recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ayrılmış simvol** (ing. Reserved character, ru. зарезервированный символ) – klaviaturadan daxil edilən və proqramda xüsusi anlamı olan simvol; məsələn, ulduz işarəsi (\*), əyik cizgi (/), sola əyik cizgi (\), sual işarəsi (?) və şaquli ayırma işarəsi (|) ayrılmış simvollara aiddir. İstifadəçinin yaratdığı fayllara, sənədlərə, makroslara və başqa obyektlərə ad verərkən bu simvollardan geniş istifadə olunmur.

| Ayrılmış simvol | İngilis dilində adı |
| --- | --- |
| `/` | slash |
| `\` | backslash |
| `?` | question mark |
| `%` | percent |
| `*` | asterisk |
| `:` | colon |
| `|` | vertical bar *or* pipe |
| `"` | quote |
| `<` | Inequality |
| `>` | Inequality |
| `.` | full stop] *or* dot |
|  | Space  |

Vikidə ayrılmış simvoldan istifadə
----------------------------------

Şaquli ayırma işarəsi (|) viki kodlarında da geniş istifadə olunur. Əsasən şablonlarda və cədvəllərin yaradılmasında ən çox istifadə olunan işarədir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Rəsul Elşən oğlu Həsənov** və ya **Rəsul Həsən** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Azərbaycanlı yazıçı, qrafik dizayner, rəssam, təşəbbüskar.

Həyatı
------

Rəsul Həsənov 1991-ci il sentyabrın 24-də Bakıda anadan olub. 2009-cu ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Texnologiya və Dizayn fakültəsinə daxil olub və 2013-cü ildə "Dizayn" ixtisası üzrə oranı bitirib.

Fəaliyyəti
----------

Rəsul Həsənov 2004-cü ildən dizayn sahəsində çalışmağa başlamış, 2009-cu ildən bir çox reklam agentliklərində qrafik dizayner, art direktor olara fəaliyyət göstərib. O, həmçinin müxtəlif təhsil müəssisələrində pedaqoji fəaliyyət ilə məşğul olub.

### Yaradıcılığı

Rəssamın 2015-ci ildə "Düha", 2018-ci ildə isə "Düha 2" adlı rəqəmsal portretlərdən ibarət fərdi sərgiləri təşkil olunub.

O, 2018-ci ildə yazdığı Azərbaycanda ilk dəfə brendinq sahəsini əhatə edən *"Bir Brendin Hekayəsi"* adlı kitabın müəllifidir. Onun 2021-ci ildə nəşr olunan ikinci kitabı *"Qrafik dizaynın əsasları"* Azərbaycanda qrafik dizaynın nəzəri əsaslarını əhatə edən ilk kitab oldu. 2023-cü ildə bir neçə illik tədqiqatları və Azərbaycan, Rusiya, Avropa və Amerika arxivlərindən topladığı vizual məlumatlar əsasında hazırladığı 624 səhifəlik ensiklopedik nəşr hesab olunan *"Azərbaycan qrafik dizayn tarixi"* adlı kitabını təqdim edib.

O, bir neçə məşhur azərbaycanlının tarixi sənədlər, heykəli əsasında realistik görünüşünü hazırlayıb.

### Təşəbbüsləri

Rəsul Həsənov bir neçə layihələrin təşəbbüskarı və rəhbəridir. 2011-ci ildə o, 2012-ci ildə NETTY İnternet Mükafatını qazanan Azərbaycan musiqi arxivi "Muzzaz" portalını yaradıb. Həmin il o, mədəni məqalələr, müsahibələr və bədii portfolioların paylaşılması üçün platforma olan "Target Magazine" onlayn jurnalını təsis edib.

2015-ci ildə "Graphic Design Azerbaijan" onlayn dizayn cəmiyyətini yaradıb. Həmin ildə o, Ramiz Əlili ilə birgə su altında qalan Bayıl qalasının bərpası layihəsini hazırlayıb. 2021-ci ildə isə Azərbaycan tarixinə aid yüksək keyfiyyətli fotoşəkilləri pulsuz təqdim edən iri fotoarxiv saytı olan "Azkataloq.org"u yaradıb. O, həmçinin Azərbaycanda beş il ərzində hər il keçirilən ilk Dizayn Forumunu təşkil edib. 2022-ci ildə 1000-dən çox iştirakçını cəlb edən ilk "Bakı Dizayn Festivalı"nın təşəbbüskarı olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *QALEREYASI, AZƏRBAYCAN DÖVLƏT RƏSM.* ""Digitalart-lab" layihəsi çərçivəsində qrafik dizayner Rəsul Həsən tərəfindən ustad dərsi keçirilib". azgallery.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-03-01.
2. ↑  ""Düha" təqdim olundu". Teleqraf.com (az.). 2015-07-01. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
3. ↑  *anews.az.* ""Düha"ların nümayişi – FOTOLAR". anews.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-03-01.
4. ↑  "Azərbaycan qrafik dizayn tarixi 1875–1990 I hissə". alinino.az. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
5. ↑  "Əliağa Vahidlə bağlı möhtəşəm iş - Foto". Axar.Az (az.). 2021-06-16. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
6. ↑  "Su altında qalan Bayıl Qalasının bərpası layihəsi hazırlanıb - FOTO". Milli.Az (az.). 2015-11-19. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
Astrometriya
------------

Astrometriya, ulduzların və digər göy cisimlərinin yerlərini və hərəkətlərini qəti olaraq ölçmək üçün istifadə edilən astronomiyanın sahəsidir. Astrometrik ölçümlərlə əldə edilən məlumatlar, Günəş Sisteminin və qalaktikamızın, Südyolunun kinematik və fiziki mənşələri haqqında məlumat verir.

***Tarix-*** Astrometriyanın tarixi, səmadakı obyektlər üçün sinə nöqtələri istinad nöqtələri verərək hərəkətlərini izləyə biləcək ulduz kataloglarının keçmişi ilə əlaqəlidir. Bu, e.ə. 190 ətrafı Hipparchus'a təyin edilərək köhnə qabaqcıllarından Timocharis və Aristillus'un kataloqunu istifadə edərək Dünyanın presesiyasını kəşf edə bilir. Hipparchus, ən az 850 ulduz və mövqeləri olan bir kataloq yığdı. Hipparchus'un xələfi Ptolemy, Almagest'in yerində, koordinatlarında və parlaqlıqlarında verdiyi 1,022 ulduz kataloqunu ehtiva edirdi.

10. əsrdə Abd al-Rahman əl-Sufi, ulduzlarla əlaqədar müşahidələri reallaşdırdı və yerini, böyüklüyünü və ulduz rəngini açıqladı və Sabit Ulduz Kitabında hər bürcü vurğuladı. Tutulmalar haqqında müşahidələri, Ayın hərəkəti üzərinə Simon Newcombun etdiyi araşdırmalarda hələ əsrlər sonra istifadə edilirdi.

16. əsrdə Tycho Brahe, ulduz cisimlərini daha əvvəl 15–35 arcsec həssaslıqla ölçmək üçün böyük divar vasitələri də daxil olmaqla inkişaf etmiş alətləri istifadə etdi. Taqi al-Din, İstanbuldakı Taqi al-Din rəsədxanada ulduzların doğru yüksəlişini, icad etdiyi "gözlemsel saat" istifadə edərək ölçdü. Teleskoplar yayıldığında, ətrafları qurmaq ölçümləri sürətləndirdi.

