recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
2014 December — Crescent Dunes completed site.
Avropada günəş radiasiya xəritəsi
The three towers of the Ivanpah Solar Power Facility.
Part of the 354 MW SEGS solar complex in northern San Bernardino County, California.
Bird's eye view of Khi Solar One, South Africa
**Konsentrik günəş elektrik stansiyası**, qısaca KGES, (eng. Concentrated Solar Power) günəş şüaların linzalar ya da güzgülərin köməyi ilə konsentrasiyasi zamanı yaranan istilik enerjisindən buxarı yaradaraq turbinləri fırlatmaq nəticəsində elektrik enerjini istehsal edən bir Günəş Elektrik Stansiyasının (GES) növüdür. Bu stansiyaların əsas fərqlənmə xüsusiyyətləri ondan ibarətdir ki, geniş sahəyə düşən günəş şuaları güzgü və ya linzaların vasitəsi ilə bir obyektə yönəldərək istilik enerjisini daha sonra elektrik enerjisinə çevirir.

2017-ci ilin məlumatına görə, konsentrik günəş elektrik stansiyaların toplam quraşdırılmış gücü ümumdünyaa günəş elektrik stansiyaların gücündün 2% dan az təşkil edir. Elektrik enerjisinin istehsalında bu tipli texnologiya adi fotovoltaik günəş panellərdən daha az effektivdir. Buna səbəb KGES-lərin buludlu havada işləməməsi, günəş şüaların düşmə bucaqın dərəcəsindən (90° dərəcə ən optimal sayılaraq) aslılıq, və səthdə tutduğu böyük sahə (alçaq güc sıxlığı) kimi mənfi cəhətləri yada salmaq olar. Lakin, fotovoltaik panellər həm də diffuziv radiasiyasından enerji əldə edə bilərlər.

Hal-hazırda KGES texnologiyası üzrə cəmi quraşdırılmış gücə görə İspaniya liderliyi tutur.

Texnologiyası
-------------

Hesablamalara görə Günəş energetik qurğularının 50-ci enliklərdən cənuba doğru yerləşən regionlarda istifadəsi olduqca əlverişlidir. Həmçinin Azərbaycanda ildə 300 günəşli və 270 küləkli günün olmasını nəzərə alsaq demək olar bu regionda Günəş energetikasının inkişafı daha perspektivlidir.

Tarixi
------

Həmçinin bax
------------

* Külək enerjisi
* Günəş elektrik stansiyası
* Günəş panelGünəş paneli

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2009-03-05 at the Wayback Machine
* 
* *Energy 101: Concentrating Solar Power (Video).*

İstinadlar
----------

1. ↑  "CSP Doesn't Compete With PV – it Competes with Gas". 22 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 March 2018.
**Domokoş Koşar** (mac. Kosáry Domokos; 31 iyul 1913, Banska Ştyavnisa – 15 noyabr 2007, Budapeşt) — 1990-1996-cı illərdə Macarıstan Elmlər Akademiyasının prezidenti vəzifəsində çalışmış macar tarixçisi və yazıçısı.

Fəaliyyəti
----------

Domokoş Selmecbanyada anadan olmuş və İkinci Dünya müharibəsi zamanı Macarıstanın Almaniya ilə əməkdaşlıq etməsinə qarşı çıxmışdır. 1956-cı ildə uğursuz Macarıstan inqilabından sonra kommunist rejiminə qarşı çıxdığı üçün həbs olunmuşdu. 

Domokoş 1990-cı ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının (*MEA*) prezidenti seçilmiş və 1993-cü ildə ikinci dəfə üç il müddətinə yenidən seçilmişdir. MEA-da daha yeni, daha demokratik qanunlar həyata keçirtmək üçün səy göstərmişdi. MEA-nı tənzimləyən yeni qanunlar 1994-cü ildə Macarıstan Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir.

Domokoş Koşar 15 noyabr 2007-ci ildə 95 yaşında Budapeşt şəhərində vəfat etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Macarıstan Elmlər Akademiyası

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  .
3. 1 2  PIM identifier.
4. 1 2 3 4 5  "Former HAS President Dies at 95". Hungarian Academy of Sciences. 2007-11-15. 2007-11-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-11-28.

Xarici keçidlər
---------------

* The Guardian: Domokos Kosáry, The pre-eminent Hungarian historian of the 20th century
* Hungarian Academy of Sciences: Former HAS President Dies at 95
**Cedevita —** 1929-cu ildə yaradılan şirkət, çaylar, həll oluna bilən içkilər (içki düzəltmək üçün toz halında maddələr) və dietik məhsullar istehsal edən xorvat şirkəti; Şirkətin tanınan sahibi Xorvat Əczaçılıq şirkəti Pliva idi. 2001-ci ildən Cedevita Atlantik qrupun bir hissəsinə çevrilib.

Şirkətin tarixi
---------------

Cedevita 1929-cu ildə Zaqrebdə Boroqaj adlanan ərazidə İsveç şirkəti Wander AG-nin bir qolu kimi istehsala başlayıb. İlk istehsal etdiyi dietik məhsullar idi. 1947-ci ildə Trogirdə bitkilər yetişdirmək və çay istehsal üçün yeni zavodu tikildi. Şirkət Xorvatiyanın Zaqreb şəhərində KK Cedevita basketbol klubuna sposorluq edir.

İlk həll olunan vitaminli içkilər (Cedevita apelsin dadı ilə) 1969-cu ildə yaradılıb. Lakin istehsalına 1970-ci ildən başlanılıb. 1985-ci ildə şirkət limon, 1990-cı ildə isə qreyfrut dadı ilə həll oluna bilən içkilər istehsalına başladı. 1999-cu ildə meşə giləmeyvəsi və alma dadı ilə içkilər istehsala başlandı. Daha sonrfa tropik ətir və mandarin dadı içkilərə verilməyə başlandı. Şəkərsiz içkilər 1985-ci ildə istehsala başlandı. "Cedevita Junior" adı altında uşaqlar yüksək vitamin və minerallardan ibarət içkilər də istehsal edilirdi. Atlantik qrup tərəfindən dərs edilən məlumatlara görə, Cedevita Atlantikin brendlərindən ən çox satılan məhsuldur.

İstehsal edilən məhsulları
--------------------------

* Cedevita (həll olunan içki)
* Şəkərlə zənginləşdirilmiş vitaminlər (Cedevita, Pepermint, Rondo C və Vau Vau)
* Çaylar (marka adı Cedevitadır)
* Dietik məhsullar (marka adı Naturavitadır)
* Rondosept (ağız iltihabı və farangit üçün təyin olunan həblər)
* Rehidromiks (kəskin və ya xroniki ishal üçün təyin olunan həblər).

Korporativ statistika
---------------------

* İşçilər: 251–500.
* 2008-ci il üçün gəliriː 25–50 milyon yevro.
* 1929-cu il yanvar ayının 1-də yaradılıb.

Xarici keçidlər
---------------

https://www.cedevita.com/ — Şirkətin rəsmi veb saytı.

İstinadlar
----------

1. 1 2   Arxivləşdirilib 2022-04-21 at the Wayback Machine - Cedevitanın rəsmi veb saytı.
2. ↑  https://www.cedevita.com/en/products Arxivləşdirilib 2021-10-23 at the Wayback Machine — Məhsulları
**Perdikka** (q.yun. Περδικκας; e.ə. 365 – e.ə. 321, Misir) – Makedoniyalı İsgəndərin dostu və silahdaşı, İsgəndərin ölümündən sonra (e.ə.323-cü il) regent, diadoxlardan (sələflərdən) biri, Atropatena dövlətinin banisi Atropatın kürəkəni.

