recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Üçüncü Fransa Respublikası** (*fr.* Troisième République) — Fransa tarixinin 4 sentyabr 1870-ci ildən 10 iyul 1940-cı ilə qədər əhatə edən dövrü.

Tarixi
------

### Yaranması

1870-ci ilin iyul ayının 19-da Fransa Prussiyaya müharibə elan etdi. Müharibənin başlanmasına səbəb İspaniya taxt-tacı uğrunda mübarizə, bəhanə isə Ems depeşesi (depeşe-təcili teleqram deməkdir) idi. Otto Bismark tərəfindən təhrif olunmuş formada hazırlanan bu depeşedə III Napoleon demək olar ki, alçaldılmışdı. Hərbi əməliyyatların gedişində Vaysenburq və digər döyüşlər Fransa komandanlığının məğlubiyyəti ilə başa çatmış oldu. Qravelot və Sen-pri döyüşlərində isə Fransanın marşal Bazenin başçılıq etdiyi ikinci böyük ordusu Mets qalasında mühasirəyə alındı. Qalada mühasirədə olanlara kömək məqsədi ilə Üçüncü Napoleonun da tərkibində olduğu növbəti bir ordu buraya yürüş etdi. Lakin bu hücum da uğursuz nəticələndi və ordu Sedan ətrafına çəkilməli oldu. 1 sentyabr 1870-ci ildə Sedan ətrafında on doqquzuncu əsrin ən böyük artilleriya döyüşü baş verdi. Sentyabrın 2-də isə Napoleon ağ bayraq qaldırmağı əmr etdi. Bu qərarın qəbul edilməsi bir qədər təzadlı idi. Çünki qalada mühasirəyə alınan 100 minlik qoşunun təqribən 82 min nəfəri bütün silah sursatı ilə birlikdə  döyüş qabiliyyətini malik bir qüvvə təşkil edirdilər. Deyilənə görə Napoleonun bu qərarı qəbul etməsinin əsas səbəbi bu dövrdə səhhətində ağırlaşmanın baş verməsi ilə bağlı idi. Təslim xəbəri Parisə sentyabr ayının 3-də gəlib çatsa da, yalnız sentyabr ayının 4-də üsyan baş verdi və üsyanın nəticəsində Fransada yeni bir dövr — Üçüncü Respublika dövrü başlanmış oldu.

Həmçinin bax
------------

* Birinci Fransa Respublikası
* İkinci Fransa Respublikası
* Dördüncü Fransa Respublikası
**İohann Altuzi** (*alm.* Johannes Althusius‎) (1557–1638) Alman filosofu, ilahiyyatçısı.

Həyatı
------

Fəlsəfəsi
---------

İohann Altuzi elə bir müqavilə nəzəriyyəsini təklif etdi ki, o, dinə deyil, müxtəlif ictimai birliklərin mövcudluğuna əsaslanmış olsun.Bu nəzəriyyədə müqavilə anlayışı həm müxtəlif sosial qruplar arasındakı, həm də, hökmdarlar və təbəələr arasındakı qarşılıqlı əlaqələrin izahı üçün tətbiq edilir. Müxtəlif birliklər - ailə, gildiya, yerli icma, əyalət, millət – müxtəlif vəzifələrə malikdirlər və müxtəlif razılaşmalara uyğun olaraq qurulurlar. Ali hakimiyyət həmişə xalqa yəni, fərdlərə deyil, iyerarxik olaraq qaydaya salınmış ictimai üzvi birliklərə - ailədən dövlətə kimi - məxsusdur.

Kral və dövlət xidmətçiləri xalqdan hakimiyyəti o şərtlə alırlar ki, onlar müqavilənin özlərinə aid hissələrini yerinə yetirirlər. Bu Altuziyə izah etməyə imkan verir ki, ali hakimiyyətin həmişə xalqa məxsus olmasına baxmayaraq, kral və bürokratiya inzibati hakimiyyətə əslində hansı yolla malik olurlar. Hər bir şey spesifik dini anlayışlarla deyil, sosial qruplar arasında olan razılaşma, müqavilə ilə izah edilir.

Müstəqil milli dövlətlərin yaranmasından sonra, onların qarşılıqlı münasibətləri barədə məsələ meydana çıxdı. Bu qarşılıqlı münasibətləri nizama sala bilən hər hansı bir təsisat yox idi. Bundan da daha çox deyilsə, milli dövlətlərdə mövcud olan hüquqi təlimlər belə bir fikrə əsaslanırdı ki, qanunlar milli kral tərəfindən yaradılır və onlar deməli ki, yalnız onun dövlətinə tətbiq oluna bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Encyclopædia Britannica*, "Britannica-JohannesA Johannes Althusius Arxivləşdirilib 2007-11-14 at the Wayback Machine"

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
Arlekin maskasinin numunəsi.
**Arlekin** (it. Arlecchino) – 16 əsrin II yarısında Dzan Qanassa ləqəbli italyan aktyoru tərəfindən yaradılmış ənənəvi *del-arte komediyası maskası*. Adının orta əsrlər fransız misteriyasındakı *Erlekin*, yaxud *Ellekin* adlı komik iblis obrazından alındığı ehtimal olunur. Del arte komediyasında arlekin çox vaxt nökərdir.

Əvvəllər arlekin obrazı tamaşanın intriqasını inkişaf etdirən şən, sadəlövh ac adam idi; atributları kasıblıq bildirən rəngbərəng yamaqlı ağ kostyum, alnında fırı (*orta əsrlərin təsəvvürlərindəki şeytanın xırda buynuzlarını xatırladan*) olan tünd rəngli tüklü maska, dovşanquyruqlu ağ papaq (qorxaqlıq əlaməti) və taxta qılınc olmuşdur.

17 əsrdə maskanın estetikləşməsi italyan aktyoru D. Byan kolellinin adı ilə bağlıdır: Arlekin obrazı nəcibləşmiş, yamaqlar al-əlvan üçbucaq və romblara çevrilmiş, maskanın tüklülüyü itmiş, plastikası rəqsə yaxınlaşmışdır; Arlekinin özü daha bic, diri baş, bəzən isə acıdil olmuşdur. İtalyan aktyorlarından T. Martinelli, A. Konstantini, E. Gerardi, 20 əsrdə M. Moretti və F. Soleri arlekin maskasının görkəmli ifaçıları olmuşlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Duchartre 1929, p. 82; Laurence Senelick in Banham 1995, "Harlequin" p. 472; Rudlin & Crick 2001, pp. 12–13
2. ↑  Andrews 2008, p. liv, note 32, citing Ferrone, Henke, and Gambelli. ^ Jump up to: a b c d

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 2-ci cild: Argentina – Babilik (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2010. səh. 58. ISBN 978-9952-441-05-5.
**Casus və ya neytral ərazi haqqında povest** (*ing.* The Spy: A Tale of the Neutral Ground, 1821) — Amerikalı yazıçı Ceyms Fenimor Kuperin əsəri.

C.F.Kuper "Casus" romanı ilə dünyaya əsl Amerikanı tanıtdı. Amerika romantik ədəbiyyatının ilk nümunələri yarandıqca bu ədəbiyyatın milli özünəməxsusluqları da yaranmağa başladı. N.Hotorn, V.İrvinq, E.A.Po, H.Lonqfello və G.Melvillə birgə dünya ədəbiyyatı tarixində xüsusi yeri və çəkisi olan Amerika romantizm ədəbiyyatını yaradan Kuperin bədii yaradıcılığı demək olar ki, bu əsərlə başlanır.

