recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hərbi Donanma Günü** — hər təqvim ilinin 5 avqust tarixində Azərbaycan Respublikasında qeyd olunan peşə bayramı.

Tarixi
------

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Azərbaycanın hərbi dəniz donanması da yaradıldı. Belə ki, 1919-cu ilin yayında ingilislər Bakını tərk edərkən şəhər limanının idarəçiliyini və hərbi gəmilərin bir hissəsini Azərbaycan hökumətinə təhvil verdilər. Bu gəmilərin əsasında Azərbaycan Xəzər hərbi dəniz donanması təşkil olundu. Azərbaycan hökumətinin bu tədbiri ölkənin dəniz sərhədlərinin qorunmasında mühüm addım oldu,

lakin bu addım general Denikinin başçılıq etdiyi Cənubi Rusiya Silahlı qüvvələrinin ("Könüllü ordu" da deyirdilər) kəskin etirazı ilə qarşılandı. Silahlı qüvvələrin hərbi dəniz donanmasının vitse-admiralı Gerasimovun Azərbaycan hökumətinə verdiyi notada Azərbaycan Xəzər hərbi-dəniz donanmasının ləğv edilməsi tələb edilirdi. Burada qeyd olunurdu ki, Xəzərdə hərbi donanma saxlamaq hüququ yalnız Rusiyaya məxsusdur.

Bu əsassız nota Azərbaycan Dövlət Müdafiə Komitəsində müzakirə edildi. Cənubi Rusiya Silahlı qüvvələri baş komandanlığına göndərilən cavab notasında bildirilirdi ki, Xəzərdə donanma saxlamaq hüququ Azərbaycan dövlətinin suveren hüququdur. Azərbaycanın limanları və ticarət gəmiləri vardır. Bu gəmilər Azərbaycan bayrağı altında üzəcəkdir. Azərbaycan hökumətinin qətiyyəti və göstərdiyi diplomatik səylər öz nəticəsini verdi. Denikin beynəlxalq ictimaiyyətin sərt reaksiyası ilə üzləşdiyindən öz iddialarından əl çəkdi. Azərbaycan hökumətinin Hərbi Nazirliyi hərbi donanmanın maddi-texniki bazasının gücləndirilməsinə diqqəti artırmışdı.

1919-cu ilin sonlarında general İbrahim ağa Usubovun başçılıq etdiyi Azərbaycan hərbi missiyası donanma üçün xaricdən 6 birtoplu qırıcı kater, 12 qırıcı kater, 6 sualtı qayıq, 92 gəmi topu, 10 sahil topu, simsiz teleqraf qurğuları və s. almışdı. Azərbaycan Hökuməti rus donanmasının admiralı, Şimal qütbünə ekspedisiyanın iştirakçısı, türk əsilli İslamovu milli donanmanın yaradılması işinə kömək göstərmək üçün 1919-cu ilin yayında Azərbaycana dəvət etmişdi. "Astrabad", "Qars" və "Ərdəhan" hərb gəmilərinin komandirliyi azərbaycanlı kapitanlara tapşırıldı. Hərbi donanmanın maddi-texniki bazasının və kadr təminatının gücləndirilməsi planları aprel işğalı nəticəsində həyata keçirilməmiş qaldı. Az sonra bolşeviklərin gəlişi ilə Azərbaycan hərbi donanması ləğv olundu. SSRİ dağıldıqdan sonra Azərbaycanda da hərbi-dəniz donanmasının təşkilinə şərait yarandı.

Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələri
---------------------------------------------

1992-ci il aprelin 7-də Azərbaycan Respublikası Hərbi-Dəniz Qüvvələri Qərargahı, mühafizə və təminat rotası yaradıldı. Xəzər Hərbi-dəniz donanmasının 25%-i və Ali Hərbi Dənizçilik məktəbi Azərbaycan Respublikasının ixtiyarına verildi.

1992-ci il iyunun 26-da "Bakılı" keşikçi gəmisində Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı qaldırıldı. 1996-cı ildə Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi əsasında Dəniz Akademiyası təşkil olundu. Azərbaycan Prezidenti H. Əliyevin fərmanına əsasən hər il avqustun 5-i Azərbaycan Respublikası Hərbi Donanma Günü kimi qeyd olunur.
**Qayrabetovun binası** — Taqanroq şəhərinin mərkəzində, XIX əsrin ortalarından bir qədər sonra inşa edilən üçmərtəbəli bina. Qayrabetovun binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 66 ünvanında yerləşir. Bina 1861-ci ildə klassizm stilində inşa edilmişdir. Qayrabetovun binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Qayrabetov binasının hazır ki görünüşü

Tarixi
------

1861-ci ildə naxçıvanlı (Naxçıvan-na-Donu) tacir Karp Markoviç Qayrabetov Petrovski küçəsində özünə məxsus iki mərtəbəli binanın inşasını qərara alır. Binanın tikintisi Taqanroq şəhərinin memarı Mixail Prokofeviç Petrova həvalə edilir. Birinci mərtəbəsində relyef elementəri işlənmişdir. Binanın Qayrabetovun mülkiyyəti olmamışdan öncə birinci mərtəbədə bütün Taqanroqda məşhur olan "Trattoriya" adlı kafe yerləşirdi. 1860-cı ildən binada ticari qurultay klubu yerləşirdi. Bəzi bölmələrində ayaqqabı mağazası (sahibi T. İ. İlenko), kişi baş geyimləri dükanı (sahibi İ. Lev) və tikiş maşınları mağazası vardı. Burada həm də "Tabak" və "Çay mağazası" mövcud idi.

İnqilabdan sonra binada muzey və klub mövcud olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonra binada Qida texnikumu fəaliyyət göstərirdi. 1955-ci ildən isə burada Pedoqoji institutu işləyir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Bina öz görünüşünü 1861-ci ildə aparılan təmirdən sonra almışdır. Fasadında Səkkiz kolonn quraşfırılmışdır. Binanın mərkəzi hissəsi üç mərtəbəuə qədər artırılmışdır. Küçə istiqamətində binanın bir neçə girişi vardır.

Müasir vəziyyəti
----------------

Hazırda binada Çexov adına pedaqoji institutunun xarici dillər fakültəsi yerləşir.

Mənbə
-----

* Петровская улица, д. 68 Arxivləşdirilib 2017-03-02 at the Wayback Machine
* Qayrabetovun binası Arxivləşdirilib 2017-11-07 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
**Kono Yasui** (保井 コノ, *Yasui Kono*?, 16 fevral 1880, Kaqava – 24 mart 1971, Bunkyo) – Yaponiya bioloqu və sitoloqu. O, Yaponiyada elm üzrə doktorat dərəcəsi əldə etmiş ilk qadındır.

Həyatı
------

Kono Yasui 16 fevral 1880-ci ildə Yaponiyanın Kaqava prefekturasında doğulmuşdur. Kaqava Normal Məktəbinin qadınlar bölməsində təhsil almış, 1898-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinə daxil olmuşdur. 1902-ci ildə məzun olduqdan sonra Gifu Qızlar Liseyində, 1904-cü ildə Kanda Qızlar Məktəbində müəllim kimi işləməyə başlamışdır. 1905-ci ildə Tokio Qadınlar Ali Normal Məktəbinin yeganə elmi tədqiqat üzrə tələbəsi olmuş, zoologiya və botanika sahələrində ixtisaslaşmışdır. Onun tərəfindən 1905-ci ildə yazılmış "Karp balığında Veber orqanı" məqaləsi *"Zoological Science"* jurnalında qadın müəllifə aid ilk məqalə olmuşdur.

