**IP-telefoniya** üçün cahazlar
Avaya IP Phone 1140E Sisko (Cisco) **IP-telefoniya**sı
**IP-telefoniya** (tələffüz: ay-pi telefoniya)( ing. IP telephony (= IPT, = Internet Telephony) ~ ru. IP-телефония ~ tr. IP telefonculuk) - danışığın paket kommutasiyası şəbəkələri, o cümlədən İnternetlə ötürülməsi üçün IP protokolu bazasında qurulmuş texnologiya. IP-telefonlar Ethernet şəbəkəsinə bağlanır və sonra IP-ünvan alırlar. IP-telefoniyada telefon danışıqları verilənlərin ötürülməsi şəbəkələri üzərindən aparıldığından, şəhərlərarası və beynəlxalq danışıqlar xeyli ucuz başa gəlir.

İnternet şəbəkəsində xüsusi İnternet protokolları (İnternet Protokol – İP) əsasında hazırlanmış yeni texnologiyalar tətbiq edilir. İP-protokolu təkcə İnternet şəbəkəsində deyil, digər şəbəkələrdə də (lokal, korporativ, regional və s.) istifadə olunur. Bu şəbəkələrdə informasiyalar müxtəlif şəkildə (qrafik, mətn, musiqi, rəqəm və s.) ötürülür. Beləliklə:
Danışıq zamanı səs siqnalları (ifadə etdiyimiz sözlər) sıxılmış verilənlər paketinə çevrilir və bu verilənlər paketi İnternet vasitəsilə adresanta göndərilir. Ünvanına çatan verilənlər paketi yenidən orijinal səs siqnalına dekodlaşır. İP-telefoniya üc cür işləyir:

1. Kompüterdən kompüterə.
2. Kompüterdən telefona.
3. Telefondan telefona.

İnternet-telefoniyada ötürücü xətt kimi İnternet kanallarından, IP-Telefoniya-da İnternet kanallarından və ya informasiyanın ötürülməsi üçün xüsusi ayrılmış rəqəmsal kanallardan istifadə edilir.

Xarici ölkələrdə İP telefonun digər abreviaturalarından: **VoIP**-*Voice over Internet Protocol*, **VoBB**-*voice over broadband*, *broadband phone* və *Internet telephony* terminlərindən də istifadə edilir.

Son 2-3 il ərzində respublikamızın telekommunikasiya şəbəkəsində də İP telefon rabitəsindən istifadə edilir. Bütün bu amillər ondan xəbər verir ki, İP texnologiyası olduqca perspektivli bir informasiya verilişi sahəsidir. Əgər İP telefon rabitəsinin tarixinə nəzər salsaq görərik ki, onu tətbiq etmək üçün ilk cəhd 1983-cü ildə ABŞ-nin Massaçusets ştatının Kembric Universiteti tərəfindən göstərilmişdir. Həmin layihədə kompüterlərin tərkibinə analoq səs siqnalına çevirərək paket şəklinə salan xüsusi avadanlıqlar daxil edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bu layihə çərçivəsində Bolt Berankand Newman şirkətinin ABŞ-nin qərb və şərq hissələrində yerləşən ofisləri arasında İnternet şəbəkəsindən istifadə etməklə səs siqnal verilişinin təşkil olunmasına baxmayaraq, rabitə zamanı paketlərin itkisi və gecikməsi nəticəsində fasilələr yaranaraq səsin keyfiyyətini həddindən artıq aşağı salmışdır.

Mütərəqqi texnologiya olan İP telefonun kəşfi İsrailin Vokatel şirkətinə məxsusdur. 1995-ci ildə Vokatel şirkəti siqnalların rəqəm formasına çevrilməsində mövcud elmi nailiyyətlərin tətbiqi ilə kodek, kompüter və İP protokolundan istifadə edərək İnternet şəbəkəsi ilə danışıq siqnallarının verilməsinə nail olmuşdur. 1995-ci ildən başlayaraq İP telefon üçün səsin sıxılması prosesində iki - GSM və TrueSpeech (DSP Group İnc. Şirkəti), daha sonra isə SİP (Session İnitiation Protocol) protokolu təkmilləşdirildi.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Mənbə
-----

* "İnternet haqqında qısa mühazirə", AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu, Tədris və İnnovasiya mərkəzi.

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Kompüter vasitəçiliyi ilə kommunikasiya |
| --- |
| 
* Onlayn çat
* Onlayn müzakirə
* Kommunikasiya proqramı
* Ortaq proqram təminatı
* Sosial şəbəkə xidmətləri
* Virtual öyrənmə mühiti

 |
| Asinxron konfrans | 
* Email
* Elektron poçt siyahısı
* FidoNet
* Usenet
* İnternet forumu
	+ Yazı lövhəsi
	+ Şəkil lövhəsi
* Shoutbox
* BBS
* Ziyarətçi kitabçası

 |
| Sinxron konfrans | 
* Data konfransı
* Ani mesajlaşma
* Internet Relay Chat
* LAN messenger
* Talker
* Videotelefon
* VoIP
	+ Onlayn oyunlarda səsli çat
* Veb çat
* Vebinar

 |
| Yayımlama | 
* Bloq
* Mikrobloginq
* Viki

 |

| ⛭Telefoniya |
| --- |
| Tipləri | 
* Stasionar telefon
* Mobil telefon
* Peyk telefonu
* Fotofon

 |
| Aksesuarlar | 
* Cavab verən maşın
* Caller ID

 |
| Bağlantı | 
* Kabel mühafizə sistemi
* Kommunikasiya peyki
* Fiber-optik kommunikasiya
* Açıq məkan optik rabitə
* ISDN
* Mobil telefon siqnalı
* POTS
* PSTN
* Sualtı rabitə kabeli
* VoIP

 |
| Zənglər | 
* Buraxılmış zəng
* Səhv yığılmış zəng
* Narahat edici zəng
* Telefon etiketi

 |
| Tətbiqlər | 
* Faks
* Telefon zəngi
* Telefon qəzeti
* Teatrfon
* Videotelefoniya

 |
| П:  **Telekommunikasiya portalı**
П:  **Telefon portalı** |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX545253 · GND: 4770362-3 · LCCN: sh98004350 · LNB: 000101676 · Microsoft: 171246234 · NDL: 00959468 |

 |