recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rizvan Əhmədov** (6 sentyabr 1957, Taldı-Kurqan vilayəti – 26 iyun 2002) — İkinci Çeçenistan müharibəsinin ən tanınmış səhra komandirlərindən biri, İçkeriya ordusunun briqada generalı, ÇİR Silahlı Qüvvələrinin Mərkəzi Cəbhəsinə komandanlıq etmiş şəxs. "Qafqaz mücahidlərinin məclis-ül-şurası"-nın üzvü.

Bioqrafiya
----------

Rizvan Əhmədov 6 sentyabr 1957-ci ildə, 1944-cü ilin fevralında çeçenlərin deportasiyasından sonra Əhmədovlar ailəsinin yaşadığı Qazaxıstanın Taldı-Kurqan vilayətində anadan olmuşdur. 1990-cı illərin əvvəllərində ailəsi ilə birlikdə Qazaxıstandan Çeçenistan Respublikası, Urus-Martan şəhərinə köçür.

Birinci Çeçenistan müharibəsi başlayandan sonra Çeçen İçkeriya Respublikası Silahlı Qüvvələrinə qoşulur və rus qoşunlarına qarşı döyüşlərdə fəal iştirak edir. 1995-ci ildə Urus-Martan rayonunun Goyskoe kəndində ağır yaralanır.

Hüquq müdafiəçilərinin, medianın çoxsaylı açıqlamalarına görə, müharibələr arası dövrdə Rizvan Əhmədov və qardaşlarının əsas məşğuliyyəti Çeçenistan Respublikasında vəhhabilik ideologiyasının yayılması, habelə adam oğurluğu olur.

2001-ci ilin fevral ayında, qardaşı Ramzanın ölümündən sonra, Çeçenistan Respublikasının Qroznı şəhəri, eyni adlı rayonun kəndləri, Urus-Martan və Şali rayonlarında fəaliyyət göstərən çeçen yaraqlılarının dəstələrinə rəhbərlik edir.

2002-ci ilin aprelində respublikanın bir neçə böyük yaşayış məntəqəsini ələ keçirməyə hazırlaşır. Bunu radio müdaxiləsindən öyrənən Çeçen çevik qüvvələri xüsusi əməliyyata başlayır və əməliyyat zamanı silahlıların hücumuna hazırlaşan iyirmiyə yaxın adam saxlanılır. Elə həmin ayın sonunda Rizvan və Zəlimxan Əhmədovlar Çeçenistan Xüsusi Polis dəstəsinin zabitlərinə qarşı terror hücumu təşkil eir, nəticədə 18 polis əməkdaşı öldürülür.

Ömrünün son aylarında federal hökumət, dövlət qurumları və yerli hökumət işçiləri ilə əməkdaşlıq edən çeçenlərə ov elan edir.

Ölümü
-----

Rəsmi versiyaya görə 26 iyun 2002-ci ildə Mesker-Yurt kəndində polis və daxili qoşunların birgə keçirdiyi xüsusi əməliyyat nəticəsində öldürülür. Digər mənbələrə görə, onu Movsar Barayev öldürüb. Birinci Kanalın məlumatına görə, Əhmədovun öldürülməsindən dərhal sonra şübhələri özlərindən uzaqlaşdırmaq üçün Barayev və onun adamları Qroznıda üç nəfəri qaçıraraq Rizvan Əhmədovun harada olduğunu hüquq-mühafizə orqanlarına xəbər verənlər kimi təqdim etmişlər.

Mükafatlar
----------

Çeçen İçkeriya Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Rizvan Əhmədov ÇİR-nın ən yüksək ordeni "Koman siy" ("Millətin Şərəfi") ilə təltif edilir (ölümündən sonra).

İstinadlar
----------

1. ↑  "В Чечне убит полевой командир Ризван Ахмадов". ria.ru. 29.06.2002. 2021-04-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021.04.25.
2. ↑  "Стали известны подробности недавнего убийства одного из организаторов чеченских бандформирований". 1tv.ru. 05.07.2002. 2021-04-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021.04.25.
3. ↑  Указ и. о. президента ЧРИ Докки Умарова: УКАЗ N155

Mənbə
-----

* "В Чечне убит влиятельный полевой командир Ризван Ахмадов". vesti.ru. 29.07.2002. İstifadə tarixi: 2021.04.25.
**Şubani** - Abşeron yarımadasının qərbində dağ silsiləsidir.

Haqqında
--------

Şubani dağ silsiləsinin adını yerli əhali Şübani kimi tələffüz edir. Bəzi tədqiqatşılar oronimi fars dilindəki "yüksəklik" mənalı şuban sözü ilə əlaqələndirir. XV-XVII əsrlər Bakı tarixinə aid sənədlərdə Şubani ilə əlaqədar 4 fərman var. Bu sənədlərdə Şubani Şeybani kimi qeyd olunmuşdur. Ərəb istilası dövründə Cənubi qafqazı idarə edən valilərdən biri də sərkərdə Yezid ibn Məzyəd Əş-Şeybani (799-801) olmuşdur. O, Ərəbistan yarımadasında yaşayan rəbiə tayfasının şeyban tirəsinə mənsub idi. İşğal olunmuş ölkələrdə öz mövqelərini möhkəmləndirmək, özlərinə etnik dayaq yaratmaq və yerli əhalinin müqavimətini qırmaq üçün həmin yerlərə ərəb tayfaları köçürüdülər. Xəlifə Harun ər-Rəşidin dövründə (786-809) köçürülmə siyasəti valilərə tapşırılmışdı. Həmin şəxslər özlərinə yaxın qohum tayfaları Azərbaycana gətirmişdilər. Bu valilərdən biri də Şirvanşahlar sülaləsinin banisi Yezid ibn Məzyəd Əş-Şeybani idi. Hazırda İranda şeybanilərin yaşaması və Azərbaycanda ərəb mənşəli coğrafi adların olması bu tarixi faktı təsdiq edir. Şirvanşah Fərrux Yasarın (1462-1500) vəqfnaməsində də Şubani adı Şeybani kimi qeyd olunmuşdur. Monqol tayfaları içərisində də şeybanilərin adı çəkilir. Bu faktlara əsasən oronimin şeybani etnonimi ilə bağlılığı ehtimalı da Şubani etimologiyasının izahında əsas yerlərdən birini tutur.

Mənbə
-----

* Azərbaycan toponimlərinin izahlı lüğəti. II cild. Bakı,2007.
Štramberské uši.JPGŠtramberské uši
**Ştramber qulaqları** (çex. *Štramberské uši*) - bu şirniyyat kişilər tərəfindən kəşf edilib.

Tərkibi
-------

Şirniyyatın xəmrinə əsas bal, o cümlədən də, müxtəlif ədviyyatlar (qərənfil, darçın və s) əlavə edilir. Ancaq əsas tərkibi Ştramber kulinariyasında gizlənilir.

