**Kristen Ceyms Stüart** (*ing.* Kristen Jaymes Stewart; 9 aprel 1990[…], Los-Anceles, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı aktrisa. "Alatoran" filmində oynadığı Bella Svon rolu ilə tanınma qazanmışdır. Aktrisa həmçinin "Panic Room" (2002), "Zathura" (2005), "Müjdəçilər" (2007), "Qadınlar ölkəsində" (2007), "Vəhşi təbiətdə" (2007), "Adventureland" (2009) və "The Runaways" (2010) filmlərində də rol almışdır.

Həyatı
------

Kristen Stüart Los-Anceles şəhərində doğulmuş və böyümüşdür. Onun atası Con Stüart səhnə yönədicisi və Fox telekanalında televizor prodüseridir. Anası Culs Mənn – Stüart Avstraliyanın Queensland vilayətinin Maroochydore şəhərində əlyazma supervayzeri olmuşdur. Aktrisanın Kameron Stüart adında özündən böyük bir qardaşı var.

Karyerası
---------

Aktrisanın bütün ailəsi (anası, atası və özündən böyük üç qardaşı) kamera arxasında çalışırlar və Kristen Stüart da düşünürmüş ki, o da yazıçı və ya ssenarist olacaq, lakin heç vaxt aktrisa olmağı ağlına gətiməmişdir. *"Mən heç vaxt diqqət mərkəzində olmaq istəməmişəm, heç vaxt məşhurlaşmaq haqqında düşünməmişəm, lakin həmişə avtoqraf verməyi öyrənməyə çalışmışam, çünki mən qələmləri sevirəm. Mən adımı hər şeyin üstünə yazmağı sevirəm. "* Stüartın aktrisa karyerası səkkiz yaşında ikən başlayıb, o orta məktəbdə təhsil alarkən məktəbin yeni il şənliklərində tamaşalar göstərirdi. Bir il sonra Stüart ilk rola dəvət alır ki, bu da "The Thirteenth Year" filmində kiçik bir səssiz rol idi. Bundan sonra isə o, "The Flintstones in Viva Rock Vegas" filmində bir rol alır. Daha sonra isə aktrisanı "The Safety of Objects" filmində tənha, qayğıkeş ananın dəcəl qızı rolunda görürük (Patrisia Klarkson). Stüartın ilk önəmli rolu isə Hollivud istehsalı olan "Panic Room" filmində boşanmış ananın şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkən qızı rolu olur (Cudi Foster birlikdə). Film əsasən müsbət rəylər alır və Stüartın rolunun öhdəsindən yaxşı gəlməsi haqqında qeydlər edilir. O, bu roluna görə Young Artist Award (Ən Yaxşı Gənc Aktrisa) nominasiyasında mükafat alır.

"Panic Room" filminin uğurundan sonra Stüart başqa bir trillerdə, "Cold Creek Manor" filmində Dennis Quaid və Şeron Stonun canlandırdığı obrazların qızını canlandırdı, lakin bu film uğursuzluğa düçar oldu. Bununla belə Stüart bu filmdəki roluna görə yenidən Young Artist Award (Ən Yaxşı Gənc Aktrisa) mükafatına layiq görüldü. Vaxtının böyük hissəsini karyerasına həsr etməsi onun təhsilinə müəyyən qədər mane oldu və aktrisa təhsilin evdə davam etdirməyə başladı. O deyir: *" Mən təhsilimi evdə davam etdirməyə qərar verdim, çünki müəllimlərim mənim təhsilimin uğursuz olacağını düşünürdülər. Mən onlara acıqlanırdım, çünki onlar üçün çox şey etdiyimi düşünürdüm, lakin evdə təhsil almaq əla idi, sən yalnız istədiyin şeyləri öyrənirsən, hansı ki, sənin gələcəkdə görmək istədiyin işlərində sənə yardımı ola bilər."*

Onun ilk baş rol canlandırdığı film Max Thieriot və Corbin Bleula birgə çəkildiyi uşaq action-komediya filmi "Catch That Kid" filmi olmuşdur. Daha sonra isə o, "Undertow" trillerində Lila rolunu canlandırmışdır. Həmin dövrdə Stüartın adı daha çox Laurie Halse Andersonun romanı əsasında çəkilmiş Speak (2004) televiziya filmində canlandırdığı obraza görə diqqət mərkəzində idi. 13 yaşında ikən isə aktrisa cinsi təcavüzə uğradıqdan sonra demək olar ki, hər kəslə ünsiyyətini kəsmiş və daha çox öz daxili hissləri ilə mübarizə aparan orta məktəbin birinci sinif tələbəsi Melinda Sordinonun obrazını canlandırmışdı. Stüart az danışan, bununla belə beynində dəhşətli planlar quran bu obrazı canlandırdığına görə çoxlu mükafatlar və müsbət rəylər aldı.

2005-ci ildə isə Stüart fantastik-macəra filmi "Zathura"da iki kiçik qardaşın vecsiz bacısı olan Lisa rolunu canlandırmışdır. Film araşdırmaçılar tərəfindən yüksək qiymətləndirilsə də bu dəfə Stüartın performansı diqqət mərkəzində olmadı və buda onun obrazının film boyunca o qədər də aktiv olmaması ilə izah edildi. Növbəti il isə aktrisa Griffin Dunneun çəkdiyi "Fierce People" filmində Maya rolunu canlandırdı. Bu filmdən sonra isə o, Müjdəçilər trillerində Jess Solomon rolunu canlandırdı.

2007-ci ildə isə Stüart Meg Ryan və "The O.C." serialının ulduzu Adam Brody ilə birgə "Qadınlar ölkəsində" romantik dramında gənc Lucy Hardwicke obrazını canlandırdı. Film, xüsusilə Stüartın obrazı haqqında mətbuatda müxtəlif fikirlər səsləndi. Elə həmin il aktrisa Şon Pennin çox bəyənilmiş adaptasiya filmi "Into the Wild"də rol aldı. Bu filmdəki performansı da mütəxəssislər tərəfindən müsbət qiymətləndirildi. Salon.com onun bu ifasını *"güclü, duyarlı performans"* kimi qiymətləndirdi , Chicago Tribune isə *"nəzərdə tutulduğundan da güclü ifa"* olaraq qeyd etdi. Daha sonra isə Stüart yalnız festivalda nümayiş etdirilən "The Cake Eaters" filmində ikinci dərəcəli rol canlandırdı.

16 noyabr 2007 – c ildə Summit Entertainment Stüartın Stefani Mayerin eyni adlı vampir romanı əsasında çəkiləcək "The Twilight" filmində İsabella "Bella" Swan rolunu oynayacağını elan etdi. Rejissor Catherine Hardwicke test çəkilişlərdə iştiraka dəvət etmək üçün yanına getdiyində və ilk baxışdan təsirləndiyində Stüart hələ "Adventureland" filminin çəkilişlərində idi. Filmdə Stüartın vampir sevgilisi olan Edward Cullen obrazını canlandıran aktyor Robert Pattinson ilə Stüartın filmin baş qəhramanların canlandırıması qərara alındı. Filmin istehsalı 2008-ci ilin fevral ayında başlanıldı və proses 2008-ci iln may ayında tamamlandı. Film 21 noyabr 2008-ci ildə satışa çıxarıldı. "The Twilight" filminin təqdimatından sonra Stüart Bella Swan roluna görə Best Female Performance (Ən Yaxşı Qadın Performansı) kateqoriyasında MTV Movie Award mükafatına layiq görüldü. Daha sonra aktrisa. "The Twilight" filminin davamı olan "The Twilight Saga: New Moon" və "The Twilight Saga: Eclipse" filmlərində də Bella obrazını canlandırdı.

Bundan sonra Stüart BAFTA Rising Star mükafatına layiq görüldü. 2010-cu ildə 82-ci Annual Academy Awards mərasimində Stüart və "The Twilight" filminin digər ulduzu Taylor Lautner qorxu filmi janrında yaxşı rola görə mükafatlandırıldı.

2009-cu ildə Stüart Samuel Goldwyn Sundance Film Festivalında debüt edən və 2010-cu ildə teatrlarda nümayişə çıxarılan "The Yellow Handkerchief" filmində rol aldı. O, həmçinin Ceyms Qandolfini ilə birgə 2010-cu ildə Sundance Film Festivalında premyerası keçirilən "Welcome to the Rileys" filmində rol aldı. Aktrisa Floria Sigismondinin rejissoru və senari müəllifi olduğu bu filmdə əfsanəvi rok ulduzu Joan Jettin obrazını canlandırmışdır. Stürt rolu hazırlamaq üçün 2008 – 2009-cu illərdə Jettlə görüşmüşdür. Mütəxəssislərin aktrisanın bu rolu haqqında fikirləri demək olar ki, üst-üstə düşmüşdür və bu rolun çox uğurlu alındığı qeyd edilmişdir.

Stüart daha sonra Jason Mewesla birgə "K-11" filmində rol almışdır. Rejisoru Stüartın anası olan bu filmdə aktrisa Los-Anceles Şəhər Həbsxanasında saxlanan qadının rolunu canlandırmışdır. Stüart həmçinin Jack Kerouacın eyni adlı romanı əsasında çəkilən On the Road filmində rol almışdır. Filmin çəkilişləri 2010-cu ilin avqust ayında başlamışdır.

Şəxsi həyatı
------------

Stüart əsasən Los-Ancelesdə, Woodland Hillsdə yaşayır. Aktrisa Avstraliyada yaşamaq və çalışmaq istədiyini ifadə edərək deyir: *"Mən Avstraliyaya, Sidney Universitetinə getmək istəyirəm. Ora mənim anamın vətənidir."*

Filmoqrafiyası
--------------

| İl | Filmin adı | Rolu | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- |
| 1999 | *"On üçüncü il"* | İçki üçün gözləyən qız | Uncredited (film debut) |
| 2000 | *The Flintstones in Viva Rock Vegas*  | Ring toss girl | Uncredited |
| 2001 | *The Safety of Objects* | Sam Jennings | Limited release |
| 2002 | *Panic Room* | Sarah Altman |  |
| 2003 | *Cold Creek Manor* | Kristen Tilson |  |
| 2004 | *De* | Melinda Sordino |  |
| *Tut bu uşağı (film, 2004)* | Maddy |  |
| *Undertow* | Lila |  |
| 2005 | *Qəddar insanlar* | Mayya Osborn | Limited release |
| *Zatura* | Lisa |  |
| 2007 | *Müjdəçilər* | Jessica "Jess" Solomon |  |
| *Qadınlar ölkəsində* | Lucy Hardwicke |  |
| *The Cake Eaters* | Georgia | Limited release |
| *Vəhşi təbiətdə* | Tracy Tatro |  |
| *Cutlass* | Young Robin | Short film |
| 2008 | *Jumper* | Sophie | Cameo |
| *What Just Happened* | Zoe |  |
| *Alatoran* | Bella Svon |  |
| 2009 | *Adventureland* | Emily "Em" Lewin |  |
| *Alatoran Əfsanəsi: Təzə Ay* | Bella Svon |
| 2010 | *The Yellow Handkerchief* | Martine | Limited Release |
| *The Runaways* | Joan Jett |  |
| *Welcome to the Rileys* | Mallory |  |
| *Alatoran Əfsanəsi: Tutulma* | Bella Svon |  |
| 2012 | *On the Road* | Marylou |  |
| 2011 | *Alatoran Əfsanəsi: Sübh Şəfəqi 1-ci hissə* | Bella Svon |  |
| *2012*  | *Alatoran Əfsanəsi: Sübh Şəfəqi 2-ci hissə* | Bella Svon |  |
| 2016 | Şəxsi alıcı (film, 2016) |  |  |
|

