recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vasile Miriuță** (d. 19 sentyabr 1968) — Rumıniya əsilli Macarıstan milli futbol meneceri və keçmiş futbolçudur. O, 2020-ci ilin dekabrından 2021-ci ilin iyuluna kimi III Liqa klubu Minaur Baia Marenin baş məşqçisi olub. O, 2021-ci ilin iyul ayından həmin komandaya baş məşqçi təyin olunub. 

Yarımmüdafiəçi kimi 21 avqust 2002-ci ildə İspaniya ilə yoldaşlıq oyununda Macarıstan millisinin heyətində qol vurdu. O, yığmada ümumilikdə 9 oyun keçirib. Cərimə zərbələri və taktiki bacarıqları ilə tanınan Miriuță, 2000-ci ildə Energie Cottbus ilə Bundesliqaya yüksəldi, lakin klubun əsas oyunçusu olmasına baxmayaraq, 2002-ci ilin sonunda müqaviləsi ləğv edildi. O, vaxtının çoxunu MSV Duisburg-da start 11-dən kənarda keçirirdi.

Futbol karyerası
----------------

Miriuță futbola 1988-ci ildə FCM Baia Mare ilə başlayıb. 1990-cı ildə Buxarestin "Dinamo"su ilə müqavilə imzalayıb. Yeni baş məşqçi Florin Halagian ona vəzifədə olduğu müddətdə bir dənə də olsun oyun oynamayacağını söyləyədi və 1991-ci ildə Qloriya Bistritaya getməsini xahiş etdi. Miriuță, Qloriya ilə bir mövsümdən sonra Dinamoya qayıtdı.

### Macarıstan

1992-ci ildə Dinamo-da əvəzedici statusundan bezən Miriuță Macarıstanın Győr komandası ilə müqavilə imzaladı. Qısa müddətdə pərəstişkarları arasında məşhur bir ada çevrildi. 1993-cü ildə Miriuță Fransanın Bourges komandası ilə müqavilə imzaladı, lakin cəmi bir mövsümdən sonra Győr-a qayıtdı. 1996-cı ildə Miriuță Videotona keçdi, lakin Székesfehérvár klubu üçün 4 matç oynadıqdan və üç qol vurduqdan sonra Ferencváros ilə müqavilə imzaladı. Ferencváros ilə iki il keçirdikdən sonra, Miriuță rəqibləri Ujpest ilə müqavilə bağladı, lakin liqa matçlarında oynamadı.

### Enerji Cottbus

1998-ci ildə Miriuța 2. Bundesliqa təmsilçisi Energie Cottbus ilə müqavilə imzalayıb. Tezliklə klubda daimi bir siyahı qazanmağı bacardı və oradakı ilk mövsümündə komandasının Regionalliqa Nordost liqasına düşməsinin qarşısını almaqda rol oynadı. 2000-ci ildə Miriuță Kottbusla Bundesliqaya yüksəldi və ilk mövsümündə məşhur komandanın ən yaxşı oyunçularından biri oldu. 2000-01 mövsümündə Bundesliqada 12 qol vurdu və Bundesliqanın Top 11-inə daxil oldu. Buna baxmayaraq, 2002-ci ildə Miriuță ilə müqavilə yenilənmədi.

### Növbəti karyera

2002-ci ildə 2. O, Bundesliqa komandası MSV Duisburg ilə müqavilə bağladı, lakin daha çox əvəzedici kimi meydana çıxdı.

2003-cü ildə Miriuță karyerasında üçüncü dəfə bir mövsümlük müddətə Gyora qayıtdı. O, 2004-cü ildə Budapeşt Honved ilə müqavilə imzalayıb, lakin məşqçi ilə fikir ayrılığından sonra müqaviləni ləğv edib və təqaüdə çıxıb.

Beynəlxalq karyera
------------------

2000-ci ildə Miriuşa Baş nazir Viktor Orbanın elçisi telefon zəngi edərək, ondan milli komandada oynamasını xahiş etdi və 1994-cü ildə müraciət etdiyi Macarıstan vətəndaşlığını aldığını bildirib. O, Macarıstanda Makedoniyaya 1:0 hesabı ilə qalib gələn yoldaşlıq görüşündə debüt edib.

Macarıstanda oynadığı üç il ərzində Miriuță ümumilikdə 9 oyun keçirib və bir qol vurub, o cümlədən İspaniya ilə yoldaşlıq görüşündə 1:1 hesablı heç-heçə qeydə alınıb.

Mənbə
-----

1. ↑  .
2. ↑  .
Türkiyədə yerləşdiyi yer
**Kabadüz** (*ing.* Kabadüz) — Ordu ilinin ilçəsi. Mələt çayının şərqində mövcud şərqi Qara dəniz hissəsində, 2 belde, 12 kənd və 5 məhəlləsi olan ilçədir. İlçənin ərazisi 340 km² əhatə edir. 1870-ci ildə kənd olan Kabadüz 31 dekabr 1987-ci ildə bələdiyyə statusu alaraq bir qəsəbəyə çevrildi. 1990-cı ildə ilçə oldu. Kabadüz Ordunun 21 km cənubunda, 600 m hündürlük bir silsilədə yerləşir. Xalqının əksəriyyətini Xorasan türkmənləri təşkil edir. Mahalın yüksək yaylaları və bu yaylalardakı otlaqlar heyvandarlığın inkişafına kömək edir. Mahalda parnik, ceviz və kivi becərilməsi də inkişaf edir. Çambaşı yaylasının Turizm Mərkəzi elan edilməsi ilə bölgədəki yayla turizmi sürətlə inkişaf edir. Lakin Kabadüz Ordu ilinin ən kiçik bölgəsidir.

Əhalisi
-------

Kabadüzün xəritəsi
Mərkəz xaric olmaqla ilçəyə bağlı 2 belde, 12 kənd, 5 məhlə var:

| İl | Cəmi | Şəhər | Boş sahə |
| --- | --- | --- | --- |
| 1990 | 15.689 | 4.866 | 10.823 |
| 2000 | 11.049 | 4.018 | 7.031 |
| 2007 | 6.511 | 2.447 | 4.064 |
| 2008 | 8.562 | 2.752 | 5.810 |
| 2009 | 8.393 | 2.927 | 5.466 |
| 2010 | 8.780 | 3.341 | 5.439 |
| 2011 | 7.948 | 2.715 | 5.233 |
| 2012 | 8.670 | 3.080 | 5.590 |
| 2013 | 8.312 | 8.312 |  |
| 2014 | 8.025 | 8.025 |  |
| 2015 | 8.531 | 8.531 |  |
| 2016 | 9.020 | 9.020 |  |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Belediye Kurulmasına Dair Kararlar" (PDF). 20 Jul 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-11-29.
2. ↑  "Türkiyə statistika qurumu". 2020-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-29.
**Vasilevski adası** — keçmiş ada (hazırda **Vasilevski dayazlığı**), Yeni Sibir adalarıının cənub-qərbində (Lyaxovski adalarının uzaq qərbində), Laptevlər dənizinin şərqində yerləşir. Yoxa çıxana qədər ada arxipelaqın ən kiçik adalarından biri olmuşdur. Dayazlıq öz adını Vasilevski adasının adından götürülmüşdür. Semyonovski adasıdan şimal-şərqdə, Stolbovoy adasından isə şərqdə yerləşir. 2013-ci ildə isə adaya yaxın bölgədə Yaya adası aşkarlanmışdır.

