**Alar** (əvvəlki adı: **Allar**)— Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 27 mart 2001-ci il tarixli, 110-IIQ saylı Qərarı ilə Cəlilabad rayonunun Allar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Allar kəndi Alar kəndi, Allar kənd inzibati ərazi dairəsi Alar kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.

Toponimilası
------------

Etnooykonimdir.

Tarixi
------

Məmmədov Hüseyn Samir Oğlu

({@ Alar Kənd 1 Saylı Tam Orta Məktəbin    10A    Sinif Şagirdi @})

              Tərəfindən Dərc Olunub

Alar kəndi Cəlilabad şəhərindən 15 km şimal istiqamətində, İncəçayın sahilində yerləşir. Bəzi mənbələrdə yaşayış yeri "Allar" və "Alılar" kimi də qeyd olunur [2]. Alar kəndi Yüzev, Əlliev, Alıcəfərli və Muradxanlı adlı məhəllələrə bölünür 

Alarlar (alarlılar) XIII əsr monqol yürüşlərində iştirak edib, türk-monqol mənşəli oyrat tayfalarının bir qolu olub, həmin əsrdə Cənub bölgəsinə köçüblər. XIX əsrdə alarlar canşahlı (cahanşahlı) tayfalarına daxil olublar [5].

XVI əsrdə bir nəsil kimi tanınan, I Şah Abbas tərəfindən torpaq sahəsi ilə təmin edilən alarlar türkdilli şahsevən tayfalarından biri olub, özlərini Şah İsmayıl tərəfdarı, qızılbaş hesab ediblər. Bununla bağlı onların bir deyimi mövcuddur: "Qızılbaşdır əslimiz, Şahsevəndir nəslimiz" [2,6].

Alar mahalı XVIII əsrdə Talış xanlığının tərkibində olan mahallardan biri olub. Bir çox əsərlərdə qeyd olunur ki, alarların xanlığın siyasi, iqtisadi və hərbi həyatında böyük rolu olub.

Alarlar rus işğalına qarşı 1830-cu illərdə, bundan əlavə, 1904-1905-ci illərdə müqavimət göstəriblər. Onlar, həmçinin Cənubi Azərbaycanda XX əsrin əvvəllərində Səttar xan hərəkatı başlayandan sonra Təbriz müdafiəçilərinə Məmmədqulu xan Alarski başda olmaqla ilk yardım göstərənlərdən biri olublar.

Profesor M.M.Seyidovun dediklərinə əsasən, "alar" sözündəki "al" türk dillərindən tərcümədə uca, güclü, qırmızı, od deməkdir, "ar" (ər) isə kişi, igid anlamında işlənir, yəni kəndin adı "igid nəsil" mənasını daşıyır. Digər versiyaya görə, kəndin bu cür adlandırılması Yardımlının Alar ərazisinə gəlmiş Alı adlı şəxslə bağlıdır. Onun övladlarına və törəmələrinə başqa kənd sakinləri Alılar, həmin yerə isə Alar deyirdilər [2].

Kəndin ərazisində bir neçə tarixi abidə mövcuddur: eneolit dövrünə aid Ölütəpə yaşayış yeri, XX əsrin sonunda inşa edilmiş kənd məscidi, Seyid Miryusif ağa türbəsi və s. [2,6].

Əhali, əsasən, Ticarət, üzümçülük, əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur [2].

1886-cı ilə aid olan siyahıyaalınmaya görə, Alar kəndində 1248 nəfər yaşayıb [1]. 2009-cu ilin statistik göstəricilərinə əsasən, kənddə 7146 nəfərin yaşadığı qeydə alınıb [3]. 

Allar Tayfaları Kökü Əsasən Şahsevən Tayfaları ilə Bağlıdır. Şahsevən Tayfalarına Əsasən İran Və Türkiyə Ərazilərin köçəri Bir Xalq Kimi Rast gəlinir .  Bu Tayfaya Azərbaycan Ərazisinin Yardımlı Rayonunda  da ,Rast Gəlinir.  Hətta Beyləqan Rayonunun Birinci Şahsevən , Və , İkinci Şahsevən Kəndləridə Bu Tayfanın Bir Qoludur .

Azərbaycan tarixində ən mühüm hadisələrdən biri azadlıq hərəkatları sırasında yer alan Məşrutə hərəkatıdır. 1905-1911-ci illərdə İranda şah rejiminə qarşı baş verən inqilab tarixə İran inqilabı və ya Məşrutə hərəkatı kimi düşüb. XX əsrdə baş vermiş azadlıq və demokratik inqilablar üçün ilk cığırı da Məşrutə hərəkatı açıb. Hərəkatın qəhrəmanlarından biri də Məhəmmədqulu xan Alardır.

Məmmədqulu xan Alar öz oymağı ilə sərbəst sərhəddi keçib, Talış dağlarında yaylayır və Muğanda qışlayırdı. 1884-cü ildə Rusiya hakimiyyəti şahsevənlərə sərhəddi adlamağı qadağan edir. Alar xanı bu qadağadan pərt olur və dəstəsi ilə sərhədçiləri qovur. Sonra bir neçə sərhədyanı kəndləri talayır.

Rusiya sərhəd komissarı Qafqaz qubernatoruna şikayət edir. Qubernator da mərkəzə məruzə edib. Rusiya xarici işlər naziri isə Qacarlar dövlətinin xarici işlər vəzirinə bu barədə məlumat verir. Vəzir vəziyyəti şaha bildirir.

Məmmədqulu xan Alar 1887-ci ildə Nasirəddin şah Qacarın əmri ilə tutularaq Ərdəbil qalasına salınır. Şah fərman vermişdi ki, onu və bir neçə Şahsevən elinin başçısını topa bağlasınlar.

| {Tədqiqatçı Riçard Tapper infarmatoru} | Hacı Hatəm bəy Geyikliyə dayanaraq yazır:

"Müzəffərəddin şah Rusiyaya getdiyində Bakıda və yaxud Moskvada imperatorluq hökuməti Nurulla bəyin oğlu Bəhram xanın Rusiyada quldurluq etdiyindən şikayət etdi. Müzəffərəddin şah Ərdəbilə gəldi, bütün bəyləri topladı və Məhəmmədqulu xan və Bəhram xanın topa bağlanmaq üzrə Biləsuvara gətirilməsi üçün adamlarını göndərdi". (Riçard Tappеr, İranın sınır bоylarında göçəbələr, Ankara, 2004, s. 603). Məhəmmədqulu xan və Bəhram xan Muradəli bəy Muğanlının istəyinə əsasən əfv olunublar.

Məmmədqulu xan Alar Məşrutə tərəfdarı idi. İstibdada qarşı vuruşurdu.

Məhəmmədqulu xan Alar daim Rusiya qoşunlarına qarşı mübarizə aparırdı. 1905-ci ildə Rusiya sərhəddində olan Deman postunu dağıtdı. Postun yanında Təzəqala kəndinin bünövrəsini qoydu. Sonra Perembel camaatını qarət etdi.

30 mart 1908-ci ildə Məmmədqulu xan Alar Biləsuvar gömrüyündə kazaklarla savaşa girdi. Rotmistr Dvoeqlazovu, 3 zabiti öldürüb, 4 zabiti isə yaraladı. Təzədən dövlətlərarası söhbətlər... Rusiya tərəfi söhbətlərin nəticəsiz olduğunu görüb, Muğana və Talışa cəza dəstəsi göndərdi. 10 aprel 1908-ci ildə general Snarskinin başçılığı altında Tiflisdən 2 atıcı batalyon, 1 vzvod dağ artilleriyası və 1 kazak yüzlüyü gəldi. Təzəqala kəndinin sakinləri içərilərə çəkildilər. Həmin kənd və digər 4 şenlik yerlə-yeksan oldu. 1 iyun 1908-ci ildə Snarskini geri çağırdılar. Sərhədyanı münaqişə bir az səngidi. (Военная энциклопедия / Под ред. В. Ф. Новицкого и др. — СПб.: Т-во И. Д. Сытина, 1911—1915.)

