Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Füzuli küçəsi.

**Füzuli küçəsi** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanan bir küçədir. Şəhərin mərkəzi küçələrindən biridir. Məşhur 16-cı əsrin şairi Məhəmməd Füzulinin adını daşıyır. Şərqdən küçəyə qədər Azadlıq prospekti və Cəfər Cabbarlı meydanı, qərbdə - Füzuli meydanı və cənubdan yeni qoyulmuş Qış bulvarına yaxınlaşır.

Küçənin tarixi
--------------

Küçə XIX əsrdə çıxdı və Balaxanskaya küçəsi (Balaxanı yolu) adlandırıldı. XIX əsrin ortalarında Bakı qəzası olduğunda, Balaxanskaya küçəsi Bakının Forstadt şəhərinin şərq hissəsinin şimal sərhədi idi və bu dövrdə hələ də planlaşdırılmamışdı. Qərbdən şərqə doğru istiqamətdə forştaddan keçən Suraxanı küçəsi ilə müqayisədə Balaxanı küçəsinin rolu
planlaşdırmada zəif ifadə edildi.

19-cu əsrin ikinci yarısında sənaye rayonunun - Qara şəhərin, sonra isə dəmir yolu xəttinin görünüşü şəhərin şərq hissəsində yeni, daha canlı sahələrin inkişafına kömək etdi. Bunlar genişlik istiqamətlərində bir küçə şəbəkəsi - Balaxanska küçəsi idi. 19-cu əsrin sonuna qədər, Balaxanskaya doğru qravitasiya edən və dəmir yolu stansiyasından təsirlənən pərakəndə satış, sənətkarlıq xətləri şimal istiqamətində sürətlə inkişaf etmişdir.

XX əsrin 20-ci illərində Basin küçəsi
XX əsrin əvvəlində Balaxanska küçəsi, 1350 m uzunluğu olan, demək olar ki, tamamilə bir mərtəbəli dükanlarla inşa edilmişdir. İstisna 1911-1913-cü illərdə inşaat mühəndisi Konstantin Borisoglebskinin layihəsi üzərində qurulmuş bir neçə üç mərtəbəli ev və böyük bir kişi gimnaziyası idi. Balaxanska küçəsi yolunun qiyməti yaxşı olmadığından. Küçənin eni dəyişdi və bəzən bir neçə metrə çatdı.

Sovet illərində şəhərin əsas torpaqlarından biri olan küçə Bakı Kommunasının komissarlarından birinin - Meer Basinin şərəfinə dəyişdirildi. Bu küçə boyunca 20-ci illərdə Bakı tramvayı qurulması başladı.

2001-ci ildə (indi - Mərkəzi Klinik Xəstəxananın № 4 binası) keçmiş idman binasının tarixi və mədəniyyət abidələri haqqında Azərbaycan
Respublikasının Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə elan edildi və küçədə yerləşən başqa 13 bina "tarixi və mədəniyyəti milli dəyərlərinə abidəsi" oldu: Bunlar, № 27 (1905), № 33 (1894), № 39 (1908), № 58 (1908), № 59 (1898), № 63, № 71 (1980), № 75 (1899), № 77 (1901), № 79 (1905) və № 81 (1910).

### "Qış bulvarının yenidən qurulması və tikintisi"

2009-cu ildə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Heydər Əliyev Sarayından Füzuli meydanına qədər ərazini əhatə edən park kompleksinin inşasına əmr etdi. 2010-cu ilin fevral ayında Fuzuli küçəsində köhnə evlərin sökülməsi başladı. Xüsusən, Füzuli meydanına üz tutan tarixi memarlıq üç mərtəbəli ev yıxıldı.

Yıxılan evlərin sakinlərinə hər kvadratmetr üçün 1500 manat kompensasiya təklif olundu. Lakin, ödənişlərin həcminə görə müxalifətçilər etirazlara səbəb olan evlərin yıxılmasına müqavimət göstərdilər və sakinlər və işçilər arasında qarşıdurma oldu. 2012-ci ildə Füzuli küçəsində köhnə binaların bir çoxu yıxıldı.

2013-cü ilin əvvəlində, bir dəfə tanınmış Bakı neft sənayeçisi İsa bəy Hacınskiyə məxsus 39 saylı evin küçəsinin genişləndirilməsi ilə əlaqədar olaraq, qiymətli tarixi və memarlıq abidəsi kimi saxlanılması qərara alınmış və 10 metr məsafəyə köçmüşdür. Binanın köçürülməsi Hollandiya şirkəti Bresser Eurasia tərəfindən həyata keçirildi. Beləliklə, 2013-cü il aprelin 27-də 18 min ton ağırlığında olan binanın hərəkət prosesi başa çatdırılmışdır. Bu, Azərbaycanda ilk daşınan bina idi.

Mayın 10-da Bakıda Fizuli və Mirzə Ağa Əliyev küçəsi arasında inşa olunan "Qış bulvarı" nın açılışı olub. Açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev, həyat yoldaşı Mehriban Əliyeva və ailəsinin üzvləri iştirak ediblər. 7 hektar ərazini, 1 km uzunluğunda və 150 metr enində olan "Qış Bulvarı" Bakı şəhərində ən böyük park
olmuşdur.

Küçədəki binalar
----------------

Qırmızı rəngli binalar itirilmişdir.

| İnşaat | Foto | Memar | Dizayn ili | Tikinti ili | Ünvan | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mixaylovskiy Xəstəxanasının binası (daha sonra Məşədi Əzizbəyov adına 1
nömrəli doğum evi) |  | Zivər bəy Əhmədbəyov | 1912 | 1912-1913 | 31 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Kişi gimnaziya (indi - 4 saylı Mərkəzi Klinik Xəstəxanasının binası) |  | Konstantin Borisoqlebskiy | 1910 | 1911-1913 | 61 |  |
| Birmərtəbəli mağaza |  | Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov | 1886 | 1886 |  |  |
| Birmərtəbəli mağaza |  | Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov | 1889 | 1891 |  |  |
| İki mərtəbəli ev |  | Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov | 1890 | 1891 | Balaxanı və Xəzər küçələrinin küncləri |  |
| Birmərtəbəli mağaza |  | Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov | 1890 | 1891 |  |  |
| İki mərtəbəli ev |  | Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov | 1891 | 1892 | Balaxanı və Xəzər küçələrinin küncləri |  |
| Üç mərtəbəli ev |  | İvan Edel | 1892 | 1894 | 33 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| İki mərtəbəli ev |  | Ferdinand Lemkul | 1887 | 1889 |  |  |
| İki mərtəbəli ev |  | İosif Ploşko | 1899 | 1900 | 75 |  |
| Üç mərtəbəli ev |  |  |  | 1905 | 27 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Ev (həmçinin Əzizbəyov adına keçmiş kitabxana) |  |  |  | 1908 | 39 | 2013-cü ildə küçənin yenidən qurulması zamanı 10 metrədək köçürüldü |
| Ev |  |  |  |  | 45 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Ev |  |  |  |  | 52 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Ev |  |  |  | 1908 | 58 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Ev |  |  |  | 1898 | 59 | 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı |
| Ev |  |  |  |  | 63 |  |
| Bina bankının binası |  |  |  | 1980 | 71 |  |
| Ev |  |  |  | 1901 | 77 |  |
| Ev |  |  |  | 1905 | 79 |  |
| Ev |  |  |  | 1910 | 81 |  |

Mənbə
-----

1. Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı
2. В Баку начался снос домов на улице Физули[*ölü keçid*]
3. В Баку на улице Физули начали снос домов[*ölü keçid*]
4. Власти активизировали снос домов по улице Физули Arxivləşdirilib 2011-06-03 at the Wayback Machine
5. Жители намеченных под снос домов по улице Физули продолжают протесты
6. Лачугам бедняков не место около Зимнего бульвара[*ölü keçid*]
7. Впервые. В Баку переносят здание
8. Вернутся ли жители дома № 39 на улице Физули в свои квартиры?
9. Впервые в Азербайджане передвинут здание[*ölü keçid*]
10. Ильхам Алиев принял участие в открытии «Зимнего бульвара»