recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rişiri** (*yap.* 利尻 — Yapon dənizində Hokkaydo adasından 20 km şimal-qərbdə yerləşir. Vulkan məşəlli adadır. Sahəsi 182,11 km², sahil xəttinin uzunluğu 63 km.

Ada öz adını Aynu dilidən götürmüşdür. Mənası *rii-shiri* — «hündür ada» deməkdir.

Coğrafiya
---------

Rişiri-san dağı
Oşidomori
Adaya gələn turistərin çoxu adaya hündürlüyü 1721 m olan Rişiri-san dağıdır görməyə gəlirlər. Dağ ilk baxışdan Fudziyama dağını xatırladır. Avropalılar üçün İsveçrədə yerləşən Alp dağlarını xatırladır.

Açıq havada 120 km şimalda yerləşən Rusiyaya məxsus Moneron adasından görmək olar.

Ada ərazisi 1974-ci ildə təşkil edilən Rişiri-Rebun-Sorabesu milli parkı ərazisinə daxildir.

İqtisadiyyat
------------

Adanın əsas gəlir mənbəyi turizm və balıqçılıqdır.
Pişiri adasında valyuta dəyişmə məntəqəsi yoxdur. Plastik kartların istifadədi üçün post terminallar azlıq təşkil edir. Bank əməliyyatları aparan əsas təşkilat «Tokuqin» bankıdır.

Nəqliyyat
---------

Vakkanaydan Rişiyiyə hər gün təyyarə uçur. Ucuş 15 dəqiqə davam edir. Bir biletin qiyməti 14 120 ¥ (150$) təşkil edir. 
Bu iki məntəqə arasında bərə fəaliyyət göstərir. Günlük edilən səfər 1 saat 40 dəqiqə çəkir. Biletin qiyməti 1880 ¥ (20 $). Maydan sentyabr ayına qədər gündə dörd, yanvar-fevral ayları isə günə iki reys təşkil edir.

Adanın sahil boyu ilə balıqçı qəsəbələrini birləşdirən dairəvi yol fəaliyyət göstərir. 
Adada xüsusi veolsiped yolları mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  利尻島 // Dijitaru Daijisen (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2013. OCLC 56431036. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-14.
2. ↑  利尻島 // Nihon Kokugo Daijiten (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2013. OCLC 56431036. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-10.
3. ↑  利尻島 // Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2013. OCLC 153301537. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-06.
4. ↑  利尻島 // Nihon Rekishi Chimei Taikei (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2013. OCLC 173191044. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-09.

Mənbə
-----

* Google xəritə
**Fyodor Fyodoroviç Raskolnikov** (*rus.* Фёдор Фёдорович Раскольников; 28 yanvar (9 fevral) 1892, Sankt-Peterburq – 12 sentyabr 1939, Nitsa)— sovet hərbi və dövlət xadimi, diplomat.

Həyatı
------

1892-ci ilin yanvarında Sankt-Peterburqda keşiş ailəsində dünyaya göz açır. Politexnik institutunda təhsil alır, 18 yaşı olanda bolşevik partiyasına üzv olur. 1-ci Dünya Savaşını "imperialistlərin savaşı" saydığından müharibədə iştirakdan imtina edir. Oktyabr İnqilabının fəal iştirakçısı, inqilabdan sonra Hərbi dəniz komissarı Trotskinin müavini. 1918-ci ilin dekabrında Tallində "Spartak" və "Avtroil" gəmilərinin ekipajı ilə birlikdə ingilislər tərəfindən əsir götürülür, 6 ay Brikston türməsində saxlanılır və Rusiyada saxlanılan 19 Britaniya zabiti ilə dəyişdirilir.

1919-cu ilin iyulundan Volqa-Xəzər hərbi donanmasının komandanı təyin olunur, Bakıda Sovet hakimiyyətinin qurulmasında iştirak edir, elə həmin dövrdə də Ənzəli ekspedisiyasına başçılıq edir. 2 dəfə Qızıl Ulduz ordeni ilə təltif olunur.

1922-ci ildən başlayaraq Raskolnikov artıq diplomatik fəaliyyətdədir. Əfqanıstanda, Estoniyada, Danimarkada, Bolqarıstanda Səlahiyyətli nümayəndə kimi çalışır. 1938-ci ilin aprelində — repressiyaların qızğın vaxtında Bolqarıstandan Moskvaya geri çağırılsa da, qayıtmaqdan imtina edir. Parisə köçür, Stalinə açıq məktub yazır, mühacirlərin "Poslednie Novosti" qəzetində "Məni necə "xalq düşməni"nə çevirdilər?" məqaləsini dərc edir. Ancaq Avropadakı ömrü çox qısa çəkir və Raskolnikov 1939-cu ilin 12 sentyabrında Nitsa klinikalarından birində pnevmoniyadan vəfat edir (Versiya var ki, o, intihar edib, ancaq Raskolnikovun həyat yoldaşı bu versiyanı uydurma adlandırıb).

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Ənzəli əməliyyatı (1920)
Jakkard maşını
**Jakkard maşını** toxuma dəzgahında parçaların iri naxışlarla emalı üçün əlavə tərtibatdır. Qurğu fransız ixtiraçısı Yozef-Marie Jakkardın adı ilə bağlıdır. Bu maşın toxuma dəzgahında ilmənin yaradılması zamanı hər bir sapın və saplar qrupunun hərəkətini idarə etməyə və bununla naxış elementini vurmağa imkan verir. Jakkard maşının köməyi ilə naxışlı parçaların, xalçaların, süfrələrin və s. hazırlanması mümkündür. Jakkard maşını bıçaq, qarmaq, iynə, çərçivə lövhəsi, çərçivə ipləri və naxışa uyğun perfo prizmadan ibarətdir. 

Əsas saplar, dəzgahın eni böyunca bərabər paylanması üçün aşağı hissəsədə yerləşmiş bölgü lövhəsinin deşiklərindən keçərək maşınla arkad ipləri ilə birləşdirilir. Bıçaq çərçivəsində bərkidilmiş bıçaqlar irəli-geri hərəkəti icra edirlər. Bıçaqların iş sahəsində yerləşən qarmaqlar bıçaqlar tərəfindən tutularaq yuxarı qaldırılır. Bu zaman çərçivə və arkad ipləri boyunca əsas sap yuxarıya qalxır və ilməyin yuxarı hissəsini əmələ gətirir. Qarmaqların aşağıya hərəkəti saplardan asılımış ağırlıq hesabına baş verir. Aşağı çəkilən saplar ilməyin aşağı hissəsini əmələ gətirir. Qarmaqların bıçaqların işçi zonasına daxil olması perfo-prizma tərəfindən idarə olunur. Perfo-prizmanın üzərində, parçada vurulması lazım gələn naxışın forması deşikli kağız kartlar şəklində verilir. Qarmaqlarla əlaqədə olan iynələrin bir ucu prizmadakı kart üzrə hərəkət edir. Iynə prizmadakı deşiyə daxil olduqda o qarmağı bıçaqların iş zonasında saxlayır. Əks halda priza iynəni itələyərək qarmağın bıçaqla əlaqəsini kəsir. 

Jakkard maşını, 1849
Müasir toxuma maşınlarında bıçaqların artıq kompyüterlə idarə olunması tətbiq olunur. Bu növ maşınların işləmə tezliyi ölçüsündən asılı olaraq dəqiqədə 1000 dəfəyə bərabərdir.

