recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Birinci Bur müharibəsi** (*afrik.* Eerste Vryheidsoorlog, *ing.* First Boer War) - həmçinin ilk **Anqlo-Bur müharibəsi**, **Transvaal müharibəsi** və ya **Transvaal üsyanı** kimi tanınan, Britaniya İmperiyası və Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal Respublikası) arasında 1880-ci il 16 dekabr tarixindən 1881-ci ilin 23 martına kimi davam edən müharibə.

Müharibənin səbəbləri
---------------------

### 1887-ci il ilhaqı

Afrika qitəsinin cənub hissəsi 19-cu əsrdə birləşmiş vahid dövlət yaratmaq üçün epik mübarizələr dəsti ilə hakim olmuşdur. Cənubi Afrikaya Britaniya genişləndirilməsi üç əsas amil ilə təmin edilmişdir: birincisi, Kape ətrafından keçən Hindistana ticarət marşrutlarını idarə etmək istəyi; ikincisi, 1868-ci ildə Kimberley ətrafında Cənubi Afrika Respublikasının (İngilislərin Transvaal adlandırdığı), Narıncı Azad Dövlət və Kape Koloniyası adlı birgə sərhədləri ətrafında böyük qazma yerləri və daha sonra 1886-cı ildə Transvaal qızıl mədənləri; və üçüncüsü Afrikada ümumi müstəmləkəçi genişlənmənin bir hissəsi kimi digər Avropa müstəmləkəçilərinə qarşı irqi müstəmləkəçilik.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Afrikanın hərbi tarixi
* Viktoriya Ordusu dövründə#Cənubi Afrika
* Afrikanın kolonial bölünməsi
* Transvaal vətəndaş müharibəsi, 1854 münaqişəsi
* İkinci Bur müharibəsi

İstinadlar
----------
**Barquzin körfəzi** (bur. Баргажанай булан) — Baykal gölündə yerləşən sahəsinə görə ən böyük və ən dərin körfəz. Körfəz Buryatiyanın Barquzin rayonu ərazisində yerləşir. Barquzin çayının töküldüyü ərazi də daxil olmaqla bir hissəsi Zabaykal Milli Parkı ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Körfəzin sahəsi 725 km². Maksimal dərinliyi 1284 metrdir-dir. Körfəz materik daxilinə 29 km daxil olur. Nijne İzqolye və Krestovoy burunları arasında olan hissədə eni 22,8 km dir. Bu burunlar arasında olan sahil xəttinin uzunluğu 90 km qədərdir. Ən enli hissəsi şimaldan cənuba 38 km təşkil edir.

Körfəzə ümumilikdə Baykala tökülən ən böyük çaylardan biri olan Barquzin axır. Cənubdan isə ona Duxovoy çayı tökülür. Svyatoy Nos yarımadasından isə bura Makarova arxı tökülür. Körfəzdə yerləşən burunlar: Nijnee İzqolove, Osinovıy, Çyornıy, Zelyonıy, Bilyutinski, Krestovıy, Buçenkov. Körfəzə daxil olan buxta və körfəzlər: Maksimixa, Krestovaya, Kultuk.

Körfəzin şimal sahilləri hündür və sıldırımlıdır. Şimal-şərq və şərq sahilləri əsasən düzən və alçaqdır. Bu ərazi Cıvırkuy bərzəği və Barquzin çayının mənsəbi olan ərazidir. Burada ərazi bataqlıqlaşmışdır və bataqlıq bitkiləri ilə örtülüdür. Cənub sahilləri isə əsasən Xolodyanka burnu ərazisi dağlıqdır. Burada tayqa meşələri yayılmışdır. Düz sahilində Xolodnyanoçnaya dağı yerləşir. Sahillərində yerləşən silsilələr meşə ilə örtülüdür.

Turizm
------

Körfəz sahilində Ust-Barquzin qəsəbəsi və Maksimixa kəndi yerləşir. Onlarda mehmanxanalar vardır.

Sahilində Baykal gölü ərazisində ən uzun çimərlik yerləşir. Çimərlik Barquzin çayının mənsəbindən Svyatoy Nos yarımadasına qədər uzanır. Kultuk körfəzi isə çimmək üçün ən əlverişli yer sayılır. Yayda burada suyun temperaturu +22 °C qədər qalxır.

Svyatoy Nos yarımadasında yerləşən zirvədən (1877 m) Barquzin və Çivırkuy körfəzlərinə əsrarəngiz mənzərə aşılır. Barquzin vadisi bura turistləri və alpinistləri özünə çəlb edir.

Maksimixa kəndinin yaxınlığında Duxovoe gölü yerləşir. Burada yerləşən yamaclar göbələklərlə və giləmeyvələrlə zəngindir. Körfəzin şimalında ekoloji-etnoqrafik «Svetlaya Polyanka» muzey-park yerləşir. Turistlər burada qonaq evlərində qala bilərlər.

Ust-Barquzin və Maksimixa arasında avtomobil yolu mövcudur.

Körfəzdə həvəskar və idman məqsədli balıq ovu həyata keçirlir. Burada Coregonus autumnalis, Thymallus, Siqi kimi balıq1ları ovlamaq mümkündür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Галазий Г. И. Байкал в вопросах и ответах. — М.: Мысль, 1988. — Стр. 22
2. ↑  Волков С. Н. Байкал: туризм и отдых. — М.: АСТ: Восток-Запад, 2007

Qalereya
--------

* Maksimixa buxtasıMaksimixa buxtası
* Svyotoy Nos burnuSvyotoy Nos burnu
* 20 kilometrlik çimərlik xətti20 kilometrlik çimərlik xətti
* Myaxkaya Karqa Myaxkaya Karqa
* Körfəz boyunca gəzintiKörfəz boyunca gəzinti
*
**Rossimoda Ayaqqabı Muzeyi** (it. Museo Rossimoda della calzatura) – İtaliyanın Stra kommunasında yerləşən və ayaqqabıya həsr olunmuş muzey.

Tarixi
------

Muzey 1995-ci ildə Rossimoda ayaqqabı şirkətinin qurucusu Luicino Rossinin arzusuna əsasən yaradılmışdır. Əvvəlcə muzeyin sadəcə şirkətin tarixinə həsr olunması planlaşdırılsa da, daha sonra Riviera-del-Brenta bölgəsinin ənənəvi ayaqqabılarına, qədim Venesiyanın ayaqqabı ənənəsinə və beynəlxalq ayaqqabı dizaynerlərinə həsr olunmuşdur.

Kolleksiya
----------

Muzeydə dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan dəb dizaynerlərinin 1500-dən çox ayaqqabı modeli saxlanılır. Burada Endi Vorhol və Allen Consa məxsus ayaqqabı modelləri sərgilənir.

Sərgi bölgəsinin sahəsi 700 m2 təşkil edir və XVII əsrdə aid iki mərtəbəli zalda yerləşir. Burada Vigo şirkətinin digər moda evləri ilə əməkdaşlığı nəticəsində hazırlanan prototiplər sərgilənir. Birinci mərtəbə Donna Karan və Mark Ceykobs kimi ABŞ dizaynerlərinə, yuxarı mərtəbə isə Pucci, Yves Saint Laurent, Givenchi, Dior, Vivier, Fendi, Celine, Christian Lacroix, Kenzo kimi Avropa brendlərinə həsr olunmuşdur.

