recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**NORA M-84** (Serbcə: *Топ — хаубица НОРА*, Rom: *Top — haubica NORA*; Serbiya üçün NORA akronimi: *Ново оруђе артиљерије*, Rom: *Novo oruđe artiljerije*, Azərbaycan dilində: *Yeni Artilleriya Silahı*) və Serbiya istehsalı olan 152 mm ilə 155 mm arasında dəyişən top-haubitsa Belqrad Hərbi Texniki İnstitutu (MTI) tərəfindən Yuqoslaviya Xalq Ordusu, daha sonra isə Serbiya Ordusu üçün və eyni zamanda da, ixrac məqsədləri üçün hazırlanmışdır. NORA haubitsasının üç əsas versiyası mövcuddur (M-84, M-84B1, M-84B2) və bunlar adətən FAP 2026 BS/AV yük maşınının yedəyində daşınırlar.

Sursatı
-------

152 mm-lik NORA haubitsası 34,5 km mənzilli M84/GG mərmisini və D-20 topu və eyni zamanda da, NORA topları üçün hazırlanmış olan bütün digər sursatları atmağa qadirdir. 155 mm çaplı NORA haubitsaları isə sursat xəzinəsində və lülədə icazə verilən təzyiq daxilində 155 mm-lik çapı olan bütün silahlar üçün hazırlanmış olan bütün yerli və xarici sursatları atmağa qadirdir. 152 mm-lik NORA haubitsasının lülə əyləci üçün M88 modelindən istifadə edilmişdir.

Daşınması və istifadəsi
-----------------------

NORA top-haubitsaları FAP-2026 və ya Kamaz 43118 6x6 kros yük maşınları ilə daşınır. Bu silahların döyüşə hazır vəziyyətə gətirilməsi və eyni zamanda da, döyüşə hazır vəziyyətdən səfər vəziyyətinə keçirilməsi üçün, təxminən 3–5 dəqiqə vaxt lazımdır. Onu nəzərdə tutulmuş parametrlər daxilində döyüşdə müvəffəqiyyətlə idarə etmək üçün 9 nəfərlik ekipaja ehtiyacı vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ТОП-ХАУБИЦА 152mm М84 "НОРА-А"". ДОБРОДОШЛИ НА ВЕБ САЈТ - Војнотехничког института (serb). 9 June 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 May 2023.
2. ↑  "ПРОЈЕКТИЛ 152mm M84/ГГ". ДОБРОДОШЛИ НА ВЕБ САЈТ - Војнотехничког института (serb). 10 June 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 May 2023.
**Kiçik Kənizədağ palçıq vulkanı** -(300 m) Böyük Kənizədağ palçıq vulkanının cənub-şərq qurtaracağında yerləşir.

Ümumi məlumat
-------------

O, relyefdə yaxşı əks olunan kəsik konus əmələ gətirir. Bu vulkanın qurluşunda əsasən Məhsuldarqat, Ağcagil çöküntüləri iştirak edir. Sonuncu çöküntülər bəzi yarğanların dibində də üzə çıxır. Kiçik Kənizədağ palçıq vulkanı Duvannı qırışığının şimal-qərb qurtaracağının periklinal hissəsinin oxunda yerləşmişdir ( Ə.Ə. Yaqubov, Ə.Ə.Əlizadə, M.M.Zeynalov 1971).

Kiçik Kənizədağ palçıq vulkanının krater hissəsi yarımdairə şəklində olub, səthi az qabarıq olub zəif parçalanmışdır. Onun şimal və qərb yamacı zəif, cənub, cənub-şərq yamacı orta, şərq, şimal-şərq yamacı arid-denudasiya prosesləri ilə intensiv parçalanmışdır. Sonuncu səmtli yamaca kəsilmiş yarğanların dərinliyi aşağı hissədə 15-20 m və daha artıqdır.

Həmçinin bax
------------

* Vulkan
* Palçıq vulkanı

Xarici keçidlər
---------------

* Palçıq Vulkanları

İstinadlar
----------


1. ↑   Якубов А.А. Ализаде А.А. идр. Грязевые вулканы Азербайджанской ССР. Баку, 1971
**Yamən Yusifov** — (1924, Ağdam - 16 avqust 2013, Bakı) Azərbaycan Respublikası Prokurorunun müavini (1957–1962), III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri (general).

Həyatı
------

Yamən Yusifov 1924-cü ildə Ağdam şəhərində anadan olub.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) hüquq fakültəsini bitirib. 

1947-ci ildə Əzizbəyov rayon (indiki Xəzər rayonu) Prokurorunun köməkçisi kimi işə başlayıb, sonralar prokurorluq sistemində yüksək vəzifələrdə çalışıb. 

1949–1953-cü illər ərizində prokurorluq orqanlarında müxtəlif şöbələrə rəhbərlik edib. 

1953-cü ildən 1957-ci ilə kimi Azərbaycan SSR Prokurorluğunda Cinayət məhkəmə nəzarəti şöbəsinin rəisi işləyib. 

1957–1962-ci illərdə Azərbaycan SSR prokurorunun müavini vəzifəsində çalşıb. 

1962-ci ildən 1982-ci ilə qədər Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsində (DTK) aparılan istintaq işlərinə nəzarət üzrə rəhbər şəxs olub.

Ona III dərəcəli dövlət ədliyyə müşavir (general) xüsusi rütbəsi verilmişdir. 

1987-ci ildən prokurorluq orqanlarından təqaüdə çıxıb.

16 avqust 2013-cü ildə vəfat etmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

*
**Kerstin-Mariya Aronsson** (Ş.saam. Kerstin-Maria Aronsson; qızlıq soyadı: **Leydstrand**, əvvəllər **Stalin**; 8 avqust 1937) — İsveç siyasətçisi və milli qanunverici orqan olan Riksdaqın keçmiş üzvü. Yaşıl Partiyanın üzvü olmuşdur. O, 1998-ci ilin oktyabrından 2004-cü ilin noyabrına qədər Dalarna dairəsini təmsil etmişdir.

Kerstin-Mariya Leydstrand 1961-ci ildə Benqt Stalinlə evlənmişdir. Benqt Stalin 1981-ci ildə vəfat etmiş, lakin Kerstin-Maria Stalin soyadını saxlamışdır. Bu ad sovet diktatoru İosif Stalinlə əlaqəsi səbəbindən onun üçün problemlər yaratmışdı. 2008-ci ildə Hans Aronssonla evlənmişdir və 2009-cu ilin oktyabrında soyadını Aronsson olaraq dəyişdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Stalin, Kerstin-Maria // Sveriges befolkning 2000 (швед.). Sveriges Släktforskarförbund, 2020.
2. ↑  "Ledamöter & partier: Kerstin-Maria Stalin (MP)" (isveç). Riksdag. 22 December 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 December 2022.
3. 1 2 3 4  *Klasson, Lennart.* "Kerstin-Maria har fått nog av Stalin". Nya Lidköpings-Tidningen (isveç). Lidköping, Sweden. 9 November 2009. 9 May 2013 tarixində arxivləşdirilib.
**Ustaclı eli** — Oğuzların Əfşar boyuna bağlı el.

Tarixi
------

Öncə Güney Azərbaycanın Muğan və Qaradağ vilayətlərində yaşam sürən ustaclılar monqol işğalı dönəmində Anadoluya qaçdılar. Burada yaşayan soydaşları ilə birləşib Sivas Amasya civarında məskunlaşdılar. Ustaclı eli Ərətna bəyliyinin, sonra isə Qazi Bürhanəddin hökumətinin siyasi həyatında yaxından iştirak etmişdi. Osmanlılar dönəmində məzhəbləri ilə əlaqədar orduya cəlb olunmadıqlarından Səfəvilərə üz tutmuşdular.