Əfsanə
------

1241-ci ildən Ştramber qulaqları bişirilməyə başlanılıb.. Belə ki, monqol-tatar müharibəsi zamanı Moğol imperiyasının qərbə hücumu zamanı bu yemək daha da geniş sahəni əhatə etməyə başlayır.

Hazırlanması
------------

Una bal və yağ əlavə edilir. Una ilk növbədə yağ qatılır və yoğrulur. Bundan sonra digər inqredientlər əlavə edilir. Bundan sonra 180 dərəcədə üzü qızarana qədər bişirilir. Sobadan çıxarılır və soyumağa qoyulur.

İstinad
-------

1. ↑  "EC Registered CZ/PGI/0005/0378". 2017-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-15.
2. ↑  Настоящие чешские лакомства: штрамберские уши Arxivləşdirilib 2018-01-28 at the Wayback Machine Чехия сегодня (28.10.2011). Проверено 10 января 2017.
3. ↑  Šmehlík, 2012, с. 78.
4. ↑  Наша марка в Европе Arxivləşdirilib 2014-05-21 at the Wayback Machine Чехия. Панорама (31.07.2009). Проверено 10 января 2017.
**Yəmənli Həsən Paşa** (ö. 19 oktyabr 1608) — III Murad, III Mehmed və I Əhməd səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

Həyatı
------

Öz adına inşa etdirdiyi Əl-Bəkriyyə məscidi, Sana, Yəmən
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən alban olub, Əndərundakı təhsilinin ardından uzun müddət bostançıbaşı olaraq xidmət göstərdi. Quyucu Murad Paşanın rüşvət şayələriylə vəzifədən alınmasının ardından 1580-ci ildə Yəmən bəylərbəyi təyin edildi. Bölgədə davam edən Zeydi üsyanıyla mübarizə apardı. Uzun illər burada xidmət etməsi səbəbilə bəzi mənbələrdə *Yəmənli Həsən Paşa* olaraq anılır.

Ardından paytaxta göndərdiyi istəyinə uyğun olaraq 20 iyun 1604-cü ildə Yəməndən ayrıldı və İstanbula gəldikdən sonra 25 iyun 1605-ci ildə Misir əyalətinə təyin olundu. 2 illik vəzifəsinin ardından İstanbula dönən Həsən Paşa 1 aprel 1607-ci ildə vəzifədən alındı və 19 oktyabr 1608-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani I, səh. 231
Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Bezden zirvəsi** (bolq. *връх Безден*, ‘Vrah Bezden’ \'vr&h 'bez-den\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2900 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Patleyna buzlağından şimalda, Ellen buzlağından cənubda yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Bangey yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Bezden şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Bezden zirvəsi 78°04′57″ c. e. 85°42′07″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Todd dağından 4.26 km şimal-şərqdə, Qolemani zirvəsindən 3.23 km cənubda, Qoldtiveyt dağından 9.9 km şərqcənub-də, Voysil zirvəsindən 5.6 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Bezden Peak. SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
Qızıl doldurulmuş damarcıqların ştokverklərindən ibarət olan Qırmızı Göl Mədənindən (Kanada) götürülmüş qızıl filizi nümunəsi (nümunənin eni: 6.6 sm) 
Geologiyda **ştokverk** strukturca idarə olunan və ya təsadüfi yönlü damarların kompleks sistemidir. Ştokverklər bir çox filiz yataqlarında və qreyzenlərdə mövcuddur. Onlara həmçinin *stringer zonalar* da deyilir.

Tarixi və Etimologiyası
-----------------------

Alman dilindən hərfi tərcümədə *stockwerk*, stock - çubuq, kötük qırıntısı, ağacın gövdəsi (qədim almancada *stoc*) və *werk* iş mənasını veir.

Sahəvi və xətti ştokverklər
---------------------------

*Sahəvi* ştokverklər girintili-çıxınrılı sərhədli kub formalı olur. *Xətti* ştokverklər isə bir istiqamətdə uzanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Stockwork (geology) in English // Glosbe.com
2. 1 2  "Stockwork // Thefreedictionary.com". 2019-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-17.
3. ↑  **History and Etymology for** *stockwork // Merriam-webster.com*
**Peterburq Şimal bankının binası** — 1903-1905-ci illərdə H.Z.Tağıyev küçəsində tikilmiş Peterburq Şimal bankının Bakı bölməsinin və sonradan Rusiya - Asiya bankının binası. XIX əsrdə Bakıda baş vermiş neft bumundan sonra şəhərdə bir çox bankların filialları və yeni banklar açılır. İlk açılan banklardan biri də Peterburq Şimal bankının filialı olub. 1903-1905-ci illərdə Peterburq Şimal bankının filialı üçün Qorçakovskaya 3 ünvanında tikilən binanın memarı məlum deyil. Binada hazırda Azərbaycan Beynəlxalq Bankının Mərkəz filialı yerləşir.

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Tağıyevin sarayı
* Tiflis Kommersiya bankının binası

İstinadlar
----------

1. ↑  *Şamil Fətullayev.* Bakının memarlıq ensiklopediyası (PDF). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. 2013. səh. 256-259. ISBN 978-9952-32-020-6.
2. ↑  "Банки Баку / Bakı bankları" (*rus.* ). ourbaku.com. 1 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 iyun 2020.

Xarici keçidlər
---------------


**Vikianbarda** **Peterburq Şimal bankının binası** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Münəvvər Əliqızı Tapdıqova** — yazıçı, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı

Həyatı
------

Münəvvər Əliqızı 27 yanvar 2012-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin "Natəvan" klubunda şairə Zərəngiz Dəmirçi Qayalının 50 illik yubiley tədbiri keçirilən zaman vəfat edib.

Yaradıcılığı
------------

Munəvvər xanım 4 kitab müəllifidir: "Baba Yadigarı", "Bayatılar", "Sevginin ölçüsü yoxdur", "Günəş-Ananur". "Sevginin ölçüsü yoxdur" kitabına görə Xan qızı Natəvan mükafatına, "Bayatılar" kitabına görə isə "Qızıl Qələm" Media mükafatına layiq görülüb.

Kitabları
---------

* "Baba Yadigarı",
* "Bayatılar",
* "Sevginin ölçüsü yoxdur",
* "Günəş-Ananur"

Həmçinin bax
------------

* Münəvvər Əliqızı şair İlyas Tapdıqın həyat yoldaşıdır.
* Münəvvər Əliqızı Azərbaycanın Əməkdar artisti Şəbnəm Tapdıqın anasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şəbnəm Tapdığın anası Yazıçılar Birliyində çıxışı zamanı dünyasını dəyişdi[*ölü keçid*]
**Luristan quşarmudu** (*lat.* Sorbus luristanica) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin quşarmudu cinsinə aid bitki növü.

Ümumi yayılması
---------------

Tyan-Şan, Pamir-Alay, Kopetdağ, Türkiyə, Azərbaycan və İranda təbii arealı vardır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda Quba, Samur-Dəvəçi ovalığı, Lənkəranda aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər meşələrdə və Naxçıvan MR-də rast gəlinir.

