recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Valbonlar vadisi milli parkı** (alb. Parku Kombëtar "Lugina e Valbonës") — qoruq ərazisi Albaniyanın şimalında, Tropoya dairəsi, Kukes vilayəti ərazisində yerləşir. Bayram-Surri şəhərindən 25–30 km şimal-qərbdə yerləşir.

Albaniya ərazisində yerləşın üç milli oarkdan biridir. Milli park 15 mart 1996-cı Nazirlər Sovetinin № 102 qərarı ilə yaradılmışdır. Parkın ümumi sahəsi 80 km²-dir. Park Şimali-Alban Alpında yerləşən vadinin yuxarı hissəsində, Valbon çayının ətrafı əraxilərini əhatə edir. Park şimaldan Monteneqro şərhədinə, qərbdən Teti Milli Parkına, şərqdən isə *Lumi i Gashit* qoruna uzanır. Parkda hündürlük 400 - 2692 metr arasında dəyişir. Park ərazisində çoxlu sayda mağara vardır. Bunlardan ən məşhuru Draqobidir. Bu mağarada alban milli qəhrəmanı Bayram Surri həyatını bitirmişdir.

Albaniya, Monteneqro və Kosovo birlikdə üçtərəfli parkın təşkili üçün razılığa gəmişlər. Park əgər təşkil olunarsa «Balkan dünyası parkı>> adlandırılacaq.

İqlimi
------

Sərt qışa malikdir. Bölgə ölkənin ən soyuq bölgəsidir. Səbəb isə ərazinin yüksək olmasıdır. İllik orta temperatur 7-10 °C və hündürlüklərdə isə 4-6 °C-dir. Ən soyuq dövrlər dekabr fevral ayları olur. Bəzi hallarda temperatur -20 °C , -10 °C qədər enə bilir. Qarlı günlər dekabrdan marta qədər davam edə bilir. Yayın ən qızmar dövrü iyul və avqust aylarıdır. Temperatur 22 °C qədər yüksəlir. İllik yağıntıların orta miqdarı 2000–2500 mm-dir.

Hidrologiyası
-------------

Ən böyük çayı Valbon çayıdır. Milli park ərazisində yerləşən ən böyük gölün sahəsi 500 m² sahəyə malikdir. Dəniz səviyyəsindən 770 metr yüksəklikdə yerləşir. Göldə maksimal dərinlik qış ayları 3 metr olur.

Flora
-----

Park ərazisində yetişən ağac və kollar: Meşə fıstığı (*Fagus sylvatica*), *Pinus heldreichii*, *Pinus peuce*, Meşə şamı (*Pinus silvestris*), Əkin şabalıdı (*Castanea sativa*), Yunan qozu (*Juglans regia*), *Malus sylvestris* və başqaları.

Fauna
-----

Park ərazisində yaşayan iri məməlilərdən Qonur ayı (*Ursus arctos*), Canavar (*Canis lupus*), Adi vaşaq (*Felis lynx*), Avropa cüyürü (*Capreolus capreolus*), Qarapaça (*Rupicapra rupicapra*) və Qaban (*Sus scrofa*) kimilərini müşahidə etmək olur.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "RRJETI I ZONAVE TË MBROJTURA NË SHQIPËRI" (PDF). 2017-09-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-05-08.
2. ↑  Collectif,Dominique Auzias,Jean-Paul. Albanie 2014 Petit Futé. — 2014. — С. 14.
3. 1 2  "Guidë trustike (udhë-rrëfyese)Lugina e Valbonës", authors: Beqir Bala, Briken Osmani, p. 6-13
4. ↑  "Parku kombëtar i Valbones dhe prespektiva e zhvillimit te turizmit", WWF (World Wildlife Fund), Admir Seci, Abdulla Diku
5. ↑  "Zonat e mbrojtura të Shqipërisë", Nihat Dragoti, Zamir Dedej dhe Pëllumb Abeshi, 2007; ch. 6, pg. 204.
**Eqq adası** (*ing.* Egg Island, *aleut.* Ugalĝa;) — Aleut adaları qrupuna, Foks adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı ərazisinə daxildir.
Unalaşka adasının şərq ucunda və Sedanka adasının şimal-şərq ucundan çox uzaqda yerləşir. Aleut adalarının ən şərq adasıdır. Ada 1.259 km² ərazini əhatə edir və yaşayış yoxdur.

Onun əsl adı leytenant Qavril Sarıçev tərəfindən verilmiş Yaiçnı (Yumurtalı) adı olur. Çağdaş ada rus dilindən tərcüməsidir.

Onun indiki adı İmperator Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin leytenantı Qavril Sarıçev tərəfindən verilmiş rus adının tərcüməsidir. Sarıçev onu "Ostrov Yaiçnoy", yəni "Yumurta adası" adlandırıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bergsland, K.* Aleut Dictionary. Fairbanks: Alaska Native Language Center. 1994.
2. ↑  "Feature Detail Report for: Egg Island (Aleutians West Census Area, Alaska)" Arxivləşdirilib 2021-11-08 at the Wayback Machine. *Geographic Names Information System*. United States Geological Survey.
Məryəm yevxaristiyalı piyalə önündə
**Yevxaristiya** (yunan dilindən şükür) - həmçinin Rəbbin Süfrəsi kimi bilinən bu ayin xristianlıqda ən mühüm müqəddəs mərasimlərdən biridir. Katolik, pravoslav və anqlikan kilsələrində İsa Məsihin inananlarla birlikdə olmağını və inananların Onun qurbanında iştirakını ifadə edir. Təqdis edilmiş çörək və şərab bu ayində İsanın bədəni və qanının rəmzləri olaraq inananlara paylanır. Əhdi-Cədidə görə həmin ayin sonuncu şam yeməyində təsis edilmişdir. Foma Akvinalı və xüsusilə katolik kilsəsinə mənsub olan digər ilahiyyatçılara görə, yevxarastiyada möcüzəvi bir surətdə çörək İsanın bədəninə, şərab isə qanına çevrilir, lakin bu fikir xristianların əksəriyyəti tərəfindən qəbul olunmur. Həvari Pavel Korinflilərə 1-ci Məktubda (11:23-25) yazdığı kimi, İsa ələ verildiyi gecə çörək götürdü və şükür edib, onu parçaladı və dedi: "Alın, yeyin. Bu, Mənim sizin üçün qırılan bədənimdir; bunu Məni anmaq üçün edin". Eləcə də, axşam yeməyindən sonra kasanı götürüb dedi: "Bu kasa Mənim qanımla gerçəklənən Əhdi-Cədiddir; bunu, içdiyiniz hər zaman, Məni anmaq üçün edin".

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Yevxaristiya*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Xristianlıq** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Yevqraf İliç Meçnikov**(*rus.* Евгра́ф Ильи́ч Ме́чников, 1770-1836)— Rusiyalı dağ mühəndisi, dövlət xadimi, senator.

Həyatı
------

Yevqraf İliç Meçnikov 21 may, 1770-ci ildə Rusiyada anadan olmuşdu.

1829-cu ildə Cənubi Qafqazı təftiş etmək üçün göndərilən senator Meçnikov və Kutaysov yoxlamanın nəticəsini raportlarında belə bildirirdilər: "Yüz minlərlə xalqın hüququ, namusu və mülkü komendantların kefinə tabedir. Xanlar dövründə əsasən, vergi toplananda və ya başqa mükəlləfiyyətlər istəniləndə mahaldakı adət və ənənə, ictimai vəziyyət və mülahizələrə əməl olunduğu halda, komendantlar bu məsələlərdə kar və kordurlar".