Muzeydə həmçinin Luicino Rossiya məxsus eskizlər, rəsmlər və heykəllər, Lakrua və Karl Lagerfeldə aid orijinal eskizlər, Endi Vorholun rəsmlərinin reproduksiyaları, Allen Cons və Daniel Spoerrinin heykəlləri saxlanılır.

Qalereya
--------

* XVII əsrə aid ayaqqabı.XVII əsrə aid ayaqqabı.
* XVIII əsrə aid ayaqqabı.XVIII əsrə aid ayaqqabı.
* XIX əsrə aid ayaqqabı.XIX əsrə aid ayaqqabı.
* Venesiya qadın ayaqqabısı.Venesiya qadın ayaqqabısı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari. 2020.
2. ↑  *Italian National Institute of Statistics*. 2017.
3. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari. 2022.
4. ↑  *Rossimoda: company profile.* 2006. Venedig: Rossimoda. OCLC 611781267
5. ↑  *Monica Amari, Museums of companies: the culture of the art of art and history.* Franco Angeli, 2010, 146.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Rossimoda Ayaqqabı Muzeyi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* museodellacalzatura.it — Rossimoda Ayaqqabı Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 7565578-0 · VIAF: 244771246 · WorldCat VIAF: 244771246 |
Apollon kosmik gəmisinin strukturunu nümayiş etdirən diaqram.
Apollon proqramında istifadə olunan **Apollon kosmik gəmisi**, 3 əsas hissə və 2 köməkçi hissə olmaqla 5 hissədən ibarət idi. Astronavtların vaxtının çox hissəsini keçirəcəyi və qalxma və enmə əsnasında da içində olacaqları Apollon komanda modulu; kosmik gəmini ayın orbitində yerləşdirəcək və ayın orbitindən çıxaracaq mühərrik və oksigen çəni kimi astronavtların istifadə edəcəyi materialların yerləşdirildiyi Xidmət modulu və aya enəcək yeganə hissə olan Ay Hörümçəyi əsas hissələri idi. Komanda modulu və xidmət modulu birlikdə komanda xidmət modulu adlandırılmışdır.

Bu şəkildə kosmik gəminin dizaynındakı ən vacib məqam, Aya enəcək hissənin kütləsinin bütün gəmi ilə müqayisədə çox az olması idi. Ay hörümçəyinə keçəcək iki astronavt Aya ayaq basacaq və orbitdə onları gözləyən əsas hissəyə geri qayıdacaqdılar.

Apollon astronavtları, bu vasitəyə uyğunlaşmaq üçün Aya eniş tədqiqatları işləri çərçivəsində ağırlığı azaldılmış bir vasitə ilə təlimlər həyata keçirmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* Komanda modulu
* Apollon ay modulu
* Apollon xidmət modulu
* NASA
* Apollon proqramı
Bu məqalə **Tam rəqabət bazarı** məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

**Təkmil rəqabət** (*ing.* perfect competition) — mikroiqtisadiyyatda xüsusi bir bazar növüdür. Nəzəri cəhətdən bu bazarın növü əhəmiyyətli nümunə kimi istifadə olunur, və digər növlər ona müqayisə olunur. Real həyatda mükəmməl rəqabət ən yaxın olaraq kənd təsərrüfatının bazarını əks etdirir.

Mükəmməl rəqabət bazarı növbəti xüsusiyyətlərə malikdir:

* Satıcıların çox olmağı
* Standartlaşdırılmış mallar
* "Qiymət ilə razılıq"
* Sərbəst giriş və çıxış

Çox inkişaf etmiş rəqabət bazarına müstəqil satıcıları sayı çox olur. Onlar müştərilərə standartlaşdırılmış malı təklif edirlər, yəni ki mallar bir biri ilə eynidir, və alıcı üçün müəyyən qiymətə hansını almaq fərqi yoxdur. "Qeyri-qiymət" rəqabəti (misal üçün keyfiyyət, reklam) üçün stimullar yoxdur. Ayrıca götürülən şirkətlər qiymətin əmələ gəlməsinə təsir göstərə bilmirlər, çünki onlardan hər biri cəm məhsulun əncaq balaca hissəsini istehsal edir. Əgər şirkət bazar qiymətindən bir az yüksək qiymət qoyarsa, həmin mal heç kimə satılmaz, çünki ondan başqa eyni malı aşağı qiymətə təklif edən çoxlu digər satıcılar var. Əgər şirkət bazar qiymətindən bir az aşağı qiymət qoyarsa, gəlir itkilərinə məruz qalacaq. Ona görə hər bir şirkət qiymət ilə razıdır. Mükəmməl rəqabət bazarına yeni şirkətlərin girməsinə heç bir maneə yoxdur. Eyni sərbəstlik bazardan çıxanlara da aiddir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-28.
2. ↑  Campbell R. McConnell, Stanley L. Brue, (2007) "Economics: principles, problems, and policies"
**Giorgi Çanturiya** (*gürc.* გიორგი ჭანტურია; 19 avqust 1959, Tbilisi – 3 dekabr 1994, Tbilisi) — gürcü siyasətçi və Milli Demokrat Partiyasının lideri idi. 1994-cü ilin dekabrında Tbilisidə öldürüldü.

1981-ci ildə qeyri-rəsmi anti-kommunist müxalifət təşkilatı olaraq Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasını (MDP) canlandıraraq milli siyasətə girdi. Bir neçə dəfə Sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edildi. 80-ci illərin sonlarında Merab Kostava və Zviad Qamsaxurdiya ilə birlikdə milli hərəkatın liderlərindən biri oldu. Cənubi Osetiyadakı münaqişə kommunistlərin əleyhdarlarını parçaladı. Qamsaxurdiya və Çanturiya, osetinlərin ayrılıq tələblərinə necə cavab verəcəyi barədə razılığa gəlməsələr də, hər ikisi kommunistlərə və SSRİ-nin üzvlüyünü davam etdirməyə daha çox qarşı idilər.

1990-cı il seçkilərində Qamsaxurdiya və Çanturiyanın rəhbərlik etdiyi "Dəyirmi Masasız Gürcüstan" bloku 54% səs topladı. 1991-ci ilin aprelində Gürcüstan Sovet İttifaqından müstəqilliyini elan etdi. Tezliklə Zviad Qamsaxurdiya Gürcüstanın ilk Prezidenti seçildi. Bununla birlikdə, Qamsaxurdiyanın avtoritarizmə doğru irəliləməsi, Çanturiya da daxil olmaqla bir çox keçmiş müttəfiqlərini müxalifətə qoşulmağa vadar etdi.

Keçmiş baş nazir Tengiz Siqua və Milli Qvardiya lideri Tenqiz Kitovani arxasında narahat bir koalisiyaya qoşulan Qamsaxurdiya müxalifəti Qamsaxurdiyadan istefa verməyi və yeni parlament seçkiləri təyin etməyi tələb etdi. Qamsaxurdiya güzəştə getməkdən imtina etdi və qoşunları 2 sentyabr 1991-ci ildə Tbilisidə böyük bir müxalifətin mitinqini zorla dağıtdılar. sentyabr 1991 17 sentyabr Çanturiya uçduğu təyyarənin Tbilisiyə qayıtması əmrindən sonra həbs edildi. O, 2 sentyabrda Rustaveli prospektində tərəfdarları tərəfindən rədd edilən barrikadaların inşasını təşkil etməkdə ittiham olunur.

Qamsaxurdiyanın süqutundan sonra, Çanturiya 1992–1994-cü illərdə Eduard Shevardnadze hökumətinə qarşı müxalifətdə idi.

3 dekabr 1994-cü il səhərində, Milli Demokrat Partiyasının (MDP) 7-ci qurultayının bağlanması ərəfəsində, Giorgi Çanturiya və həyat yoldaşı, parlamentdə MDP fraksiyasının liderlərindən biri İrina Sarişvili dörd nəfər tərəfindən güllələndi. Çanturiya və mühafizəçisi öldü, Sarişvili isə ağır yaralandı. Terrorçular qaçmağı bacardılar. Heç kim sui -qəsd ittihamı ilə həbs olunmadı, heç bir qrup terror aktına görə məsuliyyət daşımadı.

Gürcüstan siyasi dünyası Çanturiya sui-qəsdindən şoka düşdü. Onun ölümü Nazirlər Kabinetinin istefası çağırışlarını artırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Гиви Таргамадзе: Обвиняя Георгия Руруа, Ирина Саришвили скрывает свою вину Arxivləşdirilib 2022-02-12 at the Wayback Machine "Новый Регион"
2. ↑  "Biographical Dictionary of Georgia". 2021-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-03.
3. ↑  Wheatley, Jonathan. Georgia from National Awakening to Rose Revolution. Published by Ashgate Publishing, Ltd. 2005.. ISBN 0754645037 Arxivləşdirilib 2023-07-21 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Emil Andres** (*ing.* Emil Andres; 22 iyul 1911 – 20 iyul 1999) — amerikalı idmançı, avtoidman yarışlarının iştirakçısı, xüsusən 30–40-cı illərdə İndianapolisdə 500 mil yarışında iştirak etməsi ilə tanınmışdır.

On iki il ərzində çıxışlarına görə ən yaxşı beşinci yeri, 1946-cı ildə isə dördüncü yeri tutdu.

Bioqrafiya
----------

İllinoys əyalətindən olan Emil, 1930-cu illərdə Birləşmiş Ştatlarda müxtəlif yarışlarda bir araya gələn avtomobil yarışçı qrupuna üzv idi. Qrup ʻʻChicago Gangʼʼ adlanır və Tony Bettenhausen, Cowboy O'Rourke, Paul Rousseau, Jimmy Snyder və Wally Zeil kimi üzvləri var idi.

Əsas ölkə çempionatına AAA Championship Car drivers qatılaraq, ilk olaraq 1935-ci ildə İndianapolisin 500 mil iştirak etməyə cəhd göstərdi. O, bu cəhddə müvəffəqiyyətli olmadı, amma Springfield şəhərində keçirilən torpaq ovalı yarışında, üçüncü oldu. Növbəti il, cəhd daha yaxşı idi — sonuncu olaraq başlayıb, 18-ci sırada qərarlaşdı.

1940-cı il keçirilən yarışda, Andres 12-ci yeri əldə etməsinə baxmayaraq, düşən yağış səbəbiylə oyun dayandırıldı. 1941-ci ildə o, xüsusilə keyfiyyətli oyun nümayiş edərək 15-ci yeri qazandı.

İkinci Dünya müharibəsi nəticəsində yaranan bir aradan sonra, 1946-cı ildə Emil, yenidən məşhur yarışa başlamışdı və karyerasında ən yaxşı nəticə əldə etdi. Belə ki, 200 dairəni heç bir hadisə baş vermədən dördüncü olmaqla bitirmişdi. 1949-cu ildə karyerasının son yarışını doqquzuncu olaraq başa vurdu.

Nəhayət, 1950-ci ildə, İndianapolisin 500 mil yarışı yeni formalaşan Formula 1 dünya çempionatının sınağına daxil olduqda, o, kifayət qədər sürət olmadığından başlanğıc götürə bilmədi. Karyerasının sonunda bu yarışa qatılaraq, Emil, Formula 1 yarışçısı olub 1 Qran-pri və sıfır hesab başlanğıcı olan iştirakçı olur.

1999-cu ildə, evdə uğursuz düşməsi ölümünə səbəb oldu.

Xarici keçidlər
---------------

1. Emil Andres
**Emil Edde** (*ərəb.* إميل أده‎; 5 may 1883, Dəməşq – 27 sentyabr 1949) — Livanlı maruni siyasətçi. Livanın baş naziri və prezidenti olmuşdur.

Erkən həyatı
------------

Emil Edde 1883-cü (bəzi mənbələrə görə 1886-cı) ildə Dəməşqdə dünyaya gəlmişdir. Babası və atası Fransa konsulluğunda tərcüməçi işləyirdilər. Orta təhsilini Beyrutdakı yezuitlər məktəbində almış, 1902-1909-cu illərdə Eks-an-Provansda yaşamışdır. Atasının səhhəti ilə əlaqədar Beyruta qayıtmalı olmuş və orada vəkil kimi çalışmışdır. 1913-cü ildə Raymon, 1917-ci ildə Andre, 1921-ci ildə Pyer adlı oğulları dünyaya gəlmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Misir cəbhəsində vuruşmuş Emil Edde Fransa ordusunun suriyalı və livanlı könüllülərdən ibarət Şərqi Legionunun (Légion d’Orient) yaradıcılarından biri olmuşdur. Sözügedən legion Livan hərbi qüvvələrinin təməli sayılır.

Baş nazirliyi
-------------

11 oktyabr 1929-cu ildə 25 mart 1930-cu ilə qədər Edde Livanın baş naziri vəzifəsində çalışmışdır.

Prezidentliyi
-------------

1936-cı ildə Edde Milli blok adlı siyasi partiya yaradaraq ona rəhbərlik etməyə başladı. Elə həmin il Livan prezidenti oldu. 1941-ci ildə Vişi hökumətinin siyasətinə etiraz olaraq istefa etdi.

1943-ci ildə Livanın müstəqillik qazanmasından sonra 11 gün ərzində (11-22 noyabr) yenidən prezident vəzifəsini icra etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hallak H.* موقع يا بيروت: آل إدِّه.
2. 1 2  Emile Eddé // Roglo. 1997.
3. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Émile Eddé // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* Profiles of Lebanon's presidents since independence Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine
*Sink oksid* ZnO (sinkit) - ağ rəngli qeyri-üzvi maddədir.
Suda həll olunmur, 1800 °C-ə qədər qızdırdıqda və sublimasiya zamanı saralır.

Fiziki xassələri
----------------

Altıbucaqlı, iysiz kristalik strukturu olan tozdur.

Alınması
--------

Sink hidroksidin parçalanması zamanı alınır:

Zn (OH)2→ ZnO + H2O (t=100-250°C).

Sinkin oksigenlə qarşılıqlı təsirindən alınır:

2Zn + О2 → 2ZnО 

Həmçinin sink duzlarının parçalanması zamanı alınır.

Kimyəvi xassələri
-----------------

Sink oksid amfoter oksidlərə aiddir. Turşularla reaksiya zamanı sink duzları alınır:

ZnO+2HCl→ZnCl2+H2O 

Qələvilərlə reaksiya zamanı kaliun sinkat və su alınır:

* ZnO+2KOH→K2ZnO2+H2O
* ZnO + CoO → CoZnO2

Bor oksid və silisium dioksid ilə reaksiya zamanı şüşəyə oxşar boratlar və silikatlar alınır: 

* 2ZnO + SiO2 → Zn2SiO4,
* ZnO + B2O3 → Zn(BO2)2.

