recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kapoşvar** (mac. Kaposvár, *alm.* Kopisch, Ruppertsberg, Ruppertsburg‎) — Macarıstanın Şomod medyesinin paytaxtı. Şəhər Budapeştin 186 km cənub-qərbində və Kapoş çayının sahilində yerləşir.

Tarixi
------

Əfsanəyə görə, şəhər Roma kimi yeddi təpə üzərində qurulmuşdur. Bu ərazidə e.ə. 5000-ci illərdən etibarən məskunlaşma başladı. Təxminən e.ə. 400-cü illərdə keltlər burada məskunlaşdılar.

Şəhər haqqında ilk dəfə 1009-cu ildə tapılan Peçin piskoposlara aid əlyazmalarında Kapoş kimi bəhs edilir. 13-cü əsrdə çayın bataqlığının üzərində qala inşa edildi. Qəsəbə 1555-ci ildə Budin bəylərbəyi Toyqun Paşanın əmri ilə ordu tərəfindən beş günlük mühasirə altında qaldıqdan sonra Osmanlılar tərəfindən işğal edildi. 1686-cı ildə Avstriya qüvvələri tərəfindən işğal olunana qədər Osmanlı İmperiyasının tərkibində qaldı. Qəsəbə 1690-cı ildə Esterhazi ailəsinin mülkiyyəti oldu. Qala 1702-ci ildə I Leopoldun əmri ilə məhv edildi. 1712-ci ildə Kapoşvar qəsəbəsi yenidən inşa edildi və ailələrin qəsəbəyə yerləşdirilməsi prosesi başlandı. 1800-cü illərdə Budapeştlə Zaqreb arasındakı dəmiryol xətti sayəsində əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdi. 1894-cü ildə şəkər zavodu inşa edildi. 1942-ci ildə şəhər statusu aldı. 1950-ci illərdən etibarən meydana gələn sənayeləşmə prosesindən sonra ərazinin nüfuzu artdı. Kapoşvar Universiteti 1 yanvar 2000-ci ildə inşa edilmişdir.

Beynəlxalq əlaqələri
--------------------

### Qardaşlaşmış şəhərlər

Kapoşvar aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

* Xorvatiya Koprivniça, Xorvatiya
* Fransa Sen-Sebastyan-sur-Lur, Fransa
* Finlandiya Rauma, Finlandiya
* Almaniya Qlinde, Almaniya
* İtaliya Skio, İtaliya
* Monqolustan Darxan, Monqolustan
* Rumıniya Merkurya-Çuk *(Csíkszereda)*, Rumıniya
* Rusiya Tver, Rusiya
* Türkiyə Üsküdar – İstanbul, Türkiyə
* Böyük Britaniya Bat, İngiltərə, Böyük Britaniya

### Əməkdaşlıq etdiyi şəhərlər

Əməkdaşlıq etdiyi şəhərlər:

* Çsi, Çin
* Mostar, Bosniya və Herseqovina
* Fillax, Avstriya

Həmçinin bax
------------

* Macarıstan şəhərləri

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary (mac.). KSH, 2023.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Kapoşvar ilə əlaqəli mediafayllar var.

* VikiSəyahətdə **Kaposvár** haqqında səyahət məlumatları var.
* kaposvar.hu — Kapoşvar rəsmi saytı in Hungarian and English
* Tourist Information
* Kaposfest
* Youth Football Festival
* Aerial photography: Kaposvár
* Slide show with music
* Video of the city centre

| ⛭Macarıstan Macarıstanın inzibati mərkəzləri |
| --- |
| Budapeşt
 • Keçkemet
 • Peç
 • Bekeşçaba
 • Mişkolts
 • Seqed
 • Sekeşfexervar
 • Dyör
 • Debretsen
 • Eqer
 • Solnok
 • Tatabanya
 • Şalqotaryan
 • Kapoşvar
 • Nyiredxaza
 • Seksard
 • Sombatxey
 • Vesprem
 • Zalaeqerseq |
**Pivovarovun gəlirli binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Rostov-na-Donu şəhəri Şaumyan küçəsi ev 45/28 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina 2004-ci il 29 dekabr tarixli qərarla regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Binanın adının kimin adından götürülməsi dəqiq müəyyən edilməmişdir.

Tarixi
------

Pivovarovun gəlirli binası XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində həkim Petr Pavloviç Çubuxçiev tərəfindən inşa edilmişdir. Bina 1915-ci ilə qədər onun mülkiyyətində olmuşdur. Binada onun həkim kabineti yerləşirdi. Bu kabinetdə əsasən dəri xəstəliklərinin müayinəsi və malicəsi təşkil edilirdi. Üstəlik burada diş həkimləri Reviç və Rozovski-Sulikovun stomoloji kabineti və Abramovun kontoru yerləşirdi. Bina öz mövcudluğunu XXI əsrə qədər davam etdirə bilmişdir.

2013-cü ilin fevralında o məlum olmuşdur ki, binada aparılan restavrasiya işləri ilə rəsmi icazə alınmamışdır. Halbuki bina mədəni irs elan edilmişdi. Binanın birinci mərtəbəsində kafe yerləşirdi. 2013-cü ilin aprelində oda məlum olmuşdur ki, binanın təməlində təmir işləri aparılmışdır. Belə ki, buradan kanalizasiya xətti aparılmışdır. Bununla belə bütün tikinti normalarına tam əməl edilmişdir. Tikinti işləri aparılması zamanı mənzillərdə çatlar əmələ gəlmişdir. Mədəniyyət nazirliyin əməkdaşları binanın bütövlüyünün pozulması haqqında həyəcan təbili çalmışlar. Bundan sonra bina dövlət qorunmasına alınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "О результатах проверки объекта культурного наследия — «Жилой дом Л. М. Пивоваровой, кон. XIX—XX вв.»". 2017-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
2. ↑  "Ремонт в кафе разрушает старинный дом?". 2017-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
3. ↑  "В Ростове бизнесмена сдали полиции за подкоп". 2017-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
**Kavaratti** — Hindistanda ada və şəhər, Lakşadvip ərazisinin inzibati mərkəzi.

Coğrafiya
---------

Kavaratti Lakkadiv adaları rayonunda yerləşir. Sahəsi – 3.93 km2 (1.52 kv. mil). Adanın ən yüksək nöqtəsinin hündürlüyü – 1 metr (3.3 ft). Ada Kerala ştatının sahilindən 360 kilometr (190 nmi) uzaqlıqdadır.

Kavarattiyə ən yaxın yer əhalisi olmayan Pitti adacığıdır və Kavarittinin 24 kilometr (13 nmi) şimalında yerləşir. Adaya ən yaxın yaşayış məntəqəsi Aqatti və Suheli-Par adalarıdır. Aqatti adanın 54 kilometr (29 nmi) şimal-qərbində, Suheli-Par isə 53 kilometr (29 nmi) cənub-qərbində yerləşir.

Kavarattiyə Hindistanın kontinental ərazisindəki ən yaxın şəhər Koçindir və adadan 404 kilometr (218 nmi) uzaqdır. Adada sahəsi 8.96 km2 (3.46 kv. mil) olan bir laqun var.

Əhali
-----

2014-ci ildə keçirilən Hindistan əhali siyahıyaalmasına əsasən adanın 11,473 nəfərlik bir əhalisi var. Əhalinin 55%-i kişilərdən, 45%-i isə qadınlardan ibarətdir. Onların demək olar ki, hamısı müsəlmandır. Ada əhalisinin əksəriyyəti malayalam, Maldiv və ingilis dillərində danışır.

