recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eri Tosaka** (d. 30 avqust 1993, Takaoka, Yaponiya) — Yaponiyanı təmsil edən qadın güləşçi. Eri Tosaka 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və yarışların qızıl medalını qazandı. Tosaka həmdə 2013, 2014 və 2015-ci illərdə Dünya Çempionatlarının qızıl medalını qazanıb.

Karyerası
---------

Eri Tosaka 2016-cı ildə karyerasında birinci dəfə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Tosaka birinci görüşdə Qazaxıstan güləşçisi Ulduz Yeşimovanı 6:0, ikinci görüşdə Amerika Birləşmiş Ştatları güləşçisi Haley Auqellonu 11:2, üçüncü görüşdə isə Çin Xalq Respublikası nümayəndəsi Sun Yananı 8:3 hesabı ilə məğlub etdi və yarışların finalına vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə Eri Tosaka Azərbaycan güləşçisi Mariya Stadniki gərgin görüşün yekununda, sona 3 saniyə qalmış 3:2 hesabı ilə məğlub etdi və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.

Həmçinin bax
------------

* Yaponiya 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------
Bhubanesvarda Linqaracın üstündəki amalaka/
**Amalaka** (sanskr. आमलक) — Hindistanda orta əsr məbədi binalarının simvolik şəkildə şərh edilən memarlıq detalları. Sanskrit dilindən "lotus meyvəsi" kimi tərcümə olunur. Yastıladılmış nahamar disk formasına malikdir. Bu, Şimali Hindistanın məbədi qüllələrini – şikharaların baş hissələrində olurdu. Dərin mənasıya malik amalakanın kökü buddizmdən əvvəlki inanclara qədər gedib çıxır. Kainatın modelini simvollaşdırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Телицын, В. Л.; Багдасарян, В. Э.; Орлов, И. Б. redaktorlarАМАЛАКА // Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия (rus). М.: ЛОКИД-ПРЕСС. 2005.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Harle, J.C. *The Art and Architecture of the Indian Subcontinent*, 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, ISBN 0300062176
* Kramrisch, Stella, *The Hindu Temple*, Volume 2, 1996 (originally 1946), ISBN 8120802225, 9788120802223, google books

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Amalaka ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Khajuraho Architecture
**Risako Kavay** (d. 21 noyabr 1994) — Yaponiyanı təmsil edən qadın güləşçi. Risako Kavay 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və yarışların qızıl medalını qazandı. Kavay həmdə 2015-ci ildə Las-Veqas şəhərində Dünya Çempionatının gümüş medalını qazandı.

Karyerası
---------

Risako Kavay birinci ciddi uğurunu 2015-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Las-Veqas şəhərində qazandı. Kavay Dünya Çempionatının yalnızca finalında Monqolustan güləşçisi Soronzonboldin Battsetseqa uduzdu və gümüş medal qazandı.

Risako Kavay bir il sonra isə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında ciddi nailiyyətə imza atdı. Kavay birinci görüşdə Polşa güləşçisi Monika Mixaliki 5:0, ikinci görüşdə Latviyalı Anastasiya Qriqoryevanı 8:2, üçüncü görüşdə isə Rusiya nümayəndəsi İnna Trajukovanı 10:0 hesabı ilə məğlub etdi və yarışların finalına vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə Risako Kavay Belarus güləşçisi Mariya Mamaşuku 6:0 hesabı ilə məğlub etdi və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.

Həmçinin bax
------------

* Yaponiya 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------
**Aydıntəpə** (*türk.* Aydıntepe) — Bayburt ilinin ilçəsi.

Tarixi
------

Aydıntəpə və ətraf ərazilərdə qədim dövrlərdən yaşayış məskənlərinin izlərini görmək mümkündür. İlçədən 5 km şimal-qərbdə yerləşən "Çovrang Yaylası qəsəbəsi"ndə orta əsrlər və müasir əsrlərin yerüstü tədqiqatları tapılmışdır. Aydıntəpə mərkəzinin cənub-qərbində yerləşən və əsasən qəbiristanlıq olaraq istifadə edilən kurqandakı keramika xarabalıqları Köhnə Tunc, Dəmir dövrü və Roma dövrünə aid yaşayış yerini göstərir. Məhz ilçənin altındakı yer - Tufa yatağını oyaraq tikilmiş və orta əsrlərə aid olan Aydıntəpə yeraltı şəhəri adlanır. Eramızdan əvvəl 3000-2500 illərində Aydıntəpə və ətrafı Hittilərin hakimiyyəti altında idi. Sonralar urartular, skiflər, romalılar, farslar və Bizanslıların hakimiyyəti altında qalmışdır. Malazgird döyüşündən sonra, 1072-1202 illəri arasında Türklər hakim olmuş, bəzən Saluklu və bəzən Danişmendli'nin hakim olduğu. Səlcuqlular 1202-ci ildə Saltuklu dövlətini qurtaranda ətrafları ilə yanaşı Bayburt və Aydıntepe də hakim oldu. Sonrakı dövrdə İlhanlıs, Akkoyunlu və Səfəvilərin nəzarətində qaldı və Çaldıran döyüşündən sonra Osmanlıların nəzarəti altına gəldi. Osmanlı dövründə "Hart" adlı bir mahal halına gəldi və Bayburt qəzasına bağlandı. 1916-cı ildə Rusiya qüvvələri tərəfindən ələ keçirilən qəsəbə, 21 fevral 1918-ci ildə geri alındı. 26 oktyabr - 29 dekabr 1919 tarixləri arasında baş verən "Hart hadisəsi" olaraq da bilinən Şeyx Əşrəf qiyamı burada baş verdi. 1957-ci ildə bələdiyyə təşkilatı quruldu və Aydıntepe adını aldı. 1987-ci ildə il statusu qazanmış Aydıntəpə, ilk olaraq 1989-cu ildə Gümüşxanəyə, daha sonradan Bayburt ilinə bağlandı.

Mədəniyyəti
-----------

Bayburt mədəniyyəti və adət-ənənələrindən başqa, burada Bayburtdan fərqli qara dəniz mədəniyyəti də vardır. Çünki bölgədə Trabzon mənşəli xeyli insan yaşayır. İlçədə horonlar çox məşhurdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bayburt, Aydıntepe Yüzey Araştırması ışığında bölgenin eskiçağ tarihinin değerlendirilmesi / An Evaluation of the Ancient Historical Age of Bayburt/Aydıntepe in The Light of Surface Survey | Çiğdem | Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi". Atauni Dergisi. 22 avqust 2016. Archived from the original on 22 August 2016. İstifadə tarixi: 8 may 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Aydıntəpə Bələdiyyəsi

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bayburt ilçələri |
| --- |
| İl mərkəzi | 
* Bayburt

 |  |
| Bağlı ilçələr | 
* Aydıntəpə
* Dəmirözü

 |
**Vasif Səmədov** (d. 24.01.1950, Masallı) — Azərbaycanlı Əməkdar jurnalist.

"*Kamil sənətkar", "Qızıl qələm*", "*Zərdabi*", "*Araz*" mükafatlarının laureatı, *Amerika Biblioqrafiya İnstitutunun Direktorlar Şurası*nın tərtib etdiyi "*Dünyanın 1000 nüfuzlü şəxsi*" adlı biblioqrafik sorğu kitabında jurnalistika üzrə Azərbaycanı təmsil edib.

Həyatı
------

22 yanvar 1950-ci ildə *Masallıda* anadan olub. ADU-nun Jurnalistika fakültəsini bitirdikdən sonra, Ukraynada əsgərlik kecirib. "*Azərbaycan pioneri*"nin səhifələrindən başlanan, *Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsindən*, "*Azərbaycan gəncləri*", "*Kommunist*", "*İzvestiya*", "*Possiyski fermer*" qəzetlərindən keçən, "*Oqonyok*"dan və "*Literaturnaya qazeta*"dan şaxələnən jurnalistlik fəaliyyəti, "*Oqonyok*" jurnalının və "Literaturnaya qazeta"nın Mərkəzi, Qərbi Asiya ölkələri üzrə xüsusi müxbiri və müxbir bürosunun müdiri, "Kaspiyan-İzvestiya" Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin təsisçisi və prezidenti vəzifələrində işləyib.

Yazıçı-publisistin həmmüəllif olduğu "*Leyla Əliyeva: "Xocalıya ədalət!" (Beynəlxalq erməni terroruna qarşı yeni strateji model)"* üçcildliyi araşdırmaların, aparılan tədqiqatlar nəticəsində ərsəyə gələn mənbədir. 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Protokol xidmətinin rəisi Arif Səmədovun atasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Milli dəyərlərə sadiqlik və peşəkarlıq örnəyi
2. ↑  Leyla Əliyeva: "Xocalıya ədalət!" (Beynəlxalq erməni terroruna qarşı yeni strateji model)" adlı üçcildlik əsərin təqdimat mərasimi keçirildi
3. ↑  "Prezidentin Protokol xidmətinin yeni rəisi jurnalist oğludur". 2022-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-03.

Xarici keçidlər
---------------
**Anjela Bulatoviç** (d. 15 yanvar 1987) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Anjela Bulatoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Daha sonra Anjela Bulatoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.

Həmçinin bax
------------

* Monteneqro 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Monteneqro 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Anjela Bulatoviçin tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 18 December 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

Şablon:2012 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
Şablon:2016 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
**Hüseyn Paşa oğlu Hüseynov** (1900, Göyərçin, Qazax qəzası – 1970, Salah, İcevan rayonu) — Azərbaycan el şairi, pedaqoq.

Həyatı
------

Hüseyn Hüseynov 1900-cü ildə Qazax qəzasının Göyərçin kəndində (sonradan Dilican rayonu) Paşalar nəslində anadan olmuşdur. Ulu babası Təbrizin Dəvəçilər məhəlləsindən olub.

İlk təhsilini mollaxanada alan Hüseyn Dilicanda Pedaqoji Seminariyanı qurtardıqdan sonra Tovuz və Gədəbəyin müxtəlif kəndlərində müəllimlik etmiş və qəzet redaksiyalarında çalışmışdır. O 1930-cu illərdə lüğət də hazırlamışdır.

Səməd Vurğun və tanınmış folklorşünas alim Hümmət Əlizadə ilə birlikdə Çəmbərəkəndi və Göyçəni kəndbəkənd gəzərək, ağsaqqallardan, el bayatı və nağıl bilicilərindən bildikləri bu mənəvi sərvəti toplayaraq onları xalqın ümumi istifadəsinə vermişlər.

Onun ilk şeiri 1925-ci ildən qəzetlərdə nəşr olunmağa başlamışdır.

1937-ci ildə çap olunan "Aşıqlar" kitabında, 1949–1951-ci illərdə isə orta məktəblər üçün "Ədəbiyyat müntəxəbatı" dərsliyində şeirləri çap olunmuşdur.

Hüseyn Hüseynov şeirlərini əsasən Hüseyn Mayıl təxəllüsü ilə yazmışdır. Bəzi kitablarda isə səhvən Aşıq Hüseyn Mayıl kimi təqdim olunmuşdur. O heç vaxt əlinə saz alıb el məclisləri keçirməmişdir. Sazın hazırlanmasında usta kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Səməd Vurğun, Hümmət Əlizadə, Şeyda Əziz, Miskin Əli və başqaları ilə dostluq etmişdir.

Təltifləri
----------

* "Əməkdar müəllim" fəxri adı
* "Şərəf nişanı" ordeni

Ailəsi
------

Tofiq Hüseynovun atasıdır.

Əsərləri
--------

* "Qoşa qəlbin duyğuları", Bakı, "Təbib", 2008, 218 səh. tiraj 500.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan aşıq şeirindən seçmələr. II cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh.235–257
2. ↑  Aşıqlar. (toplayanı: Hümmət Əlizadə), Bakı, "Azərnəşr", 1938. səh. 240–288

Xarici keçidlər
---------------

*
**Rövnəq Həsənzadə** (3 yanvar 1975, Naxçıvan) — Redaktor, baş rejissor. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2019).

Həyatı
------

Rövnəq Həsənzadə 1975-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1991-ci ildə Naxçıvan şəhərindəki 5 saylı orta məktəbi bitirmişdir.

1991-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun "İnşaat" fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1996-cı ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universitetinin "Sənaye və mülki tikinti" ixtisasını əla qiymətlərlə bitirmişdir. Həmçinin 1995-ci ildə Bakı Ali Mеnеcеr Kоllеcinin İnşaatçı menecment ixtisasını bitirmişdir.

Ali məktəbdə oxuduğu müddətdə təhsildən ayrılmamaqla Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında səhnə quraşdırıcısı vəzifəsində çalışmışdır (30.09.1994-?). Kinoya, mədəniyyətə, musiqiyə və teatra olan güclü marağı onun Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə qəbul olmasına səbəb olmuş və bu universiteti də bitirmişdir.

Müəyyən müddət İctimai Televiziyada çalışmışdır.

Hal-hazırda Azərbaycan Dövlət Televiziyasında "Musiqi və əyləncəli proqramlar" redaksiyasının baş rejissoru vəzifəsində çalışır.

Mükafatları
-----------

2019-cu il 6 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikasında televiziya və radio sahəsinin inkişafında xidmətlərinə görə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülüb.

Filmoqrafiya
------------

1. Bir mahnının tarixçəsi (veriliş, 2006)
2. Xalq Heydər söyləyəcək (mahnı)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Musiqi və əyləncəli proqramlar redaksiyası. **aztv.az** saytı". 2013-09-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-09.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-01-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-24.

Xarici keçidlər
---------------
Kek (sağda).
**Kek (mifologiya)**— Kek qədim Misir kosmoqoniyasında Hermopolis Oqdoadında ilkin qaranlıq  anlayışının ilahiləşdirilməsidir.

Oqdoad dörd cüt tanrıdan, qadın həmkarları ilə qoşalaşmış dörd kişi tanrıdan ibarət idi. Kekin qadın həmkarı Kauket idi. Kek və Kauket də bəzi aspektlərdə gecə və gündüzü təmsil edir və müvafiq olaraq "işıq qaldıran" və "gecə qaldıran" adlanır.

Ad "qaranlıq" kkw sözü ilə əlaqəli heyət liqaturasında (N2) göy üçün heroqlifin variantı ilə kk və ya kkwy kimi yazılır.

Tarixi
------

Ən qədim təsvirlərdə Kekuiyə ilanın, Kekuitə isə ya qurbağanın, ya da pişiyin başı verilir. Bir səhnədə onlar Ka və Kate ilə eyniləşdirilir; bu səhnədə Ka-Kekuinin üstü böcəklə örtülmüş qurbağa başı, Kate-Kekuit isə disklə örtülmüş ilan başı var.