Rusiya sərhədində sakitlik şəraiti çox da uzun çəkmədi. 25 may 1909-cu ildə Məhəmmədqulu xan 25 nəfərlik atlısı ilə sərhəddə yaxınlaşıb, «Промежуточный» və «Эдышинский» postlarını atəşə tutdular. Quldurlar iki rus kəndindən 200 baş mal-qara apardılar. (Центральный государственный исторический архив Грузии. Ф. 15. Оп. 1. Д. 170. Л. 83).

Məmmədqulu xan Alar Səttar xanın silahdaşı idi. O, "xalqın dostu" ləqəbini qazanmışdı.

Nəriman Həsənov "Oyanmış Təbriz və Səttarxan" kitabında yazır:

"Ağa Mirtahir dəstəsinin yardımı ilə fədailər və Məmmədqulu xanın dəstəsi hücumla iyun ayının 1-də şəhər qalasına yaxınlaşdılar və Ərdəbilin valisi Rəşidülmülkə ultimatum göndərərək, qalanı təslim etməyi tələb etdilər və bunun üçün 48 saat vaxt verildiyini bildirdilər. Validən rədd cavabı alan inqilabçılar qalaya güclü atəş açdılar. Vali öz mühafizə dəstəsi və irtica qüvvələri ilə inqilabi hissələrə qarşı silah və topdan atəş açırdı. Müvəqqəti üstünlükdən istifadə edən irtica qüvvələri inqilabi hissələri qaladan uzaqlaşdırmaqla şəhərin bir hissəsini qarət etdilər.

Ağa Mir Tahir dəstəsinin yardımı ilə fədailər və Məmmədqulu xan Aların süvari dəstəsi hücumla iyun ayının 1-də şəhər qalasına yaxınlaşdılar və Ərdəbilin valisi Rəşidülmülkə ultimatium göndərərək, qalanı təslim etməyi tələb etdilər. Validən rədd cavabı alan inqilabçılar qalaya güclü atəş açdılar. Rəşidülmülk Şahsevən elinin yaxından yardımı ilə inqilabçıları geri püskürtdü.

Şahsevənlərin başı qarətə qarışdığından və Rəşidülmülkün isə öz qərargahında dincəlməsindən istifadə edən inqilabçılar yenidən əks-hücuma keçərək, itirdikləri mövqelərini bərpa etdilər. İyulun 4-də yenidən qala divarlarına yaxınlaşdılar və divarları partlatmaqla qalaya daxil oldular.

(Bu fotodakılar Məhəmmədqulu xan Aların döyüşdüyü şəxslərdir)

Ərdəbil qalasını tutan fədailər İran dövlət bayrağının yerində inqilabın qırmızı bayrağını sancdılar. Axşama yaxın qalanın ətrafı inqilabçılarla doldu və təntənəli şəraitdə "xalqın dostu" Məmmədqulu xan Alar və Ərdəbilin hakimi təyin edilmiş əncümənin başçısı Ağa Mir Tahir qalaya daxil oldular. Orkestr və musiqi sədaları ilə müşayiət edilən təntənəli mərasim iki həftə davam etdi". (Həsənov N. Oyanmış Təbriz və Səttarxan, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1986, 192 səh. S. 150)

Məmmədəmin Rəsulzadə "Tərəqqi" qəzetində bu əhvalatla bağlı yazırdı:

"Ərdəbildə əhval məğşuşdur. Şahsevənlər Məhəmmədqulu Alarının sərkərdəliyi ilə Rəşidülmülkü əhatə edib tutmuş, həbsə almışlar. Hal-hazırda isə güya Məhəmmədqulu özü Ərdəbildə hökümət etməkdədir". (M. Əmin, "Tərəqqi", № 143, 29 iyun 1909)

Məhəmmədqulu xan Alar Məşrutə hərəkatının aparıcı və önəmli şəxslərinin birinə çevrilmişdi. İsmayıl Əmirxızı yazır:

"Səttar xanın Məhəmmədqulu xan Alarla təqribən yarım saatlıq gizli söhbətləri olmuşdu. Bir gün sonra Səttar xan mənə dedi: "Bilirsənmi Məhəmmdqulu xan mənimlə nə barədə danışırdı?" Dedim ki, yox, Səttar xan bildirdi: "O, mənə deyirdi ki, sən bu qədər zəhmət çəkmisən, adın bütün İranda məhşur olub, niyə Müxbirəssəltənəyə itaət edib Ərdəbilə gedərək bu cür kiçik işlərlə məşğul olursan?" Doğurdan da Cənubi Azərbaycanda Səttar xan Sərdari millinin başçılığı ilə Məşrutə hərəkatı başlandıqda Məhəmmədqulu xan Alarlı onun yaxın silahdaşlarından idi". (İsmayıl Əmirxizi, Qiyame-Azərbaycan və Səttar xan, Təbriz-Tehran, 1339. S.381)

Xüsusilə Ərdəbilin şah qoşunlarından müdafiəsində və şahsevənlər arasında Səttar xan tərəfdarlarının artmasında onun müstəsna rolu olmuşdu.

Məmmədqulu xan Alar müctəhid Mirzə Ələkbər ağa Ərdəbilinin müridlərindən idi.

Məmmədqulu xan Alar bir ara mövqeyini dəyişərək ruslarla danışığa başlamışdı. Əslində bu onun apardığı çevik siyasətlə bağlı idi. 7 martda Sərhəd gözətçilərinin Bakı briqadasının 1-ci şöbəsinin komandiri məruzəsində yazırdı:

"Məşhur Məhəmmədqulu xan Alar İranda çox təsirli şəxsdir. Şəxsən mənə bildirib ki, İranı Rusiyanın tərkibinə birləşdirəcək. 5 min süvarisi ilə Ərdəbilə, Rəştə, Astaraya və Ənzəliyə hücum etmək istəyir. Orda inqilabçıların qiyamını yatıracaq və bizim qoşunumuzun uğurlu keçidini təmin edəcək. O, şahsevənlərdən ibarət 50 minlik atlı qoşun tərtib edə bilər. İran şahı onu şahsevənlərdən ibarət dəstəsi ilə yanına dəvət etmişdi. Rusiyanın xeyrinə çalışan Məhəmmədqulu xan isə məndən soruşdu ki, necə etsin, şahın yanına getsin, ya rus qoşunlarının İrana girməsini gözləsin? O bildirdi ki, bizim qoşunumuzu maneəsiz İrana keçirə bilər və etibarlı adamdır". (ЦГИАГ. Ф. 15. Оп. 1. Д. 170. Л. 52 об.).

Arxiv sənədlərində yazılır: "İki Şahsevən başçısı Alar bəyi Məhəmmədqulu xan və Qocabəyli bəyi Bəhram xan qarışıqlığın əmələ gəlməsində başlıca şəxslərdirlər. Onlar özlərini şahın düşmənləri hesab edirlər. Ərdəbildə öz rəhbərliklərində əncümən yaradıblar. Onlar valini öldürmək və xalqa sülh və sərbəstlik vermək istəyirlər.

Qocabəylilər və alarlılar ən nadinc tayfadırlar və Zaqafqaziya əhalisinə problem yaradırlar. Anlamaq lazımdır ki, bu iki tayfa rusların gəlişindən çox qorxub, onlara qarşı çıxacaqlar. Qocabəyli və Alar tayfalarının ixtiyarında 400–600 atlı var ki, bir həftə ərzində qırıb-qurtarmaq mümkündür". (ЦГИАГ. Ф. 15. Оп. 1. Д. 170. Л. 79)

V. Şişov yazır: "Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Şahsevən elinin başçılarından biri Məhəmmədqulu xan nə az, nə çox, özünü şah elan etmişdi. Sadə xan deyil, zati aliləri şah. Şah hakimiyyəti uzun zaman onunla bacarmamışdı. Onun bəzi qohumlarını aldadıb, tələyə salıb asmışdılar. İran sərhədində dayanan Rusiya sərhəd komissarı 1912-ci ildə Tiflisə yazırdı:

"Sərhəddə baş verən qarət və qətllərin başlıca günahkarı Məhəmmədqulu xan 9 şahsevən rəisi ilə Tehrandan qaçıb, Astaraya gəlib. Onlar həbs ediliblər".

Məhəmmədqulu xan cəzasız olaraq İran kəndlərini talayırdı. O, təkcə quldur kimi deyil, "Məhəmmədqulu şah" kimi də ad çıxarmışdı. (А. В. Шишов, Персидский фронт (1909–1918) Незаслуженно забытые победы, Москва, «Вечс», 2010, c.61)

Məhəmmədqulu xan Aların taleyi faciəli oldu. Hökumət qüvvələri Ərdəbili ələ keçirdikdən sonra Meşkin istiqamətinə hərəkət etdi. İ. Əmirxızı "Azərbaycan qiyamı və Səttarxan" kitabında yazır:

"Gün batan vaxt İsalı və Qocabəyli tayfalarının başçıları ordu qərargahına gəlib təslim oldular. Onlar ətraf kəndlərlə birlikdə qocabəyliləri və isalıları ordunun istiqbalına gətirəcəklərinə söz verdilər. Ordunun Qocabəyliyə hərəkətindən sonra cəsur şəxs kimi tanınan alarlılar elinin başçısı Məmmədqulu xan Alarlının Həmid bəy Alarlı ilə birlikdə ordunun qərargahına gətirilməsi şərt kimi irəli sürüldü. Şərt yerinə yetirildi, onlar ordu qərargahına gəlib təslim olduqlarını bildirirdilər. (İsmayıl Əmirxizi, Qiyame-Azərbaycan və Səttar xan, Təbriz-Tehran, 1339. S.439)

Məmmədqulu xan hökumət qüvvələri tərəfindən 1912-ci ildə edam edildi. (Масловский Е.В. Русские отряды в Персии. Париж, 1966, c.6)

Məmmədqulu xan Alar erməni, Daşnak patiyasının fəalı Yefrem xan Davidyants tərəfindən şəhid edilib.

Məhəmmədqulu xanın Nəcəfqulu xan, Yadulla xan, Hüseyn ağa adlı оğulları vardı.

Kütləni mübarizəyə qaldırmaqda və mütəşəkkil hücumu təşkil etməkdə mahir olan Məhəmmədqulu xan Alar hələ də unudulmayıb

SƏTTARXAN.

Gənc yaşlarında şah rejiminə qarşı mübarizə aparan rəhbərlərdən birini gizlətdiklərinə görə qardaşı İsmayıl ilə birlikdə həbs olunur. Özü üç aylıq həbs olunsa da qardaşı edam edilir.[2]

1888-ci ildə yenidən həbs olunaraq Ərdəbildə yerləşən Narın qalaya yerləşdirilir. İki il həbsdə olduqdan sonra orda tanış olduğu şəxsin köməkliyi ilə həbsdən qaçır və bir müddət şahsevən tayfaları ilə birgə yaşayır.[2]

Bu Məlumatlara Əsaslanaraq Demək Olar ki Bu Tayfaya Hətta İranda Şah Rejimidə Qarışa Bilməmişdi.

Ona Görədə Təbriz İnqilabçılarından Olan 

Səttarxan Özünə Sığınacaq Kimi Bu Tayfanı Seçmişdir .

Məmədqulu xan Alarskinin Səttar Xan inqilabında böyük rolu olub. Səttar xanı zindandan qaçırıb. Qardaşı Nəcəfqulu xan bolşeviklərə qarşı mübarizə aparıb, bolşevik ideyalarını qəbul etməyib. Dəfələrlə  onların hücumunu dəf edib.

Çox təəssüf ki, bu cür oğullar barəsində araşdırmalar aparılmayıb, məlumat yoxdur. Mən bu yaxında eşitdim bu məlumatı, daha ətraflısı isə araşdırıcıların və  tarixçilərin işidir. Bu Tayfalar Barədə Araşdırmalar Aparılsa Bu Tayfaların Kökü Gedib Çox Qədimlərə Çıxır.  Təəssüf ki , Tarixçilərimiz Bu Barədə Araşdırmalar Aparmır. 

  

Məmmədov Hüseyn Samir Oğlu

Alar Kənd 1 Saylı Tam Orta Məktəbin 10 A Sinif Şagirdi

   

### Tarixi abidələri

Alar ərazisidə qədim və orta əsrlərə aid çox zəngin arxeoloji nümunələr aşkar edilmişdir. Alar kəndində daş qutu qəbirlərə dair maddi-mədəniyyət nümunələri tapılmışdır. Çox təəssüf ki, həmin qiymətli mədəniyyət nümunələri təsərrüfat işləri görülərkən yerli sakinlər tərəfindən əhəmiyyət verilmədən dağıdılmışdır.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Kənd İncəçayın hər iki sahilində, düzənlikdə, məşhur "Qız qalası" yaxınlığında, Ələt-Astara şossesinin üzərində yerləşir.

Əhalisi
-------

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 7146 nəfər əhali yaşayır.

İqtisadiyyatı
-------------

Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Kənddə xeyli sayda ticarət obyekti, böyük əkin sahələrində kartof plantasiyaları, taxıl zəmiləri, üzüm bağları var.

31 iyul 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cəlilabad rayonunun Alar-Təzəkənd-Üçtəpə-Əliqasımlı-Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisinin davam etdirilməsi məqsədi ilə Sərəncam imzalamışdır. Həmin Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsinin dövlət əsaslı vəsait qoyuluşu xərclərinin bölgüsündə kəndlərarası avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 7 milyon manatı Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinə ayrılmışdır.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə 1 poçt var.

Təhsil
------

Kənddə 3 orta təhsil məktəbi fəaliyyət göstərir.

Din
---

Kənddə 3 məscid vardır.

Səhiyyə
-------

Kənddə 1 tibb məntəqəsi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklərin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 27 mart 2001-ci il tarixli, 110-IIQ saylı Qərarı". 2019-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-27.
2. ↑  Alar // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
3. ↑  Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
4. ↑  Cəlilabad rayonunun Alar-Təzəkənd-Üçtəpə-Əliqasımlı-Cəfərxanlı avtomobil yolunun tikintisi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 iyul 2014-cü il tarixli Sərəncamı Arxivləşdirilib 2021-10-26 at the Wayback Machine president.az

Həmçinin bax
------------

| ⛭Cəlilabad rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Cəlilabad • Göytəpə |  |
| Qəsəbələr | Novoqolovka |
| Kəndlər | Abazallı • Abdullu • Abışabad • Adnalı • Ağbulaq • Ağdaş • Ağusəmən • Axtaxana • Alar • Alaşar • Albalan • Allahverənli • Astanlı • Babaxanlı • Babalı • Badamağac • Bəcirəvan • Bədirli • Boyxanlı • Bozayran • Buravar • Cəfərxanlı • Cəfərli • Cəlayir • Cəngah • Çəmənli • Çinar • Çünəxanlı • Çünzəli • Darılıq • Dələli • Dostallı • Dövlətalıbəyli • Eçara • Edişə • Əliabad • Əliqasımlı • Əsədli • Ətcələr • Fərəcullalı • Fərzili • Fətullaqışlaq • Gülməmmədli • Güneyli • Günəşli • Hacıcavadlı • Hacıismayıllı • Hacıməmmədli • Hamarqışlaq • Hasıllı • Həsənli • Həziabad • Xanəgah • Xanılı • Xəlilabad • Xəlilli • İncilli • İnili • Kazımabad • Komanlı • Kövüzbulaq • Kürdlər • Qamışlıgöl • Qaraağac • Qarakazımlı • Qarazəncir • Qarğılı • Qasımbəyli • Lallar • Ləkin • Ləzran • Maşlıq • Mədətli • Məlikqasımlı • Məmmədcanlı • Məmmədrzalı • Məşədi Hüseynli • Məşədilər • Məşədivəlli • Mikayıllı • Mirtəhməzli • Mirzəli • Mollalı • Moranlı • Muğan • Musalı • Novruzallı • Ocaqlı • Oğrubulaq • Pərdi • Porsava • Privolnoye • Sabirabad • Sadatlı • Sarxanlı • Seyidbazar • Sərhədabad • Soltankənd • Soyuqbulaq • Söyüdlü • Suluçeşmə • Şabanlı • Şatırlı • Şıxlar • Şiləvəngə • Şorbaçı • Şötüklü • Şükürlü • Tahirli • Təklə • Təzəkənd • Türkelli • Uzuntəpə • Üçtəpə • Vənlik • Yusifli • Zəhmətabad • Zərbəli • Zopun |

|  |  |
| --- | --- |
| Cəlilabad rayonu | *Cəlilabad rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |