**Raisa Adamovna Kudaşeva** (3 (15) avqust 1878, Moskva – 4 noyabr 1964, Moskva) — Sovet şairi və yazıçısı.

Məşhur *"В лесу родилась ёлочка"* uşaqların Yeni il mahnısının sözlərinin müəllifidir.

Mənşəyi
-------

Litvanın Gedroyts knyazlığı ailəsində anadan olub. Atası - Adam Gedroyts, məsləhətçi rütbəsinə yüksəlmiş Moskva Poçt İdarəsinin rəsmisi olub.

Həyatı
------

Həyatı haqqında az şey məlumdur. M. B. Pussel qadın gimnaziyasını bitirib. Qohumlarının dediyinə görə pedaqoji bacarığa sahib idi. Müəllim olaraq da, Sovet dövründə isə bir neçə onilliklər ərzində kitabxanaçı kimi də işləyib. Moskvada Pyatnitskoye qəbiristanlığının 11-ci hissənin ikinci məhəlləsində dəfn edilib.

Ədəbi fəaliyyəti
----------------

Uşaqlıqdan şeir yazırdı. İlk essesi 1896-cı ildə ("Körpə" jurnalındakı "Kiçik çay" şeiri) çap şəklində ortaya çıxdı. O vaxtdan etibarən Kudaşevanın şeirləri və uşaq nağılları "A" təxəllüsü altında "Körpə", "Atəşböcəyi", "Qar dənəsi", "Günəş" kimi bir çox uşaq jurnalının səhifələrində *"А. Э", "А. Эр", "Р. К."* kimi təxəllüslərlə görünməyə başladı. "Məşhur olmaq istəmirdim, amma yazmayada da bilmədim" — daha sonra xatirələrində deyirdi. 1899-cu ildə "Rus Düşüncəsi" jurnalı Kudaşevanın böyüklər üçün olan yeganə "Leri" hekayəsini dərc etdi. Hekayə nəcib bir ailədən olan bir qızın yetkinlik və gənclik illərindən, parlaq bir zabitə ilk böyük sevgisindən bəhs edir.

Şam ağaçı haqqında mahnı
------------------------

1903-cü ilin dekabrında "Körpə" jurnalının Yeni il sayında "А. Э" təxəllüsü ilə imzalanmış "Şam ağacı "şeiri dərc olundu. İki il sonra Leonid Bekmanın bəstələdiyi musiqinin şeir milli şöhrət qazandı, lakin əsl müəllifinin adı uzun müddət naməlum qaldı. Raisa Adamovna "Şam ağacı" nın mahnıya çevrildiyini bilmirdi. 1941-ci ildə müharibə başlamazdan bir qədər əvvəl şeiri "Şam ağacı" (M. - L .: Detizdat, 1941) məcmuəsində təkrar nəşr edilmişdir. Məcmuənin tərtibçisi Esfir Emden xüsusi olaraq şeirin müəllifini axtardı və mətndə Kudaşevanın adını göstərdi.

Bir əfsanə var
Kudaşevanın müəllifliyinin SSRİ Yazıçılar İttifaqına daxil olanda açıqlandığı bir əfsanə var. Bir versiyaya görə, bir dəfə yaşlı bir qadın Maksim Qorkinin ofisini döydü, onun təşkilatına qoşulmaq istədiyini söylədi. Qorki yazdıqlarını soruşduqda, "Yalnız nazik uşaq kitablarıdır" — deyə qadın cavab verdi. Buna cavab olaraq Qorki cavab verdi ki, onun təşkilatına yalnız roman və povestlər yazan ciddi müəlliflər qəbul edilir. "Xeyr, belə deyil" deyə qadın cavab verdi və qapıya tərəf getdi və sonra dönüb soruşdu: "Bəlkə heç olmasa bir şeirimi eşitmisiniz?" və Qorki üçün məşhur sətirlərini oxudu: *"В лесу родилась ёлочка, в лесу она росла, зимой и летом стройная, зелёная была"*(Meşədə şam ağacı doğuldu,meşədə böyüdü,qışda və yazda düz və yaşıl idi.) Bu sətirləri eşidən Qorki dərhal Kudaşevanı Yazıçılar İttifaqına qəbul etdi. Başqa bir versiyaya görə, bu hekayə Aleksandr Fadeyev ilə yaşandı. Fadeyev soruşur: "Yəni bunu yazmısınız?". Harada çap olunduğunu və bu sətirləri əvvəlcə harada oxuduğunu və şeirin son sətirlərinə çatdıqda bütün uşaqların necə ağladığını xatırlamağa başladı. İşçilərini çağırdı və müəllifin dərhal Yazıçılar İttifaqına qeydiyyata alınmasını və ona hər cür kömək göstərilməsini əmr etdi.

Bu hekayənin başqa bir versiyası şair Nikolay Aduyevin dul qadınının yazıçı Viktor Konetskiyə göndərdiyi məktubunda verilir:

> 
>  Müharibə vaxtı yazıçılara əlavə erzaq payı düşürdü. Aduyev hər ay onların dalınca getməkdən nifrət edirdi. Bir dəfə Yazıçılar İttifaqının dəhlizində xəzinə qapısına qəribə bir bir qadının girdiyini gördü və aşağıdakı söhbəti eşitdi: "Hansı siyahıdasan?" - "..." - "Sən nəsr yazıçısısan və ya şairsən?" - "Əslində bir şeir yazmışam ..." - "???" - "Şam ağacı meşədə doğulub ...". Birliyin keçilməz katibi dəhlizə çıxdı və qışqırdı: "Bilirsən bu kimdir ??? Bunu başa düşmürsən! Sən çox cavansan! ". Yaşlı qadın hər şeyi ən yüksək dərəcədə aldı!Beləliklə - nəsillərin xoş xatirəsinə ümid edin!
> 
> — "Elm və həyat"

Ümumilikdə, Raisa Kudaşeva 200-ə yaxın mahnı sözü və hekayə, nağıl və şeir kitabı nəşr etmişdir: *"Санки-самокатки", "Стёпка-растрёпка", "Беда петушка", "Бабушка-Забавушка и собачка Бум"…* 1948-ci ildən uzun fasilədən sonra əsərlərinin kolleksiyaları yenidən çap olunmağa başladı.

Yazıçıya şöhrət və tanınma yalnız səkkiz yaşında ikən, 1950-ci illərin sonlarında gəldi. O zaman yazıçı ilə iki reportaj yayımlandı: biri *"Огоньке"* jurnalında,digəri *"Вечерней Москве"* jurnalında.   Raisa Adamovnanın çox yaşlı vaxtına aid yeganə fotoşəkli *"Огоньке"* də dərc olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Maksim Qorki
* Aleksandr Fadeyev

İstinadlar
----------

1. ↑  "Раиса Кудашева". Все для детей. 2013-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-14.
2. ↑  «Наука и жизнь», № 12, 2007. — С. 69.

Ədəbiyyat
---------

* *Кляцко Л.* Когда родилась «Ёлочка»? // Вечерняя Москва. — 1963, 30 дек.
* *Бекман-Щербина Е.* Мои воспоминания. — М. 1961.
* *Жаров М.* Жизнь, театр, кино. — М. 1967.
* Две беседы С.Я. Маршака с Л.К. Чуковской // Маршак С.Я. Собр. соч. — М. 1971. — Т. 7.

Xarici keçidlər
---------------

* *Цветков, Сергей Эдуардович|Сергей Цветков*. "Şam" ağacının kökü necə böyüyür

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | MusicBrainz · Лаборатория Фантастики |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0003 7956 2868 · VIAF: 56151776817418012287 · WorldCat VIAF: 56151776817418012287 |