recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Angelina rayonu** (*ing.* Angelina county) - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Texas ştatında yerləşən rayon. 2000-ci ildə bu rayonda 80 130 nəfər yaşayırdı. 2008-ci ildə ABŞ siyahıyaalma bürosunun qiymətləndirməsinə görə, rayonun əhalisi azalaraq 80 038 nəfər olmuşdur. Rayonun mərkəzi Lafkin şəhəridir.

Tarixi
------

Angelina rayonu 1846-cı ildə yaradılmışdır. Bu rayon, ispan missionerlərinə kömək edən Ancelinanın *(ing. Angelina)* şərəfinə adlandırılmışdır.

Coğrafiyası
-----------

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, Ancelina bölgəsinin sahəsi 2239 km2, bunlardan 2076 km2— quru, 163 km2 isə su səthi (7,28%) təşkil edir.

### Əsas şoselər

* ABŞ şosesi 59
	+ ABŞ şosesi 69
* ABŞ şosesi 69
* Ştatdaxili şose 7
* Ştatdaxili şose 63
* Ştatdaxili şose 94
* Ştatdaxili şose 103
* Ştatdaxili şose 147
* Farm Market şosesi 1818

Əhali
-----

2000-ci ildə əhalinin siyahıyaalmasına görə, 80 130 nəfər Ancelina rayonunda yaşayırdı. Əhali arasında 75,10% ağlar, 14,72% qara və ya Afrikalı amerikalılar, 0,3% hindilər, asiyalılar 0,67% təşkil edir ki, əhalinin 14,35% - i ispan və ya latın amerikalıları təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  2020 United States Census. / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu

  


|  | Texas ştatı |
| --- | --- |
| Mövzular | Memarlığı |
İqlimi |
Mətbəx mədəniyyəti |
Hökümət |
Tarixi |
Qanunlar |
Simvollar |
İdman| |
Nəqliyyat |
Səhiyyə |
| Texas ştatının rayonları | Ayriyon |
Anderson |
Andryus |
Ancelina |
Apton |
Apşur |
Aranzas |
Armstronq |
Arçer |
Ataskosa |
Bandera |
Bastrop |
Beyli |
Beylor |
Bell |
Berlson |
Bernet |
Bi |
Blanko |
Borden |
Boske |
Brazos |
Brazoriya |
Braun |
Brisko |
Bruks |
Bruster |
Bui | |
|  Sosial Həyat | Mədəniyyət |
Cinayət |
 İqtisadiyyat |
 Təhsil |
 Qumarbazlıq |
**Birinci Ərəbcəbirli** — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.Rayon mərkəzinə çox yaxın və ondan şimal- qərbdə, Bakı-Qazax şose yolu kənarında, Şirvan düzündə yerləşən kənd.

Ümumi məlumat
-------------

Birinci Ərəbcəbirli Göyçay rayonunun İəhadət inzibati ərazi vahidində kənd. Bozdağ silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin adı 1917-ci ildə Ərəb Cabirli, 1933-cu ildə Ərəb Cəbirli şəklində qeydə alınmışdır. Oykonimin ikinci komponenti ƏrəbŞamlı tayfasının XIX əsrdə 12 ailədən ibarət ərəbcəbirli tirəsinin adı ilə bağlıdır. Birinci komponent isə onu eyniadlı digər yaşayış məntəqəsindən ayırmağa xidmət edir. Etnotoponimdir.

15 aprel 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Birinci Ərəbcəbirli, İkinci Ərəbcəbirli və Mirzəhüseynli kəndləri Şəhadət kənd inzibati ərazi dairəsinin tərkibindən ayrılaraq, İkinci Ərəbcəbirli kəndi mərkəz olmaqla, İkinci Ərəbcəbirli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Tarixi
------

Qədim tarixə malik olan bu kəndin ərazisindən müxtəlif dövürlərə aid materiallar (saxsı qablar, qırıq küp qəbirlər və s.) tapılmışdır. Kəndin ərazisindəın qədim və erkən orta əsrlərdə yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Kəndin adı 1917-ci ildə Ərəb Cabirli, 1933-cü ildə Ərəb Cəbirli şəklində qeydə alınmışdır. Birinci Ərəbcəbirli kəndin adı Ərəbşamlı tayfasının XIX əsrdə 12 ailədən ibarət olan ərəbcəbirli tirəsinin adı ilə əlaqədardır. Etnotoponimdir.

Əhalisi
-------

Əhalisi 2018nəfərdir

Məşğuliyyəti
------------

Əhali əsasən taxılçılıq, bağçılıq, və heyvandarlıqla məşğul olur.

Həmçinin bax
------------

* Aşağı Qaraməryəm
* Cırqurd
* Cəyirli (Göyçay)
* Dövranlı
* Məlikkənd (Göyçay)
* Potu
* Qarabaqqal

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 15 aprel 2005-ci il tarixli 892-IIQ saylı Qanunu". 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-02.
2. ↑  Birinci Ərəbcəbirli // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 35. ISBN 978-9952-34-155-3.

| ⛭Göyçay rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Göyçay |  |
| Kəndlər | Alıkənd • Alxasava • Alpout • Aşağı Qaraməryəm • Bəydövül • Bığır • Birinci Ərəbcəbirli • Cəyirli • Cırqurd • Çaxırlı • Çayarxı • Çərəcə • Çərəkə • Dövranlı • Ərəbşahverdi • Hacalıkənd • Hacıağabəyli • Xəlitli • İkinci Ərəbcəbirli • İnçə • Kürd • Kürdəmiş • Kürdşaban • Qarabağlar • Qarabaqqal • Qaraxıdır • Qaraman • Qaraməryəm • Qarayazı • Qəbələ Müskürlü • Qızılağac • Qubadlı Şıxlı • Ləkçılpaq • Mallı Şıxlı • Mollahacılı • Məlikkənd • Mırtı • Mirzəhüseynli • Müskürlü • Potu • Şahsoltanlı • Şəhadət • Şəkər • Şəkili • Şıxbəy • Şıxəmir • Şıxlar • Türkmən • Ulaşlı Şıxlı • Üngütlü • Veysəlli • Yalman • Yekəxana • Yeniarx • Yenikənd |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Serbiyada nəqliyyat** - bura dəmir, hava, avtomobil və çay nəqliyyatı daxildir.

Dəmir yol nəqliyyatı
--------------------

Dəmir yolları Serbiyanın dünyanın digər dövətləri, ən əsası isə Avropa dövlətləri ilə əlaqənın mühüm vastələrindən biridir. 
Əsas dəmir yol şəbəkəsi şimal-qərbdən cənub-şərqə uzanır: **Macarıstanla sərhəddən — Subotisa — Novi-Sad — Belqrad — Lapovo — Hiş**, sonrakı uzantısı: **Niş — Preşevo — Makedoniya sərhəddinə qədər** və **Niş — Dimitrovqrad — Bolqarıstan sərhəddinə qədər**. Bu əsasən istiqamətdən dörd xətt uzanır:

* **Stara-Pazova — Şid — Xorvatiya sərhəddinə qədər**
* **Belqrad — Valevo — Ujise — Monteneqro sərhəddinə qədər**
* **Belqrad — Pançevo — Vrşas — Rumıniya sərhəddinə qədər**
* **Lapovo — Kralevo — Kosovka-Mitrovisa — Kosovo-Pole — Makedoniya sərhəddinə qədər**

Belqrad şəhərində Belqrad şəhər ətrafı elektrikli dəmir yolu mövcuddur.

Avtomobil yolları
-----------------

Avtomobil yolları uzunluğuna görə ölkənin ən əsas nəqliyyat əlaqəsini təşkil edir. İlk avtomagistral 1950-ci ildə açılmışdır. Qardaşlıq və Birlik şosesi Belqrad və Zaqreb arasında əlaqəni təmin edilirdi. Sonradan şose Lyublyana və Skopye istiqamətində ucadılmışdır. XXI əsrdə avtomagistralların genişləndirilməsi üçün imkanlar vardır. 2011-ci il məlumatlarına görə avtomagistralların ümumi uzunluğu 1,372 km təşkil edir.

Su nəqliyyatı
-------------

Belqrad limanı (*serb.* Лука Београд) Dunay çayının sol sahilində Sava çayının onunla birləşdiyi yerdə qərarlaşir. Şəhər mərkəzinə yaxın, 250 ha ərazini əhatə edir. İki naviqasiyaya malik çayın qovşağında yerləşməsi onun əhəmiyyətini artırır. Dunayla hətta beynəlxalq yüklər belə daşınır

Hava nəqliyyatı
---------------

Ölkədə ən böyük və beynəlxalq reysləri qəbul edən hava limanı Nikola Tesli adına Belqrad hava limanıdır. Bu hava limanı həmdə yerli reysləri qəbul edir. Niş şəhərində yerləşən hava limanı isə ölkənin ikinci böyük hava limanıdır. Buradan bir sıra beynəlxalq çater reysləri təşkil olunur. Bununla belə ölkənin cənubu və Voyevodinada hələdə hava limanı yoxdur. Bu isə bölgələrin mənimsənilməsinə müəyyən maniyələr törədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SERBIAN RAILWAYS - General information". 2013-05-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-16.
**Luici Ferraris** — İtaliyanın Sampdoriya və "Cenoa" komandalarının stadionu

Genuyanın "Luici Ferraris" stadionunda iki klub: "Sampdoriya" və "Cenoa" çıxış etsə də, arenanın adı onlardan yalnız birinə aiddir. Karyerasının parlaq dövründə ikincilərin şərəfini qoruyan (1909-1913) Ferraris Birinci Dünya Müharibəsi zamanı cəbhəyə yollanır. 1915-ci ilin 23 avqustunda döyüş meydanında həlak olan 27 yaşlı şəxsin adı o vaxtdan "qriflər" üçün müqəddəsləşib. Onu da əlavə edək ki, Sampdoriya azarkeşləri ev arenalarına özləri üçün doğma olan "Marassi" (Genuyanın şimal-şərqində "Luici Ferraris"ə yaxın nöqtədə yerləşən kvartal) adını veriblər. "Bluçerkiati" tiffozilərinin müəyyən etdiyi qeyri-rəsmi isim populyarlığına görə birincidən heç də geri qalmır.

İtalyanca "fedelissimi" sözünü ("sadiqlər", "vəfalılar") təşkil edən 11 böyük hərf dəyişməz olaraq Sampdoriya azarkeşlərinin ev sektorunu bəzəyir. Görünür, qapılardan birinin arxasında bütün tribunanı tutan genuyalı tərəfdarların dəstəyi də komandanın çıxışında mühüm rol oynayır.

Ümumiyyətlə, "Luici Ferraris"də keçirilən oyunları canlı izləmiş futbolsevərlərin çoxunun etirafına əsasən, bu stadionda olan əhvali-ruhiyyə heç nə ilə müqayisəyə gəlmir. Bunu həmin klubun formasını geyinmiş futbolçular da təsdiqləyirlər. Genuyada, həqiqətən də, həm aydın, həm də kölgəli vaxtlarda sevimlilərini dəstəkləməyi bacarırlar.

1. ↑  .
2. ↑  .
**Türkiyədə Cümhuriyyət bayramı** — 1925-ci ildən etibarən hər il 29 oktyabr tarixində Türkiyədə qeyd olunan dövlət bayramı

1922-ci ildə səltənətin qaldırılmasından sonra Türkiyə dövlətinin siyasi quruluşunun yəkun təsbiti məsələsi 1923-cü ilin oktyabrında cümhuriyyətin elanı ilə həll edildi. 6 əsr ərzində çoxmillətli türk-islam monarxiyası şəklində həyat sürən Türkiyə dövləti TBMM-in 29 oktyabr tarixli qərarı ilə həyatına respublika kimi davam etmişdir. Cümhuriyyətin elanından sonra ilk Prezident seçilən Mustafa Kamal Paşa Türkiyənin Osmanlı İmperiyasından yeni siyasi rejimə faktiki keçidini şərtləndirən genişmiqyaslı islahatların banisidir. 1925-ci ildən etibarən keçirilməyə başlayan bayram Türkiyənin bütün şəhərlərində, Şimali Kipr Türk Respublikasında (KKTC) və dünyanın bütün ölkələrindəki Türkiyə səfirliklərində qeyd edilir.

| ⛭Türkiyə Türkiyədə rəsmi bayramlar |
| --- |
| Rəsmi bayramlar | 
* Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı (23 aprel)
* Atatürkü Anma, Gənclik və İdman Bayramı (19 may)
* Zəfər Günü (30 avqust)

 |
| Dini bayramlar | 
* Ramazan Bayramı (dəyişkən)
* Qurban Bayramı (dəyişkən)

 |
| Beynəlxalq bayramlar | 
* Yeni il bayramı (1 yanvar)
* Beynəlxalq Əmək Günü (1 may)

 |
| Milli bayramlar | 
* Cumhuriyyət Bayramı (29 oktyabr)
* Demokratiya və Milli Birlik Günü (15 iyul)

 |
| Əvəllər keçirilən | 
* Azadlıq və Konstitutsiya Günü (27 may)

 |
Aliyah (İvrit dilində: עֲלִיָּה) yəhudilərin diasporadan İsrail torpağına immiqrasiyasını bildirən termindir. Bundan əlavə, "yuxarı qalxmaq" (Qüdsə getmək) və "İsrail torpağından keçərək Aliyah etmək" kimi təyin olunan vəziyyət sionizmin əsas prinsiplərindən biridir.

Aliyahın əksi Yeridadır (İbranicə: ירידה), mənası "enmə" deməkdir. İsrailin Qayıdış Qanunu dünyadakı yəhudilərə, onların övladlarına və nəvələrinə avtomatik yaşayış və İsrail vətəndaşlığı hüququ verir.

Yəhudi xalqının tarixinin əksər hissəsində "Aliyah" özünü əsrlər boyu milli arzu kimi ifadə edib və diasporda yaşayan yəhudi xalqının həsrəti olmuşdur. O, ümumiyyətlə, XIX əsrin sonlarında sionist hərəkatının inkişafına qədər yerinə yetirilməmişdir. Yəhudilərin Fələstinə genişmiqyaslı köçü 1882-ci ildə başlanmışdır. 1948-ci ildə İsrail Dövlətinin qurulmasından bəri 3 milyondan çox yəhudi İsrailə köçmüşdür. 2014-cü ilə olan məlumata görə, İsrail və Fələstin ərazilərində birlikdə dünya yəhudi əhalisinin 42,9%-i yaşayır.
**Məşədi Adil Əbdülrəhim oğlu** —

Həyatı
------

1868-ci ildə Bakının Kürdəxanı kəndində anadan olmuşdur. Bakı qoçuları arasında igidliyi ilə ad çıxarmışdı. 1918-ci il mart hadisələri zamanı əhalini erməni qırğınından qoruyan şəxslərdən biri olmuşdur. Dostları Xırdalanlı Dadaş,Hökmalılı Qubad,Sana Pırcan və digərləri ilə birlikdə Biləcəri-Xocahəsən yolunda səngərlər qazaraq Andronik və Amazaspın qoşunlarına qarşı döyüşmüşlər. Təsadüfi deyil ki,ermənilər Bakı şəhərində genişmiqyaslı qətliam törətdikləri halda Bakı kəndlərinə girə bilməmişdilər. Məşədi Adil və silahdaşları Türklər Bakıya girənədək, yəni 1918-ci il sentyabrın 15-dək özlərini bolşevik adlandıran daşnaklardan şəhəri qorumuşlar.Türklər Məşədi Adil və onun silahdaşlarını yüksək qiymətləndirmişlər. Məşədi Adil şəxsən Nuru paşa ilə görüşmüş deyilənlərə görə öz atını ona bağışlamışdır. Türklər Məşədi Adilə paşa titulu veriblərmiş.

Məşədi Adil 1919-cu ildə Bakıda qızdırma xəstəliyindən vəfat etmişdir. Hazırda Kürdəxanıda Məşədi Adil adına küçə vardır.