Mənbə
-----

* R. Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**Gülab** - Azərbaycanda qida məhsullarının hazırlanmasında (əsasən içkilərin və müxtəlif xörəklərin), toy və ziyafət məclislərində, qonaq qəbul edildikdə, isti günlərdə müxtəlif içkilərə qatılaraq susuzluğu yatırmaq üçün içilir.

Ümumi məlumat
-------------

Gülab ayrıca içilən içki deyildir. Ondan yeyilən və içilən qidaların ətirli olması üçün istifadə edilir. Dörd kiloqram qızılgüldən altı litr əla keyfiyyətli gülab alınır.

Tərkibi
-------

Bu içkidən 6 litrt hazırlamaq üçün aşağıdakı ərzaqlar lazımdır:

Qızılgül ləçəyi – 4 kq, su – 6 litrdən çox.

Hazırlanma qaydası
------------------

Gülab çəkməkdən ötrü qızılgülü dərib, adi mis qazanın içərisinə yığır və gülün üst səthindən azacıq yuxarı qalxmaq şərtilə su tökürlər. Qazan ocağın üstünə qoyulur. Sonra qazanın ağzına gildən və ya misdən hazırlanmış əngənək adlanan qabı çevirib kip bərkidilir. Boş qalan yer səliqə ilə xəmirlənir. Bundan sonra əngənəyin böyründəki deşiyə, təxminən 1-1,5 metr uzunluğunda qamış (plasmas və ya xüsusi metal boru) taxılır. Qamışın (plasmas və ya xüsusi metal borunun) o biri başı isə soyuq suyun içərisinə qoyulmuş güyümün ağzına taxılır və ağacdan qayrılan "top" adlanan əşyanın deşiyinə bənd edilir.
Bu əməliyyat qurtarandan sonra qazanın altı yandırılır və qızılgül qaynadılır. Beləliklə, qaynamaqda olan suyun buxarı əngəyinin və topun deşiyinə bənd edilmiş qamışın içərisindən keçərək güyümün içərisinə dolur və burada güyümün soyuq divarlarına toxunaraq gülaba çevrilir.
**Cəsur Björn** (isl. Björn Járnsíða; IX əsr – *bilinmir*) — Raqnar Lodbrokun oğlu, Munsyö sülaləsinin banisi yarım-əfsanəvi vikinq döyüşçü, İsveç kralı.

Həyatı
------

Raqnarın oğulları saqasına əsasən Björn Raqnar Lodbrok və Lagertanın oğlu idi. Onun Halfdan Hvitserk, Sümüksüz İvar, Siqurd Raqnarsson, Ubbe Raqnarsson, Erik Raqnarsson və Aqnar Raqnarsson adında ögey qardaşları vardı. Yetərincə böyüyəndən sonra Björn və qardaşları Zelandiya, Eland və sairə kiçik Danimarka adalarını ələ keçirib orda hakimiyyətə başlamışdı. Ögey qardaşları Erik və Aqnar Raqnar Lodbrokun İngiltərəyə hücumu zamanı üsyan etmiş və Raqnarın öz yerinə müvəqqəti idarəçi kimi qoyduğu Östen Beli tərəfindən ələ keçirilib edam olunmuşdular. Buna qəzəblənən Björn anası Lagerta və qardaşı Halfdan Hvitserk ilə birlikdə Östeni məğlubiyyətə uğradıb edam etmişdi.

Atasının ölümündən sonra bütün Avropanı yağmalayan Björn qardaşlarına İngiltərəni işğal etməyə kömək etmişdi. 860-cı ildə digər qardaşı Hastein Raqnarssonla birgə Aralıq dənizini yağmalağa yola düşdü. Cəbəli-Tariq və Cənubi Fransanı yağmalayandan sonra İtaliyanın Piza şəhərini ələ keçirmişdilər. Qədim Luna şəhərinə çatandan sonra Björn buranın Roma olduğunu zənn etmişdi. Şəhərə xəbərçi göndərən Björn özünü ölü kimi qələmə verdi və son vəsiyyətinin kilsədə basdırılmaq olduğunu xəbər verdi. Buna inanan şəhər əhalisi onun tabutunu kiçik bir dəstə ilə içəri buraxdı. Kilsənin içində tabutdan sıçrayan Björn kiçik dəstəsi ilə qapıya qədər gəldi və ordunu içəri buraxdı. İsveçə geri dönərkən Cəbəli-Tariq boğazında ərəb donanması ilə vuruşmalı olan Björn 40 gəmisini itirsə də İsveçə geri döndü. Qardaşları ilə gəldiyi nəticəyə əsasən İsveç və Uppsala Björnün payına düşdü. Björn bu baxımdan İsveç tarixində ilk əfsanəvi olmayan kraldır.

Ailəsi
------

Björnün ailəsi haqda az məlumat qalmışdır. İki oğlu olduğu məlumdur: dəniz kralı Refil Björnsson və onun yerinə kral olan III Erik.

Ölümü
-----

Yaşadığı dövrlər kimi ölüm tarixi də məlum deyil. Munsyö kəndində tapılan bir kurqanda onun qəbri olduğu iddia olunur. Qəbrin üstündəki başdaşında yazılıb:

> 
> 
> [Þo]rgautr þeir ... ... ôndu ok Guð[s]...
> 
> 
> Torqautr, onlar ... ruh və Tanrının
> 
> 
>

İstinad
-------

1. ↑  Lagerquist, Lars O. (1997). Sveriges Regenter, från forntid till nutid. Norstedts, Stockholm. ISBN 91-1-963882-5
2. ↑  "Uppsala Universiteti, Runik yazılar arxivi". 2011-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-20.
**Plevako Fyodor Nikiforoviç** (1842 – 1909) – ən tanınmış rus vəkillərdən biri, hüquqşünas, natiq, həqiqi mülki müşavir

Həyatı
------

Moskva Universitetinin hüquq fakultəsində kurs bitirmişdir. Məhkəmə vəzifələrinə namizəd olmuşdur. 1870-ci ildə Moskva dairəsinin məhkəmə palatısının müvəkkil andlılar təbəqəsinə daxil oldu. Vəkil fəaliyyəti Moskvada keçmişdi. İlkin məhkəmə nitqləri böyük natiqlik istedadını göstərdi. Dinləməsi Ryazan dairə məhkəməsində keçirilən polkovnik Kosturbo-Koriskiy prosesində (1871-ci il) Plevakonun rəqibi müvəkkil andlı A.İ.Urusov olmuşdur və dinləciyilərə çox böyük təsir göstərmişdi, lakın sübutların ciddi təhlili ilə seçilən Plevako onun mövqeyini dağıtmışdır. 

Bundan başqa Plevakonun daha bir nitqi diqqəti cəlb edir, belə ki 1880-ci ildə 19-yaşlı Kaçka adlı bir qız, tələbə Bayroşevskinin qətlində təqsirli bilinmişdir (onunla sevgi əlaqəsində olmuşdur). Cavanlıqla elmi işlərlə məşğul idi: 1874-cü ildə Puxtanın roma mülki hüquq kursunu rus dilinə tərcümə edib nəşr etmişdir.
**Gücləndirici qurğular**— Qida mənbəyinin enerjisinin çıxış siqnalının enerjisinə çevrilməsi hesabına giriş elektrik siqnallarını gərginliyə, cərəyana və gücə görə gücləndirən qurğulara gücləndirici qurğular deyilir

Haqqında
--------

1.1.Gücləndirici qurğunun ümumiləşmiş struktur sxemi.PNG
Elm və texnikanın bütün sahələrində elektrik siqnallarını gücləndirən qurğular geniş t ətbiq edilir. Bu, müxtəlif qeyri-elektrik fiziki kəmiyyətlərin çevrilməsi prosesində alınan zəif elektrik siqnallarının, icraedici qurğularının normal iş rejimlərini təmin edən səviyyəyə q ədər gücləndirilməsi tələbi ilə əlaqədardır. Göründüyü kimi, güclənmə prosesinin mahiyyəti qida mənbəyinin enerjisini giriş siqnalının dəyişmə qanununa uyğun olaraq çıxış siqnalının enerjisinə çevirməkdən ibarətdir. Bu proses idarəoluna bilən qeyri-xətti elementin (məsələn, tranzistorun) köməyi ilə yerinə yetirilir. Beləliklə, qida mənbəyi ilə ardıcıl qoşulan və giriş elektrik siqnalı ilə idarə olunan gücləndirici qurğu qeyri-xətti element üzərində yaradılır. Gücləndirici qurğunun girişinə gücləndirilən siqnalın mənbəyi, çıxışına isə yük müqaviməti qoşulur. Gücləndirici qurğunun ümumiləşmiş struktur sxemi şəkil 1.1-də verilmişdir. Göründüyü kimi, gücləndiricinin iş prinsipi zəif U1 siqnalının qida gərginliyi mənbəyi ilə əlaqədar olan çıxış dövrəsində kifayət qədər yüksək çıxış U2 gərginliyinin dəyişməsinin idarəolunmasına əsaslanmışdır.

Həmçinin bax
------------

Lazer diodu

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-24.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-24.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Domnall.

**I Domnall** (şot.kelt Domnall I, *ing.* Donald I), **Domnall mak Exdax** (şot.kelt Domnall mac Echdach), **Domnall Brekk** (şot.kelt Domnall Brecc), I Çilli Domnall (*ing.* Donald The Freckled; VII əsr – 642) — Dal Riada kralı (629–642).

Həyatı
------

I Domnall I Eoxaydın oğlu idi. Onun adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə 622-ci ildə qeyd edilmişdir. O, Konall Qutbinn ilə birlikdə bir döyüşdə qalib olmuşdur.

629-cu ildə atasının ölümündən sonra Dal Riada kralı olan I Domnall İrlandiya klan rəhbəri Kenel Konayll ilə olan ittifaqını pozmuş, ona hücum etmişdir. I Domnall 637-ci ildə Olster kralı Yalançı Konqal ilə birlikdə Domnall mak Edo rəhbərliyindəki koalisiyaya Maq Rot döyüşündə məğlub olmuşdur. Domnall mak Exdax 635-ci ildə və daha sonra 638-ci ildə piktlərə məğlub olmuşdur. Əlavə olaraq, Domnall Brekk Alt Klut kralı Euqeyn ap Beliyə Stratkarron döyüşündə məğlub olmuşdur. O, bu döyüşdə həlak olmuşdur.

I Domnallın xələfi oğlu Domanqart yox, keçmiş hakimiyyət şəriki I Ferxar olmuşdur.

Mənbə
-----

### Ədəbiyyat

* *Anderson, Alan Orr.* Early Sources of Scottish History A.D 500—1286, volume 1. Reprinted with corrections. Stamford: Paul Watkins. 1990. ISBN 1-871615-03-8


| ⛭I Domnall (Dal Riada kralı) — nəsil |
| --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | II Domanqart |  | II Eoxayd[d] |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  | Aydan[d] |  | I Eoxayd[d] |  | I Domnall |  |  | VI Drest[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  | VI Qartnart[d] |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |
|  |  |  |  |

 |

| ⛭Dal Riada kralları |
| --- |
| I Ferqus • I Domanqart • Komqall • Qabran • I Konall • Aydan • I Eoxayd • Konnad • I Domanall • I Ferxar • II Konall • I Dunxad • II Domanqart • Meldün • II Domnall • II Ferxar • II Eoxayd • Aynbkellax • Fiannamayl • Selbax • Dunxad Bek • Dunqal • III Eoxayd • Müyredax • Eohan • İndrextax • Ed • II Fergüs • Donnkorki • IV Eoxayd • Konall mak Tadq • Konall mak Aydan • Domnall III • Ed mak Boanta • II Alpin • Kennet mak Alpin |
**Gözəlləmə** – gözəllərin vəsfinə həsr edilən aşiqanə məzmunlu qoşma.

Adından göründüyü kimi əksərən qoşma və müxəmməs formalı gözəlləmələrdə qadın və qızların zahiri cazibədarlığı, yaraşığı, ağıl və mərifəti təsvir, onlara hörmət və məhəbbət duyğuları tərənnüm olunur. Gözəlləmələr həm dastan daxilində, həm də ayrı müstəqil əsər kimi ifa edilirlər.

Bir çox gözəlləmələr konkret qadınlara, qızlara həsr edildiyindən burada onların adları çəkilir, kəmnişanları, xasiyyətləri və s. haqqında məlumat verilir. Məsələn, Ələsgərin müasiri olduğu, toyda-düyündə, şadlıq məclislərində və s. gördüyü Kəklik, Gülxanım, Maral, Sarıköynək, Ceyran, Səlbi, Bəyistan, Salatın, Tərlan, Yaxşı xanım, Güləndam, Güllü, Gülpəri, Leyli və s. gözəllər haqqında gözəlləmələri var:

Tovuz kimi qalxdın çeşmə başından,  

Bütün gözəllərin gözəli, Güllü!  

Almadı yanağın, büllur buxağın,  

Dodaqların meyli, məzəli, Güllü!  

  

Qıya baxdın, məni saldın zillətə,  

Yusif kimi necə düşdüm qürbətə,  

Hicran qəmi məni salıb möhnətə,  

Səni gördüm, dərdim azalı, Güllü!  

  

Ələsgər qurbandı, ay boyu minə!  

İncidən, mərcandan düzüb göysünə,  

Tərsa üzün görsə, tez gələr dinə,  

Alim görsə, gedib saz alı, Güllü!

XVIII əsr aşığı Xəstə Qasımın gözəlləmələrindən bir nümunə:

Bir gözəl sevəsən, boyu tamaşa,  

Görən kimi könül ona bənd ola.  

Gözəlliyi, gül camalı bir yana,  

Dil-dodağı şəkər ola, qənd ola.  

  

Bir gözəl sevəsən qaməti bəstə,  

Görəndə aşiqi eyləyə xəstə,  

Çoxdan axtarıram bir elə kəsdə,  

İşarə anlaya, dərdmənd ola.  

  

Mən Qasımam, əl götürməm canandan,  

Canan qarşı gəlsə, keçərəm candan,  

Rəngi artıq ola güldən, reyhandan,  

Zülfləri boynuma bir kəmənd ola.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aşıq şeiri". 2017-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-18.
2. ↑  Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, səh.432-433

Mənbə
-----

* Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, 509 səh.
**Earéndil** ya da dənizçi Earendil (kv. *Eärendil*; /ɛaˈrɛndil/ | *ing.* Eärendil the Mariner) — C. R. R. Tolkinin legendariumunda personaj, bəşər övladının ən böyük dənizçisi. "Silmarillion" əsərində daha geniş təsvir edilir. "Üzüklərin hökmdarında" da adı çəkilir.

*Earendil* professor Tolkinin legendariumunda ilk peyda olan personajlardan biri olub. İlk dəfə 1916-cı ildə Tolkin tərəfindən "İtirilmiş Hekayələr Kitabının" "Qondolinin süqutu" bölməsində təsvir edilmişdir.

Bioqrafiyası
------------

Earendil Birinci Dövrün 503-cü ilində Qondolində Hador nəslindən olan insan Tuorun və Turqonun qızı şahzadə elf İdril Kelebrindalin ailəsində anadan olub. Uşaqlıqda Earendil Qondolinin lordları Salqant və Ektelionla çox yaxşı münasibətdə olub. Earendil hələ on yaşında olanda Qondolinin kralı Turqonun bacısı Aredel Ar-Feiniel və Qara Elf Eolun oğlu Maeqlini Morqot əsir etdi. Morqot Qondolinin hakimliyini üstəlik həmişə sevdiyi İdrili ona vəd edərək əvəzinə Qondolinin yerini öyrəndi. Beləliklə Maeqlinin xəyanətinə görə Morqot Qondolinin yerini aşkarlayaraq şəhərə hücüm edir. Hücum zamanı Maeqlin uşağ Earendili öldürməyə və anasını yaxalamağa cəhd edir, lakin onun özü Tuor tərəfindən öldürülür. Earendil və valideynləri gizli keçid vasitəsilə məğlub olan Qondolindən qaçırlar. Onlar qaçaraq Sirion Limanlarında sığınacaq tapırlar, Earendil gələcək həyat yoldaşı Elvinqlə burada tanış olur.

Ədəbiyyat
---------

*Tolkin, C. R. R.* "Silmarillion". Allen & Unwin. 1977. ISBN 0-04-823139-8.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hostetter, Carl F.* "Over Middle-earth Sent Unto Men: On the Philological Origins of Tolkien's Eärendel Myth". Mythlore. 17 (3). 1991. Article 1. 2022-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-17.
2. ↑  *Shippey, Tom.* The Road to Middle-Earth. Grafton (HarperCollins). 2005 [1982]. 217–220, 277–281. ISBN 0261102753.
Arxa plan
---------

Fin Müharibəsinin ardınca 1809-cu ildə, İsveç əsrlər ərzində İsveç krallığının şərq yarısını təşkil etmiş olan Finlandiyanı itirdi. Kral IV Qustav Adolfa qarşı hiddət üsyanı sürətləndirdi. Qustav Adolf devrildi və onun dayısı XIII Karl kral elan edildi. Yeni kral sonsuz olduğundan, 1810-cu ildə Riksdaq, İsveç parlamenti Danimarka şahzadəsi Xristian Avqust Şlesviq-Holşteyn-Sonderburq-Avqustenburqu vəliəhd seçsə də o sonrakı il vəfat etdi.

Hakimiyyətə gəliş
-----------------

Bu vaxtlar, İmperator Napoleon da Fransada kontinental Avropanın böyük hissəsini idarə edirdi və onun vassal krallıqlarının bəziləri onun qardaşları tərəfindən idarə edilirdi. Riksdaq Napoleonun bəyənəcəyi bir kral seçməyi qərara aldı. 21 avqust, 1810-cu ildə, Riksdaq Fransanın Marşalı Karl Jan Baptist Juls Bernadotu, İsveç taxt-tacına varis seçdi.

Hakimiyyət dövrü
----------------

O qəyyumluğa gələndə, 1813-cü ildə Napoleondan üz çevirdi və İsveç anti-Napoleon ittifaqına qoşuldu. 1814-cü ildə Napoleon Rusiyaya hücum edəndə o çar I Aleksandra söz verdi ki, Napoleonun müttəfiqi Danimarka-Norveç dövlətinə müharibə elan edəcək. Elə həmin ilin 14 Avqustunda İsveç ordusu Norveçi ələ keçirdi və Norveç İsveçə birləşdirildi. Bernadot 8 Mart, 1844-cü ildəki ölümünə qədər 5 fevral 1818-ci ildən İsveçi XIV Karl İohann və Norveçi III Karl İohann kimi idarə etdi.
Bernadot'un sülaləsi şəxsi uniyanın bitməsi üçün danışıqlar aparan Norveç parlamentinin qərarına hörmət etdi və 1905-ci ildə Norveç müstəqil dövlət oldu.

Gerb
----

Bernadotlar sülaləsinin gerbinin sol tərəfi Vaza sülaləsini, sağ tərəfi isə Jan Bernadotun mülkü olan Pontekorvo prinsliyini bildirir.

Sülalənin nümayəndələri
-----------------------

| Şəkli | Adı | Hakimiyyətə gəlişi | Hakimiyyətdən gedişi | Əlaqə |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Karl Jan Baptist Juls Bernadot | 1818 | 1844 | qurucu hökmdar |
|  | Jozef Fransua Oskar | 1844 | 1859  | əvvəlki kralın oğlu |
|  | Karl Lüdviq Evgen | 1859  | 1872 | əvvəlki kralın oğlu |
|  | Oskar Fredrik | 1873 | 1907 | əvvəlki kralın qardaşı |
|  | Oskar Qustav Adolf | 1907 | 1950 | əvvəlki kralın oğlu |
|  | Oskar Fredrik Vilhelm Olaf Gustav Adolf | 1950 | 1973 | əvvəlki kralın oğlu |
|  | Karl Gustav Fulke Hubertus | 1973 | *hakimiyyətdədir* | əvvəlki kralın nəvəsi |
|


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF SÜLALƏ**Holşteyn-Qottorp sülaləsi |  | **Bernadotlar sülaləsi**1818- davam edir |  | **XƏLƏF SÜLALƏ** |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF SÜLALƏ**Holşteyn-Qottorp sülaləsi |  | **Bernadotlar sülaləsi**1818- 1905 |  | **XƏLƏF SÜLALƏ**Şlezviq-Holşteyn-Sonderburq-Qlüksburq sülaləsi |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Usinski** — Rusiyanin Komi Respublikasında olan şəhər.

Coğrafiyası
-----------

Şəhər Cis-Uraldaki Komi Respublikasının şimal-şərqində, orta Peçora hövzəsində, çayın sağ qolu(təxminən 4 km) içərisindədir: çayın sağ sahilində. Usa , Peçora ilə birləşməsinin yaxınlığında, dəmir yolu stansiyasından 3 km , Sıtıkvardan 757 km şimal-şərqdə, Arktik dairəsindən 90 km cənubda yerləşir. "Usinsk" ərazisi 30,564•20 km2 (3.056.420ha)-dir ki, buda Komi Respublikasının 7,3%-ni təşkil edir .

Qütb gecə və gündüzləri
-----------------------

Rusiyanın Apatitı, Bilibino, Verxoyansk, Varkuta, İnta, Hacıyevo, Dudinka, Zaozersk, Zapolyarnıy, İqarka, Kandalakşa, Kirovsk, Kovdor, Kola, Labitnanqi, Monçeqorsk, Murmansk, Меzеn, Naryan-Маr, Nоrilsк, Оlеnеqоrsк, Ostrovnoy, Pevek, Polyarnıy Zori, Polyarnıy, Salexard, Severomorsk, Skejnoqorsk, Srednokolımsk şəhərləri kimi Usinsk şəhərində də, qütb gecə və gündüzləri müşahidə olunur. Nəzərə çatdıraq ki,  Günəş bir qütbdə zenitdə olduqda həmin qütbdə qütb gündüzü digərində isə qütb gecəsi (və ya əksinə) olur.Qütb gecə və gündüzü 66°33' paraleldə müşahidə olunur və 6 aya yaxın(179 gün) davam edir. Qütb gecə və gündüzü Usinskdə ildə 1 dəfə müşahidə olunur. Qütb gecəsi 23 sentyabrda başlayır 21 martda bitir.Qütb gündüzü isə 21 martdan, 23 sentyabra qədər olur.

Saat qurşağı
------------

Usinsk, bütün Komi Respublikasi kimi, Moskva vaxtına göre yaşayır, yəni GMT ilə nisbətən +3:00(MSK)

İqlimi
======

İqlim rayonlaşdırılması baxımından şəhər mülayim zonanın Atlantik-Arktik bölgəsində yerləşir. Yanvar ayının temperaturu −20 °C; −42 °C arasında dəyişir, yayda isə maksimum temperatur bəzən +35 °C-yə çatır və iyulun orta temperaturu +15 °C-dir. Qar örtüyü oktyabrın ortalarından iyuna qədər ildə 230 gün davam edir. Sentyabr-oktyabr ayının ortalarinda çiskin buz yağışları tez-tez davam edir. Ən isti mövsüm iyulun ortalarından avqustun ortalarına qədərdir. Cənub küləyi saatda 25 km/s çox sürətlə əsir.

Tarixi
------

Usinsk,1966-cı ildə Komi Respublikasının şimalında yeni kəşf edilmiş neft yataqlarında məskunlaşma yeri olaraq qurulmuşdur. "Usinsk"-ə şəhər statusu 1984-cü iıdə verilmişdir. İdarə bölgüsü çərçivəsində, şəhər tipli qəsəbə Parma qəsəbəsi və on səkkiz kənd bölgəsi ilə birlikdə, respublika əhəmiyyətli Usinsk şəhərciyi kimi birləşdirilmişdir-rayonların statusuna bərabər bir inzibati vahiddir. Bələdiyyə bölgüsü olaraq, Usinskin respublika əhəmiyyətli şəhəri Usinsk şəhər Dairəsi kimi bitləşdirilmişdir. Qəsəbə Komi Respublikasında neft və qaz istehsalı mərkəzidir. Respublikada istehsal olunan bütün neftin dörddə üçü Usinsk ətrafındakı yataqlardan gəlir. 1980-ci ildən qəsəbə Peçora Dəmir Yoluna 108 kilometr (67mil) uzunluğunda piyada yolu ilə birləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
**"Şərq Bazarı"** ticarət kompleksi 3-ü böyük, 13-ü kiçik olmaqla 16 gümbəzdən ibarətdir

Tarix
-----

Layihələndirilməsinə 1978-ci ildən başlanılmış kompleksin tikintisinə 1980-ci ildə start verilib və 1982-ci ildə bazarın rəsmi açılışı olub. İlkin olaraq kompleks bazar kimi fəaliyyət göstərib. 

"Şərq Bazarı"nın ilkin layihələndirilməsi 1980-ci illərin məşhur memarları Uruzmaq Revazov, Pavel Yarinovski və Anatoliy Bessonov tərəfindən icra olunub.

Nöqsanlar
---------

Nadir memarlıq üslubuna görə, "Şərq Bazarı" 2001-ci ildə Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına daxil edilsə də, 2017-ci ildə aparılmış əsaslı müayinə işləri nəticəsində aşkar edilmişdi ki, fərqli təyinatlı ticarət obyektlərinin fəaliyyəti, kor-təbii formada həyata keçirilən davamlı istismar və baxımsızlıq binada ciddi zədələnmələrə, çatlara, aşınmalara, korroziyaya və deformasiyalara səbəb olub. Məhz bunları nəzərə alaraq kompleksin istismar göstəricilərini yaxşılaşdırmaq, davamlılığını artırmaq, normal işləmə qabiliyyətini təmin etmək məqsədilə mühəndis tədbirlərinin həyata keçirilməsi zərurəti yaranmışdır. Əsaslı müayinədən sonra dərhal detallı layihələndirmə prosesinə başlanılıb və 2020-ci ildə bərpa işlərinə start verilib.

Yenidənqurma
------------

06 iyun 2022-ci ildə "Şərq Bazarı" kompleksi bərpa və yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva kompleksdə yaradılan şəraitlə tanış olublar. "Şərq Bazarı"nın girişində kiril əlifbası ilə yazılmış orijinal yazı eyni kalliqrafiya inkişaf etdirilərək latın əlifbasına dəyişdirilib, daxildəki işarə və başlıqlar bazarın üslubuna uyğun yenidən dizayn olunub.

Bildirilib ki, bazarda 78 icarədar fəaliyyət göstərəcək. Bu isə 300 yeni iş yerinin yaranması deməkdir.

Kompleksin əsas atributu olan gümbəzlər müxtəlif iaşə obyektlərinin təyinatına görə dizayn edilib. Bazara gələcək alıcıların rahatlığını təmin etmək üçün zərgərlik, əl işləri yarmarkaları, "Sandıqca" incəsənət nümunələrinin satışı bölməsi, "Tamaşa", qəlyanaltılar, kafe və restoranlar, "Sehrli bazar", emalatxanalar və sair bölmələrin hər biri ayrıca gümbəz və hissələrdə cəmləşdirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Orijinal memarlıq üslublu kompleks bərpa və yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilib". 2022-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-04.
2. 1 2  "İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakıda "Şərq Bazarı" kompleksində yaradılan şəraitlə tanış olublar". 2022-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-04.
**Nuğay Əliyev** (tam adı: **Nuğay Xasay oğlu Əliyev**; 14 noyabr 1947, Şuşa, DQMV) — Azərbaycan Respublikası "Təhsil" Cəmiyyəti İdarə Heyətinin sədri, Azərbaycan Texniki Universitetinin (AzTU) elektrotexnikanın nəzəri əsasları kafedrasının dosenti.

Həyatı
------

Nuğay Əliyev 14 sentyabr 1947-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub.

Ailəlidir, iki oğlu var.

Həyatı
------

1965-ci ildə Şuşa şəhərindəki Y.Hacıbəyov adına 1 №-li orta məktəbi, 1972-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun avtomatika və hesablama texnikası fakültəsini bitirmişdir.

1969-1972-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Energetika İnstitutunda işləyib.

1974-1977-ci illərdə Sumqayıt Elmi-Tədqiqat Neft Kimya Avtomatika Layihə İnstitutunun aspirantı olmuşdur.

1981-ci ildən texnika elmləri namizədidir. Namizədlik dissertasiyasının mövzusu "İmpulssistem nəzəriyyəsi əsasında paylanmış parametrli hissə-hissə bircinsli elektrik dövrələrində keçid prosesinin hesablanması" olub.

1984-1987-ci illərdə Az.Pİ-nun radiotexnika fakultəsinin dekan müavini işləmişdir.

1990-cı ildən Azərbaycan Texniki Universitetinin dosentdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

42 elmi məqalənin, 5 dərs vəsaitinin, 1 dərsliyin (H.Məmmədovla birgə) müəllifidir. Onların əksəriyyəti elmi jurnallarda çap olunub. Bir çox beynəlxalq, ümumittifaq və yerli elmi konfrans və simpoziumların iştirakçısı olub.

1999-2001-ci illərdə 6 seriyalı "Bilgi" elmi dərgisinin baş redaktoru olmuşdur.