Yasui 1906-cı ildə botanika və sitologiya sahələrində araşdırmalar aparmağa başlamışdır. *Salvinia natans* adlı qıjı növünün ziqotunu araşdırmış və nəticələri *"Journal of Plant Science"* jurnalında nəşr olunmuşdur. Digər tədqiqatları Böyük Britaniyanın *"Annals of Botany"* jurnalında yayımlanmış və işi xarici jurnalda yayımlanmış ilk yapon qadın olmuşdur. 1914-cü ildə təhsil almaq məqsədilə əvvəlcə Almaniyaya, daha sonra ABŞ-yə getmiş və Çikaqo Universitetində sitologiya araşdırmaları aparmışdır. 1915-ci ildə Harvard Universitetində kömürü öyrənmiş, 1916-cı ildə Yaponiyaya qayıdaraq Tokio Universitetində "Qəhvəyi kömürün quruluşu və Yaponiyada daş kömür" adlı diplom işini tamamlamışdır.

Yasui 1924-cü ildə qarğıdalının, tradeskansiyanın və yabanı xaşxaşın genetikasını öyrənməyə başlamışdır. 1929-cu ildə *"Cytologya"* jurnalının əsasını qoymuşdur. 1945-ci ildə atom bombasının bitkilərə təsirini öyrənmişdir. 1949-cu ildə Oçanomizu Universitetinin professoru olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Yasui 1955-ci ildə "Bənövşəyi lent" medalı ilə, 1965-ci ildə isə "Qiymətli tac" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Kono Yasui (1880–1971)" (ingiliscə). Oçanomizu Universiteti. 19 noyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  Haines

Ədəbiyyat
---------

* *Haines, Catharine M. C.* International Women in Science: A Biographical Dictionary to 1950 (ingiliscə). ABC-CLIO. 339. ISBN 978-1-57607-090-1. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2022.
"Roma tətilləri" (ing."Roman Holiday")
Həqiqətin ağzı it. Bocca della Verità, Yules Blancxarda məxsus heykəl, Lüksemburq parkı, Paris.

Məzmunu və tarixçəsi
--------------------

**"Həqiqətin ağzı"** (it. Bocca della Verità) — üzərində Triton (və ya Okean) təsvir olunmuş antik dairəvi mərmər üzlükdür. Təxminən e.ə. IV əsrə aiddir. XVII əsrdən etibarən Romanın Müqəddəs bakirə Məryəm (it. Santa Maria in Cosmedin) kilsəsinin girişində qoyulmuşdur. 1,75 m diametrə, 19 sm qalınlığa, 1200–1300 kq çəkiyə malik bu üzlük çox güman ki, hər hansısa fəvvarənin bir hissəsi olmuşdur. Orta əsrlərdən etibarən yalan detektoru kimi tanınır: belə ki, yalançı əlini onun ağzına soxarsa, ilahi onu dişləyə bilər.
Bir çox məşhur filmlərin ("Roma tətilləri"-(ing. "Roman Holiday")-Uilyam Uayler (baş rollarda: Qreqori Pek, Odri Hepbern), "Şirin həyat"-(it. "La Dolce Vita")-Federiko Fellini (baş rolda: Marçello Mastroyanni), "Dəlicəsinə vurulmuş"-(it. "Innamorato pazzo")-Kastellano, Pipolo (baş rollarda: Adriano Çelentano və Ornella Muti) rejissorları "Həqiqətin ağzı"na dəfələrlə müraciət etmişlər.

Mənbələr
--------

* Falk Spirallo Reiseführer Rom, Auflage 2007
* Rom, DuMont Reiseverlag, Auflage 2006
* Henze, Anton Kunstführer Rom, Auflage 1994 ISBN 3-15-010402-5

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
**Stiven Pol «*Elliott*» Smit**(d. 6 avqust 1969 Omaha, Nebraska, ABŞ - ö. 21 oktyabr 2003 Los-Anceles, ABŞ), Amerikalı müğənni. Omaha, Nebraskada dünyaya gəldi, Texasda böyüdü və həyatının önəmli bir qismini ilk dəfə popularlıq əldə etdiyi Portland,Oregonda keçirdi. Əsas çalğı aləti qismində gitara olmaqla yanaşı piano, klarnet, bas-gitara, baraban və harmonika da çala bilirdi. Özünəməxsus "fısıltıya bənzəyən, hörümçək toru incəliyində danışırmış kimi" bir vokal tərzi vardı.

İllərlə rok qrubu Heatmisterdə fəaliyyət göstərdikdən sonra 1994cü ildə müstəqil şirkətlər olan Cavity Search və Kill Rock Stars ilə işləyərək solo karyerasına ilk addımını atdı. 1997-ci ildə Dream Works Records ilə razılığa gəldi və iki albomunu bu şirkətdən çıxartdı. Smit "Miss Misery" adlı mahnısının Can dostum filminin musiqiləri arasında yer alması və 1997-ci ildə ən yaxşı mahnı kategoriyasında Oskara namizəd olması ilə geniş kütlələr tərəfindən tanınmağa başladı.

Smit illərlə depressiya, alkoqolizm, narkomaniya ilə mübarizə etdi və bu mövzular tez-tez mahnılarındakı sözlərdə yer alırdı.34 yaşında Los-Ancelesdə sinəsinə aldığı iki bıçaq zərbəsi ilə öldü. Bu bıçaq zərbələrinin bir cinayətinmi yoxsa bir intiharınmı nıticəsi olduğu açıqlana bilmədi. Smitin bədəni yandırıldı və cəmiyyətə açıq bir xatirə yeri müəyyən edilmədi. Ölümündən öncə altıncı studio albomu From a Basement on the Hill üzərində işləyirdi. Bu albom ölümündən sonra, 19 oktyabr 2004cü ildə yayımlandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elliott Smith review. Arxivləşdirilib 2010-11-09 at the Wayback Machine All Music Guide. Erişim tarihi:23.4.2008.
2. ↑  Smith'in resmi otopsi raporu Arxivləşdirilib 2008-04-22 at the Wayback Machine The Smoking Gun. Accessdate:23.4.2008.
3. ↑  Smith Autopsy Inconclusive - Police keep investigation of singer-songwriter's death open. Arxivləşdirilib 2007-12-13 at the Wayback Machine Rolling Stone. Accessdate:23.4.2008.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Elliott Smit*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* All Music Guide'da *Elliott Smith* Arxivləşdirilib 2010-11-11 at the Wayback Machine
* *Elliott Smit* — IMDb səhifəsi
* Yayınlanmamış demoları
* Bazı canlı kayıtları - Archive.org.
**Konqar-ool Boris oğlu Ondar** (tıva Коңгар-оол Борис оглу Ондар, *rus.* Конгар-оол Борисович Ондар; 29 mart 1962 – 25 iyul 2013, Kızıl) — Tuva müğənnisi, qırtlaq musiqisi (höömey) sənətinin ustası, Tıva Ali Huralının deputatı.

Konqar-ool Ondar adətən ənənəvi kostyumda morin xuur milli musiqi alətində çıxış edirdi. Tuva Respublikasının milli höömey tituluna sahib idi.

Həyatı
------

Konqar-ool Ondar 29 mart 1962-ci ildə Tuva MSSR Dzun-Xemçik rayonunun İyme kəndində anadan olmuşdur.

Kızıl şəhərində yerləşən Tıva Mədəniyyət Mərkəzinin binasının qarşısında abidəsi1992-ci ildə beynəlxalq qırtlaq musiqi müsabiqəsində qalib gəldikdən sonra Qərbdə məşhurlaşdı, 1993-cü ildə məşhur musiqiçi Frenk Zappanın təşkil etdiyi tədbirdə çıxış etdi. O vaxtdan bəri mütəmadi olaraq təkcə Tuvada deyil, Rusiyadan kənarda da konsertlər verməyə başladı.

