recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Frederik Antal** (mac. Antal Frigyes; 21 dekabr 1887, Budapeşt – 4 aprel 1954, London) — macar sənətşünas.

Həyatı
------

21 dekabr 1887-ci ildə Budapeştdə Yəhudi əsilli Macar ailəsində anadan olmuşdur. Ali məktəbi hüqüqşünas ixtisası üzrə bitirdikdən sonra, Frederik Antal sənətşünaslıq ixtisasına yiylənmək qərarına gəlmişdir. 1914-cü ildə Vyanada Maks Dvorakın rəhbərliyi altında sənətşünaslıq sahəsi üzrə doktorluk dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Univeristet illərində o, Bila Balaj, Görgi Lukaz və başqaları tərəfindən formalaşdırılan "Bazar günü dairəsi" adlı intellektual qrupun üzvlərindən biri idi.

Karyerası
---------

Frederik Antal öz karyerasına 1914-cü ildə  Budapeşt Milli İncəsənət Muzeyində könüllü olaraq başlamışdır. 1919-cu ildə o, muzeyin idarə heyətinin sədri vəzifəsinə təyin olunsa da, bir neçə ay sonra Macarıstan Sovet Resprublikasının dağılması ilə ölkəni tərk etmişdir.
1923-cü ilə qədər İtaliyada yaşadıqdan sonra Berlinə köçərək burada "Sənətşünaslıq ədəbiyyatı haqqında mühüm məlumatlar "adlı qəzetin redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. Lakin Nasist partiyasının Almaniyada yüksəlməsi ilə başlayan qarışıqlıq nəticəsində Frederik Antal yenidən yaşadığı ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. 1933-cü ildə İngiltərədə məskunlaşan Antal London Universitetinin təklifi ilə burada Sənətşünaslıq fənnindən dərs deməyə başlamışdır. 1954-cü ilin aprel ayının 4-də London şəhərində vəfat etmişdir.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* Florensiya rəssamlığı və onun sosial dayağı, 1948 (*Florentine panting and its social backround* )
* Hoqart və onun Avropa incəsənətində yeri, New York, 1962 (*Hogarth and his Place in European Art)*
* Klassizm və Romantizm, sənət tarixində digər araşdırmalarla birlikdə*,* London, 1966 *(Classicism and Romanticism, with Other Studies in art history*)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Dictionary of Art Historians (ing.).
2. ↑  "Georg Lukács and His Generation". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
3. ↑  "Antal, Frederick". 2018-11-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xarabalıq yaşayış yeri.
**Хаrаbаlıq yаşаyış yеri** — Оrtа əsr аbidəsidir. О, Culfa rayonunun Ərəfsə kəndindən şimаl-şərqdə Əlincəçaylа Gəvikçayın qоvşаğındаn bir qədər yuхаrıdа yеrləşir. Аbidə şimаl-qərbdə Gəvikçay, cənub-şərqdə isə Əlincəçаyın ахdığı dərin dərə ilə məhdudlаşır. Yаşаyış yеrinin sаhəsi 1600 kv.m-dir. Оnun şərq hissəsində uçub tökülmüş tikinti qаlıqlаrı аydın nəzərə çаrpır. Lаkin binаlаr tаmаmilə dаğıdıldığındаn оnlаrın plаnını müəyyən еtmək mümkün оlmаmışdır. Yаşаyış yеrinin böyük bir hissəsi şumlаnаrаq əkin sаhəsi kimi istifаdə еdilmişdir. Lаkin yаşаyış yеrinin şərq tərəfi nisbətən sаlаmаt qаlmışdır. Bu hissədə оrtа əsrlər üçün хаrаktеrik оlаn çəhrаyı rəngli gil qаb sınıqlаrınа təsаdüf еdilir. Yаşаyış yеrində mədəni təbəqə оlduqcа аz sахlаnmışdır. Bəzi yеrlərdə оnun qаlınlığı 0,5 m-ə çаtır. Yеrüstü mаtеriаllаr оlduqcа аzdır. Tоplаnmış mаddimədəniyyət nümunələri içərisində kаsа və küpə tipli qаblаrın sınıqlаrınа təsаdüf еdilir. Kаsаnın оturаcаğı diskşəkilli оlub içəriyə dоğru bаtıqdır. О, хаricdən yахşı hаmаrlаnmış, dахildən göy şirlə örtülmüşdür. Küpə tipli qаbın gilinə iri qum qаtılmış, pis bişirilmişdir. Divаrlаrın аrаsındа bişməmiş təbəqə sахlаnmışdır. Оturаcаğı хаricdən uzunsоv çərtmələrlə nахışlаnıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
*Silisium turşusunun efirləri* - sürtkü yağları və mayelər kimi işlədilən silisium üzvi birləşmələr içərisində o-silisium turşusu efirlərinin böyük əhəmiyyəti vardır. Bu birləşmələr silisium turşusu ilə müxtəlif spirtlərin təsirindən alınınr:

Efir molekulunda bir və bir neçə alkoksiqrup üzvi radikallarla əvəz oluna bilər. Bu zaman silisium turşusunun R-mono-, R-Si-(ORı)3, di-R2-Si-(OR)2 və üçalkil törəməli 
R3-Si-ORı efirləri əmələ gəlir.

Fiziki - kimyəvi xassələri
--------------------------

Silisium turşusunun efirləri də polisiloksanlar kimi yaxşı temperatur - özlülük xassələri, aşağı donma temperaturu, zəif uçuculuq, oksidləşməyə qarşı yüksək davamlığı(2000C-yə qədər) ilə fərqlənir. Bu efirlərin ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri də alışmağa qarşı davamlı olmalarıdır. 
o-silisium turşusunun efirləri metalların əksəriyyətini korroziyadan qoruyur və orta yağlama xassəsinə malikdir. Yağlama xassəsini yaxşılaşdırmaq üçün onlara xlor, kükürd və fosfor aşqarları qatmaq lazımdır.

Nöqsanlar
---------

Silisium turşusunun efirləri və onların əsasında alınmış yağlar suyun təsirinə qarşı o qədər də davamlı deyildir.

Tətbiqi
-------

Ortasilisium turşusunun efirləri geniş temperatur hədlərində işləyən yüksək konsistent yağların hazırlanmasında, hidrosistemlərdə yüksək temperaturlu mayelər və istilikdaşıyıcılar kimi tətbiq oluna bilər.

Mənbə
-----

1. Yağlar, sürtkülər və texniki mayelər. Əliyeva N.T. Cavadova H.Ə. Qurbanov Ə.Ş. Hüseynova E.Ə. Əcəmov K.Y. Bakı-2018.
**Freddinin qarabasmaları** (*ing.* Freddy's Nightmares) - 1988-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ serialıdır. Filmin yaradıcısı Ues Kreyvendir.

Məzmun
------

Ohayo ştatının Sprinqvud şəhərciyində müxtəlif səviyyədə qəribə qətillər baş verir. Bu hadisələr, əsasən, kiçik yaşlılar arasında baş verir. Əslində isə əhali yatan zaman Freddi Krüger onları qorxudaraq yuxuda öldürür. Serialın ilk seriyasında Freddinin valideynləri göstərilir. Valideynləri onu öldürürlər ki, Freddi heç kəsə zərər yetirməsin. Lakin serialın mövzusu orijinal filmlərin mövzularından fərqlənir. Nensinin valideynləri mövzuya görə göstərilməyib. Freddinin isə bəzi epizodlarında bir sinifdə oxuyan sinif şagirdlərini öldürməsi onun görünüşünü nisbətən cavanlaşdırır...

