recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vladimir Arutyunyan** ( *gürc.* ვლადიმირ ვლადიმერის ძე არუთიუნიანი *erm.* Վլադիմիր Վլադիմիրի Հարությունյան , d. 12 mart 1978, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ ) - 10 may 2005-ci il tarixində Corc Buş və Mixail Saakaşvilinin olduğu kürsü istiqamətində Tiflisdəki Azadlıq Meydanına qumbara atması ilə tanınan Gürcüstan vətəndaşı. Qumbara döyüş vəziyyətinə gətirilsə də partlamamışdı, çünki maskalamaq məqsədi ilə qırmızı bir dəsmal ilə möhkəm sarılmışdı və bu qumbaranın işə salınmasının qarşısını almışdı .

Tərcümeyi-hal
-------------

Arutyunyan ailəsi 1983-cü ildə kənddən Tiflisə köçdü və çox kasıb idi. Vladimir atasız böyüdü, doqquz illik təhsil aldı və məktəbdən sonra müəyyən məşğuliyyəti yox idi. 2004-cü ilin yanvarında Arutyunyan İntibah partiyasının üzvü idi, bir dəfə Batumidə olmuş, lakin tezliklə bu təşkilatın sıralarını tərk etmişdir. 

10 may 2005-ci ildə Tiflisdəki Azadlıq Meydanında, Gürcüstan və ABŞ prezidentlərinin olduğu kürsü istiqamətində RGD-5 qumbarası atıldı. Qumbara döyüş vəziyyətinə gətirilsə də, partlamayıb, amma meydandakı 10 yaşlı bir qızın başına dəyərək onu yaralayıb. 20 iyulda Tbilisinin Vaşlijvari bölgəsindəki evinin yaxınlığında edilən xüsusi əməliyyat zamanı tutuldu. Terrorçunun tutulmasına mayın 10-da qumbara atılan meydanda şəkil çəkən polşalı müxbirin fotoları kömək etdi. Həbs zamanı Arutyunyan silahlı müqavimət göstərdi və atışma zamanı Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyinin əks-kəşfiyyat idarəsinin rəhbərini öldürdü. Onun evinin zirzəmisində zəhərli maddələr və partlayıcı maddələr tapıldı. Həkimlər, terrorçunun yalnız meqalomiyadan əziyyət çəkdiyini qeyd edərək, ümumilikdə onu sağlam hesab etdilər. Ertəsi gün Arutyunyan sui-qəsd cəhdini etiraf etdi və fürsət taparsa bir daha ABŞ prezidentinə hücum etməyə hazır olduğunu bildirdi. Bu cinayətin istintaqı zamanı Amerika Federal Təhqiqatlar Bürosu (FTB) cinayətkarın təkbaşına hərəkət etmədiyi versiyasını irəli sürüb.

5 dekabr 2005-ci il tarixində Gürcüstan Baş Prokurorluğu Arutyunyanı Cinayət Məcəlləsinin bir neçə maddəsi ilə ittiham etdi: terror aktı törətmək, bir gürcü siyasi şəxsinə hücum, beynəlxalq səviyyədə qorunan şəxsə hücum, silah və partlayıcı maddələri qanunsuz əldə etmə, saxlama və istifadə, qəsdən ağırlaşdırılmış qətl, qəsdən qətl cəhdi. 2006-cı il yanvarın 11-də Tiflis şəhər məhkəməsi terrorçunu Gürcüstan Cinayət Məcəlləsinin 8 maddəsi, o cümlədən terror aktı, bir gürcü siyasi şəxsə hücum, beynəlxalq səviyyədə qorunan şəxsə hücum və ağırlaşdırıcı şəraitdə qəsdən adam öldürmə ittihamı ilə günahkar bildi və ən yüksək cəza olan ömürlük həbsə məhkum etdi.

Qeydlər
-------

1. ↑  "FBI — Attempted Presidential Assassin Convicted Overseas". 2017-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-04.
2. ↑  "Граната нашла героя – Газета Коммерсантъ № 134 (3218) от 22.07.2005". 2018-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-04.
3. ↑  "Erməni terrorçuları ABŞ prezidentini öldürmək istədilər". 2020-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-04.

Mənbələr
--------

* Buşun uğursuz qatili ağzını tikdi
* Azadlıq meydanının məhbusu
* Buşa hücum edən heç bir fraksiya ilə əlaqəli deyil
* Vladimir Arutyunyan Buşu öldürmək istədi
**Riçard Giraqosyan** (*erm.* Ռիչարդ Կիրակոսյան; 8 yanvar 1965, Providens[d], Rod-Aylend) — erməni əsilli ABŞ akademiki.

Həyatı
------

Riçard Giraqosyan 8 yanvar 1965-ci ildə ABŞ-nin Rod-Aylend ştatının Providens şəhərində anadan olmuşdur, O, 2002-ci ildən 2006-cı ilə qədər Con F. Kennedi Xüsusi Müharibə Mərkəzində və Fort Braqq Məktəbində ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri üçün qonaq müəllim kimi çalışmışdır. Giraqosyan doqquz il ABŞ Konqresinin Birgə İqtisadi Komitəsinin (JEC) peşəkar heyət üzvü olmuş, həmçinin keçmiş Sovet İttifaqı və Çin komitəsinin baş işçisi kimi çalışmışdır. O, Asiya İnkişaf Bankında, Avropa İttifaqının Ermənistandakı Nümayəndəliyində, Fransa Müdafiə Nazirliyində, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatında, o cümlədən ABŞ Dövlət Departamentində məsləhətçi işləmişdir. Əlavə olaraq, Giraqosyan Avropa Xarici Əlaqələr Şurası, "*Le Monde*", "*Moscow Times*" və "*Turkish Policy Quarterly*" publikasiyaları üçün məqalələr yazmışdır. O, hal-hazırda "*Əl-Cəzirə*" və "*Asia Times*"da analitik olaraq çalışır, həmçinin İrəvanda yerləşən Regional Araşdırmalar Mərkəzinin direktorudur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Giragosian". Institut Montaigne (ingilis). 2020-11-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-13.
2. ↑  "RSC Staff". Regional Studies Center (ingilis). 2022-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-13.
3. ↑  *Məmmədov, Məhəmməd.* "ATƏT-in Minsk qrupu: Qərəzsiz gələcək". Politicon.co (az.). Topçubaşov Mərkəzi. 11 avqust 2021. 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 sentyabr 2021. ... İrəvanda yerləşən Regional Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Riçard Giraqosyan ...
**"Çəkməli pişik: Son arzu"** (*ing.* Puss in Boots: The Last Wish — DreamWorks Animation tərəfindən hazırlanan, Shrek cizgi seriyasının spin- offu və Çəkməli pişik (2011) filminin davamı olan Amerika kompüter cizgi macəra filmi. Filmin rejissoru Coel Klofford, rejissoru isə Pol Fişerin ssenarisindən Januel Merkadodur.Antonio Banderas və Salma Hayek müvafiq olaraq Çəkməli pişik və Kitty Yumşaq pəncələr rollarını canlandırırlar. Onlardan başqa, Olivia Colman, Harvey Guillier, Samson Cayo, Wagner Moura, Enthony Mendes, John Mulaney, Florence Pugh, Dawain Joy Randolph və Rey Winstone səs aktyorluğunda iştirak edirlər.

Cizgi filminin premyerası 21 dekabr 2022-ci ildə baş tutmuşdur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ədli Mahmud Mənsur** (*ərəb.* عدلي محمود منصور‎; 23 dekabr 1945, Qahirə) — Misirin müvəqqəti prezidenti.

Həyatı
------

Ədli Mənsur 1945-ci ildə anadan olub. Qahirə Universitetinin hüquq fakültəsini və Fransa Milli Administrasiya Məktəbini bitirib.

Uzun illər müxtəlif məhkəmələrin hakimi olan Ədli Mənsur 1992-ci ildən Konstitusiya Məhkəməsinin üzvüdür. 2013-cü ilin mayından Konstitusiya Məhkəməsinin sədridir.

Ailəsi
------

Ədli Mənsur evlidir, bir oğlu, iki qızı var.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Misir ordusu iyulun 3-də prezident Məhəmməd Mursini devirərək hakimiyyəti ələ alıb. Televiziya ilə xalqa müraciət edən müdafiə naziri Əbdülfəttah əl-Sisi deyib ki, ordu dini və ictimai dairələrlə məsləhətləşmələrdən sonra prezident Mursinin hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasına, konstitusiyanın qüvvədən düşməsinə qərar verib.

Ordunun hazırladığı plana görə, Konstitusiya Məhkəməsinin sədri dövlət başçısı səlahiyyətləri əldə edəcək, müvəqqəti hökumət qurulacaq və yeni parlament, prezident seçkiləri təyin olunacaq.

Ədli Mənsur 2013-cü il iyulun 3-də Misirdə dövlət başçısı (müvəqqəti prezident) postuna gətirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑   (ərəb.).
2. ↑  "بالتفاصيل.. هذا هو رئيس مصر المحتمل – بوابة الشباب". Ahram. 6 July 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 July 2013.
3. ↑  "Profile: Interim Egyptian Presidential nominee Adly Mahmud Mansour". BBC News. 4 July 2013. 26 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 July 2013.
4. ↑  "Misirin müvəqqəti prezidenti – Ədli Mənsur". 2013-07-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-13.
**Dassault Mirage III**, 1950-ci illərdə Fransada Dassault Aviation tərəfindən hazırlanmış və Fransa və bəzi digər ölkələrdə istehsal olunan səsdən sürətli bir qırıcı hərbi təyyarə modelidir. Rus ekvivalenti supersonik Mikoyan-Gurevich MiG-21-dir.

Müvəffəqiyyətli bir qırıcıdır, bir çox ölkəyə satılmış və on ildən çox istehsal olunmuşdur. Bəzi kiçik hərbi hava qüvvələri tərəfindən hələ də dünyanın dörd bir tərəfində Mirage III uçurdulur. Bunlara Argentina, Çili, Kolumbiya, Misir, Qabon, Liviya, Pakistan (ən böyük istifadəçi), Peru və Venesuela daxildir.

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Fransız Hava Qüvvələri (FAF) ümumiyyətlə Amerika mənşəli təyyarələrdən istifadə etməyə başlamışdı. Fransızlar bunun digər ölkələrdən asılılıq yaradacağını və aviasiya sənayesinin ölkədə gerilədəcəyini düşündülər. Hind-Çin müharibəsi, Fransız aviasiya sənayesinin öz təyyarələrini inkişaf etdirməli olduğunu ortaya qoydu.

Əllinci illərin ortalarında Generale Avions Marcel Dassault - GAMD, FAF şərtlərinə uyğun bir təyyarə hazırlamağa başladı. Bu təkcə FAF üçün lazımlı bir döyüş təyyarəsini təmin etməyəcək, həmçinin Fransanı yenidən əhəmiyyətli bir təyyarə ixracatçısına çevirəcəkdi.

GAMD-nin ilk yüngül qırıcı-önləmə təyyarəsi Dassault MD-550 Mirage I idi. Bununla birlikdə, bu ilk layihə bir çox dəyişikliyə məruz qaldı və nəticədə Fransa istehsalı olan SNECMA Atar 101G mühərrikli Mirage III əldə edildi. Bu təyyarənin prototipi ilk uçuşunu 18 Noyabr 1956-cı ildə etdi.

Bu modelin ilk kütləvi istehsal modeli 9 oktyabr 1960-cı ildə uçdu və FAF-ın standart gündüz qırıcı döyüş təyyarəsi variantlarına çevriləcək Mirage IIIC üçün əsas oldu.

FAF-da hələ də çox məqsədli bir təyyarəyə ehtiyac var idi. Bu səbəbdən GAMD, Mirage IIIC-də lazımi dəyişikliklərə başladı və yalnız önləmə təyyarəsi deyil, həm də quru hədəflərinə hücum təyyarəsinin inşasına yönəldi.

Mirage IIIE-nin ilk prototipi ilk uçuşunu 5 aprel 1961-ci ildə etdi və ilk istehsal modelləri 14 yanvar 1964-cü ildən etibarən FAF-a çatdırılmağa başlandı. FAF əvvəlcə nüvə silahı daşıya bilən 188 ədəd çox məqsədli təyyarə sifariş etdi.

Gözləniləndən daha yüksək səviyyədə əldə edilən uğur nəticəsində bir çox ölkə Mirage IIIE ilə maraqlanmağa başladı. Bu ölkələrdən bəziləri Cənubi Afrika, Avstraliya, İsrail və İsveçrədir. İki nəfərlik versiyası Mirage IIID-dir. Radarsız versiyası olan Mirage 5 və quru hədəflərinə qarşı hücum modeli Mirage 50, ixrac üçün hazırlanmış modellərdir.

Xüsusiyyətləri (Mirage IIIE)
----------------------------

*Mənbə*

* Ekipaj: 1
* Mühərrik: 1 x SNECMA "Atar" 9C
* İtələmə qüvvəsi: 58.9 kN
* Qanad uzunluğu: 8.2 m
* Uzunluq: 13.9 m
* Hündürlük: 4.2 m
* Qanad sahəsi: 34.9 m²
* Qalxma çəkisi: 12000 kq
* Boş çəkisi: 6000 kq
* Maksimum sürəti: Mach 2.2
* Xidmət tavanı: 29500 m
* Mənzil: 1000 km
* Silah təchizatı: 2 x 30mm MG, bombalar, AA/AG döyüş raketləri

İstinadlar
----------


1. ↑  .
2. ↑  Donald and Lake 1996, p. 125.
**Rövzət Dəmirçizadə** (d. 3 yanvar 1939, Nuxa (indiki Şəki şəhəri) – ö. 15 aprel 2010, Bakı) — şair, 1980-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü idi.

Həyatı
------

Rövzət Dəmirçizadə məşhur dilçi alim, professor Əbdüləzəl Dəmirçizadənin qardaşı oğlu idi. Lakin Əbdüləzəl Dəmirçizadə onu rəsmən oğulluğa götürmüşdü. 

Rövzət Dəmirçizadə 20 yaşında olarkən, bədbəxt hadisə nəticəsində şikəst olmuşdu və bundan sonra ancaq əlil arabası ilə hərəkət edirdi. Buna baxmayaraq, o, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakültəsində müvəffəqiyyətlə təhsil almış, 1980-ci ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilmişdir. 

2010-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

İlk şeirlər kitabı 1968-ci ildə, səkkizinci və sonuncu kitabı isə 2008-ci ildə nəşr olunub.

Şəkidə nəşr olunan "Şəki fəhləsi", "İpəkçi" və "Şəkinin səsi (qəzet)|Şəkinin səsi" qəzetlərində müxtəlif vaxtlarda Rovzətin onlarla şeiri dərc edilib. 

### Kitabları

1. Qatarda (1968);
2. Tut ağacım (1971);
3. Səhər duyğuları (1974);
4. Səslər (1978);
5. Çörək ətri (1981);
6. Ürəyimdə yaşayanlar (1986);
7. Arzu gülü (1990);
8. Dünyaya və özümə bir baxış (2008).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şair Rövzət vəfat etdi". 2021-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-07.

Xarici keçidlər
---------------

* "İpəkçi" qəzeti, №5, (2269), 28 aprel, 2010-cu il.
* Almaz Ülvi, Xalq qəzeti.-2009.- 1 sentyabr.- S. 6."Sönməyən ulduzlar" məclisində görüş.
**Ədilxan İlisulu** — XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində yaşamış Gəncə və Şəki mahallarının məşhur zadəganlarından biri, Sultanovlar (V) nəslinin nümayəndəsi.

