recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Xromşpinelidlər (xromitlər); ümumi formula** (Mg,Fe)(Cr,Al,Fe)2O4: xromit – FeCr2O4; maqnezioxromit – (Mg, Fe)Cr2O4; alümoxromit – Fe (Cr,Al)2O4; xrompikotit – (Mg, Fe)(Cr,Al)2O4 — kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.

Xassələri
---------

Rəng – qaradan qonuru-qarayadək; Mineralın cizgisinin rəngi – qonur; Parıltı – yarımmetal parıltıdan qatranıyadək; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,5-5,1; S – 5,5-7,5. Kövrəkdir; Ayrılma – {111} üzrə tam qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamardan qabıqlıyadək; Başqa xassələr – FeO və Fe2O3 ilə zəngin olan xromşpinelidlər güclü maqnitlik xassəsi ilə səciyyələnir; Morfologiya – kristallar: oktaedrik, nadir hallarda – dodekaedrik; İkiləşmə: {111} üzrə; Mineral aqreqatları: dənəvər, nodullar, püruzlar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Ultraəsasi maqmatizmlə sıx əlaqədar maqmatik əmələgəlmələr olub, müxtəlif hiperbazitlərdə rast gəlir. Meteoritlərdə və ay süxurlarında xromşpinelid tapıntıları məlumdur. Kimyəvi dayanıqlı birləşmələr kimi adətən səpintilərdə olur; Qırıntı material kimi qumdaşlarında, dolomitlərdə, mərmərlərdə və s. müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: olivin, serpentin, bronzit, uvarovit, talk, kemmererit, platin, vezuvian və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Saranski, Qoloqorski, Alapayev (Rusiya); Kempirsay (Qazaxıstan); Gebeler, Fetxis, Güleman (Türkiyə); Buşveld komleksi (CAR); Moa dairəsi (Kuba) və b. Azərbaycanda Kəlbəcər (Göydərə yatağı, Arkadyev, Nikolayev, Dmitriyev, Qırmızıdağ və b. filiz təzahürləri), Laçın (Kazımbinə, Orta İpək, Comərd, Xəlifəlı və b. filiz təzahürləri) rayonlarında və Kiçik Qafqaz ofiolit qurşağının hiperbazitlərində, əsasən dunitlərdə, nadir hallarda – harsburqitlərdə yayılmışdır. Kəlbəcər rayonunda Qırmızıdağ səpinti xromit filizi təzahürü də yerləşir.

Tətbiqi
-------

Xromun əsas filizidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
2. ↑  mineralienatlas.de (ing.).

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh85025349 · Microsoft: 2781150389 |

* The Mineral Chromite
***Xromon*** piran həlqəsində əvəzolunmu ketoqrup ilə benzopiranın törəməsidir. Bu maddə kumarin izomeridir. Xromonun törəmələri "xromon" kimi məlumdurlar. Bütün xromonlar olmasa da, çoxları fenilpropanoidlərdir.

Ümumi
-----

Xromonlar təbii birləşmələrdir. Onlar benzol və g-piron həlgələrin kondensləşməsi nəticəsində əmələ gəlirlər. Öz təbiətinə görə onlar flavonoid və kumarınə çox yaxındır. 
Kumarinlər kimi xromonlar da oksi-, metoksi-, alkoksi-, alkil və başqa törəmələr əmələ gətirir. Xromonlar furan həlqəsi ilə kondensləşəyək furanxromonlar əmələ gətirirlər. Bunlardan tibbdə geniş istifadə olunur. Məsələn furanxromonlar – kellin və visnaqin - fructus ammi visnagae bitkinin meyvələrdə var.
Hal hazırda 50-dən çöx xromon törəmələri məlumdur, bunların arasında benzoxromonlar və pirnoxromonlar rast gəlinir. Xromonlar mirta və kərəviz və s. toxumlarında tapılmışdır. Xromonların müəyyənləşməsi üçün onların UB işıqda sarı və yaşılsarı rəngi ilə fluoressensiya qabiliyyəti istifadə olunur. Bu qabiliyyəti gələvi ilə emalı gücləndirilir. Bəziləri isə kumarinlər kimi mavi, qəhvəyi və sarı-qəhvəyi rənglıdırlər. Onları diazotlaşdırılmış sulfanil turşusu köməklə ilə fərgləndirmək olar. Çunki xromonlar onlar ilə rəngli birləşmələr əmələ gətirmirlər. Flavonoidlə fərqli olaraq xromonlar bor və limon turşusu ilə reaksiyaya girmirlər. Onlar eyni zamanda udulma spektrləri ilə fərqlənirlər.

Xromonların miqdarının təyini
-----------------------------

Xromonların miqdarı təyinn edilməsi üçün fotokolorik və spektrofotometrik metodlardan istifadə edilir. Xammaldakı kellinin tərkibini təyin etmək üçün xromatospektrofotometrik üsulu işlənib hazirlanmışdir.

Alınması
--------

Elmi tibbdə əsasən fructus ammi visnagae bitkinin meyvələrdən alınmış kellin spazmolitik vasitə kimi istifadə edilir. Eyni zamanda müəyyən edilmişdir ki, xromonlar bakteriyalar qarşi, allergiyaya qarşı və analgetik təsir qüvvəsinə malikdirlər.

Mənbə
-----

 Arxivləşdirilib 2019-09-07 at the Wayback Machine

1. 1 2  CHROMONE (ing.).
**Hacı Hacıyev** (tam adı: *Hacı Məmmədbağır oğlu Hacıyev*) — baytar-alim, tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan EA müxbir-üzvü, Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) elmi işlər üzrə prorektoru.

Həyatı
------

Hacı Hacıyev 21 mart 1919-cu il Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Yaycı kəndində anadan olub. 1941-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib. Kənd Təssərrafatı İnstitutunun kənd təsərrüfatı heyvanlarında daxili yoluxmayan xəstəliklər, klinik diaqnostika və cərahiyyə kafedrasının müəllimi olmuşdur. 1962-ci ildən dosent, 1967-ci ildən kənd təsərrüfatı elmləri elmləri doktoru, 1967-ci ildən professor, 1978-ci ildən Azərbaycan Kənd təsərrüfatı İnstitunun elmi işlər üzrə prorektoru olmuşdur. Hacı Hacıyevin təşəbbüsü ilə Naftalan neftinin tərkibinin ardıcıl surətdə öyrənilməsi və baytarlıqda tətbiqi üzrə problem laboratoriuası təşkil edilmişdi.

Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
------------------------

3 monoqrafiyanın, 5 dərsliyin, 200-dən çox elmi məqalənin, "Baytarlıq terminləri lüğəti"nin müəllifidir. Naftalan nefti ilə müalicə sahəsiundə elmi işləri 1971-ci ildə Meksikada Beynəlxalq konqresin materiallarına daxil edilmişdir.

Əsərləri
--------

* Kənd Təssərrüfatı heyvanlarının yoluxmayan daxili xəstəlikləri, Bakı şəəhəri, 1977
* Kənd Təsərrüfatı heyvanlarının müayinəsi, Bakı şəhəri, 1984
* Klinik diaqnostika (yenidən işlənmiş və əlavə edilmiş 3-cü nəşri) Bakı, 1985

Xarici keçidlər
---------------

* Aqrar Universitetdə professor Hacı Hacıyevin 100 illik yubileyi ilə əlaqədar elmi-nəzəri konfrans keçirilib

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası Bakı 2002, s.175
**Hacı Mail Əliyev** — şair, qəzəlxan, füzulişünas alim, filologiya elmləri namizədi.

Həyatı
------

Hacı Mail Əliyev 1935-ci ildə Nardaranda anadan olmuşdur.

Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdir (1960). 18 il (başqa məlumata görə görə 20 ildən artıq) Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutunda çalışıb. «Məcməüs-şüəra» ədəbi məclisinin bərpaçısı, «Füzuli» ədəbi məclisinin təşkilatçısı və sədri olmuşdur. Bu məclisdə qəzəlxan şairlərlə yanaşı, ustad xanəndələr də iştirak etmişlər.

Yaradıcılığı
------------

Sənətkar və tədqiqatçı kimi formalaşmasında Nardaran ədəbi mühitinin (Mirzə Abbas Şahini, Hacəli Pərişanı, Zəki Məcid oğlu, Hacı Şıxəli Tuti, Ağarza Qəmli, Muxtar Fail, Hacı Paşa Əzadar və b.) o cümlədən klassik ədəbiyyatı mükəmməl bilən, Füzuli vurğunu atası İsmayıl kişinin böyük təsiri olmuşdur. Mindən çox qəzəlin, həmçinin qəsidə, tərcibənd, qitə, təxmis, qoşma və s. şeirlərin müəllifidir. Qəzəlləri muğamda xanəndələr tərəfindən geniş istifadə olunur.

Fars və ərəb dillərini yaxşı bildiyindən orta əsrlərin əlyazmaları üzərində dərin tədqiqat işləri aparmışdır. Məhəmməd Füzulinin Bakıda, Londonda, Sankt-Peterburqda və Daşkənddə qorunub saxlanılan doqquz əlyazma nüsxəsini və iki qədim çap nüsxəsini dərindən araşdırmaqla **"Füzuli divanının tekstoloji tədqiqi və elmi-tənqidi mətni"** əsərini yazmışdır. Bu əsərə görə "filologiya elmləri namizədi" elmi dərəcəsinə müdafiəsiz layiq görülmüşdür. Görkəmli akademik Vasim Məmmədəliyev Hacı Mailin füzulişünaslığını belə qiymətləndirmişdir: *"Cəsarətlə deyə bilərəm ki, ürəfa məclislərində Füzulini Əli Fəhmidən sonra Hacı Mail qədər gözəl aça bilən ikinci şəxsə rast gəlməmişəm".*

Kitabları
---------

### Bədii əsərləri:

1. **Qəzəllər.** Bakı-1986.
2. **Qəzəllər.** Bakı—1994. 296 s.
3. **Divandan seçmələr.** Bakı-2000. 81s.
4. **Divan.** Bakı-2006. 494s.
5. **Qoşmalar.** Bakı-2006. 134 s.

### Tərtib etdiyi və redaktor olduğu kitablar:

1. Cahanşah Həqiqi. **Seçilmiş əsərləri.** Tərt. ed. müq. lüğ. Ə.Rəhimov, L.Hüseyinzadə, H.Mail. Bakı-1986. 142s.
2. Sona Xəyal. **Mirzə Əbdülxalıq Yusif.** Red, C. Nağıyeva; Məsləhətçi: Hacı Mail. Bakı-2000. 125 s.
3. Səfa. **Bizimdir eşq dünyası.** Şeirlər.; Tərtib edəni və ön sözün müəllifi: S.Xəyal; Red.: H.Mail, C.Nari; Bakı- 2002. 36 səh
4. Mirzə Əbdülxalıq Yusif. **Diriltdi aləmi eşqin nidası...** Tərt. ed. Sona Xəyal; Red. Hacı Mail; Bakı- 2002. 128 s.
5. Cahanşah Həqiqi. **Şeirlər.** Tərt. ed. Ə.Rəhimov, L.Hüseyinzadə, H.Mail. Bakı-2006. 152s.
6. **Kişvərinin seçilmiş əsərləri.** Red. H.Mail.
7. **Məhəmməd Füzulinin «Leyli və Məcnun» əsərinin elmi - tənqidi mətni**. Red. H.Mail.
8. **Hacı Şeyx Əli Tutinin şeirləri.** Red. H.Mail.
9. **Dahilərin göz yaşı.** Tərt. ed. H.Mail.

Filmoqrafiya
------------

* "Hacı Mail" nağılı...

İstinadlar
----------

1. ↑  *Türkan Bəşir, Elmin Nuri.* ""Bir kəndin məşhurları" - Nardaran kəndinin tanınmışları" (az.). modern.az. 22.09.2015. 2021-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.

Xarici keçidlər
---------------

* Hacı Mail - *anl.az*
**Hacı Bektaş Vəli kompleksi** — Nevşəhər ilinin Hacıbektaş ilçəsində yerləşən ələvi mədəniyyət abidəsi. 13-cü əsrdə sufilərin müqəddəsi Hacı Bektaş Vəlinin xanəgahı kimi qurulmuşdur. Onun vəfatından sonra burada onun məqbərəsi inşa edildi. Mustafa Kamal Atatürkün Avropa islahatları və 1925-ci ildə Bektaşi ordeninin Albaniyaya sürgün edilməsindən sonra kompleks bağlandı və 1964-cü ildə muzey olaraq açıldı. Kompleksin xanəgahı Türkiyənin ilk "Kral tipli" xanəgahı hesab olunur.

İndiki dövrdə də yüz minlərlə ələvilər, Bektaşilər, hətta Türkiyə və Albaniya sünniləri kompleksi ziyarət edirlər. Hər il avqust ayında burada böyük festivallar keçirilir. 2012-ci ildə Hacı Bektaş Vəli kompleksi UNESCO-nun Ümumdünya irsinin ilkin siyahısına əlavə olundu.

2019-cu ildə təxminən 600 min adam tərəfindən ziyarət edilən muzey, Türkiyənin ən çox ziyarət edilən səkkizinci muzeyidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-05.

Xarici keçidlər
---------------

* Haji Bektash Veli complex – UNESCO
* The Haji Bektash Veli complex – Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
**Qara amur** və ya **Çin külməsi** (*lat.* Mylopharyngodon piceus) — Çəkikimilər dəstəsindən balıq növü. Öz cinsinin yeganə nümanyəndəsidir.

Təsvir
------

Rusiyada nadir növ sayılır və sayları getdikcə azalır. Çində isə sənaye əhəmiyyətli balıq növüdür. 1972-ci ildən SSRi ərazisində Amur çayının hövzəsində ovlanması qadağan edilmişdir. Növ Amur çayı hövzəsindən Çinin cənubuna qədər ərazilərdə yayılmışdır. Bədəni uzadılmış formadadır və iri pulcuqlarla örtülmüşdür. Xarici görünüş baxımından ağ amura bənzəyir ancaq rənginin tündlüyünə görə ondan seçilir. Qara amurlar molyusklar, həmcinin həşərat sürfələri və digər orqanizmlərlə qidalanır. 4 illik Qara amurlar 1,4–1,8 kq molyusk yeyir. Böyük sürülər əmələ gətirmirlər. Qara amurlar 7–9 illiyində və 70 sm uzunluğa çatdıqda yetkinləşir. Arealının cənubunda daha tez böyüyür və 5 illiyində 55 sm çatır.

Əhəmiyyəti
----------

Çinin su hövzələrində aktiv şəkildə yetişdirilir.