Yavaş-yavaş Amerika xalqının yaranması, inkişaf etməsi və formalaşması bir sıra ictimai-siyasi və mədəni problemləri gündəmə gətirir ki, bununla da milli özünədərk prosesi güclənir və bütün bunların nəticəsində də milli Amerika ədəbiyyatının yaranması zəruriyyəti meydana çıxır. Amerika getdikcə inkişaf edir, bir dövlət kimi formalaşır, onun iqtisadiyyatı güclənir, ticarət əlaqələri genişlənir, hərbi qüvvələri və donanması yaranır. Bütün bu proseslər "Casus" romanının yaranması üçün bir zəmin olmuşdur...

Mövzusu
-------

Bu romanın mövzusu da Amerika Birləşmiş Ştatlarının öz müstəqilliyi uğrunda apardığı müharibələr dövründən təsadüfən götürülməmişdir. Milli özünədərk, milli dövlətçilik ənənələri də elə məhz müstəqillik uğrunda aparılan müharibələr zamanında formalaşmışdır. "Casus" romanında baş verən hadisələr və burada iştirak edən qəhrəmanlar Kuper üçün çox doğma idi. Yazıçının bəzi tədqiqatçıları bu əsərin müəyyən qədər avtobioqrafik səciyyə daşıdğını da iddia edirdilər. Daha doğrusu, onların fikrincə əsərin bəzi qəhrəmanları onun arvadı Süzanın yaxın qohumlarının prototipləri olmuşdur. Həqiqətən də əsərin bir sıra qəhrəmanlarının prototiplərini Ceyms hələ gənclik illərindən etibarən yaxşı tanıyırdı. Onların bəziləri müstəqillik uğrunda müharibənin iştirakçıları olmuşdur. Belə qəhrəmanlardan biri də vaxtilə bu müharibələrdə iştirak etmiş, sonra istefaya çıxaraq Kuperin malikanəsinin yaxınlığında yerləşən Vetçesderdə öz fermasında yaşayan Con Cey olmuşdur. Kuper tez-tez bu müharibə qəhrəmanına baş çəkər, onun bu müharibə və Amerikanın ö dövrkü siyasi həyatı haqqında söhbətlərinə diqqətlə qulaq asardı.

### Con Cey

 *Əsas məqalə: Con Cey*
Con Ceyin isə danışmağa sözü çox idi. Çünki o, yalnız müharibə qəhrəmanı deyildi, o, həm də Nyu-York ştatının konstitusiyasının ilk tərtibçilərindən biri olmuşdur. Bundan başqa, C.Cey ABŞ-nin İspaniyada ilk səfiri vəzifəsində işləmiş, C.Adams və B.Franklinlə birgə 1783-cü il Versal sülh müqaviləsini hazırlamışdır. C.Cey uzun müddət ABŞ-nin xarici işlər üzrə dövlət katibi, Ali məhkəmənin ilk sədri və Nyu-York ştatının qubernatoru vəzifələrində çalışmışdır.

Bütün bunlarla yanaşı C.Cey eyni zamanda ölkənin təhlükəsizlik məsələləri ilə də məşğul olmuşdur. Prezident C.Vaşinqton onu ABŞ-nin ilk kəşfiyyat dairəsi olan Təhlükəsizlik Komitəsinin dörd üzvündən biri vəzifəsinə təyin etmişdir. Bu vəzifədə olarkən o, ətrafına çoxsaylı kəşfiyyatçılar toplamış və onlarla birgə işləmişdir.
**Xarabalıq kələzi** (*lat.* Trapelus ruderatus) — Düzənlik kələzləri cinsinə aid növ.

Xariçi görünüşü
---------------

Kələzin quyruğu ilə birlikdə uzunluğu 10 sm təşkil edir. Orta uzunluğa malik olsa da, başı hündür və ensizdir. Boğaz nahiyyəsində kisəçik inkişaf etməmişdir. 
Bel nahiyəsində pulcuqlar ölçü baxımından bir-birindən fərqlənir. Pulcuqların ölçü fərqləri quyruqda belə görünür. Bütün quruq boyunca pulcuq yayılmışdır. Bədəni boz-mavi, sarı və sarı-qırmızı çalarlar alır. Boğaz nahiyyəsi ağ olsa da, sarı və ya mərmər şəkillərlə örtülür.

Arealı
------

Əsasən Anadolu, Suriya, Şərqi İordaniya, şimali Ərəbistan ərazisində, İran, İraq, Əfqanıstan və Pakistan ərazisində yayılmışdır. Üstəlik Azərbaycanın Cəbrayıl rayonu və Zəngilan rayonunun Araz çayı sahilləri boyunca, bir də Talış dağları və Zuvand ərazisində yayılmışdır. Cəbrayıl rayonunun Şükürbəyli kəndində 1 km-lik marşrutda 4-5 fərd xarabalıq kələzi saymaq olar

Təsnifatı
---------

Azərbaycanda məhdud arealda yayılan bu növün *Trapelus ruderatus ruderatus* yarımnövü yayılmışdır. Digər yarımnöv olan *Trapelus ruderatus baluchianus* (M. Smith, 1935) əsasən Pakistanın şimal-qərbində yayılmışdır.

Yayılma əraziləri
-----------------

Xarabalıq kələzi yarımsəhra, öndağlıq ərazilərdə və dağ çöllərində yayılmışdır. Azərbaycanın cənub ərazilərində Arazın quraq sahil düzənliklərində 1 ha ərazidə 1-1,2 baş kələzə rast gəlmək olar. Suriyada isə bu növün 2509-3000 metr yüksəklik ərazilərdə belə yayılmışdır. Bu isə çox nadir hadisə hesab edilir.

Çoxalması
---------

Azərbaycanda kələzlər qışlamadan martın əvvəllərində çıxırlar. Cinsi yetkinliyə erkəklər ikinci ilində uzunluğu 58–60 mm olarkən çatırlar. Yumurta qoyma aprelin sonu, mayın əvvəllərinə təsadüf edir. İranda isə arelin sonu baş verir. 5-14 yumurta qoyurlar, bu isə dişinin ölçüsündən asılıdır. Balalar 28–33 mm olmaqla iyunun sonları yumurtadan çıxırlar.

Qidalanmasına gəldikdə xarabalıq kələzi əsasən böçəklər və diğər onurğasızlarla qidalanırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qlobal Biomüxtəliflik Məlumat Mexanizmi (ing.). 2001.
2. ↑  "Xarabalıq kələzi haqqında məlumat". 2015-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-08.
3. ↑  "Xarabalıq kələzi". 2020-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-08.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1766855
* Wikispecies: Trapelus ruderatus
* ADW: Trapelus\_ruderatus
* GBIF: 5225946
* iNaturalist: 31354
* ITIS: 1056893
* IUCN: 164567
* NCBI: 118237
* RD: ruderatus
* uBio: 207087

 |
**Gökhan Saki** (d.18 Oktyabr 1983 Schiedam, Hollandiya) Türkiyə və Hollandiya vətəndaşı peşəkar Kikboksinq idmançısıdır. Hollandiyada Golden Glory Gym komandasında döyüşən Saki 2 dəfə Hollandiya və Avropa Muay Tay çempionu, 2008-ci ildə təşkil olunmuş K-1 Dünya GP 2008 Havay çempionudur.

