recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Axtarış həvəsi*** qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Teymur Bəkirzadə tərəfindən 1970-ci ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın xalq rəssamı, Dövlət Mükafatı laureatı Tahir Salahovun yaradıcılığına həsr olunmuşdur.

Məzmun
------

Film Azərbaycanın xalq rəssamı, Dövlət Mükafatı laureatı Tahir Salahovun yaradıcılığına həsr olunmuşdur. Filmdə onun bəzi əsərlərinin yaranma tarixindən, sənətkarın öz qəhrəmanları ilə görüşməsindən, xarici ölkələrdə olmasından bəhs edilir. Tahir Salahov həyatla sıx bağlı olan sənətkarlarımızdan biridir. O, ölkəmizdə baş verən ictimai hadisələri dərindən təhlil edərək, fəlsəfi fikirləri bədii surətlər vasitəsilə öz əsərlərində əks etdirir. T.Salahov, əsl mənada böyük sənətkar olduğu üçün əsərlərinin mövzusunu xalqımızın qaynar həyatında axtarır, böyük axtarış ehtirasları ilə yaşayır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Hacı Hacıyev  

Rejissor: Teymur Bəkirzadə  

Operator: A. Ohanov  

Bəstəkar: Aqşin Əlizadə

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.125
2. ↑  "Teymur Bəkirzadə" (az.). Azərbaycanfilm. 2015-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-26.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1970-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Rasim Fərzi oğlu Abuşev** (15 oktyabr, 1963, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Sovet və Azərbaycan futbolçusu. 

Azərbaycan yığmasının heyətində 40 oyun keçirdmişdir.

Həyatı
------

Bakı yaxınlığında anadan olub və orada böyüyüb. Hərbi xidmət zamanı respublika birinciliyində ordu komandasında oynayırdı. Buna görə böyük futbola artıq yetkin yaşda başladı. Əvvəlcə ikinci liqada çıxış edən Bakının "Gənclik" komandasında oynayırdı, yarım ildən sonra isə "Neftçi"də.

Yuxarı liqada ilk oynunu Kiyevdə yerli "Dinamo" komandasına qarşı keçirtdi, oyun heç-heçə bitdi.

1997-ci ilin yazında həmin vaxt Ağdamın "Qarabağ" klubunun oyunçusu Rasim Azərbaycan yığması ilə birgə Kiprdə məşq edirdi. Onlardan başqa orada Dinamo Stavropol komandasının təmsilçiləri var idilər ki, onlar Azərbaycan futbol federasiyası ilə "ağ-mavilər"in düşərgəsinə keçmək barədə məsələni həll etdilər.

Stavropol Dinamosunun heyətində uzun müddət ərzində oynadı və tez-tez kapitan sarğısı ilə meydana çıxırdı, sonradan "Jemçujina Budyonnovsk" klubunda çıxış etməyə başladı, xaricdə son klubu Kafkaztransqaz oldu.

2004-cü ilin avqustunda Nazim Süleymanovun dəvətini qəbul edərək "Xəzər-Lənkəran"ın heyətinə qatıldı. İlk oynunu "Bakı" komandasına qarşı keçirtdi və 0:2 hesabı ilə məğlub oldu, elə ilk oyunundan sonra karyerasını bitirdi.

Karyerasını bitirdikdən sonra Rusiyada məşqçi işlədi. 2008-ci ildə Andrey Mulikov ilə birlikdə "Dinamo Stavropol"u çalışdırırdı.

Ailəlidi, 3 oğlu var

Milli yığma karyerası
---------------------

Azərbaycan yığması yaranandan sonra heyətə daim çağırılırdı. 1993-dən 1999-cu ilə qədər millidə 40 oyun keçirtdi və 3 qol vura bildi.

Xarici keçidlər
---------------

* *National Football Teams* saytında statistikası (*ing*)
Arif Niftullayev (oğul) ilə səhv salmayın.

**Arif Sabir oğlu Niftullayev** (5 mart 1953 — 2000) — Sovet İttifaqını təmsil edən yunan-roma güləşçisi, 1978-ci il Dünya Çempionatının qalibi.

Həyatı
------

Arif Niftullayev 1953-cü il martın 5-də anadan olub.

Arif Niftullayev 1967-ildən güləşlə məşğul olurdu. 1971-ci ildə SSRİ idman ustası normativini yerinə yetirdi.

Dəfələrlə SSRİ Çempionatlarında və beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Arif Niftullayev, 1978-ci ildə baş tutan Dünya Çempionatının qalibi oldu.

Arif Niftullayev Dünya çempionu olmaqla adını güləş tariximizə qızıl hərflərlə yazdı.Qazandıqı uğurla ilk dünya çempionu kimi Azərbaycan Güləş tarixində silinməz iz buraxdı.

Karyerasını başa vurandan sonra bizneslə məğlub olan Arif Niftullayev, 2000-ci ildə Rusiyada öz villasında xüsusi amansızlıqla öldürüldü.

Arif Niftullayev ailəli idi. Oğlu Arif də güləşçidir və o ilk dəfə iştirak etdiyi böyüklər arasında dünya çempionatında bürünc medal qazanmaqla 97kq çəki dərəcəsində bir ilkə imza ataraq atası kimi tarixə düşdü.

Ən maraqlısıda odur ki, ata Arif Niftullayev tarix yazarkən 25 yaşıda idi və oğlu Arif Niftullayev də 25 yaşında tarix yazdı...

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Kriminal Azərbaycan.* ""İKİ BAKILI": birini öldürüb yandırdılar, o biri isə soyadını dəyişib, qeyb oldu..." www.criminalaz (az.). 2017-03-01. 2022-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
***Abşeron mahnıları*** qısametrajlı sənədli televiziya film-konserti rejissor Tofiq Mirzəyev tərəfindən 1969-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film-konsertdə Azərbaycan Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin "Qaya" Vokal Kvarteti iştirak edir. Onlar altı mahnı oxuyurlar. Mahnıların məzmunu və təsvir edilən yerlər Abşeron yarımadasının orijinal koloritini əks etdirir. "Qaya"nın oxuduğu mahnılar janr etibarilə müxtəlifdir.

Məzmun
------

Film-konsertdə Azərbaycan Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin "Qaya" Vokal Kvarteti iştirak edir. Onlar altı mahnı oxuyurlar. Mahnıların məzmunu və təsvir edilən yerlər Abşeron yarımadasının orijinal koloritini əks etdirir. "Qaya"nın oxuduğu mahnılar janr etibarilə müxtəlifdir.

Film haqqında
-------------

Film 1970-ci ilin avqust-sentyabr aylarında İzmirdə keçirilən beynəlxalq yarmarkada nümayiş etdirilib.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Tofiq Mirzəyev  

Rejissor: Tofiq Mirzəyev  

Operator: Aleksandr Ohanov, Faiq Aslanbəyov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Televiziyasının fəaliyyəti". 2017-07-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-12.
2. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.117
3. ↑  "Ulu Öndər Heydər Əliyevin sovet dövründə Azərbaycan-Türkiyə mədəni əlaqələrini genişləndirməsi". 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-12.

Mənbə
-----

* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 269.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1969-cu ilin Azərbaycan filmləri  

1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
***Ağa, cəddinə qurban*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Şamil Nəcəfzadə tərəfindən 1993-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycanfilm kinostudiyası və "Metropol" kino şirkətinin istehsalıdır. Film xalq arasında böyük hörmət sahibi, xəstələrə şəfa vermək, onları sağaltmaq qabiliyyətinə malik Mir Mövsüm Ağa (Mirmövsümov) haqqındadır.

