recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**INSEAD** ( *Institut européen d'administration des affaires* ), Fontainebleau, Abu Dabi və Sinqapurda kampusları olan biznes sahəsində ixtisaslaşmış Avropa mərkəzli bir universitetdir. 1957-ci ildə qurulan məktəb. INSEAD, Financial Times tərəfindən 2019-cu ildə Avropa Biznes Məktəbləri arasında 5-ci yerdə qərarlaşmışdır. Məktəbin proqramları AMBA, EQUIS və AACSB beynəlxalq akkreditasiya qurumlarının hər üçü tərəfindən akkreditə olunmuşdur. Məktəbin məzunları arasında Johann Schneider-Ammann, Semih Yalman, Filip Parker kimi adlar vardır.

Xronologiya
-----------

1957: INSEAD, ABŞ xaricində ilk biznes məktəbi olaraq quruldu

1959: Fontainebleau-da ilk MBA qəbulu və bir illik MBA proqramı təqdim edən ilk biznes məktəbi

1960: İlk MBA sinif məzunları

1967: Fontainebleau Meşəsinin kənarında (indi 'Avropa Kampusu' adlanır) məktəbin ilk kampusunun açılışı

1971: Fontainebleau'daki INSEAD'ın yanında bir ərazidə Avropa Davamlı Təhsil Mərkəzi olan CEDEP'nin yaradılması

1976: INSEAD Məzunları Fondunun fəaliyyətə başlaması

1980: INSEAD Euro-Asia Center Fontainebleau'da açılır

1983: MBA proqramı ikili qəbuluna başlayır (yanvar və sentyabr aylarında)

1987: INSEAD-Fundação Dom Cabral tərəfdaşlığının elan edilməsi

1989: Doktorantura proqramının başlanması

2000: Sinqapurda açılan Asiya Kampusu ilə bir çox qitədə tam kampusları olan ilk biznes məktəbi

2001: INSEAD-Wharton İttifaqının və ilk MBA iştirakçı mübadilələrinin elanı

2003: İcraçı MBA proqramının başlanması

2010: INSEAD-in Əbu-Dabi Mərkəzi Kampus statusuna qovuşdu (Orta Şərq Kampusu)

2012: Maliyyə ixtisası üzrə magistr dərəcəsi

2013: CEIBS ilə MBA iştirakçısı mübadilə müqaviləsi başladıldı

2015: Sinqapurda Liderlik İnkişaf Mərkəzinin açılışı

2016: Financial Times 2016 reytinqində MBA, Executive MBA (Tsinghua-INSEAD EMBA) və Single School Executive MBA (INSEAD GEMBA) — reytinqlərdə ‘üçlü birinci’ əldə edən ilk və yeganə biznes məktəbi.

2018: Hoffmann Qlobal Biznes və Cəmiyyət İnstitutu

2020: İnnovasiya üçün İnsead San Francisco Mərkəzinin açılışı
**Həsənli Sabir Hüseyn oğlu** (12 oktyabr 1945, Mahmudkənd, Noraşen rayonu) — Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi sədrinin müavini, Bakı İslam Universitetinin rektoru; Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurasının üzvü (18 iyul 2014-cü ildən)

Həyatı
------

Hacı Sabir Həsənli 1945-ci il oktyabrın 12-də Naxçıvanın indiki Şərur rayonunun Mahmudkənd kəndində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə ADU-nun şərqşünaslıq fakutəsini, 1982-ci ildə Daşkənd İslam Universitetini bitirmişdir. 1966-1967-ci illərdə Yəmən Ərəb Respublikasında tərcüməçi işləmişdir. 
Azərbaycanda ilk dəfə olaraq ilahiyyat elmləri üzrə alimlik dərəcəsi almışdır. 2015 ci ilin yanvar ayından Heydər Məscidinin sədridir.

Din tarixi və İslam fəlsəfəsinə dair "İman və elm", "Adəmdən Xatəmə", "Haqqa doğru", "İslam mədəniyyətində elm" kitablarının və elmi məqalələrin müəllifidir.

Bakı İslam Univeristetinin rektoru, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədr müavinidir. "Simurğ" Beynəlxalq Mədəniyyət assosiyasının vitse-presidentidir.

Evlidir, 2 övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurası üzvlərinin təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 iyul 2014-cü il tarixli Sərəncamı.[*ölü keçid*] e-qanun.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Sabir Həsənli Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Tərcümeyi-hal / Hacı Sabir Həsənli. **presscouncil.az**
**Zərifə Teymur qızı Salahova** (2 fevral 1932, Bakı) — Azərbaycan ictimai xadimi, Miniatür kitab muzeyinin təsisçisi və rəhbəri.

Həyatı
------

Zərifə Teymur qızı Salahova 1932-ci il fevralın 2-də Bakı şəhərində doğulub. 1952-ci illərdə Sabir adına Pedaqoji məktəbi bitirib. 1952–1956-cı illərdə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda təhsil alıb. 1966–1967-ci illərdə Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi olub. 1956–1958-ci illərdə orta məktəbdə ibtidai sinif pedaqoqu, rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib. 1958–1962-ci illərdə "Minqeçaurskiy raboçiy" və "Kommunist Sumqaita" qəzetlərinin əməkdaşı olub.

1962–1966-cı illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Sumqayıt Şəhər Komitəsinin təlimatçısı, mühazirəçisi, təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib. 1970–1981-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nin təşkilat-partiya işi şöbəsinin partiya informasiya sektorunun müdiri olub. 1981–1993-cü illərdə Azərbaycan SSR Kitab Həvəskarları Könüllü Cəmiyyətinin İdarə Heyəti sədrinin birinci müavini vəzifəsini tutub.

İctimai-siyası fəaliyyəti
-------------------------

Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edir.

1993-cü ildən "Kitab" Cəmiyyəti İdarə Heyətinin sədridir. 2002-ci ildən Azərbaycan Qadınları Bakı Assosiasiyasının sədridir. Onun yaratdığı Miniatür kitab muzeyi 2 aprel 2002-ci ildə öz fəaliyyətinə başlamışdır.

2005 və 2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti Müşahidə Şurasının üzvü təyin edilib.

Mükafatları
-----------

1 fevral 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycanda kitab mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

2012-ci ildə Belarus Prezidentinin Fərmanına əsasən Belarus Respublikasının dövlət mükafatı – "Fransisk Skarina" medalına layiq görülmüşdür.

1 fevral 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycanda ictimai və mədəni həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilib.

Həmçinin bax
------------

* Dünya şöhrətli rəssam Tahir Salahovun bacısıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  4 may 2012-ci il Bakı miniatür kitab muzeyində Azərbaycanın əməkdar xadim Zərifə Salahovaya Belarus respublikasının dövlət mükafatı – Fransisk Skarina medalının təqdim edilməsi mərasimi olmuşdu. Arxivləşdirilib 18 avqust 2013 at the Wayback Machine bsu-edu.org, 04.05.2012  (az.)
2. ↑  Z.T.Salahovanın "Şərəf" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
**VikiLiks** (*ing.* WikiLeaks) — dövlət, korporasiya və ya dinə məxsus olan sızdırılmış məxfi məlumat və sənədləri dərc edən beynəlxalq sosial internet layihə. Sayt kriptoqrafiyanın (encryption) hərbi məqsədlər üçün istifadə edilən alqoritmlər vasitəsilə məlumatı sızdıranın kimliyini və yerini maksimal dərəcədə məxfi saxlayır. Saytın hostu İsveçdə mənzillənən "yüksək dərəcədə etibarlı, məxfi və heç bir sual soruşmayan" PRQ İnternet provayderidir. Bununla yanaşı, Vikiliks öz serverlərini heç bir spesifik yerdə mənzilləmir.

