**Boz qaz** (*lat.* Anser anser) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin qazkimilər dəstəsinin ördəklər fəsiləsinin qaz (quş) cinsinə aid heyvan növü. Bənövşəyi, ağ, boz lələkləri, narıncı dimdiyi və çəhrayı ayaqları var. Yetişkin fərdin uzunluğu 74 ilə 91 santimetr (29 və 36 inç) arasındadır, ortalama çəkisi 3,3 kiloqramdır. Arealı genişdir. Avropa və Asiya bölgələrindən şimaldan gələn quşlar qışı isti yerlərdə keçirmək üçün cənub istiqamətinə köç edir. 

Boz qaz bahar aylarında şimal bölgələrində dəniz sahillərində, bataqlıqlarda, göllərin sahilində və sahilə yaxın adalarda yuva quraraq çoxalır. Nəsil artırmaq üçün cütləşirlər və yerdə bitki örtüyü arasında yuva qururlar. Dişi fərd 3-5 yumurta qoyur və qırt oturur; həm erkək, həm də dişi fərd balalarını qoruyur və böyüdür. Quşlar ailə qrupu şəklində birlikdə yaşayırlar, payız aylarında cənuba doğru köç edir, bir sonrakı il baharda yenidən geri dönürlər. Qışda adalarda, çayların sahilində, bataqlıqlarda yuvalayırlar, çəmən otları və kənd təsərüffatı bitkiləri ilə qidalanırlar. Növün bəzi fərdləri, məsələn, Cənubi İngiltərədə yaşayan boz qazlar şəhərlərdə məskunlaşırlar və oturaq həyat tərzi keçirirlər.

Təsviri
-------

Boz qaz öz cinsinin ən iri növüdür. Lakin buna baxmayaraq o çox çevikdir. Həcmli bir gövdə, qalın və uzun bir boyun və böyük bir başları var. Çəhrayı ayaqları və ağ və ya qəhvəyi bir dırnağı olan narıncı və ya çəhrayı rəngli (yuxarı çənənin ucunda sərt buynuzlu material) var. 6,2 - 6,9 santimetr (2,4 - 2,7 inç) quyruğu var. Ağırlığı 2,16 ilə 4,56 kiloqram (4,8 ilə 10,1 lb), ortalama çəkisi isə 3,3 kiloqram (7,3 lb) olur. Qanadların uzunluğu 147 - 180 santimetrdir (58 - 71 inç). Kişilər ümumiyyətlə qadınlardan daha böyükdür, cinsi dimorfizm şərq alt növlərində daha çox ifadə olunan *rubirostris* , orta hesabla irəli sürülən alt növlərdən daha böyükdür. 

Boz qazın paler döş və qarın boztəhər qəhvəyidır. Quş uçarkən və ya qanadlarını yerə uzadıqda nəzərə çarpan solğun boz ön qanadı və budu var. Üst qanadları ilə həmsərhəd olan ağ bir xətt var və qanad örtükləri tünd uçuş tüyləri ilə zidd olaraq açıq rənglidir. Tükləri lələklərin solğun saçaqları ilə naxışlanır. Yetkinlik yaşına çatmayanlar daha çox döş və qarındakı qara ləkələrin olmaması və boz ayaqları ilə fərqlənirlər. Yetkinlərin boynundakı lələklərdə fərqli bir 'konsertina' nümunəsi var.

Boz qazın, yerdəki və ya uçuş zamanı səsləndirilən yerli qazınkına bənzər bir yüksək səslə "aahng-ung-ung" çağırışı var. Fərqli şəraitdə istifadə olunan müxtəlif incə dəyişikliklər var və fərdi qazlar səsləri ilə digər bilinən qazları təyin edə bilirlər. Bir sürü qazın çıxardığı səs itlərin balalarını xatırladır.  Quş balaları xırıldayır və ya xışıltı verirlər, hədələnsə və ya qəzəblənsələr böyüklər tıslanırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q25882
* Wikispecies: Anser anser
* ABA: gragoo
* ADW: Anser\_anser
* Avibase: 4AED44E819A43204
* BioLib: 8435
* BirdLife: 22679889
* BTO: GREGO
* CMS: anser-anser
* eBird: gragoo
* EoL: 45510528
* EPPO: ANSEAN
* EUNIS: 876
* Euring: 1610
* Fauna Europaea: 96479
* Fauna Europaea (new): 2f63613e-d5a3-42e1-bf92-a16228ad9a0b
* Fossilworks: 369191
* GBIF: 2498036
* GISD: 1401
* IBC: greylag-goose-anser-anser
* iNaturalist: 7018
* IRMNG: 10195593
* ITIS: 175028
* IUCN: 22679889
* NBN: NBNSYS0000000201
* NCBI: 8843
* NZBO: greylag-goose
* NZOR: 256eee8b-3a8b-402f-ab94-746bfb1b9c8d
* SeaLifeBase: 155247
* TSA: 1818
* WoRMS: 416682
* Xeno-canto: Anser-anser

 |