recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**NGC 1251**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. Amerika astronomu Sydney Coolidge tərəfindən 1860-cı ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1251: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1227 |
NGC 1228 |
NGC 1229 |
NGC 1230 |
NGC 1231 |
NGC 1232 |
NGC 1233 |
NGC 1234 |
NGC 1235 |
NGC 1236 |
NGC 1237 |
NGC 1238 |
NGC 1239 |
NGC 1240 |
NGC 1241 |
NGC 1242 |
NGC 1243 |
NGC 1244 |
NGC 1245 |
NGC 1246 |
NGC 1247 |
NGC 1248 |
NGC 1249 |
NGC 1250 |
**NGC 1251** |
NGC 1252 |
NGC 1253 |
NGC 1254 |
NGC 1255 |
NGC 1256 |
NGC 1257 |
NGC 1258 |
NGC 1259 |
NGC 1260 |
NGC 1261 |
NGC 1262 |
NGC 1263 |
NGC 1264 |
NGC 1265 |
NGC 1266 |
NGC 1267 |
NGC 1268 |
NGC 1269 |
NGC 1270 |
NGC 1271 |
NGC 1272 |
NGC 1273 |
NGC 1274 |
NGC 1275 |
NGC 1276



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Qütb qündüzü (6 iyun 0:44) Nordkap, Norveç.
**Qütb gündüzü** — bu günəşin bir sutka ərzində üfüqdə görünməsi, qürub etməməsi.

Ən qısa qütb gündüzü 2 sutka davam edir — 66°33′ paraleldə daha geniş müşahidə edilir. Qütb gündüzləri Qütb dairəsinə kifayət qədər cənubda yerləşən şəhərlərdə də müşahidə edilir. Ancaq halbuki həmin ərazilərdə qütb gecələri müşahidə edilmir.

Qütb dairələrində gündüzlər təqribi 6 ay davam edir. Şimal qütbündə bu hadisə 18 martdan 26 mart tarixlərində, Cənub qütbündə isə 21 sentyabrdan 23 mart tarixlərində baş verir.

Qütb gündüzləri və Qütb gecələri haqqında ilk elmi məlumatı qədim yunan astronomu Aderli Bion vermişdir.

Qütb gündüzləri müşahidə edilən şəhərlər
----------------------------------------

* Norveç: Lonqyir, Tromse.
* Rusiya: Apatitı, Bilibino, Verxoyansk, Varkuta, İnta, Hacıyevo, Dudinka, Zaozersk, Zapolyarnıy, İqarka, Kandalaşka , Kirovsk, Kovdor, Kola, Labitnanqi, Monçeqorsk, Murmansk, Меzеn, Naryan-Маr, Nоrilsк, Оlеnеqоrsк, Ostrovnoy, Pevek, Polyarnıy Zori, Polyarnıy, Salexard, Severomorsk, Skejnoqorsk, Srednokolımsk, Usinsk.

Şəkillər
--------

* Qütb gündüzü, Finlandiya
* Qütb gündüzü, Kolviç gölü
* Qütb qündüzləri zamanı işıqlanma
**Bredford Universiteti** (*ing.* University of Bradford) — İngiltərənin Bredford şəhərində Universitet. Keçmiş rektoru Pakistan İslam Respublikasının 22-ci baş naziri İmran Xan olub. əhalisinin tərkibinə 7.435 bakalavr və 2225 aspirant daxildir. Yetkin tələbələr lisenziya cəmiyyətinin üçdə birini təşkil edir. Tələbələrin 22% -i xarici, 110-dan çox fərqli ölkədən gəlirlər. 2010-cu ildə UCAS vasitəsilə universitetə 14 406 müraciət daxil olmuş, onlardan 3421-i qəbul edilmişdir.
1973-cü ildə dünyada sülhün və münaqişənin öyrənilməsi üçün ən böyük universitet mərkəzi olan Sülh Tədqiqatları Bölümünü açan ilk İngilis universiteti idi.

Tarixi
------

Universitetin yaranma tarixi 1832-ci ildə qurulan Mexanika İnstitutuna, şəhərdə iş yerləri ilə əlaqəli bacarıqları olan işçilərə olan ehtiyaca cavab olaraq formalaşmışdır. 1882-ci ildə institut Bradford Texniki Kollecinə çevrildi. 1957-ci ildə Bradford Texnologiya İnstitutu, ali təhsil kurslarını davam etdirmək üçün qabaqcıl texnologiya kolleci kimi yaradılmışdır. Kampusdakı ən böyük bina olan Richmond binasının inşasına 1963-cü ildə başlanıldı. Horton bina və Chesham binası sonradan Richmond yolunun qarşı tərəfində əlavə edildi.
Təsis Nizamnaməsi Bradford Universitetini yaratmaq üçün 1966-cı ildə verilmişdir; o zaman baş nazir Harald Vilson universitetin ilk kansleri oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Merry, Louise.* "University of Bradford guide". The Daily Telegraph. London. 20 June 2011. 12 January 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 April 2020.
2. ↑  "Peace Studies – University of Bradford". 22 December 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 July 2015.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-25.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-25.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**NGC 1276**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. Danimarka/İrlandiya astronomu Johann Dreyer tərəfindən 1876-cı ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1276: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1252 |
NGC 1253 |
NGC 1254 |
NGC 1255 |
NGC 1256 |
NGC 1257 |
NGC 1258 |
NGC 1259 |
NGC 1260 |
NGC 1261 |
NGC 1262 |
NGC 1263 |
NGC 1264 |
NGC 1265 |
NGC 1266 |
NGC 1267 |
NGC 1268 |
NGC 1269 |
NGC 1270 |
NGC 1271 |
NGC 1272 |
NGC 1273 |
NGC 1274 |
NGC 1275 |
**NGC 1276** |
NGC 1277 |
NGC 1278 |
NGC 1279 |
NGC 1280 |
NGC 1281 |
NGC 1282 |
NGC 1283 |
NGC 1284 |
NGC 1285 |
NGC 1286 |
NGC 1287 |
NGC 1288 |
NGC 1289 |
NGC 1290 |
NGC 1291 |
NGC 1292 |
NGC 1293 |
NGC 1294 |
NGC 1295 |
NGC 1296 |
NGC 1297 |
NGC 1298 |
NGC 1299 |
NGC 1300 |
NGC 1301



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Valentin Xodukin** (*ukr.* Валентин Ходукин; 17 avqust 1939, Xarkov – 16 dekabr 2020) — ukraynalı futbolçu.

Həyatı
------

Futbolçu kimi "Neftyanik" (Droqobıç, Ukrayna), "Dvina" (Vitebsk, Belorus), "Avanqard" (Ternopol, Ukrayna), "Selmaş" və "Karpatı" (hər ikisi Lvov, Ukrayna) komandalarında oynaylb.

