recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Andre Rene Rusimov** (19 may 1946; Coulommiers, Seine-et-Marne, Fransa - 28 yanvar 1992; Paris, Fransa) – (ring adı André the Giant), fransız peşəkar güləşçi və aktyor idi. "Dünyanın səkkizinci möcüzəsi" kimi tanınan Rusimov, hormonlarının həddindən artıq böyüməsinin səbəb olduğu nəhəng ölçüsü ilə tanınırdı.

Həyatı
------

André René Roussimoff 19 may 1946-cı ildə Seine-et-Marne, Coulommiers şəhərində immiqrantlar Boris Roussimoff (1907-1993) və Mariann Roussimoff Stoeff'in (1910-1997) oğlu olaraq anadan olub. Atası bolqar, anası isə polyak idi. O, katolik olaraq böyüdü. Onun iki böyük bacısı və iki kiçik bacısı var idi.

Doğulanda Andre 13 funt (6 kq) ağırlığında idi; uşaq ikən o, nəhənglik əlamətlərini nümayiş etdirirdi və qeyri-adi dərəcədə uzun əlləri ilə "digər uşaqlardan daha uzun yaxşı baş" kimi qeyd olunurdu. 1970-ci illərdə televiziya müsahibəsində Roussimoff anasının 5 fut 2 düym (157 sm), atasının isə 6 fut 2 düym (188 sm) boyunda olduğunu söyləmişdi. 12 yaşı olanda Russimoff 191 sm (6 fut 3 düym) idi.

Rusimovun boyu 220 sm-i keçib ki, bu da böyümə hormonunun həddindən artıq olması nəticəsində yaranan gigantizmin nəticəsi olub və sonradan akromeqaliyaya gətirib çıxarıb. Fiziki göstəricilərinə görə onu "Dünyanın səkkizinci möcüzəsi" adlandırırdılar. 1970-ci və 1980-ci illərin əvvəllərində o, pərəstişkarlarının sevimlisi kimi uğur qazandı. 1980-ci illərin güləş bumu zamanı o, menecer Bobby Heenan işlədi və Hulk Hogan ilə qarşılaşdı. 1987-ci ildə onlar WrestleMania III-ə başlıq etdilər və 1988-ci ildə o, yeganə dünya çempionluğu olan WWF Dünya Ağır Çəkisi Çempionatını qazanmaq üçün Hoqanı məğlub etdi. O, həmçinin bir dəfə WWF Tag Team Çempionatını qazandı.

Rusimovun adı 1974-cü ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına o zaman tarixin ən yüksək maaşlı güləşçisi kimi düşüb. 1970-ci illərin əvvəllərində bir il ərzində o, 400.000 dollar qazandı.

Rusimovun bir qızı var idi. O, 1993-cü il yanvarın 27-də 47 yaşında Parisdə mehmanxana otağında yatarkən vəfat edib. Ölümün səbəbi kəskin ürək çatışmazlığı olub. O, atasının dəfni üçün Parisə gəlmişdi.

André the Giant öz vəsiyyətini 30 oktyabr 1990-cı ildə Nyu Yorkda yazdı. Orada o, qalıqlarının yandırılmalı və "utilizasiya edilməli" olduğunu göstərdi. Parisdə vəfat etdikdən sonra ailəsi onu atasının yanında dəfn etmək niyyətində idi. Andrenin kremasiya olunmaq istəyi bilinəndə onun cəsədi ABŞ-a aparıldı. Onun külü Şimali Karolina ştatının Ellerbe şəhərindəki fermaya səpələnib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Fichier des personnes décédées.
2. ↑  Record #16216736 // VIAF (çd.). [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
3. ↑  "André the Giant Profile". Online World of Wrestling. 21 September 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 September 2008.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Rotten Tomatoes |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Notable Names Database |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000000028275306 · LCCN: n85259130 · SUDOC: 191565911 · VIAF: 16216736 · WorldCat VIAF: 16216736 |

* Rəsmi saytı
**Avropada İkinci dünya müharibəsinin sonu** - İkinci Dünya müharibəsinin Avropa teatrının başa çatması ilə əlaqəli hadisələr. 1945-ci ilin aprel-may aylarında baş verib.

Almaniyanın təslim olması
-------------------------

Aprelin 30-da Adolf Hitlerin öz bunkerində intiharından sonra Almaniyanın siyasi və hərbi baxımdan təslim aktını necə imzalayacağı ətrafında qeyri-müəyyənlik yaranmışdı. Hitler özünün donanma admiralı və qatı nasist Karl Dönitsi hələ ölümündən əvvəl öz varisi elan etmişdi. O çox tez bir zamanda silahlı qüvvələrin baş qərargah rəisi Alfred Jodlu Almaniyanın təslim şərtləri barədə danışıqlar aparmaq üçün ABŞ qüvvələrinin komandanı general Dvayt Eyzenhaverlə görüşə göndərmişdi. Almanlar ümid edirdi ki, bu danışıqlar əhalinin və ordunun mümkün qədər çox hissəsini sovet hücumundan xilas etməyə imkan verəcək, hətta Birləşmiş Ştatları, Britaniya və Fransanı etibar etmədikləri Sovet İttifaqına qarşı qoya biləcək. Dönitz düşünürdü ki, Qərb Müttəfiqləri razı olsalar, Almaniya Sovet İttifaqına qarşı müharibəni davam etdirə bilərdi. Eyzenhaver bu təklifdəki fəndi duymuş və Jodlun təslim aktını qeyd-şərtsiz imzalamasında israr etmişdi. Mayın 7-də "Hərbi təslim aktını" və saat 11:01-dən qüvvədə olacaq atəşkəs razılaşması imzalanmışdı. Bu, Mərkəzi Avropa vaxtı ilə artıq mayın 8-i olurdu.

Lakin Müttəfiqlər qərara gəlmişdilər ki, feldmarşal Vilhelm Keiteldən başqa hər hansı bir şəxslə imzalanmış təslim aktı lazımi legitimliyə malik olmayacaq. Mayın 8-də Keitel sovet marşalı Georgi Jukovla və Müttəfiqlərin kiçik bir nümayəndə heyəti ilə təslim sənədini imzalamaq üçün Berlin yaxınlığındakı Karlşorst qəsəbəsinə yollanmışdı. Lakin Keytel razılaşmaya kiçik bir düzəlişin edilməsini istəyirdi. O deyirdi ki, bütün alman əsgərlərin atəşkəsdən xəbər tutması üçün 12 saat vaxt lazımdır.

Jukov nəhayət Keytelə zabit sözü vermiş, amma belə bir bəndin razılaşmaya əlavə edilməsinə qarşı çıxmışdı. Lakin bütün hallarda bu ləngimə sənədin mayın 9-da imzalanmasına səbəb oldu. Məhz buna görə də rusiyalılar Qələbə Gününü mayın 9-da qeyd edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hitler Almaniyası niyə iki dəfə təslim olub?". 2020-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
**Aniva çimərliyi** — Saxalin vilayətinin cənubunda, Aniva rayonu, Aniva şəhəri sahilində yerləşən çimərlik.

Qumlu sahil zolağı Aniva körfəzindən Losos buxtasına, Susya çayı mənsəbindən Baçimskaya daşlarına qədər 33 km məsafədə uzanır. Cənubi Saxalin şəhərindən 40 km aralıdadır. Çimərlik Saxalində və bütün Oxot dənizi sahillərində ən məşhur çimərlikdir. Çimərliyin önündə dayanacaq vardır. Burada biotualetlər, uzanmaq üçün taxtçalar, geyinib-soyunma yerləri vardır. kafe belə fəaliyyət göstərir. Bura avtovağzaldan gəlmək olar. Burada çimmək olduqca təhlükəsizdir. Belə ki, güçlü dalğalar və axınlar nadir halda müşahidə edilir. Digər yerlərə nisbətdə suyu təmiz və istidir. Bura iki çay tökülür: Susuya və Lyutoqa. Çimərlik mövsümü iki ay davam edir. Suyunun temperaturu +16° +18°С təşkil erdir. Bura vilayətin hər yerindən sakinlər gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Маршрут выходного дня: как добраться до лучших пляжей Сахалина - SakhalinMedia". 2018-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-28.
2. ↑  "Соревнования по триатлону Aniva-Sprint". 2018-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-28.

Mənbə
-----

* Cənubi Saxalinin çimərlikləri
**Anthropornis** — nəsli kəsilmiş pinqvinlərə aid cins. Nisbətən böyük ölçülərə malik olmuşlar. Təqribi olraq 55,8–15,97 mln il öncə yaşammışlar.

Təsviri
-------

Hündürlüyü 1,5–1,8 m, çəkisi isə 90–135 kq təşkil edirdi. Bu canlıların orta ölçülü başı, uzun boğazı və dimdiyi olmuşdur. Qanadının quruluşu uçan quşlardakı kimidir.

Qidalanma ərazisi
-----------------

Əsasən dəniz sahilində yaşayırdılar. Bu baxımdan üzməyi bacarırdılar. Balıqlarla qidalanırlar. Dişli balinalarla rəqabətə dözə bilməyərək yoxa çıxmışlar.

Yayılması
---------

Cinsə aid növlər Yeni Zelandiya ərazisində yayılışdır.

Növləri
-------

Cinsə 2 nəsli kəsilmiş növ daxildir:

* Anthropornis grandis (Wiman, 1905) [sinonim Pachypteryx grandis Wiman, 1905]
* Anthropornis nordenskjoldi Wiman, 1905

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Myrcha, A. Jadwiszczak, P. Tambussi, C. P. Noriega, J. I. Gazdzicki, A. Tatur, A. and Valle, R. A. (2002). "Taxonomic revision of Eocene Antarctic penguins based on tarsometatarsal morphology." Polish Polar Research, 23(1): 5–46
**Şoqoro Tsuboy** (坪井正五郎, *Tsuboy Şoqoro*?, 22 fevral 1863, Edo[d] – 26 may 1913, Sankt-Peterburq) – Yaponiya arxeoloqu və fiziki antropoloqu.

Həyatı
------

Şoqoro Tsuboy 1863-cü ildə Yaponiyanın Edo şəhərində doğulmuşdur. 1884-cü ildə Tokio Universitetində zoologiya üzrə bakalavr təhsili alarkən Şozo Arisaka ilə birlikdə Mukoqaoka qabıq təpəsində qazıntı işləri aparmış və Yayoy dulusçuluğunun ilk nümunələrini kəşf etmişdir.

O, 1884-cü ildə Antropologiya Assosiasiyasının əsasını qoymuşdur. Tokio Universitetindən antropologiya üzrə məzun olduqdan sonra 1889–92-ci illərdə Britaniya və Fransada təhsil almışdır. Qayıtdıqdan sonra 1893-cü ildə Tokio Universitetində antropologiya üzrə ilk kursları təşkil etmişdir. Ryuzo Torii 1892-ci ildə Tsuboyun tələbəsi olmuşdur.

Tsuboy yaponların mənşəyi haqqında irəli sürdüyü nəzəriyyələrə görə tanınır. Məsələn, onun nəzəriyyəsinə görə aynu mifologiyasındakı koropokkurular arxipelaqın ilk sakinlərini təmsil edirlər. O, Koqoişi strukturları haqqında nəzəriyyələr də vermişdir. Lakin onun nəzəriyyələri daha sonra qüvvədən düşmüşdür. Tsuboy yokoanalarda və qabıq təpələrində apardığı qazıntı işləri haqqında ətraflı hesabatlar yazmışdır. Hesabatları Tokio Antropologiya Cəmiyyətinin *"Jinrui gakkai hokoku"* jurnalında nəşr olunmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  Daha sonra Nippon Antropologiya Cəmiyyəti.
2. ↑  Daha sonra *"Jinruigaku zasshi"*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 110
2. ↑  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 79

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VIII cild (Temp–Z). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 79 və 116. ISBN 0-87011-628-2. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2022.
Avtomatik bloklama üçün bölüşdürücü lövhə. Tayvan.
**Avtomatik bloklama** — qəzanın qarşısını almaq üçün obyektin iş rejiminin avtomatik dəyişdirilməsi; maşın, aparat və cihazların işini idarə edən zaman səhvə yol verməyən avtomatik quruluşlar məcmusu. Məsələn, avtomat dəzgah xəttində dəzgahlardan biri dayandıqda və ya onun iş rejimi pozulduqda avtomatik bloklama bütün xətti dayandırır. Avtomatik bloklama dəmiryol stansiyaları arasında qatarın hərəkətini avtomatik tənzimləyir. Avtomatik bloklamada stansiyalararası məsafə 1,000–3,000 metrlik blok-sahələrə bölünür və eyni istiqamətdə gedən qatarlar arasında minimal intervallar saxlanılır. Qatar blok-sahəyə daxil olduqda işıqforun yaşıl işığı avtomatik olaraq qadağanedici (qırmızı) işıqla əvəz edilir. Eyni zamanda arxa blok-sahədəki işıqda arxadan gələn qatarın sürücüsünü xəbərdar edən sarı işıq yanır. Hərəkət edən qatar ilə işıqfor arasında əlaqə rels elektrik dövrəsi (relslərdən keçən elektrik cərəyanı) ilə yaradılır. Azərbaycanda dəmiryol şəbəkəsində və Bakı metropolitenində avtomatik bloklama geniş tətbiq olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Автоматик блоклама // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 72.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Герман Л.А. Калинин А.Л. Электроснабжение автоблокировки и электрической централизации. М. Транспорт, 1974 год, 168 страниц.
* *Ю. А. Кравцов, В. Л. Нестеров, Г. Ф. Лекута и др.* Системы железнодорожной автоматики и телемеханники. М.: Транспорт. Под ред. Ю. А. Кравцова. 1996. ISBN 5-277-01688-0.
**Alfa-spektrometr**(A.s) -radioaktiv nüvələrin buraxdığı α-zərrəciklərinin energetik paylanmasını ölçmək üçün cihazdır. Nüvə fizikası inkişafının ilkin mərhələlərində və radioaktivliyin tədqiqində geniş tətbiq olunmuşdur. α-spektrlərin incə quruluşunu tədqiq etmək və α-zərrəciklərin enerjisinə görə nüvələri aşkar etmək üçün tətbiq olunur. Müasir A.-s.-in işi α-zərrəciklərin ionlaşdırıcı xassəsinə (ionlaşma A.-s.), ya da onların maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirinə (maqnit A.-s.) əsaslanır. Ayırdetmə qabiliyyəti zəif və işıq qüvvəsi (cismi bucaq) çox böyük olan ionlaşma A.-s.-ləri uzun müddət yaşayan (yarımparçalanma dövrü 106 ildən böyük) və yeni yaranan nüvələri tədqiq etməyə imkan verir. Maqnit A.-s.-də enerji α -zərrəciklərin maqnit sahəsində meylinə görə təyin olunur. İonlaşma kameralarında α-zərrəciklərin enerjisi digər α-zərrəciklərin məlum enerjisi ilə müqayisə olunur.

**Alfa-spektroskopiya**- Ana nüvənin parçalanması ilə yaranan α-zərrəciklərin spektri bala nüvənin müxtəlif səviyyələrinin keçidlərinə uyğun çoxlu monoenergetik xətlərdən ibarətdir. α -zərrəcik spinə malik olmadığından saxlanma qanunlarına uyğun hərəkət miqdarı momentinə görə seçmə qaydaları I=L və cütlük sadə olur. α-zərrəciyin bucaq momenti L aşağıdakı intervalda qiymət ala bilər: α-aktiv nüvələrin buraxdığı α-zərrəciklər axınının enerjisi və intensivliyinin ölçülməsi üçün qazboşalma və yarımkeçirici zərrəcik detektorlarından, həmçinin spektrometrlərdən istifadə olunur.

İstinadlar
----------

* Тишкин П. А."Экспериментальные методы ядерной физики", М. 1970;
* Альфа-, бета-и гамма спектроскопия, под ред.
* Зигбана К. пер. с англ. в.2, М. 1969.
**Alyona Dimitriyevna Tiron** (*rus.* Алёна Димитриевна Тирон, 8 dekabr 1993, Novosibirsk) — Rusiya reqbiçisi, MOİK komandasının və Rusiya reqbi milli komandasının müdafiəçisi. Qadınlardan ibarət Rusiya reqbi millisinin kapitanı. 2014, 2016, 2017, 2018 və 2019 Avropa çempionu. Rusiyanın əməkdar idman ustası.

Həyatı və karyerası
-------------------

Alyona reqbi ilə məşğul olmamışdan əvvəl, 15 yaşında olarkən yüngül atletika ilə məşğul olmağa başlayıb. Yüngul atletika üzrə Rusiya çempionatının gümüş və bürünc mükafatçısı olub.

Sibir Federal Universitetində təhsil alıb. Universitetdə oxuduğu zaman, universitet komandasının tərkibində Rusiya gənclərinin III Yay spartakiadasının gümüş mükafatçısı olub.

Alyona 2011-ci ildə Omsk şəhərində Sibir Federal dairəsinin yarışlarında çıxış edərkən, "Yenisey-STM" reqbi klubunun məşqçisi Vladimir Nikolayeviç Demonov onun çıxışını görür və ona reqbiyə keçməyi təklif edir, lakin o, imtina edir. Olimpiya Ehtiyatları məktəbini bitirdikdən sonra Alyona 2013-cü ilin martında Krasnoyarsk köçür. Az sonra Alyona "Yenisey STM" klubunun məşqçisi Maxim Zaltsmandan reqbiyə keçmək barədə təklif alı. Bu dəfə bu təklifi qəbul edir və 1 may 2013-cü il tarixində Krasnoyarsk komandasının oyunçu olur.

Reqbi üzrə Rusiya millisinə ilk dəfə 2013-cü ilin sonunda, Dubayda keçirilən reqbi üzrə Dünya Seriyasının mərhələsindən əvvəl dəvət edilir, amma ayağında olan zədə səbəbindən bu turnirə gedə bilmir. 2014-cü ilin yanvarında isə ilk dəfə olaraq milli komandanın toplanmasına qatılır və məşqçilərin rəğbətini qazanaraq milli komandanın üzvunə çevrilir.

Rusiya millisinin tərkibində reqbi üzrə Avropa Çempionatının beş dəfə qalibi olub.

Titulları
---------

### Rusiyadaxili turnirlər

* Rusiya Çempionu: 2017, 2021
* Rusiya çempionatının bürünc mükafatçısı: 2013, 2019
* Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı: 2015, 2016, 2018
* Rusiya Kubokunun finalçısı: 2015, 2017

### Rusiya Milli komandası

* Reqbi üzrə Avropa çempionu: 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021
* Reqbi üzrə Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı: 2015
* Reqbi üzrə Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı-: 2016

### Şəxsi

* 2015/16 dünya mövsümünün birinci mərhələsinin simvolik dünya yığma komandasının üzvü
* Yaponiya 2017/2018 dünya seriyası mərhələsinin simvolik yığma komandasının üzvü
* Dünya seriyası mərhələlərinin ən dəyərli oyunçusu (2017/2018 mövsümündə də daxil olmaqla: Dubay, Kitakyuşu) mükafatının beşqat sahibi
* Reqbi üzrə MVP dünya seriyası 2018/19
* Rusiyada ilin Reqbiçisi: 2017

İstinadlar
----------

1. 1 2  Alyona Tiron // .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
4. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
**Vaqif İzi oğlu Məmmədov** — Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin deputatı, Əmək veteranı, Azərbaycan SSR-nin əməkdar mühəndisi, "Qırmızı Əmək Bayrağı" orden laureatı.

Həyatı
------

1935-ci ilin mart ayının 6-da Füzuli rayonunun Qoçəhmədlində dünyaya gəlmişdir. O, 1949-cu ildə Qoçəhmədli kənd yeddillik məktəbini, 1952-ci ildə isə Qarğabazar kənd orta məktəbini bitirərək, M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olmuşdur. 1957-ci ildə V.Məmmədov həmin İnstitutu "Neft yataqlarının istismarı" ixtisası üzrə tamamlamış və Əli-Bayramlıda yenicə (1955-ci ildə) yaranmış "Şirvanneft" Neft Mədənlər idarəsinə göndərilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Şirvanneft Neft Mədənlər idarəsin o, 1963-cü ilə qədər neftçıxarma operatoru, usta köməkçisi, neftçıxarma ustası, mədənin baş mühəndisi vəzifələrində və 1963-1970-ci illərdə isə mədən müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

1970-1973-cü illərdə V.Məmmədov "Şirvanneft" Neft Qazçıxarma idarəsinin baş mühəndisi, 1973-cü ildən 1987-ci ilə kimi isə həmin idarənin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

1987-ci ildə V.Məmmədov Əli-Bayramlı şəhər İcraiyyə Komitəsinə sədr müavini seçilərək 1991-ci ilədək həmin vəzifədə işləmişdir.

1991-ci ildə o, Əli-Bayramlı şəhər Statistika idarəsinə rəis vəzifəsinə təyin olunmuş və ömrünün sonunadək həmin vəzifədə fəaliyyət göstərmişdir.

1975-ci ildən 1985-ci ilədək o, ardıcıl olaraq Əli Bayramlı şəhər Partiya Komitəsinin büro üzvü, 1986-cı ildən 1990-cı ilədək isə Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir. 
Vaqif Məmmədov neft sənayesində işlədiyi 30 il müddətində "Neft ustası", "Neft Sənayesi əlaçısı" medalları, "Qırmızı Əmək bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuş, "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 

O dəfələrlə SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin iştirakçısı olmuş, sərginin bürünc medalı ilə təltif edilmiş, SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin və Azneft Birliyinin fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur. 

### Kitabları

* "Əli-Bayramlı-50"(2004)
* "Əli-Bayramlı neftçiləri"(2005)

Mükafatları
-----------

* — Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi
* — "Əmək veteranı" medalı
* — "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

Vəfatı
------

Vaqif Məmmədov 1957-ci ildən ömrünün sonunadək, yəni 51 il Şirvan şəhərində yaşamışdır. 2008-ci ilin fevralın 12-də Şirvan şəhərində vəfat etmişdir və elə bu şəhərdə də dəfn edilmişdir.