Senzura
-------

VikiLiksi internetdən yığışdırmaq üçün edilmiş bütün cəhdlərin boşa çıxmasına baxmayaraq, sayt Çin və Avstraliyada müəyyən dərəcədə senzuraya məruz qalmışdır. Belə ki, Çində əsas axtarış sistemləri, Baidu və Yahoo! da daxil olmaqla, Vikiliksə olan bütün keçidləri qadağan etmişlər. Avstraliyada isə 16 mart 2009-da Vikiliksə linki olan bütün sayt URL-lərinin qara siyahısı hazırlanmışdır. Senzura tətbiq olunduğu halda, Avstraliyadan bu saytlara giriş mümkün olmayacaq.

Saytın rəhbəri Culian Assanj müsahibələrində dəfələrlə bildirmişdir ki, Amerika hakimiyyəti onu cəzalandırmağa hazırlaşır. Bir neçə ay müddətinə saytda "Sığorta" adlı xüsusi məxfi fayl yerləşdirilmişdi. Bu faylı internetdən endirmək mümkün olsa da, onu açmaq üçün xüsusi kod lazımdır. Ehtimal olunur ki, bu faylda yerləşdirilən kompromatlar ABŞ hakimiyyətini daha çox narahat edir və Assanja qarşı sui-qəsd olacağı halda oradakı məlumatlar yayımlanacaq.

Bu saytda Azərbaycana və birbaşa Azərbaycan hökumətinə aid sənədlər də dərc olunub. Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat Xidməti isə bu materialları Azərbaycanın qonşu dövlətlərlə münasibətlərini korlamaq, ölkə başçıları arasında inamsızlıq və etimadsızlıq yaratmaq məqsədi daşıyan açıq təxribat adlandırmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Wikileaks.org
* "The Guardian" Vikiliks haqqında
* "The New York Times" Vikiliks haqqında

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Goodin, Dan.* "Wikileaks judge gets Pirate Bay treatment". The Register. 21 February 2008. 17 October 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 October 2009.
3. ↑  "Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat Xidməti "Wikileaks" saytındakı məlumatlara münasibət bildirdi". 2010-12-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-01.

Həmçinin bax
------------

* Culian Assanj
* ABŞ diplomatiyasının qara günü


Vikianbarda WikiLeaks ilə əlaqəli mediafayllar var.
**"Pepsi"** — 1898-ci ildə ABŞ-də yaradılmış "PepsiCo" şirkətinə məxsus sərinləşdirici içki markası.

Tarixi
------

ABŞ-nin Şimali Karolina ştatında anadan olan Caleb Bradham tərəfindən tapılmışdır. 1898-ci ildə New Bern, Şimali Carolinada "Brad's Drink" ("Bradın içkisi") olaraq satışa çıxarıldı və Bradham, içkisini öz əczaxanasında (aptekində) düzəltdi. Bradham 1898-ci ildə rəqibindən 100 dollar qarşılığında "Pep Cola" ticarət adını satın alaraq istifadə etməyə başlamışdır. Daha sonradan 1909-cu ildə Pepsi markası coca-colaya satılaraq Pepsi Cola adını aldı və bir ehtimalla adı, istehsalında istifadə edilən həzm fermenti Pepsi ilə qola fındığından gəlməkdədir. Kimyaçı olan Caleb Bradham, Pepsi'ni həzmə köməkçi olması və enerji verməsi məqsədiylə inkişaf etdirmişdir. İlk Pepsi 1893-cü ildə satışa təqdim edilmişdir. 1906-cı ildə ABŞ Qida İnstitutunun içki içərisində zərərli bir maddə olmadığını görməsiylə satışı sərbəst buraxılmışdır. Artan tələbin də təsiriylə ilk qablaşdırma fabrikləri Şimali Karolina əyalətinin Durham və Charlotte şəhərlərində qurulmuşdur. Bu gün dünyanın bir çox ölkəsində qablaşdırma və istehsal fabriki olan Pepsi, demək olar ki, bütün ölkələrdə satılmaqdadır və böyük bir bazar payına malikdir.

2012-ci ildə Coca-Cola və Pepsi şirkətləri ABŞ qanunları əsasında məhsullarının üzərinə xərçəng xəbərdarlıq etiketi salınmamasını üçün içkiyə karamel rəngi verən 4 — metilimidazol maddəsini azaldacaq. Şirkətlər məhsullarında hər hansı bir xərçəng riski olmadığı amma bunun tədbir almaq üçün lazımlı olduğunu ifadə etdilər. Eyni zamanda məhsulların dadında hər hansı bir dəyişiklik olmayacağını söylədilər.

Xarici keçidlər
---------------

* Pepsi web saytı
* Pepsi Türkiyə web saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şirkət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Valenze gölü** — İsveçrədə Alp dağlarının şimal-şərq ətəklərində yerləşən göl. Ölkənin ən böyük göllərindən biridir. Gölün su səthi dəniz səviyyəsindən 419 m hündürlükdə yerləşir, səthi 24,1 km², suyunun həcmi 2,49 km³, maksimal dərinliyi isə 150 ​​m.-dir.

Coğrafiyası
-----------

Valenze İsveçrənin şərqində, Vallenştadt şəhəri yaxınlığında, Sankt-Qallen və Qlarus kantonların ərazisindən qərbdən şərqə doğru axir. Uzunsov bir formaya malikdir.

Gölə axan 3 əsas çay Siz, Murgbah və Lintd çaylarıdır. Sonuncu Valenzedən Sürix gölünə qədər davam edir. Gölün şərq ucunda yerləşən Şnitlauhinsel adası Valenzdəki yeganə adadır.

Kurfirsten silsiləsi şimal tərəfdə göl səviyyəsindən dəniz səviyyəsinə qədər 419 m hündürlükdən 2306 m yüksəkliyə dik qalxır. Cənubda göl zirvəsi dəniz səviyyəsindən 2441 m yüksəklikdə olan Mürtşenstok massivindən yuxarı qalxır. Gölün drenaj hövzəsinin ən yüksək nöqtəsi Tödidir (3614 m).

Göldə dib çöküntülərinin əmələ gəlməsinin orta sürəti ildə 0,1 mm-dir.

Valenze mədəniyyətdə
--------------------

Göl, macar bəstəkarı Ferens Listin "Au lac de Wallenstadt" (Vallenstadt gölündə) adlı solo fortepiano əsəri üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Bu əsər onun 1830-cu illərdə İsveçrəyə etdiyi səyahətlərdən ilhamlanan solo fortepiano əsərləri kolleksiyasının bir hissəsidir.