Seriyalar
---------

 *Əsas məqalə: Freddinin qarabasmaları serialının epizodları siyahısı*

Xarici keçidlər
---------------

* Freddinin qarabasmaları serialının Fan səhifəsi Arxivləşdirilib 2014-05-17 at the Wayback Machine
* *Freddinin qarabasmaları* — Internet Movie Database saytında.


| ⛭Qarağac küçəsində qarabasma |
| --- |
| Filmlər | 1984 • 1985 • 1987 • 1988  • 1989 • 1991 • 1994 • 2003 • 2010 |
| Serial | Freddinin qarabasmaları (Epizodlar) |
| Personaj | Freddi Krüger • Nensi Tompson |
| Özgə | Ues Kreyven • Robert Enqlund • Hezer Lencenkemp • New Line Cinema • Freddi Krüger (Mortal Kombat) |
**"Like a rolling stone"** — Bob Dilannın "Highway 61 Revistied" albomundan olan mahnısıdır. 2004-cü ildə "Rolling Stone" jurnalının tərtib etdiyi ən yaxşı 500 mahnı siyahısında birinci yeri tutmuşdur.

Mahnı sinql kimi 1965-ci ilin 20 iyulunda çıxışmışdır. Bu mahnı amerikan çartlarında 3 aya yaxın qalmağı bacarmış və yalnız "The Beatles" qrupunun "Help!" mahnısından geri qalmışdır. İlk canlı səslənməsi isə Nyu-Port folk-festivalda baş tutmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bob Dylan, 'Like a Rolling Stone' - 500 Greatest Songs of All Time". Rolling Stone. September 8, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 3, 2016.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4831882-6 · LCCN: n2004080776 · VIAF: 176350588 · WorldCat VIAF: 176350588 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Mahnı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Zulkarnay Aldamjar adına Kostanay sosial və texniki universiteti** (*qaz.* З.Алдамжар атындағы Қостанай әлеуметтік-техникалық университеті)  — Kostanay şəhərində yerləşən qeyri-dövlət  ali təhsil müəssisəsi.

Tarixi
------

Universitet 1998-ci ildə Kostanay Sosial Akademiyası kimi təsis edilmişdir. Təlim 1999-cu ildə başlamışdır.

2004-cü ildə akademiya universitetə ​​çevrildi. Universitet qurucusunun adını daşıyır - Aldamjar Zulkarnay Aldamjarulı .

Kostanay Sosial Akademiyası 1998-ci ildə qurulmuşdur. Təhsil fəaliyyətinin başlanğıcı - 1999

2004-cü ildə Kostanay Sosial Akademiyası yeni statuslu bir təhsil müəssisəsinə - Kostanay Sosial və Texniki Universitetinə çevrildi (sertifikat No. 5845-1937-U-e).

Təsisçisi — Aldamjar Zulkarnay Aldamjarulı, tarix elmləri doktoru, professor, akademik.

Kostanay Sosial və Texniki Universitetinin rektoru - Jamanbalin Kadırqali Konıspayeviç, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Moskva Aviasiya İnstitutunun müxbir üzvü.

2001-ci ildə universitet dövlət sertifikatından keçdi (Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyinin 17.10.2001-ci il tarixli, 803 nömrəli əmri). 2003-cü ildə testi aparan universitet tərəfindən müəyyənləşdik (Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyinin 04.04.2003-cü il tarixli 206 nömrəli əmri).

Fakültələr
----------

Təhsil Fakültəsi, Texnologiya Fakültəsi, İqtisadiyyat, Hüquq və İdarəetmə Fakültəsiя

Beynəlxalq əməkdaşlıq
---------------------

Adına Qazax Milli Universiteti Əl-Fərabi, Avrasiya Milli Universiteti,L. Qumilyova Adına Qazax Milli Texniki Universiteti K. Satpayev, Adına Qazaxıstan İqtisad Universiteti T. Riskulova, Qazaxıstan Nəqliyyat və Telekommunikasiya Akademiyası, Ural Dövlət Texniki Universiteti - UPI (Yekaterinburg), Ural Dövlət Hüquq Akademiyası (Yekaterinburq), Moskva Dövlət Elektron Texnologiya İnstitutu (Moskva), Hamburq Universiteti (Almaniya, Hamburq).

Presov Universiteti (Slovakiya) ilə 20.06.2018-ci il tarixli Əməkdaşlıq Sazişinə, habelə 29.11.2018-ci il tarixli akademik mobillik çərçivəsində tələbə mübadiləsinə dair Memoranduma əsasən, dörd KSTU tələbəsi "İdarəetmə" ixtisasları üzrə təhsil alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Костанайский социально-технический университет". www.kosstu.kz. 2019-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
2. ↑  "Костанайский социально-технический университет". www.kosstu.kz. 2019-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
3. ↑  "Костанайский социально-технический университет". www.kosstu.kz. 2019-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
**Trudolyubiya binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Trudolyubiya Taqanroq şəhəri Qoqolevski xiyabanı, ev 114 ünvanında yerləşir. Bina 1898-ci ildə inşa edilmişdir. Öz mövcudluğunu XXI əsrə çatdıran bina görkəmini dəyişmişdir. Burada hazırda yaşayış mənzilləri yerləşir.

Tarixi
------

Yakov Solomonoviç Pilyakov 1832-ci ildə yahudi ailəsində anadan olmuşdur. O, məşhur bankirlərdən biri idi. Azov-Don bankının rəhbəri olmuşdur. Tarixdə onun iki qardaşının inzası vardır. Onlardan biri Samuil Solomonoviç şəhərin imkanlı dəmiryol salanlarından biri olmuşdur. Digəri isə Lazar Solomonoviç Polyakov Moskva Torpaq Bankının sahibi idi.

### Bınanın əsasının qoyilması

Yakov Polyakov Taqanroqda 1868-ci ildən yaşayırdı. O, şəhər üçün böyük işlər görmüşdü. O, ticarət evi, atçılıq zavodu və paraxodlar üçün yedək xidmətini təklif edən kontor açmağa müvəffəq olmuşdu. Şəhər sakinləri arasında mesenat və xeyriyəci kimi tanınırdı. Buna misal kimi Trudolyubiya binasını göstərmək olar. O, binanı 1898-ci ildə inşa etdirmişdir. Bu bina günümüzə qədər qorunub saxlanılmışdır. Hazırda 114 nömrəli yaşayış binası kimi qeydiyyatdadır.

Binada işləyənlər əldə etdikləri gəlirlə öz ehtiyaclarını ödəyə bilirdilər.
Uçilişin kifayət qədər geniş əraziyə sahib idi və ambulatoriyası mövcud idi. Tədris mərkəzinin ümumi əmlakə 20 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. razisi yox idi. Yakov Polyakov tədris məktəbimi saxlamaq məqsədi ilə hır il 2 min rubl pul xərcləyirdi. Şəhər qarşısında xidmətlərinə görə bir çox orden və medallara layiq görülmüşdür. Öz yaşadığı şəhərin çiçəklənməsi naminə böyük işlər görən və binanı həmşəhərlilərinə ehtiva efən şəxs 1906-cı ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на Старых открытках и фотографиях, 186 с. — С.158" (PDF). 2017-01-02 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-25.
2. ↑  Царица Парижских Кабаре. Александр Васильев, Людмила Лопато. Издательство Альпина Нон-Фикшн, 2011 год. — 355 с. — С. 37
3. ↑  Петербургская городская дума:1846–1918, Б. Б. Дубенцов, Валерия Антониновна Нардова, Санкт-Петербургский институт истории (Российская академия наук), ЛИки России, 2005 — Всего страниц: 541, — С. 234
**Yeqor Krasilnikovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən, XIX əsrin dördüncü yarısında Eklektika stilində inşa edilmiş villa. Villa tacir Yeqor Krasilnikova məxsus olmuşdur. Bina 1 May küçəsində yerləşidi. Hazırda burada qadın məsləhətxanası yerləşir. Yeqor Krasilnikovun binsı Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs abidəsi elan edilmişdir.

