**Oqtay Sinanoğlu** (*türk.* Oktay Sinanoğlu, 25 fevral 1935, Bari – 19 aprel 2015, Mayami, Florida25 fevral 1935) — professor, Humboldt mükafatı laureatı

Həyatı
------

Oqtay Nüzhət oğlu Sinanoğlu 26 fevral 1935-ci ildə İtaliyanın Bari şəhərində anadan olmuşdur. Atası o dövrdə Türkiyənin İtaliyadakı səfiri olduğunda Oqtay 1939-cu ilə qədər ailəsi ilə burada yaşamışdır. 1939-cu ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra Ankara şəhərində Yenişəhər Liseyində təhsil almağa başlamışdır. 1953-cü ildə orta məktəbi bitirən Oqtay təhsilini davam etdirmək üçün ABŞ-yə yola düşür. O, 1956-cı ildə Kaliforniya Universitetini (Berkli) kimya mühəndisi ixtisası üzrə ən yüksək göstəricilərlə başa vurur. 1957-ci ildə 8 ay müddətinə Massaçuset Texnologiya İnstitutunda təhsilini ən yüksək qiymətlərlə başa vurduqdan sonra 2 il ərzində Kaliforniya Universitetində doktorluq işini tamamlayır.

Fəaliyyəti
----------

1960-cı ildən Yel (Yale) Universitetinde associate professor kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1961-ci ildə o, "Alfred P. Sloan" mükafatına, 1963-cü ildə 28 yaşında professor adına layiq görülür və XX əsrdə Yel Universitetinin ən gənc professoru olur. Bundan başqa o, Molekulyar biologiya kafedrasına ömürlük rəhbərlik etmək hüququ da qazanır. 1964-cü illdə universitetin nəzəri kimya fakültəsini yaradan Sinanoğlu buradakı faəliyyət müddətində "*Atom və molekulların çox-elektron teoremi*" (1961), *"Şəbəkə nəzəriyyəsi"* (1964), *"Kimyəvi reaksiyaların mexanizm qanunu"* (1974), "*Mikrotermodinamika*" (1981) kimi işlərini həyata keçirir. Yel Universitetində 37 il fəaliyyət göstərdikdən sonra 1997-ci ildə təqaüdə çıxaraq Türkiyəyə qayıtmışdır. Eyni il Ulduz Texniki Universitetində çalışmağa başlayan Sinanoğlu 2002-ci ilə qədər univeristetin professoru olmuşdur. Kimya ilə yanaşı Türk dilçilik elminə də böyük töhfələr verən Sinanoğlu qeyd edirdi: "*Türk dili özlüyündə riyazi bir dildir və elm üçün çox əlverişlidir" .* Bu haqda olan fikirlərini "Türk Ədəbiyyatı", "Türk yurdu", "Miliiyət", "Yeni Türkiyə" kimi jurnallarda çap etdirdiyi məqalələrində əks etdirmişdir.

Əsərləri
--------

**Akademik əsərləri:**

* Modern Quantum Chemistry : Istanbul Lectures (Academic Press,1965)
* Sigma Molecular Orbital Theory (Yale Press,1970)
* Three Approaches to Electron Correlation in Atoms and Molecules (Yale Press,1971)
* New Directions in Atomic Physics (Yale Press,1971)

**Kitabları:**

* Fiziki-kimya terminləri lüğəti (1978)
* Prof. Sinanoğlu və Türkcə (1997)
* Bir Nyu-York xəyalı: Bye Bye Türkcə/ Türkcə gedərsə Türkiyə gedər (2011)
* Hədəf Türkiyə
* Yeni Elmin üfüqləri 1–2-3
* Açıqlamalı fiziki-kimya və riyazi terminlər lüğəti (2000)

Mükafatları
-----------

1973-cü ildə elm sahəsində nüfuzlu mükafatlardan biri sayılan Humboldt adına mükafatın ilk laureatı olmuşdur. Digər mükafatları aşağıdakılardır:

* 1966 — TÜBİTAK Elmi Mükafatı
* 1973 — Almaniya A. von Humboldt mükafatı
* 1973 — Meksika Elena Moşinski Elmi Mükafatı
* 1975 — Yaponiya Beynəlxalq Elm xadimləri mükafatı
* 1992 — Mədəniyyət Nazirliyi Məlumat Çağı mükafatı
* 1995 — İLESAM Üstün xidmət mükafatı
* 1995 — TYB İlin Fikir adamı mükafatı
* 2002 — TÜRSAV Türk Dünyasına Xidmət Mükafatı

Xarici keçidlər
---------------

* Oktay Sinanoğlu'nun Resmi Web Sitesi Arxivləşdirilib 2009-02-10 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemist. Yel Universiteti, 2015.
2. ↑  "Prof.Dr Oktay Sinanoğlu" (PDF). 2019-04-19 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-19.
3. ↑  "Türk Einstein'ı yoğun bakımda! Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu kimdir?". Hürriyet (Turkish). 2015-04-10. 2015-08-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-21.
4. ↑  "In memoriam: Oktay Sinanoğlu, renowned theoretical chemist". Yale News. 2015-04-20. 2016-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-21.
5. ↑  "Geçmiş Yıllarda Bilim Ödülü Alanlar" (Turkish). TÜBİTAK. 2016-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-21.