recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Canibəyova Xuraman Əkbər qızı** (26 avqust 1957) — alim.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

1957-ci il 26 avqust – Hacıqabul (keçmiş Qazıməmməd) şəhərində anadan olmuşdur.
1973-cü il – şəhər 6 (indiki 3) saylı səkkizillik məktəbdə natamam orta təhsil almışdır.
1975-cü il – şəhər 5 (indiki 1) saylı orta ümumtəhsil məktəbi bitirmişdir.
1980 – Dövlət Pedaqoji İnstitutun kimya fakultəsində ali təhsil alaraq, kimya müəllimi ixtisası əldə etmişdir.
1980-1982-ci illər – orta məktəbdə kimya müəllimi vəzifəsində işləmişdir.
1982-1985-ci illər – Elmlər Akademiyasının Qeyri – Üzvi və Fiziki Kimya Elmi – Tədqiqat İnstitutunun aspiranturasında əyani təhsil almışdır.
İnstitutun "Səth hadisələri və səthi-aktiv maddələr" laboratoriyasında "Səthi-aktiv maddələrin metal və lay süxurları səthində adsorbsiyanın tədqiqi"nə dair elmi-tədqiqat işləri aparmağa başlamış, aldığı tədqiqat nəticələri ilə respublika, ümumittifaq və beynəlxalq konfranslarda dəfələrlə çıxış etmiş, məqalələri dövri ədəbiyyatda – "Azərbaycan Neft Təsərrüfatı" jurnalında və elmi-tədqiqat toplularında dərc olunmuşdur.
1985-1995-ci illər - Elmlər Akademiyasının Qeyri – Üzvi və Fiziki Kimya Elmi – Tədqiqat İnstitutunda mühəndis, Kimya Texnologiyasının Nəzəri Problemləri Elmi – Tədqiqat İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifələrində işləmişdir.
1995-ci ildən – Neft hasilatının artırılması istiqamətində apardığı elmi tədqiqatlarını Neft-Qaz Sənayesi Elmi-Tədqiqat Layihə İnstitutunda davam etdirmişdir.
2001-ci il – "Lay süxurlarının və yeraltı avadanlıqların səthində səthi – aktiv maddələrin adsorbsiyasının tədqiqi yolu ilə neftçıxarma göstəricilərinin artırılması" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək, "Neft və qaz yataqlarının işlənməsi və istismarı" ixtisası üzrə texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
2003-cü ildən - Neft-Qaz Sənayesi Elmi-Tədqiqat Layihə İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.
1 ixtiranın, 16 elmi məqalənin müəllifidir.
Elmi işləri səthi aktiv maddələrin tətbiqi ilə neft hasilatının artırılması və neft – mədən avadanlıqlarının korroziyadan mühafizəsi istiqamətindədir.
Hazırda neft-qaz quyularının qazılmasında istifadə olunan, çoxfunksiyalı qazma məhlullarının daha bir funksiyasını – korroziya aktivliyini tədqiq edir.

İstinadlar
----------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Məhərrəm Musayev.

**Musayev Məhərrəm Aslan oğlu** (1932 – 23 fevral 1991, Ağdam) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri namizədi; Ağdam kənd təsərrüfatı mexanikləşdirmə və elektrikləşdirmə texnikumunun direktoru (1978-1991).

Həyatı
------

Məhərrəm Musayev 1932-ci ildə qədim Göyçə mahalının Basarkeçər rаyоnunun Şişqaya kəndində аnаdаn оlub.

S.Ağamalıoğlu adına "Şərəf nişanı" ordenli Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib.

Məhərrəm Musayev Ağdam kənd təsərrüfatı mexanikləşdirmə və elektrikləşdirmə texnikumun dərs hissə müdiri (1953-1961), direktoru (1961-1974), Ağdam rayon texniki birliyin rəisi (1974-1978), Ağdam kənd təsərrüfatı mexanikləşdirmə və elektrikləşdirmə texnikumun direktoru (1978-1991) vəzifələrində çalışmışdır.

Texnikum hazırda Məhərrəm Musayevin adını daşıyır.

23 fevral 1991-ci ildə Ağdam Şəhərində vəfat etmiş və Ağdam Şəhərində qədim tarixə malik "Qaraağacı" qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Kitabları
---------

* "Kamillik dünyasına çağırış, yaхud dəryadan damla". Ağdam, 1990. 54 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdamda təhsil (1883-1993). Bakı, "Ecoprint", 2018, səh. 477-478.

Həmçinin bax
------------

* Mikayıl Bayramov, Tofiq Hüseynov və Yunis Rzayevin qudasıdır.
* Ziyad Abbasovun bacısının yoldaşıdır.
* Mehman Bayramovun qayınatasıdır.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Hüseynov. "Dünyаnın şirnisin, аcısın dаddım", Bakı, "Təbib", 2006. səh.190-193.
* Sərraf Şiruyə, "Göyçədən gələn səslər", Bakı, "Nurlan", 2008, səh.93-97.
* Tofiq Hüseynov. "Qoşa qəlbin duyğuları", Bakı, "Təbib", 2008, səh.205-215.
**Anvers adası** (*ing.* Anvers Island) — Palmera arxipelaqında terləşən iri ada.

Antarktik yarımadasında şimal-qərbdə yerləşir. Brabant adasından cənub-qərbdə qərarlaşır. Adanın uzunluğu təqribi 74 km, eni 55 km təşkil edir. Sahəsi 2432 km²-dir. Adanın ən hündür yeri Mon-Franse dağıdır. Dağın hündürlüyü 2761 metr təşkil edir. Anversdən 1 km aralıda Kormorant adlı kiçicik ada yerləşir.

Ada ilk dəfə Con Bisko tərəfindən 1832 ildə kəşf edilmişdir. Adı 1898 ildə Belçika Antarktik ekspedisiyasının rəhbəri Adrien Jerlaş tərəfindən Belçikanın Antverpen vilayəti şərəfinə adlandırılmışdır.
Adada amerikaya məxsus olan Palmera qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Stansiyada tikinti işləri 1968-ci ildə bitmişdir. Stansiyada 50 nəfər sərbəst şəkildə yerləşə bilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  John Stewart: *Antarctica — An Encyclopedia*. Bd. 1, McFarland & Co. Jefferson und London 2011, ISBN 978-0-7864-3590-6, S. 67
2. ↑  "UNEP Islands". 2013-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-07.
3. ↑  "Mount Français, Antarctica. Peakbagger.com". 2020-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-07.
**Xumar** və ya **Xumarinskoye qorodişe** (rusca:Хумаринское городище) — dövrümüzə yalnız xarabalıqları gəlib çatmış orta əsrlər qalası. Qala Kalez dağının zirvəsində, Böyük Qafqazdakı Kuban çayının yuxarısında yerləşir. Qalanın yaxınlığında Xumara kəndi yerləşir. Qala inzibati baxımdan Rusiya Federasiyasının Qaraçay-Çərkəz Respublikasının Qaraçay rayonu ərazisinə aiddir.

Haqqında
--------

Qalanın qalıqları 1960–1962-ci illərdə V.A. Kuznetsov tərəfindən araşdırılmışdır. Araşdırılma zamanı runik əlyazmaları aşkar edilmişdir. Lakin bu ekspedisiya zamanı qazıntılar aparılmamışdır. 1963–1964-cü illərdə həyata keçirilmiş arxeologi qazıntılar zamanı isə artıq qazıntılar aparılmışdır. Bu ekspedisiya Qaraçay-çərkəz Respublikasının araşdırma inistitutunun əməkdaşı E.P. Alekseyeva tərəfindən həyata keçirilmişdir. O, üzə çıxarmışdır ki, orta əsrlərə aid qatların altında eradan əvvəl 8–6-cı əsrlərə aid qatlar yatmaqdadır. A. Qadlo və X. Bidjiyev 1974-cü ildə müdafiə sisteminin yerdə qalan qismləri olan divarlar və qalalar kəşf edildi.