Tarixi
------

1-ci Sofiev küçəsində yerləşən bina Yeqor Krasilnikovun vəsaiti ilə inşa edilmişdir. O, binada ailəsi ilə birlikdə yaşayırdı. Adəti üzrə binada tez-tez bal və yığıncaqlar təşkil edilirdi. Qobaq zalının pəncərələri Sofiev küçəsinə baxırdı. Bura qalereya birləşir. Burada musiqiçilər yerləşdirilirdi. Fasad hissəyə yaxın yataq, uşaq otaqları, kabinet və digər otaqlar yerləşirdi. Aşağı mərtəbədə mətbəx və digər təyinatlı otaqlar yerləşirdi. At tövləsi, faytonların saxlandığı qaraj və buzxana həyətdə yerləşirdi.

1922-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. 1927-ci il məlumstına əsasən binada qadın məsləhətxanası yerləşirdi. 1943 - 1954-cü illərdə binada poliklinika fəaliyyət göstərmişdir. 1954 - 1976-cı illər ərzindı burada uşaq konsultasiyası yerləşirdi. 1976-cı ildən bu günə qədər isə burada qadın məsləhətxanası fəaliyyət göstərir. 29 mart 2015-ci ildə binada yanğın olmuşdur.

Arxitektura
-----------

Yeqor Krasilnikovun villası Eklektika stilində inşa edilmişdir. Binanın əsas fasadı 1 May küçəsinə baxır. Bina dekorativ elementlərlə zəngindir. Borokko elementləri belə müşahidə edilir. Dəhliz sisteminə malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-10.
2. ↑  "Пролетарский район. Памятники архитектуры района". rostov-gorod.ru. 2013-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-11.
3. ↑  "В Ростове горела женская консультация и гаражи". 2017-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-26.
**Likoma** — Afrika ölkəsi olan Malavinin 28 mahalından biri. Şimal bölgəsinə aiddir.

Coğrafiya
---------

Likoma ölkənin üç bölgəsindən biri olsan Şimal bölgəsinə aiddir. Mahalın mərkəz şəhəri mahalla eyni adı daşıyan Likoma şəhəridir. Mahal Malavi gölündə bir-birilərindən 10 km aralıqda yerləşən Likoma və Çizumulu adalarından ibarətdir. Sahəsinə görə ölkənin ən kiçik mahalıdır. Malavi gölünün Mozambik hakimiyyəti altında olan hissəsində yerləşən bu adalar Malavinin başqa ölkə sərhədlərində yerləşən ərazisi sayılır.

Əhali
-----

Likoma mahalında 10,445 nəfər yaşayır.

Şəhərləri
---------

* Likoma

Həmçinin bax
------------

* Malavi
* Malavi bölgələri
* Malavi şəhərləri

| ⛭Malavi bölgələri və dairələri |
| --- |
| Şimal bölgəsi | Çitipa  ·  Karonqa  ·  Rumfi  ·  Mzimba  ·  Nxata Bey  ·  Likoma | Malavi |
| Mərkəz bölgəsi | Kasunqu  ·  Nxotakota  ·  Ntçisi  ·  Dova  ·  Mçini  ·  Lilonqve  ·  Salima  ·  Dedza  ·  Ntçeu |
| Cənub bölgəsi | Manqoçi  ·  Balaka  ·  Maçinqa  ·  Neno  ·  Mvanza  ·  Blantire  ·  Zomba  ·  Çiradzulu  ·  Falombe  ·  Mulane  ·  Çikvava  ·  Tayolo  ·  Nsane |
**Valiko Juğeli** (gürcücə: ვალიკო ჯუღელი; 1 yanvar 1887, Tiflis – 30 avqust 1924, Gürcüstan) — gürcü hərbçi və siyasətçi. Qatı bolşevizm əleyhdarlığı ilə seçilir.) Gürcüstan Demokratik Respublikasının Sovet Rusiyası tərəfindən işğal edilməsindən sonra Qırmızı Orduya qarşı Gürcüstanda müxtəlif dövrlərdə üsyanlar təşkil etməyə çalışmışdır.

İlk əvvəllər, Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının üzvü olmasına rəğmən, daha sonra bolşeviklərdən uzaqlaşmış və menşeviklərlə yaxınlaşmışdır. Bundan sonra o, menşeviklərin Gürcüstandakı ən məşhur üzvlərindən birinə çevrilmişdir.

Həyatı
------

Valiko Juğeli 1887-ci ilin 1 yanvar tarixində Gürcüstanda anadan olmuşdur. O dövrdə Gürcüstan torpaqları Rusiya imperiyasının ərazilərinə daxil idi.

Həyatının erkən dövrlərindən siyasətlə maraqlanmışdır.

Gürcüstanda Sovet İttifaqına qarşı üsyan təşkil etməyə çalışarkən ətrafındakı şəxslərlə birlikdə həbs edilmiş və qısa müddətlik araşdırma, məhkəmə prosedurlarından sonra güllələnərək edam edilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

XX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasının bir parçası olan Gürcüstanda marksist hərəkatlarla maraqlanmışdır. İlk əvvəllər Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının üzvü olmasına rəğmən, dahasonra menşeviklərə qatıldı və bu qanadın Gürcüstandakı ən təsirli üzvlərindən biri oldu. 1917-ci ildəki Oktyabr inqilabından sonra bolşevik əleyhdarı hərəkatlara qatıldı. 29 noyabr 1917-ci ildə Tiflisdə birlikdə olduğu əsgərlərlə birlikdə Qırmızı Ordu hərbi qulluqçuları tərəfindən qorunan silah-sursat anbarına hücum təşkil etdi və bu basqına komandanlıq etdi.

1921-ci ilin mart ayında Qırmızı Ordunun Gürcüstanı işğal etməsindən sonra ölkədən sürgün edildi. Bundan sonra İstanbula və daha sonra Fransaya köçdü. Bundan sonrakı illərdə, müxtəlif dövrlərdə Sovet Gürcüstannıda bolşevizm əleyhinə üsyanlar hazırladı. Bu üsyan hərəkatlarına qatılmaq üçün 1924-cü ildə Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasına geri döndü. Ölkəyə girməsi ilə birlikdə Qırmızı Ordu hərbi qulluqçuları tərəfindən yanındakı hərbçilər ilə birlikdə həbs edildi. Aparılan araşdırmadan və saxta məhkəmə prosedurlarından sonra edam edildi. Onun edamı güllələnərək baş vermişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  Valiko Jugheli, Gürcistan Savunma Bakanlığı web sitesinde Arxivləşdirilib 2019-08-30 at the Wayback Machine (Georgian)
3. ↑  "Between Red and White". www.marxists.org. 2021-08-17 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  *^ David Charachidzé, H. Barbusse.* les Soviets, la Géorgie. Paris: Éditions Pascal. 1929. səh. 156.
5. ↑  "Géorgie, France et Géorgie : Valiko Djoughéli (1887-1924), chef de la Garde nationale 2014-01-14". www.colisee.org. 2016. 2020-12-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
6. ↑  Ronald Grigor Suny (1994), *The Making of the Georgian Nation*, pp. 223–4. Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3
**Kərəyday**, **Kerabetay**, daha çox tanqut titulu olan **Cax-Qambu** adı ilə tanınırdı (Çaxa-Qambu, Cakambu; monq. Жаха Хамбу XII əsr – XIII əsr) — bir çox mənbələrdə *Van Xan* kimi də tanınan Kereit xanı Toğrul xanın kiçik qardaşı. Toğrulun nəvələri kimi Cax-Qambunun nəvələri də Monqol İmperiyasının tarixində mühüm rol oynamışdır. Belə ki, onun kiçik qızı Sörköktəni Çingiz xanın kiçik oğlu Toluy xanla evlənmişdi; onların 4 oğlu Monqol İmperiyasının tarixində özlərinə məxsus iz qoymuşdur. Onlardan Münke və Xubilay müxtəlif vaxtlarda Monqol İmperiyasının xanları oldu. Hülakü Cənub-Qərbi Asiyada Elxanilər dövlətinin banisi və ilk xanı oldu. Arıq Buğa isə qardaşı Xubilayla Monqol xanı olmaq uğrunda mübarizə apardı. Cax-Qambunun digər qızı Biktutmuş-fucin isə Çingiz xanın böyük oğlu Cuçinin xanımı idi.