Tarixi məlumat
--------------

Aşkarladığı müddətdən sonra adaya müntəzəm təşkil edilən reydlər zamanı adanın tədricən yoxa çıxdığı aşkarlanır. Artıq 1930-cu illərin ortaları ada buzların ekzarasiyası nəticəsində yoxa çıxır. 1965-ci ildə dayazlığın minimal dərinliyu 0,8 m təşkil edirdi. Sonradan dəniz küləklərinin fəaliyyəti nəticəsində dərinlik dahada artır.
Vasilevski adası ilk dəfə 1814-ci ildə yakutyalı N. S. Belkov tərəfindən aşkarlanmışdır. 1815-ci ildə Maksim Lyakovski bu adanın yeni bir ada olduğunu müəyyən edir. İlk dəfə N. S. Belkov 26 aprel 1822-ci ildə adaya ayaq basır.

1823-ci ildə hidroqrafik ekspedisiyanın rəhbəri Pyotr Fedoroviç Anju Belkovski adasında araşdırma apararkən adada olur. Onun məlumatına görə adanın uzunluğu 7,4 km, eni isə 0,5 km təşkil etmişdir. 1912-ci ildə adanın uzunluğu artıq 4,6 kilometrə qədər qısalmışdır. 1936-cı ildə artıq xəritələrdə adanın yerində dayazlıq təsfir edilir.

Yeni adanın yaranması
---------------------

2013-ci ilin sentyabrında bu bölgədə (təxmini olaraq Vasilevski adasından 1 kilometr aralıda yerləşir). Dənizin ortasında 500 m² sahəsi olan adadır.

2014-cilin aprelində ada üzərində növbəti uçuşlar həyata keçirilmiş onun şəkilləri çəkilmişdir. Adanın mövcudluğu təstiqlənmişdir.
23 sentyabr 2014 ildə Baltik donamasına aid «Admiral Bladimirski» gəmisi sahilə yan alır və adaya ilk dəfə insanlar enir .
Ada 73°59'25.2" şimal enliyi və 133°05'28.1" şərq uzunluğunda yerləşir. Adanın uzunluğu 370, eni isə-125 metr təşkil edir. Aşkarlanan ada sonradan Yaya adlandırılmışdır.
Aleksandr Qukov adanı araşdırarkən onun 1930-cı illərdə mövcud olmuş Vasilevski adasının yerində yenidən əmələ gəldiyini bildirir.

İstinadlar
----------

1. ↑  О современном состоянии подводных островов на восточно-сибирском шельфе // Доклады Академии наук, 2008, том 419, № 2, с. 255—261[*ölü keçid*]
2. ↑  "Клюев Е. В. Котюх А. А. Оленина Н. В. Картографо-гидрографическая интерпретация исчезновения в море Лаптевых островов Семеновского и Васильевского. Известия всесоюзного географического общества. 1981, Вып. 6, с. 485—492". 2014-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-16.
3. ↑  Журнал «География и экология в школе XXI века», № 2/2014, стр. 14—18.
4. ↑  Экипаж исследовательского судна подтвердил существование острова Яя Arxivləşdirilib 2014-10-06 at the Wayback Machine Lifenews
5. ↑  "Экспедиция судна «Адмирал Владимирский» подтвердила существование острова Яя. 30.9.2014". 2014-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-16.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Arif.

**Arif Paşa oğlu Qəmərli** (5 yanvar 1929, Gəncə, Gəncə qəzası) — Baytarlıq elmləri doktoru, professor. K.İ.Skryabin adına Qırğızıstan Milli Aqrar Universitetinin heyvanların infeksion və invazion xəstəlikləri kafedrasının professoru.

Həyatı
------

Qəmərli Arif Paşa oğlu 1929-cu il yanvarın 5-də Azərbaycan SSR-nin Kirovabad (indiki Gəncə) şəhərində anadan olub. 1951-ci ildə S.Ağamalıoğlu adına Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun baytarlıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib və Moskva Dövlət Baytarlıq Dermatologiyası İnstitutu (Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Baytarlıq Sanitariyası İnstitutu) nəzdində aspiranturaya göndərilib. 1955-ci ildə A.Qəmərli baytarlıq elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edib (Ümumrusiya Elmi-Tədqiqat Eksperimental Baytarlıq İnstitutu, Moskva). 1956-cı ildə A.Qəmərli SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin göndərişi ilə Qırğızıstana, Elmi-Tədqiqat Heyvandarlıq və Baytarlıq İnstitutuna daimi işləməyə gəlib və kənd təsərrüfatı heyvanlarının parazitlərinin öyrənilməsi laboratoriyasının rəhbəri təyin edilib. 1970-ci ildə A.Qəmərli doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1987-ci ildə ona professor elmi adı verilib.

Təltif və mükafatları
---------------------

Qırğız Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Əlaçısıdır. Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Sərgisinin (ÜİKTS) bürünc medalı (Moskva, 1957), "Rəşadətli əməyə görə" medalı (1970), "Sosializm yarışının qalibi" nişanı (1974) və başqa təltifləri var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
**"Alaniya" Milli Parkı** — Şimali Osetiyanın cənub-qərb hissəsində milli park. Milli park 18 fevral 1998-ci ildə unikal təbiət komplekslərini qorumaq məqsədi ilə yaradılmışdır. Alaniya milli parkı həmçinin ekoloji, təhsil, elmi və mədəni məqsədlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Milli park Rusiya Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən idarə olunur.

Coğrafiyası
-----------

Milli park Mərkəzi Qafqazın şimal yamaclarında yerləşir. Milli park ərazisi hər tərəfdən yüksək dağ silsilələri ilə əhatələnib. Milli park ərazisinə yeganə yol Urux çay vadisi boyuncadır. Yol üzərində unikal Axsinta kanyonu var. Parkın yerləşdiyi ərazi yüksək dağlıq zona hesab olunur. Ərazinin minimal hündürlüyü 1350 metrdir. Maksimal yüksəklik isə 4646 metrdir (Uilpata dağı). Parkın şimal sərhəddi Masuta kəndindən başlayır. Sonqutidon çayı boyu keçir, Dunta kəndinə kimi davam edir. Qərbə doğru uazanaraq Gürcüstan sərhəddinə kimi çatır. Sonra Gürcüstanla sərhəd boyunca qərbə, Şimali Osetiya-Alaniyanın Kabardin-Balkar Respublikası ilə sərhədinə, Bilagidon çayının yuxarı axınına qədər uzanır. Axsau kəndi yaxınlığından Urux çayına düşür. Daha sonra Urux çayının sağ sahili boyunca şimala Matsuta kəndi yaxınlığındakı başlanğıc nöqtəsinə qədər gəlir.

Fauna
-----

Milli parkın faunası təbii landşaftların müxtəlifliyinə görə çox zəngindir. Burada məməlilərin 34 növü qeyd olunur ki, onlardan ən maraqlısı yüksək dağlıq ərazilərdə yaşayan — Dağıstan dağ keçisi və qarapaçadır. Qarışıq meşələrdə cüyür və qonur ayıya da rast gəlinir.

Şam meşələrində 20-ci əsrin 50-ci illərində iqlimə uyğunlaşan Altay adi sincabına rast gəlinir.

Parkda 134 quş növü var ki, onlardan 39-u oturaq, 27-si köçəri, 5-i köçərək qışlamağa gəlir, 42-si (və oturaq 81 növlə birlikdə) yuvalayan quş növüdür.

Flora
-----

Müxtəlif torpaq örtüyünə malik relyef formalarının müxtəlifliyi bu ərazidə müxtəlif bitki birliklərinin formalaşmasına şərait yaradır ki, bu da floranın zənginliyinə (1000-dən çox bitki növü) təsir göstərir. Parkın 60% -i meşə örtüyü ilə xarakterizə olunur. Şam, boz qızılağac və Litvinov ağcaqayından ibarət meşələr 1900–2200 metr yüksəklikdə yerləşir.

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт
* Особо охраняемые природные территории России
* "Министерство природных ресурсов и экологии Российской Федерации". 2009-05-01 tarixində arxivləşdirilib.
* Федеральная система ООПТ
* "Фотогалерея НП «Алания»". 2012-04-01 tarixində arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Постановление Правительства РФ от 18 февраля 1998 г. № 225". 2012-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-21.
2. ↑  "Особо охраняемые природные территории России". 2012-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-21.
3. ↑  "Особо охраняемые природные территории России". 2012-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-21.
4. ↑  "Особо охраняемые природные территории России". 2012-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-21.
**Kaban gölü (**tatar. Кабан күле) — Kazan şəhərində göllər sistemi. Bu göllər sistemi 3 hissədən ibarətdir. Yaxın (Aşağı) Kaban (ən şimal), Uzaq (Orta) Kaban, Yuxarı (Boriskovski) Kaban olub Tatarıstanda ən iri göllər sistemi hesab olunur.

Əsas xüsusiyyətləri
-------------------

Kaban gölünün görünüşü (1920–1930-cu illər)
Göllər Volqa çayının köhnə əyilmələri sahəsində karst prosesləri nəticəsində yaranmışdır. Göllər Volqanın terrası boyu şimala və cənuba doğru uzanır. Otarı kəndi yaxınlığında kanal bir dam ilə bloklanır, bunun vasitəsilə Kuybişev su anbarından suy nasosla buraya vurulur. Yuxarı Kaban qapalı anbar şəklində olub, digər göllər sistemi ilə əlaqəyə malik deyil. Burada suyun səviyyəsi Yaxın (Aşağı) və Uzaq (Orta) Kaban göllərindən 2 m yüksəkdədir. Göllər sisteminin ümumi sahəsi-186 ha-dır. Yaxın (Aşağı) Kaban və Uzaq (Orta) Kabanın uzunluğu 5575 m, Yuxarı Kabanın isə 1030 m-dir. Gölün orta dərinliyi −25 m, suyunun həcmi isə 11,8 mln kub m-dir. Kuybışev su anbarı tikilənə qədər göllərin Kazanka və Volqa çayları ilə əlaqəsi vardır. Göllərdə suyun səviyyəsinin qalxmaması üçün kanallar bloklanmışdır. Hal-hazırda Kaban gölü tənzimlənmiş su obyekti hessab edilir. Burada artıq sular nasoslar vasitəsiylə Volqa çayına vurulur.

Ekoloji vəziyyəti
-----------------

Minillərdi göl öz təbii görünüşünü saxlamaqdadır. XVI əsrdə artıq şəhər tikintisi işləri Aşağı (Yaxın) Kaban gölünə yaxınlaşmışdır. XVIII əsrin ortalarında artıq gölün ətrafında yaşayış məntəqələrinin sayı çoxalmışdır. XIX əsrin ortalarında artıq göl ətrafı ərazilərdə sənaye müəssisələrinin sayı da artmaqda idi. Beləliklə sənaye tullantılarının gölə axıdılması başladıkı, bununla da gölün suyu içmək üçün yararsız hala düşmüşdür. 1970-ci illərin ortalarından başlayaraq demək olar ki, göldə balıq və digər canlılar artıq qalmamışdır. 1980-cı illərin ortalarından başlayaraq isə göldə aparılan bərpa işləri nəticəsində canlı aləm az da olsa canlanmış, tullantıların miqdarı aşağı düşmüş, balıqların sayı artmışdır. Hal-hazırda göldə müxtəlif su quşları və ördəklər yaşayırlar.

Aşağı Kaban gölü (Yaxın)

Həmçinin bax
------------

* Kuybışev su anbarı
* Volqa çayı
* Tatarıstan

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------
**Priboynı burnu** (*ukr.* Прибойний) — Krım yarımadasının ucqar qərb nöqtəsini təşkil edir yerləşən burun. Burun Qara dənizə doğru uzanır. İnzibati cəhətdən Çernomorski rayonuna daxildir. Tərxan Qut yarımadası ərazisində, Plenevka kəndindən şimal qərbdə yerləşir. Karkinit körfəzi ilə Karacin buxtası arasında qərarlaşır. Sahilləri əsasən sıldırımlıdır. Bəzi hissələrdə isə su altı və üstü daşlar vardır.

Kalamit körfəzinə doğru uzanan burun Evpatoriya buxrtası ilə əhatələnir. Ərazisində Kerkinitida antik yunan şəhəri yerləşir. Burunun şimalında Evpatoriya dəniz limanı, şərqində isə çimərlik vardır. Sahilləri isə su altı və üstü daşlarla sahibdire. şimal hissəsində isə Evpatoriyaya aid yaşayış binaları vardır. Maksimal hündürlüyü 29.3 metrdir. Burun ərazisi və ətrafı birillik ot bitkiləri ilə örtülür

İstinadlar
----------

1. ↑  "Мыс Тарханкут и Оленевка - море, скалы, пляжи, развлечения". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-09.
Polşa xəritəsində Mazoviya
XIII—XVIII əsrlərdə Mazovets ərazisi
**Mazoviya**, yaxud *Mazovşa, Mazovets torpağı* (pol. Mazowsze, Ziemia mazowiecka, *lat.* Masovia, *alm.* Masowien‎) — Mərkəzi Polşanın tarixi bölgəsi. Əsas şəhəri — Varşava. Mazoviya sakinləri mazovşanlar deyilir.

Tarixi
------

I Konrad hakimiyyəti dövründə Polşanın ən qədim dövründə iştirak etdiyi Mazovia ərazisində, Almaniyanı şahzadələrini torpaqlarına gətirən ölkəsini prussiyanların xarabasından qorumaq üçün, Mazoviya knyazlığı yaradıldı. 1526-cı ildə Şahzadə III Yanuş vəfatından sonra, Piast sülaləsi Mazoviya hökmdarı və I Kral Siqismud yenidən Mazoviyanı Polşaya daxil etdi etdi.

Polşa bölünməsinin üçüncü hissəsində, 1795-ci ildə Mazoviya Prussiya krallığına daxil edildi, 1807-ci ildə I Napoleon ilə ayrılmış və Varşava hersoqluğuna daxil edilmişdir; 1814-cü ildə Polşa krallığının bir hissəsi oldu.

Ədəbiyyat
---------

* Mazoviya // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #4037853-6 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Tokyo Hotel** (əvvəldən "**Devilish**") — 2001-ci ildə Maqdeburqda Bill Kaulitz və onun əkiz qardaşı Tom Kaulitz tərəfindən yaradılmış məşhur alman pop-rok qrupu.

