recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Parus (dəqiqləşdirmə).

**Yelkən biznes mərkəzi** — Ukraynanın Kiyev şəhərində yerləşən 33 mərtəbəli "A" sinifli ofis mərkəzi. 

Göydələn, Ukraynada 2010-cu ilə qədər ən yüksək ofis binası hesab edilirdi. Hal-hazırda "Klovskiy" və "Qulliver" dən sonra Kiyevdə yerləşən üçüncü ən hündür binadır. 

Tikinti 2004-cü ildə başladı, rəsmi açılış isə 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu.

Adlandırılması
--------------

2003-cü ildə göydələn, "Elsburq Plaza" adı ilə irəli sürüldü. Lakin sonradan binanın yelkənlə oxşarlığına görə binaya "Yelkən" adı verilir.

Tarixi
------

2002-ci ildə ortaya çıxan ilk layihələrə neoklassik üslubda bir göydələnin əsası üçün təmin edilmişdir. Qalıq memarlıq məsələsi binanın içərisində daha müasir bir üsluba sahib idi.

Tikinti 2004-cü ildə başlamış və ən yeni tikinti materialları və texnologiyalarının köməyi ilə həyata keçirilmişdir. 

13 fevral 2006-cı ildə binanın dəmir-beton çərçivəsi tamamilə hazır idi. Artıq 15 fevralda yüksək sürətli *Otis* liftlərinin quraşdırılmasına başlanılmışdı.

Həmin dövrlərdə tikinti müddəti yalnız 6 gün idi. 2006-cı ilin yanvar-fevral aylarında güclü şaxtalar səbəbindən tikinti dayandırıldı, lakin sonra bina heç bir gecikmə olmadan inşa edildi.

6 avqust 2006-cı ildə *Schuco* sistemlərindən istifadə edilərək fasad şüşələrinin quraşdırılmasına başlanıldı. 

Göydələnin tikintisi 14 noyabr 2006-cı ildə başa çatdı, istismara vermə haqqında son akt 25 fevral 2007-ci ildə imzalandı.

Rəsmi açılış 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu. Mərasimdə Rusiya Federasiyasının Ukraynadakı səlahiyyətli səfiri Viktor Çernomırdin var idi.

12 noyabr 2008-ci ildə sahələri 150 m² və 250 m² olan iki otaqdan ibarət bir konfrans zalı açıldı.

Xüsusuiyyətləri
---------------

* Hündürlüyü 136 metr (şpilə qədər 156 metr), mərtəbələrin ümumi sayı 33 (iki texniki olmaqla).
* 180 və 350 nümayəndənin olduğu iki konfrans otağı var.
* 1-ci mərtəbədə kafe, çiçək köşkü, gözəllik salonu və *Lexus* avtomobil salonu
* 2-ci mərtəbədə restoran və kafe
* Ümumi istifadəyə verilmiş mərtəbə sahəsi 75.000 m².
* Ümumi binanın sahəsi 300 676 м³.
* Quraşdırılmış sistemlər, soyducu, istilik və havalandırma.
* Binada 11 lift mövcuddur.
* 300 maşın üçün 4 səviyyəli dayanacaq və 12 velosiped üçün pulsuz parkinq.

İstinadlar
----------

1. ↑  "«Yelkən» biznes mərkəzi". 2011-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-26.
2. ↑  "Yelkən göydələni haqqında ilk aktın verilməsi". 2015-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-26.
3. ↑  У КИЄВІ ВІДКРИВСЯ БІЗНЕС ЦЕНТР «ПАРУС»[*ölü keçid*] (ukr.)
**Aydın Qasımlı (Mədətoğlu)** — türkoloq, filologiya elmləri namizədi, dosent.

Həyatı
------

1946-cı ildə Ordubad rayonunun Kələki kəndində anadan olub. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsini bitirmiş, elə həmin il Şərqşünaslıq fakültəsinin Elmi Şurasının zəmanəti ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar Fondunun (indiki M. Füzuli Adına Əlyazmalar İnstitutu) əyani aspiranturasına müsabiqə yolu ilə daxil olmuş, 1976-cı ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək "filologiya elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdır. 1980-ci ilə qədər Əlyazmalar Fondunda baş elmi işçi vəzifəsində çalışmış, 1980-ci ildə müsabiqə yolu ilə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna (indiki Naxçıvan Dövlət Universiteti) Azərbaycan dili müəllimi seçilmiş, 1993-cü ilə qədər orada əvvəl müəllim, sonra isə baş müəllim və dosent kimi "Azərbaycan ədəbi dili tarixi" və "Müasir Azərbaycan dili" fənlərindən dərs demişdir.

1993-cü ildə özü tərəfindən saxta hesab olunan ittihamlarla 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş, Avropa Şurası tərəfindən siyasi məhbus statusu aldıqdan sonra 2002-ci ildə dövlət başçısının əfv fərmanı ilə vaxtından əvvəl (8 il yarımdan sonra) azadlığa buraxılmışdır. Həbsdən sonra çoxsaylı şifahi müraciətlərinə baxmayaraq heç bir yerdə işlə təmin olunmamışdır.

Elmi və publisistik yaradıcılığı
--------------------------------

Türk tarixi və mədəniyyəti, həmçinin fəlsəfi və milli-ideoloji mövzularda dəyərli əsərləri var və öz tədqiqatlarını davam etdirir. Yüzlərlə elmi, elmi-metodiki və publisistik məqalənin və 7 kitabın müəllifidir. 2006-cı ildən "Türküstan qəzeti"nin daimi yazarıdır.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

1980-ci illərin axırlarında Azərbaycanda formalaşmış milli azadlıq hərəkatının fəal iştirakçılarından olmuşdur. Hazırda Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası (KXCP) sədrinin strateji məsələlər üzrə müavini, İdarə Heyətinin üzvüdür.

Kitabları
---------

1. **Güney Azərbaycan: dünən, bu gün, sabah.** Bakı-2005.
2. **Dünyanın tacı türklər.** Tarixi, siysi-ideoloji əsər. Bakı, "Zərdabi LTD", 2006. 352 s.
3. **O və biz.** Bakı, "Elm", 2009. 464 s.
4. **Güney Azərbaycan türkləri son 100 ildə.** Bakı, "Adiloğlu", 2012. 204 s.
5. **Türklər.** Tarixi oçerklər. Bakı, "E. L.", 2012. 532 s.
6. **Türkçülər.** Tarixi-siysi-ideoloji oçerklər. Bakı, "Orxan" NPM, 2015. 528 s.
7. **Türklərin dini dünyagörüşü və inancları.** Bakı, "XAN", 2021. 160 s.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Aydın Qasımlı, Dünyanın tacı türklər. Bakı, "Zərdabi LTD", 2006. Arxa üz, müəllif haqqında məlumat".  (#cite\_web\_url)
2. ↑  "Qasıml A. Türklərin dini dünyagörüşü və inancları. - *anl.az*". 2023-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-05.

Xarici keçidlər
---------------

* 
*
Martın 11-də Yaponiyada baş verən zəlzələdən sonra zədələnən "Fukusima-1" Atom Elektrik Stansiyasında partlayış olub. Partlayış nəticəsində nüvə reaktorunun bloklarından birinin çöl divarı dağılıb, ətrafda radiasiya fonu sürətlə artıb. Radiasiyanın səviyyəsi 20 dəfədən çox yüksəlib. Ətraf ərazilərdən bir neçə min adam evakuasiya olunub.

