recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sədaqət Qasımlı** — Türkoloq, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

Həyatı
------

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru dos. Sədaqət Ədürəhman qızı Qasımlı 1944-cü ildə Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1960-cı ildə Şəki şəhərinin 12 saylı orta məktəbini bitirərək, ADU-nun (indiki BDU) Şərqşünaslıq fakultəsinin Türk Filologiyası şöbəsinə daxil olmuş, 1965-ci ildə bitirmişdir. 1964-66-cı illərdə Azərbaycan EA. Əlyazmalar fondunda çalışaraq, 1967-ci ildə Z.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun Aspirantura şöbəsinə daxil olmuş və oranı bitirdikdən sonra İnstitutun türk filologiyası şöbəsində işə başlamış, baş laborantlıqdan elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 1983-cü ildə akad. Həmid Araslının rəhbərliyi ilə "Haldun Tanerin bədii nəsri" adlı dissertasiya işini müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi dərəcəsini almışdır. Eyni adlı kitabı 1994-cü ildə çap etdirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

O, türkiyə ədəbiyyatı nümunələrini Azərbaycanda yaymaq məqsədi ilə tərcümələr də etmişdir. 2005-ci ildə İsmət Bozdağın "Lətifə xanım Atatürkün həyat yoldaşı", 2007-ci ildə Haldun Taner Hekayələr" və 2007-2008-ci illərdə qədim türk dastanı "Saltuknamə"nin I,II,III cildləri (B.Osmanova və E.Xəlilova ilə)çap olunmuşdur. "Türk Amacı" dərgisinin materialları adlı kitabın tərcüməsi AMEA akad. Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun elmi şurası tərəfindən çapa təqdim olunmuşdur. 
S.Qasımlı Türkiyə ədəbiyyatının "Tənzimat", "Sərvti-Fünun", "Ədəbiyyatı-Cədidə" dövrlərinə aid antologiyanın hazırlanmasında fəal iştirak etmişdir. O, Türkiyə Ədəbiyyatının müxtəlif dövrlərinə və görkəmli simalarına aid araşdırmalar aparmış bakıda və Türkiyədə keçirilən beynəlxalq simpoziumlarda elmi məruzələr etmişdir. 60-q qədər elmi məqaləlrindən 5-i Türkiyədə çap olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* Lətifə xanım Atatürkün həyat yoldaşı
* Haldun Taner Hekayələr
* Saltuknamə
* Haldun Tanerin bədii nəsri
* Türkiyə Ədəbiyyatında Yeni Hekayəçilik
* Türk Tarixi və Mədəniyyəti "Türk Amacı" dərgisinin materialları əsasında

Həmçinin bax
------------

* Aydın Abıyev
* Həmid Araslı

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Tanzimat Dönemi Edebiyatı ve Özellikleri
* Haldun Taner ve eserleri... (Hayat Bir Sanat 15 Şubat 2020)
* Aydın Abi Aydın Azərbaycan Türk səxs adlarının izahlı lüğəti
Avtomodelizm yarışları üçün istifadə olunan kordodram.
**Avtomodelizm** və ya **avtomodel idmanı** — texniki idman növü; avtomobil modellərinin hazırlanması və yarışlarda sınaqdan keçirilməsi.

Tarixi
------

Avtomodelizm 1940-cı illərdə Avropada meydana gəlmiş, 1956-cı ildən SSRİ-də də yayılmağa başlamışdır. Avtomobil modelləri daxiliyanma mühərrikli, elektrik mühərrikli, ezin mühərrikli və radio ilə idarə edilən olur. Avtomodelizm yarışları kordodramda (diametri təqribi 20 metr olan beton yol) keçirilir. Modellər (radio ilə idarə edilənlərdən başqa) kord adlanan polad məftillə meydançanın mərkəzində diyircəkli yatağa birləşdirilir və dairə boyunca hərəkət edir. Azərbaycan avtomodelçiləri SSRİ-də keçirilən ümumittifaq yarışlarında üç dəfə birinci yeri tutmuşdur (1969, 1970, 1971). Avtomodelizmə SSRİ Avtomodel İdmanı Federasiyası (1968-ci ildən Avropa Avtomodel İdmanı Federasiyasına daxildir) rəhbərlik edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Автомоделизм // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 79–80.

Xarici keçidlər
---------------

* Международная ассоциация гонок слоткаров ISRA
* RCracer - Журнал о радиоуправляемых автомоделях и автомодельном спорте в России
**Mirzə Bəybaba Fəna** (1787, Şuşa – 1867, Şuşa) — şair, Fatma xanım Kəminənin atası.

Həyatı
------

Mirzə Bəybaba bəy Mirzə Əliyar bəy oğlu 1787-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya pənah gətirmişdi. Mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. Böyük xanın yanında katib işləyirdi.
Mirzə Bəybaba gözəl xəttat idi. Şuşa şairlərinin cüngünü tərtib etmişdi. Bir neçə kitabın üzünü köçürmüşdü.

Mirzə Bəybaba bəy Cahan xanımla ailə qurmuşdu. Mehdi bəy, Yəhya bəy adlı oğulları, Fatma xanım adlı qızı vardı.

Mirzə Bəybaba bəy şair idi. Fəna təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Fənanın şeirlərində gülləmə.

Yaradıcılığı
------------


***Vikimənbədə*** **Mirzə Bəybaba Fəna** ilə əlaqəli məlumatlar var.

Mirzə Bəybaba Qasım bəy Zakirə həcv yazmışdı. Baba bəy Şakir şeirlərinin birində ona "qulaqburması" vermişdi:

Xəlqi dilgir edəni həqq özü dilgir eylər;
Kimiyə tezlik ilə, bəzisinə dir eylər,
Bəd dua adama axır belə təsir eylər.
Pənah, allaha pənah, gör neçə təqrir eylər
Əliyar oğlu belə sarı səkil maydanı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Tahirovlar, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2007, № 1, səh.18–25

Həmçinin bax
------------
**Oh Son-O** (d. 10 sentyabr 1972) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Oh Son-O Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1992-ci ildə İspaniyanın Barselona şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasını 22:28 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, Barselona Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.

Daha sonra Oh Son-O Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1996-cı ildə Atlanta şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 37:33 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Atlanta Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Oh Son-O Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 22:20 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Sidney Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.

Daha sonra Oh Son-O Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 38:36 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Afina Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Oh Son-O Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Macarıstan yığmasını 28:33 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.