İlk albomu "Schrei" 2005-ci ildə çıxardı. İlk sinqlləri "Durch dan Monsoon" çıxdıqdan sonra sürətli bir şəkildə adını eşitdirdi. 20 avqustda alman musiqi siyahılarında 15-ci olaraq özünü göstərdi və 26 avqustda Avstriya musiqi siyahılarında 1-ci oldu. İkinci sinqlləri "Schrei", alman siyahılarında 5-ciliyə yüksəldi. 2006-cı ilin əvvəllərində, üçüncü sinqlləri "Rette Mich" çıxdı və siyahılarda 1-ci oldu. Yeni sinqlləri "Übers Endə der Welt" 26 fevral 2007-ci ildə çıxdı və o da siyahılarda 1-ci oldu. Yeni albomları "Zimmer 483" turunun mart ayında başladılması düşünülürdü, ancaq iki həftə gecikdirildi. Çünki qrup yeni bir səhnə istifadə etmək istəmişdi.

Albomları
---------

**"Devilish" adı ilə:**

* «Devilish» (2001)

**"Tokio Hotel" adı ilə:**

* «Schrei» (2007)
* «Schrei — so laut du kannst» (2006)
* «Zimmer 483» (2007)
* «Scream» (2007)
* «Humanoid» (2009)
* «Best Of» (2010)
**Braziliya Antarktikası** (*port.* Antártida Brasileira) — Antarktikanın 60° paraleldən başlayaraq cənub qütbünə uzanan, 28° və 53° q.u arasında yerləşən bölgə.

1958-ci ilin aprelində Braziliyanın Xarici İşlər Nazirliyi Antarktidada 34°40′ - 53°20′ q.u arasında yerləşən əraziyə iddia sürməsini açıq şəkildə planlaşdırır. Ancaq bu yalnız plan olaraq qalır.

Braziliya 16 may 1975-ci ildə Antarktida haqqında konvensiyanı imzalamaqla öz iddialarına zmin yaradır Ancaq 1986-ci ildə Braziliya Antarktikası *Braziliya maraq zonası* olaraq adlandırılır. Fərqli cəhət odur ki, Braziliya rəsmi olaraq ərazi iddiası irəli sürməmişdir. Braziliya Antarktidası ərazi olaraq Argentina Antarktikası və Böyük Britaniyanın Antarktika əraziləri ilə kəsişir.

Braziiiya hər il Antarktidadakı mövcudluğunu güçləndirir. 1984-cü ildən burada "Komandante Ferras" qütb stansiyası fəaliyyətə başlamışdır. 2008-ci ildə bölgəni Braziliya prezidenti Luis İnasui Lula da Silva ziyarət etmişdir. 2005-ci ilin fevralında Kraliça Mod Torpağını Norveç kraliçası Sonya ziyarət etməsinə baxmayaraq, kraliça rəsmi dövlət başçısı sayılmadığından Silvanın Antarktidada olmuş ilk dövlət başçısıdır. Prezidentin ziyarətindən bir ay öncə stansiyanı 13 braziliyalı deputatda ziyarət etmişdir. 2012-ci ildə stansiyada yanğın olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Braziliyanın Antarktikadakı planları". 2017-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-15.
2. ↑  Antarktida Arxivləşdirilib 2022-07-08 at the Wayback Machine (isp.) (Yoxlanılıb 6 mart 2013)
3. ↑  Braziliya Antarktikada güçlənir Arxivləşdirilib 2008-04-20 at the Wayback Machine // MIGnews 18.02.2008
4. ↑  "Şimal və qütb rayonları. Ətraf mühitin qorunması". 2008-05-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-15.
5. ↑  "Parlamentares que visitaram a Antártida já estão no Brasil". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-15.
6. ↑  "Antarktidada Braziliyaya məxsus sransiya yanmışdır". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-15.

Mənbə
-----

* Braziliya Antarktikasının komitəsi
* Braziliya Antarktikası proqramı[*ölü keçid*]
Ad günü pastası, "מזל טוב" (*mazal tov*), sözləri ilə
**Mazel Tov** (İvritcə/İdişcə: "מזל טוב", İvritcə: "mazal tov"; İdişcə: "mazel tov"; hərfi tərcümə "uğurlar") — İvrit dilində əhəmiyyətli hadisə barəsində təbrik çatdırmaq üçün istifadə edilən ümumi ifadə.

Tərcüməsi və istifadəsi
-----------------------

**Mazel tov** ifadəsinin ivrit dilindən hərfi tərcüməsi "uğurlar"dır. Amma buna baxmayaraq bu ifadə "uğurlar" kimi işlədilmir, əsasən Azərbaycan dilində işlənən "təbriklər" və "mübarəkdir" ifadələrinin məna qarşılığı kimi işlənir. Toy mərasimləri, dini bayramlar zamanı işlənən bu ifadə bəzən "Mazal tov" kimi də işlədilir. Ənənəvi yəhudi toyunda bəy ayağı ilə qab sındırandan sonra qonaqlar birlikdə "Mazel tov" deyərək təbriklərini ifadə etmiş olurlar.

İsraildə "Mazel tov" bütün əlamətdar hadisələr zamanı, o cümlədən ad günlərində, yeni sürücülük vəsiqəsi almaq, hərbi xidməti bitirmək münasibətilə işlənir.

Xarici keçidlər
---------------

* *Moss, Aron.* ""Mazel tov" nə deməkdir?". Chabad.org. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2012.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Mazel Tov*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**Tokantins** (*port.* Tocantins) — Cənubi Amerikanın şərqindən keçən, Braziliyanın Qoyas, Tokantins, Marayan ştatları ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 2850 km təşkil edir.

Başlanğıcını Marayan və Almas çaylarının birləşməsindən götürür. Mənbə Serra-Dorada silsiləsinin şərq ətəklərində yerləşir. Braziliya öndağlığından Braziliya düzənliyinə keçir. Dağlıq ərazilərdə astanalar müşahidə edilir. Düzənlikdə 350 km məsafədə naviqasiyaya yararlıdır. Ən böyük qolu Araquaya çayıdır. Əsasən yağışlarla qidalanır. Mart-aprel ayları gursululuq dövrüdür. Bu zaman suyun səviyyəsi 7–9 m qalxır. Orta su sərfiyyatı 16 300 m³/s-dir. Formal olaraq Tokantins-Araquaya çaylarını Amazona daxil etsələrdə ayrı sistemə malikdir. Hövzəsinin sahəsi 770 min. km² təşkil edir.

