recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Amfisbena** (q.yun. ἀμφίσβαινα; ἀμφίς – "hər iki tərəfdən" və βάινο – "gedirəm" sözlərindən) — yunan və Roma mifologiyasında uydurma ilanabənzər heyvan.

Etimologiya
-----------

"Amfisbena" yunan dilindəki "ἀμφίς" – "hər iki tərəfdən" və "βάινο" – "gedirəm" sözlərindən yaranışdır. Bu, hərfi tərcümədə "iki istiqamətdə hərəkət etmək" deməkdir.

Tarixi
------

Plini və Lukan amfisbenanı "bədənin hər iki ucunda yerləşən iki başı var idi" kimi təsvir etmişdir. Plini əlavə edir: "Sanki onun ağzı zəhərini üfürməyə bəs etmir, gözləri də od püskürür. Onun istiliyi qarı əridə bilər". Amfisbenanı cəhənnəmin yeddinci dairəsinə yerləşdirən Brunetto Latini yazmışdır ki, "amfisbena iki başı olan bir ilandır. Onlardan biri öz yerində, digəri quyruqundadır. Onların hər ikisini sancmağı bacarır, çevik hərəkət edir və gözləri şam kimi yanır". Belə bir fikir var idi ki, iki hissəyə kəsilmiş amfisbena dərhal bərpa olunur. O, insan cəsədləri ilə qidalanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Телицын, В. Л.; Багдасарян, В. Э.; Орлов, И. Б. eds.АМФИСБЕНА // Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия (rus). М.: ЛОКИД-ПРЕСС. 2005.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Средневековый бестиарий, М. 1984;
* Борхес Х. Энциклопедия вымышленных существ, М. 1994, с.7;
* Беляев Ю. А. 100 чудовищ древнего мира, М. 1997, с.9.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Amfisbena*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Theoi Greek Mythology : Amphisbaena

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Infernal (6e éd.) |
**Xoze Ernesto Sosa** (d. 19 iyun 1985, Argentina) - Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən olan Fənərbaxça PFK klubunda çıxış edən Argentina’lı peşəkar futbolçudur.

Karyerası
---------

Sosa əsasən hücumameyilli yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edir. 
35 yaşlı futbolçu peşəkar karyerasına Argentinanın "Estudiantes" klubunda başlayıb, daha sonra Almaniyanın "Bavariya", İtaliyanın "Napoli" və 
Ukraynanın "Metallist Xarkov", İspaniyanın "Atletiko Madrid" kimi klublarında çıxış edib. 2014-cü ilin qışında isə futbolçu "Beşiktaş" klubuna transfer olunub. Argentina milli komandasıyla 19 oyuna çıxan Sosa 1 qolla yadda qalıb. 2016-ci ilin yay transfer pəncərəsi zamanı İtaliya klublarından Milan’a transfer olunan futbolçu 2017-ci ildən Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən olan Trabzonspor klubunda çıxış edir. Bu klubdakı debütünü 4. turda Gənclərbirliyi qarşısında edib və 1 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalıb.

Statistika
----------

| № | Tarix | Milli komanda | Matç | Qol | M.Ö. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 2003 | Argentina Argentina (20 yaşlılar) | 4 | - | - |
| 2. | 2008 | Argentina Argentina (23 yaşlılar) | 5 | - | - |
| 3. | 2005 | Argentina Argentina | 1 | - | - |
| 2006 | - | - | - |
| 2007 | 1 | - | - |
| 2008 | 3 | - | - |
| 2009 | - | - | - |
| 2010 | 1 | 1 | - |
| 2011 | 7 | - | - |
| 2012 | 5 | - | - |
| Cəmi | 19 | 1 | - |
| Aşağı yaş cəmi | 28 | 1 | - |

İstinadlar
----------

1. ↑  Olympedia (ing.). 2006.
2. ↑  José Sosa // Transfermarkt (çd.). 2000.
3. ↑  JOSE ERNESTO SOSA // Argentine Soccer Database (isp.).
**Xose Fernandes İqlesias** (*isp.* José Iglesias Fernández; 23 dekabr 1926, Samora[d], Kastiliya və Leon – 12 iyul 2007, Qranada, Əndəlüs), **Xoseito** ləqəbi ilə tanınır ― yarımmüdafiəçi mövqeyində oynamış İspaniya oyunçusu və məşqçi.

Doqquz mövsüm ərzində La Liqada ümumlikdə 134 oyuna 54 qol vurmuşdur. O, ən çox 177 rəsmi oyuna 77 qol vurduğu və 10 böyük kubok qazandığı "Real Madrid" klubunun heyətində oyunu ilə tanınır.

Klub karyerası
--------------

Kastiliya və Leon regionunun Samora şəhərində anadan olmuşdur. O, 1949-cu ildə "Rasinq Santander" klubuna keçməzdən əvvəl müxtəlif komandalarda çıxış etmişdir, onlar içərisində yerli "Ateltiko Samora" da var idi. 1949–50 təsadüf edən ilk mövsümündə o, kantabriyalılara La Liqaya yüksəlməyə kömək etdi. 1951-ci ilin yayında Xoseito "Real Madrid"ə transfer olundu (hər iki klubu təmsil etmiş başqa oyunçu Fransisko Xentodan iki il əvvəl) və təxminən 200 rəsmi oyuna çıxdığı növbəti 8 il ərzində burada oynadı. 1955–59 illəri ərzində o, ard-arda dörd Çempionlar Kubokuna yiyələndi, ümumlikdə o proses ərzində 11 oyuna 6 qol vurdu; buna baxmayaraq, Raymon Kopanın gəlişindən sonra, o, daha az meydana çıxırdı.

Xoseito 1961-ci ildə "Levante" və "Rayo Vallekano" ilə ikinci divizionda 2 il keçirəndən sonra təxminən 35 yaşında oyunçu karyerasını bitirdi. Növbəti onilliklərdə İspaniya futbolunun hər üç əsas liqa səviyyəsində bir çox klubda məşqçilik etdi, ən yüksək liqada "Valensiya" və "Qranada" (2 mövsüm) klublarını çalışdırmışdır.

Milli karyerası
---------------

İspaniya milli futbol komandasının heyətində o, ilk və yeganə oyununu 28 dekabr 1952-ci ildə Madrid şəhərində keçirilən və 2-2 hesablı bərabərliklə bitən Qərbi Almaniyaya qarşı yoldaşlıq oyununda keçirmişdir.

Vəfatı
------

Xoseito son altı ildə ikinci dəfə insult keçirdikdən sonra 12 iyul 2007-ci ildə Əndəlusun Qranada şəhərində vəfat etdi. O, 80 yaşında idi.

Nailiyyətləri
-------------

**Valyadolid**

* Tersera divizyonu: 1945–46, 1946–47

**Salamanka**

* Tersera divizyonu: 1947–48

**Rasinq Santander**

* Sequnda divizyonu: 1949–50

**Real Madrid**

* 4 La Liqa: 1953–54, 1954–55, 1956–57, 1957–58
* 4 Çempionlar Kuboku: 1955–56, 1956–57, 1957–58, 1958–59
* 2 Latın Kuboku: 1955, 1957

İstinadlar
----------

1. 1 2  El Mundo (isp.). Madrid: Unidad Editorial, 1989. ISSN 1697-0179; 1576-6969
2. 1 2  .
3. 1 2  Real Madrid biography Arxivləşdirilib 12 dekabr 2013 at the Wayback Machine
4. ↑  El partido al cronómetro (Play-by-play) Arxivləşdirilib 2013-12-12 at the Wayback Machine; El Mundo Deportivo, 29 December 1952
5. ↑  Joseíto, ganador de cuatro Copas de Europa con el Real Madrid (Joseíto, winner of four European Cups with Real Madrid) Arxivləşdirilib 2013-12-13 at the Wayback Machine; El Mundo, 12 July 2007
Astronomiya ilə səhv salmayın.Zodiak bürcləri və insan orqanları arasındakı əlaqəni göstərən XV əsrə aid şəkil
**Astrologiya** (*yun.* ἄστρον - "ulduz", "bürc" və *yun.* λογία - "elm" sözündən) və ya **nücum elmi** — göy cisimləri, onların hərəkətləri ilə Yerdəki insanların xarakterləri, sosial əlaqələri və s. arasında əlaqəni hesablayan, təxmin edən və sistemləşdirən ənənə və təlimlərin bütünlükdə adıdır.

