recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Səadət Partiyası** — Türkiyədə fəaliyyət göstərən siyasi partiya.

Haqqında
--------

Səadət Partiyası 2001-ci il iyul ayının 20-də Türkiyənin keçmiş baş naziri Nəcməddin Ərbakanın başçılığı ilə Millî Görüş hərəkatı daxilində Fəzilət Partiyasının davamçısı olaraq yaradılmışdır. Fəzilət Partiyasının Türkiyə Böyük Millət Məclisindəki üzvlərinin bu partiyaya keçməsilə Səadət Partiyası parlamentdə təmsil olunmuşdur. Partiyanın parlament qrup sədri ilahiyyatçı Nihat Hatipoğlunun qardaşı Ömər Hatiboğlu olmuşdur.
Nəcməddin Ərbakanın siyasi fəaliyyətinə qadağa tətbiq edildiyi üçün o, partiya sədrliyindən istefa vermiş, 2003-cü ildə Rəcai Qutan sədr seçilmişdir. Daha sonra Numan Qurtulmuş partiya sədri seçilsə də, 2011-ci ildə parlament seçkiləri ərəfəsində p, partiyadan ayrılaraq hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasına (AKP) üzv olmuşdur. 2011-ci ilin Mart ayında Mustafa Kamalak partiyaya sədr seçilmişdir.

2002-ci il seçkilərində seçicilərini təxribat yolu ilə AKPyə uduzaraq 2% səs almış, TBMMdən kənarda qalmışdır. 2007-ci ildə də eyni nəticəni göstərib.

2013-cü ildə Bingöl Bələdiyyəsi və AKP Bingöl təşkilatı tam tərkiblə Səadət Partiyasına qatılmışdır. 2014-cü ilin Bələdiyyə seçkilərində Səadət Partiyası 3% səs, təxminən 2 milyon seçicinin dəstəyini qazanaraq Konya, Ərzurum, Ərzincan və Batmanda bir sıra rayon Bələdiyyələrini qazanmışdır.

2015-ci il parlament seçkilərinə Böyük Birlik Partiyası ilə ittifaq halında qatılan partiya ümumilikdə 2% səs toplayaraq parlamentə düşə bilməmişdir. 2016-cı ilin 15 iyul dövlət çevrilişi cəhdinə ilk etiraz edən Səadət Partiyasının 20 — yə yaxın üzvü xuntaçılar tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

Hazırda partiyanın sədri 2016-cı ilin 30 oktyabr tarixli qurultayda seçilmiş keçmiş Rifah Partiyasından Sivas vilayət Bələdiyyəsi sədri olmuş Təməl Karamollaoğludur.

İstinadlar
----------

1. ↑   [Saadet Partisi Saadet Partisi] (#bad\_url) (#bare\_url\_missing\_title). 17 Eylül 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 Ocak 2020.
**Ortaq Dəyərlər İttifaqı** (ODİ; *ing.* Alliance for Shared Values, AfSV) — Nyu-Yorkda yerləşən 501(c)(3) qeyri-kommersiya çətir təşkilat, Gülən hərəkatının və ya "Hizmet"in əsas hissəsi.

Məqsədlər və strukturu
----------------------

Ortaq Dəyərlər İttifaqı Türkiyə din xadimi Fəthullah Güləndən ilhamlanmışdır. Onların bəyan etdiyi məqsəd "ABŞ ətrafında ictimai xidmət, təhsil və dinlərarası dialoqun təşviqinə həsr olunmuş vətəndaş, mədəniyyət və xidmət təşkilatları üçün səs kimi xidmət etməkdir". Təşkilatın prezidenti Alp Aslandoğandır.

Ərdoğanla qarşıdurma
--------------------

2014-cü ildə ODİ bir bəyanat yayaraq Türkiyənin o zamankı Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təşkilat üzvləri ilə bağlı "qanunlara tabe olan vətəndaşlara qarşı siyasi motivli təzyiq cəhdlərini", o cümlədən Gülənə qarşı hüquqi iş açaraq onun ekstradisiyasını tələb etməsini qınamışdır. Onlar həmçinin, Ərdoğanı Türkiyənin ABŞ ilə strateji əlaqələrindən istifadə etməkdə ittiham etmişdilər.

2016-cı ildə Türkiyə Prezidenti Ərdoğan və Türkiyə hökumətinin digər üzvləri Türkiyədə çevriliş cəhdində Fətullah Gülən və onun hərəkatını günahlandırmışdılar. ODİ həm çevrilişi, həm də bu çevrilişdə iştirakda ittihamları pisləyərək cəhd günü bəyanat yaymışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nyu Yorkda Gülən Hərəkatının beynəlxalq sülhə töhfəsi müzakirə olundu". fgulen.com. 26 sen 2012. 2023-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-12.
2. ↑  "Statement by Alliance for Shared Values on Developments in Turkey". 2017-10-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-21.
3. ↑  About us - Overview Arxivləşdirilib 2021-02-01 at the Wayback Machine, *Alliance for Shared Values*
4. ↑  Alp Aslandogan Arxivləşdirilib 2016-07-05 at the Wayback Machine, *The Huffington Post*
5. ↑  Alliance For Shared Values Press Release on Erdogan Arxivləşdirilib 2017-04-29 at the Wayback Machine, *Niagara Foundation*, April 29, 2014
6. ↑  Statement by Alliance for Shared Values on Developments in Turkey Arxivləşdirilib 2016-08-16 at the Wayback Machine, WFMZ-TV
7. ↑  Gulen-linked body condemns attempted Turkey coup, *Financial Times*
8. ↑  U.S.-Based Cleric Fethullah Gulen Blamed by Erdogan in Turkey Coup Bid Arxivləşdirilib 2017-04-12 at the Wayback Machine, *NBC News*

Xarici keçidlər
---------------

* afsv.org — Ortaq Dəyərlər İttifaqının rəsmi saytı
* *Hannan Adely.* "Labeled terrorists in their homeland, hundreds of Turks seek asylum in New Jersey". USA Today. October 17, 2019.
**Yuqoslaviyanın dağılması** — 1991-2008-ci illərdə baş vermiş hadisələrin ümumi adı, nəticədə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası (YSFR) altı müstəqil ölkəyə və bir qismən tanınan dövlətə bölündü. Dövlətin parçalanması prosesi 1991-1992-ci illərdə, altı respublikadan dördünün (Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina və Makedoniya) YSFR-dən ayrılması ilə başladı. Eyni zamanda, BMT-nin sülhməramlı qüvvələri əvvəlcə Bosniya və Herseqovina, sonra isə Kosovo muxtar vilayəti ərazisinə daxil edildi.

İki respublikanın qaldığı Yuqoslaviya Serbiya və Monteneqronun tərkibində federasiyaya çevrildi: 1992-2003-cü illərdə - Yuqoslaviya Federativ Respublikası (FRY), 2003-cü ildən 2006-cı ilə qədər - Serbiya və Monteneqro konfederal Dövlət İttifaqı.

1999-cu ildə ABŞ və müttəfiqləri BMT-nin protektoratına çevrilən Kosovo muxtar bölgəsində hərbi əməliyyat keçirdilər. Əməliyyat humanitar müdaxilə kimi əsaslandırılıb, lakin o, BMT mandatı olmadan həyata keçirilib və buna görə də onun qanuniliyi mübahisəlidir və bəzi tənqidçilər tərəfindən hərbi təcavüz kimi səciyyələndirilib.

3 iyun 2006-cı ildə Monteneqronun ittifaqdan çıxması ilə Yuqoslaviyanın nəhayət ki, mövcudluğuna xitam verildi.

