recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Davud Cəbrayıl oğlu Məmmədov** (21 fevral 1910, Yelizavetpol – *bilinmir*) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri (1958–1963).

Həyatı
------

Davud Məmmədov 1910-cu ildə hazırkı Gəncə şəhərində xırda qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1928-ci ildə orta məktəbi bitirərək Tiflis Politexnik İnstitutuna daxil olmuş, sonra isə Bakıdakı Azərbaycan Neft İnstitutuna keçərək həmin institutu 1933-cü ildə mühəndis-mexanik ixtisası üzrə bitirmişdir. Davud Məmmədov təhsil aldığı illərdə S. M. Kirov adına mexaniki zavodda mühəndis vəzifəsində çalışmış, təhsilini tamamladıqdan sonra da burada qalaraq əvvəlcə mühəndis-texnoloq, sonra növbə rəisi və mexaniki sexin rəis müəvini işləmişdir.

1935-ci ildə Davud Məmmədov Sovet Ordusu sıralarına hərbi xidmətə çağırılmış, tərxis olunduqdan sonra yenidən işlədiyi zavoda qayıtmışdır. Burada texnoloji proseslər üzrə qrupun rəhbəri, 1939-cu ilin avqustunda isə zavodun baş mühəndisi olmuşdur. Bundan sonra o, rəhbər işə irəli çəkilərək "Azərneftmaş" trestinə müdir təyin edilmişdir.

Davud Məmmədov Sovet İttifaqının sifariş etdiyi qazıma avadanlığını texniki cəhətdən yoxlayıb qəbul etmək üçün 1946-cı ildə mütəxəssis qismində Amerika Birləşmiş Ştatlarına göndərilmiş, ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra bir müddət Leytenant Şmidt adına maşınqayırma zavoduna başçılıq etmiş, sonra isə yenidən "Azərneftmaş" trestinin müdiri olmuşdur. 1957–1958-ci illərdə Davud Məmmədov Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədr müavini, sonra isə Azərbaycan SSR yerli sənaye naziri olmuşdur.

Davud Məmmədov "Lenin", "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. O, dəfələrlə Bakı və rayon zəhmətkeş deputatları sovetlərinə deputat seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Давуд Ҹәбрајыл оғлу Мәммәдов // Азәрбајҹан ССР Али Совети депутатларынын тәрҹүмеји-һаллары. Бешинҹи чағырыш: 15 март 1959-ҹу ил. Бакы. 1960. С. 499.
2. ↑  Məmmədov Davud Cəbrayıl oğlu // Naxçıvanda seçkilərin tarixi (1937–2002). Ensiklopedik toplu. Bakı: Qanun. 2003. səh. 162–163.

Xarici keçidlər
---------------

* "Мамедов Давуд Джабраил-оглы" (rus). Подвиг народа. İstifadə tarixi: 29 dekabr 2021.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın yerli sənaye nazirləri Azərbaycan |
| --- |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Xalq yerli sənaye komissarları | 
* Hüseynbala Ağaverdiyev (1935–1937)
* Zəkəriyyə Balaxlinski (1937–1938)
* Səlim Qasımov (1938–1946)

 |
| Yerli sənaye nazirləri | 
* Səlim Qasımov (1946–1953, 1953–1956)
* Cəmaləddin Maqomayev (1953)
* Qurban Xəlilov (1956–1958)
* Davud Məmmədov (1958–1963)
* Ramazan Məmmədli (1965–1975)
* Əlibala Əsədullayev (1975–1979)
* Ayaz Mütəllibov (1979–1982)
* Sənan Axundov (1982–1987)
* Həbib Fətəliyev (1987–1989)
* Ağababa Abdullayev (1989–1991)

 |
| Məişət xidməti vəyerli istehsal nazirləri | 
* Davud Məmmədov (1963)
* Nəbibə Həsənova (1963–1964)

 |

 |
| Azərbaycan Respublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Yerli sənaye nazirləri | 
* Ağababa Abdullayev (1991)

 |

 |
**Balıkəsir Milliyyətçi Qüvvələr Muzeyi** — Türkiyənin Balıkəsir şəhərində Türk Milli Hərəkatı zamanı yaranmış Millətçi Qüvvələrə (türk. Kuvâ-yi Milliye) həsr olunmuş muzey. Muzey 1996-cı ildə açılıb.

Binası
------

Muzey iki mərtəbəli Osmanlı dəbində tikilən binada yerləşir. Hər mərtəbəsi 120 m²-dir. Binanın 1-ci mərtəbəsində muzeyin qurulmasında iştirak etmiş şəxslərin aldıqları yazılı qərarlar, qurultay qərarları, bu şəxslərin şəxsi əşyaları, Atatürkün Balıkəsirə gəlişi ilə bağlı çəkdiyi fotoşəkillər, 2-ci mərtəbədə Balıkəsir və onun ətrafında aşkar edilmiş arxeoloji və etnoqrafik əsərlər toplusu sərgilənir.

Tarixi
------

Muzeyin yerində olan əvvəlki bina 1840-cı ildə Karasi Sancağının xəzinədarı Giridizadə Mehmet Paşa üçün tikilmiş malikanə idi. 1900-cü ildə malikanə yanandan sonra xəzinədarın nəvəsi Xəlil paşa yeni malikanə tikdirir. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı bina yerli millətçi qüvvələrin görüş yeri kimi xidmət edirdi.

İzmirin işğalının ertəsi günü Balıkəsirlilərin bu binaya toplaşaraq Qərbi Anadoluda silahlı mübarizə aparmaq qərarına gəldiyi üçün böyük tarixi əhəmiyyətə malik olan bu bina İkinci Dünya müharibəsi illərində uzun müddət korpusun qərargahı kimi istifadə olunurdu.

1988-ci illərdə bələdiyyə xidməti binası kimi istifadə olunduqdan sonra bina bərpa edilərək muzeyə çevrilmişdir.

Muzey 1996-cı il sentyabrın 6-da bərpa və artefakt toplama işləri başa çatdıqdan sonra istifadəyə verildi.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-04.
3. ↑
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Araz (dəqiqləşdirmə).

Tarixçə
-------

Araz Supermarketlər Şəbəkəsi 2011-ci ildə 4 mağaza ilə fəaliyyətə başlamışdır. Araz-ın əsas prinsipi qida və qeyri-qida məhsullarını yüksək keyfiyyətlə və ən sərfəli qiymətlə istehlakçıya çatdırmaqdır. Supermarket modelinin Azərbaycanda ilk təmsilçilərindən olan "Araz" öz portfelində 600-dən çox şəxsi məhsula malikdir, eyni zamanda bir çox özəl və yerli brend məhsullarını müştərilərinə təqdim etməyi hədəfləyir. Araz Supermarketlər Şəbəkəsi 2022-ci ilin yanvarına Azərbaycan üzrə 170-dən artıq mağaza ilə xidmət göstərir. O, həmçinin "İstehlak Malları Forumu"nun – (İstehlak Malları Forumu) üzvüdür. Ətraf mühitin mühafizəsinə həssaslıqla yanaşan şirkət, uzunmüddətli istifadə üçün qarğıdalı və kartofdan hazırlanmış ECO çantaları istehlakçılara təqdim edir. Araz Supermarketi Yenidənqurma və İnkişaf Bankları ilə əməkdaşlıq edir. Nüfuzlu "Retail Asia" təşkilatı Sinqapur Pərakəndəçilər Assosiasiyası (Singapore Retailers Association — SRA) ilə birlikdə Asiya qitəsi üzrə dayanıqlı inkişaf nümunəsi göstərən və müştərilərinə unudulmaz təcrübə yaşadan 38 şirkətin siyahısını açıqladı. Pandemiyanının fəsadlarını fürsətə çevirməyi bacaran, yeni mağaza konspetini tətbiq edən, müştəri mərləzli və fərdiləşdirilmiş xidmət konsepsiyasını ortaya qoyan, şəxsi markalarını genişləndirən və elektron kommersiyaya investisiya qoyan şirkətlər arasında "Retail Asia Awards-2021"-in qalibləri müəyyən olundu. 12–16 iyul tarixinlərində keçirilən tədbirdə "Araz Supermarket" MMC Azərbaycan üzrə "İlin qida və içki pərakəndəçisi" mükafatına layiq görüldü.

