**Sebastyan Fettel** (*alm.* Sebastian Vettel‎; d. 3 iyul 1987, Heppenhaim, Almaniya) — Almaniya avtopilotu. Formula 1 seriyasının dörd dəfə dünya çempionu (2010, 2011, 2012 və 2013). 2010-cu ildə Fettel Almaniyada ilin ən yaxşı idmançısı olaraq tanınıb.

Bioqrafiya
----------

Sebastyan Fettel 1987-ci il iyulun 3-də Almaniyanın Heppenhaym şəhərində Norbert Fettel və Heyke Fettelin ailəsində doğulub. Onun Fabian adlı özündən balaca qardaşı, Melani və Stefani adlı böyük bacıları var. Onun uşaqlıqda üç kumiri olub – Mixael Şumaxer, Maykl Cordan və Maykl Cekson. Uşaqlığında Maykl Cekson kimi mahnı oxumaq istədiyini, lakin səsi olmadığını bildirir.

Fettel uşaqlıqdan tanıdığı Hanna Patter ilə
münasibətdədir. Onların Emili və Matilda
adında iki qızları var.

Sürücülük karyerası
-------------------

Sebastyanın sürücülük karyerası 3 yaşı olanda
kartinqlə başlayır.1995-ci ildə artıq yarışlara
qatılır. Tezliklə istedadını göstərir və 1998-ci
ildə Red Bull Junior Team-ə qəbul olunur.
2001-ci ildə Monakoda kartinq çempionatının qalibi olur. Açıqtəkərli maşın yarışları seriyalarında 2003-cü ildə Formula BMW seriyasında debüt edir və növbəti il 20
yarışdan 18-də qalib gələrək çempion olur.
2005-ci ildə Formula 3 Euro Series-də beşinci olur.Formula BMW-dəki uğurlarına görə Williams-ın Formula 1 maşını olan FW27-ni test etmək şansını qazanır.2006-cı ildə BMW Sauber-in test sürücüsü olur. Formula Renault 3.5 seriyasında çıxış edən Fettel mövsümün ortasında, çempionatda lider olduğu bir vaxtda BMW Sauber tərəfindən Formula 1-də yarışmaq üçün dəvət olunur.

### Formula 1

#### 2007

Kanada Qran Prisində zədələnmiş Robert Kubitsanı ABŞ Qran Prisində əvəzləyən
Sebastyan Fettel səkkizinci yeri tutur və
Formula 1 tarixində xal qazanmış ən gənc
sürücü olur (hazırda Lens Strolldur).
Macarıstan Qran Prisindən etibarən Skott Spidi əvəzləmək və mövsümün sonuna qədər
yarışmaq üçün Toro Rosso-ya keçir.Toro Rosso komandası Fettelin növbəti mövsümdə də onların sürücüsü olacağını açıqlayır. Yaponiya Qran Prisində podiuma çox yaxın olur. Lakin Təhlükəsizlik Maşınının arxasında Red Bull-un sürücüsü Mark Uebberlə toqquşur və hər iki sürücü yarışı dayandırmalı olur. Yarışdan sonra çox əsəbi olan Mark Uebber "Burada yarışmaq uşaqlar üçün deyil. Siz hər şeyi yaxşı edərsiniz, amma uşağın biri gəlib bunları pozar" deyir.Hadisə Fettelə çox təsir edir.Red Bull-la Toro Rosso-nun münasibətləri də nəzərə alındıqda,
hətta Fettelin karyerası başlamamış bitə
bilərdi. Lakin alman sürücü özünü tezliklə
yaxşı tərəfdən göstərir – 17-ci yerdən
başladığı Çindəki yarışda dördüncü yeri tutur.

#### 2008

2008-ci ilə ilk dörd yarışı tamamlaya
bilməyərək pis başlayan Sebastyan bu
yarışlardan üçünü elə ilk dövrədə saxlamalı
olur. Növbəti yarışlarda xal zonasına düşən
sürücü İtaliya Qran Prisində hamını
təəccübləndirir. Yağışlı həftəsonunda əvvəlcə ən gənc poul qazanan sürücü olur. Ən öndən
başladığı yarışda keçilməz olur və ikinci yeri
12.5 saniyə üstələyərək qalib gəlir. Beləliklə,
ən gənc yaşda podiuma çıxan və qələbə
qazanan sürücü adlarını da əldə edir (hazırda
hər ikinci adı Maks Ferstappen daşıyır). Bu, həm də Toro Rosso komandasının hələ ki, yeganə podiumu və qələbəsidir.

#### 2009

Devid Kulthardın Red Bull-dan ayrılması ilə
komandaya gətirilən Sebastyan Fettel onu heç
də xoşlamayan Mark Uebberlə komanda
yoldaşı olur. İlk iki yarışda finiş görə bilmir,
Çindəki yarışda isə Red Bull komandasına ilk poulu qazandırır.Mark Uebberin ikinci olduğu yarışda da komandanın ilk qələbəsinə imzasını atır. Britaniya Qran Prisindən etibarən bəzi yarışlarda yaşadığı problemlərə baxmayaraq, yaxşı çıxış edir. Mövsüm ərzində dörd qələbə qazanır.Censon Batton sona bir yarış qalmış çempionluğunu elan edir. Fettel ili Əbu Dabidə qələbə ilə başa vurur və Sürücülər
Çempionatında ikinci yeri tutur.

#### 2010

2010-cu ildən etibarən Red Bull və Fettelin
dövrü başlayır. Dahi Ədrian Nyuinin düzəltdiyi
maşınlar Fettelə bəlkə də heç vaxt xəyalını da
qurmadığı uğurlar qazandırır. Mövsüm gərgin
keçir və sona qədər bir neçə sürücü
çempionatda liderliyə yüksəlir.Malayziya və Avropa Qran Prilərindən sonra növbəti qələbə
Yaponiyada gəlir.Koreyadakı yarışı
tamamlaya bilmir, lakin Braziliyada növbəti
qələbəsini əldə edir. Çempionun kimliyini
müəyyənləşdirəcək Əbu Dabi Qran Prisinə
pouldan başlayır. Yarışda qələbə qazanaraq mövsümdə ilk dəfə çempionatda liderliyə
yüksəlir və titulun sahibi olur.Türkiyədə
Mark Uebberlə insidenti komanda yoldaşlarının münasibətlərini bir qədər də pisləşdirir. Bu hadisələr baş verərkən hamının diqqətini cəlb edən Fettelin Mark Uebberə etdiyi hərəkətlər idi. Yarışdan sonrakı reportajlarda hər iki sürücü qarşı tərəfi sərt ifadələrlə günahlandırır.Kristian Horner isə Mark Uebberin günahkar olduğunu, Sebastyana keçid üçün kifayət qədər yer qoymadığını bildirir. Sürücülərinin münasibətlərinin daha da pisləşməsinə görə olduqca əsəbi görünən Kristian Horner çox danışmır və mətbuat konfransını tez yekunlaşdırır.Komanda tərəfindən sonradan verilən açıqlamalarda Mark Uebberin qənaət rejimində olduğu, amma komandanın onu 1-ci etməyi planlaşdırdığı bildirilir.

#### 2011

Fettel 2011-ci ildə ən asan titulunu qazanır.
Mövsüm ərzində cəmi bir yarışda – Əbu Dabidə
finiş görə bilmir,Almaniyada isə dördüncü yeri tutur. Qalan 17 yarışın 11-də qələbə qazanır,beş dəfə ikinci, bir dəfə isə üçüncü yeri tutur.Sebastyan 392 xal qazandığı mövsümün yekununda ən yaxın izləyicisi Censon Battonu
122 xalla üstələyir və ən gənc ikiqat çempion
olur.

#### 2012

2012-ci ildə titul o qədər də asan
başa gəlmir. İlk qələbə mövsümün dördüncü
yarışı Bəhreyn Qran Prisində qazanılır. Fettel
podiumun zirvəsinə çıxmaq üçün Sinqapur Qran Prisinə qədər gözləməli olur. Lakin
Marina Beydə yarışdan etibarən ardıcıl dörd
qələbə qazanaraq çempionatda liderliyə
yüksəlir.Fernando Alonso ilə gedən
çempionluq uğrunda mübarizə mövsümün son
yarışı Braziliya Qran Prisinin son anlarına qədər gedir. Startda yerində fırlanan
Sebastyanın bəxti gətirir, çünki çiskinli havada
görmə şəraitinin aşağı olmasına baxmayaraq,
heç kim onunla toqquşmur.Fernando Alonsonun ikinci olduğu yarışda əldə edilən altıncılıq Sebastyana ən gənc üçqat çempion olmaq üçün kifayət edir.

