recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Xumbu Buzlağı
**Xumbu Buzlağı** Nepalın Xumbu regionunda, Nuptse silsiləsində Everest və Lhotze zirvələri arasında yerləşir. 7,600 metr (24,900 ft) hündürlükdə yeləşən mənbəyi və 4,900 metr (16,100 ft) yüksəkliyi ilə dünyanın ən hündür buzlağıdır. Xumbu Buzlağının sonu Everest Baza düşərgələrindən birində bitir. Buzlağın başlanğıcı isə Everest yaxınlığındakı Sükut dərəsindədir. Sükut dərəsinin qərbində Xumbu Buzlağı nəhəng buz divarı- Xumbu buz divarını əmələ gətirir. Bu buz divarı Everestə gedən Cənubi Kol marşrutunda ən böyük maneə və təhlükədir. Buzlaq həmçinin Nepalın ən böyük buzlağıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ASTER measurement of supraglacial lakes in the Mount Everest region of the Himalaya: *The main Khumbu Glacier is about 17 km long with elevations ranging from 4900m at the terminus to 7600m at the source*....The 7600m to 8000m elevations are also depicted on numerous detailed topographic maps". 2011-06-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-24.
2. ↑  "The Khumbu Glacier". 2011-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-05-29.

Qalereya
--------

Xumbu Buzlağı və Xumbu buz divarı
  

* Xumbu Buzlağı
* 
* 
* 
* 
* 
*
Berliner Fernsehturm-dan Alexanderplatza yuxarıdan baxış
Alexanderplatz dəmir yolu stansiyası
Alexanderplatzda gecə vaxtı çəkilmiş bir video, 2015
Alexanderplatz (Azərbaycan dilində Aleksandr meydanı) Berlinin mərkəzində yerləşən meydan və nəqliyyat mərkəzidir. Meydan Mitte rayonunda və Spree çayının və Berlin Kafedralının yaxınlığındadır. Yerli xalq onu tez-tez qısaca Aleks adlandırır.

Əvvəllər mal-qara bazarı kimi düşünülmüş Aleksandrplatzın adı 25 oktyabr 1805-ci ildə Rusiya imperatoru I Aleksandrın Berlinə səfərinin şərəfinə Aleksandrplatz adlandırılmışdır. XIX əsrin sonlarında meydanın yaxınlığında tikilən və eyniadlı dəmir yolu vağzalı ilə böyük əhəmiyyət qazanmış, yaxınlıqdakı bazarlar da ticarəti canlandırmışdır. Alexanderplatzın əsl çiçəklənməsi 1920-ci illərdə Potsdamer Platzda gecə həyatı başlayanda olmuşdur.

Meydanın memarlığı keçmişdə müntəzəm olaraq dəyişdirilmiş, ən son olaraq 1960-cı illərdə Şərqi Almaniya tərəfindən dəyişdirilmişdir. Meydanın yanında o zamanlar Avropanın ikinci ən hündür binası olan Fernsehturm tikilmişdir. Alexanderplatz yaxınlığında həmçinin Park Inn Berlin binası və Weltzeituhr yerləşir. Weltzeituhr (Dünya vaxtı) dünyanın müxtəlif şəhərlərindəki vaxtı göstərir. 4 noyabr 1989-cu ildə Şərqi Almaniya dövlətinə qarşı olmuş ən böyük rejim etirazı da bu meydanda keçirilmişdir.

Almaniyanın yenidən birləşməsi nəticəsində Alexanderplatzda memarlıq və nəqliyyat baxımından bir çox dəyişikliklər baş vermişdir. Bir çox binalar bərpa edilmiş və ya sökülmüşdür. Şərqi Almaniyanın hökumət binası olan Palast der Republik 2006-cı ildə tamamilə dağılan binalar arasındadır. Çox dəyişikliyə məruz qalan meydanda hələ də az da olsa sosializm dövrünün simvolları mövcuddur.
**Cad çörəyi** — darı unundan bişirilən çörək.

Azərbaycanın bəzi bölgələrində cad çörəyini qarğıdalı unundan da hazırlayırlar. Cad çörəyi A və B2 vitaminləri ilə zülal, kalsium, fosfor və dəmir mineralları baxımından zəngindir. Bu çörəyin bişirilməsində qabardıcı tozlardan və əlavə qatqılardan istifadə edilmədiyi üçün dietik çörək də adlanır. Cad çörəyinin üstünlüklərindən biri də uzun müddət saxlanıldıqda xarab olmamasıdır.

Bir vaxtlar buğda unu qıt olanda, kasıblıq zamanlarında cad çörəyi həmişə insanların köməyinə çatıb. Cad adi isə çörəyin üstü cadar-cadar, girintili-çıxıntılı, "cod" olduğuna görə verilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti". 2020-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-30.
2. ↑  "Unudulmaqda olan cad çörəyi". 2020-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Ağ günlərin insanlarının çörək davası və ağır günlərin xilaskar çörəyi
**Xuraman Abdulla qızı Hacıyeva** (7 mart 1945, Bakı – 15 fevral 2005, Bakı) — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1999).

Həyatı
------

Xuraman Hacıyeva 7 mart 1945-ci ildə Ucar rayonunun Müsüslü kəndində doğulub. Orta məktəbdən dram dərnəklərində iştirak edib. 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. İkinci kursda oxuyanda "Arşın mal alan" bədii filmində Asya roluna çəkilib. 1966-cı ildə
təhsilini yarımçıq qoyaraq Gəncəyə gedib və buradakı DDT-də aktrisa işləməyə başlayıb. Gəncədəki Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsini bitirib. Gəncə teatrında maraqlı rollar qalereyası yaradıb. 1972-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının truppasına daxil olub. Bir müddət Naxçıvan DMDT-də aktrisalıq edərək (1998-2001) və maraqlı rollar yaradaraq yenidən GTT-yə qayıdıb. GTT-də oynadığı Ceyran ("Yolda", Hüseyn Arif), Qızılgül ("Aycan", Xanımana Əlibəyli), Rəna ("Təzə şagird", Qılman İlkin), Eyzəngül ("Şirinbala bal yığır", Salam Qədirzadə), Gülsüm ("Yadındamı?", Altay Məmmədov), Gülzar ("Tamahkar", Süleyman Sani Axundov), Cemma ("Ovod", Etel Lilian Voyniç), Humay, Ceyran ("Komsomol poeması" və "Çaloyna", İsgəndər Coşqun), Firəngiz ("Məhəbbət novellası", Şamil Xurşud və Əşrəf Hacıyev), Yetər ("Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Mərcan, Şirin ("Mənim nəğməkar bibim" və "Yazığam, sevmə məni", Əkrəm Əylisli), Cəvahir xanım, Nəzakət ("Büllur sarayda" və "Sən həmişə mənimləsən", İlyas Əfəndiyev), Səkinə ("Ərizə", Əli Əmirli), Zərnigar ("Sınaq pillələri", Ramiz Heydər), Nərgiz ("Bir sahilin adamları", Xalidə Hasilova), Pəri ("Kiçik təpə", Nəbi Xəzri), Sona xanım ("Qonşu qonşu olsa...", Rəşid bəy Əfəndiyev) səhnə obrazları aktrisanın yaradıcılıq nailiyyətləri sayılır.

Teatrdakı fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (9 fevral 1979) və xalq artisti (9 oktyabr 1999) fəxri adlarına layiq görülüb.

