recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Plaqioklazlar** — triklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: hər yerdə rast gələn.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Ay daşı – ay işığı sayrışmasını xatırladan mavi irizatsiya edən turş plagioklaz; günəş daşı (avantürin) – hematitin çox incə pulcuqvari möhtəvilərilə zəngin olan qızılı turş plagioklaz; maskelinit – rentgenoamorf plagioklaz.

Xassələri
---------

Rəng – adətən ağ, bəzən bozumtul, göyümtül, yaşılımtıl, çəhrayımtıl, qırmızımtıl çalarlı ağ, avantürinin – qızılı. Labradorda adətən parlaq göydən qırmızı rəngədək güclü irizatsiya müşahidə edilir; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq– qeyri-şəffafdan şəffafadək; Sıxlıq – 2,62-dən (albit) 2,76-dək (anortit); Sərtlik – 6,0-6,5; Ayrılma – {001} və {010} üzrə ~ 86° bucaq altında mükəmməl, {110} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, pilləli, Morfologiya – kristallar: nadir hallarda rast gələn lövhəli, lövhəli-prizmatik, çox vaxt zonal; İkiləşmə: albit, periklin və karlsbad qanunları üzrə geniş təzahür edən polisintetik; sadə ikiləşmələr də qeyd edilir; Mineral aqreqatları: dənəvər kütlələr, bəzən, demək olar ki, tamamilə plagioklazlardan ibarət olan monomineral süxurları (albitit, labradorit, anortozit, plagioklazitləri) təşkil edən aqreqatlar, püruzlar, druzalar və fırçalar (albit).

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Plagioklazlar əksər püskürmə süxurların əsas süxurəmələgətirən minerallarından biridir. Albitə, nisbətən az hallarda oliqoklaza turş və qələvi peqmatitlərdə rast gəlinir. Kontakt-metasomatik mənşəli plagioklaz təzahürləri məlumdur. Plagioklazlar metamorfik süxurların, albit isə həm də alp tipli damarların adi minerallarıdır. Plagioklazlara autigen əmələgəlmələr kimi çökmə süxurlarda rast gəlinir. Əsasi plagioklazlar Ay süxurlarında qeyd edilmişdir. Bu izomorf sıranın bəzi üzvləri (oliqoklaz, bitovnit), habelə plagioklazların rentgenoamorf növ müxtəlifliyi – maskelinit meteoritlərdə aşkar edilmişdir. Sonuncu, süxurların zərbə metamorfizminin məhsulu kimi bir çox meteorit kraterlərində tapılmışdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, xlorit, ortoklaz, rutil, anataz, kalsit, dolomit, maqnetit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: bütün dünyada məlumdur.

Tətbiqi
-------

İrizatsiya edən tünd rəngli labrador gözəl üzlük materialıdır. Plagioklazların yarımqiymətli daş kimi zərgərlikdə istifadə olunan növ müxtəliflikləri – günəş və ay daşları həm də yaxşı məmulat daşları kimi praktik əhəmiyyət kəsb edir.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh85102582 · Microsoft: 2779181077 |

* THE PLAGIOCLASE MINERAL SERIES
**Plastidlər** – sitoplazmanın içərisində yerləşən və onda davam edən maddələr mübadiləsinin gedişində çox mühüm rol oynayan canlı
orqanizmlərdən bir qrupudur. Onlara ancaq yaşlı bitkilərdə rast gəlmək olur.

Kolloidal quruluşlu plastidlər sitoplazmaya nisbətən xeyli qatıdır. Cisimciyi stroma adlanır. Stromanın əsasını plazma tipli zülallar və
lipoidlər təşkil edir.

Plastiddə toplanan piqmentdən asılı olaraq bitkilərdə 3 müxtəlif plastid ayrılır: leykoplastlar, yaxud rəngsiz plastidlər; xloroplastlar –
yaşıl plastidlər və xromoplastlar – sarı, qonur, narıncı və qırmızımtıl plastidlər. Mühit amillərinin təsirindən, bitkinin mövcud inkişaf
fazasından və ən nəhayət, hüceyrədə davam edən mübadilə reaksiyalarının gedişindən asılı olaraq bir növ plastid başqa növ plastidə
çevrilə bilər.

Xloroplastlar bitkinin mürəkkəb quruluşlu orqanoidi olub sitoplazmadan ikiqat membranla ayrılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Xloroplastlar bitkinin mürəkkəb quruluşlu orqanoidi olub sitoplazmadan ikiqat membranla ayrılır.
2. ↑  Ə-C.İ.Əhmədov, N.T.Əliyev. Meyvə və tərəvəzin əmtəəşünaslığı (Dərslik). — Bakı, 2009.

| ⛭Eukariotik hüceyrələrin orqanoidləri |
| --- |
| Akrosom • Qolci aparatı • Vakuol • Vezikula • Hüceyrə membranı • Hüceyrə qılafı • Lizosom • Melanosom • Miofibrillər • Mitoxondri • Peroksisom • Plastidlər • Kirpikciklər/Qamçılar • Ribosom • Yığıla bilən vakuol • Stiqma • Xloroplastlar • Sentrosom • Sitoplazma • Endoplazmatik şəbəkə • Nüvə • Nüvəcik |  |
**"Dulce et Decorum est" -** İngilis şairi, Birinci Dünya müharibəsi iştirakçısı Uilfred Ouenin yazdığı, müharibənin acı səhnələrini tərənnüm edən tənqidi ruhlu şeir. Şeir müəllifin ölümündən sonra - 1921-ci ildə çap edilmişdir. "Dulce et Decorum est" müharibə əleyhinə yazılmış ən təsirli və yüksək əsərlərdən biri hesab edilir.

Məzmun
------

Şeir oxucuya Birinci Dünya müharibəsinin qanlı döyüş səhnəsini çatdırır. Zəhərli qaz hücumuna məruz qalmış əsgərlərdən biri maskanı taxmağa çatmır və döyüş yoldaşlarının qarşısında acı və yavaş şəkildə tələf olur. Ouen bu səhnənin bütün yuxularında gözünün qabağına gəldiyini bildirir və sonda oxucuya, ələlxüsus müharibə tərəfdarlarına müraciət edir: onlar müharibənin dəhşətli səhnələrinin şahidi olsaydılar fəxrlə cəmiyyətə "Dulce et decorum est pro patria mori!" (Nə şirin və şərəflidir Vətənçün candan keçmək!) misrasını bəyan etməzdilər.

Başlıq
------

Dulce et Decorum est
Sən də hər yuxunda görsəydin əgər,  

Onu atdığımız vaqon yanında,  

Görsəydin gözləri bərəlmiş əsgər,  

Dəhşətdən əzrail gələn anında,  

Eşitsəydin hər aldığı nəfəsdə,  

Ağ ciyərlərindən fışqıran qanı,  

Zəhərtək acı, sıx sanki qəfəsdə,  

Bürümüş ömürlük məsum zəbanı,  

Əziz dost, səslənməzdi səsində şəst,  

Danışanda gənclərə apriori,  

Yalanı: "Dulce et decorum est,  

Pro patria mori.

Azərbaycan dilinə tərcümə : Mükəddər

Əsərin sonundakı iki misra və əsərin adı Roma şairi Horatiusun "Qəsidələr" əsərindən götürülmüşdür.