Ailəsi
------

Atası Şabran şəhərindən gəlmış Murad kişinin nəslindəndir, anası Zöhrə xanım Məhəmməd qızı Bakının Qobu kəndindən Sanalı tayfaındandır. Aılədə 7 qardaş 2 bacı olmuşlar. Adil 6-cı uşaq imiş. Məşədi Adil mədrəsə təhsili almışdı. Həyat yoldaşı Lalə Şahbaz qızı, Mənzər adlı bir qızları olmuşdur.

Mənbə
-----

* "Kürdəxanı" Bakı "Qarabağ" 2008.
**Balacaxanım Teymur qızı Nəzirova** (1917 – 2006)—Azərbaycan coğrafiyaşünası, coğrafiya elmələri doktoru.

Həyatı
------

Balacaxanım Nəzirova Teymur qızı 1917-ci ildə anadan olub.1937-ci ildə, 20 yaşında ikən keçmiş SSRİ EA Coğrafiya sektorunun aspiranturasına daxil olan və bu günədək elmi-tədqiqat işini davam etdirən coğrafiya elmləri doktoru Balacaxanım Nəzirovanın coğrafiyaçı qadın alimlər arasında xüsusi mövqeyi var. Balacaxanım Teymur qızı elmi həyatını respublikanın torpaq ehtiyatlarının tədqiqinə həsr etmiş və bu sahədə istər elm, istərsə də elmin təsərrüfata tətbiqi sahəsində mühüm nəticələr əldə etmişdir. Balacaxanım yüksək ixtisaslı elmi kadrlar hazırlanması üçün xeyli işlər görüb.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Nəzirova Balacaxanım Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun iqtisadçı ixtisası üzrə bitirmişdir.1939-cu ildə iqtisadi coğrafiya ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olub. 1948-ci ildə "Azərbaycan Respublikasında pambıqçılığın yerləşdirilməsinin coğrafi problemləri" mövzusunda namizədlik, 1975-ci ildə isə "Azərbaycan SSR-də kənd təsərrüfatının istehsalı inkişafının iqtisadi-coğrafi problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1938-ci ildən Azrəbaycan SSR EA sistemində işləməyə başlamışdır. 1958-ci ildə Azərbaycan EA Coğrafiya İnstitutuna gəlmiş, və iqtisadi-coğrafiya şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 1964-cü ildə Azərbaycan EA Coğrafiya İnstitutunda xalq təsərrüfatının ayrı-ayrı sahələrinin kartoqrafik modellərini və onların tərtibi metodikasını hazırlamış, akademik H. Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycanda torpaq ehtiyatlarının iqtisadi qiymətləndirilməsi, kənd təsərrüfatının rayonlaşdırılması sahəsində genişmiqyaslı tədqiqatlar aparmışdır.

Elmi əsərləri
-------------

Görkəmli alim 200-ə yaxın elmi əsərin, bir sıra iqtisadi-coğrafi xəritələrin müəllifidir.("Zaqafqaziyanın iqtisadi xəritəsi", "Azərbaycan SSR-in iqtisadi xəritəsi" və s.)

Həmçinin bax
------------

* Şahvələd Xəlilov
* Məhəmməd Abduyev

İstinadlar
----------

1. ↑  B. Budaqov. Azərbaycan coğrafiyaçı alimləri. Bakı "Elm"-2013 səh 74
Qəbələ Dövlət Rəsm Qalеreyası — Qəbələ Dövlət Rəsm Qalareyası 2006-cı il fevral ayının 1-dən fəaliyyətə başlamışdır.

Tarixi və fəaliyyəti
--------------------

Azərbaycan Respublikasın Mədəniyyət Nazirliyinin 16 yanvar 2006-cı il tarixli, №32- nömrəli əmri ilə Ağayev Malik Paşa oğlunu Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyasına direktor təyin edilmişdir. Qalereya Qəbələ rayon Mədəniyyət Mərkəzində yerləşir. Sahəsi 600 kv metrdir. Qalereya yüksək səviyyədə təmirlidir. İş otaqları müasir avadanlıqla və mebel ilə təmin olunmuşdur. Qalereyanın iş fəaliyyəti əsasnaməyə uyğun olaraq 1 illik perspektiv iş planı əsasında qurulur. Qalereyanın IV qrup ştat cədvəli üzrə 10 nəfər işçisi var.

Qalereyanın fondu
-----------------

Qalereyanın fondunda Azərbaycanın tanınmış rəssamlarından Böyükağa Mirzəzadə, Yusif Hüseynov, Lətif Feyzullayev, Davud Kazımov, Baba Əliyev, Səməd Haqverdiyev, Hafiz Məmmədov rayon rəssamlarından Müsavər Cavadov, Malik Ağayevin yağlı boya və akvarel ilə işlənmiş 120-ədəd rəngkarlıq əsərləri, xalq yaradıcılığı nümunələrindən ağac üzərində oyma işləri, müxtəlif xalça və dulusçuluq qabları vardır. Qalereyanın mədəniyyət evinin 1-ci mərtəbəsində yerləşən salonunda "Qəbələnin sosial-iqtisadi inkişafı" adlı sərgi fəaliyyət göstərir və bu sərgidə rayonumuzun istehsal sahələrinə aid vəsaitlər nümayiş etdirilir.

Qalereyanın fəaliyyəti
----------------------

Ümumi sahəsi 600 kv.m-dir. Burada yüksək səviyyədə iş şəraiti yaradılmış, iş otaqları müasir avadanlıqlarla təmin olunmuşdur. Qalereyanın iş fəaliyyəti əsasnaməyə uyğun olaraq 1 illik perspektiv iş planı əsasında qurulur. Qalereyada ümumilikdə 212 əsər nümayiş etdirilir ki, onların 103 ədədi rəsm əsəri, 109 ədədi isə dekorativ tətbiqi sənət nümunələridir. Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyası mütəmadi olaraq sərgilər təşkil edir, genişmiqyaslı rayon tədbirlərində və digər tədbirlərdə iştirak edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyası". /azgallery.az. 2022-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16.03.2021.
2. ↑  "Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyası". ismayilli.mctgov.az. 2021-01-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16.03.2021.
3. ↑  "Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyası". kataloq.gomap.az. İstifadə tarixi: 16.03.2021.

Xarici keçidlər
---------------

* "Qalereyada sərgi təşkil olunmuşdur". heydaraliyev-centers.az. İstifadə tarixi: 16.03.2021.
* "Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyasında növbəti sərgi". heydaraliyev-centers.az. İstifadə tarixi: 16.03.2021.
* "Qəbələ Dövlət Rəsm Qalereyasında növbəti sərgi". qebele-ih.gov.az. İstifadə tarixi: 16.03.2021.
Lobnor gölünün peyk şəkliLobnor gölünün peykdən görüntüsü
**Lobnor gölü** (uyğ. لوپنۇر, *çin.* 罗布泊) (Monqol dilindən "Lob Gölü" mənasını verən) — Çin Xalq Respublikasında Sintszyan Uyğur Muxtar Rayonunun cənub-şərq hissəsində Təklə-məkan və Qumdağ səhraları arasında yerləşən duzlu göl. 780 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıdadır.

Bir zamanlar Aral dənizi kimi iri bir göl olmuşdur. Sonradan insan fəaliyyəti nəticəsində sahəsi kiçilmiş, suyu daha da şorlaşmışdır.

Tarixi
------

Tarim çayı və Şule çayının da daxil olduğu göl sistemi tarixi keçmişdə 10,000 km2-i keçən qədim buzlu Tarim gölünün qalığıdır. Hidroloji cəhətdən qapalı hövzədir. 1928-ci ildə gölün sahəsi 3,100 km2 olmuşdur. Ancaq, göl ona tökülən axına maneə törətmiş barajların tikintisi nəticəsində qurumuşdur və yalnız kiçik mövsümi göllər və bataqlıqlar yarana bilir. Qurumuş Lobnor gölü hövzəsi qalınlığı 30 sm-dən 1 m-ə qədər olan bir duz qatı ilə örtülmüşdür. Lobnor nüvə sınaq sahəsi olaraq istifadə edilmiş və 1990-cı illərin ortalarından potaş kəşf edildikdən bu yana, eyni zamanda ərazidə genişmiqyaslı mədən əməliyyatı da aparılır.