Tətbiqi
-------

ZnO tibdə istifadə olunur.Sink oksidinin müasir tibbdə və kosmetologiyada geniş yayılması çoxfunksiyalılığı, geniş spektrli fəaliyyət və mükəmməl müalicəvi xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır. Sink oksid tərkibli preparatlar yaxşı sakitləşdirici və müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir.
Toksikliyi
ZnO buxarı orqanizmə düşdükdə gözlərə və tənəffüs yollarına pis təsir edir, qıcıqlanma yarada bilər. Həmçinin buxarın udulması çox olsa yüksək hərarət yarada bilər.

İstinadlar
----------

* Перельман В. И. Краткий справочник химика. — М.-Л.: Химия, 1964.
* Реми Г. «Курс неорганической химии» М, 1963

1. ↑  ZINC OXIDE (ing.).
2. 1 2  .
Elmi təsnifatın müxtəlif səviyyələri.Elmi təsnifatın müxtəlif səviyyələri.

---

Bioloji təsnifatın əsas səkkiz taksonomik kateqoriyası. Aralıq kateqoryalar göstərilməmişdir.
**Sinif** (latınca *classis*) biologiyada qohum və oxşar əlamətli heyvan dəstələrini və bitki sıralarını birləşdirən ali taksonomik kateqoriyalarından biri. Sinif anlayışını fransız botaniki J.Turnefor vermiş, sonra Karl Linney özünün "Təbiətin sistemi" (1735) əsərində dürüst olaraq iyerarxiya təsnifat qruplarını göstərmişdir. Siniflər oxşar quruluşlarına və əcdadlarına görə toplanaraq, təsnifatın ən yüksək pilləsi olan tipi təşkil edir.

Sinifüstü
---------

Sinifüstü (*superclassis*) zoologiyada qəbul edilmişdir. Nəsil ağacının yüksəkdə duran şaxələrindən biridir. Sinifüstünə aid olan canlılar quruluşca çox kəskin fərqlənirlər. Sinifüstünün əhatə etdiyi canlılara məxsus quruluş tipləri təkamülün ilk dövrlərində yaranmışdır. Odur ki, bu quruluş xüsusiyyətləri ali kateqoriyalı taksonlarda əks olunmuşdur və onların birinin digərinə keçid ehtimalı fəsilə və cinslərdə olduğundan da azdır. Məsələn, kəlləlilər (*Craniata*), çənəsizlər (*Agnatha*) və çənəlilər (*Gnathostomata*) sinifüstüləri və s. Beynəlxalq kodeksdə fəsilədən yüksək ranqlı takson adlarına aid qaydalar yoxdur. Ali takson adlarının sonunda işlədilə biləcək sonluq qəbul edilməmişdir.
Tarixi
------

İlk rəsmi oyununu 1961-ci ilin sentyabrın 3-də Mərakeşdə Liviyaya qarşı keçirən komanda 2:2 hesablı heç-heçə edib. Ən böyük hesablı məğlubiyyətləri 0:8 hesablı olub. İki dəfə. 1961-ci il, sentyabrın 3-də Mərakeşdə Misir, 2003-cü ilin noyabrın 19-da Portuqaliyada. Ən böyük hesablı qələbəsi 2000-ci ilin fevralın 14-də rəsmiləşib. Butanı evdə 20:0 darmadağın ediblər. Həmin il Sidney Olimpiadasının iştirakçısı olan Küveyt yalnız Asiya kubokunda uğuru ilə öyünür. 1976-cı ildə gümüş medal əldə edən ərəblər 4 il sonra növbəti yarışda çempion adını qazanıb. Asiya kubokunda (1984-cü ildə) bürünc medal götürərək, ardıcıl üç dəfə mükafatçılar sırasında yer alıblar. Dünya çempionatının final mərhələsinə yalnız 2 dəfə çıxan zəngin neft ölkəsinin təmsilçiləri hər iki halda qrup səddini aşa bilməyib. 1982-ci ildə İspaniyada keçirilən mundialda isə qalmaqal yaradıblar. Fransa ilə oyunda hesabda 1:3 geridə olarkən, baş hakimin qərarına etiraz əlaməti kimi oyunu davam etdirmək istəməsələr də, Şeyx Faxad Əl Əhmədin müdaxiləsindən və hakimin vurulan qolu ləğv etməsindən sonra daşı ətəklərindən töküblər.

Uğurları
--------

İstinadlar
----------

1. ↑  "The FIFA/Coca-Cola World Ranking". FIFA (ingilis). 12 avqust 2021. İstifadə tarixi: 12 avqust 2021.
2. ↑  Küveyt yığması qonaq gəlir[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

| ⛭Futbol üzrə Asiya Kubokunun qalibləri |
| --- |
| 1956: Cənubi Koreya Cənubi Koreya  ·  1960: Cənubi Koreya Cənubi Koreya  ·  1964: İsrail İsrail  ·  1968: İran İran  ·  1972: İran İran  ·  1976: İran İran  ·  1980: Küveyt Küveyt  ·  1984: Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyyə Ərəbistanı  ·  1988: Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyyə Ərəbistanı  ·  1992: Yaponiya Yaponiya  ·  1996: Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyyə Ərəbistanı  ·  2000: Yaponiya Yaponiya  ·  2004: Yaponiya Yaponiya  ·  2007: İraq İraq  ·  2011: Yaponiya Yaponiya  ·  2015: Avstraliya Avstraliya  ·  2019: Qətər Qətər |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
**Kakşaal-Too** və ya **Kakşaltau** (qırğ. Какшаал-Тоо) — Mərkəzi Tyanşan dağ sistemində, Qırğızıstan və Çin sərhədində dağ silsiləsi.

Silsilənin uzunluğu təxminən 400 km, ən yüksək nöqtəsi Pobeda zirvəsidir (7,439 m). Ümumi buzlaşma sahəsi 983 km2 olan Alp relyefi üstünlük təşkil edir. Şimal yamacında çöllər, cənub yamacında çəmənliklər və alp çəmənləri var.

Tədqiqat tarixi
---------------

Rusiyanın Mərkəzi Asiyaya marağının artması ilə əlaqədar 1856-cı ildən başlayaraq oraya ekspedisiyalar getməyə başlamışdır. İlk ekspedisiyalara Pyotr Semyonov rəhbərlik etmişdir. Qərbi Kakşaal-Too regionu ilk dəfə 1869-cu ildə Narın çayının cənubundakı dağlıq regionu tədqiq edən ekspedisiyaya rəhbərlik edən Rusiya coğrafiyaçısı Aleksandr Kaulbars tərəfindən təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  КАКШАА́Л-ТО́О // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
2. ↑  "История исследования Западного Кокшал-Тоо" (rus). 2018-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-01.
**Sindo-ryu** — Yaponiyanın milli idman növü.

Mövcud vəziyyəti
----------------

Okinavada Qədim Karate döyüşü üçün yalnız bir məktəb qalmışdır və Kobudo – "Sindo-ryu" (onu "Doğru Yol məktəbi" kimi tərcümə etmək olar) rəhbərliyi 68 yaşlı Xanaşiro Neyto müəllim edir. Sindo-ryu məktəbi başqalarından döyüş növünə görə fərqlənir. Burada döyüş zamanı yalnız kontakdan istifadə olunur və Qədim Karate Okinava Döyüş növündə blok müdafiədən istifadə olunmur. "Uri Kumi Go" turnirlərində yalnız gözə zərbə vurmaq qadağa olunur. Başqa tərzlərdə isə qadağa qoyulmur.