Statusu
-------

Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

Bitdiyi yer
-----------

Orta və yuxarı dağ qurşaqlarında qoz, ağcaqayın, palıd meşəliklərində, qayalıq yerlərdə kolluqlarda yayılmışdır.

Təbii ehtiyatı
--------------

Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Təbiətdə hündürlüyü 10 m-ə qədər olan ağac və ya koldur. Budaqları tikansız, cavan zoğları çılpaqdır. Yarpaqları ensiz tərs yumurtavarı, uc tərəfi qısa, sivridir. Altdan məxmər və ya keçətüklü olması ilə adi növdən fərqlənir. Saplaqları az tüklüdür. Çiçəkləri orta böyüklükdədir. Meyvələri sarı, qırmızı və ya qaramtıl, iri və oval şəklində, 20-35 mm diametrdədir. Çəyirdəyi azca çuxur və ya deşikdeşikdir. May-iyun ayında çiçəkləyir, sentyabr ayında isə meyvəsi yetişir.

Çoxalması
---------

Generativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
-----------

Mədəni şəraitdə becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Xüsusi mühafizə tədbiri görülməmişdir.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15528047
* Wikispecies: Sorbus luristanica
* EoL: 630409
* GBIF: 3013114
* IPNI: 741829-1
* IRMNG: 11078802
* Plant List: rjp-2623
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:741829-1
* Tropicos: 27800371
* WFO: wfo-0000996538

 |
Romantik komediya filmi əsl sevgi, məhəbbət kimi romantik idealların mərkəzdə olduğu, eyni zamanda səmimi, yumoristik bir süjet formasında bu ideyaların ətrafında əksər maneələrin aşıldığı ifadə edilən film janrıdır. Lüğəvi mənasında isə; xoşbəxt sonluqla bitən məzəli sevgi hekayəsinə əsaslanan film, teatr və ya televiziya şousudur. Başqa bir ölkədəki tərifinə görə isə; İki bir-birlərinə simpatiyası olan, bir-birlərini sevən, fərqləndirici xüsusiyyətləri mövcud olan, ahəngdar və bir-birlərini bağışlaya bilən eşqləri olan aşiqlər arasındakı ziddiyyətlər ifadə edir.

Romantik komediya filmləri komediya filmləri və romantik filmlər kimi fərqləndirilə və təsnif oluna bilərlər. Həmçinin, Screwball komediyası və Stoner komediyasında da (həmçinin də Stoner filmi olaraq tanınır) eyni elementlər mövcuddur. Bəzi televiziya serialları da romantik komediya kimi təsnif edilə bilərlər.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "|  Adi bir romantik komediya filmində, iki bir-birini sevən, bir-birlərinə simpatiyası olan gənc cütlüklər bir-birlərini sevməyə meyllidirlər. Bununla belə, onları mürəkkəb vəziyyət (məsələn, sinif fərqləri, valideynlərin təşəbbüsləri, əvvəlki sevgililər və ya qız dostları) bir-birlərindən ayırır və onlar bu maneələri məhv edərək sonda bir-birləri ilə evlənirlər. | "|

Belə filmlərə nümunə olaraq tənqidçilər tərəfindən janrın ən yaxşı filmlərindən biri hesab edilən Gözəlçə filmini göstərmək mümkündür.

Həmçinin bax
------------

Erotik komediya

İstinadlar
----------

1. ↑  *Johnson, Bill.* "The Art of the Romantic Comedy". 2012-09-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  Romantic comedy: boy meets girl meets genre. Tamar Jeffers McDonald. Wallflower Press, 2007. p.3
3. ↑  "Comedy and Tragedy". condor.depaul.edu. 2018-10-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-27.  (#invalid\_param\_val)
**Qəhrəman Qəhrəmanzadə** (Tam adı:*Qəhrəman Rüstəm oğlu Qəhrəmanzadə*; d.22 mart 1913; İran, Qaradağ mahalı, Əhər, Vərdin k. - ö.23 yanvar 1990, Bakı) — nasir, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1974).

Həyatı
------

Qəhrəman Qəhrəmanzadə 1913-cü ildə martın 22-də İranın Şərqi Azərbaycan ostanı ilə Araz çayının cənub qisimində yerləşən Qaradağ mahalında, Əhər deyilən yerdə Vərdin kəndində doğulub. Kiçik yaşlarından Azərbaycanın Gəncə şəhərinə köçmüş, 1928-33-cü illərdə burada 6 saylı birinci dərəcəli ibtidai məktəbi bitirib Bakı pedaqoji texnikumunda təhsil almışdır. İki il Lək və Çobanabdallı kəndlərində ədəbiyyat müəllimi olmuş, 1935-37-ci illərdə APİ-də təhsilini davam etdirmişdi. 1943-44-cü illərdə "*İran-Sovtrans*"ında yanğınsöndürən vəzifəsində işləyib. 1945-ci ildə Hızbı-Tudeyi İran partiyası sıralarına daxil olub. Təbriz şəhər partiya komitəsinin büro üzvü seçilmiş, İranın cənubunda Düiful şəhərində iki il sürgündə qalmışdır. 1956-58-ci illərdə siyasi fəaliyyəti səbəbində ailəlikcə zindana salınmış 7 ay Tehranda işlədikdən sonra 1958-ci ilin oktyabrında Bakıya köçmüş, burada 1959-63-cü illər Bakı ali partiya məktəbində təhsil almış, 1963-1990-cı illərdə isə Azərittifaqda işləmişdir. 1990-cı ildə yanvarın 23-də Bakıda vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Bədii yaradıcılığa 1935-ci ildə "*Qızıl Gəncə*" qəzetində dərc etdirdiyi ilk hekayəsi ilə başlamışdır. Hekayələri dövri mətbuatda müntəzəm çap olunurdu. 1941-42-ci illərdə "*Vətən yolunda*" qəzeti redaksiyasında əməkdaş olmuş, həmçinin "*Azərbaycan*" demokratik jurnalında redaktor müavini işləmişdir. 

### Əsərləri

* "*Mühacirlər dastanı*" (1944)
* "*İftira*" (1963)
* "*Tozlu palto*" (1965)
* "*Ayrılıq*" (1971)
* "*Qırmızı başmaq*" (1974)
* "*Bayraqsız adam*" (1981)

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı; "Nurlar", Bakı - 2011
**Romanov tomaresi** (*lat.* Tomares romanovi) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin pulcuqluqanadlılar dəstəsinin göycələr fəsiləsinin tomares cinsinə aid heyvan növü. Cənubi Qafqaz subendemikidir.

Təsviri
-------

Qanadları açıq halda 30-34 mm ölçüdə olan kiçik kəpənəkdir. Ön və arxa qanadlar üzərində qırmızı ləkə vardır. Alt tərəfdə isə bu ləkə narıncı rəngdədir. Dişilərdə arxa qanadların alt tərəfi yaşıl, erkəklərdə isə mavidir.

