**Darab mirzə Şahrux mirzə oğlu Qovanlı-Qacar** (9 may 1869, Şuşa – 1930, Tehran) — Çar ordusunun polkovniki, Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarin nəvəsi.

Xidmətdə olduğu illərdə "Müqəddəs Stanislav" ordeni, "Müqəddəs Anna" ordeni, "Şiri-Xurşid" ordeni və I Dünya Müharibəsində göstərdiyi şücaətə görə Georgi silahı ilə təltif edilib.

Həyatı
------

Darab Mirzə Şahrux Mirzə oğlu 9 may 1869-cu ildə Şuşa şəhərində andan olub. Bəzi mənbələrdə onun doğum tarixi 15 dekabr 1868-ci il, 9 mart 1869-cu il kimi də göstərilir. İbtidai təhsilini evdə aldıqdan sonra Tiflis kadet korpusunda oxuyub. Sonra Pavlov Hərbi məktəbində təhsilini davam etdirərək buranı I dərəcə ilə bitirib. Bundan başqa Atıcı zabit məktəbinin kazak bölməsində təhsil alıb.

### Hərbi xidməti

1889-cu il sentyabr 1-dən etibarən sıravi yunker kimi xidmətə başlayıb. 1890-cı il mayın 5-də unter zabit rütbəsi alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra 1891-ci il avqustun 5-də xorunji rütbəsi alaraq, Kuban kazak ordusunun I Poltava atlı alayına təyinat alır. 1891-ci il sentyabr 12-də alayda xidmətə başlayır. 1894-cü ilə qədər burada müxtəlif vəzifələrə təyinat alaraq müxtəlif yüzlüklərdə xidmətini davam etdirir.

1895-ci il iyunun 1-də yüzbaşı rütbəsini alır. 1895-ci ilin oktyabr 15-də Kuban kazak ordusunun II Poltava atlı alayına təyinat alır. Xidməti yerinə gələrək burada VI yüzlükdə kiçik zabit kimi xidmətə başlayır. 1987-ci il sentyabrın 13-də alayın I yüzlüyünə kiçik zabit kimi təyinat alır. 1898-ci il avqustun 12-də təhsil almaq üçün Atıcı zabit məktəbinin kazak bölməsinə göndərilib. 1899-cu il avqustun 28-də təhsilini tamamlayır.

1900-cü il sentyabrın 23-də ona verilmiş "Şiri-Xurşid" ordenini qəbul etməyinə və taxmağına icazə verilib. Bundan başqa o, "İmperator III Aleksandrın hakimiyyətinin xatirəsinə" medalı və "Əhalinin ilk ümumi siyahıyalınmasında göstərdiyi əməyə görə" medalı ilə də təltif edilib. 1901-ci il yanvarın 23-də üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni ilə təltif edilib.

1901-ci il dekabrın 1-də alayın silah rəisi təyin edilir. 1903-cü il mayın 10-da alayın IV yüzlüyünə komandir təyin edilir. 1903-cü il iyunun 1-də podyasavul rütbəsi alır. 1903-cü il iyunun 9-dan sentyabrın 11-ə qədər İranla sərhəddə Culfa dəstəsində xidmət edib. 1904-cü il mayın 29-dan 1905-ci il martın 5-ə qədər Kuban kazak ordusunun II Poltava atlı alayının II yüzlüyünə komandirlik edib. 1905-ci il oktyabr 12-də Kuban kazak ordusunun I Poltava atlı alayına təyinat alıb.

1908-ci il mayın 6-da üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif edilib.

1909-cu il mayın 6-da yasavul rütbəsinə yüksəlib. 1909-cu il iyunun 10-da Kuban kazaklarının I Labinski General Zass alayına təyinat alıb. 1910-cu il mayın 15-də isə buradakı xidmətindən azad edilib.

Daha sonra yenidən xidmətə qayıdaraq 1911-ci il martın 4-də yasavul rütbəsində olan Darab Mirzə xətt kazaklarının I Kuban alayının V yüzlüyünə komandir təyin edilir.

#### I Dünya Müharibəsində

Birinci Dünya müharibəsində xətt kazaklarının I Kuban alayının V yüzlüyünün komandiri kimi iştirak edib. 1914-cü il avqustun 4-də Qorodok yaşayış məntəqəsi ətrafında gedən döyüşdə qəhrəmanlıq göstərərək onları mühasirəyə almağa çalışan avstriyalıların 3 eskadronuna qarşı 109 nəfərlə hücum edib. Əks tərəfin sayı onlardan qat-qat çox olsa da, artilleriya atəşinin altında avstriyalıların 3 eskadronu məhv edilib və döyüşün gedişatı dəyişdirilib. Bu döyüşdə Darab Mirzə qılınc yarası və kontuziya alıb.

1915-ci il aprelin 2-də qoşun starşinası rütbəsi alıb. 1915-ci il iyulun 7-də Qafqaz cəbhəsində fəaliyyət göstərən Kuban Kazak ordusunun III xətt alayına təyinat alıb. 1916-cı il iyunun 12-də düşmənə qarşı işlərdə fərqləndiyinə görə 435 nömrəli əmrlə III dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeninin qılınc və bantları ilə təltif edilib. 1916-cı il noyabrın 19-da düşmənə qarşı işlərdə fərqləndiyinə görə II dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni (qılınclarla birlikdə) ilə təltif edilib. 1917-ci il fevralın 23-də Kuban Kazak ordusuna xidmətə göndərilib.

1917-ci il oktyabrın 5-də ordu və donanmanın əmri ilə polkovnik rütbəsi alıb.

### Sonrakı illəri

Darab mirzə Əhməd şah Qacarın dəvəti ilə İrana gedib. 1925-ci ildə Qacar sülaləsinin süqutundan sonra hakimiyyətə gələn Rza şah Pəhləvi Darab Mirzəni öz hakimiyyətinə təhlükə gördüyü üçün həbs etdirib. 1930-cu ildə Tehranda həbsxanada saxlanılan o, çətin saxlanılma şəraitinə görə dünyasını dəyişib. Yaxınlarının dediklərinə görə isə o, həbsxanada öldürülüb.

Mükafatları
-----------

* — "Əhalinin ilk ümumi siyahıyalınmasında göstərdiyi əməyə görə" medalı ilə təltif edilib.
* — 1900-cü il sentyabrın 23-də III dərəcəli "Şiri-Xurşid" ordeni il təltif edilib.
* — 1901-ci il yanvarın 23-də üçüncü dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni (qılınclarla və bantla birlikdə) ilə təltif edilib.
* — "İmperator III Aleksandrın hakimiyyətinin xatirəsinə" medalı.
* — 1908-ci il mayın 6-da üçüncü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif edilib.
* — 1914-cü il oktyabrın 11-də döyüşdə göstərdiyi şücaətə görə ali hərbi mükafat — Georgi silahı ilə təltif edilib.
* — 1916-cı il noyabrın 19-da ikinci dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni (qılınclarla birlikdə) ilə təltif edilib.

Ailəsi
------

Atası Şahrux mirzə Qovanlı-Qacar Azərbaycanın hakimi və taxt-tacın varisi Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın oğlu və çar odrusunun polkovniki olub.

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar
* Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacar

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ənvər Çingizoğlu.* Qacarlar və Qacar kəndi. Bakı: Şuşa. 2008. səh. 334.
2. 1 2 3 4  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 284. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
3. 1 2 3  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 285. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
4. 1 2 3 4 5  "Шах-Рух-Дараб-Мирза" (rus). ria1914.info. 2019-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
5. 1 2 3  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 286. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
6. 1 2  *Elmi redaktor:Fərhad Cabbarov.* Azərbaycanın Birinci dünya müharibəsi dövründə. Elmi məqalələr toplusu (PDF). Bakı: Ziya. 2014. səh. 61. 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-12-13.
7. ↑  Кавалеристы в мемуарах современников, 1900-1920 / Атака 1-го линейного полка Кубанского казачьего войска в боях под гор. Чертков 22/9 и Бучач 23/10 августа 1914 г. и гибель 1-й австро- венгерской батареи 7 конно-артиллерийского дивизиона. Moskva: Рейттаръ. 2000. səh. 45. ISBN 9785806700293. 2022-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-13.
8. ↑  *Eldar İsmayılov.* Георгиевские кавалеры-азербайджанцы. Moskva: Герои отечества. 2005. səh. 57. ISBN 5-91017-005-8. 2022-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-13.
9. ↑  "Шах-Рух Дараб-Мирза / Ранен/контужен. Картотека потерь" (rus). gwar.mil.ru. Archived from the original on 2022-12-12. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
10. 1 2 3 4  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 288. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
11. ↑  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 89. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.
12. ↑  *Eldar İsmayılov.* Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Moskva: Старая Басманная. 2009. səh. 122. ISBN 978-5-904043-06-3. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-12.