Flumserbergedən görünüş

Qalereya
--------

* Valenzenin havadan şəkiliValenzenin havadan şəkili
* Qərbə, Amdenə doğru baxırQərbə, Amdenə doğru baxır

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-30.
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-29.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-30.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-29.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Valenze gölü** ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (11-th) · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 4341835-1 · VIAF: 238748499 · WorldCat VIAF: 238748499 |
**Elçin Rəfi oğlu Məhərrəmov** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

Elçin Məhərrəmov 1966-cı il fevralın 3-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Gənc yaşında ikən sürücülük peşəsinə yiyələnmişdi. Elçin 1986-cı ildə Gəncədə tikinti idarəsində sürücü kimi işləmişdir.

Təhsil
------

2 saylı orta internat məktəbini bitirib.

Hərbi xidməti
-------------

1984-cü ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdı. Moskvada əsgəri borcunu yerinə yetirmişdi. 1992-ci ildə könüllü olaraq Milli Orduya yazılmışdı.Çaykənd, Todan, Çıldıran, Poqasimer, Drambon, Mehmanə, Qozlu körpü əməliyyatlarında
fəal iştirak etmişdi.Tağım komandiri vəzifəsində xidmət edən baş leytenant Elçin Məhərrəmov əlində silah əsgərlərlə birlikdə səngərdə vuruşmaqla yanaşı,idarə etdiyi «Zil 131» markalı maşınla əsgərlərə ərzaq və döyüş sursatı daşıyardı.
Baş leytenant Elçin Məhərrəmov 1992-ci il noyabrın 12-də şəhidlik zirvəsinə ucalmışdı.

İrsi
----

Elçin Rəfi oğlu Məhərrəmovun vətən uğrunda böyük xidmətləri olmuşdur. Qazandığı hərbi nailiyyətlər hərbi hissə komandiri tərəfindən layiqli qiymətləndirilmişdi. Gənc hərbçi «Təşəkkür» məktubları ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

* "GƏNCƏ ŞƏHİDLƏRİ".
**Əkrəm Zeynalov** (d. 16.12.1941, Quba şəhəri, Azərbaycan SSR, SSRİ - ö. ?) — Azərbaycan Tibb Universitetinin professoru (1990), əməkdar elm xadimi; Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının üzvü.

Həyatı
------

Əkrəm Zeynalov 16 dekabr 1941-ci ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur.

1960-cı ildə Quba Kənd Təsərrüfatı texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, "Qızıl Quba" qəzetində korrektor, Azərbaycan LKGİ Quba rayon komitəsində təlimatçı vəzifəsində çalışmışdır.

1964-cü ildə ordudan tərxis olunduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Bir müddət "Təşviqatçı" jurnalındada çalışmışdır. Eyni zamanda 1969-cu ildən N.Nərimano adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitunun tarix kafedrasında saat hesabı dərs demiş, 1973-cü ildə isə müsabiqə yolu ilə kafedranın baş müəllimi seçilmişdir. Pedoqoji fəaliyyətlə yanaşı o, universitetin "Tibb kadrları uğrunda" qəzetinin redaktoru, İctimai peşələr fakültəsinin dekanı, universitet partiya komitəsinin katibi işləmişdir.

Ə.Zeynalov 1979-cu ildə namizədlik, 1990-cı ildə Moskvada doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. Onun doktorluq dissertasiyası Böyük Vətən müharibəsi mıvzusuna həsr edilmişdi. Ə.Zeynalov 1990-cı ildə professor vəzifəsinə seçilmişdir. Onun Böyük Vətən müharibəsi mövzusuna həsr edilmiş 3 monoqrafiyası nəşr edilmişdir. Onların içərisində "Sınaq illəri" monoqrafiyası xüsusi ilə seçilir.

O, eyni zamanda 3 dərslik, 5 dərs vəsaiti, 300-dən çox elmi məqalə müəllifidir. Professor Azərbaycan Televiziyası ilə vətənpərvərlik ruhunda tariximizin müxtəlif problemlərinə həsr edilmiş mövzularla da çıxışları yaddaşlarda qalır.

Ə.Zeynalovun "Azərbaycan tarixi" kitabı ingilis dilində nəşr etdirilmişdir.

Ə. Zeynalov elmi kadrların yetişməsində də böyük rol oynamışdır. Onun rəhbərliyi altında 3 doktorluq, 12 namizədlik dissertisiyası yerinə yetirilmişdir.

Ə.Zeynalov, eyni zamanda Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının doktorluq və namizədlik dissertasiyaları üzrə ixtisaslaşmış Müdafiə Şurasının uzun müddət üzvü olmuşdur.

Əkrəm Zeynalov uzun illər Tibb Universitetinin "Azərbaycan tarixi" kafedrasına rəhbərlik etmişdir.[*mənbə göstərin*]

Filmoqrafiya
------------

* Aqil Əliyev. Böyük alim, böyük insan (film, 2007)

Məqalələri
----------

* Ə.Zeynalov, "Azərbaycan tarixşünaslığına yeni töhfə", Təzadlar.- 2009.- 5-7 mart.- S.10.

Mənbə
-----

* F.N.Məmmədov, "Şərəfli ömrün səhifələrini vərəqləyərkən", Təbib qəzeti.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Haramı.
**Haramı düzü** — Füzuli rayonunu və Beyləqan rayonunun böyük bir sahəni əhatə edən ərazi.

Toponimikası
------------

Toponim 2 sözdən ibarətdir. Düz coğrafi termini mənfi relyef forması ifadə edir. Oronimiyada enişi, yoxuşu, təpəsi, çuxuru olmayan,ümumi fondan çox da kənara çıxmayan hamar relyef səthinə düz deyilir. 

Oronimin tərkibindəki haram sözü ərəbcə "qadağan edilmiş", "yasaq olunmuş", "toxunulmaz", "haram mala əl uzadan", "yolkəsən", "quldur", "qaçaq","soyğunçu" mənalarındadır. Ərazi vaxtilə bu düzlərdə məskən salmış qaçaq-quldurlara (Azərbaycanın bəzi zonalarında onlar haramı adlanır) görə belə adlandırılmışdır. Bəzi araşdırıcılar isə oronimin tərkibində olan haramı sözünü İran dillərindəki hor/har ("isti") komponenti ilə əlaqələndirir.Bu yerlər xüsusilə yay aylarında çox isti olur.

Şamaxı rayonu ərazisində, Udulu kəndinin cənub-qərbində Haramı dağı, Quba rayonu ərazisində Qudyal çayının sahilində yerləşən Haramtala dağı toponimləri də bu qəbildən olan coğrafi adlardandır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nazim Tapdıqoğlu (Vəlişov) Füzuli rayonu və onun toponimiyası.Bakı-2006

Xarici keçidlər
---------------

* armenianvandalism. Arxivləşdirilib 2018-02-07 at the Wayback Machine
**Vaqif Rəşid oğlu Nəbiyev** (30 noyabr 1947, Marneuli) — Azərbaycan Tarixi kafedrasının baş müəllimi, Humanitar Fakültələr üzrə müəllim, "Ən yaxşı müəllim" müsabiqəsinin qalibi (2014).

