**Auqsburq** (*alm.* Augsburg‎, *bav.* Augschburg) — Şvabiyanın paytaxtı Bavariyanın cənub-qərbindəki universitet şəhərciyi. Almaniyada Trirdən sonra ən qədim şəhər hesab olunur. 300.000 əhalisi olan, Bavariyada (Münhen və Nürnberqdən sonra) üçüncü böyük şəhərdir. Böyük elmi və sənaye mərkəzi; 1997-ci ildə, doqquz Avropa ölkəsinin qatıldığı yarışmada ən yaşıl şəhər seçilmişdir.

Adı
---

Şəhərin adı onun ilk adından — *Augusta Vindelicorum*dan gəlir, eramızdan əvvəl 15-ci ildə imperator Avqustun əmri ilə Druz və Tiberius tərəfindən hərbi düşərgə olaraq qurulmuşdur. Sonradan şəhər Roma vilayəti olan Retsiyanın mərkəzinə çevrildi və növbəti 400 il ərzində Romanın idarəçiliyi altında fəal inkişaf etdi və çiçəkləndi.

Coğrafiyası
-----------

### Yerləşməsi

Auqsburq Lex və Vertax çaylarının üzərində yerləşir. Şəhərin ən qədim hissəsi və cənub bölgələri şərqdəki Fridberq dik dağlıq əraziləri ilə qərbdəki yüksək arasında yaranan yüksək çəmənliyin ətəyinin şimalında yerləşir.

Auqsburq, «Auqsburq – Qərb Meşələri Milli Parkı» ilə həmsərhəddir. Bundan əlavə, şəhər özü yaşıllıqlarla zəngindir, bu səbəbdən 1997-ci ildə Auqsburq *"Ən canlı və yaşıl şəhər"* Avropa mükafatını almışdır. Şəhər Bavariyanın ən böyük meşə sahibidir.

Auqsburq "üç çayın şəhəri" adlanır. Lex, Vertax və Zinqolddan bəhs olunur. Lex əsas çaydır, Vertax Lexin bir qoludur, Zinqold Şərqi Allqoydan axır və Auqsburqda süni kanallar və yerli axınlar sisteminə axır.

### Aqlomerasiyası

Auqsburq aqlomerasiyası şərqdən başlayaraq saat yönündədir: Fridberq ( Ayxax-Fridberq dairəsi), Köniqsbrunn, Ştadtberqen, Noyzes, Qersthofen (hamısı — Auqsburq dairələridir). Bütün əsas yaşayış məntəqələri, Augsburg'un qurulan ərazilərinə birbaşa bitişikdir.

Bundan əlavə, Relinq, Affinq, Kissinq, Merinq və Merxinq (hamısı — Ayxax-Fridberq dairələridir), eləcə də Bobinqen, Qessertsxauzen və Didorf (hamısı Auqsburq dairələridir) ilə həmsərhəddir.

İqlimi
------

Auqsburq , Atlantikin rütubətli iqlimi və Lex vadisinin quru kontinental iqlimi arasında keçid zonasında yerləşir. Digər vacib amillər Alp və Tuna. Bütün bu amillərin təsirini nəzərə alaraq hava nisbətən qeyri-sabitdir.

Hava dövrləri: mülayim və çox soyuq olmayan qışlar və isti, lakin çox isti deyil. Qışda bitki örtüyünü qoruyan qar yanvar ayında düşür və martın ortalarına qədər qalır. Ən çox yağış yayın əvvəlində olur. Uzun quru dövrlər yayda və payızın əvvəllərində baş verir.

Föhn bütün il boyu cənubdan çox isti və quru hava cərəyanlarını Alp dağlarının alt ətəklərindən gətirir. Məşhur Bavariya mavi səması və Bavariya Alp və Allqoy qədər yüksək görünmə bu fenomen ilə əlaqələndirilir.

Orta illik temperatur təqribən 8.4 dərəcə, yağıntı 850 mm təşkil edir. 2003-cü ildə yayda temperatur 36,0 dərəcəyə çatdı, müşahidələrin başlanmasından bəri mütləq maksimum temperatur 27 iyul 1983-cü ildə qeydə alındı. Ən aşağı temperatur −28.2 °, 12 fevral 1929-cu ildə qeydə alındı.

Şiddətli fırtına Lex və Vertax bölgələrində daşqınlara səbəb olur. Bunun ən pis təsiri 1999-cu ildə, Vertaxda fırtına anbarları qırdı və bir çox məhəllə su altında qaldı.

Auqsburqda payız, Lex vadisindəki vəziyyətə görə tez-tez çox dumanlı olur. Bundan əlavə, Münhendən sonra Auqsburq Almaniyanın böyük şəhərləri arasında qar miqdarına görə ikinci yerdədir.

Ekologiyası
-----------

Şəhərdə çox sayda ağac və gül var, böyük bir botanika bağı var. 1997-ci ildə Auqsburq , doqquz Avropa ölkəsinin qatıldığı yaşıl şəhər uğrunda yarışmada qalib gəldi. Təmiz havaya çox əhəmiyyətli bir töhfə də şəhərin xeyli sayda şəxsi nəqliyyat vasitəsindən azad etdiyi yaxşı qurulmuş şəhər sərnişin nəqliyyat şəbəkəsi tərəfindən edilir. Onlar üçün, avtomobil yollarından şəhərə girişdə, ictimai nəqliyyat vasitəsi ilə istənilən yerə — avtobus və tramvayla tez gedə biləcəyiniz kəsişən dayanacaqlar var.

1996-cı ilin fevralında Auqsburq , Avropa şəhərləri Agenda-21 ittifaqına qoşuldu. Birliyin məqsədi: sənayeləşmiş şəhərlərdə 21-ci əsrin tələblərinə cavab verən ekoloji tədbirlər sistemini inkişaf etdirmək. Təkcə şəhər rəhbərliyi və şəhər bələdiyyəsi deyil, demək olar ki, bütün böyük ictimai, peşəkar və kilsə təşkilatları bu tədbirlərin müvəffəqiyyəti üçün xüsusi məsuliyyətdən öz paylarını götürdülər.

Karbonmonoksit tullantılarının azaldılması haqqında Konvensiya çərçivəsində, Avqsburqda Nəqliyyat İdarəsi, sənaye birlikləri və tikinti təşkilatlarının iştirakı ilə 70-dən çox tədbir keçirilir. Auqsburqda Almaniyada tanınan bir layihə fəaliyyət göstərir: səs-küy və havanın çirklənməsinə nəzarət üçün bir məlumat sistemi. Nəqliyyat, sənaye istehsalının və hətta idman və istirahət yerlərində qışqırıqların səs-küyü xüsusi miqyasda qiymətləndirilir və bu məlumatlar şəhərin hər yerindən toplanır. Königplatz havadakı ağır metalları da ölçür. Son 10 ildə bu göstərici 130-dan 105 ədədə enmişdir. Ölçmə stansiyalarından alınan məlumatlar səs-küy və hava çirkliliyi ilə mübarizə proqramlarının hazırlanması üçün əsasdır.

Auqsburqun su təchizatı sistemi 350.000 adama (şəhər və ətraf qəsəbələr) xidmət göstərmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. 10 il ərzində şəhərdə su sərfi gündə 200.000-dən 160.000 kubmetrə qədər azaldı. Bu iki səbəbə görə baş verdi: yeni texnologiyaların tətbiqi və suya qənaət proqramları. İstehlakın azaldılması, öz növbəsində, ildə 21 milyon kubmetr keçməklə çirklənmiş su təmizləyici sistemlərə yükü azaldır.

Ayrı-ayrı tullantı toplama sistemi son illərdə tullantıların emalının iqtisadi səmərəliliyini deyil, həm də bu prosesin ekoloji təhlükəsizliyi səviyyəsini kəskin şəkildə artırmağa imkan verdi. Xüsusi emala gedən çeşidlənmiş tullantıların miqdarı 50-100 faiz artdı və qalıqların miqdarı 10 il ərzində 60.000 tondan 45.000 tona qədər azaldı.

Əhalisi
-------

|  |
| --- |
| **Vətəndaşlığına görə Xarici Ölkə Rezidentləri** |
| Ölkə | Əhali (31.12.2017) |
| Türkiyə Türkiyə | 11,701 |
| Rumıniya Rumıniya | 7,242 |
| İtaliya İtaliya | 4,280 |
| Xorvatiya Xorvatiya | 4,123 |
| Polşa Polşa | 2,581 |
| Suriya Suriya | 2,392 |
| İraq İraq | 2,369 |
| Yunanıstan Yunanıstan | 2,129 |
| Macarıstan Macarıstan | 1,907 |
| Bosniya və Herseqovina Bosniya və Herseqovina | 1,823 |
| Rusiya Rusiya | 1,746 |
| Kosovo Kosovo | 1,650 |
| Bolqarıstan Bolqarıstan | 1,639 |
| Ukrayna Ukrayna | 1,512 |
| Serbiya Serbiya | 1,312 |
| Əfqanıstan Əfqanıstan | 1,256 |
| Cəmi | 64,627 |

Tanınmış şəxsiyyətləri
----------------------

* Bertolt Brext

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .
3. ↑  Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2018 (4. Quartal). Federal Statistical Office.
4. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
5. ↑  register of German municipalities (4th quarter 2022) (alm.). DESTATIS, 2023.
6. ↑  "Mäht die Stadt die Wiesen tot? Naturschützer klagen". Augsburger Allgemeine (alman). 2018-06-14. 2019-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-27.
7. ↑  "Аугсбург". 2012-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
8. ↑  "Strukturdaten nach Stadtbezirk" (PDF). 27 April 2019 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 June 2018.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Open Directory Project |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Qısa yəhudi · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Universalis · Müasir Ukrayna · İsveçrə tarixi |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 11862310j · GND: 4003614-5 · LCCN: n50073906 · NKC: ge134035 · SUDOC: 026359804 · VIAF: 153139306, 252184198 · WorldCat VIAF: 153139306, 252184198 |

 |

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Auqsburq*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Stadt Augsburg Arxivləşdirilib 2008-09-10 at the Wayback Machine Rəsmi vebsaytı (İngiliscə versiyası)

| ⛭Almaniya şəhərləri |
| --- |
| 1.000.000+ | Berlin • Hamburq • Münhen • Köln |  |
| 500.000+ | Bremen • Dortmund • Drezden • Düsseldorf • Essen • Frankfurt-Mayn • Hannover • Leypsiq • Nürnberq • Ştutqart |
| 200.000+ | Aaxen • Auqsburq • Bilefeld • Boxum • Bonn • Braunşveyq • Xemnits • Duysburq • Erfurt • Frayburq-im-Braysqau • Gelzenkirxen • Halle • Karlsrue • Kassel • Kil • Krefeld • Lübek • Maqdeburq • Manhaym • Mayns • Münster • Mönxenqladbax • Oberhauzen • Rostok • Visbaden • Vuppertal |
| 100.000+ | Darmştadt • Erlangen • Heydelberq • İnqolştadt • Göttingen • Potsdam • Saarbrükken • Volfsburq • Trir • Yena • Koblens |
| 50.000+ | Aalen • Baden-Baden • Bamberq • Fulda • Gissen • Hanau • Koburq • Marburq • Vetslar • Veymar • Vittenberq • Eşvayler • Şverin |
| 25.000+ | Ştaynfurt • İterzen • Vernigerode • Vismar |