Yayılması
---------

Cənubi Ermənistan, cənub-qərbi Gürcüstan, Türkmənistan (Kopetdağ), Azərbaycanda – Naxçıvan MR, Altıağac.

Həyat tərzi
-----------

Kserofil bitkilər olan iri yarğanlar və çox da dərin olmayan dərələr yaşayış yerləridir. Kəpənəklər mayda və iyunun əvvəllərində uçur. Tırtıllar iyunda birillik gəvənin yarpaqları ilə qidalanır. Pup mərhələsində qışlayır. İldə bir nəsil verir.

Sayı
----

R.Əffəndi tərəfindən Naxçıvan MR ərazisində 4, Altıağacda 5 kəpənəyi qeydə alınmışdır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Kəpənəklərin təbii məhdudlaşdırıcı amilləri sırasına yırtıcı milçəklər – ktırlar daxildir. Həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən tutulması da kəpənəyin sayına təsir edir.

Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər
--------------------------------------

Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxildir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
------------------------------------------

Kəpənəyin yaşayış yerləri qorunmalı, kəpənəklərin tutulmasinin qadağan edilməsi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q13486621
* Wikispecies: Tomares romanovi
* BioLib: 1208793
* BOLD: 201975
* EoL: 255265
* GBIF: 1926390
* iNaturalist: 637680
* IRMNG: 11362416
* LepIndex: 199195
* NCBI: 2711196

 |
**Bagio** - Filippində şəhər.

Bagio paytaxt Maniladan 250 km. şimalda, yumşaq iqlimi və təmiz havası ilə seçilən dağ kurort şəhəridir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 1525 m yüksəklikdədir və ölkənin yay paytaxtı sayılır.

Əhalisi 273 min (2005). Luson adalarında, Mərkəzi Kordilyer dağlarında, 1450–1600 metr hündürlükdə dir. Filippin hökumətinin yay iqamətgahıdır. ABŞ-nin hakimiyyət orqanları (1898–1934-cü illərdə Filippin ABŞ-nin müstəmləkəsi olmuşdur) tərəfindən 1905-ci ildə Amerika vətəndaşlarının istirahət yeri kimi salınmışdır; amerikan arxitektoru D.H.Börnhemin layihəsi əsasında tikilmişdir. 1954-cü ildə Bagioda SEATO-nun yaranması haqqında müqavilə imzalanmışdır. Turizm mərkəzi (ildə təqribən 1 mln. nəfər), dağ-iqlim kurortudur. Sahilyanı subekvatorial iqlimdən fərqli olaraq Bagionun iqlimi sərindir (iyunun orta temperaturu təqribən 19 °C). Şəhəri əhatə edən şam meşələri iqlim müalicəsiı üçün əlverişlidir. Müq. Luis universiteti (1911-ci ildən), Bagio universiteti (1948-ci ildən), Filippin universitetinin filialı, Filippin Hərbi Akademiyası, botanika bağı var. Bagio qızıl sənayesi rayonunun mərkəzidir. Sənətkarlıq inkişaf etmişdir. 1978-ci ildə Bagioda dünya şahmat birinciliyi uğrunda A.Y. Karpovla B.L.Korçnoy arasında görüş keçirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President. Philippine Statistics Authority, 2021.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-09-09.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Filippin ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Cəlaləddin Sultanşah** — I Güştaspın kiçik oğlu.

Həyatı
------

Nə vaxt anadan olduğu bilinmir. III Fəribürzdən kiçik idi. 1222-ci ildə atası tərəfindən Gürcüstana yollanmışdı. Çar IV Georgi ilə bağlanmış müqaviləyə əsasən Cəlaləddin Rusudan ilə evlənəcəkdi. O burada xristian olmuş və xristian adətləri ilə böyüməyə başlamışdı. 1226-cı ildə Cəlaləddin Mənguberdinin Tiflisi tutmasından sonra azad olundu və sünnət edilərək müsəlman oldu. Bu hadisə mənbələrdə belə təsvir olunur: *Sultan gürcülərin ölkəsini tutanda yetimi əsarət məngənəsindən azad etdi... Şirvanşahın oğluna gəlincə, o, sanki gözəl bir halə arasındakı parlaq mirvari dənəsi idi. Sultan ona ən yüksək səviyyədə tərbiyə verdi, hökmdar övladı kimi sünnət etdirdi. Sonra onu atasından qalan mirasın bir hissəsinin – Güştəsfinin (indiki Beyləqan və Cəlilabad) hakimi təyin etdi...* Mənbələrdə onun haqqında başqa məlumat yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şihabəddin Məhəmməd ən-Nəşəvi, Sirat əs-sultan Cəlal əd-Din Mankburni, 1992, s.222.
2. ↑  V. Minorski, Şirvan və Dərbənd tarixi, səh. 136

| ⛭Şirvanşah şahzadələri |
| --- |
| Məzyədilər | Heysəm ibn Məhəmməd |
| Kəsranilər | Hörmüz ibn Mənuçöhr • Məmlan ibn Yezid • Güzdəhəm ibn Salar • Cəlaləddin Sultanşah • Rəşid ibn Fərruxzad • Sultan Məhəmməd Dərbəndi |
| Dərbəndilər | Əmir Bəhlul • Kəyumərs Dərbəndi • Qəzənfər Dərbəndi • Əmir Təhmuras |
| Səfəvilər | Bürhan Əli • Mehrab • Qurban Əli• Qasım • Kavus • Əbubəkr |
**Baxşıyev Bahadur Ələkbər oğlu** — rentgenoloq-radioloq, respublika üzrə baş mütəxəssis, ATU-nun rentgenologiya kafedrasının müdiri, professor. "Azərbaycanın əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Həyatı
------

Baxşıyev Bahadur Ələkbər oğlu 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, Ordubad şəhər xəstəxanasında rentgenoloq və poliklinika müdiri vəzifəsində çalışmişdır. O dövrdə Azərbaycan Respublikasında Rentgenologiya və Radiologiya sahəsində yüksək mütəxəssislər olmadığından B. Ə. Baxşıyev 1960-cı ildə Moskvanın elmi tədqiqat Rentgen və Radiologiya İnstitutuna ezam edilmişdir. O, Moskvanın Rentgen və Radiologiya İnstitutunda 1962-ci ildə namizədlik, 1969-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və tibb elmləri doktoru alimlik adına layiq görülmüşdür. O, Azərbaycan Respublikasına Rentgenologiya və Radiologiya sahəsində tibb elmlər doktoru adına layiq görülən ilk azərbaycanlı alimdir. O, 1969–1973-cü illərdə ATU-nun I müalicə profilaktika fakultəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır. 1983–1989-cu illərdə ikinci dəfə həmin fakultənin dekanı vəzifəsinə layiq görülmüşdür. B. Ə. Baxşıyev 300 elmi əsərin, 15 ixtiranın və səmərələşdirici təklifin, 13 monoqrafiya və dərsliyin müəllifidir. İlk dəfə Azərbaycan dilində Rentgenologiya və Radiologiya üzrə dərslik professor B. Baxşıyev tərəfindən 1976-cı ildə yazılmışdır. Onun rəhbərliyi altında 10-a qədər namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. Hazırda onun rəhbərliyi altında 2 doktorluq və 6 namizədlik dissertasiya elmi işləri uğurla davam etdirilir. O, Azərbaycan və Türkiyə Radiologiya cəmiyyətinin, keçmiş Sovetlər İttifaqının "Ümumittifaq Rentgenologiya və Radiologiya" cəmiyyətinin, "Medisinskaya Radiologiya" jurnalının (Moskva), "Saglamlıq" jurnalının (Bakı) redaksiya şurasının üzvü, hazırda "Azərbaycan Tibb Jurnalı"nın (Bakı) redaksiya heyətinin üzvüdür. 1970-ci ildən bu vaxta qədər ATU-nun Böyuk Elmi Şurasının və II müalicə profilaktika fakultəsinin Elmi Şurasının, ATU-nun Problem Komissiyasının, Azərbaycan Respublikası Milli Onkologiya Mərkəzindəki Dissertasiya Şurasının üzvü, Azərbaycan Respublikasının Baş Rentgenoloqu və Radioloqudur.

Mükafatları
-----------

* 1971-ci ildə "Şərəfli Əməyə görə medal"
* 1981-ci ildə "Əməkdar həkim"
* 1986-cı ildə "Şərəf" ordeni
* 1974–1978-ci illərdə 2 dəfə "Səhiyyə əlacısı" nişanı
* 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Fəxri Fərmanı
* 1999-cu ildə "Əmək Veteranı"
* 2000-ci ildə "Tərəqqi medalı"
* 2001-ci ildə "Azərbaycan görkəmli alimi" Beynalxal diplomu
* 2003-cü ildə isə "Əsrin tanınmış alimi"
* 2004-cü ildə ikinci dəfə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Fəxri Fərmanı
* 2010-cu ildə isə Əməkdar müəllim adına layiq görülmüşdür

Xarici keçidlər
---------------



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
"***Radikal***" — Türkiyədə gündəlik qəzet. "Doğan Yayın Holding"ə məxsusdur. 1996-cı ildə nəşr olunmağa başlayan qəzetin çap nəşri 2014-cü ilin iyununda, rəqəmsal nəşri isə 2016-cı ilin martında başa çatmışdır.

Tarixi
------

"*Radikal*" qəzeti 1996-cı ildə çap olunmağa başlayıb. Bu, ABŞ-nin "*The New York Times*" və Britaniyanın "*The Guardian*" qəzetlərinin versiyasıdır. "*Radikal İki*", "*Radikal Kitap*" və "*Radikal Hayat*" adlı əlavə nəşrləri var idi. 17 oktyabr 2010-cu ildən tabloid ölçüsündə nəşr olunur.

"*Radikal*" 21 iyun 2014-cü il tarixində zərər etdiyinə əsaslanaraq nəşrini dayandırmış və rəqəmsal jurnalistikaya keçid etmişdir.

Qəzetin baş redaktoru olan Ezgi Başaran 2 dekabr 2015-ci ildə işini Cem Erciyesə təhvil vermişdir.

"*Radikal*"ın fəal köşə yazarları 4 aprel 2016-cı il tarixində qəzetin saytında öz "vəda" məqalələrini dərc etmişdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 1304-9224
2. ↑  "Radikal kapanıyor". birgun.net. Birgün gazetesi, 22 Mart 2016. 24 Nisan 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 Nisan 2016.
3. ↑  "Susurluk'taki Radikal'i geri getireceğiz". Zaman. 17 Ekim 2010. 2 Haziran 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 Kasım 2010.
4. ↑  4.  Arxivləşdirilib 13 iyun 2014 at the Wayback Machine
5. ↑  "2 Aralık 2015 Cumhuriyet haberi: Radikal'da deprem... Ezgi Başaran görevi bıraktı". 10 Nisan 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 Mart 2016.
6. ↑  "Yazarlar". Radikal. 6 Nisan 2016. 9 Haziran 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 Nisan 2016.
**Eldar Əliyev** (1957, Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanlı balet ustası, Budapeşt Opera və Balet Teatrının bədii rəhbəri.

Həyatı və sənət fəaliyyəti
--------------------------

Eldar Əliyev 1957-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1966–1975-ci illərdə Bakı Xoreoqrafiya məktəbində təhsil almışdır. 1974-cü ildən Bakı Opera və Balet teatrında çalışmağa başlamış, 1975-ci ildə Xoreoqrafiya məktəbləri məzunlarının Leninqradda keçirilən V Ümumittifaq müsabiqəsində 2-ci yeri tutmuşdur.

1979–1992-ci illərdə Leninqraddakı Kirov teatrının solisti olmuş, "Don Kixot", "Məhəbbət əfsanəsi", "Korsar", "Sonalar gölü" kimi klassik baletlərdə aparıcı partiyaları ifa etmişdir. 1988-ci ildə Yuri Qriqoroviçin dəvəti ilə Arif Məlikovun Moskvada, Böyük teatrın səhnəsində tamaşaya qoyulan "Məhəbbət əfsanəsi" baletində Fərhad obrazını canlandırmışdır. Dünyanın 40-dan çox teatrının səhnəsində çıxış etmişdir. 1991–1992-ci illərdə "Kirov teatrının və Böyük teatrın ulduzları" adlı 8 nəfərlik truppanın tərkibində ABŞ, Kanada və Meksikada 4 aylıq qastrol səfərində olmuşdur. 1992-ci ildə "Indianapolice Ballet Theatre"nin dəvəti ilə ABŞ-yə köçmüş və 1994-cü ildən 2005-ci ilədək "Ballet Internationale" adlı truppanın rəhbəri olmuşdur.

1996-cı ildə rəqqas kimi karyerasını başa vurmaq qərarına gələn Eldar Əliyev özünü xoreoqraf kimi sınadı və Fikrət Əmirovun "Min bir gecə" baletinə uğurlu quruluş verdi. Onun Şəhriyar rolunda çıxış etdiyi balet ABŞ səhnəsində müvəffəqiyyətlə nümayiş etdirildi.

1996–2005-ci illər arasında Eldar Əliyevin rəhbərliyi ilə "Ballet Internationale" 30-dan çox tamaşa hazırlamışdır. O, məsləhətçi, xoreoqraf, baletmeyster kimi indiyədək Buenos-Ayres, Sidney, Seul, Şanxay, Pekin, Banqkok, Madrid, Berlin, Ottava, Roma teatrlarında dünya klassikasının bir sıra nümunələrinin tamaşaya qoyulmasında iştirak etmişdir.