Bioqrafiya
----------

Toğrulla yanaşı, Cax-Qambunun Ərkə-Hara, Tay-Timur-Tayşi və Buğa-Timur adlı qardaşları da vardı. Ataları Hurcakus Buyuruq xanın ölümündən sonra, Toğrul ölkə sərhədlərini mərkəzi hakimiyyətə tabe etmək üçün sərhəd zonasına göndərildi. Bundan istifadə edən Tay-Timur-Tayşi və Buğa-Timur atalarının taxtını ələ keçirdilər. Toğrul geri dönərək qardaşlarını öldürüb, Kereit taxtına oturaraq xan seçildi. Ərkə-Hara qaçaraq nayman qəbiləsinə sığındı, onların yardımı ilə qısa müddətə də olsa hakimiyyəti ələ keçirdi. Toğrul yalnız monqol lideri Yesugey bahadurun (*Çingiz xanın atası*) köməyi ilə hakimiyyətini bərpa etməyə müvəffəq oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Рашид ад-Дин.* Сборник летописей.
2. ↑  *Рашид ад-Дин.* Сборник летописей.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | CBDB: 0115078 |
**Pavel Dmitriyeviç Osipov** (1913, Bakı – 27 mart 1944, Mikolayev, Almaniya Reyxi[d]) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (20 aprel 1945).

Həyatı
------

Pavel Osipov 1913-cü ildə Bakıda anadan olub. Milliyətcə rusdur. Orduya çağırılanadək Bakı şəhərində Böyük Qala küçəsindəki 37 saylı evdə yaşamışdır. Paris Kommunası zavodunda dəmirçi işləmişdir. 1942-ci ildə Bakı Şəhər Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Matros idi. Ukrayna, Krım, Tuapse cəbhələrində vuruşmuşdur.

27 mart 1944-cü ildə Ukraynanın Nikolayev vilayətində həlak olmuşdur.

20 aprel 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Lenin ordeni və Qırmızı Ulduz medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məzahir Abbasov.Sovet İttifaqı Qəhrəmanı. Bakı. Gənclik 1975.
2. 1 2 3  Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, XII cild. Bakı: Respublika Xatirə Kitabı redaksiyası. 2012. səh. səh.73. ISBN A-49.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Ölkənin qəhrəmanları |
**Fillip Remler** (*ing.* Philip Remler; 7 may 1958) — ABŞ alimi.

Həyatı
------

Fillip Remler ABŞ Dövlət Departamentində xarici xidmət əməkdaşı olaraq çalışmışdır. O, eyni zamanda ABŞ-nin Moskvadakı səfirinin baş müşaviri vəzifəsində işləmişdir. Bundan sonra Remler 2007-ci ilin dekabrından 2012-ci ilin yanvarınadək ATƏT-in Moldovadakı missiyasının rəhbəri olmuşdur.

Remler 1983-cü ildə ABŞ Dövlət Departamentinə işə düzəlmişdir. O, karyerasının əvvəlində Türkiyə, SSRİ və Azərbaycanda xidmət etmişdir. Remler həmçinin, Milli Təhlükəsizlik Şurasında İraq üzrə, o cümlədən Amerikanın Gürcüstandakı səfirliyindəki vəzifələrdə olmuşdur. Regional Münaqişələr üzrə Xüsusi Danışıqçının Dövlət Departamenti Başçısının müavini vəzifəsində çalışarkən Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı ATƏT-in Minsk qrupu ilə sıx əməkdaşlıq etmişdir. O, hal-hazırda Karnegi Beynəlxalq Sülh Fondunun qeyri-rezident alimidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "OSCE Mission to Moldova OSCE Mission to Moldova". 2010-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-27.
2. ↑  Philip Remler Arxivləşdirilib 2012-02-27 at the Wayback Machine
3. ↑  *Məmmədov, Məhəmməd.* "ATƏT-in Minsk qrupu: Qərəzsiz gələcək". Politicon.co (az.). Topçubaşov Mərkəzi. 11 avqust 2021. 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2021. ATƏT-in Qarabağ münaqişəsində vasitəçiliyində iştirak etmiş, keçmiş Dövlət Departamenti rəsmisi Fillip Remler ...

Xarici keçidlər
---------------

* Philip Remler
* OSCE Mission to Moldova
* Head of OSCE Mission to Moldova Philip N. Remler arriving in Ukraine for two-day working visit today
**Pavel Paşayev** (*ukr.* Павло Вагіфович Пашаєв) — Azərbaycanlı peşəkar futbolçu. Müdafiəçi hazırda Ukrayna Premiyer Liqasında Aleksandriya FK-nun şərəfini qoruyur. O, Ukraynada azərbaycanlı ailəsində dünyaya göz açmışdır. Azərbaycanın əsas millisinin şərəfini qorumazdan əvvəl bir müddət Ukraynanın aşağı yaş qruplarının millilərində çıxış etmişdir.

Karyera
-------

Pavel Paşayev Ukraynanın sayılıb seçilən klublarından olan Dneprin yetirməsidir. Daha sonra 2008-ci ilin qış transfer pəncərəsinin sonuna qədər Ukraynanın digər bir klubu Krivbas Krivoyda icarə əsasında çıxış etmişdir. 2009-cu ilin yanvar ayında **Dnepr FK** oyunçunu komadaya geri çağırdı. Uzun müddət burada çıxış etdikdən sonra 2014-cü ildə o, Metallurq Zaporojyenin heyətinə cəlb olundu. 2016-cı ili Qəbələ FK-nun heyətində başa vuran Pavel 2017-ci ilin yay transfer dönəmində Aleksandriya FK ilə müqavilə imzalayır.

Milli karyerası
---------------

2009-cu il fevral ayının 2-də Slovakiya və Serbiya milliləri ilə sınaq görüşündə ilk dəfə iştirak ərizəsinə salındı. Fevral-ın 10-u Slovakiya ilə yoldaşlıq görüşü onun üçün debüt oldu. Yoldaşlıq görüşlərində Ukrayna millisinin şərəfini qorumasına rəğmən, FİFA onun Azərbaycan millisinə çağrılmasına müsbət cavab bildirdi. O, Azərbaycan millisində ilk oyununu 2015-ci ilin noyabr ayında Moldovaya qarşı hazırlıq oyununda keçirdi.