Qala Qaraçay rayonundan 11 km məsafədə yerləşir və keçmişdə ona yalnız nərdivan vasitəsiylə çıxmaq mümkün idi. Qala geniş platanın təxminən 40 hektarlıq ərazisini əhatə edir. 5.5 metrlik hündür divarlarda 12 bürc vardır. Divarlar 5 metr genişliyin qapıya malikdir. Qalannı Xəzər-Ərəb müharibələrinə görə ya xəzərlər, ya da bulqarlar tərəfindən tikildiyi güman edilir.

Qala və onun ərazisində psevdo-runik yazılar xeyli saydadır. bu Saltovo-Mayaki mədəni qrupuna aid olan türk tayfalarının bu əraziləri erkən orta əsrlərdən məskunlaşdırmasının sübutu hesab edilir. Əksər əlyazmalara yerli xalqlar tərəfindən xələl yetirilmişdir və onları oxumaq qeyri-mümkündür.

Bu bölgədən aşkar edilmiş və mübahisələrə səbəb olmuş tapıntılar içindən qurbangah xüsusi seçilir. Rostov-on-Don arxeoloji muzeyindəki alimlər təstiqləyir ki, qurbangah biblikal mişkanın imitasiyası olan Xəzər yəhudi məbədinin bir hissəsidir.

IX və X əsrlərdə bu bölgədə insanlar yaşayırdı. Bu barədə Bizans və gürcü mənbələrində məlumat vardır. Onlar bura Skhimar deyirdilər. İnanılır ki, Müqəddəs Maksim Qafqaza sürgün edilməsi zamanı burada qalmışdır. Qaladan dörd kilometr məsafədə ilk dəfə 1848-ci ildə Abraham Firkoviç tərəfindən təsvir edilən Şoana kilsəsi yerləşir.

Bölgədəki yaşayış məskəni Əmir Teymurun 1396-cı ildə Qızıl Orda üzərinə yürüşü zamanı dağıntılara məruz qalmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Qaraçay rayonu

Ədəbiyyat
---------

* Kevin Alan Brook. *The Jews of Khazaria*, 2d ed. Rowman & Littlefield, Inc. 2006.
* Ehud Ya'ari. "Skeletons in the Closet." *The Jerusalem Report*. Vol 6, No. 9, September 7, 1995. pp. 26–30.

İstinadlar
----------

1. ↑  Brook 67.
2. ↑  "Биджиев Х. Гадло А. Раскопки Хумаринского городища в 1974 году". annales.info. 2022-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-07.
3. ↑  Brook 67; Ya'ari 27.
4. ↑  Brook 113.

Xarici keçidlər
---------------

* Official website of Karachaevsk
* Views of the ruins
* Treasure troves at Khumarinskoye
**Brokkoli** (*lat.* Brassica oleracea var. italica) — bitkilər aləminin kələmçiçəklilər dəstəsinin kələmkimilər fəsiləsinin kələm cinsinə aid bitki növü.

Əsasən İngiltərədə, İspaniyada və İtaliyada becərilir.

Tərkibində qida lifləri, kalium, fosfor, kalsium, maqnezium, dəmir, sink, manqan, kükürd, C, B1, B2, B5, B6, PP, E, K vitaminləri və A pro-vitamini var.

Brokoli Brassica oleracea növünün Italica kultivar qrupunda təsnif edilir. Brokkolinin adətən açıq yaşıl rəngdə olan qalın sapından budaqlanan ağaca bənzər bir quruluşda düzülmüş böyük çiçək başları var, adətən tünd yaşıl. Çiçək başlarının kütləsi yarpaqlarla əhatə olunmuşdur. Brokoli eyni Brassica növünün fərqli, lakin yaxından əlaqəli kultivar qrupu olan gül kələminə bənzəyir.

Həm çiy, həm də bişmiş halda yeyilir. Brokoli xüsusilə zəngin C vitamini və K vitamini mənbəyidir. Onun xarakterik kükürd tərkibli qlükozinolat birləşmələrinin, izotiosiyanatların və sulforafanın tərkibi qaynadıqda azalır, lakin buxarda bişirildikdə, mikrodalğada sobada və ya qarışdıraraq daha yaxşı saxlanılır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q47722
* Wikispecies: Brassica oleracea var. italica
* Ecocrop: 556
* EPPO: BRSOK
* FoC: 241000001
* GBIF: 3042863
* GRIN: 105447
* iNaturalist: 315267
* IPNI: 77061634-1
* ITIS: 530961
* NCBI: 36774
* NZOR: 098901f1-e644-4c09-80fa-e8c8fe50f1fd
* NZPCN: 4265
* PLANTS: BROLI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77061634-1
* Tropicos: 4102963
* WFO: wfo-0000571404

 |
**Fukan meteoriti** (*çin.* 福康) — 2000-ci ildə Çində, Fukan dağının yaxınlığında tapılmış meteorit. Siderolit tipi olub pallasit sinfinə daxildir, olivin kristallarına malikdir. Yaşının 4,5 milyard il olduğu təxmin edilir.

Tarixi
------

2000-ci ildə Çinin Fukan şəhəri yaxınlığında bir çinli alverçi kütləsi 1.003 kq olan meteorit tapmışdır. O, əsas kütlədən 20 kiloqram ayırmışdır. 2005-ci ilin fevralında meteorit Tukson Cavahirat və Mineral Sərgisinə aparılmış və orada Arizona Universitetindən Dante Lauretta tərəfindən nəzərdən keçirilmişdir. Sonda meteorit ABŞ-nin Arizona ştatının Tukson şəhərində yerləşən Arizona Universitetinin Ay və Planet Laboratoriyasında və Cənub-Qərbi Meteorit Mərkəzində alimlər — D.S. Lauretta, D. Hill, M. Killqor, D. Della-Cuistina və Y. Qoreva tərəfindən öyrənilmişdir.

Təsnifatı və tərkibi
--------------------

Fukan meteoriti pallasitlər sinfinə daxil olub nikel-dəmir matrisində böyük, parlaq olivin və ya hrizolitdən ibarətdir. Olivinlərin forması girdədən kələ-kötürə qədər dəyişir, çoxu çatlayıb, ölçüləri 5 millimetrdən bir neçə santimetrə qədər dəyişir. Meteoritin əsas kütləsində diamteri 11 santimetrə çatan və incə metal damarlara malik olan olivin salxımlarına rast gəlmək olar. Meteoritin tərkibi belədir: Fe/Mg = 0.1367, Fe/Mn = 40.37 və Ni = 0.03 wt%. Metal matrisi kamasitdir. Bəzi olivinlərin tərkibində troilit vardır.

Oksigen izatopları: δ18O 2.569 ‰, δ17O 1.179 ‰, ∆1 7O = −0.157 ‰.

Nümunələr
---------

Meteoritin 31 kiloqramlıq bir nümunəsi Arizona Universitetində saxlanılır. Marvin Killqor eyni kütləli bir başqa nümunəni saxlayır. Həmçinin bir anonim kolleksiyaçı da meteoritin bir nümunəsinə sahibdir.