2007-ci ildə ABŞ-nin Boston Balet məktəbinin icraçı direktoru vəzifəsində çalışan Eldar Əliyev müxtəlif illərdə həm də dünyanın nüfuzlu balet müsabiqələrinin münsiflər heyətinə daxil edilmişdir.

2010-cu ildə Budapeşt Opera və Balet Teatrına balet üzrə bədii məsləhətçi vəzifəsinə dəvət edilmiş, 2011-ci ilin yanvarında isə qarşıdakı beş il ərzində teatrın balet üzrə bədii rəhbəri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Lent.az: Azərbaycanlı sənətçi Budapeşt Opera və Balet Teatrının balet üzrə bədii rəhbəri təyin edilib". 2011-02-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-31.
2. ↑  "Los Angeles Times: Taking the lead". 2016-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-31.
3. 1 2  "Theatre-link: Eldar Aliev". 2021-02-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-31.

Xarici keçidlər
---------------

* Theatre-link: Master classes  (ing.)
* Theatre-link: Eldar Aliev – 2  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tamkənaryarpaq dovşanalması** (*lat.* Cotoneaster integerrimus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Təbiətdə Baltikyanı ölkələrdən Şimali Qafqaza qədər olan ərazilərdə bitir.

Botaniki təsvir
---------------

Düz dayanan, çox budaqlı, hündürlüyü 2 m-ə qədər olan, yumru çətirli, yarpağı tökülən koldur. Cavan zoğları tüklü olur, sonradan çılpaqlaşır. Yarpaqları uzunluğu 5 sm olub, enli-yumurtavari formadadır, üstü tünd yaşıl, parlaq, hamar, alt tərəfi isə bozdur. Çiçəkləri çəhrayı-ağ rənglidir, 2-4 ədəd sallaq salxımlarda yerləşir. May-iyun ayında çiçəkləyir, meyvələri avqust ayında yetişir. Meyvələri alqırmızı, diametri 1 sm-ə qədərdir. Meyvələri payızın axırına qədər ağacda qalır. Toxum və qələmlə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

İşıqsevən, quraqlığa və istiyə davamlı bitkidir, günəşli yerlərdə bitir. Torpağa az tələbkardır, əhəngli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Qışa yüksək davamlılığı ilə fərqlənir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada dekorativ qrupların və canlı hasarların yaradılmasında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1656-cı ildən becərilir. Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.

Yarpaq
------

Yarpaqlarının uzunluğu (0,8) 1-4 (6) sm-dir, yumurtaşəkilli-dəyirmii və yaellipsşəkillidir, tamkənarlıdır, üst tərəfdən tündyaşıl, tutqun, seyrək basıq-tüklüdür və yaçılpaqdır, alt tərəfdən boz və ya ağ-keçə tüklüdür; saplaq qısadır, uzunluğu 1-4 mm-dir.

Çiçək
-----

Salxımları 1-3 (5)-çox vaxt 2 çiçəklidir, əyiləndir, adətən yarpaqlardan qısa olur. Çiçəkləməsi adətən iyun ayına təsadüf edir.

Meyvə
-----

Yetişmiş meyvələri qırmızı rəngdədir, şarşəkilli və ya əksinəyumurtaşəkillidir, uzunluğu 7-11 mm-dir, (2) 3-4 çəyirdəklidir və uc hissədə tüklüdür. Meyvələməsi adətən avqust ayına təsadüf edir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqaz (BQ) Quba, BQ şərq, BQ qərb, Kiçik Qafqaz (KQ) şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Naxçıvan dağları, Lənkəran dağları. Yuxarı dağ vəhündürlüyü 2200 m-ə qədər olan subalp qurşağında, bəzən orta və aşağı dağ qurşaqlarında; bəzi yerlərdə alp qurşağının aşağı zolağına keçir.

Yaşayış mühiti
--------------

Daşlı qayalı yamaclarda, işıqlı meşələrdə meşənin yuxarı kənarında, kollar arasında rast gəlinir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q158930
* Wikispecies: Cotoneaster integerrimus
* BioLib: 39581
* EPPO: CTTIT
* EUNIS: 180932
* FoC: 200010749
* GBIF: 3025576
* GRIN: 11755
* iNaturalist: 461835
* IPNI: 722536-1
* ITIS: 565611
* NCBI: 690321
* NZOR: 98678477-6767-4934-a064-d11900db577c
* PFI: 2200
* Plant List: rjp-47
* PLANTS: COIN16
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:722536-1
* Tropicos: 27800041
* WFO: wfo-0001008928

 |
Antarktik yarımadasında Anvers adasının yerləşməsi.
**Tamuris buzlağı** (bolq. *ледник Тамирис*, ‘Lednik Tamiris’ \'led-nik ta-'mi-ris\) — 3 km uzunluğu, 2.8 km eni olan və Antarktidanın Palmera arxipelaqının Anvers adası sahillərindən şərqdə yerləşən buzlaqdır. Buzlaq Mazdarovo zirvəsindən şimalda yerləşmişdir.

Buzlaq Homerin İliada əsərinin qəhərmanı olan Frakiya musiqiçisi Tamurisin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Tamuris buzlağı 64°34′00″ c. e. 63°19′30″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. İliada buzlağından şərqdə, Kleptuza buzlağından şiaml-qərbdə, Resus buzlağından cənubda, Predel burnundan cənubda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* British Antarctic Territory. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 64 60. Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.
* Brabant Island to Argentine Islands. Arxivləşdirilib 2015-06-18 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map. British Antarctic Survey, 2008.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Anvers adası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Thamyris Glacier.
| ⛭Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi |
| --- |
| 
* **Türkiyə–Yunanıstan müharibəsi**  İzmirdə desant
	+ İşğal
* Urla
* Malqaç
* Berqama
* Ərbəyli
* Ərikli
* Tellidədə
* Aydın
* Ağbaş
* 1920 yay hücumu
* Qediz
* I İnönü
* II İnönü
* Kütahya–Əskişəhər
* Sakarya
* Böyük hücum
	+ Dumlupınar
	+ İzmirin qurtuluşu

* **Ermənistan–Türkiyə müharibəsi**Oltu
* Sarıqamış
* Qars
* Gümrü

* **Fransa–Türkiyə müharibəsi**Maraş
* Urfa
* Antep
* Karboğazı
* Qanlıkeçid

* **Cəzirə cəbhəsi**

* **Üsyanlar** Əli Qalib
* Anzavur
* Aynacıoğulları
* Çərkəz Əthəm
* Çopur Musa
* Dəmirçi Məhməd Əfə
* Düzcə
* Hart
* İntiqam alayı
* Koçkiri
* Konya
* Milli tayfası
* Pont
* Yozqat

* **Donanma**Samsun
* Trabzon

* **Digər**Çanaqqala böhranı

 |

**Sakarya döyüşü** (*türk.* Sakarya meydan savaşı) — Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsindəki Türkiyə-Yunanıstan müharibələrində Atatürk tərəfindən çox böyük və qanlı döyüş mənasını verən "Melhame-i Kübra" ifadəsi ilə xatırlanan müharibə.