Araşdırma
---------

1860-ci ildə Lobnor gölünü tapmaq məqsədi Sun imperiyasının qərb sərhədlərini alman coğrafiyaçısı Ferdinand fon Rixthofen keçir. O ancaq şoranlaşmış sahəni aşkarlaya bilir. Ondan sonra Nikolay Prejivalski Tarim çayı hövzəsini tətqiq edir. 1876-ci ildə Prejivalski İli çayı ilə gedərək Tyan-Şan dağlarına və Tarim çayına keçir və nəhayət Lobnor gölünə çatır. Göldən cənubda isə Altın-Dağ silsiləsini aşkarlayır.

Nüvə sınaqları
--------------

* 1964-ci ildə Lobnor gölündə ilk nüvə sınağı çeçirilmişdir. Bu layihə «596» gizli adla həyata keçirilmişdir. Elə həmin ildən gölün dibi nüvə poliqoni kimi istifadə edilmişdir.
* 1967-ci ildə Çin göldə ikinci nüvə sınağını həyata keçirmişdir. Sınaq səmada həyata keçirilmişdir.
* 1996-cı ildə göldə 45-ci nüvə sınağı keçirilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu

Mənbə
-----

* Lobnora səyahət Arxivləşdirilib 2006-01-11 at the Wayback Machine
* Göllər və digər su hövzələri

İstinadlar
----------

1. ↑  Barber, Elizabeth (2000). *The Mummies of Urümchi*. W. W. Norton & Company. p. 125. Two groups have laid claim to *nor*, the second half of *Lop Nor*. *Nor* is Mongol for "lake" and occurs as part of many lake names in Xinjiang and other parts of Central Asia, while *nur* is Uyghur for "bright" (as in the white of the salt flats). Mongol probably wins this one. But *lop*is opaque in both languages and in Chinese too, a fact suggesting that the name goes back to a time before Turks, Mongols, or Chinese had entered the territory.
2. ↑  "Lop Nor Nuclear Weapons Test Base" Arxivləşdirilib 2015-09-20 at the Wayback Machine. nti. Retrieved 2007-08-03.
3. ↑  "Lop Nur, Xinjiang, China" Arxivləşdirilib 2016-11-04 at the Wayback Machine. Earth Observatory. June 19, 2011.
4. ↑  Lobnor nüvə sınağı bazası Arxivləşdirilib 2007-09-27 at the Wayback Machine (ing.)
***Gencinin Hekayəsi*** (***Genji Monogatari*** 源氏物語), XI əsrin başlanğıcında Murasaki Şikibu tərəfından yazılmış, Yapon ədəbiyatının ilklərindən biri. Bu roman dünyanın ilk romanı kimi qəbul edilir.

Şikibu "Gencinin hekayəsi"ni təxminən 1010-cu ildə, yapon sarayında saray xanımı olaraq tamamladı. Yapon sarayının akademik dili Çincə idi və saraydakı qadınlar tərəfindən gündəlik qeydlər aparmaqda işlədilən Yaponca əhəmiyyətsiz sayılırdı. Həm də nəsr, nəzm ilə bərabər sayılmırdı. Ancaq Gencinin Hekayəsi, Çincə və Yaponca nəzmə hakim olduğu gözə çarpan bir yazarın, zərif və yaradıcı xəyal gücünün məhsulu olduğu üçün fərqli reaksiya ilə qarşılaşdı. 54 bölümdən meydana gələn əsər, qəhrəmanın əfsanəsini axıcı bir dillə anladır. Əsas obrazın dilindən söylənən və saray dili ilə yazılmış 800 şeiri özündə birləşdirir.

Gencinin Hekayəsi, erkən dövr (Heyan dövrü) aristokrasiyası haqqında daha çox məlumat almağa imkan verir. Əsərdə dövrün əyləncə mədəniyyəti , geyim, gündəlik həyat və əxlaq anlayışı kimi mövzular önə çıxarılır. Saray əhalisindən, yaraşıqlı, səxavətli, yaxşı bir dost və sevgili olan Gencinin hekayəsi qələmə alınarkən , dövrün Yaponiyası da fərqli bir şəkildə təsvir edilib. Romanın böyük bir qismi Gencinin eşqlərinə ayrılmışdır və Gencinin həyatına girən hər bir qadın incəliyinə qədər təsvir edilib. Əsər insan duyğularına və təbiətin gözəlliklərinə böyük yer verir, ancaq hekayənin getdikcə qaralan tonu Buddizmdəki bu dünyanın keçici olduğu inancını daha çox əks etdirir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Yaponyanı tanıyaq Arxivləşdirilib 2013-04-18 at the Wayback Machine Yapon Xarici İşlər Nazriliyi.*

| ⛭Murasaki Şikibu |
| --- |
| Ailə | 
* Fucivara klanı
* Fucivara no Yoşifusa
* Fucivara no Kanesuke
* Fucivara no Tametoki
* Fucivara no Miçinaqa

 |  |
| XI əsr Heyan saray şairləri | 
* İzumi Şikibu
* Akazome Emon
* Sey Şonaqon
* Fucivara no Kinto

 |
| Əsərlər | 
* *Gencinin hekayəsi*
* *Murasakinin gündəliyi*

 |
| Üslublar | 
* Monoqatari
* Vaka
* Nikki Bunqaku
* Mono no avare

 |
| Digər | 
* *Murasaki Şikibu gündəliyi emakisi*

 |

| ⛭Klassik yapon ədəbiyyatı |
| --- |
| Nara | 
* Kociki
* Nihonqi

 |
| Heyan | 
* Gencinin hekayəsi
* Tosa Nikki
* Kaqero Nikki
* Murasaki Şikibunun gündəliyi
* Şomonki
* Koncaku Monoqatarişu
* Mutsuvaki
* Onşu Qosannen Ki

 |
| Kamakura | 
* Hoqenin hekayəsi
* Heycinin hekayəsi
* Heykenin hekayəsi
* Cokyuki
* Tayheyki

 |
| Muromaçi | 
* Meytokuki
* Qikeyki
* Soqanın hekayəsi

 |
| Edo | 
* Koyo Qunkan
* Taykoki

 |
**Ağ qovaq** — Təbii halda Şimali Afrika, Avropa, Asiyada, mədəni halda Avropa, Asiya, Şimali Amerikada rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 30–35 m, gövdəsinin diametri 2 m-dək olan, çadırvari, enli çətirli, kök boğazından budaqlanan ağacdır. Tez böyüyür, 30–40 yaşında 20–25 m hündürlüyə çatır, gövdəsinin diametri 0,5 m-dək olur. İri budaqlarda gövdənin qabığı boz-yaşıl, hamar; cavan zoğlarda ağ keçəli; yaşlılarda qabığı dərin yarıqlı, tünd boz və ya qaradır. Tumurcuqları xırda, uzunluğu 0,5 sm-dək, parlaq, yapışqanlı deyildir. Yarpaqları möhkəm, üstü tünd yaşıl, parlaq, gümüşü, yumurtavari yumru və ya üçkünc, alt tərəfi tükcüklü, ağ keçəvaridir. Yarpaqları uzun zoğlarda 3–5 barmaqvari-ələkvari, uzunluğu 4–12 sm, eni 2,5–10 sm-dir. Qısa zoğlarda yerləşən yarpaqlar yumru barmaqvari və ya 3–5 künclüdür. Saplaqları silindrik, tükcüklü, çox vaxt 2–3 dəfə yarpaq ayasından qısadır. Payızda yarpaqların əksər hissəsi yaşıl halda, az hissəsi limonlu-sarı rəngə boyanaraq tökülür. Erkəkcik sırğaları qalın, uzunluğu 3–7 sm; çiçək altlıqları çılpaq, qırmızımtıl-qonur, erkəkciklərin sayı 8–10-dur. Dişicik sırğaların uzunluğu 10–12 sm, dişicik ağzı sarımtıl və ya ağımtıldır. Möhkəm kök sistemi vardır.

