**Zağaltı** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Qorçu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. 2020 ci il dekabrın 1 də 28 il 6 aydan sonra Müzəffər Azərbaycan ordusu Ermənistan ordusunu darma-dağın edərək işğala son qoydu.

**Tarixi**
----------

Zağaltı (Alıbəyli) kəndi Kiçik Qafqazın dağlarından biri olan Muxtökən dağ silsiləsinin cənub-şərq ətəyində,mənbəyi Buzxana,Yelligədik,Çalbayır su ayrıcından alan Qorçu çayının sağ sahilində bünövrələşən Zağaltı (Alıbəyli) kəndi Laçın rayon mərkəzindən 60 km uzaqlıq ərazidə yerləşir.Kəndimizin əsas bünövrəsi XIX-cu əsrin 60-70-ci illərində qoyulub,kəndin əsas əhalisi Zağaltı (Alıbəyli) kəndindən 30–35 km aralıda yerləşən əsası XVII-ci əsrin ortalarına gedib çıxan Qaraçanlı tayfalarından ayrılmış bir neçə tayfadan ibarətdir.Bünövrə Qaraçanlı,Pircahan kəndinin ərazisində yerləşmişdir.

Bünövrə Qaraçanlıda kənd əhalisinə yer azlıq edəndə yaylaq kimi istifadə olunan indiki,Zağaltı (Alıbəyli) kəndinə gəlib məskunlaşıblar.1935-1936- ci ilərə kimi kəndimiz Alıbəyli kəndi kimi tanınmışdır ,kəndin yaşlı axsaqqalları deyərdi ki,sovet hakimiyyəti gələndən sonra bəylərə pis baxıldığından kəndimizin adın dəyişib kəndin üst tərəfi qayalıqda zağalıq olduğundan Zağaltı kəndi adlandırıblar.Kənddə 1937-1938-ci illərdə kolxozçuluq qurulub,Zağaltı (Alıbəyli) kəndinin ətrafı əkinə və biçinə görə çox yararlı yerlər idi.Kəndin cənub tərəfində Dəmirçi dağının ətəyində cavan qarışıq meşə zolağı kəndimizə xüsusi yaraşıq verirdi.

Bu meşədən qırmızı palıd,adi palıd,vələs,(ulas) ağcaqyın və (cır alma,armud,2 növ yemişan,ayı gilası,toz ağacı,qaraağac,mırdarça,əzgil,zirinc,söyüd və sair.) kol bitkisi kimi 2 növ qarağat moruq,itburnu,(həmərsin)qoyungözü,tubulğa,nadir kollardan olan gərməşov,kollarından və başqa adlarda ağac və kol bitkiləri ilə zəngindir.Kənd qərbdən Oğuldərə kəndi,şimal- qərb tərəfdən qayalıqdan və kiçik təpəlikdən ,cənubdan Dəmirçi dağı ,şərqdən isə Qorçu kəndi ilə həmsərhəddir. Qışı istərsə yayl mülayim və az yağıntılı iqlimə maıik idi.Yaylaq kimi kənd sakinləri, Şır-şır,Sarıyoxuş,Divlər,Çınqılınbaşı,Cəhənnəm dərəsi və Cərgə adlı ərazilərdən istifadə edirdilər.Kəndin qabaq tərəfindəki,meşə zolağı demək olarki,qoruq sayılırdı.Kəndimizin sakinləri qış yanacağı üçün 8–10 km uzağa gedib meşə materyallarından gətirib istifadə edirdilər.Kəndimizin flora və faunası olduqca zəngin idi,yerli əhali tikinti materyalları kimi əhəng daşından və yerdən çıxan qum karxanasından müasir deyimdə mişardaşı kimi əllə asan hamarlanan göy və qonur daşlardan istifadə edilirdi.Kəndimizin əhalisi əsasən maldarlıqla məşğul olurdu,əvvəllər əkinçilikdə olubdu,sonralardan iqdisadiyyatın inkişafına görə əkinçilikdən o,qədərdə istifadə olunmurda az da olsa kalxoz üçün müəyyən qisimdə istifadə olunurdu.Kəndimizin 1 Ferşil mama məntəqəsi,1 kitabxanası və 1 mağazası var idi. Kəndimizin ərazisində olan bulaqların adları yəni yadımda qalan Navlı bulaq,Güləsərin bulağı,Zamanın bulağı,Hümbətin bulağı,Alışın bulağı,Sarı bulaq və sair.

Kəndin ətrafında adi içməli sudan başqa içməli və müalicəvi əhəmiyyətli turş su və başqa mineral sular var idi.Kəndin 1 şəhidi var 4 qarabağ əlili və 30-a yaxın qarabağ veteranı varıdır.Kəndin əhalisi bu gün Azərbaycanın 16 rayon və şəhərlərində məcburi köçkün kimi məskunlaşmışdır.