Ustaclı elinin oymaqları əsasən Güney Azərbaycanda məskunlaşmışdılar. Zamanla oymaqlar elin tərkibindən çıxıb müstəqil elə çevrildilər. Məsələn, Quzey Azərbaycanın Naxçıvan vilayətində yerləşən Kəngərli oymağı sonradan böyük bir elə çevrildi. Bəzi oymaqlar isə daha güclü ellərə birləşdilər.

Ustaclı elinin bəzi oymaqları isə heç bir elə qatılmayıb yaşamını sürdürdü. Azərbaycanın bəzi bölgələrində Ustaclı toponiminə rast gəlinir.

Ustaclı elinin oymaqları
------------------------

Təmişli, çavuşlu, asayişli, köşkoğlu, sofular, fəthoğlu, toxmaqlı, hacıfəqihli,  Qoçulu, kəngərli, kərəmpa, yeganlı, şərəfli, şeyxlər…

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Qarşı yatan Qaradağ. Bakı, "Ozan", 1998.– 192 səh.
* Ənvər Çingizoğlu,Qaradağlılar. Bakı, "Şuşa" nəşriyatı, 2008. – 160 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Qaradağ xanlığı, Bakı, "Mütərcim", 2011. – 212 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* Sivas
**Abdulla Murtuz oğlu Babayev** (1 aprel 1924, Tumbul, Naxçıvan MSSR – 10 mart 2015) — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998).

Həyatı
------

Abdulla Murtuz oğlu Babayev 1924-cü il aprelin 1-də Babək rayonunun Tumbul kəndində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə orta məktəbi bitirən Abdulla Baba­yev 1959-cu ilə qədər Naxçıvan dəmiryol hissəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1959-­2011-ci illərdə Naxçıvan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti kimi fəaliyyət göstərən Abdulla Babayev öz repertuarını daim zənginləşdirmiş, Azərbaycan muğamlarının, xalq və bəstəkar mahnılarının mahir ifaçısı kimi böyük tamaşaçı rəğbəti qazanmışdır. Onun ifasında səslənən "Naxçıvan", "O Naxçıvandır", "Təki sən səslə məni" mahnıları bu gün də sevilə-sevilə dinlənilir. Abdulla Babayev Rusiya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Tacikistan, Gürcüstan və Türkiyədə qastrol səfərlərində olmuş, Azərbaycan musiqisinin təbliği və yaşadılması istiqamətində mühüm xidmətlər göstərmişdir.
Əməyi yüksək qiymətləndirilən Abdulla Babayev 1970-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti, 1998-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüş, 1996-cı ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Abdulla Babayev 2002-ci ildə Prezident təqaüdçüsü olmuşdur.Abdulla Babayev 2015 mart ayının 10-da vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mədəniyyət TV.* ""O Naxçıvandır" mahnısı ilə məşhur olan Abdulla Babayevin 100 yaşı tamam olub" (az.). Youtube.com. 06.04.2024. 2024-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-07.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-12-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-16.
**Hüseynov Arzu Sadıq oğlu** (1962, Bakı) — azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

Arzu Hüseynov 1962-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Nərimanov rayonu, 45 saylı orta məktəbi bitirmiş, 1981–1983-cü illərdə əsgəri xidmətdə olmuşdur. 1985–1987-ci illərdə teatrda, kinostudiyada və televiziyada texniki işlərdə çalışsa da, çəkilən film və televiziya verilişlərinin bəzilərində epizodik rollarda iştirak etmişdir. 1987-ci ildə İncəsənət universitetinin rejissorluq fakültəsinə daxil olmuş və eyni zamanda Dövlət Gənclər Teatrına rejissor assistenti vəzifəsinə qəbul edilmiş, bir neçə tamaşada aktyor kimi iştirak etmişdir. 1993-cü ildə universiteti bitirmiş, İravan-Azərbaycan teatrında, Bakı Bələdiyyə teatrında və Speys telekanalında aktyor kimi çalışmışdır. 2002-ci ildə Əməkdar Artist fəxri adına layiq görülüb.

Hazırda Bəkı mədəniyyət idarəsinin nəzdindəki Satira teatrında fəaliyyətini davam etdirir.

* Aktyor Sadıq Hüseynovun oğludur.

Filmoqrafiya
------------

1. Qanun naminə (film, 1968)
2. Mən ki gözəl deyildim (film, 1968)
3. 777 №-li iş (film, 1992) (tammetrajlı bədii film)
4. Hər şey yaxşılığa doğru
5. Kənddən gələn var
6. Nə gözəldir bu dünya... (film, 1999)
7. Qeybdən gələn səs (film, 2002)
8. Milli bomba (film, 2004)

Yerlə göy arasında

1. Sonuncu şahid (film, 2004)
2. Ərazi (film, 2005)
3. Təlatüm (film, 2006)
4. Yoxlama (film, 2006)
5. Gürzə (film, 2008)
6. Qayınana (film, 2011)
7. Ünvansız eşq (film, 2011)
8. 3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial) (rol: dişi ağrıyan xəstə)
9. Sübhün səfiri (film, 2012)

Özgə-serial
Boyunbağı-serial
Anaya-serial
Ay yay-serial
Onu axtarıram-serial
Siqaretin ziyanı-rolik
Fağır kişinin yaman arvadı-serial
Yumorestik səhnələr
Məmişin məzarları
Tapdıq Həsənovun sərgüzəştləri
Məsləhətxana

İstinadlar
----------
**Hacı Rüstəmov** – Azərbaycan futbolçusu.

Həyatı
------

Hacı Rüstəmov Rafiq oğlu 28 iyul 1998-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsilini 18 nömrəli tam orta məktəbdə tamamlamışdır. Hələ uşaq vaxtlarından futbola maraq salmış və 2005-ci ildən başlayaraq müxtəlif klubların müxtəlif yaş qruplarında oynamışdır. Həmçinin həmin müddətlər ərzində digər idman növlərinə(Şahmat və basketbol) maraq göstərmişdir. 2014-cu ildə Bakı Humanitar Kollecinin "Turizm işinin təşkili" ixtisasına qəbul olub təhsilini 2017-ci ildə başa vurub. Daha sonra 2020-ci il Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin "Turizm işinin təşkili" ixtisasına daxil olub. 2020- ci il 29 sentiyabrda 2-ci Qarabağ müharibəsinə yollanaraq futbol karyerasına bir müddətlik ara vermişdir. O, Füzuli, Xocavənd, Cəbrayıl, Şuşa və Laçın döyüşlərində iştirak edərək 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamına əsasən "Laçının azad olunmasına görə" medalı və "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2021-2022-ci illərdə Şamaxı futbol klubunun əvəzedici heyətində öz karyerasını davam etdirdi. Hal hazırda Difai klubunun futbolçusudur

Uğurları
--------

Təltifləri
----------

* "Laçının azad olunmasına görə" medalı
* "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı
* Kərəm Əhmədli
* Azərbaycan futbolçularının siyahısı
**Azər Xəlilov**  — Telejurnalist. Azad Azərbaycan TV-nin prezidenti(2017-ci ildən), CBC Telekanalının baş direktoru (2013–2017), Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti, 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni laureatı.

Həyatı
------

Azər Nəriman oğlu Xəlillov 25 fevral 1959-cu ildə Bakıda doğulub. Paytaxtdakı 134 saylı məktəbdə orta təhsil, Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində ali təhsil alıb.

