**Luhn alqoritmi** — ABŞ alimi Hans Peter Luhn tərəfindən yaradılmışdır. Alqoritm Kredit kartlarınının, IMEI nömrələrinin doğruluğunu yoxlamaq üçün yaradılmışdır. Kredit kartlarının 16 rəqəmli Buraxıcı identifikasiya nömrəsi (Eng:Issuer identification number) olur və hər bir kartın özünəməxsus xüsusiyyətləri olur. Məsələn Visa kartları 4 rəqəmi ilə, MasterCardlar 51-55 ilə başlamalıdır.

IIN mömrələrinin gerçəkliyini yoxlamaq üçün Lhun alqoritmindən istifadə edirlər.

Bu alqoritm hal-hazırda ən çox online satış mağazalarında istifadə olunur, kredit kartlarının doğruluğunu İnternet üzərindən Banka sorğu göndərməklə də təyin etmək olur amma bu alqoritm (Lhun) daha sürətli işləməyə imkan verir.

Alqoritmin işləmə prinsipi
--------------------------

Alqortimin işləmə prinspini nümunə üzərində göstərək.

16 rəqəmli kredit kartı nömrəmiz olsun.

**1234** - **5678** - **9012** - **3459**

1. Cüt indeksdə yerləşən ədələri toplayırıq => (2+4+6+8+0+2+4+9=**35**)
2. Tək indeksdə yerləşən ədədləri 2-ə vururuq => (2=6=10=14=18=2=6=10)
3. 2-ə vurduğumuz ədələrin rəqəmlərinin cəmin tapırıq => (2+6+(1+0)+(1+4)+(1+8)+2+6+(1+0)=**32**
	1. 2-ə vurduqdan sonra alınan nəticə 9 dan böyük olarsa həmin ədəddən 9 çıxaraq rəqəmlərin cəmini almış olarıq. 14 rəqəmi üçün: 1 + 4 = 5 <=> 14 - 9 = 5
4. Altda və üstə tapdığımız ədədləri toplayırıq => (35 + 32 = 67)
5. Ən son tapdığımız ədədi 10-a bölürük => (67 / 10 = 6.7)

**Əgər 10-a tam bölünürsə o zaman bu nömrələr keçərlidir (yəni bir kredit kartına aiddir).**

Alqorimin işləməsinə şəkil üzərində baxaq.

Lhun Algoritmi

Proqramlaşdırma Dillərində Təsviri
----------------------------------

### Pascal

```
function CheckLuhn(purportedCC: String): Boolean;
var
  i: Integer;
  Sum: Integer;
  Digit: Integer;
begin
  Sum := 0;
  for i := Length( purportedCC ) downto 1 do begin
    Digit := Ord( purportedCC[ i ] ) - Ord( '0' );
if Odd( i ) then
 Inc( Summ, Digit )
else
 Inc( Summ, Digit\*2 mod 10 );
  end;
  Result := Summ mod 10 = 0;
end;

```

### Python Proqramlaşdırma dilində

```
def luhn\_checksum(card\_number):
    def digits\_of(n):
        return [int(d) for d in str(n)]
    digits = digits\_of(card\_number)
    odd\_digits = digits[-1::-2]
    even\_digits = digits[-2::-2]
    checksum = 0
    checksum += sum(odd\_digits)
    for d in even\_digits:
        checksum += sum(digits\_of(d\*2))
    return checksum % 10

def is\_luhn\_valid(card\_number):
    return luhn\_checksum(card\_number) == 0

```

### C++ Proqramlaşdırma dilində

```
#include <iostream>
using namespace std;
 
int toInt(const char c)
{
 return c-'0';
}
 
int confirm( const char \*id)
{
 bool is\_odd\_dgt = true;
 int s = 0;
 const char \*cp;
 
 for(cp=id; \*cp; cp++);
 while(cp > id) {
 --cp;
 int k = toInt(\*cp);
 if (is\_odd\_dgt) {
 s += k;
 }
 else {
 s += (k!=9)? (2\*k)%9 : 9;
 }
 is\_odd\_dgt = !is\_odd\_dgt;
 }
 return 0 == s%10;
}
 
int main( )
{
 const char \* t\_cases[] = {
 "49927398716",
 "49927398717",
 "1234567812345678",
 "4532138662787834",
 NULL,
 };
 for ( const char \*\*cp = t\_cases; \*cp; cp++) {
 cout << \*cp << ": "<< confirm(\*cp) << endl;
 }
 return 0;
}

```
**Java proqramlaşdırma dilində**

```
public class Luhn {
 static boolean checkLuhn(String cardNo) {
 int nDigits = cardNo.length();

 int nSum = 0;
 boolean isSecond = false;
 for (int i = nDigits - 1; i >= 0; i--) {

 int d = cardNo.charAt(i) - '0';

 if (isSecond)
 d = d \* 2;

 nSum += d / 10;
 nSum += d % 10;

 isSecond = !isSecond;
 }
 return (nSum % 10 == 0);
 }

 public static void main(String[] args) {
 System.out.println(Luhn.checkLuhn("4035501000000008"));
 }
}

```
  

```
// Package luhn daxil edilən kodun Luhn alqortiminə uyğun olub olmadığını yoxlayır
package luhn

// Valid: daxil edilən kodun Luhn alqortiminə uyğun olub olmadığını yoxlayır
func Valid(number string) bool {
 var total, currentNumber int
 var shouldDouble bool

 number = strings.TrimSpace(number)

 if len(number) < 2 {
 return false
 }

 for i := len(number) - 1; i >= 0; i-- {
 if unicode.IsSpace(rune(number[i])) {
 continue
 }

 if !unicode.IsDigit(rune(number[i])) {
 return false
 }

 currentNumber = int(number[i] - '0')

 if shouldDouble {
 currentNumber \*= 2
 if currentNumber > 9 {
 currentNumber -= 9
 }
 }
 shouldDouble = !shouldDouble
 total += currentNumber
 }

 return total%10 == 0
}

```

Həmçinin Bax
------------

* Bank card number
* Java dilində proqram kodu və kredit kart nömrəsinin düzgünlüyünün yoxlanması.
* C dilində proqram kodu.