Kariyerası
----------

Saki 1993-cü ildə 10 yaşında Muay Tay idmanına başladı. 2008-ci ildə Tokioda təşkil olunmuş Dünya K-1 Grand Prix çempionluğunda yarım finala qədər yüksəldi. Yarım finalda rəqibi hollandiyalı Remy Bonjasky-yə nakaultla uduzdu.
Hollandiyada böyüyən və özünü Kikboksinq-də təkmilləşdirən Saki Türkiyə adına yarışlara çıxmaqdadır. Ləqəbi İsyancı olan Sakinin boyu 182 sm-dir. Sonuncu dəfə 2010-cu ildə K-1 Grand Prix çempionluğunda Türkiyəni təmsil etmiş və izləyənlərin rəğbətini qazanmışdır. Bu yarışda 1/8 finaldakı rəqibi Daniel Ghita ilə qarşılaşmışdır. Eyni xüsusiyyətlərə malik olduqları üçün onlar arasındakı döyüş son dərəcə ağır və böyük maraqla izlənən oldu. Bu yarışda 3-cü raundun sonunda bərabərlik olması ilə əlaqədar verilən əlavə raundda Gökhan Saki qalib gəldi. Daniel Ghita atdığı təpiklər onun sağ qolunu qırılmasına səbəb olur və yarım finalda rəqibi Alistair Overeemlə döyüşdə heç yumruq dəymədən tək qolu ilə bir çox dəqiq zərbələr atmış və sonuncu ayaq zərbəsinilə rəqibini yerə sərmişdir. Alistair Overeemin onum qolunun qırıq olmasını bildiyi qoluna vurması ilə yarış sona çatdı. Davam edə bilməyən Saki yarışın üçüncüsü oldu. Golden Glory-nin 10 il müsabiqələrində yer aldı. Hələ də davam edən müsabiqələrin favoriti Gökhan Saki görünür.

Şəxsi həyatı
------------

Sakinin ana və atası Türkiyədən gələn immiqrantlardır. Hollandiya və Türkiyə vətəndaşıdır.
**Andrey Vladimiroviç Stadnik** (d. 15 aprel 1982) — Ukraynanı təmsil edən sərbəst güləşçi. Andrey Stadnik Ukraynanı 2008 Pekin Olimpiadasında təmsil etdi və gümüş medal qazandı.

Həyatı
------

Andrey Stadnik 15 aprel 1982-ci ildə anadan olub. Andrey Stadnikin bacısı Yana Stadnik 48 kiloqram çəki dərəcəsində yarışan güləşçidir.

Andrey Stadnik 2007-ci il 25 dekabrda Azərbaycanlı güləşçi Mariya Stadnik ilə ailə həyatı qurdu; İqor (d. 2010) adlı bir oğlu və Mia (d. 2013) adlı bir qız övladı var.

Karyerası
---------

Andrey Stadnik 2008-ci ildə Ukraynanın bayrağı altında Çinin Pekin şəhərində XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 55 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə aparan Andrey Stadnik finala gədər Birləşmiş Ştatların güləşçisi Douq Şvabı 6:0, Hindistanlı Suşil Kumarı 8:1, Belaruslu Albert Batırovu 8:6 və Qazaxıstanlı Leonid Spiridonovu 3:0 hesabları ilə məğlub etdi. Finalda isə Andrey Stadnik Türkiyə güləşçisi Ramazan Şahinə 5:6 hesabı ilə məğlub olaraq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

İstinadlar
----------
**Zoya Vasilkova** (4 may 1926, Leninqrad – 1 iyun 2008, Sankt-Peterburq) — sovet və rus aktrisası.

Həyatı
------

Zoya Nikolaevna Vasilkova 4 may 1926-cı ildə Leninqradda Nikolay Korniloviç və Zoya İvanovna Vasilkova ailəsində anadan olmuşdur.

1943-cü ilin iyulunda 17 yaşında könüllü olaraq cəbhəyə getdi. Çavuş rütbəsində Hava Hücumundan Müdafiə 7-ci Korpusunun meteoroloji xidmətində baş meteoroloq vəzifəsində çalışmışdır. Döyüş zamanı o mərmiyə tuş gəlmiş və yaralanmışdır.

1949-cu ildə Vasili Vanin VGIK kursunu bitirib, sonra aktyor Teatr-Studiyasının heyətinə daxil oldu. Sovet rəssamlarının Çin, Polşa və Şərqi Almaniyada qastrol səfərlərində iştirak etmişdir. 1959-cu ildən M. Qorki adına kinostudiyada aktrisa kimi çalışmışdır.

Zoya Nikolaevna Vasilkova 1950-1990-cı illərdə epizodik rolların aparıcı ifaçısı idi. Əsasən rus qadınlarını oynadı: zadəganlar, qesseslər və ya əksinə qızlar, dayələr, kazaklar. Bu gün haqqında filmlərdə Vasilkova yerli personajların qalereyası yaratdı.

Filmoqrafiya
------------

1. Yenilməz batalyon (film, 1965)

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------
**Cavid Şakiroviç Hamzatov** (doğulub. 27 dekabr 1989-cu il, Qızilyurt, Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, SSRİ) - Belarusun yunan-roma (klassik) güləşçisi. Universiadanın bürünc mükafatçısı (2013), Dünya çempionatının bürünc mükafatçısı (2013), Rio Olimpiya Oyunlarının bürünc mükafatçısı (2016). Belarus Respublikasının əməkdar idman ustası (2016). Milliyyətcə ləzgidir.

Bioqrafiyası
------------

Cavid Hamzatov Dağıstanda anadan olub. Cavidin valideynləri Doqquzpara rayonunun Quruş kəndindən gələnlərdəndir. Cavid Qızilyurdun 1 nömrəli idman məktəbində sərbəst güləşlə məşğul olurdu. İlk məşqçi Haybulla Haybullayev olmuşdur.

2006-cı ildə Belarusiyaya köçdü. Burada Malik Eskendarovun rəhbərli altında məşq etməyə başladı. Belarus Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin qiyabi şöbəsinin tələbəsidir.

84 kq çəki dərəcəsində Mogilyovda keçirilən 2012-ci il Belarusiya Çempionatında bürünc medal qazandı. Budapeştdə keçirilən 2013 Dünya Kubokunun bürünc mükafatçısıdır. 2013-cü ildə həmən çəki dərəcəsində Belarus çempionu oldu. 2013-cü ildə Kazan şəhərində keçirilən 2013 Yay Universiada Oyunlarında 3-cü yerin sahibi oldu.

Hamzatov Ulan Batorda keçirilən ilk dünya təsnifat turnirinin qalibi olaraq 2016 Yay Olimpiya Oyunlarına seçildi. Rio-de-Janeyroda keçirilən oyunlarda Cavid, uğurlu püşk sayəsində çinli Peng Fei ilə meydana çıxdı və ikinci dövrədə məğlub etdiyi. Dörddəbir finalda avstriyalı Amer Xrustanoviçi məğlub etdi. Yarımfinalda Hamzatovun rəqibi yarışın favoriti, dünya və Avropanın hazırkı çempionu, ukraynalı Jan Belenyuk idi. Bütün yarış boyu Cavid bir xal belə qazana bilmədi və 0: 6 məğlub oldu. Üçüncü yer uğrundakı qarşılaşmada Hamzatov bolqar Nikolay Bayryakovanı məğlub edərək yunan-roma güləşində Belarus yığmasının ilk medal qazanan yeganə təmsilçisi oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Десять фактов о Джавиде Гамзатове, который принес Беларуси первую за 8 лет медаль Игр в борьбе | СПОРТ.TUT.BY". 2016-08-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
2. ↑  "Кизилюртовец приносит Белоруссии медаль чемпионата мира". 2013-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
3. ↑  "Olympic Weight Class Preview: Greco-Roman 85kg and 130kg". 2017-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
**Vladivostok Beynəlxalq Hava Limanı** (*rus.* Международный аэропорт Владивосток) (IATA: **VVO**, ICAO: **UHWW**) — Rusiyanın Artyom şəhərinin yaxınlığında yerləşən beynəlxalq hava limanı. Vladivostok şəhərindən 44 km şimalda yerləşir. Kneviçi Hava Limanı olaraqda adlandırılır.