Məzmun
------

Film xalq arasında böyük hörmət sahibi, xəstələrə şəfa vermək, onları sağaltmaq qabiliyyətinə malik Mir Mövsüm Ağa (Mirmövsümov) haqqındadır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Teyyub Qurban, Hikmət Seyidov  

Rejissor: Şamil Nəcəfzadə  

Operator: Adil Abbasov, Ramiz Ağalı  

Prodüser: Gülafət Ələsgərli

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898–2002)). Bakı: 2003, səh.303

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1993-cü ilin Azərbaycan filmləri  

1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Xədicə Əlibəyova** (1884, Tiflis – 1961, Bakı) — Azərbaycan maarifpərvəri, publisist, naşir, Azərbaycanda ilk qadın redaktor.

Həyatı
------

Xədicə Əlibəyova 1884-cü ildə Tiflisdə ruhani ailəsində doğulmuşdur. Atası Ələddin Sübhanquliyev ruhani olmasına baxmayaraq Xədicə Əlibəyova ilk təhsilini rus qız gimnaziyasında almış, sonra Zaqafqaziya Olginskaya Mamalıq İnstitutuna qəbul olmuşdur. Burada təhsilini davam etdirib 1907-ci ildə birinci dərəcəli mama ixtisasına yiyələnmişdir.

Hüquqşünas Mustafa bəy Əlibəyovla ailə qurmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Azərbaycan qadınlarının həyatında, qadın xeyriyyə cəmiyyətlərinin işində yaxından iştirak edirdi. Qadınların öz haqlarını bilmələri və maariflənmələri məqsədilə Azərbaycanda ilk qadın məcmuəsi olan "İşıq" qəzəti işıq üzü görür. 1911-ci ildə nəşr olunmağa başlayan qəzətin (cəmi 68 nömrəsi buraxılmışdır) redaktoru Xədicə Əlibəyova, naşiri isə Mustafa bəy Əlibəyov olmuşdur. Qadınların maarif və mədəniyyətə, zaman nə qədər çətin olsa da, öz haqlarını müdafiə etməyə çağıran "İşıq" qəzətində çalışanlar da əsasən qadınlar idi. Haqsızlığa və savadsızlığa qarşı özlərinə xas bir şəkildə mücadilə etməyə çalışanlar sırasında Asiya Axundzadə, Xuraman Rəhimbəyzadə, Maral Nəbizadə, Gövhər Şövqiyyə, Səidə Şeyxzadə, Nabat Nərimanova və başqa maarifpərvər qadınlar "İşıq"ın ətrafında böyük bir ümidlə birləşmişdilər. X.Əlibəyova "İşıq"qəzeti "Hüquqlarımız" sərlövhəli silsilə məqalələr yazmışdır. Qadınların hüquq bərabərliyi, onları maarif və mədəniyyətə, ictimai həyatda iştiraka çağırış, qadın klublarının, savad kurslarının açılması, uşaqların tərbiyəsi, ev işləri və sağlamlıq məsələləri ətrafında gedən mübarizə və s. onun publusistik məqalələrinin əsas mövzusu idi. 1912-ci ildə "İşıq" qəzəti fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra Bakı Müsəlman Qadınları Xeyriyyə Cəmiyyətinin fəal üzvlərindən biri kimi fəaliyyət göstərən Xədicə Əlibəyova Şəkiyə köçərək həkim-ginekoloq işləmişdir. 1920-ci ildən 1946-cı ilədək Şəkidə həkim-ginekoloq kimi fəaliyyət göstərən xanım Xədicə Əlibəyova burada, həmçinin, savad kurslarının, qadın klubunun təşkilində də yaxından iştirak etmiş, ömrünün sonuna yaxın Bakıya qayıtmışdır. 1961-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Şəfiqə Əfəndizadə
* Səkinə Axundzadə
* Qəribsoltan Məlikova

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti

Ensiklopediyası I cild. Bakı: "Lider" nəşriyyat. 2004.
**Vera Lantratova** (*rus.* Ве́ра Лантра́това; doğ. 11 may 1947, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — 20 aprel 2021) — keçmiş sovet voleybolçusu, SSRİ yığmasının və Neftçi klubunun oyunçusu. Olimpiya, dünya və Avropa çempionu. SSRİ əməkdar idman ustası (1991).

Həyatı
------

Klub səviyəsində yalnız Bakının "Neftçi" komandasında çıxış edib. Bu komandanın heyətində SSRİ çempionatının ikiqat bürünc mükafatçısı olub. 1967-ci ildə Azərbaycan SSR milli komandasının heyətində SSRİ çempionatının və SSRİ xalqları Spartakiadasının gümüş mükafatçısı olub.

1966-cı ildə gənc komandalar arasında Avropa çempionu olub. 1967-1970-ci illərdə SSRİ yığmasında çıxış edib. Yığmanın heyətində Olimpiya (1968), dünya (1970) və Avropa (1967) çempionu olub.

Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Azərbaycan Texniki Universiteti) məzunudur (1971).

İdmançı karyerasını bitirdikdən sonra Bakı Ali Partiya Məktəbində (indiki Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası) kafedra müdiri işləyib. Sonralar Leninqrada köçüb və orada orta məktəbdə bədən tərbiyəsi müəllimi işləyib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Vera Lantratova". Sports-reference.com. 2020-04-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-23.
2. 1 2  "ЛАНТРАТОВА ВЕРА СТЕПАНОВНА (СССР)". Sportbiography.ru.[*ölü keçid*]
3. 1 2 3 4 5 6 7  "ЛАНТРАТОВА (ГАНЖЕНКО) Вера Степановна". İnfosport.ru.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Voleybolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
İngilis rəssamı Edmund Leighton tərəfindən *Tanrı Sürəti* tablosu, 1900-cü il: döyüşə gedən və sevgilisi ilə sağollaşan zirehli cəngavər təsviri
**Eşqə düşmə, vurulmaq, aşiq olmaq** adətən başqa bir insana qarşı güclü bağlılıq və sevgi hisslərinin inkişafıdır.

İngilis dilində bu termin (*ing.* falling in love) metaforik xarakter daşıyır, prosesin fiziki "yıxılma" aktı kimi ani, idarəolunmaz olduğunu və sevgilini "xəstəliyə düşmək" və ya "tələyə düşmək" kimi həssas vəziyyətdə buraxdığını vurğulayır.

Bu, həm də prosesdə aşağı beyin mərkəzlərinin əhəmiyyətini əks etdirə bilər, bu, rasional beyni (Con Klizin sözləri ilə desək) "bu aşiq olmaq çox qəribədir..." nəticəsinə gətirə bilər. O, okkultizmlə həmsərhəddir".

Faktorlar
---------

### Psixoloji

"Aşiq olana güclü töhfə verən məlum faktorlara yaxınlıq, oxşarlıq, qarşılıqlılıq və fiziki cəlbedicilik daxildir", eyni zamanda, proses köhnə uşaqlıq bağlılıq nümunələrinin yenidən aktivləşdirilməsini nəzərdə tutur. İki insan arasında dərin qurulmuş psixoloji paralellər də onların cütləşmə-bağlanmasının əsasını təşkil edə bilər ki, bu da sadəcə narsisistik identifikasiyası ilə həmsərhəd ola bilər.