Həyatı
------

1947-ci il noyabırn 30-da Gürcüstan Respublikasının Marneuli şəhərində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Marneuli şəhəri 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti (indiki Bakı Dövlət Universiteti) jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. 1973-cü ilin aprel ayından 1974-cü ilin fevral ayınadək «Maarif» nəşriyyatnıda korrektor işləyib.
1974-ci ildən BDU Sov.İKP tarixi (siyasi tarix) kafedrasında baş laborant, müəllim, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 1999-cu ildən Azərbaycan tarixi (humanitar fakültələr üzrə) kafedrasının baş müəlimi işləyir. Tarix, Sosial elmlər və psixolorgiya, Əcnəbi təbələrin hazırlığı fakültələrində Azərbaycan tarixi fənnindən mühazirə və seminar məşğələləri aparır. 18 adda elmi əsəri, o cümlədən «Siyasi tarix», «Azərbaycan tarixi» üzrə 3 proqramı nəşr edilmişdir. Azərbaycan tarixinin XIX –XX əsrin əvvəli dövrüdür. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, Azərbaycanda ikinci respublikanın qurulması, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranması və inkişafı məsələlərinə xüsusi diqqət yetirir. Müstəqillik dövründə Azərbaycanda neft sənayesinin inkişafı mövzusunda tədqiqat işi aparır.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* «Respublikanın xarici siyasətində dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi məsələsi» // Heydər Əliyev və dünya azərbaycanlıları» mövzusunda ali məktəbləoarası elmi konfransın materialları. Bakı, 2004
* «Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında diasporun rolu»// 31 dekabr dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi gününə həsr olunmuş ali məktəblərarası elmi konfransın materialları. Bakı, 2006
* «Oktyabr çevrilişindən sonra Azərbaycanda ictimai-siyasi vəziyyət»// Tarix və onun problemləri. № 3-ə əlavə. Bakı, 2007.

İlham Əliyev-Heydər Əliyevin siyasətinin davamçısıdır. // Ümummilli lider Heydər Əlityevin anadan olmasının 85-ci ildönümü münasibətilə elmi-praktik konfransın materialları. Bakı, 2008   

* Bakı Dövlət Universitetinin yetirdiyi görkəmli adim və ictimai xadim. Tarix və Onun problemləri N4 2010. səh 245-251

Azərbaycanın Dövlət müstəqilliyinin qorunmasında Heydər Əliyevin rolu. Qarapapaqlar aylıq elmi-kütləvi dərgi N8 oktyabr Tbilisi 2011.   

* Ərəb Baharı hərəkatları və müasir dünya. Qanun və kriminal N3. 2012.
* Müasir Dövrdə Çin-Pakistan münasibətləri və onun dünya siyasətinə təsiri-Milli mənafelərin iqtisadi və diplomatik aspektlər mövzusunda keçirilmiş elmi -praktik konfransın materialları Hüquq ədəbiyyatı nəşriyyatı 2013.
* Respublikada kənd təsərrüfatının bazar iqtisadiyyatı tələblərinə uyğunlaşdırılması və onun nəticələri. Tarix və Onun problemləri N3 2014.
* Heydər Əliyev Fondu və Azərbaycan tərəqqisində onun yeri BDU-nun Xəbərləri humanitar elmlər seriyası N3 2015.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vaqif Nəbiyev Müəllim  Arxivləşdirilib 2021-12-05 at the Wayback Machine
**Aleksandra sədəflisi** (*lat.* Argynnis alexandra) — Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə, Nimfalidlər fəsiləsinə aid növ.

Təsviri
-------

Qanadları açılmış halda erkəklər 45 mm, dişilər isə 55 mm-dir. Qanadların üst tərəfi kərpici — qırmızı rəngdə olub, üzərində çoxlu sayda kiçik ləkələr vardır. Arxa qanadların alt səthi yaşıla çalan sədəf rəngli olub, üzərində gümüşü ləkələr vardır. Bu ləkələr qanadın əsasına doğru cəmlənmişdir.

Yayılması
---------

Talış meşələri.

Həyat tərzi
-----------

Kol və ayıdöşəyi pöhrəliklərində, meşə talalarında və kənarlarında, yollar və cığırlar boyunda. Kəpənəklər mayın axırında iyulun ortalarına qədər uçur. Tırtıllar iyul – avqustda yerli bənövşənin- Viola caspia Kupff, yarpaqları ilə qidalanır. Puplar qışlayır. İldə bir nəsil verir. Tırtıllar və puplar Chalcidae fəsiləsindən olan parazitoid zarqanadlılar üçün sahib hesab edilir.

Sayı
----

Azsaylı növdür. R. Əffəndi tərəfindən Talış meşələrində 7 kəpənəyi, 1984-cü ildə B. Luxtanova tərəfindən 2 kəpənək, 2004-cü ildə İ. Plyuş tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.

Mühafizə
--------

Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
------------------------------------------

Kəpəyin biologiyası ətraflı öyrənilməlidir. Yaşayış yerlərinə müntəzəm monitorinqlər təşkilı edilməlidir. Kəpənəklərin tutulmasının qadağan edilməsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II Cild, 2013.
2. ↑  Рябов М.А. Чешуекрылые Кавказа. Животный мир СССР, т. V, М.–Л. изд-во АН СССР, 1958, с. 351–475;
3. ↑  Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич.обозрение, т. LI, вып. 1–2, 1972, с. 136–154, 352–368.

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II Cild, 2013.
* Рябов М.А. Чешуекрылые Кавказа. Животный мир СССР, т. V, М.–Л. изд-во АН СССР, 1958, с. 351–475;
* Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана. Автореф.дис.канд.биол.наук, Баку, 1971, 24 с.;
* Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич.обозрение, т. LI, вып. 1–2, 1972, с. 136–154, 352–368.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q67692918
* GBIF: 11466595
* iNaturalist: 1003816
* LepIndex: 156325

 |
**Elektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsi** — Elektrolitlərin məhlullarda və ərinmiş halda xüsusi xassələr göstərməsini ionlara dağılması ilə izah edən nəzəriyyə. İngilis alimi Maykl Faradey məhlulların elektrik keçiriciliyini öyrənərək müəyyən etmişdir ki, duzların, turşuların və qələvilərin məhlulu elektrik cərəyanın keçirir. Üzvi maddələrin, məsələn, şəkər, spirt və s. məhlulları isə cərəyanı keçirmir. Məhlulu və ya ərintisi elektrik cərəyanını keçirən maddələri Maykl Faradey elektrolitlər, keçirməyən maddələri isə qeyri-elektrolitlər adlandırmışdır.

Elektrolitlərdə elektrik cərəyanının daşıyıcısı ionlardır. Məhlulda cərəyan daşıyıcısı ionlar olduğundan, daha çox ion əmələ gətirən, başqa sözlə, öz ionlarına daha yaxşı dissosiasiya edən elektrolitlərin məhlulları elektrik cərəyanın daha yaxşı keçirir.

Elektrolitləri suda həll etdikdə və ya əritdikdə ionlara ayrılması prosesinə elektrolitik dissosiasiya deyilir. Bəzi elektrolitlər praktik olaraq ionlarına tam dissosiasiya etdiyi halda, bəziləri az dissosiasiyaya uğrayır. Elektrolitlərin dissosiasiya prosesinin kəmiyyət xarakteristikası elektrolitik dissosiasiya dərəcəsi, elektrolitik dissosiasiya sabiti, izotonik əmsal və s.-dən ibarətdir.

Elektrolitik dissosiasiya dərəcəsi ionlarına ayrılmış molekullar sayının məhlulda həll olmuş maddə molekullarınını ümumi sayına olan nisbəti ilə xarakterizə olunur:

Dissosiasiya dərəcəsinini qiymətinə görə elektrolitləri üç qrupa bölürlər:

1. Zəif elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 3 %-dən az olur: NH4OH, H2CO3, H2S
2. Orta qüvvətli elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 3–30 % arasında olur: Mg(OH)2, H3PO4, H2C2H4
3. Qüvvətli elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 30 %-dən böyük olur: LiOH, Ca(OH), H2SO4

* Dissosiasiya dərəcəsinə rabitənin təbiəti, həlledicinin təbiəti, məhlulun qatılığı, temperatur və ionların qatılığı təsir göstərir.
* Elektrolitik dissosiasiya sabiti isə məhluldakı ionların qatılıqları hasilinin molekulların qatılığına nisbəti ilə müəyyən edilir:
* İzotonik əmsal (Vant-Hoff əmsalı) ionların və dissosiasiya etməmiş molekulların ümumi sayının elektrolitin ilkin molekullar sayına olan nisbəti ilə xarakterizə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-30.
**Selen Soyder** (*türk.* Selen Soyder, 26 dekabr 1986, İzmir) — Türkiyə modeli, Miss-Türkiyə 2007.

Həyatı
------

26 dekabr 1986-cı ildə İzmirin Alsancak qəsəbəsində anadan olmuşdur. Məktəbi qurtarandan sonra Selen Soyder liseyi İzmirdə bitirmişdir.

2006-cı ildə Miss Model Of Turkey yarışmasında Türkiyənin ən yaxşı modeli seçildi ve Miss Bikini Of The Universe yarışmasında Çin Xalq Respublikasında Türkiyəni təmsil etdi. İlk beşliyə daxil olan Soyder, Türkiyəyə "Ən yaxşı milli geyim" mükafatını qazandırdı.

2007-ci ildə Star TV-nin yayımladığı və 1200 nəfərin qatıldığı Türkiyə Gözəllik Yarışması Miss Turkey-də "Türkiyə Gözəli" seçildi və Türkiyəni Miss World 2007-də 106 ölkənin içində Çinin Sanya adasında təmsil etdi. İlk beşliyə daxil ola bilmədi.

2007-ci ildə Vakkonun modeli olmuşdur. Daha sonra dil təhsili üçün Kanadaya gedən Selen Soyder 2009-cu ildə Türkiyəyə geri döndü. Atasının istəyi ilə spikerlik kursuna yazıldı və Star TV-de spikerlik etməyə başladı.

2010-cu ildə FOX TV-də yayımlanan "Yer Gök Aşk" filmində baş rolda oynamışdır, canlandırdığı Toprak rolu ilə "Lalə dövrü" filminə keçərək Türkiyə tarixində ilkə imza atmışdır.

İstanbul Təhsil Universitetinin tarix fakültəsinin tələbəsidir.

2013-cü ildə SelenSoyderFanClub tərəfindən adına bir jurnal nəşr edilmişdir. Və "Selenist" jurnalıyla adına ilk jurnal nəşr olunan məşhur olaraq tarixə keçmişdir.

2014 sentyabr ayında Star Tv-də yayımlanan Reaksiyon adlı seriala başlamışdır. Serialda Zeynəb adlı bir ürək həkimini canlandırmışdır. Reaksiyon 17 dekabr 2014-cü il 13-cü bölümü ilə ekranlara vida etmişdir

İstinadlar
----------

1. 1 2  Selen Soyder // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Şarl-Kamil Sen-Sans** ( *fr.* Charles-Camille Saint-Saëns [ʃaʁl kamij sɛ̃sɑ̃s];9 oktyabr 1835[…], XI arondisman[d] – 16 dekabr 1921[…], Əlcəzair; Parisdə dəfn olunub) — fransız bəstəkarı, pianoçu, orqan ifaçısı, dirijor, musiqi yazıçısı və ictimai xadim, pedaqoq.

Sen-Sans bütün müasir musiqi janrlarında mahnı bəstələmişdir. Ən çox ifa olunan əsərləri: "Heyvanların karnavalı" süitası (1887), skripka və orkestr üçün Giriş və rondo kapriççioso (1863), İkinci fortepiano konserti (1868), "Ölüm rəqsi "simfonik poeması (1874), "Samson və Delila "operası (1877) .








1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  Charles Camille Saint saens // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
3. 1 2  Archivio Storico Ricordi. 1808.
4. ↑  Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
5. ↑  Saint-Saëms, Charles Camille (ing.). // *The Enciclopædia Britannica* 12 London, NYC: 1922. Vol. XXXII Pacific Ocean Islands to Zuloaga. P. 344.
**Arpi gölü** (*erm.* Արփի) daha əvvəllər **Arpa** adlanan, Ermənistanda yerləşən göldür. Su ehtiyatlarına görə Ermənistanda ikinci yeri tutur. Göl dəniz səviyyəsindən 2023 m hündürlükdə yerləşmişdir. Şirak mərzinin Aşotskom rayonunda yerləşmişdir. Göl Göyçə gölü ilə yanaşı yeganə xalq təsərrüfatı əhəmiyyətli göldür.

Yaxın illərdə gölün ətrafında *Arpi gölü Milli Parkı*nın yaradılması planlaşdırılır. Layihənin əsas məqsədi ərazinin flora və faunasının qorunmasıdır.

Təsviri
-------

1946- 1951-ci illər arasında Arpi gölünün su ehtiyatının artması məqsədi ilə gölün su ehtiyatı süni şəkildə artırılmışdır.Beləliklə Gölün ümumi sahəsi 4,5 km²-dən 22 km²-ə qədər atrırılmışdır. Həcmi isə 100 milyon m³-a çatdırılmışdır. Hal-hazırda göldə balıq vətəgələri genişləndirilir və göldən elektrik enerjisinin alınması planlaşdırılır.

Göldən Axuryan çayı axır və gölün iqlimi kontinental iqlimdir.

Fauna
-----

Göl ərazisində quşların 100-dən çox növü yaşayır. Onlardan bəziləri Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir.

Göl ərazisində su quşlarına daha çox rast gəlinir: fitçalan ördək (Anas crecca), kiçik maygülülər (Tachybaptus ruficollis), ağ leylək (Ciconia ciconia), yaşılbaş ördək (A. platyrhynchos), qırmızıbaş qaraördək (Aythia ferina), kəkilli qaraördək (A. fuligula), qırmızı anqut (Tadorna ferruginea), dəniz yağışcüllütü (Charadrius alexandrinus), su tənbəlcüllütü (Gallinago gallinago), böyük su tənbəlcüllütü (G. media), Ermənistan qağayısı (Larus armenicus), Sternula albifrons. Qırmızı kitaba düşmüş su quşları: qıvrımlələk qutan (Pelekanus crispus), qara leylək (Ciconia nigra), adi ala ördək (Tadorna tadorna) və boz durna (Grus grus).

* Fitçalan ördəkFitçalan ördək
* Ermənistan qağayısıErmənistan qağayısı
* Ağ leyləkAğ leylək
* Qara leyləkQara leylək
* Qıvrımlələk qutanQıvrımlələk qutan

Flora
-----

Gölün ətrafında daha çox dovşan qumotuna və qamışa rast gəlinir. Yox olan növlər: Iris sibirica, kirəmit qarğasoğanı və sferik traunşteynera.