15 fevral 2005-ci ildə Bakıda qəflətən vəfat etmiş və Ucar rayonunda dəfn olunmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. Arşın mal alan (film, 1965)
2. Bakıda küləklər əsir (film, 1974)
3. Birisigün, gecəyarısı... (film, 1981)
4. Əlvida (film, 2007)
5. Gənclik macərası (film) (tammetrajlı televiziya tamaşası) (AzTV)
6. Gilas ağacı (film, 1972)
7. Hansı peşə yaxşıdır (film, 1982)
8. Hədiyyə (film, 1986)
9. Hökm (film, 1994)
10. İşgüzar adamlar (film, 1977)
11. Lətifə (film, 1989)
12. O geri çəkilməlidir (film, 1966)
13. Ömrün səhifələri (film, 1974)
14. Sən belə cımbılısan (film, 1982)
**Əyilmiş zirinc** (*lat.* Berberis aggregata) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinin zirinc cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qərbi Çində yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 3 m-ə qədər olan koldur. Budaqları bir az künclü, çılpaq, sarımtıl-qonur və ya tünd qonurdur. İynələri əsasən sadə, bəzən 2,5 sam-dək uzunluqdadır. Yarpaqları enli, oval və qısa, uzunluğu 3 sm-ə qədər olan biz, dişli, üstü tünd-yaşıl təxminən çılpaq, alt tərəfi tükcüklü və parlaq yaşıl, salxımlara yığılmış çiçəkləri ilə fərqllanir. Çiçəkləri açıq-sarı, diametri 0,9 sm-dəkdir. Meyvələri oktyabrda yetişir.

Ekologiyası
-----------

Torpağa tələbkar deyil, quraqlığa, soyuğa davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mərdəkan Dendrarisində 1997-ci ildə introduksiya edilmişdir. Bəzi rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Tək və qrup əkinlərində istifadə edilməklə yanaşı, təsərrüfat əhəmiyyətlidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q645805
* Wikispecies: Berberis aggregata
* EoL: 5514471
* EPPO: BEBAG
* FoC: 242308129
* GBIF: 3981040
* GRIN: 6806
* iNaturalist: 447902
* IPNI: 106394-1
* ISC: 112686
* ITIS: 895152
* NBN: NHMSYS0000456430
* NCBI: 2306210
* PfaF: Berberis aggregata
* Plant List: kew-2673383
* PLANTS: BEAG2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:106394-1
* Tropicos: 3500547
* WFO: wfo-0000562735

 |
Əyalət, əsasən qubernatorlar tərəfindən idarə olunan və bəzi idarəetmə muxtariyyətləri olan böyük bir idarəetmə vahididir.

Əyalət sözünün mənşəyi ərəbcə "wly" kökündən gələn yazılı nümunəsi olmayan \*iyālat يالة "idarəetmə, idarə" sözündən yaranmışdır. Əyalət; Osmanlı dövlətinin əyalət təşkilatında bəylərbəyinin başçılıq etdiyi ən böyük inzibati vahid idi. 

ABŞ, Avstriya və Avstraliya kimi federal ölkələri təşkil edən əsas inzibati vahidlərə Azərbaycan dilində əyalətlər deyilir.

Bəzi federativ dövlət strukturlarında əyalətlərin öz muxtar hökumətləri var. Dövlətlərin konstitusiya quruluşlarından asılı olaraq xalq tərəfindən seçilən baş nazirlər/qubernatorlar və ya mərkəzi hökumətin təyin etdiyi qubernatorlar bu hökumətlərin başında durur.

Məsələn, ABŞ ştatlarının qubernatorları xalq tərəfindən seçilir. Avstraliya əyalətlərinin qubernatorlarını mərkəzi hökumət təyin edir. Almaniya Federativ Respublikası əyalətlərinin baş nazirləri isə seçki yolu ilə hakimiyyətə gətirilirlər.

Əyalət sistemi əsrlər boyu Osmanlı imperiyasının əsas dövlət quruluşu olaraq istifadə edilmişdir. Son əsrində isə vilayət sistemi tətbiq edildi.

Province (Vilayət) sistemləri Avropa tarixində istifadə edilmişdir. Feodalizm dövründən qalmış vilayət sözü bu gün də istifadə olunur. Bununla birlikdə, bir çox ölkələrdə inzibati vahidlərin adları "province" (vilayət) adlandırılsa da, hamısında eyni inzibati sistem haqqında danışmaq olmaz.
**Bankə apteki** — Azərbaycanda ilk aptekdir və Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində yerləşir.

Tarixi
------

XIX əsrin əvvəllərində Salyan qəzasının, indiki Neftçala rayonunun Tatarməhlə kəndi ərazisində XIX əsrin əvvəllərində rayonun Tatarməhlə kəndi ərazisində fəaliyyət göstərən "Allah mədəni" adlanan məşhur balıqçılıq müəssisəsi yandıqdan sonra 1841-ci ildə vətəgələr xəstəxana, inzibati idarə və yaşayış sahələri ilə birlikdə Bankəyə köçürülür. O vaxtlar yayılmış vəba, taun kimi xəstəliklərin balıqçılar arasında yayılmasının qarşısını almaq üçün zəruri tədbirlər görülürdü. Bunun nəticəsində, Azərbaycanda ilk aptek 1850-ci ildə Salyan qəzasında, indiki Neftçala rayonunun Bankə qəsəbəsində balıqçı gəmisində yaradılıb.

Şəraiti ilə əlaqədar olaraq, sonralar həmin aptek, Bankə balıq vətəgəsinin binasına köçürüldü. Aptek binasınnın ikinci mərtəbəsində 1960-cı ilin əvvəllərinə kimi yaşayış binası kimidə istifadə olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tarixi Bankə - balıqçılıqdan kasıbçılığa". www.bbc.com. BBC. 2016-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2018.
2. ↑  *Rzayev, Teymur.* "С XIX века и до наших дней: Самая старая аптека Азербайджана – ВИДЕО". www.1news.az. www.1news.az. 2018-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2018.
3. 1 2 3 4  "Ölkəmizdə ilk aptek 167 il bundan əvvəl Neftçalada yaradılıb". cenub.arbtv.az. cenub.arbtv.az. 2018-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2018.
4. ↑  "Azərbaycanda yaradılan ilk aptek hələ də işləyir - 170 yaşı var - VİDEO". news.milli.az. news.milli.az. 2018-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* 170 il əvvəl Azərbaycanda yaradılan ilk aptek - Neftçaladan reportaj VİDEO
**Qazaxıstan-Ermənistan əlaqələri** — Qazaxıstan və Ermənistan arasında iki tərəfli münasibətlər. İki tərəfli əlaqələrin əsası 27 avqust 1992 ildə qoyulmuşdur. Hər iki ölkə Müstəqil Dövlətlər Birliyi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və ATƏT kimi təşkilat və qurumlarda təmsil olunurlar.

Tarixi
------

1991—1992 illərdə Qazaxıstan Qarabağ münaqişəsinin həllində cəhdlər göstərmişdir. 1993 ilin avqustundan Qazaxıstanda Ermənistan səfirliyi fəaliyyətə başlamışdır. Qazaxıstanın Ermənistan ərazisində səfirliyi isə 2007-ci ildə açılır.

Ermənistan prezidenti Robert Koçaryan Qazaxıstanı 1999 ilin sentyabr və 2006 ilin noyabrında ziyarət etmişdir. Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan 2008-ci ildən Qazaxıstana dəfələrlə səfərlər təşkil etmişdir. Qazaxıstanın lideri olan Nursultan Nazarbayev 2001-ci ilin mayında Ermənistana səfər edir.

2013-ci ildə Ermənistanın Qazaxstandakı səfiri Parlantin keçmiş spikeri Ara Saakyan olmuşdur. 2010 ilin yanvarından 2015 ilin martına qədər Qazaxıstanın səfiri isə Ayımdos Bozjiqitov.

2014-ci ildə iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi üçün birgə fəaliyyət nəzərdə tutulur. 2013-ci ildə mal dövrüyədi 5,96 milyon dollar təşkil edir.

Qazaxıstanda ermənilər
----------------------

Ermənilərin Qazaxıstana gəlişi Mərkəzi Asiyanın Rusiya İmperiyasının tərkibinə keçməsindən sonraya aiddir. Sovet dönəmində isə ermənilərin sayında artım olmuşdur.

Ermənilər əsasən Karakanda, Alma-Ata, Pavlodar kimi şəhərlərdə üstünlük təşkil edirlər. Hazırda Qazaxıstanda 20-25 min erməni yaşayır. Bəzi məktəblərdə 300-400 şagirddən ibarət olan erməni dilli məktəblər fəaliyyət göstərir. Ermənistanda isə qazaxstanlılar barmaqla sayılır.

2004 ildə Alma-Ata şəhərində «Nairi» cəmiyyəti fəaliyyət göstərir. Cəmiyyətin rəhbəri isə А. Karapetyandır

Qazaxıstanın həyatında ermənilər müəyyən rol oynayırlar. Üstəlik onlar Qazaxıstan xalqlar assambleyasında təmsil olunurlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Siyasi əlaqələr". Qazaxıstan Respublikasının Ermənistandakı səfirliyi. 2016-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-05.
2. ↑  "Ara Saakyan Ermənistanın Qazaxıstandakı səfiyi təyin edilmişdir". 2016-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-09.
3. ↑  "Qazaxıstan Rrezidentinin sərəncamı". Qazaxıstan Respublikası Prezdentinin saytı. 2016-03-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-09.
4. ↑  "Şəfirlik haqqında". Qazaxıstanın Qırgızıstandakı səfiri. 2016-03-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-09.
5. ↑  "Təşkilat haqqında". Erməni mədəni mərkəzi. 2016-03-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-27.

Mənbə
-----

* Ermənistanın Qazaxıstandakı səfirliyi
* Qazaxıstanın Ermənistandakı səfirliyi
**Qabriel Vikström** (d. 21 fevral 1985) — İsveç Sosial-demokratlarının təmsilçisi olan siyasətçisi. 2014-cü ildən bəri İsveç hökumətində İctimai Səhiyyə, Tibbi Xidmət və İdman naziridir.

Həyatı
------

Fəaliyyəti
----------

Vikström öz karyerasına 2006-cı ildə Västmanland ərazisində İsveç Sosial-demokrat Gənclər Birliyində başlayıb. O, 2007-ci ildən 2011-ci ilə qədər Gənclər Birliyinin yerli idarəçilər palatasının üzvü, 2011-ci ildən kabinetə seçilənə qədər isə yerli sədri  olub.

Yerli sədr kimi 2013-cü ildə sosial-demokrat konqresində gənc işsizlər üçün 90 günlük qarantiyanı təklif edərək sosial demokrat liderliyini sübut etdi. Təklif partiya tərəfindən rədd edildi, ancaq konqres deliqasiyaları tərəfindən nəzərə alındı və baş nazir Stefan Löfvenin kabinetinin açar islahatlarından oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gabriel Wikström elected National chairman of SSU". 2011-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-15.
2. ↑  Löfvens smäll Arxivləşdirilib 2013-03-29 at the Wayback Machine 30 July 2013
**İspaniya—Ermənistan münasibətləri** — İspaniya və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Münasibətlərin əhəmiyyəti ermənilərin İspaniyaya köçürülmə tarixinə əsaslanır. İspaniyada təxminən 40.000 erməni və onların nəsilləri yaşayır. Hər iki ölkə Avropa Şurasının üzvüdür.

Tarixi
------

Ermənistan və İspaniya arasında ilk əlaqə 1382-ci ildə, Kilikiya çarlığının devrilən kralı VI Levon, dövləti bərpa etmək üçün İspaniya kralı I Juandan kömək istəmək üçün İspaniyaya gəldiyi zaman baş verir. İspaniyada V Levon "Madrid Lordu" unvanını alır və I Juan ölümünə qədər İspaniyada qalır. Əsrlər boyu ermənilər müharibədən və qeyri-müəyyənlikdən qurtulmaq üçün İspaniyaya üz tutmuşlar. Bəzi ermənilər 1400-cü illərin sonları - 1500-cü illərin əvvəllərində İspan tədqiqatları dövründə iştirak etmişlər.

1915-ci ildəki Qondarma Erməni Soyqırımı zamanı ermənilərin əksəriyyəti İspaniyaya qaçmadı, əksinə ya Fransaya, ya da ispan dilli Argentina və Uruqvay üz tutdular. 26 dekabr 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistan müstəqilliyini bərpa etdi. 27 may 1992-ci ildə Ermənistan və İspaniya arasında diplomatik əlaqələr quruldu.

İkitərəfli müqavilələr
----------------------

Hər iki ölkə, İnvestisiyaların Qarşılıqlı Təşviqi və Qorunması Sazişi (1990) kimi bir neçə ikitərəfli müqavilə imzalamışdır. İki ölkə arasında imzalanan saziş və müqavilələr:Beynəlxalq avtomobil nəqliyyatı haqqında Saziş (2000); Turizm üzrə Anlaşma Memorandumu (2013); İkiqat vergitutmanın və vergidən yayınma hallarının qarşısının alınması haqqında Saziş (2010) və Mədəniyyət, Təhsil və Elm sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş (2013).

Ticarət
-------

2015-ci ildə Ermənistan və İspaniya arasında ticarət dövriyyəsi 55,8 milyon avro təşkil etmişdir. Ermənistanın İspaniyaya ixracatının əsasını mədən filizlər, şlak və küldür. İspaniyanın Ermənistana əsas ixrac məhsulları bunlardır: keramika, meyvə və tərəvəz konservləri, ətriyyat, kauçuk və ət. İspaniyanın Zara çoxmillətli şirkəti Ermənistanda fəaliyyət göstərir.

Daimi diplomatik nümayəndəliklər
--------------------------------

Ermənistanın Madriddə səfirliyi var.

İspaniya Moskvadakı səfirliyi Ermənistanda akkreditə olunmuşdur. Üstəlik İrəvanda fəxri konsulluğuna malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cien Años del Genocidio Armenio  (isp.)". 2020-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-21.
2. ↑  "Bilateral relations between Spain and Armenia  (isp.)" (PDF). 2020-03-27 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-10-21.
3. ↑  "Embassy of Spain in Russia". 2020-10-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-21.
II Artavazd (e. ə. I əsr, Böyük Ermənistan – e.ə. 31 və ya e.ə. 34, İsgəndəriyyə) - MÖ 55-34-cü illərdə Böyük Ermənistan Kralı. II Tiqranın oğludur. Erməni xarici dil ədəbiyyatının yaradıcısı olan bu şəxs hökuməti tarix və hətta dramaturgiya ilə birləşdirmişdir. Erməni teatrının yaradıcısı hesab olunur. Romadan asılılığın aradan qaldırılması üçün mübarizə aparmışdır.

Artaşat sülhünün vəd etdiyi kimi Parfiya əleyhinə mübarizə aparacaq hərbi kontingentlərin Romaya çatdırılmasından yayınan Artavazd, Parfiyalılarla ittifaqda hərəkət etmişdir. Roma generalı Crassus, Parfiya generalı Suren ilə Mesopotamiyadakı Karran (Harran) yaxınlığında baş tutmuş döyüşdə (e.ə. 53) öldürüldükdən sonra Suren Roma generalının başını varisinin qızı Artavazdın toyunda Artaşatta olan Parfiya kralına göndərmişdir. *Euripides*in faciəsi olan "Bacchantes" tamaşasında hər iki çar iştirak edirdi və aktyor tamaşa zamanı tələb olunan saxta başın əvəzinə Crassusun başını çıxarmış və bu sözləri demişdir: "Budur bizim tərəfimizdən öldürülən bir maralın buynuzları və xoşbəxt bir ov."

Romalıların eramızdan əvvəl 53-cü ildə Karranda baş verən döyüşdə Parfiyalılarla tərəfindən çox ağır məğlubiyyətə uğradılmaları və Roma generalı Crassusun ölümü Artavazda ölkənin sərhədlərini qərb istiqamətində genişləndirməyə şərait yaratmışdır. Görünüşə görə, Parfiya şahzadəsi Pacorusun (e.ə. 40) Romanın Aralıq dənizi vilayətlərinə qarşı yürütdüyü kampaniyasında da iştirak etmişdir.

Eramızdan əvvəl 36-34-cü illərdə Roma mülklərinin şərq hissəsini idarə edən Roma generalı Mark Antoni, Misir kraliçası VII Kleopatranın köməyinə arxalanaraq Parfiya ilə, daha sonra Ermənistanla yeni bir müharibəyə başladı. İlkin məğlubiyyətlərə baxmayaraq, Antoni, Artavazdı, danışıqlar aparmaq bəhanəsi ilə düşərgəsinə cəlb edib tuta bildi. Bundan sonra Artaşat talan edildi. Digər şeylər arasında, ilahə Anahitin qızıl heykəli və bir çox başqa xəzinələrdə ələ keçirildi. Artavazd Misirə aparıldı və Roma komandirinin zəfər yürüşündə edam edildi və edamından 3 il sonra başı kəsildi.

Artavazdın ölümündən sonra oğlu II Artaşes, öz qoşunları ilə Antoninin Ermənistanda qoyduğu Roma qarnizonlarını darmadağın edib taxta çıxdı.

II Artavazd, erməni xarici dil ədəbiyyatının banisi sayılır. Plutarxa görə yunan dilində dram əsərləri və nitqlər yazmışdır.

Üzərində Artavazdın təsviri olan qədim dövr sikkələri
-----------------------------------------------------

* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Erməni Sovet Ensiklopediyası (erm.). / red. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան 1974. C. 2. S. 144.
2. 1 2 3 4  АРТАВАЗД II // Böyük Rusiya Ensiklopediyası (rus.). Москва: Большая российская энциклопедия, 2004.
3. ↑  История Древнего мира. Т. 2. Расцвет Древних обществ. — 2-е изд. — М.: 1983. — С. 399—414.
4. ↑  *Плутарх*. Красс, 32.
**Strangers in the Night** — 1966-cı ildə Frenk Sinatranın ifası sayəsində məşhurluq qazanan mahnı.

İddiaya görə mahnının orijinal musiqisi məşhur yuqoslav müğənnisi İvo Robiç tərəfindən bəstələnmiş və onun Yuqoslaviyada keçirilən bir musiqi yarışmasındakı uğursuz çıxışından sonra musiqinin müəlliflik hüquqları Bert Kempfertə satılmışdır. Sonradan orijinal musiqinin üstündə bəstəkar Bert Kempfert işləyərək onu Sinatranın ifası üçün hazırlamış, Çarlz Sinqlton və Eddi Snayder isə mahnıya ingilis dilində sözlər yazmışlar.

Mahnı Billboard Hot 100 və Easy Listening hit paradlarında birinci yerə qədər yüksəlmişdir. Mahnı həmçinin UK Singles Chartda da yuxarı pillələrdə olmuşdur. Frenk Sinatra 1966-cı ildə çıxardığı albomunu da bu mahnının adı ilə Strangers in the Night adlandırmışdır. Həmin albom Sinatranın ən çox nüsxə ilə satılan albomu olmuşdur.

Mahnı Frenk Sinatra üçün çox böyük uğurlar gətirmişdir. Belə ki, o, bu mahnıya görə 1967-ci il Qremi Mükafatlandırması zamanı iki kateqoriyada "İlin Ən Yaxşı Pop Vokal Müğənnisi" və "İlin Ən Yaxşı Səs Yazısı" kateqoriyalarında mükafat əldə etmişdir.

Mahnının sonunda Frenk Sinatra ən çox yadda qalan və sevilən imitasiyasını (doo-be-doo-be-doo) etmiş və mahnını özünməxsus şəkildə bu cür tamamlamışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* "YouTube"da bax
**Store Koldevey adası** (dan. Store Koldewey) — Qrenlandiyanın şimal-şərqində yerləşən nisbətən iri ada. Adanın sahəsi 615 km².

Coğrafiya
---------

Ada şimaldan cənuba 50 mil uzunluğa malik olduğu halda, şərqdən qərbə eni 8 milə belə çatmır. Cənub qutaracağında Alf Trolle, şimalında isə Helqoland burnu yerləşir. Onun ərazisinin böyük hissəsini plato təşkil edir. Platonun hündürlüyü 2000 - 3100 fut arasında dəyişir.

Tarixi
------

Ada İkinci Alman Qütb Ekspedisiyası zamanı, 1869—1870-ci illərdə kəşf edilmişdir. Ada ekspedisiyanın rəhbəri olmuş Karl Koldeveyin şərəfinə adlandırılmışdır. Ekspedisiyanın xəritəsində 3 ada təsvir edilmişdir. Ancaq 1906—1908-ci illərdə danimarkalıların təşkil etdikləri ekspedisya zamanı onun bir olması müəyyən edilir. 1927-ci ildə Lauqe Kox adanı xizəkdə ziyarət etmişdir. 1933-cü ildə isə adadan 3 illik danimarka ekjspedisyası bitki nümunələri toplamışdır. Ada 1938—1939-cu illərdə norveç-fransız müştərək ekspedisiyasının araşdırma zomnasına daxil olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  
	* Per Ivar Haug: *Gazetteer of Greenland Arxivləşdirilib 2011-06-15 at the Wayback Machine* (*Til Oppslysning* 15). Universitetsbiblioteket i Trondheim, Trondheim 2005. ISBN 82-7113-114-1 (eng.)
2. ↑  "Geographical Items on East Greenland" (ingilis). 2015-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-08.
**Boraboy gölü** (*türk.* Borabay Gölü və ya *Kocabey Gölü*) ― Türkiyənin Amasya ilində yerləşən uçqun-bənd mənşəli göl. Göl və ətrafı 2014-cü ildə təbiət parkı elan edilmişdir.

Coğrafiya
---------

Boraboy gölü Amasya vilayətinin Taşova ilçəsində olan Boraboy kəndinin qərbində yerləşir. Göl Taşovadan 21 kilometr (13 mil), Amasyadan isə 61 kilometr (38 mil) məsafədədir.

Göl Pont dağlarındakı yüksək, şərq-qərb yönümlü vadidə, 1,051 metr (3,448 ft) yüksəklikdə yerləşir. Boraboy gölü sürüşmə nəticəsində Çatağın çayının (Boraboy çayının bu hissəsi belə adlanır) önünün bağlanması ilə meydana gəlmişdir. Göl üzərində bənd tikilmişdir və göl səviyyəsinin yağış və ya ani qar əriməsi nəticəsində hədsiz dərəcədə yüksəldiyi vaxt suyun bir hissəsi boşaldılır.

Göl 675 metr (2,215 ft) uzunluğundadır və maksimum eni 175 metr (574 ft)-dir. Gölün ümumi sahəsi 4 hektardır. Boraboy gölünün maksimum dərinliyi 11 metr (36 ft)-dir. Boraboy gölünün səthi qışda buz bağlayır.

Təbiət parkı
------------

Göl 2014-cü ildə Türkiyənin Ətraf və Meşə Nazirliyi tərəfindən təbiət parkı elan edilmişdir. Park 259 hektar ərazini əhatə edir və əsasən dövlətə məxsus meşədən, kiçik bir hissəsi isə əkinçilik sahəsindən ibarətdir. Təbiət parkının orta yüksəkliyi 1,215 metr (3,986 ft), ən yüksək yeri isə 1,383 metr (4,537 ft) yüksəkliyindəki Kaleboynu təpəsidir.

Təbiət parkının şimal yamaclarındakı ümumi ağac növləri şərq fıstığı (*Fagus orientalis*), Avstriya şamı (*Pinus nigra*), adi şam (*Pinus sylvestris L.*) Avstriya palıdı (*Quercus cerris*) və digər endemik palıd növləridir. Parkın cənub yamacları əsasən kolluqlarla örtülüdür.

Gölün şimal sahili daha az meyllidir və piknik üçün uyğun yerdir. Təbiət parkı gəzinti, motokros, off-road, vəhşi təbiət fotoqrafiyası kimi açıq hava istirahət fəaliyyətlərini təklif edir. Ərazidə Meşə Nazirliyi və Borabay şəhər bələdiyyəsinin bəzi yaşayış obyektləri var.

2017-ci ilə olan məlumata görə həmin il milli parkı 70 000 nəfər ziyarət etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "2012 Çevre Durum Raporu: Amasya - 2013" (PDF) (türk). Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. 2017-08-30 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-30.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Borabay Gölü Tabiat Parkı İlan Edildi". Haber Amasya (türk). 2014. 2017-08-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-31.
3. ↑  "Borabay Gölü - Amasya" (türk). Türkiye Kültür Portalı. 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-30.
4. ↑  "Borabay Gölü Buz Tuttu" (türk). Son Dakika. 2016-01-30. 2021-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-31.
5. ↑  *ŞENOL, Dr. Eren.* "BORABOY GÖLÜ (AMASYA) VE ÇEVRESİNİN, REKREASYON AMAÇLI KULLANIMDAN KAYNAKLANAN BAŞLICA SORUNLARI". Doğu Coğrafya Dergisi. 13 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 Eylül 2018.
**Genişzolaqlı şəbəkə** — verilənlərin ötürülməsinin ayrılmış giriş və çıxış kanalları vasitəsilə yüksəktezlikli siqnalların köməyilə həyata keçirildiyi lokal şəbəkə növüdür. Belə şəbəkənin stansiyaları öz aralarında koaksial kabellər və ya optik lifli xətlərlə birləşirlər. Genişzolaqlı şəbəkədə verilənlər analoq siqnalların modulyasiyası yolu ilə ötürülür. Veriliş mühitinin buraxılış zolağı bir neçə intervala (zolağa) bölünür və onların hər biri rabitə kanalı kimi fəaliyyət göstərir; bu da televiziya proqramlarını, danışığı, ikilik ədədləri və s. eyni zamanda bir fiziki mühitlə ötürməyə imkan verir.

Genişzolaqlı şəbəkə sürəti
--------------------------

Genişzolaqlı şəbəkədə sürət yüksək olur (20 Mbit/san və daha yüksək), ancaq onun quraşdırılması darzolaqlı şəbəkəyə nisbətən daha çətin olur və baha başa gəlir. Bu cür şəbəkələrdə əsas olaraq kabel televiziyasındakı texnologiya götürülür.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**1. Genişləndirilmiş yaddaş spesifikasiyası** IBM PC sistemlərində yaddaşın genişləndirilməsi üsulunun təsviri; bəzən LIM EMS kimi göstərilir, çünki bu üsul Lotus/Intel/Microsoft triumviratı tərəfindən işlənib hazırlanıb. Intel şirkətinin 80x86 prosessorlarının "real rejim" arxitekturası kompüterin erişiləbilən yaddaşının maksimal həcmini 1 Mbaytla məhdudlaşdırır. IBM PC’nin arxitekturası isə bu fəzanı (sahəni) daha da daraldaraq 640 Kbayt edir. EMS spesifikasiyası bu məhdudiyyətlərdən yayınmağa imkan verir: o, bir neçə 16-kilobaytlıq operativ yaddaş banklarından ibarət olan yaddaş lövhələri (kartları) ilə işləyə bilir ki, onları da proqram yolu ilə qoşmaq və ya açmaq mümkündür. Mərkəzi prosessor belə kartlarda yaddaşı adi yolla ünvanlaya bilmir, ancaq hər bir bankı (və ya səhifəni) prosessorun ünvan fəzasında göstərmək olur. Tut: CONVENTIONAL MEMORY, EXTENDED MEMORY.
  

**2. Genişləndirilmiş mesaj xidməti** məlumatların ötürülməsi üçün Samsung, Ericsson, Motorola, Siemens, Alcatel və bir neçə başqa şirkət tərəfindən qəbul edilmiş standart. GSM, TDMA və CDMA standartında işləyən mobil telefonlar üçün SMS standartının genişlənməsidir. EMS texnologiyası SMS və MMS arasında aralıq texnologiyadır, hazırda tamamilə MMS ilə əvəz olunub. EMS-i dəstəkləyən telefonlarda formatlanmış və şəkilli mətnlər göndərmək və almaq olur.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı
**Ayurbavada Buyantu xan** (d. 9 aprel 1285 - ö. 1 mart 1320, Monqol dili:*Буянт хаа*н) — Yuan sülaləsindən olan dördüncü imperator.

Həyatının erkən dövrü
---------------------

Buyantu Darmabala ilə Konqıradlı Daqinin (Tarqi) ikinci oğlu olmuş və Xubilay xanın nəticəsidir. Konfutsiçilik təliminin ustalarından olan Li Menqdən dərs almış və o da Buyantunun düşüncələrini formalaşdırmışdır.

Adının mənası monqol dilində "müqəddəs/qutlu xan "deməkdir. Ayurbarvada Sanskrit dilində "Āyur-parvata" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır, mənası uzunömürlülük dağı deməkdir.

Taxt uğrunda mübarizə
---------------------

Teymur Olcaydu xan 1307-ci ildə vəfat etdiyi zaman varisi yox idi. Çünki oğlu Taçu ondan bir il əvvəl vəfat etmişdi. Beləliklə, Buyantu əvvəlcədə taxt uğrunda olan mübarizəyə qoşulsa da, bu mübarizədə məğlub olmuşdur. 1307-ci ildə vəliəhd şahzadə təyin edilmiş və 1311-ci ildə Külük xanın vəfat etməsindən sonra imperator olmuşdur.

İslahat cəhdləri
----------------

Xan olduqdan sonra dövlətin gələcəyi üçün bəzi islahat cəhdləri etmişdir, lakin bəzi dövlət məmurlarına görə bu islahat cəhdləri uğursuzluqla nəticələnmişdir.. Hakimiyyəti dövründə incəsənət təşəbbüslərini dəstəkləmiş, üsyanları azaltmağa diqqət ayırmışdır. Gördüyü ən böyük işlərdən biri də, dövlət qulluğuna qəbul olmaq üçün imtahan sisteminin bərpa olunması olmuşdur.

Ölümü
-----

1 mart 1320-ci ildə vəfat etdi. Ölümü ölkədə 12 il davam edən daxili müharibələrə səbəb oldu. Ölümündən sonra öz oğlu ilə böyük qardaşının oğulları arasında taxt uğrunda müharibə başladı. Sonda Buyantunun oğlu Kegen xan qələbə qazandı və özünü xan elan etdi.

Həmçinin bax
------------

* Kaysan Külük xan

İstinadlar
----------

1. ↑  Yuan shi, 22. p. 480.
2. ↑  Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank *The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368*, p. 513.
3. ↑  J. A. G. Roberts *A Concise History of China*, p. 107.
4. ↑  Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank *The Cambridge History of China*: "Alien regimes and border states, 907–1368", p. 526.
**Əhməd Haldun Tərzioğlu** (7 yanvar 1960, Trabzon) — Türk yazıçısı, 2007-cı il Mustafa Necati Səbətçioğlu tarixi roman yarışması laureatı. Tarixi üslubunda yazdığı romanları Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

Həyatı və kitabları
-------------------

Əhməd Haldun Tərzioğlu 1960-cı ildə Trabzonun Beşikdüzü vilayətinin Takazlı kəndində anadan olub. universiteti bitirdikdən sonra dövlət məmuru olaraq Türkiyənin bir çox yerlərində çalışıb və 2006-ci ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxaraq özünü tamamilə yazıçılığa yönəltdi. Yazıçının "Göy Tanrının övladları", "Oğuz xan", "Hüzün", "Bizi tufan vurdu", "Alp Ər Tunqa", "Güllərin solduğu gün", "Çiçi xan", "Komando", "Türk Kimmerlər/Kimmeriya", "Nazir bəyi vurdular", "Teoman xan/Böyük Hun dövlətinin qurucusu", "Mete xan/Böyük Hun xaqanı", "Kiok xan/Mete xanın oğlu", "Hərəm ağası", "Rəisim Çatlı/Bozqurdların qanunu", "Çingiz xan/Göy Moğolların başbuğu", "Tomris xan/Saxaların qadın xaqanı", "Kür Şad", "Almatun piri/Həsən Sabbah", "Alp Urunqu", "Ağsaçlılar məclisi/Dövlətin qoruyucuları", "Səlcuq bəy/Bir dövlətə ad verən ata", "Toğrul və Çağrı bəy/Dövlət yolunda", "Alparslan/Zəfərlər əsri", "Darağacında bir bozqurd", "Provokator", "Göytürklər", "Moğol", "Sevda üzərinə məmləkət hekayələri" və tarixi araşdırma kitabı olan "Hunlarda çılğındı/Hun Türklərinin çılğın tarixi" adlı əsərləri yayımlanıb.

Tanınmış filimlərin senarisini yazmış, Türk tarixinə maraq göstərən yazıçının kitabları 2004-cü ildən etibarən çap olunmağa başlamışdır. 2007-ci ildə Mustafa Necati Səbətçioğlu tarixi roman yarışmasında "Alp Ər Tunga" adlı tarixi romanı ilə qalib olan yazıçının eyni zamanda teatr, hekayə sahəsində də bir çox uğurlar əldə etmişdir. Hal hazırda Mərsin şəhərində yaşayıb yaradır.

Xarici keçidlər
---------------

* Ahmet Haldun Terzioğlu’nun romancılığı (İkinci Dönem) - Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Arxivləşdirilib 2017-02-14 at the Wayback Machine
* Ahmet Haldun Terzioğlu'nun Tomris Han adlı eseri ile ilgili bir inceleme - academia.edu
* Ahmet Haldun Terzioğlu Resmi Sayfası Arxivləşdirilib 2016-10-20 at the Wayback Machine
* Əhməd Haldun Tərzioğlu — Facebook səhifəsi
* Arxivləşdirilib 2016-09-17 at the Wayback Machine
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


1. ↑
Bora-Bora adası
**Bora-Bora adası** - Sakit Okeanda Fransanın xarici ümumiliyində adadır. Ada təxminən 230 kilometr şimal-qərbi, laqun ilə və maneəli mərcan rifinin əhatə edilir. Adanın mərkəzində iki pikə, Pahia iki Dayağına və Otemanu-ya, 727 metrdə ən yüksək nöqtəyə qalxan nəsli kəsilmiş vulkanın qalıqlarıdır. Taiti dildə adanın orijinal adı Pora Pora kimi daha yaxşı verilə bilər, "Əvvəl Apardı" bildirərək ; erkən transkripsiya 18-cidə tapdı və 19-cu əsr hesabları, Bolabolla-dır və ya Bollabolla-dır.
Əsas tənzimləmə , Vaitape adanın qərbi tərəfindədirlər, əsas kanalın qarşısında laquna. Adanın məhsulları əsasən məhdudlaşdırılır, nə tarixən olan kopra üçün iqtisadi əhəmiyyətdən dənizdən və hindqozu ağaclardan əldə edilə bilər. 2007 avqust siyahıyaalması ərzində, adada əhali təxminən 8 880 əhali var idi. [*mənbə göstərin*]


Vikianbarda ***Bora Bora*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Xarici keçidlər
---------------

* Bora-Bora adası
* Bora-Bora adasının peykdən çəkilmiş şəkli (1,1 MB) Arxivləşdirilib 2007-09-27 at the Wayback Machine
**Əhməd Cəmil küçəsi** — Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Hüseyn Cavid və Mətbuat prospektlərinə paralel küçə. Küçə Azərbaycan şairi, Azərbaycan dövlət mükafatı laureatı Əhməd Cəmilin adını daşıyır.

Haqqında
--------

2015-ci ilin may ayında təmiri başa çatan Bəxtiyar Vahabzadə küçəsindən sonra ona perpendikulyar Əhməd Cəmil küçəsinin yenidən qurulmasına başlanılması nəzərdə tutulmuş, 1 iyun 2015-ci il tarixdən təmirə başlanılmışdır. Küçənin açılışı 2015-ci ilin sentyabrında olmuşdur.

Bu küçədə yerləşən Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Liseydə isə təmir 2015-ci ilin aprel ayında başlamış, sentyabr ayında bitmişdir.

Kəsişdiyi küçələr
-----------------

Küçə Bəxtiyar Vahabzadə küçəsi ilə kəsişmədən başlayaraq Akim Abbasov küçəsində bitir.

* Lətif İmanov küçəsi
* Şəhriyar küçəsi
* Mehdi Məmmədov küçəsi
* Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev küçəsi
* Həsən Məcidov küçəsi

Mühüm ünvanlar
--------------

Əhməd Cəmil küçəsindəki Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Lisey
* № 3 — Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Lisey
* № ? — 525-ci qəzetin redaksiyası
* № 41A — Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

Ədəbiyyat
---------

1.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bu küçələrdə təmir işləri yaxın günlərdə yekunlaşacaq" (az.). news.lent.az. 20.05.2015. 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-04.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Əhməd Cəmil küçəsi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Əhməd Cəmil Küçəsi, Bakü, Azerbaycan

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı | *Bakı şəhəri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Əhməd İhsan Krımlı** (*türk.* Ahmed İhsan Kırımlı, krımtat. Ahmed İhsan Qırımlı, Ахмед Ихсан Къырымлы; 23 aprel 1920, Balıkəsir ili – 11 dekabr 2011, Ankara) — həkim, siyasətçi, Krım Tatar mənşəli şair və xeyriyyəçi, Türkiyə Nazirlər Kabinetinin üzvü, dörd dəfə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü, eyni zamanda 1987–2011-ci illərdə Türkiyədəki Krım Tatar İcmasının prezidenti. Əhməd İhsan Krımlının adına ədəbi müsabiqə də keçirilir.

Tibbi turizm, termal turizm, uşaq sağlamlığı və ailə planlaşdırılması ilə bağlı elmi məqalələrin müəllifidir. Şeir və xatirələr kitabı da yazmışdır.

Həyatı
------

Əhməd İhsan Krımlı Türkiyəyə köç edən Krım tatarlarının ailəsində anadan olub. Onun ulu babası Bağçasarayda icmanın müftisi idi.

1947-ci ildə İstanbul Universitetinin Tibb Fakültəsini bitirmişdir. Londonda təcrübə keçmişdir. ABŞ-nin bir neçə xəstəxanasında həkim işləyibdi. Doktor Zuxal Çiçək Kırımlı ilə evli olud. Cütlüyün iki uşağı var idi.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Əhməd İhsan Krımlı altı il Ədalət Partiyası sədrinin müavini olub və 1962–1976-cı illərdə partiyanın idarə heyətində də çalışıb. Siyasətçi kimi yüksək dövlət vəzifələrində çalışmış, millət vəkili olmuşdur. Krımlı 1961–1977-ci illərdə Böyük Millət Məclisinin üzvü olmuşdur. Əhməd İhsan Krımlı Türkiyənin turizm naziri vəzifəsində çalışıb. 12 sentyabr 1980-ci il çevrilişindən sonra Kənan Evrənin rəhbərliyi altında Milliyyətçi Demokratik Partiyanın qurucularından biri olub. Türkiyədə Milli Təhlükəsizlik və Xarici İşlər Komissiyasının üzvü, Milli Səhiyyə Komissiyasının sədri və Qızıl Aypara sədrinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Xeyriyyəçilik fəaliyyəti
------------------------

Krım tatarlarının sürgün edilməsini öyrənəndən sonra İngiltərə və ABŞ-da bir neçə mühazirə oxuyub. 1960-cı və 1970-ci illərdə Dünya Anti-Kommunist Liqası konfranslarında çoxsaylı müzakirələrə rəhbərlik edib. 1987-ci ildə siyasi karyerasını bitirdikdən sonra ömrünü xeyriyyəçiliyə həsr etməyə başlayıb. 1987–2011-ci illərdə Türkiyədəki Krım Tatar İcmasının prezidenti, eyni zamanda Bolqarıstan, Azərbaycan və Krım Türkləri Federasiyasının prezidentidir. Əhməd İhsan Krımlının adına ədəbiyyat müsabiqəsi də vardır.

Mükafatları
-----------

* "Xidmətə görə" ordeni, III dərəcə (2 mart 2004-cü il, Ukrayna) — Ukrayna ilə Türkiyə Respublikası arasında humanitar sahədə əməkdaşlığın inkişafına, Krım tatarlarının Ukraynada yerləşməsində əməli kömək göstərilməsinə əhəmiyyətli şəxsi töhfəsinə görə verilmişdir.
* Krım Mühəndis-Pedaqoji Universitetinin fəxri professoru, 2000.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Turizm ve Tanıtma eski Bakanı Dr. Ahmet İhsan Kırımlı hayatını kaybetti haberi.
2. ↑  "Указ Президента Украины от 2 марта 2004 года № 263/2004 "О награждении А. Кырымлы орденом "За заслуги"". 2020-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-21.

Xarici keçidlər
---------------

* Кто такой Д-р Ахмет Ихсан Кырымлы?
* Türkiye'deki Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği web sitesi
* Ahmed İhsan Kırımlı Edebiyat Yarışması web sitesi
* Crimean Tatar People of Turkey
* Crimean Tatar National Movement
* Dr.Kirimli Literary Contest
**V Aleksey Komnenos** (*yun.* Ἀλέξιος Σκαντάριος Μέγας Κομνηνός)(1454, Trabzon – 1 noyabr 1463, Konstantinopol) — 21-ci Trabzon imperatoru. 2013-cü ilin iyulunda Aleksey Komnenos, əmisi David və övladlarıyla birlikdə Şərqi Ortodoks Kilsəsi tərəfindən müqəddəs elan olundu.

Həyatı
------

Atası Trabzon imperatoru IV Alekseyin oğlu və ortaq imperator olan Aleksandr Komnenosdur. Övladı olmayan əmisi IV İohannın səltənəti dönəmində atası vəliəhd və ortaq imperator elan edildi. Ancaq atasının gənc yaşda vəfatı səbəbilə, əmisi bu dəfə də onu vəliəhd elan etmişdir. Əmisinin ölümündən sonra 1460-cı ilin aprelində hələ 6 yaşında ikən taxta çıxarılsa da, bir neçə gün sonra digər əmisi David tərəfindən taxtdan endirildi.

Taxtdan endirildikdən sonra Trabzonda həbs edilən Aleksey Komnenos, bir il sonra Osmanlı sultanı Fateh Sultan Mehmedin Trabzonu fəth etməsinin ardından əmisi David və əmisinin ailəsiylə birlikdə İstanbula gətirildi. Burada yarı-qapalı həyat yaşayan Aleksey Komnenos 1 noyabr 1463-cü ildə əmisi David və onun övladlarıyla birlikdə edam olundu.

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lundy D. R.* Alexios Comnenos // The Peerage (ing.).
2. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Albantəpə nekropolu.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Albantəpə.
**II Albantəpə nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Axura kəndinin yaxınlığındakı Albantəpə yaşayış yerinin şərqində, Axurçayın sol sahilində yerləşən nekropol.

Nekropol antik dövrə aid olub, küp qəbirlərdən ibarətdir. Nekropoldakı armudvari xumlar dik (azacıq şərqə meyilli) vəziyyətdə basdırılmışdır. Tədqiq edilmiş qəbirlərdən biri dağıdılmış, ikincisi isə daha yaxşı vəziyyətdə qorunmuşdur. Xumun içərisində insan skeleti ilə yanaşı bir ədəd kiçik ölçülü bozumtul küpə də aşkar olunmuşdur.

3 saylı qəbirdən iki ədəd saxsı qab — biri təkayaqlı vaza, ikincisi dulud çarxında səliqəli şəkildə formalaşdırılmış ördəkburun — əldə edilmişdir. Bu tip qablar antik dövrdə şimallı-cənublu bütün Azərbaycan ərazisində geniş yayılmışdır. Tədqiqatçılar tapıntılara əsasən nekropolu e.ə. III-II əsrlərə aid edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə.İ.Novruzlu, V.B.Baxşəliyev. Şərurun arxeoloji abidələri. Bakı: 1993.
2. ↑  Vəli Bахşəli оğlu Bахşəliyеv. Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri. Bаkı: Еlm, 2008, 301 s. Arxivləşdirilib 2019-04-12 at the Wayback Machine
**Malik Bəyləroğlu** (d. 21.01.1970, Azərbaycan) — Azərbaycan əsilli türk boksçu.

Həyatı
------

O, Azərbaycanda anadan olub və Sovet İttifaqının milli komandasının tərkibində bir sıra müvəffəqiyyətlər qazanıb. 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılmasından sonra Türkiyəyə köçdü və Türk vətəndaşlığını qəbul etdi.

Fəaliyyəti
----------

Boksla  "əməkdar məşqçi" Məmməd Eyvazov rəhbərliyi altında məşğul olmuşdur. Öz istedadı sayəsində tez bir zamanda nəinki Azərbaycan, eləcə də keçmiş SSRİ yığma komandasına cəlb edilmişdir. O, dəfələrlə Azərbaycan çempionu, 1986-88-ci illərdə SSRİ birinciliklərinin, bir sıra mötəbər beynəlxalq turnirlərin qalibi və Atlanta yay Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı olub.

1992-ci ildə Fənərbaxçada idman fəaliyyətinə başlamışdır. 1992-ci ilin 16-18 oktyabr tarixində Kütahyada təşkil edilən Türkiyə Fərdi Boks Çempionatında ilk Türkiyə birinciliyini qazandı.

ABŞ-n Atlanta şəhərində  təşkil edilən 1996-cı ilin Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazanaraq Türkiyənin bu idman növündə o tarixə qədər olimpiadalarda ən böyük nailiyyətini əldə etdi.

Bu qələbəsi münasibətilə Türkiyənin Milli Olimpiya Komitəsi tərəfindən 59 ən yaxşı türk idmançıdan biri seçildi. 1997-ci ildə İtaliyanın Bari şəhərində təşkil olunan Aralıq dənizi oyunlarında 75 kq çəki dərəcəsində büyünc medal qazandı.1999-cu il 17 avqustunda baş verən zəlzələdən sonra bütün var-dövlətini itirdi və dolanışıq üçün bir müddət peşəkar boksla məşğul oldu.

Aktiv idman təcrübəsini bitirdikdən sonra Sakarya Universitetinin Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında  idman müəllimi kimi fəaliyyət göstərdi. Eyni zamanda da türk milli komandasında da məşqçilik edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Atabeyoğlu, Cem, "Akdeniz Oyunları ve Türkiye", TMOK Yayınları, İstanbul (2000), s. 142
2. ↑  "Milliyet, 8 Ekim 1999". 2014-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.
3. ↑  "Ajansspor, 21 Mayıs 2009". 2016-11-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.

Xarici keçidlər
---------------

* İdmançı profili Arxivləşdirilib 2009-12-20 at the Wayback Machine
**Pakistan–Ermənistan münasibətləri** — Pakistan və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik əlaqələr.

Tarixi
------

Pakistan—Ermənistan arasında diplomatik əlaqələr hələ də qurulmamışdır. Bunun əsas səbəbi Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistan ordusunun Azərbaycana məxsus Dağlıq Qarabağ və onun ətrafında yerləşən əraziləri işğal etməsidir. Pakistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam olaraq dəstəkləyir. Üstəlik iddia olunan Erməni soyqırımını da tanımır. Pakistan Qarabağ müharibəsi zamanı və sonrası Azərbaycanı dəstəkləyən ölkələrdəndir. 

Ermənistan Hindistanla dost münasibətlərə sahibdir. Üstəlik Kəşmir problemində Kəşmiri Hindistanın ərazisi hesab edir. 

Pakistan dünyada yeganə dövlətdir ki, Ermənistanın müstəqilliyini tanımır. Pakistan dövləti bunu Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycanı dəstəkləmək üçün etdiyini açıq şəkildə bəyan edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nilufer Bakhtiyar: "For Azerbaijan Pakistan does not recognize Armenia as a country"". Today.az. 13 August 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 October 2017.
2. ↑  "Wayback Machine" (PDF). Web.archive.org. 19 February 2009. Archived from the original on 19 February 2009. İstifadə tarixi: 8 October 2017.

Mənbə
-----

* "Pakistan and the World (Chronology: April–June 2005)", in: *Pakistan Horizon*, Vol. 58 (2005), No. 3, pp. 121–169. JSTOR.
* Shannon O'Lear & Robert Whiting: "Which comes first, the nation or the state? A multiple scale model applied to the Nagorno-Karabakh conflict in the Caucasus", in: *National Identities*, Vol. 10 (2008), No. 2, pp. 185–206. Taylor & Francis Online.
**Gövhər xanım Ağaələkbər qızı İsmayılova** -

Həyatı
------

Tiflis Nücabə qızlar institutunda ali təhsil alan Gövhər xanım Qacar 1905-ci ildə təşkil olunmuş "Zaqafqaziya müsəlman qadın xeyriyyə cəmiyyəti"nin sədri olmuşdur. O, fanatiklərin əlilə öldürülmüş Ağəli Əkbər İsmayılovun qızı, Bəhmən Mirzənin isə gəlini idi. Peterburq qızlar institutu nəzdində xüsusi kurs bitirmiş bu nüfuzlu qadın general əri şahzadə Əmir Kazım mirzə Qovanlı-Qacarla birgə əsrin əvvəllərində müsəlmanların mədəni tədbirlərinin hamısında yaxından iştirak etmişdir. Gövhər xanım Qacar haqqında Cəlil Məmmədquluzadənin həyat yoldaşı Həmidə xanım yazır: "Cəmiyyətin sədri Gövhər xanım Qacar savadlı, işgüzar və bacarıqlı bir qadın idi, çadrasız gəzirdi, əri hərbi qulluqçu idi. Tiflisin yüksək cəmiyyətlərinə gedib-gələr, canişin arvadının ziyafətlərində olardı. Özünün əlaqələri, həmçinin ağlı və nəzakəti ilə o bizim tədbirlərimizin həyata keçirilməsinə kömək edərdi".

Mənbə
-----

Həmçinin bax
------------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-01.
**Antikafe** (*həmçinin taym-kafe*, taym-klub) — Rusiya və MDB-də sürətlə populyarlıq qazanan məkanların sosial yönümlü yeni formatı.

Antikafe sözü son dövrlərdə meydana gəlmişdir. Məlumdur ki, "anti-" hissəciyindən nəyisə inkar etmək, nəyəsə qarşı qoymaq mənasında istifadə olunur, fransız mənşəli kafe sözü isə hər kəsə yaxşı məlumdur. Bu sözlərin birləşməsindən adət etdiyimiz kütləvi iaşə müəssisəsi kimi fəaliyyəti inkar edən məkan yaranmış olur. İlk dəfə bu anlayışdan 2011-ci ilin sentyabrında "Siferblat" ("Циферблат") müəssisəini açmış yazıçı İvan Mitin istifadə etmişdir. Antikafe dedikdə isti çay və kofe içmək mümkün olan, amma kafe olmayan görüş məkanı başa düşülür. Mahiyyətinə görə burada dəqiqələr satılır. Antikafenin təyinatı qidalanmaq deyil, ünsiyyətdir. Bütün antikafeləri sərinləşdirici içkilərə, kofeyə, çaya, desertlərə, dost və tanış olmayan insanlarla oyunlara, kovorkinq, filmlərin baxılmasına təminat verir. Bunlara görə heç bir haqq alınmır. İnsanlar yalnız içəridə olduqları müddətə görə pul ödəyirlər. Demək olar ki, belə formatlı bütün müəssisələrə insanlar özləri ilə yeməyə və içməyə nəsə gətirə bilərlər.

Həmçinin bax
------------

* Kafe
* Qəhvəxana
* Klub

İstinadlar
----------

* Moskvadakı antikafelər
* Mozkva antikafelərinin icmalı Arxivləşdirilib 2012-10-27 at the Wayback Machine