2008-ci ilin aprelində Bonhams meteoritin əsas kütləsini Manhetten hərracına çıxarmışdır. Bonhams 2.000.000 ABŞ dolları təklif etmişdir, amma meteorit satılmamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Meteoritikal Məlumatlar Bazası: **Fukang**
2. ↑  Meteoritical Bulletin, no. 90, MAPS 41, 1383-1418 (2006)
3. ↑  Farlang Team (2008-12-07). Fukang Meteorite, Gemstone Meteorites: a Peridot from Outer Space. Farlang, 7 December 2008. Retrieved from  Arxivləşdirilib 2008-12-21 at the Wayback Machine.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Fukang (meteorite)*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* *Lauretta, D. S; Hill, D. H.; Della-Giustina, D. N.; Killgore, M.* "The Fukang Pallasite: Evidence for Non-Equilibrium Shock Processing" (PDF). 37th Annual Lunar and Planetary Science Conference. March 2006. OCLC 21999338. İstifadə tarixi: 2012-10-21.
* Cənub-Qərbi Meteorit Mərkəzi
**Məhərrəm Qasımov** (1953, Kərimbəyli, Noraşen rayonu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri (2000–2020).

Həyatı
------

1953-cü ildə Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə Kərimbəyli kənd orta məktəbini bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə Bakı şəhərində H.Z.Tağıyev adına Toxuculuq Kombinatında fəhlə kimi başlamış, 1972–1974-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında keçmiş Almaniya Demokratik Respublikasında hərbi xidmətdə olmuş, nümunəvi xidmətinə görə kiçik leytenant rütbəsində hərbi qulluğunu başa vurduqdan sonra, təhsilini davam etdirərək D.Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş, 1980-ci ildə oranı iqtisadçı ixtisası üzrə bitirərək təyinatla Naxçıvan Şüşə Qablar zavoduna iqtisadçı vəzifəsinə göndərilmiş, əmək və əmək haqqı şöbəsinin, daha sonra plan iqtisad şöbəsinin rəisi vəzifələrində işləmiş, ictimai əsaslarla zavod Həmkarlar Təşkilatının sədri, ilk Partiya Təşkilat katibi olmuş, 1984–1985-ci illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan şəhər Komitəsində təlimatçı, 1985–1996-cı illərdə Naxçıvan Tikiş Fabrikinin direktoru, 1996–2000-ci illərdə Naxçıvan şəhər Qızıl Aypara Cəmiyyətinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

### Ailəsi

Ailəlidir, 3 övladı, 7 nəvəsi var.

Siyasi fəalliyəti
-----------------

2000-ci ildən 2020-ci ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının Sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Müxtəlif dövrlərdə seçkilərin hazırlanıb keçirilməsində də iştirak etmişdir. Belə ki, 1980-ci il Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə seçkilərdə məntəqə seçki komissiyasının sədri, 1984-cü il SSRİ Ali Sovetinə seçkilərdə dairə seçki komissiyasının sədri, 1990-cı ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə seçkilərdə məntəqə seçki komissiyasının sədri, 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin seçkilərində məntəqə seçki komissiyasının sədri, 1995-cil ildə Naxçıvan MR Ali Məclisinə seçkilərdə məntəqə seçki komissiyasının sədri, 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezident seçkilərində dairə seçki komissiyasının sədri, 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Bələdiyyə seçkilərində məntəqə seçki komissiyasının sədri kimi seçkilərin hazırlanıb keçirilməsində iştirak etmişdir. 2000-ci ildən isə 2020-ci ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri kimi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Milli Məclisinin, Bələdiyyə seçkilərinin, Referendumların və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinə keçirilmiş bütün seçkilərin hazırlanıb keçirilməsində bir başa iştirak etmişdir.

Bitərəfdir. 4 kitab, 4 bülletenin müəllifidir.

Mənbə
-----

* Naxçıvan MSK

### İstinadlar

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-24.
Nuevo Laredo ərazisində yerləşən Hilton Garden İnn
**Hilton Garden İnn** — Hilton Otellər Şəbəkəsinin ticarət markası olan orta qiymətli lüks otel zənciridir.

Mülkiyyət xüsusiyyətləri və qonaq otaqları
------------------------------------------

Hilton Garden inn kral və digər otaq növlərində, həmçinin, qonaq otaqlarında mikrodalğalı soba, Keurig kofe hazırlayan və soyuducu təklif edir. Standart otaqlara əlavə olaraq, bəzi yerlərdə deluks otaqlar və kiçik suitlərdə də xidmət göstərir.

Tarixi
------

Hilton Garden İnn 1980-ci illərdə CrestHill by Hilton adı ilə fəaliyyət göstərməyə başladı.

Yavaş daşınmaz əmlak mərhələsi səbəbilə, təklif olunan 25 oteldən yalnız 4-ü tikildi. Bu dörd orijinal oteldən, üçü hələ də Hilton Garden inn otel zəncirinin bir hissəsidir. Onlar Pensilvaniya ştatının Lankaster, Miçiqan ştatının Souzfield və Kaliforniya ştatının Valensiya şəhərində yerləşirlər. İllinoys ştatının Buffalo Qrov şəhərində yerləşən digər otel hal-hazırda a Wyndham Garden Hotel adlanır. Otel brendi 1990-cı ildə yenidən Hilton Garden İnn kimi təqdim olunmuş və 20 il ərzindı öz sahib olduğu mülkiyyəti 4 oteldən 635 mülkiyyətə qədər qaldırmışdı. 

2012-ci ildə, ilk ABŞ sərhədlərindən kənarda ilk Hilton Garden İnn oteli Niderlandda – Hilton Garden İnn Leiden adı ilə fəaliyyət göstərməyə başladı. O, Old Rayn çayı üzərində yerləşir və 173 qonaq otağından ibarətdir və brendin bütün imza xüsusiyyətlərini özündə cəmləşdirir.

Gələcək inkişaflar
------------------

Markham, Ontarioda yerləşən Hilton Garden İnn
Hilton Garden İnn otel brendi gələcəkdə Argentina, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Hindistan, Keniya, İrlandiya ərazisində yeni otellər və ABŞ, Kanada, Birləşmiş Krallıq, İtaliya, Almaniya, Rumıniya, Kolumbiya, Panama, Kosta Rika və Polşa ərazisində əlavə otellər tikməyi planlaşdırır. 

Hilton Garden Inn 2016-cı ildə Kolumbiyanın liman şəhəri olan Santa Marta şəhərindəki otellərindən birinin açılışını elan etdi.

Həmçinin bax
------------

* Waldorf Astoria
* Double-Tree
* Conrad Hotels
* Homewood Suites by Hilton
* Embassy Suites by Hilton
* Hampton by Hilton

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hilton Garden Inn Welcomes First Hotel to The Netherlands"
2. ↑    New Arxivləşdirilib 2016-10-22 at the Wayback Machine Hilton Garden Inn hotel to open in Bucharest's Old Town in 2017
3. ↑    Arxivləşdirilib 2016-05-15 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Hilton Garden İnn rəsmi internet səhifəsi
* Hilton Garden İnn Media Mərkəzi
Viniplastın strukturu
Viniplastın modeli
**Viniplast** — polivinilxloridin əsasında əldə olunan plastik kütlədir. Polivinilxloriddən əlavə onun tərkibinə istismar zamanı dağılmanın qarşısını alan stabilləşdiricilər və emalı asanlaşdıran yağlayıcı maddələr əlavə olunur. Bəzən viniplastın tərkibinə rəngləyicilər, doldurucular və fiziki- mexaniki xassələri dəyişmək üçün modifikatorlar əlavə edilir.