Tarixi
------

Hava limanı 1931-ci ildə Artyom şəhərinin yaxınlığında tikilmişdir. Ticarət uçuşları 1932-ci ilin yayında başlamışdır. İkinci Dünya müharibəsindən sonra 10 il ərzində Po-2 və W-2 təyyarələri aviakimya işlərində və geoloq və meşə-patrul xidmətində balıqlar üçün sahil kəşfiyyatlarında geniş istifadə olunmuşdur. Moskva-Vladivostok marşrutu üzrə sərnişin reysləri 1948-ci ildə İlyushin İL-12-dən istifadə etməklə başlamışdır.

1959-cu ildən 1964-cü ilədək, böyük təyyarələrlə müntəzəm uçuşlara imkan verən obyekt kompleksləri tikilib.

### Genişləndirilməsi və müasirləşdirilməsi

Hava limanının "B" terminalı 2005–2006-cı illərdə tamamilə yenilənmişdir. Yenilənmiş terminal 19 dekabr 2006-cı ildə açılmışdır. Federal və regional hökumətlər Vladivostok Beynəlxalq Hava Limanını Vladivostokun cənubundakı Russkiy adasında keçiriləcək APEC Russia 2012 sammitindən əvvəl yenidən qurmağı planlaşdırmışdır. 2012-ci ildə 7 milyard rubl dəyərində yeni bir terminal (A) inşa edilmişdir. Bu yeni terminal binasının həcmi ildə 3,5 milyon sərnişin daşıyır. Uçuş-enmə zolağı 07R/25L, 3500 metr səviyyəsində yenidən qurulmuş və genişlənmişdir və bu hər bir təyyarə tipini qəbul etməyə qadirdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The new terminal Vladivostok airport building is provided a first test flight reception and service". 31 mart 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyun 2015.
2. ↑  "The information about Runway #1 at Vladivostok's airport". 2016-05-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyun 2015.

Xarici keçidlər
---------------

* vvo.aero/en — Vladivostok Beynəlxalq Hava Limanının rəsmi saytı
* Spotting in Vladivostok International Airport — YouTube
* Vladivostok Avia saytında məlumat
* World Aero Data saytında UHWW hava limanı üçün məlumat.
* Airport Vladivostok Aviateka. Handbook  (rus.)
**Flip** (Fransız dili: *Philippe Léopold Louis Marie*, Holland dili: *Filip(s) Leopold Lodewijk Maria*; d. 15 aprel 1960, Belvedere qalası, Laeken yaxınları) — II Albert və Kraliça Paolanın böyük oğlu. VII Belçika kralı.

Flip , 1978–1981-ci illərdə Belçika Kral Hərbi Akademiyasında təhsil almışdır. 26 sentyabr 1980-ci ildə ona baş leytenant rütbəsi verilmişdir. Flip bundan sonrakı təhsilini, Oksfordda Triniti Kollecində davam etdirdi vəKaliforniya ştatının Stanford Universitetindəki aspirantura məktəbinə qatıldı və Siyasət elmləri dərəcəsi ilə 1985-ci ildə məzun oldu.

4 dekabr 1999-cu ildə Şahzadə Filipp Mathilde d'Udekem d'Acoz ilə, Brüsseldə Saint Michel kafedralında evləndi. Cütlüyün 4 övladı var.

20 ildir ki, Belçika Kraliyyət taxtında oturan atası Kral II Albert, Belçikanın müstəqillik günündə taxtını oğluna, Şahzadə Filippə verəcəyini açıqladı.

Flip, 21 iyul 2013-cü il tarixində Belçikanın Kralı elan edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Philippe, king of Belgium // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. ↑  *Lundy D. R.* Philippe Léopold Louis Marie de Belgique, Prince de Belgique // The Peerage (ing.).
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-07-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.

Xarici keçidlər
---------------

* Belçika Royal Ailə veb saytının rəsmi tərcümeyi
* DHnet Maddə ( *Fransız* ) Şahzadə Philippe, təhsil və hərbi karyerası haqqında
* Filipp taxt götürür Arxivləşdirilib 2013-07-13 at the Wayback Machine
**Xanməmmədli nekropolu** - Zərdab rayonu, Xanməmmədli kəndi ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

Ümumi məlumat
-------------

1973-cü ildə Zərdab rayonunun Xanməmmədli kəndinin cənub-qərbində meliorasiya işləri zamanı yerin 1,5 m dərinliyində küp qəbir aşkar olunmuşdur. F.Osmanov bu qəbiri e.ə. II – I əsrlərə aid etmişdir. Skelet yarımbükülü vəziyyətdə qoyulmuş, yanından serdolik muncuqlar, korroziyaya uğramış qısa xəncər, sadə naxışsız gil qablar tapılmışdır. Mərhumun alın hissəsinə sikkə qoyulmuşdur. Numizmatik material Parfiya Arşakilərindən olan I Oroda məxsusdur (e.ə. II əsr). Sikkənin aversində hökmdar I Orodun adı, reversində isə günəş təsvir olunmuşdur. Qəbirdən 1 m kənarda ocaq izləri də tapılmışdır. Ərazinin digər hissəsində üzərində ərəb əlifbası ilə yazı olan məişət qabları və çıraqlar da aşkar olunmuşdur. Bu taıpıntılar sonrakı dövrə aid olduğu güman edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 nömrəli qərarı ilə Xanməmmədli küp qəbirləri nekropolu ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Əliyev, Taleh.* "Zərdabın tarixi–arxeoloji abidələri haqqında (IV–XIII əsrlər)". zerdab.com. 11.12.2014. 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-22.
**Vlamertinge** — Belçika əyalətinin Qərb Flanders əyalətində və Ypres şəhəri olan bir kənddir. Vlamertinge kənd mərkəzi Ypres şəhər mərkəzinin kənarında, N38 əsas yolunun yaxınlığında Poperinge şəhərinə qədər yerləşir. Ypres şəhərinin mərkəzinə əlavə olaraq, Vlamertinge Ypres ən böyük şəhəridir. Vlamertinge qərbində, Poperinge yolunda, Brandhoek məkanıdır.

Tarix
-----

Orta əsrlərdən Vlamertinge tarixi haqqında ən erkən məlumatlar. 857-ci ildə Vlamertinge'de bir şapel tikildi. 970-ci ildə Ypres məhv edildi və Vlamertinge ibadətgahı yandı. Flambertenges adını ehtiva edən ən qədim sənəd, 1066-cı il tarixli bir əmrdir. Baldwin V, Flanders sayımı, həyat yoldaşı Adela və oğlu Baldwin bu işdə kilsə və fəsil (din ) Sint-Pieters tərəfindən Lill tərəfindən. Bu mallar, digərləri arasında, Elverdinge'de onda biri, ayrıca Vlamertinge'de onda biri idi - "In territorio Furnensi, in villa Elverzenges, decinam unam ; Flambertenges decinam similiter unam".

Ancien Régime Vlamertinge, 22 nəfəri ilə Veurne-Ambacht "Heerlijkheid" idi və yaxınlıqdakı Ypres şəhərlərindən çox əziyyət çəkdi.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı bütün kənd bombardmanla məhv edildi. 1944-cü ildə İkinci Dünya müharibəsi zamanı Vlamertinge Polşa zirehli bölməsindən azad edildi.

Coğrafiya
---------

Vlamertinge dəniz səviyyəsindən 17 metr yüksəkdir. Belediyesi ayrıca Şərqi Ypres, Cənub-şərqdə Voormezele, Cənubdakı Kemmel və Dikkebus, Cənub-şərqdə Reningelst, Qərbdə Popering, Şimalda Elverdinge və Şimal-şərqdə Brielen ilə sərhəddədir.

Demoqrafik inkişaflar
---------------------

1487-1697-ci illərdə Vlamertinge əhalisində böyük bir azalma oldu. Bunun üçün ən səmərəli izahı Seven İllərdəki Səkkizinci İl Müharibəsidir.

Görməli yerlər
--------------

* Müqəddəs Vedastus kilsəsi
* 1922-ci ildən Vlamertinge köhnə şəhər salonu, neo-Flaman Rönesans tərzində
* Vlamertinge qalası və ya Castle du Parc, 1857-1858-ci illərdə Viscount Pierre-Gustave du Parc tərəfindən, Joseph Schadde tərəfindən dizayndan sonra hazırlanmışdır.
* Vlamertinge birinci Dünya müharibəsindən bir sıra Britaniya hərbi qəbiristanlıqları var:
	+ Brandhoek Military Cemetery
	+ Red Farm Military Cemetery
	+ Vlamertinghe Military Cemetery
	+ Vlamertinghe New Military Cemetery
	+ Railway Chateau Cemetery
	+ Divisional Cemetery
	+ Brandhoek New Military Cemetery
	+ Brand Corner New Military Cemetery No.3
	+ Hop Store Cemetery

İstinadlar
----------
**Adi xramulya** (*lat.* Capoeta capoeta) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin şüaüzgəclilər sinfinin çəkikimilər dəstəsinin çəkilər fəsiləsinin xramulya cinsinə aid heyvan növü.

Xarakterik morfoloji əlamətləri
-------------------------------

Uzunluğu 50.0 sm-ə, kütləsi 1.5 kq-a qədər olur. Cinsi dimorfizmi zəif inkişaf etmişdir.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Ömrün uzunluğu orta hesabla 6-7 il olur, 2-3 yaşlarında cinsi yetkinliyə çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəklindədir. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.

Yayılması
---------

Azərbaycanda 3 növlə (C.capoeta, C.sevangi, C.gracilis) təmsil olunmuşdur. Yarımnövləri yoxdur. Azərbaycanda Kür çayında və onun qollarında yayılmışdır.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri
---------------------------------------

Çoxalma kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü hissə-hissə tökür. Kürüləmə suyun temperaturu 17.00 – 20.0 0C olduqda may ayının əvvəllərindən iyun ayının sonlarına qədər baş verir. Reproduktivliyin forması kürü şəklində olur. Birdəfəlik reproduksiyanın sayı orta hesabla 20335 ədədə qədərdir. Reproduktivliyin periodu cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra hər il. Generasiyaların sayı, orta ömrün uzunluğundan asılı olaraq 4-5 dəfə olur.

Limit faktorları
----------------

Su hövzələrinin çirklənməsi, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen faktorlar.

Rasionu
-------

Əsasən bitki mənşəli qidalarla və yosunlarla qidalanır, özləri isə digər yırtıcı balıqların qidasını təşkil edir. Göy, yaşıl və qonur yosunlarla, su bitkilərilə, detritlə qidalanır.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

Əmtəə keyfiyyətlidir. Az miqdarda həvəskar balıqçılar tərəfindən ovlanır.
Ziyanvericilik xüsusiyyətləri yoxdur.

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri
--------------------------------------------------------------

Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir. Su hövzələrinin çirkləndirilməsinin, çay yataqlarının qazılmasının, dəyişdirilməsinin qarşısı alınmalıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  Mustafayev N.C. Azərbaycanın daxili su hövzələrində yaşayan balıqların bioekoloji xüsusiyyətləri və vətəgə balıqlarının ehtiyatlarının müasir vəziyyəti // Zoologiya İnstitutunun əsərləri, 33-cü cild, № 1. Bakı, 2015, s. 103-124.
3. ↑  Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.
4. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 620.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q3756477
* Wikispecies: Capoeta capoeta
* BOLD: 456829
* EoL: 1156460
* FishBase: 13157
* GBIF: 4287019
* iNaturalist: 445737
* IRMNG: 10576141
* ITIS: 688838
* IUCN: 19025492
* NCBI: 116045
* WoRMS: 1026485

 |
**Death** — 1983-cü ildə 16 yaşındakı gitarist/vokalist Chuck Schuldiner, gitarist Rick Rozz və vurma alətlərdə Barney `Kam` Lee olmaqla Florida, Amerikada qurulan death metal qrupu. Qrupun ilk adı *Mantas* idi, amma daha sonra dəyişdirərək Death qərarını aldılar. Qrup Venom və Slayer'dan təsirlənmişdi amma fərqli bir şey etmək niyyətində idilər və Chuck`ın sərt vokalını istifadə etməyə qərar verdilər. 1987-ci ildə çıxardıqları «Scream Bloody Gore» albomu ilə bütün metal musiqi bazarını yerindən oynatdılar. Bu qədər sərt, iti ritmləri və vokalı olan bir musiqiyə insanlar vərdiş etməmişdilər, amma sonra bir çox vokalist Chuck'ın stilini təqlid edib death metal musiqisi hazırlamağa qərar verdilər.

1989-cu ildə əfsanəvi «Leprosy» albomunu çıxardıqları zaman artıq bütün dünya tərəfindən tanınmışdılar. İlk dəfə Amerika xaricinə çıxıb Avropa turnesinə çıxdılar. Albom böyük qalmaqal yaratmışdı. Bütün musiqi bazarı bu yeni musiqi stilini və yaradıcılarını heyranlıqla izləyirdi. 1990-ci il tarixli «Spiritual Healing» və 1991-ci il tarixli «Human» albomları ilə yerlərini yaxşıca sağlamlaşdırmışdılar. Artıq turnelərdə ana qrup olaraq səhnəyə çıxırlar, festivallara qürur qonağı olaraq dəvət edilirdilər. Steve Digiorgio və James Murphy'nin iştirakı ilə qrup sərtliyinə texnik əlavə etdikdən sonra qrupun musiqisində keyfiyyət də yaxşıca yüksəlmişdi. Bu 1993-cü ildə çıxan möhtəşəm «Individual Thought Patterns» albomunda çox dəqiq və aydın hiss olunur. Bu albom bir çox metal jurnalında death metal musiqi tarixinin ən yaxşı albomu seçildi.

1995-ci ildə «Symbolic» albomu çıxdıqdan sonra James Murphy və Steve DiGiorgio qrupdan ayrıldılar. Bu, qrupun bir müddət musiqidən uzaq qalmasına gətirib çıxardı. Konsertlərə çıxmağa davam etdilər lakin 3 il albom çıxartmadılar. 1998-ci ildə çıxardıqları «The Sound Of Perseverance» albomuna qədər. Bu albomdan sonra Unleashed, Carcass və Entombed ilə bir Avropa turnesinə çıxdılar. 2000-ci ildə vokalist Chuck Schuldiner sağlamlığını itirməyə başladı. Buna baxmayaraq musiqi işlərinə ara vermədən davam etdilər və eyni il Hollandiya konsertlərini «Live in Eindhoven 98» və möhtəşəm Los-Anceles (2001) konsertlərini həm CD həm də DVD formatında «Live in LA: Death & Raw» adı ilə satışa çıxardılar. Və sonra Chuck 1 aylıq bir komaya girdikdən sonra 2001-ci il 13 dekabr tarixində beyin xərçəngi səbəbi ilə həyatını itirdi. Bu, bir mənada Death qrupunun da sonu oldu.

