recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Masatoşi İto** (伊藤 雅俊, *İto Masatoşi*?, {{DVTY}} şablonu boşdur ) – Yaponiya biznesmeni. ABŞ-nin "7-Eleven" mağazalar şəbəkəsini Yaponiyada tanıtmış və bir çox filialını açdıraraq Yaponiyada öz pərakəndə satış imperiyasını qurmuşdur. "Seven & I Holdings" pərakəndə satış şirkətinin qurucusudur.

İlk illəri
----------

Masatoşi İto 30 aprel 1924-cü ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində Senzo və Yuki İto cütlüyünün ailəsində doğulmuşdur. Ailəsi "Yokado" adlı quru mallar dükkanı işlədirdi. 1944-cü ildə liseydən məzun olduqdan sonra qısa müddət Yaponiya ordusunda xidmət göstərmişdir. Daha sonra "Yokado"ya qoşulmuş, 1956-cı ildə böyük qardaşının ölümündən sonra mağazanın sahibi olmuşdur.

Karyerası
---------

1958-ci ildə "Ito-Yokado" mağazalar şəbəkəsini qurmuşdur. 1961-ci ildə ABŞ-yə səyahət etmiş və Amerikanın istehlak mədəniyyətindən təsirlənmişdir. ABŞ-yə mütəmadi ziyarətlər etməyə davam etmişdir. Bu müddət ərzində "Ito-Yokado" Yaponiyanın qabaqcıl pərakəndə satış şirkətlərindən birinə çevrilmişdir. 1973-cü ildə ABŞ-nin "7-Eleven" mağazalar şəbəkəsini Yaponiyaya gətirməyə qərar vermişdir. İlk filial 1974-cü ildə Tokionun Toyosu bölgəsində açılmışdır. Tezliklə Yaponiyanın müxtəlif yerlərində yeni filialların açılışı baş tutmuş, Yaponiyanın pərakəndə satış dünyasında və istehlak mədəniyyətində böyük inqilaba səbəb olmuşdur. Mağazalar şəbəkəsinin 1978-ci ildə təqdim etdiyi hazır düyü küftələri ölkənin festfud mədəniyyətinin populyar təamlarından birinə çevrilmişdir.

İtonun başçılığı altında "7-Eleven Japan" sürətlə böyüyərək əsas şirkəti belə qabaqlamışdır. 1991-ci ildə "Ito-Yokado" ABŞ şirkətinin qiymətli kağızlarının bir hissəsini satın alaraq onu Yaponiya şirkətinə çevirmişdir. Lakin şirkətin Yaponiya qanqsterlərinə pul ödəməsi barədə olan ittihamlardan sonra 1992-ci ildə istefa vermişdir. 2005-ci ildə qurduğu "Seven & I" şirkətinin fəxri sədri seçilmiş, şirkətin əməliyyatlarında vacib rol oynamağa davam etmişdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**İsmixan Didərgin** (tam adı:*Məmmədov İsmixan Müseyib oğlu*; 25 aprel 1933, Ağkilsə, Basarkeçər rayonu – 5 iyun 1994, Bayan, Daşkəsən rayonu) — Azərbaycan şairi, jurnalist, müəllim.

Həyatı
------

İsmixan Didərgin 25 aprel 1933-cü ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. 6 yaşından atadan yetim qalıb. Uşaqlıq və gənclik illərində ağır zəhmətə qatlanmalı olmuşdur. İbtidai təhsilini öz doğma kəndində, orta təhsilini qonşu Zod kəndində almışdır. Gənc yaşlarından şer yazmağa başlamışdır.

1957-1962-cı illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsində oxumuşdur. Doğulduğu Ağkilsə kənd orta məktəbində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

1965-1970-ci illərdə Basarkeçər rayonununda çıxan "Bolluq uğrunda" qəzetində işləmişdir. 1970-1988-ci illərdə Ağkilsə kənd orta məktəbində dil-ədəbiyyat müəllimi işləmişdir.

1988-ci ildə doğma yurd-yuvasından məcburən ayrılmış, Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində məskunlaşmışdır.

Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində 5 iyun 1994-cü ildə vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

* Aşıq Ələsgərin qardaşı nəvəsidir.
* Növrəs İmanın bacısı oğludur.

Kitabları
---------

* "Ayırdılar qucağından Göyçənin". Bakı, "Yazıçı"-1992. 104 səh. 8000 tiraj.

Mənbə
-----

* Ziyəddin Məhərrəmov. XX əsr Göyçə aşıq mühiti (1920-1950-ci illər). Bakı: NPB-1997, səh.31-32
* Azərbaycan ədəbiyyatı inciləri. səh. 151-153, səh. 414-415, səh. 521-522.
* Ələsgər ocağı. səh. 270-285.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Niftalı Göyçəli, "Göyçə şairlərindən İsmixan Didərgin"". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-01.

Vikimənbədə ***Müəllif:İsmixan Didərgin*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər
---------------

* İsmixan Didərgin Facebook-da
* İsmixan Didərgin YouTube-da
* İsmixan Didərgin YouTube-da
* İsmixan Didərgin YouTube-da
**Trendyol** — Türkiyənin moda e-ticarət sektoru da alış-veriş saytlarıdır. 

Trendyol Group markalarına Trendyol.com, Modagram.com və Trendyol tərəfindən Milla daxildir. Bütün dünyada tanınan müxtəlif geyim markalarının məhsullarını satır. 700 nəfərlik bir heyət ilə çalışan Trendyol qurulmasından altı ay sonra investisiya şirkəti olan Tiger Globaldan investisiya almışdır. Bundan əlavə, Google, Amazon, Groupon, Zynga və Twitter kimi şirkətlərə sərmayə qoyan Kleiner Perkins və Avropa İnkişaf Bankı da investisiya qoymuşdur.. Trendyolun yaradıcısı Demet Mutludur.

Trendyol, alış-veriş veb saytında 128 bit şifrələmə ilə təhlükəsizliyi təmin edir və Facebook-da bir e-mağazası var. 2013-cü ildə İstanbul şəhərinin Sarıyer rayonunda Maslak məhəlləsində yeni ofisinə köçmüşdür. 

Trendyol, 2016-cı ilin oktyabrında Qalatasaray Qadın Voleybol Komandası ilə 3 illik sponsorluq müqaviləsi imzalamışdır. 

Alibaba Group Türkiyənin bugünə qədərki ən böyük internet investisiya qoyaraq şirkətin stratejik şəriki olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Trendyol Group". 2014-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-27.
**Brenda Villa** (18 aprel 1980, Los-Anceles, Kaliforniya) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.

Karyerası
---------

Brenda Villa, ABŞ yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Avstraliya yığmasına 4:5 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, Sidney Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Brenda Villa, ABŞ yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Avstraliya yığmasını 6:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Afina Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.