İş fəaliyyəti
-------------

1990-cı ildən Böyük Britaniyanın nüfuzlu BBC teleradiokompaniyasında işə başlayıb.2001-ci ildən etibarən BBC-Azərbaycan Xidmətinə rəhbərlik edib. Uzun illər Birləşmiş Krallığın paytaxtı Londonda – BBC-nin mərkəzi ofisində, həmçinin Bakıda çalışıb. 2012-ci ildə BBC-dəki işinə son verib. O, həmin il yaradılan "ATV International" televiziyasına rəhbərlik etməyə başlayıb. İki il bu vəzifəni icra etdikdən sonra – 2013–2017-ci illərdə "ATV International"ın bazası əsasında yaradılan CBC (Caspian International Broadcasting Company) telekanalına rəhbərlik edib.

2017-ci ildən ATV telekanalına rəhbərlik edir.

Mükafatları
-----------

Prezident İlham Əliyevin 20 iyul 2015-ci ildə imzaladığı "Azərbaycan Respublikasının kütləvi informasiya vasitələri əməkdaşlarına fəxri adların verilməsi haqqında" sərəncamı ilə əməkdar jurnalist fəxri adına layiq görülüb.

2024-cü il 5 martda Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında media sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Xarici keçidlər
---------------

* ATV-nin yeni prezidenti kimdir – Dosye/Foto
* Azər Xəlilovun qardaşı da televiziya rəhbəri oldu

* Azər Xəlilov Mirşahinə cavab verdi: "ATV öz yerini bilir, söyüldükcə baxılır"

* Azər Xəlilov: ""ATV Səhər" və "Yoxlama" verilişləri bağlanıb, üç nəfər işdən çıxmaq üçün müraciət edib"

* Azər Xəlilov "Prokurorluğun dostu" mükafatına layiq görüldü

* Azər Xəlilov "ATV"-dəki kütləvi ixtisarlardan danışdı
* Azər Xəlilov ATV-dəki son durumu açıqladı — "İki veriliş bağlandı"
* ATV-nin prezidenti Azər Xəlilov — Yeni vitse-prezident xəbərini YALANLADI

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının kütləvi informasiya vasitələri əməkdaşlarına fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2015-ci il tarixli **Sərəncamı**" (az.). president.az. 20 iyul 2015. 2018-08-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-22.
2. ↑  *Prezident.az.* "A.N.Xəlilovun 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). [www.president.az President.az ]. 05.03.2024. 2024-05-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-05-03.
**Ukrayna Səhiyyə Nazirliyi** (*ukr.* Міністе́рство охоро́ни здоро́в'я України) — Ukraynanın dövlət səhiyyə sisteminin fəaliyyətinə cavabdeh olan və Ukrayna Nazirlər Kabinetinin nəzarəti altında fəaliyyət göstərən dövlət icra hakimiyyəti orqanı. Nazirliyə Ukrayna Ali Radası tərəfindən qanunla müəyyən edilmiş qaydada vəzifəyə təyin edilən Ukraynanın Səhiyyə Naziri rəhbərlik edir.

Təşkilat və struktur
--------------------

1989-cu ildə Sovet İttifaqının dağılması ilə Ukrayna akademik Semaşkonun ideyaları əsasında yaradılmış Ukrayna SSR-nin geniş və yaxşı mərkəzləşdirilmiş səhiyyə sistemini miras aldı. Müstəqillik əldə etdikdən və iqtisadiyyatın iflasa uğramasından sonra məlum oldu ki, ölkə təkbaşına belə mürəkkəb qurum və qurumlar toplusunu saxlaya bilmədi və nəticədə maliyyə və inzibati səlahiyyətlərin regional dövlətlərə verilməsi zərurəti yarandı. səviyyə. Bu modeldə regional və yerli hakimiyyət orqanları funksional olaraq ÜmumUkrayna Səhiyyə Nazirliyinə tabe olmaqla öz ərazilərindəki səhiyyə müəssisələrini müstəqil idarə etməlidirlər.

Ukrayna səhiyyə sisteminin fəaliyyəti müxtəlif amillərin kompleks fəaliyyəti fonunda baş verir: ölkə dünyada ən yüksək ölüm göstəricilərinə malikdir (Ukraynada ölüm göstəricisinə baxın), hər il ən azı 135 min vətəndaşının ölümü. qarşısı alına bilər, immunizasiyanın əhatə dairəsi qeyri-kafi olaraq qalır, İİV-ə yoluxma (bax: Ukraynada HİV), vərəm (Ukraynada vərəmə baxın) və hepatit C. İyirmi ildən artıq müstəqillik sovet dövrünün səhiyyəyə köhnəlmiş yanaşmalarından qurtulmağa kömək etmədi, bir sıra yeniləri isə çoxdankı problemlər kompleksinin üzərinə qoydu. Məsələn, Ukraynada tibb sektorunun özəlləşdirilməsindən sonra səhiyyə ölkədə ən korrupsiyalaşmış fəaliyyət sahələrindən birinə çevrilib. Təkcə dərman və peyvəndlərin alınması ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyi təqribən 100 milyon dollar itirib, əczaçılıq ehtiyacları üçün illik 250 milyon dollar vəsait ayrılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Понад 232 млрд грн закладено на охорону здоров'я у бюджеті України на 2022 рік". moz.gov.ua (ukrayna). 2021-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-14.
3. ↑  Ukraine: Health system review. 17 (Health Systems in Transition). 2015. xviii, 15.
4. ↑  *J. Twigg.* Health Status: The Background // Ukraine’s Health Sector. Sustaining Momentum for Reform. Washington, DC: Center for Strategic and International Studies. 2017. 1.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Boomerang.
**Bumeranq** (*ing.* Boomerang) — adətən qəbilələr, xüsusilə Avstraliya yerliləri (aborigen), ayrıca qədim misirlilər və avropalılar, Hindistanın bəzi bölgələrindəki qəbilələr tərəfindən, ovçuluq məqsədləri üçün silah kimi istifadə edilən **V** formalı uçan vasitədir.

Avstraliya və ABŞ-də idman vasitəsi olaraq istifadə edilir.Əvvəllər bumeranqın *harada yaşadığı bilinmir?**Hello hav ar yu kənddə nə var yu👹***

Müxtəlif ölkələrdə bumeranq aye
-------------------------------

Bumeranq yalnız Avstraliya aborigenlərinə xas deyil. Buna bənzər silahlar, son zamanlara qədər, cənub və şimal-qərb Hindistan yerliləri və ABŞ-nin cənub-qərbində yaşayan Hopi hinduları tərəfindən də istifadə edilirdi. Tarixin əvvəllərində avropalıları və Qədim Misirlilər də bumeranq istifadə edirdilər. Misirın daha sonrakı dövrlərində (E.ə. 1500) Nil bataqlıqlarında bumeranqlarla quş ovlamaq Misir əsilzadələri tərəfindən sevilən idman növü olmuşdur. Buna görə bumeranq atmanın, insanın ən qədim idmanı növü olduğu da düşünülür. Bumeranq indiki vaxtda Avstraliya, ABŞ və bəzi ölkələrdə idman vasitəsi kimi istifadə edilməkdədir.

Quruluşu
--------

Bumeranq qıvrım şəkilli qalın çubuğa bənzəyir. Ən çox bilinəni, yüngül taxta, plastik və ya bənzər başqa bir materiallardan xüsusi olaraq hazırlanmış olan geri dönən bir oyuncaq və ya silah kimi istifadə edilmişdir. Bunlar ənənəvi olaraq bir-birinə birləşdirilmiş iki qanaddan meydana gələn və banana bənzər bir şəklə sahib bumeranqlardır, ancaq indiki vaxtda üç ya da daha çox qanadlı, dəyişik şəkildə bumeranqlar da tapmaq mümkündür. Doğru atıldığında bumeranq havada dairəvi bir yol izləyərək atana geri dönmək qabiliyyətinə malikdir. Ümumiyyətlə, bumeranqlar iki yerə bölünür:qayıdan və qayıtmayan bumeranqlar. Geri qayıtmayan bumeranqlardan, adətən, döyüşdə və iri heyvan ovunda istifadə edirlər, geri qayıdan "ağıllı" bumeranqlar isə daha çox quş ovu, oyunlar və dini ayinlər üçün idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Boomerang Arxivləşdirilib 2009-04-29 at the Wayback Machine Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 2009–01–25.