O, Olimpiya Oyunlarında ən çox medal qazanan qadın həndbolçudur.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Koreya 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2000 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oh Son-Onun tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 20 January 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1992 Yay Olimpiya Oyunları (I yer) |
| --- |
| Ja-Kyun • Yon-Ho • Ri-Ra • Hva-So • Ho-Yon • Mi-Yon • O-Kyon • Hye-So • Hyang-Ja • Un-Yon • Son-O • Yon-Lim • Kap-So |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1996 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Un-Hi • Sun-Hi • Yon-Ho • Çon-Şim • Un-Mi • Yon-Mi • Mi-Sim • Ran • San-Un • O-Kyon • Hyang-Ja • Son-O • Yon-Ran • Yon-Lim • Hye-Yon • Sun-Yon |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2000 Yay Olimpiya Oyunları (IV yer) |
| --- |
| Hyun-Yun • Un-Hi • Sun-Hi • Sun-Yon • Yon-So • Hyan-Ki • Hyun-O • Jin-Son • Yun-Yon • Nam-So • San-Un • Kyon-Ha • Son-O • Yon-Ran • Çun-Hi |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2004 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Yon-Ran • Kyon-Ha • Sun-Hi • Sun-Yon • On-Yo • Son-Hi • Hyun-O • Ça-Yon • Son-O • O-Kyon • San-Un • Bo-Hi • İm-Yon • Pil-Hi • Yon-So |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2008 Yay Olimpiya Oyunları (III yer) |
| --- |
| Yun-Hva • Min-Hi • İm-Yon • Yon-Ho • Sun-Yon • Ça-Yon • Nam-Sun • On-A • Min-Hi • Pil-Hi • Son-O • Yon-Ran • Çun-Hi • Ha-Rim |  |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qoşaqışlaq.

**Qoşaqışlaq** — Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Zirə qəsəbə inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Zirə qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Qoşaqışlaq kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.

Toponimikası
------------

Kəndin digər adı Aşağıqışlaqdır. Kənd salındığı ərazinin (Qoşaqışlaq) adını daşıyır. Bu ərazidə əvvəllar Bakı kəndlərinə məxsus qışlaq yeri olmuşdur.

Tarixi
------

### Tarixi abidələri

Qoşaqışlaq kəndi və daş karxanası arasında e.ə. III-e.ə.II minilliklərə aid kurqanlar var. Qoşaqışlaq kəndində e.ə. III minilliyə aid yaşayış yeri vardır.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Əhalisi
-------

İqtisadiyyatı
-------------

Vətən Müharibəsi Şəhidləri və Veteranları
-----------------------------------------

***Şəhidlər Bulağı***
QoşaQışlaq kəndi 1-ci Qarabağ Müharibəsində 3 Şəhid vermişdir.

1. Balazairov Mikayıl Ağayusif oğlu (1971-1992)
2. Əliyev Rauf Cahan oğlu (1971-1992)
3. Hüseynov Şahid Güləhməd oğlu (1971-1993)

**Şəhidlər Bulağı**

  

QoşaQışlaq Şəhidlərindən Hüseynov Şahidin wikipedia səhifəsindən götürülmüş şəkili göstəririk

**Şəhid Şahid Hüseynov**
***Veteranlar***

1. Əkbərov Həsən (Qazi)
2. Səttarov Anar
3. Abdullayev Namik
4. Məmmədov Asif
5. Dadaşov Ağarza

Qalereya
--------

Mədəniyyəti
-----------

QoşaQışlaq kəndi Kurqanlar, Qayaüstü rəsmlər, Mağaralar, Quyular, Tağ evlər kimi tarixi abidələr ilə zəngin ərazidir.

**İlk Tunc Dövrünə aid Mağara**
İlk Tunc dövrünə aid Mağaradan Fotolar

**Mağaranın Girişi**
**Qayaüstü rəsm**
**Qayaüstü rəsm**

Təhsil
------

QoşaQışlaq kəndi ərazisində 60 yerlik 2 saylı uşaq bağçası və 200 nəfərlik şagird tutumu olan 122 nömrəli orta məktəb fəaliyyət göstərir

**2 saylı Bağça**
**2 saylı bağça**
**122 Nömrəli Orta Məktəb**

Din
---

Səhiyyə
-------

**Səhiyyə məntəqəsi**

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı". 2021-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-29.
2. ↑  Qoşaqışlaq (Əzizbəyov) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
3. ↑  "Zirə qəsəbəsində 2 saylı uşaq bağçası". heydar-aliyev-foundation.org (az.). İstifadə tarixi: 2023-05-25.
4. ↑  "Facebooka daxil ol". Facebook (az.). 1998-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-25.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xəzər rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Qəsəbələr | Binə • Buzovna • Qala • Mərdəkan • Şağan • Şüvəlan • Türkan • Zirə |  |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Cənubi • Dübəndi • Xandan • İkinci Qala • Qala • Yeni Türkan • Zuğulba |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Qoşaqışlaq |

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı | *Bakı şəhəri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çayxanada səhər** və ya **çay evində səhər** — Azərbaycan rəssamı Toğrul Nərimanbəyovun 2000-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.

Təsvir
------

Rəsm kətan üzərində yağlı boya texnikası ilə işlənib. Şəklin ön mərkəz qismində, ağ masa örtüsü örtülmüş stolun üzərində samovar, çaydan və meyvə dolu boşqab, arxa fonda qızılgül və çiçək mühitində əlində meyvəli nimçə tutan gənc qız, az buludlu səma, uçan quşlar və pişikləri gəzir.

Şəkildə bəzi obyektlər qabaqda, bəzi əşyalar isə arxada yerləşdirilib və perspektiv prinsipi nəzərə alınıb. Əsərdə əksərən şaquli xətlərdən istifadə olunsa da, üfüqi və diaqonal xətlər də diqqəti cəlb edir. Rəsmin fakturasına uyğun olaraq üzvi yumşaq fırça vuruşlarından istifadə edilmişdir.

Rəsmdəki rənglər sənətin plastik xassələrinə uyğun və rəng harmoniyasına diqqət yetirilməklə düzülüb. Şəkildəki soyuq və isti rənglər harmoniya ilə verilmişdir. Bir-biri ilə qovuşan rənglər gözəl harmoniyada vurğulanır. Ümumi mənzərədə açıq tonlar üstünlük təşkil edir. Şəkildə işıq dəyərlərinin tarazlığını təmin etmək üçün tünd rənglərdən də istifadə edilmişdir. Şəkildə üstünlük təşkil edən rəng mavidir. Bundan əlavə, yaşıl, ağ, sarı, qırmızı və bənövşəyi çalarları da istifadə edilmişdir.

Təbiət mövzusundan bəhs edən bu rəsmlər rəssamın öz emosional xüsusiyyətlərini və hisslərini ən yaxşı şəkildə ortaya qoyduğu əsərlər növüdür. Rəsmdə yaz ab-havası var. Məzmun baxımından rəssamın müəyyən dövrdə tez-tez istifadə etdiyi bir anlayış da bu rəsmdə özünü göstərir. Açıq havada işıq və rəng xüsusiyyətləri üstünlük təşkil edir. Rəsmdə gördüyümüz fiqurlarda konturların əridiyini və naxış anlayışının nəzərə alınmadığını demək mümkündür.

Şəkil günün səhər saatlarında çəkilib. Əsərin vizual cəhətlərinə diqqət yetirdikdə, impressionist üslubda rəsm edildiyini söyləmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Paris, Passi məzarlığı və Toğrul Nərimanbəyov haqqında düşüncələr". anl.az.
2. 1 2  Muğallı, 2015. səh. 78
3. ↑  Muğallı, 2015. səh. 79

Həmçinin bax
------------

* Mahnı (rəsm)
* Muğam (rəsm)

Mənbə
-----

* *Möhbəddin Səməd.* Toğrul Nərimanbəyov, Şux rənglərin təranəsi. Bakı: Çağdaş As nəşriyyatı. 2011.
* *Vagif Muğallı.* TUĞRUL NERİMANBEYOV’UN AZERBAYCAN RESİM SANATI İÇİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Ankara: T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI. 2015.
**Səlma Aliyə Kavaf** (1 iyul 1962, Dənizli) — türk siyasətçisi, müəllimi. 