Viniplastlar onun təşkiledicilərin köməyi ilə hazırlanırlar. Emal zamanı qarışıq ya ilkin olaraq qranulatlar şəklində hazırlaır, ya da o bir başa kütləyə preslənir. Alınacaq məhsulun formasından asılı olaraq müxtəlif emal üsulları tətbiq olunur: hamar lövhələr presləmə 
ilə, lentlşəkilli viniplast yayma ilə, kiçik ölçülü profilli məmullar təzyiq altında tökməklə, boru, profilli və dalğalı təbəqələr qranulatları basmaqla əldə olunur.

Viniplast rəngsiz materialdır, o yanmır və hər hansı iyə malik deyil, yaxşı mexaniki emal oluna bilir. Asanlıqla qaynaq olunabilməsi viniplastdan olan hissələrin əlverişli birləşdirilə bilir. Viniplast beton, metal və ağac səthlərinə asanlıqla yapışdırıla bilir, 20—80°С arasında izoləedici material kimi istifadə etmək mümüknüdür. Viniplastın sıxlığı 1,2-1,40 g/cm³ arasında, dartmada möhkəmliyi 40—60, sıxmada isə 80—160 N/mm2 arasında meyillənir. Elastiklik modulu 1000–3500 N/mm2-dır. Nisbi uzanması 10-25%-i təşkil edir.

Mənbə
-----

* Şükürov R.İ. Metalşünaslıq. Dərslik. Bakı. "Çaşıoğlu", 2002. 484s.
**Gültəkin Qafarova** (Tam adı: *Gültəkin Ələsgər qızı Qafarova*; d.15 avqust 1961, Bakı — ö.12 yanvar 2009, Bakı— tibb bacısı

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Gültəkin Qafarova 1961-ci ildə avqustun 15-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1995–1997-ci illər ərzində Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin 2 illik tibb bacıları kursunu fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1978-ci ildən Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. 1979–1988-ci illər ərzində AzQAC Nəsimi rayon bölməsində patronaj tibb bacısı vəzifəsində çalışmışdır. 1993–2001-ci illər ərzində AzQAC Nərimanov, 2002–2006-cı illərdə isə Qaradağ rayon bölməsində patronaj tibb bacısı vəzifəsində işləmişdir. 2006–2008-ci illər ərzində AzQAC Katibliyinin Sağlamlıq və qayğı şöbəsində baş tibb bacısı vəzifəsində çalışmışdır. Ayrı-ayrı illərdə o, Azərbaycan QAC-ın İcraiyyə Komitəsinin üzvü, müxtəlif konfrans və Baş Məclislərinin nümayəndəsi olmuşdur. Gültəkin Qafarova-Əsgərzadənin evdə qulluq sahəsində böyük təcrübəyə malik olduğundan o, 1996–2000-ci illər ərzində Cəmiyyətdə həyata keçirilən "*Mərhəmət*"adlı layihəyə cəlb olunmuşdur. Layihə çərçivəsində Gültəkin Qafarova-Əsgərzadə fəal iştirakçılarından biri olmuşdur. Gültəkin Qafarova-Əsgərzadə tərəfindən apardığı fəaliyyətinə dair dövri mətbuatda və jurnallarda, bir çox məqalə dərc olunmuş, müxtəlif telekanallarda televiziya süjeti hazırlanmış, radio müsahibəsi lentə yazılmışdır.

Vəfatı
------

2005-ci ildə Gültəkin Qafarova-Əsgərzadə ağır xəstəliyə ducar olan Gültəkin xanım 2009-cu ilin 12 yanvar tarixində Bakı şəhərində ağır xəstəlikdən sonra 48 yaşında vəfat etmişdir.

### Xatirəsi

2010-cu ildə isə Gültəkin Qafarovanın vaxtı ilə təhsil aldığı 158 saylı orta məktəbdə "*Mərhəmət sorağında*" adlı xatirə lövhəsi təşkil olunmuşdur.

Mükafatları
-----------

"*Florence Nightingale*"
AzQAC-də göstərdiyi fəaliyyət müddətində Gültəkin Qafarova-Əsgərzadə bir çox təlim, seminar, konfransda iştirak edərək, "*Fəxri Fərmanlar*", diplom və tərifnamələrlə təltif olunmuşdur: "*Почетная Грамота*"(1988), Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin "*Fəxri Fərman*"ları (1995, 2001, 2005), "*Sosial iş, nəzəriyyə və təcrübə*" Azərbaycan QAC-ın sertifikatı (2006), Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Hərəkatında fəal iştirakına görə Tərifnamə (2006). 2009-cu ildə isə o, vəfatından sonra Beynəlxalq Qızıl Xaç-Aypara Hərəkatının təbliğində xüsusi fəallığına, AzQAC-in fəaliyyətində və həssas təbəqədən olan insanlara tibbi-sosial qayğı göstərilməsində, eləcə də respublikada səhiyyə-maarifi işinin təşkilində, qan donorluğunun inkişafında səmərəli xidmətlərinə görə Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin ən yüksək mükafatına "*Florence Nightingale*" medalına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

İTV kanalında onun həyatından bəhs edən "*Yarımçıq qalmış arzular*" adlı film hazırlanmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* 55 il işığa aparan yol — FOTOLAR

İstinadlar
----------

1. ↑  AZƏRBAYCANIN TİBB BACILARI BEYNƏLXALQ MÜKAFATA LAYİQ GÖRÜLMÜŞLƏR
**Həyat nə qəribəsən** — 2022-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmi. Bədii obrazın müəllifi Zaur Tahirsoydur. Layihə Azərbaycan Film Akademiyası Postmodern Aktyorluq Məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində ərəsəyə gətirilib Baş obrazı Postmodern Aktyorluq Məktəbinin tələbəsi Həyat Məlikova canlandırır. 2021-ci il, iyun ayının 9-u filmin Həyat həkim obrazının qısa görüntüsü sosial şəbəkədə paylaşıldı  və obraz fenomen oldu.

Məzmunu
-------

Anasının arzularını gerçəkləşdirmək üçün tibb təhsili üçün Türkiyəyə gedən Həyat təhsil ala bilmir amma bunu anasından gizlədir. Təhsil müddətində Türkiyədə yaşayır və ordakı özəl klinikaların birində xadimə kimi çalışır. Bütün tibbi bilgiləri də məhz burda alır. Təhsil müddəti bitdikdən sonra Azərbaycana, kəndlərinə qayıdır. Hər kəs onu həkim olduğu üçün təbrik edir. Həyat da təhsil almadığı deməyə utanır və həkimlik fəaliyyətinə başlayır. Öz metodları ilə müalicə edən Həyat həkimin şöhrəti tez zamanda paytaxta yayılır və özəl klinikaların birinə dəvət alır. Bütün macəraları beləcə başlayır.

Filmin janrı
------------

Film Komediya janrındadır.

Yaradıcı heyət
--------------

**Quruluşçu rejissor:** Zaur Tahirsoy
**Ssenari müəllifi:** Zaur Tahirsoy
**Quruluşçu operator:** Elvin Mikail
**Montaj:** Azflix Pro
**Aktyorlarla iş:** Azər Ayazoğlu
**Rejissor asisstenti:** Zəhra Tahirsoy

  

### Aktyor heyəti

**Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:**
Həyat Məlikova
Anar Əli
Tamilla Həsənova
Həlimə Həsənli
Nicat Əkrəm
Tural Bünyadzadə
Əfifə Əskərova
Rauf Muxtarov
Tural Rzayev
Hüseyn Əhədov
Elşən Həşimov
Arzu Abdulova
Teymur Qasımov

Çəkiliş yerləri
---------------

• Filmin çəkilişi Azərbaycan Film Akademiyasında aparılıb.