Lvov Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib və orada pedaqoji fəaliyyət göstərib. 8 il futbol kafedrasına rəhbərlik edib. Kiyev Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun aspiranturasını bitirib.

V. Xodukin zəngin məşqçilik karyerasına malikdir. 1990-cı ildən Ukrayna çempionatının II, I və yüksək liqalarında yarışan bir sıra klubların məşqçisi və baş məşqçisi olub, güclülər dəstəsində oynayan "Karpatı" (Lvov) və "Krivbass" (Krivoy Roq) kimi komandalarda baş məşqçi işləyib. Ukrayna kuboku uğrunda mübarizənin finalçısı, UEFA Kuboku yarışlarının iştirakçısı olub.

V.Xodukin 13-cü Azərbaycan çempionatından Bakının "İnter" komandasında işləyir. Klubda əvvəlcə analitik qrupa rəhbərlik edən mütəxəssis 14-cü çempionatın sonlarından (2006) baş məşqçi vəzifəsində çalışır.

İstinadlar
----------

1. ↑  FootballFacts.ru (rus.).

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Transfermarkt (oyunçu) |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Batumi Beynəlxalq Hava Limanı** (*gürc.* ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი) (IATA: **BUSS**, ICAO: **UGSB**) — Gürcüstanda, Batumi şəhərindən 2 km cənubda yerləşən beynəlxalq hava limanı. Hava limanı Türkiyənin Hopa şəhərindən 20 km şimal-şərqdə, Gürcüstan və şimal-şərq üçün daxili və beynəlxalq hava limanı kimi xidmət göstərir.

Haqqında
--------

Batumi Gürcüstanda fəaliyyət göstərən üç beynəlxalq hava limanından biridir. Yeni hava limanı terminalı 26 may 2007-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 4,256 kvadratmetr olmaqla, ildə 600 min sərnişin qəbul edə bilir.

Batumi Beynəlxalq Hava Limanı 2007-ci ildə TAV Airports Holding tərəfindən həyata keçirilən təmirdən bu yana sərnişin sayının əhəmiyyətli bir artım göstərdiyini qeyd etdi. 2011-ci ildə hava limanında bir əvvəlki ilə görə 51% artımla 134 min sərnişin qəbul edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "batumiairport.com – Airport profile (p.11)" (PDF). 2020-03-23 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-26.
2. ↑  "batumiairport.com – Airport profile (p.15)" (PDF). 2020-03-23 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-26.
**Belitung**, Billiton (ind. Belitung, Billiton) — Malay arxipelaqına daxil olan, İndoneziyaya məxsus ada.

Coğrafiyası
-----------

Sahəsi 4850 km² təşkil edir. Cənubi Çin dənizi və Yava dənizi arasında, Kalimantan adasından cənub-qərbdə yerləşir. Kalimantan adasından Karimata boğazı, Banka adasından Qaspar boğazı ilə ayrılır. Belitung adasının ətrafında 135 ada vardır. Ən hündür nöqtəsi 510 metrdir (Tajam). Yelyefi düzənlik, sahilləri qumluqdur.

Tarixi
------

1812-ci ildə ada Palembanq sultanlığı ərazisinə daxildir. Sonradan isə Böyük Britaniyanın ərazisinə çevrilir. 1824-cü ildə İngilis-holland anlaşması ilə ərazi Niderlandın nəzarətinə keçir. 1851-ci ildən adada filiz hasilatına başlanılır.

İnzibati bölgü
--------------

2000-ci ildə ada Cənubi Sumatra sonradan isə Belitung və Banka adası ilə birlikdə Banqka-Belitung vilayətinə daxil edir. Əhalisi 262 357 nəfər (2010), əsas şəhəri isə Tancunqpandandır.

İqtisadiyyat
------------

Qalay filizi, Gil və digər faydalı qazıntılara malimdir. Adanın iqtisadiyyatının əsasını balıqçılıq və tropik əkinçilik əsasını təşkil edir.

Ədəbiyyat
---------

* "Billiton". Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007).
**Xarici valyuta siyasəti** — dövlətlər, mərkəzi banklar və beynəlxalq maliyyə qurumları tərəfindən həyata keçirilən pul dövriyyəsi və valyuta münasibətləri sahəsində bir sıra tədbirlər.

İqtisadi siyasətin əsas seqmentlərindən biridir. Eyni zamanda, valyuta tənzimlənməsi dövlətin valyuta siyasətinin ifadə üsuludur.

Pul siyasətinin təsnifatı
-------------------------

### Növlər

Planlaşdırma müddətindən asılı olaraq vardır:

1. Mövcud pul siyasəti;
2. Struktur pul siyasəti.

### Formalar

Növlərin fərqləndirilməsinə əlavə olaraq pul siyasəti təzahür formaları ilə fərqlənir ki, bu da "necə?" sualına cavab verir.

1. Endirim siyasəti;
2. Şüar siyasəti (valyuta müdaxiləsi daxil olmaqla);
3. Valyuta ehtiyatlarının şaxələndirilməsi
4. Valyuta məhdudiyyəti (Valyuta nəzarəti);
5. Valyuta konvertasiyasının tənzimlənməsi;
6. Məzənnə rejimi;
7. Devalvasiya və yenidən qiymətləndirmə.

Valyuta tənzimlənməsi
---------------------

Pul siyasətinin həyata keçirilməsinin vasitələrindən biri də valyuta tənzimlənməsi - dünya valyuta sisteminin prinsipləri nəzərə alınmaqla, pul sistemini yaxşılaşdırmaq və səmərəliliyini artırmaq üçün ölkənin daxili və beynəlxalq valyuta münasibətlərinin dövlət tərəfindən tənzimlənməsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  экономических, юридических и организационных
2. ↑  Бирюкова, Понаморенко, 2016

Ədəbiyyat
---------

* Валютное право. М.: Юстиция. под ред. П.Н. Бирюкова, В.Е. Понаморенко. 2016. ISBN 978-5-4365-0194-9.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Müasir Ukrayna · İsveçrə tarixi |
**Pennzoil** — 2002-ci ildə *Royal Dutch Shell* tərəfindən alınmış ABŞ neft şirkəti. Şirkətin baş ofisi Texas ştatının Hyuston şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

1889-cu ildə Pensilvaniyada Con Rokfellerə məxsus Standard Oil-in törəmə şirkəti olan South Pen Oil Co. tərəfindən kommersiya neft hasilatına başladı. 1960-cı ildə South Pen şirkəti Penn's neft şirkətinə çevrildi və artıq 1963-cü ildə şirkətin adı Pennzoil olaraq dəyişdirildi. 70-ci illərdə şirkətin baş ofisi Pensilvaniyadan Texas ştatının Hyuston şəhərinə köçürüldü.

XX əsrin 70-90-cı illərində şirkət ənənəvi olaraq satış həcminə görə müxtəlif növ sürtkü yağları istehsal edən qlobal şirkətlər arasında lider mövqe tutdu. Şirkət həmçinin benzin istehsal edirdi və şirkətin 1989-cu ilə qədər Birləşmiş Ştatlarda yüzdən çox yanacaqdoldurma məntəqəsi var idi. 1990-cı ildə şirkət, həmçinin sürtkü yağları bazarında ixtisaslaşan və geniş pərakəndə satış məntəqələri və avtomobil təmiri sexləri şəbəkəsinə malik olan Jiffy Lube-un aktivlərini satın aldı. 1998-ci ildə Pennzoil və Quaker State adlı iki şirkətin birləşməsi zamanı 2002-ci ildə Royal Dutch Shell tərəfindən satın alınan yeni Pennzoil-Quaker State şirkəti yarandı.

Pennzoil şirkəti Xəzər dənizinin şelfinin Azərbaycan sektorundakı neft yataqlarının perspektiv işlənməsində iştirak etmək arzusunu bildirən ilk xarici şirkətlərdən biri olmuşdur. "Azəri–Çıraq–Günəşli" neft yataqlarının mənimsənilməsi və işlənməsi üzrə müqavilənin şərtlərinə görə, şirkət yataqların işlənməsinə 726 milyon ABŞ dolları (9,81%) investisiya etməli idi və bunda şirkətin mənfəət payı layihə 2,46% təşkil etmişdir. 1999-cu ildə şirkət bu layihədəki payını Yaponiyanın Itochu şirkətinə satmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Encyclopedia Britannica. Pennzoil Company". 2011-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-25.
2. ↑  Shell приобретает Pennzoil.*Rol.ru*
3. ↑  "Сайт посольства Азербайджана в КНР". 2009-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-25.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Pontsa.

**Pontsa adaları** (*it.* Isole Ponziane) — Apennin yarımadasının qərb sahilində yerləşən Tirren dənizində arxipelaq. İnzibati olaraq Pont adaları Lazio bölgəsinin Latina əyalətinə daxildir. Adaların əhalisi 4,066 (2009). Adaların sahəsi 11.39 km².

Coğrafiyası
-----------

Adaların ən böyüyü — Pontsa adasının şərəfinə kollektiv bir adı var. Arxipelaqın digər adaları Palmarola, Dzannone (Çirçeo Milli Parkına daxil edilir) və Qavi, Pontsa ilə birlikdə arxipelaqın şimal-qərb adalar qrupunu, həmçinin Ventoten və Santo-Stefano adalarının cənub-şərq adalarını təşkil edir. Bu iki qrup 22 dəniz mil məsafəsi ilə ayrılmışdır. Sabaudia və Çirçeo burunu arasından Dzannone qədər olan məsafə 12 dəniz, Ventotene isə Gaeta'dan 21 mil məsafədədir. Santo-Stefano və İskya adaları arasındakı məsafə 22 dəniz milidir.

Tarixi
------

Adaların insan tərəfindən inkişafı tarixi bir min ildən çoxdur. Adalarda neolit ​​və tunc dövrünün artefaktlarına rast gəlinir. Adalar Mavi Qrotu yaradan etrusklar tərəfindən istifadə edilmişdir. Adalar haqqında ilk yazılı qeyd miladdan əvvəl 338-ci ildə Romalıların Volks üzərində qazandıqları qələbənin e.ə. təsviridir. Romalılar adaları "Pontia" (*lat.* Pontia) adlandırdılar. Oktavian Avqustun hakimiyyəti dövründə adaların əhalisi artdı. Romalılar Ponza və Ventoten adalarından balıq yetişdirmək üçün istifadə etdilər. Pontsa üzərində Grotto di Pilato balıqçılıq kompleksləri qorunub saxlanılmışdır. İndiki limanın cənubundakı adanın şərq hissəsində yerləşən dörd böyük balıq hövzəsi Ventotendə qorunub saxlanılmışdır. Ventotendə (və daha az dərəcədə Pontsa üzərində) Rom liman qurğularının qalıqları var.<ref>*John J. Dvorak, Giuseppe Mastrolorenzo.* The mechanisms of recent vertical crustal movements in Campi Flegrei caldera, southern Italy. Geological Society of America. 1991. 23–24. ISBN 0813722632. Adalar etibarsız vətəndaşlara müraciət etmək üçün istifadə olunurdu.

Orta əsrlərdə saratin və quldurlar tərəfindən edilən basqılar səbəbiylə adalar tərk edildi, baxmayaraq ki, Pontsa, məsələn, Bokaççonun "Dekameron" (ikinci günün altıncı hekayəsi) adında xatırlanır. XVIII əsrdə Neapol Krallığı yenidən adaları müstəmləkə etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  *Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain).* The Penny Cyclopædia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge. 18. C. Knight. 1840. 398.
**Portuqaliyalı Yuanna** (*port.* Joana de Portugal) (20 mart 1439 – 12 dekabr 1475, Madrid, Madrid vilayəti[d]) — Kastiliya və Leon kralı IV Henrinin xanımı, Portuqaliya infantası.

Həyatı
------

Yuanna 1455-ci ildə dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı I Eduard, anası isə Araqon kralı I Ferdinandın qızı Araqonlu Elyanoradır. Atası doğumundan 6 ay öncə vəfat etmişdi və taxta azyaşlı qardaşı V Afonso çıxarılmışdı. Ancaq azyaşlı qardaşına naiblik uğrunda anası ilə əmisi İnfant Pyotr arasında siyasi mübarizə davam edirdi. Bu siyasi mübarizədə məğlub olmasının ardından anası 1440-cı ilin dekabrında balaca Yuanna ilə Kastiliyaya qaçmağa məcbur oldu.

Uşaqlıq illəri Kastiliyada keçən Yuanna 21 may 1455-ci ildə Kordovada xalası oğlu olan Kastiliya kralı IV Henriylə evləndi. Bu, kralın ikinci evliliyi idi və ilk evliliyindən övladı olmamışdı. Cütlüyün bu nigahdan 6 ildən sonra yalnız bir qızı - Yuanna dünyaya gəldi. Ancaq bu qızın da kraldan deyil, kraliçanın sevgilisi olan Alburkerke qrafı Don Beltrandan doğulduğu iddia edildi. Bu səbəblə doğulan qızcığaz *Yuanna la Beltran* olaraq anıldı. Qızının kralın yeganə varisi olduğunu sübut etmək və taxt sırasındakı kralın bacısı İzabellanı ölkədən uzaqlaşdırmaq üçün onu qardaşı V Afonsoyla evləndirmək istəsə də, İzabella bunu qəbul etmədi.

Yayılan saray şayələri səbəbilə, IV Henri onu kral sarayından qovdu. Sürgün edildiyi sarayda daha sonra 2 uşaq daha dünyaya gətirən kraliçadan 1468-ci ildə boşandığını elan edən IV Henri bu uşaqları tanımadı. Ərinin 1474-cü ildə vəfat etməsinin ardından qızının taxt iddiasını dəstəkləyən Yuanna çox keçmədən 1475-ci ildə Madriddə vəfat etdi.

Övladları
---------

* İnfanta Yuanna
* Pedro de Castilla-Portuga
* Andres Apostol de Castilla-Portugal

Mənbə
-----

* de Sousa, Antonio Caetano (1735). *Historia genealogica da casa real portugueza* [*Genealogical History of the Royal House of Portugal*] (in Portuguese). Vol. 2. Lisboa Occidental. p. 497
* Armitage-Smith, Sydney (1905). *John of Gaunt: King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England*. Charles Scribner's Sons. p. 21

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lundy D. R.* Joanna de Aviz, Princeza de Portugal // The Peerage (ing.).
**Qafqaz Əmirliyi** (çeçencə *Имарат Кавказ*, rus. *Кавказский Эмират*) - 31 oktyabr 2007-ci ildə indiki Dağıstan, Çeçenistan, İnquşetiya, Şimali Osetiya, Kabardin-Balkar, Qaraçay-Çərkəz respublikalarında və Stavropol vilayətində hazırda özünü bütün Qafqazın əmiri elan etmiş Dokka Ömər Əbu Osman tərəfindən mövcudluğu bəyan olunmuş, de-fakto mövcud olmayan və heç bir dövlət və ya təşkilat tərəfindən tanınmayan xəyali İslam dövləti.

Qafqaz Əmirliyinə daxil olan ərazilərin adı dəyişdirilmiş və Rusiyanın Qafqazı işğal etmədən öncə olan adlar qeri qaytarılmışdır.

Qafqaz Əmirliyinin atributları
------------------------------

Qafqaz Əmirliyinin bayrağı qara rəngdə olub, ortasında ərəb dilində "Kəlmeyi-Tövhid" yazılmışdır. Transkripsiyası: "Lə İlahə İlləllah". Mənası: "Allahdan başqa ilah yoxdur". Bayrağın məhz bu rəngdə olmasının səbəbi İslamın ilkin vaxtlarında Cihad bayrağının rənginin qara olmasıdır.[*mənbə göstərin*]

Qafqaz Əmirliyinin vilayətləri
------------------------------

1. Noxçi Ço (Çeçenistan (İçkeriya))
2. Qalqay Ço (İnquşetiya və Şimali Osetiya (İriston))
3. Noqay Düzənliyi (Stavropol diyarı)
4. Çərkəz
5. Birləşdirilmiş Kabardin-Balkar-Qaraçay
6. Dağıstan

Çeçenistan Respublikası "Noxçi Ço" vilayəti adlandırılmışdır, çünki yerli əhali tarix boyu özünü noxçi milləti adlandırmışdir. Noxçi Ço vilayətinin paytaxtı hesab etdikləri Qroznı şəhərinin adı "Cövhərqala"ya dəyişdirilmişdir. Bu I Çeçenistan müharibəsində çeçenlərin millli müqavimət hərəkatının rəhbəri Cövhər Dudayevin şərəfinə edilmişdir.

Dağıstan Respublikasının paytaxtı Mahaçqalanın adı dəyişdirlmiş və Şamilqala adlandırılmışdır. Bu rus işğalına qarşı döyüşmüş xalq qəhrəmanı Şeyx Şamilin şərəfinə edilmişdir. İnquşetiya İriston (Osetiyanın yerli əhalisi öz torpaqlarını İriston adlandırırlar) ilə birləşdirilmişdir və "Qalqay Ço" vilayəti adlandırılmışdır. Qaraçay-Balkariya-Kabarda vilayətləri birləşdirilmişdir. Stavropol diyarına rus işğalından öncəki Noqay Eli vilayəti adı verilmişdir. Çünki, bu vilayətdə türk əsilli noqaylar məskunlaşıblar. Çərkəz vilayəti Qaraçay-Çərkəz Respublikasından ayrılmışdır.

Qafqaz Əmirliyinin əmiri
------------------------

Hazırda Qafqaz Əmirliyinin ilk əmiri Dokka Ömər Əbu Osmandır. Əsl adı Dokka Osman Hamadoviç Omərovdur, lakin rus işğalına qarşı vuruşmağa başladıqdan sonra adını və soyadını dəyişmiş və milliləşdirmişdir.

*border=none Əsas məqalə: Qafqaz Əmirliyinin əmirlərinin siyahısı*

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Əfqanistan İslam Əmirliyi

Xarici keçidlər
---------------
**Qerberşteyn adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Nordenşeld arxipelaqınıncənub-qərbində qərarlaşır. Arxipelaqın ən cənub adasıdır. Vilkis adaları qrupuna daxildir. Öz qrupunun ucqar cənub-qərb hissəsində yerləşir. Qərbində yerləşən Qerberşteyn burnu Vilkins qrupunun qərb qutaracağını təşkil edir. Xüsusi ilə Vilkis qrupunun digər adaları onu əhatə edir. Kamenistı adası Xorvard adası müvafiq olaraq, 8 və 11 kilometr aralıda yerləşir. Pravda adası və Nansen adası ilə Matisen boğazı ilə ayrılır. Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 20 kilometr təşkil edir.

Ümumi məlumat
-------------

Qerberşteyn adası cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru uzanır. Cənub hissəsinin mərkəzində dairəvi laqun mövcuddur. Adanın uzunluğu 2,3 kilometr, eni isə 1 kilometrə çatır. Sahəsinə görə qrupun və arxipelaqın orta ölçülü adalarındandır. Hündürlüyünə görə isə orta göstəricilırdən geri qalır.

Ada alcaq təpəliklərdən ibarətdir. İki təpə adanın böyük qismini əhatə edir. Onlardan biri mərkəzi və qərb hissəsini digəri isə şərq hissəsini əhatə edir. Adanın maksimal hündürlüyü 12 metrdir. Adada axar və göl yoxdur.
Adanın sahilləri alcaqdır. Hündürlüyün az olması və relyefin nisbətən düzınliyi axarların və göllərin yaranmasına imkan vermir. Nadir bitkilər arasında mamır, şibyə, o cümlədən alcaqboylu otlar bitir. Heyvanlar aləmi ya yoxdur ya da yox dərəcəsindədir. Kütləvi quş kaloniyalarının yuva qurma yerləri yoxdur. Şərq yüksəkliyində geodeziya məntəqəsi vardır.
Ada ərazisinin bütün hissəsi buzdan azaddır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.
Yay ayları ətraf suları tamamən buzdan azad olur. Qışda isə bütün boğazlar tamamən donur. İqlimi Arktik Tunradır. İlin böyük qismi (üç ay istinadlr) tenperatur 0 °C altında olur.

Ada və onu ərazisində yerləşən burun 1901-ci ildə Zarya gəmisində təşkil edilən Rusiya Arktika ekspedisiyası zamanı Eduard Vasileviç Toll tərəfindən adlandırılmışdır. Siqizmunt Qerberşteyn XVI əsrdə yaşamış, baron, alman diplomatı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-03.
2. ↑  Arktikada adlar
3. ↑  С.В. Попов. Автографы на картах. — Архангельск: Северо-Западное книжное издательство, 1990. — 237 с. — ISBN 5855601536.
**Qleb Arsentiyeviç Abakumov** (*rus.* Гле́б Арсе́нтьевич Абаку́мов; 30 sentyabr 1937, Yadrin[d] – 29 avqust 2019, Nijni Novqorod) — SSRİ və Rusiya kimyaçısı. O, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1991), SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1987-ci ildən), Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki (2000-ci ildən) olmuşdur.

Həyatı
------

1962-ci ildə N.İ. Lobaçevski adına Nijni Novqorod Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirmişdir. Kimya elmləri doktoru (1976), professor (1980), Nijni Novqorod Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsində (1962–1964), SSRİ Elmlər Akademiyasının polimerlərin stabilləşdirilməsi laboratoriyasında (1964–1968), SSRİ Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda (1968–1988) işləmişdir. Rusiya Elmlər Akademiyasının Q. A. Razuvayev adına Metal Üzvi Kimya İnstitutunun direktoru, 2016–2019-cu illərdə institutun elmi direktoru olmuşdur. Nijni Novqorod şəhərində yerləşən Buqrovski qəbiristanlığında dəfn edildi.

Nəşrlər
-------

Rusiya və beynəlxalq elmi jurnallarda 350-yə yaxın nəşrin müəllifidir.

Təltif və mükafatlar
--------------------

* SSRİ Dövlət Mükafatı (1985)
* "Dostluq" ordeni (1999)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Агеенко Ф. Л.* Абакумов Глеб Arxivləşdirilib 2022-09-14 at the Wayback Machine // Словарь собственных имён русского языка. Ударение. Произношение. Словоизменение. — М.: Мир и Образование; Оникс, 2010. — С. 53. — 880 с. — ISBN 5-94666-588-X, 978-5-94666-588-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Абакумов Глеб Арсентьевич. Информационная система «Архивы Российской академии наук».
* Статья в чувашской энциклопедии Н. С. Головина.
Vikilüğətdə ***yusif*** mövzusuna dair məlumatlar var.

**Yusif** — Azərbaycanda oğlan uşaqlarına verilən ad. Təxəllüs.

Vikipediyada Yusif (ad) adlı şəxslər haqqında aşağıdakı məqalələr var: 
* Yusif — Yəqub peyğəmbərin oğlu.
* Yusif Səmədoğlu — Azərbaycan şairi.
* 
* Yusif Quliyev — Rejissor. Rejissor assistenti.
* Yusif Mirzə — tanınmış istedadlı rəssam.
* Yusif Çəmənzəminli — Azərbaycanlı yazıçı.
* Yusif Məmmədəliyev — Azərbaycanlı kimyaçı alim.
* Yusif Alıyev — fizika elmləri doktoru.
* Yusif Eyvazov — opera müğənnisi.
* Yusif Ziya Talıbzadə — pedaqoq, dramaturq.
* Yusif Nəbiyev — dövlət xadimi.
* Yusif Müsküri — sufi şairi.
* 

Yusif ibn
Yusif İbn Küseyr — Naxçıvan şəhərində yaşamış dövlət xadimi.
Yusif ibn Əbu Sac — Saci şahı.
Yusif ibn Məhəmmədcan Qarabaği — Orta əsr Azərbaycan şairi.
Yusif ibn İsmayıl Xoyi — orta əsr əczaçı alimi.
Yusif Kərimov
Yusif Kərimov (nasir) — nasir, publisist
Yusif Kərimov (neftçi) — neftçi
Yusif Kərimov (mühəndis) — Azərbaycan-Sovet elektrik mühəndisi, Azərbaycanın Hidro-Elektrik sənayəsinin banilərindən biri.
Yusif Qasımov
Yusif Qasımov (siyasətçi) — Azərbaycan SSR Мuğan dairəsi Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri (1920)
Yusif Qasımov (xalq artisti) — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1991).
Yusif Qasımov (elmlər doktoru) — elmlər doktoru.
Yusif Qasımov (şəhid) —
Yusif Qasımov (20 Yanvar şəhidi) —
Yusif Yusifov
Yusif Yusifov (alim) — Azərbaycan tarixçisi, şərqşünas, türkoloq, dilçi, mixi yazılar üzrə mütəxəssis, toponimikaçı, elamşünas.
Yusif Yusifov (publisist) — ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1966).
Yusif Yusifov (dövlət xadimi) — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1947-1951)
Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər
* Tofiq Yusif — Azərbaycan şairi.

Həmçinin bax
------------

* Yusif xan — dəqiqləşdirmə.
* Yusif paşa — dəqiqləşdirmə.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bu il Azərbaycanda uşaqlara ən çox bu adlar qoyulub". 2015-09-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-25.
**Berri adaları** (*ing.* Berry Islands) — Baham adalarında adalar silsiləsi.

Coğrafiya
---------

Adaların ümumii sahəsi təqribən 31 km2-dir. Arxipelaq 30-dan çox ada və 100-ə qədər atoldan ibarətdir. Berri adalarının ən böyüyü Qrey-Harbor-Kidir.

Tarixi
------

Berri adalarında ilkin olaraq tumoroklar və libayalar yaşayır. Avropalıların Amerikaya gəlməsindən sonra onlar XVI əsrdə tamamilə məhv olmuşdur. XVII əsrə qədər adalarda yaşayış olmamışdır. Bəzən dəniz quldurları bu adalardan sığınacaq kimi istifadə edirdilər.

Əhali
-----

Adaların ümumi əhalisi 807 nəfərdir. Qreyt-Harbor-Ki adasında adaların ən böyük yaşayış məntəqəsi olan Balloks-Harbor yerləşir. Burada 300-ə yaxın sakin yaşayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
2. ↑  BERRY ISLANDS POPULATION BY SETTLEMENT AND TOTAL NUMBER OF OCCUPIED DWELLINGS: 2010 CENSUS Arxivləşdirilib 2020-07-26 at the Wayback Machine - Bahamas Department of Statistics

Xarici keçidlər
---------------

* Berri adaları
**Yaxın Şərqdə Amerika Yardımı cəmiyyəti** — ABŞ hökumətinin Birinci dünya müharibəsində hərbi əməliyyatlardan zərər çəkmiş xalqlara yardım göstərilməsi məqsədilə yaratdığı təşkilat.

Tarixi
------

1915-ci ilin sentyabrında yaradılmışdır. Cəmiyyətin Yaxın şərq ölkələrində, habelə Qafqazda (Bakı, Şuşa, Tiflis, İrəvan. Batum və b. şəhərlərdə) şöbələri təşkil olunmuşdu. Bu şöbələr ehtiyacı olan əhaliyə maddi yardım göstərməklə bərabər, bölgələrdəki vəziyyət barəsində məlumatlar da toplayırdılar.