Müasir dövrdən əvvəlki zamanlarda astrologiya ilə astronomiya tez-tez qarışdırılırdı. Astrologiya demək olar ki, astronomiya ilə birlikdə inkişaf etmişdir. Böyük astroloqlar həm də dövrlərinin böyuk astronomları idilər. Astrologiya Şərqdə "ilmi-nücum", "ulduz falı" və başqa adlarla adlandırılmışdır. Akademik mətbuatda astrologiya elm sayılmır, ona daha çox fal və batil inanc kimi baxılır. Buna baxmayaraq insanların böyük bir hissəsi ona inanmaqda davam edir. Bəzi astroloqlara görə astrologiya əsla fal demək deyildir. Çünki astrologiya da başqa elmlər kimi hesablamalara, müşahidələr əsasında mühakimələrə əsaslanır.

Mənbə
-----

* Astrologiya haqqında məlumat

Həmçinin bax
------------

| * b
* m
* r
Zodiak bürcləri |
| --- |
| Astronomiya | Bürclər |
| Qoç | Buğa | Əkizlər | Xərçəng | Şir | Qız | Tərəzi | Əqrəb | Oxatan | Oğlaq | Dolça | Balıqlar |
| Astrologiya | Zodiak bürcləri |
| Qoç | Buğa | Əkizlər | Xərçəng | Şir | Qız | Tərəzi | Əqrəb | Oxatan | Oğlaq | Dolça | Balıqlar |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  *Həmçinin bax:* Ekliptika  ·  Zodiakal işıq |

1. ↑  Нүҹум елми // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 313.
**Azad Abbaszadə** (tam adı: *Azad Abbasqulu oğlu Abbaszadə*; d 3 fevral 1939, Bakı) – Azərbaycan fiziki, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru (1995), professor (1999).

Həyatı
------

Azad Abbaszadə 1939-cu ilin fevral ayının 3-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Professor Abbasqulu Abbaszadənin oğludur. 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitunu bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

A.Abbaszadə 1976–2007-ci illərdə Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 2007 ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçiliyi Akademiyasının kompüter mərkəzinin müdiridir.

Tədqiqatları
------------

Tədqiqatları maye kristalların fiziki xassələrinin öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Neft və qaz yataqlarının proqnozlaşdırılmasında kosmik informasiyalardan istifadə üçün fraktal həndəsə əsasında yeni üsullar təklif etmişdir. 140-dan artıq elmi əsərin müəllifidir. Elmi kadrların hazırlanmasında xidməti olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Vaqif Salmanov
* Solmaz Mustafayeva

Mənbə
-----

1. 1 2 3  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 22. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Həyat standartı** — müəyyən bir coğrafi ərazidə, adətən bir ölkədə müəyyən sosial-iqtisadi sinif üçün əlçatan olan sərvətin, rahatlığın, əmlakın və ehtiyacların səviyyəsi. Həyat standartı özündə gəlir, işin keyfiyyəti və əlçatanlığı, sinfi fərqlər, yoxsulluq səviyyəsi, mənzilin keyfiyyəti və əldə edilə bilməsinin mümkünlüyü, zəruri ehtiyac mallarının alınması üçün tələb olunan iş vaxtı, ümumi daxili məhsul, inflyasiya dərəcəsi, hər il boş vaxtın miqdarı, keyfiyyətli səhiyyəyə əlverişli (və ya pulsuz) çatımlılıq, təhsilin keyfiyyəti və əlçatanlığı, həyat gözləntiləri, xəstəliyin baş vermə dərəcəsi, mal və xidmətlərin dəyəri, infrastruktur, milli iqtisadi artım, iqtisadi və siyasi sabitlik, azadlıq, ətraf mühitin keyfiyyəti, iqlim və təhlükəsizlik kimi faktorları ehtiva edir. Həyat standartı həyat keyfiyyəti anlayışı ilə yaxından əlaqədardır.

Qiymətləndirilməsi
------------------

Həyat standartı, ümumən, adambaşına düşən real (inflyasiya da nəzərə alınmaqla) gəlir və yoxsulluq səviyyəsi kimi standartlarla qiymətləndirilir. Səhiyyənin keyfiyyəti və əlçatanlığı, gəlir artımı bərabərsizliyi, təhsil standartları kimi digər meyarlar da istifadə edilir. Müəyyən mallara çatımlılıq (məsələn, hər 1000 nəfərə düşən soyuducu sayı), eləcə də həyat gözləntiləri kimi sağlamlıq meyarları da buna nümunədir. Bu, bir növ müəyyən bir dövrdə və ya yerdə yaşayan insanların öz ehtiyaclarını və (və ya) istəklərini təmin edə biləcəyi asanlıqdır.

"Standart" sözünün əsas məğzi həyat keyfiyyəti ilə ziddiyyət təşkil edə bilər. Belə ki, sonuncu maddi həyat standartları ilə yanaşı, insan həyatını təşkil edən qeyri-maddi aspektləri də, məsələn, asudə vaxt, təhlükəsizlik, mədəni resurslar, sosial həyat, fiziki sağlamlıq, ətraf mühitin keyfiyyəti məsələlərini də nəzərə alır. Belə qərarlar vermək üçün rifah halının ölçülməsinin daha mürəkkəb vasitələrindən istifadə etmək lazımdır, lakin bu da olduqca siyasi xarakterlidir; odur ki, həm də mübahisəlidir. Hətta oxşar maddi həyat standartları olan iki dövlət və ya cəmiyyətdə əslində həyat keyfiyyəti faktorları onlardan birini müəyyən fərd və ya qrup üçün daha cəlbedici edə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Cini indeksi
* İnsan İnkişafı İndeksi
* İqtisadi Azadlıq İndeksi
* Həyat keyfiyyəti
* Adekvat həyat standartı hüququ
* Ümumi fertillik dərəcəsi
* Həyat keyfiyyəti indeksi
* İş vaxtı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Standard of Living Definition". Investopedia.com. 4 May 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 November 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* *Sənaye inqilabı və həyat standartı*, Freddi Madero
* *Həyat Standartları üzrə Komissiya* Arxivləşdirilib 2014-07-12 at the Wayback Machine
**Həzi Həsənov** - Laçın rayonunun sosial-iqtisadi həyatının fəal iştirakçısı, İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı, kapitan.

Həyatı
------

Həsənov Həzi Cəfər oğlu 1913-cü ildə Laçın rayonunun Qızılca kəndində anadan olub. İbtidai və səkkizillik təhsil aldıqdan sonra təhsilini davam etdirmək üçün rayon mərkəzinə gəlmiş, tam orta təhsilini burda başa vurmuşdur. 1937-ci ildə Laçın rayonunda komsomol işinə başlayan Həzi Həsənov sonralar rayon komsomol komitəsində şöbə müdiri, katib və II katib vəzifələrinə irəli çəkilmişdir.

1937-ci ildə Qızılca kənd sakini Meyxanım Əkbərova ilə ailə qurmuşdur. Bu ailənin dörd övladı olmuş və onlar da rayonun müxtəlif işlərində çalışmışlar.

Həzi Həsənov müharibə başlayarkən rayon komsomol komitəsinin katibi kimi könüllü olaraq cəbhəyə getmişdir. Tiflis şəhərində 6 aylıq zabit kursunu bitirdikdən sonra 416-cı milli atıcı diviziyanın tərkibində Mazdokdan Vyanaya qədər çox şərəfli döyüş yolu keçmişdir. 1946-cı ildə kapitan kimi ehtiyata buraxılmışdır. O, döyüşdə 6 dəfə müxtəlif yaralar almış və ömrünün sonuna kimi II qrup müharibə əlili statusa ilə partiya və digər işlərdə çalışmışdı.

Həzi Həsənov və həyat yoldaşı
Müharıbə qurtardıqdan sonra, yəni 1946-cı ildən yenidən komsomol komitəsinin katibi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Sonralar rayon partiya komitəsinin katibi kimi fəaliyyətə başlamışdır. Sonralar Laçın rayon partiya komitəsinin təlimatçısı, şöbə müdiri, III katib, II katib kürsüsünə qədər yüksəlmişdir. 1952- ci ildə 8 ay müddətinə rayon partiya komitəsinin I katibini əvəz etmişdir. 1950-ci illərdə Ali Partiya Məktəbində Muradxan Cabbarov və Xıdır Bəylərovla birlikdə təhsil almışdır.

Həzi Həsənov 1963-cü ildən ömrünün sonuna kimi Laçın rayonu mədəniyyət şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərmiş və dəfələrlə rayon sovetinin deputatı və Laçın Rayonon Partiya komitəsinin plenum üzvü seçilmişdir. Həzi Həsənov rayonun ictimai işlərində yaxından iştirak etmiş, rayonda mədəniyyətin və incəsənətin çiçəklənməsində böyük köməklik göstərmişdir. 
Həzi Həsənov 30 oktyabr 1981-ci ildə Laçın rayonunda vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

Həzi Həsənov təltif olunmsı haqqında əmr
* "I dərəcəli Vətən müharibəsi" ordeni.
* "II dərəcəli Vətən müharibsi" ordeni.
* "Suvorov" ordeni.
* "Kutuzov" ordeni.
* Balaton gölünün ətrafındakı döyüşlərə görə Ali \*Baş Komandanın xüsusi "Fəxri Fərmanı".
* "Şərəf" ordeni.

Mənbə
-----

* "Laçın yurdu" jurnalı, №3(6), 2012, Bakı, "Bəxtiyar-4" nəşriyyatı, 2012. səh.33
Vera Açeva
**Vera Açeva** (mak. Вера Ацева; 24 noyabr 1919, Oreoveç (indiki Prilep), Makedoniya Sosialist Respublikası, Yuqoslaviya SFR – 10 noyabr 2006, Skopye, Makedoniya Respublikası) — Makedoniya əsilli Yuqoslaviya kommunisti, İkinci Dünya Müharibəsi iştirakçısı və Yuqoslaviya Milli Qəhrəmanı.

Bioqrafiya
----------

Maddi çətinliklər üzündən Açeva oxuduğu gimnaziyanın ikinci ilindən təhsilini yarımçıq qoymalı və iş axtarmalı olmuşdur. O, tütün sənayesində işləmişdir.

O, 1940-cı ilin əvvəllərində Yuqoslaviya Kommunist Liqasının üzvü olmuşdur. Həmin ilin sentyabr ayında o, əyalət yığıncağında Yuqoslaviya Kommunist Liqasının Regional Komitəsinə Makedoniyadan üzv seçilmişdir. Vera 1940-cı ilin sentyabrından 1941-ci ilin noyabrına qədər Prilepdə yerli Komitənin Katibi olmuşdur.

Açeva Prilep Partizan Hərəkatının ilk təşkilatçılarından biri idi. O, 1944-cü ilin yanvarında Makedoniya Kommunistlər Liqasının üçüncü və dördüncü ərazi komitəsi üzrə siyasi katib olmuşdur. Açeva 1944-cü ilin avqustunda Makedoniya Milli Azadlıq Hərəkatı Antifaşist Yığıncağının birinci sessiyasında iştirak edərək həmin orqanın rəhbər heyətinə seçilmişdir.

Azadlıq əldə edildikdən sonra Aceva daha çox idarəedici vəzifələrdə olmuşdur. 1948-ci ildə o, Skopye şəhərinin bələdiyyə sədri olmuşdur. 1948-ci ilin iyulunda o, Yuqoslaviya Kommunist Partiyasının Beşinci Konqresində Yuqoslaviya Kommunist Liqasının Mərkəzi Komitəsinə üzv seçilmişdir.

1991-ci ildə o, *"Svetozar Vukmanovik - Tempoya məktub"* adlı əsərini çap etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Darko Stuparić "Revolucionari i bez funkcija", "Otokar Keršovani", Rijeka, 1975, 405 str.
2. ↑  "Службен весник на федералната единица Македонија во Демократска и Федеративна Југославија, 1/1945, 47-48 стр" (PDF). 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-04-07.
3. ↑  "Службен весник на Народна Република Македонија, 8/48, 1 стр" (PDF). 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-04-07.
**Şimali Makedoniyada futbol** — ölkədə ən kütləvi idman növlərindən biri. Şimali Makedoniya futbol federasiyası 1949-cu ildə təşkil edilmişdir. Ölkə futbol federasiyası isə 1994-cü ildən FİFA və UEFA-nın üzvüdür. 3 peşəkar futbol liqasına sahibdir. Super kubok isə 2011-ci ildən keçirilir (mütəmadi deyil).

Ölkənin əsas arenası II Filip stadionudur. Stadion 36 400 azarkeş tutumuna sahibdir. Bu stadionda əsasən milli komanda və yerli «Vardar», «Rabotniçki» klunblarının ev oyunları keçirilir.

Yuqoslaviyanın tərkibində
-------------------------

Makedoniya Sosialist Respublikası 1991-ci ilə qədər Yuqoslaviyanın tərkibinə daxil idi. Bu zaman makedoniya klubları Yuqoslaviya futbol liqasında oynayırdı. Onlar arasında ən məşhuru Skopyenin «Vardar» klubu idi. Şimali Makedon klublarının qalan hissəsi Rabotniçki, Teteks və Pelister əsas liqasında ilk mövsümdəcə oranı tərk edirdilər. Vardar isə Yuqoslaviya çempionatlarında hər zaman ortabab klublardan olmuşdur. Yuqoslaviya dövründə Şimali Makedon futbolunun əsas uğuru Vardarın Yuqoslaviya Kubokunu (1960/1961) qazanması olmuşdur. Çempionatlarda ən yaxşı nəticəsi 1984/1985-ci illər mövsümündə 5-ci yeri tutmasıdır. «Vardar» Yuqoslaviyanı avrokuboklarda təmsil etmişdir. "Vardar" Avrokuboklarda ilk qələbəsini öz meydançasında, Dinamo Buxarest FK ilə oyunda əldə etmişdir.

Müstəqillik dövrü
-----------------

1991-ci ildə Şimali Makedoniya müstəqillik əldə etmişdir. 3 il sonra, FIFA və UEFA-nın üzvü olmuşdur.

Milli yığma
-----------

 *Əsas məqalə: Şimali Makedoniya milli futbol komandası*
Şimali Makedoniya milli futbol komandası — beynəlxalq oyunlarda Şimali Makedoniyanı təmsil edən milli futbol komandasıdır. Yuqoslaviya dağıldıqdan sonra formalaşmış və ilk oyununu 13 oktyabr 1993-cü ildə Sloveniya milli futbol komandasına qarşı keçirmişdir. Makedoniyalılar Sloveniyanın Kran şəhərində, meydan sahiblərini 4-1 hesabı ilə məğlub etmişdilər. Şimali Makedoniya komandası FİFA Dünya Kuboku və UEFA Avropa Çempionatının final maçlarında iştirak etməmişdir.

Mənbə
-----

* *Macedonian Football*  (ing.)
* Официальный Makedoniya futbol Federasiyası  (maked.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vardar 1-0 Dinamo Bucureşti". 2016-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-12.
2. ↑  "Macedonia - International Results". 2016-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-12.
**Fransisko Sebastyan Karvaxal-i-Qual** (*isp.* Francisco Sebastián Carvajal y Gual; 9 dekabr 1870 – 20 sentyabr 1932, Mexiko) — Meksika siyasətçisi və dövlət xadimi. O, 1914-cü il iyulun 15-dən avqustun 13-dək Meksika Prezidenti olmuşdur.

Həyatı
------

O, ixtisasca hüquqşünas idi. Fransisko İqnasio Maderonun devrilməsi ilə nəticələnən hərbi çevrilişdən sonra, 1911-ci ilin mayında Karvaxal Syudad-Xuares sülh konfranslarında Porfirio Dias hökumətinin nümayəndəsi olmuşdur. O, 1906–1912-ci illərdə Ali Ədliyyə Məhkəməsinin naziri olmuş və 31 may 1912-ci ildə yüksək məhkəmənin sədrliyi vəzifəsini icra etmişdir. 1913-cü ilin ortalarında Viktoriano Uerta onu Xarici Əlaqələr üzrə Katib təyin etmişdir. Prezident istefa verdikdən sonra prezident səlahiyyətlərini icra etmişdir. O, 1911-ci ildə paytaxta doğru irəliləyən inqilabçılarla danışıqlar aparmağa çalışmış, lakin konstitusionist lider Venustiano Karransa ondan qeyd-şərtsiz təslim olmağı tələb etmişdir. Karvaxal bundan sonra məsuliyyəti Federal Dairənin qubernatoru general Eduardo İturbideyə tapşırmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Biblioteca Digital UANL, Nuevo León, México, 1933  (isp.)
2. ↑  Instituto Nacional de Estudios Históricos de México, San Ángel, México, D.F (INEHRM)  (isp.)
3. ↑  Gobernates de México, Panorama Editorial, 1985  (isp.)
4. ↑  Gobernates de México, Editorial Universo, México, 1988  (isp.)
5. ↑  Diccionario Porrúa de Historia, Biografía y Geografía de México, Porrúa, México, 1971  (isp.)
6. ↑  Resumen Histórico de los Gobernanes de México, Escorpio, S.A. de C.V. México, 1989  (isp.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Nəzəralı** — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Coğrafiyası
-----------

Nəzəralı kəndi Zərdab rayon mərkəzindən 14 km cənub-şərqdə, Kür çayı sahilində yerləşir.

Tarixi
------

Sakinlərin dediyinə görə, kəndin əsl adı Nəzəralıxan olub. Güman olunur ki, 1800-cü illərdə Zərdab icmasının Şıxbağı kəndindən çıxmış bəzi ailələr bir zamanlar Nəzəralıxan adlı milyonçunun xidmətində olmuş və buna görə də bu yaşayış məntəqəsi yarandığı gündən həmin xanın adı ilə adlandırılmışdır.

Mədəniyyəti
-----------

Nəzəralıda məktəb, xidmət obyektləri və s. var.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Nəzəralı kəndi Zərdab rayon mərkəzindən 14 km Cənub-Şərqdə, Kür çayı sahilndə yerləşir.

Ərazisi 618,23 hektardır.

Əhalisi
-------

Əhalisi 210 nəfər.

### Nəsillər

Kənddə Hacı Əhməd (Abdurəhmanlı), Yaqublu, İsmayıluşağı kimi böyük nəsillər var.

İqtisadiyyatı
-------------

Bu kənddə sakinlərin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq, taxılçılıq, quşçuluq, pambıqçılıq, baramaçılıq, yemçilik, bostançılıq, meyvəçilik, balıqçılıqdır.

Mənbə
-----

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2014-07-28 at the Wayback Machine

| ⛭Zərdab rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Zərdab |  |
| Qəsəbələr | Bəyimli |
| Kəndlər | Ağabağı • Allahqulubağı • Aşağı Seyidlər • Bıçaqçı • Birinci Alıcanlı • Böyük Dəkkə • Burunlu • Çallı • Cilovxanlı • Dəkkəoba • Dəli Quşçu • Əlibəyli • Əlvənd • Gəlmə • Gödəkqobu • Hüseynxanlı • İkinci Əlicanlı • İsaqbağı • Kəndəbil • Körpükənd • Lələağacı • Məlikli • Məlikumudlu • Məmmədqasımlı • Nəcəfalı • Nəzəralılı • Otmanoba • Pərvanlı • Qaravəlli • Qoruqbağı • Qoşaoba • Salahlı • Sarıqaya • Siləyli • Şahhüseynli • Şəftəhal • Şıxbağı • Təzəkənd • Vəlixanlı • Xanməmmədli • Yarməmmədbağı • Yuxarı Seyidlər |

|  |  |
| --- | --- |
| Zərdab rayonu | *Zərdab rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Aza piri** — Ordubad rayonunda, Aşağı Aza kəndinin şimal-şərqində orta əsrlərə aid ziyarətgah.

Haqqında
--------

Pirin içərisindəki kitabə və ətraf qəbiristanda qalmış kitabələr tarixi əhəmiyyətli abidə kimi diqqəti cəlb edir. Pirin keçmiş görkəmindən, yəni orada mövcud olmuş binalardan əsər əlamət qalmamışdır. Aşkar olunmuş üç qoç daşdan ikisi yazısızdır, başı sınmış üçüncü abidənin yan tərəflərində ərəbcə kitabədə yazılmışdır: "Onun sahibi Səfərdir. Səkkiz yüz yetmiş yeddinci il (1472/73)".

Pirin giriş qapısının sağ və solundakı iki məzar daşı inşaat materialı kimi işlənmişdir. Daşların çoxu hörgüdə qalmışdır. Tədqiqatlar nəticəsində vaxtilə pirin ətrafında qəbiristanlıq olduğu aydınlaşdırılmışdır. İçəridə qəbirüstü sinə daşının üzərində həkk olunmuş çatma tağlı taxça hissəsində kitabə motivi – Qurandan ayələr, aşağı hissədə isə süls elementli nəsx xəttilə ərəbcə kitabədə "… əzəmətli … mömin … Mövlana Şəmsəddin Məhəmməd səkkiz yüz doxsan ikinci il zilhiccə ayında fani dünyadan əbadi dünyaya köçdü…". Zilhiccə 892 (18. XI-17. XII.1487) il sözləri yazılmışdır. Kitabədəki ləqəblər həmin şəxsin ruhani alimi, qəbrinin ziyarətə çevrilməsi isə vaxtilə onun xalq arasında böyük nüfuza malik olduğundan xəbər verir. Abidə və qəbiristanlıqda olan məzar daşları üzərindəki kitabələrdə qeyd olunmuş "əl-Azadi", yəni dəfn olunanların azadlı olduqlarını göstərən sözlər Aza (Azad) şəhərinin burada yerləşdiyini bir daha təsdiq edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  NE, I cild,, 2005. səh. 46

Həmçinin bax
------------

* Aza körpüsü
* Ordubad
* Aza (Ordubad)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Verden (dəqiqləşdirmə).

**Verden** — fransız dilində Verdun, latın dilində Verodunum güclü volfram deməkdir. Şəhər Qrand-Este Maas çayının sol sahilində yerləşir. Sahəsi 31 kv.km, əhalisi 23 min nəfərdir. Digər şəhərlərlə avtomobil və dəmir yolları ilə əlaqə saxlanılır. I dünya müharibəsində şəhərin tarixi məhv edilir.

Tarixi
------

Romalıların bura gəlişinə kimi burda hollandlar məskunlaşmışıar. 843-cü ildə Verden müqaviləsinə əsasən frank imperatoru Böyük Karl onu Fransa, Almaniya və İtaliya arasında bölür. Orta əsrlərdə Verden katolik kilsəsinə aid olur. 1552-ci ildə İtaliya və Fransa arasında müharibədə Verden Fransaya verilir.

1870-73-cü illərdə prusiyanın tərkibinə daxil olur.

I dünya müharibəsinə məxsus abidə
---------------------------------

Şəhər I dünya müharibəsində alman və fransız hərbçiləri arasında 1918-cı ildə müharibədə əsas hədəf olur. Bu zaman şəhər tamamilə məhv edilir. O vaxtan Verden qanlı müharibənin məskəni kimi tarixə düşür.

Mükafat
-------

1922-ci ildə hərbi mükafat verilir. (ABŞ)

İstinadlar
----------

1. ↑  répertoire géographique des communes. Institut national de l'information géographique et forestière.
2. ↑  Populations légales 2020. Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu, 2022.
3. ↑  Base officielle des codes postaux. La Poste, 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Страница о Вердене на фр. и англ. Arxivləşdirilib 2005-12-21 at the Wayback Machine (недоступная ссылка)  (недоступная ссылка — *история*)
* Материалы о военной истории Вердена (на 3-х языках)
**İnfant Fransisk Paul** (*isp.* Carlos María Isidro Benito de Borbón y Borbón-Parma) (10 mart 1794[…] – 13 avqust 1865[…], Madrid) – İspaniya kralı IV Karlın ən kiçik oğlu, İspaniya infantı. O eyni zamanda VII Ferdinandın qardaşı, II İzabellanın isə əmisi və qaynatası idi.

Onun İspaniya sarayındakı mükəmməl təhsili Napoleon Bonapartın bölgəni ələ keçirməklə yarım qaldı. 14 yaşında ikən valideynləri və digər ailə üzvləriylə Fransaya aparıldı və 10 il boyunca Marseldə, daha sonra isə Romada sürgündə yaşadı. 1818-ci ildə qardaşı VII Ferdinandın istəyilə sürgündən geri çağırıldı və infant olaraq nüfuz qazandı. İncəsənət və rəssamlıqla məşğul olan Fransisk Paul ertəsi il bacısı Mariya İzabellanın böyük qızı Siciyalı Şarlotta ilə evləndi.

Qardaşının vəfatından sonra 3 yaşlı qızı İzabella kraliça, dul qalan kraliça Mariya Kristina isə kraliçanın naibəsi elan edildi. Ancaq baldızı olan naibə, Fransisk Paul və xanımını dövlət idarəsindən uzaqlaşdırdı. Ölkədəki liberal qruplara qoşulan Fransisk Paul və xanımı aktiv müxalifətlə məşğul olmağa başladılar. Nəticədə 1838-ci ildə Fransaya qaçmağa məcbur oldular. Mariya Kristinadan sonra vəzifəyə gətirilən General Baldomerin naibliyi dönəmində cütlük ölkəyə geri dönsə də, çox keçmədən ona qarşı da müxalif oldular və yenidən sürgünə göndərildilər.

1843-cü ildə II İzabella naibliyi ləğv edərək müstəqil hakimiyyəti ələ aldı və cütlüyü sürgündən geri çağırdı. Sürgündən döndükdən sonra xanımı Şarlotta böyük oğlu Fransisko Asisi kraliçayla evləndirməyi planlamağa başladı. Ancaq döndükdən bir il sonra Şarlotta vəfat etdi. Buna baxmayaraq plan baş tutdu və Fransisko Asis 1846-cı ilin oktyabrında II İzabella ilə evləndi. Qardaşı qızı olan kraliçanın artıq qaynatası da olan Fransisk Paul sarayda güclü nüfuz sahibi oldu. Dövlət idarəsinə müdaxilə etməsi səbəbilə 1849-cu ildə qısa müddətliyinə yenidən sürgün edildi. 1852-ci ildə kraliçanın icazəsiylə yenidən evləndi və 12 il sonra Madriddə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Balansó, Juan. *Los diamantes de la Corona*. Barcelona: Plaza & Janés, 1999. ISBN 978-8401530302
* Lozano Matinez, Isabel and Soto de Lanuza, Jose Maria. *La colección de música del infante don Francisco de Paula de Borbón*. Biblioteca Nacional de España, 2012.
* Mateos Sainz de Medrano, Ricardo. *Los desconocidos infantes de España*. Thassalia, 1996. ISBN 8482370545
* Moral Roncal, Antonio Manuel. *El Infante don Francisco de Paula de Borbón: masonería y liberalismo a la sombra del trono.*. Investigaciones históricas. Época moderna y contemporánea, 20 (2000), pp. 149–168. ISSN 0210–9425
* Rubio, Maria José. *Reinas de España*. La Esfera de los Libros, Madrid, 2009. ISBN 978-84-9734-804-1
* Smerdou Altolaguirre, Luis. *Carlos IV en el exilio*. Eunsa. Ediciones Universidad de Navarra, S. A. 2000. ISBN 978-84-31318314

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Francisco de Paula Antonio María de. Borbón // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.
2. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* Francisco de Paula de Borbón, Duque de Cádiz // The Peerage (ing.).
**Cənaba sevgi ilə** (*ing.* To Sir, With Love) – Qayana yazıçısı E. R. Braytvayt tərəfindən 1959-cu ildə yazılan yarı avtobioqrafik roman.

Mövzu
-----

Roman 1950-ci illərin sonlarında Londonun şərqində ancaq varlı uşaqların təhsil aldıqları məktəbdə iş tapa bilən yoxsul ailədən çıxmış qaradərili müəllimin qarşılaşdığı çətinliklərdən bəhs edir. Həmin illərdə E. R. Braytvaytda Londonda belə məktəbdə təhsil almış və eyni problemlərlə qarşılaşmışdı.

Yazıçı, diplomat və müəllim olan Edvard Rikardo Braytvayt qaradərililərə qarşı bəslənilən münasibət və irqçilik haqqında yazdığı əsərlər ilə tanınmışıdır.

Film
----

1959-cu ildə yazılmış bu roman əsasında 1967-ci ildə İngiltərədə Ceyms Klavel tərəfindən eyniadlı film çəkilmişdir. Filmin baş rolunda amerikalı Sidney Poytyer oynamışdır. Filmdə həmçinin Kristian Roberts, Suzi Kendal, Cudi Qiison və Lulu rol almışdılar. Lulunun həmin film üçün bəstələdiyi "To Sir, with Love" mahnısı həmin il ABŞ-də pop mahnıya çevrilmişdi.
**Kəmaləddin Sami Gökçən** (*türk.* Kemalettin Sami Gökçen; 1884, Sinop – 15 aprel 1934, Berlin) — Türk əsgəri və siyasətçisi.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

1905-ci ildə İmperiyanın Hərbi Mühəndislik Məktəbini və 1908-ci ildə isə Hərbi Akademiyanı kapitan rütbəsi ilə bitirdi. Daha sonra 4-cü ordunun əmrinə verildi. 1911-ci ildə İtaliya-Osmanlı müharibəsi zamanı Yaniyaya getdi. Hərbi məktəbdə müəllim kimi fəaliyyət göstərdi. 1915-ci ildə Şahzadə Ömər Fərrux Əfəndinin müəllimi kimi onunla birlikdə Avropaya getdi.

İstanbulun işğalından sonra 5 dekabr 1920-ci ildə Anadoluya gələrək Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinə qoşuldu. 31 mart 1921-ci ildə polkovnik rütbəsi ilə İkinci İnönü döyüşü və Sakarya meydan döyüşündən sonra Böyük hücumda iştirak etdi. 31 avqust 1922-ci ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəldi. Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətlərinə görə "İstiqlaliyyət medalı" ilə təltif edildi.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

23 iyun 1923-cü ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin II dövründə Sinopun millət vəkili oldu. 16 Avqust 1924-cü ildə Berlin səfirliyinə təyin edildi. 1926-cı ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəldi. 24 sentyabr 1928-ci ildə hərbi vəzifədən təqaüdə çıxdı. 1930–1933-ci illər arasında Türkiyə Milli Olimpiya Komitəsinə rəhbərlik etdi. 15 aprel 1934-cü ildə Berlində əməliyyatdan sonra vəfat etdi. Nəşi 1988-ci Türkiyə Dövlət məzarlığına köçürüldü. Vəfatında sonra "Gökçən" ləqəbini aldı.

Mükafatları
-----------

* "Osmaniyyə ordeni"
* Məcidiyyə ordeni
* Dəmir xaç ordeni
* "Müharibə" medalı (Osmanlı imperiyası)
* "Ləyaqət" medalı (Osmanlı imperiyası)
* "İmtiyaz" medalı (Osmanlı imperiyası)
* "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası)

Mənbə
-----

* T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 218.
**Gövdəsiz çaşır** (*lat.* Prangos acaulis) — bitkilər aləminin çətirçiçəklilər dəstəsinin çətirkimilər fəsiləsinin çaşır cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir –NT. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik sıx, qısa və bozumtul tükcüklü, ot bitkisidir. Ləçəkləri bayırdan saqqalcıqlıdır, Hündürlüyü 40-sm-dir. Kökətrafı yarpaq lövhələri enli üçküncdür, üçər-dördər yarılmış lələklidir, son ayları kütdür, uzunsov xətvaridir, eni 2-3 mm-dir. Gövdə yarpaqları kiçikdir və az yarılmış, uzun-xətvari ayalıdır. Çətirləri 5(4)-6 şüalıdır. Meyvələri uzunsovdur (uzunluğu 12-13 mm-dir), enli dalğalı-pərdəli qanadları vardır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə aprel-may, meyvəvermə may-iyun aylarına təsadüf edir. Kserofitdir. Düzənlik və aşağı dağ qurşaqlarında, gipsli, gilli yerlərdə və quru dərələrdə rast gəlinir.

Yayılması
---------

Naxçıvan düzənliyi və Naxçıvanın dağlıq hissəsində yayılmışdır (Darıdağ, Ardıc dağ, Qaraquş dağ, Kotamdağ ətəkləri).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Antropogen amillərin məhdudlaşdırıcı təsiri azalma tendensiyası yarada bilər.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yaz aylarında qida və dərman bitkisi kimi kütləvi şəkildə toplanılması təbii bərpasını ləngidir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Təhlükə altında olduğundan qorunması vacibdir. Akademik H.Əliyüv adına Zəngəzur Milli Parkı və Arpaçay Dövlət Təbiət Yasaqlıqlarının ərazisində təbii populyasiyaları mühafizə altına alınmalıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15589401
* GBIF: 3633143
* IPNI: 847406-1
* NCBI: 325742
* Plant List: tro-1703089
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:847406-1
* Tropicos: 1703089
* WFO: wfo-0001068728

 |
**Tbilisi Milli Opera və Balet Teatrı** (gür: თბილისის ოპერისა və ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეტტი), əvvəllər Tiflis İmperial Teatrı kimi tanınan, Gürcüstanın Tbilisi şəhərində Rustaveli prospektində yerləşən bir opera evi. 1851-ci ildə qurulan Tiflis Opera, Gürcüstanın əsas opera evi və Şərqi Avropanın ən qədim müəssisələrindən biridir.

1896-cı ildən etibarən, teatr, Baltik Alman mənşəli görkəmli memar Viktor Johann Gottlieb Schröter tərəfindən tikilmiş ekzotik bir neo-Mavritaniya tərzində quruluşa malik olmuşdur. Bəzi Şərq bəzək və üslubunda qətiyyətli olsa da, binanın sxemi, foyesi və əsas salonu tipik bir Avropa opera binasına bənzəyir. Təşkilat qurulduğu gündən etibarən teatr bir neçə yanğın tərəfindən zərər görmüş və Sovet Gürcüstanının rəhbərliyi altında böyük bərpa işləri aparılmışdır; sonuncu bərpa işləri 2016-cı ilin yanvarında başa çatıb, və təmiri 6 il çəkmişdi, təxminən 40 milyon ABŞ dolları məbləğində bir gürcü biznes fondu tərəfindən qarşılanmışdır.

Opera evi Tbilisidə mədəni həyat mərkəzlərindən biridir və 1937-ci ildən bəri təşkilatın adı olan Gürcüstanın milli bəstəkarı olan Zaçaria Paliaşviliyə aiddir. Həmçinin teatr beynəlxalq tanınmış gürcü baletası Nina Ananiashvilinin başçılıq etdiyi Gürcüstanın Dövlət Baletinə ev sahibliyi edir. Son illərdə Montserrat Caballé və José Carreras kimi opera ulduzları, milli bayram və prezidentlik mərasimləri üçün ənənəvi bir yer kimi bu teatrda fəaliyyət göstərmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Tbilisidə yerləşən digər teatr - Rustaveli Teatrı
* Tbilisi Dövlət Opera və Balet Teatrı rəsmi səhifəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Andrew North. Tbilisi to reopen opera house that has survived tsars, Soviets and civil war, Arxivləşdirilib 2022-03-25 at the Wayback Machine The Guardian qəzeti, İstifadə tarixi: 27 Yanvar 2016
2. ↑  Montserrat Caballé To Give Concert At Opera Theater in Tbilisi. 25 Dekabr 2007 tarixində bu mənbədən arxivlənmişdir.
**Vera Mixaylova** — Sovet uşaq yazıçısı və jurnalisti.

Bioqrafiyası
------------

Vera Mixaylova 4 sentyabr 1907-ci ildə Tomsk yeraltı təşkilatının üzvləri olan valideynlərinin həbs olunduğu Nerçinsk həbsxanasında (Transbaykaliya) anadan olub. Digər məlumatlara görə, Vera 1908-ci il avqustun 22-də (4 sentyabr) Kemerovo vilayətinin Mariinsk şəhərində anadan olub.

12 yaşından fabrikdə işləyib. 14 yaşında Çitada komsomol sıralarına daxil olur və yeni qurulmuş komsomol qəzeti "Younaya rat"da işə düzəlir. 1941-ci ildə V. Vorovski adına Leninqrad Dövlət Jurnalistika İnstitutunu qiyabi bitirib. Sonra Simferopolda V. Verdanski adına Krım Pedaqoji İnstitutunda üç kurs oxuyur.

Ukraynada yaşayıb və işləməyir. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olur. Böyük Vətən müharibəsi illərində və ondan sonra qəzet redaksiyasında, xüsusən 1950–1960-cı illərdə Simferopol rayon "Prizyv" qəzetinin baş redaktoru olub (1952-ci ilə qədər qəzet "Bolşevistskaya Pravda" adlanırdı, indi isə "Selski Truzhenik Krıma" adlanır). SSRİ Yazıçılar İttifaqının Krım bölməsinin nəsr bölməsinə rəhbərlik etmişdir. Bölmənin iclasları Simferopolda Qorkoqo küçəsindəki 5 saylı binada keçirilirdi.

Əsərlərini rus dilində yazılmışdır. Əsərlərin əksəriyyəti uşaqlar üçün yazılmışdır. Mixaylova "Vorobeiç" (1956), "Siqnal" (1958) və "Dimka necə Bimkoy oldu" (1963) hekayələr toplusunun, "Qırmızı lent" (1960), "Uzinedə oğlan yaşayırdı" (1967, uşaqlıqda kosmonavt kimi) Pavla Popoviça), "Qoşka — partizan tənqidi" (1971) hekayələrinin müəllifidir. Onun bütün kitabları Simferopolda nəşr olunub. "Qoşka — partizan tənqidi" hekayəsi tacik dilinə tərcümə edilmişdir.

30 may 1985-ci ildə Simferopolda vəfat etmişdir.

Nəvəsi — Qriqori Adolfoviç İoffe (1953–2020), Krım siyasətçisi, Krım Ali Radası sədrinin birinci müavini və Krım Respublikası İctimai Palatasının sədri olmuşdur.

Mükafatları
-----------

"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  Письменники Радянської України : Довідник (укр.). — К.: Радянський письменник, 1976. — С. 229. — 406 с.
2. ↑  Мацуев Н. Русские советские писатели: материалы для биографического словаря, 1917–1967. — М.: Советский писатель, 1981. — С. 149. — 254 с.
3. ↑  "ЕСУ". 2020-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.
4. ↑  "Жемчужина сокровищницы"
5. ↑  "Михайлова, Вера Григорьевна — Гошка — партизанский сын". 2020-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.
6. ↑  Сам себе режиссёр
Məzmun
------

Filmdə hadisələr can üstdə olan Ziyadxan kişinin *(Rauf Şahsuvarov)* öz övladlarını başına yığması ilə başlayır. İllərlə atalarına baş çəkməyən, xüsusən də analarının ölümündən sonra ataları ilə maraqlanmayan övladların fərsizliyi, naxələfliyi ifşa edilir. Filmdə ən acınacaqlı hal ölüm ayağında olan Ziyadxan kişinin adicə kəlimeyi-şəhadətini də bilməməsidir. Lakin ingilis Maykl *(Elman Rəfiyev)* həm türkcə təmiz danışır, həm də müsəlmanın kəlimeyi-şəhadətini yaxşı bilir. Bu isə əcnəbilərin bizi özümüzdən daha yaxşı tanıdığına ünvanlanan uğurlu ştrixdir. Onun elə azəri qızı Məryəmlə *(Aynur Dadaşova)* evlənmək istəyi və Ziyadxan kişini Gülnisə arvadla *(Brilliant Babayeva)* evləndirməsi də əslində bir sıra beynəlxalq siyasi atmacalardan xəbər verir. Elə milli-mənəvi problemləri ortaya qoyan nüanslar da bu filmdə az deyil. Cəbhəyə getməkdən qorxub, illərdir öz evinin çardağında gizlənən Nuruşun *(Azər Axşam)* tez-tez bəlağətlə "Təki Vətən sağ olsun!" deməsi, II Dünya Müharibəsinin iştirakçısı Gopçu Musanın *(Elnur Hüseynov)* Qarabağın müdafiəsi uğrunda döyüşlərdən basıb-bağlaması çox incə mətləbləri açıq ifadə edir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Şahin Nəcəfov
**Quruluşçu rejissor:** İzzət Əzizov
**Quruluşçu operator:** İzzət Əzizov
**Quruluşçu rəssam:** Sevda Məmmədova
**Rejissor:** Elşən Heydərov
**Bəstəkar:** Erkin Məmmədov
**Səs rejissoru:** Mahmud Əhmədov
**Operator:** İlkin Umudov
**Montaj edən:** Tərlan Ələkbərzadə
**Rejissor assistenti:** Cəmilə Məmmədova, Qurban Həsənov
**İnzibatçı:** Manaf Manafov
**İşıq üzrə rəssam:** Adil İslamzadə
**Qrim rəssamı:** Mələk Əmirova
**Mahnı ifa edən:** Aynur Dadaşova, Rüfət Axundov
**Prodüser:** Ramiz Sərkərov, Əfqan Yusifov
**Filmin direktoru:** Ramiz İsrafilov
### Rollarda

Rauf Şahsuvarov — Ziyadxan
Brilliant Babayeva — Gülnisə
İqrar Salamov — Faxoş
Elməddin Cəfərov — Xuduş
Azər Axşam — Nuruş
Mehdi Mehdizadə — Ziriş
Aynur Dadaşova — Məryəm
Elvin Hacıyev — Qeyrətdin
Elman Rəfiyev — Maykl
Fatma Mahmudova — Bəsti
Rəhman Rəhmanov — Molla Məmiş
Şükufə Musayeva — Nargilə
İntiqam Soltan — Sürücü Duman
Ramiz Sərkərov — Fərzəli
Ülviyyə Əliyeva — Yetər
Xanlar Həşimzadə — Doktor Talıb
Natiq Fərzəliyev — Vəli
Elnur Hüseynov — Gopçu Musa
İlhamə Əhmədova — tibb bacısı
Sima Şabanova — tərcüməçi
İlham Musayev — PPX Əmrah
Sergey Qədirov — xəzinədar
Rəhilə Pirimova — qonşu
Rəvanə Məmmədova — qonşu
Pərviz İsmayılov — reket

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

Zaqatala Rayon İcra Hakimiyyəti
"M. Trans" Şirkəti

Çəkilişə kömək edənlər
----------------------

Asif Əsgərov
Yusif Cankayev (Car kənd sakini)
Tahir Abdullayev (Car kənd sakini)
Mübariz Abbasov
Nurəddin İsmayılov

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Basilan** (taqal Basilan) — Filippinin cənubunda yerləşən ada.

Coğrafi yerləşmə
----------------

Filippin arxipelaqına daxil olan 7107 adadan biridir. lokal olaraq isə Sulu arxipelaqının 400 adasından biridir. Adanın sahəsi 1234,2 km², uzunluğu 66 km, eni 44 km təşkil edir. Adada 293 322 nəfər yaşayır (2010).

Mindoro adasından 17 km enə malik Basilan boğazı ilə ayrılır. Adanın qərbindən şərqinə dağ silsiləsi keçir. Cənubunda hündürlüyü 1020 metr olan zirvə vardır.

Əhalisi
-------

Balıqçı qəsəbəsi
Ərazisinin 4/5 hissəsi Basilan vilayətinə daxildir. Basilan vilayəti Müsəlman Mindanao Muxtar Bölgəsinə daxildir.

Adada 2 şəhər (İsabela, Lamitan) və 2 255 qəsəbə vardır.

İnzibati bölgü
--------------

11 inzibati vahidliyə və 2 şəhər dairəsinə bölünür:

### Şəhərlər

* İsabela (Isabela City)
* Lamitan (Lamitan City)

### Bələdiyyələr

* Əkbər (Akbar)
* Əl-Barka (Al-Barka)
* Hacı Məhəmməd Acul (Hadji Mohammad Ajul)
* Hacı Muxtamad (Hadji Muhtamad)
* Lantavan (Lantawan)
* Masulo (Maluso)
* Sumisir (Sumisip)
* Tabuan-Lasa (Tabuan-Lasa)
* Tipo-Tipo (Tipo-Tipo)
* Tuburan (Tuburan)
* Unqkaya-Pukan (Ungkaya Pukan)

İqtisadiyyat
------------

Ərazisinin 70 % kənd təsərrüfatına aiddir. Burada kokos, kauçuk, kofe, qarğıdalı, kakao, istiot və palma yağı istehsal edilir.

Mənbə
-----

* Basilan Peace in Nature Protocol Arxivləşdirilib 2010-12-07 at the Wayback Machine
**Tbilisi botanika bağı** (*gürc.* თბილისის ბოტანიკური ბაღი; 1845 ilə qədər **Çar bağı**) Tbilisinin tarixi mərkəzində, Sololaki silsiləsindən cənubda yerləşir.

Bağ 1845 ildə, yaşı bir neçə əsr olan çar bağların yerində yaradılıb. Buranı ilk dəfə 1671 ildə fransız səyyah Jan Şarden öz yazılarında qeyd etmişdi. Narikala qalasının yanında yerləşən bağların təsviri fransız təbiətşunas Jozef Turneforun yazılarında əks olunmuşdur. Həmçinin bu botanika bağı Şahzadə Vaxuştinin 1735-ci ildə tərtib etdiyi xəritədə göstərilmişdir. 
1896-1904-ci illərdə bağın ərazisi qərbə genişləndirilmişdir, XX əsrin ortalarında isə bağın ərazisinə köhnə müsəlman qəbiristanlığını bağladılar, hansında ki M.F.Axundov, M.Ş.Vazeh, Mehdiqulu xan Vəfa, Fətəli xan Xoyski, Həsən bəy Ağayev, Məmməd Həsən Hacınski və s. kimi Azərbaycanın görkəmli tarixi şəxsləri dəfn olunub.

Tbilisi botanika bağının şəlaləsi
Ümumi sahəsi 128 hektardan çox olan Botanika bağında nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növləri yetişir. Bağın diqqətəlayıq və turistləri ən çox cəlb edən güşələrindən biri də 42 metrlik şəlalədir.

Bağın əsas girişi Botanika küçəsinin sonunda, Narıkala qalasının yerləşdiyi dağın ətəyindədi. 1909-1914-cü illərdə Sololaki silsiləsində tunel qazılmışdı və Lado Asatiani küçəsindən botanika bağına ikinci giriş açılmışdır. Tunel 2004 ilə qədər istifadə olunurdu, sonradan oranı bağlayıb, gecə klubuna çevirdilər.


Vikianbarda ***Tbilisi Botanical Garden*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Qalereya
--------

* Mirzə Fətəli Axundovun məzarıMirzə Fətəli Axundovun məzarı
* Mirzə Şəfi Vazehin məzarıMirzə Şəfi Vazehin məzarı
* Narıkala qalasıNarıkala qalası
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tbilisi botanika bağı". 2015-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-13.

Həmçinin bax
------------

* Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu

Xarici keçidlər
---------------
**Kəmankeş Əli Paşa** (ö. 3 aprel 1624) I. Mustafanın ikinci səltənətində və IV. Murad səltənətinin ilk dövrlərində 30 avqust 1623 – 3 aprel 1624 illərində 7 ay 4 gün sədrəzəmlik etmiş Osmanlı dövlət adamıdır.

Həyatı
------

Türk əsillidir. Təhsilini Əndərunda almışdır. Saraydan çıxdıqdan sonra vəzirlik rütbəsilə Bağdad Bəylərbəyliyinə təyin edildi. Bundan sonra Diyarbəkir hakimi və dördüncü vəzir olaraq divan heyətinə qatılmışdır.

1623 tarixində baş verən sipahi üsyanı və Sədrəzəm Mere Hüseyn Paşanın İstanbuldan qaçması ilə sədarətə gətirildi. Yeni sədrəzəm olaraq İstanbuldakı ayaqlanmaları yatırmaq üçün, ilk öncə dövlət işləri ilə maraqlanmayan I. Mustafanı devirməli idi. Bunun üçün divan vəzirləri və şeyxülislam Zəkəriyyazadə Yəhya Əfəndinin razılığını almışdır. Görülən hazırlıqlardan sonra 9 sentyabr 1623 tarixində I. Mustafa taxtdan endirildi. 10 sentyabrda devrilmiş sultan keçmiş qəfəs otağına geri qaytarıldı və anası Həlimə Sultan köhnə saraya göndərildi. Onun yerinə 7 yaşlı IV. Murad taxta oturduldu. Yeni sultanın taxta oturması səbəbi paylanmalı olan cülus bəxşişi Qara Əli Paşanın məsuliyyətinə verildi. 1617-ci ildən bəri 6 il ərzində 4 dəfə sultan cülusu paylanmışdı və xəzinə bomboş idi. Sədrəzəm Əli Paşa Ocaq ağaları ilə danışaraq əsgərlərə pul ödənməməsi ilə bağlı məlumat verdi və onların razılığı alındı.

Sədrəzəmin bu hərəkətləri onun özbaşınalığına gətirib çıxartdı. Özünə rəqib gördüyü keçmiş sədrəzəmlər Kürəkən Xəlil Paşa və Gürcü Hadım Mehmed Paşanı Anadoluda baş verən üsyanı dəstəklədikləri bəhanəsi ilə onları aradan qaldırmaq istəyirdi. Ancaq bu vaxt Bağdadda çıxan Bəkir Subaşı üsyanı ilə Səfəvilər Bağdadı işğal etdi. Ancaq bu hadisəni Sultan IV. Muradın səltənət naibəsi Kösəm Sultandan gizlətdi.

Ancaq bütün bu hadisələr onun İstanbulda rüşvətxor olaraq tanınmasına gətirib çıxarmışdır. Nəhayət, Əli Paşanın əleyhdarları səltənət naibəsi Kösəm Sultanı sədrəzəmi sədarətdən qovmağa inandırdılar. Oğlu IV. Muradı inandıraraq Sədrəzəm Qara Əli Paşanı aradan qaldırmağa inandırdı. 3 aprel 1624 tarixində sədrəzəm saraya çağırıldı və boğularaq edam edildi. Cəsədi Divanyolunda yerləşən Köhnə Əli Paşa Məscidi məzarlığına dəfn olundu.

Mənbə
-----

| ⛭IV Murad |
| --- |
| Ailəsi | Kösəm Sultan  • Ayşə Hasəki Sultan  • Əsməhan Qaya Sultan  • Safiyə Sultan  • Ruqiyə Sultan |  |
| Sədrəzəmlər | Mere Hüseyn Paşa  • Kəmankeş Qara Əli Paşa  • Çərkəz Mehmed Əli Paşa  • Hafiz Əhməd Paşa  • Kürəkən Xəlil Paşa  • Qazi Əkrəm Hüsrəv Paşa  • Topal Rəcəb Paşa  • Dabanıyasdı Mehmed Paşa  • Bayram Paşa  • Təyyar Mehmed Paşa  • Kəmankeş Qara Mustafa Paşa |
| Kaptan-ı dəryalar | Kürəkən Xəlil Paşa  • Topal Rəcəb Paşa  • Çatalcalı Həsən Paşa  • Canpoladzadə Mustafa Paşa  • Bostancı Cəfər Paşa  • Dəli Hüseyn Paşa  • Kəmankeş Qara Mustafa Paşa  • Tüccarzadə Mustafa Paşa  •  |
| Şeyxülislamlar | Zəkəriyazadə Yəhya Əfəndi  ·  Ahizadə Hüseyn Əfəndi ·   |
*Əsas məqalə: 1900 Yay Olimpiya Oyunları*

|  |
| --- |
|  II Yay Olimpiya Oyunlarında Bask pelotası |
|  |
| **Yer** | Neuilly-sur-Seine |
| **Başlanma günü** | 14 iyun |
| **İştirakçılar** | 2 ölkədən 4 iştirakçı |
|
| Medallar 
  İspaniya
  Fransa |

Bask pelotası 1900-cü il Yay Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil idi. Yalnız iki komanda iştirak etdiyinə görə, bir qarşılaşma təşkil olunmuşdu. Yarış zamanı toplanan xallar məlum deyil. Yarış 14 iyun tarixində baş tutmuşdur.

Bask pelotası yalnız bu Olimpiyadaya rəsmi idman növü kimi daxil idi. 1924, 1968, 1992-ci il Yay Olimpiya Oyunlarına isə nümayiş idman növü kimi daxil olmuşdu.

Komandaların heyətləri və medallar
----------------------------------

* İspaniya
* Xose de Amesola
* Fransisko Villot
* Fransa
* Moris Durquetty
* Eçeqeray

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Sıra  | Ölkə | Qızıl | Gümüş | Bürünc | Cəmi |
| 1 |  İspaniya | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 2 |  Fransa | 0 | 1 | 0 | 1 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Basque Pelota at the Olympics". 2022-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 iyun, 2014.