Yalnız Sindo-ryu döyüş metodlarında ən güclü, ən real texniki sessiyanın öhdəsindən gələn döyüşçünün gücü yoxlanılır. Sindo-ryu tələbələri karatedə yüz illərdir ki, tətbiq olunan xüsusi hazırlıq metodları ilə məşq edirlər. İki il mütəmadi hazırlıqdan sonra isə onlar hər hansı bir meydanda sərbəst şəkildə döyüşə çıxa bilərlər.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Окинава каратэ и кобудо. Синдо Рю. Arxivləşdirilib 2009-04-13 at the Wayback Machine
* Федерация боевых искусств Москвы.
**Simonyan Simon** (q.erm. Սիմոն Սիմոնեան; 11 (24) mart 1914, Qaziantep, Hələb vilayəti – 11 mart 1986, Beyrut) — yazıçı, publisist, müəllim.

11 mart 1914–cü ildə Osmanlı İmperiyasında anadan olmuşdur. Cavan yaşlarında Livanda yerləşən "Kilikiya erməni katalikosluğu"nun arxivlərinə rəhbərlik etmiş, həmçinin Livandakı erməni məktəblərində dərs demişdir. Erməni dilinə və tarixinə dair bir neçə dərsliyin müəllifidir. 1958-ci ildə "Sprük" jurnalının əsasını qoyur və uzun müddət onun redaktoru olur.

Sonralar "Sevan" nəşriyyatına rəhbərlik etmişdir. Simonyan erməni diasporası içərisində məşhur adam idi.

"Hay dat" (*Erməni məhkəməsi*) termininin müəllifi məhz Simon Simonyandır. Simonyanın ənənəvi erməni partiyaları ilə münasibətləri gərgin idi, çünki o fərqli siyasi xəttin tərəfdarı idi. 1960-cı illərdə Simonyan SSRİ-yə gələrək Ermənistan SSR-də olmuşdur. Sonralar
SSRİ-yə gəlişinə qadağa qoyulmuşdu.

Simon Simonyan 11 mart 1986–cı ildə 72 yaşında Beyrutda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1034540157 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Xarici keçidlər
---------------

* Simon Simonyan Arxivləşdirilib 2011-07-21 at the Wayback Machine
**Meqqi Borq** (1952, Kospikua[d], Malta – 2004) — Maltalı ictimai və ətraf mühit fəalı.

Bioqrafiya
----------

Meqqi Borq 1952-ci il yanvarın 14-də Maltanın Kospikua şəhərində anadan olub. 10 uşaqlı ailənin böyük uşağı idi. Kospikuada məktəbə getdikdən sonra Qrinpisə qoşulmazdan əvvəl tur bələdçisi, mağaza işçisi və yun sviter dizayneri və istehsalçısı kimi çalışmışdır. Borq gənc yaşda evlənir, lakin evlilik tezliklə dağılır. Bir müddət Naşşaredə və Mostda yaşayır, nəhayət Zebbuqda məskunlaşır.

O, təhsilini Malta Universitetində davam etdirib, 1993-cü ildə sosiologiya və ətraf mühitin öyrənilməsi üzrə magistr dərəcəsi alıb. Orta məktəb proqramı üçün ətraf mühitin öyrənilməsi kursu hazırlayır və San Anton Liseyində dərs deməyə başlayır. Onun dərsə yanaşması həm tələbələr, həm də onların valideynləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

Ekoloji aktivlik
----------------

Meqqi Borq görkəmli Malta ekoloqu idi. O, Yerin Dostları və Qrinpisdə çalışmışdır. Onun əsas məqsədi Malta və Aralıq dənizi ölkələrində tullantıların təkrar emalı və "təmiz" enerjidən istifadəni təşviq etmək, eləcə də kənd yerlərində təbiətin qorunması idi.

Ölümü
-----

Meqqi Borq xəstəliklə təxminən on il mübarizə apardıqdan sonra 3 avqust 2004-cü ildə 52 yaşında döş xərçəngindən ölür. O, ömrünün sonuna qədər fəal olaraq qalır, müxtəlif xeyriyyə təşkilatlarına, o cümlədən Malta Xərçəng Fonduna dəstək verirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "2004: Obituaries". MaltaMedia (ingilis). 2005-01-11 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2  "Goodbye Maggie". Toni Sant's Blog (ingilis). 2004-08-04. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-03.
3. ↑  *Sue Fishkoff.* "Rainbow Warriors" (ingilis). Jerusalem Post. 1997-08-01. 2014-06-10 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "An Inconvenient truth" (ingilis). Malta Independent. 2009-05-03. 2022-05-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-03.
5. ↑  *Rachel Borg.* "Those who cared" (ingilis). The Malta Independent. 2015-05-16. 2022-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-03.
6. ↑  "Cancer foundation aims to better radio therapy services". Times of Malta (ingilis). 2003-12-20. 2022-05-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-03.
**Tofiq Mirhaşım oğlu Cavadov (Mircavadov)** (7 fevral 1925, Bakı – 20 avqust 1963, Moskva) — Azərbaycanlı rəssam.

Həyatı
------

Tofiq Cavadov 7 fevral 1925-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1945–1948-ci illərdə Sovet Ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olub. 1948–1952-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin rəngkarlıq fakültəsində təhsil almışdır. Əyyub Məmmədov, Əbdül Xalıq, Əyyub Hüseynov və Baba Əliyev kimi Azərbaycan rəssamlarından dərs alıb.

T. Cavadov 20 avqust 1963-cü ildə Moskva–Serpuxov elektrik qatarının Çepelyova stansiyasında hadisə zamanı dünyasını dəyişmişdir. Cavad Mircavadovun qardaşıdır.

Yaradıcılığı
------------

1950-ci illərin ikinci yarısından etibarən Tofiq Cavadov yeni mərhələyə — neorealizm dövrünə başlayır. Neorealizm mərhələsi neft və ağır sənayeyə həsr olunmuş tabloların və fəhlə obrazlarının timsalında özünü büruzə verir. "Neftçilər", "Sənaye mənzərəsi", "Operator qız", "Neftçi", "Poladəridən sexdə", "Poladəridənin portreti" kimi əsərləri bu dövrün məhsuludur.

1955–1956-ci illərdən Tofiq Cavadovun yaradıcılığında "Buzovna" dövrü başlayır. Bu dövrdə rəssam özünün "Buzovnada küçə", "Kənd mənzərəsi", "Buzovna aşırımı" və bu silsilədən olan digər Abşeron mənzərələrini yaradır. 1959–1961-ci illərdə "Avtoportret" əsərini yaradır. 1963-cü ildə Rasim Babayev və Fazil Nəcəfovla birlikdə "Göyərçin" uşaq jurnalının bədii tərtibatını edir. Sonuncu böyük əsəri olan "Külək" tablosunu 1963-cü ildə yaradır.

Filmoqrafiya
------------

* Üfüqü ötənlər (film, 2011)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tofiq Cavadov". nar-gallery.com (az.). 2021-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 mart 2021.
2. 1 2  "Küləklə yoğrulmuş palitra". www.anl.az (az.). 20 fevral 2009. 2022-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 mart 2021.
3. 1 2  "Rəssam Tofiq Cavadovun sirli dünyası". medeniyyet.az (az.). 8 mart 2019. İstifadə tarixi: 18 mart 2021.
**Vəfadar Əziz oğlu Rzayev** (d. 20 sentyabr 1933, Xızı, Azərbaycan SSR, - ö. 21 avqust 2015, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanın görkəmli maliyyə işçisi və əməkdar iqtisadçısı

Həyatı
------

Vəfadar Əziz oğlu Rzayev 1933-cü ilin 20 mart tarixində Xızı rayonunda anadan olub.

