recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Boza** — darı, su və şəkərdən hazırlanan bir qış içkisi.

Bilinən ən qədim türk içkilərindən biridir. Boza adətən qış aylarında içilir. Bozanın mövsümü 15 iyul-15 maydır. Düzgün şərtlərdə saxlanılsa boza 6–7 gün öz dadını olduğu kimi qoruyub saxlaya bilir.

Tarixi
------

Türkiyədə əsasən darıdan hazırlanan bu içki lakin digər ölkələrdə əraziyə spesifik olan qarğıdalı, arpa, çovdar, yulaf, buğda, arnavut darısı kimi bitkilərin unundan və bəzən düyü və çörək unu mayalandırılaraq hazırlanır.

Boza Misir və Şimali Afrika sahilləri yolu ilə Aralıq dənizi tacirləri vasitəsilə qərbə, Xəzər Dənizinin cənubundan şərqə, Asiyaya və Çinə, İrana, Əfqanıstana, Qafqaza, Volqa hövzəsinə yayılmışdır.
İbn Battuta adlı bir ərəb səyyahı on dördüncü əsrin əvvəllərində yazdığı səyahətnaməsində türklərin yaşadığı Deşt Qıpçaq ərazisindən bəhs edərkən, türklərin içdiyi bir şirənin bozanın adını çəkmişdir:
"Dadarkən bir turşməzəlik hiss etdiyimçün dərhal içməyi dayandırdım. Yeməkdən sonra bunun nə olduğunu soruşdum, bildirdilər ki, Duki (düğ=incə bulqur) dənələrindən hazırlanan bir içkidir. Onalr dikidən hazırlanan bu içkiyə "buza" (boza) deyirdilər".

Övliyə Çələbi on yeddinci əsrin ortalarında İstanbulda 300-dən çox bozaçı dükanının fəliyyət göstərdiyini, bu dükanlarda 1100 bozaçının işlədiyini yazırdı.

Osmanlı dövründə həddən artıq mayalandırılaraq içinə xaşxaş əlavə olunan boza on doqquzuncu əsrdə istifadədən çıxmışdır.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Türkiyə ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Arif Qasımov** (23 dekabr 1950 – 7 mart 2016) — Azərbaycan aktyoru, rejissor.

Həyatı
------

Arif Qasımov 1950-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1968-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir.3 il sonra,1971-ci ildə Mədəni Maarif Texnikumuna, ardınca 1975-ci ildə İncəsənət İnstitutuna daxil olmuşdur. Fəxrəddin Manafovla bir yerdə Aktyorlar evində işləyən Arif Qasımov universitetdə onunla bir yerdə təhsil almışdır. Ondan sonra Moskvada Ali Rejissorluq Kursunda təhsilini davam etdirmişdir.Ağasadıq Gəraybəyli ilə Cahangir Mehdiyevin "Diplom işi" filmində çəkilmişdir. Üç il Gənc Tamaşaçılar Teatrında işıqçı olan Arif Qasımov uzun illər AzTV-də rejissor işləmişdir. 
İndiyə kimi 38 filmə çəkilmişdir. Rejissor Ramiz Həsənoğlunun quruluş verdiyi televiziya tamaşalarında, "Yoxlama" filmində və "Mozalan" satirik kinojurnalında yaddaqalan rollar ifa etmişdir. "Dağlı çörəyi" adlı film və silsilə verilişlərdə rejissorluq etmişdir.Ömrünün son illərində "Uşaq və Gənclər" redaksiyasında çalışmışdır.

Arif Qasımov istedadlı aktyor və rejissor idi. O, digərlərindən qısa boyu (150 sm) ilə fərqlənsə də,özünü sənətkar kimi sübut etmişdir. Bundan əlavə, o,mahir rəqqas idi,bir neçə filmdə bu qabiliyyətini nümayiş etdirmişdir. O,maraqlı görünüşü,gülərüz siması, gülməşəkər əhvalatları, gözəl yumoru ilə hər kəsin sevgisini qazanmışdır.

Uzun illər ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkən Arif Qasımov öd kisəsindən əməliyyat olunmuşdur. 7 mart 2016-cı ildə sənətkarın vəziyyəti qəfildən pisləşmiş və komaya düşmüşdür. Həkimlərin səyinə baxmayaraq istedadlı aktyor,dünyasını dəyişmişdir.

Ailəsi
------

Aktyor 1992-ci ildə 42 yaşında Sevil xanımla ailə həyatı qurmuşdu. Nigar adlı qızı vardı.

Filmoqrafiya
------------

1. Araşdırın (film, 1978)
2. Diplom işi (film, 1979)
3. Vah!.. (film, 1980)
4. Marş (film, 1982)
5. Ömrün yolları (film, 1982)
6. Balıq günü (film, 1983)
7. Evlənmək istəyirəm (film, 1983)
8. Bayramda yağış (film, 1985)
9. Yaramaz (film, 1988)
10. 777 №-li iş (film, 1992) (tammetrajlı bədii film)
11. Ac həriflər (film, 1993) (tammetrajlı film-tamaşa) (AzTV) - rol: sarı pencəkli kişi, hacı
12. "Fransız" (film, 1995)
13. Qarabağ şikəstəsi (film, 1996)
14. Hər şey yaxşılığa doğru (film, 1997)
15. Otel otağı (film, 1998)
16. Yerlə göy arasında (film, 1999)
17. Ayna (film, 2000)
18. Nekroloq (film, 2001)
19. Hacı Qara (film, 2002)
20. Pilləkən (film, 2002)
21. Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
22. Dəvətnamə (film, 2003)
23. Milli bomba (film, 2004)
24. Mükafat (film, 2004)
25. Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)
26. Kişiləri qoruyun (film, 2006)
27. Yoxlama (film, 2006)
28. Dağlı çörəyi (film, 2007)
29. Halal pullar (film, 2008)
30. Qocalar (film, 2008)
31. Ci-Mi (film, 2008)
32. Adam (film, 2010)
33. İstanbul reysi (film, 2010)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tanınmış aktyor və rejissorla səmimi söhbət". 2013-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-07.
2. ↑  Tanınmış azərbaycanlı rejissor vəfat etdi[*ölü keçid*]
**Şirman xulu** (*lat.* Ponticola syrman) — xullar fəsiləsinin ponticola cinsinə aid balıq növü.

Yayılması
---------

Mərmərə, Qara, Azov və Xəzər dənizi hövzələrində, limanlarda, bəzi çayların aşağı axarlarında, seyrək hallarda su anbarlarında yayılmışdır.Dənizdə yalnız tapılmışdır, lakin bəzi ərazilərdə haşiyələr daxildir. Abşeronun cənub hissəsində və Küryanı rayonda çoxsaylı, Samurdan Siyəzənə və Şıx sahəsindən Kürün Züd-ost qoltuğuna qədər azsaylıdır.

Morfoloji əlamətləri
--------------------

Bədəni axımlı, başı uzunsov, lövhəvarıdır. Üstdən yüngülcə basıqdır, ağzı iridir. Yaşlı fərdlərdə qarın sormacında yaxa pərləri kütdür. İkinci bel üzgəcinin hündürlüyü arxa uca doğru artır. Bədənin böyürlərində adətən, şahmat şəklində düzülmüş, iri bozumtul qonur xallar olur. Uzunluğu 20 sm-dən artıq deyil. Başı və üzgəcləri qara zolaqlarla örtülüdür. Dodaqları ətlidir, alt dodaq üst dodaqdan uzundur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Həmin dənizdə, həm də çay və göllərdə yaşayır.Dəniz bitkilərinin, daşların və yosunların arasında gizlənir. Tək yaşamır. 50 fərddən ibarət toplu şəklində yığışırlar. Dəniz sularında 10 m-dən dərinə üzmürlər. Qış aylarında dərinliyə üzürlər. Fırtınada sağ qalmaq üçün Şirman xulunun qarnında sormac var. O, bu sormac vasitəsilə daşlara yapışaraq qala bilir. Əsasən kiçik balıqlarla, dəniz qurdları ilə, molyuskalarla qidalanır.

