recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Meşənin təbii bərpası – meşə çətri altında, meşəqırma sahələrində, meşə yanğını yerlərində meşənin yeni nəslinin yaranması prosesi.

Ümumi məlumat
-------------

Meşənin təbii bərpası toxumla, kötük pöhrələri ilə, kök bicləri ilə gedir. Meşənin təbii bərpasının intensivliyi fiziki-coğrafi şəraitdən, meşə tipindən, meşəqırma üsulundan və ağac cinslərinin meşəçilik xüsusiyyətindən asılıdır. Fizikicoğrafi mühit meşənin bərpası üçün meşə zonasında daha əlverişlidir. Meşənin təbii bərpası zamanı ağac cinslərinin dəyişilməsi (suksessiya) müşahidə olunur. Meşənin təbii bərpasına kömək etmək məqsədilə meşəqırma sahəsində toxumluq ağaclar saxlanılır, torpaq yumşaldılır, toxumun cücərməsinə şərait yaradılır. Bəzən bu tədbirlərlə yanaşı seyrək və açıq sahələrdə, həmçinin ağac şitillərinin əkini və yaxud toxumunun səpini aparılır.

Meşəsalma, meşəyetişdirmə
-------------------------

Meşəsiz regionlarda olan sahələrdə toxum səpmək və tinglər əkməklə süni meşə salınması. Meşəsalma üsulları iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğun olaraq torpaq və iqlim şəraiti nəzərə alınıb seçilir. Meşəsalma zamanı müxtəlif səpin üsulları (dağınıq, cərgəli və s.) tətbiq edilir.

Meşəsizləşdirmə
---------------

İnsan fəaliyyəti və ya təbii səbəblərdən müəyyən ərazidə meşənin sıradan çıxması. Meşəsizləşdirmə bir qayda olaraq biosenozun qalan komponentlərinin vəziyyətinə, tarazlığına, torpaq, su rejiminə və s. neqativ (fəlakətli) təsir göstərir.

Meşəşünaslıq
------------

Meşə haqqında təlim – meşəni təşkil edən ağac, kol, ot və s. bitki örtüyünü, meşə ilə mühitin əlaqəsini, meşənin bərpası və inkişafı qanunauyğunluğunu, onun susaxlayıcı, iqlimtəmizləyici xüsusiyyətlərini və s. elmi surətdə öyrənir.

Xarici keçid
------------

* Azərbaycan Respublikasının meşələri

Həmçinin bax
------------

* Meşə

İstinad
-------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008
**Enargit – Cu3AsS4** - (*yun.*  *enarges* ) *Rombik sinqoniya.* Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.

Xassələri
---------

Rəng – poladı-bozdan qonuruçalarlı qarayadək; Mineralın cizgisinin rəngi – bozumtul-qara; Parıltı – güclü, yarımmetal; bəzən tutqun; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,4-4,5; Sərtlik – 3,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {110} üzrə mükəmməl, {100} və {010} üzrə aydın; Sınıqlar – qeyri-hamar; Başqa xassələr – zəif elektrik keçiricisidir; Morfologiya – kristallar: vertikal cizgili, sütunvari, lövhə şəkilli; İkiləşmə: xaçvari ikiləşmələr, ulduzabənzər üçləşmələr; Mineral aqreqatları: dənəvər kütlələr, püruzlar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Orta- və aşağı temperaturlu hidrotermal damarlarda və metasomatik yataqlarda rast gəlir. Əsasən mis-kolçedan, mis-porfir, pirit-enargit yataqlarında qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: pirit, xalkopirit, sfalerit, qalenit, bornit, xalkozin, lyutsonit. Mineralın tapıldığı yerlər: Byutt (ABŞ); Çukikamata və Quanako (Çili); Sero-de-Pasko (Peru); Sumeb (Namibiya); Kounrad (Qazaxıstan). Azərbaycanda enargit əsasən Bittibulaq mis-mərgümüş yatağında toplanmışdır. Az miqdarda o, həmçinin Filizçay və Ağdərə yataqlarında, Çıraqdərə-Toğanalı filiz sahəsində, Qaladərəsi, Səfərli filiz təzahürlərində, Tutqunçay hövzəsinin qızıl filizi zolağında və b. qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Böyük yığınları Cu və As filizi kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004

Xarici keçidlər
---------------

* THE MINERAL ENARGITE
Bərdə rayonu Nəzirli kəndi
**Nazırlı** — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi
------

XIX əsrin əvvəllərində Nəzirli kəndinin adı "Qılınclı" adlanırmış. Qılınclı kəndi vaxtilə çox böyük kənd olub. O vaxtlar Kür çayının daşması nəticəsində kəndin əhalisi dörd yerdə və hər birinin arasında 5–6 km məsafə olan ərazilərdə məskən salmışlar. Hətta bu dörd kəndin dördünü də yaşlı adamlar "Qılınclı" (yaşlıların dili ilə desək "Qılışdı") adlandırırlar. Hal-hazırda bu kəndlərin indiki adları: Mollalı, Məşədiibişli, Məmmədli və Nəzirli adlanırlar. Nəzirli kəndini bir çoxları, "Mator Qılınclısı" kimi də tanıyırlar. Çünki, Nəzirli kəndi Kür çayının tam sahilində yerləşdiyi üçün, həyətyanı və əkin sahələrinin suvarılması üçün kəndin Kürə yaxın bir hissəsində çox böyük həcmdə və böyük gücə malik olan su motorları üçün böyük bir bina tikilib və içində 10 - a yaxın tank motorları yerləşdirilmişdır(1975-ci ildən bəri bu motorları yeni qurulmuş su üzərində Bərdə SSİ Nazırlı üzən nasos stansiyası əvəz edir). O vaxtdan Qılınclı kəndlərinin sakinləri öz aralarında biri-birinə izah etmək üçün, bu kəndin adını "Mator Qılınclısı" kimi adlandırmışlar.
Nəzirli kəndinə yaranma tarixindən (1930-cu ildən) bəri, yalnız müstəqillik dövründə-2015-ci ildə təbii qaz xətti çəkilib, sakinlərin istifadəsinə verilmişdir.

Qalereya
--------

* Nəzirli kəndinin girişi və 1 saylı orta məktəb.Nəzirli kəndinin girişi və 1 saylı orta məktəb.
* Bərdə rayonu Nəzirli kəndi, Kürqırağı mənzərə.Bərdə rayonu Nəzirli kəndi, Kürqırağı mənzərə.
* Nazirli kəndi və məktəbi.Nazirli kəndi və məktəbi.
* Nəzirli kəndindəki köhnə su çəkən motorların binası. 1975-ci ildən yararsız vəziyyətdədir.Nəzirli kəndindəki köhnə su çəkən motorların binası. 1975-ci ildən yararsız vəziyyətdədir.
* Nəzirli kəndindəki yeni qurulmuş su üzərindəki üzən su çəkən motor.Nəzirli kəndindəki yeni qurulmuş su üzərindəki üzən su çəkən motor.
* Nəzirli kəndində çəkilmiş, həyətlərdən birində nar ağaclarıNəzirli kəndində çəkilmiş, həyətlərdən birində nar ağacları
* Nəzirli-Kür çayı.Nəzirli-Kür çayı.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* İkinci Nazırlı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Nazırlı ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Andaluzit Al2 [O | SiO4]** — Rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən. Andalusit siyanit və sillimanit ilə trimorfikdir, aşağı təzyiqli orta temperaturlu polimorfdur. Daha yüksək temperatur və təzyiqlərdə andaluzit sillimanite çevrilə bilər. Beləliklə, digər polimorflarında olduğu kimi, andaluzit də alüminosilikat indeksli mineraldır və ana süxurun istehsalında iştirak edən dərinlik və təzyiqlərə dair ipuçları verir.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Andaluzit, 100 mm, Paraqaçay filiz təzahürü, Ordubad rayonu
Viridin – tünd — yaşıl manqanlı (7 %-dək) andaluzit; hiastolit – kristalın en kəsiyində kömür möhtəvilərinin xaç şəklində yerləşdiyi andaluzit.

Xassələri
---------

Rəng – boz, qonur, sarı, narıncı, qəhvəyi, qırmızı, az hallarda tünd-yaşıl, nadir hallarda rəngsiz; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşədən tutqunadək; Şəffaflıq – şəffafdan qeyri-şəffafadək; Sıxlıq – 3,1–3,2; Sərtlik – 7–7,5; Ayrılma – {110} üzrə mükəmməl, {100} üzrə qeyri-mükəmməl, Bölünmə – {120} və {230} üzrə; Sınıqlar – qeyri-hamar, qəlpəli, Lüminessensiya – zəifdir, yaşıldan-yaşılımtıl-sarıyadək; Morfologiya – kristallar: prizmatik, psevdotetraqonal; İkiləşmə: qeyd olunmayıb, Mineral aqreqatları: çubuğabənzər-şüalı, bəzən – lifli.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Tipik metamorfogen mineraldır. Gilli və kömürlü-gilli şistlərdə, bəzən qneyslərdə rast gəlir. Roqoviklərdə, alp tipli kvars damarlarında qeyd edilir. Törəmə kvarsitlərdə geniş inkişaf etmişdir. Bəzən qreyzenlərdə rast gəlir. Andaluzit qranit peqmatitlərində də qeyd edilmişdir. Çökmə süxurların adi qırıntı mineralıdır. Çox vaxt səpintilərdə tapılır, miqdarca çox olduqda praktik əhəmiyyət kəsb edir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kordiyerit, stavrolit, qranat, kvars və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Syerra-de Ronda (İspaniya); Vayt-Mauntin, Stendiş (ABŞ); Minas-Novas, Minas-Jerays (Braziliya); Xazi-Xils (Hindistan), Semiz-Buğu (Qazaxıstan); Murzinka (Rusiya). Andaluzitin iri yığınları həmçinin CAR, Tanzaniya, Avstraliya, Böyük Britaniya, İsveçrə və b. ölkələrdə aşkar edilmişdir. Azərbaycanda andaluzit Gədəbəy, Bittibulaq, Paraqaçay yataqlarının və Tutqun filiz sahəsinin filizyanı metasomatitlərində qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Oda və turşuyadavamlı mühüm xammal olmaqla metallurgiya və keramika sənayesində, silisium-alüminium xəlitəsi – silumin almaq üçün istifadə edilir. Mineralın gözəl rəngli növ müxtəliflikləri zərgərlik işlərində praktik baxımdan maraq doğurur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *International Mineralogical Association - Commission on new minerals, nomenclature and classification* The IMA List of Minerals (December 2014). 2014.
2. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Andalusite // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
3. ↑  mineralienatlas.de (ing.).

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

* THE MINERAL ANDALUSITE
**Dəmiroduncaqlı evkalipt** (*lat.* Eucalyptus sideroxylon) — mərsinkimilər fəsiləsinin evkalipt cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Aralıq dənizi sahilləridir. Təbii halda cənub-şərqi və qərbi Avstraliya, Cənubi Uels və Kvinqled ştatlarında, dəniz səviyyəsindən 200–600 m yüksəklikdə olan yamaclarda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 18–45 m olan ağacdır. Oduncağı qırmızı, sıx, möhkəm, sərt və sudan ağırdır. Gövdəsinin qabığı sərt, qalın, dəyişkəndir, belə ki, cavan vaхtı gümüşü-boz rəngdə, sonradan tünd qırmızı və ya qara rəngdə olur. Yarpaqları qarşı-qarşıya, cüt, lentvari və ya neştərvari, uzunluğu 4-8 sm, eni 0,5-1,5 sm, açıq boz rənglidir. Yaşlı yarpaqları qalın, oraqvari, dartılmışdır. Keçid dövründə yarpaqları budağın üzərində ardıcıl yerləşən, saplaqlı, neştər formalı, açıq bozumtul rəngli, 6-11 sm uzunluqda, 1-2 sm enində olur. Qönçələri saplaqlı, uzunluğu 12–15 mm, eni 7–10 mm, qapaqcığı konusvari, qısa və köndələn saplarla birləşmişdir. Çiçək çətiri qınlı, çiçəkləri 3-7 ədəd, saplaqları 1-2 sm uzunluqda, qırmızı rənglidir. Meyvələri saplaqlı, formaca yumurtavari və ya dairəvi olub, diametri 8–9 mm, incə diski vardır, qapaqcıqları basılmış haldadır.

Ekologiyası
-----------

Rütubət sevən bitkidir, quru subtropik iqlim şəraitində becərilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində introduksiya edilmişdir. Azərbaycanın bir çox bölgələrində mədəni səraitdə becərilir.

İstifadəsi:
-----------

Abşeronun yaşıllaşdırılmasında istifadə üçün əlverişlidir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2667019
* Wikispecies: Eucalyptus sideroxylon
* APDB: 16520
* APNI: 76926
* BOLD: 455618
* Calflora: 3537
* Ecocrop: 5929
* EoL: 632020
* EPPO: EUCSD
* FoAO2: Eucalyptus sideroxylon
* GBIF: 3177189
* GRIN: 16030
* iNaturalist: 77092
* IPNI: 593359-1
* IRMNG: 11106312
* ISC: 22476
* ITIS: 502487
* IUCN: 133377043
* NCBI: 1541731
* NSWFlora: Eucalyptus~sideroxylon
* NZOR: 8c185dec-f103-4bae-8e92-7bfb041bf253
* NZPCN: 4628
* PFI: 9478
* Plant List: kew-73898
* PLANTS: EUSI2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:593359-1
* Tropicos: 22102086
* VicFlora: b967c639-c30e-4bdd-8f78-f8c903134f5c
* WCSP: 73898
* WFO: wfo-0000955894

 |

1. ↑  Australian Plant Name Index (ing.).
**Battalnamə** — ərəb və türk xalq qəhrəmanı Battal Qaziyə aid dastansayağı rəvayətlərin məcmusu. "Seyid Qazinin döyüşləri haqqında hekayətlər", "Hekayəti-Seyid Battal Qazi" adlı əlyazmaları var. Onların XI–XIII əsrlər dönəmində yazıya alındığı ehtimal edilir. "Battalnamə"nin Bakı nüsxəsi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılır. Dastan, əsasən, Əməvi — Bizans müharibələrindən (VIII əsr) Anadoluya türk yürüşlərinin (XI əsr) qədər olan dövrü əhatə edir.

"Battalnamə"də hadisələr Malatya və onun ətrafındakı ərazilərdə baş verir. Battal Qazinin şər qüvvələr üzərində qələbəsi, kafirləri islama dəvət etməsi, Malatya əmiri Ömərin qızı ilə evlənməsi və s. əks olunmuşdur. Battal Qazinin Anadoluda xristianlarla döyüş səhnələri əski türk inancları və İran nağıllarından alınmış motivlərlə zəngindir. Hekayətlərdə döyüşlər siyasi deyil, dini (islam-xristian) səciyyə daşıyır. Dastanın ilk nüsxəsi nəsrlə yazılmışdır. 1769–70-ci illərdə Bəqayi adlı şair onu nəzmə çevirmişdir. Battal Qazi və "Battalnamə" ilə bağlı ilk olaraq H. Ethe tədqiqat aparmış və "Seyid Battalın yürüşü" (1871) adlı əsər yazmışdır.

Ədəbiyyat
---------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. ISBN 978-9952-441-00-0. 3-cü cild. 2011.
Şirkətin gerbi Kalqaridə yerləşən qərargah binasında. Latın şüarı *Pro Pelle Cutem* (dəri üçün dəri) İonanın iş dəftərindən (2: 4) və ya 10-cu Yuvenalın satirasından bir parafraz ola bilər
**Hudzon körfəzi şirkəti** (*ing.* Hudson's Bay Company, HBC; *Hudzonbay şirkəti* kimi 1870-ci illərədək tərcümə edilmişdir) — Şimali Amerikadakı və dünyanın ən köhnə ticarət şirkətlərindən biri. Şirkət rəhbəri vəzifəsinə hələ də Qubernator deyilir. Şirkətin mərkəzi ofisi Kanadanın Toronto şəhərində, köhnə şəhərətrafı, indiki Skarboro bölgəsində yerləşir.

Tarixi
------

### Yaranması

Şirkətin bir vaxtlar mənimsədiyi Rupertin torpağı
XVII əsrin ortalarına qədər Kanadada kürk ticarəti demək olar ki, tamamilə Kvebekdəki (Yeni Fransa) Fransız müstəmləkə rəhbərliyinin əlində idi. Fransız Huguenot tələsi Pyer-Espri Radisson, Kri hindilərindən öyrəndi ki, ən yaxşı kürk ölkəsi Hudzon Körfəzi mənasını verən "donmuş dəniz" ə gedən yolda, Yuxarı gölünün şimalında və qərbində yerləşir. 1659-cu ildə Radisson və qayınatası Medard de Qrozey, öz xəsarəti və riski ilə oraya getdilər, çoxlu kürk əldə etdilər və Huron hinduları ilə ticarət əlaqələri qurdular. 1661-ci ildə iki Fransız tərəfindən edilən dəfələrlə uğurlu səyahətə baxmayaraq, təşəbbüsləri hazırkı qubernator Marquis d'Argenson'dan təsdiq almayıb, tutucuların qənimətini tutdu və bundan sonra Bostondan gələn İngilis tacirlərinə müraciət etdilər.

Şirkət Qrinviç yol kənarında. Con Hud tərəfindən qravür (1769)

İstinadlar
----------

1. ↑  Hudson's Bay Company // 20th Century Press Archives. 1908.
2. ↑  .
3. ↑  *Baker Nathan.* Pro Pelle Cutem Arxivləşdirilib 2020-10-22 at the Wayback Machine // The Canadian Encyclopedia.
4. ↑  Доклад Комитета об устройстве русских американских колоний Arxivləşdirilib 2020-11-05 at the Wayback Machine. — СПб.: Тип. Департамента внешней торговли, 1863. — С. 61.
5. ↑  *Willson H. B.* The Great Company (1667–1871): A History of the Honourable Company of Merchants-adventurers. — New York, 1900. — p. 26.
6. ↑  *Andra-Warner E.* Hudson's Bay Company Adventures: Tales of Canada's Fur Traders Arxivləşdirilib 2020-10-28 at the Wayback Machine. — Heritage House Publishing, 2009. — pp. 21–25.
**Mis-nikel xəlitəsi** — mis əsaslı xəlitə, onun əsas aşqar vurma elementi nikeldir. Mis və nikelin qarışdırılması nəticəsində yaranan xəlitə korroziyaya qarşı davamlılığı güclənir, elektrik müqaviməti və möhkəmlik isə artır. Mis-nikel xəlitəsi əsasən elektrotexnika və konstruksiya tipli olur.

Konstruksiya tipli mis-nikel xəlitəsi
-------------------------------------

Konstruksiya xəlitəsi korroziyaya qarşı yüksək dərəcədə davamlıdır. Konstruksiya tipli mis-nikel xəlitəsinə neyzilber və melxior aiddirlər.

Melxior nikellə misdən alınan, bəzən dəmir və manqan da əlavə olunaraq hazırlanan gümüşəoxşar ərintidir. Adətən melxiorun tərkibinə 5–30 % nikel, ≤0,8 % dəmir və ≤1 % daxil olur, qalanın hamısı misdən ibarətdir.

Neyzilber 5–35 % nikeldən və 13–45 % manqandan ibarət mis xəlitəsi.

Elektrotexnika tipli mis-nikel xəlitəsi
---------------------------------------

Bu tip xəlitəyə yüksək elektrik müqavimət və elektriki cərəyanla hərəkət etdirən qüvvə xasdır, kopel və konstantan bu növə aiddir.

Konstantan nikel (39–41 %) və manqan (1–2 %) əlavə olunmuş termostabil mis əsaslı (təxminən 59 %) xəlitədir. Xəlitə yüksək xüsusi elektrik müqavimətinə (təxminən 0,5 mikroom-metr), elektrik müqavimətinin termik əmsalının minimum dəyərinə və mis, dəmir və xromel ilə termoelektro hərəkət etdirən qüvvəyə sahibdir.

Kopel aşağıdakı elementlərdən ibarət olan xəlitədir: Ni (43–44 %); Fe (2–3 %); qalanı Cu-dur.

Tətbiq sahələri
---------------

Mis-nikel xəlitəsi reostat, rezistor, termocüt və s. kimi elektrik cihazları üçün istifadə olunur; qab-qacaq, sikkə zərb olunmasında, tibb sənayesində, gəmiqayırma və sənət məmulatlarında istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Медно-никелевые сплавы. Arxivləşdirilib 2012-08-14 at the Wayback Machine Статья с сайта bibliotekar.ru
**Aparıcı** — radioda, televiziyada, əyləncə məkanında proqramı təqdim edən, izah edən, nümayiş edən və elan edən bir insandır.

Spiker (bu sözün əsli ingilis dilindəki <<spiker>> sözündən götürülmüşdür) yerinə görə diktor, şərhçi və aparıcı da adlanır. Aparıcılar yalnız xəbər bülletenləri, reklam yazıları, tanıtım və şərh mətnlərini oxumurlar; Həm də radio və televiziya tərəfindən təşkil edilən müsabiqələr, oyunlar və buna bənzər əyləncə proqramlarını təqdim edir və idarə edirlər. Bu proqramlarda yazılı bir mətn oxumaq əvəzinə onu danışırlar. Əslində klassik aparıcılıq getdikcə daha çox tarixə çevrilir və müasir dövrün aparıcıları daha cəlbedici və aktiv iş sahələrinə üz tuturlar: Teatrlar, musiqi salonları, qumarxanalar və s. Bu tip yerlərdə aparıcıların gördüyü iş daha çox şərh etmək və ya təqdim etməkdir. Radio və televiziya təşkilatları da, dinləyicilərin və tamaşaçıların bir idman yarışmasını və ya bir mərasimi daha yaxşı izləyə, yaxud dinləyə bilmələri üçün aparıcı diktorlardan faydalanırlar.

Həmçinin bax
------------

* Diktor

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan |
| Normativ yoxlama | GND: 4170313-3 |
**Azər Baxşəliyev** — azərbaycanlı aktyor, Bozbash Pictures layihəsində canlandırdığı Ağsaqqal və Əzəmət obrazı ilə tanınır.

Həyatı
------

Azər Baxşəliyev 3 iyul , 1985-ci ildə anadan olub. Aktyor, Bozbash Picturesin Ağsaqqal və Əzəmət obrazı ilə tanınmağa başlamışdır. ATV telekanalında çalışır. Beynəlxalq Universitetinin Ərəb ölkələri üzrə regionşünaslıq fakültəsini bitirib. Ən çox sevdiyi aktyorlar Antoni Hopkins və "Bozbaş Pictures"də olan "Ağsaqqal" (gülür). Hobbisi sovet maşınlarının modellərini yığmaqdır. Evlidir.

TV layihələri
-------------

1. Bozbash Pictures (2011–2017)
2. Ay brilliant (film, 2015)
3. Axırıncı yol (2016)
4. Stalinin başı (2017)
5. Palata 106 (film, 2016)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Onlar həyatda Bozbaş deyillər..." 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-01.

Xarici keçidlər
---------------

Azər Baxşəliyev "Bozbash pictures" aktyorlarının xeyir işi haqqında: — "Onların əvəzinə çox sevinirəm" — VİDEO [*ölü keçid*]
**İsa Məlikov** — Azərbaycanlı bəstəkar, prodüserdir. Azərbaycanın 2021,2022-ci illər ərzində Avroviziya beynəlxalq mahnı müsabiqəsindəki nümayəndə heyətinin rəhbəri olmuşdur.

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

İsa Məlikov 21 oktyabr 1980-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya gəlib. 1987-ci ildə 189 saylı orta məktəbə, 1990-cı ildə isə Vaqif Mustafazadə adına 1 saylı musiqi məktəbinə qəbul olunub. Musiqi məktəbini bitirəndən sonra 1995-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Kollecində təhsil almağa başlayıb. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə qəbul olub. 2001-ci ildə həmin universiteti xalq çalğı alətləri orkestrinin dirijoru ixtisası üzrə qırmızı diplomla bitirib. 2003-cü idə incəsənət magistri dərəcəsini alıb. 2004-cü ildə Britaniya Bəstəkarlar və Nəğməkar-şairlər Akademiyasının üzvlüyünə qəbul olunub. 2008-ci ildə "Bakı Musiqi Fabriki" prodüser mərkəzini qurub və onun baş prodüseri olub. Onun rəhbərliyi ilə "BMF" prodüser mərkəzinin ilk məhsulu "Avroviziya – 2009" Beynəlxalq mahnı müsabiqəsində üçüncü yer tutmuş Aysel Teymurzadədir. 2009-cu ildə Azərbaycanda ilk rəsmi rekord-leybli olan "BMF Records" təşkil edib. Bir çox musiqili layihələrin ideya müəllifi, bir çox xitlərin, kinofilmlərə bəstələnmiş musiqilərin müəllifidir. Mahnılarını Azərbaycan estradasının ən parlaq ulduzları — Zülfiyyə Xanbabayeva, Aygün Kazımova, Röya Ayxan, Elnarə, Elşad Xose, Manana, İradə İbrahimova, Sevda Ələkbərzadə və başqaları ifa edirlər.

Həmçinin, İsa Məlikov Azərbaycan Avroviziya nümayəndə heyətinin keçmiş rəhbəridir. O, 2021-ci və 2022-ci ildə "Avroviziya" nümayəndə heyətinə rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi altında "Avroviziya"da Azərbaycan 2021-ci ildə **Samirə Əfəndinin** ifasında **"Mata Hari"** mahnısı ilə 20-ci yer, 2021-ci il Azərbaycan "Uşaq Avroviziyası"nda isə, **Sona Əzizovanın** ifasında **"One of Those Days"** mahnısı ilə 5-ci yeri tutmuşdur. 2022-ci ildə Azərbaycanı "Avroviziya"da **Nadir Rüstəmli** **"Fade To Black"** adlı mahnı ilə təmsil etmiş və 16-cı yeri tutmuşdur. 2022-ci ilin dekabr ayında isə İsa Məlikov Azərbaycanın "Avroviziya" nümayəndə heyəti rəhbərliyindən azad edilmişdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayti

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
**«Small Planet Airlines»** — Litvaya məsxus olan çarter reysləri həyata keçirən avia şirkət. Şirkətin mənzil qərargahı Litvanın Vilnüs şəhərində yerləşir. Şirkət Litva, Polşa və İtaliyada fəaliyyət göstərmək üçün sertifikatlaa sahibdir. Onun müştəriləri arasında Nova Turas, Horizon Travel, Viking Hellas, Aeroservizi, TUI AG, Orbis Travel, Tez Tour, Chapman Freeborn, Newmarket Holidays və digər şirkətlər vardır.. Şirkət 2008-ci ildə təsis edilmişdir. Şirkətin 2017-ci ilə olan məlumata görə donanmasına 21 təyyarə daxildir.

Small Planet Airines şirkətinin təyyarələri Vilnüs, Varşava, Kotavise və Milanın (Malpensa) hava limanlarında təyyarələri vardır.

2011-ci ilin aprel ayında Small Planet Airlines şirkəti iki A320 əldə etdi və beləliklə Polşada A320 əldə edən ilk qeydiyyatdan keçmiş ilk hava yolu şirkəti oldu.

Əsas fəaliyyət istiqaməti
-------------------------

* Aparıcı tur operatorları üçün tam bir nizam proqramı (AOC, yerli ekipaj, təyyarədə fərdi sərnişin xidməti);
* Təyyarə ilə fərdi rənglənmə imkanı olan aviaşirkətlər üçün ekipajlı (ACMI) təyyarə icarəsi;
* Müştərinin sifarişi ilə qısa müddətli çarter uçuşları

Göstəriciləri
-------------

Bu günə qədər şirkətin Litva (Small Planet Airlines UAB), Polşa (Small Planet Airlines Sp. z o.o.) və İtaliya (Small Planet Airlines s.r.l.) ərazisində fəaliyyət göstərən hava daşıyıcısı sertifikatları var.
2010-cu ildə "Small Planet Airlines" şirkəti Avropa, Yaxın Şərq, Şimali Afrika və Asiyanın 120-dən artıq məntəqəsinə sərnişin daşımasını təşkil etmişdir. 46 milyon avrodan çox maliyyə qazanmışdır.

Donanma
-------

Small Planet Airlines şirkətinə məxsus Airbus A320-200
Hazırda "Small Planet Airlines" aviaşirkəti 21 təyyarədən ibarətdir: 17 - Airbus A320 4 - Airbus A321
2017-ci il avqustun tarixinə görə hava yolu şirkəti aşağıdakı təyyarələrdən ibarətdir:


| Təyyarə | İstifadə edilir | Sifariş | Sərnişin | Tətbiq |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Airbus A320-200 | 9 | — | 180 |  |
| Ümumi | 9 | — |  |

Mənbə
-----

* Small Planet Airlines
* AviaSG.com Avia Solutions Group

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Small Planet Airlines — About us". 2012-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-06.
2. ↑  "Avia Solutions Group — Şirkət idarə ediçiləri — Small Planet Airlines". 2010-12-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-06.
3. ↑  "Global Airline Guide 2017 (Part One)". Airliner World (October 2017): 20.  (#accessdate\_missing\_url)
Yeni Amsterdam, təxminən 1650-ci il
Hollandiya Qubernatoru Stuyvesant, Hindistan nümayəndə heyətini 1660 (plastik panoram) qarşılayır.
**Yeni Amsterdam** (nid. Nieuw Amsterdam) — 1626-1664-cü illərdə Nyu-Yorkun ilkin Holland adı.

Yaranma tarixi
--------------

1602-ci ildə Yeddi Birləşmiş Əyalət Respublikasının Baş ştatları (ümumi dildə — Hollandiya Respublikası) Hollandiyanın Qərbi Hindistan şirkətini qurdu, ona Asiyaya şimal-qərb yolunu tapmağı və yeni aşkar edilmiş əraziləri Hollandiyaya birləşdirməyi tapşırdı.

1609-cu ildə İngilis dənizçi Henri Hadson (Hudson) rəhbərlik etdiyi bu şirkətin bir ekspedisiyası, gələcək şəhərin yerində çay deltasının (sonradan Hadson adlandırıldı) kəşf etdi, araşdırdı və xəritəsini hazırladı. 1614-cü ildə ərazi Yeni Hollandiya adı ilə Hollandiya Respublikasına birləşdirildi. Əyalətin ilk yaşayış məntəqəsi 1624-cü ildə Manhetten adasına bitişik olan Qubernator adasında meydana gəldi və daha sonra, 1625-ci ildə Amsterdam Fort Manhettenin cənub ucunda yerlilər tərəfindən inşa edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Yeni Amsterdam // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər
---------------

* Hugh Morrison, *Early American Architecture* ISBN 0-486-25492-5 (Oxford University Press, 1952) [Dover Ed. 1987] (ing.)
* Russell Shorto, *The Island at the Center of the World, The Epic Story of Dutch Manhattan and the Forgotten Colony That Shaped America* ISBN 0-385-50349-0 (New York, Doubleday, 2004) (ing.)
* New Amsterdam from the en:New Netherland Project (ing.)
* From Van der Donck to Visscher: a 1648 view of New Amsterdam, discovered in Vienna in 1991 (ing.)
* Bu ərazinin Hindistan tayfalarına ümumi baxış

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Treccani |
**"Müqəddəs xəzinə" ordeni** (瑞宝章, *Zuiho-şo*?) – Yaponiya ordenlərindən biri. Həm yapon, həm də əcnəbi şəxslərə Yaponiya dövləti qarşısındakı xidmətlərə görə təqdim olunur.

Tarixi
------

"Müqəddəs xəzinə" ordeni 4 yanvar 1888-ci ildə İmperator Meyci tərəfindən "Meyci" ordeni adı ilə təsis olunmuşdur. Ancaq kişilərə təqdim olunması planlaşdırılsa da, 1919-cu ildə qadınlara da verilməsi barədə qərar verilmişdir. Orden 2003-cü ilə qədər 8 dərəcə üzrə təqdim olunmuşdur. 2003-cü ildə VII və VIII dərəcələr ləğv edilmiş, 6 dərəcə üzrə təqdim olunmağa başlamışdır.

Dizayn
------

Orden Yaponiyanın iki müqəddəs xəzinəsini – Yata güzgüsünü və Yasakani cəvahiratını özündə əks etdirir. Orden pavlovniya çiçəklərinin və yarpaqlarının formasında dizayn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "The Order of the Sacred Treasure". Identify Medals (ingiliscə). 2022-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 dekabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* İstehsal prosesi
**Kilifarevo adası** (bolq. *остров Килифарево*, ‘Ostrov Kilifarevo’ 'os-trov ki-li-'fa-re-vo) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında yerləşən, İngilis Boğazının qərb tərəfində yerləşən Aitço adaları arxipelaqına daxil olan buzlaqsız adadır. Ada Xorxe adasından 850 m şimal-qərbdə, Riksa adalarından 460 m şimalda və Morris Qayasından 350 m cənub-şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu 640 m, eni 350 m, səthinin sahəsi isə 11 hektardır. Ada 19-cu əsrdə *ağ sənayeçilər* tərəfindən kəşf edilmişdir.

Kilifarevo adası Bolqarıstanın şimalında yerləşən Kilifarevo şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Ada 62°22′26″ c. e. 59°47′14″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. 2009-cu ildə Bolqarıstan xəritəçəkmələrinə əsasən göstərilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* 60° S cənub enliyindəki Antarktida adalarının siyahısı
* ATEK

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Kilifarevo Island.
**Saqqallı qızılağac** (*lat.* Alnus glutinosa subsp. barbata) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin tozağacıkimilər fəsiləsinin qızılağac cinsinin adi qızılağac növünə aid bitki yarımnövü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Hündürlüyü 20 (25) m olan ağacdır. Cavan budaqları yapışqanlıdır, çılpaq və ya bəzən yumşaq tüklüdür. Yarpaqları enli-əksinə yumurtaşəkilli,dəyirmi, bəzən ovaldır, uzunluğu 6-15 sm, qaidə hissəsində enli-pazşəkillidir, uc hissədə az uzanmışdır, kənarları ikiqat-dişlidir, 8-10 cüt damarları vardır, alt tərəfdən damarların küncləri sarı rəngli sıx keçə kimi saqallıdır və üst səthi qismən tüklüdür. Saplaqlarının uzunluğu 5 sm-ə qədərdir. Bar verən salxımları uzunsov olub,uzunluğu 16-20 mm-dir, 3-5 ədəd olmaqla meyvə saplağında yerləşmişdir, uzunluğuna görə onlara bərabər və ya biraz daha qısadır. Fındıqcalar yastıdır, dar qanadlı və ya qanadsızdırlar. Aprel ayında yarpaqların açılması ilə bir vaxtda çiçəkləyir. Sentyabr-oktyabr aylarında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Samur-Şabran oval. Alazan-Əyriçay, Kür düz. Lənk. oval.Əsasən ovalıqlarda və orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Rütubətli yerlərdə, çay vadilərində və sahillərində rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Oduncağı yumşaq,çoxqatlı olduğuna görə xarrat işlərində, mıx hazırlanmasında və s. istifadə olunur. Qabığının tərkibində aşı maddəsi vardır və bundan başqa parçaları qara,qırmızı və sarı rəngə boyamaq üçün istifadə olunur. Qozalarılarından hazırlanmış məlhəm kolit və dizenteriyada müalicə məqsədilə istifadə olunur. Tozcuğununşəkərlə qarışığı arılar üçün yem hesab olunur.

Sinonimləri
-----------

* *Alnus barbata* C.A.Mey.
* *Alnus denticulata* C.A.Mey.
	+ *Alnus glutinosa var. acutifolia* Spach
	+ *Alnus glutinosa var. barbata* (C.A.Mey.) Ledeb.
	+ *Alnus glutinosa var. denticulata* (C.A.Mey.) Ledeb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Saqqallı qızılağac:''*The Plant List* saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Alnus glutinosa subsp. barbata* | 
* Wikidata: Q6066821
* Wikispecies: Alnus glutinosa subsp. barbata
* GBIF: 2876215
* GRIN: 105102
* iNaturalist: 438039
* IUCN: 194461
* NCBI: 1671027
* Plant List: kew-6370
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77189376-1
* Tropicos: 100145104
* WCSP: 6370
* WFO: wfo-0000945258

 |
| *Alnus barbata* | 
* Wikidata: Q38528198
* GRIN: 2436
* IPNI: 294893-1
* NZOR: 103bb39b-c461-43b0-bd94-63265d39efe4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:294893-1
* Tropicos: 3600200
* WCSP: 6281
* WFO: wfo-0000944389

 |
**Ağacvari fındıq** (*lat.* Corylus colurna) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin tozağacıkimilər fəsiləsinin fındıq cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir.

Təbii yayılması
---------------

Rusiya, Gürcüstan, İran, Kiçik Asiya və Balkan ölkələrində təbii arealı vardır. Azərbaycanda Lənkəran (İşхan çayı hövzəsində), Zaqatala rayonlarında və Qarabağda (Xoros çayı hövzəsi) dəniz səviyyəsindən 1200–1400 m yüksəkliklərdə yayılmışdır. Qarışıq meşələrdə karbonatlı torpaqlarda rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Təbiətdə 15–25 m hündürlüyə çatan düz gövdəli bitki növüdür. Gövdəsinin qabığı açıq-boz, cavan zoğları açıq-qəhvəyi rəngdədir. Birillik zoğları seyrək tükcüklüdür. Şaxələrində altyarpaqlar qısa, ellipsvarı, iki cür mişardişlidir. Orta və üst yarpaqları enli-tərsinə yumurtavarı olub, dib tərəfləri dərin ürəkvarı, zəif dilimlidir, üst tərəfi yaşıl, alt tərəfi bozumtul-yaşıl, tüklüdür. Yarpaqlar saplaqlar üzərindədir. Bunun cavan zoğları və yarpaq saplaqları qırmızımtıl tüklərlə örtülüdür. Yarpaqları geniş yumurtavarı və neştərşəkillidir. Yarpağın qaidəsi ürək şəklində оlub, ucu sivridir. Kənarları dişlidir və bəzən kiçik dilimlidir. Erkək çiçəkləri sırğaşəkilli çiçək qrupunda yerləşmişdir. Qonur-qırmızı rəngdədir. Qoz meyvəsi kiçikdir, meyvəsinin yan tərəfi azca basıqdır, küncləri vardır. Nadir hallarda meyvəsi yumru olur. Meyvəsinin 2-5 ədədi bir yerdə çanaqcıq içərisində olur, fındığın qabığı qəhvəyi rəngdə olub qalındır, ləpəsi xırdadır. Meyvələri çanaqcıqdan çox çətin ayrılır və bəzən də fındıqla birgə yerə tökülür. Çanaqcıq içərisində olan toxum (fındıq) çox az cücərir. Odur ki, təbii artımı zəif gedir. Ona görə də bu bitkiyə ağacvari fındıq adı verilmişdir. Meyvənin qaidə hissəsi böyükdür, şişkindir. Bitki dəniz səviyyəsindən 600–1700 m yüksəkliklərdə yayılmışdır.

Ekologiyası
-----------

Təzə, humusla zəngin, nəmişli, karbonatlı torpaqlara üstünlük verir. Kölgəyədavamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir, endemik bitki növüdür. Hirkan Milli parkı və Zaqatala Dövlət qoruğunda mühafizə edilir və Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilmişdir. Zəruri qoruma tədbiri kimi yeni mühafizə sahələrinin yaradılması tövsiyə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 999.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q148939
* Wikispecies: Corylus colurna
* BioLib: 3427
* EoL: 1147596
* EPPO: CYLCO
* EUNIS: 168084
* GBIF: 2875968
* GRIN: 11645
* iNaturalist: 367960
* IPNI: 295453-1
* IRMNG: 10604109
* ITIS: 506808
* IUCN: 194668
* MoBotPF: 277856
* NBN: NBNSYS0000042084
* NCBI: 101193
* NZOR: 18ff32f4-aa25-4a2a-b8e7-e7c097adffdf
* PalDat: Corylus\_colurna
* PFI: 258
* Plant List: kew-47866
* PLANTS: COCO30
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:295453-1
* Tropicos: 3600386
* uBio: 477569
* WCSP: 47866
* WFO: wfo-0000925290

 |
**Bandeyra** (*port.* Bandeira) — Braziliya ərazisində yerləşən dağ zirvəsi.
Bandeyra hündürlüyünə görə Braziliyada üçüncü ən hündür zirvə. Braziliyanın şərqində, Kaparau Milli Parkı ərazisində qərarlaşır. Hündürlüyü 2891,98 metrdir. Pik Braziliyanın ən soyuq nöqtələrindən biridir. Qışda temperatur −10 °C qədər enə bilir.

Əlavə məlumat
-------------

Bandeyra Kaparau Milli Parkında, İbitirama və Altu-Kaparao inzibati bölgələri arasında, sərhətdə yerləşir.

Dağın adı portuqalcadan tərcümədə «Bayraq» mənasını verir. 1859-ci ildə Braziliya imperatoru II Pedro o zamanlar ölkənin ən hündür zirvəsi hesab edilən zirvəyə bayraq sancılmasını əmr etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Peakbagger.com". 2012-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-17.
2. ↑  "Picos da Bandeira e do Cristal já têm novas altitudes". 2008-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-17.
3. ↑  "Instituto Chico Mendes da Biodiversidade". 2012-08-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-17.

Mənbə
-----

* Peakware.com Arxivləşdirilib 2013-09-07 at the Wayback Machine
* Summitpost.org
**Cozef Frank Peski** (9 fevral 1943, Nyuark, Nyu Cersi) — amerikalı aktyor və musiqiçidir. O, müxtəlif janrlarda sərt, dəyişkən personajları canlandırması və Raging Bull (1980), Bomba oğlanlar (film, 1990), Kazino (1995) və "İrlandiyalı (film, 2019)" filmlərində Robert De Niro və Martin Scorsese ilə əməkdaşlığı ilə tanınır.. O, həmçinin Bir Zamanlar Amerikada (1984), Moonwalker (1988), JFK filmlərində göründü.(1991), Bronx Tale (1993) və The Good Shepherd (2006). Pescinin komediya rollarına "Evdə tək)" (1990–1992), "My Cousin Vinny" (1992) və "Lethal Weapon "(1989–1998) franşizasının ilk iki hissəsi kimi filmlər daxildir.

Pesci Qudfellas filmindəki qanqster personajı Tommy DeVito roluna görə Ən Yaxşı Köməkçi Aktyor nominasiyasında Akademiya Mükafatını qazandı və "Raging Bull" və "İrlandiyalı" filmlərində Coey LaMotta və Russell Bufalino obrazlarına görə eyni kateqoriyada daha iki nominasiya qazandı. 1999-cu ildə aktyorluqdan getdiyini elan etdi, lakin o vaxtdan sonra dörd filmdə daha rol almağa qayıtdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Joe Pesci // filmportal.de. 2005.
2. 1 2  Joe Pesci // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  .
Hallerbosdakı zəngçiçəkləri 
 Hallerbos xəritəsi
**Hallerbos** ( Holland. *Halle meşəsi* ) Belçikada 552 hektar (1, 360 akr) ərazini əhatə edən meşədir. O, əsasən Flamand Brabantının Halle bələdiyyəsində yerləşir və Vallon Brabantında da bir az hissəyə malikdir.

Meşə bölgədə hər yaz bir neçə həftə meşəni örtən və çoxlu ziyarətçiləri cəlb edən zəngçiçəyi ilə tanınır. 

Ziyarətçilər oraya öz avtomobilləri ilə və ya ictimai nəqliyyatla gələ bilərlər. İctimai nəqliyyatla Halle dəmiryol stansiyasına çata və meşənin girişinə avtobusla gedə bilərsiniz.

Tarixi
------

Tarixən Hallerbos, Sonian Meşəsi və Meerdaal da daxil olmaqla, ətrafdakı digər meşələrlə birlikdə Silva Carbonaria'nın bir hissəsi idi.  Birinci Dünya Müharibəsi zamanı köhnə ağacların əksəriyyəti işğalçı alman qüvvələri tərəfindən yox edildi. Meşələrin bərpası 1930-cu ildən 1950-ci ilə qədər aparılmışdır  .

Qalereya
--------

* Oktyabr ayında gəzinti yoluOktyabr ayında gəzinti yolu
* Dekabrda gəzinti yoluDekabrda gəzinti yolu
* ƏsməƏsmə
* zəngçiçəyizəngçiçəyi
* Yabanı nərgizYabanı nərgiz
* Meşədəki Hallerbos istirahət zonasının məlumat paneliMeşədəki Hallerbos istirahət zonasının məlumat paneli

Həmçinin bax
------------

* zəngçiçəyi meşəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Blue Forest". 2012-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-07-30.
2. ↑  "By public transport - Hallerbos". Hallerbos (ingilis). 2022-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-23.
3. ↑  "Back in time". sonianforest.be. 2018-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-13.
4. ↑  "From Merovingians and Habsburgs over Dukes to national forest". 2020-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-13.

Əlavə oxu
---------

* Hallerbos Belçikadakı Flaman Hökuməti tərəfindən Təbiət və Meşə saytında:
* Çiçəklər və meşə mənzərəli rəsmi sayt:
Kentum (mavi) ve satem (qırmızı) dillərinin tarixi yayılması. *Von Bradke*nin fərziyyəsinə görə satemizasyanın mənşəyi daha tünd qırmızı rənglə göstərilmişdir (Sintaşta /Abaşevo/Srubna arxeoloji mədəniyyətləri), ancaq bu fərziyyə bir çox linqvistiklər tərəfindən qəbul edilmir.
Hind-Avropa ailəsinin dilləri yenidən qurulmuş proto-Hind-Avropa dilinin dilüstü samitlərinin ("K" və "G" tipli səslər) necə olduğuna görə ya sentum dillərinə (bəzən centum adlanır) və ya satem dillərinə bölünür. Bu fərqə misal olaraq proto-Hind-Avropa dillərindəki "100" sözünü göstərmək olar. Kentum dillərində adətən /k/ səsi ilə başlayan 100 (latınca centum /k/ ilə tələffüz olunur), satem dillərində adətən /s/ ilə başlayır (satem Avesta dilindən gəlir).

Centum-satem bölgüsü Hind-Avropa dillərinin sinxron təsvirində izoqloss təşkil edir. Bu gün proto-Hind-Avropa dilinin növbə ilə Kentum və satem dillərinə bölünməsi və bütün Kentum və Satem dillərinin bu iki dildən ayrılaraq şərq və qərb qollarına bölünməsi yerinə bu xüsusiyyətlərin bir-birindən müstəqil şəkildə formalaşmış ola biləcəyi düşünülür. Bu arqument xüsusilə də ən şərqə yayılmış Hind-Avropa dili olan Toxar dilinin bir Kentum dili olmasının kəşfi ilə daha da çox dəstəklənmişdir.

Kentum dilləri
--------------

Hind-Avropa ailəsinin Kentum dillərinə adətən qərbdə rast gəlinir. Yunan, Kelt, İtalik və German dilləri bu qrupun üzvləridir.

Kentum-satem fərqi dillərin erkən formaları ilə əlaqəli olduğundan, bəzi müasir dillər Kentum qrupunun üzvləri olsalar da, müəyyən fərqlərə məruz qalmışdırlar. Rumın-kentum dili olan fransız dilində 100 mənasını verən cent sözünün /s/ səsi ilə oxunması buna misal ola bilər.

Satem dilləri
-------------

Satem dillərinə ümumiyyətlə şərqdə yerləşən Hind-İran və Baltik-slavyan dilləri kimi dil qrupları daxildir, lakin ən şərqə yayılmış Hind-Avropa dili olan Toxar dili bu qrupa aid deyildir.

Dilüstü samitlərin dəyişməsi ilə kentum dillərinin satem dillərinə çevrilməsinə satemizasiya deyilir.
**Tarantolu İoanna** (it. Giovanna di Taranto; 1297 – mart 1323) — Ermənistan Kralı Oşinlə evliliyi ilə Ermənistan Kraliçası. Taranto şahzadəsi I Filipin qızı olaraq, Anju sülaləsinin üzvü idi.

Həyatı
------

İoanna Taranto şahzadəsi I Filipin birinci həyat yoldaşı Tamar Angelina Komninidən olan qızı idi.

İoannanın valideynlərinin yaxşı münasibəti yox idi: Filip Tamarın zərgərlik əşyalarının qalan hissəsini girov qoymasına baxmayaraq, Anju və Epir sülalələri arasında gedən iki illik münaqişə zamanı onun ailəsinin maraqlarına uyğun hərəkət etdiyindən şübhələnirdi. Tamara etimad göstərməyən Filip ondan boşanmağa qərar verdi və 1309-cu ildə onu zina etməkdə ittiham etdi. O, öz sarayının ən azı qırx lordu ilə cinsi əlaqədə olduğunu və Tarantonun Böyük Palatası lordu Bartolomeo Sinyinulfo ilə xüsusi münasibət qurduğunu etiraf etməyə məcbur oldu. Tamar, yəqin ki, uşaqlarını bir daha görməyərək ya rahibə oldu, ya da Filip tərəfindən həbs edildi. Hər iki halda o, çox keçmədən 1311-ci ildə öldü.

Anasının ölümündən qısa müddət sonra İoanna Filipin 1313-cü ilin iyulunda evləndiyi Yekaterina de Valua-Kurtenenin himayəsində böyüdü. Bu evlilikdən İoanna, Taranto şahzadəsi II Filip də daxil olmaqla, beş ögey qardaş-bacı qazandı.

### Kraliça

1316-cı ilin fevralında İoanna ilk əri, Ermənistan Kralı Oşinlə evləndi. İoanna Oşinin üçüncü arvadı idi, birinci evliliyindən Levon adlı bir oğlu var idi. Bu evlilikdən sonra İrin adını qəbul etdi. Cütlük cəmi dörd il evli qaldı.

Ölümündən sonra, 20 iyul 1320-ci ildə Oşinin yerinə kiçik oğlu Levon (bəzən V Levon olaraq da bilinir) keçdi. Oşinin zəhərləndiyi güman edilirdi.

Oşinin ölümündən az sonra onun əmisi oğlu Korikoslu Oşin namizəd oldu. O, Ermənistanda özünü və ailəsini daha təhlükəsiz etmək istəyirdi. Bunun baş verməsi üçün addımlar atıldı; Oşin ərə getməyə məcbur edilən İoanna ilə evləndi. Oşin qızı Alisanı İoannanın ögey oğlu Levon ilə evləndirdi. Oşin, ehtimal ki, Kral Oşinin bacısı Zabelin və onun iki oğlunun ölümünə də cavabdeh idi ki, rəqib iddiaçıları aradan qaldırsın.

İoanna 1323-cü ilin martında vəfat etdi, o, ikinci həyat yoldaşından daha çox yaşadı.

İoannanın ölümündən altı il sonra Levon üstünlük qazandı, rəqibindən qisas aldı. İoannanın əri və qaynı Konstantin, Ermənistan konstabili və Lampron lordu və Levonun arvadı Alisa padşahın əmri ilə öldürüldü, Oşinin başı İlxana, Konstantin isə Əl-Nəsr Məhəmmədə göndərildi.

Övladları
---------

İlk evliliyində bir övladı var:

* Georgi (1317–1323-dən sonra), gənc öldü

Oşin və İoannanın bir qızı var idi:

* Mariya, ardıcıl olaraq iki erməni Kilikiya Kralı V Konstantin və VI Konstantinlə evləndi. Problemi var idi.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑

Xarici keçidlər
---------------
**Brebeneskul** (*ukr.* Бребенескул,*rum.* Brebeneskul) — Ukraynanın ən böyük göllərindən biridir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1801 m-ə bərabərdir. Göl Ukraynanın Zakarpatya vilayətində yerləşir. Turizm əhəmiyyətli göllərdən hesab olunur. Gölü əsasən bulaqlar qidalandırır. Brebeneskul çayı da bu gölə tökülür.

Təsviri
-------

Gölün uzunluğu 134 m, eni 28–44 m, orta dərinliyi isə 2,8 m-dir. Su səthinin ümumi sahəsi 0,61 ha-dır. Göl onun sahilindəki daşların meyl etməsi ilə əlaqədər olaraq oval formaya malikdir. Gölün ehtiyatları son illərdə atmosfer yağıntıları və yeraltı suların hesabına artmışdır. Gölə kiçik Brebeneskul çayı tökülür.(Qoverla çayının qolu, Ağ Tisa çayının deltası) Boz palçıqla örtülən dərin yerləri şərqdə yüksəlir. Gölün suyu çox təmiz, eləcə də şəffaf və istidir.

Yerləşməsi
----------

Göl Brebeneskul dağı (2035 m) ilə Qutin Tomnatek dağı (2016 m) arasındakı vadidə yerləşir. Göl inzibati cəhətdən Zakarpatya vilayətinin Raxov rayonunun ərazisinə daxildir. Göl buzyaylağı adlanan xüsusi çuxurda yerləşir. Göl Çernoqorsk qoruğu ərazisində yerləşir. (Karpat biosfer qoruğu hissəsi̠).

Flora və fauna
--------------

Otlar istisna olmaqla, sahil bitkiləri geniş yayılmışdır. Burada göl balıqları və xərçəngkimilərin kiçik növləri aşkar edilmişdir.

Qalereya
--------

* 
*

Topoqrafik xəritə
-----------------

* Лист карты M-35-134 Ворохта. Масштаб: 1:100 000. Состояние местности на 1976 год. Издание 1978 г.

Ədəbiyyat
---------

* Ukraynanın coğrafi ensiklopediyası:в 3х томах. 1989-cu il.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Бребенескул — найвисокогірніше озеро". RestinUA. 2012-05-12. 2012-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-27.
2. 1 2  "оз. Бребенескул". karpat.ru. 2012-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-27.
3. ↑  "Озеро Бребенескул". karpaty-build.com.ua. 2012-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-27.
4. ↑  "Красивейшие озёра Карпат. Озеро Бребенескул". ho4uvpohod.com. 2012-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-27.
5. ↑  "Озеро Бребенескул". rover.in.ua. 2012-09-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-27.
**Xırdayarpaq qarağac** (*lat.* Ulmus parvifolia) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin qarağackimilər fəsiləsinin qarağac cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimali və Cənubi Cində, Yapоniyada və Kоrеyada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10-12 m, nazik, sallaq budaqlı, dağınıq çətirli ağacdır. Yarpaqları iti və ya küt uclu, еllipsvari, 2-5 sm uzunluğunda, üstü hamar və parlaqdır. Alt səthi azca qabarıqdır, kənarı dişlidir. Yarpaq saplağı 2-6 mm uzunluğundadır. Qanadcığı dairəvi, еllipsvaridir, 1 sm uzunluğundadır. Çiçəkləri sarımtıl rəngdə оlub, salхım çiçək qrupunda tоplanır. Mart ayının aхırında çiçəkləyir, tохumları aprеldə yеtişir. Tохum və pöhrələrlə çохaldılır.

Ekologiyası
-----------

Şaхtaya, quraqlığa davamlıdır. Yaşıllaşdırmada gеniş istifadə еdilir. Zərərvericilərə tez məruz qalır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın bir çox rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Avtomobil yollarının kənarlarının yaşıllaşdırılmasında gеniş istifadə olunur. Gözəl bonsay forması vermək olur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1074099
* Wikispecies: Ulmus parvifolia
* AoFP: 479
* APA: 5445
* APNI: 86866
* BOLD: 403625
* Calflora: 8181
* EoL: 595062
* EPPO: ULMPA
* FloraBase: 43504
* FNA: 200006330
* FoAO2: Ulmus parvifolia
* FoC: 200006330
* GBIF: 5361869
* GRIN: 40847
* iNaturalist: 79462
* IPA: 6567
* IPNI: 856906-1
* IRMNG: 10765851
* ITIS: 19055
* IUCN: 147481874
* MoBotPF: 287396
* NCBI: 63058
* NSWFlora: Ulmus~parvifolia
* PfaF: Ulmus parvifolia
* Plant List: tro-33300017
* PLANTS: ULPA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:302296-2
* SANBI: 3437-1
* Tropicos: 33300017
* VASCAN: 9427
* VicFlora: 7c1c46ac-fd51-4196-a78e-cbc604737a65
* WFO: wfo-0001143143

 |
**Haqq və Bərabərlik Partiyası** (türk.: Hak ve Eşitlik Partisi) ya da rəsmi qısaltması ilə HEPAR, qurucusu əməkdar əsgər Osman Pamukoğlu olan və Türkiyədə fəaliyyət göstərən siyasi partiya. Partiyanın simvolu Anadolu qartalıdır.
2011 Türkiyə Parlament Seçkilərindən uğursuz nəticə ilə çıxan partiyanın başçısı Osman Pamukoğlu, 23 İyun 2011 tarixində partiyanı bağlama qərarı aldığını bildirmiş, ancaq 10 İyul 2011 günü baş tutan qurultayda partiyanın bağlanmaması qərara alınmış və partiya fəaliyyətinə davam etmişdir.

Seçkilərdə
----------

Partiya, 10% seçki sərhədi səbəbi ilə 2015-ci ildə seçkiyə müstəqil millət vəkili namizədləri ilə girib məclisdə qrup yaratmağı planlayırdı. Bu səbəbdən ötrü də partiyanın sədri Osman Pamukoğlu vəzifəsindən istefa verərək İstanbul 3-cü seçki bölgəsindən namizəd olaraq səs hədəfinin 400 min olduğunu söyləmişdi.

Lakin seçkilərdə heç bir partiya üzvü müvəffəqiyyət əldə edə bilmədi və Türkiyə Böyük Millət Məclisində yer ala bilmədilər.

İstinadlar
----------
**Kazım Sevüktəkin** (*türk.* Kâzım Sevüktekin; 1877, Konstantinopol – 1 aprel 1949, İstanbul) — Türk əsgəri və siyasətçisi.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

1895-ci ildə Hərbi məktəbi bitirdi. 1897-ci ildə Osmanlı-Yunan müharibəsində taqım və bölük komandiri, Balkan müharibələrində tabor komandiri, Birinci Dünya müharibəsində alay və diviziya komandiri kimi xidmət etmişdir. 30 iyun 1921-ci ildə Anadoluya köçdü və Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsinə qoşuldu. Müharibə dövründə bölmə komandiri vəzifəsini icra etdi. 1922-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu. 27 dekabr 1927-ci ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxdı.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin IV, V, VI və VII dövrlərində Diyarbəkir, VIII dövrdə Mardinin millət vəkili oldu. V və VI dövrlərdə Milli Müdafiə Şurasının rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmişdi. 1949-cu ildə vəfat etmişdir. Onun cəsədi 1988-ci ildə Türkiyə Dövlət məzarlığına köçürüldü.

Medal və təltifləri
-------------------

* "Yunanıstan müharibəsi" medalı
* "Müharibə" medalı (Osmanlı imperiyası)
* Gümüş "Ləyaqət" medalı (Osmanlı imperiyası)
* Gümüş "İmtiyaz" medalı (Osmanlı imperiyası)
* Qızıl "Ləyaqət" medalı (Osmanlı imperiyası)
* "Qızıl Aypara" medalı
* Dəmir xaç ordeni 1-ci və 2-ci dərəcəsi
* "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası)

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 36.