Məzmun
------

Film ermənilərin Türkiyədə, o cümlədən Cənubi Qafqazda törətdiyi soyqırım faktlarından bəhs edir.

Filmdə Birinci Dünya müharibəsində imperiya güclərinin oyununa çevrilən ermənilərin bütün dünyaya car çəkdikləri qondarma erməni soyqırımı və eləcə də günümüzün problemi sayılan Dağlıq Qarabağ haqqında yaydıqları uydurma bəyanatların hansı mənbədən qaynaqlandığı ortaya qoyulur.

Film haqqında
-------------

Filmdə Rusiya Dövlət Foto-Kino Arxivindən, Azərbaycan Dövlət Foto-Kino Sənədlər Arxivindən, Gürcüstan Dövlət Arxivindən, Türkiyə Cümhuriyyəti Baş Nazirlik Arxivindən, Osmanlı Arxivlərindən, "Sarı Gəlin" türk sənədli filmindən materiallar, həmçinin Avropa və Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərindən, eləcə də türk etnik musiqisindən parçalar və "Fətəli xan" filmindəki kadrlardan istifadə edilmişdir.

Film Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi "Salnamə" sənədli filmlər studiyası tərəfindən aparılan iki ilə yaxın araşdırma nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Çəkilişlər 2007-ci ilin əvvələrindən başlamışdır. Çəkilişlər 1 il çəkmişdir.

Film osmanlı və azəri türkcəsində ərsəyə gəlmişdir.

Filmdə Rusiya, Türkiyə, İngiltərə, Gürcüstan və Azərbaycanın tarix, foto-kino arxivlərindən işıq üzü görməyən kinoxronika və digər sənədlər öz əksini tapıb ki, bu da filmin əsas qayəsini təşkil edir. Rusiya arxivlərində yatan, bu məsələni araşdıran tarixçilərin heç vaxt görmədiyi unikal kinolentlər ekrana gətirilmişdir. Bütün bunlarla bərabər tanınmış tarixçilər də filmdə öz sözünü deyir. Türkiyə, Amerika, Ukrayna, Gürcüstan və Azərbaycanın alimləri qoyulmuş problemin ətrafına faktlar düzərək sanki filmdə canlanan tarixi xronologiyanın səlnaməçiləri kimi iştirak edirlər.

* Filmdə ziyalılarla yanaşı, Anadolunun ucqar dağ kəndlərinin yaşı 100-ü ötən sakinlərinin o dövrlə bağlı acı xatirələri yer almışdır.

Səhv
----

*Titrlər:* Titrlərdə mətni oxuyan aktyor Sabir Məmmədovun adı Sabir Əliyev kimi göstərilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**İdeya müəllifi:** Əli Polad
**Sponsor:** Əli Polad
**Rejissor:** Tofiq Məmmədov, İqbal Məmmədəliyev
**Ssenari müəllifi:** Toğrul Vəli
**Aparıcı:** Toğrul Vəli
**Operator:** Köçəri Məmmədov, Elşən Əliyev
**Səs operatoru:** Aygün İslamova
**Montaj:** Fərid Axundov
**Qrafika:** Emin Mehdiyev
**Dizayn:** Emin Mehdiyev
**Səs texniki:** Rəna Müslümova
**Arxivarius:** Samirə Seyidbəyli (Samirə Seyidbəyova kimi)
**Mühasib:** Sevda Kazımova
**İcraçı prodüser:** Kamil Məmmədov
**Mətni oxuyan:** Fuad Poladov, Sabir Məmmədov, Lalə Əhmədova
**Musiqi redaktoru:** Vamiq Məmmədəliyev
**Redaktor:** Aydın Dadaşov, Hafiz İmamnəzərli
**Prodüser:** Əli Polad, Tofiq Məmmədov
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar:** Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Fərəc Qarayev, Cövdət Hacıyev, Leonid Vaynşteyn, Rəhilə Həsənova
### Filmdə iştirak edənlər

Quram Marxuliya (doktor, Gürcüstan)
Ataxan Paşayev (doktor, Azərbaycan)
Yuliya İvanova (Odessa universitetinin elmi işçisi, Ukrayna)
Əli Polad (professor, Türkiyə)
Castin Makkarti (professor-doktor, ABŞ)
Tuncay Öğün (doktor, Van, Türkiyə)
Nurhan Aydın (doktor, Sarıqamış, Türkiyə)
Sadiq Kamal Tural (professor-doktor, İstanbul, Türkiyə)
Nurşən Mazıcı (professor-doktor, Türkiyə)
Şenol Kantarcı (İstanbul, Türkiyə(TÜRKSAM))
Əli Kafkasyalı (doktor, Ərzurum, İstanbul, Türkiyə)
Hüseyn Qaradağ (Van, Türkiyə)
Erol Kükçüoğlu (doktor, Ərzurum, Türkiyə)
Hacı Qurban Parlaq (Bayburt sakini)
Yusuf Sağan (Bayburtun Daşkəsən kənd sakini)
Solmaz Rüstəmova-Tohidi (doktor, Azərbaycan)
### Arxiv kadrlarda iştirak edənlər

Çar I Pavel (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Çar I Nikolay (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Aleksandr Qriboyedov (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Çar I Aleksey (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Vladimir Lenin (titrlərdə yoxdur)
İlham Əliyev (titrlərdə yoxdur)
Rəcəb Tayyib Ərdoğan (titrlərdə yoxdur)
Mehriban Əliyeva (titrlərdə yoxdur)
Erik Fayql (doktor, Avstriya)

Sitatlar
--------

1917-ci ilin dekabrında Qafqazdakı rus ordusu cəbhəni özbaşına tərk etməyə başlamışdı. Dekabrıln 18-də Ərzincanda barışıq aktı imzalandı. Bu barışıqdan sonra rus qoşunları işğal etdiyi ərazilərdən geri çəkilməyə başladılar. Fəqət yolboyu müsəlmaan əhalisinə vəhşicəsinə divan tutur kəndləri yerlə-yeksan edirdilər.

Sanki quldur dəstəsinin başçısı Andranikin tövsiyəsi bu gün də ermənilərin şüarına çevrilib: "Yax, yıx, bölgəni türklərdən təmizlə, arxamızda dağlar var"

Mənbə
-----

* ""Həqiqətin özü" həqiqətlərə ayna tutdu". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 52-53.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə

Həmçinin bax
------------

| ⛭Qara Qarayev |
| --- |
| Operaları | 
* Vətən (1945)
* Zəriflik (1972)

 |  |
| Baletləri | 
* Yeddi gözəl (1952)
* İldırımlı yollarla (1958)
* Leyli və Məcnun (1969)

 |
| Müzikllar | 
* Çılğın qaskoniyalı (1973)

 |
| Kantata vəoratoriyaları | 
* Könül nəğməsi (1938)
* Səadət nəğməsi (1947)
* Partiyamızdır (1959)
* Lenin (1970)
* Dostluq himni (1974)

 |
| Orkestr üçünsimfoniyaları | 
* Birinci simfoniya (Böyük Vətən müharibəsi qəhrəmanlarının xatirəsinə) (1944)
* İkinci simfoniya (1946)
* Alban rapsodiyası (1952)
* Üçüncü simfoniya (kamera orkestri üçün) (1965)
* Qoyya (Yaşlılar və uşaq xorları və simfonik orkestr üçün) (1979)
* Don Kixot (1960)

 |
| Suitaları | 
* Azərbaycan süitası (1939)
* Passakaliya və üçlü fuqa (1941)
* Yeddi gözəl baletindən suita (1949)
* Xəzər neftçiləri haqqında dastan filmindən suita (1953)
* Vyetnam filmindən suita (1955)
* Dənizi fəth edənlər filmindən suita (1964)
* İldırımlı yollarla baletində iki suita (1967)
* Kamera orkestri üçün klassik suita (1966)
* Matəm odası

 |
| Solo alətlərləorkestr üçün | 
* Sevinc poeması (fortepiano ilə orkestr üçün) (1937)
* Violino ilə orkestr üçün Konsert (1967)

 |
| Kamera-instrumentalansamblları | 
* Simli kvartet üçün fuqa (1940)
* Simli kvartet üçün kvartettino (1942)
* 1-ci simli kvartet (1942) (itirilib)
* 2-ci simli kvartet (a-moll) (1947)

 |
| Fortepiano üçün | 
* Matəm prelüdü (S. Ordjonikidzenin xatirəsinə) (1937)
* Tsarskoselo heykəli (musiqili şəkil) (1937)
* Üçsəsli fuqa (1939)
* Azərbaycan rapsodiyası (1940)
* 2 sonatina (1940, 1943)
* 12 uşaq pyesi (6-1950, 6-1966)
* "24 prelüd" silsiləsi. 4 dəftər (1951, 1952, 1957, 1963).
* "12 fuqa"

 |
| Filmlər üçünyazdığı musiqilər | 
* Ordenli Azərbaycan (1938)
* Bir ailə (1943)
* Xəzər dənizçiləri (1944)
* Bakının işıqları (1950)
* Mingəçevir (1950)
* Xəzər neftçiləri haqqında dastan (1953)
* Bir məhəllədən iki nəfər (1957)
* Don Kixot (1957)
* Onun böyük ürəyi (1958)
* Uzaq sahillərdə (1958)
* Dənizi fəth edənlər (1959)
* Əsl dost (1959)
* Matteo Falkone (1960)
* Leyli və Məcnun (1961)
* İnsan məskən salır (1967)
* Nizami (1982)
* Yeddi gözəl (1982)

 |
| Əsərlərindənistifadə edilən filmlər | 
* Doğma xalqıma (film, 1954)
* 150 il. Mirzə Fətəli Axundov (film, 1962)
* Üçüncü simfoniya (film, 1968)
* Abşeron ritmləri (film, 1970)
* Dostluq himni (film, 1974)
* Əfsanələr aləmində (film, 1975)
* Nəğməkar torpaq (film, 1981)
* Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)
* 40-cı qapı (film, 2008)
* Həqiqətin özü (film, 2008)
* Ölüm növbəsi (film, 2009)
* Üfüqü ötənlər (film, 2011)

 |
| İştiraketdiyi filmlər | 
* Axşam konserti (film, 1948)
* Bülbül (film, 1968)
* Respublikam haqqında həqiqət (film, 1972)
* Ürək nəğməsi (film, 1989)

 |
| Haqqındaçəkilən filmlər | 
* Bu, həqiqətin səsidir. Bəstəkar Qara Qarayev (film, 1968)
* Qara Qarayev-60 (film, 1978)
* Bəstəkar Qara Qarayev. Opus-78 (film, 1979)

 |
| Bəstəkarınxatirəsi | 
* Qara Qarayev metrostansiyası
* Bəstəkar Qara Qarayevin portreti
* Qara Qarayevin heykəli
* Moskvada yerləşən Qara Qarayev adına 75 nömrəli musiqi məktəbi
* Bakıda yerləşən Qara Qarayev adına 8 nömrəli musiqi məktəbi
* Sumqayıtda yerləşən Qara Qarayev adına Uşaq Musiqi Məktəbi
* Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri
* Qara Qarayev adına Beynəlxalq Müasir Musiqi Festivalı
* Bəstəkar Qara Qarayev gəmisi

 |