Şəxsi həyatı
------------

Əkiz qardaşı olan Maksim də eynilə qardaşı kimi "Dnepr"in heyətində müdafiəçi kimi top qovmuşdur. Lakin o, maşın qəzası nəticəsində dünyasını dəyişmişdir.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İbrahim Məmmədov.

**İbrahim Qurban oğlu Məmmədov** (24 oktyabr 1928, Bakı – 30 avqust 1993) — azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990), Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının professoru.

Həyatı
------

İbrahim Məmmədov 1928-ci il oktyabrın 24-də Bakı şəhərində anadan olub. Ali musiqi təhsilini Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında alıb. 1954-cü ildə professor Boris Zeydmanın bəstəkarlıq sinfini bitirib. Xüsusilə simfonik musiqi sahəsində əsərlər yaradıb. Bunlara misal olaraq "Qəhrəmanlıq simfoniyası", "Təntənəli uvertüra", skripka ilə orkestr üçün "Simfonik variasiyalar", "Balet süitası" və s. qeyd etmək mümkündür. Azərbaycanda ilk uşaq opera-baletinin müəllifidir. "Tülkü və Alabaş" opera-baleti 35 il ərzində Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının repertuarında kiçik yaşlılar üçün yeganə milli musiqili-səhnə əsəri olmuşdur. Xor, solist və simfonik orkestr üçün "Sülhün dayağı", "Zəhmət təranələri", "Azərbaycan" kantataları, klarnet ilə estrada orkestri üçün "Rapsodiya", bir sıra kamera-vokal, kamera-instrumental əsərləri böyük maraqla qarşılanmışdır. Xüsusilə, fortepiano ilə simfonik orkestr üçün "Poema-tokkata" virtuoz pianoçu tələbələrin tədris repertuarında özünə layiqli yer tutmaqdadır.

Bəstəkarın Azərbaycanda gənc musiqiçi kadrlarının yetişdirilməsində mühüm rolu olmuşdur. 1961-ci ildən Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının professoru kimi fəaliyyət göstərərək "Solfecio", "Alətşünaslıq", "Partituranın üzündən oxunması" kimi fənnlərdən dərs demişdir.

1955-ci ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, habelə bu təşkilatın idarə heyətinin üzvü olmuşdur.

30 avqust 1993-cü ildə vəfat etmişdir.
**Filmin büdcələşdirilməsi** (*ing.* film budgeting) — istehsal meneceri və ya mühasibat departamentinin filmin istehsalı üçün büdcə hazırladığı prosesə aiddir. 134 səhifədən çox ola bilən bu sənəd filmin istehsalı və istehsalının maliyyələşdirilməsi üçün istifadə olunur.

Xərcləri azaltmaq üçün büdcə planı dəfələrlə işləndikdə və optimallaşdırıldıqda prototipləşdirmə prinsiplərindən istifadə olunur. Büdcə adətən dörd bölməyə bölünür: xəttin üstündə (yazıçı, prodüser, köməkçiləri olan rejissor, əsas ulduzlar), xəttin altında (birbaşa istehsal xərcləri və layihəyə çox yaradıcı təsiri olmayan digər kadrlar), post-production (redaktə, vizual effektlər və s.) və başqaları (sığorta, film istehsalının başa çatdırılmasına zəmanət və s.). Büdcəyə filmin reklamı və marketinqi daxil deyil ki, bu da filmin provayderinin üzərinə düşür. Filmin maliyyələşdirilməsi özəl investordan, sponsordan, məhsuldan, kinostudiyadan, əyləncə şirkətindən və/və ya layihənin yaradıcısının şəxsi vəsaitindən gələ bilər. Büdcə tələbləri nəticələrə uyğun gəlməyən müəlliflər karyera nərdivanını yüksəltmir və izləyicilərini itirmirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Алексей Крол.* "Алексей Крол. Продюсирование кино / Часть 1: Финансирование кинопроектов – две части единого процесса" (rus). Сними фильм. 2010-08-22. 2020-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-25.
**Pavel Stepanoviç Sankoviski** (*rus.* Павел Степанович Санковский, 1800-1832)—Rusiya yazıçısı, jurnalisti.

Həyatı
------

Pavel Stepanoviç Sankoviski 1800-cü ildə anadan olmuşdur. Təhsilini xaricdə almişdır. O, bir neçə xarici dil bilirdi. 1823-cü ildə Tiflisə gəlmiş, Qafqazın baş hakiminin dəftərxanasında qulluğa başlamışdır. 1827-ci ildə o, Qafqaz nazim-əzəmi Paskeviçin yanında xüsusi tapşırıqlar məmuru vəzifəsində işləmişdir. "Tiflisskiyə vedomosti" qəzeti nəşrə başlayanda onu redaktor təyin etmişlər. Puşkinin Qafqaza gəlməsi münasibətilə Sankoviski qəzetin 28 iyun 1828-ci il tarixli 26-cı nömrəsində təntənəli bir məqalə dərc etmişdi. A.S.Puşkin "Ərzurum səyahəti" əsərində Sankoviskinin də adını çəkmiş və demişdir: "Tiflisdə iki həftəyə qədər qaldım və ordakı cəmiyyətlə tanış oldum. """Tiflisskiyə vedomosti"nəşri Sankoviski bu ölkə haqqında, Knyaz Sisianov, A. P. Yermolov və b. haqqında mənə bir çox maraqlı məlumatlar verdi. Sankoviski Gürcüstanı sevir və onun parlaq bir gələcəyi olduğunu qabaqcadan görür.

O, 1832-ci ildə vəfat edib.

Əsərləri
--------

İstinadlar
----------

1. ↑  4. "Əkinçi" qəzeti, 21 avqust 1875 – ci il.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

*
**Veryovkin mağarası** — Gürcüstanın şimal-qərbində, Qərbi Qafqazın Qaqra silsiləsindəki mağara. Mağara Abxaziyanın Arabika yayalasında yerləşir. Mağarının öyrənilən hissəsinin dərinliyi 2017-ci ildə toponomik çəkilişlər nəticəsində müəyyənləşdirilmişdir - 2204 metr Bu göstərici ilə o Krubera mağarasını 7 metr üstələmişdir. Rekord göstərici sifon keçidləri nəzərə almadan qeydə alınmışdır. 2018-ci ilin martında həyata keçirilən ekspedisiyada *Sonuncu Nemo dayanacağı* sifon gölünün dərinliyi də ölçülmüş və ümumi dərinliyə 8 metr əlavə olunmuşdur - 2212 metr. Mağaraya olan yeganə giriş 3X4 ölçüsündə olub Krepost dağı ilə Zont dağı arasında olan aşırımda yerləşir. Giriş quyusunun dərinliyi 32 metrdir.

Adlanması
---------

Mağaranın en kəsiyi
İlk vaxtlar mağaranı C-115, sonra isə P1-7 adı ilə adlandırmışdılar. 1986-cı ildə mağaraya Aleksandr Veryovkin adı verilmişdir. Speleoloq 1983-cü ildə Aleksandr Veryovkin Su-Akan mağarasındakı sifona enən zaman faciyəvi şəkildə həlak olmuşdur. Su-Akan mağarası Kabarda-Balkariya Respublikasının Sarı-Tala massivində yerləşir.

Tədqiqat tarixi
---------------

Mağaranı 1968-ci ildə krasnoyarsk speleoloqları kəşf etmişdilər. İlkin fəth edilən dərinlik 115 metr olmuşdur. Mağara C-115 adı ilə qeydiyyata alınmış. 1982-ci ildə mağaranı ikinci dəfə Moskva şəhərinin Mağaraçılar klubun nümayəndələri aşkar etdilər. Bu dəfə mağara P1-7 adı ilə qeydiyyata salındı. 1983-86-cı illərdə mağaranın 440 metr dərinliyə qədər olan hissəsi fəth edildi. 1986-2000-ci illərdə mağarada tədqiqat işləri aparılmayıb. 2000-2015-ci illərdə *Perovo* və *Perovo-speleo* klubları araşdırma aparmış ancaq mağaranın dərinliyi 440 metrdə qalmışdı. 2015-ci ilin avqustunda mağarada dərinliyi 156 metr olan quyu aşkar edildi. 2016-cı ildə artıq mağaranın dərinliyi 630 metr müyənləşdirildi. 2016-cı ilin avqustunda növbəti araşdırma üçün birgə ekspedisiya təşkil olundu və yekunda mağara dərinliyi 1010 metr oldu. Oktyabrda isə artıq dərinlik 1350 metr idi.

2017-ci ilin fevralında *Perovo* və *Perovo-speleo* klublarının üzvləri 1832 m dərinliyə eniş etdilər. Bu göstərici ilə Veryovkin mağarası dünyada ikinci ən dərin mağara hesab olundu. 2017-ci ilin avqustunda isə dərinlik 2151 m müəyyənləşdirildi. Bu dərinlikdə düz ərazi aşkar edildi. Qısa zaman keçdikdən sonra yeni dünya rekordu qeydə alındı - 2204 m. 2018-ci ilin martında *Perovo-speleo* komandası sifon gölünün dərinliyinidə dəqiləşdirmiş və yekun dərinlik 2212 metr olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Данный географический объект расположен в Абхазии, являющейся спорной территорией. Согласно административному делению Грузии, спорную территорию занимает Абхазская Автономная Республика. Фактически спорную территорию занимает частично признанное государство Республика Абхазия.
2. ↑  Информационно-поисковая система «Пещеры» Arxivləşdirilib 2019-03-28 at the Wayback Machine, РГО.
3. ↑  "WORLDS DEEPEST CAVES Compiled by: Bob Gulden — Sept.22, 2017". 2017-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-22.
**Vogezlər** (*fr.* Vosges) — Fransanın şərqində yerləşən, Qrand Est regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 88. İnzibati mərkəzi — Epinal. Əhalisi — 392,846 nəfərdir (departamentlər arasında 61-ci yer, 2010-cu ilin məlumatları).

Coğrafiyası
-----------

Ərazisi — 5874 km². Vogezlər dağ massivində yerləşən departamentin ərazisində Sona çayı axır.

Departamentə 3 rayon, 31 kanton və 515 kommuna daxildir.

Tarixi
------

Vogezlər — 1790-cı ilin mart ayında Böyük Fransa İnqilabı zamanı yaradılmış ilk 83 departamentdən biridir. Keçmiş Lotaringiya əyalətinin ərazisində yerləşir. Adı Vogezlər dağ massivindən gəlir.

1794-cü ildə bu bölgədə inqilabçı Fransa qoşunları və Alman dövlətlərinin koalisiya ordusu arasında böyük bir döyüş baş verdi.

1793 və 1795-ci illərdə, Salm Knyazlığı və Şmirek əyalətinin qonşu torpaqları, departamentin orijinal ərazisinə daxil edildi. 1870-1871-ci illərdə Fransanın franko-prussiya müharibəsindən sonra, departamentin ərazisinin təxminən 4 % Almaniyaya verildi.

Fransadakı ilk turizm ofis Jerarmer şəhərində açıldı.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Vogezlər meydanı (Paris)

Xarici keçidlər
---------------

* Vogezlər departamenti // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* Préfecture
**Naxçıvan Daşduz Yatağı**  — Babək rayonunu ərazisində, Naxçıvan şəhərindən 12*km* şimal-qərbdə, Duzdağın cənub yamacındadır.

Haqqında
--------

Geoloji quruluşunda Üst Miosen və Dördüncü dövr yaşlı çöküntülər iştirak edir. Üst Miosen çöküntüləri tərkibində əhəngdaşı, mergel, alevrolit və vulkan külü laycıqları olan gil, qumdaşı və müxtəlif dənəvər qumlardan ibarətdir. Yataqda 5 daşduz layı aşkar edilmişdir və yalnız üst hissədəki iki lay sənaye əhəmiyyətlidir.. I lay yer səthindən *105*-*178* *m* aşağıda yerləşir və duzun qalınlığı 4,4-10,3 m (orta qalınlıq 6,0m) təşkil edir. II lay I laydan 6-9 m qalınlığında gil layı ilə ayrılır və duzun qalınlığı 6,3- 10,8 m təşkil edir. Duzun rəngi gilli-qumlu törəmələrin miqdarından asılı olaraq ağ və açıq-bozdur. Yataq 1926-cı ildən istismar olunur. NaCl-un miqdarı 92-98,5%-dir. Yatağın sənaye ehtiyatı 124506 min tondur.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 347. ISBN 5-8066-1468-9.
**Haya Hararet** (ing. *Haya Harareet*, ivr. *חיה הררית*; 20 sentyabr 1931, Hayfa – 3 fevral 2021, Marlou[d], Cənub-Şərqi İngiltərə[d]) — İsrail aktrisası.

Həyatı
------

Haya Hararet 20 sentyabr 1931-ci ildə Hayfada anadan olmuşdur.

Haya Hararetin aktrisalıq fəaliyyəti 1955-ci ildə İsraildə başlamışdır. Lakin Hararet bir neçə il sonra tanınmağa başladı. Bu, Çarlton Hestonla birlikdə çəkildiyi "Ben-Hur" filmində Esfir rolunu ifa edəndən sonra olmuşdu. 1961-ci ildə o, "Səhranın altına səyahət" filmində baş rola çəkilir. Onun bir aktrisa kimi fəaliyyəti o qədər də uzun çəkmir və daha bir neçə filmdə çəkiləndən sonra – 1964-cü ildə Hararet artıq heç bir filmə razılıq vermir. Haya həm də 1967-ci ildə çəkilmiş "Bizim ata yurdumuz" filminin ssenari müəlliflərindən biri idi. Bu filmdə baş rolu aktyor Dirk Boqart ifa etmişdi.

Haya 1995-ci ildə vəfat etmiş Britaniya prodüseri Cek Kleytonla ailəli olmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. Ben-Hur (film, 1959) / Ben-Hur

İstinadlar
----------

1. ↑  'Ben-Hur' Star, Israeli Actress Haya Harareet, Dies (ing.). 2021.
2. ↑  Haya Harareet:Biography[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Haya Hararet — IMDb səhifəsi


Vikianbarda ***Haya Hararet*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Şassisiz T-18 tankı bənzərində qazılmış uzunmüddətli atəş nöqtəsi (Böyük Vətən Müharibəsi Mərkəzi Muzeyinin nümayişi)
**Uzunmüddətli atəş nöqtəsi** (*rus.* Долговременная огневая точка, *DOT*, *bəzən "uzunmüddətli müdafiə nöqtəsi" də deyilir*) — uzunmüddətli müdafiə və qorunan otaqdan (döyüş qazamatı) müxtəlif atəş silahlarını atmaq üçün davamlı materiallardan hazırlanmış ayrı bir kiçik kapital istehkam binası.

*DOTlar* əsasən monolitik və ya yığma dəmir-beton, məhlul əsaslı daş, möhkəmlətmə və zireh örtüklü dəmir kirişlərdən tikilir. Tamamilə metaldan hazırlanmış atəş nöqtəsinə ***zirehli başlıq*** deyilir. Monolitik dəmir-beton ən çox istifadə ediləndir.

Bu quruluşdan möhkəmləndirilmiş sahə sistemində tək və ya bir çox ola bilər. Digər uzunmüddətli istehkam tikililəri kimi, DOT da hərbi qulluqçuları düşmən atəşinə məruz qalmaqdan qoruyur (güllə, qəlpə, mina, mərmi və hava bombası partlayışları) və qarnizona düşmən üzərinə bu nöqtələrdən qala topları və pulemyot qurğuları vasitəsilə atəş etməyə imkan verir. Torpağa batmış tanklar (köhnəlmiş və ya müstəqil hərəkət etmək qabiliyyəti olmayan) bəzən DOT kimi, həmçinin təməllərə quraşdırılmış tank qüllələri (tank qülləsi qutuları) kimi istifadə olunurdu.
Xarakteristikası
----------------

Qamçılılar oval, şarabənzər və ya uzunsov formada olur. Ölçüləri mikroskopikdir. Bədənləri ikiqat membranla örtülü olur. Sitoplazmada bir və ya bir neçə nüvə yerləşir (Opalinidlərdə 100 və daha çox). Bu orqanizmlər üçün maye mühitdə hərəkət etməyə imkan verən 1–8, bəzən daha çox (bir neçə min) qamçının olması səciyyəvidir. Hər qamçı bədənə birləşmiş fibrillərdən ibarətdir. Bu alttipə aid olan orqanizmlər arasında sərbəstyaşayanlara və parazitlik edənlərə rast gəlinir. Onlar üçün mürəkkəb inkişaf sikli xarakterikdir. == Yayılması ==
Bu orqanizmlər şirin və duzlu su hövzələrində yaşayır və bitki, heyvan, həmçinin insan orqanizmində parazitlik edir. Hazırda 8000-ə qədər növü məlumdur.

Xüsusiyyəti
-----------

Qamçılılar arasında ən çox yayılmış insan parazitləri yuxu xəstəliyi yaradan Tripanosomidlər (Trypanosoma brucei gambiense, T. rhodesiense), leyşmanioz yaradan leşmaniyalar (Leishmania tropica, L.donovani), trixomonoz yaradan trixomonadlar (Trichomonas vaginalis) və ləmblioz yaradan ləmblilərdir (Lamblia intestinalis).

Azərbaycanda, əsasən, Phytomastigophora, Zoomastigophora siniflərinin nümayəndələri tapılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qamçılılar [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Qamçılılar [*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

Sarkodinlər
**Onо́n** (monq. Онон гол, *rus.* Оно́н)- Monqolustanın şimal şərqində, Rusiyanın isə Zabaykal diyarında axan çaydı

Çoğrafiya
---------

Çayın uzunluğu 1031 km (298 km Monqolustan ərazisində yerləşir). Çayın mənbəyi Monqolsutanın Xentey dağlığının şərq tərəfində, Xan-Xentey-Nuruu milli parkın ərazisində, Xenteyn-Nuruu və İx-Xenetey silsiləsinin birləşdiyi yerdədi. Çay Xenetey-Çikoy dağlığına axaraq, Moqoytuy və Borşov silsilələrin arasına axır. İnqoda çayı ilə birləşərək, Şilka çayını əmələ gətirir.

Çayın əsas qolları: soldan - Aqutsa, Kıra, İlya, Aqa; sağdan - Xurax-Qol, Borzya, Unda

Tarixdə
-------

Yuxarı Onon çayı yaxınlığında, Çingiz Xanın anadan olması iddia olunur
Yuxarı Onon Çingiz Xanın doğulduğu və böyüdüyü yer olduğu iddia edilir.

"Monqolların gizli tarixi" belə başlayır: "Orada "Borte Chono" (göyümtül rəngdə canavar) dünyaya gəldi, onun talehi Göylərin iradəsi ilə yazılmışdı. Onun həyat yoldaşı "Gua Maral" (gözəl bərə maralı) idi. Onlar daxili dəniz üzərindən səyahət edirdilər, sonra isə onlar Onon dənizində, "Burkhan Khaldun" mənzərəsi tərəfdə düşərgə salanda, onların ilk oğlu dünyaya göz açdı, onun adını Bat Tsagaan qoydular."

Hidroloqiya
-----------

Qidalanma əsasən qarlıdı. Bir birinin ardından gələn daşqınlar yay selini yaradırlar. Mənsəbdən 12 km uzaqdan sayaraq, orta illik su sərfi 191 m³/s bərabərdi, ən çox- 2810 m³/s, ən az isə -1,22 m³/s. Noyabrda donur, aprel və mayda isə buzu əriyir. Sənayə su təchizatı və suvarma üçün istifadə edilir.

Mənbələr
--------
**Qamalı Xaç ilə Qırmızı Ulduz arasında** – 23 yanvar 2006-cı ildə TRT 2 kanalında nümayişə girən sənədli film.

Haqqında
--------

İkinci Dünya müharibəsində ölən, itkin düşən, sürgünə göndərilən Sovet şərqi xalqlarının – qazaxların, kazanlıların, krımlıların, tatarların, qırğızların, türkmənlərin, Qafqaz xalqlarının, qaraçayların və balkarların həyatlarından bəhs edir.

Sənədli film 8 bölümdən ibarət olmuşdur. Hər bölüm isə 30 dəqiqədir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor-prodüsser:** Neşe Sarısoy Karatay
**Ssenari müəllifi:** Neşe Sarısoy Karatay
**Ümumi məsləhətçi:** Zəfər Karatay
**Məsləhətçi:** Prof. Nadir Dövlət, Patrik fon Zur Mühlen
**Çəkiliş rejissoru:** Tevfik Öber
**Rejissor köməkçiləri:** Gökhan Tayqan, Züleyxa Aydın
**Qurğu:** Dəniz Çanqaya Salmanlı, Tufan Bilgən, Adəm Yılmaz, Sıdıka Əralp, Nuray Belen
**Səsləndirən:** Emin Baykırkık, Kamal Qocatürk
### Rollarda

Engin Gəldiqaya — Sadiq Turan

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gamalı Haç ile Kızılyıldız Arasında". bpakman.com. 21 iyun 2020. 2021-01-30 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Gamalı Haçla Kızıl Yıldız arasında" adlı belgeselde 2. Dünya Savaşı'nda Almanlar'a esir düşen Türkler'in hikayesi anlatılıyor". sabah.com.tr. 21 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Stalin'in ayırdığı kardeşleri TRT buluşturdu". 7 avqust 2012 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Kazakistan'ın Yeniden Doğuşu". ufukotesi.com. 2006-02-03 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* : Gamalı Haç ile Kızılyıldız arasında[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Krımlı (film, 2004)
**Uzunbucaq qoruğu** (bolq. Узунбоджак) — Bolqarıstanın cənub-şərqindəki Stranca Təbiət Parkındakı beş qoruqdan biri olan UNESCO Biosfer Qoruğu. Qoruğu bəzən Lopuşna da adlandırırlar. Uzunbucaq 13 dekabr 1956-cı ildə təsis edilmiş və 1977-ci ilin martında YUNESKO-nun Biosfer Qoruğu Şəbəkəsinə daxil edilmişdir. Qoruq sahəsi 2529,6 hektardır (25.296 km²). Onun ərazisində bütün iqtisadi fəaliyyət növləri qadağandırи.

Coğrafiya
---------

Qoruq Sarevo ucmasına daxil olan Kostya kəndi ilə Malko Tarnovo icmasına Slivarovo kəndi arasında yerləşir. Rezovsk çay vadisində, mənsəbdən təxminən 20 km məsafədə yerləşir. Relyef qeyri-bərabərdir. Burada vadinin eni 50 ilə 300 m arasında dəyişir.

İqlimi Qara dənizin yaxınlığına görə mülayim Aralıq dənizidir. Qışda orta aylıq temperatur 0 ° C-dən aşağı deyil (yanvar ayında 2-3 ° C). Torpaqları qəhvəyidir.

Flora
-----

Parkda damarlı bitkilərinin 651 növü yayılmışdır. Meşələrin 65% -i palıd, 30% -i isə fıstıqdır. Meşələrin yaşı 200-dən yuxarıdır.

Relik bitki növlərinə Quercus hartwissiana, Laurocerasus officinalis, Rhododendron ponticum, Daphne pontica, Ilex colchica, Hypericum calycinum, Vaccinium arctostaphylos, Pyrus elaeagrifolia, Mespilus germanica, Fritillaria pontica və s. daxildir.

Fauna
-----

Uzunbucağın faunası rəngarəngdir. Ən çox rast gəlinən məməlilər: çöldonuzu, çöl pişiyi, canavar, adi çaqqal, adi tülkü, porsuq, Avropa cüyürü, boz dovşan. Adi başaq 1930-cu illərə qədər qoruqda yaşayırdı sonradan isə yoxa çıxmışdır.

Quş növləri: adi sar, çöl sarı, kiçik xallı qartal, bildirçinçalan, adi balıqçıl, xallı qaratoyuq, baltadimdik, qara leylək və s.

Suda-quruda yaşayanlar və sürünənlər arasında adi quru qurbağası, göl qurbağası, çevik qurbağa, həmçinin yaşıl kərtənkələ, cılız koramal, adi qonurilan, Xəzər təlxəsi, kərtənkələyəbənzər ilan və bəbirəbənzər sürünən təlxəyə rast gəlmək mümkündür.

Mənbə
-----

* "Official Site of the Ministry of Environment and Water of Bulgaria". İstifadə tarixi: 19 June 2016.
* "Strandzha Nature Park". Official Site of Strandzha Nature Park. 18 February 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 June 2016.
* "Uzunbodzhak Biosphere Reserve". Official Site of UNESCO. İstifadə tarixi: 19 June 2016.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Strandzha Nature Park: Nature Reserves". Official Site of Strandzha Nature Park. 9 August 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 June 2016.
2. ↑  "Register of the Protected Territories and Zones in Bulgaria". Official Site of the Executive Environment Agency of Bulgaria. 5 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 June 2016.
3. 1 2  "Uzunbodzhak Biosphere Reserve". Official Site of UNESCO. 2 February 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 June 2016.
**Yusif İzzət paşa** (*türk.* Yusuf İzzet) () — Osmanlı ordusu və Türk ordusunun general olmuşdur. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində iştirak edən yüksək rütbəli generallardan biridir. Birinci Dünya müharibəsi dövründə və xüsusilə Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində ilk aylarında mühüm vəzifələri icra etmiş və 1922-ci ildə ölümünə qədər 1-ci parlamentdə millət vəkili olmuş Türk əsgəri və siyasətçisi idi.

Həyatı
------

Qafqaz mənşəli ailənin övladıdır. 28 aprel 1894-cü ildə daxil olduğu Hərbi Məktəbi 17 avqust 1896-cı ildə leytenant rütbəsi ilə, 17 yanvar 1900-cü ildə Hərbi Akademiyanı kapitan rütbəsi ilə bitirmişdir.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

İtaliya-Osmanlı müharibəsi və Balkan müharibələrində iştirak etmişdi. 1915-ci ildə general rütbəsinə yüksəldi və Birinci Dünya müharibəsində müxtəlif döyüş əmrlərini icra etdi. Xüsusilə, Qafqazın önündə yerləşən 10-cu Ordu Korpusu komandirliyi, Qafqaz Ordusu Korpusu komandiri və 14-cü Korpusun komandiri kimi fəaliyyət göstərmişdi.

Rusiyada 1917-ci il Bolşevik İnqilabından sonra Qafqaz və Osmanlı dövlətinin fəal dəstəyi ilə yaradılan "Şimali Qafqaz Respublikası" hökumətinin tərkibində yaradılan Şimali Qafqaz Korpusu komandiri oldu və Komandanlığda hərbi nümayəndə kimi fəaliyyət göstərdi. Mudros müqaviləsi imzalananda, Dağıstandakı bölgəni Rusiya hakimiyyətindən çıxarmaq üçün səylər göstərildi. 14-cü Bandırma Korpusun komandiri olarkən Yunanıstanın işğalı qarşı təşkil olunan Berqama hücumuna qarşı mübarizə aparırdı.

Sakarya döyüşü hazırlıqları əsnasında, Ehtiyat qrupunun komandiri olmuşdur və döyüş müddətində isə 3-cü Qrup Komandiri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Sakarya meydan döyüşü zəfərindən sonra Türkiyə Böyük Millət Məclisinə qayıtdı. 15 aprel 1922-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Yusuf İzzet". 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-05.
2. ↑  T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, *Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri*, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 68.

Xarici keçidlər
---------------

* Qafqaz İslam Ordusu
**Securigera cretica** — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" — VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi çoxsaylı sərilən və ya qalxandır. Yarpaqları birqatlələkvari, 9-11 yarpaqcıqlıdır; yarpaqcıqları pazvari və ya uzunsov-tərs-yumurtavari, üstdən yaşıl, altdan mavi-göyümtüldür. Salxımları 7(5)-9(11) çiçəkli, çətirvaridir. Ksacıq zəngçiçəyi formasında, tacı ağ və ya açıq çəhrayı, aşağı hissədə bənövşəyi rəngdədir. Bayrağın ayası yumurtavari-dəyirmi, qayıqcıq düz bucaq altında əyilmişdir. Paxlaları aralanmış, silindrikdir. Toxumları uzunsov və ya qısa silindrik, pas-sarı rəngdə, 3-3,5 mm uzunluqda, 1 mm enindədir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

İyul-avqust ayında çiçəkləyir və toxumlayır. Meşə tarlalarında rast gəlinir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsində (Hirkan Milli Parkının ərazisində və onun ətrafında) yayılmışdır.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyası azalır yaşama ərazisi məhdudlaşır və azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Otarılma və tapdalanma nəticəsində yaşama ərazisi məhdudlaşır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, həmçinin toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Securigera cretica* | 
* Wikidata: Q15536097
* Wikispecies: Securigera cretica
* EoL: 703871
* EPPO: SRICR
* FoIO: SECCRE
* GBIF: 5349967
* GRIN: 405368
* iNaturalist: 703646
* IPNI: 947021-1
* IRMNG: 10173755
* ITIS: 820269
* NBN: NBNSYS0200003106
* PFI: 2728
* Plant List: ild-33044
* PLANTS: SECR8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:947021-1
* Tropicos: 13075237
* WFO: wfo-0000186569

 |
| *Coronilla cretica* | 
* Wikidata: Q21399706
* EUNIS: 170853
* GBIF: 5349969
* GRIN: 11588
* IPNI: 487191-1
* IRMNG: 10914888
* ITIS: 506912
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:487191-1
* Tropicos: 13028792
* WoI: 2077
* WFO: wfo-0000213686

 |