Suyunun gücündən istifadə edilir. 2016-cı ildə üzərində beş bənd inşa edilmişdir ki, nəticədə Tukurui və Serra-da-Meza SES formalaşmışdır. Sahilində yerləşən şəhərlər: Usuasu, Portu-Nasiunal, Pedru-Afonnsu, Palmas, Mirasena-du-Tokantins, Karolina, Tоkantinopolis, İmperantis, Maraba, Tukurui. Zəngin flora və faunaya malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ziesler, R.; Ardizzone, G.D.* Amazon River System // The Inland waters of Latin America. Food and Agriculture Organization. 1979. ISBN 92-5-000780-9. 8 November 2014 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  Tocantins River (river, Brazil) Arxivləşdirilib 2015-05-12 at the Wayback Machine — Britannica Online Encyclopedia
3. ↑  Provete, D.B. (2013). *Tocantins River. Arxivləşdirilib 2021-09-19 at the Wayback Machine* 1237-1239
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Obidim zirvəsi** (bolq. *връх Обидим*, ‘Vrah Obidim’ \'vr&h 'o-bi-dim\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimal-şərqdə yerləşən, 706 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Erul yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Obidim şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Obidim zirvəsi 63°41′54″ c. e. 58°19′30″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Koburq zirvəsindən 1.25 km cənub-şərqdə, Panhard nunatakından 2 km şimal-qərbdə, Çoçoveni nunatakından 3.04 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Tokmar qalası** — Daşucu-Antalya avtomobil yolunun 22-ci km-də yerləşir. Tokmar qalası dənizə yaxın bir təpə üzərində inşa edilmişdir. Cənubi yalçın bir qaya ilə əhatə olunmuş qalanın şimalında müdafiə bürcləri vardır. XII əsrdə tikildiyi güman edilir.

Tarixi
------

Tokmar adının haradan gəldiyi dəqiq bilinmir. Qalanın orta əsrlərdəki adı Latınca Castellum Novumoladır. Novum: fəlsəfədə "yeni fikir, yeni ideya, yeni axın" mənasındadır. "Yeni qala" mənasına yaxın olduğunu düşünülür.
Tokmar qalasının digər bir adı isə mənbələrdə Norberd və ya Norpert olaraq qeyd olunur. 1198-ci ildə Tokmar və Silifke qalalarının rəhbəri Sevadios adını (Bu Yunan dilində Sebastos yəni Augustusdur) alan Heri adlı şəxsdir.

Qala yerləşdiyi mövqe etibarilə Göysu deltası və Daşucunu müşahidə edən bir mövqedədir. XII əsr tikilisi olan qalanın cənub qala divarları sıldırım qayalıqlar üzərində qurulubdur. Yarım dairəvi bürclərə malikdir. Bizans idarəçiliyindən sonra 1210-cu ildə St. Jan Cəngavərlərinin nəzarətinə keçmişdir. Qalanın dəniz ilə əlaqəsi Taxta limanı, Palaiai və ya Barbaros limanı adlandırılan girişlə təmin olunduğu düşünülür.

1994-cü illərdə Adana Qoruma Təşkilatı tərəfindən Tokmar qalası I dərəcəli arxeoloji abidə olaraq qeydiyyata alınmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Tokmar Kale Kalıntıları ve Yüzey Araştırmaları: Kale bulunduğu konum itibariyle Göksu Deltası ve Taşucu’nu gözlemleyen bir konumdadır.
* Tokmar Kalesi [*ölü keçid*]
* Mersin, Antalya-Taşucu karayolunun 22. kilometresine 5 km. uzaklıkta bulunan Tokmar Kalesi denize hakim bir tepe üzerinde kurulmuştur.[*ölü keçid*]
**Qalib Əfəndiyev** (*Əfəndiyev Qalib Məmməd oğlu*; d. 09.05.1946, Bakı) — texnika elmləri doktoru, Professor, AMEA müxbir üzvü (26.04.2007).

Həyatı
------

Əfəndiyev Qalib Məmməd oğlu 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə "Neft və qaz mədənlərinin maşın və avadanlıqları" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mexanika fakültəsini bitirmişdir. 1970–1996-cı illərdə Azərbaycan EA-nın DNQYPİ-da mühəndis, böyük mühəndis, kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, "Qazımada geoloji-texnoloji proqnozlaşdırma" sektorunun rəhbəri işləmiş, 1996-cı ildən "Quyuların qazılmasının geoloji şəraiti" şöbəsinin rəhbəri, 2003-cü ildən bu günə kimi isə, AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunda həmin şöbənin müdiri vəzifəsində işləyir. 1985-ci ildə "Dağ süxurlarının xassələrini nəzərə almaqla kəsici tipli baltaların rasional seçimi yolu ilə işinin səmərəliliyinin artırılması" mövzusunda namizədlik, 1997-ci ildə isə "Dağ süxurlarının qazılması prosesinin səmərəliliyinin artırılması və xassələrinin öyrənilməsi üçün geoloji-texnoloji informasiyanın kompleks istifadəsinin elmi əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. Əfəndiyev Q. M. ADNA-nın "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru olmaqla bərabər elmi və pedaqoji fəaliyyət göstərir.

2007-ci ildə o AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Əfəndiyev Q. M. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir. Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qazılması zamanı optimal qərarların qəbulu; qazıma prosesində geoloji-texnoloji və geofiziki tədqiqatlar kompleksi əsasında geoloji kəsilişlərin öyrənilməsi; dağ süxurlarının dağılması prosesləri və süxurdağıdıcı alətin işi; quyuların qazılması zamanı mümkün mürəkkəbləşmələrin proqnozlaşdırılması və qarşısının alınması (Anomal Yüksək Lay Təzyiqləri zonalarının, udulma intervallarının və s. proqnozlaşdırılması); neft hasilatının intensivləşdirilməsi üzrə müxtəlif geoloji-texniki tədbirlərin müqayisəli səmərəliliyinin təhlili və qararların qəbul edilməsi.

Əfəndiyev Q. M. 120-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. İxtira və patentlərə görə 3 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. Kadr hazırlığı ilə məşğul olur. Təbiət və cəmiyyət barədə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, "Lütfi-Zadınin irsi və süni intellekt" Assosiasiyasının, Qazımaçılar Assosiasiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əfəndiyev Qalib Məmməd oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2021-02-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
Oberon Proqramlaşdırma dilinin logosu
**Oberon** – ümumi təyinatlı, obyekt-yönlü proqramlaşdırma dili. 1986-cı ildə N.Virt (Niklaus Wirth) tərəfindən işlənib hazırlanıb. Oberon dili ALGOL-bənzər dillərin Virt ailəsinin (Wirthian family) ən son üzvüdür (EULER, ALGOL-W, PASCAL, MODULA VƏ MODULA-2). Bu dildə Модуле-2 dilində olan konstruksiyaların bir hissəsi yoxdur. İşlənib hazırlanmasında başlıca məqsəd eyni zamanda bir neçə üsulla reallaşdırılmış mənaca yaxın vəziyyətlərin uzaqlaşdırılması ilə dilin sadələşdirilməsi olub. Oberon dilinin inkişafı nəticəsində Oberon-2 dili yaranıb. Proqramlaşdırma dili ilə yanaşı Oberon adlı əməliyyat sistemi də vardır. Bax: GO, MODULA-2, OBJECT-ORIENTED PROGRAMMING.

* Oberon dilində proqram nümunəsi

```
MODULE Hello;
IMPORT Oberon, Texts;
VAR W: Texts.Writer;
PROCEDURE World*;
BEGIN
  Texts.WriteString(W, "Hello World!");
  Texts.WriteLn(W);
  Texts.Append(Oberon.Log, W.buf)
END World;
BEGIN
Texts.OpenWriter(W)
END Hello.
```

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

Oberon Programlama Dili nedir?
**Filippe Kolombe** (Paris – mart 1722, Günabad şəhristanı, Rəzəvi Xorasan ostanı) — fransız zabit. Daha çox Sultan Hüseyn dönəmində Səfəvi ordusunda artilleriya korpusuna komandanlıq etməsi ilə məşhurdur.

Həyatı
------

Dəqiq doğum tarixi bilinməməkdədir. Parisdə dünyaya gələn Flippe Kolombe Səfəvi ordusunda xidmət etməyə başlamamışdan əvvəl Rus çarlığı ordusunda xidmət etmişdir. Sultan Hüseynin (1694-1722) daxil olan Kolombe, tədricən imperiyanın artilleriya bölmələrinin komandanı postuna qədər yüksəlməyi bacarmışdır. Əfqan üsyançılarına qarşı baş vermiş Gülnabad döyüşündə o, rəsmi olaraq *Əhməd xan* adı və topçubaşı vəzifəsiylə iştirak etmişdir. Onun komandanlığı altında döyüşdə 24 top iştirak edirdi. Döyüş zamanı o və onun korpusu heç gözlənilmədən qorumasız buraxıldıqdan sonra birbaşa əfqanların hücumuna məruz qalmışdır. Hücum zamanı o və onun komandanlığı altındakı Səfəvi döyüşçüləri öldürülmüşdür.

Həmçinin bax
------------

* Robert Şirli

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Floor, Herzig, 2015. səh. 319
2. ↑  Fisher, Jackson və Lockhart, 1986. səh. 584

Mənbə
-----

* Fisher, William Bayne; Jackson, Peter; Lockhart, Lawrence, eds.The Safavid Period // The Cambridge History of Iran (Vol. 6). Cambridge: Cambridge University Press. 1986. ISBN 978-0521200943.
* Floor, Willem; Herzig, Edmund, eds.Iran and the World in the Safavid Age. I.B.Tauris. 2015. ISBN 978-1780769905.
* Mikaberidze, Alexander, ed.Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia (Vol. 1). ABC-CLIO. 2011. səh. 352. ISBN 978-1598843378.
**Oberton** (alman dilində *ober* – yuxarı+ton) — mürəkkəb rəqsin əsas tona nisbətən daha yüksək tezliyə malik sadə tonları. Əsas ton kimi şərti olaraq birinci oberton götürülür. Rəqs tezliklərinin nisbətən tam ədədlərin nisbətən (1:2:3:4 və s.) kimi olan obertonlar harmonik overton adlanır. Musiqi səsi tondan və harmonik obertondan ibarətdir. Səslənən simin, hava sütununun tezliklərinin nisbəti həm tam ədəd, həm də 1/2:1/3:1/4 və s. kimi də göstərilir. Oberton əsas tondan çox zəif olduğundan və ona qarışaraq səsləndiyindən onu bilavasitə atırmaq olmur. Obertonun xarakteri eyni zamanda səsin xüsusiyyətini və ya tembrini müəyyən edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Обертон // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 315.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4338470-5 · Microsoft: 38615331 |
**Yo-yo** və **yoyo** — bir-birinə bərkidilmiş iki diskdən və onların ortasından uzanan uzun bir ipdən ibarət olan oyuncaq. İpin ucundan tutub diski aşağı və yuxarı yellətmək lazımdır.

Etimologiyası
-------------

Yo-yo sözü, ehtimal olunurki, Ilocano termini olan yóyo, ya da Filippin dilindən koqnate sözündəndir

Tarixi
------

Yo-yo ilə bağlı ilk qeyd e.ə 500-cü ilə aiddir. Bu qədim yunan sənədində taxta və terrakottadan hazırlanmış yo-yo-lar haqqında danışılır. Ancaq yo-yo Çində bundan xeyli əvvəl meydana gəlmişdir.

### İlk yo-yo şirkəti

1928-ci ildə ABŞ-yə gəlmiş filippinli mühacir olan Pedro FloresKaliforniyanın Santa Barbara şəhərində Yo-yo istehsalatı şirkətini açdı.1929-cu ilin Noyabrda biznes əl istehsalı oyuncaqlarla başladı Flores Los Anceles və Hollivudda iki əlavə fabrik açdı bununla birlikdə 600 işçi olmaqla gündəlik 300.000 ədəd yo-yo istehsal edirdilər.

"Yo-yo" adı 1932-ci ildə Sam Dubiner tərəfindən ticarət nişanı kimi qeydiyyata alındı. Londonda keçirilən ilk yo-yo müsabiqəsini Harvey Lav qazanmışdı bundan sonra İsveçdə yo-yo istehsalına başladı.

1933-cü ildə Suriyada yo-yo qadağan edildi, buna səbəb bir sakinin yo-yo oynamağın quraqlıq gətirdiyini iddia etməsi oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  e.ə 500-cü ilə aiddir.
2. ↑  Pedro Flores
3. ↑  Suriyada yo-yo qadağan edildi

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Giant Bomb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
AzerElektronika
AzerElektronika
**AZƏRELEKTRONİKA** zavodunda müxtəlif növ və ən müasir soyuducular, kondisionerlər, paltaryuyan və qabyuyan maşınlar və digər təyinatlı məişət avadanlıqları istehsal olunur. Burada istehsal olunan məhsulların daxili bazara çıxarılması ilə yanaşı, həm də xarici bazara ixrac olunur.

26 noyabr 2009-cu ildə **"Evsen"** Şirkətlər Qrupunun rayonda inşa etdiyi **"Azərelektronika"** məişət cihazları istehsalı zavodunun açılış mərasimi olmuşdur.

13 hektar sahəni əhatə edən zavodun inşasına 2005-ci ildə başlanılmış, tikinti işləri 2008-ci ilin mayında başa çatdırılmışdır. İstehsal sahəsi 20 min kvadratmetr olan zavodda kondisioner sexi fəaliyyət göstərir. Zavodun istehsal gücü ildə 600 min kondisionerdir. Burada Türkiyədən, Malayziyadan, İrandan gətirilən xammaldan, habelə yerli materiallardan istifadə olunur. Bundan əlavə, zavodda boya, polifon, plastik kütlə əridən sexlər, 250 tonluq 6 hidravlik pres də quraşdırılmışdır.

Müəssisə istehsal xətti ən son texnogiyalarla təchiz edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2020-11-29 at the Wayback Machine
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Arif Qazıyev.

**Arif Şamil oğlu Qazıyev** (d. 2 yanvar 1937, İrəvan, Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası - ö. Bakı, Azərbaycan Respublikası, 3 sentyabr 2021) — məşhur heykəltaraş və Qazıyevlər ailəsinin üzvü Şamil Qaziyevin oğlu, məşhur rəssam və heykəltaraş, Bakı Rəssamlıq Akademiyasının müəllimi, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi və Azərbaycanın xalq rəssamı (2018).

Həyatı
------

### Təhsili

Heykəltaraş Şamil Qazıyevin oğlu 1937-ci ildə yanvarın 2-də İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Ə.Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbini (indiki rəssamlıq Akademiyasını, 1958) və Moskvada V.Surikov adına Rəssamlıq Akademiyasını (1965) bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Təhsilini tamamladıqdan bir müddət sonra Bakı Rəssamlıq Universitetində müəllim işləməyə başlamışdır. 

### Yaradıcılığı

Müxtəlif janrlarda və mövzularda yaradılmış "Babək", "Hüseyn Cavidin büstü" (H.Cavidin Naxçıvanda ev-muzeyi), "Qırat bizi gözləyir", "Qafqaz qartalları", "Cəngi", "Canlı gala", "Dəhşət", "Soyug", "İki bumeranq" və s. əsərlərin müəllifidir. 1957-ci ildən respublika, ümumittifaq və beynəlxalq sərgilərdə iştirak etmişdir. Əsərləri müxtəlif muzeylərdə ("Bakılı qız", "Məhəmməd Nəsirəddin Tusi" - R.Mustafayev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi, "Tarla gözəli" - Şərq Sənətləri Muzeyi (Moskva) və s.), habelə ABŞ, Almaniya, Avstriya və Türkiyədəki şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adı.
* 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

Ailəsi
------

Arif Qazıyevin həyat yoldaşı Firəngiz xanım Abbas qızı 1944-cü ildə Bakıda anadan olub. Uşaqları Emin və Samir heykəltaraşdırlar, İlahə xanım isə rəssam-dizaynerdir, 
evlidilər.

Arif Qazıyev 3 sentyabr 2021-ci ildə 84 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arif Qazıyev müsahibə". 2022-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-24.
2. 1 2  "Arif Qazıyev". 2022-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-24.
3. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.
4. ↑  Ailəsi
5. ↑  "Xalq rəssamı Arif Qazıyev vəfat etdi". 2021-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-06.
**Ladislav  Kubala** (slovak. Ladislav Kubala; 10 iyun 1927, Budapeşt – 17 may 2002, Barselona, İspaniya) ― Macarıstan, Çexoslovakiya və İspaniya futbolçusu və futbol məşqçisi. "Ferentsvaroş", "Bratislava", "Vaşaş", "Barselona" (məhz burada böyük uğurlar və şöhrət qazanmışdır) və "Espanyol" kimi klublardakı çıxışları ilə məşhurdur. Futbol tarixinin ən yaxşı oyunçularından biri sayılır (Beynəlxalq Futbol Tarixi və Statistikaları Federasiyasına görə 20-ci əsrdə dünyanın ən yaxşı futbolçuları siyahısında 32-ci yeri aldı və Avropada yüzilliyin ən yaxşı oyunçuları siyahısında 24-26 yerləri paylaşdı). Kubala dəqiq ötürmə vermək, əla driblinq və cərimə zərbələrini məharətlə yerinə yetirmək kimi oyun keyfiyyətlərinə sahib idi. 1999-cu ildə "Barselona" klubunun 100 illiyi qeyd olunarkən azarkeşlər arasında keçirilmiş sorğuya əsasən, Kubala "mavi-tünd qırmızı"lıların şərəfini qorumuş ən yaxşı oyunçu seçildi. Futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra məşqçiliyə başladı. İki dəfə "Barselona"nın məşqçisi təyin edildi, İspaniya milli komandasını çalışdırdı, 1992 oyunlarında İspaniya Olimpiya komandasının məşqçilər heyətinin bir hissəsi oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  László Kubala // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
2. ↑  Bundan başqa onu müxtəlif dövrlərdə Laslo (mac. László) (macar ləhcəsi ilə) və Ladislao (*isp.* Ladislao) (ispanca) adlandırırdılar; Ladislav isə slovakca idi. İkinci soyadı *Ştets* (mac. Stécz) adətən adının macar varinatı ilə istifadə olunur (müvafiq olaraq macarca adı belə yazılır *Kubala Stécz László*). Soyadının yazılışı dilə görə dəyişmir.
3. ↑  Заметка в «Спорт-Экспрессе» от 15.11.1999[*ölü keçid*][*ölü keçid*]
4. ↑  Некролог в газете «Коммерсантъ»
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qazangöl.

**Qazangöl** (*erm.* Գազան լիճ; Qazan Liç) — Ermənistan Respublikasının cənubunda, Sünik mərzinin qərbində keçmiş Qafan rayonunda yerləşən kiçik dağ gölü.

Ümumi məlumat
-------------

Göl dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə Zəngəzur dağlarının Qazangöldağ zirvəsinin ətəklərində yerləşir. Eyni adlı Qazangölçay öz mənbəyini buradan götürür. Üç kiçik göldən ibarət olan gölün sahəsi 0,18 km², dərinliyi isə 10 metrdir.

Gölə ən yaxın kəndlər 10–15 km məsafədə yerləşən Qafan rayonunun Acıbac, Pəyhan, Keypəşin kimi azərbaycanlılar yaşamış, hal-hazırda isə ermənilər yaşayan kəndlərdir. Göl yerli azərbaycanlı və bəzən də ermənilərin baş çəkdiyi inanc, pir, istirahət yeri kimi də tanınır. Qışda gölə gedən yollar qar səbəbindən bağlı olur.

Etimologiyası
-------------

Hidronim bulqarların *«qazan»* (<kazan) etnonimi ilə *«göl»* sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnohidronimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Həmçinin bax
------------

* Qafan rayonu
* Qazangöldağ
* Qazangölçay
* Acıbac
* Pəyhan
* Keypəşin

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gazanghol on Wikimapia". 2011-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-28.
2. 1 2  "İbrahim Bayramov, «Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri», Bakı, "Elm", 2002". 2014-05-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-29.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Göl** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Yivli Minarə** — Antalyadakı ilk İslam tikililərindəndir. XIII əsrə aid bir Səlcuqlu əsəridir.

Memarlıq
--------

Qaydası kəsmə daşdandır. Gövdə hissəsi kərpic və firuzə rəngli çinilərdən tikilmişdir. 8 Yivlidir. Minarə hazırda Antalya şəhərinin simvolu halına gəlmişdir. Hündürlüyü 38 mt olub 90 pilləli pilləkən ilə çıxılır. Yivli minarənin bir qismi kərpic və firuzə rəngli kaşılardan yaranmışdır. Yivllərinə görə Yivli Minarə adı verilmişdir.

Külliyə
-------

Qalaqapısı səmtində yerləşən və çoxsaylı Səlcuqlu yaradıcılığından ibarət əsərlər birliyidir. Bu məsciddə yerləşən tikililər bunlardır: Yivli Minarə, Yivli Məscidi, Qiyasəddin Keyxosrov Mədrəsəsi, Səlcuqlu Mədrəsəsi, Mevlevihane, Zincirqıran Türbəsi və Nigar Xatun Türbəsi. Yivli Minarə Antalyadakı ilk islam tikililərindəndir. XIII əsrə aid bir Səlcuqlu əsəridir. Qaydası kəsmə daşdandır. Gövdə hissəsi kərpic və firuzə rəngli bəzəkli çinilərdən tikilmişdir. 8 yivli Minarə hazırda Antalya şəhərinin simvolu halına gəlmişdir. Hündürlüyü 38 mt olub 90 pilləli pilləkən ilə çıxılır. Yivli Minarə Məscidi, Yivli Minarənin qərbindədir.

Tarixi
------

Qiyasəddin Keyxosrov Mədrəsəsi, Atabəy Ərməğan tərəfindən 1239 tarixində, II Qiyasəddin Keyxosrov adına inşa etdirilmişdir. Bu əsərin qapısının qarşısında bir XIII əsr abidəsi olduğu güman edilən Səlcuqlu Mədrəsəsi qalıqları vardır. Zincirqıran Türbəsi, Yivli Minarənin şimalında və üst bağdadır. Şəkil olaraq Səlcuqlu tərzindədir. Lakin xarici səthinin sadə olması, pəncərələrinin olması, içindəki qəbiristanlığın aşağı səviyyədə olması xüsusiyyətləri ilə Osmanlı Türbələri quruluşuna oxşayır. 1377-ci ildə tikilmiş olub 3 ədəd məzarı qoruyur. Nigar Xatun Türbəsi, Yivli Məscidin şimalındadır. Altıbucaqlı bir plan üzərində tikilən Türbənin sadə bir görünüşü vardır. Səlcuqlu üslubunda olan Türbə 1502-ci ildən qalmadır. Zincirqıran Türbəsinin qərbində yerləşən tikili Mevlevihane olub I Aləddin Keyqubad tərəfindən 1225-ci ildə tikildiyi güman edilir. Kitabəsi yoxa çıxmışdır. Təmir görmüşdür. Hazırda incəsənət qalereyası kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

* YİVLİ MİNARE CAMİİ VE KÜLLİYESİ Arxivləşdirilib 2014-08-20 at the Wayback Machine

| ⛭Səlcuq memarlığı |
| --- |
| Məscid və minarələr | Urmiya cümə məscidi  • Divriği böyük məscidi  • Qəzvin cümə məscidi   • Əlaəddin məscidi  • Girnə cümə məscidi   • Ələvilər məscidi  • Sucas cümə məscidi   • Savə minarəsi  • Yivli minarə |  |
| Mədrəsələr | İncə Minarəli Mədrəsə  • Seyyid Battal Qazi Külliyəsi  • Cüt minarəli mədrəsə  • Göy mədrəsə  |
| Türbələr | Göy Günbəz türbəsi  • Dairəvi Günbəd türbəsi  • Duzal türbəsi  • Gilan türbəsi   • Xərrəqan türbələri  • İmamzadə Vəli türbəsi  • Kafir Günbəd türbəsi  • Qırmızı Günbəz türbəsi |
| Karvansaraylar | Sultan karvansarayı  • Daşxan karvansarayı |
| Darüşşəfalar | Divriği böyük məscidi və darüşşəfası  • Şəfaiyyə mədrəsəsi |
| Körpülər | Malabadi körpüsü  • Ağ körpü  • Qaflantı Qız körpüsü |
| Qalalar | Alanya qalası |
| Saraylar | Qubadabad sarayı  • Artuklu sarayı |
| Tərsanələr | Alanya tərsanəsi  • Sinop tərsanəsi |
**Beçin** — Türkiyənin Muğla vilayətinin cənubunda, Milas şəhərində məhəllə. 2012-ci ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Müvəqqəti Siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Beçin Roma, Məntəşəoğulları və Osmanlılar da daxil olmaqla, tarixi boyu bir çox fərqli sivilizasiyaya ev sahibliyi etmişdir. Beçin XIII əsrin axırlarında türkmənlərin qurduğu Məntəşəoğulları bəyliyi tərəfindən tutulmuşdur. Şəhər bəyliyin paytaxtı olmuş və sürətlə genişlənmişdir. 1333-cü ildə İbn Bətutə Beçini ziyarət etmiş, onu yeni qurulmuş bir şəhər kimi təsvir etmiş, evlərini və məscidlərini xatırlatmışdır. Orada qalan abidələrin əksəriyyəti XIV əsrə aiddir.

Qəsəbə 1980-ci illərə qədər mövcud olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Medieval City of Beçin" (İngilizce). UNESCO. 14 Mart 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 квітня 2015.
2. ↑  "Asırlık mezarlar toprak üstüne çıkıyor". Hürriyet. 22 січня 2014. 15 квітня 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 квітня 2015.
**Qazan tatarları** (tatar. Казан татарлары) — tatar xalqını təşkil edən əsas etnik qruplardan biri. Türk dilləri qıpçaq qrupunun tatar dilindəki Qazan ləhcəsində danışırlar. Kazan tatarlarının etnik əsasını türklər (bulqarlar, qıpçaqlar və s.) və İmenkovski mədəniyyətinin nümayəndələri təşkil edirdi.

Tarixi
------

### İlkin tarix

Monqolların 1236-cı ildə İdil bulqarlarını fəth etməsindən, 1237 və 1240-cı illərdə bir sıra bolqar üsyanlarından sonra İdil bulqarları Qızıl Orda dövlətinim tərkibinə daxil olur. Sonralar Qızıl Ordanın dağılmasından və bir sıra müstəqil xanlıqların yaranmasından sonra bulqar torpaqlarında Qazan xanlığı qurulur. Bulqarların bir hissəsinin başqa qıpçaqlarla, həmçinin qismən bölgənin Fin-Uqor əhalisi ilə birləşməsi nəticəsində Qazan tatarları yaranır.

### Formalaşma

15-16 əsrlərdə Qazan tatarlarının təşəkkülü baş verir. Qazan tatarları, daha inkişaf etmiş bir iqtisadiyyat və mədəniyyətə sahib olaraq, 19-cu əsrin sonlarında burjua millətini meydana gətirdilər. Onların əsas hissəsi əkinçiliklə məşğul idi. Bununla belə bulqarlardan gələn Qazan tatarları arasında zərgərlik, habelə dəri, ağac emalı sənətkarlığı və digərləri yüksək inkişaf etmişdir. Tatarların əhəmiyyətli bir hissəsi müxtəlif sənətkarlıq və sənayesi ilə məşğul idi. Bulqarlar və yerli tayfa mədəniyyətinin elementlərindən uzun müddət formalaşan tatarların maddi mədəniyyəti Orta Asiya və digər bölgə xalqlarının mədəniyyətlərinin təsirini yaşamışdır. 16-cı əsrin sonlarından etibarən Rus mədəniyyətinin təsirinə məruz qalmışlar.

Din
---

Qazan tatarlarının böyük əksəriyyəti islam dinin sünni məzhəbimdə etiqat edir. Az sayda provaslavlara da rastlanılır.

Qazan tatarlarının atropoloji tipləri
-------------------------------------

Kazan tatarlarının antropologiyası sahəsində ən əlamətdar olan 1929-1932-ci illərdə aparılmış T. A. Trofimovanın tədqiqatlarıdır. Xüsusilə 1932-ci ildə Q. Debets ilə birlikdə Tatarıstanda geniş araşdırma aparılmışdır. Arsk rayonunda 160, Yelabuqa rayonunda 146, Çistopol rayonunda 109 tatar araşdırmaya cəlb olunmuşdur. Antropoloji tədqiqatlar Qazan tatarlarında dörd əsas antropoloji tipin varlığını aşkar edir: Pont, Qafqazoid, sublaponoid, monqoloid.

Qazan tatarlarının etnogenezi nəzəriyyəsi
-----------------------------------------

Tatarların etnogenezinin bir neçə nəzəriyyəsi var. Elmi ədəbiyyatda bunlardan üçü daha ətraflı təsvir edilmişdir:

* Bulqar-tatar nəzəriyyəsi
* Tatar-monqol nəzəriyyəsi
* Türk-tatar nəzəriyyəsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Каариайнен, Фурман, 1999.
2. ↑  Уразманова, Чешко, 2001, с. 35-40.
3. ↑  Трофимова, 1948.
4. ↑  Уразманова, Чешко, 2001, с. 42-43.