Həmin senatorlar Tiflisdən o dövrə Rusiya imperiyasının ədliyyə naziri D.B.Daşkova göndərdikləri raportda yazırdılar: "Bu vaxta qədər topladığımız məlumatdan aydın olur ki, bilavasitə Gürcüstan ərazisində hər cür pislik, rəzalət həddini aşaraq son dərəcəyə gəlib çatmışdır. Müsəlman vilayətlərindəki idarəyə gəlincə, burada idarə edənlərin zülmü ilə idarə olunanların məzlumluğu təsəvvür olunmaz dərəcədə faciəli şəkil almışdır. İnsan ləyaqəti tapdalanmış, ədalət tamamilə unudulmuş, qanunsuzluq, cinayət, qərəzçilik, rəislərin özbaşınalığı hökm sürür".

XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanın Rusiya tərəfındən işğalından ən çox əziyyət çəkən, sözsüz ki, ölkə əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edən kəndlilər idi. Xanlıqlar dövründən qalma ənənəvi feodal istismarına müstəmləkə zülmünün əlavə edilməsi, yeni-yeni vergilər və mükəlləfıyyətlər qoyulması, vergilərin bölüşdürülməsi və yığılmasında hər cür qanunsuzluq, yerli hakimiyyət orqanlarının özbaşınalığı Azərbaycan kəndində sosial ziddiyyətləri daha da kəskinləşdirmişdi. Təsadüfı deyil ki, 1829-1830-cu illərdə Zaqafqaziyada yoxlama aparan senatorlar qraf Kutaysov və Yevqraf Meçnikov müsəlman əyalətlərində maliyyə-vergi sistemində çoxlu qanunsuzluq və özbaşınalıqların mövcudluğunu xüsusi ilə qeyd etmişlər. Senatorlar komendant idarə sistemini kəskin tənqid etmişdilər. Yerli idarədə himayə, məhkəmədə müdafıə olunmayan, hər şeyi itirmiş xalqın hökumətə inamı itmişdi. Senatorlar Cənubi Qafqazda yeni idarəçilik sisteminə keçilməsini hökumətə məsləhət bilmişdilər.

Yevqraf Meçnikov 22 sentyabr, 1836-cı ildə vəfat edib.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasətçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Açıq təhlükəsizlik** (*ing.* Open security) — kompüter təhlükəsizliyi və digər informasiya təhlükəsizliyi problemlərinə yaxınlaşmaq üçün açıq mənbə fəlsəfələrinin və metodologiyalarının istifadəsidir. Ənənəvi tətbiq təhlükəsizliyi hər hansı bir tətbiq və ya xidmətin (Ziyankar proqram və ya arzuolunmaz) qaranlıqlıqla təhlükəsizliyə güvənməsini əsaslandırır.

Açıq mənbə yanaşmaları Linux (və müəyyən dərəcədə Android əməliyyat sistemi) kimi bir texnologiya yaratdı. Bundan əlavə, sənədlərə tətbiq olunan açıq mənbəli yanaşmalar vikilərə və ən böyük nümunə olan Vikipediyaya ilham verdi. Açıq təhlükəsizlik, bu problemlərlə qarşılaşan istifadəçilər açıq mənbə fəlsəfələrini istifadə edərək əməkdaşlıq etdikdə təhlükəsizlik pozuntularının və həssaslıqların daha yaxşı qarşılanacağını və yaxşılaşdırılacağını təklif edir.

Bu yanaşma istifadəçilərdən qanuni şəkildə əməkdaşlığa icazə verilməsini tələb edir, buna görə də müvafiq proqram açıq mənbəli olmaq üçün qəbul edilən lisenziyaya əsasən buraxılmalıdır; Misal olaraq Massachusetts Institute of Technology (MIT) lisenziyası, Apache 2.0 lisenziyası, GNU Lesser General Public License (LGPL) və GNU General Public License (GPL) daxildir. Müvafiq sənədlərin ümumi qəbul edilmiş "açıq məzmun" lisenziyası altında olması lazımdır; bunlara Creative Commons Attribution (CC-BY) və Attribution Share Alike (CC-BY-SA) lisenziyaları daxildir, lakin Creative Commons "qeyri-kommersiya" lisenziyaları və ya "törəməsiz" lisenziyaları deyil.

Developer tərəfində, qanuni proqram və xidmət təminatçıları müstəqil yoxlama və mənbə kodlarının sınanmasına sahib ola bilərlər. İnformasiya texnologiyaları tərəfində, şirkətlər müxtəlif təhlükəsizlik məsələlərinə ümumi təhdidləri, nümunələri və təhlükəsizlik həllərini birləşdirə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Kiber-hücum
* Kiber təhlükəsizlik
* İnformasiya təhlükəsizliyi
* Proqram təminatı
* Proqramlaşdırma
* Proqram lisenziyası

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Wheeler, David A.* "What is open security?". Institute for Defense Analyses. Defence Technical Information Center. 2013-08-21. İstifadə tarixi: 2018-01-08.[*ölü keçid*]
2. ↑  *Raymond, Eric S.* "If Cisco ignored Kerckhoffs's Law, users will pay the price". LWN.net. 2004-05-17. 2021-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-21.
3. ↑  "Open Security Foundation". Open Security Foundation. 2011-07-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-21.
4. ↑  "Open Web Application Security Project". 2014-05-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-21.
5. ↑  "Why have OSA?". OSA. 2011-06-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-21.
**Tənha** — Avqust Strindberqin romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
"Tənha" romanı Strindberqin mənəvi axtarışlarının nəticəsidir. Yazıçının özü bu əsəri avtobioqrafik romanları sırasına aid edir. Əsərdə müəllifin həyatının bir dövrü, özü də onun həyatında tez-tez rast gəlinməyən harmonik bir dövrü əks olunub. Yazıçı elə bir reallıq və adamların dövrəsindədir ki, ruhi-mənəvi böhrandan xilas olur, onu zəncirləyən problemlərdən uzaqda dayana bilir. Tənhalıq burada adamlardan zahiri təcrid kimi anlaşılmır, əksinə, varlığın mənası ilə bağlı axtarışların tarıma çəkdiyi şüurun dərin qatlarına başvurmanı ehtiva edir.

"Tənha" romanı Hamsunun "Aclıq" və "Misteriyalar", Hessenin "Yalquzaq" kimi romanları ilə bir sırada dayanır, Avropa nəsrinin bu mənada şedevrlərindən hesab edilir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Tərcümə və nəşr
---------------

Roman ATV Kitab layihəsi çərçivəsində Rəbiqə Nazimqızı tərəfindən rus dilindən azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş və 2015-ci ildə Parlaq İmzalar nəşriyyatı tərəfindən Bakıda nəşr olunmuşdur. Əsər Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin iştirakı ilə nəşrə hazırlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tənha — Avqust Strindberq

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Tənha — Avqust Strindberq
* parlaqimzalar.az
**Azadlıq abidəsi** (*türk.* Hürriyet Anıtı) — 1909-cu il 31 mart hadisəsində əks çevriliş əsnasında Osmanlı İmperiyası parlamentini monarxist qüvvələrdən qoruyaraq şəhid olan əsgərlərin şərəfinə inşa edilən abidə. İstanbulun Şişli bələdiyyəsi ərazisində yerləşir.

Abidə 1911-ci ildə, 31 mart hadisəsinin ikinci ildönümündə açılmışdır. Kompleksdə qalıqları sonradan buraya köçürülmüş dörd görkəmli Osmanlı yüksək rütbəli məmurunun qəbirləri də var. Bu gün Türkiyədə müasirlik, demokratiya və dünyəviliyin rəmzi kimi qəbul edilən abidə bəzən rəsmi mərasimlər və kütləvi toplantılar üçün bir yer kimi xidmət edir.

Təsviri
-------

Abidə İstanbulun Şişli bələdiyyəsində Əbədi Azadlıq Təpəsi olaraq bilinən ən yüksək təpədə (dəniz səviyyəsindən 130 m yüksəklikdə) yerləşir. Bu gün Şişli və Çağlayanı birləşdirən üç əsas magistral yolla həmsərhəd olan üçbucaqlı bir ərazidədir.

Abidənin dizaynı, müvafiq memarlıq yarışmasında qalib gələn məşhur Osmanlı memarı Müzəffər bəy tərəfindən hazırlanmışdır. 1909-1911-ci illərdə ucaldılmış abidə, göyə atılan top lüləsi şəklində düzəldilmiş və bərabər tərəfli üçbucaqlı bazaya quraşdırılmışdır. Burada dəfn olunan əsgərlərin adları mərmər əsasın hər iki tərəfində həkk olunmuşdur. Abidə V Mehmed Rəşadın tuğrasını əhatə edir. Abidə bir parkın mərkəzində, Osmanlı bayrağındakı ulduz və ayparalı rəmzi olan dairə ilə əhatə olunmuş beşbucaqlı bir ulduz formasında inşa edilmişdir.

Cazibə nöqtəsi
--------------

Bu yer İstanbulda demokratiya və vətəndaş hüquqları üçün nümayişlərin keçirildiyi bir məkan olaraq xidmət edir. Həmkarlar ittifaqları tərəfindən təşkil edilən Əmək bayramı nümayişləri, 1977-ci il Taksim Meydanında baş verən qətliam hadisəsindən sonra illərdir abidənin ətrafında baş verir.

### Şişli bələdiyyəsi loqosu

Abidənin təsviri səlahiyyətlilərinin istifadə etdiyi Şişli bələdiyyəsinin loqosunda göstərilir [1].

İstinadlar
----------

1. ↑  Denizce Arxivləşdirilib 2007-04-06 at the Wayback Machine  (türk.)
2. ↑  "Wikimapia". 2021-05-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-26.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Azad Əliyev.
**Azad Sabir oğlu Əliyev** (29 mart 1951-ci il, Bakı, Azərbaycan - 30 mart 2014-cü il, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan dirijoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi, professor, Azteleradio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Niyazi adına Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru (2006-2014).

Həyatı
------

Azad Əliyev 1951-ci il martın 29-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını 1974-cü ildə fortepiano ixtisası, 1980-ci ildə isə vokal ixtisası üzrə bitirmişdir.

Pedaqoji fəaliyyətə 1960-cı ildən, 6 №-li musiqi məktəbindən başlamışdır. A.Zeynallı adına Orta ixtisas musiqi məktəbində, Sumqayıt orta ixtisas musiqi məktəbində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.

1974-1982-ci illər ərzində Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının simli alətlər kafedrasında konsertmeyster vəzifəsində çalışmışdır. 1972-1980-ci illər "Respublika" sarayının baş səs rejissoru olmuşdur. 1980-ci ildə Sumqayıt orta ixtisas musiqi məktəbinin müdir müavini vəzifəsidndə çalışmışdır. Həmini dövrdə Sumqayıtda ilk kamera orkestri yaratmış və bu orketstrlə müxtəlif konsertlərdə çıxış etmişdir.

1992-ci ildən Ş.Məmmədova adına Opera studiyasının direktoru və BMA-nın "Opera hazırlığı" kafedrasının müəllimi vəzifəsində çalışırdı. Pedaqoji fəaliyyətilə yanaşı ifaçı kimi də fəaliyyət gəstərir. Eyni zamanda BMA-nin Solo oxuma və opera hazırlığı kafedrasının dosenti idi.

1981-1985-ci illərdə xalq artisti, skripka ifaçısı S.Qəniyevlə birgə pianoçu kimi SSRİ-nin bütün ölkələrində konsertlərdə çıxış etmişdir. 1992-ci ildən Opera Studiyasında dirijor kimi bir çox opera tamaşalarını – "Aida", "Traviata", "Gizli nikah", "Sevil", "Arşın mal alan" və s. hazırlamışdır.

2002-ci ildən Ü.Hacıbəyov adına Dövlət Simfonik Orkestrində ikinci dirijor kimi maraqlı konsert proqramları ilə çıxış etmişdir. 1994-cü ildən həyatının sonuna qədər Ş.Məmmədova adına Opera studiyasının bədii rəhbəri idi. 1999-cu ildən Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində "Kamera ansamblı" və "Müşayiət" sinfinin müəllimi idi.

2001-ci ildən Niyazi adına Radio və Televizyanın Simfonik orkestrinin və Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Simfonik orkestrinin ikinci dirijoru vəzifəsində çalışırdı. "Opera hazırlığı" sinfində 20-dən artıq məzun yetişdirmişdir. Onlardan əksəriyyəti Opera və Balet Teatrının solisti, bəziləri də Azərbaycanın xalq artistləridir.

2006-cı ildən həyatının sonuna qədər Azteleradio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Niyazi adına Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru idi.

2012-ci ildə professor və əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülmüşdü.

30 mart 2014-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Küçələrə su səpmişəm (film, 2004)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Overture (Ruslan & Lyudmila - Mikhail Glinka)
Yol hərəkəti imkanlarına görə ölkələr. 2019
  Sol əllə yol hərəkəti  Sağ əllə yol hərəkəti

**Sağ və sol istiqamətli hərəkət** — müvafiq olaraq yolun sağına və ya soluna hərəkət etmək üçün birbaşa istiqamətli hərəkət. Yol hərəkəti axınının əsas elementi, bəzən yolun qaydası olaraq da adlandırılır.

Hal-hazırda və əvvəllər sol və sağ trafikə malik ölkələr. Finlandiyanın sağa dəyişdirildiyi 1858-ci ildən bəri baş verən dəyişikliklər nəzərə alınır.  
  sağ istiqamətdə sürənlər  Əvvəllər solda sürürdü, indi sağda sürür  sol istiqamətdə sürənlər  Əvvəllər sağda sürürdü, indi solda  Əvvəllər ölkənin müxtəlif yerlərində LHT və RHT qarışığı idi, indi sağda hərəkət edir
Sağ istiqamətli hərəkət 165 ölkə və ərazidə istifadə olunur, qalan 75 ölkə və ərazidə sol istiqamətli hərəkət istifadə olunur. Sol istiqamətli hərəkətdən istifadə edənlər dünya əhalisinin üçdə biri və yollarının dörddə biri ilə dünya ərazisinin altıda birinə sahibdir. 1919-cu ildə dünyanın 104 ərazisində sol istiqamətli hərəkət sağ istiqamətli hərəkətlə bərabər sayda idi. 1919-dan 1986-cı ilə qədər sol istiqamətli hərəkət ərazilərinin 34-ü sağ istiqamətli hərəkətə keçdi.