Həmçinin bax
------------

* Ağ amur

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  *Huckstorf, V.* "*Mylopharyngodon piceus*". The IUCN Red List of Threatened Species. 2012. 2012: e.T166112A1112111. doi:10.2305/IUCN.UK.2012-1.RLTS.T166112A1112111.en.
3. ↑  Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2011). "*Mylopharyngodon piceus*" FishBase saytında. August 2011 version.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2779457040 |

* Rusiyanın onurğalı heyvanları: Qara amur.
**Xasayev Rauf Murtuzəli oğlu**  - texnika elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Xasayev Rauf Murtuzəli oğlu Azərbaycanın Qazax rayonunun Qıraq Kəsəmənli kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mexanika fakültəsini fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra, "Azərdənizneftkəşfiyyatı" trestində qazıma briqadasında fəhlə, qazmaçı köməkçisi və qazıma işləri idarəsində baş mühəndis işləmişdir. 1958-1960-cı illərdə Azərbaycan BK LKSM-də təlimatçı və şöbə müdiri olmuşdur. 1960-1967-ci illərdə Neft Sənayesi Nazirliyi "Xəzərdənizneftkəşfiyyat" qazıma işləri idarəsində istehsalat-texniki idarəsinin rəisi olmuşdur. 1964-1965-ci illərdə Ümumittifaq təhlükəsizlik texnikası elmi-tədqiqat institutunun aspirantı olub. 1965-cı ildə "Yuyucu qazıma məhlullarının hərəkəti zamanı hidravlik itkilərin tədqiqi və quyuların salınması prosesində bəzi mürəkkəbləşmələrin tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1967-1969-cu illərdə AzPİ-nun "Nəzəri mexanika" kafedrasında baş müəllim, AzNKİ-nun "Neft və qaz yataqlarının işlənilməsi" kafedrasında dosent kimi çalışıb. 1969-1989-cu illərdə Ümumittifaq təhlükəsizlik texnikası elmi-tədqiqat institutunda laboratoriya rəhbəri, 1989-cu ildə isə elmi işlər üzrə direktor müavini işləyibdir. 1986-cı ildə "İstilikqazohidrodinamika, yuyucu məhlullar problemlərinin tədqiqi və quyuların salınması prosesindəki mürəkkəbləşmələrlə mübarizə üsullarının işlənilməsi üçün ölçülərin işlənilməsində tətbiq edilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1991-1996-cı illərdə "Əməyin və ətraf mühitin mühafizəsi", "Sənaye ekologiyası və həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi" kafedralarının rəhbəri, 1996-1999-cu illərdə isə AzPİ-nun kafedrasında professor olmuşdur.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Xasayev R.M. neft-qaz quyularının qazılması, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik texnikası sahəsində tanınmış alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qazılması ilə əlaqədar səmərəli tədbirlərin işlənilməsi; avadanlığın istilik hesabatları və dağıtmayan sınaq üsulları ilə əlaqədar məsələlər; yüksək hidrogen sulfid tərkibli yataqlarda neft və qaz yataqlarının qazılması zamanı ətraf mühirin mühafizəsini və təhlükəsizliyini təmin edən nəzəri, təcrübi və sənaye-təcrübi işlər.

Xasayev R.M. 300-dən artıq elmi məqalənin, 9 monoqrafiyanın və əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik texnikası məsələləri üzrə kitabçaların müəllifidir. İxtiralara görə 30 müəlliflik şəhadətnaməsi almışdır. 5 elmlər namizədi hazırlamışdı.

Xasayev R.M. "Azərbaycanın əməkdar ixtiraçısı" adına layiq görülmüş və "Azərbaycan SSR neft sənayesi əlaçısı" nişanı ilə, həmçinin SSRİ Neft sənayesi nazirliyinin Fəxri fərmanı və bir çox medallarla təltif olunub.
|  |
| --- |
| Rəqs edən evTančící dům |
|  |
| Ölkə | Çexiya |
| Şəhər | Praqa |
| Arxitektura stili | Dekonstruktivizm |
| Memarları | Vlado Miluniç və Frenk Qeri |
| İnşası | 1992—1996 illər |
| Rəqs edən ev (Praqa)Rəqs edən ev |
| **Rəqs edən ev** Vikianbarda |
|  |

**Rəqs edən ev** — Praqa şəhərində ofis binası. Dekonstruktivizm üslubunda tikilmiş iki silindr şəkilli qüllədən ibarətdir. Qüllənin biri normal, digəri isə destruksiya olunmuş formadadır. Rəqs edən ev rəqs edən cütlüyün memarlıq metaforası hesab olunur. Çox vaxt binanı "Cincer və Fred" adlandırırlar. Silidrdən biri, xarici görünüşcə qadını xatırladır. Onun orta hissəsi nazik olduğundan məhz rəqs edən Cincer Rocers xatırladır. Digər bina isə yuxarıya doğru genişləndiyindən kişi fiqurasını simvolizə edir və Fred Asterə bənzədilir.

Ev Praqa 2 rayonunda yerləşir. Resslov küçəsində yerləşən bu tikilinin memarları: xorvat Vlado Miluniç və kanadalı Frenk Qeridir. İnşaat işləri 1992–1996-cı illər arasında davam etmişdir. Binanın tikintisini Vatslav Havel maliyyələşdirib. Bina ofislər mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir. Bir çox beynəlxalq kompaniyaların ofisləri məhz bu binada yerləşir. Tikilinin damında "La Perle de Prague" adlı fransız restoranı fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

Rəqs edən ev amerika aviasiyasının Praqanı bombalayan zamanı dağılan binanın yerində tikilib. Bina neoklassisizm üslubuna aiddir. 1960-cı ildə artıq binanın tikilməsi ideyası var idi. Məhz bu fikri binanın yaxınlığında yaşayan Vatslav Havel irəli sürmüşdür.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dancing House in Prague - "Ginger and Fred"". 2020-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-28.
2. ↑  Nationale-Nederlanden BuildingFrank O. Gehry, The Architect's Studio. Digital catalog of the Henry Art Gallery at arcspace
3. ↑  "Tančící dům muzeem moderní architektury". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-28.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Rəqs edən ev*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Dancing House Prague by Frank Gehry
* Radio Prague article with Vlado Milunic
**Avqust Burnonvil** (*fr.* August Bournonville; 21 avqust 1805[…], Kopenhagen – 30 noyabr 1879[…], Kopenhagen) — Danimarka balet artisti, xoreoqraf, pedaqoq.

Həyatı
------

Danimarkada atası Antuan Burnonvildən və V. Qaleottidən, sonra Parisdə (1820 və 1824–26), o cümlədən O. Vestrisdən dərs almışdır. Paris operasında (M. Talyoninin partnyoru) çıxış etmişdir. 1829-cu ildə Kopenhagenə qayıtmış, rəqqas (1848-ci ilə qədər; "Pol və Virciniya" və s.) və baletmeyster (1877-ci ilədək) kimi fəaliyyət göstərmişdir; 1855–56-cı illərdə Vyanada çıxış etmiş, 1861–64-cü illərdə Stokholmda, Danimarka kral sarayı nəzdində rəqs dərsləri vermişdir.