Brenda Villa, ABŞ yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Niderland yığmasına 10:11 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Brenda Villa, ABŞ yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İspaniya yığmasını 8:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, London Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Brenda Villanın tərcümeyi-halı". www.olympedia.org ( (ing.)). 24.07.2020. 2022-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.07.2020.

| ⛭ABŞ yığması — 2000 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| B. Orviq • B. Villa • C. Ertel • E. Estes • E. Lorents • K. Şixi • K. Simmons • K. Conson • M. O'Tul • N. Peyn • R. Boreqar • X. Mudi • X. Petri |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2004 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Staxovshi • B. Villa • E. Estes • E. Lorents • J. F. De Luha • K. Rulon • M. Dinqeldeyn • N. Qolda • N. Peyn • R. Boreqar • T. Munro • X. Mudi • X. Petri |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2008 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Qreqorha • B. Villa • B. Xeys • C. Steffens • E. Uindes • K. Kreyq • L. Venqer • M. van Norman • N. Qolda • P. Kardenas • X. Komer • X. Petri • Y. Armstronq |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2012 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Dris • B. Villa • C. Steffens • E. Uindes • K. Kreyq • K. Rulon • K. Metyuson • M. Zaydemann • M. Steffens • L. Venqer • T. Anae • X. Petri • Y. Armstronq |  |
**Donato Bramante** (əsl soyadı *Paskuç ço d’Antonio*; 1444[…] – 11 aprel 1514, Roma, Papa dövləti) — italyan memarı, rəssam və şair.

Həyatı
------

Rəssamlıq yaradıcılığına A. Manten yanın güclü təsiri olmuşdur ("İsa rüsvayçılıq dirəyi önündə", Brera qalereyası, Milan; Berqamoda Palasso del-Podesta və Milanda Kasa-Fontananın fasadlarındakı frizlər; Kasa-Paniqarolada "qədim filosofların" təsvirləri olan divar rəsmləri – hazırda Brera qalereyasındadır). Memarlıq yaradıcılığında L.B. Alberti, L. Laurana və siyenalı sənətkar F.di Corco Martininin təsiri hiss olunur. 1472–99-cu illərdə Bramante Milanda hersoq Lodoviko Moronun xidmətində olmuş, burada Leonardo da Vinçinin yaradıcılığı və L. Paçolinin riyaziyyata dair əsərləri ilə tanış olmuşdur. Bu dövrdə Bramantenin sentrik məbəd binasının və antik nümunələrə əsaslanan memarlıq formaları dilinin yaradılması ilə bağlı olan başlıca yaradıcılıq prin sipləri müəyyənləşmişdir. Onun əsərləri üçün divar səthinə işıq-kölgə hərəkiliyi verən polixroniya və heykəltəraşlıq dekorundan istifadə də səciyyəvidir.
Bramante 1499-cu ildə Romaya köçmüş, burada onun yaradıcılığı yetkinlik və daha geniş miqyaslılıq kəsb etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Yüksək İntibah memarlığı incisi sayılan və əfsanəyə görə həvari Pyotrun edam olunduğu yerdə (San-Pyetro-in-Montorio kilsəsinin kluatrasında) inşa edilmiş Tempyetto (1502) məbəd-kilsəsi ona məxsusdur. 1503-cü ildən Bramante papa II Yulinin tapşırığı ilə Vatikanda geniş işlər aparmış dır. Ömrünün sonunadək həvarinin qəbri üzərin də əzəmətli sentrik bina kimi düşünülmüş Müq. Pyotrun yeni kilsəsinin tikintisi ilə məşğul olmuşdur (1506–14).

Roma villalarının öyrənilməsinə əsaslanan Vatikanın Belveder və San-Damazo (1503–1505) terraslı həyətləri Bramantenin ən yaxşı əsərlərindəndir. Romada Kançelleriya sarayının tikintisini bitirmiş (1499–1503), Santa-Mariya-della-Paçe kilsəsi həyətinin sıratağını inşa etmişdir. Bramantenin memarlıq fəaliyyəti bir çox memara, dostu Rafael də daxil olmaqla,
Mikelancelo və A. Palladioya təsir göstərmişdir. Poetik əsərlərindən dini, məhəbbət və yumoristik mövzularda yazdığı 20-yə yaxın soneti məlumdur.

### Əsərləri

* Santa Mariya della Qrasiya — 1482–1486
* Tempietto di Bramante - 1502
* Müqəddəs Pyotr bazilikası - 1506

Həmçinin bax
------------

* Corco Vazari

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bruschi A.* BRAMANTE, Donato // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 1971. Vol. 13.
2. 1 2  Donato Bramante (ing.).
3. 1 2  BeWeB.
4. ↑  Joseph Forsyth, *Remarks on Antiquities, Arts, and Letters During an Excursion in Italy, in the Years 1802 and 1803*, University of Delaware Press, 2001, p. 289.
5. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 500–501. ISBN 978-9952-441-03-1.

Xarici keçidlər
---------------

* Donato Bramante Katolik ensiklopediyasında
Zener kartları
**Zener kartları** — 1930- cu illərdə psixoloq Karl Zener (*ing.* Karl Edward Zener) tərəfindən qavrayışın paranormal formalarını və ya insan qabiliyyətlərini, məsələn, öncəgörmə qabiliyyətini öyrənmək üçün yaradılmış 5 müxtəlif şəkildən (dairə, xaç, dalğavari xətlər, kvadrat, ulduz) ibarət kart dəsti.

Eksperimental istifadəsi
------------------------

Təcrübə apararkən eksperimentator yaxşı qarışdırılmış kart dəstindən istifadə edir, kartlardan birini çəkir və test subyektinin cavabını yazır. İmtahanda iştirak edən şəxs seçilmiş kartda təsvir olunan simvolu düzgün müəyyən etməlidir. Təcrübə kart dəsri bitənə qədər davam edir.

Çox vaxt eksperimentin şəffaflığını təmin etmək üçün eksperiment zamanı üçüncü tərəf müşahidəçisi iştirak edir. Bəzən imtahan verən şəxsdən mümkün qəsdən və ya istəmədən siqnalların qarşısını almaq üçün imtahan verən şəxs ayrıca otağa yerləşdirilə bilər.

Təcrübə zamanı cavabdan dərhal sonra subyektə nəticə (doğru/yanlış) bildirilərsə, onun "kartla sayma" üsulundan istifadə etməsi ehtimalı var. Bu strategiyadan istifadə edərkən, bir şəxs artıq düşmüş birləşmələr haqqında məlumatdan istifadə edərək, müəyyən bir kartın düşmə ehtimalını hesablayır. Həmçinin, zəif qarışdırılmış göyərtə təcrübənin düzgünlüyünə təsir göstərə bilər.

Bu günə kimi Zener xəritələrinin onlayn versiyaları hazırlanmışdır .

Test nəticələrinin şərhi
------------------------

Sıfır hipotezi olaraq, biz fərziyyəni seçdik ki, əgər kartlar dəstdən tamamilə təsadüfi düşərsə, heç bir paranormal qabiliyyəti olmayan bir şəxs dəstin təxminən 20% -ni düzgün təxmin edəcək (hər beşinci kart). Güman edilir ki, təxmin edilən kartların faizi nə qədər çox olarsa, subyektin "xüsusi" qabiliyyətlərə malik olma ehtimalı bir o qədər çox olar.

Həmçinin bax
------------

* Parapsixologiya
* Ekstrasensor qavrayış
* Telepatiya
**Alessandro Abate** (25 noyabr 1867, Kataniya, Siciliya – 29 mart 1953, Kataniya, Siciliya) — italyan rəssam, dekorator və bütün İtaliya kilsələrində olan çoxsaylı freskaların müəllifi.