* Iris sibiricaIris sibirica
* Kirəmit qarğasoğanıKirəmit qarğasoğanı
* QamışQamış

İstinadlar
----------

1. ↑  "оз. Арпа на карте 1903 года". 2014-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-20.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2007-06-26 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-20.
3. ↑  "Кавказский Узел | В Армении создается национальный парк «Озеро Арпи»". 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-20.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2017-07-12 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-20.
5. ↑  "Озеро Арпи". 2007-11-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-20.

| ⛭Ermənistanın qorunan təbiət əraziləri |
| --- |
| Milli parklar | 
* Arevik
* Dilican
* Göyçə

 |
| Qoruqlar | 
* Arequni Cuniper Meşələri
* Arzakan və Meqradzor
* Boxakar
* Erebuni
* Quylaqarak
* Hankavan
* Xosrov
* Şikaxoq

 |
| Ramsar yerləri | 
* Arpi gölü
* Göyçə gölü

 |
| Təbiət abidələri | 
* Qoravan

 |
| Botanika bağları | 
* İcevan
* Karvansaray
* Göyçə
* Stepanavan
* İrəvan

 |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Pas Veqa** (2 yanvar 1976 və ya 31 dekabr 1975, Sevilya) — İspan aktrisası.

Həyatı
------

Pas Veqa 2 yanvar 1976-cı ildə İspaniyanın Əndaluz vilayətindəki Sevilya şəhərində doğulub. Səhnə təxəllüsünü nənəsindən götürən aktrisa, 15 yaşında Federiko Qarsia Lorkanın "Bernarda Albanın evi" tamaşasına baxandan sonra bu sənətə gəlməyə qərar verib. Bir il sonra məktəbi bitirən qız Əndaluz Teatr Mərkəzi məktəbinə daxil olub. İki il teat məktəbində oxuduqdan və daha iki il humanitar və sosial elmlərə yiyələndikdən sonra Veqa uğurlu aktrisası karyerası etmək ümidilə Madridə köçür. Onun televiziyadakı debütü "Mənim atam Menudo" teleserialında baş tutub. Bu serialda aktrisanın tərəf müqabili məşhur ispan müğənnisi El Fari idi. Aktrisa sözün əsl mənasında çəkilişləri 1999-cu ildə başlayan "7 həyat" serialı ilə tanınmağa başladı. Bu serialdan sonra rejissor Mateo Xil onu "Heç kim heç kimi tanımır" filminə dəvət etdi. Digər ispan rejissoru Xulio Medem isə Pas Veqaya özünün "təxribatçı-seksual" layihəsi olan "Lüsiya və seks" filmində baş rolu təklif etdi. Diqqətini tam olaraq bu rola cəmləşdirmək istəyən aktrisa "7 həyat" serialını tərk etməli oldu. Pas Veqa 2002-ci ildə venesuelalı Orson Salasarla ailə qurub. 2004-cü ilin dekabrında Pas Veqanın Hollivud debütü baş tutdu. 2 may 2007-ci ildə onların Orsan adlı oğlanları dünyaya gəlib.

Uğurları
--------

Erotik səhnələrlə zəngin olan bu film böyük uğur əldə edərək Veqaya dünya şöhrəti və ən yaxşı aktyor debütünə görə "Qoyya" mükafatını qazandırdı. Yaxşı ssenariyə görə onun da çəkildiyi Onunla danış filmi "Oskar" qazandı.

Filmoqrafiya
------------

* Mənim atam Menudo
* 7 həyat (1999)
* Heç kim heç kimi tanımır
* Ancaq mənim (2001)
* Onunla danış (2002)
* Karmen
* İspan ingiliscəsi (2004)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

1. ↑  Paz Vega // filmportal.de. 2005.
**Zaqafqaziya sincabı** - *lat.* S.anomalus Gəmiricilər dəstəsinin növüdür.
Guld (4 Ədəd Müqəvva,1 Skelet)
Zaqatala rayonu, 2 ədəd müqəvva və 1 ədəd skelet sentyabr 1968
İsmayıllı rayonu, 2 ədəd müqəvva may-iyun 1970

Xarici quruluşu
---------------

Bədənin üst tərəfinin ümumi rəngi qonur – boz noxudu, qaramtıl – qonur çilli, alt tərəfi isə paslı – sarımtıl qəhvəyidir. Quyruğu intensiv şabalıdı – paslıdır. Alçaq və sərt tük örtüyü müxtəlif mövsümlərdə rəngini dəyişmir. Qulaqları nisbətən gödək olub zirvəsində adi sincablar üçün çox səciyyəvi olan fırçaları yoxdur. Zaqafqaziya sincabının kəsici dişləri bir qədər qısa və zəif olub üst çənəsində cəmi 1 yalançı kök dişi olur. Zaqafqaziya sincabında 10 əmzik olur.

Həyat tərzi
-----------

Ağaclarda yaşamağa uyğunlaşmış bu heyvanlar respublikada bir – birindən ayrı iki regionda rast gəlinir: Böyük Qafqazın cənub yamaclarındakı dağ meşələrində və Alazan – Əyriçay vadisinin aran meşələrində və Kiçik Qafqazın dağ meşələrində. 
Həyat tərzinə görə sincab gündüz heyvanlarına aiddir. Sincablar öz yaşayış yerlərini koğuşlarda düzəldirlər. Koğuş olmadıqda gövdə haçalarında yarpaqlardan və budaqlardan sığınacaq qururlar. Toxum, qoz, fındıq, şabalıd, müxtəlif meyvələr, giləmeyvələr, meşə ağacların və kolluqların cavan pöhrələri ilə qidalanır.

Çoxalması
---------

Sincab il ərzində 3 dəfə çoxalır. Yanvarın sonu – fevralın əvvəlində, aprelin sonunda və iyulun ortalarından avqustun sonuna qədər. Bir nəsildə 2- 4 bala olur.

Məhdudlaşdırıcı amil kimi
-------------------------

Xəzinə görə az miqdarda ovlansa da xəzin keyfiyyəti aşağı olur və yüksək qiymətləndirilmir.

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycan heyvanlar aləmi III cild, onurğalılar Bakı-<<ELm>>-2004

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan heyvanlar aləmi" III cild, onurğalılar Bakı-<<ELm>>-2004
**Atamanın binası** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Novoçekassk şəhəri Moskovskaya küçəsi, ev 49 ünvanında yerləşir. Bina Rusiya Federasiyasının regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Bina Novoçerkassk şəhərində 1907-ci ildə inşa edilmişdir. 1915-ci il sənədlərində «Atamanın binası» adı ilə tanınır. Görünür Atamanlara aid bir saray mövcud olmasına baxmayaraq onların şəxsi işləri ilə əlaqədar digər bir binaya ehtiyacları yaranmışdır. Bu tip binalsrdan biri Moskovskaya küçəsi, ev 49 ünvanında yerləşirdi. Bununla belə ataman sarayında onlar günlərinin böyük qismini keçirirdilər.

