recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bakulovirus
**Bakuloviruslar** *(Baculoviridae)* *–onurğasız heyvanları, başlıca olaraq buğumayaqlıları zədələyən viruslar fəsiləsi*.

2 cinsi, təqribən 100-ədək növü var. Çubuqşəkilli virus hissəcikləri (virionlar) təqribən 10 müxtəlif zülalın daxil olduğu lipoprotein qılafından və özək, yaxud nukleokapsiddən (uz. 200–450 nm, diametri 30–100 nm) ibarətdir. Sonuncu həlqəvi ikisaplı DNT molekulu (virusun genomu) və bir zülal növü ilə təmsil olunmuşdur. Genom, əksəriyyəti virionların tərkibinə daxil olmayan, lakin virusların çoxalması üçün zəruri sayılan 100–200-ədək zülalı kodlaşdırır. Virus DNT-sinin sintezi və nukleokapsidlərin əmələ gəlməsi yoluxmuş hüceyrənin nüvəsində baş verir. Bu zaman nukleokapsidlərin çoxu 15-dən artıq zülalın iştirakı ilə formalaşan spesifik törəmələr – okklyuzilər şəklində nüvə də qalır. Qalan hissədən hüceyrədən xaricə çıxan virus hissəcikləri əmələ gəlir. Virus hissəcikləri plazmatik membranların fraqmentlərini tutaraq onları öz qılaflarına birləşdirir. Bakulovirusdan gen terapiyasında genetik informasiya daşıyıcıları kimi istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 94. ISBN 978-9952-441-07-9.
**Ninami Dohaçi** (仁阿弥道八?, 1783[…] – 9 iyul 1855 və ya 1855) – yapon keramika sənətçisi. **Takahaşi Mitsutoki** və ya **Takahaşi Dohaçi** adları ilə də tanınmışdır. İmitasiya işlərinə görə məşhurlaşmışdır.

Sakura dizaynlı qab.

Həyatı
------

Ninami Dohaçi 1783-cü ildə doğulmuşdur. Onun atası da dulusçu idi. O, Okuda Eysenin şagirdi olmuşdur. Aoki Mokubey və Eyraku Hozenlə birlikdə Edo dövrünün sonunda Kioto keramikasının üç usta dulusçusundan biri hesab olunur.

Dohaçi Kioto şəhərinin bir neçə yerində (Nişi Honqan məbədi və Saqa rayonu), eləcə də, Takamatsu və Şikokuda keramika ocaqları qurmuşdur. Çin elementlərinə əhəmiyyət verən Mokubeydən fərqli olaraq o, yapon rəngləməsinə əhəmiyyət vermiş, çay mərasimində istifadə olunan qablarda ixtisaslaşmışdır. Dohaçi fiqur formasında olan buxur qutuları hazırlamışdır. O, Nonomura Ninsey və Oqata Kenzan kimi sənətçilərin işlərini, eləcə də, Koreya üslublarını və raku dulusçuluğunu dəqiq və canlı imitasiya etməsinə görə tanınmışdır.

Əsas əsərlərinə sakura və ağcaqayın dizaynlarına malik şirli qablardır. Ən məşhur işlərini Kiotonun cənub-şərqində yerləşən Fuşimiyə köçdükdən sonra hazırlamışdır.

İşləri
------

* Ağcaqayın və sakura dizaynlı qab.Ağcaqayın və sakura dizaynlı qab.
* İnsan fiquru formasında buxur qabı.İnsan fiquru formasında buxur qabı.
* Kyusu.Kyusu.
* Lotos naxışlı vaza.Lotos naxışlı vaza.
* Durna dizaynlı çay qabı.Durna dizaynlı çay qabı.
* Payız dizaynlı su qabı.Payız dizaynlı su qabı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ninnami Dōhachi // Faceted Application of Subject Terminology.
2. 1 2  Dōhachi Ninnami // CERL Thesaurus (ing.). Consortium of European Research Libraries.
3. 1 2  .
4. 1 2  Nin\\'ami D?hachi // Union List of Artist Names (ing.).
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VI cild (Niju–Saka). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 4. ISBN 0-87011-626-6. İstifadə tarixi: 24 fevral 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 1062590732 · LCCN: n78012361 · NDL: 00313197 · VIAF: 13563660 · ULAN: 500121414 · WorldCat VIAF: 13563660 |
**Qorki parkı** ― Rusiyanın Taqanroq şəhərində bələdiyyəyə aid mədəniyyət və istirahət parkı.

Tarixi
------

30 iyun 1806-cı ildə Taqanroq valisi baron Baltazar von Kampenqauzenmim əmri ilə Taqanroqun "Kimya bağı" və "botanika bağı" üçün ilk ağaclar əkildi. 1825-ci ildə Rusiya imperatoru I Aleksandr və imperatriça Elizabet Alesseyevna şəhərdə olduqları müddətdə tez-tez bağda gəzintiyə çıxdılar. Gənclik illərində və Taqanroq ziyarətlərində tez-tez bağa baş çəkən Anton Çexov bacısı Mariya Çexova yazdığı məktubların birində yazırdı: "Bağda idim. Musiqi səslənirdi. Bağ möhtəşəmdir*"*. 1895-ci ildə Avropa standartlarına uyğun planlaşdırımış yeni bağın layihəsi təsdiq edildi. 1903-cü ildə parkın əsas girişinin qarşısında I Pyotrun abidəsi qoyuldu. 

1924-cü ildə I Pyotr abidəsi sökülərək götürüldü. 1932-ci ildə bağ mədəniyyət və istirahət parkına çevrildi və 1934-cü ildə Maksim Qorkinin şərəfinə Qorki parkı adlandırıldı. 1941-1943-cü illərdə Taqanroqun işğalı zamanı park qismən məhv edildi və nasist Almaniyasının işğal qüvvələri tərəfindən qəbiristanlıq olaraq istifadə edildi. 

1963-cü ildə Taqanroqdakı Qorki Parkı "Sovet İttifaqının ən yaxşı mədəniyyət və istirahət parkı" adına layiq görülmüşdür. 2006-cı ildə Qorki parkı iki yüz illik yubileyini qeyd etdi. 2008-ci ildə Qorki parkının girişində Anton Çexovun "Kaştanka" povestinə həsr olunmuş "Misir piramidası" heykəltəraşlıq kompozisiyası qoyulmuşdur.

Qalereya
--------

* Taqanroq şəhər parkının Gimnaziya Xiyabanı ( 19-cu əsr kartpostalından görüntü)Taqanroq şəhər parkının *Gimnaziya Xiyabanı* ( 19-cu əsr kartpostalından görüntü)
* Qorki parkı 1936-cı ildə çəkilmiş fotoşəkildəQorki parkı 1936-cı ildə çəkilmiş fotoşəkildə
* Qorki parkının mərkəzi xiyabanındakı əbədi alov (2007)Qorki parkının mərkəzi xiyabanındakı əbədi alov (2007)
* "Misir piramidası" heykəltəraşlıq kompozisiyası."Misir piramidası" heykəltəraşlıq kompozisiyası.
* 31 Avqust 1943-cü ildə Taqanroqun azad edilməsindən sonra Taqanroq vətəndaşlarının görüşü keçirildiyi yerdə qyulmuş lövhə.31 Avqust 1943-cü ildə Taqanroqun azad edilməsindən sonra Taqanroq vətəndaşlarının görüşü keçirildiyi yerdə qyulmuş lövhə.
* 1943-cü ilin avqustunda Taqanroqun azad olunmasında həlak olan 3 Sovet hərbi pilotunun şərəfinə qoyulmuş abidə.1943-cü ilin avqustunda Taqanroqun azad olunmasında həlak olan 3 Sovet hərbi pilotunun şərəfinə qoyulmuş abidə.
* Maksim Qorkinin abidəsi.Maksim Qorkinin abidəsi.
* Gorki parkındakı fəvvarəGorki parkındakı fəvvarə
* Mərkəzi darvaza qarşısında yeni qoyulmuş gün saatı (2001)Mərkəzi darvaza qarşısında yeni qoyulmuş gün saatı (2001)

İstinadlar
----------

1. ↑  Чеховские места в Таганроге. Путеводитель. Таганрог, 2004
2. ↑  "Taganrog City Park celebrates its 2nd century (photos)". 2017-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-03.