Ekologiyası
-----------

Çayların ətrafında, məhsuldar və nəmişli torpaqlarda bitir. Torpaq şoranlaşmasına dözür.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Tikintidə, mebel səneyesində geniş istifadə olunur. Tək və qrup əkinlərində istifadəsə məqsədəyğundür.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.
**Aleksey Lvoviç Qripiç** (30 sentyabr (12 oktyabr) 1891, Oryol – 1 oktyabr 1983, Moskva) — Azərbaycan-sovet teatr rejissoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1946).

Həyatı
------

Aleksey Qripiç 1891-ci ildə poçt idarəsinin məmurunun evində anadan olmuşdur. Gənc yaşda valideynlərini itirən Qripiç Qatçina şəhərinin yetim institutunda böyümüşdür, oranı 1910-cu ildə bitirmişdir. Peterburq Politexnik institutunun iqtisadiyyat şöbəsində təhsil almışdır. Təhsil aldığı illərdə əmisi oğlu şair S. M. Qorodetskiyin təsiri altında Qripiçdə teatra maraq formalaşdı. 1913-cü ildə Vsevolod Meyerholdun yenidən açılmış studiyasına qəbul olundu. Birinci Dünya Müharibəsinə görə institut və studiyada dərslərinə ara verdi. Aleksey Lvoviç cəbhədən yalnız 1918-ci ildə qayıtdı və maarif komissarlığında işə qəbul olaraq, səhnə tamaşalarının sənətkarlığı kurslarında oxumağa davam etdi, həmçinin Meyerhold burada ona dərs deyirdi.

Müstəqil rejissor fəaliyyətinə 1919–1921-ci illərdə Qırmızı Orduda xidmətdə olarkən başlamışdır.

1924-cü ildə Vsevolod Meyerholdun tövsiyəsi ilə Aleksey Qripiç İnqilabi Moskva Teatrında rejissor oldu, burada 1926-ci ilə qədər çalışmişdır. Bu teatrın səhnəsində onun bir neçə tamaşası göstərilmişdir. Meyerhold onu özünün istedadlı şagirdi hesab edirdi və onun "çoxdan müstəqil yaradıcılıq yoluna çıxdığını" söyləyirdi.

O, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrı, Azərbaycan Dram Teatrı da daxil olmaqla SSRİ-nin bir neçə böyük şəhərlərində tamaşalarını göstərmişdir.

1983-cü il oktyabrın 1-də Moskvada vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1946[⇨]
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 8 yanvar 1941[⇨]
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 fevral 1946

İstinadlar
----------

1. ↑  Грипич, Алексей Львович Arxivləşdirilib 2022-04-07 at the Wayback Machine // "Kruqosvet" ensiklopediyası (*rusca*)
2. 1 2   Московский академический ордена Трудового Красного Знамени театр имени Вл. Маяковского, 1922–1982 / Авт.-сост. В. Я. Дубровский. — 2-е изд. испр. и доп. — М.: Искусство, 1983. — 207 с. ил. (стр. 17) (*rusca*)
**Leonidovun binası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina regional əhəmiyyətli tarixi və mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina Bolşaya Sadovaya küçəsi 30/45 ünvanında yerləşir. Binada yazıçılar olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev və Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Leonidovun gəlirli binası Engels küçəsi (hazırkı Bolşoy Sadovaya küçəsi) və Xalturinski xiyabanının kəsişməsində (hazırkı Böyük Nikolaski xiyabanları) yerləşir. XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.

Binada yazıçı və jurnalist olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. Aleksandr Arsenteviç Baxarev ailəsi binanın üçüncü mərtəbəsində yaşayırdı. A. A. Baxarev (1911-1974) 1950 - 1974-ci illər ərzində binada yaşamışdır. O, bu binada yaşadığı müddətdə Volqo-Don kanalı, rus bioloqu və seleksiyaçısı İvan Vladimiroviç Miçurin, kolxoz sakonləri haqqında oçerklər yazmışdır. 1961-1974-cü illər ərzində Rostov vilayətinin yazıçılar təşkilatına rəhbərlik etmişdir. Bir çox medal və ordenlərə lsyiq görülmüşdür. 
Bu binanın dördüncü mərtəbəsindı isə Vitali Nikolayeviç Syominlərin ailəsi yaşayırdı (1928 -1978). O, bir çox əsərlərin müəllifidir: "Həyat və Valentina" (1972), "Asya Aleksandrovna", "Bizim qarılar", "Bibilərgildə qonaq", "Sahib", "İkinci dönəm", "Çayda", "Ey!", "Çayla aşağı" və s.

Hazırda mənzillərin ilkin görünüşü olduğu kimi saxlanılmamışdır.

1983-cü ildə binanın fasadında iki memorial abidə vurulmuşdur. Onlarda yazılır: «Bu binada 1950-1974-ci illər ərzində yazıçı Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. 1911 - 1978 il.» və «Bu binada 1970 - 1978-ci illər ərzində Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. 1927 - 1978 il.»

Arxitektura
-----------

Bolşaya Sadovaya küçəsi 30 ünvanında yerləşən bina XX əsrin əvvəllərində tacir A. A. Leonidovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Bina gəlirli bina olmuşdur. XX əsrin 20-ci illərində milliləşdirilmişdir. Birinci mərtəbədində müxtəlif iaşə obyektləri, yerdə qalan mərtəbələrdə isə mənzillər yerləşirdi. Bina zirzəmiyə sahib idi.
Bina Г-bənzər formaya malikdir. Dörd mərtəbədən ibarətdir. Bina barokko və klasizm stillərinin qarışığında inşa edilmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Весь Ростов и Нахичевань-на-Дону на 1913 г. - Харьков, 1913. - С. 12.
* Писатели Дона. Библиографический указатель. - Изд. 2-е. - Ростов-н/Д, 1966. - С. 55 - 56, 274 - 276.

Mənbə
-----

* Дом, в котором жили и работали писатели Бахарев и Семин Arxivləşdirilib 2016-12-04 at the Wayback Machine
* Выявленные памятники Ростова-на-Дону на 01.02.2011
* Город Ростов-на-Дону
**Fitoremediasiya** – yaşıl bitkilərdən istifadə etməklə axar suları, torpaqları, atmosfer havasını təmizləməyin kompleks metodlarıdır. Bu bioremediasiyanın daha ümumiləşmiş istiqamətlərindən biridir.

Tarix
-----

Axar suların- suvarılan sahələrin və filtrasiya sahələrinin təmizləməyin ilkin ən sadə metodları bitkilərdən istifadəyə əsaslanmışdı. İlkin elmi tədqiqatlar 50-ci illərdə İsraildə keçirilmişdir, lakin metodun aktiv inkişafı yalnız XX əsrin 80-ci illərində baş vermişdır.

Prinsip
-------

Bitki ətraf mühitə müxtəlif vasitələrlə təsir edir. Bunlardan əsas olanları aşağıdakılardır:

* rizofiltrasiya – köklər bitkilərin həyat fəaliyyəti üçün lazım olan suyu və kimyəvi elementləri sorur;
* fitoekstraksiya – bitkilərin orqanizmində təhlükəli çirkabların (məsələn, ağır metalların) yığılması;
* fitovolatilizasiya – bitki yarpaqları ilə suyun və uçucu kimyəvi elementlərin buxarlanması;
* fitotransformasiya:
* fitostabillilik - kimyəvi birləşmələrin az hərəkətli və aktiv formaya keçirilməsi (çirkabların yayılma riskini azaldır);
* fitodeqradasiya – çirkabların orqanik hissəsinin bitkilərlə və simbiotik mikroorqanizmlərlə deqradasiyası;
* fitostimulyasiya – təmizləmə prosesində iştirak edən simbiotik mikroorqanizmlərin inkişafının stimulyasiyası.

Çirkabların deqratasiyasında mikroorqanizmlər əsas rol oynayır. Bitki bir növ biofiltrdir və onlar üçün yaşayış mühiti yaradır (süxuru oksigenlə və yumşaldıcı ilə təmin etmə). Bu proses sayəsində təmizlənmə qeyri vegetasiya dövründə də baş verir (yay fəslindən başqa), hərçənd onun intensivliyi müəyyən qədər aşağı düşür.

Istifadə edilən bitki növləri
-----------------------------

Fitoremediasiya üçün su bitkilərinin geniş spektri istifadə edilə bilər (hidrobotanik təmizlənmə), məsələn:

* qamış (Phragmiittes communiis)
* söyüd (Salix cinerea, Salix peuntandra)
* ryaska (Lemma sp.)

Hazırkı dövrdə hiperakkumulyatorların fəal tədqiqatları aparılır (məsələn, su qiasinti Eichhorniya crassipes artıq fitoremediasiyada tətbiq olunur), həmçinin bitkilərin qenetik modifikasiyasının imkanları da( üzvi maddələrin məs.metilcivə və partlayıcı maddələrin deqradasiyasına cavabdeh olan bitkilərin bakterial genlərlə transformasiyası) tədqiq olunur

Üstünlükləri
------------

* In situ remediasiyasının aparılması imkanı;
* ənənəvi təmizləyici qurğularla müqayisədə aparılan işlərin nisbətən aşağı dəyəri;
* ətraf mühit üçün təhlükəsizlik;
* bitkilərin yaşıl kütləsindən qiymətli maddələrin (Ni, Au, Cu ) ekstraksiyasının nəzəri imkanı;
* təmizlik prosesinin monitorinq olunma imkanı;
* təmizliyin keyfiyyəti ənənəvi metodlardan geri qalmır, xüsusilə də axar suların kiçik həcmində (məsələn, kəndlərdə)

İstinadlar
----------

* M.D.S University, biotexnologiya fəkultəsinin elmi işçi, Priyanka Vyas; Aymer, Hindistan
* Duckweed (ryaska) istifadə təcrübəsi
**Serbiya Milli Bankı** (*serb.* Народна банка Србије / *Narodna banka Srbije*) və ya qısaca **NBS** (*serb.* НБС) — Serbiya Respublikasının mərkəzi bankı. Əsas mərkəzi Belqrad şəhərində yerləşir. Rəhbəri Yorqovanka Tabakoviçdir. Serb dinarının banknot və metal pullarının yeganə istehsalçısıdır. Hökumətin pul və kredit siyasətindən məsuldur.

Serbiyadakı bütün banklardan üstündür. Serbiya hökuməti tərəfindən səlahiyyətləndirilən bu Bank, Serbiyanı beynəlxalq maliyyə təşkilatlarında təmsil edir və pul siyasəti ilə bağlı beynəlxalq pul bazarı əməliyyatlarında iştirak edir.

Tarixi
------

Kralya Petra 12 ünvanında olmuş eçmiş mərkəzi
Serbiya Milli Bankının əsası 2 iyul 1884-cü ildə qoyulmuşdur.

Birinci dünya müharibəsindən sonra, ölkənin genişlənməsi və Yuqoslaviyanın yaradılması nəticəsində bankda da bir sıra dəyişikliklər baş verdi. Bank serb pul vahidinə bir də 2003-cü ildə döndü; hansı ki, həmin vaxt artıq Yuqoslaviya yox idi.

### Adlandırılması

Yaradıldığı zaman bu qurumun adı **Serbiya Krallığının Milli Bankı** olsa da, sonradan bir neçə dəfə adı dəyişdirilmişdir. Hazırkı adını 19 iyul 2003-cü ildən daşıyır. Bankın adlandırılmasının xronologiyası aşağıdakı kimidir:

* Serbiya Krallığının Milli Bankı (2 iyul 1884 - 20 yanvar 1920)
* Serb, Xorvat və Sloven Krallığının Milli Bankı (20 yanvar 1920 - 3 oktyabr 1929)
* Yuqoslaviya Krallığının Milli Bankı (3 oktyabr 1929 - sentyabr 1946)
* Yuqoslaviya Milli Bankı (sentyabr 1946 - 19 iyul 2003)
* Serbiya Milli Bankı (19 iyul 2003-cü ildən)

Rəhbərləri
----------

İlk rəhbəri Aleksa Spasiç
Bank 1884-cü ildə yaradılarkən, onun ilk rəhbəri Aleksa Spasiç olmuşdur.

2003-cü ildə yenidən təşkilindən bəri Serbiya Milli Bankının rəhbərləri aşağıdakılar olmuşdur:

* Mlacan Dinkiç (4 fevral 2003 – 22 iyul 2003)
* Kori Udoviçki (23 iyul 2003 – 25 fevral 2004)
* Radovan Yelaşiç (25 fevral 2004 – 28 iyul 2010)
* Deyan Şoşkiç (28 iyul 2010 – 6 avqust 2012)
* Yorqovanka Tabakoviç (6 avqust 2012-ci ildən)

İstinadlar
----------

1. ↑  About the NBS Arxivləşdirilib 2019-10-06 at the Wayback Machine. nbs.rs  (ing.)
2. ↑  Biografija Arxivləşdirilib 2011-09-08 at the Wayback Machine mladjandinkic.com
3. ↑  "Serbia seeks new top banker". BBC News. 21 July 2003. 14 March 2004 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 January 2011.
4. ↑  ""National Bank of Serbia - Official website"". 2017-05-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
5. ↑  "Serbia: Jorgovanka Tabakovic new National Bank governor". Ansa. 9 August 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 August 2012.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Serbiya Milli Bankı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* nbs.rs — Serbiya Milli Bankının rəsmi saytı
**İspaniya–Türkmənistan münasibətləri** — Türkmənistan və İspaniya arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki ölkə Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı və BMT-nın tam hüququlu üzvüdür. Türkmənistanın İspaniyada səfirliyi yoxdur, ancaq Rusiyanın Moskvada şəhərində İspaniya işləri üzrə səlahiyyətli səfiri var. İspaniyanın Türkmənistanda səfirliyi yoxdur, lakin Moskvada Türkmənistan üçün akkreditə olunmuş səfirliyi var.

Diplomatik münasibətlər
-----------------------

İspaniya və Türkmənistan 19 mart 1992-ci ildə diplomatik münasibətlər qurmuşdur. İspaniya 1990-cı illərin ortalarından etibarən Aşqabadda akkreditə olunmuş Moskvadakı səfirini saxlayır. Türkmənistan 25 sentyabr 2013-cü ildə Moskvada yerləşən İspaniyadakı ilk səfirini təsdiqləyir.

İspaniyaya səyahət etmək niyyətində olan Türkmənistan sakinlərinə viza verilməsi Almaniyanın Aşqabaddakı səfirliyinin konsulluq bölməsinin və ya İspaniyanın Moskvadakı Baş Konsulluğunun məsuliyyətidir.

2007-ci ilin aprelində Xarici İşlər və Əməkdaşlıq Naziri Migel Angel Moratinos ATƏT-in hazırkı prezidenti olaraq Türkmənistana səfər edir. Bu İspaniya hökumət üzvlərinin Türkmənistana ilk səfəri idi.

Nazir Moratinos Orta Asiya səfəri çərçivəsində 2009-cu ilin iyul ayında yenidən Türkmənistana səfər edir. Türkmən həmkarı Rəşid Meredovla görüşür. Bu səfər zamanı siyasi səviyyədə görüşlərin, enerji sahəsindəki əməkdaşlığın, universitetlər arasında əməkdaşlığın və elmi-texniki əməkdaşlığın təşviqi barədə razılıq əldə edilir. İkitərəfli münasibətlər hələ çox nadirdir.

İqtisadi münasibətlər
---------------------

İspaniya ilə Türkmənistan arasında ticarət minimaldır və statistik baxımdan əhəmiyyətsizdir. 2011-ci və 2012-ci ildə İspaniyadan Türkmənistana edilən ixracatı toplam İspan ixracatının sırasıyla 0.005 % və 0.011 %-dir.

2012-ci ildə İspaniyanın ixracatı 2011-ci ildəkindən iki dəfədən çox artır (+ 137%), idxal isə 9,5% azalır. Nəticədə əhatə səviyyəsi 322% (2011-ci ildə 123%) olmuşdur. Nəzərə alınmalıdır ki, mübadilə dəyərinin azaldılması nəzərə alınmaqla, ixracatda, idxalda, əhatə səviyyələrində və ticarət balansında illik dalğalanmalar həddindən artıq böyük (və bu səbəbdən) əhəmiyyətsiz ola bilər. Türkmənistandan demək olar ki, İspaniyaya ixracatı bir qayda olaraq pambıqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "List of foreign embassies in Spain" (PDF). 2014-10-06 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-08.
2. ↑  Ficha de Turkmenistán Arxivləşdirilib 2020-09-19 at the Wayback Machine Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Representation Data.
3. ↑  Ficha de Turkmenistán Arxivləşdirilib 2020-09-19 at the Wayback Machine Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Diplomatic relations.
4. ↑  Ficha de Turkmenistán Arxivləşdirilib 2020-09-19 at the Wayback Machine Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation. Section: Economic relations.
**Çin Elektrik Korporasiyası və ya China Electronics Corporation** (**CEC**) — Çin Xalq Respublikasının dövlət şirkətidir və Çində həm mülki, həm də hərbi məqsədlər üçün məhsul istehsal edən ən böyük telekomunikasiya istehsalçılarından biridir. Korporasiyanın fəaliyyəti bir neçə sahəyə bölunub. Bunlar: kompüter proqramı ilə kompüter avadanlıqlarının istehsalı və sistem inteqrasiyası, telekomunikasiya şəbəkəsi və terminallarının hazırlanması və müxtəlif rəqəmsal məişət texnikasının istehsalı sahələridir.

Tarixi
------

Şirkət 1989-cu ildə, Çin Xalq Respublikasının Elektron Sənayesi Nazirliyinin tərkibində qurulur.

Çin Elektrik Korporasiyası 2007-ci ildə Niderlandın Philipsin mobil telefon şöbəsindən, "Philips" ticarət nişanı ilə mobil telefon satma hüququnu alır. O zaman "Philips"in şöbəsinin illik gəliri 400 milyon avro, işçi sayı isə 240 nəfər idi.

2020-ci ilin avqust ayında ABŞ Müdafiə Nazirliyi, ABŞ-də birbaşa və ya dolayısı ilə fəaliyyət göstərən Çin Xalq Azadlıq Ordusu ilə əlaqəli şirkətlərin adlarını açıqlayır. "Çin Elektrik Korporasiyası"da bu siyahıya daxil edilir. 2020-ci ilin noyabrında Donald Trump, hər hansı bir Amerika şirkəti və ya vətəndaşının, ABŞ Müdafiə Nazirliyinin siyahıya aldığı şirkətlərin səhmlərinə sahib olmasını qadağan edən bir sərəncam imzalayır və bu şirkətlərin siyahısında "Çin Elektrik Korporasiyası"nın adıda keçir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑
3. ↑   (#empty\_citation)
4. ↑   (#empty\_citation)
5. ↑
6. ↑   (#empty\_citation)
7. ↑   Arxivləşdirilib 2020-08-28 at the Wayback Machine (#empty\_citation)
8. ↑   Arxivləşdirilib 2021-10-28 at the Wayback Machine (#empty\_citation)
9. ↑   Arxivləşdirilib 2021-10-28 at the Wayback Machine (#empty\_citation)
**Koksaki**-1948-ci ildə Doldorf və skli ABŞ-ın Koksaki adlanan yerində uşaqlardan yeni bir virus almışdır.

Koksaki B4 virus

Haqqında
--------

Bu virus öz antigen xassələrinə görə poliomielit virusundan fərqələnir.Bu viruslara daha tez rast gəlinir.
Məşhur alim Doldorf bu virusları 2 əsəs qrupa A və B qruplarına ayırır.Insanda torətdiyi patogenezi və infeksiya mənbəyi poliomielit virusunda olduğu kimidir.Poliomielit virusundan fərqli olaraq koksaki virusu çox müxtəlif xəstəlik törədir.
Virusun A forması insanda poliomielitdən fərqlənərək iflic,tənəffüs yolları xəstəliyi,meningit səpkili qızdırma ilə keçən xəstəliklər törədir.

Diaqnoz
-------

Virusun alınması və seroloji reaksiyaların köməyi ilə qoyulur.Əsasən sicanlara yoluxdurulur.Yoluxdurulmuş siçanlarda 3-5 gündən sonra ətraf hissələrin paralici inkişaf edir.B qrup viruslar hüceyrə kulturasına yüksək sitopatik təsir göstərir.Seroloji diaqnostika üçün hüceyrə kulturasında neytralizasiya reaksiyasında istifadə edilir.

Müalicəsi
---------

Proflaktikası sanitar-epidemioloji tədbirlər əsasında qurulur.Müakicəsi çox geniş aparılır.Əsasən qammaqlobulindən istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).
2. ↑  *Triantafyllopoulou, Antigoni; Tapinos, Nikos; Moutsopoulos, Haralampos M.* "Evidence for coxsackievirus infection in primary Sjögren's syndrome: Coxsackievirus Infection in SS". Arthritis & Rheumatism (ingilis). sentyabr 2004. 2897–2902. doi:10.1002/art.20463.
**Qızılsu çayı** — Özbəkistan Respublikasının Saşkənd vilayəti Bosanlıq rayonu ərazisindən axan dağ çayı. Çay Çirçik çayının sağ qolunu təşkil edir. Çayın ümumi uzunluğu 12 km təşkil edir.

Coğrafi təsviri
---------------

Qızılsu çayı öz başlanğıcnı iki bulağın sularının birləşməsindən götürür. Çay Minqbulaq dağının cənub əyəkləri boyunca axır. Sonradan çay ensiz dar dərə ilə cənub istiqamətinə yönəlir. Bu hissədən axan çayların əsas xüsusiyyəti şəlalələr əmələ gətirmələridir. Belə ki, bu çaykarda baş verən gursululuq dönəmində şəlalələrin sayında artım müşahidə edilir. Çay yataqlarının iri daş parçaları ilə donu olması buna səbəb olur. Bu tip kiçik çay bir nüddət sonra quruyur.

Qızılsunun axdığı dərə
Buradan axan digər çaylar kimi Qızılsu çayıda əsasən qar sularə ilə qidalanır. Gursululuq dövrü aprel-may aylarına təsadüf edir. Çay il boyu qurumur. Qış ayları isə çayın donması müşahidə edilmir. Çaya çoxlu sayda nüvəqqəti və daimi çaylar tökülür. Üstəlik Karjantaudan gələn bulaq siları bura daxil olur.

Rekreasiya əhəmiyyəti
---------------------

Qısılsunun yatağı boyunca ümumi və xüsusi mülkiyyətdə olan çixlu idtirahət yerləri vardır. Burada ən aşağıda yerləşən istirahət zonası «Şamol tanrıları», ən yuxarıda yerləşəni isə uşaq düşərgəzi olan Laçındır. Çarvak qəsəbəsimdən düşərgəyə asfalt yol çəkilmişdir.

Turizm
------

Qızılsu çayı üzərində şəlalə
Qızılsu çayının dərəsinin yaxınlığından köhnə dəmir yolunun keçməsi onun turizmə cəlbini asanlaşdırmış və əlverişli əraziyə çevirmişdir. İstirahət bölgəsi və bu məqsədli binaların burada yerləşdirilməsi turist axının artmasına səbəb olmuşdur. Qızılsunun yatağı boyunca təşkil edilən turistik maşrutlar «çıxış günü» adını daşıyır.

Yuxarı axarlarda, «Laçın» düşərgəsindən 5 kilometr yuxarıda, çayın ensiz hissəsində, qayalıq üzərində hündürlüyü 3-6 mer olan bir neçə şəlalə vardır. 
Şəlalələrdən yuxarı hissədə isə növbəti turistik düşərgə yerləşir. Ərazinin küləkdən qorunması turistlərin burada gecəni keçirməsinə imkan verir.

Qızılsunun mənsəbinə yaxın hissədə iki daş göbələklər yerləşir. Onlar bir-birin arxasında yerləşir.

«Daş göbələr»
Qızılsunun dərəsi boyunca bir çox turistik maşrutlar vardır. Bunlara misal kimi aşağıdakıları göstərmək olar:

* Qarakiya — Karjantau silsiləsi — Qızılsu.
* Qızılsu — Karjantau silsiləsi — Orkutsay (Uqam çayının qolu).
* Minqbulaq — Qızılsu.

2012-ci il məlumatına görə bölgə sərhəd sonasına yaxın yerləşdiyindən bura gəlmək əngəllənmişdir. Bölgəyə gəlmək üçün xüsysi icazə tələb olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Реестр объектов межгосударственного значения в бассейне реки Сырдарьи" (PDF). 2021-01-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-11-18.
2. ↑  "Географические и гидрологические характеристики (по материалам справочника «Ресурсы поверхностных вод СССР»)". 2013-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-18.

Mənbə
-----

* Qızılsu, şəlalələr
|  |  |
| --- | --- |
| Geoxronoloji şkala | milyoniləvvəl |
| Eon | Era | Dövr | 0 |
| **Fanerоzоy** | Kaynozoy | Dördüncü dövr | 2,58 |
| Neogen | 23 |
| Paleogen | 66 |
| Mezozoy | Təbaşir | 145 |
| Yura | 201 |
| Trias | 252 |
| Paleozoy | Perm | 299 |
| Karbon | 359 |
| Devon | 419 |
| Silur | 444 |
| Ordovik | 485 |
| Kembri | 541 |
| **Kemridənəvvəl** | **Proterozoy** | Neoproterozoy | Ediakar | 635 |
| Kriogen | 720 |
| Toni | 1000 |
| Mezoproterozoy | Steni | 1200 |
| Ektaz | 1400 |
| Kalim | 1600 |
| Paleoproterozoy | Stater | 1800 |
| Orozir | 2050 |
| Rias | 2300 |
| Sider | 2500 |
| **Arxey** | Neoarxey | 2800 |
| Mezoarxey | 3200 |
| Paleoarxey | 3600 |
| Eoarxey | 4000 |
| **Katarxey** | 4600 |
| Mənbə |

**Mezoproterozoy və ya mezoproterozoy erası**- 1600 milyon il əvvəldən 1000 milyon il əvvələ qədər olan zaman dilimini əhatə edən geolojii dövrdür.

Xüsusiyyətləri
--------------

Bu dövrün əsas hadisələri Kolumbia superqitəsinin parçalanması, Rodiniya superqitəsinin yaranması və cinsi çoxalmanın təkamülüdür.

Bu dövr kontinental plitələr və tektonik plitələrin daha da inkişafı ilə əlamətdardır. İlk genişmiqyaslı dağəmələgəlmə prosesi bu dövrdə baş vermişdir.

Mezoproterozoy erası yer üçün kritik bir dövr olsa da, dənizin kimyəvi tərkibi, yer səthi və havanın tərkibi olduqca dəyişmişdir. Oksigen səviyyəsi eranın əvvəlindı bugünkü səviyyəsinin təxminən 1%-i qədər yüksəldi və dövr ərzində yüksəlməyə davam etdi.

Dövr gələcək həyatın mürəkkəbliyini artıran cinsi çoxalmanın inkişafı ilə xarakterizə edilir. Bu çoxhüceyrəli orqanizmlərin birlikdə yaşayışının inkişafının başlanğıcı idi.
**Bolybotum Müharibəsi**, **Polybotum Müharibəsi**, **Bolvadin Müharibəsi** - Anadolu Səlcuqlu dövləti ilə Bizans İmperiyası arasında 1116-cı ildə keçirilən Səlcuqilərin qalibiyyəti ilə sona çatan müharibə.

Səlcuqlular İran yoluyla Anadoluya gəlməyə başlayırlar. Toğrul Bəy və Alparslan dövründə daha da genişmiqyaslı olmağa başlayan hərəkətlər, xüsusilə Əmir Afşin, 1068-ci ildə Toros dağlarını keçərək orta Anadoluya girmişdir.

Bizansla Anadolu Səlcuqluları arasında başlayan mübarizə Anadolunun əhəmiyyətli yolları üzərində yerləşən Bolvadin münaqişələrə səbəb olur. Müizzəddin Məlikşahın sərkərdəsi olan Əmir Mengücək ilə Bizans İmperatoru I Aleksios Komnenos arasında Bolvadin düzündə Bolvadin müharibəsi başladı və Əmr Mengücək Konstantinopolis yolunu Bizanslılara bağlayır. Bizans isə ordusunu qərbə çəkməyə məcbur olur.

Aparılan Bolvadin sazişlə Bizansların bu ərazilərə qayıtması mümkün olmadığı üçün Anadolunun müsəlmanlaşması və Türkləşməsində bu sazişin əhəmiyyəti böyükdür.

İstinadlar
----------

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ'NİN KURULUŞU
**İrəliləyiş** (həmçinin *promouşn* — *ing.* promotion sözündən) — məqsədi bazarda tutduqları bir məhsulun, xidmətin, şirkətin və ya markanın payını artırmaq olan bazar fəaliyyəti (marketinq fəaliyyəti); malların bazara çıxarılması; tanınmasını artırmaq; yeni müştərilərin cəlb edilməsi, işçilərə, tərəfdaşlara və istehlakçılara kommunikativ təsir göstərməklə satış səmərəliliyinin artırılması.

Etimologiyası və istifadəsi
---------------------------

"Promouşn" sözü ingilis dilinə XIV əsrdə daxil olmuşdur.

Bu terminin reklam və ya reklam üçün istifadə edilməsi ilk dəfə 1925-ci ildə qeydə alınmışdı. Marketinq kommunikasiyalarında istifadə olunan daha geniş alətlər dəstinin elementlərindən biri olan əlaqəli "satış təşviqi" ifadəsinin qısaltması ola bilər. "Reklam" və "marketinq kommunikasiyaları" anlayışları bir-birini əvəz edə bilər, amma praktikada sonuncular daha geniş istifadə olunur

"Promouşn" termini, tanınmış "4P" kompleksində (məhsul, yer, qiymət, promouşn) təqdim edən amerikalı alim Niels Boren tərəfindən marketinq praktikasına daxil edilmişdir.

İrəliləyiş məqsədləri
---------------------

Üç təşviq məqsədi var:

* istehlakçılara məlumat vermək.
* tələbi artırmaq.
* məhsulu ayırd edin.

Tanıtım məqsədləri və buna görə də planı genişmiqyaslı ola bilər: satışların artırılması, yeni bir məhsulun mənimsənilməsi, marka qurma, mövqeləşdirmə, rəqabət axtarışları və ya korporativ imic yaratmaq.

"Promouşn" ifadəsi ümumiyyətlə marketinq funksiyası çərçivəsində istifadə olunur. İctimaiyyət və ya bazar üçün "xüsusi təklif" kimi ifadələr daha çox yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ф. Котлер, А. Гари.* Основы маркетинга (5-е европейское изд). М: Вильямс. 2015. 33.
2. ↑  "35062, 1874-08-01, « From China »". Art Sales Catalogues Online. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
3. ↑  "35062, 1874-08-01, «From China»". Art Sales Catalogues Online. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
4. ↑  *Bob Hartley, Dave Pickton.* Integrated marketing communications requires a new way of thinking. 5 (Journal of Marketing Communications). 1999-01. 97–106.
5. ↑  *Софья Андреевна Овинникова, Ирина Васильевна Стефанова.* Маркетинговые коммуникации: сущность, инструменты, функции (Журнал "У". Экономика. Управление. Финансы.). 2020-03-31. 144–151.

| ⛭Marketinq |
| --- |
| Əsas fikirlər | 
* Brend
* Distribusiya
* Rəqabət
* Pərakəndə
* Heyət
* İstifadə dəyəri
* İrəliləyiş
* Məhsul
* Proses
* Bazar
* Qiymət
* UST

 |
| İstiqamətlər | 
* Rəqəmsal marketinq
* Sosial media marketinqi
* Brend idarəçiliyi
* İnternet marketinqi
* Verilənlər Bazası Marketinqi
* Marketinqin idarəolunması
* Marketinq araşdırmaları
* Marketinq əlaqələri (Reklam)
* Marketinq strategiyası
* Ticarət
* İstehlakçı davranışı
* Satışlar
* Hesab əsasında satış
* Məhsul yerləşdirmə
* İrəliləyiş
* İctimaiyyətlə əlaqələr
* Seqmentasiya və hədəfləndirmə
* Sosial marketinq
* Strateji marketinq
* Qiymət və Dəyər İdarəçiliyi
* Mövqeləşdirmə

 |