Bina modern stilində inşa edilmişdir. Fasadında müxtəlif ornamentli işləmələr işlənmişdir. Kənarları ilə bir-biri ilə əlaqəsi olan bəzək vardır. Əsas girişi geniş karniz və attika ilə işlənmişdir. Giriş hissəsi ağ rəngdə olsada mavi xəttlərə sahibdirş. Pəncərələri yarımdairəvi formsya malildir. Binanın sağ və sol hissələrində müxtəlif sayda pəncərə vardır. Bina dəmir talvarla bəzədilmişdir.

Binanın tikintisi zamanı iki müxtəlif stilli giriş qapısından istifadə edilmişdir. 1940-cı illərdə birada Novoçerkassk qarnizonunun rəisinin mənzili yerləşirdi. Binada vətəndaş müharibəsinin qəhrəmanları Epifan İoviç Kovtyax və Stepan Sergeyeviç Vostresov yaşamışdır. 1992-ci ildə bina axitektur abidə və mədəni irs obyekti olaraq qorunur. В XXI əsrdə isə binada uşaq bağçası yerləşir.

*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.93-94". 2017-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-28.
2. ↑  "Объект культурного наследия". 2017-03-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-28.
**Daştatük** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd

T

Coğrafi mövqeyi
---------------

Kənd Talış dağlarının ətəyindən ətəyində yerləşir. Biləsər kəndindən 8 km aralı. Hirkan milli parkının ərazisinə daxildir.

Əhalisi
-------

Əhalisi 901 nəfərdir. Məşğulluq sahəsi əkinçilik və maldarlıqdır.[*mənbə göstərin*]

Tarixi
------

Bəzən Daşdatük variantında da qeydə alınan bu oykonimin düzgün variantı Daştətükdür. Kəndin adı talış dilindəki daşt (çöl, düzən) və tük (çəltik sahəsi) sözlərindən düzəlib (-ə bitişdirici saitdir), "çəltik əkilən düzənlik" deməkdir. Keçmişdə çəltik həyətyanı, yaxud da kəndin kənarında əkinə yararlı sahələrdə becərilirdi. Əhali belə sahələri daştətük adlandırırdı. Tədricən həmin əkin sahəsi yaşayış məntəqəsinə çevrilmiş və kənd də əkin sahəsinin adı ilə adlandırılmışdır.[*mənbə göstərin*]

Din
---

Kənddə Daştatük kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2015-ci ildə qeydiyyatdan keçənlər Arxivləşdirilib 2022-06-26 at the Wayback Machine. scwra.gov.az  (az.)
**Bunaklar** maraelər (*yanlış olaraq marelər*) — İndoneziyada və Şərqi Timorun Mərkəzi Timor yaylasında xalq.

Yayılmaları
-----------

Sayları 100 min nəfərdir, onlardan 80 min nəfəri Şərqi Timorda yaşayır (1995). Makasailərə, fatalukulara və Timorun qonşu Avstroneziya xalqlarına (atonilərə, tetumlara) qohumdurlar. Bunakların dili papuas dillərinin transyeniqvineya dil ailəsinin Şərqi Timor qrupuna aiddir.

Din
---

Dindarların bir hissəsi xristiandır, ənənəvi inanclarını saxlayanlar da var.

Kənd təsərrüfatı
----------------

Əsas məşğuliyyətləri tropik toxa əkinçiliyidir (qarğıdalı, kökümeyvəlilər və köküyumrular, mərasimlər üçün az miqdarda quru dərələrdə yetişdirilən çəltik).

Bunaklar

Sosial quruluşları
------------------

Sosial təşkilatlanmanın əsasını ana nəsli (deu) təşkil edir, bir neçə deu qəbilə icmasında birləşir. Üçqəbiləli ittifaq mövcuddur. Nikah bilokaldır. Bayramlarda ifa olunan epik mahnılarda (bei qua –"əcdadların izləri") Bunakların əcdadlarının dənizin arxasından köçüb gəlməsi motivləri izlənilir.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Loular
* Butunqlar
* Çikasolar
* Catlar (xalq)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  **Bunaklar**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 73-74. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Şərqi Timurda sayı azalmaqda olan etnik azlıqlarla bağllı məqalə
* Etnoloji səhifə
**Meqan Deniz Foks** (*ing.* Megan Denise Fox; 16 may 1986, Oak-Ric, Tennessi, ABŞ) — ABŞ aktrisası və manekeni. Ən məşhur çəkildiyi filmləri - "*Transformerlər*" (2007), *"Transformerlər: Məğlubların qisası"* (2009) və *"Cenniferin bədəni"* (2009).

Həyatı
------

Deniz Meqan Foks 16 may 1986-cı ildə Amerikanın Tennessi ştatında anadan olub. Artıq beş yaşında Meqan teatr və rəqs dərsləri almağa başlayıb. On yaşı olanda ailəsi Floridaya köçüb. 13 yaşında rəqs sahəsində qazandığı uğurlar Meqan Foksa həyatının seçimini etmək imkanı verdi.

Karyerası
---------

Meqan Foks 2007 dekabr ayında
1999-cu ildə ABŞ-nin Cənubi Karolina ştatında keçirilən "American Modeling and Talent Convention in Hilton Head" rəqs şousunda Meqan bir neçə mükafat qazanıb. Bundan sonra o, aktrisa karyerası etmək ümidilə Los-Ancelesə köçüb. Onun debütü 2001-ci ildə çəkilmiş "Günəşdə istirahət" filmində baş tutub. Sonra "Sənin nəyini sevirəm" serialındakı epizodik rol gəldi. 2004-cü ildə Meqan Foks Hollivudda ikinci dərəcəli rollara çəkildi. O, əvvəlcə Lindsi Lohanla birlikdə "Etiraf" filmində, sonra isə yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulan "TV kraliçası" dramı və "Modanın cinayətləri" filmində rol aldı. 2005-ci ildə aktrisa "FHM" dərgisinin üz qabığına çıxdı, növbəti ildə isə jurnalın versiyası ilə 2006-cı ilin 100 ən seksual qadını arasında 68-ci yeri tutdu. 2007-ci ildə çəkilişlər yenidən başladı. "Transformerlər" filmidə canlandırdığı Mikaela obrazı ona əsl şöhrət gətirdi. Həmin ilin iyul ayında "Maxim" dərgisinə verdiyi müsahibədə bəzi narkotik maddə növlərini qəbul etdiyini etiraf edən aktrisa, onlardan xoşlanmadığını bildirib. O, bütün Hollivudun narkotiklərə qurşandığını, özünün isə marixuananın leqallaşdırılmasının tərəfdarı olduğunu vurğulayıb. 2007-ci ildə "FHM" dərgisinin versiyası ilə Ancelina Coli, Steysi Fergüson (Ferci) və Skarlett Yohansson kimi rəqibləri qabaqlayan Meqan Foks dünyanın ən seksual qadını elan edilib. 2008-ci ildə isə "Maxim" jurnalı onu bu şərəfə layiq görüb. 2010-cu ildə "Love The Way Lie" klipində çəkilmişdir. Meqan Foks tatuajı çox sevir. Bakirəliyi ilə 15 yaşında vidalaşan Meqan çılğın seks yaşadığı dostu Brayanın adını qarnının aşağı hissəsinin sağ tərəfinə döydürüb.

Filmoqrafiya
------------

1. Günəşli tətillər (2001)
2. Ouşen küçəsi (2002—2003)
3. Pis oğlanlar-2 (2003)
4. Səhnənin ulduzları (2004)
5. Modanın cinayəti (2004)
6. İki yarım insan (2004)
7. Transformerlər (film, 2007)
8. Transformerlər: Məğlub olanların intiqamı (2009)
9. Cenniferin bədəni (2009)
10. Cona Heks (2010)
11. Ehtiras oyunları (2010)
12. Nindza Tısbağalar (2014)

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-16.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-16.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-16.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-16.
***Kadmium (II) xlorid*** (CdCl2) - qeyri-üzvi bir birləşmədir, kadmium metalının və xlorid turşusunun duzu, rəngsizkristallar, higroskopik, suda asanlıqla həll olunur,
kristallohidratlar əmələ gətirir.

Fiziki xassələri
----------------

Kadmium (II) xlorid heksoqonal sistemin rəngsiz 
kristallarını, fəza qrupunu R-3m, hüceyrə parametrlərini a = 0.385 nm, c = 1.746 nm, Z = 3 əmələ gətirir. Sulu məhlulları hidrolizə görə turş reaksiya yaradır. Metalik kadmium(6000C-də kadmiumun~ 15%) kadmium xloridin ərintisində həll olunur.

Alınması
--------

Metalik kadmiumun xlorid turşusunda həll edilməsi nəticəsində almaq olur:

{\displaystyle {\mathsf {Cd+2HCl\ {\xrightarrow {\tau }}\ CdCl\_{2}+H\_{2}\uparrow }}}

  

Kadmium oksidin xlorid turşusunda həll edilməsi:

{\displaystyle {\mathsf {CdO+2HCl\ {\xrightarrow {}}\ CdCl\_{2}+H\_{2}O}}}
Sadə maddələr arasındakı reaksiya nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {Cd+Cl\_{2}\ {\xrightarrow {450-500^{o}C}}\ CdCl\_{2}}}}
Kadmium oksidin və xlor qazı ilə reaksiyası nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {2CdO+2Cl\_{2}\ {\xrightarrow {500-600^{o}C}}\ 2CdCl\_{2}+O\_{2}}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Kristallohidratların qızdırılması nəticəsində susuz duzları alınır:

{\displaystyle {\mathsf {CdCl\_{2}\cdot 2,5H\_{2}O\ {\xrightarrow {120-170^{o}C}}\ CdCl\_{2}+2,5H\_{2}O}}}
Hidrogen xloridlə və qələvi metal xloridlərlə kompleks yaradır:

{\displaystyle {\mathsf {CdCl\_{2}+2HCl\ {\xrightarrow {}}\ H\_{2}[CdCl\_{4}]}}}
{\displaystyle {\mathsf {CdCl\_{2}+2KCl\ {\xrightarrow {}}\ K\_{2}[CdCl\_{4}]\downarrow }}}
Qaynar qatı sulfat turşusu ilə reaksiyaya daxil olur:

{\displaystyle {\mathsf {CdCl\_{2}+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ CdSO\_{4}+2HCl\uparrow }}}
Qələvilərlə reksiyaya daxil olur:

{\displaystyle {\mathsf {CdCl\_{2}+2NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Cd(OH)\_{2}+2NaCl}}}

Tədqiqi
-------

Fotoreagentlərdə. 
Qalvanik elementlərdə elektrolitin tərkib hissəsi kimi.
Üzvi sintezdə katalizator kimi. 
Sənayedə günəş panellərinin istehzalı zamanı.

İstinadlar
----------

1. Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд. испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
2. Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
3. Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с

1. ↑  Cadmium dichloride (ing.).
2. ↑  *David R. Lide, Jr.* Basic laboratory and industrial chemicals (ing.): A CRC quick reference handbook. CRC Press, 1993. ISBN 978-0-8493-4498-5
**Azərbaycanda kikboksinq** — 

Kikboksinq üzrə ilk qızıl medal Azərbaycana kikboksinqin WAKO versiyası üzrə 1995-ci il noyabr ayının 25-dən 28-dək Ukraynanın Kiyev şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında - 81 kq çəki dərəcəsində döyüşən təmsilçimiz Roman Tağıyev tərəfindən əldə edilmişdir. Həmin yarışda digər iki təmsilçimiz Canpolad Budaqov və Ceyhun Şadlinski vətənə medallar qazandırdılar. Bu ilk nəticələrdən kikboksinq üzrə milli komandamızın beynəlxalq arenada qazandığı nailiyyətlərinə start verilmişdir.

2000-ci il tarixdən etibarən kikboksinqin inkişafı və beynəlxalq arenada milli komandanın uğurlarının əldə edilməsi daha sürətli və keyfiyyətli həyata keçirilməyə başlanıb. Qısa bir müddətə kikboksinq üzrə Azərbaycan milli komandası dünyanın ən güclü yığma komandalarının birinə çevrilmişdir. Bu uğurlar Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının işini düzgün və effektiv şəklində qurulmasının nəticəsidir.

Azərbaycan Milli komandasının idmançıları
-----------------------------------------

Roman Tağıyev, Canpolad Budaqov, Ceyhun Şadlinski, Zaur Məmmədrəhimov, Eduard Məmmədov, Əli Orucov, Fariz Məmmədov, Bəxtiyar Axundov, Etibar Məmmədov, Zaur Hadiyev, Araz Ələsgərov, Aqşın Mehdiyev, Anar Lalayev, Ehram Məcidov, Rizvan Şərifov, Güloğlan Cabbarov, Vüqar Nəsibov, İlkin Babayev, Emil Kərimov, Seyran Qurbanov, Elman Mirzəyev, Araz Musayev, Xafiz Baxşəliyev, Kanan Sadıxov, Rüstəm Səmədov, Vüsal Babayev, Emin Suleymanov, Vüqar Qasımov, Eldar Qazıbəyov, Elman Qazıbəyov, Kamil Şərifov.

Azərbaycan Milli komandasının məşqçiləri
----------------------------------------

Azər Həsənsoy, Çinqiz Eyvazov, Zahid Əliyev, Elşən Əbdurəhmanov, Fəxrəddin Quliyev, Ceyhun Abbasov, İlqar Alıyev, Rəhim Allahverdiyev, Hikmət Hacıyev...

Azərbaycan Milli komandasının uğurları
--------------------------------------

Gənclər və yeniyetmələrdən ibarət olan Milli komandamızdan beynəlxalq arenada ilk qızıl medalı Fariz Məmmədov qazanmışdır.

Gənclər və yeniyetmələr arası ilk WAKO Dünya Çempionları (24-27 sentyabr 2008, Neapol, İtaliya) "Qızıl Əlcək" idman klubunun təmsilçiləri Şaban Şahpələnqov (-51 kq ful-kontakt) və Elçin Bayramovdur (-51 kq loukik).

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Kikboksinq Azərbaycanda". 2012-10-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-09.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası

Xarici keçidlər
---------------

* www.wakoweb.com
* www.kickboxing.az Arxivləşdirilib 2012-10-01 at the Wayback Machine

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanda idman növləri |
| --- |
| Basketbol  • Bədii gimnastika  • Cüdo  • Futbol  • Həndbol  • Kikboksinq  • Voleybol  • Tennis  • Stolüstü tennis  • Şahmat  • Otüstü xokkey |