| Süni intellekt |
| --- |
|  |
| Əsas hədəflər
* Süni ümumi intellekt
* Planlaşdırma
* Kompüter görünüşü
* Ümumi oyun oynama
* Biliyin əsaslandırması
* Maşın öyrənməsi
* Təbii dilin emalı
* Robototexnika
* Təhlükəsizlik
 |
| Yanaşmalar
* Simvolik
* Dərin öyrənmə
* Bayesov şəbəkəsi
* Təkamül alqoritmləri
* Situasiyalı yanaşma
* Hibrid intellekt sistemləri
* Sistemlərin inteqrasiyası
 |
| Fəlsəfəsi
* Çin otağı
* Dost süni intellekt
* Nəzarət problemi/Ələ keçirməsi
* Etika
* Risk
* Türinq testi
 |
| Tarixi
* Xronologiya
* Proqres
* Süni intellektin qışı
* Süni intellekt bumu
 |
| Texnologiya
* Tətbiqləri
* Layihələr
* Proqramlaşdırma dili
 |
| Lüğət
* Lüğət
 |
| * b
* m
* r
 |

**Simvolik süni intellekt**  — süni intellekt tədqiqatının bütün metodları, vəzifələrin, məntiqlərin və axtarışların yüksək səviyyədə "simvolik" (insan tərəfindən oxunan) təqdimatına əsaslanan bir addır. Simvolik Sİ, 1950-ci illərin ortalarından 1980-ci illərin sonlarına qədər Sİ tədqiqatının dominant paradiqmasının əsasını təşkil edirdi.

1985-ci ildə Con Hoqland[en], süni intellekt araşdırmalarının nəticələrinin fəlsəfi əks olunmasına həsr olunmuş kitabında simvolik Sİ-ə **GOFAI** (*ing.* Good Old-Fashioned Artificial Intelligence *Artificial Intelligence: The Very Idea* adını verdi. Robot texnikasında oxşar termin GOFAIR ("robototexnika sahəsində köhnə süni intellekt") istifadə olunur.

Simvolik AI-nin ən uğurlu forması istehsal qaydaları şəbəkəsini istifadə edən mütəxəssis sistemləridir. İstehsal qaydaları simvolları if-sonra operatoruna bənzər əlaqələrə birləşdirir. Bu qaydaları emal edən ekspert sistemi, məntiqi nəticələr çıxarır və əlavə məlumatların lazım olduğunu, yəni insan tərəfindən oxunan işarələrdən istifadə edərək hansı sualların verilməli olduğunu müəyyənləşdirir.

Tarixi
------

Süni intellektin yaranmasına simvolik yanaşma simvolların manipulyasiya yolu ilə zəkanın bir çox aspektinin başa düşülə və şərh oluna biləcəyi fərziyyəsinə əsaslanır. Bu fikir Newell-Simon hipotezinin əsasını təşkil etdi. 1976-cı ildə Allen Nyuell və Herbert Saymon tərəfindən tərtib edilmişdir. Ümumiyyətlə, fərziyyə hər hansı bir mənalı bir hərəkətin (şəxs və ya maşın tərəfindən yerinə yetirilməməsindən asılı olmayaraq) müəyyən bir simvollar sistemindən qaynaqlandığına səbəb olur. Bu fərziyyə Nyuell və Saymon tərəfindən yaradılan universal problem həlli ilə əlaqəli uğurlu bir iş nəticəsində ortaya çıxdı. Bu proqram insan düşüncələrini təqlid etmək üçün hazırlanmışdır.

O dövrdə bir çox Sİ tədqiqatçısı ona çox ümid bəsləyirdi. İnanırdı ki, məntiqin rəsmi qaydalarından istifadə edərək, sintaksis yaradan, məntiqi bir dil yarada, insana bənzər zəka yarada bilərsiniz. Ancaq praktikada bu prinsiplərə əsaslanan sistemlər işləsələr də mürəkkəb uyğunlaşma işlərinin öhdəsindən gəlmədi. Buna görə 1980-90-cı illərdə bu cür anlayışlar ciddi şəkildə tənqid edildi və bir çox tədqiqatçının marağı digər metodlara (təkamül alqoritmləri, süni neyron şəbəkələri və s.) keçmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Teoremlərin avtomatik sübutu

İstinadlar
----------

1. ↑  Haugeland, J. (1985). Artificial Intelligence: The Very Idea Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. Cambridge, Mass: MIT Press. ISBN 0-262-08153-9

| ⛭Süni intellekt |
| --- |
| Tarixi | 
* Süni intellektin tarixi
* Süni intellektin qışı
* Dartmut seminarı

 |  |
| Fəlsəfə | 
* Türinq testi
* Çin otağı
* Güclü və zəif süni intellekt
* Dost süni intellekt
* Süni intellekt etikası

 |
| İstiqamətlər | 
* Agent yanaşması
* Adaptiv idarəetmə
* Bilik mühəndisliyi
* Həyat qabiliyyətli sistem modeli
* Maşın öyrənməsi
* Neyron şəbəkələri
* Qeyri-səlis məntiq
* Təbii dilin emalı
* Obraz tanınması
* Kütlə intellekti
* Simvolik Sİ
* Təkamül alqoritmləri
* Ekspert sistemlər

 |
| Tətbiqi | 
* Səsli idarəetmə
* Təsnifat problemi
* Sənəd təsnifatı
* Sənəd qrupu
* Klaster təhlili
* Lokal axtarış
* Maşın tərcüməsi
* Simvolların optik tanınması
* Nitqin tanınması
* Əl yazısı tanınması
* Oyunlarda Sİ

 |
| Tədqiqatçılar | 
* Çarlz Bebbic
* Vladimir Vapnik
* Cozef Vayzenbaum
* Norbert Viner
* Viktor Qluşkov
* Vladimir Qorodets
* Yan Lekun
* Aleksey Lyapunov
* Con Makkarti
* Marvin Minski
* Allen Nyuell
* Seymur Peypert
* Cuda Perl
* Hermoqen Pospelov
* Dmitriy Pospelov
* Frenk Rozenblat
* Herbert Saymon
* Alan Türinq
* Patrik Vinston
* Viktor Finn
* Sergey Fomin
* Demis Xassabis
* Ceffri Hinton
* Noam Çomski
* Klod Şennon
* Endryu In
* Eliyezer Yudkovski

 |