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* 1987 - *Scream Bloody Gore*
* 1988 - *Leprosy*
* 1990 - *Spiritual Healing*
* 1991 - *Human*
* 1993 - *Individual Thought Patterns*
* 1995 - *Symbolic*
* 1998 - *The Sound of Perseverance*

### Konsert albomları (Live)

* 2001 - *Live in L.A. (Death & Raw)*
* 2001 - *Live in Eindhoven*
* 2005 - *Live in Cottbus '98*
* 2012 - *Vivus!*
Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Katarina burnu** — *Varoli burnu* kimi də tanınan, Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şimalda yerləşən qayalardan ibarət burundur. Burun Dreyk boğazından 1.5 km şimalda yerləşmişdir. Burun Nevestino buxtasından isə şimal-şərqdə yerləşmişdir. Ərazi 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burun 1820-21-ci illərdə Amerika heyəti ilə Cənubi Şetland adalarına gələn və kapitanı Cozef Henfild olan *Katarina gəmisi*nin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Fort Vilyam burnundan 7.24 km şimal-şərqdə, Hammer burnundan 2.08 km şimal-şərqdə, Nevell burnundan 5.27 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Həmçinin bax
------------

* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Haydemari Veçorek-Tsoyl** (21 noyabr 1942[…], Frankfurt-Mayn, Prussiya[d]) – alman pedaqoq və siyasətçi.

Həyatı və peşəsi
----------------

Haydemari Tsoyl Frankfurtdakı Herder Məktəbini bitirdikdən sonra 1961-1965-ci illərdə Frankfurt-Maynda İohann-Volfqanq-Göte Universitetində ingilis dili və tarixi öyrənib.1965-1974-cü illərdə Fridrix Ebert məktəbində və 1977-1978-ci illərdə Rüsselshaymdakl Georg Büxner məktəbində müəllim işləyib. 1965-1979-cu illərdə SPD siyasətçisi Norbert Viitsorek ilə evli olub. Boşandıqdan sonra Veçorek-Tsoyl soyadını saxlayıb.

O, evangelistdir və xristian inanclarını "həmişə mənim rəhbər prinsipim" kimi təsəvvür edib.

Siyasi karyera
--------------

### Siyasi partiya

thumb|Haydemari Veçorek-Tsoyl Juso sədri olaraq, 1976.
thumb|Viitsorek-Zoyl 1988 ( Erhard Eppler ilə)
Veçorek-Tsoyl 1965-ci ildən SPD-nin üzvüdür. 1974-1977-ci illərdə o, Gənc Sosialistlər Təşkilatının Federal Sədri olub və bu vəzifədə çalışan ilk qadın olub. Bu müddət ərzində o, "Qırmızı Heydi" adlanaraq şöhrət qazandı. O, 1984-cü ildən SPD federal idarə heyətinin üzvüdür. 1987-1999-cu illərdə SPD Hessen-Süd rayon təşkilatının sədri olub. 1993-cü ildə SPD-nin yeni federal sədri üçün üzvlərin səsverməsində o, Rudolf Şarpinq və Gerhard Şröderə qarşı namizəd olaraq uğursuz mübarizə aparıb. 1993-2005-ci illərdə SPD-nin federal sədrinin müavini olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Stammdaten aller Abgeordneten des Deutschen Bundestages.
2. 1 2  Heidemarie Wieczorek- Zeul // FemBio database (alm.).
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118767763 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Teotiuakan** (astek Teōtīhuacān — *allahların doğum yeri*) — Mexiko şəhərindən 48 km şimal-şərqdə, San-Xuan-Teotiuakan bələdiyyəsində yerləşən qədim şəhər. Hal-hazırda Kolumbaqədərki Amerikada inşa edilmiş ən böyük piramidaşəkilli tikililərin, geniş iqamətgahların, çox sayda rəngarəng freskaların yerləşdiyi arxeoloji muzey kimi fəaliyyət göstərir.

Teotiuakan qərb yarımkürəsindəki ən qədim şəhər kimi məlumdur. Şəhər indiki Mexiko ştatının ərazisində erkən sinfi cəmiyyətin ən böyük mərkəzlərindən olmuşdur. E.ə. II əsrdə şəhər regional mərkəzə çevrilir. Bunun səbəbi əvvəlki mərkəz Kuikuilko şəhərinin vulkan püskürməsi nəticəsində tərk edilməsi idi.

Eramızın 250-600-cü illəri şəhərin çiçəklənmə dövrü hesab edilir. Lakin VII əsrin ortalarında şəhər tərk edilir və uzun müddət sonra bu yerlərə gələn asteklər şəhərin əzəmətli dağıntıları ilə rastlaşırlar. Şəhərin tərk edilməsi barədə iki əsas versiya mövcuddur: xarici müdaxilə və hakimiyyətə qarşı xalq üsyanı. Şəhər demək olar ki, bünövrəsinə kimi məhv edilmiş, məbədlər və müqəddəs heykəllər dağıdılmışdı. Son arxeoloji araşdırmalar şəhərin yandırıldığını və bəzi heykəllərin məqsədyönlü şəkildə məhv edildiyini göstərir.

Qalereya
--------

Ölülər xiyabanı, Günəş piramidası və Ay piramidasının 360 dərəcəlik görünüşü

Xarici keçidlər
---------------

* Teotihuacan Research Guide Arxivləşdirilib 2008-11-01 at the Wayback Machine
* Teotihuacan Photo Gallery
* Mesoamerican Photo Archives: Teotihuacan Arxivləşdirilib 2008-11-08 at the Wayback Machine
* 360° Panoramic View of the Avenue of the Dead, the Pyramid of the Sun and the Pyramid of the Moon  Arxivləşdirilib 2016-08-08 at the Wayback Machine
* Teotihuacan Mexico, culture, history and tourism
**Yusif Ələkbər oğlu Əbdürrəhmanov** — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR EA müxbir üzvü (1968).

Həyatı
------

1912-ci ildə Şəkidə anadan olmuşdur. Yusif Əbdürrəhmanov ibtidai təhsilini nümunə-zəhmət məktəbində almış və 1925-ci ildə məktəbi bitmişdir. 1925-ci ildə orada pedaqoji texnikuma daxil olmuşdur.

Y.Ə. Əbdürrəhmanov 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1939-cu ildə Uiversiteti fərqlə diplomu ilə bitirmişdir. Universitetdə müəllim pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı 1940-cı ildə SSRİ EA Azərbaycan filialının Zoologiya İnstitutunda "İxtiologiya" ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 1940-cı ildə O, kafedrada işləməklə bərabər, SSRİ EA Azərbaycan filialının Zoologiya İnstitutunda "İxtiologiya" ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 1945-ci ildə biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün *Xəzər sirbitinin biologiyası* mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1952-ci ildən ömrünün sonuna kimi (1977) ixtiologiya laboratoriyasının müdiri işləmişdir.

1960-cı ildə Y. Ə. Əbdürrəhmanov biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün "Azərbaycanın şirin su balıqları" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmişdir. 1965-ci ildə ixtiologiya ixtisası üzrə professor elmi adı almışdır. 1968-ci ildən isə Azərbaycan SSR EA müxbir üzvü seçilmişdir.
1977-ci ildə 65 yaşında vəfat etmişdir.

Yazdığı əsərlər
---------------

Bütün elmi fəaliyyəti dövründə istər ölkə daxilində istərsə xariçdə 100-cox elmi əsəri dərç olmuşdur. Ümumilikdə isə 6 monoqrafiya müəllifidir. 

* Azərbaycan balıqları" (1955) monoqrafiyasında ölkə ərazisində yayılmış balıqlar haqqında məlumatı ümumiləşdirmiş və onlar haqqında dərin məlumat vermişdir.
* "Azərbaycanın şirin su balıqları" (1962) əsərində alim Azərbaycanın şirin sularında yayılmış balıqlar haqqındakı məlumatları tam yekunlaşdırmışdır.
* "Azərbaycan faunası" (VII cild) seriyasından olan "Balıqlar" (1966) kitabında Azərbaycanda yayılmış balıqların təsnifatını vermiş, morfologiyasını göstərmişdir. Bu kitab da müvafiq ali məktəb tələbələrinin, elmi işçilərin, orta məktəb müəllimlərinin faydalandığı stolüstü kitablardandır.

Təltifləri
----------

Alim bir necə ali orden və medallarla təltif edilmişdir. Əsas isə o, "Şərəf Nişanı" ordeni ilə təltif edilir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Alimləri Arxivləşdirilib 2015-05-07 at the Wayback Machine
**Parisdə təyyarə qəzası (25 iyul 2000)** — aviasiya tarixində səsdən sürətli mülki təyyarənin son qəzası.

25 iyul 2000, Paris, Ruassi Şarl de Qoll aeroportu, terminal 2E. Paris – Nyu-York reysini həyata keçirməyə hazırlaşan "Concorde" havaya qalxmazdan əvvəl prezident Jak Şirakı Tokiyodan gətirən "Boeing" aeroporta enir. Ondan ardınca ABŞ-yə məxsus "McDonnell Douglas DC-10" eyni uçuş zolağından havaya qalxır. Lakin... havaya qalxan təyyarənin motorundan qopan titan detal uçuş zolağına düşür və bir-neçə dəqiqə sonra baş verəcək faciənin "əsasını qoyur". "DC-10" özü isə sağ salamat mənzil başına çatır.
4 dəqiqə sonra saat 16.42-də "Concorde" uçuş zolağına dartılıb gətirilir. Start götürən təyyarə 280 km/saat sürətlə "DC-10"-dan düşən metal parçasının üzərindən keçir. Metal parçası təkərdən qalxaraq yanacaq çənini kəsir və 120 ton kerosin alışır. Cırılan təkərin özü də 330 km/saat sürətlə hərəkət edən təyyarənin qanadına çırpılaraq onu sıradan çıxarır. Digər tərədən, saniyədə 75 litr kerosinin qaynar mühərrikin üstünə tökülməsi nəticəsində həm mühərriklər sıradan çıxır, həm də bütün təyyarə bir neçə dəqiqə ərzində səmada külə dönür. Təyyarə təqribən 60 metr yüksəklikdə 30 saniyə uçur, bütün naviqasiya sistemləri sıradan çıxır. Uçuşu idarəetmə mərkəzinin növbətçisi təyyarə havaya qalxan anda "siz yanırsınız, geri qayıdın" desə də artıq gec idi. Uçusdan 1.28 dəqiqə sonra yanan təyyarə yaxınlıqdakı otelin üzərinə düşür.

Yanğın nəticəsində təyyarədəki 109 nəfər və 4 otel işçisi həlak olub. Nəticədə Fransanın aviasiya naziri Jan Klod Qesso dərhal "Concorde" ların uçuşunu qadağan edib. 31 may 2003-cü ildə "Aİr France", 24 oktyabrda isə "British Airways" son dəfə "Concorde" dan istifadə edib. Təyyarənin son uçuşu isə 26 noyabr 2003-cü ildə London aeroportundan Filtona – istehsal edildiyi şəhərə olub.

Mənbə
-----

* Bir qəzanın tarixçəsi Arxivləşdirilib 2010-07-27 at the Wayback Machine

| ⛭
* ← 1999
* Aviasiya qəzaları və insidentləri (2000 (2000))
* 2001 →

 |
| --- |
| 
* 25 iyul → Parisdə təyyarə qəzası

 |
Parisdə Hausmann bulvarı
**Parisin yenidən qurulması** -,İkinci imperiya vaxtı Parisin yenidən qurulması - böyük dərəcədə Parisin müasir görünüşünü müəyyən edən, III Napoleonun tapşırığı ilə, Sena departamenti prefekti baron Hausmannın XIX əsrdə apardığı şəhərsalma işləri.

Yenidənqurma zərurəti
---------------------

Yenidənqurmaya ehtiyac çoxdan vardı. XVIII əsrin birinci yarısından başlayaraq şəhər hakimiyəti Parisin mərkəzinin yenidənqurulması barədə düşünürdülər, və məhz; Sena sahilini abıra salmaq və körpülər üzərindəki evləri sökmək. İntensiv sənaye inkişafı vaxtı Parisin əhalisi olduqca sürətlə artırdı - bir əsr ərzində əhalinin sayı 5 dəfə artmışdı -1800 ildəki 0,55 mln-dan,1901 ildəki 2,7 mln-a qədər. Bəzi məhəllələrdə əhali sıxlığı 100 000/km² nəfərə çatırdı. Şəhər bu qədər insan yerləşmirdi: sıx-sıx binalarla tikilən əyri dar küçələr şəbəkəsi, küçə hərəkatını çətinləşdirirdi, olduqca pis sanitar şərait isə epidemiyaların yayılmasına gətirirdi ki, bu öz növbəsində varlı şəhərlilərin Parisin kənarına, şimala və qərbə köçməsinə təkan verirdi, şəhərin mərkəzi isə, tez-tez sosial partlayışlar olan yoxsulların kvartalaına çevrilirdi. Bu problemləri aradan qaldırmaq üçün yeni nəhəng yenidənqurma tələb olunurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Paris — Notice Communale (Paris bələdiyyəsi qeydləri)". 2011-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-08-18.

Xarici keçidlər
---------------

* DÖVLƏTİN XEYİRHAH NİYYƏTLƏRİ İLƏ
**Yusif bəy Mirzə Haşım bəy oğlu Yusifbəyov** (18 fevral 1844-?) — çar məmuru, xeyriyyəçi.

Həyatı
------

Yusif bəy Mirzə Haşım bəy oğlu 18 fevral 1844-cü ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Şuşa Qəza məktəbini bitirmişdi. 1873-cü ildə Yelizavetpol (Gəncə) Dairə məhkəməsinə dəftərxana xidmətçisi vəzifəsinə təyin edilmişdi. 17 iyul 1874-cü ildə Şuşa qəza idarəsinin mülki şöbəsinə köməkçi göndərilmişdi. 12 aprel 1878-ci ildə həmin qəzaya tərcüməçi təyin edilmişdi. 25 iyun 1879-cu ildə II dərəcəli dəftərxana xidmətçisi dərəcəsilə yüksək maaş almağa başladı. Göstərdiyi üstün xidmətlər sayəsində 27 avqust 1881-ci ildə kollej qeydiyyatçısı mülki çininə layiq görüldü. 4 noyabr 1882-ci ildə quberniya katibi mülki çini aldı. Məmuriyyət sahəsində bu tezlikdə çin almaq nadir hadisələrdən idi. Yusif bəy Yusifbəyov xidmət pilləsində ucalmağa başladı. 16 avqust 1883-cü ildə quberniya katibi mülki çini aldı. 2 aprel 1886-cı ildə titulyar müşavir mülki çininə yüksəldi. Yusif bəy Yusifbəyov 8 yanvar 1890-cı ildə Cavanşir qəzasına ədliyyə pristavı təyin edilmişdi. Həmin ilin may ayının 4-də kollej asessoru mülki çininə layiq görülmüşdü. Yusif bəy Yusifbəyov 24 may 1893-cü ildə uzun illər məmuriyyətdə göstərdiyi şərəfli əməyə görə saray müşaviri çini almışdı. 28 aprel 1899-cu ildə Cavanşir qəza idarəsinin mülki şöbəsinə pristav təyin edilmişdi.

Ailəsi
------

Yusif bəy Mahtəban xanım Qasım bəy qızı Mehmandarova ilə ailə qurmuşdu. Baxşəli bəy, Bahadur bəy adlı oğlanları, Qönçə xanım adlı qızı vardı.

Mükafatları
-----------

Yusif bəy Yusifbəyov 26 fevral 1896-cı ildə III Alekdandrın xatirəsinə həkk edilmiş gümüş medalına, 3 fevral 1913-cü ildə III dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeninə layiq görülmüşdü.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Yusifbəyovlar, "Soy" dərgisi, 12 (32), 2009.

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Bayramov.

**Azər Əziz oğlu Bayramov** (1 fevral 1970, Bakı) — Azərbaycan Respublikası maliyyə nazirinin müavini.

Həyatı
------

Əslən Gədəbəyin Nərimankənd Kəndindəndir. 
Azər Bayramov 1 fevral 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1990-cı ildə N. Voznesenski adına Leninqrad Maliyyə — İqtisad İnstitutunun Bakı filialını bitirərək iqtisadçı ixtisasını almışdır. 2000-ci ildə M. Rəsulzadə adına Bakı Dövlət Universitetinin "Hüquq" fakültəsini bitirmişdir.

### Ailəsi

Ailəlidir, iki övladı var.

Azərbaycanın 7-ci xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun qardaşıdır.

Fəaliyyəti
----------

Əmək fəaliyyətinə 1990-cı ildə Maliyyə Nazirliyinin Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyində dövlət vergi müfəttişi kimi başlamışdır.

1992―1996-cı illərdə Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyinin "Beynəlxalq vergiqoyma", 1997―1999-cu illərdə isə "İri vergi ödəyiciləri ilə iş üzrə" idarələrinin rəisi olmuşdur.

2000―2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Vergi Siyasəti və Gəlirlər Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

2004-cü ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikası Maliyyə nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə 2004-cü ildən büdcə gəlirlərinin proqnozlaşdırılması üzrə komissiyanın sədridir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* 6 iyun 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib

İstinadlar
----------

1. ↑  "Prezidentdən nazirin qardaşı ilə bağlı QƏRAR". 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-23.
2. ↑  "Dövlət qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-22.
**İsfərə** (tac. Исфара) — Tacikistanın şimalında sənaye şəhəri. Suğd vilayətinin İsfərə rayonunun inzibati mərkəzi.

Coğrafiyası
-----------

İsfərə dağlarla əhatəlidir. Təbiəti müxtəlifdir. Türküstan sıra dağlarının bir hissəsidir.

İqlimi
------

Tarixi
------

Mərkəzi Asiyanın bir çox böyük və qədim şəhərləri Fərqanə vadisində yerləşir.Bunlardan Xocənd, Əndican, Kokand, Nəməngan, Riştan, Qənibadam, Şorab və İsfərə. Böyük İpək yolu vasitəsilə Çin Avropaya bağlanırdı. Şəhər ilk dəfə Təbərinin "Tarix" kitabında xatırlanır.

Abbasilərdən sonra İsfərə Samanilərə tabe oldu.

Teymurlular dövründə İsfərə vilayət idi. Bu vilayət İsfərə, Varux, Sux və Huşyar olmaq üzrə dörd dağ ətəyindən ibarət idi.

  

31 yanvar 1977-ci ildə şəhər zəlzələ nəticəsində dağılmışdı..

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Землетрясение 31 января 1977 года". 2016-02-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.

Xarici keçidlər
---------------

* ПОРТАЛ ИСФАРА №1
* Исфаринский Портал
* Исфара - город цветущих садов
* Исфара
* На таджикском языке, более подробная информация
**Kürəkən Ələddin Paşa** (ö. yanvar 1813) — Osmanlı sultanı III Səlim dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.

Atası I Əbdülhəmid dönəminin vəzirlərindən Seyid Əhməd Paşa idi. Atası Sultan Mustafanın qızlarından Xədicə Sultanla evli olsa da, Ələddin Paşa onun öncəki evliliyindən dünyaya gəlmişdir.

Saray xidmətinə alınaraq baş qapıçı, ardından 1801-ci ildə vəzir rütbəsilə Qaraman bəylərbəyi təyin edildi. 1802-ci ilin sentyabrında Sivas, 1803-cü ilin fevralında Ərzurum, həmin ilin sentyabrında Anadolu bəylərbəyi təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 3 fevral 1804-cü ildə Sultan Əbdülhəmidin qızlarından Hibətullah Sultanla nigahlandı. Nigahdan bir müdət sonra vəzifədən alınsa da, 1807-ci ilin iyununda yenidən Anadoluya təyin olundu. Sultan Mustafanın taxtdan devrilməsinin ardından 1809-cu ildə bütün vəzifələrindən azad edilib, xanımıyla birlikdə Üsküdardakı köşkünə çəkildi. 1813-cü ilin yanvarında burada vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Sicil-i Osmani I cild, s. 246.

İstinadlar
----------
**İsfahanın azad edilməsi** — Nadir xanın rəhbərliyindəki Səfəvi ordusunun Murçe-Xort döyüşündə Əşrəf xanın əfqan ordusunu məğlub etməsinin nəticəsi idi.

Şəhərin azad edilməsi
---------------------

İsfahan şəhəri I Şah Abbasın dövründən etibarən Səfəvi dövlətinin paytaxtı idi. 1722-ci ildə Mir Mahmud Hotakinin başçılıq etdiyi əfqanlar Gülnabad döyüşündə Səfəviləri məğlub edərək şəhəri ələ keçirmişdilər. İndi isə (1729) şəhər yenidən Səfəvi dövlətinin tabeliyinə keçirdi.

Murçe-Xort döyüşündən bir gün sonra — 16 noyabr 1729-cu ildə Nadir xan ordusuna İsfahana daxil olma əmri verdi. Səfəvi ordusunun İsfahana daxil olması ilə Əşrəf xanın şəhəri tərk etməsindən sonra yaranmış özbaşınalıq və xaosa dərhal son verildi.

Əfqanların İsfahanı ələ keçirən zaman törətdiyi qırğına cavab olaraq şəhərdəki əfqanlar öldürüldü və meyidləri küçələrdə sürükləndirildi. Qısasçıların bir digər hədəfi isə 1722-ci ildə İsfahanı tutan əfqan hökmdarı Mir Mahmud Hotaki oldu. Onun məzarı üzərində olan məqbərə dağıdıldı və ictimai tualet kimi istifadə edildi.

II Təhmasibin paytaxta gəlməsi
------------------------------

1729-cu ilin noyabr ayının 9-da şəhər qapılarının qarşısında Nadir xan II Təhmasib şahı qarşılamaq üçün gözləyirdi. Şah, Nadir xana çatan kimi minnətdarlıq əlaməti kimi atdan düşdü və ona öz təşəkkürünü bildirdi. Nadir də cavabın da öz atından düşdü. Qısa bir diaoloqdan sonra ikisi də yenidən öz atlarına mindilər. Öndə II Təhmasib, onun bir qədər gerisində Nadir xan olmaqla şəhərə daxil oldular. Şəhər əhalisi Səfəvi şahını böyük sevinclə qarşıladı. O dövrün tarixçilərinin dediyinə görə Səfəvi şahı şəhərin dağıdılmasını və insanların düşdüyü pis vəziyyəti gördükdən sonra göz yaşlarını saxlaya bilməmiş və ağlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Manouchehr Moshtagh Khorasani.* "a stratégie militaire, les campagnes et les batailles de Nâder Shâh". 25 iyul 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *Michael Axworthy.* Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant. 2006. səh. 129.