recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Minirə Məmmədəli qızı Ağahüseynova** (d. 26 mart 1949, Bakı, Azərbaycan SSR) - Azərbaycan kimyaçısı, kimya elmlər doktoru, professor, Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti ümumi kimya kafedrası müdiri.

Həyatı
------

Minirə Ağahüseynova 26 mart 1949-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitunun kimya-texnologiya fakültəsini bitirmişdir. 1989-cu ildə kimya elmlər doktoru, 1991-ci ildə isə professor adını almışdır.

Fəaliyyəti
----------

Minirə Ağahüseynova 1993-cü ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının ümumi və qeyri-üzvü kimya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmaqdadır. Elmi araşdırmaları keçid metalların kompleks birləşmələrinin kimyası, alınma üsulları, quruluşları sahəsinə aiddir. 250-dək elmi əsərin,20 dərslik və dəsr vəsaitinin, 6 ixtiranın və 2 ixtira patentinin müəllifidir. Minirə Ağahüseynova Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1995), Avropa Kimya Cəmiyyətinin üzvü (1997), Beynəlxalq Eko-Energetika Akademiyasının akademiki (1998) seçilmişdir.

Mükafatları
-----------

Minirə Ağahüseynova 2000-ci ildə Beynəlxalq Bioqrafiya Mərkəzi (Kembric, Böyük Britaniya) tərəfindən "Minilliyin adamı" fəxri adına, 2010-cu ildə isə "Əməkdar müəllim" adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi 2010. Bakı. 2009. səh. 136.  (#first\_missing\_last)
2. ↑  Azərbaycan Qadın Ensiklopediyası. Bakı: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası nəşriyyatı. 2002. səh. 22.
**Rikkardo Driqo** (it. Riccardo Eugenio Drigo; 30 iyun 1846[…], Padova – 1 oktyabr 1930[…], Padova, Veneto) — italyan bəstəkarı və dirijoru.

Həyatı
------

O, uşaqlıq illərində öz doğma şəhərində pianoçu kimi çıxış edirdi, yeniyətməlik illərində romans və valslar bəstələməyə başladı. O, 1864-cü ildə Venesiya konservatoriyasını bitirdi. Paduyada Haribaldi teatrında işləmiş, elə həmin teatrda da ilk dirijorluq fəaliyyətinə addım atmışdır. 1868-ci ildə həmin teatrda Driqonun "Portuqaliyalı Don Pedro" operası tamaşaçı kütləsinə təqdim olunmuşdur. 1978-ci ildə baron Karl Karloviç Kister Driqonu Sankt-Peterburqa dəvət etmişdir.

1879-cu ildə Driqo Sankt-Peterburqda İtalyan operasının dirijoru olmuş, 1886-cı ildə Marini teatrının balet həyetinin orkestrində dirijor və bəstəkar kimi fəaliyyət göstərmişdir. Driqo M.İ.Petip, L.İ.İvanov kimi baletmeysterlərlə birgə Çaykovskinin "Yatmış gözəl" (1890), "Şelkunçik" (1892) və "Qu Quşu" (1895) baletlərini, həmçinin A.K.Qlazunovun "Raymonda" (1898) baleti səhnəyə çıxarılmışdır. Sonradan Driqo Paduyaya qayıtmış və ömrünün axırına kimi Haribaldi teatrında bəstəkar və dirijor kimi fəaliyyət göstərmişdir.

O, "Talisman" (1889), "Arlekinada" (Milyonlarla Arlekin, 1900) baletlərinin və bir neçə operanın müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Riccardo Drigo // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
3. 1 2 3 4 5 6  Archivio Storico Ricordi. 1808.
**Alpiniada—**Alpinizm üzrə kütləvitəlim-idman və yubiley tədbiri. 1993-cü ildən keçirilir.

Tədbirlər
---------

"AzerGold" QSC Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Alpinizm Federasiyasının dəstəyi ilə Şahdağ Milli Parkının ərazisində Böyük Qafqazın Başdağ silsiləsinin Qızıl Qaya massivində Ulu Öndərin adını daşıyan, dəniz səviyyəsindən 3751 metr hündürlükdə yerləşən "Heydər zirvəsi"nə alpiniada təşkil edib.Alpiniadada səhmdar cəmiyyəti və onun törəmə şirkəti olan "Daşkəsən Dəmir Filiz" MMC-nin (DDF) bir qrup əməkdaşı iştirak edib.

Azərbaycanın ən yüksək yaşayış məntəqələrindən biri olan Xınalıq kəndindən başlayan alpiniadanın iştirakçıları Qızıl Qaya massivinin ətəklərində düşərgə salaraq, müəyyən olunmuş marşrut üzrə "Heydər zirvəsi"nə doğru yürüş ediblər. Mürəkkəb relyef və sərt iqlim şəraitinə baxmayaraq, böyük ruh yüksəkliyi və əzmkarlıqla zirvəyə çatan yürüş iştirakçıları dahi şəxsiyyətin xatirəsi dərin ehtiramla yad edib. Zirvədə Dövlət Bayrağı ilə yanaşı, "AzerGold" və "DDF"-in korporativ bayraqları dalğalandırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""AzerGold" Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi münasibətilə alpiniada təşkil edib". report.az. 1. 2023-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-24.
**Bursa meşəçilik muzeyi** (türk. Bursa Ormancılık Müzesi) — Türkiyənin şimal-qərb hissəsində, Bursa şəhərində meşə təsərrüfatına həsr olunmuş muzey.

Muzey binası
------------

Muzey Bursada, Çekirgə küçəsində, Saatçi köşkü kimi tanınan binada yerləşir. Bina Osmanlı dövründən qalan tarixi bir malikanədir. Qurucusu Zafər Öztaptıkdır.

Malikanə ilkin olaraq yaşayış yeri kimi istifadə olunub. 1939-1949-cu illər arasında burada "Bursa Meşə məktəbi" yerləşirdi. 1983-cü ilə qədər "Meşə Regional Müdirliyinin" ofisi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1989-cu ildə aparılan tənzimləmələrdən sonra muzey binasına çevrildi. 29 mart 1989-cu ildə muzey ziyarətçilərin üzünə açıldı.

Eksponatları
------------

Muzey Türkiyənin ilk və yeganə meşə təsərrüfatı muzeyidir. Burada 1000-ə yaxın əşya nümayiş etdirilir. 
Meşə və meşə təsərrüfatında canlı və cansız hər şeyin bir araya gətirildiyi və sərgiləndiyi bir muzeydir.

Muzeyin bölmələri meşə həyatı, bitki qalıqları, meşə bitkiləri, ağac kəsmə alətləri, meşə alətləri və avadanlıqları, tarixi sənədlər və qeydlər, xəritələr və fotoşəkillər, eləcə də meşədaxili telekommunikasiya avadanlıqlarından ibarətdir. Muzeydə bir neçə bölmə, "Atatürk guşəsi" və kitabxana var.