Fəaliyyəti
----------

Cəmiyyətin fəaliyyəti əsasən, erməni əhalisinə ünvanlandığı üçün əldə edilən və Amerika hökumətinə göndərilən məlumatlar da bir qayda olaraq ermənilərin mənafelərini və baxışlarını əks etdirirdi. Cəmiyyətin Azərbaycanda fəaliyyəti xüsusilə 1919-cu ilin ortalarında xeyli güclənmişdi. 1919-cu ilin noyabrında Cəmiyyətin Qafqaz bölməsinin rəhbəri vəzifəsinə polkovnik V.Haskel təyin edilmişdi. Bölmənin heyəti 40 nəfərdən ibarət idi. Bölmə 1919-cu ilin noyabrında Azərbaycan hökumətinə müraciət edərək avtomobil nəqliyyatının ehtiyaclarını ödəmək üçün haqqı ödənilməklə müəyyən qədər benzin və sürtgü yağlarının göndərilməsini xahiş etmişdi. Cəmiyyətlə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti arasında mal mübadiləsi barəsində danışıqlar 1920-ci ilin yanvarında Tiflisdə aparıldı.

Cəmiyyətin israrla Azərbaycan Hökumətinə təqdim etdiyi saziş iqtisadi və kommersiya cəhətdən ədalətsiz xarakter daşıyırdı. Belə ki, cəmiyyət neft məhsullarının ona Sənanin stansiyasında (Gürcüstan) təhvil verilməsini tələb etdiyi halda, bunun əvəzində ödəniləcək ağ buğda ununu Azərbaycan Hökumətinə Batum limanında təqdim edirdi. Beləliklə, cəmiyyət Gürcüstan yollarında da yükün məsuliyyətini Azərbaycan Hökumətinin üzərinə qoyurdu. Azərbaycan nümayəndələrinin qarşı tərəfı bərabər hüquqlu müqavilə bağlamağa inandırmaq cəhdləri bir nəticə vermədi. 1920-ci il yanvarın 26-da Tiflisdə cəmiyyətin təqdim etdiyi layihə əsasında qarşı tərəflərin mənafeyinə uyğun olan müqavilə imzalandı. Müqaviləyə əsasən Azərbaycan hökuməti cəmiyyətə tonu 20 dollar hesabı ilə 10 min ton mazut, tonu 35 dollar hesabı ilə 150 ton kerosin verməli, cəmiyyət isə bunun əvəzini qeyri-bərabər şərtlə tonu 210 dollar hesabı ilə unla ödəməli idi. Müqaviləni cəmiyyətin adından polkovnik V.Haskel, Azərbaycan Hökuməti adından isə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəsi Faris bəy Vəkilov imzalamışdılar. Lakin Azərbaycan tərəfi öz müqavilə öhdəliyini yerinə yetirmiş, müqabil tərəf isə Azərbaycana ödəməli olduğu 4760 pud unu verməyərək borclu qalmışdı. Aprel işğalından (1920) sonra Azərbaycan SSR hökuməti həmin borcun ödənilməsini tələb etsə də, cəmiyyət borcun ödənilməsi ilə bağlı müraciətlərə cavab verməmişdi.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Yaşıl Qələm cəmiyyəti

Ədəbiyyat
---------

* Азербаиджанская Демократическая Республика (1918-1920). Внешняя политика (документы и материалы), Б. 1998.

İstinadlar
----------

1. ↑  Yaxın Şərqdə Amerika Yardımı Cəmiyyəti // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 434. ISBN 9952-417-44-4.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: 2016 (dəqiqləşdirmə).

**NGC 2016**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1834-cü ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2016: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1992 |
NGC 1993 |
NGC 1994 |
NGC 1995 |
NGC 1996 |
NGC 1997 |
NGC 1998 |
NGC 1999 |
NGC 2000 |
NGC 2001 |
NGC 2002 |
NGC 2003 |
NGC 2004 |
NGC 2005 |
NGC 2006 |
NGC 2007 |
NGC 2008 |
NGC 2009 |
NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
**NGC 2016** |
NGC 2017 |
NGC 2018 |
NGC 2019 |
NGC 2020 |
NGC 2021 |
NGC 2022 |
NGC 2023 |
NGC 2024 |
NGC 2025 |
NGC 2026 |
NGC 2027 |
NGC 2028 |
NGC 2029 |
NGC 2030 |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
NGC 2034 |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 2020**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1836-cı ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2020: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1996 |
NGC 1997 |
NGC 1998 |
NGC 1999 |
NGC 2000 |
NGC 2001 |
NGC 2002 |
NGC 2003 |
NGC 2004 |
NGC 2005 |
NGC 2006 |
NGC 2007 |
NGC 2008 |
NGC 2009 |
NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
NGC 2016 |
NGC 2017 |
NGC 2018 |
NGC 2019 |
**NGC 2020** |
NGC 2021 |
NGC 2022 |
NGC 2023 |
NGC 2024 |
NGC 2025 |
NGC 2026 |
NGC 2027 |
NGC 2028 |
NGC 2029 |
NGC 2030 |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
NGC 2034 |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Pedaqoji psixologiya** — Psixologiyanın konkret fəaliyyətlə bağlı olan və yüksək praktik əhəmiyyət daşıyan mühüm xüsusi sahələrindən biridir. Pedaqoji psixologiya təlim, tərbiyə və pedaqoji fəaliyyətin psixoloji problemlərini araşdırır. Pedaqoji psixologiyanın həll etməli olduğu ən mühüm problemlər uşaqların həyatının hər bir senzitiv dövrünü aşkara çıxarmaq və həmin dövrdə onların inkişafı üçün lazım olan bütün imkanları müəyyənləşdirməkdən, təlim və inkişafın qarşılıqlı əlaqəsini aşkara çıxarmaqdan, təlim və tərbiyənin ümumi və yaşla bağlı olan cəhətlərini, əlaqəsini aşkara çıxarmaqdan, təlim və tərbiyənin səmərəliliyini təmin edən psixoloji qanunauyğunluqları araşdırmaqdan və s. ibarətdir.

Predmeti
--------

Pedaqoji psixologiyanın predmetini insanın tərbiyə, təlim və pedaqoji fəaliyyətinin psixoloji qanunauyğunluqlarının öyrənilməsi təşkil edir. Pedaqoji psixologiyanın predmetinə, birinci növbədə, şəxsiyyətin formalaşmasının psixoloji mexanizminin öyrənilməsi, şəxsiyyətin inkişaf səviyyəsi və fəallığın qarşılıqlı əlaqəsinin, tərbiyənin idarə olunması problemlərinin, özünütərbiyə və əxlaq tərbiyəsinin, tərbiyəvi tədbirlərin psixoloji əsaslarının, gənc nəslin tərbiyəsinə təsir edən amillərin psixoloji xüsusiyyətlərinin aşkara çıxarılması təşkil edir.

Vəzifələri
----------

Müasir pedaqoji psixologiyanın qarşısında mühüm nəzəri və praktik vəzifələr durur. Müasir pedaqoji psixologiyanın nəzəri vəzifələrinə, hər şeydən əvvəl, təlim-tərbiyə prosesində psixi inkişafın imkanlarını, təlim və tərbiyənin ümumi psixoloji qanunauyğunluqlarını öyrənməyi aid etmək olar. Bununla yanaşı olaraq, pedaqoji psixologiyanın qarşısında duran mühüm nəzəri vəzifələrindən biri kimi gənc nəslin yüksək elmi dünyagörüşünə, şüuruna xas olan keyfiyyətlərlə formalaşdırılmasının ən səmərəli elmi yollarını müəyyənləşdirməyi göstərmək olar.

Müasir pedaqoji psixologiyanın praktik vəzifələrinə gəldikdə buraya təlimin idarə olunmasının psixoloji məsələlərini, təlim və əqli inkişafın qarşılıqlı əlaqəsini, şagirdlərin bilik, bacarıq və vərdişlərə yiyələnmə xüsusiyyətlərini və s. öyrənməyi aid etmək olar. Bununla yanaşı olaraq, pedaqoji psixologiya təlim və tərbiyənin motivlərini aşkara çıxarmaq və müəllimləri bu sahədə zəruri biliklərlə silahlandırmaq kimi mühüm praktik vəzifəni həyata keçirir.

Bölmələri
---------

* Tərbiyə psixologiyası
* Təlim psixologiyası

* Pedaqoji fəaliyyət və müəllim şəxsiyyəti psixologiyası

Tədqiqat metodları
------------------

* Müşahidə metodu
* Şifahi və yazılı sorğu metodu
* Eksperiment metodu
* Fəaliyyət məhsullarının təhlili metodu
* Anketlər metodu
* Testləşdirmə metodu

Mənbə
-----

* Ümumi psixologiya. Prof. S. İ.seyidov və prof. M. Ə. Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə.
**Yeniyol** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. Kənd rayonun Məmmədrza Dizə kəndinin cənubunda, Sirabçayla Naxçıvançayın qovşağında yerləşir.

Mədəni təbəqə 1 metr qalınlıqdadır. 2013-cü ildə abidədə aparılan araşdırmalar zamanı Eneolit dövrünə aid az miqdarda keramika məmulatı toplanmışdır. 2014-cü ildə 3 ayrı kvadratda aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində Son Eneolit dövrünə aid arxitektura qalıqları, keramika, sümük, obsidian və daş alətlər aşkar olunmuşdur. Bu dövrün memarlığı yarımqazma, dairəvi və dördkünc formalı tikililərlə təmsil olunmuşdur. Kül layları ilə bir-birindən ayrılan tikinti qatlarının tapıntıları keramika, heyvan sümükləri, obsidian parçaları və ağac kömürünün qalıqları ilə təmsil olunmuşdur.

Əmək alətlərinə az rastlanılmışdır. Onlar bazaltdan hazırlanmış 2 dən daşı, 1 asma, 2 biz, çaxmaqdaşından hazırlanmış bir neçə oraq dişi və az miqdarda emal olunmamış obsidian qalıqlarından ibarətdir ki, bu da yaşayış yerinin mövsümi xarakter daşıdığını göstərir.

Keramika məmulatı sarı, boz və qırmızı rəngdə bişirilmiş və başlıca olaraq əldə hazırlanan qablardan ibarətdir. Bir qismi xaricdən cilalı olan saxsıların bəzisi qalın his qatı ilə örtülmüş, həmçinin 1 boyalı nümunə aşkar edilmişdir. Qabların bir qismi ağız kənarının 1-2 sm aşağısından başlayaraq dairəvi formalı deşiklərlə çevrələnmişdir. Qabların gilinin tərkibinə saman, az miqdarda qum qarışdırılmışdır. Yeniyoldan aşkar olunmuş keramika məmulatı Azərbaycanın I Kültəpə (Babək), Uzunoba, Şomutəpə, həmçinin Urmiya hövzəsindəki Hacı Firuz Təpə və digər abidələrinin saxsı nümunələri ilə oxşarlıq təşkil edir ki, bu da onların eyni mədəniyyətə aid olduğunu göstərir. 2013-2014-cü illərdə buradan götürülmüş karbon analizlərin nəticəsi Yeniyol yaşayış yerinin e.ə. 4038-3965-ci illərə aid olduğunu göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Baxşəliyev V.  Quliyeva Z. Rzayeva R. Yeni Yol yaşayış yerində arxeoloji araşdırmalar \\ Azərbaycan MEA-nın Xəbərləri. İctimai elmlər seriyası, 2017, №1, s. 49-57.
**Birinci Dünya müharibəsi qəhramanlarının xatirəsinə abidə** — Naxçıvan-na-Donu şəhərində yerləşən monumental abidələrdən biri. Abidə Birinci Dünya müharibədisi qəhramanların şərəfinə şərəfinə ucaldılmışdır. Abidənin müəllifi Sergey Mixailoviç olmuşdur. Abidə 2014-cü ildə quraşdırılmışdır. Abidə Krasnoarmeyks küçəsi ilə Xalturinski xiyabanının kəsişməsində yerləşir.

Tarixi
------

2014-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin yüz illiyi münasibətilə abidə ucaldılması qərara alınır. Bu müharibədə Rusiya imperiyası fəal iştirak etmişdir. Üstəlik əsas cəbhələrdən biri olan şərq cəbhəsinin əsas tərəflərindən biri idi. Rus inqilabının nəticədində vəziyyət getdikcə gərginləşmişdi. Bolşeviklər isə bu müharibəni haqsız hesab edirdilər. Üstlik onu "imperialist" ruhlu hesab edirdilər. Bu səbəbdən onlar bu məsələyə olduqca az diqqət ayırırdılar. Brest Litovsk isə Rusiyanın belini bükmüşdü.

Bu müharibənin yüz illiyinə Rusiyada maraq olduqca böyük idi. 2014-cü ildə Rusiyada bu hadisə ilə bağlı bir çox tədbirlər görülmüşdü.

Komissiya mütəxəsisləri abidənin yerləşdirilməsi ilə bağlı üç eskiz variantı hazırlanmışdır. Nəticədə isə Rusiya Federasiyasının əməkdar rəssamı Sergey Mixayloviç İsakovun abidəsi seçilmişdir. Bütün xərclər isə Rostov vilsyətinin Ticarət-sənaye palatası tərəfindən ödənilmişdir.

Abidə 3,5 metr hündürlüyə malikdir. Üstəlik bürüncdən hazırlanmışdır. O, Birinci Dünya müharibəsinə aid rus əsgəri olaraq təsvir edilir. Əlində isə silah mövcuddur.

Bununla yanaşı Rostov vilayətinin digər ərazilərində bu tip abidələr ucaldılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Глава двенадцатая. Марксизм-ленинизм о войне Проект «Исторические Материалы»". istmat.info. 2016-12-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-25.
2. ↑  *Прокопенко, В.* "МОЁ СЕДОВО - АЗОВСКОЕ МОРЕ - В Ростове открыт памятник героям Первой мировой войны" (rus). 2017-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-25.
3. ↑  "В Ростове установят памятник героям Первой мировой войны". www.rostov.aif.ru. 2016-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-25.
4. ↑  "К 100-летию Первой мировой войны в Ростове-на-Дону открыли памятник героям работы члена ИППО Сергея Исакова". www.ippo.ru. 2016-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-25.
5. ↑  "На Дону открыли третий памятник героям Первой мировой войны - ИА REGNUM". ИА REGNUM (rus). 2018-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-25.
**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı** (İHAK) — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamə ilə təmin edilən insan hüquqlarına riayət edilməsinə və qorunmasına nəzarət edən qurumu. Mişel Baçelet 1 sentyabr 2018-ci il tarixindən BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarıdır.

Tarixi
------

Bu komissarlıq 1993-cü ildə BMT Baş Məclisi tərəfindən yaradılmışdır.

28 iyul 2008-ci ildə Baş Assambleya BMT-nin Baş katibi Pan Gi Munun Navanethem Pillayın (Cənubi Afrika) BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə yeni Ali Komissarlığına təyin edilməsi təklifini səsvermədən təsdiqləmişdir. Onun dörd illik səlahiyyət müddəti 1 sentaybr 2008-ci ildə başlamışdır. Müddət bitdikdən sonra onun mandatı 1 sentyabr 2012-ci ildən başlayaraq daha iki il müddətinə uzadılmışdır.

1 iyul 2004-cü ildən 2008-ci il iyunun 30-dək Luiz Arbor (Kanada) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı olmuşdur. Onun sələfi Serjiu Vieyra di Mello (Braziliya) 19 avqust 2003-cü ildə BMT-nin İraqdakı missiyasının rəhbəri vəzifəsini yerinə yetirərkən Bağdad şəhərində yerləşən BMT ofisində törədilən partlayış nəticəsində həlak olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  UN Office of the High Commissioner for Human Rights.
2. ↑  "OHCHR | High Commissioner". 13 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 September 2018.
3. ↑  "Brief history". 8 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 September 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Управление Верховного комиссара ООН по правам человека  (rus.)
**Brok adası** (*ing.* Brock Island) — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları və Parri arxipelaqına daxildir.

Coğrafiya
---------

Brok adası
Adanın sahəsi 764 km², sahil xətdinin sahəsi 174 km təşkil edir. düzbucaqlı formasına malik olan adanın uzunluğu 37 km, eni isə 22 km-dir. Hamar relyefə malikdir. Ərazisi 20–40 metr hündürlüyə malik təpələrdən ibarətdir. Cənubda hündürlük nisbətən çoxdur. Maksimal hündürlük 67 metrdir.

Brok adası Kanada Arktik arxipelaqının şimal-şərqindədir. Makkenzi-Kral adasından 6 km qərbdə, Borden adasından isə 35 km cənub-qərbdədir. Şahzadə-Patrik adası ondan 47 km cənub-qərbdədir.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə 1915-ci ildə Vilyalmur Stefansson tərəfindən kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atlas of Canada. List of Islands". 2013-01-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
2. ↑  "The Island Encyclopedia. Brock Island". 2010-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
3. ↑  "The Canadian Encyclopedia. Stefansson, Vilhjalmur". 2007-08-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
**Capoeta gracilis** (*lat.* Capoeta gracilis) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin şüaüzgəclilər sinfinin çəkikimilər dəstəsinin çəkilər fəsiləsinin xramulya cinsinə aid heyvan növü.

Xarakterik morfoloji əlamətləri
-------------------------------

Xarici görünüşünə görə adi xramulyaya bənzəyir, lakin ondan yan xəttindəki pulcuqların və bel üzgəcindəki şüaların az saylı olması və belinin ancaq bel üzgəcinin ön tərəfində yanlardan basıq olması ilə fərqlənir. Uzunluğu 35.0 sm-ə qədər olur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Çay balığı olub, başlıca olaraq çayların sürətlə axan yerlərində yaşayır, nisbətən az miqdarda çayların sakit axan sahələrində təsadüf edilir. Ömrünün uzunluğu orta hesabla 4-5 il olub, cinsi yetkinliyə 2 yaşında çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəklindədir. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.

Yayılması
---------

Azərbaycanda 3 növlə (C.capoeta, C.sevangi, C.gracilis) təmsil olunmuşdur. Yarımnövləri yoxdur. Talış dağlarından axıb Xəzər dənizinə tökülən çaylarda (Qumbaşı, Viləş, Lənkəran, Təngəru, Astara, Balahırı, Göytəpə) yayılmışdır. Başlıca olaraq çayların orta və aşağı axınlarında yaşayır.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri
---------------------------------------

Çoxalma kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü çayların daşlı-çınqıllı hissələrində üç dəfəyə, iyun-iyul aylarında tökür. Reproduktivliyin forması kürü şəklində olur. Məhsuldarlığı 3.8 minlə 11.2 min kürü arasında dəyişilir. Reproduktivliyin periodu cinsi yetkinliyə çatdıqdan sonra ildə bir dəfə, hər il. Generasiyaların sayı, orta ömrün uzunluğundan asılı olaraq 2-3 dəfə olur.

Limit faktorları
----------------

Su hövzələrinin çirklənməsi, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen amillər.

Rasionu
-------

Əsasən bitki mənşəli qidalarla və yosunlarla qidalanır, özləri isə digər yırtıcıların qidasını təşkil edir. Qidasını yosunlar (diatom), detrit, su həşaratları və onların sürfələri təşkil edir.

Düşmənləri
----------

Yırtıcı balıqlar, ilanlar, balıqyeyən quşlar və balıq parazitləri.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

Əmtəə keyfiyyətlidir. Az miqdarda həvəskar balıqçılar tərəfindən ovlanır. Ziyanvericilik xüsusiyyətləri yoxdur

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri
--------------------------------------------------------------

Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir. Su hövzələrinin çirkləndirilməsinin, çay yataqlarının qazılmasının, dəyişdirilməsinin qarşısı alınmalıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 620.
2. ↑  Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q23057030
* Wikispecies: Capoeta gracilis
* EUNIS: 131041
* FishBase: 64660
* GBIF: 4837623
* iNaturalist: 612624
* NCBI: 2056564
* WoRMS: 1388363

 |