İstinadlar
----------

1. 1 2  Kristen Stewart // filmportal.de. 2005.
2. 1 2  Kristen Jaymes Stewart // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #139211659 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. ↑  Bravo (alm.). // *Bravo* Bauer Media Group, 2019. ISSN 0406-9595
5. ↑  .
6. ↑  .
7. ↑  "Kristen Stewart Biography – Yahoo! Movies". Movies.yahoo.com. April 9, 1990. November 21, 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
8. ↑  According to the State of California. *California Birth Index, 1905–1995*. Center for Health Statistics, California Department of Health Services, Sacramento, California. At Ancestry.com
9. 1 2  "Kristen Stewart Interview, The Messengers – MoviesOnline". Moviesonline.ca. January 21, 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
10. 1 2 3  "Kristen Stewart – AskMen.com". AskMen.com<!. July 20, 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
11. 1 2  *Larry Carroll.* "EXCLUSIVE: 'Twilight' Stars Kristen Stewart & Nikki Reed To Reunite, Play Men In Prison Film 'K-11'". MTV. November 21, 2008. May 22, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 28, 2008.
12. ↑  "Jules Mann-Stewart". 2022-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-09-30.
13. ↑  "Kristen Stewart Biography (1990–)". Filmreference.com. February 4, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
14. ↑  "Interview from". Portrait Magazine. June 29, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
15. ↑  Biography Today. Detroit, Michigan: Omnigraphics. 2010. səh. 156. ISBN 978-0-7808-1058-7.
16. ↑  "Girls of Fall: Autumn's Crop of Enchanting Entertainers". WWD. September 29, 2008. October 3, 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 4, 2008.
17. 1 2 3  "Biography Today", pp.158
18. ↑  From Suburbia and Stranded Somewhere Near Saturn Arxivləşdirilib 2013-05-24 at the Wayback Machine from *New York Times*
19. ↑  "Into the Wild" Arxivləşdirilib 2010-02-02 at the Wayback Machine from *Salon.com*
20. ↑  Movie review: 'Into the Wild' Arxivləşdirilib 2007-12-21 at the Wayback Machine from Chicago Tribune
21. ↑  "Twilight Series | Twilight | Twilight the Movie". StephenieMeyer.com. May 2, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
22. ↑  *Nicole Sperling.* "'Twilight': Inside the First Stephenie Meyer Movie". Entertainment Weekly. Time Inc. July 10, 2008. October 24, 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 26, 2008.
23. ↑  "Orange British Academy Film Awards". Bafta.orange.co.uk. April 26, 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 26, 2010.
24. ↑  "Kristen Stewart and Taylor Lautner team up at the Oscars | InStyle UK". Instyle.co.uk. March 8, 2010. July 28, 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 26, 2010.
25. ↑  *Borys Kit.* "Kristen Stewart to play Joan Jett". The Hollywood Reporter. December 3, 2008. December 4, 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 3, 2008.
26. ↑  "Kristen Stewart: Jett-ing Through A Twilight Adventureland". SuicideGirls.com. April 1, 2009. April 4, 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 1, 2009.
27. ↑  "The Runaways – Review |". Cinema Blend. March 19, 2010. May 29, 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 11, 2010.
28. ↑  "Kristen Stewart's Joan Jett is one of the many killer riffs that make The Runaways |". The Metro Times. April 7, 2010. July 14, 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 11, 2010.
29. ↑  *Scott, A. O.* "Proving Their Mettle in the Men-Only Era of Rock |". The New York Times. March 19, 2010. December 28, 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 11, 2010.
30. ↑  *Sheila Roberts.* "Kristen Stewart Interview, Twilight". Movies Online. June 29, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 28, 2008.
31. ↑  "'Twilight' star Kristen Stewart to venture 'On the Road' |". Entertainment Weekly. May 6, 2010. October 6, 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 11, 2010.
32. ↑  *Lynn B.* "Kristen Stewart Gets The "Message"". A Girl's World. December 12, 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2009.
33. ↑  *4 augustus 2009.* "Kristen Stewart Profile – Her Life Story". YouTube. April 9, 1990. December 14, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2010.
34. ↑  Late Show with David Letterman. November 20, 2008.