recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İbrahim Həsənbəyov**(*rus.* Ибрагим Гасанбекович Гасанбеков; 25 oktyabr 1969, Xasavyurd, Dağıstan MSSR – 3 iyul 1999, Mahaçqala) — Dağıstanlı ləzgi hüçumcu, Azərbaycan futbolçusu.

Həyatı
------

Azərbaycan Millisində 2 oyun keçirib.

Xasavyurtda doğulan forvard 1996-cı ildə Tuayevin dövründə milliləşdirilib. Onda hücum xəttində Nazim Suleymanov, Vəli Qasımov və Samir Ələkbərov kimi ustalar yer aldığından heyətdə möhkəmlənə bilməyib. Oynadığı hər iki qarşılaşmada da meydançaya sonradan daxil olub. Buna rəğmən unikal forvard sayılırdı. Təkcə onu xatırlamaq kifayətdir ki, futbola çox gec başlayıb. 21 yaşında Mahaçqala "Dinamo"sunda debüt edib və ilk oyunlardan bombardir istedadını ortaya qoyub. Bir il sonra daha güclü "Anji"yə keçib. Fantastik məhsuldarlığı ilə diqqət çəkib. Müstəqillikdən sonra Rusiyada 100 qol həddini keçən ilk futbolçu olub. 1999-cu ilədək "Anji"də 233 oyuna çıxıb, 153 top vurub. Mahaçqalada ağır yol qəzasına uğrayıb. 1999-cu il iyulun 3-də idarə etdiyi VAZ 2109 KaMAZ-ın altında qalıb. İndiyədək də onun müəllifi olduğu bir çox rekord yenilənməyib. 29 het-trik, 6 poker edib. Bir oyunda isə 6 qol vurub. İndi də "Anji"nin bütün fərdi nəaliyyətləri onun adı ilə bağlıdır. "Cigit" ləqəbli bombardir Mahaçqala klubunun əbədi rəmzi sayılır.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams.com · Transfermarkt (oyunçu) |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Niyazi Əliyev** (d. 30 yanvar 1986; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən karateçi (kumite). Niyazi Əliyev Dünya Çempionatlarında bir gümüş, Avropa Çempionatlarında isə iki qızıl və dörd bürünc medal qazanıb. Niyazi Əliyev həmdə 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarının bürünc medalını qazanıb.

Həyatı
------

Niyazi Əliyev 1986-cı il 30 yanvarda Bakı şəhərində anadan olub. Bakı şəhərində yerləşən 277 nömrəli tam orta məktəbi bitirən Niyazi Əliyev Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının məzunu olub. 2000-ci ildən idmanla məşğul olan Niyazi Əliyevin şəxsi məşqçisi Rəhman Hətəmovdur.

Karyerası
---------

İlahə Qasımova birinci ciddi uğurunu 2012-ci ildə Bakı şəhərində qazandı. Qasımova yeniyetmələr arasında baş tutan Avropa Çempionatının bürünc medalını qazandı. 2015-ci ildə isə İlahə Qasımova karyerasının ən ciddi uğurunu qazandı. O, yenə Bakı şəhərində baş tutan yarışda medal qazandı. Tarixdə birinci dəfə keçirilən Avropa Oyunlarında Niyazi Əliyev qrup mərhələsində Gürcüstanlı İrakli Tkebuçavanı 2:0, Fransalı Steven da Kostanı 3:1 və İspaniyanı Manuel Rasero Ruizi 2:0 hesabı ilə məğlub etdi. Qrup mərhələsində birinci yeri tutan Əliyev yarım-finalda Türkiyəli Burak Uygura 1:4 hesabı ilə uduzdu. Bürünc medal uğrunda görüşdə isə Niyazi Əliyev Almaniyalı Kristina Ferrer Qarsiyanı gərgin görüşün sonunda 5:2 hesabı ilə məğlub etdi və I Avropa Oyunlarında bürünc medalını qazandı.

Niyazi Əliyev I Avropa Oyunlarında qazandığı yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülüb.

İstinadlar
----------
***Bakı bağları*** sənədli serialı rejissor Maarif Məhərrəmbəyli tərəfindən 2005-2007-ci illərdə çəkilmişdir. Lider Televiziyasında istehsal edilmişdir. Bakı bağlarından bəhs edən filmlər silsiləsində Bakıətrafı və Abşeron kəndlərindən, onların adət-ənənələrindən, burada yetişdirilən şəfalı meyvə və tərəvəzlərdən, həmçinin qədim abidələrindən söhbət açılır.

Məzmun
------

Bakı bağlarından bəhs edən filmlər silsiləsində Bakıətrafı və Abşeron kəndlərindən, onların adət-ənənələrindən, burada yetişdirilən şəfalı meyvə və tərəvəzlərdən, həmçinin qədim abidələrindən söhbət açılır.

Seriyalar
---------

Bakı bağları. Bilgəh (2007)
Bakı bağları. Buzovna (2007) — 3 noyabr, 2007, Lider televiziyası  

Bakı bağları. Fatmayı — Goradil (2005)  

Bakı bağları. Hövsan (2007) — 26 avqust 2007, Lider televiziyası  

Bakı bağları. Kürdəxanı (2007)  

Bakı bağları. Qala — Xaşaxuna — Qala (2007) — 22 sentyabr 2007, Lider televiziyası  

Bakı bağları. Maştağa (2007) — 10 noyabr, 2007, Lider Televiziyası  

Bakı Bağları. Mərdəkan (2007) — 24 Noyabr, 2007, Lider Televiziyası  

Bakı bağları. Nardaran (2007) — 1 dekabr, 2007, Lider Televiziyası  

Bakı bağları. Novxanı (2006)  

Bakı bağları. Pirşağı (2007)  

Bakı bağları. Saray (2007) — 20 oktyabr 2007, Lider Televiziyası  

Bakı bağları. Şağan (2007)  

Bakı bağları. Şüvəlan (2007)  

Bakı bağları. Türkan (2007) — 30 sentyabr 2007, Lider Televiziyası  

Bakı Bağları. Zirə (2007) — 17 noyabr 2007, Lider Televiziyası

Film üzərində işləyənlər
------------------------

Ssenari müəllifi: Kəmalə Baxşəliqızı  

Rejissor: Maarif Məhərrəmbəyli  

Operator: Sahib Səfərov, Sərvər Rəşidoğlu, Zaur Seyidov

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2005-ci ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* YouTubeda **izlə**
**Gözəl zəfəran** — (lat. *Crocus speciosus Bieb.).* Süsənkimilər *– (İridaceae Juss.).*fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir –VU B1ab(iii) + 2ab(iii). Azərbaycanın **nadir** növüdür.

**Qısa** **morfoloji təsviri.**
-------------------------------

Çoxillik ot bitkisidir, soğanağı yumru, şarvari, 1–2 sm diametrli, əsası əlavə yumrucuqludur. Yarpaqlar xəttvari, 3 mm enində, çiçəkləmədən sonra inkişaf edir, növbəti yazda 10–40 sm hündürlüyünə çatır. Çiçəkyanlığı 3–6 sm uzunluğunda, parlaq – bənövşəyi, əsnəyi ağımtıl, çılpaq, kənarı uzunsov və ya ellipsivari, lansetşəkilli, uzununa tünd-qırmızı zolaqlıdır. Xarici yarpaqların xaricdən əsası tünd – qırmızıdır. Tozcuqlar narıncı, iti, dişicik ağzı narıncı, xətlərə ayrılmışdır. Çiçəkləməsi Oktyabr, meyvə verməsi: Oktyabr-Noyabr ayları. Kök yumrusu şarşəkilli və ya yastılanmış şarşəkillidir, diametri 1–2 sm, qaidə hissəsi əlavə kök yumruludur; kök yumrusunun örtüyü qaidə hissədən halqa ilə ayrılır, pərdəvaridir, nazikdir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə dövrü oktyabr-noyabr aylarına təsadüf edir. Kökümsov və toxum vasitəsilə çoxalır. Kriptofit (geofit), arandan subalp qurşağına kimi, kolluqlararası, meşəkənarı, otlu yamaclar və şumlanmış tarlalarda Silybum marianum, Stellaria media, Geranium albanum növlərindən təşkil olunmuş senozun komponenti kimi iştrak edir.. Dekorativ, ədviyyatlı və dərman bitkisidir

Yayılması
---------

Kolluqların arasında, meşə kənarında, otlu yamaclarda və şumlanmış tarlalarda bitir.Böyük Qafqazın bütün rayonları (Quba rayonu, Gədik kəndi ətrafı), Qobustan, Kiçik Qafqazın mərkəzi rayonları, Lənkəranın və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şahbuz və Culfa rayonu). Lənk. dağ. Ovalıqdan subalp yüksəkliyinə qədər.

### Yaşayış mühiti

Otlu yamaclarda meşə ətrafında, kolluqlar arasında və şumlanmış yerlədə rast gəlinir.

### Təsərrüfat əhəmiyyəti

Tibbi əhəmiyyəti vardır. Kütləvi surətdə çiçəkləyən zaman payızda dekorativ bitki kimi görünür.

### Sayı və tendensiyası

Fraqmentləşmiş sahənin və yaşayış mühitinin, keyfiyyətinin azalması populyasiyanın davam edən azalma tendensiyasını göstərir .

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Antropogen amillər (intensiv otarılma, otların biçilməsi, əkin sahələrinin şumlanması, dekorativ ədviyyat bitkisi kimi yığılması).

### Mühafizə tədbirləri

Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin azaldılması, bərpasının təmin edilməsi planlı otarılma tədbirlərinin görülməsi təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
2. 1 2 3 4  1. Флора Азербайджана, 1952.
3. 1 2 3
4. 1 2 3 4  4. E. Şükürov. İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı. Bakı 2016.
5. ↑  5. Мехтиева Н. П. 2010
6. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva, Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
7. ↑  6. Naxçıvan MR-in Qırmızı Kitabı, 2010
8. ↑  7. Məmmədov Q. Yusifov E. Xlilov M. Kərimov V. 2012
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Ramiz Məmmədov.

**Ramiz Həbib oğ­lu Məmmədov** – Azərbaycanlı məşqçi, futbolçu.

Həyatı
------

15 avqust 1968-ci ildə Ağdamda anadan olmuşdur.

Karyera
-------

Futbolçu karyerası: Avtomobilçi Mingəçevir, Qarabağ, Kür-Nur Mingəçevir, Dinamo Bakı, Kəpəz, Neftçi Bakı, Şəfa Bakı, Peykan, Pegah Gilan, Turan Tovuz.

Azərbaycan yığma komandasının daimi üzvlərindən biri olub. Yığmamızın heyətində 20 oyun keçirib, 4 qol vurub.

Dünyanın ən çox qol vuran müdafiəçiləri siyahısına düşüb. Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikası Federasiyasının (İFFHS) hesablamalarına əsasən, 1992-2005-ci illər ərzində keçirdiyi 285 oyunda 64 qol vurmaqla dünyanın ən çox qol vuran 33-cü futbolçusu olub. Bu siyahıda rumıniyalı George Popescu, alman Andreas Breme, braziliyalı Roberto Karlos, fransalı Frank Leböf, italiyalı Cyankinto Faşetti kimi məşhur futbolçuları qabaqlayır.

Məşqçi karyerasına 2006-cı ilin oktyabrında Qəbələ klubunda başlayıb. A kateqoriyalı məşqçidir.

Uğurları
--------

Azərbaycan çempionu (1997 – Qarabağ), Azərbaycan çempionatının gümüş mükafatçısı (2000 – "Kəpəz"), Azərbaycan kubokunun ikiqat qalibi (2000 – Kəpəz Gəncə, 2001 – Şəfa Bakı) Kəpəz Gəncə, Neftçi Bakı, Şəfa Bakı və "Qarabağ"ın heyətində Çempionlar Liqası və UEFA Kuboku oyunlarında iştirak edib.

Mənbə
-----

* Məm­mə­dov Ra­miz Həbib oğ­lu
**Rey Məmmədbəyli** — Azərbaycanlı futbolçu. Belçika futbol çempionatının super liqasında çıxış edən "Sent-Trüyden" futbol klubunun oyunçusu.

Rey Məmmədbəyli 6 yaşından İslam Kərimovun rəhbərliyi altında futbol oynamağa başlamış, sonralar Vaqif Paşayevin nəzarətində məşq etmişdir. Valideynlərinin işi ilə əlaqədar Belçikaya köçməli olmuşdur. Oradakı futbol məktəblərindən birinə yazılmışdır.

Əvvəlcə "Herent"in sıralarına qoşulmuş, sonradan "Löven"ə keçmişdir. 2008/2009 mövsümündə isə "Sent-Trüden"lə müqavilə bağlamışdır. "Sent-Trüden"in heyətində Belçika çempionatının ikinci dəstəsində son 3 turda oynamaq şansı qazanmış və 2 qol vurmuşdur.

Atası Elgiz Məmmədov da peşəkar futbolçu olmuş, Kəpəz, Qarabağ, Neftçi klublarında çıxış etmişdir.

Uğurları
--------

Belçika çempionatının ikinci dəstəsində çıxış etdiyi 36 oyunda 32 qol vurmuşdur.

Millidəki karyerası
-------------------

2009-cu ilin noyabr ayında 19 yaşlılardan ibarət milli komandaya baxışa dəvət olunub. Yanvar ayında Sankt-Peterburqda keçirilən "Qranatkin turniri"nə aparılmış və 2 oyunda meydana çıxmışdır. Qol vurmamasina baxmayaraq baş məşqçi Bernhard Lippert Reyin oyunundan razılığını ifadə etmişdir..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Belçika çempionatının azərbaycanlı bombardiri". 2009-07-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-07-15.
2. ↑  "Azərbaycan yığmasında yeni futbolçu". 2013-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-10.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Material** — hər hansı bir əşyanın hazırlanmasında tətbiq olunan və ya hər hansı bir prosesə təsir edə biləcək maddə və ya maddələr birləşməsidir. Sonuncu halda material köməkçi və ya israf olunan materiallara bölünürlər. Qida, yanacaq və dərmanlar material sayılmırlar, çünki istismar prosesində onlar kimyəvi reaksiyaya girirlər və qismən və ya tamamilə yox olurlar. Qazları da çox vaxt materiallardan çıxarırlar.

Materialın sürüncəkliyi
-----------------------

**Materialın sürüncəkliyi** — bərk cismin sabit yük və ya sabit mexaniki gərginlik altında zamandan asılı baş verən deformasiyasıdır. Bütün bərk cisimlər bu və ya digər şəkildə sürüncəklik xassəsinə malikdir.

Metalların və digər materialların sürüncəkliyinin sistematik tədqiqi XX əsrin əvvəllərinə, əsasən də 40-cı illərinə təsadüf edir. Bu vaxtlar texnikanın inkişafı ilə əlaqədar buxar və qaz turbinləri pərlərinin, reaktiv mühərrik və raketlərin, müxtəlif konstruksiyaların disk elementlərinin sürüncəklik məsələlərinin həlli çox vacib idi. Detalların uzun müddət yüksək temperatur şəraitində yükə davamlı olmaları üçün yeni materiallar tələb olunurdu. Hesab edilirdi ki, sürüncəklik yalnız yüksək temperaturda baş verə bilər. Lakin sürüncəklik aşagı temperaturda da baş verir. Məsələn, kadmiumda −269 °С, dəmirdə isə −169 °С temperaturlarda kifayət qədər sürüncəklik müşahidə olunur.

### Səbəbləri və xassələri

Materialların sürüncəkliyini təcrübi olaraq əsasən sadə gərginlik vəziyyətlərində — biroxlu darılma, sıxılma, və saf sürüşmə deformasiyalarında, mürəkkəb gərginlik vəziyyətlərində isə adətən nazik divarlı boru təcrübə nümunələri üzərində öyrənirlər.

### Sürüncəklik əyrisi

Materialların sürüncəklik xassəsi sabit gərginlik və sabit temperaturda deformasiyanın zamandan asılılığını göstərən sürüncəklik əyrisi deyilən əyri ilə ifadə olunur. Sürüncəklik əyrisi şərti olaraq üç hissəyə və ya mərhələyə bölünür:

• АВ — qərarlaşmamış sürüncəklik sahəsi (I mərhələ),

• BC — qərarlaşmış sürüncəklik sahəsi – sabit sürətlə baş verən deformasiya (II mərhələ),

• CD — təcili sürüncəklik sahəsi (III mərhələ),

• E0 — yükün tədbiq anındakı deformasiya (IV mərhələ),

• D nöqtəsi — dağılma anı.

Ədəbiyyat
---------

* *Работнов Ю. Н.* Ползучесть элементов конструкций. М.: Наука, 1966. 753 c.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 11935841g · GND: 4169078-3 · LCCN: sh85082065, sh2002006405 · NKC: ph115242 |
**Lütfəli Süleyman bəy oğlu Məlik-Aslanov** (1913, Tuğ, Şuşa qəzası – 1996) — texnika elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

● Lütfəli Süleyman bəy oğlu Məlik-Aslanov Azərbaycan Respublikasının Tuğ kəndində anadan olmuşdur. 

● 1938-ci ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. "Molotovneft" trestinin neft hasilatı şöbəsində usta, şöbə müdiri işləmişdir. Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır. 

● 1945-ci ildən - VNİİTB-nin neft-mədən şöbəsinin rəhbəri olmuşdur. 

● 1948-ci ildən AzETNÇİ-da işləməyə başlamış. 

● 1953-cü ildə isə "Neft hasilatının texnikası və texnologiyası" laboratoriyasının rəhbəri təyin edilmiş və eyni zamanda AzSİ-da pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 

● 1956-cı ildə "Kollektorların neftverimi mexanizmində aralıq zonanın rolunun tədqiqi" mövzusunda namizədlik. 

● 1965-ci ildə isə "Layların neftveriminin artırılması məsələləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

● Lütfəli Məlik-Aslanov neft yataqlarının işlənilməsi və layların neft veriminin artırılması sahəsində tanınmış alimdir.

● Elmi tədqiqatlar sahəsi: neftin su ilə sıxışdırılması; qeyri-bircins və uzun müddət istismar edilən laylarda neftverimi məsələlərinin tədqiqi; layın hidravlik dağıdılması; quyuların istismarı və qazılması zamanı qum təzahürü və onunla mübarizə.

● 200-dən artıq elmi məqalənin və 8 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 25 müəlliflik şahədətnaməsi alıb.

● Lütfəli Məlik-Aslanov "SSRİ-nin Fəxri neftçisi", "Azərbaycanın əməkdar mühəndisi", "Azərbaycanın neft sənayesi əlaçısı" kimi adlara layiq görülüb və "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Şərəf Nişanı" ordenləri ilə təltif olunub.

Ailəsi
------

● Həyat yoldaşı: Valentina Yermakova (1913,Bakı-1991,Bakı)

● Övladları: Ramiz (14.03.1942,Bakı), Leyla xanım (1946,Bakı)

İstinadlar
----------

● Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarix Arxivi (ARDTA). F.24.Op.1.D.142.

● Məlik-Aslanovların soyağacı haqqında, N.A. Cavanşir Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri, İkinci Buraxılış, Səda, Bakı, 2001, səh: 30 ISBN 5-86871-204-4

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

● Məlik-Aslanovlar

● Məlik-Aslanovlar[+]

● Xudadad bəy Məlik-Aslanov

● Ramiz Məlik-Aslanov
***Möcüzəli: Parabüzən və Qara Pişiyin macəraları*** (*fr.* Miraculous, les aventures de Ladybug et Chat Noir; *ing. Miraculous: Tales of Ladybug & Cat Noir;* adətən **Möcüzəli Parabüzən** kimi qısaldılmışdır)

Serialda əsas diqqət iki Parisli yeniyetmə: Merinet Dupeyn-Çenq və Edriyn Aqrest haqqındadır, onlar şəhəri super canilərdən qorumaq üçün müvafiq olaraq Parabüzən və Qara Pişik adlı super qəhrəmanlara çevrilirlər.

TF1 -in TFOU blokunda serial ilk dəfə Cənubi Koreyada 1 sentyabr 2015-ci ildə EBS1-də nümayiş etdirildi. Beynəlxalq miqyasda bu, bəzi ölkələrdə istisna olmaqla, əsasən Disneyə məxsus kanallarda və ya Disney+ kanallarında yayımlanır.

Serial müxtəlif komikslər, romanlar və video oyunlar da daxil olmaqla, onunla əlaqəli bir neçə məhsulu olan bir media franşizasını yaratdı. *Parabüzən və Qara Pişik: Film* 2023-cü ildə Fransada kinoteatrlarda nümayiş etdirildi.

Epizodlar
---------

Epizodların siyahısına baxa bilmək üçün klikləyin.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Miraculous va enchanter TFou ! sur TF1". 2 December 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 October 2015.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · TikTok · YouTube (ing.) · YouTube (fr.) |
| Tematik saytlar | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Rotten Tomatoes |
**Taner Yıldız** (3 aprel 1962) — Türk siyasətçi, elektrik mühəndisi. 22. 23. və 24. Dövr Ədalət və İnkişaf Partiyası Kayseri millət vəkili və Türkiyə respublikasın Enerji və Təbii Qaynaqlar Naziridir.

Həyatı
------

3 Aprel 1962 tarixində Yozğadın Boğazlıyan mahalına bağlı Dəvəçipinar Qəsəbəsində dünyaya gəldi. Lisey təhsilini Kayseri Liseyində tamamladı.
İstanbul Texniki Universiteti Elektrik-Elektronik Fakültəsi Elektrik Mühəndisliyi Hissəsini bitirdi. Kayseri Elektrik İstehsal Şirkətinin İdarə heyəti Üzvü, Kayseri və Ətrafı Elektrik TAŞ-ının İdarə heyəti Üzvü və Ümumi Müdiri olaraq vəzifə yerinə yetirdi.
2002 ümumi seçkilərində Əİ Partiyasından Kayseri millət vəkili namizədi oldu, 22. Dönəmdə Türkiyə Böyük Millət Məclisinə girdi. Baş nazir Ərdoğanın enerji məsləhətçiliyi vəzifəsini icra etdi. 1 May 2009-da 60. Hökumətdə reallaşan kabinet dəyişikliyi nəticəsində Enerji və Təbii Qaynaqlar Nazirliyi vəzifəsini Məmməd Helmi Gülərdən götürdü.
Yıldız, 1 dekabr 2009 tarixində hökumətin nüvə stansiya proyektinə qarşı etdiyi hərəkətlərlə ictimaiyyət gündəminə tez-tez gələn Qrinpisin Aralıq dənizi ofisini ziyarət etdi. Özünə Nüvə ilə Yaşamağa Hazırsınızmı? şəklində bir üst geyimi də hədiyyə edilən Yıldız, beləcə Qrinpis Türkiyə Ofisini ziyarət edən ilk nazir oldu.

Evlidir və 4 övladı var.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Taner Yıldız ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Enerji və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Arxivləşdirilib 2020-10-04 at the Wayback Machine
* TBMM-dəki səhifəsi Arxivləşdirilib 2016-11-30 at the Wayback Machine
**Mirça Rednik** *rum.* Mircea Rednic — Rumıniyalı futbol mütəxəssisi

Həyatı
------

Mirça Rednik 1962-ci il aprelin 9-da Rumuniyanın Hunedoara bölgəsində anadan olub.

Futbolçu karyerası
------------------

21 illik (1979-2000, 555 oyun, 32 qol) futbol karyerası boyu müdafiəçi mövqeyində çıxış edən Rednik vətənində Buxarestin "Dinamo", "Rapid", Türkiyədə "Bursaspor", Belçikada "Standard" kimi klublarda oynayıb. O, bu müddətdə Rumıniyada 3 dəfə ölkə çempionluğu, 4 dəfə ölkə kuboku, 1 dəfə Superkubok, 1 dəfə isə Belçikada ölkə kubokunu qazanıb. Rednik Rumıniya yığmasında çıxış etdiyi 10 ildə (1981-1991) 83 oyuna 2 qol vurub.

Məşqçilik karyerası
-------------------

Məşqçilik karyerasına 2000-ci ildə "Rapid"də başlayan Rednik 3 müxtəlif vaxtda (2002, 2002-2003, 2007-08) onu çalışdırıb. O, vətənində "Bakeu" (2001), "Universitatya" (2004-05), "Vasluy" (2005), "Dinamo" klubuna (2006-07, 2008-09) da rəhbərlik edib. Rednikin ölkə xaricində məşqçilik fəaliyyəti Səudiyyə Ərəbistanın "Əl-Nəsr" (2004), Rusiyanın "Alaniya" klubu (2009) ilə bağlı olub. Son iş yeri Rusiya çempionatının birinci divizionunda Vladiqafqaz təmsilçisində olan rumıniyalı çəmi üç ay (avqustdan noyabra kimi) işləyib. Rednik məşqçi kimi hərəyə iki dəfə Rumıniya çempionluğu və kuboku, üç dəfə ölkə Superkubokunu, habelə Dəməşq Beynəlxalq Kubokunu qazanıb. 2010-cu ildə Xəzər Lənkəran FK komandası ilə Azərbaycan çempionatının gümüş medallarını və ölkə Kubokunu qazanıb.

Mənbə
-----

* "Xəzər-Lənkəran" klubunun yeni baş məşqçisi rumıniyalı oldu
**Türkan Nəsirova** — Azərbaycanlı sərbəst güləşçidir.

Həyatı
------

Türkan Nəsirova 6 mart 1997-ci ildə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 2014-cü ildə Sumqayıt şəhəri 14 nömrəli tam orta məktəbini bitirmişdir. Abşeron rayonu Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin güləş bölməsinin yetirməsidir. 2009-cu ildən güləş ilə məşğul olmağa başlamışdır. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının tələbəsidir.

Karyerası
---------

Türkan Nəsirova birinci uğurunu 2012-ci ildə Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində qazanmışdır. O Gənclərin Dünya Çempionatında finalda məğlub olaraq gümüş medal qazanmışdır. Daha sonra Türkan Nəsirova 2013-cü ildə Monteneqronun Bar şəhərində Gənclərin Avropa Çempionatında bürünc medal qazanmışdır. Bir ildən sonra Türkan Nəsirova 2014-cü ildə Bolqarıstanın Samokov şəhərində analoji yarışda, Gənclərin Avropa Çempionatında qızıl medal qazanmışdır. Elə həmin ildə Yeniyetmələrin Avropa Çempionatında Polşada bürünc medal qazanmışdır. 2014-cü ildə Türkan Nəsirova son uğurunu Gənclərin Dünya Çempionatında qazanmışdır. Türkan Nəsirova Slovakiyada bürünc medal qazanmışdır. 2015-ci ildə isə Türkan Nəsirova Yeniyetmələrin Avropa Çempionatının bürünc medalını, Yeniyetmələrin Dünya Çempionatının isə qızıl medalını qazanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Türkan Nəsirova - müsahibə". 2017-11-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Türkan NƏSİROVA Arxivləşdirilib 2011-07-27 at the Wayback Machine
* Türkan NƏSİROVA — Azərbaycan Güləş Federasiyası
Bəşir Məmmədov Məmməd oğlu
**Bəşir Məmmədov Məmməd oğlu** (10 yanvar 1915, Lənkəran – 3 oktyabr 1988, Lənkəran) — azərbaycanlı xanəndə.

Həyatı
------

Azərbaycan klassik xanəndələri ənənələrinin davamçılarından biri. Uşaqlıq illərindən məlahətli səsə və musiqi duyumuna malik olmuşdur.

Respublikamızın ayrı-ayrı rayonlarında tanınmış xanəndələrlə konsertlərdə iştirak etmiş, Azərbaycan milli muğam sənətini təbliğ etmişdir. İfasında xalq mahnıları, muğamlar əsas yer tutmuşdur. Nizami , Füzuli, Nəbati, Vahid və digər klassiklərin qəzəllərini məharətlə ifa etmiş, tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır.

Yaşadığı əsrin əllinci illərində Lənkəran Dövlət Teatrına dəvət olumuş, Məcnun ("Leyli və Məcnun"), Şah İsmayıl ("Şah İsmayıl"), Azançı ("Sevil") və digər rollarda çıxış etmişdir. Xalq mahnıları və muğam ustası kimi Lənkəranda "oxuyan Bəşir" adı ilə tanınmışdır.

Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı olmuş, "Birinci dərəcəli Vətən müharibəsi" ordeni və müxtəlif medallarla təltif edilmişdir. Uzun illər şəhər ticarətində çalışmışdır.

Ailəsi
------

3 oğlan, 5 qız atası olmuşdur. Doğulduğu tarixdən ömrünün sonuna qədər Lənkəranda "böyük bazar" deyilən ərazidə yaşamışdır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan musiqisi
* Muğam

Mənbə
-----

* Lənkəran: Ensiklopedik Məlumat kitabı. səh. 331.
**Əhməd Əyyub oğlu əl-Hafiz Naxçıvani** —
Naxçıvan memarlıq məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri. Bu görkəmli memarın adı hicri 722-ci ildə (miladi 1322-ci il) inşasını başa çatdırdığı Bərdə türbəsinin kitabəsi vasitəsilə elmi dövriyyəyə daxil olmuşdur.

Memar portalın kitabəsində özünü "Bənna Əhməd Əyyub oğlu əl-Hafiz Naxçıvaninin əməlidir" fikri ilə tanıtmışdır. Üzərində qalan bəzi kitabə qalıqlarına və bir sıra oxşar cəhətlərinə görə müəyyən olunmuşdur ki, Kəngərli bölgəsinin Qarabağlar kəndində XIV yüzilliyin 30-cu illərində inşa edilmiş türbə də Əhməd Əyyub oğlu əl-Hafiz Naxçıvaninin yaradıcılığının məhsuludur.

İnşa etdiyi abidələrin – Bərdə və Qarabağlar türbələrinin tarixinə əsasən Əhməd Əyyub oğlu əl-Hafiz Naxçıvaninin XIII yüzilliyin son rübü – XIV yüzilliyin I yarısında yaşaması aydın olur.

Mənbə
-----

1. Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.

İstinadlar
----------


1. ↑  Алескерзаде А. Надписи архитектурных памятников Азербайджана эпохи Низами. Архитектура Азербайджана эпохи Низами. Москва-Баку, 1947, с. 369–390. c. 387
2. ↑  Kərimzadə S. Qarabağlar türbəsinin kitabələri haqqında bəzi mülahizələr. Azərbaycan EA Xəbərləri. Tarix, fəlsəfə, hüquq. 1969, № 2, s. 69–78, s. 69–78
**Əqil Mehdiyev** (20 iyul 1920, Nehrəm – 21 avqust 2011, Bakı) — Naxçıvan MR Səhiyyə Naziri (1995–2004), Naxçıvan MSSR və Azərbaycan SSR əməkdar həkimi.

Həyatı
------

Mehdiyev Əqil Səftər oğlu 20 iyul 1920-ci ildə indiki Babək rayon Nehrəm kəndində anadan olub.

1939-cu ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun (indiki Tibb Universiteti) müalicə-profilaktika fakültəsinə qəbul olub, Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) başlanması iıə əlaqədar təhsili yarımçıq qoyub müharibəyə yollanmışdır. 1943–1952-ci illərdə Nehrəm kənd məktəbində müəllim və direktor işləmişdir. 1959-cu ildə Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra Babək rayon Qahab və Nehrəm kənd xəstəxanalarında baş həkim 1973–1984; 1993–1995-ci illərdə N. Nərimanov adına Respublika xəstəxanasının baş həkim, 1995–2004-cü illər Naxçıvan Muxtar Respublikasının Səhiyyə Naziri vəzifəsində işləmişdir.

Əqil Mehdiyev Naxçıvan Muxtar Respublikasında səhiyyənin inkşafında böyük xidmətləri olmuşdur. Bu dövrdə kənd xəstəxanaları, doğum mərkəzi tikilib istifadəyə verilmiş, Naxçıvan Respublika xəstəxanasında naftalanla müalicə şöbəsi və cərrahiyə mərkəzi yaradılmışdır.

Əqil Mehdiyev Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin (1-ci çağırış) deputatı seçilmişdir.1997-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ağsaqqalar şurasının sədri seçilmişdir.

Əqil Mehdiyevin Azərbaycanda səhiyyənin inkişafındakı xidmətlərinə görə 1973-cü ildə Səhiyyə əlaçısı,1974-cü ildə MSSR-nın, 1981-ci ildə isə Azərbaycan SSR əməkdar həkimi fəxri adlarına, "Şöhrət", "İstiqlal" ordenləri və medallarla təltif olunmuşdur.

Cəlil Vəzirov Əqil Mehdiyevin həyat yolundan bəhs edən "Pəncərəmi açdım sabaha" adlı kitab yazmışdır.

Əqil Mehdiyev 21 avqust 2011-ci ildə vəfat edib və Bakı şəhərində dəfn edilib.

İrsi
----

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 2020-ci ildə Əqil Səftər oğlu Mehdiyevin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam qəbul edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-25.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının səhiyyə işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Fərmanı". 2022-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-23.
3. ↑  "Ə .S. Mehdiyevin "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Fərmanı". 2022-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-23.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-25.
**İslahatçılıq** və ya **radikalizm** — 18-ci əsrin sonu və 19-cu əsrin əvvəllərində liberalizmin nəzdnindəki tarixi bir siyasi hərəkat, sosial liberalizmin öncüsü. 

Radikal metodlardan istifadə edərək dəyərlər sistemi və inqilabi yollar çərçivəsində sosial dəyişikliyə və sosial strukturlara yönəlmiş siyasi prinsipləri müdafiə edir. Latınca "kök" mənasını verən radix sözündən götürülmüşdür. İstifadəsi sosial nizama çox böyük bir miqyasda təsir edən dəyişiklikləri ehtiva edən ifrat siyasi islahatlar etməyə cəhdlər etmək və ya dəstəkləməkdir. Radikalizm özü-özlüyündə ifrat bir siyasi görüşə inanmaq və ya ifrat bir siyasi baxışı dəstəkləmək ola biləcəyi kimi, ifrat olmayan və ya ifrat bir baxış kimi hələ doğulmamış bir siyasi düşüncəni ifrat elementlərlə dolduraraq onu yeniləmək ola bilər. Ekstremizm anlayışı subyektiv ola bildiyindən radikalizm anlayışı da subyektiv ola bilər.

On doqquzuncu əsr Siyasi Elm Ensiklopediyası (1881, 1889) radikalizmi "radikalizm prinsiplərindən çox praktikaları ilə xarakterizə olunur" kimi təsvir edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cyclopaedia of Political Science, Political Economy, and of the Political History of the United States*, 1893, p. 492, article "Radicalism" Arxivləşdirilib 28 may 2013 at the Wayback Machine, by Maurice Block
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Yastıq (dəqiqləşdirmə).
Yırğalanma yastığı
**Yastıq** - ox,val tipli fırlanan, xətti hərkət edən maşın hissələrininin fəzada vəziyyətini müəyyənləşdirmək üçün tətbiq edilən texniki qurğudur. Onun vəzifəsinə həm də fırlanan hissələrdə sürtünməni azaltmaq və birləşdirici yerlərdə yüklərin qəbul edilməsi və ötürülməsi daxildir.

Yastıqların əsas növləri:

* Yırğalanma yastıqları
* Sürtünmə yastıqları
* Hidrostatik yastıqlar
* Qazlı dinamik yastıqlar
* Maqnit yastıqları

Maşınqayırmada ən geniş tətbiq olanı yırğalanma və sürtünmə yastıqlarıdır.

#### Yırğalanma yastıqları

Yırğalanma yastığı iki üzükdən və kürələri bir-brindən müəyyən məsafədə saxlayan və onların hərkətini istiqamətləndirən separatordan (müəyyən yastıqlar bunsuz da hazırlana bilirlər) ibarədtr. Üzüklərin kürələr hərəkət edən hissələrinə kanovlar nəzərdə tutulur. Bəzi maşın hissələrində dəqiqliyi və sərtlyi artırmaq üçün qarışıq dayaqlardan istifadə edilir. Burada kanovlar bir başa valda və ya gövdənin üzərində açılır. Yırğalanma yastıqları əsasən xrom tərkibli poladlardan (tərkinbində 1% Karbon və 1,5% Xrom) hazırlanırlar.

Separatorsuz yastıqlarda çoxlu sayda yırğalanma gövdəsi yerləşdirmək olur. Ancaq onların dövrlər sayı yüksək sürtünmə nəticəsində aşağı olur.

Yığalanma yastıqları ümumiyyətlə sürtünməni azaltmaq üçün tətbiq olunur. Qapalı yırğalanma yastıqları praktiki olaraq texniki xidmət tələb etmirlər. Açıq olanlar isə başqa hissəciklərin işçi hissəyə düşməsi nəticəsində tez sıradan çıxırlar.

Yırğalanma yastıqları yüklənmə qüvvəsinin istiqamətinə görə bölünürlər: radial, (yastığın oxuna perpendikulyar istiqamətdə), oxboyu (yastığın oxu istiqamətində).

#### Sürtünmə yastıqları

Sürtünmə yastığı
Sürtünmə yastıqlarının iş mexanizmi iki səthin bir-biri üzərində sürtünməsinə əsaslanır. Bu yastıqlar silindrik deşiyə malik gövdədən və oymaqdan ibarətdir. Valda oymağı oturdan zaman onların arasına sürtünmə yağları doldurulur. Bu həm də yatığın gövdəsi ilə oymaq arasındakı boşluğa doldurulur. Sürtünmə yağları yastıqda oturdulmuş valı sərbəst hərkət etdirməyə imkan verir. Val ilə yatsıq arasındakı boşluq hidrodinamiki hesablamalara əsasən tapılır. Hesabat zamanı yağ qatının qalınlığı, düşən təzyiq, temperatur və yağın israfı tapılır. Bu yastıqlarda yağlayıcı maddə yastığın işləmə qabiliyyətinə təsir edən əsas amil sayılır.Yıqğalanma yastıqlarının işçi hissələri əsasən bürünc, ağmetal, qurğuşunlu metallar, alüminium legirləri, süni materiallar və xüsusi hallarda keramikadan da hazırlanırlar.

Təsir edən qüvvənin istiqamətinə görə oxboyu və radial olaraq iki qrupa bölünürlər.

#### Mənbə

* Kərimov Z.H. Maşın hissələri.Bakı, "Maarif",1999. 396 Səh.
Dörd zamanlı içdən yanmalı, porşenli bir benzin mühərrikinin işləməsi
**Benzinli mühərrik**, bir növ içdən yanmalı motordur. Benzinli mühərriklərdə istifadə edilən yanacaq benzin olub, yanacaq dizel mühərrikdən fərqli olaraq karbürator adı verilən bir qurğu sayəsində, maye olaraq deyil buxarlanıb hava ilə qarışaraq silindrə girir.

İşləmə prosesi
--------------

Benzinin oksigen (hava) ilə meydana gətirdiyi qarışıq nəticəsində yanma reallaşar. Yanacaq hava qarışığının silindrin içində bir qığılcım ilə yanması nəticəsində bir partlama meydana gəlir. Burada yenə dizel mühərrikdən fərqli yanmağı təmin etmək üçün qığılcım yəni şam istifadə edilir. Partlamanın ortaya çıxardığı təzyiq, piston tərəfindən hərəkət enerjisinə çevrilir.

Tarixi
------

Benzinli mühərrikin iş prinsipini təşkil edən çevrim dörd zamanlı çevrim ya da Otto çevrimi olaraq da xatırlanır. Bu çevrim 1876-cı ildə Alman mühəndis Nikolaus Otto tərəfindən tapılmışdır. Çevrim dörd mərhələdən ibarətdir.

Proseslər
---------

1. Əmmə: karbürator gələn benzin-hava qarışığı, əmmə sübabının açılması ilə silindr içinə çəkilər.
2. Sıxışdırma: Pistonlu yuxarı çıxaraq benzin-hava qarışığını sıxır.
3. Yanma: sıxdığı və istilənən qarışıq, BUJİ çıxan qığılcım ilə alovlanar. Yaranan partlama ilə porşen aşağı doğru itilir. Hareket gücü bu mərhələdə çıxarılmış olar.
4. Eqsoz: Bu mərhələdə isə porşenin yuxarı hərəkəti ilə yanma nəticəsində yaranan qazlar eqsoz sübabından çölə atılar və bir çevrim tamamlanaraq, digər çevrim yenidən başlar.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4044196-9 · Microsoft: 39573554 · NDL: 00562256 |
**Qalın mətn**

**Navid Əfkari** (*fars.* نوید افکاری‎; 22 iyul 1993, Şiraz – 12 sentyabr 2020, Şiraz) — Yunan-Roma güləşi üzrə bir neçə dəfə İran çempionu olmuş güləşçi. İranın Ali Məhkəməsi güləşçini 2018-ci ildə hökumət əleyhinə etirazlar zamanı bir mühafizəçini öldürməkdə günahlandıraraq ona ölüm hökmü verib. Güləşçi isə öz növbəsində mühafizəçini öldürdüyünü işgəncə altında etiraf etdyini və əslində mühafizəçini öldürmədiyini deyib. ABŞ prezidenti Donald Tramp, Konqres üzvləri, avropalı siyasi xadimlər o cümlədən Azərbaycan parlamentinin deputatı Asim Mollazadə İran hakimiyyətini bu addımdan çəkinməyə çağırıb.

Haqqında
--------

İranın Şiraz şəhərindən olan Navid Əfkari sərbəst və Yunan-Roma güləşi üzrə ölkəsində və beynəlxalq yarışlarda medallar qazanıb. 2018-ci ildə hökumət əleyhinə etirazlarda iştirak edib. Dövlətə məxsus su anbarının yerli mühafizəçisi Həsən Türkəmən Şirazda hökumət əleyhinə etirazlar zamanı qətlə yetirilib. Şiraz rəsmiləri qətl hadisəsi ilə əlaqələri olduğunu deyərək, Əfkari və qardaşı Vahidi 2018-ci ilin sentyabrın 17-də həbs edib. Sonradan elə həmin il onların üçüncü qardaşı Həbib də həbs edilib. Şirazın Adil Abad həbsxanasında bir-birindən ayrı saxlanılıblar.

Fars əyalətinin paytaxtı Şirazın Cəza Məhkəməsi 2 avqust 2020-ci ildə Əfkariyə dövlətə məxsus su anbarının yerli mühafizəçisinin qətli ittihamı ilə ölüm hökmü verib. Sonradan güləşçi mühafizəçini öldürdüyünü işgəncə altında etiraf etdyini və öldürmədiyini deməsinə baxmayaraq, hökmün yerinə yetiriləcəyi bildirilib. Navid Əfkarinin edam edilməsinin qarşısını almaq üçün beynəlxalq kampaniyalar başladılıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp, Konqres üzvləri, avropalı siyasi xadimlər, Azərbaycan parlamentinin deputatı Asim Mollazadə İran hakimiyyətini bu addımdan çəkinməyə çağırıblar.

Azərbaycan parlamentinin deputatı Asim Mollazadə İsrailin "The Jerusalem Post" qəzetinə Navid Əfkariyə ölüm hökmünün verilməsi ilə bağlı bunları deyib:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Mən edam cəzasına qarşıyam və bizim ölkəmiz Avropa Şurasının üzvü kimi bu məsələdə Avropa standartlarına qoşulub. Totalitar rejimin qurbanları təkcə bu bədbəxt güləşçi və onun qardaşı deyil. Yüzlərlə azərbaycanlı öz doğma dillərini öyrənmək istədiyi üçün cəzalandırılıb. Mən sizə qoşuluram və Navid Əfkari üçün edam cəzasını rədd edirəm. | "|

Həmçinin bax
------------

* Səkinə Məhəmmədi Aştiyani

İstinadlar
----------

1. 1 2  CNN. Nyu-York: 1980.
2. 1 2 3 4 5  .
3. 1 2  *BENJAMIN WEINTHAL, AARON REICH.* "Azerbaijan MP tells 'Post' Iran must not execute wrestler" (*ing.* ). jpost.com. 9 sentyabr 2020. 10 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 sentyabr 2020.
4. 1 2  "İranın Ali Məhkəməsi güləşçinin ölüm hökmünü qüvvədə saxlayıb". amerikaninsesi.org. 3 sentyabr 2020. 10 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 sentyabr 2020.
**Sistova müqaviləsi** — 1787-1791-ci illər arasənda baş vermiş Avstriya-Osmanlı müharibəsinin sonunda imzalanmış müqavilədir. Böyük Britaniya, Prussiya və Hollandiya tərəfindən vasitəçilik edilərək, 4 avqust 1791-ci ildə Bolqarıstanda Sistovada (müasir Svishtov) imzalanmışdır.
11 iyul 1789-cu ildə Osmanlı İmperiyası ilə İsveç arasında dostluq müqaviləsi bağlandı. Sultan III Səlim Rusiya və Avstriyanın onlar üçün təhlükə olacağını düşünən Prussiya kralı ilə ittifaq sazişi bağladı (31 yanvar 1790). Ancaq bu müqavilələr qüvvəyə minmədi. Fransa İnqilabından (1789) və Fransanın artan hərbi təhlükəsindən sonra yayılmağa başlayan millətçi fikirlər səbəbindən Avstriya Osmanlılarla yeni bir müqavilə imzalamağa məcbur oldu. Zestovi müqaviləsi 4 avqust 1791-ci ildə bu gün Bolqarıstanın şimalında yerləşən Zestoviç şəhərində imzalanmışdır. Bu müqavilədən sonra Osmanlı İmperiyası ilə Avstriya arasında dostluq dövrü başladı. 

  

Sistova müqaviləsi Avstriya-Osmanlı müharibələrinə son qoydu. 19-cu və 20-ci əsrlərdə Avstriya Osmanlılara qarşı Rusiyanın rəhbərlik etdiyi müharibələrdə iştirak etmədi. Avstriya Sistova müqaviləsindən sonra müharibə zamanı aldığı torpaqları Osmanlı İmperiyasına qaytardı. Orşova və Unno çaylarının sahilində kiçik bir ərazi Avstriyaya qaldı. Avstriya Rusiyaya heç bir açıq və ya gizli yardım etməyəcəyinə zəmanət verdi. Bu müqavilədən sonra hər iki imperiya Birinci Dünya Müharibəsindən sonra heç vaxt bir-biri ilə vuruşmadı.

Müqavilədən əvvəlki vəziyyət
----------------------------

Habsburg Monarxiyası müharibənin ilk ilində geri çəkildi, lakin sonra Belqradı fəth etdi və 1790-cı ildə Calafat yaxınlığında daha bir qələbə qazandı. Avstriyanın müttəfiqi olan Rusiya da çox uğur qazandı, lakin Avstriya Prussiyanın işğalı ilə hədələndi. Həmçinin, Fransa İnqilabı baş verdiyi üçün Avstriya müqaviləni imzalamaq məcburiyyətində qaldı.

Sistova müqaviləsi ilə Avstriya hersoqluğu müharibə zamanı aldığı torpaqları Osmanlı İmperiyasına geri verdi. Orsow və Unno şəhərlərinin su tərəfindəki kiçik bir torpaq Avstriyaya buraxıldı. Avstriya Rusiyaya heç bir açıq və ya gizli yardım göstərməyəcəyinə dair bir zəmanət verdi.

Həmçinin bax
------------

* Osmanlı-Avstriya müharibəsi (1787-1791)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Jeremy Black.* British Foreign Policy in an Age of Revolutions, 1783-1793. Cambridge University Press. London. səh. 263.
2. ↑  *Virginia Aksan.* Ottoman Wars, 1700-1870. London. 2007. səh. 138. ISBN 9781315840826.
**Maria Pedraza** (*isp.* María Pedraza*;* 26 yanvar 1996, Madrid, İspaniya) — İspaniya aktrisa, model və balerinası. Əsasən *Pul soyğununda* Alison Parker və *Seçilmişlər* serialında Marina Osuna rolunu canlandırmaqla tanınmışdır.

Həyatı
------

Maria Pedraza 26 yanvar 1996-cı ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan oldu. 8 yaşında Nacional de Danza Mariemma-da klassik rəqs təhsili almağa başladı. Konservaturiyada rəqs dərslərinə davam edərək, 18 yaşına qədər aktrisalıq dərsləri də aldı.

Karyerası
---------

Aktrisa olaraq ikinci layihəsi, İngiltərənin İspaniyadakı səfirinin qızı Alison Parkeri məşhur Atresmedia serialı olan La casa de papeldə canlandırdı. Daha sonra Netflix tərəfidən alınması, aktrisaya həm milli həm də beynəlxalq tanınma gətirdi. Həmin il, RTVE tərəfindən rəqəmsal platforma olan "Playz" platforması üçün istehsal olunan və Alba Ruiz Alonso və Cristina Romeronun rollarını canlandıran interaktiv internet serialı olan *Si fueras tú* ("Sən olsaydın") heyətinin bir hissəsi idi.

2018-ci ilin əvvəlində Maria Pedrazanın, La Casa de Papel aktyor heyəti Miguel Herrán və Jaime Lorente ilə birlikdə Netflixin ikinci Elite adlı orijinal İspan serialında yer alacağı açıqlandı. Elite 2018-in Oktybar ayında ilk baxışa verildi. Daha sonra Atresmedia, aktrisanın Plano a Plano tərəfindən istehsal olunan Tpy Boy-un qəhrəmanı olacağı təsdiqləndi. 2018-in Sentyabr və Oktyabr aylarının arasında, Jota Linaresve Netflix üçün Kimsəsiz Adaya Düşsən Yanında Kimi Aparardın-da aktrisa olaraq seçildi. Film Malaga Festivalının XXII nəşrində təqdim edildi və premyerası 12 aprel 2019 tarixində edildi.

Filimoqrafiya
-------------

### Film

| İl | Ad | Rol | Rejissor | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | Amar (film, 2017) |  |  |  |
| 2017 | Loving | Laura | Stephen Crespo | Baş rol |
| 2019 | Kimsəsiz Adaya Düşsən Yanında Kimi Aparardın? | Martha | Jota Linares | Baş rol |
| 2020 | Yaşadığımız Yaz | Adela | Carlos Sedes | Köməkçi rol |

### Televiziya

| İl | Ad | Rol | Qeydlər | Bölüm sayı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | *Si fueras tú* | Alba Ruiz Alonso / Cristina Romero | Baş rol | 8 bölüm |
| 2017 | La Casa de Papel | Alison Parker | Köməkçi rol | 15 bölüm |
| 2018 | Elite | Marina Nunier Osuna | Baş rol | 8 bölüm |
| 2019 | Toy Boy | Triana Marin | Baş rol | 13 bölüm |

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .
2. ↑  .
3. ↑  **^**

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | AlloCiné · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes |
| Normativ yoxlama | BNE: XX5749276 · VIAF: 8152636050720051186 · WorldCat VIAF: 8152636050720051186 |
**Fələstin yəhudiləri** — müasir İsrail dövlətinin yaranmasından əvvəl Fələstinin yəhudi sakinlərinə aid edilən termin.
İngilis mandatı dövründə Fələstində yaşayan yəhudilərə istinad etməklə yanaşı, "Fələstin yəhudiləri" ifadəsi Cənubi Suriyanın yəhudi sakinlərinə də şamil edilmişdir. Bizans İmperiyasının "Palestina Prima" və Palestina Secunda (e. 4-7-ci əsrlər) əyalətlərində yəhudilərin son antik dövrdə "Fələstin yəhudiləri" kimi xatırlanmasına dair elmi nümunələr də var.
1948-ci ildə İsrail yaradıldıqdan sonra Məcburi Fələstin yəhudiləri İsrail vətəndaşları oldular və "Fələstin Yəhudiləri" termini böyük ölçüdə "İsrail Yəhudiləri" termininə dəyişdi.

Avropa yəhudiləri
-----------------

Avropalı yəhudilər bir çox Avropa ölkələrində ümumiyyətlə "Şərqli" insanlar hesab edilirdilər, adətən onların ata-baba mənşəyini Yaxın Şərqdə göstərdilər. Bunun bariz nümunəsi Avropa yəhudilərini "aramızda yaşayan fələstinlilər" adlandıran İmmanuel Kantdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yishuv". Oxford English Dictionary Online. Oxford University Press. 21 September 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 December 2015.
2. ↑  *Peters, Francis E.* The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition, Volume II: The Words and Will of God. Princeton University Press. 2005. səh. 287. ISBN 978-0-691-12373-8.
3. ↑  *Rubenberg, Cheryl A.* Israel and the American National Interest: A Critical Examination. University of Illinois Press. 1989. səh. 26. ISBN 978-0-252-06074-8.
4. ↑  *Salim Tamari.* "Ishaq al-Shami and the Predicament of the Arab Jew in Palestine" (PDF). Jerusalem Quarterly. 28 September 2007 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 23 August 2007.
**İrina Paleoloq** (*yun.* Εἰρήνη Παλαιολογίνα) (təq. 1315, Konstantinopol – ən tezi 1341) — 13-cü Trabzon imperatriçası.

Həyatı
------

Bizans imperatoru III Andronikin nikahdan kənar doğulan qızıdır. Həyatı haqqında yetərli məlumat yoxdur. 1335-ci ildə Bizans və Trabzon imperiyaları arasında qurulan ittifaqa əsasən, Trabzon imperatoru Vasileylə evləndirildi. Ancaq çox keçmədən əriylə münasibətləri pisləşdi. Belə ki, İrinadan boşanmaq niyyətinə düşən Vasiley Komnenosun İrini adlı məşuqəsi var idi və bu məşuqəsindən övladları dünyaya gəlmişdi. Trabzon kilsəsi tərəfindən nikahları pozulsa da, Konstantinopol baş patriarxı bunu qəbul etmədi.

Nikahının ləğv edilməsinə baxmayaraq Trabzonda nüfuz sahibi olan İrina Paleoloq 6 aprel 1340-cı ildə ərini zəhərləyərək öldürdü və tərtib etdiyi saray çevrilişiylə taxtı ələ keçirdi. Ancaq Komnenos sülaləsinə mənsub deyildi və imperatorun ölümündə təqsirləndirilirdi. Bu səbəblə hakimiyyətini təmin etmək üçün mərhum ərinin məşuqəsini və ondan doğulan övladlarını Konstantinopola göndərərək onları atasının nəzarətində saxladı. Həm Trabzondakı vəziyyətini sabitləşdirmək, həm də dövlət idarəsində ona kömək etməsi üçün atasından Bizans zadəganlarından birini ona ər olaraq seçməsini istəsə də, III Andronik bir müddət sonra vəfat etdi (15 iyun 1341).

Yerli əsilzadələrin başlatdığı üsyan 1340-cı ilin iyununda amansızlıqla yatırıldı. Belə ki, monastıra sığınan zadəganlar içəridə ikən monastır top atəşiylə dağıdıldı. Ancaq daha sonra hücum edən türkmənlər tərəfindən Trabzon talanaraq yandırıldı. Üstəlik o əsnada şəhərdə yayılan epidemiya səbəbilə hər yer insan və heyvan cəsədləriylə doldu.

Monastır qətliamından qaça bilən əsilzadələr bir araya gələrək bu fəlakətdən çıxış yolu olaraq imperator II Alekseyin qızı və o əsnada kilsədə rahibə olaraq yaşayan Anna Komninini taxta çıxarmağı planlaşdırdılar. Rahibəlikdən əl çəkdirilən Anna Komnini imperiyanın şərq torpaqlarında yeni imperatriça elan olundu. Buna cavab olaraq İrina Paleoloq əsir alınan bəzi əsilzadələri edam etdirdi. Buna baxmayaraq Anna Komnininin Trabzona gəlişinin qarşısını ala bilmədi. Yeni imperatriça 17 iyul 1341-ci ildə şəhərə daxil oldu. Ələ keçirilən İrina Paleoloq Konstantinopola — qardaşı V İohannın yanına göndərildi. Qalan həyatıyla bağlı məlumat yoxdur.

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |
**Anna Komnini** (*yun.* Ἀννα Μεγάλη Κομνηνή Ἀναχουτλού) (təq. XIII əsr, Trabzon – 3 sentyabr 1342, Trabzon) — 14-cü Trabzon imperatriçası.

Həyatı
------

Atası Trabzon imperatoru II Aleksey, anası isə Mesxeti atabəyi I Bekanın qızı Ciacak Cakelidir. Atasının səltənətində rahibə olaraq kilsədə yaşamağa başladı. Atasının 1330-cu ildə vəfatının ardından qardaşı III Andronik, onun oğlu II Manuel, daha sonra isə digər qardaşı Vasiley taxta çıxdı. Ancaq Vasileyin Bizanslı xanımı tərəfindən zəhərlənməsi və daha sonra xanımı İrinanın taxtı ələ keçirməsiylə saray əyanları tərəfindən taxta namizəd görüldü. Bu səbəblə yaşadığı kilsəyə axın edən saray əyanlarının təkidiylə taxt iddiasını irəli sürdü. 17 iyul 1341-ci ildə Trabzona daxil olan Anna və birlikləri Gürcü çarı V Qriqoridən aldığı siyasi və hərbi dəstəklə hakimiyyəti ələ aldı. İrina Paleoloq həbs edildi.

Bu əsnada Annanın Konstantinopolda əsir tutulan əmisi Mixail İrina Paleoloqla evləndirilməsi məqsədilə yola düşmüş, Annanın taxta çıxdığı günlərdə Trabzona gəlmişdi. Ancaq hadisələrin ardından o və yanında gətirdiyi Bizans əsilzadələri həbs edildi. Sabiq imperatriça İrina Konstantinopola — qardaşı V İohannın yanına göndərildi. Mixail isə sürgün olundu.

Apardığı daxili siyasət və türkmənlərə qarşı qazandığı qələbələrə baxmayaraq qadın bir hökmdarı qəbul etmək istəməyən bəzi saray əyanları sürgün edilən Mixailin Konstantinopoldakı oğlu İohannı taxta dəvət etdilər. Genuya və Bizans gəmiləriylə Trabzona yola düşən İohann 3 sentyabr 1342-ci ildə şəhərə daxil oldu və taxtı ələ keçirdi. Anna Komnini boğularaq öldürüldü, tərəfdarları isə edam edildi.

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lundy D. R.* Anna Anachoutlou Comnene, Emperess of Trebizond // The Peerage (ing.).
2. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |