recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zöhrə Əsgərova** (*tam adı: Zöhrə Qulamhüseyn qızı Əsgərova*; 2 aprel 1951, Bakı) — nasir, publisist, 1989-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1980).

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Zöhrə Əsgərova 1951-ci il aprelin 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə 199 saylı şəhər orta məktəbini bitirmişdir. Bədii yaradıcılığa erkən başlamışdır. M. Ə. Sabir kitabxanası nəzdində ədəbiyyat dərnəyinin fəal üzvü olmuşdur. İlk qələm təcrübələri – məqalə və mənsur şeirləri "*Azərbaycan gəncləri*" qəzetinin 1969-cu il tarixli sayında dərc edilmişdir. 1971-ci ildə Zaqafqaziya komsomol məktəbinin 6 aylıq kursunda siyasi təhsil almışdır. 1969–1973-cü illərdə M. A. Əliyev adına İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir. 1973-cü ildə Azərdövsulayihə İnstitutunda klub müdiri, 1974–1978-ci illərdə R. Mustafayev adına İncəsənət muzeyinin əməkdaşı olmuşdur. Azərbaycan ədəbi-gənclər birliyi yığıncaqlarında fəal iştirak etmişdir. 1994-cü ildə "*Qadın dünyası*" qəzetində qadınların ictimai hərəkatına dair silsilə yazıları dərc olunurdu. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında kiçik redaktor, 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyat poliqrafiya və kitab ticarəti işləri komitəsində redaktor, 1980–1987-ci illərdə "*Yazıçı*" nəşriyyatında redaktor, 1987–1993 "*Gənclik*" nəşriyyatında yeniyetmələr üçün bədii ədəbiyyat redaksiyasında redaktor işləmişdir. 1999-cu ildə "Ekspress" qəzetində müxbir kimi çalışmışdır. 2003-cü ildən 2006-cı ilə qədər Bakı Bədən Tərbiyəsi və Turizm kollecində ədəbiyyat müəllimi işləmişdir. 2006-cı ildən Gənclər və İdman Nazirliyində çalışır, hal-hazırda dövlət qulluğunun kiçik müşaviridir, baş məsləhətçidir. "*Bahar çiçəkləri*", "*Çinar pöhrələri*", "*Mənim bağım, baharım*" almanaxlarında, eləcə də dövri mətbuatın qəzet və jurnallarında hekayələri və esseləri çap olunur. İki övladı var.

Mükafatları
-----------

1996-cı ildə "*Xan qızı Natəvan*" mükafatı laureatı, 1998-ci ildə "*Araz*" ədəbi ali mükafatı laureatı, 2011-ci ilin Milli Kulturoloji müsabiqəsinin mükafatçısı, 2012-ci ildə "*Qızıl qələm*" mükafatının laureatıdır. 2013-cü ildə yaradıcılıq uğurlarına görə Rəsul Rza adına beynəlxalq mükafata layiq görülübdür. 2016-cı ildə Jurnalistlər Birliyi tərəfindən Həsən bəy Zərdabi adına mükafatla təltif edilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə 2018-ci ildə "Dövlət qulluğunda fərqlənmə" medalına layiq görülüb.

Kitabları
---------

* "*Ünsiyyət*" (1981);
* "*İki tale*" (1984);
* "*Tənhalıq*" (1989);
* "*Özgə evin işığı*" (1991);
* "*Bir ömrə sığmayan arzular*"
* "*Mirvari toy*" (2006);
* "*Özəl poçtdan məktub var*" (2011);
* "*Talelərə yazılan musiqi*" (2013);
* "*Tarixi yaddaş və qondarma əhvalatlar*" (2015.
* "Одиссея корабля дураков" (2018)
* "Здесь ангель пролетель" (2019)
* "Dünya, barışmışam səninlə" (2020)
* "Жизнь-цветовая симфония" (2022)
* "Почему дедушка обиделся? Why grandpa got upset?" (2022)

Mənbə
-----

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX–XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı: "Nurlar", 2011.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tarixi yaddaş və qondarma əhvalatlar [*ölü keçid*]
**Cavid İsmayıl oğlu Vəliyev** (1979, Sumqayıt) — Azərbaycan jurnalisti, Beynəlxalq Münasibətlər Təhlili Mərkəzinin xarici siyasət şöbəsinin müdiri, Caucasus International jurnalının baş redaktoru.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Cavid Vəliyev 1979-cu ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə Sumqayıt şəhər 31 №-li orta məktəbi bitirərək dövlət xətti ilə Türkiyə Respublikasının Egey Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 2002-ci ildə Egey Universitetini bitirərək dövlət xətti ilə Türkiyə Respublikasının Qazi Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsinin magistratura proqramına daxil olmuşdur. 2006-cı ildə Qazi Universitetini bitirərək Ankara Universitetinin beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin doktorantura proqramına daxil olub. 2007-ci ildə doktorantura təhsilində göstərdiyi uğura görə Türkiyə Respublikasının Milli Elmlər və Texnologiyalar Araşdırma Mərkəzi tərəfindən xarici tələbələr üçün verilən təqaüdə layiq görülüb. Bundan başqa elə həmin ildə Yaponiyanın Nippon Fondu tərəfindən Ankara Universitetində təhsilini uğurla davam etdirən tələbələr üçün verilən təqaüdə də layiq görülüb.

2005–2009-cu illərdə Ankara şəhərində müstəqil fəaliyyət göstərən Türkiyə Milli Təhlükəsizlik Strateji Araşdırma Mərkəzində elmi işçi daha sonra isə Cənubi Qafqaz şöbəsinin müdiri işləyib. 2012-ci ildə Ankara Universitetindən beynəlxalq münasibətlər üzrə fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsini alıb. 2010-cu ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırma Mərkəzində (SAM) aparıcı elmi işçi, baş elmi işçi və 2015-ci ildən etibarən Xarici siyasət məsələlərinin təhlili şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. 2017-ci ildən etibarən ingilis dilində nəşr olunan Caucasus International jurnalının baş redaktoru olub. 2019-cu ilin iyul ayından etibarən Beynəlxalq Münasibətlər Təhlili Mərkəzinin xarici siyasət şöbəsinin müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərir.

Mükafatları
-----------

2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən ölkənin ictimai-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə sonra isə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2019-cu il 25 iyul tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin əməkdaşlarının "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az. 10 noyabr 2017. 9 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib.
Odri Azulay — (fransız Audrey Azoulay; 4 avqust 1972-ci ildə anadan olub, La Celle-Saint-Cloud) — Mərakeş əsilli fransız siyasətçi və dövlət xadimi, 15 noyabr 2017-ci ildən YUNESKO-nun baş direktoru.

Fransanın mədəniyyət və kommunikasiya naziri (2016–2017).

Həyatı
------

### Erkən illər

O, 4 avqust 1972-ci ildə Parisin ətrafı La Celle-Saint-Cloud[fr]-də Mərakeş əsilli yəhudi ailəsində anadan olub. Onun əcdadları Essaouira şəhərində yaşayırdılar. Audrey Azoulay, Mərakeş kralı II Həsənin müşaviri Andre Azulanın qızıdır (uşaqlıqda Odri məktəb tətillərini Mərakeşin kral sarayında keçirirdi). Paris-Dauphine Universitetində elmlər magistri və Lancaster Universitetində MBA dərəcəsi almışdır. Parisdəki Siyasi Araşdırmalar İnstitutunu və Milli İdarəçilik Məktəbini bitirmişdir.

### Siyasi karyera

2000-ci ildə Milli İdarəçilik Məktəbini bitirdikdən sonra İl-de-Frans regionunun Hesablama Palatasında çalışıb və Dövlət Xidmətlərinin Qiymətinə və Səmərəliliyinə Nəzarət Komitəsinin üzvü olub. 2006-cı ildə Milli Kino və Animasiya Mərkəzinə[fr] köçdü və orada audiovizual şöbəyə rəhbərlik etdi. 2014-cü ildə o, prezident Fransua Ollandın müşaviri oldu və xüsusilə audiovizual xidmətlərin və kino bazarının tənzimlənməsi problemləri ilə məşğul oldu. Azulenin əsas vəzifələrinə Netflix xidmətlərinin və digər tələb olunan video (VoD) sistemlərinin yaranması ilə əlaqədar Avropa bazarında fransız kinosunun qorunması problemi də daxildir.

12 fevral 2016-cı ildə Manuel Valsın ikinci hökumətində Fransanın Mədəniyyət Naziri oldu.

6 dekabr 2016-cı ildə o, Mədəniyyət və Rabitə Naziri portfelini alaraq Cazeneuve hökumətinə qoşuldu.

17 may 2017-ci ildə Azulenin vəzifəsi Fransuaza Nissenə getdiyi Eduard Filip hökuməti quruldu və o, özü heç bir təyinat almadı.

### UNESCO-nun baş direktoru

25 may 2017-ci ildə o, 2017-ci ilin martında mandatı başa çatan bolqar İrina Bokovanı əvəz etmək niyyətində olduğu YUNESKO-nun baş direktoru vəzifəsinə seçki kampaniyası çərçivəsində Siciliyadakı Taorminada keçirilən G7 sammitinə gəldi. 2017. 13 oktyabr 2017-ci ildə təşkilatın İcraiyyə Şurasının səsverməsi nəticəsində Qətər nümayəndəsi Həməd Əl-Kəvarinin lehinə 28 səs əleyhinə 30 səs toplayaraq YUNESKO-nun Baş direktoru seçilib.

10 noyabr 2017-ci ildə YUNESKO-nun Baş Konfransı təyinatı təsdiqlədi, Azulenin vəzifəyə başlaması noyabrın 15-nə təyin edildi.

9 noyabr 2021-ci ildə o, ikinci səlahiyyət müddətinə yenidən seçildi.

Həmçini bax
-----------

* İrina Bokova

Xarici keçidlər
---------------

* Audrey Azoulay’s website as Candidate for Director-General for UNESCO

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Audrey Azoulay // Roglo. 1997.
3. 1 2  Azoulay, Audrey // Czech National Authority Database.
**İlter Kuş** (1970, Adana) — Balıkesir Universitetinin rektoru, professor.

Həyatı və təhsili
-----------------

İlter Kuş 1970-ci ildə Adanada anadan olub. İbtidai və orta təhsilini Adanada tamamlayıb. 1994-cü ildə Ankara Universiteti Baytarlıq Fakültəsini bitirib. 1995-ci ildə Fırat Universiteti Tibb Fakültəsi Anatomiya Bölməsində doktorluq təhsilinə başladı. 1995-ci ilin sonunda eyni şöbənin bir elmi köməkçisi vəzifəsinə təyin edilib. 

Doktoranturasını 1999-cu ildə bitirmişdir. 2000-ci ildə dosent vəzifəsinə təyin edildi. Dosent adını 2005-ci ildə aldı. 2009-cu ildə Balıkesir Universiteti Tibb Fakültəsi Anatomiya Bölməsində işə başladı. 2010-cu ildə professor təyin edildi. 2009-cu ildən bəri Balıkesir Universiteti Tibb Fakültəsi Anatomiya şöbəsinin müdiri, 2010-2011-ci illər arasında İvrindi Sağlamlıq Xidmətləri Peşə Məktəbinin direktoru, 2011-2014-cü illər arasında Balıkesir Sağlamlıq Məktəbinin direktoru vəzifələrində çalışıb. 

2013-2016 illər ərzində İlter Kuş Tibb Fakültəsi Təməl Tibbi Elmlər bölümü başçısı, 2014-2018-ci illər arasında isə Balıkesir Universitetinin Rektor müavini idi. Təcrübə işləri ilə Neyroendokrin sisteminə diqqət yetirən İlter Kuş, SCI və SCI-Expanded daxilində 51 beynəlxalq məqaləyə və milli hakim jurnallarında 48 məqaləyə malikdir. Simpoziumlara 100-dən çox milli və beynəlxalq sənədlə qatıldı. Beynəlxalq məqalələri 684 alıntı alan professor. Ailəlidir, iki övladı var. 

İlter Kuş, Prezidentin 27 dekabr 2018-ci il tarixli sərəncamı ilə Balıkesir Universitetinin rektor vəzifəsinə təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Prof. Dr. İLTER KUŞ" (türk). balikesir.edu.tr. 2022-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-20.
**Radikallar nəzəriyyəsi** -Antuan Lavuazyenin fikrincə kimyəvi reaksiyalar zamanı radikal adlanan atomlar qrupu dəyişmədən, olduğu kimi bir birləşmədən başqa birləşməyə keçir.

Nəzəriyyənin yaranması
----------------------

Bu nəzəriyyə, reaksiyalar zamanı atomların bütövlüyünü nəzərdə tuturdu. Buna əsaslanaraq, bəzi alimlər qeyri-üzvi kimyaya atomlar kimyası, üzvi kimyaya isə radikal kimyası tərifini verirdilər. 1815-ci ildə Gey-Lüssak sian birləşmələrini öyrənərəkən CN qrupunun kimyəvi reaksiyalar zamanı dəyişməyərək, bir birləşmədən o biri birləşməyə keçdiyini qeyd etmişdir. Libix və Völer, benzoy aldehidi adlandırdığımız acı badam yağını C7H6O öyrənmiş və ondan hidrogenli benzoil C7H7OH, benzoilxlorid C7H5OCl, benzoilhidroksid C7H5OOH (benzoy turşusu), onun natrium duzunu C7H5OONa və başqa birləşmələri almış və bu reaksiyalar zamanı C7H6O qalığının dəyişməyərək təzə birləşməyə keçdiyini müşahidə etmişlər. Bu faktlar əsasında radikallar (qalıq) nəzəriyyəsi meydana çıxmışdı.

Radikallar nəzəriyyəsinin üzvi kimyada rolu
-------------------------------------------

Radikallar nəzəriyyəsinin üzvi kimyanın inkişafında müəyyən rolu olmuşdur. Bu nəzəriyyə əsasında, yeni radikallar açılmış və bir çox yeni birləşmələr öyrənilmişdi. Radikallar nəzəriyyəsi vasitəsilə izomerlik hadisəsini də izah etməyə cəhd edirdilər. Məsələn, yuxarıda göstərdiyimiz C2H6O-nın iki izomerini, onlardan C2H5 və CH3 kimi iki müxtəlif radikalın olması ilə izah edirdilər, spirtə etil radikalının hidroksidi C2H5OH, metil efirinə isə metil radikalının oksidi (CH3)2O kimi baxırdılar.

Nəzəriyyənin nöqsanları
-----------------------

Faktlar əsasında irəli sürülmüş bu nəzəriyyənini bir çox nöqsanlar var idi. Bu nöqsanların əsas cəhəti radikalların tamamilə atomlara oxşadılması idi. Radikallar nəzəriyyəsi tərəfdarlarının fiktinə görə, radikallar da atomlar kimi sərbəst yaşaya bilməli, möhkəmlik etibarilə atomlara bənzədilən radikallar çox çətibnliklə parçalanmalı və reaksiya zamanı heç şəraitdə dəyişməməli idi. bundan başqa radikallar nəzəriyyəsi Berseliusun elektrokimya hipotezi ilə sıx əlaqədar idi. bu hipotezə görə, üzvi radikallarda elektromənfi atomlar olmamalıydı. C7H3O benzoil radikalın Berselius C7H5 radikalı ilə oksigen atomu birləşməsindən əmələ gələn mürəkkəb radikal hesab edirdi. lakin yeni faktlar sübut etdi ki, radikallar sərbəst yaşaya bilmir. metil radikalının CH3 alınması təşəbbüsləri mənfi nəticə verib, həmişə etanın CH3-CH3 alınması ilə nəticələnirdi. bundan başqa, bəzi reaksiyalar zamanı radikalların qeyri-sabitliyi məlum oldu. fransız kimyaçıları Duma xlorun üzvi turşulara təsirini öyrənərək, sirkə turşusundan xlor-sirkə turşusunun alındığını göstərdi:

* CH3-COOH+Cl2→CH2Cl—COOH+HCl

Mənbə
-----

1. M.Mövsümzadə, P.Qurbanov "Üzvi kimya", "Maarif"-1983.
**Ziyadxan Kiryakov** — Böyük Vətən müharibəsi veteranı, Marneuli şəhər Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini, Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasının yaradıcısı.

Həyatı
------

Ziyadxan Kiryakov 1926-ci il may ayının 15-də Marneuli rayonunun Gorarxı kəndində dünyaya göz açıb. Orta təhsilini Tbilisidə alıb. 1942-ci ildə könüllü olaraq ordu sıralarına daxil olub və müharibədən sonra 1945-ci ildə ordudan tərxis edilib. Hazırda əmək və müharibə veteranıdır. 

### Ailəsi

Ziyadxan Kiryakov hazırda 7 nəvə, 9 nəticə babasıdır.

Fəaliyyəti
----------

İş fəaliyyətinə 1946-cı ildən Tbilisi şəhərində Tədarük nazirinin katibi vəzifəsi ilə başlayıb. 

* 1947-ci ildə Mərkəzi Komsomol Komitəsinin inspektoru;
* 1949-cu ildə Tbilisi şəhərinin Kirov rayonu evlər müdiri;
* 1950-1952-ci illərdə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Çimlyanevski düşərgə şöbəsinin baş müfəttişliyində və Rostov vilayətində baş "Hidrovolqa "ev tikintisi idarədə işləyib.
* 1953-cü ildə Gürcüstanın Tianeti rayonunun Artilleriyanın İdarə Heyətinin sədri;
* 1954-cü ildə Stalin adına Rustavi Metallurgiya zavodunun Domna sexində rəis müavini;
* 1955-ci ildə Algeti Kant İstehlak Cəmiyyətinin sədr müavini;
* 1965-cı ildə Marneuli şəhərinin İctimai qida-sənaye idarəsində direktor müavini və eyni zamanda yeməkxana və restoran istehsalının direktoru;
* 1960-1975‑ ci illərdə Marneuli şəhəri Birləşmiş ictimai işlər idarəsində direktor müavini;
* 1975-1982-ci illərdə Marneuli neft bazasının baş operatoru;
* 1982-1995-ci illərdə Marneuli istehlak cəmiyyətində müxtəlif mağazaların direktoru işləyib.

1995-ci ildən bu günə qədər Marneuli şəhərinin Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini vəzifəsində çalışır. 2003-cü il iyul ayının 8-də Marneuli şəhərində Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasını yaradıb.

Mükafatları
-----------

Dövlət qarşısında göstərdiyi xidmətlərə görə 2003-cü ildə eks-prezident Eduard Şevardnadzenin 668-cı qərarına əsasən Marneuli şəhərində müharibə veteranları hərəkatının inkişafında, gürcü və Azərbaycan xalqları arasında dostluğun möhkəmləndirilməsində və veteranların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasında göstərdiyi öz şəxsi yardımına, səmərəli əməyi və ictimai işgüzarlığına görə, Marneuli şəhər Veteranların Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsinin və Gürcüstan Azərbaycanlıları Birliyinin Qocalar şurasının rəhbəri, müharibə və əmək veteranına qayğısına görə Ləyaqət ordenilə mükafatlandırılıb. 

* Xidmətlərinə görə birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordenilə və onlarla hökumət medalları ilə təltif edilib. Dörd uşaq atasıdır.
* 2010-cu ilin mayın 9-da Gürcüstan Prezidenti Mixail Saakaşvili tərəfindən Faşizm üzərində qələbənin 65 illik yubileyi ilə əlaqədar keçirilən tədbirdə orden ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Günün Qəhramanı - Ziyatxan Kiryakov" (az.). 24news.ge. Archived from the original on 2019-05-10. İstifadə tarixi: 2019-05-09.
Venesiyanın Santa Mariya della Salute kilsəsinin görnüşü
**Santa Mariya della Salute** (it. Basilica di Santa Maria della Salute) Venesiyada Grand-kanalının sahilində, Dojlar sarayının qarşısında yerləşən patriarx roma-katolik məbədi. Məbəd şəhərin 100000 sakininin tələfinə səbəb olmuş taun epidemiyasının sona yetməsi münasibətilə 1630-1631-ci illərdə barokko stilində inşa edilmişdir. Tikilinin memarı Baltazar Lonqenadır.

Kilsənin əzəmətli bazilikası səkkizguşəli olub, üstü yarım sferik kümbəzlə örtülmüşdür. Qurbangah üzərində sonralar bir qədər kiçik daha bir kümbəz əlavə olaraq tikilmişdir. Əsas kümbəz on beş tağ üzərində formalaşır. Kümbəz tağlarının arasında müvafiq cüt pəncərələr yerləşir. Məbədin girişi zəfər tağı formasındadır. Binanın fasadı iblisə həmlə edən mələk Mikayılın, Vəftizçi Yəhyanın, Bakirə Məryəmin heykəlləri ilə bəzədilmişdir. Məbədin daxili talarla əhatələnmiş geniş səkkizguşəli sahədən ibarətdir. Kümbəzin oturmuş olduğu sütunların uzunluğu 60 metrdir. Mərmər döşəmə konsentrik çevrə şəkilli döşənmişdir. Mərkəzi şəkkizguşənin ətrafında bazilika perimetrli 6 kapella yerləşir.

Bazilikanın Mərkəzi qurbangahı Bakirə Məryəmin şəhərin taundan xilas etmə möcuzəsinə həsr edilmiş mərmər heykəl ilə bəzədilmişdir. Qurbangahın mərkəzində Krit adasından gətirilmiş müqəddəs Məryəmin şəfaverci ikonası: Madonna della Saluta yerləşir. Bazilika ətrafı kapellaların birindən başqa hamısı Bakirə Məryəmə həsr edilmişdir. Burada Tisian Veçellio tərəfindən "Həvari Mark taxtda" məharətlə işlənilmişdir. Bazilikada Tintorettonun məşhur "Kanda nikah" əsəri saxlanılmaqdadır.

Fasad heykəlləriHəvari MarkHəvari LukaHəvari MatfeyHəvari İoann
Giriş və interyeriMəbədin portalıMərkəzi qurbangahMəbədin mərkəzi kümbəziKümbəz sütunları
**"Aşık Qərib"** ( *rus.* Ашик Кериб ) Mixail Lermontovun 1837-ci ildə yazdığı povestdir. Aplin öz təəssüratlarını bölüşdüyü məqaləsində onun xarakteristikasını "qaranlıq" kimi təsvir edir və "Qafqazda bir qədər fərqli versiyalarda yaxşı tanınan xalq nağılının yenidən işlənməmiş transkripsiyası" kimi qələmə verir.  Powelstock bunu "nəsrdə bir türk nağılının transkripsiyasına bənzəyən yazı" kimi təsvir edir.  Daha sonralar qələmə aldığı *"Dövrümüzün Qəhrəmanı" əsəri* ilə birlikdə Aşıq Kərib obrazı fonunda Qafqaz mənzərələrinin və adət-ənənələrinin Lermontovun yaradıcılıq şüurunda böyük rol oynadığını göstərir.  "Aşıq Kərim" həm də 19-cu əsr rus ədəbiyyatında Qafqaz möbzulu janrının bir hissəsidir (Rusiya imperiyasının Qafqaz dağlarının cənubundakı torpaqları ələ keçirmək üçün uzun sürən hərbi əməliyyatlar apardığı vaxtlarda yazılmışdır).   

1. 1 2  *Lermontov, Mikhail.* Introduction by Hugh Aplin // A Hero of Our Time. Hesperus Press. 2005. ISBN 978-1-84391-106-7.
2. ↑  *Powelstock, David.* Becoming Mikhail Lermontov: The Ironies of Romantic Individualism in Nicholas I's Russia. Northwestern University Press. 2011. səh. 209. ISBN 978-0-8101-2788-3.
3. ↑  *Bitov, Andreĭ.* A Captive of the Caucasus. Farrar Straus Giroux. 1992. səh. 320.
4. ↑  *Vickery, Walter N.* M. Iu. Lermontov: his life and work. Slavistische Beiträge. 409. O. Sagner. 2001.
5. ↑  *Golstein, V.* Lermontov's Narratives of Heroism. Northwestern University Press. 1998. səh. 95. ISBN 978-0-8101-1611-5. İstifadə tarixi: 2015-06-12.
Bodrum qalası, 2020
**Bodrum qalası** — Bodrumun simvolu halına gəlmiş və bu gün Sualtı Arxeologiya Muzeyi kimi istifadə olunan qala. Sent Con Cəngavərləri tərəfindən Zephyiria deyə bilinən keçmiş adda, ancaq günümüzdə yarımada kimi tanınan ərazidə inşa edilmişdir.
Bodrum qalası iki liman arasında qayalıq bir sahə üzərində qurulmuşdur. Antik dövrdə əvvəl ada olan bu sahə sonra şəhərə bağlanaraq yarımada vəziyyətinə gəlmişdir.

1523-cü illər arasında inşa edilən St. Jan Cəngavərlərinin qalası, kvadrat planlı, 180 x 185 mt həddindədir. İç qala içində müxtəlif ölkə adları verilmiş qurğular yerləşir. Ən hündür qüllə dəniz səviyyəsindən 47,50 mt hündürlükdə olan Fransız qülləsidir. Digər qüllələr İtalyan qülləsi, Alman qalası, İlanlı qüllə və İngilis qülləsidir.

Şimalda, antik dünyanın yeddi möcüzəsindən biri olan Kral Mousollosun Mausoleum (indi "mozole" deyilir) bir zəlzələ nəticəsində az qala yerlə bir olmuşdur. Minlərlə il boyunca bir-birinin ardınca müxtəlif xalqların yaşadığı bu yerlərdə, hər qrup öz quruluşlarında, özündən əvvəlki cəmiyyətin qalıqlarını istifadə etmişdir. Bodrumun arxa küçələrində dolaşan diqqətli bir müşahidəçi, antik bloklar istifadə edilərək qüllələrin kənarlarına inşa edilmiş bir çox qədim ev görür. 1846-cı ildə İstanbuldakı İngilis səfiri Ser Stratford Canning, bu qaladan, Yunanıstanlılar ilə Amazonkalar (Böyük ehtimalla Cəngavərlər tərəfindən Mouseleumdan alınıb qala divarlarında istifadə etmişdilər) arasında müharibəni təsvir edən 12 mərmər relyefi alaraq, İngiltərəyə göndərib.

Qalanın şərq divarı kənarda qalan hissələri iki bədən divarları kimi kömək edilmişdir. Daxili qalaya 7 qapı keçilərək çatılır. Qapılar üzərində gerblər var. Gerblər üzərində xaçlar, düz və ya üfüqi lentlər, əjdər və aslan fiqurları var. İç qalada Sapelin altı daxil olmaqla 14 ov var. Qala qoruyanı, ikili divarlar arası su xəndəyi, asma körpü, nəzarət qülləsi, II Mahmud sikkənin üz tərəfi qalanın gözə çarpan yerlərindəndir.

Bodrum qalası, XIX əsrin sonunda qalanın həbsxana kimi istifadə edildiyi dövrdə bir hamam quruluşu ilə Osmanlı keyfiyyəti qazanmışdır.

Qala bu gün Sualtı Arxeologiya Muzeyi olaraq istifadə edilir. Muzey kolleksiyasında olan əsərlər Türk hamamı, Amphora nümayiş etdirməsi, Şərqi Roma gəmisi, Şüşə zalı, Şüşə yarımdalma, Sikkə və Cəvahirat zalı, Karyalı Knyaginya otağı, İngilis qülləsi, İşgəncə və Qətl otaqları və Alman qülləsində nümayiş etdirilir. Bundan başqa, 33.5 dönüş uzunluğundakı bir ərazi üzərində qurulmuş qalada açıq məkanlarda da əsər nümayiş etdirilir.

Muzey 1995-ci ildə Avropada İlin Muzeyi Müsabiqəsində "Xüsusi Alqış" mükafatını almışdır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Bodrum qalası ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  "Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzes-Bodrum Kalesi". 2014-09-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-04.
**Sevdiyeva Bəsti Sevdiyar qızı** (1958, Bakı) – xanəndə, əməkdar artist.

Həyatı
------

Bəsti Sevdiyar qızı 1958-ci ildə Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Ceyildağ qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə 224 saylı orta məktəbin I sinfinə daxil olmuş və 1975-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir.
Onun hələ məktəb illərindən musiqiyə, ifaçılığa çox böyük həvəsi vardır. Mədəniyyət evində fəaliyyət göstərən özfəaliyyət dərnəyində çalışmış və bir çox müsabiqələrin diplomantı, laureatı, həmçinin "Oxu tar" 1973-1975-ci illərin qalibi olmuşdur. Məhz bu müsabiqələrdə korifey sənətkarlar Əfrasiyab Bədəlbəyli, Cahangir Cahangirov, İslam Rzayev, Şövkət Ələkbərova və başqalarının iştirakı və seçimi Bəsti Sevdiyevanın gələcəkdə peşəkar xanəndə, müğənni kimi yetişməsinə dəlalət etmişdir. Artıq B.Sevdiyeva 17 yaşında Xalq artisti İ.Rzayevə anturaj olaraq M.Maqamayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında keçirilən konsertdə iştirak etmişdir. 1977-ci ildə o, M.A.Əliyev adına Az. Dövlət İncəsənət İnstitutunun musiqili komediya teatrı aktyoru fakültəsinə daxil olmuş və 1982-ci ildə həmin institutu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Tədris illərində o, məşhur Prima-tenor Xalq artisti L.İmanovdan dərs almışdır. Tədris illərində o, L.İmanovdan İtaliya, rus romanslarını, həmçinin Azərbaycan bəstəkarlarının operalarından ariyalar öyrənmiş və ifa etmişdir. Tədris illərində o, həmçinin xanəndə Qulu Əsgərovdan, sonralar xalq artisti C.Əkbərovdan muğamları da öyrənirdi.

Onun xanəndəlik sənətində ilk uğuru "Mirzə Hüseyin" muğamı oldu. Ardınca "Rast" muğamı onun xanəndəlik sənətinin pasportu oldu. Bu ifadan sonra o, "Bayatı Qacar", "Hümayun", "Rahab" muğamlarını da ifa etdi və lentə alınaraq Azərbaycan Televiziyasının qızıl fonduna daxil edildi. Xanəndənin silsilə olaraq onlarla xalq mahnıları, təsnif, aşıq musiqisini və görkəmli bəstəkarların xalq üslubunda yazdıqları əsərlərini də ifa etmişdir. 6 audio video kompakt diskləri işıq üzü görüb. Çalışdığı C.Qaryağdıoğlu adına muğam üçlüyü və Bakıxanov adına xalq çalğı alətləri ansamblı ilə Azərbaycanın bir çox bölgələrində, eləcə də xarici ölkələrdə–Almaniya, Türkiyə, Vyetnam, Rusiyada və s. konsertlər vermişdir. 2006-cı ildə M.Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında solo konsertlə çıxış etmişdir.
B.Sevdiyeva hal-hazırda Az.Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində muğam kafedrasının müəlliməsidir. M.F.Axundov adına Opera və Balet teatrında müəyyən tamaşalara dəvətlidir.
B.Sevdiyeva 1993-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Hal-hazırda yaradıcılığı intensiv davam edir. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə muğam ifaçılıq sənətində səmərəli fəaliyyətinə görə ona Respublikanın Əməkdar artisti fəxri adı verilmişdir.
Ailəlidir, iki övladı var.

Həmçinin bax
------------

* Musiqi
***Yüksək effektiv insanların 7 vərdişi*** Stephen R. Covey tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 1989-cu ildə nəşr olunan biznes və özünüinkişaf kitabı.

Kovi effektivliyi arzuolunan nəticələrin əldə edilməsi ilə həmin nəticələrin doğurduğu şeylərin qayğısına qalmaqda yaranan balans kimi müəyyən edir. O, bunu "*Qızıl yumurta qoyan qaz"* nağılına istinad etməklə göstərir. O, iddia edir ki, effektivlik P/PC nisbəti ilə ifadə edilə bilər, burada *P* arzu olunan nəticələrin əldə edilməsinə aiddir və *PC* nəticələri doğuran şeylərin qayğısına qalmağı göstərir.

Kovi bir çox müasir özünüinkişaf kitablarında üstünlük təşkil etdiyi *şəxsiyyət etikası* adlandırdığı şeyə qarşı çıxır. O, *xarakter etikası* adlandırdığı şeyi təbliğ edir: birinin dəyərlərini universal və zamansız prinsiplər olduğunu iddia etdiyi şeylərlə uyğunlaşdırmaq. Bunu edərkən, Kovi prinsipləri və dəyərləri fərqləndirir. O, *prinsipləri* xarici təbii qanunlar kimi görür, *dəyərlər* isə daxili və subyektiv olaraq qalır. O deyir ki, dəyərlər insanların davranışlarını idarə edir, prinsiplər isə son nəticədə nəticələri müəyyən edir. Kovi öz təlimlərini yeddi vərdişdə təqdim edir, bunlar asılılıqdan müstəqilliyə və qarşılıqlı asılılığa doğru irəliləyiş kimi təşkil edilir.

7 vərdiş
--------

Kovi paradiqma dəyişikliyi anlayışından istifadə edir və fərqli perspektivlərin mövcud olduğunu, yəni iki insanın eyni şeyi görə biləcəyini, lakin bir-birindən fərqləndiyini söyləyir.

Kovi həmçinin *yetkinlik davamlılığını* təqdim edir. Bunlar artan yetkinliyin üç ardıcıl mərhələsidir: *asılılıq*, *müstəqillik* və *qarşılıqlı asılılıq*. Doğuş zamanı hamı asılı vəziyyətdədir və asılılığın xüsusiyyətləri qalıcı ola bilər; bu yetkinliyin ilk və ən aşağı mərhələsidir.

Kovu deyir ki, ilk üç vərdişdən hər biri müstəqilliyə nail olmağa, sonrakı üç vərdiş qarşılıqlı asılılığa nail olmağa, yeddinci vərdiş isə bu nailiyyətləri qoruyub saxlamağa kömək etmək üçün nəzərdə tutulub. Yeddi vərdişin hər birinin kitabın ona həsr olunmuş bir hissəsi var:

1. ↑  "The 7 Habits of Highly Effective People" author, Stephen Covey, dies". 2012-10-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**Azərbaycan adına bələdiyyə məktəbi** - Braziliyanın patraxtı Rio-de-Janeyroda yerləşən bələdiyyə məktəbi.

Haqqında
--------

Braziliyanın paytaxtı Rio-de-Janeyronun da şəhər bələdiyyəsinin üzvü Joao Ribaş parlamentə məktəbə Azərbaycan adının verilməsini təklif edib. Bu təklif parlamentdə böyük səs çoxluğu ilə qəbul olunub. Həmin təhsil müəssisəsi 2016-cı ilin yanvar ayəndan Azərbaycanın adını daşıyır.

Məktəbin üçmərtəbəli binasında 26 otaq var. Burada V-XI siniflərdə 700-dən artıq şagird təhsil alır. Sinif otaqlarında Azərbaycana dair kitablar, Azərbaycana həsr olunmuş rəsm müsabiqəsi ilə əlaqədar çəkilən rəsmlər, müxtəlif vəsaitlər şagirdlərə təqdim edilir. Məktəbdə fiziki qüsurlu uşaqlar üçün ayrıca sinif otağı var. Həmin otaqda bu qəbildən uşaqlar üçün xüsusi dərslər keçirilir, onların əl işləri təqdim olunur.

Təhsil müəssisəsinin direktoru Fabio Minionidir.

16 avqust 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Gənclər və idman naziri Azad Rəhimov, Azərbaycanın Braziliyadakı səfiri Elnur Sultanov Rio-de-Janeyroda Azərbaycanın adını daşıyan bələdiyyə məktəbində olublar. 

Nazir Azad Rəhimov isə ötən il Bakıda keçirilən I Avropa Oyunları, habelə gələn il Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyi IV İslam Həmrəylik Oyunları ilə bağlı xatirə hədiyyələrini məktəbin rəhbərliyinə təqdim edib. Səfir Elnur Sultanov Heydər Əliyev Fondunun hədiyyələrini təhsil müəssisəsinə təqdim edib.

Nazir Azad Rəhimov isə ötən il Bakıda keçirilən birinci Avropa Oyunları, habelə gələn il Azərbaycanın ev sahibliyi edəcəyi IV İslam Həmrəylik Oyunları ilə bağlı xatirə hədiyyələrini məktəbin rəhbərliyinə təqdim edib.

Braziliyada təhsil müəssisələrinə nadir hallarda hər hansı ölkənin adı verilir .

İstinadlar
----------

1. ↑
**Krunstad** (*afrik.* Kroonstad) — Cənubi Afrika Respublikasının 3-cü ən böyük şəhəri. Krunstad Free State-də 2-ci ən böyük ticarət və kommersiya mərkəzidir. Keyptaundan Yohannesburqa gedən dəmiryolu üzərində əsas dəmiryolu qovşağıdır.

Tarixi
------

Krunstad, 1855-ci ildə İrlandiyalı qabaqcıl Jozef Orpen tərəfindən qurulmuşdur və Orange Free State-in müstəqilliyindən sonra qurulan ilk şəhər olmuşdur. İkinci Boer müharibəsi zamanı, 13 mart-11 may 1900-cü il tarixləri arasında şəhər, Orange Free State-in paytaxtı oldu və daha sonra Boer qadın və uşaqları yerləşdirmək üçün ingilis konqres düşərgəsinin sahəsi oldu.

İqtisadiyyatı
-------------

Krunstadın əsas sənaye sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Zəngin bir əkinçilik bölgəsinin mərkəzidir, budaq, buğda, süd və ət məhsulları və yun istehsal edir. Bloemhoek bəndi şəhərin şərqində yerləşir və su ehtiyacının çoxunu təmin edir. Bir karvan parkı və daha çox düşərgə sahələri, çəmənli Vals çayı (Valsrivier) sahillərində balıqçılar və su idmanı həvəskarlarını görmək olar.

Nəqliyyat
---------

### Yol

Kroonstad birbaşa N1-in üstündə yerləşir. Şəhərdəki digər regional yollar R34-dən Odendaalsrus (cənub-qərb), R76-yə Steynsrus (cənub-şərq), R721-in Vredefort (şimal-qərb) və R82-nin Heilbron (şimal-şərq)-dur.

### Dəmir yolu

Krunstad dəmir yolu stansiyası şəhərə xidmət edir və Bloemfontein vasitəsilə Keyptaun-dan Yohannesburqa qədər əhəmiyyətli dəmir yolu qovşağında yerləşir.
4 yanvar 2018-ci ildə Şoşoloza Meyl tərəfindən idarə edilən bir sərnişin qatarı Krunstad yaxınlığında bir keçiddə bir yük maşını ilə toqquşub.Bu qəzada 20 nəfər həlak oldu, 260 nəfər yaralandı.

### Hava

Krunstad sərnişin uçuşları olmayan kiçik bir hava limanıyla xidmət göstərir.

Məşhur insanlar
---------------

* Steve Komphela – futbol məşqçisi
* Cefri Ntuka – futbolçu
* David Kau – komediyaçı

Qardaş şəhərlər
---------------

* Rumıniya Rumıniya, Braşov
* Rusiya Rusiya, Krunstadt

İstinad siyahısı
----------------

1. 1 2  South African Post Office.
2. 1 2  .
3. ↑  "Leadership". 9 (6–10). Churchill Murray Publications. 1990: xlix. 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-14. Maokeng (the name means "place of the thorn trees" […]
4. ↑  *Ntantala, Phyllis.* A Life's Mosaic. University of California Press. 1993. səh. 80. ISBN 978-0-520-08172-7. 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-14. Kroonstad is known as Maokeng – 'at the place of the mimosa groves' – by the Sotho
5. ↑  *Raper, R.E.* Dictionary of Southern African Place Names. Human Sciences Research Council.
6. ↑  "South Africa train crash: Four dead in truck collision". BBC News Online. 2 December 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 January 2018.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Krunstad ilə əlaqəli mediafayllar var.
Qadın əlində ənənəvi kürd döyməsi.
**Dek** (kürd. deq, دەق) və ya **xal** (kürd. xał , خاڵ) — kürdlərə aid ənənəvi və unikal tatular. Dek daha çox kürd qadınları arasında rast gəlinir, lakin kişilər arasında da müşahidə olunur. İslamın təsiri ilə dekin tətbiqi daha az yayılmış və xına ilə əvəz edilmişdir. Xınadan fərqli olaraq, dek müvəqqəti deyil. Kürd kimliyini yenidən təsdiq etmək üçün dekdən istifadəni canlandırmaq üçün səylər göstərilmişdir. Dek yezidilər tərəfindən də tətbiq edilir.

Tarixi
------

Dekin mənşəyi məlum deyil.

XVI əsrin əvvəllərində Amidalı Aesi "*Medicae Artis Principes*" əsərində dek və onun necə hazırlandığını yazmışdır. O, bu əsərdə dek materialının şam ağacını, bir qədər korroziyaya uğramış tunc, saqqız və ağacların yağını əzərək qarışdırmaqla hazırlandığını izah etmişdir. Bu qarışıqdan başqa, ikinci qarışığı yaratmaq üçün korroziyaya uğramış bürünc sirkə ilə qarışdırılır. Sonra kəvər şirəsi və su qarışdırılır. Sonra döymə yeri bu kəvər şirəsi qarışığı ilə təmizlənir, pirsinqlə dizayn çəkilir və birləşmiş qarışıq dəriyə çəkilir.

Jak de Morqan 1895-ci ildə kürd qadınlarının döymələrini müşahidə etmiş və ən çox yaşlı qadınların döymə etdirdiklərini, bəzən bütün bədəninə döymə vurulduğunu qeyd etmişdir. Kişilərə döymə vurulduqda, bu, əsasən əllərində, nadir hallarda isə üzlərində olurdu. Henri Fild 1950-ci illərdə İranın Kürdüstan və Kirmanşah ostanlarına səfər edərkən də bu hadisəni müşahidə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *DeMello, Margo.* Inked: Tattoos and Body Art around the World. I. ABC-CLIO. 2014. 347–348. ISBN 9781610690768.
2. ↑  *Baker, Mohammad.* "خاڵ كوتان له‌ كورده‌واریدا" [Xal in Kurdish culture]. Diplomatic Magazine (kürd). 4 February 2019. 10 November 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 July 2021.
3. ↑  *Kaya, Yilmaz.* "Antik Çağ'dan günümüze ulaşan bir gelenek: Deq". Yeni Özgür Politika (türk). 26 April 2021. İstifadə tarixi: 4 July 2021.
4. ↑  *Floor, William.* "ḴĀLKUBI". Encyclopedia Iranica. 2000.
Bir çox ölkələrdə velosipedlərdən ən əlverişli nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə edilir. İnsanların üçün getdikcə cürbəcür velosipedlər icad olunur. Elə kiçik velosipedlər var ki, onlar minik maşının yük yerinə yerləşir. Açılıb bükülən velosipedlər də var. Onları cəmi bir neçə dəqiqə ərzində iki hissəyə ayırmaq və yenidən birləşdirmək mümkündür. Belə velosipedlər şəhər əhalisi üçün çox əlverişlidir.

Tarixi
------

Velosiped pedalla hərəkətə gətirilən ikitəkərli və ya üçtəkərli maşındır. İlk ikitəkərli və sükanlı velosipedi Rusiyada təhkimli usta U.M.Artamonov 1801-ci ildə düzəltmişdir. Ona "samokat", yəni "öz-özünə hərəkət edən" deyirdilər. Bu, doğrudan da belə idi: oturmuş sürücü böyük qapaq təkərə birləşdirilmiş pedalları fırladanda velosiped hərəkətə gəlirdi. Lakin Artamovun velosipedinin taleyi uğurlu olmadı. O, çarın nadir şeylər kolleksiyasına daxil edildi və tezliklə yaddan çıxdı. Daha sonralar-1801-ci ildə Parisdə sükansız və pedalsız velosipedlər meydana çıxdı. Bu velosipedi sürücü ayaqları ilə yerə təkan verməklə hərəkətə gətirirdi. 1815-ci ildə alman K.drez sükanlı velosiped, 19-cu əsri ortalarında isə onun həmvətəni F.Fişer qabaq təkərində pedalı olan velosiped düzəltdi. Beləliklə,Artamonovun sxemi yenidən həyata qayıtdı. O vaxt velosipedin təkərləri metaldan düzəldilirdi. Qabaq təkəri bir adam boyunda olurdu. Təkərdəki millərin sayı çox olduğundan, o, hörümçək toruna oxşayırdı. Buna görə ona "hörümçək" deyirdilər. Bu "hörümçək" iyirmi ilə yaxın ömer sürəndən sonra onu öz quruluşu və görləminə görə indiki velosipedlərə oxşayan yemi maşın əvəz etdi.

Hələ 1869-cu ildə Fransa 120 km məsafəyə keçrilmiş ilk yarışlarda velosiped o dövr üçün misli görünməmiş sürətə-saatda 11 km-nail olmuşdur. O vaxtdan müxtəlif idman yarışlarının iştirakçıları indiki ikitəkərli velosipedləri ilə şosedə (şose yarışları),dərə-təpə yollarda (velokross), xüsusi velosiped stsdionlarında (velotrekdə) sürətlə şütüyürlər. Onlar həm təkadamlı velosipedlərdə, həmdə ikidamlıq velosipedlərdə-tandemlərdə məşq edirlər.

Beynalxalq Yarışlar
-------------------

1893-cü ildən velosiped idmanı üzrə dünya,Avropa və digər yarışlar keçrilir. Velosiped yarışları ilk Olimpiya Oyunları proqramına daxil olub. İlk Olimpiyadalarda bu idman növü tez-tez dəyişillirdi. Ancaq son vaxtlar velosipedçilərin proqramı dəyişilməz qalıb. Bura-1 km-ə git sprint yürüşü, 4 km məsafəyə fərdi və komanda yürüşü, şosedə-100 km məsafəyə komanda yürüşü və fərdi dairəvi yürüş daxildir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qeri Snayder** (8 may 1930[…], San-Fransisko, Kaliforniya) — Amerika şairi. Postmodernist yazar.

Həyatı
------

Qeri Snayder 1930-cu ildə San-Fransiskoda (Kaliforniya ştatı) anadan olub. Kollecdə təhsil aldığı dövrdə ədəbiyyata və etnoqrafiyaya həvəs göstərirdi. İndiana Universitetində linqvistikanı, Berkli Universitetində isə şərq dillərini öyrənib. Meşəqıran, meşəbəyi və dəniçi kimi ağır işlərdə çalışıb.

Qeri Snayder 1955-ci ildən sonra şair kimi şöhrət qazandı. 1956-cı ildə Yaponiyaya köçərək on il orada yaşayıb; Snayder yapon dilini və yapon poeziyasını öyrənir, yapon dilində şeirlər yazır, buddist monastrına gedir, ibadət mərasimlərində iştirak edir, Zen buddizmi öyrənir, buddist mətnlərini tərcümə edirdi.

Snayder "Tısbağalar adası", "Sonsuz dağlar və meşələr", "Riprap və soyuq dağların şeirləri", "Sapsız Balta" və s. (ümumiyyətlə, onun iyirmi kitabı çap olunb) kitabların müəllifidir. O, ABŞ-nin və Yaponiyanın ədəbiyyat üzrə mükafatlarına layiq görülüb. Bədii yaradıcılıqdan başqa Snayder həm də pedoqoji fəaliyyətlə məşqul olurdu: 1986 – 2002-ci illərdə Kaliforniyanın Devis Universitetində ədəbiyyat və yazıçılıq sənəti fənnini tədris edib.

Əksər postmodernistlər kimi, Snayder də bir şair olaraq süjetsizliyə, sərbəst şeirə, metaforik dilə, qeyri-ənənəvi leksikaya üstünlük verirdi. Onun yaradıcılığında əsas məqamlardan biri də təbitə sıx bağlılqdır.

Snayder müsahibələrinin birində deyir: "Hesab edirəm ki, mən daim biologiyanı, mistikanı, tarixdən əvvəlki dövrü və ümumi nəzəri sistemləri birləşdirən nəsnəni araşdırmaqla məşqul olmuşam." 2004-cü ildə Snayder tam səmimiyyətlə etiraf edib ki, onun yaradıcılığına ən çox təsir edən yapon poeziyası, ələlxüsus da yapon şeir forması olan haiku və bir də çin poeziyası olub.

Snayderin fikrincə, "Hər bir şeir insan ruhunun sərbəst uçuş enerjisindən yaranır, onun daxilində bir toxum var. İmkan verin o böyüsün, öz əvəzinə özü danışsın,– şairin işi, əsasən, elə bundan ibarətdir."

İstinadlar
----------

1. 1 2  Gary Snyder // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  Gary Sherman Snyder // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Snyder, Gary (Sherman) 1930- // Contemporary Authors (ing.). Gale. ISSN 0275-7176; 0010-7468
4. ↑  Ramiz Abbaslı. Postmodernist yazarlar – Geri Snayder. "Ulduz" jurnalı, 2017-ci il, № 3.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 90126706 · BNC: a11807970 · BNE: XX1533320 · BNF: 12031013n · CiNii: DA02142913 · GND: 118748610 · ICCU: CFIV058961 · ISNI: 0000 0001 2138 0290 · LCCN: n79150347 · LNB: 000219911 · NDL: 00457072 · NKC: jn19990008056 · NLA: 35388752 · NLP: a0000002876975 · NSK: 000080782 · NTA: 069810036 · NUKAT: n98702069 · PTBNP: 1552894 · LIBRIS: 222335 · SUDOC: 028483057 · VIAF: 68944804 · WorldCat VIAF: 68944804 |

 |
**Puşkin dağnanəsi** (*lat.* Ziziphora puschkinii) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin dağnanəsi cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik, kökümsovu nazik uzun bitkidir. Gövdəsi çoxsaylı, nazik, çox budaqlı, sərilən və ya qalxan, çox xırda buruqvari tüklü, çox vaxt qırmızımtıl və ya bənövşəyitəhər rəngli, uzunluğu 12 sm-ə qədər olan bitkidir. Yarpaqları qısa saplaqlı, xırda, 4-8 mm uzunluqda, yumurtavari, enli yumurtavari və ya yumru, küt və ya birdən ucu az sivri, əsasında az daralan və ya yumrutəhər, tamkənarlı və ya yuxarı hissədə seyrək dişli, hər iki tərəfdən çılpaq və ya zəif və qısa tüklüdür. Çiçəkqrupu başcıqlı, şarvari, ağtəhər, 1-1,5 sm diametrdədir. Çiçək çox qısa saplaqda, kasacıq 5-6 mm uzunluqda, dar boruvari; sıx uzun ağtüklüdür. Tacı 6-7 mm uzunluqda, bənövşəyi rənglidir.

Yayılması
---------

BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp və alp qurşağında yayılmışdır. Qayalı-daşlı və daşlı töküntülərdə bitir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15376897
* Wikispecies: Ziziphora puschkinii
* GBIF: 7973588
* iNaturalist: 910084
* IPNI: 462016-1
* NCBI: 1685688
* Plant List: kew-215889
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:462016-1
* Tropicos: 17600448
* WCSP: 215889
* WFO: wfo-0000335523

 |
**NGC 2736**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1835-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2736: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2712 |
NGC 2713 |
NGC 2714 |
NGC 2715 |
NGC 2716 |
NGC 2717 |
NGC 2718 |
NGC 2719 |
NGC 2720 |
NGC 2721 |
NGC 2722 |
NGC 2723 |
NGC 2724 |
NGC 2725 |
NGC 2726 |
NGC 2727 |
NGC 2728 |
NGC 2729 |
NGC 2730 |
NGC 2731 |
NGC 2732 |
NGC 2733 |
NGC 2734 |
NGC 2735 |
**NGC 2736** |
NGC 2737 |
NGC 2738 |
NGC 2739 |
NGC 2740 |
NGC 2741 |
NGC 2742 |
NGC 2743 |
NGC 2744 |
NGC 2745 |
NGC 2746 |
NGC 2747 |
NGC 2748 |
NGC 2749 |
NGC 2750 |
NGC 2751 |
NGC 2752 |
NGC 2753 |
NGC 2754 |
NGC 2755 |
NGC 2756 |
NGC 2757 |
NGC 2758 |
NGC 2759 |
NGC 2760 |
NGC 2761



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Erkəkcikli böyrəkotu** (*lat.* Orthosiphon stamineus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin böyrəkotu cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Böyrək çayı böyük olmayan həmişəyaşıl kol bitkisidir. Gövdəsi dördtilli, budaqlanan, tünd-bənövşəyi olub, hündürlüyü 30-40 sm-dir. Yarpaqları qarşı-qarşıya, uzunsov-yumurtavari və ya rombvari, pazabənzər əsası və itiuclu zirvəsi vardır. Çiçəkləri monosimmetrik, qarşı-qarşıya düzülmüş çiçək köbəsi zirvədə kəsik-kəsik salxımşəkilli hamaşçiçəklərlə əvəz olunur. Kasacığı zəngşəkilli və ikidodaqlıdır. Çiçək tacı ikidodaqlı, əsası boruşəkilli olub, tutqun-bənövşəyidir. Erkəkciyi 4 ədəd olmaqla, boruşəkilli çiçək tacı vardır.

Bütöv və ya sınmış yarpaqları qısasaplaqlı, rombabənzər-ellipsvari və ya uzunsov-yumurtavari, zirvəsi itiuclu və pazabənzər-itiuclu əsasa malik, qismən eşilmiş formalıdır. Yarpağının yuxarı tərəfi iridişcikli, əsası bütövkənarlı və çılpaqdır. Aşağı tərəfi damarlı və az tükcüklüdür. Damarları lələyə oxşayır. Gövdənin zirvəsində yarpaqları qarşı-qarşıya yerləşir. Gövdəsi dördtilli uzunluğu 3-5 sm, qalınlığı isə 2,5 mm-ə bərabərdir. Çiçək yarpaqları sarımtıl-yaşıl, yuxarı tərəfi isə bənövşəyi-qonurdur. Zəif iyli, azacıq büzücü və acıtəhər dadlıdır. 

Xammal kimi yarpaqları və gövdənin zirvə yarpaqları bütün vegetasiya dövründə yay ərzində 5-6 dəfə toplanılır. Xammal nazik kəsilməli və günəş altında tez qurudulmalı, quruducu şkafda 30-35оС temperaturda və ya kölgədə 3 gedişlə 24-36 saat ərzində fermentasiya (qıcqırma) etmək lazımdır. Quru, sərin və havası tez-tez dəyişilən yerlərdə saxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 2 ildir.

Tərkibi və təsiri
-----------------

Yarpaqlarının tərkibində ortosifonin qlükozidləri, triterpen saponinlər, aşı maddələri, efirli yağlar və üzvi turşular vardır. İltihabsorucu və sidikqovucu dərmandır. Yarpaqlarının tərkibində zəif sidikqovucu maddələr olduğundan pielonefrit, pielit, qlomerulonefrit və hətta xolesistitlərdə təyin edilir. Böyrək çayı yarpaqlarının tərkibində zəif sidikqovucu maddələr olduğundan böyrək funksiyasının pozğunluqlarında və qaraciyər xəstəliklərində işlədilir.

Sinonimləri
-----------

* *Orthosiphon aristatus var. aristatus*
* *Clerodendranthus spicatus* (Thunb.) C.Y.Wu
* *Clerodendranthus stamineus* (Benth.) Kudô
* *Clerodendrum spicatum* Thunb.
* *Ocimum grandiflorum* Blume
* *Orthosiphon grandiflorus* Bold.
* *Orthosiphon spicatus* (Thunb.) Backer, Bakh.f. & Steenis
* *Orthosiphon spiralis* (Lour.) Merr.
* *Orthosiphon stamineus* Benth.
* *Orthosiphon tagawae* Murata
* *Orthosiphon velteri* Doan [Invalid]
* *Trichostema spirale* Lour.

İstinadlar
----------

1. ↑  Erkəkcikli böyrəkotu:*The Plant List* saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Həmçinin bax
------------
**Kontakt Home** — Azərbaycanda elektronika, məişət texnikası və mebel satışı üzrə fəaliyyət göstərən mağaza şəbəkələrindən biri. Şəbəkənin baş direktoru Həsən İsrafilzadədir.

Haqqında
--------

2006-cı ildə mobil telefon, aksessuar və mobil nömrələrin satışını həyata keçirən ilk Kontakt Home mağazası açılmışdır. Eyni ildə 3 yeni mağazası da açılan mağazalar şəbəkəsinin adı "Kontakt Mobile" idi.[*mənbə göstərin*]

2011-ci ildə məhsul kateqoriyaları siyahısına məişət texnikası əlavə olundu. Mağazaların təklif etdiyi məhsulların çeşidliliyi artdı və şəbəkənin adı "Kontakt Electronics" adına dəyişdirildi. 2013-cü ildə geniş elektronika və məişət texnikası kateqoriyalarının sırasına mebel kateqoriyası da əlavə olundu. Həmin ildən etibarən yerli və xarici brendlərin, həmçinin öz fabrikinin istehsal etdiyi mebellər də mağazalarda satışa çıxarıldı. Bununla da "Home" konsepti tamamlanaraq, şəbəkənin adı "Kontakt Home" adına dəyişdirildi.[*mənbə göstərin*]

Şirkət əməkdaşlarının sayı 2500-ə yaxındır. Hazırda 30-dan çox brendin rəsmi distribyuteri olan Kontakt Home-un 31 mağaza və 1 online mağazası müştərilərə xidmət edir.

Beynəlxalq partnyorlar
----------------------

Kontakt Home Dyson, Electrolux, WAHL, Toshiba, Black&Decker, Hoffmann kimi dünya brendlərinin Azərbaycanda eksklüziv distribyuteri, Samsung, LG, Bosch, Huawei, Realme, Sony, Panasonic, BQ, Sonorous, Elari, Thomas, Beurer, Karcher, H Gala, Cassore, Simge mobilya kimi 30-dan çox beynəlxalq brendin rəsmi distrübyuteri,[*mənbə göstərin*] Apple brendinin rəsmi satış mərkəzidir.

Sertifikat və mükafatlar
------------------------

* Taksit dövriyyədə ilin ən dinamik artım etmiş partnyoru — 2019[*mənbə göstərin*]
* "Yaşıl Dəhliz" sistemi çərçivəsində könüllü riayət mədəniyyətinə görə — 2020

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Kontakt Home" yeni, sevindirən loqosunu təqdim etdi". oxu.az. 12 iyun 2020. 2022-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2021.
2. ↑  *Aida İsaq.* "Kontakt Home Apple brendinin Azərbaycandakı rəsmi satış mərkəzi oldu" (az.). banco.az. 21 iyul 2020. 2021-11-09 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Gömrük sahəsində islahatlar: Yaşıl dəhliz sisteminin tətbiqinin nəticələri və perspektivlər mövzusunda 2-ci Respublika Forumu keçirilib". customs.gov.az. 20 dekabr 2020. 2021-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2021.

Xarici keçidlər
---------------

* "Kontakt Home"nin rəsmi saytı
**Aqriya burnu** (*rus.* Мыс Агрия) — Krasnodar diyarının Tuapsinski rayonunda, Qara dənizin Olqinskaya körfəzinə bitişik burun.

Olqinka və Novomixaylovski yaşayış məntəqələri arasında Qara dənizə doğru uzanır. Qarışıq meşə ilə örtülmüş, dənizdən qayalı silsillə ilə sərhədlənən alçaq yayladır. Aqriya burnu Olqinskaya körfəzinin şimal-qərb hissəsində yerləşir. Hündürlüyü 248,8 m olan Tu dağı burnun ərazisidə yerləşir.

Aqriya burnu təbii landşaft qoruğunun bir hissəsidir.

Tədqiqatçıların fikrincə (yerli tarixçi İ.V. Butvin və başqaları) Aqriya toponimi *abx.* "ақрe" ("burun") sözündəndir.

Aqriya burnunda müəyyən edilmiş mədəni irs sahəsi vardır: 20-ci əsrin əvvəllərinə aid "General Sokolovun bağ evi. Krasnodar diyarının Tarixi və Mədəni İrsin Mühafizəsi, Bərpası və İstismarı Komitəsinin 8 yanvar 2002-ci il tarixli № 1 nömrəli əmri ilə dövlət mühafizəsinə alınmışdır.

Burunda həmçinin: Aqriya sanatoriya qəsəbəsi, Zayçina çayı üzərindəki Zayçinski şəlaləsi (həmçinin "Qız hörükləri" kimi tanınır), jurnalist M. A. Suvorinin qədim bağ evinin xarabalıqları yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Топонимика слова Агрия". budetinteresno.info. 2020-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-07.
2. ↑  "Водопад Девичьи Косы в Ольгинке | Дороги мира". worldroads.ru. 2020-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-07.
3. ↑  "Заброшенная старинная усадьба в Ольгинке: Дача Суворина | Дороги мира". worldroads.ru. 2020-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-07.