Fəaliyyəti
----------

53 balet tamaşaya qoymuşdur; onlardan bəziləri saxlanılmış və dünya repertuarına daxil edilmişdir. Ən məşhurları H. Lövenşellin "Silfida" (1836), H.S. Paulli, E. Helsted, N.V. Qade və X. Lümbünün "Neapol, yaxud Balıqçı və onun nişanlısı" (1842), Paullinin "Konservatoriya, yaxud Qəzetdə evlənmə elanı" (1849) və "Brüggedə yarmarka, yaxud Üç bəxşiş" (1852), Qade və Y.P.E. Hartmanın "Xalq rəvayəti" (1854), Helsted və Paullinin "Cendzanoda gül festivalı" (1858) baletləridir.

1874-cü ildə Rusiyaya səfər etmiş Burnonvilin sonuncu işi K.X. Mollerin "Sibirdən Moskvaya" (1876) baletidir. Romantik baletin görkəmli nümayəndəsi olan Burnonvil müxtəlif janrlarda baletlər yaratmışdır: lirik dramlar, komediyalar, pantomim baletlər, vodevil-baletlər və s. Klassik və səciyyəvi rəqsləri birləşdirərək, Danimarka xalq eposundan istifadə etmiş, müxtəlif xalqların folklorundan bəhrələnmişdir. Görkəmli pedaqoqun yaratdığı və "Burnonvil dərsi" adlanan tədris metodikası şagirdləri tərəfindən yazıya alınmış, balet pedaqoji praktikasına daxil edilmişdir. Burnonvil ənənələrinə dəqiq əməl edilməsi nəticəsində Danimarka baletində klassik rəqs, demək olar ki, dəyişiklik edilmədən saxlanılmış və bu günədək əhəmiyyətini itirməmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Personne N.* A August Bournonville. S. 599.
3. 1 2 3 4  Бурнонвиль Август // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. ↑  Burnonvil// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 98-99.

Xarici keçidlər
---------------

* Royal Danish Theatre (Danish)
* Burnonvil veb-saytı
**Avrasiya binası** (*rus.* Евразия) — Moskva Beynəlxalq Biznes Mərkəzində yerləşən, 309 metr hündürlüyündə olan bir gördələn.

Tikinti prosesi
---------------

Avrasiya binasının layihəsi, 2002-ci ildə başlayıb və Moskva şəhərində ümumi sahəsi 208.3000 m² olan 71 mərtəbəli ofis-otel kompleksinin tikintisi nəzərdə tutulmuşdu. Göydələnin Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin *Texivest* şirkəti ərsəyə gətirmişdir.

Bu kompaniya, MosCityGroup şirkətinin sahibi Pavel Fuks və Avrasiya binasının inşasında İPG-ni idarə edən qazaxıstanlı sahibkar Muxtar Ablyazov tərəfindən yaradılıb.

2008-ci ilin iyul ayında *Texivest* şirkəti adına Sberbankda 12,5 milyard rubl həcmində kredit xətti açıldı. 500 milyon beş il müddətinə verilir.
2009-cu ilin birinci yarısında Sberbank layihənin maliyyələşdirilməsini dayandırdı.

Binada 1000 avtomobil üçün avtodayanacaq, ofislər üçün 85 000 m² sahə, mənzillər üçün isə 43 mərtəbə yer, ayrılmışdır. 1000 avtomobilə üçün isə müvafiq yer ayrılmışdır.

Memarlar görə, kənardan tikili müasirliyi ilə birlikdə klassik bir görünüş əldə edib.

Avrasiya binası, Moskva şəhərində adlanan yeganə beton qüllə hesab edilir.

* 21 yanvar 201121 yanvar 2011
* 28 mart 201128 mart 2011
* 12 may 201112 may 2011
* 27 iyun 201127 iyun 2011
* 25 iyul 201225 iyul 2012
* 12 sentyabr 201212 sentyabr 2012
* 21 oktyabr 201221 oktyabr 2012

Həmçinin bax
------------

* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz
* Federasiya (kompleks)
* Oko (Moskva)
* Merkuri qülləsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "VTB qrupu". 2018-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-12.
2. ↑  "ОАО "СИТИ" — Проекты — Офисный комплекс с апартаментами на участке 12". 2008-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-12.

Xarici keçidlər
---------------

* Moskva şəhərinin Avrasiya qülləsi (rus.)
* Avrasiya binasının səhifəsi (ing.)
**Seyid Mustafa Ədl** — Mənsurüssəltənə ləqəbi ilə (1882 Təbrizin Əngəc məhəlləsi-1950 Tehran) hüquqşünası və siyasətçi.

Mustafa Ədl, İranın ilk hüquq professorlarından idi və Rza şah Pəhləvi dövründə İranın müasir ədliyyəsinin təsisində o cümlədən Ticarət hüququ və ümumi cəza hüququ inkişafında əhəmiyyətli bir rol oynamışdır.

Bioqrafiyası
------------

Seyid Mustafanın atası Hacı Mirzə İbrahim Xəlil (Rüknüddövlə ləqəbi ilə) böyük adamlarından və məriflərindən idi və ömürünün sonlarında Xorasanın ədliyyə divanxanasının prezidenti idi və dayısı Mirzə Möhsün xan Təbrizi Nəsrəddin şah Qacarın ədliyyə naziri idi.Yəhya Ədl, "İranın Cərrahı atası"da ami oğlusu idi.

Ədliyyə naziri Mansurəssəltənə bеynəlxalq hüquq üzrə tanınmış
mütəxəssis idi. Tеhran univеrsitеtinin hüquq fakültəsinin dеkanı
işləmişdi. 1935-1938-ci illərdə xarici işlər nazirinin müavini, İranın Millətlər Cəmiyyətində nümayəndəsi, Füruqi və Sühеyli hökumətlərində maarif naziri işləmişdi. 1937-ci ildə Sovеtlərlə yaranmış sərhəd münaqişəsinin törədicisi, Pəhləvi limanı haqqında 1927-ci il öhdəliyinin pozulmasının tərəfdarı kimi tanınırdı. 1930-cu illərdə İran hökuməti Araz çayı boyunca mübahisəli hеsab еtdiyi 11 kiçik torpaq sahəsini qaytarmağa cəhd göstərmişdi. Aşqabad şəhərindən 35 km. cənubda yеrləşеn Firuzə yaşayış məntəqəsi isə daimi olaraq Sovеtlərlə İran arasında mübahisəli əraziyə çеvrilmişdi.

Mənbə
-----

* Mehdi Bamdad.İran xadimlərinin tərcümeyi halları.Firdovs.107

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Rеspublikası MDYTA f.28, s.4, i.2, v.134
**Hacı Mirzə Hüseyn xan Mirzə Abdulla oğlu Sərabi** (?-?)—şair, diplomat.

Həyatı
------

Hüseyn xan Mirzə Abdulla oğlu Sərab şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı. Müqəddəs Məkkəyi-mükərrəmi ziyarət etmişdi.
Hacı Mirzə Hüseyn xan əvvəlcə Cahangir xan Şəqaqiyə xidmətdə idi. Sonra ondan ayrılıb qacarlara meyil etmişdi. Məhəmməd şah və Nasirəddin şah Qacarın hakimiyyəti dönəmində Xarici işlər nazirliyində çalışmışdı. 
Hacı Mirzə Hüseyn xan şair idi. Giranmayə təxəllüsü ilə xoştəb şeir yazırdı. Ünlü bioqraf Məhəmmədəli xan Tərbiyyət onun haqqında yazır: "Giranmayə - adı Hacı Mirzə Hüseyn xan Mirzə Abdulla oğlu, Sərablıdır. O, İranın baş səfiri olan Əminədövlənin münşisi olmuşdur. Hicri qəməri 1273 (1856)-cü ildə Büşehir müharibəsindən sonra Əminədövlə sülh müqaviləsi bağlamaq üçün Londona və Parisə getdiyi zaman Giranmayə, Məmmədəli xan Nəzmiyyə və Mirzə Mülküm xan da onunla birlikdə getmişdir. Giranmayə bu səfərində Avropanın vəziyyəti, üsuli-idarə qaydalarını ixtisarla "Məxzənül-vəqaye ("Hadisələr məcmuəsi") əsərini yazmışdır. Bu əsərin bir nüsxəsi müəllifdə (M. Tərbiyət) vardır".