Sakarya Meydan Müharibəsi, Anadolu türk tarixinin ən əhəmiyyətli döyüşlərindən biridir. Yunan generalı Papulas tərəfindən yunan ordularına Ankaraya hərəkat əmri verilmişdi. Döyüşü yunan tərəfi qazansa, Türkiyə Böyük Millət Məclisi Sevr müqaviləsini qəbul etmək məcburiyyətində qalacaqdı. Digər tərəfdən iyirmi dörd diviziyalıq rus əsgəri Qafqazda bu döyüşün nəticəsini gözləməkdə idi. Döyüşü türklərin uduzması halında Sevr müqaviləsi asanlıqla tətbiq edilə biləcəkdi.

Nəticəsi
--------

Sakarya Meydan Müharibəsi sonunda türk ordusunun itkisi 5713 ölü, 18480 yaralı, 828 əsir və 14268 itkin olmaq üzrə cəmi 39289-dur. Yunan ordusunun itkisi isə 3758 ölü, 18955 yaralı, 354 itkin olmaq üzrə cəmi 23007-dir. Sakarya Meydan Müharibəsində çox sayda zabit itkisi olduğu üçün bu Müharibəyə "Zabit müharibəsi" adı da verilmişdir. Mustafa Kamal Atatürk bu müharibə haqqında "Sakarya Melhame-i Kübrası" yəni qan gölü, qan dəryası demişdir.

Yunanlar üçün geri çəkilməkdın başqa variant qalmadı. Geri çəkilərkən türk əhalisinə qarşı etdiyi təcavüzlər, qundaqlamalar və soyğunçuluq nəticəsində 1 milyondan artıq türk evsiz-eşiksiz qaldı.

Sakarya döyüşü, Türkiyə tarixində bir dönüş nöqtəsidir.

Sakarya döyüşünün qazanılması türk xalqının ümumi döyüşün qazanılacağına olan inamını bərpa etmişdir. İstanbulda, bütün məscidlərdə Sakarya şəhidlərinə dualar oxunmuşdur. O ana qədər, Ankara ilə arasında məsafə saxlayan İstanbul mətbuatında bir sevinc duyğusu meydana gəlmişdir.
Beynəlxalq cəmiyyətin (xüsusilə İngiltərənin) Türkiyə Böyük Millət Məclisi güclərinə baxışı dəyişmiş və Yunanıstan, arxasındakı İngiltərə dəstəyini itirmişdir.
**Qazaxıstan–Rumıniya münasibətləri** — Rumıniya Respublikası ilə Qazaxıstan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Ümumi məlumat
-------------

Qazaxıstan Respublikası ilə Rumıniya arasında diplomatik əlaqələr 15 iyul 1992-ci ildə qurulmuşdur. 1993-cü ilin noyabrında Rumıniyanın Qazaxıstan Respublikasındakı səfirliyi açılmışdır. 2003-cü ilin sentyabrında Qazaxıstan Respublikasının Rumıniyadakı Diplomatik Nümayəndəliyi açılır. 2012-ci ilin mart ayında Diplomatik Nümayəndəliyin Qazaxıstan Respublikasının Rumıniyadakı səfirliyinə çevrilməsinə dair Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Fərmanı imzalanır.

Siyasi münasibətlər
-------------------

Qısa tarixi dövrdə iki dövlət ikitərəfli əməkdaşlığın bütün sahələrində, o cümlədən siyasi, ticari-iqtisadi, mədəni və humanitar sahələrdə, habelə çoxtərəfli qarşılıqlı fəaliyyət sahəsində ciddi irəliləyişlər əldə etdilər. Qazaxıstan və Rumıniya müntəzəm siyasi dialoqlar aparır. Hər iki ölkənin parlamentlərində Dostluq Qrupları fəaliyyət göstərir. İki ölkənin millət vəkillərinin illik görüşləri keçirilir. İki ölkənin xarici işlər nazirlikləri arasında hər il siyasi məsləhətləşmələr baş tutur.

İqtisadi əməkdaşlıq
-------------------

İki ölkə arasındakı əlverişli siyasi dialoq iqtisadi əməkdaşlığa müsbət təsir göstərir.
Qazaxıstan-Rumıniya ticari-iqtisadi əməkdaşlığının əsas istiqamətləri enerji, maşınqayırma, metallurgiya, nəqliyyat və logistika, eləcə də yüngül sənayedir. Rumıniyada 28, Qazaxıstanda isə 39 ortaq şirkətlər qeydiyyatdan keçmişdir.

Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq problemlərinin həlli üçün ən vacib vasitələrdən biri də Ticarət, İqtisadi, Elmi və Texniki Əməkdaşlıq üzrə Qazaxıstan-Rumıniya Hökumətlərarası Komissiyasıdır. Hökumətlərarası Komissiyanın 14-cü iclası 4-5 oktyabr 2017-ci il tarixlərində Buxarestdə keçirilmişdir və iclasın Protokolu imzalanmışdır.

2016-cı ilin yanvar ayında Buxarestdə yenilənmiş Rumıniya-Qazaxıstan İkitərəfli Ticarət və Sənaye Palatasının təqdimatı və ilk iclası keçirilir.

Mədəni və humanitar əməkdaşlıq
------------------------------

Qazaxıstanda Rumıniya milli-mədəni cəmiyyətləri uğurla fəaliyyət göstərir: "Böyük Stefan" (Almatı), "Daçiya" (Karaqanda) və "Bukovina" (Pavlodar). 2015-ci ildə Buxarestdə qazax dilində tədris edən bir məktəbəqədər təhsil müəssisəsi açılır və uğurla fəaliyyət göstərir.

Qazax kinosunun festivalları hər il keçirilir. 2016-cı ildə Rumıniya kinosunun ilk festivalı Karaqandada keçirilmişdir. 

2016-cı ilin sentyabrında Semipalatinsk nüvə poliqonunun bağlanmasının 25-ci ildönümü münasibətilə Rumıniya paytaxtında Qazaxıstanın nüvə əleyhinə təşəbbüslərinə həsr olunmuş konfrans keçirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Relațiile bilaterale Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine , site-ul oficial al Ambasadei Kazahstanului în România.
2. ↑  "Relațiile diplomatice dintre Kazahstan și România - 25 de ani". 2022-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Xatirə (ad).
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Bəşirli.

**Xatirə Bəşirli** (5 yanvar 1958, Ağdaş) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin elmi işlər üzrə direktor müavini, filologiya elmləri doktoru, professor. YAP Səbail Rayon "Muzeyşünas" ilk ərazi təşkilatının sədri.

Həyatı
------

Xatirə Bəşirli 1958-ci ilin yanvar ayında Ağdaş rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki BDU) daxil olmuşdur.

Hal-hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin elmi işlər üzrə direktor müavinidir. 2005-ci ildən YAP Səbail Rayon "Muzeyşünas" ilk ərazi təşkilatının sədridir. Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunda "Azərbaycan ədəbiyyatı və dili" fənnindən dərs demişdir. "Xəzər" Universitetində "Azərbaycan ədəbiyyatı və dili" fənnindən dərs deyir.

17 mart 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycanda muzey işinin inkişafı və mədəni irsin təbliğində səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı ilə təltif edilib

Elmi fəaliyyəti
---------------

Azərbaycan bədii nəsri və şifahi xalq ədəbiyyatının qarşılıqlı əlaqəsi, nəsrdə folklorizmin ifadə formaları, yazılı mətnin qurulmasında folklor janrlarının yeri və türk xalqlarının epos tarixi, qəhrəmanlıq eposları arasında genetik baxımından oxşarlığın, kök birliyinin, dastan arxitektorikasının araşdırılması baxımından nəzəri nəticələr əldə edilmişdir.

Folklorşünaslıq ixtisası üzrə ""Koroğlu" eposunun poetikası (genezisi və bədii sistemi)" mövzusunda namizədlik (PhD) dissertasiyasını, "XX əsrin əvvəli Azərbaycan nəsri və folklor" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

100-dən artıq elmi və tədrisi metodiki iş, 6 monoqrafiya, o cümlədən xaricdə çıxmış 10 elmi əsərin müəllifidir.

Elmi əsərləri
-------------

1. XX əsrin əvvəli Azərbaycan nəsri və folklor. Bakı, Elm, 1990
2. Köklər qaynaqlar, yadigarlar. Bakı, Azərbaycan Ensiklopediyası, 1996
3. "Koroglu" dastanı. Tarixi-mifoloji gerçəklik və poetika. Bakı, Elm, 2000
4. "Koroğlu" eposunun poetikası, Genezisi və bədii sistemi. Bakı, Elm, 2005.
5. "Koroğlu" dastanının mənşəyi. Bakı, "Elm və Təhsil". 2012.
6. Azərbaycan folklor və yazılı ədəbiyyat. Bakı, "Elm və Təhsil", 2013.
7. Ali məktəblər üçün bir neçə dərslik və Proqramlar, eyni zamanda 100-dən artıq elmi, elmi-publisistik məqalə.

İstinadlar
----------

1. ↑  AMEA-nın elmlər doktorları[*ölü keçid*]
2. ↑  "Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin quruluşu". 2015-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-15.
3. ↑  Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin əməkdaşlarına "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
İtaliya 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edən yeddi ölkədən biri olub. İtaliyanı müsabiqədə iki müğənni təmsil etmişdir. Franka Raymondi "Aprite le finestre" mahnısı ilə çıxış etmişdir. Tonina Toriyelli isə "Amami se vuoi" mahnısını ifa etmişdir. Müsabiqənin nəticələri açıqlanmadığı üçün tutduqları yer və topladıqları xal məlum deyil.

Milli seçim
-----------

Sanremo Musiqi Festivalının 1956-cı il buraxılışında altı ifaçı tərəfindən 20 mahnı təqdim edildi, festival iki yarımfinal və final formatında üç gün davam elədi. Yarımfinallar 8 və 9 martda, final isə 10 martda keçirildi. Hər yarımfinalda on mahnı ifa edildi və beşi finala vəsiqə qazandı. Finalda on mahnı daxil oldu.

"Aprite le finestre" mahnısı ilə Franka Raymondi festivalın qalibi olmuşdur. İkinci yerin sahibi isə "Amami se vuoi" mahnısı ilə Tonina Toriyelli olmuşdur və onlar Avroviziya musabiqəsində İtaliyanı təqdim etmək hüququ əldə etmişdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "www.festival.vivasanremo - in Italian". 2013-08-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-02.
2. ↑  "ESC History - Italy 1956 Sanremo Music Festival". 2021-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-02.

Xarici keçidlər
---------------

* İtaliya milli finalı 1956

Həmçinin bax
------------

* 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avroviziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xatirə (dəqiqləşdirmə).
**Xatirə** yaxud **memuar** — oçerk kimi faktiki həyat materialı və sənədlilik əsasında yazılır. Amma oçerkdən fərqli olaraq, xatirədə konkret bir şəxsdən bəhs etmək məhdudiyyəti yoxdur. Xatirədə əsas şərt müəllifin iştirak etdiyi, şahidi olduğu hadisələri təsvir etməkdir. Bundan əlavə, xatirədə həcm məhdudiyyəti də yoxdur. Xatirə həcmcə oçerkdən xeyli böyük də ola bilər. C.MəmmədquIuzadənin "Xatiratım", A.Şaiqin"Keçmiş günlər", Ö.F.Nemanzadənin "Xatirələrim", S.Rüstəmin "Unudulmaz müəllim", M.Hüseynin "Bir ay, bir gün", Anarın "Sizsiz" əsərləri xatirə nümunələridir.

Dəqiqlik, tarixi həqiqətin gözlənilməsi memuar janrının mühüm xüsusiyyətləridir. Bu janrda yazılan əsərlərdə şəxsiyyətlərə, hadisələrə müəyyən fərqli yanaşmalar da ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xatirə haqqında". 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-28.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
**Xasay İbrahim oğlu Musayev**  — AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent.

Həyatı
------

Xasay İbrahim oğlu Musayev 13 iyul 1929-cu ildə Azərbaycan Respublikası Yevlax rayonunun Karamanlı kəndində anadan olmuşdur. 1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənnindən dərs demişdir. 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun "Sənaye mülki tikinti" fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrasında əyani sonra isə qiyabi aspirantı olmuşdur.

1975-ci ildə professor Y.Ə.Əmənzadənin rəhbərliyi altında "Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli "mövzusunda Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunda texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 
2000-ci ildən indiyə kimi AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun "Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi" şöbəsinin kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi vəzifəsində çalışır.

2011-ci ildə "Deformasiya olunan bərk cisim mexanikası" ixtisası üzrə dosent elmi adı almışdır.

Təhsili
-------

1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsi, tələbə

1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun "Sənaye mülki tikinti" fakültəsi, tələbə

1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrası, aspirant

Elmi dərəcələri, elmi adları
----------------------------

1975-ci il Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutu, texnika elmləri namizədi

**Dissertasiyanın adı:** "Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli"

Əmək fəaliyyəti
---------------

1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənni üzrə müəllim

1960-1970-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda konstruktor

2000-ci ildən indiyə kimi kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi "Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi" şöbəsi.

Elmi maraq dairələri
--------------------

* Elastiki örtüklər nəzəriyyəsi
* Momentsiz örtüklər nəzəriyyəsi
* Dairəvi silindrik örtüklər nəzəriyyəsi
* Fırlanan və yatıq örtüklər nəzəriyyəsi
* Örtüklərin rəqsləri və möhkəmlik nəzəriyyəsi

Əsas elmi nəticələri
--------------------

* Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklər.

### Məqalələr

47 - elmi məqalənin müəllifidir.

Mənbə
-----

* 
*

Xarici keçidlər
---------------

*