recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dissernet** — öz əməklərini fırıldaqçıların, saxtakarların və yalançıların ifşa edilməsinə həsr etmiş ekspertlərin, tədqiqatçıların və reportyorların azad şəbəkə cəmiyyətidir
Cəmiyyətin fəaliyyəti əsasən Rusiya elm və təhsil müəssisələrində müdafiə edilmiş fəlsəfə və elmlər doktoru dissertasiyalarının içtimai ekspertizasının keçirilməsindən ibarətdir.

Dissernetin baniləri
--------------------

Dissernetin baniləri aşağıdakılardır:

* Mixail Qelfand
* Andrey Zayakin
* Sergey Parxomenko
* Andrey Rostovsev

Dissernetin tarixi
------------------

Dissernet cəmiyyəti 2013-cü ilin yanvarında yaranmışdı. Layihənin əsası kimi Almaniyadakı oxşar VroniPlag layihəsi götürülmüşdü. Cəmiyyətin araşdırmalarının nəticələri əvvəlcə əsasən Parxomenko və Rostevsevin bloqlarında nəşr olunurdu. 20 fevral 2013-cü ildə dissernet.org saytı açıldı.

Dissernetin məqsədi
-------------------

Dissernetin məqsədi elmi işçilərin qanunla təsbit edilmiş attestasiya qaydalarının, həmçinin elmi dərəcələrin verilməsi qaydaları və reqlamentlərinin kobud şəkildə, müəyyən məqsədlə pozulması hallarının aşkarlanmasıdır.

Dissernet, ekspertiza nəticəsində bu cür pozuntular aşkarlanan dissertasiyaları saxtalaşdırılmış və bu dissertasiyaların müdafiəsi nəticəsində alınmış diplomları isə qanunsuz sayır və ləğv olunmalı olduğunu bildirir.

Dissernetin fəaliyyəti
----------------------

Dissernetin tədqiqatları və ifşaları Rusiyanın bütün kateqoriyadan olan vətəndaşlarına bərabər şəkildə tətbiq edilir, o cümlədən:

* peşəkar alimlərə və yaxud özlərini əsassız şəkildə bu cür sayan insanlara;
* dissertasiya müdafiə etməklə və rəsmi diplom almaqla öz şöhrətlərini artırmaq istəyən siyasi və ictimai xadimlərə.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
* Диссернет. Не участвуйте в бесплодных делах тьмы, но обличайте // (rusca)
***Homo antisessor*** — XX əsrin sonlarında İspaniyanın şimalında yerləşən Atapuerko dağlarında 10-12 yaşlı fərdə aid olan qalıqlar aşkar edilmişdir. "Əcdad insan" və ya "Homo antisessor" adlandırılan bu tapıntı Avropa da tapılan ən qədim insan qalıqları hesab olunur. Homo antisessorların təqribən 1,2 milyon-800 min il bundan əvvəl yaşadıqları güman edilir. 2010-cu ilə qədər Homo antisessorların altı fərdinə aid olan 20-yə qədər müxtəlif sümüklər aşkar olunmuşdur. Homo antisessorların əsas morfoloji xüsusiyyətləri aşağıdakılar hesab olunur:
1) Alınları maili olsa da, Homo erqaster və Homo erektusların alnından müəyyən qədər böyükdür;
2) Qaşüstü sümük çıxıntısı zəif inkişaf etmişdir;
3) Sifət skeletləri kifayət qədər kiçikdir, lakin sifətlərində proqnatizm əlamətləri müşahidə olunur;
4) Homo antisessorların digər fərqləndirici xüsusiyyətləri də burun sümüklərinin nazik olmasıdır;
5) Homo antisessorların diş sistemləri müasir insanların diş sistemləri ilə oxşarlıq təşkil edir.
İspan tədqiqatçıları Bermindus və Kastro Homo antisessorları morfoloji xüsusiyyətlərinə görə Homo erektuslardan daha çox müasir insanlara yaxın olduğunu bildirmişlər. Tapıntılara əsasən burada kütləvi hannibalizm olduğu müəyyənləşdirilmişdir. 2007-ci ildə Elefante mağarasından aşkar edilmiş olan sümüklərin yaşı təxminən 1 milyon 200 min ildir. Tapıntının qadına aid olması və beyninin həcminin 900 sm³-dən artıq olması müəyyən edilmişdir. Homo antisessorların İspaniyadan şimala doğru yayılması faktını təsdiq edən arefaktlar da tapılmışdır. 2010-cu ildə İngiltərənin cənub-şərq hissəsində eyni dövrə aid edilən əmək alətləri tapılmış və həmin əmək alətlərinin yaşı 850 min il bundan əvvələ aid edilmişdir. 2013-cü ildə İngiltərənin Norfolk əyalətində yaşı 850-950 min il arası olan ayaq izləri aşkar edilmişdir. Bu tapıntıları və İspaniyadakı Atapuerko dağlarından tapılan Atapuerko tapıntılarını UNESCO bəşəriyyətin mədəni irs siyahısına daxil etmişdir.

Mənbə
-----

Bermudez de Castro, Arsuaga, Carbonell, Rosas, Martinez & Mosquera 1997:"A hominid from the Lower Pleistocene of Atapuerca,
Spain: possible ancestor to neandertals and modern humans", Science, 276:1392-1395


1. ↑  *Castro J. M. B. d. Arsuaga J. L. Carbonell E. Rosas A. I. Martı́nez, Mosquera M.* A Hominid from the Lower Pleistocene of Atapuerca, Spain: Possible Ancestor to Neandertals and Modern Humans (ing.). // *Science* / H. Thorp AAAS, 1997. Vol. 276, Iss. 5317. P. 1392–1395. ISSN 0036-8075; 1095-9203 doi:10.1126/SCIENCE.276.5317.1392 PMID:9162001
Kainatın yaranmasında zamanı müxtəlif qüvvələr böyük rol oynamışdır. Kainatın tamamlanmasını müəyyən etmək üçün nəzəriyyə müvcud olmalıdır. Məhz bu nəzəriyyə M-nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyə A.Eynşteynin nəzəriyyəsində sonra əldə edəlmiş ilk böyük nailiyyətdir. Bu nəzəriyyə özündə kvant mexanikasını və nisbilik nəzəriyyəsini birləşdirir. Ona görə də bu yeganə belə nəzəriyyə sayılır. Kainatın yaranmasını M-nəzəriyyə sayəsində ifadə olunan strun nəzəriyyəsi də verir, belə ki, əslində bu iki nəzəriyyə eynidir. Burada "M"-sehrli, ana, matrisa mənalarında işlənilir. Nəzəriyəyə görə kainat subatomlardan təşkil olunub. Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə görə Kainat Qara dəliklərdən, Böyük partlayışdan ibarət olduğu halda, Kvant nəzəriyyəsi bunun tam əksinədir.

Strun nəzəriyyəsi və M-nəzəriyyə supersimmetrik fəzada müəyyən bir ölçüyə malik olan obyekt konsepsiyasına əsasən yaradılıb. M-nəzəriyyə ümumi simmetrik və özü-özünü yaradan nəzəriyyə, Kainat modelidir. Strun nəzəriyyəsi bəzi elementar zərrəciklərin quruluşunu müəyyən etmək üçün yaradılmiş nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyənin əsas cəhəti Kainatın çoxölçülü olmasını iddia etməsidir. Strun nəzəriyyəsi multi ölçülü sistemə əsaslanır, əgər əksinə olsaydı böyük problemlərlə üzləşə bilər. Bozon nəzəriyyəsi 26 ölçülü olduğu halda superstrun nəzəriyyəsi 10 ölçülü sistemə əsaslanır. Lakin bu sistem 4 ölçülü sistemə nəzərən bizə görünməz olaraq qalır. Stromidjer və Vafa strun nəzəriyyəçiləridir. Onlar qara dəliyin əsas mikrokomponentləri (yük və kütlə) haqqında məlumat əldə etmiş və qara dəliyin entropiyyasını hesablamağa çalışmışlar. Bu nəzəriyyələrə əsasən müəyyən etmək olar ki, strunlar və M-nəzəriyyə nəzəri fizikanın ən əsas "cəbhəsini" təşkil edir.
**Çatkal çayı** (qırğ. Чаткал, özb. Chatqol, Чатқол) — Qırğızıstan və Özbəkistan ərazisindən axan dağ çayı. Çarvak su anbarının tikilməsinə qədər Çirçik çayının sol qolunu təşkil edirdi. Yuxarı axarlarda **Qaraqulcá** adını daşıyır.

Təsviri
-------

Çatkal çayı
Çayın uzunluğu 217 km, hövzəsinin sahəsi 7110 km². Öz başlanğıcını Talas Alatausunun cənub-qərbindən götürür. Çay qərbə doğru Tyan-Şan dağlarının qərbi ilə axır. Burada şimaldan Sandalaş və Koksuy, cənubdan isə Çatkal silsiləsi ilə əhatələnmişdir. Yuxarı axaları boyunca Çatkal vadisində yerləşir. Ter çayının töküldüyü yerlə dərin dərə əmələ gəlmişdir. Bu dərənin şimal-qərb hissəsində Kokus silliləsi qərarlaşır. Çayın mənsəbi hazırda Çarvak su anbarıdır. O Burçmolla qəsəbəsi yaxınlığında ona tökülür.

Çayən orta axarları boyunca meşəliklər yerləşir bu meşəliklərin böyük qismi cır meyvə ağalarından ibarətdir. Burada yabanı alma, alça, yunan qozu yetişir.
Çay əsasən qar suları ilə qidalanır. Çay öz başlanğıcını 3343 metr yüksəklikdən götürür və 880 yüsksəklikdə isə mənsəbi yerləşir.

Qolları
-------

Çatkal çayının ən böyük çayları sol hissədən ona tökülür: Təsr (8,1 % hövzə) və Ağbulaq (11,9 % hövzə), soı: Sandaltaş (16,8 % hövzə) və Koksu (5,9 % hövzə). Mənsəbə yaxın su sərfiyyatı 72,6 m³/s, maksimal isə 180 m³/s təşkil edir.
Özbəkistan Respublikası ərazisində çay aşağıdakı qolları qəbul edir (mənbədın mənsəbə):

* Ağbulaq - Qırğızıstan və Özbəkistan sərhəddində (sol);
* Kazanaksay (sağ);
* Xudodosay (sağ);
* Çukraksu (sağ);
* Paltau (sağ);
* Yanqikurqansay - yazın ortalarından payızın sonlarına qədər Çarvak su anbarına tökülür (sol);
* Koksu - yazın ortalarından payızın sonlarına qədər Çarvak su anbarına tökülür (sağ).

Çayın Obi-raxmat adlı qəsəbənin yaxınlığında (41°34"08, 8" ş. e. 70°08"00, 3" ş. u.) 9—12 yaşlı neandertal aşkarlanmışdır. Tapıntının yaşı 50 min il olaraq qiymətləndirilir.

Turizm
------

Çatkal çayı
Sovet dönəmində Çatkal ərazisindən məşhur turistlik maşrutu keçirdi. Çay hazırda belə su idnanı həvəskarı arasında tanınır. 1975 ilin oktyabrında çayda texniki su turizmi üzrə Ümumittifaq yarışması keçirilmişdir. Burada müttəfiq ölkələrdə 22 komanda iştirak etmişdir. Hazırda isə sərhəd problemləri ilə əlaqədar tuzimdə çətinliklər yaranmışdır.

Mənbə
-----

* Çatkal çayı
* "Водные маршруты СССР. Азиатская часть". М. "Физкультура и спорт", 1976. Arxivləşdirilib 2016-11-17 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  Ўзбекистон Миллий Энциклопедияси, səh. «Чатқол» *(öz.)*
2. ↑  "Исследования грота Оби-Рахмат: Археологические находки на территории долины реки Пальтау". 2018-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-17.
3. ↑  "А. И. Кривошапкин «Недостающее звено?» Наука из первых рук. 2005. № 1(4). Стр. 27-29". 2022-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-17.
**Raffi Riçard Hovanisyan** (*erm.* Րաֆֆի Հովհաննիսյան; 20 noyabr 1959, Fresno, Kaliforniya) — erməni siyasətçi, İrs Partiyasının sədri, 2013-cü il seçkilərində prezidentliyə namizəd.

Biografiya
----------

Raffi Hovanisyan 1959-cu ildə Kaliforniyanın Fresno şəhərində Riçard və Armenouhi Hovanisyanın ailəsində anadan olub. 1977-cu ildə Berkli Kaliforniya Universitetində politologiya fakültəsində təhsil almağa başlayıb. 1979-cu ildə Kaliforniya Universitetinin Los Angeles kampusuna "Ermənistan tarixi" fakültəsinə keçib. 1980–82-ci illərdə Fletçer institutunda təhsil alıb. Həmin illərdə Taft Universitetində Ermənistan Tarixi fənni üzrə dərslər verib. 1990-cı ildə ABŞ-dən Ermənistan-a köçüb və burada siyasi fəaliyyətə başlayıb. 1991–1992-ci illərdə Ermənistanın ilk Xarici İşlər Naziri olub. 2002-ci ildə İrs Partiyasının əsasını qoyub. 2007-ci və 2012-ci illərdə keçirilən parlament seçkilərində qalib gəlib və Ermənistan Parlamentinin üzvü seçilib. 14 yanvar 2013 tarixində Ermənistanın Prezident seçkilərinə namizədliyini irəli sürüb. 18 fevralda keçirilən seçkilərdə Hovanisyan rəsmi nəticələrə görə səslərin 36,75%-ni qazanıb və 7 namizəd arasında ikinci olub. Lakin Hovanisyan seçkilərdə məğlubiyyətini qəbul etməyib. Bundan sonra Ermənistanda mitinqlər başlayıb. Hovanisyan martın 2-si keçirilən mitinqdə Serj Sarqsyanın istefasını tələb edib və hətta müxalifətin müvəqqəti yeni hökumətini quracağını bildirib.

Mənbə
-----

* Hovanisyanın rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2014-12-18 at the Wayback Machine
**Bakugöl** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında Alagöz dağında göl adı.

Toponim
-------

**Bakugöl** — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında Alagöz dağında göl adı. Uzunluğu 150 m, eni 145 metr, 3200 metr yüksəklikdədir. Baku Ələyəz dağının zirvələrindən birinin adıdır (hündürlüyü 3128 m). Qədim türk dillərində baku *təpə*, baqu *cərgə təpələr* və azərbaycanca göl sözlərindən ibarətdir. *Təpəlik yerdə göl* mənasındadır. XX əsrin 30-cu illərində fərmanla ermənicə Baqu — Liç adlandırılmışdır. 936-cı ilin ərəb mənbəyində adı çəkilən Bakı (qədim forması Baku) şəhərinin adı ilə mənaca eynidir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Dağıstan əyalətinin Teymurxan-Şura dairəsində Baku-tala, Kuban əyalətinin Eysk dairəsində Bakay-Aci-Aul, Teymurxan-Şura dairəsində Bakay-Kiçiklik (dağ burnu) toponimləri ilə sıra təşkil edir. Ehtimal ki, Zəngəzurda əhalisi azərbaycanlılardan ibarət Vaqazin kəndinin adı da Bakay və türk dillərində sin *dağ beli* sözlərindəndir. Bir mənbədə qeyd olunur ki, Alban çarı Vaçaqan (bu, III Vaçaqandır) 500-cü ildə Bakını qızı Varsenikə bağışlamışdır.

Həmçinin bax
------------

* İrəvan quberniyası
* Alagöz dağı
* Eçmiədzin qəzası

İstinadlar
----------

1. ↑  Древнетюркский словарь. М. 1969.
2. ↑  Гордлевский В.А. Сочинения, том. Ш.
3. ↑  Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карте Кавказа. Тифлис, 1913.

Ədəbiyyat
---------

* Budaqov B.Ə. Azərbaycan coğrafi terminlərinin bəzi məsələlərinə dair. "Azərbaycan SSR EA Xəbərləri" (Yer Elmləri Seriyası), 1959, № 7.
* Budaqov B.Ə. Azərbaycan toponimlərinin problemləri. "Azərbaycan onomastikası problemlərinə dair". Bakı, 1986. \* Budaqov B.Ə. Ermənistanın
* Azərbaycan mənşəli coğrafi adları. "Didərginlər" məcmuasi. Bakı, 1990
* Budaqov B.Ə. Türk uluslarının yer yaddaşı. Bakı, "Elm", Bakı, 1994.
**Rodni Erray Lourens Vilyams** (*ing.* Sir Rodney Errey Lawrence Williams; 2 noyabr 1947, Svites[d], Sent Pol səmti[d]) — Antiqua və Barbudanın 4-cü general-qubernatoru.

Həyatı
------

Rodni Sent Pol bölgəsinə təyin edilmiş Antiqua İşçi Partiyasının sabiq üzvü Ernest Emmanüel Vilyams və məktəb müəllimi olan İrina Vilyamsın oğludur.

Vilyams Sent Consda yerləşən "Antigua Grammar School"-da orta təhsilini aldı. Sonra elə həmin məktəbdə bir il müəllim kimi dərs verdi. Daha sonra Monadakı "West Indian University" şəhərciyində tibb təhsili aldı.

İxtisasca həkimdir. Tibb və Cərrahiyyə ixtisasını 1976-cı ildə Qərb Hindlər Universitetində almışdır. 1978-ci ildən Barbadosdakı Kraliça Elizabet Xəstəxanasında təcrübə keçdikdən sonra Antiqua və Barbudada tibb təcrübəsini davam etdirmişdir.

Rodni 1984-cü ildə siyasətə atasının da təmsil etdiyi Sent Pol bölgəsindən parlament üzvü olaraq başlamışdır.

Təhsil, Mədəniyyət və Texnologiya Naziri fəaliyyəti
---------------------------------------------------

1994-cü ildə təşkil olunan ümumi seçkilərdə Antiqua İşçi Partiyasının qələbəsindən sonra Baş nazir Lester Börd Vilyamsı Təhsil, Mədəniyyət və Texnologiya Naziri təyin etdi. 2004-cü ildə siyasi fəaliyyətinin sonuna qədər o, bu vəzifəni icra etdi.

Vilyams Təhsil Naziri olduğu dövrdə ən mübahisəli qərar təhsil vergisini tətbiq edən Təhsil Şurası Qanununun Parlamentə təqdim edilməsi idi. Bu orqanın rolu, ölkədəki dövlət məktəbləri üçün lazım olan dəftərxana ləvazimatları və digər vəsaitlərin maliyyələşdirilməsindən ibarət idi. Layihə birinci dəfə Nümayəndələr Palatasına təqdim edildikdə, müxalifət qüvvələri ölkənin paytaxtı Sent Consun mərkəzi küçələrindən yığışdı.

General-qubernator fəaliyyəti
-----------------------------

Rodni 14 avqust 2014-cü ildə Antiqua və Barbudanın 4-cü general-qubernatoru vəzifəsinə and içdi.

Rodni 17 oktyabr 2014 tarixində Kraliça II Elizabet tərəfindən Müqəddəs Maykl və Müqəddəs Georgi Ordeni ilə təltif edildi. 2014-cü ilin noyabr ayında Vilyams Kastro Hersoqu şahzadə Karlo tərəfindən I Fransis Ordeninin ilə təltif edildi.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-22.
2. ↑

Xarici keçidlər
---------------
**Epaminond** (*Epaminondas*; ən tezi e.ə. 420 və ən geci e.ə. 415 – e.ə. 362) — qədim yunan sərkərdəsi və siyasi xadimi. Filosof-pifaqorey Lisidin tələbəsi. E.ə 470-80-ci illərdə,e.ə 379 Fivda, Sparta əleyhinə demokratik çevrilişindən sonra,demokratların rəhbəri sərkərdə Pelopidlə birlikdə, yunan polislərinin demokratik əsaslarla yaratdığı Beotiya ittifaqına və Fiv dövlətinə başçılıq edirdi. Onların birgə rəhbərliyi altında Fiv ittifaqı Qədim Yunanıstanın ən iri siyasi ittifaqına çevrildi. Beotiya müharibəsi(e.ə378-362) vaxtı Epaminond dəfələrlə baş komandan təyin edilmişdir və 371-ci ildə spartalılar üzərində Levktra yaxınlığında qələbə çalmışdı. Bu qələbə və Peloponnesə,Epaminondun rəhbərliyi altında, sonraki üç yürüş(370,369,367) Spartanın zəifləməsinə və Peloponnes ittifaqının dağılmasına gətirdi. Epaminondun yaratdığı Fiv donanması Xios, Rodos adalarını və Bizanti şəhərini işğal etdi. 
Levktra döyüşündə Epaminond cəbhə boyu qüvvələrin bərabər bölünməsi prinsipindən imtina etdi, və əsas zərbə istiqamətində qüvvələri cəmləşdirməklə tam qələbə çaldı.

*Epaminond ilk olaraq, indiki günə qədər bütün həlledici döyüşlərin nəticələrini müəyyən edən, dahi taktiki prinsip kəşf elədi: həlledici sahədə zərbəni cəmləşdirmək məqsədi ilə qüvvələrin cəbhə böyu qeyri bərabər bölüşdürülməsi.* Mantineya döyüşündə(e.ə 362)bu prinsip öz sonrakı inkişafına çatdı. Bu döyüşdə Epaminond ilk dəfə hucumda olan süvarilərlə yüngül piyadaların uzlaşmasını tətbiq etdi. Həmin döyüşdə o ölümcül yaralandı.

Mənbə
-----

* Советская военная энциклопедия Москва 1980

İstinadlar
----------

1. ↑  Маркс К. Энгельс Ф. Соч. Изд. 2-е. Т. 14, с.355 Tərcümə

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX916126 · GND: 118685007 · ISNI: 0000 0003 9111 1322, 0000 0000 2839 214X · LCCN: n85088701 · NKC: hka2010565637 · NLP: A27632088 · NTA: 07388670X · NUKAT: n2014142547 · LIBRIS: 299658 · SUDOC: 083345639 · VIAF: 21109638, 284891088, 133151776824918012665, 6246161211491140070000 · WorldCat VIAF: 21109638, 284891088, 133151776824918012665, 6246161211491140070000 |

 |
**Volf-Raye** — qeyri-adi spektrə malik, nadir heterogen ulduz qrupudur, bu tip ulduzların spektridə əsasən iyonlaşmış helium və azot və ya karbonun geniş emissiya xəttləri nəzərə çarpır. Wolf-Raye tipli ulduzlarda hidrogenin miqdarı tükənməklə, ağır elementlərin miqdarı isə çoxdur buda güclü ulduz küləklərinə səbəb olur. Wolf-Raye tipli ulduzların səth temperaturları təxminən 30.000 K ilə təxminən 200.000 K arasında dəyişir və digər bütün ulduzlardan daha istidir.

Klassik Wolf-Raye tipli ulduzlar, xarici hidrogenlerini tamamilə itirmiş və nüvədə helium və ya ərimiş halda ağır elementlər olan nəhəng ulduzlardır. WR ulduzlarının bir qrupunun spektrində hidrogen xəttləri nəzərə çarpır bunlar WNh ulduzları olaraq adlandırılır. Bu qrup ulduzlar da kifayət qədər böyük ulduzlardır və hələ də nüvəsində hidrogen mövcuddur, səthində isə helium və azot kütlə itkisiylə məruz qalmaqdadır.

1867-ci ildə, Paris Rəsədxanasında 40 sm Foucault teleskopunu istifadə edərək alimlər Charles Wolf və Georges Rayet [1], Cygnus qrup ulduzundakı üç ulduz kəşf etdilər (HD 191765, HD 192103 və HD 192641, bu anda WR 134, WR 135 və WR 137) bu ulduzların spektrində spektrdə geniş emissiya zolağı qeyd olundu. 

Wolf-Raye tipli ulduzların spektindəki emissiya xətlərinin təbiəti bir neçə on il ərzində sirrli qaldı. Daha sonra Edward C. Pickering xətlərin qeyri-adi bir hidrogen halından yarandığı nəzəriyyəsini irəli sürdü və bu "Pickering ardıcıllığı" xəttlərinin, yarı-inteqral kvant ədədləri nəzərə alındığında Balmer seriyasına oxşar bir seriya olduğu ortaya çıxdı. Daha sonra, bu xətlərin helium tərəfindən yarandığı ortaya çıxdı. Helium 1868-ci ildə kəşf edilmişdir. Pickering, Wolf-Raye tipli ulduzların spektrlərinin nebular spektrlərinə oşxar olduğu və Wolf Raye tipli ulduzların bir qisminin və ya hamısının ətrafında planetlər olduğu nəticəsinə gəldi.

İstinadlar
----------
**Rodoslu Memnon** (*yun.* Mεμνων; təq. e.ə. 380, Rodos – e.ə. 333, Mitilini[d]) Yunan əsilli İran sərkərdəsi.

Həyatı
------

Memnon əslən Rodos adasından idi.

Kiçik Asiyada qazandığı uğurlara baxmayaraq Makedoniyalı İsgəndər İran donanması arxadakı fəaliyyətinə qarşı heç nə edə bilmirdi. Aralıq dənizinin şərq rayonlarında hakim mövqe tutmaqda olan bu donanma İsgəndərin materiklə əlaqəsini əsasən kəsmişdi. Yunanıstanda da vəziyyət o qədər möhkəm deyildi. Makedoniya hakimiyyətinə qarşı narazılıq əhvali-ruhiyyəsi genişlənməkdə idi. Hətta Afina III Daranın yanına xüsusi nümayəndə göndərərək onunla danışıqlar aparmış, Makedoniyaya qarşı birgə fəaliyyət göstərilməsi haqqında razılığa gəlinmişdi.

Egey dənizində başlıca dayaq məntəqələrini ələ keçirmiş İran donanmasının başcısı yunan mənşəli Memnon İsgəndərin arxasında makedoniyalılara qarşı ümumi üsyan hazırlığı ilə bağlı son tədbirləri görürdü. Bununla belə, başladığı işləri axıra çatdıra bilmədi. Memnonun qəfildən ölümü bu planı alt-üst etdi. Onun ölümü ilə bağlı müxtəlif etimallar irəli sürülürdü.

Ədəbiyyat
---------

* Hazel, John; *"Who’s who in the Greek World",* "Memnon", Routledge (2000)
**Tibbi kitabxana** — həkimlərə, səhiyyə işçilərinə, tələbələrə, xəstələrə, tibbi tədqiqatçılara və informasiya mütəxəssislərinə səhiyyə xidmətini təkmilləşdirmək və elmi məlumatların tapılmasında kömək etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Tibbi kitabxanalar adətən xəstəxanalar, tibb məktəbləri, özəl sənaye və tibb sahələrinin nəzdində olur. Tibb kitabxanası MEDLINE verilənlər bazası vasitəsilə bir sıra elektron resurslara, çap və rəqəmsal jurnal kolleksiyalarına və çap istinad kitablarına çıxış əldə edir. Google və PubMED tibbi kitabxanaların fəaliyyətinə böyük təsir göstərir.

ABŞ Milli Tibb Kitabxanası dünyanın ən böyük biotibbi kitabxanasıdır və dünyanın ən yaxşı sağlamlıq məlumatlarını təmin edir. Milli Tibb Kitabxanası, MEDLINE və OMIM daxil olmaqla, Entrez axtarış sistemi vasitəsilə axtarıla bilən çoxsaylı tibbi və genomik məlumat bazalarında özünü əks etdirir.
Avropada isə en geniş kitabxana Almaniya Milli Tibb Kitabxanasıdır (ZB MED).

Akreditasiya
------------

Akkreditasiyadan keçmək üçün hər bir Amerika və Kanada tibb, tibb bacısı, stomatologiya, əczaçılıq və ya baytarlıq kolleclərində ehtiyaclarına uyğun sağlamlıq və ya tibb kitabxanası olmalıdır. Bəzi akademik tibb kitabxanaları ümumi kitabxana ilə eyni binada yerləşir, lakin əksəriyyəti tibb kollecinin yaxınlığında yerləşir.

Tibb kitabxanaçısı
------------------

Tibb kitabxanaçıları tibb peşələrində tədqiqatlarla kömək edən təcrübəli mütəxəssislərdir. Tibb kitabxanaçısı sübuta əsaslanan tədqiqat və təcrübədən istifadəyə diqqət yetirməlidir. Bu həm tibbi tədqiqat, həm də tibbi təcrübə üçün ola bilər. Tibb kitabxanaçıları tədqiqat aparmağa kömək etmək üçün veb əsaslı resurslardan istifadə edirlər. MLA kimi təşkilatlar tibbi kitabxanaçının praktikada riayət etməli olduğu standartları müəyyən edir.

Birliklər
---------

Tibb Kitabxanası Birliyi (MLA) Çikaqoda yerləşən səhiyyə elmləri kitabxanaları üçün - ilk növbədə ABŞ-də yerləşən vəkildir. MLA ABŞ və Kanadada kitabxana və informasiya tədqiqatları üzrə magistr dərəcəsi almaq istəyənlər üçün Amerika Kitabxana Birliyi tərəfindən akkreditə olunmuş kitabxana məktəbi proqramlarının onlayn siyahısını təmin edir. Kanadada sağlamlıq kitabxanaçıları və kitabxanaları Kanada Sağlamlıq Kitabxanaları Birliyi tərəfindən təmsil olunur.

Avstraliyada Avstraliya Kitabxana və İnformasiya Birliyinin Kitabxanaları Avstraliya Qrupu[*ölü keçid*] var. Avstraliyadakı sağlamlıq kitabxanalarının siyahısı Milli Kitabxanasının[*ölü keçid*] saytında qeyd olunub.

Bir çox Avropa ölkələrində ayrı-ayrı sağlamlıq kitabxanaçıları və kitabxanaları 1987-ci ildən Avropa Sağlamlıq Məlumat və Kitabxanaları Birliyi (EAHIL) tərəfindən təmsil olunur.

Beynəlxalq Kitabxana Assosiasiyaları və İnstitutları Federasiyasının (IFLA) Səhiyyə və Bioelmlər Kitabxanaları Bölməsi Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine var. Sonuncu Beynəlxalq Tibbi Kitabxanaçılıq Konqresi (ICML) 2009-cu ildə Brisben, Avstraliyada keçirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Roper FW.* "The Medical Library Association's professional development program: a look back at the way ahead". J Med Libr Assoc. 94 (1). Jan 2006: 8–18. PMC 1324767. PMID 16404465.
2. ↑
**Anqstremlər, Onqströmlər (Ångström)** – İsveç alimləri ailəsi, ata, oğul, nəvə.

Anders Yonas Anqstrem
---------------------

A. Y. Anqstrem – fizik, Upsala universitetinin professoru (1958). Böyük dəqiqliklə Günəş spektri xətlərinin dalğa uzunluqlarını ölçmüş və onların ilk müfəssəl atlasını tərtib etmişdir. 10–10 m-bərabər olan uzunluq vahidinə onun ad verilmişdir.

Knut Yuxan Anqstrem
-------------------

K. Y. Anqstrem — geofizik, İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü (1893), Upsala universitetinin professoru (1896). O, infraqırmızı şüaların müxtəlif maddələr tərəfindən udulmasını tədqiq etmiş, kompensasiyalı pirheliometr və pirheometr yaratmışdır.

Anders Knutson Anqstrem
-----------------------

A. K. Anqstrem – geofizik, İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü (1948). İsveç hava bürosunun başçısı (1940-cı ildən), Stokholmda Meteorologiya və Hidrologiya İnstitutunun direktoru (1949–54cü illər) olmuşdur. Yerin şüasaçma intensivliyini müəyyən etmək üçün empirik düstur çıxarmış, piranometr quraşdırmış, Günəş sabitinin və Günəş aktivliyinin dəyişməsinin tədqiq etmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Anders Jonas Ångström

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 516. ISBN 978-9952-441-02-4.
FINCA International
**"FINCA International"** (*ing.* Foundation for International Community Assistance) — kredit təşkilatı

Tarixçə
-------

Əsası 1984-cü ildə qoyulmuşdur. FINCA mikro kreditlərin əsas forması olan "Kənd bankçılığı metodu" və bütünlükdə mikromaliyyə sahəsindəki liderliyi ilə tanınır.

Azərbaycanın Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş məhdud lisenziya əsasında fəaliyyət göstərən "FINCA Azerbaijan" bütün Azərbaycanda müştərilərə biznes kreditləri təklif edən qeyri-bank kredit təşkilatıdır. "FINCA Azerbaijan" dünyanın 22 ölkəsində fəaliyyət göstərən mikro-maliyyə qurumu olan "FINCA International" şəbəkəsinin bir qoludur.

"FINCA Azerbaijan" 1998-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin (USAİD) dəstəyi ilə yaradılmışdır. Həmin vaxtdan bəri "FINCA Azerbaijan" təşkilatı böyüyərək 150,000 nəfərdən çox aktiv müştərisi ilə Azərbaycanın 60-dan çox bölgəsində xidmət göstərən aparıcı qeyri-bank kredit təşkilatına çevrilmişdir.

Missiya
FINCA-nın missiyası insanları öz vəsaitlərini artırmağa, iş yerlərini yaratmağa və həyat standartlarını yüksəltməyə köməklik edəcək davamlı həll yolları ilə təmin edərək yoxsulluğu azaltmaqdır.

Baxış
FINCA-nın baxışı dünya miqyasında insanların yaşayışını yaxşılaşdıracaq dayanıqlı, inkişafa meyilli və sosial yönümlü qurumların qlobal şəbəkəsini yaratmaqdan ibarətdir.
Qran-Çakonun yerləşdiyi ərazi
**Qran-Çako**, **Böyük Çakо**, və ya **Çakо** (*isp.* Gran Chaco, keçua Hatun Chaku (*chaku* — «Ovçuluq torpağı»)) — Zəif məskunlaşmış ərazi olaraq, isti tropik və yarımsəhra iqliminə malik bölgə. İnzibati cəhətdən Boliviya, Paraqvay (şimal-qərb), Argentina və Braziliyanın Matu-Qrasu vilayətinin kiçik bir hissəsini özündə birləşdirir.

Regionun flora və faunası çöl və rütubətli subtropik (Kampos) iqlim qurşağında yerləşir. Əsasən Amazon çökəkliyindən La-Plataya qədər və Salado, Rio-Vermexo, və Pilkomayo çayları hövzəsini əhatə edir. Bölgənin yerli əhalisi köçəri və yarımköçəri olan hindulardır. Hinduların Aymara və Quaranilərdir. Hal-hazırda isə Metislər və Kreollar üstünlük təşkil edir. Bölgədə Avropalı İspanlar, Almanlar və Ruslar kimi xalqların immiqrantları konpakt şəkildə yaşayır. Qran-Çakonun mərkəzi hissəsi Paraqvayın ərazisində yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Qran-Çakonun lanşaftı, Paraqvay
Qran-Cako 647 500 km² sahəyə malik bölgə olaraq, şərqdə Paraqvay çayı, qərbdə isə And silsiləsinə qədər uzanır. Onun ərazisi ümumilikdə Paraqvay, Boliviya və Argentinanın ərazisinin bir hissəsini əhatə edir. Region təxmini 17° - 33°Cənub enliyi və 65° - 60° qərb uzunluğunda yerləşir. Qərb hissəsi (And dağlarına yaxın ərazilər) *Yüksən Çako* və ya *Quraq Çako* (Alto Chaco), şərqi isə Düzən Çako və ya Rütubətli Çako (Baxo Chaco) adlanır.

Şimaldan cənuba bölgə üç yerə bölünür: Çako-Boreal[es], Çako-Sentral[es] və Çako-Austral[es].

Qran-Cakonun hinduları
----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * es:Angaite (Angate)
* es:Ayore (Morotoco, Moro, Zamuco)
* es:Ayoreo
* es:Chamacoco (Ishiro)
* es:Chané
* es:Chiquitano (Chiquito, Tarapecosi)
* es:Chorote
	+ es:Manjuy (Iyo’wujwa Chorote)
	+ es:Iyojwa’ja Chorote
* es:Chulupí (Chulupe, Nivaclé, Ashluslay, Guentusé)
* es:Enxet
* es:Enlhet (lengua)
* es:Guana (Kaskihá)
* Quaranilər
	+ Boliviya quaraniləri
		- Chiriguano
		- es:Guarayo (East Bolivian Guarani)
	+ Chiripá (Tsiripá, Ava)
	+ es:Pai Tavytera (Pai, Montese, Ava)
	+ es:Tapieté (Ñandeva)
	+ es:Yuqui (Bia)
 | * es:Kaiwá
* es:Lulé (Pelé, Tonocoté)
* es:Maca (Towolhi)
* es:Maká
* es:Maskoy
* es:Mbyá
* es:Mbayá (Kadiweu, Caduveo, Guaycurú)
* es:Mocoví (Mocobí)
* es:Nivaclé
* es:Pilagá (Pilage Toba)
* es:Pucú
* es:Sanapana (Quiativis)
* es:Toba (Qom, Frentones)
* es:Vilela
* es:Wichí (Mataco)
 |

Əlavə məlumat
-------------

* Chaco Müharibəsi

Mənbə
-----

* Qran-Cako
**Baş ştatlar** — 1579-1795-ci illərdə mövcud olan Birləşmiş Niderland krallığı əyalətlərinin əmlak nümayəndəliyinin ali orqanı.

Bu qurumun adı ilə bütün respublikaya tez-tez Baş Ştatlar deyilirdi və bütün ittifaqı təmsil edən Baş Dövlətlər özləri "leurs hautes puissances" və ya "hochmögende" başlığını istifadə edirdilər. Bu qurum təxminən iki əsrdir mövcud olmuşdur. Hal-hazırda Niderland Krallığındakı milli nümayəndəlik, tamamilə fərqli bir təşkilata sahib olmasına baxmayaraq, Baş Ştatların eyni adını daşıyır (bax Niderlandda Baş Ştatlar).

Yaranma tarixi
--------------

Bu vilayətlərin hər biri XVI əsrin ortalarına qədər müstəqil bir bütövlük təşkil edirdi və hər birinin öz xüsusi dövlətləri var idi (lakin bəzən bütün əyalətlərin vahid Baş Ştatlarını bir araya gətirməyə cəhd göstərildi, məsələn, III Burqundiyalı Filipp); lakin V Karlın rəhbərliyi zamanı 17 vilayətin hamısı bir irsi güc altında birləşdikdə, ümumi əyalətlər adlanan parlamentə ehtiyac var idi.

II Filipp dövründə, yeddi vilayət Utrextə (1579) aralarında birlik qurdular və qısa müddət sonra II Filippin devrildiklərini elan edərək özlərini ABŞ-nin müstəqil respublikası olaraq tanıdılar (1581). Utrext Birliyi hər əyalətə əvvəlki hüquq və imtiyazlar verdi, buna görə müharibə aparmaq, sülh bağlamaq və bütün ittifaqın lehinə vergilər almaq üçün bütün vilayətlərin yekdilliklə razılığı tələb edildi və yalnız bütün konfederasyona aid olan digər məsələlərdə, sadə səs çoxluğu kifayət idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Государственные чины // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər
---------------

* «Baş Ştatlar, eyni zamanda Birləşmiş Niderland krallığın əyalətlərinin Dövlət Seymi adlanırdı.» / Dövlət rütbələri // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Normativ yoxlama | VIAF: 139236953 · WorldCat VIAF: 139236953 |
**Teymur bəy Sabir** (1871-?) — şair.

Həyatı
------

Ədəbi ictimaiyyətimizə o qədər də bəlli olmayan şairlərdən biri də Teymur bəy Sabirdir. Teymur bəy Əliş bəy oğlu Nəsirbəyov 1871-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almış, sonra şəhər rus-tatar məktəbində oxumuş, Şuşa Real məktəbində təhsilini davam etdirmişdi.
Teymur bəy şair idi. "Sabir" təxəllüsü ilə şirindilli şeirlər yazırdı. Zəngin kitabxanaya malik idi.

Atası Əliş bəy Əsəd bəy oğlu Nəsirbəyov (1832-?) Qarabağın savadlı, ziyalı adamlardan sayılırdı. Qəza idarəsində işləyirdi. Dəftərxana xidmətçisi və titulyar müşavir mülki çinləri vardı. Şair təbiətli adam idi. Ara-sıra şerlət yazırdı. Teymur bəyin əmisi Mirzə Kərim bəy Nəsirbəyov (1828-1890) da şair idi. Məşhəd şəhərində rus hökumətinin konsulu olmuşdu. Qardaşı oğlanları Cavad bəy və Kərbəlayı Rüstəm bəyin günahları ucbatından işdən çıxarılmış, onlarla birlikdə Sibirə sürgün edilmişdi. Nəsirbəyovlara Şuşada yaşamağa icazə verməmişdilər. Ona görə də onlar ailəlikcə Zəngəzur qəzasının paytaxtı Gorus qəsəbəsinə köçmüşdülər.

Teymur bəyin gənclik illəri Gorusda keçmişdi. Ucqarda yaşasa da, yaradıcılığından qalmırdı. Boş vaxtlarında dövrünün və keçmişin şairlərinin şeirlərindən ibarət cünk hazırlayırdı. Onun Azərbbaycan, fars və ərəb dillərində yazdığı şeirlərindən ibarət cüngü (B-196913680) əlyazmalar institunda saxlanılır. Həmin cüngdə öz şeirləri də var.

Onun qardaşları Şamil bəy (1873-?), Əmir bəy (1883-?) də söz-sənət sahibləri olmuşlar.
Teymur bəy Sabirin soy-sonu olan Nəsirbəyovlar hazırda Bakı, Aşqabad, Daşkənd, Məşhəd və digər şəhərlərdə yaşayırlar.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Nəsirbəyovlar. "Soy" dərgisi, 7 (27), Bakı, 2009. səh.3-15.
**Kanev** — Çerkassk vilayətində (Ukrayna) şəhər.

Tarixi
------

Müasir Kanev Ukraynanın Çərkəz vilayətində şəhərdir; əvvəlki adı Xan ev-Xanev, yəni "Xan şəhəri" deməkdir. Dneprin sağ sahilində liman, Taqança dəmiryol stansiyasından 45 km aralıda yerləşir. Xanevin adı tarix mənbələrində XII əsrdən çəkilir.

Karamzin "Rus dövlətinin tarixi" əsərində Batı xanın hakimiyyəti illərində bu yerləri səyahətə çıxan italyan dövlətinin elçisi səfir Covanni de Polo Kartiniyə istinad edərək Kiyev yaxınlığında olan Xanev şəhərində moğolların yaşadığını göstərir.

Qızıl Orda hökmranlığı dövründə dövlət məmurları olan xan baskaklarının (hərbi hakimləri) idarəsi yerləşən məntəqəyə çevrildi. (1239) Lakin Xanevin türk məskəni olma tarixi bundan daha qədimdir. Xanev tarixən poloves (qıpçaq) yurdu olmuşdur. Tarixi məlumatlardan aydın olur ki, şəhərin əhalisi döyüşkən, hərb işini sevən türk, qara klobuk, berendey və başqa türk qəbilələri hərbi-keşikçi sənəti ilə məşhur idilər; bu şəhər əsasən onların toplanış məntəqəsi idi. Belə ki, Xanevdə hərbi qüvvələr saxlanılırdı, şəhərdə türklərin möhkəm cəbbəxana ehtiyatı olarmış; buradan poloves çöllərinin dərinliklərinə aparan yollar və etibarlı strateji əhəmiyyətə malik olan Kanev uzun tarix boyunca keşikçi məntəqəsi rolu oynamışdı.

Hələ lap 1786-cı ildə bu torpaqlarda gedən Rus-Türk müharibəsinə kimi şəhərdə türk qalası dururdu. Yüz ildən sonra isə qala divarları uçmuş, onu əhatələyən torpaq sədd isə hələ qalmaqda idi. Həmin müharibənin nəticəsi olaraq işğal olunan Kanev 1793-cü ildən Rusiyaya keçmişdir. XIX əsrdə Kanev şəhərində onun əsil sakinlərindən-müsəlman əhalidən yaşayanlar var idi. Öz qələmi ilə insanlar arasında dostluq və qardaşlığa xidmət etmək əvəzinə bu qələmi istila silahı
kimi işlədən bir sıra ədəbiyyat adamları tarixən Kanevin türk şəhəri olduğunu etiraf etməkdən başqa çarələri qalmasa da bu şəhərin adını qanla bağlamaqla ("qanlı ev", "qanlı kənd") bununla sülhsevər və zəhmətkeş xalqa iftira atmış olurlar.

Kanev sinəsində öz tarixi keçmişinin izlərini, yadigarlarını bu gün də yaşatmaqdadır: müxtəlif dövrlərə aid qədim abidələr, insan düşərgələri, yaşayış məskənləri, məzarlıqlar, şəhərciklər və s. kimi lal faktlar buradakı bir vaxtlar qaynayan gur həyatdan xəbər verməkdədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  КГЭ, T.2. M, 1961, c.222
3. ↑  Карамзин H. История Государства Российского, M. Рипол-классик, т.4, гл.1.1998
4. ↑  ЭС, т.27, с.287
**Lord Palmerston** (*ing.* Henry John Temple, 3rd Viscount Palmerston; 20 oktyabr 1784 - 18 oktyabr 1865) — ingilis dövlət xadimi və diplomatıdır, iki dəfə İngiltərənin xarici işlər naziri, sonra daxili işlər naziri və nəhayət, baş naziri olmuşdur.

Palmerston ingilis burjuaziyasının yırtıcılıaq səylərinin sədaqətli ifadəçisi idi. O, ingilis burjuaziyasının qəsbkarlığı mənafeinə xidmət etdiyini "mədəniyyəti qorumaq" haqqında ibarəli sözlərlə ört-basdır edirdi. Onu müharibə qızışdıran, "təhlükəli baş nazir" kimi tanıyırdılar.

Palmerston rus xalqının qəddar düşməni idi. O, həmişə deyirdi ki, Rusiya İngiltərənin başlıca düşmənidir. Palmerston Rusiya əleyhinə koalisiyanın ilhamvericisi olub, bütün Avropanı bu koalisiyaya cəlb etməyə çalışır, Rusiyanı parçalamaq haqqında geniş planlar tuturdu. Krım müharibəsində (1854-1855) Sevastopolun on bir ay davam edən qəhrəmancasına müdafiəsi bu planları pozub puça çıxartdı..

Mənbə
-----

**V. Morev**, *"Zəncilər həbsxanası"*, Bakı, "Azərbaycan Uşaq və Gənclər Ədəbiyyatı Nəşriyyatı", 1953, səh. 121-122
Biologiya və tibbdə istifadə edilən cihazların, materialların, diaqnoz və müalicə sxemlərinin, süni orqanların və digər vasitələrin inkişafında mühəndislik texnikalarının və fikirlərin istifadəsi;

Tədqiqat sahələri
-----------------

Bu sahədəki işlər diaqnostik, terapevtik və protez cihazların layihələndirilməsini və həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Bu sahədəki işlərə aşağıdakı nümunələr verilə bilər:
  

-Kimya laboratoriyalarında istifadə edilən qan və sidik analizatorları kimi diaqnoz cihazlarının günün ən irəli elektron texnologiya və dizayn üsulları istifadə edilərək reallaşdırılması;
  

-Bioloji siqnalların xəstələrdən alınması və izlənməsi ilə əlaqədar mikroelektronik həyat və monitor sistemlərinin reallaşdırılması;
  

-Daxili orqanların X şüaları ilə müşahidə edilməsi;
  

-Radioaktiv və ultrasəs müşahidə cihazlarının reallaşdırılması;
  

- Ürək-ağciyər maşını kimi müalicə cihazlarının reallaşdırılması;
  

-Respiratorlar, stimulyatorlar, defibrilyatorlar, radiasiya terapiyası qurğularının reallaşdırılması;
  

-Putting (süni) orqanları, "pacemakers" (ürək ritminin manipulyasiya cihazları), süni ürək klapanları, süni omba və oynaqların, süni böyrəyin və s reallaşdırılması.
  

- Kor və kar olan insanlar üçün aşkarlama sistemlərinin həyata keçirilməsi.

İstinad
-------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-21.
**Tia Karrere** (*ing.* Cloris Leachman; 2 yanvar 1967) — ABŞ aktrisası, model və ifaçıdır. 2011-ci ildə "Ən yaxı Havay Albomu" olan "Huana Ke Aloha" albomuna görə "Qremmi mükafatı"na layiq görülür. Asia Karreraya bənzərliyi vardır.

Həyatı
------

Tia Karrere 2 yanvar 1967-ci il tarixində ABŞ-nin Havay adasının paytaxtı Honolulu şəhərində Filippin, İspan və Çin əsilli ailədə anadan olmuşdur. 1986-cı ildən etibarən film və televiziya seriallarında iştirak etməyə başlayır. 1986-cı ildə "Zombi qarabasması" filmində Emi rolunu ifa etmişdir. 1990-cı ildə Dolf Lundqren və Brendon Li ilə birgə Kiçik Tokioda mübahisə filminə çəkilir. 1992-ci ildə Elia Samaha ilə evlənmiş və 2000-ci ildə ayrılmışdır.1994-cü ildə Arnold Şvartseneqqer ilə "Yalan doğru" filmində çəkilmişdir. 2002-ci ildə Simon Ualkelin ilə ailə həaytı qurur. Ondan Bianka Ualkelin adlı övladı dünyaya gəlir. 2003-cü ildə onun fotoları "Playboy" jurnalında çıxmışdır. 2010-cu ildə Simon Ualkeldən ayrılır.

Albomlar
--------

* *Dream* (1993)
* *Hawaiiana* (2007)
* *'Ikena* (with Daniel Ho, 2008)
* *He Nani* (with Daniel Ho, 2009)
* *Huana Ke Aloha* (2010)

Seçilmiş filmoqrafiya
---------------------

* 1986 — Zombi qarabasması
* 1989 — Qızıl axtarışı
* 1991 — Kiçik Tokioda mübahisə
* 1994 — Yalan doğru
* 2005 — Stiç: Film
* 2005 — Aloha, Skubi-Du
* 2005 — Lilo və Stiç 2
* 2006 — Lero və Stiç

Xarici keçidlər
---------------

* *Tia Karrere* — IMDb səhifəsi


Vikianbarda ***Tia Karrere*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Rəsmi sayt
**İlya Trofimoviç Boqdesko** (*rus.* Илья́ Трофи́мович Богде́ско) — moldav sovet qrafiki. SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının üzvü (1975). SSRİ xalq rəssamı (1963).

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

İlya Boqdesko 20 aprel 1923-cü ildə Ukrayna SSRin Rıbnitsa şəhərinin Botuşanı kəndində anadan olub. 1951-ci ildə İ.Y.Repin adına Leninqrad Boyakarlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutunu bitirib. 1953-cü ildən Moldovada işləmişdir. N.V.Qoqolun "Soroçintsı yarmarkası" (1951), A.S.Puşkinin "Qaraçılar" (1951), Fyodr Dostoyevskinin "Cinayət və cəza" (1972 əsərlərinə və moldav xalq balladası "Maoritsa"ya (1966), Migel de Servantesin "Don Kixot" əsərinə sisilə illüstrasiyalar çəkmişdir (1984—2004). Boqdesko həmçinin "Vətənim" adlı rəngli linoqravür seriyasının (1961—1963), "Ptolomey" (1969), "Söhbət" (1973) linoqravürlərinin, "Konstansa balıqçıları" (1980), "Buludlarda" (1984), "Varlı adaxlı" (1984, "Tacir" (1985) və s. rəngkarlıq əsərlərinin və monumental divar rəsmlərinin müəllifidir. Metal üzərində qravür texnikası ilə Conatan Sviftin "Qulliverin səyahəti" romanına illüstrasiyaları məşhur işlərindəndir. İlya Boqdesko 29 mart 2010-cü ildə Sankt-Peterburqda vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* AME. 4-cü cild. Bakı, 2013. səh 230.
**"Ölü şairlər cəmiyyəti"** (*ing.* Dead Poets Society) — rejissor Piter Uirin 1989-cu ildə çəkdiyi bədii film.

Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə "Oskar", həmçinin film "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı kişi roluna görə" (Robin Vilyams) nominasiyalarında da irəli sürülmüşdür. İlin ən yaxşı filmi və ən yaxşı musiqiyə görə iki "BAFTA" mükafatı.

Filmdə öz şagirdlərini həyatlarını dəyişdirməyə çağıran və onlarda poeziya və ədəbiyyata maraq oyadan ingilis dili və ədəbiyyat müəllimindən danışılır. Filmdəki hadisələr Vermont şatatındakı Velton şəhərinin uydurulmuş akademiyasında cərəyan edirlər.

Məzmunu
-------

Yeddi gənc: Nil Perri (Robert Şon Leonard), Todd Enderson (İtan Houk), Noks Overstrit (Coş Çarlz), Çarli "Yeni möcüzə" Dalton (Geyl Hansen), Riçard Kameron (Dilan Kassman), Stiven Miks (Allelon Ruciero), Cerard Pitts (Ceyms Uoterston) ABŞ-nin məşhur "Wellton" akademiyasının şagirdləridirlər. Akademiyanın əsasında dörd prinsip dayanır: "Ənənə", "Şərəf", "İntizam" və "Kamillik" ("Tradition", "Honour", "Discipline" və "Excellence"). Lakin şagirdlər özləri "Hellton" (tərcümədə — "cəhənnəm") adlandırdıqları məktəbin əsaslarına başqa məna verirlər — "Parodiya", "Dəhşət", "Tənəzzül" və "Zibil" ("Travesty", "Horror", "Decadence" və "Excrement").

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  .
6. ↑   (ing.). Box Office Mojo.
7. ↑  Swedish Film Database (швед.). Svenska Filminstitutet.
8. ↑  IMDb (ing.). 1990.
9. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
10. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
11. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ölümcül pinq hücumu** — 1990-cı illərdə Unix, Linux, Mac, Windows, şəbəkə printerləriu və marşrutizatorlar daxil olmaqla müxtəlif əməliyyat sistemlərində və şəbəkə qurğularında yayılmış DoS hücum növüdür, hazırda əksər sistemlərdə bu problem aradan qaldırılıb. 

Uzunluğu 65 535 baytdan böyük ICMP-paketin göndərilməsi kompüterin şəbəkə stekini dolduraraq kompüteri çökdürmək mümkündür. Bu uzunluqda paketi şəbəkədə bir dəfəyə göndərmək olmur, ona görə onu hissələrə (fraqmentlərə) bölüb göndərirlər. Windows-da olan pinq proqramı paketləri asanlıqla fraqmentləşdirdiyi üçün bu hücum növü belə adlandırılmışdı.

IPv6-da ölümcül pinq hücumu
---------------------------

2013-cü ildə Microsoft Windows-da ölümcül pinq hücumunun IPv6 versiyası aşkar edilmişdir. Bu boşluq 2013-cü ilin avqust ayında MS13-065 səviyyəsində müəyyən edilmişdir. CVE-ID bu boşluq üçün CVE-2013-3183-dur.

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İnsan Hüquqları İnstitutunun direktoru, siyasi elmlər doktoru, professor Rövşən Mustafayevin erməni terrorizmini ifşa edən "Ölüm marşı" kitabı Qüdsdə və Moskvada ivrit, ingilis və rus dillərində nəşr edilib. Kitab Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) diplomuna layiq görülüb.

Kitabda beynəlxalq terrorizmin bəşəri bəla olduğu tarixi faktlarla diqqətə çatdırılıb, ermənilərin apardıqları soyqırım siyasəti ətraflı tədqiq edilmiş, onların əsrlər boyu, xüsusilə 1918-1920-ci illərdə Azərbaycanın ayrı-ayrı şəhər və rayonlarında (Bakıda, Qubada və s.) törətdikləri qanlı hadisələr barədə ətraflı məlumat verilib. Həmin hadisələr zamanı düşmənlər təkcə azərbaycanlıların deyil, həm də burada yaşayan yüzlərlə yəhudinin qanını axıdıblar.

Kitabın elmi məsləhətçiləri professor M.Aqarunov, tarix elmləri doktoru A.Pisman (İsrail), professor A.Todadzedir (Gürcüstan).

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycandakı dağ yəhudilərinin soyqırımı

Xarici keçidlər
---------------

* "Ölüm marşı" kitabı diploma layiq görülüb Arxivləşdirilib 2008-12-24 at the Wayback Machine
**Kvokka** və ya **Qısaquyruq kenquru** (*lat.* Setonix brachyurus) — Kenqurular fəsiləsinə, Qısaquyruq kenqurular cinsinə aid olan yeganə növ.

Ümumi xüsusiyyətlər
-------------------

Kvokkalar xarici görünüş baxımından kenqurular və vallabilərə nisbətdə quyruqları daha kiçik olur və müdafiə xarekteri daşıya bilmir. Böyük ölçülü ev pişiyi və ya orta ölçülü köpək boyda olurlar. Bədənin uzunluğu yarım metr, quyruğu isə 30 sm-dir. Çəkiləri 2,5 - 5 kq arasınfda dəyişir. Gecə həyat tərzi keçirir.

Yırtıcılar qarşısında olduqca aciz olurlar. Bu səbəbdən Bold, Rottnest, Pinqvin adalarında və qitənin albani rayonu ərazisinə yayılmışlar. Bu ərazilərdə tülkü və pişiklərə rastlanmadığından bu canılar sərbəst şəkildə yayıla bilirlər. Əsasən quru otlaqlar və kolluqların bol olduğu əraziləri üstün bilsələrdə, quraqlıq dövründə bataqlıqlara üz tuturlar.

Çoxalması
---------

Çütləşdikdən sonra bir bala doğur. Ancaq bu balanı itirdikdə çütləşmədən digər embrion inkişaf edə bilir. Ehtiyat embrion «dremlet» ananın daxilində inkişaf edir. Doğulmuş bala artıq böyüyüb kisəni tərk etdikdə ehtiyat embriyon doğulur. Təbiətdə orta ömür müddəti 10 ildir.

Qırmızı kitab
-------------

Həssas növlər siyahısına daxildir. Yayıldığı ərazilərin kənd tərərrüfatına cəlbi onların sayına təsir göstərir. Pişik və itlər tərəfindən gələn təhlükə isə bu problemi daha da dərinləşdirir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1998.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  "Heyvanlar aləmi. Kvokka". 2008-12-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-18.
4. ↑  "Bizim təbiət. Kvokka". 2014-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-18.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q726151
* Wikispecies: Setonix brachyurus
* AFD: Setonix\_brachyurus
* ARKive: setonix-brachyurus
* BOLD: 914771
* ECOS: 8365
* EoL: 127458
* Fossilworks: 190677
* GBIF: 2440110
* iNaturalist: 42955
* IRMNG: 10967759
* ITIS: 552754
* IUCN: 20165
* MSW: 11000300
* NCBI: 30670
* SPRAT: 229

 |
**Kwik-E-Mart** — Simpsonlar cizgi-serialında bir mağaza. 7-Eleven və Wawa Inc kimi amerikan marketlərinin parodiyasıdır və onlarla bağlı stereotipləri əks etdirir. Yüksək qiymətləri və mallarının keyfiyyətsizliyi ilə məşhurdur. Onu Apu Nahasapeemapetilon adlı bir Hind-Amerikalı personaj idarə edir. İlk olaraq "Danışan baş" adlı buraxılışda ortaya çıxmış və o vaxtdan bəri Simpsonlar cizgi-serialında bir çox buraxılışda çıxmış və adi bir hala gəlmişdir.

Real Həyat versiyası
--------------------

Kwik-E-Mart real həyatda mağaza.
2007-ci il, İyul ayında, ümumiyyətlə Kwik-E-Martın cizgi-filmdə mühüm yer tutmasından etibarən, ABŞ marketlər zənciri olan 7-Eleven, insanları Simpsonlar cizgi-serialına təşviq etmək üçün Kanada və ABŞ-dakı ümumilikdə 11 mağazasının adını dəyişərək Kwik-E-Mart qoyur. Konsepsiya, ilk dəfə 2007-ci ildə Fox Reklam Şirkəti tərəfindən elan edilmişdir. Bu hadisədən sonra, 7-Eleven mağazası bu təklifi qəbul edir və 10 milyon $ ödəniş edir. Bununla yanaşı, bu marketlərdən, Simpsonlar cizgi filmində yer alan Slurpee içkisini alan hər bir şəxsə, Simpsonlar cizgi-seriyasını izləmək üçün olan veb-səhifəyə pulsuz aktivasiya kodu verilirdi və bu strategiya, 7-Eleven mağazalarının gəlirlərini 30% artırdı.