recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Henri Lanqlua** (*fr.* Henri Langlois; 13.11.1914, İzmir, Osmanlı imperiyası — 13.1.1977, Paris) — Fransa kinematoqrafının əsasını qoyan şəxslərdən biri.

Həyatı
------

Henri Lanqlua ( Henry Langlois )- yəqin ki, çox az adam bu insan barəsində eşidib. H.Lanqlua Türkiyənin İzmir şəhərində anadan olub. Filmlərin qorunması və onların bərpası ilə məşğul olan biri olub. Paris kinoarxivinin qurucularından biri olub. Vaxtı ikən dünya kinosunun ən önəmli adamlarından olan Lanqlua 1936-cı ildə yaratdığı Paris Kinoarxivi (Cinémathèque Française') ilk öncə on filmdən ibarət olub, amma 1970-ci ildə isə Fransa Kinoarxivində yer almış minə yaxın film olub. Lanqlua ikinci dünya müharibəsi zamanı bir çox filmlərin xilaskarı olub. Faşistlər kitablar kimi filmləri də məhv edirdilər və Lanqlua bir çox filmin məhv olmasına izin verməyib. Çarli Çaplinin ‘’Böyük Diktator’’ filminin orijinal nüsxələrindən birini faşistlərin məhvindən qoruyub.

O, 60-cı illərdə "Yeni Dalğa" film cərəyanının nümayəndələrinə dəstək verməsi ilə də yadda qalır. Qodar, Trüffo, Şabrola verdiyi dəstəklərə görə sonradan məhz bu rejissorları "Kinoarxivinin uşaqları" adlandırdılar.

Maraqlı hadisələrdən biri də 1968-ci ildə yaşanır. O vaxtkı Fransa Mədəniyyət naziri Andre Morua (yazar) Lanqluanı işdən çıxartmaq qərarına gəlir, amma bütün hadisələr məhz bundan sonra başlanır. Lanqluanın işdən çıxarılmasına etiraz olaraq ‘’Yeni Dalğa’’nın bütün nümayəndələri bundan əlavə Kurasava, Hiçkok, Fellini və bir çox başqa rejissorlar öz etirazlarını bildirirlər. Hətta 1968-ci ildəki Kann film festivalı keçirilmir. Deyilənə görə Kann festivalının açılış mərasimi olanda Qodar özünü səhnədəki pərdə iplərindən asmış (məcazi mənada), Trüffo isə səs kabellərini kəsərək festivalın keçirilməsini əngəlləmişdi. Məhz bundan sonra dünya şöhrətli yazıçı və Fransanın Mədəniyyət naziri Andre Morua geri addım ataraq Lanqluadan əl çəkmişdir. Lanqluaya 1974-cü ildə Kinoya verdiyi töhfələrə görə Oskar təqdim olundu. Bundan başqa Parisdəki 13-cü rayona onun adı verilmişdir. Lanqlua 1977-ci ildə vəfat etdi. Lanqlua haqqında Jak Rişar sənədli film çəkib. Bundan əlavə Bertoluççinin ‘’Xəyalpərəstlər’’ filmindəki 1968-ci il Fransa İnqilabı kadrları məhz Lanqluanın arxivindəndir.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Prabook · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · gravsted.dk · WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX4901618 · BNF: 119109743 · CONOR: 97663587 · GND: 119000466 · ISNI: 0000 0000 8122 3767 · LCCN: n83055343 · NDL: 00620975 · NKC: kup19990000055526 · NTA: 073274089 · NUKAT: n2014142611 · SUDOC: 026964643 · VIAF: 44301212 · WorldCat VIAF: 44301212 |

 |
**Henri Se** — Henri Eugene See (6 sentyabr 1864, Sen-Bris-su-Fore – 11 mart 1936, Ren) — Fransız tarixçi. İnsan Hüquqları Liqasının qurucularından biri.

Bioqrafiya
----------

Parisdəki nüfuzlu IV Henri Liseyini bitirdikdən sonra Sorbonna tarix fakültəsinə daxil olub. Paris Universitetinin professoru Fustel de Coulanges gənc tarixçinin formalaşmasına güclü təsir göstərmişdir.
1887-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Poitiersdəki orta məktəbdə tarix müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. 1888-1890-cı illərdə bir dissertasiya üzərində işləyir, Nevers (1890) və Chartres (1891) orta məktəblərində dərs deyir.
Tezini müdafiə etdikdən bir il sonra 1893-cü ildə Rennes Universitetinə professor vəzifəsinə təyin edildi. Rennesdəki Ədəbiyyat fakültəsində müasir və çağdaş tarix dərsləri verdi. Xie, Breton kəndlilərinin tarixi ilə əlaqəli araşdırmalarla məşğul idi. Tələbələrindən biri Sorbonnada gələcək professor, sosioloq Gabriel Le Bra (1891-1970) idi.
Əsərlər Fransanın orta əsr kəndlilərinin tarixinə (18-ci əsrə qədər), Fransanın iqtisadi tarixinə (xüsusən də erkən kapitalizm tarixinə), bir sıra əsərləri Fransadakı siyasi düşüncə tarixinə həsr edilmişdir.
Tədris və tədqiqatla yanaşı, professor Xie, 1898-ci ildə Dreyfus işi ilə əlaqəli qurulan Fransız İnsan Hüquqları Liqasında fəal iştirak etdi.
1920-ci ildə xəstəlik üzündən təqaüdə çıxdı.
Henri Xie, 11 Mart 1936-cı ildə Rennes şəhərində vəfat etdi.
Henri Se'nin xatirəsinə, II Rennes Universitetinin B7 amfiteatrı adını daşıyır.

### Elmi işlər

* XI Louis və şəhərlər (1891); Doktorluq dissertasiyası
* XVI əsrdə Bretan əyalətləri (1895)
* Orta əsrlərdə Bretaniyada kənd siniflərinin öyrənilməsi (1896)
* Orta əsrlərdə Fransada kənd mülkləri və dövlət torpaq rejimi (1901)
* XVI əsrdən inqilaba qədər (1906) Bretanidəki kənd mülkləri
* 18-ci əsrdə Fransadakı siyasi fikirlər (1923)
* Ancien Régime dövründə Fransanın ticarət və sənaye inkişafı (1925)
* Müasir kapitalizmin mənşəyi (1926)
* Tarixi materializm və tarixin iqtisadi şərhi (1927)
* Təkəmmül və İnqilab, Flammarion, Elmi Fəlsəfə Kitabxanası (1929)
* Fransanın iqtisadi tarixi, 2 cild. : cild 1: Orta Çağlar və Köhnə Rejim, Armand Rebillonun ön sözü ilə və s. 2: Modern Times (1789-1914), Henri Hauser, Librairie Armand Colin (1939)

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  Henri Eugène SÉe // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
**Leonardo Benevolo** (25 Sentyabr 1923 – 5 Yanvar 2017) — İtaliyalı memar, şəhər planlaşdırıcısı və memarlıq tarixçisi. Benevolo İtaliyanın Orta San Culio şəhərində anadan olmuşdur. Benevolo Romada arxitektura üzrə biliklərə yiyələnmiş və 1946-cı ildə oranı bitirmişdir. Sonradan Roma, Florensiya, Venesiya və Palermoda memarlıq tarixini öyrənmişdir. Onun kitabı olan *Storia dell'archittetura moderna* (Müasir Memarlıq Tarixi) ilk dəfə 1960-cı ildə nəşr olunmuşdur. 1996-cı ilə qədər 18 dəfə yenidən nəşr olunmuş və 6 müxtəlif dilə tərcümə olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* 1971 *Müasir əhərsalma qaynaqları*, MIT Press
* 1977 *Müasir memarlıq tarixi*, MIT Press
* 1980 *Şəhərin tarixi*, MIT Press
* 1995 *Avropa şəhəri*, Vayli-Bləkvell

