recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İndira burnu**, **Piqlamion** (hind इंदिरा पाइंट) — Böyük Nikobar adasının cənubunda yerləşən burun. Hindistanın ən cənub nöqtəsidir. 

Burun Hindistanın baş naziri İndira Qandinin şərəfinə adlandırılmışdır. Buna qədər isə Piqlamion adlandırılırdı. Sumatra adasından şimal-qərbdə yerləşir.

Burunun sahilində 35 metrlik mayak inşa edilmişdir. 2004-cü il Hind okeanında zəlzələ və sunami hadisəsi zamanı burunun sahili okean dibinə gömülmüş və mayak yarıya qədər suytun altında qalmışdır. Bəzi mütəxəsislər oean sahilinin bərpa olunacağını iddia edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Welcome to INDIRA POINT LIGHT HOUSE". 2013-03-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
2. ↑  Землетрясение существенно изменило карту Индонезии и Индии Arxivləşdirilib 2006-06-26 at the Wayback Machine (rus.)
3. ↑  Indira Point would re-emerge: researchers[*ölü keçid*]

Mənbə
-----

* İndira burnu
* 2004-cü il sunamisindən sonrakı foto
**Boris Andreyeviç Baboçkin** (18.1. 1904, Saratov – 17.7.1975, Moskva) – rus aktyoru və rejissoru.

SSRİ xalq artisti (1963), professor (1966), Sosialist  Əməyi Qəhrəmanı (1974), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1941, 1951; 1977, ölümündən sonra). Səhnə fəaliyyətinə 1921-ci ildən başlamışdır. 1952–1953 illərdə A. S. Puşkin adına Moskva Dram Teatrının baş rejissoru, 1949–1951, 1955–1968 illərdə və 1970-ci ildən Moskva Malı Teatrının aktyoru və rejissoru olmuşdur.

Əsas rolları
------------

Çatski ("Ağıldan bəla", A.S. Qriboyedov), Yalançı Dmitri ("Boris Qodunov", A. S. Puşkin), Klaverov ("Kölgələr", M. Y. Saltıkov-Şedrin), Oqnev ("Cəbhə", A. Y. Korneyçuk) və s. E. Rannetin "Brakonyerlər" pyesində Baboçkinin oynadığı Aadamın rolu rus teatrı tarixində mərhələ olmuşdur. "Yaylaq qonşuları" (1939, 1964, M. Qorki), "Pul" (1956, A. V. Sofronov), "İvanov" (1960, A. P. Çexov), "Həqiqət yaxşıdır, xoşbəxtlik daha yaxşıdır", "Tufan" (1965, 1974, A. N. Ostrovski) və s. pyesləri tamaşaya qoymuşdur. Baboçkin 1927 ildən kinoya ("Rəfiqələr", "Aktrisa", "Mister Mak Kinlinin qaçması" və s.) çəkilmişdir. "Çapayev" (1934) filmin də yaratdığı Çapayev obrazı ona dünya şöhrəti qazandırmışdır. "Doğma çöllər" (1945), "Coşqun adam haqqında povest" (1947) filmlərinin rejissoru olmuşdur.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 8. ISBN 978-9952-441-07-9.


1. ↑  Бабочкин Борис Андреевич // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **İndiqo (rəng)** haqqındadır. **Digər mənalar** üçün **İndiqo (dəqiqləşdirmə)** səhifəsinə baxın.* |

**İndiqo** — tünd göy və bənövşəyi rənglər arasındakı orta rəng, bənövşəyi rəngin bir tonu. Görünən işıq spektrində, indiqo 420 ilə 450 nanometr arasındakı bir hissəni tutur. Adı Hindistanda yetişən indiqo bitkisindən götürülmüşdür, həmin bitkidən də uyğun bir boya çıxarıldı və indiqo rəngi adlandırıldı. İngilis dilində bu rəng "hind mavisi" (*ing.* indian blue) adlanır.

İndiqo Nyutonun rəng çarxında
İsaak Nyuton indiqonun göy qurşağının yeddi rəngindən biri olduğunu qeyd etmişdir. Ənənəvi olaraq, Nyutona yüksələn indiqo, klassik yeddi rəngli optik spektrinə daxil edilir, lakin müasir alimlər onu ayrı rəng hesab etmirlər və bənövşəyi kimi təsnif edilirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Encyclopedia of Physics Arxivləşdirilib 2017-01-31 at the Wayback Machine (ing.)
2. ↑  Arthur C. Hardy and Fred H. Perrin. *The Principles of Optics.* McGraw-Hill Book Co. Inc. New York. 1932.
3. ↑  *Allen, O.N. Allen & Ethel K.* The Leguminosae: a source book of characteristics, uses, and nodulation (null). Madison, Wisc.: University of Wisconsin Press. 1981. səh. 343. ISBN 978-0-299-08400-4.
Zəif parıltı ilə tritium breloku.
**Brelok** (*fr.* breloque) — aksessuar, zəncirdə bir kulon şəklində hazırlanmış zərgərlik, qolbaq, açar halqa və s. Ümumiyyətlə dekorativ və reklam məqsədləri üçün istifadə olunur. Brelok dəstənin ölçüsünü və kütləsini artıraraq açarları itirmə ehtimalını azaltmağa kömək edir. Əsas fob əlavə bir faydalı funksiyanı da yerinə yetirə bilər, məsələn, mini bir fənər, bir avtomobil üçün bir uzaqdan idarəetmə, bir şüşə açacağı, bir toz kompakt və s. brelok tipik bir suvenir və ya hədiyyədir.

Tarixi
------

Açar üzüklərin tarixi qədimlərə gedib çıxır, XVIII əsrdə və XIX əsrin ikinci yarısına qədər olduqca moda olduqları bilinir. Dandies onları saat zəncirlərinə taxırdı. Özünə hörmət edən hər nağılın zəncirində əsasən qızıldan müxtəlif materiallardan hazırlanmış ondan çox açar üzük vardı. Bu açar üzüklər tez-tez xəyalı şəkillərdə idi və müxtəlif materiallarla: fil sümüyü, qiymətli daşlar, emaye ilə çox incəliklə bəzədilmişdir. Dendi aristokratlar arasında əsas zəncirləri birləşdirmək və taxmaq üçün öz qaydaları hazırlanmışdır. Zərif centlmenin açar zəncirləri ətrafdakı xanımların diqqətini özlərinə cəlb edərək bir az cırıldadı. Ancaq onsuz da 19-cu əsrin ortalarında zəncirdəki açarların sayı 2-3-ə qədər azaldı və daha çox xatirə hədiyyələri, xatirələr, məsələn, sevilən bir qadının açar zənciri kimi qəbul olunmağa başladı .