Həyatı
------

Ədilxan Şəki şəhərində İlisu sultanları nəslindən olan bir ailədə dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini əvvəlcə Şəkidə və Tiflisdə almışdır. Təhsilini Almaniyanın Leyptsik universitetində zootexnik ixtisası üzrə davam etdirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra Şəkiyə qayıdaraq burada dilboz cinsli atların yetişdırılməsi ilə məşğul olmuş və burada, Daşüz kəndində zamanına görə Qafqazda ən böyük atçılıq zavodlarından birini inşa etdirmişdir. O, dilboz cinsli at ilxıları ilə yanaşı çoxsaylı qoyun sürülərinə, Göyçay qəzası və Gəncə quberniyalarında yetmiş min desyatin torpaq sahəsinə də malik olmuşdur. Lakin,Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bütün var dövləti, mülkləri, at və qoyun sürüləri və on üc kiloqram qızılla bir yerdə rəsmi şəkildə könüllü olaraq hakimiyyət dairələrinə təhvil vermişdir.Sovet hakimiyyətinin bərqərar olması ilə əlaqədar Türkiyəyə mühacirət etsə də, bir müddət sonra qayıdaraq Tiflis Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində atçılıq üzrə mütəxəssis kimi işləmişdir. Sonralar SSRİ Kənd təsərrüfatı Nazirliyində müavin vəzifəsini də yerinə yetirmişdir. Onun Sovet İttifaqı Marşalı, Sovet Ordusu süvari qoşunlarının komandanı və SSRİ Silahlı Qüvvələr Nazirliyi Ali Hərbi Şurasının üzvü Semyon Mixayloviç Budyonnı ilə dost olduğu məlumdur.Ədilxan 82 yaşında Gəncədə vəfat etmiş, və İmamzadə qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Şəkinin Daşüz camışşılıq sovxozu Ədilxanın könüllü olaraq sovet hökumətinə təhvil verdiyi atçılıq zavodunun bazasında yaradılmışdır.Ədilxanın ilxılarından qalmış dilboz atlar həmin sovxozun bir şöbəsi kimi saxlanilmış və bir qayda olaraq yarışlarda iştirak etmişlər.

İstinadlar
----------

* İlisu (ensiklopedik məlumat kitabı) Bakı Vətən-2012 s 335
*
**Datolit – CaB [SiO4] (OH)** — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.

Xassələri
---------

Rəng – rəngsiz, çox vaxt yaşılımtıl çalarlı ağ, zeytunu - yaşıl, açıq- və bal kimi -sarı, bəzən qırmızımtıl, bənövşəyi; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ, açıq-boz; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 2,9-3,0; Sərtlik – 5-5,5; Kövrəkdir; Ayrılma – yoxdur; Sınıqlar – qeyri-hamardan qabıqlıyadək; Morfologiya – kristallar: üzlərlə zəngin qısaprizmatik, lövhə- və pazvari, izometrik; Mineral aqreqatları: aydındənəvər və gizlikristallik bütöv kütlələr, salxım şəkilli radial-şüalı əmələgəlmələr–botriolitlər, kiçik kristal druzaları, fırçalar, qaysaqlar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Mineralın ən böyük yığınları skarn və skarnoidlərlə əlaqədar olub, vollastonitin hidrotermal əvəzlənməsi nəticəsində yaranan gec əmələgəlmələrdir. Çox vaxt badamdaş effuziv süxurların boşluqlarında müşahidə edilir. Bəzi intruziv süxurlarda (qabbro, diorit və b.), hidrotermal filiz yataqlarında, duz yataqlarının gips papaqlarında, çökmə və metamorfik (kalsifirlər, şistlər və s.) əmələgəlmələrdə damarcıq və püruzlar şəklində iştirak edir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: prenit, seolitlər, kalsit, danburit, vezuvian, aksinit, vollastonit, hedenbergit, anhidrit, xalsedon və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Arendal (Norveç); Sankt-Andreasberq (Almaniya); Trentino vilayəti (İtaliya); Bağçasaray rayonu və Qaradağ dağı (Krım); Turyin mədənləri, Tetyuxe, Aldan rayonu (Rusiya); Orta Asiya; Akatame, Şişibu (Yaponiya); Kivenaç, Meriden, Xourvel (ABŞ) və b. Azərbaycanda Naxçıvan MR-nın Culfa rayonunda yerləşən bir sıra bor təzahürlərində (Berdıq-Qazançı, Əlincəçay və b.), həmçinin Tutqunçay hövzəsində və s. qeyd edilmişdir.

Tətbiqi
-------

Mineralın iri yığınlarından bor və onun birləşmələrinin mənbəyi kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  rruff. International Mineralogical Association, Arizona Universiteti.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2781392585 |

* THE MINERAL DATOLITE
**For My Pain...** ( Qısacası FMP) - olan Finlandiyalı qotik metal qrupu, tərkibinə müxtəlif fin qruplarından iştirakçılar daxil olub — Embraze, Eternal Tears of Sorrow, Nightwish, Charon və Reflexion kimi qrupların üzvləri qatılıb..

For My Pain-i yaratmaq ideyası… 1999-cu ildə gəldi, Altti Vetelyaynen (bas-gitara) və Petri Sankala (zərbələr), Eternal Tears of Sorrow-dan hər ikisi, yeni layihəni yaratmağı istədilər. Onlar öz dostlarını, Tuomas Holopainen (Nightwish-dən klavişnik) və Lauri Tuoximaa (Charon-dan və Embraze-dan gitara çalan) qoşulmağı xahiş etdilər. Onlar hər biri qrup ilə əlaqədar idi, ancaq sonra layihə təxirə salınaraq digər əlverişli vaxtlarıa saxlanıldı.

Fallen (2001—2006)
------------------

Bir neçə ildən sonra layihə yenidən hazırlanmağa başlandı. Bu dəfə üzvlərin daha çox vaxtları var idi. Qrupa iki yeni üzv, Oli-Pekka Tyorryo (Eternal Tears of Sorrow-dan gitara çalan) və Yuxa Kyulmyanen (Reflexion qrupundan vokalist) qoşuldu, və qrup 2001-ci ildə öz debüt albomunun yazısına başladı. Daha sonra qrup 2003-cü ildə "Fallen" adlı debüt albomunu və 2004-cü ildə "Killing Romance" adlı sinqlı buraxdı. Bu albom və sinqllardan sonra qrup üzvləri layihənin fəaliyyətini dayandırdı.

Daha sonra 2007-ci ildə elan edilmişdi ki, qrup yeni albomu payızda buraxmağa hazırlaşır, ancaq oktyabrda elan edilmişdi ki, albom təxirə salınacaq, təxmini payıza qədər 2008-ci il və ya yaz 2009-a qədər, ancaq hələ də albom işıq üzü görmədi.

Qrup üzvləri
------------

* Altti Veteläinen – Bas (bax Eternal Tears of Sorrow, eks-Kalmah, eks-National Napalm Syndicate)
* Petri Sankala – zərb alətləri (bax eks-Eternal Tears of Sorrow, eks-Kalmah)
* Tuomas Holopainen – klavişlər (bax Nightwish)
* Lauri Tuohimaa – Gitaralar (bax eks-Charon, ex-Embraze)
* Olli-Pekka Törrö – Gitalar (bax eks-Eternal Tears of Sorrow)
* Juha Kylmänen – Vokal (bax eks-Reflexion)

Diskoqrafiya
------------

Studio albomlar
* Fallen (2003)

Sinqllar
* Killing Romance (2004)
**For-de-Frans** (*fr.* Fort-de-France) — Fransanın Karib hövzəsində Martinika idarəsinin paytaxtıdır. O, həmçinin Karib hövzəsindəki əsas şəhərlərindən biridir. İxracatına şəkər, rom, konservləşdirilmiş meyvə və kakao daxildir.