Dövlət naziri Kavaf 2007-2009-cu illərdə Ədalət və İnkişaf Partiyasından Dənizli millət vəkili kimi millət vəkili vəzifəsini tutub. O, Dənizlidən seçilən ilk qadın millət vəkilidir. İngilis dilini bilən Kavaf evlidir və bir övladı var.

Həyatı
------

Səlma Aliyə Kavaf 1962-ci ildə Niyazi və Gülseren Bostancı cütlüyünün qızı olaraq dünyaya gəlib. İki bacısından biri olan Səma Ramazanoğlu da özü kimi siyasətçidir. İbtidai və orta təhsilini Dənizlidə bitirmişdir. Ankara Universitetinin Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsinin Türkologiya bölməsini bitirib. Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyinə tabe olan liseylərdə 7 il müəllim kimi çalışmışdır. Özəl sektorda menecer olaraq da işləyib.

Siyasi karyerası
----------------

2002-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyası Dənizlidən 6-cı Millət vəkili namizədi olaraq aktiv siyasətə qatıldı. 2002-ci il ümumi seçkilərindən sonra Ədalət və İnkişaf Partiyası Ümumi Qərargahının Qadınlar şöbəsinin sədri təyin edildi. Şöbəyə sədrliyi dövründə Türkiyədə ilk dəfə olaraq institusional mənada bir siyasi partiyanın qadın təşkilatını təşkil etdi. O, Ədalət və İnkişaf Partiyasını müxtəlif beynəlxalq platformalarda təmsil edib.

2007-ci ildə keçirilən ümumi seçkilərdə Dənizli millət vəkili olaraq parlamentə daxil olub. Dənizlinin ilk qadın millət vəkili olub. Məclisdə Səhiyyə, Ailə, Əmək və Sosial Məsələlər Komissiyasının sədri və Peru Parlament Dostluq qrupunun sədridir. 2009-cu il mayın 1-də kabinet dəyişikliyindən sonra o, dövlət naziri kimi 60-cı hökumətdə iştirak edib.

9 mart 2020-ci ildə Əli Babacanın qurduğu Demokratiya və Sıçrayış Partiyasının qurucu üzvləri arasında idi.

Müzakirələr
-----------

Qadın və Ailə Məsələləri üzrə Dövlət naziri Səlma Aliyə Kavafın "Hürriyet" qəzeti yazarı Faruk Bildirici ilə qəzetin bazar günü əlavəsinə verdiyi reportajda homofobik; "Mən homoseksuallığın bioloji bir xəstəlik,olduğuna inanıram. Düşünürəm ki, bu, müalicə edilməli olan bir şeydir" açıqlaması ictimai müzakirələrə səbəb olmuşdu.
Nazir Kavaf dövründə ictimai qurum və təşkilatları, qeyri-hökumət təşkilatlarını və elm adamlarını bir araya gətirərək *Türkiyənin Ailə Xəritəsini* hazırlamaq üçün böyük səy göstərildi. Kavaf, ailə qurumunun artan və dəyişən problemlərini yerində müəyyən etmək və daha sonra yerli problemlərə yerli həll yollarını təqdim etmək üçün, o, Türkiyə Statistik Regional Vahidlər təsnifatına görə bölgələri təmsil edən 12 vilayətdə yerli ailə seminarlarının təşkilində öncül olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2015-11-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
2. ↑  "Ali Babacan parti dilekçesini İçişleri Bakanlığı'na verdi". 2020-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-07.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-07.
4. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Səlma Aliyə Kavaf ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23-cü dövr millət vəkili  (türk.)Arxivləşdirilib 2010-01-09 at the Wayback Machine
**Cənub tikanbalığı** (*lat.* Pungitius platygaster) — Tikanbalığıkimilər fəsiləsinə daxil olan balıq növü.

Yayılması
---------

Qara dəniz, Xəzər dənizi, Aral dənizi sularında yayılmışdır. Dunay çayında Belqrada qədər ərazilərdə müşahidə edilir. Yunanıstanın Vardar, Alyakmon çaylarında qeydqə alınmışdır. Onlara həmcinin İssık-Kul gölündə, Sarısu, Tobol çaylarında müşahidə edilirlər. Azərbaycanda Cənubi Xəzər sahillərində, Kür çayının aşağı axarlarında, Quba-Xaçmaz massivindən axan çaylarda müşahidə edilirlər.

Təsviri
-------

Bel üzgəcinin önündə 8–11 arası tikan olur. Qarın tikanı azacıq diş-dişdir. Şirin və şorsulu ərazilərdə yaşaya bilir. Uzunluqları 6.0 sm çatır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2006). "*Pungitius platygaster*" FishBase saytında. April 2006 version.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
**Yeraltı hamam** və ya **Yer hamamı** — XIX əsrdə Göyçayda tikilmiş abidə. Azərbaycanın nadir memarlıq abidələrindən biri. Göyçay rayonunda Atatürk prospektində yerləşir və təyinatı üzrə istifadə edilmir.

Haqqında
--------

"Yeraltı hamam" XIX əsrdə Göyçayın imkanlı şəxslərindən olan Həzrət bəy Ağazadə tərəfindən tikilib. Qeyd edilir ki, Həzrət bəy Ağazadə bu hamamı qızına cehiz olaraq tikdirib. Deyilənə görə, Həzrət bəyin Göyçay və Ucarda pambıq zavodları, çörək, kitab və ərzaq mağazaları varmış. 

Uzun illər insanların xidmətində olan bu nadir tikilinin bir sirri indiyədək açılmayıb. Aparılan araşdırmalara baxmayaraq, hamamın çirkab sularının hara və necə axıdılması ilə bağlı bu sual hələ də cavabsız qalır.

"Yeraltı hamam" adı ona əsas hissəsi torpağın səthindən 2 metr dərinlikdə yerləşdiyi üçün verilib. Kvadrat formasında olan tikilinin ovalşəkilli üç böyük salonu var. Onlardan ikisi qadınlar, biri isə kişilər üçün nəzərdə tutulub. Hamamdan eyni vaxtda 70 nəfər istifadə edə bilirdi.

Hamamın özəlliklərindən biri də onun qış vaxtı qızdırılması ilə bağlıdır. Belə ki, araşdırmalar zamanı içəridə heç bir xüsusi qızdırıcı şəbəkə aşkarlanmayıb. Məlum olub ki, ocaqxanada qızdırılan isti su bişmiş kərpicdən tikilmiş döşəmənin altındakı borularla dövr edərək hər üç salonu qızdırırmış.

Ötən əsrin 30-40-cı illərində "Yeraltı hamam"ı həbsxanaya çeviriblər. İkinci dünya müharibəsindən sonra isə ondan bir müddət pendir sexi kimi istifadə olunub. 1958-ci ildə bina təmir edilərək yenidən ilkin funksiyasına qaytarılıb.

Ölkə əhəmiyyətli tarixi abidə olan "Yeraltı hamam" kompleksi dövlət tərəfindən qorunur. (İnvertar №4269).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-19.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-19.