Bioqrafiya
----------

Perdikka təx.e.ə. 360-cı ildə Yuxarı Makedoniya dağlıq bölgəsində Orestidada zadəgan ailəsində anadan olub.  Onun Alketa adlı qardaşı və Atalanta adlı bacısı var idi 
Perdikkanın adı ilk dəfə hökmdar II Filippin cangüdəni - somatofilak - kimi çəkilir. Sicilialı Diodorun məlumatına görə, Perdikka e.ə. 336-cı ildə baş verən II Filippin Pavsani tərəfindən öldürüməsinin şahidi olub, digər somatofilaklar Leonnat və Attal ilə Pavsanini təqib edib və nizə ilə onu öldürüb.
E.ə.335-ci ildə artıq Makedoniyalı İsgəndərin hakimiyyəti dövründə İlliriyada Klitə və Qlavkiyə qarşı kampaniyada Perdikka orestidalılara və linkestidalılara başçılıq edirdi. Həmin ildə Fiv şəhərinin mühasirəsində iştirak edirdi. Bu mühasirə haqda Arrian və Siciliyalı Diodor bir qədər fərqli məlumat verirlər.
İsgəndər hakimiyyətə gəldikdə Perdikkaya əvvəl falanqanın bir hissəsinə, sonra isə süvarilərə komandanlıq tapşırmışdı. Perdikka Makedoniyalı İsgəndərin bütün yürüşlərində və döyüşlərində iştirak edib. İsgəndər onun ağlını, şücaətini və sədaqətini yüksək qiymətləndirirdi. Perdikkaya olan münasibət İsgəndərin ona ölüm ayağında olarkən öz möhürlü üzüyünü verməyində bilindi.
E.ə. 324-cü ildə Suzada keçirilən kütləvi toy mərasimində Perdikka Midiya satrapı Atropatın qızı ilə izdivac qurub.
Beləliklə, e.ə.323-cü ildə İsgəndərin ölümündən sonra Perdikka əvvəl onun dünyaya gələcək övladının regenti, sonra isə Meleaqrla birgə İsgəndərin qardaşı Filipp Arrideyin regenti təyin olundu. Lakin digər makedoniyalı sərkərdələr Perdikkaya nifrətlə yanaşırdılar.
E.ə.322-ci ildə Perdikka Kappadokiyaya hücum etdi, ölkəni zəbt etdi. Eyni zamanda bütün makedoniyalı sərkərdələr Perdikkanın tabeliyindən çıxmağa başladılar. E.ə. 321-ci ildə Perdikka Misirə I Ptolemeyə qarşı hərbi yürüşə başladı. Bu yürüş zamanı orduda narazılıq başladı. Pifon, Selevk və Antiqon birləşib Perdikkanı qətlə yetirdilər.

Həmçinin bax
------------

* Makedoniyalı İsgəndər
* Diadoxlar
* Atropat
* Suzada toy mərasimi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Arrian.* İsgəndərin yürüşü. III. 11. 9.
2. 1 2  *Siciliyalı Diodor.* Tarixi kitabxana. XVIII. 32. 2.
3. ↑  *И.Алиев.* Очерк истории Атропатены. Баку: Азернешр. 1989. səh. 56.
4. ↑  *Дройзен И.Г.* 1. 3 // История эллинизма. II. səh. 64.

Xarici keçidlər
---------------

* Perdikkas, assassinated by his generals in 321 BCE
* Сообщение Птолемея о действиях таксиса Пердикки при штурме Фив войсками Александра Македонского: проблема интерпретации
**Kemeri Milli Parkı** (*latış.* Ķemeru nacionālais parks‎) — Latviyanın Yurmala şəhərinin qərbində, Riqadan 50 km uzaqlıqda yerləşən milli park. Kemeri Milli Parkı sahəsində görə Latviyanın ən böyük üçüncü milli parkıdır (381,65 km2). Milli park ərazisinin böyük hissəsi meşələrdən və bataqlıqlardan ibarətdir. Milli parkda Böyük Kemeri bataqlığı (*latış.* Lielais Ķemeru tīrelis‎) yerləşir. Ərazidə Litorina dənizinin qalıqları olan laqun mənşəli bir neçə göl var. Kanieris gölü Ramsar yeri elan olunmuşdur. Milli parkda əsrlərlə müalicəvi məqsədlərlər istifadə olunmuş təbii bulaqlar və bataqlıqlar mühafizə olunur. Bulaqlar XIX əsrdə burada bir çox kurortların, spaların və sanitariumların tikilməsinə səbəb olmuşdur.

Ekosistem
---------

Meşə.
Milli park ərazisinin 57 %-ni meşələr təşkil edir. Meşələr çəmənliklər və meşəsi ərazilərlə birlikdə milli parkda bərabər paylanmışdır. Bataqlıqlar Kemeri Milli Parkının ərazisinin 24 %-ni tutur. Burada hər üç bataqlıq tipinə rast gəlmək mümkündür: bataqlıq yerlər, keçidlər və çeylliklər. Lielays Kemeru tirelis bataqlığı beynəlxalq dərəcədə əhəmiyyətlidir. Bu bataqlıqda bir çox bitki növləri inkişaf edir (xüsusilə, mamırlar və səhləb çiçəkləri). Çəmənliklər (həm quru, həm nəm) milli park ərazisinin 6 %-ni təşkil edir. Su hövzələri (çaylar, göllər, kükürd bulaqları və dəniz) isə milli park ərazisinin 10 %-ni təşkil edir. Burada axan çaylar tarix boyunca kənd təsərrüfatı məqsədilə dəyişdirilmişdir, lakin milli parkın su hövzələrində nadir növlər yaşayır: ilbizlər, molyusklar, balıqçılar və su samurları.

Kükürd bulaqları
----------------

Milli parkda bir çox kükürd bulaqları yerləşir. Qips və torpaq bakteriyası qatlarına görə formalaşan H2S asanlıqla suda həll olur. Milli park ərazisinda kükürd bulaqlarından və bataqlıqlardan müalicəvi məqsədlər üçün istifadə olunur.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ķemeru nacionālais parks" (latış). 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 aprel 2016.
2. ↑  *Latvia Travel.* "Kemeri National Park" (ingilis). 2016-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 aprel 2016.

Həmçinin bax
------------

* Baltik milli parklarının siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2007-04-20 at the Wayback Machine
* Latviya Turizm Portalı Arxivləşdirilib 2012-05-15 at the Wayback Machine

| ⛭**Latviya milli parkları** |
| --- |
| Qauya Milli Parkı  • Kemeri Milli Parkı  • Raznas Milli Parkı  • Slitere Milli Parkı |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Satışa qoşmaq hüququ** (*ing.* **Drag-along right**) — korporativ hüquqda mövcud olan hüquqi konsepsiya. "Satışa məcbur etmək" və bəzi ədəbiyyatlarda "özünlə dartmaq hüququ" kimi də adlandırılır. Satışa qoşulmaq hüququnun əksidir.

Satışa qoşmaq hüququ investora imkan verir ki, o öz səhmlərini kənar şəxsə satdıqda, səhmdarı (sahibkarı) öz səhmlərini satmağa məcbur etsin. Əksəriyyət riskli kapital investisiyalarda bu şərtlər sahibkar və investor(lar) arasında imzalanan səhmdarlar müqaviləsində əks olunur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində bu üsulun istifadəsini qadağa edən norma olmasa da, mövcud səhmdarlar tərəfindən öz səhmlərini kənar şəxsə satışında müəyyən məhdudiyyətlər qoyulub .