Xarici keçidlər
---------------

* Bumeranq Assosiasiyalarının Beynəlxalq Federasiyası


Vikianbarda Bumeranq ilə əlaqəli mediafayllar var.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vasif Əliyev.

**Əliyev Vasif İzzət oğlu** (21 sentyabr 1941, Astara) — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi III çağırış deputatı.

Həyatı
------

Vasif Əliyev 1941-ci il sentyabrın 21-də Astara şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun neft və qaz mədənlərinin maşın və avadanlığı fakültəsini bitirmişdir. Texnika elmləri doktorudur. Əməkdar mühəndisdir. 1 monoqrafiyanın, 3 kitabın və 36 məqalənin müəllifidir. 7 ixtirası və 3 patenti vardır. Rus və ingilis dillərini bilir.

1963-cü ildən Neft Mədənləri İdarəsində çilingər, mexanik, qaz-kompressor stansiyasının rəisi, qaz-kompressor sexi rəisinin müavini, baş mühəndis, 1973-cü ildən "Qaradağneft" NQÇİ-də sex rəisi, "Azərqaznəqliyyat" İstehsalat Birliyində mexanikləşdirilmiş səyyar dəstənin rəisi, 1977-ci ildən Azərbaycan qaz emalı zavodunda blok üzrə mühəndis-mexanik, 1978-ci ildən "Neft Daşları" NQÇİ-də qaz-kompressor sexi rəisinin müavini işləmişdir. 1980-ci ildən Xəzərdənizneftqazsənaye" İstehsalat Birliyinin böyük mühəndisi, şöbə rəisi vəzifələrində çalışmışdır. 2000–2005-ci illərdə ARDNŞ-nin Neftin və qazın strateji problemlərinin koordinasiyası departamentinin rəisi olmuşdur. Evlidir, 3 övladı var.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya məsələləri daimi komissiyasının üzvüdür. Azərbaycan-Belarus, Azərbaycan-İraq, Azərbaycan-Makedoniya, Azərbaycan-Suriya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları haqqında seçildikləri tarixə olan qısa MƏLUMATLAR. **meclis.gov.az** Arxivləşdirilib 2017-08-09 at the Wayback Machine  (az.)

| ⛭ Azərbaycan Milli Məclisinin III çağırış deputatları (2005—2010) |
| --- |
| Majoritar | 
* 001
* 002
* 003
* 004
* 005
* 006
* 7
* 008
* 009
* 010
* 011
* 012
* 013
* 014
* 015
* 016
* 017
* 018
* 019
* 020
* 021
* 022
* 023
* 024
* 025
* 026
* 027
* 028
* 029
* 030
* 031
* 032
* 033
* 034
* 035
* 036
* 037
* 038
* 039
* 040
* 041
* 042
* 043
* 044
* 045
* 046
* 047
* 048
* 049
* 050
* 051
* 052
* 053
* 054
* 055
* Nizami Xudiyev
* 057
* 058
* 059
* 060
* 061
* Cəlal Əliyev
* 063
* 064
* 065
* 066
* 067
* 068
* 069
* 070
* 071
* 072
* 073
* 074
* 075
* 076
* 077
* 078
* 079
* 080
* 081
* 082
* 083
* 084
* 085
* 086
* 087
* 088
* 089
* 090
* 091
* 092
* 093
* 094
* 095
* 096
* 097
* 098
* 099
* 100
* 101
* 102
* 103
* 104
* 105
* 106
* 107
* 108
* 109
* 110
* 111
* 112
* 113
* 114
* 115
* 116
* 117
* 118
* 119
* 120
* 121
* 122
* 123
* 124
* 125

 |  |
**Quruluş Osman (III mövsüm)** — Quruluş Osman teleserialının III mövsümüdür. Bu mövsüm 65-ci bölümlə 6 oktyabr 2021-ci ildə yayımlanmağa başlanılmış və 15 iyun 2022-ci ildə yayımlanmış olan 98-ci bölümlə başa çatmışdır. Bu mövsüm ərzində ümumilikdə 34 seriya çəkilmişdir. Bu mövsümün yeni aktyor heyətinə Serhat Kılıç (Mixael Kosses), Rüzgar Aksoy (Turqut bəy), Yıldıray Şahinler (Rogatus Laskaris) və digər aktyorlar qatılmışdırlar. Bundan əlavə, serialın bu mövsümündə Maruf Otajonov (Keyxatu) və Şener Savaş (Sultan Məsud; qonaq aktyor kimi) yenidən aktyor heyətinin tərkibinə qatılmışdırlar.

Qısa süjet xətti
----------------

Orxanın dünyaya gəlməsi ilə bütün Qayı obası və regionda yaşayan türkmənlər sevincə qərq olurlar. Osman bəy Pastor Qreqoru almaq üçün hərəkətə keçir, lakin Roqatusun adamı olan Feodor və katalonlar da Pastor Qreqoru ələ keçirmək istəyirlər. Lakin onların heç biri pastoru ələ keçirə bilmir və beləliklə də Qreqor Osmanın əlinə keçir. Aya Nikola qalaya gələn zaman Harmankaya Təkfuru Mixael Kosses və Biləcik Təkfuru Roqatus Laskarisi görür onlarla birləşir. Mixael Kosses Turqut bəyin alplarını əsir götürür, bundan sonra isə Turqut bəy Kossesin bacısı Marini qaçırır. Lakin Osman bəy onu razı salmağı bacarır və Turqut bəy Marini Osman bəyə verir. Malhun xatun Bala xatunun hamilə olmasını da öyrənir. Osman bəy obaya gəldiyi zaman çoxlu şəhidlər görür. Əziz dostu Qarayelin (Osman bəyin atı) ölümünə qəzəblənən Osman bəy bu işin arxasında kimlərin dayandığını öyrənməyə çalışır.
**Məşədi Qasım Hacı Kərim oğlu** (1863, Daşkənd, Yeni Bəyazid qəzası – 1921, Şuşa) — erməni daşnaklarına qarşı vuruşan xalq qəhrəmanı, sərrast gülləatan.

Həyatı
------

Məşədi Qasım 1863-cü ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olub. 1918-ci ildə erməni daşnaklarının hücumlarına qarşı xalqı səfərbər edib. Göyçədən Qarabağa gəlib, laçınlı Sultan bəylə bərabər ermənilərə qarşı döyüşüb. Bir neçə il Sultan bəy tərəfindən onun adına verilmiş Ağdamın Qasımlı kəndində yaşadıqdan sonra 1921-ci ildə Göyçəyə qayıdarkən Şuşada vəfat edib və orada da dəfn olunub. Qardaşı Kərbəlayi Əmrah qardaşı uşaqlarını doğma ata-baba yurdu olan Göyçəyə aparıb. Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra oğlu Fəzi əmisi Kərbəlayi Əmrahla yenidən dədə-baba yurduna qayıdıb.

Məşədi Qasımın nəvələri, nəticələri və digər qohumları hazırda Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində yaşayırlar. Onun nəslindən də insanlar Çexiya Respublikasının Brno şəhərində yaşayır.

 Şəhid Yasif Kərimov və babası igid el qəhrəmanı Məşədi Qasım haqqında çap olunmuş kitab.