Yunan-Roma dövründə Kekin kişi forması qurbağa başlı kişi, qadın forması isə ilan başlı qadın kimi təsvir edilmişdir, Oqdoaddakı bütün dörd dualistik anlayış kimi.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

2016-cı il ABŞ prezident seçkiləri ilə əlaqədar olaraq, 4chan kimi onlayn mesaj lövhələri ilə əlaqəli insanlar Keck və qurbağa obrazı Pepe arasında oxşarlıqları qeyd etdilər. Bu, "kek" termininin tez-tez Pepe şəkilləri ilə birləşdirilən "lol" İnternet jarqonunun məşhur əvəzi kimi tez-tez istifadəsi ilə birlikdə qədim tanrıya marağın yenidən artmasına səbəb oldu.

Həmçinin bax
------------

* Heqet
* Erebus

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hornung, E.* "Licht und Finsternis in der Vorstellungswelt Altägyptens". Studium Generale. 8. 1965: 72–83.
2. ↑  *Budge, E. A. Wallis.* The Gods of the Egyptians: Or, Studies in Egyptian Mythology. 1. Methuen & Co. 1904a. 241, 283–286.
3. ↑  *Budge, E. A. Wallis.* The Gods of the Egyptians: Or, Studies in Egyptian Mythology. 2. Methuen & Co. 1904b. 2, 378.
4. ↑  *Steindorff, Georg.* The Religion of the Ancient Egyptians. G. P. Putnam's Sons. 1905. səh. 50.
**Fərqanə Tələt qızı Quliyeva** (29 aprel 1957 – 22 sentyabr 2022) — Aktrisa.

Həyatı
------

Fərqanə Quliyeva 29 aprel 1957-ci ildə anadan olub. Orta məktəb illərində Kitab Evində bədii qiraətlə məşğul olub, Şən və Hazırcavablar Klubunda çıxış edib.

F.Quliyeva 1975-1979-cu illərdə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq şöbəsində təhsil alıb. Sənətin incəliklərini görkəmli teatr rejissoru, pedaqoq, SSRİ Xalq artisti Yevgeni Matveyevdən öyrənib.

  

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində, Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. Teatr və kino sənətinə aid bir çox sahələr üzrə dərs deyib.

O, "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının istehsal etdiyi bir çox filmlərdə ("Gözlə məni" (1980-Gülgəz), "Gümüşü furqon" (1982-qarayanız qız), "Qaladan tapılan mücrü"(1982-qaraçı), "Tilsim" (2005-Pakizə), "İki yad adam" (2017 qısametrajlı bədii film) filmlərində maraqlı obrazlar yaradıb. Eyni zamanda xarici film istehsalçılarının ("Silah" (2008, rejissor Aleksandr Kasatkin / Rusiya) serial) filmində də rol alıb. Bir çox animasiya filmlərini ("Qarğa balası və özgə yuvası" (2005), "Ayna (II) (2006), "Siçan və pişik" (2007), "Cəsur təyyarə" (2009), "Ultionis (2011), "Cırtdan və Təpəgöz" (2012), "Cırtdan və sehirli xalat (2016) və s.) səsləndirib.

Fərqanə Quliyeva 29 aprel 1957-ci ildə anadan olmuşdur. 1975–1979-cu illərdə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq şöbəsində təhsil almışdır.

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Kino tarixi dərsini tədris edib.

22 sentyabr 2022-ci ildə vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

1. Gözlə məni (film, 1980)
2. Gümüşü furqon (film, 1982)
3. Qaladan tapılan mücrü (film, 1982)
4. Gethagetdə (film, 1983)
5. Tilsim (film, 2005)
6. Ultionis

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Aktrisa Fərqanə Quliyeva vəfat edib - FOTO". Oxu.Az (az.). 22 sentyabr 2022. 2022-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------
ZPU-4
14.5 mm-lik KPVT iriçaplı tank pulemyotu zirehli nəqliyyat vasitələrinə, döyüş katerlərinə, səyyar və stosionar qurğulara quraşdırılır. 2000 metr məsafədə yüngül zireli hədəfləri, atəş gücü ilə düşmənin canlı qüvvəsini, 1500 metr yüksəklikdə isə hava hədəflərini məhv etmək üçün təyin edilib.

Hava və yerüstü hədəflərə yandırıcı zirehdələn B32 patronlarla və zirehdələn izburaxan VZT (B3T) patronları ilə atəş açır.

BRDM-2, BTR (BTR-60PB, BTR-70, BTR-80) kimi texnikaların əsas silahıdır.

İstehsal tarixi
---------------

Konstruktor: Semyon Vladimirov

Konstruksiya tarixi: 1944

İstehsalçı: Degtyarev Zavodu

İstehsal tarixi: 1949 — hal-hazırkı dövr

Növləri: KPVT (Rusca: КПВТ) (Vladimirov iriçaplı tank pulemyotu)

Texniki göstəriciləri
---------------------

Çap: 14,5 mm

Çəki: 52,2 kq

Atəş tempi: 550–600 atəş/dəqiqədə

Döyüş zamanı atəş tempi: 70..80 atəş/dəqiqədə

Yerüstü hədəfləri nişanalma məsafəsi: 2000 metr

Hava hədəflərini nişanalma məsafəsi: 1500 metr

Güllənin maksimum uçus məsafəsi: 9000 metr

Lülənin soydulması sistemi: hava ilə

Uzunluq: 1,980 mm

Lülə uzunluğu: 1,346 mm

Eni: 162 mm

Hündürlük: 225 mm
**Osmanlıda qadın libasları** — Türk cəmiyyətinin özəlliklərini, yaşayışını əks etdirən ənənəvi Osmanlı geyimləri keçmişdən günümüzə gəlib çıxan ən gözəl miras
Geyim insan yaradılışından etibarən onun ayrılmaz parçası olub, zamanla müxtəliflik göstərmişdir. Tarix boyu insanlığın və mədəniyyətin əsas hissəsi olan geyimlər - parçadan və müxtəlif materiallardan hazırlanan, insan bədəninin hissələrini örtmək üçün istifadə etdiyi bədən örtüyüdür. Zaman keçdikcə coğrafi şərait, mədəni və milli dəyərlər, dini inanclar, cəmiyyətdə geyimlərin formalaşmasına öz təsirini göstərmişdir.
Zəngin mədəniyyətə sahib olan Osmanlı dövlətinin özünə məxsus geyimləri vardır. Sultanların geyimləri bahalı, qızıl və gümüşü işləməli parçalardan hazırlanırdı. Aşağı zümrənin insanları çox sadə geyinirdi.

Ferace
------

Ferace - mantoya oxşar, arxası gen, yaxasız, uzun geyim növüdür. Adətən qadınlar "ferace"dən yaşmaqla birgə istifadə ediblər. "Müasir Türkcə lüğəti"ndə qadınların bayıra geydikləri üst geyimi kimi tərcümə edilmişdir. "Ferace" - ərəbcə "faruc və ya furucat" kökündən əmələ gəlib, örtü pərdə mənasında tərcümə olunur. "Ferace" örtünmək sözündən yaranıb. 1880-ci ildə II Əbdülhəmid dövründə ferace təsəttürə uyğun olmadığı bəhanəsi ilə qadağan edilmiş, onun yerinə isə çarşab istifadə olunmuşdur. "Müasir Türkcə lüğəti"ndə "ferace" həm də "dərvişlərin geydiyi gen arxalıq" mənasında verilmişdir.