Azərbaycanın maliyyə-bank sistemində 50 ildən çox çalışıb.

1952-ci ildə 19 yaşında maliyyə sahəsində baş büdcə inspektoru vəzifəsində öz fəaliyyətinə başlayıb.

1957-1959-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin büdcə idarəsinin inspektoru olub.

1959-1971-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin sosial sahələrin planlaşması və maliyyələşməsı idarəsinin rəisi - kollegiya üzvü vəzifəsində çalışıb.

1971-1987-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyində birinci müavin vəzifəsində çalışıb.

1987-ci ildə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq "Azərbaycan Aqrar-Sənaye Bank"-nın baş idarəsini və 65 rayon üzrə şöbələrini yaratmış və 1992-ci ilin oktyabr ayına qədər həmin bankın idarə heyətinin sədri olub.

Qeyd edək ki, mühim dövlət işi ilə yanaşı maliyyə-kredit orqanları üçün ixtisaslı kadrların hazırlanması işindədə onun böyük əməyi olub.

V.Rzayev 15 il Azərbaycan Dövlət İqtisad Univerisitetində maliyyə və dövlət budcəsi fənnləri uzrə baş muəllim və dövlət buraxılış imtahan komissiyasının sədri olub.

Azərbaycanın maliyyə-bank sahəsində müstəsna xidmətlərinə görə V.Rzayev bir çox dövlət ordeni və medallara, fəxri fərman, əməkdar iqtisadçı, əmək veteranı, SSRI əla maliyyəçisi nişanına layiq görülmüş 3-cü çağırış Bakı şəhər sovetinin deputatı olub.

Onu da əlavə edək ki, V.Rzayev 2015-ci il 21 avqust tarixində son illər ərzində çəkdiyi xəstəlikdən 82 yaşında vəfat etdi.

İstinadlar
----------
**Tottori Qum Muzeyi** (砂の美術館, *Sono no Bicutsukan*?) – Yaponiyanın Tottori prefekturasının eyniadlı şəhərində yerləşən muzey. Dünyada qum heykəllərinə həsr olunmuş ilk və yeganə qapalı muzeydir. Burada dünyanın müxtəlif yerlərindən olan heykəltaraşların işləri sərgilənir.

Tarixi
------

Muzeyin əsası 2006-cı ildə qoyulmuş və burada birinci olaraq intibah mövzusuna həsr olunmuş İtaliya sərgisi baş tutmuşdur. Çadırda baş tutmuş bu sərgi Leonardo da Vinçi və Mikelancelonun yaradıcılığından təsirlənərək keçirilmiş və 1 ay davam etmişdir.

14 aprel 2012-ci ildə 580 milyon yenə başa gələn 1950 m2-lik muzey binasının açılışı baş tutmuşdur. Britaniya mövzusunun aktual olduğu açılış zamanı 10 ölkədən olan 15 heykəltaraşın işləri sərgilənmiş, Kraliça I Elizabet və London Olimpiya Oyunlarına həsr olunmuş işlər nümayiş etdirilmişdir. Daha sonra burada 8 ay davam edən "Qumla dünya səyahəti" sərgiləri baş tutmağa başlamışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Tottori qum dyunları muzeyin yaxınlığında yerləşsə də, həmin yer milli park ərazisi olduğu üçün qumdan istifadə edə bilmirlər. Qum heykəllərini hazırlamaq üçün illər öncə bir yol layihəsindən qalmış qumdan istifadə olunur.

Qum heykəllərinin çoxu Asiya, Avstriya, Afrika, Birləşmiş Krallıq, Rusiya, ABŞ, Skandinaviya, Çexiya və Slovakiya kimi regionların mənzərələrini əks etdirir. Almaniya tarixini kəşf etmək istəyən şəxslər üçün nəhəng qum qəsrləri hazırlanmışdır. Muzeyin direktoru qum heykəltaraşı Katsuhiko Çaendir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Tottori Sand Museum: The world's only indoor museum dedicated to the art of sand sculptures". Japan Today (ingiliscə). 7 noyabr 2022. 16 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 may 2023.
2. 1 2 3  "The Sand Museum". Atlas Obscura (ingiliscə). 14 aprel 2017. 16 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 may 2023.
3. ↑  "Tottori's new sand sculpture museum the first of its kind". The Japan Times (ingiliscə). 20 aprel 2012. 29 may 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 may 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* sand-museum.jp — Tottori Qum Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
**Ramiz Qurbanov** (*Qurbanov Ramiz Seyfulla oğlu*; 30 oktyabr 1935, Salyan, Salyan rayonu) — texnika elmləri doktoru, professor, AMEA müxbir üzvü (30.06.1989).

Həyatı
------

Ramiz Qurbanov 1935-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Salyan şəhərində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən kafültəsini fərqlənmə ilə bitirmişdir. "26 Bakı komissarı adına" NQÇİ-də operator kimi əmək fəaliyyətinə başlayaraq, usta köməkçisi, neft və qaz hasilatı üzrə usta, böyük mühəndis vəzifələrində işləmişdir. 1961-ci ildən bu günə qədər AzNKİ-nun "Nəzəri mexanika" kafedrasında assistent, böyük müəllim, dosent, professor, kafedra müdiri işləmişdir. 1963-cü ildə "Neft işində maye və qaz axmasının təyin edilmə məsələləri" mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə "Qeyri-nyuton neftlərinin hasilatının hidrodinamik xüsusiyyətləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1968–1989-cu illərdə AzNKİ-da "Nəzəri mexanika" kafedrasının müdiri, institutun elmi işlər üzrə prorektoru işləmişdir. 1989–1990-cı illərdə AzPİ-nun rektoru olmuşdur. 1989-cu ildə Qurbanov R. S. Azərbaycan EA müxbir üzvü seçilmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Qurbanov R. S. bərk cismin mexanikası və neft hasilatı texnologiyası sahəsində tanınmış alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: neft-mədən avadanlığının və idarəetmə sistemlərinin Soft Kompyuterinq bazasında intellektual robotlarla təkmilləşdirilməsinin elmi əsaslarının işlənməsi.

Qurbanov R. S. 150-dən artıq elmi məqalənin, 2 monoqrafiyanın, 2 broşüranın müəllifidir. İxtiralara görə 3 müəlliflik şəhadətnaməsi alıb. O, 15 elmlər namizədi hazırlamışdır.

Qurbanov R. S. Azərbaycan SSR Dövlət mükafatının laureatı, "SSRİ fəxri neftçisi" adlarına layiq görülüb. "SSRİ ali təhsil sahəsində işində əla müvəffəqiyyətlərə görə", "Azərbaycan neft sənayesi əlaçısı", "Azərbaycan qaz sənayesi əlaçısı" nişanları ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qurbanov Ramiz Seyfulla oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-02.
**Ramiz Cəmil oğlu Sadıqov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi naziri (1981–1988).

Həyatı
------

Ramiz Cəmil oğlu Sadıqov 1932-ci ildə sənətkar ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.