Yunqçular eşqə düşmək prosesini anima və ya animusun digər insana proyeksiyası kimi baxırlar və bunun daxil ola biləcəyi anlaşılmazlıq potensialı var.

### Kimyəvi

 Jean-Honoré Fragonard — *Oğurlanmış öpüş* (təxminən 1780-ci illərin sonu)
Eşqə düşmə zamanı iki kimyəvi reaksiya baş verir ki, bu da oksitosin və vazopressinin artmasıdır; və Elisabeth Young-Bruehl göstərir ki, "biz aşiq olduğumuz zaman öz beynimizin emosional mərkəzlərindən keçən təbii amfetamin axınına düşürük". Sosiobiologiyaya gəlincə, vurğulanır ki, həyat yoldaşlarının seçimi yalnız başın öhdəsinə buraxıla *bilməz* və kompleks neyrokimyəvi dəstək tələb olunmalıdır.

Bəzi neodarvinist tənqidçilər, həddən artıq bəsit fiziki arqumentlərin cinsi ehtirasın tez-tez təhlükəsiz bağlılığa deyil, qarşısıalınmış bağlılıqlara, eləcə də hər kəsin aşiq olmanın açıq-aşkar qorxulu çətinliklərinə səbəb olduğunu gizlətdiyini vurğulayırlar.

Həmçinin bax
------------

* Limerensiya
* Bağlılıq nəzəriyyəsi
* Flirt
* Birinci baxışdan məhəbbət

İstinadlar
----------

1. ↑  *Pines, Ayala Malach.* Falling in Love. 2000-10-27. doi:10.4324/9780203902608. ISBN 9780203902608.
2. ↑  Desmond Morris, *The Naked Ape Trilogy* p. 387
3. ↑  R. Skinner/J. Cleese, *Families and how to survive them* (1994) p. 13
4. ↑  R. Crooks/K. Baur, *Our Sexuality* (2010) p. 223
5. ↑  Robert M. Gordon, *An Expert Looks at Love, Intimacy and Personal Growth* (2008) p. xiv-v
6. ↑  Robin Skynner/John Cleese, *Families and how to survive them* (London 1994) p. 14
7. 1 2  Elizabeth Young-Bruehl, *Where Do We Fall When We Fall in Love?* (2003) p. 20
8. ↑  Carl Jung, *Man and his Symbols* (1964) p. 191
9. ↑  S. Kuchinskas, *The Chemistry of Connection* (2009) p. 88-9
10. ↑  Daniel Goleman, *Emotional Intelligence* (London 1996) p. 4
11. ↑  R. Crooks/K. Baur, *Our Sexuality* (2010) p. 186
12. ↑  Elizabeth Young-Bruehl, *Where Do We Fall When We Fall in Love?* (2003) p. 5
**Hrayr Tjohk** (Ermənicə: *Հրայր Դժոխք*; 1864, Bitlis vilayəti – 1904, Sason, Batman ili), doğum adı (**Armenak Ghazaryan,** ermənicə: *Արմենակ Ղազարյան*) *Hrair, Hrayr, Dzhoghk, Djohkh, Dzhokhk* olaraq da tanınan Erməni Milli Hərəkatının bir hissəsi olmuş olan erməni fədaisidir. Erməni İnqilabi Federasiyasının üzvü olmuşdur.

Həyatı
------

**Armenak Ghazaryan** adı ilə Bitlis vilayətinin Aharonk kəndində anadan olmuşdur. Onun atası keşiş *Mampre Ghazaryan* olmuşdur*.* Armenak 1880-ci illərin sonlarında Muşdakı Surp Qarabet monastır məktəbini bitirmişdir. Daha sonra Muş Birləşmiş Erməni Kollecində təhsil almışdır. Ona müəllimi *Mkrtiç Saryanın* inqilabi ideyaları dərindən təsir etmişdir. Armenak təhsilini başa vurandan sonra Sason və Taronda yerləşən erməni məktəblərində dərs deməyə başlamışdır. O, həmişə Muş ətrafı ərazilərin camaatının başlarına qoyduqları ənənəvi erməni papağından istifadə etmişdir.

*Hrayr* və *Dzhoghk* Erməni İnqilabi Federasiyasının rəsmi orqanı hesab olunan Droşak üçün yazılar yazarkən onun istifadə etdiyi iki təxəllüsü olmuşdur. O, 1890-cı ildə Hnçak Partiyasına qoşulmuş və partiyanın liderləri hesab olunan Mihran Damadyan və Hamparsum Boyadjian ilə sıx əməkdaşlıq etmişdir. Qısa bir müddət sonra ideoloji fikir fərqliliklərinə görə 1893-cü ildə Hnçak Partiyasından ayrılmışdır.

Dzhoghk Erməni İnqilabi Federasiyasına qoşulmuş və burada tanınmış hərbi liderlər hesab edilən Serop Ağpür, Kevork Çavuş və Andranik Ozanyanla əməkdaşlıq etmişdir. 1894-cü ilin yay aylarında Hrayr ermənilərə silah almaq üçün Qafqaza getmişdir. Daha sonra Erməni İnqilabi Federasiyasına üzv olduğu Rumıniyaya getmişdir. Xalq kütlələrinin iştirakı ilə baş vermiş olan üsyana inanır və Birinci Sason üsyanının liderlərindən birinə çevrilir.

1895-ci ildə Hrayr Andranik Ozanyan və Serop Ağpür də daxil olmaqla 50 nəfərlik gənc bir qrupla Şərqi Anadoluya qayıtmışdır. Tatul (Aram Aramyan) ilə bərabər Pasinlər ərazisində xalqı təşkilatlandırmışdır. 1896-cı ilin iyun ayında hər ikisi həbs edilərək Ərzurum həbsxanasına salınmışdırlar; Tatul asılmış, Hrayr isə amnistiya ilə azad edilmişdir. Daha sonra o, Vana getmiş və 1896-cı il Van Üsyanını təşkil etmək üçün planlar həyata keçirmiş, daha sonra, Hrayr və Andranikin İkinci Sason üsyanının həm əsas təşkilatçıları, həm də başçıları olduqları Sasona (1902) getmişdir. Bu üsyan zamanı o, aprel ayının 13-də Geliegüzan kəndində öldürülmüşdür. O, yerli bir kilsənin həyətində Serob Paşanın yanında dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Hrayr // Faceted Application of Subject Terminology.
2. 1 2 3 4  Արմենակ Մամբրեի Ղազարյան // Հայաստանի գրադարանների համահավաք գրացուցակ.
**Flamand əfsanələri** — Şarl de Koster bu əsərini XVI əsrə aid olan arxaik fransız dilində yazmış, bununla da bu əsərə xüsusi bir kolorit vermişdir. Bu əsərdə nağıl aləmi real varlığın fonunda təsvir edilmişdir. Bu əsərdə folklor fantastikası məişət hadisələri ilə qaynayıb-qarışaraq xalqın gündəlik həyatının real təsvirini ifadə etmişdir. E.Deşanel bu əsəri çox yüksək qiymətləndirmişdir: "O, orta əsrləri necə varsa eləcə təsvir edib: kobud, sərt, qəmli, kələkbaz, eyni zamanda da, uşaq kimi sadədil. O özündən personajlarına, onlara məxsus olmayan nə bir fikir, nə bir instinkt, nə də bir hiss əlavə etməmişdir".

