recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zabrat hava limanı** (IATA: **ZXT**, ICAO: **UBTT**) – Bakı şəhərinin 18 kilometr şimal-şərqində, Maştağa qəsəbəsinin cənub-qərbindən 5 km kənarda yerləşən ictimai hava limanı. III sinif hava limanıdır. Limanın aerodromu E sinifdəndir.

Tarixi
------

Hava limanı 2008-ci ilə qədər Azərbaycan Hava Yolları Dövlət Konserninə məxsus olub. Həmin il AZAL Qapalı Səhmdar Cəmiyyətə çevrilib, Zabrat hava limanı isə özəlləşdirilərək Silk Way Holding-ə daxil olan Silk Way Helicopter Services-in tabeliyinə keçib.

Xüsusiyyətlər
-------------

Təhlükəsizliyin təminatı məqsədilə ərazinin sərhədi boyu İsrailin *RB Tech* şirkətinin istehsalı olan xüsusi elektron hasarlarla əhatə edilmiş və xüsusi işıqlandırma sistemi ilə təchiz edilmişdir.

Sərnişinlərin uçuşa yola salınması buraxılış qabiliyyəti saatda 240 nəfər olan sərnişin və yük terminalı vasitəsilə həyata keçirilir. Terminal gəlmə və getmə zallarından, VİP, brifinq otaqlarından, yük anbarı hissəsindən, qeydiyyat duracaqları bölməsindən, 120 oturacaqlı monitorlarla təchiz edilmiş kafe hissəsi olan gözləmə zalından ibarətdir.

Uçuş-eniş zolağı 40 ton yükə hesablanmışdır. Həmçinin gecə uçuşlarının həyata keçirilməsi üçün səviyyədə işiqlandırma sistemi təchiz olunmuşdur. Vertolyotların qəbulunu təşkil etmək məqsədilə 12 vertolyot dayanacağı inşa edilmişdir.

Zabrat hava limanında Almaniyanın *BAN-2000* şirkəti tərəfindən, həm gecə vaxtı, həmçinin mürəkkəb meteo şəraitlərdə vertolyotların qəbulu və buraxılışı üçün nəzərdə tutulmuş *ACAMS* işıqlandırma kompleksi quraşdırılmışdır.

Hava limanında aşağıdakı işıq-siqnal və radio-texnika avadanlıqları quraşdırılmışdır: Baklan-RN, Sirut-1, R-414 Bereza, ATSP-438 Sineva, işıq fanarları ZOV, ARP-80, PAR-10.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan hava limanları

İstinadlar
----------

1. ↑  Airport record for Zabrat Airport Arxivləşdirilib 2015-06-23 at the Wayback Machine at Landings.com. Retrieved 2013-08-08
2. ↑  *Google.* location of Zabrat Airport (Xəritə) // Google Maps. Google. 2013-08-08. İstifadə tarixi: 2013-08-08.
3. 1 2 3  "MÜLKİ HAVA NƏQLİYYATI". Azerbaijan (az.). 2018-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2018.
4. ↑  ""Silk Way Helicopter Services"in baş direktoru: "Burada səhv bağışlanılmır" - REPORTAJ". Report.az (az.). 4 iyul 2018. 2018-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2018.
5. 1 2 3 4  "HAVA LİMANI". SWHS (az.). 2018-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Landings.com saytında hesabat.

| ⛭Azərbaycan hava limanları |
| --- |
| Mülki Aeroportlar | Bakı • Gəncə • Lənkəran • Naxçıvan • Qəbələ • Yevlax • Zaqatala • Zabrat • Füzuli • Zəngilan |
| Hərbi Aeroportlar | Qala • Dəllər • Kürdəmir • Nasosnı  • Gəncə  • Sitalçay  • Səngəçal |
| Tikilməkdə olan aeroportlar | Laçın |
| İstifadəsiz aeroportlar | Ağdam • Ağstafa • İmişli • Xocalı • Quba • Şəki • Naftalan • Balakən |
**Gavurbağı qətliamı** — 12 iyul 1946-cı ildə İraqın Kərkük şəhərində türkmanlara qarşı qətliam. Hadisə İraq polisinin Kərkük Neft Şirkətinin Gavurbağı parkında toplaşaraq haqlarını tələb etmək üçün aksiya keçirən türkman əsilli işçiləriə atəş açması ilə baş tutmuşdur.

Qətliam
-------

İraqda Kərkük Neft Şirkətinin türkman əsilli işçiləri haqlarını tələb etmək məqsədilə Kərkük şəhərində tətilə çıxmışdır. 7 iyul 1946-cı ildə İraq İqtisadiyyat naziri Baba Əli Şeyx Mahmud tətili dayandırmaq üçün işçilərə təzyiq etmək üçün baş nazir Ərşad əl-Öməri ilə görüşmüşdür. O, öz təhdid və hədə-qorxu üsulları ilə onları etirazı dayandırmağa inandıra bilməmişdir. Tətil keçirən işçilər Gavurbağı parkına toplaşaraq aksiya keçirmişdir. Bundan sonra İraq polisi əraziyə gələrək onlara atəş açmışdır. Hücum nəticəsində 16 işçi həlak olmuş, 30 nəfər yaralanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "بنت الرافدين". brob.org. 2019-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-10.
2. 1 2  "ميسون نعيم الرومي: الى العامل في عيده - الأخبار". 2018-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-10.
**İlya Pavloviç Petruşevski** (*rus.* Илья́ Па́влович Петруше́вский; (10 (22) iyun 1898, Kiyev – 1977[…], Leninqrad) ― Sovet şərqşünası, SSRİ-nin Əməkdar Elm Xadimi. Tarix Elmləri doktoru və professor.

Tərcümeyi-hal
-------------

1926-cı ildə Xarkov və Bakı Universitetlərinin tarix-filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1926-1931-ci illərdə Bakıda işləmişdir. 1931-ci ildə P. K. Zhoze və Yu. N. Marr, Tiflisdəki SSRİ Elmlər Akademiyası Qafqaz Tədqiqatları İnstitutunda ərəb və fars dillərini öyrənmişdir. 1933-1936-cı illərdə Tiflis Universitetində dərs demişdir. Tarix elmləri namizədi (1935, müdafiəsiz). 1936-1941-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun Leninqrad filialında işləmiş, regional pedaqoji institutda dərs demişdir. Tarix elmləri doktoru (1941), doktorluq dissertasiyasının mövzusu - "XVI-XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycan və Ermənistanda feodal münasibətləri tarixinin oçerkləri" olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi illərində Bakı və Daşkənddə dərs demişdir. 1945-1947-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun Leninqrad filialında çalışıb. 1947-ci ildən Leninqrad Universitetinin professoru olmuşdur. 1950-1954 və 1961-1977-ci illərdə Şərq Fakültəsinin Orta Şərq ölkələri tarixi şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 1956-1959-cu ildə IVAN SSRİ-nin Leninqrad şöbəsinin İran Qrupuna rəhbərlik etmişdir. (1957-ci ilin noyabrından İran Kabineti adlandırıldı)

Elmi marağının əsas sahələri Yaxın və Orta Şərqdə əkinçilik və feodal münasibətləri tarixi, orta əsrlərdə baş vermiş olan İrandakı xalq hərəkatları tarixi, köçəri və oturaq əhali arasındakı münasibətlər, İslam tarixi. I. P. Petruşevskinin əsərləri dünya şərqşünaslığında məşhurluq qazanmışdır, bəziləri fars və ingilis dillərinə tərcümə edilmişdir. Ümumi olaraq 90-dan çox əsəri çap olunmuşdur.