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Benèvolo, Leonardo" (Italian). Treccani.it. 30 June 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 October 2014.
2. ↑  Eduard Arnold: "Book Review: The European City", in *Cultural Geographies*, vol.1, April 1994 [*ölü keçid*]
3. 1 2  Tournikiotis, Panayotis: *The Historiography of Modern Architecture*, p. 283, MIT Press, 1999
**Sümükdaxili**, **intraossear** qısaca **i.o.** (*lat.* intra = daxili; *lat.* os = sümük) tibabətdə dərman və məhlulların orqanizmə yeridilmə - aplikasiya formasıdır. Adətən venadaxili inyeksiya yaxud infuziya mümkün olmadıqda (uşaqlara, kök və yanıqlı, politravmalı xəstələrə, kritik hallarda təcili yardım zamanı) tətbiq edilir. Bu məqsədlə qamış sümüyünün qabarcığından (*lat.* tuberosite tibiale) 2 sm aşağı və içəri tərəfində xüsusi bohrmaşın vasitəsilə iynə sümük iliyi boşluğuna yeridilir. Sümükdaxili infuziya ağrılı olduğundan əvvəlcə boşluğa yerli keyləşdirici (2%-4ml lidokain məhlulu) yeridilir, sonra isə infuziyaya başlanılır. Əldə edilən sümükdaxili giriş vasitəsilə demək olar ki, bütün növ şok əleyhinə dərman və infuziya məhlullarını, qan və qan əvəzedicilərini yeritmək mümkündür. Bu zaman sümükdaxili giriş vasitəsilə laborator analizlər üçün lazım miqdarda qan götürmək də mümkündür. Bir ədəd *ing.* B.I.G. Bone Injection Gun - sümükdaxili kit təqribən 94,00 avrodur.

* 12 yaşa qədər uşaqlar üçün, maksimal dərinlik 1,5 sm, qırmızı rəngli - *ing.* 18 Gauge ölçülü iynə
* 12 yaşa çatmışlara və böyüklər üçün, maksimal dərinlik 2,5 sm, mavi rəngli - *ing.* 15 Gauge ölçülü iynə

Qamış sünüyündə sümükdaxili iynə (CT müayinəsndə, aksial kəsikdən görüntü)
Sümükdaxili infuziya üçün ləvazimatlar15G və 18G ölçülü iynələr
İlk dəfə 1940 cı ildə öz tətbiqini tapmışdır. Təcili yardımlarda 80%-dən çox hallarda müvəffəqiyyətlə istifadə olunur. Fəsad törətmə riski çox cüzidir. Mümkün fəsadlara: kompartment sindromu, ziyadə güc tətbiq etdikdə müvafiq sümüyün zədələnməsi ya sınması, sterillik gözlənilməzsə müfafiq sümüyün iltihabına - osteomiyelit. Yalnız *lat.* osteogenesis imperfecta - natamam osteogenez diaqnozlu xəstələrə tətbiqi məqbul sayılmır. Metodun əsas çatışmazlığı material bahalılığı ilə əlaqədardır.

Punksiya yerləri
----------------

Adətən qamış sümüyünə təbiq dilən bu metod xüsusi hallarda dgər sümüklərə də tətbi edilə bilinir.


|  |  |
| --- | --- |
| * Proksimal bazu sümüyü: *lat.* tuberculum majus humeri – bazunun böyük qabarı.

**←**Proksimal bazu sümüyü
* Döş sümüyü: ürək-ağciyər reanimasiyasında xüsusilə ürəyin qapalı masajı üçün əlverişsizi sayılır.

**←**Döş sümüyü
* Qalça sümüyü: *lat.* spina iliaca anterior superior - ön yuxarı qalça tini nahiyəsinə

**←**Ön yuxarı qalça tini
 | * Distal bud sümüyü: orta xətt boyu diz qapağından 2 sm yuxarı bir qədər kranial mayili istiqamətdə.

**↑**Distal bud sümüyü
* qamış sümüyü: qamış sümüyünün qabarcığından (*lat.* tuberosite tibiale) 2 sm aşağı və içəri tərəfə .

**←**Proksimal qamış sümüyü
**←**Distal qamış sümüyü

  |

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Intraossärer Zugang. Punktionsorte
2. ↑  Bone Injection Gun B.I.G. Intraossärer Zugang f. Erwachsene
3. ↑  Tocantins LM, O'Neill JF, Jones HW: Infusions of blood and other fluids via the bone marrow. JAMA 1941; 117:1229-1234
**Sülh Korpusu** — ABŞ hökumətinin qeyri-siyasi, qeyri-dini agentliyidir.

Sülh Korpusu 1961-ci ildə prezident Con F.Kennedi tərəfindən yaradılmışdır. Sülh Korpusunun əsas məqsədi maraq göstərən ölkələrə amerikalı könüllüləri göndərməklə dünyada sülh və dostluğun yayılmasına kömək etməkdən ibarətdir. Sülh Korpusu sülh və dostluq quraraq mədəniyyət mübadilə proqramları ilə ölkələr arasında qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşdirilməsinə təkan verir. 1961-ci ildən bu vaxtadək 200.000 Sülh Korpusu könüllüsü dünyanın 139 ölkəsində xidmət etmişdir. Sülh Korpusu proqramı Azərbaycanda 2003-cü ildən fəaliyyət göstərir. Könüllülər Azərbaycanda İngilis dilinin tədrisi, Gənclərin İnkişafı və İqtisadi İnkişaf sahələri üzrə texniki biliklərə olan ehtiyacların ödənilməsinə köməklik göstərir, Amerika və Azərbaycan xalqları arasında dostluğu daha da möhkəmləndirirlər.

Könüllülərin aylıq xərcləri və onların sağlamlığı ilə bağlı xərclər Sülh Korpusu tərəfindən ödənilir. Könüllünü qəbul edən təşkilat həmin Könüllüyə heç bir maliyyə ayırmır. Onlardan yalnız Könüllünün işinə nəzarət etmək və onun səmərəli işləməsi üçün lazım olan dəstəyi təmin etmək tələb olunur.
Azərbaycanda Sülh Korpusunun ilk proqramı İngilis dilinin tədrisi proqramı olmuşdur. Könüllülər 2003-cü ildən başlayaraq Azərbaycanın müxtəlif şəhər, rayon və kəndlərində İngilis dili müəllimləri kimi fəalliyyət göstərirlər.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı

**Page Şablon:Asbox/styles.css has no content.**

|  |  |
| --- | --- |
| Stub icon | This Amerika Birləşmiş Ştatları is a stub. You can help Wikipedia by expanding it. |
**Gümüşü buludlar**-Seraski 1885-ci il

İlk müşahidə
------------

1885-ci ilin yayında məşhur rus astronomu Seraski ilk dəfə tutqun toran göyün üzündə qeyri-adi, əvvəllər heç bir zaman təsadüf edilməyən, yarım-şəffaf, parlaq, parlaq işıq verən gümüşü-ma-vi rəngli buludlar görmüşdür. Çox keçmədən astronomlar müəyyən etdilər ki, gümüşü buludlar göyün üzündə həmişə görünməyib, yalnız yay aylarında, həm də üzərlərinə üfüqün arxasına keçən günəşin şüaları düşən müddətdə görünür.