Çoxalması
---------

Cinsi yetkinliyə 1-2 yaşında çatır. Kürüləmə erkən yazda olur. Kurülər selik vasitəsilə daşların altına yapışır. Erkəklər nəsil qayğısına qalırlar. Bir müddətdən sonra kürülər yumurta sarısı hesabına qidalanırlar. Sürfə halına gəldikdən sonra isə dənizin dibinə keçərək plankton, kiçik xərçəngkimilər və digər xırda canlılarla qidalanmağa başlayırlar.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur. Həvəsgar balıqçılar tərəfindən ovlanır.

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar. III cild. Bakı: Elm, 2004, s.140.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-24.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1193865
* Wikispecies: Ponticola syrman
* BOLD: 495903
* FishBase: 25982
* GBIF: 5788060
* iNaturalist: 110055
* IRMNG: 11815122
* IUCN: 188116
* NBN: NHMSYS0020771708
* NCBI: 320564
* WoRMS: 475065

 |
**Tabitha Stevens** (16 fevral 1970, Nyu-York, Nyu-York ştatı)- Amerikalı pornoqrafik aktrisa. 2007-ci ildə o, AVN Şöhrət mükafatı siyahısına daxil edilib.

Karyerası
---------

Stivens 1995-ci ilin yayında erotik ifaçı Racquel Darrian ilə idman zalında görüşdükdən sonra 25 yaşında böyüklər üçün əyləncə sənayesinə qoşuldu. O, əvvəlcə böyüklər üçün Cheri və Hustler jurnalları üçün yayılan fotoşəkillərdə model kimi cıxış etməyə başladı. O, o vaxt evli idi, lakin böyüklər üçün əyləncə sənayesinə girdikdən qısa müddət sonra ərindən boşandı. Onun ilk səhnəsi Vivid Entertainment şirkətinə məxsus olan Rolling Thunder filmində səhnə yoldaşı Bobby Vitale ilə oldu.

### Əsas media çıxışları

Stevens The Howard Stern Show-da 25 dəfədən çox çıxış edib həmçinin Dr. 90210-un beş mövsümündə də çıxış edib. O, bir cox televiziya seriallarında da müxtəlif rollarda çəkilib. SAG kartına malikdir və həmçinin Capcom-un Street Fighter və bir sıra SEGA TV reklamları üçün kommersiya işləri görüb.

Şəxsi həyatı
------------

Stivens 1997-ci ildə porno prodüser və keçmiş mafioz Kenni Qallodan boşandıqdan sonra Onların bu qısa müddətli evlili Cerri Springer Şousunun "Mən Porno Ulduzla Evləndim!" adlı epizodu daxil idi. 17 mart 2007-ci ildə o, Yutada istehsalat studiyası olan porno prodüser və rejissor Qari Orona ilə evləndi. Stivensin plastik əməliyyata təxminən 200.000 dollar xərclədiyi bildirilir. Orijinal veb saytında o, özünü "plastik cərrahiyyə həvəskarı" kimi təsvir edir və keçirdiyi bir çox prosedurların siyahısını təqdim edib:

* 6 döş implantasiyası əməliyyatı
* 3 burun əməliyyatı
* 2 yanaq implantasiyası əməliyyatı
* 1 burun altına implant
* 1 çənə implantı
* Tez-tez botoks müalicəsi
* Dodaqlarına restalin enjeksiyonları
* Təbəssüm xəttlərində Restalyne inyeksiyaları
* Anal ağartma

İstinadlar
----------

1. 1 2  Adult Film Index. 2022.
2. ↑  2007 AVN Awards Nominations Announced Arxivləşdirilib 2023-04-09 at the Wayback Machine  (ing.)
3. ↑  tabithastevens Arxivləşdirilib 2023-04-08 at the Wayback Machine  (ing.)
4. ↑  Interview with Tabitha Stevens Arxivləşdirilib 2023-04-09 at the Wayback Machine  (ing.)
**Nina Hartli** (11 mart 1959, Berkli, Kaliforniya) — ABŞ porno aktrisası. Filmlərdə Nina Hartli, Nina Hartman, Babbl Batt, və Nina Hartvell adı ilə məşhur olub. 2012-ci ilin rəsmi məlumatlarına görə Nina Hartli 900-dən artıq pornoqrafik filmdə iştirak edib.

Həyatı
------

Nina Hartli 1959-cu ildə Kaliforniyada anadan olub. Əsl adı "Mari Luiz Hartman"dır (*ing.* Marie Louise Hartman). Lüterant atası və yəhudi anası Alabama ştatından bura köç ediblər. Nina Alman, İsveç və Yəhudi əsillidir. Onun valideynləri buddizm dininə itaət edir. Nina Hartli isə ateistdir. Nina San-Fransisko şəhərində böyüyüb. 1977-ci ildə San Fransisko Dövlət Universitetində həkimliyi oxuyub və 1985-ci ildə Universiteti fərqlənmə ilə bitirib. Artıq bu müddətdə Nina tibb bacısı vəzifəsində işləyə bilərdi.

1982-ci ildə eynikursda çalışan qız yoldaşı ilə birlikdə striptiz klubda çalışıb. 1984-cü ildə pornoqrafik film karyerasına başlayıb. Mari "Nina" ləqəbini striptiz klubda çalışarkən yaponlarla daha aydın münasibət qurmasına görə, "Hartli" ləqəbini isə onu reklam edənə xoş olduğu üçün seçib. 1980-cı illərin sonlarında "Las Veqas Andrea Dvorkinin pornoqrafiya ilə mübarizəsi" hədəfi altında olmuş və polislər tərəfindən tutulmuşdur. Amma bir müddət sonra kompaniyanın sayəsində azad olunur və porno karyerasına yenidən davam edir.

Şəxsi həyatı
------------

Nina Hartli iki dəfə evli olub. İlk həyat yoldaşı Daviddən boşandıqdan sonra ikinci bir sıra pornoqrafik filmlərin rejissoru olan Ernest Qrin ilə ailə həyatı qurub. Ernest Qrin isə ilk həyat yoldaşı ingilis əsilli pornoaktrisa Sarah Ceyn Hemilton olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Adult Film Index. 2022.
2. ↑  "14 arrested in reported live Vegas sex show". San Jose Mercury News. 1993-01-11. 2022-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-02-14.
3. ↑  *Christina.* "Interview with Nina Hartley". AIPdaily. 2008-05-08. 2009-11-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-05-18.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
* Myspace.com
* Twitter.com


Vikianbarda Nina Hartli ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Priya Ray** (25 dekabr 1977, Yeni Dehli) — əslən hindli olan ABŞ pornoaktrisası. 2012-ci ilin rəsmi məlumatların görə Priya Ray 80-dan çox pornoqrafik filmdə çəkilib.

Həyatı
------

Priya Ray 25 dekabr 1977-ci il tarixində Hindistanın paytaxtı Yeni Dehlidə dünyaya gəlib. İki yaşındaykən ailəsi ABŞ-yə köçüb. Priya əvvəlcə modellikdə, sonra isə striptiz klubda çalışıb. Priya Ray pornoqrafik karyerası üçün "Arizona Ştatı Universiteti"ni yarıda buraxıb. Priya Ray 2007-ci ildə 25 yaşındaykən yetkin film karyerasına başlayıb. Həmin tarixdən başlayaraq Priya 2008-ci ilə qədər iyirmi üç filmdə oynamış və pornografik məzmun təmin edən internet saytlarında ən bəyənilən ulduzlardan biri olmağı bacarıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Priya Rai // Babesdirectory. 2020.
2. ↑  "AVN Live interview (video)". AVN (magazine). 2012-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-07-24.
3. ↑  "Priya Rai on IMDb.com". www.IMDb.com. 2012-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytlarından biri
* Priya Rayın rəsmi saytı
Ənbər
**Ənbər** – Orta əsr mənbələrində adı müşklə birlikdə çəkilən qiymətli maddə. 
Mütəxəssisin bildirdiyinə görə, onu Hind okeanında yaşayan balinadan almaq olar. Balinanın ifrazatıdır. Onu ancaq okean və ya dənizin dibindən yığmaq mümkündür. Adıçəkilən maddə mumvari olur. Vaxtilə bu maddə İranda, Hindistanda, ərəb ölkələrində daha çox yayılmışdı. Hətta orta əsrlərdə onu ləl-cəvahirat qiymətinə satırdılar.

Təbabətdə
---------

Orta əsr ədəbiyyatı ilə tanış olduqda bəlli olur ki, ənbəri şahların, xəlifələrin sarayında küplərdə saxlayardılar. Özünü pis hiss edən ondan bir az götürüb ağrıyan yerinə çəkərdi və bir qədər keçməmiş ağrı dayanardı. Və yaxud ənbərdən ətir kimi istifadə edərdilər.

Azərbaycanda ənbər
------------------

Azərbaycanda da, müşkdən fərqli olaraq, ənbər vaxtilə geniş yayılıb. Özü də onu güllərdən əldə edibər. 
Vaxtilə Azərbaycanda ənbər satılan əttar dükanları olub. Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra bu dükanlar ləğv edilib.

Mənbə
-----

1. ↑  "Müşk və ənbər: dərman, yoxsa kosmetik vasitə?". 2010-12-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-20.

Xarici keçidlər
---------------

* Ənbər Arxivləşdirilib 2007-05-04 at the Wayback Machine
* University of Miami Ambergris FAQ Arxivləşdirilib 2008-03-02 at the Wayback Machine
* Natural History Magazine Article: Floating Gold — The Romance of Ambergris Arxivləşdirilib 2006-02-14 at the Wayback Machine

Ədəbiyyat
---------

**Ambergris** is also a fictional city, named for "the most secret and valued part of the whale," appearing in Jeff Vandermeer's books *City of Saints and Madmen* and *Shriek: An Afterword*.
The word also appears in Ezra Pound's poem "Portrait d'une Femme." Chapters XCI and XCII of Moby Dick relate the extraction of ambergris from a deceased sperm whale.
**Norovirus** ("Noruolk virusu" — *ing.* Norwalk virus) — *lat.* Caliciviridae ailəsindən olan, RNT tərkibli virus. Dünyada 90 % hallarda bakteriyasız keçən mədə-bağırsaq epidemiyalarının səbəbkarı norovirus törədicisidir. Virus xəstə ilə birbaşa təmasdan, yoluxmuş qida məhsullarından əsasən fekal-oral yolu ilə ötürülür. Bu hal "bağırsaq qripi" də adlandırılır.

İlk olaraq norovirus özünü 1968 ci ildə Ohayo ştatının Noruolk şəhərində, ibtidai məktəb şagirdləri arasında kəskin baş qaldırmış mədə-bağırsaq pozğunluqları ilə büruzə verdiyinə görə *ing.* Norwalk-like virus adlandırılmışdır. Virus 1972 ci ildə konserv edilmiş fekal probunun immunnoelektron mikroskopiya müayinəsi zamanı aşkar edilmiş və Norulok adlandırılmışdır. Günümüzə qədər eyni simptomlu çoxsaylı xəstələnmə halları mövcuddur. Norovirusun klonlaşdırması və genomunun sekvensiyası onun *lat.* Caliciviridae ailəsinə məxsus viruslara bənzər genoma malik olduğunu gıstərir. Virusun adı virus taksonomiyası beynalxalq komitəsi tərəfindən 2002 ci ildə Norovirus kimi təsdiq edilmişdir.

Norovirus törədicisinin səbəb olduğu mədə-bağırsaq pozğunluğu mövsümi xarakterli olub əsasən payız-qış aylarında baş qaldırır və ürəkbulanmaç qusmaç ishal əlamətləri, qarın nahiyyəsində olan ağrı ilə özünü büruzə verir. Virusun inkubasiya müddəti 10–72 saat ola bilir. Simptomlar bir və iki gön ərzində özünü göstərməyə başlayır, bir neçə gün davam edir. Bir qayda olaraq xəstəlik öz-özünə sağalır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · WoRMS |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh2020001152 · Microsoft: 2778750513 · NDL: 01135878 · NKC: ph1077349 |

* ICTVdB Family 00.012. Caliciviridae
* Перейти к: 1 2 Lindesmith L, Moe C, Marionneau S, et al (2003). "Human susceptibility and resistance to Norwalk virus infection". Nat. Med. 9 (5): 548–53. DOI:10.1038/nm860. PMID 12692541.
* Norovirus: Technical Fact Sheet. National Center for Infectious Diseases, CDC. Архивировано из первоисточника 24 марта 2012.
* Ahmed S. M. Hall A. J. Robinson A. E. Verhoef L. Premkumar P. Parashar U. D. Koopmans M. Lopman B. A. Global prevalence of norovirus in cases of gastroenteritis: a systematic review and meta-analysis. (англ.) // The Lancet infectious diseases. — 2014. — Vol. 14, no. 8. — P. 725–730. — DOI:10.1016/S1473–3099(14)70767–4. — PMID 24981041. исправить
* Widdowson MA, Sulka A, Bulens SN, et al (2005). "Norovirus and foodborne disease, United States, 1991–2000". Emerging Infect. Dis. 11 (1): 95–102. PMID 15705329.
* Перейти к: 1 2 3 Goodgame R (2006). "Norovirus gastroenteritis". Curr Gastroenterol Rep 8 (5): 401–8. DOI:10.1007/s11894-006-0026-4. PMID 16968608.
**Giorgi Tevzadze―**(1987-ci il, Gürcüstan, Tiblisi)**-** Gürcüstanın drift kralı , legal - illegal avtomobil yarışçısı, "Drift kralı" yarışının qalibi (2010)

Həyatı
------

Giorgi Tevzadze 1987-ci ildə Tbilisidə anadan olub. Uşaqlığını Rusiyada keçirən Giorgi uşaqlıqdan maşınlara maraq göstərib. O, ilk dəfə maşın sürməyə cəmi 13 yaşında ikən başlayıb. Qatıldığı bütün qanuni və qeyri-qanuni avtomobil yarışları onu məşhurlaşdırıb. Bu şöhrət onun arzularına yaxınlaşmasına kömək etsə də, həm də problemlərə səbəb olub. Məsələn, polis onu hər dəfə görəndə dayandırıb, sənədlərini göstərməsini tələb edirdi. Dostlarının dediyinə görə, o, çox nəzakətli olub və heç vaxt polislə problem yaşamayıb.Şöhrəti artsa da, bu kifayət etməyib, çünki Giorgi filmlərə də çəkilmək istəyirdi. Dostlarıyla birlikdə kontent yerləşdirdikləri sayt üçün video çəkərkən təhlükəli hərəkətlər etdiyi üçün onun sürücülük vəsiqəsi əlindən alınıb. 2013-cü ildə Rusiyada yaşayan dostu onu görməyə gələndə restorana gedəndə Giorginin sürücülük vəsiqəsi olmadığı üçün Giorginin maşınını idarə edib. Avtomobili saatda 140 kilometr sürətlə idarə edən dostu idarəetməni itirərək ağaca çırpılıb. Nəticədə Giorgi xəstəxanada edilən bütün müdaxilələrə baxmayaraq 26 yaşında həyatını itirib.

Fəaliyyəti
----------

Giorgi Tevzadze
Gənc yaşlarında Gürcüstana qayıtdıqdan sonra komanda toplayıb, avtomobil yarışları təşkil etmək qərarına gəldi. Əsas məqsədi sürücülük kursu açmaq və insanlara daha peşəkar sürücülük və drift dərsləri vermək idi. Giorgi insanlara nə qədər yaxşı sürücü olduqlarını göstərmək üçün "needfordrive" adlı vebsayt yaratdı. 2010-cu ildə Giorgi avtomobil yarışında birinci yeri tutaraq "Drift kralı" adını qazandı.

Xarici keçidlər
---------------

* Giorgi Tevzadze – The famous Georgian street racer
* Giorgi Tevzadze

Həmçinin bax
------------

* Mişel Rodriqes

İstinadlar
----------

1. 1 2  *giorgi, Tevzadze.*. Georgian drift king.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib  (#archive\_missing\_url).  (#cite\_web\_url)
Qədim Gəncə şirniyyatı — Zilviyə
**Zilviyə** — Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biri olan Gəncənin özünəməxsus şirniyyat növlərindən biri də Zilviyədir. Eyni zamanda zilviyənin hazırlanması ərəb ölkələrində, İran və Hindistanda da geniş yayılmışdır. Bu şirniyyat ərəb ölkələrində zlabiyə, zilabiyə, İranda zulbiyə, Hindistanda isə həm də jaləbi adı ilə tanınır.

Keçmişdə Zilviyə Gəncə şəhərində Novruz bayramının əsas atributlarından biri hesab olunurdu. Zilviyəni əsasən Novruz bayramına bir neçə gün qalmış bişirər və bayram axşamı süfrəyə düzərdilər. Bayram axşamı süfrəyə qoyulan hər bir şirniyyat və çərəz özündə Novruzla əlaqədar müəyyən mənanı daşıdığı kimi, ən çox sarı və qırmızı rənglərdə bişirilən dairəvi formalı zilviyələr də martın 21-də gecə ilə gündüzün bərabərliyinə işarə imiş.

Özünəməxsus dadı, ətri və rəngbərəng görünüşü ilə seçilən bu qədim şirniyyat növünün hazırlanması uzun vaxt və böyük zəhmət tələb etdiyindən artıq unudulmaq üzrədir.

Tərkibi
-------

3 stəkan un, 10 qr maya, 1 stəkan qatıq, 2 xörək qaşığı nişasta, 3 ədəd yumurta, 1,5 stəkan şəkər tozu, 1,5 stəkan su, 1,5 stəkan bitki yağı.

Hazırlanması
------------

Buğda unu, yumurta ağı, qatıq, nişasta və maya həmçinin şərbət üçün şəkər və su, qızartmaq üçün isə bitki yağı götürülür. Zilviyə üçün 1 stəkan una 10 qr maya və ilıq su qatılmaqla xəmir yoğrulur.
Xəmiri 3–4 saat qıcqırdıb acıxəmrə hazırlayırlar. Sonra 1 stəkan qatığa 2 xörək qaşığı nişasta əlavə edib qarışdırılır. 3 yumurtanın ağı köpüklənənə qədər çalınır və üzərinə qatıq-nişasta qarışığı əlavə edilir. Bu qarışığa isə acıxəmrə əlavə edilir, 2 stəkan da un tökülüb duru xəmir yoğrulur. Xəmir 25–30 dəqiqə saxlanılır. Bu müddətdə şəkər şərbəti bişirilir. Bunun üçün 1,5 stəkan şəkərin üzərinə 1,5 stəkan su tökülüb qaynayana qədər qızdırılır, kəfi yığılır. 1,5 stəkan bitki yağı yastı qazancada və dərin tavada qızdırılır.
Duru xəmir qıf və ya asan olsun deyə çaynikə tökülüb çaynikin lüləyi vasitəsilə dairəvi təkər formasında tökülüb qızardılır. Açıq qəhvəyi rəng alanda zilviyə yağdan çıxarılıb dərhal qırmızı və ya sarı rəng qatılmış şəkər şərbətinə salınır. 5 dəqiqədən sonra zilviyə şərbətdən çıxarılıb süzgəcə yığılır. Süfrədə isti və ya soyuq halda yeyilir.

İstinadlar
----------

* www.ganja.az saytı Arxivləşdirilib 2017-07-19 at the Wayback Machine
* Qədim Gəncə şirniyyatı – Zilviyə
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: İnsan (dəqiqləşdirmə).

**İnsan dramı** — Səməd Vurğunun 1945-ci ildə yazdığı və həmin ildə tamaşaya qoyulan "İnsan" fəlsəfi dramında şair gələcək həyatı , romantik vüsətlə əks etdirmiş. müharibəni odu-alovu içərisində insan zəkasının qüdrətini göstərmişdir. Səməd Vurğun məqalələrinin birində yazırdı : "mən "İnsan" adlı beş pərtəli böyük mənzum dramı üzərində işləyirəm. İnsan mənim dördüncü mənzum dramımdır. Bu əsər üzərində işləmək mənə zövq verir. Çünki tarixi mövzularda yazdığım əvvəlki üç əsərimdən fərqli olaraq burada mən ilk dəfə öz müasirlərimi obrazlarına müraciət etmişəm və onların nəvələrini göstərməyə çalışmışam. Səməd Vurğun- un "İnsan" dramı bu günumüzlə səsləşən səhnə əsəridir.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


| ⛭Səməd Vurğun |
| --- |
| Şeirləri | Azərbaycan (1933-1935) • Leyla (1935) • Şair, nə tez qocaldın sən? (1956) |  |
| Poemaları | Aslan qayası (1939) • Muğan (1948) • Aygün (1951) • Komsomol poeması (1958) |
| Dramları | Vaqif  (1937) • Fərhad və Şirin (1941) • İnsan (1945) |
| Xatirəsi | Ev muzeyi • Bakıdakı heykəli • Haqqında çəkilən filmlər |
**Hörümçək quyruqlu gürzə** (*Pseudocerastes urarachnoides*) — Yalançıbuynuz gürzələr cinsinə aid ilan növü. İranın İraqla sərhəd zonasına yaxın, Kirmanşah və İlam ostanlıqları ərazisində yayılmışdır. Bu ilan ilk dəfə 1965-ci ildə elmi araşdırma zamanı aşkarlansa da, ilanın quyruğunda olan hörümçəyə bənzər çıxıntı sadəcə bir zədə nəticəsində əmələ gəlməsi düşünülmüşdür. 2001-ci ildə bu ilanın yeni eksemplyarları aşkarlanır. Bundan sonra isə artıq 2006-cı ildə Behzad Fatini və onun asistenti yeni bir növü təsvir edərək qeydə almışlar. Onlar hörümçəyə bənzər quyruqlarını bu canlılar kimi hərəkət etdirərək quş və ya kərtənkələləri ovlayırlar. Şikarını tutan ilanın güclü zəhəri şikarı saniyələr ərzində öldürür. İlanın quyruğu balanın yumurtadan çıxmasından sonra əmələ gəlir və yetkinliyə çatanda tam olaraq formalaşır. Yerli quşlar bu gürzələrin aldadıçı hərəkətlərini çox yaxşı bildiyindən, onlar ancaq köçəri quşları ovlaya bilirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Reptile Database (ing.). / P. Uetz 2015.
2. ↑  "Weird Animals - Spider-tailed Horned Viper - YouTube". 2021-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-05.
3. ↑  "Spider tailed horned viper - YouTube". 2021-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-05.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q3012109
* Wikispecies: Pseudocerastes urarachnoides
* EoL: 13825088
* GBIF: 5789490
* iNaturalist: 73927
* ITIS: 1058451
* IUCN: 164664
* NCBI: 1353790
* RD: urarachnoides

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Məmməd Quliyev.

**Məmməd Allahverdi oğlu Quliyev** (15 mart 1914, Naxçıvan – 11 sentyabr 2001, Naxçıvan) — Azərbaycan teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1974).

Həyatı
------

Məmməd Quliyev 15 mart 1914-cü ildə Naxçıvanda doğulub. Bəzi mənbələrdə doğum tarixinin 8 dekabr 1912-ci il olduğu qeyd olunur. Səməd Mövləvi Məmməd Allahverdi oğlu Quliyevi yuxarı siniflərdə oxuyanda teatra dəvət edib. O, əsasən, opera və operetta tamaşalarında xorda oxuyub, epizod rollarda səhnəyə çıxıb. Opera artisti olmaq arzusu ilə orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya gələrək Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbinə daxil olub. Diplom alandan sonra bir müddət Opera və Balet Teatrında işləyib. Burada ikinci dərəcəli partiyalar oxuyub.

Məmməd Quliyev 1943-cü ildə Naxçıvana gəlib və DMDT-nin truppasına aktyor götürülüb.

11 sentyabr 2001-ci ildə Naxçıvanda vəfat edib.

Yaradıcılığı
------------

Aktyor istedadı xarakterik rollarda daha əlvan formada təcəssüm tapıb. Tipik məişət rollarını
da bacarıqla oynayıb. Dərviş, Müller, Rüstəm Zal ("Şeyx Sənan", "Şeyda" və "Səyavuş", Hüseyn Cavid), Pirqulu, Həmzə, Belakurov ("Aydın", "Vəfalı Səriyyə" və "Yaşar", Cəfər Cabbarlı), İbrahim xan ("Vaqif", Səməd Vurğun), Qurban ("Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Naib ağa ("Dəli yığıncağı", Cəlil Məmmədquluzadə), Əlimərdan ("Eşq və intiqam", Süleyman Sani Axundov), Mirzə Cəlil ("Sizi deyib gəlmişəm", Anar), Kral ("Sevilya ulduzu", Lope de Veqa), Naçalnik ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Gəray bəy ("Komsomol poeması", İsgəndər Coşqun), Şahbazov ("Göz həkimi", İslam Səfərli), Pristav ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), Qodun ("Hücum", Boris Lavrenyov), Balvazov ("Həmyerlilər", Altay Məmmədov), Gəncə hökmdarı ("Məhsəti", Kəmalə Ağayeva), Salmanov ("Toy", Sabit Rəhman), Şahmar ("Vətən", Abdulla Şaiq) rolları Məmməd Quliyevin yaradıcılığının başlıca mahiyyətini xarakterizə edən rollardır. Səsinin təravəti uzun illər itməyən aktyor müxtəlif quruluşlarda Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (Nofəl və Məcnunun atası), "Əsli və Kərəm" (Keşiş) operalarında, "Məşədi İbad" (Sərvər), "Arşın mal alan" (Əsgər) operettalarında, Süleyman Rüstəm və Səid Rüstəmovun "Durna" (Murad), Məmməd Səid Ordubadi və Səid Rüstəmovun ("Beş manatlıq gəlin" (Qiyas) musiqili komediyalarında solist-aktyor kimi çıxış edib.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 iyun 1965
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1 iyun 1974

Filmoqrafiya
------------

* Tale yükü

İstinadlar
----------

1. ↑  Respublikanın incəsənət işçilərinə Azərbaycan SSR-in fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 iyun 1974-cü il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Abbe Refraktometr**- maye və bərk mühitlərin sınma əmsalını ölçmək üçün vizual optik cihazdır. Onun fəaliyyəti işığın kiçik sınma əmsalı n 1 mühitdən böyük sınma əmsalı n 2 mühitə yayılması zamanı tədqiq olunan qeyri-şəffaf mühit halında tam daxili əks olunma, ya da şəffaf mühitlər halında (tədqiq olunan və məlum) müstəvi ayrılma hüdud sınma bcağının ölçülməsinə əsaslanır. Hər iki üsulda sınma qanunu istifadə olunur. n1 sin i 1 = n 2 sin i 2 (i1 düşmə bucağı, i 2 sınma bucağı). Abbe refraktometr iki düzbucaqlı şüa prizmadan sınma əmsallı n2 = 1,7 (natriumun sarı xətti ʎd = 589,3 nm) üçün prizması cilalanmış hipotenuz tərəfli və tutqunlaşdırılmış hipotenuz tərəfli köməkçi açılan prizmadan 2, müşahidə borusu, hesablama şkalası, xüsusi kompensatordan 6 ibarətdir.

İRF-22 refraktometrinin optik sxemi
Tədqiq olunan mayelər prizmanın hipotenuz tərəfləri arasındakı aralıqda (0,1 mm ətrafında) yerləşdirilir. Bərk şəffaf nümunələr bir cilalanmış müstəvi tərəfə malik olmalıdır, yan tərəflərdən biri isə cilalanmış tərəfə perpendikulyar olmalıdır. Nümunələrə cilalanmış tərəflə ölçü prizmasının hipotenuz tərəfinə sıxlırlar (açılmış köməkçi prizmalar zamanı), onlar arasındakı aralığa (deşiyə( isə sınma əmsalı nə olan immersiya mayesinin damcıları daxil edilir ki, onun n1 < nə < n2 (adətən nə= 1,66 olan monobromnaftalin) şərti ödənilsin. Şəffaf maye mühitlərinin ölçülməsində işıq, mühitin ayrılması sərhəddində köməkçi prizmanın kiçik katetindən keçərək istiqamətlənir (keçən işıqda ölçmə), qeyri-şəffaf mühit halında isə prizmasıının tutqun tərəfi onun böyük kateti (əks olunan işıqda ölçmə) işıqlandırılır. Borunun görmə sahəsində işıqlı və tutqun sahələrin ayrılma xəttlərinin çarpaz birləşməsində şkalada bilavasitə n-nin qiyməti hesablanır.
Düzünə baxışın iki dispersiya prizmasından ibarət kompensator (Amiçi prizması) prizmaların əks istiqamətli fırlanması ilə ölçü prizması və nümunənin dispersiyasının müvazinətlənməsinə və ağ işıq mənbəyinin istifadə olunması ilə n2 qiymətini ölçməyə imkan verir. İRF-22 refraktometri üçün keçən işıq n-nin ölçülmə həddi 1,3-1,7, əksolunmada-1,3-1,57; ölçmə dəqiqliyidir.

İstinadlar
----------

* Иоффе Б.В. "Рефрактометрические методы химии",3 изд.Л.1983
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
* ФЭС
**1080i** (Full HD və ya BT.709 olaraq da bilinir) — çərçivə qətnaməsi və tarama növünün birləşməsidir. 1080i, yüksək dəqiqlikli televiziyada (HDTV) və yüksək tərifli videoda istifadə olunur. "1080" rəqəmi ekrandakı üfüqi xətlərin sayına aiddir. "İ" "interlaced" üçün bir kısaltmadır; bu, yalnız tək sətirlərin, sonra hər bir çərçivənin cüt sətirlərinin (hər bir videoya video sahəsi deyilən) növbə ilə çəkildiyini, beləliklə video hazırlamaq üçün həqiqi görüntü kadrlarının yalnız yarısından istifadə olunduğunu göstərir. Əsas ekran dəqiqliyi 1080 pikseldir, bu da 1080 qətnamə qətnaməsinə malikdir; "p" hər bir çərçivə üçün qətnamə sətirlərinin ekranda ardıcıllıqla "çəkildiyini" göstərən mütərəqqi tarama aiddir.

Bu müddət 16:9 geniş ekran tərəf nisbətini (uzunluğundan daha geniş olan düzbucaqlı bir televizor) nəzərdə tutur, buna görə 1080 sətir şaquli qətnamə 1920 sütun və ya 1920 piksel × 1080 sətirdir. 1920 piksel × 1080 sətir ekranında ümumilikdə 2,1 meqapiksel (2,1 milyon piksel) və saniyədə 50 və ya 60 ara sahənin müvəqqəti çözünürlüğü vardır. Bu format SMPTE 292M standartında istifadə olunur.

1080 sətir seçimi 1990-cı illərin əvvəllərində "kvadrat piksel" in HD video formatında istifadə olunmasına təkan verən Çarles Poyntondan qaynaqlanır.

Xarici keçidlər
---------------


| ⛭Yüksək çözümlülük (HD) |
| --- |
| Konseptlər | 
* Yüksək Dəqiqlikli Televiziya
* Yüksək dəqiqlikli video
* Ultra yüksək dəqiqlikli televiziya

 |
| Çözümlülüklər | 
* 720p (HD)
* 1080i (Full HD)
* 1080p (Full HD)
* 1440p (Quad HD)
* 2160p (4K Ultra HD)
* 4320p (8K Ultra HD)
* 8640p (16K Ultra HD)

 |
| Analoq yayım(hamısı ləğv edilib) | 
* 819 line system
* HD MAC
* MUSE (Hi-Vision)

 |
| Rəqəmsal yayım | 
* ATSC
* DMB-T/H
* DVB
* ISDB
* SBTVD

 |
| Audio | 
* Dolby Digital
* 3D səs
* DSD
* DXD
* DTS

 |
| Çəkiliş və saxlama | 
* DCI
* HDV

 |
| HD media vəsıxlaşdırma | 
* Arxiv disk
* AV1
* Blu-ray
* CBHD
* D-VHS
* DVD-Audio
* H.264
* H.265
* H.266
* HD DVD
* HD VMD
* MPEG-2
* MUSE LaserDisc
* MVC
* Super Audio CD
* Ultra HD Blu-ray
* Sıxlaşdırılmamış
* VC-1
* W-VHS

 |
| Konnektorlar | 
* Component
* DisplayPort
* DVI
* HDMI
* VGA

 |
| İstifadəsi | 
* Ölkələr üzrə rəqəmsal televiziya istifadəsinin siyahısı

 |


|  |  |
| --- | --- |
| Texnika | *Texnika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şamil.

**Cəfərov Şamil Talıb oğlu** — Azərbaycan SSR-nın əməkdar mühəndisi, neftçi, konstruktor, neft quyularının ayrılıq istismarının təsisçisi və banisi, neft sənayesində 45-dən artıq ixtiranın müəllif və həmmüəllifi, "Soyuzneftemash" Ümumittifaq Sənaye Birliyinın baş direktoru, "Neftmaş" Xüsusi Konstruktor Bürosunun yaradıcısı və daimi rəhbəri.

Həyatı
------

Cəfərov Şamil Talıb oğlu 1929-cu il 10 aprel tarixində Gəncədə sadə zəhmətkeş kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini 1937-ci ildə Bakıdakı 32 saylı məktəbdə almış, 1941-ci ildən isə Gəncə şəhərinin 7 saylı məktəbində davam etdirmişdir. 1944-cü ildə Bakı Enerji Maşınqayırma Texnikumunun maşınqayırma bölməsinə daxil olub oranı 1948-ci ildə bitirmişdir. Həmin il maşınqayırma texnologiyası ixtisası üzrə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (hazırda Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) neft-mexanikası fakültəsində təhsil almışdır.

1950-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutuna köçürüləndən bir il sonra neft hasilatı üzrə Azərbaycan elmi-tədqiqat institutunda mühəndis kimi işləməyə başlamışdır. 1953-cü ildə institutu bitirərək Cəfərov həyatını Azərbaycanın neft mühəndisliyinə həsr edir.

1951–1955-ci illərdə Cəfərov Azərbaycan Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutunda işləmişdir.

1952–1957-ci illərdə təhsillə işi birləşdirərək, Azərbaycan Neft Hasilatı Elmi-Tədqiqat İnstitutuna Firudin Axundovun ("Azərbaycanlı Edison") təkliflərini həyata keçirən laboratoriyaya işə qəbul edilmişdir.

1955–1966-cı illər ərzində Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Maşınqayırma İnstitutunda sıravi mühəndis kimi işə başlayıb institutun elmi işlər üzrə direktorun müavini vəzifəsinə yüksəlmişdir. Bu dövrdə ərzində Cəfərovun bilavasitə rəhbərliyi altında Respublikamızın neft mədənlərində geniş istifadə edilən borusuz dərinlik nasos qurğuları, müxtəlif istismar pakerləri və neft quyuları üçün yüksək texniki-iqtisadi göstəricilərə malik olan yeni avadanlıq dəstləri ixtira olunub. Bu avadanlıq təkcə Azərbaycanda deyil, SSRİ-nin bütün neft mədənlərində geniş tətbiq olunurdu və bu gün də istifadə olunur.

Cəfərovun çoxsaylı mühəndis ixtiraları, yorulmaz səylə və təşəbbüsü sayəsində 1966-cı ildə SSRİ Nazirlər Sovetinin sərəncəmı ilə Bakıda "Ayrılıq istismar üzrə Xüsusi Konstruktor Bürosu" yaradılır. Şamil Cəfərovun 20 ildən artıq rəhbərlik etdiyi bu büro neft hasil edən maşın və avadanlıqların layihələndirilməsini həyata keçirirdi.

1966–1974-cü illəri əhatə edən dövr ərzində yeni yaradılmış Xüsusi Konstruktor Bürosunda layihələndirilən, yüksək texniki səviyyəsi ilə fərqlənən müxtəlif tipli quyu avadanlıqları, o cümlədən

20 yanvar 1990-cı ildə baş verən Qanlı Yanvar hadisələri Cəfərovu çox sarsıtmışdı. Şamil Talıb oğlu Cəfərov şəhidlərin dəfn mərasimində iştirak edərək evinə qayıdandan sonra ürəyi dözməyib geniş infarkt keçirərək 23 yanvar tarixində vəfat edib. Şamil Cəfərov Xırdalan qəbiristanlığında dəfn edildi.

İstinadlar
----------
**Cesar Daniel Meza Colli** (5 oktyabr 1991, Asunson). Paraqvaylı peşəkar futbolçu.

Karyerası
---------

### Keşlə

2015-ci ilin yayında Keşlə ayrıldıqdan sonra, Kolli 22 yanvar 2016-cı ildə Keşlə ilə altı aylıq müqavilə imzaladı. Altı ay sonra Kolli Zirə FK ilə bir illik müqavilə imzaladı.

6 fevral 2018-ci ildə Keşlə FK , Kolli ilə 2017–18 mövsümünün sonuna qədər müqavilə imzaladığını açıqladı.

22 iyul 2019-cu ildə Keşlə FK , Kolli ilə bir illik kredit müqaviləsi imzaladığını elan etdi.18 sentyabr 2020-ci ildə Kolli, 2020–21 mövsümünün sonuna qədər müqavilə ilə Keşlə'yə qayıtdı.

### Neftçi

12 iyun 2021-ci ildə Neftçi Sezar Meza Kolli ilə iki illik müqavilə imzaladığını elan etdi.