Konqar-ool Boris oğlu Ondar
Konqar-ool Ondar bir çox illər ərzində Qərbdə ən məşhur qırtlaq müğənnilərindən biri idi. "Back Tuva Future" adlı albomu Warner Records studiyasında yazılmışdır. O, qonaq qismində Devid Letterman ilə gec şou adlı televiziya verlişində iştirak etmişdir və CNN-ə müsabiqə vermişdir.

Konqar-ool Ondar Amerikalı blüz sənətçisi Pol Penin Tuvaya səyahətini təşkil etmişdir, burada o, qırtlaq sənətinə yiyələnirdi. Oskar mükafatına namizəd olan "Çingiz Blüz" sənədli filmi bu hekayəyə həsr olunmuşdu, filmdə Ondar da yer almışdır.

Konqar-ool Béla Fleck and the Flecktones qrupunun "Outbound", "Live at the Quick" və "Jingle All the Way" adlı üç albomunun yazılmasında iştirak etmişdir

Konqar-ool Ondarın təşəbbüsü ilə Tıva Mədəniyyət Mərkəzi quruldu, oranın ilk direktoru helə özü oldu.

Konqar-ool Ondar 51 yaşında Qızılda qəflətən vəfat edəndə, Los Angeles Times qəzetində də nekroloq nəşr olunmuşdur.

Tıva Mədəniyyət Mərkəzinin binasının qarşısında onun abidəsi qoyulub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Тува. Азия. Ондар Конгар-оол Борисович". 2018-01-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
2. ↑  "Видеозапись концерта". 2017-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
3. ↑  "Konqar-ool Ondar Devid Lettermanın şousunda". 2018-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
4. ↑  "CNN-in Kongar-ool Ondar ilə proqramının IMDb saytında profili". 2017-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
5. ↑  "Kongar-ol Ondar dies at 51; master of Tuvan throat singing". 2018-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
Konohanasakuya sakura ağaclarını çiçəkləndirən ilahə hesab olunur.
**Konohanasakuya** (木花咲耶?) və ya **Sakuyahime** – Yaponiya mifologiyasında çiçəklənmə şahzadəsi və kövrək həyatın simvolu. Çiçəklərin açılmasına o səbəb olur. Amaterasunun nəvəsi və Yerin idarəçisi Niniqi-no-Mikoto ilə evlidir.

Mifologiya
----------

Yapon əfsanələrinə görə o vaxt adı Aşitsu olan Konohanasakuya Niniqini dəniz sahilində görmüş və ona aşiq olmuşdur. Niniqi atası Ohoyamanın yanına getmiş və evlilik üçün icazə istəmişdir. Ohoyama Niniqinin ən böyük qızı İhanaqa ilə evlənməsini istəmişdir. Lakin Niniqi fikrini dəyişməmişdir. Əfsanənin bir neçə versiyasına görə böyük bacısı və anası əsəbləşmiş və Aşitsunun başqa kişi ilə yatması barədə şayiələr yaymışdırlar. Əsəbləşmiş Niniqi həyat yoldaşını atmışdır. Aşitsu onu geri qaytarmağa çalışsa da, rədd edilmişdir.

Sonda Aşitsu nəyin baş verdiyini anlamışdır. Sakura fidanı əkmiş və ağaca dua edərək ondan həqiqəti göstərməsini istəmişdir. Əgər körpəsi ərindəndirsə, ağac həmişə çiçək açacaq, əgər deyilsə, ondan ağac quruyacaq və öləcəkdi. Ağacı əkəndən sonra evə qayıtmışdır.

Bahar gələndə o, 3 oğlan doğmuşdur. O, ərinə mesaj göndərsə də, əri evə gəlməmişdir. Ümidsiz qalan Aşitsu özünü və uşaqlarını Fuci dağının meşəsində bir evdə bağlamışdır. O, meşəni yanğına verərək uşaqların ərindən olmadığı halda öləcəkləri barədə and içmişdir. Uşaqlar və Aşitsu Konoşiro gölünün yaxınlığındakı əjdaha tərəfindən xilas edilirlər. Axırda Niniqi həyat yoldaşının əkdiyi sakura ağacının çiçək açdığını görür və onun günahsız olduğunu anlayır. O, tez evə qayıdır və şeir oxuyaraq Aşitsunun ürəyinin geri qazanır.

Uşaqlara Honoakari, Honosuseri və Hikohohodemi adları verilir. Niniqi Aşitsunun adını dəyişib Konohanasakuya qoyur. Konohanasakuya oğlanları böyüdür və qocalaraq Harami dağında ölür. Bir versiyaya görə isə Aşitsu təkbaşına meşəyə köçərək özünü öldürür.

Konohanasakuya Fuci dağının ilahəsi Senqen-sama ilə eyniləşdirilib. Bundan əlavə, şintoizmdə uşaqları qoruyan və yedizdirən ilahə Koyasu ilə eyniləşdirilmişdir. Bunun səbəbi, çox güman ki, orijinal miflə bağlıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Roberts, 2010. səh. 97
2. ↑  Roberts, 2010. səh. 98

Ədəbiyyat
---------

* *Roberts, Jeremy,* Japanese Mythology from A to Z, Chelsea House, 2010, ISBN 978-1-4381-2802-3
**Oqtay Şəhriyarlı** — Azərbaycanlı şair-publisist.

Həyatı
------

13 mart 1959-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun Şəhriyar kəndində anadan olub.

İlk şeri 1974-cü ildə Masallı rayonunda çıxan "Çağırış" qəzetində çapdan çıxıb.
1976-1978-ci illərdə Sumqayıt şəhərində çıxan "Sosialist Sumqayıtı" qəzetində ştatdankənar müxbir kimi fəaliyyət göstərib. İstehsalatda çalışan insanlar daima O.Şəhriyarlının mövzusu olardı.

1974-cü ildən indiki dövrə qədər müxtəlif mətbuat orqanlarında şerləri çapdan çıxır.

2003-cü ildən Dünya Azərbaycanlılarının Mədəniyyət Mərkəzinin Bakı şöbəsinin üzvüdür.

Hal-hazırda "Bütövlük" ictimai-siyasi hüquq qəzetinin xüsusi müxbiridir.

"Şəhriyarda səkkiz ocaq" kitabı çapa hazırlanır.

Ailəlidir, iki oğul,iki qiz atasıdır.

Hal-hazırda Bakı şəhərində yaşayır.

Şeirləri
--------

1. Masallım mənim
2. Bu dünyada yaşamağa nə var ki
3. Nə gözəl yaraşır elə Şəhriyar
4. Ana dilim
5. Mənim balamdır
6. İlk müəllimim
7. Anamdır mənim
8. Mənə dünyam qədər əzizsən gülüm
9. Atam dünyamdır mənim.
10. Qaytararıq Qarabağı.
11. Gözəllik diyarı Yardımlıdadır
12. Ananı baladan ayırma gəlin
13. Deputatım mənim
14. Yaşa Zəlimxan yaşa
15. Bir sən bir mən birdə allahım
16. Xəzərim mənim
17. Qəbrin nurla dolsun əziz dost
18. Allaha ən yaxın anamdır mənim
19. Sən əsgər gedirsən,qoru vətəni
20. Qocalır anam

İstinad
=======

*
**Müstəqil Konqo Dövləti** olaraq da bilinən **Konqo Azad Dövləti** ( *fr.* État indépendant du Congo ), 1885-1908 -ci illərdə Mərkəzi Afrikada mövcud olmuş dövlətdir. Dövlət Belçikan kralı II Leopoldun xüsusi mülki idi. Leopold Afrikanın bölüşdürülməsi üçün keçirilən Berlin Konfransında digər Avrasiya dövlətlərini humanitar və xeyriyyəçiliklə məşğul olacağına və ticarətdən vergi tutmayacağına inandıraraq bölgənin hüquqi sahibi kimi tanındı. Beynəlxalq Konqo Birliyi vasitəsi ilə Konqo Hövzəsinin böyük hissəsini öz şəxsi mülkünə çevirdi. 29 May 1885 -ci ildə, Berlin Konfransı bitdikdən sonra kral mülklərinə "Konqo Azad Dövləti" adını verməyi planladığını, hələ Berlin Konfransında istifadə edilməyən və "Beynəlxalq Assosiasiyalar Birliyi"ni rəsmi olaraq əvəz edən bir ad verdiyini açıqladı. 1 Avqust 1885 -ci ildə.    Konqo Azad Dövləti bölgəni heç vaxt şəxsən ziyarət etməməsinə baxmayaraq II Leopoldun sərəncamına verildi. 