Şəhidlər.1.İsgəndərov Əliqulu Tohid oğlu 1970-ci ildə Zağaltı kəndində doğulub 1992-ci ilin iyun ayında Ağdam rayon istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olub şəhidin nəşi Bərdə rayon Soğanverdilər kənd qəbirsanlığında dəfin edilib.Kəndimizin hal hazırda Əhalisi və təsərüfatların sayı:180 ailə 789 nəfər 01.01.2023-cü il tarxinə

Ərazisi isə 100500 kv.

Kənddə fətali, balo, həsənuşagı, hacımanlı, süleymanlı, şərəfli alıuşağı türk tayfalarına mənsub əhali yaşayırdı. Zağaltı kəndinin inqilab dovründə Zamanov Yusif,Hümbətov Əlif,Hümbətov İsmayıl,Hümbətov Əsəd,Muradov Alış,Mustafayev Hüseyin, Qarayev Bahadur kimi məşhur el adamı, tanınmış el ağsaqqalları olmuşdur.

**Zağaltı** — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Qorçu kənd inzibati ərazi dairəsinə aid

1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. 2020 ci il dekabrın 1 də 28 il 6 aydan sonra Müzəffər Azərbaycan ordusu Ermənistan ordusunu darma-dağın edərək işğaldan azad edilmişdir.

Müəllif Əsədov Əlizamin Saday oğlu

**Əhalisi**
-----------

Kəndin əhalisi bu gün Azərbaycanın 16 rayon və şəhərlərində məcburi köçkün kimi məskunlaşmışdır.

Zağaltı kəndinin hal hazırda Əhalisi və təsərüfatların sayı:180 ailə 789 nəfər 01.01.2023-cü il tarxinə.

### Şəxsiyyətləri

* Nüsrəddin Əsədov-Bərdə rayonunda baytar həkimi və müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir
* Namiq Zaman - Ağdaş rayonunda məskunlaşıb müəllim işləyir bir neçə kitabın müəllifidir
* Əliqulu İsgəndərov - 1992 ci ildə Ağdam rayon Əlağalı kənd uğurunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur
* Novruz Zamanov-26 fevral 1992 ci ildə Xocalı soyqırımı zamanı şəhid olmuşdur
* Saday Əsədov -uzun müddət kənd icra nümayəndəsi və müxtəlif vəzifələrdə çalşmışdır
* Nəsirov Musa-Nazirlə kabineti və dövlət qaçqınlar komitəsində şöbə müdürü vəzifəsində çalışmışdır hal hazırda təqüddədir
* Qarayev Rövşən-Neft şirkətində hazırda yüksək vəzifədədir
* Qarayev Təvəkkül-uzun müddət kənd təsərüfat nazirliyində çalışmışdır
* Nəriman Səmədov-Bərdə rayonunda Aqrapromun sədiri vəzifəsində çalışmışdır
* Vahid Zeynalov-II ci qrup qarabağ əlili
* Mehdi Şükürov-II vi qrup qarabağ əlili
* Əflatun Kərimov-III cü qrup qarabağ əlili
* Əli Hümbətov-1 ci və 2 ci qarabağ müharibəsində II ci qrup əlil Qubadlı və Laçın rayonun azad edilməsi uğurunda Ali baş kamandan tərəfindən medalla təltif edilmişdir
* Şərafəddin Əsədov- 1 ci və 2 ci qarabağ döyüşlərində iştrak etmişdir Qubadlı və Laçın rayonun azad edilməsi uğurunda Ali baş kamandan tərəfindən medalla təltif edilmişdir qarabağ veteranı və III cü qrup əlildir
* Tural Səmədov-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Laçın rayonun azad edilməsi uğurunda Ali baş kamandan tərəfindən medalla təltif edilmişdir
* Gündüz Baxşeyişzadə-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Cəbrayıl və Qubadlı rayonun azad edilməsi uğurunda Ali baş kamandan tərəfindən medalla təltif edilmişdir,və vətən mühribəsi iştrakçısı medalı ilə təltif edilmişdir
* Gündüz Əvəzzadə-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Fizuli və Cəbrayıl rayonun azad edilməsi uğurunda , Vətən uğurunda medalı ilə Ali baş kamandan tərəfindən təltif edilmişdir,və vətən mühribəsi iştrakçısı medalı ilə təltif edilmişdir
* Bulud Zeynalov-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Kəlbəcər rayonun azad edilməsi uğurunda Ali baş kamandan tərəfindən medalla təltif edilmişdir
* Cəmşid Zeynalov-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Fizuli və Cəbrayıl rayonun azad edilməsi uğurunda , Ali baş kamandan tərəfindən təltif edilmişdir,və vətən mühribəsi iştrakçısı medalı ilə təltif edilmişdir
* Ülvü Nəsirov-2 ci qarabağ müharibəsi vetranıdır Fizuli və Cəbrayıl rayonun azad edilməsi uğurunda , Ali baş kamandan tərəfindən təltif edilmişdir,və vətən mühribəsi iştrakçısı medalı ilə təltif edilmişdir.

**İqtisadiyyatı**
-----------------

Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi. Kəndin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıqla yanaşı Arıçılıq, əkinçilik(Dənli bitkilər,demyə),toxuculuq (gəvə, kilim, palaz, fərməş) olmuşdur. Köhnə hanalar vasitəsilə bu toxuculuğu inkişaf etdirmişlər. Hana-da həvə, kir-kir, kuju ağacı, vərəng-alan və s. alətlərdən istifadə etmişlər. Dağlıq ərazidə bir neçə su dəyirmanlari (Təhməzin dəyirmani, Tanriverdinin dəyirmanı) olmuşdur. Əkinə yararlı sahələrdə buğda, arpa, vələmir və s. əkirdilər. Meşələri dövlət əhəmiyyətli yasaqlıqlar idi. Meşədə qırmızı palıd, cökə, göyrüş, fıstıq, minlərlə meyvə ağacları mövcud idi. Yüzlərlə müalicəvi əhəmiyyətli təbii bulaqları təsərrüfata yararlı otlaq sahələri mövcud idi.

**Zaga altı dağı**
------------------

Laçın rayonunun şimal hissəsində dağ. Hündürlüyü 3413 m. Dağ eyniadlı kəndin adını daşıyır.

**İstinadlar**
--------------

1. ↑  *Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.* "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı" (PDF) (az.). stat.gov.az. 2019. 2020-04-16 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-16.
2. ↑  Zağaltı // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.

|  |  |
| --- | --- |
| Laçın rayonu | *Laçın rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

| ⛭Laçın rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Mövcud | Laçın |

 |  |
| Qəsəbələr | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhv edilmiş | Qayğı |

 |
| Kəndlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bərpa edilmiş | Zabux |
| Məhv edilmiş | Ağalaruşağı • Ağanus • Ağbulaq • Ağcakənd • Ağcayazı • Ağoğlan • Alxaslı • Alıcan • Alıqulu • Alpout • Arduşlu • Aşağı Cicimli • Aşağı Fərəcan • Avazlar • Ayıbasar • Baldırğanlı • Bəylik • Birinci İpək • Birinci Tığik • Bozdağan • Bozgüney • Bozlu • Budaqdərə • Bülövlük • Bülüldüz • Cağazur • Cicimli • Çəmbərəkənd • Çıraqlı • Çorman • Dambulaq • Daşlı • Dəyhan • Dəyirmanyanı • Əhmədli • Ələkçi • Ərəb • Ərdəşəvi • Ərikli • Əyrik • Fərraş • Fətəlipəyə • Fingə • Güləbird • Hacıxanlı • Hacılar • Hacısamlı • Haqnəzər • Hətəmlər • Hoçaz • Hüsülü • Xaçınyalı • Xanalılar • Xırmanlar • Xumarta • İkinci Tığik • İmanlar • İrçan • Kaha • Kalafalıq • Kamallı • Katos • Kəravuz • Korcabulaq • Köhnə Çorman • Köhnəkənd • Kürdhacı • Qalaça • Qarabəyli • Qaraçanlı • Qarakeçdi • Qarasaqqal • Qarıkaha • Qarıqışlaq • Qazıdərə • Qılınclı • Qışlaq • Qızılca • Qorçu • Qoşasu • Qovuşuq • Qozlu • Quşçu • Lolabağırlı • Malxələf • Malıbəy • Mayis • Mazutlu • Məlikpəyə • Mığıdərə • Minkənd • Mirik • Mişni • Mollalar • Nağdalı • Narışlar • Nurəddin • Oğuldərə • Piçənis • Pircahan • Sadınlar • Sarıbaba • Seyidlər • Səfiyan • Sonasar • Soyuqbulaq • Suarası • Sus • Şamkənd • Şeylanlı • Şəlvə • Tərxanlı • Təzəkənd • Turşsu • Türklər • Uludüz • Unannovu • Vağazin • Vəlibəyli • Yuxarı Fərəcan • Zağaltı • Zerti • Zeyvə • Ziyrik |
| Ləğv olunmuş | Abdallar • Aşağı Qarasaqqal • Babadin • İkinci İpək • Məzməzək • Muncuqlu • Laçınkənd • Yuxarı Qarasaqqal |

 |