1977-ci ildə vəfat etmişdir. Sankt-Peterburqun Serafimovskoye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

İşləri
------

* İranın Cambridge Tarixi
* VII - XV əsrlərdə İranda İslam

İstinadlar
----------

1. 1 2  Петрушевский Илья Павлович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  I. P. Petrushevskiĭ // Faceted Application of Subject Terminology.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Ilʹâ Pavlovič Petruševskij // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
4. ↑  Czech National Authority Database.
Los Kardones milli parkı (Argentina)
**Milli park** — mühafizə olunan xüsusi ərazi; xüsusi ekoloji, tarixi, estetik və digər əhəmiyyət daşıyan təbiət komplekslərinin yerləşdiyi və təbiəti mühafizə, maarifçilik, elmi, mədəni və digər məqsədlər üçün istifadə olunan təbiəti mühafizə və elmi tədqiqat idarələri statusuna malik olan ərazilər.

Bütün növ insan fəaliyyətinin məhdud olduğu qoruqlardan fərqli olaraq milli parkların əraziləridə turistlərin gəzintisinə icazə verilir. Məhdud miqyaslı ərazilərdə insanların yaşamasına və təsərrüfat fəaliyyətinə yol verilir. Dünyada ilk milli park Yellouston Milli Parkı hesab edilir. 1872-ci ildə ABŞ Konqresində qəbul edilmiş və prezident Uliss Qrant tərəfindən imzalanmış qanunun əsasında əsası qoyulmuş bu milli park hazırda ABŞ-nin Vayominq, Montana və İdaho ştatlarının ərazilərində yerləşir. Sahəsinə görə ən böyük milli park isə 1974-cü ildə yaradılmış Şimal-Şərqi Qrenlandiya Milli Parkıdır ki, onun da sahəsi 972 min km²-dir. Eyni zamanda ABŞ-də yerləşən Hot-Sprinq Milli Parkının sahəsi cəmi 22 km² təşkil edir.

Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin müəyyənləşdirdiyi mühafizə olunan ərazilərin koteqoriyalar üzrə bölgüsünə görə milli parklar II kateqoriyaya aiddirlər.

Dünyada olan bir sıra parların salınmasında dövlət sərhədləri nəzərə alınmamışdır. Məsələn Niger, Benin və Burkina Faso ölkələrinin ərazilərində salınmış və UNESCO-nun ümumünya İrsinə daxil edilmiş "W" Milli Parkını göstərmək olar. ABŞ və Kanada sərhəddində də bir-birinə qonşu olan Milli Parklar vardır. ABŞ-dəki Qleyşer MP-ı (Glacier NP) Kanada ərazisində yerləşən Uoterton Gölü MP-ı (Waterton Lakes NP) ilə həmsərhəddir. 1932-ci ildə yaradılmış Uoterton-Qleyşer Beynəlxalq Sülh Parkı dünyada yaradılmış ilk beynəlxalq sülh parkıdır.

11 yanvar Dünya qoruqlar və Milli Parklar Günü olaraq qeyd olunur.

ABŞ-də milli parklar
--------------------

ABŞ-də bütün Milli Parklar, milli mədəniyyət abidələri və digər tarixi abidələr əsası 1916-cı ildə qoyulmuş Milli Park Xidməti (MPX) (National Park Service) federal agentliyi tərəfindən idarə olunurlar. Bu agentlik Daxili İşlər Departamentinə tabe olan bir qurumdur. Bu quruma ABŞ-də 401 mühafizə olunan ərazi vahidi tabedir ki, bunu da 59-u Milli Parklardır. MPX-nə əsasən ABŞ-də Parkların 20-dən artıq müxtəlif növləri vardır. Milli Hərbi Parklar, Milli Tarixi Parklar, Milli Parklar, Milli Qoruqlar, Milli Abidələr, Milli Rekreasiya Zonaları, dəniz sahilləri, göl sahilləri, çaylar, yollar və s. belə park növləridirlər.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan milli parkları

İstinadlar
----------

1. 1 2  Hüquq ensiklopedik lüğəti. Bakı, 1991, "Milli park" məqaləsi, səh. 306.  (az.)
2. ↑  "The National park in North and East Greenland". 2006-04-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2014-04-26 at the Wayback Machine
**Tennen** (*alm.* **Tennengebirge**‎)  - Avstriyada çox da böyük olmayan dağ silsiləsi. Silsilə Şimali Əhəngdaşlı Alplara aiddir. Yetərincə çox parçalanmış bu silsilə Şərqi Alplarla həmsərhəddir. Sahəsi 60 km² olan bu silsilədə karst prosesləri çox yüksəkdir. Bölgədə müxtəlif karst mağaralarına rast gəlinir. Silsilə ölkənin Zalsburq ştatındadır. Silsilənin 37 km²-lik hissəsi dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəkdə yerləşir. Zalsburq yaxınlığında olan hissəində 1982-ci ildə təbiət qoruğu yaradılmışdır.

Ümumi məlumat
-------------

Tennen silsiləsinin ən hündür zirvəsi Rauçekdir (2430 m). Rauçekdən şərqdə ikinci ən hündür zirvə Bleikogel (2412 m) yerləşir. Əksər yüksək zirvələr silsilənin cənub yamaçında yerləşir. Silsilədən qərbində olan Haqen dağı Tennendən Zals çayı ilə ayrılır. Tennen silsiləsi əsasən əhəng daşlı süxurlardan təşkil olunub. Məhs bu üzdən ərazidə karst prosesləri güclü gedir. Silsilədə həm də yura yaşlı dolomit süxurlar geniş yayılıb.

Silsilədə mağaralar yetərincə çoxdur. Bunlardan ən populyarın Verfen şəhəri yaxınlığında yerləşən *Eisriesenwelt* mağarasıdır. Uzunluğu 42 km olan bu mağara dünyanın ən böyük buz mağarasıdır. Digər mağaralardan *Brunnecker* və *Winnerfall* misal göstərmək olar. Bu mağaralar su mağaraları hesab olunur. İlin çox vaxtı mağara daxili su ilə dolu olur. Bu daha çox qar əriyən vaxtı və yağışlı mövsümdə baş verir.

Tennen silsiləsi alpinistlər üçün maraqlı məkandır. Ərazidə çoxlu marşrut cığırları var. Yollar yetərincə təhlükəlidir. Ancaq hazırlıqlı alpinistlər üçün məshləhət bilinir. Ərazidə onlarca alpinistlərə xidmət üçün dağ evləri tikilmişdir. Qış aylarında xizək turizmi populyar olur.

Xarici keçidlər
---------------

* Mountain huts in the Tennen Arxivləşdirilib 2013-05-01 at the Wayback Machine
* Alpine pastures in the Bavarian-Austrian Limestone Alps|Alpine pastures in the Tennen Mountains[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  Käß, Werner and Behrens, Horst (1992). *Tracing Technique in Geohydrology*, Gebrüder Borntraeger Verlagsbuchhandlung, Berlin/Stuttgart, p. 404. ISBN 3-443-01013-X.
2. ↑  Arnold, Rosemarie and Taylor, Robert (2012). *Austria*, Baedeker, p. 571. ISBN 978-3-8297-6613-5.
3. ↑  Bernhard, Thomas (1979). *Correction*, Knopf, p. 233. ISBN 978-0-3944-1141-5.
4. ↑  Hammond Atlas of the World, 5th ed. Hammond World Atlas Corp. 2008. ISBN 978-0-8437-0967-4.
5. ↑  Mutton, Alice Florence Adelaide (1961). *Central Europe: a regional and human geography*, Longmans.
6. ↑  *Audra, Philippe.* "Premières observations morphologiques et spéléologiques sur le karst haut-alpin du Tennengebirge (Salzburg, Autriche)". ISSN 0751-7688. 2022-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-04.
Əməliyyat zamanı cərrahlar
**Cərrahiyyə əməliyyatı**, **cərrahi müdaxilə** və ya **cərrahi müdaxilə** (q.yun. χειρουργική, q.yun. χείρ — əl və ἔργον —  hərəkət, iş və *lat.* operatio — iş, hərəkət) — müalicə, diaqnostika, orqanizmin funksiyalarının korreksiyası məqsədi ilə həkim tərəfindən insanın (və ya heyvanın) toxumalarına və ya orqanlarına toxumaların ayrılması, hərəkət etdirilməsi və birləşdirilməsinin müxtəlif üsullarından istifadə etməklə həyata keçirilən təsirlər kompleksi.

Əməliyyatın mərhələləri və üsulları
-----------------------------------

Cərrahi əməliyyat üç əsas mərhələdən ibarətdir: cərrahi giriş (orqan və ya patoloji fokusun ifşa edilməsi), cərrahi üsul (orqan və ya patoloji fokusda cərrahi manipulyasiyalar) və cərrahi çıxış (cərrahi giriş zamanı zədələnmiş toxumaların bütövlüyünü bərpa etmək üçün tədbirlər kompleksi.).

Cərrahın əlindəki alətlərlə mexaniki hərəkət cərrahi texnikanın əsasını təşkil edir. Bundan əlavə, insana təsir etmək üçün temperatur effektləri (kriocərrahiyyə, termokoaqulyasiya və s.), elektrik cərəyanı (məsələn, elektrokoaqulyasiya), radiotezlik effektləri (ürək keçirici sistemin aberrant dəstələrinin radiotezlik ablasiyası və s.), lazer enerjisi toxuma və ultrasəs istifadə olunur.

Müalicənin cərrahi üsulu digər əsas müalicə üsulundan — konservativ — toxumaların birləşməsi və ayrılması - iki əsas texniki üsulla fərqlənir.

Müalicənin cərrahi üsulu onunla fərqlənir ki, əsas — terapevtik təsirə əlavə olaraq, onun istifadəsi həmişə bu və ya digər dərəcədə ifadə edilən cərrahi travma ilə müşayiət olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Doctor's surgery // Collins English Dictionary. 10 fevral 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 fevral 2018.
2. ↑  "NCI Dictionary of Cancer Terms - National Cancer Institute". www.cancer.gov (ingilis). 2 February 2011. İstifadə tarixi: 31 July 2020.
3. ↑  "extirpation". Merriam-Webster dictionary. İstifadə tarixi: 2020-02-20.
**Əfqanıstan müharibəsi** (sənədli film) - 2009-cu ildə yenidən tarixi sənədlərlə bərpa edilmiş 11 seriyalı Rusiya istehsalı olan sənədli, bədii filmdir. Film Əfqanıstan müharibəsi vaxtı baş vermiş real hadisələr əsasında çəkilmişdir. Rusiya Əfqanıstan Veteranları İttifaqı və Mədəniyyət və Kinomatoqrafiya üzrə Federal Agentliyin dəstəyi ilə çəkilmişdir.

Süjet xətti
-----------

Filmin ssenarisi SSRİ-nin Quru Qoşunlarının Baş ştabının Operativ idarə rəisinin birinci müavini olmuş ehtiyatda olan general-mayor Aleksandr Lyaxovskinin "Əfqan faciəsi və şücaəti" kitabı əsasında yazılmışdır. Serialda 1989-cu ildə Əfqanıstan ərazisində Sovet qoşunlarının beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə ilk dəfə antiterror əməliyyatı aparmasından bəhs olunur.

Təşkilatçılar
-------------

Dövlət dumasının deputatı Frans Klinseviçin sözlərinə görə, "bu gün biz onun bəhrəsini görürük. O illərdə dünyada terrorizm, narkotik ticarəti artımları, gərginliyin eskalasiyaları yaranmışdı. Filmin əsas müraciəti onunla nəticələnir ki, dünyanın periferiyasında kiçik hərbi münaqişə qlobal yanğına gətirib çıxara bilər. Bu film — bir daha göstərir ki,reallıqda problemlərin həlli üsuluna müharibə nə qədər təsir edir. Klinseviç qeyd edir ki, filmdə yalnız Əfqanıstanda müharibəyə qiyməti Rusiya tərəfinin nöqteyi-nəzərindən baxmamağa diqqət edilmiş — filmdə Əfqanıstandakı hadisələrə Pakistan və ABŞ-nin mövqeyi də təqdim edilir. "Əfqan faciəsi və şücaəti" kitabının müəllifi Lyaxovskinin fikrincə, "..buna qədər mövcud filmlərin müəllifləri daha çox diqqəti müharibənin siyasi aspektlərinə ayırırdılar, ordunun, qeyri-qanuni münasibətlərə və başqa qalmaqallı anlara və problemlərə nəzər salınırdı. Lakin bizə bütöv şəkili təsəvvür etmək və sözü bütün tərəflərin nümayəndələrinə vermək lazımdır ".

Çəkiliş
-------

Filmin yaradıcıları iddia edirlər ki, filmin çəkilişləri üçün Əfqanıstana üç ekspedisiya göndərilmişdir. 50-dən çox müsahibə götürülmüş, həmçinin Ukraynada minlərlə Əfqan müharibəsinə aid unikal hərbi xronikaların fraqmentləri yığılmışdır. Əfqanıstanda çəkilişlərdə kömək göstərənlər:

Əfqanıstan hökuməti

Rusiyada Əfqanıstanın səfirliyi

Əhməd Şah Məsud fondu

"Əfqan-film" kinofilm şirkəti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Афганистан.Ру | В России готовится многосерийный фильм об афганской войне". İstifadə tarixi: 2024-01-27.
2. ↑  "Афганская война - Книга А. Ляховского". web.archive.org. 2011-09-03. İstifadə tarixi: 2024-01-27.
3. ↑  [Re-port.ru. 21.05.2008. Report.ru]
4. ↑  ""Əfqanıstan müharibəsi" filmi çəkilir". 2016-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-14.
5. ↑  "Əfqanıstan haqqında hər şey". 2016-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-14.
6. ↑  "Афганистан.Ру | «Игра в Афганистан» раскрывает свои секреты". İstifadə tarixi: 2024-01-27.
7. ↑  "Əfqan filmləri". 2019-04-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-14.
**Yaşar Tüzün** (18 yanvar 1966, Biləcik) — iş adamı və siyasətçi; Biləcik Bələdiyyəsinin sədri (1999—2002), Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 22, 23, 25, 26, 27 və 28-ci çağırış deputatı.

Həyatı
------

Yaşar Tüzün 1966-cı ildə Biləcik ilində anadan olub. Ticarət Peşə Liseyini bitirib.

Biləcik Gənc İş adamları Dərnəyinin sədri, Biləcik İdman Klubunun sədri, TESK Biləcik İdarə Heyətinin sədr müavini olub.

Siyasətə Sosial Xalqçı Partiyasında (SHP) qoşulub, Cümhuriyyət Xalq Partiyasında (CHP) isə davam edib. CHP Biləcik ilçə və il sədri olub. 1994-cü ildə Biləcik Bələdiyyəsinin Məclis üzvü, 1999-cu ildə Biləcik Bələdiyyəsinin sədri seçilib. 2002, 2007, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə Biləcik ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. 2017-2018-ci illərdə parlamentin sədr müavini olub. Daxili işlər Komissiyasının üzvüdür.

Fransızca bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *TBMM.* "Yaşar TÜZÜN". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Taksim Gəzi Parkı etirazları**, 61-ci Türkiyə Cümhuriyyəti Hökumətinin, İstanbulun Bəyoğlu rayonunda yerləşən və sadəcə ümumi xidmətdə işlədilmək qaydası ilə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinə verilmiş Taksim Gəzi Parkına İstanbul 6-cı İdarə Məhkəməsi və 2 Nömrəli Mədəniyyət və Təbiət Varlıqlarını Qoruma Qurulu qərarı olduğu halda Topçu Qışlasını Taksim Piyadalaşdırma Proyekti çərçivəsində tikinti icazəsi olmadan yenidən inşa etməsini əngələmə aksiyası olaraq başlamışdır.

27 May 2013 tarixində iş aparatlarının parka girməsindən sonra bu xəbərin sosial şəbəkə vasitəsi ilə qısa müddətdə yayılması nəticəsində bəzi aktivistlərin parka gedib çalışmaları durdurmağa çalışmasına polis həddindən artıq təzyiqli güclə müdaxilə etmişdir. Bu müdaxilələr və dövrün baş naziri Ərdoğanın tikinti işində israrlı açıqlamaları ilə aksiyalar hökumət əleyhinə yürüşlərə çevrilmiş və başda Ankara, İzmir kimi böyük şəhərlər olmaqla Türkiyənin digər vilayətlərinə də yayılmışdır. 1 İyun tarixində polis qüvvətləri Taksim meydanından çəkilmişdir və etirazçılar Gəzi Parkında böyük bir kamp qurmuşdular. Kampda könüllülərin çalışdığı kitabxana, mətbəx kimi təsislər qurulmuşdu. 15 İyun axşamındakı polis müdaxiləsindən sonra Gəzi Kampı dağıdılmışdır. Bu hadisədən sonra Türkiyənin müxtəlif vilayətlərindəki parklarda forumlar düzəldilməyə başlanmışdır.

Biblioqrafiya
-------------

* Gokay, Bulent and Xypolia, Ilia (eds.) (2013) Reflections on Taksim -Gezi Park Protests in Turkey. Keele European Research Centre: Keele, UK.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İçişleri Bakanı Güler: 67 ilde 235 eylem ve etkinlik yapıldı. Radikal.com.tr". 2013-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-02.
**Ernst Ştayniq** (*alm.* Ernst Steinig‎; 2 yanvar 1900 – XX əsr) — Almaniya güləşçisi, Avropa Çempionatları mükafatçısı.

Həyatı
------

1900-cü ildə Klyayn-Lasovis (müasir Polşanın ərazisi) kəndində anadan olmuşdur, amma Dortmundda böyümüşdür və orada da güləş ilə məşğul olmağa başladı və 1920-ci ildə ən görkəmli alman pəhləvanlarından biri oldu. 1924-cü ildə Almaniya çempionatında 2-ci yeri tutdu və Avropa çempionatında 7-ci oldu. 1925-ci ildə Almaniyan çempionu və Avropa Çempionatının gümüş mükafatçısı oldu. 1926-cı ildə yenə Almaniya çempionu ola bildi və Avropa Çempionatında bürünc medalı qazandı. 1927-ci ildə keçirilən Avropa çempionatında 9-cu yeri tutdu. 1928-ci ildə Amsterdam Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi və orada 5-ci yeri tutdu. 1929-cu ildə keçirilən Avropa çempionatında 4-cü oldu.

Xarici keçidlər
---------------

* Ernst Ştayniq Arxivləşdirilib 2020-04-17 at the Wayback Machine — Sports-Reference.com saytında Olimpiya statistikası (ing.)
* Ernst Ştayniq — International Wrestling Database saytında profili (ing.)
**Amilopektin** — suda həll olunan polisaxarid və bitkilərdə olan α-qlükoza birləşmələrinin yüksək budaqlanmış polimeridir. Nişastanın iki komponentindən biridir, digəri amilazadır.

Haqqında
--------

Amilopektin daha da budaqlana bilən bir sıra yan zəncirlərlə birlikdə düz xətti zəncir daşıyır. Qlükoza vahidləri α(1→4) qlikozid bağları ilə xətti şəkildə bağlanır. Budaqlanma adətən 25 qalıq intervalında baş verir. Yan zəncirin mənşəyində baş verən budaqlanma α(1→6) qlikozid bağı daşıyır, nəticədə fermentlərin bağlana biləcəyi çoxlu son nöqtələrə malik olduğu üçün tez parçalana bilən həll olunan molekul yaranır. Volform və Tomson (1956) Amilopektin halında α(1→3) əlaqələri də bildirmişlər. Amilopektin tərkibində 200–1000 α-qlükoza vahidi olan amilaza ilə müqayisədə daha çox qlükoza vahidi (2000–200.000) var. Bunun əksinə olaraq, amilazada çox az α(1→6) bağ var və ya heç yoxdur. Bu, amilazun daha yavaş hidrolizə olmasına səbəb olur, lakin daha yüksək sıxlığa malikdir və həll edilmir.

Bitkilər
--------

Bitkilər nişastanı amiloplastlar adlanan xüsusi orqanellələrdə saxlayır. Hüceyrə işi üçün enerji lazım olduqda, bitki nişastanı hidroliz edir, qlükoza alt hissələrini buraxır.
Nişasta çəkiyə görə təxminən 70–80% amilopektindən ibarətdir, baxmayaraq ki, o, mənbədən asılı olaraq dəyişir (orta taxıllı düyüdə daha yüksək, yapışqanlı düyüdə, mumlu kartof nişastası və mumlu qarğıdalıda 100%-ə qədər, uzun taxıllı düyüdə isə aşağı). Amilopektin yüksək şaxələnmişdir, 2000–200000 qlükoza vahidindən əmələ gəlir. Onun daxili zəncirləri 20–24 qlükoza alt vahidindən ibarətdir.

Həll edilmiş amilopektin nişastası saxlama və soyutma zamanı daha az retroqradlaşmaya (jelləşmə) meyllidir. Bu əsas səbəbə görə mumlu nişastalar müxtəlif tətbiqlərdə əsasən qatılaşdırıcı və ya stabilizator kimi istifadə olunur.

Heyvanlar
---------

Heyvanlardakı analoqu eyni tərkibə və quruluşa malik olan, lakin hər qlükoza vahidində baş verən daha geniş budaqlanan qlikogendir.

insanlar və digər heyvanlar da amilopektin parçalanmasına kömək edən bir ferment olan amilazadan istifadə edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Amylose, Amylopectin (starch)". GMO Compass. 2010-12-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-07.
2. ↑  *Green, Mark M.; Blankenhorn, Glenn; Hart, Harold.* "Which Starch Fraction is Water-Soluble, Amylose or Amylopectin?". Journal of Chemical Education. 52 (11). November 1975: 729. Bibcode:1975JChEd..52..729G. doi:10.1021/ed052p729. Pure amylopectin that has not degraded is readily soluble in cold water Subscription required for online access.
**Güzgügöl** — Azərbaycanın Göygöl rayonunda göl.

Ümumi məlumat
-------------

Güzgü gölü 2 hövsədən ibarətdir. Sahəsi 1 hektardır. Dərinliyi 6–8 metrdir. Qayalıq ərazisində dərinliyi 10 metrdən 16 metrə qədərdir. Dibində olan bütün daşlar görülür və içərisinə atılan əşya 5–6 dəfə böyüyür. Onun üçün də bu göl "Güzgü gölü" adlanır. Meşəliyin arasında olan göl, gün işığı düşdüyü zaman parıldayır. Adının "Güzgü gölü" olmasının bir səbəbi də budur.
Cilli göl-bataqlıq gölüdür. Bütün otlar suyun altında qaldığına görə Cilli göl adlanır.

Gölün yaranma tarixi ilə bağlı rəvayətdə var.

Həmçinin bax
------------

* Göygöl
* Göygöl rayonu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Möcüzələr diyarı – Göygöl, Maralgöl, Güzgügöl…". yenigence.com. 2023-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2023.
2. ↑  "Gəncə ətrafında yerləşən göllər". portal.azertag.az. 2020-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2023.
3. ↑  "Süleyman Rəhimov. Güzgü göl əfsanəsi". portal.azertag.az. 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2023.
**Caba İoseliani** (10 iyul 1926, Xaşuri – 4 mart 2003, Tbilisi) — XX əsrin Gürcü siyasətçisi, qanuni oğru və Gürcüstan hərbi şurasının keçmiş üzvü.

Həyatı
------

Caba İoseliani Gürcüstanın Xaşuri şəhərində anadan olmuşdur. Təhsilinə Leninqrad universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində dəvam etdirdi, ancaq bitirmədi. 1948-ci ildə Leninqrad bank soyğunçuluğunda iştirak etdiyinə görə 17 il həbs cəzası aldı. Nəhayət, Gürcüstana qayıtdı və teatr-incəsənət universitetinə daxil oldu. Universiteti bitirdikdən sonra həmin universitetin kafedrasında işə başlamışdır. O, teatr tamaşaları üçün ssenarilər yazmışdır.

1989-cu ildə İoseliani qeyri-rəsmi silahlı qrup qurmuşdur. "Mxedrioni" adlanan qrupun əsas məqsədi Abxaziya və Samaçablo regionlarında seperatçı əməllərin qarşısının alınması idi. 1991-ci ildə Mxedrioni Zviad Qamsaxurdiya tərəfindən qeyri qanuni elan edildi. İoseliani də qrupun üzvləri ilə bərabər həbs olundu.

1991-ci ilin dekabrında İoseliani həbsdən qaçdı. Hərbi çevriliş etmək üçün Gürcüstan Milli Qvardiyasının bəzi üzvlərinə qoşuldu. 1992-ci ilin yanvar ayında İoseliani və tərəfdarları çevrilişə nail oldular. 1992-ci ilin yanvar-mart aylarında İoseliani Gürcüstanı idarə edən hərbi şuranın rəhbərlərindən biri olmuşdur. Daha sonra prezident Eduard Şevardnadzenin zamanında, hüquq mühafizə orqanlarının zəifliyi səbəbindən "Mxedrioni" silahlı qüvvələrinin rəhbəri kimi nüfuzlu şəxsə çevrilmişdir.

Fəaliyyət
---------

* Xilasetmə Korpusunun sədri (1989-1995)
* Müvəqqəti Fövqəladə Komitənin sədri (1993-1994)
* Gürcüstan Parlamentinin üzvü (1992-1995)
* Gürcüstan Hərbi Şurasının üzvü (1992-1992)

İstinadlar
----------

1. ↑  "ჯაბა კონსტანტინოვიჩ იოსელიანი" (rus). მონაცემთა ბაზა "ლაბირინთი". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-11.
2. ↑  მეცნიერი, ქურდი და ზოგადი Arxivləşdirilib 2008-10-05 at the Wayback Machine. გაზეთი: კომერსანტი. ავტორი: ვლადიმირ ნოვიკოვი. გამოცემა: № 9 (512). თარიღი: 10 მარტი 2003
3. ↑  *ავტორები: ივან დროზდოვი, ვლადიმირ მირაშნიჩენკო.* "ჯაბა იოსელიანის ცხოვრება" (ენა: რუსული). გამომცემელი: ჯურნალი კომერსანტი. თარიღი: 13 ივლისი 1992.
4. ↑  მე სხვა გზა არ მქონდა - ან ციხეში ან კომკავშირში (ინტერვიუ) Arxivləşdirilib 2008-10-05 at the Wayback Machine. გაზეთი: კომერსანტი. გამოცემა:№ 9 (512). თარიღი: 10 მარტი 2003
**Amerika Neftçi Geoloqlar Assosiasiyası** və ya qısaca **ANGA** (*ing.* American Association of Petroleum Geologists və ya qısaca *ing.* AAPG) — təkibində 31000 üzvi olan dünyanın ən iri geoloji cəmiyyətlərindən biri. ANGA-nin məqsədi geologiya elminin (xüsusilə də neftin və qazın kəşfiyyatı və hasilatı geologoiyası) inkişafı, neft sənayəsində texnologiyaların tətbiqinə stimul vermək və neft sənayesində yüksək peşəkar davranışa töhfə verməkdən ibarətdir. ANGA 1917-ci ildə yaradılmış və cəmiyyətin mənzil-qərargahı Tulzada, Oklohamada yerləşir. Hal-hazırda üzvlərinin təxminən 1/3-i ABŞ kənarında yaşayır.

ANGA *AAPG Explorer* və *AAPG Bulletin* elmi jurnallarını nəşr etdirir, texniki konfrans və sərgi də daxil olmaqla illik görüşlər keçirir, digər konfranslara sponsorluq edir və üzvlərinin dünya üzrə təhsilini davam etdirməsinə şərait yaradır, tələbələrin cəmiyyətə cəlb olunması və üzvlərinə digər xidmətlər göstərir.

ANGA-ya həmçinin aşağıdakı bölmələr də daxildir. Ətraf Mühit Geoelmləri bölməsi, Peşəkar İşlər bölməsi və Enerji və Minerallar bölməsi daxildir. Cəmiyyət ilk dəfə Ay səthində gəzmiş ABŞ astronavtı Harrison Şmiti də sıralarına daxil etmişdir.

Qlobal istiləşməyə dair ziddiyətlər
-----------------------------------

2006-cı ildə ANGA Maykl Kriçtonu "yenicə işıq üzü görmüş "Qorxu vəziyyəti" elmi-trillerinə görə" cəmiyyətin Jurnalistika mükafatına layiq görməsinə görə ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır. Səbəb Kriçtonun global istiləşməyə və Yura Parkına dair skeptik fikirləri olmuşdur. Harvard Universitetinin Ətraf mühit mərkəzinin rəhbəri geokimyaçı Daniel Şraq mükafatı "tam utanclıq" adlandıraraq mükafatın təsisində "neft siyasətinin təsirinin və cəmiyyət tərəfindən peşəkarlığın çatızmamazlığının" mövcud olduğunu bildirmişdir. Bu hadisədən sonra mükafatın adı dəyişdirilərək "Mediyada Geoelmlər mükafatı" adlandırılmışdır.

1999-cu ildə də cəmiyyət rəsmi olaraq planetimizdə müşahidə olunan son iqlim dəyişikləyində insan faktorunun az ehtimallılığına dair fikirlərinə görə şiddətli tənqidlərə məruz qalmışdır. Amerika Dördüncü Dövr Cəmiyyəti Şurası mükafata tənqidində bunları yazır: *"ANCG elmi cəmiyyətlər arasında qlobal istiləşmədə insan faktorunu danan yeganə cəmiyyətdir"*

Assosiasiyanın Peşəkar İşlər bölməsinin dərc etdiyi məqalədə deyilir: *"Qlobal istiləşmədə insan amilinin səbəb kimi göstərilməsi tutarlı faktlara söykənmir"*. Cəmiyyət həmçinin iqlim dəyişikliyinə dair Hökumətarası panelin məruzəsini "təhrif edilmiş və siyasiləşdirilmiş" adlandırmışdır,

lakin keçən ilin iyun ayında cəmiyyət iqlim dəyişilməsinə dair əvvəllər söylədiyi fikirlərin üzvlərinin böyük əksəriyyəti arasında müsbət qarşılanmamasına dair bəyanat vermişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* aapg.org — Amerika Neftçi Geoloqlar Assosiasiyasının rəsmi saytı
**Xələf Alı oğlu Xələfov** (21 sentyabr 1959, Cil, Çəmbərək rayonu) — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi (2023-cü ildən); Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin sabiq müavini, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərhəd və Xəzər dənizi məsələləri üzrə sabiq xüsusi nümayəndəsi.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

21 sentyabr 1959-cu ildə Ermənistan SSR-də Krasnoselsk rayonunun Cil kəndində anadan olmuşdur. 1977–1982 Kiyev Dövlət Universitetində Beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin Beynəlxalq hüquq ixtisası üzrə təhsil almışdır.

1983–1990 Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyində inspektor, bölmə rəisi.

1990–1991 SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Akademiyasında təhsil almışdır.

1991–1992 Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Konsulluq idarəsinin ikinci katibi.

1992–1997 Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Müqavilə-Hüquq idarəsinin rəisi.

1997–2018 Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini.

2018–2019 Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Aparatının rəhbəri.

2019-cu ildən Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirinin müavini.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərhəd və Xəzər dənizi məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsidir.

2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri dərəcəsinə, 2018-ci ildə Birinci dərəcə Dövlət müşaviri dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2019-cu ilin iyul ayında Xələf Xələfov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.

24 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi təyin edilib.

Alman və rus dillərini bilir.

Evlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "X. Ə. Xələfovun Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı". 2017-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-01.
2. ↑
3. ↑  "Xələf Xələfov yenidən xarici işlər nazirinin müavini təyin olundu". 2019-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-04.
4. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2019-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-11.
5. ↑  "X.Ə.Xələfovun Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Xələf Xələfov ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Nazir Müavinləri
* Xələf Xələfov Arxivləşdirilib 2015-02-18 at the Wayback Machine
**Havanın temperaturu** - termometr vasitəsilə açıq havada müəyyən edilən temperatur. Havanın temperaturu adətən yer səthindən 2 m hündürlükdə meteoroloji budkada qoyulmuş quru psixrometrik termometr ilə ölçülür. Havanın temperaturu avtomatik olaraq termoqraf vasitəsi ilə qeyd olunur. Müəyyən vaxt daxilində ən soyuq və ən isti temperaturu bilmək üçün minimal və maksimal termometrlərdən istifadə edilir. Atmosferin yüksək təbəqələrində Havanın temperaturu şarzond, təyyarə və s. ilə atmosferə qaldırılmış meteoroqraf və radiozondlarla ölçülür.Havanin temperaturu bəzi meteorolloji stansiyalarda 8 defe olcme aparilir.Gün ərzinde havanın temperaturu bele deyisir[səhər gün çıxmamışdan əvvəl,əsasən hava daha soyuq,gün çıxandan 1-3 saatdan sonra daha isti olur.hava proqnozlarını xəritələri ''sinoptik'' xəritələrdə toplaşır.Havanın müəyyən bir ərazidə təkrarlanan hava temperaturuna iqlim deyilir.Havanin temperaturu

| ⛭Günəş Hava yağmur |
| --- |
| İlin fəsilləri | Qış • Yaz • Yay • Payız |  |
| Atmosfer yağıntıları | Yağış • Çiskin • Dolu • Qar • Şeh • Qırov • Sırsıra |
| Proqnoz və hava gündəliyi | Buludlu • Rütubətlilik (mütləq və nisbi) • Təzyiq • Havanın temperaturu • Küləyin istiqaməti |
| Atmosfer hadisələri | Külək • İldırım • Burağan • Qasırğa • Boran |
| Qlobal istiləşmə | İstixana effekti • İstixana qazları |
**Yusts Sirmays** (*latış.* Justs Sirmais‎; d. 6 fevral 1995, Kekava, Latviya) və ya sadəcə **Yusts** — Latviya müğənnisi. O, Latviyanı 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı və musiqi karyerası
--------------------------

Yusts Sirmays 6 fevral 1995-ci ildə Latviyanın Kekava şəhərində anadan olmuşdur. O, 1 nömrəli Riqa Dövlət gimnaziyasında təhsil almışdır. Yusts öz musiqi karyerasını Riqada küçə ifaçısı olaraq başlamışdır.

### 2016–hal-hazırda: 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2016-cı ilin yanvar ayında Latviyanın LTV telekanalı Yustsun 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil edilən milli seçim turunun iştirakçılarından biri olduğunu təsdiqləmişdir. Onun yarışmada ifa etdiyi "Heartbeat" mahnısı Latviyaya 2015 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 6-cı yeri qazandıran Aminata Savadoqo tərəfindən bəstələnmişdir. Seçim turunda həmin mahnı ilə qalib gələn Yusts Latviyanı İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən Avroviziya 2016-da təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.

Yusts müsabiqənin 12 may tarixində baş tutan ikinci yarımfinal mərhələsində 1-ci səhnə almışdır. Nəticədə isə 132 xalla 8-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Finalda bir daha öz mahnısını ifa edən Yusts 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 132 xal toplayaraq, 15-ci yerdə qərarlaşmışdır. Avroviziya ərəfəsində ifaçının *To Be Heard* adlı mini-albomu işıq üzü görmüşdür.

Yusts Sirmays 2018-ci ilin fevral ayında keçirilən Latviyanın Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün milli seçim turuna aparıcılıq edəcək.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Heartbeat" | 2016 |
| "Ko Tu Dari?" |
| "Kaut Mazliet" |
| "Message to You" | 2017 |
| "Are You There" |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Justs to represent Latvia in 2016 with Heartbeat". Avropa Yayım İttifaqı. 28 fevral 2016. 2020-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-03.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Aminata Savadoqo  "Love Injected"** | **Latviya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2016** | Sonrakı:**Triana Park  "Line"** |

Xarici keçidlər
---------------
Yaponiyanın paytaxtı Tokioda iki avtomobilin toqquuşması nəticəsində gerçəkləşmiş maddi zərərli bir avtomobil qəzası
ABŞ-nin Merilend əyalətində bir avtomobil qəzasının nəticəsi zərər görən Chevrolet 5 Passenger Sedan (1923)
**Avtomobil qəzası** — bir quru yolu nəqliyyat vasitəsinin digər bir, piyadaya, heyvana ya da hər hansı bir əşyaya dəyməsidir. Avtomobil qəzaları nəticəsində yaralanma, maddi zərər və ölüm meydana gələ bilər.

Avtomobil qəzaslarının baş verməsinə başda sürücü, avtomobil və yol olmaqla bir çox şey səbəb olur

Quru yolunda ölümlü bir avtomobil qəzası ilk dəfə 31 Avqust 1896 günü baş vermişdir. İrlandiyalı səma cisimləri alimi Mary Ward, qohumunun buxarlı avtomobilindən düşmüş və avtomobil tərəfindən əzilərək vəfat etmişdir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Avtomobil qəzası ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Güncel trafik kazaları Arxivləşdirilib 2017-12-28 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Yol-nəqliyyat qəzası
**İqbo** (və ya **ibo**; hərf. "meşə sakinləri") — Nigeriyanın cənub-şərqində yaşayan etnik qrup. Sayları 35 milyondan çoxdur. Niger-Konqo makroailəsinin Benue-Konqo dil ailəsinə aid olan İqbo dilində danışırlar. Britaniya müstəmləkəçiliyinin nəticəsi ilə onların əksəriyyəti iqbo dili ilə yanaşı ingiliscə danışır.

Dil
---

Volta-Niger ailəsinin iqbo dilində danışırlar. Ən çox yayılmış dialektlər Onicha və Owerridir. Onicha əsasında ədəbi dil inkişaf edir - "standart İqbo"; 1915-ci ildə Onicha, Owerri, Bonny, Ingwana və Arochuku dialektləri əsasında missionerlər tərəfindən yaradılmış "vahid İqbo" da var. Bir çox digər dialektlərin öz yazılı ənənələri var. Latın qrafikası əsasında yazı .

Geyimləri
---------

Ənənəvi geyimlərinə kişilər üçün köynəklərinin üstündən geniş papaq, qadınlar üçün sviterlər aiddir. Ətəkləri budları ətrafında olur. Xüsusilə şəhərlərdə Avropa geyimləri də geniş yayılmışdır.

Mətbəx
------

Əsas qidaları bitki mənşəlidir. Bura yamlar, manioklar, qarğıdalılar və müxtəlif tərəvəzlər aiddir. Onlar balıq da yeyirlər. Yemək üçün palma yağı və isti ədviyyatlardan istifadə edirlər.

Din
---

XIX missionerlərin fəaliyyəti sayəsində İqbo xalqı xristianlığı qəbul etmişdir. Ənənəvi inanclar müəyyən rol oynamaqda davam edir. Məlum məxfi cəmiyyətlər : Mmvo (Mvo), Ekpe. Ekumeku Cəmiyyəti 1898-ci ildən 1911-ci ilə qədər bölgədə Britaniya müstəmləkəçiliyinin qurulmasına müqavimət göstərmişdir. İqbo yəhudiləri əcdadlarının iudaist olduqlarını iddia edən və bu dinə etiqad edən kiçik bir icmadır. İqbo yəhudiləri özlərini Qərbi Afrikaya köçmüş Şimali Afrika (bəlkə də Misir) yəhudilərinin nəslindən hesab edirlər. İqbo yəhudi ənənələri bu köçün təxminən 1,500 il əvvəl baş verdiyini söyləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Philip Snow, Jacobus F Ajayi. General history of Africa Arxiv surəti 29 noyabr 2016 tarixindən Wayback Machine saytında, — Paris: Unesco Press, 1989

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Ибо // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2. (CC BY-SA 3.0)
* *Исмагилова Р. Н. Попов В. А.* Игбо // Народы и религии мира (PDF). М.: Большая Российская энциклопедия. Гл. ред. В. А. Тишков. Редкол.: О. Ю. Артемова, С. А. Арутюнов, А. Н. Кожановский, В. М. Макаревич (зам. гл. ред.), В. А. Попов, П. И. Пучков (зам. гл. ред.), Г. Ю. Ситнянский. 1998. 178–179. ISBN 5-85270-155-6.

Xarici keçidlər
---------------

* Игбо
* Искусство племени игбо (ибо). Мириманов В. Б. Искусство тропической Африки
* Ethnologue.com
**Bomba** — Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin ən məşhur novellalarından biri.

Təhlili
-------

Əsər epik növdə, hekayə janrındadır. Hekayənin novella formasında yazılıb. Hadisələrin təsvirində təhkiyə üsulundan istifadə olunub. 
Əsərdə əsas obraz kimi çıxış edən Kərbəlayı Zal avamlığı, səriştəsizliyi və fərasətsizliyi ilə seçilir.

Kərbəlayı Zal qarodovoy kimi xidmət edirdi, xidmət müddətində, pristava görə, yararlı olmayıb.
Onun vəzifədə qalmaq niyyəti özünün şəxsi mənafeyinə görədir, xalqın mənafeyinə görə deyil.
Yerli camaatdan qulluğa götürülən Kərbəlayı Zal kimi insanlar dövrün hakimiyyətinə xəbərçilik etməyə təhrik edilirdilər.
Arvadı ona baqqaldükanı açmağı desə də, Kərbəlayı Zal dövlət qulluğunun önəmini, maaşı bəhanə edərək öz işində qalmaq istəyir.
Kərbəlayı Zalın Usta Feyzulla ilə ədavəti olmur. 
Nə yolla olursa-olsun, Usta Feyzullanı həbs etdirmək istəyir fikri yanlışdır. 
Kərbəlayı Zal əsərin sonunda zavallıya çevrilərək qulluqdan xaric edilir.
Kərbalayı Zal öz işi ilə pristavı narazı salır.
Kərbəlayı Zalın arvadı ədalətsiz iş gördüyü üçün onu tənqid edir fikri yanlışdır.
Kərbəlayı Zal pristavın dediklərini arvadına danışmır.

Əsərin süjet mərhələləri
------------------------

### Əsərin ekspozisiyası

Kərbəlayı Zalın arvadı ilə söhbəti və arvadının məsləhəti.

### Əsərin zavyaskası

Pristavın Kərbəlayı Zaldan narazılıq etməsi.

### Əsərin kulminasiyası

Usta Feyzullanın qapısının döyülməsi;Usta Feyzullanın evində bomba axtarışı.

### Əsərin razvyaskası

Usta Feyzullanın çuvalın ağzını açaraq içindən qarpız çıxarması.

### Əsərin finalı

Kərbəlayı Zalın işdən qovulması.

Həmçinin bax
------------

* Novella
* Mirzə Səfər (hekayə)
* Şeyx Şaban (hekayə)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev "Bomba" (HEKAYƏ)". www.azadliq.org. 15 yanvar 2010 tarixində arxivləşdirilib.
Robert Parker evi
**Robert Parker evi** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının İllinoys ştatında, Çikaqo ətrafındakı bir evdir. Ev 1892-ci ildə Amerikalı memar Frank Lloyd Rayt tərəfindən tərtib edilmişdir və Raytın erkən işlərinin bir nümunəsidir. Daşınmaz əmlak agenti Tomas H. Geyl onu inşa etdi və həmin il Robert P. Parkerə satdı. Evi Rayt tərəfindən müstəqil olaraq tərtib edilmişdir. Parker evi ABŞ-nin federal olaraq qeydə alınan tarixi rayonuna töhfə verən bir əmlak olaraq siyahıya alınmışdır.

Tarixi
------

Robert P. Parkerin evi, Amerika memarı Frank Lloyd Rayt tərəfindən "Butleq evləri" kimi tanınan Çikaqo prospektindəki Oak Parkdakı üç evdən biridir. Memar Luis Sullivan Rayta öz evinin və studiyasının tikintisi zamanı borc pul vermişdir. Parker evi xüsusilə Tomas H. Geyl evinə bənzəyir. Evlər 1892-ci ildə Raytın qonşusu Valter Qeyl üçün spekulyativ bir şəkildə qurulmuşdur. Sullivan digər layihələr haqqında biləndə 1892-ci ilin sonu və 1893-cü ilin əvvəllərində Raytı işdən azad etmişdir. Evlər 1892-ci ildə Parker evini vəkil Robert Parkerə satan daşınmaz əmlak agenti Tomas Geyl tərəfindən inşa edilmişdir. Üç ev demək olarki eyni planda inşa edilmişdir. Bunlara yuxarıda göstərilən Valter Qeyl evi və Tomas H. Geyl evi, Oak Parkda yerləşən Frensis Volley evi və Robert G. Emmond evi daxildir.

Memarlığı
---------

Parker evi, Tomas Geyl evi və müəyyən dərəcədə Valter Qeyl evi üçün tərtib edilən dizayn LaQrencdəki daha bahalı ev olan "*Emmond evi"*nin növlərindəndir. Evlərin hamısında çoxbucaqlı pəncərələrdən ibarət dam örtüyü var. Parker evi Raytın ilk müəllimi Jozef Silsbinin üslubunu əks etdirir. Ümumiyyətlə memarlıq "Kraliça Anne üslubu"nda səslənsə də, Parker evi hazırda qurulan adi kraliça Anne evlərindən daha geniş dairəvi formalara malikdir. Evin turnik çarxların yarısından çoxu pəncərələrdən ibarət divarlara malikdir. Şöminə iki otağı, salonu və yemək otağını istiləşdirməyə imkan verən evin mərkəzində quraşdırılmışdır. Parker evinin yan yüksəklikləri simmetrikdir, lakin bitişik binalar dizaynın aydın görünməsi üçün çox yaxın məsafədən qurulmuşdur.

Əhəmiyyəti
----------

Kiçik ölçüdə olsa da və ucuz detallarla bəzədilsə də, Frank Lloyd Raytın memar kimi inkişaf etməsi haqqında fikirlərin formalaşmasında Parker evi və Qeyl evi əhəmiyyətlidir. Robert Parker evi Frank Lloyd Raytın "Preriy Memarlıq Tarixi Rayonuna" töhfə verən bir əmlak olaraq siyahıya alınmışdır. Tarixi rayon 4 dekabr 1973-cü ildə ABŞ Tarixi Yerlər Milli Reyestrinə əlavə edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Samuel Friman evi
* Herbert və Katerin Yakobsun ilk evi
* Hazen Spiller evi
* Hollihok evi
* David Davis malikanəsi
* Qarber evi
* Frensis Volley evi

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  *Heinz, Thomas A.* The Vision of Frank Lloyd Wright. Chartwell Books. 2006. səh. 55-56. ISBN 0785821457.
3. ↑  "Robert P. Parker House (1892) 1019 Chicago Avenue" (İngilis). www.oprf.com. 2019-04-03 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "National Register of Historic Places" (İngilis). npgallery.nps.gov. 22 February 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Mais Qurbanəli oğlu Abbasov** (20 aprel 1974; Lənkəran, Azərbaycan — 22 sentyabr 1999; Əlibəyli, Tovuz rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Mais Abbasov 20 aprel 1974-cü ildə Lənkəran şəhərində Qurbanəli Abbasovun ailəsində anadan olmuşdur. 1982-1991-ci illərdə Lənkəran şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbində orta təhsil almışdır. 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1995-ci ildə ali təhsili başa vurmuş və diplomunu almadan hərbi xidmətə yollanmışdır. Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

Mais Abbasov 1997-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Lənkəran şəhər üzrə şöbəsində qeydiyyatdan keçmiş və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarına yazılmışdır. Cəbhə xəttində yerləşən "N" saylı hərbi hissələrdən birində xidmət etmiş və hərbi hissənin tərkibində bir sıra hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. Ali təhsil aldığına görə "baş leytenant" rütbəsinə, hərbi əməliyyatlarda fərqləndiyi üçün taqım komandiri vəzifəsinə yüksəlmişdir. Mais Abbasov 22 sentyabr 1999-cu ildə Tovuz rayonunun Əlibəyli kəndi istiqamətində keçirilən hərbi əməliyyatlarda döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *AzərTAC.* "Lənkəranda şəhid Mais Abbasovun xatirəsi ehtiramla yad edilib". www.azertag.az (az.). 23.04.2015. 2015-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21.06.2022.
**GUID (Global unikal identifikator)** (*ing.* Globally Unique Identifier) — 128-bitlik unikal identifikator. Onun başlıca özəlliyi, üst-üstə düşmə səbəbindən yaranan toqquşmalar təhlükəsindən çəkinmədən genişlənən servislər və tətbiqi proqramlar yaratmağa imkan verən bənzərsizlikdir. Hər bir ayrıca GUID üçün unikallığa zəmanət verilməsə də, bənzərsiz açarların ümumi sayı o qədər böyükdür ki, (2128 və ya 3.4028×1038) dünyada bir-birindən asılı olmadan üst-üstə düşən iki açarın generasiya olunması ehtimalı son dərəcə azdır. Bununla belə, üst-üstə düşmə halı olmuşdur: Windows 95 əməliyyat sistemində DOS-proqramların (.pif) və ZipMagic 2000 proqramının başlatma simgəsinin GUID-ləri üstə-üstə düşmüşdür.

Mətndə GUID defislərlə qruplara bölünmüş və fiqurlu mötərizəyə alınmış 32 ədəd onaltılıq rəqəmdən ibarət sətir şəklində yazılır. Məsələn:

{6F9619FF-8B86-D011-B42D-00CF4FC964FF}

Java proqramlaşdırma dilinin ehtimalını hesablamaq üçün proqram:

```
public void probabilityCoincidenceGUID()
{ 
 MathContext mc = new MathContext(1000, RoundingMode.HALF\_UP);
 BigDecimal N = BigDecimal.valueOf(2).pow(128, mc);
 BigDecimal n = BigDecimal.valueOf(2).pow(50, mc);
 BigDecimal result\_ = calcProbabilityCoincidenceGUID(N, n, mc);
 double result = result\_.doubleValue();
} 
 
private BigDecimal calcProbabilityCoincidenceGUID(BigDecimal N, BigDecimal n, MathContext mc)
{ 
 BigDecimal N\_1 = N.subtract(BigDecimal.valueOf(1), mc);
 BigDecimal N\_n = N.subtract(n, mc);
 BigDecimal ln\_N = BigDecimalUtils.ln(N, 400);
 BigDecimal ln\_N\_1 = BigDecimalUtils.ln(N\_1, 400);
 BigDecimal ln\_N\_n = BigDecimalUtils.ln(N\_n, 400);
 BigDecimal v1 = N.multiply(ln\_N\_1.subtract(ln\_N\_n, mc), mc);
 BigDecimal v2 = n.multiply(ln\_N\_n.subtract(ln\_N, mc).subtract(BigDecimal.valueOf(1), mc), mc);
 BigDecimal v3 = ln\_N\_1.subtract(ln\_N, mc).subtract(BigDecimal.valueOf(1), mc);
 BigDecimal exp = v1.add(v2, mc).subtract(v3, mc);
 BigDecimal result = BigDecimal.valueOf(1).subtract(BigDecimalUtils.exp(exp, 400));
 return result;
}

```

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Toğrul Erat** — futbolçu, Almaniyanın Fortuna klubunun və Azərbaycan U-21 yığma komandasının yarımmüdafiəçisi.

Karyera
-------

Toğrul Erat 1992-ci ildə Almaniyada türk ailəsində anadan olub. Uşaqlıqda SC Union Nettetal komandasında oynamağa başlayıb. 2009-cu ildən karyerasını Fortuna Dusseldorf klubunda davam etdirib. 2010-2013-cü illər arasında Toğrul Fortunanın ikinci heyətində çıxış edərək, 74 oyunda 11 dəfə fərqlənib. Daha sonradan əsas komandaya gətirilən T. Erat, 2013-cü ilin dekabr ayında Fortunanın əsas heyətində debüt edib. Bununla da Toğrul, 2-ci Bundesliqada oynayan ilk azərbaycanlı olub. Fortunanın heyətində keçirdiyi ikinci oyunda Toğrul qol hesabını açıb. Hal-hazırda Toğrul Erat Fortuna klubunun əsas heyət oyunçusudur.

Milli komanda
-------------

2013-cü ildən Toğrul Erat Azərbaycan U21 komandasının şərəfini qoruyur. Millinin debüt oyununda Toğrul İsrail millisinin qapısına yol tapır. Növbəti oyunda Toğrul Norveç millisi ilə oyunda dubl edir və millinin 3-1 hesablı qələbəsini təmin edir.

Mənbə
-----

* Toğrul Erat statistika