Yaşmak
------

Yaşmak - müsəlman qadınlarının küçədə ferace geydikləri zaman üzlərini örtdükləri, gözləri açıqda qoyan nazik pambıq parçadan hazırlanan baş örtüyüdür. "Yaşmak" "yaş -örtmək, gizlənmək" və mak şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlib, üz örtüsü mənasını bildirir. "Yaşmak" Türk dilində çoxmənalı sözdür. Bəzi bölgələrdə "yaşmak" sözü ancaq namaz qılan qadınların başlarını örtdükləri "baş örtüsü" mənasında istifadə olunur.

Yeldirme
--------

Yeldirme qadınların küçədə rahat gəzmək üçün geydikləri, çarşafa bənzər baş örtüsü ilə birlikdə istifadə etdikləri bədən hissəsi geniş olan üst geyimidir.

Həmçinin bax
------------

* Osmanlı milli geyimləri

İstinadlar
----------

1. ↑  Türkçe Sözlük. Türk dili ve edebiyatı ansiklopedisi (türk). İstanbul: Dergah Yayınları. 1992.
2. ↑  *Dadaşova, Arzu.* "Xalidə Ədib Adıvarın romanlarında Osmanlı geyim adları". Şərq filologiyası məsələləri. 11. 2019: 429.
3. ↑  Türkçe Sözlük. Türk dili ve edebiyatı ansiklopedisi (türk). İstanbul: Dergah Yayınları. 1992.
4. ↑  *Dadaşova, Arzu.* "Xalidə Ədib Adıvarın romanlarında Osmanlı geyim adları". Şərq filologiyası məsələləri. 11. 2019: 431.

Xarici keçidlər
---------------

* OSMANLI İSTANBUL’UNDA GİYİM KUŞAM
* Osmanlı da Giyim Kaynak : https://www.unutulmussanatlar.com/2015/09/osmanl-da-giyim.html
**Milena Knezeviç** (d. 12 mart 1990) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Milena Knezeviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Daha sonra Milena Knezeviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.

Həmçinin bax
------------

* Monteneqro 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Monteneqro 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Milena Knezeviçin tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 3 June 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

Şablon:2012 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
Şablon:2016 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
**Perito Moreno Buzlağı** (*isp.* Glaciar Perito Moreno) — cənub-qərbi Argentinada dəniz səviyyəsindən 1500 m yüksəklikdə, Pataqoniyanın Kampo de Hielo Sur buzlaqının bir uzantısıdır. Pataqoniya tədqiqatçısı Fransisko Paskasio Morenonun adını daşıyır. Ən yaxın, ən böyük yaşayış məntəqəsi 80 km məsafədəki El Kalafatedir və bu milli park buzlağa turlar üçün ideal başlanğıc nöqtəsidir.

Buzlaq Los-Qlasyares Milli Parkının və bütün Argentinanın əsas görməli yerlərindən biridir. Perito Moreno Buzlağı Antarktida və Qrenlandiya istisna olmaqla, az tanınan buzlaqlardan biridir. Eyni zamanda buzlaq getdikcə böyüməkdədir. Bunun səbəbi Sakit okeandan gələn buludların And dağlarına çox güclü yağışlar buraxmasıdır.

60 km buz kütləsi gündə təxminən 1 m irəliləyir. Bu kütləvi kütlədə davamlı çatlama və qırılma səs-küyləri ilə xarakterizə olunur. Mütəmadi olaraq təxminən 60 m hündürlükdə (Boğaz körpüsünün demək olar ki, hündürlüyü) və 5 km enində olan hissəsində böyük parçalar qırılır. Bu vəziyyət kölgədəki qabarıq dalğaların yaranmasına səbəb olmuşdu.

Davamlı sürüşmə səbəbindən buzlaq hər dörd ildən bir Laqo Argentinonun yan qolu olan Brazo Rikonu bloklayır. Beləliklə, çaylarla qidalanan cənub hissəsinin bu qolunda suyun səviyyəsi sürətlə yüksəlir. Nəticədə, qısa müddətdən sonra buzlağın bütün hissəsinin məhv olmasına səbəb olur. Bu dünyanın ən məşhur təbii oyunlarından biridir və hər dəfə buz üzərində çox sayda turist və sənədli film çəkilir. Buzlağın son nümayişləri 1988, 2004-cü ilin martında və sonuncu dəfə 2006-cı ilin martında baş tutmuşdu.

Buzlaq əvvəllər onu kəşf etmiş alman geoloqu Rudolf Hauthalın adını daşımış, daha sonra tədqiqatçı və antropoloq kimi xidmətlərinə görə Perito Morenonun adını daşımağa başlamışdı.

Şəkillər
--------

* Buzlaq üzərində "mini-trekking" qrupu.Buzlaq üzərində "mini-trekking" qrupu.
*
Nəticələri
----------

### Qrup mərhələsi

#### A qrupu

UEFA Çempionlar Liqasının A qrupunda Bayern Münhen (Almaniya), Vilyarreal (İspaniya), Mançester Siti (İngiltərə), Napoli (İtaliya) mübarizə apardı. Sentyabrın 14-də baş tutan I turda Mançester Siti Mançester Şəhər Stadionunda Napolini qəbul elədi. Birini hissəsi 0:0 hesabı ilə başa çatan oyunun 74-cü dəqiqədə Mançester Sitinin heyətində Alexander Kolarov hesabı açdı — 1:0. Bu oyunda vurulan yeganə qol oldu və Mançester Siti Napolini 1:0 hesabı ilə məğlub elədi. Turun digər görüşündə Vilyarreal Bayern Münhen futbolçuları ilə üz-üzə gəldi. Oyunun 7-ci dəqiqəsində Bayern Münhenin heyətində Toni Kroos fərqləndi — 0:1. Birinci hissə 0:1 hesabı ilə başa çatdı. Oyunun 76-cı dəqiqəsində isə Rafinya Bayern Münhenin üstünlüyünü artırdı — 0:2. Bu qol oyunun ümumi nəticəsini müəyyənləşdirdi. I turdan sonra Bayern Münhen 3 xalla A qrupunun lideri idi.

A qrupunun II turu sentyabrın 27-də baş tutdu. Bayern Münhen Allianz Arenada Mançester Sitini qəbul elədi. Oyunun 38-ci dəqiqəsində Münhen təmsilçisinin heyətində Mario Qomes fərqləndi — 1:0. Birinci hissənin əsas vaxtına əlavə olunan birinci dəqiqə isə Mario Qomes dublunu rəsmləşdirdi — 2:0. Oyunun növbəti dəqiqələrində qol olmadı və Münhen növbəti qələbəsini qazandı. Turun digər görüşündə isə Vilyarreal Napolinin qonağı oldu. Meydan sahiblərinin heyətində Mare Hamşi oyunun 15-ci dəqəsində fərqləndi — 1:0. Bir dəqiqə sonra isə qonağların qapısına penalti təyin olundu. Napolinin heyətində Edinson Kavani zərbəni dəqiq yerinə yetirdi və Napolinin üstünlüyünü artırdı. Oyunun növbəti dəqiqələri ərzində qol olmadı və Napolinin rəqibinə 2:0 hesabı ilə qalib gəldi. II turdan sonra Bayern Münhen 6 xalla A qrupunun lideri idi.


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **Komanda** |  |  |  |  |  |  | **O** | **Q** | **H** | **M** | **Qollar** | **±** | **X** |
| 1 | Bayern Münhen |  | 3:2 | 2:0 | 3:1 | 6 | 4 | 1 | 1 | 11 — 6 | +5 | **13** |
| 2 | Napoli | 1:1 |  | 2:1 | 2:0 | 6 | 3 | 2 | 1 | 10 — 6 | +4 | **11** |
| 3 | Mançester Siti | 2:0 | 1:1 |  | 2:1 | 6 | 3 | 1 | 2 | 9 — 6 | +3 | **19** |
| 4 | Vilyarreal | 0:2 | 0:2 | 0:3 |  | 6 | 0 | 0 | 6 | 2 — 14 | -12 | **0** |

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Triton** ilk dəfə 2017-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının neft-kimya zavodunda aşkar edilmiş zərərli proqramdır. O, təhlükəsizlik alətləri ilə təchiz edilmiş sistemləri sıradan çıxara bilər ki, bu da zavodun fəlakətinə səbəb ola bilər. O, "dünyanın ən öldürücü zərərli proqramı" adlandırılıb.

2017-ci ilin dekabrında Səudiyyə Ərəbistanında olduğu güman edilən naməlum elektrik stansiyasının təhlükəsizlik sistemlərinin Schneider Electric SE tərəfindən istehsal edilən Triconex sənaye təhlükəsizliyi texnologiyasının dövlət tərəfindən dəstəklənən hücum olduğu güman edilən hücumda hədəfə alındığı bildirildi. Kompüter təhlükəsizliyi şirkəti Symantec iddia etdi ki, "Triton" kimi tanınan zərərli proqram Microsoft Windows əməliyyat sistemi ilə işləyən kompüterlərdəki boşluqdan istifadə edib.

2018-ci ildə kibertəhlükəsizliyi araşdıran FireEye şirkəti, zərərli proqramın çox güman ki, Rusiyadakı tədqiqat qurumu olan Mərkəzi Elmi Tədqiqat Kimya və Mexanika İnstitutundan (CNIIHM) gəldiyini bildirdi.

Həmçinin bax
------------

* Kiberhücum
* Stuxnet
* WannaCry
* Mydoom
* Kill chain

İstinadlar
----------

1. ↑  *Franzetti, Davide.* "Neft və Qaz Kibertəhlükəsizliyi və Proses Təhlükəsizliyi Konversiya". Security Boulevard. 2019-02-26. 2023-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-29.
2. 1 2  *Gibbs, Samuel.* "Triton: hakerlər enerji stansiyasına su hövzəsinə hücum edərkən təhlükəsizlik sistemlərini çıxarırlar". The Guardian. 2017-12-15. 2018-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-12.
3. ↑  *Giles, Martin.* "Triton dünyanın ən öldürücü zərərli proqramıdır və yayılmaqdadır". Technology Review. 2019-03-05. 2020-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-29.
4. ↑  *Sobczak, Blake.* "Dünyanın ən təhlükəli zərərli proqram təminatının daxili hekayəsi". E&E News. 2019-03-07. 2021-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Triton dünyanın ən öldürücü zərərli proqramıdır və yayılmaqdadır
**Məhəmməd xan İshaq xan oğlu Gəraylı** (1790, Türbət Heydəriyə, Rəzəvi Xorasan ostanı – 1850, Təbriz) —Qacar elinin Gəraylı oymağının elxanı, Xorasan hakimi.

Həyatı
------

Məhəmməd xan İshaq xan oğlu 1790-cı ildə Zeyvə kəndində anadan olmuşdu. Atasından sonra, 1816-cı ildə Gəraylı oymağının sərdarı olmuşdu. Fətəli şah Məhəmmədvəli mirzəni Xorasandan geri çağırıb, digər oğlu Həsənəli mirzəni ora vali təyin etdi. Şahzadə Məhəmməd xanın digər bacısına evlənərək Xorasanda dayaq qazandı. Məhəmməd xan da atasının ölümünü unudub, Qacarlara yaxınlaşmağına şad oldu. 1823-cü ildə Sərdar Məhəmməd xan Gəraylı Xorasanda müstəqil xanlıq qurdu. Qacarları təhdid etməyə başladı. 1832-ci ildə Fətəli şah oğlu Abbas mirzə Qovanlı-Qacarı Xorasana vali təyin etdi. Şahzadə Azərbaycandakı oğulları da Xorasana dəvət etdi. Xosrov mirzəqoşunla atasına köməyə gəldi. Əminə Pakrəvan yazır: "Təbəs vahələri Xosrov mirzəni yaxşı qarşılamışdı. O bölgənin kiçik xanları hətta Xosrov mirzəyə qatılıb, öz hörmətlərini Abbas mirzəyə bildirmək üçün Xorasana yola düşmüşdülər. Ancaq Təbəsin yaxınlığında olan və möhkəm qalaları ilə səciyələnən Tərşiz şəhəri düşmənlik etməyə başladı. Bu şəhərin mühasirəsi və alınması iki ay sürdü. ən sonda bu nahiyənin Məhəmməd xan Gəraylı adında bir xanının Xosrov mirzə ilə iş birliyi nəticəsində şəhər zəbt edildi. Məhəmməd xan Gəraylı özü istiqlaldan yana idi. Ancaq bəlli səbəblər üzündən 1832-ci ildə Azərbaycan ordusuna yardım etmək zorunda qalmışdı. O kiçik şəhərdə 10.000 xəlvər buğda ehtikar edilmişdi. Xosrov mirzə bu buğdanı öz əsgərləri arasında paylamaq yerinə bazarda satışa buraxıb gəlirini orduya xərclədi. Bu qədər buğdanın satışa buraxılması Tərşiz əhalisini sevindirmişdi".

Məhəmməd xan 1813–1816-cı illərdə Quryan, 1816–1832 Dövlətabad hakimi olmuşdi. Bir ara Məşhədə də başçılıq etmişdi. Tehranda iki illik həbsdən sonra Təbriz və Kərbəlada sürgündə yaşadı.

Məhəmməd xan 1850-ci ildə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Qarayilər
* Qaraylar
* Gəraylı
**Kamaltəpə** — Qəbələ şəhəri ərazisində qədim yaşayış yeri.

Haqqında
--------

Şəhərin Qala hissəsinin cənub darvazası qarşısında yerləşən təbii təpəlik yerli əhali tərəfindən Kamaltəpə adlandırılmışdır. Kamaltəpə sözü şəxs adına bağlıdır. Vaxtilə Kamal adlı bir yerli sakin burada təsərrüfat işləri ilə məşğul olduğu üçün təpə onun adı ilə adlandırılmışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu təpəlik barədə Əl-Müqəddəsinin məlumatı diqqəti cəlb etmişdir:

> "Qəbələ möhkəmləndirilmiş şəhərdir, çay onun divarlarının arxasından axır. Cümə məscidi şəhərdən kənarda, bir təpənin üstündə yerləşir."
> 
> 

Bu məlumatda əvvəla şəhərdən kənarda təpəliyin olması qeyd edilir. Sonra şəhərin ən böyük ictimai binası Cümə məscidinin məhz həmin təpənin üstündə yerləşməsi göstərilir. Hazırda qala divarlarından kənarda Kamaltəpədən başqa təpə yoxdur. Bu fakt Kamaltəpənin məhz Əl-Müqəddəsinin qeyd etdiyi təpəlik olduğunu düşünməyə imkan verir.

Kamaltəpə əslində, üç hissədən ibarətdir. Müdafiə xəndəyini xatırladan çökəkliklər bu hissələri bir-birindən ayırır. Kamaltəpəyə qalxmaq üçün şimal və cənub tərəfdən yol yerləri var.

1977-ci ildə təsərrüfat işləri zamanı Kamaltəpənin üst qatı dağıdılmışdır. Bu zaman burada kvadrat formalı bişmiş kərpicdən qurulmuş müsəlman qəbirləri, iri ölçülü yonma puc (şirim) daşdan kirəc məhlulu ilə hörülmüş böyük bir tikintinin divar qalığı və çoxlu inşaat materialı töküntüləri üzə çıxarılmışdır. İ. Əliyev qeyd edir ki, Kamaltəpədən tapılan arxeolji materialları Əl-Müqəddəsinin verdiyi məlumatla müqəyisə etsək onda deyə bilərik ki, orta əsrlərdə Qəbələnin Cümə məscidi məhz Kamaltəpənin üstündə yerləşmişdir.

Həmçinin bax
------------

Çuxur Qəbələ

İstinadlar
----------

1. ↑  *Şəlalə Məhyəddinqızı.* Qəbələ Qafqazın incisi. Bakı: Oğuz Eli. 2009.

Xarici keçidlər
---------------
**Elman Mirzəyev** (1959, Bakı) — kino rəssamı, ikinci rəssam, rəssam assistenti.

Həyatı
------

1959-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1980-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib.

1982-ci ildən "Kirpi" satirik jurnalı ilə sıx əməkdaşlıq edir, eyni zamanda respublikada çap olunan mətbuatda karikaturaçı rəssam kimi çalışır.

1982-ci ildən Kinostudiyada cizgi-filmləri rəssamı kimi çalışıb.

1985-ci ildən "Marianet kuklalar" teatrının aparıcı rəssamıdır.

2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

1999-2003-cü illərdə Bakıda fərdi sərgiləri keçirilib. Azərbaycanda və xaricdə keçirilən beynəlxalq Karikatura müsabiqələrinin iştirakçısı və mükafatçısıdır.

Əsərləri onlarla kataloqda dərc olunub. UNESCO-nun xüsusi mükafatına layiq görülüb.

2006-cı ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin idarə heyətinin üzvüdür. FECO (Beynəlxalq Karikaturaçılar Təşkilatları Federasiyası) Azərbaycan qrupunun vitse-prezidentidir

Filmoqrafiya
------------

1. Yatmaq vaxtıdır (film, 1984)
2. Bir axşam... (film, 1985)
3. Anam ağaca çıxıb (film, 1986)
4. Seans (film, 1988)
5. Söhbətül-əsmar (film, 1994)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Elman Mirzəyev[*ölü keçid*]
**Ağ ciyər xəstəlikləri institutu**, **Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Elmi Tədqiqat Ağ Ciyər Xəstəlikləri İnstitutu** – 1946 ildə Bakıda Elmi Tədqiqat Vərəm İnstitutu adı ilə təşkil edilmişdir. 1988–1999 illərdə Elmi Tədqiqat Ftiziatriya və Pulmonologiya İnstitutu adlandırılmışdır. Tədqiqatları respublikada vərəmlə mübarizənin təşkilinə, bakterioloji müayinə üsulunun inkişafına, bronxun və ağ ciyərin qeyri-spesifik, onkoloji və vərəm xəstəliyinin differensial-diaqnostik problemlərinə, onların spesifik və qeyri-spesifik xəstəliklərinin müalicə metodlarının təkmilləşdirilməsinə, yeni üsullarla müalicəsi problemlərinə, vərəm xəstəliyinin azaldılması yollarının elmi əsaslarınının öyrənilməsinə və s. məsələlərə həsr olunmuşdur. İnstitut vərəm xəstəliyinə qarşı müalicə-profilaktika tədbirləri də hazırlayır. Respublikada vərəmlə mübarizədə M.N.Qədirli, Y.M.Qaziyev,  F.M.Vəkilov, F.M. İsmayılov, M.Novruzov və başqalarının rolu olmuşdur. Azərbaycanda ftizio-cərrahlığın pioneri sayılan Fuad Əlaəddin oğlu Əfəndiyev respublikada ilk dəfə ağ ciyər vərəmini cərrahi üsulla müalicə etmişdir. İnstitutun vərəm terapiyası, pulmonologiya, uşaq vərəmi, ağciyərdənkənar orqanlarda vərəm, ftizio cərrahiyyə, torakal cərrahiyyə, bronxoloji, müalicə-reabilitasiya, funksional diaqnostika, ambulator diaqnostika, anesteziologiya və reanimasiya, elmi informasiya şöbələri, bakterioloji, biokimyəvi, klinik, immunoloji və sitomorfoloji laboratoriyaları, uroloji, ginekoloji, burun-boğaz-qulaq xəstəlikləri kabinetləri; elmi kitabxanası var. İnstitutda 2 elmlər doktoru və 23 elmlər namizədi işləyir. Aspiranturası və klinik ordinaturası var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 145. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------
**İstirahət satir** və ya **söykənən Satir** — Bu növün təxminən 115 nümunəsi məlumdur, onlardan ən yaxşısı Kapitolin Muzeylərində sərgilənir. İstirahət Satir heykəli tipi bəzən faun adlandırılan gənc satiri göstərir, onu aydın uclu qulaqları və gövdəsinə taxılan və ya satirik yaxınlığındakı dirəyə qoyulmuş pardalid (panter dərisi) ilə tanımaq olar.

Haqqında
--------

Qədim yunan mifologiyasında satirlər üzüm məhsulu, ritual dəlilik, teatr və məhsuldarlıq tanrısı Dionisin kişi yoldaşlarıdır. Dionysusun davamçıları olaraq, satirlər şərabı, qadınları sevmələri və borularında və ya fleytalarında musiqi çalmaqları ilə tanınırlar. Erkən Yunan sənətində satirlər çox vaxt sənətdə kobud, daha yaşlı və çirkin kimi təsvir olunurdu. Satirdə panter dərisinin olması onların vəhşi heyvan təbiəti ilə əlaqəsini bildirir. Satirlər də tez-tez saxsı qablarda vəhşi və vəhşi cinsi təbiətlərini ifadə etmək üçün dik fallus ilə çılpaq şəkildə təsvir edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Greek sculpture : a collection of sixteen pictures of Greek marbles, with introduction and interpretation  (ing.)
* Margaret Ross Griffel  (ing.)
**Bakı "Kempinski Hotel-Badamdar" kompleksi** - Bakı şəhərində yerləşən otel, mənzillər və ofis binaları, alış-veriş və əyləncə mərkəzi.

Ümumi məlumat
-------------

Ekoloji cəhətdən təmiz təbiəti olan 2,5 hektar ərazidə inşa edilmiş otel kompleksinin ümumi sahəsi 84 min kvadratmetrdir. "Gilan-İnşaat" MMC tərəfindən aparılmış tikinti işləri 2008-ci ilin sentyabrında başlanmış, 2011-ci ilin mayında sona çatdırılmışdır.

Kompleksə otel, mənzillər və ofis binaları, alış-veriş və əyləncə mərkəzi daxildir. Həmin binalarda istirahət otaqları, mənzillər, konfrans zalı, toplantı otaqları, yerli və xarici mətbəx nümunələri təqdim edən üç restoran, şadlıq mərasimlərinin keçirilməsi üçün 750 nəfərlik ziyafət zalı, SPA mərkəzi, tennis kortu, basketbol, buz-sürüşmə meydançaları, boulinq zalı, açıq və qapalı üzgüçülük hovuzları, örtülü avtomobil dayanacağı, mağazalar, amfiteatr və aquapark yerləşir.

Otel
----

Kompleksin birinci mərhələsi – otel binasında ən yüksək standartlara cavab verən 283 nömrədə müştərilərin rahatlığı və istirahəti üçün hər cür şərait yaradılmışdır. Oteldəki iki restoran və üç bar qonaqlara yerli və xarici mətbəxin nümunələrini təqdim edir.

Otelin Azərbaycanda bənzəri olmayan 3,5 min kvadratmetr sahəni əhatə edən SPA mərkəzi, 24 masaj otağı, üzgüçülük hovuzu, gözəllik salonları, sauna, hamam və s. müştərilərin sağlamlığının və rahatlığının yüksək səviyyədə təşkilinə imkan yaradır.

Kompleks Kempinski otellər şəbəkəsinə daxildir.

Mənzil,ofis və alış-veriş mərkəzi
---------------------------------

Kompleksin 14 mərtəbəli binasında ailəsi ilə bərabər istirahət etmək istəyən müştərilər üçün 37 mənzil vardır. Mənzillər hər bir ailənin yüksək səviyyədə istirahəti üçün bütün məişət avadanlığı ilə təchiz edilmişdir. Bundan başqa ziyafət, iclas-konsert zalları, görüş və ofis otaqları ən son texnologiyalarla təmin olunmuşdur.

"Kempinski Hotel-Badamdar" kompleksinin alış-veriş və əyləncə mərkəzinin üçmərtəbəli mağazalar sahəsi ən yüksək tələblərə cavab verir.

Kompleksin rəmzi açılışı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 2 iyul 2011-ci ildə keçirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-02.

| ⛭Bakı otelləri |
| --- |
| Mövcud | 
* Bulvar
* Fairmont Baku
* Four Seasons Hotel Baku
* *Full Moon Hotel*
* Grand Hotel Europe Baku
* Hilton Baku
* Hyatt Regency Baku
* İnturist otel
* Jumeirah Bilgah Beach Hotel
* JW Marriott Absheron
* Kempinski Hotel-Badamdar
* Park Inn

 |
| Keçmiş | 
* Abşeron
* Azərbaycan
* Bakı
* Gənclik
* İnturist-Azərbaycan
* Köhnə İnturist
* Metropol
* Moskva
* Muğan
* Qarabağ
* Təbriz
* Yeni Avropa

 |
**Gəncədə Qafqaz İslam Ordusunun ilk şəhidlərinin xatirəsinə abidə** — Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olan Qafqaz İslam Ordusunun ilk şəhidlərinin xatirəsinə ucaldılan abidə

Tarixi
------

Qafqaz İslam Ordusu komandanı Nuru paşanın 1918-ci il mayın 25-də Gəncəyə gəlib. Nuru Paşa Gəncədə mövcud olan təhlükəni aradan qaldırmaq, buradakı düşmənləri tərksilah etmək və azərbaycanlı əhalinin təhlükəsizliyini təmin etməkdən ibarət idi. 1918-ci il iyunun 11-də Qafqaz İslam Ordusunun 13 döyüşçüsü Gəncənin Şah Abbas məscidinin ətrafında gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub.

Məlumat
-------

2022-ci il 26 iyunda Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Niyazi Bayramov, Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri Cahit Bağçı, qardaş ölkənin Gəncədəki Baş konsulu Zeki Öztürk, Azərbaycan Türk İş Adamları Birliyinin sədri Camal Yanğın, AMEA-nın Gəncə Bölməsinin sədri, akademik Fuad Əliyev, deputatlar Pərvin Kərimzadə, Müşfiq Cəfərov, YAP Gəncə şəhər təşkilatının nümayəndəsi, idarə, müəssisə, təşkilat rəhbərləri, din xadimləri və şəhər sakinləri iştirak ediblər. Abidə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin dəstəyi, Türkiyənin Azərbaycandakı Səfirliyinin, Türkiyənin Gəncədəki baş konsulluğunun və Azərbaycan Türk İş Adamları Birliyinin təşkilatçılığı inşa edilib. Yeddi metr hündürlüyündə olan abidənin memarı Mustafa Yama, layihə rəhbəri Turqay Əliyevdir.

Həmçinin bax
------------

* Bakı Türk Şəhidliyi
* Nuru Paşa
* Qafqaz İslam Ordusu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gəncədə Qafqaz İslam Ordusuna aid abidənin açlışı olub - FOTO - YENİLƏNİB - VİDEO". 2022-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-27.
2. ↑  Gəncədə Qafqaz İslam Ordusunun ilk şəhidlərinin xatirəsinə abidə ucaldılıb
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". az.trend.az. 25 iyun 2022. 2022-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 iyun 2022.
4. ↑  "Gəncədə Qafqaz İslam Ordusuna abidə ucaldılıb". www.realtv.az. 25 iyun 2022. İstifadə tarixi: 28 iyun 2022.[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

  

* Gəncədə Qafqaz İslam Ordusunun ilk şəhidlərinin xatirəsinə abidə ucaldılıb
**Hələb Beynəlxalq Stadionu** (*ərəb.* ملعب حلب الدولي‎) — Olimpik bir standartlara uyğun, çoxlu imkanlara malik, tamamilə üstü bağlı olan və Hələb şəhərindəki stadiondur. Suriyanın ən böyük stadionudur və hal-hazırda əksər futbol oyunları üçün istifadə edilir. Əl-ittihad Hələb klubu öz ev oyunlarını bu stadionda keçirir. Eyni zamanda Suriya Milli futbol komandasının bəzən ev sahibliyi etdiyi stadiondur. Stadion 2007-ci ildə açılmışdır və 75000 tamaşaçı tutumuna malikdir. Stadion Hələbin cənub bölgəsində, Əl-Həmədani İdman Şəhərciyinin yaxınlığında yerləşmişdir.

Tarixi
------

Gecə vaxtı stadion
Stadiounun inşasına Polşalı inşaatçı-memar Stanislav Kus ilə memar Fevzi Xəlifənin köməyi ilə dizaynlara əsaslanaraq 1980-ci ildə başlanılmışdır. Aralıq Dənizi oyunları üçün 1987-ci ildə inşasının başa çatması planlaşdırılırdı. Suriya hökumətinin səlahiyyətliləri bütün çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün ciddi bir proqramı tətbiq etdi, ancaq tikinti müddəti 2003-ci ilə qədər dayandı və maliyyə çətinliklər səbəbiylə 2 il gecikdi.

Son olaraq tikinti 27 illik rekord bir müddətdən sonra stadion 2007-ci ildə bütün müəssisələri ilə hazır vəziyyətə gəldi. Rəsmi olaraq 75 min tamaşaçı qarşısında 2-2 bərabərlik ilə sona çatan Əl-İttihad Hələb və Fənərbaxça arasındakı bir açılış dostluq matçında 3 aprel 2007-ci il tarixində açıldı. Stadionda ilk qol Əbdul Fəttah Əl Ağa vasitəsilə açılış oyununun 8-ci dəqiqəsində vurulmuşdur. Suriya prezidenti Bəşşar əl-Əsəd və Türkiyə Baş Naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan açılış oyununda iştirak etmişlər.

Digər xüsusiyyətləri
--------------------

Stadionunun beş səviyyəsi vardır: Birinci səviyyə trafındakı müəssisələr ilə birlikdə futbol meydançasının özüdür. İkinci səviyyə təhsil salonları, fərqli obyektlər və dəstək xidmətlərindən ibarətdir. Qalan üç səviyyə işçi heyətinin oturacaqları üçün nəzərdə tutulmuşdur. Üçüncü qatda VİP salon hazırlanmış və şərq üslubu ilə taxta əl işi ilə bəzədilmişdir.

Stadion bütün idman kompleksi ilə birlikdə 33 hektarlıq ərazidən 3.5 hektarlıq bir ərazini əhatə edir. İki böyük elektron ekran yerləşir. Stadionun şərq tribunasında açıq mavi rəngdəki oturacaqların üzərində ağ rəngli oturacaqlar Ərəb və İngilis dillərində "Hələb" adını meydana gətirir. Stadion öz növündə dünyada ikinci ən böyük stadiondur. Park sahəsi 8000-dən çox avtomobili qəbul edə bilər. Stadiona 26 qapıdan giriş mümkündür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Xaraba qoyulmuş Hələbin dinc vaxtları. 2016. Arxivləşdirilib 2021-06-08 at the Wayback Machine "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 2021-06-08. İstifadə tarixi: 2021-06-08.
2. ↑  Dünyanın ən böyük stadionları. 2020. Arxivləşdirilib 2021-06-08 at the Wayback Machine "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 2021-06-08. İstifadə tarixi: 2021-06-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-02.
4. ↑  "Al Arabiya news channel: Works". 2015-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-02.

Xarici keçidlər
---------------

* The stadium at WorldStadiums

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | StadiumDB |
**Brezovisa** (alb. Brezovicë, *serb.* Брезовица / Brezovica) — Kosovonun Strpse bələdiyyəsində eyni adlı xizək kurortu ilə tanınan qəsəbə. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, Brezovisanın ümumi əhalisi 68 nəfər idi.

Brezovitsa Kosovonun qış turizminin ən çox ziyarət edilən yerlərindən biridir. Xizək kurortu Şar Milli Parkının şimal və şimal-qərb yamaclarında yerləşir. Silsilənin xətti 39.000 hektar yüksək dağlıq ərazini və çox müxtəlif, zəngin flora və faunaya malik meşələri əhatə edir. İki beynəlxalq hava limanından 90 dəqiqəlik məsafədə yerləşən Brezovisa kurort zonası Cənub-Şərqi Avropada ən son inkişaf etməmiş xizək kurortlarından biridir.

Coğrafiya
---------

Brezovica şimal-şərqində Şar-Planina dağ silsiləsində və Lepenak çayının su hövzəsində yerləşir. Brezovisa xizək kurortu dəniz səviyyəsindən 900–2500 metr yüksəklikdə, kənddən təxminən 14 km cənubdadır. Aşağı hündürlüklər daha mülayim iqlimlə, yüksəklərdə isə alp iqlimi ilə xarakterizə olunur.

Tarix
-----

Orta əsrlərdə, bütün müasir Strpse bələdiyyəsini Hradiste (Brezovisada) və Zidinac (Qotovuşda) şəhərləri ilə əhatə edən ərazidə ilk dəfə XIII əsrin nizamnaməsində qeyd olunan Serb Župa Sirinich yerləşirdi. İkinci dəfə 1331-ci ildə Kral Stefan Uros IV Duşanın nizamnaməsində qeyd olunur. Həmin rayonun ərazisində bir neçə Bizans qalasının xarabalıqları da qorunub saxlanılmışdır.

Çaylie təpəsinin üstündə, Lepenak çayına axan Pilevac çayının mənsəbindən yuxarıda iki arxeoloji təbəqəyə malik Hradiste qalasının xarabalıqları vardır ki, onlardan birincisi VI əsrə aiddir, ikinci əsrdən 13-cü əsrə qədərdir. Digər tikililərin konturlarını ayırd etmək olar. Şəhərə şimal tərəfdən giriş qüllə ilə qorunurdu. Oradan başqa bir qülləyə bir şaft getdi, buradan müdafiə divarı təpənin ətəyinə, Lepenaka doğru uzanırdı.

28 iyun 1944-cü ildə İkinci Dünya müharibəsi zamanı bolqar əsgərlərindən birinin ölümünə qisas almaq üçün Brezovitsada Rakanovacda 46 yerli sakini (onlardan 12-si uşaq idi) edam edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "2011 Kosovo Census: Population by localities". 2015-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
2. ↑  Rastko website Arxivləşdirilib 2013-01-23 at the Wayback Machine, rastko.rs. (serb.)
3. ↑  SANU, National Center for Digitization, Cultural Monuments in Serbia: Ostaci tvrđave Gradište-Čajlije Arxivləşdirilib 2021-10-19 at the Wayback Machine
4. ↑  SANU, National Center for Digitization, Cultural Monuments in Serbia: Rakanovac Arxivləşdirilib 2021-10-20 at the Wayback Machine, spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs
***Lokallaşdırma xidmətləri*** hər hansı bir məhsulun, veb-saytın və ya kontentin müəyyən region, ölkə, yaxud bazar üçün adaptasiya edilməsi prosesidir. Bu prosesə aşağıdakılar daxildir:

* mətnlərin tərcüməsi;
* hədəf seçilən bazarların tələbatına uyğunlaşmaq üçün kontentin dəyişdirilməsi;
* tərcümə olunan mətnin düzgün əks olunması üçün dizayn və maketin adaptasiyası;
* yerli tələblərə uyğunlaşmaq (məsələn, valyuta, ölçü vahidləri və s.);
* vaxt, ünvan və telefon nömrələrinin yerli formatlarından istifadə;
* yerli qanunvericilik tələblərinə və digər normalara uyğunlaşma.

Lokallaşdırma işlərini həyata keçirərkən mədəni xüsusiyyətlərin nəzərə alınması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Reklam kampaniyasının hər bir kiçik elementi üzərində bəzən saatlarla düşünülür. Çünki kiçik bir nüans böyük bir uğursuzluğun səbəbi ola bilər. Hər hansı bir reklam mətni beynəlxalq bazara təqdim edildikdə bir çox mədəni nüansları nəzərə almaq, hər bir ölkədə onun doğuracağı reaksiyanı öncədən qiymətləndirmək lazımdır. Ona görə də dil xidmətləri göstərən şirkətlər hədəf bazarını seçərkən mədəni xüsusiyyətləri nəzərə almalı, mövcud mətnləri, yaxud digər reklam materiallarını həmin bazara uyğunlaşdırmalı, lazım gələrsə yenisini hazırlamalıdırlar.
Lokallaşdırma zamanı daha bir vacib proses adların testləşdirilməsidir. Hər hansı şirkətin, məhsulun və ya xidmətin adının seçilməsi çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Əlbəttə, hər hansı adın çoxdilli bazarlarda eyni məna kəsb etməsi çox yaxşı haldır. Lakin təhlillər göstərir ki, adın mənası və ya üslubu digər dillərə tərcümə edilərkən semantikası dəqiq ifadə olunmur. Hətta bəzən ad başqa dildə yanlış, qeyri-etik məna verə bilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, İnternetin inkişafı nəticəsində qlobal informasiya məkanının formalaşması beynəlxalq biznes üçün yeni imkanların yaranmasına gətirib çıxartmışdır. Belə ki, istənilən startap qısa müddətdə kiçik xərclər hesabına öz ölkəsinin hüdudlarından kənara çıxa bilər. Əgər əvvəllər xarici bazara çıxmaq üçün böyük həcmdə investisiya və illərlə hazırlıq tələb olunurdusa, indi veb-saytı hədəf seçilən ölkəyə uyğun lokallaşdırmaq və reklam işlərini həyata keçirmək kifayətdir.

Ədəbiyyat
---------

Əliquliyev R.M. , Mahmudov R.Ş. İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2018, №1, 3–26

Mənbə
-----

DİL SƏNAYESİ: İMKANLAR, PERSPEKTİVLƏR VƏ PROBLEMLƏR