recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mahmud Rüstəmov** (1967, Bakı) — Heykəltəraş, rəngkar, qrafik, "İlin ən yaxşı heykəltaraşı" (2000).

Həyatı
------

Mahmud Rüstəmov 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1986-cı illərdə Ə. Əzimazadə adına Rəssamlıq məktəbidə və 1986-1992-cı illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetini heykəltaraşlıq fakültəsində təhsil almışdır.

1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1999-cu ildə fərdi sərgisini keçirdib və elə həmin ildə "İncəsənət hərəktdə", heykəltaraşlıq üzrə beynəlxalq incəsənət festivalında iştirak edib. 2000-ci ildə Azərbaycanın "İlin ən yaxşı heykəltaraşı" nominantı olmuşdur. 2001-ci ildə "Qaradağ Sement" şirkətinin heykəltaraşlıq müsabiqəsində həvəsləndirici mükafata layiq görülüb. 2005-ci ildə "Kişi və qadın" müasir incəsənət sərgisinin iştirakçısı olub. 2006-cı ildə "Rüstəmovlar İncəsənət Evi" qalereyasının açılışı keçirilib.

Heykəltəraş, rəngkar, qrafik-o öz yaradıcılığının bütün istiqamətlərində eyni maraqlıdır. Reallıq və irreallığın, maddi və zərif intellektuallığın, ilahi və demonik başlanğıcın paradoksal və məchul sintezi onun yaradıcılığının əsas məzmununu təşkil edir. Ekspozisiyada heykəltaraşın "Qızılı xəttin sirri" və "Başlanğıc öncəsi yuxu" adlı işləri özünə məxsus görüntüsü ilə diqqəti cəlb edir. "Dördbucaqlı tisbağanın mahnısı" əsərini heykəltaraş Türkiyədə yerləşən vadinin müasir interpritasiyası adlandırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əsrlərin qovuşağında: Mahmud Rüstəmov". 2013-12-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-28.

Xarici keçidlər
---------------
**Nuruyev Vüqar Rəşid oğlu** və ya səhnə adı ilə **Nuri Sərinləndirici** (29 iyun 1979, Culfa rayonu) — Azərbaycan və Rusiya musiqiçisi; estrada müğənnisi.

Həyatı
------

Nuri Sərinləndirici 1979-cu il iyun ayının 29-da Azərbaycanın Naxçıvan MSSR-in Culfa rayonunda anadan olub.

Nuri özü "Sərinləndirici" təxəllüsü haqqında demişdir: 

> 
>  "Naxçıvanın Culfa rayonunda doğulub böyümüşəm. Uzun illərdir Rusiyada yaşayıram. Rusiyada ən çox öz həmyerlilərimizlə sıx əlaqə və ünsiyyətdə oluruq. Orda el şənlikləri və tədbirlərdə iştirak edəndə dostlarım deyirdilər ki, Nuri gəlsin oxusun sərinləyək (gülür). Elə bundan sonra elə mənə "Sərinləndirici" deməyə başladılar. 
> 
>

Karyerası
---------

Ailədə musiqiçi olmamasına baxmayaraq Nuri 6 yaşından musiqiyə böyük maraq göstərib. 7 yaşında Nuri Culfa rayon musiqi məktəbinə (qarmon sinfi) daxil olub. Musiqi məktəbini bitirdikdən sonra Culfa rayonunda gənclərdən ibarət öz musiqi kollektivini yaradıb. 1995-ci ildə Bakıya gəlib və təhsilini Bakı şəhər Yasamal rayonunun 286 saylı orta məktəbində davam etdirərək, 11-ci sinfi də elə həmin məktəbdə bitirib. Məktəbdə təhsil aldığı müddət ərzində öz musiqi kolektivini yaradıb və məktəbdə konsertlərlə çıxış etməyə başlayıb.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Türkiyəyə, İstanbul şəhərinə gedib və orada Yılmaz müzik dərslik evində (musiqi akademiyası) 2 il təhsil alıb. 1999-cu ildə Hərbi xidməti yerinə yetirmək üçün vətənə qayıdıb. Hərbi orkestrdə qulluq edib. 2001-ci ildə hərbi xidmətini başa vurub.

2002-ci ildən Rusiya Federasiyasına gedən Nuri, hal-hazırda da Moskva şəhərində yaşayır və özünün rəhbərlik etdiyi musiqi kolektivi var.

Yaradıcılığı
------------

Müğənni rus dilində yazılan "Ya, ya, ya" (Mən, mən, mən) adlanan mahnısını duet ortağı Jane Şirokihlə birgə ifa edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Nuri Sərinləndirici - Musiqi kolleksiyası" (az.). qadin.net. 21.12.2011. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-15.
2. ↑  *Zülfiyyə Qurbanova.* "Bacısı Nuri Sərinləndirici üçün qız tapdı və..." (az.). anspress.com. 27 May, 2015. 2015-08-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Nuri Serinlendirici Ya ya ya 2015 — YouTube saytı
* Nuri Sərinləndirici 2015 — YouTube saytı
**Şimali Vyetnamın Laosa soxulması** — Vyetnam Demokratik Respublikasının (VDR) 1958–1959-cu illərdə Laos ərazisində hərbi fəaliyyətləri. VDR Laos krallığına qarşı döyüşmək üçün Patet Laonu dəstəkləmişdi. Laos üzərində nəzarət Vyetkonq (CVMAC) və VXO-nun (Şimali Vyetnam Ordusu) Vyetnam Respublikasında fəaliyyətlərinin gücləndirilməsi üçün əsas təchizat marşrutu kimi xidmət edən Ho Şi Min cığırının tikintisinə imkan yaratmışdı. Beləliklə, Patet Laoya Şimali Vyetnam tərəfindən Laos krallığına qarşı döyüşmək üçün verilən dəstək 1975-ci ildə Cənubi Vyetnam üzərində kommunistlərin son qələbəsində həlledici olmuşdu. Əgər bunlar sadəcə Vyetnam silahsızlaşdırılmış zonasında baş tutsaydı, Cənubi Vyetnam və ABŞ qüvvələri hər hansı CMVAC və VXO hərəkatının qarşısını ala bilərdilər. Həmçinin, bu əməliyyatlar Patet Laonun ABŞ tərəfindən dəstəklənən Laos krallığı üzərində qələbə çalmasına da töhfə vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dommen, Arthur J.* North Vietnamese Invasion // Savada, Andrea Matles (redaktor). Laos: a country study (3rd). Washington, D.C.: Federal Research Division, Library of Congress. 1995. 42–44. ISBN 0-8444-0832-8. OCLC 32394600. 2023-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-30. Şablon:PD-notice

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* General Vang Pao's Last War, *New York Times* Magazine, May 11, 2008
**Talıb Qurban oğlu Musayev** (1 yanvar 1908, Hüseynquluağalı, Yeni Bəyazid qəzası – 4 aprel 2005, Bakı) — Azərbaycan və Ermənistan sovet ictimai-siyasi dövlət xadimi. Basarkeçər rayonu partiya komitəsinin birinci katibi. Maksim Musayevin atası.

Həyatı
------

Talıb Musayev 1908-ci ildə Basarkeçər rayonu Nərimanlı kəndində anadan olmuşdur. 1936-cı ildə Basarkeçər rayon komsomol komitəsinə I katib seçilir. 1937-ci ildə onu rayon partiya komitəsinin III, bir az sonra isə II katibi seçilər. 1938-ci ildə Zodda ekstern imtahanla tam orta təhsil haqda attestat alaraq, İrəvan pedaqoji institutuna qiyabi daxil olur. 1943-cü ildə ali təhsil diplomu ilə institutu bitirir.