Tədricən, zinət əşyası kimi breloklar artıq ümumiyyətlə taxılmadı. XX əsrdə praktik olaraq yalnız bir utilitar məqsəd üçün istifadə olunmağa başladılar — bir dəst açar üçün bir asma kimi. Ancaq bu xüsusiyyətdə olsa da, brelok hələ də dizaynerlər arasında populyar olaraq qaldı — cazibə-gözmuncuğu, cazibə-suvenir ortaya çıxdı. Əsas üzükləri müxtəlif funksional əşyalarla birləşdirərək fit açarları, fənər açarları, rulet açarları və çoxsaylı açar açarları yaratmışdır. XXI əsrin əvvəllərində yeni bir əsas fob növü — flash sürücülər ortaya çıxdı və əsas fobların mobil telefonlar üçün zərgərlik kimi istifadəsi də populyar oldu.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "«Брелок» в словарях сайта gramota.ru". 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-24.
2. ↑  *Roebuck, Kevin.* Public Key Infrastructure (PKI): High-impact Strategies - What You Need to Know. 24 October 2012. ISBN 9781743048924. 7 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 May 2015.
3. ↑  J.T.Bunce, Memoir of Sir Josiah Mason, p. 208; Simon Parkes, A Tale of Two Knives, Midland Ancestor, vol. 8, no. 4, June 1987. Henry Bore, The Story of the Invention of Steel Pens, 1890, at p. 20 says that Harrison made a steel pen for Joseph Priestley in about 1780, "probably the first steel pen ever produced."
4. ↑  "fob - alphaDictionary \* Free English On-line Dictionary". Alphadictionary.com. 29 June 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 August 2012.
**Çаyаrаsı yаşаyış yеri** — Şərur rаyоnunun Kоsаcаn kəndindən şərqdə, Küllüklər yаşаyış yеrinin qərbində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin ərаzisi hаzırdа əkin sаhəsi kimi istifаdə оlunur. Аbidənin bəzi qismlərində sеl sulаrının аçdığı yаrğаndа mədəni təbəqənin qаlınlığı 1 m-ə çаtır. Təbəqə dаş, möhrə, kül qаtlаrı və kеrаmikа nümunələrindən ibаrətdir. Аşkаr оlunаn аrхеоlоji mаtеriаllаr çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtındаn ibаrətdir. Kеrаmikа məmulаtı Оrtа əsrlərin inkişаf еtmiş və sоn dövrlərinə аiddir. Yаşаyış yеrinin ərаzisində təndirlərin və təsərrüfаt quyulаrının qаlıqlаrınа rаstlаnmışdır. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən, yаşаyış yеrini XVI-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
**Gorgoroth** - Norveçin Bergen şəhərində yaradılmış black metal qrupudur. 1992-ci ildən, bu günədək gələn üzv, qrupun yaradıcısı Infernusdur. Qrupun adı, j. R. R. Tolkienin yazdığı "Üzüklərin şahı" romanında pisliklər məkanı olan qaranlıqlar ölkəsi Mordorda yerləşən ölülərin məkanının adından gəlir. Qrupun studiyada yazılmış səkkiz albomu var. Qrup 2009-cu ilin sonlarında yeni bir albom üzərində işə başlamışdır və bu iş hələ də davam etməkdədir.

Yaranması
---------

Qrupun qurucusu, hal-hazırda Gorgorothda əsas gitarist olan Infernusdur. O, qrupu 1992-ci ildə qurmuşdur. Qrupun ilk demo-albomu isə 1993-cü ildə meydana çıxmışdır. Albom "A Sorcery Written in Blood" adlanır.
Qrupun əsas vokalisti olan Gaahl, qrupu 2007-ci ildə tərk etdi. Onun yerini isə 1995-1997-ci illərdə qrupda işləmiş Pest aldı.

Albomlar
--------

Qrupun 9 albomu mövcuddur. 1997-ci ildə yazılmış "Under the Sign of Hell" albomu 2011-ci ildə təkrar olaraq, kiçik dəyişikliklər edilməklə satışa buraxıldı.
Qrupun məşhur albomlarından biri "Incipit Satan"dır.

Diskoqrafiya
------------

Demo-lar
* 1993 – *A Sorcery Written in Blood*
* 1994 – *Promo '94*

Albomlar
* 1994: *Pentagram*
* 1996: *Antichrist*
* 1997: *Under the Sign of Hell*
* 1998: *Destroyer: Or About How to Philosophize With the Hammer*
* 2000: *Incipit Satan*
* 2003: *Twilight of the Idols: In Conspiracy with Satan*
* 2006: *Ad Majorem Sathanas Gloriam*
* 2009: *Quantos Possunt ad Satanitatem Trahunt*
* 2011: *Under the Sign of Hell 2011*
* 2015: *Instinctus Bestialis*

Canlı albomlar
* 2008: *True Norwegian Black Metal – Live in Grieghallen*

EP-lər
* 1996: *The Last Tormentor* (live)
**Çaycümə** (*türk.* Caycuma) — Zonquldak ilinin ilçəsi.

Bölgədəki əhəmiyyətli sənayesi müəssisələri 1970-ci ildə qurulan "OYKA Kağız Fabriki" adını alan Türkiyə Sellüloza və Kağız fabrikləri Anonim Şirkəti (SEKA) Fabriki və Cümə axşamı diyarı ilə arasında qalan Mütəşəkkil Sənaye Bölgəsidir.

Bülent Ecevit Universitetinin Çaycümə şəhərciyinə ev sahibliyi edir.

Eyni zamanda Çaycümədə bir hava limanı var. Zonguldak Hava Limanı, Çaycümənin Saltukova bəldəsində yerləşir. Türk Hava Yolları bu hava limanı vasitəsilə daxili xidmətlər göstərir. İstanbul Hava Limanına uçuşlar həftədə üç gündür. Xaricdə yaşayan mühacir əhalisi sayəsində beynəlxalq reyslər də mövcuddur. Düsseldorf hava limanına uçuşlar da mövcuddur.

Coğrafiyası
-----------

Zonquldak il mərkəzinin şərqində yerləşir. Qara dəniz şimalda, şərqdə Bartın və cənubda Devrek ilə həmsərhəddir. Sahəsi 490 km2-dir.
Çaycümə, Filyos Axını və bu dərənin yaratdığı vadi sahilində yerləşir. Dağlıq bir əraziyə malikdir. Ən böyük yüksəklik; Balat dağıdır.

İqtisadiyyatı
-------------

İlçədə əsas iqtisadi fəaliyyət əkinçilikdir. Ümumiyyətlə əkinçilik ərazilərinin məhdud olduğu Zonquldak əyalətində, Filyos Axınının uzunluğu boyunca bərəkətli düzənliklər bitki istehsalı üçün vacibdir. Bu hissədə qarğıdalı, tərəvəz və meyvələr istehsal olunur. Heyvandarlıq, xüsusən də camışçılıq rayonda aparılan kənd təsərrüfat fəaliyyətlərindən biridir. Balıqçılıq, Qara dəniz sahillərində Hisarönündə inkişaf etmişdir. Ovlanan balıqlar böyük ölçüdə İstanbula göndərilir.

Bələdiyyə başçıları
-------------------

* 2014-halen - Bülənt Qantarcı
* 2009-2014 - Mithat Gülşən
* 2004-2009 - Mithat Gülşən
* 1999-2004 - Osman Mətin Yurtbay
* 1994-1999 - Mətin Yurtbay
* 1989-1994 - Orxan Yardımcı
* 1984-1989 - Mətin Yurtbay
* 1977-1980 - Kənan Aydın
* 1973-1977 - Abdullah Qalaycı
* 1955-1973 - Nihat Qantarcı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çaycuma, Zonguldak". YerelNET. 8 September 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2020.
2. ↑  "Zonguldak havaalani Zonguldak havalimani Airport". velhasil.de (alman). 22 December 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2020.
3. ↑  "Hava Alanları". DHMI. 15 January 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2020.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Zonquldak ilçələri |
| --- |
| İl mərkəzi | 
* Zonquldak

 |  |
| Bağlı ilçələr | 
* Alaplı
* Çaycümə
* Devrək
* Göyçəbəy
* Qaradəniz Ereğli
* Kilimli
* Kozlu

 |
Xama
Xama və çili sousu ilə kartof qızartması
Xama və pendir ilə bir qab çili
**Xama** (*ciyə*) – qaymağın süd turşusu bakteriyaları ilə emalından alınan süd və yeyinti məhsulu.

Hazırlanması
------------

Yağlılığı 10, 20, 25, 30, 36, 40% olan xamalar hazırlanır. Maya vurulmuş qaymaq soyuducu kamerada 5-8oC-yə qədər soyudulur, sonra isə 12-48 saat yetişdirilir. Separatorda (ayırıcıda) xama birbaşa süddən alınır, bu zaman südün yağlı hissəsi olan xama ayrılır. Xama süd turşusunu qıcqırdan streptokokklar, qaymaq və ətir əmələ gətirici bakteriyaların qarışığından hazırlanan maya ilə yetişdirməklə hazırlanır. Xamanın rəngi ağ, yaxud açıq sarı çalarlı olmalıdır.

Tərkibi
-------

Xamanın tərkibində vitaminlər (xüsusilə, A vitamini), zülallar, üzvi turşular, mineral duzlar, süd şəkəri və s. vardır.