Dövlət, indiki Konqo Demokratik Respublikasının bütün ərazisini əhatə edirdi və 1885-ci ildən 1908 -ci ilə qədər mövcud oldu. 1908-ci ildə Belçika hökuməti beynəlxalq təzyiqlərdən sonra dövləti koloniya kimi krallığa birləşdirdi. Bu illər ərzində yerli əhali kauçuk və fil dişi təsərrüfatlarında qul kimi işlədilmiş, misli-bərabəri görünməmiş vəhşiliklərə məruz qoyulmuşdur. 

1. ↑  Katzenellenbogen, S. (1996). "It didn't happen at Berlin: Politics, economics and ignorance in the setting of Africa's colonial boundaries.". In Nugent, P.; Asiwaju, A. I. (eds.). African Boundaries: Barriers, Conduits and Opportunities. London: Pinter. pp. 21–34.
2. ↑  Cornelis, Sabine. 1991. "Stanley au service de Léopold II: La fondation de l'Etat Indépendant du Congo (1878-1885)". In H.M. Stanley: Explorateur au service du Roi, edited by Sabine Cornelis, 41-60. Tervuren: Royal Museum for Central Africa.
3. ↑  Crowe, S.E. (1942). The Berlin West African Conference, 1884–1885. London: Longmans Green.
4. ↑  Arxivləşdirilib 2020-07-28 at the Wayback Machine MO - De koning in Kinshasa die nooit in Congo was [Slot]
**Əmin Fəxrəddin Özdilək** (1898, Bursa, Xudavəndigar vilayəti – 13 mart 1989, Ankara) Türk əsgəri və siyasətçisi.

Həyatı
------

İlk təhsilindən sonra Ədirnə Hərbi Liseyinə daxil oldu. 1916-cı ildə Zabit Təlimgahına göndərildi. 1 iyun 1917-ci ildə "leytenant" rütbəsi aldı. 19 yaşında ikən Qafqaz İslam Ordusu ilə Azərbaycanda savaşdı. 1920-ci ilin sonunda Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinə qatıldı. 1 mart 1921-ci ildə "baş leytenant" rütbəsi alaraq 3. Süvari Tüməni əmrində Yunan-Türk müharibəsinə qatıldı. 1925–1927-ci illər arasında Hərb Məktəbi və Süvari Minicilik Məktəbində təhsilini tamamladı. 1933-cü ildə Hərb Akdemiyasına daxil oldu. 30 avqust 1936-cı ildə "kapitan" rütbəsini aldı. 6 oktyabr 1936-ci ildə qərargah zabiti olaaraq Hərb Akdemiyasından məzun oldu. 1936–1959-cu illərdə Türkiyə Silahlı Qüvvələrində bir çox vəzifələri icra etdi. 30 avqust 1959-cu ildə dörd ulduzlu general rütbəsini aldı.

1960-cı ildə Türk Silahlı Qüvvələrinin ölkə rəhbərliyini ələ keçirdiyi 27 May çevrilişində Birinci Ordu Komandiri olaraq iştirak etdi. Milli Birlik Komitəsində iştirak edən Özdilək 9 iyun 1960-cı ildə Cemal Gürselin qurduğu hökumətdə Milli Müdafiə Nazirliyinə gətirildi. 21 oktyabr 1960-cı ildə Dövlət Naziri və Baş nazirin müavini təyin edildi. Cemal Gürselin Prezidentliyi 26 Oktyabr 1961-ci ildə başladığından, Baş nazir vəzifəsi boşaldıqdan sonra 27 Oktyabr 1961–20 Noyabr 1961 arasında müvəqqəti olaraq Baş nazir vəzifəsini icra etdi. 1961–1980-ci illər arasında, Cümhuriyyət Senatında təbii bir üzv və Milli Birlik qrupunun başçısı olaraq iştirak etdi. 1983 Ümumi Seçkilərində Xalqçı Partiyasından Konya millət vəkili seçildi. 13 Mart 1989-cu ildə Ankarada vəfat etdi. Cəbəci Əsri qəbiristanlığında dəfn edildi.

Ali Ədalət Məhkəməsi tərəfindən verilən ölüm hökmlərinin təsdiqinə qarşı səs verdi.

Təltifləri
----------

Əmin Fəxrəddin Özdilək qırmızı zolaqlı "İstiqlaliyyət" medalı ilə təltif edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Türkiyədə dövlət çevrilişi (1960)

İstinadlar
----------

1. 1 2  エミン・ファフレッティン・オズディレク // .
2. ↑  Kurmay Albay Sami KÜÇÜK, RUMELİ'DEN 27 MAYIS'A
**Qar bəbiri mükafatı** — çox təcrübəli alpinistlərə verilən SSRİ alpinizm mükafatı. Mükafat hələ də Müstəqil Dövlətlər Birliyində tanınır. Mükafatı əldə etmək üçün keçmiş SSRİ-də yerləşən yüksəkliyi 7000 metrdən çox olan beş zirvənin hər biri fəth edilməlidir.

Bu zirvələrdən üçün Tacikistanın Pamir dağlarında yerləşir: İsmayıl Samani zirvəsi (keçmiş adı Kommunizm zirvəsi) 7,495 m, Korjenevskiy zirvəsi 7,105 m və Qırğızıstan-Tacikistan sərhəddində yerləşən İbn Sina zirvəsi (keçmiş adı Lenin zirvəsi) 7,134 m. Digər iki zirvə isə Tyan-Şan dağlarında yerləşir: Jeniş Çokusu (keçmiş adı Pobeda zirvəsi və ya Qələbə zirvəsi) 7,439 m və Qırğızıstan-Qazaxıstan sərhəddində yerləşən Xan-Tenqri zirvəsi 7,010 m.

Xan-Tenqri zirvəsinin geoloji hündürlüyü 6,995 metrdir, ancaq onun buz örtüyü ilə birlikdə hündürlüyü 7010 metrə çatır. Bu səbəbə görə alpinizm dairələrində və SSRİ-də Qar bəbiri mükafatı kriteriyasında bu dağ hündürlüyü 7000 metrlik zirvə sayılır.

1961-ci ildən 2013-cü ilə qədər 628 nəfərə bu mükafatı qazanıb.

Rekordlar
---------

* Boris Korşunov (Rusiya, Moskva) – mükafatı 9 dəfə qazanıb.
* Boris Korşunov (Rusiya, Moskva) – sonuncu dəfə mükafatı 69 yaşında qazanıb.
* Andrzej Bargiel (Polşa) - 29 gün 17 saat 5 dəqiqə (2016-cu ilin yayı)

İstinadlar
----------

1. ↑  "История появления жетона «Покоритель высочайших гор СССР» («Снежный барс»)". www.alpklubspb.ru. 2022-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-18.
2. ↑  "A travel to "the master of the sky"". kobler-partner.ch. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-18.
3. ↑  "SNOW LEOPARDS (SNEZHNY BARS)". russianclimb.com. 2016-12-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-18.
4. ↑  "Sněžný leopard na ex-SSSR sedmitisícovky v rekordním čase". 2017-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-15.

Xarici keçidlər
---------------

* summitpost.org
**Afoqnak adası** (*ing.* Afognak Island, Şablon:Lang-ems, *rus.* Афогнак) — Sakit okeanın şimalında, Alyaskanın cənub sahillərində (ABŞ) sahəsi 1812 km² olan ada. Kadyak arxipelaqına daxildir.

Coğrafiya
---------

Kadyak adasından cəmi 5 km məsafədədir. Afoqnak Kadyak arxipelaqının ikinci ən böyük adasıdır. Ən yüksək nöqtəsi 776 m, eni 37 km, uzunluğu 69 km-dir.

Sıx meşəlik olan adada çoxlu qonur ayı, amerika sığını və nəcib maral yaşayır. Bir çox turist adaya balıq tutmaq və ov etmək üçün gəlir. 1980-ci ildən Alyaska Milli Dəniz Qoruğunun bir hissəsidir.

Əhali
-----

2000-ci ildə adanın əhalisi 169 nəfər olmuşdur. Afoqnakın çoxsaylı yer adları rus mənşəlidir, o cümlədən Kazakov körfəzi və ya Malina çayı buna misaldır.

Xarici keçidlər
---------------

* Alaska Department of Fish and Game island map
* Alaska Community Database — Afognak

İstinadlar
----------

1. ↑  "UAF: Alaska Native Place Names". 2019-08-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-25.
2. ↑  "Карта Ледовитого моря и Восточного океана (1844)". 2017-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-25.
**Mikelancelo Antonioni** — italyan kinorejissoru.

Həyatı
------

Mikelancelo Antonioni 30-cu illərdə kino tənqidçisi və ssenarist kimi fəaliyyətə başlamış, "Bianco e nero" və "Cinema jurnallarında işləyən antifaşist əhvali-ruhiyyəli gənc kinematoqrafçılar qrupuna daxil olmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

"Po çayı sahilində yaşayan adamlar" (1947) Antonioninin rejissor debütüdür. İnsanın tənhalığı, cəmiyyətin amansızlığı Antonioni filmlərinin əsas mövzusudur. "Süpürgəçilər" (1948), "Mövhumat", "Eybəcərlər evi" və s. sənədli filmlər çəkmişdir. "Bir sevginin tarixçəsi" (1950) Antonioninin ilk bədii filmidir. "Rəfiqələr" (1955) "Qışqırıq" (1957), "Macəra" (1960), "Gecə" (1960), "Tutqunluq"(1961), "Qırmızı səhra" (1964), "Şəkilböyütmə" (1966), "Zabriski Poynt" (1970), "Peşəsi reportyordur" (1975), "Qadınların eyniləşməsi" (1982) Antonioninin məşhur filmləridir. Rəqəmli texnologiyadan istifadə edərək yeni bədii effektlərə nail olmağa can atmış və 1980-ci ildə "Ober valdın sirri" adlı televiziya filmi çəkmişdir. Sevdiyi mövzulara qayıdaraq, rejissor "Qadınların eyniləşməsi" (1982) filmini yaratdıqdan sonra 1960-cı illərdəki estetik duyumunun tükəndiyini hiss edir. Ağır xəstəlik keçirdikdən sonra yalnız 1997-ci ildə V.Venderslə birlikdə "Buludlar arxasında", 2004-cü ildə isə "Eros" filmlərini çəkmişdir. Mikelancelo Antonioni film çəkilişləri üçün 1976-ci ildə 10 günlük Azərbaycanda olub.

Mükafatları
-----------

Antonioninin filmləri yüksək rejissorluq sənəti nümunələridir. Bir çox filmi Beynəlxalq kino festivallarında mükafatlar almışdır. O, "Şəkilböyütmə" filminə görə Kann kinofestivalının baş mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə isə kino fəaliyyətinə görə "Oskar" mükafatına layiq görülmüşdür.   
 , ,

Filmoqrafiya
------------

* "Po çayı sahilində yaşayan adamlar" (1947)
* "Süpürgəçilər" (1948)
* "Müvhumat"
* "Eybəcərlər evi"
* "Bir sevginin tarixçəsi" (1950) / Cronaca di un amore
* "Rəfiqələr" (1955)
* "Qışqırıq" (1957) / Il grido
* "Macəra" (1960) / L’avventura
* "Gecə" (1960) / La notte
* "Tutqunluq" (1961) / L’eclisse
* "Qırmızı səhra" (1964) / Il deserto rosso
* "Şəkilböyütmə" (1966) / Blowup
* "Zabriski Poynt" (1970) / Zabriskie Point
* "Peşəsi reportyordur" (1975)
* "Ober valdın sirri" (1980)
* "Qadınların eyniləşməsi" (1982)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakıda portağal yağı axtaran dünya şöhrətli rejissorun sərgüzəştləri". 2020-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-31.
2. ↑   *Mikelancelo Antonioni* — IMDb səhifəsi
3. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 554. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Michelangelo Antonioni
* Kinorejissor Mikelancelo Antonioni 94 yaşında dünyasını dəyişib[*ölü keçid*]
**Hiromiçi Yahara** (*yap.* 八原博通) (2 oktyabr 1902 — 7 may 1981) — yapon sərkərdəsi, 32-ci ordunun zabiti
, Okinava döyüşünün iştirakcisi. Okinava döyüşündən sağ çıxan yapon zabiti.

Bioqrafiyası
------------

O, Tottori prefekturasının Yonaqo şəhərində anadan olmuşdur. 1923-ci ildə Yaponiya ordusunun hərbi akademiyasını bitirmişdir. 1929-ci ildə ildə isə Ali hərbi akademiyanı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1930 ildə xitmətə başlamışdır. Hərbi Nazirlikdə kadrlar şöbəsinə qəbul olunmuşdur. 1933—1935 illərdə Yaponiya və ABŞ arasında hərbi qulluqçuların dəyişdirilmsi proqramına uyğun olaraq Uilminqtoq, Boston və Vaşinqtonda qulluq etmişdir. 1935—1937 illərdə yenidən kadrlar şöbəsinə çalışır. 1937—1938 illərdə isə Ali hərbi akademiyada taktika və strategiya sahəsində dərs demişdir. 1940 ildə isə Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində Yaponiyanın nümayəndəsi olmuşdur. 1941-ci ildə Banqkokda hərbi ataşe vəzifəsində çalışmışdır. Tayland hakimiyyəti ilə aparılan gizli danışıqlarda iştirak etmişdir. Sonradan Birmada 15-ci orduda xidmət etmişdir. 1942-ci ildə isə yenidən Yaponiyaya qaytarılmış və həbi məktəbdə yenidən dərs demişdir.

1944-ci ildə Okinavaya göndərilmişdir. Mərkəzi qərargahın məsləhətçisi vəzifəsində çalışmışdır. Sonradan 32-ci ordunun qərargahına ali zabit vəzifəsinə təyin edilmişdir. Adada gedən döyüşlərdə müdafiə taktikasının tərəfdarı olmuşdur. O, deyirdi ki, amerikanların qarşısı Okinavada kəsmək lazımdır. Yoxsa növbəti hədəfin Yaponiyanın əsas ərazisi olduğu bildirirdi. Buna baxmayaraq İsamu Ço isə hücum taktikasını irəli sürür və bunu gercəkləşdirməyə başlayır. 4 mayda başlanan əks hücum uğursuzluqla nəticələnir.

23 iyunda düşmənin əlinə keçməmək üçün Usicima və Çö həyatlarını seppuku etmişlər. Usicima Hiromiçi Yaharaya özünü öldürməyərək döyüş barədə raportu Tokioya çatdırmağı əmr etmişdir. Yahara bir müddət müəllim olaraq yerlilər arasında gizlənir. Sonradan 15 iyul tarixində amerikanlar tərəfindən tutulur və əsir edilir.

1972-ci ildə Yahara döyüş haqqında xatirələrini «Okinava uğrunda döyüş — qərargahın ali zabitinin xatirələri» *yap.* 『沖縄決戦 - 高級参謀 の手記』 adlı kitabını yazmışdır. 1995 ildə onun yazdığı kitab ingilis dilinə çevrilərək kitab halında dərç edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Yahara, Gibney. С. 204
2. ↑  U.S. Tenth Army Interrogation Report #28, dated 6 August 1945
3. ↑  Stephen C. Mercado. The Shadow Warriors of Nakano: A History of the Imperial Japanese Army's Elite Intelligence School. — Brassey's, 2003. — С. 140—141. — 331 с. — ISBN 1574885383.

Ədəbiyyat
---------

* 八原博通. 『沖縄決戦 - 高級参謀 の手記』. — 読売新聞社, 1972. — 446 с. англ. перевод: Hiromichi Yahara. The Battle for Okinawa / Пер. Roger Pineau и Masatoshi Uehara, ред. Frank Gibney.. — John Wiley & Sons, 1995. — 245 с. — ISBN 0471120413.

Mənbə
-----

* Qısa bioqrafiya Arxivləşdirilib 2009-04-15 at the Wayback Machine  (yap.)
***Agelescape dunini*** — Çala hörümçəkləri sinfinə, *Agelescape* cinsinə aid növ. Azərbaycanın endemik canlısı.

Qısa məlumat
------------

Orta ölçülü hörümçəkdir. Erkəklərin uzunluğu 8,55 mm, dişilərdə 11,2 mm olur. Baş-gövdə hissəsi erkəklərdə uzunluq 3,95 mm (eni 2,7 мм) olur. Dişilərdə 4,3 mm (eni 3 mm) — dir. Baş-gövdə qırmızı-sarı olur və boz naxışlı olur. Ayaqları qırmızı-qəhvəyi, qarın sarı-boz.
*Agelescape dunini* növü ilk dəfə 2005-ci ildə Arаxnoloqlar, Elçin Hüseynov (*Elchin F. Guseinov*, Zoologiya İnstitutu AMEA, Bakı, Azərbaycan), Yuri М. Marusik (Институт биологических проблем Севера ДВО РАН, Maqadan, Rusiya) və Seppo Koponen (*Seppo Koponen*, Zoological Museum, University of Turku, Turku, Finlandiya) tərəfindən Agelescape caucasica, Agelescape levyi və Agelescape talyshica Guseinov, Marusik & Koponen, 2005 növləri ilə birlikdə aşkarlanmışdır.
*Agelescape dunini* növü Agelescape affinis (Kulczynski, 1911), Agelescape gideoni Levy, 1996 və Agelescape livida (Simon, 1875) növləri ilə birlikdə *Agelescape* cinsinə daxil edilmişdir. Növ Azərbaycanın ilk araxnoloqu Pyotr Mixayloviç Dudinin şərəfinə adlandırılmışdır

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2012.
2. ↑  Platnick, Norman I. (2014). *Agelenidae* Arxivləşdirilib 2012-06-23 at the Wayback Machine. The world spider catalog, version 14.5. American Museum of Natural History.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN |

* "Agelescape dunini" (ingilis). eol.org. İstifadə tarixi: 2014-06-22.
* "Agelescape dunini Agelenidae" (ingilis). World Spider Catalog. İstifadə tarixi: 2014-06-22.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2443297
* Wikispecies: Persiscape gideoni
* ADW: Agelescape\_dunini
* Araneae: 4432
* BioLib: 619289
* EoL: 1218200
* GBIF: 2139790
* iNaturalist: 804568
* ITIS: 873682
* WSC: urn:lsid:nmbe.ch:spidersp:040195

 |
**Slobodan Qruyiç** (24 avqust 1973) — Müstəqil Komandanı və Serbiya və Monteneqronu təmsil edən stolüstü tennisçi.

Karyerası
---------

Slobodan Qruyiç Müstəqil Komandanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Slobodan Qruyiç Serbiya və Monteneqronu 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.

Slobodan Qruyiç Serbiya və Monteneqronu 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.

Daha sonra Slobodan Qruyiç Serbiya və Monteneqronu 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 5-ci pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "**Slobodan Grujić**". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Slepikovski burnu** — Saxalin adasının cənub-qərb sahilində, Rusiya Federasiyası Saxalin vilayətinin Xolmski şəhər dairəsi ərazisində yerləşən burun. Nevelski körfəzinin şimal nöqtəsini təşkil edir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur

Ümumi məlumat
-------------

Burun Rus-Yapon müharibəsi zamanı Cənubi Saxalidə mövcud olmuş rus partizan dəstəsinin komandiri Bronislav Vladislavoviç Qrotto-Slepikovskinin şərəfinə adlandırılmışdır.

Burun müasir adını 1945-ci ildən sonra almışdır. 1905-ci ilə qədər Hotoro, 1934-cü ildən etibarən isə Otoro Misaki adını daşıyırdı.

Burunun cənub-şərqində Pionerı qəsəbəsinin ərazisində, şəfa-reabilitasiya mərkəzi olan sanatoriya-kurortu fəaliyyət göstərir.
Burundan şərqdə Kostromskoe, cənubunda isə Pionerı qəsəbələri yerləşir. Hər iki kənd Xolmsk şəhər dairəsinə daildir. Burun yaxınlığında Hamboi aerodromu vardır. Aerodrom hazırda fəaliyyət göstərmir. Burun dəniz səviyyədindən bir qədər hündürdə yerləşir. Ancaq bu elə də böyük hündürlük deyil. Burun yaxınlığından magistral yol keçir.

Təbiəti
-------

Slepikovski burnu
Burun yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi hesab edilir. Bu səbəbdəndə qorunur. Saxalin yerli icra orqanlarının 4 yanvar 1995-ci il qərarı ilə təşkil edilmişdir. Burunun sahəsi 609 ha-dır.

Təbiət qoruğu özünün unikallığı ilə seçilir. Buna səbəb endemik bitki və heyvanlarr aləminə malik olmasıdır. Burunda 200 növ borulu bitki, 12 növ məməli, 5 növ suda-quruda yaşayan, 2 növ sürünən, 80 növ quş yaşayır. Xoş mikro iqlimi sayəsində ərazini turist və istirahət edənlər ziyarət edir. Nadir növlərdən Mandarin ördəyi, Ağacqurbağalarını burada müşahidə etmək olar. Burada Saxalin ərazisində yeganə olan Pinus koraiensis bitir. Burun düzən relyefə sahibdir. Kostroma çayının mənsəbinə yaxın yerləşir.

Mayak
-----

Slepikovski burnu
Slepikovski burnunda mayak 1934-ci ildə yaponlar tərəfindən inşa edilmişdir. O dövrdə Saxalinin cənubu Yaponiya imperiyasının Karafuto orefekturasına daxil idi. Mayakın hündürlüyü 27 metrdir.

Mayak eyni ilə Lamanon burnununda olan mayakın əksidir. Saxalin adasında yaponlar tərəfindən inşa edilən digər mayaklar kimi yardımçı və yaşayış tikililəri ilə dəhlizlərlə birləşir. Onlar bir qayda olaraq dairəvi qüllədən ibarət olurlar. Mayakda yağış sularını texniki və içmək məqsədli istifadə edilməsi üçün toplayan xüsusi sistem mövcud idi. Damdan yığılan su filterdən keçərək mayakın zirzəmisində olan daşdan inşa edilmiş anbara yığılırdı .

Mənbə
-----

* Мыс Слепиковского на «Туристическом портале Сахалинской области» Arxivləşdirilib 2013-10-14 at the Wayback Machine
* Маяк на мысе Слепиковского

İstinadlar
----------

1. ↑  "Slepikovski burnunda mayak". 2015-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-03.
2. ↑  "Мыс Слепиковского на «Туристическом портале Сахалинской области»". 2013-10-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-03.
**Slesa qalası** (*gürc.* სლესის ციხე) — Cənubi Gürcüstanın Samtsxe-Cavaxeti bölgəsindəki Axıska bələdiyyəsində yerləşən orta əsr qalasıdır. Tarixi bilinməyən qala kompleksi dövrümüzdə xarabalığa çevrilmiş qaladan və ona bitişik olan iki təpənin arasında yerləşən və strateji olaraq daha yaxşı qorunan qüllədən ibarətdir. Borcomi vadisi boyunca uzanan qala kompleksi Gürcüstanın mərkəzini cənubdan gələn hücumlardan qoruyurdu. Qala Gürcüstanın Milli Əhəmiyyətli Daşınmaz Mədəniyyət Abidələri siyahısına əlavə edilmişdir.

Tarixi
------

Qalanın tarixi məlum deyil. Qalanın memarlıq xüsusiyyətləri və odlu silahlar üçün yaradılmış bəzəklər ilə təmin olunmasından belə ehtimal edilir ki, abidə orta əsrlərdə inşa edilmişdir. O dövrdə 16 ailənin yaşadığı Slesa kəndinin varlığı haqqında ilk dəfə 1598-ci ildə baş tutmuş Osmanlı siyahıyaalınması zamanı qeyd edilmişdir. Bölgənin Osmanlı tərəfindən fəth edilməsi Samtsxenin yerli əhalisinin sürgün edilməsi və ya assimilyasiyası ilə nəticələndi. 19-cu əsrdə kənd tərk edildi.

Plan
----

Slesa qalası Kvabişevi və Atskuri kəndləri arasındakı qayalı təpədə, Kürün sol sahilindəki "S8 Borcomi-Axaltsixe yolu"nun yaxınlığında yerləşir. Abidə çay vadisini və Borcomi dar keçidini nəzarətdə saxlayır.

Qala ciddi şəkildə ziyan görmüşdür. Üst divarları dağılmış və daxili tikililər xarabalığa çevrilmişdir. Bina düzbucaqlı planda, şimal və cənub istiqamətində uzadılmış və cənub-qərb istiqamətində yuvarlaqlaşdırılmış şəkildə tikilmişdir. Qalanın həyəti üç platformadan ibarətdir: alt platformada müxtəlif kiçik tikililərin qalıqları, orta platformada ölçüsü kiçik olan və xarabaya çevrilmiş kilsə və yuxarı platforma üzərində isə hündür qüllə yerləşir.

Qala divarları daş bloklardan ibarətdir. Divarların qalınlığı təxminən 150 santimetrdir. Alt platformanın cənubunda, dağıntılardan düzəldilmiş dörd mərtəbəli başqa bir qüllə də yerləşir. Qala və qüllə arasında uzanan yamacın şərq hissəsində 130 metr qalınlığında müdafiə divarı yerləşir. 2019-cu ildən etibarən qalanın yerləşdiyi ərazinin arxeoloji cəhətdən araşdırılmasına başlanılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "List of Immovable Cultural Monuments" (PDF) (gürcü). National Agency for Cultural Heritage Preservation of Georgia. 12 May 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 25 July 2019.
2. 1 2 3 4  Gamkrelidze, Gela; Mindorashvili, Davit; Bragvadze, Zurab; Kvatsadze, Marine, eds.Slesa [სლესა]. ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი [*Topoarchaeological dictionary of Kartlis tskhovreba (The history of Georgia)*] (PDF) (Georgian). Tbilisi: Georgian National Museum. 2013. səh. 483. ISBN 978-9941-15-896-4. 2018-09-29 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-11-12.
3. 1 2 3  "სლესის ციხე" [Slesa fortress]. კულტურული მემკვიდრეობის გის პორტალი [GIS portal of cultural heritage] (gürcü). 29 August 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 August 2019.
Tokioda sərgilənən *Daigo Fukuryu* gəmisi.
**Uğurlu əjdaha insidenti** və ya **Daigo Fukuryu gəmisi insidenti** (第五福龍丸事件, *Dayqo Fukuryu maru ciken*?) – 1954-cü ildə baş vermiş nüvə sınağı insidenti. Hadisə Yaponiyada ABŞ-nin nüvə sınaqlarına qarşı kəskin etirazlara səbəb olmuşdur. İnsident İkinci dünya müharibəsinin atom irsi, balıqçılıq sənayesində fasilə, okeanlarda balıqçılıq hüquqlarının dəqiqləşdirilməsi, ABŞ-nin yapon xalqının hislərinə və narahatçılıqlarına qarşı bivec olması kimi həssas məsələlərə toxunmuşdur.

Məzmun
------

Hadisə gəminin 135 kilometr qərbində yerləşən Bikini adasında ABŞ tərəfindən həyata keçirilən termonüvə sınağı səbəbi ilə baş vermişdi. İnsidentdən bir il öncə ABŞ Bikini ətrafındakı təhlükə zonası barədə ümumi xəbərdarlıq yayımlasa da, müxtəlif sınaqların vaxtı və yeri haqqında məlumat paylaşmamışdı. Gəminin heyəti xəbərdarlıq haqqında məlumatlı idi və onlar güman edirdilər ki, təhlükə zonasından uzaqda əməliyyat icra edirdilər. Gəmi həqiqətən də təhlükə zonasından 32 kilometr uzaqda idi.

1 mart 1954-cü ildə, səhər saatlarında gəminin heyəti qərb tərəfdə səmada parlaq işıq müşahidə edib, 6-7 dəqiqə sonra isə partlayış səsi eşidiblər. Üç saat sonra radioaktiv kül onların gəmisinə tökülməyə başlayıb. Tezliklə gəmi heyətinin 23 üzvü ürəkbulanma, ağrı və dəri iltihabından əziyyət çəkməyə başlayıb, lakin onlar bunu partlayışla əlaqələndirmədikləri üçün hadisəni bildirməyiblər.

14 martda Şizuoka prefekturasında yerləşən Yayzu limanına qayıdanda onlar simptomları yerli həkimə bildiriblər. Tələbələrdən biri bu xəbəri "Yomiuri Shimbun" qəzetinin müxbirinə çatdırıb. Nəticədə, qəzetin Tokio ofisi insident və iki nəfərin müayinə üçün Tokio Universitetinin xəstəxanası ilə bağlı böyük xəbər hazırlayıb.

Hadisədən sonra
---------------

Heyət üzvlərinin vəziyyəti bir neçə ay boyunca Yaponiyada və dünyada marağa səbəb olmuşdur. Bütün heyət üzvləri Tokioda xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. Bəziləri bir müddət ağır vəziyyətdə olublar və onlardan biri olan, radioteleqraf operatoru Kuboyama Aykiçi 23 sentyabr 1954-cü ildə ölüb. Onun ölüm səbəbi mübahisəlidir: bəzilərinə görə səbəb radioaktiv doza, bəzilərinə görə isə səbəb qanköçürmə zamanı keçən hepatit olub. ABŞ hökuməti onun həyat yoldaşına 1 milyon yen təzminat ödəmişdir. Qalan heyət üzvlərinin hamısı sağalmışdır.

Hökumətlər arasında baş tutan danışıqlardan sonra 4 yanvar 1955-ci ildə ABŞ hökuməti Marşall adalarında həyata keçirdiyi 5 nüvə sınağı zamanı yaralananlar üçün Yaponiyaya 2 milyon ABŞ dolları ödəmişdir. ABŞ Atom Enerjisi Komissiyası tərəfindən 31 mart 1954-cü ildə yayımlanan bəyannamədə 1 martda həyata keçirilən sınağın gücünün hesablanandan 2 dəfə çox olduğu qeyd olunmuşdu. Mütəxəssislər bu bombanın Hiroşimaya atılan bombadan min dəfə güclü olduğunu hesablamışdırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 75
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 76

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan. V cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 75-76. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 20 mart 2022.
**Gürcüstanın Milli Bankı** (*gürc.* საქართველოს ეროვნული ბანკი) — Gürcüstanın mərkəzi bankı. Gürcüstanın Milli Bankı 1991-ci ildə SSRİ Dövlət Bankının Gürcüstan Respublika Bankı təməlində yaradılmışdır.

Tarixi
------

Gürcüstanın Milli Bankı 1919-cu ildə təsis edilib və 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müstəqil bir qurum kimi fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonra Gürcüstanın Ali Şurasının qərarı ilə Gürcüstan Milli Bankı sovet maliyyə və kredit strukturuna əsasən yaradılmışdır.

Rəsmi olaraq müstəqil Gürcüstan Mərkəzi Bankı 1991-ci ilin avqustunda qəbul edilmiş "Gürcüstan Respublikası Milli Bankı haqqında" qanuna əsasən yaradılmışdır. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın pul siyasəti sahəsində fəaliyyətinin əsas aspektlərini müəyyən edən "Gürcüstan Respublikasında Pul Tənzimləmə haqqında" Qanun qəbul edilmişdir.

Milli Bankın mövcud vəziyyəti Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bankın hüquq və vəzifələri, fəaliyyətinin qaydası və müstəqilliyin təminatı, 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş "Milli Bank haqqında" Qanunla müəyyən edilir.

Vəziyyət
--------

Milli Bankın statusu Gürcüstan Konstitusiyası ilə müəyyən edilir. Konstitusiyanın 95-ci maddəsinə əsasən, Milli Bank öz fəaliyyətində müstəqildir. Milli Bank, pul və məzənnə siyasətinin əsas istiqamətlərini hər il təsdiqlənən Gürcüstan Parlamentinin müdaxiləsindən azaddır.

Haqq və məsuliyyətləri
----------------------

Milli Bankın hüquq və öhdəlikləri "Milli Bank haqqında" qanunla 23 iyun 1995-ci ildə Gürcüstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. Bankın əsas hüquq və məsuliyyətləri:

* Pul və məzənnə siyasətinin həyata keçirilməsi,
* Bank nəzarəti,
* Pul və maliyyə sektorlarını idarə etmək,
* Milli valyutanın satınalma gücünün və qiymət sabitliyinin dəstəklənməsi,
* Pul sisteminin effektiv fəaliyyətini təmin etmək,
* Digər ölkələrin milli bankları ilə qarşılıqlı əlaqə.

İstinadlar
----------

1. 1 2  National Bank of Georgia: About the Bank Arxivləşdirilib 2015-07-16 at the Wayback Machine, istifadə tarixi: 31 Mart, 2019
2. ↑  National Bank of Georgia - Management > Board Members Arxivləşdirilib 2018-08-17 at the Wayback Machine, istifadə tarixi: 31 Mart, 2019
3. 1 2  Bankir.ru: Национальный банк Грузии: прошлое, настоящее, будущее Arxivləşdirilib 2015-04-25 at the Wayback Machine, İstifadə tarixi: 31 Mart, 2019
4. 1 2  Gürcüstan Milli Bankının rəsmi səhifəsi Arxivləşdirilib 2020-11-22 at the Wayback Machine - Vəziyyət, haqq və məsuliyyətlər - İstifadə tarixi: 31 Mart, 2019

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Normativ yoxlama | LCCN: n78017907 · VIAF: 132353452 · WorldCat VIAF: 132353452 |
**Slovakiya Futbol Assosiasiyası** (slovak. Slovenský futbalový zväz) — Slovakiyada futbola nəzarət edən və idarə edən təşkilat. Mərkəzi ofisi Slovakiyanın paytaxtı Bratislava şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

4 noyabr 1938-ci ildə təsis edilib və ilk olaraq 1939-cu ildə FİFA-ya üzv olur, lakin ikinci Dünya Müharibəsindən sonra Çexiya və Slovakiya birləşdiyi üçun, bu ölkələrin futbol federasiyaları və milli komandalar da birləşir. Çexoslovakiyanın parçalanmasından sonra təşkilat yenidən təşkil edilir. Slovakiya Futbol Assosiasiyası 1993-cü ildə Avropanın idarəetmə orqanı olan UEFA-ya, 1994-cü ildə isə yenidən FİFA-ya qoşulur.

Fəaliyyəti
----------

Slovakiya Futbol Assosiasiyası Slovakiya milli futbol komandasını, həmçinin 21 yaşadək, 19 yaşadək, 18 yaşadək, 17 yaşadək, 16 yaşadək və 15 yaşadək kişi gənclər komandalarını idarə edir. Bundan əlavə, Slovakiya qadınlardan ibarət milli futbol komandasını da təşkil edir.

Slovakiya Futbol Assosiasiyasının himayəsi altında Futbol üzrə Slovakiya çempionatı, Slovakiya Birinci Liqası, Slovakiya Kuboku və Slovakiya Superkubokunda yarışlar keçirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Slovakia". uefa.com. 29 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 may 2023.

| ⛭**Avropanın Milli Futbol Assosiasiyaları** (UEFA) |
| --- |
| Albaniya  • Almaniya  • Andorra  • Avstriya  • Azərbaycan  • Belçika  • Belarus  • Bolqarıstan  • Bosniya və Herseqovina  • Çexiya  • Danimarka  • Ermənistan  • Estoniya  • Farer adaları  • Finlandiya  • Fransa  • Gürcüstan  • Xorvatiya  • İngiltərə  • İrlandiya  • İslandiya  • İspaniya  • İsrail  • İsveç  • İsveçrə  • İtaliya  • Kipr  • Qazaxıstan  • Latviya  • Lixtenşteyn  • Litva  • Lüksemburq  • Macarıstan  • Makedoniya  • Malta  • Moldova  • Monteneqro  • Niderland  • Norveç  • Polşa  • Portuqaliya  • Rumıniya  • Rusiya  • San-Marino  • Serbiya  • Slovakiya  • Sloveniya  • Şimali İrlandiya  • Şotlandiya  • Türkiyə  • Uels  • Ukrayna  • Yunanıstan |  |
| **Keçmiş Milli Futbol Assosiasiyaları:** Almaniya Demokratik Respublikası  • Saar  • Serbiya və Çernoqoriya  • SSRİ  • Yuqoslaviya |
**Zülfüqar Səfər oğlu Abdullayev** (1933, Şamxor) — Azərbaycan Kommunist Partiyası Mirbəşir Rayonvə Ucar Rayon Komitəsinin birinci katibi, Şamxor Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri.

Həyatı
------

1933-cü ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1957-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali təhsili var – Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu və Azərbaycan KP MK yanında Ali Partiya Məktəbi bitirmişdir.

1951-ci ildən kolxozçu olmuşdur. 1953–1957-ci illərdə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda oxumuşdur. 1958–1959-cu illərdə maşın-meliorasiya dəstəsinin rəisi, 1960-cı ildən Şamxor Partiya Komitəsinin təlimatçısı, Şamxor Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir. 1965-ci ildən Yevlax Kənd Təsərrüfatı İstehsalat İdarəsinin rəisi, Azərbaycan KP Ucar RK-nın birinci katibi vəzifələrində işləmiş, 1970-ci ildən isə Azərbaycan KP Mirbəşir RK-nın birinci katibidir.

Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəddir.

Yeddinci, səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Dəmirçilər seçki dairəsi).

Mənbə
-----

* Зүлфүгар Сәфәр оғлу Аббасов // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Доггузунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1976. С. 14.

### İstinadlar