"Flamand əfsanələri" əsərinə dörd əfsanə daxil edilmişdir. Onlar məzmununa və ovqatına görə bir-birindən fərqli olmasına baxamayaraq, müəllif onları ümumi bir ideya, vahid bir əqidə ətrafında birləşdirə bilmişdir. Bu topluda verilən "Şişman sifətin qardaşlığı", "Blanka, Klara və Kandida", "Sir Halevin" və "Smetse Smeye" tədricən yaranmışdır.



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ərciş döyüşü** — 1395-cü ildə Qaraqoyunlular ilə Teymurilər dövləti arasında baş vermişdir.

Arxa Plan
---------

Əmir Teymur Avnik qalasını çox böyük dirənişlə qarşılaşmasına rəğmən almağı bacardı. Bu qalanı Qara Yusifin qardaşı Misir Xoca müdafiə edirdi. Əmir Teymur 43 gün boyunca Avniki mühasirədə saxladı. Misir xoca bir neçə dəfə Əmir Teymurun təslim olma tələbini geri çevirsədə nəhayət 1 avqust 1394-cü ildə Qaladaki aclıq ve digər səbəblərə görə məcburən qılınc kəfən ilə Əmir Teymurun hüzuruna gedərək əhv dilədi, Əmir Teymur onu Səmərqəndə göndərdi və qısa müddət sonra burda öldü Avnik Qalasının idarəçiliyini öz əmirlərindən Atlamışa tapşıran Əmir Teymur bundan sonra indiki Gürcüstan istiqamətində hərəkət etdi. Bunu eşidən Qara Yusif indiki Türkiyənin Van şəhərində yerləşən Ərcişə gəldi. Həmin vaxt orda Əmir Teymurun Əmirlərindən İzzətdin şir var idi. Qara Yusifin gəlişindən xəbər tutan əmir dərhal Atlamışa xəbər göndərdi və özü Türkmən ordusuyla vuruşmağa getdi. İlk həmlədəcə Məğlubiyyətə uğradı. Bu zaman Qara Yusif Atlamışın 400 atlı ilə oraya gəldiyini eşidərək atlamışa hücum etdi. Bu döyüşde Teymuri ordusu qılıncdan keçirildi, Atlamış Yar Əli tərəfindən əsir alındı.

Döyüş
-----

Atlamış ilə müharibədən sonra Qara Yusif Teymurilərin ana mərkəzinə hücum etdi,Qaraqoyunlu ordusu qat qat böyük düşmən ordusunu məğlubiyətə uğratdı. Məmlüklü Tarixçilərindən İbn Əl furat, İbn Qazı Şübhə, İbn Həcər və Makrizinin yazdığına görə Qara Yusif çox parlaq bir qələbə qazandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şahabeddin,Berkuk Dönemi Memlükler s.93
2. ↑  Əkbər N.Nəcəf,Qara Yusif s.44
3. ↑  Təkiyəddin Əbul-Abbas Əhməd ibn Əli əl-Makrizi,Kitab əs Süluk li-mərifəti-düvəl əl-Müluk.Məhəmməd Mustafa Ziyadə nşr, Qahirə 1941
4. ↑  İ b n ul-Furat, s. 416
5. ↑  Faruk Sümer Karakoyunlular s.59
6. ↑  Metsopski, Timurlenk ve Haleflerinin Tarihi, 21-22
7. ↑  Macit, Timurlular
Zamanında Azerbaycan, 92.
8. ↑  Kazanasmaz, Kara Yusuf ve Zamanı Atatürk Üniverstiesi Erzurum, 2019 s.34
9. ↑  Arayancan, Karakoyunlu Hükümdarlarından Cihânşah ve Dönemi, 72.
10. ↑  Əkbər N. Nəcəf Qara Yusif s.44
11. ↑  Varlık, "Karakoyunlular", s. 449.

Xarici keçidlər
---------------


* Qaraqoyunlular
* Qara Yusif
**Metabolik xəstəliklər** — maddələr mübadiləsinin (metabolizm) normal gedişatının pozulması ilə əlaqəli xəstəliklər qrupunun ümumi adı. Normal maddələr mübadiləsi katabolizm və anabolizm proseslərinin ahəngdar birləşməsindən qaynaqlanır. Metabolik xəstəliklərin səbəbləri irsi metabolik pozuntular, endokrin orqanların xəstəlikləri və ya metabolik əhəmiyyətli orqanların (məsələn, qaraciyər) fəaliyyətindəki digər pozuntular ola bilər, əksər hallarda müəyyən fermentlərin olmaması və ya onların çatışmazlığı ilə əlaqədardır.

Anadangəlmə metabolik xəstəliklər
---------------------------------

Hal-hazırda anadangəlmə metabolik pozuntular xarakteri daşıyan xəstəliklərə piylənmə, podaqra, qəbizlik, şəkərli diabet, hiperlipoproteinemiya və bir çox başqaları daxildir. Məlumdur ki, getdikcə sayı artan çoxdan məlum olan xəstəliklər genetikdir.

Simptomları
-----------

Metabolik pozuntular zamanı baş verə biləcək bəzi simptomlara halsızlıq, kilo itkisi, sarılıq, qıcolma və s. daxildir. Metabolik xəstəliklərin simptomları metabolik pozuntunun növündən asılı olaraq dəyişiklidir. Simptomlar dörd kateqoriyaya bölünür: kəskin simptomlar, gec başlayan kəskin simptomlar, mütərəqqi ümumi simptomlar və davamlı simptomlar.

Səbəbləri
---------

İrsi metabolik xəstəliklər qüsurlu bir gen ferment çatışmazlığı zamanı baş verir. Bir çox alt tipləri olan bu xəstəliklər anadangəlmə metabolik pozuntular kimi tanınır. Qaraciyər və ya mədəaltı vəzi düzgün işləmədikdə də metabolik xəstəliklər baş verə bilər.

Diaqnozu
--------

Bağırsaq mikrobiotası
Metabolik pozuntuların bir çoxu anadangəlmə müəyyən edilir. Əgər pozuntu erkən aşkarlanmazsa diaqnoz simptomlar görünəndən sonra da qoyula bilər. Genetik metabolik xəstəlikləri diaqnoz etmək üçün xüsusi qan və DNT analizləri aparılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Disease Ontology (ing.). 2016.
2. 1 2  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29. 2018-06-29 2018.
3. 1 2 3  "Metabolic Disorders: MedlinePlus". www.nlm.nih.gov. 4 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 July 2015.
4. ↑  *Fernandes, John; Saudubray, Jean-Marie; Berghe, Georges van den.* Inborn Metabolic Diseases: Diagnosis and Treatment. Springer Science & Business Media. 2013-03-14. səh. 4. ISBN 9783662031476. 2022-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-11.
5. ↑  "Inherited Metabolic Disorders Overview: Overview, Clinical Features and Differential Diagnosis, Epidemiology and Statistics". 2018-08-09. 2022-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-11.
6. ↑  Inborn errors of metabolism // MedlinePlus Medical Encyclopedia. 5 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 July 2015.
7. ↑  "Newborn Screening". MedlinePlus. 5 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 July 2015.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Kruqosvet · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4057701-6 · LCCN: sh85084014 · LNB: 000099534 · Microsoft: 2777735490 · NKC: ph184945, ph115823 |
**Vaqif Musayev** - (9 oktyabr 1972, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Sovet və Azərbaycan futbolçusu, FİFA kateqoriyalı futbol hakimi. 2010-cu ildən beynəlxalq səviyyəli matçlarda referi köməkçisi kimi oyunları idarə etməyə başlamışdır.

Tərcümeyi halı
--------------

Vaqif Musayev 9 oktyabr 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. "Neftçi" futbol məktəbinin yetirməsidir. V.Musayev 1989-cu ildə futbol üzrə SSRİ çempionatının ikinci liqasında Bakının Dinamo GOHM FK komandasının heyətində futbolçu karyerasına başlamışdır. SSRİ dağıldıqdan sonra futbol çempionatınin yüksək liqasında çıxış edən Tovuzun "Turan" komandasına keçmişdir. V.Musayev ümumilikdə yüksək liqada 152 oyun keçirmiş və 4 qol vurmuşdur. O, futbolçu kimi idman karyerasını 2004-cü ildə başa çatdırmışdır.

V.Musayev 2004-cü ildən futbol üzrə Azərbaycan çempionatında ikinci və birinci liqa üzrə xətt hakimi, 2006-cı ildən yüksək liqada və həmçinin əvəzedici heyətlərin turnirində çıxış edən komandaların oyunlarını idarə etmişdir. O, 2010-cu ildən beynəlxalq kateqoriyalı hakimdir. Vaqif Musayev 2012-ci ildən Azərbaycan üzrə FİFA hakimlərinin siyahısına daxil edilmişdir..

Vaqif Musayev 23 oktyabr 2013-cü ildə Naxçıvan şəhərində keçirilən futbol üzrə "Xəzər-Lənkəran" komandası ilə "Neftçi" Bakı komandası arasında Azərbaycan Superkuboku uğrunda oyununda referi assisenti kimi xidmət göstərmişdir..

V.Musayev 1994-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasını bitirnmişdir.

Xarici istinadlar
-----------------

* Профиль на сайте АФФА
* Referee V.Musayev on int.soccerway.com (ing.)
* Azerbaijan Football Officials — Referees Arxivləşdirilib 2015-03-07 at the Wayback Machine (ing.) (ing.)
* Vagif Musayev "Matches as assistant referee (ing.)
* Azerbaijani team of football referees assigned to UEFA Champions League games[*ölü keçid*] (ing.)
* Vaqif Musayev Profile and Statistics on www.soccerpunter.com (ing.) (ing.)
* Vagif Musayev on football-lineups.com (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "FIFA Azerbaijan Football Officials — Referees". 2015-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-30.
2. ↑  FIFA referees defined Arxivləşdirilib 2012-06-06 at the Wayback Machine (ing.)
3. ↑  "«Xəzər Lənkəran» "Neftçi"dən qisasını aldı". 2014-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-30.
Ön tərəfi fotoqrafa baxan bir adamın üzü, arxadan gələn işığa görə kölgədə qalır.

Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kölgə (dəqiqləşdirmə).
**Kölgə** — işığın şəffaf olmayan bir obyekt tərəfindən qarşısının kəsilməsi ilə işıqlı bir yerdə meydana gələn qaranlıq sahədir.

İşıq mənbəyindən çıxan işıq bir cismə dəydikdə, cisimin işıqlandırılmış üzünün əksi tərəfində formalaşan qaranlıq hissəyə kölgə deyilir.

Bir nöqtəvi işıq mənbəyindən çıxan şüalar düz xətti bir yol izləyirlər. Mənbədən gələn bəzi şüalar qarşısında yerləşdirilən qeyri-şəffaf bir cismin arxasına keçə bilər, bəzi şüalar isə keçə bilmir. İşıq mənbəyindən çıxan heç bir işığın çata bilmədiyi cismin arxasındakı hissəyə tam kölgə deyilir. Bəzi şüaların çata bildiyi və bəzilərinin çata bilmədiyi hissədə meydana gələn qaranlığa isə yarı kölgə deyilir. Cismin kölgəsi obyektdən uzaqlaşdıqca böyüyür, yaxınlaşdıqca kiçilir. Belə hadisələrə insanlar kölgə deyir. Ən böyük kölgələr səhərlər və axşam qaranlıq düşməzdən əvvəl yaranır. Eyni zamanda, günəş saatı kölgə ilə göstərilən rəqəmə görə vaxtı göstərir.

Ancaq günəş saatları dəqiq vaxtı göstərə bilmədikləri üçün artıq istifadə edilmirlər. Bu gün istifadə olunan saatlarda isə vaxtı göstərməkdə çox da böyük səhvlərə yol verilməmişdir. Türkiyədə isə insan kölgəsi yay aylarında şimala, qış aylarında isə cənuba düşür

Astronomiya
-----------

Üç ay (Callisto, Europa və Io) və onların kölgələri Yupiter boyunca parad keçir. Umbra, penumbra və antumbra adları tez-tez astronomik obyektlərin yaratdığı kölgələr üçün istifadə olunur, baxmayaraq ki, bəzən günəş ləkələri kimi qaranlıq səviyyələrini təsvir etmək üçün istifadə olunur. Astronomik obyektin görünən böyüklüyü 4-ə bərabər və ya aşağı olduqda, insan tərəfindən görünən kölgələr salır. Yerə görünən kölgələri proyeksiya edə bilən yeganə astronomik obyektlər Günəş, Ay və düzgün şəraitdə Venera və ya Yupiterdir. Gecə, planetin yarımkürəsinin orbital ulduzuna baxan günəş işığının qarşısını alması nəticəsində yaranır.

Yerin Aya atdığı kölgə Ay tutulmasıdır. Əksinə, Ayın Yerə atdığı kölgə Günəş tutulmasıdır.

Gündüz dəyişikliyi

Günəş gün ərzində kəskin şəkildə dəyişən kölgələr yaradır. Yerə düşən kölgənin uzunluğu günəşin yüksəlmə bucağının kotangensi ilə mütənasibdir — onun üfüqə nisbətən bucağı θ. Günəşin çıxması və qürubuna yaxın, θ = 0° və çarpayı(θ) = ∞ olduqda, kölgələr çox uzun ola bilər. Günəş birbaşa yuxarıdan keçirsə (yalnız Xərçəng və Oğlaq Tropikləri arasındakı yerlərdə mümkündür), onda θ = 90°, çarpayı(θ) = 0 və kölgələr birbaşa obyektlərin altına düşür.

Bu cür dəyişikliklər səyahətçilərə uzun müddət səyahətləri zamanı, xüsusən də Ərəbistan səhrası kimi qısır bölgələrdə kömək etmişdir.
Qızıl Alma
**Qızıl Alma**, Türklər özəlliklə Oğuz Türkləri üçün Qızılalma, üzərində düşünüldükcə uzaqlaşan ancaq uzaqlaşdığı dərəcədə cazibəsi artan ülkülər(uğruna çalışılan) və ya düşlərdir(gerçəkləşməsi istənən şey, ümid)

Kəlimənin tam olaraq nə zaman, harda və necə keçtiyi bilinməməklə birlikdə tarixi axış içərisində həmişə qərb yönündə irəliləmənin bir simvolu olmuşdur. İstanbul'un fəthi'ndən sonra, Qızılalma'nın, Roma'da tapılan Saint-Pierre Kilisəsinin mehrabındakı altın top olduğu irəli sürülmüştür.

Türk mifologiyasında alma
-------------------------

**Alma,** türk və altay xalq inancında və mifologiyasında müqəddəs bir meyvədir. **Alma, Olma, Ulma, Ulmo** olaraq da deyilər. Monqolca Alıman (Alımah)dır. Meyvələrin anası və atası olaraq qəbul edilir. Ağacının çiçəkləri çəhrayı və ya ağ açar. Nüvəli müxtəlif rəngli meyvəsi olan bir ağacdır. Qadınla kişinin bir-birinə duyduğu sevginin simvoludur. Aqsaqqallının əlindən aldığı almanın qabığını yeyən sonsuz qadın əkiz doğurur. Qızılalma üçün ordulara qitələr aşmışdır. Nağıllarda həmişə cadulu almalar vardır. Sirrli bağlardan həmişə o oğurlanmış, üzərinə türkülər yandırılmış, qızların yanağı ona bənzədilmişdir. Dünyada ən çox növü olan ağac almadır. Ən çox yetişdirilən və ən çox yeyilən meyvə də odur. Yetkinləşməni təmsil edir. Növün hamısı, yer üzünə orta asiyadan yayılmış olub altay və qafqaz mənşəlidir. Qazaxıstanın paytaxtı Almatının köhnə adı Alma Atadır və almanın dünyaya buradan yayıldığına inanılar. Adəm ilə Həvvanın cənnətdə yedikləri qadağan meyvənin alma olduğu, qadağanın isə əslində cinsəlliyi ehtiva etdiyi, bu səbəblə də almanın cinsəlliyi simvolizə etdiyi iddia edilir. Yer üzündə az qala hər coğrafiyada yetişməsi onu bir simvola çevirmişdir və bir çox sivilizasiyada alma ilə əlaqədar əfsanə və nağıllara rast gəlinir.

Etimologiya
-----------

Alma sözü (Al) kökündən törəmişdir. Orta Asiya türkcəsindən dərhal bütün türk dillərinə eyni kökdən keçərək istifadə edilən ad Anadolu türkcəsində, Alma -> Əlma çevrilməsinə uğramışdır. Sözün kökündə; "almaq" felinin və meyvənin rəngini simvolik olaraq ifadə edən "al" (qırmızı) sifətinin olduğu bilinməkdədir.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**"Modern" Media Qrupu** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən hökumətyönümlü media-qrup.

Təsisçisi və rəhbəri Elşad Eyvazlı, müavini Pərvin Arzuqızıdır.

Media-qrupa "modern.az" xəbər saytı, "AzEdu.az" təhsil saytı və "MediaTürk TV" internet televiziyası daxildir.

Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İçərişəhər, Maqomayev 3 döngəsi, 1-ci Qəsr (indiki Şəhid Fərid Əliyev) döngəsi 78-də yerləşir. Poçt indeksi AZ 1001-dir.

Modern.az
---------

**"Modern.az" İnformasiya Agentliyi** xəbər portalı 2009-cu il sentyabrın 1-də fəaliyyətə başlayıb. Xəbər portalı Azərbaycanda, regionda və dünyada baş verən hadisələr barədə məlumatlar verir, reportaj, araşdırma, müsahibə və digər janrlarda materiallar təqdim edir. Baş redaktoru Anar Rüstəmovdur.

AzEdu.az
--------

AzEDU.az MMC 2018-ci il martın 1-dən fəaliyyət göstərir.

"AzEdu.az" təhsil portalı təhsil sahəsində ölkədə və dünyada baş verən ən vacib hesab etdiyi hadisələri Azərbaycan dilində çatdırır. Elm-təhsil sahəsindəki problem və perspektivləri özündə əks etdirən gündəlik materiallarla yanaşı, rubrika yazıları, müsahibə, reportaj, araşdırmaları da təqdim edir.

Media Türk TV
-------------

Media Türk onlayn televiziyası 13 aprel 2021-ci ildən yayıma başlayıb.

Həmçinin bax
------------

* Global Media Group
* APA Group
* Səs Media Qrupu
* Yeni Çağ (media qrup)
* Yeni Müsavat (media qrup)
* Gündəlik Teleqraf (media qrup)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elşad Eyvazlı yubileyini qeyd edir". modern.az (az.). 2023-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-10.
2. ↑  "Modern.az və "Nar" ən yüksək bal toplayanları mükafatlandırdı". teston.az. İstifadə tarixi: 2023-12-10.
3. ↑  "Modern.az İnformasiya Agentliyi". modern.az (az.). 2023-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-03.
4. ↑  "Haqqımızda - Türk Dünyasının Ortaq Telekanalı". mediaturk.tv. 2023-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-03.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Kənan Quliyev.

**Kənan Quliyev** — Azərbaycanı təmsil edən güləşçi.

Karyerası
---------

Kənan Quliyev 2010-cu ildə Sinqapurda baş tutan Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Kənan Quliyev qrup mərhələsinin birinci görüşdə Kolumbiya nümayəndəsi Yerzon Hernandez ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Kənan Quliyev rəqibinə qalib gəldi — 2:0 (5:0, 2:1). Növbəti görüşdə isə onun rəqibi Sinqapur nümayəndəsi Kester Çun Yu Lun oldu. Bu görüşdə də Kənan Quliyev rəqibinə qalib gəldi — 2:0 (6:0, 7:0). Qrup mərhələsinin üçüncü görüşündə Kənan Quliyev Avstraliya nümayəndəsi Cayden Lavrense üzərində təmiz qələbə qazandı. Bununla da Kənan Quliyev qrup mərhələsini birinci pillədə başa vurdu və Sinqapur Olimpiadasının final görüşnə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Yaponiya nümayəndəsi Yuhi Tahahaşi oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan final görüşündə qalib gələn tərəf Yuhi Tahahaşi oldu — 2:0 (4:0, 4:0). Bununla da Kənan Quliyev Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azerisport.com idman portalı.* "Азербайджанские вольники начнут против колумбийца и монгола". www.azerisport.com ( (rus.)). 01.11.2022. 2022-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 01.11.2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Azerisport.com idman portalı.* "Али Магомедабиров - золото, Кянан Гулиев - серебро (ОБНОВЛЕНО)". www.azerisport.com ( (rus.)). 01.11.2022. 2022-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 01.11.2022.
Tək qalmış yırtıcı: qütb ayısı öldürdüyü saqqallı suiti ilə qidalanır.
 Sosial yırtıcılar: ət qarışqaları özlərindən daha böyük ağcaqanadla qidalanmaq üçün bir-birləri ilə əməkdaşlıq edirlər.
**Yırtıcılıq,** bir orqanizmin, yırtıcının başqa bir orqanizmi, **ov kimi** öldürdüyü və yediyi bioloji qarşılıqlı əlaqədir. Bu, parazitizm və mikropredasiya (adətən ev sahibini öldürmür) və parazitoidizmi (hər zaman edir) ehtiva edən ümumi qidalanma davranışları ailəsinə daxildir. O, ölü yırtıcıları təmizləməkdən fərqlidir, baxmayaraq ki, bir çox yırtıcılar da bu funksiyanı yerinə yetirir; Toxum yırtıcıları və dağıdıcı meyvə yeyənlər yırtıcı olduğu üçün ot yeyənlərlə üst-üstə düşür.

Yırtıcılar fəal şəkildə ov axtara və ya təqib edə və ya onu gözləyə, çox vaxt gizlənə bilər. Yırtıcı aşkar edildikdə, yırtıcı ona hücum edib-etməyəcəyini qiymətləndirir. Bu, bəzən ovunu təqib etdikdən sonra pusquya düşmə və ya təqib yırtıcılığını əhatə edə bilər. Hücum uğurlu olarsa, yırtıcı ovunu öldürür, qabıq və ya tikan kimi yeyilməz hissələri çıxarır və yeyir.

Yırtıcılar görmə, eşitmə və ya qoxu kimi kəskin hisslərlə uyğunlaşdırılıb və çox vaxt ov üçün yüksək ixtisaslaşıblar. Bir çox yırtıcı heyvanların, həm onurğalılar, həm də onurğasızlar, ovlarını tutmaq, öldürmək və kəsmək üçün iti pəncələri və ya çənələri olur. Digər uyğunlaşmalara ov effektivliyini artıran gizlilik və aqressiv mimika daxildir.

Yırtıcılıq yırtıcıya güclü seçici təsir göstərir və yırtıcı xəbərdarlıq rəngi, həyəcan siqnalları və digər siqnallar, kamuflyaj, yaxşı müdafiə olunan növlərin mimikası, müdafiə onurğaları və kimyəvi maddələr kimi yırtıcı əleyhinə uyğunlaşmalar inkişaf etdirir. Bəzən yırtıcı təkamül xarakterli silahlanma yarışında, uyğunlaşmalar və əks uyğunlaşmalar dövründə tapılır. Yırtıcılıq ən azı Kembri dövründən bəri təkamülün əsas hərəkətvericisi olmuşdur.
**Volvoks** — ilk olaraq mikroskopun kəşfçisi olaraq xatırlanan Antonie van Leeuwenhoek tərəfindən 1700-cü ildə kəşf edilmiş bir orqanizmdir.

Təsviri
-------

Təməl olaraq Bitkilər Aləmində yer alan volvoks bir koloniya cinsinin ümumi adıdır. Volvoks koloniyasının Triasik dövründə, günümüzdən 200 milyon il əvvəl təkamülləşdiyi düşünülür. Bu səbəbdən əslində bibaşa tək hüceyrəlilikdən çox hüceyrəliliyə əsas keçidlərdən birinin qəhrəmanı deyil, amma bu həm də tək hüceyrəliliyin volvoks oxşarı bir tipdə çox hüceyrəliliyə keçə biləcəyini göstərir.

Volvoksun bu qədər məşhur olmasının səbəbi, tək hüceyrəli bitkilərin çox hüceyrəli bitkilərə təkamülünü modelləşdirən bir cins olmasıdır. Koloniya içərisindəki hər bir hüceyrə, bir yaşıl algdır. Volvox koloniyası, tək bir koloniya içərisində 5000 hüceyrə saxlaya bilir. Qlobal bir həndəsəyə sahib koloniyanın xarici mühitlə təmas edən hüceyrələri, hərəkət mövzusunda xüsusiləşmişdir. İç hissəsindəki hüceyrələrdə bu xüsusiyyət müşahidə olunmur. İç hissədə qalan hüceyrələrin isə iki təməl vəzifəsi var: Bir qrup hüceyrə, metabolik fəaliyyətlərin davam etdirilməsi mövzusunda xüsusiləşmişdir, bir başqa qrup isə artım hüceyrələri kimi vəzifə yerinə yetirməkdədir. Üstəlik volvoks koloniyaları tək cinsiyyətli və ya cüt cinsiyyətli olurlar, yəni erkək volvoks koloniyası erkək artım hüceyrələri istehsal edərkən, dişilər yumurtalar qoyur.

Təkamül
-------

Volvoks koloniyasının 45 fərqli növü var və bu növlər üzərində edilən detallı araşdırmalar çox maraqlı bir tapıntını ortaya çıxarmışdır: Bir hüceyrənin, ən azı yaşıl alglerin tək hüceyrəlidən çox hüceyrəliliyə təkamülləşməsi 35 milyon il qədər davam edib. Bu, Kembri partlayışı əvvəli, anı və sonrası haqqında əhəmiyyətli məlumatlar verir. Müddət heç də məhdud deyil. Çoxhüceyrəlilik, Kambri əvvəli dövrdə başlamışdır. Kambri Partlayışında isə yalnız yüksək sürətdə təkamül radiasiyası baş vermişdir.

Mənbə
-----
**Əmin Əhməd oğlu Razi** (*az-əbcəd*. امین رازی‎ ləqəbi: **Ümid**) — Səfəvilər dövrünə (16–17-ci əsrlər) aid Azərbaycanlı coğrafiyaşünas və yazıçı olub. Bətləmiusun Əl-Məcisti yeddi iqlim sisteminə əsaslanaraq məşhur***Yeddi iqlim*** (*fars.* هفت اقلیم‎ — həft iqlim) adlı coğrafi təzkirəsinin yazmışdır.

Razi Səfəvi dövlətinin Rey şəhərində ziyalı ailədə anadan olmuşdur. Onun atası **Mirzə Əhməd Tehrani** Şah I Təhmasib tərəfindən Rey şəhərinin rəisi təyin olunmuşdur. Onun əmisi **Məhəmməd Şərif** şair və Xorasan vilayyətinin başçısının naziri və sonra da Şahın naziri olmuşdur.

Razi qeyd edir ki, o, qamusunu hicri təqviminə görə 1002-ci ildə (1593 miladi) altı il işlədikdən sonra tamamladı, baxmayaraq ki, indiyə qədər olan əsərdə daha kiçik tarixə aid əlavələr var. Onun doğum və ölüm tarixləri məlum deyil.

Səfəvi sarayının üzvü olan Əmin Razi Şah Abbas dönəmində Hindistana gedərək Cahangir şahla görüşmüşdür, başqa məlumata görə, Əkbər Şahın dövründə Muğal Hindistanına səfər etmiş ola bilər.

Həft İqlimin birinci səhifəsi. Bismilləhi ər-Rəhman ər-Rəhim yazaraq müəlif qamusuna başlamışdır
*Yeddi iqlim* (*Həft iqlim*) geniş tarixi, bioqrafik və topoqrafik məlumat verir, "iqlim", yəni Bətləmiusa görə məlum dünyanın coğrafi enliyə görə əsas bölgüsüdür. Əsərdəki tərcümeyi-halların ümumi sayı 1560-dır ki, bu da bir çox hallarda "Lübab ül-Əlbab" və ya "Təzkirət əl-Övliya" kimi orta əsr əsərlərində tapılanlardan daha çox təfərrüat verir. Əsərdə başqa yerdə qeydə alınmayan şeir nümunələri və bəzi nəsr parçaları, məsələn, Übeyd Zəkaninin nümunələri də göstərilmişdir.

Razinin mənbələri otuz doqquzu müəyyən edən Nəqəvi tərəfindən tədqiq edilmişdir. Ethe işin məzmunu cədvəlini təqdim edir. Əsər çoxsaylı əlyazmalarda günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Yeganə tam nəşr Cavad Fazel tərəfindəndir (1961). Ross və başqalarının Kəlküttə nəşri. üstündür[*aydınlaşdırma lazımdır*]Fazelinkinə lakin natamamdır, dördüncü iqlimi (işin yarısından çoxunu əhatə edir) buraxır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Storey, p. 1169.
2. ↑  Taḏkera-nevīsī, pp. 118–19
3. ↑  M. U. Memon (1984)

* *M. U. Memon.* "AMĪN AḤMAD RĀZĪ". Encyclopædia Iranica. 1984-12-15. 2010-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-21.
* E. D. Ross et al. (eds.), *Haft eqlīm*, Calcutta, 1918–72.[*aydınlaşdırma lazımdır*][*<span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (October 2015)">clarification needed</span>*]
* Jan Rypka, *Hist. Iran. Lit.*, pp. 452, 495. [*<span title="Need the year this event took place (October 2015)">year<span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span>needed</span>*]
* Storey, I. pp. 1169–71. [*<span title="Need the year this event took place (October 2015)">year<span typeof="mw:Entity">&nbsp;</span>needed</span>*]

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LIBRIS: 175721 · SUDOC: 181503115 · VIAF: 232008283 · WorldCat VIAF: 232008283 |
*border=none Əsas məqalə: Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidləri (Ş)#Şahbazov Cavanşir Əmir oğlu*
**Şahbazov Cavanşir Əmir oğlu** — Tağım kamandiri, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

1ci Vətən Müharibəsi Qəhrəman Şəhidimiz Tağım Kamandiri Şahbazov Cavanşir Əmir oğlu 8 noyabr 1967-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 41 saylı orta məktəbin 8-ci sinfini 1982-ci ildə bitirdikdən sonra 1985-ci ilə qədər 3 il 77 saylı texniki-peşə məktəbində oxumuş və tornaçı peşəsinə yiyələnmişdir. Cavanşir Şahbazov 1985-1987-ci illərdə sovet ordusu sıralarına çağırılaraq Ukrayna Respublikasında 2 il hərbi xidmət keçdikdən sonra Gəncə şəhərinə qayıtmışdur. O, hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Gil-Torpaq İstehsalat Birliyində kükürd sexinə aparatçı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Cavanşir Şahbazov 21 oktyabr 1990-cı ildə ailə qurmuş və 2 qız övladı dünyaya gəlmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

### Birinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

Zavodda işləyən zaman 20.08-1993-cü il tarixdə Kəpəz Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbiyə çağırılmışdır. Qəhrəmanımız əvvəlcə Ağdam rayonu ərazisində yerləşən 701 saylı hərbi hissədə xidmət etmiş, sonra 701 saylı hərbi hissənin tərkibində  kömək üçün irəliyə doğru gedərək Beyləqan rayonunu xain erməni təcavüzkarlarından müdafiə etmişdir. Cavanşir Şahbazov da həmin hərbi hissənin tərkibində böyük hünər göstərmiş, döyüşlərdə həmişə öndə getmiş və rəhbərlik etdiyi 21 nəfərdən ibarət əsgərlərin tağım komandiri olmuşdur.Şəhidimiz Şahbazov Cavanşir Əmir oğlu 11 dekabr 1994-cü il tarixdə Ağdam rayonu uğrunda gedən qızğın döyüşlərin birində qəhrəmancasına Şəhid olmuş Gəncə şəhərinə gətirilərək 12 dekabr 1994-cü il tarixdə Şəhidlər Xiyabanında Dəfn olunmuşdur

İstinadlar
----------

1. ↑  *Gəncə Şəhidləri.* "Şəhidlərimiz — I Qarabağ Müharibəsi". www.gencesehidleri.az.
**SPV** və ya **SPE** (*ing.* special purpose vehicle) — müəyyən bir layihəni həyata keçirmək və ya müəyyən bir məqsəd üçün yaradılmış xüsusi təyinatlı şirkət və ya "layihə şirkəti". SPV fərdi biznes proseslərini və maliyyə axınlarını effektiv idarə etməyə imkan verir.

Hal-hazırda SPE termini — xüsusi təyinatlı qurum — eyni mənada daha çox istifadə olunur.

Bir qayda olaraq, xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitələri (SPVs) müəyyən mülkiyyət hüquqları və ya öhdəlikləri əldə edərək, əməliyyat həyata keçirmək və borcalan kimi çıxış etmək üçün yaradılır. Bu şirkətlər layihənin təşəbbüskarı (benefisiar) tərəfindən təsis edilir. Bu, məsələn, əgər müxtəlif regionlarda müxtəlif iştirakçılar dəsti ilə, müxtəlif şəraitdə layihələr həyata keçirilirsə, bu lazımdır: bəzi yerlərdə yerli sərmayəçilər, digərlərində şəbəkə şirkətlərində və s. uyğun" xüsusi şirkətin fəaliyyəti çərçivəsində.

Tipik olaraq, belə bir şirkət, bir qayda olaraq, bir investisiya layihəsini həyata keçirmək, yeni bir iş sahəsini inkişaf etdirmək və ya müəyyən müvəqqəti tapşırıqlar üçün yaradılan bir törəmə müəssisədir. Çox vaxt ana şirkət belə bir törəmə müəssisənin 100% sahibidir, lakin bəzi yurisdiksiyalarda ən azı 3% payı olan digər sahiblər tələb olunur.

Daşınmaz əmlakla təminatla ipoteka krediti verildikdə belə xüsusi təyinatlı şirkət sekyuritizasiya təşkilatçısı ilə qanuni əlaqəsi olmayan, sekyuritləşdirilən aktivlərin balansına köçürülən törəmə cəmiyyətdir: belə bir əməliyyat zamanı ipoteka üzrə tələb hüquqları. daşınmaz əmlakın girovu ilə verilmiş kreditlər.

SPV "layihə şirkəti" yaratmağın əsas məqsədləri adətən üç qrupdan birinə təsnif edilə bilər:

* aktivlərin və ya kreditlərin sekuritizasiyası,
* risk paylaşımı,
* rəqabət mülahizələri, məsələn, müəyyən əqli mülkiyyətin yeni şirkətə verilməsi və ya yeni şirkətin köhnə müqavilələr üzrə öhdəliklərdən azad edilməsi (məsələn, lisenziyalaşdırma) və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dematerialisation of Debt Securities in Ireland". Mason Hayes Curran (ingilis). Mason Hayes & Curran. 4 December 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 December 2023.
2. ↑  *Sainati, Tristano; Brookes, Naomi; Locatelli, Giorgio.* "Special Purpose Entities in Megaprojects: empty boxes or real companies? Literature Review". Project Management Journal. 48 (2). 2016-09-19: 55–73. doi:10.1177/875697281704800205. 2023-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.
3. ↑  "Dematerialisation of Debt Securities in Ireland". Mason Hayes Curran (ingilis). Mason Hayes & Curran. 4 December 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 December 2023.
4. ↑  Richard R. Lindsey and Barry Schachter (editors), *How I Became a Quant: Insights from 25 of Wall Street's Elite*, Wiley (August 3, 2009) 978–0470452578
5. ↑  *Gorton, Nicholas S.; Souleles, Gary.* "Special Purpose Vehicles and Securitization". NBER Working Paper No. 11190. March 2005. doi:10.3386/w11190.
6. ↑  "Short-seller Andrew Left warned investors of Evergrande's looming insolvency nearly 10 years ago — and was banned from trading in Hong Kong as a result". 2023-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.