recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Osun qədəhi üzərində xoruz
**Yoruba dini** — Yoruba dini Yorubalıların adət-ənənələrini və digər mənəvi təlimlərini özündə əks etdirir.Yoruba dini mifologiya,fəlsəfə,inancların təzahürü kimi çıxış edir.Dinin hər hansı bir peyğəmbəri və ya yaradıcısı yoxdur.Dinin ana vətəni Yorubaland adlanan Benin və Togonun sərhəd ərazilərində yerləşən ərazidir. Yoruba dinində hekayələr,miflər,musiqilər xüsusi yer tutur.

Yorubada İslam
--------------

Bundan başqa Yorubalılar arasında müsəlman və xristianlarda vardır.İlk İslamın gəlişi Wangara tacirləri nəticəsində olmuşdur.Daha sonra Mali imperiyası Yorubalılar arasında İslamın yayğınlaşmasında böyük rol oynamışdı.

Yorubada Xristianlıq
--------------------

Xristianlar isə burda aktiv şəkildə 19-cu əsrdə fəaliyyət göstərirdilər.Yorubalılar arasında bir çox məzhəbdən Xristian vardır.İlk xristianlar 16-cı əsrdə bura gəlmiş niderlandlar idi.Daha sonra onları fransızlar,ingilislər,almanlar gəldilər.

Mənbə
-----

1. ↑  *Lillian Trager.* Yoruba Hometowns: Community, Identity, and Development in Nigeria. Lynne Rienner Publishers. January 2001. səh. 22. ISBN 978-1-55587-981-5. May 27, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 28, 2014.
2. 1 2  *John O. Hunwick.* Religion and National Integration in Africa: Islam, Christianity, and Politics in the Sudan and Nigeria (Series in Islam and society in Africa). Northwestern University Press. 1992. səh. 103. ISBN 978-0-8101-1037-3.
**Sonuncu Samuray** (*ing.* The Last Samurai) — rejissor Edvard Zvikin Con Loqanın ssenarisi əsasında çəkdiyi macəra dramı. Film 4 nominasiyada "Oskar" mükafatına namizəd göstərilmiş, 15 mükafata layiq görülmüşdür.

Məzmunu
-------

1876-cı ildə Amerika ordusunun kapitanı Natan Alqren Yaponiya imperatorunun dəvəti ilə ölkənin ilk müasir ordusuna təlim keçmək üçün Tokioya gəlir.

Yapon ordusuna komandanlıq edən Alqren döyüşdə samuraylara əsir düşür. Samurayların son lideri Katsumoto (Ken Vatanabe) yeni düşmənlərinin kim olduğunu və nə olduğunu anlamaq üçün onun öldürülməsinə icazə vermir və onu yaşadıqları samuray kəndinə aparır. Alqren samuray mədəniyyəti ilə tanış olur və çox təsirlənir. Bir samuray döyüşçüsü kimi hərəkət etməyi, qılınc istifadə etməyi öyrənəndə böyük bir qərarın həddinə gəlir. İki tərəf arasında qalmışdır və şərəfinin doğru yolu göstərməsini gözləyir.

Rollarda
--------

* Tom Kruz (Natan Alqren)
* Ken Vatanabe (Katsumoto)
* Şin Koyamada (Yoritomo)
* Timoti Spall (Simon Qraham)
* Billi Konnolli (Qrant Zebula)
* Toni Goldvin (Benjamin Baqli)
* Hiroyuki Sanada (Ujio)
* Şun Sugata (Nakao)

Həmçinin bax
------------

ABŞ filmlərinin siyahısı  

Yeni Zelandiya filmlərinin siyahısı  

Yaponiya filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

Filmi izlə (azərbaycan dilində)  

Sonuncu Samuray Arxivləşdirilib 2014-12-25 at the Wayback Machine


Vikianbarda ***Sonuncu samuray*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  



1. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
2. ↑  .
**Şota Şalikaşvili körpüsü** (*gürc.* მშრალი ხიდი) — Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində, Kür çayının hazırda qurumuş qollarından biri üzərində yerləşən avtomobil körpüsü. hazırda həmin qol torpaqla doldurulmuş və Zviada Qamsaxurdiya küçəsinin bir hissəsini təşkil edir. Sarbryuk körpüsü ilə birlikdə körpü paytaxtın Mtasmida və Çuqureti rayonlarını birləşdirir.

Körpü yaxınlığında eyni adlı köhnə əşyaların satıldığı bazar vardır.

Adı
---

İlk əvvəllər Kiçik Mixaylevski körpüsü (*Böyük Mixaylevski körpüsünün* davamı kimi) və ya *Voronsov körpüsü* (Qafqaz canişini Mixail Vorontsovun şərəfinə) adlanırdı. XX əsrin əvvəllərində körpü *Nikolayevski* adlanmağa başlayır. sovetlər dönəmində *Kiçik Karl Marks körpüsü* olaraq adlandırılır. 1933-cü ildə Kür çayının bu hissədən keçən qolu qurudulur. Nəticədə körpü *Quru* olaraq adlandırlır.

Körpüdən yuxarı axar boyunca Mindeli, aşağı axar üzrə isə Baxuşti Baqrationi körpüləri yerləşir.

Tarixi
------

Körpü 1848–1851-ci illərdə italyan arxitektoru Covani Skuderinin layihəsi əsasında inşa edilir. Körpü "Mədətov adasına" (ada — ilk əvvəllər Orbeliani knyaz ailəsinə məxsus olur. XIX əsrin ortalarında isə ada rus ordusunun general-leytenantı, Qafqazdakı 1812-ci il müharibəsinin qəhrəmanlarından biri Valeri Mədətov tərəfindən alınır. bundan sonra ada və elə körpüdə onun adında adlanmağa başlanılır) əsas girişi təşkil edirdi. Bu körpü "Böyük Mixaylovski körpüsünün" davamını təşçkil edirdi. 25 fevral 1883-cü ildə buradan ilk dəfə olaraq şəhər konkası keçir.

Kürün qurumuş qolu (XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəlləri)

1933-cü ildə körpünü yerləşdiyi qol qurudulur. Qolun yatağı qumla qurudulur. 1962-ci ildə körpü mühəndis Qeorqi Karsivadze və arxitektor Şota Kavlaşvilinin layihəsi əsasında təmir edilir. 1980-ci illərin sonu — 1990-cı illərin əvvələri burada bazar formalaşır.

Konstruksiya
------------

Bir aşırımdan ibarət olan körpüdür. Aşırımın uzunluğu 32 metrdir. Körpü həm avtomobillərin həm də piyadaların hərəkəti üçün hesablanmışdır..

İstinadlar
----------

1. ↑  *Кама Рзаева.* "Сухой мост из Тбилиси в прошлое". GeorgiaTimes.info. 2012-08-03. 2016-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-22.
2. ↑  *Sputnik.* "Тифлисский Пески: творения Фуксаса и неосуществленный проект" (rus). sputnik-georgia.ru. 2019-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.
Baltalimanı sazişləri (1838-1846) - Baltalimanında (İstanbul) Avropa dövlətləri ilə Osmanlı imperiyası arasında imzalanan tisari sazişlərin ümumi adı.

