recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Mitraizmin Romadakı barelyefləri**Mitraízm** - qnostik inanca yaxın, Roma imperiyasında Xristianlıqla bərabər yayılan və onunla rəqabət aparan İran mənşəli dini idi.

Təlimi
------

Qnostik inanca yaxın olan dinlərdən biri də Mitraizm olmuşdur. Mitraizm Roma imperiyasında Xristianlıqla bərabər yayılan və onunla rəqabət aparan İran məşəli bir din idi. İran mənşəli qnostik təlimlər dünyanı Zülmətlə Nurun mübarizəsi kontekstində görür və izah edirdilər.

Mitra arilərin panteonunun tanrılarından biri idi. Yaxın Şərqdə bir çox xalqlar ona ibadət edirdi. Qədim arilər onu *"Səhər işığının tanrısı"* adlandırırdılar. Onların inanclarına görə, Mitranın qüdrəti dünyada həyatın mövcudluğunu təmin edir. Daha sonra iranlılar inanırdılar ki, Mitranı xeyir tanrısı olan Hörmüzd yaradıb və ona ibadət etmək vacibdir. Bu barədə "Avesta" da *Mitr-Yaşt* babının əvvəlində verilir.

M. ö V – VI yüzillikdə Mitra inancı unudulmuş, ancaq sonra bu kult yenidən bərpa olunmuş və İranda, Babilistanda, Pontda, Frigiyada, Kappadokiyada və başqa regionlarda yayılmışdır. Daha sonra Mitraya Romada da ibadət edirdilər. Mitra dininə tapınanlar inanırdılar ki, bu tanrı qara qüvvələrlə mübarizə aparır və insanlara xidmət edir. Eyni zamanda, Mitra dünyanın yaradıcısıdır. Ancaq, qnostiklərdən fərqli olaraq o Xeyrin təcəssümü kimi təsəvvür edilirdi.

Xristianlığın Mitraizmlə bir sıra oxşar cəhətləri vardır. Məsələn, 274-cü ildən başlayaraq, hər ilin 25 dekabr günü imperator Avrelianın əmri ilə günəş tanrısı Mitranın anadan olan günü kimi qeyd edilirdi. Sonralar isə, IV yüzillikdən başlayaraq, bu günü İsanın anadan olan günü kimi qeyd etməyə başlamışdılar. Bu adət bizim dövrümüzə qədər davam etməkdədir.

Xristianlıq və Mitraizmin oxşar cəhətlərində biri də Mitra və İsanın xilaskar olmasıdır. Onların hər ikisi Tanrı ilə insanlar arasında olan vasitəçidir. Onlar Atanın buyruqlarını yerinə yetirirlər. Bu baxımdan İsa kimi Mitra da axirətdə insanları mühakimə edəcəkdir. Hətta, Xristianlığın rəmzi olan xaç da mitraizmin simvollarından biri olmuşdur. Onlar xaçı dairənin içində təsvir edirdilər. Mitraizmdə Xristianlıqda olduğu kimi bu dini qəbul edənlərin xaç suyuna salma mərasimi də keçirilirdi. Bu barədə tanınmış xristian ilahiyyatçısı Tertulian da məlumat vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Jonas. H. The Gnostic Religion Arxivləşdirilib 2014-08-11 at the Wayback Machine.  : Beacon Press, 2005.
2. ↑  Тертуллиан. О крещении V, 1 Arxivləşdirilib 2018-08-19 at the Wayback Machine / Общая редакция и составление А. А. Столярова. М.: Издательская группа "Прогресс"-"Культура". Москва, 1994.

Mənbə
-----

* *Aydın Əlizadə.* Xristianlıq: tarix və fəlsəfə (PDF). Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar. 2007. s. 35-37. ISBN 5-87459-013-7. 2016-08-22 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-16.

Ədəbiyyat
---------

* Кюмон, Франц. Мистерии Митры. — СПб.: Евразия, 2000. — 320 с. — ISBN 5-8071-0047-6.

Həmçinin bax
------------

* Qnostisizm
* Manixeizm
**CNN effekti** (*ing.* CNN effect) — siyasi elmdə və mediada istifadə olunan CNN effekti fenomeni CNN telekanalinin dünyadakı humanitar vəziyyətlərin şokedici şəkillərinin mediada istifadəsi vasitəsilə Amerika siyasətçilərini bu vəziyyətlərə müdaxilə etməyə səsləsməsidir. 24 saatlıq beynəlxalq televiziya kanalı, Cable News Network və ya CNN kimi tanınan xəbər kanalı, keçmiş Soyuq Müharibə dövründə dövlətlərin xarici siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Dövlətin "dördüncü qolu" olan azad media demokratiyalarda həmişə siyasətə təsir edir. Azad media olduğu müddətcə, CNN effektinin demokratik ölkələrin siyasi qərarlarına təsiri böyük olmuşdur. CNN effekti iddiasını təklif edənlərin dediyinə görə keçmiş formalardan fərqlənən, yeni təsir etmə növü yaradıblar.

Tarix
-----

1989-cu ilin Tyananmen meydanı hadisələri, Varşava Müqaviləsi Təşkilatının dağılması, Körfəz müharibəsi, Bosniya müharibəsi və 1993-cü ilin Moqadişo döyüşü kimi hadisələr zamanı CNN bu məsələləri ABŞ və dünyanın siyasi gündəminə gətirməklə siyasi qərarlarda, o cümlədən hərbi gücü işlətmək kimi qərarların qəbul edilməsində təsirini göstərmişdi.

Təndiq
------

ABŞ diplomatı və beynəlxalq münasibətlərin realist nəzəriyyəçisi, Corc Kennan KİV-in siyasi qərar verməkdə rolunun qalxması və dövlətinin dördüncü qolu kimi sayılmasını təndiq edirdi. O deyirdi ki, beynəlxalq münasibətlərin sabitliyi və onun təxmin oluna bilən olmağı üçün, siyasi idarə milli siyasi elitaların əlində qalmalıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Gilboa, Eytan.* "The CNN Effect: The Search for a Communication Theory of International Relations" (PDF). Political Communication. 2005: 28. 2018-12-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-01-03.
2. ↑  Livingston, Steven. *Clarifying the CNN Effect: An Examination of Media Effects According to Type of Military Intervention Arxivləşdirilib 2021-07-31 at the Wayback Machine* (PDF). 1997.
3. ↑  *Robinson, Piers.* "The CNN Effect Revisited". Critical Studies in Media Communication. 20 (4). 20 August 2006: 344–349. 4 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 January 2019.
4. ↑  "Wayback Machine" (PDF). web.archive.org. 2009-01-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-09-13.
5. ↑  "Media and Natural Disasters". www.globalissues.org (ingilis). 2005-10-23. 2023-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-13.
**Bostancıbaşı**, 1620
**Bostancılar Ocağı** (Türkcə: *Bostancı Ocağı*) — Osmanlı dövlətində saray təşkilatının əsas hissəsini əmələ gətirən qurum.

Haqqında
--------

Quruluş tarixi bilinməsə də, tarixi mənbələrdə ilk dəfə I Murad dönəmində adı çəkilir. Bostancı Ocağının nümayəndələri dəvşirilən oğlan uşaqları arasından seçilirdi. Topqapı sarayının çöl xidmətində olan bostancıların əsas vəzifələri saraya aid bağ və bağçalarla padşaha məxsus olan qayıqlarda çalışmaq idi. Ancaq bu şəxslər saraya aid bütün işlərdə işlədilirdi. İstanbuldan başqa, Ədirnədə də bir Bostancılar ocağı var idi. Bursa, Gəlibolu və hətta Amasiyada da, padşahlara məxsus bağ və bağçaların olduğu yerlərdə də bostancılar fəaliyyət göstərirdi.

Topqapı sarayının bostancıları 20 dəstədən ibarət idi. Bu dəstələrin hər birində 14–49 nəfər olurdu. XVI əsrin sonlarında padşah bağçasında çalışan bostancıların sayı 645, digərlərinin sayı isə 971 nəfər idi. Bu rəqəmlər dönəm-dönəm azalıb artırdı. Bostancılar bəzən səfərlərə belə qatılırdı. Maaşlarını isə digər qapıqulu ocaqları kimi 3 ayda bir dəfə ülufə olaraq alırdılar.

Bostancı korpusunun mühafizəçisi
Bostancılar ocağının rəhbəri bostancıbaşı adlanırdı. Bostancıbaşı İstanbulun demək olar ki, böyük bir qisminin təhlükəsizliyindən məsul idi. Padşahın mindiyi qayığın sükanını bostancıbaşı tutmalı, digər məsul bostancılar isə qayığı çəkməli idilər. Saray içində olmaqla edam cəzasına məhkum edilən şəxslərin də ölümü bostancıların əlindən olurdu. Padşahdan başqa sarayda saqqal saxlamaq hüququna malik yeganə şəxs bostancıbaşı idi. Bostancıbaşının icazəsi olmadan heç bir yerdə köşk inşa edilə bilməzdi. Sarayda yetişən bütün bostancıbaşılar saraydan çölə təyin olunarkən çox zaman sancaqbəyi olaraq göndərilirdi. Sədrəzəmliyə qədər yüksələn bostancıbaşıları belə olmuşdur.

Digər qapıqulu əsgərləri ilə müqayisədə padşaha qarşı daha sədaqətli olan bostancılar 1703 tarixli Ədirnə hadisələri istisna olmaqla, heç bir üsyana qarışmamışdır. Bu sədaqətlərinə görə, I Mahmud dönəmində açılan mühəndisxanaya ilk tələbələr bu ocaqdan alınmışdır. Eyni şəkildə III Səlimin qurduğu Nizami cədid də bu ocağa bağlanmışdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-24.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-24.

| ⛭Osmanlı ordusu |
| --- |
| Qapıqulu piyadaları | Əcəmi Ocağı  • Yeniçərilər  • Cəbəci ocağı  • Top arabacıları ocağı  • Topçu ocağı  • Qumbaraçı ocağı  • Bostancılar ocağı  • Lağımcı ocağı  • Sağaklar  • Solaqlar |  |
| Qapıqulu süvariləri | Silahdar  • Sipahilər  • Sağ ulufəcilər  • Sol ulufəcilər  • Sağ qəriblər  • Sol qəriblər  |
| Əyalət əsgərləri | 
Əzab  • Sekban  • Tüfəngçi  • İcərəli  • Müsəllam  |
| Sərhəd əsgərləri | 
Dəlilər  • Könüllülər  • Bəslilər  • Timarlı Sipahilər  • Axıncılar  • Başıpozuqlar  •  Həmidiyə  |
| Ordu birləşmələri | 
Nizami-Cədid  • Eşkinci ocağı  • Əsəkiri-Mənsuri-Muhammədiyyə  • Sekbani Cədid  |
| Donanma | 
Kaptan-ı dərya  • Xələç tərsanələri  • Forsa  |
| Hava qüvvələri | 
Təyyarə məktəbi  • Osmanlı Aviasiya bölükləri  |
Sendayda Tanabata festivalı (2005).
**Tanabata** (七夕, *たなばた*?, *azərb.* Yeddinci axşam‎) və ya **Ulduz festivalı** – Yaponiyada hər ilin 7-ci ayının 7-ci günündə qeyd olunan festival. Çin mənşəli festivaldır. Ən böyük tədbirlər Senday və Hiratsuka şəhərlərində baş tutur. Festivalın baş tutacağı gün Qreqori təqviminə görə yox, ondan 1 ay qabaq olan Yaponiya Ay təqviminə görə müəyyənləşdirilir və buna görə də çox vaxt avqust ayında keçirilir. Festival zamanı küçələr bəzədilir və rəqslər baş tutur. Küçələrdə Tanabata mahnıları oxunur. Tanabata sevgililərin görüşmə günü də hesab olunur.

Tarixi
------

Festival Yaponiyada ilk dəfə İmperatriçə Koken tərəfindən 755-ci ildə qeyd olunmağa başlamışdır. Əvvəllər sadəcə imperatorluq ailəsi tərəfindən qeyd olunurdu. Edo dövründə xalq tərəfindən qeyd olunmağa başlamışdır.

Festival Əltair (Hikoboşi) və Veqa (Orihime) ulduzları haqqında olan məşhur bir əfsanəyə əsaslanır. Qədim əfsanəyə görə bir tanrının Orihime adlı qızı var imiş. Qız gözəl olmasına baxmayaraq özünə uyğun cüt tapa bilmirmiş. Tanrı qızına həm yaraşıqlı, həm də çalışqan oğlan axtaramağa başlamış və Hikoboşini Orihime ilə tanış etmiş. Hikoboşi və Orihime bir-birilərinə vurulmuş və evlənmişlər. Birlikdə o qədər əyləniblərmiş ki, işləməyi unudublarmış. Buna əsəbləşən tanrı onları Amanoqava adlı nəhəng çayla ayırmış. Bu vəziyyəti görən Hikoboşi və Orihime o qədər ağlayıblar ki, heç işləyə bilməyiblərmiş. Buna görə tanrı özünü pis hiss etmiş və ilin cəmi bir günü onlara görüşməyə icazə verirmiş.

Amanoqava yapon dilindən tərcümədə "Süd yolu" deməkdir.

Adətlər
-------

Festival zamanı geniş edilən şey arzu tutmaqdır. İnsanlar tanzaku adlı rəngi kağız çubuqlarına öz arzularını yazırlar və bambuk ağacından asırlar. Tanabatanın 7 ənənəvi bəzək əşyası var və onların hər birinin öz mənası var:

* **Tanzaku** (rəngli kağız çubuq): arzunun həyat keçməsi və daha yaxşı xətt.
* **Kamiqoromo** (kağız geyim): daha yaxşı tikiş tikmək.
* **Ori-zuru** (kağız durna): uzunömürlülük.
* **Kinçaku** (büzgülü torba): pul qazanmaq.
* **Toami** (balıq toru): daha yaxşı balıqçılıq.
* **Kuzukaqu** (zibil qutusu): əşyaları səliqəli saxlamaq.
* **Fukinaqaşi** (lent iplər): daha yaxşı toxuculuq.

Qalereya
--------

* Asaqayada Tanabata festivalı.Asaqayada Tanabata festivalı.
* Hiratsukada Tanabata festivalı.Hiratsukada Tanabata festivalı.
* Tanzakular.Tanzakular.
* Ori-zuru.Ori-zuru.
* Kinçaku.Kinçaku.
* Bambukdan asılmış tanzakular.Bambukdan asılmış tanzakular.
* Kuzukaqo.Kuzukaqo.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Tanabata Nedir?". Asialogy (türkcə). 9 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib  (#archive\_missing\_url).  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Tanabata ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Tanabata festivalı Sendayda Arxivləşdirilib 2015-05-26 at the Wayback Machine, NHK
Minskdə Dünya Belaruslularının 5-ci Konqresi, 2009
**Belarus diasporu** (*belar.* Беларуская дыяспара) — Belarus Respublikasından kənarda yaşayan belarus mənşəli insanların birliyidir. 16 may 2007-ci il tarixinə 3,5 milyondan çox belarus xaricdə yaşayırdı və onların sıx məskunlaşdığı ərazilərdə 200-ə yaxın ictimai birlik fəaliyyət göstərirdi.

BMT-nin məlumatına görə, 2018-ci ildə Belarusdan kənarda 1 milyon 484 min 875 belarus yaşayırdı. Xaricdəki belaruslar 207 təşkilatda birləşib. Onlar Belarus mədəniyyətinin, tarixinin, dilinin qorunub saxlanılması və təbliği istiqamətində fəaliyyət göstərir, biznes layihələrinin həyata keçirilməsində iştirak edirlər. Belarus diasporu ən çox qonşu dövlətlərdə və XIX-XX əsrlərin tarixən müəyyən edilmiş miqrasiya axınları ilə əlaqəli olan ölkələrdə, məsələn, Rusiya, Ukrayna, İsrail, Latviya, Polşa, Litva, Kanada, Estoniya, Moldova kimi ölkələrdə təmsil olunur. Xaricdəki belaruslar Avstraliya, Avstriya, Argentina, Böyük Britaniya, Almaniya, İspaniya, İtaliya, Qazaxıstan, Kuba, ABŞ, Özbəkistan, Fransa, Çexiya, İsveçrə kimi ölkələrdə də yaşayırlar.

Müxtəlif araşdırmalara görə, Belarus diasporunu təşkil edənlərin sayı 2,5-3,5 milyon arasındadır. Bu rəqəmə XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Belarus ərazisindən mühacirət edənlərin nəsilləri, həmçinin İkinci Dünya Müharibəsindən emiqrantlar, eləcə də 1990-cı illərdə başlayan dalğadan olan mühacirlər daxildir. Belarus diasporunun başqa bir qrupu SSRİ-nin tərkibində miqrasiya etmiş və onun dağılmasından sonra digər postsovet ölkələrinin sakinlərinə çevrilmiş insanlardır. Ayrı bir qrup Belarusiya Respublikasının Polşa, Litva və Rusiya ilə sərhədlərində yaşayan Belarus diasporu ilə əlaqəli yerli belarus azlıqları tərəfindən formalaşır.

Belarusiyadan gələn mühacirlərin ayrıca bir qrupu ABŞ və İsraildə əhəmiyyətli icmalar yaradan Belarus yəhudiləri tərəfindən formalaşır.

Rəsmi siyahıyaalmalara görə, özünü belarus kimi tanıdanların sayında azalma tendensiyası var. Ən böyük və ən mütəşəkkil Belarus diasporları Rusiya, Ukrayna, Polşa, ABŞ, Kanada, Böyük Britaniya, Litva, Latviya və Estoniyada mövcuddur.

Minskdəki "Batskauşçina" Dünya Belarusluları Assosiasiyası dünyanın hər yerindən belarus əsilli insanları birləşdirən beynəlxalq təşkilatdır. 1919-cu ildən mühacirətdə olan Belarus Xalq Respublikasının hökuməti xaricdə, xüsusən Şimali Amerika və Qərbi Avropada bir çox belaruslar üçün konsolidasiya mərkəzi rolunu oynayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Татьяна Левкович.* Беларусы замежжа прапануюць. Звязда. 16 мая 2007.

Xarici keçidlər
---------------

* Сайт белорусской диаспоры в Америке
* Онлайн-сообщество белорусов в США: Беларусы ЗША. Разам Лягчэй
**Sekbani Cədid** (29 sentyabr 1808 - 18 noyabr 1808) — II Mahmudun əvvəlki Nizami-cədid Ordusunun bir nümunəsi olaraq qurduğu qısa müddətli Osmanlı ordusu.

Ruse deputatı, Ələmdar Mustafa Paşa, ordusu ilə İstanbula gedərək IV Mustafanı taxtdan saldı və onu II Mahmud ilə əvəz etdi. (28 iyul 1808) II Mahmudda öz növbəsində Ələmdar Mustafa Paşanı Böyük Vəzir etdi. Ələmdar Mustafa Paşa böyük vəzir olandan sonra ilk işlərdən biri olaraq dövlətin görkəmli şəxsləri ilə böyük bir görüş keçirdi. Bu iclasda qəbul edilən qərarlar İttifaq sənədi adlı sənəddə sənədləşdirildi. Bu sənədlə Osmanlı parlamenti, dövlət əmrlərinə qulaq asacağına söz verdi. Nizami-Cədid ordusu Sekbanı Cədid olaraq yenidən quruldu. Həmin dövrdə Karaman qubernatoru olan Kadi Əbdürrəhman Paşa bu yeni ordunun başçısı təyin edilmişdir.

Taxtdan salınmış IV Mustafa və adamları hadisələrin bu cür inkişaflarından məmnun deyildilər. 14 noyabr 1808-ci il gecəsində yeniçərilər Ələmdar Mustafa Paşanın malikanəsinə hücum edərək onu öldürdülər. Qiyamçılar II Mahmudu taxtdan endirmək üçün saraya hücum etdilər. Kadı Abdurrahman Paşa, Sekbani Cədid əsgərləri ilə Topqapı sarayını müdafiə etdi. Məğlubiyyətə uğramış iğtişaşçıların üstünə hücuma keçən Kadı Əbdürrəhman Paşa 3000-dən çox yeniçərini və digər iğtişaşçıları qılıncdan keçirdi. Ancaq yeniçərilər üstünlüyü təmin etməyi bacardılar. Sultan II Mahmud 18 noyabr 1808-ci ildə Sekbani Cədidi dağıtmaq məcburiyyətində qaldı. Kadı Əbdürrəhman Paşa Anadoluya qaçdı, lakin üsyançıların təzyiqlərinə görə çıxardılmış fərmana görə edam edildi.

İstinadlar
----------



| ⛭Osmanlı ordusu |
| --- |
| Qapıqulu piyadaları | Əcəmi Ocağı  • Yeniçərilər  • Cəbəci ocağı  • Top arabacıları ocağı  • Topçu ocağı  • Qumbaraçı ocağı  • Bostancılar ocağı  • Lağımcı ocağı  • Sağaklar  • Solaqlar |  |
| Qapıqulu süvariləri | Silahdar  • Sipahilər  • Sağ ulufəcilər  • Sol ulufəcilər  • Sağ qəriblər  • Sol qəriblər  |
| Əyalət əsgərləri | 
Əzab  • Sekban  • Tüfəngçi  • İcərəli  • Müsəllam  |
| Sərhəd əsgərləri | 
Dəlilər  • Könüllülər  • Bəslilər  • Timarlı Sipahilər  • Axıncılar  • Başıpozuqlar  •  Həmidiyə  |
| Ordu birləşmələri | 
Nizami-Cədid  • Eşkinci ocağı  • Əsəkiri-Mənsuri-Muhammədiyyə  • Sekbani Cədid  |
| Donanma | 
Kaptan-ı dərya  • Xələç tərsanələri  • Forsa  |
| Hava qüvvələri | 
Təyyarə məktəbi  • Osmanlı Aviasiya bölükləri  |
**Layihə** — başlanğıc və son zaman nöqtələri olan, yeni məhsul və ya xidmət yaradılmasını nəzərdə tutan, konkret resursa malik olan , keyfiyyət və risk tələblərinə malik unikal fəaliyyət.

Layihə mərhələləri
------------------

* **Planlaşdırma** - bu ilkin mərhələdə problemlər və tərəfdaşlar, hədəflər və bunlara çatmaq üçün ehtiyaclar müəyyən olunur;
* **Hazırlıq -** fərdi tapşırıqlar bölüşdürülür, qrafik və büdcə hazırlanır, ilk iclas - açılış icrası keçirilir;
* **İcra (başlama)** - müntəzəm iclaslar, qrafik və büdcəyə nəzarət, ardıcıl hesabatlar hazırlanır. Gözlənilən və gözlənilməyən çətinliklər aradan qaldırılır;
* **Təslim (tamamlama)** - son məhsul, yaxud proses hazırdır və məsul şəxsə ötürülə bilər. Bunun üçün son hesabat hazırlanır.

Layihə idarəedilməsinin müxtəlif səviyyələri
--------------------------------------------

* Vaxtın idarəedilməsi
* Büdcənin idarəedilməsi
* Resursların idarəedilməsi
* Keyfiyyətin idarəedilməsi
* İnsan resurslarının idarəedilməsi
* Risklərin idarəedilməsi

Layihənin növləri
-----------------

* Sosial layihələr
* İqtisadi layihələr
* Ekoloji layihələr

1)hazırlanan hər bir şeyin ilk variantı; 2)tikiləcək bina, yaradılacaq qurğunun, məmulatın quruluşu və s. haqqında lazımi təsəvvür verən və sonrakı mərhələdə iş sənədlərinin işlənib hazırlanması üçün kafi məlumat əks etdirən konstruktor sənədlər kompleksi; hər hansı bir əsaslı tikinti layihəsi fərdi və ya birtipli ola bilər. Fərdi layihələr işlənilib hazırlanarkən birtipli konstruksiya, memarlıq layihələri və s.-dən istifadə olunur. 3)mahiyyəti və onun praktiki reallaşması imkanları təsvirlər, əsaslandırmalar, hesablamalar, rəsmlər formasında açıqlanan fikir, ideya, surət; 4)tikiləcək, qurulacaq, yaradılacaq bir şeyin əvvəlcədən düşünülüb hazırlanmış, işlənmiş planı; proyekt. Məsələn, tikintinin layihəsi; 5)hər hansı bir sənədin, qərarın və s.-nin əvvəlcədən yazılmış təxmini mətni. Məsələn, qərarın layihəsini hazırlamaq, nizamnamənin layihəsi, müqavilənin layihəsi; 6)nəzərdə tutulmuş niyyət, fikir mənasında.

Layihələr vahid nəticəyə çatmaq üçün layihələr proqramına və səmərəli idarəetmə üçün layihələr portfelinə malik ola bilər. Layihələr portfeli ayrı-ayrı proqramlardan ibarət ola bilər.

Ədəbiyyat
---------

* Практическое руководство к Своду знаний по управлению проектами Американского Проектного Института (PMI PMBOK). Третье издание. (Американский национальный стандарт ANSI/PMI 99-001-2004)
* GreenWire ekoloji layihələri
*

İstinadlar
----------

1. ↑   Советский энциклопедический словарь, издательство "Советская энциклопедия" Москва 1981 г.
**Stop Online Piracy Act** (**SOPA** və ya **H.R. 3261**) — 26 oktyabr 2011-ci ildə Lamar Smit və 12 nəfər həmmüəlliflər tərəfindən ABŞ-nin Nümayəndələr Palatasına təqdim olunmuş qanun layihəsidir. Qanun layihəsi Amerika hüquq-mühafizə orqanlarına İnternetin gizli kontinenetlərinə, müəllif hüquqları ilə qorunan intellektual mülkiyyətin ticarətinə və kontrafaktlara qarşı mübarizədə imkanlarını genişləndirir.

**Qanun layihəsinə görə İnternet şəbəkəsində fəaliyyət göstərən istənilən istifadəçi** — provayderlərdən başlayaraq axtarış və hətta reklam sistemlərinə kimi — **hüquq sahibinin istənilən müraciətinə görə piratlıqda günahlandırılan resursa xidməti kəsməlidir** və onunla bütün münasibətlərə son qoymalıdır (məsələn, kontentin ödəmə kanalının bağlanması, reklam kontraktının saxlanması, hesablama sisteminin fəaliyyətinə məhdudiyyətin qoyulması, saytın adının axtarış sistemi siyahısından çıxarılması, sayta keçidlərin silinməsi, saytın müraciətlər üçün tamami ilə bloklanması, ödəmə sistemlərinə ödəmənin aparılmasına qadağanın qoyulması və s.)
**IV Georgi Quriyeli** (*gürc.* გიორგი IV გურიელი; XVII əsr – 1726, Batumi) — Quriyeli sülaləsindən olan Quriya knyazlığının hökümdarı. 1714-1726-cı illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. 1716-cı ildə qısa müddətdə İmereti çarı olsa da, həmin il taxtdan imtina etmək məcburiyyətində qaldı. İmeretidən Quriyaya qayıdarkən anası Helena, qardaşı III Keyxosrov və bir qrup əyan tərəfindən IV Georgini hakimiyyətdən salmaq üçün çevriliş hazırlandı. Georgi bu dövrdə Meqreliya knyazı Bejan Dadiani ilə sülh əldə etdikdən sonra hakimiyyətini qoruya bildi.

İlk illəri
----------

IV Georginin atası Quriya knyazı III Mamiya, anası isə knyaz Georgi Abaşidzenin qızı Helenadır. IV Georgi 5 yanvar 1714-cü ildə III Mamianın ölümündən sonra vəliəhd şahzadə kimi Quriya knyazı olmuşdur. Həmçinin son İmereti çarının devrilməsi ilə IV Georgi 1716-cı ildə İmeretiya çarının taxtına oturmuşdur. Lakin hakimiyyəti sadəcə üç ay sürmüşdür. Əvvəlki İmeretiya çarının tərəfdarları tərəfindən üsyan qaldırılması nəticəsində qorxuya düşən IV Georgi paytaxtdan Quriya knyazlığının ərazisinə qaçdı. Onun taxtını tərk etməsi ilə İmeretiya iki yerə bölündü.

Quriyada çevriliş
-----------------

IV Georgi Quriyaya qayıtdığı zaman qardaşı Keyxosrov və qardaşını hakimiyyətə gətirmək istəyən Dadiyani, Abaşidze, və Raça lordunun rəhbərlik etdiyi qüvvələr ilə üzləşdi. Çevrilişin təşkilatçısı anası Helena idi. IV Georgi Osmanlı paşasının himayəsi altında Axıskaya qaçdı. Orada istədiyi dəstəyi əldə edə bilmədiyi üçün Ərzuruma getdi. Ərzurum paşasının dəstəyi ilə geri dönən IV Georgi anasını və qardaşını məğlub edərək Quriya taxtına yenidən oturdu.

IV Georgi 1726-cı ildə vəfat etdi. Ondan sonra hakimiyyətə oğlu IV Mamiya keçdi.

Ailəsi
------

IV Qeorqun ilk evliliyi knyaz Abaşidzenin kızıyla baş tutmuşdu. Lakin tarixçi Kiril Tumanov IV Georginin ilk evliliyinin Quriya eristavı Georgi Şervaşidzenin qızı Məryəm ilə baş tutduğunu iddia edir. IV Georgi həmçinin Meqreliya knyazı Georgi Nakaşidzenin qızı Hvaramze ilə də evlənmişdir. IV Georginin iki oğlu var idi :

* IV Mamiya Quriyeli
* V Georgi Quriyeli

İstinadlar
----------

1. ↑  ''Вахтанг Гурули, Мераб Вачнадзе, Михаил Александрович Бахтадзе''. История Грузии (с древнейших времен до наших дней).
2. 1 2  *Bagrationi, Vakhushti.*  Nakashidze, N.T. (redaktor). История Царства Грузинского [*History of the Kingdom of Georgia*] (PDF) (rus). Tbilisi: Metsniereba. 1976. 160–161. 2014-02-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-11-01.
3. ↑  სოსელია, ო. (1954). "ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური დაშლის ისტორიიდან", მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის, ნაკვეთი XXX. თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, გვ. 133.

Ədəbiyyatlar
------------

* *Вахушти Багратиони*. История царства Грузинского. — Жизнь Имеретии, Ч. 2.
* *Думин С. В.* Светлейшие князья и князья Гуриели. // *Думин С. В. Чиковани Ю. К.* Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — С. 38—39.

Xarici keçidlər
---------------
**Böyük Vitovt Universiteti** (*latış.* Vytauto Didžiojo universitetas‎, abbr. *VDU*) — Litvanın Kaunas şəhərində yerləşən universitet. Onun əsası müharibə arası dövründə, 1922-ci ildə milli universitetin alternativi kimi qoyulub.

*2015/16 QS World University Rankings-də* 701-800 yeri tutur.

Tarix
-----

1918-ci ildə Litva Respublikası yaradılıb və bundan dörd il sonra, 1920-ci ilin yanvarın 27-də Ali Təhsil Kursları Assosiasiyası Ali Təhsil Kursları özəl məktəbi açıb. 1922-ci ilin fevralın 16-da onun əsasında Litva Universiteti adı altında dövlətin ilk və müharibə arası dövründə tək olan ali təhsil ocağı açılıb. O dövrün ərzində, universitetin yeddi rektoru və 3790 məzunu olub.

1930-cu ildə, Böyük Vitovtun 500 illik qutlaması olmuşdu və bunnnan əlaqədər, universitetin adını indiki adına dəyişdirdilər.

1944-cü ildə Litva SSRİ tərəfindən işqal olunub və 1950-ci ildə universitet bağlanılıb. Yalnız Texniki Elmlər və Tibb fakultələri ayrı institutlat şəklində fəaliyyətini davam edirdilər. SSRİ dağılan zamanıç 1989-cu ildə, o yenidən açılıb.

Böyük Vitovt Universiteti ölkədə üç pillə təhsil (bakalarvr, magistratura və doktorantura) təklif edən ilk universiteti idi.

1993-cü ilin iyunun 12-də universitetdə qeyri-dövri drərclərin redaktə və çap üçün nəşr qrupu qeydetməni keçib. Beləliklə, bu tarix universitetin nəşriyyat tarixinin başlanğıcı günü sayılır. 1997-ci ildə isə nəriyyat evi yaradılmış.

Qurumu
------

### Fakultələri

* İqtisadiyyat və İdarəçilik Fakultəsi
* Təbiət Elmləri Fakultəsi
* Humanitar Elmləri Fakultəsi
* İnformatika Fakultəsi
* Katolik Teologiyası Fakultəsi
* İncəsənət Fakultəsi
* Musiqi Akademiyası
* Siyasi Elmi və Diploatiya Fakultəsi
* Sosial Elmlər Fakultəsi
* Hüquq Fakultəsi

Professorları və tələbələri
---------------------------

* Martin Linqs
* Vintsas Kreve

İstinadlar
----------

1. ↑  Directory of Open Access Journals. 2003.
2. ↑  
	* Arxivləşdirilib 2017-12-24 at the Wayback Machine – Vytautas Magnus University: now and before. Checked 2015-12-30.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-02.
4. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2018-11-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-01.
5. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-25.
6. ↑  *Drunga, Mykolas.* Vytautas Magnus University: Memory, People and Ideas. Kaunas: Vytautas Magnus University. 2008. səh. 29. ISBN 978-9955-12-370-5.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-24.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-14.

Xarici keçidlər
---------------

vdu.lt — Böyük Vitovt Universitetinin rəsmi saytı
Koordinat:Sky map 22s 22d 36,0sn; -21º 44' 22″

**NGC 7256**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. **SBb** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1864-cü ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7256: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7232 |
NGC 7233 |
NGC 7234 |
NGC 7235 |
NGC 7236 |
NGC 7237 |
NGC 7238 |
NGC 7239 |
NGC 7240 |
NGC 7241 |
NGC 7242 |
NGC 7243 |
NGC 7244 |
NGC 7245 |
NGC 7246 |
NGC 7247 |
NGC 7248 |
NGC 7249 |
NGC 7250 |
NGC 7251 |
NGC 7252 |
NGC 7253 |
NGC 7254 |
NGC 7255 |
**NGC 7256** |
NGC 7257 |
NGC 7258 |
NGC 7259 |
NGC 7260 |
NGC 7261 |
NGC 7262 |
NGC 7263 |
NGC 7264 |
NGC 7265 |
NGC 7266 |
NGC 7267 |
NGC 7268 |
NGC 7269 |
NGC 7270 |
NGC 7271 |
NGC 7272 |
NGC 7273 |
NGC 7274 |
NGC 7275 |
NGC 7276 |
NGC 7277 |
NGC 7278 |
NGC 7279 |
NGC 7280 |
NGC 7281



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Branka Rauniq** (bosn. Branka Raunig; 1 yanvar 1935, Sarayevo – 13 iyun 2008, Bixaç, Bosniya və Herseqovina Federasiyası) — Bosniya arxeoloqu, tarixdən əvvəlki dövrün tədqiqatçısı və muzey kuratoru.

Erkən illər
-----------

Branka Rauniq 1 yanvar 1935-ci ildə Sarayevoda anadan olmuşdur. Ömrünün ilk illəri Kraljevoda keçib. 1954–1958-ci illərdə Belqrad Universitetinin Fəlsəfə fakültəsində arxeologiya təhsili alıb. Müəllimlərindən biri arxeoloq Branko Havela idi .

Karyerası
---------

Ilodiya qəbilələri, o cümlədən yapodlar
Universiteti bitirdikdən sonra, Rauniq Bosniya və Herseqovinaya geri qayıdır, Bihaçdakı Punye muzeyində işləməyə başlayır. Rauniq, yapodlar qəbiləsinə aid arxeoloji materiallarla işləyərkən sonrakı elmi karyerasını həsr etdiyi bu qədim Hind-Avropa xalqı ilə maraqlanmağa başlayır. 1963-cü ildə Rauniq, Punye bölgəsinə diqqət yetirərək yapodların tarixini öyrənməyə davam etdiyi Djakovo bölgəsində yerləşən muzeydə işə başlayır. Bu bölgədəki arxeoloji materiallara əsaslanaraq 1971-ci ildə müdafiə etdiyi magistr işini yazır. 1987-ci ildən başlayaraq 1998-ci ildə təqaüdə çıxanadək Rauniq Punyer muzeyinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1992-ci ildə Yapod qəbiləsinin sənəti və dini mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir .

Qazıntılar
----------

Ripsedən arxeoloji tapıntılar
Elmi karyerası dövründə Rauniq qazıntılarda iştirak etmiş və işlərinin nəticələrini yqələmə almışdır. Onun bölgədəki arxeoloji obyektləri arasında — Srkvina-Qolubiç, Vranduk, Pod, Qradina və Sojeniçko, eləcə də yaxın bir site Qradişkaya yaxın ərazi yer almışdır. Rauniq Djakovodakı qəbiristanlıqları araşdırmış və orada Romalıların məskəninin olduğunu sübut etməkdə mühüm rol oynamışdır. O, qazıntılara rəhbərlik etdiyi dövrdə məscdidin tapılmasında da iştirak etmişdir. Raunig maddi mədəniyyətin bir çox cəhətləri ilə , eyni zamanda Krchanda aşkarlanan və Laten mədəniyyəti aid keramika araşdırmaları ilə maraqlanırdı. O həmçinin bölgədə tapılan tarixdən əvvəlki silahları da araşdırırdı. Rauniqin əsas marağı Bosniya tarixindən əvvəlki dövrlərdə olmasına baxmayaraq, eyni zamanda orta əsr abidələrini də öyrənmişdir .

Ölümü
-----

Rauniq, 13 iyun 2008-ci ildə Bihaçda sətəlcəmdən vəfat etmişdir .

İstinadlar
----------
**Murtuza Qasım oğlu Əhmədli** (4 mart 1906 – 20 may 1979) — Kimya elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Murtuza Əhmədli 4 mart 1906-cı ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur. 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Pedaqoji fakültəsinin Təbiət şöbəsini bitirmişdir. 1930-cu ildə elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1948-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və həmin ildə professor elmi adı almışdır.

Murtuza Əhmədli 1941-ci ildən 1979-cu ilə qədər Bakı Dövlət Universitetinin Analitik kimya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmiş, Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. Elmi fəaliyyəti əsasən üzvi reaktivlərin kimyada tətbiqi ilə əlaqədardır. Azərbaycanda fotometrik analiz mete əsasını qoymuş və inkişaf etdirmişdir. Yeni üzvi reaktivlər sintez etmiş, onları qeyri-üzvi maddələrin təyinində tətbiq etmiş, məlum reaktivlərin imkanlarının artırılması sahəsində mühüm tədqiqatlar aparmışdır Murtuza Əhmədli kompleks əmələgəlmə reaksiyalarını təkmilləşdirərək, mürəkkəb tərkibli sistemlərdən istifadə zamanı, fotometrik təyinatlarda, həssaslıq və s. kimi analitik göstəricilərin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldiyini müəyyənləşdirir.

O, SSRİ-nin bır sıra elmi-tədris mərkəzləri və akademiklər Y. A. Zolotov, İ. V. Tananayev, A. K. Babko, İ. M. Kor N. S. Poluetkov kimi alimlərlə əlaqələr yaradaraq, Azərbaycan kimyanın inkişafına və kimyaçı alimlərin hazırlanmasında yaxından iştirak etmiş və onlara rəhbərlik etmişdir. 400-dən çox elmi əsərin müəllifidir.

Onun rəhbərliyi ilə 18 namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bakı Dövlət Universitetinin professorları. — Bakı, 2014
**Şəmsəddin Əhməd** (benq. শামসুদ্দিন আহমদ; 1 avqust 1920 – 9 aprel 1971) — Banqladeş istiqlal müharibəsində öldürülən və Banqladeşdə şəhid hesab olunan Şərqi Pakistan həkimi.

Həyatı
------

Əhməd 1 avqust 1920-ci ildə Britaniya Racının Silhet əyalətinin Ambarxana şəhərində benqal müsəlman ailəsində anadan olub. Atası İmanəddin Əhməd Dəmir Yolları Nazirliyində işləyib, anasının adı isə Rəşidə Begüm olub. O, 1939-cu ildə Silhet Hökumət Liseyində təhsilini başa vurmuş, 1941-ci ildə isə Murari Çand Kollecində İncəsənət ixtisasına yiyələnmişdir. O, 1946-cı ildə Kəlküttə Tibb Kollecini MBBS (Tibb üzrə cərrahiyyə bakalavrı) dərəcəsi ilə bitirmiş və Birləşmiş Krallıqdakı Kral Həkimlər və Cərrahlar Kollecindən Kral Cərrahlar Kollecinin Təqaüdünü qazanmışdır.

Xatirəsi
--------

Silhet Tibb Kollecinin yataqxanası olan Doktor Şəmsəddin Hall, onun adını daşıyır. 14 dekabr 1997-ci ildə Banqladeş Poçt İdarəsi onun xatirə markalarını buraxmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Workshops on USG at DMCH". The Daily Star (ingilis). 19 February 2017. 26 March 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 March 2017.
2. 1 2  *Khan, Muazzam Hussain.* Ahmed, Shamsuddin3 // Sirajul Islam; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza; Ahmed, Sabbir (redaktorlar). Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. 2012. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. OL 30677644M. İstifadə tarixi: 19 sentyabr 2023.
**Kap dəniz pişiyi**, və ya **Cənubi Afrika pişiyi**(*lat.* Arctocephalus pusillus) — qulaqlı suiti fəsiləsinə daxil olan Dəniz pişikləri yarımfəsiləsinə daxil olan növ. Əsasən Cənubi Afrika və Avstraliya sahillərində yaşayır.

Xaiçi görünüşü
--------------

Erkəklər 2,5 metr, dişilər isə 1,8 metr uzunluğa malik olurlar. Bu göstərici ilə bu növ dəniz pişikləri arasında ən irisidir. Bu baxmayaraq latın dilində *pusillus* kəlməsi "kiçiçik" mənasını verir.

Yayılması
---------

Kap dəniz pişiyi.
*Arctocephalus pusillus pusillus* yarımnövü koloniya şəklində CAR və Namibiya sahillərində yaşayır. Bəzən isə şimalda Anqola sahillərində də görsənir. Hətta subantarktik ərazilərdə Şahzafə Eduard adalarına qədər üzürlər.

Digər yarımnöv *Arctocephalus pusillus doriferus* isə Tasmaniya adası sahilləri və Bass boğazı akvatoriyasında çütləşmə mövsümünü keçirir.

İnkişafı və sayı
----------------

XIX əsrdə bu növ tükənmə təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya idi. Hazırda isə Afrika sahillərində 1,5 milyon Kap dəniz pişiyi yaşayır. Təkcə Namibiya sahilində 100 min vardır.

Afrikada onların ovlanmasına icazə verilir. Ancaq ov nəzarət altındadır. Əsasən Namibiya bu sahədə seçilir. Onların təkçə dərisi yox həm də əti və piyi istifadə edilir.

Vaxtı ilə Avstraliya sahillərində 10-minlərlə Kap dəniz pişiyi yaşayırdı. 1940-cı illərdə onların sayı 25-minə enmişdi. Hazırda 50-min baş vardır.

Maraqlı fakt
------------

Praqa zooparkında yaşayan (1991–2002) Qaston ləqəbli Kap dəniz pişiyi 2002-ci ildə Avropada baş verən daşqın zamanı qaçır. Uzun zaman üzdükdən sonra alman xilasediçiləri tərəfindən Elba çayında tutulur.

Hələ ki elmə məlum olmayan səbəblərdən bu növün nümayyəndələri mavi köpəkbalıqları ilə qidalanır. Əvvəllər isə əksinə köpək balıqları dəniz pişikləri ilə qidalanırdı. Bu cür yer dəyişmə ekoloji faktorla əsaslandırılmağa çalışılır. Dəniz pişikləri köpək balıqlarını izləyir sonra isə onları öldürərək daxili orqanlarını parçalayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  "Praqa zoparkında dəniz pişiklər". Çex mozaykası. 2013-01-11. 2013-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-21.
4. ↑   Arxivləşdirilib 2015-06-12 at the Wayback Machine
 Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · SeaLifeBase · WoRMS |
| Normativ yoxlama | NKC: ph183324 |
**Dmitri Sergeyeviç Peskov** (17 oktyabr 1967, Moskva, SSRİ) — Rusiyanın dövlət xadimi. 2012-ci il mayın 22-dən Rusiya Federasiyası Prezidenti Administrasiyası rəhbərinin müavini - Rusiya Federasiyası Prezidentinin mətbuat katibi. Rusiya Federasiyasının 1-ci dərəcəli dövlət müşaviri vəzifəsini icra edir (2005). Rusiya Federasiyası Hökuməti sədrinin mətbuat katibi (2008-2012). Rusiya–Ukrayna müharibəsindən sonra Avropa İttifaqı, ABŞ, Kanada, Yaponiya, Böyük Britaniya və bir sıra digər ölkələr ona qarşı şəxsi sanksiyalar tətbiq edib.

Həyatı
------

17 oktyabr 1967-ci ildə Moskvada anadan olub. 1983-cü ildə Moskvadakı 1243 nömrəli xüsusi məktəbi bitirib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra ikinci cəhddə Moskva Dövlət Universitetinin nəzdindəki Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutuna daxil olub. 1989-cu ildə "tarixçi-şərqşünas, köməkçi-tərcüməçi" ixtisası üzrə institutu bitirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Песков признался, что был разгильдяем - Газета.Ru | Новости". Газета.Ru. 2018-12-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-03.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Prabook · Rusiya-Mədəniyyət |
| Normativ yoxlama | LCCN: nb2015017920 · VIAF: 266146634365841931045 · WorldCat VIAF: 266146634365841931045 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Alaqaya (dəqiqləşdirmə).

**Alaqaya** — Qarabağ dağ silsiləsinin şimalında, Kəlbəcər və Xocalı rayonları sərhədində dağ adı. Alaqaya dağının hündürlüyü 2583 m.

Toponimikası
------------

Bu mürəkkəb sözün birinci komponenti olan "ala" hissəsi bir sıra mürəkkəb toponimlərin birinci komponenti kimi "alalıq", "rəngbərənglik", "ala-bulalıq", "ağ rəng, qırmızı və qara rənglərlə qarışıqlıq" mənalarını əks etdirir. İkinci komponent olan "qaya" sözü toponimik termin olub, "sıra dağlardan ayrılmış qol", "dağların müəyyən hissəsində daş süxurlardan olan çətin keçilən yer" deməkdir. Uzaqdan ala-bəzək görünən zirvəyə, qayaya, dağa, təpəyə "Alaqaya", "Aladağ" deyirlər.

Kəlbəcər rayonu ərazisində Alaqaya adlı kənd var. Kənd Qırxqızdağ silsiləsinin Kəlbəcərə baxan tərəfində yerləşir, ərazidə kənddən 2–3 km məsafədə Alaqaya dağı qərar tutur. Kənd öz adını həmin dağın adından götürülmüşdür.

Həmçinin bax
------------

Gərəgəzan

Xarici keçid
------------

https://www.kalbajar

İstinadlar
----------

1. ↑  B. Budaqov, Q. Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri Bakı 2005
2. ↑  Alaqaya (dağ) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 41. ISBN 978-9952-34-155-3.
3. ↑  Məzahir Təhməzov Kəlbəcər Ensiklopedik məlumatlar Toponimlər fotoşəkillər xəritələr.
**Gülaga Məmi oğlu Qəmbərov** (d. 20 may, 1959, Ərkivan) — Gülağa Tənha adı ilə tanınan azərbaycanlı şair və iş adamı.

Həyatı
------

Gülağa Tənha 1959-cu il mayın 20-də Masallı rayonunun Ərkivan qəsəbəsində anadan olub.

Təhsil
------

Əmək fəaliyyətinə Moskva şəhərinin tikinti obyektlərində fəhlə kimi başlayıb, istehsalatdan ayrılmadan Moskva İnşaat Mühəndisləri institutunu bitirib. SSRİ Ticarət Nazirliyinin Əsaslı Tikinti və Layihələşdirmə Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.

Tikintiyə aid iki monoqrafiya və 5 metodik vəsaitin müəllifidir. Beynəlxalq EKO Energetika Akademiyasının tikinti və memarlıq rektorudur. Əfqanıstan müharibəsi iştirakçısıdır.

Fond
----

"Gülaga Qəmbərov Fondu"nun prezidentidir. Rəhbərlik etdiyi fond Azərbaycanda təhsilin, səhiyyənin, idmanın və mədəniyyətin inkişafı sahəsində çoxsaylı layihələr həyata keçirir, xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə məşğul olur.

Respublikamızda idmanın inkişafına qayğı göstərən Gülaga Qəmbərovun ən böyük arzularından biri dünya şahmat tacının Azərbaycana gətirilməsidir. Bunun üçün o, Türkan və Zeynəb Məmmədyarova bacılarına öz köməyini əsirgəmir.

Gimnastikanın, badmintonun da inkişafına maraq göstərən Gülaga Qəmbərov özü qayıq idmanını xoşlayır. Əgər Respublikamızda idmanın bu sahəsinə maraq artarsa, təmənnasız olaraq daha bir neçə yelkənli qayıq göndərməyə hazırdır.

Gülaga Qəmbərov Moskvadakı "Nadejda i pomoş" Xeyriyyə Fondunun da təsisçilərindən biridir. Fondun digər təsisçiləri şimal-şərq dairəsi prefekti, Moskva şəhər dumasının sədri Vladimir Mixayloviç Plotoniv və dumanın maliyyə büdcə komissiyasının sədrı İqor Yevgenyeviç Antonovdur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Ağaəli bəy Naseh** (10 sentyabr 1856, Şamaxı – 1915, Şamaxı) – şair. Klassik Şərq üslubunda yazılmış əsərləri vardır, lakin şeirləri toplanılıb çap edilməmişdir. Ağaəli bəy M. Ə. Sabirin və A. Səhhətin yaxın dostu olmuşdur.

Həyatı
------

Firudin bəy Köçərli onun haqqında yazır: "Ağaəli bəy Naseh təvəllüd edibdir Şamaxıda 1273-cü ildə məhərrəm ayının onuncu günündə – yövmi-aşura. İlk təhsilini Şamaxıdakı "Üsuli-cədid" məktəbində almışdır.

Təhsili Şamaxı məktəblərində üsuli-qədim üzrə olubdur. Atasının ondan başqa köməkçisi olmadığı cəhətinə, məktəbdə oxuyan zaman ticarət işlərilə dəxi məşğul olarmış. 16 sinnə çatdıqda məhz türk və fars dillərinin təhsilinə kifayətlənməyib, rusca oxumağa şövqü həvəs göstəribdir və lakin bu vaxtlarda müşarileyhin atası həmişə səfərdə olmaq cəhətilə ev və bazar işləri dəxi ona mühəvvəl olubdur. Belə ki, oxumağa və elm təhsil etməyə çəndan vaxtı olmayıbdır. Bununla belə rusca oxumağı hər şeydən əlzəm bilib, onun təhsilinə canü dil ilə müdavimət etmişdir. Ələlxüsus, o vaxtlarda rusca oxumaq xalq arasında bidət, bəlkə daha ziyadə bir əmri-şəni kimi sayıldığı halda və valideyninin mümaniəti ilə bərabər bir az vaxtın müddətində şəhər məktəbinin üç klass dərslərini ikmal etmişdir.

Naseh cənabları ziyadə xoşxülq, bavüqarü təmkin və əzmində sabit bir zat olduğu üçün öz həmşəhərlərinin və sair onu tanıyanların hörmət və məhəbbətini kəsb etmişdir. Xüsusən Ağaəli bəyin haqqı bizim boynumuzda artıq dərəcədədir ki, Şamaxı şüərasının tərcümeyi-hallarına dair bir çox məlumat bizə cəm edib göndərmişdi. Bu barədə ol cənaba səmim-qəlbdən razılıq izhar edib, cənab həqqdən ona xoşbəxtlik və tuli-ömr mərhəmət olunmasını təmənna edirik.

Naseh Şirvan şairlərindən Bahari-mərhumun xidmətini dərk etmişdir və Seyid, Zövi, Bixud və Qafil kimi ürəfa və şüəra ilə ənisü həmcəlis olmuşdur.

Cənab Ağaəli bəy hal-hazırda Şamaxının müslih divanxanasında (mirovoy sudda) sərkatiblik (sekretarlıq) mənsəbində qulluq edir. Ərəb lisanından dəxi bibəhrə deyil. Sərf-nəhvü məntiq və qeyrilərinə lazım olan dərəcədə bələdiyyəti vardır. Qulluqdan asudə vaxt tapanda ədəbiyyata dair əsərlərin mütaliəsinə məşğul olur. Təbi-şeriyyəsi olmağına görə, xeyli mərrub şer və qəzəlləri vardır ki, onlardan nümunə üçün bir neçəsi burada yazılır".

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və terminlərin şərhi. Tərtib edəni A. M. Babayev. Bakı: Maarif, 1993, səhifə 8.
2. ↑  *Tərtib edəni: Zaman Əsgərli.* "XIX əsr Azərbaycan şeiri antologiyası" (PDF). Milli Kitabxana (az.). "Şərq-Qərb". 2005. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-08-13.

Xarici keçidlər
---------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Ağəli bəy Naseh*** ilə əlaqəli məlumatlar var.
**Əli Osman oğlu Əliyev** — alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.

Həyatı və elmi fəaliyyəti
-------------------------

Əli Əliyev 1941-ci ildə Ağstafa rayonunun Köçvəlili kəndində anadan olmuşdur. Köçvəlili kənd orta məktəbini bitirərək, 1957-1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) fizika fakültəsində ali təhsil almışdır.

Əmək fəaliyyətinə Bakı Dövlət Universitetinin yarimkeçiricilər fizikası kafedrasında başlamışdır.

1963-cü ildə təhsilini Leninqradda (İndiki Sankt-Peterburq) aspiranturada davam etdirmişdir. 1968-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1968-ci ildən yarımkeçiricilər kafedrasında müəllim, 1970-ci ildən dosent vəzifəsində işləmişdir.

1970-1971-ci illərdə Fransada elmi ezamiyyətdə olmuşdur.

1973-1977-ci illərdə Əlcazair Dövlət Universitetində və 1981-1984-cü illərdə Konqonun Brazzavil Universitetində professor vəzifəsində çalışmışdır.

Xaricdə işlədiyi müddətdə fransız dilində iki dərslik (bərk cisimlər fizikasına aid) çap etdirmişdir.

1992-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

40-dan çox elmi məqalənin, tədris vəsaitinin müəllifidir. Bir çox elmi
konfransların iştirakçısıdır.

Ömrünün sonuna qədər Bakı Dövlət Universitetinin yarımkeçiricilər kafedrasında çalışmışdır.

2008-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017.

Mənbə
-----

* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
**Ole Hekkerup** (27 yanvar 1971) — Danimarkalı siyasətçidir. Parlamentdə Sosial Demokratları təmsil etmişdir. O, ilk dəfə 1998–2001-ci illərdə Ryvang seçki dairəsindən (Şərq Böyük Seçki Dairəsi) və 2007-ci ildən 2015-ci ilə qədərki dövrdə isə Rinqsted seçki dairəsindən(Selend Böyük Seçki Dairəsi) seçkilərə qatılıb və parlamentə seçilib. O, eyni zamanda 2006-cı ildən 2007-ci ilin noyabrına qədər Paytaxt Regionunda regional şuranın üzvü olub.

O, İrene və Klaus Hekkerupun oğludur. Bundan əlavə keçmişin nazir Per Hekkerupun nəvəsi və Hillerod Bələdiyyəsinin keçmiş meri və hazırkı MF və Sosial Demokratlar Partiyasının sədr müavini Nik Hekkerupun qardaşıdır. Ole Hekkerup Kopenhagen Universitetində siyasi elmlər üzrə bakalavr dərəcəsində təhsil almışdır və Karen Hekkerup ilə evlidir.

Ole Hekkerup eyni zamanda Danimarka Parlamentinin Biznes Komitəsinin, Danimarka İmmiqrasiya və İnteqrasiya Siyasəti Komitəsinin, Danimarka Elm və Texnologiya Komitəsinin üzvü olmuşdur.

Ole Hekkerup daha öncələr sosial-demokratik blokda bir sıra nüfuzlu vəzifələrində çalışıb. O, Hillerodda və Şimali Zelandiyada Danimarka Sosial Demokrat Gənclər Təşkilatının sədri, Kopenhagendəki Frit Forumunun və Ryvangkredsendəki Sosial Demokrat Partiyasının nümayəndəliyinin sədri kimi vəzifələri icra etmişdir.

O, hələ məktəbdə təhsil aldığı dönəm 1986-cı ildə Danimarka Tələbə Təşkilatının sədr müavini idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "De blev valgt for Socialdemokraterne — De blev valgt for Socialdemokraterne — Altinget — Alt om politik". 2021-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-08.
2. ↑  "Portræt: Karen Hækkerup — gift ind i et politisk dynasti — Politiken.dk". 2021-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-08.
**Qofman adası** — Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.

Yerləşməsi
----------

Qofman adası arxipelaqın şimal-şərqində yerləşir. Rayner adasından 7 km şərqdə, La-Ronser adasından 17 km şimal-qərbdə qərarlaşır.

Təsviri
-------

Ada bərabər olmayan dairəvi formaya malikdir. Suqrobov burnu ilə (şərqində) Andre burnu (qərbində) arasında məsafə 13 kilometr, eni isə 3 km-dir. Böyük hissəsi buzla örtülüdür.. Buzdan azad olan hissələrdə qayalıqlar müşahidə edilir. Maksimal hündürlüyü 64 metrdir. Adanın şimsal sahillərində çoxlu sayda kiçik ada vardır.

Tarixi
------

Ada 1874-cü ilin aprelində Avstriyalı topoqraf və qütb araşdırmaçısı Yulius Payer tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada tanınmış rus geoloqu, coğrafiyaçısı, mineroloq və səyyahı Ernest Qofmanın şərəfinə adlandırılmışdır.

Xəritə
------

* Xəritə

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hoffmann Insel (Ostrow Gofmana) — Franz-Joseph-Land". // Website www.franz-josef-land.info. 2015-09-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-20.  (#apostrophe\_markup)