Xarici keçidlər
---------------

* Göyçaydakı "Yeraltı hamam" bərpa olunacaq
**İbrahim Abdulla oğlu Eminbəyli** (1894–1937) — 1920-ci ildə Gəncədə quberniya komissarı, sonra Qəza İcraiyyə Komitəsinin məsul katibi, Bakıda "Kommunist" qəzetinin redaktoru, "Azərnəşr"in direktoru, Konservatoriyanın rektoru olub. 1937-ci ildə Mətbuatda Dövlət Sirlərini Mühafizə Edən Baş İdarənin (Qlavlitin) rəisi idi. Azərbaycan K(b)P MK-nın üzvü olub. Repressiya qurbanı, Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti uğrunda mübariz.

Həyatı
------

İbrahim Abdulla oğlu Əminbəyli 1894-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. 1914-cü ildə pedaqoji kurs qurtarmış Əminbəyli Şuşa və Gəncədə müəllimlik etmiş, bolşevik partiyasının Gəncə mahal komitəsinin üzvü və katibi seçilmişdir. (1918–1920). Gəncə quberniya komissarı, Gəncə Qəza İcraiyyə Komitəsinin məsul katibi (1920–1922) Sovet partiya məktəbinin, S. Ağamalıoğlu adına texnikumunun müəllimi (1922–1924), AKP MK mətbuat şöbəsinin müdiri, "Kəndli" qəzetinin redaktoru, Azərbaycan SSR Baş Mətbuat İdarəsinin rəisi (1924–1930), xalq maarif komissarının müavini (1930–1931), "Kommunist" qəzetinin redaktoru, "Azərnəşr"in direktoru (1931–1933) vəzifələrində çalışmışdır.

İbrahim Abdulla oğlu Eminbəyli Mətbuatda dövlət sirlərini mühafizə edən baş idarənin rəisi İbrahim Eminbəyli əksinqilabçı və gizli müsavatçı kimi həbs edilmişdir.

1937-ci il oktyabrın 12-də saat 17.45-də başlamış məhkəmə iclası 18.00-da başa çatmışdır. Hökm bir gün sonra Bakıda həyata keçirilmişdir.

İ.Eminbəylinin həyat yoldaşı Firuzə Eminbəyli isə 1937-ci ildə həbs edilmiş və xalq düşməninin ailə üzvü kimi sürgün edilmişdir. Sürgündən 1946-cı ildə qayıtmışdır. Yasamal qəbristanlığında dəfn edilmişdir.

1954-cü il iyulun 2-də İ.Eminbəylinin oğlu Yavuz Eminbəyli atasının işinə yenidən baxılması xahişi ilə SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri Malenkovun adına ərizə ilə müraciət etmişdir.

1955-ci il dekabrın 10-da SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının qərarına görə İ.Eminbəylinin işi ilə əlaqədar 1937-ci il oktyabrın 12-də Hərbi Kollegiyanın çıxardığı hökm ləğv edildi.

Mənbə
-----

* Şəfiqə Məhəmmədova. "Anaların fəryadı". Bakı: "Gənclik". 2006, s.104

İstinadlar
----------
**Fotofobiya** və ya **işığa həssaslıq** — parlaq işığın gözlərə təsir etdiyi və ağrıya səbəb olduğu bir vəziyyət. Bu, yüngül qıcıqlanmalardan tutmuş ciddi tibbi vəziyyətlərə qədər bir çox müxtəlif vəziyyətlərlə əlaqəli bir simptomdur. Yüngül hallarda, parlaq işıqlı yerdə gözlər qıyılır. Daha ağır hallarda, gözlər demək olar ki, hər hansı bir işıq növünə məruz qaldıqda əhəmiyyətli ağrıya səbəb olur. 

Fotofobiya miqrenin ümumi simptomudur. Bunlar hormonal dəyişikliklər, qidalar və ətraf mühit dəyişiklikləri də daxil olmaqla müxtəlif amillərin səbəb ola biləcəyi şiddətli baş ağrılarıdır. Digər simptomlar arasında başın bir tərəfində olan ağrı, ürəkbulanma və qusma daxildir.

Həmçinin bax
------------

* Fobiyaların siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Photophobia Arxivləşdirilib 2018-10-27 at the Wayback Machine, Erişim tarihi: 19 Mart 2017
2. ↑  Delgado, Amanda. Fotofobi Arxivləşdirilib 2017-03-20 at the Wayback Machine, 16 Temmuz 2012, Erişim tarihi: 19 Mart 2017.
3. ↑  "Photophobia — Glossary Entry". 2015-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-27.
**Roza İbadova** (*Roza İbadova Kocamaz*; 14 may 1990, Bakı) — Azərbaycanlı teatr və kino aktrisa.

Həyatı
------

İbadova Roza 1990-cı il mayın 14-ü Bakıda anadan olub. 2008-ci ilə orta məktəbi bitirərək Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universetininin musiqili komediya aktyoru fakültəsinə daxil olub. İlk sənət müəllimi Faiq Zöhrabov, daha sonra isə Telman Əliyev olub. 2010-cu ildə rejissor Cənnət Səlimovanın dəvəti ilə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrına gəlir. İlk rolu Vaqif Əsədovun quruluşunda olan Çarlz Dikkensin "Oliver Tvistin macəraları" tamaşasında Oliver rolu olub və daha sonra bir çox tamaşalarda rol ifa edib. R. İbadova Space tv-də yayımlanan "Mən böyümüşəm" uşaq verlişin aparıcı və İctimai TV-də "Hoqqabaz" uşaq verlişinin aparıcısı olub. Roza İbadova çalışdığı illər ərzində Qarabağla bağlı bir çox dövlət tədbirlərində səhnəciklərdə iştirak edib. Bir neçə film və serialda rol alıb. Hal-hazırda Türkiyənin İzmir şəhərində yaşayır. İzmirdə bir neçə Xocalı və digər tədbirlərdə aparıcılıq edib. Hazırda İzmir Han Teatrında aktrisa və xoreoqraf çalışır. İzmir şəhərində ilk dəfə Xocalıya həsr olunan Orxan Muxtarlının "Yol ayrımında" dramının rejissoru olub.

Əsas rolları:

* "Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı"

*. Bala siçan – ("Çəkməli pişik" Ş. Perro)
*. I bala – ("Pişiyin evi" S. Marşak)
*. Oliver — ("Oliver Tvistin macəraları") – Ç. Dikkens
*. Şagird – ("Mənim ağ göyərçinim" T. Vəliyeva)
*. Fatma — ("Göyçək Fatma") – Azərbaycan Xalq nağılı
*. Reyhan — ("Mən səni sevirəm" — Ə. Əmirli)
*. Anjelin dublyoru – ("Məhv olmuş gündəliklər" İ. Əfəndiyev)
*. Mələk – ("Romeo və Cülyetta" U. Şekspir)
*. Firuzə – ("Buzovna kəndinin əhvalatları" Elçin)
*. Gülçöhrə – ("Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah" M. F. Axundzadə)
*. Rəqs ifaçısı – ("Əlincə qalası" Dilsuz)
*. Xədicə – ("Qaraca qız" S. S. Axundov, A. Şaiq)
*. C – ("Mən gəldim, qızlar" L. Nuren)
*. Buratino – ("Buratinonun macəraları" A. Tolstoy)
*. Qız – ("Balaca və damda yaşayan Karlson" A. Lindqren)
*. Aslan – ("Danışan gəlincik" A. Şaiq)
*. Dovşan — ("Qoğalın nağılı" Xalq nağılı)
*. Arzu — ("Arzu və Murad" S. Elsevər)

"İzmir Han Teatrı"

*. Fatoş, Görevli – ("Qadınları anlama kursu" N. Çetin) (həmdə tamaşanın xoreoqrafı)

Filmoqrafiya
------------

1. "Həyat varsa"
2. "Günbatan"
3. "Qız yükü" serialı
4. "Əsirlər" filmi
5. "Shanghai, Baku" filmi

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Psixodeliya** (q.yun. ψυχή - ruh, δήλος - aydın) — psixodeliklərin qəbulu nəticəsində yaranan narkotik trans fantazmaqoriyası, dəyişdirilmiş şüur vəziyyəti, qeyri-sabit ruh vəziyyəti, eləcə də psixikaların istifadəsi və ya hər şeyin adi gedişatından fərqlənən çox qəribə bir fenomen səbəbiylə ortaya çıxan qarşı mədəniyyət növü.

Sözün istifadə dairəsi
----------------------

Əvvəla, bu söz tez-tez psixodelika adlanan psixoaktiv maddələrin (narkotik vasitələrin) ayrıca kateqoriyası ilə əlaqələndirilir, baxmayaraq ki, "hallüsinogenlər" (halüsinasiyalar yaradan) və "psixomimetika" (psixozu simulyasiya edən) adları da istifadə olunur  .

*Psychedelic* (*psixedel* və ya *psychedelic* ) termini ilk dəfə 1956-cı ildə bu maddələrin (ilk növbədə LSD) psixoterapiyada istifadə imkanlarını tədqiq edən britaniyalı (ABŞ və Kanadada işləyən) psixiatr Humphry Osmond tərəfindən təklif edilmişdir. Bu söz Timoti Liri və Oldos Hakslinin əsərlərində daha da populyarlaşdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Психоделия Arxivləşdirilib 2016-06-04 at the Wayback Machine // Словоново : сайт.
2. ↑  *Десятерик Д.* Альтернативная культура : энциклопедия. — М. : Ультра. Культура, 2005. — 235 с.
3. ↑  *Крутских А.* Психоделики сегодня.
Davenportda Homewood Suites by Hilton
**Homewood Suites by Hilton** — Hilton Otellər Şəbəkəsi tərəfindən idarə edilən və yalnız suitlərdən ibarət olan residental üslubda Amerika otel zənciri. Bu otel zəncirinə Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Kanadada və Meksikada 350-dən çox otel daxildir. Əksər Homewood Suites otelləri françayzinqlər tərəfindən idarə edilir. 

Homewood Suites oteli bazarda Staybridge Suites by IHG  və Residence Inn by Marriott kimi otellər də daxil olmaqla bir çox yüksək dərəcəli otellərlə rəqabət aparır.

Tarixi
------

İlk Homewood Suites oteli 1989-cu ildə Nebraska Omaha şəhərində yaradılmışdır. Növbəti 10 il ərzində, bu otel zənciri *Embassy Suites*,  *Hampton Inn* və *Double tree* otellərinin sahibi olan Promus Otel Korporasiyası tərəfindən idarə edilirdi.  Hilton 1999-cu ildə $ 3.1 trilyon müqabilində Promus şirkətinə sahiblənir. Beləcə, digər 3 brendlə birlikdə Homewood Suites də Hilton Otellər Şəbəkəsinin brendinə çevrilir. 2000-ci ildə, Homewood Suites öz adını dəyişərək *Homewood Suites by Hilton* adlanır. Otel bu şəkildə adlandırıldıqda öz mülkiyyətçisinin adını da özündə daşıyır.

Servis
------

Homewood Suites öz müştərilərini pulsuz isti səhər yeməyi ilə təmin edir və bazar ertəsi-cümə axşamı günləri pulsuz *gece sosial qəbulu* adlı istirahət tədbiri təşkil edir ki, burada pivə, ev şərabı, sərinləşdirici içkilər və yüngül qida seçimləri servis olunur.

Mükafatları
-----------

Homewood Suites 2010-cu ildə J.D. Şimali Amerika Otel Qonaqlamasının Məmnunluq Göstərici üzrə  "Ən yaxşı genişləndirilmiş otel"  və 2011-ci ildə Harris İnteraktiv tərəfindən "2011-ci ilin Genişləndirilmiş Otel Brendi" mükafatlarına layiq görülmüşdür.

Korporativ Məsuliyyət
---------------------

2010-cu ildə, Homewood Suites otel zənciri Uşaqlar üçün kitablar (Books for kids), Nyu-York şəhərində uşaqların savadlılıq qrupu kimi bir sıra təşkilatla əməkdaşlığa başladı. Bu iki təşkilat 2010-cu ilin iyun ayı ərzində Memfisdə Tennessi şəhərində kitabxana açmışdır.

Lewis the Duck
--------------

Lewis the Duck Homewood Suites otel zəncirinin maskotudur.

Həmçinin bax
------------

* Waldorf Astoria
* Double-Tree
* Conrad Hotels

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-31.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-31.
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* Homewood suites otelinin rəsmi internet səhifəsi
* Lewis the Duck rəsmi internet səhifəsi
Azərçay — Azərbaycanın ilk milli çay markasıdır. Bu marka yüksək keyfiyyətli çayların qarışığı olmaqla, fərqli istehlakçı zövqünü oxşayan rəngarəng çay çeşidlərini əhatə edir.

İstehsalat
----------

Azərsun Holdinq Azərbaycanın Lənkəran və Astara bögələrində olan Lənkəran 1 nömrəli çay emal fabriki və Astara 2 nömrəli çay emal fabriklərində çay sahələrində yığılmış yaşıl çay yarpaqlarından qara məxməri çay və yaşıl məxməri çay istehsal etməkdədir. Lənkəran və Astara çay fabrikalarının hər birinin günlük istehsal gücü 25-30 tondur.
Masallı rayonunda yeni çay plantasiyası salınması üçün 100 hektarlık torpaq sahəsi alınmış və sahələrdə layihədə nəzərdə tutulmuş şəkildə çalışmalar davam etdirilməkdərdir."Sun Tea Çay Paketləmə fabriki" texnoloji prosesdə müasir texnologiyadan istifadə etməklə, beynəlxalq standartlara və sanitar gigiyenik qaydalara cavab verən çay məhsulları istehsal etməkdədir. Sun Tea Çay Paketleme fabrikinin illik istehsal gücü birdəfəlik qablaşdırmada olan çaylar üçün 700ton, qutu qablaşdırmada olan məhsullar üçün 16min tondur.

İxrac
-----

Yüksək keyfiyyəti və zəngin məhsul çeşidləri ilə AZERÇAY markası dünya bazarında cox böyük rəğbət qazanmışdır. Hal-hazırda AZERÇAY Rusiya, Ukrayna, Belorusiya, Litva, Polşa, Qazaxıstan, Qırğızstan, Çin, Almaniya, ABŞ kimi ölkələrə ixrac edilməkdədir.

Mükafat və sertifikatlar
------------------------

"AZERÇAY"ın yerli və beynəlxalq mükafatlar siyahısı kifayət qədər zəngindir.
Onlardan bəziləri: 
- 2005 və 2007-ci illərdə III və V Ümumdünya Çay və Qəhvə Festivalında "Qara, ətirli çay" nominasiyasında qızıl medal və diplom;
- 2011-ci ildə Azərbaycanda keçirilən "Brand Award" müsabiqəsində "İlin bir nömrəli markası" mükafatı;
- 2013-cü ildə Moskva şəhərində keçirilən "Dünya Qida 2013" sərgisində yüksək keyfiyyətli çay nominasiyasında "İlin məhsulu" mükafatı;
- 2017-ci ildə Azərbaycanda keçirilən "Xalq seçimi" müsabiqəsində "Ən çox sevilən çay" mükafatı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Leonid Yakuboviçin "Azərçay" reklamı efirə çıxıb
2. ↑  Rusiyanın məşhur verilişi bu dəfəki buraxılışını "Azərçay"-a həsr edəcək - VİDEO
3. ↑  "Azərçay" yeni məhsullarını təqdim edir
4. ↑  "Azərçay" Azexport.az vasitəsilə ilk sifarişini alıb
**Zvi Arad** ( צבי ארד , d. 16 aprel 1942, Petah Tikva, Fələstin Mandatı - ö. 4 fevral 2018, Petah Tikva, İsrail ) Israilli riyaziyyatçı idi. Bar-İlan Universitetinin vitse-prezidenti və Netanya Akademi Kollecinin prezidenti vəzifələrində işləmişdir.

Həyatı və karyerası
-------------------

Zvi Arad akademik təhsilinə Bar-İlan Universitetinin Riyaziyyat fakültəsində başlayıb. O, 1964-cü ildə ilk dərəcəsini alıb, orduda xidmət etdikdən sonra ikinci və üçüncü dərəcələrini tamamlamaq üçün Tel-Əviv Universitetinin Riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur.

Nəşr olunmuş əsərlər
--------------------

Zvi Arad həmkarı professor Marsel Herzoqla birlikdə Springer-Verlag tərəfindən nəşr olunan *"Conjugacy Classes Products"ı* adlı əsəri yazdı. Kitab riyazi nəzəriyyənin qurulmasını asanlaşdırdı və bu gün *Cədvəl Cəbrləri* kimi tanınan mücərrəd cəbrin bir hissəsini təşkil edən riyaziyyatın mərkəzi sahələrinə əlavə edildi; qrafik nəzəriyyəsi, cəbr birləşmələri və nəzəriyyə təqdimatı kimi sahələrdə istifadə olunur. Arad cədvəlli cəbrlə bağlı daha iki kitab yazdı. 2000-ci ildə onun kitabı *American Mathematical Society Memuirs* seriyasında, 2002-ci ilin yanvarında isə Springer tərəfindən cədvəlli cəbrlərə dair daha bir beynəlxalq kitab nəşr olundu. Arad *Müasir Riyaziyyatın* 402-ci cildinin redaktoru idi.

İsrailli riyaziyyatçı Zvi Arad 4 fevral 2018-ci ildə İsrailin Petah Tikva şəhərində 75 yaşında vəfat edib.
**Lüdmila Turişeva** — Ukraynalı idman gimnastı. Dünya Çempionatının 7 qat qızıl, 2 qat gümüş və 2 qat bürünc medalçısıdır. Lüdmila Turişeva həmçinin Yay Olimpiya Oyunlarının 4 qat qızıl, 3 qat gümüş və 2 qat bürünc medalçısıdır. Lüdmila Turişeva "Lenin" ordeni və "Qırmızı əmək bayrağı" ordeninə layiq görülmüşdür.

Həyatı
------

Lüdmila Turişeva 7 oktyabr 1952-ci ildə Rusiyanın Qroznı şəhərində anadan olmuşdur. Lüdmila Turişeva 1962-ci ildən idman ilə məşğul olur.

### Ailəsi

Lüdmila Turişeva 1977-ci ildə 2 qat Olimpiya çempionu yüngül atlet Valeri Borzov ilə ailə həyatı qurdu. Bu nikahdan Lüdmila Turişeva və Valeri Borzovun Tatyana adlı bir qız övladı var. Tatyana Borzova həyat yoldaşı ilə birgə Kanadanın Toronto şəhərində yaşayır.

Karyerası
---------

Lüdmila Turişeva birinci uğurunu 1968-ci ildə Meksikada qazandı. O XVIII-ci Yay Olimpiya Oyunlarında 1 qızıl medal qazandı. Lüdmila Turişeva yeganə qızıl medalını Komanda yarışlarında qazandı. 2 ildən sonra isə o Yuqoslaviyanın Lyublyana şəhərində Dünya Çempionatında möhtəşən çıxış ilə yadda qaldı. Lüdmila Turişeva Komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. Fərdi yarışlarında isə o çoxnövçülük və döşəmə yarışlarında fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxdı. Həlqə hərəkətlərdə isə Lüdmila Turişeva gümüş, dayqla tullanmada isə bürünc medal qazandı.

Lüdmila Turişeva 2-ci dəfə Olimpiya Oyunlarında 1972-ci ildə iştirak etdi. O Almaniyanın Münhen şəhərində 2 qızıl, 1 gümüş və 1 bürünc medal qazandı.

Xarici keçidlər
---------------

* Lüdmila TURİŞEVA

İstinadlar
----------
İhlara vadisi
**İhlara Vadisi** — Türkiyənin Kapadokya bölgəsinin cənub-qərbində, Ağsaray vilayətinin Gözəlyurd bələdiyyəsində, uzunluğu 15 km, dərinliyi 150 m-ə qədər olan kanyondur. Vadidə 50-yə yaxın qayaüstü kilsə və çoxlu qayadan oyulmuş tikililər var.

Etimologiya
-----------

İhlaradan Səlimə qədər vadinin təxminən yarısında yerləşən Belisarma kəndinin qədim yunan adı olan Peristrema (Περιστρημα; dolambaçlı) da vadiyə adını vermişdi.

İnkişaf və yerləşmə
-------------------

Kanyon əvvəlki dövrlərdə Melendiz çayı tərəfindən formalaşmışdır. Cənub-şərqdə İhlara və şimal-qərbdə Səlimə kəndləri arasında yerləşir. İhlara kəndinin şimal ucunda kanyona 100 m-dən çox aşağı enən, təxminən 400 pilləli pilləkən var. Eramızın 7-ci əsrindən etibarən vadidə Bizans rahibləri evlərini və kilsələrini Həsən dağının püskürməsi nəticəsində çökdürülmüş tuf daşından qazaraq məskunlaşdılar.

Kilsələr
--------

Vadidəki kilsələr iki qrupa bölünür. Birincisi, İhlara kəndi yaxınlığındakı kilsələrdən ibarətdir ki, bunlar Fars və Suriyadan şərqi təsvir edən yerli Kapadokya tipli rəsmlərlə bəzədilib. Onlar əsasən İkonoklazmadan əvvəl yaranıblar, lakin vaxt keçdikcə tez-tez daha yeni üslublarda rəngləniblər. İkinci qrup Belisarma kəndi yaxınlığında yerləşir və Makedoniya incəsənəti kimi tanınan X-XI əsrlərdə Bizans üslubunda olan kilsələrdən ibarətdir

* Ağsaray muzeyiAğsaray muzeyi
* Melendiz çayında məşhur restoranMelendiz çayında məşhur restoran
* Qırmızı kilsəQırmızı kilsə

Həmçinin bax
------------

* Kanyon
* Süxur
* Dağ

İstinadlar
----------

1. ↑  *İlknur Duman.* "HELENA AUGUSTA (FLAVİA JULİA HELENA)TASVİRLERİ" (türk). 2023-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-01.
2. ↑  *Elena N. Draghici-Vasilescu.* "Shrines and Schools in Byzantine Cappadocia" (ingilis). 2023-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-02.

Xarici keçidlər
---------------

İhlara vadisi
**Sərvət Sami Dədəcay**(*türk.* Servet Sami Dedeçay) — Kipr türkü, akademik və pedaqoq. O, 1976, 1981 və 1985-ci illərdə Şimali Kiprdə keçirilən prezident seçkilərində müstəqil prezidentliyə namizəd kimi iştirak edib.

Bioqrafiyası
------------

İbtidai və orta təhsilini Larnakadakı Amerika Akademiyasında bitirmişdir. 1960-1968-ci illərdə Paris Universitetinin Hüquq fakültəsində Kriminologiya və Penologiya şöbəsində doktorluq dərəcəsi almışdır. Kipr Cümhuriyyətinin Konstitusiya dövründə Türk komissiyasının rəhbəri Nihat Erimin şəxsi katibi olarkən qərəzsiz İsveçrə Komissiyasında tərcüməçi işləyib. 1968-72-ci illərdə Atatürk Universitetində mütəxəssis vəzifəsində çalışıb. Kiprə qayıtdıqdan sonra öz vəsaiti ilə Lefkoşa Özəl Türk Universitetini qurur. O, Kipr mədəniyyətinə dair iyirmidən çox kitab yazmışdır. Kipr türk qadınları və ümumilikdə Kipr coğrafiyası üzərində işləmişdir.

Bəzi mənbələrə görə, Dədəçay Kipr türkləri arasında doktorluq dərəcəsi alan ilk qadındır. O, həmçinin 1976, 1981 və 1985-ci illərdə Kipr prezidentliyinə namizədliyini irəli sürmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çalışmaları Kimliğinin Önüne Geçen Kadın: Servet Sami Dedeçay" (PDF). 1 July 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 26 may 2022.
2. ↑  *Yenidüzen.* "Bu hallerin sebepleri ve... Dr. Servet Sami Dedeçay'a saygımla…Kaynak: Bu hallerin sebepleri ve... Dr. Servet Sami Dedeçay'a saygımla…". Kadın/Woman 2000 11 (1) 65-67 Özel Sayı:Kuzey Kıbrıs’ta Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 may 2022.
3. ↑  "İlk kadın Cumhurbaşkanı adayı Dr. Servet Sami Dedeçay hayatını kaybetti". 1 iyul 2018.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 may 2022.
4. ↑  *Kıbrıs Manşet.* "Servet Sami Dedeçay 86 Yaşında Hayatını Kaybetti" (türk). 1 iyul 2018.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 may 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Prof. Hasgüler’den tarihe ışık; "Servet Sami Dedeçay": kibrissondakika.com: 26 Ocak 2015.
**Şərq andızı** (*lat.* Inula orientalis) — andız cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik, 20-50 (60) sm hündürlükdə, gövdəsi duz, şırımlı, sadə, tüklü bitkidir. Yarpaqları bütöv, yanlardan kirpikli, aşağıdakılar uzunsov-kürəkvari gövdədən dartılmış, sonrakılar oturaq ürəkvari və ya yumurtavari ucubizdir. Səbətləri iri, 20-30 mm enində, tək-tək yerləşirlər. Sarğısının yarpaqları çoxcərgəli, biz-lansetvari, sıx qaratəhər kirpiklidir. Dilcik çiçəkləri qızılı-sarı, sarğıdan iki dəfə uzundur. Toxumcaları 3 mm uzunda silindrvari, çılpaq, şırımlıdır; kəkili qonur, tükcüklü, toxumcalardan bir az uzundur.

Yayılması
---------

BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı dağ qurşağından alp qurşağına kimi yayılmışdır. Subalp və alp çəmənlərində, məşə kənarlarında və talalarında bitir.

Mənbə
-----

1. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva,Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
2. ↑  Флора Азербайджана. Баку: Изд. АН Азерб.ССР, 1950-1961, Т. I-VIII.
**Arvidas Yuozaytis** (lit. Arvydas Juozaitis; 18 aprel 1956, Vilnüs) — məşhur Litva yazıçısı, siyasətçisi və filosofu. Siyasi karyerasından əvvəl SSRİ üzgüçülük yığmasının üzvü idi, Olimpiya bürünc mükafatçısıdır.

Karyerası
---------

Monreal Olimpiadasında Arvidas, 100 metr məsafəlik brass yarışlarında britaniyalı David Vilki və amerikalı Con Henkenə məğlub olaraq bürünc medal qazandı. 200 metr məsafədə 6-cı oldu və 4 × 100 metr məsafəli kombinasiya estafetində 5-ci yeri tutdu.

İdmançı karyerasını bitirdikdən sonra Arvidas 1980-ci ildə Vilnüs Universitetini bitirdi. 1986-cı ildə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. Daha sonra alma-materində ekzistensializm fəlsəfəsi üzrə dərslər deyirdi. Litva SSR Elmlər Akademiyasında böyük elmi işçi idi.

1988-1990-cı illərdə Litva SSR-nin SSRİ-dən çıxması prosesinə rəhbərlik edən Sayudis hərəkatının qurucuları və liderlərindən biridir. 2004-2009-cu illərdə Kalininqradda yerləşən Litva Baş Konsulluğunun mədəniyyət attaşesi kimi çalışmışdır. 2009-2012-ci illərdə Riqada yaşamışdır. Hal hazırda Litva Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidentidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Олимпийские игры 21 Олимпиады* // Большая олимпийская энциклопедия: В 2 т. / Автор-составитель В. Л. Штейнбах. — М.: Олимпия Пресс, 2006.
2. ↑  "Арвидас Юозайтис: Не вкладываю в слово "Прибалтика" идеологических инспираций" (rus). Newsbalt. 2014-03-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Arvidas Yuozaytis — *Sports-Reference.com* saytında Olimpiya statistikası
* Арвидас Юозайтис: "Я выиграл олимпийскую медаль, чтобы вырваться из плена" (rus.)
**f-elementləri -** dövri sistemdə 28 f - elementi var. Bunlardan sıra nömrəsi 58-dən 71-ə qədər olan 14 element VI dövrdə lantanla birlikdə yerləşir və kimyəvi xassələrinə görə lantana oxşadıqlarından onlara *lantanoidlər* deyilir. Eyni səbəbə görə VII dövrdə aktiniumla birlikdə yerləşən və sıra nömrəsi 90-dan 103-ə qədər14 element *aktionoidlər* adlanır. Lantanoid və aktinoidlərin sıra nömrəsi artdıqca növbəti elektron atomun axırdan 3-cü elektron təbəqəsinin f-yarım səviyyəsinə daxil olur və buna görə dəd onlara *f-elementləri* deyilir. Bu cəhətdəb qadolinium və lyutesium müstəsnalıq təşkil edir. Onların 4f-yarım səviyyəsində uyğun olaraq 7 və 14 elektron yerləşir. Səviyyənin belə konfiqurasiyası (d5 və d10 səviyyələri kimi) davamlı olduğundan növbəti elektron atomunun d-yarım səviyyəsinə daxil olur.

f-yarım səviyyəsinin elektron tutumunun 14-ə bərabər olması ilə əlaqədar olaraq lantanoid və aktionidləri təşkil edən elementlərin sayı da 14-dür. 4f-yarım səviyyəsinə elektronların daxil olması xarakterindən asılı olaraq lantanoidləri, hərəsinə 7elemet olmaqla, iki yarımailəyə bölürlər. Bunlardan Ce-Gd sırasında yerləşən elementlərin serium yarımailəsini, Tb-Lu sırasındakı elementlər isə terbium yarımailəsini təşkil edir. Hund qaydasına görə serium elementləri atomunun 4f-yarım səviyyəsinə bir elektron terbium elementləri atomunun həmin səviyyəsinə isə 2-ci elektron daxil olur .

İstinad
-------

1. ↑  V.M. Abbasov, A.M. Məhərrəmov, M.M. Abbasov, M.M. Babanlı, A.M. Tağıyeva
**Keyt Qunter** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Keyt Qunter, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında və 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanıb.

Karyerası
---------

Keyt Qunter, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.

Keyt Qunter, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.

Keyt Qunter, 2012-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 13:11 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

İstinadlar
----------



| ⛭Avstraliya yığması - 2004 Yay Olimpiya Oyunları (4-cü yer) |
| --- |
| Emma Knox • Rebekka Rippon • Nikita Kuffe • Naomi Kastl **(K)** • Bronvin Mayer • Belinda Bruks • Jodie Stuhmke • Keyt Qunter • Eliza Norvud • Kelli Heuçan • Jemma Brovnlov • Coanna Foks • Melissa Rippon • Baş məşqçi: İstvan Görgenyi |  |

| ⛭Avstraliya yığması - 2008 Yay Olimpiya Oyunları (bürünc medal) |
| --- |
| Emma Knox • Qemma Beadsvort • Nikita Kuffe • Rebekka Rippon • Suzie Fraser • Bronven Knox • Taniele Qofers • Keyt Qunter • Cenna Santoromito • Mia Santoromito • Melissa Rippon • Ami Hetzel • Alisiya Makkormak • Baş məşqçi: Greg McFadden |  |

| ⛭Avstraliya yığması - 2012 Yay Olimpiya Oyunları (bürünc medal) |
| --- |
| Bronven Knox • Keyt Qunter • Qlencora Ralf • Aşleiq Soutern • Nikola Zaqame • Ceyn Moran • Holli Linkoln-Smit • Rovena Vebster • Qemma Beadsvort • Melissa Rippon • Sofie Smit • Alisiya Makkormak • Viktoriya Brovn • Baş məşqçi: Greg McFadden |  |
**Vəli Muxtar oğlu Məmmədov** (1933, Ağdam rayonu – 2 dekabr 2011, Bakı) — filologiya elmləri namizədi, dosent. Muxtar Məmmədovun oğlu. Nəvai Məmmədovun qardaşıdır.

Həyatı
------

Vəli Məmmədov 1933-cü ildə Ağdamın Qaradağlı kəndində anadan olmuşdur.

Vəli Məmmədov 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin Jurnalistika şöbəsini bitirmiş, 1957–1960 illərdə orada nəşr olunan çoxtirajlı qəzetə redaktor təyin edilmişdir.

Vəli Məmmədov 1960–1964 illərdə aspiranturada oxumaqla yanaşı, A. Zeynallı ad. Bakı Musiqi Məktəbində ifaçılıq sənəti üzrə təhsil almışdır

Vəli Məmmədov Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda tədris hissə müdiri (1964–66), Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda baş müəllim, dosent, Azərbaycan dili kafedrasının müdiri (1972–82), dosent (1982–2004) vəzifələrində çalışmışdır. Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində "İxtisas kursu" fənnindən dərs demişdir.

Vəli Məmmədov 2 dekabr 2011 ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Vəli Məmmədov "Əkinçi qəzeti" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək, filologiya elmləri namizədi olmuşdur.

Vəli Məmmədovun "Əkinçi qəzeti" (Azərbaycan və rus dillərində), "Muğam, söz, ifaçı", "Havalansın Xanın səsi", "Füzulinin musiqi dünyası" və s. kitabları, dil, ədəbiyyat, mətbuat, incəsənət məsələlərinə dair 100-dən artıq məqaləsi çap olunmuşdur.

Vəli Məmmədov bədii yaradıcılıqla da məşğul olur. Bir sıra hekayələri mətbuat səhifələrində dərc olunmuş, "Hübar" (1970) adlı hekayələr kitabçası buraxılmış, "Tək palıd" adlı əsəri çapa hazırdır.

Vəli Məmmədov gənclərin və tələbələrin Moskvada keçirilən ümumittifaq və ümumdünya festivallarında iştirak etmiş, qızıl medallara və laureat adına layiq görülmüş, ifaçılıq sənəti müsabiqələrində fəal iştirakına görə Respublika Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. Moskvada 1959 ildə keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüyünün iştirakçısı olmuşdur

Vəli Məmmədovun lentə və vallara yazılan ifa nümunələri radionun fonotekasında saxlanılır və efirə verilir.

Mənbə
-----

* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, 2001.

Həmçinin bax
------------

* Ağdamın Qaradağlı kəndi

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Ağ yovşan** (*lat.* Artemisia persica) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinin yovşan cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Orta Asiyada, Azərbaycanda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 25-70 sm-ə çatan sıx tükcüklü, bozumtul yaşıl rəngli yarımkolcuqdur. Şırımlı olmayan gövdəsinin aşağı hissəsində yarpaqlar nisbətən xırdadır. Yarpaqları qısa saplaqlı 2-4,5 sm uzunluqda, 3-5 mm enindədir. Gövdənin aşağı yarpaqları üçər lələkvari parçalanmış, səbətləri sadə salxımlı, ensiz, süpürgələrdə yığılmışdır. Toxumu 1 mm uzunluğunda, uzunsov konus formalı, kənarı qeyri-bərabər haşiyələnmişdir. Avqust ayında çiçəkləyir, sentyabr ayında toxumları yetişir.

Ekologiyası
-----------

Qumlu təpəciklərdə rast gəlinir. Quraqlığa davamlıdır, torpağa tələbkar deyildir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeronda dənizkənarı ərazilərdə təbii halda bitir.

İstifadəsi
----------

Tərkibində efir yağı vardır ki, ondan ətriyyatda və dərman vasitəsi kimi istifadə olunur və əsasən aşağıdakı maddələrdən ibarətdir: 12%-pinen, 23%-kamfen, 16%-kamfora, 10%-borneol, 25%-bornilasetat.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q10885014
* FoC: 200023300
* GBIF: 3120904
* iNaturalist: 1008067
* IPNI: 179951-1
* NCBI: 205372
* Plant List: gcc-6791
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:179951-1
* Tropicos: 2727983
* WFO: wfo-0000109185
* WoRMS: 1084396

 |