Gümüşü buludlar
---------------

Son zamanlar müəyyən edilmişdir ki, gümüşü buludlar yerdən 82 km yuxarıda və atmosferin da-ha yüksək qatında olur. Sürəti bəzən saatda bir neçə yüz kilometrə çata bilir. Gümüşü buludlar qütb şəfəqinin əmələ gətirdiyi səviyyənin aşağı sərhəddində də yaranır. 
Atmosferin yuxarı qatları (aşağı qatlar kimi) əsasən oksigen və azotdan ibarətdir.Gündüz günəşin ultrabənövşəyi şüalarının təsiri altında oksigenin molekulu atomlara parçalanır. Su molekulunu əmələ gətirmək üçün oksigenin bir atomunun 2 hidrogen atomu ilə birləşməsi lazımdır. Atmosferin yuxarı qatlarında hidrogen olmadığı üçün hidrogen atomları, günəşdən atmosferə tünd ləkələrlə əlaqədar olan coşqun fəaliyyəti dövründə düşür. Yuxarıda göstərdiyimiz yüksəklikdə su izah edi-lən formada əmələ gəir. Bu fikir gümüşü buludların məhz günəşin üzərində ləkələr əmələ gəldikdə baş verməsi ilə əlaqələndirilirdi. Günəş ləkələrinin içərisində böyük sürətlə gələn elektronların itir-diyi yükü hidrogen atomları yer atmosferinə çatdırır və maqnit qüvvə xətləri ətrafında elektronlar kimi ona daxil olur. 80 km hündürlükdə hidrogen atomlarının sürəti azalır və oksigen atomları ilə əlaqəyə girərək su molekullarını əmələ gətirir. Su molekullarının qarşılıqlı təsiri gümüşü buludları yaradan buz kristalları yığımının əmələ gəlməsinə səbəb olur.

Gümüşü buludların əmələ gəlmə səbəbi
------------------------------------

Gümüşü buludların əmələ gəlməsi belə də izah edilir. Gümüşü buludların qalxması üçün lazım olan alçaq temperatur 80-83 km hündürlükdəki nazik hava qatında olur. Bu qatdan yuxarı və aşağı-da temperatur nisbətən yüksək olduğuna görə həmin qatlar gümüşü buludlar üçün münasib deyil-dir. Bu hal gümüşü buludların buz kristallarından ibarət olmasına dair əsas sübut hesab edilə bilər.

Həmçinin bax
------------

Bulud, Buludlarda optik hadisələr

Xarici keçidlər
---------------

gümüşü buludlar

İstinadlar
----------

1. ↑  С.П.Хромов Метеорология и климатология. Ленинград. 1968,
2. ↑  Матвеев Л.Т. Основы общей метеорологии. Физика атмосферы. Л. 1965.
3. ↑  Q.K.Gül "Meteorologiya və iqlimşünaslıq" BAKI-1960
**Hidrogeologiya** — yeraltı sular haqqında elm: geologiyanın bir sahəsi. Yeraltı suların əmələ gəlməsini, yatım şəraitini, hərəkət qanunlarını, rejimini, ehtiyatını, fiziki və kimyəvi xassələrini, sübb minerallar, atmosfer və yerüstü sularla qarşılıqlı əlaqəsini, təsərrüfat əhəmiyyəti və digər aspektləri öyrənir.

Hidrogeologiya 1) ümumi hidrogeologiya; 2) yeraltı suların dinamikası; 3) yeraltı suların axtarışı və kəşfiyyatı; 4) faydalı qazıntı yataqlarının hidrogeologiyası; 5) regional hidrogeologiya; 6) mineral sular haqqında təlim; 7) meliorativ hidrogeologiya və b. bölmələrə ayrılır. Hidrogeologiya Yer elmlərinin bir sahəsi olduğundan yeraltı sular Yer qabığının inkişaf tarixinin təhlili və süxurların sülb fazası ilə qarşılıqlı əlaqəsi baxımından öyrənilir.

Həmçinin bax
------------

* Hidrologiya
* Geologiya
* Yealtı sular
* Atmosfer
* Yer qabığı

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679

### İstinadlar

1. ↑   Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.
**İbrahim Süleymanov Əbdurrahmanoviç** (11 fevral 1953, Jalaqaş rayonu[d], Qızılorda vilayəti – 7 may 2020, Moskva) — Rusiya Müdafiə Nazirliyinin eksperti və dəfələrlə Çeçenistan parlamentinin, Rusiya Dövlət Dumasının deputatı olan çeçen əsilli general-mayor.

Həyatı
------

İbrahim Süleymanov 1953-cü ildə Qazaxıstanda, sürgün edilmiş çeçen ailəsində anadan olub, Leninqrad Ali Hərbi Məktəbini bitirib, 1988-ci ildə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının Hərbi Akademiyasını bitirən ilk çeçen zabiti olub. SSRİ dağılanda Süleymanov polkovnik rütbəsi daşıyırdı. 1991-ci ildə o, sovet ordusunda xidmət edən bir çox çeçen zabitləri kimi general Cövhər Dudayevin rəhbərlik etdiyi çeçen xalqının birləşmiş Konqresinə üzv olub, Çeçenistan parlamentinə seçilib. "İçkeriya" silahlı qüvvələrinin yaradılmasında iştirak edib.

Çeçenistan müharibəsində iştirakı
---------------------------------

1992-ci ildə İbrahim Süleymanovun Dudayevlə münasibətləri korlanıb və ona qarşı müxalifətə keçib. O, öz tayfasını və bütün çeçenləri Dudayevə qarşı mübarizəyə çağırıb, nəticədə Dudayev Süleymanovu şəxsi düşməni adlandırıb. 1994-cü ildə həbs olunub və bir il sonra federal qoşunlar tərəfindən həbsxanadan azad edilib. Moskvanın tərəfinə keçən Süleymanova 1995-ci ildə general rütbəsi verilib.

İbrahim Süleymanov 2020-ci ilin mayın 7-də Moskvada ölüb. Son vaxtlara qədər Süleymanov Rusiya mətbuatında hərbi ekspert kimi Qarabağ məsələsində ermənilərin xeyrinə olan şərhlərlə çıxış edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qarabağ müharibəsində erməniləri dəstəkləyən general İbrahim Süleymanov öldü
2. ↑  Erməni tərəfi Azərbaycan sərhədçilərinin Babakər dağında möhkəmləndiyini təsdiqləyir - GENERAL İBRAHİM SÜLEYMANOV İSƏ ERMƏNİLƏRƏ DƏSTƏK VERİR.
**Vəli Nəsirov** (tam adı:*Nəsirov Vəli Hüseynəli oğlu*;17 dekabr 1925, Qarabağlar, Naxçıvan MSSR – 16 iyun 1987, Bakı) — fəlsəfəşünas, fəlsəfə elmlər doktoru, professor.

Həyat
-----

Nəsirov Vəli Hüseynəli oğlu 17 dekabr 1925-ci ildə Şərur rayonunun Qarabağlar kəndində anadan olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsinin (1941-45) iştirakçısı olub.

### Vəfatı

16 iyun 1987-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

### Təhsili

1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) tarix fakültəsinin fəlsəfə şöbəsini bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

"Azərnəşr"də siyasi və sosial-iqtisadi ədəbiyyat şöbəsində redaktor, böyük redaktor (1952-56). 

### Elmi fəaliyyəti

BDU-nun fəlsəfə kafedrasında müəllim və dosent (1956-75) işləmişdir. 1975-ci ildən indiki Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti fəlsəfə kafedrasının müdiri idi. 
Vətənpərvərlik, milli münasibətlərə dair tədqiqatların, o cümlədən 10-dan çox kitab, monoqrafiya, broşürün və elmi məqalələrin müəllifi olub.

Üzvü olduğu cəmiyyətlər
-----------------------

* SSRİ Jurnalistlər İttifaqının (1958)
* Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1973)

Təltif və mükafatları
---------------------

* SSRİ SSRİ  — Qırmızı Ulduz

* SSRİ SSRİ  — I dərəcəli Vətən müharibəsi ordeni

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 449. ISBN 5-8066-1468-9.
**Vəli Nəbiyev** (*Vəli Nəbi oğlu Nəbiyev*; 13 yanvar 1955, Çərçiboğan, Noraşen rayonu – 21 may 1998, Gəncə) — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor.[*mənbə göstərin*]

Həyatı və təhsili
-----------------

Nəbiyev Vəli Nəbi oğlu 13 yanvar 1955-ci ildə Şərur rayonunun Çərçiboğan kəndindən anadan olub. 

1977-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin( indiki Bakı Dövlət Universiteti) filologiya fakültəsini bitirib.

### Vəfatı

21 may 1998-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat edib.

Fəaliyyəti
----------

### Elmi fəaliyyəti

1982-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasını bitirib. 1980-1996-ci illərdə Ədəbiyyat İnstitutunda kiçik elmi işçi, böyük və aparıcı elmi işçi, Nizami Gəncəvi adına Gəncə Dövlət Universitetinin professoru olub.
1996-1998-ci illərdə Gəncə Dövlət Universitetinin prorektoru olub.
XIX-XX əsrlər Azərbaycan bədii nəsrinin üslub istiqamətlərinə, janr-üslub təkamülünə dair tədqiqatların, 100-qədər elmi, elmi-publisistik məqalənin müəllifidir. 
Qubadlı, Laçın, Zəngilan və Cəbrayıl bölgələrinin folklor nümunələrini toplayıb nəşr etdirmişdir.

Kitabları
---------

* Zaman və nəsrin problemləri, Bakı, 1987.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 443. ISBN 5-8066-1468-9.
**Əbuzər İbrahimi Türkman** (1347 hicri şəmsi, Tehran) 2014 cü ilin yanvarından Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədridir.

Onun həm hövzə (dini) və həm universitetdən hüquq üzrə təhsili vardır. Doktorluq dərəcəsini Müfid universitetindən almışdır. 1375 hicri şəmsi ilindən Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatında çalışır.

İbrahimi 2014 cü ilin yanvarından mədəniyyət və irşad naziri Əli Cənnətinin əmri ilə Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Çalışdığı vəzifələr
-------------------

Onun çalışdığı vəzifələrdən biri Ali Dini Rəhbərin universitetlər üzrə nümayəndəsi (1373), İran İslam Respublikasının Ankarada Mədəniyyət nümayəndəsi(1375–1376), Beynəlxalq Mədəniyyət jurnalının idarə heyətinin üzvü, Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının Asiya və okeaniya ölkələri bölməsinin müavini, Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatının Asiya və Okeaniya ölkələri bölməsinin direktoru, Rusiyada İran Mədəniyyət Mərkəzinin sədri (2008 mart −2013 sentyabr)

O, 1387 və 1389 cu günəş illərində nümunəvi mədəniyyət mərkəzi sədri seçilmişdir.

Əsərləri
--------

Onun əsərlərindən Quran lətifələri, üç şəhərin hekayələri –Böyük Xorasanın şəhərləri və şəxsiyyətləri barədə, alimlərin dastanları rus dilində əlhüda nəşriyyatı 2003, Rusiya Federasiyası 1391 Əmir Kəbir nəşriyyatı, Rusiya camaatının adət ənənələri 1391 əlhüda nəşriyyatı, Tolstoyun ayaqqabıları ilə yol getmək Elm və Mədəniyyət nəşriyyatı 1392, müasir Rusiya siyasi partiyaları Sülh Akademiyası nəşriyyatı 1392 və hal hazırda çapda olan Rusiyada islam və müsəlmanlar kitablarına işarə etmək olar.

Yüzdən çox elmi məqalələri fars, ingilis, rus, türkmən və türkiyə türkcəsində daxili və xarici mətbuatda çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------

*.* "Mədəniyyət və İslami Əlaqələr Təşkilatı".
**Altamira** (*isp.* Cueva de Altamira) — İspaniyada Üst paleolit dövrünə aid mağara kompleksi. Mağaranın daxili uzunluğu 296 metrdir. Mağara 1868-ci ildə kəşf edilmişdir. İlk dəfə mağaranı və ətraf əraziləri 1876 və 1879-cu illərdə ispan arxeoloqu M.Sautuola tərəfindən tədqiq edilmişdir. Mağaranın divarlarında müxtəlif rəngli boyalarla çəkilmiş, həmçinin oyma üsulu ilə həkk olunmuş çoxsaylı heyvan təsvirləri vardır. Salonlardan birinin tavanında çəkilmiş yarıminsan-yarımheyvan təsvirlərinin makalanmış cadugərlər olduğu ehtimal edilir. Altamiradakı təsvirlər və müxtəlif rəsmlər *Madlen mədəniyyətinə* aiddir. Altamirada təsvirlərin kəşf edilməsi ilə Paleolit dövrü incəsənətinin öyrənilməsinin başlanğıcı qoyulmuşdur.

Bu rəsmlərin bir qismi Madrid Milli Arxeologiya Muzeyində və Santander şəhərindəki qədim tarix və arxeologiya müzeyində saxlanılır. Mağaranın girəcəyində və divarlarının yaxınlığında yemək qalıqları, daş əmək alətləri, onların altında isə Solütre və Erkən Madlen mədəniyyətlərinə aid mədəni təbəqə aşkar edilmişdir. Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilən Altamira mağara kompleksi, Avropada ilk insan məskənlərindən hesab edilir.

Bu abidə 1985-ci ildə ümumidünya irs siyahısına daxil edilmişdir. 1876-ci ildə İspaniyanın Santander əyalətində həvəskar arxeoloq olan Marselino Sautuola və onun qızı Altamira mağarasının qaranlıqlarında polixrom təsvirlər aşkar ediblər. Altamiranın zalları 280 metrə qədər uzanır. Mağaranı üç hissəyə ayırmaq olar. Birinci hissə Böyük plafon adlanır. Üst paleolitin ən məşhur incəsənət əsəri hesab olunur. Buradakı təsvirlər yalnız oxradan və kömürdən istifadə ilə təsvir edilməsinə baxmayaraq qədim rəssamın ustalıqı sayəsində polixrom təəsüratı yaradır. Mərkəzi hissədə çoxsayda öküz, bizon, at təsvirləri diqqəti cəlb edir. Düzbucaqlı nişanlara, müxtəlif xətlərə rast gəlinir. Mağaranın ən dərin hissəsində 50 metr uzunluğunda müxtəlif təsvirlərlə örtülmüş dəhliz mövcuddur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, təsvirlər ən azı dörd mərhələdə yaradılıb. Mağaradakı mədəni təbəqə burada müxtəlif dövrlərdə məskunlaşmanın olmasını göstərir.

Çoxsaylı turist axınının nəticəsində mağarada ciddi problemlər meydana gəlmiş və 1977-ci ildə Altamira turistlər üçün bağlanmışdır. 1990-ci illərin əvvəllərində əvəzedici mağaranın Altamira-2 yaradılmasına qərar verilmişdir. 2001-ci ildə Altamiranın surəti fəaliyyətə başlamışdır.

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Altamira mağarası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası səh 389.

1. ↑  .
2. ↑  Make Lists, Not War (ing.). 2013.
3. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
**Dalin Mark**  (*tam adı: Dalin Mark Aleksandroviç*; 25 mart 1906, Bakı – 1996, Moskva) — texnika elmləri doktoru (1953), professor (1959), Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü (1959), Əməkdar elm xadimi (1964), SSRİ Dövlət mükafatı (2 dəfə) laureatı.

Həyatı
------

Dalin Mark 25 mart 1906-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Texnoloji fakültəsini bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

Dalin Mark 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət Sənaye İnstitutunu bitirdikdən sonra Elmi Tədqiqat Neft Emalı İnstitutunda işləmişdir. 1934–1960-cı illərdə SSRİ KSXK-nin nəzdində olan Azərbaycan "Sintetik kauçuk" zavodunda baş mühəndis, direktor müavini, direktor vəzifələrini icra etmişdir. 1935-ci ildən "Sintetik kauçuk" təcrübə zavodunda dünya təcrübəsində ilk dəfə olaraq qazayırıcı qurğuda soyutma yolu ilə piroliz qazlarında qatılaşdırılmış etilenin alınma prosesini həyata keçirmişdir. II Dünya müharibəsi illərində müdafiə əhəmiyyətli məhsulların alınması işində çalışmışdır.

Dalin Mark 1960–1964-cü illərdə Azərbaycan SSR EA-nın Kimya elmləri bölməsinin akademik-katibi, habelə Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat Olefinlər İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini olmuşdur. O, 1964–1987-ci illərdə aşağımolekullu olefinlərin alınması və emalı üzrə Ümumittifaq Elmi-tədqiqat Texnologiya (UİET Olefin) İnstitutunun və Təcrübə zavodunun direktoru, 1987–1996-cı illərdə UİET Olefin İnstitutunda məsləhətçi-baş elmi işçi işləmişdir.

### Elmi fəaliyyəti

Dalin Mark 1938-ci ildə texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 1953-cü ildə texnika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. O, 1959-cu ildə professor elmi adını qazanmış və elə həmin ildə Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü seçilmişdir.

Dalin Mark 500-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 140 müəlliflik şəhadətnaməsinin və 5 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 8 elmlər doktoru və 50 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır.

Vəfatı
------

Akademik Mark Dalin 1996-cı ildə Moskvada vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi" fəxri adı (1964);
* SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (2 dəfə);
* "Şöhrət" ordeni (20.04.1996)
* "Lenin" ordeni;
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni;
* "Şərəf nişanı"(2 dəfə) ordeni;
* "Qafqazın müdafiəsi uğrunda" medalı;
* "Şərəfli əməyə görə" (3 dəfə) medalı;
* "Əmək veteranı" medalı;
* "Böyük Vətən müharibəsindəki qələbənin 40 illiyi" medalı;

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  "Dalin Mark Aleksandroviç" (Azərbaycan). science.gov.az. 16-09-2021 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Görkəmli kimyaçılar". 2013-07-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
3. ↑  M. A. Dailinin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 aprel 1996-cı il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2017-09-25 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Tahir Məhəmməd oğlu Rasizadə** (1907, Naxçıvan – 1942, Krım, Krım MSSR) - Azərbaycan kənd təsərrüfatı mütəxəssisi, şair. Azərbaycan Respublikasının baş naziri Artur Rasi-zadənin atası.

Həyatı
------

Tahir Şeyx Məhəmməd oğlu Rasizadə 1907-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Naxçıvanda almışdır.

Əmisi Hüseyn Cavidin dərs dediyi Bakı darülmüəlliminini, sonra isə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini bitirmişdir. Bir müddət Gəncədə işlədikdən sonra Lənkəran subtropik bitkilər texnikumunun direktor müavini təyin edilmişdir.

Şairlik təbi olmuş, ilk şeirlərini darülmüəllimində oxuyarkən yazmışdır. Müntəzəm surətdə bədii yaradıcılıqla da məşğul olmuşdur. Şerləri romantik vüsəti, dilinin axıcılığı, ahəngdarlığı, obrazların və ifadə tərzinin yeniliyi ilə seçilir. Bundan başqa Tahir Rasizadə pyeslər də yazmışdır.

"İki dünya" poemasında bəşəriyyətə fəlakət gətirən "hərb allahına", "qan püskürən", "ölüm şahına" lənətlər yağdırır, faşizmin yaratdığı xarabazarlıqların onun özünün "əbədi məzarına" çevriləcəyini inamla bildirirdi. 1942-ci ildə Böyük Vətən müharibəsində, Kerç uğrunda döyüşdə həlak olmuşdur.

Şəxsi həyatı
------------

* Görkəmli naxçıvanlı Şeyx Məhəmməd Rasizadənin oğludur.
* Azərbaycan Respublikasının baş naziri Artur Rasizadənin atasıdır.
* Azərbaycanın böyük ədibi Hüseyn Cavidin qardaşı oğludur.[*mənbə göstərin*]

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
İraq ordusunun Fars körfəzindəki Mina əl-Məkr və Xor-əl-Aməyə adlı neft platformalarında radar qurğuları və izləmə avadanlıqları yerləşdirməsinə cavab olaraq, 28 noyabr 1980-ci ildə İrana aid Hərbi Hava və Donanma qüvvələri "Mirvari əməliyyatı" həyata keçirmişdi. Əməliyyat nəticəsində İraq Donanmasının 80%-i məhv edilmiş, hər iki neft terminalı sıradan çıxarılmış, Əl-Fəv limanı blokadaya düşmüş, Fars körfəzinin İraqa aid olan xeyli neft qurğuları dağıdılmış, habelə zenit-raket sistemləri ciddi zərər almışdı. Döyüş İranın inamlı qələbəsi ilə sona çatmışdı. Donanmasının 4/5 hissəsini itirən İraq müharibənin sonunadək körfəz sularındakı gücünü bərpa edə bilməmişdi. Üstəlik, İraq ordusundakı radar və zenit-raket komplekslərinin sıradan çıxarılması İran ordularına cənub-şərqdən növbəti hərbi əməliyyatları həyata keçirmək üçün şərait yaratmışdı. Bu əməliyyat İran Donanması tərəfindən uğurla yerinə yetirildiyinə görə 28 noyabr tarixi İranda "Donanma günü" kimi qeyd olunur.

İstinadlar
----------
**Atka adası** — (*ing.* Atka Island, *aleut.* Атҳаҳ) — Aleut adaları qrupuna daxil olan Andreyanov adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Ada inzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının tərkibinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Atka adasının ümumi sahəsi 1048 km²-dir. Sahəsinin böyüklüyünə görə ada ABŞ-nin ən böyük 22-ci adasıdır. Adak adasından 80 kilometr şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu təxminən 3,2 km ilə 105 km arasında, eni isə 32 km-dir. Adanın şimal-şərqində isə adanın ən yüksək nöqtəsi hesab edilən Korovin vulkanı yerləşmişdir. Bu vulkan dəniz səviyyəsindən 1533 m hündürlükdə yerləşmişdir. Atka adasının ən qərb nöqtəsindən 5,5 km uzaqlıqda, kiçik Oqlodak adası və Kiqun burnu yerləşmişdir. Ada dağlıqdır. Adanın səthi tundra bitkiləri, mamırlar, şibyələr və qıjılar ilə örtülmüşdür.

Adanın iqlimi soyuq dəniz iqlimi ilə səciyyələnir. Ada sıx dumanlarla və yağıntılarla örtülü olur.

Tarixi
------

Ada 1867-ci ildə Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.

Əhalisi
-------

2000-ci il əhalinin siyahıya alınma məlumatlarına əsasən adanın əhalisi 95 nəfərdən ibarətdir. Demək olar ki, əhalinin hamısı Atka yaşayış məntəqəsində yaşayırlar. Bu məntəqə adanın şərq sahillərində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bergsland, K.* Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center. 1994.
2. ↑  Atka Island: Blocks 1085 thru 1100 and Block 1103, Census Tract 1, Aleutians West Census Area, Alaska Arxivləşdirilib 2011-06-07 at the Wayback Machine United States Census Bureau

Xarici keçidlər
---------------

* *Walter, Eugene; Katherine Clark.* The Arctic Circle // Milking the Moon: A Southerner's Story of Life on This Planet. New York: Three Rivers Press. 2002. ISBN 0-609-80965-2.
**Gəmiqaya Tarix-Bədii Qoruğu** — dünyada dəniz səviyyəsindən 3700 metr yüksəklikdə yerləşən nadir qoruqlardan və muzeylərdən biri.

Haqqında
--------

Naxçıvandakı Gəmiqaya təbiət və tarix muzeyi isə turistlər üçün iki cəhətdən maraqlı ola bilər. İlk növbədə, xaricilər üçün maraqlıdır ki, bu ərazi ümumdünya tufanından sonra insanlığı bəladan qurtaran Nuhun gəmisinin torpağa toxunduğu ilk nöqtədir. Bu ərazidə yaradılmış muzey həm də dünyada dəniz səviyyəsindən çox yüksək nöqtədə yerləşən muzeylərdən biridir.

Yaradılma tarixi
----------------

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri "Ordubad rayonundakı Gəmiqaya abidəsinin tədqiq edilməsi haqqında" 2001-ci il aprelin 26-da Sərəncam imzalamış, abidə ətraflı tədqiq olunmuş, Gəmiqaya Tarix-Bədii Qoruğu yaradılmışdır. 2013-cü ildə isə "Gəmiqaya" Tarix-Bədii Qoruğu və muzey üçün bina tikilmişdir.
2 yardımçı otaqdan və ekspozisiya zalından ibarət olan muzeyin fondunda açılış zamanı 184 eksponat olmuşdur. Muzeyə üzərində rəsmlər olan qaya daşları, Gəmiqayada aparılan tədqiqat işlərinə aid müxtəlif kitablar, qəzetlər, fotoşəkillər, qayaüstü rəsmlərin fotoşəkilləri, eləcə də Naxçıvanın 5 minillik tarixinə aid elmi simpoziumların materialları toplanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kəlbizadə E. Naxçıvanın "7 möcüzəsi" – muxtar diyarın turizm xəritəsinə işıq salan mayak, "Xalq qəzeti", 06.02.2017
2. ↑  Gəmiqaya Tarix-Bədii Qoruğu və muzey üçün bina tikilmişdir[*ölü keçid*]
**Kiros silindiri** — Əhəmənilər İmperiyası dövrünə aid tarixi bir əsərdir. Üzərində Babil mixi yazısı ilə yazılmış bəyanat olan, gildən düzəldilmiş bariyer formasında bir əsərdir. Bəyanatı Böyük imperator Babili fəth etməsindən sonra yaymışdır. II Kir qazandığı qələbələri, bağışlayıcı qanunlarını və bununla yanaşı kral soyundan olan sənədləri silindirə həkk etmişdir.

Kiros silindiri

Tarixi
------

Kiros silindiri 1879-cu ildə Assur alimi Ormuz Rassam tərəfindən Babildəki Marduk Məbədində aşkar edilmişdir. Silindr indi Londondakı Britaniya muzeyində nümayiş olunur.

Böyük Kirin elanı bəzən "insan haqlarının ilk bəyannaməsi" kimi qəbul edilir, çünki bu, Babil kölələrinin azad və azad olacağından bəhs edir. Köləlik fars cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsi olaraq qalmış bir qurum olsa da, qədim Mesopotamiya ənənələrinə dərin təsir göstərmişdir. Hətta o qeder təsir etmişdi ki, hökmdarlar taxt mərasimlərində islahat bəyannamələri verdilər.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nyu-Yorkdakı qərargahında Kiros Çarxının dəqiq bir nüsxəsi var.

Həmçinin bax
------------

* Böyük Kir

İstinadlar
----------

1. ↑  "Unutulmuş İmparatorluk" makalesi Arxivləşdirilib 2006-07-15 at the Wayback Machine Britanya Müzesi (İngilizce)
2. ↑  ""Darius ve Xerxes zamanında Pers toplumu" makalesi". 2006-08-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-04.
3. ↑  ""Kiros Silindiri: İyi krallık üzerine bir bildiri" makalesi". 2006-12-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-04.

Xarici keçidlər
---------------

* www.kchanson.com/ANCDOCS/meso
* Cyrus Cylinder
**Recep İvedik 6** — Türkiyə istehsalı Recep İvedik 5 filminin davam filmi.

Rollarda
--------

* Şahan Gökbakar — Rəcəb İvedik
* Nurullah Çələbi — Nurullah Sağlam
* Mbaye Dieng — Songa
* Chidi Benjamin John — Nahu Şef
* Kepsin Misodi Teke — Hunkutu Şef
* Lorraine Kadye — Zouya
* Somer Karvan — Tur bələdçisi Ersin

Çəkiliş
-------

Filmin çəkilişləri 3 Sentyabr 2018-də başladı. Çəkimlərin bir bölümünün Bursanın Karacabey rayonundakı longoz meşəsində çəkiləcəyi bildirildi.

İlk baxış
---------

Filmin kinoteatra verilmə tarixi əvvəlcə 8 fevral 2019 olaraq bildirilmişdir. Ancaq film istehsalçıları ilə kinoteatrlar arasındakı münaqişə səbəbiylə filmin çıxış tarixi uzadıldı. Gala gecəsi 6 noyabr 2019-da Kanyon Alışveriş Mərkəzi-ndə baş tutan film, 8 noyabr 2019-da kinoteatra verildi.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Red Kit** (*Orijinal adı: Lucky Luke*) belçikalı karikaturaçı Morris (1923-2001) tərəfindən çəkilən cizgi romandır. Cizgi romanın bəzi sərgüzəştləri Fransız Rene Goscinni (1926-1977) tərəfindən yazılmışdır. Morrisin ölümündən sonra, bəzi sərgüzəştləri Fransız Achde tərəfindən hazırlandı. Kölgəsindən sürətli silah çıxardan tənha kavboy Red Kit sadiq ağ atı Düllül (Jolly Jumper) və onun sevimli iti Rin Tin Tin (Rantanplan) ilə bərabər, cinayətkarların və ədalətsizliyin düşmənidir. Cinayətkarı təmsil edən Dalton qardaşları; Joe, William, Jak və Averel bir çox sərgüzəştlərdə iştirak edirlər. Digər yaddaqalan simvollar Kalamiti Ceyn, Billi Kid, Hakim Roy Bean, Cesse Ceyms, Vulture, Poçt sürücüsü Hankdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *IGN Staff.* "Lucky Luke: Infogrames brings a huge European cowboy to the US market and puts him on the discount rack". IGN.com. IGN. November 3, 1998. March 19, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 22, 2013.
**Rebekka** — 1938-ci ildə ingilis yazıçısı Dafna dü Morye tərəfindən yazılmış qotik romandır .Çapı heç vaxt tükənməyən bestseller olan Rebekka 1938–1965-ci illər arasında 2,8 milyon nüsxə satdı. O, dəfələrlə səhnələrə və ekranlara uyğunlaşdırılıb, o cümlədən "Rebekka "filmi (1940), Ən Yaxşı Film üçün Akademiya Mükafatını qazanır.Roman xüsusilə Xanım Danvers , West Country malikanəsi Manderley və onun açılış sətri ilə yadda qalıb : "Dünən gecə yenidən Manderliyə getdiyimi xəyal etdim."

Məzmun
------

Rebekkanın qayığının qəsdən batırıldığı aşkar edilir. İstintaq nəticəsində intihar hökmü verilir. Bununla belə, Rebekkanın birinci əmisi oğlu və sevgilisi Cek Favell, öldüyü gecə ona göndərdiyi nota əsasən, onun intihar niyyəti ola bilməyəcəyinə dair sübuta malik olduğunu iddia edərək, Maksimi şantaj etməyə çalışır.Məlum olur ki, Rebekka hamiləliyini təsdiqləmək üçün ölümündən az əvvəl Londonda həkimlə görüşmüşdür. Həkim ona xərçəng olduğunu və bir neçə ay ərzində öləcəyini bildirir. Üstəlik, uşaqlıq yolunun qüsurlu olması səbəbindən o, heç vaxt hamilə qala bilməzdi. Maksim güman edir ki, Rebekka öləcəyini bilərək onu tez öldürmək üçün manipulyasiya edib. Xanım Danvers sorğudan sonra dedi ki, Rebekka uzun sürən ölümdən başqa heç nədən qorxmur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rebecca by Daphne du Maurier" (ingilis). 2022-09-27 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Rebekka". 2022-07-12 tarixində arxivləşdirilib.
**Elektrenay su anbarı** — Litvanın Elektrenay şəhərinin cənubunda, Elektren bələdiyyəsindəki su anbarı. Kaunas su anbarı ilə birləşməsindən 40,8 km aralıda (Nemunas çayının qolu) Streva çayında bəndin yaradılması nəticəsində qurulmuşdur. 2000-ci ildə anbarın sahilində gücü 150 kVt olan "Elektrenay" kiçik su elektrik stansiyası tikilmişdir.

Coğrafiya
---------

Elektrenay su anbarının sahəsi 1240 hektardı (digər mənbələrə görə - 1389 ha). Uzunluğu şimaldan cənuba 11 km, qərbdən şərqə 3,1 km-dir. Maksimum dərinliyi 30 metrdən artıqdır (ən dərin yeri keçmiş Yaqudis gölündədir). Su anbarının şimal hissəsi göl, cənub hissəsi çay mənşəlidir. Şərq və şimal sahilləri sıldırım və hündür, qərb və cənub sahilləri isə zərif maili, yerlərdə bataqlıqdır. Sahilləri daha çox qum və çınqıllardan ibarətdir, dibi müxtəlif növ gillə örtülüdür. Ümumilikdə Elektrenay su anbarında ümumi sahəsi 50,5 hektar olan 18 ada var.

Göldə çoxlu sayda su quşu yuva qurur.

Elektrenay su anbarının yaxınlığında səkkiz yaşayış məntəqəsi var: Elektrenay, Stançikay, Qeibonis, Şarkine, Peliunay, Karkuçiay, Pastrevis və Senosios-Kietavişkes.

Tarix
-----

ElektrenaY su anbarı 1961-ci ildə (digər mənbələrə görə - 1961-1962-ci illərdə) Streva çayı bağlandıqdan sonra istilik elektrik stansiyasının tikintisi üçün qurulmuşdur. Su anbarının yerində 8 göl var idi. Perkunkiemis, Anikşyas, Lekaviçiay, Sarkines və Raistine kəndləri su altında qalmışdır. Bu kəndlərdən 140-dan çox təsərrüfat Elektrenaya köçürülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Povilaitis A.Taminskas J. Gulbinas Z. Linkevičienė R. Pileckas M. Lietuvos šlapynės ir jų vandensauginė reikšmė. Monografija (лит.). — Vilnius: Apyaušris, 2011. — С. 79. — 368 с
2. ↑  M. Dapkienė, R. Kustienė. Vandens išteklių naudojimas: mokomoji knyga (лит.). — Kaunas: Ardiva, 2008. — С. 32. — 91 с
3. ↑  A. Balevičius, E. Bukelskis, A. Ciūnys, V. Stanevičius. Aplinkosaugos sąlygų plaukioti plaukiojimo priemonėmis vandens telkiniuose įvertinimas ir aplinkosauginių kriterijų parengimas. — Vilnius: UAB „Senasis ežerėlis", 2012. — С. 76—79. — 105 с.

Mənbə
-----

* "Informacija apie Elektrėnų marias". www.x-diver.lt. 2014-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-21.
* "Elektrėnų savivaldybės istorija". www.elektrenai.lt. İstifadə tarixi: 2022-05-25.
**Noveze** (it. Unione Sportiva Dilettantistica Novese) — İtaliyanın Novi Liqure şəhərini təmsil edən futbol klubu. Hal hazırda həvəskar səviyyədə oynayır. İtaliya A Seriyası və B seriyasında bir mövsüm oynamadan milli çempionluq qazanan yeganə İtaliya klubudur.

Tarixi
------

Klub 1919-cu ildə yaradılıb. 1921-ci ildə ikinci divizionda 3-cü yeri tutması Novezeyə İtaliya futbolunun elitasına daxil olmağa imkanı verir.

1921/22 mövsümü komandanın tarixində ən uğurlu mövsüm olub. İtaliya Milli futbol Çempionatının finalənda "Sampierdareze"ni məğlub edən Noveze ölkə çempionatının qalibi olub. Qeyd etmək lazımdır ki, 1921/22 mövsümündə İtaliyada iki fərqli yüksək divizion var idi. O vaxt əsasən İtaliyanın şimalından olan bir sıra aparıcı komandalar çempionatda islahat təklif etmişdilər. Ancaq bu təklif bir çox klublar tərəfindən dəstəklənməmişdi. Nəticədə, əksəriyyəti Şimali İtaliyadan olan 24 böyük komanda çempionatı tərk edərək öz qurduqları liqalada yarışmalı olmuşdular.

Çempionluqdan sonra Novesenin nəticələri aşağı düşməyə başlayır. Bir neçə ildən sonra komanda yüksək divizionu tərk edir.

Titulları
---------

### Daxili yarışlar

#### İtaliya Futbol Çempionatı

Çempion (1): 1921–22

### Regional yarışlar

#### Yüksəliş liqası

Çempion (2): 1920–21, 1953–54

Birinci Divizion

Çempion (2): 1941–42, 1951–52

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lo stadio". Site.NoveseCalcio.it (italyan). 19 September 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 September 2015.
2. ↑  "CALCIO'S FAILED POZZO PROJECT". 2019-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-25.
Dartılmaya işləyən vintvari silindirk yaylar
Sıxılamaya işləyən vintvari silindirk yaylar
Saat mexanizmində burulmaya işləyən yastı spiral şəkilli yay.

**Yaylar** — maşınqayırmada çox geniş tətbiq olunan maşın hissəsidir, Onlar zərbə və təkan yüklərini yumşaltmaq, enerjini yığmaq və tədriclə işçi mexanizmə ötürmək (məsələn, saat mexanizmində), qüvvəni ölçmək (dinamometrlərdə, tərəzinin yayı), sıxıcı qüvvə yaratmaq (tormozlarda)və s. funksiyaları yerinə yetirmək üçün istifadə olunur.

Növləri
-------

### *Deformasiyasına görə:*

* Dartılmaya;
* Sıxılmaya;
* Burulmaya
* Əyilməyə işləyən yaylar

### *Konstruksiyasına görə:*

* Vintvari silindirk;
* Konusvari;
* Teleskopik;
* Nimçəvarı;
* Halqavarı;
* Çubuqşəkilli;
* Yastı spiral;
* Təbəqəli — ressorlar.

### *Xarakteristikasına görə:*

* Sabit;
* Dəyişən sərtlikli;
* Daxili sürtünməsiz;
* Daxili sürtünməli.

Mənbə
-----

Kərimov Z.H. Maşın hissələri və yükqaldırıcı-nəqledici maşınlar. Ali texniki məktəblər üçün dərslik. II nəşri — Bakı, "Maarif", 2002, 596 səh.

Həmçinin bax
------------

* Maşın hissələri
* Dişli çarx
* Şlis birləşməsi
* İşgil birləşməsi
**Yaşar İslam oğlu Qaraxanov** (1941) — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1987–1989).

Həyatı
------

Yaşar İslam oğlu Qaraxanov 1941-ci ildə qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu və Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasını bitirmişdir. İqtisad elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1960-cı ildən "Orconikidzeneft" Neft və Qazçıxarma İdarəsində neftçıxarma operatoru, Daşkənd Magistral Qaz Kəmərləri İdarəsinin böyük mühəndisi, "Neft kimyası cihazları" xüsusi konstruktor bürosunun mühəndisi, böyük mühəndisi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Nərimanov Rayon Komitəsinin sənaye və nəqliyyat şöbəsinin təlimatçısı olmuşdur. 1970–1973-cü illərdə Bakı elektrotermik avadanlığı zavodunun xüsusi konstruktor bürosunun baş konstruktoru, baş mühəndisi, 1973-cü ildən Azərbaycan KP Nərimanov Rayon Komitəsinin şöbə müdiri, Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsinin təlimatçısı vəzifələrində çalışmışdır. Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasının müdavimi olmuşdur.

Yaşar Qaraxanov 1979-cu Azərbaycan KP MK yüngül sənaye və xalq istehlakı məhsulları şöbəsi müdirinin müavini, 1981-ci ildən isə həmin şöbənin müdiri olmuşdur. 1987–1989-cu illərdə Azərbaycan SSR ticarət naziri vəzifəsində işləmişdir.[⇨]

Yaşar Qaraxanov 1968-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Гараханов Јашар Исламович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Онунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1982. С. 91.
2. 1 2  Гараханов Јашар Исламович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Он биринҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Совети Рәјасәт Һеј'әтинин нәшри. 1985. С. 83.
**Samara çayı** (*ukr.* Сама́ра) — Ukraynada yerləşir və Dnepr çayının qollarından biridir. Samara və Dnepr çaylarının birləşdiyi yerdə Dnepr adlı bir şəhər yerləşir. Uzunluğu 300 km olan çayın 22,600 km²-lik su hövzəsi vardır. Çay əriyən qar suları ilə qidalandığı üçün su səviyyəsi nizamsızdır. Çayın eni 40 ilə 60 m arasında dəyişir.

Samara Çayının ən böyük qolları Vovotsça və Byk çaylarıdır. Çay üzərində qurulmuş ən böyük şəhərlər Ternivka və Novomoskovsk şəhərləridir.

Hövzəsi
-------

Çayın uzunluğu 311 km-dir. Çayın maililiyi isə 0.33 m/km-dir. Çayın hövzəsinin sahəsi 22.660 km²dir. Vadi əsasən trapesiya, asimmetrik, bəzi bölgələrdə açıq ifadə edilmir. Su sərfi isə 17 m³/saniyədir. Qar suları ilə qidalanır. Dekabrın əvvəlində donur, Martın sonunda isə buzu açılır. Bəzən isə ilboyu donuşluq olur.

Mənbə
-----

* Samara çayı. Çaya turist axını Arxivləşdirilib 2019-05-15 at the Wayback Machine. *"Poezdnik"*
* Samara çayı sahili boyunca Arxivləşdirilib 2019-04-07 at the Wayback Machine. *"Skitalets"*
* Samara çayının mənsəbi və mənbəyi Arxivləşdirilib 2019-04-05 at the Wayback Machine. *"Skitalets"*
* Samara çayının xəritəsi, şəkillərlə daha ətraflı.
**Budapeştdə dişçarxlı dəmiryolu** — rəsmi olaraq «60 nömrəli tramvay xətti» adlanır. Macarıstanın paytaxtı Budapeştin Buda hissəsindəki bir dişçarxlı dəmiryoludur. Xətt 60 nömrəli tramvay xətti kimi şəhərin ictimai nəqliyyat sisteminə inteqrasiya olunmuşdur. Uzunluğu 3,7 kilometrdir (2.3 mil). 1874-cü ildə açılmışdır. 

Dəmir yolu, şəhər tramvayI və metro xətlərini də işlədən BKV tərəfindən idarə olunur. Bütün il boyu saat 05:00-dan 23:00-a qədər işləyir. Budapeşt ictimai nəqliyyat sisteminin tam inteqrasiya edilmiş bir hissəsi kimi standart biletdən istifadə edə bilinir.

Varosmajor terminalı, eyni adlı Budapeşt tramvay dayanacağına bitişikdir və Széchenyihegy terminalı, eyni adlı Budapeşt uşaq dəmir yolu dayanacağından 250 metr (820 fut) məsafədədir.

Tarixi
------

Dişçarxlı dəmiryolu xətti 1896
1905-ci il xəritəsindəki dişçarxlı dəmiryolu (*Zahnradbahn*)
1868-ci ildən başlayaraq Budapeştdə Budai Közúti Vaspálya Társaság (~ Buda İctimai Nəqliyyat Dərnəyi) tərəfindən mütəmadi olaraq həyata keçirilən ata yürüşləri olurdu. Niklaus Riqenbaha (1871-ci ildə açılan ilk Avropa Visnau-Riq dəmir yolu xəttinin inşaatçısı) Internationale Gesellschaft für Bergbahnenin həmkarları ilə birlikdə şəhərdəki dəmir yolunun layihəsini təqdim etmək tapşırıldı. 3 iyul 1873-cü ildə tikinti icazəsi verildi və xəttin inşasına dərhal başlanıldı. Yol növbəti ilin əvvəlində istismara verildi. İlk sınaq tramvayı 24 iyun 1874-cü il tarixində, saat 16:00-da depodan çıxdı. Səhərsi gün müntəzəm nəqliyyat başladı.

Dişçarxlı dəmiryolunun işi uğurlu olduğundan xəttin uzadılması məsələsi qaldırıldı. 1890-cı ildə uzadılma planı qəbul edildi. Xətt Seçeni dağına tərəf çəkildi və artıq uzunluğu 3700 metr idi. Bələdiyyə nəqliyyat şirkəti olan BSzKRt dəmir yolu 1926-cı ildə mülkiyyətində aldı. 2 iyul 1929-cu ildən başlayaraq hər 15 dəqiqədən bir yeni elektrik tramvayları işə düşdü. 1973-cü ildə xəttdə tam yenidənqurma işləri aparıldı. Bundan sonra hamısı Strub sisteminin ötürülməsinə verildi. Daha sonra yeni tramvaylar alındı.

Bu günə qədər olan istifadə olunan dəmir yolu Budapeştin ictimai nəqliyyatının bir hissəsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Our special services". BKV. 16 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 March 2020.
2. ↑  "Cogwheel Railway". We Love Budapest. 28 December 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 March 2020.
3. ↑  "Trams of Hungary... and more". Public transit in Hungary and Europe. 2016-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-02.

Qalereya
--------

* 
*