İstifadə
--------

Xama bir çox xörəklərlə yeyilir, xəmirə qatılır. Xamanın pəhriz, kəndli, aşxana, ev, yağlı, həvəskar kimi çeşidləri vardır.

Mənbə
-----

* *Azərbaycan Kulinariyası Ensiklopediyası, səh. 65*

Həmçinin bax
------------

* Süd
Google Images ilə səhv salmayın.

**Google Şəkillər** - Google tərəfindən şəkil, video paylaşmaq və saxlamaq üçün yaradılan xidmətidir. 2015-ci ildə rəsmi olaraq bəyan edildi və Google+dan ayrıldı.

Xidmət
------

Google Şəkillər Google tərəfindən hazırlanan şəkil, video paylaşma və saxlama xidmətidir. Yeni Google Şəkillər limitsiz şəkil, video saxlamaq qabiliyyətinə və Android, iOS üçün program və brauzer xidmətlərinə malikdir. İstifadəçilər bulud xidmətinə şəkillərini yükləye və servisə bağlı bütün cihazlarda bu şəkillərə baxa bilərlər. Google Şəkillər analizlər və qruplar halınde görüntüləri rədaktə edir. Programın axtarış pəncərəsindən, istifadəçilər üçün əsas kateqotiyada axtarışlar göstərilmişdir. O kateqoriyalar bunlardır: İnsanlar, Yerlər və Əşyalar. Servis İnsanlar kateqoriyasında bir-birinə bənzəyən üzləri analiz edir və qruplaşdırır. Server Rəhbər kateqoriyasında coğrafi etiketləmə məlumatlarından istifadə edir, amma eyni zamanda vacib yerlər üçün analiz edərək köhnə şəkillərdə yerləri tapa bilər. Əşyalar kateqoriyası özü mövzu üçün şəkillər tapır.

Həmçinin bax
------------

* Google
* Google+

İstinadlar
----------

1. ↑  Version History 6.29 Mar 23, 2023. 2023.
2. ↑  Google Photos 6.30.0.520418288 (4 variants) March 30, 2023. 2023.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-07.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-07.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Google** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
***Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories*** (*azərb.* Döyüş mələyi Alita: Müqəddəs gecə və digər hekayələr‎) və ya Yaponiyada tanınan adı ilə ***Gunnm Gaiden*** (銃夢外伝?, *azərb.* Silah yuxusu qaydeni‎) – Yukito Kişiro tərəfindən yazılmış və çəkilmiş manqa. *"Battle Angel Alita"* manqa seriyası üçün qayden xarakteri daşıyır.

Məzmun
------

Manqa 4 qısa hekayədən ibarətdir: "Müqəddəs gecə", "Supersonik barmaqlar", "Evə qayıdış" və "Barjack rapsodiyası". Hadisələr *"Battle Angel Alita"* ilə *"Battle Angel Alita: Last Order"* manqaları arasında zaman dilində baş verir. Qaydendəki bəzi personajlar orijinal manqada görünməmişdir.

"Müqəddəs gecə" hekayəsi s.d. 571-ci ildə baş verir. Tiferesdən atılan Daysuke İdo sirli gənc qadını xilas edir. Ən uzun olan hekayədir.

"Supersonik barmaqlar" hekayəsi s.d. 579-cu ildə baş verir. Coşuqan ilə qarşılaşmasından və motorboldan ayrılmasından sonra Alita müəmmalı birinin hücumuna məruz qalır. Alita bir neçə ovçu-döyüşçünün köməyi ilə onu məğlub etmək üçün plan qurur.

"Evə qayıdış" hekayəsi s.d. 386-cı ildə Alitanın TUNED casusu olduğu dövrdə baş verir. Alitanın çıxdığı bir missiyadan bəhs edilir. Ən qısa və ən az dialoq olan hekayədir.

"Barjack rapsodiyası" hekayəsi s.d. 591-ci ildə baş verir. Vektor Tiferes qülləsini tikmək üçün Kaosa dəstək olandan sonra Koyomi dirilən Denin izlərini araşdırmağa başlayır.

Buraxılış
---------

Həmçinin bax: Battle Angel Alita fəsillərinin siyahısı § Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories
Manqa 24 yanvar 1997-ci ildən 19 dekabr 2006-cı ilə kimi Shueisha nəşriyyatının *"Ultra Jump"* jurnalında yayımlanmışdır. 19 dekabr 2007-ci ildə 7 fəsil olmaqla tək cildi buraxılmışdır. Cildin məhdud nəşrinə Alitanın fiquru daxil edilmişdir. ABŞ-də Kodansha USA tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır və tək cildi 9 oktyabr 2018-ci ildə ABŞ-də buraxılacaqdır.

Manqa Fransada Glenat, Almaniyada Carlsen, Tayvanda Tong Li Publishing, İspaniyada Planeta DeAgostini tərəfindən nəşr olunmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  Sputnik dövrü *"Battle Angel Alita"* kainatında istifadə olunan uydurma təqvimdir. Başlanğıcını 1957-ci ildən götürür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gunnm: Another Stories - Gunnm LO History timeline
2. ↑  "Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories". Penguin Random House. June 10, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: Jun 23, 2018.
3. ↑  "Gunnm Other Stories - Édition originale". Glenat (fransız). 2018-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 avqust 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* *Battle Angel Alita: Holy Night and Other Stories* (manqa) Anime News Network Ensiklopediyasında

| ⛭*Battle Angel Alita* (Yukito Kişiro) |
| --- |
| Franşiz | 
* Fəsillər
* OVA
* *Ashen Victor*
* *Holy Night and Other Stories*
* *Martian Memory*
* *Last Order*
* *Mars Chronicle*
* *Alita: Döyüş mələyi*

 |
| Personajlar | 
* Kaerula Sanquis
* Last Order

 |
| Digər | 
* Dünya
* Motorbol

 |
**Gorilla Glass** hal-hazırda bir çox mobil qurğular, və eləcə də notbuk və televizorların displeylərində istifadə edilən çox möhkəm şüşədir. Son illərdə geniş tətbiq sahəsi tapan bu texnoloji məhsulun tarixi 1962-ci ildən başlayır.

Tarixi
------

1962-ci ildə Chemcor adlı material ixtira olunur, lakin tətbiq sahəsi tapmır. Üzərindən illər keçdikdən sonra isə bu texnoloji məhsul haqqında xatırlamağa başlayırlar. İlk Gorilla Glass displeyli telefon 2008-ci ildə Nokia N8 oldu. Hazırda isə dünya üzrə istehsal olunan mobil qurğular, və eləcə də notbuk və televizorların 20%-ində bu şüşədən istifadə olunur.

Mobil telefonların əvvəl-əvvəl cızılma ilə bağlı problemləri yox idi, çünki onların displeyləri üçün möhkəm və bahalı sapfir şüşədən istifadə olunurdu. Daha sonralar cızılma ilə bağlı problemlər meydana gəldi. Mobil telefon istehsalçıları həll yolunu Gorilla Glass-da gördülər. Həm möhkəm, həm də yüngül olması bu yeni şüşələri əlverişli etmişdi. Bundan başqa bu cür şüşələrlə təchiz olunmuş sensorlu mobil cihazların sensor matrisi daha həssas olmuş və optik xüsusiyyətlər yüksəlmişdi.

Gorilla Glass aluminosilikatdan hazırlanmış cızıq və zərbələrə davamlı çox etibarlı bir şüşədir. Bu şüşənin hazırlanması zamanı kimyəvi emal aparılır və natrium ionları kalium ionları ilə əvəz edilir. Əldə olunan nəticə isə gözqamaşdırıcı olur, yüngül və möhkəm şüşə. Lakin Gorilla Glass-ın istehsalçısı olan Corning şirkəti bununla kifayətlənməyərək 4 il sonra 2012-ci ildə Gorilla Glass 2 versiyasını təqdim etdilər. Yenilənmiş şüşə əvvəlki xüsusiyyətlərini saxlamaqla 20% daha nazik oldu.

Gorilla Glass 3 öz sələfindən cızılmalara qarşı 40% daha etibarlı, zərbələrə qarşı isə 50% daha dayanıqlı olacaq.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Gorilla Glass". 2014-02-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
**Viktor Sançes** (23 fevral 1976, Madrid) — İspaniya futbolçusu.

Həyatı
------

Viktor Sançes del Amo 1976-cı ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan olub. Sağ cinah yarımmüdafiəçisidir. Futbolçu karyerasına 1994-ci ildə "Real" klubunda başlayıb. "Real"ın heyətində 1998-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qalibi olub. Həmin illərdə İspaniyadakı futbol mütəxəssisləri onu Raulla birgə İspaniya futbolunun gələcəyi adlandırırdılar. İnanılmaz sürəti və yüksək texnikası ilə bütün futbol ictimaiyyətini valeh etmişdi. 1998-1999-cu il mövsümünü "Rasinq"də keçirdikdən sonra "Deportivo"ya transfer oldu. 1999-2000-ci il mövsümündə "Deportivo"nun heyətində İspaniya çempionluğunu qazandı və mövsümün ən yaxşı futbolçusu seçildi. ümumilikdə "Deportivo"nun heyətində 190 matça çıxıb və 26 qola imza atıb. Lakin istedadlı futbolçu 2004-ci ildə ağır zədəyə məruz qaldı və həmin zədə indiyə qədər də ona əziyyət verir. 2006-cı ilin yayında "Panatinakos"a transfer olsa da, bu klubun heyətində cəmi 4 matça çıxa bildi. Növbəti dəfə zədələnən futbolçu daha bir mövsümü itirdi. 2007-ci ilin yayında isə İspaniyanın 2-ci divizionunda çıxış edən "Elçe" klubuna satıldı. Bu mövsümdə "Elçe"nin heyətində cəmi 8 matça çıxıb və 1 qola imza atıb.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

1. ↑  Víctor Sánchez // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  VICTOR sanchez del amo // Argentine Soccer Database (isp.).
**Əbülfütuh Yusif Buluqqin ibn Ziri bin Mənad əs-Sanhaci** (v. may 984) — İfrikiyyədə hökm sürən Zirilər (Sanhacə) dövlətinin qurucusu və ilk hökmdarı.

Həyatı
------

Bərbəri əsilli Sanhacə qəbilənə mənsub olan Buluqqinin atası və babası də nüfuz və etibar sahibi şəxslərdi. Fatımi xəlifəsi Mənsur tərəfindən Məğrib valiliyinə təyin edilən Ziri, Səid ibn Yusifun Cəbəliavrasda üsyanı üzərinə oğlu Buluqqini böyük bir ordu ilə onun üzərinə göndərdi. Bəqayə yaxınlarında baş verən savaşda məğlub olan Səid ibn Yusif çox sayda adamıyla birlikdə öldürüldü. Bu zəfər Buluqqinin xəlifə nəzdindəki etibarını artırdı və 960-cı ildə yəni qurulan Cəzayir, Miliana və Mədşa şəhərlərinin idarəsi ona verildi. Buluqqin 968-ci ildə Xəlifə Muiz-Lidinillaha ita¬ətdən ayrılan Zənatəli Məhəmməd ibn Hüseynin üzərinə yürüyüb onu da məğlub etdi. Haüfə buna çox sevindi; çünki Mıisirə getdiyi təqdirdə ölkəsinin istila edil¬məsindən qorxurdu. Buluqqinin bu bacarığı onun əndişəsini aradan apardı. Atası Zirinin Məsilə və Zab şəhərlərinin asi valisi Cəfər ibn Əli bin Həmdun ilə apardığı savaşda öldürülməsinə görə dərhal hərəkətə keçən Buluqqin, Zənatəyə mənsub bir çox şəxsi öldürərək atasının intiqamını aldı (971). Xəlifə Muiz də Məsilə və çevrəsini Buluqqinin iqtalarına əlavə edərək onu Əbülfütuh Yusif Seyfüddövlə ləqəbiylə, Trablus və Sicilya xaric, mərkəzi Kayrəvan olmaqla, İfrikıyyə və Məğrib valiliyinə təyin etdi (20 Zilhiccə 361/2 oktyabr 972).

Buluqqin 973-cü ildə Məğribi hakimiyyəti altına almaqla hərəkətə keçdi. 974-cü ildə Kütamə Bərbərilərini məğlub edib itaət altına aldı. 977–978-ci illərdə Trab¬lus, Sürt və Əcdabiyəni zəbt etdi və Yəhya ibn Xəlifəni oraya vəkil təyin etdi. Məğrib-i Əqsa xalqının Fatımilərə üsyan edib xütbəni Əndülüs Əməviləri adına oxutdması üzərinə hərəkətə keçən Buluqqin, 979–984-cü illər arasında apardığı səfərlər sonunda Mərakeş və Sicilmasəni ələ keçirib bölgədə xütbəni təkrar Fatımilər adına oxutdu. Məhəmməd ibn Əmir əl-Miknasiyi Mərakeşə vali təyin edən Buluqqin, daha sonra peyğəmbərlik iddiasında olan asi Bərqavata qəbilə rəisi Abs ibn Ümmül-Ənsarinin üzərinə yürüdü və onu məğlub edib şəhərə girdi, hər tərəfi yaxıb yıxdı, Mağravə əmirini öldürtdü. Zənatəlilər Səbtəyə qaçaraq Əndülüs Əməvilərinin vəziri Mənsur ibn Əbu Əmirdən yardım istədilər. Buluqqin onları Səbtədə mühasirə etdiysə də, nəticə əldə edə bilmədi. Ardından Yəhya ibn Əli bin Həmdunun hakimiyətində olan və Məğribin ən gözəl şəhərlərindən biri olan Bəsrənı ələ keçirdi. İbn Haznunun Sicilmasəni işğal etdiyini xəbər alınca həmən yola çıxdı, fəqət yolda qulunc xəstəliyinə yaxalandı və 25 may 984-cü ildə Sicilmasə ilə Tləmsən arasında Varaklan deylən yerdə öldü. Yerinə oğlu Mənsur keçdi.

İstinadlar
----------
**Zaman Novruz**(*ing.* Zaman Nəzərəli oğlu Novruzov; d.7 noyabr 1932, Kürdəmir, Axtaçı k. - ö.14 avqust, 2005, Bakı) — nasir, publisist, Azərbaycan Xalq Yaradıcılığı Akademiyasının biologiya doktoru (1993), 2005-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

1932-ci il noyabrın 7-də Azərbaycanda Kürdəmir rayonunun Axtaçı kəndində anadan olub. 1958-ci ildə Sabirabad şəhər orta məkətbini bitirib. 1958-63-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Neft-Kimya İnstitunun sənaye iqtisadiyyatı fakültəsində, 1963-69-cu illərdə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin axşam şöbəsində təhsil alıb. 1954-59-cu ildə Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı Şurasında mühəndis-texnoloq kimi başayıb. 1959-89-cu ildə Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyində baş exspert, baş müstəndiq, idarə rəisi işləmişdi. 1988-ci ildən Azərbaycan Ovçular Cəmiyyyəti birliyinə sədr seçilən Z.Novruz 1991-1993-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Texniki Universitetində professor əvəzi fəaliyyət göstərmişdir. 2005-ci il avqustun 14-də Bakı şəhərində dünyasını dəyişmişdi.

Yaradıcılığı
------------

Ədəbi-bədii yaradıcılığa 60-cı illərdən başlamışdır. İlk yazdığı "*Lal axan çay*" məqaləsi "*Azərbaycan gəncləri*" qəzetində dərc olunub. Yaradıcılığında bədii publisistikaya xüsusi yer verən verən nasirin dövri mətbuatda 500-dən artıq elmi, elmi-kütləvi məqalələri, publisistik yazıları, hekayə və təmsilləri dərc olunmuşdu. Eyni zamanda bədii fotoqrafiya ilə ardıcıl məşğul olmuş, təbiət və canlı aləm mövzusunda çəkdiyi bədii fotolara görə müsabiqələrdə dəfələrlə mükafat almışdı. Əsərləri rus, türk, ingilis dillərinə tərcümə edilib nəşr olunmuşdur. 1987-ci ildə "*Əmək veteranı*" və digər medallarla təltif olunmuşdu. 

### Kitabları

* "*Azərbaycan kurortları*" (1965);
* "*Azərbaycanın canlı sərvətlərivə onun mühafizəsi*" (1983);
* "*Təbiət səhvləri bağışlamır*" (1988);
* "*Xəzərin qiymətli sərvəti*" (1984);
* "*Təbiət qisas alarsa*" (1990);
* "*Foto çəkməyi necə öyrənməli*" (1965);
* "*Bədii fotoqrafiya*" (1966);
* "*Fotolaboratoriyada yaradıcılıq*" (1972);
* "*Məktəbdə foto dərnəyi*" (1967);
* "*İstindaq fotoqrafiyası*" (1968);
* "*Azərbaycan ov ensiklopediyası*"
* "*Göy-göl*" (1969);
* "*Sehrli rənglər*" (1971);
* "*İnsan izləri*" (1982);
* "*Ovçu çırağı ilə*" (1986);
* "*Azərbaycanın ov faunası*";
* "*Ov möcüzələri*" (1991);
* "*Canavarın yuxusu*" (1992);
* "*Boz qurda vəsiyyət*" (1992);
* "*Vaxtsız ölən çaqqal*" (1992);
* "*Oran, Qutan və Xosunun lətifələri*" (1993);
* "*Ov və heyvanların davranışı haqqında*" (1994);
* "*Gümüş-xallı, bığlı-zolaqlı, boz və əyripəncə*" (1995);
* "*Xosunun 207 lətifəsi*" (1995);
* "*Ovçu insaf elə*" (1991);
* "*Bəxt aynası*" (2000)

Mənbə
-----

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı: "Nurlar", 2011.
**Fanni Gefs** (*Isabella Maria Fransuaza Korr*; 2 may 1807[…], Brüssel – 23 yanvar 1883, Sxarbek[d]) — Belçikalı rəssam.

Həyatı
------

Gələcək rəssam İrlandiyadan olan mühacir ailəsində anadan olub. Uşaqlıqdan rəssamlıqla məşğul olub, sonra Fransua-Jozef Navezin rəhbərliyi altında, Brüsseldə rəsm təhsili alıb. Rəssam portretlər çəkirdi, əsərləri də ailə və tarixi mövzulara həsr olunub. Belçikanın kral ailəsindən, o cümlədən Kraliça Louise Marie d'Orleanın bir neçə portretini çəkmişdir. F. Gefsin ölümündən sonra onun əsərləri kolleksiyası Belçika Kral Kitabxanası tərəfindən alınıb.

1836-cı ildə rəssam belçikalı qrafika rəssamı Guillaume Guefs ilə evlənir. İki qardaş F. Geefs, Erin Corr və Henri Corr da məşhur qrafika rəssamı idilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  Fanny Geefs (ing.).
3. 1 2  Fanny Geefs (ing.). // *Benezit Dictionary of Artists* OUP, 2018. ISBN 978-0-19-977378-7 doi:10.1093/BENZ/9780199773787.ARTICLE.B00071880
4. 1 2  Fanny Geefs-Corr // RKDartists (nid.).
5. ↑  RKDartists (nid.).

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | RKDartists |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | NUKAT: n2018143637 · VIAF: 3250964 · ULAN: 500054684 · WorldCat VIAF: 3250964 |
**Talıbxan bəy Talıbxanov** (24 may 1859, Qaryagin, Şuşa qəzası – Konstantinopol) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dönəmində Şamaxı qəzasının rəisi.

Həyatı
------

Talıbxan bəy Məşədi Hüseyn bəy oğlu 24 may 1859-cu ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Qacar kəndində anadan olmuşdu. Molla yanında ibtidai təhsil almışdı. Sonra ailə şəraitində rus dilini öyrənmişdi. 1881-ci ilin avqustun 1-də Bakı şəhəri Ivanov sahəsində katib köməkçisi kimi işə başlamışdı. 1882-ci ildə Quba qəzasına tərcüməçi kimi göndərilmişdi. 1883-cü ilin dekabrından Quba qəzasında pristav köməkçisi vəzifəsinə dəyişilmişdi.4 iyun 1884-cü ildə Qubadakı həbsxanaya baxıcı təyin edilmişdi. 22 sentyabr 1888-ci ildə Quba şəhər pristavının köməkçisi vəzifəsinə dəyişilmişdi. 18 oktyabr 1890-cı ildə yenidən həbsxana baxıcısı vəzifəsinə göndərilmişdi.

Talıbxan bəy 31 mart 1892-ci ildə Göyçay qəzasının Bərgüşad nahiyəsinə polis pristavı təyin edilmişdi. 1894-cü ilin 24-ü sentyabrda Kürdəmir nahiyəsinə polis pristavı vəzifəsinə dəyişilmişdi. 1901-ci ilədək orada işləmişdi. Həmin ilin 21 sentyabrında Bakı qəzasının Maştağa nahiyəsinə polis pristavı vəzifəsinə göndərilmişdi.

Talıbxan bəy Talıbxanov 19 mart 1903-cü ildə Bakı qəzasının Bibihеybət nahiyəsinə polis pristavı vəzifəsinə dəyişilmişdi. 1907-ci ilədək orda çalışmışdı. Həmin ilin 21 sentyabrında Göyçay qəzasının Kürdəmir nahiyəsinə köHnə vəzifəsinə göndərilmişdi. 1909-cu ilin 1 yanvarında Göyçay qəza rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdi. 24 iyun 1910-cu ildə Bakı qəza rəisinin müavini vəzifəsinə dəyişilmişdi.

T. Talıbxanov 1918–1920-ci illərdə, ADR dönəmində Şamaxı qəzasının rəisi vəzifəsində çalışmışdı.

T. Talıbxanov 1920-ci ildə Türkiyəyə mühacirət edib.

Talıbxan bəy Xeyrənsə xanım Məmiş bəy qızı Mirzəcamalova ilə Həyat qurmuşdu. Hüseyn bəy adlı oğlu, Qəmər xanım, Sürəyya xanım, Sona xanım, Dilşad xanım adlı qızları vardı.

Mükafatları
-----------

Talıbxan bəy 16 yanvar 1886-cı ildə kollec qeydiyyatçısı, 10 aprel 1889-cu ildə quberniya katibi, 27 mart 1893-cü ildə kollec katibi, 10 aprel 1895-ci ildə titulyar müşavir, 17 iyul 1900-cü ildə kollec asessoru, 13 iyun 1902-ci ildə saray müşaviri, 1 yanvar 1907-ci ildə kollec müşaviri mülki çinləri almışdı.

О, 26 fevral 1896-cı ildə gümüş medal, 28 sentyabr 1896-cı ildə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni, 3 fevral 1902-ci ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni, 19 mart 1903-cü ildə 3-cü dərəcəli "Şiri-Xurşid ordeni", III Aleksandr medalı ilə təltif edilmişdi.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, səh.292–293;
* Ənvər Çingizoğlu, Bir Qacar soyu: Talıbxanovlar, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, № 4, səh.3–10.

