**Azad ticarət** — idxal və ixracın ümumiyyətlə dövlətin müdaxiləsi olmadan həyata keçirilməsini nəzərdə tutan iqtisadi siyasətdir. Azad ticarət siyasəti dövlətin xarici ticarət üzərindəki yoxlamasından və vergi tətbiqindən tamamilə imtina etməsi mənasına gəlməyə bilər.

Tarix
-----

Azad ticarət təlimi XIII əsrdə müdaxiləçi sistemlərə bir reaksiya olaraq ortaya çıxdı. Bu təlimə fizokratlarda, Devid Yumda və Adam Smitdə rast gəlinir. Azad ticarət anlayışı nəzəriyyəsinin təməlində Adam Smitin ölkələr arasındakı məhsuldarlığı və istehsalı artıracağı istiqamətindəki fikirləri durur. Ayrıca götürüldükdə bir ölkə, xüsusilə bəlli bir əmtəənin ən önəmli alıcısı və ya satıcısı kimi çıxış edirsə, xarici ticarətə məhdudiyyət qoyulmasından qazanc əldə edə bilər. Buna baxmayaraq praktikada yerli sənayelərin qorunması məqsədilə qoyulan məhdudiyyətlər müəyyən bir mərhələdən sonra ölkənin ümumi iqtisadi qazancı baxımından mənfi təsirlərə də səbəb olur.

Azad ticarət, ən qəti formasıyla David Rikardo və Con Stüart Millin əsərlərində yer almışdır. Bu yazıçılarda millətlər arasındakı ticarət sərbəstliyi beynəlxalq əmək bölgüsü təməlinə söykənir.

XIX əsrdə İngiltərədə Riçard Kobden və Mançester Birliyi, Fransada Frederik Bastiat və Mişel Çevaliyer tərəfindən müdafiə olunan azad ticarət, xüsusilə 1860-cı il Fransız-İngilis müqaviləsinin imzalanmasının müvəfəqiyyətə çatması ilə hiss olunsada, o tarixdən sonra II Dünya müharibəsinə qədər sürətli geriləmişdir.

Döyüş sonrasında beynəlxalq iqtisadiyyatın yenidən nizama qoyulması, azad ticarət mövzusundakı neoklasik qaydaların, xüsusilə Hekşer-Ulin nəzəriyyələrinin də təsiri ilə, sərbəst ticarətin tətbiq sahəsini yenidən genişləndirdi. II Dünya müharibəsindən sonra ölkələr arasındakı gömrük maneələrinin və valyuta məhdudiyyətlərin azaldılması məqsədilə intensiv səylər göstərilmişdir.

Bununla birlikdə qlobal və ya yerli böhranlar zamanı həm inkişaf etməmiş, həm də sənayeləşmiş ölkələr idxal kvotaları, vergilər və milli sənayelərə təşviq etmələr kimi üsullarla azad ticarət üzərindəki məhdudiyyətləri müəyyən ölçüdə davam etdirməkdədirlər.

Həmçinin bax
------------

* Proteksionizm
* Azad iqtisadi zona
* Adam Smit
* David Rikardo
* Saytda ticarət

| ⛭Ticarət |
| --- |
| Təriflər | 
* Tədiyə balansı
* Cari əməliyyatlar balansı (ölkələr üzrə balans)
* Ticarət balansı (ölkələr üzrə balans)
* Kapital axınının hesabı
* Kapital axınının nəzarəti
* Qızıl ehtiyatları
* Mütləq üstünlük
* Beynəlxalq əmək bölgüsü
* Beynəlxalq ticarət (ixracat üzrə ölkələr
* idxal üzrə ölkələr)
* İqtisadi inteqrasiya
* Ticarət maneələri
* İdxal kvotası
* Tarif

 |
| Ticarətdə  təşkilatlar və siyasət | 
* Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
* Beynəlxalq Valyuta Fondu
* Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı
* Dünya Bankı
* Yeni İnkişaf Bankı BRICS
* Afrika İnkişaf Bankı
* Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı
* Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankı
* Beynəlxalq Ticarət Mərkəzi
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Ticarət Qanunu Komissiyası
* Beynəlxalq Kredit Sığortası və Zəmanət Birliyi
* Ticarət bloku
* Azad ticarət sahəsi
* Gömrük ittifaqı

 |
| İqtisadi məktəblər | 
* Azad ticarət
* Netto-balans
* Salamanka
* Merkantilizm
* Proteksionizm

 |
| Əlaqəli mövzular | 
* Satış
* Qloballaşma
* Autsorsinq
* Ticarət ədaləti və Ədalətli ticarət

 |