> Dulce et decorum est pro patria mori:
> 
> 
> mors et fugacem persequitur virum
> 
> 
> nec parcit inbellis iuventae
> 
> 
> 
> poplitibus timidoque tergo.
> 
> 

> Vətənçün candan keçmək necə şərəfli və şirin!
> 
> 
> Ölüm fərarini axtararaq eləyir təqib.
> 
> 
> Borcunu yetirməyən gənci eləməyir rəhm
> 
> 
> 
> Baxmır aman diləklərinə uzun, mütəaqib.
> 
> 

Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində və dövründə bu misralar müharibə tərəfdarları tərəfindən tez-tez istifadə olunurdu. Ouenin əsərində isə bu misralar kinayə ilə deyilir.
**Dulse Ponteş** (*port.* Dulce Pontes, BFƏ: [ˈduɫsɘ ˈpõtɘʃ]; doğlub 8 mart 1969, Montiju, Portuqaliya) — portuqal müğənnisi, fadu üslubunda, klassik musiqi və digər üslublarda ifa edir. Portuqaliyada onun mahnıları çox məşhurdur.

Həyatı
------

Dulse Ponteş Portuqaliyanın Setubal mahalındakı Montiju şəhərcəyində doğulmuşdur. Uşaqlıqdan onun mahnı oxumağa və pianoda ifa etməyə həvəsi olmuşdur, bu da ona gələcəkdə müğənni olmaya köməklik göstərmişdir. 18 yaşından sonra o, televiziya və teatrda aktrissa oldu. 1991-ci ildə Dulse "Lusitana Paixão" mahnısı ilə "Avroviziya" mahnı müsabiqəsində çıxış edərək 8-ci yeri qazanmışdır. Bir neçə ildən sonra o, tək Portuqaliyada deyil, digər ölkələrdə də şöhrət qazandı.

Dulse öz mahnıları digər ölkələrdən olan məşhur müğənni və musiqiçilərlə bir yerdə ifa etməyə başlayır. Onun musiqisində müxtəlif musiqi ənənələrinin elementləri ahəngli şəkildə istifadə olunur: tək Portuqaliyanın deyil, həm də İspaniyanın, Braziliyanın, həmçinin də ərəb və Afrika ölkələrinin. Portuqal dilindən başqa Dulse həm də ispan dilində, ingilis dilində, yunan dilində, italyan dilində, ərəb dilində və digər dillərdə ifa edir.

Diskoqrafiya
------------

* Lusitana (1992)
* Lágrimas (1993)
* Brisa do Coração (1995)
* Caminhos (1996)
* O Primeiro Canto (1999)
* Best Of (2002)
* Focus (2003)
* Mediterranean (2005—2006)
* O Coração Tem Três Portas (2006)
* Momentos (2009)

Links
-----

* Oficial Website
* Co-Oficial Website Arxivləşdirilib 2007-07-13 at the Wayback Machine
* Ondeia Música Oficial Website

İstinadlar
----------
**Ağdərə Polimetal yatağı** - Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində zəngin polimetal ehtiyatlarına malik olmuş yataqlardan biri.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Ordubad şəhərindən 56 kilometr şimal-qərb istiqamətində, Aza dəmiryolu stansiyasından 25 kilometr şimalda, Zəngəzur silsiləsinin cənub qərb yamacında dəniz səviyyəsindən 2100-2500 metr yüksəklikdə yerləşir. Yataq Qaranquş-Başkənd antiklinal qırışıqlığının tağ hissəsini tutur.

Süxurların tərkibi və metal ehtiyyatları
----------------------------------------

Süxurlar profritlərdən, tuf-brekçiyalardan, tuf-konqlomeratlardan, tuf qum daşlarından ibarətdir. Alt Eosenin vulkonagen qatından təşkil olunmuşdur. Polimetal filizləşməsi lay, linza, damar və möhtəvi tiplidir. Sənaye əhəmiyyətli filiz lay formasındadır. Filiz də qurğuşun 6,6%, sink 8,9%, mis 1,0%-dir. Əsas filiz mineralları: pirit, qalenit, sfalerit, az miqdarda xalkopirit, misin törəmə mineralları da vardır.

İstismar tarixindən
-------------------

Yataq 1952-ci ildən istismara verilmiş, hazırda isə istismarı dayandırılmışdır.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. 2 cilddə, I cild, İstanbul: Bakanlar Medya, 2005

İstinadlar
----------

1. ↑  Минерально-сырьевые ресурсы Азербайджана (редактор чл.-корр. НАНА В.М.Бабазаде), Баку, 2005.
2. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası. 2 cilddə, I cild, İstanbul: Bakanlar Medya, 2005, s. 17
**Furuqelm adası** — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzinin cənub-qərbində, Vladivostokdan 110 km cənub-qərbdə yerləşən ada. Rusiya Federasiyasının ən cənub adasıdır. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Xasan rayonu ərazüsinə daxildir.

Tarix
-----

Furuhelm adası
Ada ilk dəfə 10 may 1854-cü ildə Pallada freqatında kəşf edilmişdir. Ada "Knyaz Menşikov" gəmisinin kapitanı İvan Vasileviç Furuhelmin şərəfinə adlandırılmışdır.

1922-ci ildə balıqçı kolxozlarının ortaya çıxması ilə adada bir neçə batıqçı təsərrfatı yaradılmışdır. Adada böyük məşhurluq Komandor mavi qütb tülküsünün yetişdirildiyi ferma qazandırmışdır. Belə düşünülürdü ki, adada bu canlıların yetişdirilməsi ilə bağlı bir çətinlik olmayacaqdır. Buna əsas isə quç koloniyalarının burada çox olması göstərilirdi. Ancaq yayın bitməsi ilə quşlar adanı tərk edirdilər tülkülər isə aclıq çəkməyə başlayarkən onları balıqla, suiti əti ilə bəsləməyə başladılar. Bu layihədən bir müddət sonra imtina edilir.

1938-ci ildə Xasan gölü və Tumannaya çayı ətrafında Yaponiya və SSRİ qüvvələri arasında mübahisəli ərazilər uğrunda baş vermiş toqquşmalardan sonra adada 1300 mm-lik batareya təşkil edilir.

1970-ci illərdə adada yeni hərbi qarnizon təşkil edilir. Bununla belə silahlar bu gündə yaxşı vəziyyətdə qalır.

Adada daimi əhali yoxdur. 24 mart 1978-ci ildən ada Uzaqşərq dəniz qoruğu ərazisinə daxildir.

Coğrafiya
---------

Furuhelm adası Vera adasına nisbətdə cənubda yerləşir. Bu səbəbdən nəyinki, Primorski dityarının həm də bütün Rusiyanın ən cənub adasıdır. Şimali Koreya ilə sərhədə yaxın yerləşir. Onun uzunluğ 2,5 km, eni isə 1,5 km təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 120 metrdir. Adanın sahilləri sıldırımlı və hündürdür.

Təbiəti
-------

Ada özünün quş koloniyaları ilə məşhurdur. Burada olan Qaraquyruq qağayıların sayı 50 000 başa çatır. Bundan əlavə Fırtınaquşular, Sahilqartalı, Sahilqağayıları, Çəhrayı qağayı, yapon durnası, Daur durnası, Qara kərkəs, Berqut, Şahin və yapon qarabattağı kimi quşlar yayılmışdır. Məməlilərdən Tarla siçanı, sürünənlərdən yapon suilanı və Naxışlı dırmanantəlxəyə rastlamaq mümkündür. Adadan bir qədər aralıda MixelsonDaşları üzərində Ləkəli suitilərə aid yataq vardır.

İqlimi
------

Ən soyuq ay yanvardır. Bu ayda orta aylıq temperatur −11 °C təşkil edir. Ən isti ay isə avqustdur ki, bu aydada orta temperatur +21 °C təşkil edir.

Avqustda ətraf sularında temperatur 23–25 °C qədər arta bilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Острова моей мечты. Остров Фуругельма. | Амурский Берег". 2016-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-11.
2. ↑  "Экскурсия «Самый южный остров России» | Дальневосточный морской биосферный заповедник ДВО РАН". 2018-04-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-11.

Nənbə
-----

* Остров Фуругельма на сайте Шамора.info
* Остров Фуругельма на сайте leto.primpogoda.com Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine
**Dunay-Qara dəniz kanalı** — Dunay çayını Qara dənizlə birləşdirən qısa yol. Həm də gəmiçilik üçün yaralı olan bir kanal. Kanal keçmiş liman şəhəri olan Çernavodedən Dunayın yatağından ayrılır. Mecidiyyə və Basarabi şəhərləri ərazisindən Konstansa dəniz limanına axır. bununla da iki şəhəri daxili limana çevirir. Poarta-Albedən isə kanal iki hissəyə bölünür. Kanal Dobruca platosundan axır.

Tarixi
------

Dunay-Qara dəniz kanalı
Dunay-Qara dəniz kanalının sxemi
Kanalın inşasına hələ Osmanlı imperiyası dönəmində ehtiyac yaranmışdır. Dunay-Qara dəniz kanalının inşası haqqında ilk qərar 1948-ci ildə verilmişdir. Rumıniya Kommunist Partiyası Siyasi Bürosunun üzvlərinin sözlərinə görə bu layihənin təklifini ilk dəfə Stalin vermişdir. Rumıniya kommunistlərinin kanalı "Rumıniya burjuaziyasının qəbri" adlandırırdı.

Burada istifadə olunan texnikanın bir hissəsi Volqa-Don kanalının tikintisi bitdikdən sonra bura gətirilmişdir. İşlərin böyük qismi isə əllə aparılırdı. 1953-cü ildə kanal hələ hazır deyildi. 1952-ci ildə onun tikintisində iştirak edənlərin bir qismi sabotajda ittiham edilərək güllələnmişdir. bundan sonra kanal 23 il müddətində baxımsız qalır.

"Mavi xətt"
-----------

1976-cı ildə Nikolae Çauşesku kanalın tikintisini başa vurmaq qərarına gəlir. Tarixçilərin fikrinə görə Çauşesku SSRİ-dən asılı siyasət yeritmirdi. Bu səbəbdən Rumıniya Dunayı Qara dənizlə birləşdirən kanala ehtiyac duyurdu. Üstəlik Dunay çayının deltası SSRİ donanmasının nəzarətində idi. Bu dəfə kanal "Mavi xətt" adlandırılır. Onun tikintisinə ölkə istehsalı olan texnikalar cəlb edilir. Artıq 1984-cü ildə kanalın ilkin mərhələsi istifadəyə verilir. Şimal keçidi isə 1987-ci ildə tam hazır olur.

Kanalın tikintisi 2 mld avropa başa gəlir. Ancaq onun dərinliyi 5–7 metr arasında dəyişməsi səbəbindən olduqca az istifadə olunur. Belə ki, buradan iri tonnajlı gəmilər keçə bilmir. 2006-cı il məlumatına görə kanal 3 milyon avro gəlir gətirmişdir. Kanal dənizə olan məsafəni 400 km qısaldır. 2007-ci ildə Ukrayna özünün Dunay-Qara dəniz kanalını istifadəyə vermişdir. Bu kanalın xərci digərindən olduqca azdır.

Həmçinin bax
------------

* Dunay-Qara dəniz kanalı (Ukrayna)

Mənbə
-----

* Wikimapia xəritəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Movrodiyev, М.А.* Dobrca. 1917.
Cənubi Şetland adalarında Livinqston adasının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Dulo təpəsi** (bolq. *хълм Дуло*, ‘Halm Dulo’ \'h&lm 'du-lo\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Livinqston adasının sahillərindən cənub-şərqdə yerləşən, 210 m hündürlüklü təpədir. Təpə buzlaqlardan azaddır.

Təpə Bolqarıstan sülaləsi olan Dulonun (7-ci–10-cu əsr) adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Dulo təpəsi 62°36′05″ c. e. 61°09′22″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Təpə Start təpəsindən 1.2 km cənub-şərqdə, Voyteh burnundan 2.52 km cənubda, Penka təpəsindən 2.49 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Şetland adaları
* Livinqston adası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Dulo Hill.
Cordan komandasının loqosu
**Cordan** ( ***ing. Jordan Grand Prix***) 1991-ci ildən 2005-ci ilədək Formula 1 iştirakçısı olmuşdur. Komanda İrlandiyalı iş adamı və təsisçisi Eddie Jordan adına layiq görülmüşdür.

Tarixi
------

80-ci illərin ortalarından etibarən komanda "kiçik" formulaların müxtəlif çempionatlarında uğurlu çıxışlara başladı. Yarışlara Camel şirkəti sponsorluq edirdi.

1989-cu il komanda üçün uğurlu oldu, nə vaxt ki, Jan Alezi, Eddie Jordan Racing yarışında Formula-3000 qalibi oldu.

Cordan və komandası 1990-cı illərdə Formula 1-ə xüsusi rəng və xarakter qatmağı ilə tanınmışdı. Komanda, İngiltərənin Silverstone şəhərində idi, lakin İrlandiya lisenziyası ilə yarışırdı.
2005-ci ilin əvvəlində qrup Midland Group-a satıldı, 2006-cı ildə Hollandiyalı avtomobil istehsalçısı Spyker-ə satılaraq, 2007-ci ildə Spyker F1 adını aldı.  

Daha sonra yenidən satıldı və Force India adını aldı.

2018 ci ildə Force İndia-nın maliyyə cəhətdən çökməsi nəticəsində, komanda, Lawrence Stroll-un idarə etdiyi konsorsium tərəfindən alındı.

EJ-10
-----

**EJ-10**, Cordan Formula 1 komandası tərəfindən bazara çıxarılan bir enerji içkisi idi. Şirkət içkinin tərkibində kofein olmamasını elan etdi. Şəkərsiz, meyvə dadlı olan bu içki, insanı 90 dəqiqədən çox enerji ilə təmin edirdi. EJ-10, İordaniya F1 avtomobilləri ilə dizayn edilmiş 250ml və 380ml şüşə qablaşdırmalarda satılırdı. Bu içki, dünyanın hər yerində mövcud idi və xüsusən İrlandiya, Almaniya, Kolumbiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Ekvador və Meksikada tanınmışdı.

2002-ci ildə, İrlandiyada, EJ-10-un 380ml şuşə qablarda olan içkinin tərkibində, həddindən artıq benzol aşkarlandığından geri çağırıldı.

Xarici keçidlər
---------------

* F1 survivor Jordan
**Xırdalan** — Azərbaycanın məşhur pivə brendi. Xırdalan pivəsinin 2 növü vardır: Xırdalan klassik və Xırdalan Draft.

Tarixi
------

Xırdalan brendinin tarixi 2000-ci ilin əvvəlindən başlayır. Brend "Baltika-Bakı" zavodunun yerləşdiyi Xırdalan şəhərinin adının şərəfinə adlandırılıb. Bu gün "Xırdalan" ticarət nöqtələrinin 94%-də təqdim olunur və Azərbaycan Respublikasında liderlik etməyə davam edir.

Hazırlanması
------------

Xırdalan ənənəvi reseptlə istehsal olunur - tərkibinə yalnız klassik inqrediyentlər: maya, mayaotu və su daxildir. "Baltika-Bakı" zavodunda quraşdırılmış müasir avadanlıq, pivəbişirənlərin ustalığı, o cümlədən ən yaxşı xammaldan istifadə Xırdalan pivəsini əlverişli qiymətə dəyişilməz yüksək keyfiyyət və əla dadla təmin edir.

Xırdalan pivəsi Azərbaycan istehlakçılarının üstünlük verdiyi dadların nəzərə alınması ilə işlənib hazırlanmışdır.

"Xırdalan Klassik" - Azərbaycanın ən populyar pivə brendidir, yalnız sudan, mayadan və mayaotundan istifadə etməklə pivəbişirmənin təmizliyi barədə gizli qanuna uyğun olaraq ənənəvi reseptlə bişirilmiş klassik açıq pivədir. Onun hazırlanması zamanı pivəyə nəcib acılığı verən acı mayaotu növlərindən istifadə olunur. 

Müasir yüksək texnologiyalı avadanlıqla birlik təşkil edən ənənəvi resept istehlakçıya klassik lager pivəsinin dadından ləzzət almağa imkan yaradır. 

Azərbaycanda "Xırdalan"a tələbatın olduğunu nəzərə alaraq, onu, şüşə butulka, PET qablaşdırma, alüminium banka və KEQ (çəllək süzmə pivə) daxil olmaq bütün növ istehlakçı taralarında istehsal edirlər. Pivənin dad və ətrini istehlakçıya çatdırmaq üçün yüksək temperaturların təsirini aradan qaldırmağa və eyni zamanda uzunmüddətli saxlama müddətini təmin etməyə imkan yaradan qoruyucu pasterizasiya rejimindən istifadə olunur.

Mükafatları
-----------

2009-cu ildə "Baltika-Bakı" zavodunda istehsal edilmiş Xırdalan brendi «Brand Award Azerbaijan» mükafatını almışdır və Azərbaycanda "Pivə" nominasiyasında ən yaxşı brend qəbul edilmişdir.
**Gömeç qülləsi** (*türk.* Gömeç Kalesi) ― Cənubi Türkiyədə, tarixi Kilikiyada Roma dövrünə aid gözətçi qülləsi.

Yer
---

Gözətçi qülləsi Mersin ilinin Ərdəmli ilçəsində, Qız qalasının təxminən üç kilometr şimalında və Ərdəmlinin 20 kilometr cənub-qərbində yerləşir. Qüllə divar qalıqları ilə birlikdə Qız qalasının arxa hissəsində, 240 metr yüksəkliyindəki təpənin üstündə dayanır.

Təsvir
------

Demək olar ki, tamamilə bütöv olan qüllənin hündürlüyü 11,32 metrdir. Zəminin ölçüləri 4,7 x 4,7 metr olduğu halda, üst hissədə bu ölçü 4,2 x 4,2 metrə qədər azalır. Blokların hündürlüyü 80 ilə 30 santimetr arasında dəyişir. Qapı cənub tərəfdədir və ölçüləri 1,9 x 0,96 metrdir.

Qüllənin dörd mərtəbəsi var. Birinci mərtəbənin cənub tərəfində kərpiclənmiş bir pəncərə, yuxarıda, ikinci mərtəbədə bir yarıq pəncərə, üçüncüsündə isə hər tərəfi təxminən 85 santimetr olan bir kvadrat pəncərə var. Birinci mərtəbənin qərb divarında hələ də yarıq bir pəncərə mövcuddur. Heç bir mərtəbənin şimal divarından pəncərə açılmamışdır. Qapı içəri və sağa tərəf açılır.

Qüllənin ətrafında zeytun yağı presi də daxil olmaqla müxtəlif tikililərin dağıntıları var.

Kilikiyadakı qüllələr
---------------------

Kilikiyada, xüsusən də Kalikadnos (müasir Göksu) və Lamos (müasir Limonlu) çayları arasındakı ərazidə bir çox Ellin və Roma qalaları var. Bunlardan bəziləri sərbəst, bəziləri isə yaşayış məntəqələrinin və ya qalaların bir hissəsi olsa da, hamısının gözətçi qülləsi rolunu oynadığı düşünülür. Qüllələr ərazinin xarici hücumlardan, xüsusən də eramızdan əvvəl II əsrdə bölgənin Selevkilərdən Romanın hakimiyyəti altına keçdiyi dövrdə bölgədə məskunlaşmış piratlardan qorumuşdur. Bu qüllələrin eyni zamanda, ev və anbar kimi də xidmət etdiyi görünür.

Tikililərin alt mərtəbələri qaranlıq idi. Bu səbəbdən, bu hissə taxıl kimi qida məhsullarının saxlanılması üçün və ya ətrafdakılar üçün sığınacaq yeri olaraq istifadə edilmiş ola bilər. Müstəlif qüllələrin bənzər üsluba sahib olması və bir-birindən üç-beş kilometr məsafədə yerləşməsinə görə, onların bir qrup şəklində inşa edildikləri və bəlkə də siqnallardan istifadə edərək bir-birləri ilə əlaqə qurduqları qənaətinə gəlmək olar. Qüllələr ehtimal ki, e.ə. 133-cü ildə Selevki hakimiyyətinin sonu ilə e.ə. 65-də Pompey tərəfindən quldurların məğlub edilməsi və ərazinin eramızın 74-cü ilində Roma əyalətinə çevrilməsi arasında inşa edilmişdir.

* 
* 
* 
* 
*

Ədəbiyyat
---------

* İosif Keyl, Adolf Vilhelm: *Denkmäler aus dem rauhen Kilikien*, (= *MAMA* 3), Mançester 1931, səh. 119–120 Tab. 45 Fig. 146
* Serra Durugönül: *Türme und Siedlungen im Rauhen Kilikien. Asia Minor Studien Band 28.* Rudolf Habelt, Bonn 1998 ISBN 3-7749-2840-1 səh. 66–74
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Karina.

**Karina Havajevna Qoriçevа** (doğ. 8 aprel 1993, Taldı Kurqan, Taldı-kurqan vilayəti, Qazaxıstan) — qazax ağır atleti, 63 kq qədər çəki kateqoriyasında çıxış edib. 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı, birdən qaldırmada dünya mükafatçısı, 2013 və 2017-ci illərdə keçirilən yay Unidersiadanın gümüş mükafatçısı, iki qat gənclər arasında dünya çempionu.

Karyerası
---------

Karina on beş yaşında ağır atletika ilə məşğul olmağa başlamış. İdman sahəsində istedadlı uşaqlar üçün respublika internat məktəbini bitirib. Gənclər Dünya Kubokunun gümüş (2011) və bürünc (2012) medalçısı, Gənclər Asiya çempionatının bürünc medalçısı (2012). Kazanda 2013 Yay Universiadasının gümüş mükafatçısı.

2013 Dünya Kubokunda 107 + 135 = 242 kq nəticə göstərərək dördüncü oldu. 2014 Dünya Kubokunda (113 kq) içində kiçik qızıl qazandı, ancaq 133 kq təkanla Karina ümumi hesabda yalnız altıncı oldu. 2014-cü ilin yayında Qoriçeva yay Asiya Oyunlarının podiumuna çıxmağa yaxın idi. İki hərəkətin cəminə görə 247 kq nəticə göstərdi. Şimali Koreyalı idmançı Çho Bok Hyan ilə eyni nəticəyə göstərmişdir. Qoriçeva isə rəqibindən bir qədər ağır idi, nəticədə Karina 4-cü yerə layiq görüldü. 2015 Dünya Kubokunda o, birdən qaldırmada bürüncə medala layiq görüldü (112 kq), ancaq təkanda 132 kiloqramla Qoriçeva ümumi hesabda yalnız beşinci oldu.

Rio-de-Janeyrodakı 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında Qoriçeva 63 kq çəki dərəcəsində yarışlarda yalnız dünya çempionu Çinli Dan Wei və Şimali Koreyalı idmançı Çhoi Hyo Simaya məğlub olaraq bürünc medal qazandı. Mükafat qazananların sırasına girmək üçün Qoriçeva 243 kq nəticə göstərdi.

Qazaxıstan Respublikasının beynəlxalq dərəcəli idman ustasıdır. Hal-hazırda, Almatı şəhərində Qazaxıstan Dövlət Qadın Pedaqoji Universitetinin psixologiya fakultəsinin tələbəsidir.

2018-ci ilin noyabr ayının əvvəlində Aşqabadda keçirilən Dünya Çempionatında 64 kq çəki dərəcəsində yer alan Qazaxıstan idmançısı 107 kq çəki qaldıraraq kiçik bir bürünc medal qazandı. Son protokolda o, 8-ci yerə layiq görüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  *(unspecified title)*. International Weightlifting Federation.
2. ↑  "Karina Goricheva". rio2016.com. 6 August 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 August 2016.
3. ↑  «Karina Goriçeva» Arxivləşdirilib 2019-01-16 at the Wayback Machine en Sports-Reference.com (SR/Olympic Sports)  (ing.).
4. ↑  «Karina Goriçeva» Arxivləşdirilib 2020-06-05 at the Wayback Machine. IWF sayfası  (ing.).
**Xırdayarpaq mürdəşər** (*lat.* Frangula microphylla) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin murdarçakimilər fəsiləsinin mürdəşər cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda yayılıb.

Botaniki təsviri
----------------

Budaqları pırpızlaşmış, alçaq boylu yerə yatan koldur. Cavan budaqlarının qabığı tünd qəhvəyi rəngdədir. Yarpaqları topa halında yerləşərək oturan, oval və ya ellipsvari, uc tərəfdən sivrilənmiş olur. Qaidə tərəfdən dəyirmi və ya enli pazvaridir, üstdən tünd yaşıl, altdan qızılı sarı, parlaqdır. Çiçəkləri xirda, ensiz zəngvari, yarpaq qoltuğunda 2-3-ü birgə yerləşir. Meyvəsi tünd qonurdur. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi avqust ayinda yetişir.

Ekologiyası
-----------

İstiyə, quraqlığa davamlıdır. Subalp qurşaqlarda, qayalarda bitir. Torpağa tələbkar deyildir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda təbii halda aşağı yaruslarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Tərkibində efir yağları vardır. Yaşıllaşdırmada az təsadüf edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Frangula microphylla* | 
* Wikidata: Q15539823
* GBIF: 3877750
* iNaturalist: 699351
* IPNI: 717378-1
* NCBI: 1813040
* Plant List: kew-2814080
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:105609-2
* Tropicos: 100385148
* WFO: wfo-0000691905

 |
| *Rhamnus microphylla* | 
* Wikidata: Q17243123
* GBIF: 3876992
* iNaturalist: 287451
* IPNI: 219025-2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:219025-2
* Tropicos: 50161186
* WFO: wfo-0000460334

 |
**Firuddin Məmmədov** (*Məmmədov Firuddin İbrahim oğlu*; 1 iyul 1936, Şahtaxtı, Naxçıvan MSSR – 8 iyun 2017) — texnika elmləri doktoru (1993), professor (1995), AMEA-nın müxbir üzvü (2001).

Həyatı
------

Firuddin Məmmədov 1 iyul 1936-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olub. 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Energetika fakültəsini, sonra "Neftkimyaavtomatika" Elmi-Tədqiqat Layihə İnstitutunun (Sumqayıt) aspiranturasını bitirmişdir. O, 1958-1968-ci illərdə "Neftkimyaavtomatika" ETLİ-də laborant, texnik, mühəndis, baş mü­həndis, baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 1968-1993-cü illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun Sumqayıt filialında baş müəllim, dosent, dekan, kafedra müdiri vəzifələrini icra etmişdir. 1993-cü ildən isə Sumqayıt Dövlət Universitetinin kafedra müdiri olmuşdur.

Firuddin Məmmədovun elmi tədqiqatlarını əsasən informatikanın texniki vasi­tələ­ri­nin yaradılmasına həsr etmişdir. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini müxtəlif texnoloji proseslərdə məlumat-ölçmə sistemləri, çoxölçülü vericilərin öyrənilməsi təşkil etmişdir. Alim elektromaqnit tipli vericilərin nəzəri əsaslarını işləmiş­dir. İnformasiya nəzəriyyəsinə, idarəetmə sistemlərinin hesablama və məlumat-ölçü texnikasının ilkin vericilərinin nəzəriyyəsi, işlənilməsi və tətbiqinə, neftçıxarma dərinlik nasosları üçün elektromaqnit vericilərlə işləyən tezlik teleölçü nəzəriyyəsinə dair tədqiqatlar aparmışdır.

Firuddin Məmmədov 1967-ci ildə tex­nika üzrə fəlsəfə doktoru, 1993-cü ildə isə tex­nika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. O, 1995-ci ildə pro­fessor elmi adını almış, 2001-ci ildə AMEA-nın müx­bir üzvi seçilmişdir. Onun rəhbərliyi ilə 1 elmlər dok­toru, 15 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır. Eyni zamanda 34 ixtiranın, 10-dək dərs vəsaiti və monoqrafiyanın, 254 elmi əsərin müəllifidir.

Vəfatı
------

Firuddin Məmmədov 8 iyun 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı ilə təltif olun­muş­dur.
* 2007-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimidir" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Elmi əsərləri
-------------

1. К исследованию индуктивных преобразователей угловых перемещений со сплошным магнитопроводом с распределенными параметрами. Мамедов Ф.И. Набиев М.А. Электричество, 1982

2. Исследование канала связи информационно-измерительной системы управления телединамометрирования. М. Приборы и системы управления. 1995. №2, Алиев Т.М. Мамедов Ф.И. Дадашева Р.Б.

3. Новый принцип создания датчиков механических величин. Ф.И.Мамедов, Р.Б.Дадашева. Азербайджанское нефтяное хозяйство. Баку, №10, 2001

4. Аналитическое определение параметров индуктивного датчика линейных и угловых перемещений. Электротехника, Москва, 2002, №11, стр.53-58

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Məmmədov Firudin İbrahim oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 26-9-2021 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4  "AMEA-nın müxbir üzvü, Əməkdar elm xadimi, professor Firudin Məmmədovla vida mərasimi keçirildi" (Azərbaycan). sdu.edu.az. 24-6-2017 tarixində arxivləşdirilib.
**Lixtenştayn qəsri** (*alm.* Schloss Lichtenstein‎) — Almaniyanın Baden-Vürtemberq əyalətində yerləşən qəsr.

Haqqında
--------

Qəsr Svabiya-Baden platforması üzərində yerləşir. 1200-cü ildə tikildiyi düşünülür. 1311-ci ildəki Reyçskrays Müharibəsində və sonra 1381-ci ildəki Reutlinqen şəhəri ilə birlikdə xaraba edildi. Qəsr 1840-cı ilə qədər təmir olunmadı.

1802-ci ildə bu torpaqlar Vürtemberq kralı I Frederikin əlinə keçdi. I Frederik orda ov köşkü tikdirdi. 1837-ci ildə bura qohumu Uraxlı hersoq Vilhelmin əlinə keçdi. O, Villiam Hauflun romanı "Lixtenştayn"dan təsirləndi və 1840–1842-ci illərdə indiki qəsri tikdirdi. Qəsrin memarı Karl Aleksandr Heydelof idi.

Qəsr indi Urax hersoqunun mülkiyyəti olsa da, ziyarətə açıqdır.

Eyniadlı qəsrlər
----------------

Cənubi Afrikada Hount körfəzində və Avstriyada Lixtenştayn adlı qəsrlər mövcuddur.

Qalereya
--------

* 1890-19001890-1900
* 1906-19081906-1908
* 20052005

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2007-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-15.
**Alcest** — 2000-ci ildə Bagnols-sur-Cèze, Fransada qurulmuş black metal qrupudur.

Tarixi
------

Alcest 2000-ci ildə Neige tərəfindən solo proyekt kimi yaradılmışdır. Tezliklə qrup 3 nəfərdən ibarət blək metal proyektinə çevrilmişdir. Argoth, Aegnor və Neigedən ibarət qrup 2001-ci ildə Tristesse Hivernale adlı ilk demo albomunu buraxdı. Elə bu albomdan sonra da qrup yenidən Neigenin şəxsi proyektinə çevrildi. 2005-ci ildə Le Secret adlı EP yayımladı. EPdə Şarl Bodlerin şeirlərindən istifadə olunmuşdur. Albomun yeni janrda olması Alcesti blək metaldan uzaqlaşdıraq şuqeyzinqə yaxınlaşdırdı. 2007-ci ildə ilk albomunu yayımlayan Alcest Souvenirs d'un autre monde ilə şöhrət qazandı. Sonrakı iki albomlarında post-metal tərzini qoruyan proyekt 2014-cü ildəki Shelter albomu ilə metal janrından tamamilə ayrıldı və post-rok janrına keçid etdi.

Konsept
-------

Şarl Bodler
===========

Alcest qrupu haqqında Neige belə deyir:

*O reallıq kimidir. Öz qabağındakını görmək çox asandır. Sən maddəyə fikrini yönəltsən, onun bir parçası olacaqsan, heç nə öyrənə bilməyəcəksən. Əgər incəsənətdə sən xətlərə, fırça zərbələrinə fikir versən onda emosiyanı, real hissi itirərsən. Bəlkə də, bəziləri, elə bunun kimi Alcestə qulaq asacaq və deyəcək : bu melanxolik metaldır. Elə buna görə də mən intervyu vermək istəyirəm. Hiss edirəm, aydınlıq gətirməyə ehtiyac var. Qorxuram ki, mən öz musiqimdə kifayət qədər ziyalı deyiləm. Buna görə də, hətta az belə olsa da, mən stili dəyişmək istəyirəm. Mən daha çox aydınlıq gətirmək və anlaşılmazlıqları aradan qaldırmaq istəyirəm.* 

Qrup üzvləri
------------

* Neige - vokalist, gitarist, klaviatura (2000-indiyədək), zərb alətləri (2000-2009), bass gitara (2001-indiyədək)
* Winterhalter - zərb alətləri (2009-indiyədək)

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* 2007 - Souvenirs d'un autre monde
* 2010 - Écailles de Lune
* 2012 - Les Voyages de l'Âme
* 2014 - Shelter
* 2016 – Kodama

### Demo albomları

* 2001 - Tristesse Hivernale

### EPlər

* 2005 - Le Secret

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bioqrafiya". 2017-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-21.
2. ↑  "Neige ilə müsahibə". 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-21.
**Rambinas** (lit. Rambynas) — Neman çayının sağ sahilində yerləşən çox da yüksək olmayan dağ. Hündürlüyü 46 metr olan Rambinas dağ ilə üzbəüz Raqneta qəsri yerləşir (Raqnit - Ragainė, 1946-cı ildən Neman şəhərinə aiddir). Neman çayı dağı Rusiyanın Kalininqrad vilayətindən ayırır. Dağın nisbi hündürlüyü 40 metrdir (Neman çayından). Ümumən dağ Litvanın cənub-qərb sərhəddində yerləşir. Coğrafi olaraq dağ 35 km-lik Vilkkişkyais moren silsiləsinin bir hissəsidir. Silsilə sonuncu buzlaşma zamanı formalaşmış.

İlkin məlumatlara görə dağın zirvəsində qurban kəsmə daşı olmuş. Daş üzərində prussların baş - göy gurultusu allahı olan Perkunuya qurban kəsilərdi. Paqanizmin dini məkanı olan bu daşın üzərində əfsanələrə görə qəribə işarələr oyulmuş. Hansı ki, onlar müalicəvi gücə malik idi. Yastı daşın üzərində zəngin olmaq istəyənlər, tarlalardan bol məhsul əldə etmək arzusunda olanlar, eləcə də yeni evlənənlər öz qurbanlarını kəsərdilər. Əhali belə düşünürdü ki, Litvanın mövcuddluğu məhs bu daşdan asılıdır. 1812-ci ildə daşı alman koloniyaları partlatdılar. 1835-ci və 1878-ci illərdə dağ ərazisində böyük sürüşmə qeydə alınmış və gecə baş verən bu uçqun böyük gürultuya səbəb olmuşdur. Nəticədə Raqnita əhalisi yuxudan duraraq və evlərini tərk etmişlər. Uçqun nəticəsində dağın bir hissəsini çay yuyaraq aparmışdır. Uçqundan sonra dağın ümumi uzunluğu - 270 metr, eni isə 60 metrdir.

Rambinas dağı 1992-ci ildə yaradılmış eyniadlı regional parkın ərazisinə daxildir. Dağın adı pendir («Rambinas»), müəssisə və restoran adlarında istifadə olunur.

Xarici keçidlər
---------------

* История Рагнита Arxivləşdirilib 2008-08-08 at the Wayback Machine
* Исторические очерки о крепости Рагнит (Рагнета)

İstinadlar
----------

1. ↑  Senasis Rambynas ir jo vaidila: skiriama Martyno Jankaus atminimui (sud. Saulius Sodonis, Kristina Toleikienė). - Šilutė: Šilutės rajono ir Pagėgių savivaldybės nepriklausomas laikraštis „Šilokarčema", 2005. - 36 p.: iliustr. - ISBN 9986-848-69-5
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-23.
3. ↑  Žemaitaitis, Альгирдас (2009). «Рамбинас». *Mažosios Lietuvos enciklopedija* (на литовском языке). **4**. Вильнюс: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. С. 37, 40. ISBN 5-420-01470-X,
Hıçqırıq nədir
--------------



İnsan hıçqırığı


---

*Bu faylın oxunmasında problem var? Bax media kömək.*

Sinə boşluğu ilə qarın boşluğunu bir-birindən ayıran diafraqma əzələsinin birdən sıxılması nəticəsində reallaşan ani nəfəs alışına hıçqırıq deyilir. Bu vaxt səs tellərinin olduğu qisim bağlanır və buradan keçən hava ani olaraq kəsilir. Bu vəziyyət hıçqırığın çıxardığı səsin səbəbidir.

Hıçqırığın səbəbləri
--------------------

Səbəbləri çox müxtəlifdir. Bununla birlikdə, çox yemək, həzmsizlik, acı, ədviyyatlı və isti yeməklər, spirtli və turşulu içkilər, mədə qazı və sinir narahatlıqları ən sıx rast gəlinilən səbəblərdir. Həmçinin, bəzi beyin, ürək, qaraciyər, bağırsaq xəstəlikləri ilə yanaşı sətəlcəmdə də görülə bilər. Bu səbəblə davamlı və uzun sürən hıçqırıqlarda bir həkimə baş vurmaq lazımdır.

Hıçqırıq necə keçər?
--------------------

Hıçqırığı önləmək üçün əvvəlcə yavaş yemək, acı və ədviyyatlı yeməklərdən, spirtli və qazlı içkilərdən uzaq dayanmaq lazımdır. Bu tədbirlərə baxmayaraq yaranan hıçqırığı kəsmək üçün bir çox üsul tətbiq olunmaqdadır. Hıçqırığı kəsmək üçün tətbiq olunan üsullar əksəriyyətlə nəfəs alışını nəzarət etməklə və sinirlərlə əlaqədardır.

Hıçqırığa tutulduğunuzda bu üsulları təcrübə edə bilərsiniz:

1. Şirin bir şey yemək - sinirlərinizi aldadıb hıçqırığa son verə bilərsiniz. Bunun üçün bir çay qaşığı dolusu şəkəri və ya balı dilinizin dib qisminə yerləşdirin.

2. Barmaqlarınızı qulaqlarınıza tıxayın. Bu, eşitmə sisteminə çatan vagus sinirini xəbərdar etməyə yarayır.

3. Birini qorxutduğunuzda və ya biri sizi qorxutduqda vagus sinirini çaşdıra bilərsiniz. Bu üsulu tətbiq edə bilmək üçün aktyorluq qabiliyyətinizin də bir az inkişaf etmiş olması lazımdır.

4. Burnunuzu və ağzınızı bağlayaraq dözə bildiyiniz qədər hava almadan dayanın.

5. Su udmaq (içmək yox, ağızı su ilə doldurub birdən udmaq) ya da su ilə qarqara etmək sinirləri yatıra bilir.

6. Bir kağız torbanın içində nəfəs alıb-verin. Burada da bədən kifayət qədər oksigen ala bilmədiyində (nəfəs verəndə karbon qazı buraxdığımızdan torbada oksigenin miqdarı azalır) hıçqırığı unudub daha əhəmiyyətli bir problemə fokuslanır.

7. Xüsusilə tərkibində maqnezium olan qidalar, sinirləri sakitləşdirərək hıçqırığın keçməsinə kömək ola bilir.

8. Qıdıqlandıqda sinirlərinizin üstünə külli miqdarda yük düşəcək və hıçqırıq dayanacaq.

9. İsti bir şeylər içmək. Bu bütün metodlar içində ən güvənilir və sürətli bir metoddur. Hıçqıraq başlayan anda isti su, çay, süd və s. içsəniz 10-15 saniyəyə yox olacaq.

Hansı metoddan istəsəniz yoxlaya bilərsiz, əsas odur ki, beyninizi məşğul edin ki, hıçqıraq azalaraq yox olsun.
**Seyid Əhməd Xan Məlik Sasani** (1882–1967)—İran tarixçisi, diplomat

Həyatı
------

Seyid Əhməd Xan Məlik Sasani 1882-ci ildə Tehran şəhərində doğulmuşdu. Məlikülkittab ləqəbli Mirzə Məhəmmədhüseyn Hüseyni-Fərahaninin oğludur. Qacarlar və pəhləvilər dövrünün diplomat və tarixçilərindəndir. Möhtəşəmüssultan ləqəbini daşıyırdı. Təhsilini İsveçdə almışdı. Təhsilini tamamlayandan sonra Tehrana dönmüş Sultan Əhməd şah Qacarın sarayında çalışmışdı. Ona sarayda "Müəllim" deyirdilər. 1918-ci ildə Xarici İşlər nazirliyində işə düzəldi. Osmanlı dövlətinə İstanbul şəhərinə göndərilmişdi. Səfarətdə münşi kimi xidmət etmişdi. Sonra Fransaya ezam edilmiş, səfarətin kargüzarlıq şöbəsinə rəhbərlik etmişdi. 1934-cü ildə təqaüdə çıxıb yaradıcılıqla məşğul olmuşdu.

Əsərləri
--------

* Khan-Malek Sāsāni, Siasatgaran-e Dore-ye Qajar
* ،نارته ،هيراجاق هرود نارگتسايس ،یناساس کلم ناخ
* Khan-Malek Sāsāni,Yādbudhā-ye sefārat-e Estānbol (Memories from the Iranian Embassy in Istanbul), Tehran, 1966.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
İnsan boynu
**Boyun** — onurğalıların bədəninin başı gövdəyə bağlayan hissəsi.

> 
>  Boyun baş və çiyinlər arasındakı yerdir. (Aristotel) 
> 
> 

Boyun bir çox həyati funksiyanı yerinə yetirir və çox vaxt xüsusilə həssas bir yerdir. Boyun üzərindən müxtəlif təchizat marşrutları - qida borusu, bağırsaq, traxeya və beynin təchiz etdiyi qan damarları kimi keçir. Servikal vertebra və əzələlər başın ən böyük hərəkətliliyini təmin etmək üçündür.

Bütün məməlilərin boyunlarında yeddi fəqərə var.

Dünya heyvanlar tarixində qeydə alınan ilk boyun təxminən 375 milyon il əvvəl Devon dövrünün sonunda yaşayan tiktaalikə aid idi. Ancaq bədənin bu hissəsinin meydana gəlməsi ehtimalı daha əvvəl, təxminən 400 milyon il əvvəl, qədim balıqların bədənində yeni bir tənəffüs orqanı, ağciyərlər meydana gələndə ortaya çıxdı.

Bəzi heyvanlarda (məsələn, bir zürafə), qidalanma üsulu səbəbindən boyun qeyri-mütənasib olaraq uzun ola bilər.

Həmçinin bax
------------

* İnsan bədəni
**Səkkizayaq Paul** — "öncəgörən" səkkizayaq (*lat.* Octopus vulgaris), İtaliyanın Toskana şəhərinin vətəndaşı, Qərb xurafatı.

Səkkizayaq Paul Cənubi Afrikada keçirilən futbol üzrə dünya çempionatı zamanı matçların nəticələri ilə bağlı verdiyi proqnozlarla məşhurlaşmışdır. Səkkizayağın bütün proqnozları doğru çıxmışdır. O, Almaniya yığmasının 6 oyununun və İspaniyanın çempion olacağının "dəqiq" proqnozunu vermişdir. Bununla da dünya xəbərlərinin baş mövzusuna çevrilmişdir.

Paulun necə seçim etdiyi də maraqlıdır. Ona içərisi yeməklə dolu olan iki qab verilir və hər qabın üzərində qarşılaşacaq yığmaların ölkələrinin bayraqları əks olunur. Paul hansı ölkənin bayrağı olan qabdan yemək yesə, demək o ölkə "qalib"dir.

Səkkizayaq Paul qalibi müəyyənləşdirir
Almaniyanın Oberhauzen şəhərindəki "Sea Life" adlı okeanariumda saxlanılan bu dəniz heyvanı 2010-cu il oktyabrın 26-da keçinib. Səkkizayaq Paul 2 yaşında idi. Onun hansı səbəbdən öldüyü bəlli deyil.

Qeyd edək ki, Paul İngiltərədə doğulub. Amma sonradan Almaniyadakı akvariuma satılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Sea Life plant Denkmal für totes Orakel Paul (alm.). // *Westdeutsche Allgemeine Zeitung* Funke Mediengruppe, 2010.
3. ↑  Səkkizayaqlı ilbiz İtaliya vətəndaşı oldu[*ölü keçid*]
4. 1 2  FALÇI İLBİZ VƏ YA QƏRBİN NƏHƏNG XURAFATI[*ölü keçid*]
5. ↑  "İlbiz erası". 2010-11-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-28.
6. ↑  "Məşhur "öncəgörən ilbiz" öldü". 2010-10-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-28.
7. ↑  "Paul növbəti dünya çempionatına hazırlaşır". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-28.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hüseyn Quliyev.

**Hüseyn Quliyev** (tam adı: *Quliyev Hüseyn Rzaqulu oğlu*;23 iyun 1946, Naxçıvan) — Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri

Həyatı və təhsili
-----------------

23 iyun 1946-cı ildə, Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1953–1965-ci illərdə Naxçıvan şəhəri, 3 saylı orta məktəbində oxumuşdur. 1965–1970-ci illərdə M. Azizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun mühəndis-texnoloq ixtisası üzrə təhsil almışdır.

### Ailəsi

Evlidir, iki uşağı və üç nəvəsi var.

Fəaliyyəti
----------

1970–1991-ci illərdə Moskva şəhərində SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin əməkdaşı olub.

1978–1982-ci illərdə SSRİ-nin Kiprdəki səfirliyində birinci katib-müşaviri işləmişdir.

1984–1990-cı illərdə SSRİ-nin Türkiyədəki səfirliyində birinci katib-müşaviri işləmişdir.

1991–1995-ci illərdə Moskva şəhərində Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin əməkdaşı olmuşdur.

1995–1997-ci illərdə "İDİL" Türk inşaat şirkətinin Rusiya nümayəndəliyi,

1997–2007-ci illərdə Rusiyanın "Trans-nafta" şirkətinin vitse-prezident vəzifəsində çalışmışdır.

2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri olub.

2009–2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, İdarə rəisi

2012-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Səfirin tərcümeyi-halı AZƏRBAYCAN". 2020-06-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
2. ↑  "H.R.Quliyevin Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2020-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-22.
**Faşizm qurbanlarına abidə** — 1995-ci ildə Ukraynanın Novoqrad-Volınska şəhərinin rəhbərliyi təşəbbüsü ilə qoyulmuş abidə. Abidə faşizm qurbanlarına həsr edilib və Sluç çayının yüksək sahilində, Levanevskiy küçəsində, Zabitlər evinin yanında yerləşir.

Haqqında
--------

Abidənin qoyulduğu yerdə 1941-ci ilin avqust ayının sonunda 700-800 yəhudi qadın və uşaq güllələnib. 1945-ci ilə aid istintaq işinə görə burada qazılmış məzarlıq 5 metr dərinliyində 12 metr uzunluğunda və 3 metr enində olub. Onların hər biri ya sinəsində ya da başlarından aldıqları güllə yarasından ölüblər. Tapılmış meyidlər arasında hələ də övladını qucağında tutan ana meyidlərinə rast gəlinib. Təxmin edilir ki güllələnməni "Cənub" polis polku həyata keçirib. 

Abidənin ən böyük hissəsi qırmızı qranitdən hazırlanmış üçbucaqdır. Onun ətrafında isə Öz övladları üçün əzab çəkən və ağzını tutan ana obrazı təsvir edilib. Bu abidədə yalnız bir yazı həkk olunub. Bu sadəcə ivritcə yazılmış "Xatırlayırıq" yazısından ibarətdir.  Qırmızı üçbucaq göylərə can atan insan canlarını simvolizə edir. Abidəni təşkil edən və yerə doğru istiqamətlənmiş qara üçbucaq isə ağrının və ölümün simvoludur. Abidənin ətrafında da bir neçə qara üçbucaq mövcuddur. Abidənin bütün hissələri ümumilikdə Davud ulduzunu formalaşdırır. Abidənin ideya müəllifi və heykəltaraşı İ.Tabaçnikdir.

Həmçinin bax
------------

* Doqquz qüllə
* Kədər maskası
* Qolodomor və siyasi repressiyalar qurbanlarına abidə

İstinadlar
----------

1. ↑  "Памятник жертвам фашизма" (*rus.* ). ujew.com.ua. 19 iyun 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2020.
2. ↑  *Леонид Коган.* Холокост на Житомирщине (PDF). Dnepropetrovsk : Tkuma. 2010. səh. 29. ISBN 978-966- 1696-30-2.
3. ↑  "Памятник жертвам фашизма, Новоград-Волынский" (*rus.* ). ua.igotoworld.com. 2020-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Abidənin açılış mərasimi 1995-ci il
**Boyayıcı flyuggeya** (*lat.* Flueggea tinctoria) — bitkilər aləminin söyüdçiçəklilər dəstəsinin fillantkimilər fəsiləsinin flyuggeya cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Avropa, Karpat, Balkan yarımadası, Moldovada rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 1-1,5 m olan, düz dayanan, şaxələnmiş budaqlı, cavan budaqları qonur, nazik tükcüklü, yarpaqları möhkəm, üstü tünd yaşıl, tutqun, alt tərəfi açıq yaşıl, kənarları nazik tükcüklü, uzunsov-əks-yumurtavaridən ellipsvari-ovaladək, uzunluğu 1,5-5 sm, eni 1,8-3 sm, oyuqvari-dişli, 2-3 yan damarcıqları ucunda birləşir. Meyvələri yetişmiş, qara və ya sarı, 2-3 (4) qabarcıq hissəli, uzunluğu 5-7 mm; toxumların uzunluğu 4-5 mm, qonur, tutqundur. Çiçəkləri ensiz-zəngvari, uzunluğu 4-5 mm, dəstələrdə 5-10 ədəddir. May-iyulda çiçəkləyir, sentyabr-oktyabrda meyvə verir. Toxumlarla çoxalır.

Ekologiyası
-----------

İşıqlı meşələrdə, çınqıllı, əhəngli yamaclarda, kolluqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Balakən-Zaqatalada bölgəsində aşağı dağ yamaclarında rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Növün populyasiyasının vəziyyətinin tədqiqatı məqsədəuyğundur. Torpaqqoruyucu, dekorativ, dərman bitkisidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q5863313
* Wikispecies: Flueggea tinctoria
* EoL: 1143518
* EPPO: FLUTI
* EUNIS: 3322
* GBIF: 5382884
* GRIN: 405543
* iNaturalist: 338088
* IPNI: 914041-1
* IRMNG: 11070204
* ITIS: 845573
* IUCN: 96431038
* NCBI: 319563
* Plant List: kew-84616
* PLANTS: FLTI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:914041-1
* Tropicos: 50245742
* WCSP: 84616
* WFO: wfo-0000967250

 |
**Boyl-Mariott qanunu** — termodinamikanın əsas qanunlarından olub, bir-birilərindən xəbərsiz ilk dəfə 1662-ci ildə Robert Boyl, 1676-cı ildə Edm Mariott tərəfindən kəşf edilmişdir.
Boyl-Mariott qanununda deyilir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Sabit temperaturda verilmiş kütləli ideal qazın təzyiqinin həcminə hasili sabit qalır"  | "|

Riyazi olaraq aşağıdakı düstur ilə ifadə olunur.

{\displaystyle pV=\mathrm {const} ,}
{\displaystyle p} — qazın təzyiqi; {\displaystyle V} — qazın həcm
Eksperimentdə qanunu yoxlamaq üçün manometrdən istifadə edirlər. 2 m hündürlüklü şkalaya iki hərəkətli bir biri ilə rezin boru ilə əlaqələndirilmiş şüşə boru bərkidilir. Sol boru şüşə kranla bağlanır, sağ açıq qalır. Kran açıq olduqda hər iki borudakı civə eyni səviyyəli olur. Sol boru kranı bağlandıqda isə boruda bir qədər hava qalmış olur; manometrin sağ dizini havaya qaldırdıqda sol dizdə hava sıxılmış olur. Civə sütunlarının müxtəlif səviyyələri müvafiq atmasfer təzyiqlə qapalı havalı doruya təzyiq edir. Boyl-Mariott və Gey-Lüssaka qanunlarından

p1V1 / Т1 = p2V2 / Т2 – ideal qaz halının düsturu alınır.
İdeal qaz — qaz qanununun tətbiqi mümkün olan doymuş qaz halına deyilir. Bu qanun əsasən ideal qazlara şamil edilir.

V1 = V2, onda p1 : p2 = Т1 : Т2

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------