1952-ci ildən tikinti layihələrində iş icraçısı, Ehtiyat Əmək Qüvvələri İdarəsinin istehsalat təlimi ustası, metodisti, böyük müfəttişi, texniki peşə məktəbinin direktoru olmuşdur. 1965-ci ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin təlimatçısı, Bakı asbest-şifer və keramika məmulatları kombinatının direktoru, Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini, 1974-cü ildən isə Azərbaycan KP MK tikinti və şəhər təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir. 1981-ci ildən Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi naziri olmuşdur.

Ramiz Sadıqov Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (9–11-ci çağırış) seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Садыгов Рамиз Ҹәмил оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Доггузунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1976. С. 307.
2. ↑  Садыгов Рамиз Ҹәмил оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Онунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1982. С. 346.
3. ↑  Садыгов Рамиз Ҹәмил оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Он биринҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Совети Рәјасәт Һеј'әтинин нәшри. 1985. С. 345.
**Zahirəddin Fəryabi** (1160-1202)—şair.

Həyatı
------

Sədrülkəmal Əbul Fəzl Zahirəddin Tahir ibn Məhəmməd əl-Fəryabi Əfqanıstanın şimalında olan Fəryab vilayətinin Şirintagab bölgəsində doğulmuşdu. ibtidai təhsilini Fəryabda oxuduqdan sonra Nişapura getdi və oranın hökmdarı olan Tuğanşah bin Müəyyəd Ay Aba ilə yaxın dostluq qurdu. 1186-cı ildə İsfahana gedən Fəryabi şəhərin hakimi olan Sədrüddin Xocəndi ilə tanış olur və ona xidmət ətməyə başlayır. 1189-cu ildə Mazandarana yollanır və oradan da Azərbaycana keçərək Atabəy Nəsrəddin Qızıl Arslan bəyin sarayında çalışmağa başlayır və həyatının sonraki hissəsini orada keçirir. Zahirəddin bəy sarayda yaşadığı müddətdə Qızıl Arslan bəy tərəfindən bir çox mükafata nail olur. Ömrünün son dönəmlərində saray işlərindən uzaqlaşan Fəryabi 1202-ci ildə haqqın rahmətinə qovuşur və Təbriz şəhərinin Sürxab məhəlləsində Xaqaninin türbəsinin yanına dəfn edilir. Eyni zamanda Fəryab şəhərinin Şirintagab bölgəsində də Zəhirəddin bəy adını daşıyan və bölgə xalqı tərəfindən ziyarət edilməkdə olan bir türbə var. O həyatda olduğu müddətdə dünyaya çox sayda qəsidə və qəzəl kimi önəmli ədəbi əsər bəxş etmişdir. Onun ən önəmli əsərlərindən biri də 6000 beytlik divanıdır. Bunun xaricində astronomiya elmi haqqında da əsərərləri mövcuddur.

Məlikül-kəlam ünvanı alan Zahirəddin Tahir ibn Məhəmməd əl-Fəryabi (1160-1202) Orta Asiyanın Fəryab şəhərindən olub Azərbaycan Atabəylərindən Pəhləvanın, Qızıl Arslanın və Əbu Bəkrin xidmətində olmuş və Təbrizdə vəfat etmişdir. Qəsidə janrında çoxlu şeirlər yazmış, ələlxüsus da Xaqanini təqlid etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bünyadov, Azərbaycan Atabəyləri, s.224-225.
**Kərimov Zakir Qəzənfər oğlu** (23 noyabr 1949) — polis polkovniki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti "Nеft Kəmərləri" idarəsinin yanğından mühafizə, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik tехnikası şöbəsinin rəisi (2003–2013).

Həyatı
------

Zakir Kərimov 23 noyabr 1949-cu ildə Göyçə mahalının Basarkеçər rayonunun, Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. 1956–1966-cı illərdə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kənd orta məktəbində oхumuşdur. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə qəbul olmuşdur. Oхuduğu müddətdə fakültənin həmkarlar ittifaqının sədri olmuşdur. 1971-ci ildə univеrsitеti bitirdikdən sonra Azərbaycan Еlmlər Akadеmiyasının Fizika İnstitutunda еlmi işçi kimi ilk əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Buradan Gürcüstanın Batumi şəhərinə əsgəri хidmətə göndərilən Zakir Kərimov kapitan rütbəsi ilə 1973-cü ildə хidməti başa vurmuşdur. Nümunəvi хidmətlərinə görə əsgərlikdə partiya sıralarına daхil еdilmişdir. 1973-cü ildə Bərdə rayonunun Zümürxan kəndində fizika müəllimi işləmiş və 1974-cü ildə ailə həyatı qurmuşdur.

Zakir Kərimov 1975-ci ildə DIN-nin Kəlbəcər rayon milis şöbəsində inspеktor kimi işə başlamışdır. 1978-ci ildə SSRI DİN-nin Akadеmiyasının qiyabi şöbəsinə daхil olmuş еlə həmin ildə də Ağdam rayon milis şöbəsinə siyasi məsələlər üzrə rəis müavini təyin olunmuşdur. 1983-cü ildə Moskva şəhərində polkovnik rütbəsi almışdır. 1987-ci ildə Zakir Kərimov Gədəbəy rayon milis şöbəsinin rəisi təyin olunmuş və 1989-cu ilə qədər burada çalışmışdır. Zakir Kərimov Gədəbəydə işlədiyi müddətdə Göyçəlilərin Göyçədən itkisiz köçürülməsində böyük fədakarlıq göstərmişdir. 1989-cu ildə Zakir Kərimov Quba rayonu milis şöbəsinə rəis təyin olunmuşdur. 1992-ci ilə qədər burada çalışdıqdan sonra sərəncama çıхmışdır. 2003-cü ildən 2013-cü ilin yanvar ayına qədər Azərbaycan Rеspublikası Dövlət Nеft Şirkəti "Nеft Kəmərləri" idarəsinin yanğından mühafizə, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik tехnikası şöbəsinin rəisi işləmişdir.

2009-cu ildə Zakir Kərimovun 60 illik yubilеyi ilə əlaqədar şair-publisist Füzuli Ramazanoğlu "Bu da bir talеdir" (392 səh. +32 səh. şəkil.) adlı kitab yazmışdır.

Nəsil şəcərəsi
--------------

* Temir
	+ Yavıx
		- Rəsul
			* Hacı Kərim
				+ Rəsul
					- Hüseyn
						* Qəzənfər
							+ Zakir Kərimov

İstinadlar
----------

1. ↑  *Eldar Həsənli.* "Xeyirxah və işıqlı insan (Zakir Kərimovun portret cizgiləri)" (az.). anl.az. 19 noyabr 2009. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-02 1.
2. ↑  Araz Yaquboğlu, Tələbə dünyası. Bakı: "Elm və təhsil", 2011.
3. ↑  Eldar Həsənli, Xeyirxah və işıqlı insan (Zakir Kərimovun portret cizgiləri), 525-ci qəzet. — 2009. — 19 noyabr. — Səh.6.
4. ↑  Füzuli Ramazanoğlu. "Bu da bir talеdir" Bakı, "Nurlan", 2009.

Vikianbarda ***Zakir Kərimov*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Neqra burnu** — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən cənub-qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Mitçell buxtasından cənub-şərqdə yerləşmişdir. Ərazi 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burun Çili Antarktida ekspedisiyaların birində iştirak edən şəxs tərəfindən adlandırılmışdır.

Yerləşməsi
----------

Qrinviç adasındakı Spark burnundan 6.43 km şimal-şərqdə, Debelyanov burnundan 2.8 km cənub-şərqdə, Beron burnundan 4.5 km şimal-qərbdə, Edvards burnundan 8.84 km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Həmçinin bax
------------

* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Rafiq Hidayət oğlu Manaflı** (22 sentyabr 1958, Salyan, Salyan rayonu) — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Ali Məclisinin sabiq sədri.

Həyatı
------

Rafiq Manaflı 1958-ci ildə Salyan rayonunun Qardaşbəyli kəndində anadan olub. 1975–1980 – Voronej Meşə Texnikası İnstitutunda ali təhsil alıb. 1980–1991 – Ələt Ağac Emalı kombinatında mühəndis, baş mexanik, sex rəisi vəzifələrində çalışıb. 1992–1996 – Özünün təşkil etdiyi "Plastik" kiçik müəssisəsində direktor işləyib. 2000-ci ildən özünün təsis etdiyi "Təkamül" MMC-in direktorudur.

Siyasi Fəaliyyəti
-----------------

1989-cu ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin fəal üzvü, 1990–1992-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Qaradağ rayon təşkilatının sədri, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Məclisinin üzvü olub.

1996-cı ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvüdür, həmin ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür. 2001-ci ildən 2021-ci ilədək VHP Ali Məclisinin sədri olmuşdur.

2012-ci ildən İctimai Palatanın Koordinasiya Şurasının üzvü olub. 2020-ci ilədək Milli Şuranın Koordinasiya Mərkəzinin üzvü olmuşdur.

Ailəsi
------

Evlidir, iki oğlu var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-15.
**Rafiq Yavər oğlu Eyvazov** — Azərbaycanlı qanuni oğru

Həyatı
------

1982-ci ildə Masallı şəhərində
doğulmuşdur. İlk məhkumluqu cinayət 
məcəlləsinin naddəsi ilə qəsdən çox saylı
adam yaralaması ilə cinayət işi açılmışdır. Həbsalan Eyvazov Rafiq Yavər oğlu azadlıqdan cıxdıqdan sonra Kirminal aləmə qoşulur. 2005-ci ildə Çingiz Lənkaranski 
tanınan kirminal avtoritet ilə əlaqə qurur. 2008-ci ildə Çingiz Lənkəranski evinin 
qarşısında güllələnir ve Eyvazov Rafiq dünya 
oğruların xaç atası (TARO) ləqəbli Krminal 
Avtoritet ile əlaqə qurur. 2013-ci ildə TARO 
yəni Tariyel Qoca Yasamallı 21-ci rus qanuni oğru 3-cü gürcü qanuni oğru Rafiq Eyvazova qanuni oğru adı verilir krişkası olaraq Masallınski verilir. Rafiq 
Eyvazov Sankt-Peterburq və Rusiyanın digər bazalarina baxır Rafiq Masallinskiy zəmanə üzrə ən hörmətli əsil qanuni oğrudur. Azərbaycan kaloniyalarinda 2 qanuni oğru 
qəbul olunursa biridə Rafiq Eyvazovdur.

Rafiq Eyvazov gecə radələrində Gürcüstanlı avtoritet Kamo nu güllələmişdir. Rafiq Eyvazov Yavər oğlu 27 mart 2013-cü ildə cinayət məcəlləsindən Polis Əməkdaşları Tərəfindən 6-il həbs cəzası alıb.
Avtoritet Elşən Məmmədov tərəfindən Rafiq Eyvazovun qulağı kəsilmişdir. 11 sentyabr, 2017-ci ildə Elşən Məmmədov maşına minərkən güllələnib. Onun ölümündə Rafiq Masallınski nin əli olduğu bilinir.

Həmçinin Bax
------------

Nadir Səlifov  

Rövşən Lənkəranski

İstinadlar
----------

1. ↑  "Masallı Rafiq qulağının qisasını aldı". 2017-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-13.
2. ↑  kəsilən azərbaycanlı avtoritet qisasını aldı[*ölü keçid*]
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rafiq Hacıyev.

**Rafiq Sultan oğlu Hacıyev** (doğ. 31 may 1947, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — sovet sərbəst güləşçisi, dünya çempionatının gümüş mükafatçısı, Avropa və SSRİ çempionu, Dünya Kubokunun qalibi və gümüş mükafatçısı, beynəlxalq dərəcəli SSRİ idman ustası, "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi", "Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi".

Həyatı
------

Rafiq Hacıyev 31 may 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1961-ci ildən güləşlə məşğul olmağa başlayıb. Bir il sonra yarışlarda debüt edib.

1963-cü ildə Bakı çempionatının qalibi, Azərbaycan SSRİ çempionatının isə bürünc mükafatçısı olub.

1966-cı ildə Sovet Ordusu sıralarına hərbi xidmətə çağırılıb. Hacıyev idman dairələrində tanındığından, iki il yarım Şimali Qafqaz qoşunları ordusunun idman klubunda qulluq edib.

1970-ci ildə Avropa çempionatında qızıl, 1973-cü ildə isə isə gümüş medal qazanıb.

1970-ci ildə SSRİ kubokunda qızıl medal qazanıb.

1973-cü ildə ABŞ-nin Tolido şəhərində keçirilmiş Dünya Kubokunda, 1974-cü ildə isə Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında gümüş medal qazanıb.

1974-cü ildə İspaniya-nın Las-Palmas şəhərində keçirilmiş Dünya Kubokunda qızıl medal qazanıb.

Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatında 1969-cu ildə bürünc, 1970-ci ildə qızıl, 1971, 1972 və 1975-ci illərdə isə gümüş medal qazanıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Борьба вольная Гаджиев Рафик Султанович (31.05.1947). // *İnfosport.ru*". 2021-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-03.
2. 1 2  "Рафик Гаджиев: «Сегодняшним успехам азербайджанских спортсменов я радуюсь больше, чем своим собственным» - ФОТО" (rus). 1news.az. 2012-03-26. İstifadə tarixi: 2021-02-03.

Xarici keçidlər
---------------

* *İat.uni-leipzig.de* saytında nəticələri
**Rusiya Ordusunun Mərkəzi Akademik Teatrı** (Rusca: Центральный академический театр Российской армии) Moskvanın ən böyük teatrıdır. Onun əsası 1929-cu ildə Qırmızı Ordu Teatrı adı ilə qoyulmuşdur. 1951-ci ildə isə adı Sovet Ordusu Teatrı kimi dəyişdirilmiş və bura həmişə müharibə mövzusu ilə bağlı göstərişlərlə ixtisaslaşmışdır.

Böyük tikili Suvorov meydanında yerləşir və 1934-1940-cı illər aralığında tikildiyi dövrdə beş guşəli qırmızı sovet ulduzu formasına malik idi. Stalinist memarlıq üslubunda olan ilk nümunə Karo Halabyan və V.Simbirtsev tərəfindən dizayn edilmişdir. Güman edilirdi ki, teatr bütün avropada ən boyük səhnə idi. Bura gerçək tanklara, süvariyə və böyük gəmilərə sahiblik edəcək qədər böyük idi. Bundan savayı bu tikili oktyabr inqilabından sonra tikilmiş ilk teatr binası idi. Binanın açılışı 1940-cı ilin 14 sentyabr tarixində baş tutmuşdur.

Teatr 10 mərtəbədən ibarətdir. Buradakı kiçik zal 400, böyük zal isə 1520 tamaşaçı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Teatrın ilk və ən tanınmış direktoru Aleksey Popov olmuşdur. Sonradan onu 1963-cü ildə oğlu Andrey Popov əvəz etdi.