Market Sayı
-----------

Hazırda "Araz" supermarketlər şəbəkəsi paytaxt Bakı və ətraf kəndlər, Xırdalan, Sumqayıt, Gəncə, Mingəçevir, Bərdə, Daşkəsən, Saatlı, İmişli, Kürdəmir, Qusar, Quba, Zaqatala, Şirvan, Yevlax, Sabirabad, Masazır, Şuşa və s. bölgələrində 370-dən artıq mağazası ilə fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

*
**Qiyasəddin Cəmşid**, (Fars: غیاثالدین جمشید کاشانی, Ərəb: غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي, Ġiyāṯ ad-Dīn Ǧamšīd min Mas'ūd min Muhammad al-noyabr) (1380, Kaşan, İsfahan ostanı – 22 iyun 1429, Səmərqənd) 14-cü əsrin son yarısında Kaşanda anadan olub, həkim, riyaziyyatçı və astronomdur

Həyatı
------

Ölüm tarixi dəqiq deyil. Uluğ bəyin dəvəti ilə təhsilini Kaşanda bitirmiş və Samarqandda getmiş və burada təhsilini davam etdirmişdir. Riyaziyyat və astronomiya üzrə işləyən Əl-Kaşi, aritmetik sistemdə onlu sistemdən istifadə edən ilk şəxsdir. Meraga Rəsədxanasında aparılan müşahidələrlə əlaqədar olaraq, İlhan Zic adlı əsərlərin oxunması Hakan tərəfindən yazılmış, əsəri Zhan tərəfindən tamamlanmışdır. Süllem əl-Səma işində o, göy cisimlərinin məsafələrində problemi müzakirə etdi.

Gıyaseddin Cəmşid əl-Kaşinin ən əhəmiyyətli əsəri, Orta əsr İslam Dünyasında riyaziyyat biliklərini bütün istiqamətləriylə təqdim edən Matematik Açarı adlı kitabdır; bu işin bir hissəsində ondalık fraksiyaları nəzəri baxımdan təhlil edib əlavə olaraq, toplama, çarpma və bu fraksiyalara bölmək kimi aritmetik əməliyyatların necə həyata keçirildiyini göstərdi; Burada verdiyi məlumatlar 16-cı əsrin Osmanlıdakı tanınmış riyaziyyatçılarından və astronomlarından biri idi. Takiyüddin (Ərəb dili) [2]) trigonometriya və astronomiya tətbiq edilərək inkişaf etdiriləcək.

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118975498 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**İlyas Əliyev** (tam adı **İlyas Musa oğlu Əliyev**; d. 1 iyun 1943, Cambul, Qazaxıstan – 6 iyun 2017, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının sabiq rektoru, professor.

Həyatı
------

İlyas Əliyev 1 iyun 1943-cü ildə Qazaxıstanın Cambul vilayətində anadan olmuşdur.

1959-cu ildə orta məktəbi bitirmişdir.

1962-1971-ci illərdə SSRİ Mülki Aviasiya Nazirliyinin Riqa Mülki Aviasiya Xüsusi Məktəbində, sonra isə Odessa Ali Dənizçilik Məktəbində təhsil almışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1971-1978-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının "Fizika" İnstitutunda mühəndis qrup rəhbəri, "Kosmik tədqiqatlar elmi istehsalat birliyində" laboratoriya və şöbə müdiri vəzifələrində işləmişdir. 4 ildən çox "Təcrübə sınaq" zavodunda direktor, daha sonra üç il "Kosmik tədqiqatlar elmi istehsalat birliyinin" xüsusi konstruktor texnoloji bürosunun direktoru vəzifələrində çalışmışdır.

1985-1992-ci illərində "Kosmik tədqiqatlar elmi istehsalat birliyinin", "Təcrübə sınaq" zavodunun direktoru, baş direktorun istehsalat işləri üzrə müavini, "Kosmik tədqiqatlar elmi istehsalat birliyində" baş mühəndis vəzifələrində işləmişdir.

1992-1996-cı illərdə Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru olmuşdur.

2000-ci ildən Elm və Təhsil Mərkəzi "Təfəkkür" Universitetində kafedra müdiri və fakültə dekanı vəzifəsində işləmişdir.

1983-cü ildə namizədilik dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almış, 1993-cü ildən isə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru idi.

70-dən çox elmi məqalə, 8 ixtira və 7 patent müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Azərbaycan təhsilinə ağır itki. qaynarinfo.az, 06.06.2017  (az.)
**Valetta limanıı** (malta Il-Port il-Kbir) — ingiliscə adı Qrand Harbor ilə də tanınan Maltanın ən böyük limanı. Qədim dövrlərdə finikiyalılar buranı bir liman olaraq istifadə etmişlər. Daha sonra limanın vəziyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırılmış, limanlar, priçallar və istehkamlar meydana gəlmişdir.

Böyük liman hospital cəngavərləri üçün 268 il boyunca böyük strateji əhəmiyyətə sahib idi və ingilislərin adaya gəlişindən sonra da onu itirməmişdi.

23 sentyabr 1551, 1555 və ya 1556-cı illərdə (müxtəlif mənbələrə görə) Böyük limandan dağıdıcı bir fırtına keçir. Suyun üzərində meydana gələn bir tornado bir çox gəmini (Malta cəngavərlərinin sifarişli 4 gəmi daxil olmaqla) batırır. Bundan sonra hava burulğanı quruya çıxır və təxminən 600 nəfərin ölümünə səbəb olur. Tornadonun olmasına baxmayaraq, Maltanın paytaxtı - Valletta - o dövrdə mövcud deyildi. Malta cəngavərlərinin Böyük Ustası şəxsən 28 mart 1566-cı ildə onun təməl daşını qoyur.

Böyük liman 1565-ci ildə Maltanın Böyük mühasirəsi zamanı cəngavərlərlə və türklər arasında bir döyüş meydanına çevrilir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Maltanın blokadası dövründə, Port müqəddəs Elma da daxil olmaqla limandakı bir çox dok və hərbi qurğu nasist blokunun, xüsusən də İtaliya və Almaniyanın qüvvələri tərəfindən məhv edilir. Ayrıca Valletta və digər üç şəhərə böyük ziyan dəyir.

İngilis ordusu adanı tərk etdikdən sonra liman hərbi əhəmiyyətini itirir, lakin beynəlxalq ticarət baxımından aktiv olaraq qalır.

Şimal-qərbdə liman Valletta və ətrafındakı Floriananın bir hissəsini əhatə edən Ssebarras Yarımadası ilə əhatə olunmuşdur. Bu yarımada ayrıca Böyük Limanı Marsaxett limanından ayırır. Limanın cənub-şərq sahili bir çox buxta və burunlardan ibarətdir. Onlardan limana dörd kiçik axın axır. Həmçinin bu tərəfdə Cospikua, Birqu və Singea şəhərləri də vardır. Malta əhalisinin əksəriyyəti, Böyük limanın üç kilometrlik radiusunda yaşayır və bölgəni ölkənin və eyni zamanda Avropanın ən sıx əhali yerləşdiyi bölgəyə çevirir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TORRO - British & European Tornado Extremes". www.torro.org.uk. 2015-08-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-02.