Mənbə
-----

Alik Rzayev, "VAQİF MӘMMӘDOV. Elin hörmәtini qazanmış insan". Bakı: "Müəllim" nəşriyyatı, 2013. – 138 s.
**Məcburi rəqslər** dəyişən xarici qüvvənin təsirindən sistemdə yaranan yırğalanmadır. Bu rəqslərin növü həm xarici qüvvənin xarakterindən, həm də sistemin özünün xassələridən asılıdır.

Təsnifatı
---------

Sistemə periodik təsir edən xarici qüvvələrdə məcburi rəqslərin xarakteri vaxtdan asılı olaraq dəyişir (xüsusi halda məcburi rəqslər periodik deyillər), və müəyyən bir vaxt keçdikdə bu məcburi rəqslər dövri olaraq qərarlaşır (buna qərarlaşmış məcburi rəqslər də deyilir). Məcburi rəqslərin qərarlaşması yırğalanan sistemdə rəqslərin sönməsindən asılı olaraq baş verir.
Xətti yırğalanan sistemlərdə xarici qüvvənin təsiri zamanı sistemdə eyni zamanda sərbəst rəqslər yaranır. Bu sərbəst rəqslərin amplitudaları məcburi rəqslərin amplitudala-rına bərabər, fazaları isə əks istiqamətli olurlar. Müəyyən bir vaxtdan sonra sərbəst rəqslər tədricən sönür ve sistemə yalnız qərarlaşmış rəqslər təsir edirlər.
Sistemə təsir edən xarici qüvvənin amplitudası, məcburi rəqslərin söndürül-məsindən asılıdır. Əgər söndürmə aşağı olarsa, onda rəqslərin amplitudası təsir edən qüvvənin tezliyi ilə sistemin məxsusi tezliyi arasındakı nisbətdən asılı olaraq yaranır. Xarici qüvvənin dəyişmə tezliyi sistemin məxsusi tezliyinə yaxınlaşdıqca, məcburi rəqslərin amplitudası kəskin olaraq böyüyür və rezonans hali yaranır.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**Ağxaç** - İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunda kənd, türk mənşəli toponim

Haqqında
--------

Ağxaç kəndi İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indi Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayon mərkəzindən 12 km cənub-şərqdə, Horadiz (Qaradüz) kəndinin yaxınlığında yerləşirdi. Burada 1831-ci ildə 37 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. XIX əsrin 50-60-cı illərində kəndə ermənilər köçürüldükdən sonra qarışıq kəndə çevrilmişdir. Kənddə ermənilərlə yanaşı, 1873-cü ildə 140 nəfər, 1886-cı ildə 195 nəfər, 1897-ci ildə 242 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1904, 1914, 1916-cı illərdə siyahıyaalmada azərbaycanlı və erməni əhalisi qarışıq şəkildə göstərilmişdir. 1918-1919-cu illərdə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlıların müəyyən qismi doğma torpaqlarına dönə bilmişdir. Burada 1926-cı ildə 12 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1928-1929-cu illərdə azərbaycanlılar kənddən sıxışdırılıb çıxarılmışdır. 1930-cu ildən burada yalnız ermənilər yaşayır.

Toponim, türk dilinə «kiçik, balaca» mənasında işlənən ağ sözü ilə Azərbaycan dilində «qoyun, mal yatağı» mənasında işlənən arxac sözünün təhrifi əsasında yaranan xaç sözündən əmələ gəlmişdir. Kəndin qədim adı Ağarxac olmuş, zaman keçdikcə Ağxaç formasını almışdır. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.

Mənbə
-----

* İbrahim Bayramov. Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri.Bakı,2002
* Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, I c. Bakı, «Elm», 1966, 595 səh.
* Радлов В.В. Опыт словарья тюркских наречий, т.l, ч. 1-2, СПб, 1893, 1914 стр.; т ll, ч.1-2, СПб, 1899, 1814 стр. т lll, ч.1-2, СПб, 1905, 2204 стр.; т.lV, ч. 1-2, СПб, 1911, 2230 стр.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Dərələyəz mahalı |
| --- |
| **Keşişkənd rayonu** | Abana • Ağkənd • Ağsu • Ağyar • Almalı • Amağu • Arpa • Aynazur • Başkənd • Çivə • Erdəpin • Ələyəz • Ərpi • Əyər • Dərətumb • Gədikvəng • Gənəşik • Gülüdüzü • Heşin • Həsənkənd • Horbadeğ • Hors • Xaçik • Qabaxlı • Qalasar • Qaraqaya • Qaraqulax • Qızılgül • Qoturvan • Qovuşuq • Qoytur • Qurdqulaq • Malışka • Moz • Ortakənd • Rind • Sallı • Seyid Məmiş • Yelpin • Yengicə • Yerdiç |
| **Paşalı rayonu** | Axta • Almalı • Azadeğ • Bulaqlar • Cul • Çiraxlı • Daylaxlı • Gabud • Gomur • Herher • Horadiz • İtqıran • Kotanlı • Köçbək • Qndevaz • Quşçu • Leyli köçən • Martiros • Ortakənd • Paşalı • Por • Sers • Sultanbəy • Terp • Zeytə |
**Ağzıbir palçıq vulkanı** — eyni adlı dağ silsiləsində Ağzıbir vulkanlar qrupuna aiddir. Burada Ağzıbir, Aralıq, Dovşandağ palçıq vulkanları diqqəti cəlb edir. Bu vulkanlar Azərbaycanın cənubunda, cənub-şərqi Şirvan düzünün sahil zolağında, Ələt dəniz körpüsü stansiyasından 15–20 km cənub və cənub-qərbdə yerləşir. Ağzıbir iri vulkan olub, 120 m yüksəkliyə malik, eyni adlı dağ silsiləsinin şimal-qərb hissəsinin kənarında yerləşmişdir. Vulkanın krateri Bozdağ dağının zirvəsindədir. Onun yamaclarının düşmə bucaqları müxtəlifdir, müxtəlif dərəcədə də parçalanmaya məruz qalmışlar. Şimal yamacı – ən çox yastı və hamar, qərb və şərq yamacları isə daha dikdir. Vulkanda 3 püskürmə – 1964, 1978 və 2002-ci il püskürmələri qeydə alınmışdır. Vulkan brekçiyası ilə örtülən sahə 514 ha, orta qalınlıq 80 m, kütlənin həcmi 410 min m³-dir. Krater sahəsində bir neçə qaz, su, palçıq çıxaran qrifoncıqlar vardır. 2002-ci il püskürməsi nəticəsində düzənliyə tərəf axıb gedən diqqətəlayiq "dilləri" əmələ gəlmişdir.

Mənbə
-----

* Ağzıbir palçıq vulkanı[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

| ⛭ Azərbaycanın palçıq vulkanları  |
| --- |
| Abix  • Ağzıbir  • Ağzıbir (Bozdağ)  • Axtarma-Paşalı  • Atbatan  • Ayazaxtarma  • Ayrantökən  • Bahar  • Bəndovan  • Boğ-Boğa  • Boyanata-Sarıdaş  • Böyük Hərəmi  • Böyük Kənizədağ  • Böyük Mişovdağ  • Çeyildağ  • Daşgil  • Dəmirçi  • Diləngəz  • Durovdağ  • Gülbəxt  • Güzdək Bozdağı  • Xərə-Zirə  • Keçəldağ  • Keyrəki  • Kiçik Hərəmi  • Kiçik Kənizədağ  • Kiçik Mişovdağ  • Qalmaz  • Qaradağ Axtarması  • Qaradağ Pilpiləsi  • Qarasu adası  • Qələndəraxtarma  • Qırməki  • Qızmeydan  • Qobu Bozdağı  • Qoturdağ  • Quşxana  • Lökbatan  • Otman Bozdağı  • Pirəkəşkül  • Sarınca  • Şıxzərli  • Torağay  • Torpaqlı Axtarması  • Üçtəpə  • Zığ• Şonqar |
Jak-Lui David. Leonid Fermopildə
**Fermopil vuruşması** (e.ə. 480) — Yunan-İran müharibələri zamanı Fessaliyanı Orta Yunanıstanla birləşdirən dağ keçidində yunanlarla iranlılar arasında döyüş. Sparta sərkərdəsi Leonid qoşunun əsas hissəsini Afinanın müdafiəsinə göndərmiş, özü isə 300 spartalı ilə keçidi qorumuş, lakin qeyri-bərabər mübarizədə dəstəsi ilə birgə məhv olmuşdur. Sonralar spartalılar burada Fermopil vuruşması qəhrəmanlarına abidə qoydular.Son dövrlərin ən məşhur kinolarından olan "300 spartalı" filmi məhz bu döyüş haqdadır.

Həmçinin bax
------------

* 300 spartalı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Fermopil döyüşü ilə əlaqəli mediafayllar var.

| ⛭Yunan-İran müharibələri (e.ə. 499—449) |
| --- |
| İoniya üsyanı (e.ə. 499-493) | Naksos • Sard • Kiprdə Salamin döyüşü • Efes • Lade |  |
| Birinci yunan-iran müharibəsi (e.ə. 492-490) | Naksos • Eretriya • Marafon |
| İkinci yunan-iran müharibəsi (e.ə. 480-479) | Fermopil • Artemisiya • Salamin • Potideya • Olinf • Plateya |
| Yunanların əks-hücumu (e.ə. 479-478) | Mikale • Sest • Bizans |
| Müqavilələr | Kimon • Kalli |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Etika** (*yunanca*: ἠθικόν, qədim dilində isəŞ ἦθος — əxlaq, ənənə mənalarını verir. Fəlsəfənin ən böyük hissələrindən biri olub insan mənəviyyatını əhatə edir. Çiçero (3 yanvar, b.e.ə. 106; † 7 dekabr b.e.ə. 43) ilk dəfə olaraq "*etikanı*" tərcümə edərək öz dövründə "*fəlsəfə mənəviyyatı*" anlayışını daxil etmişdir.

**Etika** – [yun. ethika, ethos – adət, xasiyyət]

1. İctimai şüur formalarından biri kimi əxlaq, tərbiyə və mənəviyyat haqqında fəlsəfi nəzəriyyə. Məsələn, materialist etika, Hegel etikası.
2. Hər hansı sinfin, cəmiyyətin, ictimai təşkilatın əxlaq qaydaları.

Etika və ondan yaranan fənlər (hüqüq, dövlət və sosial fəlsəfə) praktiki fəlsəfə qrupuna daxil edilirlər. Çünki onlar insan davranışı ilə bağlıdırlar. Nəzəri fəlsəfəyə məntiq, qavrama nəzəriyyəsi və metafizika daxildir.

Fəlsəfə fənninə ilk dəfə olaraq Aristotel Etika adı verilmişdir. Bununla o adətlərin, ənənələrin elmi yaranmasını nəzərdə tuturdu. Ancaq ona qədər artıq etika fəlsəfi düşünmənin tərkib hissinə çevrilmişdir. Bunun arxasında Sofisitlərin insan idrakının arxasında onların adət və ənənələri durması idi. Aristotel fikirləşirdi ki, insan praktikası əsaslı və nəzəri cəhətdən mövcud olan əksetdirməyə yol tapa bilər. Bu baximdan etika insanın materiya ilə davranışı, bu materiyanın fəlsəfi üsullarla işləyən normativlər əsasında qiymətləndirilmıəsi və bunun əsasında əldə edilən biliklər əsasında praktikada tətbiqini fadə edir.

Etikanın fəlsəfi sualı
----------------------

Fəlsəfə fənni olan etika belə bir suala cavab axtarır ki, "Mən bu situasiyada necə davranmalıyam?" Bu sualın klassik ifadəsini Kant vermişdir: "Mən nə etməliyəm?".

Onun nəticəsi tətbiqi xarakterli etik normalardan ibarətdir. Bu normalar əsasən müəyyən şərtlərə, müəyyən hərəkətlərə ya icazə verir, ya qadağan edir, ya da təklif edir.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · İranika · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Catholic (1997—…) · Universalis · Müasir Ukrayna |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX4583626 · BNF: 119756872 · GND: 4015602-3 · LCCN: sh85045096 · LNB: 000047505 · Microsoft: 2778415004 · NDL: 00569521 · NKC: ph114488 |

 |

Ədəbiyyat
---------

* Гусейнов А. А. Этика Arxivləşdirilib 2012-02-03 at the Wayback Machine // ЭТИКА: образовательный ресурсный центр. ЭТИЧЕСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ. (rusca)
* Хоружий С. С. Кризис классической европейской этики в антропологической перспективе // Этика науки. — Москва: ИФРАН, 2007. — С. 85–97.(rusca)
* Şahhüseynova S. Etika (incəsənət təmayüllü ali məktəblər üçün dərslik). Bakı, 2009. Arxivləşdirilib 2012-10-15 at the Wayback Machine
* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
* Hüseynov İ. Əfəndiyeva N. Qədim dünya mədəniyyəti (dərslik). Bakı, 2009. Arxivləşdirilib 2013-08-10 at the Wayback Machine
* Samirə Mir-Bağırzadə. İncəsənət tarixi (dərslik). Bakı: 2012.
Teorem
------

Tutaq ki, {\displaystyle p} funksionalı {\displaystyle E} 
həqiqi xətti fəzasında təyin olunmuş bircins qabarıq funksional, 
{\displaystyle f} isə müəyyən {\displaystyle L\subset E} xətti altfəzasında təyin olunmuş və 
istənilən {\displaystyle x\in L} ünsürü üçün 

{\displaystyle f(x)\leq p(x)}
şərtini ödəyən həqiqi xətti funksionaldır. Onda {\displaystyle f} funksionalını 
bütün {\displaystyle E} fəzasında təyin olunan və istənilən {\displaystyle x\in E} ünsürü üçün 

{\displaystyle F(x)\leq p(x)}
şərtini ödəyən {\displaystyle F} həqiqi xətti funksionalına davam etdirmək olar.

İsbatı
------

{\displaystyle f} funksionalının hər bir {\displaystyle x\in D(f^{\prime })} ünsürü üçün 
{\displaystyle f^{\prime }(x)\leq p(x)} bərabərsizliyini ödəyən bütün {\displaystyle f^{\prime }} xətti davamları 
çoxluğunu {\displaystyle F\_{p}} ilə işarə edək. Burada {\displaystyle D(f^{\prime })} {\displaystyle f^{\prime }} funksionalının 
təyin oblastıdır. {\displaystyle f\_{1}^{\prime },f\_{2}^{\prime }\in F\_{p}} funksionallarından {\displaystyle f\_{2}^{\prime }}
funksionalı {\displaystyle f\_{1}^{\prime }}-in davamı olduqda bunu {\displaystyle f\_{1}^{\prime }<f\_{2}^{\prime }} şəklində 
ifadə edək. Onda 
{\displaystyle F\_{p}} bu münasibətə nəzərən qismən nizamlanmış çoxluq olar. Əgər {\displaystyle F\_{p}^{\prime }}-lə {\displaystyle F\_{p}}-nin (xətti) nizamlanmış hissəsini işarə etsək, {\displaystyle \bigcup \limits \_{f^{\prime }\in F\_{p}}D(f^{\prime })} çoxluğunda təyin olunan və hər bir {\displaystyle x\in D(f^{\prime })}, {\displaystyle f^{\prime }\in F\_{p}^{\prime }} üçün {\displaystyle f\_{0}(x)=f^{\prime }(x)} kimi verilən {\displaystyle f\_{0}} funksionalı {\displaystyle F\_{p}^{\prime }} çoxluğunun yuxarı sərhəddi olacaqdır. Bu da onu göstərir ki, {\displaystyle F\_{p}} çoxluğu Sorn lemmasının şərtlərini ödəyir. Onda bu lemmaya görə {\displaystyle F\_{p}} çoxluğu {\displaystyle F} maksimal ünsürünə malikdir. Asanlıqla görmək olar ki, {\displaystyle f} maksimal funksionalının təyin oblastı bütün {\displaystyle E} oblastı ilə üst-üstə düşür. Əks halda {\displaystyle f} funksionalının {\displaystyle D(F)} təyin oblastından münasibətini ödəməklə davam etdirmək olardı. Bu isə {\displaystyle F}-in maksimal ünsür olmasına zidd olardı. Bununla teorem isbat olundu.

Ədəbiyyat
---------

1. Ə.H.Əhmədov. Xətti analizin üç prinsipi. Dərs vəsaiti. Bakı: «Bakı Universiteti» nəşriyyatı, 2008, 112 s.

2. Elşar Qurban oğlu Orucov. Tətbiqi funksional analizin elementləri: Bakı "BDU nəşriyyatı", 2008, 234 səh. Arxivləşdirilib 2017-05-17 at the Wayback Machine

3. А.Н.Колмогоров, С.М.Фомин. Элементы теории функции и функционального анализа. М. 1988 г

4. Л.А.Люстерник, В.И.Соболев. Элементы функционального анализа. М. 1965г.

5.Л.В.Канторович, Г.П.Акилов. Функциональный анализ в нормированных пространствах.М. 1959 г.

6.М.Рид, Б.Саймон. Методы современной математической физики, т.1.Функциональный анализ, 1977 г.

7.В.А.Треногин. Задачи и упражнения по функциональному анализу.М. 1984 г.

8.Ə.Həbibzadə. Funksional analiz. Bakı, 1988

Həmçinin bax
------------

Математический анализ, функциональный анализ
**Abdullah Paşa** (*ərəb.* عبد الله باشا‎, Osmanlı türkcəsi: عبد الله پاشا; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1776–1777).

Həyatı
------

Abdullah Paşa tayfa olaraq bir Məmlüküydü. 1776-cı ilə qədər Diyarbəkir valisi vəzifəsindəydi. 1776-cı ildə Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid Abdullah Paşaya, eləcə də Mosul valisi Süleyman Paşa və Ər-Rəqqə valisi Mustafa Paşaya Bağdad valisi Ömər Paşanı vəzifəsindən atılması üçün əmr etdi. Osmanlı qoşunları Bağdadı mühasirəyə aldılar və Ömər Paşa Bağdaddan qaçanda öldü. Bundan sonra Mustafa Paşa Bağdadın Paşalığına təyin oldu. O uzun müddət bu vəzifədə qala bilmədi. Mustafa paşanın doqquz aylıq hakimiyyətindən sonra Sultan, Abdullah paşaya Mustafa paşanı vəzifəsindən atılmağa əmr etdi. Abdullah Paşa Mustafa paşanı tutub 1776-cı ildə Diyarbəkirdə edam etdi. Abdullah Paşa Bağdad Paşalığına təyin oldu, lakin rəhbərliyi qısa müddət davam etdi və sonradan 1777-ci ildə varissiz qalaraq öldü. Bağdadı idarə etmək hüququ uğrunda iki namizəd — Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa mübarizə apardılar. Bağdadda hakimiyyət uğrunda mübarizə beş aydan çox sürdü. Sonunda İstanbuldan gələn Həsən Paşa sultan tərəfindən Bağdad Paşalıq hükmüylə İraq valisi oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  علي الوردي — ص

Xarici keçidlər
---------------

|  |
| --- |
| Abdullah paşa (Məmlük) **Məmlük sülaləsi****Doğum:** bilinmir  **Vəfat:** 1777 |
| Hakimiyyət titulları |
|
| Sələfləri Mustafa Paşa | **Osmanlı İmperiyasında Paşalıq**1776-1777 | Xələfləri Həsən Paşa Kərküklü |
**Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlığı haqqında qanun** - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vətəndaşlıq
normalarını müəyyən edən qanunvericilik aktı.

Qəbul edilməsi
--------------

1919 il avqustun 11 –də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti
tərəfindən qəbul edilmişdir.

Bölmələri
---------

Qanun 4 bölmədən ibarət idi:

* Vətəndaşlığın müəyyən edilməsi;
* Vətəndaşlığın verilməsi;
* Vətəndaşlığın itirilməsi;
* Azərbaycan vətəndaşlığı haqqında 1918 il 23 avqust tarixli Əsasnamənin qüvvədən

düşməsi.
Qanunun birinci bölməsinin 1-ci maddəsinə əsasən, milliyyətindən və dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq,
özləri və ya valideynləri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində doğulmuş keçmiş Rusiya imperiyası vətəndaşları
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vətəndaşları hesab olunurdu

Mahiyyəti
---------

Qanuna görə, Azərbaycan vətəndaşlarından doğulanlar, Azərbaycan vətəndaşlarına ərə getmiş xarici vətəndaşlar,
17 yaşı tamam olmamış və Azərbaycan vətəndaşı tərəfindən övladlığa götürülmüş xarici vətəndaşlar Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşı hüququ qazanırdılar. Xarici vətəndaşa ərə getmiş Azərbaycan vətəndaşı boşandıqda, 17 yaşına
çatmamış Azərbaycan vətəndaşının xarici vətəndaşdan doğulmuş övladı, elmi və digər istedadı ilə Azərbaycana xüsusi
xidmət göstərmiş və Azərbaycana köçmüş xarici vətəndaş, Azərbaycanda hərbi və mülki xidmətdə olan xarici vətəndaş da
Azərbaycan vətəndaşlığı hüququ əldə edirdi. Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edən hər bir şəxs Azərbaycan dövlətinə
sədaqət barədə Əsasnamədə olan xüsusi mətn əsasında and içməli idi

Azərbaycan vətəndaşı başqa ölkənin vətəndaşlığını qəbul etdikdə o, Azərbaycan vətəndaşlığı hüququnu itirirdi.
Azərbaycan vətəndaşlığından çıxmaq istəyən şəxslər yerli dairə məhkəmələrinin inzibati bölməsinə ərizə ilə müraciət
etməli və öz ərizələrində hansı ölkənin vətəndaşlığını qəbul etdiklərini bildirməli idilər.

Azərbaycan vətəndaşlığından
çıxmış şəxs yenidən Azərbaycan vətəndaşlığına qayıtmaq barədə yalnız 5 ildən sonra ərizə ilə müraciət edə bilərdi.
İcazəsiz olaraq xarici vətəndaşlığı qəbul etmiş şəxslər isə yalnız Cümhuriyyət Hökuməti daxili işlər nazirinin xüsusi
icazəsi ilə yenidən Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edə bilərdilər.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlıq andı
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlığı haqqında əsasnamə

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, *Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlığı haqqında qanun* maddəsi.

İstinadlar
----------
**Burcugül Çubuq** (1985, Afyonqarahisar ili) — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

Həyatı
------

Burcugül Çubuq 1985-ci ildə Afyonqarahisar ilinin Emirdağ ilçəsində anadan olub. 2001-ci ildə Antalyada liseydə təhsil alan illərdə İnqilabçı Lisey Şagirdlərinin (DEV-LİS) üzvü olub. Anadolu Universiteti Təhsil Bölməsindən məzun olub.

Gənc-Sən Tələbə Gənclər Birliyinin qurucularından olub. SDP üzvü olub. Qadınların Azadlığı Qrupunda təmsil olunub. 2009-cu ildə Sülh Naminə Qadınlar Təşəbbüsünün yaradılmasında yer alıb. 2015-ci ildə İnqilabçı Partiyasının qurucularından olub və sədr müavini vəzisində təmsil olunub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq İzmir ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Rəqəmsal Media Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *TBMM.* "Burcugül ÇUBUK". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
Ələmut qalasının dağıntıları iwiwiwiwiwiwieiokxkckxmx(2016)
**Ələmut qalası** (*fars.* الموت‎) — İranın Qəzvin ostanında, Talış dağlarının və Elburs dağ sisteminin kəsişməsində, 2163 metr hündürlükdə yerləşən qədim qala. Hazırda yalnız dağıntıları qalmışdır. Həmdullah Qəzvininin qeydlərinə görə 840-cı ildə, başqa versiyaya görə isə 859-cu ildə tikilmişdir. Qala Tehrandan 100 km uzaqda, Şahrud və Ələmut çayları arasındakı Rudbar vadisində 200 metr yüksəklikdəki qayanın üzərində yerləşir.

Qalanın adı tərcümədə "Qartal yuvası" mənasını verir.

1090–1256-cı illərdə Ələmut qalası Həsən Sabbah tərəfindən əsası qoyulan *Nizarilər* dövlətinin paytaxtı olmuşdur.

Monqol işğalı
-------------

Ələmutun monqollar tərəfindən mühasirəsi
1256-cı ildə Monqol dövlətinin böyük xanı Möngkenin əmri ilə Hülaku xanın qoşunları İran və Yaxın Şərqdə tam hakimiyyəti ələ keçirmək üçün yürüşə başladı. Həmin ilin iyununda Ələmut qalası mühasirəyə alındı. Noyabrın 19-da Nizari imamı Rüknəddin Xurşah istilaçıların mərhəmət göstərəcəyi ümidi ilə Meymundizdəki iqamətgahının qapılarını onların üzünə açdı. Hülaku xanın tələbi ilə o öz dövlətinin bütün hakimlərinə məktub göndərərək təslim olmalarını əmr etdi. 40-a yaxın qala bu əmrə tabe olsa da, Ələmut və Lamasar müqaviməti davam etdirdilər. 15 dekabrda Ələmut üzərinə başlayan hücum ayın 19-da uğurla nəticələnir və alınmaz hesab olunan qala monqollara təslim olur.

Hülaku xanı səfərdə müşayiət edən tarixçi Ata Malik Cüveyni qalanın zəngin kitabxanasını dağıdılmaqdan xilas etdi. Burada o, naməlum 10-cu əsr müəllifinə aid olan "Gilan və Deyləmin tarixi" kitabını və sonradan özünün "Tarix-i cahanguşa" əsərində istifadə edəcəyi Həsən Sabbahın həyatından bəhs edən "Sərgüzəşti seyidna" əlyazmasını tapmışdır. Buradakı əsərlərlə tanış olduqdan sonra o, İsmaili təriqətini təbliğ edən əsərləri yandırmışdır.

Sonrakı dövr
------------

Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə Ələmut siyasi rəqiblərin sürgün yeri kimi istifadə edilirdi. Qacarların dövründə isə Rudbar vadisindəki digər qalalarla birlikdə Ələmut da dəfinə ovçuları tərəfindən yağmalanmışdı.

Müasir dövr
-----------

2004-cü ildə İranda baş verən zəlzələdən sonra qalanın qalıqları daha da böyük dağıntılara məruz qalıb.

Hazırda İran Mədəni irsi qoruma və turizm təşkilatının rəhbərliyi altında Rudbar vadisində "Ələmut" mədəni və tarixi layihəsi həyata keçirilir. Qala İranın mədəniyyət abidələri reyestrinə daxil edilib.

Həmçinin bax
------------

* Həsən Sabbah
* İsmaililər
* Əlamut (Vladimir Bartol)

İstinadlar
----------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. ↑  Willey, Peter. Eagle’s Nest- Ismaili Castles in Iran and Syria (New York: I. B. Tauris, 2005), 23.

Xarici keçidlər
---------------

* "Alamut Cultural Heritage Base — Official Website"

| ⛭Qəzvinin görməli yerləri |
| --- |
| Çəhəl Sütun Sarayı   • Ovan gölü  • Lambsar qalası  • Heydəriyyə mədrəsəsi  • Meymun qala  • Cümə məscidi   • Ələmut  • Xərrəqan türbələri  • Səd əl-Səltənə karvansarası  • Səadətabad bağı |  |
**Yaqubun mələk ilə güləşməsi** — Bibliyada, Yaradılış kitabında (32:22–32) bəhs edilən və Huşənin kitabında (12:3–5) istinad edilən epizod. Sözügedən "mələk" Yaradılış kitabında "insan" (אִישׁ) və "tanrı" kimi xatırlanır, Huşənin kitabında isə "mələk" (מַלְאָךְ) haqqında məlumat verir. Azərbaycan dilindəki tərcümədə Yaradılış kitabında "şəxs" və "allah", Huşənin kitabında isə "mələk" ifadəsindən istifadə olunur. Hesaba Yaqubun adının dəyişdirilərək İsrail (etimologiyası "tanrı ilə mübahisə edən" kimi verilir) olması daxildir.

Yaradılış kitabının narrativində Yaqub Kənana geri qayıtdığı zaman gecəni çayın kənarında tək keçirmişdir. O, bu zaman bir "insan" ilə qarşılaşır və onunla sübh açılana qədər güləşir. Sonda Yaquba "İsrail" adı və xeyir-dua verilir, "insan" isə öz adını bildirməkdən imtina edir. Yaqub daha sonra bu yeri Penuel (פְּנוּאֵל; "Allahın üzü") adlandırmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *John Muddiman.*  Barton, John; Muddiman, John (redaktorlar ). The Oxford Bible Commentary (Illustrated, reprint, revised). Oxford University Press. 2007. səh. 577. ISBN 9780199277186.
2. ↑  *Strong's Concordance* H6439 Arxivləşdirilib 2021-01-25 at the Wayback Machine

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Geller, Stephen A.* "The Struggle at the Jabbok: the Uses of Enigma in a Biblical Narrative" (PDF). Journal of the Ancient Near Eastern Society. New Jork City: Columbia University. 14 (1). 1982: 37–60. İstifadə tarixi: January 6, 2019. Also in: *Geller, Stephen A.* 2. The Struggle at the Jabbok. The uses of enigma in biblical religion (pp. 9ff.) // Sacred Enigmas. Literary Religion in the Hebrew Bible. London: Routledge. 2014. ISBN 978-1-31779901-6. [I]n the context of the wrestling bout, the name implies that Jacob won this supremacy, linked to that of God's, by a kind of theomachy. [...] By prevailing over God, he has won the name 'God rules' (p. 22).

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Yaqubun mələk ilə güləşməsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Links to images of Jacob Wrestling with the Angel
* Jacob's Wrestling Match: Was It an Angel or Esau?
* Wrestling with Angels chabad.org
**Qüteybə ibn Müslüm** (668, Bəsrə – 715, Fərqanə vadisi) — Ərəb sərkərdəsi.

Həyatı
------

Qüteybə ibn Müslüm ərəblərin Bahili qəbiləsindən idi. Qüteybə ibn Müslüm Əfqanıstan və Orta Asiyada elədiyi işğallar ilə Əməvi torpaqlarının sərhədlərini genişləndirmişdir.

704cü ildə Əbdülməlik İbn Mərvan tərəfindən Xorasan valisi təyin edilən Qüteybə, həmdə təqribən 50 min nəfərlik bir ordunun sərkərdəsi olur. Xorasandan Şimala və şərqə doğru təşkil etdiyi hücumların birincisində (705) Toxarıstana girərək paytaxt Bəlx şəhərini işğal edir. Şəhər əhalisi təslim olsa da şəhəri dağıdır. Ardından o tarixdə Oxus olaraq adlanan Ceyhun çayını (Amu Dərya) aşaraq Buxara (bu gün Özbəkistanda) və şəhər ətrafındakı Soqdiana torpaqlarını işğal edir (706-709). İşğalları davam etdirərək 706-cı ildə Bəykəndi alır. Şəhər işğal olunarkən bu şəhəri də dağıdaraq bütün kişiləri öldurtdurur. Onun işğallarını durdurmaq üçun Buxara hökumətinin sərkərdə olaraq təyin etdiyi Vərdan xudanı da məğlubiyyətə uğradır. Vərdanın ölümündən (708) sonra Buxaranı ələ keçirir.

Daha sonra Səmərqəndi (710-712), Xarəzm və paytaxtı Xivəni işğal edir. Səmərqənd hökmdarı Nizak Tarxan da ona tabe olur. 
Həccacın əmri ilə, Sistanın Türk hökmdarı Rutbilin üstünə hücum edir, ancaq ona Ərəb hakimliyini qəbul etdirə bilmir. Xarəzm hökmdarı Çiğan, qardaşı Hurrəzata qarşı ondan kömək istəyir, o da Bəlx valisi olan qardaşı Əbdurrahmanı Çiğana köməyə göndərir və Əbdürrəhman Hürrəzatı öldürür. Daha sonra Xarəzmin üç böyük şəhərini Ərəb əsarəti altına alır.
Qüteybə ibn Müslim, İraq valisi Həccacın icazəsiylə mühasirəyə aldığı Səmərqəndi sərkərdə Gürəkin güclu müqavimət göstərməsinə baxmayaraq ələ keçirdir. Ordunun baş qərargahını buraya köçürdükdən sonra (714) sonra İsficapa gəlir.

715-ci ildə Orta Asiyanın iç hissəlrinə doğru ilərləyərək Fərqanənı işğal edərək Ərəb imperiyasına qatır. Çin sərhədlərinə qədər irəlilədiyi deyilsə də, bu haqqda yazılı sənəd yoxdur.

Vəlid tərəfindən Xorasan əyalətinin idarə edilməsinə gətirilir. I Vəlidin ölümündən sonra xəlifə olan qardaşı Süleyman ibn Əbdülməlikə bağlılıq andı içməyi rədd edən Qüteybə, əsgərləri arasında bu səbəblə baş tutan üsyan nəticəsində öldürülür.

Qüteybənin işğal etdiyi torpaqların çoxu idarəçilik baxımından Mavəraünnəhrə (Ceyhun çayının arxasındakı torpaqlar) bağlanır. Qüteybənin işğal etdiyi bölgələrdə hərbi idarəçilik yaratdığından o günə qədər çoxu Buddist olan bölgə xalqlarını zorla müsəlmanlaşdırır. Qüteybənin işğal etdiyi Səmərqənd və Buxara zamanla İslam mədəniyyətinin ən böyük şəhərləri və Orta Asiya xalqlarının elm mərkəzi olur. Qüteybənin ölümündən sonra ərəblər, Mavəraünnəhirdə möhkəmlənə bilmirlər. Göytürklərin yenidən gücəndikləri vaxtda Xaqan Gültəkin, Mavəraünnəhirdəki bəzi yerlərini işğalçı Ərəblərdən geri alır..

İstinadlar
----------

1. ↑
Baba Vida
Qalanın quruluşu
**Baba Vida** (bolq. Баба Вида) — Bolqarıstanın şimal-qərbində Vidin şəhərində yerləşən orta əsrlərdə tikilmiş qala. Baba Vida dəniz səviyyəsindən 39 metr yüksəklikdə yerləşir.

Qalanın tikintisinə X əsrdə Qədim Roma qəsri Bononiyanın yerləşdiyi ərazidə başlanılıb və İkinci Bolqarıstan İmperatorluğunun (XII əsrin sonu - XIV əsr) dövründə başa çatıb. Əfsanəyə görə Baba Vidanın tikilməsi Vidində hökmdarlıq edən bolqar boyarının üç qızı Vida, Kula və Qamza ilə bağlıdır. Boyar ölməzdən əvvəl öz ərazisini üç qızı arasında bölüşdürür. Böyük qızı Vidaya Vidin və Karpat dağlarından şimaldakı torpaqlar, ortancıl Kulaya Zayeçar və Timok vadisi, kiçik qızı Qamzaya isə Moravanın qərbindəki ərazi çatır. Kula və Qamzanın əyyaş zadəganlarla ailə qurmalarını görən Vida bütün evlilik təkliflərini rədd edir və öz şəhərində qala tikdirərək ömrünün sonuna qədər orada yaşayır.

Baba Vida qalası orta əsrlərdə Bolqarıstanın əsas müdafiə vasitələrindən biri olmuşdur. Qala Bizans imperatoru II Bazilin rəhbərlik etdiyi ordunun mühasirəsinə səkkiz ay davam gətirmiş, lakin dağıdılmış və Bolqarıstan hömdarı İvan Sraçimir tərəfindən yenidən inşa edilmişdir. Vidin qəfildən Macar hökmdarı I Luisin hücumuna məruz qalmış, lakin qalanın zəbti bir neçə aydan sonra mümkün olmuşdur. 1365-1369-cu illər Baba Vida qalasında macar işğalı dövrüdür. 1369-cu ildə İvan Sraçimir macar ağalığını qəbul edərək öz şəhəri üzərində idarəçilik hüququnu əldə etmişdir.

1388-ci ildə Sraçmirin torpaqları Osmanlı ordusu tərəfindən işğal edilmiş və o, türklərin vassalı olmağa məcbur olmuşdur. Sraçmir 1396-cı ildə yenidən Osmanlılara qarşı Macar kralı Sigismundun rəhbərlik etdiyi xaçlı səfərinə qoşulmuşdur. Lakin bu müttəfiqlik Niqbolu döyüşündə Osmanlı dövlətinin qələbəsi və Sraçmirin bütün torpaqlarını itirməsi ilə nəticələnmişdir.

Bolqarıstanda Osmanlı ağalığı dövründə qala silah anbarı və həbsxana, həmçinin Osman Pazvantoğlunun iqamətgahı funksiyalarını yerinə yetimişdir. Baba Vida XVIII əsrin sonundan bəri müdafiə məqsədləri üçün istifadə olunmamışdır.

Müasir dövrdə Baba Vida muzey kimi fəaliyyət göstərir. Qalada ilk qazıntı işləri 1956-cı ildən 1962-ci ilə qədər aparılmış və Qədim Roma, Bizans, ilkin Bolqar və Osmanlı dövlətlərinə aid qalıqlar tapılmışdır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-06.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-03-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-06.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Baba Vida ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Website about Baba Vida
* Baba Vida at Vidin-Info
* Baba Vida at Travel.Pop.bg