recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: İlanlı.

**İlanlı** — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında kənd adı.

Tarixi
------

1728-ci ildən mə'lumdur 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır..

Toponimi
--------

Azərbaycanda və Ermənistanda "ilan" komponentli çoxlu coğrafi adlar vardır. Azərbaycanda İlanlıdağ (Füzuli rayonu), İlanlı Güney (Kəlbəcər rayonu), İlanlı təpə (Ağdam rayonu, Aşağı Qərvənd k.), İlanlı dərə (Babək, Qazax, Gədəbəy, Masallı rayonları), İlanlı Qobu (İmişli rayonu), İlandağ (Naxçıvan), İlanqaya (Laçın rayonu) və b. Bu toponimlərdə "ilan" sözünün konkret mə'nalarını ayırd etmək çətindir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Qars mahalında üç İlanlı kənd adı ilə mənşəcə eynidir. İlanlı kəndin əsasını qoymuş tayfa adıdır. Bu tayfa qədim türkmənşəli Alan tayfasına bağlıdır. Şimali Qafqazda yaşayan qaraçayların və balqarların özünüadlandırmaları "Alan"dır. Ehtimal ki, alanlar eranın əvvəllərində hunların, ya da balqarların tərkibində gəlmişlər. Türkmənistanda Ersari tayfasının bir qolu İlanlar adlanır (orada Yılanlı və İlan dağ adı) Azərbaycanda İlanlı (Şamaxı rayonu) kənd və İlandağ (Culfa rayonu) dağ adı ilə mənşəcə eynidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Пагирев Д.Д.* Алфавитный указатель к пятиверстной карте Кавказа. Тифлис. 1913.
2. ↑  *Будагов, Б. Ә.; Гејбуллајев, Г. Ә.* Иланлы // Ермәнистанда Азәрбајҹан мәншәли топонимләрин изаһлы лүғәти. Бакы: Оғуз ели. 1998. 452 с.
3. ↑  *Basbakanlik Arsivi. Qapu tahrir defterleri. № 808. 1728-ye tarihi. Revan ey-aleti Defteri.* .
4. ↑  *Qorqotyan Z.* Sovet ermənistanın əhalisi 1831-931-ci illərdə. Yerevan. 1931 (ermənicə).
5. ↑  *Захарий Канакерци.* Хроника. Пер. с арм. языка, М.Д.Дарбинян-Меликян. М.. 1969.
6. ↑  *S.Atanıyazov.* Göst.lüğəti.S.173.

| ⛭Rusiya İrəvan quberniyası İrəvan quberniyası |
| --- |
| Naxçıvan • İrəvan • Şərur-Dərələyəz • Eçmiədzin • Aleksandropol • Yeni Bəyazid • Sürməli |
**NGC 313** — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Parsons tərəfindən 1850-ci ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 313: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 289 |
NGC 290 |
NGC 291 |
NGC 292 |
NGC 293 |
NGC 294 |
NGC 295 |
NGC 296 |
NGC 297 |
NGC 298 |
NGC 299 |
NGC 300 |
NGC 301 |
NGC 302 |
NGC 303 |
NGC 304 |
NGC 305 |
NGC 306 |
NGC 307 |
NGC 308 |
NGC 309 |
NGC 310 |
NGC 311 |
NGC 312 |
**NGC 313** |
NGC 314 |
NGC 315 |
NGC 316 |
NGC 317 |
NGC 318 |
NGC 319 |
NGC 320 |
NGC 321 |
NGC 322 |
NGC 323 |
NGC 324 |
NGC 325 |
NGC 326 |
NGC 327 |
NGC 328 |
NGC 329 |
NGC 330 |
NGC 331 |
NGC 332 |
NGC 333 |
NGC 334 |
NGC 335 |
NGC 336 |
NGC 337 |
NGC 338



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Dnestryanı viza siyasəti** — xarici ziyarətçilərin Dnestryanıya vizaya ehtiyacı yoxdur. Xarici ziyarətçilərdən yalnız girişdə səlahiyyətli orqanlarda qeydiyyatdan keçmələri tələb olunur. Bu arada daha 3 postsovet münaqişəli vətəndaş Dnestryanıya pulsuz səyahət edə bilər. Demokratiya və Millətlərin Hüquqları Birliyinin bütün üzvlərinin vətəndaşları üçün viza tələblərinin ləğv edilməsi qərara alınıb:

|  |  |
| --- | --- |
| * Abxaziya
* Cənubi Osetiya
 |  |

Qeydiyyat proseduru
-------------------

Xarici vətəndaşlar Dnestryanı əraziyə gəldikdən sonra, dəvət, təhsil və ya iş məqsədilə qohumlarının və ya dostlarının yanında qaldıqları zaman pasport və şəxsiyyət vəsiqələri 24 saat ərzində qeydiyyat üçün Viza Departamentinə və Daxili İşlər Nazirliyinin qeydiyyat və pasport idarələrinə təqdim olunur. Xarici vətəndaşlar hotelə gəldikdən sonra otel rəhbərliyinə, Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmilərinə məlumat vermək və vaxtında qeydiyyatdan keçmək üçün məsuliyyət daşıyırlar. Ev sahibləri isə xarici vətəndaşların səfər tarixini və məqsədini üç gün əvvəldən Daxili İşlər və Dövlət Təhlükəsizliyi Nazirliyinə bildirməyə borcludurlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""ПРИКАЗ "Об утверждении Положения "О правилах пребывания на территории Приднестровской Молдавской Республики и транзитного проезда через территорию Приднестровской Молдавской Республики иностранных граждан" и образца вида на жительство для иностранных граждан в Приднестровской Молдавской Республике""". mfa-pmr.org. 28 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyul 2014.
Xəritə Filippində Sabuanca danışılan regionları göstərir. Tünd mavi ilə göstərilən regionlarda xalqın böyük hissəsi tərəfindən (>%50) danışılır. Açıq mavi ilə göstərilən regionlarda Sabuanca xalqın %25 ilə 49%-lik hissəsi tərəfindən istifadə edilir.
**Sebuan dili (Sebuano)** (Sinugboanon, Binisayang Sinugboanon, Cebuano, Sebwano), Filippinin yerli dillərindən biridir. Sebuano dili Avstroneziya dillərinə daxildir. 2007-ci il məlumatlarına görə Sabuanca danışanların sayı 21 milyondur.

Sözlər müqayisəsi
-----------------

| Azərbaycan dili | Sebuano dili | Azərbaycan dili | Sebuano dili |
| --- | --- | --- | --- |
| Kim? | Kinsa? | Həqiqətənmi? | Diay ba? |
| Sağ olun | Salamat | Bəli | Oo |
| Nə? | Unsa? | Böyük | Maayo |
|

### Cümlələr və Mənfilik

Üç formada mənfi cümlələr yaradılır: *dili*, *wala* və *ayaw*.

**Dili** gələcəyi bildirərkən istifadə olunur.

*Dili ko mo trabaho ugma.*
"Sabah işə gəlməyəcəm."

**Wala** keçmişi bildirərkən istifadə olunur.

*Wala ko mo trabaho tibuok adlaw.*
"Mən bütün günü işləmədim"

**Ayaw** əmir cümlələrini ifadə etmək üçün istifadə olunur.

*Ayaw og hilak.*
"Ağlama."

*Ayaw mo pagdagan'dagan dinhi.*
"Buraya qaçma."

*Mukaon ka?*
"Yeməyə gedəcəksənmi?"
*Dili.*
"Xeyr".

*Nikaon ka?*
"Yedinmi?"
*Wala.*
"Xeyr".

*Gakaon ka?*
"Yeyirsənmi?"
*Wala.*
"Xeyr."

*Kaonon nako ni?*
"Bunu yeyimmi?"
*Ayaw.* ya da *Dili.*
"Xeyr."

Həmçinin bax
------------

* Sebuanca Vikipediya

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-05.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dil ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Uippl xəstəliyi** (*ing.* Whipple´ s dis.), **interstisial lipodistrofiya** – ancaq kişilərdə təsadüf edən neytral yağların sorulma və sintezinin pozulması, ishal, qarında ağrı, limfadenopatiya, qızdırma, poliserozit, dərinin piqmentasiyası, revmatoloji simptomlarla gedir. Törədici tropheryma Whipplii hesab edilir.

İlk dəfə 1907-ci ildə amerikan patoloqu George Hoit Whipple tərəfindən təsvir edilmişdir. Diareya, stetoreya, kəskin arıqlama və anemiya ilə təzahür edən naməlum xəstəlik hadisəsinin Wipple tərəfindən seksion təhlili zamanı mezenterial limfa düyünlərinin qabarıq böyüməsi və poliserozit aşkar edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Disease Ontology (ing.). 2016.
2. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29. 2018-06-29 2018.
3. ↑  F. Y. Talıbov, N. T. Zamanov, G. R. Ələkbərova, N. R. Abdullayeva. Revmatologiya (Terminlər, anlayışlar). Bakı, "Elm və təhsil", 2022.
4. ↑  *Bayramov N.Y. Rüstəm Ə.M. Zeynalov B.M.* Nazik bağırsağın cərrahi xəstəlikləri (PDF). Bakı: Təbib. 2016. 171. ISBN 978-9952-536-20-1.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Universalis |
**Mozambik ədəbiyyatı** (*ing.* Mozambican literature) —

Mozambik xalqlarının folkloru zəngindir. XIX əsrin sonu XX əsrdə müstəmləkəçiliyə qarşı mübarizədə jurnalistika inkişaf etdi. Juan və Joze Albazini qardaşları, E.Diaş Mozabik ədəbiyyatının baniləridir.

Bədii ədəbiyyat XX əsrin əvvəlində yaranmışdır. İlk vaxtlaq Portuqal ədəbi nümunələri təqlid olunurdu. İkinci dünya müharibəsindən sonra ədəbiyyatda realist meyllər gücləndi (J.Kraverinya, Noemiya di Soza). M. duş Santuşun şeirlərində, J.Diaş, L.Bernardu Onvananın hekayələrində inqilab və milli azadlıq uğrunda mübarizə ideyaları tərənnüm edilir.

Müasir Mozambik ədəbiyyatında poeziya əsas yer tutur (Mogimo, R.Noqar, S.Vieyra, M.Kraverinya və başqaları).

1982-ci ildə Mozambik Yazıçılar İttifaqı yaradılmışdır.

Mozambik şairlərinin bəzi şeirləri Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur.

Ədəbiyyat
---------

* Мозамбик әдәбијјаты // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 23.

| ⛭Mozambik mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Mozambik"**
 | Mozambik |
**"Binqo Bonqo"** (*it.* Bingo Bongo) — rejissor Paskuale Festa Kampanilenin filmi.

Məzmun
------

Tədqiqatçılar vəhşi Afrika cəngəlliklərindən meymun tərbiyəli və istənilən başqa heyvanla danışan insan tapırlar. Onu Binqo Bonqo adlandırıb İtaliyaya gətirirlər. Burada onun təlimi ilə gənc bioloq Laura məşğul olur. Laura Binqo Bonqonun etibar elədiyi yeganə insandır. Qızı bu işdən kənarlaşdırandan sonra Binqo qaçır və dərk edə bilmədiyi şəhərdə ardıcıl bir neçə komik hadisələrlə qarşı-qarşıya qalır.

Binqo Lauranı sevir və ümid edir ki, sevgisi qarşılıqlıdır. Lakin qız onu yaşı çox olan uşaq hesab edir. Binqo Bonqo və onun dostu – şimpanze bu şəhərdən Afrikaya qaçmağa cəhd edirlər. Onlar hava şarında, sonra da vannada yola çıxsalar da, bu səfərdən heç nə çıxmır.

Onda Binqo Bonqo elmi mərkəzə böyük bir heyvan dəstəsilə gəlir və insanlarla heyvanlar arasında anlaşmaq üçün öz xidmətini təklif edir. Heyvanlar Bonqo vasitəsilə insanlara qazıntıda kömək edir, zəlzələni əvvəlcədən xəbər verir.

Binqo Lauranın hörmətini qazanaraq onunla evlənir. Onlar təbiətlə harmoniya şəraitində yaşayırlar. Filmin sonunda Binqonun sayəsində hətta Kinq-Konq da sakitləşdirilir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifləri :** Franko Ferrini, Franko Marotta, Enriko Oldoini
**Rejissor :** Paskuale Festa Kampanile
**Operator :** Alfio Kontini
**Bəstəkar :** Pinuçço Pyerassoli
**Prodüserlər :** Mario Çekki Qori, Vittorio Çekki Qori
### Rollarda

Adriano Çelentano – Binqo Bonqo
Karol Buke – Laura
Feliçe Andreazi
Enso Robutti
Valter D'Amore
Roberto Marelli
Alfio Patane
Elizabet Kobben
Maurisio Tabani
Mario Barilla
Qvido Spadea
Andrea Montuşi
Sol Borceze
Raffaele Di Sipio

İstinadlar
----------

1. ↑  "The New York Times". 2015-11-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-19.

Həmçinin bax
------------

İtaliya filmlərinin siyahısı  

Almaniya Federativ Respublikası filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

Filmi izlə (azərbaycan dilində)
**NGC 3133**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. **Sb** tipli  qalaktikadır. Amerika astronomu Francis Leavenworth tərəfindən 1885-6-cu ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3133: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3109 |
NGC 3110 |
NGC 3111 |
NGC 3112 |
NGC 3113 |
NGC 3114 |
NGC 3115 |
NGC 3116 |
NGC 3117 |
NGC 3118 |
NGC 3119 |
NGC 3120 |
NGC 3121 |
NGC 3122 |
NGC 3123 |
NGC 3124 |
NGC 3125 |
NGC 3126 |
NGC 3127 |
NGC 3128 |
NGC 3129 |
NGC 3130 |
NGC 3131 |
NGC 3132 |
**NGC 3133** |
NGC 3134 |
NGC 3135 |
NGC 3136 |
NGC 3137 |
NGC 3138 |
NGC 3139 |
NGC 3140 |
NGC 3141 |
NGC 3142 |
NGC 3143 |
NGC 3144 |
NGC 3145 |
NGC 3146 |
NGC 3147 |
NGC 3148 |
NGC 3149 |
NGC 3150 |
NGC 3151 |
NGC 3152 |
NGC 3153 |
NGC 3154 |
NGC 3155 |
NGC 3156 |
NGC 3157 |
NGC 3158



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İmamqulu mirzə Qovanlı-Qacar**- İran şahzadəsi, Məhəmmədəli mirzə Qovanlı-Qacarın oğlu

Həyatı
------

İmamqulu mirzə Məhəmmədəli mirzə oğlu 1814-cü ildə Tehran şəhərində dünyaya gəlmişdir. Mükəmməl saray təhsili almışdı. İmadəddövlə ləqəbini daşıyırdı. Kirmanşahın valisi olmuşdu. O, mütərəqqi ideyaları ilə seçilirdi. Təyinatı üzrə hara gedirdisə abadlığa, quruculuğa çalışırdı. Rüşvətxor vəzirlər ondan xoşlanmırdılar. Çalışıb gözdən salmaq istəyirdilər.