Coğrafiya
---------

Fransada Fort kimi tanınan For-de-Frans, Madame çayının aşağı axarında, böyük For-de-Frans körfəzinin şimal girişində, Martinikanın qərb sahilində yerləşir. Şəhər dağlar və dəniz arasında dar, düzünə ərazidə yerləşir və adanın bütün yerlərindən yol əlçatan edir.

Tarix
-----

Pierre Belain d'Esnambuc qardaşı oğlu Jak Dyel du Parket (1606–1658) 1638-ci ildə Martinikanın ilk qubernatoru olmuşdur. Fort Saint Luis düşmən hücumlarına qarşı şəhəri qorumaq üçün qala inşa etmək qərarına gəlmişdir. XIV qubernator Luis general Baas və Marquis təyin edərək qalanı 1669-cu ildə məhv edərək və yenidən tikmişdir. Onun əmrilə varisləri, Blenac xüsusən də Kount qalanı Vauban dizayn ilə inşa etmişlər. "Karib Paris" kimi öz kommersiya və mədəni canlılığı görə məşhur olan ada ən qədim şəhəri Martinik inzibati paytaxt adına layiq görülmüşdür. Fort-Kral adı Fransa inqilabı zamanı qısa ömürlü "Fort-La-République" adı dəyişilərək 19-cu əsrdə For-de-Frans kimi qəbul edilmişdir. Fort-Kral köhnə adı hələ də şəhərli "Foyalais" olan sakinləri familiarly "Foyal" öz Kreolu dil formasında bu gün istifadə olunur. Şəhərdə 1839-cu il yanğını və 1890-cı ildə zəlzələ fəlakətləri böyük zərər vurmuşdur. Mont Pelée vulkan püskürməsi 1902-ci ildə Saint-Pierre şəhərini məhv etmiş, sonra XX əsrin dönüşündə Fort-de-Frans iqtisadi baxımdan əhəmiyyət qazanmışdır. Onun kommersiya artımı başladığı zamandan 1918-ci ilədək, Fort-de-Fransın qeyri-adekvat su təchizatı qismən bataqlıqlar əmələ gəlmiş və sarı qızdırma xəstəliyi yayılmışdır. sonradan bataqlıqlar drenaj olunaraq qurudulmuşdur.

Dəniz bazası
------------

For-de-Frans, Fort Saint Luis Degrad des kannes (Fransız Qvianası) kimi, bir Fransız hərbi-dəniz bazasıdır.

Görməli yerləri
---------------

Fort Saint Luis əlavə, üç digər qalalar var:
Fort Desaix
Fort Tartenson
Fort Gerbault
Maraq doğuran digər sahələr aşağıdakılardır:

De la Savane ərazisi
Schoelcher Kitabxana
Jardin de Balata, botanika bağı
Sacre-Coeur de Balata Church, tropik meşə ilə əhatə olan Paris Montmartre kilsəsinin bənzəri
Fort-de-France Katedral
Martinik-doğulan Empress Josephine, Napoleonun həyat yoldaşı, La Savane bağları vardır. Bu ehtimalla adada köləlik yenidən qurulmasını dəstəklədiyi üçün onu ittiham edən şəxslər tərəfindən 1990-cı illərdə zərər vurulub.

Nəqliyyat
---------

Martinika Aime Sezer Beynəlxalq Hava Limanı, Fort-de-France ətrafında yerləşir və A1 Autorout yaxıığındadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  répertoire géographique des communes. Institut national de l'information géographique et forestière.
2. ↑  Populations légales 2020. Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu, 2022.
3. 1 2  Base officielle des codes postaux. La Poste, 2018.
**Fonbet** (*rus.* Фонбе́т) — Rusiyada Bukmeyker fəaliyyəti göstərən şirkət. Şirkət 1994-cü ildə şahmat qrossmeysteri Anatoli Maçulski tərəfindən yaradılıb.

"Fonbet" şirkətinin mərc qəbulu məntəqələri şəbəkəsinin Moskvada 100-dən çox klubu və Rusiyanın 82 bölgəsində 1000-dən çox filialı var.

Tarix
-----

"Fonbet" bukmeker şirkəti ilk dəfə "F.ON." adı altında, 1994-cü ildə şahmat qrossmeysteri Anatoli Maçulski tərəfindən yaradılır. Maçulksi hələ Sovet dövründə şahmatçılar arasında, qumar oyunlarının böyük bir bilicisi sayılırdı.

Şirkətin ilk mərc qəbul etmə nöqtəsi "Ulitsa 1905 qoda" metro stansiyası yaxınlığında açılır. 1995-ci ildə şirkətin məntəqə sayı 5-ə yüksəlir. Şirkətdə mərclərin qəbulu və işlənməsi prosesi kompürləşdirilir. 1997-ci ildə şirkət rəsmi veb saytını açır və 1998-ci ildə internet üzərindən mərc qəbul etməyə başlayır.

1998-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində şirkət ilk filialını açır.

2003-cü ildə artıq şirkətin mərc qəbulu nöqtələri şəbəkəsi, Rusiya və MDB ölkələrində 100-dən çox filialdan ibarət idi. Şirkət idman məlumatlarını və oyun nəticələrini özundə əks etdirən, həftəlik "Na FONe Sporta" qəzetinin nəşrinə başlayır.

2014-cü ildə şirkət rebrendinq edərək, "F. O. H" adını "Fonbet"ə dəyişdirir.

İdarə etmə
----------

Şirkətin Baş direktoru Aleksandr Paramonov, İdarə Heyətinin sədri isə Maksim Kiryukinsir.

İstinad Siyahısı
----------------

1. 1 2  ""Полмиллиона долларов на наших, принимаю на слово". Как устроен бело-серый букмекерский бизнес — Бизнес — Новости Санкт-Петербурга — Фонтанка. Ру". 2018-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-27.
2. ↑  "Мария Истомина, Ирина Парфентьева, Анастасия Демидова. "Налоговая служба назвала приведший к блокировке Google сайт". РБК". 2017-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-27.
3. ↑  ""В Москве наградили лучших букмекеров страны". lenta.ru". 2016-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-27.
4. ↑  *Павел Седаков, Петр Руденко.* Игра в монополию: кто и как зарабатывает на азарте.
5. ↑  "Анатолий Мачульский". 2020-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-27.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-27.
Devanaqari *Aum* ya *Om*
**Om** ya **Aum** — Hinduizmdə və əksəriyyəti Hindistana xas bəzi başqa inanc sistemlərində dini ya da mistik təsiri olduğuna inanılan sözlərin (mantra) ən müqəddəsi sayılan heca. Sanskrit dilində birlikdə o səsini verən a və u saitləriylə m səsindən ibarətdir. Bu üç səs yer üzü, səma və göy qatlarında ibarət olan üç dünyanı; Brahma, Vişnu və Şivadan ibarət olan üç böyük Hindu tanrısını; Riq,Yacur və Sama adlı üç müqəddəs vida mətnini işarələr. Beləcə *Om* hecası sirrli şəkildə bütün kainatın özünü təmsil edir. Hindu ayinlərində dua, ilahi və meditasiyaların başında və sonunda deyilir. Müəyyən bir qaydaya bağlı olmadan Buddaçı və Caynaçı ayinlərində də istifadə edilər. *Om* hecasının yazılı forması, VI əsrdən sonrakı yazmaq və kitabə mətnlərinin başını ifadə etmək üçün istifadə edilmişdir.

*Om* hecası, fəlsəfi vida mətnləri olan *Upanişad*ların bir çoxunda ələ alınar; bunlardan *Manduky*a tamamilə bir hecaya ayrılmışdır. Yoqa tətbiqlərində də istifadə edilən *Om* şifahi meditasiya texnikalarıyla əlaqəlidir. Puranalarda (Qədim Bilgə) isə məzhəbçi məqsədlərlə istifadə edilir; Şivacıların Omu *linqa*nın (Şivanın simvolu kişilik orqanı) simvolu olaraq şərh etməsinə qarşılıq, Vişnucular bu üç səsi Tanrı Vişnu, həyat yoldaşı Şri və ibadət edəndən ibarət üçləmə formasında göstərilir.

Müxtəlif xətlərlə yazılan Om
----------------------------

* Om simvolu Qranta əlifbasındaOm simvolu Qranta əlifbasında
* Om simvolu Qucarati əlifbasında, Modi əlifbasında, və Devanaqari əlifbasındaOm simvolu Qucarati əlifbasında, Modi əlifbasında, və Devanaqari əlifbasında
* Om simvolu Tamil əlifbasındaOm simvolu Tamil əlifbasında
* Om simvolu Teluqu və Kannada əlifbasındaOm simvolu Teluqu və Kannada əlifbasında
* Om simvolu Oriya, Assam və Bənqali əlifbasında.Om simvolu Oriya, Assam və Bənqali əlifbasında.
* Om simvolu Bali əlifbasındaOm simvolu Bali əlifbasında
* Om simvolu Tibet əlifbasındaOm simvolu Tibet əlifbasında

İstinadlar
----------

1. ↑  Werner, Karel (1994). *A Popular Dictionary of Hinduism*. Curzon Press. ISBN 0700710493.

Xarici keçidlər
---------------

* Meaning of the word OM
* Om in the Upanishads, Bhagavad Gita, and Yoga Su:tras Arxivləşdirilib 2007-12-18 at the Wayback Machine
* Collection of Om Graphics (Devanagari type)[*ölü keçid*]
* Om in the Mandukya Upanishad
**Lüksemburqlu Mariya** (*fr.* Marie de Luxembourg; 1305 – 26 mart 1324, İsudön) — Fransa kralı IV Çarlzın ikinci xanımı, Fransa və Navarra kraliçası.

Atası Müqəddəs Roma imperatoru VII Henri, anası isə Brabantlı Marqaritadır. 1308-ci ildə Bavariya hersoqu I Rudolfun oğlu Lüdoviklə nişanlansa da, 1311-ci ildə varisin vəfatı səbəbilə bu nişan pozuldu. 21 sentyabr 1322-ci ildə Fransa kralı IV Çarlzla evləndirildi. Cütlüyün bu evlilikdən 2 övladı dünyaya gəlsə də, bu uşaqlar bir yaşlarında vəfat etdilər.

15 may 1323-cü ildə keçirilən tacqoyma mərasimiylə Fransa kraliçası elan edildi. 1324-cü ilin martında cütlük papanı ziyarət etmək məqsədilə Avinyona səyahət etdilər. Bu səyahət əsnasında hamilə olan Mariya, atdan yıxıldı və övladını itirdi. Ardından xəstələnən Mariya qısa zaman sonra 26 mart 1324-cü ildə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Jean-Marc Cazilhac: *Jeanne d'Evreux, Blanche de Navarre : Deux reines de France, deux douairières durant la Guerre de Cent ans*, Editions L'Harmattan, 2010, 178 p. p. 20
* Christian Bouyer: *Dictionnaire des Reines de France*, Librairie Académique Perrin, 1992, p. 201
* Bradbury, Jim (2007). *The Capetians: The History of a Dynasty*. Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0826435149

İstinadlar
----------

1. ↑  Gades, John A. (1951). *Luxemburg in the Middle Ages*. Brill
| ⛭Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi |
| --- |
| 
* **Türkiyə–Yunanıstan müharibəsi**  İzmirdə desant
	+ İşğal
* Urla
* Malqaç
* Berqama
* Ərbəyli
* Ərikli
* Tellidədə
* Aydın
* Ağbaş
* 1920 yay hücumu
* Qediz
* I İnönü
* II İnönü
* Kütahya–Əskişəhər
* Sakarya
* Böyük hücum
	+ Dumlupınar
	+ İzmirin qurtuluşu

* **Ermənistan–Türkiyə müharibəsi**Oltu
* Sarıqamış
* Qars
* Gümrü

* **Fransa–Türkiyə müharibəsi**Maraş
* Urfa
* Antep
* Karboğazı
* Qanlıkeçid

* **Cəzirə cəbhəsi**

* **Üsyanlar** Əli Qalib
* Anzavur
* Aynacıoğulları
* Çərkəz Əthəm
* Çopur Musa
* Dəmirçi Məhməd Əfə
* Düzcə
* Hart
* İntiqam alayı
* Koçkiri
* Konya
* Milli tayfası
* Pont
* Yozqat

* **Donanma**Samsun
* Trabzon

* **Digər**Çanaqqala böhranı

 |

**Oltu döyüşü** — Türk ordusu ilə Ermənistan Demokratik Respublikası arasında 25 iyul 1920 - 5 sentyabr 1920-ci il tarixi arası baş vermiş döyüşdür. Şərq Cəbhəsi Komandiri Kazım Qarabəkirin başçılıq etdiyi türk ordusunun qəti zəfəriylə nəticələnmişdir.

Tarixi
------

Birinci dünya müharibəsinə girən Osmanlı İmperiyası və onun müttəfiqləri məğlubiyyətə uğramışdır. Rusiya vətəndaş müharibəsi əsnasında Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan Rusiya imperiyasından öz müstəqilliyini elan etmişdir. Osmanlı İmperiyasının sərhədlərini təyin edən Serv Sülh Sazişi imzalanmışdır. 1878-ci ildə Oltu mahalı Rusiya tərəfindən ilhak edilmişdi.

### Birinci döyüş

Gürcüstan və Ermənistan Demokratik Respublikası qərb əyaləti, Oldu mahalı üzərində idarəni ələ keçirə bilmirlər. Bölgəni qısa döyüşlər nəticəsində ortaya çıxan yerli müsəlman döyüş ağaları idarə altına alır.

### İkinci döyüş

Yerli Türk qüvvələri və Erməni sərhəd birliklərinin bir-birləriylə qarşıdurmasının nəticəsi olaraq ermənilər mahal istiqamətində hərbi yürüş təşkil etməyə başlayırlar. 16 iyun 1920-ci ildə erməni qüvvələri Oltu mahalını işğal edir.

Buna qarşılıq olaraq, Şərq Cəbhəsi Komandiri Qazıntım Karabekir 3 sentyabrda Oltuya dörd türk batalyonu göndərir və erməniləri geri oturdur. Karabekir sonradan 20 sentyabradək erməni hərbi birləşmələrinin izləyərək Ermənistanın Gümrü şəhərinə qədər irəlilədi.
**Pop-İvan** (*ukr.* Піп Іван) — İvano-Frankovsk və Zakarpatya vilayətlərinin sərhədindəki silsilənin cənub-şərq ucunda yerləşən Çornoqora silsiləsinin ən yüksək zirvələrindən biridir. Hündürlüyü 2020.5 m-dir. Pop-İvan Çernoqorski dağını, Karpatların başqa bir zirvəsi - Ukrayna və Rumıniya sərhədində yerləşən Pop-İvan Marmaroşski ilə qarışdırılmamalıdır.

Təsviri
-------

Piramidal formaya malikdir, yuxarı hissəsində daş töküntüləri var. Qum daşlarından əmələ gəlmişdir. Karpat Dövlət Milli Parkı içərisindədir. Müharibədən əvvəl Polşa xəritələrində dağ 16 nömrəli sütun olaraq təyin edilmişdir. Əsasən subalp bitki örtüyü ilə örtülmüşdür. Kollar (Sibir ardıç, rododendron) və şam meşələri (1500-1600 m yüksəklikdə) geniş yayılmışdır. 
Rəvayətə görə, dağ zirvəsi xüsusi əbası olan keşişə bənzədiyindən bucür adlanır. İndi qayadan yalnız qəlpələr qalıb. Əslində dağın daha qədim adı əfsanəvi Dovbuş şeytanı məğlub etdikdən sonra aldığı "Qara dağ" və ya "Qara bəla"-dır. Dağ xəritələr düzəldərkən dil sürüşməsindən sonra "Pop-İvan" adını alır. Bununla birlikdə, elm adamları hələ əvvəlcə dağa hansı adın verildiyini müəyyənləşdirməyiblər.
Pop-İvan dağıən zirvədə yerləşən "Ağ fil" rəsədxanası ilə tanınır. Rəsədxana çox güman ki, adını hər qışda qarla örtülməsi səbəbindən uzaqdan iri heyvana bənzəməsinə görə alır.

Rəsədxananın tikintisinə əsasən ətraf kəndlərdən olan insanları cəlb edərək 1936-cı ildə başlamışdır. Möhtəşəm açılış 29 iyul 1938-ci ildə baş verir. Kompleks 43 otağı əhatə edir. Rəsədxana beş mərtəbəli bir otel, köməkçi tikililər və teleskoplu bir bürcdən ibarət olur. Qala avtomatik olaraq açılan 10 metrlik mis günbəzlə örtülür. Binanın öz elektrik stansiyası var. Su təchizatı iki güclü elektrik nasosu istifadə edilərək həyata keçirilir. 1939-cu ildə bina SSRİ nəzarətinə keçir. Sovet İttifaqında ilk geofizika rəsədxanası və meteoroloji stansiya burada təşkil edilir. Ancaq müharibənin başlanğıcında Macarıstan qoşunları burada bir müşahidə məntəqəsi qurur. Macarlar getdikdən sonra rəsədxana işini davam etdirmir.

1996-cı ilin oktyabrında Yaremçedə "Pop İvan Dağıdakı meteoroloji və astronomik rəsədxana" məsələsinə dair Ukrayna və Polşanın müxtəlif qurumlarının nümayəndələrinin iştirak etdiyi elmi və praktik bir görüş keçirilir. Lakin Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası burada fəaliyyəti lazımsız hesab edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ukrayinska Pravda. 7 October 2015 Відновлення покинутої обсерваторії на вершині Карпат триває. ФОТО (Renovation of the abandoned observatory at the Carpathian peak continues) Arxivləşdirilib 2021-10-28 at the Wayback Machine.
2. ↑  "Карпатські мандри. Загадка 15 водоспадів Дземброні" (ukrayna). 2022-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-05.
3. ↑  *Viktorovych),, Luchyk, V. V. (Vasylʹ; Вікторович),, Лучик, В. В. (Василь.* Etymolohichnyĭ slovnyk toponimiv Ukraïny : 3700 heohrafichnykh nazv. Kyïv. ISBN 9789665804543. OCLC 897833689.
**Ədalət Əsgəroğlu** (1957, Göyçay - 2013, Bakı) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat katibi (2000-2013).

Həyatı
------

Ədalət Əsgəroğlu 1957-ci ildə Göyçayda anadan olub. 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyində məsul vəzifədə — mətbuat katibi vəzifəsində çalışmışdır.

Ədalət Əsgəroğlu 30 sentyabr 2013-cü ildə gecə saatlarında dünyasını dəyişmişdir. Ədalət Əsgəroğlunun ölümünə səbəb infarkt olub.

Ailəli idi, iki övladı var.

Yaradıcılığı
------------

Şeir və poemaları bir çox xarici dillərə tərcümə edilib və dərc olunmuşdur. "Özüm qürbətdə, gözüm vətəndə", "Sabahını itirməyən adamlar", "Məmləkətim canım mənim..." və s. kitabların müəllifidir.

Yaradıcılığı bir neçə beynəlxalq mükafata layiq görülmüşdür.

Kitabları
---------

* "Yaz ilə gələn sevda", 1989.
* "Göyçaydan başlayan ömür yolu", 1999.
* "Mən sənə aşiqəm, dünya!", 1997.
* "Özüm qürbətdə, gözüm vətəndə", 2000.
* "Sabahını itirməyən adamlar", 2003.
* "Məmləkətim canım mənim...", 2005.
* "Dərdimizin qan rəngi" (poema: 4 dildə), Bakı, "Mütərcim", 2009. 48 səh. 500 tiraj.

Xarici keçidlər
---------------

* Şair Ədalət Əsgəroğlunun 60 illiyi keçirilib
* Mərhum şair Ədalət Əsgəroğlunun 60 illik yubileyi qeyd olundu
**Şeyx Mucibur Rəhman** (benq. শেখ মুজিবুর রহমান; d. 17.3.1920 — ö. 15.8.1975) — Banqladeş Respublikasının siyasi lideri və dövlətin qurucusu. Banqladeş Respublikası Müvəqqəti Hökumətin baş naziri olmuş və 1971-ci ildə Banqladeşin ilk prezidenti seçilmişdir. Xalq arasında **Şeyx Mucib** və ya sadəcə **Mucib** adlanan Mucibur Rəhman, **Bangabandhu** (benq. বঙ্গবন্ধু — Banqladeş xalqının dostu) adına layiq görülmüşdür. O, həmçinin Banqladeş xaqlnını atası adlanır. Onun qızı Şeyx Hasina 2009-cu ildə ölkənin baş naziri seçilmişdi.

Həyatı
------

Mucibur Rəhman Britaniya Hindistanının Benqal əyaləti Gopalganc rayonu Tongipara kəndində anadan olmuşdur. Kəlküttə və Dakka Universitetlərində hüquq və siyasi elmlər ixtisaslarında təhsil aldı. Gənc yaşlarından İngilislərə qarşı azadlıq hərəkatına qoşulur və həbs edilir. 1949-cu ildə Avropa Birliyinin qurucuları arasında yer aldı və birliyin baş katibliyi vəzifəsini tutdu. 1955-ci ildə Pakistan Milli Məclisinə üzv seçildi. 1958-ci ildə inqilabla hakimiyyətə gələn Əyyub xana qarşı çıxdı. 1965-ci ildə Şərqi Pakistanın muxtariyyət verilməsi üçün proqram hazırladı. Ölkəni parçalamaq səbəbi ilə günahlandırılaraq həbs edilən Mucibur xalqın təzyiqi ilə azad edilir. 1969-cu ilin martında Əyyub xanın yerinə Yəhya xan hakimiyyətə keçdi.

Yəhya xan Mucibur Rəhmanın istəklərinə çox sərt münasibət bəslədi. Qərbi Pakistan ordusunu Şərqi Pakistana yeritdi. Şərqi Pakistan əhalisi Hindistana sığındı. Hindistan silahlı qüvvələri hesabına Qərbi Pakistanı məğlub etdilər. hakimiyyətə gələn Zülfüqar Əli Butto tərəfindən azadlığa buraxılan Mucibur 1972-ci ilin yanvarında Banqladeşin baş naziri olur. 1975-ci ilin əvvəllərindən prezident vəzifəsinidə ələ keçirdi. 1975-ci ilin 15 avqust tarixində çevrilişlə hakimiyyətdən getdi və ailəsi ilə birlikdə öldürüldü.

Həmçinin bax
------------

* Banqladeş istiqlal müharibəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Ahmad, Syed Nur; Baxter, Craig; Ali, Mahmud (1985). From martial law to martial law: politics in the Punjab, 1919–1958. Boulder, Colorado: : Westview Press. p. 338
2. 1 2 3 4 5 6  Kādira, Muhāmmada Nūrula (2004). Independence of Bangladesh in 266 days: history and documentary evidence. Dhaka: Mukto Publishers. p. 440.
3. ↑  .
4. ↑  Rashid, Harun-or. "Rahman, (Bangabandhu) Sheikh Mujibur" Arxivləşdirilib 2017-12-13 at the Wayback Machine Asiatic Society of Bangladesh. İstifadə tarixi:2015–11-8
**Ədl** - İranın Azərbaycan əsilli zadəgan ailəsi. Ailənin üzvləri Pəhləvi sülaləsi dövründə İran oliqarxiyasının bir hissəsini təşkil etmişdir. Ailənin müxtəlif nümayəndələri İran siyasətində və diplomatiyasında 70 ildən çox müddətdə mühüm rol oynamışdır.

Haqqında
--------

Ailənin soykökü Təbriz şəhərindəndir. Ailənin əsasını Hacı Seyid Hüseyn (1840-cı ildə vəfat etmişdir) qoymuşdur. O, Hüseyn Şah adı ilə də tanınıb və Təbriz şəhərinin varlı tacirlərindən olmuşdur. Onun övladları Səid Mirzə İbrahim Xəlil və Mirzə Həsən ənənəvi dini təhsil almış, lakin sonradan ataları onları müasir təhsil almaq üçün xaricə göndərmişdir. Ölkəyə geri döndükdən sonra isə ölkənin müasirləşdirilməsinin pionerləri olmuşdurlar. İbrahim Xəlilin oğlu Mustafa Ədl ilk mülki məcəlləni hazırlamış, onun əmisi oğlu Yəhya Ədl isə ilk müasir cərrahiyyə əməliyyatını etmişdir. Həbib Ədl X-ray kimi tibbi texnologiyaları ölkəyə gətirmişdir. Əhmədhüseyn Ədl modern sənayə kənd təsərrüfatı vasitələrinin ölkəyə gətirilməsində mühüm rol oynamışdır.<ref name=":0" 

Ailənin əhəmiyyəti Məşrutə hərəkatından sonra daha da artmışdır. Çünki Məşrutə hərəkatı ilə köhnə aristokrat ailələri öz irsi vəzifələrini itirmiş və onları texnokrat yeni nəsillər əvəzləmişdi.

Ailə köklü varlı ailələrlə etdiyi nigahlar sayəsində öz mövqeyini daha da gücləndirmişdir. Bu ailələr bunlar olmuşdur: Valilər, Hidayətlər, Fərzanələr, Məhdavilər, Buşehrilər və Qacar sülaləsi.

Ailənin müasir soyadının kökü "Ədl" formasındadır. Bu söz ailədə XIX əsrin sonlarında bir neçə hüquqşünas olduğuna görə verilmişdir və ədalət sözündəndir. Bu hüquqşünaslara daxil idi: Hacı Həsən (titulu:Ədl əl-mülk *azərb.* Mülkün ədaləti‎), Səid Mirzə İbrahim Xəlil (titulu: Rükn əl-Ədalət *azərb.* Ədalətin sütunu‎ və Mirzə Mustafa Xan Ədl (titulu: Mənsur əl-Səltənə *azərb.* Səltənətin qələbəsi‎).

Ailənin məşhur üzvləri
----------------------

* Əhməd Hüseyn Ədl
* Mustafa Ədl
* Yəhya Ədl

İstinadlar
----------

1. ↑  *Aqeli Baqer.* "ʿADL, Aḥmad-Ḥosayn" (*ing.* ). İranica. 2022-05-17 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Ədllər" (*ing.* ). rasekhoon.net. 2019-08-07 tarixində arxivləşdirilib.
**Poreçnı adası** — Rostov vilayətinin ərazisində, üç çayın birləşdiyi ərazidə yerləşən ada. Şimaldan Şimali Dones çayı, cənubdan Sal çayı, şərqdən — Köhnə Don çayları ilə əhatələnir.

Təsviri
-------

Adanın sahəsi 660 hektardır. Eni 3–4 km, uzunluğu isə 11 km təşkil edir. Ada üçbucağı (ürəyi) xatırladır. Geoloji çat ərazisində yerləşir. Ada ərazisində iki göl vardır ki, onlarda isti iqlim səbəbindən qurumuşdur.

Ada lanşaftı zənginliyi ilə seçilir. Burada çöl, savanna, səhra və leşəlik belə vardır. Burada yaşayan Ağquyruq dəniz qartalı və baklan Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Ada Rostov vilayətinin tarixi abidələri siyahısına daxil edilsə də, qorunma həyata keçirilmir. Adanın araşdırılmasına 1990-cı illərdən başlanmışdır. Bura hətta «Poreçnı adasının sirri» turistik maşrutlar təşkil edir.

Adanın təsviri hətta Vasili İvanoviç Surikov tərəfindən çəkilmişdir. Adada Yermak meşəsi vardır.

Tarixi
------

Ada ərazisində daş və dəmir dövrlərinə aid yaşayış məntəqələri vardır. Burada hətta erkən orta əsrlər dövründə belə yaşayış olmuşdur. Xalqların böyük köçü zamanı V əsrdə hunların hücumuna məruz qalır.

Adada don kazaklarının ilk hərbi düşərgəsi yerləşirdi. İvan Qroznının önəmində adada Moskva şəhərinin tikilməsi fikiri irəli sürülürdü. Üstəlik atamanların söhbətlərində adada şəhərin salınması üçün kifayət qədər meşə materialının olmasını deyirdilər.

Adada atamanlara aid kəndin olması ehtimal edilir. Burada yaşayan atamanlar aid ən qədim yazılı məlumat 1570-ci ilə aiddir. Bu zaman İvan Qroznı atamanlara Moskva dövləti ilə ittifaqa girməyi məsləhət görür. Əvəzində isə onları mükafatlandıracağını bildirir.

Arxeologiya
-----------

Arxeoloji baxımıbdan zəngin ərazidir. 1994-cü ildə arxeoloq Aleksadr Smolyak adada katakomba qəbrlərini aşkarlamışdır. İki kameraya oxra səpilmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Остров казачьей любви". 2017-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
2. ↑  Галина Оноприенко Остров Поречный стал жертвой черных копателей Arxivləşdirilib 2017-02-25 at the Wayback Machine
3. ↑  "Остров Поречный". 2017-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
**Sergey Nikolayeviç Brızqalin** (*rus.* Сергей Николаевич Брызгалин; 1917, Moskva – 11 aprel 1977, Moskva) — Azərbaycan-sovet kənd təsərrüfatı qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1966), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Baş Tərəvəz və Meyvə Tədarükü, Emalı və Satışı İdarəsinin rəisi (1970–1975), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 6–8-ci çağırış deputatı, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü.

Həyatı
------

Sergey Nikolayeviç Brızqalin 1917-ci ildə Voronej quberniyasının Voronej şəhərində kəndli ailəsində doğulmuşdur. Orta ixtisas təhsilli olmuşdur. 1938-ci ildən Qırmızı Ordu sıralarında hərbi xidmət keçmiş, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı olmuşdur. 1942-ci ildə ordudan tərxis edilmişdir.

1943–1955-ci illərdə neft sənayesində işləmiş — SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyi Qərb Rayonlarında Baş Tikinti İdarəsinin Bakı şəhərindəki tikinti idarəsində rəis müavini, sənaye müəssisələri tikintisi idarəsinin rəisi olmuşdur. 1955-ci ilin avqust ayında Masallı rayonundakı "1 May" kolxozunun, 1965-ci ilin yanvar ayında isə həmin rayondakı eyniadlı sovxozun sədri seçilmişdir.

Sergey Brızqalin sonralar Voronej Dövlət Universitetini bitirmiş və 1970–1975-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Baş Tərəvəz və Meyvə Tədarükü, Emalı və Satışı İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

Sergey Brızqalin 1940-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 6–8-ci çağırış deputatı, eləcə də Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin üzvü seçilmişdir. Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvlüyünə namizəd olmuşdur.

Sergey Brızqalin 1977-ci il aprelin 11-də vəfat etmişdir. Moskvadakı Vaqankovo qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Təltif və mükafatları
---------------------

* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı — 30 aprel 1966 ("Lenin" ordeni və "Oraq və çəkic" medalı təqdim edilməklə)
* "Lenin" ordeni — 30 aprel 1966
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 12 dekabr 1973
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 avqust 1971

Qeydlər
-------

1. ↑  Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Tərəvəz və Meyvə İstehsalı, Tədarükü, Emalı və Satışı Aqrar-Sənaye Birliyinin sədri kimi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Брызгалин Сергей Николаевич // Герои страны. 2022-12-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 dekabr 2022.
2. 1 2  Брызгалин Серҝеј Николајевич // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Једдинҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Советинин нәшри. 1968. С. 71.
3. 1 2  Брызгалин Серҝеј Николајевич // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Алтынҹы чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Советинин нәшри. 1965. С. 63.
4. ↑  Брызгалин Серҝеј Николајевич // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Сәккизинҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1973. С. 73.
**I Vaxtanq Qorqasali** (*gürc.* ვახტანგ I გორგასალი; 440, Mtsxeta – 502, Ucarma, Kaxetiya) — Kartliyə (İberiya) 449–502-ci illərdə çarlıq etmişdir. Qorqasali farsca "Qurdbaşlı" demək idi("Qorq"-Canavar,"Sa"-baş). Həmin adı ona iranlılar vermişlər çünki o iranlılarla döyüşdə başına qurd təsviri olan dəbilqə qoyarmış. Ehtimala görə Vaxtanqın dəbilqəsi qızılla örtülmüş poladdan idi.

İslahatları
-----------

Vaxtanq Qorqasalinin adı ilə bir çox şəhərlərin və qalaların (Ucarma, Artanuci, Ciremi, Xornacubi qalası və s.) məbəd və kilsələrin ucaldılması bağlıdır. Onların arasında Kartlinin paytaxtının Msxetadan Tbilisiyə köçürülməsi xüsusi qeyd olunmalıdır.

Vaxtanq həmçinin böyük kilsə islahatları keçirmişdir. Onun təşəbbüsü ilə kilsə başçısı Ranq Gürcüstanda baş yepiskopdan katalikosadək yüksəldildi. Bununla da kilsənin tam müstəqilliyinin əsası qoyuldu.O,ölkədən atəşpərəstləri qovdu.

Ölümü
-----

Çar Vaxtanqın İranla qarşıdurması iki dəfə 482–484 və 502 ci illərdə müharibəyə çevrildi. Çar Vaxtanq 502-ci ildə farslarla döyüş zamanı ağır yaralandı və vəfat etdi.

Vaxtanq Qorqasalinin məzarı Tbilisidən 20 km şimal-qərbdə yerləşən tarixi Msxeta şəhərindəki Svetitsxoveli kafedralındadır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 119136600 · ISNI: 0000 0000 1045 914X · LCCN: n88056567 · VIAF: 64810829 · WorldCat VIAF: 64810829 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Gürcüstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vergilini təsvir edən freska.
**Səxavətli bütpərəst** — xristian teologiyasında Məsihi tanımayan, lakin yüksək əxlaqlı həyat sürən, xilas olacaq bütpərəstlər. "Məsihdən əvvəl xristianlar" ideyası erkən xristianlıqda (xüsusən, İsgəndəriyyə Klement və Etirafçı Maksim arasında) müşahidə olunsa da, antik mədəniyyətin müəyyən bir şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsindən sonra orta əsrlərdə formalaşmışdır.

Katolisizmdə
------------

1545-ci il Trident şurası tərəfindən tərtib edilmiş katexizis, Akvinalı Fomanın fikrinə əsaslanaraq, səxavətli bütpərəstlərin ruhlarının cəhənnəmlə cənnət arasında yerləşdiyini və Məsihin cəhənnəmə enməsi zamanı cəhənnəm əzablarından azad edildiyini iddia etmişdir.

Pravoslavlıq
------------

Səxavətli bütpərəstlər anlayışı təkcə katolik ənənəsi ilə məhdudlaşmır. Yunanıstan, Rusiya və bəzi digər ölkələrdəki pravoslav kilsələrində qədim şairlərin və filosofların əllərində tanrı haqqında fikirlərə və ya Məsih haqqında peyğəmbərliklərə yaxın kəlamlar olan kitabçaların təsvirləri var. Məsələn, Moskva Kremlinin Blaqoveşşeniye kafedralının freskalarında Aristotel, Fukidid, Ptolemey, Zenon, Plutarx, Platon, Sokrat, Vergili və digər qədim mədəniyyət xadimlərinin oxşar təsvirləri var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Introduction – Confession of Faith in a Mennonite Perspective – Mennonite Church Canada". mennonitechurch.ca. 9 October 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 May 2018.
2. ↑  "Благовещенский собор в Москве". Православие.ru. 2018-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-06.
**Başqırdıstan qızı** (başq. Башҡортостан ҡыҙы) — Başqırd dilində aylıq buraxılan sovet və rus ədəbi və bədii jurnal, hədəf auditoriyası qadın və ailələrdir.

Tarixi
------

Jurnal, Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin Katibliyinin 22 mart 1967-ci il tarixli və Başqırd Regional Partiya Komitəsinin 1967-ci il 18 aprel tarixli qərarları əsasında 1 yanvar 1968-ci ildən nəşr olunur.

5 Noyabr 1991-ci ildən jurnalın təsisçiləri bunlardır: Başqırdıstan qurultayı, BR Hökuməti və ""Başqırdıstan qızı" jurnalının redaksiyası" Unitar Dövlət Müəssisəsi.

28 iyul 1995-ci il Başqırdıstan Mətbuat və Media Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmışdır.

Jurnalın təsviri
----------------

"Başqırdıstan qızı" jurnalının əsas proqramma məqsədi və vəzifələri oxucuları Başqırdıstan Respublikasının ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, elmi və mədəni həyatı ilə tanış etməkdir; bundan əlavə qadınların ictimai-siyasi həyatda iştirakı, mənəviyyat və tərbiyə problemləri, ailənin möhkəmləndirilməsi, insanlara və diyara sevginin artırılması mövzularını əhatə edir.

Tərbiyə, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və əxlaq problemlərinə aid materiallar daim çap olunur. Jurnal qadın yazıçı və şairlərin əsərlərinə xüsusi diqqət yetirir. Jurnal Başqırdıstan xaricində yaşayan başqırdların həyatını da əks etdirir.

Başqırdıstan Qızı jurnalının redaksiyasında aşağıdakı şöbələr yaradılmışdır:

* ictimai həyat, siyasət və təhsil;
* ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənət;
* məktublar, gənclər işi, tətbiqlər.

Rubrikalar:

* Böyük qadınlar;
* Ah, bu qadın;
* Ocağın istiliyi;
* Psixoloqun tövsiyəsi;
* Ataya hörmət etmək;
* Bir mahnının hekayəsi;
* Qəlb sirləri və s.

Baş redaktorlar
---------------

* Katibə Kinyabulatova (1968 — 1975)
* R. S. Rüstəmova (1975 — 1978)
* Gülfiyə Yunusova (1978 — 1999)
* Ümabikə İlyasova (1999 — 2013)
* Kutuyeva Gülnaz ( 2013 indiki vaxta qədər)

İstinadlar
----------

1. ↑  "ЦГАОО РБ" (PDF). 2020-10-01 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-06.
2. ↑  Статья в *Башкортостан: краткая энциклопедия*[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Jurnalın rəsmi saytı
* Başqırd Ensiklopediyasında bir məqalə Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine (başq.)