recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şeyx Məhəmməd Sadiq Boradigahi** — Azərbaycanlı alim. 

Öz zamanında Qafqazda olan mərcəy təqlidlərdən və fəqihlərdən olan Ayətullahül-üzmə hacı Şeyx Məhəmməd Sadiq Boradigahi Lənkərani həmini hicri qəməri tarixi ilə on üçüncü əsrin Lənkərana tabe olan Boradigah kəndində anadan olan olmuşdur. İbtidai (müqəddimə) təhsilini öz məntəqəsinin alimlərindən öyrənir və sonra o zamanlar böyük elmi mərkəz olan İranın Qəzvin şəhərinə köçür və 1833–cü (1249-cu hicri qəməri) ilə qədər Qəzvində yaşayır. Bir müddət bu şəhərdə qalıb bəzi elmləri (əsasən fəlsəfə-kəlam) ali dərəcədə oranın alimlərindən öyrənir. Bu şəhərdə dərslərini təkminləşdirdikdən sonra Kərbəlaya köçür və bu şəhərin böyük alimlərinin o cümlədən Seyyid İbrahim Qəzvini və Seyyid Məhdi Təbatəbainin fiqh və üsul dərslərində iştirak edir. Yüksək zəka və səyləri nəticəsində ictihat dərəcəsinə çatır. O İraqda Şeyx Sadiq Türk ləqəbi ilə tanınır. "Qisasül-üləma" kitabının müəllifinin yazdığına görə, Şeyx İraqda məşhur usrad və "Zəvabit" kitabının müəllifinin şagirdi olub.

Kərbaladan sonra Nəcəfi-Əşrəf şəhərinə gəlir və orada da üsul və fiqh alimlərinin dərslərindən bəhrələnir. Təhsil aldığı müddətdə Kərbəlada ərəb ailəsindən olan bir qadınla evlənib ailə qurur. Nəhayət, təhsilini başa vurub yolunu gözləyən camaata islam dininin ruhoxşayan göstərişlərini öyrədmək, onları düz yola çağırmağ üçün öz vətəninə Qafqaza qayıdır. Onun gəlişindən xəbər tutan dindar və mömin adamlar onu böyük təntənə ilə qarşılayıb son dərəcə hörmət edirlər. Mərhum Ağa Bozorg Tehrani bu barədə belə qeyd edir: "Mərhum Lənkarəni uzun müddət ərzində elmi mərkəzlərdə dini təhsil alıb yüksək məqama çatdıqdan sonra Qafqaza qayıdır. Çox az bir müddət də bu bölgədə çox nüfüz qazanır və şöhrət tapır, Məntəqədə yeganə mərcəyi-təqlid kimi, tanınır. Camaat şəri işlərində ona təqlid edirlər. Mərhum lənkarani bu məntəqədə İslam dininə çox böyük xidmətlər edərək dinin çoxlu unudulmuş hökümlərini təbliğ edir, ona yenidən gözəllik, təravət verir, Bütün ömrünü müxtəlif kitablardan ədrs deməyə və şagird tərbiyə etməyə sərf edir, çoxlu fazil ətləbə yetişdirir. Onun elm və bilikdə çoxlu məlumatı və yüksək məqamı vardır".

Alim, fəqih Məhəmməd Sadiq Boradigahi 1968-ci ildə (1285-ci hicri ili) dünyasını dəyişir.

Əsərləri
--------

Mərhum Lənkaranidən çoxlu elmi əsərlər və əlyazmalar yadigar qalmışdır. Onların bəziləri aşağıdakılardan ibarətdir:

1. "İbtilaul-övliya" (iki cildə)";
2. "İtmamül-höccət fi isbati-vücudil-qaimil-höccət";
3. "İftixarüş-şiə fi əhkamiş-şəriət";
4. "Əl-hariyat";
5. "Əddürəru vəl-qürər filmühtəxəbil min əmalil ömr
6. "Əddürərül-faxirə fi ziyarətil-itrətit-tahirə";
7. "Əl-mərasimuş-şəriyyə".

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ayətullah əl-Üzma Hacı Şeyx Məhəmməd Sadiq Boradigahi". sirat.az. İstifadə tarixi: 22 iyul 2022.
2. ↑  "Zəvabitül-üsul" kitabınınb müəllifi
3. ↑  "Riyaziül-məsail" kitabının müəllifinin oğlu
**Bayonnez adaları** (*yap.* ベヨネース列, *fr.* Bayonnaise) — İzu adalarının tərkibinə daxil olan vulkanik suxurlardan təkil olunmuş qayalıqlar. Su altı vulkanın bir hissəsini təşkil edir. Tokiodan 400 km cənubda yerləşir. Adalar ilk dəfə frsansızlar tərəfindən 1846-cı ildə kəşf edilmişdir.. Adalar qrupu onu kəşf edən fransız «Bayonnez» (*fr.* Bayonnaise) korvetinin şərəfinə adlandırılmışdır. İnzibati baxımından Tokio prefekturası Hatize dairəsinə daxildir. Adalarda yaşayış yoxdur.

Su altı hissə
-------------

Sualtı vulkan Bayonnez 1100 metr dərinlikdə yerləşir. Su altında yerləşən kalderasının eni 8–9 km-dir. Kalderə su altı nəhəng vulkanın zirvəsini təşkil edir. Vulkanın sahəsi 2,6 min kilometrdir. Vulkanın aktivliyi əsasən şimal-şərq kalderasında müşahidıə edilir. Pyroclast axınının parçalanması vulkanın qübbəsinin formalaşması mantində dasit artımına aiddir.

23 sentyabr 1952-ci ildə vulkan yenidən püskürməyə başlamışdır. Onun araşdırılması məqsədi ilə əraziyə yapon alimləri göndərilir. Bu zaman özünün ən aktiv dönəmini yaşayırdı. Bölgəyə gələn alimlər gəmi ilə kraterə çox yaxınlaşmışdılar. Növbəti püskürmə zamanı gəmi çevrilir. 33 nəfərdən ibarət olan heyət həlak olur. Bir necə gündən sonra gəminin qalıqları vulkandan cənubda aşkar edilir. Bu püskürmə müxtəlif periodlarla 1953-cü ilin oktyabrına qədər davam etmişdir.

Vulkan özü haqqında məlumatı XIX əsrin ortalarından verir. Bu dövrdən etibarən indiyənə kimi vulkan 10 dəfələrlə püskürmüşdür. Vulkan sonuncu dəfə 1988-ci ilin martında vüskürmüşdür. Alimlər vulkanın səmadan müşahidə etmişlər. Hətta buradan belə suda 8 km radiusunda tünd-yaşıl ləkənin olması görünürdü. Vulkanın zirvəsi dəniz səviyyəsindən 43 metr aşağıda yerləşirdi. Vulkan siyan çoxlu miqdarda lava axıtmışdır.

Su üstü hissə
-------------

Vulkan dəniz səviyyəsində 9.9 metr yuxarıya qədər ucalmışdır. Vulkan okean səthinə çıxaraq qayalıqlar əmələə gətir. Qayalıqlar inzibati baxımından Tokio prefekturası Hatize dairəsinə aiddir. Coğrafi cəhətdən isə İzu adalarına daxildir. Adalar isti Kurosio cərəyanının yolu üzərində yerləşir. Adalar ətrafında çoxlu sayda dəniz orqanizmləri yaşayır. Bitki örtüyü baxımından kasaddır. Adalar köçəri quşların yolu üzərində bir dayanacaq məntəqəsidir. Ətrafında yüz kilometrlərlə quru sahəsinin olmaması onun bu baxımdan əhəmiyyətini artırır. Adaların su üstü sahəsi 0,01 km² təşkil edir. Qayalıqlar gəmilər üçün böyük təhlükə mənbəyidir.