İstinadlar
----------
Külək

Külək
-----

Külək — havanın üfüqi istiqamətdə hərəkəti. Külək nəticəsində istilik və rütubət bir sahədən digərinə aparılır. Barik qradiyentin təsiri altında əmələ gələn külək təzyiq yüksək olan sahədən təzyiq aşağı olan sahəyə doğru əsir, istiqaməti və sürəti ilə səciyyələnir. Havanın kütləsinin yüksək təzyiq sahəsindən alçaq təzyiq sahəsinə doğru hərəkətinə külək deyilir. Külək çox vaxt əsdiyi cəhətin adı ilə adlanır. Küləyin güc və istiqamətini flüger cihazı ilə, sürətini (m/san və ya km/saat) isə anemometrlə təyin edirlər. Küləyin gücü sürəti ilə düz mütənasibdir. Küləyin rumblar üzrə təkrarlanmasına "külək gülü" deyilir. Külək gülünə görə hakim küləyi təyin etmək olar. Küləyin əsdiyi təzyiq qurşaqları arasında təzyiq fərqi nə qədər böyük və mərkəzlər bir-birinə nə qədər yaxın olarsa, külək də bir o qədər güclü əsər. Küləyin gücünü 12 ballıq Bofort şkalasına görə ölçürlər.Küləklər rejiminə görə təsnifləşdirilir.

Maksimal külək sahələri
-----------------------

Maksimal külək sahələri mərkəzlərinin yerdəyişmə proqnozu şırnaq axınlarınınn səciyyəvi nöqtələrinin yerdəyişməsinin proqnozu kimi tərtib edilir.
Güclü küləklər bəzi təhlükəli meteoroloji hadisələrin yaranmasına səbəb olur. Küləklərlə bağlı olan atmosfer hadisələrinə aşağıdakıları qeyd etmək olar: qasırğalar, çovğunlar, toz firtınaları, qum fırtınaları və s. Bütün bu adları sadalanan təhlükəli atmosfer hadisələrinin qabaqcadan xəbər verilməsi və aviasiya uçuşlarına mənfi təsirləri onların proqnoz məsələlərinin daha yaxından tədqiqatını, öyrənilməsini labüd edir.

Həmçinin bax
------------

Külək, Küləyin sürəti

Xarici keçidlər
---------------

Külək

İstinadlar
----------

1. ↑  külək haqqında ümumi məlumat Arxivləşdirilib 2020-10-01 at the Wayback Machine
2. ↑  Həsənəliyev Ə. "Meteorologiya və iqlimşünaslıq" BAKI-2015, 179 səh.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nazim Əliyev.

**Nazim Əliyev** (1959, Ağdam rayonu) — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının rəisi, hüquq üzrə elmlər doktoru, polis general-mayoru.

Həyatı
------

Əliyev Nazim Tələt oğlu 1959-cu ildə Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetininin (indiki BDU-nun) Hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1983-cü ildən daxili işlər orqanlarında xidmət edir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 iyun 2007-ci il tarixli 2280 nömrəli Sərəncamı ilə Cinayətkarlığa qarşı mübarizədə, ictimai qaydanın qorunması və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsində, xidməti vəzifələrin və xüsusi tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyinə görə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 iyul 2008-ci il tarixli 2911 nömrəli Sərəncamı ilə polis general-mayoru xüsusi rütbəsi verilmişdir.

2011-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının rəisi vəzifəsində xidmət edir.

Hüquq üzrə elmlər doktoru, 42 elmi-məqalənin, 2 dərs vəsaitinin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.

Ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------
**Fon-de-Qom** (*fr.* Font-de-Gaume) — Fransada ((*fr.* Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil) şəhəri, Dordon departamenti) Son Paleolit ​​dövrünə aid heyvanların divar rəsmləri olan bir mağaradır.

Təsviri
-------

Fon-de-Qom qrottu mağara sənətinin ən yaxşı nümunələrindən biridir.
Bizon, vəhşi at, mamont, şimal maralı və digər heyvanların çoxsaylı təsvirləri qara və qırmızı boya ilə çəkilmiş ən qədim xətti rəsmlərdən Madlen dövrünə (e.ə. 15.000 - 11.000) aid ən möhtəşəm polixrom kompozisiyalara qədər müxtəlif üsullarla hazırlanmışdır.

1912-ci ildə Henri Beqan Fransa Pireneylərində Tyuk d'Oduber mağarasının divarlarında bizon təsvirlərini aşkar etdikdən sonra rəsmin qədimliyi və həqiqiliyinə dair şübhələr nəhayət aradan qaldırıldı. Onlar stalaktit təbəqəsi altında idilər, onların yaşı 10.000 ildən çox idi. Onların altında zubr heykəlləri tapılıb.

Açılışı
-------

Fon-de-Qom qrotu 1901-ci ildə Deni Peroyni tərəfindən kəşf edilmişdir.
Bəzi heyvanların şəkilləri tam ölçüdə çəkilib.
Mağaranın kiçik dəhlizlərinin divarlarında və tağlarında ən azı 80 rəsm var ki, bunlardan ikisi heç şübhəsiz mamont təsviridir.

Mağaranın qalereyalarında aparılan qazıntılar zamanı qırmızı oxra parçaları və manqan filizindən hazırlanmış "qələm" tapılıb.
Görünür, bunlar ibtidai rəssamların rəsmlərdə istifadə etdiyi həmən boyalar idi.
Belə rəngləmə materialları gilli torpaqların yayıldığı demək olar ki, hər yerdə, xüsusən də Fon-de-Qom yaxınlığındakı vadilərdə tapılır.
Rayonda zəngin sarı, qırmızı, bəzən isə qara gil sahələri, həmçinin dəmir və manqan filizi yataqları vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  base Mérimée (fr.). ministère de la Culture, 1978.
**Maksim Qrek** (*tam adı:* Μάξιμος ο Γραικός; d. 1470. ö. 21 yanvar 1556) — dini yazıçı, publilist, tərcüməçi, aristokrat.

Həyatı
------

Yunanıstanın Arta kəndində, 1470-ci ildə Maksim Qrek adlı aristokrat dünyaya gəldi. Zəngin valideynləri ona gözəl təhsil verdi. Corfu adasında məktəbi bitirdi. Maksim Qrek İtaliyaya gedib, əsasən qədim yunanların dilini və fəlsəfəsini öyrənib. Milanda Padua şəhərində yaşayıb. Venesiyada görkəmli humanist Aldom Manutius ilə yaxından tanış olmuş və 1503-cü ildən bəri yunan dilinə tərcüməçi olmuşdur. Tərcüməçi olandan sonra, (təxminən 1505-ci ildə) Azova gedib. 1515-ci ildə mənəvi kitabları tərcümə edib.

Rusiyada işi
------------

Maksimin Rusiyada ilk böyük işi, Rus dilləri və Böyük Dük tərəfindən təsdiqlənmiş Rus tərcüməçiləri və yazıçıları: Dmitri Gerasimov və Vlas İqnatovla birgə izahlı Psalterin tərcüməsi idi. Maksim tərcümə etməyi davam etdirdi və sonra da bir kitabxana və ibadət üçün sabit kitablar yaratdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4   Голубинский. История русской церкви. Т.2. Ч.1, с.674.
2. ↑  Нравоучительные сочинения. Слово 4.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nazirlər Kabineti.
**Nazirlər Şurası** və ya **Nazirlər Kabineti**, baş nazirin və bütün nazirlərin demokratik dövlətlərdə bir araya gələrək, hökumətin siyasi fəaliyyət rejimini təyin etmələri və ümumi siyasətlərini təyin etmələri üçün bir komitədir. Nazirlər Şurasının qəbul etdiyi qərarlar baş nazir üçün "qanuni" tövsiyələrdir. Baş nazir tez-tez bu qərarlara əməl edir, ancaq nazirlər şurası ilə razılaşmadığı təqdirdə fərqli bir qərar verə bilər.

Bir çox ölkədə nazirlər şurasının üzvləri parlament üzvləri arasından seçilir. Prezident sistemi ilə idarə olunan ABŞ kimi bəzi ölkələrdə millət vəkilləri Nazirlər Şurasının üzvü ola bilməzlər. Həmin ölkələrdə nazirlər şurasına üzv olmaq üçün əvvəlcə parlament üzvü istefa verməlidir.

Hər bir nazir öz nazirliyinə aid olan məsələlərə və nazirlik heyətinin gördüyü işlərə cavabdehdir. Nazirlər Şurasının qərarları yekdilliklə qəbul edilir.