Məşədi Qasım dərslikdə
----------------------

11-ci sinif "Azərbaycan tarixi" dərsliyində:

> 
> 
> Göyçə mahalının kəndləri də daşnak quldur dəstələrinin hücumlarına məruz qalırdı. Həmin mahalın Daşkənd kəndinin sakini Məşədi Qasım kişi erməni quldurlarına qarşı mübarizədə ad qazanmışdı. Erməni-daşnak vəhşiliklərini öz gözləri ilə görən Məşədi Qasım, sonralar Laçınlı Soltan bəyin dəstəsinə qoşulmuş və Qarabağda erməni təcavüzünün qarşısının alınmasında da yaxından iştirak etmişdi.
> 
> 
>

Ailəsi
------

* Şəhid Yasif Kərimovun babasıdır.
* El şairi Qəmgin Fəzinin atasıdır.
* Şəhid Abbas Qasımovun atasının babasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cümşüd Nuriyev.* "İmperiya siyasəti (ııı yazı)" (az.). aznews.az. İstifadə tarixi: 2014-04-08.[*ölü keçid*]
2. ↑  Azərbaycan tarixi. 11-ci sinif. Bakı, "Şərq-Qərb", 2018. səh.51

Ədəbiyyat
---------

* Araz Yaquboğlu, "Ömrün şəhidlik zirvəsi", Bakı, "Elm və təhsil", 2012.
* Səyyad Şairov. "Yaralı Göyçə" Bakı. Nurlan-2006. səh.15–20

Həmçinin bax
------------

* Rəsullular

Xarici keçidlər
---------------

* "DAXİLİ İŞLƏR NAZİLİYİNİN DƏFTƏRXANASINDAN ERMƏNİLƏR VƏ ERMƏNİSTAN RESPUBLİKASININ QOŞUNLARI TƏRƏFİNDƏN QARABAĞIN MÜSƏLMAN ƏHALİSİ ÜZƏRİNDƏ TÖRƏDİLƏN ZORAKILIQLAR BARƏSİNDƏ ÇIXARILIŞ (80№-li işdən 1918. Dördüncü bölmə.)" (az.). azerbaijan.az. 2016-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-08.
* "BDM: «Qərbi Azərbaycanlıların müraciəti yerində atılmış addımdır»" (az.). anl.az. Üç nöqtə.- 2011.- 9 aprel.- S. 6. İstifadə tarixi: 2014-04-08.
**Mehman Alışanov** - "Qarabağ" klubunun yarımmüdafiəçisi, Azərbaycan milli çempionatında ilk qolun müəllifi. Narkotika alverinə görə təqsirli bilinərək həbs olunub.

Həyatı
------

Mehman Alışanov 1993-cü ildə Ağdamın "Qarabağ" klubunun heyətində həm ölkə çempionu, həm də ölkə kubokunun sahibi olub. Peşəkar futbolçu karyerasını 2008-ci ilin mayında başa vurub, bundan sonra Bakıya köçərək fəhləliklə pul qazanıb. Daş sexində çalışan futbolçu Nəbi Bayramov adlı şəxslə işbirliyinə girmiş, kokain sataraq pul qazanmışdıq. Xətai rayonunun hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən yaxalanmışdır.

Karyerası
---------

Mingəçevir futbol məktəbinin yetirməsi olan Mehman Alışanovun karyerasının əsas hissəsi doğulub-boya başa çatdığı şəhərin təmsilçiləri - "Kür-Nur" və "Energetik"lə bağlıdır. O, 1992-ci ildə startı verilən birinci milli çempionatda ilk qolun müəllifi kimi tarixə düşüb. Karyerası boyu "Qarabağ" (1992-93, 96/97 mövsümünün ikinci yarısı; 65 oyunda 15 qol), "Kür-Nur" (1993-95, 96/97 və 97/98 mövsümlərinin ilk yarısı; 48 oyunda 3 qol), "Şəmkir" (1997/98 mövsümünün ikinci yarısı), "Viləş" (1998/99; 25 oyunda 1 qol), "Turan" (1999/2000; 9 oyun) klublarında çıxış edən Alışanov güclülər dəstəsində 156 matçda 19 dəfə fərqlənib.

Son 5 mövsümü birinci divizionda Mingəçevirin "Energetik" klubunda keçirən yarımmüdafiəçi 64 görüşdə 4 qola imza atıb. Axırıncı oyununu Qazaxın "Göyəzən" klubuna qarşı keçirmiş Mehman karyerasında son qolunu "Ədliyyə"yə vurub. O, SSRİ-nin yeniyetmələrdən ibarət yığmasında da forma geyinib.

Xarici keçidlər
---------------

* Həbsdə olan Mehman Alışanov cəzaçəkmə müəssisəsində futbol oynadı
**Sahibə Əliqulu qızı Əhmədova**  (11 yanvar 1956, Hacılar, Ağcabədi rayonu – 16 mart 2024, Bakı) — Azərbaycanın opera müğənnisi, xanəndə, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti.

Həyatı
------

Əhmədova Sahibə Əliqulu qızı 1956-cı il yanvar ayının 11-i Ağcabədi rayonunun Hacılar kəndində anadan olub.
Orta təhsilini həmin rayonun Boyat kəndində alıb. Uşaqlıqdan milli musiqiyə böyük marağı olub. İlk musiqi müəllimi Ağcabədi rayonunda fəaliyyət göstərən "Rast" ansamblının tanınmış xanəndələrindən olan əmisi oğlu Sabir Abbasov olub. 1975-ci ildə Asəf Zeynallı adına Orta-ixtisas Musiqi Texnikumunun xanəndəlik fakültəsinin muğam şöbəsinə daxil olub və görkəmli muğam ustadı, Əməkdar müəllim Nəriman Əliyevdən dərs alaraq muğam sənətinin sirlərini öyrənib. Texnikumda təhsilini davam etdirməklə yanaşı, 1976-cı ilin oktyabr ayından etibarən ustad tarizən Bəhram Mansurovun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında işə başlayıb. Opera səhnəsində ilk ifa etdiyi obraz M. Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasından Ərəbzəngi obrazı olub. Elə ilk gündən Sahibə xanımın özünəməxsus tərzdə və yüksəs peşəkarlıqla ifa etdiyi bu obraz tamaşaçıların yaddaşında bu günə qədərdə böyük iz buraxıb və haqlı olaraq da "Səhnəmizin Ərəbzəngisi" adını qazanıb. Sonralar isə opera səhnəsində silsilə ana obrazlarında çıxış edib. Ü. Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operasında Leylinin anası, Məcnunun anası, Z. Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" operasında Qəribin anası, Ş. Axundovanın "Gəlin qayası" operasında Camalın anası, R. Mustafayevin "Vaqif" operasında qarı və s. obrazları müvəffəqiyyətlə ifa edib. Operanın nəzdində respublikamızın hüdudlarından kənarda Rusiya, Bolqarıstan, Türkiyə kimi bir çox ölkələrdə qastrol səfərlərində olub. Həmçinin Sahibə xanım M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının solisti olaraq bir çox dövlət səviyyəli tədbirlərin və konsert proqramlarının iştirakçısı olub. Muğam və xalq mahnılarımızın mahir ifaçısı olan Sahibə xanımın ifasında "Bayatı-Şiraz", "Çahargah", "Şur", "Segah", "Orta Mahur", "Mahur-hindi", "Rahab", "Bayatı-kürd", "Qatar", "Şahnaz" muğam dəstgahları, "Qarabağ şikəstəsi", "Arazbarı", "Simayi-Şəms" kimi zərbi-muğamları lentə alınıb və bir çoxu Azərbaycan Televiziyasının Qızıl Fondunda saxlanılır. O cümlədən, Sahibə xanım "Uca dağlar", "Ahu kimi", "Alma almaya bənzər", "Dağlardan aşdım" və s. xalq mahnılarını böyük şövqlə ifa edib. Uzun illər göstərdiyi fəaliyyətin nəticəsi olaraq bir çox diplom və fəxri fərmanlarla təltif olunub. 16 sentyabr 2006-cı il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Respublikanın "Əməkdar artist"i fəxri adına layiq görülüb.

16 mart 2024-cü ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-03-17.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-03-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-17.
4. ↑  "Azərbaycanın tanınmış aktrisası vəfat etdi". Oxu.Az (az.). 2024-03-16. 2024-03-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-17.
**Arqişti Elbəyi Kərəmyan** (*Erm*: Արգիշտի Էլբեկի Քյարամյան, *Arqişti Elbeki Kyaramyan*; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Ximdətinin sabiq direktoru.

Həyatı
------

2009–2011-ci illərdə hərbi xidmət olan Arqişti Kərəmyan, 2013-cü ildə İrəvan Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsindən məzun olmuş, həmin ildən etibarən polis orqanlarında, 2014-cü ildən etibarən isə Ermənistan Respublikası İstintaq komitəsində müstəntiq olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

2015-ci ildə Ermənistan Respublikasının Hüquq akademiyasında prokurorluq kurslarında iştirak etmiş, 2016-cı ildə İrəvan Dövlət Universitetində hüquq üzrə magistratura təhsilini tamamlamışdır.

2016-cı ildən 2018-ci ilə qədər Şirak rayonunda, daha sonra isə İrəvan şəhərində prokuror kimi fəaliyyət göstərmişdir.

2018-ci ilin iyun ayından etibarən müxtəlif dövlət qurumlarında rəhbər vəzifələrdə çalışmış, 2020-ci ilin may ayında MTX-nın rəhbərliyinə gətirilmiş və 2020-ci ilin iyun ayında isə MTX-nin direktoru kimi təsdiqlənmişdir. A.Kərəmyan Ermənistanla Azərbaycan arasında yaşanan II Qarabağ Müharibəsinin gedişində (8 oktyabr 2020) MTX direktoru vəzifəsindən azad edilmişdir. O, 24 dekabr 2020-ci il tarixində Ermənistan İstintaq Komitəsinin sədr müavini təyin olunmuşdur.

Evlidir, 2 övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arqişti Kərəmyan — Ermənistan Hökümətinin rəsmi səhifəsi". 2020-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-19.
**Quliyev Rafiq İsrafil oğlu** (5 fevral 1950, Bakı) - Sovet futbolçusu, "Neftçı" (Bakı) futbol komandasında çıxış etmiş müdafiəçi, futbol hakimi.

Tərcümeyi halı
--------------

Quliyev Rafiq İsrafil oğlu Bakı futbol məktəbinin yetirməsidir. 1967-ci ildə "Neftçi" (Bakı) komandasının əvəzedici heyətində çıxış etməyə başlamış, növbəti ildən komandanın əsas heyətində oynamışdır. Futbol üzrə SSRİ çempionatının yüksək liqasında R.Quliyevin debut matçı 5 sentyabr 1968-ci ildə Odessanın "Çernomeres" futbol klubuna qarşı olmuşdur. Həmin görüşdə "Neftçi" rəqib meydançasında 2:1 hesabı ilə qələbə qazanmışdır..

R.Quliyev rəsmi oyunlarda yeganə qolunu 19 iyul 1972-ci il tarixində "Dinamo" (Tbilisi) komandası ilə Bakıda keçirilən görüşdə rəqib komandanın qapısına vurmuşdur..

1969-1974-cü illərdə R.Quliyev "Neftçı" (Bakı) futbol komandasının əsas heyətinin aparıcı oyunçularından biri olmuşdur. O, sonralar müəyyən səbəblərdən əsas heyətdən kənarlaşdırılmış, 1976-cı ildən yenidən əsas heyətə qayıtmışdır. R.Quliyev oyunçu kimi karyerini 1979-cu ildə başa vurmuşdur.

R.Quliyev "Neftçı" (Bakı) futbol komandasının 231 oyun, o cümlədən yüksək liqada 163 oyun keçirmişdir.

O, gənclərdən ibarət SSRİ yığma komandasının tərkibində də çıxış etmişdir..

Rafiq Quliyev 1980-ci illərdən futbol hakimi kimi fəaliyyət göstərir. O, 1984-cü ildən SSRİ-də futbol üzrə Birinci liqanın oyunlarına hakimlik etmişdir. 1988-1989-cu illərdə Yüksək Liqada 7 oyunda Baş hakim kimi çıxış etmişdir. 1987-ci ildən Bakıdan köçmüş və Moskva vilayətində məskunlaşmışdır. O, 1989-cu ildə Ümumittifaq səviyyəli hakim kateqoriyasını almışdır.

Rafiq Quliyev futbol karyerasını başa vurduqdan sonra Moskva vilayətinin Ximki şəhərində yaşayır. O, veteran futbolçulardan ibarət matçlarda da çıxış etmişdir..

İstinadlar
----------


1. ↑  "«Черноморец» Одесса 1 : 2 «Нефтчи» Баку". 2020-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-28.
2. ↑  "«Нефтчи» Баку 3 : 1 «Динамо» Тбилиси". 2019-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-28.
3. ↑  "Вспоминая легенду: Анатолий Банишевский". 2017-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-28.
4. ↑  "16 октября сыграют ветераны России и Азербайджана". 2020-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-28.
Müqəddəs İsaak kafedralının maketi
**Maket** (*fr.* maquette — miqyaslı model, *it.* macchietta, macchia) — adətən təmsil olunan obyektin funksionallığından məhrum olan kiçik miqyaslı və ya tam ölçülü obyektin modeli (kiçik miqyaslı modellərdə yüksəlmənin fiziki modelləşdirilməsi qeyri-mümkündür; yüksəlmənin bütün xüsusiyyətlərini təyin etməyin ən etibarlı yolu sahədir). Maket — bir şeyin modeli, ilkin nümunəsi, sınaq nümunəsi. Bir obyekti təmsil etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur; orijinal obyektin təsvirinin əsassız dərəcədə bahalı, qeyri-mümkün və ya sadəcə olaraq qeyri-mümkün olduğu hallarda istifadə olunur.

Maketləmək — tərtibatın yaradılması prosesi

Növləri
-------

* Şəffaf maket — prototipin daxili quruluşunu, iş prinsipini göstərir.
* Aktual maket — prototipin işləmə prinsipini göstərir.
* Elektron maket — məhsul və onun komponentləri haqqında elektron formada ümumiləşdirilmiş məlumat.

İstinadlar
----------

1. ↑  Применение — макет
2. ↑  "Макетирование". 2021-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-27.
**Allabriya** — qədim dövrlərdə mövcud olmuş səltənət. Mannanın cənubunda, yəni Urmiya gölünün cənubunda, Karallu ilə sərhəddə yerləşirdi. E.ə. 730-cu və ya 720-ci illərdə I Rusa tərəfindən Urartu vassalına çevrilmişdir. E.ə. 716-cı ildə II Sarqon Urartu və onun müttəfiqləri I Rusaya (735–713) hücum etmək qərarına gəlmişdi. O, Manna padşahı Azanın öldüyü yerdə edam edilən Uişdiş şahzadəsi Bağdattini əsir götürmüş və öz hökmranlığını Azanın qardaşı Manna hökmdarı Ullusunuya tapşırmışdır. Karallu və Allabriya da özlərini Urartu vassalları elan etməli olmuşdular. Urartu qoşunları əvvəlki vəziyyəti bərpa etdikdə II Sarqon Mannaya qarşı yürüş etmiş, padşah Ullusunu işğal olunmuş və yandırılmış paytaxtı İzirtunu tərk edərək dağlara qaçmağa məcbur olmuşdur. Sonra Sarqon Karallu padşahı Aşur-liyə hücum edərək onu öldürmüş (əhali Hamata sürgün edilmiş və ölkə əyalətə çevrilmişdir) və Allabriya padşahı İttini qaçmağa məcbur etmişdir. O, ələ keçirilən zamanı ailəsi ilə birlikdə Xamata sürgün edilmişdir. Taxt sadiq Assuriya vassalı olan Belapaliddinaya verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  M. Chahin The kingdom of Armenia: a history
2. ↑  Robert William Rogers *A History of Babylonia and Assyria*
**Fort Saskaçevan** (*ing.* Fort Saskatchewan) — Kanadanın Alberta əyalətində Şimali Saskaçevan çayı boyunca salınmış şəhər. Əyalətin inzibati mərkəzi Edmonton şəhərindən 25 kilometr (16 mil) şimal-şərqdə yerləşir. Şəhər Edmontonun nüfuz dairəsinə daxildir və Edmonton Metropol Bölgəsini təşkil edən 24 bələdiyyədən biridir. 2021-ci ildə aparılmış federal siyahıyaalınmasına əsasən şəhər əhalisi 27.088 nəfərdən ibarət olmuşdur.

Şəhər Şimal-Qərb Atlı Polisinin inzibati mərkəzi kimi yaradılmış və sonradan Alberta əyalətinin ən böyük həbsxana şəhəri kimi fəaliyyət göstərmişdir. İlkin yaşayış məskəni Lamoureux məntəqəsi yaxınlığında, çayın qarşı tərəfində yerləşirdi. 2011-ci ildə ilk şəhərin salındığı ərazidə ilkin şəhərin kiçik bir nüsxəsi yaradılmışdır.

Fort Saskaçevan cənubdan və şərqdən Stratçona qraflığı, şimal və qərbdən Storqen qraflığı və cənub-qərbdən Edmonton şəhəri ilə həmsərhəddir. Storqen qraflığı Şimali Saskaçevan çayının üzərində yerləşir. Şəhər və ətraf ərazilərində Dow Chemical, Sherritt International, Nutrien (keçmiş Agrium), Linde (Praxair) və Shell Canada kimi şirkətlərin kimya və sənaye zavodları fəaliyyət göstərməkdədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, and census subdivisions (municipalities), 2016 and 2011 censuses – 100% data. 2019.
2. ↑  .
**Anjulu Marqarit** (*fr.* Marguerite d'Anjou) (23 mart 1430 – 25 avqust 1482) — İngiltərə kralı VI Henrinin xanımı olması səbəbilə İngiltərə və Fransa (de-yure) kraliçası. Neapol kralı I Rene və Lotaringiyalı hersoqinası İzabellanın qızı olaraq Lotaringiya torpaqlarında dünyaya gəldi.

Gül müharibəsi olaraq bilinən taxt mübarizəsinin ilk illərində mühüm rol oynadı və bir müddət Lankaster fraksiyasına da rəhbərlik etdi. Bir çox mənbələrdə kişi kimi mərd və cəsur olduğu qeyd olunur. Ərinin əqli xəstəliyi səbəbilə Marqarit uzun müddət onun yerinə dövləti idarə etdi. 1455-ci ilin mayında çağırdığı yeni məclislə, başda Yorklu Riçard olmaqla, bütün York ailəsinin mənsublarını dövlət idarəsindən uzaqlaşdırdı. Onun bu hərəkəti York və Lankaster ailələri arasında düşmənliyə səbəb oldu və yeganə oğlu olan Eduardın 1471-ci ildə ölməsi ilə nəticələndi.

1471-ci ildə Lankasterlərin məğlubiyyətinin ardından Marqarit əsir alındı və 4 illik əsarətin ardından bibisi oğlu olan Fransa kralı XI Lüdoviqin pul ödəməsiylə bağışlanaraq Fransaya göndərildi. Burada kralın kasıb qohumu olaraq yaşadı və 52 yaşında burada vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Magnusson M.* Chambers Biographical Dictionary (ing.). W & R Chambers, 1990. ISBN 978-0-550-16041-6
2. ↑  Kindred Britain.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Universalis · Oksford bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 5082670 · BNF: 14545383z · CiNii: DA05213836 · GND: 119285282 · ISNI: 0000000081480114 · LCCN: n50041811 · NKC: mzk2004252331 · NLP: a0000003660459 · NTA: 104191058 · NUKAT: n2010041711 · LIBRIS: 233218 · SUDOC: 077754816 · VIAF: 68905751 · WorldCat VIAF: 68905751 |

 |
Tayms Meydanında Nyu York Polis Departamentinin (NYPD) əməkdaşlarından informasiya əldə edən bir leytenant. NYPD, 2021-ci ilin nəticələrinə əsasən təxminən 35.000 zabitdən ibarət olan uniformalı qüvvələri ilə ABŞ-ın ən böyük polis qüvvəsi hesab olunur.
ABŞ Gömrük və Sərhəd Mühafizəsi əməkdaşları bir gəmiyə minərkən.
İndoneziya Milli Polis Məmurları piyada patrul zamanı.
**Hüquq-mühafizə qüvvələri** və ya **asayiş keşikçiləri** qanunu pozanları müəyyən etmək, qarşısını almaq, islah etmək və ya cəzalandırmaq yolu ilə qanunun icrasını təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuş olan mütəşəkkil şəkildə fəaliyyət göstərən dövlət orqanlarının fəaliyyətidir. Bu terminə polislər, məhkəmələr və islah işləri daxildir.

Müasir dövlət hüquq qaydaları, ənənəvi və ya and içmiş olaraq və yaxud da, döş nişanı alaraq bu vəzifəyə təyin edilmiş olan və cinayət qanununu pozduğuna görə təqsirləndirilən şəxsi həbs edə bilən istənilən şəxsi, habelə qanunverici dövlət tərəfindən polis gücünə və ya səlahiyyətinə malik olan istənilən şəxsi hüquq-mühafizə orqanlarının çətiri altında birləşdirir.

Hüquq-mühafizə qüvvələri ən çox cinayətlərin qarşısının alınması və cəzalandırılması ilə məşğul olsalar da, cinayət xarakterli olmayan qayda və normaların pozuntularının qarşısını almaq məqsədilə azadlığın məhdudlaşdırılması, ev həbsi kimi daha yüngül sanksiyalar da tətbiq edə bilirlər.

Təşkilatlar
-----------

Ən tanınmış asayiş keşikçiləri polislər olsalar da, hüquq-mühafizə orqanlarında bu iş üçün təyin edilmiş olan fərqli və müxtəlif qruplar da mövcuddur.

Hüquq-mühafizə orqanları adətən konkret yurisdiksiya daxilində fəaliyyət göstərirlər. Bəzi hallarda yurisdiksiya təşkilatlarının səlahiyyətləri toqquşa bilir; məsələn, ABŞ-də hər bir ştatın özünün əyalət hüquq-mühafizə orqanları vardır, lakin Federal Təhqiqatlar Bürosu da istənilən ştatda baş verən müəyyən cinayət proseslərinə qarşı tədbirlər görə bilər. Cəmiyyətin müxtəlif ixtisaslaşdırılmış təbəqələrinin özlərinin daxili hüquq-mühafizə mexanizmləri mövcud ola bilər. Məsələn, hərbi təşkilatlarda hərbi polis buna nümunə kimi göstərilə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  New Law Journal — Volume 123, Part 1 — Page 358, 1974
2. ↑  Kären M. Hess, Christine Hess Orthmann, *Introduction to Law Enforcement and Criminal Justice* (2008), p. 1.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Mirəliyev.

**Əli Mirəliyev** (tam adı: *Əliisgəndər Fərzulla oğlu Mirəliyev*; 20 noyabr 1949, Bakı) – Azərbaycan müğənnisi, bəstəkar, bəstəkar mahnılarının mahir ifaçısı.