Mənbə
-----

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Böyük liman** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Böyük liman Arxivləşdirilib 2007-09-28 at the Wayback Machine
* Valettanın limanları
**Bəs sonra** — 2011-ci ildə Özcan Dəniz tərəfindən ekranlaşdırılmış romantik komediyadır. Filmin mövzusu evlilik həyatında özünü xoşbəxt hiss etməyən qadının durğunluq keçirən karyerasını yenidən canlandırmaq istəyidir. 2011-ci ilin fevralın 25-də ekrana çıxmışdır.

Süjet xətti
-----------

Yeddi illik evli olan Adem və Didem cütlüyünün münasibətləri bitmək mərhələsinə çatıb. Səbəb isə Ademin vaxt keçdikcə həyat yoldaşına daha az sevgi nümayiş etdirməsi və Didemin özünü bədbəxt hiss etməsidir. Didemin xoşbəxt olması üçün edə biləcəyi yeganə iş illər öncə evliliyi üçün qurban verdiyi karyerasını bərpa etməkdir. Ademin də onun karyerasına qayıtması üçün həvəs göstərəcəyini və ona dəstək olacağını gözləyən Didemin bütün həyatı qapının döyülməsi ilə dəyişir. Belə ki, Adem həmin gün dostlarını qonaq çağırır və hər şey bundan sonra dəyişir.

Çəkiliş məkanı
--------------

Film İstanbul və Antalyada çəkilib.

Təqdimat
--------

Film 25 fevral 2011-ci ildə geniş tamaşaçı kütləsinə təqdim edildi. Təqim edildiyi ilk həftə 1,265,409 dollar gəlir gətirdi.

Rollarda
--------

Deniz Çakır

Özcan Deniz

Barış Falay

Ragıp Savaş

Mənbə
-----



1. ↑  IMDb (ing.). 1990.
**Kazan Ali Tank Komandanlığı Məktəbi** – Kazanda yerləşən bir Rusiya hərbi akademiyası. İndiki rəhbər Mironçenko Valeri Nikolayeviç, şagird sayı təxminən 4000 nəfərdir, məktəbin yeri Orenburq traktdır.

Tarix
-----

22 fevral 1919-cu ildə rəsmi olaraq quruldu. Bu gün Kazanda ilk müsəlman piyada kursları təşkil edildi.

1923-cü ildə müdir kurslarının yerində Tatar-Başqırd baş məktəbi quruldu.

### Kama Tank Mərkəzi

1922-ci ildə Cenova Konfransı, Konfransın imzaladığı Rappal Sazişi çərçivəsində Rusiya ilə Veymar Respublikası arasında əməkdaşlıq qurdu. Alman tank məktəbi, hərbi şəhərcik və poliqon Kazandakı Kargopol alayının ərazisinə əsaslanır. Beləliklə Kama Tank Mərkəzi quruldu. 5 sentyabr 1933-cü ildə Kama Tank Mərkəzinin fəaliyyətləri tamamlandı. Son Alman nəqliyyatı 1933-cü ildə Kazanı tərk etdi. Alman tank əmlakı Alman tərəfdən 220.000 rubla satın alındı ​​və Kazan Piyada Ordusuna — daha sonra Kazan Tank Məktəbinə təhvil verildi.

### Müharibə vaxtı

16 Mart 1937-ci ildə Tatar-Başqırd Baş Məktəbi Kazan Pedaqoji Məktəbi adlandırıldı.

12 aprel 1941-ci ildə Kazan Piyada Məktəbi Kazan Tank Məktəbi olaraq dəyişdirildi.

1943-cü ildə tank komandirlərini yetişdirdiyinə görə Hərbi Qırmızı Bayraq, 1944-cü ildə hərbi uğurlarına görə Qırmızı Hərbi Bayraq ordeni ilə təltif olundu.

Böyük Vətən Müharibəsi illərində Kazan Tank Məktəbində 5000 tank heyəti yetişdirildi.

### Dəyişikliklər və birləşmə

1966-cı ildə Kazan Tank Məktəbinə Yüksək statusu verildi.

2004-cü ildən bəri, Kazan Ali Tank Məktəbi Kazan Ali Baş Kolleci adlandırılmışdır.

2007-ci ildən bəri Çelyabinsk Tank Məktəbinin birləşməsindən sonra Kazan Hərbi Baş Təlim Kolleci və ya Kazan Tank Universiteti Rusiyanın tank zabitləri üçün yeganə hərbi təlim evidir.

2009-cu ildə Kazan Ali Hərbi Təlim İnstitutuna Kazan Ali Topçu Təlim Liseyi qoşuldu.

Tanınmış məzunlar
-----------------

Məzunlar arasında Sovet Marşalı Egorov, general-polkovnik A. Klyuev, müavin Nərgiz Şorin, general-polkovnik Klişin, Vladislav Açalov, Troshev Gennadi, Gerasimov Valeri, Potapov və başqaları.

Kazan Tank Universitetinin qəhrəmanları
---------------------------------------

Kazan Tank Universitetinin məzunları arasında 42 Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, 10 Rusiya Qəhrəmanı və 300-dən çox general var idi.

Kazan Tank Universiteti indi Orenburq traktında yerləşir. Tank sınaq sahəsi Birch (Birch Grove) yaxınlığında yerləşir.

Mənbə
-----

* Xasanov M.X. Tatar ensiklopediyası. — In-t Tatar Ensiklopediyası, 2006. — S. 133. — 663 s. -
* 
*
**Demonratik Monteneqro** (*serb.* Демократска Црна Гора / Demokratska Crna Gora) — mərkəzçi və Monteneqroda universal partiya. Hazırda partiyanın 2016-cı ildə seçilmiş 8 millət vəkili var. İndiki lideri və qurucusu Alexa Beçiçdir.

Tarix
-----

Demonratik Monteneqro 2015-ci ildə Sosialist Xalq Partiyası fraksiyasının bölünməsi və Monteneqro Parlamentində iki millət vəkili ilə təmsil olunan yeni bir siyasi partiyanın qurulması ilə formalaşır.

2016-cı ilin oktyabr ayında keçirilən parlament seçkilərində Demokratlar millət vəkil sayını 2-dən 8-ə qaldırır və həmin il keçirilən yerli seçkilərdən sonra partiya Budva və Kotor bələdiyyələrinin bələdiyyə başçıları vəzifələrini ələ keçirməyi bacarır. 2017-ci ilin may ayında Hersev Novi şəhərində keçirilmiş yerli seçkilərdə partiya 34 yerdən 9-u qazanır və yerli hökuməti quran müxalifət koalisiyasına rəhbərlik edir.

2018-ci ilin martında demokratlar, Demokratik Cəbhə, Sosialist Xalq Partiyası, Birləşmiş Reformasiya Fəaliyyəti kimi müstəqil namizəd Mladen Bojanicin 2018-ci ilin aprel ayında keçirilən prezident seçkilərində Monteneqro prezidentliyinə namizədliyini dəstəkləməyə qərar verir. Seçkilərdə Bojaniç səslərin 33,40 % -i toplayaraq Mila Cukanoviçdən sonra ikinci yeri tutur.

2018-ci il yerli seçkilərində demokratlar bir sıra bələdiyyələrdə Birləşmiş Fəaliyyət Reformu ilə seçki koalisiyası qurur. Seçkilərdən sonra demokratlar yalnız Beranedə yerli hakimiyyətin bir hissəsi olur. Demokratik Cəbhə və Sosialist Xalq Partiyası seçkidən sonra koalisiya qurur. Bələdiyyələrin qalan hissəsində partiya müxalifət olaraq qalır.