James Bradley ilk olaraq 1729'da ulduz paralaksları ölçməyə çalışdı. Yıldız hərəkəti teleskopu üçün əhəmiyyətsiz olduğunu sübut etdi, ancaq bunun yerinə işıq sapması və Dünya oxu küpünü kəşf etdi. 3222 ulduzunun kataloglamasını müasir astrometriya atası Fridrix Bessel 1807-ci ildə uə Yıldız paralaksın ilk ölçülməsini etdi: ikili ulduz 61 CYGNE üçün 0,3 arcsec təyin edildi.

Nəzəri astronomiya
------------------

Göy mexanikası
--------------

Astrofizika
-----------

Ulduz astronomiyası
-------------------

Kosmoqoniya
-----------

Kosmologiya
-----------
**NGC 2064**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **RN** tipli  qalaktikadır.  Henrix Arrest tərəfindən 1864-cü ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2064: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
NGC 2052 |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055 |
NGC 2056 |
NGC 2057 |
NGC 2058 |
NGC 2059 |
NGC 2060 |
NGC 2061 |
NGC 2062 |
NGC 2063 |
**NGC 2064** |
NGC 2065 |
NGC 2066 |
NGC 2067 |
NGC 2068 |
NGC 2069 |
NGC 2070 |
NGC 2071 |
NGC 2072 |
NGC 2073 |
NGC 2074 |
NGC 2075 |
NGC 2076 |
NGC 2077 |
NGC 2078 |
NGC 2079 |
NGC 2080 |
NGC 2081 |
NGC 2082 |
NGC 2083 |
NGC 2084 |
NGC 2085 |
NGC 2086 |
NGC 2087 |
NGC 2088 |
NGC 2089



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Şövkətxanım Ataməliyeva** – əməkdar həkim.

Həyatı və Fəaliyyəti
--------------------

Şövkətxanım Ataməliyeva 1925-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Məktəbi bitirəndən sonra Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş və 1948-ci ildə oranı bitirmişdir. İlk əvvəl təyinatla Ordubada göndərilib. 5 il orada fəaliyyət göstərəndən sonra 1953-cü ildə Bakıya qayıtmış, aviasiya tibb xidməti sahəsində çalışmağa başlamışdır. O, ömrünün 64 ilini aviasiya tibb- sanitar xidməti işinə həsr edib və ömrünün sonuna qədər bu sahədə çalışıb. Şövkətxanım xanım 2008 -ci ildə Mülki Aviasiyanın 70 illik yubileyində Prezident təqaüdünə layiq görülüb və Mülki Aviasiyanın inkişafında mühüm xidmətlərinə görə yubiley medalı ilə təltif edilib.

Həmçinin fəaliyyətinə görə o, "Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi" fəxri adı, eləcə də "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının və Aviasiya İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin fəxri fərman və mükafatları ilə təltif olunmuşdur. 2 övladı, 2 nəvəsi və 3 nəticəsi vardır..

Şövkətxanım Ataməliyeva 30 mart 2017-ci ildə 92 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanın əməkdar həkimi vəfat edib". 2017-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-30.
**Kevin De Bröyne** (nid. Kevin De Bruyne, Niderlandca tələffüz: [ˈkɛvɪn də ˈbrœynə], 28 iyun 1991[…])xanu kimi idi — Premyer Liqa klublarından Mançester Siti və Belçika milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən belçikalı professional futbolçudur. Qeyri-adi ötürmələri, mükəmməl zərbə qabiliyyəti və driblinqi ilə tanınan Kevin dünyanın ən yaxşı oyunçulardan biri hesab olunur və tez-tez "tam futbolçu" kimi təsvir olunur.

Kevin peşəkar karyerasına 2010-2011 mövsümündə Belçika Jupiler Pro Liqasını qazandığı Genk komandasında başladı. 2012-ci ildə Çelsi ilə müqavilə imzalayan De Bröynenin Premyer Liqa macərası başladı, lakin Çelsidə az forma şansı əldə edərək Almaniya çempionatına yollandı, 1 il Verder Bremendə icarə əsasında çıxış etdikdən sonra, 18 milyon ₤-ə Aşağı Saksoniya təmsilçisi Volfsburqa transfer oldu. Məhz burada özünü Bundesliqanın ən yaxşı oyunçusu kimi tanıtdı və 2014-15 mövsümündə Almaniya Kubokunu qazanan komandanın ayrılmaz üzvlərindən birinə çevrildi. 2015-ci ilin yayında De Bröyne 54 milyon ₤-lik bir rekordla Mançester Sitiyə qoşularaq yenidən Premyer Liqaya qayıtdı. O vaxtdan bəri klubla iki Premyer Liqa çempionluğu, dörd Liqa Kuboku, bir FA Kuboku və İngiltərə Milli Futbol Superkuboku qazandı. 2017–18-ci illərdə, o, Mançester Sitinin bir mövsümdə 100 xal qazanan yeganə Premyer Liqa komandası olması rekordunda əhəmiyyətli bir rol oynadı. 2019–20-ci illərdə De Bröyne, bir Premyer Liqa mövsümündə ən çox məhsuldar ötürmə edən futbolçu kimi rekord qırdı və Premyer Liqada mövsümün oyunçusu seçildi.

De Bröyne 2010-cu ildə heyətində rəsmi debüt etdiyi Belçika milli futbol komandasında 74 oyunda 19 dəfə rəqib qapılarına yol tapdı. Belçika millisi ilə o, həm 2014 FİFA Dünya Kubokunda, həm də UEFA Avro 2016da dörddəbir finala qədər yüksələ bildi. Kevin və komanda yoldaşları Rusiyada keçirilən 2018 FİFA Dünya Kubokunda da Belçika millisi ilə uğurlu oyunlar keçirərək 3-lük uğrunda keçirilən oyunda İngiltərə millisinə qalib gələrək Dünya Çempionatının bürünc medallarını qazandılar və De Bröyne həmin Dünya Çempionatının rəmzi komandasında yer aldı.

Uğurları
--------

### Klub

Belçika Genk

* **Belçika Kuboku**
	+ Qalib (1): 2009
* **Belçika Pro Liqası**
	+ Qalib (1): 2010/11

Almaniya Volfsburq

* **Almaniya Kuboku**
	+ Qalib (1): 2014/15
* **Almaniya Superkuboku**
	+ Qalib (1): 2015/16

İngiltərə Mançester Siti

* İngiltərə Liqa Kuboku
	+ Qalib (5): 2016, 2018, 2019, 2020, 2021
* İngiltərə Premyer Liqası
	+ Qalib (4): 2018, 2019, 2021, 2022
* İngiltərə Federasiya Kuboku
	+ Qalib (1): 2019
* İngiltərə Milli Futbol Superkuboku
	+ Qalib (2): 2019, 2020

### Şəxsi

* **İngiltərə Liqa Kubokunda ən çox qol vuran oyunçu**
	+ Qalib (1): 2015/16
* **Almaniyada ilin oyunçusu**
	+ Qalib (1): 2015
* **Mançester Sitidə ilin oyunçusu**
	+ Qalib (2): 2019/20, 2021/22

### Milli

İstinadlar
----------

1. ↑  Kevin De Bruyne // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  Kevin De Bruyne // FBref.com (çd.).
3. ↑  Kevin De Bruyne Arxivləşdirilib 2022-06-28 at the Wayback Machine **Transfermarkt**  (ing.)
**Epopeya** — romanın bir növüdür. Epopeya qədim yunan dilində "*epos*" sözündəndir, hadisələrin daha geniş, ətraflı nağıl edilməsi deməkdir. Epopeya epik janrın ən mürəkkəb və geniş növüdür.

**Epopeya** – [yun. poieo – yaradıram] 1)qədim poeziyada tədricən sintezləşərək dastan şəklində formalaşmış rəvayət, əfsa-nə, nəğmə silsiləsi ("İliada", "Odisseya" və s.); 2)ümumxalq və tarixi əhəmiyyətli problemlər qaldırılan, ictimai həyat prosesləri əhatəli əks etdirilən epik təhkiyənin ən iri, monumental forması.

Epopeyada ümumxalq həyatı əsas yer tutur və demək olar ki, burda bütöv xalq həyatı təsvir olunur. Bu əsərdə əsas surətlər xalqı təmsil edir. Epopeyada yazıçı bütöv xalq hərəkatını, ümumi əhvali-ruhiyyəni əks edir. Epopeya kompozisiya cəhətdən mürəkkəb, süjet etibarilə çoxşaxəli olur. Məsələn: Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" romanında 600-ə qədər surət iştirak edir.

Azərbaycan ədəbiyyatında Süleyman Rəhimovun "Şamo" romanı epopeyaya nümunəsidir. "Şamo" romanında 1914–1920-ci illər Azərbaycan kəndlilərinin ağır həyat tərzi, çarizmin yeritdiyi müstəmləkəçilik siyasəti, ictimai həyatda baş verən ziddiyətlər təsvir olunub.

İstinadlar
----------

* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
Bəhai dininin mərkəzi qayəsi dünya xalqlarının birliyini bərqərar etməkdir. Bəhaullah qətiyyətli şəkildə bildirirdi ki, "Allah Əmrini və Onun Dinini canlandıran təməl məqsəd bəşər aləminin maraqlarının qorunması və onun birliyinin irəlilədilməsi"dir. Öz yazılarında, Bəhaullah, sülhə gedən yolu 2 mərhələdə təsvir edirdi — kiçik sülh və böyük sülh.

Kiçik sülh mahiyyətcə dünya xalqları arasıdna kollektiv təhlükəsizlik razılaşmasıdır. Bu razılaşmaya görə, təcavüzkar tərəf ortaya çıxanda xalqların biri digərini qorumağa qalxır, o zamana ki, təcavüzkar ərazi qəsb etməyə, yaxud qonşu xalqı məhv etməyə çalışır. Kiçik sülh əhatə sahəsində məhdudlaşır, təməl sistemin qurulması, milli sərhədlərin ümumi qəbulu və xalqların suverenliyi. Bəhailər inanır ki, kiçik sülh İlahi iradə vasitəsilə irəliləyir və prosesə bəhailərin birbaşa təsiri gözəçarpmayacaq qədər azdır.

Böyük sülh kiçik sülh prosesinin nəhayi hədəfidir və özlüyündə mənəvi və sosial birliyi nəzərdə tutur — o dövr ki, dünya xalqları həqiqətən başqa xalqları özlərindən fərqləndirmir və bir-birilərinə qayğı göstərirlər, nəinki sadəcə bir-birilərinə dözürlər. Bu prosesə Bəhai baxışı ondan ibarətdir ki, bu Bəhai təlimlərinin, prinsiplərinin və tətbiqlərinin bütün dünya boyunca yayılması ilə mümkündür. Dünya sülhü və onun təməl elementləri haqqında Ümumdünya Ədalət Evinin "Dünya Sülhü Vədi" sənədində yazılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Smith, P. (1999). A Concise Encyclopedia of the Bahá'í Faith. Oxford, UK: Oneworld Publications. pp. 363–364.

Xarici keçidlər
---------------
**Proyektiv fəza**-qeyri-məxsusi (sonsuz uzaqlaşmış) elementlərlə tamamlanmış Evklid fəzasından alınmış fəza: (qeyri-məxsusi nöqtə, qeyri-məxsusi düz xətt və qeyri-məxsusi müstəvi). Hər bir düz xətt təkcə bir qeyri-məxsusi nöqtə ilə, hər bir müstəvi təkcə bir qeyri-məxsusi düz xətlə, bütün fəza isə təkcə bir qeyri-məxsusi müstəvi ilə tamamlanır.
Proyektiv fəzanın məxsusi (adi) elementi ilə qeyri-məxsusi (sonsuz uzaqlaşmış) elementi arasında heç bir fərq yoxdur: ixtiyari iki düz xətt kəsişir, ixtiyari düz xətt və müstəvi kəsişir, ixtiyari iki müstəvi kəsişir.

Proyektiv fəza aksiomatik olaraq üç növ obyektdən (nöqtələr, düz xəttlər və müstəvilər) təşkil olunmuş çoxluq kimi təyin olunur. Onlar üçün aidolma və tərtib münasibətləri təyin olunur. Bu münasibətlər proyektiv həndəsənin müəyyən tələblərini ödəyir.

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.

2. "Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi" jurnalları, 2000-2012-ci illər,Bakı.

3. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
**Ananı sikim Arzu İlham qızı Əliyeva** (23 yanvar 1989, Bakı) — film prodüseri. Azərbaycan Respublikasının donuz İlham Əliyevin kiçik qızı. Arzu Əliyeva Azərbaycan diktatoru İlham Əliyevlə Mehribanın hibrididir. Özünü müsəlman adlandırsa da, sevimli yeməyi donuz ətidir. O, İlham Əliyevə tez-tez oral seks edirdi, Arzu isə sperma yeməyi çox sevirdi. O, həqiqətən də azğın ailə olan Nəsimi Ağayev ilə də zina edib.

FUCK ƏLİYEV, ANANI SİKİM

Həyatı
------

23 yanvar 1989-cu ildə Bakı şəhərində İlham Əliyevin və Mehriban Əliyevanın ailəsində anadan olmuşdur.

1995–2006-cı illərdə Bakı şəhərinin 160 saylı tam orta məktəbində orta təhsil alıb. Daha sonralar isə İsveçrə və Böyük Britaniyada ali təhsil alıb.

Arzu Əliyeva 2008-ci ildə Azərbaycan haqqında olan reklam video klipində çəkilib. Bu video klip CNN və Euronews kanallarında nümayiş olunub.

3 sentyabr 2011-ci ildə Arzu Əliyevanın toyu olub. O Rusiyada fəaliyyət göstərən azərbaycanlı biznesmen Aydın Qurbanovun oğlu Səməd Qurbanov ilə ailə həyatı qurub.

9 may 2015-ci ildə Arzu Əliyevanın "Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu" adlı sənədli filminin təqdimat mərasimi keçirilib.

22 yanvar 2016-cı ildə Arzu Əliyevanın layihə rəhbəri və baş prodüseri olduğu "Əbədi ezamiyyət" sənədli filminin Nizami Kino Mərkəzində təqdimatı keçirilib.

### Ailəsi

* Azərbaycan Respublikasının 3-cü Prezidenti Heydər Əliyevin nəvəsidir.
* Azərbaycan Respublikasının 4-cü Prezidenti İlham Əliyevin qızıdır.
* Azərbaycan Respublikasının birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın qızıdır.
* Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın bacısıdır.

Yaradıcılığı
------------

Hədəf Bakıdır sənədli filminin baş prodüseri Arzu Əliyevanın sözlərinə görə,"Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu" sənədli filminin yaradılmasında əsas məqsəd Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixini yaşatmaq, onu böyüməkdə olan gənc nəslə və dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdır.

Əbədi ezamiyyət filmi Bakı Media Mərkəzinin Arzu Əliyevanın baş prodüserliyi ilə çəkdiyi ikinci sənədli filmdir. "Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu" adlı ilk sənədli film 2015-ci ilin may ayında yerli televiziya kanalları vasitəsilə Azərbaycanda və "National Geographic" kanalı ilə 26 ölkədə nümayiş olunub.

Filmoqrafiya
------------

1. Hədəf Bakıdır (film, 2015) — baş prodüser
2. Əbədi ezamiyyət (film, 2016) — layihə rəhbəri və baş prodüser

İstinadlar
----------

1. ↑   "Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu"
2. ↑  Bu video klip CNN və Euronews kanallarında nümayiş olunub Arxivləşdirilib 2016-12-08 at the Wayback Machine."
3. ↑  ANS PRESS, İTAR-TASS-a istinadən xəbər verir ki, gənc cütlüyün toyu Xəzər dənizi sahilində, Bilgəh qəsəbəsində açıq havada keçirilib. [*ölü keçid*]."
4. ↑  Arzu Əliyeva film prodüseri oldu – "Hədəf Bakıdır" Arxivləşdirilib 2017-02-27 at the Wayback Machine."
5. ↑  Arzu Əliyevanın filmi Braziliyada Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine."
6. ↑  "Əbədi ezamiyyət" filmi Arxivləşdirilib 2021-10-06 at the Wayback Machine."
**Franyo Tucman Aeroportu** (xorv. Zračna luka „Franjo Tuđman") — Xorvatiyanın ən böyük və ən aktiv aeroportudur. Hava limanı Xorvatiyanın keçmiş prezidenti Franyo Tucmanın adını daşıyır. Liman həm də Pleso aeroportu kimi də tanınır.

Aeroport Velika Goritsada Zaqreb Mərkəzi Vağzalından 10 km cənub-şərqdə yerləşir. Aeroportun ərazisində, "Polkovnik Marko Jivkoviç" baraklarında Xorvatiya Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinin bazası yerləşir. Həmçinin, aeroportda Xorvatiya Hava Nəqliyyatına Nəzarət İdarəsinin qərargahı var. Aeroport 2015-ci ildə 2 587 798 sərnişinə xidmət edib.

Aeroport Xorvatiya hökuməti tərəfindən imzalanan müqaviləyə müvafiq olaraq 30 illik konsessiya əsasında ZAIC konsorsiumuna (Zaqreb Aeroportu Beynəlxalq Şirkəti) verilmişdir.

Terminallar
-----------

### Terminal 1

Sərnişin terminalı yeni layihə ilə yenidən qurulub və 2008-ci ildən bəri VIP terminal kimi sərnişinlərə, aeroport ziyarətçilərinə xidmət göstərir. Yeni terminala 2009-cu ildə yeni fasad dizaynı verildi. Sərnişin terminalı hər il təxminən 2,5 milyon sərnişin daşıması həyata keçirir. İkinci terminalın tikintisindən sonra bu terminalın ucuz və ölkə daxili uçuşlar üçün nəzərdə tutulacağı gözlənilir.

### Terminal 2

Terminal 2 hələ tikilməkdədir.

Hava yolları və uçuşlar
-----------------------

| Hava yolları | Uçuş məntəqəsi |
| --- | --- |
| Aeroflot | Moskva — Şeremetyovo |
| Air Europa | **Mövsümi** — Saraqosa |
| Air France | Paris |
| Air Malta | **Mövsümi** — Malta (18 iyul 2016-dan) |
| Air Serbia | Belqrad |
| Air Transat | **Mövsümi** — Toronto |
| Austrian Airlines | Vyana |
| British Airways | London |
| Brussels Airlines | Brüssel |
| Croatia Airlines | Amsterdam, Brüssel, Kopenhagen, Dubrovnik, Frankfurt, London, Milan (20 may 2016-dan), Münhen, Paris, Praqa (21 may 2016-dan), Priştina, Sankt-Peterburq, Sarayevo, Skopye, Vyana, Sürix.
**Mövsümi** — Antalya, Afina, Barselona, Tel-Əviv. |
| Qatar Hava Yolları | Doha |
| Türk Hava Yolları | İstanbul |

### Karqo

| Hava yolları | Uçuş məntəqəsi |
| --- | --- |
| Solinair | **Berqamo, Lyublyana, Sarayevo, Venesiya** |
| Trade Air | Lyublyana, Sarayevo |
| Qatar Airways Cargo | Doha |
| **MNG Airlines** | **İstanbul** |
| **UPS Airlines** | **Bonn, Lyublyana** |

Xarici keçidlər
---------------

*
**Dərinlik-buruq süxurları (DBS) -** neft mədəni yerlərində kəşfiyyat quyuları qazılarkən və istismarı dayandırılmış neft quyuluranın təkrar istismarı üçün aparılan yeraltı təmir işləri zamanı yerin səthinə lay suları ilə axıdılıb çala və çökəkliklərdə toplanan şlam çöküntüləridir.

Süxur
-----

Həmin çöküntülər ikinci cahan müharibəsi dövründə Abşeron yarımadasında süni yaradılmış çalalarda xam neftin toplanması və çökdürülməsi zamanı da əmələ gəlmişdir. Ona görə də dərinlik-buruq süxurları genezislərinə görə iki tipə ayrılırlar:

1. Neft buruqlarının qazılması və təmiri zamanı lay suları ilə yaranan DBS;
2. Xam neftin çıxarılıb anbarlaşdırılması və çökdürülməsi zamanı yaranan DBS.

Hər iki tipə məxsus DBS neft məhsulları ilə bu və ya digər dərəcədə hopmuşlar.

Xarici keçid
------------

* ABŞERON YARIMADASINDA ÇİRKLƏNMİŞ TORPAQLARIN BİOLOJİ REKULTİVASİYASININ APARILMA METODLARI

Həmçinin bax
------------

* Neft

istinad
-------

1. ↑  Yaqubov Q. Ş. Azərbaycan respublikasının texnogen-pozulmuş torpaqlarının tədqiqi, genetik xüsusiyyətləri və onların rekulvitasiyası Bakı 2003
**NGC 2094**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1835-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2094: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2070 |
NGC 2071 |
NGC 2072 |
NGC 2073 |
NGC 2074 |
NGC 2075 |
NGC 2076 |
NGC 2077 |
NGC 2078 |
NGC 2079 |
NGC 2080 |
NGC 2081 |
NGC 2082 |
NGC 2083 |
NGC 2084 |
NGC 2085 |
NGC 2086 |
NGC 2087 |
NGC 2088 |
NGC 2089 |
NGC 2090 |
NGC 2091 |
NGC 2092 |
NGC 2093 |
**NGC 2094** |
NGC 2095 |
NGC 2096 |
NGC 2097 |
NGC 2098 |
NGC 2099 |
NGC 2100 |
NGC 2101 |
NGC 2102 |
NGC 2103 |
NGC 2104 |
NGC 2105 |
NGC 2106 |
NGC 2107 |
NGC 2108 |
NGC 2109 |
NGC 2110 |
NGC 2111 |
NGC 2112 |
NGC 2113 |
NGC 2114 |
NGC 2115 |
NGC 2116 |
NGC 2117 |
NGC 2118 |
NGC 2119



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
{\displaystyle n}-ölçülü {\displaystyle U} unitar fəzanın {\displaystyle x\_{1},x\_{2},\ldots ,x\_{n}} vektorlarının {\displaystyle (x\_{i},x\_{j})} skalyar hasillərindən düzəldilən {\displaystyle n}