İmamqulu mirzə 1875-ci ildə vəfat edib. Kərbəladakı İmam Hüseyn türbəsi ilə dəfn olunur.

Ailəsi
------

İmamqulu mirzənin Əliqulu mirzə, Məhəmmədhüseyn mirzə, Ağacan Mürtəzaqulu mirzə, Cəlaləddin mirzə, Əmir Məcdəddin mirzə, Sultan İbrahim mirzə, Sultan İsmayıl mirzə, Məlik Qasım mirzə, Məlik Irəc mirzə, Ishaq mirzə adlı oğulları, Sərvərüssəltənə хanım, İzzətülmələk хanım Əşrəfüssəltənə adlı qızları vardı.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh.**

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar

Xarici keçidlər
---------------



1. ↑  *Keşavarz, Ardaşir.* زندگی و زمانه شاهزاده محمد علی میرزای دولتشاه [*Şahzadə Məhəmməd Əli Mirzə Dövlətşahın həyatı və dövrü*] (fars). Tehran: Ardaşir Keşavarz. 2016. səh. 433 və 2 nömrəli qeyd. ISBN 9786000446567..
**İlham İsmayıl oğlu Nəcəfov** — azərbaycanlı musiqiçi. Professor, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru.

Həyatı
------

İ.Nəcəfov Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət və M.Əşrəfi adına Daşkənd Dövlət Konservatoriyalarını klarnet və ney ixtisasları üzrə bitirməklə, Azərbaycanın ilk ali təhsilli milli nəfəs aləti ifaçısıdır. Milli musiqi tarixində ney ifaçısı kimi bir çox ilklərə imza atmış, xarici səfərlərində Azərbaycan mədəniyyətini təbliğ etmişdir.

Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrinin müşayiətilə 3 dəfə (24.04.2014; 26.01.2016; 21.11.2017-ci il) solo konsert proqramları ilə çıxışları olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında "Koroğlu", "Qız Qalası", "Vaqif", "Gəlin Qayası" və "İntizar" operalаrının tamaşası üçün simfonik orkestr ilə solo zurna, balaban, tütək alətləri ifa etməklə mövzunun illüstrasiyalarına nail olmuşdur.

Milli musiqi tariximizdə ney aləti ifaçısı kimi ilk dəfə olaraq, Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətinin fonotekasında "Qızıl fond" üçün lentə alınan 40-dan çox muğam, mahnı və rəqsləri saxlanılır. A.Məlikov, S.Ələsgərov, A.Əlizadə, Emin Sabitoğlu, Rauf Babayev, Ramiz Mirişli, S.Kərimi, Firəngiz Əlizadə, C.Quliyev, C.Əmirov, E.Mansurov və başqa Azərbaycan bəstəkarlarının filmlərinə yazılmış musiqilər məxsusi olaraq оnun ifa etdiyi ney aləti üçün nəzərdə tutulmuşdur.[*mənbə göstərin*] A.Əlizadənin "5-ci Simfoniya"sının səsləndirilməsi üçün nəzərdə tutulan balaban, ney, zurna ifaçısı kimi və eləcə də, F.Əlizadənin məşhur violençel ifaçısı Yo-Yo Ma üçün bəstələdiyi "Dərviş" əsərinin tütək, ney ifaçısı olaraq "İpək yolu" transkontinental layihəsi üzrə Amerikanın, Avropanın, həmçinin dünyanın bütün qitələrinin ən nüfuzlu konsert salonlarında Azərbaycan mədəniyyətini uğurla tərənnüm etmişdir. "YUNESKO" xətti ilə keçirilən dövlət əhəmiyyətli bir çox silsilə tədbirlərdə (2005-ci ildə "YUNESKO"nun 60 illik yubileyi, 2009-cu ildə Xаlq rəssamı, Dövlət mükafatı laureatı S.Bəhlulzadənin 100 illik yubileyi, 2017-ci ildə İ.Nəsiminin edam edilməsinin 600 illiyi), 2018-ci ildə "Muğam aləmi" V Beynəlxalq Muğam Festivalı çərçivəsi üzrə və VI Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu çərçivəsində və 2019-cu ildə İ.Nəsiminin anadan olmasının 650 illiyi ilə bağlı Şəki şəhərində "İpək Yolu" X Beynəlxalq Musiqi Festivalı konsert proqramlarında "Nəsimiyə ithaf" musiqili tamaşanın iştirakçısı olmuşdur. Heydər Əliyev Fondunun layihəsi üzrə "Azərbaycan Muğаmı" ("Humayun", "Bayatı Şiraz", "Bayatı kürd"-2009) və "Balaban" adlı kоmpakt disk toplularında və "Аvroviziyа mahnı müsabiqəsilə bağlı "Bizimkilər" layihəsində tələbələr ilə birgə ("Yeni Nəfəs" qrupu) fəal iştirak etmişdir. 2009-cu ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb.

İstinadlar
----------
**Aslan Quliyev** (26 sentyabr 1957, Bilnə, Yardımlı rayonu) — azərbaycanlı yazıçı, 1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Aslan Quliyev 1957-ci il sentyabrın 26-da Yardımlı rayonunun Bilnə kəndində anadan olub. Burada qonşu Vərgədüz kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ordu sıralarında hərbi xidməti borcunu yerinə yetirmişdir (1975-1977). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Riyaziyyat fakültəsində təhsilini qiyabi davam etdirmişdir (1978-1983). Bilnə kənd səkkizillik məktəbində müəllim (1980-1984), 183 saylı Yardımlı peşə məktəbində riyaziyyat müəllimi (1984), orada rayon şahmat məktəbinin direktoru (1984-1989), Yardımlı Müəllimlər Evinin direktoru (1989-1991), Yardımlı rayon xalq təhsili şöbəsində inspektor (1991-1992), orada gənc texniklər stansiyasının direktoru (1992-1996) işləmişdir. Hazırda fərdi yaradıcılıqla məşğuldur. Ədəbi yaradıcılığa 80-ci illərdən başlamışdır. Dövri mətbuatda kiçik hekayələrlə çıxış edir. "Bahar küləkləri" (1987), "Serjant mülki geyimdə" (1996), "Yolun sonu", "Yazıçının savaşı", "Sonuncu", "Ağrı", "İsti və soyuq torpaqlarda" adlı nəsr kitablarının müəllifdir. Ümumilikdə Bakıda 15, Türkiyədə 5 nəsr kitabı çap olunub. Nəsr əsərləri, publisistik yazıları qəzet və jurnallarda, almanaxlarda çap olunub, virtual aləmdə yayımlanır, rus və türk dillərinə tərcümə olunub.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ilk qurucularından və VHP Ali Məclisinin (Ali Şurasının) ilk üzvlərindən biri olub.