1838-ci il 16 avqustda İngiltərə, 25 noyabrda Fransa, 1839-cu il 18 mayda Hanza şəhərləri, 2 sentyabrda Sardiniya krallığı, 1840-cı il 31 yanvarda İsveç və Norveç, 2 martda İspaniya, 15 martda Hollandiya, 30 apreldə Belçika, 1841-ci il 1 mayda Danimarka, 1843-cü il 20 martda Portuqaliya ilə bağlanmışdı. Baltalimanı sazişləri Avropa dövlətləri üçün əlverişli olsa da, Osmanlı imperiyasının iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərmişdi. 1846-cı il 30 apreldə Rusiya ilə bağlanan saziş Osmanlı dövlətinin iqtisadi vəziyyətini nisbətən yüngülləşdirdi. Bu sazişin şərtlərinə görə, rus tacirlərinin Osmanlı torpaqlarında ticari birliklərinin yaradılması qadağan olunmuş, həmçinin bir sıra malların (içki, tütün, duz, barıt və s.) satışına məhdudiyyətlər və qadağalar qoyulmuşdu.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III cild, 2011, səh.142.
**Barbara Enn Barns** (*ing.* Barbara Ann Barnes) — 1995-ci ilin dekabrında, 13 yaşında qətlə yetirilən amerikalı məktəbli qız. İş bu günə kimi həll olunmamış qalır. Çoxları onun ölümünə görə əmisinin məsuliyyət daşıdığını güman etdi, lakin digərləri inanırdılar ki, cinayət ərazidə yerli biri tərəfindən törədilib. Jurnalist Ceyms Renner işin Tina Harmon, Krista Harrison, Debora Smit və Emi Mixaleviç cinayətləri ilə əlaqəli ola biləcəyi barədə nəzəriyyəsini yayımladı.

Məlumat
-------

Barns məktəbdə yaxşı oxuyan, şirindilli bir qız kimi təsvir edilmişdir. O, səkkizinci sinifdə oxuyurdu və Harding orta məktəbinə gedirdi. Evi ilə məktəbi arasında məsafənin az olması səbəbindən o, məktəbə hər gün məktəb yoldaşları ilə gedirdi. Barnsın atası 1989-cu ildə güllələndi, hansı ki bu, onun şəxsiyyətinin dəyişməsinə səbəb oldu.

İtkin düşməsi və qətli
----------------------

Bir sinif yoldaşı tərəfindən Barnsın 7 dekabr 1995-ci ildə qaçırıldığı zaman məmləkəti Ohayo ştatı, Styubenvill şəhərindən məktəbə getdiyi bildirildi. Evə qayıda bilmədikdən sonra dövlət səviyyəsində axtarışlar daxil olmaqla, istintaq başladıldı. 22 fevral 1996-cı il onun qalıqları bir çay yatağında tədqiqatçılar tərəfindən aşkar edildi və müayinə edənlər ölümün səbəbinin boğulma olduğunu müəyyən etdilər. O, həmçinin təcavüzə uğramışdı.

İstintaq
--------

Onun cəsədi əmisi Lui Boysın əmlakının yaxınlığında aşkar edilsə də, onun öldürülməsində ittiham edilmədi. Boys Barbara cinayəti ilə əlaqədar yalan dedektoru sınağından keçmədiyi üçün şübhə altında qaldı.

Boysun bir dostu əmisinin qətllə əlaqəsi olmadığını söyləyərək qohumunun hər hansı bir uşağa zərər verə bilməyəcəyini söylədi. Bununla belə, polis eyni adamın bir neçə il əvvəl atasının ölümündə rol oynadığından şübhələndi. Eyni zamanda ittiham olunanlar sırasına Barbara oğurlanan zaman Styubenvilldə olan və uşaqları qaçırmaqda günahlandırılan floridalı bir şəxs daxildir; baxmayaraq ki, polis departamentinin bəzi üzvləri onun ərazidə yaşayan biri tərəfindən öldürüldüyünə dair nəzəriyyəyə şübhə ilə yanaşırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Jack Swaint.* Who killed--? Pittsburgh, PA. Who Killed 13-Year-Old Barbara Ann Barnes?. Bloomington, IN: Rooftop Pub. 10 iyul 2007. ISBN 1600080405.
2. ↑  *Renner, James.* "The Serial Killer's Desciple". 2017 dekabr. 21 sentyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2012.
3. ↑  *Alexandria Goddard.* "Who Killed Barbara?" (ingilis). prinniefied.com. 1 iyun 2015 tarixində arxivləşdirilib.
4. 1 2  *Fred Connors.* "All Cases Summary". ovcoldcasessummary.blogspot.com. 11 iyun 2011. 4 may 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2014.
5. ↑  *Swaint, Jack.* "Unsolved Murders In The Mountain State". westvirginianews.blogspot.com.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 yanvar 2015.
**Sony Xperia Z1** — Sony şirkətinin Android əməliyyat sistemli smartfonu.

Sony Xperia Z1 smartfonu "X-Reality" təsvir emalı alqoritminə malik 5 düymlük "Triluminos" ekranı ilə təchiz edilib. Ekranın təsvir ölçüsü 1920x1080 nöqtə təşkil edir. Qurğu 2.2 QHs takt tezlikli dörd nüvəli "Qualcomm Snapdragon 800 MSM8974" prosessoru və "Adreno 330" qrafik nüvəsi ilə təchiz edilib. Əməli yaddaşın həcmi 2 QB, fləş-yaddaşın həcmi 16 QB təşkil edir. Daxili yaddaşın həcmini "microSD" formatlı yaddaş kartlarının köməkliyi ilə artırmaq olar. Aparatın ön panelində quraşdırılmış 2,2 meqapiksel təsvir ölçülü kamera "Full HD" formatında video çəkə bilir. Akkumulyatorın tutumu 3000 milliamper/saata malikdir. Qurğunun ölçüləri 144x74x8,5 mm, çəkisi 170 qr təşkil edir. Aparata "Android 4.2 Jelly Bean" əməliyyat sistemi quraşdırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Sony" şirkəti "Xperia Z1" smartfonunu təqdim edib". 2018-05-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-26.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi səhifə
**Qazaxıstan–Belçika münasibətləri** — Belçika ilə Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr mövcud olmuşdur.

Tarixi
------

31 dekabr 1991-ci ildə Belçika Krallığı Qazaxıstan Respublikasının dövlət suverenliyini tanıdı.
Diplomatik əlaqələr 25 avqust 1992-ci ildə qurulmuşdur.
15 aprel 1993-cü ildə Qazaxıstan Respublikasının Belçika Krallığındakı Səfirliyi açıldı.
1996-cı ildən D. Pariss Belçikanın Qazaxıstan Respublikasında fəxri konsulu olmuşdur.

1998-ci ilin sentyabr ayından etibarən, Antverpendə iqamətgahı olan Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fəxri konsulu J. Stupdur.
2006-cı ilin yanvarında Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı Səfirliyi (Astana) açıldı.
8 iyun 2012-ci ildə A. Xamzayev Qazaxıstan Respublikasının Belçikadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edildi.
2017-ci ilin oktyabr ayından etibarən Belçikanın Qazaxıstan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Alexi de Krombrüxe de Pikendaeldir.

Siyasi əməkdaşlıq
-----------------

Diplomatik münasibətlərin qurulmasından bəri Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N. Nazarbayev Belçikaya 8 dəfə səfər etmişdir (1993, 2000, 2002, 2006, iki dəfə 2010, 2014 və 2016-cı illərdə).
2006-cı ildə, Belçikalılar Kralı II Albert ilə görüşdə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti, Belçikanın ən yüksək dövlət mükafatı - Böyük Leopold Ulduzu ilə Böyük Leopold I Ordeninə layiq görüldü. Belçikanın və xarici ölkələrin görkəmli dövlət xadimlərinə verilir.
Dövlət başçısının 24-26 oktyabr 2010-cu il tarixlərində Belçikaya rəsmi səfəri zamanı Belçikalılar kralı II Albert və Belçikanın Baş naziri İ. Leterm ilə ikitərəfli görüşlər keçirildi. Qazaxıstanlı heykəltəraşlar tərəfindən "Ölümdən Güclü" Semipalatinsk Anıtı əsasında hazırlanan Nüvə Testləri Qurbanları Abidəsinin açılışı İkinci Dünya Müharibələri yerləşir), keçirildi.

Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq
------------------------------

Qarşılıqlı ticarətin quruluşu ənənəvidir. Əlvan metallar, yun, tekstil və tekstil məhsulları, əsas metallar və onlardan hazırlanan məhsullar, kimya və əlaqədar sənayenin məhsulları Belçikaya ixrac olunur.
Qazaxıstan maşın və avadanlıqlar, mexanizmlər, elektrik avadanlıqları, mineral məhsullar, optik, foto və digər qurğular, tekstil, qida məhsulları, tütün, kimya və əlaqədar sənayenin məhsullarını idxal edir.
Son beş ildə Qazaxıstanda Belçikanın birbaşa investisiyalarının (Bİ) ümumi həcmi 3,7 milyard dollar təşkil etmişdir ki, bununla əlaqədar Belçika Qazaxıstan iqtisadiyyatına görə Avropanın 5-ci ən böyük investorudur. 2015-ci ildə Qazaxıstanda Belçika Bİ-ləri 693 milyon dollar təşkil etdi. 2016-cı ilin birinci rübündə Belçika Qazaxıstana 44,1 milyon dollar göndərdi.

Eyni zamanda, son 10 il ərzində yalnız 0,1 milyon dollar Qazaxıstan Bİ Belçikaya göndərilmişdir (layihələr 2007 -ci ildə həyata keçirilmişdir).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Посольство Республики Казахстан в Королевстве Бельгия". 2020-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-31.
2. ↑  "Министерство иностранных дел Республики Казахстан". 2020-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-31.
**Barbara Pompili** (*fr.* Barbara Pompili; 13 iyun 1975, Bois-Bernard[d]) — fransız siyasətçi, Fransa Milli Assambleyasının üzvü. Kompleks Ətraf Mühitin Dəyişiklikləri Naziri (2020-ci ildən).

Bioqrafiya
----------

13 iyun 1975-ci ildə Bois-Bernard kəndində (Pas-de-Kale departamenti) anadan olub. Lill Universitetini siyasi elmlər üzrə bitirib. Siyasi fəaliyyətə 2000-ci ildə Yaşıllar Partiyasına qoşularaq başlayıb. 2002-ci ildə Fransada keçirilən prezident seçkiləri zamanı o, Yaşılların namizədi Noel Mamerin mətbuat katibi olub. Sonrakı beş il ərzində o, İva Koşun köməkçisi kimi çalışır. 2007-2012-ci illərdə o, Fransa Milli Assambleyasında Sol Demokratlar və Respublikaçılar fraksiyasının Aparat rəhbərinin müavini olub.

2012-ci il Milli Assambleya seçkilərində Barbara Pompili Somme departamentinin 2-ci seçki dairəsində Yaşıllar və Sosialistlər Alyansının namizədi olur və 50,83% səslə qalib gəlir. 20 iyun 2012-ci ildən Milli Assambleyada Yaşıllar Qrupunun sədr müavinidir.

11 fevral 2016-cı ildə o, ikinci Vals hökumətində biomüxtəliflik üzrə dövlət katibi təyin edilir.

6 dekabr 2016-cı ildə hökumətin formalaşması zamanı Kaznyov hökumətində biomüxtəliflik üzrə dövlət katibi vəzifəsini alır. 10 may 2017-ci ildə Filipin ilk hökumətinin qurulması ilə əlaqədar hökumət fəaliyyətini dayandırır.

2017-ci ildə o, prezident Makronun "İrəli, Respublika!" partiyasına keçir.

2017-ci il Milli Assambleya seçkilərində Barbara Pompili İrəli Respublika namizədi olur! Somme departamentinin 2-ci seçki dairəsində və 2-ci turda 61,89% səs toplayaraq deputat mandatını qoruyub saxlayır. Milli Assambleyada Dayanıqlı İnkişaf və Ərazi İnkişafı Komissiyasına sədrlik edir.

6 iyul 2020-ci ildə hökumətin formalaşması zamanı Kasteksdən hərtərəfli Ətraf Mühitin Dəyişiklikləri Nazirinin portfelini alır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Barbara Pompili // Sycomore (fr.). / Assemblée nationale
2. 1 2  Barbara Pompili // GeneaStar.
3. ↑  *Sébastien Tronche.* "Avec Placé, Pompili et Cosse, deux nuances de verts entrent au gouvernement Valls" (fransız). le Lab. 2016-02-11. 2017-05-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-11.
4. ↑  "Qui compose le gouvernement Cazeneuve ?" (fransız). Liberation. 2016-12-06. 2017-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-11.
5. ↑  "L'INVITÉ DE 8H15 : BARBARA POMPILI, DÉPUTÉE REM DE LA SOMME" (fransız). LCI. 2017-06-28. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-11.
6. ↑  "Remaniement : qui sont les ministres du gouvernement Castex" (fransız). Le Figaro. 2020-07-06. 2020-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-06.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook (fr.) · Twitter (fr.) |
| Tematik saytlar | IMDb |
| Normativ yoxlama | GND: 1213296293 · VIAF: 4895159477713727990001 · WorldCat VIAF: 4895159477713727990001 |
**Dieqo Tristan Errera** (5 yanvar 1976, Sevilya) — İspaniya futbolçusu.

Həyatı
------

Dieqo Tristan 1976-cı ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində doğulub. Hücumçudur. Futbolçu karyerasına "Betis" klubunda başlayıb. 1999-cu ildə "Malyorka" klubuna transfer olub.
"Malyorka"nın heyətində 35 matçda 18 qola imza atıb. 2000-ci ilin yayında isə "Deportivo" klubuna transfer edilib. Burada 179 oyunda meydançaya çıxıb və 87 qol vurub. O, 2001–2002-ci il mövsümündə 21 qolla İspaniya Primerosunun bombardiri olub. 2006-cı ildə "Malyorka"ya transfer olan futbolçu bu komandanın heyətində 13 matçda meydana çıxsa da, qol vura bilməyib. Məşqçi Qreqorio Mansano ilə münasibəti istənilən səviyyədə olmayan futbolçu mövsümün sonunda İtaliyanın "Livorno" klubuna keçdi. Tristan "Livorno"nun heyətində cəmi 7 matça çıxıb və 1 qola imza atıb. Onu da xatırladaq ki, o, 2004-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində "Deportivo" ilə "Monako" arasında keçirilən və 8:3 hesabı ilə başa çatan matçda 2 qola imza atıb və vurduğu 2-ci qol UEFA tərəfindən çempionlar Liqası tarixinin ən gözəl qolu seçilib.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

1. ↑  Diego Tristán // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  DIEGO TRISTAN herrera // Argentine Soccer Database (isp.).
**Ankara qalası**, Ankara şəhərində yerləşən tarixi qala. Qalanın Bizans İmperiyası dövründə müdafiə məqsədi ilə tikildiyi güman edilir.

Nə zaman inşa edildiyi tam olaraq bilinmir. Romalıların və Bizanslıların hakimiyyətində olan qala, 1073-ci ildə Səlcuqların əlinə keçmişdir. 1101-ci ildə Xaçlıların əlinə keçirilən qala 1227-ci ildə təkrar Səlcuqluların ərazisinə qatılmışdır. Səlcuqlular dövründə təmir və əlavələr edilən qala Osmanlı dövründə 1832-ci ildə Kavalalı Mehmet Əli Paşanın oğlu İbrahim Paşa tərəfindən təmir edilmişdir.

Qalanın quruluşunda rast gəlinən heykəl, qəbir, sütun başlıqları qalanın tikintisində ətrafda olan materiallardan faydalanıldığını göstərir.

Qalada roma dövrünə aid qalıqlar diqqəti çəksə də böyük ölçüdə Bizans dövründə inşa edilmişdir. İmperator II Consantantinus Xarici qalanı tikdirmişdir. İmperator Isaurili III Leonise qala divarlarını genişləndirərkən daxili qala divarlarını yüksəltmişdir. Bunun ardından İmperator Nikoporos 805-ci ildə, İmperator Bazileus 859-cu ildə bu qalanı təmir etdirmişdir. Qalanın yerdən yüksəkliyi 110 metrdir. Ankara qalası çöl görünüşünə görə daha böyükdür. Ayrıca qala hər il müxtəlif festivallara də ev sahibliyi etməkdədir.
Süd və moruq ilə qarışdırılaraq hazırlanmış quru səhər yeməyi, meyvə şirəsi və çay ilə stola verilir.
***Səhər yeməyində xırtıldayan qarğıdalı*** və ya ***xırtıldayan qarğıdalı*** taxıl, işlənmiş dənli bitkilərin dənindən hazırlanmış səhər yeməyi olub, əsasən Qərb dünyasında tez-tez səhər yeməyi üçün istifadə olunur. Ən çox südlə qarışdırılır, eyni zamanda qatıq və ya meyvə ilə də yeyilə bilər. Bəzi şirkətlər qarğıdalı unu və yulaf əsaslı və yüksək lifli taxıl yeməyinin sağlamlığa faydalarını vurğulayaraq məhsullarını reklam edirlər. ABŞ-də taxıllar tez-tez lazımi vitaminlərlə zənginləşdirilirlər, eyni zamanda sağlam səhər yeməyi üçün lazım olan vitaminlərin əksəriyyətindən məhrum da ola bilərlər. Külli miqdarda tərkibində şəkər olan taxılların çoxu istehsal olunur. Bir çox səhər yeməyi ekstruziya ilə istehsal olunur. Səhər yeməyində istifadə edilən taxıl sənayesinin ümumi mənfəət nisbəti 40-45 %, bəzi bazarlarda 90 %-ə kimi nüfuz etmiş və tarixi boyu davamlı olaraq böyümüşdür. ABŞ-də müxtəlif səhər yeməyi taxıllarının sayı 160-dan (1970) 340-a (1998) qədər artmışdır; 2012-ci il üçün proqnozlaşdırılan trend 4.945-dir. Bu yüksək rəqabətli bazarda, səhər yeməyində istifadə edilən taxılların istehsalı ilə məşğul olan şirkətlər getdikcə artan sayda müxtəlif ləzzətlərdə olan dənli bitkilər inkişaf etdirmişdirlər. Bir çox sadə buğda və ağ yulaf əsaslı dənlər mövcud olsa da, digər tatlar şirindir. Ən populyar markalardan bəzilərində lipofilizə edilmiş quru meyvələr vardır, bəziləri desert və ya şəkər kimi şirinləşdirilir. Qarabaşaq sıyığı, mannı kaşa, əkin qarabaşağı sıyığı kimi növləri mövcuddur.

Müsli, bişirilməmiş çərəz, meyvə və yulaf sıyığına əsaslanan səhər yeməyidir. İsveçrə həkimi Maximilian Bircher-Benner tərəfindən 1900-cü illərdə xəstəxana xəstələri üçün hazırlanmışdır. Alpen kimi quru şəkildə qəbul edilə bilər və ya təzə şəkildə qəbul edilə bilər.

Ən isti dənlər sıyıq kimi təsnif edilə bilər. Bunlar isti suda isladılmış, bişmiş və/və ya qaynamış və qaynadılmış hala gətirilmək üçün qaynadılmış taxıl dənlərindən ibarətdirlər. Qəhvəyi şəkər, bal və ya ağcaqayın siropu kimi şirinləşdiricilər istehsalçı tərəfindən əsasən bişirilmə zamanı və ya yeməkdən əvvəl əlavə olunur. Sıyıq xüsusilə Şotlandiya, Uels, İrlandiya və İngiltərədə populyardır. Dondurucu qışlarına görə Şotlandiyada sıyıq əhəmiyyət qazanmışdır. Şotlandlar sıyığın sadəcə su və duzla hazırlanmasını üstün tutarkən, digərləri daha çox qaymaqlı maddələr əlavə etməyi seçirlər. Galler, Welsh zonalarında sıyıq hazırlamaq üçün yulaf yetişdirmək üçün mükəmməl bir iqlim mövcuddur. İrlandiyada soyuğun dərmanı kimi sıyığı viski ilə qarışdırarkən, İngiltərə bu yeməyin kral ailəsinə və ənənələrinə mənsub olduğunu bildirir.
"***Arxeoqrafiçeskiy yejeqodnik***" (*rus.* Археографи́ческий ежего́дник; mənası – "*Arxeoqrafiya illiyi*") — Rusiya Elmlər Akademiyasının Arxeoqrafiya Komissiyasının illik nəşri. Burada arxeoqrafiya, mənbəşünaslıq və köməkçi tarixi fənlər, sənədlərin icmalları və fərdi mənbələrə dair məqalələr dərc olunur.

Tarixi
------

1956-cı ildə akademik Mixail Tixomirovun təşəbbüsü ilə SSRİ Elmlər Akademiyası nəzdində Arxeoqrafiya Komissiyasının bərpasından sonra 1957-ci ildə "*Arxeoqrafiçeskiy yejeqodnik*"in çapına hazırlıq işlərinə başlanılmışdır. Nəşri məsul redaktorları M. N. Tixomirov (1957–1965), SSRİ Elmlər Akademiyası müxbir üzvü V. İ. Şunkov (1965–1967), tarix elmləri doktoru S. O. Şmidt (1968-2013), Rusiya Elmlər Akademiyası müxbir üzvü S. M. Kaştanov (2013-cü ildən).

Redaksiya heyətinin hazırkı tərkibinə tarix elmləri namizədi Y. V. Andryuşinayte, Rusiya Elmlər Akademiyası müxbir üzvü V. P. Kozlov, tarix elmləri namizədi A. V. Melnikov (müavin cavab. redaktor), tarix elmləri doktoru R. Q. Pixoya, tarix elmləri namizədi V. A. Çernık, tarix elmləri namizədi S. V. Çirkov və tarix elmləri doktoru Y. N. Şveykovskaya daxildir.

Mükafatlar
----------

* 1977-ci ildə Beynəlxalq Kitab Sərgisində birinci mükafata layiq görülmüşdür.
* 2012-ci ildə akademik D. S. Lixaçyov adına mükafata layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Редколлегия «Археографического ежегодника»". 2018-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-30.
2. ↑  "Премию им. академика Д. С. Лихачева 2012 года получил «Археографический ежегодник»". 2012-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-10.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Медушевская О. М. Пережогин М. А.* «Археографический ежегодник» — итоги и перспективы
* Археографические комиссии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər
---------------

* Информация на сайте Института славяноведения РАН
* Археографический ежегодник за 1957—2003 годы
Çuqundan hazırlanmış tava
**Çuqun** — dəmirin karbonla (2%-dən çox, adətən 3-4.5 % karbon), eləcə də tərkibində müəyyən miqdar manqan (1.5%-dək), silisium (4.5%-dək) və zəhərli qarışıqlar – kükürd və fosfor olan ərintisidir. Bəzən çuquna hər hansı bir xassə vermək üçün ona legirləyici adlanan elementlər – xrom, nikel, silisium, manqan və s. əlavə edilir. Bu cür çuqun legirlənmiş adlanır. Çuqunu domna sobalarında dəmir filizindən alırlar. Çuqun qara metallurgiyanın ən mühüm ilkin məhsuludur. Ondan polad istehsalında xammal kimi və tökmə ərinti kimi istifadə edilir. Müasir maşınqayırmada tökmə çuqunun payına ümumi kütlənin 75%-i düşür. Maşınqayırmada və tikinti qurğularında boz çuqun geniş yayılmışdır.
Bəzən domna ferroərintiləri adlandırılan xüsusi Çuqun (domna ferrosilisiumu, ferromanqanı, ayna çuqun və s.) çox məhdud miqdarda əridilir, ondan poladı oksigensizləşdirmək və legirləmək üçün istifadə edilir.

Boz çuqun
---------

Boz çuqundə karbon qrafiti lövhə formasında sərbəst halda olur. Bu cür quruluş çuquna yüksək möhkəmlik verir, ona görə də ondan mühərriklər üçün silindrlər, butulkalar və digər detallar hazırlanır. Boz çuquna daha da möhkəmlik vermək üçün ona kürəcik formasında qrafit əlavə edilir. Bunun üçün ərimə zamanı maye çuquna az miqdarda, aşqar kimi maqnezium, serium, ittrium, kalsium və bir sıra digər elementlər əlavə edilir. Şarşəkilli qrafitli çuqun möhkəm çuqun adlanır və yüksək texnoloji xassələri olur.

Ağ çuqun
--------

Ağ çuqunda karbon dəmirlə birləşmiş halda, dəmir-karbid (Fe3C) – sementit şəklində olur. Bu çuqun aşağı mexaniki xassəli və kövrək olduğuna görə məhdud tətbiq sahəsinə malikdir: cilalama işlərində işlədilən detalların sadə konfiqurasiyalarının hazırlanmasında istifadə edilir. Ağ çuqunun xüsusi termiki emalından sonra (qrafitləşdirici dəmləmə) sementit parçalanır və pambıq formasında qrafit əmələ gəlir; nəticədə alınan çuqun döyülə bilən çuqun adlanır. Döyülə bilən çuqun avtomobil, traktor istehsalında və kənd təsərrüfatı üçün maşınqayırmada istifadə edilir. Son zamanlar onu yüksəkdavamlı çuqunla əvəz edirlər. Bu da onun hazırlanma texnologiyasının sadələşdirilməsi və tökmə işinin asanlaşdırılması üçün istifadə edilir. Bir sıra xüsusi çuqunlar poladın legirlənməsində tətbiq olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  M. Abbasov, S. Məşədibəyova, R. İbadov. Təbiət elmləri lüğəti, Bakı 2006, səh. 82

|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Çuqun*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**Vüsal Miriyev** — II dərəcəli kapitan, "Dağıstan" raket gəmisinin komandiri.

Həyatı
------

Vüsal Miriyev 1978-ci il avqustun 27-də Goranboy rayonunun Səfikürd kəndində anadan olub.

### Ailəsi

V. Miriyev evlidir, 3 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

1996-cı ildən Rusiya Silahlı Qüvvələrində xidmət edir. Uşakov adına Baltik Hərbi-Dəniz İnstitutunu bitirdikdən sonra Xəzər flotiliyasında xidmətə göndərilib. 2002–2005-ci illərdə raket qayığında komandir köməkçisi, 2005–2010-cu illərdə isə raket qayığının komandiri olub.

2010-cu ildə V. Miriyev "Tatarıstan" keşikçi gəmisinin komandiri, qısa müddət sonra "Dağıstan" raket gəmisinin komandiri təyin edilib. 2013-cü il avqustun 13-də Rusiya və Azərbaycan prezidentləri bu gəmini ziyarət ediblər.

2015-ci il oktyabrın 7-də Rusiyanın Xəzər flotiliyasına məxsus "Dağıstan" gəmisi Xəzər dənizindən Suriyadakı hədəflərə raket atıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Suriyaya raket atan rus gəmilərinə azərbaycanlı komandir başçılıq edib". 2015-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-08.
**Kopakabana çimərliyi** (*port.* Copacabana) — Rio-de-Janeyronun eyni adlı rayonu və çimərlik. Quanabara körfəzi sahilində yerləşir. Uzunluğu 4 km-dir.

Tarix
-----

Kopakabana çimərliyi. 1890
Kopakabananın tarixi 1750-ci ildən başlayır. Burada bu ildə boliviyalı Kopakabananın şərəfinə kilsə tikilmişdir. 1892-ci ildə Real Qrandes tunelinin tikintisi ilə ərazi Rio-de-Janerola birləşmişdir.

1904-cü ildə sahilində Avenida Atlantika inşa edilir. Rayon XIX əsrin 50-60 illərindən etibarən məşhurlaşır. Bura ilk əvvəllər yazıcı, rəssam və artistlərin yaşadığı bir yaşayış sahəsinə çevrilir. Bir müddət sora bölgə siyasətçilər, iş adamlarını və imkanlı insanları özünə cəlb edir.

Son on illiklər ərzində xarici turizmin cəlbi üçün narkotik ticarəti, insan alveri və kiçik oğurluq vaxtı ilə elit rayon hazırda öz stausunu itirmişdir. 
Kopakabanada Rio-de-Janeryonun ən böyük konsert zallarından biri mövcuddur. Burada dəfələrlə Elton Con konsert vermişdir. 1994-cü ildə Rod Styuardın şousu zamanı çimərliyə 4 milyondan çox insan toplaşmışdır.

Mənbə
-----

* Kopakabana çimərliyi
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Anar.

**Anar Ələsgər oğlu Qədirli** - jurnalist, ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə mütəxəssis, "Strateji Kommunikasiyalar Mərkəzi" ictimai birliyinin rəhbəri.

Həyatı və təhsili
-----------------

14 fevral 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.  1974-1985-ci illərdə Bakı şəhərində Yasamal rayonu 158 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1985-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmuş və universiteti fərqlənmə  ilə bitirmişdir. 1991-ci ildə İTAR-TASS informasiya agentliyində təcrübə keçmişdir. 2004-cü ildən Beynəlxalq Rusdilli Jurnalistlər Assosiasiyasının (MARJ)  üzvüdür.

Əmək fəaliyyəti
---------------

1992-1993-cü illərdə "Xəbər Servis" Müstəqil informasiya Agentliyinin baş redaktoru

1993-1995-ci illərdə "Los Angeles Times" qəzetinin regional müxbiri

1993-1996-cı illərdə "ANS" teleradio şirkətində xəbərlər xidmətinin baş redaktoru

1996-1997-ci illərdə "Trend" jurnalında baş redaktorun müavini

1997-1998-ci illərdə Moskvada "Группа-Альянс" şirkətində PR üzrə konsultant

1999-2005-ci illərdə "Proqnoz" Müstəqil Sosioloji Araşdırmalar Mərkəzində direktor müavini

2006-2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Mətbuat Xidmətinin rəhbəri

2015-2017-ci illərdə  Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri.

Mükafatları
-----------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 iyun 2009-cu il tarixli 305 saylı sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirinin 9 iyun 2008-ci il tarixli əmri ilə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Гость сайта — пресс-секретарь Министерства здравоохранения Азербайджанской Республики Анар Гадирли.
2. ↑  "A.Qədirli Səhiyyə Nazirliyi Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində yeni yaradılan ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsininin müdiri vəzifəsinə təyin edilidi". 2020-11-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-10.
3. ↑  AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ SƏHİYYƏ İŞÇİLƏRİNİN "TƏRƏQQİ" MEDALI İLƏ TƏLTİF EDİLMƏSİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI

Xarici keçidlər
---------------

* Müsahibə
* "Nazirə sual" rubrikası
**Koordinatların çevrilməsi** bir koordinat sistemindən digərinə keçmə. Koordinatların çevrilməsi məsələsi {\displaystyle M} nöqtəsinin bir koordinat sistemində koordinatlarını bildikdədigər koordinat sistemində onun koordinatlarını tapmaqdan ibarətdir.
{\displaystyle M} nöqtəsinin yeni və köhnə koordinatları arasında əlaqə düsturları **koordinatların çevrilməsi** düsturları adlanır.
Beləliklə, {\displaystyle xOy} Dekart koordinat sistemindən {\displaystyle x'O'y'} Dekart koordinat sisteminə keçid düsturları aşağıdakılardır:

{\displaystyle x'=(x-x\_{0})\cos \alpha +(y-y\_{0})\sin \alpha }
{\displaystyle y'=-(x-x\_{0})\sin \alpha +(y-y\_{0})\cos \alpha }

Burada {\displaystyle x\_{0},y\_{0}-O'} nöqtəsinin {\displaystyle xOy} koordinat sistemində koordinatları,{\displaystyle \alpha } isə {\displaystyle Ox} və {\displaystyle O'x'} düz xətləri arasındakı bucaqdır. Əksinə keçid düsturları isə aşağıdakılardır.

{\displaystyle x=x'\cos \alpha -y'\sin \alpha +x\_{0}}
{\displaystyle y=x'\sin \alpha +y'\cos \alpha +y\_{0}}

Dwzbucaqlı koordinat sistemindən polyar koordinat sisteminə keçmək üçün koordinatların çevrilməsi düsturları aşağıdakılardır.(absis oxunun müsbət yarımoxu polyar yarımoxla üst-üstə düşür).

{\displaystyle \rho ={\sqrt {x^{2}+y^{2}}},\sin \varphi ={\frac {y}{\rho }},\cos x={\frac {x}{\rho }}}

Əksinə keçid isə aşağıdakı düsturlarla həyata keçirilir.

{\displaystyle x=\rho \cos \varphi ,y=\rho \sin \varphi }

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.

2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
**Niftəliyev Anar Mahmud oğlu** — Azərbaycan jurnalisti, Axar.az saytının baş redaktoru.

Həyatı
------

Anar Niftəliyev 7 noyabr 1973-cü ildə Şamaxıda anadan olub. 1990-cı ildə Bakı şəhəri 25 saylı orta məktəbi, 1995-ci ildə isə Bakı Dövlət Unversitetinin Filologiya fakültəsini bitirib. AMEA Ədəbiyyat İnstutunun aspiranturasında təhsil alıb. Müxtəlif vaxtlarda Azərbaycan Dövlət Televiziyasında, Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində, "Xalq qəzeti", "Millətin səsi", "Azadlıq" və s. qəzetlərdə işləyib. Hazırda "Axar.az" xəbər portalının baş redaktorudur.

Azərbaycan Dil Qurumu İctimai Birliyinin həmtəsisçisi və icraçı direktorudur.

2002-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvüdür.

17 elmi məqaləsi elmi dərgilərdə dərc olunub. Bir kitab müəllifidir.

Ailəsi
------

Anar Niftəliyev tənqidçi Elnarə Tofiqqızı ilə ailə qurub. 2013-cü il sentyabrın 20-də Elnarə Tofiqqızı cərrahiyyə əməliyyatı zamanı həkim səhlənkarlığından dünyasını dəyişib. O, Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsinin dekanı idi.

İki qızı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elnarə Tofiqqızı vəfat edib[*ölü keçid*]
**Koordinat sistemi** — nöqtənin düz xətt üzərində, müstəvi üzərində və fəzada vəziyyətini təyin etmək üçün şərtlər toplusu. İlk dəfə koordinat sistemi geodeziyada və astronomiyada tətbiq olunmuşdur. Burada məqsəd yer üzərində və göy sferasında nöqtənin vəziyyətini təyin etmək olmuşdur.

XIV əsrdə fransız riyaziyyatçısı N.Orezm müstəvi üzərində koordinat sistemindən qrafiklərin qurulması üçün, həmçinin bizim tanıdığımız absis və ordinata uyğun uzunluq dairəsi və en dairəsi anlayışlarından istifadə etmişdir.Bəzi mənbələrə görə isə ilk koordinat sistemini İbn Sina (Avicenna) tərəfindən tapılmış və istifadə edilmişdir

XVII əsrdə fransız alimi Rene Dekartın işlərində koordinatlar üsulunun bütün imkanları aydınlaşdırıldı. Koordinatlar üsulu həndəsə məsələlərini cəbrin və riyazi analizin dilinə çevirməyə imkan verdi.

O cümlədən, cəbr və riyazi analizin müxtəlif nəticələrinə həndəsi təsvir verilmişdi. 

Hal-hazırda müxtəlif koordinat sistemlərindən, Affin koordinatlardan, Dekart koordinatlardan, Əyrixətli koordinatlardan, Sferik koordinatlardan, Polyar koordinatlardan istifadə olunur.

Koordinat vektorları
--------------------

Koordinat vektorları {\displaystyle n} ölçülü xətti fəzada bazis əmələ gətirən vektorlardır.

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Sibir platforması və Aldan qalxanı
**Aldan qalxanı** (Aldan-Stanovoy qalxanı) – Uzaq Şərqdə, Sibir platformasının cənub-şərq hissəsində Kembriyə qədərki kristallik özül çıxıntısı. Əsasən, Aldan yaylası ilə üst-üstə düşür. Aldan qalxanı güclü dislokasiyaya və metamorfizmə uğramış, qranit intruziyaları ilə yarılmış Arxeozoy və Proterozoy yaşlı süxurlardan təşkil olunmuşdur.  

Qalxanın şimal hissəsi Kembrinin üfüqi yatımlı çökmə süxurları, şimal-şərq hissəsi Yuranın kontinental və dəniz çöküntüləri ilə örtülmüşdür; cənubda və qərbdə Baykal və Paleozoy qırışıqlığı sahələrindən dərinlik qırılmaları ilə ayrılır. Neogen – Dördüncü dövrdə Aldan qalxanının cənub hissəsi intensiv qalxmaya məruz qalmış və nəticədə Stanovoy silsiləsi yaranmışdır. Silsilənin şimal kənarı boyunca qırılmalarla hüdudlanan və Yuranın kontinental çöküntülərindən təşkil olunmuş çökəkliklər yerləşir. Aldan qalxanın Arxeozoy yaşlı süxurlarında dəmir və mika, Erkən Proterozoy yaşlı süxurlarında zəngin mis filizi, qızıl və pyezokvars, Yura yaşlı kontinental çöküntülərində daş kömür (Aldan kömürlü rayonu) yataqları aşkar edilmişdir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. ISBN 978-9952-441-00-0.
* *Ворошилов В. Г. Боярко Ю. Г.* Геохимическая зональность "стратиформных" золоторудных месторождений в архейском фундаменте Алданского щита // Известия Томского политехнического университета [Известия ТПУ]. — 2002. — Т. 305, вып. 6 : Геология, поиски и разведка полезных ископаемых Сибири. — С. 183-190.
|  |
| --- |
| **Daff Killiqan** |
|  |
| **Ümumi məlumatlar** |
| Adı: Daff Killiqan |
| Orijinal adı: *ing.* Duff Killigan |
| Yaradıcı: Mark MakKorkl və Bob Şuli |
| İlk görünüş: "İlk nömrə" |
| Yarandığı il: 2002 |
| Səsləndirən: Brayn Corc |
| **Xüsusiyyətləri** |
| Ailə: Bilinmir |
| Cins: Kişi |
| Saçının rəngi: |
| Gözünün rəngi: |
| Dərinin rəngi: Ağ |
| Boyu: Bilinmir |
| Çəkisi: Bilinmir |
| Dostları: Həkim Drakken, Şiqo |
| Düşmənləri: Kim Possibl, Ron Stoppabl, Monik, Ueyd Load |
| Gücü: Sehrli gücü yoxdur |
| Ləqəbləri: "Dünyanın ən təhlükəli qolfçusu" |
| Görünüş: İnsan |
| Vətəndaşlıq: ABŞ |
| Məşğuliyyəti: Dünyanı ələ keçirmək |
| Dünya: Pis |

**Daff Killiqan** (*ing.* Duff Killigan) - "Kim Possibl" serialının mənfi obrazlarından biridir.

Xarakteristika
--------------

Daff Killiqan ən qəzəbli şotlandiyalıdır. "Qolf üzrə təhlükəli oyunçu" ləqəbi ilə məşhurdur. Daff Killiqan əvvəllər məşhur peşəkar Qolfçu idi. Lakin oyunun qaydalarına riayət etmədiyinə görə, onu peşəkar Qolf yarışmasından qovlanmışdır. Killiqanı hətta mini-qolf meydançasında da oynamasına icazə verilmirdi. Daff Killiqan Kim Possiblın başqa rəqiblərindən nisbətən təhlükəlidir.

Killiqan öz qəsrində qolf oynamağa başlayır. Onun əsas niyyəti dünyanı ələ keçirməkdir. Killiqan rəsmi kelt yubkası geyir. Başında Şotland papağı vardır. Killiqan dünyanı bir qolf meydançasına çevirmək istəyir. Bu səbəbdən Killiqan Həkim Drakken ilə əməkdaşılıq edir. Daff Killiqanın evi "Killiqan Adası" adı ilə məşhurdur. Daff Killiqanın ən təhlükəli silahı içi qumbara ilə doldurulmuş qolf topudur.

"Kim Possible: Zamanda mübarizə" seriyasında Daff Killiqan "Dünyada ən təhlükəli kiborq-qolfçu" ləqəbi ilə məşhur idi. Həmin seriyada personajlar keçmişə səyahət edən zaman aydın görünür ki, Daff Killiqan yalnız yatmağı sevirdi. Daff Killiqanın ən təhlükəli rəqibləri Kim Possibl və Ron Stopabl sayılır. Daff Killiqan Kim Possiblı məğlub etmək üçün əlindən gələni edir. Lakin bunu bacara bilmir.

Xarici keçidlər
---------------

* Daff Killiqan Kimpossible.wikia.com

| ⛭Kim Possibl |
| --- |
| Animasiyalar | Kim Possibl: Zamanda mübarizə • Kim Possibl: Belə Drama • Kim Possibl: Bitirmə |
| Seriyaların siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının seriyalar siyahısı |
| Personajlar siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının personajlar siyahısı |
| Saundtrek | Kim Possibl (saundtrek) |
| Oyunlar | Kim Possibl (video oyunların seriyaları) |
**Ölçey-ool Kunqaa oğlu Monquş** (d. 22 dekabr 1934 – 31 mart 1996) – Tuvanın Uluğ Nehir bölgəsindəki Ak-Hem qəsəbəsində anadan olan tuvalı şair və yazıçı.

Həyatı
------

1934-cü ilin 22 dekabrıda Tuvanın Uluğ Nehir adlı bölgəsinin Ak-Hem kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsil alarkən qəza nəticəsində şikəst qalmış və təhsilini evdə özbaşına davam etdirmişdir.

"Ulug-Hemnin çalqıqları" (Yeniseyin dalğaları) adlı dərnəyin həm yaradıcısı, həm də rəhbəri olmuşdur. SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Monquş Tuva türkcəsində adlandırdığı "Şılqaranqay küş-ajıl deeş" medalının da sahibidir.

İlk şerlərini 1950-ci illərin əvvəllərində "Sıldısçıqaş" qəzetində nəşr etdirmişdir. "Çaa-Höldün aydınında" (1966), "Şiirler" (1971), "Hööreerin çuqaaları" (1971), "Kokpalar" (1975), "Süzüglelim" (1979), "Nazın" (1981), "Demisel" (1987), "Tanışpazım çeenner" (1993), "Tıva kiji" (1995), "Setkilimnin höönneri" (1996) adlı şerlər və nəsr antologiyasının yazçısıdır. O, həmçinin tərcüməçiliklə də mşğul olmuş və Yeseninin, Prokopyevin, Telpuqovun əsərlərini Tuva dilinə tərcümə etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Kara-Kıs Munzuk

* Mengi Oorjak

* Nikolay Serdobov

* Moldurqa Salçak

* Badra İrgit

* Çerliqool Kuular

İstinadlar
----------

1. ↑  "Өлчей-оол Куңгааевич Моңгуш". centerasia.ru. 27 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  ""Şeirlər"inin 1984-cü ildəki nəşri". tuvsu.ru. 5 noyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  ""Şeirlər"". tuvsu.ru. 5 noyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  Literaturı Narodov Rossii: XX yy.: / N. S. Nadyarnıh. — M.: Nauka, 2005. — С. 291-292.səh — 365. — 1100 tiraj. — ISBN 5-02-010208-3
**Baltaoğlu Süleyman bəy** (ö. 1458) — II Murad və II Mehmed səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

Həyatı
------

Əslən bolqar əsilzadələrindən olub, Sultan Murad səltənətində dəvşirmə olaraq Əndəruna alınmış, burada təlim-tərbiyə edildikdən sonra qapıçıbaşılığa qədər yüksəlmişdir. Səlib ordusuna qarşı uğur qazana bilməyən Turhan bəyi 1443-cü ildə sədrəzəm Xəlil Paşanın əmriylə həbs edərək Tokata aparmışdır. Macar kralı Vladislavla aparılan sülh müzakirələrində iştirak etmiş, sülh bağlandıqdan sonra müzakirə şərtlərini qarşı tərəfə elçi ünvanıyla bildirmiş, geri dönərkən isə sülhə əsasən təslim edilməli olan serb qalalarını boşaltmışdır.

Müxtəlif dövlət vəzifələrində göstərdiyi şücaətlə Sultan Muradın etimadını qazanan Süleyman bəy, daha sonra sancaqbəyliyinə gətirildi. Bu vəzifədə ikən yenicə taxta çıxan Sultan Mehmedlə birlikdə Qaramanoğullarına qarşı mübarizə aparmışdır. 1449-cu ildə Midilli adasına tərtib etdiyi hücumla donanmadakı bacarığını göstərmiş, Kalonya qəsəbəsini ələ keçirmişdir.

1451-ci ildə Gəlibolu sancaqbəyi olaraq ilk dəfə kaptan-ı dərya ünvanı almışdır. Əmrindəki 400-ə yaxın döyüş gəmisi ilə birlikdə 1453-cü ildə Konstantinopolun mühasirəsində iştirak etmiş, şəhər sahilində zəbt etdiyi ilk bölgə onun adıyla Baltalimanı adını almışdır. 18 aprel tarixinədək İstanbul boğazındakı bütün adaları ələ keçirən Süleyman bəy, 20 aprel günü Bizansa yardım məqsədilə gələn 3 Genuya gəmisinin qarşısını kəsə bilmədi. Bir çox tarixi mənbədə bu hadisədən sonra vəzifədən alındığı qeyd edilsə də, bu doğru deyil. Belə ki, hadisənin ardından Süleyman bəy, bütün ünvan və vəzifələri qalmaqla, quru qüvvələrinə qatıldı. Mühasirədə iştirak edən donanmaya isə dərya bəylərindən Həmzə bəy gətirildi. Buna baxmayaraq Həmzə bəy heç vaxt kaptan-ı dərya ünvanı almamışdır.

Konstantinopolun fəthi əsnasında bir gözünü itirən Süleyman bəy geri qalan ömrünü quru qüvvələrindəki vəzifələrdə keçirdi. Bir çox səfərlərə qatıldı. 1458-ci ildə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Bostan, İdris (1992) *"Baltaoğlu Süleyman Bey"*, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:5 Sayfa:41 , İstanbul

İstinadlar
----------

1. ↑  Sicill-i Osmani V, səh. 159

| ⛭II Mehmed |
| --- |
| Ailəsi | Hüma Xatun  • I Gülbahar Xatun  • Sitti-Mükrimə Xatun  • Çiçək Xatun  • Gülşah Xatun  • Şahzadə Mustafa  • II Bəyazid  • Şahzadə Cem  •  |  |
| Sədrəzəmlər | Çandarlı Xəlil Paşa  • Zağanos Paşa  • Vəli Mahmud Paşa  • Yunan Mehmed Paşa  • İshaq Paşa  • Gədik Əhməd Paşa  • Xoca Sinan Paşa  • Nişançı Qaraman Mehmed Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Baltaoğlu Süleyman bəy  • Yavaşca Şahin Paşa  • Has Yunus bəy  • Qasım bəy  • Qədim İsmayıl bəy  • Yaqub bəy  • Zağanos Paşa  • Vəli Mahmud Paşa  • Gədik Əhməd Paşa  • Məsih Paşa |
| Şeyxülislamlar | Molla Fəxrəddin Əcəmi  ·  Molla Hüsrəv  ·  Molla Gürani |
**Qazax** folkloru, o cümlədən qazax dastanları uzun əsrlər boyu inkişaf yolu keçmiş və müxtəlif dövrlərdə formalaşmışdı. Tədqiqatçılar qazax qəhrəmanlıq dastanının yaranmasını Qızıl Orda dövrünə aid edərək ayrı-ayrı epik əsərlərin XIV əsrin sonunda və XV-XVI əsrlərdə təşəkkül tapdığını qeyd edirlər.
Qazax dastanlarında xalqın ictimai-siyasi həyatında baş vermiş hadisələr, o cümlədən xalqın azadlıq, haqq-ədalət uğrunda tarixi mübarizəsi, gələcəklə bağlı arzu və diləkləri əsas yer tutur. Günümüzədək yaşadılan qazax dastanları, əsasən, qəhrəmanlıq və sosial-məişət dastanları olmaqla iki qrupa bölünür. Qəhrəmanlıq dastanlarının əsas mövzusunu dastanın əsas qəhrəmanları olan igid batırlar tərəfindən doğma vətənin yadelli işğalçılardan qorunması təşkil edir. Bu qəhrəmanlar torpağa sevgi, düşmənə nifrət, dönməzlik, şücaət, mərdlik kimi xalqın malik olduğu ən üstün keyfiyyətləri təcəssüm etdirirlər. Belə dastanlara "Alpamıs", "Qoblandı batır", "Er Sayın", "Er Tarqın", "Er Kökşe", "Qambar batır", "Qırx batır" dastanları və s. aiddir. Bu dastanlar həm də irihəcmli olması ilə diqqəti cəlb edir. Məsələn, "Qoblandı batır" dastanı 10 000 misra təşkil edir.

Qazaxların əsrlər boyu qoruyub nəsildən-nəsilə yaşatdığı "Kozı Körpeş və Bayan Slu", "Qız Jibek", "Qulşe kız", "Ayman Şolpan", "Seypul Malik" və s. kimi digər dastanları isə sosial-məişət xarakterli olub, əsasən, lirik-epik jırlar kimi qazax folklorunda ayrıca yer tutur. Xalqın dinc həyatını, adət-ənənələrini, məişətini, əxlaqını təsvir edən belə dastanlarda, əsasən, gənclərin öz azadlığı və məhəbbəti uğrunda mübarizəsi öz əksini tapır. 

Əsasən dombranın (ikisimli uzun ensiz barmaqla çalınan musiqi aləti) müşayiətilə ifa olunan bu dastanlar əsrlər boyu qazax epik ənənəsində xüsusi yeri və çəkisi olan akınlar tərəfindən qorunub günümüzədək çatdırılmışdı. Ümumiyyətlə, bütöv bir mədəniyyətin əsas daşıyıcısı olan akınlar (onlar jırau da adlandırılırlar) arasında çox tanınmış şəxsiyyətlər vardır: Birjan Tolımbayev (XIX əsr), Murın jırau Senqirbayev (XIX əsr), Marabay Kulbay ulı (XIX əsr), Nurpeys Bayqanin (XX əsr) və onlarla başqa epik söyləyicilər yaşadıqları dövrdə bu qədim dastan ifaçılığı sənətinin çox görkəmli simaları kimi tanınmışlar.

Qaynaqlar
---------

1.Казахский фольклор. Институт литературы и искусстваКазахыстана. Под редакцией Н.С. Смирнова. Издательство казахской ССР. 1968.

2.Н.С. Смирнова. Очерк истории казахского фольклора. – «История казахской литературы» в 3. т. Т.1. Алма-Ата, 1968.

3. Кобланды-Батыр. Казахский героический эпос. Главная редакция восточной литературы. Москва – 1975.
**Xaləddin Şahmar oğlu İsgəndərov** (5 noyabr 1962, Qasım İsmayılov rayonu) — Binəqədi Rayonunun sabiq İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Xaləddin İsgəndərov 5 noyabr 1962-ci ildə Qasım İsmayılov rayonunun Xanqərvənd kəndində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Əmtəəşünaslıq" fakültəsini bitirmişdir. 1985–1987-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

### Ailəsi

Ailəlidir, iki övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Əmək fəaliyyətinə 1979-cu ildə Yevlax rayonu Birləşdirilmiş Qaz Birliyində çilingər olaraq başlamış,1984–1985-ci illərdə Qubadlı rayonu İstehlak Cəmiyyətində sədr müavini vəzifəsində,1987–1991-ci illərdə Abşeron rayonu Təsərrüfat hesablı Univermaqda əmtəəşünas vəzifəsində, 1991–1992-ci illərdə Xızı rayonu İstehlak Cəmiyyətinin ticarət şöbəsinin müdiri vəzifəsində, 1992–2001-ci illərdə "Azər" təsərrüfat hesablı müəssisənin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

2001–2003-cü illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısı Aparatının Ərazi idarəetmə orqanları ilə iş şöbəsinin böyük referenti vəzifəsində, 2003–2012-ci illərdə Vergilər Nazirliyinin 11 saylı və 14 saylı Ərazi Vergi İdarələrində, Bakı şəhəri Vergilər Departamentində, Vergilər Nazirliyi yanında Xüsusi rejimli Vergi Xidməti Departamentində müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

2012–2018-ci illərdə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.

Təltifləri
----------

* Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin 10 illiyi münasibətilə "Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı" ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bakı şəhəri Binəqədi rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon Partiya Komitəsininbirinci katibləri | 
* Zəhra Kərimova (1938–)
* Kamran Hüseynov (1945–1947)
* Musa Ağayev (1957–1961)
* Mina Salamzadə (1961–1970)
* Boris Gevorkov (1970–1973)
* Qrin Stepanov (1973–)

 |
| Rayon Xalq Deputatları Sovetiİcraiyyə Komitəsinin sədrləri | 
* Oruc Hüseynov (1937)

 |

 |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Ələsgər Əliyev (1991–1992)
* Ehtiram Əliyev (1992–1993)
* Şirməmməd Xanməmmədov (1993–1994)
* İnqilab Nadirov (1994–1999)
* Hüseyn Hüseynov (1999–2003)
* Fidumə Hüseynova (2003–2005)
* Alı Qocayev (2005–2012)
* Xaləddin İsgəndərov (2012–2018)
* Elxan Allahverdiyev (2018–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Binəqədi rayonu 28 aprel 1920-ci ildə Kirov rayonu adı ilə təşkil olunmuşdur. 29 aprel 1992-ci ildə Kirov rayonunun adı Binəqədi rayonu olaraq dəyişdirilmişdir.Qeyd 2: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |