recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
|  Özbəkistan |
|  |
| **Reytinqdə sırası**  | *55* (2014 yanvar ayı üçün) |
| **Konfederasiya** | AVC |
| **Federasiya** | VNZ |
|  **Məşqçi**  | Özbəkistan Leonid Ayrapetyants |
|  **İnternet Saytı**  | - |
|  Asiya və Okeaniya çempionatı |
| **İştirakı** | 5 dəfə (debütü 1993-cü il) |
| **Ən yaxşı nəticəsi** | 6-cı yer: 1993, 1997 |

**Özbəkistan qadın milli voleybol komandası** — Özbəkistanı qadın voleybolunda beynəlxalq arenada təmsil edən milli komanda. Komandaya Özbəkistan Voleybol Federasiyası nəzarət edir. Özbəkistan Mərkəzi Asiya ölkəsi olduğu üçün federasiyası Asiya Voleybol Konfederasiyasının tabeliyindədir.

Tarixi
------

Özbəkistan SSRİ-nin tərkibindən çıxıb yalnız 1991-ci ildə müstəqil olduğundan ölkənin idman sahəsində irəliləməsi bir qədər gec oldu. Buna qədər isə bütün idman növlərində olduğu kimi voleybolda da Özbəkistanın oyunçuları Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının komandalarında oynayırdı. Müstəqillik illərindən sonra da Özbəkistan voleybolçuları heç də öz milli komandalarını seçmirdilər. Ölkənin yetişdirdiyi ən güclü voleybolçulardan bəlkə də ən birinci Polina Rəhimovanın bu ölkə vətəndaşı olması ilə Azərbaycan milli komandasını seçməsi bunun bariz nümunələrindəndir.

Özbəkistanın iştirak edə bildiyi ən böyük turnir Asiya və Okeaniya çempionatıdır. Bu turnirin də yalnız dörd dəfə final mərhələsinə yüksələ bilən milli komandanın iki dəfə tutduğu altıncılıqdan başqa uğuru yoxdur. Komanda 2007 və 2009-cu illərdə müvafiq olaraq 13-cü və 12-ci yerləri tuta bilsə də, 2011 və 2013-cü illərdə final mərhələsinə belə yüksələ bilməyiblər. Bütün bunlarla belə önəmli gələcək vəd edən Özbəkistan qadın voleybolu FIVB reytinq siyahısında ilk 55-likdədir.

Əsas turnirlərdə qazandığı nəticələr
------------------------------------

### Asiya və Okeaniya Çempionatı

| İl | Təşkilatçı ölkə | Nəticəsi |
| --- | --- | --- |
| 1991 | Tailand Tailand | *təsnifat keçilmədi* |
| 1993 | Çin ÇXR | *6-cıyer* |
| 1995 | Tailand Tailand | *təsnifat keçilmədi* |
| 1997 | Filippin Filippin | *6-cıyer* |
| 1999 | Honkonq Honkonq | *7-ciyer* |
| 2001 | Tailand Tailand | *təsnifat keçilmədi* |
| 2003 | Vyetnam Vyetnam | *təsnifat keçilmədi* |
| 2005 | Çin ÇXR | *təsnifat keçilmədi* |
| 2007 | Tailand Tailand | *13-cüyer* |
| 2009 | Vyetnam Vyetnam | *12-ciyer* |
| 2011 | Çin Respublikası Çin Respublikası | *təsnifat keçilmədi* |
| 2013 | Tailand Tailand | *təsnifat keçilmədi* |

İstinadlar
----------

1. ↑  FIVB Senior World Ranking - Women As per January 2014 Arxivləşdirilib 2022-03-08 at the Wayback Machine  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* Özbəkistan Voleybol Federasiyasının "FİVB"nın Rəsmi Saytında
Təbii yayılması:
----------------

Avropa, Balkan yarımadası, Kiçik Asiyada, həmçinin Şimali Afrikada təbii halda bitir.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 30-40 m-ə çatan düzgövdəli, geniş çətirli, aşağı budaqları sallanan ağacdır. Gövdəsinin qabığı açıq-yaşıl, iri lövhələr şəklində qopur. Yarpaqların uzunluğu 18-20 sm, eni 15-18 sm-ə qədər olub, beşdilimlidir. Dilimləri enli üçbucaqşəkilli, 1-3 qısa, iti dişli və ya tamkənarlıdır. Saplaqların uzunluğu 3-10 sm-ə çatır. Meyvələri diametri 3 sm-ə qədər olan, meyvə saplağında cüt-cüt yerləşmiş, qılçıqlı başcıqlardır. Toxumları tüklə örtülü, lakin təpə hissəsi konusşəkilli, çılpaqdır. Aprel - may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi oktyabr-noyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası:
------------

Rütubətsevən, işığa həssas bitkidir.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Bakı, Gəncə və başqa yerlərdə bağ və parklarda rast gəlinir.

İstifadəsi:
-----------

Alleyaların salınmasında, geniş ərazilərin və bağların yaşıllaşdırılmasında, qrup halında və tək-tək əkinlərdə tətbiq edilə bilər.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri
-----------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q161374
* Wikispecies: Platanus × hispanica
* APDB: 150971
* APNI: 201863
* Calflora: 11935
* EoL: 468381
* EPPO: PLTHY
* FloraBase: 19512
* FoAO2: Platanus hispanica
* GBIF: 7400250
* GRIN: 28801
* iNaturalist: 552449
* IPNI: 685855-1
* NCBI: 140101
* NZOR: 459ee271-075b-4322-9706-6a5c1de3170c
* PalDat: Platanus\_hispanica
* PFI: 1706
* Plant List: kew-2570290
* PLANTS: PLHI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:685854-1
* Tropicos: 100382912
* VASCAN: 28027
* WFO: wfo-0000486955

 |
Plov
**Özbək mətbəxi** – Şərq ölkələrinin mətbəxi arasında öz rəngarəngliyi ilə seçilir. Bəzi reseptlər çoxəsrlik tarixə malikdir, onların hazırlanması isə dövrümüzə qədər gəlib çatmış mərasimlərlə müşayiət olunur. Ölkənin şimalında plov, qızardılmış ət və xəmir məmulatlarına üstünlük verirlərsə, cənubunda düyü və tərəvəzdən müxtəlif çeşiddə olan xörəklər hazırlayırlar. Çörək özbəklər üçün müqəddəs sayılır. Onlar kökəni təndirdə bişirirlər. Kökələrin isə "obi-non" "patır", "şirma", "loçire", "çevat", "katlama" kimi növləri var. Hətta, böyük alim İbn Sina bir çox xəstəlikləri müalicə etməkdə özbək çörəyini yeməyi də məsləhət görürdü. Plov Özbəkistanın ən ləziz xörəyidir. Onu kişilər hazırlayır. Özbək mətbəxində şorbalar da özünəməxsus yer tutur. Bundan əlavə, Özbəkistan öz meyvələri, yemişi və qarpızı ilə tanınır. İçkilərə gəlincə, onlar çaya çox önəm verir və onu adətən təmiz halda içməyi xoşlayırlar. Lakin səhra rayonlarında çaya süd də qatılır. Çaydan başqa ayran, kompot və şərbət də özbəklərin sevimli içkiləri sırasındadır.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2010-01-14 at the Wayback Machine
203 mm-lik "M110" özüyeriyən artilleriya qurğusu
İstehsalçı: ABŞ

İstehsalçı fima: General Motors Corporation

Tip: Özüyeriyən artilleriya qurğusu

İstehsal tarixi: 1962

Xidmətə giriş ili: 1962 – günümüzə

Ekipaj: 13 nəfər

İstehsal sayı: 1000 ədəd

Ölçülər
-------

Ağırlığı: 28.3 ton

Uzunluğu: 6.45 m

Lülə daxil olmaqla: 7.47 m

Eni: 2.93 m

Hündürlüyü: 3.1 m

Klirens: 0.44 m

Müdafiə
-------

Zireh: 13 mm yayılmış homogen polad

Performans
----------

Zəminə təzyiq: 0,77 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 1.07 m

Xəndək keçmə: 2.14 m

Maneə keçmə: 1.02 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Mühərrik: Detroit Diesel 8V71T dizel

Güc: 405 at gücü

Maksimal sürət: 55 km/saat

Hərəkət mənzili: 523 km

Asqı tipi: burulma bar

Silahlanma
----------

Əsas silahı: 203 mm "M2A2" haubitsası

Kalibr: 203 mm

Lülənin qalxma bucağı: -2º... +65º

Üfüqi tuşlama bucağı: -30º...+30º

Mərmi ağırlığı: 13.56 – 90.7 kq

Atış tezliyi: 1 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 16.8 km

Maksimal atəş məsafəsi: 30 km

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 ABŞ

 Almaniya

 Bəhreyn

 Belçika

 Böyük Britaniya

 Cənubi Koreya

 ÇXR

 İsrail

 İordaniya

 İspaniya

 İtaliya

 İran

 Vyetnam

 Niderland

 Misir

 Mərakeş

 Pakistan

 Türkiyə

 Yaponiya

 Yunanıstan
**«Zolotıe vorota»** (*ukr.* «Золоті́ воро́та»,  ( qulaq as); *azərb.* Qızıl darvaza‎) — Kiev metropoliteninin 29-cu stansiyası. Stansiya *Sresko-Peçerski* xəttində, «Lukyanovskaya» və «Dvores sporta» stansiyaları arasında yerləşir. Stansiya 31 dekabr 1989-cu ildə istismara verilib. Stansiya öz adını yaxınlıqda yerləşən şəhərin tarixi ərazisindən almışdır. Ümumi sərnişin istifadəsi — 19,9 min adam/sutka. 2011-ci ildən stansiya "mədəni irs yeri", memarlıq və şəhərsalma abidəsi, monumental sənət abidəsi statusunu əldə etmişdir.

Dizayn
------

Zolotıe vorota stansıyasının ilkin layihəsi daha sadə və bəsit idi. Sonradan həm dərinlik artırıldı, həm də həcmi genişləndirildi. Stansiya dərin sütünlu quruluşa malikdir. Üç yeraltı zala malikdir: orta və iki minik platforması. Stansiya zalları daxildən iki cərgə sütunlarla ayrılmışdır. Orta zal yer üstü vestibüllə eskalatorlu tunellə birləşib. Stansiyanın dərin olması səbəbi ilə eskalatorlar enişdə orta zalda dayanır. Daxili yetərincə gözəl olan stansiyanın divarları mozaika ilə bəzədilmişdir. İşıqlandırma klassik stildədir.

Yaruslar arası eskalator zalı silindrik formaya malikdir. Salonun divarları kərpicdən hörülmüş və mərmərdir. Havalandırma pəncərələri növbələnir. Salonun günbəzləri mozaikadır və kərpicdən hörülmüşdür.

Zolotıe vorota stansiyası özünə məxsus dizaynına görə 2011-ci ildə dünyanın ən gözəl metro stansiyaları reytinqində 11-ci yerə layiq görülmüşdür (Bootsnall). 2012-ci ildə stansiya Avropanın ən gözəl 22 metrostansiyası siyahısına daxil edilmişdir (Daily Telegraph).

İş rejimi
---------

Stansiya saat 5:38-də açılır. Bağlanır - 0:05-də. İlk istiqamət 06:02 -də Sıres və 05:48-də Krasnıy xutora olur. Sonuncu istiqamət saat 00:14-də Krasnıy xutora, 00:30-da isə Sıres stansiyasına doğru olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  До 30 апреля 1990 года включительно вход пассажиров на станцию и выход из неё осуществлялся только через переход со станции «Ленинская» («Театральная»). 1 мая 1990  года был открыт вход на Владимирской улице.
2. ↑  "Пассажиропоток по станциям Киевского метрополитена за 2011 год". Archived from the original on 2013-10-19. İstifadə tarixi: 2020-05-03.
3. ↑  Наказ Головного управління охорони культурної спадщини Київської міської державної адміністрації від 25.06.2011 № 10/38-11. Arxivləşdirilib 2013-08-11 at the Wayback Machine (Об'єкти культурної спадщини Шевченківського району в м. Києві. Arxivləşdirilib 2014-11-03 at the Wayback Machine) (ukr.)
4. ↑  "15 of the Most Beautiful Subway Stops in the World" (ingilis). 2012-06-04 tarixində arxivləşdirilib.
5. ↑  "Станция киевского метро признана одной из красивейших станций Европы". 2013-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-03.
**Аnapa dili** — qumdan təşkil dil. Taman yarımadasında Anapa şəhərindən Dəmir Buynuz burnuna qədər 43 km məsafədə uzanır. Qərbdən Qara dəniz, şərqdən isə duzlu limanlarla əhatələnir. Qafqaz ərazisində yayılmış molyusklardan ibarət olan kvars qumlarından təşkil olunmuşdur. Dilin eni 600-2000 metr arasında dəyişir. İnzibati cəhətdən Krasnodar diyarının Anapa rayonuna daxildir.

Tarix
-----

Anapa dili Kuban çayı sayəsində formalaşmışdır. ХIХ əsrin sonunda çay öz deltasını dəyişmişdir. Üstəlik dəniz axınları qumların bir yerə toplanması sayəsinsə dil tədricən formalaşmağa başlamışdır. Bununla belə dilin təməlini çayın dənizə Qafqaz dağlarından gətirdiyi lil olmuşdur.

Coğrafiyası
-----------

Dil adəti üzrə üç hissəyə bölünür: çimərlik hissə (uzunluğu 100–150 m), dilin hər iki başı və dyun hissə. Üçüncü hissə adəti üzrə dilin mərkəzi hissəsi əhatə edir. Burada dyunların orta hündürlüyü 3-5 metr, maksimal hündürlük isə 14–15 m-dir. Dyunlar Buqaz limanına qədər uzanır. Burada bitki örtüyü səhra tiplidir. Limanların sahillərində qamış yayılmışdır.

Sahilləri dayazdır. Bu səbəbdən sahil suları nisbətən istidir. Məsələn dəniz mərkəzindən fərqli olaraq sahildə suyun temperaturu 2-5 °C yüksəkdir. Suyun maksimal tempersturu 1972-ci ildə +28,2° С olaraq qeydə alınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yandeks xəsitəsi". 2016-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-29.
2. ↑  "Anapa çimərlikləri". 2010-06-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-29.
3. ↑  "Anapa təbiəti. Qafqazın Qara dəniz sahilləri". 2012-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-29.
İrəvan qalasının alınması. Rəssam Karl Beqqrov (1827)
**Sübhanqulu xan Qovanlı-Qacar** — İrəvan qalasının rəisi, İrəvan xanı Hüseynqulu xan Sərdarın qardaşı oğlu və kürəkəni.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

II Rusiya-Qacar müharibəsinin gedişində 1827-ci ildə generallar İvan Paskeviçin və Bekendorfun İrəvan qalasına hücumları zamanı qalaya rəhbərliyi Sübhanqulu xan edirdi.

1827-ci il mayın 12-də Paskeviçin başçılığı ilə əsas rusların qüvvələrinin, habelə 500 nəfər gürcü və erməni əyanının müşayiəti ilə İrəvan xanlığı istiqamətində yürüşü başladı. Paskeviçin ardınca imperator I Nikolayın razılığı ilə təşkil edilən ilk erməni atlı alayı mayın 17-də İrəvan xanlığının ərazisinə doğru hərəkət etdi. İyunun 8-də Üçkilsədən İrəvan qalasına doğru yönələn Paskeviç İrəvan xanlığına məxsus qalalar haqqında kəşfiyyat məlumatları toplamağa başladı.

Paskeviç İrəvan qalasının ətrafına çatanda Benkendorfun Sübhanqulu xanla danışıqlar apardığını öyrəndi. Hələ bir neçə gün bundan əvvəl Sübhanqulu xan knyaz Seversamidzeyə rus qoşunlarının baş komandanı ilə görüşmək istədiyini bildirmişdi. Paskeviç qalanın komendantına öz gəlişi barədə xəbər göndərəndə, Hüseynqulu xan knyaz Seversamidzeyə bildirmişdi: *"Əgər söhbət qalanın təslim edilməsindən getmirsə, onda qalanın komendantına Paskeviçlə görüşməyə icazə verirəm. Əks halda bu, mənasızdır - çünki mən qalanı heç vaxt təslim etməyəcəyəm".* Bundan sonra Paskeviç qala ilə bütün əlaqələri kəsməyi əmr etdi.

1827-ci ilin oktyabr ayında İrəvan qalasına qaladağıdıcı toplardan hücum keçən Rusiya qoşunları qalanı ələ keçirdilər. 200 İrəvan əyanı ilə birlikdə Sübhanqulu xan da əsir düşdü. Mənbələrdə əsirlərin geri qaytarıldığı yazılır. Güman edilir ki, bu əsirlərin içində Sübhanqulu xan da geri qaytarılmışdı.

Ədəbiyyat
---------

* *Yaqub Mahmudov.* İrəvan xanlığı (Rusiya işğalı və ermənilərin Şimali Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi). Bakı: A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutu. 2010. 617 səh.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Yaqub Mahmudov.s.226-227.
2. ↑  Yaqub Mahmudov.s.234.

Həmçinin bax
------------

* İrəvan qalasının işğalı
* Türkmənçay müqaviləsi

Xarici keçidlər
---------------

* *olke.az.* "İrəvan qalasının ruslar tərəfindən işğalı — Ermənilərin Qərbi Azərbaycana köçürülməsi" (az.). Hikmət Həsənov. 02.10.2017. 2017-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-13.


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Azərbaycan tarixi" portalı |
**Berqen Dairəsi** (*ing.* Bergen County) — ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatının ən sıx yaşayış olan dairə. 2000-ci il əhalinin siyahıya alınmasına görə Berqen əyalətində 884.118 nəfər yaşayırdı. ABŞ Siyahıyaalma Bürosu, 2009-cu ilə qədər əhalinin 895,250-ə çatdığını təxmin etdi. Berqen, sözdə Nyu-York metropoliteninin bir hissəsidir. Berqen, ABŞ-nin ən yüksək gəliri olan bütün ölkələrinin siyahısında 21-ci yerdədir, eyni zamanda ABŞ-də orta pul gəliri baxımından 18-ci yerdədir. Hakensak şəhəri dairənin inzibati mərkəzidir.

Tarixi
------

İlçe adının dəqiq mənşəyi məlum deyil. Ərazisindəki ilk yaşayış yerlərindən biri olan Bergen (indi Hadson dairəsində) adlandığına inanılır. Bəziləri Berqen adının Norveçdəki eyni adlı şəhərdən gəldiyinə inanır, bəziləri isə şəhərin adının "təpə" və ya "təhlükəsiz yer" mənasını verən Holland sözündən gəldiyinə inanır. Bəzi mənbələrə görə, şəhər adının əcdadı Yeni Amsterdamın (indiki Nyu-York şəhəri) erkən məskunlaşıcısı, 1633-cü ildə Yeni Niderland koloniyasında məskunlaşmış bir norveçli Hans Hansen Berqen idi.

Coğrafiyası
-----------

ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, Berqen dairəsi 639 kvadrat kilometrdir. km. bunun 606 kv. km. quruda uzanır və 33 kv. km. (% 5,12) su məkanıdır (çaylar, göllər və s.). Berqen dairəsinin dəniz səviyyəsindən ən yüksək nöqtə, Mauadakı (*ing.* Mahwah) Nyu-York ştatını ilə sərhədin yaxınlığındakı Bald Dağıdır (*ing.* Bald Mountain), dəniz səviyyəsindən 351 m (41 ° 07′15 ″ N 74 ° 12′01 ″ W HGЯO). Ən aşağı nöqtə dəniz səviyyəsində, Hadson çayının yanında.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  2020 United States Census. / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu
3. ↑  "Бюро переписи населения США - Bergen County, New Jersey" (ingilis). 2011-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-07.

| ⛭ Nyu-Cersi dairələri |
| --- |
| 
* Atlantik
* Berqen
* Berlinqton
* Qloster
* Kamberlend
* Kamden
* Keyp-Mey
* Merser
* Midlseks
* Monmut
* Morris
* Oşen
* Passeyik
* Sasseks
* Somerset
* Seylem
* Uorren
* Hadson
* Hanterdon
* Esseks
* Yunion

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Tematik saytlar | Open Directory Project |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 7640874-7 · ISNI: 0000 0004 0437 5512 · VIAF: 123145010 · WorldCat VIAF: 123145010 |
1621-ci ilin yanvarında İmperator II Ferdinandın irsi torpaqlarını və seçki ləyaqətini itirmiş kürfürst V Fridrixə qarşı imperator qadağası.
**İmperiya qadağası** (*alm.* Reichsacht‎) Müqəddəs Roma İmperiyasında kiminsə qanundan kənar olduğunu elan etməyin bir növü idi. Müxtəlif vaxtlarda bu, Müqəddəs Roma İmperatoru, Reyxstaq və ya digər məhkəmələr tərəfindən elan edilə bilərdi.
*alm.* Geächtete‎ (təxminən 17-ci əsrdən etibarən, danışıq dilində *Vogelfreie*, "quş kimi azad") kimi tanınan imperiya qadağası altında olan insanlar bütün hüquqlarını və mülklərini itirdilər. Onlar qanuni olaraq ölü sayılırdılar və hər kəsə hüquqi nəticələr olmadan onları soymağa, yaralamağa və ya öldürməyə icazə verilirdi. İmperiya qadağası avtomatik olaraq bir insanın aforoz edilib kilsədən xaric edilməsindən sonra tətbiq edilirdi, habelə imperiya qadağası altında olan bir şəxsə kömək təklif edən hər kəsə şamil edilirdi.

Qadağan edilmiş şəxslər qanuni orqana müraciət edərək qadağanı geri götürə bilərdilər. İmperiya qadağasının daha güclü versiyası olan *Aberacht* (Mənfurluq) geri qaytarıla bilməzdi. İmperiya qadağası bəzən bütün feodal əraziyə tətbiq edilirdi. Bu halda, digər feodallar onlara hücum edə və onları fəth etməyə çalışa bilərdilər. Qadağanın bir şəhərə və ya digər mülkə təsiri ondan ibarət idi ki, o, imperatora bilavasitə tabeçiliyi itirdi və gələcəkdə imperatordan başqa ikinci bir senyora sahib ola bilərdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Starn, Randolph.* Contrary Commonwealth: The Theme of Exile in Medieval and Renaissance Italy. Berkeley: University of California Press. 1982. 23. ISBN 0-520-04615-3. OCLC 8052509.
2. ↑  *Marquardt, Bernd.* "Imperial ban". Encyclopedia of Early Modern History Online (ingilis). 2015. doi:10.1163/2352-0272\_emho\_sim\_026352. 2022-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-09.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 4134518-6 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Berqman** — İkinci dünya müharibəsi zamanı Vermaxta tabe olan tabor.

Tabor ermənilər, gürcülər və azərbaycanlılardan təşkil olunmuşdu. Tabor İkinci dünya müharibəsinin gedişində almanlara əsir düşən əsgərlərdən təşkil edilmişdi. Taborun əsası azərbaycanlı və erməni əsgərlədən ibarət idi. Sonderverband Bergmann 1941-ci ilin 14 noyabrında Aşağı Sileziyanın Vehrau kəndində yaradılmışdır. Sonralar tabor Vermaxta tabe olan Ahuverin tabeliyinə keçmişdir. Taborda az sayıda tatar əsgələri də vardı. 1942-ci ildə Fransada hitler tərəfdarı bir qrup qafqazlı döyüşcü, könüllü olaraq tabora qoşulmuşdur.

Bergmann taboru Teodor Oberlanderin rəhbərlik etdiyi Bau-Lehr z.b. V 800 adlı hərbi birləşmənin tərkibinə qatılmışdır. Bau-Lehr zabitləri Bergamann əsgərlərinin təlim işləri ilə məşğul olurdular. Bergamm 1942-ci ildə Qafqaz istiqamətində aparılan döyüşlərdə iştirak etmək üçün Qafqaza getmişdir. Bergamm 5 bölükdən təşkil edilmişdir. Hər bölükdə iki xalqın nümayəndələri iştirak edirdi. Birinci bölükdə: gürcülər və almanlar, ikinci bölükdə: Şimali Qafqaz xalqları, üçüncü bölükdə: azərbaycanlılar və almanlar, dördüncü bölükdə: gürcülər və ermənilər son olaraq beşinci bölük isə Qərargah bölüyü olaraq dağıstanlılardan ibarət idi. Ümumi olaraq taborda olan 1200 əsgərin 900-ü qafqazlı, 300-ü isə alman olmuşdur.

Silahlanması
------------

Taburun tərkibində təbliğat qrupu və beş atıcı bölük (1,4 və 5-ci gürcü, 2-ci şimali qafqaz, 3-cü azərbaycan) vardı. Taburun ümumi sayı 1200-ə çatırdı və onlardan 900-ü qafqazlı, 300-ü isə alman idi. Taburdakı legionerlərə yalnız yüngül silahlar verilmişdi: əl pulemyotları, bölük minomyotları, tankəleyhinə silahlar və alman istehsalı olan karabinlər. Taburun komandiri vəzifəsinə Könisberq universitetinin professoru, "Şərq məsələləri üzrə" nüfuzlu mütəxəssis sayılan, kadr zabiti ober-leytenant T. Oberiender təyin edilmişdi.

Döyüş tarixi
------------

1942-ci ilin avqust-sentyabrında "Berqman" taburunun xüsusi hazırlanmış dəstələri kəşfiyyat-təxribat aksiyaları aparmaq üçün paraşütlə Sovet Ordu hissələrinin arxasına atıldı. Bu dəstələrdən biri — 10 alman və 15 qafqazlı Qroznının neft istehsal edilən obyektlərini ələ keçirmək cəhdində olsa da, baş tutmadı. Belə ki, həmin ilin sentyabr ayının 25–27-də alman qoşunlarının Qroznıya daxil olmasının qarşısı alındı və həmin dəstə isə özləri ilə bir neçə yüz azərbaycanlı və gürcülərdən ibarət Sovet ordusundan qaçan əsgərləri də götürüb geri döndülər. 1942-ci ilin sentyabrından "Berqman" taburu Mozdok-Nalçik-Mineral sular rayonlarında sovet partizanlarına qarşı döyüşdülər. Həmin ilin oktyabrın 29-dan isə taburu ön cəbhəyə döyüşə göndərdilər. 1943–44-cü illərdə "Berqman" taburu alman qoşunları ilə birgə Perekopskda Krıma daxil olmağa çalışan Qırmızı Ordu hissələrinə qarşı vuruşdular. Sonradan həmin hissələr Yunanıstan və Polşa ərazilərinə göndərildilər. Məsələn, azərbaycanlılardan ibarət olan II tabur Polşada yerləşirdi və 1944-cü ilin avqustunda Varşava üsyanının yatırılmasında iştirak etdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Legionu Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine Müəllif: Nəriman Yaqublu
İmpeller nasosu
**İmpeller nasosu** pərli çarxları (impeller) elastiki materialdan hazırlanmış nasosdur. İmpeller gövdə daxilində eksentrik oturdulduğundan fırlanma zamanı pərlərin vəziyyətindən asılı olaraq iki pər arasında qalan boşluq müxtəlif olur. Şəkildən göründüyü kimi, girişdən daxil olan maye pərlər arasında qalaraq sıxılır və beləliklə mayedə təzyiq artır. İmpeller döndükdə isə maye çıxışa tərəf hərəkət etdirilir və çıxışa çatdıqda böyük təzyiqlə çıxış borusuna daxil olur. Beləliklə mayenin nəqli baş verir.
İmpeller əsasən gəmilərin mühərriklərinin soyudulmasında tətbiq olunur. Dəniz suyu sorularaq mühərrikin soyutma dövrəsinə vurulur, mühərrikdə istilik mübadiləsi baş verdikdən sonra qızmış su yenidən dənizə axıdılır. İmpeller mühərrikinin üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, bu nasos özüsorandır. Nasosun hissələri bir-biri ilə kip birləşdirildiyindən o, havanın sorulmasına da imkan verir.

Mənbə
-----

* Əliyev, R.R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
**Mirzə Səid xan Mirzə Süleyman oğlu Gərmərudi** (15 mart 1816, İşlaq, Şərqi Azərbaycan ostanı – 17 noyabr 1883, Tehran) — diplomat, vali.

Həyatı
------

Mirzə Səid xan Mirzə Süleyman oğlu Sərab vilayətinin Gərmərud mahalının İşıqlı kəndində anadan olmuşdur. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qacarlar dövlətinin tanınmış şəxsiyyətlərindəndir. Mötəmənülmülk ləqəbini daşıyırdı. Onun soyu Xacə Abdulla Ənsariyə çatır. Atası Mirzə Süleyman ibn Mirzə Məhəmmədsəid ibn Mirzə Məhəmmədrza ibn Mirzə Süleyman ibn Mövlanə İshaq ibn Həmdulla Gərmərudun savadlı adamlarından idi.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1853-cü ildə İranın Xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdu. 1869-cu ildə Gilan əyalətinə vali göndərilmişdi. 1870-ci ildə təkrar Xarici işlər naziri vəzifəsinə qaytarılmışdı.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1873-cü ildə Xorasan əyalətinə, Məşhəd şəhərinə İmam Rza hərəminə (məqbərəsinə) mütəvəlli göndərilmişdi.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1879-cu ildə üçüncü dəfə Xarici işlər naziri vəzifəsinə qaytarılmışdı.

Mirzə Səid xan Gərmərudi 1883-cü ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Mirzə Səid xanın Mustafa xan adlı oğlu vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Ənsarilər, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**İmperator sovkası** — (*lat.* Schinia imperialis) Pulcuqluqanadlılar dəstəsinin növüdür. Çox nadir növdür, Qafqazın yüksək dağları üçün endemikdir.

Qısa təsviri
------------

Qanadları açılmış halda 23–25 mm-dir. Ön qanadları al-qırmızıdır, ön kənarları enli, yaşılımtıl-qırmızı, azacıq göyümtülə çalan eninə uzanmış sarımtıl-boz rəngli sarğı vardır. Arxa qanadları məxməri-qara, ətrafı və orta hissəsi qırmızımtıl-sarıdır. Bədəni yaşılımtıl-bozdur və azacıq albalı rəngindədir.

Arealı və sayı
--------------

Şimali Qafqaz, Gürcüstan, Azərbaycanda isə Böyük və Kiçik Qafqazın dağlıq və yüksək dağlıq hissəsində yayılmışdır. Nəsli kəsilmək üzrədir. Cəmi 2 kəpənəyi tutulmuşdur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
-----------------------------------------

Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Рябов М.А. Чешуекрылые Кавказа. Животный мир СССР, т. V, М.–Л. изд-во АН СССР, 1958, с. 351 – 375.
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının "QIRMIZI KİTABI", II cild, Fauna, Bakı 2013

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q7431397
* iNaturalist: 1142450

 |
**Mirzə Sakit** (19 oktyabr 1959, Şamaxı) — Azərbaycanlı satirik şair.

Həyatı və karyerası
-------------------

Sakit Zahidov (Mirzə Sakit) 1959-cu il oktyabrın 19-da Şamaxının Meysəri kəndində anadan olub. Hal-hazırda Fransada yaşayan Qənimət Zahidin qardaşıdır. Evlidir, beş uşağı var. Qeyri-qanuni narkotik maddə saxlamaqda ittiham olunaraq 2006-cı il iyunun 23-də həbs edilib və 3 il iş alıb.

2009-cu il aprel ayında həbsdən amnistiya ilə azad edilmişdir. Həbsdən çıxdıqdan sonra Almaniyanın Hamburq şəhərinə mühacirət etmiş, bir il yaşadıqdan sonra Belçikaya köçmüşdür. Hal-hazırda Belçikada yaşayır və tənqidi-satirik yazılar yazmaqda davam edir.

2011-ci ilin may ayınadək Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "JURNALİSTLƏR HƏBSDƏ QALDI". 2015-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-20.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-22.



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**İmperator iynəcə** (*lat.* Anax imperator) — İynəcələr dəstəsinə, Cırcımalar fəsiləsinə aid növ.

Təsviri
-------

İri ölçülü iynəcə növünə aid olub bədəninin uzunluğu 62–82 mm təşkil edir. Erkək fədlər mavi, dişi fərdlər isə yaşıl rəngdə olur. Bədənin üst hissəsində çıxıntılı uzun qara zolaq gedir. İri mavi-yaşıl rəngli gözləri var. Qanad arakəsməsi ikirəngli olub boz-ağ çalardadır.

Yayılması
---------

Qusar, Lənkəran, Masallı rayonlarının ərazisində, Mingəçevir və Varvara su anbarlarının ətraf ərazilərində, Araz su anbarı ətrafı ərazilərdə yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Su və sahil bitkiləri ilə zəngin olan durğun sututarlarında: Su snbarları, kanallar və şirinsulu göllərdə və onların yaxınlıqlarında yaşayırlar. Az saylı olması ilə səciyəvidir.

Mənbə
-----

* Rusiya Qırmızı Kitabı. Həşəratlar  (rus.).

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q527496
* Wikispecies: Anax imperator
* BioLib: 1622
* BOLD: 198426
* EoL: 131867
* EPPO: ANXXIM
* EUNIS: 241277
* Fauna Europaea: 214314
* Fauna Europaea (new): f1565b76-be8b-4417-a7a2-221ec0b6207f
* Fossilworks: 194367
* GBIF: 5051775
* iNaturalist: 94043
* IRMNG: 11246064
* IUCN: 59812
* NBN: NBNSYS0000005630
* NCBI: 39274

 |

1. ↑  *Schorr M. Paulson D. R. Dijkstra K. B. Deliry C. Lozano F.* World Odonata List (ing.). University of Alabama, 2013.
**Cikirmiş**, **Cekermiş**, **Çokurmiş** və ya **Çökürmiş** (ö. 1106) — 1102-ci ildən 1106-cı ilə qədər Mosulun atabəyi olmuşdur. Səlcuqlu sərkərdəsi və dövlət xadimidir.

Həyatı
------

Öz sələfi Kürboğanın ölümündən sonra o, I İmadəddin Zənginin atabəyi oldu. Cikirmiş və Mardinli Sökmən Antioxlu I Bohemondla Edessalı II Baldvinin birləşmiş ordularını 1104-cü ilin 7 mayında Harran döyüşündə məğlub etdilər. Bu döyüşdə Baldvin əsir götürüldü. Cikirmiş Baldini öz əsiri kimi Sökmənin düşərgəsindən gizli formada çıxardı. Cikirmiş Edessanın uğursuz mühasirəsindən sonra Baldvinlə birlikdə Mosula getdi. Edessanı müdafiə edən Tankred bundan sonra Cikirmişlə qohum olan bir səlcuqlu şahzadəsini əsir götürməyi bacardı. Cikirmiş bu səlcuqlu şahzadəsinin azadlığına qarşılıq pul və ya Boldvinin azadlığını təklif etdi. Lakin Tankred və Bohemond pulu üstün tutdular və Baldin Cikirmişin əsiri olaraq qaldı.

Cikirmiş 1106-cı ildə Cavali Saqava tərəfindən qətlə yetirildi və onun əsiri Baldvin də onun əlinə keçdi.

Həmçinin bax
------------

* Səlcuqlular

Ədəbiyyat
---------

* *Barber, Malcolm.* The Crusader States. Yale University Press. 2012. ISBN 978-0-300-11312-9.
* *Fink, Harold S.* The Foundation of the Latin States, 1099–1118 // In Setton, Kenneth M.; Baldwin, Marshall W. (eds.). A History of the Crusades, Volume One: The First Hundred Years. The University of Wisconsin Press. 1969. 368–409. ISBN 1-58684-251-X.
* *Köhler, Michael.* Alliances and Treaties between Frankish and Muslim Rulers in the Middle East: Cross-Cultural Diplomacy in the Period of the Crusades. BRILL. 2013. ISBN 978-90-04-24857-1.
* *Runciman, Steven.* A History of the Crusades, Volume II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge University Press. 1989. ISBN 0-521-06162-8.

İstinadlar
----------

1. ↑  Runciman, 1989. səh. 41, 110
2. ↑  Barber, 2012. səh. 181
3. ↑  Köhler, 2013. səh. 65
4. ↑  Fink, 1969. səh. 389
**Bavarlar**(*bav.* Bajuwarn, Baiuwarn) (lat. Baiovari, Baiovarii) — German kökənli bir qəbilə. Dunayın yuxarı axınında, Nori və Reti Alp dağlarının ətəyində, indiki Yuxarı Avstriya, Zalsburq, Yuxarı və Aşağı Bavariya, qismən Tirol və bəzi digər ərazilərdə məskunlaşmış german tayfası.

Ümumi məlumat
-------------

Bu qəbilənin adı VI əsrdən məlumdur. Franklar onların üzərinə hücum edib, məğlubiyyətə uğratmışdılar.Sonralar bavarlar Aqilolfinq (*alm.* Agilulfinger, Agilolfinger‎) sülaləsinin başçılığı altında öz hersoqluqlarını yaratmışdılar.VII—VIII əsrlərdə merovinqlərin basqınına uğradılar.

VI əs­rin I yarısında lanqobardlar hələ də Morava ərazisində qalmaqda idilər. Bununla belə Bohemiya ərazisində məskunlaşmış markomanların qalıqları digər german tayfaları ilə birgə Dunaya doğru çəkilərək Bavarların yaranmasında iştirak etdilər.

Bavarların adı markomanların və kvadların yaşadığı qədim Bohemiya (indiki Çexiya) ilə əlaqədardır. Bavarlar ilk dəfə qot tarixçisi İordanın (6-cı əsrin ortaları) əsərində təqribən 470 ilə aid hadisələrin təsviri zamanı qeyd edilmişlər. 6-cı əsrin əvvəllərindən lanqobardların tabeliyində idilər. Bavarlar 534 ildə franklar tərəfindən istila olunsalar da, geniş muxtariyyətlərini qoruyub saxlamışdılar. 6-cı əsrdən Bavariya tayfa hersoqluğu məlumdur. 740-cı illərdə tərtib olunan Bavariya qanunnaməsi Bavarların ictimai quruluşunun öyrənilməsi üçün əsas mənbədir. Qanunnamədə Roma hüququ normalarının, vestqot, aleman və frank hüququnun təsiri əks olunmuşdur. Bavar saqalarının yazıya alınması 11-ci əsrin sonları, 12-ci əsrə aiddir. Bavarlar alman və Avstriya xalqlarının təşəkkülündəki komponentlərdən biridir.

Həmçinin bax
------------

* Bavariya

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Germanlar |
| --- |
| Alemanlar  • Anqrivarlar  • Anqllar  • Bavarlar  • Batavlar  • Burqundlar  • Vandallar  • Vestqotlar  • Gepidlər  • Herullar  • Qotlar  • Danlar  • Kvadlar  • Kimvrlar  • Lanqobardlar  • Luqilər  • Markomanlar  • Nemetlər  • Ostroqotlar  • Ruqlar  • Sakslar  • Svevlər  • Cveylər  • Skirlər  • Taifallar  • Tevtonlar  • Tenkterlər  • Franklar  • Frizlər  • Xattlar  • Xerusklar  • Yutlar  • 
Tayfa ittifaqları: İnqevonlar  • İstevonlar  • Germinonlar  • |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Sulfit turşusu** – H2SO3 orta qüvvətli iki əsaslı turşudur, çox zəif, davamsız turşudur və ancaq duru məhlullarında mövcuddur. Qatı məhlullarında o, kükürd dioksidə və suya parçalanır.

Alınması
--------

Kükürd dioksidi suda həll etdikdə sulfit turşusu əmələ gəlir:
SO2 + H2O ←→ H2SO3

Sulfit turşusu davamsız maddə olduğundan yalnız məhlulda mövcuddur.

Kimyəvi xassələri
-----------------

Suda iki mərhələdə dissosiyasiya edir:

* H2SO3 ←→ H++HSO3-
* HSO3←→H++SO32-

Və iki cür duz – sulfitlər və hidrosulfitlər əmələ gətirir: 

* 2NaOH + H2SO3 →Na2SO3 + 2H2O
* NaOH + H2SO3 → NaHSO2 + H2O

Sulfit turşusu qüvvətli reduksiyaedicidir

H2SO3 + Cl2 + H2O → 2HCl + H2SO4

Çox qüvvətli reduksiyaedicilərlə H2SO3 özünü oksidləşdirici kimi aparır:

2H2S + H2SO3 → 3S↓ + 3H2O

Hidrosulfitləri qızdırdıqda pirosulfitə. Pirosulfit turşusu H2S2O5 (disulfit turşusu) sərbəst halda məlum deyil.

2KHSO3 → K2S2O5 + H2O

Polyar SO2 molekulları suda yaxşı həll olur.

Sulfit turşusu, kükürd dioksid kimi reduksiyaedici kimi xassəyə malikdir. Güclü reduksiyaedicilər iştirak etdikdə isə özünü oksidləşdirici kimi aparır.

Tətbiqi
-------

Sulfit turşusunun duzlarından Na2SO3 natrium-tiosulfatın alınmasında, NaHSO3 - ağardılmış parçadan xlorun artığının çıxarılmasında,həmçinin kalsium – hidrosulfitlə Ca(HSO3)2 birlikdə-oduncaqdan sellülozanın çıxarılmasında istifadə olunur.

İstinadlar
----------

* N.A. Verdizadə, K.Ə. Quliyev, Ş.Ə. Quliyev və b. Kimya kursu. Baki, 2010, səh. 210-217
* Реми Г. «Курс неорганической химии» М.: Иностранная литература, 1963
**Lendava** (mac. Lendva, *alm.* Lindau‎) — Sloveniyanın Prekmure regionunda yerləşən şəhər. 1955-ci ildə şəhərin adı Dolnja Lendavadan Lendavaya dəyişdirilmişdir.

Sloveniyada macarların məskunlaşdığı əsas mərkəzlərdən biridir. Memar İmre Makoveç tərəfindən inşa edilən Macarıstan İcma Mərkəzi və teatrı ilə məşhurdur.

Demoqrafiyası
-------------

2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, şəhərdə əhali aşağıdakı dillərdə danışır:

* Sloven dili 5,516 (49.47%)
* Macar dili 4,390 (39.37%)
* Digər Avropalılar və başqaları 1,245 (11.16%)
* Ümumi 11,151

Tarixi
------

1925-ci ilə kimi istifadə olunan macar möhürü
*Alsólendva* 1918-ci ilə kimi Macarıstan Krallığında Zala əyalətində yerləşən bölgə idi. 1941-1945-ci illərdə yenidən Macarıstanın tərkibinə daxil edildi.

Yəhudilərin icması
------------------

Lendava sinaqoqu
18-ci əsrdə şəhərin siyahıyaalınmasına əsas burada iki yəhudi tacirin olduğu müəyyənləşmişdir. Həmin siyahıyaalınmada şəhərin ərazisində yəhudi əsilli tacirlərin, hüquqşünasların, həkimlərin yaşadığını görmək olar. Onlar Lendava şəhərinin iqtisadiyyatının inkişaf etdirilməsində mühüm rol oynamışdılar. Yerli yəhudilər Lendavada ilk bankı açmışdılar. Şəhərin ərazisində yəhudi məktəbi 1850-ci ildə açılmış və 1921-ci ilə kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Lendava şəhərindəki sinaqoq Sloveniya ərazisində tərk edilmiş iki sinaqoqdan biridir.

Beynəlxalq əlaqələri
--------------------

### Qardaşlaşmış şəhərlər

Lendava aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

* Macarıstan Zalaeqerseq, Macarıstan

Həmçinin bax
------------

* Zalaeqerseq

İstinadlar
----------

1. ↑  Prebivalstvo - izbrani kazalniki, naselja, Slovenija, letno. Statistical Office of the Republic of Slovenia.
2. ↑  *Spremembe naselij 1948–95*. 1996. Database. Ljubljana: Geografski inštitut ZRC SAZU, DZS.
3. ↑  "Statistical Office of the Republic of Slovenia". 2020-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
4. ↑  Handbook of Austria and Lombardy-Venetia Cancellations on the Postage Stamp Issues 1850-1864, by Edwin Mueller, 1961.
5. ↑  "Lendava municipal site". 2020-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Lendava*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* VikiSəyahətdə **Lendava** haqqında səyahət məlumatları var.
* Lendava, official page of municipality (in Slovene and Hungarian)
* Lendava Arxivləşdirilib 2020-01-11 at the Wayback Machine, Daily news and videos from Lendava
|  |
| --- |
| **Cill** |
|  |
| **Ümumi məlumatlar** |
| Adı: Cill |
| Orijinal adı: *ing.* Gill |
| Yaradıcı: Mark MakKorkl və Bob Şuli |
| İlk görünüş: "Batmaq və ya üzmək" |
| Yarandığı il: 7 yanvar 2002 |
| Səsləndirən: Castin Berfield |
| **Xüsusiyyətləri** |
| Ailə: Bilinmir |
| Cins: Kişi |
| Saçının rəngi: Qara |
| Gözünün rəngi: Qırmızı |
| Dərinin rəngi: Qara və yaşıl |
| Boyu: Bilinmir |
| Çəkisi: Bilinmir |
| Dostları: Bilinmir |
| Düşmənləri: Ron Stoppabl, Rufus, Kim Possibl |
| Gücü: sehrli gücü yoxdur |
| Ləqəbləri: yoxdur |
| Görünüş: Qurbağa |
| Vətəndaşlıq: ABŞ |
| Məşğuliyyəti: Tələbə |
| Dünya: Pis |

**Cill və ya Cill Moss** (*ing.* Gill) — "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir. "Batmaq və ya üzmək" və "Vonnavipə qayıdış" epizodlarında görünmüşdür.

Xarakteristika
--------------

Cill əvvəllər Ron ilə bir məktəbdə oxuyurdu. Bir gün onlar "Vonnavip" (*ing.* Wannaweep) adlı düşərgəyə gəlirlər. Burada "Vonnavip" gölü vardır. Həmin göl çox zəhərlidir. Bu səbəbdən Ron orada üzmür. Lakin Cill ona əhəmiyyət verməyərək, orada üzməyə başlayır. Bu zaman Cill mutanta dönür. Mutanta döndükdən sonra Rondan qisas almağa başlayır.

Cillin bu qisas planı "Batmaq və ya üzmək" seriyasında baş tutur. Düşərgəyə gələn zaman Ronun yadına burada keçirdiyi vaxtlar düşür. Bütün düşərgə heyətləri Cillin tələsinə düşür. Onlardan yalnız Ron və Rufus xilas olur. Artıq gecə yaxınlaşır. Ron Cill üçün bir plan hazırlayır. Cill də Ronun tələsinə düşür. Bütün düşərgə heyətləri xilas olur. Seriyanın sonunda Cill diri balıq saxlamaq üçün çay gəmisində saxlanılaraq, laboratoriyaya göndərilir. Burada onun normal həyata dönməsini təmin edirlər. Cill söz verir ki, Rondan qisas alacaq.

Lakin "Vonnavipə qayıdış" seriyasında hamı Cillin sağaldığını zənn edir. Cill Ron ilə dostcasına davranır. Lakin Cill yenidən düşərgə heyətini tələyə salır. Bu dəfə düşərgə heyəti içində Kim Possibl da var. Kim Possibl və Bonni düşərgə heyətini xilas edərək Cillə qalib gəlir. Cill yenidən diri balıq saxlamaq üçün çay gəmisində saxlanılaraq, laboratoriyaya geri göndərilir. Həmçinin, Cill əvvəlki kimi Rondan qisas almağa söz verir.

Xarici keçidlər
---------------

* Cill Kimpossible.wikia.com

| ⛭Kim Possibl |
| --- |
| Animasiyalar | Kim Possibl: Zamanda mübarizə • Kim Possibl: Belə Drama • Kim Possibl: Bitirmə |
| Seriyaların siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının seriyalar siyahısı |
| Personajlar siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının personajlar siyahısı |
| Saundtrek | Kim Possibl (saundtrek) |
| Oyunlar | Kim Possibl (video oyunların seriyaları) |
Lena deltasının kosmosdan görünüşü
**Lena deltası** — dünyanın ən böyük deltalarından biridir. Dültanın sahəsi 45 min km²-dir. Təqribi olaraq Laptevlər dənizi daxilinə 150 km daxil olmuşdur. Detla kiçik göllər, adalar və qollarla zəngindir. Dənizə yalnız üç qol dayanmadan suyunu çatdıra bilir: qərbi - Olenyokskaya, mərkəzi — Trofimovskaya və şərqi — Vısovskaya. Bu qolların hamısı gəmiçilik üçün yararlıdır. Ancaq 106 km uzunluğa malik Bıkovskaya qolu Tiksi buxtasına açılır. Burada isə Yakutiyanın dəniz qapısı olan Tiksi limanı yerləşir. Deltada Ust-Lenski qoruğu və Lena-Delta biosfer rezervi yerləşir. Onlar ümumilikdə 60 min. km² sahəni əhatə edir. Deltada böyük həcmdə su quşları yaşayır.

Lena deltasının şimalında Dunay adaları yerləşir.

Lena deltası ilk dəfə 1735-ci ilin avqustunda Vasili Vasileviç Pronçişevin rəhbərlik etdiyi Böyük Şimal Ekspedisiyasının Yenisey-Lena araşdırma dəstəsinin səyi ilə xəritəyə salınmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* Антонов В. С. Устьевая область реки Лены (гидрологический очерк). Л. 1967.107 с.
* Блохин Ю. Ю. О состоянии охоты на гусей в дельте Лены. Охрана угодий и использование охотничьих птиц. М. 1988. С. 51-60.
* Пуминов А. П. К истории речных долин в низовьях рек Лены и Оленек //Сборник статей по геологии Арктики. Л. — 1960. — №. 14. — С. 163—172.

Mənbə
-----

* Lena deltası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Лена-Дельта. Сайт информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»)". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-01.
**Şahzadə Bertil (28 fevral 1912-5 yanvar 1997)** — 1912-ci il 28 fevralda səhərəyaxın saat 5:30 radələrində anadan olmuşdu. O anadan olanda öz anası tərəfindən əmizdirilmişdi, bununla o illik dayə ənənələrini pozmuşdu.

Həyatı
------

16 yaşında Bertil Chrysler model bir maşın sürərkən dostları ilə birlikdə qəza törətdi, dostlarından biri vəfat etdi. Sürücülük vəsiqəsi olmayan şahzadə cərimə olundu. 1955–1964-cü illərdə Londonda hərbi attaşe olan Bertil orda Lilian Deyvis ilə sevgili oldu amma bu münasibətdən çox az adam xəbərdar idi. Lilian ilə evlənəndə şahzadəliyin bitəcəyini bilən Bertil onunla sadəcə sevgili oldu. Lakin qardaşının ölümündən sonra taxtın tək varisi olduğu üçün onun üçün istisna təşkil olundu. Yeni kral XVI Karl Qustav onların evliliyini qəbul etdi. Çünki özünün də övladı yox idi və bu halda vəliəhd şahzadə Bertil olurdu. Lakin XVI Karl daha sonra övlad sahibi oldu. 1982-ci ildə isə o artıq taxt sırasında 4-cü idi. O xüsusilə maşın və tennis həvəskarı idi. 84 yaşında Stokholmda övladsız olaraq vəfat etdi.
**Hakkari məzar daşları** - Türkiyənin Hakkari şəhərində tapıntı.

1998-ci ilin iyulunda Hakkari şəhər mərkəzində Hakkari Qalasının şimal ətəklərində bir təsadüflə obelisklər tapıldı. Hadisəyə qısa zamanda əl qoyan arxeoloqlar sayı 13-ə çatan bu daşların ilk tikildikləri günkü vəziyyətlərini qoruduqlarını müəyyən etdilər. Torpaq zəminə, kürəkləri qayalığa gələcək şəkildə yan-yana və qismən də arxa arxaya düzülmüşlər idi.

Prof. Dr. Vəli Sevinin Hakkaridə etdiyi qazıntıda M.Ö. 1200-cü illərə aid "Balbal" adı verilən Türklərin istifadə etdiyi məzar daşları tapıldı. Türklərin "M.Ö. 1200-cü illərdə bu bölgədə yaşadıqlarını" sübut edən çox əhəmiyyətli bir tapıldı xüsusiyyətini daşıyan məzar daşlarıdır.

Prof. Dr. Halaçoğlu, Hakkaridə edilən qazıntılarda M.Ö. 1200-cü illərə aid "Balbal" adı verilən Türklərin istifadə etdiyi məzar daşları tapıldığını ifadə edərək, bunları qeyd etdi: "Balballar, üzərində Türk motivləri olan, Orta Asiya Türk dünyasında tez-tez rast gəlinən Göytürk əvvəlinə aid məzar daşlarıdır. Anadoluda ilk dəfə bu cür bir fiqura rast gəlindi. Yoldaşlarımız Orta Asiyaya gedərək Hakkaridə çıxan balbalların oradakılarla müqayisə etməsini etdilər. 

Bunlar tamamilə Türk fiqurlu məzar daşları. Üzərlərindəki motivlər də Orta Asiyadakılarla birə-bir bənzərlik göstərir. M.Ö. 1200-cü illərə aid belə bir tapıldı, orada Türklərin M.Ö. 1200-cü illərdə yaşadıqlarını sübut edir, bunun ikinci bir izah yolu yoxdur."

Həmçinin bax
------------

* Daş ata
* Balbal

Mənbə
-----

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-08-27.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2010-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-08-27.
**Halat toppuztikan** (*azərb.* Echinops galaticus‎) hündürlüyü 60-80 sm, gövdəsi ağımtıl keçəli, kifayət qədər nazik, şırımlı, düz və ya əsasından yüksələn, sadə və ya çox vaxt budaqlanan çoxillik ot bitkisidir.

Yarpaq
------

Yarpaqları kifayət qədər yumşaq, oturaq, yarımgövdə həcmini artıran olub, dəyirmi qulaqcıqlıdır, uzunsov, oyuqlu lələkvari kəsilmiş və ya üçkünclü və ya yumurtaşəkilli hissələri və bölümləri olan, nazik tikanlarla qurtaran lələkvari bölümlüdür, kənarları tikanlı kirpiklidir, üst tərəfdən yaşıl səpələnmiş qısa tüklü və vəziciklidir, alt tərəfdən sıx ağımtıl keçə
tüklüdür; yuxarı yarpaqları tikanaoxşar dişlidir.

Çiçək
-----

Başcıq şarşəkillidir, diametri 3-4 sm-dir. Qının genişlənmiş yarpaqcıqları düz sonluğu ilə sivriləşmişdir, kənarları daraqlı kirpiklidir, onlardan lap aşağıdakılar bir qədər qısa saplaqlı vəziciklidir.

Çiçəkləməsi
-----------

İyul-Avqust

Meyvə verməsi
-------------

Avqust-Sentyabr

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), Kür düz. KQ şimal, KQ mərkəzi, Nax. dağ. Lənk. dağ. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Meşə kənarında, otlu yamaclarda, alaqlı yerlərdə rast gəlinir.

İstinadlar
----------

Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016
**Çələbi Mehmed Mədrəsəsi və ya Sultaniyə Mədrəsəsi** — 1414-1415-ci illərdə Osmanlı sultanı I Mehmedin əmri ilə Mehmed Memişoğlu Əbubəkr tərəfindən inşa edilən mədrəsə. Mədrəsə Amasyanın Merzifon dairəsinin mərkəzində yerləşir. Mədrəsənin ilk müdərrisi isə Mehmed Çələbidir. Bina Çələbi Mehmed Mədrəsəsi Məscidinin yanında yerləşir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Binanı memarlıq tarixi baxımından araşdıran ilk şəxs Qabriel adlı bir professordur. Professorun 1930-cu ildə binada aparılan araşdırmalarına görə, kitabənin inşa tarixi 1414-1415-ci (H.817) illərdir. Mədrəsənin böyük giriş qapısı var. Girişdəki orijinal qapılar Ankara Etnoqrafiya Muzeyində saxlanılır. Bu gün isə giriş qismində Merzifon Bələdiyyəsinin daha sonra inşa etdirdiyi orijinal qapılara bənzəməyən qapılar yer alır. Giriş qapısının üstündə 1866-cı ildə Amasya mütəsərrifi Ziya Paşa tərəfindən inşa etdirilmiş saat qülləsi var.
Mədrəsə kvadrat planlı, yonulmuş daşdan tikilmişdir. Binanın daxilində 20 hücrə var.

Mədrəsə 1418-1419-cu illər ərzində Emin Onuroğlu Əli bəy tərəfindən təmir edilmişdir. Bina 1950-ci illərdə uşaq və xalq kitabxanası, bələdiyyə deposu, musiqi dərsxanası, sonrakı illərdə də toy salonu və Quran kursu kimi müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Hal-hazırda isə sosial və bədii fəaliyyətlərin həyata keçirildiyi yerdir.

### Saat qülləsi

Ziya Paşa Amasya mütəssərrifi olduğu illərdə 1866-cı ildə binanın giriş qapısı üzərində inşa edilən saat qülləsi silindrik quruluşa və siferblat isə dairəvi quruluşa sahibdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Sultaniye Medresesi". Eserleri ve Tarihî Özellikleriyle Merzifon: 49-50–51. oktyabr 2009.  (#accessdate\_missing\_url)
2. 1 2  "Çelebi Mehmet (Sultaniye) Medresesi - Merzifon" (türk). amasyagezi.com. 2014-10-12 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  *Çerkez, Murat.* "Amasya Saat Kuleleri". EKEV Akademi. Erzurum Kültür Eğitim Vakfı. 2010: səh:325-338.
4. ↑  "Medreseler" (türk). amasyagezi.com. 2016-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Çelebi Mehmet Medresesi - Amasya
**Çəmən parabüzəni** (*lat.* Pullus hemorrhoidalis) — Buğumayaqlılar tipinin Sərtqanadlılar dəstəsinin Parabüzən böcəklər və ya koksinellidlər fəsiləsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Qara rənglidir, üzəri xırda tükcüklərlə örtülüb, ağız hissə və bığcıqları sarı rənglidi. Bığcığı 10-buğumdan ibarətdir, hiss qabiliyyəti çox yüksəkdir. Ona görə də 1 və 2-ci buğumları nisbətən iridir. Qanadlarının üzərinin son hissəsində 1-4 sarı və qara rəngli qarışıqlı ləkələr olması bunlar üçün xarakterikdir. Ayaqları sarı-qırmızımtıldır. Böyüklüyü 1,5-2,2 mm-dir.

Həyat tərzi
-----------

Zonalar üzrə areal üçün tam səd çəkmək olmur. Lakin bir qayda olaraq düzən-səhra hissədə, çəmənliklərdə, bataqlıqlardakı bitkilər üzərində mənənələrlə qidalanırlar. Nadir növdür. Sərt səhra şəaritində tikanlı sahədə və qurumuş yabanı bitkilər üzərində olurlar, mənənələrlə, koksidilərlə qidalanırlar. Qidalandığı sahələrdə quru çöp və yarpaqların altında qışlayırlar. May ayında, bəzən bir az tez qış sığınacağından çıxırlar.

Yayılması
---------

Babək rayonunun Tumbul kəndində yayılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  B.İ.Ağayev. Ümumi entomologiya I-II hissələr. Bakı,1979-1981.
2. ↑  A.M.Mehdiyev. Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları.
3. ↑  A.Mehdiyev, M.M.Seyidli. Naxçıvan Muxtar Respublikasında yayılan yırtıcı cücülərin xeyirli fəaliyyəti və onların mühafizəsi.45s.
4. ↑  A.M.Mehdiyev. Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları.

Həmçinin bax
------------