Həyatı
------

Əli Mirəliyev 1949-cu ildə Bakıda anadan olub. 1972-ci ildən "Dan ulduzu" ansamblının, Səid Rüstəmov adına orkestrin, Dövlət Mahnı Rəqs Ansamblının, Azərbaycan Dövlət Televiziyasının solisti olub. Gülağa Məmmədov, Şövkət Ələkbərova, Sara Qədimova, Rübabə Muradova, Fatma Mehrəliyeva, Tükəzban İsmayılova, İslam Rzayev, Yaqub Məmmədov, Zeynəb Xanlarova, Rəşid Behbudov, Xan əmi, Müslüm Maqomayev kimi sənətkarlarla çıxış etmişdir.

Uşaq yaşlarından Rübabə Muradova və Qulu Əsgərov kimi ifaçıların ansamblında çalışaraq, onların ifalarından sözlərin düzgün tələffüzünü, mahnının notada işlənməsi və digər konstruksiyalara nəzər yetirib. Bu, onun gələcəkdə müğənni kimi formalaşmasına böyük təsir göstərib. Televiziyada yarım saatlıq və ya daha artıq sistemlə konsert proqramı təşkil edən ilk müğənnilərdəndir. Uzun müddət "Səadət", "Xatirə" və "Dan ulduzu" ansamblları ilə konsertlər təşkil edib.

"Gecələr bulaq başı", "Ay işığında", "Səni unuda bilmirəm", "Ay gecikən məhəbbətim" (İ. Kərimov bəstəsi), "Yaraşaydım", "Sevgilim" (C. Cahangirov bəstəsi), "Yox, mən səni görməmişəm", "Şirvan bayatıları", "Qayıt, gəl", "Sən olmuşam", "Oynadı qızlar", "Həkim qız", "Sənsiz yaman darıxmışam", "Kimdir günahkar?", "Kainat dünyası", "Nazəndə sevgilim", "Hardasan gəncliyim", "Haray-haray", "Yeddi mətləbdən biri", "Gedək üzü küləyə", "Bir könül sındırmışam" və s. kimi mahnıları ilə sevilib. Bir müddət müğənni Ruhəngiz Musəvi ilə tərəf müqabili olub, "Azad, firavan" (1982), "Şirin arzular", "Aylar gözəl, illər gözəl", "Şirindilli oğlan" "Qonşular", "Evləri köndələn yar" (1987) kimi mahnıları birgə ifa ediblər. Elmira Rəhimova, Ruhəngiz Allahverdiyeva, Xədicə Abbasova, Natavan Şeyxova, Firuzə İbadova, İlhamə Quliyeva, Züleyxa Mirismayılova, Zöhrə Abdullayeva və s. kimi qadın sənətkarlarla duet ortağı olmuşdur. 1999-cu ildə şəxsi istəyi ilə böyük səhnə fəaliyyətini sonlandırıb. 2006-cı ildə isə öz səhnə fəaliyyətini bərpa edib.

Əli Mirəliyev məşhur müğənni İlhamə Quliyevanın dayısı qızı ilə ailə həyatı qurub, bir qızı və bir oğlu vardır.

Əli Mirəliyev 1992-1994-cü illərdə Müsavat Partiyası üzvü olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Xəyalə Rəis.* "Əli Mirəliyev də Əkrəm Əylislidən danışdı". Mədəniyyət. kaspi.az. 7 fevral 2013. 2020-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 iyun 2020.
2. ↑  "Əli Mirəliyev: "Mən müsavatçı olmuşam"". musavat.com (az.). İstifadə tarixi: 2024-04-11.
**Uzunsovyarpaq südləyən** (*lat.* Euphorbia oblongifolia) — bitkilər aləminin malpigiyaçiçəklilər dəstəsinin südləyənkimilər fəsiləsinin südləyən cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillikdir, hündürlüyü 30(20)-70 sm-dir. Yarpaqları (üst tərəfindən başqa) qısa saplaqlı, küt-ürəkşəkilli, uzunsov, uzunluğu 3–8 sm-dir. Çiçəklər 5–8 saydadır, qoltuq tumurcuğunda olduğu kimi 1–2 dəfə yarıya bölünmüşdür. Qın yarpaqları uzunsov, sivriləşmiş, uzunluğu 1,5–3,5 sm, yarımdairəvidir. Qədəhcik enli-zıngrovlu, uzunluğu 2-,25 mm, içərisi tükcüklü, qısa-yumurtaşəkilli, qısalmış və kirpikcikli qanadlıdır. Qutucuq yastılanmış yumurtaşəkilli, üç dərinşırımlı və dairəvi qabarıq nöqtə şəklində qanadlıdır. Toxumları dairəvi-yumurtaşəkilli, uzunluğu 2,5–2,8 mm, hamar, bozumtul-qara kiçik çıxıntılıdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

İyun–iyul (avqust) aylarında çiçəkləyir. Aranda və dağətəyi qurşaqlarda, quru yerlərdə bitir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsi.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın sayı azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen amillər (tapdalanma).

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədirlər aparılmır, yayılma yerlərində antroogen təsiri azltmaq məqsədilə yasaqlılların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxu bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Euphorbia oblongifolia* | 
* Wikidata: Q15387938
* Wikispecies: Euphorbia oblongifolia
* EoL: 1144302
* GBIF: 3069332
* IPNI: 347549-1
* IRMNG: 10979930
* ITIS: 1025949
* NCBI: 756627
* Plant List: kew-81176
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:347549-1
* Tropicos: 12803514
* WCSP: 81176
* WFO: wfo-0000963658

 |
| *Euphorbia amygdaloides var. oblongifolia* | 
* Wikidata: Q38921519
* GBIF: 3069333
* ITIS: 1033954
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77275816-1
* Tropicos: 50284565
* WFO: wfo-0000960661

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: AKP (dəqiqləşdirmə).

**Ədalət və İnkişaf Partiyası** (*türk.* Adalet ve Kalkınma Partisi, qısa **AK Parti** kimi tanınır) — Türkiyədə mövcud olan siyasi partiya. Partiyanın sədri 21 may 2017-dən bəri Rəcəb Tayyib Ərdoğandır.

Tarixi
------

Partiya 14 avqust 2001-ci ildə Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən qurulmuşdur. Partiya 2002, 2007 və 2011-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərinin qalibi olmuşdur. Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Abdulla Gül, Binəli Yıldırım və Bülənt Arınc partiyanın öndə gələn şəxsləridir. 3 noyabr 2002-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərində Ədalət və İnkişaf Partiyası 34,29% səslə birinci seçildi. 550 nəfırlik Milli Məclisdə 365 yer qazandı. 22 iyul 2007-ci il Parlament seçimlərində 46,58% səslə Partiya yenə birinci seçildi. 2007 seçimlərində millət vəkili sayı 22 nəfər azaldı. 12 iyun 2011-ci ildəki seçimlərin qalibi 49,83% səslə ƏİP oldu. Bu dəfə isə millət vəkili sayısı 327 oldu.

Hökumətdə və parlamentdə təmsilçiliyi
-------------------------------------

Himni
-----

Bayrağı və emblemi
------------------

Ədalət və İnkişaf Partiyasının emblemi sarı və qara rənglərdən ibarət olan lampadır.

Partiya qərargahı
-----------------

Üzvləri və rəhbərləri
---------------------

1. Rəcəb Tayyib Ərdoğan (2001–2014)
2. Əhməd Davudoğlu (2014–2016)
3. Binəli Yıldırım (2016–2017)
4. Rəcəb Tayyib Ərdoğan (2017-günümüz)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Adalet ve Kalkınma Partisi". 12 Ocak 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 Eylül 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı  (türk.)