recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Spannagel mağarası** (Spannagelhöhle), Avstriyada, Tirol əyaləti daxilində, Zillertal Alplarında yerləşən mağara. 2020-ci ilin aprelində mağaranın10 kilometrlik hissəsi kəşfedilmişdir. Mağara daxilinə turist səfərləri ancaq 500 metrik hissəsinə təşkil olunur. Mağara girişi birdənədir. Giriş Avstriya Turizm Kulubuna məxsus olan Spannagelhaus dağ klubunun yerləşdiyi məkanın yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 2531 metr hündürlükdə yerləşir. Əsas girişi ilə yanaşı bir də su girişi mövcuddur. Mağara Avropanın ən hündürdə yerləşən mağarası hesab olunur. Mağara və kuluba 1902-1904-cü illərdə turizm klubuna rəhbərlik etmiş Dr. Rudolf Spannagelin adı verilmişdir.

Ümumi məlumat
-------------

Zillertal Alplarının böyük qismi mağaraların formalaşmsı üçün əlverişsiz metomorfik və kristal süxurlardan ibarətdir. İstisna hal kimi bəzi yerlərdə əhəngdaşı, dolomit, gips və s. karbonat tərkibli süxurlar mövcuddur. Bu tip süxurlar çox az qalınlığa malikdirlər. Böyük mağaraların formalaşmasına əngəl yaradır. Məhs Spannagel mağarasının bu bölgədə yaranmasını tədqiqatçılar daha çox tektonik proseslərlə bağlayırlar.

Mağara daxilində yer altı çaylar mövcuddur. Ərazidəki buz örtüyünün azalması səbəbi ilə yeraltı sularda səviyyənin düşməsi qeydə alınmışdır. Mağara daxili özünün yüksək rütubətliyi ilə diqqəti cəlb edir. Yer səthində olan bir çox kiçik çaylar ( *Mündungslöcher* ) sifonlar yaratmış və ancaq dayvinqlə məşğul olanlar üçün əlçatandır.

1919-cu ildə Spannagelhausun sahibi Alois Hotter mağara girişini aşkar etmişdir. O mağaranı «qorxunc quyu» (Grausliches Loch) adlandırmış. Bir müddət mağara zibil quyusu kimi istifadə olunmuşdur. 1960-cı ildə Rudolf Radisloviç ilk dəfə olaraq mağarada tədqiqat işləri aparmışdır. Tədqiqatlar əsas girişdə (*Hauptgang*) və su girişində (*Wassergang*) həyata keçirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Jacoby, E. (1977)
3. ↑  "The cave at the spannagelhaus". 2020-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
4. ↑  "Showcaves.com: Spannagelhöhle". 2020-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
**İsayev itburnusu** (*lat.* Rosa isaevii) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda, Azərbaycanda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 2-2,5 m olan, yaxşı şaxələnmiş koldur. Cavan zoğları tünd qonur qabıqla örtülmüşdür. Gövdəciklərdə iynələri möhkəm, oval, oraqvaridir, bəzən qarmaqvari əyilmişdir. Çiçəkli zoğların orta yarpaqlarının uzunluğu 6-8 sm-dir, əsas oxu xırda iynələrlə və vəziciklərlə möhkəm örtülmüşdür. Yalançı zoğların uzunluğu 12-15 mm, eni 8-10 mm, üstü çılpaq, alt tərəfi vəziciklərlə örtülmüş, kənarları vəzicikli-kirpikciklidir. Xırda yarpaqları 5-7 ədəd, uzunluğu 20-30 mm, eni 12-20 mm, ellipsvari-yumurtavari formadadır. Yarpaqların üstü çılpaqdır, alt tərəfi xırda, oturaq vəziciklərlə örtülmüşdür, əsas damarcıqları tükcüklüdür. Çiçəkləri tək-tək, qalxanvari çiçək qruplarında toplanmışdır. Ləçəkləri açıq çəhrayıdır. Çiçək saplağının uzunluğu 1,5-2,0 sm, gövdəcik vəzicikləri ilə örtülmüşdür. Kasayarpaqları ensiz-lansetvari, əsasən yetişmiş meyvəyə bərabər və ya bir az ondan uzundur, üstü tükcüklü, kürəyində qısa tükcüklü, sapvari, yan çıxıntılıdır, gövdəciyi çox sıx vəziciklər ilə örtülmüşdür. Çiçəklədikdən sonra yuxarıya qalxır və yetişmiş meyvələrdə payızın axırlarına qədər qalır. Dişicik ağızcığının başı ağ tükcüklü, qısa ayaqda möhkəm sütuncuq əmələ gətirir.

Ekologiyası
-----------

İstyə, soyuğa, quraqlığa davamlıdır. Yuxarı meşə zolağında, kolların arasında bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Meyvələri yeyilir və şərbət, cem hazırlanmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17247567
* EoL: 637812
* GBIF: 3002155
* iNaturalist: 426129
* IPNI: 732946-1
* IRMNG: 10182271
* IUCN: 200429
* Plant List: rjp-15790
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:732946-1
* Tropicos: 27804888
* WFO: wfo-0000987933

 |
Yazı masası; təxminən 1765; maun, şabalıd və lalə qovağı; 87,3 x 92,7 x 52,1 sm; Metropolitan İncəsənət Muzeyi (New York City)
**Masa** və ya **büro** — məktəbdə, ofisdə, evdə və ya oxşar, oxu, yazma və ya kompüter kimi avadanlıqlardan istifadə etmək kimi akademik, peşə və ya məişət fəaliyyəti üçün istifadə olunan düz bir masa tərzi iş səthinə malik bir mebel parçasıdır.

Tarix
-----

XII əsrin Çin redaktə masası
Masa üslubunda mebel klassik antik dövrdə və ya Yaxın Şərq və ya Uzaq Şərqdəki savadlı sivilizasiyanın digər qədim mərkəzlərində istifadə edilməmiş kimi görünür, lakin konkret bir dəlil yoxdur.

Industrial era
--------------

Qaleriya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Yazı masası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Desk". The Free Dictionary By Farlex. 2020-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-17.
2. ↑  "Desk". Merriam-Webster. 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-17.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Mebel ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kanzaki** (神埼, *Kanzaki*?) — Yaponiyanın Kyuşu regionunda, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər. Müasir şəhər 20 mart 2006-ci ildə qurulmuşdur.

2017-ci ilin fevralının məlumatına görə şəhərin əhalisi 31,981 nəfərdir, hər km² ərazidə 260 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 125,01 km²-dir.

Tarix
-----

1 aprel 1889-cu ildəki inzibati islahatdan sonra Çitose, Hasuike, Kanzaki, Niiyama, Sayqo, Sakayno, Sefuri və Şirota qəsəbələri Kanzaki regionunu əmələ gətirmişdirlər. 1893-cü ildə Kanzakiyə şəhər statusu verilmişdir. 1955-ci ildə Sayqo və Niiyama qəsəbələri Kanzakiyə birləşdirilmişdir. 2006-cı ildə Kanzaki şəhərinə Çiyoda şəhəri və Sefuri qəsəbəsi daxil edilmişdir.

Coğrafiya
---------

Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasında yerləşir. Şəhərin qərb hissəsi Sefuri dağlarının mərkəzində qalır. Cənubda Çikuqo çayı və Saqa düzənliyi yerləşir. Dağlar: Sefuri və Doki. Çaylar: Çikoqu, Cobaru, Tade, Sanbonmatsu.

Əhali
-----

Saqa xəritəsində.
2017-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 31,981 nəfərdir, hər km² ərazidə 260 nəfər yaşayır.
Əhalisinin 1980-2005-ci illər arasında dəyişməsi:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1980 | 31.815 nəfər.
  |  |
| 1985 | 32.339 nəfər.
  |  |
| 1990 | 32.502 nəfər.
  |  |
| 1995 | 33.049 nəfər.
  |  |
| 2000 | 33.648 nəfər.
  |  |
| 2005 | 33.537 nəfər.
  |  |

 |

Simvolika
---------

Şəhərin simvolik ağacı ağcaqayın, simvolik gülü sakura hesab olunur.

Tanınmış şəxslər
----------------

* Egashira 2:50

İstinadlar
----------

1. ↑  Əhalinin sayı buradakı mənbəyə əsaslanır: 1980, 1985, 1990, 1995, 2000 və 2005 illəri üçün.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Kanzaki*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Rəsmi saytı (yap.)

| ⛭Saqa prefekturası |
| --- |
| Saqa (paytaxt) |
| Xüsusi şəhər | 
* Saqa

 | Saqa bayrağı |
| Şəhərlər | 
* İmari
* Kanzaki
* Karatsu
* Kaşima
* Oqi
* Takeo
* Taku
* Tosu
* Ureşino

 |
| Rayonlar | 
* Fucitsu
	+ Tara
* Hiqaşimatsura
	+ Qenkay
* Kanzaki
	+ Yoşinoqari
* Kişima
	+ Kohoku
	+ Omaçi
	+ Şiroyşi
* Miyaki
	+ Kamimine
	+ Kiyama
	+ Miyaki
* Nişimatsura
	+ Arita

 |
| Saqa prefekturasındakı birləşdirmələrin siyahısı |
**Malpiqi Marçello** (it. Marcello Malpighi, 10 mart 1628, Krevalkore (it. Crevalcore), Baloniya əyaləti - 30 noyabr 1694, Roma) — italyan bioloq və həkimi. Bitkilərin və heyvanların mikroskopik anatomiyasının əsasını qoymuş, histologiya, embriologiya və müqayisəli anatomiya sahələri üzrə tədqiqatçı, London Kral Cəmiyyətinin 1668-ci ildən üzvü.

Akademik kariyerası
-------------------

17 yaşında Boloniya universitetinə daxil olur və 1653-cü ildə onu tibb doktoru dərəcəsi ilə bitirir. 1656-cı ildən həmin universitetin professoru olmuşdur. Sonra Pizan universitetinin nəzəri təbabət kafedrasının professoru olur.

1691-ci ildə Roma papası XII İnnokenti Malpiqini müalicə həkimi qismində və təbabətdən dərs demək üçün Romaya Papa kollecinə dəvət olunur.

Tədqiqatları
------------

Əsərlərinin əksəriyyəti London Kral Cəmiyyətinin jurnalında dərc olunmuşdur. 1661-ci ildə ilk məqaləsi dərc olunur.

1667-ci ildə London Kral Cəmiyyətinin jurnalının redaktoru onunla mütəmadi yazışmağı təklif edir. Bir ildən sonra London Kral Cəmiyyətinin üzvü olur.

O, mikroskopun köməyi ilə ağciyər kapillyarlarını müşahidə edərək, Uilyam Harveyin izahını verə bilmədiyi vena və arteriya arasındakı əlaqənin, dalağın limfa düyünlərininin, qan cisimciklərinin, dilin dad məməciklərinin qurluşunun təsvirini vermişdir
Cücənin inkişaf mərhələlərini mikroskop altında öyrənmişdir.

Malpiqi 1694-cü il 30 noyabrda insultdan vəfat etmişdir.

Elmi əsərləri
-------------

Marcello Malpighi, *Opera omnia*
*Opere*, 1687
* *De Pulmonibus*, 1661
* *Epistolae Anatomicae de Cerebro ac Lingua*, 1665
* *De Externo Tactus Organo*, 1665
* *De viscerum structura exercitatio anatomica*, 1666
* *De polypo cordis*, 1666
* *Dissertatio epistolica de bombyce*, 1669
* *Anatomia Plantarum*, 1671
* *De Formatione Pulli in Ovo*, 1673
* *De ovo incubato*, 1675
* *De Structura Glandularum Conglobatarum*, 1689

Xarici keçidlər
---------------

* Malpiqinin bioqrafizası, Britanik ensiklopediyası (ing.)
* *«Opera omnia»* botanicus.org saytı
* Malpiqi
**Asetilendikarbon turşusu** - rəngsiz kristal maddədir;dihidrat əmələ gətirir.

Fiziki xassələri
----------------

Suda , etanolda və efirdə yaxşı həll olur.

Kimyəvi xassələri
-----------------

H2SO4 və p-toluolsulfoturşunun iştirakında spirtlərlə diefir, PCl5 və NH3-lə müvafiq olaraq dixloranhidrid və diamid əmələ gətirir. Sirkə turşusu mühitində PCl5-in köməyi ilə xlorlaşdırdıqda xlorfumar və dixlorfumar turşularının qarışığı, KMnO4-dən istifadə etməklə oksidləşdirdikdə isə oksalat turşusu əmələ gətirir. Butadienlə dien sintezinə daxil olaraq heksadien-1,2-dikarbon turşusuna çevrilir. Asetilendikarbon turşusunun trimerləşməsi nəticəsində mellit turşusu əmələ gəlir. Pd/BaSO4 üzərində katalitik hidrogenləşməsi reaksiyanın aparılma şəraitindən asılı olaraq malein və ya kəhraba turşusunun alınması ilə nəticələnir. A.t.-nin dimetilefirinin hidrazinlə və ya alifatik diazobirləşmələrlə təsirindən pirazol törəmələri, hidroksilaminlə təsirindən oksazol törəmələri, azidlərlə və HN3-lə təsirindən isə 1,2,3-triazollar əmələ gəlir, məs. :

Alınması:
---------

Asetilendikarbon turşusunu KOH-ın α, β-dibromkəhraba turşusuna (çıxım 80%) və ya qələvinin spirtdə məhlulunun α-xlormalein və ya α-xlorfumar turşusuna təsirindən alırlar. A.t.-nin dimetilefiri güclü lakrimatordur (gözyaşardıcı), dəridə irinli yaralar əmələ gətirir.

Tətbiqi
-------

Asetilendikarbon turşusu mellit və alkoksifumar turşularının, dienlərin sintezində aralıq məhsuludur.

Mənbə
-----

* Синтезы органических препаратов, пер.с анг. сб. 2, М. 1949.
* Химия ацетиленовых соединений, пер.с анг. М. 1973.
* Общая органическая химия, пер.с анг. т. 4, М. 1983, с. 129-132.
**Qreyam Torpağı** (*ing.* Graham Land) — Antarktik yarımadasının şimal sahili boyunca Ceremi burnu ilə Eqessiz burnu arasında yerləşir. Onun uzunluğu 1200 km, qərbdən şərqə eni isə 200 km təşkil edir. Yarımadanın şimal hissəsi Qream Topağı (68 - 63-cü paralelər arası), cənubu isə (74 - 68-ci paralellər arası) Palmer Topağı adlanır.

Qreyam Torpağının şimal hissəsi 130 km məsafədə Triniti yarımadası adlanır. Qreyam Torpağının şimal nöqtəsi Praym-Hed burnudur. Burun həmdə Antarktida materikinin ən ucqar şimal nöqtəsi hesab edilir. Bura Cənubi Amerikaya ən yaxın ərazidir. Qreyam Torpağı qərbdən Bellinshauzen dənizi, şimaldan Skotia dənizi, şərqdən isə Ueddell dənizi ilə əhatələnir. Qreyam Torpağı cənubdan Palmer Torpağı ilə sərhədlənir.

Tarix
-----

Topaq ilk dəfə 1832-ci ildə Britaniya Antarktika ekspedisiyasının rəhbəri Con Bisko tərəfindən Ceyms Qreyamın şərəfinə adlandırılmışdır. 1934-1937-ci illərdə səmadan aparılan çəkilişlər onu göstərmişdir ki, ərazi heç də ayrı bir ərazi deyil.
1961-ci ilə qədər SSRİ, Almaniya və Böyük Britaniya coğrafi xəritələrində ərazi Antarktik yarımadası, ABŞ xəritələrində Palmer Torpağı, Çililərin xəritəsində Berbardo O'Hiqqins Topağı, Argentinaya məxsus xəritələrdə isə San-Martin Torpağı adlandırılırdı. Sakit okean elmi konfransında ərazi Qreyam Topağı olaraq adlandırılır.

Status
------

Siyasi baxımdan bölgə mübahisəli ərazi kimi qeydə alınmışdır. Əraziyə 1908-ci ildən Böyük Britaniya, 1940-cı ildən Çili, 1943-cü ildən isə Argentina iffia edir. 1961-ci ildə qəbul olunan Antarktida haqqında konvensiyaya görə bütün iddualar dondurulmuşdur.

Qreyam Torpağı

Qütb stansiyası
---------------

Qreyam Torpağı və onun yaxınlığında yerləşən adalarda dünyanın bir çox ölkələrinin qütb stansiyaları fəaliyyət görtərir. Stansiyalara misal kimi General-Bernado-O'Hiqqins (Çili), Bellinshauzen (Rusiya), Komandante Ferras (Braziliya), Rotera (Böyük Britaniya), San-Martin (Argentina), Marambio (Argentina), Esperansa (Argentina), Kapitan-Artura-Prat (Çili), Аrstovski (Polşa), Palmer (США), Çançen (Çin), Akademik Bernadski (Ukrayna).

Argentinaya məxsus olan «Esperansa» stansiyasında 1978-ci ildə Antarktida tarixində ilk dəfə insan doğulmuşdur (Emilio Palma).

İstinadlar
----------

1. ↑  *Scott, Keith.* The Australian Geographic book of Antarctica. Terrey Hills, New South Wales: Australian Geographic. 1993. 114–118. ISBN 1-86276-010-1.
2. ↑  *McGonigal, David.* Antarctica: Secrets of the Southern Continent. London: Frances Lincoln Ltd. 2009. ISBN 0-7112-2980-5.
3. ↑  Antarktida Arxivləşdirilib 2014-10-28 at the Wayback Machine.
4. ↑  "Born Freezing: Meet Antarctica's First Citizen". WebEcoist. 2012-06-25 tarixində arxivləşdirilib.
**Seyyid Battal Qazi Külliyəsi** — Əskişəhərin Seyitqazi ilçəsində, 150 metr hündürlüyündə Üçlər təpəsinin şərqə baxan yamacları üzərində yerləşir. 1207-1208-ci illərdə Səlcuqi sultanı I Ələddin Keyqubadın anası Ümmüxan Xatun tərəfindən inşa olunmuşdur.

Seyyid Battal Qaziyə həsr olunaraq tikilmişdir. Anadolunun Bizans İmperiyası tabeliyində olduğu 700-cü illərdə, İslam hələ Anadolu içlərinə yayılmamışdı. İslamı qəbul etmiş olan Əməvilər şərqdən tez-tez Bizansa qarşı Anadolunun içlərinə yürüşlər edərək Anadolunu ələ keçirmək və islamı yaymaq istəyirdilər.

720-740-cı illərdə olan bu yürüşlərdən birində Seyyid Battal Qazi ləqəbi ilə tanınan bu əfsanələşmiş bu Xalq qəhrəmanı bu gün Seyitqazi ilçəsinin yerləşdiyi Məsih qalası kimi tanınan ərazidə 720-ci ildə şəhid olmuşdur. Bizansa qarşı aparılan döyüşlərdə böyük qəhrəmanlıqlar göstərən və İslamiyyətin Anadoluya yayılmasında böyük töhfəsi olan, nəsildən nəslə qəhrəmanlıqı haqqında əfsanələr yayılan Seyyid Battal Qazi adına 1207-1208-ci illərdə Anadolu Səlcuqlu sultanı I Ələddin Keyqubadın anası Ümmüxan Xatun tərəfindən türbə və məscid tikilmişdir.

Daha sonra Ümmüxan Xatun burada əlavə iki mərtəbəli eyvan şəklində bir türbə inşa etdirmişdir. 
Osmanlı dövlətinin quruluş və inkişafı dövrlərində bu külliyə halını almışdır. Bugun Fondlar Baş İdarəsinin tabeliyində olan və 1954-cü ilə qədər dağıntılı bir formada olan bu məscid həmin tarixdə yenidən bərpa işləri aparılaraq düzəldilmişdir.

Quraşdırılan işıqlandırma sistemi ilə gecələr işıqlandırılır, təsirli mənzərə, turist və dini məqsədli ziyarətçiləri ilə Seyid Qazi ilçəsinə əlavə canlılıq yaradır.

Xarici keçidlər
---------------

1. Seyit Battal Gazi ve Külliyesi hakkında daha fazla bilgi için Kebikeç dergisinin 15. sayısında yayınlanan, Abdullah Deveci’nin "Seyyid Battalgazi Külliyesi" adlı makalesine bakılabilir Arxivləşdirilib 2015-07-05 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.
2. ↑  "Eskişehir - Seyitgazi Merkez Müzesi Müdürlüğü". 2015-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.

| ⛭Səlcuq memarlığı |
| --- |
| Məscid və minarələr | Urmiya cümə məscidi  • Divriği böyük məscidi  • Qəzvin cümə məscidi   • Əlaəddin məscidi  • Girnə cümə məscidi   • Ələvilər məscidi  • Sucas cümə məscidi   • Savə minarəsi  • Yivli minarə |  |
| Mədrəsələr | İncə Minarəli Mədrəsə  • Seyyid Battal Qazi Külliyəsi  • Cüt minarəli mədrəsə  • Göy mədrəsə  |
| Türbələr | Göy Günbəz türbəsi  • Dairəvi Günbəd türbəsi  • Duzal türbəsi  • Gilan türbəsi   • Xərrəqan türbələri  • İmamzadə Vəli türbəsi  • Kafir Günbəd türbəsi  • Qırmızı Günbəz türbəsi |
| Karvansaraylar | Sultan karvansarayı  • Daşxan karvansarayı |
| Darüşşəfalar | Divriği böyük məscidi və darüşşəfası  • Şəfaiyyə mədrəsəsi |
| Körpülər | Malabadi körpüsü  • Ağ körpü  • Qaflantı Qız körpüsü |
| Qalalar | Alanya qalası |
| Saraylar | Qubadabad sarayı  • Artuklu sarayı |
| Tərsanələr | Alanya tərsanəsi  • Sinop tərsanəsi |
**Sedən (Kutlubayan) Gürəl** (d. 12 sentyabr 1965, Ankara), Türk pop musiqisi sənətçisi.

Həyatı
------

Sedən Gürəlin Səbəbim Eşq adlı mahnısı və klipi erməni camaatı içərisində də əhəmiyyətli bir müzakirə mövzusu olanmışdır. Sedən Gürəl albomda mahnının bir Erməni melodiyası olduğunu ifadə etmiş olsa da Səbəbim Eşq, Adanayi Voghperke(Adana Ağıdı) olaraq bilinən və 20. əsr. başında Adanada Ermənilərin məruz qaldığı sözdə krımı izah edən ənənəvi bir Erməni melodiyasıdır.Türk xalqına bir erməni təbliğat mahnısının niyə pop musiqi olaraq verilmək istəndiyi müzakirə edilməmişdir. Orijinal mahnının sözləri Türkləri alçaltmaqdadır. Mahnıda keçən qisimlər:

Yazıq Ermənilər bir dəqiqədə,  

Düşdülər vicdansız qılınc altına.   

Kilsə və məktəb alovlar içində,  

Minlərlə Erməni öldü vəhşicəsinə.  

Qanunsuz duyğusuzlar, yetim buraxdı,  

Övladı anasından, gəlini kürəkənindən,  

Alçaq ədalətli ilə duyğusuz Cavit,  
 
Doydular içib Erməni qanı.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qoxu orqanı** — bəzi heyvanların həyatında əhəmiyyətli rol oynayır. İnsanda qoxu orqanı ətraf aləmin tanınmasında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Həm tənəffüsdə, həm də qoxunun qəbulunda burun boşluğu əsas rol oynayır. Burun sümük, qığırdaq və əzələlərdən təşkil olunub. Onun içərisində yerləşən xırda vəzilər selik ifraz edir ki, bu da burun boşluğuna düşmüş tozu kənarlaşdırmağa xidmət edir. Qoxu hüceyrələri müxtəlif iyləri hiss etməyə imkan verir. Qaz halında olan iyli maddələr qoxu hüceyrələrini qıcıqlandırır. Həmin qıcıqlardan oyanan reseptorlar qıcıqları qoxu siniri ilə beyin yarımkürələri qabığının gicgah hissəsində olan qoxu nahiyəsinə örtürür və müxtəlif qoxular burada ayırd edilir.İnsanda bu hissiyyat bir çox heyvanlara nisbətən zəif inkişaf etmişdir. Heyvanlar qoxu hissiyatı ilə düşmənin yaxınlaşdığını müəyyən edir, hətta qidasını iyinə görə tapır. İnsanlar qoxu hissiyyatı vasitəsilə qidaları bir-birindən seçir, atmosferin qaz tərkibini müəyyən edir və həmçinin, təbiətin müxtəlif ətirli gül və çiçək qoxularından zövq alır.İnsanın qoxu orqanı onun dad almasına da kömək edir.

İstinadlar
----------
Türkiyə Artilleriya və Raket Məktəbi, Ankaranın Polatlı səmtində yerləşən Təhsil və Doktrin Komandanlığına bağlı bir hərbi hissədir. Briqadir Sebahattin Türker məktəbin komandiridir. Türkiyə Quru Qoşunları üçün "artilleriya" sinifində zabitləri, kiçik zabitləri və mütəxəssis çavuşların yetişdirilməsindən məsuldur. Əvvəlcə məktəbdə nəzəri təhsil dərsləri alınır, coğrafi analiz sistemləri ilə ətraflı təhsil tətbiq olunur. Yüksək müşahidəçi simulyatoru ilə əraziyə çıxmazdan əvvəl məşqlər həyata keçirdilir, daha sonra Fırtına haubitsaları ilə müharibə ssenariləri tətbiq edilərək təyin edilmiş hədəflər vurulur. Qalan müddət ərzində çətin ərazi şərtlərinə alışmaq üçün idman fəaliyyətləri həyata keçirdilir.

Tarixi
------

Artilleriya və Raket Məktəbinin təməli Osmanlı sultanı I Mahmudun dövründə Üsküdarda qurulan Qumbaraçı Ocağına əsaslanır. III Səlim tərəfindən əvvəlcə Eyüpdə Mühendishane-i Sultani adı ilə açılan və fəaliyyətinə davam edən məktəb, 1795-ci ildə Mühendishane-i Berr-i Hümâyun adı altında Halıcıoğluna köçürüldü. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı qısa bir müddət artilleriya zabitləri yetişdirmək üçün artilleriya təlimatçısı vəzifəsini Konyada davam etdirmişdir. 1923-cü ildə İstanbul Metrisdə Artilleriya Atıcılıq Məktəbi adı ilə fəaliyyətini davam etdirən məktəb, 1941-ci ildə Artilleriya və Artilleriya Atıcılıq Məktəbi adı altında Poladlıya köçürüldü. 1962-ci ildə isə indiki adını Artilleriya və Raket Məktəbi adını almışdır.

Vahidlər
--------

* İnönü kazarması
* Sakarya kazarması
* Təhsil şöbəsi
* Nümayiş və Təcrübə Alayı Komandanlığı
* Tələbə və Kurslar Tabur Komandirliyi
* Müharibə Laboratoriyası Dəstək Qrup Rəhbərliyi
* Logistik Dəstək Komandirliyi

Komandanları
------------

* General-mayor Ergüder Toptaş (2011–2013)
* General-mayor Avni Angun (2013–2015)
* General-mayor Osman Ünlü (2015–2016)
* General-mayor Hurşit Ağırcan (2016-2019)
* General-mayor Sebahhattin Türker (2019-)
**Tasi mədəniyyəti** - Yuxarı Misirdə aşkarlanmış ən qədim arxeoloji mədəniyyət olub, təxminən e.ə. 4500-cü ildə yaranmışdır.

Ümumi məlumat
-------------

Mədəniyyət öz adını dəfn artefaktlarının tapıldığı Nilin şərq sahilində, Asut və Axmim şəhərləri arasındakı Deir-Tasa ərazisindən götürmüşdür.

Tasi mədəniyyətinin əsas xarakterik göstəricisi yuxarı hissəsi və içi qara rəngdə olan ketamik qablardır. Ümumiyyətlə bu cür keramik qablar Qədim Misirdə sülalədən əvvəlki dövrün periodizasiyasını verməyə imkan verir.

Misiroloq Flinders Pitrinin yaratdığı xüsusi sistemlə sülalədən əvvəlki dövr aid istənilən keramikin təxmini tarixini vermək olar. Bu zaman artefaktın tutacaqlarına istinad edilir.

Arxeoloji qazıntılar nəticəsində bu mədəniyyətə aid məzarlıqlar tapılmışdır. Əldə edilən daşlaşmış skeletlər Merimde mədəniyyətinə aid skeletlərə oxşayır. Araşdırmalar göstərir ki, bu dövrün insanları dolixosefal, yəni uzunsov başlı, iri gövdəli olurlar. Badari, Amrat və Natufi insanları daha cılız formalı idilər.

Tasi və Badari mədəniyyətlərinin keramikaları arasında nəzərə çarpan fərqlərin olmaması səbəbindən Tasi mədəniyyəti Flinders Pitrinin sistemində 21-29 aralığında Badari mədəniyyəti ilə üst-üstə düşür.

İstinadlar
----------


1. ↑  Encyclopædia Britannica
2. ↑  *Forde-Johnston, James L.* Neolithic cultures of North Africa: aspects of one phase in the development of the African stone age cultures. University of California. 1959. səh. 58. İstifadə tarixi: 16 June 2016.
3. ↑  *Grimal, Nicolas.* A History of Ancient Egypt. Librairie Arthéme Fayard. 1988.
**Tarıqulu Əmiraslanov** (Tam adı:*Tarıqulu Sadıq oğlu Əmiraslanov*; d.1946; Azərbaycan, Qusar — ö.1993) — Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Tarıqulu Əmiraslanov 1946-cı ildə Azərbaycanın Qusar rayonunda anadan olub. 1969-cu ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun geoloji-kəşfiyyat fakültəsini fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün "*Geoloji kəşfiyyat üsulları*" kafedrasının aspiranturasında saxlanılır 1973-cü ildə "Naxçıvan vilayətinin geoloji quruluşununu geofiziki üsullarla tədqiqatları kompleksində qravimetrik kəşfiyyat" mövzusunda namizədlik dissertasiyanı müdafiə etmişdir. "*Geofiziki kəşfiyyat üsulları*" kafedrasında kiçik və böyük elmi işçi, dosent və professorvəzifələrində işləmişdir. 1988-ci ildə "Geofiziki sahələrin kompleks analizi əsasında mürəkkəb quruluşlu neftli-qazlı vilayətlərin qravimasiya anomaliyalarının interpretasiyası (Azərbaycan və onun akvatoriyası timsalında)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Elmi tədqiqatları Azərbaycanın mezozoy çöküntülərindən ibarət mürəkkəb quruluşlu vilayətlərinin tektonikasının bir sıra məsələlərinin həlli üçün qravimaqnit kəşfiyyatın nəticələrinin emalı və interpretasiyası proseslərinin təkmilləşdirilməsi və avtomatlaşdırılması ilə bağlıdır. Əmiraslanov T. S. Azərbaycanın yeksək dəqiqli planalma materiallarının interpretasiyası üsullarını təkmilləşdirmişdir. O, çox sayda elmi məqalə və dərs vəsaitlərinin müəllifidir.

Mənbə
-----

* Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004
**Türkiyə Superkuboku 2015** — 8 avqust 2015 tarixində 2014-15 Super Liqa çempionu Qalatasaray və 2014-15 Türkiyə Kuboku finalçısı Bursaspor arasında oynalınan 42-ci Super Kubok matçı. Rəqibini 1-0 məğlub edən Qalatasaray, kuboku on dördüncü dəfə öz muzeyinə apardı. Qalatasaray bu qarşılaşma ilə birlikdə ardıcıl dördüncü dəfə, ümumi isə iyirmi ikinci dəfə Super Kubokda mübarizə apardı. Qalatasaray əldə etdiyi bu çempionluqla birlikdə, 2006-cı ildən kuboku ən çox əldən komanda adını qazanıb. Bursaspor isə komanda tarixində üçüncü dəfə Super Liqa təşkilatındada iştirak etdi, ancaq yenə çempionluq sevinci yaşaya bilmədi.

Matç Türkiyənin ATV kanalında canlı olaraq ekranlaşdırıldı. Qalatasaray baş məşqçisi Hamza Hamzaoğlu sarı-qırmızılı forma ilə futbolçu olaraq çempion olmuşdur. O, düz iyirmi il sonra Qalatasaray baş məşqçisi olaraq yenə həmin təşkilarda çempion olmuşdur. Beləliklə həm futbolçu, həm də baş məşqçi olaraq Qalatasarayda bir mövsümdə üç kubok qazanma müvəffəqiyyətinə çatdı. Qalatasarayda iki oyunçu, Bursasporda isə ümumi dörd oyunçu bu matçla birlikdə komandaları ilə ilk dəfə rəsmi mübarizəyə çıxmış oldu.

Arxa plan
---------

1966-cı ildə təşkilat ilk dəfə "Prezident kuboku" adı ilə olaraq təşkil edilməyə başladı. 2006-cı ildə adı "Türkiyə Super Kuboku" olaraq dəyişdirildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TFF Süper Kupa Tarihçesi". Türkiye Futbol Federasyonu. 28 December 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2018.
**Mirzə Heydər ibn Məhəmməd Hüseyn Duqlat**<ref>Abbasqulu Qəffari Fərd və Məhin Fəhimi (özb. Mirzo Muhammad Haydar Dugʻlot; 8 avqust 1499, Daşkənd – 1551, Kəşmir) — tarixçi.

Həyatı
------

Mirzə Heydər Duqlat, 1499-cu ildə Daşkənddə anadan oldu.Onun babası Məhəmmədheydər Qurakan, Qaşqarın ilk əmiri idi ki İslamı qəbul etdi.Atası Məhəmmədhüseyn Qurakan Çaç/Şaş vilayətinin hökmdarı və anası Xub Nigar xanım, monqul çığatay şahlarının biri olan Yunis xanın qızı idi. Şeybək xan Özbək, atasın 1509-cu ildə öldürdü və Mirzə Heydər Xorasana və sonra Kabildə xalaoğlusu Zəhirəddin Mahmud Baburn yanına getdi ki 1511-ci ilə qədər onunla idi.Sonra Qaşqarda dayıoğlusu Sultan Seyid xan bin Əhmədin yanına getdi.Seyid xan bin Əhmədin oğlu Əbdürrəşid xan, iş üstə gələndən sonra 1532-cü ildə Qaşqadan getdi və Lahurda Baburun oğlu Kamran Mirzəyə qoşuldu.1540-ci ildə Kəşmirə hücum etdi və 1541-ci ildə oranın hökmdarı oldu və 1551-ci ildə öldürüldü.

Əsərləri
--------

* Tarixi-Rəşidi

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Abbasqulu Qəffari Fərd və Məhin Fəhimi,Rəşidi Tarixi Encyclopaediaislamica

Həmçinin bax
------------

* Cığatay ulusu
**Nadir Vəlixanov** - ədəbiyyatşünas, publisist, filologiya elmləri doktoru

Həyatı
------

Nadir İbrahim oğlu Vəlixanov 21 noyabr 1926-cı il Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Süleyman Sani Axundovun nəslindəndir. Orta təhsilini 91 saylı Bakı şəhər məktəbində almışdır. 1943-cü ildə Birillik müəllimlər kursunu bitirmişdir. 1944-1949-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsilini davam etmişdir. 1950-ci ildə əmək fəaliyyətinə Sumqayıtdakı 25 saylı uşaq evində tərbiyəçi, tədris hissə müdiri kimi başlamışdır. 1951-1953-cü illərdə Bakıda 74 saylı fəhlə-gənclər məktəbində Azərbaycan dili müəllimi olmuşdur. 1953-1960-cı illərdə "Azərbaycan pioneri" qəzetində ədəbi işçi vəzifəsində işləmişdir.

Nadir Vəlixanov 1961-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda çalışmışdır. Burada kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışaraq, Yeni dövr Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində aparıcı elmi işçi olmuşdur.

Nadir Vəlixanov 1995-ci il iyunun 27-də Bakıda vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Nadir Vəlixanovun ilk didaktik hekayələri ("Ulduz", "Sınmış budaq", "İlham" və s.) və felyetonları "Azərbaycan pioneri" qəzetində çap olunmuşdur. Dövri mətbuatda publisist məqalələrlə, hekayə və oçerklərlə vaxtaşırı çıxış etmişdir.

Alim 1966-cı ildə "Süleyman Sani Axundovun həyat və yaradıcılığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı problemlərinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Bununla bağlı elmi məqalələri qəzet və jurnallarda çapdan çıxmışdır. Süleyman Sani Axundovun "Əsərləri"nin ikicildliyini (1968), "Qara qız" (1976), "Hekayələr və pyeslər" (1976) kitablarını tərtib edib müqəddimə ilə nəşr etdirmişdir.

Nadir Vəlixanov 1994-cü ildə "Azərbaycan maarifçi-realist ədəbiyyatın inkişafı (1890-1920-ci illər)" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Alim "S.S.Axundovun elmi tərcümeyihalı"nı (1991) uğurla başa çatdırmışdır. Onun "S.S.Axundov" kitabçası və "Azərbaycan realist ədəbiyyatının inkişafı (1880-1917-ci illər)" monoqrafiyası kütləvi tirajla çap olunmuşdur.

Ədəbiyyat
---------

1. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-28.
Qrenvill Redmond, Malibu sahilində
yay
**Tonalizm** (*ing.* Tonalism) — 1880-ci illərdə ortaya çıxan Amerika Birləşmiş Ştatlarının vizual sənət istiqamətində və hava məkanının və ya sdumanin dominant tonu ilə
landşaftların təsviri ilə xarakterizə olunur.1880-ci ildən 1915-ci ilə qədər tonikistlərin əsərlərində qara, boz, qəhvəyi, mavi rəngli qara və neytral tonlar üstünlük təşkil edirdi. 1890-cı illərdə Amerikalı tənqidçilər bu əsərləri "tonal" adlandırmağa başladılar. Ən məşhur tonalistlər Corc Inness və Ceyms Uistlerdir. "Tonalizm" termini bəzən Barbizon məktəbinin təsiri altında yaradılan Amerika landşaftlarına istinad etmək üçün istifadə olunur. Sonra tonalizm impressionizmə və modernizmə sövq edildi.

Qalereya
--------

 Albert Pinxam Rayder, Milli Sənət Qalereyası, 1888 - 1891
Corc Innes, Yayda Peyzaj, 1894
Con Tuoktmen, White Bridge, 1895, Minneapolis İncəsənət İnstitutu
Leon Dabo, Sahil, 1900

Mənbə
-----

1.

Xarici keçidlər
---------------

* Amerika tonalizmi Arxivləşdirilib 2018-07-26 at the Wayback Machine
* askart.com Interesting Stats - Highest Auction Prices
**Mirzə Cəbrayıl** ( *azərb.* Mirzə Cəbrayıl‎ ; 1822, Ştul, Kyurinski rayonu, Dağıstan vilayəti, Rusiya İmperiyası - 1902, Dərbənd, Dağıstan vilayəti, Rusiya İmperiyası ) - XIX əsr ləzgi əsilli Azərbaycan şairi, Mirzə Kərimin qardaşı.

Həyatı
------

Mirzə Cəbrayıl 1822 -ci ildə Ştul kəndində anadan olmuşdur. O, şair Mirzə Kərimin qardaşıdır. Yaraqdan olan məşhur alim Məhəmmədin mədrəsəsində elm almışdır. Şairin ailəsi Dərbəndə köçdükdən sonra Dərbənd məktəbində müəllim işləmişdir. 1902 -ci ildə orada vəfat etmişdir   .

Yaradıcılığı
------------

Mirzə Cəbrayıl *"Süpehri"* təxəllüsü ilə mərsiya, qoşma, gəraylı, məsnəvi janrlarında çoxlu şeirlər yazmışdır . O, *"Böyək" əsərini* 19-cu əsrin ikinci yarısında Dağıstanda ağcaqayın yetişdirilməsinin faciəvi nəticələrinə həsr etmişdir. Cəmiyyət müxtəlif peşələrin nümayəndələrindən ibarətdir: dülgər, şumçu, çoban, dərzi, alim, müəllim, müğənni, hamam qulluqçusu, saç ustası, satıcı, həkim. Hamısı varlanmaq istəyərək işini atıb çılğınlaşır  .

İstinadlar
----------

1. ↑  Фирудин Кочарли, «Азербайджанская литература», с. 310
2. 1 2  С. А. Бедирханов, «Азербайджаноязычная лезгинская поэзия ХVIII-ХIХ веков», с. 142
3. ↑  С. А. Бедирханов, «Азербайджаноязычная лезгинская поэзия ХVIII-ХIХ веков», с. 143
**Yuebin** (*çin.* 月餅) — Çin mətbəxinin ənənəvi şirniyyatıdır.

Mooncake (*Çin*: 月餅; *pinyin*: yuè bǐng), ənənəvi olaraq *Ay festivalı* zamanı yeyilən *Çin tortudur*.  Mooncakes ümumiyyətlə diametri təxminən 10 sm və qalınlığı 3-4 sm olan yuvarlaq xəmirlərdir.  Adətən qırmızı lobya və ya lotus toxumu pastasından hazırlanan zəngin bir qalın dolgu nazik (2–3 mm) qabıqla əhatə olunmuşdur və duzlu ördək yumurtasının sarısı ola bilər.  Ay tortları ümumiyyətlə çayla yeyilir.  Bu gün iş adamlarının və ailələrinin onları müştərilərinə və ya qohumlarına hədiyyə olaraq təqdim etməsi adət halına gəlir və bu da yüksək keyfiyyətli ay tortlarına tələbatın artmasına kömək edir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Yuebin*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Chinatownology – Moon cakes and social solidarity  (ing.)
* Rainbow mooncake with mung paste  (ing.)
* Festival Takes the (Moon) Cake Arxivləşdirilib 2010-05-26 at the Wayback Machine  (ing.)
* Vietnamese mooncakes  (ing.)
* (ing.)
**Zauerbraten**— bir neçə gün sirkə və digər inqredientlərin olduğu qarışıqda saxlanılan mal ətindən hazırlanır. Müxtəlif regional növləri olan Zauerbraten alman mətbəxinin tanınmış milli yeməyidir.

Hazırlanması
------------

İlkin olaraq çiy mal əti bir neçə gün sərin bir yerdə sirkə, su və ya çaxır, soğan, kartof, ədviyyatlar, dəfnə yarpağı, mixək, istiotdan ibarət qarışıq içərisində saxlanılmaqla marinə edilir. Daha sonra isə ət həmin qarışıqdan çıxarılaraq qızardılır. Qızardılarkən marinə etmək üçün istifadə edilən qatışıqdan ətin üzərinə əlavə edilir. Son olaraq ətə sous vurulur və salat, knödel və başqa qarnir ilə servis edilir.

Növləri
-------

Zauerbratenin Rayn, Baden, Şvab, Frank, Saksoniya, Drezden, Vestfallen və Turqau kimi müxtəlif məşhur növləri var. Zauerbraten kimi mal və at ətindən savayı bəzən donuz, dovşan və ya ovlanmış vəhşi heyan əti də servis edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Pierer's Universal-Lexikon (*alm.* ‎)  (#bare\_url\_missing\_title). Archived from the original on 2022-06-29.
2. ↑  *Henriette Davidis.* Praktisches Kochbuch für die gewöhnliche und feinere Küche. Bilefeld. 1849. səh. 175.
3. 1 2  *Hermann Grüner.* Der junge Koch. Laypsiq: Pfanneberg. 1993. səh. 381. ISBN 3-8057-0386-4.
4. 1 2  "Nostalgie für Gourmets" (*alm.* ‎). zeit.de. 25 iyun 2011 tarixində arxivləşdirilib.
**Əbdürrəhman Cahid Zərifoğlu** (1 iyul 1940, Ankara – 7 iyun 1987, İstanbul
 İstanbul) — Türk şairi və yazıçısı.

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

Uşaqlığı Siverek, Maraş və Ankarada keçib. İstanbul Universitetinin ədəbiyyat fakültəsinin alman dili və ədəbiyyatı ixtisasını bitirib. "Diriliş" dərgisində şeirləri çap olunub. Ərvasilərdən Seyyid Qasım Ərvasinin qızı Bərat Xanımla evlənib və bu evlilikdən üç qızı, bir oğlu dünyaya gəlib. Nikahında şahidliyi Nəcib Fazil Qısakürək edib. 1973-cü ildə Sarıqamışda hərbi xidmətə başlamış, 1974-cü ildə Kipr Sülh Hərəkatına qatılmış və 1975-ci ildə hərbi xidməti bitirmişdir. 1976-cı ildə "Mavera" dərgisində redaktorluq edib. 7 iyun 1987-ci ildə ağciyər xərçəngindən İstanbulda vəfat edib. Məzarı Üsküdar Bəylərbəyindəki Küplücə məzarlığında , qayınatası Qasım Ərvasinin məzarının yanındadır. Hər il 7 iyunda sevənləri tərəfindən məzarı başında yad edilir.

2003-cü ildən bəri hər il, ölüm il dönümünə yaxın "Cahid Zərifoğlu" mükafatı verilir. Adına məktəb və liseylər var.

### Şeirlər

İşarət uşaqları

Yeddi gözəl adam

Mənzillər

Qorxu və yalvarış

### Hekayələr

Məhəllə davası

### Uşaq hekayələri

Sərçəquş

Qatıraslan

Ağacdələnlər

Ürəkbaba ilə padşah

Balaca şahzadə

Dərya

Quşların dili

Motorlu quş

### Uşaq şeirləri

Gülüş

### Roman

Savaş ritimləri

Ana

İstinadlar
----------

1. ↑  *Zarifoğlu 25'inci ölüm yıl dönümünde anılacak.*. Haber7.com. 6 iyun 2012  (#bare\_url\_missing\_title). 2014-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 noyabr 2019.
2. ↑  *Cahit Zarifoğlu üçüncü askeri müdahalede öldü..* "Mustafa Yürekli" (*türk.* ). haber7.com. 8 iyun 2009. Archived from the original on 2019-11-12. İstifadə tarixi: 12 noyabr 2019.
3. ↑  *Elif Tunca.* "zaman.com". 13 noyabr 2019. Archived from the original on 2016-04-27. İstifadə tarixi: 8 iyun 2004.
**Aftandil Qasım oğlu Babayev** (1957, Marneuli) — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankın sədrinin müavini.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

1957-ci ildə Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonunda anadan olmuşdur.

1978-ci ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Xalq Təsərrüfatının planlaşdırılması" ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1978–1982-ci illərdə həmin institutun Aspirantura şöbəsində qiyabi təhsil almışdır.

Əmək fəaliyyətinə 1978-ci ildə "Azkolxoz xüsusi tikinti" Trestininn plan şöbəsində iqtisadçı vəzifəsində başlamışdır. 1979–1980-ci illərdə ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.

1981-ci ildən 1983-cü ilədək Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində iqtisadçı, böyük iqtisadçı, maliyyə şöbəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir.

1983-cü ildən 1984-cü ilədək Respublika Maliyyə Nazirliyində böyük iqtisadçı vəzifəsində, 1984-cü ildən 1994-cü ilədək Dövlət Qiymət Komitəsində şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi, baş idarə rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

1988-ci ildə Azərbaycan KP MK yanında Marksizm-Leninizm Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1994-cü ildən Azərbaycan Respublikasının Milli Bankında Baş Pul-kredit siyasəti və valyutanın tənzimi idarəsi rəisinin müavini, 1995-ci ildən Pul-kredit siyasəti departamentinin direktoru, 2000-ci ilin iyul ayından isə Milli Bankın Baş direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2001-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2006-cı ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə ikinci dəfə Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2007-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Republikası Milli Bankı İdarə Heyəti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə üçüncü dəfə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.

2012-ci ilin fevral ayında Azərbaycan Respublikasında bank işinin inkişaf etdirilməsindəki xidmətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir..
2019-cu ildə Azərbaycanda mərkəzi bankçılığın yaranmasının 100 illiyi münasibətilə və bank işinin inkişaf etdirilməsindəki xidmətlərinə görə 2-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunub.

2017-ci ilin mart ayında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə dördüncü dəfə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvüdür, Azərbaycan Republikası Mərkəzi Bankı sədrinin müavini vəzifəsində çalışır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Aftandil Qasım oğlu BABAYEV[*ölü keçid*]
2. ↑  "Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". 2008-10-28 tarixində orijinalından (#bad\_url) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-26.
3. ↑  "Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2019-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-28.
**Çexiya Dəmir Yolları** (çex. České dráhy, a.s. ČD) — Çexiyanın sərnişin daşıma üzrə dəmir yolu operatoru olan şirkət. Çexoslovakiyanın süqutu və Çexslovakiya Dəmir Yollarının (çex. Československé státní dráhy) parçalanmasından sonra meydana gəlmişdir. Beynəlxalq Dəmir Yolu Birliyinin (Çexiya üçün UIC-nin ölkə Kodu 54), Avropa Dəmir Yolları Birliyi və Dəmiryolları Əməkdaşlıq Təşkilatının (Asiya və Avropa) üzvüdür. İyirmi dörd min işçisi ilə işçilərin sayına görə ən böyük çex şirkətidir.

Ölkədə dəmir yollarının uzunluğu 9 441 km-dir. Üstəlik 96 km uzunluğa malik ensiz dəmiryolu xətti belə vardır. Dəmir yolunun reyslər arasındakı genişliyi 1 435 mm-dir.

Lokomativ parkına dizel mühərriki və elektrikli mühərriklə işləyən qatarlar daxildir. Sərnişin daşımalar elektrikli qatarlar, dizel-vaqonlar və rels avrobuslar (ČD Class 810) vastəsi ilə təşkil edilir.

Fəaliyyət
---------

1 iyul 2008-ci ilədək Çexiyanın ən iri işəgötürən şirkəti olmuşdur. Daimi itkilərlə üzləşdiyinə görə, hökumət subsidiyası ilə fəaliyyət göstərirdi.

2008-ci ildə České dráhy şirkəti tərəfindən 175,2 mln sərnişin daşınmışdır.

2015-ci ildə xalis gəlirləri - 1,35 milyard kron, 2016-ci ildə isə - 882 mln kron təşkil etmişdir. 2016-ci ildə sərnişin daşımadakı zərər əvvəlki 1,42 milyard krondan 644 milyon krona gerilədi. Yük daşımadan əldə edilən xalis gəlir isə 2016-cı ildə 359 mln krondan 935 mln krona qədər artmışdır..
2014-cü ildə Pavel Krtek şirkətin idarə heyətinin sədri seçilmişdir.

Əlaqədar ölkələrlə dəmiryol əlaqələri
-------------------------------------

* Dəmir yolunun reyslər arasındakı genişliyi 1 435 mm-dir.
	+ Avstriya Avstriya — gərginlik dəyişimi (25 kV / 15 kV ).
	+ Almaniya Almaniya — gərginlik dəyişimi (3 kV /15 kV).
	+ Polşa Polşa — gərginlik (3 kV).
	+ Slovakiya Slovakiya — gərginlik dəyişimi (3 kV / 25 kV).

Tarixi
------

Çexiya ərazisində ilk dəmir yolu xətti 1837-ci ildə çəkilmişdir. Kayzer Ferdinand Şimal Yolu olaraq qeyd edilən yol Vyananı Xarkovla birləşdirirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  «iDNES.cz», «České dráhy loni přepravily o sedm milionů pasažérů méně», 8 марта 2009 Arxivləşdirilib 2009-03-12 at the Wayback Machine (çex.)
2. ↑  «E15.cz», «České dráhy v téměř miliardovém zisku, pomohla hlavně nákladní doprava», 28 апреля 2017 Arxivləşdirilib 2017-04-28 at the Wayback Machine (çex.)
3. ↑  "Çexiyanın dəmir yolları". 2019-04-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-28.

Mənbə
-----

* Şirkətin rəsmi saytı
* И. Çexiyanın Dəmir Yolları
* Преобразования на Государственных железных дорогах Чехии[*ölü keçid*]
**Teymurov Fərhad Dəmir oğlu** — (d.1938- ö.2021) Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin professoru.

Həyatı
------

Fərhad Dəmir oğlu Teymurov
1938-ci ildə anadan olmuşdur. 1956-ci ildə ADU-nun (indiki BDU) fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1961-ci ildə oranı bitirmişdir. 1967-ci ildə Moskva Dövlət Universitetində fizika-riyaziyyat elmləri namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1967-ci ildən Moskva Kooperativ İnstitutunun Bakı İqtisad fakültəsində ( indiki Azərbaycan Kooperasiya Universiteti) baş müəllim, dossent, direktorun tədris işləri üzrə müavini vəzifələrində çalışıb.

2002-ci ildə Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin Elmi şurasında professor vəzifəsinə seçilmişdir. 60-dan çox elmi və metodiki məqalənin, beş dərs vəsaitinin müəllifidir. Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin Ümumi texniki fənlər kafedrasının müdiri işləyib.

Kitabları
---------

* F.Teymurov, "Riyazi analizin qısa kursu". Bakı, "Kooperasiya" nəşriyyatı, 2008. - 308 səh. 300 tiraj.
* F.Teymurov, Ş.Cabbarov, Ə.Həsənov, M.Əfəndiyev, "Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika", Bakı, "Elm və təhsil" nəşriyyatı, 2012. - 228 səh. 500 tiraj.
* F.D.Tеymurov. «Riyazi analizin qısa kursu». Ali məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı, "Elm və təhsil", 2012, səh. 304. (Təkrar nəşr)

Həmçinin bax
------------

* Ehtimal Nəzəriyyəsi və riyazi statistika (kitab)
* Riyazi analizin qısa kursu (kitab)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Kooperasiya Universitetinin professoru Fərhad Teymurov vəfat edib". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-05.

Xarici keçidlər
---------------
**Üçüncü Şrek** (*ing.* Shrek the Third) — 2007-ci ildə 3D formatında çəkilmiş qısametrajlı ABŞ animasiyasıdır.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Kral Harold xəstələndiyi üçün taxt üçün varis lazımdır. Bu vəzifə Şrekin üzərinə düşür, amma bunun əvəzində Şrek çox sevdiyi bataqlıqdan ayrılmaq məcburiyyətində qalacaqdır. Bu mövzuyla əlaqədar olaraq Eşşək ilə Çəkməli Pişiyi vəzifələndirir, taxt üçün ən doğru varis olan adamı seçmək lazımdır. Həmin adam Fionanın əmisi oğlu Şahzadə Arturdur. Digər tərəfdən çox uzaqlarda əvvəllər Fionanı əjdahanın əlindən xilas etmək istəyən, lakin Fionanın yerində başqa adamın olduğunu görəm Şahzadə Yaraşıqlı Çarminq, taxtı ələ keçirmək üçün pəri əfsanələrindən yığdığı pis adamlar ordusu ilə şəhəri ələ keçirir. Ancaq Çarminqin şəhəri müdafiə etməyə qərarlı olan Fiona ilə anası Kraliça Lillianın pəri nağıllarındakı yaxşı insanları yanlarına topladığından xəbəri yoxdur.

Şrek, Eşşək və Çəkməli Pişiyin, "gələcəyin kralı" olaraq gördükləri Arturu daha mükəmməl olması üçün dəyişdirmə səyi davam edərkən, digər tərəfdən Fiona və şahzadələr ordusu isə Şahzadə Çarminqi dayandırmaq məcburiyyətindədir. Bunu bacarmasalar, ortada Artur hökm sürəcəyi adında bir krallıq qalmayacaqdır.

Şahzadə Çarminq xüsusi bir tamaşa hazırlayır. Bu tamaşada Şrek mütləq ölməlidir, lakin xoşbəxtlikdən Şrekin dostları vaxtında ona yetişirlər. Dostlar Şreki Çarminqin əlindən azad edirlər. Tac qoyma mərasimi keçirilir və Artur başına tac qoyaraq kral olur. Şrek yenidən öz sevimli bataqlığına qayıdır. Burada Şahzadə Fionanın troller div oğlu olur.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Xarici keçidlər
---------------

* Şrekin Rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2007-08-23 at the Wayback Machine

| ⛭Şrek |
| --- |
| Şrek seriyaları | Şrek • Şrek 2 • Üçüncü Şrek • Hər zaman Şrek |
| Çəkməli Pişik seriyaları | Çəkməli Pişik • Çəkməli Pişik: Üç iblis (2012) |
| Digər | Şrek: Bal ayı • Şaxta Şrek, yaşıl burun • Şrek: Qorxunclar |
| Personajlar | Şrek • Şahzadə Fiona • Uzunqulaq • Çəkməli Pişik • Lord Farkuad |
| Video oyunlar | Shrek • Shrek: Treasure Hunt • Shrek: Hassle at the Castle • Shrek Super Party • Shrek 2 • Shrek SuperSlam • Shrek Smash n' Crash Racing • Shrek the Third • Shrek Forever After • DreamWorks Super Star Kartz • Puss in Boots |
| Əlaqəli səhifələr | Şrek! (kitab) • Çəkməli Pişik • Çəkməli Pişik (1938) |
Ava rəqqası.
**Ava rəqs festivalı** (阿波踊り, *Awa Odori*?) – Yaponiyada ən məşhur rəqs festivallarından biri. Rəqqaslar avqust ayının ortalarında olan Obon dövrünə diqqət çəkmək üçün küçələrə düşüb Bon rəqsi oynayırlar. Festival Şikoku adasındakı Tokuşima adasında keçirilir.

Tokuşima hər il 12-15 avqust tarixlərində bu festivala ev sahibliyi edir. Bu festival nəsildən nəsilə ötürülən festivaldır. Festivalın 400 ildən çox yaşı var və kökləri Bon ənənəsindən törəmişdir. Festivalın ilk dəfə 1586-cı ildə Tokuşima daymyosu Haçisuka İemasanın Tokuşima qəsrinin inşasının başa çatmasını qeyd etmək üçün təşkil etdiyi böyük içki məclisi ilə başladığı güman olunur. Həmin tarixdən sonra festival illik festivala çevrilibmiş.

Festival bütün şəhər miqyasında keçirilir. Önə çıxan əsas rəqs festivala adını verən Ava rəqsidir. Ava Tokuşimanın feodal adıdır. Festival boyunca kişilər, qadınlar, uşaqlar yukata geyinib küçələrə düşür və Ava Yoşikono mahnısının sədaları altında rəqs edirlər. Şamisen, tayko və şinobue kimi musiqi alətlərindən istifadə olunur. Əsas şənliklər 18-22:30 radələrində şəhər mərkəzində baş tutur.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

2007-ci ildə baş rolunda Nana Eykuranın çıxış etdiyi "Ava rəqsi" filmi çəkilmişdir. "Fate/stay night" franşizinin bəzi posterləri Ava rəqs festivalına həsr olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Awa Odori Halk Dansı Festivali". Asialogy (türkçe). 2018-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Ava rəqs festivalı** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Ava Odori Yaponiya Milli Turist Təşkilatında
**Şükürov Şirin Ağabala oğlu** (21 mart 1910, Zubovka – 21 sentyabr 1987, Əli-Bayramlı) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Həyatı
------

1910-cü ildə Azərbaycanın Əli Bayramlı şəhərində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə cəbhəyə yollanmışdır. Krımda, Qafqazda, Voronejdə, Belorusiyada və Polşada vuruşmuşdur. 12 yanvar 1945-ci tarixində Vislada düşmənin müdafiə xəttini yaran döyüşçülər arasında məhz Şükürovun vzvodu birinci idi. Lakin elə bu vaxt düşmən cəbhədən gələn pulemyot atəşi sovet ordusunu bir anlıq geri çəkilməyə, yerə yatmağa vadar elədi. Elə bu vaxt Şirin Şükürov *"Yoldaşlarım, irəli"* sözlərilə ayağa qalxıb düşmənə sarı cumdu. Qranat və atvomatlarla düşməni məhv edərək irəliləyərkən, başından və ayağından yaralanmasına baxmayaraq 3 cərgə faşist dəstəsəni dəf eləyə bildi.

1945-ci ilin 27 fevralında SSRİ Ali Sovetinin əmrilə Şirin Şükürova Visladakı qəhərmanlığına görə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Шукюров Ширин Агабала оглы". 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-22.
2. ↑  "Шукюров Ширин Агабала оглу, Рядовой, пулеметчик". 2007-11-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-14.
3. ↑  "9may.az. Qəhrəmanlar". 2010-01-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-13.