recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nigar xanım** (1856[…], Konstantinopol – 1918, Konstantinopol) (نگار خانم) — Osmanlılar dövründə yaşayan türk şair. Atası macar əsilli Makar Osman Paşa idi.

Həyatı
------

İstanbulda 1856-cı ildə anadan olub. Əsl adı Şandor Farkaşdır və 1848-ci il Macarıstan İnqilabından sonra Türkiyəyə sığınan və "Macar" ləqəbi ilə tanınan Osman Paşanın qızıdır; Anası, vəzir Keçecizadə Fuad Paşanın katibi Nuri bəyin qızı Əminə Rifati Xanımdır. Yeddi yaşında o, Kadıköydəki Madam Qarosun internat məktəbinə verilir. Bu məktəbdə o, yunan, italyan və erməni dilləri ilə yanaşı, fransız dili, fortepiano, rəssamlıq və tikiş sənətini də öyrənir. O, çarşab yaşının yaxınlaşması ilə əlaqədar olaraq məktəbdən ayrılır, fortepiano və dil dərslərini evdə davam etdirib.
Erkən yaşda evliliyindən Sâlih Münir, Sâlih Feridun ve Sâlih Kerâmet adlı uşaqları dünyaya gelir. Yeddi il sonra həyat yoldaşından ayrılır. "Əfsus" adlı şeir kitabını çap etdirir.
Nigar Xanım ilk böyük səfərini 1905-ci ildə etdi və Əhməd Cövdət Paşanın qızı Əminə Səmiyə Xanımın dəvəti ilə Serezə getdi. Nigar Xanım müxtəlif illərdə Misir, İtaliya, Fransa və Rumıniyaya kimi ölkələrə səfər edir. 
1918-ci ildə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Nigar Xanım yazıçılıq fəaliyyətinə on dörd yaşında ölən qardaşı Əlinin ölümünə yazdığı mərsiyə ilə başlayıb. Son əsəri də Atıfpaşazadə Rauf bəyin ölümü üçün yazdığı mərsiyədir.
Nigar Xanım hekayə, pyes, tərcümə, xatirələr qələmə almışdır

### Əsərləri

* Şeir kitabları
* Efsûs I (1877)
* Efsûs II (1891)
* Niram (1896)
* Aks-i Seda (1900)
* Elhan-ı Vatan (1916)

Pyes

* Tesir-i Aşk (1978, ölümünden sonra yayınlandı)

Xatirə 

* Hayatımın Hikåyesi (1959, ölümünden sonra yayınlandı)

Həmçinin bax
------------

* Macar inqilabı (1956)
*

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | LCCN: nr96026710 · VIAF: 25009725 · WorldCat VIAF: 25009725 |

* 1956-cı il Macarıstan inqilabı - MƏĞLUBİYYƏTİN TARİXÇƏSİ
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Nigar Hanim // WomenWriters (ing.).
2. 1 2 3 4  Nigâr bint Osman // Faceted Application of Subject Terminology.
3. ↑  *Anar.* Min beş yüz ilin oğuz şeri. Antologiya, I kitab (az.). Bakı: "Azərbaycan". 1999. Archived from the original on 2022-07-18. İstifadə tarixi: 2017-07-08.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | LCCN: nr96026710 · VIAF: 25009725 · WorldCat VIAF: 25009725 |


Vikimənbədə ***Müəllif:Nigar Xanım bint Osman*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

Ahmet Cevdet Paşa Kimdir? /Mecelle
Şair Nigâr Hanım, kendi hayatını anlatıyor...
**Limon turşusu** (*2-hidroksi-1,2,3-propantrikarbon turşusu*, 3-hidroksi-3-karboksipentandiol) (C6H8O7) — ağ rəngli kristal maddədir; el arasında "lumu duzu" və ya "limon duzu" kimi da tanınır  Arxivləşdirilib 2016-04-09 at the Wayback Machine.

Xassələri
---------

Ərimə temperaturu 153 °S-dir. Suda yaxşı həll olur. Etil spirtində həll olur. Dietil spirtində az həll olur. Üçəsaslı zəif turşudur. Limonturşusunun duzları və efirləri sitratlar adlanır.

Alınma qaydası
--------------

Limon turşusu limon və ya yabanı nar şirəsindən, eləcə də tənbəki yarpaqlaından, şəkər məhlulunu xüsusi göbələklərlə qıcqırtmaqla alınır. Qeyd edək ki, tütündə 7-8%, yabanı narda 9%, limonda isə 10%-ə qədər limon turşusu olur. Limon turşusunun limon və nar şirəsindən alınması çox mürəkkəb prosesidir. Bu zaman əvvəlcə təmiz və şəffaf şirə alınır. Bu məqsədlə yabanı nardan istifadə etmək məsləhətdir. Yabanı nar şirəsindən limon turşusu almaq üçün onu əhənglə qarışdırıb limon turşusunun kalsium duznu əldə edir, üzərinə sulfat turşusu əlavə etməklə sərbəst limon turşusu alırlar. Əmələ gələn kalsium-sulfat çökür və məhlul filtrdən keçirilərək təmizlənir. Məhlulun tərkibində 10%-dən 15%-ə kimi limon turşusu olur. Məhlul ehmalca buxarlandırılır və limon turşusunun konsentrasiyası artır. Məhlul soyudulur və limon turşusu kristallaşdırılır. Alınmış kristalları ağır metallardan və boya maddələrindən təmizləmək üçün onu hidrogen-sulfid, əhəng suyu və aktivləşdirilmiş kömürlə təmizləyirlər.

İstifadəsi
----------

Kristallaşdırılma üsulundan asılı olaraq yeyinti məqsədləri üçün istifadə olunan limon turşusu xırda və ya iri kristallar şəklində olur. Limon turşusu suda və spirtdə yaxşı həll olur. Xoş turş malikdir, ağızın selikli qişasını qıcıqlandırmır. Şirniyyat məmulatlarının, kompotların və digər yeyinti məhsullarının hazırlanmasında və kulinariyada istifadə olunur. Texniki və tibbi məqsədlər üçün də tətbiq edilir.

Pərakəndə satış üçün limon turşusu 10-20 q kütlədə kağız (karton) qutucuqlarda qablaşdırılır. Yeyinti sənayesində, sipirtsiz içkilərin, kompot və mürəbbələrin istehsalında, eləcədə kulinariyada daha çox istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Weast R. C.* CRC Handbook of Chemistry and Physics (1st student edition) (ing.). / R. C. Weast 1 CRC Press, 1988. ISBN 978-0-8493-0740-9

Vikianbarda Limon turşusu ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Ləkətağ körpüsü** — Culfa rayonunun Ləkətağ kəndində, Əlincə çayının üzərində orta əsrlərə aid memarlıq abidəsidir.

Körpü Əlincə çayının sol sahilində yerləşən digər Culfa kəndlərini Ləkətağ ilə əlaqələndirmək məqsədilə inşa olunmuşdur.

Tarixi
------

Körpü XVI–XVII əsrlərdə, Səfəvilər tərəfindən inşa edilmişdir.

Tədqiqi və xüsusiyyətləri
-------------------------

1991-ci ildə AMEA Naxçıvan Elm Mərkəzinin arxeoloji ekspedisiyası bu ərazidə işləyərkən körpünün ölçülərini və fotosunu götürmüşdür. Körpü tağvari formada olub, müxtəlif həcmli çay və dağ daşlarından tikilmişdir. Onun tağı kənarlarda yonulmuş ağ daşlardan, ortada isə müxtəlif çay daşları ilə hörülmüşdür. Bərkidici maddə kimi iri qum və əhəng qarışığı olan gəcdən istifadə edilmişdir. Aşağı hissədə körpünün eni 7 metrdir. Onun hündürlüyü daş özülə qədər 5, çaya qədər 6,5 metrdir. Körpünün eni 2,7 metrdir. Onun üst hissəsi tamamilə uçub dağılmış, tağı isə uçmaq üzrədir. Belə hesab etmək olar ki, orta əsrlərdə Əlincəçay vadisi ilə uzanan yol Ərəfsə kəndin yaxınlığında çayın sol sahili boyunca davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.290  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.291  (az.)
Vətəni Şimali Amerika nın şimal-şərqidir. Burada iynəyarpaqlı-enliyarpaqlı məşələrdə, təmiz və ya qarışıq əkinlərdə, bataqlıqlarda və dağlarda bitir. Dağlarda 1000–1800 m-dək qalxır. Avropa da 1875-ci ildən becərilir. Hündürlüyü 20–36 m-ə gövdəsinin diametri 60-135 sm-ə çatan, sıx, konusvarı çətirli alçaqboylu ağacdır. Qabığı yarıqlı, bozumtul və ya qırmızımtıl-qonurdur. Gövdəsi qırmızı-qonur qabıqla örtülmüşdür. Zoğları qırmızı-qonur və ya narıncı, parlaq, hamar, sıx, zərif tükcüklüdür. Tumurcuqların uzunluğu 5 mm-ə çatıb, şabalıdı-qonur, ucu biz-yumurtavarı, bir az qatranlı, üst qabıqları uzunsov, bünövrəsi parlaq qırmızıdır. İynəyarpaqların uzunluğu 10–15 mm, eni 1 mm-ə qədər, parlaq yaşıl, ancaq göyümtül deyil, oraqvarı, yuxarı istiqamətlənmiş, cod iynəli, ucu çox vaxt küt, dördtərəfli, hər iki tərəfdən 1-2 məsaməli xətlidir. Zoğları üstdən çox iynəyarpaqlı, alt tərəfdən isə iynəyarpaqları azdır, sürtüldükdə iynəyarpaqlarından xoş meyvə ətri gəlir. Qozaları qısa zoğlarda tək sallanır, bütövlükdə çoxsaylı, uzunluğu 3-5 sm-ə, qalınlığı 1,5-2 sm-ə çatan, yumurtavarı-oval, qatranlı, əvvəlcə yaşılımtıl-bənövşəyi, sonradan qırmızı-qonur rəng alır. Toxum qabıqlarının uzunluğu 13 mm-ə qədər, yumurtavarı, yumru, qabarıq, cod, zolaqlı, qısa tükcüklü, kənarları bütöv, bəzən zəif, xırda dişli, içəridən tünd-qırmızıdır. Kənar qabıqları çox xırda, uzunsov-yumrudur. Toxumların uzunluğu 3 mm-ə qədər olub, qaramtıl və ya boz-qonur rənglidir. 350-400 (450-500) ilədək yaşayır.

Çox dekorativdir. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədəuyğundur. Yuxarı zoğlarını sıx örtən tünd-yaşıl iynəyarpaqların fonunda çoxsaylı, qırmızı, xırda qozaları və qırmızı-qonur gövdəsi ağaca xüsusi bəzək verir. Abşeron da, Qəbələ də yaşıllaşdırmada rast gəlinir.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.


|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q469151
* Wikispecies: Picea rubens
* EoL: 1033620
* EPPO: PIERU
* EUNIS: 150690
* FEIS: picrub
* FNA: 233500913
* GBIF: 5284717
* GRIN: 316777
* iNaturalist: 121931
* IPNI: 195909-2
* IRMNG: 10765825
* ITIS: 18034
* IUCN: 42335
* NCBI: 3333
* NZOR: d81116c7-1374-4ad0-89e5-f3c2fee93f2e
* PPE: picea-rubens
* Plant List: kew-2563588
* PLANTS: PIRU
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:195909-2
* Tropicos: 24900171
* VASCAN: 7177
* WCSP: 380751
* WFO: wfo-0000482650

 |
**Frenk Arpad Darabont** (28 yanvar 1959, Monbelyar[d], Du, Fransa) — amerikalı film rejissoru. O, üç dəfə "Oskar" və bir dəfə "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd olmuşdur. Karyerasına başladığı ilk vaxtlarda qorxu filmləri "*Qarağac küçəsində qarabasma 3*", "*The Blob*" və "*The Fly II*" üçün ssenari yazmışdır. Frenk ən çox yazıçı Stiven Kinqin əsərlərini ekranlaşdırması ilə tanınma qazanmışdır. O, Kinqin müəllifi olduğu romanları əsasında "*Şouşenkdən qaçış*", "*Yaşıl mil*" və "*Duman*" filmlərini çəkmişdir. Frenk həmçinin "*Gəzən ölülər*" teleserialının ilk mövsümünün rejissorluğunu etmişdir.

Həyatı
------

Frenk Darabont 1959-cu ildə Fransanın Monbelyar şəhərindəki qaçqın düşərgəsində anadan olub. Onun valideynləri 1956-cı ildə Macar inqilabından sonra uşaqları ilə birlikdə Fransaya üz tutmuşdur. Frenk körpə olarkən ailəsi ABŞ-ə köçüb. Onlar Əvvəlcə Çikaqoya, daha sonra isə Frenkin beş yaşı olarkən Los-Ancelesə köçdülər.

Frenkin filmə olan marağı gənc yaşlarında Corc Lukasın rejissoru olduğu "*THX 1138*" filmini görən zaman başladı. O, orta məktəb təhsilini 1977-ci ildə Hollivud Liseyində başa vurmuşdur. Frenk ali təhsil almamışdır.

Məktəbi bitirdikdən sonra Frenk, Hollivuddakı Qraumanın Misir Teatrında işə götürülüb. O, bu kinoteatrda çalışarkən pul ödəmədən çoxlu filmlərə baxmaq imkanı qazanmışdı. Frenk boş vaxtlarında yazı makinasında yazı yazıb, masa başında saysız-hesabsız saatlar keçirərək yazı bacarıqlarını inkişaf etdirdiyini deyir. O, həmçinin uşaqlıq dostu Kodi Hillsə yazıçı kimi inkişafına töhfə verdiyinə görə təşəkkür edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Frank Darabont // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
2. 1 2  Frank Darabont // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  *Elvy, Craig.* "Why Frank Darabont Left The Walking Dead". ScreenRant. September 7, 2019. September 15, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2019.
4. ↑  "Empire". Empire. August 14, 2015. September 4, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2019.
5. ↑  ""Post Mortem with Mick Garris": Episode 1 -- Frank Darabont". IMDb. 2016-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-11.
6. ↑  "A Conversation With Frank Darabont". October 17, 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
7. ↑  Frank Darabont Interview Arxivləşdirilib aprel 5, 2014, at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Frenk Darabont — IMDb səhifəsi
* Lilja, Hans-Åke. Interview Lilja's Library – The World of Stephen King, February 6, 2007
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elxan Əliyev.

**Əliyev Elxan Hacıağa oğlu** — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Elxan Hacıağa oğlu Əliyev 24 dekabr 1933-cü ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1949-cu ildə musiqi məktəbini, 1950-ci ildə isə orta məktəbi bitirmişdir.

1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirdikdən sonra təyinatla göndərildiyi Şahbuz rayon gəzeti redaksiyasında məsul katib kimi işə başlamışdır.

1957-ci ildə o, "Şərq qapısı" qəzetində işləməyə göndərilir və 1965-ci ilədək redaksiyada məktublar, mədəni-məişət və kənd təsərrüfatı şöbələrinin müdiri kimi fəaliyyət göstərir. Bu arada o, SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olur.

1965-ci ildən 1972-ci ilədək Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin baş redaktor vəzifəsində, 1972-1974-cü illərdə isə Azərbaycan KP Naxçıvan şəhər Komitəsi şöbə müdiri vəzifəsində çalışır.

Jurnalistika sahəsində zəngin təcrübəyə malik olduğu, işgüzarlığı və təşkilatçılıq qabiliyyəti nəzərə alınaraq 1974-cü ilin mart ayında Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin olunur. Elə həmin il o, Ulya Noraşen seçki dairəsindən Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə deputat seçilir.

1989-1992-ci illərdə o, jurnalist fəaliyyətinə qayıdaraq Naxçıvan Muxtar Respublikasının "Şərq qapısı" qəzetinin baş redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir.

1992-ci ilin sonunda ailəsi ilə Bakı şəhərinə köçür.

1994-2000-ci illərdə həyat və iş təcrübəsinə uyğun olaraq paytaxtda fəaliyyət göstərən müxtəlif yerlərdə baş redaktor, baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.

2001-ci ilin oktyabr ayının 10-da rəhmətə gedib.

1956-ci ildən rəhmətə gedənədək Kərimova İffət Cəfər qızı ilə evli olub.

Onların 4 övladı olub.

Mükafatları
-----------

* 04.05.1991 — Azərbaycan "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətinin və Naxçıvan Muxtar Respublikası kütləvi informasiya vasitələrinin işçilərinə Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarının verilməsi haqqında" Arxivləşdirilib 2021-09-18 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 4 may 1991-ci il tarixli, 200 nömrəli Fərmanı. e-qanun.az  (az.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Porfiri.
**Porfiri** (*yun.* Πορφύριος) — VI əsrdə Konstantinopol yaxınlığındakı sularda gəmilərə hücum edən və onları batıran böyük balina. Əlli ildən çox fəaliyyət göstərən Porfiri Bizans dənizçilərinin böyük narahatlığına səbəb olmuşdu. İmperator I Yustinian (hak. 527–565) onu ələ keçirməyi vacib məsələyə çevirmişdi, lakin bunun üçün bir yol tapa bilməmişdi. Porfiri sonda Qara dənizin ağzına yaxın sahilə çıxan zaman yerli əhali tərəfindən hücuma məruz qalmış, ardınca onlar tərəfindən parçalanmışdır.

Adı
---

Balinaya Porfiri adını Bizans dənizçiləri tərəfindən verilmişdir. Adın mənşəyi qeyri-müəyyəndir. Bu ad haqqında ümumi fərziyyələr arasında onun dövrün arabaçısı Porfiridən və ya Yunanıstan mifologiyasının tanrılarına qarşı müharibə aparan mifoloji nəhəng Porfiriondan götürülməsi var.

1996-cı ildə Ceyms Allan Stüart Evans bu adın balinanın dəri rəngi ilə əlaqəli olduğunu irəli sürmüşdü. "Porfira" yunan dilində "tünd bənövşəyi" deməkdir və Porfirinin tünd şərab rəngli dərisi ola biləcəyi haqqında iddialar var. Bu, 2002-ci ildə Con Papadopulos və Debora Rasçillo tərəfindən də dəstəklənmişdi. Onlar adın sadəcə "bənövşəyi" mənasını verdiyini düşünürdülər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Crow, Matthew.* Littoral Leviathan: Histories of Oceans, Laws, and Empires // Cavanagh, Edward (redaktor ). Empire and Legal Thought: Ideas and Institutions from Antiquity to Modernity. Leiden: BRILL. 2020. 362. ISBN 978-90-04-43098-3. 2022-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-04.
2. 1 2 3  *Hansley, Keith.* "The Tale Of A Monstrous Whale That Harassed Ships In the Age Of Justinian". The Historian's Hut (ingilis). 28 June 2020. 30 June 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 May 2022.
3. ↑  Nicholson, Oliver, ed. (2018). "Porphyry the whale Arxivləşdirilib 2022-05-27 at the Wayback Machine". The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-866277-8
4. ↑  *Evans, J. A. S.* The Age of Justinian: The Circumstances of Imperial Power (ingilis). London: Routledge. 2002. 293. ISBN 978-1-134-55976-3.
5. ↑  *Kaldellis, Anthony.* A Cabinet of Byzantine Curiosities. Oxford: Oxford University Press. 2017. 32. ISBN 9780190625948.
6. ↑  *Papadopoulos, John K.; Ruscillo, Deborah.* "A Ketos in Early Athens: An Archaeology of Whales and Sea Monsters in the Greek World". American Journal of Archaeology. 106 (2). 2002: 187–227. doi:10.2307/4126243. ISSN 0002-9114. JSTOR 4126243. 2023-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-04.
**Silloqomaniya** — yığıcılıq sindromu, yığıcılıq pozuntusu, kompulsiv yığıcılıq kimi tanınan psixi pozuntu.

Haqqında
--------

Bu pozuntu insanı digərlərinin dəyərli hesab etmədiyi və ya az əhəmiyyət verdiyi əşyalardan belə qurtulmağa qoymur.

Bu psixoloji xəstəlik köhnə əşyalarla vidalaşa bilməməkdən qaynaqlanır. Kasıblıqdan tutmuş, tənbəlliyə, qənaətcilliyə qədər xeyli səbəbləri sadalanır. Əsas səbəb kimi köhnə əşyaların öz sahiblərinə verdiyi yaşanmışlıq duyğusunun hüznüdür, psixoloji sakitliyidir. İnsanlar bu psixoloji sakitliyi, rahatlığı itirməmək üçün köhnə əşyalarından imtina edə bilmir, hətta bəzən evi rəsmən zibilliyə çevirirlər.

Fərd öz köhnə pencəyində özünü daha rahat, xoşbəxt hiss edir. Nə yazıq ki, fərdin silloqomaniyası kəllə-çarxa çıxanda ev köhnə əşyaların zibilliyinə çevirilir.

Bu sindromdan əziyyət çəkən şəxslərin qarşısına çıxan lazımlı və ya lazımsız nə varsa götürüb evinə aparmaq halıdır. Bu şəxslər daha çox zibilliklərə atılmış əşyaları götürməklə məşğuldurlar. Sindromun adı bəzənolan qədim yunan filosofu Diogenin adı ilə da yanaşı çəkilir. Diogen gündəlik həyatda özünün asketizmi və iddiasızlığı ilə məşhur idi. Bu səbəbdən bu pozğunluğun adı bir qədər qeyri-dəqiqdir. Getdikcə sindrom "Plyuşkin"xəstəliyi və ya "qocalıq" sindromu da adlandırılır.

Səbəb
-----

Bu sindromun inkişafına aşağıdakılar səbəb ola bilər.

* inkişaf etmiş ensefalit və ya beynə təsir edən digər xəstəliklər;
* güclü stress;
* baş zədəsinin nəticələri;
* qohumların diqqətinin olmaması;
* təklik;
* ağır itki;
* baş bölgəsində hər hansı cərrahi müdaxilələr;
* alkoqolizm.

Həmçinin bax
------------

* Sindrom

İstinadlar
----------

1. ↑  "DİOGEN SİNDROMU VƏ YA PLYUŞKİN XƏSTƏLİYİNİN SİMPTOMLARI: NECƏ TƏZAHÜR EDİR VƏ MÜALİCƏ ÜSULLARI". 2024-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-04.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LNB: 000316637 · Microsoft: 2909331854 · NKC: ph902119 |
**Sindrom** (*yun.* σύνδρομον, σύνδρομο — *eyni səviyyədə, uyğun)* — ümumi patogenezə malik simptomların məcmusu.

Tibbdə və psixologiyada sindrom termini eyni vaxtda baş verən kliniki aşkar olunmuş simptomların oxşarlığına əsaslanır. Belə ki, xüsusiyyətlərdən biri həkimi digər xüsuiyyətlərin olması barədə xəbərdar edir. Bu termin tibbdən kənarda da oxşar hadisələri təsvir etmək üçün istifadə olunur.

Tibb terminologiyasında sindrom yalnız aşkar olunmuş xarakteristikaların məcmusuna aid edilir. Spesifik xəstəlik və ya rahatsızlıq isə əsas səbəb kimi qəbul olunur.

Həmçinin bax
------------

* ADA sindiromu
* Arias sindromu

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Tibb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Treccani |
| Normativ yoxlama | BNF: 119470084 · LCCN: sh85131629 · NKC: ph136548 |
**Ştraux kərtənkələciyi** (*lat.* Eremias strauchi) — Kərtənkələcik cinsinə aid növ.

Rus zooloqu Aleksandr Aleksondroviç Ştaruxun şərəfinə adlandılıb.

Xariçi görünüşü
---------------

Kiçik ölçülü kərtənkələdir. Bədəninin uzunluğu 8 sm, çəkisi 7 q olur. Yuxarı nahiyəsi sarı-, zeytunu- və ya cöşqun boz rəngdə olur.

Həyat tərzi
-----------

Əsasən yarımsəhra zonasında ön dağlıq ərazilərdə yayılır. 1800 m yüksəkliklərə qədər yayıla bilirlər. Əsasən gün olarkən aktiv olurlar. Mart-aprel aylarından aktivləşirlər. Oktyabrdan isə qişlamaya başlayırlar. Hörümçəklər və digər Cücülərlə qidalanırlar.

Yayıldığı ərazilər
------------------

Əsasən cənubi Azərbaycan və Ermənistan, şimal-şərq Türkiyə, şimali İran və Türkmənistanın cənubunda yayılmışdır.

Yarımnövü
---------

Ştraux kərtənkələciyinin iki yarımnövü var:

* Eremias strauchi kopetdaghica Schtscherbak 1972
* Eremias strauchi strauchi Kessler 1878

İstinadlar
----------

1. ↑  The Reptile Database (ing.). / P. Uetz 2015.

Xarici keçidlər
---------------

* The Reptile Database  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG |
**Diyalə qətliamı** — İraqın Diyalə mühafəzəsində 17 iyul 2007-ci ildə "Əl-Qaidə"yə mənsub silahlı şəxslər tərəfindən törədilmiş qətliam. Hadisə nəticəsində 46 nəfər həlak olmuşdur. Qətliamı törədənlər 2008-ci ilin yanvarında həbs edilmişlər.

Qətliam
-------

Avtomobil vasitəsilə hərəkət edən "Əl-Qaidə"yə mənsub silahlı şəxslər İraqın Diyalə mühafəzəsində kəndlərə hücum etmişdir. Hadisə nəticəsində 46 nəfər həlak olmuşdur, 4 nəfər yaralanmışdır. Minlərlə ABŞ və İraq əsgəri bir neçə yüz "Əl-Qaidə" döyüşçüsünün nəzarət etdiyi Bəkubədə əməliyyat keçirmişdir. Buna baxmayaraq, Amerika hərbi komandirləri çoxlu sayda "Əl-Qaidə" lideri əməliyyatdan əvvəl şəhəri tərk etmişdi. 16 yanvar 2008-ci ildə İraq qüvvələri Diyalə mühafəzəsində yerləşən bir neçə kəndə basqın etmiş, bu qətliamı törədənlər də daxil olmaqla 53 terrorçunu həbs etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "قتلى بتفجير مرآب السفارة الإيرانية ببغداد ومجزرة بديالى". 2021-01-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-03.
3. ↑  "اعتقال 53 ارهابيا من بينهم 'جزار الدويلية' بديالى". 2008-01-16. 2021-01-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-03.
**Sosialist əmlakının oğurlanmasına qarşı Mübarizə İdarəsi** (*rus.* Отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности, qısaca OBXSS) — 1937–1946-cı illərdə SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığının, 1946–1991-ci illərdə isə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində mövcud olan dövlət ticarəti, istehlak, sənaye və fərdi əməkdaşlıq təşkilatları, satınalma orqanları və əmanət banklarında sosialist mülkiyyətinin oğurlanmasına qarşı mübarizə şöbəsi. SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin "Dövlət müəssisələrinin, kolxoz təsərrüfatlarının və kooperasiya əmlakının qorunması və ictimai (sosial) əmlakın möhkəmləndirilməsi haqqında" 7 avqust 1932-ci il tarixli qərarına əsasən həyata keçirilən oğurluğa qarşı təcili kampaniya başa çatdıqdan sonra yaradılmışdır. Qətnamə Sovet İttifaqı Kommunist (bolşevik) Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi İ. Stalinin təşəbbüsü ilə qəbul edildi və ilk dəfə olaraq *sosialist mülkiyyətinin oğurlanması* anlayışı formalaşdırıldı. Fövqəladə tədbirlər kütləvi oğurluqların qarşısını almağa və ölkənin ərzaq ehtiyatlarını 1932–1933-cü illərdəki qıtlığa qarşı mübarizəyə səfərbər etməyə kömək etdi, lakin onlardan sonra ölkənin OBXSS-ə həvalə edilmiş oğurluğun qarşısını almaq və aradan qaldırmaq üçün sistemli işə ehtiyac duydu.

2011-ci ilə qədər İqtisadi Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi Rusiyada oxşar funksiyaları yerinə yetirirdi. 2011-ci ildə Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin növbəti islahatından sonra, İqtisadi Təhlükəsizlik və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi və Rusiya Federasiyasının təsis qurumları səviyyəsində nəzarət və ya əməliyyat-axtarış bölmələri və rayon səviyyəsində şöbələr yaradıldı.
**Mikayıl Yusifov** (d. 24 aprel 1982, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycanlı sabiq futbolçu. Qapıçı mövqeyində çıxış etmişdir. Bir neçə Azərbaycan klubu ilə yanaşı xaricdə Türkiyənin "Qartalspor" klubunda da oynamışdır.

Həyatı
------

Mikayıl Yusifov 24 aprel 1982-ci ildə Bakıda anadan olub.

Ailəsi
------

Əkiz qardaşı Rafael Yusifov da futbolçu olmuş, amma zədə səbəbindən karyerası tez başa çatmışdır.

Karyerası
---------

Mikayıl dövrünün ən istedadlı qapıçılarından biri hesab olunsa da, karyerası uğurlu alınmamışdır.

### Klub karyerası

O, peşəkar futbola "Şəfa"da 1998-ci ildə başlayıb. "Şəfa"da oynadıqdan sonra hərbi xidmətlə əlaqədar MOİK-də çıxış edib. Ardınca, 2005-ci ildə "Xəzər-Lənkəran"a keçib, 2 il Lənkəran təmsilçisinin uğurları üçün çalışıb. Arada 1 ili - 2007/2008 mövsümünü ölkə xaricində - Türkiyənin "Qartalspor" klubunda keçirmişdir.

Mikayıl 2008-ci ildə "Muğan"la anlaşıb. 3 oyunda 10 qol buraxması Mikayılın bu dəfə nəinki klubdan, ümumiyyətlə futboldan ayrılmasına səbəb olub. 2012/13-cü il mövsümündə cəmi 2 oyunda "Turan"da görünür.

Karyerasını bitirdikdən sonra Almaniyaya getmişdir.

### Milli komanda karyerası

Braziliyalı mütəxəssis Karlos Alberto Torresin dövründə milli komandaya dəvət olunmuşdur. İlk oyununu 23 fevral 2005-ci ildə yoldaşlıq oyunu çərçivəsində Trinidad və Tobaqo yığmasına qarşı keçirmişdir. O, debüt oyununda qapıçı Rauf Mehdiyevi 46 dəqiqədə əvəz edərək, ikinci hissədə meydanda olmuş və bir top buraxmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Xəzər Lənkəran"ın ilk və yeganə çempionluğu haqqında YAZI Arxivləşdirilib 2022-03-30 at the Wayback Machine. sportal.az  (az.)
2. ↑  Turkish Club Which Mikhail Yusifov Plays for Indebted to Fans: Club’s President[*ölü keçid*]
3. ↑  Azərbaycan yığmasının qapıçısı Asiyada komanda axtarır Arxivləşdirilib 2023-07-28 at the Wayback Machine. apasport.az, 16.09.2009  (az.)
4. 1 2  International Friendly Matches 2005 Arxivləşdirilib 2015-04-19 at the Wayback Machine. rsssf.com  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* Mikayıl Yusifov National-Football-Teams.com'da
* Profile at TFF.org
**Tur Heyerdal Ekspozisiya Muzeyi** — Qərb Universitetində fəaliyyət göstərən muzey. Qərb Universitetinin fəxri professoru Tur Heyerdala həsr olunmuş Mini Sərgi Mərkəzidir.

Tarixi
------

Muzey 2014-cü ildə yaradılmışdır. Belə ki, həmin ilin 12-20 may tarixində keçirilmiş Tur Heyerdalın 100 illiyinə həsr olunmuş Film Festivalı çərçivəsində universitetdə sərgi otağının rəsmi açılışı olmuşdur.

Muzeyin yaradılmasında "Azerbaijan İnternational Magazine" jurnalının redaktoru Betti Bleyerin böyük köməyi olmuşdur.

Yeri
----

Muzey universitetin əsas binasının ikinci mərtəbəsində yerləşir.

Eksponatları
------------

Burada alimin sənədli filmləri, qəzet və jurnal məqalələri, ekspedisiyaları haqqında kitablar, bəziləri Tur Heyerdalın özü tərəfindən yazılmış xatirələr, əl yazılı açıqcalar, möhtəşəm səyahətlərindən şəkillər, eləcə də Azərbaycana səfərləri zamanı çəkilmiş fotoların daxil olduğu arxiv materialları toplanmışdır.

Tur Heyerdalın bu kitabları da Qərb Universiteti tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdu:

1. Kon-Tiki səyahəti
2. Ra ekspedisiyası
3. Tədqiqatlar silsiləsi (I-IX kitablar)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Tur Heyerdal Ekspozisiya Muzeyi Arxivləşdirilib 2017-09-12 at the Wayback Machine. wu.edu.az  (az.)

| ⛭**Qərbi Kaspi Universiteti** |
| --- |
| Rektorları | Andris Leitas |
| Muzeyləri | Tur Heyerdal Ekspozisiya Muzeyi |
**Okkultizm** — Kultizm və mistisizm. Ümumi mənada, elmin əhatə dairəsindən kənarda qalan fövqəltəbii inanc və əməllər toplusu.

Gizli məlumatlar mənasını verən *okkultizm* latın sözü olub "gizləmək", "saxlamaq" mənasını verən **occulare** sözünün kökündən gələn "okkultus" (gizli) sözündən götürülmüşdür. Ümumilikdə okkultizm keçmişdən bu günə, bu gündən gələcəyə mövcud olmuş, olan və olacaq müəmmaların açıqlanmasında xüsusi bir bilgi mənbəyidir və gələcəkdə daha da zənginləşəcəkdir.

Okkultizm özündə bir neçə sirli bilgiləri cəmləmişdir və bu bilgilərin istər qorunub saxlanılmasında, istərsə də açıqlanmasında xüsusi əhəmiyyətli yer tutur. İlkin başlanğıcda qərbdə, Avropada yaranıb formalaşan okkultizm sonradan bütün dünyada məşhurlaşan gizli bilgilər mənbəyi kimi tanınan məlumatlar toplusuna çevrilmişdir.

Okkultizmin içinə aldığı məlumatlardan magiya (cadu və cadugərlik), astrologiya (nücum elmi), numerologiya (rəqəmlərin sirri), simvolizm (simvolların sirri), teologiya (ruhi varlıqlar) kimi bilgilər xüsusi yer tutur.

Okkultizm bu gün Azərbaycanda yeni tanınmaqdadır. Ancaq bu o demək deyil ki, bu xalqın gizli elmlərdən xəbəri olmamışdır. Əksinə, Azərbaycan xalqının çox dərin keçmişi vardır. Bu böyük ulusun şafağ elmi şərqdə tarixin qaranlığında unudulmaqdaykən qərb alimləri tərəfindən araşdırılaraq müasir dünyamızda qərbdən dəyişmiş halda, haradasa qərb təsirində formalaşıb okkultizm adı ilə bizə qayıdan elmdir.

Okkultizm həm elmin, həm də dinin açıqlaya bilmədiyi müəmmaların açıqlanmasında vasitələrdən sayılır. Ədəbiyyatda okkultizmə geniş şəkildə Amerikalı yazıçı **Hovard Filips Lavkraft** müraciət etmiş, əsərlərində qədim Hindu inanc, din və tanrılarını təsvir etmişdir (Ktulhu kultu, Yiq tanrısı və s.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Fəlsəfə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bustan** (*fars.* بوستان‎) — Sədi Şirazinin 1257-ci ildə yazdığı lirik əsəri.

Sədi Şirazi Şərq ədəbiyyatının ən görkəmli nümayəndələri olan Nizami, Füzuli, Firdovsi, Xəyyam və Hafiz kimi əsərləri dünya mədəniyyəti xəzinəsinə daxil olan şairlərdəndir. Qədim mənbələrin dediyinə görə Sədi ölməz iki əsər və çoxlu qəzəllər, qitə və rübailər yazıb yaradıb.

Sədi Şirazinin iki ən məşhur əsəri «Gülüstan» və «Bustan»dır. Hər iki əsər 1654-cü ildə alman dilinə tərcümə edilərək ilk dəfə avropalılara təqdim edilib.

Məzmun
------

Əsərin 2017-ci il azərbaycanca nəşrinin üz qabığı
Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

"Bustan" lirik janrda yazılmış islami nəsihətlərdən, dini baxımdan ədliyyə, təvəzökarlıq, bərabərlik kimi keyfiyyətlərin tərifindən ibarətdir. Bundan savayı əsər dərviş mədəniyyəti haqqında məlumat verir.  

Faydalı nəsihətlər, zərbi-məsəllər, incə duyğularla zəngin olan bu əsərlər Yaxın və Orta Şərq xalqları arasında xüsusi şöhrətə malikdir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər Mirmehdi Seyidzadə tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib və Bakıda nəşr olunub. "Bustan" 1964-cü ildə Bakıda, "Azərnəşr"də təkrar çap edilmişdir.

"Bustan" və "Gülüstan" 2004-cü ildə "Bustan" əsərinin 1964, "Gülüstan" əsərinin isə 1987 nəşri əsasında təkrar nəşrə hazırlanmış və Bakıda, Öndər nəşriyyatında 400 səhifədə, 25 min tirajla yenidən çap edilmişdir.

Əsər 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 400 səhifədə yenidən çap edilib. Kitaba onun iki ən məşhur əsəri – «Gülüstan» və «Bustan» əsərləri salınıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Gülüstan \* Bustan" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-03.
2. ↑  Sədir Şirazi, "Bustan", Bakı, "Azərnəşr, 1964"
3. ↑  Sədi Şirazi. Seçilmiş əsərləri Arxivləşdirilib 2022-05-16 at the Wayback Machine; Farscadan tərcümə ed. M.Seyidzadə, M.Soltan, R.Sultanov, İ.Şəms; Ön sözün müəllifi. M.Məhəmmədi.- Bakı: Öndər, 2004.- 400 s. ISBN 9952-416-42-2

Həmçinin bax
------------

* Gülüstan

Xarici keçidlər
---------------

* Sədi Şirazi. Seçilmiş əsərləri; Farscadan tərcümə ed. M.Seyidzadə, M.Soltan, R.Sultanov, İ.Şəms; Ön sözün müəllifi. M.Məhəmmədi.- Bakı: Öndər, 2004.- 400 s. ISBN 9952-416-42-2
* "Gülüstan \* Bustan" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-03.
Aşit kəndinin yaxınlığında 3 nömrəli Arlan neft quyusunun tapılmasına dair abidə
**Arlan neft yatağı** (başq. Арлан нефть ятҡылығы) — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının ərazisində olan neft yatağı.

K-114 nömrəli neft buruğu
Paytaxt olan Ufa şəhərindən 125 km şimal-qərbdə, Volqa-Ural neftli-qazlı hövzəsində yerləşir. Sahəsi 2,3 min km2-dir. 1955-ci ildə kəşf olunmuşdur. Yataq çoxlaylıdır, 0,8–1,3 km dərinlikdə, Alt və Orta Karbon yaşlı süxurlardadır. Burada neftin sıxlığı 0,88–0,89 kq/m³, tərkibində kükürdün miqdarı 2,4–3,6 %-dir.

Ədəbiyyat
---------

* Газпром нефтехим Салават. Энциклопедия. Уфа. изд. Башкирская энциклопедия, 2013.  (rus.)
* Геологическое строение и разработка Арланского нефтяного месторождения. Уфа. 1997.  (rus.)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  ARLAN NEFT YATAĞI Arxivləşdirilib 2022-08-06 at the Wayback Machine. ensiklopediya.gov.az  (az.)
|  |
| --- |
| Kəllə kapellasıpol. Kaplica Czaszek |
|  |
| Ölkə | Polşa |
| Şəhər | Kudova-Zdruy |

**Kəllə kapellası**  (pol. Kaplica Czaszek) rəsmi olaraq **Müqəddəs Bartolomey kilsəsi** (Kościół świętego Bartłomieja) — Kudova-Zdruy şəhərində yerləşən kütləvi məzarlıq olaraq 1776-cı ildə Qlas qraflığında inşa edilmiş ossuar ibadətgahdır. Polşadakı yeganə, Avropada altı ossuar ibadətgahından biridir.

Tarixi
------

Kapella 1776-cı ildə çex mənşəli bir kilsə keşişi Vaclav Tomaşek tərəfindən Otuzillik müharibədə, Sileziya müharibəsində şəhid olanlar , həmçinin vəba, sifilis və aclıqdan ölənlər üçün dəfn yeri olaraq inşa edilmişdir. Buna nümunə olaraq Kapuçin rahiblərinin sümüklərinin dəfn olunduğu Santa Maria della Conzionie Roma kilsəsi oldu. On səkkiz il ərzində (1776-dan 1794-cü ilə qədər) Tomaşek sümükləri toplayıb təmizlədi və sonra kilsəyə yerləşdirdi. Tikinti yerli aristokrat Leopold von Leslie tərəfindən maliyyələşdirildi. Tikinti başa çatdıqdan qısa müddət sonra Ata Vaclav Tomaşek dünyasını dəyişdi.
Hal-hazırda ildə bir dəfə (14-15 avqust gecəsi) kilsədə dəfn olunan insanlar, qəza və ya xəstəlik səbəbindən ölənlər yad edilir.

Arxitektura və interyer
-----------------------

Kilsədə üç min kəllə, eləcə də təməlində 21 min insanın sümükləri vardır. Tomaşek və kilsənin digər qurucularının (müqəddəs Şmidt və qəbir qazmaçısı Langer) kəllələri 1804-cü ildə qurbangahın üstünə qoyulmuşdur. Kilsədə administrasiyasının rəhbərinin və onun həyat yoldaşının, bir ciddi zərər görmüş tatarın (bunu onun anatomiyası sübut edir) və boyu 2 metr olan insanın bud sümüyünü (böyük ehtimalla bir isveçliyə aiddir) görmək mümkündür. Kənd administrasiyasının rəhbəri olan Martinesin kəlləsində güllə yerini görmək mümkündür. O, Otuzillik müharibə zamanı prussiyalılar tərəfindən öldürülmüşdür. Onun həyat yoldaşıda ərini bədəni ilə qorumaq istəyərkən iti bir alətlə öldürülür. Bunu kəllənin üzərində olan zədələr isbatlayır.

Kilsənin içərisində bir çarmıxın və iki mələyin həkk olunmuş təsvirləri var. Girişin sol hissəsində polyak, çex və alman dillərində bir yazı vardır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kaplica Czaszek: The Chapel of Skulls". Atlas Obscura (ingilis). 2020-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
2. ↑  *Lori Zimmer.* "6 Creepy Churches Made of Bones". Inhabitat (ingilis). 10.09.2015. 2020-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
3. ↑  "Часовня черепов в Польше". Тайны мира (rus). 20.03.2014. 2020-03-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
4. ↑  *Perrin Doniger.* "This Beautiful Chapel in Czermna, Poland, Is Constructed Out of Thousands of Human Bones". Smithsonian Magazine (ingilis). 29.10.2013. 2021-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
5. ↑  "Кудо́ва-Здру́й (Kudowa-Zdrój)". StudentPortal (rus). 18.04.2016. 2020-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
6. ↑  "Церковь из костей". WomanAdwice (rus). 2020-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
**Rüstəm Sabir oğlu Usubov** — 2005–2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun birinci müavini, ll dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.

Həyatı
------

1954-cü il oktyabrın 4-də Gəncə şəhərində anadan olmusdur. 1982-ci ildə Tomsk Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Rusiya Federasiyası prokurorluq orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə işləmiş, 1985-ci ildə Azərbaycan Respublikasının prokurorluq orqanlarına işə qəbul olunaraq Bakı şəhər prokurorluğunun boyük müstəntiqi, Respublika Prokurorluğunun İstintaq idarəsinin prokuroru, Bas prokurorun yanında xüsusilə mühüm işlər uzrə müstəntiqi, boyük müstəntiqi, Respublika Prokurorluğu İstintaq idarəsinin 1-ci istintaq şöbəsinin rəisi, həmin idarənin Xüsusilə təhlükəli cinayətlərin istintaqı şöbəsinin rəisi, Bakı şəhər prokurorluğunun İstintaq şöbəsinin rəisi, Bakı şəhəri Xətai rayon prokuroru, Hərbi prokurorluğun İstintaq idarəsinin prokuror-kriminalisti, Baş Prokurorluğun Prokurorluqda İstintaqa Nəzarət İdarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 avqust 2005-ci il tarixli Sərəncamı Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun birinci müavini təyin edilib. 21 may 2020-ci ildə prezidentin sərəncamı ilə tutduğu vəzifədən azad edilib.

ll dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir. Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvüdür. Baş Prokurorluğun Ali Attestasiya Komissiyasinin sədridir.

Ailəlidir, üç övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Prezident Rüstəm Usubovu da işdən çıxardı
**İslam və elm** — İslamın geniş şəkildə yayıldığı və İslam dövlətlərinin inkişaf etdiyi çağlarda İslam torpaqlarında bir çox elm adamı yetişmiş və elmi fəaliyyətlər vüsət almışdır. "Elm" termini "bilik" mənasına gəlir və İslam mədəniyyətində mühüm yerə sahibdir.

İslamın qızıl çağı
------------------

"İslamın qızıl çağı", yaxud "İslam intibahı" adlandırılan dövr VIII əsrdən XVI əsrədək İslam aləminin inkişafını ifadə edən mərhələdir. Bu dövrdə anatomiya və astronomiya kimi elmlər də öyrənilmişdir.

Quran və elm münasibəti
-----------------------

Quran və elm münasibəti İslam dünyasında İslam və elm münasibətindən ayrı olaraq, xüsusi bir yerə malikdir. Bəzi İslami qruplar Quranın keçmiş və gələcək hər şeyi əhatə etdiyi, bu səbəblə də elmi inkişafları nəzərdən qaçırmayacağı fikri ilə Quranda müxtəlif elmi kəşf və inkişaflaran işarə edən ayələr olduğunu və bu vəziyyətin möcüzə hesab edildiyini vurğulayır. Bəzi müəlliflər isə Quran ayələrini elmi məlumatlarla izah etməyi filoloji, ritorik və inanc cəhətdən təhlükəli hesab etmişdir. Bəzi şəxslər də Quran və elm arasında cifr, əbcəd kimi hürufilik metodları istifadə edərək əlaqə yaratma və Quran ayələrindən yeni mənalar çıxarmağa meyillidir. Məsələn, "ələq" kəlməsinə yüklənən "genetik kod" mənası, yaxud Quranda DNT VƏ RNT-dan bəhs edildiyi iddiası bu meyilin hüdudlarını göstərmək üçün nümunə ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Muslim Heritage". 2011-02-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
2. ↑  "Islamic astronomy by Owen Gingerich". 2011-01-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
3. ↑  "Islam and Science – Concordance or Conflict?". 2013-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
4. ↑  "PDF" (PDF). 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-10-29.
5. ↑  "MucizeYalanlari". 2015-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
**Toyen** əsl adı **Mariya Çerminova**(çex. *Toyen, Marie Čermínova* 21 sentyabr 1902[…] – 9 noyabr 1980[…], VII arondisman (Paris)[d]) — Həm təsvir, həm də qrafika ilə məşğul olan çex rəssamı. Poetizm (Çexiyada) və sürrealizm nümayəndəsi.

Bioqrafiyası
------------

Mariya 1902-ci ilin 21 sentyabrında praqada anadan olmuşdur. 1919-1922-ci illərdə Mariya Çerninova Praqa Rəssamlıq Akademiyasında sənət təhsili alır. 1920-ci illərin ortalarında Parisə gəlir, orada 1920-ci illərin sonlarında Andre Breton və Pol Eluardın dairəsindən olan sürrealistlərə qoşulur. 1923-cü ildə Mariya Çerminova Toyen professional təxəllüsünü qəbul edir. Toyen adı, vətəndaş mənasını verən fransızca "citoyen" sözündən yaranmışdır. 1923-cü ildə Praqa avanqard qrupu Devyatisil qrupuna qoşulur. Əvvəlcə o, kubizm, purizm, sonra erotizmlə maraqlanır. Bundan sonra sürrealizmə gəlir. Rəssamın ilk rəsm sərgisi 1926-cı ildə Paris Müasir İncəsənət Muzeyində baş tutur. Doğma vətənində ilk sərgisi evdə, Praqada 1935-ci ildə baş tutur. Toyen Çexoslovakiya Sürrealistlər Cəmiyyətinin qurucularından biridir (1934-cü ildə).
Toyen üçün ən məhsuldar dövr, ən məşhur kiçik formatlı kətanlarını hazırladığı 1928-1938 arasındakı dövr idi. Bəzilərində rəssam Fransada İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranan avanqard informasiyaizm tendensiyasının öncülü kimi çıxış edir. Alman işğalı illərində Toyen işlərini gizlətmək məcburiyyətində qalır, çünki onun işləri nasistlər tərəfindən degenerativ sənət əsərlərinə aid edilir. Nəhayət 1947-ci ildə Parisə köçərək Çexoslovakiyanı tərk edir. Elə həmin il Denis Rene qalereyasında onun əsərlərindən ibarət sərgisi baş tutur. Toyen Paris sürrealistlər qrupu ilə münasibətləri bərpa edir və 1969-cu ildə o dağılana qədər sıralarını tərk etmir.
Toyen 1980-ci ildə Parisdə vəfat edir. 1947-ci ildə mühacirətə gedərək əsərlərinin çoxunu özü ilə götürdü. Əsərlərinin ən çox təmsil olunan toplusu Fransadadır.

Toyen 20-ci əsrdə Çexoslovakiyanın ən görkəmli qadın sənətçisi sayılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  RKDartists (nid.).
2. 1 2 3 4  Marie Toyen (ing.). 2008.
3. 1 2  Archives de Paris.
4. ↑  .

Toyen alternativ ətəklər və daha çox kişi geyimli geyimlər səbəbindən "qeyri-müəyyən cinsiyyət" şəklində təqdim olunur. Müasirləri Toyen-in qeyri-müəyyən bir şəkildə getdiyini və özünü qadınlara cəlb olunacağını iddia etdiklərini bildirdilər. [3]
Kələm turşusu.
**Kələm turşusu** - bir çox mətbəxdə geniş istifadə olunan, kələmdən hazırlanan turşu növü. Əsasən qış aylarında daha çox istifadə olunur.

Tarixi
------

Qədim Roma yazıçıları Böyük Katon və Kolumella əsərlərində kələm turşusundan bəhs etmişdirlər. Kapitan Ceyms Kuk səyahətləri zamanı özü ilə kələm turşusu ehtiyatları götürürdü.

Yayılması
---------

Kələm turşusu Şərqi Avropa ölkələrindən Azərbaycan, Rusiya, Belarus, Estoniya, Latviya, Litva, Moroviya, Polşa, Ukrayna mətbəxlərində geniş istifadə olunur. Rusiya mətbəxində bəzən piraşkinin içərisinə kələm turşusu qoyulur. Polşada biqos yeməyinin inqredientidir.

Almaniya və Avstriyada kələm turşusu giləmeyvələrlə dadlandırılır. Çilidə kələm turşusu hotdoq və sendviçlərdə istifadə olunur. Pensilvaniyada Yeni il ərəfində kələm turşusu yemək ənənəsi mövcuddur. İnanca görə kələm turşusu yemək gələn il üçün uğur gətirir.

Azərbaycan mətbəxində gülkələmindən də turşu hazırlanır. Bu zaman kərəviz, sarımsaq, üzüm sirkəsi kimi ərzaqlardan istifadə olunur.

Hazırlanması
------------

Kələm turşusunun hazırlanması zamanı kələmdən, duzdan, yer kökündən, eləcə də, qırmızı çuğundurdan istifadə olunur.

Hazırlamaq üçün çox da böyük olmayan kələmlər seçilir, onun üst qatı, özəyi çıxarılır. 4 yerə bölünür, çəlləklərə yığılır, duzlu su tökülür. Kələmə rəng vermək üçün içinə dilim-dilim kəsilmiş qırmızı çuğundur əlavə edilir. Turşumanı sürətləndirmək üçün çəlləyə bir neçə sütül qarğıdalı qoyulur. Çəlləyin suyundan iki həftə ərzində günaşırı götürülür. Turşuma qurtarandan sonra suyun üzərinə bir neçə ovuc təmiz yuyulmuş arpa tökülür. Arpa kələmin üstünü kif bağlamaqdan qoruyur.

İstinadlar
----------

1. ↑  see  Arxivləşdirilib 2008-12-05 at the Wayback Machine / *What did they eat?* which begins "One of Cook's most important discoveries..." and  Arxivləşdirilib 2013-05-01 at the Wayback Machine which additionally mentions "...citrus fruit such as lemons and lime. James Cook ...."
2. ↑  *Saloheimo P.* "[Captain Cook used sauerkraut to prevent scurvy]". Duodecim (fin). 121 (9). 2005: 1014–5. PMID 15991750.
3. ↑  "Pierogi - the best guide to the most popular Polish food". www.tastingpoland.com. 2022-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-01.
4. ↑  "Bigos (Hunter's Stew)". 2022-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-01.
5. ↑  Mimi Sheraton. The German Cookbook: A Complete Guide to Mastering Authentic German Cooking Arxivləşdirilib 2022-06-01 at the Wayback Machine. p. 435.
6. ↑  "Sauerkraut on New Year's a Pennsylvania tradition". TimesUnion.com. 2009-12-31. 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-01.
7. ↑  Gülkələmi turşusu Arxivləşdirilib 2014-09-24 at the Wayback Machine
8. 1 2  Kələm turşusu Arxivləşdirilib 2016-04-14 at the Wayback Machine
**İştirak etməyən iştirakçı** — 1947–1949-cu illərdə Ərəb–İsrail müharibəsi zamanı evlərini tərk edən, qaçan və ya deportasiya edilən, lakin indiki İsrail Dövləti ərazisində qalmış Fələstin ərəblərini təsvir etmək üçün istifadə edilən termin. Onların əmlakı "işdən çıxmayanların əmlakı haqqında qanuna" uyğun olaraq müsadirə edilmişdir, lakin onlar məcburi köçkün kimi İsraildə qalmış və ya daha sonra İsrailə qayıtmışdılar.

1950-ci ildə İsraildəki 156,000 israilli ərəbdən 46,000-i iştirak etməyən iştirakçı sayılırdı. Fələstin QHT-si BADIL-in 2015-ci il hesablamalarına görə, İsraildə 384,200, Fələstin ərazilərində isə 334,600 məcburi köçkün var.

Onlar yaşadıqları evlə eyni ərazidə olsalar, əmlak hələ də mövcud olsa, əmlakın onlara məxsus olduqlarını göstərə bilsələr belə məcburi köçkünlərə əvvəllər yaşadıqları evlərdə yaşamağa icazə verilmir. Onlar hətta bir neçə gündən çox evlərini tərk etmək niyyətində olmadıqları və qeyri-könüllü vəziyyətdə tərk etdikləri halda belə müəyyən bir gündə evlərində olmadıqları üçün İsrail hökuməti tərəfindən qeyri-iştirakçı hesab edilirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Несправедливость и заблуждение. Об идее перевода арабских населенных пунктов из Израиля в Палестину" (PDF). huji.ac.il. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-09-26.
2. ↑  "nytimes.com". 2014-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-26.
3. ↑  *BADIL.* "Survey of Palestinian Refugees and Internally Displaced Persons 2013-2015". 2015. səh. 8. There are two categories of Internally Displaced Persons (IDPs) in Mandate Palestine. The first type is composed of 384,200 Palestinians who have been internally displaced inside Israel since 1948 while the second category consists of 334,600 internally displaced Palestinians in the Palestinian territory occupied since 1967.
4. ↑  Segev, Tom. *1949: The First Israelis*, pp. 68-91.

Xarici keçidlər
---------------

* Гаарец נפקדים-נוכחים, עד מתי? טליה ששון  (ivr.)
* Аркадий Мазин. Конфискация воздушных замков relevantinfo.co.il, 3.10.2013