Neftçinin heyətində rəsmi matçlarda ilk dəfə Azərbaycan Premyer Liqasının 2021-ci ilin 12 sentyabrında keçirilən Neftçi-Qarabağ matçında çıxış edib. Həmin matçda 9 dəqiqə meydanda qalıb. İlk dəfə isə 90 dəqiqə meydanda Azərbaycan Premyer Liqasının 2021-ci ilin 2 oktyabrında keçirilən Səbail-Neftçi matçında qalıb. İlk qolunu isə əvvəlki komandası olan Keşləyə qarşı Azərbaycan Premyer Liqasının 2021-ci ilin 19 sentyabrında keçirilən Keşlə-Neftçi matçının 36-cı dəqiqəsində vurub. 22 iyun 2023-cü ildə "Neftçi" **Sezar Meza Kolli** ilə müqaviləni yeniləmədiyini açıqladı.

İstinadlar
----------

1. ↑  César Meza Colli // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  Sezar Meza Kolli Arxivləşdirilib 2022-10-08 at the Wayback Machine **Soccerway**  (ing.)
3. ↑  "Sezar Meza Kolli ilə müqavilə yenilənməyib". neftchi.az (az.). 22 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | BDFA · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Zakir Qadiri Uqan** (tatar. Закир Хәлим улы Кадыйри; 1878, Simbirsk quberniyası[d] – 1954, Ankara) — tatar əsilli antropoloq, tarixçi və yazıçı. İbn Haldunun Müqəddimə adlı əsəri ilə Quran təfsirçisi Təbərinin Tərixul-Ümum və Mülük adlı əsərini türkcəyə tərcüməsi ilə tanınır.

Həyatı
------

Zakir Qadiri Uqan əslər tatardır. Samara vilayətinin Berende bölgəsinin Osta Kandal (Abdullovo) kəndində 1878-ci ildə doğulmuşdur. Təhsilinə kəndində başlayıb, Simbir şəhərindəki Vəli Həzrət və Şakir Axund mədrəsələrində davam etmişdir. 16 yaşında Buxaraya gedib 5 il islam fəlsəfəsi və hikmət təhsili almışdır.
Ardıyca İstanbula gedib Yaqub Mustafa adı ilə Darül-Fünün İlhaiyyat fakültəsinə qəbul olmuşdur. Hakimiyyət əleyhinə düşüncələri olduğu üçün təqib edildi və Hicaza qaçdı. Şeyx İshaq əl-Hindidən təfsir və hədis, Ədibül Hicaz Mehmed Əli Əfəndidən ərəb ədəbiyyatı dərsləri aldı. Daha sonra Misirə getdi və Əl-Əzhər Universitetində təhsil almağa başladı. Burada əl-Liva qəzetinə və əl-Aləmil İslami jurnallarına yazılar yazdı.

Rus inqilabından əvəl müsəlman liderlərdə Ridaəddin Fəxrəddin tərəfindən çağırıldı və ilk əvvəl Orenburqda açılan Hüseyniyyə mədrəsəsində, ardından Ufadakı Mədsərə-i Aliyyədə müəllimlik etdi. Yeni qurulan Cənub Volqa-Ural Respublikasının milli idarəçilik üzvü oldu. Bolşevik inqilabı olduqda isə qaçıb Uyaqdoğuya getdi.
1922-ci ildə yeni qurulan Türkiyə Respublikasına getdi və Türkiyə vətəndaşı oldu. Milli təhsil naziri Həmdullah Subhi tərəfindən Türk Tarix Heyətinə təyin edildi. Heyət dağılınca tərcüməçilik və Süleymaniyyə kitabxanasında təsnif məmurluğu etdi. 1937-1939-cu illər arasında Finlandiyadakı türklərin dini ibadətlərində işləmək üçün Finlandiyaay getdi. II Dünya müharibəsindən əvvəl Türkiyəyə geri döndü və 1954-cü ildə Ankaradakı Yeni Məhəllədəki evində vəfat etdi.

Atatürkün qəzəbi
----------------

2011-ci ildə araşdırmaçı yazıçı Atilla Oral tərəfindən Atatürkə aid yayımlanmamış bir məktub ortaya çıxardıldı. Bu məktuba görə, Zakir Qadiri Uqan məktəblərdə tədris ediləcək tarix kitablarında İslam tarixi və Türklərin islamdakı yeri bölümlərini yazmaqla vəzifələndirilmişdi. Atatürk bu bölmələrdə ərəb millətçiliyi edildiyini irəli sürərək bu bölmələrin düzəldilməsini istəmişdi. Ancaq Uqanın düzəltmələrindən məmnun olmadı və qəzəbli üslubda yazılmış bu məktbubu yazdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Zakir Kadiri Ugan'ın Hadis Sistematiğine Yönelik Eleştirilerin Tahlil ve Tenkid" (PDF). 25 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
2. 1 2  Azat Ugan, Zakir Kadiri Ugan, Türk Dili Dergisi, 1954
**Muravyov-Amurski yarımadası** — Rusiya Federasiyasının Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımada coğrafi baxımdan Primorsk diyarının cənub-qərb sahillərində yerləşir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur. Rpimorski diyarının ən böyük yarımadasıdır.

Yarımada Nikolay Nikolayeviç Muravyov-Amurskinin şərəfinə adalndırılmışdır. Yarımadada Vladivastokun kontinental hissəsi yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Coğrafi kordinatı: 43°09′ şm. e. 131°59′ ş. u.

Yarımada qərbdən Amur körfəzi, şərqdən isə Ussuri körfəzi ilə əhatələnmişdir. Şərqi Bosfor boğazı ilə Ruskiy adasından ayrılır. 

Yarımada şimal-şərqdən cənub-şərqə 35 km məsafəədə uzanır. Eni enli hissədə 17 km-dir. Yarımadanın Çayka-Rıbaçiy xəttində 13 km, Sportivnaya Qavan hoissəsində 9 km-dir. Yarımadanın sahəsi 414 km²-dir.

Relyefi
-------

Muravyov-Amurski yarmadası Xanka massivinin cənubunda yerləşir. Yarımadanın ən hündür nöqtəsi Sinyaya Sopka dağıdır (474 m). Yarımadanın ən hündür cənub nöqtəsi Varqin dağıdır (458 m). Yarımadada digər zirvələr 400 metri keçmir.

Hidrologiyası
-------------

Yarımadanın ərazisindən axan çayların uzunluğu çox deyildir. Nisbətən iri çaylar Amur körfəzinə tökülür. Amur körfəzinin sahəsi 236 km2, Ussuri körfəzinin sahəsi — 178 km2 təşkil edir. Bölgədə yağıntı əsasən yay dönəmində mövsümündə düşür. Yağıntının artığı dönəmdə çaylarda suyun səviyyəsi artır. Boqataya və Pionerskaya çayları üzərində su anbarı inşa edilmişdir. Vladivastok şəhəri ərazisindən keçən çayların kənarları dəmir-beton konstreukdiyası ilə əhatələnmişdir. Yarımada ərazisində iki iri su anbarı Pionerskaya və Boqataya çayları üzərində inşa edilmişdir. Onların sahəsi 1,86 və 0,84 km2-dir. Təbii gölləri olan Çerepaşe, Çan, Bezimyanoye dənizin mənşəllidir. Yarımadada ən böyük göl Çerepaşe gölüdür. Onun sahəsi 0,16 km2dir.

Bitki örtüyü
------------

Yarımada ərazisinin 260 km2 və ya 60%-dan çox sahəsi meşə ilə örtülüdür. Meşələr əsasən yarımadanın hündür qayalıqları, dağ yamacları hissələrdə yayılmışdır. Meşələr daha çox yarımadanın şimal şərq hissəsində yayılmışdır. Vadilərdə isə iri meşə sahələri su anbarlarının ətraf ərazilərində qalmışdır. Burada Mancuriya qozu, palıd, toz ağacı və s bitkilər üstünlük ttəkil edir. Yarımadanın düzən əraziləri, dağətəyi bölgələr, sahil zonası əsasən şəhər tilililəri, yollar, sənaye zonaları ilə örtülmüşdür.

Sahil
-----

Yarımadanın sahil xəttinin uuzunluğu 129 km-dir. Şimal-şərq sahilinin uzunluğu (Amur körfəzi sahilləri) — 42 km, cənub sahillərinin uzunluğu (Zalatoy Roq körfəzfi ilə Şərqi Bosfor boğazı sahillərinə qədərki ərazi) — 36 km, cənub-şərq sahillərinin uzunluğu (Ussuri körfəzi) — 51 km təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *BMA*
2. ↑  [*ölü keçid*]
3. ↑  "Морфоструктурные условия освоения полуострова Муравьёва-Амурского". 2020-02-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-09.
**Oklənd Gimnaziyası** (*ing.* Auckland Grammar School) — Yeni Zelandiyadakı dövlət orta məktəblərindən biri. Oklenddə yerləşir. 2011-ci ildə Gimnaziyada şagirdlərin sayı 2461 nəfər idi ki, bu göstəriciyə görə məktəb Yeni Zelandiyada 6-cı sıradadır. Gimnaziya daxilində xarici tələbələr üçün yaradılmış yataqxanalar mövcuddur.

Oklənd Gimnaziyası Yeni Zelandiyanın ən öndəgedən akademik orta məktəbi kimi tanınır. "Metro Magazine" adlı jurnal Kembric sistemli gimnaziyanın nəticələrini yüksək göstərərək ona yüksək xallar vermişdir.

Tarixi
------

Gimnaziya 1850-ci ildə general-qubernator Ser Corc Qrey tərəfindən yaradılmışdır. 1868-ci ildən təhsil müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərir.

Məktəbin devizi "Per Angusta Ad Augusta" (*azərb*. Qələbə əzm ilə əldə edilir‎).

Xarici tələbələr
----------------

Gimnaziyada 90-100 civarında xarici tələbə təhsil alır. Burada təhsil almaq üçün xarici tələbələrdən ingilis dili bilikləri səviyyəsinin yoxlanılması üçün test imtahanlarının verilməsi, ingilis dili intensiv kurslarını başa çatdırması tələb oluna bilər. Oklend Gimnaziyasında təhsil almaq üçün xarici tələbələr hər il 20,000 ABŞ dolları civarında təhsil haqqı ödəməlidirlər.

Məktəbin görkəmli məzunları
---------------------------

* Rassel Krou
* Edmund Hillari

Həmçinin bax
------------

* Oklənd Universiteti

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  Top Academic School | Auckland Grammar School Arxivləşdirilib 2013-02-05 at the Wayback Machine. Ags.school.nz. Retrieved 2012-08-27.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Oklənd Gimnaziyası ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Yeni Zelandiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bəra ibn Azib ibn Haris əl-Ənsari** (*ərəb.* **البراء بن عازب**‎; 600, Mədinə – 690, Kufə) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi və ondan hədis ötürən.

Həyatı
------

O, Mədinə şəhərində anadan olmuşdur. O, Aus qəbiləsinin Banu Haris sülaləsindən idi. Müsəlmanların Mədinəyə köçməsindən əvvəl erkən yaşda İslamı qəbul etmişdir. Atası ondan əvvəl İslamı qəbul etmişdir. İbn Ömər və Üsamə ibn Zeyd kimi, gənc yaşına görə müsəlmanların müşriklərə qarşı döyüşlərində iştirak etməsi qadağan edilmişdir. Uhud və Xeybər yaxınlığındaki döyüşlərdən sonra müsəlmanların demək olar ki, bütün döyüşlərində iştirak etmişdir. Tarixçilərə görə, o, 14-18 döyüşlərdə iştirak etmişdir. 631-ci ildə Xalid ibn Vəlidlə birlikdə İslamı yaymaq üçün Yəmənə yollandı. Bu vəzifə Əli ibn Əbu Talibə həvalə olunduqda, o da ona qoşuldu. Əl-Yakubiyə görə, əl-Bara peyğəmbərin ölümündən sonra Əbu Bəkrə beyətdən çəkinənlərdən idi.

İlk saleh xəlifələr dövründə fars və bizansla müharibələrdə iştirak etdi. Rey, Kumis, Zəncan, Abhar, Qəzvin və Tuştar şəhərlərinə yürüyüşlərdə iştirak etmişdir. O, hətta xəlifə Ömərin dövrünün sonunda və Osmanın hakimiyyətinin başlanğıcında bu bölgələri fəth edən qüvvələrə rəhbərlik edən şəxs ola bilər. Xəlifə Əlinin dövründə onun tərəfdarları arasında idi. Dəvə, Siffin və Nəhrəvan döyüşlərində iştirak etmişdir və hətta xəlifə Əli tərəfindən xaricilərə göndərilmişdir ki, onların mümkün qədər çoxununu düşərgəyə qayıtmasına inandırsın.

Kufədə yaşayırdı. Ömrünün sonunda görmə qabiliyyətini itirmiş və Kufədə vəfat etmişdir və ya öldüyü şəhər İraq Musab ibn Zubairin nəzarəti altında ikən Mədinə idi. Onun ehtimal olunan vəfat ili 690 və ya 691-ci illərdi.

O, peyğəmbərin hədislərini ötürməklə məşğul idi.

Onun bir neçə oğlu var idi. Onun nəvələri arasında görkəmli simalar yer alır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ərəbcə Vikipediya (ərəb.). 2003.
2. 1 2 3 4 5  Bahramian, Negahban
3. 1 2 3 4  Али-заде, 2007

Ədəbiyyat
---------

* *Bahramian, Ali; Negahban, Farzin.* Al-Barāʾ b. ʿĀzib // Encyclopaedia Islamica. Brill. Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Anna Karenina.

**Anna Karenina** (*ing.* Anna Karenina) — 1997-ci ildə çəkilmiş amerikan filmi.

Məzmun
------

Rusiya, XIX əsrin sonları. Ailəli zadəgan Anna Karenina Moskvaya səfəri zamanı Aleksey Vronski ilə tanış olur və ona vurulur. Ancaq cəmiyyətin qınağından qorxan Anna ona rədd cavabı verir və Peterburqa gedir. Aleksey inadlı şəkildə ondan əl çəkmək istəmir və onunla Peterburqa gedir. Monoton gündəlik həyatdan qaçan Anna sonda Alekseyin sevgisini qəbul edir. Onların münasibətləri haqqında hamı xəbər tutur. Bundan sonra Anna israrla boşanmaq istəsə də Aleksey razı olmur. Vronski müharibəyə gedən zaman o ümidini tamamilə itirir. Annanın öz oğlunu itirməsi, Alekseyə olan inamsızlıq və qısqanclıq hissi, bundan yaranan ağrı onu sonda intihar etmək qərarına gətirib çıxarır.

Aktyor birliyi
--------------

Ədəbiyyat
---------

* Cast pictures , ,


|  Rollarda  |  |  Personaj  |
| --- | --- | --- |
| Sofi Marso |  | *Anna Karenina* |
| Şon Bin |  | *Aleksey Vronskiy* |
| Alfred Molina |  | *Konstantin Levin* |
| Mia Kirşner |  | *Kiti Şerbatskaya* |
| Ceyms Foks |  | *Aleksey Karenin* |
| Fiona Şou |  | *Lidiya İvanovna* |
| Denni Hyuston |  | *Stiva Oblonskiy* |
| Fillida Lo |  | *qrafinya Vronskaya* |
| David Schofield |  | *Nikolay* |
| Saskia Uikham |  | *Dolli Oblonskaya* |
| Cennifer Hall |  | *Betsi Tverskaya* |
| Anna Kalder-Marşall |  | *knyaginya Şerbatskaya* |
| Petr Shelokhonov |  | *Kapitonich* |
|

1. ↑  .