recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**MiQ-29 təyyarəsinin qəzası** — 29 yanvar 2008-ci ildə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "MiQ-29" döyüş təyyarəsinin təlim uçuşu zamanı qəzası.

Hadisə
------

29 yanvar 2008-ci ildə Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus MiQ-29 döyüş təyyarəsi təlim uçuşu zamanı qəzaya uğrayıb. Qəza nəticəsində təyyarəni idarə edən hər iki pilot Fəxrəddin Əsgərov və Əfqan Aslanov həlak olub. Ə. Aslanovun cəsədi bir neçə gün sonra dənizdən aşkarlansa da, F. Əsgərovun meyitini tapmaq mümkün olmayıb.

Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsindəki hərbi bazadan təlim uçuşu üçün havaya qalxan "MiQ-29" markalı döyüş təyyarəsi sahildən 6 km uzaqlıqda dənizə düşüb. Həmin gün Azərbaycan şahinləri – kapitan Əfqan Aslanov və polkovnik-leytenant Fəxrəddin Əsgərov qəzaya uğrayan təyyarəni yaşayış məntəqələrindən mümkün qədər uzaqlaşdıraraq dənizə salmaqla daha dəhşətli faciənin qarşısını ala bildilər. Təyyarənin qalıqları və pilotlardan Ə. Aslanovun cəsədini dənizin dibindən 1 ay sonra çıxarmaq mümkün olub, digər pilotun meyiti isə tapılmayıb.

MiQ-29 təyyarələri Rusiyada istehsal olunur. Lakin qəzaya uğrayan təyyarə Ukraynadan alınıb.

Həmçinin bax
------------

* MiQ-29 təyyarəsinin qəzası (2019)
* Fəxrəddin Əsgərov

İstinadlar
----------

1. ↑  *Vüqar Ələsgərov.* "Azərbaycanla bağlı təyyarə qəzaları - XRONOLOGİYA". news.lent.az (azərb.). Lent.az. 23.01.2011. 1 February 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 may 2016.
2. ↑  *Aqşin Rafiqoğlu.* "Bu gün Azərbaycanın "Miq-29" təyyarəsinin qəzaya uğramasından 3 il ötür" (azərb.). ANS-Press. 29 Yanvar, 2011. 6 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 may 2016.

| ⛭
* ← 2007
* Aviasiya qəzaları və insidentləri (2008 (2008))
* 2009 →

 |
| --- |
| 
* 29 yan → MiQ-29 təyyarəsinin qəzası
* 14 sen → Permdə Boeing 737 qəzası

 |
**10 qəpiklik sikkə** — Azərbaycanda işlədilən qəpik sikkələrindən biri. 2006-cı ildən dövriyyədədir.

Mövzusu
-------

Hazırda dövriyyədə olan 10 qəpiklik sikkələr Qarabağ mövzusuna həsr olunmuşdur.

Təsviri
-------

Dövriyyədə olan 10 qəpiklik sikkələr latunla örtülmüş qızılı rəngdədir. Yan tərəfləri individual üsulla hazırlanmışdır.

Ölçüsi və çəkisi
----------------

2006-cı ildə dövriyyəyə buraxılmış 10 qəpiklik sikkələrin ölçüsi isə 22,25 mm, çəkisi isə 5,25 qramdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Dövriyyədə olan sikkələr Arxivləşdirilib 2014-11-10 at the Wayback Machine. cbar.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* cbar.az — Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi saytı
* Pul. preslib.az  (az.)

| ⛭Azərbaycan valyutası |
| --- |
|  | Mövzular | 
* Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı
* Azərbaycan manatı

 |  |
| Sikkələr | 
* 1
* 3
* 5
* 10
* 20
* 50

 |
| Əsginaslar | 
* 1
* 5
* 10
* 20
* 50
* 100
* 200
* 250
* 500
* 1000
* 10000
* 50000

 |
| Xatirə sikkələri | 
* 5
* 50
* 100
* 500
* 1000

 |
Köşk
**Susqunlar çölü** (fin Hiljainen kansa - *azərb.* Susqun insanlar‎) — Finlandiyanın şimal-şərqində, kiçik Suomussalmi şəhərciyindən bir neçə 30 kilometr ərazidə insan müqəvvaları ilə doldurulmuş böyük bir ərazi.

Tarixi
------

Bu layihənin rəhbəri yerli rəssam Reyo Keladır. O, belə bir işini ilk dəfə 1988-ci ildə paytaxtın şəhər ətrafı ərazilərindən birində yaratmışdır. 6 ildən sonra - 1994-cü ildə bu layihəni Helsinkidə Senator meydanına təqdim edir. Elə həmin ildə də müqəvvalar hazırkı əraziyə köçürülür və bu günə qədər orada qalmaqdadır.

Mövcud vəziyyəti
----------------

Buradakı müqəvvaların ümumi sayı minə yaxındır. Bu müqəvvalar günün başlanğıcında dəhşətli görünsə də, hər şey sonradan dəyişir.

İldə iki dəfə könüllü şəxslər bu müqəvvaların geyimlərini dəyişirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Finlandiyanın "susqunlar çölü" Arxivləşdirilib 2018-08-13 at the Wayback Machine. banker.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Susqunlar çölü ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Niittykahvila (fi) Arxivləşdirilib 2011-09-27 at the Wayback Machine, (en) Arxivləşdirilib 2009-02-20 at the Wayback Machine, (de) Arxivləşdirilib 2009-02-26 at the Wayback Machine
* www.suomussalmi.fi


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Finlandiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İnzar ayəsinə** (آیه انذار) məşhur olan ayə Rəd surəsinin yeddinci ayəsidir. İnsan toplumlarının hər zaman bir yol göstərici və lideri olmasının dəlili və habelə bəzi sünnü və şiə mənbələri və inanclarına görə Əli bin Əbu Talib-in peyğəmbərdən sonra müsəlmanların lider və rəhbəri olmaqdan xəbər verir ki şiələr ona imam deyillər. inzar ərəbcədə xəbardarlıq vermək və uyarmaq mənasını verir.

Yazı və tərcüməsi
-----------------

> 
> {{{1}}}
> 
> 
> **وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۗ إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ ۖ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ**
> 
> 
> az: Kafir olanlar: "Məgər ona Rəbbindən bir möcüzə endirilməli deyildimi?" - deyirlər. Sən ancaq (insanları Allahın əzabı ilə) qorxudansan (xəbərdarlıq edənsən). Hər tayfanın (doğru yol göstərən) bir rəhbəri vardır!
> 
> 
>

Təfsir(açıqlama)
----------------

**Sünnü baxışı:**

Təbəri İbn Abbasdan öz təfsirində bu ayənin altında belə nəql edir ki: "انما انت منذر و لکل قوم هاد" ayəsi nazil olanda, peyğəmbər əlini sinəsinə goyub buyurdu: Mən münzirəm (xəbərdarlıq edən) və hər qovm və tayfa üçün hadi (yol göstərən) var. O, zaman Əlinin çiyninə işarə edib buyurdu: Yalnız səninlə məndən sonra hidayət olunmuşlar hidayət olacaqlar. bu rəvayət həmçinin "Məcməül-bəyan" kimi şiə mənbələrindədə gəlmişdir.