Bölmələri
---------

* Meşə həyatı bölməsi. Burada Türkiyənin bir çox milli parklarından müxtəlif heyvanların taksidermiyası və zəngin həşərat kolleksiyası nümayiş etdirilir.
* Meşə bitkiləri və kəsici alətlər bölməsi. Burada maraqlı eksponat Türkiyənin şimal-şərqində yerləşən Artvin şəhərindən olan 700 illik şotland şam ağacının gövdəsinin kəsişməsidir.
* Meşə mühəndisliyində istifadə olunan alətlər bölməsi.
* Fosillər bölməsi. Muzeydəki fosil kolleksiyası çox zəngindir. Burada bu günə qədər mövcud olan bir çox bitkilərin qalıqlarını görmək olar. Diqqətəlayiq bir eksponat arboreal xüsusiyyətlərini saxlayan altı milyon illik sekvoya ağacının fosillidir.
* Xəritə və Kosmos fotoşəkilləri bölməsi.
* Meşədə ünsiyyət vasitələri bölməsi.
* Tarixi sənədlər bölməsi.
* Albomlar və kitablar bölməsi.

Muzeydə Bursanın Orhaneli rayonundakı kömür mədənlərində tapılan 16 milyon illik heyvan qalığına da rast gəlmək olar.

İş vaxtı
--------

Muzey hər gün yerli vaxtla saat 9:00-dan 17:00-a qədər açıqdır. Bazar və bazar ertəsi günləri bağlı olur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  >
2. 1 2

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Bursa meşəçilik muzeyi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Movie on the subject of the museum
**V David** (*gürc.* დავით V; 1113, Gürcüstan – 1155) — Baqrationilər sülaləsindən olan Gürcüstan çarı (1155). Çar I Demeterin oğlu, IV Davidin nəvəsidir.

Həyatı
------

I Demeterin iki oğlu var idi. Böyük oğlunun adı David, kiçik oğlunun adı isə Georgi idi. Taxtın qanuni varisi David idi, lakin bilinməyən səbəblərdən I Demeter kiçik oğlu Georgini özünə varis seçdi. David, atasının ölümündən sonra taxtın Georgiyə keçəcəyindən qorxurdu və bu səbəbdən I Demeteri taxtdan devirmək üçün dəfələrlə sui-qəsd həyata keçirdi. Həmçinin 1130-cu ildə hakimiyyəti ələ keçirmək cəhdi də uğursuzluqla nəticələndi.

1155-ci ildə David hədəfinə çatdı. Çar I Demeter taxtdan imtina etdi və V David çar taxtına oturdu. Lakin onun hakimiyyəti altı ay sürdü. V David hakimiyyətinin altıncı ayında qəfildən dünyasını dəyişdi.

V Davidin oğlu şahzadə Demeter azyaşlı olduğu üçün taxta yenidən atası I Demeter keçdi. I Demeter də gözlənilmədən 1156-cı ildə vəfat etdi.

Gürcü və erməni salnamələri V Davidin hakimiyyətinin müddəti və mahiyyəti barədə fərqli məlumatlar verir və onun müəmmalı ölümünün barədə fərqli fikirlər yazırlar. Erməni salnaməçisi Vardan Areveltsi onun bir ay hökm sürdüyünü və əyanları tərəfindən öldürüldüyünü yazır. Sumbat və İvan Orbeli isə V Davidin kiçik qardaşı Georgi tərəfindən gizli bir sui-qəsd nəticəsində öldürüldüyünə inanırlar.

XIII-XIV əsrlərdə yaşamış erməni tarixçisi Stepanos Orbelyan V Davidin iki il hökmdarlıq etdiyini və ailə üzvlərinin onun qətlində iştirak etmədiklərini yazır. Müəllif Georginin V Davidin varisi şahzadə Demeterin yaşı çatana qədər çar taxtında oturacağına and içərək taxta çıxdığını, lakin sonradan andını pozuduğunu qeyd edir. Stepanos Orbelyan 1177-ci ildə Demeterin taxtı uğrunda mübarizəyə başladığını yazır.

Gürcü səlnamələrində isə V Davidin altı ay hökm sürdüyünü yazsa da, ölümü barədə məlumat vermirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Vaçnadze M. Guruli V. Baxtadze M.* *Və.* Gürcüstanın tarixi (qədim dövrlərdən günümüzə). - Tiflis Dövlət Universiteti Tarix Fakültəsi. Və. Cavaxişvili, "Azad Gürcüstan" qəzetinin redaksiyası və "Artanuji" nəşriyyatı.
2. ↑  «David V de Geòrgia». *L'Enciclopèdia.cat*. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.
3. ↑  Assiatiani, Nodar; Bendianachvili, Alexandre. *Histoire de la Géorgie*. París: Harmattan, 1997. ISBN 2-7384-6186-7.

Ədəbiyyat
---------

* Давид, грузинские цари // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 136-137.
* Marie-Félicité Brosset, Histoire de la Géorgie depuis l’Antiquité jusqu’au xixe siècle, v. 1-7, Saint-Pétersbourg, 1848-58 (lire ce livre avec Google Books :  archive,  archive), p. 382.
AUGH
Salnaməçi bir dövlət məmurudur. Hər ilin sonunda onlar sarayda həmin il vəfat etmiş vacib insanların tərcümeyi-hallarını verməyə məcbur idilər. Osmanlıların öz tarixlərinin qeydinə göstərdiyi həssas qayğı nəticəsində, Osmanlı tarixi salnaməçilər tərəfindən təfərrüatlı şəkildə qorunub saxlanılmışdır.

Osmanlı tarixi haqqında məlumatların ən əhəmiyyətli hissəsi salnaməçilər vasitəsilə bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Möhtəşəm Süleymanın hakimiyyəti dövründə rəsmi bir qurum olmuşdur. Divan-ı Hümayundan gələn ilk rəsmi salnaməçi Hələbdən olan Mustafa Naima, sonuncusu Əbdürrəhman Şərəf Əfəndidir və Osmanlı imperiyası tərəfindən yetişdirmiş ən böyük salnaməçi Əhməd Cövdət paşa sayılır. XVII əsrdə yaşayan Övliya Çələbi, Katib Çələbi və Hələbdən olan Mustafa Naima da ilk tanınan salnaməçilərdəndir. Naima tarixi, Keşfüz Zunun, Miratül Memalik dövrün ən əhəmiyyətli əsərləridir. Bundan əlavə, Fatih Sultan Məhəmməd dövrünün məşhur salnaməçisi Tursun bəy idi.
**Ettore Buqatti** (d.15 sentyabr, 1881 - ö.21 avqust, 1947) — italyan avtomobil mühəndisi və dizayneri

Həyatı
------

Ettore Buqatti 15 sentyabr 1881-ci ildə Milanda anadan olub. Uşaqkən onu Milanda incəsənət məktəbinə qoyurlar. Ettore burada rəssamlıq və arxitektura öyrənib.

Ettore Bugatti 1947-ci ildə 66 yaşında beyninə qan sızması nəticəsində Parisdə vəfat edib.

Ailəsi
------

Buqattilər ailəsi İtaliyaya məşhur rəssam və arxitektorlar bəxş edib. Ettorenin qardaşı Rembrandt da məşhur rəssam olub.

Ettore 2 dəfə ailə həyatı qurub. 2 nikahdan onun 5 övladı dünyaya gəlib. Bunlardan ən məşhuru isə şübhəsiz Jan olub. Jan 1909-cu ildə anadan olub.

Fəaliyyəti
----------

14 yaşında ona hədiyyə edilən velosipedi modifikasiya etdikdə isə valideynləri onun mexanikaya olan həvəsini dəyərləndirirlər. 17 yaşında o, velosiped istehsal edən "Prinetti & Stucchi" şirkətinə işə düzəlir. Yaşı az olduğundan əmək müqaviləsinə atası imza atır. Sonra özünün bu şirkətdə hazırladığı nəqliyyat vasitəsində çempion olur. 1900-cü ildə italyan maliyyəçinin dəstəyi ilə hazırladığı "Bugatti Type 2" avtomobili ilə də o böyük uğur əldə edir.