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
Dauqmalenin görünüşü
**Dauqmale** (Daugmale) – Riqadan (Latviya Respublikası) 22 *km* cənub şərqində, Dauqava (Qərbi Dvina) çayının sol sahilində, Erkən Dəmir dövrü və orta əsrlərə aid arxeoloji abidələr kompleksi.

Tarixi
------

1933, 1935–37, 1966–70, 1986–88-ci illərdə tədqiq olunmuşdur. Qövsvarı torpaq səddi və xəndəyi, daş döşənək üstündə qülləli darvazası olan qədim şəhər yerindən (sahəsi 0,4 *ha*), habelə ona bitişik posaddan (qəsəbə sahəsi 2 *ha*), portdan və iki torpaq məzarlıqdan ibarətdir. E.ə. 1-ci minillikdən gec olmayaraq məskunlaşmışdır. Eramızın 3-cü əsrindən etibarən istehkamlar qurulmuş, 14 dəfə yenidən tikilmişdir. Darvazadan başlanan yol porta və posada aparırdı. 10-cu əsrin sonlarından 13-cü əsrin əvvəllərinədək Dauqmale mühüm sənətkarlıq və ticarət mərkəzi kimi inkişaf etmişdi. Qazıntılar zamanı posaddan kürə qalıqları, metaltökmə qəlibləri, ərəb (9–10-cu əsrlər), Bizans (10–11-ci əsrlər) və Qərbi Avropa (11-ci əsr) sikkələri, bəzək əşyaları tapılmışdır. 9-cu əsr – 10-cu əsrin birinci yarısında Dauqmale sakinləri arasında zemqallar, 11-ci əsrdə livlər üstünlük təşkil etmişlər. Dauqmale Qərbi Avropanın erkən şəhər mərkəzlərindən biri hesab olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Dauqmale**// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 378.
Dünyada poliqamiyanın qanuna zidd olmadığı ölkələr (2006)
**Poliqamiya** (yun. "polys" – çoxsaylı, geniş + "gamos" – nikah) – bir fərdin ikidən çox əks cinsin nümayəndəsi eyni vaxtda nikahda olmasıdır. Onun iki forması vardır – poliginiya və poliandriya. Poliginiya bir kişinin eyni zamanda bir neçə arvadla nikahda olması, poliandriya isə bir arvadın bir neçə kişi ilə nikahda olmasıdır. Poliandriya bəzi cəmiyyətlərdə olsa da çox da yayılmamışdır. Ən çox yayılmış poliginiya olmuşdur. Bunun da səbəbi cəmiyyətlərin tarix boyu patriarxal olduğundan irəli gəlir. 

**2.** Bitkilərə münasibətdə poliqamiya eyni bir bitki üzərində, yaxud eyni növdən olan müxtəlif bitkilər üzərində ikicinsli, yaxud ayrıcinsli çiçəklərin əmələ gəlməsidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Poliqamiyanın qanuniliyi

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Qısa yəhudi · Britannica (onlayn) · Catholic (1997—…) · Treccani · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX525754 · BNF: 11978002x · GND: 4175193-0 · LCCN: sh85104627 · NDL: 00575837 · NKC: ph685865 |

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Seksuallıq** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Davao** – Filippində şəhər. Cənubi Davao əyalətinin inzibati mərkəzi Әhalisi 1,6 mln. (2015). Mindanao adasında, Davao körfəzi sahilində port. Adanın ən iri nəqliyyat qovşağıdır. Beynəlxalq aeroport.

Tarixi
------

Əsası 1848-ci ildə ispanlar tərəfindən (1858-ci ilədək Nueva-Verqara adlanırdı) qoyulmuşdur. 1890-cı ildə ABŞ qoşunları tərəfindən tutulmuşdur. 19-cu əsrin sonlarına dək kiçik balıqçılıq və oduncaq ixracı mərkəzi idi. 20-ci əsrin əvvəllərindən Yaponiyadan gələnlərin mühacirət mərkəzi (hazırda Davaoda ölkənin ən böyük yapon icması mövcuddur) idi. Yapon mühacir - məskənləri şəhərin ətrafında plantasiya təsərrüfatı (abaka becərilməsi) yaratdılar.

Davao Manila kəndirinin ixracı üzrə dünyada ən böyük mərkəzə çevrildi. 1936-cı ildə şəhər statusu aldı. 1941–44-cü illərdə Yaponiya qoşunları tərəfindən işğal edildi. 20-ci əsrin ikinci yarısından Filippinin cənubunda regional iqtisadi artımın əsas mərkəzidir. Şəhərdə katolik kilsəsi (1847), Lon-Va buddist məbədi; Ratuşa, Sülh və həmrəylik (1998) var.

Mədəni mərkəz
-------------

Ölkənin iri mədəniyyət və təhsil mərkəzidir. 46 universitet və universitet statuslu kollec, o cümlədən Cənub-Şərqi Filippin Dövlət Universiteti (1978), Ateneo (1948) və Müq. Pyotr (katolik) özəl universitetləri; şəhər, xalq sənəti, Davao tarix cəmiyyəti, yapon icması muzeyləri var.

Davao Mindanao adası və Filippin arxipelaqının cənub hissəsinin başlıca iqtisadi mərkəzi, ölkədə əhəmiyyətinə görə maliyyə-bank xidmətləri və telekommunikasiya biznesi üzrə ikinci yerdədir. Elektron sənayesi (müasir informasiya texnologiyaları bazasında innovasiya sahələrinin inkişaf etdiyi Silikon körfəzi adlanan ərazi); toxuculuq, yeyinti, ağac emalı sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir, cihaz qayırma inkişaf etmişdir. Davaodan cənub qərbində yerləşən Apo vulkanı (2954 m) Filippinin ən hündür nöqtəsidir.

Qalereya
--------

* Davao şəhəri 1930-cu illərdəDavao şəhəri 1930-cu illərdə
* J. P. Laurel Avenue, Davao şəhəriJ. P. Laurel Avenue, Davao şəhəri
* Şəhərin San Pedro KilsəsiŞəhərin San Pedro Kilsəsi
* Davao limanıDavao limanı
* Çin şəhərində Ana stadionuÇin şəhərində Ana stadionu
* Davao şəhərinin Çin şəhəri Filippində ən böyük ərazi hesab olunurDavao şəhərinin Çin şəhəri Filippində ən böyük ərazi hesab olunur

Həmçinin bax
------------

* Filippin
* Mindanao adasında

Xarici keçidlər
---------------

* Davao şəhər hökumətinin rəsmi internet saytı Arxivləşdirilib 2017-05-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  .
3. 1 2 3 4 5  **Davao**// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 380.
**Aşağı Talın qalası** — Ermənistanın Araqatsotn mərzinin Aşağı Talın kəndinin cənub kənarında yerləşən, Şəddadilər dövrünə aid qala.

