recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Sebastien İzambard*** (7 mart, 1973, Paris, Fransa) fransız pop müğənni və İl Divo qrupunun üzvü.

Həyatı
------

Sebastien İzambard 7 mart 1973-cü ildə Parisdə kasıb ailədə dünyaya gəlmişdir. Atası İzambardın altı yaşı olanda anasını, İzambardın özünü və nənəsini evdə yalnız buraxıb qaçmışdı. Kasıbçılıq içində olduqlarından İzambard bir dəfə mağazadan yemiş oğurlamış və anasına aparmışdı. Anası isə onun yemişi oğurladığını öyrəndikdə İzambardın geri qayıdıb mağaza sahibindən üzr istəməsini tələb etmişdi. İzambard böyüdükcə musiqiyə olan sevgisi artırdı.

O ilk dəfə Fransada pop musiqiçi kimi fəaliyyətə başlamışdır, ilk olaraq Libre adlı albomu işıq üzü görmüşdü. Si Tu Savais adlı musiqisi isə Fransada ən çox dinlənilən mahnılar arasında birinci yerdə qərarlaşmışdı. Oxumaqdan əlavə İzambard həm bəstəkardı, həmçinin piano və gitarada çalmağı bacarır.

İl Divo
-------

 *Əsas məqalə: İl Divo*
2003-cü ilin dekabrında o dörd kişi müğənnidən ibarət beynəlxalq İl Divo qrupuna qoşuldu. Qrupda ondan başqa ispaniyalı bariton Karlos Marin, amerikalı tenor David Miller və isveçrəli tenor Urs Büler yer alırlar.

İl Divo qrupunun nəzdində iki arzusunun olduğunu qeyd etmişdi: dördlük üçün musiqi bəstələmək və fransızca oxumaq. Belə ki, qrupun Ankora adlı ikinci albomunda iki musiqi məhz fransız dilində səslənir: "Je Crois en toi" və "Pour Que Tu M’Aimes Encore".

Qrupun ilk albomu İl Divo adlanır. Albom 2004-cü ilin noyabrında işıq üzü gördü və bir ildən də az bir vaxtda beş milyondan çox satış həyata keçirildi. İkinci albom - Ankora 7 noyabr 2005-ci ildə Birləşmiş Krallıqda, üçüncü albom Siempre isə 21 noyabr 2006-cı ildə ABŞ-də, 27 noyabr 2006-cı ildə isə beynəlxalq satışa çıxarıldı.

Şəxsi həyatı
------------

Sebastien İzambard 2005-ci ildə Avstraliyada turda olarkən tanış olduğu Renee Merfi ilə evlidir. 20 mart 2008-ci ildə onların Luka və Rouz adlı əkizləri dünyaya gəlmişdir. 23 may 2011-ci ildə isə onların üçüncü övladı Cud dünyaya göz açıb.

Diskoqrafiya
------------

#### Soloist

2000 - Libre
#### Il Divo

2004 - Il Divo
2005 - Ancora
2006 - Siempre
2008 - The Promise
2011 - Wicked Game
2013 - A Musical Affair
2015 - Amor & Pasión

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Internet Broadway Database · IMDb · MusicBrainz |
| Normativ yoxlama | BNF: 14189400t · ISNI: 0000 0001 2972 1723 · LCCN: no2018046237 · VIAF: 5911152381788401950007 · WorldCat VIAF: 5911152381788401950007 |
**Təmsil Olunmayan Millətlər və Xalqlar Təşkilatı** (*ing.* Unrepresented Nations and Peoples Organization; UNPO) - 1991-ci ildə yaradılmış beynəlxalq təşkilat. UNPO-da başqa dövlətlərin tərkibində yaşayan və həmin dövlətdə təmsil olunmayan etnik toplumlar, öz dövləti olmayan xalqlar və beynəlxalq aləmdə təmsil olunmayan xalqlar və toplumlar cəmləşmişdir. Ermənistan, Estoniya, Latviya və Gürcüstan SSRİ dağıldıqdan sonra bir müddət UNPO təşkilatına üzv olmuş, daha sonra isə BMT-yə qəbul olunduqdan sonra təşkilatdan çıxmışdılar.

UNPO təşkilatının əsas məqsədi, təmsil olunmayan xalqların və toplumların humanitar və mədəni hüquqlarını qorumaq, həmin xalqlara öz idarə etmə sistemlərini yaratmaqda kömək etmək və onları digər xalqların hücümlarından qorumaqdan ibarətdir. UNPO dövətlər arasında BMT təşkilatına qəbul olunmaq üçün ilk addım hesab olunur. Ermənistan, Estoniya, Latviya Gürcüstan, Palau və Şərqi Timor kimi müstəqil dövlətlər UNPO-nun keçmiş üzvləri olmuşdular. 2009-cu ilin 1 fevral tarixində Cənubi Azərbaycanın UNPO təşkilatına üzv olmaq barədə müraciətinə müsbət cavab verilmiş və tarixdən etibarən Cənubi Azərbaycan UNPO təşkilatına qoşulmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------

* UNPO Website
* UNPO Covenant
* UNPO Universal Declaration of the Rights of Peoples
* UNPO brochure
* Institute of the Rights of Peoples, UNPO Tartu Coordination Office, (Eastern Europe and Northern Asia)
* Political Resources list of Unrepresented Nations & Peoples Organisations

İstinadlar
----------

1. ↑  Barbara Crossette, Those Knocking, Unheeded, at U.N.'s Doors Find Champion, New York Times, December 18, 1994.
2. ↑  Tishkov, Valerie, An Anthropology of NGOs Arxivləşdirilib 2012-02-29 at the Wayback Machine, *Eurozine*, July 2008
3. ↑  "UNPO: Southern Azerbaijan". 2021-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-22.

Həmçinin bax
------------

* Dövləti olmayan xalqlar
Təmiz Nohurlar.
Təmiz Nohurlar. Gecə panoramı.
**Təmiz Nohurlar** (*rus.* Чистые пруды) — Moskva şəhərinin Basmannı rayonunun Bulvar halqasında yerləşən böyük nohur. 

Nohurun adı Turgenev Meydanı və Sretenski bulvarından Pokrovka küçəsinə doğru uzanan Çistoprudnı Bulvarına və Moskva Metropolitenindəki Çistye Prudı stansiyasına verilmişdir. 

Nohurlar Raçka çayı üzərində, XVII əsrdə Ağ Şəhərin divarları altından axan bəndlə meydana gəlmişdir. İndiki dövrdə, biri istisna olmaqla, bütün nohurlar kimi, çay da yeraltı axır. Təmiz Nohurlar su boruları sistemi ilə qidalanır.

XVII əsrdə insanlar zibilləri və tullantıları çaya və gölməçələrə ataraq oranı "Çirkli Nohurlar" adlandırırdılar. 1703-cü ildə hovuzlar, yaxınlıqdakı Menşikov Qülləsini inşa edən Şahzadə Menşikov tərəfindən alınmışdır. Beləliklə, hovuzlar zibildən təmizlənmiş və yenidən əvvəlki vəziyyətinə qaytarılmışdır.

"Təmiz" adlandırıldığı vaxtdan bəri, hovuzlar moskvalılar üçün gəzinti və istirahət üçün ən sevimli yerlərdən birinə çevrilmişdir. Yerli sakinlər, əsasən, yayda qayıq sürürlər, qışda isə xizəklə sürüşürlər. Məşhur xizəkçilərdən Nikolay Strunnikovun, Vasili İppolitovun və Yakov Melnikovun Təmiz Nohur buzunda məşq edirlər. 1958-ci ildə Təmiz Nohurlardakı qayıq stansiyası bağlandı. 1999-cu ildə isə yenisi açıldı. 1960-cı ildə nohur sahilləri daşlarla, altı il sonra isə betonla möhkəmləndirildi .

Müasir vəziyyəti
----------------

1990-cı ildə "Təmiz nohur" adı 1935-1990-cı illərdə "Kirov" adlandırılan Moskva metrosuna verilmişdir. 1990-cı illərdən başlayaraq, Təmiz Nohur, bohemlərin və qeyri-rəsmi qrupların, alternativ musiqini sevənlərin və başqalarının toplandığı "əyləncə məkanı"na çevrilmişdir. Adətən, istirahət üçün gələnlər Aleksandr Qriboyedovun abidəsinin yanında, skamyalarda və Təmiz Nohurlar Bulvarının qərb hissəsindəki fəvvarənin ətrafında görüşür və buranı "PE", "Çistaki" və ya sadəcə "Çistye" adlandırırlar.

Təmiz Nohur yaxınlığında bir çox restoran və kafe var. Hal-hazırda hovuz yaxınlığındakı ərazi həm də hər cür siyasi nümayişlər və futbol qələbəsini qeydetmə tədbirləri üçün nəzərdə tutulmuşdur. Burada tez-tez müxtəlif fleşmob aksiyaları keçirilir. Qışda nohurdan buz meydançası kimi istifadə olunur.

Təmiz Nohur yaxınlığında, əsasən, foto sərgilər təşkil edilir. Rəssamlar və fotoqraflar yoldan keçənlərin onlarla tanış olması üçün əsərlərini hovuz boyunca stendlərdə nümayiş etdirirlər .

Qalereya
--------

* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kadinsky, Sergey "Moscow's Clean Ponds" *Hidden Waters Blog* February 8, 2016". September 24, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 23, 2021.
2. 1 2 3   Arxivləşdirilib 2018-04-27 at the Wayback Machine. Городской портал Москвы. Дата обращения: 23 мая 2017.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2010-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-23.
"**Scott Trust Limited**" — Birləşmiş Krallıq şirkəti. Şirkət "Guardian Media Group"un sahibidir

Tarixi
------

Trast 1936-cı ildə "*Manchester Guardian*" və "*Manchester Evening News*"un sahibi Con Skott tərəfindən təsis edilmişdir. Trastın məqsədlərindən biri "*The Guardian*"ın liberal xarakterini gələcək sahiblərinin onu dəyişdirmək cəhdlərindən qorumaq idi. "Scott Trust" sonradan ləğv edilmiş və 1948-ci ildə yenidən formalaşmışdır. Bu zaman Con Skott şuranın üzvlərini təyin etmək üçün müstəsna hüququndan imtina etmişdir. Müvafiq sənədlərin imzalanmasından 5 ay sonra Con Skott vəfat etmişdir.

2008-ci ilin oktyabrında trastın ləğvi və onun aktivlərinin yeni "The Scott Trust Limited" şirkətinə təhvil verilməsi elan edilmişdir. Bu müqavilənin məqsədi fondun "*The Guardian*"a verdiyi müdafiəni gücləndirmə idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Press Gazette: «Guardian-owning Scott Trust to fold after 72 years» (Владелец издания The Guardian прекращает существование после 72 лет деятельности) Arxivləşdirilib 2008-10-10 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* The Scott Trust Информация о трасте на сайте GMG
* In Scott We Trust (Мы верим в Скотта): Бывший член правления Виктор Киган рассказывает о роли Scott Trust (29 сентября 2003 года)
**Çayanov Aleksandr Vasilyeviç** (29 yanvar 1888, Moskva – 3 oktyabr 1937, Almatı) – şair və yazıçı, rus iqtisadçısı, kənd təsərrüfatı mütəxəssisidir.

Həyatı
------

1911-ci ildə Moskva Kənd təsərrüfatı institutunu bitirərkən 18 məqalənin müəllifi olub.

1919-cu ildə Xalq torpaq komissarlığında işləyib. Kəndli əmək təsərrüfatları nəzəriyyəsi, kooperasiya, istehsalın yerləşdirilməsi nəzəriyyəsi, aqronomluq onun tədqiqatının əsas istiqamətləridir. O, kooperativ hərəkatının inkişafına böyük fikir verib. Çayanov sübut etmişdi ki, kənd təsərrüfatının effektiv inkişafı böyük olmayan ailə-əmək təsərrüfatlarının fəaliyəti nəticəsində əldə edilir.

İqtisadi fəaliyyəti
-------------------

Rus iqtisadçısı və eyni zamanda şair və yazıçı kimi də məşhurlaşmış Aleksandr Vasilyeviç Çayanov ensiklopedik təfəkkürlü tanınmış alimlərdən olmuşdur. Kooperasiya ideyalarının davamlı təmsilçisi A.V.Çayanov həm də rus-sovet elitasının 1937-ci il qurbanlarındandır. Onun müvafiq istiqamətdə əsas elmi araşdırma və tədqiqatları "Kəndli təsərrüfatının təşkili", "Kooperasiyanın qısa kursu", "Kənd təsərrüfatı kooperasiyasının başlıca formaları və ideyaları" əsərləri təşkil edir. A. Çayanovun nəzəriyyəsi konseptual istiqamətlərini təşkilati planlılıq və müəssisənin istehsal xərclərinin ölçülərində təcəssüm olunan diferensial optimumları ehtiva edir. Adminstrativ kolxoz formasının əlehidarı kimi çıxış edən A.Çayanov daha sərfəli sovxoz modelinə üstünlük verirdi. Alimin fikrincə burada mexaniki texnikanı və aqrar elminin nailiyyətlərini daha asan və mükəmməl tətbiq etməsəbəblərdən də siyasi rəhbərlik A.Çayanovun plan və proqramlarına qəzərepresiyaya məruz qoymuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Alexandre Chayanov // .
2. 1 2  Alexandre Chayanov // Babelio (fr.). 2007.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Видеолекция Теодора Шанина об Александре Чаянове на сайте Руниверс
* Чаянов Александр Васильевич.
* Lib.Ru: Чаянов Александр Васильевич: Проза.
* Сайт, посвящённый творчеству Чаянова А. В. Arxivləşdirilib 2010-07-03 at the Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Лаборатория Фантастики |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Kruqosvet · Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 90373979 · BNF: 121580059 · CiNii: DA00761721 · GND: 120042037 · ICCU: CFIV089610 · ISNI: 0000 0001 1648 2356 · LCCN: n83007047 · LNB: 000029595 · NDL: 00435628 · NKC: jo2004213417 · NLA: 35763493 · NLG: 135860 · NTA: 070309426 · NUKAT: n98096413 · LIBRIS: 105215 · SUDOC: 030095123 · VIAF: 56578094 · WorldCat VIAF: 56578094 |

 |
**Aleksandr fon Humboldt Fondu** (*alm.* Alexander von Humboldt-Stiftung‎) - Almaniya federal hökuməti tərəfindən təsis edilmiş və Almaniya Xarici işlər nazirliyi, Təhsil və tədqiqatlar nazirliyi, İqtisadi əməkdaşlıq və inkişaf, habelə digər milli və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən maliyyələşdirilrən fond.

Hər il Fond müsabiqə ilə təbiət elmləri (riyaziyyat da daxildir) və humanitar sahə üzrə 700 tədqiqat mövzusu təsdiq edir. Bu təqaüdlərə Humboldt professorları və Sofya Kovalevskaya adına mükafat kimi tanınmış mükafatlar daxildir. Almaniyada Humboldt Fondu mükafatları çox nüfuzlu hesab edilir, bu siyahıya 130 ölkədən 26 000 laureat, o cümlədən 50 Nobel mükafatçısı daxildir..

Mənbə
-----

* Aleksandr fon Humboldt Fondunun rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2020-12-01 at the Wayback Machine (alm.)
* Sofya Kovalevskaya adına mükafat (alm.)
* Владимир Фрадкин, Премия им. Софьи Ковалевской / АРХИВ ЖУРНАЛА «НАУКА И ТЕХНИКА» 2002

İstinadlar
----------

1. ↑  "Alexander von Humboldt-Foundation - Statistical Trends". 2019-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-30.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-30.
|  |
| --- |
|  |
|  |
| Propofol  |
| **Kimyəvi birləşmə** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| **IUPAC** |  |
| **Brutto-formul** | C12H18O |
| **CAS** | 2078-54-8 |
| **PubChem** | 4943 |
| **DrugBank** | APRD01201 |
| **Təsnifatı** |
|
| **ATK** | N01AX10 |
|
|
|
|
|
|
| **Dərman forması** |
|  |
|  |  |  |

**Propofol**, **Diprivan** (*ing.* propofol), qısamüddətli təsirə malik, vena daxili, yuxugətirici ağ-süd rəngli suspenziv anestetik preparat. Əsasən ümumi anesteziya zamanı istifadə edilir. Propofol həm giriş (induksiya) və həm də bazis narkozu üçün, süni koma tələb olunan, süni tənnəfüsdə olan xəstələrə geniş tətbiq edilir. 

Şprisə yığılmş "yuxu südü"
Kimyəvi tərkib etibarilə barbituratlara aid olmasa da anestetik effektliliyinə görə onlardan heç də əskik deyildir. Əksinə propofol vasitəsilə narkoza giriş və ondan çıxış "yumuşaq", aydın və tezdir. Propofol sırf anestetik olub, analgetik effekti demək olar ki yoxdur. Buna görə də narkoz zamanı propofol analgetiklərlə (fentanil, suffentanil, rapifen, ultiva) kombinə olunmuş şəkildə istifadə edilir. Həkimlər öz aralarında zarafatla onu "yuxu südü" də adlandırırlar. Vena daxilinə yeridilməsi çox vaxt ağrılı olduğundan yerli anestetiklərlə: 1% ksilokain ya lidokain ilə qarışdırılmış şəkildə istifadə olunur. Yeridildikdən 30-60 saniyə ərzində anestetik effekt əldə edilir, 5-10 dəqiqə sürür. Bəzən təkrar inyeksiyadan sonra bu müddət 15-30 dəqiqəyədək sürə bilir.
Giriş narkozu üçün propofol 2-2,5 mq/kq dozada, bazis narkoz üçün isə 4-8 mq/kq/saat dozada tətbiq edilir. Minimal dozalarda propofoldan sakitləşdirici və yuxugətirici məqsədlər üçün də istifadə edilir. Propofol preparatından stasionardan kənarda və ya renimasiya tədbirlərinin aparılması mümkün olmayan, xüsusən ev şəraitində istifadə yolverilməzdir. Propofolun təsirindən arteriyal təzyiqin kəskin düşməsi, bradikardiya, tənnəfüs və ürək fəaliyyətinin dayanması baş verə bilər ki, bunun üçün dozasının dəqiq hesablanması, tənnəfüsü və ürək fəalizzətini təmin etmək üçün tibbi ləvazimatların, dərmanların əl altında olması vacibdir. 
Buna misal olaraq məşhur pop ulduzu Maykl Ceksonun ev şəraitində sakitləşdirmək və yuxunu bərpa etmək üçün vurulmuş propofoldan sonra tənnəfüs və ürək fəaliyyətinin dayanması nəticəsində dünyasını dəyişməsini göstərmək olar. Sözsüz ki, stasionar şəraitdə onun həyatını xilas etmək mümkün olardı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Miner JR, Burton JH. Clinical practice advisory: Emergency department procedural sedation with propofol. Annals of Emergency Medicine. 2007 Aug;50(2):182-7, 187.e1. Epub 2007 Feb 23.
2. ↑  Archibol, R. C. "Michael Jackson’s Doctor Is Charged With Manslaughter" Arxivləşdirilib 2020-11-09 at the Wayback Machine, The New York Times
3. ↑  Autopsy report,
4. ↑  R. Baselt, *Disposition of Toxic Drugs and Chemicals in Man*, 8th edition, Biomedical Publications, Foster City, CA, 2008, pp. 1325—1327.

Xarici keçidlər
---------------

* Diprivan haqqında sayt \* Ardıcıl farmaseptik məlumat
**İvan Vasili oğlu Boqdanov** (2 may 1924, Novosaratovka, Gədəbəy rayonu – 10 noyabr 2002, Aşqabad) — İşçi-kəndli Qırmızı ordunun baş çavuşu, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı qəhrəmanı (1944).

Bioqrafiyası
------------

İvan Boqdanov 2 may 1924-cü ildə Gədəbəy rayonu Novosaratovka kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Natamam orta təhsil aldıqdan sonra Türkmənistan SSR-nin Aşqabad vilayətindəki kolxozda traktorçu işləmişdir. 1942-ci ildə işçi-kəndli Qırmızı Orduya hərbi xidmətə çağırılmışdır. 1943-cü ilin may ayından Böyük Vətən Müharibəsində ön cəbhədə xidmətə başlamışdır. Belorusiya SSR-nin azad olunmasında igidliyi ilə seçilmişdir.

28 iyun 1944-cü ildə döyüşdə ağır yaralanmışdır, amma döyüş ərazisini tərk etməmişdir.

SSRİ Ali Sovetinin rəyasət heyətinin 18 noyabr 1944-cü il qərarına əsasən ona Sovet ittifaqı qəhrəmanı, Lenin orderni və Qızıl ulduz medalı verilmişdir.

Ağır yaralandıqdan sonra Boqdanov ordudan tərxis edilmişdir. Aşqabad şəhərində yaşamışdır.

10 noyabr 2002-ci ildə dünyasını dəyişmişdir.
**İvan Anaşkin** (tam adı: İvan İvanoviç Anaşkin, 1880, Tambov quberniyası -1938) — fəhlə hərəkatı iştirakçısı.

Haqqında
--------

İvan Anaşkin Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulması uğrunda mübarizə aparmışdır. 1901-ci ildə Bakıya gəlmiş, 1905-ci ildən Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasının (RSDFP) və Bakı fəhlə deputatları sovetinin üzvü olmuşdur. 1917-ci il Fevral inqilabından sonra bir sıra vəzifələrdə çalışmışdır: 

* RSDFP-nin bolşevik Bakı komitəsinin üzvü
* Qırmızı hərbi drujinanın üzvü
* Bakının Qaraşəhər rayonu fəhlə deputatları sovetinin sədri
* Bakı Fəhlə Konfransı rəyasət heyətinin üzvü
* 1919-cu ilin aprelində Zaqafqaziya həmkarlar ittifaqları ölkə şurasının sədri, həmin ilin mayında RK(b)P Qafqaz ölkə komitəsinin üzvü seçilmişdir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan olunduqdan sonra dövlət əleyhinə geniş pozuculuq fəaliyyəti göstərmişdir. Belə ki, Azərbaycan Hökumətinin yasaqlarına baxmayaraq, tətil komitəsinin əsas rəhbərlərindən biri olan Anaşkin ardıcıl tətillər təşkil etmiş, fəhlələri Hökumətə qarşı itaətsizliyə çağırmışdır. Bununla əlaqədar, dəfələrlə həbs olunmuşdur.

1920-ci ilin yazında Moskvaya, III Ümumrusiya Həmkarlar İttifaqları Qurultayına nümayəndə göndərilmişdir. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti elan edildikdən sonra Bakıya qayıtmış, partiya və təsərrüfat işlərində çalışmış, 1928-ci ildən AK(b)P MK-nın Mərkəzi Nəzarət Komissiyasında işləmişdir. Bir müddət Saratovda fəaliyyət göstərdikdən sonra, yenidən Azərbaycana qayıtmış, neft sənayesində texniki təhlükəsizlik üzrə institutun direktoru işləmişdir. Repressiya olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Oktyabr inqilabı
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

Xarici keçidlər
---------------

* Anaşkin İvanoviç İvan

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, I cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2004, səh. 119-120
**Molla Məhəmməd** (tam adı: *Məhəmmədqulu ????*; d. 1950, Maştağa, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ — ö. 23 fevral, 2010, Maştağa, Bakı, Azərbaycan) — azərbaycanlı meyxanaçı.

Həyatı
------

### Erkən illəri

1950-ci ildə Bakının Maştağa kəndində doğulub. Uşaqlığı Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda yerləşən Sovetski məhəlləsində keçib. 13-14 yaşında olarkən hazırcavablığına görə ustadı Hacı Kazım tərəfindən "*Molla*" ləqəbini qazanıb.

15 yaşında aktrisa Nəsibə Zeynalova onu "Bizim Cəbiş müəllim" filminə dəvət edib. Onun səsləndirdiyi "Çağırsa ellər gedərəm davaya" meyxanası filmə əlavə olunsa da, meyxanaçı dost-tanışları arasında olan hörmətini itirməmək üçün filmə çəkilməkdən imtina edir.

### Yaradıcılığı

### Həbs olunması

1982-ci ildə Novxanıda bir məclisdə tanımadığı şəxs ona yaxınlaşır və xoşagəlməz sözlər işlədir. Mübahisə yaranır və Molla onu toy çadırının arxasına apararaq iki bıçaq zərbəsi vuraraq yaralayır. Çadıra qayıdan meyxanaçı məclis sahiblərinə deyir: "*Çadırın arxasında bir nəfəri bıçaqla vurmuşam. Tez xəstəxanaya çatdırın, yazıqdır, ölməsin*". Məclis sahibi bir maşınla yaralını xəstəxanaya çatdırır. Başqa bir avtomobillə isə Molla Məhəmmədi aradan çıxarırlar ki, hüquq-mühafizə orqanları onu saxlamasınlar. Təxminən iki il meyxanaçı müxtəlif məclislərdə gizli şəkildə iştirak edir.

1984-cü ildə Ağasəlim Çildağla meyxana dediyi məclisdə milis əməkdaşları onu saxlayıb, həbs etdilər. Məhkəmənin qərarıyla ona yeddi il həbs cəzası verilir. Həbsxanada olduğu dönəmdə heç bir sənət yoldaşı nə onunla, nə də ailəsiylə maraqlanmayıb. Beş illik həbsxana həyatından sonra Molla Məhəmməd azadlığa buraxılır.

### Ölümü

2010-cu ilin fevralın 23-də uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.

### Şəxsi həyatı

Təsbeh həvəskarı idi. Müğənni Səxavət Məmmədovlə dost idi.

Musiqi repertuarı
-----------------

* "Bakılı balasıyam"
* "Çağırsa ellər gedərəm davaya"
* "Gözləmişəm, gəlməmisən, mən də nişanlanmışam"

İrsi
----

### Filmoqrafiya

* Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qəzəlxan Molla Məhəmmədin oğlu: "Bu mahnı məsələsi atamın dərdinin üstünə dərd gətirdi"". www.telebe.az. www.telebe.az. 2017-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2017.
2. ↑  "Mehman Əhmədli: "Balqabağam ki, kimsə məni döymək istəsin?" - AUDİO - FOTOLAR". milli.az. milli.az. 2017-11-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2021.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  "Adam bıçaqladığına görə iki il sonra toyda həbs edilən söz ustadının". olke.az. olke.az. 2021-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 yanvar 2021.
**Molla Səfərəli bəy Məlikhaykazov** (1803, Xanyurdu – 1876, Xanyurdu) — azərbaycanlı din xadimi və şair.

Həyatı
------

Molla Səfərəli bəy Qarabağ xanlığının bəy ailələrindən biri olan Məlikhaykazovlar ailəsinə mənsubdur. 1803-cü ildə Qarabağ xanlığının Çiləbörd mahalının Xanyurdu məntəqəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Ağacan bəy mülkədar olmuşdur.
İbtidai təhsilini atasından almışdır. Bundan sonra Şuşadaki Beyt-ül Ədəb mədrəsəsində təhsilinə davam etmiş, sonda molla titulunu almışdır. Buradan Nəcəfə yollanmış, burada dini və dünyəvi elmlər üzrə təhsil almışdır.

Din işlərlə yanaşı, Molla Səfərəli bəy Azərbaycan türkcəsində və farsca lirik şeirlər yazmışdır. Şeirlərinin əsas mövzusu əxlaq üzrə olmaqla, çox az bir hissəsi günümüzə qədər gəlib çıxmışdır.

1876-cı ildə vəfat etmişdir.

Ailəsi
------

Gülbadam Xanımla ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən iki oğlu olmuşdur — Əli və Həsən bəylər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Çingizoğlu, Ənvər.* "Məlikhaykazovlar". Soy. 2010.  (#accessdate\_missing\_url)
Rəsmi nikah mərasimində bəy və gəlin

**Gəlin** - ailə quran qadın. Eyni zamanda ailənin ərli qadın üzvü də "gəlin" adlanır. Qaynata və qaynanaya da münasibətdə qadın bütün həyatı boyu gəlin adlanır.

"Gəlin" sözü azərbaycan dilindəki "gəlmək" felindən yaranmışdır. Azərbaycan milli adətlərində əsrlərnən gəlinə xüsusi münasibətlər sistemi formalaşmışdır və bu gün də bu mədəniyyət həssaslıqla qorunur.

Gəlinin həyat yoldaşı toy mərasimidə "bəy", sonradan isə "ər" və ya "həyat yoldaşı" adlanır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanın milli toy adətləri
* Toy
* Ailə

| ⛭Ailə üzvləri və qohumlar |
| --- |
| Ər • Arvad • Ata • Ana • Baba • Nənə • Qardaş • Bacı • Oğul • Qız • Gəlin • Ögey • Əmi • Əmioğlu • Əmiqızı • Dayı • Dayıoğlu • Dayıqızı • Bibi • Bibioğlu • Bibiqızı • Xala • Xalaoğlu • Xalaqızı • Əmizadə • Qayın • Baldız • Qayınata • Qayınana • Kürəkən • Yeznə • Bacanaq • Süd anası • Nəvə • Nəticə • Kötücə • Yadicə • Kirvə • Yengə • Quda |
**Khacuraho**(hind खजुराहो) — Hindistanda turist kəndi.

Ümumi məlumat
-------------

Burdakı abidələrin IX-XII əsrlərə aid olduğu deyilir.

Hələ indiyə qədər qədim memarların və heykəl ustalarının seks mövzusuna nə üçün bu qədər dərin maraq göstərdikləri məlum deyil. Bəlkə də ona görə ki, o vaxt bu mövzu adi olub, bütün tabulardan kənar sayılıb.

Başqa bir versiyaya görə isə, məbədlərin inşa edilməsində istifadə olunan bu elementlər erotik təcrübəni azadlığa nail olmanı təcəssüm etdirib.

Bəzi mütəxəssislər isə bu təsvirlərin gələcək nəsillər üçün "Kamasutra" dərsliyi rolunu oynaması üçün çəkildiyini güman edirlər.
Əvvəlcə, bu şəhərdə 85 belə məbəd ucaldılıb.

O vaxt bura Çandela sülaləsinin dini və mədəni mərkəzi olub. Bu sülalə haqqında məlumatlar 13-cü əsrdən sonra bitir. Daha sonra bu yerlər dünya üçün itirilmiş hesab olunub.

Yalnız 1838-ci ildə britaniyalı mühəndis cəngəlliklərdən keçərək, bu torpaqlara gəlib və Khacurahonu yenidən kəşf edib.

İndi isə burada cəmi 25 məbəd var. Məbədlər şivaizm, vişnuizm və caynizmə ithaf olunub.

Məbədlərdə təsvir olunan erotik motivlər qədim Kamasutradan götürülüb.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Khacuraho** ilə əlaqəli mediafayllar var.

| ⛭Hindistanda yerləşən UNESCO-nun ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
|  | Aqra qalası  • Ajanta mağaraları  • Əhmədabad  • Çhatrapati Şivaji vağzalı  • Hindistanın dağ dəmiryolları  • Hümayun türbəsi  • Cantar-Mantar rəsədxanası  • Qərbi Qat  • Çandiqarx kompleksi  • Qütb Minar minarəsi  • Khacuraho  • Qırmızı Qala  • Mamallapuram  • Mahabodhi məbədi  • Kaziranqa Milli Parkı  • Keoladeo Milli Parkı  • Manas Milli Parkı  • Nanda Devi Milli Parkı və Güllər Vadisi Milli Parkı  • Pattadakal  • Rani ki vav  • Sançi  • Bhimbetka qaya sığınacaqları  • Qədim Qoa  • Sundarbans Milli Parkı  • Tac Mahal  • Fetihpur Sikri  • Hampi  • Konark günəş məbədi  • Çola məbədləri  • Pavaqadx Arxeolji parkı  • Elefanta mağaraları  • Ellora mağaraları |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Naşan vadisi uğrunda döyüş** — 23 noyabr–2 dekabr 1952-ci il tarixlərində, Hind-Çin müharibəsi zamanı Vyetnamın şimalındakı Şonla vilayətində yerləşən Naşan vadisi regionunda Fransa qoşunları ilə Vyetmin arasında baş vermiş silahlı toqquşma.

1952-ci ilin oktyabr ayının ortalarında general Vo Nquyen Zyapın komandanlığı altında Vyetmin qoşunları cənuba doğru kütləvi hücuma keçmişdir. Fransa qüvvələrinin Hind-Çindəki baş komandanı, general Raul Salan Vyetnamdakı hücumu dəf etmək üçün Naşan vadisini gücləndirmək əmri vermiş, həmçinin, şimalda, Da çayı boyunca yerləşən qoşunları təxliyə etmək qərarına gəlmişdir. Orada mövcud olan kiçik hərbi post, uçuş zolağı ilə birlikdə, tikanlı məftillərlə səngərlərlə bir-birinə bağlanan çoxlu ayrı-ayrı qalalarla əhatə olunmuşdu. Naşan vadisində yerləşən qoşunlara komandanlıq general Jan Jilə tapşırılmışdır.

Noyabrın əvvəlində fransızlar Xonqxa və Da çayları arasında hücuma keçmişdir. Bu, general Vonun irəliləməsini gecikdirmişdir. Noyabrın 23-də Naşan yaxınlığında Vyetmin dəstələri ilə ilk toqquşma baş tutmuşdur. Sonrakı günlərdə Vyetnam qoşunları müxtəlif istiqamətlərdən dəfələrlə hücuma keçmişdir. 1–2 dekabr tarixlərində ümumi hücum baş tutmuşdur, lakin uğursuzluqla başa çatmışdır. Fransız qoşunlarının qələbəsində mühüm rolu səhra artilleriyası və hava dəstəyi oynamışdır. General Salan döyüşdən sonra demişdir ki, bunlar olmadan Naşanda qalib gəlmək mümkün olmayacaqdı.

Mənbə
-----

* La bataille de San L’histoire de la flotille 9F 1927—1972  (fr.)
* Досье Indochine Troupes de Marine  (fr.)
**Necat Toksoy** (22 fevral 1946, İstanbul - 9 iyul 2019, İstanbul), — Türk müğənnisi və musiqiçisi.

Həyatı
------

Müğənni və musiqiçi Necat Toksoy 22 fevral 1946-cı ildə İstanbulda anadan olub. İstanbul kişi orta məktəbini bitirmişdir. 1964-cü ildə öz musiqiçi dostları, Çetin Yavuzdoğan, Metin Yavuzdoğan, Cihat Günaydın və Zamir Manisalı ilə birlikdə onların yaratdıqları "mavi işıqlar" musiqi qrupunun solisti oldu. 1965-ci ildə "Qızıl Mikrofon" musiqi müsabiqəsində onlar ilk dəfə qrup kimi iştirak etmiş, Tvist üslubunda ifa etdikləri "Halva Halva" treki ilə ikinci yeri tutmuşlar.

Bir il sonra, eyni müsabiqədə, 1966-cı ildə, onlar yenidən qrup kimi rok-stil "Çəmən Çəmən Ot Geze" track ikinci sırada iştirak etdi. Toksoy karyerasını 1960-cı və 1970-ci illərdə qrupla davam etdirərək, müxtəlif təşkilatlarda səhnəyə çıxır və albom üzərində işləyir.

Dekadent musiqi işinin dekindən sonra onlar 1990-cı ildən qrupun keçmiş üzvləri ilə yenidən birləşərək musiqi işi ilə məşğul oldular.

Toksoy'un səsindən "Yaxşı düşün", "Halva Halva" və "Çəmən Çəmən Ot Geze" parçaları səs gətirdi.

Toksoy 1969-cu ildə evləndiyi həyat yoldaşı Leyla Balabandan iki qızı doğurdu. Onun kiçik qızı Derya və həyat yoldaşı Leyla xanımı 2010-cu ildə qısa dekanı ilə itirdi.

Ölüm
----

Böyük qızı Dəniz Toksoy ilə birlikdə yaşayan türkiyəli müğənni və musiqiçi Nejat Toksoy, 9 iyul 2019-cu il tarixində 73 yaşında İstanbulda xərçəng xəstəliyindən müalicə alarkən vəfat etdi.

Cəsədi Üsküdardakı Şakirin Məscidindən çıxarıldı və Ümraniye İhlamurkuyu Qəbiristanlığındakı ailə qəbiristanlığında dəfn edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mavi Işıklar Röportajı" Uzuz Tarih Arxivləşdirilib 2020-07-22 at the Wayback Machine.com (21 Temmuz 2018)
2. ↑  "Mavi Işıklar'ın Solistini Kaybettik..." Berkman TV Arxivləşdirilib 2020-07-22 at the Wayback Machine (HaberTürk)
3. ↑  "Müzik piyasasının içler acısı hali"Kaan Çağlayangöl'ün Köşe Arxivləşdirilib 2020-12-17 at the Wayback Machine Yazısı (Odatv.com)
4. ↑  "Mavi Işık Söndü" Bartın Halk Gazetesi[*ölü keçid*] (11 Temmuz 2019)
5. ↑  "Mavi Işıklar'ın solisti Nejat Toksoy yaşamını yitirdi." Arxivləşdirilib 2020-07-17 at the Wayback Machine Birgün Gazetesi (9 Temmuz 2019)

Xarici keçidlər
---------------

* Necat Toksoy Anısında "Mavi işıqlar" Facebook Fan Sayfası
* Discogs'taki Arxivləşdirilib 2021-02-18 at the Wayback Machine Səhifə
* turkpopmuzik.net 'teki səhifə
**Məryəm Mirzəxani** (*fars.* مریم میرزاخانی‎; d. 3 may 1977, Tehran - ö. 14 iyul 2017, Stenford) — İran riyaziyyatçısı, ABŞ Riyaziyyat Cəmiyyətinin Satter Mükafatının (2013) və Filds medalı laureatı (2014). Filds Medalı almış ilk qadın.

Erkən Həyatı və Təhsili
-----------------------

Məryəm 1977-ci ildə 3 may tarixində Tehranda anadan olmuşdur. Atası Əhməd elektrik mühəndisi idi. O Nadir İstedadlıların İnkişafı üçün Milli Təşkilatın tərkibində olan Fərzanegan Məktəbində oxuyub. 1994-cü ildə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasında qızıl medal qazanan ilk iranlı qadın tələbə oldu.

1995-ci ildə Beynəlxalq Riyaziyyat Olimpiadasıda yüksək xal toplamışdır.

O riyaziyyat üzrə bakalavr dərəcəsini Şərif Texnologiya Universitetində 1999-cu ildə almışdır. Daha sonra diplom işi üçün ABŞ-yə gedən Məryəm fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini 2004-cü ildə Harvard Universitetində Filds Medal laureatı Curdis T. McMullenin elmi rəhbərliyi ilə almışdır.

Karyerası
---------

Məryəm 2004-cü ildə Clay Riyaziyyat Universitetində tədqiqatçı və Prinston Universitetində professor olmuşdur. 2008-ci ildən Stanford Universitetində professor kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

Şəxsi həyatı
------------

2005-ci ildə Mirzəxani çexiyalı nəzəri kompüter alimi və tətbiqi riyaziyyatçı və hazırda Stanford Universitetində professor olan Jan Vodrakla ailə həyatı qurmuşdur. Anahita adında bir qız övladları var.

Ölümü
-----

Məryəmə 2013-cü ildə süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuşdur. 2016-cı ildə xərçəng sümük və qara ciyərinə yayılmışdır. 14 iyul 2017-ci ildə Kaliforniyada xəstəxanada vəfat etmişdir.

İran prezidenti Həsən Ruhani və digər rəsmilər Məryəmin vəfatından sonra başsağlığı və Məryəmin elmi naliyyətlərini təqdir edən ismarıclar yayımlamışlar. Şərif Universiteti Mirzəxaninin təhsil aldığı riyaziyyat fakültəsinin Mirzəxani adlandırılacağını bəyan etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  وبسایت رسمی مریم میرزاخانی (fars.).
2. ↑  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
3. ↑  Maryam Mirzakhani becomes 1st woman to win Fields Medal. CBC News, 2014.
4. ↑  Maryam Mirzakhani (ing.).
5. ↑  Maryam Mirzakhani, Stanford mathematician and Fields Medal winner, dies. // *Stanford News* 2017.
6. ↑  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
7. ↑  .
8. ↑  Report of the President to the Board of Trustees. // *Stanford News* 2008.
9. ↑  *Mirzakhani M.* Ergodic Theory of the Earthquake Flow (ing.). // *International Mathematics Research Notices* / P. Sarnak OUP, 2010. ISSN 1073-7928; 1687-0247; 1687-3017 doi:10.1093/IMRN/RNM116
10. 1 2  Maryam Mirzakhani, first woman to win Fields Medal, dies (ing.). // *The Seattle Times* Seattle: 2017. ISSN 0745-9696; 2642-7192
11. ↑  .
12. ↑  "İranlı qadın beynəlxalq mükafata layiq görüldü". Sahar Universal Network. İstifadə tarixi: 12 avqust 2014.
2. en.wikipedia.org/wiki/Maryam\_Mirzakhani
Şəfaət kəlməsinin kök mənası "bir şeyi digərinə yapışdırmaq"dır. Bu kəlmə qüvvətli fərdin zəif bir fərdə köməyi mənasında da işlədilmişdir. Bu sözün adi dildə və şəriətdə iki müxtəlif mənası vardır.

1. Ümumi dildə, şəfaət edən şəxs öz nüfuzundan istifadə edərək, qüdrət sahibinin cəza sahibinə qarşı fikrini dəyişir. Bəzən öz nüfuzundan istifadə edərək, bəzən də qorxudaraq bu işi görür. Bəzən isə insan səhvən cəzalandırılır. Burada şəfaət şəfaətçinin fikri və istəyi ilə baş tutur. Bu növ şəfaət heç bir məzhəbdə qəbul olunmur. Çünki Allah Təala heç kəsdən qorxmur, nə də səhvən birinə cəza vermir ki, kiminsə təsiri ilə öz səhvini başa düşə.

2. Şəfaət olunanın məqamının dəyişməsi şəfaətin baş tutmasına səbəb olur. Yəni şəfaət olunan şəxsdə baş verən dəyişkliklər nəticəsində o, pis mövqedən yaxşı bir mövqeyə keçir. Özünü elə bir vəziyyətə gətirir ki, bağışlanmağa şans yaranır. Bu vəziyyət şəfaət edənlə əlaqə nəticəsində əmələ gəlir. İslam məntiqində bu şəfaət qəbul olunmuş şəfaətdir. Çünki ikinci məna şəfaət məntiqi mənaya malikdir və insanı islah edən bir şəfaətdir.

Şəfaət haqqında Qurani-Kərimdə
------------------------------

İslam dinində Qiyamət günündə Allahın izin verdiyi bəzi insanların şəfaət məqamına sahib olması açıq-aşkar qeyd olunur:

1.. "O gün Rəhmanın izin verdiyi və söz danışmağına razı olduğu kəslərdən başqa heç kimin şəfaəti fayda verməz!",
2.. "(Allah) onların öndəkilərini də, arxalarındakını da (nə etdiklərini və nə edəcəklərini) bilir. Onlar yalnız (Allahın) razı olduğu (izin verdiyi) kəslərdən ötrü şəfaət edə bilər və Onun heybətindən qorxarlar." (Ənbiya, 28),
3.. "Göylərdə neçə-neçə mələklər vardır ki, onların şəfaəti heç bir fayda verməz. Ancaq Allah Öz istədiyi və razı olduğu kimsəyə (mələyə, yaxud mö’minə) izin verdikdən sonra (onun şəfaəti fayda verər). "

şəfaət məsələsinişəfaət Bəzi

Məkkə müşriklərinin bütlərin onlara şəfaətçi olacaqları haqda iddialarının əksinə olaraq, Qurani-Kərimdə dünyadan kafir olaraq köçən kəslər üçün şəfaətin qəbul olunmaması birqiymətli şəkildə qeyd olunur: "(Müşriklər qiyamət günü) onlar üçün şəfaət diləsinlər (yaxud Allahın əzabını onlardan dəf etsinlər) deyə, Allahdan başqa tanrılar qəbul etdilər. Xeyr, (qiyamət günü tanrıları) onların ibadətini danacaq və onlara düşmən olacaqlar.". "Onun hüzurunda, izin verdiyi kimsələr istisna olamaqla, heç kəsin şəfaəti fayda verməz. (Elə isə hansı ağılla bütlər sizi Allaha yaxınlaşdıracaq, sizin üçün Allahdan şəfaət diləyəcəklər deyə, onlara ibadət edirsiniz?)"

"(Müşriklərin) Ondan qeyri ibadət etdikləri (Allah yanında heç bir kəs üçün) şəfaət edə bilməzlər. Ancaq haqqa şəhadət verənlər (dildə və ürəkdə "la ilahə illallah" deyənlər) müstəsnadır. Onlar (dediklərinin haqq olduğunu) bilirlər. (Məhz belələri Allahın izni ilə şəfaət edə bilmək şərəfinə nail olacaqlar)."

Qiyamət günü şəfaət olunulması yasaq olmuş insanların halı bü cür bəyan olunur: "İndi artıq nə şəfaət edən kimsələrimiz, nə də bir mehriban dostumuz var!"

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Taha, 109
3. ↑  Nəcm, 26
4. ↑  Məryəm, 81–82
5. ↑  Səba surəsi, 23
6. ↑  Zuxruf surəsi, 86
7. ↑  Şuəra, 100–101
**Armud taxtabitisi** (*lat.* Stephanitis pyri F. ) - Buğumayaqlılar tipinin Yarımsərtqanadlılar və ya Taxtabitilər  dəstəsinə aid olan növ.

Biologiyası
-----------

Bədəninin forması yastı olub, qanadları yarımşəffaf haldadır və tutqun rəngli seyrək damar şəbəkəsi ilə örtülmüşdür. Üst qnadları və ayaqları açıqsarı rəngdədir. Cücünün qabaq döş hissəsində yastı çıxıntılar vardır. Bədəninin uzunluğu 2,5-3 mm-dir. Bu növ yetkin formada tökülmüş yarpaqların altında, ağac qabığında əmələ gələn yarıqlarda, bitki tör-töküntüləri arasında və s. bu kimi yerlərdə qışlayır. Erkən yazda taxtabitilərdə qışlama yerlərindən çıxdıqdan sonra cütləşmə prosesi gedir və mayalanmış dişilər ağacların çiçəklədiyi dövürdə yumurta qoymağa başlayır. Yumurtalar uzunsov və qara rəngli olur. dişi taxtabiti öz yumurtalarını yarpaqların alt tərəfində yarpaq toxumasının içərisinə qoyur. Qoyulmuş yumurtalardan, 20-30 gün keçdikdən sonra sürfələr çıxır. Bu sürfələr ayrı-ayrı topalar halında yerləşir və yarpaqların alt tərəfini deşərək, hüceyrə şirəsini sorur. Taxtabitilərin belə sorması nəticəsində yarpaqlar üzərində ağımtıl ləkələr əmələ gəlir, ağac çox yoluxmuş olduqda isə yarpaqlar saralmağa başlayır. Bundan əlavə taxtabitilər qara rəngli, yapışqanlı maye buraxır ki, bu maye yarpaqların alt tərəfində çoxlu miqdarda qara nöqtələr şəklində quruyur. Belə nöqtələr, habelə böyüməkdə olan sürfələrin qoyduqları qabıqlar yarpağın alt səthini xeyli çirkləndirir. Taxtabitilərin yarpaqları sorması onların qaralıb qurumasına, meyvələrin böyümədən geri qalmasına, yeni-yeni tumurcuqların əmələ gəlməsinin dayanmasına və ağacın xırda boylu qalmasına səbəb olur. Armud taxtabitisinin əsas zərər verdiyi bitki alma və armud ağaclarıdır. Quba-Xaçmaz zonasında olan meyvə bağları bu növlə daha çox yoluxur. Armud taxtabitisi göstərilən bitkilərdən əlavə, çəyirdəkli meyvə ağaclarına da zərər verir. Bu növ Azərbaycan şəraitində il ərzində azı 2-3 və bəzən də çox nəsil verir.

Yayılması
---------

Armud taxtabitisi Azərbaycanda düzən və dağətəyi zonalarında, xüsusilə Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz və Talışda daha çox yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər) C.A.Hidayətov, 42

Həmçinin bax
------------
**Armudlu** (*gürc.* პანტიანი) — Gürcüstan Respublikasının **Aşağı Kartli bölgəsinin** Başkeçid bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

Armudlu gölü
Kənd adını ətrafındakı kol armudu ağaclarının çoxluğuna görə almışdır.
Armudlu kəndi Dmanisidən 7 km məsafədə, Maşavera çayı ətrafında yerləşir. Kəndin ətrafı həmişəyaşıl iynəyarpaqlı meşə ilə örtülmüşdür.

Armudlu kəndi içməli suyu ilə də məşhurdur. Dmanisi ərazisində ən dadlı su mənbəsini məhz Armudlu kəndindən götürür. Armudlu kəndində "Cacıqlı" adlanan ərazidə şəlalələrdən süzülən su xüsusi kanallarla Armudlu kəndinə və oradan da başqa kəndlərə ötürülür.
Başqa su mənbələrinə də "Göy Bulaq", "Qırmızı Bulaq" və s. nümunələri göstərmək olar.

Armudlu kəndində Maşavera çayından Su Elektrik Stansiyası (SES) (rus. ГЭС) kimi də istifadə olunur. Burada xüsusi kanallarla yüksəkdən tökülən su böyük generator pərlərini fırladaraq elektrik əmələ gətirir. Yaranan elektrik Dmanisi bələdiyyəsinə və başqa kəndlərə paylanılır.

Armudlu kəndi ən çox da Qızıl Balığı ilə məşhurdur.
Kəndin içindən keçən Maşavera çayında bol olan bu balığın kilosu 70-80 lari arasında dəyişir.

Kənd əhalisinin sayı 410 nəfərdir. Onlar əsasən milliyətcə azərbaycanlı olan Qarapapaq türkləridir.

Əhalinin əsas gəliri əkinçilik və maldarlıqdandır.

Kənd ərazisindəki gölünə görə də tanınmaqdadır. Armudlu gölü ətrafında hər il iyul ayının 26-sı "Elat Mədəniyyəti Günü" keçirilir.

"Elat Mədəniyyəti Günü" tədbirinin keçirilməsində əsas məqsəd soydaşların doğma yurda bağlılığını daha da möhkəmləndirmək, azərbaycanlılarla gürcülər arasındakı etimad mühitinə öz töhfələrini verməkdir.

| ⛭Dmanisi bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Dmanisi |
| Kəndlər | **Anbarlı** • Armudlu • Aşağı Qarabulaq • Aşağı Oruzman • Bağçalar • Bəzəkli • Boğazkəsən • Çopurallar • Canbağça • Dağ Arıxlı • Dağ Qızılhacılı • Dəllər • **Dəmirbulaq** • Dunus • Əngirəvan • Gəyliyən • Gödəkdağ • Hamamlı • Hüseynkənd • İpnari • Lökcandar • Məmişlər • Məmişli • Ormeşən • **Qalamşa** • Qamışlı • **Qaşqatala** • Qəmərli • Qarakilsə • **Qoruncuq** • Qızılkilsə • Saca • Salamməlik • Səfərli • Söyüdlü • Suqala • Şahmarlı • Şindilər • Yaqublu • Yırğançay • Yuxarı Qarabulaq • Yuxarı Oruzman |

1. ↑  .
2. ↑  .
**Qulaqlıq** — Radio, musiqi dinləmək üçün qulaqlara keçirilən cihaz.

Baş üçün qulaqlıq
-----------------

Baş Üçün Qulaqlıq *ing.* **Headphones** bu qulaqlıq ümumiyyətlə kompüterlər üçün istifadə edilir. Çox yer tutduğundan və portativ olmadığına görə mobil cihazlarda çox üstünlük verilmir. Qulaqlıq firmaları bu problemi həll etmək üçün qulaqlıqlara qatlanma və dönmə xüsusiyyətləri əlavə edir.

Qulaqlıq haqqında
-----------------

Bundan başqa, qulaqlıqlar səsyazmalar üçün də istifadə olunurlar.

"qulaqlıqlar" adı "baş telefonlar" termininin danışıq sinonimidir. "telefon" adı (telephone, yunan. tele — uzağa, uzaqda, və phone — səs) ilk dəfə hələ Filipp Reysi (Philipp Reis) 1861-ci ildə tətbiq etdi. Amma birinci radioqəbuledicilərdən birində 1899-cu ildə, yaradılmışlar. Popov, Aleksandr Stepan Popovlara səsli tezliyin tərəddüdünün radiosiqnallarından dəyişdirilmişlər, təsvirə əsasən, baş telefonlar vasitəsilə dinlənilirdilər.

Qulaqlıqlarla bağlı təhlükələr
------------------------------

Qulaqlıqlar hər qulaq səsləri qəbul edir, saçandan xüsusi gedənlər, məhz bu qulaq üçün nəzərdə tutulmuş, nə bir qədər başqa səslənməyə gətirir və, ola bilər ki, — yüksəldilmiş yorulmaya. Yüksək gurluqda qulaqlıqların uzun müddətli istifadəsi karlıq eşitmənin qismən itkisiylə hədələyir və hətta karlığa gətirib çıxara bilər. AÇX eyni olmaması və rezonans tezliklərin olması eşitmə orqanlarına mənfi hərəkət edir (qüvvədə olur), çünki dinləyici tezliklərin əsas spektrini qəbul edərək, rezonansa məhəl qoymayaraq gurluğu qurur.

Həmçinin qulaqlıqlara görə təhlükə əhəmiyyətli səs siqnalını buraxmağa mövcuddur, məsələn, yol üzrə hərəkət vaxtı, necə sürücülər tərəfindən (buna görə çox ölkələrdə avtomobil nəqliyyatının sürücüləri tərəfindən qulaqlıqlardan istifadəyə məhdudiyyətləri daxil edilirlər), həm də piyadalar tərəfindən yol nəqliyyat hadisəsi səbəb ola bilər.

İşləmə mexanizmi
----------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qulaqlıqların növləri hansılardır və onların arasındakı fərq nədir". 2020-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-27.
**Rosir Kalderon** — kubalı qadın voleybolçu. 1984-cü ildə dekabrın 28-i paytaxt Havanada anadan olmuşdu. 1978-ci il dünya çempionatında çempionluq yaşamış Erenia Diazın qızıdır. Hal-hazırda Dinamo Krasnodarın şərəfini qoruyur.

Karyerası
---------

Rosir 2002-ci ildən etibarən Kuba millisinə düzənli olaraq çağrılır. 2009-cu ildən etibarən isə milli komanda ilə demək olar ki, heç bir matça çıxmır. Voleybolçu bu müddətdə 65 dəfədən çox milli komandasının formasını tərlətmişdi. Onun millidəki ən böyük uğuru 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında olmuşdu. Afinada keçirilən turnirdə komandasının yaşadığı üçüncülük sayəsində olimpiya bürüncünü boynundan asmışdı.

2011-ci ildə Qalatasaray ilə anlaşan voleybolçu karyerasında ilk dəfə olaraq Türkiyədə legioner həyatı yaşamışdı. Ümumilikdə isə bu onun ikinci legionerlik təcrübəsi idi. Belə ki, voleybolçu 2005-06 mövsümündə Rusiya klubu Uraloçkanın şərəfini qorumuşdu. O, sarı-qırmızılarda iki il forma geyindikdən sonra 2013-cü ilin aprelində başa çatan müqaviləsini yeniləməmişdi. Bundan sonra isə yenidən bir çox klubun transfer siyahısına düşən təcrübəli voleybolçu yenidən Rusiyaya dönməyi üstün tutmuşdu. O, burada yerli Dinamo Krasnodar klubu ilə sözləşmə imzalamışdı.

Uğurları
--------

### Şəxsi mükafatları

* *2005  Dünya Qran Prisi - "Ən Yaxşı Hücumçu"*
* *2006 Dünya çempionatı - "Ən Yaxşı Hücumçu"*
* *2007 Montreux Volley Masters - "Ən Yaxşı Hücumçu"*
* *2008 Pekin Yay Olimpiya Oyunları - "Ən Yaxşı Hücumçu"*
* *2013 CEV Qadınlar Çempionlar Liqası - "Ən Yaxşı Hücumçu"*

Xarici keçidlər
---------------

* FIVB Profili  (ing.)
**Latviya–Türkmənistan münasibətləri** — Latviya Respublikası ilə Türkmənistan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr 1993 -cü ilin yanvarında qurulmuşdur. Latviyanın Türkmənistanda rəsmi diplomatik nümayəndəliyi yoxdur; bu funksiyaları Latviyanın Özbəkistandakı səfirliyi həyata keçirir. Latviyanın Türkmənistandakı səfiri Mixail Popkovdur.

Tarixi
------

İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin yanvarında qurulmuşdur.

2008-ci ilin oktyabrında Latviya Prezidentinin Türkmənistana ilk rəsmi səfəri baş tutdu. Səfər zamanı Latviya Respublikasının Prezidenti Valdis Zatlers Türkmənbaşı şəhərini ziyarət etdi, burada Prezident Karlis Ulmanisin xatirəsini ehtiramla yad etdi .

2009-cu ildə Latviya Respublikası və Türkmənistan hökumətləri arasında "İqtisadi, sənaye, elmi və texniki əməkdaşlıq haqqında" müqavilə bağlanmışdır.

2013-cü ilin may ayında Latviya Prezidenti Andris Berzinş Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla danışıqların aparıldığı Aşqabada rəsmi səfər etdi.

İqtisadi əlaqələri
------------------

Latviya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndələri bildiriblər ki, bu il Aşqabadda keçirilməli olan Latviya Respublikası və Türkmənistan arasında iqtisadi, elmi, texniki və mədəni əməkdaşlıq üzrə hökumətlərarası komissiyanın dördüncü iclası qeyri-müəyyən vaxta təxirə salınıb. Trend.

Latviyalı diplomatların fikrincə, qlobal COVID-19 epidemiyası ilə əlaqədar alınan məhdudlaşdırıcı tədbirlər tədarük zəncirlərinin pozulmasına və ölkələr arasında ticarətin azalmasına səbəb olub. 2019-cu ildə ticarət həcmi 8 milyon avroya çatmışdısa, 2020-ci ilin ilk altı ayında 2,4 milyon avro təşkil etmişdir.

Keçən il Latviya mallarının Türkmənistana ixracının ümumi həcminin 46% -i dərman daxil olmaqla kimyəvi məhsulların, 26% -i heyvanlar və heyvan məhsulları, 14% -i balıq və konservlər (spirt daxil olmaqla) kimi hazırlanmış qida məhsulları, 5% - mexaniki və elektrik avadanlıqları. Qalan 9% -i hansı malların təşkil etdiyi mesajda göstərilməyib.

Öz növbəsində, Türkmənistan Latviyaya kimyəvi məhsullar, o cümlədən tibbi məhsullar verir - ümumi həcmin 36% -ni, bitki məhsulları, o cümlədən qara çay - 33%, həmçinin tatlar və tatlandırıcılar daxil olmaqla qida məhsulları - 31%.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ministra birojs.* "Посол Латвии в Туркменистане Михаил Попков вручил верительные грамоты". www.mfa.gov.lv. 2021-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-05.
2. ↑  *The Baltic Course-Балтийский курс.* "Zatlers started his visit to Turkmenistan". Балтийский курс | новости и аналитика. 2021-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-05.
3. ↑  "Latvijas Republikas valdības un Turkmenistānas valdības ekonomiskās, rūpnieciskās, zinātniskās un tehniskās sadarbības līgums". LIKUMI.LV (latış). İstifadə tarixi: 2021-06-05.[*ölü keçid*]
4. ↑  "В Ашхабаде состоялись туркмено-латвийские переговоры на высшем уровне | Интернет-газета Turkmenistan.Ru". www.turkmenistan.ru. 2021-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-05.
**Mirzə** — titul, ünvan.

Titulun tarixi
--------------

Mirzə titulu Azərbaycanda Teymurlu sülaləsindən sonra işlənməyə başlanıb. Əmir Teymurun övladlarına Əmirzadə deyilib. Bu söz sonra mirzə şəklinə düşüb. 

Mirzə sonralar savadlı adamlara deyilib. Katiblər daha çox mirzə adlandıqdan XIX yüzildə onlar mirzə kimi tanınıblar.

Yazılış şəkili
--------------

Mirzə addan öndə gələndə böyük, addan sonra gələndə isə kiçik yazılır. Məsələn: Mirzə Fətəli, Abbas mirzə. Birincidə savadlılıq,vəzi­fə titulu, ikincidə isə şahzadəlik bildirir, yəni addan sonra gəldikdə, əsilzadə, nəca­bət, zati-alilər anlamındadır.

Bu titulu olan tanınmış şəxslər
-------------------------------

* Mirzə Şərif Mirzəyev —
* Mirzə Ələkbər Sabir -
* Aşıq Mirzə Bilal -
* Mirzə Əli Məhəmmədi —
* Mirzə Əli Əsgərabadi —
* Mirzə Fətəli Axundov -
* Mirzə Mehdi xan Qaffari —
* Mirzə Məhəmmədhəsən Fələkzadə Şirvani —
* Mirzə Heydər Nəsirbəyov —
* Mirzə Sadıq Qulubəyov —
* Mirzə Süleyman Mərəndi —
* Mirzə Əbdülbaqi Danişmənd —

Həmçinin bax
------------

* Mirzə (ad)
* Mirzəli
* Mirzəyev
* Mirzəzadə

İstinadlar
----------

1. ↑  "И. Биккинин. Татарская аристократия Темниковского княжества и её потомки". 2018-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-19.