Yaponiyanın baş naziri keçirdiyi mətbuat konfransında daha çox radiasiya sızması olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib. O, "Fukusima Dayiçi" stansiyasından 30 km radiusda yaşayan adamları örtülü yerlərə sığınmağa çağırıb.

BMT-nin Atom Enerjisi üzrə Agentliyi isə 2011-ci il martın 14-də bildirib ki, Yaponiya zədələnmiş atom stansiyasının zərərsizləşdirilməsi üçün onlardan yardım xahiş edib.Hal-hazırda söz gedən yerdə zərərsizləşdirmə işləri aparılır.Buna bənzər digər qəza Çernobıl qəzasıdır.
Atom ətrafında olan hər şey atomlardan ibarətdir.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Yaponiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Pаrtizаnskе** (slovak. Partizánske) — Slovakiyanın qərbində şəhər. Nitra və Nitritsa çaylarının qovuşduğu yerdə, Tribeç və Strajovske-Vrhi dağ massivlərinin yamacında yerləşir. Trençin bölgəsində yerləşir. Əhalisi 28 min nəfərdir.

Tarix
-----

Partizanske cavan bir şəhərdir - əsası 1938-ci ildə, Bata ayaqqabı firmasının burada açılması ilə qoyulmuşdu. Bata firması öz zavodunu Şimovanı kəndinin yanında salmışdı və beləliklə Batyovanı yaşayış məntəqəsi yaranmışdı. 1948-ci ildə Batyovanı şəhər statusu almış, 1949-cu ildə isə, İkinci dünya müharibəsi dönəmində burada genişlənmiş partizan döyüşlərinin şərəfinə, şəhərin adını dəyişərək Partizanske qoymuşdular.

Əhali
-----

### Əhalinin etnik müxtəlifliyi

Slovaklar – 97,62 %  
 Çexlər – 0,69 %  
 Qaraçılar – 1,32 %  
Macarlar – 0,28 %  
 Polyaklar – 0,06 %  
 Almanlar – 0,03 %  
 digərlər

### Əhalinin konfessiya müxtəlifliyi

roma-katolikləri – 73,88 %  
 ateistlər – 18,07 %  
 yevangelik kilsə v.d. – 2,95 %  
 yunan-katolikləri – 0,18 %  
 pravoslavlar – 0,06 %  
 digərlər

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Fulya Öztürk** (5 yanvar 1989, Adana) — Türkiyə jurnalisti. O, hal-hazırda "CNN Türk" əməkdaşıdır, Suriyada vətəndaş müharibəsi, Rohinca soyqırımı və İkinci Qarabağ müharibəsindəki jurnalistik fəaliyyəti ilə tanınır.

Həyatı
------

Fulya Öztürk 5 yanvar 1989-cu il tarixində Türkiyənin Adana şəhərində anadan olmuşdur. O, orta məktəbi Adana Gündoğdu Kollecində bitirmişdir. Öztürk 2006-cı ildə Mərmərə Universiteti Rabitə fakültəsinə qəbul olmuşdur. Növbəti il, o, "Doğan" TV-nin "*Staj On Air*" verilişi ilə "Star" TV-yə qoşulmuşdur. Öztürk peşəkar fəaliyyətinə 2008-ci ildə, "CNN Türk" kanalının verilişlər departamentində başlamış, 3 il redaktor kimi çalışmışdır. O, daha sonra Başkənd Rabitə Akademiyasında nitq və dram üzrə təhsil almışdır. Öztürk 2010-cu ildə "CNN Türk" xəbərlər mərkəzində işləməyə başlamış, xeyli sənədli filmin və xəbərin ssenarisini yazmışdır. O, 2013-cü ildə müxbirliyə başlamış, müharibə mövzularını əhatə etmişdir. Suriyada vətəndaş müharibəsi, Afrikada təbii fəlakətlər, Birmada Rohinca soyqırımı və Azərbaycanda, İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Gəncə və Bərdə faciələrini əhatə edən Öztürk "İlin müxbiri" və "Ən yaxşı özəl xəbər" kateqoriyalarında onlarla mükafata layiq görülmüşdür. O, hal-hazırda "CNN Türk" xəbər mərkəzinin kəşfiyyat müdirinin müavini kimi çalışmışdır. 2021-ci ilin iyulundan Fox TV-də fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fulya Öztürk: "O gecə şokun təsirindən dərimin rəngi getdi"". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 17 noyabr 2020. 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2020.
2. ↑  "CNN Türk muhabiri, Gence saldırısındaki vahşeti anlattı: Enkazdan çıkan bebeğin yüzü kanlar içindeydi". Haberler.com (türk). 18 noyabr 2020. 2020-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2020.
3. ↑  "Fulya Öztürk: "Bütün Bərdə ağlamaq səsimi, hayqırtımı eşitdi"". Oxu.az (az.). 15 noyabr 2020. 2020-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2020.
4. ↑  "Fulya Öztürk". CNN Türk (türk). 2016-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 noyabr 2020.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-14.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
**Təşkilati Məxsusə** (osm. تشکیلات مخصوصه, *Teşkilât-ı Mahsusa*) — Osmanlı imperiyasında hərbiləşdirilmiş gizli polis təşkilatı. İlk növbədə Hərbiyyə Nazirliyinin nəzdində təşkil edilən təşkilat 1915-ci ilin fevralında birbaşa İttihad və Tərəqqi təşkilatına cavabdehlik daşımağa başlamışdır. Bahaəddin Şakir və Nazım bəyin rəhbərlik etdiyi təşkilat 1914-cü ilin əvvəllərində tayfa üzvlərindən (xüsusilə də çərkəz və kürdlərdən), eləcə də dövlətə xidmət edəcəkləri üçün azadlığa buraxılma şansı təqdim edilən 10,000-dən çox məhkum edilmiş cinayətkar ibarət idi. Bu, nizamlı ordudan müstəqil, dinc əhaliyə hücum etmək üçün istifadə edilə bilən bir qüvvə kimi formalaşmışdı.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  *Bloxham, Donald.* "The Armenian Genocide of 1915–1916: Cumulative Radicalization and the Development of a Destruction Policy". Past & Present. 181 (181). 2003: 141–191. doi:10.1093/past/181.1.141. ISSN 0031-2746. JSTOR 3600788. 2023-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-26.
3. ↑  *Akçam, Taner.* "When Was the Decision to Annihilate the Armenians Taken?". Journal of Genocide Research. 21 (4). 2019: 457–480. doi:10.1080/14623528.2019.1630893.
4. ↑  *Suny, Ronald Grigor.* "They Can Live in the Desert but Nowhere Else": A History of the Armenian Genocide. Princeton University Press. 2015. səh. 219. ISBN 978-1-4008-6558-1.
**Hirkan qovağı** - (lat. *Populus hyrcana* Grossh.)  Söyüdkimlər— (*Salicaceae* Lindl.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Qafqazın *endemik* növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Orta və ya ucaboylu ağacdır. Qabığı ağ bozumtuldur, şahmatşəkilli düzülmüş rombvari çatları vardır. Uzanmış zoğlarının yarpaqları uzunsov –yumurtavari, aşağıdan enli, yuxarıya doğru daralmış ucadan sivri, kənarları bütöv, az-az hallarda azca dilimlidir. Nadir hallarda dilimləri aydın nəzərə çarpır. Yarpaqları 8-10 sm uzunluğunda, 4-7 sm enində olub, üst hissədən tünd-yaşıl, alt hissədən ağ rəngli sıx tükcüklüdür. Qısalmış zoğlarının yarpaqları yumurtavari və ya deltavaridir. Kənarları bütövdür və ya nisbətən dərin oyuqvari dişlidir. Üst tərəfi yaşıl, alt tərəfi pambığaoxşar bozumtul tükcüklü və ya çılpaqdır. Sırğalarının və qutucuğunun oxu çılpaqdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi aprel, meyvəverməsi iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Meyvələri avqust –sentyabr aylarında yetişir. Tozlanması –*anemofildir*. əsasən kök pöhrəlri ilə çoxalır. İşıqsevən, tezböyüyən və istisevən ağac cinsidir. Subtropik zonanın podzollu və podzollu-qlryli torpaqlarının həm suvarma, həm də yeraltı sular vasitəsilə artıq dərəcədə nəm olan yerlərində bitir. Tez böyüyən ağac cinsi kimi oduncaq tədarükü üçün və tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının və yaşıllıqların salınmasında istifadə oluna bilər.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsi və Lənkəran ovalığı (Düzən meşələrində, çay sahili boyunca rütubətli dərələrdə bitir).

### Sayı və tendensiyası

Ehtiyatı azdır. Lənkəran rayonunun Xanbulaq su anbarı və Hirkan qəsəbəsi yaxınlığında kiçik qrup halında, tək-tək rast gəlinir.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Təbii bərpasının zəif gedir. Oduncağından məişət təsərrüfatında istifadə olunur. 

### Mühafizə tədbirləri

Hirkan Milli Parkında mühafizə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2 3  Azərbaycanın ağac və kolları, 1970
4. 1 2  Səfərov İ.S. Əsədov K.S. 1984
5. ↑   Safarov H.M. 2010
Ümumi yayılması
---------------

Gürcüstanda təbii arealı vardır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Lənkəran rayonu ərazisində təbii halda yayılmışdır. Azərbaycanın nadir bitkisidir. EN B2ab(i,iii). Talış dağlarının orta dağ və düzən meşələrində, çay sahili boyunca və rütubətli dərələrində bitir. Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Təbiətdə 15-25 m hündürlükdə ağacdır. Bitkinin gövdəsinin rəngi ağımtıl boz rəngdədir. Qabığının üzərində çatlar vardır. Cavan zoğları az keçətüklü olub, sonradan isə çılpaqlaşır. Tumurcuqları kiçikdir. Yarpaqları uzunsov yumurtaşəkillidir, aşağı tərəfi enli, yuхarı hissəsi daralmışdır. Ucu sivri, kənarları tam, bəzən dişli olur, alt üzü ağ tüklüdür. Yarpaqlarının uzunluğu 5-12 sm, eni isə 3-8 sm-ə qədər ola bilir. Dişicik sırğaları uzun olub, 10-15 sm-ə qədər ola bilir. Mart aprel aylarında çiçəkləyir, may ayının əvvəllərində meyvə verir.

Çoxalması
---------

Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişməsi səbəbləri
-------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
-----------

Mədəni şəraitdə botanika bağlarında becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Xüsusi mühafizə tədbiri görülməmişdir.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17561958
* BioLib: 805118
* GBIF: 7385795
* IUCN: 164052144
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:2928405-4
* Tropicos: 28300593
* WFO: wfo-0001133645

 |
Sıt butulkası
**Sıt** (*сыть*, bəzən *канун*)-Bal qatılmış sudur.

Haqqında
--------

Bişmiş balı ilə qarışdırılır. Bundan çox vaxt slavyan xalqlarının milli şirniyyatlarını hazırlayan zaman istifadə edirlər.Sıta batırılmış bulkuları kanun adlandırırdılar.

Ənənəsi
-------

Qədim Rusiyada sıt çox məşhur içki idi, hansı ki, onu yeməkdən sonra qəbul edirdilər. Sıt sözündən tox oluncaya qədər yemək, və ya başqa cür toxuq artıq şirin sıtın vaxtıdır.Sıtın hazırlanmasının bir resepti kimi qaynayan suya balı qataraq,boçkanın içərisinə qoymaqdan ibarətdir. Balın suda həll olmasından sonra soyumasını gözləmək lazımdır.Bəzən onları hazırlayan zaman 30°C-yə qədər qaynadılmış su balın üzərinə düşür.Bəzən ocaqda hazırlanan sıta dada görə bir çox otlar əlavə edilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Славянские древности, 1999
2. ↑  ↑ Сыта // Этимологический словарь русского языка = Russisches etymologisches Wörterbuch : в 4 т. / авт.-сост. М. Фасмер ; пер. с нем. и доп. чл.‑кор. АН СССР О. Н. Трубачёва, под ред. и с предисл. проф. Б. А. Ларина [т. I]. — Изд. 2-е, стер. — М. : Прогресс, 1986—1987.
3. ↑  ↑ Платонов, 2007, с. 819.
4. ↑   Гурко и др. 2010, с. 83–84
5. ↑  Ковалев, 1995, с. 252.

Həmçinin bax
------------

* Bal
**Hirkan qaraşəng**i - (lat. *Scrophularia clausii*Boiss. & Buhse*.*). Keçiqulağıkimilər – (*Scrophulariaceae* Juss.) 

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın **nadir**, *Qafqazın endemik* növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bikisidir. Gövdəsi 20-60 sm hündürlükdədir. Yarpaqları enli, üçkünc-yumurtavari, sivri, kənarları ikiqat mişardişli, əsasında azacıq ürəkvari, üstdən çılpaq, altdan yumşaq tüklü, aşağıdakılar-saplaqlı, yuxarıdakılar –oturaqdır. Təpə piramida formalı çiçək qrupunda yarımçətirləri 2-5 çiçəklidir. Kasacığın hissəcikləri uzunsov – yumurtavari kütdür. Tacı 6-7 mm uzunluqda, yaşılımtıl-sarı, su zanbağı formasında; staminodisi yoxdur. Qutucuğu 7-8 mm uzunluqda, uzunsov -yumurtavaridir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Aprel-may ayları çiçəkləyir və iyun-iyul ayları toxumlayır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında meşələrdə, qayalarda və dərələrdə rast gəlinir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsindədir. 

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyaları azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır və azalma tendensiyası müşahidə olunur.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Otarılma və tapdalanma nəticəsində yaşama ərazisi məhdudlaşır. 

### Mühafizə tədbirləri

Populyasiyanın nəzarətə götürülməsi, mütəmadi monitorinqlərin aparılması təklif olunur.

Sinonimləri
-----------

*Scrophularia hyrcana* (Grossh.) Grossh.

*Scrophularia vernalis* ssp. *clausii* (Boiss. & Buhse) Grau

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
2. ↑
3. 1 2 3  1. Флора Азербайджан, 1957;
4. 1 2  2. Safarov H.M. 2009;
**Miussk yarımadası** (*rus.* Миусский полуостров) — şimaldan Azov dənizinin Taqanroq körfəzi ilə şimal-şərqdən isə Mius limanı ilə əhatələnən yarımada. Yarımadada Rostov vilayətinin ikinci ən böyük şəhəri yerləşir.

Tarixi
------

1697-ci ildə I Pyotrın Azovu tutmasından sonra Mius yarımadasında qala inşa etdirməyi qərara alır. Qala Bolşaya Çerepaxa çayının mənsəbinə yaxın ərazidə salınmışdır. Burada yerləşən limanın girəcəyində isə Semyonovski qalası inşa edilmişdir.
Bu tikili Rusiyada dəqiq mühəndis-riyazi metodlardan istifadə edilərək layihələndirilmişdir. Tikili dördkünclü formaya malik olaraq 237-nin 80 olmuşdur. Bir müddət sonra bu tip qalalar Rusiyanın digər ərazilərinfə belə inşa edilmişdir.

Pavlovski qalası Petovski retranşmentinin qərb qutaracağını təşkil edirdi. Qalaya 500 nəfərlik qarnizon sərbəst şəkildə yerləşə bilirdi. Troyskaya qalasının ikinci müdafiə xəttini təşkil edirdi. Ərazini çöl sahəsi hissədən qoruyurdu. Qalanin bir hissəsi 1711-ci ildə Osmanlı imperiyası ilə Rusiya imperiyası arasında imzalanmış Prut sülh müqaviləsinə əsasən dağıdılmışdır.
Qalanın yaxınlığında Qaevka adlı yaşayış məntəqəsi yerləşirdi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Киричек М. С. Назаренко И В.* Петровский ретраншемент // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 556. — ISBN 978-5-88040-064-5.
**Hirkan gülxətmisi** (*lat.* Alcea hyrcana) — bitkilər aləminin əməköməciçiçəklilər dəstəsinin əməköməcikimilər fəsiləsinin gülxətmi cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir –EN B2ab (ii,iii, iv). Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

35-85 sm, nadir hallardada 100 sm hündürlükdə, çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqları saplaqlı, saplaqlar isə yumşaq tükcüklü, aşağı yarpaqlar yuxarı yarpaqlardan daha uzundur. Yarpaq ayası ürəkvari-yumru, 5-7 qanadlı, qanadlar küt, düz olmayan dişli qanadlardır. Aşağı yarpaqlar daha iri və daha az qanadlı, yuxarı yarpaqlar dərin qanadlı; bütün yarpaqlar boz-məxməri rəngdədir. Çiçəklər tək-tək olur. Tacı qurumuş halda 40mm-dək çəhrayı-bənövşəyi rəngdədir. Meyvəsi 15-20 mm enində, 30-32 yumurtavari meyvəciklərdən ibarətdir. Toxumları qəhvəyi rəngdə, az sayda, narın tükcüklərlə örtülmüşdür.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvəgətirmə dövrü iyun-avqust-sentyabr aylarına təsadüf edir. Toxum vasitəsilə çoxalır, az su ilə təmin olunan şəraitə davamlı (kserofit), işqsevən (heliofit), qumlu düzənliklərdə, psammofit qruplaşmalarda və dağ ətəklərində, moruq kollarının arasında rast gəlinir. Dekorativ və dərman bitkisidir.

Yayılması
---------

Lənkəran ovalığı və Lənkəranın dağlıq hissəsidir.

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyanın yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Antropogen amillər (infrastrukturun inkişafı), populyasiyanın zəif təkrarlanması, bitdiyi yerlərdə iqlim şəraitinin dəyişilməsidir. 

### Mühafizə tədbirləri

Hazırda xüsusi qorunma tədbirləri aparılmır. Növünyığılmasının qarşısının alınması, yeni yayılma aşkar edilməsi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, introduksiyası tələb olunur.

Sinonimləri
-----------

*Althaea hyrcana* Grossh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15355376
* BioLib: 903789
* GBIF: 7815718
* IPNI: 77177758-1
* Plant List: kew-2627662
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77177758-1
* Tropicos: 19602609
* WFO: wfo-0000525131

 |
**Hamartikan qızılgül** (*lat.* Rosa elasmacantha) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Zaqafqaziyada, Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Tamamilə çılpaq, alçaqboy koldur. Qoca budaqları və budaqcıqları iki növ tikanlarla örtülmüşdür: kiçik tikanlar sıx yerləşmiş və ya seyrəkdir; daha iri olanlar isə seyrək, nazik, hamar lövhəciyə keçmiş, çox enli, üçkünc, bünövrəsində eni 5–25 mm-dir. Salxımları 5–13 ədəd, ellipsvari və ya ensiz-ellipsvari, uzunluğu 10–25 mm-dir, bünövrəsindən daralmışdır. Ucu çox vaxt yumru, bəzən iti, sadə və ya cüt dişlidir. Yalançı zoğları ensiz, xətvari-lansetvaridir; yarpaqların saplaqları və oxları seyrək tikanlı, çılpaq və ya bəzən vəzicikli-qılçıqlıdır. Çiçəkləri budaqların uclarında tək, uzun, hamar çiçək saplağında yerləşir, ləçəkləri ağ, kasayarpaqları ensiz-lansetvari, bütöv, iti, ləçəklərdən qısa, çılpaq və ya bəzən vəzicikli-qılçıqlıdır; meyvələri şarşəkilli, şaxələnmiş kasayarpaqlıdır.

Ekologiyası
-----------

Rütübətli, çimli torpaqlarda yaxşı bitən, işıqsevən, şaxtaya davamlı bitkidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda (Quba), Naxçıvan MR-da (Şahbuz r-n. Batabat) və Talışda təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Yaşılaşdırmada istifadəsi məqsədəuyğundur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q65278094
* GBIF: 3002490
* Plant List: rjp-15777
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:732380-1
* WFO: wfo-0000987919

 |
**Miura Kinnosuke** (三浦謹之助?, 21 mart 1864, Mutsu əyaləti[d], Tosando[d] – 11 oktyabr 1950) – Yaponiya internoloqu. Yaponiyada neyrodaxili tibbin qurucusudur.

Həyatı
------

Miura Kinnosuke 1864-cü ildə Yaponiyanın Mutsu əyalətində doğulmuşdur. 1887-ci ildə Tokio Universitetindən məzun olmuş, 2 il Tokioda alman internoloq Ervin Belzdən dərslər almışdır. 1889-cu ildə Şahzadə Arisuqavanın şəxsi həkimi kimi Avropaya səyahət etmək şansı qazanmışdır. 1889–90-cı illərdə Parisdə yaşamışdır. Şahzadə Arisuqava ilə işi bitdikdən sonra 1891–1892-ci illərdə Parisdə yerləşən Salpetrier xəstəxanasında Jan-Martin Şarkonun klinikasında işləmiş və onun tələbəsi olmuşdur. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokio Universitetində daxili xəstəliklər üzrə professor olmuşdur.

Miura Honşunun şimal-qərbində yayılmış Jerlye xəstəliyi və *Ascaris ovis* adlı bağırsaq paraziti növü haqqında araşdırmalar aparmışdır. O, Yaponiya Daxili Tibb Cəmiyyətinin və Yaponiya Neyrologiya Cəmiyyətinin yaradılmasında vacib rol oynamışdır. O, həmçinin Fransa ilə Yaponiya arasında tibb mübadilələrinin aparılmasında iştirak etmişdir. 1929-cu ildə Tokio Qardaşlıq Memorial Xəstəxanasının birinci direktoru təyin olunmuşdur. 1949-cu ildə "Mədəniyyət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  Daha sonra Fukuşima prefekturası.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Kinnosuke MIURA // Académie nationale de médecine (fr.).
2. 1 2 3 4 5 6 7  Kodansha Encyclopedia of Japan
3. 1 2 3  *Miura, Y.* "Jean-Martin Charcot and his student, Kinnosuke Miura". Rinsho Shinkeigaku (yaponca). dekabr 1993. PMID 8174320.
4. 1 2  *Iwata, Makoto; Uchihara, Toshiki; Hauw, Jean-Jeaques.* "France and Japan in Neuropathology". Neuropathology (ingiliscə) (20). 2000: 119–120. PMID 11037201.  (#accessdate\_missing\_url)

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). V cild (Libr–Nijo). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 225. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 20 oktyabr 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA08645531 · GND: 1055448977 · ISNI: 0000 0000 8422 7456 · LCCN: n2005180060 · NDL: 00344311 · VIAF: 6811076 · WorldCat VIAF: 6811076 |

 |
Ekstraversiya və introversiya əsas şəxsiyyət göstəricilərindəndir və cəmiyyətlə, daxil olduğu qrup üzvləri ilə nə qədər yaxın münasibət qura biləcəyini müəyyən edir. Bu terminlər günümüzdə Karl Yunq tərəfindən məşhurlaşdırılmış və insan psixologiyasının anlaşılmasında böyük rol oynamışdır. 

Ekstraversiya və introversiya, Böyük Beş şəxsiyyət göstəricisindən biridir.

Ümumiyyətlə insanlar, cəmiyyətə münasibətləri nöqteyi nəzərindən iki yerə bölünürlər: ekstravertlər və introvertlər. 

Ekstravertlər başqaları ilə ünsiyyətə həvəsli, diqqət mərkəzində olmağı, ictimai tədbirlərdə iştirakı, qrup daxilində fəaliyyəti xoşlayan şəxslərdir. Bu tipə məxsus olan insanlar, əsasən, əyləncə adamları kimi tanınırlar. Onlar rahatlıqla insanlarla ünsiyyətdə ola bilir, tez dostluq qurmağı bacarır, enerjilərini xarici mühitlərdə sərf etməyi sevirlər. Ekstravertlər ictimai fəaliyyətlərdə çox aktiv tipin nümayəndələridir. Əsasən biznes və sosial təşkilatlar, iclaslar, siyasi qruplar kimi böyük ictimaiyyəti əhatə edən tədbirlərdə öz maraqlarını nümayiş etdirməyi çox sevirlər. Bundan əlavə, onlar qruplarla iş görməyi tək başına iş görməkdən üstün tuturlar və yalnız zaman keçirməyi sevmirlər. Bu tipə məxsus olan insanlar hərəkətlərini düşünmədən icra edirlər və riskə getməyi sevirlər. 

Introvertlər cəmiyyətdən qaçan, adamlar arasında uzun müddət qaldıqda bundan yorğunluq keçirən, tək, müstəqil fəaliyyət göstərməyi xoşlayan insanlardır. Bu tipə məxsus olan insanlar, əsasən, sakit, təkliyi sevən, çox düşünən, yalnız özünə zaman ayırmağı sevən insanlardır. Onlar ictimai yerlərdə tex sıxılırlar, və fərdi fəaliyyət göstərməyi üstün tuturlar. İntrovertlər tanımadıqları insanlarla çox ünsıiyyətdə olmağı sevmir, buna görə onların ətrafında çox dostları olmur - sadəcə özlərinə yaxın bildikləri əsas insanlar olur. Bu insalar danışma əvəzinə yazmağa üstünlük verirlər və bu səbəbdən çox yaxşı dinləyici kimi tanınırlar. 

Hesab olunur ki, həm qrup daxilində, həm də tək fəaliyyət göstərməyi eyni dərəcədə yaxşı bacaran şəxslər də var, onlar ambivert (ambi – hər iki, vert – dönmək, istiqamətlənmək) adlanırlar.

Yüksək faizli ekstrovertlər və introvertlər təbiətlərinə uyğun olmayan şəraitə çətinliklə dözür , bundan çox narahat olurlar. Bu qism adamlar azlıq təşkil edir. Əksər insanlar xüsusiyyətlərinə az uyğun olan şəraitə adaptasiya olmağı bacarırlar. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Psixologiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Eylin Karol Uornos** (29 fevral 1956 – 9 oktyabr 2002, Florida Dövlət Həbsxanası[d], Florida) — 1989–1990-cı illər aralığında Florida ştatında 7 nəfərin ölümündə günahlandırılan amerikalı seriyalı qatil. ABŞ-nin ən məşhur seriyalı qatillərindən olan bu homoseksual qadın 7 nəfəri öldürsə də, ikisinin cəsədi tapılmadığı üçün 5 nəfəri öldürməkdə mühakimə olunub. Uşaq vaxtı onun atası pedofillikdə günahlandırılaraq tutulub. Anası kiçik qızını babasına verərək qaçıb. 13 yaşında təcavüzə məruz qalan Uornos uşaq dünyaya gətirib. Babası onu evdən qovduqdan sonra həyatda qalmaq üçün fahişəlik edən Uornos köhnə bir avtomobil alıb. 20 yaşında olarkən 70 yaşlı kişi ilə evlənib və ərini döydüyü üçün boşanıb.

Məhkəmədə öldürdüyü adamların ona təcavüz etdiyini deyən Uornos edamdan əvvəl etiraf çıxışı belə olub: *"Qətlləri qəzəbimdən törətdim. Edam edilməliyəm, çünki həbsdən çıxsam yenə adam öldürəcəyəm"*.

Həyatı
------

Eylin Uornos, Eylin Karol Pittmen doğum adı ilə 29 fevral, 1956-cı ildə Miçiqanda doğulub.

Haqqında çəkilmiş filmlər
-------------------------

* Bədheybət (film, 2003)

Həmçinin bax
------------

* Lizzi Hollidey
* Velma Barfild
* Anna Mari Han
* Cudias Buenoano

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Aileen Wuornos // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2 3 4  Aileen Wuornos // Babelio (fr.). 2007.
3. ↑  "Aileen Carol Wuornos". The Clark County Prosecuting Attorney. 27 sentyabr, 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 oktyabr, 2017.
4. ↑  *Macleod, Marlee.* "Aileen Wuornos: Killer Who Preyed on Truck Drivers — A Poor Beginning — Crime Library on". Trutv.com. February 29, 1956. 29 may, 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 oktyabr, 2017.
Ektomorf qrupu haqqında
-----------------------

**Ektomorf** - Macar Thrash,Groove metal qrupu 1994-ci ildə Zoltán (vokal, gitara) və Csaba Farkas (bas gitara) qardaşlar tərəfindən quruldu. İlk albomlarını "Hangok" 1996-ci ildə çıxartdılar.Daha sonra qrupa barabançı József Szakács qatıldı və 2000-ci ildə bütün dünyaya "Kalyi Jag" albomu satışa çıxarıldı.2002-ci ildə Ektomorf "I Scream Up To The Sky" adlı albom buraxdılar. Albom qrup tarixinin ən uğurlu işlərindən biri oldu, və bu albomdan sonra qrup Metal Hammer, Hard Rock və bir çox digər populyar musiqi nəşrlərdə də çap edilərək məşhurlamşmağa başlamışlar.

2005-ci ildə Ektomorf "Instinct" adlı albom buraxaraq, və bu albom hardcore və death metal dinləyiciləri üçün əlverişli albom oldu.
2006-ci ildə Nuclear Blast Records ilə qrup birgə «Live and Raw…You Get What You Give» adlı DVD diski buraxdı.
Ektomorf groove metal üslubunda olsa da qrup aqresivv riflərlə ifa edərək,groove metal üslubunda yenilik etmişdir.

Diskoqrafiya
------------

Albomlar
* Kalyi Jag (2000)
* I Scream Up To The Sky (2002)
* Destroy (2004)
* Instinct (2005)
* Outcast (2006)
* What Doesn't Kill Me... (2009)
* Redemption (2010)
* The Acoustic (2012)
* Black Flag (2012)
* Retribution (2014)
* Aggressor (2015)

Demo-lar
* Hangok (1996)
* Romok alatt (1997)
* Ektomorf (1998)

EP-lər
* The Gipsy Way (2010)

İstinadlar
----------
**Eynar fon Şuler** (*alm.* Einar von Schuler‎; 28 oktyabr 1930, Leypsiq, Almaniya Reyxi[d] – 14 fevral 1990) — Almaniya şərqşünası.

Həyatı
------

Eynar fon Şuler 28 oktyabr 1930-cu ildə Almaniyanın Leypsiq şəhərində anadan olmuşdur. O, Leypsiqdəki Tomas məktəbində təhsil almışdır. Şuler daha sonra Leypsiq Universitetində və Azad Berlin Universitetində İohann Fridrixin rəhbərliyi altında qədim Yaxın Şərq (xüsusilə hetologiya) üzrə təhsil almışdır. O, 1954-cü ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Şuler daha sonra Heydelberq və Münster Universitetlərində Adam Falkenşteynin köməkçisi olmuşdur. O, Berlinə qayıdaraq habilitasiya təcrübəsindən keçmişdir. Şuler 1963-cü ildə Azad Berlin Universitetində qədim şərq filologiyası üzrə professor olmuşdur. O, 1969-cu ildə Suriyada Həbubə Qəbirə və Təll Munbəqat qazıntılarına rəhbərlik etmişdir. Şuler 1974-cü ildə Vilhelm Eylersi əvəz edərək Vürtsburq Universitetində şərq filologiyası üzrə professoru olmuşdur. O, 1987-ci ildə xəstəlik səbəbindən təqaüdə çıxmışdır. Şuler etnoloq İmmin fon Şuler-Şöninqlə (1926-1988) evlənmişdir.

Şulerin əsərlərində əsas diqqət hetlərin tarixi və mədəniyyətinə yönəlmişdir və o, bu sahədə qaynaqların verilməsində qabaqcıl alimlərdən olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  *von Schuler-Schöning, Immina*, in: Bettina Beer, *Frauen in der deutschsprachigen Ethnologie. Ein Handbuch*. Köln : Böhlau, 2007, ISBN 978-3-412-11206-6, S. 200f.
3. ↑  *Soysal, Oğuz.* "Prof. Dr. Phil. Einar von Schuler". Belleten. 57 (219). 1993: 641–642. ISSN 0041-4255. 2022-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-13.

Xarici keçidlər
---------------

* *Einar von Schuler*, in: Orientalia, 1990, S. 103–106 JSTOR 43075879

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10002039 · BIBSYS: 97020696 · BNF: 127582841 · GND: 119056658 · ISNI: 0000 0000 8014 7686 · LCCN: nr90002129 · NTA: 073394203 · NUKAT: n2012218828 · SUDOC: 075076659 · VIAF: 311343990 · WorldCat VIAF: 311343990 |

 |
**Kinci İmanişi** (今西 錦司, *İmanişi Kinci*?, 6 yanvar 1902, Kioto – 15 iyun 1992, Kioto) – Yaponiya zooloqu, ekoloqu və antropoloqu. Yaponiyada primatologiya elminin əsasını qoymuşdur.

Həyatı
------

Kinci İmanişi 1902-ci ildə Yaponiyanın Kioto şəhərində doğulmuşdur. Kioto Universitetindən məzun olduqdan sonra gündəcələrin ekologiyasını araşdırmağa başlamışdır. Tədqiqatları əsasında "yaşayış arealı üzrə təcrid olunma" nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişdir. Bu nəzəriyyəyə görə eyni arealda məskunlaşan müxtəlif növlər müvəqqəti olaraq eyni yaşayış adaptasiyalarını saxlayırlar.

Kioto Universitetində dərs verməyə başladıqdan sonra alpinizm və səyahətlə maraqlanmağa başlamışdır. 1938–39 və 1944–46-cı illərdə Daxili Monqolustanda, 1941-ci ildə Ponpey adasında, 1952-ci ildə Nepalın Himalay dağlarında, eləcə də, digər yerlərdə tədqiqat ekspedisiyaları təşkil etmişdir.

İkinci dünya müharibəsindən sonra Kioto Universitetinin Humanitar Elmlər üzrə Tədqiqat İnstitutunun üzvü olmuşdur. Burada primatların davranışı üzərində tədqiqatlar başlatmışdır. Onun yapon əntərləri haqqında araşdırmaları xarici ölkələrdə maraqla qarşılanmışdır. 1957-ci ildə *"Primates"* jurnalını qurmuşdur. Bu jurnal dünyada nəşr olunan ən köhnə beynəlxalq primatologiya jurnalıdır. İmanişi 1979-cu ildə "Mədəniyyət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* *"Seybutsu no sekay"* (1941, "Canlılar dünyası")
* *"Seybutsu şakay no ronri"* (1949, "Canlılar aləminin məntiqi")
* *"İmanişi Kinci zenşu"* (1974–75, "Kinci İmanişinin seçilmiş əsərləri")

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Kodansha Encyclopedia of Japan
3. 1 2 3  *Matsuzava, Tetsuro; Yamaqiva, Juichi.* "Primatology: the beginning". Primates. 59 (4). 2018: 313–326. doi:10.1007/s10329-018-0672-9. PMID 29982936.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). III cild (G–I). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 274. ISBN 0-87011-623-1. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 2122567 · BNF: 12106536f · CiNii: DA00139860 · GND: 123938007 · ISNI: 0000 0000 8214 1819 · LCCN: n81015604 · NDL: 00018812 · NLA: 35219295 · NTA: 244028605 · NUKAT: n2017054989 · SUDOC: 069448981 · VIAF: 29564425 · WorldCat VIAF: 29564425 |

 |
**Samsung Galaxy Note 10.1** — Samsung şirkətinin istehsal etdiyi planşet.

Xüsusiyyətləri
--------------

Galaxy Note 10.1 planşeti 10,1 düymlü sensor ekrana malikdir. Aparata Android 4.0 Ice Cream Sandwich proqram platforması quraşdırılıb.
Planşet barmaqlarla idarəetməni və S Pen adlı xüsusi qələm vasitəsilə əllə daxiletməni dəstəkləyir. S Note aləti vasitəsilə birbaşa veb-brauzer, foto və ya videomateriallarda qeydlər etmək mümkündür. Model 1,4 QHs takt tezliyində işləyən 4 nüvəli prosessorla təchiz edilib. Əməli yaddaş tutumu 2 QB təşkil edir. Ekranın təsvir ölçüsü 1280×800 nöqtəyə (WXGA) bərabərdir.

Galaxy Note 10.1 planşeti, həmçinin 5 və 1,9 meqapiksel matrisli kamera, GPS/QLONASS qəbuledicisi, MicroSD (64 QB-a qədər) slotu, Bluetooth 4.0 və Wi-Fi 802.11a/b/g/n simsiz rabitə adapterləri, akselerometr, rəqəmli kompas, işıqlanma datçiki və jiroskop tənzimçisi ilə təchiz olunub. Planşetin ölçüsü 262×180×8,9 millimetr, çəkisi təxminən 600 qram təşkil edir. Akkumulyator batareyasının tutumu 7000 milliamper/saata bərabərdir.

Həmçinin bax
------------

* Samsung Galaxy R
* Samsung Galaxy S5
* Samsung Galaxy S II
* Samsung Galaxy S II HD LTE
* Samsung Group

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Samsung Galaxy Note 10.1" planşeti satışa çıxarılıb

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Samsung Galaxy Note 10.1*** ilə əlaqəli mediafayllar var.Xəta: şablon boşdur |

* Rəsmi səhifə
***Samo*** (*azərb.* Yalnız‎) — Xorvatiya müğənnisi və bəstəkarı Nina Kralyiçin debüt studiya albomu. 30 sentyabr 2016-cı il tarixində "Universal Music Austria" vasitəsilə Xorvatiyada işıq üzü görmüşdür. Alboma, ifaçının sayca 61-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini uğurla təmsil etdiyi "Lighthouse" mahnısı da daxildir.

Musiqi albomu
-------------

*"Samo"* musiqi albomunun ön görüntüsü.

  

Albom ifaçının özünəməxsus musiqi istedadını özündə əks etdirir. 2015-ci ildə buraxılması planlaşdırılsada, Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi layihəsi səbəbilə təxirə salınmışdır. *"Samo"*da yer alan "Lullaby" və "Lay you down" mahnıları ilə ifaçı özünü eyni zamanda söz yazarı və bəstəkar kimi də təqdim etmişdir. "Što to nema" mahnısında xorvatiyalı məşhur pianoçu Matiya Dediç çıxış etmişdir. Alboma daxil edilmiş "Negdje" mahnısı ifaçının ivrit dilində səsləndirdiyi "Ata ey foshehu sham" mahnısının xorvat dilində olan versiyasıdır.

Buraxılış tarixi
----------------

| Ərazi | Tarix | Format | Nəşr | Etiket | İstinad. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya üzrə | 30 sentyabr 2016 | Rəqəmsal yükləmə və Kompakt disk(CD) | Standart | Universal Music Croatia |  |
|

Mahnı siyahısı
--------------

Aşağıdakı cədvəldə, Nina Kralyiçin *"Samo"* musiqi albomuna daxil olan musiqi əsərlərinin ətraflı siyahısı göstərilmişdir.

| № | Başlıq | Müddət |
| --- | --- | --- |
| 1. | Zaljuljali smo svijet | 3:22 |
| 2. | Snijeg  | 4:33 |
| 3. | Negdje  | 3:35 |
| 4. | Samo  | 3:41 |
| 5. | Lighthouse | 3:00 |
| 6. | Što te nema (ft. Matija Dedić) | 8:32 |
| 7. | Lay you down  | 4:07 |
| 8. | Tica lastavica  | 4:04 |
| 9. | Vir  | 4:31 |
| 10. | Dej mi Bože  | 3:58 |
| 11. | Lullaby  | 3.36 |
| 12. | Ata Ey Foshehu Sham  | 3:39 |

Çartlarda
---------

| Çart (2016) | Zirvə nöqtəsi |
| --- | --- |
| Croatian Domestic Albums (HDU) | 8 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Samo by Nina Kraljić on Cedeterija". Cedeterija.com (Croatian). September 21, 2016. İstifadə tarixi: September 21, 2016.
2. ↑  "Top of the Shops: Chart History - Nina Kraljić". HDU (Croatian). November 4, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 2, 2016.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
**Kinderdijk** (nid. Kinderdijk) — Rotterdamın 15 km şərqində, Cənubi Hollandiya əyalətində Molenvard bələdiyyəsinə aid olan kənddir. Kinderdijk Noord və Lek çaylarının birləşdiyi yerdə Alblasservaardda polderdə yerləşir. Buranın qurudulması üçün bölgədə 1747-ci ildən 19 yel dəyirmanı tikilmişdir. Bu qrup dəyirmanlar Hollandiyada köhnə yel dəyirmanlarının təmərküzləşdiyi ən böyük yerdir. Kinderdijkin külək dəyirmanları Hollandiyalı turistlərin ən məşhur yerlərindən biridir. Yel dəyirmanları 1997-ci ildən YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Adı
---

Kinderdijkdən bir görünüş
Kinderdijk Holland dilindən tərcümədə "uşaq səddi" mənasına gəlir. 1421-ci ildə baş verən Saint Elizabet daşqını zamanı Qrote Hollands Vaard su altında qalmış, ancaq Alblasservaard polderinə ziyan dəyməmişdir. Deyilənlərə görə, fırtına bitdikdən sonra bir nəfər , orada kimsənin sağ qalıb-qalmadığını öyrənmək üçün iki ərazi arasındakı bəndə baxmağa getmişdir. Uzaqda suyun üzərində hərəkət edən bir beşik görmüşdür. Beşik adama yaxınlaşdıqca bir hərəkət görülmüş və bir az daha yaxınlaşdıqdan sonra, onu su üzərində tarazlıqda saxlamaq üçün o tərəf bu tərəfə tullanan pişik görmüşdür. Beşik bəndə yaxınlaşdıqdan sonra sudan götürülmüş və həmin adam beşiyin içində sakitcə yatan körpə görmüşdü. Bu xalq nağılı və ya əfsanə İngilis dilində "Pişik və beşik" adı altında nəşr olunub.

Tarixi
------

Alblasserwaardda su XIII əsrdə ən böyük problemlərdən biri olmuşdur. "Veteringen" adlanan böyük kanallar polderdə artıq sudan qurtulmaq üçün qazılmışdı. Buna baxmayaraq, zaman keçdikcə çay dibində yığılan qum suyun səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Bir neçə əsr sonra polderləri qurutmaq üçün bir neçə yola əl atılmışdır və burada yel dəyirmanlarının tikilməsi qərara alınmışdır. İndiyə kimi bəzi yel dəyirmanları hələ də istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kinderdijk". Aprel 30, 2014. 2016-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 03 may, 2014.
2. ↑  Meder 2007; Griffis, 1918.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Kinderdeyk*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Kinderdijk Foundation
* kinderdijk.nl
* Kinderdijkin şəkilləri Arxivləşdirilib 2007-03-22 at the Wayback Machine
* Qürub Çağı Kinderdijkin Mənzərəsi Arxivləşdirilib 2014-04-24 at the Wayback Machine

| ⛭Niderlandda yerləşən UNESCO-nun Ümumdünya irsi |
| --- |
|  | Amsterdamın kanalları  • Amsterdamın müdafiə xətti  • Bemster  • Kinderdijk  • Shokland  • Şreder evi  • Vadden dənizi  • Van Nelle fabriki  • Vaudagemal  • Villemştad |  |
**Kino** (*rus.* Кино́) — 1980-ci illərdə fəaliyyət göstərmiş sovet rok-qrupu.

Qrupun tarixi
-------------

1981-ci ildə "Piliqrim", "Abzats", "Palata Nomer 6", komandalarının bazasında "Qarin və Hiperboloidi" triosu yaradılır. Bir neçə aydan sonra trio Viktor Soy və Aleksey Rıbindən ibarət olan duetə çevrilir və qrupun adı "Kino"-ya dəyişdirilir. Onlar bir ara "Akvarium" və "Zoopark" qruplarının konsertlərində debüt edir və "Qırx beş" adlanan albomlarını buraxırlar. 1984-cü ilin mayında qrup 11-ci Leninqrad rok-festivalında çıxış edərək sensasiya yaradır və həmin rok festivalın ən əsas kəşflərindən biri olur. Qrupun o zamankı heyəti belə idi: Viktor Soy (gitara, vokal); Yuri Kasparyan (gitara); Aleksandr Titov (bass) və Georgi Quryanov ("Qustav")(zərb). Titovu sonradan İqor Tixomirov əvəzləyir. Bundan sonra bəzi gitarist, klavişnik və perkussionistlərin epizodik çıxışlarını nəzərə almasaq qrupun heyəti demək olar ki, dəyişməz qalır. 1990-cı ildə qrupun vokalisti olan Viktor Soy avtomobil qəzasında dünyasını dəyişir. Qrup bundan sonra öz fəaliyyətini dayandırır.

Qrupun üzvləri
--------------

*Qrupun daimi üzvləri aşağıdakılar idilər:*

* Viktor Soy (21.06.1962 Leninqrad, SSRİ - 15.08.1991 Riqa, Leninqrad)
* Yuri (Georgi) Kasparyan (24.06.1963)
* Georgi (Qustav) Quryanov (1961 Leninqrad)
* İqor Tixomirov (17.05.1961, Leninqrad)

Viktor Çoy divarı. Moskva, Arbat küçəsi

Diskoqrafiya
------------

*Qrupun inidyə kimi buraxdığı albomlar:*

* 45 (Qırx beş)
* Kamçatkanın rəisi
* Bu sevgi deyil
* Gecə
* Qan qrupu
* Günəş adlı ulduz
* Qara albom
* İlk səs yazmaları. "Qarin və Hiperboloidlər"
* Qırx altı
* Sonuncu qəhrəman
* Sonuncu səs yazmaları. "Ağ albom"
* Akustuk konsert
* Akustika
* Rok-klubda konsert
* Bu dünyanın tarixi
* Rus rokunun əfsanələri - "Kino"
* "Kinoda kino"
* Naməlum nəğmələr

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Kino*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  
Xəta: şablon boşdur

* *Needle (Igla)* — Internet Movie Database saytında.

* Russian music on the Net: Kino, English translations of the lyrics
* KINO qrup Arxivləşdirilib 2009-11-22 at the Wayback Machine
**Samsung Galaxy R** — Samsung şirkəti tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

Xarakteristikası
----------------

Smartfon Android 2.3 əməliyyat sistemi ilə işləyir və NVIDIA Tegra 2 aparat platformasına əsaslanır. Samsung Galaxy R 4,2 800x480 piksel kəskinlikli Super Clear LCD ekranı, 2 kamera – 5 meqapikselli əsas və 2 meqapikselli ön kamera ilə təchiz edilib. Smartfon HSPA, Bluetooth 3.0, Wi-Fi və GPS modulları ilə təchiz edilib. Daxili yaddaş həcmi 8 QB təşkil edir, microSD formatı yaddaş kartları üçün slot nəzərdə tutulub. Telefonun ölçüləri 126x67x9,5 millimetr, çəkisi isə 131 qramdır.

Həmçinin bax
------------

* Samsung Galaxy Note 10.1
* Samsung Galaxy S5
* Samsung Galaxy S II
* Samsung Galaxy S II HD LTE

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Samsung" "Galaxy R" smartfonunu təqdim edib (VİDEO)". 2020-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Samsung Galaxy R officially announced for Europe and Asia, nobody surprised
**Panzerkampfwagen VII Löwe** (Aslan) Bu tank, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Nasist Almaniyasının ordusu olan Wehrmacht üçün Krupp şirkəti tərəfindən hazırlanmış super ağır tank sinifli zirehli döyüş maşını idi. Bu layihə təkcə proyekt kimi qalmamışdır. 1942-ci ildə Panzer VIII Maus kimi istehsal edilmişdir.

Löwe dizaynının iki modeli mövcud idi :

* *Leichter Löwe* — Onun 5 nəfərlik heyəti, 1000 at gücündə olan mühərriki və 76 ton çəkisi var idi. Ön tərəfdəki zirehinin qalınlığı 100 mm təşkil edib, arxaya quraşdırılmış olan qülləsinin üzərində isə, 105 mm-lik L/70 yüksək lülə sürətinə malik olan top və koaksial pulemyotla təchiz edilmişdir. Onun maksimal sürəti 27 km/s -dir.
* *Schwerer Löwe* – Onun 5 nəfərlik ekipajı, 1000 at gücündə olan mühərriki və 90 ton çəkisi var idi. Onun ön tərəfindəki zirehinin qalınlığı 120 mm təşkil edirdi. Onun qülləsi gövdəsinin mərkəzində yerləşirdi. Tank 105 mm-lik L/70 yüksək lülə sürətinə malik olan top və koaksial pulemyotla təchiz edilmişdir. Onun maksimal sürəti 23 km/s -dir.

Nasist Almaniyasının lideri Adolf Hitler *Leichter Löwe* modelinin ləğv edilməsini və *Schwerer Löwe* modelinin yenidən dizayn edilməsini əmr etmişdir. O, 150 mm-lik əsas topun onun qülləsinə quraşdırılmasını və tankın ön tərəfindəki zirehlərinin qalınlığının 140 mm-ə qədər qaldırılmasını, həmçinin tankın sürətinin isə 30 km/saat olmasını istəyirdi.

Tankın nə dizayn, nə də prototip modeli istehsal olunmamışdır. *Schwerer Löwe* dizaynının bəzi xüsusiyyətləri Königstiger modelində istifadə edilmişdir. Bununla belə, hətta modeli belə sözügedən tankın olduqca çox baha başa gələcəyini sübut etmişdir. Həmçinin tank, kiçik körpüləri keçmək üçün də çox böyük bir struktura sahib idi.

Nəzəriyyə olaraq qalan başqa bir layihə isə **PzKpfw IX/PzKpfw X** və ya daha məşhur olan adı ilə **"Paper Panzers"**, yəni azərbaycan dilindəki adı ilə **"Kağız Panzerlər"**dir.