2020-ci ilin iyulunda Demokratik Monteneqro, Demos, Yeni Sol və PUPInin yanında liberal siyasətçi Vladimir Pavicevic, bəzi müstəqil namizədlərlə birlikdə "Sülh, bizim millətimizdir" (Mir je naša nacija) koalisiyasına qoşulmağa qərar verir. Demonratik Monteneqro Partiyası 2020-ci ilin avqust ayında keçirilən parlament seçkilərində bu birlik altında iştirak edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Nordsieck, Wolfram.* "Montenegro". Parties and Elections in Europe. 30 December 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 September 2020.
2. ↑  "Bečić predstavio "Demokratsku Crnu Goru"". RTCG — Radio Televizija Crne Gore — Nacionalni javni servis. 2016-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
3. ↑  "Bečić izabran za predsjednika "Demokratske Crne Gore — Demokrata"". portalanalitika.me. 2019-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-06-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-11-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
6. ↑  U Crnoj Gori formiran "Građanski blok" Arxivləşdirilib 2020-07-13 at the Wayback Machine, rts.rs
7. ↑  Formiranje Građanskog bloka Arxivləşdirilib 2020-09-03 at the Wayback Machine, Vijesti
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Cümə məscidi.

**Cümə məscidi** — Bərdə şəhərinin mərkəzində yerləşən məscid. 1905-ci ildə tikilmişdir.

Tarixi
------

Bu məscid Bərdə şəhərinin mərkəzində yerləşmişdir. Əsas giriş qapısının üstündə ərəb rəqəmi ilə 1324-cü il tarixi göstərilib (XX əsrin əvvəli). Məscidin kim tərəfindən tikildiyi barədə dəqiq məlumat yoxdur. Bu məscid əsrin əvvəllərindən 1990-cı ilə qədər gübrə anbarı, məktəb və arxiv binası kimi istifadə olunub. Lakin 1990-cı ildən sonra bu məscid yerli sakin Məşədi Ramazanın şəxsi təşəbbüsü və yerli camaatın vəsaiti hesabına təmir etdirilib.

Memarlığı
---------

Düzbucaqlı formada olan məscid binası başdan-başa bişmiş kərpiclə işlənib. İbadət zalının sahəsi 14x12 metr, hündürlüyü 5 metrdir. Məscidin minbəri yeddipilləli olub, taxtadan düzəldilmişdir. Mehrabının hündürlüyü isə 2,5 metrdir və tağvari formadadır. Damın örtuyü ağ dəmir təbəqədəndir. Məscidin minarələri də bişmiş kərpicdən olub, damdan ucaldılmışdır (5 metrdir). Minarələr dəyirmi formada olub, qübbəsi ağ dəmir təbəqə ilə işlənib. Məscidin ön tərəfində açıqşəkilli eyvan yerləşib. Məscidin qadınlar şöbəsi birinci və ikinci mərtəbədədir. Ikinci mərtəbənin sahəsi 12x4 metrdir.

Həmçinin bax
------------

* İmamzadə türbəsi (Bərdə)
* Bərdə türbəsi
* Tərtər çayı üzərində qədim körpü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cümə məscidi-Bərdə". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
2. 1 2  "Bərdə şəhər Cümə məscidi". 2019-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.

Xarici keçidlər
---------------

* Bərdə rayonunun abidələri Arxivləşdirilib 2018-06-01 at the Wayback Machine
**Astragalus echinops** — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar"– NT. Azərbaycanın nadir, endemik növüdür. Regional IUCN Statusu: NT.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Gövdəsinin hündürlüyü 30-90 sm olan, sıx a tükcüklərlə örtülmüş çoxillik bitkidir. Yarpaqları 10-16 cütdür, yarpaqcıqları ellipsivari və ya uzunsov-yumurtaşəkillidir, ititəhərdir, üzəri ağ tükcüklüdür. Yarpaqların qoltuğunda yerləşmiş çiçəklər kürəşəkilli çiçək qrupuna aiddir. Tacı sarıdır. Paxlası tükcüklüdür, yuxarı uc hissədə dörtdillidir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə iyun, meyvəvermə iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Orta dağ qurşağında, quru , daşlı yamaclarda və qayalı ərazilərdə rast gəlinir. Mezokserofitdir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Culfa rayonu-Xəzindərə, Ərəfsə kəndinin ətrafı; Ordubad rayonu – Biləv, Paraqa, Tivi və Bist kəndlərinin ətrafı; Babək rayonu- Buzqov kəndinin ətrafı).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır və ətraf mühitin mənfi təsirlərinə qarşı həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Populyasiyaların azlığı və antropogen təsirlər.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Məhdud sahələrdə yayılmış, mənfi təsirlərə məruz qalan növ kimi akademik H. Əliyev adına Zəngəzur Milli Parkı ərazisində yayıldığı sahələr xüsusi nəzarət altına alınmalı və təbii populyasiyaları mühafizə olunmalıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12232259
* EoL: 645715
* EPPO: ASAEC
* GBIF: 5344428
* IPNI: 477253-1
* IRMNG: 11427184
* NCBI: 1042477
* Plant List: ild-35923
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:477253-1
* Tropicos: 13025814
* WFO: wfo-0000189420

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: BBC (dəqiqləşdirmə).

**BBC World Service** ən iri beynəlxalq radiostansiyası olub, podkast, radio və televiziya xəbərləri, diskusiyaları 40-dan çox dildə analoq və rəqəmsal qısa dalğa platformalarında dünyanın bir çox istiqamətlərinə yayımlayır.   İngilis dilində yayım 24 saatdır. 2015 –ci ildə şirkət həftəlik 210 milyon izləyici qazanmışdır.

*United Kingdom's television licence fee* tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Xidmətə həmçinin Böyük Britaniya hökumətindən 289 milyon avro ayrılmışdır (2020-ci ildə bitən beş illik dövr ərzində). BBC World Service İngilis dili nəzarətçisi Meri Hockadaydır.

Tarixi
------

1932-ci ildə **BBC Empire Service** adı altında fəaliyyətə başlamış və əsas məqsəd Britaniya imperiyası daxilində ingilis dilli vətəndaşlara xidmət göstərmək idi.    

3 yanvar 1938-ci ildə ilk xarici dil xidməti - Ərəb dilində açılıb. Alman dilində proqramlar 29 Mart 1938-ci ildə başladı və 1942-ci ilin sonunda BBC, bütün böyük Avropa dillərində yayımlara başladı. Nəticədə Empire Service 1939-cu ilin noyabrında **"BBC Overseas Service"** adına dəyişilmiş və 1941-ci ildən bəri xüsusi bir **BBC European Service** əlavə olunması ilə tamamlanıb.  

1999-cu ildə alman dilində yayım dayandırıldı. Buna səbəb araşdırmalar zamanı alman vətəndaşların ingilis dili yayımları izləməsi olmuşdu. Daha sonra holland, fin, fransız, İvrit, İtalyan, Yapon və malay dilində yayımlar oxşar səbəbdən dayandırıldı.

2005-ci il oktyabr ayında BBC bəyan etdi ki, 2007 –ci ildə tv xəbərin ərəb və fars dilində yayımını başlatmaq və maliyələşdirmək üçün , bolqar, xorvat, çex, yunan, macar, qazax, polşa, slovak, sloveniya və tay dilində yayımlar 2006-cı il mart ayının sonlarına qədər bağlanacaq.    

Daha sonralar, maliyyə vəziyyəti ilə bağlı olaraq, rusiya, ukrayna, azəri, mandarin çin, vyetnam dillərində olan radio yayımları bağlandı.
2012-ci ildən BBC World Service korporativ qərargahı və yayım mərkəzi Londonda **Broadcasting House** da yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* British Broadcasting Corporation

İstinadlar
----------

1. ↑  "Microsoft Word - The Work of the BBC World Service 2008-09 HC 334 FINAL.doc" (PDF). 2020-10-21 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
3. ↑  "The 1960s". 2011-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
4. ↑  ""BBC East Europe voices silenced"". 2022-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
5. ↑  ""BBC Broadcasting House"". 2012-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
**Skorsbi körfəzi** (*ing.* Scoresby Sundda) — Qrenlandiyanın şərq sahillərində yerləşən fiord. Qrenland dənizinin böyük bir fiord sistemini təşkil edir. Ununluğu 110 km, sahəsi isə 38.000 km² ərazini əhatə edir. Əsas hövzədə dərinlik 400–600 m, maksimal dərinlik isə 1,450 m-ə qədər çatır. Dünyanın ən böyük və ən uzun fiord sistemlərindən biridir. 

Tektonik çuxurun dəniz suyu ilə dolması sayəsində meydana gəlmişdir. Oktyabrdan iyuna qədər buzla örtülü olur. Fiordda çoxlu sayda ada vardır.
Fiord şotlnad balina ovçuları, ata və oğul Skorsbilərin şərəfinə adlandırılmışdır. Onlar fiordu 1822-cü ildə kəşf etmişlər. Skorsbi sahilində yerləşən yeğanə daimi yaşayış məntəqəsi İtoqqortoormiitdir. Burada 2010-cu il məlumatına görə 469 nəfər yaşayır.

Coğrafiyası
-----------

Sahilləri əsasən dağlıq sahələrlə əhatələnmişdir. Ofiord və Fonfiord arasındakı sistemin ən böyük adası Milne Torpağı. Kiçik fiordları:

* Fonfiord (Fønfjord)
	+ Rode Fiord (Røde Fjord)
	+ Vestfiord
* Gaasefiord (Gåsefjord)
* Harri İnlet
* Ofiord (Øfjord)
	+ Hare Fiord
	+ Rype Fiord
	+ Snesund
* Nordvestfiord
	+ Flyver Fiord

İstinadlar
----------

1. ↑  Scoresby Sund Arxivləşdirilib 2013-12-11 at the Wayback Machine, Encyclopædia Britannica on-line
2. ↑  Migoń, Piotr, redaktorGeomorphological Landscapes of the World. Springer. 2010. səh. 227. ISBN 90-481-3054-9. 2020-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-01.
3. ↑  "NOAA (public domain) satellite photo of Scoresby Sound in Autumn as icebergs start forming". 2018-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-01.
İndoneziya yeməkləri
**İndoneziya mətbəxi** — İndoneziya Respublikasında inkişaf etmiş, zənginliyi və müxtəlifliyi ilə məşhur olan bir milli mətbəx.

İndoneziyanın özünəməxsus meyvələri var. Xüsusilə qəhvələri daha çox fərqlənir.

Dünyanın ən bahalı "Kopi Luvak" qəhvəsi məhz İndoneziyada yetişdirilir. Bu qəhvənin özəlliyi ondadır ki, onu palmalardan adi kənd camaatı toplamır, o qəhvə yeyən luvak adlı qəribə heyvanların nəcisindən əldə edilir.

Bali adasını nəinki İndoneziyanın və Asiyanın, həm də dünyanın yaşıl möcüzəsi hesab edirlər. Adada insanı cavanlaşdıran onlarla mineral su mənbələri, canlı orqanizmi həmişə gənc saxlayan, onu qocalmağa qoymayan və vitaminlərlə zəngin bitki növləri, meyvələr, tərəvəzlər var. Bu da İndoneziya mətbəxini dünyanın ən zəngin mətbəxlərindən birinə çevirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Ölüləri basdırmayan, onlarla bir yerdə yaşayan MÜSƏLMAN ÖLKƏSİ - FOTO/VİDEO Arxivləşdirilib 2018-06-09 at the Wayback Machine. publika.az, 20.06.2017  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda İndoneziya mətbəxi ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Aqulisli Zəkəriyyə** (1630 – 1691) — erməni tacir. O, müxtəlif ölkələrə səyahətləri haqqında geniş yazıları ilə tanınır. Zəkəriyyə ziyarət etdiyi yerlərin mədəni, sosial və iqtisadi aspektlərini diqqətlə sənədləşdirmişdir. Onun yazıları alimlər və tarixçilər üçün dəyərli mənbə olaraq qalır.

Həyatı
------

Aqulisli Zəkəriyyə 1630-cu ildə indiki Naxçıvanda yerləşən Aqulisdə anadan olmuşdur.

Zəkəriyyə daha çox müxtəlif ölkələrə, o cümlədən İran, Hindistan, Rusiya və Türkiyəyə səyahətləri zamanı diqqətlə yazdığı səyahət jurnalları ilə tanınır. Onun yazılarında səfər etdiyi bölgələrin mədəni, sosial və iqtisadi şəraiti, habelə yerli adət-ənənələr, adət-ənənələr və inanclar haqqında müşahidələri haqqında nadir məlumatlar verilir.

Zəkəriyyənin jurnalları təkcə onun şəxsi təcrübələrinin qeydi deyildi, həm də digər tacirlər və tacirlər üçün dəyərli məlumat rolunu oynayırdı. O, ticarət yolları, məhsullar və qiymətlər haqqında ətraflı məlumat paylaşmışdır. Bu, öz tacir yoldaşlarına əsaslandırılmış biznes qərarları qəbul etməyə kömək etmişdir.

Zəkəriyyənin 1657–1659-cu illərdə Arazdan Venesiya vasitəsilə Amsterdama və 1659–1660-cı illərdə Kadisdən keçməklə Avropaya səfəri zamanı yazdığı səyahət gündəliyi 1938-ci ildə İrəvanda nəşr olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Aguletsʻi Zakʻaria // .
2. ↑  Jahrbücher für Geschichte Osteuropas (4). 1939. səh. 480.
3. ↑  *Hacikyan, Agop Jack.* The Heritage of Armenian Literature: From the sixth to the eighteenth century. səh. 650.
4. ↑  *Bardakjian, Kevork B.* A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920. 2000. səh. 573.
5. 1 2  *McCabe, Ina Baghdiantz.* The Shah's Silk for Europe's Silver (The Eurasian Trade of the Julfa Armenians in Safavid Iran and India (1530-1750)). səh. 209.
6. ↑  American Book Publishing Record - Volume 44, Issues 4-6. 2003. səh. 194.
7. ↑  *Bournoutian, George.* "Armenian Historians of the Ottoman Empire". Ottoman Historians. 8 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 March 2023.
8. ↑  Iran & Caucasus (Research Papers from the Caucasian Centre for Iranian Studies · Volume 2). 1998. səh. 2.
9. ↑  *Bayburdyan ·, V. A.* International Trade and the Armenian Merchants in the Seventeenth Century. Sterling Publishers. 2004. səh. 83. ISBN 9788120726031.
10. ↑  *Lombard, Denys.* Asian Merchants and Businessmen in the Indian Ocean and the China Sea. 2000. səh. 160.

Xarici keçidlər
---------------

* The Journal of Zak’aria of Agulis — Cambridge Press

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 128539348 · VIAF: 261587374 · WorldCat VIAF: 261587374 |
**İqor Paşkeviç** (*rus.* Игорь Анатольевич Пашкевич; 1 iyul 1971, Moskva – 26 mart 2016, Mayami, ABŞ) — Fiqurlu konkisürmə üzrə beynəlxalq səviyyəli idman ustası, 1996-cı il Avropa Çempionatının gümüş mükafatçısı və məşqçi

Həyatı
------

İqor Paşkeviç 1 iyul 1971-ci Moskva şəhərində anadan olmuşdur.

İqor Paşkeviç əvvəlcə SSRİ-ni, sonra Rusiyanı, 1997-ci ildən başlayaraq isə Azərbaycanı təmsil etmişdir.

Həyatının son illərində məşqçi kimi ABŞ-də çalışmışdır.

44 yaşında ikən ABŞ-də faciəvi şəkildə vəfat etmişdir.

Uğurları
--------

O, 1990-cı ildə gənclər arasında dünya çempionatının qalibi olmuş.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. 1 2 3 4 5 6  Azərbaycanı təmsil etmiş idmançı faciəvi şəkildə öldü Arxivləşdirilib 2016-08-11 at the Wayback Machine. lent.az, 26.03.2016  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | FSkate.ru · Olympedia · Olympic Channel · МОК |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qaratəpə yaşayış yeri.

**Qaratəpə arxeoloji abidəsi** — Kürdəmir rayonunun Sığırlı kəndində yerləşən arxeoloji abidə.

Ümumi məlumat
-------------

Kürdəmirin Sığırlı kəndindən 3 km şimalda yerləşən Qaratəpə yaşayış yeri və qəbiristanlıq tarixi abidəsi 2001-ci ildə AMEA-nın göstərişi ilə ölkə əhəmiyyətli abidə kimi aşkar edilərək qeydiyyata götürülüb
. Abidənin ümumi ərazisi 5 hektardır. Ərazidə yalnız bir təpə var ki, onun da yerdən hündürlüyü 5-6 metrə qədərdir. Ərazinin ilkin tədqiqinə əsasən bura qədim yaşayış yeri olub. Hazırda qəbiristanlıqda 100-ə yaxın qədim qəbir vardır. Qəbirlərin üzəri müxtəlif məişət əşyaları və heyvan fiqurları ilə bəzədilib. Bəzilərində naxışlara rast gəlinmişdir. İlk orta əsr dövrünə aid edilən qəbiristanlıqda daş qəbirlərlə yanaşı torpaq qəbirlər də vardır.

Həmçinin bax
------------

* Şəhərgah yaşayış yeri

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kürdəmirin Tarixi Abidələri". heydaraliyev-centers.az. 16.04.2020. 2021-10-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-22.

Xarici keçidlər
---------------

* Baxımsız hala düşən Qaratəpə abidəsi tarixə qovuşa bilər - VİDEO
**Dilarə Əliyeva** (*Dilarə Hasil qızı Əliyeva:* 25 oktyabr 1972, Sumqayıt) — azərbaycanlı teatr və kino aktrisası, TV aparıcı. Azərbaycanın əməkdar artisti (2005),

Həyatı
------

Dilarə Əliyeva 1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Teatr kollektivinin rəhbəri" fakültəsini bitirmişdir. 1996-cı ildən 2009-cu ilədək C. Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında aktrisa vəzifəsində işləyib.

D. Əliyeva aktrisa kimi fəaliyyət göstərdiyi müddətdə müxtəlif janrlı tamaşalarda maraqlı rollar oynamışdır. Onun Xatirə (Hidayət, "Məhəbbət yaşayır hələ!…"), Günay (Hidayət, "Durnalar qayıdanda"), Günay (M. Bayciyev, "Ər və arvad"), Henrietta (G. Mopassan, "Dərəbəylik"), Badam (V. Əliyev, "Madam-Badam"), Gəlin (Z. Yaqub, "Didərginlər"), Mişilin (M. Marinye, "Oğru"), Zərifə (G. Xuqayev, "Mənim qayınanam") kimi rolları tamaşaçılar tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. D. Əliyeva bir sıra televiziya filmlərində də çəkilib. Televiziya ekranında yaratdığı Leyli (N. Gəncəvi, "Leyli və Məcnun"), Durna (V. Səmədoğlu, "Yumurta"), Xavər (M. Atəş, "Gəlinlər"), Sarıca (M. Süleymanlı, "Bəylik dərsi"), Məhəbbət (T. İmanov, "Məhəllə") kimi obrazlar aktrisanın yaradıcılıq yolunun uğurları sayıla bilər.

Dilarə Əliyeva ATV telekenalının populyar "Çal-çağır" proqramının aparıcısı olub. Hal-hazırda isə ARB telekanalında "Söhbət Var" proqramının aparıcısıdır.

"SOY Production" mərkəzinin rəhbəri Oqtay Əliyev (1968) həyat yoldaşıdır.

İki övladı var: Aytən (1994) və Banu (2007).

Xalq artistləri Elmira İsmayılova və Vidadi Əliyevin gəlinidir, Vüsal Murtuzəliyevin bacısıdır.

Teatr səhnəsindəki rolları
--------------------------

### Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı

| Tamaşanın adı | Rol | Tarix | Rejissor | Müəllif |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Generalın son əmri* | Qız nəvə | 19 sentyabr 2014 | Ramiz Həsənoğlu | Vaqif Səmədoğlu |

Filmoqrafiya
------------

1. Gəlinlər (film, 2002)
2. Bəylik dərsi (film, 2007)
3. Cavid ömrü (film, 2007)
4. Məhəllə (film, 2003)
5. Məhəllə 2 Moskvada (film, 2004)
6. Mürafiə vəkillərinin hekayəti (film, 2011)
7. Yumurta (film, 2003)
8. Sirr (serial, 2012)
9. Sübhün səfiri (film, 2012)
10. 3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial) (rol: Səadət; özü)
11. 100 kağız (film, 2015)
12. Qaynanamız (serial 2015)
13. Hoqqa (film, 2017)
14. Baldız (teleserial, 2017)
15. Milyonluq Quş(tr) — 2018 Türk Azəri Filmi
16. Məhəllə 3 (film, 2019)
17. Əfsanə Qayıdır (Əfsanə) — (film,2019)
18. Yuxu kimi (teleserial, 2019) — Əsmər
19. 19. Ölülər (film,21-ci əsr) — Mərziyyə
20. 20. 5 Betər (film,2021)- Südabə
21. 21. Qaratikan (teleserial, 2022) — Narınc
22. 22. Geri Dönənlər (film,2022) — Cahan

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kulis.* "Dilarə Əliyeva "Hoqqa"dan danışır" (az.). Youtube.com. 23.01.2017. 2017-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-24.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
**Yetimyedizdirən ev** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində yeləşən xeyriyyə məqsədli istifadə edilən bina. İlk əvvəllər müəssisə kazak Tambovsevin binasında yerləşirdi. Sonradan Platovski prospekti, ev 28 ünvanında yerləşən binaya köçürülmüşdür.

Tarixi
------

22 fevral 1842-ci ildə Novoçerkaskda yetimlər evi açılmışdır. Bu körpə yetimlər və yeniyetmələrə, onlara baxmağa heç kimin olmadığı şəxslərə yardım etmək məqsədi ilə təşkil edilmişdir. Bu bütün Rusiya ərszisində bu tip üçüncü müəssusə idi. Müəssisənin ehtiyaclarını ödəmək məqsədi ilə kazak Tambovsevin evi kirayələnmişdi. Buraya gətirilən uşaqların böyük qismi Rostov-na-Donu, Naxçıvan-na-Donu, Taqanroq və Don vilayətindən gətirilmişdi. Burada müəssisəyə gətirilmiş uşaqların sayına heç bir məhdudiyyat qoyulmamışdı. 

Körpələr burada baxıçılar tərəfindən yedizdirilirdi. Üç yaşında isə onları tərbiyəçilərə verirdilər. ilk əvvəl uşaqları Novoçerkessk şəhərinə gətirməli və yetimlər evinə göstərməli idilər. Uşaqların yedistirilməsi üçün hər ay 4 rubl tələb edilirdi. Elə uşaqlar vardı ki, onlar heç zaman yetimxananı tərk etmirdilər. Səbəb isə onların heç kəs tərəfindən ziyarət edilmirdi. Belə düşünülürdü ki, uşaqlar 10 yaşına çatdıqda uşaqlar artıq özünə iş tapmalı və özlərini müstəqil idarə etməli idilər.

1869-cu ilin mayında yetimlər evinin idarəçisi Olqa İvanova Çerkova olmuşdur. 1860-1870-ci illərdə burada 700-1000 arası uşaq tərbiyələndirilmişdir. 1880-ci illərdə müəssisənin əhalisi artdıqca Platovski prospekti, ev 28 ünvanında yerləşən binaya köçürülmüşdür.

1899-cu ildə müəsdisənin rəhbəri Mariya Nikolayevna Maksimoviç olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Особняк на Атаманской//Новочеркасская Централизованная библиотечная система". 2017-10-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-05.
2. ↑  Донской временни, Том 2000, С. 118
**"Kazan Vertolyot Zavodu"** (tam adı **"Kazan Vertolyot Zavodu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti**) — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində fəaliyyət göstərən istehsalat müəssisəsi.

Tarixi
------

Zavod 1940-cı ildən fəaliyyət göstərir.

Fəaliyyəti
----------

Burada müxtəlif təyinatlı, o cümlədən səhiyyədə, idman yarışlarında, mülki aviasiyada, yükdaşımada, eləcə də müdafiə sahəsində istifadə olunan vertolyotlar, "KamAZ" avtotexnikası, avtobuslar və s. istehsal edilir.

Zavodun istehsal etdiyi məşhur Mi-17, Mi-38, müasir tipli "Aktay", "Kazan", "Ansat", "Ansat-U" vertolyotların əsas xüsusiyyətləri yüksək etibarlılıq və təhlükəsizlikdir.

* Mi-17Mi-17
* Mi-38Mi-38
* "Ansat""Ansat"

Rəhbərləri
----------

* İ.V.Fedin (1941—45)
* M.P.Semyonov (1945—48)
* V.P.Maksimov (1948—61)
* F.S.Aristov (1961—75)
* V.Y.Bivoyno (1975—83)
* A.P.Lavrentyev (1984—2007)
* V.A.Liqay (2007-ci ildən)

Rəsmi qonaqları
---------------

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Tatarıstan Respublikasının Prezidenti Rustam Minnixanovun müşayiəti ilə 24 iyun 2011-ci ildə "Kazan Vertolyot Zavodu" ASC ilə tanış olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  .
2. 1 2 3 4  İlham Əliyev "Kazan Vertolyot Zavodu" ASC ilə tanış olmuşdur Arxivləşdirilib 2023-07-24 at the Wayback Machine. president.az, 24.06.2011  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Kazan Vertolyot Zavodu ilə əlaqəli mediafayllar var.

* russianhelicopters.aero — Kazan Vertolyot Zavodunun rəsmi saytı
**Natalia Qastiain Tena** (1 noyabr 1984, London) — İngilis kinoteatr aktyoru və müğənni, Molotov Jukeboks qrupunun solistidir. Harri Potter film seriyasındakı  Nimfadora Tonks rolunu canlandırmışdır. Həmdə teleserialda Oshinini canlandırmışdır.

Həyatı
------

1 Noyabr 1984-cü ildə dünyaya gəldi. İspaniyalı ailə olan, ata Cesus Tena bir dülgər, ana Maria Tena isə katibədir.

9 yaşında, ailəsi Natalianı, İngilis klassiklərinin əsərlərinə dayanan istehsallarda məmnuniyyətlə yer aldığı bir teatr studiyasına qoydu. Natalianın səhnədəki ilk rolu, Villiam Şeksbrin ölümsüz əsərindən Culieti obrazı idi. "Harri Potter" filmi ilə məşhurlaşan Natalia, səhnəni tərk etmədi və 2008-ci ildə London mərkəzli teatr studiyası Royal Şeksbrin bir produksiyasında Othellodan Desdemona rolunu oynadı.

Karyera
-------

Natalianın ekranda ilk çıxışı 2001-ci ildə gerçəkləşdi. İngilis teleserial olan "Həkimlər"in bir neçə seriyasında yer aldı. Natalia, İngilis klinikalarından birindəki həkimlərin çətin günlük yaşamına adanmış bir serialda, baş cərrahı başdan çıxarmağa çalışan qərib bir gənc xəstə rolunu oynadı. Çox zaman olduğu kimi, gənəl olaraq, "Həkimlər"dəki rol İngilis kinoteatrın bəyaz pərdəsində Natalia Tena üçün bir keçiş oldu. Bir il sonra, uzun metrajlı film "My Boy"da rol almağa dəvət edildi. Bunu "Eşqin Gözəl Sənəti" (2005), "Xanım Henderson" (2005) və "After Life" (2006) seriallarındakı rollarda oynadı.

Ancaq "Harri Potter və Simurq Ordeni adlı filmin çəkilməsindən sonra dünya çevrəsindəki gerçək şöhrət aktrisaya gəldi. Natalia, qaranlıq güclərə qarşı cəsur bir döyüşçü olan Nimfadora Tonksu oynadı. Tene, ekranda gülməli və son dərəcə qərib bir qızı canlandırmağı bacara bildi. Eynən kitabdakı Nimfadora kimi Coan Roulinq. Natalianın  Harri Potterdəki görünüşü nisbətən qısa olmasına rəğmən, bunun "o adam" Nimfadora Tonks olduğu hərkəs üçün netləşdi. Filmin həm izləyiciləri həm də istehsalçıları tərəfindən xatırlandı. İkincisi, onu davam filminin çəkimlərinə qatılmağa dəvət etdi. "Harri Potter və Yarımqan Prins", Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri Hissə I və Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri Hissə II

Natalia Tena, 2011-ci ildə Luke Tradavayla birlikdə Şotlandiya istehsalı bağımsız film You Yerində baş rolda oynadı. Film, T inthe park musiqi festivalında bir neçə gün içində çəkildi. Filmdəki aktyorlar mahnı oxuyur oynayırdılar.

Musiqi kariyerası
-----------------

Film çəkmənin və London teatr studiyası "Royal Şeksbir Kompany"nin performanslarına qatılmanın yanı sıra, Natalia Tena həmdə öz musiqi qrupu Molotov Jukeboksu yaratd. Natalia özü mahnı sözləri yazır və mahnı oxuyur, akordeon ifa edir. 2014-cü ildə ilk studiya albomları Karnival Flover tərəfindən yayımlandı.

Filmoqrafiya
------------

* Harri Potter və Simurq Ordeni
* Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri Hissə I
* Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri Hissə II

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
**Əxlaqi-Nasiri** — Nəsirəddin Tusinin 1235-ci ildə yazdığı əsər.

Kitab İbn Miskəveyhin ərəbcə yazdığı Təharətul-əraq kitabının əlavələr ilə birlikdə fars dilinə tərcüməsidir.

Hamlet İsaxanlının fikrincə, "Əxlaq-i Nasiri" əsəri (1232) Miskaveyh’in "Təhzib əl-Əxlaq" əsərindən (onu tərcümə etmək əvəzinə daha dolğun kitab yazmaq istəmişdir), Aristotel və qismən Platondan istifadə etməklə yazılıb. Bu kitab sistemli praktik fəlsəfə, əxlaq fəlsəfəsi kimi çox oxunub və məşhur olub.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Əsrlər boyu Orta və Yaxın Şərqdə mənəviyyat və əxlaq qaynağı hesab olunan "Əxlaqi-Nasiri" kitabında Nəsirəddin Tusinin insan, ailə, cəmiyyət, əxlaq, din, ictimai münasibətlər barədə dolğun təsəvvürləri, etik-fəlsəfi fikirləri yer alıb.  

Kitab müasir cəmiyyət həyatında aktuallığını itirməyən mövzulara diqqət çəkmək baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər Rəhim Sultanov tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş Bakıda 1989-cu ildə Elm, 2005-ci ildə Lider nəşriyyatında 280 səhifə, 25 min tirajla, 2009-cu ildə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən 400 səhifədə, 2015-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 336 səhifədə, 100 tirajla çap edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Övsafül-Əşraf

İstinadlar
----------

1. ↑  Müdərrisi Rəzəvi, Məhəmməd Təqi, Əhval və asare Xacə Nəsirəddin Tusi, Bunyade fərhənge İran, h.ş 1354, s.9
2. ↑  Xacə Nəsirəddin Tusinin TƏCRİD ƏL- ETİQAD kitabının ön sözü. səh. 6
3. ↑  "NƏSİRƏDDİN TUSİNİN "ƏXLAQİ-NASİRİ" ƏSƏRİ ÇAP OLUNMUŞDUR" ( (az.)). azertag.az. 2005-11-25. 2017-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-04.
4. ↑  ""Əxlaqi-Nasiri" kitabı" ( (az.)). heydar-aliyev-foundation.org. 2017-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-04.
5. ↑  "Əxlaqi-Nasiri" ( (az.)). kitabklubu.org. 2016-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-04.

Xarici keçidlər
---------------

* Nəsirəddin Tusi. Əxlaqi-Nasiri. Farscadan tərc. ed. Rəhim Sultanov. Bakı: Lider, 2005. dinlə; yüklə ISBN 978-9952-417-43-6
* Nəsirəddin Tusi. Əxlaqi-Nasiri. Farscadan tərc. ed. Rəhim Sultanov. Bakı, 2009. 400 səh. ISBN 978-9952-8095-1-0
* "Əxlaqi-Nasiri" ( (az.)). kitabklubu.org. 2016-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-04.
|  |
| --- |
| Nekres monastırı |
| Nekres monastır kompleksinin yuxarıdan görüntüsüNekres monastır kompleksinin yuxarıdan görüntüsü**Nekres monastır kompleksinin yuxarıdan görüntüsü** |
| Ölkə |  Gürcüstan |
| Yerləşməsi | Kaxeti, Gürcüstan |
| Koordinatları | 41°58′19″ şm. e. 45°46′04″ ş. u. |
|  |

**Nekres monastırı** — 6-cı yüzillikdə qurulan Kaxeti rayonunda yerləşən bir gürcü monastırıdır. Monastr 1811-ci ildə Rusiya İmperiyası tərəfindən qaldırılmasından qısa bir vaxt sonra bağlanıb. Təxmini iki əsrdən sonra monastır 2000-ci ildə yenidən fəaliyyətinə başlayıb.

Nekres monastırı, Şilda kəndindən təxmini 3,7 km qərbdə yerləşir.

Tarixi
------

Nekres monastırı 6-cı yüzillikdə qurulub. Kompleksin ilk kilsəsinin 4-cü yüzilliyə aid olduğu arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilib.

### Başmələk kilsəsi

Başmələk kilsəsi, Nekres monastır kompleksinin cənub-şərq hissəsində yerləşir. 8–9-cu yüzilliklərdən qalma bir tikilidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-06.
Qriqori Qaqarin tərəfindən XIX əsrin ortalarında çəkilmiş *Şamaxı rəqassəsi* adlı əsər.
**Şamaxı rəqqasələri** (*fr.* La Danseuse de Shamakha; *ing.* Shamakhi dancers) — XIX əsrdə Şamaxıda və ətraf ərazilərdə fəaliyyət göstərmiş saray mənşəli rəqqasə qrupları. Kiçik Asiyada məşhur idilər.

Tarixi
------

Şamaxı rəqqasları və rəqsləri ilə bağlı mövcud sənədlər çox məhduddur.

Rus rəssamı Qriqori Qaqarin 1840–1855-ci illərdə Cənubi Qafqazda hərbi xidmətdə olarkən Şamaxı rəqqasələrinin bir necə təsvirini yaratmışdır. Onların arasında Sankt-Peterburqda Rus Dövlət Muzeyində saxlanılan "Şamaxı rəqqasələri" tablosu daha məşhurdur. Tablonun mərkəzində Sona adlı rəqqasənin oynaması təsvir edilir. Ətrafda gənc rəqqas Hikmət, Sonaya əl çalan rəqqasələr Rəna və Nisə, daha sonra Səkinə, İzzət və Məleykə oturublar. Musiqiçilərin arasında çırtma ilə rəqsin ritmini nəzərə çatdıran Qəndixanımdır. Musiqiçilər donqarda, sümsü-balabanın (dodaqlara dayaq üçün dairəvi lövhəciyi və aşağıya doğru genişlənən gövdəsi var) müxtəlif növlərində, dəfdə (bu, sağanaq dövrəsində dairəvi lövhələrin və alətin daxili tərəfində dəri boyu iki cərgə ipdən asılmış zınqırovların olması ilə təsdiqlənir) və qoşanağarada çalırlar. Sonuncunun yanında döşəmənin üstündə ucluğu və qayışı olan təbil-bas, həmçinin, uzun ucluqları olan iki kaman aləti — çəğanə görsənir.

* Şamaxı rəqqasələri mövzusunda Qriqori Qaqarin tərəfindən çəkilmiş rəsm əsərləri
* 
* 
* 
* 

Fransız yazıçısı Aleksandr Dümanın verdiyi məlumata görə, 1858-ci il noyabrın 24-də Şamaxıda Mahmudağanın təşkil etdiyi qəbul vaxtı, onu tar, kamança, tütək, nağara və dəmir ayaqcıqlar üstündə qoyulan təbildə çalan beş musiqiçi iki rəqqasəni və bir rəqqası müşayiət edirdi. Rəqqas barmaqları arasında mis kastanyet — zil tutmuşdu.

Moris de Bekin Artur de Qobino "Şamaxıda rəqs edən qız və digər asiya nağılları" adlı əsəri üçün çəkdiyi illüstrasiya
XIX əsr fransız yazıçısı və diplomatı Artur de Qobino "Şamaxıda rəqs edən qız və digər asiya nağılları" adlı əsərində Şamaxı rəqqasələri barədə məlumat verir. Şamaxı rəqqasələri haqqında məlumat, erməni rəqqasəsi Armen Ohanyanın "Şamaxı rəqqasəsi" kitabında da qeyd olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Gray, Laurel Victoria, "Arts: Folk Dancers and Folk Singers: Caucasus", in: Encyclopedia of Women & Islamic Cultures, General Editor Suad Joseph. Consulted online on 19 August 2023 < Arxivləşdirilib 2023-07-29 at the Wayback Machine>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Azərbaycançılıq və milli dərili musiqi alətləri". www.anl.az. www.anl.az. 2018-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 fevral 2018.
3. ↑  *de Gobineau, Joseph Arthur Comte.* The dancing girl of Shamakha and other Asiatic tales. New York: Harcourt, Brace and Company. 1926. 340. ISBN 1-4325-7982-7.  (#accessdate\_missing\_url)
4. ↑  *Ohanyan, Armen.* La Danseuse de Shamakha. Paris: Bernard Grasset. 1918.  (#accessdate\_missing\_url)