Mənbə
-----

* Taganrog Encyclopedia (Энциклопедия Таганрога), 2nd edition, Taganrog, 2003
* История города Таганрога, П.П.Филевский, Москва, 1898
**Asqard** — 1600 km diametri olan Yupiter ayının Callisto üzərində ikinci ən çox zəngin quruluşu kraterdir. Bu, Norveç mifologiyasında tanrıların əsası olan Asqard adlanır. Asqardın mərkəzi hissəsi qübbəli Doh təsir kraterinin üstünlük təşkil edir.

Asqardın şimal hissəsində kiçik bir çox ringli quruluş üstünlük təşkil edir. O, Utqard (həmçinin Norse mifologiyasından) və 600 km diametrində tədbirlər görür. Utqard Callisto üzrə dördüncü ən çox ringli xüsusiyyətdir. Utqardın mərkəzi rayonunun əhəmiyyətli bir hissəsi nisbətən gənc Burr kraterinin yataqları ilə örtülmüşdür.

İstinadlar
----------



| ⛭Kallisto |
| --- |
| Geologiya | 

|  |  |
| --- | --- |
| Siyahılar | 
* Kallistonun geoloji xüsusiyyətlərinin siyahısı
* Kallistodakı kraterlərin siyahısı

 |
| Kraterlər | 
* Adlinda
* Arkad
* Asqard
	+ Burr
	+ Doh
	+ Nyord
	+ Omol
	+ Tornarsuk
	+ Utqard
* Har
* Yalkr
* Kiilut
* Lofn
* Tindr
* Valhalla
	+ Eqdir
	+ Mimir

 |
| Katenae | 
* Gomul Katena

 |

 |  |
| Tədqiqat | 

|  |  |
| --- | --- |
| Keçmiş | 
* Pioner 10
* Pioner 11
* *Voyacer 1*
* *Voyacer 2*
* *Qaliley*
* *Kassini–Hüygens*
* *Yeni üfüqlər*

 |
| Gələcək | 
* Jupiter Icy Moons Explorer

 |
| Ləğv olunmuş | 
* Jupiter Icy Moons Orbiter
* Jupiter Magnetospheric Orbiter

 |
| Təklif edilmiş | 
* Kolonizasiya

 |

 |
**Aspirantura** — ali təhsilli şəxslərin ixtisas səviyyələrinin artırılması, təhsil sisteminin ali təhsildən sonrakı növbəti hissəsi. Məzmununa və praktikasına görə konkret elmi mövzu üzrə elmi-tədqiqat işinin aparılması və yekununa görə elmim dərəcənin elmlər namizədi adının verilməsi.

Ali məktəblərin və elmi-tədqiqat mərkəzlərinin yüksək səviyyəli ali məktəb müəllimləri və elmi işçilərin hazırlanması üçün xüsusi bölməsi.
Aspirantura Sovet İttifaqı və kecmiş sosialist ölkələrinin ali təhsil sistemi üçün xarakterik idi. Müasir dövrdə o ölkələrin böyük əksəriyyəti aspirantura sistemindən imtina etmişdir. Aspirantura şəbəkəsi indi Rusiya Federasiyası və bir neçə ölkədə qalmaqdadır.

Azərbaycanda 2009-cu ildə "Təhsil haqqında" qanun qəbul edildikdən sonra aspirantura sistemi ləğv edilərək tamamilə Bolonya təhsil sisteminə uyğun doktarantura sisteminə keçilmişdir. Hal-hazrda ali və ondan sonrakı təhsil bakalavr, magistr, fəlsəfə doktoru, elmlər doktoru ardıcılllığı ilə aparılır.

Аdyunktura, klinik ordinatura
-----------------------------

* **Аdyunktura** — ali hərbi məktəblərin aspiranturası.
* **Klinik ordinatura**  — həkimlərin tibb universitetlərində və tibb elmi-tədqiqat institutlarında elmi ixtisaslarını artırma forması.

Аspirant
--------

**Аspirant** (latın dilində "aspirans ""nəyəsə can atan ") — aspiranturada təhsil alan, elmlər namizədi elmi adı almaq üçün dissertasiyasını müdafiəyə hazırlayan şəxs.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Elm** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Robert Li** (*ing.* Robert Edward Lee; 19 yanvar 1807[…] – 12 oktyabr 1870[…]) — Amerika Konfederativ Ştatlarıının generalı.

Həyatı
------

19 yanvar 1807-ci ildə ABŞ-nin Virciniya ştatının Westmoreland şəhərində dünyaya gəlmişdir.1829-cu ildə West Point hərbi məktəbini bitirmişdir.

Meksika Döyüşünə süvari zabiti olaraq qatılmış və 1861-ci ilin aprel qədər davam edən parlaq bir əsgərlik karyerası olmuşdur. Sonra ABŞ ordusundan ayrılaraq Konfederasiya ordusuna qatılmış, əvvəl Qərb Virjinya qüvvələrinin və 1861-ci ilin avqust ayından sonra da bütün Konfederasiya Ordusunu rəhbərliyinə keçmişdir. Silah, vəsait və sayı baxımından özündən çox üstün bir qüvvə qarşısında müvəffəqiyyət ilə mübarizə etmiş, ancaq, 9 aprel 1865-ci il tarixində Virjinya Appomattoxda ABŞ Ordusuna təslim olmaq məcburiyyətində qalmışdır.

Döyüşdən sonra "Prezident Vaşinqton Kolleci" nin (Sonradan Vaşinqton və Lee Kolleci) müdiri olmuşdur. 12 oktyabr 1870-ci il tarixində Virjinyanın Lexington şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Robert E. Lee // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  General Robert E. Lee's Parole and Citizenship. Milli Arxiv və Sənədlər İdarəsi (ABŞ).
4. ↑  .
5. ↑  .
**Robert Ket**, və ya **Robert Kett** (*ing.* Robert Kett, ö. 7 dekabr 1549, Norviç) — XVI əsrdə Orta İngiltərədə (Norfolk qraflığı) kəndli üsyanının rəhbəri.

1549-cu ildə çəpərləməyə qarşı İngiltərənin şərqində — Norfolk qraflığında xırda mülkədar Robert Ketin başçılığı ilə kəndli üsyanı başladı. Kəndlilər qraflığın paytaxtı Norviç şəhəri yaxınlığındakı meşədə məskən saldılar. Şəhərlilər də onlara qoşuldular. Üsyançılar Norviç şəhərini ələ keçirdilər. Kəndlilər 29 maddədən ibarət tələb hazırladılar. Onlar çəpərləmələrin dayandırılmasını, iri torpaq sahiblərinin icma örüşlərindən istifadə etmələrinin qadağan olunmasını və s. tələb edirdilər. Lakin kəndlilərin bu tələbi qəbul edilmədi. Üsyan məğlub oldu. Robert Ket edam olundu. Çəpərləmə davam etdi.

Həmçinin bax
------------

* Çəpərləmə

İstinadlar
----------

1. ↑  Oxford Dictionary of National Biography (ing.). / C. Matthew Oxford: OUP, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

* XVI-XVII əsrin birinci yarısında İngiltərə
**Robert "Bob" Heft** (19 yanvar 1941, Saqino[d], Miçiqan – 12 dekabr 2009, Saqino[d], Miçiqan) — ABŞ müəllimi, incəsənət xadimi və siyasətçisi, Ohayo ştatının Napoleon şəhərinin meri (1974–2002), ABŞ-nin indiki 50 ulduzlu bayrağının tərtibatçısı. O həmçinin, yeni bir ştatın Birləşmiş Ştatlara qoşulacağı hala hazır olmaq üçün 51 ulduzlu bayraq da tərtib etmişdir.

Bioqrafiya
----------

Robert Heft 19 yanvar 1941-ci il tarixində ABŞ-nin Miçiqan ştatı ərazisində yerləşən Saqino şəhərində anadan olmuşdur.

Heft Birləşmiş Ştatların indiki bayrağını 17 yaşında ikən Ohayo ştatının Lankaster şəhərində oxuduğu məktəbdə dərs layihəsi olaraq tərtib etmişdir. Heftin müəllimi Stenli Prett ona "B-" qiymətini vermişdir. Layihə haqqında danışan Heft müəllimi ilə razılaşdı ki, əgər onun tərtib etdiyi bayraq Birləşmiş Ştatlar Konqresi tərəfindən ABŞ-nin dövlət bayrağı qəbul edilsə, onun qiyməti qaldırılacaq. Heftin dizaynı ABŞ Prezidenti Dvayt Eyzenhaverə təqdim edilmiş 1.500 bayraq arasından seçilmişdir. Heftin müəllimi bundan sonra onun qiymətini "A"ya qaldırmışdır.

Kollecdən məzun olan Heft orta məktəb müəllimi olmuş, daha sonra isə kollec professoru kimi çalışmışdır. Əlavə olaraq, Heft 28 il Ohayo ştatının Napoleon şəhərinin meri olmuşdur.

Robert Heft 12 dekabr 2009-cu il tarixində, 68 yaşında Saqino şəhərində infarktdan vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Social Security Death Index
2. ↑  *Rasmussen, Frederik N.* "A half-century ago, new 50-star American flag debuted in Baltimore". baltimoresun.com (ingilis). The Baltimore Sun. 3 iyul 2010. October 15, 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
3. ↑  *Qriqsbi, Con.* "Napoleon Mayor Makes Pitch For City". Toledo Blade (ingilis). 1 aprel 1984. June 25, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020 – news.google.com vasitəsilə.
4. ↑  *Barber, Berri.* "The Saginaw News: Hats off to Saginaw flag designer who gave America 50 stars". mlive.com (ingilis). Michigan Live LLC. 17 dekabr 2009. December 26, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Robert Heft  (ing.) Find a Grave saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
**Bell V-22 Osprey** (*ing.* osprey — **balıq qartalı**) — özündə həm təyyarənin, həm də vertolyotun xüsusiyyətlərini birləşdirən ABŞ konvertoplanı.

1980-ci ildə İran girov böhranı ərzində baş tutmuş "Qartal caynağı" əməliyyatının uğursuzluqla nəticələnməsi ABŞ Müdafiə Nazirliyində uzun məsafə, yüksək sürətli, vertikal eniş-qalxış əməliyyatları icra edə bilən bir təyyarəyə ehtiyacın olduğunu üzə çıxardı. Nəticədə, 1981-ci ildə "Birgə istismar eniş-qalxış eksperimental təyyarə" proqramı üzərində iş başlandı. "Bell Textron Helicopter" və "Boeing Helicopters" şirkətləri arasındakı əməkdaşlıq nəticəsində 1983-cü ildə V-22 adlı təyyarələrin istehsalını təşkil etmək məqsədilə müqavilə imzalandı. Təyyarə hər iki şirkətin birgə komandası tərəfindən istehsal olunur. V-22 ilk uçuşunu 1989-cu ildə həyata keçirdi və bunun ardınca təyyarə üzərində uçuş sınaqları və dizayn dəyişikliyi baş tutdu. Hərbi məqsədli ilk tiltrotor təyyarənin istehsalı olduqca mürəkkəb və çətin olduğuna görə mütəxəssislər bunun üzərində uzun illər çalışmalı oldu.

ABŞ dəniz piyadaları korpusu 2000-ci ildə Osprey təyyarələri üçün şəxsi heyət hazırlıqlarına başladı və 2007-ci ildə bu proses tamamlandı. Bu təyyarələr CH-46 "Sea Knights" helikopterlərini əvəz etmək məqsədilə silahlanmaya qəbul edilmişdir. ABŞ dəniz piyadaları korpusu və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində xidmətə qəbul edildikdən sonra V-22 "Osprey"lər İraq, Əfqanıstan, Liviya və Küveyt üzərində bir çox hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir.

Bu uçan aparat qanadlarının qırağında qondolada yerləşən və 98 dərəcə çevrilə bilən iki Rolls-Royce T406 mühərriki ilə təchiz olunub. Üç trapesiyavari pərvazı olan vint, öz aralarında qanadın içində keçən sinxronizə edən şaftla bağlıdır. Həmin şaft həmçinin uçan aparatın bir mühərriklə otuzdurulması imkanını təmin edir. Konstruksiyanın çəkisinin azaldılması məqsədi ilə aparatın 70% (5700 kq) kömür və şüşəplasik əsasında epoksid bağlayıcısı olan kompozit materialından istehsal olunur ki, bu da onun çəkisini metal analoqundan 1/4 dəfə yüngül edir.

ABŞ dəniz piyadaları korpusu əsgərləri V-22 konvertoplanından atılarkən

Həmçinin bax
------------

* Hərbi nəqliyyat təyyarəsi
* ABŞ dəniz piyadaları korpusu
* ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri

İstinadlar
----------

1. ↑  Berard, Yamil. "Bell to lay off 325 workers as V-22 orders decline Arxivləşdirilib 2014-05-17 at Archive.today"
2. ↑  "Department of Defense, Fiscal Year (FY) 2013 President's Budget Submission, Aircraft Procurement, Navy, Vol. 1–57." Arxivləşdirilib 2012-06-19 at the Wayback Machine *U.S. Department of the Navy,* fevral 2012

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Bell V-22 Osprey*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Official Boeing V-22 site
* Official Bell V-22 site
* V-22 Osprey history on Navy.mil
* CV-22 fact sheet on USAF site
* V-22 page on GlobalSecurity.org
* "The V-22 Osprey", Documentary on the V-22 In Iraq
Sumqayıt şəhər MKS-nin H. Z. Tağıyev adına 7 saylı uşaq kitabxana-filialı 1969-cu ildə açılıb. 1991-ci ildən H. Z. Tağıyevin adını daşıyır. Sahəsi 150 kv.m-dir. Sumqayıt şəhər Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin tabeliyindədir. Kütləvi kitabxana olaraq əsasən kiçik yaşlı oxuculara xidmət edir.

2003-cü ildə 7 saylı uşaq kitabxana-filialının böyük bir hissəsi alman dili mərkəzinə verilib.

2006-cı ildə kitabxana şəhər Bələdiyyəsinin yaxından köməyi ilə əsaslı təmir edilib. Kitabxanada kompüterləşdirilmiş infrastruktur qurulmuş, oxucuların internetdən sərbəst istifadəsi üçün ödənişsiz WI-FI zonası yaradılmış, kitabxana kompüter, printer və digər avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur.

2014-cü ilin hesabatına görə H. Z. Tağıyev adına 7 saylı uşaq kitabxana-filialın fondu 26713 nüsxə, fonda daxil olan yeni ədəbiyyatın sayı 153 nüsxə, oxucusu 4005 nəfər, kitab verilişi 55003 nüsxə, oxucuların kitabxanaya gəlişi 42341 nəfərdir.

İl ərzində kitabxana filialda oxucu mütaliəsinə rəhbərlik məqsədilə əlamətdar günlər və yubileylər, müxtəlif aktual mövzularla bağlı sərgilər, səhərciklər, ədəbi-bədii gecələr, şeir dəqiqələri, biblioqrafik xülasə və mətbuat xülasələri, danışan kitablar və s. tədbirlər keçirilmişdir. Belə ki, kitabxanada il ərzində uşaq hüquqlarının tanınması və qorunması ilə bağlı "Hüquqlarımızı bilirikmi"adlı dəyirmi masa, 9 May Qələbə günü ilə əlaqədar "Unudulmayan qəhrəmanlıq", 1 iyun Uşaqların Beynəlxalq Müdafiə günü münasibətilə "Ömrün əlvan çiçələri"adlı səhərcık, Dövlət Bayrağı günü ilə əlaqədar "Qalxan bayraq enən deyil"adlı şeir dəqiqələri, estetik tərbiyə mövzusunda "Ay can,ay can gəldi qış "Hikmət Ziyanın 90 illiyi ilə bağlı "Həyatı işıqlandıran poeziya", Abbas Səhhətin 140 illiyi ilə əlaqədar "Ölərəm əldən əgər getsə Vətən", Hüseyn Arifin 90 illiyi ilə əlaqədar "Dünya fikir dünyasıdır" və daha neçə-neçə maraqlı tədbir keçirilmişdir.

Kitabxana öz işini 3,5, 14, 15, 25, 27, 37 saylı məktəb, «İstedad» liseyi, 45 saylı uşaq bağçası, UYYM, Gənclər, İdman və Turizm Baş İdarəsi, Poeziya klubu ilə əlaqəli qurub.
**Səmənd Əliyeviç Siyabəndov** (*rus.* Саманд Алиевич Сиабандов; 20 noyabr 1909, Qars vilayəti, Qafqaz diyarı – 14 noyabr 1989, İrəvan) — kürd əsilli SSRİ hərbçisi. O, 1-ci Belarus Cəbhəsinin 48-ci Ordusunun 217-ci Uneç atıcı diviziyasının 755-ci atıcı alayının komandirinin siyasi məsələlər üzrə müavini, polkovnik-leytenant kimi xidmət etmişdir. Siyabəndov Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Həyatı
------

Səmənd Əliyeviç Siyabəndov 20 noyabr 1909-cu ildə Rusiya imperiyasında, Qars vilayətinin Asancan kəndində (indiki Türkiyə) kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Milliyyətcə yezidi kürdlərindən idi. Leninqrad Sovet Şərqşünaslıq İnstitutunu bitirmişdir. 1931-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. Ermənistan Kommunist Partiyası Alagöz rayon komitəsinin 1-ci katibi kimi xidmət etmişdir. Böyük Vətən müharibəsinin əvvəlində Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Lenin kurslarının tələbəsi olmuşdur.

28 iyun 1941-ci ildən Qırmızı Orduda xidmət etmişdir. Döyüş əməliyyatlarında iştirak etdiyi müddətdə atıcı diviziyanın siyasi şöbəsinin təlimatçısı, atıcı alayının hərbi komissarı, atıcı alayının komandirinin siyasi işlər üzrə müavini, diviziyanın siyasi şöbəsinin rəisi olmuşdur. Qərb, Bryansk, Belorusiya, 1 -ci, 2 -ci və 3- cü Belarus cəbhələrində döyüşmüşdür. Döyüşdə iki dəfə yaralanmışdır.

SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 24 mart 1945-ci il tarixli Fərmanı ilə faşist işğalçılarına qarşı mübarizə cəbhəsində komandanlığın döyüş tapşırıqlarını nümunəvi yerinə yetirdiyinə və eyni zamanda göstərdiyi şücaət və qəhrəmanlığa görə, polkovnik-leytenant Siyabəndov Səmənd Əliyeviç "Lenin" ordeni və "Qızıl ulduz" medalına, həmçinin Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Əsərləri
--------

* Армяно-курдский словарь. Ереван, 1959.
* Сиабанд и Хадже. Ереван, 1959.
* Счастливая жизнь. Ереван, 1966.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Samand Aliyevich Siabandov // TracesOfWar.
2. ↑  *admin.* "Езиды в Великой Отечественной Войне" (rus). ÊzîdîPress - Russian. 2015-05-09. 2018-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-10.
3. 1 2  Чатоев Х. М. Курды — участники Великой Отечественной войны, Ереван, 1979.
4. ↑  Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
**Valeri Ulyanişşev** (27 dekabr 1898, Voronej - 6 dekabr 1994) — Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1972), Dövlət mükafatı laureatı, Əməkdar elm xadimi (1974), biologiya elmləri doktoru, professor (1952), akademik

Həyatı
------

Valeri Ulyanişşev 27 dekabr 1898-ci il Voronej şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1924-cü ildə Voronej Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda almışdır.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Valeri Ulyanişşev əmək fəaliyyətinə 1925-ci ildə rus mikoloqu, Rusiyada göbələklərin ilk təyin­edicisinin tərtibçisi və Rusiya EA-nın müx­bir üzvü A.A.Yaçevskinin Mikoloji labo­rato­ri­ya­sında laborant vəzifəsin­də başla­mışdır. Daha sonra 1927-ci ildə mədəni bitkilərin xəstəlik törədicilərini öyrənmək məqsədi ilə Azərbaycan SSR Torpaq Xalq Komissarlığının xahişi ilə Azərbaycana dəvət edilmiş və elə həmin ildən Zaqafqaziya Xalq Komissarlığının Bitkilərin mühafizəsi şö­bə­sində Fitopatologiya laboratoriyasının əsasını qoymuş və ona rəhbərlik etmişdir. 1937-ci ildə işləmək üçün Botanika İnstitutuna dəvət olunan V.İ.Ulyanişev İbtidai bitki­lərin sistematikası şöbəsinin əsasını qoymuş və 1992-ci ilədək şöbəyə rəh­bərlik etmiş.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Valeri Ulyanişşev Azərbaycanın mikroflorasına dair fundamental araşdırmalar aparmış, bu sahədə mühüm nailiyyətləri ilə respublikada biologiya elminin aktual problemlərinin öyrənilməsinə, eləcə də kənd təsərrüfatı üçün böyük əhəmiyyətə malik bir sıra məsələlərin həllinə sanballı töhfələr vermişdir

Valeri Ulyanişşev 1940-cı ildə fəlsəfə doktoru, 1952-ci ildə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1952-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. O, 1968-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü, 1972-ci ildə həqiqi üzvü seçilmişdir. Valeri Ulyanişşevin rəhbərliyi altında 12 fəlsəfə və 3 elmlər doktoru hazır­lanmışdır.

Kitabları
---------

* "Azərbaycan mikoflorası"
* "SSRİ sürmə göbələklərinin təyinedicisi" (1968-1978)
* "SSRİ pas gö­bə­lək­lərinin təyinedi­cisi" (akademik V.F.Kupr­eviçlə birlikdə)

Vəfatı
------

Valeri Ulyanişşev 6 dekabr 1994-cü ildə vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* Lenin mükafatı (1964)
* "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni
* Əməkdar elm xadimi (1974)

Xatirəsi
--------

23 noyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Akademik V.İ.Ulyanişşevin 120 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *president.az.* "*"Akademik V.İ.Ulyanişşevin 120 illiyinin qeyd edilməsi haqqında"* [[Azərbaycan Respublikası Prezidenti]]nin [[23 noyabr]] [[2018-ci il]] tarixli [[Sərəncam]]ı" (az.). president.az. 23.11.2018. İstifadə tarixi: 2018-11-23.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Ulyanişev Valeriy Ivanoviç" (Azərbaycan). science.gov.az. 15-09-2021 tarixində arxivləşdirilib.
**Valentina Starikova** (başq. Старикова Валентина Ивановна; 24 fevral 1949, Ufa, Başqırd MSSR, RSFSR, SSRİ) — rus pianoçu, incəsənət işçisi, musiqi müəllimi. Başqırdıstan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi, M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dosenti, beynəlxalq və ümumrusiya müsabiqələri laureatı, Başqırdıstan Respublikası Orta Xüsusi Musiqi Kollecinin müəllimi. Bir sıra beynəlxalq musiqi müsabiqələrinin münsiflər heyətinin üzvü.

Bioqrafiyası
------------

İlk musiqi təhsilini M. V. Şatalovun sinfində almışdır. Ufa İncəsənət Məktəbində G. Neyhausun tələbəsi Valeri Petroviç Starodubrovskinin sinfində oxumdur. 1973-cü ildə Zaqir İsmaqilov adına Ufa Dövlət İncəsənət İnstitutundan (Aleksandr Davidoviç Frankın sinfi) məzun olur. Zaqir İsmaqilov adına Ufa Dövlət İncəsənət İnstitutudə dərs deyir, pedaqoji işini M. Akmulla adına Başqırdıstan Dövlət Pedaqoji Universiteti və Orta ixtisas musiqi kollecində davam etdirir.

Yaradıcılığı və tədris fəaliyyəti
---------------------------------

Rusiyada aparıcı fortepiano müəllim-metodistlərindən biridir. Fəaliyyəti dövründə Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti Sergey Çipenko, Başqırdısrtan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçiləri İldar Xisamutdinov, Tatyana Lonşçakova və Aleksandr Vorotnik, pianoçular Li Sion da daxil olmaqla 60-dan çox beynəlxalq və ümumrusiya müsabiqəsi laureatını yetişdirmişdir. Məzunları Başqırdistanın bir çox şəhərlərində, bütün Rusiyada, yaxın və uzaq xaricdə dərs deyir və konsert verirlər. Hamı üçün "Musiqi Məktəbinin həmtəsisçisi və müəllimidir".
Pianoçuların Beynəlxalq Müsabiqəsi və Pianino Ansamblları kimi pianoçuların beynəlxalq musiqi müsabiqələrinin münsiflər heyətinin üzvüdür.
Piano çalma sənətinin tədrisi sahəsində bir çox metodik nəşrlərin müəllifidir. Vladimir Spivakovun beynəlxalq fondunun daimi tərəfdaşıdır.

Mükafatlar və fəxri adlar
-------------------------

Beynəlxalq, Ümumrusiya və respublika müsabiqələri laureatı, Başqırdıstan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi. SSRİ Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Mükəmməl işinə görə" döş nişanı ilə təltif edilmişdir. 2012-ci ildə Qran Pri alan tələbə Li Sionun hazırlanması üçün beynəlxalq münsiflərin qərarı ilə "Ən yaxşı müəllim" xüsusi diplomuna layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Газета «Вечерняя Уфа» 24.02.2014". 2021-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
2. ↑  "«Кореянка из Уфы покоряет Вену»". 2016-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
3. ↑  "ИА «Башинформ» В Уфе музыке будут учить людей всех возрастов". 2021-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
4. ↑  "Международный благотворительный фонд Владимира Спивакова". 2016-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-19.
5. ↑  "Преподаватели и студенты БГПУ одержали победу в музыкальном конкурсе-фестивале". 2016-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-19.
**Massimo Ambrosini** (it. Massimo Ambrosini ; 29 may 1977[…], Pezaro, Marke) — İtaliyalı keçmiş futbolçu. Yarımüdafiəçi kimi çıxış edib.

Klub karyerası
--------------

Massimo "Çezena" futbol məktəbinin yetirməsidir. Bu klubda o, daha sonra 17 yaşında peşəkar futbolda debüt edir. Klubdakı ilk mövsümünü kifayət qədər yüksək səviyyədə keçirərək (25 oyun), "Milan" klubuna transfer edilir.

San Siroda ilk iki mövsümdə cəmi 18 çempionat oyunundan sonra Ambrosini, bir mövsüm icarə əsasında "Viçentsa" klubunda oynayır. Həmin mövsüm Massimonun yeni komandası Kuboklar Kubokunun yarımfinalına yüksəlir. Bu uğurlu mövsümdən sonra Ambrosini "Milan"a qayıdır və burada komandanın əsas heyətində yer alaraq ilk mövsümdə klubu ilə Skudetto qazanır.

Hər mövsüm oyununu bir azda yaxşılaşdıran Ambrosini İtaliya millisinə dəvət alır və milli komanda ilə Avro 2000-də iştirak edir və burada komandası ilə birlikdə turnirin finalına yüksəlir.

18 mövsüm keçirdiyi "Milan"ın heyətində 2009-cu ildə kapitan olur. Massimo "Milan" ilə, Çempionlar Liqasının qalibi (2003, 2007), Avropa Superkubokunun qalibi (2003, 2007), İtaliya Kubokunun qalibi (2003), İtaliya çempionu (1996, 1999, 2004, 2011) və İtaliya Super Kubokunun qalibi (2011) olur.

İtaliyalı futbolçunun karyerası, bəlkə də, daha parlaq ola bilərdi, lakin tez-tez alınan zədələr oyunçunun öz bacarıqlarını tam şəkildə ortaya qoymasına mane olur. Xüsusən də bu zədələrə görə o, nə 2002-ci il Dünya Kubokunda, nə də 2006-cı ildə Dünya Kubokunda oynaya bilmir.

Avro 2008-də İtaliya millisinin bütün oyunlarında iştirak edib.

2012-ci ildə Ambrosini.

Uğurları
--------

**Milan**

* İtaliya çempionu (4): 1995/96, 1998/99, 2003/04, 2010/11
* İtaliya kubokunun qalibi (1): 2002/03
* İtaliya Superkubokunun qalibi (1): 2011
* Çempionlar Liqasının qalibi (2): 2002/03, 2006/07
* UEFA Superkubokunun qalibi (2): 2003, 2007
* Klublararası Dünya Kubokunun qalibi: 2007

**İtaliya millisi**

* Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı (1): 2000

İstinadlar
----------

1. 1 2  Massimo Ambrosini // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  MASSIMO AMBROSINI // Argentine Soccer Database (isp.).

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AIC · AS.com · BDFA · eu-football.info (oyunçu) · FootballDatabase.eu · Kooora · National Football Teams.com · Olympedia · Soccerbase (oyunçu) · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · TuttoCalciatori.Net (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · УЕФА |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Munzinger |
| Normativ yoxlama | GTAA: 76831 |
**Necmiye Paqaruşa** (alb. Nexhmije Pagarusha 7 may 1933 – 7 fevral 2020, Priştina) — Yuqoslaviyadan olan kosovolu müğənni və aktrisa (etnik Kosovo albanı), çox vaxt "Alban musiqisinin kraliçası" adlanırılırdı.

Bioqrafiyası
------------

Kosovanın Malishevo yaxınlığındakı kiçik Paqaruşa kəndində anadan olmuşdur. Doğma şəhərində ibtidai məktəbi bitirdikdən sonra Belqrada gedir, burada üç il musiqi məktəbində solo ifa sinfində oxuyur. Musiqi karyerasına 1948-ci ildə Priştina Radiosunda müğənni kimi başlamışdır.

Təxminən qırx illik musiqi karyerası ərzində müğənni xalq musiqisindən tutmuş klassik və opera hissələrinə qədər müxtəlif janrlarda əsərlər ifa etmişdir. Əsərini tərifləyən musiqi tənqidçilərinin rəylərində o, müxtəlif ləqəblər alır: "Kosovo bülbülü" (alb. Bilbili i Kosovës), "Alban musiqisinin kraliçası", "Madam Butterfly" və b.
O, təkcə Kosovoda deyil, digər Avropa ölkələrində və bölgələrdə, o cümlədən Albaniya, Makedoniya Respublikası və Bosniya və Herseqovina, Bolqarıstan və sairələrdə çox məşhur idi. Kosovoda "Əsrin İfaçısı" fəxri adına layiq görülüb (Alb. alb. Këngëtare e shekullit)

Bareşa kompozisiyası müğənninin ən populyar mahnılarından biridir. Musiqini Necmiyenin həyat yoldaşı Recco Mulliki yazmış, mətnin müəllifi isə Rifat Kukay idi. Bundan əlavə, Paqaruşa müxtəlif tamaşalarda və filmlərdə çox rol oynamış və aktyorluq fəaliyyətinə görə bir çox mükafatlar almışdır.

Paqaruşa 1984-cü ildə Sarayevoda böyük bir konsert keçirdikdən sonra musiqi karyerasına son qoyur. 2000-ci ildə səhnədən ayrıldıqdan 16 il sonra, bir alban televiziya şousunda Për ty mahnısını ifa edərək qısa bir müddət səhnəyə qayıdır. Son illərdə Priştinadakı Radio Kosova və Radio Blue Sky radiolarında böyük bir musiqi məsləhətçisi olaraq çalışmışdır.

2012-ci ilin noyabr ayında Albaniya Prezidentinin əlindən Buyar Nişani "Millətin Fəxri" ordenini alır (alb. Nderi i Kombit).
Kosovo bülbülü 2020-ci ilin fevral ayının 7-də bu dünyaya əbədi olaraq gözlərini yumur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Biografia: Nexhmije Pagarusha". 2015-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
2. ↑  "Nexhmije Pagarusha". 2016-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-18.
3. ↑  "Nderi i Kombit", Nexhmije Pagarusha (Albanian), Gazeta Express, 2012-11-29, 2013-11-03 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: Nov 04,2013 Arxiv surəti 3 noyabr 2013 tarixindən Wayback Machine saytında
**Məryəm Fərəməz qızı Mahmudbəyova** (2 yanvar 1921, Naxçıvan – 1992, Bakı) — tibb elmləri doktoru (1966), əməkdar həkim (1973).

Həyatı
------

Məryəm Fərəməz qızı Mahmudbəyova 1921-ci il yanvar ayının 2-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.

O, 1953-cü ildə Q.M.Musabəyov adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Virusologiya və Gigiyena İnstitutunda işləmiş, 1966-cı ildə tibb elmləri doktoru, 1976-1979cu illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Qanköçürmə və Hemotologiya İnstitutunda "İmmun-hemotologiya" şöbəsinin müdiri olmuşdur. Tədqiqatı müasir təbabətin aktual məsələlərinin (bioloji aktivliyi yüksək olan mikro-molekulların, zülalların, nuklein turşusunun həll olunan antigen fraksiyalarının) öyrənilməsinə həsr olunmuşdur.

Musabəyovanın antigen quruluşa aid tədqiqatlarından immun preparatların istehsal texnologiyası sahəsində, habelə x əstəliklərin profilaktika və diaqnostikasında geniş istifadə edilir.

1973-cü ildə Azərbaycanın Əməkdar həkimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

M.Mahmudbəyova 1992-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mahmudbəyova Məryəm //Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası: 10 cilddə.- Bakı: ASE.- C.6.- S.396.
**Mərsiyə** — ərəbcə matəm şeiri deməkdir. Qəsidənin klassik ədəbiyyatında geniş yayılmış bu növündə daha çox görkəmli şəxsiyyətlərin - müqəddəslərin, hökmdarların, qəhrəmanların, sənətkarların ölümündən doğan qəm, kədər hisləri əks olunur.

Orta çağdan başlayan Azərbaycan əruz şerində İslama, məxsusən Həzrəti İmam Hüseynə (ə) olan sonsuz sevginin, məhəbbətin nəticəsindən əmələ gələn mərsiyə janrı geniş miqyasda formalaşmağa başladı. Bu baxımdan o dövrün imanlı şairləri əsasən mərsiyə yazmağa üstünlük verirdilər. Bu cərəyan Əruz şairləri arasında o dərəcədə olmasa da, bu gün də var.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
**Vətəndaşlıq haqqında Avropa Konvensiyası** (*ing.* European Convention on Nationality) — 1997-ci ildə qəbul edilmiş və 2000-ci ildə qüvvəyə minmiş Avropa Şurası konvensiyası. Vətəndaşlığın əldə edilməsi, itirilməsi və bərpası üçün şərtləri və prosedurları, dövlətlərin varisliyi və ya çoxlu vətəndaşlıq vəziyyətində fəaliyyət prinsiplərini tənzimləyir. 2016-cı il üçün Ukrayna da daxil olmaqla 20 əyalət konvensiyanın tərəfdarıdır; Rusiya da daxil olmaqla daha 9 nəfər imzaladı. Latviya konvensiyanı imzaladı, lakin 2012-ci ildə Seym ratifikasiyanı rədd etdi.

Statusu
-------

  Təsdiq edildi
  İmza təsdiqlənmədi
  İmzalamayıb
  Avropa Şurasının üzvü deyil
6 mart 2014-cü il tarixinə aşağıdakı ölkələr Konvensiyanı imzaladı və ya təsdiqlədi:

Avropa Vətəndaşlıq Konvensiyasının statusu| İmzalayan | İmzalanmış | Təsdiq edildi | Qüvvədədir |
| --- | --- | --- | --- |
| Albaniya Albaniya | HəY | HəY | HəY |
| Avstriya Avstriya | HəY | HəY | HəY |
| Bosniya və Herseqovina Bosniya və Herseqovina | HəY | HəY | HəY |
| Bolqarıstan Bolqarıstan | HəY | HəY | HəY |
| Xorvatiya Xorvatiya | HəY |  |  |
| Çexoslovakiya Çexoslovakiya | HəY | HəY | HəY |
| Danimarka Danimarka | HəY | HəY | HəY |
| Finlandiya Finlandiya | HəY | HəY | HəY |
| Fransa Fransa | HəY |  |  |
| Almaniya Almaniya | HəY | HəY | HəY |
| Yunanıstan Yunanıstan | HəY |  |  |
| Macarıstan Macarıstan | HəY | HəY | HəY |
| İslandiya İslandiya | HəY | HəY | HəY |
| İtaliya İtaliya | HəY |  |  |
| Latviya Latviya | HəY |  |  |
| Lüksemburq Lüksemburq | HəY |  |  |
| Malta Malta | HəY |  |  |
| Moldova Moldova | HəY | HəY | HəY |
| Monteneqro Monteneqro | HəY | HəY | HəY |
| Niderland Niderland | HəY | HəY | HəY |
| Norveç Norveç | HəY | HəY | HəY |
| Polşa Polşa | HəY |  |  |
| Portuqaliya Portuqaliya | HəY | HəY | HəY |
| Rumıniya Rumıniya | HəY | HəY | HəY |
| Rusiya Rusiya | HəY |  |  |
| Slovakiya Slovakiya | HəY | HəY | HəY |
| İsveç İsveç | HəY | HəY | HəY |
| Şimali Makedoniya Şimali Makedoniya | HəY | HəY | HəY |
| Ukrayna Ukrayna | HəY | HəY | HəY |

İstinadlar
----------

1. ↑  "European Convention on Nationality: Status". Council of Europe. 2014-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-16.

Xarici keçidlər
---------------

* Konvensiyanın mətni və izahlı hesabatı
* İmzalayan və təsdiqləyən dövlətlər
**Çin–Myanma münasibətləri** — Çin Xalq Respublikası ilə Myanma arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.

Çin Myanma ilə münasibətlərə xüsusi diqqət yetirir. Rəsmi Pekinin Hind okeanına çıxışını təmin edən Myanma ilə münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bundan əlavə, Myanma Çinin enerji daşınmasında gərgin Malakka boğazına alternativ nəqliyyat yolu ilə də təmin edilməsinə şərait yaradır. Ona görə də Çin bu ölkə ilə münasibətlərin möhkəmləndirilməsində daim maraqlıdır.

Myanmada baş verən daxili ictimai-siyasi proseslər, hakimiyyəti hərbçilərin ələ alması bu ölkənin Qərb dövlətləri tərəfindən təcrid olunmasına, 1997-ci ildən isə ona qarşı sanksiyaların tətbiqinə səbəb olmuşdur. Lakin əvəzində elə həmin il Myanma ASEAN-a üzv qəbul olunmuşdur. Yaranmış şərait Çin üçün olduqca əlverişli idi. Nəticədə ÇXR Myanmanın əsas müttəfiqinə çevrildi. Rəsmi Pekin Myanma-Qərb münasibətlərinin soyuqlaşmasından öz maraqlarını reallaşdırmaq naminə bacarıqla istifadə etdi. Həmin zamandan etibarən bu iki ölkə arasında yüksək səviyyəli görüşlər mütəmadi olaraq keçirilir. 2010-cu ildə ÇXR-in baş naziri Ven Tszyabao və az sonra ÇXR-in Sədri Hu Tszintaonun bu ölkəyə səfəri Çin və Myanma arasında əlaqələrin genişlənməsinə daha bir təkan verdi.

Hərbi əməkdaşlıq
----------------

Myanma ilə iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi ilə yanaşı, Çin tərəfindən bu ölkəyə edilən hərbi yardımlar da artır. Çinin Myanmaya hərbi yardımları xüsusilə Hindistan və ABŞ-nin narahatlığına səbəb olmuşdur. Çünki Hindistanı təkcə Myanmanın qaz ehtiyatları deyil, öz enerji təhlükəsizliyi də narahat edir. ABŞ isə ümumiyyətlə, Çinin regiondakı aktivliyindən, eyni zamanda da Myanma kimi strateji əhəmiyyətli və qaz ehtiyatına malik əraziyə nəzarət etməsindən narazıdır. ABŞ-də belə hesab edirlər ki, Çin ilə Myanma arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq ABŞ-nin maraqlarına ziyan vurur.

Myanma ilə hərbi əməkdaşlıq Çinə bu ölkənin sahilindəki hərbi obyektlərə çıxış imkanı yaradır. Çinin məqsədi Malakka körfəzinə nəzarəti əldə saxlamaqdır. Bu isə Çinə Yaponiyanın Yaxın Şərq neftinə və Avropa bazarlarına çıxışını nəzarətdə saxlamaq imkanı verir. Nəticədə Çin başlıca rəqiblərindən biri olan Yaponiyanın dünya bazarlarına çıxışına əngəllər törətmiş olur.

Ədəbiyyat
---------

* Rza Talıbov. Asiya ölkələri beynəlxalq münasibətlər sistemində Bakı, "Elm və təhsil", 2015, 312 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Матвеева Д.В.* "Отношения между Китаем и Маями в контексте энергетической дипломатии KHP" (PDF) (rus). İstifadə tarixi: 2017-08-18.[*ölü keçid*]
2. ↑  *Василенко И.А.* "Геополитика современного мира. М." (rus). 2002.  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)
**Şəddadilərin sikkələri** — Şəddadilər dövlətində pul təsərrüfatında istifadə olunan sikkələr

  

  

AMEA Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Numizmatika Fondunda Şəddadilər (951–1174) dövrünə aid dirhəmlər "gümüş böhranı" adlandırılan uyğun dövrün Azərbaycan zərbxanarı və Yaxın Şərqin pul dövriyyəsi haqqında məlumat toplamağa yardım edir.

Səciyyəvi xüsusiyyətləri
------------------------

Aversin mərkəzi hissəsinə — "tovhid" ifadələri, Abbasi xəlifəsinin titulu, ətrafına hicri tarixinə müvafiq zərb ili və zərbxana; reversin mərkəzi hissəsinə -Muhəmməd rəsulullah, Şəddadi əmirinin titulu və adı, ətrafına — Quran ayəsinin ("Tövbə" surəsi, ayə 33) həkk edildiyi belə dirhəmlər Gəncə, Ani, Dəbil və d.zərbxanalarda istehsal edilmişdir. Belə tapıntılar Bərdə və Qəbələ rayonlarında aşkarlanmışdır.

Şəkil 1. Şəddadilər. I Fədl bin Muhəmməd (375–422 = 985–1031), Gəncə,404 = 1048, gümüş dirhəm, 4,2 q

Şəkil 2. Şəddadilər. II Əli bin Musa əl-Ləşkəri (425 – 441 = 1033–1049), Gəncə, gümüş dirhəm, 3,36 q

Həmçinin bax
------------

* Elxanilər sikkələri

İstinadlar
----------

1. ↑  "AzərTAc". 2020-11-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-30.
**Şəfiqə Alxas qızı Eyvazova** (9 mart 1947, Bakı) — Azərbaycan kamançaçalanı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).

Həyatı
------

Eyvazova Şəfiqə Alxas qızı 9 mart 1947-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. 1963–1976-cı illərdə Azərbaycan Teleradio Verilişləri Şirkətinin xalq çalğı alətləri orkestri və Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi ansamblın (hazırda Ə. Dadaşov adına) solisti olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

1965-ci ildən solo konsertlərlə çıxış edir. Repertuarına "Rast", "Cahargah", "Rahab", "Şur", "Şüştər" və s. muğamlar, Azərbaycanın və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərləri daxildir. SSRİ xalqlarının folklor musiqisi festivalında (1978, Bişkek; 1979, Moskva), musiqişünasların Beynəlxalq simpoziumunda (1987, Səmərqənd), eləcə də YUNESKO xətti ilə ABŞ-də keçirilən "Şərq xalqlarının musiqi folkloru" festivalında (1988, Alim Qasımov və Ramiz Quliyevlə birgə) iştirak etmişdir.

1974-cü ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) dərs deyir. Eyvazova bir çox xarici ölkələrdə (ABŞ, İsveçrə, Almaniya, Fransa, Polşa, Belçika, İtaliya, Əfqanıstan və s.) qastrolda olmuşdur.

Mənbə
-----

* Şəfiqə Eyvazova Arxivləşdirilib 2019-04-12 at the Wayback Machine
**Power metal** — Almaniya və Skandinaviya ölkələrində yaranıb. Məlum olan ən köhnə Power metal mahnısı, Rainbow qrupunun "Stargazer" mahnısıdır. Power metal 1980-ci illərin əvvəllərində Alman qrup Helloween ilə məşhurlaşdı. Bu tərz, 70-ci illərdəki rock qruplardan gələn bir tərzdir. 

Power metal`da vokallar adətən normal olur. Yəni death, black və ya digər vokallar kimi ağır deyil. Amma çox güclü səs tələb edən bir tərzdir. Bu tərz qruplarda adətən alətlərin paylanması bu cürdür: 2 gitara, 1 bass gitara, bateri və vokal.. Bəzi qruplar keyboard`da işlədir. İtalyan olan Rhapsody qrupu isə hətta sinfonik alətlərdən də istifadə etmişdi.

Qrupdakı digər üzvlər (vokalistdən başqa) bek vokal olaraq da iştirak edirlər adətən. Bass gitara və bateri ön planda görünməsələrdə, digər gitaralar texnikalı şəkildə ifa edilir və bəzən akustik gitaralar işlədilərək həzn musiqi də ərsəyə gətirilir.

Thrash Metal'dakı sərtliyə qarşılıq olaraq Power`də daha melodik hava mövcuddur. Tərzin ilklərindən olan Iron Maiden və Judas Priest `dən sonra Attacker, Jag Panzer, Iced Earth, Liege Lord, Savatage və Queensryche kimi amerikalı qrupların meydana çıxması ilə, Avropadan Helloween, Gamma Ray, Blind Guardian, Running Wild və Grave Digger ön plana çıxmışdılar. Xüsusilə Blind Guardian və Iced Earth bu tərz üçün çox işlər görmüş qruplardır.

Power Metal'a ən çox müraciət edən qruplar
------------------------------------------

* Blind Guardian
* Sonata Arctica
* Nightwish
* Helloween
* DragonForce
* HammerFall
* Stratovarius
* Iced Earth
* Kamelot
* Rhapsody
* Edguy
* Gamma Ray
* Avantasia
* Demons & Wizards
* Manowar
* Sabaton

Xarici keçidlər:
----------------

All music
**Pauell adası** (*ing.* Powell Island) — Cənubi Orkney adalarına daxil olan kiçik ada. Adanın ən hündür nöqtəsi 594 m təşkil edir. Pauell adası Koroneyşen və Lori adaları arasında yerləşir. Adalardan Lyotveyt və Vaşinqton boğazı vastəsi ilə ayrılır. Adanın cənubunda Miçelsen, Fredriksen və Qrey adaları yerləşir. Daimi əhalisi yoxdur.

Tarix
-----

Ada 1821-ci ilin dekabrında britaniyalı Corc Pauel və amerikalı Nataniel Palmer tərəfindən aşkarlanır.

İlk araşdırmalar 1933 ildə aparılmışdır. 1957 və 1964-65 illərdə geoloji, topoqrafik araşdırmalar A. Hoskins (*ing.*  A. K. Hoskins) və K. Holms (*ing.*  K. D. Holmes) tərəfindən aparılır.

Lanşaft
-------

Adanın lanşaftı təpəlikdir. Şimaldan cənuba doğru hündürlük azalır. Adanın böyük qismi buzlaqlarla örtülüdür. Hündürlüyü 90–120 m olan təpəliklər müşahidə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Southern Powell Island and adjacent islands" (ingilis). BirdLife International. 2015-10-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-23.
2. ↑  "Powell Island". Australian Antarctic Data Centre.[*ölü keçid*]
3. 1 2  Janet W. Thomson The geology of Powell, Christoffersen and Michelsen Islands, South Orkney Islands // British Antarctic Survey Bulletin

Mənbə
-----

* "SOUTHERN POWELL ISLAND AND ADJACENT ISLANDS, SOUTH ORKNEY ISLANDS" (PDF). Antarktida haqqında konvensiya. İstifadə tarixi: 2015-06-23.
**Rukunqiri** — Uqandanın Qərb bölgəsinə daxil olan rayon. Rayonun mərkəzi iqamətgahı Rukunqiridə yerləşir.

Yerləşmə
--------

Rayon şimal-qərbdən Konqo Demokratik Respublikası, şimal şərqdən Mituma rayonu, cənub-şərqdən Ntunqamo rayonu, cənubdan Kabale rayonu, qərbdən Kanunqu rayonu və şimal-qərbdən Konqo Demokratik Respublikası ilə həmsərhəddir. Rayonun baş qərargahı Uqandanın paytaxtı Kampala şəhərindən cənub-qərbdə, yol ilə təxminən 400 kilometr (250 mil) məsafədə yerləşir.

Əhali
-----

1991-ci ildə rayon əhalisinin sayı 230 100 olmuşdur. 2002-ci il milli siyahıyaalması zamanı əhalinin sayı 275 200 nəfər təşkil etmişdir. Rayonun illik artım tempi 1,6 faiz səviyyəsində hesablanmışdır. 2012-ci ildə əhalinin sayı 321 300 nəfər olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Distance Between Kampala And Rukungiri With Map". Globefeed.com. 4 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2014.
2. ↑  "Estimated Population of Rukungiri In 1991, 2002 & 2012". Citypopulation.de. 14 May 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Uqanda ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Robert Esnault-Peltri** (8 noyabr 1881[…], Parisin 9-cu rayonu – 6 dekabr 1957 və ya 7 dekabr 1957, Paris) — fransız alimi, tәyyarәçi, aviasiya və kosmonavtika sahəsinin pionerlərindən biri.

Dünyada ilk monoplanın konstruksiyasını vermiş, ilk ulduzşəkilli aviasiya mühərrikini yaratmış, təyyarənin idarəolunma sistemini ixtira etmişdir. Planetlərarası naviqasiya nəzəriyyəsini işləmişdir. Kosmik aparatların uçuşunun ən əlverişli trayektoriyalarının hesablamalarını aparmışdır. Raket yanacaqları sahəsində ifrat yüksək sürətlər almaq üçün atom enerjisindən istifadəni təklif etmişdir. Aviasiya, aviasiya mühərrikləri və digər bu kimi sahələrdəki ixtiralarına görə 200-dən çox patent almışdır. Reaktiv hərəkət nəzəriyyəsinə aid əsərləri nəşr olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Robert Albert Charles Esnault-pelterie // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
3. 1 2  Robert Albert Charles Esnault-pelterie // Annuaire prosopographique : la France savante.
4. 1 2  Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
**"Qulp"** — 1992-ci ildən 2014-cü ilə qədər Azərbaycanın AzTV və ANS TV kanallarında yayımlanan siyasi-satirik şou. Veriliş jurnalist Mübariz Əsgərov tərəfindən yaradılmışdır.

Tarixi
------

1992–1998-ci illərdə AzTV-də 12 buraxılışı getmiş "Qulp", 1998-ci ildən 2007-ci ilə qədər ANS TV-nin ən baxımlı verilişlərindən sayılıb. Verilişdə rüşvətxorluq, ictimai və digər problemlər uydurma və satirik personajlar vasitəsilə mizahlı şəkildə qınanılırdı.

Verilişdə müxtəlif zamanlar şair Baba Pünhan və aktyor Yadigar Muradov ("Aşıq Yediyar" personajı kimi) iştirak edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Televiziya tarixində iz qoyan verilişlərimiz - VİDEO". oxu.az. oxu.az. İstifadə tarixi: 30 avqust 2020.
2. ↑  "ANS-in "Qulp"u bağlanıb". pia.az. pia.az. İstifadə tarixi: 30 avqust 2020.
3. ↑  ""ANS "Qulp"a görə mənə minnətdar olmalıdır" - Aşıq". www.aznews.az. www.aznews.az. İstifadə tarixi: 30 avqust 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Qulp kanalı — YouTube
* *Qulp* — IMDb səhifəsi