recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Xylaria longipes*** – *Xylariaceae* fəsiləsinin *Xylaria* cinsindən olan göbələk növü. Görünüşünə görə **ölü köstəbək barmaqları** kimi də tanınır. "Longipes" sözü latınca "longus" (uzun) və "pes" (ayaq) sözlərininin birləşməsindən yaranmışdır.

Haqqında
--------

İlk dəfə 1867-ci ildə alman mikoloq Teodor Rudolf Jozef Nitşke tərəfindən *"Pyrenomycetes Germanici"* adlı əsərində təsnif edilmişdir. 1958-ci ildə R.Dennis göbələk üçün *Xylosphaera longipes* adını da təklif etmişdir.

Əsas tökülmüş yarpaqlardan və çürümüş budaqlardan ibarət mühitə malik meşə ərazilərində böyüyür. Amerika, Avropa, Afrika, Asiya qitələrində yayılmışdır. Təbiətdə tək və ya qrup şəklində rast gəlinir. Bir çox göbələk növü kimi saprofitdir.

Yeməli göbələk növü deyil. 2008-ci ildə aparılmış araşdırma zamanı skripka istehsalı üçün taxtanın keyfiyyətini artırmaq üçün istifadə oluna biləcəyi göstərilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Index Fungorum (ing.).
3. 1 2 3 4  "Xylaria longipes". Evrim ağacı (türçə). 2022-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2021.
**Xyetil Andre Omodt** (norv. Kjetil André Aamodt; 2 sentyabr 1971[…], Oslo, Norveç) — Norveç dağ-xizəkçisi, 4 qat Olimpiya çempionu. O, xizəkçilər arasında 8 olimpiya medalının və 12 dünya çempionatının yeganə qalibidir. 2006-cı ildə Norveçdə İlin İdmançısı olmuşdur. O, BMT Uşaq Fondunun səfiridir.

Xyetil Andre Omodt beş Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, 4 qat olimpiya çempionu olmuş, həmçinin 8 Olimpiya mükafatı qazanmış ilk və yeganə xizəkçidir.

Həyatı
------

Xyetil Andre Omodt Osloda anadan olmuşdur. Atası Finn Daq Norveçdə məşhur xizək təlimatçısıdır və onun rəhbərliyi altında Xyetil Andre yeddi yaşında yaxşı xizək sürməyi öyrənmişdir. O, uşaqlıqda isveçli xizəkçi İngemar Stenmarkın pərəstişkarı olmuşdur. Dağda xizək sürməklə yanaşı, Omodt uşaqlıqda bir çox idman növləri ilə məşğul olmuşdur. O, qolf, futbol və buz xokkeyi oynamağa davam edir. Omodtun uşaqlıq dostu başqa bir məşhur norveçli xizəkçi, 10 il otaq yoldaşı olduqları, eyni xizək məktəbinə getdikləri və dəfələrlə yüksək səviyyədə yarışdıqları Lasse Küsdür.

Omodt 1999-cu il Dünya çempionatındakı uğursuzluğuna görə kombinasiyada qalib gələrək və enişdə bürünc medal qazanaraq özünü sübut etmişdir. O, 2001-ci ildə yenidən kombinasiya üzrə dünya çempionu və nəhəng slalomda gümüş mükafatçı olmuşdur. 2002-ci ildə Solt-Leyk Sitidə keçirilən Olimpiya Oyunlarında Omodt supergigant və birləşmiş yarışlarda iki qızıl medal qazanaraq Olimpiya medallarının sayını yeddi rekorda çatdırmışdır. 2003-cü ildə 12-ci Dünya Çempionatında medal qazanaraq daha bir rekorda imza atmışdır. Omodtun son rekordu 2006-cı il Olimpiadasında olmuşdur. O, burada supergigant yarışında qızıl medal qazanmışdır.

2007-ci ilin yanvarında Omodt idman karyerasına son qoyduğunu elan etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Olympedia (ing.). 2006.
2. 1 2  Kjetil Andre Aamodt // Encyclopædia Universalis (fr.). Encyclopædia Britannica.
3. 1 2  Kjetil-André Aamodt // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Омодт // Океанариум — Оясио. — М. : Большая российская энциклопедия, 2014. — С. 175. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 24). — ISBN 978-5-85270-361-3.
5. 1 2  Kjetil Andre Aamodt // Notable Sports Figures. 1. Farmington Hills, MI: Gale Research. Dana R. Barnes. 2004. 1–3. ISBN 0-7876-6628-9.
6. ↑  "Aamodt defends Games super-G gold" (ingilis). BBC. 2006-02-18. 2012-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-15.
7. ↑  "Самый титулованный горнолыжник завершил карьеру". Подробности. 2007-01-10. 2013-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Xyetil Andre Omodt** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Хьетиль Андре Омодт на сайте МОК Arxiv surəti 10 iyul 2008 tarixindən Wayback Machine saytında  (ing.)
Diplurlar və ya ikiquyruqlular dəstəsi-(*lat.* Diplura) Buğumayaqlılar tipinin Həşəratlar sinfinin Gizliçənəlilər yarımsinfinə aid olan dəstə

Xarici quruluşu
---------------

Nisbətən iri cücülərdir (bəzi növlərinin uzunluğu 35-50 mm-ə çatır). Bədəni qamətli, qurdvari olub xırda qıllarla örtülüdür, pulcuqları yoxdur. Rəngi süd-ağımtıl və ya sarımtıldır. Başı böyük olub yaxşı ayrılmışdır, adətən yumru və ya oval formada, hərəkətlidir, üzərində bir cüt uzun, təsbehşəkilli bığcıq var. Gözləri yoxdur. Ağız orqanları çeynəyici tipdədir. Döş seqmentləri qarın seqmentlərindən yaxşı seçilir. Hər bir seqmentdə bir cüt uzun qaçış ayaqları var. Pəncələri birbuğumlu, cüt caynaqlıdır. Qarıncıq ikibuğumludur, ilk 7 seqmentində qısa törəmələr var. Qrifel adlanan bu törəmələrə ikiquyruqlular qaçış zamanı söykənirlər. Bədəni xırda, zərif xetlərlə örtülmüşdür. Fərdin cins və növ mənsubiyyətinin müəyyən edilməsində bunların böyük əhəmiyyəti vardır. Son seqmentlərdə uzun serklər vardır. Cinsiyyət dəlikləri 8-9-cu qarın buğumları arasında yerləşmişdir. Çevrilməsi tam deyil.

Həyat tərzi
-----------

İkiquyruqların əksər növləri rütubətsevər olub, torpağın üst qatında, döşənəkdə, daşların altında, qarışqa yuvalarında, mamırda, çürümüş oduncaqda yaşayırlar. Fəal yırtıcı sayılırlar. Saprofaq və ya nekrofaq olan ikiquyruqlar parçalanan bitki, heyvan qalıqları, o sıradan torpaq cücüləri, göbələk qırıntıları, su bitkilərinin sporları və s. ilə qidalanırlar (Bey-Biyenko, 1980).

Yayılması
---------

Azərbaycanda qeydə alınmış Campodea Staphylinus West. C.plusiochaeta Silv. Küryanı tuqay meşələrində, Lənkəran rayonunda, Şəki-Zaqatala zonasında nəm torpaqda, daşların altında, ağac qabıqlarının altında, çürüyən kötüklərdə yaşayırlar. Alazan-Avtalan vadisində torpaqda Lapyx caucasicus jon. tapılmışdır.

Təsnifatı
---------

* Campodea Staphylinus West.
* Campodea plusiochaeta Silv.
* Lapyx caucasicus jon.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
2. ↑  Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Ədəbiyyat
---------

* Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Xarici keçidlər
---------------

* Diplura
* Diplura Arxivləşdirilib 2017-07-13 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q10057
* Wikispecies: Dipluridae
* ADW: Dipluridae
* AFD: Dipluridae
* BioLib: 411605
* BOLD: 211734
* BugGuide: 442348
* EoL: 8799
* EPPO: 1DIPLF
* Fossilworks: 257455
* GBIF: 3408
* iNaturalist: 83114
* IRMNG: 100335
* ITIS: 847718
* NCBI: 88327
* Plazi: 6D0C7764-FFDA-FFE9-07AA-FCA8FE7FFBFF
* uBio: 6834881
* WSC: urn:lsid:nmbe.ch:spiderfam:0005

 |
**Xövsgöl gölü** (tıva dili: *Көпсугхөл (Köpsuq xöl)*; monqol dili: *Хөвсгөл нуур* (*Xövsgöl nuur)* və ya *Хөвсгөл далай* (*Xövsgöl dalay*, yəni "Xövsgöl dənizi"), həmçinin şairanə şəkildə *Далай ээж* (Dalay eec), yəni "dəniz ana" adlanır); rus dili: *Хубсукул (Xubsukul), keçmişdə Косогол* (*Kosoqol*)) - Monqolustanın ikinci böyük gölü (Uvs gölündən sonra).

Ölkənin şimal-qərb hissəsindəki Xövsgöl aymağında (hansı ki gölün şərəfinə belə adlanıb), Sayan dağlarının şərq ətəklərində, Rusiya sərhədindən 11 kilometrlik məsafədə yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1,645 metr yüksəklikdə yerləşir, uzunluğu 136 kilometr, dərinliyi 262 metrdir.

Gölün hazırkı monqolca ("Xövsgöl") və rusca ("Xubsukul") adları gölün əslən (türk dillərindən biri olan) tıva dilindəki **Көпсугхөл / Köpsuqxöl** (bizim dilimizə uyğun olaraq *Köpsugöl*) adından gəlirlər. Bu adı tıvaca "*köp (çoxlu) suyu olan göl*" kimi açıqlanır.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



| ⛭Monqolustan mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Monqolustan"**
 | Monqolustan |
**Xürrəm Qadın Əfəndi** (d. 6 dekabr 1692 - ö. 25 iyun 1760) - 23. Osmanlı padşahı III Əhmədin hərəmi.

Həyatı
------

Xürrəm Qadın Əfəndi rus pravoslav əsilli tanınmış bir ailənin qızı idi. 6 dekabr 1692 tarixində Aleksandr Nazimov və Mariya Yefimovanın qızı olaraq Moskvada dünyaya gəldi. Əsl adı *Diana Yekaterina Nazimova*dır. Uşaqlıq illərində mükəmməl təhsil aldı. 1701-ci ildə tatar yürüşləri əsnasında 9 yaşlı qızcığaz əsir alınaraq İstanbula gətirilir. Elə həmin il Osmanlı hərəminə daxil olan Diana dövrün Validə sultanı Əmətullah Gülnuş Sultanın diqqətini cəlb etdi. İslamı qəbul edən və hərəmxana tərbiyəsi alan Diananın adı dəyişdirilərək Xürrəm qoyuldu. Ard-arda 5 oğul övladı dünyaya gətirdi: Şahzadə İsa (23 fevral 1706 - 25 may 1706), Şahzadə Səlim (6 sentyabr 1707 - 4 may 1708), Şahzadə Mehmed (17 oktyabr 1712 - 15 iyul 1713), Şahzadə Abdullah (18 dekabr 1719 - 19 dekabr 1719) və Şahzadə Orxan (1722). Ancaq övladlarının kiçik yaşlarda vəfat etməsilə qısa zamanda gözdən düşdü və Köhnə saraya göndərildi. Bir müddət burda qaldıqdan sonra Moskvaya geri döndü və burada İslamın yayılmasına böyük təkan verdi. 25 iyun 1760 tarixində burada vəfat etdi. Cəsədi İstanbula gətirilərək övladlarının yanına dəfn edildi.

Mənbə
-----

1. ↑  Fanny Davis (1986). The Ottoman Lady: A Social History from 1718 to 1918. Arxivləşdirilib 2018-12-26 at the Wayback Machine Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-24811-5.
Qara kəmər Tang Soo Do Dobok
Gup Tang Soo Do Dobok
**Dabok** - Koreya döyüş sənətləri ilə məşğul olanların geydiyi formadır.
Dabok sözündəki "da" – həqiqi insanın həyat yolu, "bok" – paltar deməkdir. Dabok cüdo kimi Yapon döyüş sənətlərində istifadə edilən Yapon (*Keikogi|keikogi/dōgi*) dilindən gəldi.

Dabok bir çox rəngdədir, baxmayaraq ki, ağ və qara ən çox yayılmışdır. Dabokun əksi dabokun qalan hissəsindən fərqli rəngdə ola bilər. Onlar ənənəvi pambıqdan pambıq-polyester qarışıqlarına qədər müxtəlif materiallardan hazırlanır.

Dabokun şalvar və qolları ənənəvi Yapon keikogi-dən daha geniş və uzundur. Buna görə praktikantlar tez-tez Koreya hanbokundan sonra modelləşdirilmiş dabok geyinirlər. Dünya Taekvondo Federasiyası üslublu taekvondo ilə məşğul olanların daboklarında adətən hanbokun dizaynına uyğun tikilmiş v-yaxalı gödəkçələr olur. Ənənəvi taekvondoçular keikogi ilə eyni və ya çox oxşar olan dabok geyinə bilər, önü çarpaz gödəkçə ilə, Beynəlxalq Taekvon-Do Federasiyası üslublu taekvondoçular isə adətən şaquli şəkildə bağlanan gödəkçənin ön hissəsi ilə daha yeni dizaynda geyinirlər.

Dabokun ətrafına tti (kəmər) taxılır. Kəmərin rəngi taxanın rütbəsini və ya dərəcəsini bildirir. Rəngli kəmərlər gup sahibləri üçündür, qara kəmərlər isə adətən dahn sahibləri tərəfindən taxılır. Kəmər rənglərinin sırası məktəbdən məktəbə fərqli ola bilər. Ən çox ilk kəmər ağ kəmərdir. Digər rənglər adətən sarı, narıncı, yaşıl, mavi, bənövşəyi, qırmızı, qəhvəyi və sonra qara olur. Bəzi məktəblər qırmızı əvəzinə qəhvəyi və qara əvəzinə qırmızı kimi digər rənglərdən istifadə edirlər. Bəzilərində də tti mərkəzinin uzunluğu boyunca bir zolaq var.

Ölçü
----

Dabok Ölçüləri| Ölçü | Hündürlük sm | Çəki kq | Bel sm |  | Hündürlük ft | Çəki lbs | Bel inches |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 000 | 104-116 | 16 kg | 46-68 |  | 3'5" - 3'10" | 35 lbs | 18" - 27" |
| 00 | 114-127 | 23 kg | 50-74 |  | 3'9" - 4'2" | 51 lbs | 20" - 29" |
| 0 | 124-136 | 32 kg | 56-82 |  | 4'1" - 4'6" | 71 lbs | 22" - 32" |
| 1 | 134-148 | 41 kg | 64-92 |  | 4'5" - 4'10" | 90 lbs | 25" - 36" |
| 2 | 145-158 | 54 kg | 70-100 |  | 4'9" - 5'2" | 119 lbs | 28" - 39" |
| 3 | 155-166 | 68 kg | 76-106 |  | 5'1" - 5'5" | 150 lbs | 30" - 42" |
| 4 | 165-179 | 77 kg | 80-114 |  | 5'5" - 5'10" | 170 lbs | 31" - 45" |
| 5 | 175-188 | 86 kg | 84-122 |  | 5'9" - 6'2" | 190 lbs | 33" - 48" |
| 6 | 185-199 | 100 kg | 90-128 |  | 6'1" - 6'6" | 220 lbs | 35" - 50" |
| 7 | 195-207 | 109 kg | 96-134 |  | 6'5"-6'11" | 240 lbs | 38" - 53" |

İstinadlar
----------

1. ↑  "dobok taekwondo". 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
2. ↑  "Reinventing taekwondo". 2023-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
3. ↑  "UTA Dobok". 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
4. ↑  "Dobok". 2023-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Məmmədov.

**Muxtar İsgəndər oğlu Məmmədov** (14 may 1901, Qaradağlı, Şuşa qəzası – 31 mart 1980, Ağdam) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı. Məmməd Məmmədovun qardaşıdır.

Muxtar İsgəndər oğlu Məmmədov 14 may 1901 ildə Ağdamın Qaradağlı kəndində dünyaya gəlmişdir.

Muxtar Məmmədov 1932–1940 illərdə Ağdamın Telman adına kolxozda, Qərvənd və Boyəhmədli kənd istehlak cəmiyyətində işləmiş, 1941–1960 illərdə kolxoz sədri olmuş, 1960–1980 illərdə Telman adına kolxozun aqranomu vəzifəsində çalışmışdır.

Muxtar Məmmədov Azərbaycan Kommunist Partiyasının XVIII–XXII qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdur.

Muxtar Məmmədova 1951 ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmiş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Azərbaycanın tanınmış alimlərindən filologiya elmləri namizədi, dosent Vəli Məmmədov, iqtisad elmləri namizədi, dosent Nəvai Məmmədov Muxtar Məmmədovun övladlarıdırlar.

Muxtar Məmmədov 31 mart 1980 ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. VI cild. Bakı, 1982
Pomeraniyanın inzibati bölgüsünü göstərən xəritəsi
1870-ci illərdə Prussiya (mavi) və Pomeraniya regionu (qırmızı)
Baltik sahillərindən cənubda yerləşən Pomeraniya (Almanca: Pommern, Polyakca: Pomorze, Kaşubca: Pòmòrze və ya Pòmòrskô, Latınca: Pomerania və ya Pomorania), Polşanın qərbini və Almaniyanın şərqini əhatə edir.

Tarixi
------

V əsrdə alman hakimiyyəti altında olan bölgənin mədəniyyəti əsasən Skandinaviya elementləri daşıyır. Region ilk dəfə X əsrin ikinci yarısında Polşa knyazı Mieszko tərəfindən ələ keçirilmişdi. 1116/1121-ci ilə qədər Polşada qalan bölgə; 1135-ci ildə yenidən Almaniyaya birləşdirildi. Pomerania *Boleslaus Wrymouth*un övladları arasında bölüşdürüldükdən qısa müddət sonra 1156-cı ildə Müqəddəs Roma Alman imperatorluğunun hakimiyyəti altına düşmüşdür. Bölgə 1806-cı ilə qədər Almaniya ərazisi kimi qaldı. Bölgə indi şimal-qərbi Polşanı və şimal-şərqi Almaniyanı əhatə edir. Tarixdə slavyan xalqlarının güclü təsirinə məruz qalan Pomeraniya bu gün müasir Şərqi Avropa bölgəsidir.
**Ənzəli** — Azərbaycanda əsasən yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə uşaq və gənclər arasında geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

Oyunun quruluşu
---------------

Oyunda püşkü tapmaq yolu ilə kim uduzarsa, o, belini əyir və qalan oyunçular üç-dörd metr aralıda sıraya düzülürlər (6 nəfər); hər biri əyilənin belindən atlanır, oyunçular hər dəfə aşağıdakı sözləri dönə-dönə deyir və dediklərinə əməl edirlər.

Birdə — Ənzəli hay ənzəli.  
İkidə — Xan əkbəri  
Üçdə — Xoruz banladı: qu-qulu-qu!  
Dörddə — Yanbız əzərlər.  
Beşdə — Taxta çıxarlar.  
 (Bu zaman oyunçu "yatan" oyunçunun belində oturur və soruşur: — Minim, ya düşüm?)

Əyilən: -Min və ya düş! — deyir. Oyun yenə davam edir.

Altıda — Əl, üst, baş dəyməsin.  
Yeddidə — Tayəl keçərlər,  
Səkkizdə — Papaq qoyarlar.

Doqquzda isə hamı əyilənin belinə minir, kim yıxılarsa, onun qulaqlarını dartırlar. Oyun keçirilərkən kim bu deyilənlərə əməl edə bilməsə "yatan"ı əvəz etməli olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-25.
**Yanez Krek** (sloven. Janez Evangelist Krek) — Sloveniyalı sosioloq, yazıçı, siyasi və həmkarlar ittifaqı fəalı, kooperator, din xadimi. Avstriya-Macarıstandakı Ukrayna milli hərəkatının dəstəkçisi, şair Taras Şevçenkonun pərəstişkarı. Cənubi Slavyanlar Dövlətinin ilk ideoloqlarından biri - Yuqoslaviya.

Bioqrafiya
----------

Yanez Krek kəndli ailəsində anadan olub və erkən yaşda atasız qalıb. 1884-cü ildə Lyublyanada Birinci Milli Gimnaziyanı bitirib. 1884-cü ildə Lyublyanada Dövlət Gimnaziyasını bitirdikdən sonra Roma Katolik seminariyasına daxil olur. 1888-ci ildə keşiş təyin edilir və yepiskop Yakob Missiyası tərəfindən Vyanadakı ilahiyyat fakültəsinə göndərilir. Orada o, xarizmatik siyasətçi Karl Lugerin yeni Avstriya xristian ictimai hərəkatı ilə tanış olur.

Bir müddət keşiş kimi çalışıb. 1892-ci ilin avqustunda Lyublyanadakı Müqəddəs Nikolay Katedralinin vikarı olur və elə həmin ildən Lyublyanadakı Katolik Seminariyasında pulsuz mühazirəçi kimi fəlsəfədən dərs deyir. 1895-ci ildə o, 1916-cı ildə istefaya gedənə qədər yeni qurulmuş Fundamental İlahiyyat və Fəlsəfə kafedrasına rəhbərlik etmişdir.

O, ilk dəfə 1897-ci ildə mühafizəkar Sloveniya Xalq Partiyasından parlament üzvü seçilib. Vyana parlamentindəki işindən razı qalmadığı üçün 1900-cü ilin oktyabrında mandatından istefa verir. 1901-ci ildə Zemski Sobora seçilir, 1908-ci ildə yenidən seçildikdən sonra və 1913-cü ildə ölənə qədər oranın üzvü olaraq qalır.

Yaradıcılığı
------------

O, sosial hekayələr yazır (Kəndli Elminin Qara Astar toplusu, 1895).

O, Ukrayna dilini, folklorunu və ədəbiyyatını yaxşı bilirdi, Taras Şevçenkonun yaradıcılığını sevirdi. O, gənclər arasında Ukrayna xalq sənətini təbliğ edib. O, şairlər İosip Abram, A. Yupançiç, A. Eryavets, A. Merxar və başqalarında ukrayna sözünə məhəbbət aşılamış, onlara ukrayna mahnıları və fikirlərini, Şevçenkonun şeirlərini orijinalda oxumaq üçün vermişdir.

İozef Abram Taras Şevçenkonun "Kobzar" əsərinin sloven dilinə tərcüməsini Yanez Krekə həsr edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Taufbuch. Sv. Gregor. 1837–1888. səh. 72. April 10, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 10, 2022.

Mənbə
-----

* Janez Evangelist Krek  (ing.) Find a Grave saytında
* 
* Krekova pešpot
**"Yolagəlməz qadın"** (*ing.* The Unconquered) — Vilyam Somerset Moem tərəfindən 1943-cü ildə yazılmış povest. Azərbaycan dilinə tərcümənin müəllifi Akif Abbasov, tərcümənin redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Zeydulla Ağayevdir.

Məzmun
------

İkinci dünya müharibəsi illərində alman ordusunun Fransanı işğal etməsi nəticəsində xalq ağır vəziyyətə düşür. Almanlar özlərini bu ölkənin sahibi kimi aparırlar. Hans yolu azaraq bir fransız kəndlisinin evinə gəlib çıxır. O, Annetə qarşı zorakılıq edir. Sonralar üzr istəyib bu ailə ilə, Annetlə qarşılıqlı münasibətləri bərpa etməyə çalışır, hətta qızla evlənmək istəyir.

Annetə görə, Hans alman əsgəridir, almanlar isə onun doğma vətənini zəbt etmişlər. Hans düşməndir, düşmən olaraq da qalır. Bütün bunları oğlana deyir və ona nifrət etdiyini bildirir. Əsər faciəvi sonluqla bitir.

Adaptasiyalar
-------------

Əsər əsasında 1970-ci ildə televiziya epizodu çəkilmişdir. Baş rollarda Maykl Penninqton və Karolina Mortimer çıxış etmişdirlər. 2007-ci ildə isə əsər əsasında teatr tamaşası səhnələşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Collected Short Stories of W. Somerset Maugham, Vol. 1 by W. Somerset Maugham". LibraryThing. 2022-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-21.
2. ↑  "The unconquered (Book, 1944)". [WorldCat.org]. 2016-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-21.
3. ↑  "IMDB entry". 2022-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-16.
**Muxtar Əhməd** (Tam adı: *Muxtar İsmayıl oğlu Əhmədov*; d. 1 noyabr 1948, Puşkin rayonu, Azərbaycan SSR) — şair, publisist, 2003-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

1948-ci ilin noyabrın 1-də Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda anadan olub. Burada 1 saylı şəhər orta məktəbini bitirdikdən sonra 1966-cı ildə rayon Partiya Komitəsində texniki katib vəzifəsində işləyir. 1967-69-cu illər hərbi xidmətdə olan Muxtar Əhməd 1970-75-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsində qiyabi təhsil almış, eyni zamanda rayon mədəniyyət evində "*Qırmızı Çadır*"a müdir təyin olunur. 1970-73-cü illər mədəniyyət evinin metodisti olan şair 1973-83-ci illər ərazində həm də Biləsuvarın Zəhmətabad kənd orta məktəbində və 2 saylı şəhər orta məktəbində müəllim, 1983-1994-cü illər isə 4 saylı şəhər orta məktəbində tədris işləri üzrə direktor müavini olmuşdur. Həmçinin Muxtar bəy 1995-2003-cü illər Biləsuvar rayon təhsil şöbəsində Filmoteka üzrə müdir, inspektor işləmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Muxtar Əhməd 2003-2005-ci illərdə Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyətinin orqanı - "*Məhsul*" qəzetinin baş redaktorunun müavini 2005-ci ildən "*Region-press*" qəzetinin baş redaktoru, 1999-2009-cu illər arasında isə "*Biləsuvar töhfələri*" ədəbi ictimai birliyinin sədri olmuşdur. Hazırda "Məhsul" qəzetinin baç redaktoru olan şair Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Aran şöbəsi üzrə əlaqələndiricisidir. Respublika Kitabsevərlər Cəmiyyətinin medalına layiq görülmüş Muxtar bəy ədəbi fəaliyyətə tələbəlikn illərində başlamışdır. Şair şeir, məqalə, və oçerqlərini "*Qala*", "*Yol*", "*Məhsul*", "*Mübarizə*", "*Qələbə*" qazetlərində, "*Ulduz*", "*Şəfəq*", "*Azətrbaycan*" jurnallarında dərc etdirirdi. 

### Əsərləri

* "*Analar yanad ağlar*" (1996);
* "*Fövqəladə uzaqgörücü*" (2000);
* "*İçimdən bir haray keçdi*" (2000);
* "*Havası gələndə şeirin, sözündə*" (2003)

Mənbə
-----

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı; "Nurlar", Bakı - 2011
**Yane Sandanski idman mərkəzi** mak. Спортскиот центар „Јане Сандански") — Şimali Makedoniya ərazisində çoxfunksiyalı qapalı idman arenası. Müasir bina 2014-cü ildə burada üç onilliklər ərzində mövcud olan sökülmüş bənzər bir quruluşun yerində inşa edilmişdir. Arena inqilabçı Yane Sandanskinin adını daşıyır.

Tarixi
------

Yane Sandanski qapalı idman mərkəzi Aerodrom icmasında 1980-ci illərdə meydana gəlir. Paytaxtın həndbol və basketbol idman klublarının ev arenasına çevrilir. Ancaq zaman keçdikcə bina köhnəlir və 18 noyabr 2012 tarixində tamamilə sökülməsinə və onun yerində yeni bir idman obyektinin inşasına qərar verilir. 14 fevral 2013-cü ildə yerli Aerodrom basketbol komandası tribunalarda mindən çox azarkeşi bir araya gətirən son açıq məşqini keçirir və ertəsi gün arena rəsmi olaraq bağlanır. Bundan sonra işçilər binanı sökməyə başlayır.

O dövrdə Şimali Makedoniyada bir neçə idman klubuna sahib olan rusiyalı iş adamı Sergey Samsonenko yeni idman mərkəzinin inşasında əsas investor olmaqla yanaşı, burada dörd ulduzlu Rusiya otelinin inşasında da iştirak edir. Obyekt 2014-cü ilin avqust ayında istismara verilir. Ümumi tikinti büdcəsi 15 milyon avro olan tikili əvvəlcə 6000 tamaşaçı tutumuna malik idi. Lakin 2015-ci ilin sentyabr ayında qərb və şərq tribunalarında əlavə 500 yer təchiz edildi və ümumi tutum 6500 yerə qədər artırıldı. Buraya 40 yerlik oyun meydançası, dörd fan zonası, yeddi VIP otaq daxildir.
Hal-hazırda "Yane Sandanski" idman mərkəzi "Vardar" kişi və qadın həndbol klublarının, "Skopye Aerodrom" basketbol klubunun ev arenasıdır. Yarışların keçirildiyi əsas salondan əlavə, mərkəzdə 1000 yerlik tutuma sahib həndbol və basketbol üçün kiçik bir salon da var. Mətbuat konfransları və digər oxşar tədbirlərin keçirilməsi üçün ayrıca konfrans otağı mövcuddur. Buraya beynəlxalq standartlara cavab verən dörd tennis kortu, uşaqlar üçün 300 m²–lik bir idman salonu, peşəkar idman avadanlıqları ilə təchiz edilmiş 500 m²-lik fitness mərkəzi, aerobika, pilates, döyüş sənəti və digər idman növləri üçün 400 m² çoxfunksiyalı məşq salonu daxildir. Mərkəzin binasında idman malları, suvenirlər və həvəsləndirici atributların satışında ixtisaslaşmış Hummel pərakəndə satış mağazası vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Промовиран проектот за новиот спортски центар „Јане Сандански" Arxivləşdirilib 2013-01-22 at the Wayback Machine, Кајгана Медиа
2. ↑  Спортскиот центар Јане Сандански Arxivləşdirilib 2016-05-07 at the Wayback Machine, karti.com.mk
**Ənəs bin Nadr** (*ərəb.* **ﺍﻧﺲ ﺑﻦ ﻧﻀﺮ**‎; Mədinə – Mədinə) — Məhəmməd peyğəmbərin Mədinəli səhabəsi. Bənu Adi ibn Nəccar qəbiləsindəndir və Ənəs ibn Malikin əmisidir.

Uhud döyüşündə şəhid olmuşdur. İslam inancına görə onun şərəfli ölüm dərəcəsi sayılan şəhadət dərəcəsinə malik olması qəbul edilir. Quranda Əhzab surəsi 23-cü ayə Ənəs bin Nadr haqqında nazil olmuşdur. "Möminlər içərisində Allaha etdikləri əhdə sadiq qalan kişilər vardır. Onlardan kimisi əhdini yerinə yetirib şəhid olmuş, kimisi də şəhid olmasını gözləyir. Onlar əhdlərini əsla dəyişdirməyiblər". Onun bədənində səksəndən çox olduğu yara olduğu görülmüşdür. Bu səbəbdən də Ənəsin bacısı Rübeyyi onu çətinliklə tanımışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hazrat Anas Bin An Nadr (R.A)". Janathimessage.co.uk. 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-22.
2. ↑  "Surah Al-Ahzab [33:23] - Al-Qur'an al-Kareem - القرآن الكريم". Quran.com. 2021-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-22.
**Yanko Dada Muzeyi** - İsraildə rəssamlar kəndi hesab olunan Eyn-Xod kibutsunun (İsraildə kənd təsərrüfatı kommunası) mərkəzində yerləşən bədii muzey.

Ümumi məlumat
-------------

Muzeyin kolleksiyasına İsrail və Rumıniya rəssamı, arxitektor və yazıçı, dadizmin banilərindən biri Marsel Yankonun (1895-1984) əsərləri, həmçinin digər İsrail rəssamlarının modernist sənət əsərləri daxildir

Tarixi
------

Marsel Yankonun əsərlərinin nümayiş etdirilməsi üçün ən əlverişli yer Eyn-Xod rəssamlar kəndindəki bədii muzeydir. 1953-cü ildə Eyn-Xoda bu kəndin təməlini qoyan insanların ilk dəstəsi gəlmişdir 

1983-cü ildə Marsel Yankonun dostlarının bir qrupu tərəfindən dadizm cərəyanın İsraildə yaşayan yeganə nümayəndəsi olan rəssamın bədii irsinin saxlanılması məqsədilə Yanko Dada muzeyinin əsası qoyulmuşdur.

Istinadlar
----------



1. ↑  .
2. ↑  Музей Янко Дада на сайте Arxivləşdirilib 2012-03-20 at the Wayback Machine музеев Израиля
3. ↑  Музей Янко Дада на сайте Arxivləşdirilib 2012-03-20 at the Wayback Machine музеев Израиля
4. ↑  Деревня художников Arxivləşdirilib 2011-07-26 at the Wayback Machine «Эйн-Ход».
**Snoubord -** qışa xas olan bir idman növüdür. Surfbord və skeytbordinqdən fərqi bu oyunun qar üstündə oynanmasıdır. Snoubord taxtalarının ümumiyyətlə uzunluğu 140-165 sm, genişliyi isə 24-27 sm arasında dəyişməkdədir. Həmçinin, boy və çəkiyə nisbətdə uzunluq dəyişir.

Tarix
-----

1960-cı illərdə snoubordun ilk təməlləri kiçik xizək tipində qoyuldu. Bu fikrin əsl sahibi Şerman Poppin idi. 1970-ci ildə Bob Vebber, Tom Sims, Ceyk Börton Karpenter, Çak Barfut və Dimitriye Miloviçdən ibarət sörf taxtası dizayn edən qrup tərəfindən düşünülmüş və prototipləri düzəldilmişdir. Bob Vebber 1972-ci ildə oyunun patentini alaraq ilk rəsmi Snoubordu ixtira etmişdir. Əvvəllər Snoubord yarışmalarına qatılan universitet tələbəsi Börton daha sonra bunu təkmilləşdirməyi fikirləşmişdir. Snoubord ilə əvvəldən maraqlananlar bu soyadların bəzilərini çoxdan eşitmişdirlər. Xüsusilə, Bob Vebberdən 1990-cı ildə patenti alan Ceyk Börton Karpenterin qurduğu "Börton" firması indi də Snoubordun ən bilinən markalarındandır. İlk dizayn olunmağa başladığı zaman kirşə üslubunda dizayn edilmiş oyuna daha sonra istifadə rahatlığı təmin etmək üçün əlavələr edildi və bu oyunun populyarlığını artırdı. Bu gün Snoubord xizək ayaqqabısından çox tanınmaq səviyyəsinə çatdı. Xüsusilə paltarlarının gündəlik geyimlərə yaxın bir tərzdə dizayn edilməsi, Snoubordçunun çevik mövqeyi, gənclər arasında Snoubord idmanını bir istək halına gətirdi. Snoubord öyrənmək arzusu xizək idmanı olan insanlar arasında yaranıb, lakin, bu oyuna qarayaxma kampaniyası da vardır.

İdman həmçinin, Olimpiyaya eyni adıyla və Paralimpiya Oyunlarına para-snoubord adıyla daxil edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Skeytbordinq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Olimpik Snoubordinq - Qış Olimpiya İdmanı". olympic.org (ingilis). 03.12.2020. 2021-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31.08.2021.
2. ↑  "Para-Snoubord Qış Paralimpiya Oyunlarına daxil edildi". paralympic.org (ingilis). 28.05.2012. 2020-12-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31.08.2021.
**Yankov yarımadası** (*rus.* Полуостров Янковского) — Rusiyanın Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Böyük Pyotr körfəzinin şərqində yerləşir. Narva buxtası və Lebyajya laqununu Slavyanski körfəzindən ayırır. Şimal-qırbində bataqlıqlaşmış bərxəx onu materiklə birləşdirir. Şərqində Qeko buxtası, cənub-şərqində Tabunnaya buxtası, cənub-qərbində isə Minonosok buxtası yerləşir. Şimal nöqtəsi Briner, şərq Kupriyanov burnu adlanır. Cənub hissəsində Sidorov və Qerasimov adaları yerləşir. Şərqində isə Koliçi adası vardır. Burada çoxlu sayda kiçik axarlar vardır. Ərazisi dağlıqdır. Maksimal hündürlük 248 metrdir. Sahilləri sıldırımlı və hündürdür. Sahilindən bir qədər aralıda su altı və üstü daşlar mövcuddur. Qeko və Narva buxtalarının sahillərində Bezverxovo kəndi yerləşir. İlk əvvəllər yarımada **Sidemi** adını daşıyırdı. Sonradan isə Burada malikanəsi olan Mixail İvsnoviç Yankovun şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Topoqrafik xəritə K-52-47 — 1 : 100 000". 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-02.
2. ↑  Лоция северо-западного берега Японского моря Arxivləşdirilib 2012-03-11 at the Wayback Machine (rus.)
3. ↑  "Хасанский район: Yankov yarımadası". 2009-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-02.
**«Comedy Central»** — ABŞ kabel telekanalı. Telekanal «Viacom» şirkətinin mülkü olan «Viacom Media Networks» şirkətinin mülkü olan «Viacom Global Entertainment Group» şirkətinə aiddir. Telekanal daha yetkin auditoriyaya malikdir və orijinal, lisenziyalanmış və sindikasiya edilmiş komediya verilişləri və stendap şouları, eləcə də bədii filmləri əhatə edir. 2000-ci illərin əvvəllərindən «Comedy Central» Cənub-şərqi Asiya, Avropa, Latın Amerikası, Yeni Zelandiya, Orta Şərq və Afrikada lokal telekanallar açmışdır. Beynəlxalq telekanallar «Viacom International Media Networks» idarəçiliyi altındadır.

Telekanal 1989-cu ildə **«The Comedy Channel»** adı altında təsis edilmiş, 1990-cı ildə isə adını **«Ha! The Comedy Network»** olaraq adını dəyişmiş, 1991-ci ildə isə indiki adını almışdır. Telekanalın baş qərargahı ABŞ-nin Nyu-York ştatının Nyu-York şəhərinin 345 Hadson-strit küçəsində yerləşir. «Comedy Central» telekanalının bir çox orijinal verilişləri var. Onlardan ən uğurlusu 1997-ci ildə yayıma başlayan «South Park» satirik animasiya serialıdır. Həmçinin 2003-cü ildə telekanalın gecə blokunda yayıma başlayan «Gizlin yığın» da əhəmiyyətli dərəcədə uğurlu olmuşdur.

Telekanal yayımladığı verilişlərin kəskin, satirik və bəzən araqarışdırıcı təbiətlərə malik olduqlarından, eləcə də mövzularda istifadə edilən dil üslubuna görə tez-tez tənqid olunur. 2016-cı ilin yanvar ayında «Comedy Central» telekanalının ABŞ-də təqribən 91.859.000 abunəçisi (ümumi telekanlların 78.919%-i) var idi. Telekanalın Rusiya variantı – «Paramount Comedy» bütün postsovet ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda da yayımlanır.

Qeydlər
-------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yle News". yle.fi (ingilis). Yle. 21 fevral 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 fevral 2019.
2. ↑  "Viacom to Launch Comedy Central Extra in Adriatic Region". hollywoodreporter.com (ingilis). The Hollywood Reporter. 31 iyul 2012. 3 sentyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 fevral 2019.
3. ↑  "Cable Network Coverage Area Household Universe Estimates: January 2016". Broadcasting and Cable (ingilis). NewBay Media. 14 oktyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 fevral 2019.
4. ↑  "Новый юмористический канал Paramount Comedy запустят в России в апреле". ria.eu (rus). РИА НОВОСТИ. 27 mart 2012. 9 iyun 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 fevral 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* cc.com — «Comedy Central» telekanalının rəsmi saytı
**Dacare** (駄洒落?, *azərb.* "söz oyunu"‎) – yapon dilində oxşar sözlərlə edilən, zarafat üçün nəzərdə tutulmuş söz oyunu.

Yapon dilində omonimlər çox olduğundan söz oyunları etmək asandır. Hətta sözlər omonim olmasa belə, oxşardırsa, vəziyyətdən istifadə edərək dacare etmək mümkündür. Dacare rəsmi danışıqlarda istifadə olunmasa da, bir çox yapon gündəlik söhbətdə və yazıda dacaredən istifadə etməyi sevir. Hətta müasir dövrün e-mail mədəniyyətində belə dacarelərə rast gəlmək mümkündür. Dacare ən çox kabuki, kyoqen, rakuqo kimi ənənəvi teatr sənətlərində rast gəlinir. Tanka stilində olan ənənəvi yapon poezisiyasında bir sözün bir neçə məna daşıması xüsusiyyətindən tez-tez olunmasının da decare ilə əlaqəsi var. Poeziyada bu cür bacarıq şairin yaradıcılığının və ənənəvi biliklərinin göstəricisi hesab olunur. Danışıqda dacare yumor və hazırcavablıq xüsusiyyəti daşıyan istehza və fikirdir.

Misallar
--------

* ウランは売らん (***uran** va **uran***)

**Tərcümə:**
Mən heç vaxt uran satmıram.
**İzah:**
ウラン (*uran*) "uran" elementi deməkdir, ikinci 売らん (*uran*) isə "heç vaxt satmıram" deməkdir.
* ニューヨークで入浴 (***nyuyoku** de **nyuyoku***)

**Tərcümə:**
Nyu-Yorkda hamam qəbul edirəm.
**İzah:**
ニューヨーク (*nyuyoku*) "Nyu-York" deməkdir, 入浴 (*nyuyoku*) isə "hamam qəbul edirəm" deməkdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Buckley, 2002

Ədəbiyyat
---------

* *Buckley, Sandra.* Encyclopedia of Contemporary Japanese Culture (ingiliscə). Nyu-York: Routledge. 2002. səh. 131. ISBN 0-203-99634-8. İstifadə tarixi: 21 aprel 2021.
**Enollar** – tәrkibindә >C=C(OH)– qrupu saxlayan xәtti vә ya tsiklik quruluşlu üzvi birlәşmәlәr.

Bir qayda olaraq, müvafiq karbonil birlәşmәlәrlә tarazlıqda (keto-enol tarazlığı) olur. Alifatik enollar üçün keto-enol tarazlığı, demәk olar ki, tamamilә karbonil birlәşmәlәrә tәrәf dәyişir, әn sadә enol hesab edilәn vinil spirti isә ümumiyyәtlә, sәrbәst halda ayrılmamışdır. Enolların karbonil birlәşmәlәrdәn әmәlә gәlmәsi (enollaşması) turşu vә qәlәvi mühitdә az polyar hәlledicilәrin istifadә edilmәsi ilә baş verir. Karbonil birlәşmәlәrin elektronoakseptor әvәzlәyicilәrinin [CO, C(O)OC2H5, CN, NO2 vә b.] β-vәziyyәtdә olması vә enlların metal ionları (mәs. Fe+3) vasitәsilә xelat komplekslәrlә әlaqәlәndirilmәsi enollaşmaya kömәk edir. Poliflüor ketonlar әn davamlı enollar әmәlә gәtirir, çünki onların tәrkibindәki mütәhәrrik α-hidrogen atomlarının olması ketoenol tarazlığının enolların әmәlә gәlmәsi istiqamәtindә yerini dәyişmәsinә sәbәb olur. Enollar habelә metalların enolyatlarını turşulaşdırmaqla, yaxud enolların sadә vә mürәkkәb efirlәrinin hidrolizindәn alınır. Enollar ambident birlәşmәlәrin kimyәvi xassәlәrinә malikdir; onlar O vә ya C atomları üzrә elektrofil reagentlәrlә (X+) reaksiyaya girәrәk tәrkibindә >C=C(OX)– vә >CX–C(O)– qrupları olan müvafiq mәhsullar әmәlә gәtirir. Karbonil birlәşmәlәrin çoxlu sayda reaksiyaları, mәs. halogenlәşmә, aldol kondenslәşmәsi, kroton kondenslәşmәsi enolların alınma mәrhәlәsindәn keçmәklә gedir.

İstinadlar
----------
**Kallistemon** (*lat.* Callistemon) — bitkilər aləminin mərsinçiçəklilər dəstəsinin mərsinkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Təbii yayılması
---------------

Təbii halda qərbi, cənubi və şərqi Avstraliyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6-13m olan, zoğları buğumlu kol və ya kolvari ağacdır. Yarpaqları neştərvari və ya xətvari-neştərvari, ucu küt və ya biz, boz-yaşıl rəngli, uzunluğu 10 sm-dək, eni təxminən 0,6 sm-ə çatan, orta və ya yan damarcıqlı olub, qalın kənarlıdır. Çiçək sünbülləri sıx, iri, möhkəm, silindrik, uzunluğu 5-12 sm, eni isə 3-6 sm-dir. Erkəkcik sapları qırmızı rəngli, ucunda uzunluğu 2-3 sm olan parlaq, sarı tozluqludur. Meyvəsi ağacvari, çoxtoxumlu qutucuq, şarvari və ya yumurtavaridir.

Ekologiyası
-----------

Rütubətli, qumlu torpaqlarda, çayların kənarlarında, bəzən günəşli, daşlı-qayalı ərazilərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeron və Lənkəranda mədəni şəraitdə park və bağlarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bitkidir, tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədəuyğundur. Almanlar bu çiçəkləri daşların təmizlənməsində istifadə olunan "fırçaya" bənzədirlər. İngilislər lampa şüşəsinə, siqaret çəkənlər isə müştüklərin təmizlənməsi üçün istifadə olunan təmizləyiciyə oxşadırlar.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q496460
* Wikispecies: Callistemon
* APNI: 96916
* eFloraSA: Callistemon
* EoL: 2508463
* EPPO: 1CLXG
* FloraBase: 21814
* GBIF: 3173347
* GRIN: 1901
* iNaturalist: 82467
* IPNI: 27451-1
* IRMNG: 1041946
* ITIS: 27173
* NCBI: 73722
* NZOR: 66e477f4-64a7-4e53-950f-9200eef45ef9
* PLANTS: CALLI12
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:27451-1
* Tropicos: 40035180
* VicFlora: efa25b84-1345-4df0-9c1c-f701f02a9467
* WCSP: 31406
* WFO: wfo-4000006104

 |
Ametist
**Ametist** — bənövşəyi rəngli kvars.

Poçt markası (2003).
Öz müalicəvi əhəmiyyətindən başqa sahibini spirtli içkidən, ona olan aludəlikdən qoruyur. Qədim vaxtlarda ametisti gecə səhərədək su olan qabın içinə saxlayır və ondan qızdırma və soyuqdəyməsi olanlara içirdirdilər. Ametist amuleti keçici xəstəliklərdən qoruyur. Üzdə olan qırışlara və çillərə qarşı istifadə edilir. Maraqlıdır ki, çilləri yox etmək üçün onu müntəzəm olaraq çilin üzərinə sürtmək lazımdır. Evdə ametistin olması ailə üzvləri arasında sülhün və harmoniyanın olmasına yardım edir. Bu gün ametistin köməyi ilə psixi gərginliyi, depressiyanı və yuxusuzluğu müalicə edirlər. Bu daş yanığı regenerasiya etmək, immuniteti möhkəmləndirmək xüsusiyyətinə malikdir, qulaqda gəzdirilən ametist görmə qabiliyyətini gücləndirir. Daxili harmoniyanı tənzimləyir, mənəvi düşkünlüyün, qorxunun, özünə inamsızlığın "dərmanıdır". Bizneslə məşğul olanlar üçün də xeyirli olan bu daş, "yuxarı sferada" hami tapmağa, bankrot olmamaqda "yardımçı" ola bilər. Onu sandıqda saxlamaq olmaz. Üzük gümüşdən olmalı, əgər digər minerallarla bir yerdə isə, qızıldan olması məsləhətdir. Astroloqlar əsasən Qoç, Oxatan, Oğlaq, Dolça və Balıqlar bürcünə aid məsləhət görsə də , hərdən başqaları da gəzdirsə, ziyan verməz.

Şəkillər
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əbədi daş dövrü..." 2010-04-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-30.
**Putoşan adası** və ya **Puto adası** (*çin.* 普陀山) — Çinin cənub-şərqində yerləşən ada. Ada Çjouşan arxipelaqına daxildir. Şanxaydan cənub-şərqdə, Xançjouvan körfəzinin girəcəyindədir. İnzibati baxımdan Çinin Çjetszyan vilayəti ərazisinə daxildir.

Adada çoxlu sayda məşhur tapınaqlar vardır.

İnanc
-----

Çində buddizmin mərkəzlərindən sayılır. Burad mövcud olan, buddizmə görə müqəddəs sayılan dörd dağdan biri yerləşir:Utayşan, Szyuxuaşan və Emeyşan. «Puto» adı isə «Potalaka» ilə bağlıdır. Dalay lamanın keçmiş iqamətgahı Potala adlanırdı.

Turizm
------

Hazırda ada qorunan turistik obyekt sayılır. Putoçana su yolu ilə ya Ninbodan yada Şanxaydan gəlmək olar.

Görməli yerləri
---------------

Adada çoxlu sayda buddist məbədləri, paqoda və təbiət abidələri vardır. Daha çox aşağıdakı obyektlər seçilir:

Quan İnə aid olan 33 metrlik heykəl. Adanın vcənubunda yerləşir. Heykəlin sol əlində Dharma çarxı vardır. Bu Budanın təlimlərinə dair bir simvoldur.

Suszi məbədi — adad yerləşən, 1080-ci ildə inşa edilən iri kompleks. Sun imperiyasına aid iolan kompleks, bu imperiya dönəmində inşa edilən ən əsrarəngiz tikililərdən biridir. Məbədin əsas zalında Quan İnə aid olan 32 kiçik fiqur vardır. Onlar müxtəlif formalardadır.

Bütün Xəzinələr Pagoda — adada yerləşən ən qədin paqodadır. 1334-ci ildə Puszi məbədinin yaxınlığında inşa edilmişdir. Paqoda Yuan sülaləsi dönəmində inşa edilmişdir.

Fayu məbədi — tikintisinə 1580-ci ildə başlanılmışdır. Tam olaraq isə 1699-cu ildə imperator kansinin hakimiyyəti dönəmində inşası başa çatmışdır.

Xueyszi məbədi — 1573-cü ildə dağın ətəklərində inşa edilmişdir.

Coğrafiya
---------

Putoşan adası Şərqi Çin dənizində yerləşir. Onun sahəsi təxminən 12.5 kvadrat kilometr. Adanın maksimal hündürlüyü 300 metrdir. Adada isti və nəmli iqlim hakimdir. Dörd fərqli mövsüm mövcuddur. Bol yağış və duman müşahidə edilir. İllik orta temperatur 16.1 °C (61 °F) təşkil edir. Yanvar ayının orta temperaturu 5.4 °C (42 °F), avqust ayının isə 27.0 °C-dir (81 °F). İyul, avqust və sentyabr ayları tayfunlar mövsümüdür. Küləyin sürəti saniyədə 4.2-5.7 metr (15-21 km/saat) təşkil edir. Putiuo dağı adanın tən ortasındadır. Qeyri müəyyən formaya malik adanın sahillərində çoxlu sayda buxta və burun vardır. Souşan adasından şərqdə verləşir.

* Quan İn heykəliQuan İn heykəli
*

Mənbə
-----

* Puto adası — Görməli yerlər Arxivləşdirilib 2008-09-24 at the Wayback Machine  (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "В Чжэцзян принято положение по охране туристического объекта Путошань". 2015-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-03.
**Kallao meydanı** — (İspanca: plaza del Callao) İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərinin mərkəzində yerləşir. Meydan Kalle del Karmen küçəsinin sonunda yerləşir. Digər küçə, Kaller Prekiados, bu meydanın kəsişməsindən sonra açılır. Meydanı əhatə edən üçüncü küçə isə Qran Viyadır.

Tarixi
------

1861-ci ildə salınmış meydan, 1866-cı ildə rəsmi olaraq açıldı. Onun adı 1866-cı ilin mayında Casta Méndez Nunez və Peru ordusu altındakı İspan donanması arasında baş vermiş Kallao döyüşünü xatırladır. Meydan 21-ci əsrdə əsaslı və təcavüzkar bir şəkildə islah edildi. İslahat, metro stansiyasına giriş və böyük ağaclar istisna olmaqla, o dövrdə mövcud olan bütün elementləri sökdü, meydanı piyada və homojen bir məkana çevirdi, məhdud sayda şəhər mebeli əlavə etdi.

Şəkillər
--------

* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alfaro Zaforteza.* From Trafalgar to Santiago: The Spanish Navy and National Identity in Nineteenth-Century Spain. 2014. səh. 260. ISBN 978-1-78076-329-3..
2. ↑  *Alonso Pereira, Jose Ramon.* Villa de Madrid (PDF). səh. 19–28. ISBN 0042-6164.
1930-cu illərdə Kipr Respublikasında yunanlar tərəfindən təşkil edilmiş mitinqdə qaldırımış *enozis* pankartı.
**Enozis** *(*yun.* Ένωσις — *azərb.* birlәşmә, birlik, ittifaq‎)* — Yunanların yaşadıqları ərazilərin Yunanıstanla birləşdirilməsi uğrunda millətçi hərəkatı.

Enozis termini ilk dəfə 1830 ildə, müstəqil yunan dövləti yaradıldıqdan sonra meydana gəlmişdi. Hərəkata pravoslav kilsəsi başçılıq edirdi. Kiprin Türkiyə və İngiltərəyə tabe olduğu dövrlərdə Kiprdə də yayılmışdı. 1960 ildə Kipr respublika elan olunduqdan sonra enozis şüarı Yunanıstanın və Kiprin mürtəce qüvvələri tərəfindən adanın dövlət müstəqilliyinin ləğv olunması məqsədilə istifadə edilmişdir. 1974 ildə Yunanıstan xuntasının və Kiprin yunan icmasının enozisi hərbi yolla həyata keçirməyi nəzərdə tutan uğursuz cəhdi Türkiyənin məhdud qüvvələrinin adanın şimalına çıxarılması və türk icması tərəfindən Şimali Kipr Türk Respublikasının yaradılması ilə nəticələnmişdir. Türkiyə ilə müharibə təhlükəsi Yunanıstanda xalqı ayağa qaldırmış və hakimiyyətdə olan "qara polkovniklər"in hərbi-faşist diktaturası süquta uğramışdır.

Həmçinin bax
------------

* Miatsum

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4232536-5 |
**Enrike Kolyar Monterrubio** (*isp.* Enrique Collar Monterrubio; 2 noyabr 1934) ― sağ cinah vinger mövqeyində oynamış İspaniya futbolçusu.

Karyerası
---------

Onun gənc yaşlarında çıxış etdiyi ilk klub doğma şəhərindən olan "İmperial" klubu idi. Daha sonra "Penya Norit"ə keçdikdən sonra o, nəhayət "Atletiko Madrid" klubuna qoşulur və bu klub onun peşəkar karyerasında ilk olur.

1952-ci ildə Kolyar qardaşları Enrike, Xuan de Dios, Pepe və Antonio Üçüncü divizyonda çıxış edən "Kadis" klubuna transfer olundular.

Növbəti 1953/54 mövsümündə o, "Atletiko Madrid" ilə La Liqada debütünu etdi, ancaq cəmi 4 oyun keçirə bildi və 1954/55 mövsümündə yenidən icarəyə verildi, bu dəfə ikinci futbol divizionunda çıxış edən "Real Mursiya"ya. O, mövsüm bitməmiş təzədən Madrid klubuna geri qaytarıldı və 1969-cu ilə qədər burada qaldı və ümumlikdə 16 mövsüm keçirtdi.

Madrid komandası ilə birlikdə 470 oyun keçirdi (onlardan 339-u liqada), "Atletiko" ilə ən çox oyun keçirən dördüncü və 105 qolla komandanın səkkizinci bombardiridir.

1955 ilə 1962-ci illər arasında Kolyar Xoakin Peyro ilə yarımmüdafiə tandemi qurdu. 

"Atletiko" ilə o, UEFA Kuboklar Kuboku, La Liqa və Generalisimo Kubokunun qalibi oldu.

Karyerasını "Valensiya" klubunda bitirdi.

O, 1955―1963-cü illər arasında İspaniya milli futbol komandası forması ilə 16 oyuna 4 qol vura bilmişdir və 1962 FİFA Dünya Kubokunun iştirakçısı olmuşdur.

Nailiyyətləri
-------------

**Mursiya**

* Sequnda divizyonu: 1954-55

Atletiko Madrid
* UEFA Kuboklar Kuboku: 1961–62
* İspaniya liqası: 1965–66
* İspaniya Kuboku: 1959–60, 1960–61, 1964–65

İspaniya U18
* UEFA U-18 Championship: 1952

İstinadlar
----------

1. 1 2  Enrique Collar // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).[*ölü keçid*]
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
6. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
**Poti dəniz limanı** (*gürc.* ფოთის საზღვაო ნავსადგური) — Gürcüstanın Poti şəhərində, Qara dəniz sahilində yerləşən dəniz limanı. Dəniz limanı Rioni çayının mənsəbində yerləşir. Transqafqaz xəttinin mühüm nöqtəsini təşkil etməklə yanaşı TRASEKA xətinin bir parçasıdır. Rumıniyanın Komstansa və Bolqarıstanın Varna dəniz limanı ilə əlaqələrin təmin edilməsi sayəsində Xəzər sahili və Mərkəzi Asiyanın Avropaya açılan qapısı funksiyasını daşıyır.

Tarixi
------

Poti dəniz limanın inşasına 1828-ci ildə başlanılmışdır. Bu zaman ərazi yenicə Rusiya imoeriyasına birləşdirilmişdi. Şəhərə liman statusu 1858-ci ildə verilmişdir. Ancaq limanın tam inşası 1899—1907 illərdə baş tutmuşdur. Limanın inşası Niko Nikoladzenin şəhər rəhbərliyinə gəldikdən sonra baş tutmuşdur. Liman dəfəlırlə genişləndirilmiş və təmir edilmişdir. Niderlan hökuməti və Avropa İttifaqının maliyyəsi əsasında son təmir işləri aparılmışdır. 2007-ci il məlumatına görə limanın illik yük götürmə qabiliyyəti 7,7 mln ton təşkil edir.
2008-ci ildə 51% səhmləri Gürcüstanda törəməsi olan Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin RAKIA şirkətinə satılmışdır. Bu şirkət RAKIA Georgia Free Industrial Zone LLC yeni terminalın yaradılması və azad zonanı inşafına yönəlik tədbirlər görmüşdür. Azad zonanın açılışında 15 aprel 2008-ci ildə şəxsən Mixal Saakaşvili iştirak edtmişdir. 2009-ci ildə RAKIA UAE şirkəti səhimlərin yerdə qalan 49% satın alır. Ancaq 2009-cu ildə BƏƏ istisadi böhranla üzləşdiyindən şeyx Saud ibn Sakr al-Haşimi xaricdəki aktivləri satmağa göstəriş vermişdir. Nəticədə 2010-cu ilin oktyabrında bu səhmlərin bir qismi satılır. Limanın 80% səhmləri 2011-ci ildə APM Terminals şirkətinin törəməsi olan Moller-Maersk satılmışdır. 8 sentyabr 2011-ci ildə hələ 15% səhmə sahib olan RAKIA Georgia FIZ öz səhimlərini biznesmen Qele Mikadzeyə dövr edir. O, FIZ şirkətinin əsas ortaqlarından biri idi. Mikadze bu səhmlərə Manline Projects LLP şirkətinə görə sahibdir.

Mənbə
-----

* Rəsmi sayt
* Карта порта Поти (архив)  (ing.)
* Black Sea Cargo, Poti Freight Forwarder  (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  Poti Sea Port: History Arxivləşdirilib 2018-10-01 at the Wayback Machine  (ing.)
2. ↑  Poti Sea Port: Annual Figures – 2007 Arxivləşdirilib 2021-09-05 at the Wayback Machine  (ing.)
3. ↑  Christina Tashkevich (April 16, 2008). President inaugurates Poti port project Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine. *The Messenger Online*. Accessed on April 19, 2008.
4. ↑  COVER STORY - RAK SPECIAL REPORT - The man who sold the world Arxivləşdirilib 2017-12-11 at the Wayback Machine  (ing.)
5. ↑  Death of Gulf emirate ruler Sheikh Saqr prompts fight over succession Arxivləşdirilib 2013-09-17 at the Wayback Machine  (ing.)
6. ↑  Maersk unit buys 80 pct share of Georgian port Arxivləşdirilib 2011-04-24 at the Wayback Machine  (ing.)
7. ↑  National Agency of the Public Registry Arxivləşdirilib 2012-06-11 at the Wayback Machine  (ing.)