Ettore sonrakı taleyini bütünlükdə Fransa ilə, daha doğrusu Fransanın Elzas bölgəsi ilə bağlayıb. Əvvəllər o, 2 avtomobil istehsalçısı ilə birgə layihələr həyata keçirməyə çalıçsa da, iş uğurlu alınmır. Başqası üçün işləməyi qəbul etməyən Ettore nəhayət 1909-cu ildə öz müəssisəsini qurmağa nail olur.

Üstün texniki göstəricilərə malik "Bugatti" avtomobilləri 1910-cu ildə Paris avtomobil sərgisində çox böyük uğur əldə edir. Gözəl dizayn, keyfiyyətli yığma və yüksək estetika modelə böyük uğur gətirir.

Ettorenin uğurunu zəhmli, tələbkar, lakin hər zaman ədalətli davranış nümayiş etdirən iş adamı olması ilə əlaqələndirirlər. Patron ləqəbli Ettore işçilərin ən xırda təkliflərini belə dəyərləndirirdi. Bununla da yanında çalışan mühəndisləri innovasiyalara həvəsləndirirdi.

37 il ərzində o, hər zaman avtomobil kolleksiyaçılarının diqqətini çəkəcək 7500 avtomobil istehsal etdi. Onun modelləri 10000 qələbəyə və 37 rekorda imza atıb. Ettore özü isə 37 müəlliflik şəhadətnaməsinə sahib idi.

Ettore bu sözləri özünə deviz seçmişdi: "Heç nə çox baha, heç nə də çox gözəl deyil". Ilk vaxtlar isə ona avtomobilin tormoz sisteminin zəif olduğunu bildirəndə, Ettorenin cavabı belə olub: "Mənim avtomobillərim getmək üçündür, dayanmaq üçün yox".

Ettore Buqattinin qurduğu şirkət hələ də fəaliyyətini davam etdirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *Lent.az.* "Bu gün məşhur konstruktor Ettore Buqattinin doğum gündür" (az.). news.lent.az. 15.09.2010/19:01. 2014-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31-03-2014.

Həmçinin bax
------------

* Bugatti


Vikianbarda Ettore Buqatti ilə əlaqəli mediafayllar var.
**York yarımadası** (*ing.* Yorke Peninsula) — Avstraliyanın cənubunda yerləşən yarımada. Ölkənin ayrıca bir regionu. Spenser və Sent Vinset körfəzləri arasında yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

York yarımadası Cənubi Avstraliya ştatının ərazisində yerləşir. Adelaida şəhərindən 150 km aralıda qərarlaşır. Səmadan çəkməni xatırladır. Bu baxımdan Apennin yarımadasına bənzəyir. Qərbdən Spenser körfəzi, şərqdən isə Sent Vinset körfəzi ilə əhatələnir. Müvafiq olaraq Eyr və Fleurieu yarımadalarından ayrılır. Yarımada Kenquru adasından İnvestiqeytor boğazı ilə ayrılır.

Yarımadanın şimaldan cənuba uzunluğu 240 km, eni 48 km, sahəsi 4200 km², sahil xətdinin uzunluğu 563 km-dir. Ən hündür nöqtəsi 244 metrdir. Daimi axarlara sahib deyildir. Yayda maksimal temperatur 40 °C, qışda isə minimal temperatur 4 °C-dir.

Yarımadanın cənub-qərbində İnns Milli Parkı yerləşir.

Əhali
-----

Ardrossan.
Əsas liman şəhəri Ardrossandır. d
Digər sahil şəhərləri isə istirahət mərkəzləridir. 2006-cı ildə olan məlumata görə, York sovetliyində 11 190 nəfər yaşayır. Bunların 328-i avstraliya aborigenidir. Əsas dil ingilis dili (10 653 nəf.), ikinci dil isə holland dilidir. (22 nəf.).

Yarımadada kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. Sahil şəhərlərin hamısında gəmilərin yan alması üçün yerlər vardır.

Mənbə
-----

* Yorke Peninsula Website  (ing.)
* Flora and Fauna of the Southern Yorke Peninsula  (ing.)
* Карта полуострова Arxivləşdirilib 2009-09-13 at the Wayback Machine  (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yorke Peninsula. Geography" (ingilis). South Australia. Yorke Peninsula. 2001-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 января 2009.
2. ↑  "2006 Census QuickStats : Yorke Peninsula (DC) (Local Government Area)" (ingilis). Australian Bureau of Statistics. 2012-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2009.
**İstinad dizaynı** başqalarının kopyalaması üçün nəzərdə tutulmuş sistemin texniki planına aiddir. O, sistemin əsas elementlərini ehtiva edir; lakin, üçüncü tərəflər tələb olunduqda dizaynı təkmilləşdirə və ya dəyişdirə bilər.  Kompüter dizaynlarını müzakirə edərkən, konsepsiya ümumiyyətlə **istinad platforması** kimi tanınır.

Referans dizaynın əsas məqsədi şirkətlərə ən son texnologiyalardan istifadə edərək gələcək nəsil məhsulların hazırlanmasında dəstək olmaqdır.İstinad məhsulu platforma konsepsiyasının sübutudur və adətən xüsusi proqramlar üçün nəzərdə tutulub.İstinad dizayn paketləri,müştərilərin inteqrasiya layihəsində xərclərin azaldılması və riskin azaldılması ilə bazara sürətli çıxış imkanı verir.

İstinad dizaynları üçün üstünlük təşkil edən müştərilər OEM-lər olduğundan, bir çox istinad dizaynları texnologiya komponenti təchizatçıları tərəfindən, istər aparat, istərsə də proqram təminatı, məhsullarının OEM-in məhsuluna çevrilmə ehtimalını artırmaq və onlara rəqabət üstünlüyü vermək vasitəsi kimi yaradılır.

Nümunələr
---------

* NanoBook, miniatür noutbukun istinad dizaynı
* Açıq mənbəli avadanlıq (həmçinin Kateqoriya:Açıq mənbəli avadanlıq )
	+ RONJA, pulsuz və açıq telekommunikasiya texnologiyası ("pulsuz İnternet")
	+ VIA OpenBook, noutbukun pulsuz və açıq istinad dizaynıdır

İstinadlar
----------

1. ↑  "Definition: reference design". PC Magazine Encyclopedia. İstifadə tarixi: 20 December 2011.[*ölü keçid*]
**Məmməd Hümbətov** (tam adı: *Məmməd Tahar oğlu Hümbətov*; (14 iyun 1946; Şahbuz rayonu, — 1 dekabr 2020; Şahbuz rayonu) Azərbaycannın görkəmli teatr aktyoru.

Həyatı
------

Məmməd Tahar oğlu Hümbətov 1946-cı il iyun ayının 14-də Şahbuz rayonunun Külüs kəndində anadan olub. Azərbaycan İncəsənət İnstitutunun (indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) kino-dram aktyorluğu fakültəsini bitirib (1970). Tanınmış aktyor, mədəniyyət və teatr xadimidir. 1964-cü ildən Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında aktyor işləyib. 1971-78-ci illərdə Naxçıvan şəhər 1N-li Mədəniyyət evinin, "Araz" Mahnı və Rəqs ansamblının (1978-85), Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının (1985-97) və 1997-2003-cü illərdə Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının direktoru vəzifələrində işləyib. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2000-ci il) fəxri adına layiq görülüb. 2003-cü ildən Bakı şəhərindəki "Yaşıl teatrın" inzibatçı-dierktoru idi. - 2020-ci il dekabrın 1-də doğulduğu Külüs kəndində vəfat edib və orada dəfn olunub.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Abbas Abbasov.

**Abbas Aydın oğlu Abbasov** (4 avqust 1949, Kirovabad) — Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin birinci müavini (1992–2006).

Həyatı
------

Abbas Abbasov 1949-cu il avqustun 4-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.

### Təhsili

1971-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. Həmin il respublika Baytarlıq Laboratoriyasında baytar həkim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1972–1973-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

1973-cü ildən Abşeron rayonunun quşçuluq sənayesi sahəsində baytar həkim, sex rəisi, 1979–1982-ci illərdə Bakı Broyler Fabrikinin direktoru, 1982-ci ildən Özbəkistan Respublikasının quşçuluq təsərrüfatlarında direktor müavini, 1983–1989-cu illərdə Özbəkistan SSR Dövlət Quşçuluq Sənayesi Komitəsi sədrinin müavini, 1989-cu ildən Abşeron Quşçuluq Aqrar-İstehsalat firmasının baş direktoru, 1990–1991-ci illərdə Abşeron Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycanın Dövlət müşaviri, vəzifələrində işləmişdir.

1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır. Bu dövr ərzində bir neçə dövlət komissiyasının sədri olmuşdur. 2006-cı ildə öz ərizəsinə əsasən tutduğu vəzifədən azad edilmişdir.

Hazırda "AST Şirkətlər Qrupu" nun vitse-prezidenti və Müstəqil Dövlətlər Biriliyi (MDB) Dinlərarası Şurasının Qəyyumlar Komitəsinin həmsədridir. 1990–1995-ci ildən Azərbaycan Respublikasının xalq deputatı olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 may 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanın iqtisadi inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə Abbas Aydın oğlu Abbasov "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Ailəlidir, 4 övladı var.

Filmoqrafiya
------------

* Zirvəyə doğru (film, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abbas Abbasov üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan tarix". modern.az. 2019-12-04 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Abbas Abbasov üçün xüsusi əhəməyyət daşıyan tarix
**II Xristian** (*ing.* Christian II of Denmark) (d. 1 iyul 1481 – ö. 25 yanvar 1559) — Danimarka, Norveç və İsveçi özündə birləşdirən Kalmar birliyinin kralı. 1513–1523-cü illərdə əmisi Fridrixlə birlikdə Şlezviq-Holşteyn hersoqu ünvanını daşıdı.

Kalmar birliyini ayaqda tutma cəhdi onu 1518–1523-cü illərdə İsveçlə müharibəyə sürüklədi. 1520-ci ildə ölkəni ələ keçirsə də, öndə gələn İsveç zadəganlarının, din xadimlərinin və bəzi mühüm şəxslərin qətlə yetirilməsi onun bölgədəki nüfuzunu sınıdrdı və yerli əhali onu burda istəmədi. İsveç əsilzadələrindən Qustav Vasanın rəhbərliyindəki üsyan nəticəsində İsveç taxtından endirildi. 1521–1522-ci illərdə Danimarkada əsilzadə və din adamlarının etirazlarına baxmayaraq kəndlilərin xeyrinə bəzi reformasiyalar apardı. Nəticədə əsilzadələr tərəfindən Danimarkadan da qovuldu və taxtı əmisi Fridrixə təhvil verərək Hollandiyaya sürgün edildi. 1531-ci ildə səltənətini geri almaq üçün cəhd etsə də, həbs edildi və qalan ömrünü Kalundborq qalasında məhkum olaraq keçirdi. 1559-cu ildə burada vəfat etdi.

II Xristian 1515-ci ildə Kastiliya kraliçası Yuannanın qızı, eləcə də Müqəddəs Roma imperatoru I Maksimilyanın nəvəsi Avstriyalı İzabella ilə evləndi. Cütlüyün 3 övladı olsa da, İzabellanın 1526-cı ildə vəfatının ardından ailəsi uşaqları geri aldı. II Xristianın birlikdə olduğu məşuqəsi Divek Siqbrisdater isə kralı fəlakətə aparırdı. Belə ki, Divekin anası məclisin mühüm iştirakçılarından biri idi və kralın sürgünə göndərilməsində önəmli rol oynadı.

Mənbə
-----

* Bricka, Carl Frederik (1887). Dansk biografisk Lexikon. Copenhagen: Gyldendal. Retrieved 5 July 2020.
* Lockhart, Paul Douglas (2007). *Denmark, 1513–1660 : the rise and decline of a Renaissance monarchy*. Oxford University Press. ISBN 9780199271214
* Reiter, Paul Johann (1943). *Kristian Tyrann. Personlighet, själsliv och livsdrama* (in Swedish). Witting, Gustaf (tr). Natur och kultur

İstinadlar
----------
**Mari Pitt**(*ing.* Marie Pitt; 6 avqust 1869 – 20 may 1948)—Mari Elizabet Josephine Pit (1869-1948) Avstraliyalı şair və sosialist fəal, jurnalist və Unitar idi. Pitt bir zamanlar antologiyaya çevrilmiş təbiət haqqında çox canlı şeirlər yazdı; həm də sosialist və fəhlə hərəkatlarını dəstəkləmək üçün şeirlər yazdı.

Həyatı
------

Pittin qızlıq adı McKeown idi. 6 Avqust 1869-cu ildə Bairnsdalenin şimalındakı Viktoriya Koloninin Gippsland bölgəsindəki qızıl mədəni Bullumwall şəhərində anadan olmuşdur. Erkən uşaqlığı əsasən Bairnsdale yaxınlığındakı kiçik bir qəsəbə olan Wee Jung'da keçdi, burada valideynləri üçün və ya kiçik bir fermada "damazlıq" olaraq çalışdı. Müəllim ixtisası almadan, 1887-ci ildə Bairnsdaledə fotoşəkil rötüşçüsü olaraq iş tapdı və 1893-cü ildə Tasmaniyada, Qərbi Avstraliyanın qızıl sahələrində, yenidən Bairnsdaledə və nəhayət Melburnda yaşadığı Tasmaniya fermer və mədənçisi William Pitt ilə evləndi. Viktoriya Sosialist Partiyası və The Social jurnalının redaktoru oldu. 1900-cu ildə nüfuzlu Bülleten şeirlərindən birini qəbul etdi. İlk şeirlər toplusu 1911-ci ildə nəşr olundu. Villiam Pitt 1912-ci ildə mədən xəstəliklərindən öldü. Mari və Uilyam Pittin dörd övladı var idi, onlardan üçü sağ qaldı. 

Uilyam Pittin ölümündən sonra Pitt müxtəlif işlərdə çalışdı və yazmağa davam etdi və Viktoriya Sosialist Partiyası ilə də əməkdaşlıq etdi. 1920-ci ildən ölənə qədər ortağı Bernard Odoud ilə birlikdə yaşadı. Viktoriya Sosialist Partiyasına və Unitarizmə dəstəyini onunla bölüşdü. Lakin onun siyasi baxışları onun fikri ilə üst-üstə düşmürdü; xüsusən və ODouddan fərqli olaraq Mari Pitt güclü bir pasifist mövqe tutdu. Razılaşmadıqları digər bir məsələ, Avstraliya işçi hərəkatının geniş yayılmış irqçiliyi idi; Bir sözlə, Mari Pitt bunu dəstəklədi və "irqi təmizlik üçün qadın instinktindən" danışdı. Odoud irqçiliyə qarşı bir mövqe tutdu. 

Pitt, Avstraliya Yayım Komissiyasının 1944 -cü ildə Avstraliyadakı səs yazısı ilə milli mahnı yazma yarışmasını qazandı.

Pitt 20 may 1948-ci ildə öldü.

Şeir kolleksiyaları
-------------------

* *The Horses of the Hills* (1911)
* *Bairnsdale* (1922)
* *The Poems of Marie E. J. Pitt* (1924)
* *Selected Poems* (1944)

Əlavə oxu
---------

Letters & Poems [1920-1944] [manuscript], *State Library Victoria*

Papers [1909-1941] [manuscript], *State Library Victoria*

İstinadlar
----------

1. 1 2  Şablon:Australian Dictionary of Biography
2. ↑  *Gardner, P.D.* "Marie E.J.Pitt. (1869-1948)". Radical traditional. Takver. 2018-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-10-06.
3. ↑  *Gould, Bob.* "The ALP, the labour movement and racism (1999)". 2019-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-10-06.
**Dua** — Əli Şəriətinin elmi-fəlsəfi əsəri.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Dr. Əli Şəriətinin dərin düşüncələrinin və mənəvi dünyasının məhsulu olan "Dua" kitabı onun digər əsərləri içərisində öz parlaqlığı ilə seçilir. Kitabın birinci hissəsində Dr. Şəriətinin tərcümə etdiyi Nobel mükafatı laureatçısı Aleksis Karrelin mövzu dərinliyi ilə insanı heyrətləndirən "La Priere" (Dua) kitabçası yer almışdır.

Sonrakı hissələrdə isə Dr. Şəriətinin özünün duanın mahiyyəti, fəlsəfəsi, eşq, ehtiyac və mübarizə kimi məsələlərin müasir nəzəriyyələrlə qarşılaşdırılması və təhlili, müsəlmanlar arasında durğunluğa səbəb olmuş bu mövzulara müəllifin geniş elmi və dünyagörüşü pəncərəsindən orijinal baxışları yer almışdır.

Kitabın ən həyəcanlı səhifələri isə Dr. Şəriətinin coşqun, dərdli, fəlsəfi, tənqidi, üsyankar ruhundan pərvazlanan dualarıdır. Əslində isə, bu, dua müstəvisində onun İslam cəmiyyəti ilə bağlı arzularının və qəlb çırpıntılarının təzahürüdür.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Tərcümə və nəşr
---------------

Əli Şəriəti Aleksis Karrelin "Dua" kitabını fars dilinə tərcümə etdikdən sonra öz fikirlərini də əsərə əlavə etmişdir. Hər iki müəllifin əsəri 2015-ci ildə Ağabala Mehdiyev tərəfindən azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş və 1 ad, 2 hissədə Parlaq İmzalar nəşriyyatında nəşr olunmuşdur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Dr.Əli Şəriəti / Dr.Aleksis Karrel — Dua
* parlaqimzalar.az
TWA uçuş mərkəzi
**Con Kennedi adına beynəlxalq aeroport** (BHNA kodu **JFK**, BMAT kodu **KJFK**, FAA işarəsi **JFK**) — Nyu-Yorkdakı Kuins mahalında yerləşmiş beynəlxalq aeroport, ABŞ-nin ən mühüm hava limanlarından biridir. Sahibi Nyu-York şəhəridir. Tikintisi 1942-ci ildə başlanmışdır. Köhnə adı İdlvayld aeroportu, 1963-cü ildə Con Kennedi şərəfinə adlandırılmışdır. 1957-ci ilədək yeganə müvəqqəti terminal var idi. 1970-ci ildə 6-cı terminal əmələ gəldi. İndi səkkiz terminal və dörd uçuş-eniş zolağı (iki asfalt-beton, qalanlar beton) var. Yeddi təyyarə anqarı və bir yük maşını qarajı var. Hazırda hava yollarının əksəriyyəti 4-cü terminaldadır (17 geyt var). Habelə təxminən 100 yük hava yolları işləyir. 1958-1971-ci illərdə 8 yeni terminal tikinib. 1998-2003-cü illərdə dəmir yol rabitəsi tikilmişdir. 1998-ci ildə həmçinin yeni 1-ci terminal (11 geyt) açılmışdır. 11 sentyabr terror aktlarından sonra aeroport Birləşmiş Ştatlarda ilk bağlanmış hava limanları arasında olub. TWA Uçuş Mərkəzi (indiki 5-ci terminal) amerikan memarı Ero Saarinen tikinmişdir. 2006-cı ildə 42,600,000 sərnişin köçürtdü. Bir neçə avtobus xəttilə Nyu-York metropoliteni və Lonq-Aylend dəmir yolu ilə birləşdirir. 2007-ci ilin martın 19-da Kennedi adına aeroport ABŞ-də Airbus A380-i qəbul etmiş ilk hava limanı olub. LaQvardiya və Nyuark aeroportları ilə bərabər Kennedi aeroportu eyni məlumat sistemi işlədir (sarı nişanlar sərnişinləri geytlərə və uçuş xidməti məntəqələrinə istiqamətləndirir, yaşıl nişanları yerüstü nəqliyyata, qara nişanları isə tualetlərə, telefonlara və başqa yerlərə istiqamətləndirir). Aeroport habelə bir neçə filmlərdə təsvir edilir.

Baş vermiş qəzalar
------------------

* 1954, 18 dekabr - İtaliya Hava Yollarının Duqlas DC-6 təyyarəsinin qəzası (32-dən 26 sərnişin həlak olub)
* 1960, 16 dekabr - "United Airlines"-ın Duqlas DC-8 (127 nəfər həlak olub)
* 1962, 1 mart - Boinq 707 (95 sərnişin və 12 heyətin üzvü həlak olub)
* 1975, 24 iyun - "Eastern Air Lines"-ın Boinq 727 (112 nəfər həlak olub)
* 2001, 12 noyabr - "American Airlines"-ın Santo-Dominqoya uçan Airbus A300 (260 nəfər təyyarədə və 5 nəfər yerdə həlak olub)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Con Kennedi adına Beynəlxalq Hava Limanı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Rəsmi səhifəsi

Həmçinin bax
------------

* Nyuark aeroportu

|  |  |
| --- | --- |
| Hava limanı | *Hava limanı ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İnterferon —** Orqanizm tərəfindən virusun təsirinə qarşı sintez olunan qoruyucu zülaldır. İnterferonların əsas funksiyası orqanizmin toxumalarının sağlam hüceyrələrinin virusla yoluxmasının qarşısını almaqdır. Onlar xəstəliyin ilk mərhələlərində yaranır,hüceyrəarası sahəyə ifraz olunur və özündən sonrakı hüceyrələrdə virusların çoxalmasını inqibirləşdirir. Orqanizmdə virusun yayılmasını məhdudlaşdırmaqla,ilkin müdafiə xəttini əmələ gətirir. γ interferonlara məxsus olan funksiyaların əsaslarından biri də onların makrofaqları aktivləşdirməsidir.

İnterferonlar 3 qrupa ayrılır. α, β və γ interferonlar. α və β interferonlar orqanizmin virusla yoluxmuş hüceyrələri, γ interferonlar isə antigenlə aktivləşmiş T limfositlərin bəzi subpopulyasiyaları və təbii killerlər tərəfindən sintez olunurlar. α və β interferonlar 9-cu xromosomda yerləşirlər.α interferonlarında genlərin sayı 20, β interferonlarda isə 1 ədəddir.α və β interferonlar virus və bakterial yoluxma zamanı müxtəlif tipli hüceyrələr tərəfindən sintez olunurlar.α interferonların əsas produsentləri aktivləşmiş faqositar hüceyrələr,fibroblast və dentritli hüceyrələr, β interferonlarınkı isə fibroblast və dentritli hüceyrələrdirlər.

γ interferon 10 və 12 ci xromosomlarda yerləşir. Ehtimal ki, iki identik genlərlə kodlaşdırılır. Molekul çəkisi 20–25 KDa olan qlikoproteindir. Onlar daha çox adaptiv immun sisteminin sitokinləri hesab olunur. Antivirus effektinə malik olmaqla yanaşı o qazanılmış immunitetin yaradılmasının tənzimlənməsi və immun sistemi hüceyrələrinin aktivləşdirilməsində mühüm rol oynayır. γ inteferonun əsas produsentləri antigen və mitogenlərlə aktivləşdirilmiş T limfositləri və təbii killerlərdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Aydın Məmmədov.

**Məmmədov Aydın İsrafil oğlu** (14 iyul 1941, Dəliməmmədli, Qasım İsmayılov rayonu – 25 fevral 2003, Bakı) — tanınmış Azərbaycan iqtisadçısı, AMEA-nın müxbir üzvü (2001).

Həyatı
------

Aydın Məmmədov 1941-ci ildə Goranboy rayonunun Dəliməmmədli kəndində anadan olub. Ali təhsilini 1960-1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində alıb. Universitetin Kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatı fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

kafedrada assistent işləmişdir. 1967-ci ildə istehsalatdan ayrılmaqla K. A. Timiryazev adına Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının aspiranturasına qəbul olunmuşdur. Nəzərdə tutulan müddətdə (1970-ci il) aspiranturanı bitirən A. Məmmədov "Azərbaycan SSR-də pambığın məhsuldarlığının iqtisadi – statistik təhlili və uzunmüddətli proqnozlaşdırılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

0, 1985-ci ildə AKTİ-nin kənd təsərrüfatının iqtisadiyyatı kafedrasının müdiri kimi 15 ilə yaxın apardığı tədqiqat işini ümumiləşdirərək "Regional aqrar-sənaye komplekslərində qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin təkmilləşdirilməsi" (Azərbaycan SSR-in materialları əsasında) mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, iqtisad elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almış, 1986-cı ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. Rusiya Kənd Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1991-ci il), AKTİ-nin kənd təsərrüfatının iqtisadiyyatı kafedrasının müdiri, fakültə dekanı, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin eksperti Aydın İsrafil oğlu Məmmədov aqrar-sənaye kompleksinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsinin nəzəri və metodoloji istiqamətində yerinə yetirdiyi geniş əhatəli və dəyərli tədqiqat işləri ilə Azərbaycanda və onun hüdudlarından kənarda da aparıcı iqtisadçı alim kimi tanınmışdı.

A. İ. Məmmədov 150 çap vərəqi həcmində 100-dək elmi və elmi-metodik əsərlərin müəllifi olmuşdur. A. Məmmədov Milli Məclisin Aqrar məsələlər üzrə daimi komissiyasında ekspert-işçi qrupunun rəhbəri olmuşdur. A. Məmmədovun rəhbərlik etdiyi ekspert-işçi qrupu "Aqrar islahatın əsasları haqqında", "Sovxoz və kolxozların islahatı haqqında" və digər qanun layihələrinin ilkin variantlarının hazırlanmasında iştirak etmişdir.

Onun bilavasitə rəhbərliyi altında 10 nəfər elmi işçi namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Ölkə səviyyəsində aqrar sahənin problemlərinə həsr olunan müşavirələrin əksəriyyətinin iştirakçısı olan A. Məmmədov bir çox xarici dövlətlərdə də aqrar iqtisad elmini layiqincə təmsil etmişdir (AFR, Böyük Britaniya, İran, Rumıniya və s.)

2001-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məmmədov Aydın İsrafil oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 21.09.2021 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Aydin İsrafil oğlu Məmmədov" (Azərbaycan). www.aii.az. 09.09.2016 tarixində arxivləşdirilib.
**Larisa Afanasyevna Vinoqradova** (5 dekabr 1947 – 16 sentyabr 2009, Bakı) — aktrisa, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

Həyatı
------

Larisa Vinaqradova Afanasyevna 5 dekabr 1947-ci ildə Türkmənistanın Mari şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi məktəbinin vokal sinfini bitirmişdir. 1 dekabr 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının xor artisti vəzifəsinə qəbul edilmişdir. Bir qədər sonra aktyor kimi II dərəcəli artist-vokalist keçirilir. Daha sonra aparıcı səhnə ustası kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Teatrda işlədiyi müddət ərzində bir neçə rollar ifa etmişdir. "Şən dul qadın"da Qanna, "Maritsa"da Qrafinya Maritsa, "Silva"da Silva, "Düyməcik"də Feya, "Bayadera"da Odetta, "Uçan sıçan"da Rozaminda, "Foz Mari"də Vanda, "Çelovek iz Lamonci"də Aldonso, "Drakon"da Elza, "Razvod po-polski"də Krısya, "Mənim gözəl xanımım"da Eliza, "Arşın mal alan"da Gülçöhrə, "Sabahın xeyir, Ella!"da Ella, "Bir dəfə Bağdadda" Züleyxa, "Sıqan prmyer"də Yulyuşka, "Qırmızı papaq"da ana, "Perekryostok"da Zümrüd kimi obrazları özünəməxsuz ustalıqla oynamışdır.

Subay idi.

Larisa Vinaqradova Afanasyevna 16 sentyabr 2009-cu il də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 1 dekabr 1982
* "Azərbaycan Respublikanın xalq artisti" fəxri adı — 28 oktyabr 2000
* Prezident mükafatı

Filmoqrafiya
------------

1. Yaşıl eynəkli adam (film, 1987)
2. Yaşıl eynəkli adam-2 (film, 1999)
3. Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
4. Yoxlama (film, 2006)

İstinadlar
----------

1. ↑  Ş.Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrının artistlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekabr 1982-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı

Xarici keçidlər
---------------

* Larisa Vinoqradova[*ölü keçid*]
**Qərbi Hind adaları federasiyası** 1958-1962 ci illərdə Karib dənizi hövzəsində Britaniya dəniz kənarı torpaqlarında hökm sürmüş qısa ömürlü siyasi birlik. Federasiya Trinidad və Tobaqo, Barbados, Yamayka, Leeverd və Vinvard adalarının bir araya gəlməsi ilə araya gəlmişdir. Paytaxtı Trinidad və Tobaqonun mərkəzi olan Port of Spein şəhəri idi. Federasiyanin hədəfi bir ölkə halında Britaniyadan ayrılaraq azad olmaq idi. Nəticədə federasiyaya daxil olan adaların bir qismi Aquilla Montserrat, Sayman adaları və Türks və Kaykos adaları xaricində Antiqua və Barbuda, Barbados, Dominika, Qrenada, Yamayka, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lüsiya, Sent-Vinsent və Qrenadinlər və Trinidad və Taboqo olmaq üzrə Britaniyadan ayrılırlar.

Federasiya illəri və sonrası
----------------------------

Federasiya Britaniyanın Karib torpaqlarında qurulmuş siyasi birlik idi. Hədəf 1962-ci ildə müstəqillik əldə etmək idi, ancaq bu birlik müəyyən çətinliklər səbəbindən varlığını qoruya bilmir. Federasiyanın ən böyük əhalisinə və ərazisinə malik olan Yamayka birliyin siyasi və iqtisadi yükü üzərinə düşməsindən qorxaraq 1961-ci ildə birlikdən cıxır. 1962-ci ildə Yamayka və Trinidad Tabaqo Millətlər Birliyinə üzv olaraq öz müstəqilliyini elan edirlər. 1966-cı ilədə Barbados istiqlaliyyətini elan edir. 1967-ci ildə Antiqua, Dominika, Qrenada, Sent-Lüsiya və Sent-Vinsent adaları Qərbi Hind adalar birliyi dövlətini yaradırlar. Bu birliyin üzvləri daxili məsələlərdə tam azad idilər. 1983-cü ildə Sent-Kits və Nevis azad olur.

İdarə quruluşu
--------------

Federal birlik Britaniya valisi tərəfindən idarə edilirdi. Federasiya torpaqlarında Təmsilçilər Məclisi fəaliyyət göstərirdi və 45 nəfər nümayəndəsi vardı. Vali tərəfindən təyin ediliən 19 nəfərlik senat fəaliyyət göstərirdi. Vali Lord Hayles, baş naziri Herbet Adams idi. Federasiyada bir baş hakim və beş hakimdən təşkil olunan ali məhkəmə fəaliyyət göstərirdi.

Mənbə
-----

* Qərbi Hind adaları federasiyası[*ölü keçid*]
İt Hasarı və ya Dinqo Hasarı — Avstraliyada uzunluğu 5614 km olan hasardır. Bəzən "Böyük Avstraliya səddi" də adlandırılır.

Tarixi
------

19-cu əsrdə qoyunçuluq Avstraliya iqtisadiyyatının mühüm sahəsinə çevrildi. Qoyun ovlayan dinqolar tələyə düşüb, güllələnib və zəhərlənib. 19-cu əsrin sonlarında, təkcə Yeni Cənubi Uelsdə fermerlər vəhşi itlərlə mübarizə üçün hər il bir neçə ton striknin xərcləyirdilər.

Bu tədbirlər kifayət etmədikdə, 1880-ci illərdə mal-qaranı dinqolardan və otlaqları damazlıq dovşanlardan qorumaq üçün cənub Kvinslenddə qoyun otlaq sahələrini əhatə edən nəhəng bir zəncirvari hasarın tikintisinə başlandı. Tikinti əsasən 1885-ci ildə tamamlandı. 1960-cı illərdə [mənbə 3916 gün göstərilməyib] hasarın ayrı-ayrı hissələri bir-birinə bağlanaraq, yalnız magistral yolların kəsişmələrində kəsilən bir maneə meydana gətirdi. Hasar Kvinslendin Tuvumba şəhərindən Böyük Avstraliya Körfəzinə qədər uzanır və Avstraliyanın quraq şimal-qərbini nisbətən məhsuldar cənub-şərqdən ayırır. Hasarın saxlanması Kvinslend, Yeni Cənubi Uels və Cənubi Avstraliya ştatlarına ildə təxminən 15 milyon Avstraliya dollarına başa gəlir. Xüsusi patrullar hasar boyunca qaçaraq dovşanların və ya vombatın açdıqları tor və yeraltı çuxurların zədələnməsini axtarır və hasara girmiş dinqoları məhv edirlər.

Həmçinin bax
------------

* Avstraliya dovşanına davamlı hasar
* Avstraliyada invaziv növlər
* Emu üzərində müharibə

Xarici kecidlər
---------------

Böyük Avstraliya səddi

İt hasarı

İstinadlar
----------

1. ↑  "THE DEVEL THE DEVELOPMENT OF A POLICY FOR THE M T OF A POLICY FOR THE MANAGEMENT OF DINGO POPULATIONS IN SOUTH AUSTRALIA". 21.10.2023. 2020-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-21.  (#first\_missing\_last);  (#first\_missing\_last)
**Karles Vesley Mumbere** – Rvenzururu Krallığının növbəti kralı.

Həyatı
------

25 il ərzində ABŞ-də bir həkimin yanında köməkçi kimi çalışaraq, yaşlılara və xəstələrə baxan 50 yaşlı Karles Vesley Mumbere 19 oktyabrda kral olacaq.

Karles Vesley Mumbere həmin gün başına tac qoyacaq və Uqandanın Kasese bölgəsində mərkəzi hökumət tərəfindən də tanınan Rvenzururu Krallığının kralı olacaq.

Onun atası 1960-cı ildə Uqandadakı 300 min nəfərlik bir etnik qrup tərəfindən kral elan edilib. Ancaq o zaman Uqanda mərkəzi hakimiyyəti buna qarşı çıxıb. Razılığa gələ bilməyən tərəflər illərlə silahlı və siyasi müstəvidə mübarizə aparıblar.

30 yaşında Mumbere təhsil almaq üçün ABŞ-yə gəlib. Ölkəsindəki siyasi qarışıqlıq səbəbindən bir müddət sonra ona vəsait göndərilməyib. O da təhsilini yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalıb və bir həkim köməkçisi kimi işləməyə başlayıb.

Mənbə
-----

* Həkim köməkçisi əsl kral olacaq! Arxivləşdirilib 2009-10-19 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------
Kabuki qrimində artist
**Qrim** — rəssamlıqla bağlı bir sənət növüdür. Bu sənət aktyorun xarici görkəmini dəyişir. Onu ifadə 

etdiyi obraza uyğunlaşdırır. Bu gün qrim sənəti inkişaf edərək özü də bir neçə növə, sahəyə ayrılıb. Qrim işinin spesifik tərəfləri müxtəlif faktorlara əsaslanır. Buraya tamaşanın janrı, rejissorun baxışları, aktyorun fiziki göstəriciləri, obrazın konsepsiyası və s. daxildir.

Teatrda qrimin xarakteri pyesin bədii xüsusiyyətlərindən asılı olur. Özündə qrim-rəssamlıq və tikiş metodunu birləşdirən bu sənət dərinin rənginin, üz cizgilərinin dəyişdirilməsindən tutmuş saç-saqqal, parik, bakenbardları da özündə tamamlayır. Teatrlarda bu günə kimi ənənəvi qrim materiallarından istifadə olunur.

Postijor
--------

Qrimdə istifadə olunan bığlar
Saç və hörüklərin düzəldilməsi ilə məşğul olan qrim ustaları postijor adlanır. Bu iş çoxlu səbir və səliqəlilik tələb edir. Onlar kiçik ilmələr vasitəsilə tüldən hazırlanmış xüsusi maketlər üzərində lazım olan ölçülərdə hörüklər, saqqal və s. hazırlayır. İlk olaraq tamaşada aktyorun obrazının eskizi hazırlanır. Bu eskiz əsasında qrimlər hazırlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qrim ustası: "Bu barədə heç düşünməmişəm"". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-30.
**Həbib Minaçeviç Minaçev** (24 dekabr 1908, Kır Bikşege[d], Çuvaşıstan MSSR[d] – 25 mart 2002, Moskva) — Kimya elmləri doktoru, SSRİ EA akademiki.

Həyatı
------

Xabib Minaçeviç Minaçev Simbirsk vilayətinin Polevıye Bikşiki kəndində anadan olmuşdur.
1927-ci ildə Moskvaya köçdü. 1929-1933-cü illərdə Moskva Dövlət Universitetinin fəhlə fakültəsində təhsil almışdır.
1939-cu ildə Moskva Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirmiş və Zelinski adına Üzvi Kimya İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi işləməyə başlamışdır. 1942-ci ilin sentyabrında orduya çağırıldı. 1944-cü ildən Sov.İKP üzvü seçilmişdir.
Müharibə başa çatdıqdan sonra o, Zelinski İnstitutunda işləməyə davam etmişdir. 1950-ci ildə böyük elmi işçi vəzifəsini almışdır. 1954-cü ildə - kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1955-1977-ci illərdə elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.
1963-cü ildə Həbib Minaçev 1990-cı ilə qədər rəhbərlik etdiyi Zelinski İnstitutunda nadir və mikroelementlər üzrə kataliz laboratoriyası təşkil etmişdir.
28 noyabr 1972-ci ildə texniki üzvi kimya üzrə ixtisaslaşan SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. 15 mart 1979-cu ildə - üzvi kimya ixtisası üzrə akademik elmi dərəcəsini almışdır.

25 mart 2002-ci ildə vəfat etmişdir. Moskva vilayətinin Odintsovo rayonunun Lutsino kənd qəbiristanlığında dəfn edilib.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Təltif və mükafatlar
--------------------

Xatirə
------

İstinadlar
----------
**Poli-4-vinilpiridinin qismən kvaternizasiyası**
Kvaternizasiya reaksiyası – başlanğıc amini alkilləşən agentlə çox zaman həlledici iştirakı olmadan qızdırmaqla qarışdırılması yolu ilə həyata keçirilir. Reaksiyanın müddəti və temperaturu hallogenalkanın təbiətindən asılıdır. Reaksiya qabiliyyəti xlordan flora doğru artır.
Poli-4vinilpiridinin(P-4-VP) qismən kvaternizasiyası onun sonradan tikilərək metal ionlarına (mis, nikel, kobalt, manqan və s.) köklənməsi xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırır. Bu məqsədlə P-4-VP-ni metanol məhlulunda benzilxloridlə kvaternizə edirlər. Benzilxloridin miqdarı polivinilpiridinin kütləsinin 10-60% təşkil edir.
Qismən kvaternizə olunmuş poli-4vinilpiridini N,N1-metilendiakrilamidlə tikməklə üçölçülü quruluşlu komplekslər alınır. Bu komplekslər oksidləşmə və hidrogenləşmə reaksiyalarında geniş tətbiq olunur.

Mənbə
-----

1. Э.Б.Аманов, Н.А.Зейналов, Г.М.Фараджев. Кинетика и сорбционные свойства частично кватернизированных поли-4-винилпиридинов. Azərbaycan Kimya Jurnalı, №3, 2012
18 iyun 2023-cü ildə Amerika turizm və ekspedisiya şirkəti olan OceanGate tərəfindən idarə olunan Titan sualtı gəmisi Kanadanın Nyufaundlend sahillərində, Şimali Atlantik Okeanında RMS Titanikin qalıqlarını görmək üçün ekspedisiya zamanı qəzaya uğrayıb. Sualtı gəminin qəzası nəticəsində bütün ekipaj üzvləri, OceanGate-in baş direktoru Stokton Raş, fransız dəniz tədqiqatçısı və Titanik araşdırmaları üzrə mütəxəssis Paul-Henri Narqeolet, ingilis milyarder və iş adamı Hamiş Hardinq, Pakistan əsilli britaniyalı milyarder və iş adamı Şahzadə Davud və Davudun oğlu Süleyman həlak olublar.

Dalışından 1 saat 45 dəqiqə sonra Titanla əlaqə tamam kəsilib. Sualtı gəminin yoxa çıxmasından dörd gün sonra uzaqdan idarə olunan başqa bir sualtı nəqliyyat vasitəsi, Titanikin dağıntılarından təxminən 500 metr *(1600 fut)* aralıda Titanın hissələrinə bənzəyən bəzi qalıqlar aşkar edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  OceanGate says it believes passengers on missing sub "have sadly been lost" (ing.). 2023.
2. ↑  *Jr B. D.* All five people on missing Titan sub are dead - Coast Guard - BBC News. 2023.
**Uluru** və ya **Ayers-rok** — Avstraliyanın çöl bölgəsində qumdaşından ibarət qaya formalaşması. Qayanın yerləşdiyi ərazidə Uluru-Kata Tyuta Milli Parkı yaradılmışdır.

Coğrafiya
---------

Uluru təxminən 2 km uzunluğunda və 1,7 km enindədir və ümumi sahəsi 9,4 kilometrdir. Zirvənin dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 862,5 m, ətraf düzənlikdən nisbi hündürlüyü isə 348 m-dir. Uluru 1336 km² sahəsi olan Kata Tyuta milli parkı ilə əhatə olunmuşdur və UNESCO tərəfindənÜmumdünya İrsi siyahısına daxil edilib.

Geologiya
---------

Uluru qonşusu *Kata Tyuta* ilə birlikdə təxminən 600 milyon il əvvəl meydana gəlmişdir. Bu yoğrultunun bir qismi zəlzələlərdən sonra təkrar səthə çıxmışdır. Uluru'nun arxa tərəfində, Avstraliya aborigenləri tərəfindən müqəddəs olaraq qəbul edilən su hövzələri var. Uluru o zamandan bəri davamlı bir şəkildə havanın təsirinə məruz qalan, paslı qırmızı rəngdə qum daşından (qırmızı bir mineral) meydana gəlmişdir. Rəngi tərkibində çoxlu dəmir olmasından irəli gəlir.

İbadət yeri
-----------

Arxeoloqların fikrincə Uluru dağının ətrafında Avstraliya aborigenləri hələ 10 min il əvvəl məskunlaşmışlar və yerli Anangu tayfası torpağı müqəddəs sayaraq dağa sitayiş edirdilər.

Tarix
-----

Uluru 1873-cü ildə avropalı səyyah Uilyam Goss (William GOSS) tərəfindən "Ayers Rock" kimi (Cənubi Avstraliyanın o zamanki baş naziri Sir Henry Ayers adıyla) adlandırmışdır. Sonradan 20-ci əsrin 70-ci illərində Avstraliya aborigenlərin təkidi ilə Uluru adı qaytarılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Uluru (Ayers Rock)
* 

| ⛭Avstraliyada yerləşən UNESCO-nun ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
|  | Böyük Sədd rifi  • Kakadu Milli Parkı  • Uillandra  • Lord Houv adası və Bols-Pramid adası  • Tasmaniya adasının vəhşi təbiəti  • Avstraliyanın şərq sahilindəki tropik meşələr  • Uluru-Kata Tyuta Milli Parkı  • Kvinslendin tropik meşələri  • Şark körfəzi  • Freyzer adası  • Riversley və Narakort mağaraları  • Herd adası və Makdonald adaları  • Makkuori adası  • Böyük mavi dağlar  • Purnululu Milli Parkı  • Kraliyyət sərgi mərkəzi və Karlton bağları  • Sidney Opera Teatrı  • Ninqalo sahili |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4393392-0 · LCCN: sh90004940 · VIAF: 127187409, 242718158 · WorldCat VIAF: 127187409, 242718158 |