**Şiə Baxışı:**

Əllamə Təbatəbai özünün yazdığı Əl-mizan təfsirində bu ayənin altında belə açıqlama gətirir: Bu şərif ayədən belə anlaşılır ki, yer heç bir zaman camaatı haqq yoluna yonəldəcək hidayətçisiz (yol göstərənsiz) olmaz, ya gərək bir peyğəmbər ola ya da bir başqa hadi ki, Allah əmri ilə hidayət edə.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məcməül Bəyan fi təfsiri Quran tərcüməsi,c13,s2(ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏۱۳، ص ۲)
2. ↑  Rəd, 13:7.
3. ↑  Ətibyan fi Təfsiril Quran,c6,s223(التبیان فی تفسیر القرآن، ج ۶، ص ۲۲۳)
4. ↑  "Şəvahidul Tənzil, c. 1, səh. 381". 2021-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-21.
5. ↑  Məcməül-bəyan fi təfsiri Quran tərcüməsi, c. 13, səh. 2
6. ↑  "Əlmizan tərcüməsi,c. 11, səh. 416". 2011-07-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-21.

Həmçinin bax
------------

* Quran
* Qardaşlıq ayəsi
* Vilayət ayəsi

Xarici keçidlər
---------------

* Hidayət ayəsi  (az.)
**Urum**- Arsakda IX əsrdə mahal adı.

Toponimikası
------------

Ə.Ələkbərov bu mahalı Qarabağda orta əsrlərdə "Urum"»adı ilə bağlı toponimlərin yayılma ərazisi ilə lokalizə etnonimdir. Eramızın I minilliyinin I yarısında Qarabağda məskunlaşmış yunan (yerli əhalinin danışığında Urum) tayfasının adını əks etdirir. Strobon Xəzərin cənub qərbində ana, riak,mard, pars, uta və b. tayfalarla yaşadığını yazarkən onlarla yanaşı eniam adlı tayfasının da yaşadığını onların köçkün yunanlar olduğunu qeyd etmişdir. Erkən orta əsrlərdə Azərbaycanda Yunan (Bərdə yaxınlığında) Bu şəhəri VII əsrlə əlaqədar hadisələrdə Əhməd ibn Əsəm əl Kufi də çəkmişdir və Yunanşəhr (Bakı-Salyan yolu içərisində) və s. adlar göstərir ki, həmin elianlar ( yunanlar) buraya gəlmiş və yerli əhali onları Urum adlandırmışlar. Gürcüstanda yaşayan yunanları oradakı azərbaycanlılar indi də Urum adlandırırlar.

Həmçinin bax
------------

Arsak

Qafqaz Albaniyası

Xarici keçid
------------

""ARSAK VƏ YA ARSAX" TOPONİMİ" ( (az.)). karabakhinfo.com. 2012-05-09. 2017-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-06.

İstinadlar
----------


1. ↑  B.Budaqov, Q.Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri Bakı-2005
Təşkilatın binası
**Danimarka Ticarət və Əmək Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı** (dan. FOA – Fag og Arbejde) — Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü olan təşkilatlardan biri. Mərkəzi ofisi Kopenhagen şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

2005-ci ildə yaranmışdır.

Tərkibi
-------

İttifaqın 47 yerli təşkilatı, 206 min üzvü var. 4 fəaliyyət sahəsinə bölünür:

* səhiyyə,
* pedaqoji,
* qida sənayesi,
* maşınqayırma sənayesi.

İttifaq üzvlərinin əksəriyyəti dövlət müəssisələrində işləyir.

Rəhbəri
-------

Təşkilata hazırda Dennis Kristensen rəhbərlik edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4  Arzu ŞAHBAZİ. *Danimarka Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası*[*ölü keçid*]. "Ülfət" qəzeti, 29.07.2012.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* foa.dk — Danimarka Ticarət və Əmək Həmkarlar İttifaqı Təşkilatının rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Danimarka ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Məmmədəli İbrahimov** - Məşhur pəhləvan, Yunan-Roma güləşi üzrə SSRİ çempionu, xeyriyyəçi, əməkdar incəsənət xadimi.

Həyatı
------

Məmmədəli İbrahimov 1914-cü ildə Qazaxda anadan olmuşdur. 1930-cu ilde Bakı təyyarəçilik məktəbini bitirmişdir. 1933-cü ildə Ali Hərbi Akademiyaya daxil olmuşdur. Oranı bitirdikdən sonra qırıcı təyyarəçi ixtisasına yiyələnmişdir. Qazaxın müxtəlif kənd məktəblərində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləmişdir. 

1946-cı ildə Yunan-Roma güləşi üzrə SSRİ çempionu olmuşdur. 1949-cu ildən Gürcüstan dövlət filarmoniyasında pəhləvan kimi fəaliyyətə başlamışdır. Ömrünün sonuna qədər orada çalışmışdır. Əldə etdiyi qonorarlardan həmvətənlərimizə xeyriyyəçiliklə məşğul olmuşdur. 

Əməkdar incəsənət xadimidir. 

1977-ci ildə vəfat etmişdir. Qazax rayon güləş idman məktəbi Pəhləvan Məmmədəli Qazaxlının adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 . [ Arxivləşdirilib 2016-10-23 at the Wayback Machine Qazax information centre  (az.)
**Asif Asiman** (**tam adı:** *Asif Məhəmmədəli oğlu Quliyev*; 23 yanvar 1955, Disər, Ordubad rayonu) — şair, yazıçı, publisist; Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

23 yanvar 1955-ci ildə Ordubad rayonunun Disər (indiki Başkənd) kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur.

Orta təhsilini Əvəz Sadıq adına Vənənd kənd orta məktəbində 1972-ci ildə başa vurmuş, elə həmin ildə də Bakı Politexnik Texnikumunun "Gündüz Mexanika şöbəsi"nə daxil olmuşdur. Oradan da birbaşa Ukrayna SSR-in Vinitsa vilayətinə hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Hərbi xidməti 1975-ci ildə başa vurduqdan sonra Bakıya qayıtmış və təhsilini davam etdirmişdir. 1977-ci ilin may ayında gənc mütəxəssis kimi Sumqayıtda yerləşən Azərboru zavoduna təyinatla göndərilmişdir.

İstehsalatdan ayrılmadan 1987, 1988, 1989-cu illərdə Azərbaycan Jurnalistika Sənətkarlığı İnstitutunda təhsil almışdır.

1986-1994-cü illərdə 49 nömrəli (indiki 4 nömrəli) Texniki Peşə Liseyində istehsalat təlimi ustası işləmişdir. 1994-cü ildən bu günədək Sumqayıt şəhər 9 nömrəli tam orta məktəbdə əmək təlimi müəllimi kimi çalışmaqdadır.

Eyni zamanda "Yeganə yol" və "Məslək" qəzetlərinin xüsusi müxbiridir.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.

Ailəlidir. 3 övladı var.

Yaradıcılığı
------------

Bədii yaradıcılığa orta məktəb illərində başlamışdır.

İlkin publisistik fəaliyyəti dövründə "Yeni Ordubad", "Yeni həyat", "Sovet Naxçıvanı", "Sosialist Sumqayıtı" qəzetləri ilə əməkdaşlıq etmişdir.

Kitabları
---------

1. "Ürəkdə od varsa", Bakı, "İrşad", 1992, 112 səhifə;  (az.)
2. "Bu da bir taledi", Bakı, "Sabah", 1997, 143 səhifə;  (az.)
3. "Ömrümə-günümə açılan yollar", Bakı, "Nurlan", 2002, 211 səhifə;  (az.)
4. "Bitməyəcək ölənəcən bu sevdam", Bakı, "Adiloğlu", 2004, 115 səhifə;  (az.)
5. "Unutsaq unudularıq", Bakı, "Adiloğlu", 2006, 107 səhifə;  (az.)
6. "Mənim Dəniz sevgim", Bakı, "Dərələyəz-M", 2009, 271 səhifə;  (az.)
7. "Bu dünyaya qərib gəldim",  (az.)
8. "Biz niyə vaxtında görüşməmişik...", Sumqayıt, "Bilik", 2014, 152 səhifə;  (az.)

Şəkilləri
---------

* 
*

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Asif Asiman ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Qafur Məmmədov gəmisi** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin quru yük gəmisi. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Qafur Məmmədovun adını daşıyır.

Texniki göstəriciləri
---------------------

Gəminin dedveyti 5,500 ton, uzunluğu 108,3, eni 16,5, saya oturumu isə 4,79 metrdir.

Fəaliyyət istiqaməti
--------------------

Gəmi Xəzərdəki quru yük donanmasının yenilənməsi, hazırda balansda olan, maksimum yükgötürmə qabiliyyəti 3 min ton təşkil edən və istismar müddətini başa vurmuş gəmiləri yeniləməyə və növbəti illər ərzində Gəmiçiliyin quru yük daşımaları bazarında mövqeyinin sabitləşməsinə imkan yaradır.

Belə gəmilərin istismara verilməsi strateji əhəmiyyətə malik Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttinin işə salınması nəticəsində Azərbaycan ərazisindən keçməklə daşınacaq tranzit yüklərin və konteyner həcmlərinin mənzil başına vaxtında çatdırılmasında da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

İstismara verilməsi
-------------------

"Qafur Məmmədov" gəmisinin istismara verilməsi mərasimində 18 noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  İlham Əliyev Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin yeni gəmilərinin istismara verilməsi mərasimində iştirak edib Arxivləşdirilib 2016-11-19 at the Wayback Machine. president.az, 18. noyabr 2016  (az.)
**Nazim Mədətov** (d. 4 yanvar 1952, Kirovabad , Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mühəndisi.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

4 yanvar 1952-ci ildə Kirovabad şəhərində anadan olmuşdur.

1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun avtomatik elektrik rabitəsi ixtisasını bitirmişdir.

1974-cü ildən təyinatla Azərbaycan Respublikasının Rabitə Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinin böyük mühəndisi vəzifəsində calışmışdır. 1976-cı ildə qrup rəhbəri, 1982-ci ilə şöbə rəisi və 1987-ci il tarixdən başlayaraq MHM-nin direktor müavini vəzifəsində çalışır.

Mükafatları və fəxri adları
---------------------------

* 1986 — SSRİ "Əməkdə Fədakarlıq" medalı;
* 2004 — Azərbaycan Azərbaycan Rabitə Ustası;
* 05.12.2006 — Azərbaycan Azərbaycan "Əməkdar Mühəndis".

Mənbə
-----

* Direktor müavini: Mədətov Nazim Osman oğlu

İstinadlar
----------

1. ↑  *"Azərbaycan Respublikasının rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsinin işçilərinə "Əməkdar mühəndis" fəxri adının verilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 dekabr 2006-cı il tarixli, 1808 nömrəli **Sərəncamı**. **e-qanun.az**[*ölü keçid*]  (az.)
İstanbul Texniki Universitetinin Maçka kampusu
**Türkiyədə ali təhsil** — Türkiyə Respublikasında mövcud olan ali təhsil sistemi.

Tarixi
------

Türkiyədə ali təhsil orta məktəb məzunlarının müvafiq ixtisaslara sahib olmasını və yüksək səviyyəli mütəxəssislər kimi yetişməsini təmin edir.

Təxminən 30 ilə qədər bir müddətdə Türkiyədə ali təhsilin bütün səviyyələrində mərkəzi idarəetmənin olmaması səbəbindən bu sahədə ciddi geriləmə müşahidə edilirdi. Odur ki, 1981-ci ildə ali təhsil sahəsində aparılan islahatlardan sonra Türkiyə Respublikası Ali Təhsil Komitəsi yaradıldı və bütün ali təhsil müəssisələri bu qurumun tabeliyinə verildi. Beləliklə, bundan sonra Ali Təhsil Komitəsi bütün ali məktəblərin fəaliyyətinin koordinasiya olunmasını həyata keçirir və onların işinin müvafiq qanunvericilik çərçivəsində təşkilinə nəzarət edir.

1974-cü ildən fəaliyyətə başlamış Şagird Seçmə və Yerləşdirmə Mərkəzi isə Ali Təhsil Komitəsinin təsbit etdiyi əsaslar çərçivəsində ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarını həyata keçirir.

Məqsəd və vəzifələri
--------------------

Türkiyədə ali təhsilin məqsəd və vəzifələri milli təhsilin ümumi məqsəd və təməl prinsiplərinə uyğun olaraq belə müəyyən edilib:

* Tələbələri maraq, istedad və qabiliyyətləri müqabilində dövlətin elm və təhsil siyasətinə, əmək qabiliyyəti ehtiyaclarına görə yetişdirmək;
* Müxtəlif istiqamətlərdə elmi inkişafa nail olmaq;
* Ölkənin ümumi inkişafı naminə dərin elmi araşdırmalar aparmaq;
* Hökumət və qeyri-hökumət təşkilatları ilə işbirliyi şəraitində tədris və araşdırma mövzularının nəticələrini cəmiyyətə təqdim etmək;
* Elmi araşdırmaların nəticələrinə həsr olunmuş, elm və texnikanın inkişafını təmin edən nəşrləri təqdim etmək;
* Türkiyə cəmiyyətinin ümumi səviyyəsini yüksəldən, ictimai rəyi aydınlaşdıran elmi məlumatları xalqa çatdırmaq və əyani təhsil xidmətləri göstərmək.

Müddəti
-------

Türkiyədə ali təhsil müddəti ən az iki ildir. Bu ölkədəki universitetlərdə dörd illik fakültələr ilə iki illik ali peşə məktəbləri və axşam ali təhsil proqramları mövcuddur.

Mövcud vəziyyəti
----------------

Hazırda ölkənin ali təhsil müəssisələri sırasına universitetlər, institutlar, konservatoriyalar, peşə ali məktəbləri daxildir. 2011-ci ildə bu ölkədə 104 dövlət, 62 vəqf universiteti və 7 peşə ali məktəbi fəaliyyət göstərirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Türkiyədə ali təhsil xəyal deyil Arxivləşdirilib 2020-02-20 at the Wayback Machine. telebe.az  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Türkiyə universitetlərinin siyahısı
* Türkiyədə təhsil
* Türkiyədə orta təhsil

Mənbə
-----

* Bəşarət Məmmədov, *Dünya təhsili: Türkiyənin təhsil sistemi* (Yazının hazırlanmasında Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyinin təqdim etdiyi rəsmi materiallardan istifadə olunub.), "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 15.04.2011, № 14.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyinin saytı.  (türk.)
**Bir türk milliyyətçisinin Stalinlə ixtilal xatirələri** — Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin Stalin və stalinizm haqqında 1954-cü ildə Türkiyədə çap etdirdiyi seriya məqalələrdən ibarət kitab.