Haqqında
--------

Alessandro Abate 25 noyabr 1867-ci ildə Kataniyada anadan olub. İlk bədii təhsilini Siciliyada rəssam Antonino Qandolfo və qravüraçı Françesko di Bartolodan almışdır. 
1893-cü ildə müəllimi Françesko di Bartolonun verdiyi maliyyə dəstəyi sayəsində təhsilini Neapolda rəssam Vinçenzo Marinelli ilə davam etdirib.
Təhsilini Romada, Tətbiqi Sənətlər Akademiyasında başa vurub.
Alessandro Abate məşhur akvarel, mənzərə və portret rəssamı idi. 1902-ci ildə Alessandro Abate Romada İncəsənət və Sənaye Muzeyinin təşkil etdiyi müsabiqədə qalib gəlib.
Rəssamın karyerası 1890-cı ildə Kataniyada Bellini Sərgisi, 1895-ci ildə Roma Dövlət Sərgisi, 1902-ci ildə Turində keçirilən Müasir Dekorativ Sənət Sərgisi və Siciliya Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətlərinin Sərgisi kimi yerli və milli səviyyəli sərgilərdə iştirak etməsi ona böyük uğur qazandırıb. 
1897-ci ildə Raffaello Ogettinin rəhbərliyi altında İncəsənət və Sənaye Muzeyində Roma İncəsənət Məktəbindən qızıl medal və yüz lirə qazanmışdır. 
Tez bir zamanda Siciliyanın aparıcı Modern rəssamı kimi tanındı. 

1920-1940-cı illərdə Tripoli, İsgəndəriyyə və Tunisdə dövlət iqamətgahlarını bəzəyərək dövlət sifarişləri üzərində işləyirdi. Santyaqo de Çili və Parisdə keçirilən sərgilərdə iştirak edib və çoxsaylı mükafatlar qazanıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Massimiliano David.* Il nuovo mitreo dei marmi colorati sulla via della Marciana a Ostia Antica // Ricerche su Ostia e il suo territorio. Publications de l’École française de Rome. 2018. ISBN 9782728313327, 9782728313334.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ICCU: PALV055572 · VIAF: 233084203 · WorldCat VIAF: 233084203 |

* Alessandro Abate, pittore dovizioso. Galleria Roma. — Статья об Алессандро Абате на сайте «Римская галерея». Архивировано из оригинала 11 августа 2011 года. (итал.)
**İsrail Aerokosmik Sənayesi** (ivr. ‏התעשייה האווירית לישראל‏‎, ha-ta'asiya ha-avirit le-yisra'el) və ya qısa adı ilə **IAI** (תע"א) — İsrailin həm hərbi, həm də mülki sektorda əsas aerokosmik və aviasiya istehsalçısı və təchizatçısıdır. 2013-cü il məlumatına əsasən şirkətin 16,000 nəfər əməkdaşı var. IAI şirkətinin bütün səhmləri İsrail dövlətinə məxsusdur.

IAI mülki təyyarə, döyüş təyyarəsi, pilotsuz uçuş aparatları, raket, müxtəlif avionika istehsalı və təmiri ilə məşğul olur.

IAI-nin əsas istiqaməti aviasiya və kosmik sənaye olmasına baxmayaraq, şirkət, həmçinin quru və dəniz qüvvələri üçün də müxtəlif hərbi təyinatlı məhsulların istehsalı ilə məşğul olur. Bu məhsullar xüsusilə İsrail Silahlı Qüvvələrinin ehtiyacını ödəmək məqsədilə hazırlansa da, bəzi xarici ölkələrə də ixrac edilir.

Həmçinin bax
------------

* İsrail Silahlı Qüvvələri
* İsrail Hərbi Hava Qüvvələri
* Şimon Peres

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Israel Aerospace Industries ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Israel Aerospace Industries - rəsmi sayt.
* IAI Space Systems
* IAI Space Division
**Adobe Illustrator–**Adobe Systems tərəfindən hazırlanmış və bazara çıxarılan vektor əsaslı bir rəsm proqramıdır. O, hazırda Creative Cloud paketinin bir hissəsi kimi mövcuddur və ya ayda 33,99 dollara almaq olar. Adobe Illustrator əsasən loqo və vektor dizaynı, həmçinin şriftlərin redaktəsi üçün də istifadə olunur.

Tarixi
------

Adobe Illustrator ilk dəfə 1986-cı ildə Apple Macintosh üçün hazırlanmışdır (1987-ci ilin yanvarında buraxılmışdır), Adobe şirkətinin daxili şrift inkişaf etdirmə proqramının və PostScript fayl formatının kommersiyalaşdırılması kimi. Adobe Illustrator Adobe Photoshop-un köməkçi məhsuludur. Photoshop ilk növbədə rəqəmsal foto manipulyasiyasına və kompüter illüstrasiyasının fotorealistik üslublarına yönəldilmişdir; Digər tərəfdən Illustrator dizaynın yazı və loqoqrafik sahələrində üstün nəticələr verir.

### İlk buraxılışı

Illustrator-un təqdimatı bir çox cəhətdən qumar oyunu idi: Macintosh-un bazar payı yüksək deyildi, Illustrator sənədlərini çıxara bilən yeganə printer Apple-ın öz LaserWriter-i idi, o, həm də çox yeni və bahalı idi və Bezier əyrilərinin rəsm paradiqması əsas istifadəçilər üçün yeni idi. Illustrator Macintosh üçün daha böyük monitorlar hazırlamağa kömək etdi.

Lakin Illustrator etibarlı və bacarıqlı məhsul idi və onun nisbətən dayaz öyrənmə əyrisi istifadəçilərə yeni paradiqmanın nəinki daha yaxşı olduğunu tez başa düşməyə imkan verdi, həm də nəhayət MacDraw kimi mövcud proqramların yaratdığı qeyri-müəyyənlik problemini həll etdi. O, həmçinin AutoCAD kimi yüksək səviyyəli proqram təminatını nə ödəyə bilməyən, nə də öyrənə bilməyən insanlar üçün bir alət təqdim etdi. Illustrator illüstrasiya və CAD proqramları arasındakı boşluğu uğurla aradan qaldırdı.

Illustrator-un gücü və sadəliyi əsas sənəd elementi kimi Bezier əyrilərini seçməkdən irəli gəlir. Degenerativ əyri bir xətt təmin edir və dairələr və qövslər (triqonometrik formalar) kifayət qədər yaxından təqlid edilə bilər. Yeni bir innovasiya ilə Adobe Illustrator sənədlərini real PostScript fayllarına çevirdi; Kimsə onları çap etmək istəsəydi, onları Illustrator-dan çap etmək əvəzinə birbaşa PostScript printerinə göndərə bilərdi. PostScript oxuna bilən mətn formatı olduğundan, üçüncü tərəf tərtibatçıları da Illustrator sənədlərini yaradan proqramları yazmağı asan tapdılar. 

Adobe Illustrator istifadəçi interfeysi ilə risk etməyə hazır idi. Apple-ın istifadəçi interfeysi qaydalarına əməl etmək və ya digər məşhur Macintosh proqramlarını təqlid etmək əvəzinə, onlar müxtəlif klaviatura düymələri kombinasiyalarından istifadə edərək müxtəlif naviqasiya alətləri (yəni, Zoom və Pan) arasında keçidi mümkün etdi.

### Versiya 2-5
**Anna Pollatou** (8 oktyabr 1983; Kefaloniya, Yunanıstan — 17 may 2014; Varda, Yunanıstan) — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast.

Həyatı
------

Anna Pollatou 1983-cü il oktyabrın 8-də Kefaloniya şəhərində anadan olub.

Karyerası
---------

Anna Pollatou 1999-cu ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatında qrup turnirinin gümüş medalına sahib oldu. 1999-cu ildə isə Anna Pollatou Budapeştdə (Macarıstan) baş tutan Avropa Çempionatının qalib olub.

Anna Pollatou Yunanıstanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində bürünc medalın sahibi olub.

Uğurları
--------

Karyerası ərzində Anna Pollatou 2 dəfə Dünya Çempionatının, 3 dəfə isə Avropa Çempionatının qalibi olub.

* **1999 Dünya Çempionatı**
	+ 2 Gümüş — Qrup turniri
	+ 1 Qızıl — 5 gürz
	+ 1 Qızıl — 3 lent + 2 halqa
* **2000 Olimpiya Oyunları**
	+ 3 Bürünc — Qrup turniri
* **1999 Avropa Çempionatı**
	+ 1 Qızıl — Qrup turniri
	+ 1 Qızıl — 5 gürz
	+ 1 Qızıl — 3 lent + 2 halqa

Ölümü
-----

2014-cü il mayın 17-də saat Varda şəhəri istiqamətində Anna Pollatounun idarə etdiyi avtomobil, qarşı tərəfdən gələn avtomobillə toqquşdu. Hadisə nəticəsində Anna Pollatou aldığı ağır xəsarətlər səbəbindən hadisə yerində öldü.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *Olympedia.org.* "**Anna Polatou**". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Dalton atom modeli** Con Daltonun 1805-ci ildə bugünkü atom modelinin əsasını qoyduğu modeldir. Çox mütənasiblik qanununu kəşf etdi. Daltonun atom nəzəriyyəsinə görə, elementlər kimyəvi cəhətdən bir-birinə eyni olan atomları ehtiva edir. Müxtəlif elementlərin atomları bir-birindən fərqlidir. Bu atom nəzəriyyəsinə görə, kimyəvi birləşmə iki və ya daha çox elementin sadə nisbətdə birləşməsi nəticəsində əmələ gəlir. Dalton kimyəvi reaksiyalara girən maddələr arasındakı kütlə münasibətlərinə əsaslanaraq atomların nisbi kütlələrini də tapdı.

Müasir atom nəzəriyyəsi Dalton nəzəriyyəsinə əsaslanır, lakin bəzi hissələr dəyişdirilib. Atomun parçalandığını və elementlərin eyni atomlardan deyil, izotopların qarışığından ibarət olduğunu bilirik. Daltonun atom nəzəriyyəsi kimyəvi reaksiyaları izah etməkdə, maddəni başa düşməkdə və atomun əsas xüsusiyyətlərini açmaqda böyük faydalar təmin etmişdir. Bu səbəbdən ilk elmi atom nəzəriyyəsi hesab olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Buchwald, Jed Z.* The Oxford handbook of the history of physics. Oxford, Birleşik Krallık: Oxford University Press. 2013. ISBN 978-0198805328.
**Təmizürəklilər üsyanı** **(yaponca:** 一向一揆, yəni **İkko-İkki) 一**Yaponiyada İkko təriqətini rəhbərliyi altında baş vermiş, 1488–1582-ci illəri əhatə edən üsyanlar.

Haqqında
--------

XV-XVI əsrlərdə baş vermiş üsyanlar içərisində İkko təriqətinin rəhbərliyi altında baş vermiş üsyanlar da vardı. Bu üsyanlar 1488–1582-ci illəri əhatə etmişdi və "İkko ikki" ("Təmizürəklilər üsyanı") adlanırdı. Üsyanın əsas iştirakçıları buddizm təriqəti Cyodo-şinsyu təriqətinin döyüşkən rahibləri idi. Bu təriqətə rahib Rennyo rəhbərlik edirdi. "İkko-ikki" üsyanlarında rahiblərlər yanaşı, kəndlilər, şintoizm din xadimləri və kiçik samuraylar da iştirak edirdilər. Onlar məmurlara və feodallara qarşı mübarizə aparırdılar. Dini pərdə altında baş vermiş daha geniş çıxışlar İşiyama, İse, Kaqa, Mikava, Noto, Sukai, Setsu, Etien ve Etiqo əyalətlərində baş vermişdir. İkko təriqətinin ən böyük çıxışlarından biri 1563-cü ildə Mikava əyalətində baş vermişdir.

Təmizürəklilər üsyanı
Bu üsyanlar XVI əsrin sonlarında səngidi. Böyük əmlaka və silahlı qüvvələrə malik İkko təriqəti 1580-ci ildə ilk ağır zərbə vuruldu. Xırda feodal ailəsində anadan olmuş Oda Nobunaqa (1534–1582) İkko təriqətinin mərkəzi olan Osaka şəhərindəki Xonqanci buddizm monastrlarını yandırdı, rahiblərin qəsrlərini darmadağın etdi, 3 minədək bina dağıdıldı, monastrı və məbədlərə məxsus torpaq sahələri müsadirə edildi. Xieycan dağındakı Enryakuci monastrı xalq arasında "Qanunun sönməz işığı" adlanırdı və onun yandırılması ilə öz müstəqilliyini qoruyub saxlamış dini müxalifətə — İkko təriqətinə ağır zərbə vuruldu və ölkənin yarıdan çoxu tabe edildi.

Üsyanın rəhbərləri
------------------

Shoman-ji məbədinin müasir görünüşü
Üsyana 1457–1499–cu illərdə Rennyo, 1499–1525-ci illərdə Jitsunyo, 1525–1554-cü illərdə Şonyo, 1560–1592-ci illərdə Kennyo rəhbərlik etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Oda Nobunaqa
* Yaponiya tarixi

Xarici keçidlər
---------------

* Otani, Chojun (1968). " Le mouvement insurrectionnel des Ikko-Ikki, adeptes de la secte Bouddhique Shin-Shu au XVème et au XVIème siècle, École pratique des hautes études. 4e section, Sciences historiques et philologiques, Annuaire 1967–1968, pp. 609–612
* Sugiyama, Shigeki J. (1994). Honganji in the Muromachi-Sengoku Period: Taking Up the Sword and its Consequences, The Pacific World, New Series, pp. 10, 56–74

İstinadlar
----------

1. 1 2  Davudov Q. Yaponiya tarixi. Bakı. 2014, s.118
2. ↑  Davudov Q. Yaponiya tarixi. Bakı. 2014, s. 124–125
**Real vaxt** — Hansisa bir informasiyanin dəqiq vaxtinda catdirilmasidir. Real vaxt termini informasiyanin işlənməsi sistemde o vaxt tətbiq olur ki, sistem təminatli vaxt reaksiyasina malik olsun yəni müəyyən olunmuş vaxti aşmamalidir.

Real vaxt olan əməliyyat sistemləri müəyyən vaxt ərzində sistemin reaksiyasina təminat verir. Bu vaxt milli saniyələrlə ölcülür.

Real vaxt olan əməliyyat sistemləri əsasən neft və qaz çixarilmasi, nəqilyatin avtomatlaşdirilmasi kimyəvi proseslərin, maşinqayirma və metalligiya proseslərində, bank və energetikada və.s tətbiq olunur.

**Real vaxt iki yerə bölünür**

**1) Mütləq vaxt:**

**2) Nisbi vaxt:**

**Mütləq vaxt** Qoyulan vaxt intervalinda cavab verilməlidir.
Məsələn : yanğin zamani yanğin sistemlərinə cavab reaksiyasi .

**Nisbi vaxt** Qoyulan vaxt ərzində ortalama cavab verir.
Məsələn : printerə iki fayl çapi göndərsək hansi tez zamanda çixarmasidir.

**Real vaxt olan əməliyyat sistemlərinin sürətli işləməsi üçün iki metod var.**

*1) Prieritet*

*2) Vaxt bölgüsü*

*Prieritet* proseslərin öncəliyi gözlənilir. ən çox bu metotdan istifadə edilir.

*Vaxt bölgüsü* hər bir informasiyanin emalini vaxtla təyin edir.
**Yevgeni Alekseyeviç Nabokix** (*rus.* Евгений Алексеевич Набоких; təxəllüsü: **Jenya**, *rus.* Женя; 20 sentyabr 1952, Kursk – 6 aprel 2020, Kursk) — Rusiya hərbçisi, polkovnik-leytenant, SSRİ–Əfqanıstan müharibəsinin iştirakçısı, Birinci Qarabağ müharibəsinin Ermənistan tərəfindən iştirakçısı, Xocalı soyqırımının təşkilatçılarından biri.

Həyatı
------

Yevgeni Alekseyeviç Nabokix 20 sentyabr 1952-ci ildə SSRİ-nin Kursk şəhərində anadan olmuşdur. O, etnik rus idi. SSRİ–Əfqanıstan müharibəsində kəşfiyyatçı kimi iştirak etmişdir. 1985-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Xankəndi şəhərində yerləşən 366-cı motoatıcı alayına taqım komandiri vəzifəsinə göndərilmişdir. Burada erməni qadınla evlənmişdir. Qarabağ hərəkatının ilk günlərində Nabokix qeyri-rəsmi olaraq erməni tərəfini dəstəkləməyə başlamışdır. O, Qarabağı "xristian dünyasının darvazası" hesab edirdi. Kəşfiyyatda xidmət edirdi. Tezliklə batalyon komandiri olmuşdur. Nabokix erməni döyüşçülərini silah və hərbi təlimlərlə təmin edirdi. O, Xocalı soyqırımında iştirak edən hərbi qüvvələrə rəhbərlik etmişdir. 366-cı motoatıcı alayı Azərbaycandan çıxaranda Nabokix burada qalmışdır. Ailəsi ilə birlikdə Xankəndidə yaşayırdı. Ağdərənin işğalından sonra ailəsi ilə birlikdə Kursk şəhərinə qayıtmışdır. 6 aprel 2020-ci ildə vəfat etmişdir. 8 apreldə Kursk şəhərində dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Узел, Кавказский.* "Евгений Набоких : "Карабах - это ворота христианского мира"". Кавказский Узел. 2022-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
2. ↑  "Niyə Xocalı qətliamı üçün 26 fevral seçildi?". Axar.Az. 27 fev 2023. 2023-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
3. ↑  "Умер один из убийц азербайджанцев в Ходжалы". Armiya.Az. 2020-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
**Əcyad qalası** və ya **Ecyad qalası** — 1781-ci ildə Məkkə şəhərində Osmanlı imperiyası tərəfindən tikilən, 2002-ci ildə isə Səudiyyə Ərəbistanı hökuməti tərəfindən sökülən tarixi qala.

Tarixi
------

Əcyad qalası Osmanlı dövləti tərəfindən Kəbənin bədəvilərindən qorunmaq üçün Məkkə şəhərində tikilmişdi. Birinci dünya müharibəsində isə qala türk qarnizonu kimi istifadə olunmuşdur. Kəbəyə yaxın yerdə tikilən qala Səudiyyə Ərəbistanı hökuməti tərəfindən otellər tikilmək üçün 2002-ci ildə sökülmüşdür. "Əbrac-əl Beyt" ("Evin bürcləri") adı verilən göydələn otellər Fransız ACCOR qrupu tərəfindən idarə olunur
Qalanın sökülməsi ilə Məkkədəki 500 illik türk hakimiyyətindən yalnız Sultan Əbdüləziz və II Əbdülhəmid tərəfindan Kəbə ətrafında tikilən revaklardan başqa heç bir iz qalmadı. Hadisə Türkiyədə narazılıqlara səbəb olsa da bu qalanın sökülməsinə mane olmadı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-09.
Tsikhisdziridə VI əsrə aid bazilikanın xarabalıqları.
**Petra qalası** — yaxşı qorunan xarabalıqları ilə Kobuleti bələdiyyəsinin Tsikhisdziri kəndi ərazisində yerləşən Bizans qalasıdır.

Başqa bir mülahizəyə görə, Petra, müasir Türkiyə ərazisində, Hopa limanının yaxınlığında yerləşirdi, lakin bu, Kesar Prokopiyasının məlumatları ilə ziddiyyət təşkil edir.

Tarixi
------

Kesar Prokopiyasına görə, Qara dəniz yaxınlığında əvvəllər mövcud olan "əhəmiyyətsiz yaşayış yerinin" yerində Lazika şəhərindəki Petra qalasınnın əsası, imperator I Yustinian tərəfindən qurulmuşdur. İmperatora burada qala qurmaq lazım olmasını məhz komandir İohan Tsiv vermişdi. "Mənşəyi bilinməyən alçaq boylu bu adam, yalnız bu fikrinə görə strateji rütbəsinə yüksələ bildi." Bu qaladan istifadə edən Tsiv, Lazların əmlaklarını qarət etdi..

Yunan dilində "qaya" sözünün əsl mənasında Petra adı, şəhərin tikildiyi qayalı və uçurumlu sahilə işarə idi. Dəniz və uçurumlar arasında yerləşməsi, iki qülləsi olan müdafiə divarı ilə müdafiə olunan, dar və qayalı düz bir zolaq istisna olmaqla qalanı əlçatmaz etdi.

Uzun müddət mühasirədən sonra möhkəmləndirilmiş şəhər I Xosrovun komandanlığı altında farslar tərəfindən ələ keçirildi. Petra qalasında cəmi bir qarnizon qaldı və qala farslar tərəfindən möhkəmləndirildi. 549-cu ildə qalaya I Yustinian, Daqisfey və 1000 çanın komandanlığı altında 7000 nəfərlik ordu göndərdi. Ordu Petra yaxınlığında düşərgə qurdu və mühasirəyə başladı. Öncədən planlaşdırılmamış mühasirə tamamilə uğursuzluqla başa çatdı.

Farslar ilə müharibənin növbəti mərhələsinin qələbə ilə başa çatmasından sonra Bizanslılar özləri buradakı Petra qalasını dağıdıblar ki, "buraya yenidən gələn barbarlar heç bir hiylə işlətməsinlər".

1961-1962-ci illərdə Petra Akropolunun ərazisində aparılan qazıntılar zamanı, burada üç tərəfdən kiçik üçbucaqlı bir meydanı əhatə edən vahid memarlıq ansamblının bir hissəsi olan iki erkən orta əsr binasının, bazilika və hamamın qalıqları aşkar edilmişdir. Hamamın qalıqları qismən daha sonra yaranan divarlar boyunca yerləşir. Son qədim dövr hamamları üçün tipik arxitekturaya malik olan hamamda bir portiko var.

VI əsrin birinci yarısından X əsrə qədər olan dövrdə Petra qalasında yepiskop kafedrası yerləşirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Леквинадзе В. А.* О постройках Юстиниана в Западной Грузии // Византийский временник . 34. 1973.
2. ↑  *Григолия Г. К.* Вопросы локализации городских центров (Петра) древней Колхиды // Сборник исторической географии Грузии . 7. Тбилиси. 1989.
3. ↑  Прокопий, «Война с персами», II, XVII, 3
4. ↑  Прокопий, «Война с персами», II, XV, 9-10
5. ↑  Dewing, Kaldellis, 2014. səh. 109–110
6. ↑  Прокопий, «Война с персами», II, XIX, 1-3
7. ↑  Прокопий, «Война с персами», II, XIX, 10-11
8. ↑  Прокопий, «Война с персами», II, XXX, 8-12
9. ↑  Прокопий, «О постройках», III, VII, 7

Ədəbiyyat
---------

* *Прокопий Кесарийский.* Война с персами. Война с вандалами. Тайная история. СПб.: Алетейя. 1998. ISBN 5-89329-109-3.
**Lua xətası: not enough memory.****Lua xətası: not enough memory.**

Almaniyada koronavirus infeksiyasının (COVID-19 pandemiyası) ilk hadisəsi 27 yanvar 2020-ci ildə Bavariyada qeydə alınıb.

Martın 17-də Robert Kox İnstitutu ölkə üçün epidemioloji riskini orta səviyyədən böyüdü.

18 iyul 2020-ci il tarixinə Almaniyada **202,572 nəfər** təsdiq edilmiş COVID-19 hadisəsi qeydə alınmış, onlardan 9,102 nəfər ölmüş və 187,000 nəfər sağalmışdır. 22 mart tarixinə olan COVID-19-dan ölüm halları işlərin sayının 0,4% -ni təşkil etmişdir.

Robert Kox İnstitutu, Almaniyada COVID-19 virusunun yayılması ilə bağlı mövcud vəziyyət barədə gündəlik hesabatlar dərc edir.

Tarixi
------

Almaniyada karantin rejimi martın 22-dən əvvəlcə aprelin 20-nə kimi, daha sonra mayın 3-nə kimi tətbiq edilib. Bu müddətdə ictimai şəraitdə insanların 2 nəfərdən artıq toplaşması qadağan olunub və 1,5 metr məsafə saxlanması tətbiq edilib. Ölkədə tədris müəssisələri martın 13-dən etibarən bağlanıb. Əvvəlcə Almaniya hökuməti 1000-dən çox adamın iştirakı ilə keçirilən kütləvi tədbirlərin koronavirus pandemiyası səbəbindən avqustun sonunadək ləğv etmişdi. Sonra bu qadağa oktyabrın sonunadək uzadılıb. Payızda hökumət yenidən bu məsələni müzakirə etmək niyyətindədir.

Ölkədə COVID-19 xəstəliyinin statistikasını Robert Kox İnstitutu aparır. AFR-də mayın 27-nə kimi bütün vaxt ərzində virusa 179.717 yoluxma qeydə alınıb. COVID-19-dan 8.411 pasiyent ölüb. Ölkədə virusa yoluxmuş 163 mindən çox pasiyent sağalıb. Almaniyada virusa ən çox yoluxma halları Bavariyada qeydə alınıb. Burada 46.729 nəfər COVID-19-a yoluxub. Şimali Reyn-Vestfaliyada 37.698 və Baden-Vürtemberqdə 34.129 nəfər virus daşıyıcısı hesab edilir. Berlində koronavirusa 6.703 yoluxma qeydə alınıb.

Almaniyada koronavirusdan ölüm hallarının azlığı alman cəmiyyətinin quruluşu və mədəniyyəti ilə bağlıdır. Almanların bir neçə nəslinin ailənin digər üzvləri ilə nadir halda bir evdə yaşayır.

Həmçinin bax
------------

* COVID-19 koronavirus pandemiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
2. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
3. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
4. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
5. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
6. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
7. ↑  Almaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 180 minə çatır
8. ↑  **Lua xətası: not enough memory.**
Bu məqalə mini albom haqqındadır.  eyni adlı trek üçün baxın: Dollhouse (mahnı).

**Dollhouse** — amerikalı müğənni-bəstəkar Melani Martinesin 19 may 2014-cü ildə Atlantic Records və Warner/Chappell tərəfindən buraxılmış ilk mini-albomu. Mini-albom hip hop duosu Kinetics & One Love tərəfindən prodüserlik edilmiş və birgə yazılmışdır. Dollhouse Billboard Heatseekers albom hit-paradında dördüncü yerə yüksəldi.

Fon
---

Marketwired qəzeti 7 aprel 2014-cü ildə Martinesin Atlantic Records ilə müqavilə bağladığını bildirdi. Həmçinin Martinesin 19 may 2014-cü ildə debüt mini-albomunu buraxacağı və 4 iyun 2014-cü ildən başlayaraq mini-albomu tanıtmaq üçün tura çıxacağı da açıqlandı.

Hit-paradlarda mövqeyi
----------------------

Dollhouse 7 iyun 2014-cü ildə Billboard Heatseekers Albomları hit-paradında 13 həftə keçirdi və burada dördüncü sıraya yüksəldi.

Trek siyahısı
-------------

Bütün mahnılar qeyd edilənlər istisna olmaqla Melani Martines, Tim Sommers və Jeremy Dussolliet tərəfindən yazılmışdlr. Qeyd edilənlər istisna olmaqla bütün treklərin prodüserliyini Kinetics & One Love etmişdir. tərəfindən yazılmış və bəstələnmişdir. 

| № | Başlıq | Prodüser(lər) | Müddət |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | Dollhouse |   | 3:52 |
| 2. | Carousel  |   | 3:50 |
| 3. | Dead to Me  |   | 3:30 |
| 4. | Bittersweet Tragedy  | Robopop | 4:49 |
| **16:07** |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Melanie Martinez" Arxivləşdirilib 2018-04-04 at the Wayback Machine, *Atlantic Records*, July 16, 2015
2. ↑  Rachel Mcrady, "Martinez Releases Haunting "Dollhouse" Single" Arxivləşdirilib 2014-02-20 at the Wayback Machine, *US Weekly*
3. ↑  "Melanie Martinez Opens Her "Dollhouse"; Celebrated Singer/Songwriter Sets Debut EP, Showcased by Haunting New Single, "Dollhouse"". April 7, 2014. December 18, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 27, 2016 – Marketwired on Yahoo! Finance vasitəsilə.
**Mayda Mehmedoviç** (d. 25 may 1990) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Mayda Mehmedoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Daha sonra Mayda Mehmedoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.

Həmçinin bax
------------

* Monteneqro 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Monteneqro 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  Olympedia (ing.). 2006.
2. ↑  "Mayda Mehmedoviçin tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 15 December 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

Şablon:2012 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
Şablon:2016 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
**Tromb** — (*r* *trombe*, ital. *tromba* — hərfi mənada *"boru"* deməkdir) — atmosferin burulğanlı, diametri yüz metrədək çatan, çox güclü şaquli hərəkətidir. Tromb quru üzərində ilin isti dövründə tropik kontinental havada, atmosferin termik stratifikasiyası qeyri-sabit olan zaman baş verir. Trombda küləyin sürəti 50–100 m/saniyə olub, yüksək dağıcıdı qüvvəyə malikdir. Tromb ABŞ-də müşahidə edilən *t*ornadoya oxşayır.

Metereoloji tromb
-----------------

Metereoloji tromb- atmosferin burulğanlı çox güclü, şaquli hərəkətidir. Tromb qurunun üstündə ilin isti dövründə tropik kontinental, atmosferin stratifikasiyası qeyri-sabit olan zaman baş verir. Tromb kiçik ərazidə (diametri bir neçə 10 metr), iti sürətlə (tromb zamanı küləyin sürəti 50–100 m/san-yə çatır) və eni 100 m-ə qədər zolaqda böyük dağıdıcı qüvvəyə malik olur. Tromb ABŞ-də baş verən tornadoya oxşayır. Onun təkrarlanması son 10–35 ildə 8–10 dəfə artmışdır. Böyük Britaniyada son illərə qədər qeydə alınmırdı, lakin indi ildə onlarla tromb hadisəsi baş verir. Meteoroloji trombun çoxalmasının əsas səbəbi ərazinin meşəsizləş- dirilməsi, geniş açıq sahələrin əmələ gəlməsi, yer səthinin qeyri-bərabər isinməsinin artması və iqlim anomaliyasıdır.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət, Bakı 2008
**Ross adası** — Ross dənizi sularında yerləşən, cənub qütbünə ən yaxın adalardan birdir. Ada Viktoriya Torpağına yaxın yerləşir 77°40′ c. e. 168°00′ ş. u..

Coğrafiya
---------

Adanın sahəsi 2460 km² təşkil edir. Ada bütünlüklə qar və buzla örtülüdür. Ən hündür nöqtələri Erebus (3794 m) və Terror (3230 m) dağlarıdır. Ümumilikdə Erebus ən cənubda yerləşən aktiv vulkandır.

Tarixi
------

Məşhur Antraktika araşdırmaçısı Ceys Ross 1841-ci ildə Erebus vulkanını və Terror dağını kəşf edir. Kəşf etdiyi dağları ekspedisiyada iştirak edən gəmilərin şərəfinə adlandırır.

Ərazi iddiası
-------------

1961-ci ildə Antarktika haqqında konvensiya qəbul olunmasına baxmayaraq adaya Yeni Zelandiya iddia edir.

Elmi tətqiqlar
--------------

Adada illik fəaliyyət göstərən stansiyalar vardır: Mak-Medro antartik stansiyası (ABŞ) və Skott-Beys (Yeni Zelandiya). Mövsümdən əlaqədar olaraq adada 200–1000 nəfərə qədər insan yaşayır. Daimi yaşayış yoxdur.

1987–1992 ci illərdə Evansa burnunda Sülh parkı bazası yerləşirdi. Baza Qrinpis təşkilatının nəzdində fəaliyyət göstərirdi.

Maraqlı fakt
------------

Ross adasını Ceyms Ross adası ilə səhv etmək lazımdır. Ceyms Ross adası Antarktik yarımadası yaxınlığında yerləşir. Hər iki ada Ceym Rossun şərəfinə adlandırıblar.

Mənbə
-----

* Map of Ross Island and Dry Valleys [*ölü keçid*], NIWA New Zealand
* Coastal-change and Glaciological Map of the Ross Island Area, Antarctica, 1962–2005 United States Geological Survey
**Onat Kutlar** (25 yanvar 1936, Alanya, Antalya ili – 11 yanvar 1995, İstanbul) — türkiyəli şair, yazıçı, düşüncə adamı.

1959-cu ildə nəşr olunan "İshak" ilə 1960-cı ildə Türk Dil Qurumu mükafatını qazandı. Fetih Naciye görə İshak dünya ədəbiyyatında sehrli gerçəklik axınının ilk nümayəndələrindən biri olaraq dəyərləndirilməlidir.
İstanbul Universitetində Hüquq fakültəsini sonuncu imtahana girməyərək təhsilini yarımçıq qoydu və fəlsəfə təhsili almaq üçün Parisə getdi. Iki il sonra geri qayıtdı və "Doğan Kardeş" dərgisində işləməyə başladı. 1965-ci ildə Türk Sinamatek Dərnəyini və "Yeni Sinema" dərgisini yaratdı. 1965–1976-cı illərdə Türkiyəyə dünya kinosunun qapılarını açan Türk Sinamatek Dərnəyini idarə etdi. 1985-ci ildə Berlin Film Festivalında münsif oldu. 1994-cü ildə Fransa hökumətinin verdiyi "L'Ordre des Arts et des Lettres" mükafatına layiq görüldü. 30 dekabr 1994-cü ildə Mərmərə otelində edilən bombalı hücum zamanı ağır yaralandı. 11 yanvar 1995-ci ildə dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------
**NGC 4337**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Cənub Xaçı bürcü istiqamətində yerləşir. **II3p** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1834-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  SIMBAD Astronomical Database.
4. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4337: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4313 |
NGC 4314 |
NGC 4315 |
NGC 4316 |
NGC 4317 |
NGC 4318 |
NGC 4319 |
NGC 4320 |
NGC 4321 |
NGC 4322 |
NGC 4323 |
NGC 4324 |
NGC 4325 |
NGC 4326 |
NGC 4327 |
NGC 4328 |
NGC 4329 |
NGC 4330 |
NGC 4331 |
NGC 4332 |
NGC 4333 |
NGC 4334 |
NGC 4335 |
NGC 4336 |
**NGC 4337** |
NGC 4338 |
NGC 4339 |
NGC 4340 |
NGC 4341 |
NGC 4342 |
NGC 4343 |
NGC 4344 |
NGC 4345 |
NGC 4346 |
NGC 4347 |
NGC 4348 |
NGC 4349 |
NGC 4350 |
NGC 4351 |
NGC 4352 |
NGC 4353 |
NGC 4354 |
NGC 4355 |
NGC 4356 |
NGC 4357 |
NGC 4358 |
NGC 4359 |
NGC 4360 |
NGC 4361 |
NGC 4362



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tamilla Xudadat qızı Şirəliyeva** — Azərbaycanın balet artisti, Azərbaycan SSR xalq artisti (10.01.1978), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1980), Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının quruluşçu baletmeysteri.

Həyatı
------

Şirəliyeva Tamilla Xudadat qızı 8 dekabr 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Xoreoqrafiya Məktəbini bitirmişdir (1964). Həmin ildən Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solistidir. Qaraca qız ("Qaraca qız", Əşrəf Abbasov), Gülyanaq ("Qız qalası", Əfrasiyab Bədəlbəyli), Məhmənəbanu ("Məhəbbət əfsanəsi", Arif Məlikov), Ayişə, Fiyetta ("Yeddi gözəl", "İldırımlı yollarla", Qara Qarayev), Odetta-Odilliya ("Qu gölü", Pyotr Çaykoski), Kitri, Paxita ("Paxita", L.Minkus), Şəhrizad ("Min bir gecə", Fikrət Əmirov) və s. əsas partiyalarıdır. 1977-ci ildən pedaqoji fəaliyyət göstərir.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan SSR əməkdar artist — 21 may 1970
* Azərbaycan SSR xalq artisti — 10 yanvar 1978

Quruluş verdiyi baletlər
------------------------

* Xeyir və Şər (1992)
* Xəzər balladası (balet) - 2001ci il II redaksiyada
* Qafqaza səyahət (2002)
* Rast (2004)

Filmoqrafiya
------------

1. Muğam (film, 1976)

İstinadlar
----------

1. ↑  Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının yaradıcı işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 21 may 1970-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 16 yanvar 2020 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
2. ↑  Respublikanın teatr xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Sove Rəyasət Heyətinin 10 yanvar 1978-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**De Broyl dalğaları** — 1923-cü ildə fransız fiziki Lui de Broyl fotonun dalğa-korpuskul dualizm xassəsinin maddənin bütün zərrəciklərinə-elektron, proton, neytron və atomlara da xas ola bilmə hipotezini iəli sürür. Onun ideyasına görə, hər hansı bir zərrəcik E enerjiyə, eləcə də, p impulsuna malik olarsa, belə halda həmin zərrəciyin hərəkətinə tezliyi ν={\displaystyle E:h} və dalğa uzunluğu λ={\displaystyle h:p} olan dalğaya uyğun gəlir. Belə dalğalara de Broyl dalğaları deyilir.

Təsdiqi
-------

De Broylun nəzəri əsaslandırdığı adıçəkilən hipotez 1927–1928-ci illərdə aparılan təcrübələr nəticəsində təstiqləndi. Fərziyyənin təsdiqi
elektronların kristal qəfəsdə difraksiyası təcrübələrinə əsaslanır. Maddə zərrəciyi olan elektronun dalğa xassələrini təsbit etmək məqsədilə elə cihaz tələb olunurdu ki, həmin cihazın parametrləri elektron dalğasının uzunluğu tərtibində olsun. Bu zaman aşkarlanmışdır ki, dalğa uzunluğunun bu qiyməti kristal qəfəslərdə atomlararası məsafə tərtibindədirlər. Məhz bu səbəbdən, aparılan təcrübələrdə kristal qəfəsdən keçərkən elektron dəstəsinin difraksiya və interferensiyası müşahidə edildi. Bununla da, təbiətin ən vacib qanunlarından biri sayılan- materiyanın dalğa-korpuskulyar xassəsinə sahib olması nəzəri və eləcə də, təcrübi yolla təsdiq edildi.

Ehtimal dalğaları
-----------------

Mikrozərrəciklərin dualist (ikili) təbiəti barədə nəzəriyyə mikroaləm haqqında təsəvvürləri tamamilə dəyişdi. Bununla meydana çıxan nəzəriyyədə dalğa və korpuskulyar xassələr bir-birini inkar etmir. Bunun əksinə olaraq, bir-birini tamamlayır. Beləliklə, dalğa və yaxud, kvant mexanikasının başlağıcı qoyuldu. Bu nəzəriyyədən çıxan digər bir fikrə görə zərrəciyi fəzanın verilmiş nöqtəsində müəyyən ehtimalla müşahidə etmək mümkündür. Məhz bu səbəbdən, de Broyl dalğalarını bəzən "ehtimal dalğaları" kimi də adlandırırlar.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

* Dalğa
* İşıq
* İşığın interferensiyası
* İşığın dispersiyası
* İşığın difraksiyası
*

İstinadlar
----------
**Ərdaq kilimləri** – Qəzvin tipinin xovsuz xalçalar qrupuna aid xalçalar.

Ümumi məlumat
-------------

Ərdaq kilimləri o qədər naxışlıdır ki, izləyici bunun xalça kimi göründüyünü düşünür. Bu kilimlər sadə və iki üzlü olaraq, toxunmada əyri naxışların istifadəsi bu bölgədəki kilimlərin özəlliklərindən biridir. Ərdaqda kilim toxunması çox populyardır və bu bölgənin çoxlu sakinlərinin evlərində tapıla bilər. Bu bölgədəki kilim uzun bir keçmişə malik olan və başqa ənənəvi sənətlər kimi bu sənətin nəsildən-nəslə ötürülməsini təmsil edir. Bu kilimlərdə xammal yun və pambıqdır.

Ərdaq kilimlərində istifadə edilən ipliklərin rəngi
---------------------------------------------------

Ağ, sarı, narıncı, qırmızı, sürməyi, qonur, tünd qırmızı, tünd yaşıl və qara rənglər bu sənətkarlığın ümumi rəngləridir.

Texniki xüsusiyyətlər
---------------------

Bu tip kilimlərin çox qalın toxuma ipliyindən istifadə edərək toxunuşu Fars toxuması şəklindədir. Çözgü ipi komandir və tabeliyində olan birinin ətrafına çəkilir. Nəticədə, təpələri aşağıda və yuxarıda ayıran silsilələr arasında bir çarpaz meydana gəlir. Dəzgahlar arasındakı məsafə kilim növünə görə təxminən yarım santimetrdir. Toxuculuqdan sonra zəncir toxuması, kətan toxuması və iki rəngli toxuma əvvəlcə bu bölgədə yerli azərbaycan dilində Alaqurd adı ilə tanınan iynələr şəklində toxunur. Daha sonra toxuma toxumanın mərkəzində Alaqurdun daha qabarıq olması üçün toxuma davam etdirilir. Bundan sonra toxuma kilimin kənarını təşkil edən düz bir-iki santimetr düz toxuma olan rəngli kremlərlə başlayır. Bundan sonra kompozisiya baxımından toxumanın ən önəmli hissəsi olan naxışlama mərhələsi və bu hissədə simmetriya baş verir. Bükülənlərin sayı təkdir. Təpələrin ortası təyin olunur və bir cüt oyma mərkəzidir. Hər iki tərəfdə də sətirlərin sayı eynidır və hətta ziqzaq naxışlıdır. Bu şəkildə çiçəklərin sayı hər iki tərəfə bərabər bölünür və nəticə simmetrik olacaqdır. Toxuculuq texnikası sadə və cüt tərəflidir və naxışları aşağıdakı kimi əymək üçün istifadə olunur.

### Ərdaq kiliminin əyri toxuması

Ərdaq kilimlərinin toxumasının ən önəmli özəlliklərindən biri də əyri toxuma texnikasının istifadəsidir. Sənətçi ilk olaraq nərdivanı, naxışını üçbucaq şəklində toxuyur, daha sonra parçanı başdan sona toxuyur və kitabla bağlayır, yarım dairəvi toxunuş yaradır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İran negəri". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-18.