Mənbə
-----

* Volcano Live — John Search
* Vulcanism.ru Arxivləşdirilib 2011-09-18 at the Wayback Machine)
**Əminə Pakrəvan** — yazıçı

Əminə Pakrəvan 3 oktyabr 1880-ci ildə İstanbulda dünyaya göz açmışdır. Atası Həsənxan Qacarların diplomatı idi və 20 il Qacarların İstanbuldaki Böyük Elçilik görəvini yapmışdır. Əminə Pakrəvanın anası Alis Fun Heartfeld Avstriyalı bir xanım idi. Həsənxan 1893-cü ildə Parisdə vəfat edir və Əminə xanımın ailəsi öncə Avstriyada Hersfeld ailəsinin yaşadığı yaxın bir kilsəyə yerləşir.

Gənc ana iki qızı Fatma və Əminə ilə on il kilsədə qalır. Alis xanım qızlarının tərbiyəsi ilə özü məşğul olmağa başlayır. Laybax və Lubliyana kitabxanalarından əmanət aldığı kitablar vasitəsi ilə qızlarında kitab oxuma alışqanlığı yaratmağa çalışır. Əminə, türkcə və farscanın yanı sıra fransız, ingilis və alman dillərini yaxşıca öyrənir. İtalyan dilini də danışma səviyəsində deyil, oxuma düzeyində bilmiş olur.
Bir neçə ildən sonra Alis təkrar İstanbula dönür. 1910-cu ildə Əminə bir Qacar diplomatı ilə evlənir. Gənc ailə bir il Qacarların başkəndi Tehranda yaşayır. İlk çocuqları da Tehranda dünyaya gəlir. Sonra da Əminənin əri Misirin başkəndinə diplomat olaraq göndərilir. On il Qahirədə yaşayırlar.

Əminənin əri fanatik bir islamcı olduğu üçün xanımının sosial olaylara qatqıda bulunmasını önləyir. Ərinin fanatik davranışlarına dözə bilməyib ondan ayrılan Əminə çocuqları ilə bərabər Belçikaya yerləşir.

1933-cü ildə Əminə Pakrəvan Pəhləvilər tərəfindən rəsmən "İran" adlandırılmış ölkəyə köçür.

Qacar dövləti haqqında bir neçə kitabın müəllifi olan Əminə Pakrəvan, Tehran Universitetində fransız dili və ədəbiyyatı üzrə öyrətmənlik etməyə başlayır. 1936-cı ildə qızının vəfatına baxmayaraq, araşdırmaçılıq və yazarlıq çalışmalarına davam edir. 1951-ci ildə "Tarixsiz əmir" adlı kitabı "Rivarol" ödülü qazanır. 1958-ci ildə xərçəng xəstəliyindən həyatını itirir.

Əsərləri
--------

Əminə Pakrəvanın ən önəmli əsərləri bunlardır: "Tarixsiz əmir", "Qəzvin, unudulmuş başkənd", "Əski Tehran", "Dördüncü nəsl", "Abbas Mirzə və Azərbaycan", "Ağaməhəmməd Xan Qacar".

Mənbə
-----

* **İlqar Hüseynov**, *Azərbaycan milli adət və ənənələrinin bədii-estetik mahiyyəti.(monoqrafiya)*, Bakı: "Mars-Print", 2002

Həmçinin bax
------------

* Həsən Pakrəvan
**Erik Asanbayev** (*qaz.* Ерік Мағзұмұлы Асанбаев; 10 mart 1936 – 23 avqust 2004, Almatı) — Qazaxıstanın dövlət xadimi, Qazaxıstan Respublikasının vitse-prezidenti (1991–1996)

Həyatı
------

10 Mart 1936-cı ildə Kostanay vilayətinin Amangeldi rayonunun Bayqabul kəndində (2 saylı kənd) anadan olmuşdur.

1958-ci ildə Qazaxıstan Dövlət Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsini bitirib.

1960–1963-cü illərdə Moskva Maliyyə İnstitutunun aspiranturasında oxudu və 1963-cü ildə "Qara metallurgiyada dövriyyə vəsaitlərinin təşkili və istifadəsi" mövzusunda iqtisad elmləri namizədi tezisini müdafiə etdi.

İqtisad elmləri doktoru olub.

Fəaliyyəti
----------

1959–1967-ci illərdə — Moskva və Almatıda tədris və tədqiqat işləri,

1963-cü ildə — Qazaxıstan SSR Dövlət Plan Komitəsi yanında Tədqiqat İqtisadi Tədqiqatlar İnstitutunun maliyyə planlaşdırması və sahələrarası balans şöbəsinin müdiri.

1967–1986-cı illərdə — Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin və Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin aparatında.

1986–1988 — Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin şöbə müdiri.

1988–1989 — Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin sədr müavini.

1989–1990 — Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi və Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvü.

Aprel 1990 — oktyabr 1991 — Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin Sədri.

1990–1991-ci illərdə Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin üzvü. 1991-ci ildə SSRİ xalq deputatı.

Oktyabr — dekabr 1991-ci illərdə — Qazaxıstan SSR sədrinin müavini.

Dekabr 1991 — fevral 1996 — Qazaxıstan Respublikasının sədr müavini.

17 iyun 1993-cü ildə Qazaxıstan Respublikası Təhlükəsizlik Şurasının üzvü təyin edildi

1996-cı ilin fevralından 2000-ci ilin iyuluna qədər — Qazaxıstan Respublikasının Almaniyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

23 avqust 2004-cü ildə vəfat etmişdir.

24 avqust 2004 — Almatıda Qazaxıstan Dövlət Akademik Dram Teatrında vətəndaş cənazəsi təşkil edildi M. Auezova.

İstinadlar
----------

1. ↑  Указ Президента Республики Казахстан от 17 июня 1993 года[*ölü keçid*]
2. ↑  "Скончался бывший вице-президент Казахстана Ерик Асанбаев". 2015-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-19.

Xarici keçidlər
---------------

* Асанбаев Ерик Магзумович
* Концепция сохранения и развития земной цивилизации

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Sayram** (*qaz.* Сайрам) — Qazaxıstanda tarixi kənd.

Ümumi məlumat
-------------

Çimkəndin 10 km şəeqində, Sayramsu çayının sahilində yerləşir.

Əhalisi 40 mindən çoxdur. Əhalinin 95 faizini özbəklər təşkil edirlər.. Eləcə də qazaxlar və başqa millətin nümayəndələri yaşayırlar.

Tarixi
------

Sayram və Əhməd Yəsəvi
----------------------

Əhməd Yəsəvi Qərbi Türküstanın Çimkənd şəhəri yaxınlığındakı Sayram qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir.

Orta Asiya türkləri arasında İslamı yayan, Anadolunun türkləşməsində və müsəlmanlaşmasında böyük rolu olan Əhməd Yəsəvinin doğum tarixi dəqiq bilinmir.

Əhməd bin İbrahim bin İlyas Yəsəvi — Pir Sultan, Xoca Əhməd, Kul Xacə Əhməd kimi də tanınmışdır. O, ilk təlim və tərbiyəsini Yəsi şəhərində almış və bu şəhərin adını özünə təxəllüs götürmüşdür.

Kiçik yaşlarında anasını itirən Əhməd ilk dərslərini Sayramın ən məşhur vəlilərindən olan atası Şeyx İbrahimdən almışdır. Amma o 7 yaşında ikən atası da vəfat etmişdir. Atası öləndən sonra əvvələcə Yəsidə Arslan Babadan dərs alan Əhməd, qısa zaman içində təhsildə böyük uğurlar qazanmışdır. Arslan Baba dünyasını dəyişəndən sonra o, Buxaraya yollanmış və burada böyük övliya Yusif Həmədaninin şagirdi olmuşdur. Həmədanidən icazət və xilafət alan Əhməd Yəsəvi müəlliminin vəfatından sonra bir müddət Buxarada qalıb burada şagird yetişdirmişdir.