Nazirlər Şurası suallar, danışıqlar, ümumi yığıncaqlar, parlament araşdırmaları və parlament istintaqları kimi siyasi nəzarət yollarından istifadə edə bilər.
**Maksim Leonardoviç Şevçenko** — (*rus.* Максим Леонардович Шевченко), 22 fevral 1966-cı ildə, Moskva, SSRİ-də anadan olub — Rusiya jurnalisti, televiziya aparıcısı.

Həyatı
------

Maksim Şevçenko Leonardoviç 1966-cı il fevralın 22-də Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Maxim Şevçenkonun atası geofizik idi. Sovet dövründə aparıcı instutlardan birində çalışmış, ölkə üçün neft və qaz hasil etmişdir. Türkmənistanda, Manşıqlada, Sibirdə və Peçora tarlalarında işləyirdi. Anası 1932-ci il təvəllüdlü əslən Blaqoveşenskdəndir.

Təhsili — 3-cü Alman məktəbini — alman dilini dərindən öyrənən xüsusi məktəbi bitirmişdir. Stanislav Belkovski ilə eyni məktəbdə oxumuşdur. Hərbi xidmətə çağrılmayıb.1990-cı ildə S. Orconikidze adına Moskva Aviasiya İnstitutunu elektron hesablama cihazlarının dizaynı və texnologiyası ixtisası üzrə bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

1993–1991-ci illərdə Radonej-Yasenevo provaslav klassik gimnaziyasında Rusiya və Qərbi Avropa tarixindən dərs demişdir. 1994–1995-ci illərdə Birinci sentyabr pedaqoji qəzetində redaktor işləyib. Rusiya Federasiyası İctimai Palatasının Millətlərarası Münasibətlər və Vicdan Azadlığı Komissiyasının üzvü, dini siyasət və etnik mədəniyyət üzrə eksperti, Rusiyanın ORT telekanalın ictimai-siyasi tok-şousunun aparıcısıdır.

Ailəsi
------

Həyat yoldaşı — Nadejda Kevorkova.
Çexoslovakiyadakı Sudetendeutsches Freikorps üzvü olan bir Volksdeutsche qrupu.
**Volksdeutsche** (*azərb.* etnik almanlar‎) — vətəndaşlıqdan asılı olmayaraq Nasist Almaniyası terminologiyasında "Almanların insan və ya irq baxımından" (Etnik Almanlar) tərifi idi. Bu termin nasistlər tərəfindən almanları vətəndaşlıq yox, irqləri əsasında təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir və beləliklə, yəhudi olmadıqları təqdirdə, Nasist Almaniyasının hüdudlarından kənarda yaşayan almanları da əhatə edirdi. 

Almaniyada yaşayan Alman vətəndaşı olan İmperiya Almanlarından (Reichsdeutsche) fərqli olaraq, Volksdeutsche termini 1936-cı ildən bəri digər ölkələrdə yaşayan Alman vətəndaşlarını göstərmiş Auslandsdeutsche (xaricdəki almanlar, alman köçəriləri) termini ilə də ziddiyyət təşkil edir. "İmperiya Almanı" və "Etnik Alman" (Volksdeutsche) arasındakı fərq, Almaniyada və ya başqa bir bölgədən olmasına baxmayaraq Etnik Alman olaraq adlandırılanların, Almaniyada işləmək və ya səs vermək üçün qanuni vətəndaşlıqlarını təsdiq edən sənədlərinin olmaması idi. Bu sənədlər Almaniya tərəfindən Birinci Dünya Müharibəsi dövründə və ya sonrasında itirilmişdir.

Volksdeutsche, nasistlərin hazırladığı xüsusi mədəni, sosial və tarixi meyarlara əsaslanaraq dövlət daxilindəki azlıqlar da daxil olmaqla "irqi" qruplara bölündü. 

İkinci Dünya Müharibəsi zamanı əsir götürülmüş və Volksdeutsche kimi təyin olunaraq müəyyənləşdirilmiş şəxslər sərbəst buraxılmışdırlar. Bəziləri Trawniki qruplarına daxil edilmişdirlər.
**Ağababa Əsgər oğlu Yusifzadə** (1886, Quba – 1937) — "Kommunist qəzeti"nin ikinci rəsmi redaktoru olmuşdur (1920-ci il avqustun 20-dən 1921-ci il martın 29-a kimi). Klara Yusifzadənin atası.

Həyatı
------

Ağababa Əsgər oğlu Yusifzadə 1886-cı ildə (bəzi sənədlərə görə 1890-cı ildə) Quba şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla məktəbində almışdı.

O, 1911-1916-cı illərdə Şamaxı və Quba qəzalarında müəllim işləmiş azərbaycanlı qadınlardan ibarət ilk sosial-demokrat dərnəyinin təşəbbüskarı və təşkilatçısı olmuşdur. A.Yusifzadə Alyoşa Caparidze ilə birlikdə Bakı bolşevik təşkilatından Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə (bolşevik) Partiyasının 1917-ci il avqustun 8-də Petroqradda keçirilən qurultayına nümayəndə seçilmişdir.

Ağababa Yusifzadənin şəxsi əşyaları. Milli Tarix Muzeyi
Azərbaycanda Sovet Hakimiyyəti illərində Ağababa Yusifzadə Bakı qəzası inqilab komitəsinin sədri, Bakı və Şamaxı qəzalarında banditizmə və əksinqilaba qarşı fövqəladə komissar, "Kommunist" qəzetinin redaktoru (1920-ci il avqustun 20-dən 1921-ci il martın 29-a kimi), Naxçıvan MSSR Ali Məhkəməsinin sədri və digər vəzifələrdə çalışmışdır.

22 avqust 1920 ildən etibarən "AzərMərkəziÇapedilmə" komissiyanin sədri olub.

O, təkcə "Kommunist" qəzetinin əməkdaşları və müxbirlərinin deyil, həm də Azərbaycanın bütöv bir nəsil jurnalist kadrlarının tərbiyə edilməsi və hazırlanmasında böyük rol oynamışdır. O, eyni zamanda jurnalistika və stenoqrafiya kurslarının da direktoru idi. 

1921-ci il martın sonlarında Ağababa Yusifzadə böhtan atılaraq arvadını öldürməkdə günahlandırılır və məsuliyyətə cəlb edilir, lakin xeyli sonra o, bəraət alır.

Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının 1981-ci ildə nəşr olunmuş 5-ci cildində (səh. 183.) "Yusifzadə Ağababa Əsgər oğlu" məqaləsində deyildiyi kimi, o, AKP-nin 1-ci qurultayını təşkil etmək üçün müvəqqəti Bakı qəza komitəsinin sədri olmuş, qurultayda katibliyə və MK-ya üzv seçilmişdi".

1937-ci ildə Repressiya qurbanı olmuşdur.

Ağababanın Klara adlı qızı vardı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetin 1920 il 22 avqustun №146 dekreti
**Ağmanqan** — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında (Kamo rayonunda) dağ adı.

Toponimikası
------------

Mənbədə yaylaq adı kimi qeyd olunmuşdur. Digər adı Abdulhasardır. Yerli tələffüz forması həm də Ağmağandır (Miskin Abdalın "Aslan şah və İbrahim" dastanında: "Harda qaldı Ağmağanın elləri"). XIX əsrə aid rus dilli ədəbiyyatda Ağ Maxan forması da vardır. Dağın adı türk dillərindəki ağ və manqkan — "açıq sarımtıl", ya da mağan — "qaşqa" sözlərindəndir. Mənbələrdə İrəvan xanlığında (Oşakan kəndi yaxınlığında) ermənicə yazılışda Manqanos (yaşayış-məntəqə adlarındakı "os" sonluğu erməni dilində yunan mənşəli şəkilçidir) kəndinin adı çəkilir, lakin həmin kəndin adı XI əsrə aid elə ermənicə mənbədə Mankan-Qom kimi qeyd olunmuşdur. Mənbələrdə bu dağ həm də Mağmağan və Armağan adları ilə məlumdur. Göyçə gölü hövzəsinin cənub-qərbində yerləşən bu dağın zirvəsindəki göl Armağan adlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  B. Budaqov. Ermənistanda Azərbaycan Mənşəli Toponumlərin izahlı lüğəti I cild

Xarici keçid
------------

* http://karabakhinfo [*ölü keçid*]
Kainatın infişafının ümumi qanunauyğunları kosmoloji modellərin qurulmasına imkan verir.

0.(Kainat sinqulyar haldadır). Böyük partlayış. 10-43 san.(on üstü 43 oxuyun) sonra.

Plank dövrü (erası). Plank anı, bu zaman qravitasiya qarşılıqlı təsiri ayrılır. Bu vaxt Kainatın ölçüsü 10-35 м (on üstü 35) olmuşdu, buna Plank uzunluğu deyilir. 10-37 san. müddəti kainatın infilyasiya genişlənməsi adlanır 10-35 san. (on üstü 35)

Böyük birləşmə erası: Güclü və elektrozəif qarşılıqlı təsirlər ayrılır. ayrılması. 10-12 san (on üstü 12) - Zəif qarşılıqlı təsir tamamilə ayrılıb başa çatır. Qarşılıqlı təsirlərin ayrılması başa çatır. 10-6 san.(on üstü 6)

Adron erası. Proton-antiproton cütlüyünün annigilyasiyası baş verir. Kvarkların və antikvarkların sərbəst hissəciklər kimi mövcud olması dayanır. 1 с.

Lepton erası: Hidrogen atomunun nüvəsi yaranır. Heliumun nüvə sintezi başlayır. 3 dəqiqədən sonra. Nüvə sintezi erası. Kainat 75% hidrogendən, 25% Heliumdan ibarətdir. Ağır elementlərin çox–çox cüzi olduğu mümkün olmuşdu. 1 həftə sonra. Radiasiya erası. Bu vaxta qədər isti şüalanma da formalaşır 10 min il sonra. Materiya erası. Maddə əmələ gəlir. Kainatda maddə dominantlıq təşkil edir. 380 min ildən sonra – hidrogenin nüvəsi ilə elekton birləşir. Kainat şüalanma üçün şəffaf olur 1 milyard il sonra. Ulduz erası. İlk uduzların yaranması, qalaktikaların əmələ gəlməs. 9 milyard ildən sonra – Günəş sisteminin yaranması. 13,7 milyard ildən sonra indiki vəziyyət.

Mənbə
-----

* Kainat[*ölü keçid*]
**Ağababa Sadıqov** (*azərb.* Sadıqov Ağababa Hacıbaba oğlu‎; d. 1875, Şamaxı – 1905, Rusiya) — poruçik, Port Artur müharibəsi iştirakçısı, qəhrəman döyüşçü.

Həyatı
------

Ağababa Sadıqov 1875-ci ildə Şamaxının Ərdəbilli məhəlləsində ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Hacıbabanın Peterburq və Moskvada ipək dükanı varmış.

1903-cü ilin əvvəllərində igid poruçik Ağababa Peterburqdakı Mixaylov topçuluq məktəbini bitirib. 1905-ci ilin əvvəllərində igid poruçik Ağababa Sadıqovun həlak olması haqqında qara kağız da alınıb.

Tədqiqatçı Şəmistan Nəzirli "General Əli ağa Şixlinski və silahdaşlari" kitabında yazır: "Aleksandr Stepanovun "Port-Artur", P.Larenkonun "Port-Arturun əzablı günləri" və Trofim Borisovun "Portarturçular" romanlarında bir azərbaycanlı soyadına da rast gəlinir – poruçik 
Sadıqov. Bu əsərlərdə poruçik Sadıqovun əzablı döyüş yolu yazıçılar tərəfindən maraqla izlənilir. Hətta P.Larenkonun 1906-cı ildə Peterburqda nəşr olunmuş "Port-Arturun əzablı günləri" (II cild) sənədli əsərində yaralanmış poruçik Sadıqovun hospitalda müalicə olunduğu vaxtda iki dəfə fotoşəkli də dərc olunub. Döyüşlərdə mətanət və mərdliklə vuruşan poruçik Sadıqov qəhrəmanlıqla həlak olub."

Ədəbiyyat
---------

1. Şəmistan Nəzirli. "Kommunist" qəzeti, 1984, 9 sentyabr.
2. Şəmistan Nəzirli. "Azərbaycan generalları." Bakı, "Gənclik", 1991.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Şəmistan Nəzirli "General Əli ağa Şıxlinski və silahdaşları" (Hərb tarixindən araşdırmalar) Arxivləşdirilib 2022-07-14 at the Wayback Machine, Bakı, "Şərq-Qərb", 2012. səh.32-33
Oraq**Oraq** — kənd təsərrüfatı aləti. Taxıl, qismən də ot biçinində istifadə edilir. Kiçik polad tiyədən və ağac sapdan ibarətdir. Dişsiz olması ilə çindən fərqlənir. Tiyənin arxa tərəfi ağac sapa geydirilir. Neolit dövründə yaranmışdır İlk dəfə Ön Asiyada tapılmışdır. Oraq gövdəsi ağac, sümük və gildən olurdu, sonralar isə tunc, dəmir və poladdan da hazırlanırdı. Arxeoloji qazıntılar zamanı Azərbaycanda tapılmış qədim oraqlarla XX əsrdə istifadə olunan oraqlar arasında oxşarlıq var. Oraq "urak" adı ilə bir sıra türkdilli xalqlar arasında da yayılmışdır. Həyətyanı təsərrüfatda işlədilir.

Dəryəz və oraq
Orağın böyük ölçülü növü "mərəndi" adlanırdı. Dəmir oraq peyda olandan sonra onun bəsit tipoloji növü olan "qurama" dişli oraqlar, tədricən aradan çıxmışdır.

Biçin məqsədilə "kərənti" və ya "dəryaz" adlanan uzun dəstəkli əmək alətindən də istifadə edilirdi. Adətən, ot biçinində işlənən dəryaz qısa bəlimli taxıl növlərinin biçilməsi prosesində də istifadə edilirdi. Bir qayda olaraq onun dəstəyinin ortasına "əlcək" adlanan tutacaq bərkidilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əkinçilik alətləri". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-15.

| ⛭Kənd təsərrüfatı alətləri |
| --- |
| Bağban qayçısı  • Bel  • Dəryaz  • Dırmıq  • Kotan  • Oraq  • Toxa  • Yaba  • Vəl  • Cüt  • Xış  • Ding  • Şana  • Kürək  • Xəlbir  • Şadara  • Hövsər |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 4126532-4 · LCCN: sh85122299 · NDL: 00564792 · NKC: ph516953 |
**Ağkənd karvansarası** — Zəngəzur mahalında əhalisi azərbaycanlılardan ibarət qədim abidə.

Ümumi məlumat
-------------

Ağkəndin yaxınlığında Səlim çayının sahilində Ağkənd Göyçə istiqamətində Böyük İpək yolu üstündə tikilmişdir.Abidə birqapılı zaldan ibarət olub,memarlıq quruluşu Səlim karvansarasına uyğundur.Tamamilə yerin altında,iç üzdən yonulmuş bazalt daşlarla inşa edilmişdir.Çöl hissəsi torpaq altında qaldığından adi daşlardan hörülmüşdür.Üçnefli binanın daxili sütunlarla üç hissəyə bölünmüşdür.Sahəsi 306.22 kvadrat metrdir.Abidənin İpək yolunu abadlaşdırmağa çalışan Elxani hökmdarları zamanı tikildiyini ehtimal etmək olar.

Həmçinin bax
------------

* Zəngəzur
* Böyük İpək yolu
* Karvansara (karvan)

Xarici keçidlər
---------------

* AĞKƏND KARVANSARASI[*ölü keçid*]

Ədəbiyyat
---------

* Novruzlu Ə.İ.Baxşəliyev V.B.Culfa bölgəsinin arxeoloji abidələri.Bakı.1993.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan ensiklopediyası.Bakı.2002.səh:594