17 fevral 2008-ci ildə Kosovo Respublikasının Serbiyadan müstəqilliyi birtərəfli qaydada elan edildi.

1. ↑  *Diana Johnstone.* "Mit Krieg rechnen — von Diplomatie träumen. Das Kosovo-Desaster: Wie die USA gewöhnlich die Diplomatie zugunsten des Krieges ablehnen" (alman). AG Friedensforschung (Friedensratschlag). 2008-01-12. 2012-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-06.
**İmam Əli adına Ağstafa Cümə məscidi** — Ağstafa şəhərində (mərkəzində) yerləşən bu məscid 1996-cı ildən inşa olunub. Həyətyanı sahəsi 6500 kv. metr, daxili sahəsi 17x17 metrdir. Əli ibn Əbu Talib məscidinin binası, eləcədə qoşa minarələri mişar daşı ilə inşa edilmişdir. Məscid düzbucaqlı formada olub, döşəmədən tavana qədər hündürlüyü 5 metr,
yerdən günbəzədək hündürlüyü isə 9 metrdir. Məsciddə qadınlar şöbəsi ikinci mərtəbədə yerləşmişdir. Onun sahəsi 34 kv.metrdir. İbadət zalında 10 tağvari formada pəncərə qoyulmuşdur.

Mehrabın hündürlüyü 2,5 metrdir. Məscidin iç divarları ağ rəngdə işlənmişdir. Əsas ibadət zalının qarşısında - sağ və sol tərəflərdə yardımcı otaqlar yerləşmişdir. Günbəz fasad tərəfdən ağ dəmir təbəqə ilə işlənmişdir. Minarələri (hündürlüyü 17 metr) səkkizguşəli olub, üstü ağ dəmir təbəqə ilə örtülmüşdür. Günbəz və qoşa minarələrin üstündə aypara qoyulmuşdur.

Məscid yerli şəhər sakinlərinin təşəbbüsü ilə tikilmişdir. Məscidin layihəsinin müəllifi şəhərin baş memarı Sənan Mustafayev Abış oğludur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Ağstafa İmam Əli ibn Əbu Talib adına Cümə məscidi". 2017-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Müsəlman dini icmalar
**Hacı Şəfi məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Üstüpü kəndində yerləşən məscid. Məscid kəndin mərkəzində, "Karvansara" məhəlləsində yerləşən meydanın şimal tərəfində, üzü qibləyə inşa olunmuşdur. Yerli əhalinin dediyinə görə məscid kəndin mötəbər şəxsiyyətlərindən olan Hacı Şəfi tərəfindən inşa etdirildiyi üçün "Hacı Şəfi məscidi" adlanır.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Məscidin girişi cənub tərəfdəndir. Qadınlara və kişilərə aid olmaqla 2 qapısı vardır. Daxildən uzunu 17,4 metr, eni 10,7 metr (186 m²), hündürlüyü 4 metrdir. Binanın tavanı 4x2=8 dirəyin üstündə oturub. Şimal divarın qarşısında qadınlar üçün ikinci mərtəbə düzəldilib.

Kitabəsi
--------

Məscid binasının bayır tərəfdən cənub divarının qərb tərəfində, təxminən 2 metr yüksəklikdə divara yaşıl rəngli başdaşı üzərində həkk edilmiş kitabə qoyulmuşdur. Kitabə güclü şəkildə aşındığı üçün mətnin tam oxunması mümkün olmamışdır. Kitabədən ancaq aşağıdakı sözlər oxunmuşdur: ***"Quran XVIII-88... oğlu, mərhum, günahları bağışlanmış Şeyxülislam Kərbəlayi Fəthullah... 930-cu il" (10.11.1523-28.10.1524-cü il).***

Bu kitabənin tarixinə əsasən məscidin tarixini XVI əsrə aid etmək olar.

Mənbə
-----

* Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.
**Oyun portu** - *(ing.game port, ru.игровой порт)* - IBM PC-uyumlu kompüterlərdə coystikləri və ya oyun pultlarını qoşmaq üçün oyuq. İlk modellərdə adapterin hamısı oyun portu üçün ayrılırdı; hazırda belə kartlarda (xüsusən IBM şirkətinin istehsalı olmayan) oyun portları ilə yanaşı digər portlar da (məsələn, əlavə ardıcıl və ya parallel port) olur.

**Oyun adapteri** - IBM PC-uyumlu kompüterlərdə coystik və ya oyun pultlarını qoşmaq üçün giriş-çıxış portu. Belə adapterin nüvəsi analoq-rəqəm dönüşdürücüsüdür (ADC). Coystik və ya idarəetmə pultu ilə manipulyasiya etdikdə bir və ya iki potensiometrin mövqeyi dəyişilir ki, nəticədə gərginliyin səviyyəsinin şəkli dəyişilir; sonra ADC bu gərginlikləri coystikin və ya pultun mövqeyini müəyyənləşdirən ədədi qiymətlərə çevirir.

Şəkillər
--------

* Oyun portunun səs kartı Oyun portunun səs kartı
* 
* 
*

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Üç Dəniz Təşəbbüsü** (**3DT**) (*ing.* Three Seas Initiative, 3SI, TSI), **Baltik, Adriatik, Qara Dəniz Təşəbbüsü** və ya sadəcə **Üç Dəniz** (lit. Trimarium; pol. Trójmorze) — Mərkəzi və Şərqi Avropada Baltik dənizindən Adriatik və Qara dənizə qədər şimal-cənub oxu boyunca uzanan on üç dövlətin forumu. Təşəbbüs üzv dövlətləri təsir edən məsələlər üzrə regional dialoq yaratmaq məqsədi daşıyır.

2016-cı ildə ilkin 12 üzv dövlətin (Avstriya, Bolqarıstan, Xorvatiya, Çexiya, Estoniya, Macarıstan, Latviya, Litva, Polşa, Rumıniya, Slovakiya və Sloveniya) nümayəndələri Xorvatiyanın Dubrovnik şəhərində ilk sammit üçün görüşdülər. 20 iyun 2022-ci ildə Riqada keçirilən yeddinci sammitdə Ukrayna 3DT-nin tərəfdaş-iştirakçısı statusu alıb, faktiki olaraq bu təşəbbüsün iştirakçısına çevrilib. 2023-cü il sammitində Yunanıstan üzv, Moldova isə tərəfdaş-iştirakçı olub.

Statistika
----------

On iki ölkə Avropa İttifaqı ərazisinin 29 faizini (1,210,000 km2) əhatə edir, Avropa İttifaqının əhalisinin 25 faizi (110 milyon) burada yaşayır və 2,3 trilyon avro və ya Aİ ÜDM-nin (nominal) yeddidə birini istehsal edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dubrovnik Forum adopts declaration called "The Three Seas Initiative"". EBL News. 2016-08-25. 2017-01-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-04.
2. ↑  "Ukraine has received the status of a partner in the Three Seas Initiative". eurointegration.com.ua (ukrayna). İstifadə tarixi: 2022-06-22.
3. ↑  "Three Seas Initiative to enlarge with Greece says Romanian president". Euractiv. 2023-08-30. İstifadə tarixi: 2023-09-04.
4. ↑  "Gross domestic product at market prices (Current prices and per capita)". Eurostat.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* 2020-ci ilin veb-saytı
* 2019-cu ilin veb-saytı
* 2018-ci ilin veb-saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
|  |
| --- |
| Kateqoriya:Duyğular |
| Duyğular |
|  |
| * Qəbul
* Şəfqət
* Əyləncə
* Qəzəb
* Narahatlıq
* Əzab
* Qıcıqlanma
* Antisipasiya
* Apatiya
* Sıxıntı
* İnam
* Məmnuniyyət
* Cəsarət
* Maraq
* Çarəsizlik
* Arzu
* Məyusluq
* İkrah
* İnamsızlıq
* Şübhə
* Ekstaz
* Xəcalət
* Empatiya
* Entuziazm
* Paxıllıq
* Eyforiya
* Faith
* Qorxu
* Frustrasiya
* Təqdir
* Minnət
* Xəsis
* Təəssüf
* Günahkarlıq
* Xoşbəxtlik
* Nifrət
* Ümid
* Dəhşət
* Düşmənçilik
* Alçalma
* Həvəs
* Qısqanclıq
* Sevinc
* Xeyirxahlıq
* Tənhalıq
* Sevgi
* Şəhvət
* Nostalgiya
* Hirs
* Çaxnaşma
* Ehtiras
* Yazıq
* Zövq
* İftixar
* Hiddət
* Peşmanlıq
* Vicdan əzabı
* Narazılıq
* Kədər
* Utanma
* Devastasiya
* Utancaqlıq
* Sosial əlaqə
* Qəm
* Cəfakeş
* Sürpriz
* Təəccüb
 |
| * b
* m
* r
 |

***Utancaqlıq***, ***həyalılıq***, ***ürkəklik*** və ya ***çəkingənlik***, bəzi insanların başqaları ilə danışarkən, bir yerdə olarkən, söhbət edərkən və ya kömək istəyərkən qarşılaşdıqları inamsızlıqdır. Zoologiyada isə utancaqlığ, ümumiyyətlə insanlardan yayınmaq meyli deməkdir.

Utancaqlıq qeyri-adi hallarda olur. Bir çox utancaq insan narahat edici və lazımsız hiss edilməkdən qaçmaq məqsədi ilə utancaq və vəziyyətə özünü alışdıra bilməməkdə qalmağa davam edirlər. Ancaq utancaqlığın başlanmasının səbəbi müxtəlif ola bilər. Bəzən fiziki bir narahatlıq reaksiyası olan məsələlərdən meydana gəldiyi görünür. Bəzən utancaqlığın əvvəlcədən əldə edildiyi və sonra fiziki narahatlıq tapıntılarına səbəb olduğu görünür.

Elm adamları, utancaqlığın ən azı qismən irsi olduğunu bildirən fərziyyəni dəstəkləyən bəzi genetik məlumatları təyin etmişdirlər. Bununla yanaşı, introversiya və ekstroversiyanın yalnız uşağın genetik eigen quruluşu ilə deyil, eyni zamanda uşağın böyüdüyü mühitlə də əlaqəli olduğu sübut olunmuşdur. Məsələn, xaricilərə qarşı ürkək olan bir uşaq, yaşlandığında gec-tez bu şəxsi xüsusiyyətini itirə bilər.

Utancaq insanlar bütün insanlardan eyni dərəcədə utanmırlar. Məsələn, bir adam yoldaşlarıyla görüşə bilər (cinsi mənada), eyni zamanda əks cinsdən qorxa da bilər. Bir aktyor səhnədə cəsarətli və yüksək səsli ola bilər, ancaq müsahibə verərkən utancaq ola bilər.

Utancaq insanlar öz utancaqlıqlarını mənfi bir şəxsi xüsusiyyət kimi qəbul etməyə meyllidirlər və bir çox insanlar utancaqlıqlarından narahatdırlar, xüsusən fərdiliyi və məsuliyyəti dəyərləndirən cəmiyyətlərdə. Digər tərəfdən, utancaq insanların çoxunun yaxşı dinləyicilər olduğu və danışmazdan əvvəl düşünmələrinin digər insanlardan daha yüksək olduğu görünmüşdür. Bundan əlavə, utancaqlığın əksi olan utanmazlıq hədsiz səmimiyyət və uyğun olmayan davranış kimi problemlərə yol aça bilər. Buraya cəsarətli davranış da daxildir ki, bu da utancaqlıq üçün təzminat olaraq və ya utancaqlığın əvəzi olaraq istifadə olunur.

Utancaqlıq birbaşa introversiya ilə əlaqəli deyil. İntrovert insanlar özlərindən heç bir mükafat almadıqları üçün sosial vəziyyətlərdən qaçmağı seçirlər və ifrat həssas düşüncələr onlar üçün çox ola bilər. Utancaq insanlar bu kimi vəziyyətlərdən qorxurlar və bunun qarşısını almağın lazım olduğunu hiss edirlər.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: David Miller.

**David Miller** (14 aprel, 1973, San Dieqo, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı tenor və İl Divo qrupunun üzvü.

Həyatı
------

Miller San Dieqoda anadan olsa da, Koloradoda böyüyüb. 1991-ci ildə orta məktəbi qurtarıb. Atasının təkidinə baxmayaraq, o hərbiyə getməyərək Oberlin Musiqi Konservatoriyasına daxil olur. 1995-ci ildə Konservatoriyanı mükəmməl qiymətlərlə və vokal və opera ifaçısı olaraq bitirir. 1996 −1997-ci illərdə Miller Pittsburq Opera Mərkəzinin üzvü idi.

1997-ci ildə Vaşinqtondakı çıxışından sonra diqqət mərkəzinə düşən Millər artıq 6 may 1998-ci ildə Ağ Evdə Bill Klinton qarşısında çıxış edir. Bundan sonrakı illərdə də onun çoxlu uğurlu çıxışları davam edib.

İl Divo
-------

 *Əsas məqalə: İl Divo*
2003-cü ilin dekabrında o dörd kişi müğənnidən ibarət beynəlxalq İl Divo qrupuna qoşuldu. Qrupda ondan başqa fransız pop musiqiçi Sebastien İzambard, ispaniyalı bariton Karlos Marin və isveçrəli tenor Urs Büler yer alırlar.

Qrupun ilk albomu İl Divo adlanır. Albom 2004-cü ilin noyabrında işıq üzü gördü və bir ildən də az bir vaxtda beş milyondan çox satış həyata keçirildi. İkinci albom — Ankora 7 noyabr 2005-ci ildə Birləşmiş Krallıqda, üçüncü albom Siempre isə 21 noyabr 2006-cı ildə ABŞ-də, 27 noyabr 2006-cı ildə isə beynəlxalq satışa çıxarıldı.

Diskoqrafiya
------------

#### Il Divo

2004 — Il Divo
2005 — Ancora
2006 — Siempre
2008 — The Promise
2011 — Wicked Game
2013 — A Musical Affair
2015 — Amor & Pasión

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Discogs · Internet Broadway Database · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0000 4138 0557 · LCCN: no95029940 · VIAF: 51273258 · WorldCat VIAF: 51273258 |
**Dağıstan əməliyyatı**, **Dağıstan müharibəsi** və ya **Dağıstanın işğalı**. 1999-cu ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən Birinci Çeçen-Rus Müharibəsinin qisasını almaq üçün həyata keçirilmiş olan hərbi əməliyyat.

Əvvəli
------

1991-ci ildə SSRİ ərazisində iğtişaşlar başladı. Müstəqillik istəyən çeçen xalqı silahlanmağa başladı. Bunun nəticəsində Birinci Çeçen-Rus Müharibəsi başladı. Müharibə çeçenlərin qələbəsi ilə nəticələndi. Bu Rusiyanın hakimiyyətinə, uğurlarına və nüfuzuna ciddi bir zərbə endirdi. Bunun qisasını almaq istəyən ruslar əraziyə 17.000 nəfərlik Spetsnaz adlanan xüsusi qrupu hazırladılar.

Hərbi əməliyyatlar
------------------

Ruslar mütəşəkkil bir şəkildə helikopterlər vasitəsilə yerə endirildilər. Say və təchizat baxımından çox üstün olan ruslar çeçen düşərgələrini bir-bir ələ keçirərək çeçenləri blokadaya alaraq onlara kənardan kömək gəlməsinin qarşısını aldılar. Bundan sonra çeçenlər Dağıstandan geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Beləliklə də, İkinci çeçen müharibəsi başladı.
Toyda iki dostun şən qucaqlaşması
**Qucaqlaşma** — iki və ya daha çox insanın qollarını bir-birinin boynuna və ya bədəninə sarıb bir-birini möhkəm sıxdığı, insan cəmiyyətlərində universal olan fiziki yaxınlıq forması.

Xüsusiyyətləri
--------------

 *L.E.Vigee-Lebrun*. "Madam Vigee-Lebrun və qızı." 1789. Kətan, yağlı boya. Luvr, Paris.
Bəzən öpüşlə əlaqəli qucaqlaşma qeyri-verbal (şifahi olmayan) ünsiyyət formasıdır. Mədəniyyətdən, əlaqələrdən və münasibətlərdən asılı olaraq qucaqlaşma tanışlıq, sevgi, bağlılıq, dostluq, qardaşlıq və ya empatiya kimi dəstək, rahatlıq mənasını verə bilər, xüsusən sözlər kifayət etmədikdə. Bir qucaqlaşma adətən sevgi və istilik nümayiş etdirir, bəzən uzun bir ayrılıqdan sonra yenidən birləşmənin və ya görüşün sevincindən və ya xoşbəxtliyindən irəli gəlir. Qarşılıqlı olmayan qucaqlaşma münasibətlərdəki problemlərə işarə edə bilər. Bir qucaqlaşmanın uzunluğu sosial və mədəni olaraq müəyyən edilir.

Bəzi digər fiziki təmas növlərindən fərqli olaraq, qucaqlaşma bir çox ölkələrdə, dinlərdə və mədəniyyətlərdə, ailələrdə, yaş və cins fərqlərinə görə stiqma olmadan açıq və özəl şəkildə edilə bilər, lakin ümumiyyətlə qucaqlaşma insanların bir-birini tanıdığının göstəricisidir.

 İdman qələbəsindən sonra qucaqlaşma
Gözlənilməz qucaqlaşmalar insanın şəxsi məkanının işğalı kimi qəbul oluna bilər, lakin onun qarşılıqlı olması xoş qarşılandığının göstəricisidir. Bəzi Qərb mədəniyyət tədqiqatçıları xoşagəlməz anların qarşısını almaq üçün iş yerində, xüsusən də qucaqlaşmağı sevməyən insanlarla qucaqlaşmaqdan çəkinməyi məsləhət görürlər .

Uşaq həmçinin kuklaları və ya yumşaq oyuncaqları qucaqlaya bilər. Kiçik uşaqlar yad adam tərəfindən təhlükə hiss etdikdə valideynlərini qucaqlayırlar, baxmayaraq ki, bu qucaqlaşma sayıla bilməz, çünki bu cür davranış sevgidən çox qorunmağa ehtiyac olduğunu göstərir.

Sağlamlığa təsirləri
--------------------

Qucaqlaşmağın sağlamlığa faydaları sübut edilmişdir. Bir araşdırma, qucaqlaşmağın oksitosin səviyyəsini artırdığını və qan təzyiqinin səviyyəsini aşağı saldığını göstərdi.

Qucaqlaşmalar, xüsusən də uşaqlarda özünə inamı artırır və uşağın valideynlərindən çoxlu qucaqlaşmaları xüsusilə yaxşı özünə inam baxımındandır. Bu zaman o, özünü dəyərli və sevildiyini hiss edir.

*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kathleen Keating.* The Hug Therapy Book. Фонд Хазельден PES. 1994. ISBN 1-56838-094-1.
2. ↑  *Duranti, Alessandro.* Universal and Culture-Specific Properties of Greetings // Journal of Linguistic Anthropology . 7 (journal) (ingilis). № 1.  — 1997. iyun.  (#accessdate\_missing\_url)
3. ↑  "A New Rule For The Workplace: 'Hug Sparingly'". NPR. 2014-01-11. 2017-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-26.
4. ↑  "How hugs can aid women's hearts". BBC News. 2005-08-08. 2017-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-28.
5. ↑  "Uskomattomia terveysvaikutuksia – 7 mahtavaa syytä halata joka päivä!". mtvuutiset.fi (fin). 2014-10-17. 2021-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-09.
**4.1 saylı layihə** (*ing.* Project 4.1) — Bu ad altında aparılmış tibbi təcrübəni Marşall adalarının sakinlərinin başına gətirib. 1954-cü ilin martın 1-də atom partlayışı nəticəsində alınmış radiasiyanın nəticələrini insanlar üzərində müşahidə etmək üçün amerikalılar belə dəhşətli təcrübəyə qol qoydular. Onlar belə nəticələri heç gözləmirdi. Təcrübədən sonrakı ilk 5 ildə uşaq salma və ölü doğulma halları həmişəkindən 2 dəfə artmışdı. Sağ qalanların əksəriyyəti xərçəng xəstəliyinə tutuldu. ABŞ-nin energetika nazirliyi təcrübəni belə şərh elədi: «…insanlara şüalanmanın təsirini öyrənən təcrübəni onları sağaltmaqla paralel aparmaş olardı» və «…Marşall adalarının sakinləri təcrübədə dovşan kimi istifadə edilmişdilər»."

İstinadlar
----------

1. ↑  James Reeves to Frank D. Peel, "Establishment of Program 4 and Project 4.1 in Castle" (11 March 1954), online at .
2. ↑  Barton Hacker, *Elements of Controversy*, 146-147.

Xarici keçidlər
---------------

* Department of Energy Marshall Islands Chronology Arxivləşdirilib 2004-11-02 at the Wayback Machine —fully referenced with links to PDFs of many primary documents—indicates that Project 4.1 began *after* the Bravo test
**Simpatiya** (*yun.* συμπάθεια "rəğbət; qarşılıqlı əlaqə" q.yun. συμ "birlikdə" + *yun.* πάθος "hiss, ehtiras; cazibə") — kiməsə və ya nəyəsə qarşı sabit emosional meyl hissi. Antipatiyanın əksidir .

Simpatiya adətən ortaq baxışlardan, maraqlardan və dəyərlərdən, həmçinin başqa bir insanın görünüşünə, davranışına və xarakter xüsusiyyətlərinə seçici müsbət reaksiyalardan yaranır. Bir insanın digərinə simpatiyası instinktiv meyl, onlar arasında daxili qohumluq hissi kimi də özünü göstərir. Bir insana artan maraq, xoş niyyət, diqqət və yardımla ifadə olunur. Bəzi dillərdə "simpatiya" ilə eyni mənşəli söz (məsələn, ingilis simpatiyası və ya fransız simpatiyası) digər insanların problem və bədbəxtliklərinə münasibətdə münasibətdə simpatiya hiss edilən obyektə mərhəmət hissi və xoşbəxtlik arzusu kimi də başa düşülə bilər. Simpatiya insanlar bir-birinin qarşılıqlı münasibətindən həzz aldıqda və bağlılıq hiss etdikdə, dostluqlar zamanı yarana bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Simpatiya // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  "Что такое Симпатия?". 2013-05-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-01.
3. ↑  Симпатия Arxiv surəti Wayback Machine saytında (#empty\_citation)
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |

**Erotika** və ya **Erotizm** sözü qədim yunan mifologiyasındakı məhəbbət ilahı sayılan Erosun adından götürülmüşdür. Sözün geniş mənasında həm iki cinsin (yəni kişi və qadın) cinsi yaxınlığındakı, həm də bütün insanların arasında mövcud olan dostluq və sevgi formasındakı eşqin bütün növlərini əhatə edir. Amma bu söz zaman keçdikcə öz ilkin mənasını tamamilə itirmişdir. Bu gün erotik deyincə ağıla gələn cinsi ehtiyacların fiziki və mənəvi ölçüləri və cinsi eqoları təmin etmək məqsədilə edilən hərəkətlər, davranışlar, oyunlar, moda və incəsənət kimi ictimai hadisələr başa düşülür. Bu anlayışına görə də, hal-hazırkı dövrdə erotika və ya erotizm sözünün mənası cinsi ehtiyacların sərhədlərini keçmir. Erotizm anlayışı pornoqrafiyaya yaxın olsa da, pornoqrafiya sərhəd tanımaması ilə erotikadan fərqlənir.

İstinadlar
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4015369-1 · LCCN: sh85044718 · NKC: ph119988 |

1. ↑  "Эротика, эротизм". Оксфордский толковый словарь общей медицины. 2002. 2013-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-01.
**Samvel Sergeyoviç Şahramanyan** (*erm.* Սամվել Սերգեյի Շահրամանյան; 1 dekabr 1978, Stepanakert) — Ermənistan siyasətçisi və dövlət xadimi, DQR-nin keçmiş dövlət naziri (31 avqust 2023 – 10 sentyabr 2023), başçısı (10 sentyabr 2023 — 4 oktyabr 2023). O, əvvəllər qondarma DQR-nin Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru,
 Ermənistan hərbi vətənpərvərlik, gənclər, idman və turizm naziri olmuşdur. General-mayordur.

Həyatı
------

Samvel Sergeyoviç Şahramanyan 1 dekabr 1978-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Xankəndi şəhərində anadan olmuşdur. O, İrəvan Qriqor Zöhrab Universitetinin Beynəlxalq iqtisadiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur, 1998-ci ildə Xankəndi Universitetinə keçmiş və 1999-cu ildə oranı bitirmişdir.

Şahramanyan 1996–1999-cu illərdə Qarabağda silahlı dəstələrdə xidmət etmişdir. O, 1999–2008-ci illərdə Rusiyada xidmət etmişdir. Şahramanyan Rusiya tərəfindən silahlanan DQR-nin milli təhlükəsizlik xidmətinin direktoru, Ermənistan Respublikasının hərbi vətənpərvərlik, gənclər, idman və turizm naziri kimi xidmət etmişdir.

29 may 2020-ci il tarixdə general-mayor olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Արցախը նոր ոստիկանապետ և ԱԱԾ տնօրեն ունի". 2023-08-31 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "«Սա միանշանակ չի ընդունվել». Արայիկ Հարությունյանը նոր նախարարին շնորհել է գեներալ-մայորի կոչում". 2023-08-31 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2 3  "Xankəndi separatçılarının yeni rəhbəri kimdir? - Dosye". Axar.Az. 31 avq 2023. 2023-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-31.
**Antipatiya** (q.yun. ἀντιπάθεια, *ἀντι*- "qarşı" və *πάθος* - "hiss, ehtiras, cazibə") — düşmənçilik, bəyənməmək və ya ikrah hissi, kimisə və ya nəyisə rədd etməyə emosional münasibət. Simpatiyanın əksidir. Antipatiya, simpatiya kimi, əsasən şüursuz bir hissdir və şüuraltı qərarla müəyyən edilir, lakin eyni zamanda qəbul edilmiş inanc sistemi tərəfindən qınanan insanlara, canlılara və ya müəyyən bir cəmiyyətdəki hadisələrə münasibətdə əxlaqi qiymətləndirmə nəticəsində tamamilə şüurlu şəkildə yarana bilər. 

Antipatiya şəxsi və ya irsi təcrübə ilə qazanılan və ya tərbiyə ilə aşılanan zərərlilik, təhlükə, çirkinlik, antipatiya obyektinin alçaqlığı ideyasından qaynaqlanır. Bu hiss fərdin sinir sisteminin xüsusi həyəcanlılığına da əsaslana bilər.

İnsanların və heyvanların müəyyən obyektlərə qarşı irsi və ya qazanılmış antipatiyası çox vaxt instinktiv və ya reflektor xarakter daşıyır və bəzi müəlliflərə görə fərdin, bioloji növün, qrupun və ya etnik qrupun özünü qorumaq vəzifəsi ilə əlaqələndirilir.

Sosiologiya və psixologiyada antipatiya simpatiya kimi şəxsiyyətlərarası və qruplararası münasibətlərin motivasion tənzimləyicilərindən biri kimi çıxış edir. Eyni zamanda, bəyənmə və bəyənməmə hissləri daha çox və ya daha az müstəqil və ya hətta bir-birini tamamlayan ola bilər, yəni təbii olaraq başqa bir insana qarşı emosional münasibətdə birləşə bilər (bir qütbün şiddəti, əksin eyni vaxtda ifadəsi) .

İstinadlar
----------

1. ↑  *Freud S.* Group psychology and analysis of the ego. — Standard Edition, v. XVIII. London: Hogarth Press, 1955. P.101—102
2. ↑  Напр. межэтническая антипатия как «отрицательная комплиментарность» в теории этногенеза Л. Н. Гумилёва.
3. ↑  *Гозман Л. Я.* Психология эмоциональных отношений. — М.: Изд-во Моск. ун-та, 1987. 176 с.
**Motokrot** — Paris və digər Fransa şəhərlərində it nəcisini təmizləmək üçün nəzərdə tutulmuş kiçik motorlu nəqliyyat vasitəsidir. 1982-ci ildə Jak Şirak (o zaman Parisin meri) tərəfindən təqdim edilmişdir, fikir çox spesifik bir hərəkəti yerinə yetirmək üçün minimum vaxtda səkilərə çıxışı olan böyük məsafələri qət edə bilən sürətli mobil zərbə qüvvəsini təmin etməkdir. 100 avtomobildən ibarət park ilkin olaraq Yamaha XT 550 və daha sonra XT 600-ə əsaslanırdı, həm su, həm də tullantıların yerləşdiyi arxada böyük bir çən ilə, çıxarılması tələb olunan materialın üzərinə qoyulmuş vakuumla işləyən şlanqla birləşdirilir.
Layihə 2002-ci ildə dayandırıldı, yeni və daha yaxşı tətbiq edilən yerli qanuna görə, indi it sahiblərini it nəcisini çıxarmadıqları üçün 500 avroya qədər cərimələyir. Onların götürüldüyü zaman hesablanmışdı ki, 70 motokrotdan ibarət donanma Paris küçələrində it nəcisinin yalnız 20%-ni təmizləyirdi, illik dəyəri 3 milyon funt sterlinqdir. 2016-cı ildən etibarən Montpellier də daxil olmaqla Fransanın digər şəhərlərində istifadə davam etdirildi.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Paris-Chiens
**Şərifan yaşayış yer** — Zəngilan rayonu ərazisində qədim şəhər xarabalığı.

Haqqında
--------

Şərifan şəhər yeri Həkəri çayının sağ sahilində, onun Araz çayına töküldüyü yerin yaxınlığında, Zəngilan rayonunun Şərifan kəndindən şimal-qərbdə yerləşir. Düzbucaqlıya yaxın plan quruluşuna malik ş əhər yeri təxminən 9 hektar sahəni əhatə edir. Şəhər xarabalıqları bir tərəfdən dağla, digər tərəfdən isə çay ilə hüdudlanır. Abidənin ərazisinin şimal-qərb sərhədində, təpə üzərində XIV əsrə aid türbənin qalıqları vardır.

1974-cü ildə Şərifan şəhər yerinin mərkəzində iki sahədə aparılan arxeoloji qazıntılar orada mədəni təbəqə yatımının qalınlığının 3 m-ə çatdığını göstərmişdir. Üzə çıxarılan tikili qalıqları arasında bişmiş kərpicdən inşa olunmuş hamam kompleksi diqqətəlayiqdir. 

1979-cu ildə şəhər yerində daha iki sahədə geniş qazıntılar aparılmış və abidə ərazisində 6 yerdə yoxlama qazıntıları qoyulmuşdur. Şimal yamacda 144 kv.m-lik ərazini əhatə edən, şərti olaraq III qazıntı adlanan sahədə mədəni təbəqə yatımının qalınlığının 2-2,75 m olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Aparılmış qazıntılar nəticəsində yaşayış evlərinin bünövrələri, çəltik anbarı, təndirlər və külli miqdarda məişət əşyaları aşkara çıxarılmış, metalişləmə istehsalı ilə bağlı qalıqlar qeydə alınmışdır. Tapıntılar əsasən saxsı qab qırıqları, İran 216 və Çindən gətirilmə fayans və seladon qab parçaları, şüşə məmulat və bir neçə sikkədən ibarətdir.

Arxeoloji materiallar XIII-XVII yüzilliklər üçün səciyyəvi olduğundan Şərifan şəhər yeri də həmin dövrə aid edilir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. II c, Bakı, 1998.
* Ахмедов Г.М. А хмедов Р.Дж. Об итогах археологических исследований в зоне строительства Худаферинского гидроузла в 1979 г. // АЭИА (1979т) Баку, 1984.
* Ахмедов Г.М. Города и городская культура в средневековом Азербайджане. // ТД ВАК. Баку, 1985/
* Геюшев Р.Б. Нуриев А.Б. Керимов Э.А. Рахманов А.А. Агаев Г.Д.Худаферинская комплексная экспедиция. // АО 1974 года. Москва, 1975.
**Əhməd Elbrus** — **Əhmədov Elbrus Misir oğlu** (d. 7 avqust 1944,Ağcabədi, Azərbaycan-v. 11 dekabr 2006, Bakı, Azərbaycan) — şair, dramaturq, publisist, filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, naşir, ilahiyyatçı alim.

Həyatı
------

Əhmədov Elbrus Misir oğlu 7 avqust 1944-cü ildə Ağcabədi rayonunun Salmanbəyli kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini burada aldıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda əyani aspirantura təhsilini alan Ə. Elbrus Fədainin "Bəxtiyarnamə" adlı əsəri əsasında dissertasiya müdafiə edərək "filologiya elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdır.Əhməd Elbrus 2006-cı ilin dekabrın 11-də qəflətən vəfat etmişdir. Doğulduğu Salmanbəyli kəndində dəfn edilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

1976–1986-cı illərdə AMEA "Elm" nəşriyyatının baş redaktoru olmuşdur. Keçmiş SSRİ və Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.Onun 15 şeir kitabı, 4 monoqrafiyası və 200-dən çox elmi-publisistik məqaləsi nəşr edilmişdir. Ə.Elbrus yüzlərlə kitabın redaktoru və tərtibçisi idi. Bir neçə dillərə əsərləri tərcümə olunan şair riyazi poetikaya aid "Poetika i matematika" əsərinin müəllifi idi.Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının akademiki seçilən şair həm də "Qorqud "və "Bəstəkar" nəşriyyatlarının qurucusu və baş redaktoru idi. Əhməd Elbrus həm də riyazi poetika sahəsində qələmə alınan ilk monumental əsərin müəllifidir. Şairin min səhifəlik "İnam və İdrak" əsəri dünya teoloqları tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.2006-cı ildə işıq üzü görmüş "İnam və idrak poetikası" adlanan bu sanballı kitabda qədim və orta əsrlər Şərq elm və sənətində kök atan "Elm əl-Əsms", "Elm əl-Cəfr" və onların qaynağından mənşələnən "Elm əl Hürül" barədə, bu üç iqamətin nəticəsi olan hürufizm və qaynaqları ilə əlaqədar riyazi-poetikanın ən yeni nailiyyətləri səviyyəsində araşdırmalar aparılmış, nəticədə hürufizmin simvollar sisteminin strukturu, bərpa , simvol açarları və kodları təqdim edilmişdir.

Əsərləri
--------

1. "İnsan Əfsanəsi", Bakı,1973

2. "Ölməzlik",Bakı,1992

3. "Qətiyyətin təntənəsi",Bakı,1993

4. "İnam və İdrak poetikası, Bakı,2006"

Ailəsi
------

İki övladı var.

İstinadlar
----------

1. Süleyman Kəbirli,"Kəbirli elatı — tarixi mahal", Bakı,2015

2. Süleyman Kəbirli, "Kəbirlilərin geneologiyası tarixindən", Bakı, 2017

3. http://www.anl.az

4. http://clb.az

5. http://www.kaspi.az

6. "Ağcabədi yazarları".Bakı, "Şəms" nəşriyyatı ,2009. 318 səhifə.
Vikipediyada bu təxəllüslü müxtəlif şəxslər haqqında məqalələr var, bax: Qarabağlı. 

**Rizvan Sarı oğlu Babaşov** (10 yanvar 1956, Şükürbəyli, Qaryagin rayonu) — Azərbaycan memarı, memarlıq namizədi, Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü.

Həyatı
------

Rizvan Qarabağlı 10 yanvar 1956-cı ildə Füzuli rayonunun Şükürbəyli kəndində anadan olub. 1973-cü ildə Şükürbəyli kənd orta məktəbini bitirib. 1984-cü ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitunun memarlıq fakültəsini memar ixtisası üzrə bitirib.

1990-cı ildən başlayaraq Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət insititunda baş laborant vəzifəsində elmi faliyyətə başlayıb və həmin ildə institutun aspiranturasına daxil olub. "Memar Kərbəlayi Səfixan yaradıcılığı və Qarabağın dini memarlığı" adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək memarlıq namizədi elmi adına layiq görülüb.

Hazırda həmin institutda aparıcı elmi işci vəzifəsində çalışır və "Qarabağ memarlığı" adlı doktorluq mövzusu üzərində işləyir.

1993-cü ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür.

Fəaliyyəti
----------

Rizvan Qarabağlının işlədiyi layihələr əsasında Füzuli rayonu ərazisində "Şəhidlər xatirəsinə abidə" kompleksi, "Heydər parkı", Xırdalan şəhərinin məzarlığında "Seyid Əşrəf məqbərə-məscid memarlıq kompleksi", eləcə də müxtəlif yerlərdə bir çox yaşayış binaları inşa olunub.

Əsərləri
--------

1. Memar Qəzənfər Əlizadə. Bakı: 1993
2. Memar-alim Şamil Fətullayev. Bakı: 1994
3. Memar Kərbəlayi Səfixan Qarabaği. Bakı: 1995
4. Ömür yolu. Bakı: 1998
5. Elmin zirvələrində. Bakı: 2004
6. Qarabulaqdan Füzuliyədək. Bakı: 2004
7. "Tovuz memarlığı". Bakı"Nurlan" nəşr. - 2009
8. "Əsil insan". Bakı–"Nurlan" nəşr. -2011- 288 səh.
9. "Qarabağda sənət və sənətkar" Bakı"Elm və təhsil" nəşr.- 2011 səh.280 (Ənvər Çingizoğlu ilə birgə)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 140126449 · LCCN: n2008033892 · VIAF: 53621226 · WorldCat VIAF: 53621226 |
**Karavacco** (*ing.* Caravaggio) — 1986-cı il tarixli ingilis tarixi-dram filmi. Film bölümlərə bölünmüş tərzdə çəkilmişdir.

Məzmun
------

Film Karavacconun sürgündə zəhərlənməsi ilə başlayır. Filmdə Karavacco içkiyə, qumara və davaya meyilli kimi göstərilir. Dini rəsimləri üçün evsizlərdən, sərxoş və fahişələrdən model kimi istifadə edir. Tez-tez bu modellərlə (həm kişi, həm qadın) əlaqədə olmağa meyil edir. Sənət dünyasında Karavacco kobud biri olaraq qəbul olunur.

Bir gün muzdlu küçə döyüşçüsü Ranussio model və potensial sevgili kimi Karavacconun diqqətini çəkir. Ranussio sevgilisi Lena ilə Karavacconu tanış edir. Həm Ranussio, həm də Lena ayrı vaxtlarda Karavacco ilə öpüşərkən hər iki sevgili bu səhnəyə şahidlik edir. Bundan sonra hər iki sevgilidə Karavaccoya qarşı qısqanclıq yaranır. Bir günü Lena hamilə olduğunu deyir, amma uşağın atasının kim olduğunu demir. Varlı bir zadəgən ilə yaşamağa başlasa da, tezlikdə boğulmuş meyiti tapılır. Karavacco ölümündən sonra kədərli şəkildə Lenanı təsvir edir. Ranussio Lenanı öldürməkdə təqsirli bilinərək həbs olunur, ancaq Ranussio bunu rədd edir. Karavacco Ranussionu xilas etmək üçün papaya müraciət edir. Ranussio azadlığa çıxandan sonra Karavaccoya Lenanı öldürdüyünü etiraf edir. Cavab olaraq Karavacco Ranussionun boğazını kəsməklə onu öldürür.

Filmin sonlarında ölüm döşəyində olan Karavacconun rahiblər tərəfindən ona təlqin olunan son ayinləri rədd etməyə çalışdığı göstərilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  Lexicon of international films (alm.). Zweitausendeins.
**Murad Cabbarlı** (5 may 1960, Bakı) – Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (2010–2011-ci illər).

Həyatı
------

Cabbarlı Murad Qorxmaz oğlu 1960-cı il may ayının 5-də Bakı şəhərində anadan olub. Əmək fəaliyyətinə 1977-ci ildə A. Qarayev adına Uşaq Kliniki Xəstəxanasında başlayıb. M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsini elmi kommunizm ixtisası üzrə bitirib. Fəlsəfə elmləri namizədidir.

1983–1991-ci illərdə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində baş laborant, müəllim, 1991–1992-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində baş müəllim vəzifəsində işləmişdir. 1992–1994-cü illərdə Moskva şəhərində "Soyuzvneştorq" istehsal-ticarət birliyinin baş direktorunun müavini, 1994–1996-cı illərdə "Neftemaşimpeks" SC-də kommersiya işləri üzrə direktor, 1996–1998-ci illərdə "Texnotsentr-5" MMC-nin direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1998–2000-ci illərdə Bakı şəhərində "Şəms-R" elm-istehsalat şirkətində baş direktorun müavini, 2000–2008-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində baş müəllim, həmçinin

2002–2006-cı illərdə əvəzçilik qaydasında "Savalan" ATSC idarə heyətinin sədri, 2006–2008-ci illərdə "ADA-Mülkiyyət" MMC-nin direktoru vəzifəsində işləmişdir. 2008-ci ildə "Şəki Aqro İndastris" MMC-nin maliyyə və idarə işləri üzrə direktor müavini, 2008–2010-cu illərdə "Şəki Kərpic" MMC-nin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 2010-cu il aprel ayının 21-dən 2011-ci il may ayının 23-dək Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır. Ailəlidir, bir övladı var.

Mənbə
-----

* Şəki Şəhər İcra Hakimiyyəti Arxivləşdirilib 2011-08-23 at the Wayback Machine
Dünya Bankının 2014-ci ilə olan məlumatına əsasən AQP üzrə adambaşına düşən ÜDM səviyyəsinə görə dünya ölkələrinin vəziyyəti
**İqtisadi inkişaf** — iqtisadiyyat və istehsal qüvvələri, təhsil, elm və mədəniyyətin, insanların həyat səviyyəsinin müntəzəm olaraq keyfiyyət və struktur baxımından müsbət istiqamətdə dəyişməsi ilə xarakterizə olunan iqtisadi prosesdir. İqtisadi inkişaf həm də ictimai əlaqələrin inkişafını nəzərdə tutur və buna görə də tarixən formalaşmış texnoloji və maddi nemətlərin bölgüsünün müxtəlif sistemlərində bir-birindən fərqlənir.

Ölkənin iqtisadi inkişafının əsas göstəriciləri - əhalinin həyat səviyyəsi, iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyəti, ölkənin ümumi daxili məhsulu, ümumi milli məhsulu, adambaşına insan kapitalı və iqtisadi azadlıq indeksidir.

İqtisadiyyatın inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsi insan kapitalı və onun yaratdığı yeniliklərdir. İnsan kapitalı deyərkən, insanların təhsil, səhiyyə, elm, əmək şəraiti və həyat səviyyəsinin yüksəldilməsinə çəkilən xərclər nəzərdə tutulur.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda İqtisadi inkişaf ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Макконнелл К.Р. БРЮС. Л. 14 издание. ЭКОНОМИКС. Москва: Инфа-М, 2005
* Шумпетер Й.А. (1883—1954). Теория экономического развития Arxivləşdirilib 2013-12-26 at the Wayback Machine
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Turşsu.

**Turşsu** — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Turşsu kənd inzibati-ərazi dairəsində qəsəbə. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanətə uyğun olaraq Turşsu qəsəbəsi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçib. 19-20 sentyabr 2023-cü il tarixində Qarabağda həyata keçirilən lokal antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan Ordusu Turşsu qəsəbəsinə nəzarəti ələ keçirib.

Toponimikası
------------

Qəsəbənin adı yaxınlığındakı Turşsu bulağının adından götürülüb.

Tarixi
------

Qəsəbə Zarıslı çayı dərəsindədir. 1972-ci ilədək Lisoqorsk sovxozu yanında qəsəbə adlanırdı. Lisoqorsk (Keçaldağ toponiminin ruscaya kalkasıdır) çarizmin milli ucqarlara köçürmə siyasəti nəticəsində XX əsrin əvvəllərində rus kəndliləri salmişdilar. Qəsəbənin ərazisi keçmişdə Nəcəfqulu ağa adlı bir şəxsin yaylaq yeri olmuşdur. Yaşayış məntəqəsinə ad burada mövcud olan mineral su bulaqlarına görə verilmişdir.

XX əsrin əvvəllərində ruslar tərəfindən məskunlaşan Yelizavetpol quberniyasının Şuşa qəzasının Lısoqor (*rus.* Лысогоръ, tərcüməsi: Keçəl dağ) kəndi kimi əsası qoyulmuşdur. Qafqaz təqviminin məlumatına əsasən 1914-cü ildə kənddə 36 nəfər, əsasən ruslar yaşamışdır.

Turşsu qəsəbəsi Qarabağ müharibəsi başlayandan döyüş zonasına çevrilib. Ermənilər kəndə bir neçə dəfə hücum etsələr də, kəndi tuta bilməyiblər. 1992-ci ilin mayın 15-də Azərbaycan ordusunun bölmələrinə qəsəbəni tərk etmək əmr edilib. Nəticədə ermənilər qəsəbəni döyüşsüz işğal ediblər.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Anspress.com.* "31 ildən sonra Şuşanın Turşsu kəndində VİDEO" (az.). Anspress.com. 02.10.2023. 2023-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 oktyabr 2023.
3. ↑  Turşsu (Şuşa) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
4. ↑  *L. Q. Quliyeva, F. A. Məmmədbəyli, E. A. Heydərova, Q. O. Kərimova.* Словарь русского островного говора Азербайджана (II). Bakı: Bakı Dövlət Universiteti nəşriyyatı. 2006.
5. ↑  Кавказскиій календарь на 1915 год. Tiflis: Типография канцелярии Наместника Е. И. В. на Кавказе. 1914. 153.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Şuşa rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Şuşa |  |
| Qəsəbələr | Turşsu |
| Kəndlər | Ağbulaq • Allahqulular • Armudlu • Aşağı Quşçular • Böyük Qaladərəsi • Cəmillər • Çaykənd • Daşaltı • Dükanlar • Göytala • Xanalı • Xanlıqpəyə • Xəlfəli • Xudaverdilər • Həsənabad • Həsənqulular • İmamqulular • İmanlar • Kiçik Qaladərəsi • Qarabulaq • Qaybalı • Laçınlar • Malıbəyli • Məmişlər • Mirzələr • Nağılar • Nəbilər • Onverst • Paşalar • Sarıbaba • Səfixanlar • Şırlan • Şuşulu • Yuxarı Quşçular • Turabxan • Zamanpəyəsi • Zarıslı |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Bayat • Əmillər • Xan bağı • Salatınkənd |

|  |  |
| --- | --- |
| Şuşa rayonu | *Şuşa rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Carılqaç Milli Təbiət Parkı** (*ukr.* Джарилгацький національний природний парк) — Ukraynanın Herson vilayətinin Skadovski rayonundakı Carılqaç adasında yerləşən milli park. 11 dekabr 2009-cu ildə yaradılıb. Ərazisi 10 min hektardır. 

Parkın bir hissəsi olan Carılqaç körfəzi, xüsusi təhlükəsizlik rejimi ilə Ramsar Konvensiyasına əsasən, beynəlxalq əhəmiyyətə malik su
hövzələri statusuna malikdir.

Tarixi
------

1923-cü ildə adanın Carılqaç "Askania-Nova" ehtiyatına daxil edilmişdir. 1927-ci ildə Primorsky qoruğu 32 min hektar ərazidə yaradılmışdır. Parkın ərazisinə daxildir: Carılqaç adası, Dolqı, Orlov, Babin, Smoleni və Carılqaç çayı sahilinin qərb hissəsi. Lakin tezliklə ərazinin statusu ləğv olundu. 1974-cü ildə 300 hektarlıq sahə olan milli əhəmiyyətli Carılqaç 
Botanika Qoruğu yaradılmışdır. 11 dekabr 2009-cu ildə, Şimal Qara dəniz sahilinin təbii, elmi, estetik, istirahət və istirahət
təbii, tarixi və mədəni komplekslərini və obyektlərini qorumaq məqsədi ilə Ukraynanın Prezidenti Viktor Yuşçenkonun Fərmanı ilə Carılqaç Milli Təbiət Parkı yaradılmışdır.

Təsviri
-------

Milli təbiət parkına Qara dənizin Carılqaç körfəzinin su sahəsi, Skadovsk meşəçilik dövlət müəssisəsi o cümlədən 10 min hektar dövlət mülkiyyəti daxildir.

Təbiəti
-------

Adanın bitki örtüyü 1927-ci ildə Ukraynalı zooloq və ekolog N. V. Şarleman tərəfindən təsnif edilib. Ada 4 banta bölünür: dəniz otu (Kamki) (3 m genişlik - 1,5 km) ilə şimal sahilləri, qum və bağalar; Tipik bitki ilə duzlu göllər və şoran torpaq; adanın orta hissəsini işğal edən çöl; cənub sahilində qumlu çimərlik. Həmçinin adanın bitki örtüyü 1922-1923-cü illərdə Askaniya-Nova qoruğunun botanika şöbəsinə
rəhbərlik edən botanik Pacovski tərəfindən araşdırıldı. Adada 499 növ bitkilər var, onlardan 51-i endemikdir. Adaya bitişik ərazinin faunası
müxtəlifdir.

Mənbə
-----
**II Fəxri Xiyaban** — 1960-cı illərin sonlarında salınan və Azərbaycan xalqına xidmətdə xüsusi fərqlənən insanların bir qisminin dəfn olunduğu məzarlıqdır.

Tarixi
------

1960-cı illərin sonlarında salınıb. II Fəxri Xiyaban I Fəxri Xiyabandan aralıda salınıb.

2020-ci ildə salınan hissə
--------------------------

 *Əsas məqalə: İkinci Şəhidlər Xiyabanı*
II Fəxri Xiyabanın yeni hissəsi Yasamal rayonunun ərazisində, Maşın Bazarı və Yasamal qəbiristanlığının "Qurd Qapısı" adlandırılan hissəsinin arasında yerləşir. 2019-cu ilin avqust ayında sosial mediada şəhər ərazisində yeni qəbiristanlığın salındığına dair video yayıldı. Videoda özünü qəbiristanlıq işçisi olaraq təqdim edən bir nəfər buranın növbəti illərdə baş verməsi gözlənilən müharibə zamanı şəhid olanların dəfn olunacağı Şəhidlər Xiyabanının olacağını bildirdi. Xiyaban üç bölmədən ibarətdir və ümumi olaraq 630 qəbir var. Uzun müddət ərzində həmin ərazi barədə ictimaiyyətə rəsmi məlumat verilmədi.

2020-ci ilin 12–16 iyulunda Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Tovuz rayonu istiqamətində törətdiyi təxribat nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 8-i zabit olmaqla 12 hərbçisi şəhid oldu. Şəhid olanlardan general-mayor Polad Həşimov və polkovnik İlqar Mirzəyev iyulun 15-də II Fəxri Xiyabanda dəfn olundu. Dəfn mərasimi ictimaiyyətə qapalı oldu. Polad Həşimov və İlqar Mirzəyev II Fəxri Xiyabanın yeni hissəsində dəfn olunan birinci insanlar oldular.

2020-ci ilin avqust ayında isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantları Fuad Nadir oğlu Məmmədov 52 yaşında, Çingiz Mustafa oğlu Məmmədov isə 69 yaşında vəfat etdi. Fuad Məmmədov və Çingiz Məmmədov II Fəxri Xiyabanın yeni hissəsində dəfn olundu.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2020-ci il sentyabrın 27-də səhər saatlarında Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı şəhid olan Azərbaycan Ordusunun hərbçilərinin II Fəxri Xiyabanda razılıq əsasında dəfn olunması aparılırdı. Xiyabdanda dəfn olunmaq məcburi əsasla aparılmırdı, ailə üzvlərinin razılığı ilə aparılıdı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsinin 100-dən çox şəhidi II Fəxri Xiyabanda dəfn olundu.

Dəfn olunanlar
--------------

 *Əsas məqalə: İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunanların siyahısı*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fəxri xiyabanda kimlər dəfn olunmalıdır? — MÜBAHİSƏ". 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-18.