recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ərəfsə piri** — Culfa rayonunun Ərəfsə kəndində оrta əsrlərə aid dini ziyarətgah. Ziyarətgahın iki böyük otağı, cənub və şimal tərəfə eyvanları var. Əsas ziyarət obyekti nisbətən böyük ölçüyə malik mərkəzi otaqdakı qəbirdir.

Əlincəçayın sоl sahilindəki təpənin üstündə yerləşir.

Tarixi
------

Buranın pir olması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Lakin yerli əhali arasında rəvayətə görə, nə vaxtsa üç ərəb burada məskən salıb yaşamışdır. Sonradan kənd meydana gəlmişdir. Ərəblər öləndən sonra yanaşı dəfn edilmiş və və onların qəbirləri ziyarətgaha çevrilmişdir. Kəndin adı məhz "üç ərəb" mənasında "ərəb" və farsca "sə" (üç) sözlərin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. 

Pir ətrafında arxeoloji araşdırmalar zamanı Son Tunc və İlk Dəmir dövrlərinə aid keramika parçaları tapılmışdır. Təpə üzərində mədəni təbəqə müşahidə edilməmişdir. Təpənin şose yoluna tərəf olan cənub yamacında forması bilinməyən tikililər və qəbirlər mövcud olmuşdur.

Pir ətrafındakı ərazidə keramika parçalarının əksəriyyəti qara rəngli, yaxşı cilalanmış boyalı qab qırıqlarıdır. Buradan antik dövrə aid cilalanmış qəhvəyi rəngli keramika parçaları da aşkar edilmişdir. Qara rəngli bir neçə keramika parçasından birinin üzərində oyma üsulu ilə çəkilmiş üç xəttin arasında qalan iki cərgə aralığa bir-birindən, təxminən 0,5 santimetr aralı nöqtələr vurulmuşdur. Qara rəngli keramikadan biri kasa formalı qabın ağız hissəsidir.

Etimologiyası
-------------

Pirin adının kəndin adından götürüldüyü, sak türklərinin adı ilə bağlı olduğu barədə fikirlər mövcuddur.

Mənbələr
--------

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 113
Fars astrolyabiyası,1208
Təbriz astrolyabiyası
Fars astrolyabiyası, XVIII əsr
**Astrolyabiya** və ya **Üstürlab** (*yun.* ἀστρολάβος; *ulduzları götürən*) — fəzada bucaqların ölçülməsi üçün tətbiq edilən cihazdır. 
Tarixi mənbələrə görə ilk dəfə olaraq bu cihaz Eratosfen tərəfindən b.e.ə.250-ci ildə düzəldilmişdir. Başqa mənbələrə görə bu cihaz isgəndəriyyəli qadın-astronom və riyaziyyatçı Hipatiya tərəfindən (370-415) ixtira edilmişdir. Həmin cihaz bu gün sferik astrolyabiya kimi tanınır. Bu cihazla Hipparkos Ptolomey üçün səma ulduzlarının kataloqunu tərtib edir.

Sonralar Farslar astrolyabiyaların təkmilləşdirilməsi ilə məşğul olurlar və onu gecə və gündüzün uzunluğunun və yer üzərində horizontal bucaqların təyini, həmçinin bəzi riyazi hesabatların aparılması üçün tətbiq edirlər. Xilafətin inkişafı dövründə IX — XI əsrlərdə astrolyabiyaların tətbiqi daha da genişlənir. Çünki, onların düzəldilməsi dərin riyazi (proyeksiya həndəsəsi, sferik koordinatların hesablanması) və astronomik bilikləri tələb edirdi. Bunlar isə şərq dövlətlərində daha güclü inkişaf etmişdir.

Astrolyabiyanın konstruksiyası və işləmə prinsipini ilk dəfə olaraq Əl-Biruninin "*Astrolyabiyanın hazırlanmasında bütün mümkün imkanlardan istifadə etmək*" kitabında (təxm. 995-ci il) təsvir edilmişdir. O, bu kitabda cox sayda astrolyabiyanın konstruksiyasını izah etməklə bərabər, onların tətbiqi və həmçinin fəza cisimlərinin koordinatlarının təyin olunmasında yaranan xətaların qiymətləndirilməsi haqqında da tövsiyələr verir.

Astrolyabiya əsasən boşqaba oxşayan bir metallik lövhədən ibarət olub, onun daxilində bütün mexanizm yerləşdirilir. Bu lövhənin üzərinə üç yastı dairəvi lövhə – timpanlar yerləşdirilir. Bu timpanların üzərinə səma koordinat torunun xətləri (stereoqrafik proyeksiya), səma meridianları, dünya qütbünü və horizontunu göstərən xətt qeyd olunur. Verilən coğrafi endən asılı olaraq dünya qütbünün vəziyyəti və səma koordinat torunun proyeksiyası müxtəlif olur. Ona görə də, timpanların üzərində müxtəlif cografi enlər üçün səma koordinatları qeyd olunur. Cihazın mərkəzi oxuna bərkidilmiş nişanlama xəttkeşini ölçülən əşyaya tuşlamaqla onun uzərində qeyd olunmuş tarixi və ya vaxtı təyin etmək olur. Bu cihazın köməyi ilə həm də günəşin və ayın vəziyyəti, həmçinin ayın üzünün tutulması fazalarını tapmaq olur. Astrolyabiyanın triqonometrik hesablamalara əsaslanan işləmə prinsipinin dəqiqliyi, onun hissələrinin hazırlanma dəqiqliyindən asılı idi.

Avropada astrolyabiyalar XV-XVIII əsrlərdə gəmiçilikdə naviqasiya üçün tətbiq olunmağa başlayır.
Əvvəlcə burada fars astrolyabiyaları tətbiq olunur, sonralar isə onların əsasında özləri düzəltməyə başlayırlar. Onlar sekstantların öndəri idilər. Bu zaman avropalılar öz hesabatlarını aparırlar ki, Avropaya uyğun coğrafi enliklərin koordinatlarını ölçə bilsinlər.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------
**Hominina** və ya **Australopithecina** və ya **australopithecines**, müasir dövrdə yaşayan hər hansı digər antropomorfidlərə nisbətən insanlarla ( *Homo* ) daha yaxından qohum olan ikiayaqlı hominidləri təsvir etmək üçün istifadə edilən homininlərin alt sinfidir.  "Hominid" və ya "hominin" terminləri ümumiyyətlə avstralopiteklərə aid edilir. Australopithecinlərin iki ayaq üstə dayanma qabiliyyəti və kəllə quruluşuna görə *Homo* növlərinə ( insanlara) bənzəyir. Onların beyinləri *Homo* növləri ilə müqayisədə (650-1600 sm³) olduqca kiçikdir – 400-500 sm³ aralığında. Qrupa əsasən *Australopithecus* cinsinə aid olan növlər daxildir. Bununla belə, bəzi müəlliflər bu qrupa *Sahelanthropus*, *Orrorin* və *Ardipithecus* cinslərini də daxil edirlər.

Normal olaraq bu qrupa *birbaşa* aid edilən qrupların heç biri sağ qalmasa da, *Kenyanthropus*, *Paranthropus* və *Homo* cinsləri, ehtimal ki, *A. africanus* və/və ya *Australopithecus sediba* kimi müasir Australopithecus növünün paralel taksonu olaraq ortaya çıxdıqları üçün australopitesinler nəsli tükənmiş olaraq qiymətləndirilmir.

1. ↑  "İnsansıların Evrimi: Hominoidea, Hominidae, Homininae, Hominini, Hominina ve Homo (sapiens)". Evrim Ağacı (Türkçe). 8 Temmuz 2015. 23 Mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 Haziran 2021.
**Yevgeni Georgiyeviç Protokovets** (*rus.* Евгений Георгиевич Протоковец; 20 avqust 1931 – 18 oktyabr 1989, Bakı) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1988–1989).

Həyatı
------

Yevgeni Georgiyeviç Protokovets 1931-ci il avqustun 20-də anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1954-cü ildə Novosibirsk metallurgiya zavodunun texnoloqu kimi başlamışdır. 1957-ci ildə Ural Politexnik İnstitutunu mühəndis-mexanik ixtisası üzrə bitirmiş, texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

Təhsilini başa vurduqdan sonra Yevgeni Protokovets Novosibirsk elektrotermik avadanlıq zavodunda sex rəisinin müavini, sex rəisi, baş texnoloq, baş mühəndis işləmişdir. 1965-ci ildə o, Ümumittifaq Elektrotermik Avadanlıq Elmi-Tədqiqat, Layihə-Konstruktor və Texnologiya İnstitutu xüsusi konstruktor bürosunun Bakı filialının baş mühəndisi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1967-ci ildə o, Bakı elektrotermik avadanlıq təcrübə-eksperiment zavodunun baş mühəndisi təyin edilmiş, 1970-ci ildə zavodun direktoru vəzifəsinə, 1974-cü ildə isə "Azərelektroterm" İstehsal Birliyinin baş direktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmişdir.

Yevgeni Protokovets 1962-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXI qurultayında Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, 1982-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, iki "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Yevgeni Protokovets 18 oktyabr 1989-cu ildə avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur. I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Јевҝени Ҝеорҝијевич Протоковетс // Коммунист. № 241 (21009). 19 октјабр 1989-ҹу ил. С. 3.
2. ↑  Јевҝени Ҝеорҝијевич Протоковетс: [Азәрбајҹан ССР Назирләр Совети сәдринин мүавини] // Коммунист. № 237 (20705). 13 октјабр 1988-ҹи ил. С. 1.
3. ↑  Protokovets Yevgeni Georgiyeviç // Fəxri Xiyaban. Bakı: Heydər Əliyev Fondu. 2007. səh. 175.
4. ↑  Азәрбајҹан Коммунист Партијасынын Мәркәзи Комитәсиндән, Азәрбајҹан ССР Али Советинин Рәјасәт Һеј'әтиндән вә Назирләр Советиндән // Коммунист. № 241 (21009). 19 октјабр 1989-ҹу ил. С. 1.

Xarici keçidlər
---------------

* "Yevgeni Grigoryevitch Protokovets" (ingilis). Find a Grave. İstifadə tarixi: 20 yanvar 2022.
**Asist:** Komanda yoldaşına basket etməsi üçün verilən pas

**Backcourt (müdafiə etmə sahəsi):** Bir komandanın müdafiə üçüm yarı sahə

**Basket:** Topun içindən keçərək xal qazanılması

**Blok:** Müdafiə etmə oyunçusu tərəfindən hücum oyunçusunun xal yığmasını və ya keçməsini maneə törətmə hərəkəti

**Şut:** xal yığmaq məqsədiylə edilən tez hərəkət

**Dribbling (Top sürmə):** Topu çiləyərək istənilən istiqamətə doğru atma

**Drive:** Hücum oyunçusunun xal yığmaq məqsədiylə etdiyi hərəkət

**End Line (dib xətt):** Sahənin enləməsinə səbət altından keçən xətt

**Fast Break:** Bir komandanın rəqib komandanı qorunmasız tutaraq sürətlə xal yığmaq məqsədiylə hücum etməsi

**Faul Atışı (sərbəst atış):** Faul nəticəsində sərbəst atış sahəsindən istifadə edilən müdaxiləsiz atışlar

**Front Court (hücum sahəsi):** Bir komandanın hücum etdiyi yarı sahə

**Səhv:** Faul sayılmayan qayda pozuntuları

**Səhvli Getmə (steps):** Bir oyunçunun topu idarə altına aldıqdan sonra çiləmədən birdən çox addım ataraq getməsi və ya tünddürdükdən sonra topu tutub təkrar top atması

**Hava Atışı (jump ball):** Hakimin oyunu başlatmaq məqsədiylə topu iki rəqib oyunçunun arasından yuxarı doğru atması və bu oyunçuların topu tək əlləriylə komanda yoldaşlarına qazandırma hərəkəti

**High Post (yüksək post):** Sərbəst atış sahəsinin dərhal xaricindən başlayan hücum bölgəsi

**Hücum Faulü:** Bir oyunçunun top öz komandasında ikən rəqib oyunçuya faul etməsi

**Jump Shot:** Oyunçunun sıçrayaraq havada tək əllə basket etmə məqsədiylə şut atması

**Man to Man Defense (adam adama müdafiə etmə):** Təyin olunan hər bir oyunçunun birə-bir təqibiylə edilən müdafiə etmə növü

**Midcourt Line (orta sahə xətti):** Sahəni ortadan ikiyə ayıran xətt digər adı da 8 saniyə xəttidir

**Pərdələmə (Screen):** Hücum edən komandanın oyunçularından birinin komanda yoldaşının asan şut atması və ya rəqibi keçə bilməsi üçün komanda yoldaşı ilə müdafiə etmə oyunçusunu arasına girməsi

**Pivot:** Təyin olunan bir ayağın sabitlənməsi və sabitlənən ayaq ətrafında dönmə işi

**Pres:** Müdafiə etmə edən komanda oyunçularının hücum edən komanda oyunçulardan topu qapmaq və səhv etmələrini təmin etmək üçün üzərlərində təzyiq qurmaları

**Ribaunt:** Səbətdən ya da çevrədən dönən və havalanan topa sahib olmaq üçün edilən iş

**Texniki Faul:** Oyunçuların qayda pozmaları nəticəsində verilən cəza

**Turnike (lay — up):** Qaçaraq putaya ən yaxın məsafədən çarpdıraraq və ya çevrəyə tək əllə atılaraq edilən şut.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Basketbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Nəzər Heydər oğlu Heydərov** (1896, Gürcülü, Zəngəzur qəzası – 30 dekabr 1968, Bakı) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1949–1954).

Həyatı
------

Nəzər Heydər oğlu Heydərov 1896-cı ildə Zəngəzur qəzasının (hazırkı Qubadlı rayonu) Gürcülü kəndində anadan olmuşdur. 1913–1918-ci illərdə "Balaxanı neft" mədənlərində işləyib. Qubadlı Qəza İnqilab Komitəsinin, qəza partiya komitəsinin katibi və İcraiyyə Komitəsinin sədri, AK(b)P MK–nın məsul təlimatçısı, Ağdaş qəza və Şuşa rayon icraiyyə komitələrinin sədri, DQMV MİK–in sədr müavini olub. 1927–1928-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali XTS-də məsul vəzifədə çalışıb. 1931-ci ildə Moskva Sənaye Akademiyasını, eyni zamanda Neft İnstitutunu bitirdikdən sonra 1949-cu ilədək Azərbaycanda neft sənayesində, o cümlədən "Əzizbəyov" trestinin müdiri, Azneft Birliyinin rəisi və s. işləyib. 1949–1954-cü illərdə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri, SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədrinin müavini olub. "Aznefttextəhcizat" idarəsinin rəis müavini işləyib. "Zəngəzur dağlarında" kitabının müəllifidir. 1960-cı ildə təqaüdə çıxıb.

Nəzər Heydərov 30 dekabr 1968-ci ildə Bakıda dünyasını dəyişib.

Arif Heydərovun və Qaçay Heydərovun atasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Һејдәров Нәзәр Һејдәр оғлу // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 162.
**Holşteyn-Qottorplar** (*alm.* Holstein-Gottorp‎ və ya *Holstein-Gottorf*) — alman hersoq sülaləsi, 1544–1773-cü illərdə Şlezviq-Holşteynin bir hissəsini idarə edən Oldenburq sülaləsinin gənc qolu. Bu zaman Oldenburq sülaləsi 3 hissəyə bölünmüş, idarə etdikləri ərazilərin şərq hissəsi isə Qottorp qalası ilə Danimarka kralı I Fridrixin oğlu Adolfa keçmişdir. Sonrakı nümayəndələr Oldenburq Böyük hersoqları və İsveç kralları titulları altında taxtlara oturmuşdular. 1751–1818-ci illərdə sülalənin qollarından birinin nümayəndələri İsveçdə monarx idilər.

1761-ci ildə Qottorp hersoqu Karl Peter Ulrix III Pyotr adı ilə Rusiyanın imperatoru olmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq, III Pyotrdan başlayaraq ümumrusiya imperatorları sülaləsi şəcərə ilə bağlı xüsusi ədəbiyyatda və bütün imperiya cəbbəxanalarında "Holşteyn-Qottorp-Romanovlar" adlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ольденбургский дом // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Ərəbəhməd məscidi** (*türk.* Arabahmet Camii ) ― Şimali Kipr Türk Respublikasında, Şimali Nikosiyada məscid. Tikili XVI əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Məscid 1571 nömrəli Osmanlı ordusunun komandirinin adını daşıyır. Məscidin bağçasında bəzi önəmli şəxslərinin qəbiri yerləşir.

Məscid klassik Osmanlı memarlığının bir nümunəsidir. Tikili 1845-ci ildə geniş tələb səbəbi ilə təmir edilmişdir. Düzbucaqlı formalıdır və Kiprdə tipik türk günbəzini sərgiləyən yeganə məsciddir. Məscidin əsas hissəsini böyük mərkəzi günbəz, girişini isə üç kiçik günbəz əhatə edir. Böyük günbəzin diametri təxminən 6 metrdir. Bundan başqa məscidin künclərində yerləşən 4 kiçik günbəz daha mövcuddur.

Məscidin qarşısında üç kiçik günbəzlə örtülmüş eyvan var. Tikilinin hal-hazırkı lahihəsi 1845-ci ilə aiddir.

Əvvəllər Ərəbəhməd məscidinin yerində məscid binası ətrafında və qonşu evlərdə dağıntıları hələ də qalan kilsə mövcud idi. Lakin bu kilsədən tək parça halında qalmış yeganə qalıqlar 14-cü əsr qəbir daşlarından ibarət kiçik bir kolleksiyadan ibarətdir.

Aralarında ən maraqlısı olan bir sıra parçalı yazılı daş Venesiyalı ailənin üzvləri olan Qaspar Mavrokeni, 1402 və Xyu de Mimarsın (1324) adlarını ehtiva edir. Bu fraqmentlərin əksəriyyəti orta əsrlər yunan əlifbasının adi növündədir. Daşlar arasında XVI əsr İtaliyan intibahının relyef üslubunda olan və yazılarla ya da qalxanların təqdim olunduğu gerblərlə tamamlanmamış iki məzar döşəməsi var. Bu iki lövhə kolleksiyada relyef üslubundakı yeganə nümunələrdir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 

*

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Arabahmet Mosque, Nicosia, North Cyprus". 2017-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-20.
2. ↑  "Arabahmet (Arap Ahmet) Mosque in North Nicosia - Cyprus44, the north cyprus guide". 2018-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-20.
3. ↑  Arabahmet Mosque, Nicosia, Cyprus Arxivləşdirilib 2018-06-13 at the Wayback Machine, cypnet.co.uk Arxivləşdirilib 2016-11-08 at the Wayback Machine.
4. ↑  Ahmet Gazioglu, The Turks in Cyprus - A Province of the Ottoman Empire, London, 1990
5. ↑  "A description of the historic monuments of Cyprus. Studies in the archaeology and architecture of the island" by George Jeffery, Nicosia 1918
Eugène Delacroix - Azadlıq xalqa rəhbərlik edir (1830)
**İyul inqilabı** — 27 iyul 1830-cu ildə Fransada başlayan və Burbon sülaləsinin qəti şəkildə məhvinə, liberal monarxiyanın qurulmasına və Burbon restavrasiyasının sona çatmasına səbəb olan inqilab idi.

İnqilabın mənbələri
-------------------

Burbon restavrasiyası ekstremal royalistlər və liberallar arasında bir tarazlıq siyasəti güdən XVIII Louisin 1824-cü ildə ölümündən sonra qardaşı X.Çarles hakimiyyətə gəldi. X.Çarles ekstremal royalistlərin lideri idi və aristokratiya və kilsəni gücləndirən bir siyasi istiqamətə zərbə vuraraq, qardaşının tarazlıq siyasətindən imtina etdi. Bu xüsusilə liberallar tərəfindən sərt reaksiya gördü. Mühafizəkar baş nazir Villele dini və maddi marağı üstün tuturdu. 1827 seçkilərində o, liberallara güzəşt etməli olan Martignak ilə əvəz olundu. Bununla birlikdə Martignak hökuməti ümumi səs hüquqlarını genişləndirmək istəyən mötədillər və mövqelərini möhkəmləndirmək istəyən royalistlərin təmsil etdiyi burjua-aristokratiya ziddiyyətini həll edə bilmədi.

Polignac zərbəsi
----------------

Polignacın proqramı cəmiyyətin yenidən qurulmasına, ruhanilərin dövlət işlərində çəkisinə və imtiyazlarla təchiz edilmiş güclü bir aristokratiyaya əsaslanırdı. Bir il ərzində parlamenti yığa bilməyən Polignac, Əlcəzairi işğal edərək diqqəti cəlb etməyə və bununla da daxili gərginliyi azaltmağa çalışdı.

1830-cu ilin martında toplanan Nümayəndələr Palatasında Polignacın Ali Şuranın razılığı olmadan vəzifəyə təyin olunduğunu və baş nazirliyinin etibarsız olduğunu iddia etdildi. Bu fərmanlara görə, seçkilər etibarsız sayıldı və yeni məclis qurulacaqdı, seçki sistemi yenidən qurulacaq və 30 milyon əhalisi olan Fransada seçicilərin sayı 100 mindən 25 minə endiriləcəkdi; mətbuata çox sərt məhdudiyyətlər gələcəkdi. Polignac çevriliş adlandırılan bu qərarlar ictimaiyyət arasında böyük reaksiyaya səbəb oldu.

İnqilabın birbaşa və dolayı nəticələri
--------------------------------------

İnqilabın bütün Avropa boyu mühüm nəticələri var idi. Burbon restavrasiyası bitdikdən və Burbonlar taxtdan salındıqdan sonra liberallar bütün Avropada güc qazandırdılar. Nəticədə, İspaniya və Portuqaliyada liberal konstitusiya qüvvəyə mindi, Belçika Hollandiyadan müstəqillik qazandı. Almaniyada liberal və inqilabi hərəkatlar inkişaf etdi, lakin Metternichin göstərişi ilə Prussiya tərəfindən təzyiq edildi, İngiltərədə isə çartist hərəkatı inkişaf etdi.
**Nikita Vladimiroviç Naqornı** (12 fevral 1997, Rostov-na-Donu) — Rusiya gimnastı. Üçqat dünya çempionu(2019), altıqat Avropa çemponu (2015, 2016, 2018, 2019), 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı.Rusiyanın əməkdar idman ustası. Beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

Bioqrafiyası
------------

12 fevral 1997-ci ildə Rostov na-Donuda doğulub.

2014-cü ildə yeniyetmələr arasında keçirilən Rusiya çempionatında Nikita çoxnövçülükdə bürünc medal qazandı. Bu ona Avropa Gənclər Çempionatına getməyə imkan verdi.

2015-ci ildə Rusiya çempionatında Nikita Moskva komandasının tərkibində bürünc medal qazandı. Bu nəticələrlə Nikita Monpelye şəhərində keçirilən Avropa çempionatına bilet qazandı. O 15.099 xal toplamaqla qızıl medal qazandı.

29 may 2016-cı ildə Berndə (İsveçrə) 2016 Avropa Çempionatında Nikita Naqornı komanda birinciliyində 15.566 xal toplayaraq Avropa çempionu oldu.

8 Avqust 2016-cı ildə Nikita Naqornı Rusiya komandasının tərkibində komanda birinciliyində Rio-de-Janeyroda keçirilən 2016 Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

2018-ci il Avropa Çempionatının komanda çempionatında qızıl medal qazandı. Elə həmin il DÇ-2018-də Nikita Naqornıy komanda çempionatında gümüş mükafatçı oldu, həm də çoxnövçülükdə üçüncü yeri tutdu.

2019-cu il Avropa çempionatında Nikita mütləq dünya çempion - Artur Dalaloyanı qabaqlayaraq birinci oldu. Paralel qollarda birinci oldu.

Rusiya Qvardiyasının əsgəridir. "Kiçik leytenant" hərbi rütbəsi var (2016).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Чемпионат мира по спортивной гимнастике - 2019". uniorsport.ru. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-10.
2. ↑  "ПРИКАЗ «О ПРИСВОЕНИИ ПОЧЕТНОГО СПОРТИВНОГО ЗВАНИЯ „ЗАСЛУЖЕННЫЙ МАСТЕР СПОРТА РОССИИ"»". 2019-10-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-23.
3. ↑  "Чемпионат Европы по спортивной гимнастике - 2016". uniorsport.ru. 2021-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-04.
4. ↑  "Чемпионам и призёрам Олимпиады-2016 присвоены внеочередные воинские звания — Спецпроект — Москва — Interfax-Russia". 2016-09-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-23.
*Nikel(II)asetat* - Ni(CH3COO)2 – sirkə turşusunun nikel duzudur.

Fiziki xassələri
----------------

Nikel(II)asetat – yaşıl rəngli kristalik maddədir, suda həll olur, kristallohidrat əmələ gətirir.

Alınması
--------

  

* Sirkə turşusunun nikel hidroksidə təsirindən

{\displaystyle {\mathsf {Ni(OH)\_{2}+2CH\_{3}COOH\ {\xrightarrow {}}\ Ni(CH\_{3}COO)\_{2}+2H\_{2}O}}}
* Sirkə turşusunun nikel karbonata təsirindən

{\displaystyle {\mathsf {NiCO\_{3}+2CH\_{3}COOH\ {\xrightarrow {}}\ Ni(CH\_{3}COO)\_{2}+CO\_{2}+H\_{2}O}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Nikel asetat qızdırdıqda hidroliz prossesi baş verir

{\displaystyle {\mathsf {Ni(CH\_{3}COO)\_{2}+H\_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ Ni(OH)\_{2}\downarrow +2CH\_{3}COOH}}}

Mənbə
-----

1. Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
2. Məhərrəmov A.M. Məhərrəmov M.M. Üzvi kimya, Bakı Dövlət Universiteti, Bakı 2007
**İzar çayı** — Avstriyanın Alplarından Almaniya sərhəddindən başlanğıc götürərək, Bavariyanın cənub-şərqindən axaraq Dunay çayına tökülür. Çayın uzunluğu 291,50 km, hövzəsinin sahəsi isə 8962,29 km²-dir.

Ümumi məlumatlar
----------------

Öz yuxarı axarında İzar tipik dağ çayıdır. Bu hissələrdə dağ çaylarının idman növləri geniş yayılıb. Axınının geniş hissəsinin isə o Cənubi Bavariyanın alçaq dağlıq hissələrindən keçir. Uzun illər bu çay yeterincə çirkli hesab edilirdi ki, bunun üçün də orada çimməyə icazə verilmirdi. Ancaq son dövrlərdə bu çay təmizlənməkdədir. Həmçinin Münhen və digər şəhərlərin əhalisi bu çayın sahillərində isti aylarda istirahət edirlər.

Qolları
-------

* Loyzax
* Amper

Sahillərində olan şəhərlər
--------------------------

* BaTeleç
* Volfratsxauzen
* Munhen
* Frayzinq
* Mosburq-na-İzare
* Landsxut
* Dinqolfinq
* Landau-na-İzare
* Platlinq

Həmçinin bax
------------

* Dunay çayı
* Loyzax çayı
* Amper çayı

İstinadlar
----------

1. ↑  Данные об Изаре на сайте баварского ведомства охраны окружающей среды (2012 год) Arxivləşdirilib 2019-02-07 at the Wayback Machine (
**Olenok körfəzi** — Laptevlər dənizində yerləşən körfəz. Körfəzin uzunluğu 65 km, eni isə 130 km-dir. Ən dərin yeri 15 metrdir. Lena deltasından qərbdə yerləşir. İlin böyük qismi buzla örtülüdür. Avqust-sentyabr ayları buzdan azad olur. Körfəzin suyu az duzludur. Bu səbəbdən burada şirin su balıqlarını görmək olar. Körfəzə Olenok çayı tökülür. Şərq sahillərini Lena deltası şəkilləndirir. Körfəzdə çoxlu ada vardır. Onlardan ən irisi Canqılaxdır. Ətrafında tundra bitkiləri yayılmışdır. Buxtanın sahil bölgəsi Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir. Buxtaya çoxlu sayda çaylar axır. İnzibati cəhətdən buxtanın böyük hissəsi Rusiya Federasiyası Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir.

Araşdırılma tarixi
------------------

Körfəz 1633—1634-cu illərdə yenisey kazaklarının rəhbəri İvan Rebrov tərəfindən kəşf edilmişdir. 1735—1736-cı illərdə Vasili Vasilyeviç Pronçişev tərəfindən tətqiq edilmiş və xəritəyə salınmışdır. uzaq məsafədən kəşf edilmişdir. Sahillərində Vasili Vasilyeviç Pronçişev və Tatyana Pronçişevanın rəhbərlik etdiyi ekspedisiya qışlamışdır. 1736-cı ilin sentyabrında ər və arvad geri qayıdarkən yolda həlak olmuş və Olenok çayı mənsəbində dəfn olunmuşlat.

2002-ci ildə frsansız yazıçısı və səyyahı Jil Eklem kayaklsa körfəz boyu 60 km üzmüşdür.

Naviqasiya
----------

2003-cü ildə Olenok axarı ilə yol 561 kmtəşkil edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Геоинформационный портал ГИС-Ассоциации — На сайте ИТЦ «СКАНЭКС» опубликован новый «Снимок недели»: Оленекский залив моря Лаптевых". 2019-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-06.
2. ↑  "Ленское государственное бассейновое управление водных путей и судоходства". 2018-02-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-06.

Mənbə
-----

* Открытие русскими средней и восточной Сибири
**İzabella Yakovlevna Kremer** (daha çox *İsa Kremer* kimi tanınır, 21 oktyabr 1887, Belsı, Bessarabiya quberniyası[d] – 7 iyul 1956, Kordova) — müğənni, opera və operetta sənətçisi.

Bioqrafiya
----------

Kremer, 1882-ci il 8 oktyabrda Belsı şəhərində, Yankel Leyboviç Kremer Və Hana Moşkovna Kremerin ailəsində doğulmuşdur. Erkən yaşlarından İzabella musiqi qabiliyyətini ortaya çıxardı. Yəhudi dilində ilk mahnını anasının ağzından beşikdə eşitmişdir. Beş yaşında, o, yəhudi toy musiqisi ilə maraqlanırdı və gəncliyində öz xalqının yoxsulluğu haqqında şeirlər yazırdı. Otuz ildən sonra İsa Kremer səhnədə Yəhudi dilində mahnı oxuyan ilk müğənni oldu.

Ailə çətinliyinə baxmayaraq, valideynləri qızının musiqi sahəsində inkişafına xüsusi yanaşırdılar. 1912-ci ildən başlayaraq iki il müddətində Milanda məşhur müəllim Luidji Ronzidən ifa dərsi alır, kiçik teatrlarda çıxış edir və sonra vətəninə qayıdır.

O, Puççininin "Boheme "operasında debüt etmək üçün Odessa şəhərinə dəvət olunur. Odessa, Sankt-Peterburq, Moskva – hər yerdə böyük uğurlar qazanır.
O, iştirak etdiyi operettalara "Dilənçi tələbə", "İdeal Arvad", "Nəhayət Bir", "Polşa Qanı" daxil idi. 1919-cu ildə inqilabdan sonra İzabella Yakovlevna Kremer, həyat yoldaşı "Odessa Xəbərləri" qəzetinin baş redaktoru Xeyfets ilə birlikdə Fransaya köçdü. Daha sonra , dünyanın bir çox ölkəsinə səfər edərək, dünya şöhrətini qazanır, yalnız gözəl və romantik ifaçı deyil, həm də film aktrisası kimi tanınır.
Vətəndaş müharibəsində ölümü haqqında yanlış məlumatlar nəşr olunur. 1923-cü ildə anti-semitik çıxışlara və hətta ona qarşı ölüm təhdidlərinə baxmayaraq, İsa Kremer Varşava yəhudiləri üçün konsert verdi.
1933-cü ildə o, Yəhudi Mədəniyyət Cəmiyyətində çıxış üçün Almaniyaya gəldi. Müğənni İspan Respublikaçılarını dəstəkləmək üçün bir çox konsert verdi. 1934-cü ildə Cənubi Amerika səfəri zamanı İza sosialist Qriqori Bermanla görüşdü. Təxminən bir il sonra onunla Meksikada nikaha girdi.
19 noyabr 1944-cü ildə İsa Kremer Carnegie Hallʼda (New York) konsert verdi. 1946-cı ilin mart ayında Seva Recordʼda Iza Kremerin "İvrit dilində populyar mahnılar" olan yeni qrammafon buraxıldı. 1956-cı ildə həkimlər tərəfindən İza Kremer'ə mədə xərçəngi diaqnozu qoyuldu və həmin ildə öz vətəninə səfər etməyə hazırlaşsa da iyulun 7-də vəfat edti.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  ISA KREMER, SINGER OF FOLK SONGS, 69 Arxivləşdirilib 2019-05-27 at the Wayback Machine The New York Times. July 9, 1956.
3. ↑  Judith Pinnolis. "Isa Kremer"
4. ↑  "ISA KREMER 1887–1956". 2021-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.
5. ↑  Zalmen Zylbercweig, Leksikon fun Yidishn teater, Book four, p. 3641
6. ↑  Lois Barr. "Isa Kremer". Jewish Women's Archive.

Xarici keçidlər
---------------

* Isa Kremer -- Three Yiddish Songs of Love 1927–1928
**İsrafil Xudaverdi oğlu Şükürov** (d. 18 iyun 1924) — azərbaycan sovet müəllimi. Naxçıvan MSSR əməkdar müəllimi (1980). SSRİ xalq müəllimi (1984).

Həyatı
------

İsrafil Şükürov 1924-cü ildə Ermənistan SSR-in Vayoc dzor mərzinin Qabaqlı kəndində anadan olmuşdur. 1947-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısıdır. 1948-ci ildə Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunu, 1954-cü ildə isə, APİ-ni bitirmişdir. 1948-1957-ci illərdə Naxçıvan MSSR-in indiki Babək rayonunun Təzəkənd və Şıxmahmud kənd məktəblərində müəllim, Payız və Sust kənd məktəblərində direktor işləmişdir. 1957-ci ildən həmin rayonun Didivar kənd orta məktəbinin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimidir. I dərəcəli Vətən Müharibəsi, "Şərəf Nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. 1980-ci ildə Naxçıvan MSSR əməkdar müəllimi, 1984-cü ildə SSRİ xalq müəllimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------


1. ↑  Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 584.
2. ↑  "ИСРАФИЛ ХУДАВЕРДИ ОГЛЫ ШУКЮРОВ: БИОГРАФИЯ". 2017-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-25.
**Bakı Biznes Universiteti** — 1993-cü ildə yaradılan və Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən özəl ali təhsil müəssisəsi.

Tarixi
------

Bakı Biznes Universiteti 1993-cü ildə təsis edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi yanında Dövlət Ali Ekspert Komissiyasının 13 mart 1993-cü il tarixli 7/3 saylı qərarı ilə rəsmi qeydiyyata alınaraq institut statusu ilə fəaliyyətə başlamışdır.

Təhsil
------

Bakalavriat səviyyəsində təhsil müddəti bütün ixtisaslarda 4 il (8 semestr), qiyabi şöbədə isə 5 ildir (10 semestr). Tədris müddətində tələbələrə ixtisasları üzrə əsas və əlavə fənlər tədris olunur.

Maddi-Texniki bazası
--------------------

Universitetin bütün korpus və köməkçi binaları Yasamal rayonunda, 20 Yanvar və İnşaatçılar metrostansiyalarının arasında yerləşməkdədir. Həmçinin, universitetin kampusunda gəzinti Bağçası, elm parkı, meydan, idman stadionu, oyun meydançası və s. yerləşir.

### Kitabxana

Bakı Biznes Universitetinin kitabxanası var. Burada çox sayda kitablar, dövri nəşrlər, audiovizual və kompüter məlumatı vardır.

### Yeməkxana

Universitetdə 3 yeməkxana mövcuddur.

### İstirahət yeri

Universitetin kampusunda 1 meydança, stadion, oyun meydançası, bağ və gəzinti yeri mövcuddur.

Tələbələr təşkilatları
----------------------

#### Tələbə elmi cəmiyyəti:

* Tələbə Elmi Cəmiyyəti
* Tələbə Muzeyi və Güşəsi
* Debat Məclisi

* Yaradıcılıq evi, klublar və Gənclər kabineti

**Klublar**:

* Dilçilər klubu
* Elm və Əyləncə klubu
* Müasir Texnologiyalar klubu
* İqtisadçı klubu
* Gənc Debatçılar klubu
* Marketoloqlar klubu
* Tarix və Fəlsəfə klubu
* İdman və İntellektual Oyunlar klubu
* Xarici Siyasət klubu

Beynəlxalq əlaqələri
--------------------

Təhsil sahəsində bir sıra TEMPUS layihələrinin, Mövlanə, Erasmus+"kimi mübadilə proqramlarının tərəfdaşı olan Bakı Biznes Universiteti Avropa və Asiya universitetləri ilə əməkdaşlıq edir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Şeyxzadə Babiç** — başqırd milli ədəbiyyatının klassiki, Başqırd milli azadlıq hərəkatının iştirakçısı, Başqırd Hökumətinin üzvlərindən biri Şeyxzadə Babiçə həsr olunmuş muzey. Muzey Başqırdsıtanın Dyurtyulinsk rayonunun Asyanovo kəndində yerləşir.

Haqqında
--------

Muzey 1995-ci ildə Şeyxzadə Babiçin doğulmasının 100 illiyi münasibətilə açılıb. 2002-ci ildən etibarən muzey "Başqırdıstan Respublikasının Milli ədəbiyyat muzeyi"-nin filialıdır. Muzey üç ekspozisiya zalından ibarətdir. Asyanovo kəndinin tarixi zalında, kəndin tarixi və məşhur sakinləri haqqında sənədlər nümayiş olunur.

Şeyxzadə Babiçin həyatı və yaradıcılığı zalında isə şairin imzası olan "Akmulla" jurnalı, 1922-ci ildə Kazanda nəşr olunmuş "Шиғырҙар мəжмүғəһе" (Şeirlər toplusu) kitabı, həmin şeirlər toplusunun 1912-ci ilə aid əlyazması, şairin "Karmak", "Şuro" jurnallarında, "Vakıt", "Tormoş" qəzetlərində çap olunmuş şeirləri eləcə də onun vizit kartları qorunur. Muzeyin ekspozisiyasında rəsm, heykəltaraşlıq nümunələri, məişət əşyaları, şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı fotolar və sənələr də var.

Etnoqrafiya zalında isə kənddə və rayonda yaşayaan başqırdların mədəni məişət fərqlilikləri, adətləri nümayiş etdirilir. Muzeydə davamlı olaraq məşhur şair və yazıçılarla ədəbiyyat görüşləri keçirilir, və burada Şeyxzadə Babiçin şeirləri oxunur.

Həmçinin bax
------------

* Salavat Yulayev muzeyi
* Başqırd Dövlət İncəsənət Muzeyi

İstinadlar
----------
**Bakı Britaniya Məktəbi** (*ing.* Baku British School) — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

Tarixi
------

15 sentyabr 2007-ci ildə Bakı Britaniya Məktəbi öz qapısını 100-dən çox şagirdin üzünə açdı.

2007-ci il dekabr ayında məktəb ilk semester buraxılışını qeyd etdi.

20 mart 2008-ci ildə BSB (Bakı British School) ilk Novruz Bayramını məktəbin həyətində, şagirdlərin çıxışı ilə təntənəli şəkildə keçirtdi.

25 iyun 2008-ci il məktəb ilk yay buraxılışını qeyd etdi.

22 iyun 2009-cu il ilk son zəng qeyd edildi.

Bakı Britaniya Məktəbi 22 iyun 2009-cu ildə, məktəbin şagirdləri, muəllimləri, valideynləri, 25 məzunu və 200 dən çox qonağı ilə, Rus Dram Teatrında təntənəli şəkildə ilk son zəngini qeyd etdi.

İbtidai təhsil
--------------

İbtidai təhsildə, şagirdlər SAT proqramları (standartlaşdırılan qiymətləndirmə testləri) götürürlər. Bu proqram 2-ci sinifdən 6-cı sinifə qədər hər il götürülür. Testin nəticələri şagirdlərin 1 ildə topladığı ümumi biliyin səviyyəsini göstərməyə imkan verir.

Orta təhsil
-----------

Baku British School orta təhsil tələbələrini Kembric beynəlxalq ekspertiza imtahanları ilə Kembric IGCSE (orta təhsilin beynəlxalq ümumi şəhadətnaməsi) almaq üçün səkkiz fənnə hazırlaşdırır. Britaniya sistemi ilə Kembric IGCSE imtahanları 10-cu sinifdən başlayır və 13-cü sinifə qədər şans verilir. İmtahan kağızları Kembricdə yoxlanılıb, 1 aydan sonra yenidən Azərbaycana göndərilir.

İmtahanların hamısından uğurla keçən (səkkiz fəndən IGCSE alan) şagird Britaniyanın və dünyanın hər bir universitetinə qəbul ola bilər.

Həmçinin bax
------------

* Bakı Oksford Məktəbi
* Landau School
* Bakı Avropa Liseyi

Mənbə
-----

* Baku British School Arxivləşdirilib 2009-09-27 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* BSB Arxivləşdirilib 2010-03-25 at the Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Məktəb** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İspaniya-Özbəkistan münasibətləri** — İspaniya və Özbəkistan arasındakı beynəlxalq münasibətlərdir. Özbəkistanın İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində səfirlik, Barselona şəhərində isə Baş konsulluğu vardır. İspaniyanın Rusiya Federasiyasının paytaxtı Moskva şəhərindəki səfirliyi Özbəkistanda da akkreditə olunmuşdur. Özbəkistan səfiri Raxmatulla Nurimbetov iki ölkə arasındakı əlaqələrin xüsusilə kənd təsərrüfatı, turizm və elmi məsələlərdə "istifadə edilməmiş böyük bir potensiala" sahib olduğunu izah etmişdir. Buna görə də, o, ispan iş adamlarını ölkəyə "investisiya və töhfə verməyə" dəvət etmişdir.

Diplomatik münasibətlər
-----------------------

XV əsrin əvvəllərində Ruy Qonsales de Klavixonun səfirliyi, Səmərqənddə tarixi bir dönüş nöqtəsini təmsil edir (fars dilində "Timur el Cojo" mənasını verir), Qərbdə Tamerlane olaraq bilinən Teymurilər imperiyasının paytaxtı. 

İspaniya 31 dekabr 1991-ci ildə Özbəkistan Respublikasının müstəqilliyini tanıyaraq, 18 mart 1992-ci ildə diplomatik münasibətlər qurmağa başladı. 1992-ci ilin sentyabr ayından etibarən Özbəkistanın 1999-2007-ci illəri arasındakı Moskvadakı səfirliyi, Paris səfirliyini Madrid şəhərində qəbul etmişdir. 2007-ci ildə Özbəkistan İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərində səfirlik açmışdır.

İqtisadi münasibətlər
---------------------

İki ölkə arasındakı ticarət az inkişaf edir. Bununla birlikdə, 2010-2011-ci illərdə iqtisadi münasibətlərdə güclü artım müşahidə olunub.

Əməkdaşlıq
----------

Bu günə qədər Özbəkistanda yalnız iki İspan layihəsi olan FAD maliyyəsi vardır. Biri qarışıq kredit, mal toplama və su vurmaqla maliyyələşdirilən (2002-ci ildə FAD-dan 8.1 milyon avro) doğum evləri, digəri Buxara şəhəri üçün bir layihədir. 

Özbəkistanda ispan dilinə və mədəniyyətinə böyük maraq vardır. Ölkədəki 100-dən çox liseydə təqribən 25.000 tələbə ikinci xarici dil olaraq ispan dilini öyrənir. Daşkənd Dövlət İqtisad Universitetində 20 professor və 300-ə yaxın tələbədən ibarət bir İspan heyəti var. Bundan əlavə, özbək tələbələr MAEC-AECID proqramları, Erasmus Mundus və Tempus Avropalıların təqaüdləri sayəsində İspaniyada mütəmadi olaraq təhsil alırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Embassy of the Republic of Uzbekistan in Spain". uzbekembassy.es. 16 noyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "List of foreign consulates in Spain" (PDF). 2 aprel 2015 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 28 iyun 2020.
3. ↑  "Ficha de Uzbekistán" (PDF). exteriores.gob.es. 28 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
4. ↑  "Uzbekistán desea que España abra pronto una embajada en Tashkent". thediplomatinspain.com. 3 may 2019 tarixində arxivləşdirilib.
5. ↑  PAIS.pdf "Ficha de Uzbekistán, Office of Diplomatic Information. Ministry of Foreign Affairs and Cooperation" (#bad\_url) (PDF). exteriores.gob. 11 iyul 2013 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
**Miloş Obiliç** (*serb.* Милош Обилић, ?-29.6.1389) —Serbiya knyazı.

Həyatı
------

28 iyun 1389-cu ildə Xaçlı ordusu ilə Osmanlı ordusu Skopyenin şimalında Kosovo düzənliyində böyük bir meydan müharibəsində girişdilər. I Kosovo döyüşü olaraq adlandırılan bu müharibədə Osmanlı ordusu ilə Xristian Serb, Bosniya, Əflak (Valaxiya), Macar və Xorvat birləşmiş ordusu səkkiz saat davam edən bir vuruşmağa başladılar. Xristian ordusu sonunda böyük bir təxribata uğradı. Müharibə bitdikdən sonra və ya müharibə zamanı Sultan I Murad, Serb Miloš Obilić tərəfindən xəncərlənərək şəhid edildi. Beləcə I Murat hərb zamanı öldürülən tək Osmanlı sultanı oldu.

Bir ölüm-dirim mübarizəsi halına girmiş olan vuruşma və hökmdara sui-qəsd hadisəsi Türk / Osmanlı və xarici qaynaqlarda çox fərqli şəkillərdə izah edilər:
Bir çox Türkcə qaynaqda I Murad ənənəvi olaraq döyüş sahəsinin gəzərkən Serb despotu Lazar Xrebelyanoviçin kürəkəni olan yaralı Milosun xəncərinə hədəf olmuş; otağına aparılmış; amma qurtarıla bilməmiş ölmüşdür.

Feridun bəy "Münşəat" adlı əsərində Miloşun müsəlman olmaq istədiyi səbəbiylə I Murada yaxınlaşıb yanında saxladığı xəncərlə onu ürəyindən vurduğunu bildirir.

I Muradın Kosovadakı türbəsi
Dmitri Kantemir isə tarixində I Muradın Kosovo döyüş meydanını gəzərkən yerdəki ölülərin çoxunun tüksüz cavanlar olmasının səbəbini soruşduğunu; vəzirin özünə Padşahım, onsuz da zəfər bundan ötəri bizim olmuşdur dediyini; I Muradın isə bu hərb meydanında öldürüldüyü haqqında əvvəlki gecə gördüyü bir yuxunu izah etməyə başladığını; bu sırada ətrafda yaralı olan bir Xristian əsgərin bu danışanlar kəslərin padşah və vəziri olduğunu anlayıb onlara hücum edib I Muradın qarınına xəncərini sapladığını nəql edir.

Xarici mənbələrdən xüsusilə Serb anlatımlarına görə, isə bir Serb əsilzadəsi olan Miloşun görüş tələb etdiyi; bunun qəbul edilib sərbəst məiyəti ilə birlikdə I Muradın otağında hüzuruna çıxdığı və onun üzərinə atılıb onu xəncərləyib öldürdüyü yazılar.

Bu hadisələ əlaqədar əldə olan zamanına aid tək bir yazılı sənəd isə, Bosniya Kralı I Tvrtkonun Florensiya Senatına göndərdiyi 20 oktyabr 1389-cu il tarixli bir məktubdur. Bu məktuba görə müharibənin əvvəllərində Serb ağır süvarilerinin bir hücumunda 12 şəxsiyyətlik bir qrup Osmanlı ordusunu yarmağı bacarmış və bu 12 soylu süvarilər biri I Muradı öldürmüşdür.

Bu qaynaq qarışıqlığı səbəbindən hələ sirrini qoruyan bu sui-qəsd hadisəsi necə olursa-olsun, Şahzadə Bəyazidin müharibə sahəsindən çağırılıb otağda Sultan elan edilib özünə beyət edilməsi; tutulub əsir düşən Serb despotu Lazarın və yaxınlarının '"qarşılığı-misl" olaraq öldürülməsi I Muradın müharibə tam olaraq bitmədən bir sui-qəsdə məruz qaldığını açıqca göstərməkdədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Feridun Bey, *Münşeattü's Selâtin*, İstanbul, Hicri. 1274-1275 (Osmanlıca)

Həmçinin bax
------------

* I Murad
**Sankt-Pölten** — Aşağı Avstriyada şəhər.

Şəhər Aşağı Avstriyanın Federal əyaləti ölkənin şimal şərqində, Çexiya və Slovakiya ilə sərhəddə Dunay çayının aşağı axarında yerləşir.

Əyalətin paytaxtı Sankt-Pöltendir. O, Avstriyanın ən qədim şəhəridir və federal əyalətin ən cavan paytaxtıdır. Hesshtrassedəki Ratuşa,"İt Hof" Müzeyi, orta əsr kubok kolleksiyalarının yerləşdiyi Pottenburn sarayı, Şallaburq sarayı, Festival Zalı olan şəhər mədəniyyət mərkəzi, Şourum və modern qala, Aşağı Avstriyanın Tarix Muzeyi, Karmeliterhof barokko sarayındakı Müasir İncəsənət müzeyi, Domplattsdakı Roman-qot Kilsəsi, yepiskop Bishofshop müzeyi və Hertsogenburg, Nussdorf abbatlığı və Trajsmauer dinozavrlar parkı burada yerləşir. Sankt-Pöltendən başlayaraq üzüm bağı olan əraziyə-Vahauya ekskursiya başlanır. Burada iynəyarpaqlı meşələr və Foralpenland dağı ilə əhatə olunan Valdfirtel ərazisinin çoxlu kiçik gölləri vardır. Asparnan-der-Tsajada açıq səma altında Prehistoric müzeyi, Spitz-dog-an-der-donauda gəmiçilik müzeyi və Valdkirhen-an-der-Tajada kukla müzeyi vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  Dauersiedlungsraum der Gemeinden Politischen Bezirke und Bundesländer - Gebietsstand 1.1.2018. Avstriya Statistika Bürosu.
3. ↑  Sankt Pölten, Niederösterreich - Austria Postcode.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Avstriya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Nikka Yuko yapon bağı** (日加友好日本庭園, *Nikka Yuko Nihon Teyen*?) – Kanadanın Alberta əyalətinin Letbric şəhərində, Henderson gölünün kənarında yerləşən yapon bağı. Bağ 1971-ci ildə Vinsent Messi mükafatına layiq görülmüşdür.

Tarixi
------

Bağ 1967-ci ildə Letbricdə yaşayan yapon icmasının töhfələrini və Kanada–Yaponiya dostluğunu qeyd etmək münasibətilə yaradılmışdır. Bağın adı *"ni"* (yapon dilində *"nihon"* "Yaponiya" deməkdir), *"ka"* ("Kanada" sözünün qısaltması) və *"yuko"* (yapon dilində "dostluq" deməkdir) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.

Albertada yapon bağı ideyasının təşəbbüskarları kanadalı buddist keşişi Yutetsu Kavamura, onun həyat yoldaşı Yoneko və *"Lethbridge Herald"* qəzetinin naşiri Kleo Movers olmuşdur. Şəhərin turizm təşkilatının meneceri Kurt Steyner ideyanı eşitdikdən sonra onu təbliğ etmək qərarına gəlmişdir. Bağın dizayneri Osaka Universitetinin memarı Tadaşi Kubo olmuşdur. Onun universitetdən həmkarı Masami Suqimoto da bağın tikintisində iştirak etmişdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Şahzadə Ayako bağın 50 illik tədbirində.
Bağ həm Yaponiya, həm də Kanada mədəniyyətinin xüsusiyyətlərini daşıyır. Cənubi Alberta təbiətinin mənzərəsini nümayiş etdirməklə yanaşı yapon fəlsəfəsinin elementlərini özündə birləşdirir. Yapon bağında su vacib element olduğu üçün burada şəlalə, çay və gölməçə yaradılıb.

Qayalar bağın görkəmli xüsusiyyətlərindən biridir. Yaxınlıqdakı dağ keçidindən gətirilmiş qayalar şibyələrlə bəzədilmişdir. Hər biri bir neçə ton olan qayalar kranla yerləşdirilib və yerləşməsi zamanı hər bucaq nəzərə alınıb. Qayalar vasitəsilə yaradılmış və tısbağa formasında olan adacıq yapon uzunömürlülüyünü simvolizə edir.

Bağın struktural komponentləri Kioto şəhərində hazırlanmışdır. Çay evi, zəng gülləsi, azumaya, darvazalar və körpülər ağacdan tikilmişdir. Zəng gülləsi üçün xüsusi olaraq hazırlanmış Dostluq zəngi Kiotoda hazırlanmışdır. Kioto sənətkarları tərəfindən hazırlanmış daş fənərlər zəng gülləsinin qarşısında yerləşir və gölməçəyə tərəf baxır. Fənərlərin yerləşdirilməsi zamanı yapon ənənəsindən istifadə olunub. Bağdakı daş paqoda beş mərtəbəlidir: mərtəbələr torpaq, alov, su, külək və səmanı simvolizə edir.

Tədbirlər
---------

Yapon bağı ziyarətçilərin üzünə açıqdır. Burada Yaponiya, eləcə də, Kanadanın mədəniyyətinə həsr olunmuş tədbirlər keçirilir. Burada yerli sənətkarların sərgiləri, tsukumi tədbirləri və çay mərasimləri baş tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Simmins, Geoffrey.* "Japanese Gardens in Canada". The Canadian Encyclopedia (ingiliscə). 4 mart 2015. 2022-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 noyabr 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22  "History". Rəsmi sayt (ingiliscə). 14 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 noyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* nikkayuko.com — Nikka Yuko yapon bağının rəsmi saytı
**A7V**, Birinci Dünya müharibəsinin sonuna doğru Almaniyanın 1918-ci ildə inkişaf etdirdiyi tank idi. 100 ədəd istehsal etmək əmr edilmişdi, ancaq sənayedəki polad çatışmazlığı səbəbindən yalnız 20-si çatdırıldı. Maksimum sürəti saatda 15 km (9 mil), dayandırma sistemi Holt parça, şaquli yaylar olmuşdur.

Xüsusiyyətləri
--------------

Xəndək döyüşlərində itkilərin qarşısını almaq və düşmən xətlərini parçalamaq üçün hazırlanmış A7V tankları (Abteilung Verkehrsvesen), həmin dövrün tələblərinə görə digər silahların tanklardan daha vacib olması səbəbindən praktiki olaraq təsirli tank döyüş taktikalarını tətbiq edə bilməmişdir.

Zireh və sürət baxımından rəqiblərindən üstün idi. A7V Belçikadan 57 mm topla təchiz edilmişdi və həmçinin 6 ədəd MG 08/15 pulemyotuna da malik idi. Onun 18 nəfərdən ibarət heyəti var idi, lakin içəridəki temperatur 80 dərəcəni keçə bildiyi üçün problemlər yaranırdı, həmçinin mühərrik səsi də çox yüksək idi.

A7V-nin uzunluğu 7.34 metr (24.1 fut), eni 3 metr (9.8 fut), ən yüksək hündürlüyü isə 3.3 metr (11 fut) idi. Tankın yan tərəfləri üçün hər iki tərəfdə 20 mm, ön tərəfdə 30 mm və damında 10mm polad plitə örtülmüşdü; lakin polad sərtləşdirilməmişdi və effektivliyi az idi. Bu pulemyot və tüfəng atəşini dayandırmaq üçün kifayət qədər qalın idi, lakin iri çaplı top atışlarından qorunmaq üçün kifayət deyildi. Bu sərtləşdirilmiş polad, həmin dövrdə istifadə olunan digər tanklarla müqayisədə yaxşı bir müdafiə təmin etmişdir.

Təsviri
-------

Formasına və quruluşuna görə ingilislər tərəfindən "Gəzən qala" ləqəbi almışdı. A7V tankları Almaniyanın Birinci Dünya Müharibəsi dövründə istifadə edə biləcəyi yeganə tank idi. Onlar az sayda istehsal olunduğu üçün hər birinin ayrı-ayrı adları var idi. Müharibədən qalan yeganə orijinal A7V tankı Mephisto bu gün Avstraliyadakı bir muzeydədir.

Almaniya Tank Muzeyində olan A7V (orijinal tankın kopyası)
**Bakı** — Azərbaycan milli rəqslərindən biri.

Azərbaycanda "Bakı" adı ilə iki oyun havası mövcuddur. Onlardan biri Şur ladında səslənin, iti tempdə oynanılan kişi rəqsidir. 

Digəri isə kollektiv şəkildə ifa olunan yallı rəqsidir. Bu yallı iki hissəlidir. Birinci hissəsi ağır tempdə başlanan rəqs ikinci hissədə çox iti surətdə oynanılır. Rəqsin musiqisi Qılman Salahov tərəfindən Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs ansamblı üçün bəstələnib. Q.Salahov 1936-cı ildə Üzeyir Hacıbəyli tərəfindən yaradılmış bu kollektivin dirijoru, xormeysteri, daha sonra rəhbəri olmuşdur. İlk dəfə "Yallı" adı ilə yaradılan bu rəqsə Əlibaba Abdullayev quruluş vermişdir. 1959-cu ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun nəzdində qızlardan ibarət "Çinar" xalq rəqs ansamblı yaradıldıqdan sonra, bu kollektivə rəhbərlik edən Əminə Dilbazi rəqsə yeni quruluş verərək onu "Naxçıvan yallısı" adlandırmışdır. Lakin bu yallı Naxçıvanda ifa edilmirdi. Yalnız Bakıda oynanılan bu rəqs havası sonralar, elə Əminə xanımın özü tərəfindən "Bakı yallısı" kimi adlandırılmışdır.
**A. M. Ştrom binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Tarixi və mədəni əhəmiyyət daşıyan bina. Yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsi 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq olmuşdur.

Tarixi
------

XX əsrdə inşa edilmişdir. Rostov-ba-Donu şəhəri Bolşoy Sadovnaya keçəsi, ev 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq 1910-cu illərdə hələ profesional fəaliyyətə yenicə qoşulmuşdu. 1911-ci ildə Leonid Fyodoroviç Eberq Moskva uçilişini bitirmişdi. O, Rostov-na-Donu şəhər rəhbərliyi tərəfindən əsas aparıcı tikinti idarəsinə qəbul edilir. Elə bu zaman o, Rostov-na-Donu şəhərinin imkanlı şəxsi olan bankir Aleksandr Mixayloviç Ştrom ilə tanış olmuşdur. Aleksandr Mixayloviç Ştrom bu ərəfədə gəlirli bina inşası üçün arxitektor axtarırdı. Nəhayətdə onun seçimi Leonid Fyodoroviç Eberq. Gənc arxitektor beş mərtəbəli binanın layihələndirilməsi və inşası üzərində işləyirdi. Bu tikili gəlirli bina təyinatlı olmalı idi. O, binanın layihəsi üzərində düüz iki il işləmişdir. Nəhayətdə binanın inşasına başlamışdır. Binanın inşasına bankdan alınan kreditlər tam önənmişdir. Binanın fasadında vaxtı ilə memorial lövhə olmuşdur. Burada binanın Romanovlar sülaləsinin hakimiyyətdə olmasının 300 illiyi mübasibəti ilə inşa edilməsi vurğulayırdı. Bu lövhə 1950-ci illərə qədər qalmışdır. Ştromun binasının inşasından sonra Leonid Fyodoroviç Eberq Rostov-na-Donu şəhərində yeni gəlirli binaların inşası təklifləri almışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "О внесении изменений в постановление министерства культуры Ростовской области от 03.03.2016 года № 123" (PDF). 2017-03-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-03-12.
2. ↑  "Л. Ф. Эберг — ведущий архитектор Ростова первой половины XX века". 2017-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-12.
3. ↑  "Архитектурное наследство Эбергов становится ненужным Ростову". 2022-04-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-12.