Bir çox sol istiqamətli hərəkət ölkəsi əvvəllər Britaniya İmperiyasının tərkibində idilər, baxmayaraq ki, bəziləri məsələn Yaponiya, Tayland, İndoneziya və Surinam belə deyildi. Əksinə, bir çox sağ istiqamətli hərəkət ölkəsi Fransa müstəmləkə imperiyasının tərkibində idi.

Dəmiryol nəqliyyatı üçün sol istiqamətli hərəkət Qərbi Avropada (Almaniya, Danimarka, Avstriya, İspaniya və Hollandiya istisna olmaqla), Latın Amerikasında (Meksika istisna olmaqla) və əvvəllər Britaniya və Fransa imperiyalarında, Şimali Amerika və Mərkəzi və Şərqi Avropa qatarlarında isə sağ istiqamətli hərəkət üstünlük təşkil edir.

Qayıqlar ənənəvi olaraq göyərtədən sağa birinciliyi asanlaşdırmaq üçün bu lövhədən idarə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kincaid, Peter.* The Rule of the Road: An International Guide to History and Practice. Greenwood Press. December 1986. 50, 86–88, 99–100, 121–122, 198–202. ISBN 978-0-313-25249-5.
2. ↑  "Worldwide Driving Orientation by Country". 25 December 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 December 2016.
3. ↑  *Barta, Patrick.* "Shifting the Right of Way to the Left Leaves Some Samoans Feeling Wronged". The Wall Street Journal. 5 June 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 December 2016. (abunə tələb olunur)
4. ↑  *Watson, Ian.* "The rule of the road, 1919–1986: A case study of standards change" (PDF). 10 October 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 30 November 2016.

Xarici linklər
--------------

* Google Maps placemarks of border crossings where traffic changes sides (brauzerə əsaslanan),Google Earth placemarks file Arxivləşdirilib 2017-10-20 at the Wayback Machine (Google Earth) kimi də mövcuddur.
* The Extraordinary Street Railways of Asunción, Paraguay
**Gülbəniz Yusif qızı Əzimzadə** (26 aprel 1947, Bakı – 7 dekabr 2006) — Azərbaycan kinorejissoru, rejissor assistenti, Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatı (1980), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (2000).

Həyatı
------

1947-ci il aprel ayının 26-da Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Yusif Əzimzadə yazıçı, anası Gülnaz Salamova isə rəssam idi. Səkkizinci sinfi bitirdikdən sonra — 1963–1968-ci illərdə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət rəssamlıq məktəbində oxuyub. 1969–1974-ci illərdə Moskvada ÜDKİ-nun rejissorluq fakültəsində təhsil almışdır. Azərbaycanın kino tarixində ilk qadın kinorejissorlardan biridir. Diplom işi "Nəğmə dərsi"dir. 1974–1998-ci illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında quruluşçu-rejissor işləmişdir. Filmləri bir sıra kinofestivallarda mükafatlara layiq görülmüşdür. "Molodost-80", Kiyev şəhəri — priz və diplom, 1981 Yerevan şəhəri, lX Televiziya filmləri festivalı Baş priz. G.Əzimzadənin ilk mühüm ekran işi R.İbrahimbəyovun ssenarisi əsasında çəkdiyi "Nəğmə dərsi" qısametrajlı bədii filmdir.

Anarın "Dantenin yubileyi" povesti əsasında quruluş verdiyi eyniadlı film 1978-ci ildə ekranlaşdırılıb və maraqla qarşılanıb. Onun "Təkcə adanı özünlə apara bilməzsə" adlı bədii filminin əsas mövzusunu insana və təbiətə məhəbbət təşkil edir. Rejissora böyük uğur qazandıran bu film 1980–1981-ci illərdə fəxri mükafatlara layiq görülüb. Bunlardan başqa, G.Əzimzadə "Qaladan tapılan mücrü", "Ötən ilin son gecəsi", "İmtahan", "Qətl günü" kimi maraqlı filmlərin də quruluşçu rejissorudur. Onun "Müqəddəs oda yanaram" və "Ümid" adlı yeni dövr filmlərində Qarabağ müharibəsinin gətirdiyi faciələr və insanın həyatda yerini tapması kimi mühüm mövzular öz əksini tapıb.

Gülbəniz Əzimzadə 2006-cı il dekabrın 7-də vəfat edib.

Mükafatlar
----------

* Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı — 1980
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 2000
* Gürcüstan Respublikasının Fəxri Fərmanı

Filmoqrafiya
------------

* Nəsimi (film, 1973)
* Ömrün səhifələri (film, 1974)
* Beləliklə, biz başlayırıq (film, 1976)
* Dantenin yubileyi (film, 1978)
* Təkcə adanı özünlə apara bilməzsən... (film, 1980)
* Qaladan tapılan mücrü (film, 1982)
* Ötən ilin son gecəsi (film, 1983)
* Avqust gələndə (film, 1984)
* İmtahan (film, 1987)
* Qətl günü (film, 1990)
* Müqəddəs oda yanaram (film, 1991)
* Ümid (film, 1995)
* Özgə vaxtın doğma anları (film, 2002)
* Həyatın duzu (film, 2003)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının kino xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". 2014-08-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-29.
2. ↑  Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
**Nöqtə, nöqtə, vergül…**  — rejissor Aleksandr Mitta tərəfindən 1972-ci ildə *"Mosfilm"* studiyasında çəkilmiş bir komediya və musiqili film janrında olan film. Filmin ilham aldığı Mixail Lvovskinin hekayəsi 1971-ci ildə *Pioner* jurnalında *Hündürlüyə atla* başlığı altında nəşr olunmuşdur. Premyerası 30 dekabr, 1973-cü ildə baş tutdu..

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
8 A sinfində Lyoşa Jiltsov təhsil alır. Sinifdə Lyoşadan başqa hər kəs özünü şəxsiyyət hesab edir. Bir gün sinifə yeni qız şagird Jenya Karetnikova gəlir. O, Lyoşa ilə dostlaşır. Onunla ünsiyyət quran Lyoşa, bütün çətinliklərini öz tənbəlliyindən və istəksizliyindən irəli gəldiyini başa düşür. O buna görə də çalışır və tədricən daha güclü, cəsarətli, daha çalışqan və bacarıqlı olur.

Onun yeni keyfiyyətlərini göstərməsi üçün lazım olan gün gəlir. Onun sinif komandası reley yarışında çıxış edir və Lyoşa son anda gələ bilməyən yoldaşını əvəz etməlidir. Nəticədə onun sayəsində komandası xal qazanır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Rollarda
--------

* Seryoja Dançenko — Lyoşa Jiltsov
* Mişa Kozlovski — Volka
* Olya Rıjnikova — Jenya Karetkinova
* Yuri Nikulin — Lyoşanın atası
* Zaza Kikvidze — Vaxtanq Turmanidze
* Marina Şerbova — Qalya Vişnyakova
* Lyuda Suxova — Zina Kryuçkova
* Andrey Vasilev — Vadim Kostrov
* Yevgeni Perov — İvan Fyodoroviç, fizika müəllimi
* Yevgeni Gerasimov — Saşa, pioner dəstə rəhbəri
* Vladimir Zamanski — Jenyanın atası
* Janna Proxorenko — ibtidai sinif müəllimi
* Tatyana Nikulina — Lyoşanın anası
* Natalya Seleznyova — sahə həkimi
* Kim Straçuk — Konstantin İvanoviç, bədən tərbiyəsi (idman) müəllimi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Точка, точка, запятая". Портал культурного наследия России «КУЛЬТУРА.РФ». 2022-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-20.
**Açıqalın şibyəyeyən** və ya **Qayalıq şibyəyeyəni** (lat. P.murina) — buğumayaqlılar tipinin pulcuqqanadlılar dəstəsinin ayıcalar fəsiləsinə aid olan nadir növ.

Xarici quruluşu
---------------

Ön qanadları qonuru-sarımtıl, iki cərgədə qara nöqtələr yerləşir. Arxa qanadları açıq sarı olub, ləkəsizdir. Qarıncığı tünd boz tüklərlə örtülmüşdür. Alın hissəsi açıq sarıdır. P.conjuncta növünə nisbətən kiçikdir. Qanadları açıq halda 16–18 mm-dir.

Həyat tərzi
-----------

Tırtılı boz-qonur rəngdə olub, bel hissəsi boyunca zolaq uzanır, yan xətti tünd sarıdır, üzəri boz tüklərlə örtülüdür, baş kapsulu qaradır. Aprel ayından başlayaraq iyun ayına qədər daşların üzərindəki şibyələrlə qidalanır. Pupu qonur-sarı rəngdə olub, tüklü barama içərisində yerləşir. Azərbaycanda cinerascens HS forması da yayılmışdır.

Yayılması
---------

Azərbaycan faunası üçün ilk dəfə qeyd olunur. Onun kəpənəkləri Lənkəranın yuxarı Apo kəndindən (14.IX.90) toplanmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* S.Ə.Hacıyeva. Azərbaycanın ayıca (Lepidoptera, Arctiidae) kəpənəkləri (dissertasiya). Bakı: 2005.
**Qvozdansko qəsri** — Dvor və Qlina şəhərləri arasındaki Qvozdansko kəndində yerləşən qəsr, Erin qəsrinin yaxınınlığındadır, mərkəzi Xorvatiyanın Sisak-Moslavina jupaniyasına (bölgə) aid olunur.

Tarixi
------

Qvozdansko qəsri XV əsrin ikinci yarısında, xorvat zadəgan ailəsi Zrinskilərin dağ hüquqları sayəsində inşa edilmişdir. Qalanın adı ilk dəfə 1488-ci ildə qeyd olunmuşdur. III Nikola Zrinski və onun oğlu IV Nikola Zrinski tez-tez mədən və sikkə evini ziyarət etmək üçün Qvozdanskoya gəlirdilər.

Türklər Qvozdansko qəsrini ələ keçirmək üçün bir neçə dəfə cəhd etmişdilər. 1561-ci ildə Malkoç bəy, 1574-cü ildə Fərhad bəy və 1576-cı ildə Qapıcı paşa tərəfindən edilən yürüyüşlər ən böyük üç zəbt cəhdlərdən hesab olunur. Ferhat Pasha Sokoloviçin 1577-ci il 3 oktyabr-13 yanvar 1578-ci il tarixlərində 10 min əsgərlə etdiyi son mühasirəsi daha yaxşı hazırlanmışdır. Qəsrin bu mühasirəsi osmanlıların qələbəsi ilə başa çatdı. Qvozdanskoda Osmanlı hakimiyyəti 1718-ci ilə qədər davam etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Права на добычу полезных ископаемых и чеканку монет хорватской аристократии "Мирник, Иван". 2019-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
2. 1 2  Zrinske utvrde u hrvatskom Pounju (PDF) // Građevinar . 55 (xorvat). Zagreb: Croatian Society of Civil Engineers. 2003. 2011-07-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2011-02-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | NKC: ge760190 · VIAF: 88145067135466630152 · WorldCat VIAF: 88145067135466630152 |
**Giriş/çıxış kontrolleri** (en. input/output controller (I/O controller) ~ ru. контроллер ввода-вывода ~ tr. giriş/çıkış denetleyici) – giriş, çıxış qurğusu və ya giriş/çıxış qurğuları ilə mikroprosessor arasında aparat interfeysi ("çevirici", vasitəçi) olan port ilə bağlı olan idarəetmə mikrosxemi. Giriş-çıxış kontrolleri giriş və çıxış verilənlərini idarə və emal edir ki, bu da mikroprosessoru ardıcıl rabitə vasitələri ilə təmin edir, eləcə də onu başqa işlər üçün azad edir. Məsələn, klaviaturanın öz mikroprosessoru və müvafiq mikrosxemi ola bilər ki, onlar klavişlərin basılmasının emal edilməsini və onların ikilik koda çevrilməsini həyata keçirir. Analoji olaraq, disksürənin öz kontrolleri olur ki, o, oxuma-yazma başcığının müəyyən mövqeyə aparılması kimi yüksək sürətli, çətin məsələləri yerinə yetirir, fırlanan diskdə müəyyən sahələrin axtarışını və hətta xətaların yoxlanmasını həyata keçirir. Kontrollerlərin əksəriyyəti üçün onların işini idarə edən xüsusi proqramlar – drayverlər lazım olur.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Severni Velebit Milli Parkı** (xorv. Nacionalni park Sjeverni Velebit) — Xorvatiyada yerləşən və adını Xorvatiyanın ən böyük dağı olan Velebit dağından alan milli park. Velebit dağının ətrafındakı təbiətin müxtəlifliyinə görə 1999-cu ildə bu ərazi milli park statusu almış və sentyabrdan fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

Velebit dağının özü təbiət parkı statusuna malikdir. Velebit dağının cənub hissəsində isə Paklenitsa Milli Parkı yerləşir.

Haqqında
--------

Milli parkın xəritəsi
Milli park qorunur və ziyarətçilərin ancaq təyin olunmuş marşrutlar üzrə hərəkətinə icazə verilir. Milli parkda iki botanika qoruğu vardır: Visibaba və Zavişan-Balinovaç-Velika botanika qoruğu. Visibaba botanika qoruğunda Xorvatiyanın endemik növlərindən olan *Sibiraea altaiensis* bitir. İkinci botanika qoruğunu dağ bitkiləri ilə zəngindir. Ərazidə farmakoloq Fran Kuşan tərəfindən 1967-ci ildə qurulmuş Velebit botanika bağı yerləşir.

Alpinizm üçün imkanları vardır və bir çox dağ cığırı yerləşir. Ən çox tanınan cığır Premuşiç cığırıdır. Bu cığır 1933-cü ildə onu salan meşəbəyi Antu Premuşiçin şərəfinə adlandırılmışdır. Bu cığır milli parkın ən gözəl hissələrindən keçir. Milli parkda bir çox zirvə yerləşir, bu zirvələrdən Adriatik dənizində yerləşən adaları (Paq, Rab, Qoli otok, Priviç və Krk adaları) görmək mümkündür.

Hündürlüyü 1.676 metr olan Zavişan zirvəsi buradadır. Bu zirvə Xorvatiyanın meteoroloji stansiyası kimi istifadə olunur.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-25.

Xarici keçidlər
---------------

* Xorvatiya TN Arxivləşdirilib 2013-01-25 at the Wayback Machine
* Rəsmi sayt
* EDEN mükafatı Arxivləşdirilib 2011-10-19 at the Wayback Machine

| ⛭**Xorvatiyanın qorunan təbiət əraziləri** |
| --- |
| Milli parklar | Brioni Milli Parkı  • Kornati Milli Parkı  • Krka Milli Parkı  • Mlet Milli Parkı  • Severni Velebit Milli Parkı  • Paklenitsa Milli Parkı  • YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi siyahısındadır. Plitviçka Gölləri Milli Parkı  • Risnyak Milli Parkı | Plitviçka Gölləri Milli Parkı |
| Təbiət parkları | Biokovo  • Dinara  • Kopaçki Rit  • Lonsko pole  • Medvedvisa  • Papuk  • Telaşçitsa  • Uçka  • Velebit  • Vrana gölü  • Jumberak |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 7669776-9 · NKC: ko20211129612, ge1129621 · VIAF: 237495836 · WorldCat VIAF: 237495836 |
**Qücərat** (qüc. ગુજરાત; hind गुजरात; *ing.* Gujarat) — Hindistanın qərbində ştat. Mərkəzi — Qandinigar şəhəridir, Böyük şəhəri — Əhmədabad. 2011-ci il məlumatlarına görə əhalisi 60 383 628 nəfər (ştatların arasında 10-cu yer.).

Tarixi
------

Qücəratın Solanki sülaləsi 960-cı ildən 1243-cü ilədək bu ştatı idarə etmişdi.

Sultan Mahmud Qəznəvi 1002-1026-cı illərdə 17 dəfə Hindistana hücum etmişdi. Onun şimal və şimal-şərq torpaqlarını, yəni Kəşmir, Pəncab, Qücərat əyalətlərini Qəznəvilər dövlətinə qatmış, Hindistandan çoxlu qənimət əldə etmişdi.

Xələclər sülaləsindən Sultan Cəlaləddin Firuz şah 1290–cı ildən sonra Hindistanın əksər əyalətlərini ələ keçirməyə başladı. O, bütün iqtanın feodallara nəsildən-nəslə miras kimi keçməsi ba­rədə fərman verdi. Qoşuna çəkilən xərcləri azaltmaqla maliyyə böhranına son qoyuldu. Camna və Sətləc çayları arasında böyük suvarma kanalının çəkilməsi Dehli ətafında təsərrüfatın dirçəlişinə səbəb oldu. Sultan Firuzşah Xələc vəfat etdikdən sonra Tuğlaqilər arasında hakmiyyət uğrunda mübarizə başlandı. Mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsindən istifadə edən Malva, Qücərat və Xandəş əyalətləri sultanlıqdan ayrıldı.

Coğrafiyası
-----------

Əhalisi
-------

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Qucarat dili

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hindistan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  2011 census of India.
**Celastrus orbiculatus** (*lat.* Celastrus orbiculatus) — bitkilər aləminin celastrales dəstəsinin celastraceae fəsiləsinin celastrus cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Uzaq Şərq, Yaponiya və Çində bitir.

Botaniki təsviri
----------------

12 m-ə qədər hündürlükdə, möhkəm oduncaqlı, yarpağıtökülən, dayağa sarılan lianadır. Gövdəsi çoxbudaqlı, sıx çətirli qabığı dayaz şırımlı, ziyiləbənzər xallıdır. Zoğları əvvəl yaşıl, sonralar qırmızımtıl tünd-qəhvəyi rəng alır. Yarpaqları ellipsvarı və ya yumurtavarıdır, ucdan sivriləşir, kənarları küt mişardişli, yaşıl, üstü parlaq, alt hissəsi göyümtül, payızda isə saralır və narıncı rəngdə olur. Çiçəkləri xırda, yaşılımtıldır, yarpaq qoltuğunda qalxanvarı qrupda yerləşir. Yayda iyun-iyul aylarında çiçəkləyir, xırda yaşıl çiçəkləri qoltuq qalxanlarda yerləşir, sentyabrda çox dekorativ, xırda (6 mm-ə qədər) sarı, çəhrayı-qırmızı toxumları olan qutucuq meyvələri əmələ gəlir. Toxumu setyabrda yetişir. Toxumlarla, yaşıl və oduncaqlaşmış qələmlərlə çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Qidalı, yaxşı drenajlı torpaqları, çox miqdarda günəş işığını sevir. Yarımkölgədə də bitə bilər. Soyuğa, xəstəliklərə davamlıdır, zərərvericilərə yoluxmur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda aşağı yaruslarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Şaquli yaşıllaşdırmada, canlı çəpərlərin salınmasında, yolların yaşıllaşdırmasında istifadəsi məqsədyönlüdür. Tərkibində aşı maddələri, flavonid, şəkər, katexin vardır. Toxumunda seskiviterpinoid tapılmışdır ki, bundan da efir yağı alınır. Virus xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q259033
* Wikispecies: Celastrus orbiculatus
* APA: 1479
* BioLib: 40387
* EoL: 396516
* EPPO: CELOR
* FEIS: celorb
* FNA: 200012786
* FoC: 200012786
* GBIF: 3169169
* GISD: 156
* GRIN: 9719
* iNaturalist: 64540
* IPA: 3012
* IPNI: 927512-1
* IRMNG: 10764774
* ISC: 12009
* ITIS: 506068
* MichiganFlora: 801
* MoBotPF: 245538
* NBN: NHMSYS0100000968
* NCBI: 85181
* NZOR: 689906eb-b588-41eb-996f-6a748a984e53
* NZPCN: 3642
* Plant List: kew-2707630
* PLANTS: CEOR7
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:927512-1
* Tropicos: 6600291
* VASCAN: 4448
* WisFlora: 3058
* WFO: wfo-0000592852

 |
Bioqrafiyası
------------

Yuliano dünya məşhurluğunu "Yuventus"dakı çıxışı ilə əldə edib. O, 8 il (1996-2004) "Qoca Sinyora"nın uğurları üçün tər töküb. Həmin illərdə turinlilərin ən yaxşı müdafiəçilərindən biri yüz illiklərin qovşağında ölkə yığmasının da əsas futbolçularından idi. Mükafatlarının sayının çox olmasına baxmayaraq, Mark bəxtsiz oyunçu kimi tanınırdı. Çempionlar Liqasının üç final qarşılaşmasında məğlubiyyət, üstəgəl Avro-2000-in həlledici matçında uğursuzluğu unutmaq çox çətindir.

2006/07-ci illər mövsümü
------------------------

Təcrübəli müdafiəçi 2006-cı ilin 31 avqustunda "essina" ilə anlaşdıqdan sonra 21 oyunda iştirak etdi. Onun oyunu artıq elə də yaxşı deyildi, turnirin sonunda isə siciliyalılar elitanı tərk etdilər. Yuliano müqaviləsinin müddətini artırmadı və indi azad agent statusu ilə klubsuz qalıb.

Nailiyyətləri
-------------

Avropa birinciliyinin gümüş mükafatçısı (2000), İtaliya çempionu (1997, 1998, 2002, 2003), ölkə Superkubokunun qalibi (1997, 2002, 2003), Avropa Superkuboku (1996) və Qitələrarası Kubokun sahibi (1996).

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

İstinadlar
----------
**Client Server Runtime Subsystem** və ya `csrss.exe` — Win32 alt sisteminin istifadəçi rejimi tərəfini təmin edən və Windows NT 3.1 və sonrakı versiyalarına daxil olan Windows NT ailəsinin bir hissəsidir. Win32 alt sistem əməliyyatlarının əksəriyyəti Windows NT 4 və sonrakı sistemlərindəki kernel rejiminə köçürüldüyü üçün, CSRSS əsasən Win32 konsolunun idarə olunması və GUI-nin bağlanmasından məsuldur. Sistem işi üçün vacibdir; bu səbəbdən bu prosesi dayandırmaq sistemin uğursuzluğu ilə nəticələnəcəkdir. Normal şəraitdə, CSRSS Windows Tapşırıq Meneceri ilə ləğv edilə bilməz, baxmayaraq ki, Tapşırıq Meneceri Administrator rejimində işlədilirsə, Windows Vista-da mümkündür. Windows 7 və sonrakı versiyalarında, Tapşırıq meneceri, istifadəçiyə prosesi sonlandırmanın sistemin uğursuzluqla nəticələnə biləcəyi barədə məlumat verəcəkdir. Bununla birlikdə Windows NT 4.0-da Session Manager Alt Sistemi (SMSS) izləmədən CSRSS-in dayandırılması sistemdə qəza yaratmayacaqdır. Lakin Windows XP-də SMSS izləmədən CSRSS-in sonlandırılması kritik səbəbdən sistemdə çökəcəkdir.

Tarixi
------

Windows NT 3.x seriyası Qrafika Cihazı İnterfeysi komponentini CSRSS-də yerləşdirmişdi, lakin bu, qrafik icrasını yaxşılaşdırmaq üçün Windows NT 4.0 ilə kernel rejiminə keçirildi.Vistadan etibarən Windows başlanğıc prosesi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi.İndi Windows 7 və Vista-da iki csrss.exe nümunəsi ilə işləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Inside the Windows Vista Kernel – Startup Processes". Inside the Windows Vista Kernel – Startup Processes. Microsoft. 2012-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-01.
2. 1 2  "The Windows NT 4.0 Kernel mode change". MS Windows NT Kernel-mode User and GDI White Paper. Microsoft. 2012-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-01-19.
**Peruçisa** (serb. *Перућица*, xorv. və bosn. *Perućica*) — Avropa ərazisində qalmış relikt dörd meşədən biri. Meşə Bosniya və Herseqovinanın Serbiya ilə sərhəddində yerləşən Suteska Milli Parkının ərazisində yerləşir.

Unikallığı və özünəməxsusluğu nəticəsində meşə ciddi qorunan ərazilərdən biri hesab olunur. Meşə ərazisində ilk ciddi araşdırma 1938-ci ildə həyata keçirilmişdir. Peruçisa meşəsi Dinar dağları bölgəsində ağacların sayına, hündürlüyünə, biomüxtəlifliyinə və gözəlliyinə görə öndədir. 1952-ci ildə, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası tərkibində olan zaman 1234 hektarlıq sahəyə xüsusi status verilmiş və "elmi araşdırma obyekti" elan olunmuş. 1954-cü ildə isə ərazinin sahəsi 200 hektar artırılmış və dövlət tərəfindən qorunan ərazi kimi qeydiyyata alınmışdır.

Relikt Peruçisa meşəsi.
Peruçisa meşəsinin qorunması və təbii sərvətlərinin saxlanması Suteska milli parkının əsas məqsədlərindən biridir. Ərazidə gedən bütün bioloji proseslər insan əlinin iştirakı olmadan gedir. Ağaclar qocalıb və müxtəlif xətəliklərdən məhv olur, yerində isə təbii şəkildə yeniləri bitir. Meşənin cənub coğrafi mövqeyi buz dövründən qalma istilik sevən heyvan və bitkilərin qorunub saxlanılmasına səbəb olmuşdur. Bölgədə Aralıq dənizi iqlimi hakimdir və buzlaşma meşənin şimal hissələrinə təsir edə bilib. Məhz bu ərazidə buzlaq sirki, moren və qlyasioloji çöküntülər üstünlük təşkil edir. Bölgənin cənub və alçaq hissələri buzlaşmaya məruz qalmayıb və relikt təbiət qorunub saxlanıb.

Peruçisanın bitki aləmində əsasən palıd, ağ şam, küknar, alp palıdı, qara vələs, dağ ağcaqayını üstünlük təşkil edir. Meşədə kolluqlar, ot və mamırlar da geniş yayılıb. Bölgənin ətraflı tədqiqatı hələlik tam yekunlaşmayıb. Ehtimal olunur ki, ərazidə endemik bitkilər yetərincə çoxdur.

Həmçinin bax
------------

* Suteska Milli Parkı

İstinadlar
----------

1. ↑  "P.K. Encijan : : Foča / Srbinje". 2019-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-22.
2. ↑  "Prašuma Perućica | camo.ch". 2018-07-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-22.
3. ↑  Perućica - jedina prašuma u Evropi[*ölü keçid*]
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Pervomayski.

**Pervomayski rayonu** (*rus.* Первомайский район) Rostov-na-Donu şəhəri ərazidə yerləşən, 1936-cı ilin 15 dekabrında təsis edilmiş rayon.

İqtisadiyyat
------------

Pervomayski rayonunda 1922 şirkət fəaliyyət göstərir. Bu şirkətlərdə ümumilikdə 58, 300 nəfər işləyir. Rayonun vizit kartı olaraq hesab edilir: kəndtəsərrüfatı maşınqayırması, aviasiya kompleksi, cihazqayırma. Rayonda olan şirkətlər "KZ Rostselmaş ", "Pribor", "Qranit", "Donavia", "Rostov mülki aviasiyası № 412", "Bizon", "Almaz".

### Nəqliyyat

Rayon ərazisində dəmir yolu vağzalı yerləşir. Bu əsasən "Selmaş" ilə əlaqəni təmin edir. Şimali Qafqaz ərazisində ən böyük uçuş-eniş zolağı burada qərarlaşır. Onun ümumi sahəsi 400 ha-dır. Hava limanı beynlxalq tələblərə tam cavab verir. Aerovoğzalın sahəsi 17 min m² təşkil edir. İstər yerli istərsə xarici reysləri qəbul imksnına malikdir.

### Ticarət

Rayonda 15 bazar, 4 mehmanxana, 714 mağaza yerləşir.

Mədəniyyət
----------

Rayonda ümumilikdə 50 təhsil mərkəzi vardır: 20 məktəb, 23 məktəbə qədərki təhsil ocağı, 2 universitet. Rayonun ən böyük istirahət məskəni olan Ostroski adına parkın sahəsi 200 000 m² təşkil edir. Rayonun ən böyük stadionu Olimp-2dir. Stadion ümumilikdə 15,8 min yerlikdir.

Üstəlik şəhər sakinlərinin istitahətini təmin etmək məqsədi ilə 53 ha ərazidə meşələrlə örtülmüş bölgədə süni su tutarı olan "Rostov dənizi" yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года". 2019-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-05.

Mənbə
-----

* Первомайский район Ростова-на-Дону
**Jijqinski adası** — Ağ dənizdə, Arxangelsk vilayəti ərazisində yerləşən ada. Soloveski adalarından 40 km şərqdə, Letnı sahilindən isə 5 km aralıda yerləşir. Adaya yan almmaqda çətinlik çəkilir. Buna səbəb adadan çoxlu sayda qumlu dillərin dənizin daxilinə uzanmasıdır.

Adanın sahəsi 5 km²-dir. Relyefi təpəlidir. Ərazisində 3 şirinsulu göl vardır.

Tundra iqlim qurşağında yerləşir. Ərazisində elə də böyük sahəni əhatə etməyən meşə vardır. Adada Tozağacı, Əsməqovaq, Qızılağac, və az miqdarda şam ağacları bitir. Sərt iqlim və güçlü küləklər səbəbindən ağacların hündürlüyü 3–5, nadir hallarda isə 7 metri keşmir. Ərazisində çoxlu sayda giləmeyvə (Mərcangilə, cır qaragilə, Qaragilə, Daş-böyürtkən, Rubus chamaemorus, Adi moruq) və göbələyə rast gəlinir.

Ərazisində heyvanlar aləmindən Lemminq və Tülkülərə rast gəlinir. Sahillərində suitilər dincəlir, sahil sularında isə ağ balinalara rastlanılır. Payız və yaz ayları ərazisində çoxlu sayda köçəri quşlara rastlamaq mümkündür.

Adada 1841-ci ildə inşa edilmiş mayak fəaliyyət göstərir. Elə buradaca meteoloji stansiya vardır. Yay dövründə aktiv şəkildə dəniz kələmi toplanılır.
Adada eniş-uçuş zolağı vardır.

Adada yeganə yaşayış məntəqəsi Jijqin qəsəbəsidir. İnzibati baxımından primorski rayonu, Letne-Zolotiskoe kənd inzibati vahidliyinə daxildir.
**Naumov adası** (*rus.* Остров Наумова) — Yapon dənizində ada. Böyük Pyotr körfəzi ərazisindəki İmeratrisa Yevgeniya arxipelaqına daxil olan ada Vladivostokdan 22 km cənub-qərbdə, Popov adasından 1,1 km cənub-şərqdə yerləşir. Adadan cənub-qərbdə Klıkov adasına bənzər bir ada vardır. Bu iki ada arasında isə Malı adası yerləşir. Enliyarpaq meşələrlə örtülüdür. Hər tərəfdən, cənub hissəs istisna olmaqla daşlı sahillə əhatələnmişdir. Adanın cənub-qərb hissəsində, popov adası istiqamətdə çimərlik nisbətən enlidir. Burada Qırışıqmeyvəli itburnu geniş yayılmışdır. Bu ərazidəı şirin su mənbəyi vardır.

Tarix
-----

A. S. Steninin 1886-cı il ekspedisiyası zamanı tətqiq olunmuş və kapitan Nikolay Naumovun şərəfinə adlandırılmışdır.

Turizm
------

Böyük Pyotr körfəzində ən çox baş çəkilən adalardan biridir. yan almaq üçün əlverişli sahilə malikdir. Üstəlik Popov adasına yaxınlığı onu cəlbedici edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Наумова — остров". 2017-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-04.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Məmməd Məmmədov.
**Məmməd Məmmədov** (*azərb.* Məmmədov Məmməd Yarməmməd oğlu‎) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

Məmməd Məmmədov 1959-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2 nömrəli avtobus parkında sürücü işləyib. Bir qız övladı yadigar qaldı. Yanvarın 19-da axşam saat 9-da evdən çıxıb. Zarafatla anasına deyib ki, gedirəm sizi qorumağa. Hadisə leytenant Şmidt adına zavodun yanında olub. Məktəbli şəhid Larisa Məmmədova da atası Fərmanla Məmmədin avtobusunda olublar.

Hava soyuq olduğundan adamlar avtobusda oturublar. Salonda olanlardan yalnız bir neçəsi sağ qalıb. Əksəriyyəti şəhid olub. Məmmədin bədənində 35 güllə yarası olub. Həmin gecə Məmmədin qardaşı Sabir də XI Qızıl Ordu meydanında yaralanıb. O artıq sağalıb. Məmməd Məmmədov Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Ünvan
-----

Bakı, 5-ci mikrorayon, Tağızadə küçəsi, ev 60, mənzil 15.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Sirilо Antonio Rivalo Аkosta** (*isp.* Cirilo Antonio Rivarola Acosta; 1836, Eusebio-Ayala[d], Kordilyera[d] – 31 dekabr 1878, Asunson) - Paraqvaylı siyasətçi və dövlət xadimi, Paraqvay Respublikasının Prezidenti.

Milli azadlıq hərəkatının qəhrəmanı Xuan Bautist Rivarolanın oğludur.

Fəaliyyəti
----------

Paraqvay müharibəsindən önçə Fransisko Solano Lopesin rəqibi olmuşdur. Müharibədə fəal iştirak etmişdir. 25 may 1869 cı ildə Braziliyalılar tərəfindən əsir götürülür.

1869-ci ildə ordunun məğlubiyyətindən sonra müharibə partizan xarakteri almağa başlayır. Rivarola bundan sonra Solano Lopesə qarşı çıxaraq müvvəqqəti hökumətə rəhbərlik edir. Onun hakimiyyəti Asunson ətrafı ilə sərhədlənirdi. 1869-cı ildən müvvəqti hökumətin prezidenti və müvvəqəti Triumviratın əsas şəxsi idi. Bu Triumvirat müttəfiqlərdən asılı idi.

Bu postda 15 avqust 1869 - 1 mart 1870 dönəmində hakimiyyətdə olmuşdur.

O əvvəlki vəzifəsindən istefa verdikdən sonra 1 mart 1870 ildə rəsmi prezident olur. 31 avqust 1870 ci ildə yenidən bu vəzifədən istefa verir. Lakin artıq növbəti gün 1 sentyabr 1870 ci ildə yenidən bu posta qayıdır. O bu vəzifədə 18 dekabr 1871 ci ilə qədər qalır.

Paraqvayın dövlət başçısı olaraq müttəffiqlərlə sülh danışıqları aparmışdır. 
Epidemiya zamanı vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Digər məlumata görə 1832 ildə anadan olmuşdur
2. ↑  Digər məlumata əsasən 1871 yanvarında vəfat etmişdir
3. ↑  Wojtczak Jarosław. Wojna paragwajska 1864—1870. Warszawa. Bellona. 2011. 978-83-11-12045-7

Mənbə
-----

* Cirilo Antonio Rivarola Acosta (isp.)
**Nauyoyi Vilniya** (pol. Nowa Wilejka) - şəhər Vilniya çayının sahilləri boyunca Litvanın paytaxtı Vilnusun şərq qonşuluğunda yerləşir. Şəhərin seniyuniya statusu var. 2011-ci ildəki siyahı almaya görə bələdiyyədə qeydiyyatda olan 31, 933 nəfər var.

Tarixi
------

Şəhərin tarixi 19-cu əsrə qədər uzansa da, tarixi əhəmiyyətliliyi özünü Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində və müharibə dövründə özünü göstərib. Şəhər keçmişdən bəri dəryaz və mismar istehsalında ixtisaslaşıb. Belə ki, Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl 3 milyondan çox dəryaz istehsal edilib. O dövrdə şəhər Dünyadakı ən böyük dəryaz və mismar istehsal edən fabrikə sahib idi..

1941-ci ildəki İyun deportasiyası zamanı 30 000-dən çox köçkün Nauyoyi Vilniya dəmiryolu stansiyasından keçmişdi.

Abidələr
--------

1911-ci ildə Müqəddəs Kasimir kilsəsi tikilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vilniaus apskritis (Vilnius county), 2011 Census". Lietuvos statistikos departamentas. 2022-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-30.
2. ↑  "Didžiausias pasaulyje dalgių fabrikas – tik viena Naujosios Vilnios įdomybė". 2021-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-30.
3. ↑  "Dalgių fabrikas". 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-30.

Mənbə
-----

* T. Worobiej, *Miasto kolejarzy i św. Kazimierza*, w: „Tygodnik Wileńszczyzny" 2011.
* Simas Sužiedėlis, ed.Naujoji Vilnia // Encyclopedia Lituanica. IV. Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. 1970–1978. 52. Şablon:LCC.