Bu hüquq majoritar səhmdarlara minoritar səhmdarları şirkətin satılmasına qoşulmağa məcbur etmək imkanı verən hüquqdur. Bu zaman majoritar səhmdar minoritar səhmdara hər hansı digər səhm satanların təklif etdiyi eyni qiyməti və şərtləri təklif etməlidirlər. Bu hüquq majoritar səhmdarları qorumaq üçün nəzərdə tutulub. Bəzi alıcıların şirkətə tam nəzarət etmək istədiyini nəzərə alaraq, müvafiq hüquq minoritar səhmdarları ləğv etməyə və şirkət səhmlərinin 100%-ni alıcıya satmağa kömək edir .

Həmçinin bax
------------

* Satışa qoşulmaq hüququ
* Üstünlük hüququ

İstinadlar
----------

1. ↑  *Emin Kərimov.* "Venture Capital və Private Equity investisiyaları Azərbaycan hüququnda" (az.). moneta.az. 20.02.2018. 2018-09-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-17.
2. ↑  *Çarlz T.Kənfild, Anar Aliyev.* "Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin səhmdar cəmiyyətlərinə dair müddəalarının təkmilləşdirilməsinə dair şərhlər və tövsiyələr" (PDF) (az.). Korporativ İdarəetmə İcmalı. 2007. İstifadə tarixi: 2018-09-17.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Vəzirov.

**Kərim bəy Vəzirov** (5 may 1843, Şuşa, Kaspi vilayəti – 1892) — şair, məmur.

Həyatı
------

Kərim bəy Vəzirov 5 may 1843-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. Mükəmməl mədrəsə savadı almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində rus dilini öyrənmişdi. Dövlət idarələrində, Şamaxı və Salyan şəhərində məmur işləmişdi. Kərim bəy 1892-ci ildə subay vəfat edib.

Kərim bəy şair idi. Məhəmməd ağa Müctəhidzadə onun haqqında yazır: "Salif əz-zikr Talıb bəy mərhumun vələdi-ərşədidir. Bu zati-pəsəndidəsifat Şamaxı şəhərində padşahlıq dəftərxanasında münşilik əmri ilə məşğul olur imiş. Tarixi-1290-cı ildə həman sərzəmində mürği-ruhi-pürfütühi gülzari-behişti-bərrinə təyyəran edib".

Mir Möhsün Nəvvab da Kərim bəydən bəhs etmişdir. O, səsli təzkirəsində yazır: "Mərhum Kərim bəy ibn Talıb bəy ibn Zeynalabdin bəy Vəzirzadədir. Qarabağın Şuşa əhalisindəndir. Otuz yaşlı nakam bir cavan idi. Həmin tarixdə rəhmətə getdi".

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

Həmçinin bax
------------

* Vəzirovlar

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Kora** (*isp.* Cora) — Nayarit ştatının şərqindəki El-Nayar bələdiyyəsində, eləcə də qonşu Xalisko ştatının bəzi yaşayış məntəqələrində yaşayan qərbi-mərkəzi Meksikanın yerli etnik qrupudur.
Koralar özlərini cəm halda náayarite adlandırırlar, náayari isə tək haldadır. 
Əslində Nayarit ştatının adı da buradan gəlir.
2000-ci il siyahıyaalınması göstərdi ki, bu gün bu xalqın təxminən 24.390 nümayəndəsi var.
Valideynlərindən ən azı birinin Kora dilin daşıyıcısı olan bütün ailə üzvləri daxildir.
Bu 24.000-dən bir az çox adamın 67%-i (təxminən 16357 nəfər) dilin daşıyıcılarıdır, 17%-i bu dildə danışmır, 16%-i isə ümumiyyətlə dil biliyi ilə bağlı məlumat verməkdən imtina edib.

Tarixi
------

İndiki Meksikada Kora xalqının yaşadığı ərazi
Kora Nayarit ştatının çətinkeçilən dağlıq ərazilərində və dərin yarğanlarında, həmçinin Xalisko, Duranqo və Zakatekas ştatları ilə sərhədboyunca yaşayırlar.
18-ci əsrin əvvəllərində onlar katolik missionerlərə öz ərazilərində yaşamasına icazə verməməklə bir növ məntiqsizlik nümayiş etdirirdilər.
Kora onları əhatə edən çoxlu xristian-hinduları və İspan mədəniyyətinin yeganə dinsiz xalqlardan biri idi.
1716-cı ildə ispan ekspedisiyasının koranı öz nəzarəti altına salmaq cəhdi uğursuz oldu.
Lakin 1722-ci ildə ispanlar yeni qüvvəylə geri qayıtdılar və kora təslim oldu.
Bəzi ispan mənbələrinə görə, xalqın bir çox nümayəndələri həmən vaxt xristianlığı qəbul etdi və ibadət edirdilər.

Gündəlik yaşamları
------------------

Kora xalqı Amerikanın yerli xalqları üçün xarakterik ən adi fəaliyyətlə məşğuldur.
Onlar qarğıdalı, müxtəlif paxlalılar və pəncər becərildiyi üçün bitkiçilik inkişaf etmişdir.
Əhali həm də qismən maldarlıqla məşğuldur.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Coyle, Phillip E. 1998. The customs of our ancestors: Cora religious conversion and millennialism, 2000—1722. Ethnohistory. 45(3):509-42.
* Ethnologue. Mexico page
* Jáuregui, Jesús. 2004. Coras (PDF). Mexico: Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas (CDI): Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo. Series: Pueblos Indígenas del México Contemporáneo [Indigenous Peoples of Contemporary Mexico]. (In Spanish)
**Kəşmiriyyət** (kaşm. कश्मीरीयत, کشمیریّت) — kəşmirlilərin mədəni dəyərlərinin etno-milli və sosial şüuru. Təxminən XVI əsrdə özlərini Kəşmirlə eyniləşdirən və Kəşmiri vətənləri adlandıran bir icma meydana çıxmışdır. Kəşmir münaqişəsi, eləcə də müsəlmanlar və hindular arasında toqquşmalar milli kimlik məsələsini çox kəskinləşdirmişdir. Bununla belə, 2007-ci ildə Yeni Dehlidə İnkişaf etməkdə olan Cəmiyyətlərin Tədqiqi Mərkəzinin keçirdiyi sorğuya görə, Srinaqar əhalisinin 84%-i Kəşmir panditlərinin geri qayıtmasını görmək istəyir. Rəyin respondentlərinin 92 faizi Kəşmirin etnik və dini zəmində bölünməsinin əleyhinədir.

Zəmin
-----

Kəşmir etnik, mədəni və dini baxımdan çox rəngarəngdir. Region tarixən hinduizm və buddizmin mühüm mərkəzidir. Orta əsrlərdə Kəşmirdə islam yayılmağabaşlamış və XVIII–XIX əsrlərdə siqhizm bölgəyə yayılmışdır. Bu dörd dinin mif və ənənələrində Kəşmir mühüm yer tutur. Region öz adını əfsanəvi hindu rişisi Kaşyapadan götürmüşdür və onun keçmiş əhalisi naqalar olmuşdur. Regionda hinduizm və buddizmin bir çox dini tikililəri və qurumları qorunub saxlanılmışdır. Həzrətbəl ziyarətgahında bir tük saxlanılır ki, bu da kəşmirlilərin fikrincə Məhəmmədin başından saçdır. Kəşmiriyyət müsəlman qubernatoru Zeyn-ül Əbidin və Moğol imperatoru Əkbərin rəhbərliyi altında formalaşmağa başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Reuters". 2021-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 may 2022.
2. ↑  "Full text of Mori survey on Kashmir". 2010-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 may 2022.
3. ↑  *Nayak, Meena Arora.* "Kashmiriyat". 2006-09-22. 2004-11-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 may 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* KashmiriyatArxivləşdirilib 2004-11-18 at the Wayback Machine
* Kashmiri literature and *Kashmiriyat*Arxivləşdirilib 2012-05-04 at the Wayback Machine
* Nandimarg and *Kashmiriyat*Arxivləşdirilib 2006-09-18 at the Wayback Machine
* Spirit of *Kashmiriyat*
* Farooq Abdullah defines ‘Kashmiriyat’; Mar 24, 2009; The Hindu, India’s National NewspaperArxivləşdirilib mart 27, 2009, at the Wayback Machine
Xanım milyasının şimal tərəfdən bir hissəsinin görüntüsü
**Xanım milyası** (*ing.* Ladies' Mile) — Nyu-York şəhəri Midtaun Manhetten hissəsinin Fletayron rayonunun tərkibindəki tarixi ticari kvartal. Xanım milyası 14-cü və 23-cü küçələr, Brodvey və Altıncı prospekt ilə ətraflanıb.

Rayonun populyarlığı XIX əsrin ikinci yarısının əvvəllərində "Macy’s" mağazasının 1858-ci ildə Altıncı prospektin və 14-cü küçənin kəsişməsində açılması ilə artdı, iki il sonra isə 23-cü küçə ilə kəsişmədə yerləşən Beşinci Prospekt hotelində Uels şahzadəsi VII Eduard gecələdi.

Sonrakı 20 il ərzində rayonda bir çox nüfuzlu mağazalar açıldı. Ticari istiqamətdən savayı rayonda restoranlar, musiqi və kitab mağazaları və nəşriyyatların işi yaxşı gedirdi. Xanım milyasında inşa edilən evlər tez -tez Avropa üslubunu təqlid edirdi.

ABŞ-nin bir çox birinci xanımları və görkəmli aktrisalar Xanım milyasında yerləşən mağazalardan alış-veriş etmişdi. Edit Varton və Horas Qrili kimi görkəmli şəxslər burada yaşamışdılar.

1878-ci ildə Altıncı prospekt boyunca estakada dəmir yolunun inşası daha da çox alıcı axınına səbəb oldu. Ancaq Xanım milyasının qızıl dövrü uzun sürmədi. Birinci dünya müharibəsinin sonuna qədər bir çox mağaza rayonun şimalına köçürüldü. Boş qalan binaları manufakturalar ələ keçirdi və daha sonra onlar yaşayış binaları kimi istifadə olunmağa başladı.

1989-cu ildə Nyu-York Görməli Yerlərin Qoruma Komissiyası Xanım milyasına Tarixi Şəhər Görməli Yeri statusunu verdi. 1990-cı illərdən və XXI əsrin əvvəllərindən bəri ərazinin ticari cazibəsinə yenidən maraq oyandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ladies' Mile District Wins Landmark Status" (ingilis). The New York Times. 1989-05-07. 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-11.

Ədəbiyyat
---------

* Ladies' Mile // The Encyclopedia of New York City (2). Yale University Press. Jackson K. T. Keller L. Flood N. 2010. 716. ISBN 0300182570.
* *Diamonstein-Spielvogel B.* Ladies' Mile Historic District // The Landmarks of New York, Fifth Edition: An Illustrated Record of the City's Historic Buildings. Excelsior Editions. SUNY Press. 2011. 695–696. ISBN 1438437714.
**Airliners.net** — 1997-ci ildə Johan Lundgren (Johan Lundgren) tərəfindən təsis edilən Aviasiya haqqında Sayt. Böyük foto qalereya, forumlar, təyyarələr haqqında məqalələr və aviasiya tarixi daxildir.

Qalereya
--------

Saytın foto qalereyası 2006-cı ildə bir milyon, 2012-ci ilin iyun ayında isə iki milyona çatdı. Fotolarda təyyarə, aviaşirkət, yerləşmə yeri və s. barədə müxtəlif məlumatlar var. Bu məlumatlar şəkilləri axtararkən istifadə edilə bilər. Sayta göndərilən şəkillər dərcə qəbul olunmazdan əvvəl saytın redaktorları tərəfindən təsdiqlənməlidir ki, bu da materialın yüksək keyfiyyətini təmin etməyə kömək edir. Bir qayda olaraq, saytdakı fotoşəkillər spotters-dən gəlir.

Forumlar
--------

Airliners.net-dəki forumlar mülki və hərbi təyyarələr, həmçinin texniki hissələrə bölünür. 2013-cü ilin fevral ayına olan məlumata görə, forumlarda 160 minə yaxın insan qeydiyyata alındı və mülki aviasiya forumundakı yazıların sayı 5 milyonu keçdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.

Xarici keçidlər
---------------

* Airliners.net  (ing.)
**Bülənt Əmin Yarar** və ya **Bülənt Yarar**, (d. 1961, Ankara) Türkiyənin teatr, kino və televiziya aktyoru, Yazıçı,
Ssenari müəllifi. 
Arxa sıradakılar serialında, *Kamal Güngör* obrazıyla tanınır.

Həyatı
------

**Bülənt Əmin Yarar** 1 yanvar, 1961-ci ildə Türkiyənin Ankara şəhərində anadan olub.

Kiçik yaşlarından ailəsiylə birlikdə tez-tez teatr izləyirdi. Ancaq məktəbi bitirənə qədər, teatrla məşğul olmadı. Atasının skripka çalmasının da təsirilə musiqiyə marağı artdı. Memar Sinan Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Şan bölməsinə daxil oldu. Rol aldığı ilk tamaşa İstanbul Əfəndisidir.
Ətrafının təkidi ilə eyni universitetin teatr bölməsinə daxil olur. 1989-cu ildə, oradan məzun olur. Həmin il Diyarbakır Dövlət Teatrında işləməyə başlayır. Fəaliyyətini 1994-1995-ci ilin mövsümündə İstanbul Dövlət Teatrında davam edir. İstanbula qayıtdıqdan sonra, Teatr Tit Ada və Getto adlı tamaşaları olur. 1998-ci ildə Teatr Studiyası istehsalı Eyvan (Jan Genet) tamaşada, 1999-cu ildə Cyrano də Bergerac tamaşalarında baş rol ifa etdi. 
İstanbul Dövlət Teatrında Çayxana və Müfəttiş (Qoqol) tamaşalarında, Dostlar Teatrında Tamaşanın Sonu oyununda baş rolu canlandırdı. Fox Tv-də yayımlanan Arxa Sıradakılar serialında Kamal Müəllim obrazını canlandırdı.
1995-ci ildə Bənnu Yıldırımla evləndi və Ada adında bir qızları var. Hazırda Kadir Has Universitetinin Teatr Bölümündə Təlimçi kimi vəzifəsini davam etdirir.

Filmoqrafiyası
--------------

* Qarışıq Kaset (2014) - Əli
* *20 Dəqiqə* (2013) - Kedi Mesut Bilaloğlu
* *Qəlbim 4 Mövsüm* (2012) - Nəcmi
* *Cəlal Tan və Ailəsinin Həddən artıq Kədərli Hekayəsi* (2011)
* *Başlanğıc* (2011)
* *Kamal müəllim* (2010) - Kamal Güngör
* *Beş Şəhər* (2009) - Tevfik
* *Dərsimiz Atatürk* (2009) -
* *Günəşin Oğlu* (2008) - Qurban Murad
* *Arxa sıradakılar* (2007-2010) - Kamal Güngör
* *Sapak* (2007) -
* *Zincirbozan* (2007) - Bülənt Əcəvit
* *Beş Vakit* (2006) - Axund
* *Qorxuram Ana* (2006) - Qəssab
* *Qız Atası* (TV) (2006) - Cəvahir Qılınc
* *Dişi Quş* (TV) (2004) - Rəşad Nuri
* *Qəlb Gözü" (TV) (2004) -*
* *Palçıq* (2002) - Xəlil
* *Qaç puldan Qaç* (1999) - Səlim'in dostu
* *Super Ata* (TV) (1996-97) - Vəkil
* *Hələlik* (1989) - Yavuz'un dostu

Xarici keçidlər
---------------

1. Bülent Emin Yarar'la Hamlet Üzerine...
2. Bülent Emin Yarar - Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2008-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-12.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-13.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xanəgah (dəqiqləşdirmə).

**Xanəgah** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd.

Kənd rayon mərkəzindən 33 km şimalda, Əlincə çayının sol sahilində yerləşir.

Tarix və etimologiyası
----------------------

Ziyarətgah, pir və müqəddəs qəbirlərin ətrafında qurulmuş tikililər və ya zəvvarlara məxsus tikili qurumlarına verilən ümumi ad xanəgahla bağlıdır. Xanəgahlar ümumiyyətlə "dərvişlərin məskəni" mənasında olub, müqəddəs yerlərin üstündə tikilirdi. Culfadakı Şeyx Xorasan (Fəzlullah Nəimi), Lerikdəki Xoca Seyid türbələri belə xanəgahlardandır. Toponim fars mənşəli "xanə" və "gah" komponentlərinin birləşməsidir. Ümumən, "xanəgah" sözü "ziyarətgah", "pir" mənasını verir.

Culfa rayonunun Xanəgah kəndi yaxınlığında (Orta Anzır kəndinin qalıqlarından şərq tərəfdə) dağdan qopan iri qaya parçasının üzərində qaya işarələri qeydə alınıb. Bu işarələr haqqında Xanəgah kənd məktəbinin müəllimi Nəcəf Nəcəfov məlumat verib.
İlkin araşdırmalar nəticəsində aydın olub ki, tapılan qaya üzərindəki təsvir ayrılıqda çəkilmiş üç rəsmdən ibarətdir. Rəsmlərin ikisi döymə, biri isə kəsmə texnikası ilə çəkilib.

AMEA Naxçıvan Bölməsinin Tarix, Etno­qrafiya Etnoqrafiya]] və Arxeologiya İnstitutunun Qədim dövr arxeologiyası şöbəsinin müdiri, AMEA-nın müxbir üzvü Vəli Baxşəliyevin verdiyi məlumata görə, təsvirlər müxtəlif dövrlərdə çəkilib. Döymə üsulu ilə çəkilmiş rəsmlərin bənzərləri Gəmiqaya təsvirlərindən elmə məlumdur. Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, çoxmənalı məzmuna sahib olan bu tip təsvirlər başlıca olaraq insanı və həyat ağacını simvolizə edib. Çəkilmə texnikasına görə fərqlənən üçüncü təsvir metal alətdən istifadə olunmaqla hazırlanıb. Bu təsvir də o birilər kimi insanı, daha geniş mənada, həyatı, həyat ağacını simvolizə edib.

Vəli Baxşəliyevin fikrincə, qaya parçasının üzərindəki qaya işarələrinin iki təsvirini e.ə. II-I minilliklərə, üçüncü təsviri isə bizim eranın I minilliyinə, orta əsrlərə aid etmək olar.

Əhalisi
-------

### Tanınmış şəxsləri

* İsmayıl Hacıyev

Həmçinin bax
------------

* Əlincə qalası
* Əlincəçay xanəgahı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərpoçt.* "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 2016-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.
2. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. I cild, səh.338.

| ⛭Culfa rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Culfa |  |
| Kəndlər | Bənəniyar • Boyəhməd • Camaldın • Dizə • Əbrəqunus • Əlincə • Ərəfsə • Ərəzin • Gal • Göydərə • Gülüstan • Xanəgah • Xoşkeşin • Kırna • Qazançı • Qızılca • Ləkətağ • Milax • Saltaq • Şurud • Teyvaz • Yaycı |
**Kəşmirdə məhəbbət** (Rom: **Arzoo**; tərcüməsi: **Arzu**) 1965-ci ildə Ramanand Saqarın rejissoru olduğu Bollivud filmidir. Baş rollarda Racendra Kumar, Sadhana və Feroz Xan çəkilib. Film 1965-ci ilin blokbaster filmlərindən biri olmuş və həmin ilin 4-cü gəlir gətirən filmi idi. Kəşmirdə məhəbbət həyat və tale üzərində qələbə çalan sevginin hekayəsidir. "Əlillərə nifrət etmək" mövzusu Navin Nischol və Shabana Azminin baş rollarında oynadığı Racşirinin (Rajshri) çəkdiyi **Ek Baar Kahoda** filmində də əsas mövzu olmuşdur.

Süjet xətti
-----------

Qopal (Racendra Kumar) xizək idmanı üzrə çempiondur. O, Cammu və Kəşmirdəki tətillərində Uşa (Sadhana) ilə özünü Sarju kimi təqdim edərək tanış olur. Sonradan onların hər ikisi bir-birlərinə aşiq olurlar. Bir gün Uşa Qopala əlilləri sevmədiyini deyir. Onun fikrincə, əlil həyatı yaşamaqdansa, ölmək daha yaxşıdır. Qopal tətilini Kəşmirdə keçirdikdən və Uşaya onunla evlənəcəyini vəd etdikdən sonra valideynləri və bacısı Sarlanın yaşadığı Dehliyə qayıdır. Yolda avtomobil qəzasında ayağını itirir. Bu hadisədən Qopal narahat olur. Uşanın sözlərini xatırladığından onun həyatından uzaqlaşmaq üçün qaçmağa çalışır. O, indi əlil olduğu üçün Uşanın onu qəbul etməyəcəyini düşünür. Sonra Dehliyə qayıdır və Uşa haqqında heç nə demir. Bu vaxt Uşa onu tapmaq üçün çox çalışır, lakin ondan heç bir əsər-əlamət tapa bilmədiyinə görə Qopalın problemlərinin olduğunu və ona görə də onunla əlaqə saxlaya bilməyəcəyini düşünməyə başlayır.

Qopalın ən yaxın dostu Rameş (Feroz Xan) dostunun sevgi hekayəsindən xəbərsiz olaraq Uşa ilə evlənmək istəyir. Uşa bu təklifə bir neçə dəfə "yox" dedikdən sonra atası Uşanın adından razılaşır və bundan sonra Uşa da nikahla razılaşır. Lakin onun toyu günü, Kəşmirdəki istirahət evinin sahibi Mamdhu (Mehmood) gəlir və onun gəlişi ilə bir möcüzə baş verir və əvvəlcə Ramesh, sonra Uşa Qopal və Sarjunun iki deyil, bir şəxs olduğunu öyrənirlər. Sonra isə bu vəziyyət filmin kulminasiya nöqtəsini təşkil edir

İstinadlar
----------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: İmamzadə türbəsi.

**İmamzadə türbəsi (Bülbülə)**

Abbasqulu Ağa Bakıxanov 1841-ci ildə yazdığı məşhur "Gülüstaniİrəm" əsərində belə qeyd etmişdir. "Bir çox cəhətcə kənd xarabaları, aran şəhərlərində yüksək dərəcəli üç imamzadənin Şamaxı, Gəncə və Bərdə şəhərlərində olan türbələri, Bülbülə kəndindəki İmamzadə göstərir ki, bu ölkə həmişə din böyüklərinin vətəni olmuşdur"

Məscidin xarici görünüçü 1933-cü il
Hal — hazırda imamzadə kompleksindən yadigar qalan təkcə bir yazılı daşdır ki, o da Bakıda Qız qalası ilə üzbəüz açıq sərgidə nümayiş etdirilir. Ərəbcə gözəl süls xətti ilə yazılmış bu kitabədə deyilir: "Bu böyük abidənin tikilməsinə əzəmətli sultan Şah Abbas əl-Hüseyni vaxtında Şeyx Kamalın oğlu Şeyx Nəcməddin əmr etmişdir. 1033 (1623–1624)".

Kitabəsi
İmamzadə kompleksi 4 binadan ibarət olub, müqəddəs imam övladının dəfn olunduğu düzbucaqlı plana malik türbə binasının tavanı qismən çatma, qismən isə günbəzlə örtülübmüş. Qəbrin üzərində daş sənduqə (2–10x0,73 metr) varmış. Türbənin şərq divarından açılan qapıdan daxil olunan 2-ci otağın planı düzbucaqlı imiş. Burada isə 3 qəbir varmış ki, imamın nökərləri dəfn olunubmuş. Hər iki türbə xalça ilə döşənmiş, qəbirlər örtüyə bürünmüş və ələmlərlə bəzədilmişdi. Türbənin şimal divarına bitişik məscid binası (8,77x9,55 m.) varmış. Məscidin tavanı 4 sütun və arkalar üzərində oturdulmuş günbəzlə örtülübmüş. Bülbülə imamzadəsinin türbə binasının əsası 12–13-cü əsrlərdə qoyulsa da, sonralar burada bəıpa və təmir işləri aparılıb. Nəhayət, onu da qeyd edək ki, bu imamzadə kompleksi 1937-ci ildə dağıdılıb.

1993-cü ildə az da olsa, ziyarətgahın bərpası naminə təmir işlərinin təməli qoyulur. 1993-cü ildən Bülbülə İmamzadəsi "Mühəmməd Sadiq İmamzadəsi" kimi rəsmi fəaliyyət göstərməyə başlayıb

İstinadlar
----------

1. ↑  [Gülüstani İrəm 15, s.35–37
]
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-07-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-04.
**Hobart Bey** — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatına məxsus yaşayış məntəqələrindən biridir. ABŞ siyahıyaalma bürosunun 2010-cu il məlumatına əsasən yaşayış məntəqəsində 1 nəfər sakin yaşayır.
Yaşayış məntəqəsi 1889-cu ildə Hobart Bey olaraq adlandırılıb. Əhalisi son illərdə azalmağa doğru gedir. Hobart bey yaxınlığında Hunah-Angun Census bölgəsinin olduqca əhəmiyyətli bir hissəsi və iqtisadi mərkəzi sayılan Pitersburq şəhəri yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Hobart beydə ayın doğuşu

| İllərə görə əhali |
| --- |
| İl | Əhl. |  | %± |
| **1990** | 187 |  | — |
| **2000** | 3 |  | 0% |
| **2010** | 1 |  | 0% |
| source: |

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, yaşayış məntəqəsinin ümumi sahəsi 336 km² təşkil edir ki, bunun 304 km²-i quru sahəni, 32 km² isə su sahəsindən ibarətdir. Ümumi sahənin 9.54% hissəsi sudan ibarətdir.

Əhalisi
-------

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına əsasən 2000-ci ildə burada 3 nəfər sakin iki yaşayış evində yaşayırdı. Sakinlərdən biri ağdərili, digəri isə yerli amerikan idi. Əhali sıxlığı 0/km² olan bu yaşayış məntəqəsində 0.1/km² ortalama sıxlığda yeddi mənzil yerləşirdi.   

Burada olan iki evin birində evli bir cütlük, digərində isə bir oğlan tək yaşayırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Petersburg incorporates as Alaska's 19th borough". Juneau\_Empire. 2015-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-04-30.
2. ↑  "CENSUS OF POPULATION AND HOUSING (1790-2000)". ABŞ Siyahıyaalma Bürosu. 2012-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-17.
3. ↑  "US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990". ABŞ Siyahıyaalma Bürosu. 2011-02-12. 2006-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-04-23.
**İmamqulu Nəzərəli oğlu** (XVII əsrin sonu—XVIII əsr) — Orta əsrlərdə Naxçıvanda görkəmli sənətkar kimi yetişən və əhali arasında memar kimi tanınan ustalardan biri də İmamqulu Nəzərəli oğlu olmuşdur. Bu görkəmli memarın adı XX yüzilliyin 80-ci illərində Əlincəçay sahilindəki Şeyx Xorasan xanəgahında bərpa işləri aparılarkən aşkar edilmiş inşaat kitabəsi (şəkil 104) vasitəsi ilə elmə məlum olmuşdur.

Hicri 1141-ci ilə (miladi 1728-29-cu il) aid olan bu kitabədən məlum olur ki, İmamqulu Nəzərəli oğlu xanəgah kompleksinə daxil olan tikililərdən birinin memarı olmuşdur. Kitabədə "memar" titulu ilə təqdim olunması onun öz peşəsinin mahir ustası olduğunu göstərir.
Kitabənin tarixinə əsasən demək olar ki, memar İmamqulu Nəzərəli oğlu XVII yüzilliyin sonları–XVIII yüzilliyin birinci yarısında yaşamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Səfərli H. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan:Əcəmi, 2017, 216 s. s. 183
2. ↑  Səfərli H.Culfa bölgəsinin epiqrafik abidələri. Bakı:Elm, 2002, 80 s. s. 39-40

Mənbə
-----

* Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan:Əcəmi, 2017, 216 s.
**Məsud xan Mirzə Mütəllib xan oğlu Keyhan** (13 dekabr 1886 və ya 1893, Tehran – 1961 və ya 1966, Tehran) — İran Kazak diviziyasının polkovniki, İranın hərbi naziri.

Həyatı
------

Məsud xan Mirzə Mütəllib xan oğlu 1886-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Orta təhsilini doğma şəhərlərində almışdı. Sonra Avropaya yollanmış, yüksək hərbi təhsilə yiyələnmişdi. Vətənə döndükdən sonra İran Kazak diviziyasında hərbi xidmətə başlamışdı. Polkovnik rütbəsinədək ucalmışdı. 1917-ci ildən sonra briqadanın komandiri olmuşdu. 21 fevral 1921-ci ildə, baş nazir Seyid Ziyaəddin Təbatəbainin sərəncamı ilə İranın hərbi naziri təyin olunur. Bu dövrdən sonra dostu Rza xan Sipəhlə arası dəyir. Rza xanın təsiri ilə nazirlikdən istefa edir.

Məsud xan Keyhan coğrafiyaşünas alim idi. İran coğrafiyasına aid bir neçə kitabın müəllifidir.

Məsud xan Keyhan 1961-ci ildə vəfat edir.

Mənbə
-----

* Kuruş Qəni: *İran Rza şah dönəmində.* I. B. Təbriz, 2000, S. 202.

Həmçinin bax
------------

* İran Kazak diviziyası
**Air və Tenere milli təbiət qoruğu** — Nigerdə yerləşən təbiət qoruğudur. Buraya bir neçə üst-üstə düşən qoruq təyinatı daxildir və YUNESKO-nun Dünya İrsi mirasıdır. Qoruq, həm Air dağlarının şərq yarısını, həm də Tenere səhrasının qərb hissələrini əhatə edir. Ərazi, həmçinin, "BirdLife İnternational" tərəfindən əhəmiyyətli quş sahəsi kimi müəyyən edilmişdir.

Air və Tenere təbiət qoruğu UNESCO Dünya İrsi mirasına 1991-ci ildə daxil olmuş və 1992-ci ildə təhlükəli bir ərazi olaraq təyin edilmişdir. VII, IX, X və #573 meyarlarına əsasən təyin edilmişdir.

Qoruq 77,360 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir. Bu, Afrikadakı ikinci ən böyük təbiət qoruğu, dünyada isə dördüncü ən böyük qoruq hesab edilir.

UNESCO-nun Air və Tenere təbiət Qoruğu iki hissədən ibarətdir:

**Air və Tenere milli təbiət qoruğu**

* IUCN növü IV.
* 1 yanvar 1988-ci ildə yaradılmışdır.
* 64,560 km².

**Air və Tenere Addax ziyarətgahı**

* IUCN növü Ia.
* 1 yanvar 1988-ci ildə yaradılmışdır.
* 12,800 km².

İstinadlar
----------

1. ↑  "Important Bird Areas factsheet: NNR Aïr - Ténéré" (İngilis). datazone.birdlife.org. 2020-01-15 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Africa's Second largest nature preserve established" (İngilis). jstor.org. 7 May 2020 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* UNESCO Dünya İrsi Saytı mirası
* UNEP-WCMC Dünya İrsi mirası- məlumat cədvəli
Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasının bayrağı.
**Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyası** və ya **Kaytakuşi** (開拓使?) – Meyci dövründə Yaponiyada fəaliyyət göstərmiş dövlət komissiyası. 1869-82-ci illərdə fəaliyyət göstərmişdir. Komissiyanın əsas məqsədi Hokkaydo adasının administrasiyası və inkişafı ilə məşğul olmaq idi.

Tarixi
------

Ezo adasının, eləcə də, şimaldakı digər adaların strateji əhəmiyyətini nəzərə alan Meyci hökuməti 1869-cu ilin avqustunda bu komissiyanı təşkil etmiş, Ezo adasının adını Hokkaydo, Saxalin adasının adını Karafuto olaraq dəyişdirmişdir. 1875-ci ildə Rusiya ilə imzalanan Sankt-Peterburq müqaviləsinə əsasən Saxalin adası Rusiyanın idarəçiliyinə, Kuril adaları isə Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasının idarəçiliyinə verilmişdir.

Komissiyanın baş qərargahı Sapporo şəhərində yerləşirdi və direktor ilə vitse-direktor tərəfindən idarə olunurdu. Keçmiş Satsuma hanından olan Kuroda Kiyotakanın direktor seçilməsindən sonra komissiya keçmiş satsumalı samuraylar üçün siyasi təşkilata çevrilmişdir.

1872-ci ildə komissiya üçün dövlət büdcəsindən 10 milyon yen məbləğində maddi vəsait ayrılmışdır. Bu məbləğ 10 il müddəti üçün nəzərdə tutulmuşdu. Komissiya bu büdcə ilə bir çox xarici mütəxəssis dəvət etmiş, hökumət dəstəkli biznes yerləri açmış, yeni kənd təsərrüfatı texnikalarını yaymış, yollar və dəmiryolları tikdirmişdir. Komissiyanın dəstəyi ilə Sapporo Kənd Təsərrüfatı Kolleci qurumuşdur. Bu kollec gələcəkdə Hokkaydo Universitetinə çevrilmişdir.

Hokkaydo Koloniyalaşdırma Komissiyasının Sapporo şəhərində yerləşən baş ofisi.
Komissiya Hokkaydoya miqrasiyanı təbliğ etmiş, Yaponiyanın şimal-şərqində yaşayan keçmiş samurayların Hokkaydoya köçməsinə şərait yaratmışdır. Məhbuslar Hokkaydoya gətirilərək icbari əməkdə işlədirilirdilər.

### Ləğvi

Komissiyanın fəaliyyəti əsasən Sapporo və ətrafında cəmləşdiyi, eləcə də, bu fəaliyyətlər təcrübə mərhələsini keçə bilmədiyi üçün komissiya öz məqsədinə tam şəkildə çata bilməmişdir. Hokkaydoda yaşayan aynuların balıqçılıq və ovçuluq məşğuliyyətlərindən, torpaqlarından mərhum edilmiş, həyatları məhdudlaşdırılmışdır. Aynu torpaqlarının çoxu dövlət mülkü elan olunmuşdur.

1881-ci ildə komissiyaya məxsus torpaqların biznesmenlər konsorsumuna satılması təklifi böyük skandala səbəb olmuşdur. Bu skandal hökumətdə 1881-ci il böhranına səbəb olmuş və 1882-ci ildə komissiyanın fəaliyyətini dayandırması ilə nəticələnmişdir. 1882-ci ildə Hokkaydo adasında 3 prefektura – Hakodate, Sapporo və Nemuro prefekturaları təşkil olunmuşdur. Lakin 1886-cı ildə bu prefekturalar birləşdirilərək vahid Hokkaydo prefekturası yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). IV cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 113. ISBN 0-87011-624-7. İstifadə tarixi: 4 iyun 2022.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Tağıyev.

**Adil Cəlil oğlu Tağıyev** (25 may 1928, Şərur rayonu, Naxçıvan MSSR – 20 noyabr 1988, İliç rayonu) — tütünçü, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü (1952), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).

Həyat və əmək fəaliyyəti
------------------------

Adil Tağıyev 1928-ci ildə Naxçıvan MSSR-in İliç rayonunın (indiki Şərur rayonu) Xok kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1945-ci ildə Əzizbəyov adına kolxozda başlamış, 1957-ci ilə qədər bu kolxozda manqabaşçısı, sədr müavini, sədr və aqronom işləmişdir. 1952-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. 1948-ci ildə tütünçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin 30 yanvar 1949-cu il tarixli qanunu ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, "Oraq və Çəkic" medalı və Lenin ordeni, ilə təltif olunmuşdur. Adil Tağıyev 20 noyabr 1988-ci ildə İliç rayonunda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. IX ҹилд: Спутник—Фронтон. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1986. С. 120.
2. ↑  Tağıyev Adil Cəlil oğlu // Naxçıvan ensiklopediyası. — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, 2005.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Şirman binası** (*rus.* Дом М. В. Ширмана) — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, mühəndis Arutyan Xristoforoviç Zakievin layihəsi əsasında 1911-ci ildə inşa edilmiş bina. Bina Voroşilov prospekti, Suvorov küçəsində yerləşir. Şirman binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Gəlirli ev olaraq bina mühəndis Arutyan Xristoforoviç Zakievin layihəsi əsasında 1911-ci ildə inşa edilmişdir. 1920-ci ildə sovet hökuməti qurulduqdan sonra bina milliləşdirildi və "Mətbəə evi" kimi istifadə edilir. Burada Rostov proletar yazıçıların assosasiyası və "Molot qəzeti" işçiləri fəaliyyət göstərmişdir. 1922-ci ildə Rostovda ilk pioner dəstəsi olan "Spartak" qurulmuşdur. 28 noyabr 1926-cı ildə "Mətbəə evində" Vladimir Vladimiroviç Maykovski çıxış etmişdir. Böyük Vətən müharibəsi öncəsi bina SSRİ. təhlükəsizlik orqanlarının balansında olur. Müharibədən sonra "Yujnaya" mehmanxanası, birinci mərtəbədə kukla teatrı yerləşirdi. Hazırda binada "Rostov-na-Donu Qazprom regionlararası" QSC ofisi yerləşir. Qeyri-rəsmi məlumatlara görə Fütbol üzrə 2018-ci il dünya çempionatı zamanı binada dördulduzlu otel açılacaqdır.

Arxitektura
-----------

Kərpiçdən inşa edilən bina modern stilində malikdir. Fasad hissəsinə qara suvaq vurulmuşdur. Binanın girəcəyi Voroşilov prospekti və Suvorov küçəsinə açılır.

Memorial lövhə
--------------

1983-cü ildə binanın fasadında lövhə quraşdırılmışdır: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu binada 28 noyabr 1926-ci ildə sovet epoxasının ən məşhur şairo Vladimir Vladimiroviç Maykovski (1893—1930) çıxış etmişdir. | "|

Digər lövhədə isə yazılır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bu binada 1922-ci ildə Rostovda ilk pioner dəstəsi olan «Spartak» və 1923-ci ildə Rostov-na-Donuda ilk Mərkəzii cənub pionerləri klubu təşkil edilmişdir. | "|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
2. ↑  *Юлия Банишевская.* "Неутраченный Ростов. Ворошиловский проспект". Комсомольская правда. 2004-12-17. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-04.
3. ↑  "8 отелей Ростова-на-Дону, которые построят к Чемпионату мира 2018". cityreporter.ru. 2013-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-04.
Narıncı rəngdə olan ərazilər coğrafi və siyasi baxımdan, Mavi rəngdə olanlar isə yanlız coğrafi baxımdan And ölkələrinə daxildir.

**And ölkələri** - Sakit okean sahili boyu uzanan And dağlarında yerləşən ölkələr.

Haqqında
--------

And ölkələri Cənubi Amerikada xüsusi xalqlar qrupunu təşkil edir, ümumi coğrafiyanı, İnklərə qədərki və sonrakı dövrdə mövcud olan mədəni dəyərləri, o cümlədən də keçua dili və And mətbəxi kimi dəyərləri paylaşan ölkələr qrupunu təşkil edir. 

Siyasi baxımdan Argentina və Çili doğma andlı irsindən məhrum olduğuna görə Andlı ölkələrə daxil edilmir. Çünki bu iki ölkə mədəni baxımdan Avropa ölkələri tərəfindən daha çox təsirə məruz qalıb. Bu səbəbdən də bu iki ölkə Andlı Millətlər Birliyinin tərkibinə də daxil edilmir. 

And ölkələrinə Sakit okean sahili boyu uzanan And dağlarında yerləşən ölkələr daxil edilir: 

* Venesuela Venesuela
* Kolumbiya Kolumbiya
* Ekvador Ekvador
* Peru Peru
* Boliviya Boliviya
* Argentina Argentina
* Çili Çili

Onların birlikdə sahəsi 5482,5 kv km-dir. Burada çoxlu təbii sərvətlər, meşə və su ehtiyatları, sahillərində zəngin balıq ehityatı vardır. 

And ölkələrində hasilat sənayesi, əlvan metallurgiya, tropik bitkilərin becərilməsi əsas təsrrüfat sahələridir. Regionda əhali əsasən liman şəhərlərində və 100-2500 m-dən yüksək olan ərazilərdə yaşayır. 

Regionun nisbətən inkişaf etmiş ölkələrindən biri Venesueladır. Onun sahəsi 916,5 min kv km, paytaxtı Karakas şəhəridir. Ərazinin digər böyük ölkəsi olan Perunun sahəsi 1285,2 min kv.km, paytaxtı Lima şəhəridir.

Həmçinin bax
------------

* Venesuela
* Kolumbiya
* Ekvador
* Peru
* Boliviya
* Argentina
* Çili

Xarici keçidlər
---------------

* Ubicación del Imperio Inca (İnklər İmperiyasının yerləşmə yeri)
* Geografia y relieve de La América Andina (Andlı Amerikasının coğrafiyası və relyefi) Arxivləşdirilib 2016-04-29 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Geografia y relieve de La América Andina". 2016-04-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-16.
2. ↑  Coğrafiya [Mətn] : [məlumat kitabı] /Z. N. Eminov ; elmi red. E. Q. Mehrəliyev. Bakı: Çıraq, 2004, s. 372
Yazının birinci hissəsi. 1–20-ci sətrlər.
**Böyük Karnak yazısı** — Qədim Misirdə heroqlif yazısı. Bu, firon Merneptahın XIX sülaləsi dövrünə aiddir. Yazı 1828–1829-cu illərdə Karnakda tapılmışdır. Vilhelm Maks Müllerə görə, bu, "Misirologiyada uzun illər tədqiqatçılar üçün ən böyük sirrlərdən biri olan tanınmış kitabədir". Əvvəlcə Jan-Fransua Şampolyon tərəfindən müəyyən edilmiş, daha sonra qismən Karl Rixard Lepsi tərəfindən nəşr edilmişdir. Fironun dəniz xalqlarına qarşı yürüşləri haqqında məlumatlar var. Misirdə indiki dövrə qədər qorunub saxlanmış ən uzun mətndir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Denkmäler aus Aegypten und Aethiopien, volume iii, 199a
2. ↑  *Weigall, Arthur.* A Guide to the Antiquities of Upper Egypt (Mentheun & Co). London. 1910. 109. ISBN 1-4253-3806-2..
3. 1 2  *Roberson, Joshua, Manassa, Colleen.* The Great Karnak Inscription of Merneptah: Grand Strategy in the 13th Century BC. Yale Egyptological Studies, Vol. 5 // Journal of the American Research Center in Egypt . 40 (ingilis). ISSN 0065-9991.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Muller, Egyptological Researches
**RAİ Radio 2** (əvvəlki adı – Radio Due kimi tanınırdı) — RAİ tok-şou və populyar musiqi sahəsində ixtisaslaşan italyan dövlət teleradio kompaniyasının 2-ci radiostansiyası.RAİ-nin ilk rəqəmsal, teleradioyayım multipleksinə daxildir.

Tarixi
------

İkinci RAİ radiostansiyası 21 mart 1938-ci ildə İtaliya radioyayım təşkilatının ( ital.- Italiano per le Audizioni Radiofoniche) qərarı ilə yayımlanan 2-ci radioyayım proqramı ilə fəaliyyətə başlamışdı. 1944-cü ildə bu təşkilat İtaliya Radioyayım (ital-Radio Audizioni Italiane) təşkilatı adlandırıldı.

II Dünya müharibəsindən sonra 3 noyabr 1946-cı ildə 2 radiostansiya fəaliyyət göstərməyə başladı : *"Qırmızı şəbəkə"* (ital. Rete Rossa) və *"Mavi şəbəkə"* ( ital.Rete Azzurra). Hər iki radiostansiya bərabər hüquqa malik olsa da , lakin onlara verilən bu başlıqların məqsədi onların bir-birinə əks fikirləri yayımlamaq idi. 1 oktyabr 1950-ci ildə isə kultroloji proqramları və musiqiləri yayımlamaq məqsədilə 3-cü radiostansiya (ital. Terzo Programma) fəaliyyətə başladı.

1 yanvar 1952-ci ildə artıq birgə şəkildə fəaliyyət göstərən bu iki radiostansiya ənənəvi ad aldı : *"Qırmızı şəbəkə"* əvvəlcə *"Milli proqram"*, daha sonralar *"Birinci proqram"*, sonda isə müasir RAİ Radio 1 adını aldı. *"Mavi şəbəkə"* isə əvvəlcə "İkinci proqram" (ital Secondo Programma), daha sonra isə RAİ Radio 2 adını aldı.

Proqramlar
----------

*RAİ Radio 2* ölkədə ən populyar radiostansiyadır. Radiokanal yayımının əsasını tok-şoular(danışıq janrında verlişlər) və popular musiqilər təşkil edir. Radiostansiyanın ən məşhur verlişi – aparıcıları Rozario Fiorello və Marko Baldini hesab olunan Viva Radio2 -dir. Bununla yanaşı, Il ruggito del coniglio, Caterpillar and Condor adlı verlişlər də məşhurluğuna görə seçilir. Radiostansiyada həmçinin *Giornale Radio 2* adlı xəbərlər xidmətidə var.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt  (ital.)