**Kələkçi kəndinin dağıldılması** — 1992-ci ilin noyabrında Türkiyənin Diyarbəkir vilayətinin Diclə rayonunda Kələkçi kəndinin dağıdılması hadisəsi. Türkiyə hakimiyyəti Kələkçi kəndinin muxtarından kəndin bütün sakinlərini təxliyə etməyi tələb etmişdir, lakin kəndlilər bir əraziyə toplaşmış və bu zaman Türkiyə jandarma qüvvələri zirehli texnika ilə ağır silahlardan istifadə edərək kəndlilərə və onların evlərinə atəş açmağa başlamışdır. Əsgərlər 136 evi yandırıb dağıtmışdılar. Kənd sakinlərinin bəziləri naməlum şəxslərlə yaxınlıqdakı şəhərlərə qaçmışdılar. 6 aprel 1993-cü ildə Türkiyə hökuməti geri qayıtmış və qalan evləri yandırmışdır. Dağıldılmazdan əvvəl kəndin beş yüz sakini var idi.

Həmin ilin iyul ayında bir kənd gözətçisi ailəsi Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) hücumu zamanı üç üzvünün öldürülməsinə görə Türkiyənin yaratdığı kənd mühafizə sistemindən istefa vermək qərarına gəlmişdir.

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi
---------------------------

Doqquz ailənin işi Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə (AİHM) çatdırılmışdır. 1996-cı ildə kənd gözətçisi ailəsinin ailə üzvlərinin işi müvəffəqiyyətlə onların xeyrinə həll edilmiş, bu da "Türkiyə təhlükəsizlik qüvvələrinin həqiqətən də evin dağıdılmasında günahkar olduğunu təsdiqləmişdir". Sonradan qərar çıxarılmış və beləliklə, kəndlilərə evlərin, mal-qara və əkinlərin, ev təsərrüfatlarının əmlakının dağıdılması, gəlir itkisi və alternativ yaşayış yerlərinin dəyərinə görə cəmi 115,062,76 funt sterlinq (188,702 ABŞ dolları) məbləğində maddi zərərin ödənilməsinə qərar verilmişdir. Hər bir ərizəçi həmçinin evlərinin dağıdılması zamanı yaşadıqları emosional travmaya görə 8,000 funt sterlinq (13,120 ABŞ dolları) mənəvi ziyan almışdır. Bu, Türkiyə Kürdüstanında kəndlərin dağıdılması ilə bağlı ilk hadisə idi.

Türkiyə çoxlu sayda işin mövcud olduğunu nəzərə alaraq belə qərarların zərərli və baha başa gələcəyinə qərar vermişdir. 2004-cü ilin iyulunda Türkiyə daxilində təzminat qanunu qəbul edilmişdir. Buna görə, ailələr birbaşa Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə (AİHM) müraciət etmək əvəzinə, ilk növbədə Türkiyə sistemindən keçməlidir. Bu, Türkiyənin hesablaşmalara qərar verməsi və bəzi hallarda 3,350 ABŞ dolları və ya daha az təklif etməsi demək idi. "Human Rights Watch" təşkilatı 22 fevral 2006-cı ildə Türkiyə Baş nazirinin müavini Abdullah Gülə "zərərin qiymətləndirilməsinin daha ardıcıl və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyacı olduğunu" bildirərək məktub yazmışdır.

Reaksiyalar
-----------

1996-cı ilin sentyabrında Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Türkiyəni qınamışdır. Türkiyə Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin Türkiyəni qınamasını rədd etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Türkiyə tərəfindən boşaldılmış kürd kəndləri

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "The Kurds". Minority Rights Group (ingilis). 1 December 1996. 2021-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
2. ↑  "Unjust, Restrictive, and Inconsistent: The Impact of Turkey's Compensation Law with Respect to Internally Displaced People: Impact of the ECtHR on provisions for Turkey's displaced". www.hrw.org. 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-14.
3. ↑  "Displaced and Disregarded". www.hrw.org. 2021-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
4. ↑  "Unjust, Restrictive, and Inconsistent: The Impact of Turkey's Compensation Law with Respect to Internally Displaced People: Impact of the ECtHR on provisions for Turkey's displaced". www.hrw.org. 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
5. ↑  "Human rights court condemns Turkish repression of Kurds". The Irish Times (ingilis). 2024-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.
6. ↑  "Turkey rejects human rights ruling". The Independent (ingilis). 2011-10-23. 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.