Tarixi
------

Aşağı Talın kəndindən 1.7 km (1.1 mil) cənubdakı qəbiristanlıqda VII əsrə aid Müqəddəs Kristofer kilsəsi yerləşir.

Qalanın ətrafını səkkizguşəli divar əhatə edir və XIX əsrin əvvəllərində tikilmişdir. Səkkiz dənə qala və pərdə divarlarından ibarət davamlı xətt daxili istehkamları əhatə edir. Şimalda yeddi dənə müntəzəm çoxbucaqlı istehkam, bir dənə yarımdairəvi və ya "aypara" qala yerləşir. Aşağı Talın kəndində yerləşən yarımdairəvi və nizami istehkamlar arasındakı pərdə divarları birincisi bitişik çıxıntılı istehkamlarla qorunsun deyə bir qədər bucaqlıdır. Əsas darvaza şimal bastionun şərqindən sağ bucaq altında daxil olmağı tələb edir. Bu dizayn süvarilərin girişi doldurmasına mane oldu. Əsas darvaza şimal istehkamının şərqindən sağ bucaq altında daxil olmağı tələb edir. Bu dizayn süvarilərin girişi doldurmasına mane olmuşdur. Tağvarı darvazanın üstündə yerləşəm xarici divarda "panellər"də aşağı relyefli aslan təsvirləri var. Alçaq düzbucaqlı onbucaqlı daxili divar qala qoruğunu və ona bitişik X əsrə aid Müqəddəs Sarkis kilsəsini əhatə edir. On orijinal yarımdairəvi istehkamdan beşi ayaqda qalır. Qalıq XII əsrə aid olduğu ehtimal edilən dörd yarımdairəvi qüllədən ibarətdir ki, onlar daha sonra X əsrin əvvəllərində tikilmiş istehkamlara bərkidilmişdir. Qüllələrin altında qalanın yuxarı hissəsinə aparan böyük sisternlər və tunellər var. Son illərdə struktur qismən təmir edilmiş, ibadətgah isə tamamilə yenidən qurulmuşdur.

Qalanın şərq divarında 1174-cü ilə aid kufi xətti ilə yazılmış ərəbcə ithaf yazısı var. Tikili Anidə hökmranlıq edən Şəddadi şahzadələrindən biri olan Sultan ibn Mahmuda aid edilir. Mətn qeyd edilmişdir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Allah onu ucaltsın. 570-ci ilin (sentyabr 1174) mübarək səfər ayında bu möhkəm qalanın ağası şahzadə, böyük spasalar, iman sütunu, islamın vəsf edəni sultan ibn Şavur ibn Mahmud. | "|

Qala son vaxtlara qədər yerli çobanların və onların ailələrinin məskəni olmuşdur. Təmir işləri aparılarkən həmin şəxslər ərazidən köçürülmüşdür.

Qalereya
--------

* Yarımdairəvi şimal qalası və qala qapısıYarımdairəvi şimal qalası və qala qapısı
* Yuxarı hissəsində aslan təsvirləri olan qala qapısıYuxarı hissəsində aslan təsvirləri olan qala qapısı
* XIX əsrə aid xarici dövrə divarlarıXIX əsrə aid xarici dövrə divarları
* Qala qoruması və daxili dövrə divarıQala qoruması və daxili dövrə divarı
* Qala qorumasıQala qoruması
* X əsrə aid kilsəX əsrə aid kilsə

İstinadlar
----------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. 1 2  *Kiesling, Brady; Kojian, Raffi.* Rediscovering Armenia: Guide (2nd). Yerevan: Matit Graphic Design Studio. 2005. 49–50. ISBN 99941-0-121-8.
3. 1 2  *Holding, Deirdre.* Armenia: with Nagorno Karabagh (Bradt Travel Guides) (4th). Guilford, Conn.: Globe Pequot Press. 2014. səh. 175. ISBN 978-1-84162-555-3.
Krakov qalası
**Krakov qapısı** ( *Brama Krakowska* ) - Lublin şəhər divarında (indi fəaliyyət göstərməyən) orta əsrlərə aid kərpic qapısı, onun vasitəsilə köhnə şəhərə giriş paytaxt Krakov tərəfdən həyata keçirilirdi. Bu qapılardan keçəndə köhnə şəhərin əsas küçəsi - Krakov ətrafı başlayır.

Möhkəmlənmiş qapıların tikintisinə kral III Kazimirin göstərişi ilə 1341-ci il tatar basqınından sonra başlanmışdır. Şəhər divarının önünə bir xəndək çəkildi, onun vasitəsilə darvazaya körpü atıldı.

16-cı əsrin birinci yarısında istehkamlar memar Sebastyan Vlox tərəfindən təmir edilmişdir. Qapı 1673 və 1742-45-ci illərdə bərpa edilmişdir. 1782-ci ildə Domeniko Merlininin rəhbərliyi altında yenidən quruldular.

19-cu əsrin birinci yarısında darvazalar Məryəm və Müqəddəs Entonini (şəhərin səmavi hamisi) təsvir edən hörmət nişanları ilə bəzədilmişdir. 1950-ci illərdə darvaza nəzərdə tutulan orta əsr görünüşünə qayıtmaqla bərpa edilmişdir. İçəridə Lublin şəhərinin Tarix Muzeyi var.

Qalereya
--------

* Daxili pilləkənDaxili pilləkən
* Zəng mexanizmiZəng mexanizmi
* Qədim zənglərQədim zənglər

İstinadlar
----------

1. ↑  "Прогулянка Любліном". 24 грудня 2014 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Krakowskie Przedmieście – historia ulicy". 29 листопада 2014 tarixində arxivləşdirilib. (pol.)
**Krakov Müasir İncəsənət Muzeyi** (pol. Muzeum Sztuki Współczesnej) — Polşanın Krakov şəhərində yerləşən müasir incəsənət muzeyi. Muzey Lilov küçəsində keçmiş Şindler fabrikinin 4 istehsal binasından birində yerləşir. Muzeyin ilk direktoru sənətşünas Mariya Anna Potatskaya olmuşdur.

Tarixi
------

Müasir incəsənət muzeyinin yaradılması ideyası XXI əsrin əvvəllərində Krakov bədii cəmiyyətində geniş müzakirə olunmuşdur. 2005-ci ildə Krakov şəhər şurası Krakov şəhərində iflasa uğrayan "Unitra-Telpod" adlı elektrik istehsalı fabrikini satın alaraq öz mülkiyyətinə çevirdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı "Emailwarenfabrik (DEF)" adlanan bu müəssisə əvvəllər "Şindler fabriki" kimi də tanınırdı.

2005-ci ildə Krakov şəhərinin meri Yasek Mayxrovski Polşa Mədəniyyət Nazirliyinin yeni muzeyinin layihələşdirilməsinin maliyyələşdirilməsi barədə ərizə verdi. 2007-ci ildə fabrikin ərazisi iki hissəyə bölündü. Bu ərazinin bir hissəsi Krakov tarix muzeyinin sərəncamına verildi və burada "Krakov 1939-1945-ci illərdə işğal dövründə" adlı daimi sərgi təşkil olundu. Fabrikin ərazisinin ikinci hissəsi isə gələcək müasir incəsənət muzeyi üçün ayrıldı. 2007-ci ildə yeni muzey binasının tikintisi üçün müsabiqə keçirildi.

Muzeyin tikintisinə 2009-cu ilin dekabr ayında başlanıldı və tikinti işləri 2010-cu ilin noyabr ayında başa çatdırıldı. 19 may 2011-ci ildə Krakov Müasir İncəsənət Muzeyinin açılışı oldu. Elə həmin gün muzeydə "İncəsənətdə tarix", "Bibliofiliya", "Krakov Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyası", "Vordemberge-Gildewart fondunun mükafatçı laureatları", "Maurisiya Qomulitskinin yaradıcılığı", "Madelayn Santenin fotoqrafiyası", Meçislav Poremskinin kitabxanası" adlı daimi sərgilər nümayiş etdirildi.

Xarici keçid
------------

* Официальная страница музея
* Offizielle Webseite (englisch)
* Interview mit Maria Anna Potocka (polnisch)
* Wilhelm Brasse (deutsch)
**Osborn Reynolds**(*ing.* Osborne Reynolds; 23 avqust 1842, Belfast — 21 fevral 1912, Uotçet, Somerset qraflığı) — Böyük Britaniya mexaniki, fiziki.

Həyatı
------

Osborn Reynolds 23 avqust 1842-ci ildə anadan olmuşdu.

Osborn Reynolds 21 fevral 1912-ci ildə vəfat edib.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Fizikada xarakterinə görə maye və qazların hərəkətinin 2 növünü ayırd edirlər: laminar (sakit və hamar) və turbulent. Laminar axını, əsasən, nazik kapilyarda, və ya özlü mayelərdə (məsələn, duru yağda) müşahidə etmək olar. Turbulent hərəkət isə dayanıqlılıq itən zaman mövcud olur və bu hərəkəti əksər hallarda təbiətdə (atmosferdə, çaylarda, dənizlərdə), laboratoriya şəraitində (məs, plazmada), texnikada (neftin borularla daşınmasında), kimya sənayesində və s. müşahidə etmək mümkündür. Laminar hərəkətdən turbulent hərəkətə keçid ancaq böyük sürətlərdə mümkün olur və burada mayenin, və ya qazın keyfiyyət xarakteristikaları – sıxlığı və özlülüyü mühüm rol oynayır. Bu xarakteristikaları ingilis fiziki Osborn Reynolds (1842-1912) 1883-cü ildə "Reynolds ədədi" adlanan ölçüsüz ədəddə birləşdirdi. Reynolds ədədinin kiçik qiymətlərində hərəkət laminar olur. Bu ədəd kritik həddi keçdikdə isə, axın turbulentə çevrilir. Turbulentlik 2 qüvvənin - ətalət və özlülük qüvvələrinin qarşılıqlı mübarizəsinin nəticəsidir. Ətalət qüvvələri maye zərrəciklərini bir-biri ilə toqquşdurur, özlülük qüvvələri isə zərrəciklərin bir-birinə nəzərən yerdəyişmələrini tormozlamaqla, qeyri-müntəzəm hərəkəti tənzimləməyə çalışır. Ətalət qüvvələri özlülük qüvvələrini üstələyəndə turbulentlik baş verir. Turbulentliyin ən xarakterik əlaməti ondan ibarətdir ki, fəzanın müxtəlif nöqtələrində hərəkət edən mayenin parametrləri – sürətləri, təzyiqləri, sıxlıqları və s. birbirindən fərqli olur. Parametrlərdəki bu fluktuasiyaların (dəyişkənliklərin) olması, mayedə bütün axın boyu müxtəlif ölçülü burulğanların yaranması, onların öz yerlərini dəyişməsi
və sönmələrinin nəticəsidir.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

1. 1 2  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
2. 1 2  Osborne Reynolds // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  Рейнольдс Осборн // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Fleetway Publications** — keçmiş Böyük Britaniya nəşriyyatı. Nəşriyyat 1959-cu ildə "*Mirror Group*" jurnalı "*Amalgamated Press*" nəşriyyatını satın aldıqdan sonra London şəhərində təsis olunmuşdur. Nəşriyyat 1963-cü ildə "*IPC Media*" ilə birləşmiş, ancaq 1968-ci ilə qədər "*Fleetway*" adından istifadə etməyə davam etmişdir.

"*IPC*" jurnalı komikslərinin hüquqları "*Fleetway Publications*" adı altında Robert Maksvellə satmışdır. "*Egmont UK*" şirkəti "*Fleetway Publications*" nəşriyyatını Maksvelldən satın almış və öz nəşriyyatları olan "*London Editions*" ilə birləşdirmiş, "Fleetway Editions" nəşriyyatını təsis etmişdir, ancaq 2002-ci ildə "*Fleetway*" adı nəşriyyatın nəşr etdiyi komikslərdə verilməməyə başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "AP/Fleetway: A Potted History". www.dandare.info (ingilis). Kerschner & Taylor. 24 yanvar 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 mart 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Harmsworth/Fleetway/IPC komikslərinin siyahısı
**Qafar Mirzəyev** (tac. Ғаффор Мирзоев), həmçinin **Qafar-Sedoy** ( tac. Гаффор-Седой)  — Tacikistan siyasətçisi, Narkotiklərlə Mübarizə Agentliyinin keçmiş rəhbəri. O, 2004-cü ildə vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə, dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi və bir sıra digər ittihamlarla ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmişdir.

Həyatı
------

O, Kulyabda anadan olmuş və mənşəcə ölkədə hakim "Kulyab" tayfasına mənsub idi. Onun atası İkinci Dünya müharibəsi veteranı Tacikistanda ilk yük maşını sürücülərindən biri olmuşdur. Özü də sonralar bir müddət yük maşını sürücüsü olmuş, lakin məktəbi bitirdikdən sonra paytaxt Düşənbəyə Bədən Tərbiyəsi İnstitutuna daxil olmuşdur. O, Ozodi meydanındakı etirazlar zorakılığa çevrildikdən sonra Tacikistan Xalq Cəbhəsinə qoşulmuşdur. 1995-ci ildə barışıq prosedurlarından sonra Mirzəyev Prezident Qvardiyasının rəisi olmuşdur. O, Tacikistanda vətəndaş müharibəsi zamanı Mahmud Xudaverdiyevin paytaxta çatmasının qarşısını ala bilmişdir. Mirzəyev Prezident Milli Qvardiyasının rəisi olmaqla yanaşı, 2002-ci ildə Tacikistan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.

Həbsi
-----

Mirzəyev 2004-cü ilin avqustunda 15 tərəfdarı ilə birlikdə həbs olunmuşdur. bir çoxları həbslərin siyasi motivli olduğunu iddia etsə də, əksər tənqidçilər hələ də Mirzəyevin narkotik sənayesi ilə əlaqəsi olan "korrupsioner məmur" olduğunu etiraf edirlər. 2006-cı ildə Mirzəyev ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş, general rütbəsindən və bütün dövlət mükafatlarından məhrum edilmişdir.

Narkotiklərlə Mübarizə Agentliyinin anbarları arasında gizlədilmiş 3,000 silah, habelə ailəsinin evində zenit raketi aşkar edildikdən sonra onun qardaşı Abdurəsul Mirzəyevə qarşı silah saxlama ittihamı irəli sürülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "В камере со вчерашними противниками. «Гаффор-Седой» просит перевести его в другую тюрьму". 2023-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-05.
2. 1 2  "Country Report on Human Rights Practices in Tajikistan". 2023-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-05.
3. ↑  "Седой Гаффор Мирзоев стал жертвой восточного менталитета". www.mzk1.ru. 2023-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-08.
4. ↑  "NewsLibrary.com - newspaper archive, clipping service - newspapers and other news sources". 2017-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-05.
5. ↑  Ahmed Rashid. Descent into Chaos. Page 331
6. ↑  "ГЕНЕРАЛ ГАФФОР-СЕДОЙ ОКАЗАЛСЯ В ОДНОЙ КАМЕРЕ С ТЕМИ, ПРОТИВ КОГО ОН ВОЕВАЛ". akhbor-rus.com (ingilis). 2023-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-08.
7. ↑  "Tajikistan: President Rahmon Takes Another Step to Consolidate Authority in Dushanbe | EurasiaNet.org". 2017-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-05.
**Qafar Yaqub oğlu Məmmədov** (1940, Xok, Noraşen rayonu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin I çağırış deputatı, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin müavini.

Həyatı
------

Qafar Yaqub oğlu Məmmədov 1940-cı ildə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Noraşen rayonunun Xok kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci il tarixində Üzeyir Hacıbəyov adına Naxçıvan şəhər oğlan məktəbini bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Xarici Dillər İnstitutunun İngilis dili fakültəsinə qəbul olmuş, 1962-ci ildə həmin institutdan məzun olmuşdur. Qafar Məmmədov əmək fəaliyyətinə Naxçıvan stansiyasın 39 nömrəli orta məktəbində müəllim olaraq başlamışdır. O, 1970–1972-ci illərdə Sovet ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra 39 nömrəli orta məktəbdə yenidən müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Qafar Məmmədov Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin üzvü olmuşdur.

Qafar Məmmədov 1990-cı ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə keçirilmiş seçkilərdə 19 nömrəli Naxçıvan şəhər Əliqulu Qəmküsar seçki dairəsi üzrə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi üzvü olaraq deputat seçilmişdir. Heydər Əliyevin Azərbaycan Xalq Cəbhəsi üzvü deputatlardan da dəstək alaraq Naxçıvan Ali Məclisinin sədri seçilməsindən sonra Heydər Əliyevin də dəstəyi ilə Qafar Məmmədov Ali Məclis sədrinin müavini seçilmişdir.

Qafar Məmmədov 12 noyabr 1995-ci il tarixində Naxçıvan Ali Məclisinə keçirilmiş seçkilərdə 29 saylı Vağzal seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Məmmədov Qafar Yaqub oğlu // Naxçıvanda seçkilərin tarixi (1937–2002). Ensiklopedik toplu. Bakı: Qanun. 2003. səh. 515.
3D pazlı səhvən dağıdan Vikipe-tan.
Əlində gül çələngi daşıyan docikko.
**Docikko** (ドジっ娘?) — otaku mədəniyyətində həddən artıq yöndəmsiz olan qadın personajları ifadə etmək üçün istifadə olunan termin (*"doci"* yapon dilində *"kobud səhv"* deməkdir). Docikko yapon ranobelərində, animelərində və manqalarında tip personaj kimi istifadə olunur.

Bu söz *"ドジっ子"* kimi də yazıla bilər. Belə yazıldıqda sadəcə qadın yox, kişi personajlar üçün də aid edilə bilər.

Ümumi götürüldükdə, bu cür personajlar gözəl, qəşəng, eləcə də şirin və sadəlövh kimi görünürlər, oxucularda onlara qarşı simpatiya yarana bilər. Personaj tez-tez hər gün ev və məktəb fəaliyyətlərində — ev işlərində, idman yarışlarında, hətta adi gəzintidə də uğursuzluğa uğrayır. Personaj addımbaşı yıxılır, əngəllərdən keçə bilmir. Həmişə etdiyi səhvlərə görə onun qanını qaraltsalar da, personaj həmişə öz yaxşı tərəfini göstərir, hər şeyi alt-üst etdiyinə görə peşmançılıq çəkir. Docikkoların etdiyi hərəkətlərə misal kimi pilləkanlardan sürüşmək, içkini yerə tökmək, müştərilərə xidmət edərkən qab-qacaqları sındırmaq və s. göstərmək olar.

Animelərdə, video oyunlarda və otaku mədəniyyətinin digər əsərlərində şirin yöndəmsizlik kişi oxucuların "aşiq olması" üçün dizayn olunmuş moe personajlarının atributlarından biri hesab olunur. Buna baxmayaraq, şoco manqalarında əsas müsbət personajlar tez-tez docikkolar olurlar. Məsələn, *"Aim for the Ace!"* manqasında Hiromi Oka, *"Seylor Mun"* manqasında Usaqi Tsukino kimi.

Docikko personajlarına olan diqqət *"docikko-moe"* (ドジっ娘萌え?) adlanır.

Nümunələr
---------

* Miyuki Takara ("Lucky Star")
* Astraea ("Heaven's Lost Property")
* Mikuru Asahina ("Haruhi Suzumiya")
* Kirin Todo ("The Asterisk War")
* Usaqi Tsukino ("Seylor Mun")
* Yasuna Oribe ("Kill Me Baby")
* Yui Hirasava ("K-On!")
* Ayumu Kasuqa ("Azumanga Daoih")
* Şelli ("Akame ga Kill!")

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Kazuma Shinjō.* ライトノベル「超」入門. SoftBank Creative. 2006. səh. 150. ISBN 4797333383.
2. ↑  *Kyōsuke, Kagami; Kajima, Kawana.* Shōjo manga kara manabu ren'aigaku : Kanzen ren'ai hisshō manyuaru. Tōkyō: Shinkō Myūjikku Entateimento. 2007. səh. 67. ISBN 4401630904.
3. ↑  *Kenkyūkai, Otaku Bunka.* Otaku yōgo no kiso chishiki = Basic knowledge of otaku term (Shohan.). Tōkyō: Magajin Faibu. 2006. səh. 87. ISBN 4434073966.
4. ↑  *Keishi, Aoki.* Sekai wa gomibako no naka ni : makku no gomibako kara hajimaru nettowākujō no haipā tekisutōku bunkaron. Sagamihara: Gendai Tosho. 2005. səh. 115. ISBN 4434056786.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Anime və manqa ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ruh dumanlığı** — Kassiopeya istiqamətində təqribən 7500 işıq ili məsafədə bir emissiya dumanlığı. Bir neçə kiçik ulduz, klasterlər toplusu mövcuddur: CR 34, 632 və 634 (yuxarı hissəsi) və IC1848 (orta hissəsi). Bu obyekt daha çox klaster adı altında IC 1848 kimi tanınır. 

Bu birləşmə şərq qonşusu IC1805 (Ürək bulanığı) ilə birlikdə "Ürək və Ruh" olaraq adlandırılır. Bulanıqlığın (dumanın) mərkəzində kiçik bir ulduz qrupunun yaydığı işıq.

* NASA Spitzer kosmik teleskopu tərəfindən infraqırmızı radiasiyada çəkilən bir fotoşəkildə ulduz toplusunu  görmək mümkündür.NASA Spitzer kosmik teleskopu tərəfindən infraqırmızı radiasiyada çəkilən bir fotoşəkildə ulduz toplusunu görmək mümkündür.
* WISE kosmik teleskopu tərəfindən çəkilən Ürək və Ruh dumanlığının infraqırmızı görüntüsü.WISE kosmik teleskopu tərəfindən çəkilən Ürək və Ruh dumanlığının infraqırmızı görüntüsü.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD Astronomical Database". 2020-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-16.