Həmçinin bax
------------

• Azərbaycan Film Akademiyası, Zaur Tahirsoy, Sayrışan işıqlar, Terapiya Otağı, Postmodern Aktyorluq Məktəbi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-06.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-06.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-06.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-06.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi instagram səhifəsi Rəsmi youtube səhifəsi
**Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti** (*rus.* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, ЭСБЕ) – Fridrix Brokhauz və İlya Efron aksioner nəşr cəmiyyəti tərəfindən buraxılmışdır. (Peterburq, 1890-1907). Nəşr iki variantda buraxıldı – 41 əsas və 2 əlavə cild; 82 əsas və 4 əlavə cild.

Hal-hazırda Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti 86 cilddən ibarətdir. 
Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində 121240 məqalə, 7800 şəkil, 235 xəritə vardır.

Tarixi
------

Ensiklopediyanın ilk variantı "Conversations-Lexicon" ensiklopediyasının alman dilindən rus dilinə tərcüməsi təşkil edirdi və oxucuların bir çoxunun tərcümənin keyfiyyətində narazılığına səbəb oldu. Baxmayaraq ki, tərcümədə iştirak etmək üçün nəşriyyata o dövrün ən tanınmış alim və filosofları dəvət edilmişdilər: D.İ. Mendeleyev, V.S. Solovyov, S. A. Venqerova, A. N. Beketova, A. İ. Voeykova və s.

Sonralar "Conversations-Lexicon" ensiklopediyasına orijinal rus məqalələri daxil edilir ki, burada da əsas diqqət Rusiyaya, onun tarixinə, mədəniyyətinə və tarixinə aid mövzulara yönəldilmışdir.

Tərcümə olunmuş məqalələrin orijinal məqalələrlə əvəz edilməsi, ensiklopediyanın bayağı lüğətdən elm və texnika sahəsində ən son kəşflər və yeniliklər haqqında məqalələr toplusuna çevrilir.

1899-1902 illərdə "Brokhauz və Efronun kiçik ensiklopedik lüğəti" (3 cilddə) nəşr edildi. 1907-1909-cü illərdə ensiklopediyanın 4 cilddən ibarət ikinci nəşri çapdan çıxdı.

1911-1916 illərdə "Yeni ensiklopedik lüğət" nəşr edildi. Ensiklopediyanın 48 cilddə olması nəzərdə tutulsa da, yalnız 29 cildi çapdan çıxdı. Sonuncu məqalə "Отто" sözünə aid idi.

Həmçinin bax
------------

* Şablon:BEEL
* İnformatika
* YUNESKO
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

Xarici keçidlər
---------------

*
**Fuad Əlizadə** (*Əlizadə Fuad Rəhim oğlu*; d. 26 mart 1980, Naxçıvan, Naxçıvan MSSR, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəisi.

Həyatı
------

Fuad Əlizadə 26 mart 1980-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.

1996-2000-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil almış, ingilis dili ixtisasına yiyələnmişdir.

2001-2005-ci illərdə Bakı şəhəri Yasamal rayon İcra Hakimiyyəti Aparatının İctimai təşkilatlar və siyasi partiyalarla iş şöbəsində referent, böyük məsləhətçi vəzifələrində çalışmışdır.

2004-2006-cı illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetini Pedaqoqika nəzəriyyəsi və tarixi fakültəsində təhsilini davam etdirərək magistr dərəcəsini almışdır.

2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Mərkəzi aparatının Beynəlxalq əlaqələr və strateji araşdırmalar şöbəsinə böyük məsləhətçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

2005-2007-ci illərdə əlavə təhsil olaraq Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin maliyyə və kredit fakültəsində təhsil almışdır. 1 elmi məqalənin və 5-dən artıq məqalənin müəllifidir.

2005-2013-cü illərdə Azərbaycan Respublıikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun Bakı şəhəri üzrə Hüquqi şəxslərlə iş departamentinin audit sektorunun müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

14 noyabr 2013-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəis müavini vəzifəsində işləmişdir.

13 mart 2014-cü il tarixdən etibarən Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rəisi vəzifəsində çalışır.

Dövlət qulluğunun baş müşaviridi.

Rus və ingilis dillərində sərbəst danışır.

Ailəsi
------

Evlidir, 2 övladı var.

Mükafatları
-----------

Azərbaycan prezidenti cənab İlham Əliyevin 8 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə əhalinin sosial müdafiəsi sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun bir qrup işçisinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 2012-ci il tarixli **Sərəncamı**" (az.). president.az. 08 oktyabr 2012, 18:40. 2021-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-11.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin rəsmi internet informasiya resursu
* Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə Fuad Əlizadə rəis təyin edilmişdir
**Əhmədov Fuad Məhəmmədəli oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

Fuad Əhmədov 1949-cu il avqust ayının 20-də Şamaxının Çaylı kəndində anadan olub.

Orta məktəbi orada bitirdikdən sonra hərbi xidmətə gedir, xidməti başa vurduqdan sonra 1974-cü ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Dövlət Konservatoriyasına daxil olur və 1978(9?)-cu ildə solo oxuma ixtisasıyla oranı bitirir. Oxuduğu təhsil illərində Dövlət Filarmoniyasının xor kopellasında vokalist kimi fəaliyyət gostərir. 1978(9?)-ci ildə Konservatoriyanı bitirincə təyinatını Musiqili Komediya teatrına alır. Teatrda artist vokalist kimi işlədiyi müddətdə bir cox rollarda oynamışdır. 1988-ci ildə 1996-ci ilərdə H.Bağırovun yaratdığı Bakı Bələdiyyə "Tənqid-Təbliq" teatrında aktyor kimi fəaliyyət gostərib. 1996-cı ildən yenidən Musiqili Komediya Teatınna qayıtmış və ömrünün sonuna kimi solist-vokalist aktyor eyni zamanda Rus Bölməsi üzrə Aktyor Truppasının müdiri kimi fəaliyyət göstərir. İşlədiyi illərdə "Qaynana"da İlqar, "Hələlik"də Hörmətzadə, "İmtahanda"da Məktəb direktoru, "Bankir adaxlı"da Zaur, "O olmasın bu olsun"da Rüstəm bəy, "Nəğməli könül"də Aslan və bir çox tamaşalarda müxtəlif obrazlar yaratmışdır. Eyni zamanda "Yük", "Qəzəlxan", "Şirbalanın sonuncu məhəbbəti" və bir çox bədii filmlərdə müxtəlif obrazlar yaradır.

1982-ci ildə ailə həyatı qurub, iki övladı var.

2004-ci il 10 may tarixində ürək çatmamazlığından qəflətən dünyasını dəyişib.

Filmoqrafiya
------------

1. Gülüş sanatoriyası (film, 1989)
2. Qəzəlxan (film, 1991)
3. Şirbalanın məhəbbəti (film, 1991)
Çilingər ("*Kim olmaq istəyirsən*" əsərindən, 1880)
**Çilingər** — metal emalı və ya metaldan hazırlanmış əşyaların təmiri ilə məşğul olan peşədir.
İxtisaslaşmasından asılı olaraq müxtəlif peşə növləri mövcuddur. Məsələn, avtomobil, tikinti, gəmi, maşın, alət və s. sahələr üzrə çilingərlər fəaliyyət göstərirlər.

Çilingərlik peşəsinə peşə ixtisas məktəblərində yiyələnmək olar. İxtisas səviyəssindən asılı olaraq çilingərlərə dərəcələr verilir.

Çilingərlik peşəsi çox qədim tarixə malikdir. Hələ lap qədim zamanlarda insanlar metaldan işçi alətlər düzəldirdilər. Əvvəldə onların hamısı dəmirçi adlanırdılar. Dəmirçilər dəmir filizini əldə edir, onları qızdırır və zindanda döyərək müxtəlif metal əşyalar düzəldirdilər.

Sonralar maşınların və müxtəlif metalik qurğuların ixtirası və geniş tətbiqi ilə müxtəlif ustalar, o cümlədən mismar, dəbliqə, zireh və bu kimi sahələr üzrə ustalar yaranırlar. Beləliklə, metalların soyuq emalı genişlənir və daha sonra artıq bu ustalar müxtəlif mexanizmlərin hazırlanması üzrə çalışırlar. Çilingərlərin tipik məşğul olduqları sahələr qıfılların hazırlanması idi. Sonralar maşınqayırmanın inkişaf etməsi nəticəsində çilingərlərin tətbiq sahələri həm genişlənmiş və həm də mürəkkəbləşmişdir. Onlara bu gün texnikanın tətbiq olduğu bütün sahələrdə rast gəlmək olur.
**lill Müasir İncəsənət Muzeyi** — modernizmə həsr olunmuş müasir incəsənət və ar bryut (kobud incəsənət) muzeyi. Muzey Fransanın Nor departamentinin Vilnev-d'Aska şəhər parkının mərkəzində yerləşir.

Muzeyin kolleksiyasına 4800-dən çox eksponat daxildir. Muzeyin sahəsi 4 000 kv. metrdən çoxdur. lill Müasir İncəsənət Muzeyi Avropada XX və XXI əsrlərin mədəniyyətinin: müasir incəsənətin, modernizmin və ar bryut incəsənətinin əsas komponentlərinin qovuşduğu yeganə muzeydir.

Muzeydə Pablo Pikassonun, Amedeo Modilyaninin. Xuan Mironun, Jorj Brakın, Fernan Lejenin, Aleksandr Kolderin və Artur Van Qekkenin əsərləri də nümayiş etdirilir. Muzeydə həmçinin Fransa ar bryut incəsənətinin zəngin kolleksiyası da vardır. lill Müasir İncəsənət Muzeyi heykəllərlə əhatə olunmuşdur, burada, həmçinin kitabxana da yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .

Xarici keçid
------------

Официальный сайт ЛАМа Arxivləşdirilib 2009-02-26 at the Wayback Machine
**Çili—Ermənistan münasibətləri** — Çili və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Çilidə təxminən 600 nəfər erməni mənşəli vətəndaş yaşayır. Ölkələrin hər ikisi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.

Tarixi
------

20-ci əsrdə bir çox erməni Cənubi Amerikaya getdiklərini bilmədən Amerikaya gedən gəmilərə minərək buraya üz tuturlar. Çiliyə gələn ilk ermənilər Valparaiso limanının yaxınlığındakı Liaillai şəhərində yerləşirlər. 1940-cı illərdə Çili hökuməti ölkəyə immiqrasiyanı təşviq edir və bu da ölkəyə daxil olan ermənilərin sayının artmasına səbəb olur. 26 dekabr 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistan müstəqilliyini bərpa dir. 15 aprel 1993-cü ildə Ermənistan və Çili arasında diplomatik münasibətlər qurulur.

2007-ci ildə Çili hökuməti erməni soyqırımını tanıyır. 2010-cu ildə Ermənistan Santyaqoda fəxri konsulunu təyin edir. 2014-cü ilin iyul ayında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan Çiliyə rəsmi səfər edir və burada Çili prezidenti Mişel Baçelet ilə danışıqlar aparır. Prezidentlər Ermənistan-Çili ikitərəfli münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və bir sıra perspektivli sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün birgə səylərlə bağlı geniş məsələləri müzakirə edirlər. Hər iki dövlət iki ölkənin Xarici İşlər Nazirlikləri arasında Anlaşma və Əməkdaşlıq Memorandumu imzalayırlar. 2016-cı ildə Çili İrəvana daimi fəxri konsulunu təyin edir.

2018-ci ilin aprelində ölkələr diplomatik münasibətlərin qurulmasının 25-ci ildönümünü qeyd edir. Elə həmin il Ermənistan və Çili diplomatik və rəsmi pasport sahibləri üçün vizaları ləğv edir.

Ticarət
-------

2018-ci ildə ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 1,9 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir. Bu son beş ilin göstəriciləri ilə ortalama illik 55% artım deməkdir. Ermənistanın Çiliyə ixracatı dəmir filizidir. Çilinin Ermənistana ixracatı: balıq və alkoqollu içkilər (şərab).

Diplomatik nümayəndəliklər
--------------------------

Ermənistanın Çilidəki maraqları Buenos-Ayresdəki Səfirlik və Santyaqodakı Fəxri Konsulluq vasitəsi ilə təmsil olunur.

Çilinin Ermənistandakı maraqları Moskvadakı səfirlik və İrəvandakı fəxri konsulluq vasitəsi ilə təmsil olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Armenian Admiral of Chilean Naval Forces shares thoughts on the past path". 2020-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
2. ↑  "Armenians in Chile". 2020-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
3. ↑  "Bilateral Relations: Armenia-Chile". 2020-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
4. ↑  "Official visit of President Serzh Sargsyan to the Republic of Chile". 2020-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
5. ↑  "Embassy of Armenia in Argentina". 2020-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
6. ↑  "Embassy of Chile in Russia". 2020-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-17.
**Lazım olan ərzaqlar:** 100 qram qırmızı mərci, 100 qram narın bulğur, 1 baş soğan, 1az cəfəri, 2 xörək qaşığı tomat (pamidor əzməsi)
duz, istot (qirmizi+qara), sarıkök (yoxdursa problem deyil), Bitki yağı (günəbaxan və ya zeytun yağı). Bəzək və qarnitur üçün Kahı yarpaqları.

**Hazırlanması:** Deməli, bir qazana 2 stəkan su(təxminən) və mərcini əlavə edib, mərci əzilib, bişənə qədər qaynadırsınız. Arabir mərcini qarışdırmanız məshləhətdir. Sonra (suyu çox qurumamalıdır=normal qarışım olmalidir) Bu prosedur bitdikdən sonra 100 qr bulgurumuzu bişmiş mərcimizin üzərin\ töküb, narım-narın cəfəriləri də doğrayıb, üzrinə tökürük və qarışdırırıq yaxşıca. Sonra ayrı bir tavaya soğanları xırda-xırda doğrayıb üzərinə çıxana qədər bitki yağı əlavə edib, soğanları yaxşıca qızardırıq və üzərinə duz və sarıkök əlavə edib, qızardırıq. Ən sonda 2 qaşıq tomatımızı da əlavə edib, ocaqdan götürürük və isti-isti bulgurlu, mərcili qarışığımızın üzrinə soğanı ve qirmizi istiot əlavə edib, yaxşıca yoğururuq və əlimizdə küftə halına gətirib əvvəlcədən təmizlənmiş kahı yarpaqlarının üzərinə düzürük.

Həmçinin bax
------------

* Küftə

İstinadlar
----------
**Karatay Turısov** (*qaz.* Каратай Турысов; 2 fevral 1934 – 1 avqust 2004, Astana) — dövlət xadimi, iqtisad elmləri doktoru (1993), Qazaxıstan Mühəndislik Elmləri Akademiyasının akademiki (1993).

Həyatı
------

S.Ordjonikidze adına Moskva Geoloji Kəşfiyyat İnstitutunu, dağ mühəndisi-geoloq, Sov.İKP Mərkəzi Komitəsi yanında Ali Partiya Məktəbini, SSRİ Xalq Təsərrüfatı Akademiyasını (1978-80) bitirib, iqtisadçı, iqtisad elmləri doktoru. Qazaxıstan Respublikası Mühəndislik Akademiyasının akademiki.

### Nailiyyətlər siyahısı

* 1955-63 - geoloq, baş geoloq, Pavlodar və Karaqanda vilayətlərində kəşfiyyat partiyalarının rəhbəri;

1963-64 - Akçatau sənaye zonası üçün Partiya və Dövlət Nəzarət Komitəsinin sədri; 1964-71 - Qazaxıstan Kommunist Partiyası Karazhal şəhər komitəsinin ikinci, birinci katibi, Karaqanda vilayəti; 1971-74 - Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin təşkilati və partiya işi şöbəsinin müfəttişi; 1974-78 - Qazaxıstan Kommunist Partiyası Turqay Regional Komitəsinin katibi; 1980-81 - Qazaxıstan SSR Sənayedə Təhlükəsiz İşlərə Nəzarət və Mədən Nəzarəti Dövlət Komitəsi Komitəsinin sədri; 1981-84 - Qazaxıstan Respublika Həmkarlar İttifaqları Şurasının sədri; 1984-86 - Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi;

1986-90 - Ümumittifaq Mərkəzi Həmkarlar İttifaqları Şurasının katibi

May-dekabr 1990 - Qazaxıstan SSR Nazirlər Sovetinin sədr müavini; 1990-91 - Qazaxıstan SSR İqtisadi İslahatlar üzrə Dövlət Komissiyasının sədri; Dekabr 1990 - iyun 1991 - Qazaxıstan SSR-in sənaye, rabitə və rabitə üzrə dövlət müşaviri; İyun-avqust 1991 - Qazaxıstan SSR Baş nazirinin müavini; Avqust 1991 - Dekabr 1993 - Qazaxıstan Respublikasının Turizm, Bədən Tərbiyəsi və İdman Naziri; Dekabr 1993 - mart 1995 - Qazaxıstan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri; Aprel-dekabr 1995 - "Yassaui" Turizm üzrə Dövlət Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının sədri;
SSRİ Ali Sovetinə deputat seçilmişdir. 9 dekabr 1995-ci ildən - birinci çağırış Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi millət vəkili. 1996-cı ilin yanvarından - Məclisin İqtisadiyyat, Maliyyə və Büdcə Komitəsinin sədri.

Cambul vilayətinin 26 saylı Kordai seçki dairəsindən 2-ci çağırış Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi millət vəkili. Məclisin Maliyyə və Büdcə Komitəsinin sədri

İstinadlar
----------

1. ↑  "ТУРЫСОВ Каратай / /02.02.1934 - 01.08.2004". 2022-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-19.
2. ↑  Шанышқылы: Ұрпақтар сабақтастығы. Алматы. Тоғанай баспасы. 2012. 492 бет. ISBN 978-601-7007-86-7. Жауапты шығарушы Мырзахан Ахметов. Редакция алқасы: Тілеуқұл Өмірзақов, Әбдуәлі Данай және тб. 1,2 кітап.
**Babazənən yüksəkliyi** — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonu ərazisində Salyan şəhərinin şimal-şərqində Duzdağ gölünün şimalında yerləşir. Cənub-şərqi Şirvan düzündəki yüksəklik *Babazanan* və *Babazanlı* olaraq da adlanır. Hündürlüyü 41,2 metrdir.

2008-ci ildə Babazənən dağında kütləvi məzarlıq aşkarlanıb. Məzarlıq ərazidə heyvan otaran çobanlar tərəfindən tapılıb. Dağın yamacında yaranmış yarğana baxarkən çobanlar orada çoxlu sayda insan sümüklərinin olduğunu görüblər. Aşkar edilmiş kütləvi məzarlığın 1918-ci ildə ermənilərin rayonda törətdikləri soyqırım zamanı yarandığı güman edilir. Tarixi faktlarda da göstərilir ki, 1918-ci ildə ermənilər bu ərazilərdə qırğınlar törədiblər. Əhali sağ qalmaq üçün Babazənən dağında gizlənsə də, ermənilər onları tapıb qətlə yetiriblər.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Arxeologiya İnstitutunda Babazənən dağında aşkar edilmiş sümük qalıqlarına vizual baxış keçirilib. Baxış zamanı həmin sümüklərin Xəzər antropoloji quruluşuna aid qadın sümükləri olduğu müəyyənləşib. Məzarlıq aşkar olunan ərazi hazırda mühafizə olunur.

Bəzi mənbələrdə yüksəkliyin adı **Babasənan** variantında da işlənmişdir. Mütəxəsislərin bir qismi oronimin ikinci komponentini fars dilindəki "qadın" sözünün qarşılığı, digər qismi isə Sənan şəxs adı ilə əlaqələndirirlər. Əslində isə Babasinən variantında qəbul olunmalı olan bu oronim "baba" və "sinən" (türk dilində "enən", "düşən", "yatan", "kiçilən") sözlərindən ibarətdir.

Yüksəklikdə eyniadlı mineral bulaq olan Babazənən bulağı da mövcuddur. Bir çox tədqiqatçılara görə, burada əsasən qadın xəstəlikləri müalicə olunduğu üçün bulaqlar Babazənən (qadın piri) adı ilə tanınır. Babazənən bulağının suyu isti və kükürdlüdür. Yerli əhali tərəfindən müalicə üçün istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Salyan rayonunun Babazənən dağında kütləvi məzarlıq aşkarlanıb[*ölü keçid*]
2. ↑  Arxeologiya İnstitutunda Salyanın Babazənən dağında aşkarlanmış sümük qalıqlarına vizual baxış keçirilib.[*ölü keçid*]
3. 1 2  *Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, 2 cilddə.* Bakı-2007. I cild, səh.72.

Həmçinin bax
------------

* Babazənən (bulaq)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Manuel Robles Pesuela** (*isp.* Manuel Robles Pezuela; 23 may 1817, Quanaxuato[d], İspaniya imperiyası – 23 mart 1862) — Meksika siyasətçisi və hərbi xadimi. O, 24 dekabr 1858-ci ildən 21 yanvar 1859-cu ilə qədər Meksikanın prezidenti olmuşdur.

Həyatı
------

Amerika–Meksika müharibəsində iştirak etmiş, İslahat müharibəsində Mühafizəkarlar tərəfində vuruşmuşdur. O, sələfi Feliks Mariya Suloaqanın hökumətini devirdikdən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. Buna baxmayaraq, onun hökuməti kifayət qədər dəstək almamışdır. Onu tezliklə Migel Miramon əvəz etmişdir.

Fransa işğalından sonra işğalçılarla əməkdaşlıqda şübhəli bilindiyi üçün həbs olunmuşdur. O, qaçmağı bacarmış və Fransa ordusuna qoşulmağa cəhd etmişdir, lakin öldürülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Rivera Cambas, Manuel.* Los Gobernantes de Mexico: Tomo II. Aguilar Ortiz. 1873. 549.
2. ↑  *Bancroft, Hubert Howe.* History of Mexico Volume V 1824-1861. The Bancroft Company. 1885. 751.
3. 1 2  *Rivera Cambas, Manuel.* Los Gobernantes de Mexico: Tomo II. Aguilar Ortiz. 1873. 550.
**Karaqanda Dövlət Texniki Universiteti** (*əvvəl* *Karaqanda Mədənçilik İnstitutu*, *Karaqanda Politexnik İnstitutu (KarPİ)*) — Qaraqanda şəhərində texniki kadr hazırlığı üçün ali təhsil müəssisəsi. Karaqanda Texniki Universiteti xüsusi bir statusa malikdir - Qazaxıstan Respublikasının İlk Prezidentinin universiteti. Təlim çoxsaylı texniki və humanitar ixtisaslar üzrə aparılır. 9 iyul 1953-cü ildə qurulmuşdur.

Tarixi
------

1955-ci ildə rəhbər dəyişikliyi baş verdi. SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin 3 mart 1955-ci il tarixli 351-K nömrəli əmri ilə texnika elmləri namizədi Karaqanda Dövlət Texniki Universitetinin direktoru vəzifəsində çalışan A.S Saqinov.

O dövrün əsas vəzifəsi institutun müəllim heyətinin formalaşdırılması və rəhbərliyinin gücləndirilməsi idi. SSRİ Ali Təhsil Nazirliyinin tövsiyəsi ilə, texnika elmləri doktoru, professor M.L. Rudakov, eyni zamanda mina ölçmə şöbəsinə rəhbərlik edən mina tədqiqatı sahəsində görkəmli mütəxəssis. Yarışda keçdi: A.Q. Sverdlovskdan Polyakov rəhbər vəzifəsinə. Mədən İnşaat İdarəsi, K.İ. Litvalı Akulov - rəhbər vəzifəsinə görə. Marksizm-leninizm şöbəsi; Elm namizədləri O.V. Xoroşev, İ.S. Kolotova, N.M. Ananiyev və A.A. Dnepropetrovskdan Snitko. Tədris korpusu da təcrübəli istehsalat işçiləri ilə tamamlandı: A.N. Lebedev, V.K. Universitetdə səmərəli və uzun müddət işləyən Şçedrov.

İnstitutun formalaşması və inkişafı ilə birlikdə yüksək keyfiyyətli müəllim heyəti formalaşdırmaq üçün daha radikal tədbirlərin axtarışı zərurətə çevrildi. İnstitut rəhbərliyi hədəfli aspirantura yolu ilə kadr hazırlığı üçün yeganə düzgün yolu seçmişdir. Bəzi illərdə mərkəzi universitetlərin hədəf aspiranturasına 30 nəfər göndərildi. Təbii ki, hamı təhsillərini müvəffəqiyyətlə başa vurub yenidən universitetə ​​qayıtmadı, ancaq bütövlükdə bu kurs müsbət nəticələr verdi və altmışlı illərin sonunda fakültəni elmlər namizədi ilə təmin etmək problemi əsasən həll edildi .

İnstitutun ixtisaslı elmi və pedaqoji kadrlarla təmin olunması problemini nəzərə alaraq, əslində baş kurator vəzifələrini yerinə yetirən Moskva Dağ-mədən İnstitutuna isti sözlər söyləmək lazımdır. Moskva Mədənçilik İnstitutunun aspiranturasının bir çox məzunu gənclərin zəngin təcrübələrini ötürərək universitetdə çalışmış və çalışmaqda davam edir.

Yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanması probleminin uğurlu həllinə 1966-cı ilin sonunda bir neçə ixtisas üzrə namizədlik dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə müştərək Şuranın yaradılması kömək etdi: "Kömür, filiz və qeyri-metal yataqlarının yeraltı mədənçiliyi və istismarı". , "Mədən maşınları", "Mədən metallarının metallurgiya prosesləri", "Avtomatlaşdırma istehsalı", "Döküm".

İstinadlar
----------

1. ↑  Карагандинский государственный технический университет // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  "История Университета". 2020-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-15.
**Karaqanda Dövlət Tibb Universiteti** (*qaz.* Қарағанды мемлекеттік медицина университеті) — Qazaxıstanın Karaqanda şəhərində fəaliyyət göstərən ali tibb müəssisəsi. Universitet 1950-ci ildə təsis edilmişdir. 1997-ci ildə Karaqanda Dövlət Tibb Akademiyası olaraq adlandırılmışdır. 2008-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Təhsil Nazirliyinin təşkil etdiyi reytinqdə tibb universitetləri arasında 2-ci, Qazaxıstanın 60 universiteti arasında isə 8-ci yeri tutmuşdur.

Mövcud vəziyyət
---------------

2009-cu ildən Universitet statusu daşıyır. KDTU MDB məkanında ilk tibb məktəbi olaraq 2005-ci ildə uğurla Böyük Britaniyanın National Quality Assurance Limited orqanının ISO 9001-2000 keyfiyyət idarəetmə sistemi tələblərinə cavab verərək sertifikata layiq görülmüşdür.

Universitetdə qazax, rus və ingilis dilində tədris həyata keçirilir. Universitet xüsusi müalicə, pediatriya, tibbi və profilaktik iş, stomatologiya, əczaçılıq, Şərq təbabəti kimi sahələrdə təhsil xidmətləri göstərir. 2007-ci ilə Dövlət Standartlarına uyğun olaraq "Ümumi Tibb", "Stomatologiya", "Əczaçılıq", "Xalq Sağlamlığı" ixtisasları üzrə yeni tələblər tətbiq edilmişdir.

Tibb Kolleci
------------

Karaqanda Dövlət Tibb Universiteti nəzdində Tibb Kolleci 2002-ci ildə açılmışdır. Dərslər KDTU-nin şöbələrində və Karaqandadakı tibb və profilaktik müəssisələrin klinik bazalarında aparılır. Kollecdə təhsil 8 ixtisas üzrə qazax və rus dillərində aparılır. 2015-ci ildən 2016-cı ilədək kollec normativ-hüquqi akta müvafiq olaraq fəaliyyətini dayandırmışdı. 2017-ci ildə Karaqanda Dövlət Tibb Universiteti rəhbərliyi kollecin fəaliyyətini yenidən bərpa etdi. Hazırda da kollecdə 8 ixtisas üzrə tibbi mütəxəssis hazırlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Журнал «Современное образование», 2011 г. № 2 (pdf)[*ölü keçid*]
**Orenburq FK** (*rus.* ФК Оренбург) – 1976-cı ildə yaranan , Rusiyanın Orenburq şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. 2018–19 mövsümündən etibarən Rusiya Premyer Liqasında çıxış edir .

Tarixi
------

1976-cı ildən 1982-ci ilə və 1989-cu ildən etibarən professional olaraq yarandı. 1976-cı ildən əvvəl bir Orenburq komandası, Lokomotiv Orenburq, 1960-62-ci illərdə ikinci ən yüksək Sovet Birinci Liqasında 3 mövsüm də daxil olmaqla, professional olaraq oynadı. 1989-cu ildə Gazovik "Progress Orenburq" adlandırıldı. Qazovik İkinci Liqanın 5-ci Zonasında Rusiya Liqasına başlamış və 1993-cü ildən bir zonadan 6-cı yerə qədər düşmüşdür. Onlar 1997-ci il mövsümünə qədər Üçüncü Liqanın 5-ci Zonasında, üçüncü səviyyəyə döndükdə qalmışlar. 2006, 2007 və 2008 mövsümündə Ural Povolzhye (Rusiyadakı Volqa Regionu) komandasını başa vurdular və 2010-cu ildə Rusiya Birinci Liqasına yüksəltdilər.

2016-cı il mayın 2-də klub 2015–16 Rus Futbol Futbol Liqasında birinci yeri tutub və 2016–17 mövsümündə Rusiya Premyer Liqasında klubun tarixində ilk dəfə olaraq qalib gəldi. 

25 may 2016-cı ildə klubu "FC Gazovik Orenburq" un tarixi adından "Orenburq"-a dəyişdirildi.

Klub, SKA-Khabarovsk klubu üçün düşmə pley-offlarında penalti atışını itirdikdən sonra 2016–17 mövsümünün sonunda ikinci hissəyə geri qayıtdı. İkinci mərhələdə bir mövsümün ardından Rusiya Premyer Liqasına geri qaldırıldı.

İstinadlar
----------