Əhməd Yəsəvinin əsas əsəri sayılan "Divani-hikmət" əslində müəllifdən əsrlərcə sonra Yəsəvi dərvişləri tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu səbəbdən ərin mətninin dili XI əsrin deyil, daha sonrakı yüzilliklərin dil xüsusiyyətlərinə malikdir. "Divani-hikmət" qafiyə sistemi və vəzn baxımından qoşmalara bənzəyən dördlüklərdən və əruz vəznində yazılmış qəzəllərdən ibarətdir.

Qalereya
--------

* Sayramın əsas məscidiSayramın əsas məscidi
* 
* 
* Придорожная надпись в Сайраме (на узбекском) "Здесь на этом ханском мосту Арыстан баб передал святому тюркского народа Хазрет Султану аманат пророка на хранение"Придорожная надпись в Сайраме *(на узбекском)* "Здесь на этом ханском мосту Арыстан баб передал святому тюркского народа Хазрет Султану аманат пророка на хранение"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Узбекское население Южно-Казахстанской области". 2014-02-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-09-23.

Xarici keçidlər
---------------

* sayram.kz Arxivləşdirilib 2013-04-11 at the Wayback Machine
**Riu-Qrandi-du-Norti** (*port.* Rio Grande do Norte) — Braziliyanın şərqində yerləşən ştat. Braziliyanın şinal-şərq regionuna daxildir. Ştatın inzibati mərkəzi Natal şəhəridir. Riu-Qrandi-du-Norti qərbdən Seara, cənubdan Paraiba ştatı ilə sərhədlənir.

Coğrafiya
---------

Riu-Qrandi-du-Norti ştatı Cənubi Amerikada özünün çimərlikləri, qum dyunları və təmiz havası ilə məşhurdur.

Ştat ərazisində iki tip iqlim hakimdir: rütubətli və quru tropik. Rütubəli iqlim əsasən sahil zonada, quru iqlim isə sahil ərazilərdən başqa bütün ərazilərdə hakimdir. Quru iqlim əsasən az yağıntı ilə əlaqədardır. Bəzən bir necə il ərzində belə yağıntı düşmür.

Riu-Qrandi-du-Norti ərazisinə daxil olan Rokas atolu Atlantik okeanında Natal şəhərindən 260 km şərqdə yerləşir.

Riu-Qrandi-du-Norti Braziliyanın Afrika və Avropaya ən yaxın ştatıdır.

Tarixi
------

Ştatın ərazisinə ilk ayaq basan avropalı böyük ehtimal ki, ispan Alonso de Oxeda olmuşdur (1499). 1501-ci ildə burada Ameriko Vespuçinin ekspedisiyası olmuşdur. Məhz onlar Riu-Qrandi adını əraziyə vermişlər. İlk əvvəllər ştat bu ad yalnız Potenji çayına şamil edilmiş sonradan isə bütün şrat ərazisinə şamil edilmişdir.

Sonrakı illərdə avropalılar uzun zaman bölgəyə ayaq basmamışlar. 1598-ci ildə portuqallar Fort Reys-Manus qalasını inşa edirlər. Növbəti il qaladan 5 km aralıda Natal şəhəri inşa edilmişdir.

1633-ci ildə holland və portuqallar arasında bölgəyə sahiblənmək uğrunda döyüşlər baş vermişdir. 1654-cü ildə hollandlar məğlubiyyətlə barışmalı olaraq bölgəni tərk etmişlər.

İnzibati bölgü
--------------

İnzibati cəhətdən 4 mezoregiona və 19 mikroregiona bölünür.

İqtisadiyyat
------------

Uzun zaman ştatın əsas gəlir mənbəyi şəkər və iri buynuzlu heyvsndarlıq olmuşdur. 1970-ci illərdə isə burada neft aşkarlanmışdır. Bu Braxiliyanın quru ərazisində aşkarlanan ən iri

1980-ci illərdən ştatda turizm inkişaf etdirilmişdir. Ölkədə istehsal edilən yemışın 70% ştatın payına düşür.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Natal, a mais segura. O ar mais puro". 2011-07-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-28.
3. ↑  "Riu-Qrandi-du-Norti". 2011-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-28.
4. ↑  "Штат Риу-Гранде-ду-Норте | Səyyahətçinin ensiklopediyası". 2011-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-28.
5. ↑  "Riu-Qrandi-du-Norti". 2013-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-28.

| ⛭Braziliya ştatları |
| --- |
| Akri • Alaqoas • Amazonas • Amapa • Baiya • Qoyas • Maranyan • Matu-Qrosu • Matu-Qrosu-du-Sul • Minas-Jerays • Para • Paraiba • Parana • Pernambuku • Piaui • Rio-de-Janeyro • Riu-Qrandi-du-Norti • Riu-Qrandi-du-Sul • Rondoniya • Rorayma • San-Paulu • Santa-Katarina • Seara • Serjipi • Tokantins • Federal dairə • Espiritu-Santu | Braziliya bayrağıBraziliya bayrağı |
**Mahmud Qacar** (*Mahmud Mahsud oğlu Quliyev*; 1 sentyabr 1949, Qacar, Qaryagin rayonu) — Azərbaycan şairi.

Həyatı
------

Mahmud Quliyev 1 sentyabr 1949-cu ildə Füzuli rayonunun Qacar kəndində doğulub. 1976-cı ildə BDU-nun jurnalistika fakültəsini bitirərək Füzuli rayonunda çıxan "Araz" qəzetində fəaliyyətə başlayıb.

Fəal ictimaiyyətçi olmuşdur. Rayonda "Bilik" və "Kitabsevərlər" cəmiyyətlərinin və Rayon Dövlət İdarələri Həmkarlar İttifaqının Komitəsinin sədri kimi çalışıb. "Təfəkkür" elmi jurnalının və "Əsrin səsi" qəzetlərinin baş redaktoru olmuşdur. Mahmud Qacar səmərəli bədii-publisistik fəaliyyətinə görə 1999-cu ildə Azərbaycan KİV Hİ-nin "Kəmalliyyə" diplomuna və "Qızıl Qələm" jurnalist mükafatına layiq görülüb.

Yaradıcılığı
------------

Ədəbi aləmdə öz dəsti-xətti üslubu, bədii- publisistik yazıları ilə tanınan Mahmud Qacar yaradıcılığının əsas ruhunu yurd həsrəti, müqəddəs amallar uğrunda mübarizə təşkil edən kitablarında təlatümlü şair qəlbinin əks sədası olan müxtəlif səpkili lirik şeirləri və poemaları yer almışdır.

Ümumiyyətlə, Mahmud Qacar şeirərində diqqəti cəlb edən zövq oxşayan seçmə qafiyələr, hikmətli qovuşma sözlər, ideomatik ifadələr, təşbeh və təzadlar çoxdur.

Müxtəlif illərdə yazdığı təmsillərdə nadanlıq, nankorluq, yaltaqlıq, qohumbazlıq, lovğalıq, hərdəmxəyallıq, biliyi, gücü çatmayan işə can atmaq kimi insanı alçaldan keyfiyyətlər kəskin tənqid olunur.

Kitabları
---------

* Füzuli şəhidləri — 1995
* Binəqədi şəhidləri
* Cəddini çağırırıq — 1998
* Müqəddəs ata yurdu
* Sevməyə dəyərmiş — 2000
* Sözüm var hələ… – 2009
* Bağışla məni, Qacarım! — 2014
* Kəsilməyən səslər – 2016

İstinadlar
----------

Xarici keçid
------------

* Yaddaş Arxivləşdirilib 2019-09-25 at the Wayback Machine
* Məni Füzuliyə Aparan Misralar
* Sülh arzulu kainat, yaxud Umud Rəhimoğlu necə varsa…
**Kekinin evi** — Kazan şəhərində Qorki 8/9 ünvanında yerləşən, şəhərin mədəni irsi olan ev. Bina özündə modern və neoqotikanı cəmləyən eklektik üslubda inşa edilib. Binanın elementləri arasında mərakeş motivlərinə rast gəlmək mümkündür.

Haqqında
--------

Binanın tikintisi 1903-1905-ci illərdə olub və memar Henri Ruşun son işidir. Binanı sifariş verən yeni evdən əlavə Kazanda bir çox binanın sahibi olan tacir milyonçu Leonti Kekin idi. Bina gəlir evi kimi istifadə olunub. 1910-1914-cü illər arasında binada V.Ryaxinanın özəl gimnaziyası, Təhsili yaymaq üçün pedaqoji cəmiyyətin gimnaziyası, N.Benevskinin hazırlıq məktəbi, Kazan dairəsinin yol və əlaqə idarəsi, S.Palçinskinin kitabxanası, L.Qrossun nəşriyyatı, P.Şatalovun kitab mağazası, A.Afanasyevin çaxır baqqalı və M.Tuxvatullinanın dükanı yerləşib.

Sovet hökumətinin dövründə Kekinin evi dövlət mülkiyyətinə keçir. Müxtəlif dövrlərdə binada Kazan hərbi komissarlığı, Rayon su nəqliyyatının idarəetməsi idarəsi, 1 nömrəli yeməkxana yerləşib.

XX əsrin sonlarında bina qəzalı vəziyyətə düşüb. 1998-ci ildən bina istifadə olunmayıb, istilik sistemi söndürülüb bu isə özlüyündə bina daxili dağıntılara səbəb olub. 2005-ci ildə bina xarici görünüşünü qorumaqla birlikdə yenidən qurulur və binaya yeraltı qaraj əlavə edilir. Təmirdən sonra binanın ticarət və ofis üçün istifadəsi nəzərdə tutulub.

Həmçinin bax
------------

* Kazan Kremli
* Süyümbikə minarəsi
* Tatarıstan Dövlət Kukla Teatrı

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Дом Кекина - дом-метафора, дом-загадка" (rus). Казанские истории. 2020-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-11.
2. 1 2  *Russia Kazan guide.* "Дом Кекина" (rus). www.photokzn.ru. 2018-12-11. 2020-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-11.
3. 1 2  "Главная / Казань тысячелетняя / Казань в достопримечательностях /". nik-rech.narod.ru. 2020-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-11.
**Saz** — təzənə (mizrab) ilə çalınan simli çalğı alətidir. O, ulu ozan sənətinin davamçısı olan aşıq və saz-söz sənətinin ayrılmaz tərkib hissəsidir.

Saz eyni zamanda türk dünyasının, türk mənəviyyatının rəmzlərindən biridir. Sinkretik, yəni özündə çalğı, oxuma, şeir demə, söz və dastan ifaçılığı, aktyorluq və rəqs (plastika) sənətlərini birləşdirən saz-söz sənəti, muğam sənəti ilə yanaşı, Azərbaycan milli mədəniyyətinin ən əski qatları ilə bağlıdır. Qədim türkdilli xalqlarda şaman, qam, oyun, baxşı, yanşaq, varsaq və nəhayət, ozan kimi tanınan sənətkarlar bugünkü aşığın əcdadları sayılırlar. Ozan sənəti yüzilliklər və minilliklər boyu böyük təkamül yolu keçərək aşıq sənətinə çevrildiyi kimi, qopuz da ona oxşar təkamül yolu keçərək saz aləti şəklini almışdır.

Saz artıq Şah İsmayıl Xətainin dövründə (XVI əsr) indiki şəklini almışdı. Şah İsmayıl Xətainin könül oxşayan qoşmalarının birində saz belə tərənnüm edilir:

Bu gün ələ almaz oldum mən sazım  

Ərşə dirək-dirək çıxar mənim avazım.   

Dörd iş vardır hər qarındaşa lazım:   

Bir elm, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz.

Azərbaycan sazı türkdilli xalqlar arasında yayılmış saz və ona oxşar alətlərdən çalğı texnikası, səsyayımı (akustikası) baxımından danılmaz üstünlükləri ilə seçilir. Sazın çanağı tut ağacının seçmə növlərindən, qolu isə qoz ağacından hazırlanır. Çanağın gövdəsi bir-birinə bərkidilmiş tək sayda (adətən 9) taxta "qabırğa"lardan yığılır. Bu "qabırğa"lar qol ilə çanağı birləşdirən "küp" adlı kiçik hissənin üzərində yığılır və sonra qol əlavə edilir. Çanağın üstü nazik taxta üzlüklə örtülür və qoluna 16-17 pərdə bağlanılır. Azərbaycanda ölçüləri ilə fərqlənən tavar sazın, yaxud ana sazın 11, 9, bəzən 8 simi, ondan bir qədər yığcam orta, yaxud qoltuq sazın 6, bəzən 7 simi, kiçik cürə sazın isə 4-6 simi vardır. Bir vaxtlar simlər yüksək keyfiyyətli poladdan hazırlanıb, gümüş suyuna salınarmış. Onlar heç zaman paslanmaz və çox az halda qırılarmış. Xalq çalğı alətləri orkestrində sazdan, adətən, qoltuq və ya cürə sazdan solo alət kimi istifadə olunur.

Saz, əsasən, gilas ağacının qabığından hazırlanmış təzənə ilə səsləndirilir. İndiki dövrdə isə plastik materiallardan daha çox istifadə olunur. Çox hallarda alətin qolu və çanağın yan tərəfləri təbii sədəflə bəzədilir. Əsas saz hesab edilən tavar sazın ümumi uzunluğu 1,200 mm, çanağının dərinliyi 200 mm olur.

Onun diapazonu birinci oktavanın "do" səsindən ikinci oktavanın "sol" səsinə qədərdir.

| ⛭Azərbaycan musiqi alətləri |
| --- |
| **Simli alətlər:** | Qopuz  • Çoğur  • Çəqanə  • Rübab  • Bərbət  • Şirvan tənburu  • Çəng  • Rud  • Səntur  • Nüzhə  • Saz  • Tar  • Kamança  • Qanun  • Ud  • Donqar  • Yatuğan |  |
| **Zərb alətləri:** | Laqqutu  • Nağara  • Qoltuq nağara  • Cürə nağara  • Böyük nağara  • Qoşa nağara  • Qaval  • Dəf  • Dümbək |
| **Nəfəsli alətləri:** | Ney  • Balaban  • Zurna  • Tulum  • Tütək  • Qarmon  • Musiqar |
| **İdiofonlu musiqi alətləri:** | Ağız qopuzu  • Çovqan  • Qaşığek |
| Həmçinin bax: | Muğam  • Xalq musiqisi |
**Nəhəng tısbağa** və ya **nəhəng seyşel tısbağası** (lat. Aldabrachelys gigantea) — quru tısbağalarına daxil olan növ. Aldabra adasına endemik canlıdır. Nadir növ sayılır. Bəzi fərdləri təbii şəraitdə 150 il yaşayır. Bu növə daxil olan Advayda tısbağası 2006-cı ildə ölmüşdür. Onun yaşının 150–250 il srası olması ehtimal edilir.

Təsviri
-------

### Xarici görünüş

Olduqca iri olan tısbağanın böyük ayaqları olsada kiçik başa sahibdir. Çanağının uzunluğu nadir hallarda 120 sm çatır, Ancaq adəti üzrə 105 sm-dir. Quru tısbağalarına daxil olan iki iri növdən biridir.

Albadra adasında populyasiyadan asılı olaraq fərdlərin ölçü və panserin formaları fərqlənir. Bəzi mütəxəsislər bu populyasiyaları yarımnöv hesab edirlər.

### Yayılma və qidalanma bölgələri

Hazırda bu növ tısbağaların yeganə təbii yayılma arealı Seyşel adalarınna daxil olan Albadra adalarıdır. Seyşel, Reyunon, Mavriki, Nusi-Be adalarında isə köçürülmə populyasiyalar vardır. Təkcə Albadra adasında sayları 150 000 baş olaraq qiymətləndirilir.

Əsasən açıq otluqlar, kolluqlar və ağacların çox olduğu ərazilərdə qidalanırlar.

Nəhəbg tısbağa Seyşel adalarının gerbində
### Qidalanması

Qidasının əsasını cırtdan ada bitkiləri təşkil edir.

### Çoxalması

Çütləşmə fevraldan maya kimi davam edir, Ancaq yumurta iyundan sentyabra kimi qoyulur. İl ərzində dişi cəmi 4–5 yumurta qoyur. Aşağı sıxlıqda dişi ildə bir necə dəfə 14 yumurta qoya bilir.

Nəhəng tısbağa və insan
-----------------------

1960-cı illərdə Albadre adasında nəhəng aviasiya bazası inşa etmək istəyirdilər ancaq layihə sonradan ləğv edilir. Nəhəng tısbağaların əsas rəqibləri ev keçiləridir. 1988-ci il məlumatına əsasən onların ovlanmasıba başlanmışdır. Ev keçiləri adaya insanlar tərəfindən gətirilmişdir.

1975-ci ildə Albadredə 19 000 ha əraziyə malik rezervar təşkil edilmişdir. Atollda tısbağaları araşdıran stansiya mövcuddur.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  sinonimləri: *Testudo dussumieri*, *Testudo elephantina*, *Testudo gigantea*, *Geochelone gigantea*, *Geochelone dussumieri*, *Dipsochelys elephantina*.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Aldabrachelys gigantea* | 
* Wikidata: Q27885022
* Wikispecies: Aldabrachelys gigantea
* ADW: Dipsochelys\_dussumieri
* BioLib: 24948
* BOLD: 751481
* Fossilworks: 365357
* GBIF: 7696021
* iNaturalist: 539233
* IRMNG: 10985314
* ITIS: 936901
* NCBI: 167804
* RD: gigantea
* Species+: 7291
* uBio: 8042279

 |
| *Testudo gigantea* | 
* Wikidata: Q28049794
* ITIS: 936902

 |
**Sazalnik dili** — qum-balıqqulağından ibarət olan dil. Azov dənizinin Taqanroq körfəzi sahilində qərarlaşır. Qlafirov dilindən 15 km şimalda yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnodar diyarının Şerbinov rayonu ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Dil ərazisi düzənlikdir. Eni 3 km, uzunluğu 7 km təşkil edir. Elə də hündür olmayan sahil əraziləri balıqqulağı ilə örtülüdür. Dilin böyük qismini Dolqoe gölü tutur. Azov dənizi ilə kiçik axınla birləşir

Əhali
-----

Dilin qərb hissəsində yeganə yaşayış məntəqəsi olan Şabelskoe kəndi yerləşir. Kənd ilk dəfə 1783-cü ildə Sazalnik adı ilə təşkil olunmuşdur. Sonradan adı Nikolayev, 1811-ci ildən isə hazlrki adınl almışdır.

Fauna və Flora
--------------

Bitki örtüyü: yovşan, qamış. 1977—1978-ci illərdə 36 ha ərazisində Qovaq, Şam ağacı, İtburnudan ibarət ağac və kollar əkilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azov dənizinin Krasnoyar sahillərinin son vəziyyəti" (PDF). 2012-01-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-08-23.

Mənbə
-----

* Azov dənizi dilləri
**Quliyev Səftər Mehdi oğlu**  - texnika elmləri doktoru (1948), professor, Əməkdar elm xadimi, AMEA-nın həqiqi üzvü (1959).

Həyatı
------

Səftər Quliyev 1908-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Neft və qaz quyularının qazılması ixtisası üzrə bitirmişdir. 1939-cu ildə "Qazıma boruları dəstəsinin tarazlığının dayanıqlı formaları barədə" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edə­rək texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 1948-ci ildə isə "Neft quyuları üçün çınqıllı filtrlər" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək texnika üzrə elmlər doktoru elmi də­rəcələrini almışdır. Səftər Quliyev 1955-ci ildə Azərbaycan EA müxbir üzvü, 1959-cu ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 1928-ci ildə başlayan Səftər Quliyev 1928-1942-ci illərdə "Azərneft" İB-nin qazma müəssisələrində texnik vəzifəsində çalışmış, baş mühəndisə qədər müxtəlif vəzifələri icra etmişdir. 1932-1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində Neft və qaz quyularının qazılması kafedrasında assistent, dosent, professor kimi fəaliyyət göstərmiş, habelə ilk azərbaycanlı kafedra rəhbəri işləmişdir. 1945-ci ildə Quliyev S.M. Azərbaycan EA-nın yenidən yaradılmış Neft İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini təyin edilmişdi. 1960-1971-ci illərdə AEA-nın Dərin Neft Qaz Yataqları Problemləri İnstitutunun direktoru ol­muş­dur.

Səftər Quliyev uzun müddət keçmiş İttifaqın Ali Attestasiya Komissiyasının Dağ Ekspert Komissiyasının üz­vü, neft və qaz səna­yesinin Azərbaycan Elmi-Texniki Cəmiyyətinin fəxri üzvü olmuşdur. Habelə rəhbərlərin­dən biri olduğu SSRİ Nazirlər Şurası nəzdin­dəki Dövlət Elm və Texnika Komi­təsinin Yerin Təkinin Tədqiqatı və çox dərin Qazma Probleminə dair İdarə­lərarası Elmi Şuranın da fəaliyyətində çox böyük rol oynamışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Səftər Quliyev neft və qaz quyularının qazılması sahəsində görkəmli alim, çox dərin qazıma üsulunu ilk tətbiq edənlərdən biri, neft və qaz hasilatı sənayesi sahəsində Azərbaycan dilində elmi-texniki terminologiyanın yaradıcısıdır.

Elmi tədqiqatların sahəsi: qazıma rejimlərinin nəzəri əsaslarının işlənilməsi; quyuların bərkidilməsi; sürətli qazıma texnologiyasının işlənilməsi; şaquli və maili quyuların rasional turbin qazımasının əsasları, dağ süxurlarının mərhələ-mərhələ dağıdılması.

Alim 200-dən artıq elmi məqalənin, 20 monoqrafiyanın və ali məktəb dərsliklərinin müəllifidir. Həmin dərsliklərdən biri 1947-ci ildə çap olunan "Neft quyu­larının qazılması" dərsliyidir. Onun rəhbərliyi ilə bir neçə elmlər doktoru və 63 fəlsəfə doktoru hazır­lanmışdır. Eyni zamanda 46 fəlsəfə və elmlər doktorunun rəsmi opponenti olmuşdur. 

Səftər Quliyev "Azərbaycanın əməkdar elm xadimi", "SSRİ Fəxri neftçisi" adlarına layiq görülmüşdür. "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və bir çox medallarla təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Quliyev Səftər Mehdi oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 17-09-2021 tarixində arxivləşdirilib.
**Nikolay İosifoviç Lomouri** (7 (19) fevral 1852, Arbo[d], Tiflis quberniyası, Rusiya imperiyası – 17 (30) aprel 1915, Qori, Tiflis quberniyası) — Gürcüstan yazıçısı, pedaqoqu.

Həyatı
------

Niko Lomouri pedaqoq idi.ZMS-də dərs deyirdi. Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasında təhsil daha təsirli və cəlbedici idi. Burada o, müxtəlif millətlərdən olan A.O.Çernyayevski (1840-1894), D.D.Semyonov (1834-1902), N.N.Novospasski, N.O.Lomouri (1852-1915), habelə azərbaycanlı müəllimlər Mirzə Əbdüssəlam Axundzadə (1843-1907), Səfərəli bəy Vəlibəyov (1861-1902) kimi adlı-sanlı pedaqoqlardan dərs demiş, onların ədəbi-maarifçi, pedaqoji-metodiki görüşlərindən tələbələr faydalanmışdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 139386890 · ISNI: 0000 0001 0962 2760 · LCCN: n2003065968 · NUKAT: n2003039142 · SUDOC: 187534519 · VIAF: 28908965 · WorldCat VIAF: 28908965 |

 |
**Bünyadzadə Səfər Xoca oğlu** (?—?) — müəllim, publisist.

Həyatı
------

Fəaliyyəti
----------

"Tuti" (1914-1917) jurnalının redaktoru (1916-cı ildən həm də naşiri) olmuşdur. Bünyadzadə "Səda", "Sədayi-Vətən" və b. mətbuat orqanlarında müxtəlif imzalarda yazılar dərc etdirmiş, uşaqlar üçün hekayələr yazmışdır. Milli məktəblərdə istifadə ücün "Kəşkül" adlı nəğmələr məcmuəsi (notsuz) nəşr etdirmişdi (1915). Bünyadzadə Azərbaycan teatrında opera və musiqili komediyaların əleyhdarlarından olmuş, Hacıbəyovun operalarını "falsız yumurta" adlandırmış, bəstəkarın özünü isə layiqsiz ifadələrlə təhqir etmişdi. Hacıbəyov isə Bünyadzadənin tərtib etdiyi "Kəşkül" məcmuəsi haqqında "Tənqid əvəzinə" adlı kəskin rəy yazmışdır. Bu məqalədə məcmuədəki nəğmələrin notsuz çap edilməsi, havaları məlum olmayan hər nəğməni notsuz təlim etmək məsləhətləri və s. ciddi tənqid olunurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yeni iqbal" qəzeti, 4 yanvar 1916, №199
2. ↑  Bünyadzadə Səfər Xoca oğlu
Ümumi məlumat
-------------

Təzahür Maarif kəndinin şərq,cənub-şərqində yerləşir. Həmin təzahür böyük Qalaça-Qaradağ dərinlik qırılması boyu uzanır. Təzahür şimal-qərbdən Atabəy-Slavyanka plagioqranit intruziyası ilə, cənub-şərqdə isə Gədəbəy diorit intruziyası ilə əhatə olunur. Təzahürün örtük hissəsi vulkanik tuflar ilə örtülüdür. Təzahür sahəsində 50x50 m. ölçüdə 1:5000 miqyasında axtarış işləri aparılmışdır. Bundan əlavə həmin sahədə yenə 100x100 m. ölçüdə 1:5000 miqyasında geofiziki axtarış işləri aparılmışdır. Hər iki geoloji-axtarış işləri zamanı Cu və Mo üçün bir neçə geokimyəvi və geofiziki anomal sahələr ayrılmışdır. Hər iki anomal sahələr bir-birini təsdiqləyir. Həmin anomal sahələrdə dərinlik quyuları qazılmışdır. Bu anomal sahələr Böyük Qalaça Qaradağ qırılmasını və onun qərb, şərq və cənub hissəsini örtür. Həmin qırılmanın hesabına hidrotermal məhlullar yan süxurları dəyişdirmiş və mis-porfir minerallaşma kütlələri əmələ gətirmişdir. Dərinlikdə porfir intruziyası kəsilmişdir. Bu filiz kütlələrinin əmələ gəlməsinə həmin porfir intruziyasınında az təsiri olmamışdır. Həmin ərazidə qazılmış dərinlik quyularının kəsilişlərinə əsasən törəmə kvarsitlərə və kvars-porfirlərə rast gəlinir. Kvars porfirlər Üst Bayos yaşlıdır. Kvars porfirlərdə minerallaşmanı ən çox pirit,bəzən möhtəvi pirit-xalkopirit,bəzən isə yuvacıqlarda pirit-molibden birləşmələr təşkil edir. Aşağı horizontlarda az miqdarda qızıl və gümüşə rast gəlinir. Dərinliyə getdikcə süxurlar silikatlaşmış və kaolinləşmişdir. Böyük Qalaça Qaradağ dərinlik qırılması Şimal Qərb-Şərq istiqamətində uzanır və Şərq istiqamətə 700-750 yatır. Maarif təzahürü geoloji quruluşun kəşfiyyata dair mürəkkəbliyinə görə şərti olaraq, qeyri sabitqanlığı, misin qeyri-bərabər yayıldığı orta yataqlara aid etmək olar.

Proqnoz resursları
------------------

Maarif mis-porfir təzahürünün P1 kateqoriyası üzrə proqnoz resursları müəyyən edilmişdir. 

* Təzahürün uzunluğu-1800 m;
* Filiz sahəsinin eni-100 m;
* Filiz cisminin qalınlığı-100 m;
* Filiz cisminin həcmi-18 mln. m³;
* Orta miqdar: Cu-0,4%, Mo-0,01%, Au-0,3% q/t.
* Metalların resursları: Cu-200000 t, Mo-5000 t, Au-15 t.
* Minimum, 50% çıxarılma ilə metalların ehtiyatları təqribən belə olacaqdır:Cu-65000 t, Mo-1500 t, Au-5 t.

Təzahür Ştokverk tipli filiz kütlələrindən ibarət olub, piritin, xalkopiritin və molibdenin möhtəvi damarcıqlarından və onların oksidlərindən ibarətdir. Mis-porfir filizləşməsi törəmə kvarsitlərin içərisində yerləşir. Törəmə kvarsitlərin sahəsi təxminən 0,3 km2
, orta qalınlığı 57,9 m, misin orta miqdarı isə 0,59% hesablanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Elnur İbiş oğlu Səfərov "Kiçik Qafqazın faydalı-qazınti yataqları" Bakı-2012
Yuli Sezarın Rubikon çayı sahilində dayanması
E.ə. 49-cu ildə təxminən yanvarın 10-da Yuli Sezar Qalliyadan qayıdarkən XIII Legion Gemina ilə Romaya doğru irəliləyirdi. Bu, həmin dövrdə respublika qanunlarına zidd idi. Tarixçi Svetoni bu hadisəni təsvir edərkən qeyd edir ki, Sezar Rubikon çayını keçməzdən əvvəl xeyli tərəddüd içində idi, lakin fövqəltəbii bir hadisə nəticəsində bu addımı atmağa qərar verdi. Svetoninin dediyinə görə, Sezar məşhur *ālea iacta est* ("Püşk atılmışdır") ifadəsini həmin vaxt işlədir. "Rubikonu keçmək" ifadəsi isə bu hadisədən sonra bir şəxs və ya qrup tərəfindən geri dönüşü olmayan riskli addım atmaq mənasında istifadə edilir. Sezarın sürətli hərəkətini görən Senat və konsullar ona qarşı döyüşməyə hazır deyildilər, buna görə də, Romanı tərk edərək Pompeyə ordu yığmaq səlahiyyəti verdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dando-Collins, Stephan.* The Epic Saga of Julius Caesars Tenth Legion and Rome. 2002. səh. 67. ISBN 0-471-09570-2.
2. ↑  *Lives of the Caesars*, "Divus Julius" sect. 32. Suetonius gives the Latin version, *iacta alea est*, although according to Plutarch's *Parallel Lives*, Caesar quoted a line from the playwright Menander: "ἀνερρίφθω κύβος", *anerríphthō kȳbos*, "let the die be cast". Suetonius' subtly different translation is often also quoted as *alea iacta est*. Alea was a game played with a die or dice rather than the actual dice themselves, so another translation might be "The game is afoot."
**De-Livron adası** — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Rimsk-Korsakov arxipelaqına daxil olan adalardan biri. Vladivostokdan 63 km cənub-qərbdə və Slavyankadan 19 km cənubda yerləşir. İnzibati olaraq Primorsk diyarı Xasan rayonuna aiddir. Uzaq Şərq dəniz qoruğunun bir hissəsidir.