İqtisadiyyat
------------

Kavarattidə bir liman var, lakin iqtisadiyyatda əsas pay, bütün Lakşadvipdə olduğu kimi, turizmə düşür. Yaz aylarında temperatur 32 dərəcədən yuxarı qalxmır. Adada ətraf mühit problemlərinin olmaması turistləri cəlb edir.

Nəqliyyat
---------

Kavarattiyə ən yaxın daxili hava limanı Aqatti adasında yerləşir. Adaya ən yaxın beynəlxalq hava limanı Koçin Beynəlxalq Hava Limanıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Details of Post Office BITHRA, LAKSHADWEEP.
2. ↑  "Kavaratti". Falling Rain Genomics, Inc. 2009-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2018.
3. 1 2  "Kavaratti Island" (PDF). Union Territory of Lakshdweep. 2012-05-05 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2018.
4. ↑  "Kavaratti". India Guide. 2014-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2018.
5. ↑  "Kavaratti Islands, Lakshadweep". Must See India. 2012-05-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Kavaratti** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* lakshadweep.nic.in/kavaratti.html — Kavaratti adasının rəsmi saytı
**Qanın üç rəngi** — Çingiz Abdullayevin Dünya Detektiv Ədəbiyyatının Qızıl Fonduna düşən detektiv romanlarından biri.
Heydər Əliyevin "Əsrin müqaviləsi"nə aparan yolda necə böyük maneələrlə, hətta ölüm təhlükəsi ilə üzləşdiyi hadisələr romanda öz əksini tapmışdır.

Mövzusu
-------

"Əsrin müqaviləsi"nin ərsəyə gəlməsində mühüm amilllərdən biri də neftin Avropaya gedəcəyi marşrutu
müəyyən etməkdən ibarət idi. İki təklif gündəmə gəlir: Rusiyadan
keçməklə mövcud Novorossiyk marşrutu, yoxsa Gürcüstan və
Türkiyədən keçməklə yeni Bakı-Ceyhan neft kəmərinin çəkilməsi?
Siyasi müstəqilliyə aparan yolu Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev mütləq şəkildə ikinci variantda görür və Gürcüstan Prezidenti
Eduard Şevardnadze ilə müqavilə imzalamağa hazırlaşır. Detektiv
roman iyun ayının 12-də Bakıda imzalanacaq həmin müqavilə ətrafında cərəyan edən gizli və gözəgörünməz, müdhiş əhvalatlardan
mövzu alır.

İstinadlar
----------

1. ↑   (az.). www.yarat.az. 5.12.2015  (#bare\_url\_missing\_title). Archived from the original on 2022-12-29.
2. ↑  "Ədəbiyyatda Heydər Əliyev obrazı: tarixi gerçəklikdən ideala" (PDF) (Az.).. Archived from the original on 2022-12-28.
**Manisaspor** — Türkiyənin Manisa ilçesinə bağlı futbol klubu. 1965-ci ildə qurulmuşdur. 2006–2007 mövsümünə qədər Vestel Manisaspor adı ilə çıxış etdi. 2007-ci ildə Vestel sponsorluqdan çıxdıqdan sonra təkrar adı **Manisaspor** oldu.

Liq mübarizələri
----------------

* **Super Liqa: 6 mövsüm**

2005–2008, 2009–2012

* **1-ci Liqa: 30 mövsüm**

1964–1978, 1980–1983, 1985–1986, 1991–1993, 1994–1995, 2002–2005, 2008–2009, 2012–2015, 2016–2018

* **2-ci Liqa: 18 mövsüm**

1978–1980, 1984–1985, 1986–1991, 1993–1994, 1995–2002, 2015–2016, 2018–2019

* **3-cü Liqa: 2 mövsüm**

2019–2021

* **Regional Həvəskarlar Liqası: 1 mövsüm**

2021–2022

* **Həvəskarlar Liqası: 8 mövsüm**

1958–1964, 1983–1984 2022 —

Uğurları
--------

* **1-ci Liqa**

***Çempion (1) :*** 2008–2009

***İkinci (1) :*** 2004–2005

* **2-ci Liqa**

***Çempion (2) :*** 2001–2002, 2015–2016

* **3-cü Liqa**

***Çempion (3) :*** 1984–1985, 1990–1991, 1993–1994

***Üçüncü (1) :*** 2000–2001

* **Türkiyə Kuboku**

***Yarı final (1) :*** 2009–2010

***dörddəbir final (2) :*** 2006–2007, 2014–2015

Xarici keçidlər
---------------

Manisaspor rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Aylin Yaman** (1967, Ankara) — tibb işçisi və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

Həyatı
------

Aylin Yaman 1967-ci ildə Ankara şəhərində anadan olub. 1991-ci ildə Ankara Universiteti Tibb bölməsindən məzun olub. 1996-cı ildə isə Ankara Universiteti Tibb bölməsində fiziologiya üzrə ixtisaslaşmanı bitirib.

Uzun illər səhiyyə sahəsində çalışıb və vəzifələrdə təmsil olunub. Sağlamlıq Forumunda, Yaşlılar və Əlillər üçün Sosial Siyasət Seminarınıda və Uşaq Siyasətləri Seminarında töhfələri olub.

Siyasətə Cümhuriyyət Xalq Partiyasında qoşulub. 2020-ci ildə CHP Məclisinin üzvü seçilib. COVID-19 Məsləhət Şurasının üzvü, İnsan Hüquqları İşçi Qrupunun üzvü vəzifələrində təmsil olunub. 2023-cü ildə Ankaradan Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. 28-ci çağırışda Sağlıq, Ailə və Çalışma və Sosial işlər Komissiyasının üzvü olub.

İngiliscə və italyanca bilir. Evli və 2 uşaq anasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *TBMM.* "Aylin YAMAN". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Şahvələd Eyvazov** (d. 26 iyul, 1956, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Azərbaycan fotoqrafı.

Həyatı
------

1956-cı il iyulun 26-da Tbilisidə anadan olub. Fotoqrafiya ilə 8-ci sinifdə oxuyarkən atasının ona hədiyyə etdiyi fotokamera ilə maraqlanmağa başlamışdır. 1974-cü ildə məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə getmişdir. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra tezliklə Gürcüstanda nəşr olunan "Sovet Gürcüstanı" adlı azərbaycan dilli qəzetdə mətbuat fotoqrafı kimi işə başlamışdır. 1980-ci ildə "Pravda" qəzetin təşkil etdiyi fotomüsabiqədə qalib olaraq laureat seçilmişdir. 1983-cü ildə Jurnalistika fakultəsini bitirmişdir. 1992-ci ilədək "Gürcüinform" xəbər agentliyi ilə əməkdaşlıq etmişdir. 1992-ci ildə isə "Associated press" adlı beynəlxalq xəbər agentliyi ilə çalışmağa başlamışdır. Eyni zamanda Gürcüstanda Azərbaycan dilində nəşr olunan "Gürcüstan" qəzetində də çalışan Şahvələd Eyvazov yeganə azərbaycanlı idi ki, "Associated Press" agentliyində 24 il fəaliyyət göstərmişdir. O, 6 müharibədə fotoqraf kimi iştirak etmişdir: Abxaziya, Osetiya, Qarabağ, Çeçenistan, Dnestr yanı və Əfqanıstanda. 20 Yanvar hadisələrində də fotoqraf kimi fəaliyyət göstərən fotoqraf, reportajlarının birində "Mən Gürcüstanda doğulub yaşayan Azərbaycan fotoqrafıyam" demişdir. Şahvələd Eyvazov əməkdar Gürcü Jurnalisti, müharibə veteranı, çoxsaylı mükafat və dünyaca məşhur foto yarışların qalibi və laureatı olmuşdur. Alexand Roinishvili adına ilk foto müxbir mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin onun hərbi fotojurnalist olması Gürcüstan Müdaifə Nazirliyinin nüfuzlu mükafatı və yüksək mükafatlar laureatı ilə dəyərləndirilməsinə səbəb olmuşdur. Bir çox azərbaycanlı tələbələri olan Şahvələd Eyvazov hal-hazırda Gürcütsan Beynəlxalq Universitetində Fotojurnalistika dərsi tədris edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "AFB: Şahvələd Eyvazov". photographer.az. photographer.az. 2020-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-11.
Koşi gərginlik tenzoru, ikinci tərtib tenzor. Bu tenzorun üç-ölçülü Kartersian koordinat sistemində komponentləri matrix şəkilindədir  

**Analiz etmək alınmadı (tanınmayan funksiya): {\displaystyle \begin{align} Kıbrıs Türk devleti \sigma & = \begin{bmatrix}\mathbf{T}^{(\mathbf{e}\_1)} \mathbf{T}^{(\mathbf{e}\_2)} \mathbf{T}^{(\mathbf{e}\_3)} \\ \end{bmatrix} \\ & = \begin{bmatrix} \sigma\_{11} & \sigma\_{12} & \sigma\_{13} \\ \sigma\_{21} & \sigma\_{22} & \sigma\_{23} \\ \sigma\_{31} & \sigma\_{32} & \sigma\_{33} \end{bmatrix}\\ \end{align}}**
  

ki, sütunları **e**1, **e**2, and **e**3 istiqamətlərində kubun üzlərinə təsir göstərən gərginliklərdir (vahid sahədəki qüvvə).
**Tenzorlar** həndəsi predmetlər olub həndəsi vektorlar, skalyarlar və başqa tenzorlar arasında xətli əlaqəni təsvir edir. Belə əlaqələrə elementar nümunələr skalyar hasil, vektorial hasil ola bilər. Evkilid vektorları çox zaman fizikada və texnikada istifadə edilir. Skalyarlar da həmçinin tenzorlardır. 

Koşi gərginlik tenzoru **T** buna misal ola bilər.

Xarici keçidlər
---------------

* Introduction to Vectors and Tensors, Vol 1: Linear and Multilinear Algebra by Ray M. Bowen and C. C. Wang.
* Introduction to Vectors and Tensors, Vol 2: Vector and Tensor Analysis by Ray M. Bowen and C. C. Wang.
* An Introduction to Tensors for Students of Physics and Engineering by Joseph C. Kolecki, Glenn Research Center, Cleveland, Ohio, released by NASA
* Foundations of Tensor Analysis for Students of Physics and Engineering With an Introduction to the Theory of Relativity by Joseph C. Kolecki, Glenn Research Center, Cleveland, Ohio, released by NASA
* A discussion of the various approaches to teaching tensors, and recommendations of textbooks Arxivləşdirilib 2005-11-04 at the Wayback Machine
* Introduction to tensors an original approach by S Poirier
* A Quick Introduction to Tensor Analysis by R. A. Sharipov.
* Richard P. Feynman's Lecture on tensors.
**Dünyamalı Əhməd oğlu Məmmədov** (1 (14) iyul 1900, Sabirabad, Lənkəran qəzası – 12 iyun 1983, Sabirabad, Cəlilabad rayonu) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Həyatı
------

Dünyamalı Məmmədov 1 iyul 1900-cü ildə Biləsuvar rayonununda doğulub.

1931-1968-ci illərdə - Həştərxan-Bazar rayonunun Xanaqya kənd Sovetinin, Puşkin rayonunun Xırmandalinski kənd Sovetinin sədri, Həştərxan-Bazar rayonunun Jdanov adına kolxozunun sədri, Andreevski pambıq qəbulu məntəqəsinin direktoru, pambıq qəbulu məntəqəsinin müdiri Quşçuluq fabriki, Həştərxan-Bazar rayonunun "Azərbaycan SSR-nin 40 illiyi" sovxozunun ustası. 1947-ci ildə kolxoz sədri kimi 64 hektar sahədən hər hektardan 30,23 sentner pambıq məhsulu almışdı.

SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1948-ci il 10 mart tarixli fərmanı ilə 1947-ci ildə yüksək buğda məhsulu əldə etdiyinə görə Dünyamalı Əhməd Əli oğlu Məmmədova Lenin və Oraq və Çəkic ordeni ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı verilmişdir. qızıl medal.

1968-ci ildən ittifaq əhəmiyyətli təqaüdçü.

Azərbaycanın ictimai həyatında fəal iştirak etmişdir. 1931-ci ildən Sov.İKP üzvü.

12 iyun 1983-cü ildə Cəlilabad rayonunda vəfat edib və həmin rayonda da dəfn olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VI ҹилд: Куба—Мисир. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1982. С. 498.

Xarici keçidlər
---------------
**Adil Aşırım** (24 fevral 1964, İğdır) — XX çağırış Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Iğdırdan deputatı, elektrik mühəndisi.

Həyatı
------

1964-cü ildə İğdırda anadan olan Adil Aşırım, orta məktəbi Ədirnənin Uzunkörpü ilçəsində tamamlamışdır. 1983-cü ildə daxil olduğu Orta Şərq Texniki Universiteti Elektrik və Elektronika mühəndisliyi fakültəsindən 1987-ci ildə məzun olduqdan sonra 1988–1990-cı illərdə İstanbul Texniki Universitetində magistr təhsili almışdır. 5 il telekomunikasiya sahəsində araşdırma və layihə mühəndisliyi edən Aşırım, müxtəlif şirkətlərdə elektrik-elektronik sənayesində rəhbər kimi çalışmışdır.

Ailəsi
------

Ailəldir, 2 övladı var.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

### Demokratik Sol Partiyada

Adil Aşırım ilə qatıldığı 1995-ci il tarixli Türkiyədə parlament seçkilərində Demokratik Sol Partiya namizədi kimi seçkilərə qatılmış 14 faizlə seçkiləri 4. sırada tamamlasa da, səs faizi daha çox olan 3 namizəddən ikisi partiyalarının (Xalqın Demokratik Partiyası və Milliyətçi Hərəkat Partiyası seçim limitinin altında qalması səbəbi ilə millət vəkiçi seçilmişdir.

Adil Aşırım 1996-cı ilin yanvarında özəl televiziyalardan birinə siyasi partiya mənsubiyyəti haqqında açıqlama vermişdir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Mən sağın da sağında yetişdim. Namizəd olmaq üçün Doğru Yol Partiyasına getdim, amma yer yox idi. Buna görə də Demokratik Sol Partiyaya getdim. İğdırdan namizəd göstərildim. Demokratik Sol Partiyanın İğdırda təşkilatı və dəstəkçiləri yox idi. Mənə Ana Vətən Partiyasından olan bələdiyyə başçısı sahib çıxdı və dəstək oldu. Mən də onsuz Ana Vətən Partiyasına keçməyi düşünürəm.* | "|

Bu açıqlamadan sonra Demokratik Sol Partiya Adil Aşırımın partiyadan ixrac edilməsi tələbini partiyanın Mərkəzi Nəzarət Təşkilatına göndərdi. Adil Aşırım daxili prossesi gözləməyərək 11 yanvar 1996-cı ildə Demokratik Sol Partiyadan istefa edərək Ana Vətən Partiyadına üzv oldu.

### Ana Vətən Partiyasında

Adil Aşırım 2002-ci ilə qədər Ana Vətən Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuşdur. O, həmçinin, 1996–2001-ci illərdə Məsud Yılmazın müşaviri və 2001–2003-cü illərdə isə Ana Vətən Partiyasının xarici əlaqələr katibi vəzifəsində çalışmışdır. Daha sonra isə Adil Aşırım Ana Vətən Partiyasından istefa verərək Milliyətçi Hərəkat Partiyasına üzv olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Seçim Sonuçları". 2014-01-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-25.
2. 1 2  "Galiba haklılar". 2013-12-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-25.
**Frenk Makfarleyn Börnet** (**Sir Frank Macfarlane Burnet**; 3 sentyabr 1899[…] – 31 avqust 1985[…], Melburn) — immunologiya sahəsindəki xidmətlərinə görə tanınmış avstraliyalı virus sahəsi məşğul olan mütəxəssis, viroloq.

İmmunoloji tolerantlığın öyrənilməsi sahəsindəki nailiyyətlərinə və klonal seleksiya nəzəriyyəsinin inkişafında göstərdiyi xidmətlərinə görə 1960-cı ildə Nobel mükafatına layiq görülüb.

1924-cü ildə Avstraliyanın Melbourn Universitetində Tibb elmlər doktoru,1928-ci ildə London Universitetində tibb üzrə fəlsəfə elmlər doktoru dərəcəsi alıb. Avstraliyada tibb elminin inkişafında böyük xidmətləri olub, 1944–1965-ci illərdə Melbourn Universitetində direktor vəzifəsində, Avstraliya Milli Elmlər Akademiyasının üzvü seçilib və 1965–1969-cu illərdə akademiyanın direktoru vəzifəsində çalışıb. Burnetin immunologiyanın inkişafında böyük xidmətləri olub. O, spesifik immunitetin limfositlərlə bağlı olmasını göstərmiş və o bu hüceyrələrə immunositlər adını vermişdir. İmmunoloji reaksiyalarda timus vəzinin xüsusi rol oynamasını Burnet göstərmişdir. Onu müasir immunologiyanın banisi də hesab edirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Sir Macfarlane Burnet // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  NNDB (ing.). 2002.

Həmçinin bax
------------
Azərbaycan SSR maliyyə naziri Mirabutalıb Səmədov ilə səhv salmayın.

**Abutalıb Qəmbər oğlu Səmədov** (19 fevral 1961, Tovuz) — Azəybaycan siyasətçisi, Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini (2008–2016), Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyinin sədri (2006–2008), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı, Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri (1994–2023).

Həyatı
------

1961-ci il fevralın 19-da Tovuz şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Rus dilini bilir. Evlidir, 3 övladı var

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının yaradılması prosesində iştirak edib və Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri olub. 1993-cü ilin mayında partiya üzvlüyündən çıxıb. 1994-cü ilin oktyabrında Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının təşkilat komitəsinə rəhbərlik edib və partiyanın sədri seçilib.

1997–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Qaçqınlar Komitəsi sədrinin müavini işləyib.

1990, 1995, 2000-ci illərdə parlament seçkilərində namizəd kimi iştirak edib, 2001-ci il yanvarın 7-də 99 saylı Şəmkir şəhər seçki dairəsindən deputat seçilmişdir Milli Məclisin İnsan hüquqları daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.

2006–2008-ci illərdə Müəllif Hüquqları Agentliyinin sədri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

Abutalıb Səmədov Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının (ANAP) qurucusu, ilk və son sədri olmuşdur (17 noyabr 1994 – 2 mart 2023).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-05.

Xarici keçidlər
---------------

* Abutalıb Səmədov: "Partiya sədrlərinin hamısı 90-cı illərdə siyasətə gələnlərdir"
**Hacı Hüseynqulu məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Gənzə kəndində tarixi-memarlıq abidəsi.

Tarixi
------

Məscid Ordubadın Gənzə kəndinin mərkəzində yerləşir. Ölçüsü 23x14 m-dir. Məscidin üzərində kitabə olmasa da yerli camaatın dediyinə görə onu Hacı Hüseynqulu adlı nüfuzlu bir adam tikdirib. Öldükdən sonra özü də məscidin cənub divarının qarşısında dəfn olunub.

Məsciddə olduğu kimi qəbirin üstündə də heç bir epiqrafik sənəd-kitabə yoxdur. Ancaq son zamanlar məscid bərpa edilərkən qəbirin üstü də götürülmüş, mərmər başdaşı və sinədaşı qoyulmuşdur. Başdaşının üstündə ərəb əlifbası ilə "Mərhum Hacı Hüseynqulu, 16-cı əsr" sözləri həkk
edilmişdir.

Naxçıvan bölgəsində ən qədim məscid nümunələrindən olan abidənin daxili böyük salondan ibarətdir. Sonralar, deyilənə görə, XX əsrin əvvəllərində qərb tərəfdən əlavə bina tikilib kişilərə aid salona birləşdirilib.

Məscidin əsas, qədim hissəsi daşdan üç böyük sütunun və divarların üstündə dayanıb. Sütunların arası və sütunlarla divarların arası tağvari birləşdirilib. Divarların qalınlığı 1 m-dir. Məscidin içərisində, divarlarda 5 divariçi-taxça düzəldilib. Girişin önündə eyvan var. Eyvanın fasadı 12 tağdan ibarətdir. Məscidin yanında qonaq otağı vardır.

Məscid təmir olunarkən divarlarında gəc üzərində rənglə dini xarakterli kəlamlar yazılmışdır. Təmir zamanı cənub-qərb tərəfində gözəl bir minarə ucaldılıb. Minarənin üstündə belə bir kitabə qoyulub: "Məscidin minarəsi 2000-ci ildə Hacı İsrafil Sadıqlı tərəfindən tikdirilmişdir. Memarları Kərbəlayi Səyid, Kərbəlayi Qurban".

Kənddə yas mərasimləri bu məsciddə keçirilir, həmçinin məhərrəmlikdə və orucluqda burada dini mərasimlər icra olunur. Məscidin cənubunda olan qəbiristanlıq da vaxtı ilə Hacı Hüseynqulunun torpaq sahəsi olmuş, onu qəbristanlıq üçün bağışlamışdır. Orada olan məzar kitabələrinə əsasən demək olar ki, Hacı Hüseynqulu XV əsrdə yaşamış, məscidi də həmin vaxt inşa etdirmişdir.
**Bakı qırğını** (*erm.* Բաքվի ջարդեր, Bakvi jarder) və ya **Bakı poqromu** Azərbaycan SSR-də, Bakı şəhərinin etnik erməni sakinlərinə qarşı yönəldilmiş qırğın idi. 1990-cı il yanvarın 12-də Bakıda erməni mülki əhaliyə qarşı 7 günlük qırğın başladı, ermənilər döyüldü, öldürüldü və şəhərdən qovuldu. Mənzillərə basqınlar, qarətlər və yanğınlar baş verdi. Human Rights Watch-un müxbiri Robert Kuşenin sözlərinə görə, "hücum edənlərdə, ermənilərin siyahıları və onların ünvanları olduğu üçün aksiya tamamilə (və ya bəlkə də heç) kortəbii olmayıb". Bakı qırğını, Birinci Dağlıq Qarabağ müharibəsi kontekstində Dağlıq Qarabağ ermənilərinin Azərbaycandan ayrılıb Ermənistana birləşmək tələblərinə qarşı yönəlmiş etnik zorakılıq aktlarından biri idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Azerbaijan: The status of Armenians, Russians, Jews and other minorities*, report, 1993, INS Resource Informacion Center, p. 10
3. ↑  *Azerbaijan: The status of Armenians, Russians, Jews and other minorities, report*, 1993, INS Resource Informacion Center, p. 6
4. ↑  *Conflict in the Soviet Union: Black January in Azerbaidzhan*, Robert Kushen, 1991, Human Rights Watch, ISBN 1-56432-027-8, p. 7

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
**4-Ləkəli ekzoxomus** (*lat.* : Exochomus guadripustulatus F.) — Ən çox meyvə ağaclarında, xüsusən də alma, gavalı, şaftalı, qovaq ağaclarında və meşəliklərdə yalançı yastıcılarla (Jecaniidae çincarı) qidalanır.

Biologiyası
-----------

Ən çox meyvə ağaclarında, xüsusən də alma, gavalı, şaftalı, qovaq ağaclarında və meşəliklərdə yalançı yastıcılarla (Jecaniidae çincarı) qidalanır. Böcəklə ən çox yaz aylarından başlamış iyunun sonu və iyulun əvvəllərində rast gəlinir. Bu müddət böcəklərin birinci nəsilvermə dövrü hesab olunur. İsti yay günlərində (30oC-dən artıq) bükülmüş yarpaqların içərisində yay diapauza halı keçirirlər.
Qışlamalarını qidalandıqları ağacların günəşə tərəf hissəsində qabığın altında keçirirlər. Böcək özü qara rəngdə olub, qanadüstünlüyünün üzərində 4 kiçik ləkəsi var, qısa tükcüklərlə örtülüb. Baş hissə haşiyəlidir, mürəkkəb-fasetli gözləri aydın görünür, geniş xalına malikdir, qara rəngli olub, 9 buğumdan ibarətdir.
Qanadüstünlüyündə çiyninə yaxın hissədə qırmızı sarımtıl, uzunsov ləkələr var. Böyüklüyü 3–5 mm-dir.

Yayılması
---------

Qərbi Avropada, Orta Asiyada və Zaqafqaziyada daha geniş yayılıbdır. Azərbaycanın bütün təbii zonalarında yayılıblar.

Ədəbiyyat
---------

1. Naxçıvan Muxtar Respublikasında yayılan yırtıcı cücülərin xeyirli fəaliyyəti və onların mühafizəsi. A. Mehdiyev, M. M. Seyidli, 40
2. Ümumi entomologiya I–II hissələr. Ağayev B. İ. Bakı 1979–1981
3. Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları. Mehdiyev A. M.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ümumi entomologiya I–II hissələr. Ağayev B. İ. Bakı 1979–1981

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15736396
* Wikispecies: Exochomus quadripustulatus
* BioLib: 10790
* BOLD: 106952
* EoL: 1174717
* EPPO: EXOCQU
* Fauna Europaea (new): ee66f36d-0898-4b36-a28e-7af206efac12
* GBIF: 5877963
* iNaturalist: 243968
* NBN: NBNSYS0000008312
* NCBI: 115346

 |
**Sabir Məmməd oğlu Ələsgərov** (27 oktyabr 1936, Tiflis – 20 noyabr 2020, Bakı) — Azərbaycan diktoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998).

Həyatı
------

Sabir Məmməd oğlu Ələsgərov 27 oktyabr 1936-cı ildə Tbilisidə anadan olmuşdur. 1961-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji Rus Dili və Ədəbiyyatı İnstitutunu bitirmişdir.

Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində fəaliyyətə başlayan Sabir Ələsgərov 1966–1972-ci illərdə radionun, 1972–1990-cı illərdə isə televiziyanın baş diktoru olmuş, 1990–2006-cı illərdə televiziyanın diktorlar şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. "Xəbərlər" informasiya proqramının, "Səadət", "Günün nəbzi", "Səfa" və kimi verilişlərin aparıcısı olmuşdur.

Sabir Ələsgərov 20 noyabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 4 noyabr 1998[⇨]
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 8 may 1990[⇨]

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ələsgərov Sabir Məmməd oğlu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 8-ci cild: Enollar – Fedin. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2018. 598 səh.
2. ↑  "AZTV-nin sabiq diktoru, xalq artisti Sabir Ələsgərov vəfat edib". Sputnik Azərbaycan. 20 noyabr 2020. 8 may 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2023.
**10 nöqtəli kalvia** (*lat.* Calvia decimguttata L.) — Qidalandığı ağaclarda qabıq altında qışlayırlar.

Biologiyası
-----------

Mənənələrlə qidalanırlar. Qidalandığı ağaclarda qabıq altında qışlayırlar. Qanadüstlüyü tünd sarıdır, bəzilərində solğunlaşmış da olur. Qanadın hər tayında 5 ədəd solğun ağ ləkələr var. Bədənin son ucunda yerləşən ləkələr daha solğun olur, hətta bəzən tam görünməz də olur, hətta bəzən tam görünməz də olur. Lakin çiyin tərəf getdikcə ləkələr tündləşir. Baş hissə köndələn duruşlu olub, sarımtıldır. Bəzi fərdlərdə uzun tükcüklərlə örtülür. Aydın görünən qara, mürəkkəb, fasetli gözləri arasında alın iki gözlər həcmində enliləşib. Bığcığın buğumları təsbehvari olub, son buğum nisbətən iri və toppuzvaridir. Ayaqlarında iti caynaqları var. Böyüklüyü 5–6 mm-dir.

Yayılması
---------

Əsasən Qərbi Avropada, Asiyanın meşəlik hissələrində və Qafqazda yayılıblar. Azərbaycanda əsasən, Naxçıvan, Şəki-Zaqatala və Talış zonalarında yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları. Mehdiyev A. M.

Ədəbiyyat
---------

1. Naxçıvan Muxtar Respublikasında yayılan yırtıcı cücülərin xeyirli fəaliyyəti və onların mühafizəsi. A. Mehdiyev, M. M. Seyidli
2. Ümumi entomologiya I–II hissələr. Ağayev B. İ. Bakı 1979–1981
3. Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları. Mehdiyev A. M.
Todd Graff (22 oktyabr 1959) Amerikada anadan aktyor, yazıçı, rejissor və istehsalçısıdır. O Sundance Film Festivalı dramatik müsabiqə 2003 Edition gəldi ki, Camp ilə istiqamətində həmd-səna ilə daxil oldu. Uğurla Yeni Films / Lincoln Center, Sidney Film Festivalı (bu birinci oldu yerləşir), The Provincetown Film Festivalı (yeni Direktorlar Festivalı saymaq bunların arasında festival dövrə keçdikdən sonra Ən Yaxşı Film) və bir çox başqaları Camp kinoteatr əl IFC filmlərdə premiering başa çatdı.

Sonra belə Abyss kimi filmlərdə, uğurlar tam karyera fəaliyyət göstərən və Toni mükafatı və Teatr World mükafatı üçün namizəd olan "Baby" Broadway üzrə Graff yazıçı kimi nüfuz etməyi bacardı.

erkən İllər
-----------

Graff New York, Judith Clarice, fortepiano müəllim və xor direktoru, Jerome Lawrence Graff oğlu anadan olub, bir músico.Su bacısı aktrisa Ilene Graff (cənab Belvedere şöhrət deyil)

Karyera
-------

O Electric Company PBS-nin televiziya seriyası Uşaq tökmə qoşulan zaman Graff Sesame Street (1970) və orijinal cast albom ifa və follow-up Sesame Street 2 (1971), lakin 1975-ci ildə şöhrət yüksəldi. Jesse rolunu oynayan, qısa Sirk üzvü, 1977 (dörd mövsüm sonra sıra döyən Stephen Gustafson əvəz) istehsal sonuna qədər şou ilə qaldı.

1984-cü ildə Baby Broadway ildə Danny onun surət üçün bir Toni mükafatı üçün namizəd oldu. O, Homer kimi Cənnət 1987 Off-Broadway musiqi Birds oynadı.

2006-cı ildə Graff Mark Taper Forumunda, Jason Robert Braun və Dan Elish tərəfindən mərhələ musiqi yönəldilmişdir. 2009-cu ildə birgə yazdığı və film Bandslam yönəldilmişdir. 2012-ci ildə yazdığı və film şən Səs yönəldilmişdir.

yazıçı
------

| Film | il |
| --- | --- |
| Joyful Noise | 2012 |
| Bandslam | 2008 |
| Camp | 2003 |
| The Beautician and the Beast | 1997 |
| Angie  | 1994 |
|
| Fly by Night | 1993 |
| Used People | 1992 |

kino Directed
-------------

* *Joyful Noise* (2012)
* *Bandslam*  (2009)
* *Camp* (2003)

Enlaces Externos
----------------

* Todd Qraff — IMDb səhifəsi

* İngilis direktoru şən səs-küy ilə video müsahibə
* Video Premiere Bandslam
* Şən səs-küy premyerası zamanı Todd Graff Arxivləşdirilib 2014-05-13 at the Wayback Machine
**Dubin-Conson sindromu** — genetik patologiya olub ilk dəfə bir-birindən müstəgil olaraq Dubun və Conson tərəfindən 1954-cü ildə təsvir edilmişdir. Dubin-Conson sindromu ömürlük yüngül sarılıqla müşayət olunan və çox az rast gəlinən qaraciyər patologiyasıdır. Bu xəstəlik zamanı natamam bilirubin mübadiləsi qeyd olunur və xəstənin qanında davamlı hiperbilirubinemiya müəyyən edilir. Yəni bu zaman qanda bilirubin normadan yüksək olur və beləliklə də dəri və selikli qişalarda toplanaraq sarılıq yaradır. Adətən qanda ümumi bilirubinin miqdarı 34–85 mkmol/l olur (Norma: <17 mkmol/l). Bəzən qanda ümumi bilirubin 340–430 mkmol/l-ə qədər yüksələ bilər.

Hiperbilirubinemiyalar birləşmiş və sərbəst olmaqla iki hissəyə bölünürlər. Dubin-Conson sindromu birləşmiş hiperbilirubinemiya hesab edilir. Bilirubinin suda həll olunma qabilyyəti aşağı olduğu üçün o xüsusi proteinə birləşdirilərək qaraciyərdə öd daxilinə nəql edilir. Odur ki, normada qanda birləşmiş bilirubin sərbəst bilirubinə nisbətən çox olur. Öz növbəsində birləşmiş hiperbilirubinemiyalar zamanı qanda birləşmiş bilirubin üstünlük təşkil edir. Sərbəst bilirubindən fərqli olaraq birləşmiş bilirubin daha az toksikdir. Odur ki, Dubin-Conson sindromu orqanizm üçün ciddi bir problem törətmir.

Dubin-Conson sindromu alkoqol qəbulu, hamiləlik, infeksiyalar, kotraseptivlərin istifadəsi və digər hepatotoksik faktorların təsiri ilə ağırlaşa bilər. Bilirubinin qanda çox yüksək miqdarda olması baş beyin və digər orqanları zədələyə bilər.

### Əlamətləri

Yüngül sarılıq davamlı sarılıq Dubin-Conson sindromunun yegənə alamətidir. Sarılıq bir çox hallarda yetkinlik dövrünə qədər olmaya bilər. Dubin-Conson sindromunun kardinal əlamətlərindən biri qaraciyərin öz normal çəhrayı rənginin qaraya çevrilməsidir. Bunun səbəbi hepatositlərdə tünd qranulyar piqmentin toplanmasıdır.

### Səbəbi

Dubin-Conson sindromu MRP2 adlanan gendə baş verən mutasiya nəticəsində meydana çıxır. Bu gendə olan mutasiya birləşmiş bilirubinin ekskresiyasını, yəni qaraciyər hüceyrələrindən xaric edilərək öd yollarına atılmasını çətinləşdirir. Bəzi mütəxəssilər digər genlərində rolunun ola biləcəyini güman edirlər. Dubin-Conson sindromunun kardinal əlamətlərindən biri qaraciyərin öz normal çəhrayı rənginin qaraya çevrilməsidir. Bunun səbəbi hepatositlərdə tünd qranulyar piqmentin toplanmasıdır.

### Müayinəsi

Dubin-Conson sindromunun diaqnostikası üçün bilirubin, sidik testləri və qaraciyər biopsiyası təklif edilə bilər.

### Müalicəsi

Dubin-Conson sindromunu genetik patologiya olduğu üçün tam aradan qaldırmaq mümkün deyil. Yalnız bəzi hallarda qanda bilirubinin miqdarını azaltmaq üçün Fenobarbital istifadə edilir. Qaraciyərdə funksional pozğunluqlar yarandığı hallarda hepatoprotektiv müalicə tətbiq edilə bilər. Adətən Dubin-Conson sindromu xoş gedişə malikdir və xəstənin ömrünü qısaltmır.
**Svinqen** — İsveçrə xalq güləşi üslubudur. Schwingen və Steinstossen 1855-ci ildə Lozannada keçirilən Eidgenössisches Turnfest-ə Milliturnen ("milli gimnastika") kimi daxil edildi.

Tarixi
------

Xalq güləşinin digər növlərində olduğu kimi, İsveçrədəki Şvinqenin də köklərini dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. İdmanın müasir tarixi 1805-ci il Unspunnenfestin Vasitəçilik dövründən başlayıb. 19-cu əsrin sonlarında yaddaqalan Şvinq festivalları və təhsilli gimnastika müəllimlərinin canlı fəaliyyəti Şvinqeni böyük şəhərlərə gətirib. Beləliklə, çobanların və əkinçilərin ilkin mübarizəsi bütün sosial səviyyələrə çatan milli idmana çevrilir. Eidgenössischer Schwingerverband (milli federasiya, 1895-ci ildə yaradılmış) başçılıq etdiyi assosiasiyalar regional xüsusiyyətləri birləşdirərək, döyüşçülərin bacarıqlarını tədris kitabları və təcrübələri ilə təkmilləşdirərək və müasir turnir qaydaları yaradaraq idmanı təşkil edirdilər.

Turnir
------

Qarşılaşma halqada baş verir, diametri 12 metr olan dairəvi sahədə, yonqarla örtülür. İki rəqib paltarlarının üstünə jütdən tikilmiş qısa şalvar geyinirlər. Güləşçilər bir-birlərini bu şalvardan, kəmərin birləşdiyi yerdə arxadan tutur və rəqibi onun kürəyinə atmağa çalışırlar. "Kurz", "übersprung" və "wyberhaagge" kimi adları olan bir neçə əsas atış var, onlardan bəziləri cüdo texnikasına çox bənzəyir — "hüfter" demək olar ki, koshi guruma ilə eynidir, "brienzer" əsasən uchi matadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Schwingen | sport | Britannica". www.britannica.com (ingilis). 2023-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-05.
2. ↑  *Buzinski, Jim.* "Wrestler Curdin Orlik is Switzerland's first out gay male athlete". Outsports (ingilis). 10 mart 2020. 2023-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-05.
3. ↑  "Outing von Schwinger Curdin Orlik – «Lieber bin ich frei als ängstlich»". Tages-Anzeiger (alman). 6 mart 2020. 2023-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-05.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 4180556-2 · NKC: ph1040950 |
**Əğlabi** — Dağıstan Respublikasının Dərbənd rayonunda yerləşən kəndlərdən biridir.

Əğlabi kəndi Dərbənd şəhərindən 18 km cənubda, Azərbaycan Respublikası ilə sərhəd xəttindən 10 km şimalda, Xəzər dənizi sahilindən 2 km uzaqlıqda, düzənlik ərazidə, Rubas çayı sahilində yerləşir.

Əğlabi kəndi yalnız bu kəndi əhatə edən öz bələdiyyəsinə sahibdir. Bələdiyyənin keçmiş başçısı Siracəddin Tahirov, indiki başçısı isə Murad Məhəmmədağayevdir.

Tarixi
------

Kəndin XIX əsrin əvvəllərində dağ yəhudiləri tərəfindən salınması ehtimal olunur; belə ki, kəndin adı tarixi məxəzlərdə ilk dəfə 1813-cü ildə qeyd edilmişdir. Ancaq sonralar ətrafda yerləşən azərbaycanlı kəndlərindən və Dərbənddən bu əraziyə xeyli azərbaycanlı köç etmiş, dağ yəhudiləri isə əksinə kəndi tərk etmişlər. XX əsrin əvvəllərində kənd tamamiylə azərbaycanlılardan ibarət monoetnik çalar almışdır.

Sovet dövründə, 1953-cü ildə Rusiya SFSRinin Dağıstan MSSRindəki Qürah rayonunun Tsilinq kəndinin əhalisi (SSRİnin Dağıstanın dağlıq və ucqar ərazidə yerləşən kəndlərində yaşayan əhalinin digər yerlərdəki düzənlik bölgələrə köçürülməsi siyasətinə görə) Dərbənd rayonundakı Əğlabi kəndinə köçürülmüşdür.

Əhalisi
-------

### XIX-XX əsrlərdə

1886-cı ildə kənd əhalisi 36 evdə 139 nəfərlik (75 nəfəri kişilər, 64 nəfəri qadınlar) əhalidən ibarət idi; onlardan *27 evdə yaşayan 108 nəfərini* (58 nəfəri kişilər, 50 nəfəri qadınlar) dağ yəhudiləri, *9 evdə yaşayan 31 nəfərini* isə (17 nəfəri kişilər, 14 nəfəri qadınlar) sünni islam etiqadlı Azərbaycan tatarları təşkil edirdi.

### Müasir dövrdə

2017-ci il rəsmi əhali siyahıyaalınmasına əsasən kənd əhalisinin sayı 2371 nəfərdir.

Kənd əhalisi hazırda əsasən ləzgilərdən (1254 nəfər (53,6 %)), azərbaycanlılardan (983 nəfər (42,0 %)), tabasaranlılardan (62 nəfər (2,6 %)) və digərlərindən (42 nəfər (1,8 %)) ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3  Объединенный сайт Муниципальных образований Республики Дагестан — "Электронный Дагестан: Муниципалитеты": Дербентский район: Аглоби[*ölü keçid*]
3. ↑  Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Улусский магал (1886 г.) Arxivləşdirilib 2022-06-04 at the Wayback Machine

| ⛭Dərbənd rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Dərbənd |  |
| Qəsəbələr | Belici (qəsəbə) • Məmmədqala |
| Kəndlər | Andreevka • Əğlabi • Bilhədi • Belici (kənd) • Bərəkəy • Cəmikənd • Yunı Paxar • Çinar • Dəliçoban • Düzlər • Ərəblər • Hecux • Ximeydi • Xəzər • Kommuna • Qullar • Qaradağlı • Qala • Muğartı • Müzayim • Miçurino • Mitəhi-Qazmalar • Mitəhi • Nüğdi • Padar • Rubas • Rıbzavod-51 • Rükəl • Segelər • Səlik • Sabnova • Tatlar • Ullu-Tərəkəmə • Kemax • Vəlikənd • Vavilovo • Aşağı Calğan • Yuxarı Calğan • Zidyan • Zidyan-Qazmalar |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Arqun.

**Arqun** (çeçen. Чӏаьнтий-Орг, gürc. არღუნი) - Şimali Qafqazda Gürcüstan və Rusiya ərazisindən axan çaydır. Sunja çayının sağ qoludur (Terek hövzəsi).

Coğrafiya
---------

Arqun çayının uzunluğu 148 km, hövzəsinin sahəsi isə 3390 km²-dir. Çayın Orta yamacı 17,63 m / km təşkil edir. Su axınının orta sürəti 45,6 m³ / s-dir. Arqun çayının qidalanma mənbələri müxtəlifdir. Arqun üzərində davamlı donma müşahidə olunmur.
Arqun çayı, Böyük Qafqaz dağ silsiləsinin şimal yamacındakı buzlaqlardan başlayır. Yuxarı çaylarda, Şaroarqun çayı ilə birləşmədən əvvəl, tarixən Çantı-Arqun adlanmışdır.

Bundan əlavə, düzənliyə çatmamışdan əvvəl ("Arqun qapısı" deyilən (Yan Qafqaz silsiləsi), çay mənbələri yaxınlığında və ya aşağıda demək olar ki, davamlı meşələrlə örtülmüşdür. Çay, Arqun dərəsində dağlıq Çeçenistan ərazisindən axır. Arqun çayı bir çox dağ çayını birləşdirir. Arqun hövzəsinin dağlıq hissəsi və onun qolları dağlıq Çeçenistanın qərb hissəsini - Itum-Kalinski və Şatoy rayonlarını təşkil edir. Bu bölgə çeçenlərin məskunlaşdığı yerlərdən biridir və ənənəvi qüllə tipli quruluşa malik qədim kəndlərin çoxsaylı xarabalıqları ilə xarakterizə olunur.
Arqun, Çeçenistan Respublikasından əlavə, Gürcüstan ərazisindən, o cümlədən Kevsureti bölgəsinin şimal-şərqindən axır.

Arqun çayı düzənliyə çatdıqdan sonra Çeçenistanın Qroznı və Şali bölgələri arasındakı sərhəd Sunja çayına axanadək davam edir.

Arqun çayının vadisində əhali sıx məskunlaşmışdır. Çayın meşə dərəsində olması çeçenlərə sahilində çox sayda kənd və digər yaşayış evləri tikməyə imkan verir. Bura müharibədən əvvəl, özəl mülklərin demək olar ki, davamlı inkişafı ilə fərqlənirdi.

Arqun çayının aşağı axınında VXIII əsrdə əsası qoyulan Arqun şəhəri yerləşir. Çay suvarma və su təchizatı üçün istifadə olunur. Arqun çayı üzərində kiçik su elektrik stansiyalarının qurulması planlaşdırır.

Hidronimin mənşəyi
------------------

Çeçen dilində Arqun (Çeçen. Орга) dərə, çuxur, hidronim (dağlıq çeçen dilində "ark, arg "olub "çay" mənasını verir) deməkdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  Аргун  // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
3. ↑  "Река Аргун (Чанты-Аргун, Аргун)". 2022-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-07.
4. ↑  "Река Аргун » Родники святые минеральные источники". 2020-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-07.
5. ↑  Чанты-Аргун .// Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
6. ↑  "«Вода России» - Аргун". 2019-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-07.

Xarici keçidlər
---------------

* Река Аргун
**Qan Turalı** (*Tural Oqtay oğlu Cəfərov*; 1984, Əli-Bayramlı) — Azərbaycan yazıçısı, jurnalist.

Həyatı
------

1984-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Əli Bayramlı şəhərində anadan olub. 2001-ci ildə Bakı Özəl İqtisadiyyat litseyini bitirib. 2005-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin "Sosial elmlər və psixologiya" fakültəsinin fəlsəfə ixtisasının bakalavriatını, 2007-ci ildə BDU-nun sosial fəlsəfə üzrə magistraturasını bitirib.

2005-ci ildən bədii yaradıcılıqla məşğul olur. "Elektronik sevdalar" adlı şeir kitabı 2006-cı ildə çap edilib. İlk irihəcmli nəsr əsəri "Çiyələkli gecənin pornoqrafiyası" adlı uzun hekayəsi "Alatoran" jurnalının 13-cü nömrəsində çap edilib. 2011-ci ildə "Mustafa" romanı, 2012-ci ildə "Polis qorxusuyla öpüşmək" adlı esselər toplusu çap edilib. 2014-cü ilin may ayında hekayələri "Doqquz hekayə" adı ilə çap olunub.

"Mustafa" romanı 2011-ci ildə "Əli və Nino" kitab mağazalarında ayın ən çox satılan kitabı seçilib.

"Ədalət", "525-ci qəzet", "Reytinq" qəzetlərində çalışıb. Abzas.net adlı internet jurnalının qurucusu və redaktoru olub. "Azadlıq" qəzetinin köşə yazarı (2006-2011) kimi çalışıb.

2011-ci ildən Kulis.Az internet jurnalının baş redaktoru olub.

Azərbaycan Dillər Universitetinin Fəlsəfə və ictimai elmlər kafedrasının müəllimidir.

Kitabları
---------

* "Elektronik sevdalar" (şeirlər) 2006-cı il
* "Mustafa" 2011-ci il, (roman) 154 səh.
* "Polis qorxusuyla öpüşmək", (esselər)2012-ci il
* "Doqquz hekayə" 2014
* "Fələk qırmancı" 2016
* "Ayna" 2019

İstinadlar
----------

1. ↑  "Microblog. Qan Turalı". issoabbas.wordpress.com. İstifadə tarixi: 2023.10.11.
2. ↑  "Qan Turalı". www.goodreads.com. İstifadə tarixi: 2023-10-11.
3. ↑  "Qan Turalı "Doqquz hekayə"ini təqdim etdi... - MANERA". Manera.Az (az.). İstifadə tarixi: 2023-10-11.
4. ↑  Qan Turalının "Fələk qırmancı" romanının imza günü keçirilib
**Vahid Pənah oğlu Qəhrəmanov** (1900, Qutqaşın – 1978, Bakı) – hüquqşünas, hüquq elmləri doktoru (1950), professor (1951), AMEA-nın müxbir üzvü (1972), Əməkdar hüquqşünas (1966).

Həyatı
------

Vahid Qəhrəmanov 1900-cü ildə Qəbələ şəhərində anadan olub.1919-cu ildə Nuxa gimnaziyasını bitirib, 1935–1937-ci illərdə Ümumittifaq Hüquq Akademiyasında təhsil alıb.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Vahid Qəhrəmanov 1926–1928-ci illərdə Ağdamda müstəntiq, daha sonra Kürdəmir qəzasında prokuror işləyib. Naxçıvan MR prokuroru və xalq ədliyyə komissarı (1929–1934), Ordubad Rayon Xalq İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası prokurorunun baş köməkçisi (1934–1935) vəzifələrini icra edib. 1939–1941-ci illərdə Bakı hüquq məktəbinin direktoru, 1943–1978-ci illərdə (fasilələrlə) Bakı Dövlət Universitetinin Cinayət hüququ kafedrasının müdiri olub.

Vahid Qəhrəmanov Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi və Respublika Prokurorluğunda Elmi Məsləhət Şuralarının üzvü, həmçinin Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin Dövlət və Hüquq üzrə Elmi Şurasının sədri olub.

Akademik fəaliyyəti
-------------------

Vahid Qəhrəmanov 1943-cü ildə Tbilisi şəhərində dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə doktoru, 1950-ci ildə Moskvada elmlər doktoru elmi adlarını alıb. 1951-ci ildə professor elmi adı verilib. 1972-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilib. Vahid Qəhrəmanov Azərbaycanda hüquq təhsili və hüquq elminin ilk yaradıcılarından biri, cinayət hüququ sahəsində tanınmış mütəxəssislərdəndir. O, 5 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaiti, 60-dan artıq elmi məqalənin müəllifi olub. XX əsrin 70-ci illərində Respublikanın cinayət hüququ siyasətinin və cinayət məcəllələrinin işlənib hazırlanmasında böyük xidmətləri olub.

### Əsərləri

* Sovet cinayət hüququnda "cəza anlayışı";
* "Sovet cinayət hüququnda cəza sistemi";
* "Sovet cinayət hüququnda cəzanın müəyyən edilməsi";
* "Sovet cinayət hüququ";

Vəfatı
------

Vahid Qəhrəmanov 29 mart 1978-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

Təltif və mükafatları
---------------------

Vahid Qəhrəmanov Əməkdar hüquqşünas adına layiq görülüb, "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni və Azərbaycan Ali Sovetinin Fəxri fərmanları ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Qəhrəmanov Vahid Pənah oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 21.09.2021 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  Şəlalə Məhyəddinqızı, "Qəbələ Qafqazın incisi", Bakı, "Oğuz Eli", 2009.

Xarici keçidlər
---------------

* Qəhrəmanov Vahid Pənah oğlu
* Qəhrəmanov Vahid Pənah oğlu
* Vahid Pənah oğlu Qəhrəmanov
Təşkilatın bayrağı
**Qərbi Avropa Birliyi (QAB)** (*ing.* Western European Union, *fr.* Union de l'Europe occidentale) — 1948-2011-ci illərdə mövcud olmuş müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlıq təşkilatı.

"Soyuq müharibə" siyasətinin yeridilməsi, Marşal planının elan edilməsi və onun həyata keçirilməsi hərbi blokların yaradılmasına təkan verdi. Hərbi blokların yaradılmasına hazırlıq dövründə İngiltərə bu prosesdə aparıcı rol oynamağa cəhd göstərdi. Almaniyanın iştirakı ilə antisovet blokun yaradılması ideyası Çörçillin 1946-cı il Fulton nitqində irəli sürülmüşdü. Çörçill bu blokda rəhbər rolu İngiltərənin rəsmi dairələrinə verirdi. Bu, onun 1946-1948-ci illərdə söylədiyi nitqlərində özünü büruzə verdi. Bu nitqlərdə Çörçill SSRİ və onun təsiri altında olan ölkələrə qarşı "Birləşmiş Avropa"nın yaradılmasına çağırdı.

Hərbi blokun yaradılması yolunda İngiltərə diplomatiyasının ilk addımı 1947-ci il martın 4-də Dünkerkdə İngiltərə və Fransa arasında ittifaq və qarşılıqlı yardım haqqında müqavilənin bağlanması oldu.

Avropa ölkələrinin birləşməsi yolunda növbəti addım 1948-ci il martın 17-də Brüsseldə 50 il müddətinə İngiltərə, Fransa, Belçika, Niderland və Lüksemburq arasında Qərb İttifaqını yaradan müqavilənin imzalanması oldu. Bu müqavilə onun iştirakçılarını hərbi və iqtisadi qarşılıqlı yardım göstərməyi, hər hansı bir təhlükənin yarandığı an hərbi əməliyyatlarda və iqtisadi sabitliyi pozmaq təhlükəsinin qarşısının alınmasında kollektiv iştirak etməyi nəzərdə tuturdu.

Brüssel sazişi Qərb İttifaqının daimi fəaliyyət göstərən orqanlarının - məsləhət şurası, hərbi komitə və hərbi qərargahın yaradılmasını nəzərdə tuturdu. Fransada yerləşdirilmiş hərbi qərargaha ingilis feldmarşalı Montqomeri rəhbərlik edirdi.

Müqavilədə Almaniya tərəfindən təcavüzün təkrarlanmasına qarşı yönəlmiş maddələr var idi. Qərbi Avropa ölkələri bu təhlükəni aradan qaldırmaq üçün Qərbi Almaniyaya iqtisadi yardımlar göstərilməsinə yönəlmiş kursun həyata keçirilməsini irəli sürdülər.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2012-08-11 at the Wayback Machine
* Глоссарий терминов Европейского союза (на украинском языке)