recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sorman**  ya da **Surman** (*ərəb.* صرمان‎) Liviyanın şimal-şərqində,Aralıq dənizi sahilində və Tripolitaniya regionunda şəhər.

Vətəndaş müharibəsi
-------------------

20 İyun 2011-ci ildə Birinci Liviya Vətəndaş Müharibəsi əsnasında, NATO Sormanda Muammər Qəddafinin silahdaşlarından biri Xalid K. El-Hamediyə aid bir ərazidə mülki evlərə hücum edərək, bir neçə mülki şəxsin, o cümlədən iki uşağın və onların analarının öldürüldüyünü bildirdi. NATO, Sormanda bir hərbi hədəfə hava hücumu etdiyini etiraf etdi, ancaq mülki şəxslərin ölümünə rədd etdi. NATO, Sorman bölgəsindəki "yüksək səviyyəli" komandanlıq və nəzarət "nodu" na qarşı dəqiq bir hava hücumu başladıldığını söyləyən bir bəyanat verdi.

Avqustun 14-də Milli Qurtuluş Ordusu böyük bir sahil hücumu zamanı şəhəri ələ keçirdiyini söylədi. Qəsəbə uğrunda gedən döyüşdə 10 üsyançı öldürüldü və ən az 40 Qəddafi tərəfdarı tutuldu.

2016-cı ilin martında, ikinci vətəndaş müharibəsi zamanı, Sormanda İslam Dövləti silahlıları tərəfindən insan qalxanı kimi istifadə edilərkən, 2015-ci ilin iyununda qaçırılan iki İtalyanın öldürüldüyü bildirildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sormán (Variant) GEOnet Names Server-də. National Geospatial-Intelligence Agency
2. ↑  Şurmān (Approved) GEOnet Names Server-də. National Geospatial-Intelligence Agency
3. ↑  "News & Stories – Amnesty International USA". Amnestyusa.org. 2016-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-04.
4. ↑  *By PTI.* "NATO | Libya | Sorman | Attack | Military Target | Air Strike - Oneindia News". News.oneindia.in. 2011-06-21. 2014-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-04.
5. ↑  "Rebels say capture another town west of Tripoli". Reuters Africa. Reuters. 14 August 2011. 22 August 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 August 2011.
6. ↑  "Libyan rebels claim control of key towns near Tripoli - World". Dawn.Com. 2011-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-04.
7. ↑  "Kidnapped Italians killed in Libya – Malta expresses 'deep shock'". Times of Malta. 3 March 2016. 3 March 2016 tarixində arxivləşdirilib.
**Rüstəm və Söhrab dastanı** – Güney Azərbaycanda dastançı aşıqlardan aşıq Əziz Şəhnazi tərəfindən yaradılmış və uzun illər aşıqların repertuarında qorunub saxlanmışdır. Aşıq Əziz Şəhnazi Firdovsinin məşhur "Şahnamə" əsərindəki Rüstəm və Söhrabla bağlı tarixi rəvayətlərə uyğun müxəlif saz havaları üzərində yeni bir dastan yaratmışdır. Dastan Zal, Rüstəm, Zöhrab, Giv, Tus, Birzu və s. tarixi-əfsanəvi qəhrəmanların şücaətləri, eləcə də incə-lirik hisslərə dayanan məhəbbət motivləri üzərində qurulmuşdur. "Rüstəm və Zöhrab" epik mətn strukturunda dastançılıq ənənəsinə uyğun olaraq nəsr və nəzmin növbələşməsi üzərində qurulmuşdur. Mətnlərin nəsr hissəsində kommunikativ funksiyada hadisələr konkret qəhrəmanlara yönəldilir, müxtəlif şeir formalarındakı lirik nümunələrsə əsrin poetik tərəfini tamamlayır. Dastan baş pərdədə – "Yanıq Kərəmi" – "Kərəm gözəlləməsi", "Qəmərcanı", "Qürbəti", açıq kökdə – "Osmanlı divanisi", "Bayramı", şah pərdədə – "İran düveytisi", "Çoban bayatısı", ruhani pərdədə olan "İncəgüllü", "Gəraylı", "Şah Xətai", "Cəlili" –aşıq havaları üzərində söylənilmişdir. Aşıq Əziz Şəhnazi hələ sağlığındaykən "Rüstəm və Zöhrab" dastanını Aşıq Əziz Dəhliyə öyrətmişdir.
Koordinat:Sky map 11s 8d 57,0sn; +26º 35' 11″

**NGC 3534B**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. **Sb** tipli  qalaktikadır.  Otto Struv tərəfindən 1869-cu ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Həmçinin bax
------------

* NGC 3534A

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3534B: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3510 |
NGC 3511 |
NGC 3512 |
NGC 3513 |
NGC 3514 |
NGC 3515 |
NGC 3516 |
NGC 3517 |
NGC 3518 |
NGC 3519 |
NGC 3520 |
NGC 3521 |
NGC 3522 |
NGC 3523 |
NGC 3524 |
NGC 3525 |
NGC 3526 |
NGC 3527 |
NGC 3528 |
NGC 3529 |
NGC 3530 |
NGC 3531 |
NGC 3532 |
NGC 3533 |
**NGC 3534** |
NGC 3535 |
NGC 3536 |
NGC 3537 |
NGC 3538 |
NGC 3539 |
NGC 3540 |
NGC 3541 |
NGC 3542 |
NGC 3543 |
NGC 3544 |
NGC 3545 |
NGC 3546 |
NGC 3547 |
NGC 3548 |
NGC 3549 |
NGC 3550 |
NGC 3551 |
NGC 3552 |
NGC 3553 |
NGC 3554 |
NGC 3555 |
NGC 3556 |
NGC 3557 |
NGC 3558 |
NGC 3559



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Batum müqavilələrinin (1918, 4 iyun) konkret detalalları üzrə razılaşdırılmış sazişlər. Bakı-Batum neft kəmərinə aid saziş Osmanlı imperiyası ilə Azərbaycan və Gürcüstan arasında, dəmir yollarına aid ikinci saziş isə dörd dövlət- Cənubi Qafqaz respublikaları ilə Osmanlı imperiyası arasında imzalanmışdı.

Məmmədhəsən Hacınski

I Saziş
-------

Ağa Aşurov
Osmanlı imperiyası ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti arasında "Sülh və dostluq" müqaviləsinə əlavə olaraq, 1918-ci il, iyunun 14-də Batumda daha iki saziş imzalandı. Birinci sazişdə 4 iyun müqaviləsinin Almaniyaya və Avstriya-Macarıstana da aid olduğu bildirilir, Osmanlı öz üttəfiqləri tərəfindən Azərbaycanın müstəqilliyini tanınacağı barədə öhdəlik götürürdü. İkinci sazişə görə, Dördlər İttifaqı ilə müharibə edən ölkələrin hərbi və mülki məmurları təcili olaraq respublika ərazısındən çıxarılmalı və bu ölkələrin zabitləri hərbi xidmətə qəbul edilməməli idi. Osmanlı hərbi komendantlığı Azərbaycan dəmir yolundan hərbi məqsədlərlə istifadə hüququ alırdı.

II Saziş
--------

Gəncədə 1918-ci il, iyulun 14-də Osmanlı dövləti hərbi dəmir yolları və limanları baş idarəsinin rəisi İsmayıl Hakkı paşa və Azərbaycan ticarət və sənaye naziri Ağa Aşurov 5 maddədən ibarət müqavilə imzalamışdılar. Müqaviləyə görə, Azərbaycan Hökuməti Osmanlı imperiyası hökuməti qarşısında dəmir yollarını və dəniz gəmiçiliyini neft və neft məhsulları ilə təmin və təchiz edilməsini öhdəsinə götürürdü, I Maddə Bakı və neft rayonu Azərbaycan hökumətinin tabeliyinə keçdiyi andan qüvvəyə minirdi, neft və neft məhsullarının qiyməti və texniki şərtlər Batum müqavilələrinə (1920) uyğun olaraq yaradılmış qarışıq komissiya tərəfindən hesablanmalı idi, Osmanlı hökumətinə verilən yanacağın əvəzində qısa müddətdə Azərbaycan hökumətinin hesabına kredit olaraq, 500 min türk lirəsi verilməli idi və s.

III Saziş
---------

Həmin tarixdə İsmayıl Hakkı paşa, Azərbaycanın yollar naziri Məlik-Aslanov vı Xarici İşlər Naziri Məhəmməd Həsən Hacınski 7 maddədən ibarət digər bir müqavilə də imzalamışdılarş Müqaviləyə görə, Azərbaycan yolları 5 il müddətinə Osmanlı dövlətinin istifadəsinə verilirdi. Azərbaycan hökuməti respublikanın bütün yollarının daşınar və daşınmaz əmlakını, bütün materiallarını Osmanlı hökümətinə verirdi. Dəmir yolları Osmanlı baş idarəsitərəfindən yaradılan müəssisələr və qulluqçular tərəfindən onun vəsaiti ilə idarə olunmalı idi. Dəmir yollarının ilkin gəlirinin 75 faizi Azərbaycan hökumətinə verilməli idi, hərəhət heyətinin və digər materialların təhsil-təslimi qarışıq komissiya tərəfindən tədricən həyata keçirilirdi. Türk qulluqçuları Gəncəyə gələn kimi Azərbaycan hökuməti müvafiq komissiya yaratmalı və təhvil-təslim aparmalı idi. Müqavilələr imzalandığı andan qüvvəyə minirdi.

Həmçinin bax
------------

* Batumi konfransı
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xarici siyasəti

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, *Batum müqavilələrinə əlavə sazişlər* maddəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2  Musa Qasımlı, *Birinci Dünya Müharibəsi dövründə böyük dövlətlərin Azərbaycan siyasəti*, Bakı, 1998,
2. 1 2  İ*.Musayev, Azərbaycanın xarici siyasəti 3 hissədə, hissə 1*, Bakı 2003.
**Bum qalası** Böyük Qafqazın cənub ətəklərində, Bum kəndi yaxınlığında, Bum və Dəyirman çayları arasında yerləşir.

Təbii təsirlər nəticəsində qala əsrlər boyu ciddi dağıntıya məruz qalmışdır. Xüsusilə də Dəyirman və Bum çayları vaxtaşırı olaraq daşaraq
abidənin şərq və qərb kənarlarını yuyub dağıtmışdır.

Bum qalası quruluş etibarı ilə düzbucaqlı formadadır. Onun divarlarının ümumi uzunluğu 114, qala divarlarının qalıqlarının hündürlüyü isə
təqribən 2 m-dir. Qalanın cənub tərəfində 4, digər tərəflərindən hər birində isə 3 bürc olmaqla, cəmi 13 bürcü olduğu güman edilir. Şimal, şərq və qərb divarları ciddi dağıntıya məruz qaldığından, qalanın həmin istiqamətdə olan bürclərinin forma və ölçülərini müəyyənləşdirmək çətindir. Cənub divarındakı bürclər, xüsusilə də mərkəzi hissədə olan bürc nisbətən az dağıntıya məruz qalmışdır.

Düzbucaqlı formada olan bu bürcün salamat qalmış hissədə hündürlüyü 1,8-2 metrdir. Yerüstü əlamətlərdən göründüyü kimi, qalanın digər bürcləri də düzbucaqlı formada olub. Xaçmaz Govur qalasında olduğu kimi, Bum qalasında da yer səthindən təqribən 1,5 m hündürlükdə 40x40 sm ölçüdə olan kvadratformalı mazğallar var. Onların ara məsafələri təqribən 2 m-dir.

Ötən əsrin 80-ci illərində F.V.Qədirov tərəfindən Bum qalasında kiçikmiqyaslı kəşfiyyat işləri aparılmışdır. Bu məqsədlə o, qalanın cənub
divarındakı nisbətən yaxşı qalmış bürcün üzəri və ətrafını qismən təmizləyərək ölçülərini dəqiqləşdirmişdir. F.V.Qədirovun yazdığına görə, uzunluğu 10 m, divarının qalınlığı 3,8 m, salamat qalmış hissədə hündürlüyü 3,5 m olan bu bürcdən həm də otaq və ya anbar kimi istifadə olunub. Kvadrat formasında olmaqla təqribən 6 kv.m sahəsi olan otaq-anbarın içərisi təmizlənərkən oradan müxtəlif maddi-mədəniyyət qalıqları əldə olunub. Tapıntılar əsasən şirsiz keramika nümunələrindən ibarətdir. Oradan tapılmış bir ədəd qapaq tipli qab diqqəti cəlb edir. Diametri 9, qalınlığı 0,5 sm olan qapağın üstündə qulp yeri var. Qulp-çıxıntının ortasında və kənarlarında isə buxar çıxmaq üçün deşikləri var. Albaniya ərazisində tədqiq olunmuş bütün ilk orta əsr abidələrindən bu cür qapaqlar məlumdur. R.M.Vahidov Mingəçevirdən tapılan buna bənzər nümunələri xronoloji cəhətdən V-VI əsrlərə aid edib.
**Multiplikator** (*lat.*  multiplicare - artırıram, çoxaldıram ) - gəlirin dəyişilməsinin investisiyaların dəyişilməsindən asılılığını göstərən əmsal, başqa sözlə, aqreqat kəmiyyəti ilə onun struktur tərkib hissəsi arasında nisbəti xarakterizə edən əmsal.

Tarix
-----

Multiplikator ideyası iqtisadiyyat elminə ilk dəfə ingilis iqtisadçısı, Kembric məktəbinin nümayəndəsi R.Kan tərəfindən 1931-ci ildə gətirilmişdir. O, investisiyanın əhalinin alıcılıq qabiliyyəti və məşğulluğun multiplikasiyasına necə gətirib çıxardığını göstərmişdir.

Ümumiləşdirilmiş izahı
----------------------

Multiplikatorun ümumiləşdirilmiş izahını C.M.Keyns özünün "Məşğulluq, faiz və pul haqqında ümumi nəzəriyyə" kitabında irəli sürmüşdür. Multiplikator nəzəriyyəsi müəyyən sahələrdə istehsahın və onun müəyyən sferalarında məşğulluğun genişlənməsinə məsrəflərin stimullaşdırıcı təsirinin mövcudluğunu izah edir. Ümumi milli məhsulun (ÜMM) ölçüsündə bu müsbət artan səmərə (effekt) - multiplikasiya səmərəsi (effekti) adlanır. Multiplikator say əmsalıdır, o, investisiyaların ölçüsünün artdığı şəraitdə ÜMM-in artım ölçüsünü göstərir. Tutaq ki, investisiyaların artımı 100 milyon manat təşkil edir, bu, ÜMM-in 300 milyon manat artmasına gətirib çıxarıb, beləliklə, multiplikator = 3; əgər ÜMM 200 milyon manat artarsa, onda multiplikator 2-yə bərabər olardı. Multiplikator = ÜMM-in artması / İnvestisiyaların artması və ya *ΔÜMM = Multiplikator x Δİ*. Keyns həm də göstərdi ki, multiplikator yığıma meyillik həddinin (*YMH*) əks kəmiyyətidir: 

Multiplikator={\displaystyle {1 \over {\it {YMH}}}} və ya Multiplikator={\displaystyle {1 \over {\it {1-YMH}}}} İMH - istehlaka meyillilik həddi, deməli *ΔÜMM* {\displaystyle {1 \over {\it {YMH}}}\cdot {\it {}}}ΔY

Nəzəriyyə
---------

Keyns nəzəriyyəsi çərçivəsində multiplikator dövlət (dövlət sifarişləri), firmalar və əhali tərəfindən həyata keçirilən iri xərclərin (investisiyaların) pozitiv təsirini əsaslandırır, milli istehsalın səmərəliliyinə və artımına müsbət təsir edir. Sonradan multiplikator hallarına vaxt amilinin uçotu ilə baxılmağa başlandı və multiplikatorun dinamik modeli yarandı, bu, P.Samuelsonun, C.Robinsonun, F.Hayekin və s. əsərlərində dəqiq işləndi. Multiplikatorun dinamik modeli ilkin investisiyaların səmərəliliyinin təkrar edilməsi üzrə qurulur. Əmanətlərin və investisiyaların dinamikasının təhlili zamanı multiplikator nəzəriyyəsindən istifadə məcmu tələbin, ÜMM həcminin təsir meyarlarını göstərir. Bu nəzəriyyə müxtəlif məktəblər tərəfindən tənqidə məruz qalsa da, o, səmərəli tələb, bazar iqtisadiyyatının tənzimlənməsinin zəruriliyi və mümkünlüyü konsepsiyasının əsaslandırılmasında çox böyük rol oynamışdır.

Həmçinin bax
------------

* Diskont
* İnflyasiya
* Deflyasiya
* Faiz
* Əmtəə
* Xərc funksiyası

Xarici keçidlər
---------------

* МУЛЬТИПЛИКАТОР
* МУЛЬТИПЛИКАТОР это
* Мультипликатор

İstinadlar
----------

1. ↑  Ziyad Səmədzadə, Böyük İqtisadi Ensiklopediya 4-cü cild Arxivləşdirilib 2016-12-12 at the Wayback Machine,Azərbaycan İqtisadçılar İttifaqı, Şərq-Qərb Nəşriyyatı Bakı-2012 səhifə 13,
**Multiplikativ küy** *(Multiplicative noise, Мультипликативный шум)* – rabitə xəttinin xarakteristikalarının dəyişməsi nəticəsində kanalın ötürmə əmsalının təsadüfi dəyişmələri ilə şərtlənir. Additiv küylər isə aparaturanın komponentlərində istilik prosesləri, atmosfer və sənaye prosesləri, qonşu kanalların işi ilə əlaqəli olan fluktasiya hadisələri nəticəsində yaranır. Multiplikativ küylərə digər tezliklərlə qarşılıqlı təsir nəticəsində yaranan kombinasiya tezlikləri, parazit modulyasiya və rəqəmsal sistemlərdə kvantlama küyləri aid edilir. Multiplikativ küy siqnalı deformasiya edə – informasiya hissəsinin formasını dəyişə bilər, siqnalın qiymətlərindən və siqnalın müəyyən xüsusiyyətlərindən asılı ola bilər. Multiplikativ küylər küylə siqnalın qarşılıqlı təsiri nəticəsində meydana çıxır. Riyazi olaraq bu siqnal və küyün tezlik komponentlərinin bir-birinə vurulması ilə təsvir olunur.

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N. Suxostat L.V. "Nitq texnologiyaları üzrə terminlərin izahlı lüğəti ", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,111 səh.
**Retrospektiv** (*lat.* retrospectare, "geriyə baxış") — keçmişə baxış, keçmişdə baş vermiş hadisələrə nəzər salmaq.

İsim kimi işləndikdə "retrospektiv" sözü tibb, kompüter proqramlaşdırması, kütləvi mədəniyyət və incəsənətdə spesifik mənalar daşıyır. Sifət kimi işləndikdə isə hüquq, standartlaşdırma və mükafatlar sahəsində retroaktiv sözünün sinonimi kimi çıxış edir.

Tibbdə
------

Tibbi retrospektiv xəstənin tibbi tarixçəsi və həyat tərzinin yoxlanmasıdır.

İncəsənətdə
-----------

Retrospektiv sərgi sənətkarın yaradıcılığının uzun bir dövrünü əhatə edir. Eynilə də, retrospektiv yığma albom sənətçinin keçmiş əsərlərindən, adətən ən populyar mahnılarından ibarət olur. Televiziyada və ya qəzetdə aktyor, siyasətçi və ya digər tanınmış şəxsin keçmişi haqda xəbər həmin şəxsin həyatına retrospektiv baxışdır.

Mükafatlandırma
---------------

Retrospektiv və ya retroaktiv mükafat təsis edilib o şəxslərə verilir ki, o şəxs həmin mükafatı öz dövründə ala bilməsə də, mükafatın indiki şərtlərinə əsasən ona bu mükafat verilə bilərdi.

İstinadlar
----------
Türkiyənin avtomobil şirkəltərindən olan TEMSA, Otokar və BMC dünyada vaqon, avtobus və yük avtomobili istehsalına görə ən böyük şirkətlərdəndir.
**Türkiyədə avtomobil sənayesi** Türkiyə iqtisadiyyatında böyük rol oynayır. Türkiyənin avtomobil şirkətləri əsasən Marmara ərazisində yerləşir. 

2012-ci ildə Türkiyə 1 milyondan çox mühərrikli nəqliyyat vasitəsi istehsal etmişdir.  Avtomobil hissələrini də nəzərə alsaq? Türkiyədə avtomobil sənayəsinin ümumi dəyəri 20 milyard dollar olmaqla dünyada nəqliyyat vasitələrinin və onun hissələrinin istehsalının ayrılmaz parçası olduğunu deyə bilərik. Qlobal avtomobil şirkətlərinin, məsələn, Fiat/Tofaş, Oyak-Renault, Hyundai, Toyota, Honda və Ford/Otosanın Türkiyədə istehsal zavodları var.

Otosan 1959-cu ildə İstanbulda Fordun modellərini buraxmaq üçün Türkiyədə lisenziya alaraq fabrikini açır.

1961-ci ildə Əskişehirdə Devrim sedan Tülomsaş fabrikini açır və Türk avtomobili istehsal edir. 

1964-cü ildə Britaniya Mühərrik Korporasiyasının Austin və Morris nəqliyyat vasitələrini İzmirdə BMC fabrikasının lisenziyası ilə buraxmağa başlamışdır. BMC brendi 1989-cu ildə Türkiyənin Çukurova qrupu tərəfindən tamamilə alınmışdır və hal-hazırda dünyadakı bütün BMC modelləri Türkiyədə istehsal olunur.

1966-cı ildə Anadol Türkiyənin kütləvi avtomobil istehsal edən brendi olur. Bütün Anadol modelləri İstanbuldakı Otosan fabrikində istehsal edilir.

1968-ci ildə Tofaş Bursada Fiat lisenziyası ilə fabrik açır.

1969-cu ildə Oyak-Renault Bursada Renault modellərini istehsal etmək üçün fabrik açır. 

Başqa qlobal avtomobil istehsalçıları, məsələn, Honda, Toyota, Opel, Hyundai, Mercedes-Benz və MAN Türkiyədə avtomobil, vaqon, avtobus və yük avtomobilləri istehsal etmək üçün fabriklər açır. 

2004-cü ilin məlumatına görə Türkiyə ilə 518 000 nəqliyyat vasitəsi ixrac edirdi, bunun böyük hissəsi Avropa İttifaqı ölkələrinin payına düşür.

İstehsalçılar
-------------

### Aktiv

* Altın Boğa
* BMC
* Diardi
* Erkunt
* Etox
* FNSS Defence Systems
* Ford Otosan
* Hyundai
* Imza
* Isuzu
* Karsan
* Marti
* Onuk
* Oscar
* Otokar
* Otoser
* Oyak-Renault
* TEMSA
* Tofaş
* Toyota

### Qeyri-aktiv

* Anadol
* Askam
* Devrim
* Özaltin
**Multivibrator** — Düzbucaqşəkilli impulslar almaq üçün praktikada relaksasiya generatorlarından (relaksatorlardan) da geniş istifadə edilir. Relaksatorlar triggerlər kimi müsbət əks-rabitəli gücləndiricilər və ya mənfi diferensial müqavimətli elektron cihazları (tunel diodu, tiristorlar və s.) əsasında qurulur.

Kaskadlarda
-----------

Kaskadlar arasında müsbət əks rabitə RC dövrəsi vasitəsilə yaradılarsa, belə relaksatorlar – multivibratorlar, transformator vasitəsilə yaradılarsa, blokinggeneratorlar adlanır. Triggerlərdən fərqli olaraq multivibratorlar yalnız bir dayanıqlı tarazlıq və ya iki dayanıqsız kvazitarazlıq halına malikdir. Miltivibratorlar aşağıdakı üç rejimdə: gözləmə, avtorəqs və sinxronlaşma rejimlərində işləyə bilər.

Multivibratorların növləri
--------------------------

Multivibratorları şərti olaraq üç qrupa ayıra bilərik.

1. sərbəst işləyən-qərarsız-MV-lar (stabil MV-lar);
2. tək qərarlı MV-lar (stabil, simmetrik MV-lar);
3. ikili qərarlı MV-lar (Bistabil simmetrik olmayan MV).

Multivibratorlar həm tranzistorlu dövrələrlə, həm də məntiq elementləri ilə göstərilə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-05.
**Sony Mobile Communications AB** (keçmiş *Sony Ericsson Mobile Communications AB*) — transmilli mobil telefon istehsalçısı. Sony şirkətinin bölməsi. Mərkəz-qərargahı Yaponiyanın paytaxtı Tokioda yerləşir.

Əsası Sony Ericsson adı altında və ortaq şirkət formasında 1 oktyabr 2001-ci ildə Sony şirkəti və İsveçin telekommunikasiya avadanlığı istehsalçısı olan Ericsson şirkəti tərəfindən qoyulmuşdur. 2012-ci il 16 fevral tarixində Sony şirkəti Ericssonun şirkətdəki payını satın almışdır.

Sony Mobile Communications şirkətinin Tokio (Yaponiya), Çennai (Hindistan), Lund (İsveç), Pekin (Çin) və Silisium vadisində (ABŞ) tədqiqat və istehsal mərkəzləri var. Dünya bazarındakı payı baxımından Sony Mobile 2012-ci ilin I rübünün nəticələrinə görə dünyanın 10-cu böyük mobil telefon istehsalçısı və 2012-ci ilin 3-cü rübündə dünyanın 3-cü böyük smartfon istehsalçısıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  National Software Reference Library.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Sony Mobile Communications*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* sonymobile.com — Sony Mobile Communications rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
**Nəbiyev Rasim Nəsib oğlu** (10 may 1957) – yerüstü komplekslər, start avadanlıqları, uçuş aparatları və onların sistemlərinin istismarı ixtisası üzrə Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru (2007), b.e.i. (2001),

Həyatı
------

1979-cu ildə Azərbaycan Politexnik İnstitunu bitirərək Elektronçu mühəndis ixtisasını almışdır. 1979-cu ildən SSRİ Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin "Fotoelektronika" Elmi-tədqiqat İnstitunda mühəndis kimi fəaliyyətə başlayaraq Baş Elmi İşçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. Bu dövrdə gecə görmə qurğuları üçün fotohəssas elementlərin işlənməsi ilə məşğul olmuşdur.1987-ci ildə fizika-riyaziyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1994 – cü ildən Mill Aviasiya Akademiyasının Elmi-tədqiqat Aviasiya İnstitunitunda Aviasiya Elektronikası şöbəsinin rəisi və Aviasiya cihazları kafedrasında professoru, İnstitutun elmi şurasının elmi katibi, Elmi-tədqiqat sektorunun rəisi vəzifəsində işləmişdir. 200-dan çox elmi əsərin müəllifidir. O jümlədən 1 dərsliyin («Aviasiya elektronikası» azərbayjan, rus və ingilis dillərndə) və 9 monoqrafiyanın 16 ixtiranın müəllifidir. Onun rəhbərliyi və birbaşa iştirakı ilə Aviasiya sahəsində tətbiq olunan mühüm əhəmiyyətli layihələrin texniki-iqtisadi əsaslandırmaları aparılmış, yüklərin təhlükəsiz daşınmasına kompleks nəzarət sistemi layihələndirilmiş, aeroportların radiotexniki obyektlərinə kompleks nəzarət sistemi ASK-1, elektron idarəli birfazalı və üçfazalı gərginlik stabilizatorları BGS-4 və ÜGS-10, induksiya kabelaxtaranı İKİ-1, agrodrom elektrik qızdırıcısı AEQ-02-20000, təyyarələrin yüklənməsini ölçən qurğu İZS-110, radioaktiv yüklərə nəzarət quryusu RNQ-001 kimi cihazlar və sistemlər layihələndirilmiş, hazırlanmış və istehsalata tədbiq olunmuşdur. «Milli Aviasiya Akademiyasının Elmi Əsərləri» toplusunun elmi redaktorudur. Milli Aviasiya Akademiyasının dissertasiya işlərinin müdafiəsi üzrə ixtisaslaşdırılmış Şurasının üzvüdür. Onun rəhbərliyi ilə 4 Ph.d yetişdirilmiş və hal-hazırda 3 dissertanta elmi rəhbərlik edir. Aeronaviqasiya xidmətinin inkişafı üzrə regional assosasiya-RADA-nın üzvüdür. Azərbayjanda aviasiyanın inkişafında və elmi kadrların yetişdirilməsində əhəmiyyətli xidmətləri vardır.
**Talkas gölü** (başq. Талҡаҫ) — Ural dağlarının şərq ətəklərində yerləşən şirinsulu göl. Göl inzibati cəhətdən Başqırdıstanın Baymak rayonu ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Göl şirinsulu olub, tektonik məşəllidir. Talkas gölü iki dağ arasında ensiz sahəni tutur. İrendık silsiləsinin qərb enişində qərarlaşır. Göl Tubinski kəndindən 4 km cənub-şərqdə qərarlaşır. Cənub sahilində qədim yaşayış məntəqəsi olan İsranovo yerləşir. Şimal və cənub sahilləri düzəndir. Bu ərazilər bataqlıqlıqlaşmışdır. Qərb və şərq sahilləri isə hündürdür. Burada təpəliklər sahil boyunca uzanır. Qərb sahillərinin bəzi ərazilərində sıldırımlı qayalıqlar vardır. Şərq sahilləri tozağacı meşələri ilə örtüldür. Qərb sahillərində seyrək meşələr vardır. Göl mövsümü axara malikdir. Gölə Suruq çayı tökülür və Tanalık axarı başlayır. 1978-ci ildə Talkas gölü təbiət abidəsi elan edilmişdir. Göl 548,5 metr dəniz səviyyəsindən hündürdə yerləşir. Uzunluğu 3,9 km, maksimal eni 1 km təşkil edir. Orta dərinliyi 4,5 m, maksimal dərinliyi 12 metrdir. Gölün həcmi 15,8 km³ təşkil edir.

Bioresurs
---------

Göldə xərçəng, lilbalıq, siqi kimi canlılar yaşayır. Sahillərində qaradöş qaqar, adi qılquyruq kimi quşlar yuva qurur. Şərq sahillərində 8—10 metr dərinlikdə su bitkiləri belə yayılmışdır.

Təbiəti
-------

Suyunun təmizliyi və əsrarəngiz təbiəti gölü Cənubi Uralın ən məşhur yerlərindən birindir. Əbəs yerə «Uralın mirvarisi» adlanmır. Göldən 300 metr aralıda «Talkas» sanatoriyası (1931 ildə inşa edilmişdir) yerləşir.

Suyu malicəvi xüsusiyyət daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Başqırd MSSR. Ufa, 1987". 2013-11-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-05.
2. ↑  "Тalkas — Uralın mirvarisi". 2017-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-05.
3. ↑  "«Talkas» sanatoriyası". 2009-06-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-05.
4. ↑  Газета "Выбор" №118-119 (10044-10045) от 11.08.2015. Статья "Край тысячи озёр".

Mənbə
-----

* По тропам Южного Урала. Фотогалерея озера Талкас
* Talkas gölü
* Virtual səyahət
**Qurban Camal oğlu Sultanov (Soltanov)** (22 mart 1919, Gəncə – 30 sentyabr 1998) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri (1969–1972).

Həyatı
------

Qurban Camal oğlu Sultanov 22 mart 1919-cu ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Tbilisi şəhərindəki Zaqafqaziya Dəmiryol Nəqliyyatı Mühəndisləri İnstitutunda təhsil almış, buranı 1941-ci ildə bitirmişdir. 1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsi zamanı Rostov, Taqanroq, Nikolayev, Brno, Bratislava, Praqa və başqa şəhərlərin azad edilməsində iştirak etmiş, 1945-ci ilin oktyabr ayında kapitan rütbəsində ordudan tərxis edilmişdir.

Müharibədən qayıtdıqdan sonra Qurban Sultanov 1946–1948-ci illərdə Azərbaycan Dəmiryolu Həmkarlar İttifaqı komitəsində şöbə müdiri, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Bakı Komitəsində və Mərkəzi Komitədə təlimatçı vəzifəsində işləmişdir. Daha sonra yenidən istehsalata qayıtmış, "Azərdəniznefttikinti" sistemində məsul vəzifələrdə çalışmışdır.

1961-ci ilədək Azərbaycanın tikinti təşkilatlarında rəhbər işlərdə işləyən Qurban Sultanov 1962-ci ildən Azərbaycan tikinti nazirinin müavini, həmin nazirliyin 3 nömrəli trestinin müdiri olmuşdur. 1969-cu ilədək Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Quraşdırma və Xüsusi Tikinti İşləri İdarəsinin rəisi, 1969–1972-ci illərdə Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri vəzifələrində işləmişdir. 1972-ci ilin may ayından Azərbaycan energetika müəssisələri tikintisi trestinin mühəndisi olmuşdur. 1974-cü ildən uzun müddət Azərbaycan SSR Tikinti Materialları Sənayesi Nazirliyinin tabeliyindəki Bakı şifer kombinatının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Qurban Sultanov Böyük Vətən müharibəsi illərində "Qırmızı ulduz", 1-ci və 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordenləri və medallarla, 1966-cı ildə isə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1964-cü ildə ona "Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı" fəxri adı verilmişdir.

Qurban Sultanov Azərbaycan KP MK üzvü olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (7–8-ci çağırış) seçilmişdir. O, 30 sentyabr 1998-ci ildə vəfat etmişdir.

Qurban Sultanov hüquqşünas Ələddin Sultanovun qardaşıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *İbrahimov, B.; Allahverdiyev, Z.* Sultanov Qurban Camal oğlu // Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası (ATKE). I cild. Bakı: Yeni Poliqrafist. 2011. səh. 310–311. 400 tiraj.
2. ↑  Султанов Гурбан Ҹамалович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Једдинҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Советинин нәшри. 1968. С. 318.
3. 1 2  Султанов Гурбан Ҹамалович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Сәккизинҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1973. С. 325.

Xarici keçidlər
---------------

* "O, əsl xalq adamı, ziyalı və nurlu bir şəxsiyyət idi…". "Xural" qəzeti. 5 may 2015. 9 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mart 2022.
* "Həyat və şücaəti̇n örnək şəxsi̇yyəti̇". "Səs" qəzeti. 28 oktyabr 2020. 9 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mart 2022.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan SSR hökuməti (1971–1975)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1967–1971)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1963–1967)
**Arşın**— Şərqdə uzunluğu ölçmək üçün istifadə edilən uzunluq ölçü vahidi.

Ümumi məlumat
-------------

Alimlər uzun illər apardıqları ciddi araşdırmalar nəticəsində belə bir fikrə gəlmişlər ki, Azərbaycan ərazisi mədəni əkinçiliyin ən qədim ocaqlarındandır. Sonrakı mədəni-təsərrüfat inkişafı zəminində cəmiyyətin istehsal münasibətlərində baş verən köklü dəyişikliklər məhsuldar qüvvələrin, eləcə də əmək alətlərinin yeni-yeni formalarının yaranmasına müsbət təsir göstərmişdir. Bu dövrdə qədim əcdadlarımızın düşünmə qabiliyyəti artmış, həyatın bəzi sirlərini dərk etmək bacarığı çoxalmış, onlar əkinəcəklərdə, torpaq sahələrində, mal-qaranın sayının müəyyənləşdirilməsində, yaşayış evlərinin tikintisində və digər yüzlərlə həyati işlərdə ölçüyə - hesablamaya ehtiyac duymuşlar. Odur ki, zaman keçdikcə, daha dəqiq və mükəmməl ölçü vahidləri meydana çıxmışdır. Arşın uzunluq ölçü vahidi də məhz belə yaranmışdır.

Arşın türk sözü olub çox qədimlərdən xalqımızın məişətinə daxil olmuş və bu gün də kənd təsərrüfatında torpaqölçmə işlərində geniş istifadə edilən 0,71 m-ə bərabər uzunluq ölçüsüdür. Hətta yer ölçmək üçün iki ağacdan haça şəklində düzəldilən və hər addımı 0,71 m-ə bərabər olan alət də arşın adlanır. Bu haçaları bəzən 2 arşınlıq da düzəldirlər.

Arşın 1931-ci ilədək Türkiyədə geniş istifadə olunmuş uzunluq ölçü vahidi idi; ipək parçaların ölçülməsi üçün ticarət arşını 60 sm-ə, digər parçalar üçün 68 sm-ə, inşaat arşını isə 75,8 sm-ə bərabər idi.

Arşın rusların və digər xalqların məişətinə də türklərdən keçmişdir. Rusiyada arşın XVI əsrdən istifadə olunurdu. Əvvəllər arşın ingilis ölçü sistemini qəbul edən ölkələrdə 27 düym (hollandca "baş barmaq" deməkdir), I Pyotrun dövründə isə 28 düym olmuş və dəyişməmiş qalmışdır. 1 arşın - 16 gireh (4,4 sm) = 28 düym = 71,12 sm. Arşının ölçüsü müxtəlif ölkələrdə 65,2-112 sm arasında götürülmüşdür.

Arşın sözünə ilk dəfə "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında rast gəlinir. Lakin başqa ədəbiyyatlarda, folklor nümunələrində də bu söz geniş işlədilmişdir.

Mənbə
-----

**Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 456. ISBN 978-9952-34-152-2**

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xalq ölçü vahidləri |
| --- |
| Uzunluq ölçü vahidəri | Addım • Ağac • Arşın • Barmaq • Çərək • Dirsək • Qarış • Qulac • Mənzil • Mil  • Dəniz mili • Fərsəx • Verst |  |
| Çəki ölçü vahidəri | Arpa • Çanaq  • Girvənkə • Karat  • Misqal  • Batman • Təbriz batmanı • Kisə  • Hoqqa • Pud • Dirhəm • Daqqa • Dang  • Tağar • Dinar • Rətl • Xalvar |
| Sahə ölçü vahidəri | Kotan  • Hektar • Ar |
| Həcm ölçü vahidəri | Düymə • Tuluq • Tas |
| Sadə ölçü vahidəri | Baş  • Boyun  • Tüstü  • Top  • Kəllə  • Qol  • Diş  • Qulaq |
| Sürət ölçü vahidəri | Düyün |
Bakı arxipelaqı
**Çigil** — Xəzər dənizində, Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada. Məskunlaşmamış adadır. Palçıq vulkanı mənşəlidir. Ərazisi 0,4 km² təşkil edir. Sahilləri hündür və yalnız cənub-şərq tərəfdən ensiz sahil zolağı ilə əhatə olunmuşdur. Cənub-Şərq hissədə bir necə palcıq vulkanı var. Adanın uzunluğu 585 m, eni 425 m-dir. Sahildən 16,9 km məsafə ayırır. Maksimal hündürlük 5 m təşkil edir. Bəndovan burnundan cənubda yerləşir. Sonuncu püskürmə tarixi haqqında məlumat yoxdur. Güman edilir ki, bu püskürmə 1932-ci ildə baş vermişdir. Palcıq vulkanları burada neft-qaz olması ilə əlaqədardır. Vulkanlar daim səthə yeni palcıq dalğaları püsgürür.

Etimalogiyası
-------------

Adanın adı qarluq türklərinin çigil boyundan gəlir[*mənbə göstərin*]. Ruslar Oblivnoy adı vermişlər. Bu isə burada daim palcıq dalğalarının püsgürməsi və ya dəniz sularıla yuyulması ehtimalıyla verilə bilər.

Ekologiyası
-----------

Ada gilli suxurlardan təşil olunub.Buranın flora-faunası çox kasıbdır. Sahil hissələrində dəniz yosunları, Xəzər suitisi, Nərəkimilər fəsiləsinə aid balıq növləri mövcuddür. Xəzər suitisi emdemik növ olmaqla ancaq Xəzər dənizində yaşayır. Bu canlı Azərbaycan Respublikasının 'Qırmızı kitabına' daxil edilmişdir və qorunur. Adada Xəzər qağayısı, Maygülükimilər fəsiləsinə aid quşlar (Flaminqo) məskun olur.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, Bakı, 2007, səh.59.

İstinadlar
----------

1. ↑  "General information". 2022-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-28.
2. ↑  "Caspian Sea Biodiversity Project". 2021-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-28.

| ⛭Xəzər dənizi adaları |
| --- |
| Azərbaycan Azərbaycan | Adsız adası • Böyük Zirə • Çigil • Çilov • Daş Zirə • Gil adası • Xərə Zirə • İqnat daşı • Kür daşı • Kür dili • Kiçik Zirə • Qara Su • Qutan • Pirallahı • Səngi Muğan • Zənbil • Böyük Tava • Kiçik Tava • Qarabatdaq adası • Yaşma adası • Yal • Tavaaltı • Aslandaşı |
| Rusiya Rusiya | Batkaçnıy • Böyük Setnoy • Yuxarı Oseredok • Züdev • Nordovıy • Tüleniy • Çeçen adası • Çistaya Banka • Malıy Jemçujnıy • Böyük Zyodostinski adası • Kiçik Zyodostinski adası • Ukatnıy adası • Konevski adası |
| İran İran | Aşur ada |
| Qazaxıstan Qazaxıstan | Janbay • Spirkin Oseredok • Durnev • Tülen adaları • Kulalı • Böyük Peşnıye adaları |
| Türkmənistan Türkmənistan | Oğurca |
**Çigirin** — tarixin daha erkən çağlarında bir Osmanlı şəhəri olmuş, indi Ukraynanın Çərkəz vilayəti (Çerkessk) mərkəzidir. Qara Klobukların xələfi olan çərkəzlərin yurdu olan Çigirin Tasma çayının (Dneprin qolu) üstündə, Funquklu stansiyasının yaxınlığında yerləşir.

Artıq XVI əsrdən kazak və kalmIkların ardıcıl hücumlarına məruz qalmaqda idi (Rus mənbələrində də həmin zamanlardan adı çəkilməyə başlayır). Çox keçmir ki, talançı kazakların ələ keçirib qışlaq kimi istifadə etdikləri qala 1677–1681-ci ildə Ukrayna hetmanı Boqdan Xmelnitskinin iqamətgahına çevrilir.

1676–1681-ci illərin Rus-Türk müharibəsində Çigirin qalası qanlı döyüş meydanına dönür, dəfələrlə əldən-ələ keçir. Qala uğrunda döyüşlərə İbrahim paşa, ikinci yürüşdə Qara Mustafa başçılıq edirdi. Rus-kazak birləşmiş qoşunlarına general Q. Romadonovski (I Pyotr gələcəkdə ona "Knyaz ata" ləqəbi verir) və rusların, daha obrazlı deyilsə "moskal"ın sədaqətli və üzüyola tərəfdaşı hetman İ. Samoyloviç başçılıq edirdilər. Böyük Kasım xanlığınin ruslarin əlinə keçməsilə hələ kiçikkən xristianlığa gətirilib Vasili adı verilən Seyid Bürhan da rusların qardaşı qardaş üstünə salması məqsədinə müvafiq olaraq öz kasımlıları ilə döyüşlərdə iştirak edirdi Mühüm siyasi və hərbi strateji mövqeyə sahib olan Çigirin qalasının əldən getməsilə Osmanlı imperiyasının Ukraynadakı mövqeyi də yavaş-yavaş zəifləməyə üz qoyurdu. 1681-ci ildə Baxçasaray sülh müqaviləsi imzalandı. Onun ilk şərti 20 illik sülh əldə etmək, bu müddətdə müharibənin yolverilməzliyinə nail olmaq idi. Bu sülhə görə Rusiya və Türkiyə Osmanlı dövləti arasında sərhəd xətti Dnepr boyunca keçməli idi. Bununla Osmanlı dövləti əllərində olan öz torpaqlarında geriyə sıxışdırılır, sol sahil Ukraynasının Rusiyaya keçməsi faktı ilə barışır və onu tanımalı olurdu.

Çigirin adına gəldikdə o da qeyd olunmalıdır ki, bu ad qədim və güclü türk qövmü olan cigillərlə bağlı ola bilər.

Sovet dövründə — 1967-ci ildə Çigirində Boqdan Xmelnitskiyə abidə qoyulmuşdur. Şəhərin indiki məzarlığı altında Skiflər dövrünə aid qədim qəbristan olduğu aşkar olunmuşdur. Qədim qalanın qalıqları və dağda istehkam divarları bu gün də durmaqdadır. Çigirinin gerbində qaçağan at və döyüş oxları təsvir edilmişdir.

Mənbə
-----

* Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlar, Bakı, Nurlar, 2009

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ukrayna ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Mikayıl Cəfərov** - Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti nəqliyyat və rabitə şöbəsinin müdiri.

Həyatı
------

Mikayıl Cəfərov 1959-cu ildə Naxçıvan MR-in İliç rayonunun Aralıq kəndində anadan olmuşdur. 2000-ci ildə Sankt-Peterburq Xarici İqtisadi Əlaqələr, İqtisadiyyat və Hüquq İnstitutunu hüquqşünas ixtisası üzrə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Naxçıvan MR İliç rayon Kənd təsərrüfatı texnika birliyində fəhlə kimi başlamışdır. 1978-1980-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1981-1983-cü illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsinin Hündürbinatikinti trestinin 5 №-li tikinti idarəsində ikinci, dördüncü dərəcəli bənna işləmiş, 1983-1984-cü illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun 404 №-li ixtisaslaşdırılmış tikinti-quraşdırma qatarında ikinci dərəcəli avtoçilingər, dördüncü dərəcəli bənna, 1984-1986-cı illərdə 376 №-li tikinti-quraşdırma qatarında dördüncü, beşinci dərəcəli avtoçilingər olmuşdur.

1986-1990-cı illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun Yol tikinti trestinin mərkəzləşdirilmiş avtobazasında avtoçilingər, növbətçi mexanik, böyük dispetçer, şöbə rəisi, 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dəmir Yolunun Yol tikinti trestinin 376 №-li tikinti-quraşdırma qatarında sahə mexaniki, baş mexanik vəzifələrində işləmişdir. 1995-1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Bakı Baş Gömrük İdarəsinin Xocahəsən gömrük postunda inspektor, 1996-cı ildə Binə gömrükxanasında yük şöbəsinin rəisi, 1996-1999-cu illərdə Binə Gömrük İdarəsinin rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır.

1999-cu ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin (2003-cü ilin sentyabrından Aparatının) nəqliyyat və rabitə şöbəsinin müdiridir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Arxivləşdirilib 2020-12-02 at the Wayback Machine
**Çikoy Milli Parkı** — Rusiyanın Zabaykal diyarının Krasnoçikoy rayonu ərazisində mövcud olan milli park.

Sahəsi 6 664,68 km² (664 467,73 ha) ərazi əhatə edir. Rusiya ərazisində formalaşan hazır ki sonuncu milli parkdır.

Yadılma tarixi
--------------

Çikoy Milli Parkı 28 fevral 2014-cü ildə Rusiya Federasiyası hökumətinin № 158 qərarı ilə təşkil edilmişdir. Milli parkın yaradılmasında hədəf Sibir tozağacı meşələrinin və cənubi sibir tayqasının, dağ çölləri, Çikoy çay hövzəsinin qorunması olmuşdur. Milli park federal əhəmiyyətli Burkal yasaqlığı və Asin yasaqlığının bazasında təşkil edilir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Milli park Xentey-Daur öndağlığı, Çikoy çayının hövzəsi və Bıstrinski Qoles silsiləsini (Barun-Şabartur, 2 519 m) əhatə edir.

Onun ərazisinə həmcinin Burkal və Asin yasaqlıqlarını əhatə edir. Xüsusi ilə Bıstrinski Qoles dağı, Lamski Qorodok qayalıqları, Şebetuy gölü.

Təbiəti
-------

Park ərazisində Sibir sidrağacı və meşə şamı, Pinus pumila, qara şam, Sibir küknarı, ağ şam, yemişan, gəndəlaş, quşarmudu, ətirli qovaq, doqquzdon, eləcə də zanbaqkimilər, soğankimilər, paxlakimilər, cilkimilər, qırtıckimilər və digər fəsilələrə aid bitkilər bitir.

Fauna nümayəndələrindən sığın, izübr, Sibir cüyürü, qaban, müşk maralı, ayı, canavar, vaşaq, porsuq, Mustela sibirica, sincab, Lepus timidus, uçan sincab, Tetrao urogallus, adi bonazi tetrası, ağ kəklik, ördək yayılmışdır. Üstəlik sərçəkimilər, yarasalar, suda-quruda yaşayanlar, sürünənlər və digərlərinin bir çox növləri mövcuddur.

Xarici keçidlər
---------------

Постановление о создании национального парка Arxivləşdirilib 2015-04-02 at the Wayback Machine
Про парк на сайте rulandinfo.ru

İstinadlar
----------

1. ↑  "Daurian Forest Steppe Ecoregion". World Wildlife Fund. 2012-10-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-17.
2. ↑  "Daurian Forest Steppe Ecoregion". Encyclopedia of the Earth. December 22, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 29, 2015.

| ⛭Rusiya milli parkları |
| --- |
| 
* Alaniya
* Alxanay
* Anyuy
* Başkiriya
* Beringiya
* Bikin
* Buzuluk meşəsi
* Çavaş Varmane meşəsi
* Çikoy
* Kurş dili
* Kaleval
* Kenozer
* Xvalin
* Losin adaları
* Mari Çodra
* Meşçyora
* Meşçyor
* Neçkin
* Nijnyaya Kama
* Onejskoye Pomorye
* Orlovskoye Polesye
* Paanayarvi
* Pleşçeyevo gölü
* Pribaykal
* Prielbrus
* Pripişmin meşəsi
* Rus arktikası
* Rusiya şimalı
* Saylyuqem
* Samara qovşağı
* Sebej
* Şantar adaları
* Şor
* Şuşen meşəsi
* Smolensk gölləri
* Smolnı
* Soçi
* Taqanay
* Tunka
* Udegey əfsanəsi
* Uqra
* Valday
* Vodlozero
* Yuqıd Va
* Zabaykal
* Zov Tiqra
* Zyuratkul

 |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
Belqrad sinaqoqu
**Serbiyada iudaizm** — Serbiya ərazisində yaşayan bir qrup insanın etiqat etdiyi din. İudaizm dinində etiqat edənlərin sayı Serbiyada olduqca azdır. 2002-ci il məlumatına görə Serbiya və Voyevodinada 785 (və ya 0,01 %) nəfər bu dində etiqat edir yaşayır. Serbiyanın nəzarət etmədiyi Kosovoda isə sayları bilinmir.

Tarixi
------

Zemun sinaqoqu
Belqradda ilk yahudilərin yaşaması haqqında məlumat XIII əsrə aiddir. Belqrada gəlmiş yahudilər İtaliya və Dubrovnikdən gəlmişlər. Sonradan ikinci dalğa İspaniya və Macarıstandan gəlir. Yahudilərin gəlməsi isə bölgədə iudaizm dinidə kök salır.

Balkanlarda yahudi icması XV və XVI əsrlərdə İspaniya və Portuqaliyada baş qaldırmış inkizisasiya zamanı daha da artmışdır. Osmanlı sultanı II Bəyazid yahudiləri öz ölkərinə dəvət etmişdir. Voevodina vilayətinin şimalına yahudilər Habsburqlar sülaləsinin hakimiyyəti altında olduğu ərəfədə II İosifin onlara dini etqad azadlığı verməsi ilə köç etmişlər

Serbiyada iudaizm icması getdikcə inkişaf edirdi. Artıq Birinci Dünya müharibəsindən sonra onlar mədəni muxtariyyat əldə edə bilmişdilər. 1939-cu ildə Belqradda artıq 10 000 yahudi yaşayırdı ki, bu isə öz növbəsində iudaizmin inkişafı demək idi.

İkinci dünya müharibəsi zamanı yahidilərin çoxu Holokostun qurbanı olmuşdur. Nəticədə iudaizm icmasına böyük zərbə vurulmuş olur.

Coğrafiyası
-----------

Bu dinə etiqat edənlərin böyük əksəriyyəti (415 nəfər, 52,9 %) Belqradda yaşayır. Voyevodinada isə sayları 329 (41,9 %) nəfər, Serbiyanın digər ərazilərində isə 41 nəfərdir.

### Musəvilik Serbiyanın vilayətlərinə görə (2002)

Novi-Sad şəhərində sinaqoq

| Dairə | Syı, nəf. | Nisbəti, % |
| --- | --- | --- |
| Belqrad dairəsi | 415 | 0,026 |
| Çimali-Baç dairəsi | 92 | 0,046 |
| Orta-Batan dairəsi | 15 | 0,007 |
| Şimali-Batan dairəsi | 18 | 0,011 |
| Cənubi-Batan dairəsi | 47 | 0,015 |
| Qərbi-Batan dairəsi | 18 | 0,008 |
| Cənubi-baç dairəsi | 135 | 0,023 |
| Srem dairəsi | 4 | 0,001 |
| Maçvan dairəsi | 4 | 0,001 |
| Kolubar dairəsi | 4 | 0,002 |
| Podunay dairəsi | 3 | 0,001 |
| Barinçev dairəsi | 1 | 0,0005 |
| Şumaydi dairəsi | 2 | 0,001 |
| Pomorav dairəsi | 1 | 0,0004 |
| Bor dairəsi | 1 | 0,001 |
| Zladibor dairəsi | 2 | 0,001 |
| Moraviç dairəsi | 2 | 0,001 |
| Raş dairəsi | 1 | 0,0003 |
| Rasin dairəsi | 1 | 0,0004 |
| Nişav dairəsi | 19 | 0,005 |
| **Serbiya** | **785** | **0,010** |

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Yugoslavia". Jewish virtual library. 2011-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-31.
**Giləzi** – Azərbaycanın Xızı rayonunda qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Giləzi kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Giləzi kənd Soveti ləğv edilərək, Giləzi şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Giləzi qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

Toponimikası
------------

Əsl adının Gilyazı olduğu göstərilir. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim gil və yazı (düzən) sözlərindən düzəlib, "gil torpaqlı düzən" mənasındadır. XIV əsrdə Barmaq dağının yaxınlığında Giləzi adlı yer olduğu göstərilir. 1870-ci ildə kəndin yerində poçt məntəqəsi (çaparxana) vardı. Sonralar poçt məntəqəsi dəmir yolu stansiyasına, daha sonralar isə yaşayış məntəqəsinə çevrilmışdir. Oykonimi "gil çölü, gil düzü" kimi də izah etmək olar. Kəndin yaranmasında Gərmiyan, Upa, Xəl, Gədi kimi hal-hazırda yaşayış olmayan kəndlərin əhalisinin böyük rolu var.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Qəsəbə Bakı şəhərindən 73 km şimalda, Xızı rayonun mərkəzindən 30 km aralıda, Böyük Qafqaz dağları ilə Xəzər dənizi arsında, düzənlikdə yerləşir. İqlimi yayı quraq keçən yarımsəhra quru çöl iqlim tipidir. Yağışlar əsasən oktyabr-aprel ayları arasında düşür. Yaxınlığında yay aylarında quruyan Tıxlı çayı keçir. İlin böyük bir əksəriyyətində xəzri və gilavar adlanan küləklər əsir.

Əhalisi
-------

Əhalinin sayı 2011-ci il statistikasına görə 3500 nəfərdən çoxdur.

İqtisadiyyatı
-------------

Qəsəbədə Giləzi yem zavodu, Giləzi Kərpic Zavodu və Asfalt zavod fəaliyyət göstərir. Bundan başqa əhali əsasən heyvandarlıq və kiçik ticarətlə məşğul olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının Abşeron, Ağstafa, Balakən, Beyləqan, Bərdə, Biləsuvar, Qobustan, Qubadlı, Zaqatala, İsmayıllı, Yevlax, Kəlbəcər, Masallı, Xızı, Şamaxı rayonlarının və DQMV Hadrut rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı". 27 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 August 2022.
2. ↑  Giləzi // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xızı rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Xızı |  |
| Qəsəbələr | Altıağac • Şorabad • Giləzi |
| Kəndlər | Ağdərə • Baxışlı • Bəyəhmədyurd • Dizəvər • Əmbizlər • Əngilan • Fındığan • Güneyqışlaq • Xələnc • Qarabulaq • Qars • Qasımkənd • Qızılqazma • Məşədi Həsən • Safbulaq • Sayadlı • Sitalçay • Təzəkənd • Tıxlı • Tudar • Türkoba • Vərdah • Yarımca • Yaşma • Yeni Yaşma • Yuxarı Əngilan |

|  |  |
| --- | --- |
| Xızı rayonu | *Xızı rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Gilyerme Nunez Rodrigez** (*br-port.* Guilherme Nunes Rodrigues; 17 fevral 2001, Kuarai[d], Riu-Qrandi-du-Sul), həmçinin **Gilyerme Pato** (*br-port.* Guilherme Pato) — Braziliya futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" PFK-nın və Azərbaycan milli futbol komandasının hücumçusu.

Klub karyerası
--------------

Gilyerme Pato 1 fevral 2020-ci ildə "İnternasional" İK-nin heyətində, İpiranqa FK-na qarşı 0–0 hesabı ilə nəticələnən Qauşu liqası matçında debüt etmişdir.

Pato 21 yanvar 2022-ci ildə Azərbaycanın "Neftçi Bakı" klubuna keçmişdir.

Nailiyyətlər
------------

**Kuyaba**

* Matu-Qrosense liqası: 2021

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ypiranga Erechim vs. Internacional - 1 February 2020 - Soccerway". ca.soccerway.com. 24 March 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 July 2022.
2. ↑  "20 yaşlı braziliyalı cinah yarımmüdafiəçisi "Neftçi"də". neftchi.az. 2022-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Internacional Profile
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayev.

**Ağayev Ağadadaş Həmid oğlu** (25 avqust 1956, Hasıllı, Astraxanbazar rayonu) — azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006).

Həyatı
------

Ağadadaş Ağayev 1956-cı ildə Cəlilabad rayonunun Hasıllı kəndində anadan olub. 1972–1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda təhsil alıb. Bir müddət Cəlilabad rayon Hasıllı kənd orta məktəbində müəllim işləyib (1977–1983). 1981-ci ildə ilk dəfə mahnılarını audio-kaset variantında yayıb. Həmin il "İstedadlar axtarırıq" müsabiqəsinin qalibi olub. 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında ilk solo konsertini verib. 1984-cü ildən Filarmoniyada Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti kimi fəaliyyətə başlayıb. 1988-ci ildən Azərbaycan Televiziyasının solistidir. 1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin mədəni-maarif fakültəsini bitirib. Əməkdar artist (1998), xalq artistidir(2006). 4 oğlu (Kamil, Səbuhi, Seymur, Həmid) 1 qızı (Leyla) var.

Hazırda xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkir.

O, 13 yanvar 2012-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Yerlə göy arasında (film, 1999)
2. Tənha durna uçuşu (film, 2003)

Mükafatları
-----------

* 1981. "İstedadlar axtarırıq" müsabiqəsinin qalibi

Fəxri adları
------------

* 1998. Əməkdar artist
* 2006. Xalq artisti

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Tematik saytlar | MusicBrainz |

* Facebook — Ağadadaş Ağayevin facebookda ən böyük fan səhifəsi


1. ↑  "Afaq Bəşirqızında xərçəng aşkarlandı". 2022-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-01.
2. ↑  "YAP-a yeni üzvlər qəbul olundu". 2022-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-01.