recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yanqsu Tigin** (鞅素特勤) — Göytürk şahzadəsi, Muğan xaqanın oğlu. Biçurin isə onu Tardu xaqanın oğlu sayır. Lakin Takeşi Osava Monqolküre yazılarını oxuyaraq Nili xaqanın atasının Yanqsu, babasının isə Muğan xaqan olduğunu isbatlamışdır.

Hakimiyyəti
-----------

587-ci ildə Apa xaqanın Tarduya qarşı gəlib Buxaranın 40 km qərbindəki Paykəndi ələ keçirib orada möhkəmlənməsi əhali arasında ciddi narazılıq yaratmışdı. Tardunun göndərdiyi orduya qoşulan və qalib gəldikdən sonra Tardu tərəfindən Buxara və Paykəndin yabqusu təyin olunan Yanqsu Mamastin, Sakmatin, Samtin və Fərab şəhərlərini saldırmışdı.

Ölümü
-----

589-cu ildə Bəhram Çubin tərəfindən öldürülən Savə şahın o olduğu güman olunur.

Ailəsi
------

* Nili xaqan
* Basıl Tegin
* Bağa şad

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Гумилёв Л. Н.* Древние тюрки. — СПб.: СЗКЭО, Издательский Дом «Кристалл», 2002. — С. 576. — ISBN 5-9503-0031-9.
2. ↑  "The Memorial complex and Statue of Niri kagan". 2018-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
3. ↑  Bibl. Geogr. Arab. YJ, 19. 156; Jacut IV, 393
**Semyon Leontyeviç Bretanitski** (*rus.* Семён Леонтьевич Бретаницкий; 25 noyabr (7 dekabr) 1886, Odessa, Xerson quberniyası[d] – 7 yanvar 1963, Bakı) — Azərbaycan-sovet skripkaçısı və pedaqoqu, professor (1927), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1936). Azərbaycanda ilk simli kvartetin və fortepiano triosunun təşkilatçısıdır.

Həyatı
------

Semyon Bretanitski 25 noyabr (7 dekabr) 1886-cı ildə Odessada anadan olmuşdur. 1911-ci ildə Almaniya imperiyasındakı Leypsiq Konservatoriyasını, 1914-cü ildə isə Sankt-Peterburq Konservatoriyasını (Leopold Auerin[en] sinfi) bitirmişdir. Solist kimi çıxış etmiş, simfonik orkestrlərin konsertmeysteri olmuşdur. 1916-cı ildən Bakıda yaşamışdır.

1916-cı ildən Rus İmperator Musiqi Cəmiyyəti tərkibindəki musiqi məktəbində müəllimlik edən Semyon Bretanitski Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası yarandığı tarixdən, 1921-ci ildən burada dərs demiş, 1927-ci ildə professor adını almış və 1930–1951-ci illərdə Simli alətlər kafedrasının müdiri olmuşdur. Burada skripkadan əlavə, kamança dərsləri də demişdir. Onun tələbələri sırasında V. Ayvazov, Tofiq Bakıxanov, Azər Rzayev, Qriqori Qamburq[en], Georgi Xocayev, A. Xoculiyan və başqaları olmuşdur.

Semyon Bretanitski Azərbaycan bəstəkarlarının bir sıra skripka əsərlərinin ilk ifaçısı olmuşdur. O, Azərbaycanda ilk simli kvartetin (1925) və fortepiano triosunun (1937) təşkilatçısı və iştirakçısıdır.

Semyon Bretanitski 7 yanvar 1963-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1 fevral 1936[⇨]
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 fevral 1946

Qeydlər
-------

1. ↑  Həmin dövrdə Bakı Musiqi Texnikumu Rus İmperator Musiqi Cəmiyyəti nəzdində fəaliyyət göstərir və Bakı şöbəsi adlanırdı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Бретани́цкий Семён Леонтьевич // Музыкальная энциклопедия: [в 6 т.]. Т. 1. А — Гонг. М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: Ю. В. Келдыш. 1973. стб. 572. 102 000 экз.
2. 1 2  Бретани́цкий Семён Леонтьевич // Музыкальный энциклопедический словарь / гл. ред.: Г. В. Келдыш. М.: Советская энциклопедия. 1990. С. 82. ISBN 5-85270-033-9. 150 000 экз.
**Muradov Hacı Bafadar Sultanəli oğlu** (20 yanvar 1936, Xızı rayonu – 2007, Xızı rayonu) — Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1994-2001).

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Bafadar Muradov 1936-cı il yanvarın 20-də Xızı rayonunun Giləzi (indiki Giləzi qəsəbəsi) kəndində anadan olmuşdur. 1955-ci ildə Giləzi kənd orta məktəbini, 1971-ci ildə isə Bakı Dövlət Universitetini bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə Sumqayıt Sintetik Kauçuk Zavodunda fəhlə kimi başlamışdır. 1957-ci ildə Giləzi Kolxozunda mexanizator, tarlaçılıq briqadasında şöbə müdiri, quşçuluq fabrikində sex müdiri, zootexnik, Giləzi Qarışıq Yem Zavodunda direktor, 1980-cı ildən Abşeron Rayon Aqrokombinatında baş direktor, Qobustan qoyunçuluq sovxozunda direktor, 1986-cı ildən Abşeron rayonundakı Xırdalan südçülük sovxozunda baş zootexnik, 1989-cu ildən Altağac sovxozunda direktor, 1992-ci ildən Xızı rayon Aqrokombinatı baş direktorunun müavini, 1994-2001-ci illərdə Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.

2007-ci ildə Xızıda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "B. S. Muradovun Xızı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi və F. Ə. Əhmədlinin həmin vəzifədən azad edilməsi haqqında". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-18.
2. ↑  "B. S. Muradovun Xızı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-18.
**Əttarlıq**, **əttar** və ya **parfümer** (*ing.* Perfumer) — zərif sənət növlərindən biri. Əttar sözü ərəb kəlməsi olub, çeşidli otlardan, bitkilərdən, ağaclardan, çiçəklərdən istifadə etməklə müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunan təbii-müalicəvi maddələr, dərman nüsxələri hazırlayan peşəkar insanlara aid edilib. Bu peşənin özü isə min illər boyu əttarlıq sənəti adlandırılıb. Əttarlara müasir anlamda farmakoloq – əczaçı da demək olar. Lakin əttarların gördüyü iş bununla bitməyib. Onlar eyni zamanda incə rayihəli, gözəl ətirli, zərif qoxulu, ətirli maddələr-mayelər, ətriyyatlar, sular, yağlar, məlzəmələr hazırlamışılar. Bu ətriyyatlardan əsasən kosmetik məqsədlə parfümeriya kimi də istifadə olunub. Bu mənada əttarlar həm də mahir kosmetoloqlar olmuşlar.

Tarixi
------

Qədim zamanlarda əttarlar insan orqanizmi üçün dörd ünsürün xüsusilə böyük əhəmiyyət daşıdığını qeyd etmişlər. Bunlardan səfra (öd), bəlğəm (selik), sövda (qara öd) və qandır. Əttarlar insan sağlamlığının, insan səhhətinin, hətta saçların tökülməsini belə bu dörd ünsürün münasibətindən yaranan tarazlığın pozulmasında görmüşlər. Bu mənada əttarlar həm də loğmanlara daha yaxın olmuş, qədim təbabətin sirlərinə bələdlikləri ilə fərqlənmişlər.

Azərbaycanda əttarlıq
---------------------

Azərbaycanda əttarlıq sənəti lap qədim zamanlardan inkişaf edərək bu günümüzə kimi gəlib çatmışdır. Bir çox tarixi mənbələrdə əttarlıq sənətinin Gəncədə, Şamaxıda, Naxçıvanda, Qarabağda və digər bölgələrdə inkişaf etməsi barədə maraqlı faktlara rast gəlinir. Ərəb tarixçisi Təəbərinin yazdığına görə, hələ IX-X əsrlərdə Azərbaycanda məşhur loğman və həkimlər, o cümlədən öz peşəsinin ustası olan peşəkar əttarlar yetişib. Onların hazırladıqları müxtəlif məcunlar, dərman nüsxələri, məlzəmələr və ətirli maddələr bütün Şərq ölkələrində məşhur olub. İtaliyalı səyyah Cenkinsonun "Səyahətnamə"sində isə milli əttarlarımızın hazırladıqları müxtəlif növ farmakoloji məhsulların, həmçinin ətriyyatların Avropa saraylarında geniş şəkildə işlədildiyi və şəhrət tapdığı bildirilir. Vaxtilə Azərbaycanı qarış-qarış gəzmiş məşhur fransız yazıçısı Aleksandr Dümanın "Qafqaz səyahəti" əsərində də milli əttarlarımızın sənətinə yüksək qiymət verilmiş, bu ölkədə hazırlanan müxtəlif çeşidli məcunların, dərman nüsxələrinin və kosmetik vasitə kimi işlədilən son dərəcə füsunkar ətirli və təkrarsız rayihəyə malik parfümeriya nümunələrinin Qərb bazarlarında geniş şəkildə yayıldığı bildirilir.

Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra əttarlıq sənəti sahəsində müəyyən dirçəliş yaranıb. Hazırda Bakıda xeyli miqdarda "Yaşıl aptek" (əczaxana) fəaliyyət göstərir. Bu əczaxanalarda əsasən təbii bitkilərdən və onların şirəsindən hazırlanan dərman nüsxələri satılır. Ənənəvi Şərq təbabətinə əsaslanan belə əczaxanalar həmçinin qədim əttarlıq sənətinin dirçəlməsində də böyük rol oynaya bilər.

Mənbə
-----

1. ↑  "Əttarlıq - dərdlərə dərman". 2010-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-21.
2. ↑  "Dünyanın ən məşhur ətriyyatçıları". 2022-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-20.

Həmçinin bax
------------

* Ətriyyat
* Mirzə İsmayıl Məhzun
* Fəridəddin Əttar
Yanszı deltası iqtisadi regionu
**Yanszı deltası** (*çin.* 長江三角洲) — Çinin şərqində, Cənubi Çin dənizi sahillərində, Yanszı çayının əmələ gətirdiyi delta. Deltaya Yansızı çayı il ərzində milyon tonlarla suxur gətirir. Region ərazisi üçbucağı xatırladır. Şanxay, Szyansu vilayətinin cənubu, Sjeszyan vilayətinin isə şimal hissəsini əhatə edir. Regionda U dialekti layılmışdır.

Hazırda Yanszı deltası regionu Çinin iqtisadi baxımdan ən inkişaf etmiş regionudur. Burada ÜDM 21 % cəmləşmişdir. Regionda inşa edilən tikililər sayəsinı 99 600 km² ərazisi olan şəhər aqlomerasiyası meydana gəlmişdir. Yanszı deltası regionunda ümumilikdə 80 liliyon insan yaşayır. Bunun 50 milyonu şəhərlərdə cəmləşmişdir.

Tarixi
------

Yanszı deltası rayonu Çin siviliziyasiyasının təşəkkül tapdığı regionlardan biridir. 5000-3000 min il arası b.ə delta regionunda neolit dövrünə aid Maszyaban mədəniyyəti yayılmışdır. Üst neolit dönəmində isə Lyanmju mədəniyyəti hökm sürürdü (3400-2250 il b.e.ə). Bizim eradan əvvəl 334-cü ildə Yanszı deltası Çu çarlığı ərazisinə keçmişdir. 223-ci il b.e.ə Yanszı deltası birləşmiş Tsin sülaləsi imperiyasına birləşdirilmişdir
Tan sülaləsi dönəmində Yanszı deltası sıx məskunlaşılmış və kənd təsərrüfatı inkişaf etdirilmişdir. Cənub və şimal sülalələrinin dönəmində Yanszı deltası mədəni və iqtisadi baxımdan Çinin mərkəzinə çevrilir. Bu zaman regionun qədim şəhərləri formalaşır: Suçjou, Nankin, Xançjou, Şaosin.

Yuan sülaləsi və Min sülaləsi dönəmində bölgədə mühün ticarət limanı Lyuszyaqan olur. Ancaq çayın fəaliyyəti nəticəsində liman lillə dolur. Şanxay mühüm dəniz limanına çevrilir.

Əhali
-----

Hal-hazırda Yanszı deltası dünyanın ən sıx məskunlaşmış regionudur. Burada dünyanın ən böyük şəhərlərindən olan Şanxay yerləşir. Şanxayda hər km² 2700 nəfər düşür. Əhalinin doğma dili U dialektidir. Bu dialekri bəzən Şanxay çivəsidə belə adlandırırlar.

Yanszı deltasına inkişaf etmiş 20 şəhər daxildir. Bu şəhərlər ümumilikdə üç vilayətə aiddir. 2004-cü il məlumatına görə regionun ÜDM payı 21,6 % olmuşdur. Bölgə əhalisinin ümumi sayı isə 80 milyon nəfərdir.

### Şəhərləri

Əsas mərkəzlər: **Şanxay**, **Nankin**, **Xanjou**, Suçjou, Ninbo

Syansu regionu: Suçjou, Usi, Nantun, Çanjou, Çjenszyan, Yanjou, Tayçjou.

Çjeszyan vilayəti: Nindo, Şaosin, Szyasin, Xuçjou, Çjouşan, Tayçjou, Szinxua.

Ümumdünya vəhşi təbiət fondu Yanszı deltası regionunu Sakit okeanın ən çirklənmiş yeri olaraq elan etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Вице-мэр Шанхая: 周禹鹏：加快推进长三角城市群的连带发展 Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine People.cn  (çin.)
2. ↑  "G2 in China: Jonathan Watts on China's greatest river". 2008-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-19.

Mənbə
-----

* Межпровинциальная туристическая зона создаётся в дельте Янцзы
* Tansızı deltası Çinin ən güçle iqrisadi regionlarından birinə çevriləcək
* PBS.org, Journey to Planet Earth, Yangtze River Delta, China Arxivləşdirilib 2014-07-27 at the Wayback Machine
* WWF - Threat of Pollution in the Yangtze
* Golden Triangle extending to become a parallelogram?
* Constructing the next world megacity: The Yangtze Delta Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine
**Əuşkul gölü** (başq. Әүешкүл) — Başqırdıstan Respublikası Uçalı rayonu ərazisində yerləşən göl. Gölə Şardatma çayı tökülür. Uy çayının hövzəsində yerləşir. Şimal-qərbdə 643,7 metr hündürlüyü olan zirvə yerləşir.

Sahəsi — 2,24 km, uzunluğu — 2,1 km, eni — 1,4 km, orta dərinliyi — 1,85 km, həcmi — 4,14 mln km, su toplayıcı sahəsi — 7,54 km. Əuşkul gölü 413 metr dəniz səviyyəsindən hündürdə yerləşir.

Gölün təktonik mənşəyə malikdir. Kasaya bənzər yatağa sahibdir. Dibi hamardır.

Yağış suları ilə qidalanır.
Sahil əraziləri daşlı bir çöldən, ağcaqayın meşlərindən ibarətdir. Gölün qərb sahilindən Auştau dağı (dəniz səviyyəsindən 645 metr, göldən 230 metr yüksəklikdə) yerləşir. Göl sahillərində yaşma materialına rast gəlinir.

Etimalogiyası
-------------

Gölün adı başqırd sözü olan «Əuşkul Atauzı» kəlməsindən törəmişdir — əyri göl.

Mənbə
-----

* *А. М. Гареев.* "Аушкуль". БАШКИРСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия». 2013. 2017-04-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-04.
* 
*
**Kənafabənzər dəliçətənə** (*lat.* Datisca cannabina) — bitkilər aləminin balqabaqçiçəklilər dəstəsinin dəliçətənəkimilər fəsiləsinin dəliçətənə cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Çoxillik ot bitkisi olub, kökümsovu yoğun budaqlanandır. Gövdəsi düzqalxan, çılpaq, hündürlüyü 2-3 m-ə bərabərdir. Yarpaqları cüt olmayan lələkli, iri, uzunluğu 10-35sm olub, növbəli, yalançı zoğu olmayan, saplağının uzunluğu 3-7 sm-dir. Çiçəkləri yaraşıqsız, tutqun, kiçik, düzgün, ayrı cinsiyylətli, yuxarı yarpaqları fırçayabənzər, uzunluğu 3-20 sm, gövdənin zirvəsindəki çiçəkləri süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır. Meyvələri uzunsov-ellipsşəkilli olub, böyük olmayan qutucuqdur. İkievlidir. Qafqazda iyundan avqusta qədər, Orta Asiyada isə iyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir.

Qafqazın demək olar ki, bütün rayonlarında yabanı növü rast gəlinməklə yanaşı, Dağıstan, Orta Asiyanın Sırdərya, Pamir-Altay və Tyan-Şanda regionlarında yayılmışdır. Yabanı pöhrəliklərdə xammal ehtiyatı mədəni halda əkiləndən daha çox olur. Toxumları çox kiçikdir. Mockva vilayətində, Şimali Qafqaz və Ukraynada mədəni şəkildə əkilir.

Özünəməxsus dağ silsiləsi və dağ dərələrində yaşayır. Çətənə ilkin olaraq dayaz sucaq, yerlərdə zəif inkişaf edir, qalxır, sonradan böyüyərək yatır. Çətənə təbii şəraitdə əhəmiyylətli pöhrəliyə çevrilərək qrup halında yayılır.

Çətənənin xüsusən toxumlarından ehtiyatlı olmaq lazımdır. Tənəffüslə qəbulu olduqca təhlükəlidir. Qurudulma 40-50ºС temperaturda aparılmalıdır.

Xammal yarpaq, gövdə, saplaq və çiçəkqrupu hesab olunur. Zəif iyli və acı dadlıdır. Havası dəyişilən yerlərdə saxlanılır. Saxlama müddəti 3 ildir.

Tərkibi və təsiri
-----------------

Yerüstü hissələrinin tərkibi flavonoidlər (10%): datişçin, qalanqinozid, datinozid, kannabin, rutin, datiskanin maddələrindən ibarətdir. Tərkibində alkaloidlər, triterpenoidlər, steroidlər və aşı maddələri (2,9%) vardır. 

Dərman preparatları – Datiskan həbi 0,05 q. Spazmalotik dərmandır.

Famakoterapevtik qrup **–**Spazmalotik xassəli dərmandır.

Bu bitkinin əsasən ödqovucu və iltihabsorucu təsiri vardır. «Datiskan» adlı dərman maddəsi alınır ki, yaraəleyhinə və spazmalotik təsir göstərir. Yoğun bağarsağın saya əzələlərinə və öd yollarına təsir edir. Toksiki təsiri azdır. Ödqovucu kimi xolesistitlərdə, spazmalotik olmaqla, hipoasit qastritlərdə və mədə və onikibarmaq bağırsağın xorasında təyin edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1037.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15533257
* Wikispecies: Datisca cannabina
* EoL: 483623
* EPPO: DAJCA
* EUNIS: 169038
* FoIO: DATCAN
* GBIF: 2874725
* GRIN: 13298
* iNaturalist: 516295
* IPNI: 316093-1
* IRMNG: 10202881
* ITIS: 506150
* NCBI: 34296
* PfaF: Datisca cannabina
* Plant List: kew-2757744
* PLANTS: DACA16
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:316093-1
* Tropicos: 10200002
* WFO: wfo-0000638366

 |
**Zmiyane** (*serb.* Змијање, bosn. Zmijanje) — Bosniya və Herseqovinanın ərazisinə daxil olan vilayət. Serb Respublikasının bir parçası. Manyaça dağı ətrafı ərazilərdə yerləşir. Keçmiş Zmiyane nahiyəsinin ərazisini əhatə edir. Nahiyə Osmanlı imperiyası dönəmində mövcud olmuşdur. Zmiyane naxışı 2014-cü ildə YUNESKO Qeyri-Maddi Mədəni İrs Siyahıları daxil edilmişdir

Yaşayış məntəqələri
-------------------

Zmiyane vilayətində banya-Luka və Ribnik icmaları yerləşir. Yaşayış məmntəqələri: Striçiçi, Strajese, Sitnisa, Lokvari, Luyakovski, Lusiçi, Sokolovo, Qorne-Ratkivo və Done-Ratkovo. Zmiyane vilayətinin vahi hisəində yerləşən yaşayış məntəqləri: Dobrnya, Şlivno, Zelensi, Radmaniçi və Vilusi.

Tarixi
------

Hazırkı Zmiyane bölgəsi ilə təxminən orta əsrlərdə Zemlyanik jupasına daxil ərazxilərlə üst-üstə düşür. Bu ilk dəfə 1287-ci ildə Bosniyalı banın nizamnaməsində göstərilmişdir. Daha sonra XVI əsrə qədər qaynaqlar bu sahə haqqında az məlumatlar veir. XVI əsrdə bu yerlərdən səyahət edən Benedikt Kuripeşiç vilayət haqqında məlumat vermişdir. Belə ehtimal edilir ki, Serbiya və Bosniya türklərinin fəthindən sonra bu yerlərə heyvandarlıqla məşqul olan əhali köçürülmüşdür. Bu dövrdə Zmiyane əyaləti də Osmanlı hakimiyyəti altına keçmişdir

Ənənəvi naxış
-------------

Zmiyane vilayətində xüsusi tikmə texnikası vardır. Bu naxışlar qadın geyimlərini və ev əşyaları, xüsusilə də toy geyimlər, paltarlar, yataq dəstlərini bəzəmək üçün istifadə olunur. Bu naxış həndəsi formalı olub, əşyalarını naxışlamaq üçün göy rəngli ipdən istifadə olunur. Naxışlı modelin mürəkkəbliyi qadınların sosial vəziyyətini müəyyənləşdirdi. Hər bir naxışçı özünə aid bir texnika gətirir, bacarıq və qabiliyyətlər nəsildən-nəslə ölürülür.

İstinadlar
----------

1. ↑   Sarajevo: Zmijanski vez uvršten na listu UNESCO-a pristupljeno 3. jula 2015. (bosn.)
2. ↑  "Три сродне голубићке породице" (serb). Српски деспот. 2015-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26. 3. 2012..
3. ↑  Zmijanje embroidery Arxivləşdirilib 2020-12-08 at the Wayback Machine //YUNESCO
**Znaur rayonu** (Oset. Знауыры район, gürc. ზნაურის რაიონი) — Cənubi Osetiyanın ən kiçik inzibati bölgəsidir.

Tarix
-----

1931-ci ilə qədər Znaur rayonu Okonski adlandırılırdı. 1931-ci ildə Gürcüstanda vətəndaş müharibəsinin iştirakçısı Znaur Zaurbəyoviç Aydarov (1889-1919) şərəfinə Znaur rayonu adlandırıldı. Gürcüstan SSR hakimiyyəti bölgədəki toponimlərin gürcüləşməsinin xeyrinə ərazinin Kornisk adlandırılmasına cəhd edildi. 1989-1992, 2004, 2006 və 2008-ci illərdə Cənubi Osetiya soyqırımı zamanı rayon, Tsxinvali kimi döyüş və iqtisadi mühasirədən əziyyət çəkmişdir, 2008-ci ildən sonra infrastrukturun aktiv şəkildə bərpası, mühüm sosial obyektlərin inşası başlanmışdır.

2014-cü ildə rayonda məşhur inqilabçı, Osetiyanın vətənpərvər vətəndaşı, Vətəndaş müharibəsi Qəhrəmanı Znaur Aydarovun anadan olmasının 125 illiyi qeyd olundu. Onun şərəfinə 1931-ci ildə Okonski rayonu Znaur adlandırıldı.

Coğrafiya
---------

Bölgənin uzunluğu qərbdən şərqə 24 km, şimaldan cənuba 26 km təşkil edir. Respublikanın cənub-qərbində yerləşən Dzau və Tsxinvali bölgələri ilə, eləcə də Gürcüstanla həmsərhəddir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, ərazinin böyüklüyünə baxmayaraq, rayon respublikanın iqtisadi həyatında və hər şeydən əvvəl kənd təsərrüfatında mühüm yer tutur.

Naqutni və Dzaqinakau kəndlərinin yaxınlığında mineral su mənbələri var, bölgənin kənarında nikel çıxarılır, Balta kəndi yaxınlığında isə qranit mədəni var.

Əhali
-----

2015-ci il siyahıyaalmasına əsasən rayon əhalisinin etnik tərkibini 89,41% osetinlər, 9,51% gürcülər, 0,62% ruslar, 0,22% ermənilər, 0,22% ukraynalılar və 0,18% digərləri təşkil edir.

İnzibati bölgü
--------------

Znaur rayonuna digər yaşayış məntəqələri və 5 kənd idarələrindən ibarət olan 1 şəhər tipli qəsəbə daxildir.

İqtisadiyyat
------------

Bölgənin iqtisadi inkişafının əsas sektorlarını kənd təsərrüfatı (bitkiçilik, bağçılıq, dağlıq ərazilərdə südçülük təsərrüfatı), dağ meşə təsərrüfatı, həmçinin ağac emalı və qida emalını əhatə edir. Bölgədə dağ meşəçilik inkişaf etdirilmişdir. Burada, Lopan çay hövzəsində, Tsnelis kəndində, talk hasil olunur.

Kurort
------

Bölgədə "Naqutni" sanatoriyası fəaliyyət göstərir.

Mədəniyyət
----------

* Kosta Xetaqurova adına Mədəniyyət və İstirahət Parkı - Kosta Xetaqurova kəndində
* Xalq Dram Teatrı - Znaur qəsəbəsində
* Musiqi məktəbi - Znaur qəsəbəsində
* Mədəniyyət Sarayı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Немного о жизни Знаурского района "Южная Осетия сегодня"". 2019-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-19.
2. ↑  Фазикау (Знаурский район)[*ölü keçid*]
3. ↑  "Знаурский район - крайний юго-запад ЮО". 2019-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-19.
4. ↑  "Итоги всеобщей переписи населения Республики Южная Осетия 2015 года" (PDF). 2017-08-07 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-10-19.
5. ↑  Административная карта Знаурского района Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback MachineУправление государственной статистики РЮО
6. ↑  "Знаурский район". 2019-12-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-19.
**Salmanova Gülnar Əlifağa qızı** (24 iyul 1956, Xıllı, Neftçala rayonu – 24 oktyabr 2015, Bakı) — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (2001).

Həyatı
------

Gülnar Salmanova 24 iyul 1956-cı ildə Neftçala rayonunun Xıllı qəsəbəsində anadan olub. 1978-ci ildə ailə həyatı qurub. 1979-cu ildə oğlu dünyaya gəlib. 1981-ci ildə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun musiqili komediya fakültəsini bitirib. Həmin ildən Azərbaycan Musiqili Komediya Teatrında işləyib. Aparıcı səhnə ustası, güclü və məlahətli soprano səsə malik idi. Əsasən "Subretka" ampluasında teatrda və televiziya ekranlarında fəal çıxış edirdi.

Onun "50 yaşında cavan" tamaşasındakı Gülnaz, "Beşmanatlıq gəlin"dəki Naznaz, "Özümüz bilərik"dəki Ceyran, "Subaylarınızdan görəsiniz"dəki Çiçək, "Hicran"dakı Çarleston, "Bankir ədaxlı"dakı Maral, "Məhəbbət oyunu"dakı Ceyran, "Bir günlük siğə"də, "Aldın payını, çağır dayını" tamaşasında At Balaxanım və s. obrazları özlərinin orijinallığı və yüksək ifası ilə sevilib, yadda qalıb.

2001-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adına layiq görülüb. 6 may 2015-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

24 oktyabr 2015-ci ildə Bakıda vəfat edib. Məzarı Şəhər qəbiristanlığındadır.

Filmoqrafiya
------------

1. Bağışla (film, 1983)
2. Adam ol! 2 (film, 2006) (tammetrajlı bədii film)-rol: Gülnar
3. Adam ol! 3 (film, 2007) (tammetrajlı bədii film) (Lider tv)
4. Acılar bitməz (film, 2009) (tammetrajlı bədii film)-Dünya

İstinadlar
----------

1. ↑  "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2018-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Gülnar Salmanova [*ölü keçid*]
* Gülnar Salamovanın həyatı
* İzlə
**Əttarlar məhəlləsi** — Gəncənin qədim məhəllələrindən biri.Məhəllə gəncəlilər tərəfindən tarix boyu "Çayqırağlılar" məhəlləsi olaraq da adlandırılıb.

Haqqında
--------

Bu məhəllənin Əttarlar adlanmasına səbəb burada ətriyyat satanların çox olmasına görə olmuşdur. Məhəllə sakinləri yerli gəncəlilərdən ibarətdir və şəhər əhalisi arasında Əttarlar məhəlləsinin sakinləri Çayqıraqlılar kimi tanınır. Mürsəl ağa qəbirstanlığıda da bu ərazidə yerləşirdi. Əttarlar məhəlləsində 1804-cü ilin may ayında 40 ev 151 nəfər (67 kişi + 84 qadın) olmuşdur. 1916-cı ildə isə burada 846 ailə yaşayırdı. Məhəllədən keçən Karxana arxı, Məşədi Həsən Dadanovun tütün manufakturasının ehtiyacları üçün sərf olunurdu. Məhəllədədə doğulmuş ziyalılardan Gəncənin məşhur zərgəri Məşədi Məmmədəli Mahmudzadə və Əli Razi Şəmçizadə olmuşdur.

Məhəllədədə doğulmuş ziyalılar
------------------------------

* Əli Razi Şəmçizadə

Həmçinin bax
------------

* Ozan məhəlləsi
* Hacı Səid məscidi
* Mürsəl ocağı türbəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fərrux Əhmədov.* Gəncənin tarix yaddaşı. Bakı: Şirvannəşr. 1998.

Xarici keçidlər
---------------

* Gəncə adlı salnamə - Əttarlar məhəlləsi / Kəpəz Tv

| ⛭Gəncənin məhəllələri |
| --- |
| Ağalmas məhəlləsi  • Bala bağban məhəlləsi  • Cuhudlar məhəlləsi  • Çaylı məhəlləsi  • Daş körpü məhəlləsi  • Dəmirçilər məhəlləsi   • Dördyol məhəlləsi  • Əttarlar məhəlləsi  • İmamlı məhəlləsi  • Qazaxlar məhəlləsi  • Qırıxlı məhəlləsi  • Qızılhacılı məhəlləsi  • Mollacəlilli məhəlləsi  • Ozan məhəlləsi  • Səfərabad məhəlləsi  • Sofulu məhəlləsi  • Şahsevənlər məhəlləsi  • Xəlfəli məhəlləsi  • Tapqışlaq məhəlləsi  • Tatabad məhəlləsi  • Toyuqçu məhəlləsi  • Zərrabi məhəlləsi |  |
**Alıqul Osmonov** ( 21 mart 1915, Aulie-Ata qəzası[d], Rusiya Türkistanı general-qubernatorluğu – 12 dekabr 1950, Bişkek) — Qırğız əsilli şair, dramaturq və tərcüməçi. Əsas uğurları daxili duyğu, gündəlik həyat və milliyyətçiliyə vurğu edərək dünyəvi mövzulara yönəlmiş şifahi xalq şeirinin qeydidir. Uilyam Şekspirin, Şandor Petöfinin və Aleksandr Puşkinin əsərlərini qırğız dilinə tərcümə edib.

Həyatı
------

21 mart 1915-ci ildə Qırğızıstanın Panfilov kəndində dünyaya gəlmişdir. Kiçik yaşındaykən yetim qalmış və uşaqlığını Bişkek uşaq evində keçirtmişdir. İlk təhsilini 1929-cu ildə Bikşeş Pedaqoji məktəbində almışdır. Ancaq keçirtdiyi xəstəliyə görə təhsilini yarımçıq saxlamışdır. Buna baxmayaraq, jurnalistik karyerasına başlayaraq Sovet dövründə erkən qırğızdilli bir neçə qəzetdə, o cümlədən "Çabul" ("Hücum"), "Leninçil Yaş" ("Lenin Gəncliyi") və "Qızıl Qırğızıstan" da çalışdı. "Qırğızıstan Qırğızıstan", "Qırğızıstan Tusu" adı altında bu günə qədər də mövcuddur. 1939-1940-cı illərdə Qırğızıstan Milli Yazıçılar Birliyində baş katib vəzifəsində çalışmışdır ("Bu gün də mövcuddur. Azərbaycan Milli Yazıcılar Birliyi"). Bir il əvvəl Sovet Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edildi. 

Osmonov 1935-ci ildə tutulduğu sətəlcəm xəstəliyi səbəbi ilə 35 yaşında dünyasını dəyişmişdir.

Osmonov 1950-ci ildə "Stalin Mükafatı" (SSRİ Dövlət Mükafatı), vəfatından sonra 1967-ci ildə "Lenin Mükafatı" ilə təltif edilmişdir. Üzü və şeirinin bir hissəsi 200 Qırğızıstan som parçasında, xaricində isə heykəli var. Bişkekdəki Milli Kitabxana. Osmonov Qırğızıstanı gəzdi və bu gün onun şərəfinə bir neçə muzey var, o cümlədən Bişkek, Tokmok, Çolpon-Ata və xüsusilə məmləkəti Kaptal-Arık, Qara-Balta bölgəsində.

Fəaliyyəti
----------

Jurnalistika fəaliyyətinə başladıqdan sonra Şabul, Leninçil Paş və Qızıl Qırğızıstan kimi bir çox çin qəzetlərdə çalışmışdır. 1938-ci ildə Sovet Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur. 1939-1940-cı illərdə Qırğızıstanda Milli Yazıçılar Birliyinin baş katibi vəzifəsində çalışmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Алыкул Осмонов". sputnik.kg. 21 iyun 2020. 2018-09-14 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "АЛЫКУЛ ОСМОНОВ – КЫРГЫЗ ПОЭЗИЯСЫНЫН ЧОЛПОН ЖЫЛДЫЗЫ". journalist.kg. 21 iyun 2020. 2018-09-01 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Осмонов". presskg.com. 21 iyun 2020. 2019-07-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**Qurbanlı Əvəz Qubadxan oğlu (Əvəz Qurbanlı)** - şair, yazıçı və jurnalist

Həyatı
------

Şair, yazıçı və jurnalist Əvəz Qurbanlı 1976-cı il avqust ayının 9-da  Saatlı rayonunun Azadkənd kəndində dünyaya göz açıb. 1997-1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının sərhəd qoşunlarının N saylı hərbi hissəsində həqiqi hərbi xidmətdə olub. 

İxtisasca iddiaçı hüquqşünasdır.

2000-ci ildən indiyə kimi Respublikanın bir çox mətbu orqanlarında jurnalist kimi fəaliyyət göstərir.

Uzun müddətdir ki, bədii yaradıcılıqla məşğuldur. Şeir və nəsr, elmi və publisistik məqalələrin müəllifidir.

Sözlərinə mahnılar bəstələnib.

2006-cı ildə "Təzə zarafat "adlı satirik və lirik şeirlər kitabı çapdan çıxıb. "Vahid", "Məcməüş-şüəra" ədəbi məclislərinin, o cümlədən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

Bir çox yerli və beynəlxalq mükafatlara, o cümlədən 2008-ci ildə gənc yazarlar üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülüb.

2009-cu ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində keçirilmiş müsabiqə zamanı "İlin gənc şairi" seçilib.

"Zastava, silaha!" adlı tammetrajlı bədii film ssenarisi, 2010-cu ilin avqust ayında Dövlət Sərhəd Xidməti tərəfindən təşkil edilən müsabiqənin qalibi olub.

2012-ci ildə "Canlı dirəklər" adlı hərbi vətənpərvərlik romanı çapdan çıxıb.

2014-cü ildə müəllifin sayca üçüncü kitabı - "Məzardan səngərə" şeirlər toplusu işıq üzü görüb.

Müntəzəm olaraq dövri mətbuatda çap olunur.

Ə.Qurbanlı, eyni zamanda ictimai fəaliyyəti ilə də tanınıb. 2005 və 2010-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilmiş seçkilərdə deputatlığa namizədliyi irəli sürülüb.

2015-ci ilin iyul ayında Azərbaycan Prezidentinin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

Əsərləri
--------

* Təzə zarafat (satirik və lirik şeirlər). Bakı: 2006,
* Canlı dirəklər ( hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda roman).Bakı: 2012
* Məzardan səngərə (şeirlər toplusu). Bakı: 2014

Həmçinin bax
------------

* Şəxsi saytı
* Əvəz qurbanlı İlin gənc Şairi adına layiq görüldü [Video][*ölü keçid*]
* Əvəz qurbanlı ilin gənc şairi seçildi - YAZI[*ölü keçid*]
* Əvəz qurbanlının seçilmiş şeirləri[*ölü keçid*]
**Znamya** — Banner layihəsi 90-cı illərdə orbital aynaya malik olan bir sıra eksperimentlər idi. Günəş enerjisini günəş enerjisinə əks etdirən günəş enerjisini Yerə yaymaq məqsədi daşıyırdı. Bu, iki təcrübədən — "Banner-2" və uğursuz "Banner-2.5" və təklif olunan "Banner-3" təcrübəsindən ibarət idi. Znamya-2.5 uğursuz yerləşdirilməsindən sonra layihə Rusiyanın Federal Kosmik Agentliyi tərəfindən tərk edilmişdi.

Znamya 2
--------

Banner 2 20 metr genişlikdə günəş güzgüsü idi. Znamya-2 27 oktyabr 1992-ci ildə Bayqonurdan M-15 Progress Mərhələsində başlamışdır. Mir kosmik stansiyasında EO-12 ekipajını ziyarət etdikdən sonra, Progress T-15, Rusiyanın "Progress" kosmik vasitəsinin sonundan 4 fevral 1993-cü ildə Rusiyanın "Mir" kosmik stansiyasının yanında olan bir reflektörün yerləşdirilməsini təmin etdi. Güzgü müvəffəqiyyətlə açıldı və işıqlandırıldığında, Fransa'nın cənubundan Avropanı 8 km / s sürətlə Rusiyanın qərb hissəsinə qədər keçən 5 km genişlikdə parlaq bir yer yaradıb. [1] Parlaq yer tam ayın parıltısına bərabər idi. Səhər saatlarında buludlar Avropanın ən çox hissəsini əhatə etsə də, bir neçə yerə əsaslanan müşahidəçilər, keçən dövrləri işıqlandırdıqlarını görürdülər.294/5000 Güzgü, bir neçə saat sonra orbitada qırıldı və Kanada üzərində atmosferə dönərkən yandırıldı. [4] [5]

Znamya aynası günəş yelkənlərinin hərəkət sisteminin prototipi olaraq hazırlanmışdır [3], lakin günəş yelkənlərinə olan maraq zəiflədikdə işıqlandırma üçün yer aynası kimi istifadə edilmişdir.

Znamya 2.5
----------

Znamya-5, 5 fevral 1999-cu ildə başlayan Znamya-2-nin varisi oldu. 25 m diametrində idi və 7 km diametrli parlaq bir nöqtə vermişdi və beş ilə on tam moons parlaqlığı ilə idi. Ancaq yerləşdirildikdən bir qısa müddət sonra, Tərəqqi üzərindəki antenaya tutulan ayna partladı. Rusiyanın uçuş nəzarətindən antenanı azad etmək üçün bir neçə cəhddən sonra, Znamya 2.5 orbitdən çıxarılıb geri döndü.

İstinadlar
----------
**Müftizadə Qazi Səadəddin Əfəndi Müfti Osman Əfəndi oğlu** (1837-1916) - Osman Vəlizadənin oğlu.

Həyatı
------

Səadəddin Əfəndi Molla Vəli Vidadinin nəvəsi, M.P.Vaqifin qız nəvəsidir. Atası Osman Əfəndi Qafqazın müftisi olmuşdur. Dini təhsilini Şamaxı mədrəsəsində almışdır. 1868-ci ildə Şuşa qəzasında sünnü qazi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1878-ci ildə Qazax əhalisi cəyirtikə ilə mübarizəyə cəlb edə bildiyinə görə 1882-ci ildə lentli "Müqəddəs ana" gümüş medalı ilə təltif edilmişdir.

1894-cü ildən ömrünün sonuna kimi Qazağın qazisi olmuşdur. Səadəddin Əfəndi varlı adamlardan sayılmış I Şıxlı və Kəmərli kəndlərində mülkləri, torpaq sahələri, naxırı, sürüsü olmuşdur. 1916-cı ildə vəfat etmiş II Şıxlı qəbiristanlığında dəfn edilmiş, qəbri Müftü Osman əfəndinin oğlu Məhəmməd əfəndinin qəbrinin yanındadır.

Ailəsi
------

Qızı Güləndam xanım Alay bəy Şıxlinski ailə qurmuşdu. Digər qızı Badisəba xanım Alay bəy Şıxlinski əmisi oğlu Qiyas bəy Şıxlinski evlənmişdir. Alay bəy Şıxlinski bəylə Qiyas bəy Şıxlinski bacanaq idi.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
**Millet (TV kanalı)** — Krımda yayımlanan Krım tatar rus telekanalı. O, ATR telekanalının Krımda yayımını dayandırdıqdan sonra yarımadanın Rusiya hakimiyyəti tərəfindən yaradılıb.

Tarixi
------

Kanal 2015-ci il sentyabrın 1-dən yayıma başlayıb. Rəqəmsal siqnal Krımın bütün ərazisini əhatə edir. 2016-cı il aprelin 1-dən Yamal peyki vasitəsilə peyk yayımına başlayıb və bütün Rusiya, Ukrayna, Türkiyə və Mərkəzi Asiya ölkələrini əhatə edir. "Millət"də siz Krım tatarlarının həyatı, adət-ənənələri, mədəniyyəti və tarixi haqqında verilişlərə, öz istehsalı olan sənədli filmlərə baxa, həmçinin respublikada baş verən hadisələr haqqında məlumat ala bilərsiniz. Verilişin 70%-ni Krım tatar dilində olan proqramlar təşkil edir. 24 saat yayımlanır. Yayım Simferopoldan həyata keçirilir.
2017-ci ilin fevralında ictimai Krım-tatar radiostansiyası "Vətənin səsi" fəaliyyətə başlayıb, o, 2015-ci il iyunun 9-da yaradılmış "Millət" ictimai teleradio şirkətinin struktur bölməsinə çevrilib.
Əvvəllər Krım tatarlarının özəl telekanalı ATR və "Meydan" radiostansiyası yarımadada fəaliyyət göstərib, Rusiya qanunlarına uyğun olaraq yenidən qeydiyyatdan keçmədikləri üçün yayımı dayandırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Pro-Russian Crimean Tatar TV Channel Starts Satellite Broadcasting". RadioFreeEurope/RadioLiberty (ingilis). 2016-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-09.
2. ↑  "ATR припинив мовлення, але сподівається повернутися: "Наш народ пережив Сталіна"". Українська правда (ukrayna). 2 April 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-29.
3. ↑  "В России начал вещание первый крымско-татарский канал "Миллет"". 18 February 2020 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Crimean leader promises no censorship on new Crimean Tatar TV channel". TASS. 2020-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-09.
5. ↑  "Роскомнадзор зарегистрировал крымские СМИ "Миллет" и "Ватан седасы" – Полонский". Крым.Реалии (rus). 26 February 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-29.
**Maskan adası** (*ərəb.* مسكان‎) — Küveytə məxsus olan, yaşayışı olmayan adada. Bubiyan adasından cənubda yerləşir. 1932-ci ildə İraqla sərhədlərin demarkasiyası haqqında imzalanmış müqaviləyə əsasən Küveytə məxsusdur. Ada 1,2 km uzunluğa, 800 metr enə və 0,75 km² sahəyə malikdir. Sahəsinə görə Küveytin Bubiyan, Faylaka, Varba adalarından sonra 4-cüdür. Faylaka adasından şimal-şərqdə yerləşir və ondan 3,2 km aralıdadır. Ada ilə Əs-Sabiyə burnu arasında məsasfə 8 km-dir. Adanın cənub-qərbində, metal dirəklərdən ibarət olan 11 hündürlüyü olan mayak sahibdir. Mayak hər 30 saniyədən dörd ağ işıq saçır. Adanın şimal-qərbində yerləşən, 1918-ci ildə inşa edilmiş mayak bir mərtəbəli bir tikilidir.

Adada qədim şəhər mədəniyyətinin qalıqları mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Russ Rowlett.* "Lighthouses of Kuwait". ibiblio.org (ingilis). University of North Carolina at Chapel Hill. 2009-08-06. 2020-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
**Səadət Tağı qızı Qəndilova** — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin tələbələrlə iş üzrə prorektoru.

Həyatı
------

Səadət Tağı qızı Qəndilova 1967-cı ildə Bakıdakı 190 saylı orta məktəbi bitirib. D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun xalq təsərrüfatının iqtisadiyyatı və planlaşdırılması fakültəsini bitirib. 1974-cü ildən universitetdə müəllim işləməyə başlayıb.

ADİU-nun Həmkarlar İttifaqı Komitəsi sədrinin müavinidir. Təhsil Nazirliyinin Elmi-Metodiki Şurasının "İdarəetmə" bölməsinin, "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin Ağsaqqallar Şurasının üzvüdür.

"Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.

Mükafatları
-----------

* "Tərəqqi" medalı — 26.09.2011

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-30.
2. ↑  "Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 sentyabr 2011-ci il tarixli **Sərəncamı**" (az.). president.az. 26 sentyabr 2011, 18:40. 2021-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-11.
[[Kateqoriya:Əlifba sırasına görə musiqi qrupları|Placebo]]

Placebo ("Plasibo" kimi tələffüz olunur) – Böyük Britaniyanın alternativ rok qrupu. 

Qrup Brayan Molko (vokal, gitara) və Stefan Olsdal (bas-gitara, fortepiano, dəstək vokal) tərəfindən yaradılıb. Qrupda 10 ilə yaxın təbilçi olan Stiv Hyuit bəzi problemlərə görə Placebo-nu tərk edib. İndi Stiv "Love Amongst Ruin" adlı qrupun solistidir. Ona görə də 1 oktyabr 2007-ci ildə Stiv Forest "Placebo" qrupuna təbilçi kimi qatılır.

Yeni təbilçiləri olan Stiv Forest ilə birlikdə ilk albomu olan "Battle for the Sun" 2009-cu ilin iyununda işıq üzü görür. Albomdan "For What It 's Worth" mahnıya çəkilən video klip ilk olaraq qrupun MySpace səhifəsində nəşr olunmuşdur.

Diskoqrafiya
------------

* Placebo (1996)
* Without You I'm Nothing (1998)
* Black Market Music (2000)
* Sleeping with Ghosts (2003])
* Meds (2006)
* Battle for the Sun (2009)
* Loud Like Love (2013)
* Never Let Me Go (2022)

### DVD

* Soulmates Never Die - Live in Paris 2003 (2003)
* Once More with Feeling: Videos 1996-2004 (2004)
* Meds (2006)
* We Come In Pieces (2011)
Vadi-qul
Vadi-şaab
**Həcər dağları** (*ərəb.* جبال الحجر‎, Cəbəl-əl-Həcər, Daşlı dağlar), həmcinin *Oman dağları* — Oman sultanlığı ərazisində yerləşən dağlar

Coğrafiya
---------

Həcər dağları Ərəbistan yarımadasının şərqində, aypara formasında 450 km məsafədə uzanır. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru istiqamətlənir. Omanın Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə sərhəddən başlayaraq onun Hind okeanı sahillərinə (Oman körfəzi)qədər uzanır. Həcər dağları Omanın quru daxili bölgələrini nəmli sahil iqlimi müşahidə edilən münbit Əl-Batina düzənliyinindən ayırır.

Həcər dağlar qərbi (Əl Həcər-əl-Qabri) və şərqi (Əl Həcər-əl-Şarki) olmaqla iki yerə bölünür. Bu ikli hissə arasında Samail vadisi yerləşir. Buradan ölkənin sahil hissəsini daxili rayonlarla birləşdirən rahat yollar keçir. Belə ki, dağların digər hissələrində rahat aşırımlar olduqca azdır. Bu baxımdan Samail boyunca, avtomobil yolları, həmçinin neft kəmərləri, elektrik və telefon xətləri keçir. Həcər dağlarının mərkəzi hissəsi Əl-Ahdar adlanır. Burada massivin ən hündür zirvələri olan Əş-Şam (3017 m) və Cəbəl-Kaur buradadır. Dağlartın şərq ətəkləri tədricən azalır. Hind okeanı sahillərinə yaxın ərazidə 500 metrə çatır.
Həcər dağlarının yamacları hündürlüyü 1000 metr olan kanyon və sıldırımlar əmələ gətirir. Dəniz sahillərindən massivin daxilinə uzun vadilər uzanır. Onlar arasında Tivi, Şaab (şimal-şərq sahilləri) və Bani-Xalidin (cənub) adını çəkmək olar. Qış dövründə bu vadidən axan çaylar su ilə dolur. Şaab və Bani Xəlid vadilərinin dərələri, əsl şirin su gölləri əmələ gətirirlər. Bunu vadi ilə piyada gəzərkən görmək olar. Digər vadilərdə də yağışlar mövsümündə çaylar müşahidə edilir.

İqlimi
------

Omanın iqlimi subtropikdir. Əgər sahil zonasında rütubətli və isti iqlim müşahidə edilirsə, daxili rayonlarda iqlim quraqdır. Bu regionda qış qısa və isti olur. İlin qalan dövrü istə qızmar havalar müşahidə edilir. Bu baxımdan Oman dağları bir istisnadır. Burada iqlim dağlıqdır. Soyuq qış və isti yay, bol və müntəzəm yağışlar müşahidə edilir. Gecələr həqiqətən soyuq ola bilir. Lakin don nadir hallarda, adətən 2000 metrdən yüksəkliklərdə müşahidə edilir.

Fauna və flora
--------------

Həcər dağları planetin ən gənc dağları hesab edilir. Onlar Alp qırışıqlığı yerləçir. Bu dağlar demək olar ki, bitki örtüyündən məhrumdurlar. bitki örtüyü əsasən vadilərdə bitir ki, bunlar da palma ağacları, kollar və otlardır. Yolların və digər kommunikasiyaların çəkildiyi ərsazilər istisna olaraq digər ərazilər az mənimsənilmişdir. Bu səbəbdən burada Ərəb tarı və Ərəbistan bəbiri kimi canlıları görmək olur

Həcər dağlarının ətəklərində yalnız bir necə yaşayış məntəqəsi vardır — Ər-Rustak, Avabi və Naxl, İbri, Kubara, Baxla, Nazva və İzki.

İstinadlar
----------

1. ↑  "БРЭ". 2022-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-28.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Həcər (dəqiqləşdirmə).

**Həcər Məmməd qızı Nəsrullayeva** (1924-2005) - Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafında tanınmış alim, tibb elmləri doktoru, professor, institutun elmi işlər üzrə direktor müavini (1995-2005)

Həyatı
------

Həcər Nəsrullayeva 1946-cı ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb institutunu bitirib, Azərbaycan ET oftalmologiya institutunda 1958-ci ildən işləmişdir. Həmin «Hipertoniya xəstəliyi və hamilə qadınlarda hipertoniya simptomu ilə keçən toksikoz zamanı gözün elastotonometrik müayinələri» mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə «Gözün arxa hissəsinin patologiyası zamanı görmə itiliyinin funksional vəziyyəti» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 

Prof. H.M.Nəsrullayeva 1971-ci ildən özünün cəhdi ilə yaradılan gözün sinir-damar patologiyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Geniş elmi erudisiyanın, zəngin klinik təcrübənin sahibi olaraq, prof. H.M.Nəsrullayeva bir çox illər ərzində biokimyəvi, biofiziki, morfohistokimyəvi və başqa müayinələrdən istifadə edərək, göz dibinin sinir-damar aparatının müxtəlif mənşəli patologiyası, şəkərli diabetlə əlaqədar əmələ gələn kataraktanın patogenezi problemlərinə həsr olunmuş tədqiqatlarla məşğul olmuşdur. O, 250-yə yaxın elmi əsər, o cümlədən 3 monoqrafiya, 7 metodik tövsiyələr, 3 müəlliflik şəhadətnamə, 32 səmərələşdirici təklif yaratmışdır. 1993-cü ildə H.M.Nəsrullayevaya professor elmi adı verilmişdir. Respublikada oftalmoloq kadrlarının hazırlanması işinə böyük məsuliyyətlə yanaşaraq, prof. H.M.Nəsrullayeva oftalmologiya sahəsində bir sıra yüksəkixtisaslı elmi və təcrübi mütəxəssislər hazırlamışdır. O, respublikada ilk dəfə olaraq, oftalmoneyroangiopatoloqlar elmi məktəbini yaratmışdır, 2 doktorluq və 10 namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik etmişdir.

Prof. H.M.Nəsrullayeva böyük kliniki işi də aparıb, xəstələrə geniş məsləhət və müalicəvi yardım göstərmişdir, uzun illər ərzində o, institutun aparıcı mütəxəssislərinin konsiliumunun sədri olmuşdur.

Prof. H.M.Nəsrullayeva 1971-1980 illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı, Səhiyyə və Sosial Təminat komissiyasının sədr müavini olmuşdur.

Prof. H.M.Nəsrullayevanın xidmətləri hökumət tərəfindən yüksək qiymətə layiq olmuşdur, o, orden və medallarla təltif olunmuşdur, Respublikanın Əməkdar elm xadimi Fəxri adına şərəfyab görülmüşdür.

Xarici keçidlər
---------------

* tibb elmləri doktoru, professor Həcər Məmməd qızı Nəsrullayeva
**Hacıağa Məmmədcavad oğlu Nəzərli** (d. 17 mart 1923, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ - ö. 18 may 2002, Bakı, Azərbaycan Respublikası) — Azərbaycanın ilk plaktaçı rəssamı, respublikanın əməkdar rəssamı (1982).

Həyatı
------

Hacıağa Məmmədcavad oğlu Nəzərli 1923-cü il mart ayının 17-də Bakı şəhərində dövrünün qabaqcıl ziyalarından olan, mətbəə işçisi Məmmədcavad Nəzərlinin ailəsində dünyaya göz açıb.
1930-1937-ci illərdə keçmiş Kayegin rayonunda (indiki Füzuli rayonu) 1937-1940-cu illərdə Bakı şəhəri keçmiş Oktyabr (indiki Yasamal) rayonundakı Cəfər Cabbarlı adına orta məktəbdə təhsil alıb. 1940-ci ildə Bakı rəssamlıq məktəbinə daxil olan H. Nəzərli müharibənin başlaması ilə əlaqədar oradakı təhsilini yarımçıq qoyur. 1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. 1948-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbində təhsilini davam etdirir. H.Nəzərlinin rəssamlığa gəlməsinə atasının əmisi, Peterburq təhsilli rəssam Nəcəf Rasimin (Nəcəfqulu Nəzərli) təsiri olub. Bir müddət Azərbaycan Musiqili Komediya teatrında rəssam kimi çalışmışdır. Dərin rəng hissiyatına, kompozisya duyumuna malik firça ustası rəssamlığına bütün janrlarında rəngkarlıq, qrafika, illüstrasiya, plakat, reklam və teatr tərtibatı, impressionizm cərəyanı sahəsində sənət nümunələri yaradaraq çağdaş təsviri sənətimizin banilərindən biri olmuşdur. Onun "Hüseyn Cavid", "Cəfər Cabbarlı və Mikayıl Müşfiq Xızıda", "C.Cabbarlıya həsr olunmuş "Hey sən əski dünya təslim ol", "Mikayıl Müşfiq qayada", "Ziya Bünyadov", "M.F.Axundov", "Səadət", Ağ şanı, qara şanı" və s. əsərlər yaratmışdır. 55 il yaradıcılıq yolu keçən Hacıağa Nəzərli nəinki respublikanın ayrı-ayrı rayonlarında, keçmiş SSRİ-nin respublikalarında eləcə də Hindistan, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Avstriya, Malayziya, Sinqapur" və s. yaradıcılıq ezamiyyətlərində olmuşdur. Bir çox diplom, mükafatlara layiq görülmüşdür. Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin fəxri üzvü olub. H.Nəzərli 2001-ci il may ayının 18-də 78 yaşında vəfat etmişdır.Yasamal rayon qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Mükafatları və xatirəsi
-----------------------

Hacıağa Nəzərli 1982-ci ildə Azərbaycan SSR-ın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür. Həmçinin Xızı rayonunda fəaliyyət göstərən Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi rəssamın adını daşıyır.

Həmçinin bax
------------

* Nəcəfqulu Nəzərli
* Ədalət Nəzərli

İstinadlar
----------

1. ↑  Qafar Əsgərzadə, Hacıağa Məmmədcavad oğlu Nəzərli
2. ↑  "Rənglər dünyasının möcüzəsi". modern.az. 2 iyun 2015. 2022-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 dekabr 2012.
**Hədiyyə Məmmədzadə** (1892 Gürcüstanın Asxuri k.-1951Bakı) — Azərbaycan jurnalisti, maarifçi, pedaqоq, xeyriyyəçi.

Həyatı
------

Hədiyyə Xəlil qızı Bakıda 2-ci rus-müsəlman qız məktəbində oxumuşdur. 1909-cu ildə "Səadət" cəmiyyətinin Ağdaşda açdığı ilk qız məktəbində müdir işləmişdir. "Məktəb", "İşıq" jurnallarında çıxış etmiş, xalqı maarifə çağırmışdır. 1914-18 illərdə Tiflisdə Qafqaz müsəlman qadınları "Xeyriyyə cəmiyyətinin" təşkil etdiyi uşaq himayədarlığı evində tərbiyəçi işləmişdir. Ali təhsil aldıqdan sonra Bakıda, Zaqatalada və s. yerlərdə müəllimlik etmişdir.

Gürcüstanın Asxuri kəndində maarifçi ailəsində dоğulmuş, təhsilini kəndində və Bakıdakı rus-müsəlman məktəbində almış, əmək fəaliyyətinə müəllimlikdən başlamışdır. Bir müddət Ağdaşda ilk qız məktəbinin müdiri, Tiflisdə, Bakıda, Zaqatalada və b. yerlərdə məktəbdarlıq etmişdir. Hədiyyə Məmmədzadə mətbuata tələbəlik illərindən sоnra gəlmiş, "Məktəb" və "İşıq" jurnallarının təsisində iştirak etmiş, həmin jurnalların əməkdaşı və maarif işləri üzrə məsul vəzifədə çalışmışdır. Haqqında əldə ətraflı məlumat yоxdur.

Mənbə
-----

* **Şahverdiyev A.B.** *Azərbaycan mətbuatı tarixi*, "Təhsil" nəşriyyatı, 2006

İstinadlar
----------

1. ↑  "MƏMMƏDZADƏ Hədiyyə Xəlil qızı". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-01.
**Gürcüstan–İtaliya münasibətləri** — Gürcüstan Respublikası və İtaliya arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 11 may 1992-ci ildə qurulmuşdur. Hər iki ölkə Avropa Şurasının həqiqi üzvüdür. 1994-cü ildə İtaliyada Gürcüstan səfirliyi və altı il sonra Tiflisdə İtaliya nümayəndəliyini açılır. Ölkələr müdafiə, iqtisadiyyat, nəqliyyat, mədəniyyət, təhsil və s. sahələrdə əməkdaşlığı əhatə edən 18 müqavilə imzalamışlar. 2004-cü ildən bəri, Gürcüstan-İtalyan biznes forumları vaxtaşırı olaraq keçirilir. İqtisadiyyatın perspektivli və prioritet sahələri tikinti, infrastruktur, kənd təsərrüfatı və turizmdir.

Ticarət və iqtisadi əlaqələr
----------------------------

İtaliya ticarət baxımından Gürcüstanın onuncu ticarət tərəfdaşıdır. 2016-cı ildə ölkələr arasındakı ticarət 335 milyon dollara çatmışdır. Gürcüstanın İtaliyaya ixracatı 72 milyon dollar, İtalyanın Gürcüstana ixaracati isə 263 milyon dollar təşkil etmişdir.

Mədəni sahə
-----------

2006-cı ildə Tiflisdə Dante Aliqeri Cəmiyyətinin bir şöbəsi qurulur. Cəmiyyətin qurulmasında məqsədi İtalyan dili və mədəniyyətini Gürcüstanda tanıtmaqdır. 2010-cu ildə Romada Villa Borqhese parkında, XII əsrin məşhur gürcü şairi Şota Rustavelinin abidəsi açılmışdır.

2008-ci il münaqişəsi
---------------------

2008-ci ildə Cənubi Osetiyadakı müharibə zamanı, 8 avqustda İtalyan hökumətinin] dediyi bir açıqlama yayımlanır:
"Avropa və Atlantik ortaqları ilə sıx əlaqələndirərək, İtalya hökuməti Cənubi Osetiyadakı böhranı ciddi narahatlıqla izləyir ... İtaliya bütün tərəfləri zorakılığa dərhal son verməyə və hərbi əməliyyatları dayandırmağa çağırır. İtaliya hökuməti Gürcüstanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşaraq münaqişənin sülh yolu ilə həllinə dair danışıqların bərpasını tövsiyə edir." 

10 avqust 2008-ci ildə Fransa, Finlandiya və İtaliyanın xarici işlər nazirləri Qafqazdakı vəziyyəti həll etmək üçün sülh danışıqlarına başlanılmasını tələb edirlər. İtaliya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü 11 avqustda La Stampa-ya verdiyi bir müsahibəsində, İtaliyanın Baş Naziri Silvio Berluskoninin Cənubi Osetiya məsələsində iştirakından danışır. Daha sonra Berluskoni özü bu münaqişədə Rusiyanı dəstəklədiyini söylədi. Ancaq Roma nə Cənubi Osetiyanı, nə də Abxaziyanı müstəqil dövlət olaraq tanımır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Грузия и Италия договорились об углублении отношений Arxivləşdirilib 2018-12-21 at the Wayback Machine — eadaily.com, 9 марта 2017
2. ↑  Грузия как надежный партнер — второй день визита президента Италии Arxivləşdirilib 2020-11-06 at the Wayback Machine — newsgeorgia, 17 июля 2018
3. ↑  Differences emerge in Europe of a response to Georgia conflict, The International Herald Tribune, Katrin Bennhold August 12, 2008
4. ↑  "MAE statement on the situation in Georgia" (Press-reliz). Italian Minister of Foreign Affairs. 2012-02-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-30.