Kitab ilk dəfə tarix elmləri doktoru, professor Nəsib Nəsibli tərəfindən nəşr etdirilmişdir. İlk redaktoru akademik Ziya Bünyadov olmuşdur.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Kitab Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin Stalin və stalinizm haqqında 1954-cü ildə Türkiyədə çap etdirdiyi seriya məqalələrdən ibarətdir. Burada böyük vətəndaş XX əsrin əvvəllərində çarizmlə mübarizə gedişində Stalinlə bağlı hadisələri xatırlayır, bilavasitə iştirakçısı olduğu hadisələr fonunda Stalinin siyasi portretini yaradır, bu proseslərin xarakterini açır. Müstəqil Azərbaycan Respublikasının işğalından sonra başına gələn sərgüzəştlər, Stalinlə məşhur görüşü incələnir. Azərbaycan tarixi və ictimai fikri üçün son dərəcə maraqlı olan bir sıra mətləblər açılır.

Vətən tarixinin çox əhəmiyyətli bu dövrü və Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin şəxsiyyəti, eləcə də stalinizmin anatomiyası ilə maraqlananlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr
----

Kitab Nəsib Nəsibli tərəfindən Ziya Bünyadovun redaktorluğu ilə Bakıda ilk dəfə 1991-ci ildə Elm nəşriyyatında çap edilib. 2010-cu ildə Bakıda Qanun nəşriyyatında 132 səhifədə, 500 tirajla 2-ci və 3-cü dəfə isə Seymur Həsənli və Dr. Mehman Həsən tərəfindən nəşrə hazırlanmış və yenə onların Ön Söz müəllifliyi, Firdovsi Səfərovun dizayner və rəssamlığı ilə 2017-ci ildə Turkkitab.Az tərəfindən Ankarada Bizim Büro Mətbəədə 150 səhifədə, 1000 tirajla təkrar nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bir türk milliyyətçisinin Stalinlə ixtilal xatirələri" ( (az.)). ebooks.az. 2017-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
2. ↑  "Rəsulzadənin kitabı yenidən nəşr olunub" ( (az.)). azpress.az. 2017-05-29. 2018-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-25.
3. ↑  "Rəsulzadənin kitabı yenidən nəşr olundu - Foto" ( (az.)). teleqraf.com. 2017-07-02. 2017-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
4. ↑  "Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin kitabı yenidən nəşr olunub" ( (az.)). salamnews.org. 2017-05-29. 2018-05-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan şairi Nizami

Xarici keçidlər
---------------

* Turkkitab.Az
* ""Bir türk milliyyətçisinin Stalinlə ixtilal xatirələri" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib" ( (az.)). apa.az. 2011-05-30. 2018-05-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
* ""Bir türk milliyyətçisinin Stalinlə ixtilal xatirələri"" ( (az.)). lent.az. 2011-05-30. 2018-05-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
**Mirzə Ələkbər Sabirin ev-muzeyi** — Azərbaycanın satirik şairi, ictimai xadimi, filosofu və müəllimi, Mirzə Ələkbər Sabirə həsr olunmuş xatirə muzeyi. Muzeyin binası Şamaxıda, M. Ə. Sabirin yaşadığı evdə (qədim Şıxminas məhəlləsində) yerləşir. Muzey Azərbaycanın görkəmli şairi M. Ə. Sabir irsinin dərindən öyrənilməsini həyata keçirən, aidiyyatı materialları toplayan, qoruyan, elmi cəhətdən araşdırılmasını təşkil edən mədəniyyət, elmi-tədqiqat müəssisəsidir.

Tarixi
------

 Mirzə Ələkbər Sabir
Muzey 1962-ci ildə şairin doğumunun 100 illiyi ilə münasibətilə yaradılmışdır. Muzey ikimərtəbəli binada yerləşir. Muzeyin köhnə binası bir mərtəbədən və 2 ekspozisiya zalıdan ibarət olmaqla yararsız vəziyyətdə idi. Bu bina 1978-ci ildə sökülərək yenidən qurulmuşdur. Yenidənqurma və bərpa işlərindən sonra muzey 1979-cu ildə yenidən ictimaiyyət üçün açılmışdır. Muzey 2017-ci ilin sentyabr ayında divarının uçması nəticəsində bağlanıb və restavrasiyası məqsədi üçün sökülüb.

Ekspozisiya
-----------

Muzeyin ümumi sahəsi 293 m2-dir. Onun 6 sərgi salonu və 1 eyvanı vardır. Birinci sərgi salonunda M. Ə. Sabirin uşaqlıq, təhsil illərinə, səyahətlərinə aid eksponatlar və şairin sabun bişirdiyi qazanın maketi nümayiş olunur. Digər salonlarda XIX–XX əsrlərə aid məişət əşyaları, muzeyə verilən hədiyyələr, M. Ə. Sabirin müasirlərinin şəkilləri, tədqiqatçılarının əsərləri, Molla Nəsrəddin jurnalının nümunələri və s. eksponatlar tamaşaçılara təqdim edilir.

Həmçinin bax
------------

* Mirzə Ələkbər Sabir Virtual Muzeyi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Şamaxı rayon Mirzə Ələkbər Sabirin Ev Muzeyi" ( (az.)). ismayilli.mctgov.az. 28 September 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 May 2018.
2. ↑  "Mirzə Ələkbər Sabirin ev muzeyi sökülüb" ( (az.)). report.az. 26 August 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 May 2018.
3. ↑  "Mirzə Ələkbər Sabirin Ev Muzeyi" ( (az.)). shamakhi.travel. 28 September 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 May 2018.
4. ↑  "Şamaxı şəhərində Sabirin ev muzeyi" ( (az.)). anl.az. 1 March 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 May 2018.
**Urmiya Universiteti** (*fars.* دانشگاه ارومیه‎‎‎) — İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının mərkəzi olan Urmiya şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Rəhim Hubnəqidir.

Tarixi
------

Urmiya Universiteti 1965-ci ildən fəaliyyət göstərir.

Tədris
------

Bu universitetdə müxtəlif sahələr üzrə 87 fənn üzrə dərslər keçirilir.

Kontingent
----------

Urmiya Universitetində 16 min 826 tələbə təhsil alır.

Universitetin 487-dən çox müəllim-professor heyəti var.

Azərbaycan dilinin tədrisi
--------------------------

Müvafiq icazənin alınmasından sonra 2017-ci ildən universitetdə bakalavr pilləsi üzrə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fənni üzrə 2 dərs tədris olunacaq. Azərbaycan dili dərsində iştirak könüllü olacaq.

Nəşrlər
-------

### "Axar su" jurnalı

2006-cı ildə Urmiya Universitetində təhsil alan tələbə qızlar "Axar su" dərgisinin çapı üçün icazə alsalar da, onun yalnız bir sayı işıq üzü görmüşdür. Bundan sonra jurnalın çapına qadağa qoyulmuşdur. Belə ki, bütün tələbələr arasında paylanılan jurnal işıq üzü görən kimi Urmiya Universitetinin rəhbərliyi və təhlükəsizlik orqanları tələbələri millətçiliyi təbliğ etməkdə günahlandıraraq dərginin növbəti sayının buraxılmasına qadağa qoymuşlar. Jurnalın işıq üzü görmüş yeganə nömrəsində Azərbaycan ədəbiyyatı və mədəniyyatı ilə bağlı yazılar dərc edilmişdir.

### "Yol" jurnalı

Universitetin tələbələri Azərbaycan və fars dillərində "Yol" ictimai-mədəni jurnalını buraxırlar. Jurnalın baş redaktoru Zəkəriya Səfaidir. Jurnalda əsasən Azərbaycanın ictimai və mədəni məsələləri ilə əlaqədar yazılar dərc edilir.

Tanınmış məzunları
------------------

* Məhəmməd Oraz
* Nadir Qazipur

Şəkilləri
---------

* Qədim binalarından biri olan Vuden binasıQədim binalarından biri olan Vuden binası
* İnzibati departamentiİnzibati departamenti
* Çarman auditoriyasıÇarman auditoriyası

Həmçinin bax
------------

* İran universitetlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  İranın bu universitetində Azərbaycan dilinin tədrisinə icazə verildi Arxivləşdirilib 2017-01-11 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 08.01.2017  (az.)
2. ↑  Directory of Open Access Journals. 2003.
3. ↑  دکتر رحیم حب نقی Arxivləşdirilib 2016-12-05 at the Wayback Machine. asatid.urmia.ac.ir  (fars.)
4. 1 2 3 4  URMİYA UNİVERSİTETİ TƏLƏBƏLƏRİNİN BURAXDIĞI «AXAR SU» JURNALININ NƏŞRİNƏ QADAĞA QOYULUB Arxivləşdirilib 2015-12-09 at the Wayback Machine. mediaforum.az, 12.01.2007
5. 1 2 3  Urmiya Universitetində buraxılan "Yol" jurnalının 3-cü sayı işıq üzü görüb Arxivləşdirilib 2018-09-10 at the Wayback Machine. dak.az, 27.04.2016  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Urmiya Universiteti ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Cənubi Azərbaycan" portalı |


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

* urmia.ac.ir — Urmiya Universitetinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Universitet ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Marağa Universiteti** (*fars.* دانشگاه مراغه‎) — İran İslam Respublikasının Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Saleh Şahabivənddir.

Tarixi
------

Marağa Universiteti 1987-ci ildən fəaliyyət göstərir.

Kontingent
----------

Marağa Universitetində min nəfərdən çox tələbə təhsil alır.

Azərbaycanşünaslıq Dərnəyi
--------------------------

Universitetdə Azərbaycanşünaslıq Dərnəyi fəaliyyət göstərir. Dərnək türk dili və ədəbiyyatının tədris edilməsi ilə bağlı xeyli cəhd göstərmiş, universitetin Mədəniyyət Şurasına çoxlu məktublar göndərmişdir. Nəhayət, dərnəyin müraciəti Mədəniyyət Şurasından Universitetin Təhsil Şurasına, oradan isə Elm, Təhqiqat və Texnologiya Nazirliyinə çatdırılıb. Sonra müraciətin cavablandırılması üzrə prosedur yenidən Universitetin Qərarçıxarma Şurasına tapşırılıb. Şura isə tələbələrin ardıcıl müraciətlərini nəzərə alaraq müraciəti dəyərləndirib və bu barədə 2016-cı ildə müsbət qərar çıxarıb.

Nəşrlər
-------

### "Elin" jurnalı

Marağa Universitetində nəşr edilən "Elin" jurnalı türkcə-farsca öyrənci dərgisidir. Onun nəşrinə 4 illik fəaliyyətindən sonra 2015-ci ildə Universitet Nəşrlərinə Nəzarət Komitəsi tərəfindən 1 illik qadağa qoyulmuşdur. O vaxta qədər jurnalda dərc edilən yazılartarix, kimlik, ədəbiyyat, ana dili və azlıq hüquqları mövzularında olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* İran universitetlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Directory of Open Access Journals. 2003.
2. 1 2 3 4  Marağa universitetində türk dili və ədəbiyyatının tədris olunacağına dair qərar qəbul olunub Arxivləşdirilib 2021-09-22 at the Wayback Machine. dak.az, 22.06.2016  (az.)
3. 1 2 3  Marağa Universitetinin türkcə-farsca dərgisinin nəşrinə qadağa qoyulub Arxivləşdirilib 2021-12-03 at the Wayback Machine. amerikaninsesi.org, 26.10.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Cənubi Azərbaycan" portalı |


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

* maragheh.ac.ir — Marağa Universitetinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Universitet ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ubanq dili** — Niger-Konqo dilləri ailəsinin Bendi dilləri qrupuna daxil olan dil. Təxminən 11 min nəfər bu dildə danışır.

Ubanq dili öz unikal xüsusiyyətinə görə dünyanın digər dillərindən fərqlənir. Belə ki, Nigeriyada eyniadlı kənddə yaşayan bu dilin daşıyıcısı olan ubanqlı kişilər və qadınlar ayrı formada danışırlar. Düzdü, oğlan uşaqları 10 yaşına kimi qadınların danışdığı dildə danışa bilər. Buna kimsə etiraz etməyəcək; ancaq oğlan uşağının 10 yaşından sonra da qadın dilində danışmağı məqsədəuyğun deyil. Əgər bir oğlan, "kişi" dilində danışırsa deməli bu uşaq artıq yeniyetmədir. Uşaq müvafiq yaşda doğru dilə keçmirsə, hesab olunur ki, deməli onda nəsə bir "anormallıq" var.

Ubanqlılar bu fərqliliklə qürur duyur və bunu Tanrının bir hədiyyəsi sayırlar. Onlar deyir ki, *"Tanrı Adəm, Həvva və Ubanq xalqını yaradıb"*.

2016-cı ildə Nigeriya Linqvistik Assosiasiyası ölkədəki 500 dildən 50-nin yaxın illərdə yox olacağını açıqlayıb. Bunların içərisində Ubanq dilidə yer alır. Ubanqlılar gələcəkdə Ubanq dili mərkəzinin qurulmasını arzu edirlər. Çünki onlar fikirləşirlər ki, dilləri öləcəksə, Ubanq xalqı da artıq yox olacaq.

Mənbə
-----

* Ubang: The Nigerian village where men and women speak different languages. bbc.co.uk, 23.08.18  (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  Ubang at Ethnologue (18th ed. 2015)

Xarici keçidlər
---------------

* Nigeriyanın Ubanq kəndində qadınlar və kişilər ayrı ayrı dillərdə danışırlar — YouTube  (az.)
**Leopold fon Zaxer-Mazox** (*alm.* Leopold Ritter von Sacher-Masoch‎; 27 yanvar 1836, Lemberq (müasir Lvov) — 9 mart 1895, Frankfurt-Mayn — Avstriya yazıçısı.

Həyatı
------

Leopold fon Zaxer-Mazoxun əsərində ədəbi növ olaraq əhvalata, struktur olaraq isə "müqavilə", "akt", "proqram" tipində mətnə uyğun gəlir. Konvensiya və tənbeh, amma eyni zamanda bədənə göstərilməli olan diqqət hakim mövqe daşıyır: "Sevgili məşuqəm, əvvəl əlinə incə bir iynə alaraq başdan-tikəcəksən … amma sabah bir tibb imtahanının var, buna görə qətiyyən iz buraxmamalısan… və sair".

Mazoxizmdə məsələ passivlik, ya da fantaziyada deyil. Passivlik vizuallaşaraq partnyorlar arasındakı aktiv bir əlaqəyə də gətirib çıxara bilər – mazoxistin köməyinə gələn sadist deyil – aktivliyi müəyyən müddət ərzində təyin olunacağı üçün aktiv – passiv əleyhdarlığı artıq "yox" vəziyyətindədir. Beləcə ən əhəmiyyətli "mazoxist" mətnlərdən biri, Leopold von Zaşer Mazoxun arvadı Vilhelmina von Zaxer-Mazoxun avtobioqrafiyası yaranmışdır.

XIX əsrin xarici siyasi feminist mətnlərindən seçilən bu avtobioqrafiya ərini əlində saxlamaq istəyən, uşaqlarını qoruma arzusuyla ərinin qəribə zövqlərinə cavab vermək məcburiyyətində qalan bir orta səviyyəli qadının dili ilə danışılır, "bədənin qadir olduqlarının kəşfi" dediyi bir həyat prosesi, feminist xarakterli bir formulla sona çatar: "Həyatda bir qadın olaraq nələrə qadir olduğumu artıq başa düşürəm". Proses təhlükəlidir, ancaq dəyəri hələ yoxlanılmamış olmasındadır.

Sad ilə Mazox ədəbiyyatının tanınmamağı, onları sinfi və coğrafi bir kartoqrafiyaya sığdıra bilməmizə də kömək edəcək – Mazox əhvalatları "həqiqi xarakterdədir". Sad isə içinə səhnə təsvirləri yerləşdirdiyi böyük teatr – roman ve siyasi pedaqoji üslubuna qaçır.

Son olaraq, sadomazoxizmin tərkibi pornoqrafik fantaziyalar dünyasından başqa bir şey deyil. İyrənc porno məhsulları fantaziyalardan yaranmış bir şeydir. Amma biz nə Sadda, nə də Zaxer-Mazoxun əsərlərində belə belə fantaziyaları görə bilmərik. Xüsusilə də Mazoxda hər bir təcrübə dilinə rast gəlirik. Bu əsərlərdə isgəncədən daha çox kəşflər və insan bədəninin qüdrətlərini, affekt vəziyyətini görürük.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Leopold fon Zaxer-Mazox ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Книги Леопольд фон Захер-Мазох в библиотеке Vita Nuova Arxivləşdirilib 2010-08-24 at the Wayback Machine
* Леопольд Захер-Мазох Arxivləşdirilib 2009-06-27 at the Wayback Machine в Энциклопедии секса
* *Полубояринова Л.* Сектантский роман Захер-Мазоха // Захер-Мазох Л. фон. Мардона: Роман. — СПб.: Азбука-классика, 2005, с. 5-20
* Во Львове открыли кафе, посвященное уроженцу города Леопольду фон Захер-Мазоху
**Kosta-Rika–Nikaraqua münasibətləri** — Kosta-Rika Respublikası ilə Nikaraqua Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Sərhəd problemi
---------------

İki ölkə arasındakı mübahisəli ərazilər
Kosta-Rika ilə Nikaraqua arasında ensiz sərhəd zolağı uğrunda mübahisələr uzun illər davam etmişdir. 100 ildən artıq davam edən həmin mübahisə 2008-ci ildə silahlı toqquşma müstəvisinə keçmişdir. Belə ki, həmin il "Google Maps"ın xəritəsində mübahisəli ərazi Nikaraquanın tərkibində göstərmişdir. Dərhal nikaraqualılar əraziyə silahlı dəstələr göndərərək, ərazini nəzarətə götürmüşlər. Cavab olaraq kosta-rikalılar da əraziyə öz hərbi dəstələrini yerləşdirmişlər.

Bundan sonra "Google" rəsmisi şirkətin xəritəçəkənlərinin 2,7 kilometrlik ərazini səhv göstərdiklərini bildirmişdir. Nikaraqualılar şirkətin üzrünü qəbul etsələr də, qoşunlarını ərazidən çıxartmaqdan imtina etmişlər. Nəticədə Nikaraqua həmin mübahisəli əraziyə nəzarət etməyə davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Ən axmaq müharibə səbəbləri - MARAQLI Arxivləşdirilib 2023-07-25 at the Wayback Machine. modern.az, 10.09.2014  (az.)

| ⛭Kosta-Rikanın xarici əlaqələri |
| --- |
| Asiya | Azərbaycan |
| Şimali Amerika | Nikaraqua |
| Digər | Kosta-Rika səfirliklərinin siyahısı • Kosta-Rikada yerləşən diplomatik nümayəndəliklər |

| ⛭Nikaraquanın xarici əlaqələri |
| --- |
| Asiya | Azərbaycan |
| Şimali Amerika | Kosta-Rika |
| Digər | Nikaraqua səfirliklərinin siyahısı • Nikaraquada yerləşən diplomatik nümayəndəliklər |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Kosta-Rika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nikaraqua ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Xəmrə** - buğda unu, maya və sudan hazırlanan, müəyyən hissəsi xəmirin yoğrulmasına, qalan hissəsi isə xəmrənin özünün təzələnməsinə (yenidən istehsalına) sərf olunan yarımfabrikatdır.

Xəmrənin hazırlanması
---------------------

Qatılığına görə xəmrə iki cür olur: qatı xəmrə, çox qatı xəmrə və maye xəmrə. 
Bütün xəmrələr əvvəlcə becərmə dövründə, sonra isə istehsalat dövründə hazırlanır.
Çovdar unundan, çovdar və buğda unları qarışığından çörək istehsalı zamanı xəmir çox qatı xəmrə ilə; dəm tətbiq et-məklə maye xəmrə ilə; dəm tətbiq etmədən maye xəmrə ilə; qa-tılaşdırılmış mayasız süd turşulu xəmrə ilə hazırlanır.
Xəmrələr tam becərmə dövrü üzrə hər bir müəssisədə müəyyənləşdirilmiş qrafik üzrə ildə 1÷2 dəfə, yaxud qaldırma qüvvəsi pisləşdikdə, turşuluğun toplanması kifayət etmədikdə, dadı və qoxusu pisləşdikdə, məcburi boş dayanmalar nəticəsində, yaxud müəyyənləşdirilmiş texnoloji rejimin pozulması zamanı digər qüsurlar meydana çıxdıqda yenidən hazırlanır .

İstinadlar
----------

1. ↑  [Eldəniz Ənvər oğlu Bayramov Xəmirin hazırlanma üsulları.-Bakı:Elm, 2011.-192 s.] (az.)
**Efiopiya təqvimi** (*amh.* የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር — *ye'Ītyōṗṗyā zemen āḳoṭaṭer*) və ya **Həbəşə təqvimi** — Efiopiyada və Efiopiya Pravoslav Kilsəsində istifadə edilən təqvim.

Misirdəki Qipti xristianlarının istifadə etdiyi təqvimə bənzəyən bu təqvim Günəşə əsaslanır. Həbəşə təqvimi və ya digər adı ilə Efiopiya təqvimi olan təqvimə əsasən Efiopiyada yeni ilin ilk günü Enkutataş (እንቁጣጣሽ) adlanır. Ölkədə həmin gün qeyri-rəsmi iş günü elan edilir. Paytaxt Əddis-Əbəbədə Yeni il mərasimləri keçirilir, məhkumlarla bağlı əfv sərəncamı verilir.

Efiopiya təqviminə əsasən il 13 aydan ibarətdir. Ayların adları Efiopiya xalqına məxsus Amhar dilində yazılır. 12 ayın hər biri bizim işlətdiyimiz təqvimdəki aylara ekvivalentdir, lakin onların hər biri 30 gündən ibarətdir. 13-cü ay isə "Pagume"(ጳጉሜ) adlanır ki, bu da yunancadan tərcümədə "qalıq, artıq" deməkdir. 13-cü ay 5 gündən və hər 4 ildən bir isə 6 gündən ibarət olur.

Həbəşə təqvimi Qriqori təqvimindən 7 il 8 ay geridədir. Ona görə də, məsələn, Qriqori təqvimi ilə 2018-ci ildə Efiopiyada 2011-ci ilin gəlişini qeyd ediblər. Bu fərqin səbəbi isə Efiopiya xristianlarının dini inancları ilə - İsa peyğəmbərin dünyaya gəlişi ilə bağlı olan fərqliliklərlə əlaqədardır. Öz əcdadlarına hörmətlə yanaşan konservativ efiopiyalılar onların inanclarını indi də davam etdirirlər.

Təqvimdə 13 ayın olmasının səbəbi kimi isə Efiopiya təqviminin Misir təqvimindən istifadə edilərək yaradılması göstərilir. Bu təqvimə görə, Efiopiyada yeni ilin hər il 11 və ya 12 sentyabr tarixlərində başlanması heç də təsadüfi deyil, belə ki, məhz ilin həmin günlərində Nil çayı özünün ən bol sulu dövrünü yaşayır və efiopiyalıların görə bu hadisə ölkəyə "yeni həyat" gətirir.

Ayların adı
-----------

መስከረም (Məskərəm)

ጥቅምት (Tıkımt)

ኅዳር (Hıdar)

ታኅሳስ (Tahsas)

ጥር (Tırr)

የካቲት (Yəkatit)

መጋቢት (Məqabit)

ሚያዝያ (Miyazya)

ግንቦት (Qınbot)

ሰኔ (Səne)

ሐምሌ (Hamle)

ነሐሴ (Nəhase)

ጳጉሜ (Paqume)

Mənbə
-----

* Efiopiya Pravoslav Kilsəsinin təqvimiArxivləşdirilib 2012-06-03 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  Afrika ölkəsində 2011-ci ilin gəlişi qeyd edilir Arxivləşdirilib 2021-10-22 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 10.09.2018  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Həbəşə təqvimi – Bizdə 2018-ci il olsa da Efiopiyada 2011-ci ilin gəlişini qeyd edirlər — YouTube
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Ramiz Cəfərov.

**Ramiz Cəfərov** (tam adı: *Cəfərov Ramiz Əli oğlu*; 19 may 1959, Qarabağlar, Noraşen rayonu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Ramiz Cəfərov 19 may 1959-cu ildə Şərur rayonunun Qarabağlar kəndində anadan olub. 1966–1976-cı illərdə Qarabağlar kənd orta məktəbində orta təhsil alıb. 1977–1979-cu illərdə sovet ordusu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə olub. Naxçıvan Dövlət Universitetində Hüquq və Beynəlxalq münasibətlər və İqtisadiyyat fakültələrində təhsil almışdır. Müxtəlif idarə və təşkilatlarda çalışıb: Qarabağlar İstehlak Cəmiyyətinin sədri, Qıvraq İstehlak Cəmiyyətinin sədri, Şərur rayon "Kəngərli" Şəkər şirkətinin direktoru (1997–2002), 2 saylı Şərur Seçki Dairəsinin sədri (2003–2004), 24 may 2004-cü ildən 31 avqust 2015-ci ilədək Kəngərli rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı kimi rəhbər vəzifələrdə işləyib. Hazırda Naxçıvan MR Həmkarlar İttifaqları Şurasında işləyir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının II, III, IV və V Qurultaylarının nümayəndəsi, Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan MR Təşkilatı Siyasi Şurasının üzvü olub.

Ailəlidir, 4 övladı var.

### İcra başçısı

Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin ilk başçısı vəzifəsində işləmişdir. O, bu vəzifəyə 24 may 2004-cü ildə təyin edilmişdir. 31 avqust 2015-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *"R. Ə. Cəfərovun Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında"*[*ölü keçid*] Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 may 2004-cü il tarixli, 1000 nömrəli **Sərəncamı**. e-qanun.az  (az.)
2. ↑  *"R. Ə. Cəfərovun Naxçıvan Muxtar Respublikası Kəngərli Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında"*[*ölü keçid*] Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 avqust 2015-ci il tarixli, 1376 nömrəli **Sərəncamı**. e-qanun.az  (az.)

| ⛭Kəngərli rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Ramiz Cəfərov (2004–2015)
* Kamal Ələkbərov (2015–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Kəngərli rayonu 19 mart 2004-cü il tarixində təşkil olunmuşdur.* |
**Vüqar Zeynalov** (tam adı: *Vüqar Teyyub oğlu Zeynalov*; 1976, Bakı) — Bakı şəhəri Səbail Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2018).

Həyatı
------

Vüqar Teyyub oğlu Zeynalov 1976-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Dövlət və Bələdiyyə idarəetməsi fakültəsinin də məzunudur.

Müxtəlif dövrlər ərzində özəl şirkətdə hüquqşünas, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan Ədəbiyyat Muzeyində baş mütəxəssis, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının "Akademiya" kitab mərkəzində direktor, Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində Muzey işində innovasiyaların tətbiqi şöbəsinin müdiri, muzeyin direktor müavini, Azərbaycan Diplomatik Akademiyasının (ADA) Kitab Mərkəzində direktor, 2012-ci ildən Nizami Kino Mərkəzinin direktoru, 2015–2018-ci illərdə isə Bakı şəhər Mədəniyyət və Turizm Baş İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 oktyabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhəri Səbail Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

Ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İcra hakimiyyətinin başçısı | Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Səbail Rayon İcra Hakimiyyəti". sabail-ih.gov.az. 2022-08-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-19.
2. ↑  V. T. Zeynalovun Bakı şəhəri Səbail Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı Arxivləşdirilib 2021-11-28 at the Wayback Machine. president.az  (az.)
**Dmitri Kryukov** (*rus.* Дмитрий Витальевич Крюков; d. 8 oktyabr 1960, Ulyanovsk, RSFSR, SSRİ – ö. 14 aprel 2009, Moskva, Rusiya) — internet axtarış sistemlərindən biri olan "Rambler"in yaradıcısı

Həyatı
------

Dmitri Kryukov 8 oktyabr 1960-cı ildə Rusiyanın Ulyanovsk şəhərində riyaziyyatçı ailəsində dünyaya göz açıb.

1964-cü ildə ailəsi Ulyanovskdan Moskva ətrafı akademiya şəhərciyinə, Puşinoya köçür. 1987-ci ildə Moskva Cihazqayırma İnstitutunun Cihazqayırma və radioelektronika fakültəsini bitirərək radio elektron aparaturanın konstruktor-texnoloqu ixtisasına yiyələnir.

O, 1990-cı ildə Berlində proqramçı və sistem administratoru sertifikatlarını alır.

1994-2005-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının Puşino Biokimya və Mikroorqanizmlərin Fiziologiyası İnstitutunda Hesablama Texnikası Mərkəzində aparıcı proqramçı işləyib.

1991-ci ildə Sergey Lısakovun rəhbərliyi altında Puşino şəhərində "Stek" (*ing.* "Stack") telekommunikasiya şirkətinin əsası qoyulur. Şirkətdə onun 4 kolleqası - Dmitri Kryukov, Viktor Voronkov, Vladimir Samoylov və Yuri Yerşov çalışırdı.

Dmitri burada işləyərək "Rambler" axtarış sistemini hazırlayır. Axtarış sisteminin yaradılması üzrə iş "Stek" şirkətinin daxili resursları hesabına maliyyələşdirilirdi.

Dmitri ilk gündən "Rambler"nin vitse-prezidenti vəzifəsini tuturdu, həmçinin Rusiyanın bir sıra internet layihələrində iştirak edirdi.

"Rambler" yaradıcısı Ümumrusiya İnternet Akademiyasının akademiki və Rusiya İnternet Akademiyasının üzvü idi.

Dmitri Kryukov 14 aprel 2009-cu ildə Moskvada, öz şirkətinin ofisində ürək tutması nəticəsində dünyasını dəyişib.

Barəsində
---------

İnternet tarixinin parlaq nümayəndələrindən biri olan Dmitri qeyri-adi şəxsiyyət və istedadlı proqramçı kimi qəbul olunurdu. Kolleqaları Dmitri Kryukovu belə xarakterizə edirlər:

> 
> 
> *"Dmitri Kryukov Runetin formalaşması dövrünün titanıdır. O, təvazökar, təmənna güdməyən və ağıllı insan idi. O qədər təvazökar ki, onun üstünlükləri və istedadı ilk baxışda gözə çarpmırdı. Onunla ünsiyyət saxlamaq çox xoş idi və onunla münaqişə etmək mümkün deyildi, o, əsəbiləşə bilmirdi".*
> 
> 
>

Həmçinin bax
------------

* Rambler

Mənbə
-----

* Cahangir Atakişiyev. "Rabitə dünyası" qəzeti. № 28 (822), 25 iyul 2014, səh. 27.  (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "В Москве скончался основатель Рамблера". Новости. Rambler. 2011-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-04-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Страница памяти Дмитрия Крюкова на сайте компании "Стек Групп"  (rus.)
* Страница на ФРИ  (rus.)
* Кем был Дмитрий Крюков для Рамблера?  (rus.)
Aerrodinmaik boruda yerləşdirilmiş təyyarə modeli
**Aerodinamik boru** bərk cismin (təyyarə, avtomobil, raket, körpü, bina və s.) hava axınının təsiri altında olduqda yaranan effektləri öyrənmək üçün işlənmiş sınaq qurğusudur. Ən geniş yayılmış aerodinamik boru qurğusu avtomobil və →təyyarələrin sınanmasıdır. Avtomobillərdə əsasən →hava müqaviməti və optimal qalxmanın qiymətləri tədqiq olunursa, təyyarələrdə daha çox məsələ ön planda durur: qanadların qalxma qüvvəsi və hava müqaviməti ilə yanaşı stabillik, idarəetmə və s.

Son zamanlar qatar və gəmilər də aerodinamik boru vasitəsilə araşdırılır. Hündür binaların və körpülərin də bu üsulla sınanması onların stabilliyini artırır. Burada nəzərə alınmalıdır ki, bərk külək altında duran tiklilərin yırğalanmaları onların məxsusi tezliklərinə yaxın tezliyə çatmasınlar. Külək burulğanını düzgün simulyasiya etmək üçün çox vaxt tiklilərlə bərabər ətraf yerlərin də modelini qurmaq lazım gəlir. Ona görə də, sınaqlar əksər hallarda kiçik ölçüdə hazırlanmış model üzərində aparılır. Yalnız avtomobillər öz orijinal ölçülərində aerodinamik boruda tədqiq oluna bilirlər. Tədqiqat obyektlərini kiçik ölçüdə hazırladıqa sınağın keçdiyi mühit heç də həmişə reallığı əks etdirmir. Problem ondadır ki, hava kiçik modellərdə özünü böyük modellərlə müqayisədə başqa cür aparır. Havanın təzyiqini və temperaturunu artırmaqla (və ya azaltmaqla) havanın xassələrini modelin xassələrinə uyğunlaşdırmaq olur. Bir çox aerodinamik borularda hava əvəzinə -160 °C soyuq olan azotla sınaq aparırlar.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.  (az.)
**Naxçıvan Muxtar Respublika Xəstəxanası** — Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı əsas səhiyyə müəssisəsi. Naxçıvan şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Bu tibb müəssisəsi 1920-ci ildən şəhər xəstəxanası kimi fəaliyyətə başlayıb. 100 çarpayılıq **Naxçıvan Birləşmiş Şəhər Xəstəxanası** 1950-ci ildən **Respublika Xəstəxanası**na çevrilib, 1957-ci ildə **N.Nərimanov adına Respublika Birləşmiş Xəstəxanası** adlanıb. Fəaliyyətdə olan indiki xəstəxana binasının tikintisinə ölkə rəhbəri Heydər Əliyevin dəstəyi ilə 1979-cu ildə başlanıb və 1987-ci ildə istifadəyə verilib.

Ötən illər ərzində bina istifadəyə yararsız hala düşdüyündən 2013-cü ilin əvvəlindən burada əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinə başlanıb və 2015-ci ildə tibb ocağı istifadəyə hazır olmuşdur. Bundan sonra 1 dekabr 2015-ci ildə dövlət başçısı İlham Əliyev burada olmuş və xəstəxananın rəmzi açılışını bildirən lenti kəsmişdir.

İnfrastrukturu
--------------

8 mərtəbəli binada yerləşən xəstəxanada tibbin ən son yenilikləri tətbiq olunur.

2015-ci ildə başa çatan əsaslı təmir və yenidənqurma işlərindən sonra 300 çarpayılıq olan xəstəxanada 14 stasionar şöbə fəaliyyət göstərir. Buraya travmatologiya, təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardım, ümumi terapiya, nevrologiya, hematologiya, göz xəstəlikləri, burun-qulaq-boğaz, endokrin xəstəliklər, urologiya, cərrahiyyə, neyrocərrahiyyə, reanimasiya və reabilitasiya şöbələri daxildir.

Xəstəxanada pulmonologiya, qastroenterologiya, hemodializ kimi 3 stasionar bölmə, həmçinin qəbul, radiologiya, laboratoriya, Konsultativ Diaqnostik Poliklinika, Mərkəzi Qan Bankı, Dərman Vasitələrinin Mərkəzləşmiş Analitik Ekspertiza Laboratoriyası şöbələri fəaliyyət göstərir. Fizioterapiya, hidroterapiya, Naftalan nefti ilə müalicə, əməliyyat bölmələri və çoxsaylı yardımçı kabinələr də var.

### Köməkçi binası

Xəstəxananın köməkçi binasında da yüksək şərait vardır. Burada MRT və digər zəruri tibbi müayinələr aparmaq mümkün olacaq.

Tibbi heyət
-----------

Xəstəxanada 130 həkim, 467 orta və kiçik tibb işçisi çalışır.

Kitabxana
---------

Xəstəxanada elmi-tibbi kitabxana da fəaliyyət göstərir. Burada tələbələr üçün 2 böyük auditoriya və 7 sinif otağı, kompüter zalı, 200 nəfərlik iclas zalı, tibb idman mərkəzi və müayinə otaqları yaradılıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublika Xəstəxanasının açılışını edib Arxivləşdirilib 2018-03-25 at the Wayback Machine. president.az, 01.12.2015  (az.)