#### 2013

2013-cü ilin startı da qalmaqalla yadda qalır.
Malayziya yarışında baş verən Multi 21 hadisəsi Fettellə Mark Uebberin arasındakı uçurumu daha da böyüdür. Sıralanma turunda
5-ci olmasına baxmayaraq, yarışda əla çıxış
edərək liderliyə yüksələn Mark Uebberə komanda tərəfindən həm təkərləri, həm də növbəti yarışlar üçün motoru qorumaq üçün yavaş getmək göstərişi verilir. O da öz növbəsində sükan üzərindəki düymələrlə lazımi
dəyişiklikləri edərək bolidi qənaət rejiminə
keçirir. Lakin arxasınca gələn Fettel onu
ötmək üçün hücumlar etməyə başlayır.Mark Uebber radio vasitəsi ilə komandaya Fetteli
saxlamalarını, əks təqdirdə yenə maksimum rejimdə getməyə başlayacağını bildirir.
Kristian Horner də öz növbəsində Fettelə
Mark Uebberin qənaət rejimində getdiyini deyir və onun da bu rejimə keçməsini istəyir.Lakin Fettel komanda yoldaşının olduqca
yavaş templə getdiyini, onu keçməkdən başqa
çarəsinin olmadığını bildirir və 3 dövrə sonra
az qala qəza şəraiti yaradacaq formada onu
keçərək liderliyə yüksəlir. Səbr kasası dolan
Mark Uebber komandadan açıqca izahat tələb etməyə başlayır.Kristian Horner isə Fetteldən yerini qaytarmağı istəmək əvəzinə, qəribə bir şəkildə "bu etdiyin axmaqlıq idi, Seb" deməklə kifayətlənir.Mark Uebber nə qədər motorun gücünü artırıb yerini qaytarmaq istəsə də, artıq yarışın sonu idi və Sebastyan qalib gəlmişdi. Hamı yarışdan sonra onların nə edəcəyini maraqla gözləyir. Podium mərasimindən əvvəl komanda yoldaşına "Multi 21, Seb, Multi 21!" deyərək hər ikisinin də bildiyi bir kodun adını çəkən Mark Uebber haqsızlığa uğradığını açıqca dilə
gətirir. Podium mərasimində də məyus və qəzəbli görünən avstraliyalı oranı tərk etmək
istəsə də, reportaj üçün dəvət olunmuş Martin
Brandlın gəlişi ilə qalmalı olur. O, ilk növbədə
yarışın qalibi olduğu üçün Fettelə yaxınlaşır və
3-4 adi sualdan sonra sözügedən hadisə
barədə suallar verməyə başlayır. Sebastyan suallara cavabında soyuqqanlılıqla Mark Uebberin
çox yavaş getdiyini və buna görə onu
keçdiyini, qələbə qazandığı üçün xoşbəxt
olduğunu bildirir. Mikrofon Mark Uebberə
uzadıldıqda isə avstraliyalı daha açıq danışır.
Özünün komandanın göstərişi ilə qənaət rejimində hərəkət etdiyini, Sebastyanın isə
komanda əmrlərini nəzərə almayaraq onu
təhlükəli şəkildə keçdiyini bildirir və sonda da
komandanın daxilindəki siyasəti bir cümlə ilə
milyonlarla insana eşitdirmiş olur: "Nə olur
olsun, komanda yenə Fetteli haqlı hesab edəcək".Red Bull həmin mövsümdə də yay fasiləsindən çox güclü qayıdır və Sebastyan Belçika Qran
Prisindən mövsümün son yarışı olan Braziliya
Qran Prisinə qədər doqquz yarışın hamısında
qalib gəlir ardıcıl qazanılan qələbə sayına görə
yeni rekordu müəyyən edir. Bu, Sebastyanın dördüncü və hələ ki, sonuncu titulu olur.

#### 2014

2014-cü il isə Fettelin dörd tituluna kölgə salır desək, yanılmarıq.Mark Uebber Formula 1-i tərk edir
və Fettelin komanda yoldaşı bir başqa
avstraliyalı – Daniel Rikiardo olur. Turbo
mühərriklərə keçid Red Bull hegemonluğuna
da son qoyur.Daniel Rikiardonun üç qələbə, səkkiz podium qazandığı mövsümdə cəmi dörd
podiumla kifayətlənməli olur və karyerasında
ilk dəfə tam yarışdığı mövsümü qələbəsiz başa
vurur. Yekun nəticədə Daniel Rikiardo üçüncü, Fettel isə beşinci olur.Red Bull nə vaxtsa Ferrari-də yarışmaq istədiyini dilə gətirən Fettelin getməyəcəyinə inanır. Onların müqaviləsi 2014-cü ildə başa çatsa da, hamı əməkdaşlığın davam edəcəyini düşünür. Lakin belə olmur.Sebastyan Ferrari-yə keçəcəyini açıqlayır.Fernando Alonsonun McLaren-ə gedəcəyi elan edilir və Fettelin komanda yoldaşı yaxın dostu Kimi Rəykkönen olur.

  

#### 2015

2015-ci ildə Ferrari yenə də Mercedes-ə çata bilmir. Lakin Fettel üç yarışda –
Malayziya,Macarıstan və Sinqapurda "gümüşü oxlar"ı üstələyə bilir. Daha 10 yarışda da podiuma yüksəlir və yekunda 278 xalla
üçüncü olur.Kimi Raykkonen isə sadəcə 150 xal toplayır.

#### 2016

2016-cı ildə hamı Ferrari-nin Mercedesə daha yaxın olacağını gözləyir, lakin əksi baş
verir. Komanda mövsümün gedişində hətta
Red Bull-a da keçilir. Sebastyan özü də bir il
əvvəlki performansından uzaq olur və
dəfələrlə insidentlərə qarışır. Bir neçə yarışda rəqiblərinin ünvanına xoşagəlməz ifadələr də
işlədir, Meksika Qran Prisində isə komanda ilə
radiodan əlaqə saxladığı vaxt Çarli Uaytinqi
təhqir edir. Daha sonra hərəkətinə görə
dəfələrlə üzr istəməli olur. Mövsümü 212 xalla
dördüncü yerdə başa vurur.

Mənbə
-----

* Dünya çempionları: Sebastyan Fettel