**Qırğızıstan somu** ((qırğ. Кыргыз сом; code: **KGS**)) - Qırğızıstan respublikasının pul vahidi. ISO 4217 valyuta kodu KGS-dir. 1 som 100 tıyına (qırğ. тыйын) bölünür.

Tarixi
------

Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra ümumi valyutanı saxlamaq üçün əksər respublikalar tərəfindən cəhdlər edilmişdir. Bəzi siyasətçilər keçmiş sovet respublikaları və ya "yaxın xaric" arasında ən azı "xüsusi münasibətlər" saxlamağı ümid edirdilər. Rubl zonasının saxlanılması üçün digər iqtisadi səbəblər də var idi. Keçmiş sovet respublikaları arasında güclü ticarət əlaqələrini qorumaq arzusu ən mühüm məqsəd hesab edildi.

Sovet İttifaqının parçalanması pul tənzimləmələrində heç bir rəsmi dəyişiklik ilə müşayiət olunmamışdı. 1 yanvar 1992-ci ildə Rusiya Mərkəzi Bankına SSRİ Dövlət Bankını (Qosbank) təhvil almaq səlahiyyəti verildi. O, SSRİ rublu əsginasları və sikkələrini əvvəllər Qosbankın əsas filialları olan on dörd yeni müstəqil ölkələrin mərkəzi banklarına göndərməyə davam etmişdi. Bununla yanaşı, siyasi vəziyyət ümumi valyutanın saxlanması üçün əlverişli deyildi. Ümumi valyutanın saxlanması pul və maliyyə hədəfləri, bu hədəflərin icrası üçün ümumi bir qurum və bəzi ümumi qanunvericilik baxımından ciddi siyasi konsensus tələb edir.

Sikkələr
--------

Sikkələrin dövriyyəsi ilk dəfə 2008-ci ildə təqdim olundu, bununla da Qırğızıstan sikkə buraxan ikinci ən son keçmiş SSR ölkəsi oldu. Sikkələr bürünc örtüklü poladdan hazırlanmış 10 və 50 tıyın, nikel örtüklü poladdan hazırlanmış 1, 3 and 5 som tədavülə buraxılmışdı. Bir il sonra, 2009-cu ildə nikel örtüklü poladdan hazırlanmış 1o som buraxıldı. Bütün sikkələr Öskemen şəhərindəki Qırğızıstan zərbxanasında hazırlanmış və onların dizaynı Rusiya Federasiyasının sikkələri ilə bir sıra bənzərlik daşıyırlar. Gümüş və qızıldan hazırlanan bir neçə xatirə sikkəsi və bürüncdən hazırlanan 1 tıyın xüsusi kolleksiya sikkəsi vardır.

Əsginaslar
----------

10 may 1993-cü ildə Qırğızıstan hökuməti 1, 10 və 50 tıyın əsginasları və Qırğızıstan Bankı 1, 5 və 20 som əsginasları buraxdı. 1994-cü ildə Qırğızıstan Bankı 1, 5, 10, 20, 50 və 100 som əsginaslardan ibarət ikinci seriyanı buraxdı. Bunu 1997-ci ildən başlayaraq 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 və 1000 som əsginaslardan ibarət üçüncü seriya izlədi. Dördüncü seriya 2009 və 2010-cu illərdə 20, 50, 100, 200, 500, 1000 və 5000 som əsginaslardan ibarət dördüncü seriya buraxıldı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Odling-Smee, J. ao (2001). The IMF and the ruble area, 1991-93. Available at: Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine

| ⛭Asiya dövlətlərinin valyutaları |
| --- |
| Cənubi Qafqaz | Azərbaycan manatı • Gürcüstan larisi • Rusiya rublu • Ermənistan dramı |
| Yaxın Şərq | Avro • Yeni İsrail şekeli • İordaniya dinarı • Livan funtu • Suriya funtu • Türkiyə lirəsi |
| Ərəbistan yarımadası | BƏƏ dirhəmi • Bəhreyn dinarı • Küveyt dinarı • Oman rialı • Qətər rialı • Səudiyyə rialı • Yəmən rialı |
| Orta Asiya | Qırğızıstan somu • Qazaxıstan təngəsi • Tacikistan somonisi • Türkmənistan manatı • Özbəkistan sumu |
| Cənubi Asiya | Əfqanıstan əfqanisi • Banqladeş takası • Butan nqultrumu • Hindistan rupisi • İraq dinarı • İran rialı • Şri Lanka rupisi • Maldiv rufiyası • Nepal rupisi • Pakistan rupisi |
| Hind-Çin | Bruney dolları • İndoneziya rupisi • Kamboca rieli • Laos kipi • Myanma kyatı • Malayziya rinqitti • Filippin pesosu • Sinqapur dolları • Tailand batı • ABŞ dolları • Vyetnam donqu |
| Uzaq Şərq | Çin yuanı (Qonkonq dolları • Makao patakası • Tayvan dolları) • Yapon yeni • KXDR vonu • Cənubi Koreya vonu • Monqolustan tuqriki |