Rus, türk, ingilis, ərəb, ispan, Amerika, Polşa yazıçılarının 30 qədər kitabını ana dilinə çevirib.

**Ədəbiyyat**

Tehran Əlişanoğlu, "Ağri" romanı haqda", Biziməsr, qəz.  17 iyul, 2002.

Vaqif Yusifli, Keçmiş döyüşçü nə istəyirdi, "Azərbaycan "jur. say 9, 2012.

Rəhim Əliyev, Əşirət xəstəliyi, "Taleyin sözü" kitabında, "BMV", 2008, s.68-78. 

**Türkiyədə çıxan kitabları:**

"Köpek balıkları"  Asmaaltı yayın evi, 2019

"Ayı ve Kazyol"   Anatolia yayınları,  2019

"Karı ve koca oyunu"   Asmaaltı yayın evi  2020

"Yağmuru sevmiyordu"   Anatolia yayınları 2021

"Koyun virusu"    Asmaltı yayın evi,    2021 

**Tərcümələri**

Con Qalsuorsi, "Seçilmiş əsərləri", Şərq-Qərb, 2010, 720 səh.

Stanislav Lem, "Seçilmiş əsərləri", Şərq -Qərb 2011, 568 səh.

Milan Kundera, "Varlığın dözülməz yüngüllüyü", Qanun, 2021, 344 səh. 

Yo Nesbo,   "Yanğı"   Qanun 2021, 608 səh,  "Bıçaq"   Qanun 2022, 608 səh.

Nermin Yıldırım, "Unutma məni apartmanı", Qanun, 2016, 408 səh.

Çarlz Dikkens,  "Böyük ümidlər", Qanun, 2019, 544 səh.

Yoze Saramaqo, "Görmə", Qanun 2020, 432 səh. Və s.
**Təkəçi mərasimi** - Novruzda keçirilən mərasim tamaşalarından biri. Daha çox Cənubi Azərbaycan ərazisində yayılmışdır. Novruza on gün qalmışdan ağacdan təkə müqəvvası düzəldib, onu par-parça ilə bəzəyərək boynundan da zınqırov asardılar. Yeniyetmə uşaqlar həmin təkə müqəvvasını başları üstündə oynada-oynada dəstə ilə Təbrizin baş meydanına gələrdilər. Burada bir xeyli çal-çağır eləyib şəhərin məhəllələrinə baş vurardılar. Hər qapıda dayanıb əllərindəki təkə müqəvvasını oynada-oynada mahnı oxuyar, təkəyə pay istəyərdilər. Kimin nəyə imkanı çatırdısa noğul- nabatdan tutmuş boyanmış yumurtaya qədər ən müxtəlif bayram nemətlərindən təkəçiyə pay verərdilər. Təkəçilərin oxuduqları sözlərdən:

Təkəm getdi Meşkinə,

Gəlmədi on beş günə,

Təkəmi bəzədilər,

Qoydular xan köşkünə.

Təkəmin bəndi var,

Yetmiş yeddi kəndi var,

Hansı qapıdan girsə,

Noğulu var, qəndi var.

Təkəm gəlir sanıynan,

Dırnaqları qanıynan,

Təkəmə müjdə verin,

Bayramlaşsın hamıynan.

Buğdalar uzun olsun,

Saçağı düzüm olsun,

Təkəmə pay gətirin,

Sayası sizin olsun.

Təkəm-təkəm ağ bala,

Qollarını qatmala,

Bu gün-sabah yaz gələr,

Oyna-oyna çıx yola.

Təkəm nə naz eyləyir,

Yolları toz eyləyir,

Təkəmə pay verənin,

Birini yüz eyləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Novruz bayramı ensiklopediyası (Azərbaycan). Bakı: Şərq-Qərb. 2008. 183. ISBN 978-9952-34-117-1.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Zaur Əliyev.

**Zaur Əliyev** — ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Birinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Zaur Əliyev 1972-ci il dekabr ayının 15-də Sabirabad rayonunun Quruzma kəndində anadan olmuşdur. 1979-cu il sentyabrın 1-də Sabirabad rayonu Quruzma kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub. 1989-cu ildə Quruzma kənd orta məktəbinin 10-cu sinfin bitirmişdir. Həmin il "Bakı Balıq Sənaye texnikumu"na daxil olub. 1990-cı ildə SSRİ silahlı qüvvələrinə hərbi xidmətə çağrılıb. 1992-ci ildə hərbi xidmətdən qayıdaraq təhsilini davam etdirib.

Hərbi Xidməti
-------------

Ərizə ilə 1992-ci il dekabrın 17-də Bakı şəhəri Nərimanov rayon Hərbi Komissarlığından Milli Ordu sıralarına getmişdir.

Laçın rayonunun Güləbird kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.1993-cu ilin mayından Zəngilan və Qubadlı bölgələrində döyüşmüşdür. Laçının Qızartı dağı uğrunda gedən döyüş zamanı 1993-cü il avqustun 19-da qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. 1993-cu ilin avqustunda Sabirabad rayonunun Quruzma kənd qəbristanlığında dəfn olunmuşdur.

İrsi
----

* Qəbirüstü abidəsi Quruzma kənd İcra Nümayəndəliyi tərəfindən qara mərmərə köçürülmüşdür.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------
**Sibos** (*ing.* Sibos – **S**wift **I**nternational **B**anking **O**perations **S**eminar) və ya **SIBOS** — Ümumdünya Banklararası Maliyyə Telekommunikasiya Cəmiyyətinin (SWIFT) hər il təşkil etdiyi beynəlxalq sərgi-konfrans.

Bu ənənəvi tədbirin keçirilməsinə 1978-ci ildən başlanılmışdır. İlk konfrans Brüsseldə keçirilmişdir. Hər il keçirilən bu sərgi-konfransa dünyanın iri bank və maliyyə qurumlarının nümayəndələri qatılırlar. Müxtəlif ölkələrdən minlərlə nümayəndəni bir araya gətirən SIBOS sərgi-konfransı ümumdünya bank-maliyyə sektorunun əhəmiyyətli nailiyyətlərindən sayılır. Sibos dünyanın maliyyə sektorundakı innovativ trendlərin izlənməsi, yeni bankçılıq təcrübə və texnologiyaları ilə tanışlıq, ən əsası isə işgüzar əlaqələrin qurulması baxımından çox mühüm platforma hesab edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Beynəlxalq Bank "SIBOS – 2018" beynəlxalq sərgisində iştirak edir Arxivləşdirilib 2021-01-20 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 22.10.2018 (az.)
2. ↑  About Sibos Arxivləşdirilib 2012-08-29 at the Wayback Machine Swift. Retrieved February 26, 2011

Xarici keçidlər
---------------

* sibos.com — Sibos rəsmi saytı
**Əhməd Məhəmməd oğlu İsmayılov** (1980, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktoru.

Həyatı
------

1980-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1987–1997-ci illərdə Bakı şəhəri 54 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır.

2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin "Hüquqşünaslıq" ixtisası üzrə bakalavr, 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi" ixtisası üzrə magistr dərəcəsi almışdır.