Γ
(

x

1

,

x

2

,
…
,

x

n

)
=

|

(

x

1

,

x

1

)

(

x

1

,

x

2

)

…

(

x

1

,

x

n

)

(

x

2

,

x

1

)

(

x

2

,

x

2

)

…

(

x

2

,

x

n

)

…

…

…

…

(

x

n

,

x

1

)

(

x

n

,

x

2

)

…

(

x

n

,

x

n

)

|

{\displaystyle \Gamma (x\_{1},x\_{2},\ldots ,x\_{n})={\begin{vmatrix}(x\_{1},x\_{1})&(x\_{1},x\_{2})&\ldots &(x\_{1},x\_{n})\\(x\_{2},x\_{1})&(x\_{2},x\_{2})&\ldots &(x\_{2},x\_{n})\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\(x\_{n},x\_{1})&(x\_{n},x\_{2})&\ldots &(x\_{n},x\_{n})\\\end{vmatrix}}}

{\displaystyle \Gamma (x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})={\begin{vmatrix}(x_{1},x_{1})&(x_{1},x_{2})&\ldots &(x_{1},x_{n})\\(x_{2},x_{1})&(x_{2},x_{2})&\ldots &(x_{2},x_{n})\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\(x_{n},x_{1})&(x_{n},x_{2})&\ldots &(x_{n},x_{n})\\\end{vmatrix}}}determinantına {\displaystyle x\_{1},x\_{2},\ldots ,x\_{n}} vektorlarının Qram determinantı deyilir.
**Tibbi coğrafiya-** coğrafiya və tibb elmlərinin şöbəsidir. Ərazinin təbii və ictimai-iqtisadi şəraitinin əhalinin sağlamlığına necə təsir göstərdiyini, insan xəstəliklərinin əmələ gəlməsini və Yer kürəsində yayılmasını öyrənən elm. Müharibə zamanı hərbi əməliyyat meydanı olan ərazinin sanitar-səhiyyə şəraitini öyrənən hərbi-tibbi coğrafiya tibbi coğrafiyanın mühüm bir şöbəsidir.

Tibbi-coğrafi xəritə
--------------------

Tibbi-coğrafi xəritə coğrafi mühitin insan sağlamlığına təsirinin ərazi xüsusiyyətlərinin xaratkerini işarələrlə əks etdirən xəritədir.

Tibbi iqlimşünaslıq
-------------------

Tibbi iqlimşünaslıq coğrafiya və tibb elmi qovuşuğunda olan elm sahəsi; iqlim şəraitinin əhalinin sağlamlığına təsirini, adi iqlim parametrlərinin dəyişilməsilə insan xəstəliklərinin etiologiya və yayılmasını öyrənir.

Həmçinin bax
------------

* Tibb

* Coğrafiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008.
**Qay Ummidi Durmi Kvadrat** (*lat.* Gaius Ummidius Durmius Quadratus; e. ə. I əsr – I əsr, Suriya) — Roma siyasətçisi.

Həyatı
------

Qay Ummidi Durmi Kvadrat karyerası ərzində iki dəfə konsul olmuşdur. O, ikinci dəfə imperator Klavdinin dövründə bu vəzifəyə təyin edilmişdir. Ummidi 51-ci ildə Suriyanın qubernatoru təyin edilmiş və ölənə qədər burada xidmət etmişdir. O, 52-ci ildə Roma prokurorlarının Yəhudeyada vurduğu zərərin təmirinə nəzarət edirdi. 55-ci ildə Roma generalı Qney Domisi Korbulon Qalatiya və Kappadokiya leqatı olaraq göndərilmişdir. Ummidi ordusunun yarısını Korbulonun komandanlığına təslim etməli olmuşdur. Daha sonra kişilər arasında parfiyalı girovlar üzərində mübahisə yaranmış, lakin fikir ayrılıqları daha ciddi olmamışdır. Ummidi 60-cı ildə vəfat etmiş və onun yerinə Korbulon Suriya qubernatoru təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Goldsworthy, Adrian.* Rooman puolesta - sotilaat, jotka loivat Rooman valtakunnan (fin). Ajatus Kirjat. 2009. səh. 330, 333. ISBN 978-951-20-8232-2.
2. ↑  *Bunson, Matthew.* Encyclopedia of the Roman empire (ingilis). 2002. səh. 561. ISBN 0816045623.
**Qəpik** — Rusiya, Belorusiya, Ukrayna, Azərbaycan və s. bir sıra ölkələrdə xırda pul vahidi.

Tarixi
------

Tarixi mənbələrə görə bəşəriyyət tarixində ilk qəpiklər e.ə. VII əsrdə Lidiya dövlətində elektrumdan — 30% gümüş saxlayan qızılla gümüşün təbii ərintisindən kəsilmişdir. Sonrakı əsrlərdə əsas qəpik metalları qızıl, gümüş və mis olmuşdur.

XIX əsrin ikinci yarısında bu metallara dördüncü metal — nikel əlavə olunmuşdur. Məsələn, müasir 50 franklıq Belçika qəpikləri təmiz nikeldən kəsilmişdir. Hazırda qəpik hazırlanmasında daha çox mis-nikel ərintisindən istifadə olunur. Maraqlıdı ki, qədim Baktriyada qəpikləri tərkibi müasir tərkiblə, demək olar ki, eyni olan, 20% nikel saxlayan mis-nikel ərintisindən düzəldirdilər. Bu tərkib təbii filiz yataqlarının tərkibinə uyğun gəlirdi.

Orta əsrlərdə Bizansda, Çində və Yaponiyada dəmir puldan da istifadə olunurdu. Hazırda dəmirdən (daha doğrusu, poladdan) Boliviya, Braziliya, Hollandiya, Hindistan, İtaliya, Rusiya, Ukrayna və digər ğlkələrin qəpikləri kəsilir.

Həmçinin bax
------------

* Qəpik (Azərbaycan)

Mənbə
-----

* Денежная система, золото, серебро и монеты на Руси и в Европе в XV–XVI вв и после

İstinadlar
----------

1. ↑  Uşaqlar üçün ensiklopediya. Kimya. Bakı, 2008. səh.282
**NGC 2126**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. **II1p** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1787-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2126: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2102 |
NGC 2103 |
NGC 2104 |
NGC 2105 |
NGC 2106 |
NGC 2107 |
NGC 2108 |
NGC 2109 |
NGC 2110 |
NGC 2111 |
NGC 2112 |
NGC 2113 |
NGC 2114 |
NGC 2115 |
NGC 2116 |
NGC 2117 |
NGC 2118 |
NGC 2119 |
NGC 2120 |
NGC 2121 |
NGC 2122 |
NGC 2123 |
NGC 2124 |
NGC 2125 |
**NGC 2126** |
NGC 2127 |
NGC 2128 |
NGC 2129 |
NGC 2130 |
NGC 2131 |
NGC 2132 |
NGC 2133 |
NGC 2134 |
NGC 2135 |
NGC 2136 |
NGC 2137 |
NGC 2138 |
NGC 2139 |
NGC 2140 |
NGC 2141 |
NGC 2142 |
NGC 2143 |
NGC 2144 |
NGC 2145 |
NGC 2146 |
NGC 2147 |
NGC 2148 |
NGC 2149 |
NGC 2150 |
NGC 2151



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bazel-3** — bankların fəaliyyəti ilə bağlı yeni standartlardır, onlar 2008-ci il maliyyə böhranından sonra Bank nəzarəti üzrə Bazel komitəsi tərəfindən tərtib olunub. "Bazel-3″-ün əsas hədəfi böhran ərzində üzə çıxmış problemləri həll etməkdir. İlk növbədə bu, bankların fəaliyyətinin nəticələrinə görə səhmdarların daşıdığı məsuliyyətin zəifliyidir, məhz bu böhran zamanı situasiyanın tənzimlənməsi üçün dövlətin müdaxiləsini zəruri etmişdir. Buna görə də kapital və bank ilə onun tədarükçüləri arasında qarşılıqlı münasibətlər anlayışı dəyişilir, ilk növbədə isə subordinasiya olunmuş kreditorlar. Kapitala daxil edilməsi üçün bankların belə öhdəlikləri özlərində bankın gərgin vəziyyətə düşdüyü təqdirdə silinmə və ya səhmlərə konvertasiya olunma haqda şərtləri əks etdirməlidir.

İkinci problem – bankların likvidliyinin qiymətləndirilməsinin, həmçinin bankların ani və uzunmüddətli likvidliyini təmin etməyin çətinliyidir. Bu problemin həlli üçün Bazel komitəsi tərəfindən qısamüddətli likvidlik və xalis stabil ehtiyatların yaradılmasına dair iki yeni normativ hazırlanır.

Üçüncü ağrılı nöqtə – bankların güclü şəkildə mürəkkəb maliyyə alətləri ilə bağlı əməliyyatlara cəlb olunmasıdır. Bununla bağlı risklərin minimallaşdırılması üçün leverecin tənzimlənməsi -kredit çiyinin mümkün həddinin birbaşa məhdudlaşdırılması tətbiq ediləcək, banklar cəlb edilmiş vəsaitləri müəyyən levereclə investisiya edirlər. Belə güman edilir ki, bütün bu innovasiyalar ilk növbədə ən azı "İlk iyirmilik" ölkələrində sınaqdan keçiriləcək ki, maliyyə stabilliyinə eyni bir yanaşma vasitəsilə banklar üçün rəqabət şərtlərində bərabərliyə riayət olunması zamanı həmin stabilliyi qorumaq mümkün olsun.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* "Bazel-3″ nədir?

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2779812064 |
Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Qolemani zirvəsi** (bolq. *връх Големани*, ‘Vrah Golemani’ \'vr&h go-le-'ma-ni\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2800 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Patleyna buzlağından cənub-qərbdə, Padala buzlağından şərqdə, Marsa buzlağından şimalda yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Bangey yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə şimali Bolqarıstanda yerləşən Qolemani şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Qolemani zirvəsi 78°03′12″ c. e. 85°41′44″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Bezden zirvəsindən 3.23 km şimalda, Todd dağından 6.17 km şimal-şərqdə, Qoldtiveyt dağından 7.87 km cənub-şərqdə, Şmid dağından 5.06 km cənub-qərbdə, Zimornitsa zirvəsindən 12.17 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Golemani Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**Gilbert Sandford Vernam** (d.3 aprel 1890 — ö.7 fevral 1960) — AT&T Bell Laboratoriyasının tanınmış mühəndislərindən biri.

O 1917-ci ildə çoxəlifbalı axım şifrsi (polyalphabetic stream cipher) kəşf etmişdir və məşhur "One time pad" şifrləmə alqoritminin müəlliflərindən biridir. O 1943-cü ildə Western Union şirkəti Postal Telegraph Co. teleqraf agentliyini alana qədər bu şirkətdə, daha sonra isə Western Unionun özündə çalışmışdır. Teleqraf sahəsində ötürmələr və teleqraf şəbəkələrinin qurulmasında böyük əməyi vardır.

Patentləri
----------

* U. S. Patent 1,310,719
* U. S. Patent 1,416,765
* U. S. Patent 1,584,749
* U. S. Patent 1,613,686

1,310,719 nömrəli patenti Amerikə Milli Təhlükəsizlik Agentiyi kriptoqrafiya tarixinin ən önəmlisi adlandırır.

Vernam Şifrsi
-------------

Müasir terminologiyada Vernam şifrsi simmetrik axım şifrsi adlanır. Simmetrik axım şifrlərində şifrləmə üçün normal mətn uzunluğunda bir açar sözü götürülür və mətnlə XOR-lanır. Riyazi ədəbiyyatlarda ⊕ işarəsi XOR ifadə edir və aşağıdakı kimi tərif verilir. XOR funksiyasının dəyəri bütün girişlərin dəyəri eyni olanda mənfi, fərqli olanda isə müsbət olur. Aşağıda bu funksiya üçün doğruluq cədvəli verilmişdir.

|  |  |
| --- | --- |
| **GİRİŞ** | **ÇIXIŞ** |
| ***A*** | ***B*** | ***A* ⊕ *B*** |
| **−** | **−** | **−** |
| **−** | **+** | **+** |
| **+** | **−** | **+** |
| **+** | **+** | **−** |

Bu funksiya həmçinin qeyri-bərabərlik funksiyası da adlanır.
XOR funksiyasının özəlliyi ondadır ki, A girişindəki dəyərləri B girişi ilə ardıcıl olaraq iki dəfə XORladıqda yenidən A dəyəri alınır. Buna görə də Vernam şifrlənməsində bu metoddan istifadə olunur.

Adi mətn ⊕ Açar = Şifrli mətn
Şifrli mətn ⊕ Açar = Adi mətn
Günümüzdə istifadə edilən bir çox şifrləmə alqorimlərinin kökü buna dayanır.

İstinadlar
----------
**Ekosistemin komponentlər**i-ekosistemin (biogeosenozun) fəaliyyətini təmin edən əsas tərkib hissələri.

Ümumi məlumat
-------------

Ekosistemin komponentləri abiotik və biotik olmaqla 2 hissəyə ayrılır. Biotik amillər öz növbəsində avtotroflar, produsentlər (sadə qeyri üzvi birləşmələrdən üzvi maddələr yaratmaq qabiliyyətinə malik olanlar) və heterotroflara (mikrokonsumentlər (faqotroflar)) ayrılır. Belə ki, heterotrof orqanizmlər (əsasən heyvanlar) digər orqanizmlərdə və ya üzvi maddənin bir hissəsi ilə qidalanırlar. Redusentlər başqa cür adlandırsaq mikrokonsumentlər (osmotroflar, saprotroflar) – heterotrof orqanizmlər olub (əsasən göbələklər və bakteriyalar) üzvi birləşmələri parçalayaraq (zülallar, karbohidratlar və s.) bəzi parçalanan (çürüyən) ərzaqları udur və qeyri üzvi maddələr yaradırlar. Bu isə produsentlərin qidalanması üçün yararlıdır. Heterotrof orqanizmlər özləri dəbiofaqlara (digər canlı orqanizmlərlə qidalanan orqanizmlər) və saprofaqara (ölü üzvi maddələrlə qidalanan orqanizmlər) bölünürlər.

Biogen ekosistemin komponentləri
--------------------------------

Biotik və abiotik ekosistemin komponentləri bir-birilə üzvi maddələrlə bağlı olub biogen ekosistemin komponentlərində birləşir. Biogen ekosistemin komponentlərinə canlı orqanika (biokütlə adlanır) və ölü orqanika olmaqla 2 hissəyə ayrılır. Töküntü– bitki qruplaşmalarının hər il yerüstü və yeraltı hissələrinin çürüyən hissəsinə deyilir. Meşədə torpaq səthində çoxillik toplanan üzvi qalıqlar isə meşə döşənəyi adlanır. Ölü üzvi maddələrin birliyinə isə ölü kütlə deyilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Ekosistem nedir?

Həmçinin bax
------------

* Ekosistem

İstinadlar
----------
**Zəy dərəsi nekropolu** — eyni adlı yaşayış yerinin yaxınlığında nekropol. Sahəsi 0,5 hektara yaxındır. Nekropoldakı qəbirlər yamacda, dərənin qırağında yerləşdiyi üçün təbii aşınma nəticəsində dağılmışdır. Buna görə də oradakı qəbirlərin tipini müəyyənləşdirmək çətinlik törətmişdir. Nisbətən salamat qalmış qəbirlərin tədqiqinə əsasən oradakı qəbirlərin daş qutu tipli olduğunu qeyd etmək olar. Nekropol-dan tapılan çəhrayı rəngli küpə tipli qablar yaşayış yerindən əldə olunmuş keramikalarla oxşarlıq təşkil edir. Onların hər ikisinin ağız kənarı azca xaricə qatlanmış və hər iki səthi şüyürlənmişdir. Yaşayış yerindən və nekropoldan əldə olunmuş küpə tipli qablar Haçaqaya, Dəmyələrlə yanaşı, Haqqıxlıq, Muncuqlutəpə, Gəncəçay və digər abidələrdən tapılan qablarla oxşarlıq təşkil edir. Abidə e.ə. II–I minilliklərə aiddir

Həmçinin bax
------------

* Zəy dərəsi nekropolu

İstinadlar
----------

1. ↑  Toğrul Xəlilov "Gəmiqaya ətrafında arxeoloji tədqiqat-lar". Naxçıvan-2018, "Əcəmi" Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyi, 120 səh
**Lezbiyan feminizmi** — 1970–80-ci illərdə Şimali Amerika və Qərbi Avropada yayılan mədəni hərəkat. Qadınları öz enerjilərini kişilərə yox, digər qadınlara önləndirməyi dəstəkləyir və lezbiyanlığı feminizmin məntiqi nəticəsi kimi görür. Əsas fiqurları Şarlot Banç, Rita Braun, Adrien Riç, Odre Lord, Marlin Fray, Meri Deli, Şeyla Cefriys, Barbara Smit, Pat Parker, Marqaret Slon-Hanter, Çeril Klark, Qloria Anzaldua, Çerri Moraqa və Monik Vittiqdir (sonuncu əksər hallarda homoseksual teoremlə tanınır).

Lezbiyan feminizm 1970-ci illərdə ikinci dalğa feminizm və gey azadlıq hərəkatından narazılıq nəticəsində ortaya çıxmışdır.

Lezbiyan feminist Şeyla Cefriysin sözlərinə görə "Lezbiyan feminizm iki irəliləyişin nəticəsi olaraq ortaya çıxıb: "Qadınların Azadlıq Hərəkatı"ndakı lezbiyanlar yeni lezbiyan feminist siyasəti yaratmağa başladılar və "Gey Azadlıq Cəbhəsi"ndəki lezbiyanlar oranı öz bacıları ilə birləşmək üçün tərk etdilər".

Kanadalı jurnalist və feminist siyasi fəal Judi Rebikə görə "feministlər həmişə qadın hərəkatının tam mərkəzində olublar, lakin eyni zamanda onların problemləri həmişə görməzdən gəlinib".

Həmçinin bax
------------

* Lezbiyanlıq
* Feminizm
**Qurban Yaquboğlu** (*Bədəlov Qurban Yaqub oğlu*) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, yazıçı və publisist.

Həyatı
------

1968-ci ilin mart ayının 14-də Şamaxı rayonunun Çöl Göylər kəndində anadan olmuşdur.

Bakı Dövlət Universitetini bitirmişdir.

Ailəlidir, 2 övladı var.

Yaradıcılığı
------------

Müxtəlif qəzet və jurnallarda ədəbi-bədii, publisistik yazıları, o cümlədən 1990-cı ildən Xəzər jurnalında silsilə şerləri "jurnal içində kitab" formatında nəçr edilmişdir. 2000-ci ildə çapdan çıxmış "Min beş yüz ilin Oğuz şeri" antalogiyasına şerləri (İkinci kitab) daxil edilib.

1994-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 2000-ci ildə gənc şair kimi Prezident təqaüdü almışdır.

2018-ci ilin martında Qurban Yaquboğlu "Mən yoxam" adlı ilk kitabını nəşr etdirmişdir.

Mükafatları
-----------

2015-ci ildə Azərbaycan mətbuatının 140 illiyi münasibətilə jurnalistika sahəsindəki fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "50 yaşda ilk: Qurban niyə gecikdi?". 2022-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-06.
2. ↑  "Qurban Yaquboğlu "Mən yoxam"la qayıtdı". 2021-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-06.
**NGC 2151**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1835-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2151: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2127 |
NGC 2128 |
NGC 2129 |
NGC 2130 |
NGC 2131 |
NGC 2132 |
NGC 2133 |
NGC 2134 |
NGC 2135 |
NGC 2136 |
NGC 2137 |
NGC 2138 |
NGC 2139 |
NGC 2140 |
NGC 2141 |
NGC 2142 |
NGC 2143 |
NGC 2144 |
NGC 2145 |
NGC 2146 |
NGC 2147 |
NGC 2148 |
NGC 2149 |
NGC 2150 |
**NGC 2151** |
NGC 2152 |
NGC 2153 |
NGC 2154 |
NGC 2155 |
NGC 2156 |
NGC 2157 |
NGC 2158 |
NGC 2159 |
NGC 2160 |
NGC 2161 |
NGC 2162 |
NGC 2163 |
NGC 2164 |
NGC 2165 |
NGC 2166 |
NGC 2167 |
NGC 2168 |
NGC 2169 |
NGC 2170 |
NGC 2171 |
NGC 2172 |
NGC 2173 |
NGC 2174 |
NGC 2175 |
NGC 2176



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Qafqaz ölkələri
**Qafqaz İstiqrar və İşbirliyi Platforması** (qısaca **Qafqaz İttifaqı**) — yaradılması ideyası Türkiyənin Baş naziri Rəcəp Tayyip Ərdoğan tərəfindən irəli sürülən, Qafqazdakı beş ölkə arasında ortaya çıxan problemləri diplomatik yolla həll etməyi əsas vəzifəsi kimi müəyyənləşdirən ittifaq.

Üzvləri
-------

* Azərbaycan
* Ermənistan
* Gürcüstan
* Rusiya
* Türkiyə

Tarixi
------

İttifaq ideyası Gürcüstanda baş verən yaşanan Cənubi Osetya hərbinin ardından, soruna çözüm amacıyla Tayyip Ərdoğan tərəfindən ortaya atılmışdır. Ərdoğan önərisini ilk olaraq ziyarət ettiyi Rusiyaya önərmiş, ardından Gürcüstan ve Azərbaycan'a ettiyi ziyarətlərdə önərmişdir. Azərbaycan ziyarəti öncəsi ettiyi açıqlamada Ermənistan'ın da ittifaqa dəvət ediləcəyini açıqlamışdır.

Münasibətlər
------------

### Türkiyə

İdeya Türkiyə prezidenti Abdulla Gül tərəfindən müsbət qarşılanmış, ana muxalifət partiyası CHP isə ona qarşı çıxmışdır. CHP sədrinin köməkçisi Onur Öymən ittifaqın Rusiyanı daha da gücləndirəcəyini söyləmişdir.

### Rusiya

Türkiyə baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiyaya səfəri zamanı belə bir ittifaq yaradılması ideyasını Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev və Rusiya baş naziri Vladimir Putin ilə müzakirə etmiş, onların tam dəstəyini almışdır.

### Digər ölkələr

Dünyanın çeşidli bölgələrindən ölkələr de önəriylə ilgilənmişdir. Dışişleri Baxanı Əli Babacan; ABŞ, Almaniya, Fransa, İsveç ve Finlandiya dışişləri baxanları ilə görüşmüşdür.

Nəticə
------

Rusiya-Gürcüstan, Azərbaycan-Ermənistan və Türkiyə-Ermənistan arasındakı gərginliklərin ötəri, bu hədəflənən ittifaq irəliyə gedə bilməmişdir və fikir olaraq qalmışdır. Buna görə gündəmdən düşmüşdür.
{\displaystyle \sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}(x-c)^{n}=a\_{0}+a\_{1}(x-c)+a\_{2}(x-c)^{2}+...+a\_{n}(x-c)^{n}}

sırasına {\displaystyle c} nöqtəsində qüvvət sırası deyilir. Burada {\displaystyle a\_{n}} əmsalları ədədlərdir. Xüsusi halda {\displaystyle c=0} olarsa, onda {\displaystyle \sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}x^{n}=a\_{0}+a\_{1}x+a\_{2}x^{2}+\cdots .}Bu sıraya sıfır nöqtəsində qüvvət sırası deyilir.

{\displaystyle e^{x}=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {x^{n}}{n!}}=1+x+{\frac {x^{2}}{2!}}+{\frac {x^{3}}{3!}}+\cdots ,}

{\displaystyle \sin(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {(-1)^{n}x^{2n+1}}{(2n+1)!}}=x-{\frac {x^{3}}{3!}}+{\frac {x^{5}}{5!}}-{\frac {x^{7}}{7!}}+\cdots ,}

Toplama və Çıxma
----------------

{\displaystyle f(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}(x-c)^{n}}

{\displaystyle g(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }b\_{n}(x-c)^{n}}

onda

{\displaystyle f(x)\pm g(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }(a\_{n}\pm b\_{n})(x-c)^{n}.}

Hasil və Bölmə
--------------

{\displaystyle f(x)g(x)=\left(\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}(x-c)^{n}\right)\left(\sum \_{n=0}^{\infty }b\_{n}(x-c)^{n}\right)}

{\displaystyle =\sum \_{i=0}^{\infty }\sum \_{j=0}^{\infty }a\_{i}b\_{j}(x-c)^{i+j}}

{\displaystyle =\sum \_{n=0}^{\infty }\left(\sum \_{i=0}^{n}a\_{i}b\_{n-i}\right)(x-c)^{n}.}

{\displaystyle {f(x) \over g(x)}={\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}(x-c)^{n} \over \sum \_{n=0}^{\infty }b\_{n}(x-c)^{n}}=\sum \_{n=0}^{\infty }d\_{n}(x-c)^{n}}

Differensiallama və İnteqrallama
--------------------------------

{\displaystyle f^{\prime }(x)=\sum \_{n=1}^{\infty }a\_{n}n\left(x-c\right)^{n-1}=\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n+1}\left(n+1\right)\left(x-c\right)^{n}}

{\displaystyle \int f(x)\,dx=\sum \_{n=0}^{\infty }{\frac {a\_{n}\left(x-c\right)^{n+1}}{n+1}}+k=\sum \_{n=1}^{\infty }{\frac {a\_{n-1}\left(x-c\right)^{n}}{n}}+k.}
**Kolanı mahalı** — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biridir.

Qısa bilgi
----------

* Sahəsi -
* Əhalisi — Kolanılar
* Yaranması — 1747-ci il
* Mərkəzi— Gərravənd obası
* Sərhədləri —Qərbdən Xaçın mahalı, şimaldan Qaraçorlu mahalı, şərqdən Çiləbörd mahalı, cənubdan Cavanşir mahalı.

Kolanı mahalının tarixi
-----------------------

Kolanı mahalı xanlıq dönəmində yaranıb. Tarixən Uşacıq kəndindən Tərtər çayı boyu, Göyçə sərhəddinə qədər uzanan ərazidə məskunlaşan kolanılar zaman-zaman gah Çuxur Səd, gah da Qarabağ bəylərbəyliyinə bağlı olmuşlar. Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir bu camaatı birdəfəlik Qarabağa aid etdi. Kolanı başçılarından İman bəy Allahveys bəy oğlu Gərravənd ilk Qarabağ xanına xidmət etmişdi.

İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirin hakimiyyəti dönəmində tanınmış kolanı bəyləri: Əli bəy Sədir bəy oğlu Gərravənd, Qələndər bəy Sədir bəy oğlu Gərravənd, Lələ bəy Əmirxan bəy oğlu Gərravənd, Turab bəy Çıraq bəy oğlu Gərravənd, Teymurxan bəy Allahveys bəy oğlu Gərravənd, İsaxan bəy Allahveys bəy oğlu Gərravənd, Tanrıqulu bəy Umud bəy oğlu Gərravənd, Novruz bəy Umud bəy oğlu Gərravənd, Mirzə Həsən bəy Ata bəy oğlu Şıxavənd, Qəhrəman bəy Şərif bəy oğlu Şıxavənd, Bayraməli bəy Sırxavənd, Kazım bəy Papravənd və başqaları.

Mehdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşir Kolanı camaatına inanır, arxalanırdı. 1822-ci ildə İrana qaçarkən özü ilə Kolanı camaatından xeyli adam götürmüşdü. Qaçqınlıqda olarkən məsləhətləşdiyi ruhanilərin arasında Molla Əskər Vəli oğlu Sırxavənd-Kolanı və Molla Mustafa Mustafa oğlu Şıxavənd-Kolanı da vardı. Cilovdarı İsmayıl bəy Qəhrəman bəy oğlu Kolanı idi. Məktublarını çox vədə qasid Əliməhəmməd Zaman oğlu ilə çatdırırdı.

Mehdiqulu xanla İrana qaçan adlı-sanlı kolanılar: Ağa bəy Həsən bəy oğlu Şıxavənd, Mirzəxan bəy Qara bəy oğlu Şıxavənd, Qaytaran bəy Qəhrəman bəy oğlu Şıxavənd və başqaları.
Mahalın ərazisində Kolanı еlinə daxil olan obalar qərar tuturdular. Bu obaları sıralayaq: Gərravənd—I, Gərravənd—II, Gərravənd—III, Şıxavənd, Papravənd, Sırxavənd…

Kolanı mahalı 1840-cı ildə ləğv edildi. Yeni yaranan Şuşa qəzasının Çiləbörd sahəsinə bağlandı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Kolanı mahalı, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, № 9, səh.44–49.

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ xanlığı
* Kolanı eli

| ⛭Qarabağ xanlığının mahalları |
| --- |
| Mahallar | Bağabürd mahalı  • Bərgüşad mahalı  • Cavanşir mahalı  • Cavanşir-Dizaq mahalı  • Çiləbörd mahalı  • Çulundur mahalı  • Dəmirçihəsənli mahalı  • Dizaq mahalı  • Dizaq-Cəbrayıllı mahalı  • Əcanan mahalı  • Xaçın mahalı  • Xırdapara-Dizaq mahalı  • İyirmidörd mahalı  • Kəbirli mahalı  • Kolanı mahalı  • Küpara mahalı  • Qaraçorlu mahalı  • Mehri mahalı  • Otuziki mahalı  • Püsyan mahalı  • Sisyan mahalı  • Talış mahalı  • Tatev mahalı  • Vərəndə mahalı |