recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Calycanthus floridus** (*lat.* Calycanthus floridus) — bitkilər aləminin dəfnəçiçəklilər dəstəsinin calycanthaceae fəsiləsinin calycanthus cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimali Amerikanın cənub-şərqində Virginiyadan tutmuş, Şimali Karolina, Florida, Alabama və Missisipiyə qədər yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 1,5 m olan, budaqlanan, yarpağını tökən koldur. Cavan budaqları nazik, yumşaq tüklü, qəhvəyi rəngdə olub, üzəri çoxlu miqdarda açıq mərciməklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları iti və ya sivriləşmiş, nadir hallarda küt pazvari, dairəvi enli yumurtavari, ellips və ya ensiz-ellips şəklində olub, uzunluğu 6–12 sm, eni 4–6 sm-ə çatır, cavan vaxtı hər iki tərəfdən tükcüklərlə örtülü olur. Saplaqları 0,5–1 sm uzunluqdadır. Mayda çiçəkləyir. Çiçəkləri 3,5–7 sm diametrində, qəhvəyi-qırmızı rəngdə olub, qoltuq zoğlarının uclarında yerləşir. Erkəkciklər 10–30 ədəddir, spiral şəklində yerləşmişdir. Tumurcuqlar çılpaq, qaramtıl dairəvi formalı, yarpağın əsası isə örtülmüş və ya açıq halda olur. Çiçəkyanlığının çoxsaylı yarpaqları ləçəkşəkilli, ensiz-xətvari, spiral şəklindədir. Meyvə yatağı 6–7 sm uzunluğunda olub, tərs yumurtavaridir, adətən yuxarıdan sıxılmış olur. Toxum, qələm və kolların bölünməsi ilə artır.

Ekologiyası
-----------

Məhsuldar, rütubətli torpaqlarda, günəşli yerlərdə normal böyüyüb inkişaf edir. Soyuğadavamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Bakı, Gəncə, Zaqatala, Zərdabda və Kür-Araz ovalığında rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Alkaloidləri olduğu üçün zəhərlidir. Xüsusilə ətirli çiçəklərinə görə çox qiymətlidir. Tək və qrup əkinlərində istifadə edilir.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Beureria florida* (L.) Kuntze
* *Butneria florida* (L.) Kearney

Yarımnövləri
------------

* *Calycanthus floridus var. floridus*
* *Calycanthus floridus var. glaucus* (Willd.) Torr. & A.Gray

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q165416
* Wikispecies: Calycanthus floridus
* AoFP: 3635
* APA: 1321
* BioLib: 3403
* EoL: 596919
* EPPO: CALFL
* FNA: 200008493
* GBIF: 3034113
* GRIN: 8661
* iNaturalist: 126485
* IPNI: 139221-1
* IRMNG: 10196569
* ISC: 112903
* ITIS: 18142
* MoBotPF: 278791
* NCBI: 3429
* NZOR: 5e1c5bd5-c0e8-4284-bb49-382aaf5b2c51
* PalDat: Calycanthus\_floridus
* PFI: 11620
* Plant List: kew-2693995
* PLANTS: CAFL22
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:42922-2
* Tropicos: 5300004
* WCSP: 382441
* WFO: wfo-0000581802

 |
**Həsən Kamil oğlu Şirinov** (26 yanvar 1950, Naxçıvan rayonu) — Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəis müavini, polis general-mayoru.

Həyatı
------

Polis general-mayoru Həsən Kamil oğlu Şirinov 1950-ci il yanvarın 26-da Naxçıvan Muxtar Respublikasının Cəhri kəndində anadan olub. 1971–73-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Texniki Universitetinin Avtomobil və avtomobil təsərrüfatı, Bakı Dövlət Universitetinin hüquq, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi fakültələrini fərqlənmə ilə bitirib. 1980-ci ildən daxili işlər orqanlarında çalışıb.

Müxtəlif illərdə Nəsimi, Xətai, Göygöl rayonlarında yol polisi şöbələrinin rəisi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəisi, DİN BŞDYP-nin müavini, Bakı Şəhər DYP-nin rəisi işləmiş, 2010–2020-ci illərdə Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır.

### Yaradıcılığı

"Sönməz, əbədidir Heydər Əliyev", "Yüksəlişə gedən yol", "Xalqı ilə döyünən polis ürəyi", "Şah İsmayıl Xətai" və s. kitabların, bir çox şeir, hekayə və məqalələrin müəllifidir.

Mükafatları
-----------

* Daxili İşlər Nazirliyinin "Xidmətə görə", "Qüsursuz xidmətə görə", "Azərbaycan polisinin 95 illiyi (1918–2013)", "Azərbaycan polisinin 100 illiyi (1918–2018)" medallarına layiq görülüb. General-mayor Həsən Şirinov Azərbaycan xalqının Ümummilli lideri Heydər Əliyevin Sərəncamı ilə "İgidliyə görə", Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif olunub.
* 2001-ci ildə Həsən Şirinova Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatı təqdim olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Prezident Ramil Usubovla bağlı sərəncam verdi" (az.). kanal24.az. 2018-06-29. 2018-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-24.  (#apostrophe\_markup)

Xarici keçidlər
---------------

* Həsən Şirinov Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
**NGC 7055**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. **\*Grp** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1829-cu ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7055: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7031 |
NGC 7032 |
NGC 7033 |
NGC 7034 |
NGC 7035 |
NGC 7036 |
NGC 7037 |
NGC 7038 |
NGC 7039 |
NGC 7040 |
NGC 7041 |
NGC 7042 |
NGC 7043 |
NGC 7044 |
NGC 7045 |
NGC 7046 |
NGC 7047 |
NGC 7048 |
NGC 7049 |
NGC 7050 |
NGC 7051 |
NGC 7052 |
NGC 7053 |
NGC 7054 |
**NGC 7055** |
NGC 7056 |
NGC 7057 |
NGC 7058 |
NGC 7059 |
NGC 7060 |
NGC 7061 |
NGC 7062 |
NGC 7063 |
NGC 7064 |
NGC 7065 |
NGC 7066 |
NGC 7067 |
NGC 7068 |
NGC 7069 |
NGC 7070 |
NGC 7071 |
NGC 7072 |
NGC 7073 |
NGC 7074 |
NGC 7075 |
NGC 7076 |
NGC 7077 |
NGC 7078 |
NGC 7079 |
NGC 7080



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Maqnetik təzyiq** — bir maqnit sahəsi ilə əlaqəli enerji sıxlığıdır. Hər hansı bir maqnit sahəsi sahədəki sərhəd şəraiti ilə əlaqəli bir maqnit təzyiqinə malikdir. Bu qaz molekullarının kinetik enerjisi ilə (bir qaz halında) eyni olmayıb, bir maqnit sahəsi ilə daşımaq istisna olmaqla, hər hansı digər fiziki təzyiq ilə eynidir. Qüvvə sahəsindəki qradient, maqnit qüvvəsi adlanan maqnit təzyiq qradienti səbəbindən bir qüvvəyə səbəb olur.

Maqnetik təzyiq qüvvəsi dayaqsız bir naqilin ilməsində asanlıqla müşahidə olunur. Əgər elektrik cərəyanı ilmədən keçirsə, naqil elektromaqnit kimi xidmət edir, beləliklə, ilmənin daxilindəki maqnit sahəsi ilmənin xarici maqnit sahəsinin gücündən daha böyükdür. Sahənin gücündəki bu qradient təzyiqin maqnit qüvvəsini yaradır, bu da birbaşa naqilin uzanmasına səbəb olur. Teldən kifayət qədər cərəyan keçərsə, naqilin ilməsi dairə formasında olur. Daha yüksək cərəyanlarda, maqnetik təzyiq naqilin elastiklik qabiliyyətini aşan bir zərbəyə səbəb ola bilər ki, bu da onun məhvinə və ya partlayışa gətirib çıxarır. Beləliklə, maqnetik təzyiqin idarə edilməsi, ultragüclü elektromaqnitlərin dizaynında ciddi problemdir.
F qüvvəsini onun öz cərəyanı tərəfindən toplasaq:

{\displaystyle \mathbf {F} ={\dfrac {I^{2}}{c^{2}R}}\left[\ln \left({\dfrac {8R}{a}}\right)-1+Y\right]}
Harada ki, Y sarğının daxili induktivliyidir və cərəyanın paylanması ilə təyin olunur. Yüksək tezlikli cərəyanlar üçün Y — 0, yüksək tezlikli cərəyanların əksərən konduktorun xarici səthi ilə daşınan və 0.25 dəyişən cərəyanın demək olar ki, konduktorun hər tərəfində paylanmasına bərabərdir.

İstinadlar
----------
Ferma nöqtəsinin tapılması
**Ferma-Toriçelli nöqtəsi** ABC üçbucağının daxilində elə F nöqtəsinin yerləşməsi haqqında məsələni tələb edirdi ki, FA+FB+FC cəmi minimal olsun.

Tarixi
------

Həndəsədə çox gözəl bir teoremin adı Fermanın ilə bağlıdır. Bu üçbucaqda Ferma-Toriçelli nöqtəsinin tapılmasıdır. Bu nöqtə keçmişin ən böyük 3 riyaziyyatçısının adı ilə bağlıdır. İlk dəfə onun haqqında Pyer Fermanın işlərində danışılır. O, ABC üçbucağının daxilində elə F nöqtəsinin yerləşməsi haqqında məsələni tələb edirdi ki, FA+FB+FC cəmi minimal olsun. İsveçrə alimi Yakob Şteyner bu məsələyə daha ümumi halda baxmışdır: o, 3 məntəqəni birləşdirən ən qısa yol şəbəkəsinin tapmağa çaışırdı. Məlum olur ki, şəbəkə mütləq bir nöqtədə birləşən düzxətli yollardan ibarət olmalıdır, belə ki, yollardan biri nöqtəyə çevrilə bilər. Belə qoyuluşda məsələ sırf praktiki əhəmiyyət daşıyır, məsələn, naqil şəbəkələrinin çəkilişində belə bir məsələni həll etmək lazım gəlir.

Nöqtənin qurulması
------------------

Fermanın klssik məsələsinin həlli üçün belə bir fiziki modeli bu formada qurmaq olar: Hər hansı lövhə üzərində bir üçbucaq çəkək. Onun təpələrinə mismar vuraq, bütün mismarlardan ucunda eyni ağırlıqda yük olan sap keçirək və nəhayət, sapların digər boş qalmış uclarını bir nöqtədə düyünləyək. Yüklər buraxıldıqda sapı dartacaqlar. Bu halda sapların sallanmış hissələrinin uzunluqları cəmi ən böyük, düyündən mismarlara qədər olan məsafələrin cəmi isə ən kiçik olacaq. Beləliklə, yüklərin buraxıldığı andan etibarən, düyün bizim axtardığımız nöqtə olacaq. Üçbucağın verilən şərtləri ödəyən bu nöqtəsini civə barometrinin ixtiraçısı kimi tanınan Evangelista Toriçelli qurmuşdur. Belə nöqtə yalnız bucaqları 120-dən böyük olmayan üçbucaqlarda mövcuddur və bu nöqtə Ferma nöqtəsilə üst-üstə düşür, yəni söhbət eyni bir minimal cəm nöqtəsinin qurulmasından gedir. Toriçelli qurmasından fərqli olaraq bu nöqtə çbucağın bucaqlarından biri 120-dən böyük olduqda belə həll olunur, və bu halda F nöqtəsi kor bucaq təpəsilə üst-üstə düşür. Bu nöqtəni belə də almaq olar: üçbucağın tərəfləri üzərində onun xaricində hər tərəfin ölçüsünə uyğun olaraq müvafiq düzgün üçbuçaqlar quraq. Sonra isə əvvəlcədən verilmiş üçbucağın təpəsini onun qarşısındaki tərəf üzərində qurulmuş düzgün üçbucağın təpəsilə birləşdirək. Hər üç parça bir-birlərilə 60 bucaq əmələ gətirirlər və yalnız bir nöqtədə Toriçelli yaxud da Ferma nöqtəsində kəsişirlər.

Həmçinin bax
------------

* Böyük Ferma teoremi

Ədəbiyyat
---------

Uşaqlar üçün Ensiklopediya: Riyaziyyat, 2004-cü il.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Mirzə Əbdürrəhim Mirzə Məhəmmədsəid oğlu Gərmərudi** (?-?) — şair, vali.

Həyatı
------

Mirzə Əbdürrəhim Mirzə Məhəmmədsəid oğlu Sərab vilayətinin Gərmərud mahalının İşıqlı kəndində anadan olmuşdur. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Təbriz şəhərində ərəb dilini və ədəbiyyatını öyrənmişdi. Qacarlar dövlətinin tanınmış şəxsiyyətlərindəndir. Onun soyu Xacə Abdulla Ənsariyə çatır. Atası Mirzə Məhəmmədsəid ibn Məhəmmədrza ibn Mirzə Süleyman ibn Mövlanə İshaq ibn Həmdulla Gərmərudun savadlı adamlarından idi.

Mirzə Əbdürrəhim Gərmərudi Gərmərud mahalının və Sərab şəhərinin kələntəri olmuşdu. Abbas mirzə Qovanlı-Qacar onu bütün Cənubi Azərbaycanın vəziri təyin etmişdi.

Mirzə Əbdürrəhim Gərmərudi şair idi. Sağər təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Xəttat kimi ad çıxarmışdı. O, şikəstə xəttini özünəməxsus tərzdə yazırdı.

Ailəsi
------

Mirzə Əbdürrəhimin Məsud xan adlı oğlu vardı.

Yaradıcılığı
------------

Dedilər: niyə getmirəm qazıya, şikayətim çox,  

Dedim mənim qazım var, rəğbətim başqasına yox.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Ənsarilər, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
Atol
**Ahunui** (*fr.* Ahunui) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası).

Coğrafiya
---------

Ahunui Sakit Okeanın cənubunda, Tuamotu arxipelaqında yerləşir. Ən yaxın materik Cənubi Amerika təxminən 5600 km məsafədədir. Təxminən 55 km şimal-qərbdə Paraoa adası, 120 km şimal-şərqdə Vairaatea adası yerləşir.

Təxminən 6 km diametrli bir üzük formasına malikdir. Geologiya nöqteyi-nəzərindən bu, mərkəzində tamamilə quru ilə əhatə olunmuş böyük bir laqunun olduğu bir atolldur. Bir neçə motudan (şərq hissədə biri böyük, 18-i isə kiçik) ibarətdir. Ahunuinin ərazisi 5,7 km²-dir.

Ada kokos palması ilə örtülüdür və çoxlu yuvalayan dəniz quşları var. İqlimi tropikdir. Tropik siklonların zərərli təsirlərinə məruz qalır.

Tarix
-----

Axunui 1826-cı ildə britaniyalı Frederik Uilyam Biçi tərəfindən kəşf edilib və ona Bayam Martin adası adını verib. Sonradan atoll Kokbyorn adası kimi tanınır.

İnzibati bölgü
--------------

İnzibati cəhətdən ada Xao kommunasının bir hissəsidir.

Əhali
-----

Axunuinin şimal-qərb hissəsində kiçik bir priçal var. Atollda daimi əhali yoxdur.

Mənbə
-----

* Adanın tarixi (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Islands of French Polynesia (France)" (ingilis). UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site. 2022-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-21.
2. 1 2  "Ahunui" (ingilis). oceandots.com. 2012-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-21.
**Kərimli kənd kurqanları** — Oğuz rayonunun Kərimli kəndi yaxınlığında tarixi-arxeoloji abidə.

Azərbaycanın Oğuz rayonu ərazisində eramızdan əvvəl 14-16-cı əsrlərə aid kurqanlar aşkarlanıb. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşı Nəsib Muxtarov bildirib ki, tarixi tapıntılara Oğuz rayonunun Kərimli kəndi ərazisində təsadüf edilmişdir. Aşkarlanmış kurqanlar son tunc dövrünə aiddir və onlardan ən balacasının diametri 70 metrdir. Cənubi Qafqazın tarixini özündə əks etdirən bu kurqanların içərisində gildən hazırlanmış naxışlı qablar və bəzək əşyaları aşkarlanıb. Bundan başqa ərazidə 5 metr dərinlikdə tunc dövrünə aid dəfn adətlərinə də təsadüf edilir.

Dəfn kamerasında (11 m x 4 m x 3 m) aşkar edilən dəfn adəti xüsusi maraq doğurmuşdur. Kameradakı qu quşu, göyərçin, bülbül, qaz, ördək, ilan fiqurları, anqob naxışlı qablar, metal məmulatı öz orijinallığı ilə fərqlənir. Dəfn adəti, kurqanın quruluşu Azərbaycanın orta tunc dövrünə aid torpaq kurqanlarla oxşar olsa da səciyyəvi cəhətlərə malikdir.

Kurqanda yüzdən çox muncuq aşkar edilmişdir. Zinət əşyaları, metal və qeyri-metal muncuqlar, sinə bəzəkləri Azərbaycandan kənarda Anadolu, Mesopotamiya, Şimali Qafqaz, Çin, Hindistan, Əfqanıstan, İran abidələrində də qeydə alınmışdır.

Zəngin mifologiya, yüksək sənətkarlıq, siyasi və ticarət əlaqələri bu tapıntılarla təsdiq edilir.

Kərimli kurqanları yerli əhalinin iqtisadiyyatı, ticarəti və mənəvi dünyası haqqında hərtərəfli araşdırmalara təkan verir, yaşanmış tərəqqini izah edir.

Kurqanların içərisindən, həmçinin e.ə XVI-XIV əsrlərə aid zərgərlik materiallarının da aşkarlandığını vurğulayan N. Muxtarov tapıntıların araşdırıldığını bildirmişdir. Hazırda ərazidə arxeoloji qazıntılar davam etdirilir.

Ərazidə yerləşən 19 kurqandan ancaq bir neçəsində arxeoloji qazıntılar aparılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oğuz rayonunda e.ə 14-16-cı əsrlərə aid kurqanlar aşkarlanıb". 2012-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-09.

Xarici keçidlər
---------------

* .Kərimli kənd kurqanları
**Müstəqim Səyyad oğlu Məmmədov** (3 yanvar 1969, Yevlax) — Tərtər Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Məmmədov Müstəqim 3 yanvar 1969-cu ildə Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət Texnologiya İnstitutunu, 2002-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirmişdir.

1987–1989-cu illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1992-ci il tarixindən başlayıb və 1994-cü ilədək Yevlax şəhər İctimai İaşə Müəssisələri Birliyində mühəndis-texnoloq, ticarətin təşkili üzrə inspektor, əmtəəşünas vəzifələrində işləyib.

1994-cü ildə Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatının Rəhbərlik bölməsində müfəttiş, 1994–2006-cı illərdə Yevlax şəhər Gənclər və İdman İdarəsinin rəisi, 2006–2012-ci illərdə Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının şəhər təsərrüfatı üzrə müavini — şöbə müdiri, 2012–2014-cü illərdə isə Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini — şəhər təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 may 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Tərtər Rayonu İcra Hakimiyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

1993-cü ilin avqust ayından Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Ailəlidir, 3 övladı var.

İstinadlar
----------
**Xəlil ağa Qədimov** — Azərbaycan mülkədarı, Şəmkir üsyanının əsas iştirakçılarından biri. 1937-ci ildə Stalin repressiyasına məruz qalmışdır.

Həyatı
------

Xəlil ağa Bədirbəyli nəslindən olan Qədim ağanın oğludur. Şəmkirdə anadan olmuşdur.

Ailəsi
------

* Xəlil ağanın atası Qədim ağa ilə Leyla Bədirbəylinin babası Abdı ağa qardaşdırlar.
* Xəlil ağanın həyat yoldaşı Firudin Hüseynovun bibisi Zinyət Hüseynovadır.
* Qardaşı sovetlərə qarşı xalq üsyanın əsas iştirakçılarından Zeynal ağa Qədimovdur. Zeynal ağa dəstə halında dəfələrlə Qarabağa gedərək müxtəlif ərazilərdə ermənilərə qarşı vuruşub, Əskəran və Şuşanın erməni-daşnak quldurlarından azad olunmasında şəxsən iştirak etmişdir.
* Xəlil ağanın 2 oğlu 2 qızı olmuşdur. Böyük oğlu İdris Qədimov tibb-xidməti polkovnik leytenatı ünvanını qazanmışdır.

Xalq üsyanlarında iştirakı
--------------------------

### Daşnaklara qarşı

1918-ci il iyun ayının əvvəllərində şiştəpəlilər eşidirlər ki, Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi bolşevik-daşnak qoşunları Şamaxıdan, Ağsudan adlayaraq Göyçaydan üzübəri milləti qılıncdan keçirə-keçirə Yevlaxa doğru irəliləyir. Bu zaman kənddən 62 nəfərdən çox əlisilahlı, o cümlədən Məşədi İsmayılın iki oğlu (təəssüf ki, adları unudulub), Zoruq oğlu Salman, Mələkli Qocası, Mələkli Məhərrəm, Molla Qasım oğlu Vəli, Süleyman oğlu Kərim və Şıxı oğlu Musa, Arıxlı Mustafası Qaraməryəm yaxınlığında döyüşlərə qatılırlar. Qara Əhməd, Xəlilli nəslinin nümayəndəsi Molla Həmidin oğlu Kar İsmayıl, Sarı Əhmədli Namazı, qonşu Morul kəndindən Səməndər ağa, Süleyman ağa, oğlanları Əşrəf bəy və İsfəndiyar bəy, Qədim ağa, oğlanları Zeynal ağa və Xəlil ağa, Dostu oğlu Süleyman, Quruluxlu Əbdüləli və bu sətirlərin müəllifinin əmisi Məhəmməd ağa Əbdül oğlu, adını xatırlaya bilmədiyimiz neçə-neçə şəmkirli Qarabağa erməni daşnaklarına qarşı vuruşmağa getmişlər və orada böyük fədakarlıqlar göstərmişlər.

### Şəmkir üsyanı

1920-ci ilin yayında Şəmkirin Müskürlü kəndində də sovet rejimi əleyhinə üsyan baş verdi. Qırmızı ordu hissələrinə müqavimət göstərmək üçün burada da yerli əhalidən silahlı dəstə təşkil olunmuşdu. Digər bölgələrdə olduğu kimi, 11-ci ordu komandanlığı buradakı üsyanın da yatırılmasına böyük qüvvələr göndərdi. Bədirbəyli nəslindən olan mülkədarlar da üsyana qoşulmuşdular. Onlardan Xəlil ağa Qədimov üsyanın əsas iştirakçılarından idi. Şəmkirdə sovet qüvvələrinə qarşı qadınlar və uşaqlar da vuruşurdular.

Böyük Təmizləmə
---------------

* Stalinin "Böyük Təmizləmə" adlanan 1936-cı ildən 1938-ci ilə qədər davam edən siyasi repressiyalar kompaniyası gedişində 10.09.1937-də Xəlil ağa Şəmkirdə tutulmuş, 07.10.1937-də Bakıda həbs edilmişdir.
* 26.10.1937-ci ildən 18.04.1943-cü ilədək Uxtijemlaq, Komidə həbsxanada saxlanılmışdır. 18 aprel 1943-də orada vəfat etmişdir.
* Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsi tərəfindən 6 mart 1990-cı ildə ölümündən sonra bəraət almışdır.

İstinadlar
----------

* Xəlil ağa Qədimov

Xarici keçidlər
---------------

* Xəlil ağa Qədimov
* Xəlil ağa Qədimov
**Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutu** (*ing.* The Institute for Reporters’ Freedom and Safety) və ya qısaca **RATİ** (*ing.* IRFS) — Azərbaycanda söz azadlığının təşviqi ilə məşğul olan müstəqil qeyri-kommersiya təşkilatı.

Haqqında
--------

RATİ 2006-cı ildə Beynəlxalq Mətbuat Azadlığı Günündə iki azərbaycanlı jurnalist tərəfindən hökumətin söz və media azadlığını getdikcə daha çox məhdudlaşdırmasına cavab olaraq yaradılıb. RATİ 2007-ci ilin oktyabr ayından Beynəlxalq Söz Azadlığı Mübadiləsi Təşkilatının, 2012-ci ilin noyabrından isə Qlobal Şəbəkə Təşəbbüsü təşkilatının üzvüdür.

2014-cü ilin avqustunda təşkilatın Azərbaycandakı hüquqi fəaliyyəti dayandırılıb.

Həmçinin bax
------------

* Mehman Hüseynov
* Obyektiv TV

İstinadlar
----------

1. 1 2  RATİ, 2016. səh. 10
2. ↑  "IRFS - Baxış/Missiya/Fəaliyyət planı". İrfs.org. 2022-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-08.

Ədəbiyyat
---------

1. *Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutu.* Rasim Əliyevin Üstü Açılmamış Qətli (PDF). 2016. 29.

Xarici keçidlər
---------------

* irfs.org — Reportyorların Azadlıq və Təhlükəsizlik İnstitutunun rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Təşkilat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Alman əsgərlərinin istifadə etdiyi Kleinflammenwerfer
Hitler Almaniyasının istehsalı olan ilk portativ alov qurğusu **Kleinflammenwerfer** (kiçik alov qurğusu) və ya **Kleif** adlanırdı. Onun yanacağı istifadəçisinin kürəyində daşınan böyük, şaquli və silindrik çənin içərisində yerləşirdi. Yüksək təzyiq altında olan yanacağı isə yanacaq çəninə qoşulmuş olan kiçik bir saxlama qabına yerləşdirilmişdi. Uzun şlanqı isə yanacaq çənini lüləsində alovlandırma qurğusu olan boruya bağlayırdı. Onun yanacağı klapan açılan zaman şlanqdan keçir və yüksək sürətlə lülədən çıxırdı. Lülədəki alovlandırma cihazı isə yanacaq püskürdüldüyü müddət ərzində onu alovlandırırdı. Alov qurğusu iki əsgər tərəfindən istifadə edilirdi. Bu əsgərlərdən biri yanacaq və ehtiyat yanacaq olan çənləri daşıyarkən, digəri isə şlanqı istiqamətləndirirdi. 1917-ci ildə Passchendaele müharibəsindən sonra Wex Kleifi əvəz etmək üçün istifadə edilməyə başlanmışdır.

Grossflammenwerfer (böyük alov qurğusu) ilə yanaşı, Kleinflammenwerfer də Richard Fiedler tərəfindən yaradılmış və hazırlanmışdır.
**Məlahət Müsrət qızı Qurbanova** — kimya elmləri doktoru (2009), BDU-nun "Üzvi kimya" kafedrasının professoru (2010). İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının, həmçinin BDU-da Böyük Elmi Şuranın üzvü. 2010-cu ildən BDU-da Tədris Elektron Mərkəzinin direktoru.

Həyatı
------

Məlahət Müsrət qızı Qurbanova 1972-ci il noyabrın 27-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Bakı şəhəri 106 saylı orta məktəbi medalla bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olmuş və 1994-cü ildə oranı əla və yaxşı qiymətlərlə başa vurmuşdur.

1994-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Ə.M.Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunda əyani aspiranturaya daxil olmuşdur. 1998-ci ildə 02.00.03-"Üzvi kimya" ixtisası üzrə "Tiiranların bəzi elektrofil birləşmə reaksiyaları" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib, kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 1997-ci ildə BDU-nun kimya fakültəsində "Metalkompleks katalizatorlar" ETL-də başlamış, sonra isə "Zərif üzvi sintez" ETL-də elmi işçi kimi çalışmışdır. 2003-cü ildən etibarən "Zərif üzvi sintez" ETL-də böyük elmi işçi kimi fəaliyyət göstərir. M.M.Qurbanova 2007-2010-cu illərdə BDU-nun "Üzvi kimya" kafedrasında dosent vəzifəsində çalışmışdır. 2010-cu ildən BDU-nun "Üzvi kimya" kafedrasının professorudur.

2000-2003-cü illərdə BDU-da "Üzvi kimya" ixtisası üzrə əyani doktoranturada təhsilini davam etdirmişdir. M.M.Qurbanova 2009-cu ildə "Funksionaləvəzli karbamid və tiokarbamidlərin sintezi və heterotsiklləşməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

M.M.Qurbanovanın tədqiqat obyekti tərkibində azot, kükürd və oksigen saxlayan heterotsiklik birləşmələrin kimyasıdır. Aparılan elmi tədqiqatlar nəticəsində funksionaləvəzli karbamid və tiokarbamidlərin, eləcə də onlar əsasında beş- və altıüzvlü heterotsiklik birləşmələrin sintezi, quruluşu və xassələri ilə bağlı yeni elmi istiqamətlər müəyyənləşdirilib və inkişaf etdirilmişdir. Sintez olunan 20-dən çox kristalın quruluşu RSA metodu ilə təsdiq edilmiş və Kembric quruluş bankında depozit olunmuşdur. Hazırda M.M.Qurbanova tərəfindən BDU-da asimmetrik sintez əsasında optiki aktiv birləşmələrin alınması sahəsində geniş tədqiqat işləri həyata keçirilir.

Elmi əsərləri
-------------

M.M.Qurbanova 120 elmi əsərin, o cümlədən 7 müəlliflik şəhadətnaməsi və 1 dərsliyin ("Dərman maddələrinin sintezi" Bakı-2007,143s.) müəllifidir.

Onun rəhbərliyi ilə 2 namizədlik və 7 magistr dissertasiyası müdafiə olunmuşdur. Hazırda 2 namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik edir.

Mükafatları
-----------

M.M.Qurbanova Bakı Dövlət Universitetinin ictimai həyatında fəal iştirak edir. O, BDU-nun 90 illik yubileyi münasibətilə səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. 2012-ci ildə kütləvi İnformasiya Vasitələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Rəyasət Heyətinin qərarı ilə «Qızıl Qələm» media mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
**Lotka qanunu** (*ing.* Lotka’s law) — 1926-cı ildə ABŞ riyaziyyatçısı, fiziki kimyaçısı Alfred Lotka tərəfindən təklif edilmişdir. Lotka öz işində 2 verilənlər bazasından istifadə etmişdir, 1907–1916-cı illərdə çap olunmuş "Chemical Abstracts" jurnalında kimya sahəsinə aid olan məqalələr (yalnız soyadı A və B hərfi ilə başlayan müəlliflər);
"Auerbach’s Geschichtstafeln der Physik" jurnalında fizika sahəsinə aid olan məqalələr analiz olunmuşdur.

Elmi məhsuldarlığın Lotka qanunu ixtiyari elm sahəsində məqalələrin çap edilmə tezliyini öyrənir. {\displaystyle X} sayda məqaləsi olan alimlərin sayı ({\displaystyle Y}) 1 məqaləsi olan alimlərin sayının ({\displaystyle C}) {\displaystyle 1/X^{n}} hissəsinə təxminən bərabərdir (n≈2):   
 {\displaystyle Y={\frac {C}{X^{n}}};}   
 Misal üçün, əgər elmin bir sahəsəində əsərlərinin sayı 1-ə bərabər olan alimlərin sayı 100 olarsa, onda əsərlərinin sayı 2 olan alimlərin sayı 25, 3 məqaləsi olan alimlərin sayı 11, 4 məqaləsi olan alimlərin sayı 6 və s. olacaqdır. Nəhayət, 10 məqalə çap etdirən yalnız 1 alim olacaqdır.

Həmçinin bax
------------

* Bibliometriya

Ədəbiyyat
---------

* Rasim Əliquliyev. Nigar İsmayılova. Bibliometriya: Müasir vəziyyəti, problemləri və inkişaf perspektivləri, 2015, 78 s.
**Qurbanov Əsədulla Cuci oğlu** — Fəlsəfə elmləri doktoru, Bakı Dövlət Universiteti Fəlsəfə kafedrasının professoru, 91-lərin fəal üzvü, Azərbaycan Respublikası "İdeal Sülhün Təbliği Fondu" – nun Vitse prezidenti, Beynəlxalq Sülh Səfiri.

Həyatı
------

1936-cı ildə Balakən rayonunun Katex kəndində anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Katex kənd orta məktəbini bitirmişdir. Həmin il peşə-texniki məktəbini, daha sonra isə Mədəni maarif texnikumunu başa vurmuş, 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakultəsinə daxil olmuşdur.

Təhsili, elmi dərəcəsi və elmi adları
-------------------------------------

1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsi 
1976-cı ildə - fəlsəfə elmlər namizədi
1978-ci ildə - dosent
1992-ci ildə - fəlsəfə elmləri doktoru 
2002-ci ildə - professor
Namizədlik dissertasiyasının adı „Azərbaycan kəndlisinin şüurunda sekulyarlaşmanın xarakterik xüsusiyyətləri" (Şəki – Zaqatala zonasının materialları əsasında).
Doktorluq dissertasiyasının adı „Milli və millətlərarası münasibətlər kontekstində sekulyarlaşmanın xarakterik xüsusiyyətləri" (Azərbaycan Respublikasının materialları əsasında)

Əmək fəaliyyəti
---------------

1957–1973-cü ilə kimi Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyində məsul əməkdaş. 
1973–1978-ci ilə kimi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda elmi işçi.
1978-1984cü ilə kimi Azərbaycan Dövlət və İncəsənət Universitetində dosent.
1984-cü ildən hal-hazıra kimi Bakı Dövlət Universitetində əvvəlcə dosent, sonra isə professor.
5 monoqrafiya, 10 kitab, 10 nəfər elmlər namizədi, 3 nəfər elmlər doktoru. 
Din, o cümlədən islam dini, habelə müqəddəs Quran haqqında elmilik, obyektivlik və dünyəvilik baxımından tezislər.

Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
-------------------------------------------------------

3-4 aprel 2007-ci ildə „Heydər Əliyev və Azərbaycanda din siyasəti: gerçəkliklər və perspektivlər" simpoziumda iştirakı;
2008-ci il 8 iyun "Dinlər arası dialoq" beynəlxalq konfrans;
2008-ci ilin noyabrın 28-də YUNESKO-nun xətti ilə Bakıda keçirilən „Dünya fəlsəfəsi 
kontekstində islam bölgəsi fəlsəfəsinin tədqiqi və tədrisi problemləri" konfransda iştirakı.
Moskva, Bakı, Sankt-Peterburq, Daşkənd, Aşqabad, Rostov, Tbilisi, Bişkek, Mahaçqala şərlərində müxtəlif simpoziumlarda iştirak etmişdir.

Tədqiqat sahəsi
---------------

Azərbaycanda islamşünaslığın konsepsiyası.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

1. «Heydər Əliyevin Şərq siyasətində islam amili» (Problemlər, mülahizələr, təkliflər)
2. «Terrorçuluğa qarşı mübarizıdə Azərbaycanın mövqeyi birmənalıdır».
3. «Bir yarpaq kövrək xatirə».
4. «Heydər Əliyev və islam».
5. «Xocalısız 16 il».
6. «Xatirələr işığında».

Həmçinin bax
------------

* 91-lər

Mənbə
-----

* QURBANOV ƏSADULLA CÜCÜ OĞLU[*ölü keçid*]
* Qurbanov Əsədulla Cüci oğlu - fəl.rlm.dok. prof.
* Əsədulla Qurbanov Elşad Abdullayevə cavab verdi - ...
* Alim ömrünün salnaməsindən
* Əsədulla Qurbanov: Azərbaycanın özünün İslam Konsepsiyası olmalıdır
* Əsədulla Cuci oğlu Qurbanov[*ölü keçid*]
**Antuan Jerom Balar** (fr. Antoine-Jérôme Balard; 30 sentyabr 1802 – 30 mart 1876) — fransız kimyaçısı, 1844-cü ildən Paris Elmlər Akademiyasının üzvü.

Həyatı
------

Antuan Jerom Balar 1802-ci il sentyabrın 30-da Monpelyedə anadan olmuşdur. 1826-cı ildə o, Monpelyedə əczaçılıq fakültəsini bitirmiş və 1834-1836 illərdə əczaçı kimi çalışmışdır.. O 1836-1845-ci illərdə Əczaçılıq Məktəbində və Monpelye Universitetində, 1845-ci ildə Sorbonnada, 1846-1851-ci illərdə Parisdəki Ali Normal Məktəbdə və 1851-ci ildən isə Kolleci de Fransda. dərs demişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Elmi tədqiqatın əsas sahəsi qeyri-üzvi kimyadır. (1826-cı ildə o Aralıq dənizi duz mədənlərinin duz məhlullarını tədqiq edərkən murid( lat.muria – duzlu məhlul) adlı yeni element kəşf etmişdir. Paris Elmlər Akademiyasının J.L.Gey-Lyussak və L.J.Tenarın daxil olduğu Komissiyası Baların yeni kəşfini təsdiq etmiş, lakin adı uğursuz olduğu üçün, yeni "Bromo" adını təklif (yunanca bromos üfunətli deməkdir) etmişlər. 
1830-cu ildə London Kral Cəmiyyəti alimi ən yüksək mükafatlardan biri olan Kral medalı ilə təltif etmişdi. O 1834-cü ildə Javel suyu və əhəngin tərkibini müəyyn etmişdi.
Fransız kollecində kimya kafedrasına rəhbərlik məsələsində O.Loranın namizədliyinə baxmayaraq Baların seçilməsi zamanı Ş.Jerarın söylədiyi "Balar bromu deyil, brom Baları kəşf edib" ifadəsi o zaman çox geniş yayılmışdı.
Balar 1844-ci ildən Paris Elmlər Akademiyasının üzvü, 1862-ci ildə isə Fransa Kimya Cəmiyyətinin prezidenti olmuşdu.

Mənbə
-----

* Волков В.А. Вонский Е.В. Кузнецова Г.И. Выдающиеся химики мира. – М.: ВШ, 1991. 656 с.
* Большая советская энциклопедия. В 30 тт.

İstinadlar
----------

1. ↑  Fransızca Vikipediya (fr.). 2001.
2. ↑  list of professors at Collège de France.
3. ↑  Яновская М. И. Пастер. ЖЗЛ. − 1960. − 368 с.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Məmməd Məmmədov.

**Məmməd Məmmədov** (*azərb*. Məmmədov Məmməd Mahmud oğlu‎; 1 yanvar 1930, Birinci Şıxlı – 2006, Bakı) — Azərbaycan alimi, ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Məmməd Mahmud oğlu Məmmədov 1930-cu ildə Qazax rayononun Birinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğma kəndində almış, Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda BDU ) filologiya fakültəsini 1952-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1952–1955-ci illərdə aspiranturada oxumuş, 1958-ci ildə "Cəlil Məmmədquluzadənin bədii nəsri" mövzusunda namizədlik, 1969-cu ildə isə "M.Ə.Sabir və Azərbaycan demokratik mətbuatı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir.

Məmməd Məmmədov 1956–1970-ci illərdə Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat və Dil Institutunda kiçik elmi işçi və baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 1970-ci ilin fevral ayından taleyini Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti ilə bağlayan M.Məmmədov burada dosent, professor, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının müdiri (1976–1982), sonra Pedaqogika və Psixologiya fakültəsinin dekanı (1989–1997) vəzifələrində səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. Bundan başqa o, Naxçıvan və Təfəkkür Universitetlərində Azərbaycan ədəbiyyatı və tənqid tarixi fənnlərindən mühazirələr oxumuşdur. Professor Məmməd Məmmədov C.Məmmədquluzadə və M.Ə.Sabir kimi ədəbi zirvələrinin bədii irslərinin ən mötəbər tədqiqatçılarından biri kimi tanınır. Cəlil Məmmədquluzadənin "Dram və nəsr əsərləri"nin (Bakı, 1958) və M.Ə.Sabirin "Hophopnamə"sinin akademik elmi nəşrləri (üç cilddə Bakı, 1962 və 1965; iki cilddə Bakı, 2005) Məmməd Məmmədovun səmərəli və səriştəli ədəbiyyatşünas və mətnşünas alim əməyinin nəticəsidir. O, 20-dən artıq kitabın, 100-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir.

Məmməd Məmmədovun elmi rəhbərliyi ilə 1 doktorluq, 9 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. Bundan başqa o, onlarla dissertasiyaya rəsmi opponentlik etmiş, Müdafiə Şurasının, 2003-cü ildən isə Prezident yanında Ali Attestasiya Komissiyasının filologiya elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur. Məmməd Məmmədovun anadan olmasının 75, elmi və elmi-pedaqoji fəaliyyətinin 55 illiyi münasibətilə 2005-ci ildə "Ömrü Şərəflə Yaşayanda" (müəlliflər: Təyyar Salamoğlu və Yaqub Babayev) adlı kitab çap etdirilmişdir. Kitabda Məmməd Məmmədovun şərəfli həyat yolundan səhifələr verilmişdir.

Əsərləri
--------

* Şair-vətəndaş (M.Ə.Sabirin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə). Bakı: Azərbaycan SSR Siyasi və Elmi Bilikləri Yayan Cəmiyyət, 1962;
* Cəlil Məmmədquluzadənin bədii nəsri. Bakı: AzSSR EA, 1963;
* İdeal qardaşları. Bakı: Azərnəşr, 1967;
* Sabir və məktəb. Bakı: Maarif, 1968;
* M.Ə.Sabir və Azərbaycan demokratik mətbuatı. Bakı: Elm, 1974;
* Sabir: mübahisələr, həqiqətlər. Bakı: Yazıçı, 1990;
* Pedaqoji mühit və uşaq ədəbiyyatı (müəllim və tələbələr üçün ədəbiyyat). Bakı: Maarif, 1992 (həmmüəllif);
* Əbdürrəhimbəy Haqverdiyevin həyat və yaradıcılığı. Bakı: Nurlan, 2008;

İstinadlar
----------
**Angola Avante!** (*azərb*. İrəli Anqola!‎) — Anqola dövlət himni.

Himnin sözləri
--------------

### Portuqal dilində

Ó Pátria, nunca mais esqueceremos  

Os heróis do quatro de Fevereiro.  

Ó Pátria, nós saudamos os teus filhos  

Tombados pela nossa Independência.  

Honramos o passado e a nossa História,  

Construindo no Trabalho o Homem novo,  

Honramos o passado e a nossa História,  

Construindo no Trabalho o Homem novo.  

Xor:
Angola, avante!
Revolução, pelo Poder Popular!
Pátria Unida, Liberdade,
Um só povo, uma só Nação!
Levantemos nossas vozes libertadas  

Para glória dos povos africanos.  

Marchemos, combatantes angolanos,  

Solidários com os povos oprimidos.  

Orgulhosos lutaremos Pela Paz  

Com as forças progressistas do mundo.  

Orgulhosos lutaremos Pela Paz  

Com as forças progressistas do mundo.

### Konqo dilinə tərcümə

E nsi'eto, si katulendi kubavilakana ko  

N'nûngi mya kya n'nya kya ngond'a n'zole.  

E nsi, kûnda tukûndânga bana baku  

Bazîmbana mu diambu dya kimpwânza kyeto.  

Zitisa tuzitisânga mavioka ye kinkulu kyeto.  

Mu salu kyeto, tunga tungânga (ki)muntu'(kya) ampa,  

Zitisa tuzitisânga mavioka ye kinkulu kyeto.  

Mu salu kyeto, tunga tungânga muntu'ampa.  

Chorus:
Ngola, nda kuntwala!
Nsobolo muna lendo kya n'kangu!
Nsi'a vukana, (muna) kimpwanza!
Nkang'umosi, n'toto mosi!
Tutumbula ngolo ndinga zeto zayambulwa  

Mu dyambu dya nkangu mya Afrika.  

Makesa ma Ngola, diata tudiata  

Muna kintwadi ye nkangu mina mu kinkole.  

Yinga, mu yadisa ngemba, nwana tunwana mvita  

Vamosi ye ngolo zawonso za ntomosono ya nza.  

Yinga, nwana tu nwana mu dyambu dya ngemba  

Vamosi ye ngolo zawonso za ntomosono ya nza.

Xarici keçidlər
---------------

* Himnin sözləri, musiqisi və informasiyası

| ⛭Anqola mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Anqola"**
 | Anqola |


| ⛭Afrika dövlət himnləri |
| --- |
| Dövlət himnləri | Əlcəzair • Anqola • Benin • Botsvana • Burkina-Faso • Burundi • Kamerun • Kabo-Verde • MAR • Çad • Komor adaları •  Konqo Demokratik Respublikası • Konqo Respublikası • Kot-d’Ivuar • Cibuti • Misir • Ekvatorial Qvineya • Eritreya • Efiopiya • Qabon • Qambiya • Qana • Qvineya-Bisau • Keniya • Lesoto • Liberiya • Liviya • Madaqaskar • Malavi • Mali • Mavritaniya • Mavriki • Mərakeş • Mozambik • Namibiya • Niger • Nigeriya • Reyunyon • Ruanda • San-Tome və Prinsipi • Seneqal • Seyşel adaları • Syerra-Leone • Somali • Somalilend • Müqəddəs Yelena adası • CAR • Cənubi Sudan • Sudan • Svazilend • Tanzaniya • Toqo • Tunis • Uqanda • Zambiya • Zimbabve |
**Nizami Abdullayev** (17 iyul 1951, Qaryagin) — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).

Həyatı
------

Abdullayev Nizami Ağabala oğlu 17 iyul 1951-ci ildə Füzuli şəhərində, Azərbaycanın görkəmli xanəndəsi Ağabala Abdullayevin aliləsində anadan olmuşdur. 1958–1968-ci illərdə orta məktəbdə oxumaqla yanaşı, musiqi məktəbində də təhsil almışdır. Nizami Abdullayev sənətə gəlişini belə xatırlayır: "Mən muğamın sirlərini atamdan öyrənmişəm, xeyir-duanı isə Seyid Şuşinski vermişdir. 1963-cü ildə dədəmin ustadı Seyid Şuşinski bizə qonaq gəlmişdi. Xoşbəxtəm ki, Seyid Şuşinski kimi bir şəxsiyyətlə ünsiyyətdə olmu-şam, onun qulluğunda durmuşam. Dədəm ona Həmişə "Ağa", "Ustad" deyə müraciət edərdi. Ağaya təzə dəmlənmiş samovar çayı gətirdim. Elə bu zaman dədəm ustada söylədi ki, Ağa, bir nökərin var ona qulaq asarsanmı?
-Kimdir о?
-Bizim Nizamini deyirəm, Həm də yaxşı tar zalır. Tez tarı gətirib köklədim, dedim, dədə, nə oxuyum?
Dədəm soruşdu:
-Ağa nə oxusun?
Seyid qayıtdı ki, elə atasının "Zabul"unu oxusun. Baxdım dədəmin üçünə, dedi bir "Segah" oxu. Özüm zaldım, özüm oxudum. Ardınca da dədəmin məşhur "Nə var könlündə, kön-lündə" mahnısını. Bir anlıq sükutdan sonra Ağa dədəmə dedi:
-Sənin uşaqlıq səsindi. Bunun gələcəyi uğurlu olacaq, sənin yolu-nu bu davam etdirəcək. Seyid Şuşinskinin xeyir-duasından sonra Nizami Abdullayevin musiqiyə, muğama olan həvəsi birə-beş artmş, öz üzərində daha çox zalışmağa başlamışdır.

1968-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit fakültəsinə daxil olmuş, 1973-cü ildə həmin institutu bitirərək Hərbi xidmətə yollanmışdır. 1974-cü ildə Hərbi xidməti başa vuran Nizami Abdullayev zabit rütbəsi ilə tərxis olunmuşdur. 1975-ci ildə "Zabul" instrumental ansamblını yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. 1975–1977-ci illərdə keçirilən müsabiqədə respubli-ka üzrə birinci yerə zıxmış, "Qızıl medal"a layiq görülmüşdür.

О,1992–1996-cı illərdə Füzuli rayon mədəniyyət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Nizami Abdullayev müxtəlif ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuş, Azərbaycan mədəniyyətini, incəsənətini təbliğ etmişdir. Təkcə Dani-markada "Qarabağ ocağı" ansamblı ilə 8 şəhərdə bir-birinin ardınca 32 konsert vermişdir. Qarabağ müharibəsi başlayandan tez-tez cəbhə böl-gələrində konsertlər vermiş, əsgərlərimizin döyüş əfval-ruhiyyəsinin artmasına köməklik etmişdir. Bu cür xidmətlərinə görə Müdafiə Nazirliyinin fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə ilk xeyriyyə konserti verən Nizami Abdullayevin xeyriyyə konsertlərinin sayı 200-ü ötmüşdür.

19 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.

Ailəlidir, beş övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 19.09.2016. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-23.
**Erkin Toğrul oğlu Qədirli** (13 may 1972, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı, Respublikaçı Alternativ Partiyasının Siyasi Komitəsinin üzvü.

Həyatı
------

Erkin Qədirli 13 may 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1994–2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin müəllimi olub, hüquq nəzəriyyəsi fənnini tədris edib, həmçinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsində mühazirələr oxuyub. Müxtəlif vaxtlarda Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı, BMT, Avropa Şurası, ATƏT kimi təşkilatlarda, həmçinin bir sıra milli və beynəlxalq layihələrdə və işçi qruplarında ekspert kimi fəaliyyət göstərib.

1998-ci ildə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin təsisinə dair Romada keçirilmiş BMT-nin Diplomatik Konfransında Azərbaycanın nümayəndə heyətinin üzvü olub. 1999-cu ildə Almaniyada nəşr edilmiş "Commentary on the Rome Statute of the International Criminal Court" (*azərb*. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Nizamnaməsinin Şərhi‎) kitabının müəlliflərindən biridir. 25 dekabr 2008-ci ildə yaradılmış "Respublikaçı Alternativ" (REAL) siyasi hərəkatının həmtəsisçisi olub.

Siyasi Fəaliyyəti
-----------------

2014-cü il mayın 13-də Respublikaçı Alternativ partiyasında başqanlıq vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.

Respublikaçı Alternativ (REAL) partiyasının İdarə Heyəti üzvü olmuşdur.

9 fevral 2020-ci ildə keçirilən növbədənkənar seçkilərdə 16 saylı Yasamal II dairədə qalib oldu və millətvəkili seçildi.
Erkin Qədirli Milli Məclisin Hüquq Siyasəti və Dövlət Quruculuğu Komitəsinin və Milli Məclisin Müdafiə, Təhlükəsizlik və Korrupsiya ilə mübarizə Komitəsinin üzvü seçilib.

Erkin Qədirli İrlandiya-Azərbaycan Parlamentlərarası İşçi qrupunun rəhbəri və Azərbaycanın AŞPA-dakı nümayəndə heyətinə üzv seçilib.

4 avqust 2020-ci ildən Respublikaçı Alternativ Partiyasının Siyasi Komitəsinin üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Erkin GADIRLI // .
2. ↑  "Mən Bakıda doğulmuşam. Gəncə mənim üçün doğma şəhərdir, orada qohumlarım, dostlarım çoxdur. Amma mən Bakıda doğulmuşam, burada böyümüşəm." — Erkin Qədirlinin rəsmi "Facebook" hesabı Arxivləşdirilib 2021-09-03 at the Wayback Machine, 5. sentyabr 2020
3. ↑  "Erkin Qədirli başqanlıqdan ad günündə çıxarılıb". lent.az. lent.az. İstifadə tarixi: 9 fevral 2020.[*ölü keçid*]
4. ↑  "Erkin Gadirli: I fully support widening and deepening of relations between Azerbaijan and EU". commonspace.eu. commonspace.eu. 2020-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 fevral 2020.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-27.
**Məxməri ağcaqayın** (*lat.* Acer velutinum) — bitkilər aləminin sabunağacıçiçəklilər dəstəsinin sabunağacıkimilər fəsiləsinin ağcaqayın cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Hündürlüyü 35–40 m-ə qədər, gövdəsinin diametri 1,4 m-ə qədər olan iri çətiri olan böyük ağacdır. Gövdəsinin qabığı ət rəngi-çəhrayımtıl rəngdə, yaşlı ağacların aşağı hissəsi tünd-boz rəngdədir. Yarpaqları iridir, kağıza bənzər olub, uzunluğu 15-20 (40) sm, 5-bölümlüdür. Yarpağın qaidə hissəsi ürəkşəkilli, bəzən dəyirmi və ya kəsilmiş formadadır, üst tərəfdən tündyaşıl, həmişə çılpaq, alt tərəfdən daha açıq və ya göyümtül rənglidir, çılpaq və yaxud tamamən məxməri-yumşaq tüklcüklüdür; bölümləri sivri, bəzən kütdür, bərabər olmayan və iri dişlidir; təpə bölümləri yan bölümlərdən enli və bir qədər uzundur. Saplaq 12-25 sm uzunluqda olub, adətən yarpaq ayasına bərabər olur və ya ondan uzun olur. Süpürgələr iridir və 12-15 sm uzunluqdadır, düzdurandır, tükcüklü budaqları meyvə verənə yaxın əyiləndir. Çiçəkləri kiçik olub, yaşılımtıl-sarı rənglidir. Meyvə qanadlarının uzunluğu 5 sm-ə qədərdir, çoxsaylıdır, qabarıq, xaricdən çılpaq, daxildən tükcükləri olan fındıqcaları vardır;qanadlar aşağı hissədə daralmış, yuxarıda isə genişlənmiş və düz və ya iti bucaq altında ayrılmışdır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, avqust-oktyabr aylarında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan-Əyriçay, Lənkəran ovalığı, Lənkəran dağları orta, bəzən yuxarı dağ qurşağına qədər (1800m).

Yaşayış mühiti
--------------

Rütubətli meşə, dağ dərələrində, meşəli yamacların cuxurlarında, düzənliklərin rütubətli yerlərində rast gəlinir. Balaca sahəsi olan ağcaqayınlıq əmələ gətirir və dağ dərələrinin relikt meşələrinin, həmçinin digər düzənlik və dağ meşələrinin tərkibinə keçir. Bəzən tək-tək də rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Dekorativ bitkidir. Oduncağı xarrat və dülgər işlərində istifadə olunur. Nektarverən bitkidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q376648
* Wikispecies: Acer velutinum
* BOLD: 614015
* EPPO: ACRVL
* GBIF: 3767974
* GRIN: 1250
* iNaturalist: 552309
* IPNI: 781558-1
* IUCN: 193888
* NCBI: 290840
* Plant List: kew-2616618
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:781558-1
* Tropicos: 200115
* WFO: wfo-0000515271

 |
**Əmir Saltuq qübbəsi** — Ərzurumda, Çiftə minarəli mədrsənin arxasında, Üç qübbə adlanan tarixi abidənin ən böyüyü və ən əhəmiyyətlisidir.

Tikilmə tarixi və kimin tikdirdiyi dəqiq müəyyən deyil. Amma Saltuqlu hökmdarı Əmir Saltuqa aid olduğu və XII əsrin sonlarında inşa edirildiyi qəbul edilir. Bir oturtmalı bünövrə üstündə yüksələn birbaşa zəmindən başlayan səkkizbucaqlı prizma formasındadır. Uzunluğu 4,75 metri aşan səkkizbucaqlı kənarı, yuxarıda üçbucaq bir alınlıqla bitir. Bu alınlıqlar qübbə ətraflı dolanan qırıqlığı bir xətt meydana gətirər. Bunların üstündə 45 sm qədər geri çəkilmiş olaraq silindrik bir blok yüksəlir. Külah konisi altda daha dik bir əymə ilə başlayırsa da, yüksəkliyinin yarısında daha ikisini bir hal alır. Bu keçid birdən olmadığı üçün ortaya bir qırıqlıq çıxmamış, papaq quruluşlu bir qübbə görünüşü almışdır. Hər gövdə divarının tam ortasında, çoxbucaqlı bir sütunla ayrılmış bir pəncərə cütlükləri vardır. Bu ikili pəncərələrin üstləri də iki kəmərlə keçilmişdir. Kəmərləri dolanıb söyən boyunca iki tərəfdən aşağıya enən bir silmə, pəncərələrin döşəmə xəttinə çatdıqda üfüqi olur və bütün quruluşu dolanır. Pəncərələrdən ara istiqamətlərə baxan dörd dənəsi tamamilə kardır; ana istiqamətlərə baxan dörd dənəsinin içində isə mazgal dəliyi formasında bir yarıq var, qübbə içi bunlarla işıqlanır. Şimal üzündəki pəncərə cütünün altında qapı vardır. Qapının dərhal arxasındakı kiçik bir nərdivanla cənazəliyə enirlər. Bu Anadoluda başqa heç bir qübbədə görünməyən bir xüsusiyyətdir. Cənazəlik qatı təxminən 4,5 m x 5,5 m ölçüsündədir və bir beşik tonozla örtülüdür. Üst qat, quruluşun xarici kimi səkkizbucaqlı formalıdır. İçəridə mehrab yoxdur. 6 metrdən hündür olan bir yüksəklikdə divarları ətraflı dolanan üfüqi bir silmədən sonra, künclərdəki dilimli kiçik tromplarla qübbəyə keçilər.

Mənbə
-----


Vikianbarda Əmir Saltuq qübbəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* 

1. ↑  "Üç Kümbetler Hakkında". 2020-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-04.
**Kiçik edda** (isl. Snorra Edda) — Snorri Sturlusonun 1220-ci ildə İslandiyada qələmə aldığı əsər. **Nəsr eddası**, **Snorrinin eddası** olaraq da bilinir. Nəzm eddası ilə bərabər German-skandinav mifologiyasının öyrənilməsində ən böyük qaynaqdır.

Hissələr
--------

### Giriş

Odin və digər tanrıların Troyadan şimala köçən sadə insanlar olduğu haqda hekayədən bəhs olunur. Onların üstün mədəniyyət və texnologiyaya sahib olmasının tanrılar kimi görünməsinə səbəb olduğu qeyd olunur. Onların ölümündən sonra qəbrinə ziyarət edənlərin tanrılaşdırdıqlarından bəhs olunur.

### Gylfaginning

Gylfaginning (*azərb*. Gilvenin fırıldağı‎) dünyanın yaradılışı və məhv olunması haqda hissədir. Təqribən 20000 sözdən ibarətdir. Nəzm eddasından sitatlar da var.

### Skaldskaparmal

Skáldskaparmál (*azərb*. Şeir dili‎) dəniz tanrısı Aegir və şeir tanrısı Bragi arasında poeziyaya aid söhbətlərdən ibarətdir. Təqribən 50000 söz olub, kenninqlər və sinonimlər haqqında dialoqlar var.

### Hattatal

Háttatal (*azərb*. Qafiyələrin siyahısı‎) təqribən 20000 sözdən ibarət olub Snorri Sturlusonun öz şeirlərindən ibarətdir. Tez-tez özündən əvvəlki şairlərin qafiyələrdən istifadə etmədiyi haqda bəhs edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Faulkes, Anthony (1995). Edda. Everyman. ISBN 0-460-87616-3