2022-ci ildə Dyuk Universitetinin Fuqua Biznes Məktəbinin Adaptiv Strateji İdarəetmə Proqramını bitirmişdir.

Ailəlidir, 1 övladı var.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 2002-ci ildə Bakı Neft Energetika Kollecində müəllim olaraq başlamışdır.

2004–2005-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsman) Aparatının Vətəndaş və siyasi hüquqların müdafiəsi sektorunda böyük məsləhətçi işləmişdir.

2005–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat Nazirliyinin Hüquq şöbəsinin baş məsləhətçisi vəzifəsində çalışmışdır.

2008–2011-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dəniz Administrasiyasının Hüquq, kadr və beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri, 2011–2018-ci illərdə isə Aparat rəhbəri vəzifəsində işləmişdir.

2018–2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Dövlət Dəniz Agentliyinin direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır.

2009–2015-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyasının "Dənizçilər" ilk ərazi təşkilatının sədri olmuşdur.

2019-cu ildən Heydər Əliyev Fondunun "Regional İnkişaf" İctimai Birliyinin ekspertidir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 4 aprel tarixli 1969 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun İcraçı direktoru vəzifəsinə təyin edilmiş, 12 yanvar 2021-ci il tarixədək bu vəzifədə çalışmışdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 12 yanvar tarixli 2416 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktoru təyin edilmişdir.

Mükafatları
-----------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 iyun 2014-cü il tarixli 580 nömrəli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı, 23 iyun 2017-ci il tarixli 3028 nömrəli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı, 20 oktyabr 2018-ci il tarixli 587 nömrəli Sərəncamı ilə "Gəmiçilik sahəsində xidmətlərə görə" medalı və 2 fevral 2024-cü il tarixli 4289 nömrəli Sərəncamı ilə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923-2023)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə.M.İsmayılovun Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun İcraçı direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
2. ↑  "Ə.M.İsmayılovun Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin İcraçı direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-13.
**Qumkapı nümayişləri** 27 iyul 1890-cı il tarixində Osmanlı İmperiyasının paytaxtı İstanbul şəhərinin Qumqapı rayonunda baş verən siyasi aksiya olmuşdur. Nümayişlərə görə təhlükəsizlik qüvvələri ilə nümayişçilər arasında başlayan qarşıdurmada çox sayda nümayişçi və zabit həyatını itirmiş, bir çoxu da yaralanmışdır.

Hadisələrdən əvvəl
------------------

XIX əsrin son rübündə inqilabçı erməni qrupları ermənilərə yeni haqq və azadlıqların verilməsi üçün təzyiqlər göstərir, Avropanın erməni məsələsinə daha artıq diqqət ayırması üçün fəaliyyətlər həyata keçirirdilər. Xüsusilə də Sosial Demokrat Hnçak Partiyası kütləvi nümayişlər təşkil etmək taktikası ilə bu prosesi sürətləndirməyi qarşısına əsas məqsəd olaraq qoymuşdu. 1890-cı ilin iyun ayında Ərzurumda baş vermiş olan erməni üsyanının arxasında da Hnçak partizanlarının durduğu güman edilirdi.

27 iyul 1890-cı il
------------------

27 iyul 1890-cı ildə Harutün Cangülyan, Mihran Damadyan və Hamparsum Murat Boyacıyan Əfəndi nümayiş zamanı İstanbul Erməni Patriarxlığını və Osmanlı hakimiyyəti altında olan Erməni Milli Məclisini erməni probleminə etinasızlıqlarına görə tənqid edən manifest oxumuşdurlar. Nümayişin təşkilatçıları sırasında 1915-ci ildə Harutun Canqulyan və Hamparsum Boyacıyan kimi öldürüləcək Aram Açıqbaşyan da var idi.

Patriarx Ulduz sarayına təşkil ediləcək olan yürüşə qatılmağa məcbur edilmişdir. Nümayişin və saraya yürüş edilməsinin əsas məqsədi sultanı ermənilərin sıx məskunlaşdığı vilayətlərdə lazımi islahatları aparmağa və Berlin müqaviləsinin ermənilərin kürd və çərkəz qruplarının mümkün hücumlarına qarşı müdafiə olunmasına qarantiya verən 61-ci maddəsini dərhal həyata keçirməyə çağırmaq idi. İştirakçılar Qumqapıdakı Patriarxlığın qarşısına yığışmağa başladığı zaman zabitlər izdihamı mühasirəyə alırlar. Bu zaman baş vermiş olan qarşıdurma zamanı çoxlu zabit və nümayişçi həyatını itirmişdir.

Nəticələri
----------

Bu hadisədən sonra həm patriarx, həm də sultan hərəkətə keçmişdir. Baş vermiş bu hadisədən sonra erməni inqilabi dəstələri konkret müvəffəqiyyət əldə etməsələr də, Hnçakpərəst erməni mətbuatı nümayişdə göstərilən müqaviməti və şücaəti tərifləyən xəbərlər dərc etmişdirlər. Buna oxşar olan, lakin daha az səs-küy yaratmış nümayişlər 1890-cı illər boyu ölkənin müxtəlif yerlərində keçirilməyə davam etdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş kopya". 3 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 aprel 2020.
2. ↑  Hovhanissian, Richard G. (1997) *The Armenian People from Ancient to Modern Times.* New York. St. Martin's Press, 218-9
***Ağ kətanın sehri... Kamil Nəcəfzadə***  qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Elvin Vəlimətov tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film kino rəssamı, Azərbaycanın xalq rəssamı, Dövlət Mükafatı laureatı Kamil Nəcəfzadənin 85 illik yubileyinə həsr olunur.

Məzmun
------

Film kino rəssamı, Azərbaycanın xalq rəssamı, Dövlət Mükafatı laureatı Kamil Nəcəfzadənin 85 illik yubileyinə həsr olunur.

Kamil Nəcəfzadə 1948-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda davam etdirir. 1955-ci ildən təhsilini bitirərək Bakıya qayıdır və "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu rəssam kimi fəaliyyətə başlayır. Kamil Nəcəfzadə kinofilmlərə verdiyi tərtibatlarla yanaşı, rəngkarlıq, qrafika və eləcə də teatr sənətində də öz sözünü demişdir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Sevda Ağazadə  

Rejissor: Elvin Vəlimətov  

Operator: Zaur Haşımov

Rollarda
--------

Zülfəli Adıgözəlov  

Yaşar Hüseynli  

Kazım Bağırov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kamil Nəcəfzadə". 2022-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2014-cü ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
***37-ci ilin "Koroğlu"su*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Mirsadıq Ağazadə tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmişdir. Film "Carçı film" (İctimai televiziya)də istehsal edilmişdir. Film dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun məşhur "Koroğlu" operasının yazılma tarixindən bəhs edir.

Məzmun
------

Film dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun məşhur "Koroğlu" operasının yazılma tarixindən bəhs edir.

Koroğlu» — beş pərdəlik operadır. Bu opera Hacıbəyovun yaradıcılığının zirvəsini təşkil edir. Azərbacan opera sənətinin incilərindən sayılan bu operada Üzeyir bəy ilk dəfə olaraq klassik opera formasına riayət edərək bitkin ariyalar, kütləvi xor səhnələri, müxtəlif ansambllar, balet nömrələri, reçitativlər yaratmışdır. «Koroğlu» operası ilk dəfə 1937-ci il aprelin 30-da Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulub.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Müsəllim Həsənov  

Rejissor: Mirsadıq Ağazadə  

Operator: Manaf Quliyev

İstinadlar
----------

1. ↑  De Qoll və Üzeyir bəylə bağlı uydurma
2. ↑  "Koroğlu (opera)". 2022-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-07.
***36 kadr***  qısametrajlı bədii televiziya filmi rejissor Rövşən İsgəndərov tərəfindən 1996-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Sabah" yaradıcılıq birliyində istehsal edilmişdir. Filmdə rolları Səbinə Minasazova, Kamran Şahmərdanov və Kamran Əhmədov ifa edirlər. Film həssas qəlbə malik olan, peşəsinin vurğunu fotoqrafın son gününü əks etdirir.

Məzmun
------

Film həssas qəlbə malik olan, peşəsinin vurğunu fotoqrafın (Kamran Şahmərdanov) son gününü əks etdirir. Fotoqraf aşiq cütlüyün (Səbinə Minasazova-Kamran Əhmədov) fotolarını çəkir. Çəkdiyi kadrlar bəlkə də onun şah əsərləri olacaqdı. Cütlük yaxşı şəkillərin alınması üçün əllərindən gələni edirlər. Bir çox çəkilişlərdən sonra qəflətən fotoqraf fotoaparatına lent qoymadığını görür və çox pərt olur. Bunu görən cütlük həvəsdən düşərək ondan uzaqlaşırlar. Bu hadisə fotoqrafa çox sarsıdıcı zərbə vurur, səhvini özünə heç cür bağışlaya bilmir və sarsıntıdan xəstəliyə tutulur. Nəticədə mənəviyyatı alt-üst olan fotoqraf tənha studiyasında ömrünü tapşırır...

Film haqqında
-------------

* Film rejissorun diplom işidir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Rövşən İsgəndərov  

Rejissor: Rövşən İsgəndərov  

Operator: İzzət Əzizov  

Prodüser: Şamil Nəcəfzadə  

Rəssam: Rəfael Əlizadə

Rollarda
--------

Səbinə Minasazova — qız  

Kamran Şahmərdanov — fotoqraf  

Kamran Əhmədov — oğlan
***31 mart soyqırımı*** filmi rejissor Xürrəm Sultan tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. Film İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan tarixində ən qanlı hadisələrdən biri olan 1918-ci ilin martında erməni silahlı dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı törətdiyi qətliamı tarixi faktlarla araşdırır.

Məzmun
------

1918-ci ilin 30 mart və 3 aprel tarixləri arasında Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, eləcə də Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ Naxçıvan və digər ərazilərdə Bakı Soveti və Daşnakstyundan olan erməni silahlı dəstələri azərbaycanlılara qarşı qırğın törətdilər. Rəsmi mənbələrə əsasən soyqırım nəticəsində 12 minə yaxın azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, on minlərlə insan itkin düşmüşdür.

Film Azərbaycan tarixində ən qanlı hadisələrdən biri olan bu insan qətliamını tarixi faktlarla araşdırır.

Azərbaycanda martın 31-i azərbaycanlıların Soyqırımı Günü qeyd edilir. Azərbaycanlıların soyqırımı 200 il ermənilərin əli ilə müxtəlif xalqlar tərəfindən azərbaycanlılara qarşı bir qəddar siyasətdir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Gülnar Məmmədli  

Rejissor: Xürrəm Sultan  

Operator: Emin Rəhimov, Fərmayıl İsmayılov, Manaf Quliyev  

Prodüser: Əliağa Əliyev

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mart soyqırımı". 2022-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-06.
2. ↑  "Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü". 2022-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-06.

Mənbə
-----

31 Mart Soyqırımı
**Mokraya Qryaznuxa çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Mokraya Qryaznuxa çayı Kuqa Eya çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Yey çayının bir qolunu təşkil edir. Mokraya Qryaznuxa çayının uzunluğu 22 kilometr təşkil edir. Çay üzərində kiçik dəryaçalar vardır. Onlar çayın qarşısına atılan kiçik bəndlərlə hazırlanmışdır.

Çay sistemi: **Mokraya Qryaznuxa** → Kuqa Eya → Eya.

Axını
-----

Çay öz başlanğıcını Don-Eqoqlık düzənliyindən götürür. Mənbə Rostov vilayətinim Selinski rayonunun sərhəddinə yaxın, Eqorlıq rayonu əraxisindən, Voynov xutorunun şimalından götürür. Ümumi istiqamət olaraq qərb-cənub-qərb istiqamətindədir. Mokraya Qryaznuxa çayı Kuqo-Eya çayına tökülür. Onun sağ qolunu təşkil edir. Ərazi Rostov vilayətinin Eqorlık rayonu, Kuqevski kutoru ərazisində, Lisiçkina xutorunun qarşısında yerləşir.

Mokraya Qryaznuxa çayı Rostov vilayətinim Selinski və Eqorlıq rayonlarınln ərazisindən axır.

Mokraya Qryaznuxa çayı — Kuqo-Eya
---------------------------------

Mokraya Qryaznuxa Kuqa-Eyaya tökülməzdən öncə yatağı genişlənir. Bu səbıbdən onu Kuqo-Eyanın əsas qolu hesab etmək mümkündür. Məhz Google xəritələrində bu çay Kuqo-Eyanın əsas qolu olaraq göstərilir.

Yaşayış məntəqələri
-------------------

Çay boyunca aşağıdakı yaşayış məntəqələri yerlşir:

* Voynov xutoru
* Moskovski xutoru.
* Zaya xutoru.
* Kuqeyski xutoru.

Çayın sahili boyu ərazilərdən başqa həmdı onun hövzəsinə daxil ilan ərazidə Pilyanki kəndi yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ölçmələr Google map xəritərinə əsasən aparılmışdır
2. ↑  "Атлас автодорог Ростовская область" / Москва, АСТ • Астрель, 2005 год. ISBN 5-287-00206-8. (Примерный замер по карте)
3. ↑  "География Ростовской области" — учебное пособие для учащихся 7–8-х классов восьмилетней и средней школы / Б. А. Нагорный, Ростов-на-Дону, Ростовское книжное издательство, 1985 год
**Amanda Mişel Todd** (*ing.* Amanda Michelle Todd; 27 noyabr 1996, Port Kuitlam[d], Britaniya Kolumbiyası – 10 oktyabr 2012, Port Kuitlam[d], Britaniya Kolumbiyası) — YouTubea yerləşdirdiyi videoçarxdan sonra intihar edən, Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyalətində yaşamış 15 yaşlı orta məktəb şagirdi. İntihar etmədən əvvəl YouTubeda yayınladığı videoda o intihar səbəbindən, Facebookda yaşadığı istismardan, çılpaq şəkillərinin İnternetdə paylaşılmasından, özü-özünə xətər yetirməsindən və ona yaxın bir insan tərəfindən hücuma məruz qalmasından bəhs edir.

Videoçarx müddətində danışmayan və yalnız əlindəki kağızlara yazdığı mətnləri göstərən Todd, necə şantaj edildiyini, ona necə fiziki və mənəvi hücumların olduğunu izləyənlərə çatdırır. 10 oktyabr axşam vaxtı Kanada polisi Amandanın Port Kuitlamdakı evindən ani ölüm xəbərini almış, istintaq başlatmış, sosial media da mövzunu araşdırmaya başlamışdır.

Amanda Toddun intiharı Kanadada və bir çox digər ölkələrdə sosial media vasitəsilə insanlara qarşı edilən zorakılıq mövzusunda müzakirələrə səbəb olmuşdur.

Todd Kuitlamdakı CABE orta məktəbinin 10-cu sinif şagirdi idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  IMDb (ing.). 1990.
2. 1 2  RCMP announces investigation into death of Amanda Todd.
**İriçiçək zanbaqca** (*lat.* Fritillaria grandiflora) — bitkilər aləminin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin zanbaqkimilər fəsiləsinin zanbaqca cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" kateqoriyasına aiddir – CR B1ab(v). Azərbaycanın endemik növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaq çox böyük deyil, basılmış şarvaridir. Gövdə hündür, 35–50 sm, çılpaqdır. Yarpaqlar növbəli, 5–7 ədəd, neştərşəkilli, aşağı yarpaqlar 1,5 sm-ə qədər enində, yuxarıdakılar ensiz, 0,5 mm-ə qədər olur. Çiçəklər çox iri, təkdir. Çiçəkyanlığı 5 sm-ə qədər uzunluğundadır. Erkəkcik çiçəkyanlığından nəzərəçarpacaq dərəcədə qısadır. Sütuncuq ortadan 3 ağızcığa bölünmüşdür.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrü may ayına təsadüf edir. Soğanaqla və toxum vasitəsilə çoxalır. Meşələrdə, qayalıq yerlərdə yayılmışdır. Kseromezofitdir. Geofit bəzək bitkisidir.

Yayılması
---------

Diabar.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Az rast gəlinir. Məhdudlaşdırıcı amillərin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Əhali tərəfindən yığılması və zoogen amillər.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yeni bitmə yerlərinin axtarılması, yasaqlıqların salınması vacibdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15296141
* Wikispecies: Fritillaria grandiflora
* EoL: 1290633
* FNA: 242442563
* GBIF: 5300648
* iNaturalist: 436399
* IPNI: 535152-1
* IUCN: 200174
* Plant List: kew-306647
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:535152-1
* Tropicos: 18405065
* WCSP: 306647
* WFO: wfo-0000767827

 |
**Əliyev Rəhim Nadir oğlu** — tənqidçi,[*mənbə göstərin*] nasir,[*mənbə göstərin*] 1983-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru (1996).

Həyatı
------

Rəhim Əliyev 1950-ci il noyabrın 6-da Bakı şəhərinin yaxınlığındakı Ramana qəsəbəsində anadan olmuşdur. Burada 198 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1968–1973). 1973–1975-ci illərdə Sovet ordusunda zabit rütbəsində moto-piyada hissəsində hərbi qulluqda olmuşdur.

Y. Qarayevin "Səhnəmiz və müasirlərimiz" adlı kitabına yazdığı ilk mətbu rəyi 1973-cü ildə "Azərbaycan gəncləri" qəzetində dərc edilmişdir. Bundan sonra dövri mətbuatda ədəbi-tənqidi məqalələri vaxtaşırı çıxır. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda laborant (1975–1976), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi (1976–1978), tənqid və ədəbiyyatşünaslıq şöbəsinin müdiri (1978–1985), Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu Cənubi Azərbaycan şöbəsinin böyük elmi işçisi olmuşdur (1988–1991). 2020-ci ildən həmin şöbənin müdiridir.

Azərbaycan Respublikası Prezident Aparatında məsləhətçi, Teleradio şirkətində sədr müavini işləmişdir (1990–1991), C. Cabbarlı fondunun sədri seçilmişdir (1994-cü ildən). "1970-ci illər lirikasının inkişaf meylləri" mövzusunda namizədlik (1983), "C. Cabbarlının yaradıcılıq təkamülü: metod, üslub, janr" mövzusunda doktorluq (1996) dissertasiyası müdafiə etmişdir. Azərbaycanda 90-cı illər xalq hərəkatı dövründə ictimai-siyasi hadisələrin təhlilinə həsr olunmuş məqalələrlə çıxış etmişdir. Hazırda Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda Cənubi Azərbaycan şöbəsinin baş elmi işçisidir (1996-cı ildən).

Ədəbi tənqid, nəsr və publisistika ilə məşğul olur. 2001-ci ildən türkdilli hürufi mətnlərinin tədqiqi ilə məşğuldur. "Ədəbiyyat nəzəriyyəsi" kitabında dilin yazıdan törəmə olması barədə nəzəriyyə irəli sürmüşdür. Bu kitabda sözün semiotik işarə nəzəriyyəsi ədəbiyyat nəzəriyyəsinə də tətbiq edilir.

Əsərləri
--------

1. Poeziyanın təbiiliyi. Bakı: Yazıçı, 1982, 96 səh.
2. Göndərilməmiş məktub (nəsr). Bakı: Gənclik, 1984, 147 səh.
3. Cəfər Cabbarlının yaradıcılıq təkamülü. Bakı: Yazıçı, 1989, 236 səh.
4. Bütövlənməyən borc (nəsr). Bakı: Sabah, 1995, 270 səh.
5. Dilimiz, ədəbiyyatımız, tariximiz. Bakı: Elm, 1997, 260 səh.
6. Nəsimi və klassik dini üslubun təşəkkülü. Bakı: 2006, 362 səh.
7. Taleyin sözü. Bakı: 2008, 485 səh.
8. Ədəbiyyat nəzəriyyəsi Arxivləşdirilib 2017-05-17 at the Wayback Machine. Bakı: "Mütərcim", 2008. 360 səh.
9. Sözün mifi. Bakı: Mütərcim, 2011, 175 səh.
10. Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. Bakı: Qanun, 2012.
11. Zülmətdə çəhrayı, hekayələr, Alatoran, Bakı,2014, s.297.
12. Cavidannamə. Monoteizmin dördüncü kitabı, Alatoran yayınları, Bakı, 2016. 141 s.
13. Qoşulub qaçmayan qız, roman, Alatoran yayınları, Bakı, 2017, 295 s.
14. Nəsimi nədən ənəlhəq dedi, Bakı, Mütərcim, 2020, 151 s.
15. Tağ Ev, roman, Bakı, Alatoran yayınları, 2022, 540 s.

İstinadlar
----------
Fazil İsmayıl
**İsmayıl Fazil Mürşüd oğlu** - (25.05.1938, Bakı şəhəri - 18.06.2013, Bakı şəhəri) - Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Arxitektoru. Fazil İsmayıl 25 may 1938-ci ildə Bakının Keşlə qəsəbəsində anadan olub. 1961-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun İnşaat fakültəsinin memarlıq şöbəsini bitirib.

Fəaliyyəti
----------

Fazil İsmayılın adı Azərbaycanda su elektrik stansiyalarının layihələndirilməsi ilə bağlıdır. 20-ci əsrin 70-ci illərində Fazil İsmayıl Vyetnamda "Txak-ba" və "Xaobin" su elektrik stansiyalarının layihələndirilməsində iştirak edib və bu xidmətlərinə görə "Xalqlar dostluğu" medalı ilə təltif olunub. 1985-1989-cu illərdə Memarlar İttifaqının rəyasət heyətinə üzv seçilib. Fazil İsmayıl, 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Memarı adına layiq görülüb. 1993-cü ildə memarlıq fəaliyyəti nəzərə alınaraq Şərq Ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının müxbir üzvi seçilib.

Mükafatları
-----------

Azərbaycan Respublikasının əməkdar arxitektorlarının siyahısı
**NGC 316** — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. **\*** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Parsons tərəfindən 1850-ci ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 316: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 292 |
NGC 293 |
NGC 294 |
NGC 295 |
NGC 296 |
NGC 297 |
NGC 298 |
NGC 299 |
NGC 300 |
NGC 301 |
NGC 302 |
NGC 303 |
NGC 304 |
NGC 305 |
NGC 306 |
NGC 307 |
NGC 308 |
NGC 309 |
NGC 310 |
NGC 311 |
NGC 312 |
NGC 313 |
NGC 314 |
NGC 315 |
**NGC 316** |
NGC 317 |
NGC 318 |
NGC 319 |
NGC 320 |
NGC 321 |
NGC 322 |
NGC 323 |
NGC 324 |
NGC 325 |
NGC 326 |
NGC 327 |
NGC 328 |
NGC 329 |
NGC 330 |
NGC 331 |
NGC 332 |
NGC 333 |
NGC 334 |
NGC 335 |
NGC 336 |
NGC 337 |
NGC 338 |
NGC 339 |
NGC 340 |
NGC 341



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Valtorn.
**Valtorn** — ilbiz qabığı kimi qıvrım formalı mis borudan hazırlanan nəfəsli musiqi aləti. Dilimizə italyanca "buynuz" mənası daşıyan "corno" sözündən keçmiştir. Qədim Misirdə, Qədim Romada və Mesopotamiyada buynuzdan hazırlanan ilk nümunələri, işarə vermək və ovçulara yol göstərmək üçün istifadə edilirdi. Müasir dövrümüzdə də bəzi ölkələrdə çobanlar və ovçular hələ də bu məqsədlə buynuzdan istifadə edirlər.

Alət haqqında
-------------

Valtornun gövdəsini təşkil edən boru, üfürülən baş hissədən aşağıya doğru qıvrılarak genişlənir və zınqırov formalı hissə ilə tamamlanır. Müasir valtornun uzunluğu təxminən 3,3 metrdir. Üfürülən ucunda konus formalı ağızlıq var. Fleyta və klarnetdə olduğu kimi, onun üzərində səs deşikləri və ya üfürmə dili yoxdur. Dodaqlar ağızlığa dodağın quruluşuna uyğun vəziyyətdə yerləşdirilir. Üfürüldükdə borunun içindəki hava kütləsinin titrəməsi nəticəsində səs yaranır. Çıxan səslər üfürmə zamanı dodaqların vəziyyətinə uyğun olaraq dəyişir. Dodaqların vəziyyəti boş olduqda bas səsler, sıxılmış olduqda isə zil səslər yaranır.

Müasir valtornun səs genişliyi və texniki quruluşu əvvəlkilərlə müqayisədə xeyli təkmilləşdirilmişdir.
**Əhməd Cənnəti** və ya **Ayətullah Əhməd Cənnəti**, (*fars.* احمد جنتی‎; 22 fevral 1927, İsfahan) — İranlı din xadimi, siyasətçi və hakimdir.

O, Konstitusiyanın Müdafiəsi Şurası və Ekspertlər Məclisinin sədri, həmçinin də Tehranın müvəqqəti imam-cüməsidir. Xalq Mücahidləri Təşkilatının üzvü olmuş olan oğlu Hüseyn Cənnəti İran təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən küçə qarşıdurması nəticəsində öldürülmüşdür. Digər oğlu olan Əli Cənnəti isə İrşad və Mədəniyyət Naziridir. Hakkani Mədrəsəsinin yaradıcılarından biri olan Əhməd Cənnəti 1980-ci ildən bəri Konstitusiyanın Müdafiəsi Şurasının üzvü, 1992-ci ildən bəri isə sədri vəzifəsindədir. O, eyni zamanda da Ekspertlər şurasının sədri vəzifəsini də icra edir. Məhz bu səbəblərə görə də İran siyasətini formalaşdıran şəxslərdən biri hesab edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "نامه محسن مخملباف به مصطفی تاج‌زاده (درباره جنتی)" (Farsca). news.gooya.com. 24 noyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2017.
2. ↑  "İran Uzmanlar Meclisi Başkanlık Seçimi" (Türk dili). haberler.com. 24 may 2016. 16 yanvar 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2017.
**"Martin İden"** — Cek London tərəfindən dram janrında yazılmış roman.

İlk dəfə 1908 və 1909-cu illərdə jurnalda çap edildi, daha sonra isə elə 1909-cu ildə də tək bir kitab halında çap edildi. Martin İdenin Cek London kimi dənizçi olması, sosiolist ideyalara marağı, oxşar xarakterləri və digər bir çox elementlər yazıçının bu romanı yazarkən öz həyatından ilhamlandığını deməyə əsas verir.

Məzmun
------

Kasıb təbəqənin nümayəndəsi olan 21 yaşlı Martin İden işçi, matros olur. O bir gün Artura sataşan avaralarla dalaşıb, onları yaxşıca əzişdirir. Bunun müqabilində, Artur ona təşəkkür etmək üçün evlərinə nahara çağırır. Artur Martinin yaşında olan yüksək təbəqənin, burjua ailəsinin üzvüdür.

Martin onlara qonaq gələrkən yüksək təbəqənin adamlarına, onların savadlarına heyran qalır. Elə burada da Arturun bacısı Rufu görür və onu sevir.

Ruf yarıtəhsilli Martinə ingilis dilində gözəl danışmağı öyrədir, onda ədəbiyyata maraq oyadır. Martin öyrənir ki, jurnallar yazıçılara onların əməyi müqabilində yaxşı qonorar verir. Ona görə də qəti qərara gəlir ki, yazıçı olsun və öz sevgilisinə layiq olan təbəqənin adamları sırasına qatılsın.

Personajlar
-----------

* Martin İden
* Artur Morz
* Ruf Morz — Arturun bacısı
* Norman Morz — Arturun qardaşı
* Gertruda — Martinin bacısı
* Bernard Heqqinbotam — Gertrudanın əri, Martin İdenin kürəkəni
* Alfred — Gertruda ilə Bernard Heqqinbotamın oğlu
* Tom — Bernard Heqqinbatomun keçmiş işçisi
* Çilingər Cim — Bernard Heqqinbotamın evində kirayenişin
* Meriyen — Martinin bacısı
* Mister Çarlz Betler
* Marci — 15 yaşlı qız

Həmçinin bax
------------

* Cek London
* Martin İden sindromu
* XX əsrin 100 kitabı (Le Monde)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oregon Timeline". 2010-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-02.
2. ↑  "Martin İden". 2008-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-02.
3. ↑  https://www.supersummary.com - Martin Eden (summary). İstifadə tarixi: 13.03.2024
4. ↑  Cek London, "Martin İden", Qanun nəşriyyatı, Bakı-2022, 416 səh

Xarici keçidlər
---------------

* Oxumağa dəyər — Cek London. Martin İden