recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Vo.

**Vo** (*fr.* Vaud, *alm.* Waadt‎) — İsveçrənin qərbində fransızdilli kanton. Əhalisi 734 356 nəfərdir (2012) və ya kantonlar arasında 3-cüdür. İnzibati mərkəzi Lozanna şəhəridir. Kanton əhalisinin yarısı Lozanna aqlomerasiyasında yaşayır.

Coğrafiyası
-----------

Sahəsi - 3212 km² (kantonlar arasında 4-cü yer). Vo kantonu İsveçrənin qərbindəki ən böyük ərazini tutur. Leman gölünün (Cenevrə) sahillərindən Nevşatel və Murtenze göllərinə qədər uzanır. Qərbdə Fransa ilə (En, Jura və Du şöbələri ilə), həm də cənubda (Yuxarı Savoy şöbəsi) həmsərhəddir.

Sərhədlərinin qalan hissəsi daxili: cənub-qərbdə Cenevrə kantonu ilə, şimalda Neuchatel kantonu ilə, şərqdə Berne və Fribourg kantonları ilə və nəhayət cənub-şərqdə Valais kantonu ilə. Vaudda iki dağ silsiləsi var: qərbdəki Yura və cənub-şərqdəki Alp dağları. Cenevrə gölü boyunca, İsveçrə Riviera kimi tanınan moda kurortlar zənciridir.

28 iyun 2007-ci ildə Lavonun terraslı üzüm bağları YUNESKO-nun Ümumdünya İrsində siyahıya alınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑ . İsveçrə Federal Statistika İdarəsi.
**Ajek** (ubıx же (аже) — qar, к (куа) — oğul) — Rusiyanın Krasnodar diyarında şəlalə. Ajek şəlaləsi Ajek çayı üzərində, çayın Soçi çayına töküldüyü yerdə yerləşir. Şəlalə Xostinski rayonu daxildədir. Ajek şəlaləsi Soçi Milli Parkı ərazisi daxilində olub Orexovka kəndindən 6,5 km qərbdə yerləşir.

Etimologiyası
-------------

Şəlalənin və çayın adı ubıx dilindən tərcümədə «qar oğlu» (*же* (*аже*) — qar, *к* (əsas söz *куа*) — oğul) və ya «qarla doğulan» deməkdir. Belə bir adın yaranmasına səbəb Saxarnoy dağının cənub yamacıdır. Məhs bu ərazidə olan qar papağının olmasıdır. Qış aylarında yağan yağntılar nəticəsində bu ərazidə qar örtüyü formalaşır. Qonşu zirvələrdə isə qar örtüyü tez əriyir.

Başqa bir ehtimala görə Ajek — «maral oğlu» deməkdir. Ubıx dilində *же* (*аже*) həm də «maral» və ya «maral balası» deməkdir. Yəni tərcümədə "maralların otladığı yer".

J N. Kokov hesab edir ki, şəlalənin adı kabarda dilindən tərcümədə «keçi tirəsi» deməkdir. Ş.D.İnal-İpa belə bir variant təklif edir: Ajek abxaz dilindən tərcümədə - *Ажаква*, «saqqal» deməkdir.

Ola bilsin ki, Ajek (*Ажеко*) şəxs adı olub bu ərazidə yaşayan nəsilin adıdır.

Ümumi məlumat
-------------

Şəlalə təxminən 40-50 min il əvvəl şistli süxurları üzərində əmələ gəlmişdir. Suyun geoloji işi nəticəsində süxurlar aşınmış və hündürlüyü 9,5 metr olan çıxıntı yaranmışdır. Şəlalənin eni təxminən — 1,5 metrdir.

Suyun töküldüyü yerdə diametri 7 metr olan göl formalaşıb. Su axınları sıldırım divarları at nalı (hündürlüyü 20 m-ə qədər) olan bir kanyon əmələ gətirib. Şəlalənin kənarlarında, qaya üzərində şümşad və sarmaşıqlar geniş yayılıb.

Günəş şüaları şəlalə ərazisinin tam işıqlandıra bilmir. Kanyonun yarısı həmişə kölgəli olur. Şəlalənin yerləşdiyi zona sanitar baxımdan yaxşı durumdadır. Buna səbəb şəlaləyə gedən yolun yetərincə çətin olmasıdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт Сочинского национального парка
* Фотоальбом водопада Ажек

İstinadlar
----------

1. ↑  Дирр А. Язык убыхов. Лейпциг, 1928 (на немецком языке). С. 130
2. ↑  Коков Дж. Н. Адыгская (черкесская) топонимия. Нальчик, 1974. с.135
3. ↑  Инал-Ипа Ш. Д. Страницы исторической этнографии абхазов. Сухуми, 1971. С. 286
Osborne Reynolds 
Axışqanlar mexanikasında **Reynolds sayı** yaxud **Reynolds ədədi** bir mayenin (müəyyən) ətalət qüvvələrinin (FI), özlülük qüvvələrinə (Fv) nisbətinə bərabərdir, nəticə olaraq da bu iki növ gücün bir-birinə mayenin bir axış vəziyyətində nisbi əhəmiyyətini verir. Buna görə Reynolds sayısı düzgün axış və çalxalantılı (turbulent) axış kimi müxtəlif axış rejimlərini xarakterizə etmək üçün istifadə olunur. 

Axışqanlar mexanikasında istifadə olunan ən vacib digər əmsallardan biridir və dinamik oxşarlığı təyin etmək üçün istifadə olunur. Həndəsi cəhətdən oxşar bir axış nümunəsi fərqli axış dəyərləri olan iki fərqli maye içərisindədirsə, eyni uyğun əmsal varsa, dinamik analoq adlanır. Məsələn, bir milçək qanadının necə işlədiyini başa düşmək üçün milçək qanadının böyüdülmüş modellərinin suda işlədib və eyni hadisənin daha yavaş sürətlə araşdırılaraq tədqiq edilməsi mümkündür. Burada vacib olan şey, suyun və havanın işlədiyində eyni Re sayına sahib olmalarıdır.

Borudakı sıxılmaz axışdakı Re sayı 2300-dən azdırsa, laminar axın sayılır və böyükdürsə, çalxantılı axın sayılır. İstilik köçürməsində də Reynolds teoremi fərqli nisbətlərlə istifadə edilməkdədir. Reynolds sayının artması istilik ötürmə əmsalını artırır.

Reynold sayı adını 1842 ilə 1912 illəri arasında yaşamış olan və bu sayıyı tanıtan Osborne Reynolds 'dan almışdır. Adətən aşağıdakı kimi müəyyən edilir: 

{\displaystyle {\mathit {Re}}={\rho v\_{s}d \over \mu }={v\_{s}d \over \nu }={\frac {\mbox{Ətalət qüvvələri}}{\mbox{Özlülük qüvvələri}}}}
* *v* s - axışqanın sürəti
* *d* - boru diametri
* μ - axışqanın dinamik özlülüyü
* ν - axışqanın kinematik özlülüyü: ν = μ / ρ
* ρ - axışqanın sıxlığı
Avstraliyada avtomobil qatarı.
**Avtomobil qatarı** — bir və ya bir neçə qoşqulu avtomobil. Avtomobil qatarı yük və sərnişin (qoşqulu avtobus) üçün olur. Adi avtomobillərə nisbətən avtomobil qatarında daşınan yükün miqdarı çox, istismar xərcləri, yükləmə-boşaltma zamanı dayanmalar, görülən iş vahidinə sərf edilən istismar materiallarının miqdarı az olur. Yük uzaq məsafəyə daşındıqda avtomobil qatarının iqtisadi səmərəsi daha da yüksəlir. Avtomobil qatarı vahid tormoz sistemi və elektrik avadanlığı şəbəkəsi ilə təchiz edilir. Çətin yol şəraitində aktiv oxlu avtomobil qatarından istifadə olunur. Belə qatarda bürücü moment mühərrikdən yalnız yedək maşının aparan oxuna deyil, həm də bir və ya bir neçə qoşqu oxuna ötürülür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Автомобил гатары // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 77.
**Elidor** - ingilis yazıçısı Alan Qarnerin 1965-ci ildə Collins tərəfindən nəşr olunan uşaq fantastik romanıdır. Tərcümələr doqquz dildə nəşr olunub və o, televiziya və radio üçün uyğunlaşdırılıb.

Süjet təqdimatı
---------------

Hekayə başqa bir dünyadan gələn peyğəmbərliyi yerinə yetirərək dəhşətli qaranlığı cilovlamaq üçün mübarizə aparan bir qrup uşağın macəralarına aiddir. Süjet real dünyada Elidor dünyasına, Mançester şəhərinə və Şimali Çeşirin bəzi hissələrinə gedir. Qarnerin bir çox kitabları kimi, povestin vurğusu da qəhrəmanların üzləşdiyi seçim və məsuliyyətlərin çətinlikləri, dəyəri və praktiki cəhətləridir.

Başlıq
------

Elidor adı, Giraldus Cambrensis tərəfindən İtinerarium Cambriae-də 1188-ci ildə ölkə üzrə səyahətinin rekordu olan Elidor və Qızıl Top kimi tərcümə olunan Uels xalq nağıllarından yaranmışdır. Elidor bir uşaq ikən cırtdanlar tərəfindən gözəl olsa da, günəşin tam işığı ilə işıqlandırılmayan bir ölkədə qızıl qalaya aparılmış bir keşiş idi. Bu, Qarnerin Elidor ölkəsinin tutqun səması ilə ziddiyyət təşkil edən Qoriasın qızıl divarlarının təsviri ilə müqayisə edilir.

Ətraflı
-------

**İngilis folkloru** - Elidor Uilyam Şekspirin "Kral Lir" əsərindən sitat gətirən epiqrafla başlayır: "Çayld Rould Qaranlıq Qülləyə gəldi". Bu həm də Elidorun süjetinin bir neçə elementinin çəkildiyi "Çayld Rouland" ingilis xalq nağılına işarədir. Çayld Rouland eyniadlı Rouland, iki qardaşı və bacısı Burd Elleni təsvir edir. Rouland topu kilsənin üzərinə atır və Burd Ellen topu geri almağa çalışdıqda o, yoxa çıxır. Roulandın qardaşları daha sonra onu tapmaq üçün ayrılırlar, lakin onlar geri qayıtmırlar və Roulandı qardaşlarını xilas etmək üçün tərk edirlər. Daha sonra Rouland bir təpədə bir qapının açılmasını əmr edir, burada o, sehr altında Burd Elleni tapır.

Nəşr tarixi
-----------

Henri Z. Uolk ilk ABŞ nəşrini 1967-ci ildə nəşr etdi. 1969-cu ildə Alman və Yapon dillərinə tərcümələr nəşr olundu, sonrakı iki onillikdə isə Katalan, İsveç, Danimarka, Fin və Hollandiya; 2005-ci ildə Fars və Çin.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elidor". 2023-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-19.
2. ↑  "Elidor Overview". 2023-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-19.
3. ↑  "Elidor by Alan Garner (1965)". 2023-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-19.
4. ↑  "Childe Rowland". 2023-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-19.
**Afrofransızlar** (*fr.* Afro-Français), **qaradərili fransızlar**, **fransız qaradərililər** və ya **qara fransızlar** (*fr.* Noirs de France) — Fransa əhalisinin qaradərili, yəni əslən Böyük Səhradan cənubdakı Afrikadan və Madaqaskardan olan qismi üçün istifadə edilən termin. Buraya həmçinin, qarışıq afrikalı və fransız mənşəyi olan insanlar da daxildir.

Əhali statistikası
------------------

Fransa dövlətində əhalinin siyahıyaalınmasında etnik mənsubiyyət və irq haqqında məlumat toplanılması qeyri-qanuni olsa da, afrofransızlar haqqında müxtəlif statistik təxminlər mövcuddur. 2008-ci ildə "*The New York Times*" qəzetində çıxan bir məqalədə təxminlərin 3 milyon ilə 5 milyon arasında dəyişdiyi bildirilmişdir. Fransada hər beş qaradərili insandan dördünün Afrika mənşəli, azlıq qisminin isə əsasən Karib dənizi ölkələrindən olduğu güman edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Oppenheimer, David B.* "Why France needs to collect data on racial identity...in a French way". Hastings International and Comparative Law Review. 31 (2). 2008: 735–752. SSRN 1236362.
2. ↑  *Kimmelman, Michael.* "For blacks in France, Obama's rise is reason to rejoice, and to hope". The New York Times. 17 June 2008. 2022-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-27.
3. ↑  *Bennhold, Katrin.* "Black anchor fills top spot on French TV". International Herald Tribune. 3 August 2006. səh. 2. 2023-04-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-27.
4. ↑  "Franceblack". 2022-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-06.
Rayon ərazisi Həkəri, Tərtər çaylarının yuxarı axınlarında və suayrıcılarında yerləşib, mütləq yüksəkliyi 1700-1800 m- lə 3600 m arasında dəyişir. Şimalda Murovdağ, şərqdə Qarabağ silsiləsi və qərbdə Ermənistan ərazisi ilə sərhədlənir. Ərazisi əsasən Poliosen - Dördüncü dövrün vulkan püskürmə materiallarından (lava)  təşkil olunmuşdur. Bu süxurlarda qar və yağış suları intensiv olaraq daxili qatlara süzüldüyündən səth axımı nisbətən zəifdir və ərazidə su qıtlığı yaradır. Səth axımına yalnız çay dərələrində çaylar, bulaqlar şəklində təsadüf olunur. Vulkanik yaylada 20-yə yaxın vulkan və buzlaq mənşəli kiçik yüksək dağ gölləri vardır. Vulkan lavalarının fiziki - mexaniki parçalanması sayəsində çınqıllıqlar və daşlıqlar burada geniş sahə (100 km2) tutur və dağ çəmənliklərinin məhsuldarlığına əsaslı təsir göstərir.

Ərazi alp, subalp və subnival – qayalıq landşaft komplekslərindən təşkil olunub, yay otlaqları kimi geniş istifadə olunur. Rayon ərazisində yerləşən Kəlbəcər İstisuyunun böyük müalicə və dağ - iqlim kurort əhəmiyyəti vardır. Lakin mühüm müalicə əhəmiyyətinə malik olan bu sudan onun imkanına nisbətən çox az istifadə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanın landşaftları

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Konstruktiv Coğrafiyası. Bakı –Elm-1996, I cild

| ⛭Azərbaycan ərazisinin fiziki-coğrafi rayonlaşdırılması |
| --- |
| Böyük Qafqaz fiziki-coğrafi vilayəti | Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu  • Qonaqkənd fiziki-coğrafi rayonu  • Zaqatala-Lahıc fiziki-coğrafi rayonu  • Dağlıq Şirvan (Şamaxı) rayonu  • Qobustan-Abşeron fiziki-coğrafi rayonu |
| Kür çökəkliyi fiziki-coğrafi vilayəti | Acınohur-Ceyrançöl öndağlığı fiziki-coğrafi rayonu  • Alazan-Əyriçay fiziki-coğrafi rayonu  • Qazax-Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu  • Küdrü-Şirvan fiziki-coğrafi rayonu  • Arazboyu maili düzənlik fiziki-coğrafi rayonu  • Mərkəzi Aran fiziki-coğrafi rayonu |
| Kiçik Qafqaz fiziki-coğrafi vilayəti | Gəncə fiziki-coğrafi rayonu  • Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu  • Qarabağ vulkanik yaylası fiziki-coğrafi rayonu  • Həkərə fiziki-coğrafi rayonu |
| Lənkəran fiziki-coğrafi vilayəti | Lənkəran fiziki-coğrafi rayonu  • Talış fiziki-coğrafi rayonu |
| Orta Araz fiziki-coğrafı vilayəti | Şərur-Ordubad rayonu  • Naxçıvan fiziki-coğrafi rayonu |
| 
* Kateqoriya:Azərbaycanın fiziki-coğrafi rayonları

 |
Afrikanın Böyük gölləri
**Afrikanın Böyük gölləri** Böyük Rift Dərəsi göllərini və Şərqi Afrika çatlağının ətrafını örtən, bir sıra gölləri əhatə edən bölgədir. Bölgəyə, həmçinin Afrikanın şərqindəki Tanzaniya, Uqanda və Keniya ərazisində yerləşən və yer səthində ikinci ən böyük şirin su gölü olan Viktoriya gölü, həcmi və dərinliyi ilə dünyanın ikinci ən böyük gölü olan Tanqanika gölü daxildir.

Afrikanın Böyük gölləri bunlardır:

1. Tanqanika gölü
2. Viktoriya gölü
3. Albert gölü
4. Eduard gölü
5. Kivu gölü
6. Nyasa gölü

Qalereya
--------

A - Albert  
Y - Kyoqo  
E - Eduard gölü  
K - Kivu gölü  
V - Viktoriya gölü  
T - Tanqanika gölü  
N - Nyasa gölü
* Nyasa gölü
* Viktoriya gölünün peykdən görüntüsü
* Tanqanika gölünün peykdən görüntüsü

Həmçinin bax
------------

* Böyük Rift Dərəsi

Mənbə
-----

1. ↑  Jean-Pierre Chrétien *Afrikanın Böyük gölləri:. Tarixi* trans Scott Straus *İki min illik*
2. ↑  Audi Mac, Colin, F Fatemi, Tehran 1365 tərəfindən tərcümə Afrika Tarixi Atlası. صص ۱۶ و ۱۷. Pp. 16 ve 17.
**Şahdağ tektonik lövhəsi** Cənub-Şərqi Qafqazın şimal yamacında yerləşir və Şahdağ-Beşbarmaq tektonik örtük dəstəminin qərb fraqmentinə cavab verən və orqanogen-rif, kristal dənəvər, oolit və brekçiyaformalı-qırıntılı malm-neokom əhəngdaşılarından təşkil olunmuş nəhəng klipdir. Təbaşir dövrünün ortalarına qədər əhəngdaşıları Böyük Qafqaz kənar dənizinin şelfi və qitə yamacının sərhədində Siyəzən dərinlik yarığının nəzarət etdiyi sədd rifinin tərkib hissəsi olmuşlar. Tektogenezisin avstriya fazasında əhəngdaşıları yan sıxılmanın təsiri nəticəsində öz bünövrəsindən qopardılmış və qitə yamacın sinxron "vəhşi" flişi üzərinə köçürülmüşdür.

Tektonik lövhə ümumqafqaz istiqamətində uzanmış sinklinalşəkilli formaya malik olub sahəsi 150 kv.km, qalınlığı isə 1,5 km-ə çatır. Kənarları sərt eskarplarla haşiyələnmiş lövhənin dabanının bəzi yerlərində tektonik brekçiya (çöküntü melanjı) üzə çıxır ki, bu da onun şaquli tektonik yerdəyişmələrinə dəlalət edir.

Həmçinin bax
------------

* Beşbarmaq qayası
* Qaraçay olistrostromu
* Gilgilçay olistoplakı
* Altıağac olistoliti
* Dərəköhnəbinə kəsilişi
* Qaraməryəm-Padar neotektonik qalxımı
* Yanardağ təpəsi

Mənbə
-----

"Azərbaycan Respublikasının Geoloji İrsi" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2013
**Alert** (*ing.* Alert [ə'lɜːt]) — Şimal qütbünə ən yaxın yaşayış məntəqəsi olaraq mülki əhalinin yaşadığı qəsəbə. 1950-ci ildə salınmışdır. 2005-ci il məlumatına görə qəsəbədə daimi 5 nəfər mülki əhali, 70 nəfər hərbçi, hərbi bazada xidmət edənlər, meteostansiya əməkdaşları yaşayırdı. 2011-ci il məlumatına görə isə qəsəbədə mülki əhali qalmasada, hərbi və elmi əməkdaşlar ilboyu yaşayır. Qəsəbədə Alert hava limanı fəaliyyət göstərir

Alert Elsmir (ada)sında Kanadanın Nunavut vilayəti Kikiktaaluk rayonu ərazisində yerləşir. Şimal Qütbündən 817 məsafədə yerləşir.

Kanadanın nəhəng şəhəri olan Edmontondan 3578 kilometr, Norveçin paytaxtı Oslodan 3192 km, Murmanskdan 2574 km, Norilskdən 3059 km uzaqlıqda yerləşir.

İqlimi
------

İqlimi arktikdir və əsasən sərtdir. Ancaq iyul və avqust orta aylıq temperatur müsbət olur. Qış demək olar ki, il boyu davam edir. Ən soyuq ay fevraldır minimum temperatur -50°S, orta -33,4°S təşkil edir. İyulda isə mansimum tempratur 20°S təşkil edir. Qəsəbə 48 m dəniz səviyyəsindən yüksəkdə yerləşir. Linkoln dənizinə çıxışı vardır (dəniz buzlaqlarına).

İstinadlar
----------

1. ↑  "2016 Community Profiles Csmbridg Bay"  Arxivləşdirilib 2021-01-15 at the Wayback Machine .
2. ↑  "Great Circle Mapper". 2009-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-09.

Mənbə
-----

* Nunavut ərazisində yerləşən Alert
* Canada National Defence page on CFS Alert Arxivləşdirilib 2010-12-06 at the Wayback Machine
* Climate informationArxivləşdirilib 2008-09-20 at the Wayback Machine
* The Canadian Encyclopedia: Alert, Nunavut Arxivləşdirilib 2011-11-05 at the Wayback Machine
* Current weather conditions (Weatheroffice.ec.gc.ca) Arxivləşdirilib 2007-03-12 at the Wayback Machine
* Personal visit to CFS Alert
**AH-64 Apaçi helikopteri** (*AH-64 Apache*) — Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən istehsal edilən, 2 nəfər ekipaja malik, zirehli hərbi döyüş vertolyotu. Amerika ordusunun əsas helikopteridir. AH-1 Kobra vertolyotunun xələfi hesab edilir. Bell şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur. İlk uçuşunu 1979-cu ildə edib, 1984-cü ildən etibarən orduda istifadə olunur. Orduya qəbul olunandan sonra bir çox əməliyyatlarda istifadə olunub. Başlıca modelləri AH-64A və AH-64D Longbow hesab olunur.

Helikopterin istehsal olunmasında əsas məqsəd ABŞ ordusunda olan AH-1 Kobra helikopterlərini əvəz etməsidir. İlk prototip olan YAH-64 ilk uçuşunu 30 sentyabr 1975-ci ildə həyata keçirmişdir. Helikopter 1986-cı ilin aprelində ABŞ ordusunda xidmətə başlamışdır. İlk istehsal olunmuş AH-64D Lonqbou helikopteri 1997-ci ilin mart ayında orduya təhvil verilmişdir. Hal-hazırda da istehsalı Boeing şirkəti tərəfindən davam etdirilən helikopterdən 2013-cü ilin mart ayına qədər 2,000 helikopter istehsal etmişdir.

Hal-hazırda əsas istifadəçisi ABŞ ordusudur. Bununla yanaşı bir çox digər ölkələrin də əsas döyüş helikopteri hesab olunur. Bu ölkələrə Yunanıstan, Yaponiya, İsrail, Niderland, Sinqapur və BƏƏ daxildir. Həmçinin bu helikopterlər Böyük Britaniyada da lisenziya altında istehsal olunur. Amerikan AH-64 helikopterləri Panama, İraq, Kosovo, Əfqanıstan, Fars körfəzi kimi ərazilərdə bir çox əməliyyatlara cəlb olunub. İsrail ordusuna məxsus "Apaçi"lər Livan və Qəzzə zolağında; İngilis və alman ordusuna məxsus helikopterlər isə Əfqanıstan və İraqda əməliyyatlara cəlb olunub.

Qalereya
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  .


|  |  |
| --- | --- |
| Silah | *Silahlarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
1942-ci ildə fin zabiti sovet casusunu edam edir.
**Casusluq** — dövlət sirrini, hərbi sirri və s. məxfi məlumatları digər dövlətə vermək məqsədilə yığmaq və oğurlamaqdan ibarət fəaliyyət. Bütün ölkələrin qanunvericiliyində Casusluq təqib edilir. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsində Casusluq dövlətin konstitusiya quruluşunun əsasları və təhlükəsizliyi əleyhinə cinayət növü kimi təsbit olunmuşdur.

Məlumat sahibinin icazəsi olmadan gizli və ya gizli məlumat əldə etmək əməlidir. Casuslar agentliklərə gizli məlumatları açıqlamağa kömək edir. Hər hansı bir fərdi və ya casus dairəsi (bir işləyən casus qrupu), hökumətə, şirkətə və ya müstəqil əməliyyatın xidmətində casusluq edə bilər. Təcrübə gizli olduqdan istəksizdir və bir çox hallarda qadağandır və qanunla cəzalandırıla bilər. Casusluq ictimai mənbələrdən məlumat toplayan bir metoddur.

Düşmən (ya da potensial düşmən) haqqında məlumatları toplamaq üçün ən təsirli yollardan biri düşmən sıralarına girməkdir. Bu casusun (casusluq agenti) işidir. Casuslar düşmən qüvvələrinin ölçüsü və gücü ilə bağlı məlumatları verə bilər. Onlar həmçinin düşmən qüvvələri içərisində müxalifləri tapa bilib və onlara fərarilik etməkdə təsir edə bilərlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Espionage". MI5. 2018-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-24.
2. ↑  Fischbacher-Smith, D. 2015. The enemy has passed through the gate: Insider threats, the dark triad, and the challenges around security. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 2(2), pp.134-156.
**Kovalevin binası**— Rostov vilayəti Azov şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Azov şəhəri Moskovskaya küçəsi ev 23 ünvanında yerləşir. Bina 1912-ci ildə inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. 1992-ci ilin 12 dekabr tarixli 302 saylı qərarla Azov şəhərinin regional əhəmiyyətli mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdir. Üstəlik qoruma altına alınmışdır.

Tarixi
------

1912-ci ildə Rostov vilayəti, Azov şəhəri, Moskovskaya küçəsində iki mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Bina yaxınlıqda yerləşən binanın qarşı tərəfində yerləşirdi. Onun sahibi və inşa etdirəni Q. İ. Kovalyov olmuşdur. Binanın inşası başaçatdıqdan dərhal sonra burada Kovalyovun universal mağazası yerləşidi. Texniki xüsusiyyət daşıyan mağazada şəhərlilər müxtəlif malları ala bilərdilər. Mağazada elektrik lampaları, ətçəkən maşınlar, qrammofon, cib saatları, divar saatları, brezent kisələr, velosipedlər, plastinləri satılırdı. Binanın zirzəmisində Kovalyova məxsus içkilər saxlanan anbar vardı. Binanın birinci mərtəbədində isə emalatxana fəaliyyət göstərmişdir. Binanın mövcudluğu dövründə dəfələrlə dövlət müəssisələrinin binası kimi istifadı edilmimdir. Burada şəhər anbarı, kassa və SSRİ qostrax fəaliyyət göstərmişdir. Bina sovetlər dönəmində milliləşdirilmişdir. Kovalyovun binası Azov şəhərində barmaqla sayılan binalardandır ki, Böyük Vətən müharibəsindən zərər görmədən günümüzə qədər mövcudluğunu qoruya bilmuşdir.

Təsviri
-------

Kovalyovun binası iki mərtəbədən ibarətdir. Binanın özəlliyi ondadır ki, tavanı olduqxa hündürdür. Üstəlik böyük və hündür pəncərələrə sahibdirlər. Eyvanı müxtəlif elementlərlə işlənmişdir. Kənar hissələrində qüllələr yerləşir. Dam örtüyü yastı formaya sahibdir.

* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Объекты культурного наследия регионального значения города Азова". 2017-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
2. ↑  "Дом Ковалёва//Официальный сайт администрации города Азова". 2017-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
3. ↑  "Культура регионов России". 2017-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
**Casper milli parkı** — Kanadanın qayalı dağlarında ən böyük milli park.

Tarixi
------

Norz Vest Kompani üçün bölgədə ticarət mağazası olan Casper Hovesin şərəfinə adlandırılmışdır. 1907-ci il sentyabr ayının 14-də Casper Forest Park adı altında yaradılmışdır. 1930-cu ildə park statusunu almışdır. 2014-cü ildə Casper milli parkının 2154710 ziyarətçisi vardı.

Coğrafiyası
-----------

Casper milli parkında Atabaska dağı
Kanadanın qərbində, Albert əyalətindədir. Sahəsi təqribən 1,1 mln. ha. 1907-ci ildə Atabaska çayının yuxarı axınında, Qayalı dağların iynəyarpaqlı meşələrlə və Alp çəmənləri ilə örtülü şimal yamaclarında (3747 *m*-ədək yüksəlikdə) yaradılmışdır; buzlaqlar var. Heyvanlardan qara və qonur ayı (qrizli), maral, dələ, vaşaq, puma, qar qoyunu; təqribən 200 növ quş məskunlaşmışdır. Parkı gəzmək üçün təqr. 1000 km piyada marşrutu salınmışdır. Banf, Yoxo və Kuteney milli parkları ilə birləşərək vahid kompleks əmələ gətirir.

Ümumdünya irsi
--------------

1984-cü ildə Park Kanadanın qayalı dağlarındakı digər milli və əyalət parkları ilə birlikdə UNESCO Ümumdünya irsi elan edildi.

Həmçinin bax
------------

* UNESCO
* Ümumdünya irsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Jasper National Park of Canada: Visitor Information" Arxivləşdirilib 2011-02-18 at the Wayback Machine. *Parks Canada*. 2013–09-26. Retrieved 2007–02-07.
2. ↑  Jasper National Park of Canada Annual Report 2015 Arxivləşdirilib 2023-07-05 at the Wayback Machine (PDF) (Report). Parks Canada. 2015. p. 2. Retrieved October 1, 2016.
3. ↑  **Casper milli parkı**// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 193.

Xarici keçidlər
---------------

* Kanada parkları- Casper milli parkı
* Casper milli parkı turizmi
2 dövrəli, yüksək ötürücülü turbofanın animasiyası.

A) Aşağı təzyiqli makara

B) Yüksək təzyiqli makara

C) Stasionar komponentlər

1. Mühərrik yeri

2. Ventilyasiya

3. Aşağı təzyiqli kompressor

4. Yüksək təzyiqli kompressor

5. Yanacaq kamerası

6. Yüksək təzyiqli turbin

7. Aşağı təzyiqli turbin

8. Əsas agızlıq

9. Ventilyasiya ağızlığı
Turbofan motora aid bir diaqram
Turbofan və ya Turboventilyasiyalı mühərrik itələnməsi işlənmiş qaz ilə bərabər geniş ventilyasiya ilə də təmin olunan etibarlı və təmiri asan olan mühərrik növüdür. Ön hissəsi böyük, arxa hissəsi konus formalı və daha kiçikdir. Ümumiyyətlə sərnişin təyyarələrində istifadə olunur.

Ön tərəfdəki turbinlə əmilən hava kompressor pərvanələri tərəfindən yanma kamerasına daxil olur, burada qatılaşdırılmış hava yanacaqla yandırıldıqda (bəzi mühərriklərdə su qarışdırılır) eyni zamanda böyük bir itələmə qüvvəsi yaranır. Bunu raket sürətlənməsi də adlandıra bilərik. Bu yaradılan itələmə qüvvəsi eqzos çıxışındakı turbinlər vasitəsilə çölə göndərilir, bütün bu sistem eyni milə bağlı bir mexanizmdir.
Turbo bəsləmə mexanizmi
**Turbodoldurma** — mühərriklərdəki porşenlərin sürətli hərəkətləri zamanı azalan hava əmilməsini, yəni porşenlərin ehtiyacı olduğu havanı nasoslayan atmosfer təzyiqinə əlavə təzyiq yaradan bir mexanizmdir (avtomobil mühərrikləri porşenli mühərriklər atmosfer mühərrikləridir), yəni ehtiyac duyduqları havadır.

Yanacağın yanması mühərrik silindrindəki oksigendən, yəni daha çox havanın miqdarından asılıdır. Turbo qısaca hər iki tərəfində də turbinləri olan bir hava nasosu olaraq təyin edilə bilər və daha çox yanacaq yandırmaq üçün lazım olan havanı silindrə göndərmək üçün istifadə olunur. İsti və yüksək təzyiqli egzoz tüstüsü çox miqdarda enerji ehtiva edir və enerjili tüstü turbo turbinləri hərəkət etdirmək üçün istifadə olunur. Turbo, turbin və kompressor kimi iki hissədən ibarət sarmal formalı bıçaqlara malikdir. Türbin egzoz tərəfində, kompressor isə əmilmə tərəfindədir. Egzoz qazının çıxış təzyiqi ilə dönən turbin, aradakı birləşdirən şaftın köməyi ilə kompressor pərvanəsini döndərir. Bu mühərrik silindrinə əhəmiyyətli dərəcədə artan hava girişini təmin edir.

Wastegate adlanan hissə, turbo tərəfindən göndərilən təzyiqin ifrat dərəcədə olması halında mühərrikə göndərilən sıxılmış havanın mühərrikə zərər verməməsi üçün istifadə olunan bir hissədir. İfrat dərəcədə yüksək təzyiqlərdə, *Wastegate*in bağlı olduğu bir qapaq açılır və işlənmiş qazı turbini çevirmək üçün istifadə etmək əvəzinə birbaşa çölə atır və ifrat təzyiqin qarşısını alır.
5.45 mm-lik AK-74M avtomatına GP-25 qumbaraatanı taxılmış halda
**AK-74M** (Mənası:(*rus.* Автомат Калашникова 74 (AK-74) Mодернизированный) (Azərbaycanca: Avtomat Kalaşnikov 74 (AK-74) Modernizasiyası)), 1994-cü ildə Mixail Kalaşnikov tərəfindən yaradılmış avtomatdır. Kalaşnikov avtomatlarının AK modellərinin günümüzdəki təmsilçisi olan bu silah Rusiya Silahlı Qüvvələrinin 1994-cü ildən bəri əsas avtomat silahı hesab olunur. AK-74 avtomatlarının modernizasiya edilmiş versiyasıdır. İlk dəfə AK-74M avtomatlarında AK-74 avtomatlarında istifadə edilmiş 5.45x39 mm-lik güllələrdən istifadə edilmişdir. Bu silahı AK-74 avtomatından ayıran xüsusiyyətləri isə aksesuarları (qundağ, qəbzə və əl qundağı), süngüsü və silahın standart görünüşündə belə sabit görünən qatlanan qundağın olmasıdır. Sökülməsi AK seriyasında olduğu kimidir.

İstehsalçı ölkə:  SSRİ/ Rusiya

İstehsalçı firma: İjmaş

Növü: avtomat

İstehsal tarixi: 1994 – davam edir

İstismar tarixi: 1994– davam edir

Aksesuarları
------------

Snayper durbini, gecə durbini, termal kamera, optik nişangah, lazer hədəfləyici, qumbaraatan, süngü, taktiki fənər, səsboğucu

Modelləri
---------

* **AK-74M**: Standart model.
* **AK-105**: AK-74M-in qısa lüləli modeli.

Xüsusiyyətləri
--------------

Boş olarkən çəkisi: 3.6 kq

Dolu olarkən çəkisi,süngü bıçaqla: 4.1 kq

Uzunluğu: 945 mm

Açıq qundaq və birləşdirilmiş süngü bıçaqla birlikdə uzunluğu: 1089 mm

Yığılmış qundaqla birlikdə uzunluğu: 705 mm

Lülənin uzunluğu: 415 mm

Lülənin kalibri - 5.45 mm

Giliz: 5.45x39 mm

Atış tipi: Qaz dövriyyəsi

Nişangah məsafəsi – 1000 metr

Təsirli atəş məsafəsi – 800 metr

Güllənin zədələyici təsir məsafəsi – 1500 metr

Güllənin maksimal uçuş məsafəsi – 3150 metr

Güllənin başlanğıc sürəti – 910 metr\saniyə

Atəş tezliyi – 650 atəş\dəqiqədə

Atəş rejimi – avtomatik və tək-tək

Daraqın tutumu – 30 ədəd

Nişangah – nizamlana bilən adi nişangah

Üzərinə qoşula bilən qumbaraatan – QP-25, QP-30, QP-34

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 Azərbaycan

 Kipr

 İran

 Rusiya

 Yunanıstan

Xarici keçidlər
---------------

* İngiliscə rəsmi səhifəsi Arxivləşdirilib 2005-11-04 at the Wayback Machine
* AK-47 Museum Arxivləşdirilib 2011-07-07 at the Wayback Machine virtual tour (İngiliscə)
* Modern Firearms
**Turbiditlər**, Kiepep, 1964 - müasir və qədim turbidit (suspenzion, lehmə) axıntı çöküntülərinin adı. Adətən qum, alevrit və pelit çöküntüləri təbəqələrinin növbələşməsindən ibarət olub, özünəməxsus qradatasion laylaşması ilə səciyyələnir. Sahilyanı rayonlarda, qitə yamacında, abissal düzənliklərdə, dərin okean novlarında, rift dərələrində, sualtı dağ silsilələri və yüksəkliklərin yamaclarında geniş yayılmışdır. Müasir turbiditlər əksəriyyəti 2000 *m*-dən dərin sahələrdə çökür. Dərinlik turbiditlər bəzən yenidən çökdürülmüş dayaz su faunası və quru florasının qalıqlarına rast gəlinir. Ayrı-ayrı fərdi turbiditlər təbəqələrinin qalınlığı bir neçə *mm*-dən 6 *m* arasında dəyişir. Okean və dəniz hövzələrində böyük dərinliklərdə tapılan qumlu çöküntülər çox hallarda turbiditlərə aiddir. Turbiditlər bəzən abissal düzənliklərdə, məsələn: Kaliforniya sahilləri, Puerto-Riko təknəsi, Meksika körfəzində çox böyük sahələri tutur. Böyük Qafqazın təbaşir fliş çöküntülərində geniş yayılmışdır.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
**Koyoharı Qotouge** (yaponca: 吾峠 呼世晴, Hepbörn: *Gotōge Koyoharu*?, 5 may 1989, Fukuoka) — Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba (2016—2020) əsəri ilə tanınan yapon manqaka. 2021-ci ilin fevral ayı etibarilə bütün zamanların ən çox satılan 9-cu manqa seriyasının dövriyyədə rəqəmsal versiyalar da daxil olmaqla 150 milyondan artıq kopiyası var idi.

Time-ın illik yayımladığı Ən Nüfuzlu 100 İnsan siyahısında *ulduz* kimi təqdim olunmuşdu və bu adı qazanan ilk manqakadır.

Həyatı
------

Qotouge 5 may 1989-cu il tarixində Yaponiyanın Fukuoka prefekturasında anadan olmuşdur. Müəllif ictimai yerlərdə öz şəxsi gizliliyini qoruyur.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  ついに最終回！『鬼滅の刃』作者「吾峠呼世晴」ちゃんと読めてる？ファンなら常識クイズ！. News Livedoor (yapon). May 18, 2020. February 18, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 18, 2021.
4. ↑  *Moon, Kat.* "Koyoharu Gotouge Is on the TIME100 Next 2021 List". Time. February 17, 2021. February 18, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 18, 2021.
**Andrey Daryeviç Mirzəbəyov** (1937) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü. Akademik.

Həyatı
------

Andrey Daryeviç Mirzəbəyov 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. REA-nın V.A.Engelqardt adına Molekulyar Biologiya İnstitutunun direktoru olmuşdur.

A.Mirzəbəyov 300-dən çox çap olunmuş işlərin və ixtiraların müəllifi, molekulyar biologiya sahəsində görkəmli alimdir.

1969-cu ildə Mirzəbəyov valinli RNK-nın ilkin strukturununqurulması üzrə elmi işdə iştirakına görə Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. 1981-ci ildə onun xidmətləri "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, 1999-cu ildə "Şərəf nişanı" ordeni ilə qiymətləndirilmişdir. Xromatin üzrə tədqiqatlara görə REA 1999-cu ildə Mirzəbəyovu V.A.Engelqardt adına Qızıl medalla təltif etmişdir. 1995-2001-ci illlərdə bioloji mikroçiplərin istehsalının orjinal texnologiyasının işlənməsi və təcrübədə tətbiqi üzrə işlər Molekulyar Biologiya İnstitutunun Arqon Milli laboratoriyası (ABŞ) ilə birlikdə aparılmışdır.

A.Mirzəbəyov 25 ildən artıq müddət ərzində Bioloji Mikroçiplər Mərkəzinərəhbərlik etmişdir. Onun rəhbərliyilə 35-dən çox namizədlik və 3 doktorluq dissertasiyası müdafiə olunmuşdur. Alimin elmi-pedaqoji fəaliyyətinə Moskva Fizika-Texnika İnstitutunda molekulyar biofizika kafedrasına 10 illik rəhbərliyi də daxildir.

A.Mirzəbəyov Avropa Akademiyasının (1990-cı il), Almaniya Elmlər Akademiyasının (1999-cu il) üzvü seçilmiş, Avropa Cəmiyyəti Federasiyasının mükafatına, medallara layiq görülmüş (1978-ci il), Qreqora Mendel adına Leopoldin Akademiyasının vitse-prezidenti olmuşdur (1989-cu il). 2000-ci ildə Valensiya Fundamental Tədqiqatlar Akademiyası Zati Aliləri Kral Həzrətləri Don I Xuan Karlosun fəxri sədrliyi ilə Mirzəbəyovu özünün fəxri üzvü seçmiş, nailiyyətlərinə görə medalla təltif etmişdir.

2002-ci ildə akademik A.D.Mirzəbəyov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri üzvü seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mirzəbəyov Andrey Daryeviç (1937-2003)" (az.). science.gov.az. 2017. 2017-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-20.

| ⛭**Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri üzvləri** |
| --- |
| Anatoli Aleksandrov • Jores Alfyorov • Süleyman Dəmirəl • İhsan Doğramacı • Viktor Xain • Kərim Kərimov • Mstislav Keldış • Lütfi Zadə • Andrey Mirzəbəyov • Nikolay Musxelişvili • Yuri Osipov • Boris Paton • Əli Əkbər Haşimi Rəfsəncani • Albert Tavxelidze |
**Turaqul Abay oğlu Kunabayev** (*qaz.* Тұрағұл Абайұлы; həmçinin **Turaqul İbrahimov** (*qaz.* Тұрағұл Ибрагимов); 1875, Abay rayonu, Şərqi Qazaxıstan vilayəti — 6 mart 1934, Çimkənd, Qazaxıstan SSR) — Qazaxıstan şairi, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas və ictimai xadim. Abay Kunanbayevin Aygerim adlı həyat yoldaşından oğlu.

Həyatı
------

1875-ci ildə Abay rayonunda anadan olmuşdur. Atasının yanında böyüyən Turaqul təhsilini kənd mollasından almışdır.. Rus, ərəb, fars dillərini bilirdi. Dombra və skripka çalırdı.

1900-cü ildə Çingiz volostunun qubernatoru seçilən qardaşı Maqauiyanın müavini oldu. 1904-cü ildə özü volost vəzifəsnə keçir, amma növbəti il ​​istefa verir. 1909-cu ildə əmisi oğlu Kakitay Kunabayev ilə birlikdə Əlixan Bökeyxanın dəstəyi ilə İlyas Borağanskinin Sankt-Peterburqdakı mətbəəsində atasının şeirlərinin ilk toplusunu nəşr etdi. *"Әкем Абай туралы"* ("Atam Abay haqqında") adlı atası ilə bağlı xatirələrini yazmışdır. Maksim Qorki ("Çelkaş"), Cek London ("Kiş əfsanəsi"), Boleslav Prus ("Antek") və Alexander Neverovun əsərlərini qazax dilinə tərcümə etmişdir.

Alaş-Orda hərəkatının fəal iştirakçısı idi. 1920-ci illərdə bir neçə dəfə həbs edildi. 1928-ci ildə əmlakı müsadirə edilərək Çimkəndə sürgün edildi və ömrünün son illərini orada keçirtdi. 1934-cü ildə vəfat etdi, dəfn yeri naməlumdur.

Ailəsi
------

Uşaqları:

1. Akış Turaqulkızı (1901—1990)
2. Jebrayil Turaqululı (1904—1930)
3. Zubayr Turaqululı (1907—1933)
4. Maken Muxametjanova (1912—2000)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Казахская ССР: краткая энциклопедия / Гл. ред. Р. Н. Нургалиев. — Алма-Ата: Гл. ред. Казахской советской энциклопедии, 1991. — Т. 4: Язык. Литература. Фольклор. Искусство. Архитектура". 2020-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-16.
2. ↑  "Диалог литератур Казахстана и Запада / Фатих Фаткуллин // Аманат. — 2004. — № 5. — С.134—137" (PDF). 2018-04-13 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-16.
3. ↑  "Как преследовались потомки Абая // Куанышбек Кари, Радио Азаттык". 2020-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-16.

Xarici keçidlər
---------------

* "Şərqi Qazaxıstan - məşhur adlar" məlumat bazasında bioqrafiyalar və mənbələr
**Müstəqil film** — bu filmlər məşhur kinostudiyaların iştirakı və dəstəyi olmadan çəkilən filmlərdir. Müstəqil filmlər B filmləri (az büdcəli) filmlər siyahısına daxildir. Bu filmlərdə əsas mövzu filmin sonunda aydın olur. Amerikada müstəqil filmlər məşhur olmasa da, Kanada və Avropa ölkələrində daha məşhurdur. Müstəqil filmlərin bir çoxunda diqqəti cəlb etmək üçün erotika janrı və bəzi təcavüz səhnələri çoxluq təşkil edir. Bu səbəbdən bir çox aktyorlar və ya aktrisalar müstəqil filmlərdə çəkilməkdən imtina edir. Amma elə kino sənətçiləri vardır ki, bu filmlərdə çəkilməyi özünə borc bilir.

Müstəqil filmlərə ayrılan az büdcəyə görə uğursuzluq zamanı cuzi itkilər olsa belə, uğur qazandıqları zaman ona çəkilən xərcdən daha çox gəlir əldə edirlər. Müstəqil Amerika kinematoqrafiyası 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərində Spayk Li, Stiven Soderberq, Kevin Smit və Kventin Tarantinonun daxil olduğu digər yeni nəsil kinematoqrafların uyğun olaraq "Doğrunu seç" (Do the Right Thing), "Seks, yalanlar və videolent" (Sex, Lies, and Videotape), "Kargüzarçılar" (Clerks) və "Rezervuar itləri" (Reservoir Dogs) filmlərinin çəkilməsi ilə canlanmışdı. Rejissorluq, ssenari, montaj və digər cəhətlərinə görə bu filmlər yenilikçi və əsasən Hollivud filmlərinin müqavilələrinə ziddiyət təşkil etmək və ona uymamaqla fərqlənirlər. Bundan əlavə, onların əhəmiyyətli maliyyə uğurları və məşhur mədəniyyətə keçidi müstəqil filmlərin ticari qabiliyyətini bərpa etdi. O vaxtdan bəri müstəqil film sənayesi Amerika kinematoqrafiyasında daha təsirli olmuşdur. Əsas studiyaların əksəriyyəti bu sahədə oxşar filmlər istehsal etmək üçün inkişaf edən filiallar tərəfindən maliyələşdiriliblər. 21-ci əsrin əvvəllərində əsas film bazarlarında az olan film növləri indi Amerika bilet kassalarında ən çox satılan filmlərə çevrilib. Bura "Oturan pələng, gizlənən əjdaha" (Crouching Tiger, Hidden Dragon) və "Qəhrəman" (Hero) kimi xarici dildə olan filmlər və "Məni böyüt", "İmperatorun yürüşü" və s kimi sənədli filmlər daxildir.

Həmçinin bax
------------

* Blokbaster filmlər

Xarici keçidlər
---------------

* IFTA Arxivləşdirilib 2013-09-25 at the Wayback Machine — The Independent Film & Television Alliance, an International trade association representing Independent Producers
* Indie Films Internet Movie Database saytında
* Independent Feature Project
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Teymur Hüseynov.

**Teymur Əbdüləli oğlu Hüseynov** (1892, Şamaxı – 5 yanvar 1938, Bakı) — Azərbaycan Xalq Torpaq Komissarı, Yeni Türk Əlifba Komitəsinin sədr müavini, Gəncə Mahal Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, Yeni Yol qəzetinin baş redaktoru.

Həyatı
------

Teymur Hüseynov 1892-ci ildə Şamaxıda doğulmuşdur. 1911-ci ildə Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasından məzun olmuşdur. 1917–1919-cu illərdə Tiflis Aleksandr Müəllimlər İnistitutunda təhsil almışdır. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olaraq 1926-cı ildə oradan məzun olmuşdur.

Represiyya məruz qalmışdır. 6 yanvar 1938-ci ildə ölmüşdür.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

1926-cı ilədək Bakı Soveti İnzibati İdarə Şöbəsinin rəisi olaraq çalışmışdır. 15 may 1920-ci ildən Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Mərkəzi Komitəsində şöbə müdiri, Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsində isə şöbə müdiri olaraq çalışmışdır.

Bir müddət Azərbaycan Xalq Torpaq Komissarı vəzifəsində çalışmışdır. Eyni zamanda o, Yeni Türk Əlifba Komitəsi sədrinin müavini də olmuşdur.

1920–1925-ci illərdə Gəncə Mahal Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Qafqaz Diyar Komitəsində şöbə müdirinin müavini vəzifəsində də çalışmışdır.

İctimai fəaliyyəti
------------------

Gürcüstan SSR və Gürcüstan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin mətbu orqanı olan "Yeni yol" qəzetinə bir müddət Teymur Hüseynov baş redaktorluq etmişdir.

Mənbə
-----

* "Teymur Hüseynov". adam.az. 2016-03-05.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------
**Andrey Andreyeviç Rublyov** (20 oktyabr 1997-ci il, Rusiya, Moskva şəhərində anadan olmuşdur) — rusiyalı tennisçi; 21 yaşadək tennisçilər arasında ATP Finalının finalçısı (2017); beş ATP turnirinin qalibi (bunlardan dördü təkdir); bir yeniyetmə Grand Slam tək turnirinin qalibi (French Open 2014); cütlüklərdə yeniyetmələrin Böyük Dəbilqə turnirinin finalçısı (Uimbldon-2014); Orange Bowl cütlük turnirinin finalçısı (2013); 2014 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı; gənclər sıralamasında dünyanın ilk birinci raketkası.

Ümumi məlumat
-------------

Andrey Rublyov idmançı ailəsində anadan olmuşdur. Atası, Andrey Rublyov, keçmiş peşəkar boksçudur. İdmandan ayrıldıqdan sonra o bizneslə məşğul olmuş və hazırda Moskvada bir restoran şəbəkəsinin sahibidir. Anası — Marina Maryenko, tennis məşqçisi, əvvəllər Anna Kournikova, Daria Gavrilova və İrina Xromacheva ilə birlikdə çalışmışdır. Kiçik Andreyi üç yaşında tennisə gətirən məhz anası olmuşdur. Bacısı Anna-Arina Marienko, tennis üzrə idman ustası və hazırda məşqçiliklə məşğuldur.

Yeniyetmələr arasında ilk böyük uğurunu 2012-ci ilin dekabrında əldə etmişdir. Andrey Orange Bowl turnirinin finalında ev sahibi amerikalı Tommy Paulu məğlub etdi (16 yaşadək kateqoriyada) — 6:3, 6:4. 2013-cü ilin yayında isə idmançı 16 yaşadək Avropa çempionatında qızıl medal qazandı.

2015 mövsümündə Rublyov mütəmadi olaraq ATP seriyası turnirlərində meydana çıxmağa başladı. Fevral ayının əvvəlində, Çallenger seriyası turnirlərindəki ilk cütlük titulunu qazandı; Dallasda, ukraynalı Denis Molchanov ilə turniri qazandı.

2020-ci il Andrey üçün çox uğurlu oldu. O Dohada keçirilən ATP 250 turnirinin qalibi oldu. Bu titul Andreyin karyerasında üçüncü idi. Finalda Andrey fransız Koranten Muteni məğlub etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  ATP website.
2. ↑  "Профиль Рублёва на сайте РТТ" (rus). 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 января 2016.
3. ↑  *Крылова, Марина.* "«В теннисе не бывает 50 гениев». Андрей Рублев о переходе во взрослый теннис" (rus). prosport-online.ru. 12 апреля 2015. İstifadə tarixi: 29 июня 2015.
4. ↑  "Тренерский состав СШОР "Спартак" Ширяевка" (rus). tennis-spartak.ru. 2020-05-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 июня 2015.
5. ↑  *Андрей Липатов.* "Рублёв выиграл турнир в Дохе" (rus). www.championat.com. 2020-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
6. ↑  "Теннис. Рублев обыграл Кукушкина и вышел в четвертьфинал турнира в Дохе" (rus). news.sportbox.ru. 2020-01-08. 2020-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
7. ↑  "Российский теннисист Рублев выиграл турнир в Дохе". ТАСС. 2020-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-21.
**Turançılıq**, **turanizm** — bütün Ural-Altay xalqlarının birliyini nəzərdə tutan siyasi ideoloji inanc. İlk olaraq finlər, macarlar, estonlar və Rusiya tərkibindəki fin-ugor xalqları ilə bərabər mancurlar, monqollar və türkdilli xalqların birləşməsi məqsədi ilə ortaya atılmışdır. Türkçü və turancı şəxslərdən Ziya Gökalp isə "Türkçülüyün əsasları" adlı əsərində turancılığın heç də macarları, monqolları, mancurları, finləri birləşdürmək məqsədi güdmədiyini bildirmişdir.

Rusiyada 1905-ci il inqilabından əvvəl azərbaycanlı və tatar ziyalıları tərəfindən dəstəklənmiş bu ideologiya, Türkiyədə 1908-cı ildə II Məşrutiyətin elan edilməsindən sonra yayılmağa başladı. İttihad və tərəqqi partiyasının rəhbərləri arasında Ziya Gökalpın irəli sürdüyü turançılıq baxışları əsas götürülmüşdür. O dövrün Osmanlı komandanlarından biri olan Ənvər paşa isə 1918–1922-ci illərdə keçmiş Rusiya İmperiyasının ərazisində turançılıq fikrini canlandırmağa çalışırkən şəhid olmuşdur.

Ziya Gökalpın bir şeirindəki aşağıdakı beyt, turançılıq baxışlarını konkret əks etdirir:

Vətən nə Türkiyədir türklərə, nə Türküstan;
Vətən böyük və əbədi bir ölkədir: Turan.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gökalp Ziya, Türkçülüğün Esasları, s.: 25.

Xarici keçidlər
---------------

Turania.org.

| ⛭Etnik milliyətçilik |
| --- |
| Milliyətçiliklər | 
* Açoli
* Afrikaner
* Alban
	+ Albaniyada
	+ Kosovoda
	+ Şimali Makedoniyada
* Alman
	+ Avstriyada
* Araqon
* Assur
* Asturiya
* Avstriya
* Azərbaycan
* Erməni
* Əndəlüs
* Ərəb
* Balkar və Qaraçay
* Bask
* Bavariya
* Belarus
* Benqal
* Bəluc
* Bərbər
* Bodo
* Boşnak
* Breton
* Çex
* Çernoqoriya
* Çərkəs
* Çikano
* Çin
* Eston
* Fin
* Fransız
* Gürcü
* İngilis
* İsland
* İqbo
* İran
* İrland
* İtalyan
* Xorvat
* Kabil
* Kanar
* Kastiliya
* Katalan
* Kxmer
* Koreya
* Kornuol
* Korsika
* Kürd
* Qalisiya
* Qibti
* Macar
* Makedon
* Mançuriya
* Misir
* Naqa
* Oksitan
* Oqoni
* Pəncab
* Polyak
* Puştun
* Rumın
* Rus
* Serb
* Siciliya
* Sindhi
* Sinhal
* Slovak
* Sloven
* Somali
* Şvabiya
* Şotland
* Tamil
* Tripuri
* Türk
* Uells
* Ukrayn
* Valensiya
* Vyetnam
* Yapon
* Yunan
	+ Kiprdə
* Zaza

 |
| Panmilliyətçiliklər | 
* Ərəb
* Kelt
* German
* İran
* Monqol
* Slavyan
* Turan
* Türk

 |
| Hərəkatlar | 
* Assam seperatçı hərəkatları
* Şərqi Türküstan azadlıq hərəkatı
* Farer azadlıq hərəkatı
* Flamand hərəkatı
* Qrendland azadlığı
* Maori etiraz hərəkatı
* Ryukyu azadlıq hərəkatı
* Tibet azadlıq hərəkatı
* Vallon hərəkatı

 |
| Konsepsiyalar | 
* Hutu gücü
* Kəşmiriyat
* Katarismo
* Ketuanan Melayu
* Marathi Abhimaangeet
* Saraykistan

 |
| Digər | 
* İrqi
	+ Ağdərili
	+ Amerika yerliləri
	+ Qaradərli
	+ Yerli
* Sionizm

 |
| 
* Portal

 |
**Daşkəsən rayon Dövlət Rəsm Qalereyası** — 1986-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Nazirlər kabinetinin sərəncamı ilə fəaliyyətə başlamışdır. Qalereyada ştat üzrə 4 nəfər işçi çalışır. Onlardan 1 nəfər ali təhsilli, 3 nəfər isə orta təhsillidir. Ümumi sahəsi 40 m2-dir, 1 otaqdan ibarətdir.

Ekspozisiyiası və fəaliyyəti
----------------------------

Qalereyada tanınmış, peşəkar və o cümlədən, yerli, həvəskar rəssamların müxtəlif həcmdə çəkdikləri əsərlər və şəkillər nümayiş olunur. Hazırda Daşkəsən rayon Dövlət Rəsmlər Qalereyasının balansında 33 rəsm əsəri vardır. Həvəskar və yerli rəssamların qalereyaya bağışladığı şəkillərlə birgə 60 əsər nümayiş olunur. Belə ki, qalereyada tanınmış rəssamlardan M.Rəhmanzadənin, B.Mirzəzadənin, V.Ağayevin, Ç.Fərzəliyevin və başqalarının əsərləri nümayiş olunur. Həvəskar yerli rəssamlardan isə L.Məmmədovun, N.İsayevin, İ.İsayevin və başqalarının əsərləri sərgilənir. Bu əsərlərin içərisində kətan üzərində yağlı boya ilə işlənmiş şəkillər əksəriyyət təşkil edir. Həmçinin karandaş və quaşla işlənmiş əsərlər də sərgilənir və tərəfimizdən qorunub saxlanılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Daşkəsən Dövlət Rəsm Qalereyası". azgallery.az. 2021-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.03.2021.
2. ↑  "Daşkəsən Şəhər Dövlət Rəsmlər Qalereyası". heydaraliyev-centers.az. 2020-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.03.2021.
3. ↑  "Daşkəsən rayonunda 81 mədəni-maarif müəssisəsi fəaliyyət göstərir". dashkesen-ih.gov.az. 2021-12-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.03.2021.

Xarici keçidlər
---------------

* "Dövlət Rəsm Qalereyaları". kataloq.gomap.az. İstifadə tarixi: 30.03.2021.

Həmçinin bax
------------

* Daşkəsən
* Daşkəsən rayonu
**Üçüncü prospekt** (*ing.* Third Avenue) — Manhetten borosunun İst Sayd rayonunda və Cənubi Bronksda yerləşən küçə. Üçüncü prospekt Aşağı Manhettendaki Kuper Skverdən başlayır, eyniadlı körpüyə qədər davam edir, Cənubi Bronksu keçir və Fordem Roud magistral yolu ilə kəsişmədə bitir. Üçüncü prospekt, Cənubi Bronksun sosial-mədəni nüvəsi olan "Hab"ı təşkil edən dörd küçədənbiridir.

1960-cı ilin iyul ayından Kuper Skverdən 24-cü küçəyə qədər Üçüncü prospekt ikitərəfli yoldan ibarətdir. Sonra Üçüncü prospekt körpüsünə qədər küçədəki yol hərəkətı birtərəfli olur və cənubdan şimala yönəlir. Körpüdə hərəkət də birtərəflidir, ancaq şimaldan cənuba yönəlir. Bronksda prospekt bütövlüklə ikitərəflidir.

19-cu əsrdə Üçüncü prospekt boyunca estakada dəmir yolu tikildi. O, 1878–1955-ci illərdə Manhettendə və 1973-cü ilə qədər Bronksda fəaliyyət göstərmişdir. 20-ci əsrin ortalarında aktivistlər prospektin adını Bueri (*ing.* Bouwerie) qoymağı təklif etdilər. Bununla birlikdə, küçə heç vaxt Bueri rayonunun bir hissəsi deyildi və təklif geniş dəstək tapmadı.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Google.* Third Avenue (Xəritə) // Google Maps. Google. September 10, 2015. İstifadə tarixi: September 10, 2015.
2. ↑  *Google.* Third Avenue (Bronx) (Xəritə) // Google Maps. Google. September 10, 2015. İstifadə tarixi: September 10, 2015.
3. ↑  *Irving Spiegel.* "2 One-Way Shifts Go Smoothly" (ingilis). The New York Times. 1960-07-18. 2014-12-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-05.
4. ↑  A Streetwise History of New York City, 2009. səh. 138-140
5. ↑  A Streetwise History of New York City, 2009. səh. 171

Ədəbiyyat
---------

* *Michelle Nevius, James Navius.* Inside the Apple: A Streetwise History of New York City. N. Y.: Free Press. 2009. ISBN 978-1-4165-8997-6.