**Çonqoni qaya təsvirləri** — Malavidə, Malavi yaylasının meşəli təpələrində yerləşən 127 ərazidən ibarət qaya təsvirləri və Son daş, Dəmir dövrü fermer cəmiyyətinin şəkilləri. Mədəniyyət tarixinin bu qədim qeydləri hələ də dəyişməzdir.

Bu mədəni əhəmiyyətinə görə ərazi, mövcud cəmiyyətlə davamlı əlaqəsi və qaya sənətinin zəngin mədəni ənənələrinə görə 2006-cı ildə vı meyraı altında UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Ayin və mərasimləri simvolizə edən qaya təsvirləri, əsasən Şeva qəbiləsindən olan qadınların yaradıcılığıdır. Qəbilələrin təbii yaşayış yerlərindən istifadə və idarəetmə tərzlərini təmsil edən üslub, Çanqoni yaşayış məskənində Bantu qəbilələri tərəfindən də davam etdirilmişdir.

Coğrafiya
---------

Qaya təsvirlərin yayıldığı ərazi ibtidai icma dövründə məskunlaşılmış və Malavinin ən yüksək şəhəri olan Dedza ( 1,600 metr (5,200 ft)) dağlıq bölgəsinə yaxındır. Buranın Mərkəzi Afrikadakı "qaya təsvirlərinin ən sıx toplusu" olduğu bildirilir. Malavi yaylasında müəyyən edilmiş 127 yer, 125.4 kvadrat kilometr əraziyə yayılmışdır. Meşəli ərazinin təpəlik yamaclarında yerləşən bəzi qayalar layihə çərçivəsində qorunur. 127 ərazidən beşi Çonqoni Meşə Qoruğunun ayrılmış hüdudlarından kənardadır.

Hüquqi vəziyyət
---------------

Çonqoni qaya təsvirləri və arxeoloji yerləri qaya təsvirlərinin qorunmasını təmin edən 1990-cı il tarixli Memarlıqlar və Reliktlər Qanununa əsasən qorunur. Bundan əlavə, 1997-ci il Meşə Qanunu ilə qorunan bir sahə elan edilən Çongoni Meşə Qoruğu, qaya sənət sahələrinin çoxunu əhatə edir. Bu iki qanun müddəası mədəni irsin qorunması ilə bağlı Hökumətin siyasətinə uyğundur.

Tarix
-----

Ərazidə tapılan erkən Daş dövrünə aid arxeoloji tapıntılar Yuxarı Pleystosen dövrünə aiddir. Ərazidə tapılan maddi tapıntılara görə e.ə 2500-ci ildə qaya təvirlərinin yaradıcıları olaraq düşünülən insanlar burada yaşayış məskəni qurmuşlar.

Dəmir dövrünə aid yaşayış məntəqələri eramızın I minilliyindən başlayır və fermerlər tərəfindən ağ qaya şəkillərinin təsvir edildiyi zamanlara təsadüf edilir. Təbii fiqurlar ağ gildən hazırlanmışdı. Təsərrüfat icması və ovçu-yığıcılar sonuncu qrupun əkinçilik qrupuna verildiyi 19-cu əsrə qədər bir yerdə çalışırdılar. XV əsrdə Maravi Çeva xalqı Lubalandın şimal-qərb bölgəsindən buraya köçməsi, bütün qrupları birləşdirərək Maravi İmperiyasının qurulması ilə nəticələndi.

Ərazi 1924-cü ildə Meşə Qoruğu elan edildikdən və kəndlərin sərhədləri ayrıldıqdan sonra 1930-cu illərdə ilk qaya təsvirlərinin tapıldığı bildirildi və daha sonra 1950-ci illərdə bir neçə ərazinin təfərrüatları dərc olundu. 1969-cu ildə ümumilikdə 127 ərazidən beş qaya təsviri qorunan milli abidə elan edildi və ictimaiyyət tərəfindən ziyarətə açıldı.

Xüsusiyyətləri
--------------

Sələfləri rəsmlərində qırmızı rəng istifadə etmək ənənəsinə sahib olduğu halda, Çeva xalqının əraziyə köçməsindən sonra ağ gil təsvirlər üçün istifadə olunan əsas vasitə idi. Bu ənənə indi də aktualdır və qadınların təşəbbüsü, yağış yağması və digər dəfn mərasimləri ilə bağlıdır.

Qalereya
--------

* Qırmızı zolaqlarQırmızı zolaqlar
* Qırmızı heyvan təsvirləriQırmızı heyvan təsvirləri
* Ağ heyvanlar və qırmızı spiralAğ heyvanlar və qırmızı spiral
* Ağ heyvanlarAğ heyvanlar
* Ağ heyvanlarAğ heyvanlar

Həmçinin bax
------------

* Dedza rayonu

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "Chongoni Rock Art Area". UNESCO Organization. 21 May 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 November 2013.
2. ↑  Frankel, Lawrence, 2013. səh. 2
3. ↑  Bolger, 2012. səh. 332
4. ↑  Capua, 2009. səh. 72
5. 1 2  "Chongoni Rock-Art Area (Malawi)". Trust for African Rock Art. İstifadə tarixi: 11 November 2013.[*ölü keçid*]

Ədəbiyyat
---------

* *Bolger, Diane.* A Companion to Gender Prehistory. John Wiley & Sons. 25 sentyabr 2012. ISBN 978-1-118-29427-7.
* *Capua, Sarah De.* Malawi in Pictures. Twenty-First Century Books. 2009. ISBN 978-0-8225-8575-6.
* *Frankel, David; Lawrence, Susan; Jennifer Webb.* Archaeology in Environment and Technology: Intersections and Transformations. Routledge. 2 may 2013. ISBN 978-1-134-62615-1.