Adada daimi əhali yoxdur. Yay və payız ayları adaya bəzən turistlər və ya istirahət edənlər gəlir.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə 1851-ci ildə fransız balina ovçuları tərəfindən kəşf edilmişdır. 1852-ci ildə fransız "Kapriz" briqadasının dənizçiləri tərəfindən təsvir edilmişdir. Ruslar ilk dəfə 1854-cü ildə "Pallada" freqatı və "Vostok" şxununun heyəti tərəfindən araşdırılmış və təsvir edilmişdir. 1863-cü ildə "Kalevala" korvetinin kapitanı Dəniz Qorpusunun podpolkovnik V.M.Babkinin ekspedisiyası tərəfindən ətraflı şəkildə tədqiq edilmiş və dəniz xəritəsində salınmışdır. Ada elə Babkin tərəfindən korvetin zabiti A.K. De-Livronun adı ilə adlandırılmışdır.

Coğrafiya
---------

De Livron adasının cənub-qərbdən şimal-şərqə qədər uzunluğu təqribən 1160 m, ən enli hisssəsi isə 450 m-dir. Dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtəsi 58,5 m-dir. Adanın səthi əsasən ot, kol və enli yarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Adanın şərq və cənub sahilləri qırmızı rəngli yüksək və dik qayalardan inbarətdir. Uçurumların yaxınlığında daş yığınları vardır. Adanın qərb və şimal sahilləri cənubda nisbətfdə daha az dik və qayalıqdır. Qərb sahili çınqıl bir çimərliklə həmsərhəddir. Adanın cənub-şərqində 4.6 m dərinlikdə eyni adlı qayalı bir bankə yerləşir.

Mənbə
-----

* Остров Де-Ливрона на Шамора. Инфо

İstinadlar
----------

1. ↑  "Хасанский район. Остров Де-Ливрона". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-12.
2. ↑  "Навигационное описание залива Петра Великого". 2012-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-12.
**Nataşa Stankoviç** (4 mart 1991, Pojarevaç[d]) — Hindistan serbi, aktrisa, model, rəqqas. 2012-ci ildə Serbiyadan Hindistana köçdükdən sonra Hindistanda ən təəccüblü şəxslərdən olub. Bollivudda Satryagarha filmi ilə debüt etdi və iştirak etdiyi Böyük Boss şousunun 8-ci mövsümündə populyarlıq qazandı.

Həyatı
------

  

4 mart 1992-ci ildə Serbiyanın Pozarevaç şəhərində anadan olub. İlk təhsilini də Serbiyada alıb.20 yaşında ali təhsil almaq üçün yaxşıca düşünür. O, hind filmlərinin vurğunu idi.Hindistanda populyarlıq qazanmaq istəyirdi. Ona görə də, 2012-ci ildə,20 yaşında ali təhsil almaq üçün Hindistana getdi.Onun Hindistanda daimi qalmaq da fikri vardı. Bu fikir hamını təəccübləndirirdi və gözlər onda idi.Ali təhsilini aldı və model olmağa qərar vardı. Titli,Filips,Conson Conson və digər şirkətlərdə modellik etdi.Reklamlarda oynadı.Sonra aktrisa olmaq qərarına gəldi.2013-cü ildə aktyor Acay Devqandan Təklif aldı və həmin ildə Satyagraha filmində mahnı oxunularkən rəqs etdi.Həmin filmdə onunla başqa Amitabh Baççan, Karina Kapur və digər aktyor-aktrisalar oynayırdılar.Nataşa heç də pis başlamamışdı və davam etmək istəyirdi.2014-cü ildə Bandok adlı musiqili video çəkdi və orada iştirak etdi.Həmin il onun üzünə populyarlıq qapısı açıldı.O,Böyük Boss adlı şouda iştirak etdi.Bu şouya bütün ölkə baxırdı.O,bu şouda iştirak etməsi ilə də,populyarlıq qazandı.Hamı onu Hindistan serbi kimi tanıdı. Sonra həmin ildə Valey Babu adlı video çəkdi.Acay Devqan ona tanınması üçün çox köməkliklər göstərdi. 2014-cü ildə Devqanın "Ceksonun fəaliyyəti" filmində oynadı.Ondan sonra "Arima Nambi" filmində oynadı. 2016-cı ildə "Getmək üçün 7 saat" filmində Maya rolunu oynadı.2017-ci ildə Mehbuba adlı rəqsi ilə çox diqqət çəkdi. 2018-ci ildə Şahrux Xanın ən bahalı filmi "Sıfır" filmində sevgili rolunu oynadı. Onun filmdə oynaması ilə Stankoviç yenə də dəbdə qaldı. 2019-cu ildə "Naç Baliye" adlı şouda iştirak etdi və Biq Bossdakı məharətini təkrarladı. Sonra "Bayram" adlı internet serialında Sara rolunu oynadı. Nataşa Stankoviç Hindistanda ən çox tanınan tək-tük xaricilərdəndir. Karyerasına yeni-yeni fikirlərlə yenidən davam etmək fikrindədir.

Şəxsi həyatı
------------

1 yanvar 2020-ci ildə məşhur kriket oyunçusu Hardik Pandya ilə nişanlanıb.

Filmoqrafiya
------------

Filmlər| İl | Ad | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2013 | Satryagarha | rəqqas |
| 2014 | Ceksonun fəaliyyəti | rəqqas |
| 2014 | Arima Nambi | Yad qız |
| 2016 | Getmək üçün 7 saat | Maya |
| 2016 | Dana | Yad qız |
| 2017 | Fakri qayıdır | rəqqas |
| 2017 | Baba | rəqqas |
| 2018 | Sıfır | Aditya Kapurun sevgilisi |
| 2018 | Cümə | rəqqas |
| 2018 | Qorxu | Özü |
| 2019 | Şantiketan əyləncələri | rəqqas |
| 2019 | Yaram | Özü |
| 2019 | Bədən | Özü |

Televiziya şouları| İl | Adı | Rolu |
| --- | --- | --- |
| 2014 | Böyük Boss | İştirakçı |
| 2019 | Naç Baliye | İştirakçı |

İnternet serialı| İl | Ad | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2019 | Bayram | Sara |

Musiqi videoları| İl | Ad | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2014 | Bandok | rəqqas |
| 2014 | Valey Babu | rəqqas |
| 2017 | Mehbuba | rəqqas |

İstinadlar
----------
**Mutay Ulbaşov** ( qaraç.-balk. Улбашланы Исмаилны жашы Мутай; 1 yanvar 1923-cü il Şaurdat, Çerek rayonu, KBMSSR - 9 dekabr 2005, Nalçik, Kabarda-Balkariya ) — rəqqas, baletmeyster, xoreoqraf. Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti, RSFSR xalq artisti, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti, "Kabardinka və "Assa" rəqs ansambllarının rəhbəri.

Həyatı
------

Ulbaşov Mutay İsmayıl oğlu 1 yanvar 1923-cü ildə Şaurdat kəndində anadan olub. Milliyyətcə balkardır. 1933-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Nalçikdə yerləşən Kabardino-Balkariya ansamblında rəqqas kimi fəaliyyətə başlayır. 1942-ci ilin iyul ayında 1943-cü ilin iyul ayına qədər Sovet ordusundan xidmət edib. Xidmətdən geri döndükdən sonra ansamblda fəaliyyətini bərpa edir. 1944-cü ilin mart ayında Qırğızıstan Sovet Sosialist Respublikasının Bişkek (o dövrdə Frunze) şəhərinə sürgün edilib. Bura gəldikdən sonra Qırğız filarmoniyasının rəqqas solisti olur. 1948-ci ilin iyul ayında filarmoniyadan uzaqlaşdırılaraq Bişkekdə yerləşən ayaqqabı fabrikində işə başlayır. Əvvəlcə işə şəyird kimi başlasa da 1953-cü ildən etibarən burada istehsalat təliminin təlimçisi kimi davam edir. 1957-ci ildə balkarların bəraət qazanıb geri qaytarılmalarından sonra Kabardino-Balkariya Dövlət musiqi və rəqs ansamblında solist kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1961-ci ildə ansamblın baletmeysteri, 1965-ci ildə isə "Kabardinka" ansamblının quruluşçu baletmeysteri təyin edilir. 1968-ci ildən etibarən isə KBMSSR-nın Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "Kabardinka" ansamblının baş baletmeysteri və bədii rəhbəri təyin edilir. 1988-ci ildə yaradılmış Balkariya etno folklor ansamblının bədii rəhbəri olur və ömrünün sonuna qədər də burada fəaliyyət göstərir.

Mükafatları
-----------

* Kabarda-Balkariya Respublikasının dövlət mükafatı laureatı.
* Kabarda-Balkariya Respublikasının Ali Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanını alıb.
* RSFSR xalq artisti.
* Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti.
* Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artist.

Ailəsi
------

Emiliya (Zara) Yefimova (1923 - ?) - həyat yoldaşı, milliyətcə osetindir.

Vadim (1944) - oğlu

Mədinə - qızı

İqor (1950) - oğlu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ульбашев Мутай Исмаилович" (rus). peoples.ru. 1 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
2. ↑  "Ульбашев Мутай Исмаилович" (rus). 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2021.
**Kiyoşi Şiqa** (志賀 潔, *Şiqa Kiyoşi*?, 7 fevral 1871, Senday, Miyaqi – 25 yanvar 1957, Tokio[d], Yaponiya) və ya **Kiyoşi Sato** – Yaponiya bakterioloqu.

Həyatı
------

Kiyoşi Şiqa 1871-ci ildə Yaponiyanın Senday hanında doğulmuşdur. 1896-cı ild Tokio Universitetinin tibb fakültəsinin bakteriologiya bölməsindən məzun olmuşdur. O, Şibasaburo Kitazatonun başçılığı altında Yoluxucu Xəstəliklər İnstitutunda və Karantina Bürosunda işləyərkən 1897-ci ildə dizenteriyanın törədicisi olan *Shigella dysenteriae* bakteriyasını kəşf etmişdir. İki dəfə Almaniyaya səyahət edərək serologiya, immunologiya və vərəm üzrə dərslər almış, Paul Erlixin tələbəsi olmuşdur. 1906-cı ildə doktorat dərəcəsi almışdır.

Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra 1915-ci ildə Kitazato İnstitutunun yaradılmasında iştirak etmiş və institutun bir bölməsinin başçısı olmuşdur. 1920-ci ildə Koreya general-qubernator xəstəxanasının direktoru seçilmişdir. 1920-ci ildə Keyo Universitetinin professoru olmuş, daha sonra Seul şəhərində yerləşən Keyco Universitetinin professoru (1925) və prezidenti (1929–1931) təyin olunmuşdur. Bu dövrdə Filippin, Hindistan, İtaliya, Britaniya və İsveç kimi ölkələri ziyarət etmişdir.

1944-cü ildə "Mədəniyyət" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Kitazato İnstitutunun fəxri üzvüdür.

Qeydlər
-------

1. ↑  Müasir Miyaqi prefekturası.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2 3 4 5 6 7  The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 89. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 3 fevral 2023.
* The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who (ingiliscə) (II). Tokio: Rengo Press. 1961. səh. 1383. İstifadə tarixi: 3 fevral 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 143619829 · ISNI: 0000 0001 1769 334X · LCCN: nr97027411 · NDL: 00070609 · NKC: nlk20010092547 · NLG: 242110 · NTA: 186027680 · SUDOC: 109579798 · VIAF: 71298166 · WorldCat VIAF: 71298166 |

 |
**Rauf İsrafil oğlu Atakişiyev** (15 iyul 1925 – 3 fevral 1994) — müğənni, lirik tenor, pianoçu, pedaqoq. Azərbaycan SSR xalq artisti (1967).

Həyatı
------

Moskva Dövlət Konservatoriyasını Konstantin Nikolayeviç İqumnovun (1873-1948) sinfi üzrə bitirmiş və vokal üzrə Antonina Vasilyevna Nejdanovadan (1873-1950) dərs almışdır. Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

Azərbaycan Opera və Balet Teatrının səhnəsində Hacıbəyovun "Arşın mal alan" musiqili komediyasında Əsgərin partiyasını ifa etmişdir. 1965-ci ildə çəkilmiş "Arşın mal alan" filmində də Əsgərin mahnıları Atakişiyevin ifasında səslənmişdir.

Lenski ("Yevgeni Onegin", P.Çaykovski), Alfred ("Traviata", C.Verdi), Almaviva ("Sevilya bərbəri", C.Rossini), Faust ("Faust", Ş.Quno), Balaş ("Sevil", F.Əmirov) partiyalarını ifa etmişdir.

Lirik-dramatik tenor səsi olub və həm də pianoçudur. Teatrda Əsgər ("Arşın mal alan"), Faust ("Faust"), Qraf Almaviva ("Sevilya bərbəri", Coakkino Rossini), Knyaz Sinoda ("Demon", Anton Rubinşteyn), Hofman ("Hofmanın nağılları", Jak Offenbax), Malxaz ("Daisi", Zaxari Paliaşvili), Alfred ("Traviata", Cüzeppe Verdi), Edmond ("Kornevil zəngləri", Rober Plaket), Anatoli ("İnsanın taleyi") partiyalarını oxuyub.

Rəşid Behbudovun ifasında daha çox məşhur olan "Я встретил девушку" mahnısının ilk ifaçısıdır. Mahnı ilk dəfə 1957-ci ildə Tacikistan SSR-in "Stalinabad" kinostudiyasında çəkilmiş eyniadlı filmdə ifa olunmuşdur.

Tahir Atakişiyevin qardaşıdır.

Filmoqrafiya
------------

1. Konsert (film, 1961) - mahnı ifa edən
2. Arşın mal alan (film, 1965) - Mahnı ifa edən
3. İmtahan (film, 1987) - rol: Bəhram

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan musiqisi

Mənbə
-----

* Görkəmli musiqi xadimləri – Rauf Atakişiyev

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atakişiyev Rafiq İsrafil oğlu". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-21.