1939-cu ildə Basarkeçər Rayon İcraiyyə komitəsinin sədri, 1942-ci ildə Qarabağlar, 1946-cı ildə isə Basarkeçər Rayon Partiya Komitəsinin I katibi təyin olunur. 1948-ci ildə vəzifəsinin icrasında qalmaqla Moskvada Marksizm-Leninizm kursunu da oxumuşdur.

Basarkeçər rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi, Ermənistan SSR Ali Sovetinin sədrinin birinci müavini, Bir necə dəfə Ermənistan SSR Ali Sovetinin parlamentinə üzvü seçilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdçüsü olmuşdur.

Kitabları
---------

* Ermənilər və faciələrimiz. Bakı, 2008

İstinadlar
----------

1. ↑  "Maksim Musayev. Atam Talıb Musayev. Bakı, "Nurlar", 2008". 2022-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-21.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qırmızı Bayraq ordeni (dəqiqləşdirmə).

**"Qırmızı bayraq" ordeni** — Azərbaycan SSR-in ilk dövlət mükafatı.

Tarixi
------

1920-ci ildə Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin təşəbbüsü ilə təsis edilmişdir.

Təsviri
-------

"Qırmızı bayraq" ordeni
Bu ordenin eskizinin müəllifi İbrahim ağa Vəkilov olmuşdur. Eskiz SSRİ-nin "Qırmızı Bayraq" ordeni əsasında Bakı zərgərləri tərəfindən əllə hazırlanmışdır.

Ovalşəkilli formada gümüşdən düzəldilmiş və qızıl suyuna çəkilmiş bu nişanın ölçüsü 3,5 x 4,5 sm idi; hər iki tərəfdən yarpaqlarla haşiyələnmişdi. Fəxri nişanın aşağısında qırmızı rənglə mina qatı çəkilmiş lentin üzərində "АССР" (yəni — *rus.* Азербайджанская Советская Социалистическая Республика) abreviaturu həkk olunub.

Ordenin ortasında Qırmızı mina qatı çəkilmiş qırmızı ulduz və oraq-çəkic yerləşdirilmişdir.

Ordenin milli əlaməti onun ortasında yerləşdirilən qırmızı mina qatı çəkilmiş aypara ilə xarakterizə olunur. Ordenin aşağı yarımçevrəsində ağ mina qatı üzərində ərəb qrafikası ilə "Azərbaycan İctimai Şura Cümhuriyyəti" sözləri qravür edilmişdir.

Ordenin yuxarı hissəsində üzərində türk dilində ərəb qrafikası ilə "Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!" və rus dilində "Пролетарии всех стран, соединяйтесь!" sözləri yazılmış qırmızı bayraq yerləşdirilmişdir.

Təltif olunanlar
----------------

Ordenlə 53 nəfər mükafatlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Deputatın döş nişanının mənası nədir? - TƏHLİL". 2016-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-08.
2. ↑  "Azərbaycan SSR-in ordenləri, medalları və döş nişanları — **files.preslib.az** saytı" (PDF). 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-01-21.
3. ↑  Санубар Касимова. Фалеристика Азербайджана первой половины XX века, "İRS- Наследие", № 3, 2009 г. s. 24–28.
| İnternet protokol dəsti |
| --- |
| Tətbiq təbəqəsi |
| * BGP
* DHCP (v6)
* DNS
* FTP
* HTTP (HTTP/3)
* HTTPS
* IMAP
* IRC
* LDAP
* MGCP
* MQTT
* NNTP
* NTP
* OSPF
* POP
* PTP
* ONC/RPC
* RTP
* RTSP
* RIP
* SIP
* SMTP
* SNMP
* SSH
* Telnet
* TLS/SSL
* XMPP
* *daha çox...*
 |
| Nəqliyyat təbəqəsi |
| * TCP
* UDP
* DCCP
* SCTP
* RSVP
* QUIC
* *daha çox...*
 |
| İnternet təbəqəsi |
| * IP
	+ v4
	+ v6
* ICMP (v6)
* ARP
* NDP
* ECN
* IGMP
* IP təhlükəsizliyi
* *daha çox...*
 |
| Kanal təbəqəsi |
| * Tunellər
* PPP
* MAC
* *daha çox...*
 |
| * b
* m
* r
 |

**RIP** (*ing.* Routing Information Protocol) — Kiçik şəbəkələr üçün nəzərdə tutulmuş dinamik marşuritizasiya protokoludur.

Marşrutlar haqqında informasiyaları UDP 520 portundan istifadə etməklə paylaşır.

Anlayışlar
----------

RİP ən yaxşı marşrutu sıçrayışlara əsasən (hop count) təyin edir. Burdakı hər sıçaryış bir router mənasına gəlir. Maksimum gedə biləcəyi router sayı 15-dir. Yəni göndərilən paketlər 16-cı routerdə itir. RIP protokolu hər 30 sanyiyədə update-lər yayınlayır(öz cədvəlində olan diapazon siyahısı).

RIP versiya 1
-------------

İlk dəfə 1988-ci ildə yaradılmışdır. RİP versiya 1 classful routing protokol hesab olunur yəni bu protokol şəbəkə adreslərin düzgün anons olunmasını əks edə bilmir. Subnet məlumatlarını updatelərdə yaymır. Həmçinin bunlarda router identifikasiyası olmur. Buda RIP-in güvənliyini azaldır və müxtəlif hücumlara şərait yaradır. Adminstrative Distance olaraq 120 istifadə edir.

RIP versiya 2
-------------

RIP versiya 2 1993-cü ildə yaradılıb və 1998-ci ildə standartlaşdırılıb. Versiya 2 subnet məlumatlarını paylayır və CIDR dəstəkləyir.

RIP versiya 2-ə 1997-ci ildə MD5 şifrələməsi dəstəyi əlavə olunub.

Xarici keçidlər
---------------

* RİP (Routing İnformation Protocol) Arxivləşdirilib 2013-09-20 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* CISCO
* Kompüter şəbəkəsi
| ⛭**Rus-çeçen münaqişəsi** |
| --- |
|  **Rusiya İmperiyası dövründə** 
* Şeyx Mənsur üsyanı
* Qafqaz müharibəsi

 **Sovet İttifaqı dövründə** 
* Çeçenistan üsyanı (1920-30-cu illər)
* Çeçen üsyanı (1932)
* Çeçenistan üsyanı (1940-1944)
* Aardax
* Çeçen-slav etnik toqquşmaları (1958-1965)(Qroznı üsyanı daxil olmaqla)

 **Rusiya Federasiyası dövründə**
* Birinci Çeçenistan müharibəsi
* İkinci Çeçenistan müharibəsi
* 2009-dan bu yana dəvam edən üsyan
 |

**Şeyx Mənsur** (çeç. Мансур; iyun 1762 – 13 aprel 1794, Şlisselburq[d], Sankt-Peterburq quberniyası[d]) — XVIII əsrin sonunda Qafqaz qaçaqlarının hərbi, dini və siyasi lideri; müridizmin yayıcısı.Sovet tarixşünaslığında o, ilk Qafqaz inqilabçısı kimi tanınır .

Həyatı
------

Qafqazda müridizmin ilk yayıcısı 1760-ci ildə Çeçenistanda doğulmuş Şeyx Mənsur olmuşdur. O, istilaçılara qarşı cihad elan etmiş, on minlik qoşun yaradaraq 1783-cü ildə rusları Terek nəhri ətrafında məğlubiyyətə uğratmışdı. 1786-cı ildə Kabarda bölgəsinin bir hissəsini işğaldan qurtarmış, çərkəzləri də düşmənlər əleyhinə qaldırmağa müvəffəq olmuşdu.
XVIII əsrin sonlarında Mənsur öz təlimini çeçenlər arasında təbliğ etməyə, onları Rusiyaya qarşı yönəltməyə başladı. Çeçenlər, Mənsurun müasirləri qeyd edirdi ki, onu digərlərindən daha çox dəstəkləyənlər çeçenlər idi , bu, yəqin ki, Şeyx Mənsurun çeçenlərlə birgə olduğu müddətdə onlara verdiyi dəstəklə bağlı idi. Çərkəzlərin torpaqlarına köçdükdən sonra onun əsas silahdaşları çərkəzlər olmuşdur.
Rus komandanlığı Şeyx Mənsurun başladığı hərəkatdan vahiməyə düşərək, böyük qoşun dəstələri yaradır; iki diviziya, onlarla süvari polku, iki kazak alayı eyni vaxtda Mənsurun üzərinə yeridilir və Anapa döyüşlərində Şeyx Mənsur əsir alınır. Bu yenilməz mücahid Rusiya İmperiyasının çariçası Yekaterinanın əmri ilə 1794-cü ildə edam olunur.
Bundan sonra İmam Mənsurun tərəfdarları dağılır və müridizm hərəkatı bir qədər səngiyir. Yalnız 1823-cü ildən sonra müridizm Dağıstanda və Çeçenistanda yeni zəmində dirçəlir və inkişaf edir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Şeyx Mənsur ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  Вопросы истории религии и атеизма: сборник статей. — М. : Издательство Академии наук СССР, 1950. — с. 14
2. ↑  Петер Симон-Паллас. Заметки о путешествии в южные наместничества Российского государства в 1793-1794 г / В. Аталиков. — Нальчик: М. и В. Котляровых, 2010.
**Hebei** (**Hibei**), (*çin.* 河北省), Çinin şərq hissəsində vilayətdir. Hebei vilayətinin şimalında Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu, cənubunda Shandonq və Henan vilayətləri, şərqində Bohai dənizi,
qərbində isə Şansi vilayəti yerləşmişdir. İdarə mərkəzi Şiciacuanq şəhəridir. Ərazisi 187700 km²-dir.

Din
---



| Hebei vilayətinin əhalisinin dini |
| --- |
| Din |  | Faiz |
| Yerli dinlər və başqaları |    | 90,61% |
| Öz babalarına sitayiş |    | 5.52% |
| Xristianlıq |    | 3.05% |
| İslam |    | 0.82% |

2007 və 2009-cu illərdə aparılan statistikaya görə Hebei vilayətinin əhalisinin çoxu Çinin qədim dinlərinə, 5.52% öz ulu babalarına sitayiş edir. Əhalinin 3.05% Xristian , 0.82% isə Müsəlmandır.

Əhali
-----



| Hebei vilayətinin əhalisinin etnik tərkibi |
| --- |
| Xalq |  | Faiz |
| Xan xalqı |    | 95.65% |
| Mancurlar |    | 3.18% |
| Huey xalqı |    | 0.78% |
| Monqollar |    | 0.26% |
| Çjuanqlar |    | 0.031% |

2015-ci ilin siyahıya almasına əsasən əhalisi 73,326,101 olan Hebei vilayəti Çinin altıncı böyük əhaliyə malik vilayətidir. Hebei vilayətinin əhalisi az sayda Huey xalqı (Müsəlman Çinli), Mancurlar, 
Monqollar
və əhalinin böyük hissəsini təşkil edən Xan xalqıdır.

Tarix
-----

Şimali Çin ovalığı əsrlər ərzində ən qədim insab məskəni olmuşdur. Hebei ovalığı 400 bin il əvvəl yaşamış insan olan *[[Homo erectus pekinensis*'in (Pekin İnsanının) vətənidir.

Hebei 1644-cü ildən 1911-ci ilə kimi Tzin sülaləsinin (1644-1911/12), Tzin sülaləsinin devrilməsindən sonra 1937-ci ildəki Yapon işğalına kimi milliyətçi hökümətin hakimiyyəti altında qaldı.

Yapon işğalının 1945-ci ildə bitməsindən sonra başlayan Çin vətəndaş müharibəsinin (1946-49) sonlarında kommunistlərin idarəsi altına düşdü. 1958-ci ilə kimi vilayətin idarə mərkəzi Baodinq şəhəriydi. 1958-ci ildən sonra vilayətin idarə mərkəzi əvvəlcə Tianjin şəhərinə, 1967-ci ildə isə Pekinin 240 km cənub-şərqində üç əsas dəmiryolunun qovuşduğu nöqtədə yerləşən Shijiazhuang şəhəri vilayətin idarə mərkəzi oldu. Paytaxt Pekin Hebei sərhədləri içində yerləşmişdir. Şimali Çindəki ən inkişaf etmiş vilayətdir.

Sənaye
------

Yan və Taihanq dağlarının ətəklərindən dənizə qədər uzanan Pekin-Tianjin sənayə bölgəsi Çinin şimalındakı ən böyük sənayə bölgəsidir. Bu sənayə bölgəsi şərqdəki Tanqşan ilə Qinhuanqdao, qərbdəki Baodinq ilə Shijiazhuanq və Pekin bələdiyəsindəki Liulihe sənayə şəhərlərini əhatə edir. Sənayə bölgəsinin əsas liman şəhərləri Tianjin, Tanggu və Qinhuangdao şəhərləridir.

Hebei vilayətindəki ağır sənaye, bölgənin böyük kömür mədənləri və dəmiryollarıyla sıx əlaqəlidir. İkinci böyük şəhər və muxtar bələdiyə olan Tianjin şimali Çindəki ən dəyərli sənaye və ticarət mərkəzi olduğu kimi həmçinin təhsil və mədəniyyət mərkəzidir. Yüngül sənayesini kağız, un və metlak istehsalı təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census [1] (No. 2)". National Bureau of Statistics of China. 29 April 2011. 27 July 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 August 2013.
2. ↑  天主教 Arxivləşdirilib 2017-09-22 at the Wayback Machine 河北省民族宗教事务厅
**Keşik** (monq. хишигтэн; — «hökmdarın yaxın və sadiq qulları») — Çingiz xan tərəfindən yaradılmış Böyük Monqol imperiyasında xanın şəxsi qvardiyası.

Tarixi
------

Böyük Monqol imperiyasında ayrıca cangüdənlər dəstəsi- keşik yaradıldı. Keşik iki hissədən ibarət idi. Kebtaul- axşam qoruyucuları və turxaud-gündüz qoruyucuları. Keşik monqol qvardiyasını təşkil edirdi.

Temuçinin yaratdığı bu idarəetmə aparatı köhnə qəbilə institutlarından fərqlənirdi. Bu aparat xanın iradəsi ilə yaradılmışdı, onun nökərləri, sadə xalqın- aratların üzərində ağalığını təmin edirdi. Bu dövlət qurumuna bənzəyən aparat xanın maraqlarını müdafiə edirdi.

Qvardiyaçı-keşikçilər nizam-intizamın pozulmasına görə çox ağır cəzaya məhkum edilirdilər. Keşik təkcə Çingiz xanın şəxsi mühafizəsi deyildi, o həm də sıravi aratlar-maldarlar və ovçular üzərində çöl (səhra) aristokratiyası hakimiyyətinin saxlanmasını təmin edən əsas qüvvə idi. Sərkərdələr və dövlətin görkəmli mənsəb sahibləri məhz qvardiyadan seçilirdi.

"Gizli tarix"in 10-cu bölümü yenə "Növbət və xidmətçilərinin düzənlənməsiylə, qarluq və uyğurların öz istəkləriylə tabe olmaları" bəhsini ehtiva etmektedir. Burada Çingiz xanın bir vəsiyəti vardır: "Bundan önce doxsan bes minliyin içərisindən seçilmək surətiylə bizə gələrək iltihaq edib, bir tümən təskil etmiş olan "yençu kesiktenlər"imə (əməkdar mühafizlərimə),
bizdən sonra nəsildən-nəsilə gələcək olan oğullarımız yaxşı yanaşsınlar, onlara mənim vəsiyətim kimi baxsınlar və azarlamasınlar. Bir tümənlik bu mühafiz dəstəsi, məni həqiqətən bir mələk kimi qorumuşdular", deyirdi.

Kebteullar
----------

Turqautlar
----------

"Monqolların Gizli Tarixi"nde qarsımıza çıxan turqak kəlməsi hər halda Türkcədir. Tərcüməçi Asım əfəndi, Türk dilindən Fars dilinə keçmis olan bu sözü "gecə qarovulçusu" olaraq yozur. Əbülqazi Bahadır xana göre, "padışahı qoruyan şəxslərə turqaklar deyirdilər". Yene Türk ədəbiyyatının bir başqa şah əsəri olan "Kutadgu Biligdə "qapıçı, növbətçi" deməkdir. Türk dilinin ən əski kəlimələrindən biri olan bu söz, Çingiz xan ilə �elxanlılar çağında böyük bir önəm daşımağa başladı. Cüveyni də, turğak sözünü mühafiz mənasında bildirir. F. Rəşidəddinə görə, bu "gündüz növbətçisi" deməkdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Марко Поло.КНИГА О РАЗНООБРАЗИИ МИРА. Гл. ГЛАВА ХС". 2018-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-27.
2. ↑  Капица М.С. Ещё раз о роли Чингизхана в истории // Вопросы истории. Москва, 1988, №7. стр.56.
3. ↑  Monqolların Gizli Tarixi, s.157.
4. ↑  Kutadgu Bilig �indeksi, Haz. R.R.Arat, İ�stanbul 1979, s.469.
5. ↑  B. Ögel, göstərilən əsəri. s.132-133.
**Həvva İsa qızı Məmmədova** (15 may 1958, Xanərəb, Bərdə rayonu) — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi III çağırış deputatı, professor və tarix elmləri doktoru.

Həyatı
------

1958-ci il mayın 15-də Bərdə rayonunun Xanərəb kəndində anadan olmuşdur. Xankəndi Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini və Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirmişdir.

1980–1990-cı illərdə Xankəndi şəhərində orta məktəbdə müəllim işləmişdir. 1993-cü ildən Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunda baş laborant, baş müəllim, metodist vəzifələrində çalışmışdır. 1999-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Tarix kafedrasının müəllimidir.

Tarix elmləri namizədidir. 6 kitabın və 40 elmi məqalənin müəllifidir.

### Ailəsi

Evlidir, 3 övladı var.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

Dünya Azərbaycanlıları Konqresi Qadınlar Şurasının sədridir. Rus dilini bilir.

Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsinin üzvü olmuşdur. Azərbaycan-Danimarka, Azərbaycan-İsveç, Azərbaycan-Özbəkistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. "Dağlıq Qarabağ: həqiqətlər, yalanlar…"

İstinadlar
----------

1. ↑  Fuad. Həvva Məmmədova Dağlıq Qarabağla bağlı film çəkib: 35 dəqiqəlik sənədli filmdə xarici ekspertlər Dağlıq Qarabağ və Azərbaycanla bağlı öz fikirlərini səsləndirib: ["Dağlıq Qarabağ: həqiqətlər, yalanlar…" adlı film haqqında] //Paritet.- 2010.- 2–3 sentyabr.- S. 5.
**Dünyamin Zakir oğlu Xəlilov** (11 dekabr 1961, Tbilisi) — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi III çağırış deputatı.

Həyatı
------

Dünyamın Xəlilov 11 dekabr 1961-ci il tarixində Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. O, Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun elektromexanika fakültəsini və Azərbaycan Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Dünyamın Xəlilov 1984-cü ildən "Xəzərdənizneftqazsənaye" Ümumittifaq Sənaye Birliyində mühəndis, mühəndis-sazlayıcı, "Şelfqazavtomatika" İdarəsində mühəndis-sazlayıcı, mühəndis-dispetçer, 1991-ci ildən "İntexsentr" mərkəzində şöbə rəisi, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının "Damla" təşkilatında sərəncamçı menecer, direktor müavini işləmişdir.

Dünyamın Xəilov 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyinin "Vneşekspertservis" şirkətində şöbə rəisi, direktor müavini, 1994-cü ildən "Avant" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin meneceri, 1997-ci ildən "Nurimpeks" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin baş direktoru, 1998-ci ildən "Vneşekspertservis" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin baş meneceri vəzifələrində çalışmışdır. 2004–2005-ci illərdə "General Construction" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin baş direktoru olmuşdur.

Rus, gürcü və ingilis dillərini bilir.

Evlidir, 1 övladı var

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi III çağırış deputatı seçilmişdir. O, Milli Məclisin İqtisadi siyasət daimi komissiyasının, Azərbaycan-Amerika Birləşmiş Ştatları, Azərbaycan-Bolqarıstan, Azərbaycan-Gürcüstan, Azərbaycan-Latviya, Azərbaycan-Mərakeş, Azərbaycan-Sloveniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvü olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-15.
**Yuliya İnşina** — Rus əsilli Azərbaycanlı idman gimnastı. 2010-cu ildə Tokio şəhərində keçirilən Dünya Çempionatının gümüş medalçısıdır.

Həyatı
------

Yuliya İnşina 15 aprel 1995-ci ildə Rusiyanın Voronej şəhərində anadan olmuşdur. Yuliya İnşina 1999-ci ildən idman ilə məşğul olur. Yuliya İnşina Voronej Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun məzunudur.

Karyerası
---------

Yuliya İnşina birinci uğurunu 2011-ci ildə Rusiya bayrağı altında qazandı. O Rusiya Çempionatında bürünc medal, Rusiya Kubokunda isə gümüş medal qazandı. Yuliya İnşina həmin il həmçinin karyerasının ən böyük uğurunu qazandı. O Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında komanda yarışlarında gümüş medal qazandı. Daha sonra o 2012-ci ildə Rusiya Çempionatında 2 gümüş medal, Rusiya Kubokunda isə 1 gümüş və 1 bürünc medal qazandı. 2014-cü ildən isə Yuliya İnşina Azərbaycanın uğurları üçün çalışdı.

O Azərbaycan bayrağı altında birinci uğurunu beynəlxalq turnirdə qazandı. Yuliya İnşina Voronin Kubokunda 2-ci yeri tutdu və gümüş qazandı. Elə həmin ildə o Azərbaycan Çempionatında bürünc medal, Bosfor Kubokunda isə 1 gümüş və 1 bürünc medal qazandı.

Yuliya İnşina 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. Amma bu yarışlarda Yuliya İnşina medal qazana bilmədi. O döşəmədə 12.100 xalla 50-ci, müxtəlif hündürlüklü qollarda 10.700 xalla 53-cü, dirəkdə isə 12.266 xalla 36-cı yeri tutdu. Çoxnövçülükdə ümumi olaraq Yuliya İnşina 47.632 xal topladı və 76 idmançı arasında 48-ci yeri tutdu.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
* Azərbaycan 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

İstinadlar
----------
**Radioquraşdırma zavodu** — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin tabeliyində olan müəssisə.

Tarixi
------

"Radiozavod" 1948-ci ildə Yеrli Sənаyе Nаzirliyinin tаbеliyində yaradılmışdır. Zаvоdun ilk məhsulu "Rekord" və "Qranit" lampalı radioqəbulediciləri olmuşdur. 1950-ci ildən başlayaraq ağ-qara rəngli televizorlar və radioqəbuledicilər istehsal edilmişdir. 1971-ci ildən ES-EHM tipli elektron hesablayıcı maşınların hissələri və elektron avadanlıqları istehsal edilmişdir. 1980-cı ildən isə SSRİ Rаdiоsənаyеsi Nаzirliyində buraxılan yeni EC-1045 və EC-1065 elektron hesablayıcı maşınların elektron avadanlıqları istehsal edilmişdir. Bu məmulatlar xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində istifadə üçün istehsal olunurdu. 1984-cü ildə "Radiozavod" "Robot" zavodu ilə birləşdirilərək "Radioquraşdırma" Bakı İstehsalat Birliyi adlandırılmışdır. 1991-ci ilədək "Rаdiоqurаşdırmа» İB SSRİ Rаdiоsənаyеsi Nаzirliyinin, daha sonra Аzərbаycаn Rеspublikаsı Nаzirlər Kаbinеtinin tаbеliyində оlmuş, 1993-cü ilin аvqust ayında Dövlət Хüsusi Mаşınqаyırmа və Kоnvеrsiyа Kоmitəsinin tаbеliyinə verilmişdir. 2006-cı ildən zаvоd Azərbaycan Respublikası Müdаfiə Sənаyеsi Nаzirliyinin tаbеliyində fəaliyyət göstərir.

Fəaliyət sahələri
-----------------

Texnoloji imkanları
-------------------

Mənbə
-----

İstinadlar
----------

1. ↑  "Müəssisə haqqında". 2021-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-13.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

| ⛭ Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Azərbaycan |
| --- |
|  Quru Qoşunları *(Siyahı)* Hərbi Hava Qüvvələri *(Siyahı)* Hərbi Dəniz Qüvvələri *(Siyahı)* |
| Rəhbərlər | Ali Baş Komandan  • Müdafiə naziri *(Siyahı)* • Baş qərargah rəisi *(Siyahı)* |  |
| Ümumi | Tarixi  • Rütbələr və nişanlar |
| Mərkəzi ordular | 

|  |  |
| --- | --- |
| Quru | 1-ci Ordu Korpusu *(Siyahı)* • 2-ci Ordu Korpusu *(Siyahı)* • 3-cü Ordu Korpusu *(Siyahı)* • 4-cü Ordu Korpusu *(Siyahı)* • 5-ci Ordu Korpusu *(Siyahı)* • Əlahiddə Ümumqoşun Ordu *(Siyahı)* |
| Hərbi Hava | Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunları |
| Hərbi Dəniz | Azərbaycan Dəniz Piyadaları |

 |
| Digər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dövlət SərhədXidməti | Sərhəd Qoşunları *(Siyahı)* • Sahil Mühafizəsi • Çevik Hərəkat Qüvvələri |
| Daxili Qoşunlar | Komandanlar |
| Xüsusi TəyinatlıDəstələr | "Bəbir" XTD  • "Əqrəb" XTD  • "Gürzə" XTD  • "Kobra" XTD  • "Pələng" XTD  • "Qartal" XTD  • "Şahin" XTD  • "Vaşaq" XTD  • "Yarasa" XTD |
| Digər | Azərbaycan Sülhməramlı Qüvvələri  • Azərbaycan Milli Qvardiyası |

 |
| Hərbi təhsil | Milli Mudafiə Universiteti |
| Müdafiə sənayesi | Müdafiə Sənayesi Nazirliyi |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Müəssisə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Kahin, ravvin, nazir və ördək bara girirlər ...
**Bar lətifəsi** — lətifə dövrünün bir növü. Əsas sintaksis aşağıdakı kimidir: "<isim> bara girir və <yumoristik hadisə baş verir>".

İlk nümunəsi
------------

Bar lətifəsinin ən qədim məlum nümunəsi Şumerdir. XIX əsrin sonunda Nippurda qazıntılar əsnasında tapılmış iki gil lövhədə oxunmuşdur. Bu, üzərində bir çox başqaları ilə yanaşı yazılmış atalar sözünün bir qədər fərqli iki variantı şəklində müşahidə olunmuşdur. Lövhələr təxminən e.ə. 1700-cü ildə, Qədim Babil imperiyası dövründə həkk olunmuşdu. Buna baxmayaraq, lövhələrdə yazılmış atalar sözlərinin əksəriyyətinin ilk tərcüməsini nəşr edən Edmund Qordon onların çox güman ki, xeyli erkən dövrə aid olduğunu iddia etmişdir.

Alimlər atalar sözünün şumer dilindən ən yaxşı şəkildə necə tərcümə ediləcəyi ilə bağlı fikir ayrılıqları var. Qordonun tərcüməsinə görə, atalar sözü belədir: "Mehmanxanaya girən it heç nə görmədi (və belə dedi): Bunu (qapını) açımmı"? Assuroloq Serayna Nett bir az fərqli tərcümə təqdim etmişdir: "İt mehmanxanaya girdi və dedi: Mən heç nə görmürəm. Bunu açacağam".

Atalar sözünün arxasında duran məna da alimlər arasında mübahisə mövzusudur. Qordon mehmanxananın eyni zamanda fahişəxana kimi də xidmət etdiyini irəli sürmüşdür. O qeyd etmişdir ki, mehmanxana və ya pivəxana üçün istifadə edilən "*éš-dam*" sözü həmçinin "fahişəxana" kimi tərcümə oluna bilər və fahişəliyin qədim Mesopotamiyada bu müəssisələrdə baş verməsi geniş yayılmış bir hal idi. Beləliklə, "it "qapalı qapılar arxasında" nə baş verdiyini görmək istəyirdi". Nett təklif etmişdir ki, lətifənin mənası müasir oxucular üçün anlaşılmaz söz oyunu ola bilər və ya o vaxt yaxşı tanınan, lakin bu gün də bizə tanış olmayan hansısa şəxsiyyətə istinad ola bilər. Başqa bir assuroloq Qonzalo Rubio bildirmişdir edir ki, bu qeyri-müəyyənlik son nəticədə atalar sözünü zarafat kimi təsnifləşdirməyin sadəcə mümkün olmadığı anlamına gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "CDLI Literary 000799, Ex. 034 Artifact Entry". Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI). 11 September 2003.
2. ↑  "CDLI Literary 000799, Ex. 031 Artifact Entry". Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI). 11 September 2003.
3. 1 2 3 4  *Russell, Dean.* "What makes the world's first bar joke funny? No one knows". WBUR. 5 August 2022. 25 August 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 October 2023.
4. 1 2 3  *Gordon, Edmund I.* "Sumerian Animal Proverbs and Fables: "Collection Five"". Journal of Cuneiform Studies. 12 (1). 1958: 1–21. doi:10.2307/1359579.
**Beynəlxalq Qızlar Günü**- 11 oktyabr BMT Baş Assambleyasının qərarı ilə "Beynəlxalq Qızlar Günü" elan edilib.

11 oktyabr

Məqsədi
-------

Bu günün keçirilməsində əsas məqsəd diqqəti qızların hüquqlarının müdafiəsinə, oğlan və qızlar arasında gender bərabərliyinin təmin olunmasına, müxtəlif növ ayrıseçkilikdən və baxımsızlıqdan əziyyət çəkən qızlara yönəltməkdir.

Tarixi
------

Bu qərar 2011-ci il dekabr ayında verilib. Amma ilk dəfə 2012-ci il oktyabrın 11-də qeyd edilib. Bu gün Beynəlxalq Qızlar Günü bir çox ölkələr üçün aktual olan uşaq nigahlarına həsr olunub. Orta hesabla 20-24 yaş arasında olan hər üç qadından biri 18 yaşına çatmamış ərə gedib. Uşaq nigahı əsas insan haqlarının pozulması deməkdir və qızların həyatının bütün aspektlərinə mənfi təsir göstərir. Erkən nigahlar qızları uşaqlıq çağından məhrum edir. Onları zorla təhsildən əl çəkməyə məcbur edir.

Ölkəmizdə qızların problemləri
------------------------------

Hər il uşaqların, xüsusilə qızların təhsildən uzaqlaşdırılması ilə bağlı yüzlərlə inzibati qərar qəbul və tətbiq edilir. 2014-2015-ci illərdə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinə Azərbaycanın bir sıra bölgələrindən məcburu erkən nigahlara dair ərizələr daxil olub, komitənin regional mərkəzlərində isə 30-dan çox erkən nigahın qarşısı alınıb. 
Eyni zamanda bu bayramın məqsədi dünyada qızların zərif cinsin nümayəndələri olması ilə bağlı onların bilavasitə üzləşdikləri sosial problemlərə və qeyri-bərabərlik hallarına cəlb etməkdir. Təhsil almaq, sağlam qidalanmaq, tibbi xidmət imkanı, sosial hüquqlar, habelə uşaq yaşlarında ayrı-seçkilikdən, zorakılıqdan və məcburu evlilikdən müdafiə olunmaq həmin problemlərin sırasındadır.
Hər il bir mövzu ətrafında qeyd edilən bu günün carı ildəki şüarı: "Qızlara səlahiyyət vermək: Təcili müdaxilə və dayanıqlıq planlaması"dır.

Mənbə
-----

* Ambrose, Rona and Rosemary McCarney. International Day of the Girl Child: girls' rights are human rights (December 29, 2011).
* 
* « Journée internationale de la fille, 11 octobre » [archive], sur www.un.org (consulté le 17 octobre 2017)
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayev.

**Ömər Ağacahangir oğlu Ağayev** (1 yanvar 1928, Leninabad, Mərəzə rayonu – 1 oktyabr 2017, Bakı) — istehsalat qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1974), Azərbaycan SSR dövlət mükafatı laureatı (1976).

Həyat və əmək fəaliyyəti
------------------------

Ömər Ağayev 1928-cı ildə Şamaxının Leninabad (indiki Təklə) kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1944-cü ildən başlamışdır. 1952-ci ildən Bakı elektrik maşınqayırma zavodunda çalışmışdır. 1959-cu ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. 1960-cı ildən hopdurucular briqadasının briqadiri olmuşdur. AKP 28 və 29-cu qurultaylarında AKP MK-nın üzvü seçilmişdir. Sov.İKP 22 və 25-ci qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdur. 3 yanvar 1974-cü ildə sənayenin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, 2 dəfə Lenin ordeni, Oktyabr İnqilabı ordenləri ilə təltif olunmuşdur.

Ömər Ağayev 2017-ci ilin oktyabrın 1-də vəfat edib. Təklə kəndində dəfn olunub.

Mənbə
-----

* Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 96.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Toxmaq barmağı** və ya **beysbol barmağı** kimi də tanınır — barmağın ən kənar birləşməsindəki vətər zədəsi. Bu, barmağın ucunu basmadan uzada bilməməsi ilə nəticələnir. Ağrı və göyərmə adətən barmağın ən kənar vətərinin arxasında baş verir.

Səbəbi
------

Toxmaq barmağı adətən barmaq ucunun həddindən artıq əyilməsi nəticəsində yaranır. Tipik olaraq, bu, bir top uzadılmış barmağa dəydikdə və onu sıxışdırdıqda baş verir. Bu, ya vətərin parçalanması, ya da avulsiya sınığı ilə nəticələnir.

Diaqnoz ümumiyyətlə simptomlara əsaslanır və rentgen şüaları ilə təsdiqlənir.

Müalicə adətən barmağın ucunu 8 həftə ərzində daimi olaraq düz saxlayan şin istifadəsini nəzərdə tutur. Orta oynaq hərəkət edə bilər. Bu, zədədən sonra 1 həftə ərzində başlamalıdır. Bu həftələrdə barmaq əyilirsə, sağalma daha uzun çəkə bilər.

Böyük bir sümük parçası qoparsa, əməliyyat tövsiyə oluna bilər. Müvafiq müalicə olmadan barmaqların daimi deformasiyası baş verə bilər.

Diaqnozu
--------

Diaqnoz ümumiyyətlə simptomlara əsaslanır və rentgen şüaları ilə təsdiqlənir. Yaralanma ödəm və zədə ilə müşayiət oluna bilər.

* Yığılma vətərinin daxil edilməsində sınığı göstərən rentgen.Yığılma vətərinin daxil edilməsində sınığı göstərən rentgen.
* Əlaqəli sınığı olmayan toxmaq barmağıƏlaqəli sınığı olmayan toxmaq barmağı

Müalicəsi
---------

Müalicənin məqsədi vətərin yığılıb açılmasını bərpa etməkdir. Müalicə, ümumiyyətlə, barmağın birinci oynağını 8 həftə davamlı olaraq düz saxlayan şin istifadəsini nəzərdə tutur. Müalicə zədədən sonra 1 həftə ərzində başlamalıdır. Bundan sonra şin yalnız bir neçə həftə gecə taxıla bilər. Şin oynağın əyilməsinin qabağını alır.

Cərrahiyyə adətən nəticələri yaxşılaşdırmır. Baş barmağı təzyiqlə düzəltmək mümkün olmadıqda və ya sınıq oynaq səthinin 30%-dən çoxunu qopardıqda bu lazım ola bilər. Əgər problem uzun müddət davam edirsə, əməliyyat da tələb oluna bilər.

Başqa bir səbəbi açıq sınıq ola bilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Leggit, JC; Meko, CJ.* "Acute finger injuries: part I. Tendons and ligaments". American Family Physician. 73 (5). 1 March 2006: 810–16. PMID 16529088.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  "Arxivlənmiş surət". 2017-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-02.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-09-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
4. ↑  *Buttaravoli, Philip.* Extensor Tendon Avulsion—Distal Phalanx: (Baseball or Mallet Finger) // Minor Emergencies (Third). Saunders. 2012. 415–418. doi:10.1016/B978-0-323-07909-9.00108-2. ISBN 9780323245623.
5. 1 2  *S.Lin, James; Julie BalchSamora.* "Outcomes of Splinting in Pediatric Mallet Finger". The Journal of Hand Surgery. 43 (11). November 2018: 1041.e1–1041.e9. doi:10.1016/j.jhsa.2018.03.037. PMID 29776724.
6. ↑  *Tuttle, HG; Olvey, SP; Stern, PJ.* "Tendon avulsion injuries of the distal phalanx". Clinical Orthopaedics and Related Research. 445. April 2006: 157–68. doi:10.1097/01.blo.0000205903.51727.62. PMID 16601414.
**Vladimir Abramoviç Roxlin** — yəhudi riyaziyyatçı, alim.

Həyatı
------

1919-cu ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. Abram Roxlinin oğlu idi. Anasını 4 yaşında itirən Vladimir 1935-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olmuş, 1941-ci ildə cəbhəyə könüllü getmiş, Nasist Almaniyasında əsir düşmüşdür. 4 il burada əsir qalmış, 2 il də Sovet düşərgələrində saxlanmışdır. Müəllimləri Andrey Kolmoqorov və Lev Pontryaginin səyləri nəticəsində azad edilərək riyaziyyata qayıtmışdı. 1959-cu ildən sonra Leninqradda riyaziyyat dərsi demiş, həndəsə, ehtimal nəzəriyyəsi, entropiya barədə önəmli işlərə imza atmışdır. Roxlin teoreminin müəllifidir. 1984-cü ildə vəfat etmişdir.

Ailəsi
------

Abram Roxlin və Henrietta Levensonun oğlu, Emmanuil Levensonun nəvəsi, Korney Çukovskinin bacısıoğludur. Riyaziyyatçı Vladimir Vladimiroviç Roxlinin atasıdır.

İstinadlar
----------


1. 1 2  A. M. Vershik (1989). Vladimir Abramovich Rokhlin—A biographical tribute (23.8.1919–3.12.1984) Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. Ergodic Theory and Dynamical Systems, 9, səh 629-641. doi:10.1017/S0143385700005265.
2. ↑  В поисках утраченной топологии (*под редакцией Л. Гийу и А. Марена*), — Москва: Мир, 1989 (стр. 9).
**I Osmanın yuxusu** və ya **Osman Qazinin yuxusu** — Osmanlı imperiyasının qurucusu I Osman barəsində danışılan dövlətin qurulması haqda rəvayət. Rəvayətə görə Osman bəy yuxusunda Şeyx Ədəbalının qoynunda ayın doğub öz qoynunan girdiyini və göbəyindən çıxan ağacın bütün dünyanı örtdüyünü görmüşdü.

Oruc bəy yuxunun Osman Qaziyə yox atası Ərtoğrul Qaziyə aid olduğunu demişdir. Onun rəvayətinə görə də şeyxin qoynunda çıxan ay Ərtoğrulun qoynuna girir. Sonra isə göbəyində çıxan ağacın kölgəsindən dağlar görsənir.

Yuxu
----

Yuxu Aşıqpaşazadə tarixində belədir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Osman Qazi yatanda yuxusunda şeyxin qoynundan ayın doğduğunu və ona tərəf gəlib öz qoynuna girdiyini gördü. Ay Osman Qazinin qoynuna girəndə göbəyindən ağac çıxır. Ağacın kölgəsi dünyanı örtür. Kölgənin altında dağlar var. Hər dağın dibindən su çıxır. Kimisi bu çıxan sulardan içər, kimisi bağları sulayar, kimisi də bulaqlara tökər." | "|

Dəqiqiliyi
----------

Bir çox alim yuxunun Osman Qazinin ölümündən yüz ildən çox müddət sonra — XV əsrdə ortaya çıxdığını və sonrakı dövrdə yaradıldığını qəbul edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ERHAN AFYONCU - Osman Gazi'nin rüyası". sabah.com.tr (türk). Archived from the original on 2019-12-08. İstifadə tarixi: 6 aprel 2021.
2. ↑  Aşıkpaşaoğlu Tarihi. 2023-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-26.
3. ↑  "Encyclopedia of the Ottoman Empire". worldcat.org (ingilis). 2020-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-26.

Xarici keçidlər
---------------
**Perilay** (q.yun. Περίλαος; e. ə. I minillik, Qədim Afina, Attika – e. ə. VI əsr) — qədim yunan heykəltaraşı, əfsanəyə görə, Falaris öküzünün yaradıcısı. Ovid və Böyük Plini kimi Roma yazıçıları onu Perill adlandırırlar.

Siciliyalı Diodorun məlumatına görə, Perilay, Aqrigent vətəndaşı olmuşdur, lakin İoann Tsets onu afinalı adlandırmışdır. Diodor, Böyük Plini, Pindar və bir neçə başqa müəllifin nəql etdiyi əfsanəyə görə, o, tiran Falaris üçün "öz həmvətənlərini edam etmək" məqsədilə mis öküz düzəltmiş və onun ilk qurbanı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Овидий. Ибис, 437; Проперций. II. 25, 12; Плиний Старший. Естественная история. XXXIV, 89
2. 1 2  Диодор. IX, фр. 18
3. ↑  Цец. Хилиады. I, 646

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Lippold G.* Perilaos 9) // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. Band XIX, 1. Stuttgart: Alfred Druckenmüller. 1937.

Xarici keçidlər
---------------
"Möcüzəvi müalicə!" adlı saxta dərman plasebonun ümumiləşdirilmiş nümunəsidir
**Plasebo** (*lat.* placebo — «əmin olacam»)

1) aşkar dərman xassələri olmayan, qiymətləndirilən təsirin xəstənin dərmanın effektivliyinə inamı ilə təhrif oluna biləcəyi tədqiqatlarda dərmanı simulyasiya etmək üçün istifadə edilən maddə.

2) aşkar dərman xassələri olmayan, daha təsirli dərmanın olmadığı hallarda xəstənin rifahını yaxşılaşdırmaq üçün dərmanı təqlid etmək üçün istifadə olunan maddə.

Bəzən plasebo kapsulu və ya tableti "cəfəngiyyat" adlanır.

Plasebo maddə kimi, eksperimental preparatdan xaricdən fərqlənməyən fizioloji cəhətdən qeyri-aktiv maddədən istifadə etmək tövsiyə olunur. Məsələn, bitki mənşəli qarışıqlarda aktiv maddənin təsirini öyrənərkən, eyni qarışıqdan aktiv komponent olmadan istifadə etmək lazımdır. Təcrübənin dizaynından asılı olaraq, başqa bir dərman plasebo kimi istifadə edilə bilər.

**Plasebo effekti** termini əslində neytral olan hansısa effektin effektivliyinə inanması səbəbindən insanın rifahının yaxşılaşmasına aiddir. Dərman qəbul etməklə yanaşı, belə bir təsir, məsələn, birbaşa təsiri müşahidə olunmayan müəyyən prosedurların və ya məşqlərin həyata keçirilməsi ola bilər.

1. ↑  *Мохов О. И. Белоусов Д. Ю.* Методология планирования клинического исследования. 2001.
2. ↑  *Владимир Смирнов, Ирина Самылина, Наталья Пятигорская, Валерий Береговых, Алана Ногаева, Екатерина Ковалева.* Правила организации производства и контроля качества лекарственных средств из растительного сырья. Учебное пособие. СПб: Спецлит. 2013. 318. ISBN 978-5-299-00477-9.
**Məmməd bəy Süleymanbəyov** — Cavad qəzası rəisi (1919-1920).

Məmməd bəy Süleymanbəyov İrəvan quberniyasında əsilli ailədə anadan olmuşdu. Ali təhsilli hüquqşünas idi. 1918-ci ildə Bakıya köçmüşdü. Azərbaycan Cümhuriyyəti Ədliyyə Nazirliyi sistemində müstəntiq vəzifəsində işə düzəlmişdi. Onu 1919-cu ilin payızında təcrübəli müstəntiq kimi DİN sahəsində işləməyə dəvət etmişdilər. Bununla əlaqədar Azərbaycan Cümhuriyyəti daxili işlər nazirinin müavini, general-mayor Əliyar bəy Haşımbəyovun imzasıyla DİN-in adından Ədliyyə Nazirliyinə 8 noyabr tarixli 10980 nömrəli xahiş məktubu yazılmışdı. Məktubda Ədliyyə Nazirliyinin Bakı Məhkəmə Dairəsinin Balaxanı-Sabunçu sahəsinin müstəntiqi Məmməd bəy Süleymanbəyovun tutduğu vəzifəsindən azad oluna DİN-in sərəncamına göndərilməsi xahiş olunurdu. Məktuba müsbət cavab verilmiş və Məmməd bəy Süleymanbəyov tutduğu vəzifədən azad edilərək Azərbaycan DİN-in sərəncamına göndərilmişdi. Azərbaycan Cümhuriyyətinin daxili işlər naziri N.Yusifbəylinin 15 noyabr 1919-cu il tarixli əmri ilə Məmməd bəy Süleymanbəyov 14 oktyabr 1919-cu ildən sayılmaqla Cavad qəzasının rəisi vəzifəsinə (1-ci dərəcə üzrə 3.000 manat məvaciblə) təyin edilmiş və bu vəzifədə 1920-ci ilin yazınadək xidmət göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918-1920 Bakı – Mütərcim – 2013

Həmçinin bax
------------

* Süleymanbəyovlar
İsrafil
**İsrafil** (*ərəb.* إسرافيل‎) — islam inancına görə dörd böyük mələkdən biri. İsrafilin vəzifəsi Qiyamət günü sura üfürərək ölüləri diriltməkdir. Yəhudi inancına görə isə səkkiz mühakimə edən mələklərdəndir.

Yəhudilikdə
-----------

İsrafil olaraq bilinən bu mələk İbranicə Seraphiel olaraq adlandırılır, və adı apokrif və ya apokratif sayılan Yenoxun kitabında qeyd olunub. Yəhudi inancına görə səkkiz mühakimə edən mələkdən biridir. Rəvayətə görə onun boyu yeddi göy qədər, üzü mələklərin üzünə, bədəni isə qartalların bədəninə bənzəyir. O işıq kimi gözəl bir varlıqdır. Eyni zamanda o mələklərə nəzarət edən və onlara Allahı zikr edib ucaldması üçün ilahilər öyrədən bir mələk olduğu bildirilir.

İslamda
-------

Qurani-kərimdə bu mələyin adı bir başa keçməsə də bir çox yerdə sura üfürəcək mələk olaraq məçhul formada qeyd olunur. Hədislərdə isə İsrafilin adı dör böyük mələkdən biri olaraq zikr edilir. İsrafil adı hədislərdə həm, bu adla həm də "Mələki-sur", "Sahibi-sur" və "sahibi-quran" şəkillərdə də zikr edilmişdir. Eyni zamanda İsrafilin Qiyamət günü sura iki dəfə üfürəcəyi və sura üfürərkən sağında Cəbrayıl solunda isə Mikayıl olacağı rəvayət etmişdir. Bununla yanaşı İsrafilin Bədir döyüşündə müsəlmanlara yardıma gəldiyi və Luta peyğəmbərə gəlib həlak xəbərini verən mələklərdən biri olduğu qeyd olunur.

Həmçinin bax
------------

* Mikayıl
* Cəbrayıl
* Harut və Marut
* Mələk

İstinadlar
----------

1. 1 2   M. Sərdar, "Semavi Dinlerde Dörd Büyük Melek", (İlahiyat Fakültesi Dergisi,2008)
2. ↑   B. Topaloğlu, İ. Çelebi, M. S. Özervarlı, M. Sinanoğlu, İslam dininin əsasları, (Nurlar nəşriyyat Bakı-2010)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
**Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi** — ali, orta ixtisas və əlavə təhsilin keyfiyyətinə nəzarət edən dövlət orqanidir

Tarixi
------

29.12.2019-cu ildə Təhsil Nazirliyinin Akkreditasiya və Nostrifikasiya İdarəsi Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinə çevrilib. Təhsil Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərir.

Agentliyin funksiyalari
-----------------------

Agentlik:   
 təhsil müəssisələrinin akkreditasiyasını həyata keçirir  
 xarici dövlətlərin ali təhsilə aid kvalifikasiyalarının tanınmasını həyata keçirir  
 peşə təhsili üzrə əldə edilmiş bilik, bacarıq, səriştə və təcrübənin qiymətləndirilməsi və tanınmasını həyata keçirmir  
 təhsil proqramlarının keyfiyyət səviyyələrinin müəyyənləşdirir

İstinadlar
----------

1. ↑  "Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyinin Nizamnaməsi". 2022-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayti

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Telegram · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Boyana Popoviç** (20 noyabr 1979, Niş) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Boyana Popoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Daha sonra Boyana Popoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.

Həmçinin bax
------------

* Monteneqro 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Monteneqro 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Boyana Popoviçin tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 18 December 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

Xarici keçidlər
---------------

Şablon:2012 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)
Şablon:2016 Yay Olimpiya Oyunlarının həndbol yarışları - Monteneqro yığması (qadınlar)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Handball123 · Olympedia · ЕГФ |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Munzinger |
**Cahit Bağçı** (*türk.* Cahit Bağcı; 25 iyun 1964, Osmancık, Çorum ili) — Türkiyəli siyasətçi, Türkiyənin Azərbaycandakı yeni fövqəladə və səlahiyyətli səfiri

Həyatı
------

Cahit Bağçı 1964-cü il iyunun 25-də Türkiyənin Çorum əyalətinin Osmancık rayonunda anadan olub. O, üç dönəm – 2007 2011 və 2015-ci illərdə Çorumdan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib.

Orta Şərq Texniki Universitetinin sosiologiya fakültəsini bitirib. Britaniyanın Mançester Universitetində doktorantura təhsili alıb.

Türkiyə-Avropa İttifaqı parlament komitəsinin, NATO PA-nın üzvü olub.

1988-ci ildə Dövlət Planlanma Təşkilatının Sosial Planlaşdırma departametində işə başlayıb. 1993-cü ildə Van Yüzüncü İl Universitetində tədqiqatçı olub. Burada sosiologiya kafedrasında dosent və kafedra müdiri vəzifələrində çalışıb. Mançester Universitetində Türk tələbələri dərnəyini yaradıb. Vanda Cəza və İcra Qurumları, Həbs Evlərini İzləmə Şurasının üzvü və məruzəçisi vəzifəsində çalışıb. Aİ Təhsil və Gənclik Proqramları Mərkəzində koordinator və məsləhətçi olub.

ingilis dilini yüksək səviyyədə, alman və ərəb dillərini orta səviyyədə bilir. Evlidir, 3 övladı var.

3 aprel 2021-ci ildə Türkiyənin Azərbaycandakı yeni fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Eski AK Parti Milletvekili Cahit Bağcı Azerbaycan Büyükelçiliği'ne atandı". 2021-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-03.
2. ↑  "Türkiyənin yeni səfiri kimdir? — DOSYE". 2023-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-03.
3. ↑  İlham Əliyev Türkiyənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib

Xarici keçidlər
---------------

* Büyükelçinin Özgeçmişi  (türk.)
* Cahit Bağcı kimdir, kaç yaşında, nereli, mesleği ne? İşte kariyeri  (türk.)
* Eski AK Parti Milletvekili Cahit Bağcı Azerbaycan Büyükelçiliği'ne atandı  (türk.)
* Cahit Bağcı Kimdir?  (türk.)



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |