recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Paris müqaviləsi.
**Paris sülh müqaviləsi** — Parisdə Pusiya ilə Fransa arasında 26 sentyabr (8 oktyabr) 1801-ci ildə rus səfiri qraf A.İ. Morkov və Fransanın xarici işlər naziri Taleyran arasında bağlanmış sülh müqaviləsidir. Müqavilə Rusiyanın Fransaya qarşı müharibədə Rusiyanın İkinci koalisiyanın tərkibində iştirakını rəsmiləşdirdi.

Müqavilənin bağlanması səbəbləri
--------------------------------

Öz müttəfiqlərindən - İngiltərə və Avstriyadan narazı olan Rusiya imperatoru I Pavel fransızlara qarşı vuruşan rus ordusunu geri çağırmaqla faktiki olaraq Fransa əleyhinə olan ikinci koalisiyanın tərkibindən çıxdı. Fransanın I konsulu Napoleon Rusiyanın simasında İngiltərəyə qarşı müharibədə özünə müttəfiq qazanmaq üçün I Pavellə sülh və müttəfiqlik haqqında danışıqlara başladı. I Pavelin sui-qəsd nəticəsində öldürülməsi Napoleonun Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətlətinin yaratmaq ümidlərini heçə endirdi, Lakin I Paveli əvəz edən I Aleksandr Fransa ilə sülh danışıqlarını davam etdirdi.

Sülhün şərtləri
---------------

Hər iki tərəf bağlanmış müqavilənin şərtlərindən narazı idi. Rusiya fransız qoşunlarının İtaliyadan tamamilə çıxarılmasına və Almaniya imperiyasının daxili işlərinə qarışmaq sahəsində öz üstünlüyünü saxlaya bilmədi. Fransa hökumətinin İtaliya ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməkdən yayınması və onun Almaniya məsələsində birtərəfli fəaliyyəti Paris ilə Peterburq arasında münasibətlərdə soyuqluğu daha da artırdı. Napoleon Bonapartın hərəkətlərini ehtiyatla izləyən I Aleksandr İngiltərənin Fransa əleyhinə ittifaq bağlamaq təklifinə meyl göstərdi.

1804-cü ildə Fransa ilə Rusiya arasında diplomatik münasibətlər pozuldu, sonralar isə Rusiya Fransa əleyhinə olan üçüncü koalisiyaya qoşuldu.

Mənbə
-----

* Дипломатический словарь. Парижские Мирные Договоры Arxivləşdirilib 2013-01-28 at the Wayback Machine
Kifara (yun: κιθάρα) qədim yunan simli musiqi alətidir və hal-hazırda müasir yunan dilində klassik gitaranı da təsvir etmək üçün bu sözdən istifadə olunur. Bayramlarda, xüsusilə Apollon ilahının şərəfinə keçirilən kult mərasimlərində çalınmasına üstünlük verilmiş xüsusi bir musiqi aləti idi. Liraya oxşar olduğu düşünülsə də, lira daha kiçikdir və ayaqları yoxdur.

Kifaralı Apollon Heykəli, (Perqam muzeyi, Berlin)
Kifara çalan Apollon freskası, *Palatin Antiquarium*, Roma, eramızın 50-ci illəri
Kifara çalan Muza
Kifara beş-on iki arası simləri olan simli alətdir və inkişafını eramızdan əvvəl VIII-VII əsrlər arasında dörd simli musiqi aləti olan Phorminksə (φόρμιγξ) borcludur. Hər iki alət ilah Apollona aid edilir. Əsas hissəsini əl işləməsi olan taxta səs qutusu təşkil edir. Qabaq tərəfi yastı, arxa tərəfi günbəzlidir (sikkə və heykəllərdə), alt tərəfi isə yenə də yastıdır. Səs gövdəsinin hər iki tərəfindən əyilərək bir-birlərinə oval formada yüksələn iki qol bir-birinə paralel formada bitirlər. Beləliklə, alət başı aşağı dayanan böyük Omeqaya (**Ω**) oxşayır. Bir boyunduruq iki paralel qolu birləşdirir və həmçinin simlər üçün bir kiriş rolunu oynayır. Simlər bu hissədən çıxıb səs gövdəsinin üzərindən V şəklində keçirlər və körpünün üzərindən sim tutucuya çatır və alətin altında başa çatır.

Dirsəklər gərgin və ovucun içərisi içəriyə istiqamətlənmiş formada əyilmiş şəkildə sağ əl ilə tutulan mizraq (fil sümüyü, ağac və ya metaldan hazırlanır) vasitəsi ilə çalınırdı və bu arada sol əlin düz saxlanılmış barmaqları ilə simlər çəkilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Consortium M.* Revision of the Hornbostel-Sachs Classification of Musical Instruments by the MIMO Consortium.
2. ↑  "guitar". Online Etymology Dictionary. 30 noyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 oktyabr 2016.
3. ↑  
*Aristotle.* Politics. 1341a. Aristotle calls the cithara an *organon technikon*
4. ↑  
*West, M.L.* Ancient Greek Music. Oxford, UK: Oxford University Press. 1992. ISBN 0-19-814975-1.
5. 1 2  
*Maas, Martha; Snyder, Jane McIntosh.* Stringed Instruments of Ancient Greece. New Haven, CT: Yale University Press. 1989-10-09. ISBN 978-030003686-2.
Kif göbələyiQida məhsulu üzərində kif göbələyi
Time-lapse photography sequence of a peach becoming progressively discolored and disfiguredÇürüyən şaftalı üzərində artan kif.
**Kif göbələkləri** — ərzaq məhsulları, meyvə, bitki qalıqları, dəri və sairə üzərində xarakterik ərp (**kif**) əmələ gətirən göbələklər. Müxtəlif sistematik qruplara - fikomiset, askomiset və natamam göbələklərə aiddir.

Ümumi
-----

Kif çörək üzərində yaşıl nöqtələrlə, meyvələrdə isə məxməri xallarla müşahidə olunur. Taxıl və taxıl məhsulları başda olmaqla, düyü, fındıq, fıstıq kimi ərzaqlarda kiflənməni törədən göbələklər "aflatoksin" deyilən zəhərli maddə əmələ gətirir. Orqanizmə dərhal təsir etməyən aflatoksin tədricən yayılaraq bədənin immunitet sistemini, daxili orqanları, xüsusilə də, qaraciyəri zədələyir, sirroza, böyrək çatışmazlığına, xərçəng xəstəliyinə səbəb olur.

Kiflənmiş qida məhsullarının kifli hissəsini ayırıb, qalanından istifadə edirik. Halbuki ekspertlər, kifin bütün məhsula yayıldığını və tədricən orqanizmin immunitet sistemini zəiflətdiyini, daxili orqanları və qaraciyəri zədələdiyini söyləyirlər. Çünki kif orqanizmə öldürücü təsir göstərir. Qidaları hazırlayarkən gigiyenik qaydalara diqqət edilməməsi, məsələn, kifayət qədər bişirilməməsi nəticəsində bədənə faydadan çox, zərər verə bilər. Kiflənmiş ərzaqdan qənaət məqsədi ilə istifadə edilməsi qaraciyər xəstəliklərinə yol açır.

Kifli yem yeyən heyvanların südü, yumurtası və əti də insanlara ciddi zərər verir.

Mənbə
-----

* Kiflənmiş qida öldürücü təsirə malikdir Arxivləşdirilib 2010-04-05 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  Киф ҝөбәләкләри // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. V ҹилд: Италија—Куба. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1981. С. 411.
2. ↑  "Kalıp, necə qurtarmaq olar?". 2020-11-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-19.
Debauchery, 2015
**Debauchery** — 2000-ci ildə Almaniyanın Ştutqart şəhərində **Maggotcunt** adı ilə yaranmış death metal qrupudur. Qrupun yaradıcısı Tomas, amerikan metal qrupu olan W.A.S.P.-ın «The Crimson Idol» adlı albomundakı bir mahnıdan eşitdiyi sözdən sonra qrupun adını *Debauchery* olaraq dəyişdirməyi qərara alır. 

Əvvəlcə qrupun iki üzvü var idi: Tomas Qurrat (vokal, gitara, bas gitara) və Deni (zərb alətləri). Amma Deni, 2006-cı ildə Tomasla səhnədə dava etdiyi üçün qrupdan ayrıldı. Buna görə də, Toması Debauchery-nin tək rəsmi üzvü hesab etmək olar. Konsertlər və albomların studiya yazıları üçün Tomas müvəqqəti musiqiçilərlə çalışır.

Tomas Qurrat, 2010-cu ildə onun öz qrupu olan *Debauchery* bilinənə qədər Ştutqartın ən nüfuzlu kollecində fəlsəfə müəllimi işləyirdi. Lakin işlədiyi kollecdən onun belə bir qrupu olduğunu öyrəndikləri zaman Qurrat'ın qarşısına iki seçim qoyuldu: ya dərs dediyi kollecdə müəllim olaraq qalmalı ya da öz yaradıcılığna davam etməli idi. O isə ikincini seçdi və dərs dediyi kollecdən ayrıldı.

Qrupun musiqi stilində rok-n-roll rifflər, melodik gitaralar və klaviş soloları əsas yeri tutur. Vokalist Tomas Qurrat mahnılarında daha çox brutal vokala geniş yer versə də, 2013-cü ildə işıq üzü görən «Kings Of Carnage» adlı son albomunda təmiz vokalı üstünlük təşkil edir. Qrup mahnı sözlərində daha çox ölüm və müharibə mövzularına toxunur.

Mahnıların başlanğıcında eyni sətrin təkrarı qrupu özünəməxsus xüsusi xəttidir. Nümunə kimi «Kill Maim Burn», «Back In Blood», «Blood For The Blood God» və başqa mahnılarını misal göstərmək olar. Bu həm də, müxtəlif ölkələrdən olan dinləyicilər üçün mətnin daha asan yadda qalması üçün edilir.

Canlı çıxışlarında qrup, tez-tez qanı təqlid edən rəngli kraskalardan və xüsusi makyajdan istifadə edir. Qrup çoxsaylı tematik musiqi festivallarında iştirak etməklə yanaşı, praktik olaraq bütün il boyunca aktiv konsert fəaliyyəti göstərir.

Tommas Qurrat, artıq 5 ildən çoxdur ki vegeteriandır. O, ət istehsalı ilə bağlı zavodda çəkilmiş fotosessiyanı görəndən sonra vegeterian olmağı qərara alıb. Bu problemə *"Germany's Next Death Metal"* albomundan «Animal Holocaust» mahnısını həsr etmiş və eyni adlı klipdə də çəkilmişdir. Tomas həm də qrupun bütün kliplərinin də ssenari müəllifidir.

Qrupun cover etdiyi mahnılar
----------------------------

* Alice Cooper — «School’s Out»
* Slayer — «Angel Of Death»
* Rammstein — «Weisses Fleisch»
* Judas Priest — «Heavy Duty»
* The Rolling Stones — «You Got Me Rocking»
* Manowar — «Kings Of Metal»

Diskoqrafiya
------------

* 2003 - Kill Maim Burn
* 2004 - Rage of the Bloodbeast
* 2005 - Torture Pit
* 2006 - Kill Maim Burn Re-Release
* 2007 - Back in Blood
* 2008 - Continue to Kill
* 2009 - Rockers & War
* 2011 - Germany's Next Death Metal
* 2013 - Kings Of Carnage, 2013
* 2014 - Blood Is My Trademark

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Debauchery*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  
Xəta: şablon boşdur

* Debauchery rəsmi web səhifəsi
* Debauchery rəsmi Myspace səhifəsi
* Debauchery Allmusic səhifəsi
* Debauchery mahnılarının sözləri
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Karyagin.

**Pavel Mixayloviç Karyagin** — Çar ordusunun polkovniki, 17 Yeger alayının komandiri.

Həyatı
------

Pavel Karyagin 1761-ci ildə Poltava şəhərində zаdəgаn аiləsində аnаdаn оlub. Хаsiyyətcə qəddаr оlmаsını nəzərə аlаn vаlidеynləri Pаvеli Hərbi məкtəbə qоyurlаr. 1778-ci ildə həmin məкtəbi bitirir. 1781-ci ildə prapоrşiк rütbəsi аlır. 1783-cü ildən Qаfqаzdа fəаliyyət göstərən Yеgеr pоlкundа хidmət еdir və müхtəlif rütbələrə yüкsəlir. 1784-1791-ci illərdə Türкiyəyə qаrşı Rus оrdusundа döyüşür və bunа görə P.P.Rumyаntsеvin təqdimаtı ilə оnа mаyоr rütbəsi vеrilir və Gеоrgi Хаçı оrdеni ilə təltif еdilir. 1796-cı ildə Vаlеriаn Zubоvun Аzərbаycаnа yürüşü zаmаnı P.M.Каryаgin хüsusi хidmət göstərmiş, Gəncə, Şəmкir, Şirvаn, Qаrаbаğ, Dərbənd, Bакı və s. yеrlərdə gеdən döyüşlərdə хüsusi qəddаrlıqlаr törətmişdir. V.Zubоv Аzərbаycаndаn gеri çаğrılаrкən Qаrаbаğdакı Hərbi Hissənin rəhbərliyini P.M.Каryаginə tаpşırır. Еrmənilərə inаnаn və оnlаrdаn məhаrətlə istifаdə еdən P.M.Каryаgin çох vахt vеrgi tоplаmа işlərinə qаrışmаqlа Qаrаbаğın müsəlmаn cаmааtınа оlmаzın zülmün vеrmişdir. Bu аzmış кimi 1800-cü ildə оnа Qаfqаz Аli Bаş Коmаndаnlığı tərəfindən pоlкоvniк rütbəsi vеrilmişdir.

1802-ci ilin 8 nоyаbrındа impеrаtоr Аlекsаndrın fərmаnı ilə Qаfqаz Аli Bаş Коmаndаnlığınа Каryаginin dоstu Pаvеl Dmitriyеviç Sisyаnоv təyin оlunur. Bu vахtdаn bаşlаyаrаq P.D.Sisiyаnоv hаrаdа işğаlçı mühаribələr аpаrıbsа Каryаgin оnun yаnındа оlub. Каryаginin Qаrаbаğdа törətdiyi zülmləri еşidən və bundаn qəzəblənən İbrahimxəlil xanın İrаndа yаşаyаn оğlu Əbülfət xan 1805-ci il iyun аyının 21-də Каryаginin qоşunu ilə Əsgərаn yахınlığındа döyüşür. Bu döyüşdə Каryаginin qоşunu məğlub оlur, özü isə bərк yаrаlаnır və Sisyаnоvun göstərişi ilə Gəncəyə qаyıdıb оrаdа müаlicə оlunur. Sаğаlаndаn sоnrа bir müddət Gəncədə mülкi işlərdə çаlışır. 1807-ci il mаrt аyının 17-də о, yеnidən Şuşаyа qаyıdаrаq hərbi işlərini dаvаm еtdirir. 1807-ci ilin 14 окtyаbrındа Каryаgin Şuşаdа bərк хəstələnir və Həmin ilin dекаbrındа vəfаt еdir. Çаr pоlкоvniк P.M.Каryаginin аdını əbədiləşdirməк üçün Qаrаbulаqdа yаrаnаn qəzаyа оnun аdını vеrir. 8 аvqust 1930-cu ilədəк rаyоn mərкəzi stаtusunu аlmış Qаrаbulаq 2 mаrt 1959-cu ilə qədər Каryаgin аdı аltındа öz fəаliyyətini dаvаm еtdirir.

Еlə bu tаriхdən də (2 mаrt 1959-cu il) bаşlаyаrаq rаyоn mərкəzinin Каryаgin аdı ləğv еdilərəк Аzərbаycаnın dаhi şаiri M.Füzulinin şərəfinə Füzuli şəhəri аdlаnır.

Mükafatları
-----------

* 4-cü dərəcəli "Müqəffəs Georgi" ordeni (1804)
* "Cəsurluğa görə" qızıl qılınc (1805)
* 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni (1807)

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ

İstinadlar
----------
**Debal** (urdu ديبل‎) — Təxminən müasir Pakistan İslam Respublikasının Kəraçi şəhəri yaxınlığında yerləşən qədim liman şəhəri.

Adımın mənşəyi
--------------

Ərəb tarixçilərinin əsərlərində, xüsusilə də VIII əsrin əvvəllərində hind subkontinentində İslam dinin meydana çıxması zamanı hazırlanan hesabatlarda şəhərin adı Daybul (Dīwal ~ Dībal ديبل) kimi qeydə alınmışdır. Bu da Devalaya sözündən yaranıb və sözün mənası sanskrit dilindən tərcümədə "Allahın olduğu məkan" anlamına gəlir.

Tarixi
------

IX əsr Ərəb coğrafiyaçısı Əbul-Həsən Əhməd bin Yəhya bin Cabir bin Davud əl-Bəlazuri bu şəhər barədə belə yazır ki, "Debal və ya Devale (Daybul) şəhərində "Budda"nın məbədi ucaldılmışdı. Bu məbədin üzərində qırmızı bayraq qoyulan tac var idi".

Debalın əsası bizim eradan əvvəl birinci əsrdə qoyulmuşdur. Tezliklə də bu şəhər Sindin ən mühüm ticarət şəhərlərindən birinə çevrildi. Buraya Bavari dəniz quldurları da daxil olmaqla minlərlə Sind dənizçisi sığınmışdı. X əsr ərəb coğrafiyaşünas-səyyahı Əbu-l-Qasim ibn Havqəl ən-Nisibi öz yazılarında Debal şəhərini ticarətlə və balıqçılıqla məşğul olan sakinləri olan şəhər kimi xatırlayırdı. İbn Havqəl yazır ki, Debal şəhəri Mihrandan qərbdə, dəniz sahillərində yerləşirdi.  Bu nəinki ebal üçün həm də qonşu bölgələr üçün böyük bazar və limandır. Debal taxıl yetişdirilməsinin zənginliyinə görə də fərqlənir. Debal həm də qılınc istehsalına görə də fərqlənir. Ərəb sərkərdəsi Məhəmməd ibn Qasimin rəhbərlik etdiyi Əməvi qoşunları 711-712-ci illərdə Sindin Brahmin Sülaləsindən olan sonuncu hindli hakimi Raca Dahiri (663-712) məğlub edərək şəhəri fəth etdi.

Debal və Manora yarımadası Osmanlı admiralı Seydi Əli Rəisin (1498 – 1563) "Miraltül-məmalik" kitabında da xatırlanırdı. 1568-ci ildə Debal portuqal admiralı Fernao Mendes Pintonun (1509 – 1583) hücumuna məruz qaldı. O, Debalda lövbər salan Osmanlı gəmilərini məhv etməyə çalışırdı. Fernao Mendes Pinto təsdiq edir ki, Sind dənizçiləri Osmanlı admiralı Kurtoğlu Hızır Reisin Açex səfəri vaxtı ona qoşulmuşdular.

Şəhəri Britaniya səyyahları - Tomas Postans və Eliot da ziyarət etmişdir. Elliot Tatta şəhəri ilə bağlı xatirələri ilə tanınır. Bəzi arxeoloqların fikrincə Banxora qazıntılarında aşkarlanmış xarabalıqlar Debal qədim liman şəhərinin qalıqlarıdır.

Xarici keçidlər
---------------

* *Haig, Malcolm Robert.* The Indus Delta Country: A Memoir, Chiefly on Its Ancient Geography and History. — Original from the University of Michigan : K. Paul, Trench, Trübner & Co. ltd. 1894. — P. 42.

İstinadlar
----------

1. ↑  Banbhore Arxivləşdirilib 2018-12-25 at the Wayback Machine. *Dictionary of Islamic Architecture*. ArchNet. 1 may 2013-cü ildə arxivləşdirilib.
2. ↑  Rajaram Narayan Saletore. Delhi. Indian Pirates. Concept publishin company. 1978, p. 21
3. ↑  The History of India, as Told by Its Own Historians: The Muhammadan period. Vol. 1. London, 1867, p. 37
**Uzunbarmaq çay xərçəngi** (*lat.* Astacus leptodactylus) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin ali xərçənglər sinfinin onayaqlılar dəstəsinin çay xərçəngləri fəsiləsinin çay xərçəngi cinsinə aid heyvan növü.

Təsviri
-------

Çay xərçənginin silindrvari baş-döşü 5 baş və 8 döş buğumundan ibarətdir. Ön antenalar 2 qamçılı və bığyanı pulcuqludur. Başın ön hissəsində 2 buğumdan ibarət saplaqlı, fasetli gözlər yerləşir. Rostrum iti ucluqla qurtarır. Döşün 8 heteronom buğumu başla hərəkətsiz birləşib ümumi xitin zirehlə (karapaks) örtülüb baş-döşü əmələ gətirmişdir. Qarın yaxşı inkişaf etmişdir və baş-döşün altına bükülmür. Zireh hamar və ya qırışıqlı, qabarıqlı ola bilər. Çay xərçəngində oynaqlı ətrafların ümumi sayı 19 cütə çatır. Köndələn xətlə 2 hissəyə bölünmüş telsonla birləşmiş uropodlar yaxşı inkişaf etmişdir. Birinci cüt gəzmə ayaqları güclü qısqaclar əmələ gətirmişdir. Digər gəzmə ayaqları bir şaxəlidir. Bütün qəlsəmələr salxım şəkillidir. A.leptodactylus növü üçün kəskin cinsi dimorfizm səciyyəvidir. Erkək fərdlər, bir qayda olaraq, ölçüsünə, kütləsinə və qısqaclarının iriliyinə görə eyni yaşda olan dişiləri xeyli üstələyir. Biologiyası. Xərçəng fərdləri cinsi yetkinliyə 3 yaşında çatır. Mayalanma payız aylarında baş verir. Nəsil verimi aprel-may aylarını əhatə edir. Dişilərdə qarınaltı nahiyədə qarın ayaqlarına yapışdırılmış ziqotaların sayı geniş hüdudda dəyişilir. Polifaq orqanizm olub bitki və heyvan qalıqları ilə qidalanır. Qiymətli əmtəəlik bioloji məhsuldur. Xüsusi təsərrüfatlarda yetişdirilir.

Yayılması
---------

Çay xərçəngi cinsinin bütün nümayəndələri Xəzər-liman faunistik kompleksinə mənsubdur. Çay xərçəngi hazırda Avropanın bütün şirin su sututarlarında yayılmışdır. Xərçəng Araz (Naxçıvan) su anbarının balıqlardan sonra ikinci vətəgə əhəmiyyəti daşıyan bioloji məhsuludur. Su anbarı şəraitində populyasiyanın bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri ətraflı öyrənilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q571290
* BioLib: 25495
* BOLD: 344054
* EUNIS: 258983
* Fauna Europaea: 238437
* Fauna Europaea (new): c538f080-a6ce-4c9f-aae6-e1260d3146f6
* GBIF: 4417551
* iNaturalist: 94731
* ITIS: 1133589
* NBN: NHMSYS0000377492
* NCBI: 6717
* SeaLifeBase: 83693
* uBio: 6610405
* WoRMS: 885871

 |
**Kidar imperiyası** - 300-cü illərdə yaradılmış və 500-cü illərədək hakimiyyət sürən Hun dövlətidir.

Tarixi
------

330-cü ildə Şi Lenin Xan Çao dövlətini dağıtması ilə birlikdə hunlar qərbə köçərək Əfqanıstan torpaqlarına qədər gəldilər. Hunların Ki qəbiləsi tərəfindən Kidarlar Uar tayfası üzvləri idilər. Kidara hökmdarı Qrumbat haqda Roma tarixçisi Marselli Ammian "*Grumbates Chionitarum rex novus* "adı ilə bəhs edir. Bu "Hunların yeni hökmdarı Qrumbat" deməkdir. Kidaraların Hun dövləti olmasına başqa bir sübut da yunanların onlara "Ounnoi Kidaritai" (Kidar Hunları) adı verməsidir. Qrumbat II Şapurun müasiri olmuş, onunla müharibələr aparmışdır. II Kidara isə Kuşan İmperiyasını darmadağın edərək öz torpaqlarına birləşdirmişdi. Tarixləri haqda çox məlumat qalmasa da hökmdarların adları numizmatik dəlillərlə mövcuddur. Kidarlar həm də Qırmızı Hunlar kimi də tanınır. 430-cu illərdə qərbdə yaşayan Ağ Hunlar üsyan edərək öz dövlətlərini qurmuş, Kidarları şimala qovmuşdular. Kidarların son hökmdarı olan Kandik Şimali Qafqaza qaçaraq 5 il Avar xaqanlığına başçılıq etdikdən sonra öldü.

Hökmdarları
-----------

1. I Kidara
2. Kunqaz
3. I Varhran
4. Qrumbat
5. II Kidara
6. Brahmi Buddhatala
7. II Varhran
8. Qoboziko
9. Salanavira
10. Vinayaditya
11. Kandik

İstinadlar
----------

1. ↑  ENOKI, K. « On the Date of the Kidarites (I) », Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko, 27, 1969, p. 1–26.
2. ↑  R. Göbl, Dokumente zur Geschichte der Iranischen Hunnen in Baktrien und Indien, 4 vols. Wiesbaden, 1967.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Azşüalı zərəvşan** (*lat.* Zeravschania pauciradiata) — bitkilər aləminin çətirçiçəklilər dəstəsinin çətirkimilər fəsiləsinin zərəvşan cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir. Azərbaycanın nadir endemik bitki növüdür.

Təbii yayılması
---------------

Botaniki təsviri
----------------

Çoxillik, çılpaq, göyümtül bitkidir, hündürlüyü 60–120 sm-dir. Kökətrafı yarpaqları üçər bölümlüdür, son ayaları ayrılmış lələklidir, yumurtavari və ya uzunsovdur, uzunluğu 1 sm-ə yaxındır. Gövdə yarpaqlarının ayaları çox kiçikdir, qalanları lansetvari qın formasındadır, ayasızdır. Çətirlərdə 3–6 ədəd, uzunluğu 1–2,5 sm olan müxtəlif şüaları vardır. Ləçəkləri açıq-sarıdır. Meyvələri 4 mm uzunluğundadır, ellipsvaridir. Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvəvermə iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir. Orta dağ qurşaqlarında, quru, daşlı, qayalı dərələrdə rast gəlinir. Efir yağlı bitkidir.

Ekologiyası
-----------

Populyasiyasının təbii ehtiyatı azdır, mənfi təsirlər azalma tendensiyasını sürətləndirir. Məhdudlaşdırıcı amillər populyasiyanın zəif təkrarlanması, iqlim və antropogen təsirlərdir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqazın cənub hissəsi (Zəngilan rayonu) və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şərur rayonu — Axura, Havuş; Ordubad rayonu — Gənzə və Aşağı Əylis kəndləri ətrafı). Arpaçay və Ordubad Dövlət Təbiət Yasaqlığı ərazisində təbii populyasiyaları mühafizə altına alınmalıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17141035
* GBIF: 5539832
* IPNI: 944234-1
* NCBI: 2498286
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:944234-1
* WFO: wfo-0000429232

 |
**Bakı texnika komitəsi** — Neft emalı sənayesinə dair statistika məlumatlarının hazırlanması, neft məhsullarının keyfiyyətinin yoxlanması zamanı qarşıya çıxan mübahisəli məsələlərin həlli ilə məşğul olan orqan.

Yaradılması və faəliyyəti
-------------------------

Əsası 1887-ci il martın 20-də qoyulmuşdu. Maliyyə nazirliyinin təsdiqlədiyi qaydalara əsasən, neft məhsullarının keyfiyyətinin yoxlanmasına və ixracına nəzarət üçün Bakı brakeraj komitəsi yaradılmışdı. Bakı Xəzinə Palatası müdirinin sədrlik etdiyi həmin komitəyə dövlət əmlak nazirliyinin nümayəndəsi, böyük brakçı (zay məhsulları çıxdaş edən işçi) və yerli sənayeçilərin 3 nümayəndəsi daxil idi. 1891-ci il iyunun 11-də Bakı brakeraj komitəsi BTK-yə çevrildi. Ticarət, sənaye və ərzaq nazirliyi nəzdində olan komitə sədr, texnik, laborant və katibdən ibarət idi. Mədən nəzarəti idarəsinin və aksiz rüsumları idarəsinin nümayəndələri üzv hüququnda komitəyə daxil idilər. Komitənin vəzifələrinə işıqlandırıcı mineral yağların sınaqdan keçirilməsi şərtlərinin, neft məhsullarının yoxlanılması və analizi qaydalarının müəyyən edilməsi, mineral yağların yoxlanmasında texniklərlə neft sənayeçiləri arasında yaranan mübahisələrin müzakirəsi, ixrac edilən neft məhsullarının miqdarı, istehsalın həcmi haqqında statistika məlumatlarının hazırlanması və digər məsələlər daxil idi. BTK 1918-ci il mayın 13-də Bakı Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə ləğv olunmuşdu.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyəti
------------------------------------------------

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətii qurulduqdan sonra komitə bərpa olundu və yenidən öz vəzifələrinin icrasına başladı. Neftin tərkibinin yoxlanması, onda kənar qarışıqların olub-olmamasının müəyyən edilməsi, yeni - aksiz rüsumundan azad olan neft emalı məhsullarının və tullantılarının yoxlanılması BTK-nin əsas vəzifələrindən idi. BTK öz fəaliyyətini Aprel işğalından (1920) sonra da davam etdirmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Bakı Gömrükxanası
* Balıq sənaye idarəsi
* Bakı quberniyasının neft rüsumları üzrə aksiz idarəsi
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası I cild, Bakı, "Lider Nəşriyyat", 2004, s. 260
**Valefor** 2008-ci ildə İzmir, Türkiyədə qurulmuş depressive black metal, suicidal black metal, zaman-zaman ritual dark ambient tərzdə fəaliyyət göstərən musiqi proyektidir. "Valefor" sözü qurucusunun dediyinə görə qaranlığı simvolizə edir. Bütün alətlər və vokalda ifa Sargathusa məxsusdur. Sargathus, qədim zamanlarda atəşə ibadət edən qövmlərin öz canlarını almağa gəldiklərinə inandıqları bir növ iblis adıdır. Ümumilikdə, depressiv, qaranlıq, intihar, bədbinlik, ümidsizlik kimi mövzular üzərində işləyir. Sözlərə yer verilmir, ara-sıra qışqırıqlar, ağlayış depressiv auranın daha qabarıq ifadə olunmasına imkan verir. Qrup Bethlehem, Xasthur kimi qruplardan təsirlənib. Məhz ona görədir ki, Sargathus Malefic(Xasthur) kimi konsert verməyəcəyini və fəaliyyətdə olduğu müddətcə üzv sayının 1 nəfər olaraq qalacağını bildirir.

Diskoqrafiya
------------

| **Adı** | **Tarixi** |
| --- | --- |
| *Screams of Suicide* | 2010 |
| *Passages from the Dark Side* | 2010 |
| *After the Sad Hours* | 2011 |
| *The Wound That Never Heals* | 2011 |
| *Manifest of Humanity Decay* | 2012 |
| *Hidden in the Arms Of Death* | 2012 |
|

Xarici keçidlər
---------------

* myspace.com/valeforband
* lastfm.com.tr/music/Valefor[*ölü keçid*]
* metal-archives.com/bands/Valefor3540310376
**Dorian Qreyin portreti** bütövlükdə ilk dəfə 1890-cı ildə Lippinkott aylıq jurnalında nəşr olunmuş, Oskar Vayldın müəllifi olduğu fəlsəfi romandır. Nəşriyyatçının əxlaq dəyərlərinə uyğun olmadığı üçün əsərin 500-sözə yaxın hissəsini silməsinə baxmayaraq, kitab tənqid atəşinə tutuldu. "Londonun Gündəlik Xronikası" qəzeti əsəri "cəmiyyəti çürüdə biləcək iyrənc fikirlərlə dolu","kirli" və "zəhərli" adlandırdı, "St.Ceyms Qəzeti" isə kitabı "ürəkbulandırıcı","iyrənc" hesab edir və yazarın edam olunmasını təklif edirdi.
Kitab 1891-ci ildə yenidən çap olunduqda altı yeni fəsil əlavə olunmuşdu. Əsər ingilis dilində yazılmış yüz ən yaxşı romandan biri seçilib və Oskar Vayldın yayımlanmış tək romanıdır, Azərbaycan dilinə Kamran Nəzirli tərəfindən tərcümə olunub.

Mövzu
-----

Dorian Qrey xalası-xanım Brendonun evində tanınmış rəssam Bazil Holvardla tanış olur. İnanılmaz dərəcədə yaraşıqlı olan Dorian rəssamın diqqətini cəlb edir və rəssam onun bir neçə portretini çəkir. O, bu portretlərdə Dorianı qədim yunan qəhrəmanı və ya mifik bir fiqur olaraq təsvir edir. Çox bəyənilməsinə baxmayaraq əsərini satmaqdan imtina edən Bazil dostu Lord Henriyə şəxsi hisslərini həddən artıq ələ verdiyi üçün portretə qarşı narahatlığını dilə gətirir. Sensasiyalı çıxışları ilə ad qazanmış dostu Lord Henri ilə Dorianın yaxınlaşmasından qısqanclıq duyan Bazil buna mane ola bilmir və Henrinin Doriana təsiri get-gedə güclənir. Dorian isə portretinin özündən fərqli olaraq həmişə gənc və yaraşıqlı qalacağını düşündükcə ona ikrah duymağa başlayır və portreti gizlədir. Ancaq hadisələr başqa yöndə davam edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Picture of Dorian Gray | Memory Beta, non-canon Star Trek Wiki | Fandom.
2. ↑  *Laje A.* La batalla cultural. 1 Buenos Ayres: 2022. S. 17. ISBN 978-987-8916-09-5
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-13.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-14.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-14.
6. ↑
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-14.
**Abramtsevo-Kudrino oyma sənəti** — XIX əsrin sonlarında Moskva yaxınlığındakı Abramtsevo mülkünün yaxınlığında formalaşmış ağac üzərində oyma sənəti. Sənətkarlığın yaranması Abramtsevo mülkünün rəssamları və ilk növbədə 1882-ci ildə Savva Mamontovun mülkündə olan Xotkovo, Axtırka, Kudrino, Mutovki kəndlərindən olan oyma ustalarının oxuduğu və işlədiyi dülgərlik və oyma emalatxanası təşkil edən Yelena Polenova ilə sıx bağlıdır.

Seminar təşkil edilərkən maarifləndirici fəaliyyətə, tələbələrdə yaradıcı əhval-ruhiyyənin yaradılmasına və saxlanmasına xüsusi diqqət yetirilmişdir. Seminarda oyma vərdişlərini öyrənməklə yanaşı, rəsm və rəngkarlığın əsasları öyrədilmişdir. Abramtsevo Muzey-Qoruğunda dərslər keçirilmiş, əmlakda böyük bir xalq sənəti kolleksiyası toplanmışdır. Seminarın məzunları hədiyyə olaraq öz işlərini təşkil etmək üçün alətlər almışdılar.

1890-cı ildə tələbələrdən biri V. P. Vornoskov doğulduğu Kudrino kəndində öz istehsalatını qurmuş, Abramtsevo emalatxanasının sifarişi ilə işləməyə başlamışdır. Əvvəlcə kiçik olan bu emalatxana gələcək sənətkarlığın əsasını təşkil etmişdir. Kudrino emalatxanasında ornamental oymağın xüsusi üslubu formalaşmış, yastı relyefli oymağın həndəsi oyma ilə uğurlu birləşmələri tapılmış, utilitar əşyalarda oyma dekorasiyanın üzvi istifadəsi prinsipləri müəyyən edilmişdir. İşin ilk illərində peşəkar rəssamlar Vasili Sokolov, Sergey Malyutin və Əl Sənəti Muzeyinin işçiləri xüsusi "Vornoskov" üslubunun hazırlanmasında böyük köməklik göstərmişdilər.

Vornoskovun və onun davamçılarının məhsulları – ritmik çiçək ornamentləri ilə örtülmüş çömçələr, tabutlar, çəlləklər, duzqablar, dekorativ qablar və vazalar ağacın təbii gözəlliyini vurğulamaqla müxtəlif tonlama ilə seçilir. Çiçək ornamenti təkcə oyma kəndli məmulatları və ev dekorasiyası nümunələrinə deyil, həm də köhnə çap kitablarının ornamental ekran qoruyucularına əsaslanır. Kudrino ustalarının ornamentinin inkişafı fərdi elementlərin bütün məhsulu əhatə edən möhkəm dekorativ kompozisiyaların birləşməsindən keçmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 1. А — Анкетирование. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — 766 с.: ил.: карт.
2. ↑  *Арбат Ю. А.* Шесть золотых гнёзд. М.: Просвещение. 1961.
3. ↑  *Василенко В. М.* Русская народная резьба и роспись по дереву // Народное искусство. М. 1974.
4. ↑  *Под ред. В. А. Барадулина.* Основы художественного ремесла. М.: Просвещение. 1979.
5. ↑  Мастера абрамцево-кудринской резьбы по дереву. М. 1979.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Национальный стиль в русском искусстве XIX — начала XX века: Каталог выставки. М. 1990.</ref>
* *Мамонтова Н. Н.* «Русский стиль» второй половины XIX в. и художественные промыслы // Русское искусство XIX — начала XX веков. М. 1992.</ref>
**Əfəndiyev Asif Qasım oğlu** (*Asif Ata* - *İnam Ata*; 25 sentyabr 1935, Çaykənd – 6 iyun 1997, Bakı) — filosof, Mütləqə İnam dünyabaxışının, təliminin yaradıcısı, ruhaniyyatçı.

Həyatı
------

Asif Ata (İnam Ata) 1935-ci il sentyabrın 25-də Qərbi Azərbaycanın Çəmbərək (Krasnoselsk) rayonunun Çaykənd kəndində, müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Əslən Qaraqoyunlu soyundandır. Babaları ruhanı olmuşlar. İlk təhsilini doğulduğu kənddə almış, orta təhsilini Gəncə şəhərində davam etdirmiş, 1951-ci ildə Ağstafa şəhərində başa vurmuşdur.

Mətbuatda ilk dəfə 1952-ci ildə "Azərbaycan pioneri" jurnalında dərc olunan "Məktəb xatirələri" şeiri ilə çıxış etmişdir. 
1952-1957-ci illərdə Moskvadakı M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda oxuyub. Təhsil illərində müstəqil olaraq dünya tarixini, ədəbiyyatını, fəlsəfəsini, dinlərini, musiqisini, incəsənət tarixini – bir sözlə, özünəcən insanlığın yaradıb ortaya qoyduğu bütün dəyərli bilikləri mənimsəyib.

M.F.Axundov adına Rus dili və Ədəbiyyatı İnstitutunda, Dillər Universitetində, Bakı Musiqi Akademiyasında, Bakı Dövlət Universitetində Qərb ədəbiyyatı, rus ədəbiyyatı, estetika, fəlsəfə, incəsənət tarixi fənlərindən mühazirələr oxuyub. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda baş elmi işçi vəzifəsində işləmişdir (1969-1975.

1975-ci ildə Azərbaycan (indiki Bakı) Dövlət Universitetində "Etik və Estetik Tərbiyə Klubu"nu yaradıb və iki ildən artıq fəaliyyət göstərən klubun toplantılarında minlərlə insana Azərbaycan və onun mahiyyəti, ruhani dəyərləri, oçağkı və gələcək taleyi ilə bağlı uca sözlər deyib. Klub tez bir zamanda Azərbaycanın hər yerində səs-soraq salıb, onun toplantılarına bölgələrdən də qatılanlar çoxalıb. Bundan qorxan universitet rəhbərliyi klubun fəaliyyətini yasaqlayır. Ata məcbur olub toplantılarını "Bilik" cəmiyyətində davam etdirir.

1978-ci ilin noyabrından klub Ocağa çevrilir, onun sədri Asif Əfəndiyev isə ardıcılları tərəfindən Asif Ata adlanır. 
Ocaq tarixi isə 1979-cu il mart ayının 1-dən hesablanır. 1982-ci ildə İnam Atanın Mütləqə İnam Ocağı dəhşətli basqılara uğrayır və qapadılır. Ata özü işdən və məcburən üzv olduğu Kommunist Partiyasından çıxarılır, ailəsi dağıdılır, yörəsindəkilərin çoxu pərən salınır. Həmin ildən başlayaraq Ocaq bir neçə il gizli fəaliyyət göstərir.

İnam Ata ən dəhşətli təqib illərində kitablarını yazır, yaratdığı Mütləqə İnam Dünyabaxışını sistemləşdirir, xalq içərisində olur, saysız görüşlər keçirirdi. Onun yalnız dünyabaxışını əhatə edən əsərləri 44 kitabdan ibarətdir ki, Mütləqə İnam Ocağı indi onu "On Kutsal Bitiq"də bir araya gətirib.

Asif Ata 1997-ci ildə aramızdan gedib. Sonevi Ağstafadadır.

İstinadlar
----------

* Əsgər Zeynalov İrəvan xanlığı... gerçəkliyin aydınlığı.Bakı."Mütərcim", 2016, 656 s
**Mirinov Valentin Akimoviç** (28 oktyabr 1923, Lısoqorsk rayonu[d] – 10 dekabr 1989, Bakı) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Həyatı
------

Rusiya Fedorasiyasının Saratov vilayətinin Lısoqorsk rayonunun Uritsk kəndində 28 oktyabr 1923-cü ildə dünyaya göz açmış Valentin uşaq ikən öz valideynləri ilə Bakıya gəlmiş və onun uşaqlıq və gənclik dövrü burada keçmişdir.

1941-ci ildə Binəqədi RHK-dan könüllü olaraq orduda xidmətə getmiş və hərbi məktəbə göndərilmişdir. Leytenant Valentin Akimoviç 417-ci atıcı diviziyanın 1376-cı atıcı alayının bölmə komandiri olmuşdur.

Müharibə qurtardıqdan sonra V.Mironov Bakıya qayıtmış və burada Tibb institutuna qəbul olaraq hərbi həkim peşəsinə yiyələnmişdir.

Ordu həyatı
-----------

Pulemyotçular dəstəsinin komandiri kiçik leytenant V.Mironovun cəbhə həyatı 1943-cü ilin oktyabrında Şimali Qafqazdan başlamışdır.

Sonrakı illərdə onun döyüş yolu Ukrayna, Krım və Pribaltikadan keçmişdir.

Qəhrəmanlığı
------------

Cəsur rota komandiri leytenant V.Mironovun ən ağır döyüşü Sapun-Qarada oldu. Bu döyüşdə rotadan yalnız iki nəfər sağ qalmışdı: komandir və bakılı döyüşçü Seyfulla İsmayılov. Hərbi tapşırıq böyük qəhrəmanlıqla yerinə yetirilmişdi və Sevastopol azad edildi.

Fəxri adı
---------

SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 16 may 1944-cü il tarixli Fərmanı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, X cild. səh.365.
2. 1 2  "MĠRONOV Valentin Akimoviç" (PDF). 2012-03-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-10.
**Fərrux Hörmüz** (VI əsr – 631, Ktesifon) — Atropatena knyazı, İspahbudan sülaləsinin nümayəndəsi, sipəhsalar. Bavinin nəticəsi.

İlk illəri
----------

Vistəhmin ölümündən sonra onun torpaqlarına hakimlik edirdi. 628-ci ildə II Xosrovu devirərək  yerinə II Qubadı gətirmişdi. II Qubadın I İrakli ilə bağladığı sülhə əsasən Fərrux Hörmüz müstəqil Atropatena hökmdarı olmuşdu.

Hakimiyyəti
-----------

II Qubad 628-ci ildə yoluxucu xəstəlikdən vəfat etmiş, yerinə III Ərdəşir keçmişdi. Bunu fürsət bilən Fərruxan Şəhrvəraz bir il sonra Ktesifonu ələ keçirmiş və özünü şahənşah elan etmişdi. Şəhrvərazı özünə təhlükə görən Fərrux 40 gün sonra, tacqoyma mərasimində atdığı nizə ilə şahı öldürmüş, yerinə II Xosrovun qızı Borandoxtu gətirmişdi. Lakin Fərrux öz torpaqlarına qayıdan kimi Borandoxt Şəhrvərazın oğlu, özünü V Şapur adı ilə şah elan etmiş Şapur Şəhrvəraz tərəfindən devrilmişdi. O da öz növbəsində vəzir Firuz Xosrov tərəfindən devrilmiş, yerinə Borandoxtun bacısı Azarmedoxt gətirilmişdi.

Üsyanı
------

Fərrux bundan sonra özü şahlıq iddiasına düşdü və özünü "İranın sütunu" elan etdi və **V Hörmüz** adı ilə pul zərb elətdirdi. 1 il sonra Azarmedoxtun tapşırığı ilə Bəhram Çubinin nəvəsi Siyavuş Mehrani tərəfindən öldürüldü. Ölümündən sonra yerinə oğlu Rüstəm Fərruxzad gəldi.

1. ↑  Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-645-3.
**Başqırdıstan bayrağı** — Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxil olan Başqırdıstan Respublikasının dövlət simvoludur. 25 fevral, 2001-ci ildən — Başqırdıstan Respublikasının Dövlət bayrağı Günüdür.

Tarixi
------

### 1918—1992-ci illər

4547 nömrəli fərmana əsasən, başqırd Hökuməti "milli bayraq Haqqında" qanun yaradılmışdır. Mavi rəng türk tayfalarının rəngi, yaşıl — İslamın rəngi, ağ müsəlman sülhpərvərliyini və Rusiyaya birləşmələrini simvollaşdırdı. Fərman 19 iyun, 1918-ci il "Başkort" qəzetində və 20 avqust, 1918-ci ildə "Başqırdıstan hökümətinin dili" qəzetində dərc edilmişdi. Bu bayraq həmçinin Başqırd qoşununun ümumqoşun bayrağı kimi istifadə olunurdu. 1920-ci ildən Başqırd SSR-nin simvolu kimi qırmızı rəngin parçasını təşkil edən bayraq istifadə olundu. 11 oktyabr, 1924-cü ildən MSK-ın Başqırdın Qətnaməsinə əsasən "quraşdırılmamış nümunənin dövlət bayraqlarının müraciətindən və dövlət bayraqlarının yayılmasına Başqırd respublika üzrə inhisar hüququnun verilməsi" haqqında Başqırd ASSR-i dövlət bayrağı təsdiq edilmişdir. Onun uzunluğu 1:2-i təşkil edirdi.

12 fevral, 2003-cü ildə, Dövlət Yığıncağının Qanunverici Palatası — Başqırdıstan Respublikasının Qurultayı, bayrağın yeni nisbətini təsdiq edilmişdir — 2:3.

### 2007-ci ildə bayrağın təsvirində dəyişikliklər

7 iyun 2007-ci il, Dövlət Yığıncağının Qanunverici Palatası — Başqırdıstan Respublikasının Qurultayı, qanuna texniki düzəltmələr "Başqırdıstan Respublikasının dövlət simvolikası Haqqında" qanun daxil edilmişdir. Zolaqların simvolikasının keçirdilməsi yuxarıdan başlanmağa başladı.

Mənbə
-----

Başqırdıstan bayrağı (rus dilində)

| ⛭Başqırdıstan mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Başqırdıstan"**
 | Başqırdıstan |
**Sedat Balkanlı** (15 yanvar 1965, İstanbul – 29 aprel 2009, İstanbul) — Türkiyə milli komandasının və "Qalatasaray"ın veteran futbolçusu. Sedat müdafiəçi olsa da, başla vurduğu qollarla ad-san qazanıb. Komanda yoldaşları ona "qızıl baş" ləqəbini veriblər. 1994/95 mövsümündə "Qalatasaray"ın heyətində hər 8 qola başla imza atıb. Balkanlı peşəkar futbolçu karyerasında "Qaziosmanpaşa", "Konyaspor", "Bursaspor", "Eskişeherspor" və "Fənərbaxça"nın da şərəfini qoruyub.

Onun ölümünə milyon nəfərdə bir rast gəlinən dəhşətli əsəb xəstəliyi (ALS) səbəb olub. Sedat bu əlacsız xəstəliyə 1997-ci ildə, 32 yaşında ikən düçar olub. Həmin vaxt həkimlər onun maksimum 2 il yaşaya biləcəyi barədə rəy veriblər. Əsəb xəstəliyi ilə mübarizə aparan Sedatın vəziyyəti tədricən pisləşməyə başlayıb. O, öncə danışmaq, daha sonra yerimək qabiliyyətini itirib. Ardından veteran futbolçunun gözlərindən başqa bütün orqanları sıradan çıxıb.

12 il xəstəlikdən əziyyət çəkən Balkanlı ömrünün son günlərini xüsusi tibbi avadanlıqların köməyi ilə keçirib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Sedat Balkanlı // FBref.com (çd.).
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Hollandiya qraflığı** — Ərazisi Niderlandın indiki Şimali Hollandiya və Cənubi Hollandiya əyalətlərinə uyğun gələn tarixi ərazi. Ərazi 938-ci ildən 1433-cü ilə kimi Müqəddəs Roma İmperiyasının mülku olub. Sonra 1433-cü ildən Burqundiya Niderlandının bir hissəsi, 1482-ci ildən Habsburq Niderlandının bir hissəsi və 1581-ci ildən 1795-ci ildə baş vermiş "Bataviya İnqilabı"na qədər bir hissəsi olaraq qaldığı Yeddi Birləşmiş Əyalət Respublikasının aparıcı əyaləti idi.

Qraflığın yaranması və etimologiya
----------------------------------

Əvvəlcə Hollandiya ərazisində frizlər yaşayırdı. Ən qədim mənbələr Vli boğaznın qərbində Friziya (həmçinin Qərbi Friziya kimi də tanınır) kimi dəqiq müəyyən edilməmiş qraflığa istinad edirlər. 1101-ci ildən əvvəlki mənbələr Friziya qraflarından danışırdılar, lakin məhz bu ildə Hollandiya qrafı kimi "II Floris"in adı çəkilir (*lat.* Florentius comes de Hollant). Hollandiya sözünün kökünün, Qədim Niderland dilindəki *holt lant* yəni "meşəlik torpaq" sözündən gəldiyi düşünülür. Hollandiya qrafları 1291-ci ildə "V Florisin" özünü *Hollandiya və Zelandiya qrafı, Frizlandiyanın ağası* adlandırmaq qərarına gələnə qədər, ümumiyyətlə, bu vahid titulu saxlamışdı. Hollandiya Eno, Bavaria-Ştraubinq və Burqundiya Hersoqluğu ilə birləşdirildikdən sonra da bu titul istifadə edilmişdir. Bu titul zaman keçdikcə əhəmiyyətini itirdi və ən sonuncu dəfə İspaniya kralı II Filipp tərəfindən istifadə olundu.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
Koordinat:Sky map 1s 30d 40,6sn; -1º 59' 1″

**NGC 580**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. **SBa** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Vilhelm Tempel tərəfindən 1877-ci ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 580: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 556 |
NGC 557 |
NGC 558 |
NGC 559 |
NGC 560 |
NGC 561 |
NGC 562 |
NGC 563 |
NGC 564 |
NGC 565 |
NGC 566 |
NGC 567 |
NGC 568 |
NGC 569 |
NGC 570 |
NGC 571 |
NGC 572 |
NGC 573 |
NGC 574 |
NGC 575 |
NGC 576 |
NGC 577 |
NGC 578 |
NGC 579 |
**NGC 580** |
NGC 581 |
NGC 582 |
NGC 583 |
NGC 584 |
NGC 585 |
NGC 586 |
NGC 587 |
NGC 588 |
NGC 589 |
NGC 590 |
NGC 591 |
NGC 592 |
NGC 593 |
NGC 594 |
NGC 595 |
NGC 596 |
NGC 597 |
NGC 598 |
NGC 599 |
NGC 600 |
NGC 601 |
NGC 602 |
NGC 603 |
NGC 604 |
NGC 605



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Fərqət Şərəfullayeviç Tuxtamışev** — 20 yanvar şəhidi.

Həyatı
------

1958-ci il oktyabrın 29-da Bakıda anadan olub. Milliyyətcə tatardır. Bakı elektrik maşınqayırma zavodunda yığıcı çilingər işləmişdir. Subay idi. 19-dan 20-sinə keçən gecə iş yoldaşları ilə birlikdə Salyan qazarmasının yanında olub. Əsgərlər silahsız piketçilərə divan tutan vaxt başından yaralanıb. Əsgərlərin insaflıları bir neçə yaralı ilə birlikdə Fərqəti də Salyan qazarmasının içərisindəki həkim məntəqəsinə aparmışlar (Bunu mərhumun iş yoldaşları görmüşdülər). Yanvarın 20-dən başlayaraq Fərqətin valideynləri onu axtarmağa başlamış, lakin şəhərin heç bir xəstəxanasından tapa bilməmişlər. Salyan qazarmasının həkim məntəqəsində Fərqət qeydiyyatdan keçirilməmişdi. Növbətçi həkim şəhidin şəklini tanımış, onun hərbi qospitalın ölüxanasına göndərildiyini bildirmişdir. Yanvarın 24-də Semaşko adına xəstəxananın ölüxanasına gətirilmişdir.

Valideynləri yanvarın 26-da şəhidin burada olduğundan xəbər tutmuş, bir gün sonra Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Bu ünvanda yaşamışdır: Bakı, Həsənoğlu küçəsi, ev 12a, mənzil 81.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Hold It Against Me** - amerikalı pop müğənnisi Britni Spirsin 7-ci studiya albomunun çıxış mahnısı.

Haqqında
--------

iTunes siyahılarında 19 ölkədə 1 nömrəli sinqldır. Mahnı Femme Fatale albomunun çıxış musiqisidir. Billboard Hot 100 və Canadian Hot 100 siyahılarına mahnı ilk çıxdığı həftədən qatılmışdır. Mahnı Britninin Canada siyahısında olan "Gimme More", "Womanizer" və "3" sinqllarından sonra 4-cü #1 sinql olmuşdur.

Britni Spirs "Hold It Against Me" sinqlının uğurundan sonra yeni albomunun adını açıqladı. Albomun adı "Femme Fatale" olacaq. Britni Twitter vasitəsilə "Sexy and strong, dangerous yet mysterious, cool yet confident." sözləriylə heyranlarını marağa salıb. Bunlar mahnının sözləri ola bilərmi?

Britni deyir: *Mən son 2 ildə ruhumu və ürəyimi bu alboma qoymuşam. Bunun içində hər şeydən bir az var. Bu albom məni sevənlər üçündür, hər addımında məni dəstəkləyənlər üçündür. Hamınızı sevirəm!*

Xatırladaq ki, "Femme Fatale" adlanan albom Mart ayında iTunes-da satışa çıxarılıb.

Xarici keçidlər
---------------

* Britni Spirs yeni albomunun adını açıqladı Arxivləşdirilib 2011-03-08 at the Wayback Machine
* Sinqlın yüksək keyfiyyətli promo şəkilləri Arxivləşdirilib 2015-09-22 at the Wayback Machine
[*mənbə göstərin*]

Ön Asiyada bir çox tayfaların, Azərbaycanda isə arattaların, kutilərin, lulubilərin, kasların, daha sonra mannalar və madayların şəxs adlarının mənalarını və kökənlərini üzə çıxarmaq olduqca çətindir. Bunun bir neçə səbəbi var. Əvvəla bu etnoslarda şəxs adlarının bir çoxu kökən etibarilə qədim şumerlərlə bağlıdır. Şumerlərin adları isə semit mənşəli akkad adları ilə qarışmışdı.İkincisi şumer və akkad adları əksər hallarda teofor adlar idi. Yəni qəbilə tanrılarınn adları şəxs adlarının bir hissəsini təşkil edirdi. Ümumiyyətlə, qədim qəbilələrdə dini görüşlərdə, fərdlərlə qəbilə tanrısı arasındakı münasibətin aspekti, bu əlaqənin əqidələrdə və ianamlarda əksinitapmanın mahiyyəti etnoqrafiya elmində mübahisəli məsələlərdəndir.

Qəbilə tanrıları qəbilənin və ailənin himayəçiləri ilə sayıldığına görə uşaqlara ad vermədə tanrı adları əksini tapmalı idi. Teofor adlar belə yaranırdı. Bu adların yaranma motivi, şübhəsiz ki, tanrıların tərifi, uşağın doğulmasına görə təşəkkür, uşağın sağlam olmması üçün yalvarış və s. ola bilərdi.

Deyilənlərdən aydın olur ki, teofor adlar iki hissədən ibarəət olmalı idi: tanrının adı, tanrıya yalvarış, təşəkkür, dua və s. Ona görə də adların bir komonentini təşkil edən bu sözlər yerli etnosun dilində olmalı idi. Teofor adlarda etnoloqları maraqlandıran da məhz bu komponentlərdir. Məsələn, şumerlərdə Utu-man-sum "Utu tanrısı onu (körpəni) mənə verdi", Nanna-man-ba "Nanna ilahəsi onu mənə bağışladı", Nanna-qat-il "Nanna mən yaşayacağam, Nanna-zi-mu "Nanna həyatımdır"

Teofor adlar başqa yolla da yaranırdı: qəbilə tanrları həm də "çar", "hakim" mənalarında işlədilirdi, çünki hakimlər qəbilə tanrılarının adlarını qəbul edirdilər. Bu qəbilə başçsının həm də baş kahin olmas ilə də əlaqədar ola bilərdi. Məsələn, şumerlərdə Namtar tanrısının adı ilə Ur-nammu şəxs adı məlumdur.

Şumerlərdə An, Ea, Enlil, Ki, Utu, Ninni, İnanna, Huma (Huma ilahəsinin adı Altay mənşəli Umay, Humay ilahəsinin adı ilə eynilliyi diqqəti cəlb edir), Zuən, Şar (şumerlərin Umma şəhərinin tanrısı), Lulubilərdə və kaslarda Harbe, Kiur (qədim türklərdə Kuar tanrısı ilə eyniliyi diqqəti əlb edir) və başqa tanrıların adları ilə çoxlu şəxs adları məlumdur.

Həmçinin bax
------------

* Lulubilər
* Kutilər
* Mannalar
* Madaylar
**İsgəndər 9K720** — Rusiya Federasiyasında istehsal olunan qısaməsafəlili ballistik raket sistemidir. 2006-cı ildə istehsal olunmuş və 2007-ci ildə Rusiya Ordusunda silahlanmaya qəbul olunmuşdur. "İsgəndər" raketi Rusiya hərbi sənayesinin ən son yeniliklərindən biridir. Bu raketlər 500 kilometr məsafədən hədəfə 100 faiz dəqiqliklə zərbə endirir və nüvə başlığı da daşıya bilir. "İsgəndər-M" kompleksləri NATO ölkələrinin sərəncamında olan ən mükəmməl "Patriot" və "Aegis" hava hücumundan müdafiə komplekslərinin müdafiəsini yara bilir. "İsgəndər" operativ-taktiki raketlərinin bir neçə modifikasiyası mövcuddur, lakin onlardan ən müasiri "İsgəndər-M" raketləridir. "İsgəndər-M" raketlərinin ən mühüm özəlliyi ondadır ki, bu raketlər ballistik trayektoriya ilə hərəkət etmir. Start anından etibarən raket trayektoriyasını xaotik şəkildə dəyişir və ziqzaqvari hərəkət edir. Nəticədə ən müasir radar kompleksləri belə bu raketlərin trayektoriyasını dəqiq müəyyən edə bilmir.

Rusiya hərbi sənayesi "İsgəndər-M" raketlərini daha da təkmilləşdirib və onun hədəfi vurma dəqiqliyini artırıb. Hazırda "İsgəndər-M" Rusiyanın ən güclü operativ-taktiki raketləri hesab olunur. Kompleks iki raketlə təchiz olunub, birinci raketin buraxılmasından cəmi bir dəqiqə sonra ikinci raket start götürür. "İsgəndər-M" iki raketin eyni şaxtada quraşdırıldığı yeganə kompleksdir. Raket hədəfə çatana qədər komanda mərkəzindən idarə olunur.

Kompleksin təyinatı
-------------------

Düşmən qoşunlarının operativ dərinliyində hərbi hissələrini ənənəvi döyüş sursatı ilə məhv etmək üçün nəzərdə tutulub. Taktiki nüvə silahının çatdırılması vasitəsi ola bilər.

Əsas hədəfləri:

* Atəş sistemlərinin məhvi (reaktiv yaylım atəş sistemləri, uzaqvuran artilleriyası, raket kompleksləri)
* Raketdən və hava hücumundan müdafiə vasitələri
* Komanda məntəqələri və rabitə qovşaqları
* Mülki infrastrukturun vacib obyektləri

Döyüş xüsusiyyətləri
--------------------

* Raketin başlanğıc kütləsi: 3 800 kq
* Döyüş başlığının kütləsi: 480 kq
* Uzunluğu 7,2 m
* Diametri 920 mm
* Raketin başlanğıcdan sonrakı trayektoriyasının hissəsinin sürəti: 2 100 m/s
* Hədəfi vurma minimal məsafəsi: 50 km
* Hədəfi vurma maksimal məsafəsi: 500/280 km
* İstismar müddəti: 10 il, o cümlədən səhra şəraitində 3 il

Mənbə
-----

1. ↑  *Андрей ГАРАВСКИЙ.* "«Искандер» звучит грозно". «Красная звезда» (rus). redstar.ru. 24.07.2012 17:14. 2013-12-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-21.
2. ↑  Moskva Qərblə müharibəni "İskəndər-M"lərlə aparacaq Ömər Dağlı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***İsgəndər 9K720*** ilə əlaqəli mediafayllar var.