Təhsil Cəmiyyətində fəaliyyəti
------------------------------

1988-ci ildə Azərbaycanda təsis olunan ilk qeyri-hökumət təşkilatının[*mənbə göstərin*] - "Təhsil" Cəmiyyətinin yaranmasında fəal iştirak edib və 28 oktyabr 1989-cü ildə "Təhsil" Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin ilk sədri seçilmişdir. "Təhsil" Cəmiyyətinin 1994-cü ilin aprel, 1999-cu ilin may qurultaylarında yenidən sədr seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine *AQRA Elmin İnkişafına dəstək birliyi*
2. ↑   Arxivləşdirilib 2019-04-10 at the Wayback Machine *Bilgi dərgisi haqqında*

Həmçinin bax
------------

* Təhsil fədaisinin portretinə cizgilər Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
* Azərbaycan Respublikası "Təhsil" Cəmiyyəti
Mensaf
**İordaniya mətbəxi** — ərəb ənənələrinə söykənsə də, xüsusi üsulla hazırlanır və özünəməxsus dadı var. İordaniyanın hər yerində düyü, müxtəlif ot və göyərtilərdən istifadə olunur. İordaniya mətbəxində limon və zeytun da geniş yayılıb. Məşhur şirniyyatları fındıqlı paxlava, küncüt və peçenyedir. Eləcə də kanafa adlı desert - pendirli şirin vermişelin də dadına baxmaq lazımdır. İordaniyada mütləq şaurma yeməyi unutmayın. Şaurma təmiz toyuq və ya qoyun əti, göyərti, tərəvəzdən hazırlanır. Tipik İordaniya yeməyi isə mensaf adlanır. Bu bayram yeməyidir, düyü və qoyun ətindən hazırlanır. Adas isə sarı mərcimək və toyuq ətindən hazırlanır. Maraqlı yeməklərdən biri də maklyuba adlanır. Maklyuba kartof, badımcan, düyü, qoyun ətindən hazırlanır. Nəticədə kartoflu-düyülü-ət yeməyi alınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-06.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-06.
3. ↑  "İslam ənənələrinə sadiq müsəlman ölkəsi". 2013-09-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-06.
Təbii yayılması
---------------

Yabanı halda Böyük və Kiçik Qafqazın orta və yuxarı dağ qurşaqlarında, Aralıq dənizi sahillərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 50 m-ə qədər olan ağacdır. Gövdəsinin diametri 150 sm-ə çatır, qabığı bozumtul-kül rəngli, yaşlı nüsxələrində qabığı qəhvəyi rəngli və hamardır. Uzunömürlüdür, 500 ilə qədər yaşayır. Yarpaqları sadə, qalın və parlaqdır kənarları xırda mişardişli və ya dalğavaridir. Yarpaqların alt tərəfi seyrək tükcüklü, ellipsvari və ya yumurtavaridir. Çiçəkləməsi yarpaqların yaranması ilə birlikdə başlayır. Erkək çiçəkləri zoğun ucunda yerləşir, sırğavaridir. Dişi çiçəkləri yarpağın qoltuğunda yerləşir. Hər çiçəkdə 12 dişicik vardır. İqlim şəraitindən asılı olaraq aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabr aylarında yetişir. Meyvəsi üçkünc, sivri uclu, qabırğavari, qalın qabıqlı, qəhvəyi rəngli, odunlaşan qərzəklə örtülü, qərzəyin üstü tikanvari çıxıntılardan ibarətdir. Hər qərzəkdə 2 və bəzən 1 ədəd toxum olur. Toxumla çoxaldılır, kəsildikdə kötükdən güclü pöhrə verərək bərpa olunur.

Ekologiyası
-----------

Orta və yuxarı dağ qurşaqlarında 600-1800 m. hündürlükdə, münbit torpaqlarda bitir. Kölgəyədavamlı, istisevəndir, gillicə torpaqlarda yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Alazan-Əyriçay vadisində, İsmayıllı və Balakən rayonları ərazisində, 250-500 m yüksəkliklərdə təsadüf edilir. Talışın yüksək dağlıq hissəsində qarışıq meşələr yaradır. Zaqatala, Gəncə, Tovuz, Lənkəran, Qusar, Daşkəsən və s. meşə təsərrüfatlarında təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi:
-----------

Dağ kəndlərinin yaşıllaşdırılmasında və meşəsalmada dekorativ bitki kimi istifadə olunur. Fıstıq toxumunda 30-40% yüksək keyfiyyətli texniki yağ vardır.

Ədəbiyyat
---------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

  


|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1543749
* Wikispecies: Fagus orientalis
* EoL: 1143548
* EUNIS: 172484
* GBIF: 2882360
* GRIN: 16549
* iNaturalist: 484154
* IPNI: 295615-1
* IRMNG: 11255430
* IUCN: 79914188
* NBN: NBNSYS0000042104
* NCBI: 196626
* PfaF: Fagus orientalis
* Plant List: kew-83872
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:295615-1
* Tropicos: 13100404
* WCSP: 83872
* WFO: wfo-0000966486

 |
ABŞ Ordusunun M1 Abrams MBT-nin TUSK modifikasiyalı kompozit, reaktiv və ətək zireh istifadə edir.
**Avtomobil zirehi**, tanklar, təyyarələr və gəmilər kimi zirehli döyüş maşınlarında maşın heyətini qəlpə, güllə, döyüş raketi və ya top mərmisi kimi düşmən atışlarından qorumaq üçün istifadə olunan zireh növüdür.

Mülki nəqliyyat vasitələri də zirehli ola bilər. Bu vasitələrə hökumət rəsmiləri (məsələn, prezident limuzinləri), müxbirlər və münaqişə regiy və ya şiddətli cinayətin olduğu yerlərdə mülki şəxslər tərəfindən istifadə edilən zirehli maşınlar daxildir. Mülki zirehli avtomobillər həmçinin, təhlükəsizlik firmaları tərəfindən soyğun və ya yük qaçırma riskini azaltmaq üçün pul və ya qiymətli əşyaları daşımaq üçün də istifadə olunur.

Zireh, nəqliyyat vasitələrini qəsdən həyata keçirilmiş hücumlardan başqa təhdidlərdən qorumaq üçün də istifadə edilə bilər. Bəzi kosmik aparatlar mikrometeoroidlərdən və ya kosmik tullantılardan müdafiə olunmaq üçün xüsusi zirehlə təchiz olunmuşdurlar. Jet mühərrikləri ilə işləyən müasir təyyarələrdə, kompressorun və ya fanın zədələnməsi halında təyyarə korpusunun zədələnməməsi üçün qaz turbin mühərriklərinin ətrafına fan mühafizə və ya qəza mühafizə divarı adlandırılan aramid kompozit kevlardan hazırlanmış xüsusi bir zireh növü quraşdırılmışdır.

Nəqliyyat vasitəsinin dizaynı və təyinatı daşınan zireh miqdarını müəyyənləşdirir. Zireh örtükləri çox vaxt ağır olur və həddindən artıq zireh nəqliyyat vasitəsinin hərəkət qabiliyyətini məhdudlaşdırır. Bu problemi azaltmaq üçün buckypaper və alüminium köpük zireh lövhələrini əhatə edən bəzi yeni materiallar (nanomateriallar) və material kompozisiyaları tədqiq edilir.
**Finlandiya Xarici İşlər Nazirliyi** (fin Suomen ulkoasiainministeriö) — Finlandiyanın xarici siyasətinin hazırlanması və həyata keçirlməsini yerinə yetirən məsul dövlət agentliyi. 

  

Nazirlikdə təxminən 1600 nəfər qadın işləyir. Finlandiya Xarici İşlər Nazirliyin xaricdəki qurumları 97-yə qədərdir.(onlardan çoxu səfirliklərdi) 1987-ci ildən bəri Nazirlik Finlandiyanın Helsinki şəhərində yerləşir.

Maliyyələşdirmə
---------------

Nazirliyin 2009-cu ildə ümumi büdcəsi 1,176 milyon avro təşkil edib. Onlardan 746 milyonu əməkdaşlığın inkişafına, 202 milyon avro isə nazirliyin əməliyyat xərclərinə ayrılmışdır.

Nazirin yüksək vəzifələri
-------------------------

2015-ci il mayın 29-dan etibarən nazirliyə Timo Soyni başçılıq edir.

Bölmələri
---------

Nazirliyin tərkibində 12 bölmə mövcud olmaqdadırː

* Siyasi bölmə
* Xarici İqtisadi Əlaqələr bölməsi
* İnkişaf Sahəsində Siyasi bölmə
* Avropa Departament
* Mərkəzi Asiya, Şərqi Avropa və Rusiya üzrə bölmə
* Şimali və Cənubi Amerika və Asiya üzrə bölmə
* Yaxın Şərq və Afrika üzrə bölmə
* Qlobal Məsələlər üzrə bölmə
* Hüquqi bölmə
* İnzibati İşlər üzrə bölmə
* Mədəniyyət və Kommunikasiya bölməsi
* Protokol bölməsi

Bundan əlavə olaraq daha iki ixtisaslaşdırılmış qrup ayrılmışdır:

* Daxili revizyalar üzrə qrup
* Siyasət və araşdırma planları üzrə qrup.

Həmçinin bax
------------

* Xarici İşlər Nazirlikləri
* Finlandiya Respublikası

İstinadlar
----------

1. ↑  Finlandiya Xarici İşlər Nazirliyi Arxivləşdirilib 2013-11-11 at the Wayback Machine //  — 7 noyabr 2013. (Yoxlanılıb 11 noyabr 2013)
**Kaparça** (*gürc.* კაპარჭინა) — Gürcüstanın Poti şəhəri yaxınlığında yerləşən çay. Çayın uzunluğu 7 km, hövzəsinin sahəsi 535 km². Çay mənbəyini bataqlıq meşədən götürərək, sağdan Çerpalka çayına birləşir. Paleostomi gölündən axan kanal çayın mənbəyində çaya birləşir.

Tarixi
------

1831-ci ildə bu yerləri ziyarət edən Fredirik Duboys de Monperu yazırdı::Kapar-çay Maltavka çayı ilə birləşir və onların suları yüz addımlıq ərazidən axır".

1973-cü il yanvarın 13-də Olimpiya çempionu Yuliya Ryabçinskaya təlim-məşq toplanışı zamanı Kaparça çayında boğulmuşdur.. Məşqdən qayıdan idmançının qayığı buz parçasına çırpılaraq aşmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dubois de Montpereux. "Voyage autour du Caucase". T. III, გვ. 82
2. ↑  "Крест над водой". «Советский спорт (газета)». 2001-12-08. 2012-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-31.

Ədəbiyyat
---------

* Апхазава И. С. Грузинская Советская Энциклопедия, Том 5, Ст. 376, Тбилиси, 1980 Год
**Avtomatik stabilizator** — dövlətin, firmaların və şəxslərin müdaxiləsi olmadan iqtisadi tsikllərin amplitudasının yumşaldılması üçün nəzərdə tutulmuş alətlər. Bu, iqtisadi sistemin əks əlaqə əlaqələri zəncirinin bir hissəsi olan bir növ süzgəcdir. Onlar idarə olunan proses zamanı mümkün, lakin proqnozlaşdırılması çətin olan kənarlaşmaları aradan qaldırır. Nəticədə bu cür kənarlaşmalar dövlətdən əhali üçün operativ, təcili, bəzən isə çox ağrılı qərarlar qəbul etməyi tələb edir. Bazar iqtisadiyyatında avtomatik stabilizatorlara misal olaraq işsizlik müavinətlərini göstərmək olar. Məşğulluğun kəskin azalması ilə istehlak tələbi azalır, bunun ardınca iqtisadiyyata investisiya və məcmu tələb azalır ki, bu da multiplikator effekti nəticəsində ÜDM və ev təsərrüfatlarının gəlirlərinin kəskin azalmasına səbəb olur. İşsizlik müavinətləri istehlak tələbinin və nəticədə istehsalın kəskin azalmasının qarşısını alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Avtomatik stabilizator // Böyük İqtisadi Ensiklopediya (az.). I cild: ABCÇD. Bakı: "Şərq-Qərb" nəşriyyat evi. 2012. səh. 114.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh2017004163 · Microsoft: 36028050 |
**Tumurcuq Teatrı** — 2018-ci il iyun ayından İsveçin Stokholm şəhərində fəaliyyət göstərən Avropada ilk Azərbaycan Dram Teatrı.
Teatr 2018-ci il dekabr ayında İsveç Krallığının Stokholm şəhərinin Vergilər İdarəsindən rəsmi qeydiyyatdan keçmişdir.

Haqqında
--------

İlk dəfə peşəkar İsveç səhnəsinə Türk teatrının uşaq oyunçusu 12 yaşlı azərbaycanlı Məhəmməd Əli Nəzərli "Bir qazinin anıları" adlı tamaşayla çıxmışdır. Məhəmməd Əli Nəzərlinin rolundan sonra Azərbaycan Dram Teatrının yaranması ideyası yaranmışdır. Teatrın bədii rəhbəri və rejissoru İsveçdə yaşayan diaspor fəalı Sevinc Nəzərlidir. 

Tumurcuq Teatrı Stokholm Türk Teatrının rejissoru Burcu Ada Soysopun təşəbbüsü ilə yaradılıb və "Kardeş teatro" adı altında bərabər iş birliyinə başlayıb. 2019-cu il 15 aprel ayından etibarən İsveç xalq teatrı "Riksteater" ilə bərabər çalışma anlaşması vardır və o teatrın rəsmi bir hissəsidir. Şəhərin mərkəzində "Teaterverket" adlı teatrda yer ayrılıb və məşqlər həmin teatrda aparılır. 

Teatrın premyerası 2 iyun 2019-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 101 illik yubileyi ilə əlaqədar "*101 uşağın nəvələri*" adlı tamaşayla olmuşdur.  Tamaşaların rejissoru və ssenari müəllifi Sevinj Nəzərlidir. O, bildirir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Kiçik yaşlı qrupumuz üçün hal-hazırda "cırtdan" nağılı isveç dilinə tərcümə olunur. Azərbaycan əsərlərini isveç dilində oynamağı düşünürük. Bu il Teatrfestivala qatılmaq üçün müraciət etmişik.Teatrda Azərbaycan ədəbi əsərləri səhnələşdiriləcək. | "|

25 mart 2019-cu ildə yeni teatrın fəaliyyətə başlamasına həsr olunmuş tədbirdə, Azərbaycanın İsveç Krallığındakı səfirliyinin əməkdaşları, İsveçdə yaşayan Azərbaycan diasporunun fəalları və İsveç ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Məqsədi
-------

Teatr 2 qrup böyüklər və uşaqlardan ibarətdir. Tumurcuq Teatr dərnəyinə 6 yaşından yuxarı uşaqlar üzv ola bilərlər. Onun qurulmasında əsas məqsəd Azərbaycan mədəniyyətini, incəsənətini qorumaq və Azərbaycandan uzaqda, İsveçdə yaşayan azərbaycanlı gəncləri və uşaqları milli mədəniyyətimizlə yaxından tanış etməkdir. Eyni zamanda digər bir məqsəd İsveç ictimaiyyətini Azərbaycan incəsənəti və mədəniyyəti ilə tanış etməkdir.

Mükafatları
-----------

30 avqust 2019-cu il teatr Azərbaycam Respublikası Diasporla iş idarəsinin sədri Fuad Muradov tərəfindən "*Azərbaycanın milli-mədəni irsinin Avropada təbliği və diaspor sahəsindəki səmərəli fəaliyyətinə görə*"Fəxri Diplom"la təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tumurcuq uşaq teatrı". 2022-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
2. ↑  "**İsveçdə "Tumurcuq" adlı Azərbaycan teatrı fəaliyyətə başlayıb**". 2022-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
3. ↑
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-12.
**İntihar** (*fr.* Le Suicidé) ― Eduard Mane tərəfindən 1877-1881-ci illər arasında tamamlanan kiçik yağlı boya tablosu. Manetin yaradıcılığı çərçivəsində rəsm çox az tədqiq edilmişdir, çünki sənət tarixçiləri Manet sənətinin inkişafı çərçivəsində əsərə yer tapmaqda çətinlik çəkmişlər.

Rəsmin təsviri məzmunu yenicə özünü güllələmiş kimi görünən bir adamla - çarpayıda əyilmiş halda hələ də əlində silah tutan - və bir neçə mebel parçası ilə məhdudlaşır. Manet intiharın əvvəlki təsvirlərini sildi və heç bir hekayə məzmunu və ya "mənəviləşdirmə meyli" təmin etdi. Ulrike İlq tablonu Qustav Kurbetin realizmi ilə əlaqələndirərək qeyd edir ki, Kurbet *Ornanda dəfn* (1849–50) əsərində də ölüm təsvirindən istifadə edib, bu əsər Kurbet sonralar onu yeni bədii yanaşmasının başlanğıcı kimi təsvir edib.

*Le Suicidé*-nin realizmi, onun faktiki intiharı təsvir etdiyinə dair fərziyyələri gücləndirdi, lakin mövzu, əgər varsa, məlum deyil. Fərziyyələr on ildən çox əvvəl Manetin studiyasında intihar edən Manetin köməkçisi ilə bağlı idi. Rəsmlə əlaqəli olması təklif edilən başqa bir intihar Emil Zolanın 1866-cı ildə yazdığı bir rəssamın intiharıdır. Son tənqidçilər bu assosiasiyaları kiçik hesab edirlər.

Manetin bu təsvirə yanaşması onun intihar təsvirinin yalnız tarixi rəsm janrına sığdığı akademik ənənədən ayrılmaq arzusunu ifadə edə bilər - burada ölüm və intihar qurbanlıq, idealizm və ya qəhrəmanlıqla əlaqəli povestə yerləşdirilir. Fransız dilindəki nümunələrə Jak-Lui Davidin "Sokratın Ölümü" (1787) əsəri daxildir, bu əsərdə Sokratın sürgünə getməkdənsə, özünü baldıra ilə öldürmək seçimi təsvir edilir. Manetin rəsminin altında belə bir möhtəşəm ifadə yoxdur. Sənətkar bizə nə vaxt, nə məkan, nə də baş qəhrəman verib. Rəsm diqqətlə tərtib edilməkdən daha çox açıq şəkildə qurulmuşdur. Bu ənənədən uzaqlaşma müasir tamaşaçılar arasında mübahisəli olardı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Ilg, 179
2. ↑  Ilg, 179–180
3. ↑  Paradis
4. ↑  Ilg, 182
**Nikaraqua Kampaniyası Medalı** (*ing.* Nicaraguan Campaign Medal) — 22 sentyabr 1913-cü il tarixində Vudro Vilsonun sərəncamı ilə səlahiyyətləndirilən ABŞ dəniz piyadaları korpusunun kampaniya medalı. Daha sonra səlahiyyətləndirilən İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı, 8 noyabr 1929-cu il tarixində ABŞ Konqresinin qanunu ilə icazə verilmişdir. Mükafatların ikisi də, iki ayrı medal olaraq hesab edilirdi. Orijinal medal əsasən "Birinci Nikaraqua Kampanyası Medalı" olaraq bilinirdi.

Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
------------------------------------

Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı, 1912-ci ilin 29 iyul–14 noyabr tarixləri arasında Nikaraquada keçirilən hərbi əməliyyətlarda fəaliyyət göstərən ABŞ dəniz piyadaları korpusu əsgərlərini tanıya bilmək üçün yaradılmışdır. Aşağıdakı dəniz hərbi dəniz komandanlıqları bu medal layiq görülmüşdür:

* *USS Annapolis* (kanoner qayığı)
* *USS Kalifornia* (zirehli kreyser)
* *USS Klivlend* (mühafizəli kreyser)
* *USS Kolorado* (zirehli kreyser)
* *USS Glavier* (anbar gəmisi)
* *USS Denver* (mühafizəli kreyser)
* *USS Merilend* (zirehli kreyser)
* *USS Takoma* (mühafizəli kreyser)

Birinci Nikaraqua Kampaniyası Medalının mərkəzində göldən yüksələn bir vulkan, kənarlarında "Nikaraqua Kampaniyası" sözləri və "1912" tarixi təsvir edilmişdir. Medal, iki qalın mavi zolaqlı qırmızı bir lentdən asılmışdır. Hər medalın əks tərəfində, laurentin şöbəsinə bağlı olaraq bir Donanma və ya Dəniz Piyadaları kreş olur.

Həmçinin Bax
------------

* İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* Haiti Kampaniyası Medalı
* Dominikan Kampaniyası Medalı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "FIRST NICARAGUAN CAMPAIGN MEDAL". 2016-09-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-04.

Xarici Keçidlər
---------------

* ""Nicaraguan Campaign Medal"" (ingilis). History.navy.mil. 15 avqust 2006. 2018-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-04.
**Aleksey Aleksandroviç Sitnikov** (*rus.* Алексей Александрович Ситников) — Rus əsilli Azərbaycan konkisürəndir. Qış Universiada Oyunlarında Azərbaycanın ilk mükafatçısıdır. Azərbaycan Yuliya Zlobina ilə birgə 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etmişdir.

Həyatı
------

Aleksey Sitnikov 28 may 1986-cı ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının Kirov şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Aleksey Sitnikov ilk uğurlarını Yuliya Zlobina ilə birgə Rusiya bayrağı altında qazansada daha sonraki illərdə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edərək bu ölkə üçün uğurlar qazanmağa başladı. O Azərbaycanı 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etid. Aleksey Qısa Proqramda 58.15 xal qazandı və finala adladı. Finalda isə 90.48 xal toplayan Aleksey komanda yoldaşı Yuliya xanım Zlobina ilə birgə 2014 Qış Olimpiya Oyunlarını 12-ci yerdə başa vurdu.

2013-cü ildə bu cütlük qüvvəsini Qış Universiada Oyunlarında sınadı. Yuliya Zlobina və Aleksey Sitnikov dueti İtaliyanın Trentino şəhərindəki yarışlarda Qısa Proqramda 56.80 xal topladı və finala adladı. Finalda isə dahada uğurlu çıxış edən cütlük 85.86 xal ilə gümüş medal qazandı.

2014 Qış Olimpiya Oyunlarından sonra bu cütlük karyerasını başa vurdu.

Uğurları
--------

| Yarış | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Qış Universiada Oyunları |  |  |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |
| Nebelhorn Trophy |  |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |  |
| Zaqrebin Qızıl Konkisi |  |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] | 20x20px[ölü keçid] |  |
| İce Star |  |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |  |
| Andrey Nepelı Memorialı |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |  |  |
| İstanbul Kuboku |  |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |  |  |
| Estoniya Çempionatı |  |  |  |  | 20x20px[ölü keçid] |  |  |  |  |
| Çexiya Qran-Prisi | 20x20px[ölü keçid] |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Macarıstan Qran-Prisi | 20x20px[ölü keçid] |  |  |  |  |  |  |  |  |

Ailəsi
------

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Aleksey Sitnikov*** ilə əlaqəli mediafayllar var.