recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gürcüstan tarixi memorialı** (*gürc.* საქართველოს მემატიანე) – Tbilisi şəhərində, hündür təpə üzərində yerləşən və Zurab Seretelinin layihəsi əsasında hazırlanmış abidə kompleksi.

Tarixi
------

Zurab Seretelinin layihəsi əsasında işlənmiş abidə kompleksinin yerində ilkin olaraq İosif Stalinin 100 metrlik nəhəng heykəlinin ucaldılması planlaşdırılırdı. Lakin, ideya Stalin tərəfindən bəyənilmir. O, həmin ərazidə hansısa böyük layihənin gerçəkləşdirilməli olduğunu desə də, belə layihəni gerçəkləşdirəcək sənətkar olmadığını bildirir. Gürcüstan tarixinə həsr edilmiş dəbdəbəli abidənin yaradılmasından əvvəl 1980-ci illərin ortalarına kimi ərazi boş qalmışdır.

Memorialın inşasına iyirmi il (1985-2003) vaxt sərf edilsə də, o, hələ də tamamlanmamış olaraq qalmaqdadır. Patriarx bəzi lövhələrdə qeyri-dəqiqliklər müşahidə etmiş və bundan sonra, həmin lövhələr yenidən işlənməsi üçün sökülərək emalatxanaya göndərilmişdir.

Təsviri
-------

Gürcüstan tarixi memorialı şəhər mərkəzindən 13 km aralıda, Tbilisi dənizi adlandırılan su anbarının sahilindəki hündür təpə üzərində yerləşir. Abidə dəniz səviyyəsindən 120 metr yüksəklikdə yerləşir.

Kompleks, hər biri 353 metr hündürlüyə malik olan 16 bədii tərtib olunmuş sütundan ibarətdir. Bürünc və misdən hazırlanmış sütunlar tematik barelyef və qorelyeflərlə bəzədilmişdir.

Hər sütun üç hissəyə bölünmüş, aşağıda Bibliya çarları, ortada Gürcüstanın tanınmış ictimai-siyasi xadimləri, yuxarıda isə məişət səhnələri təsvir olunmuşdur. Sütunlar elə düzlmüşdür ki kompleksə yuxarıdan baxdıqda xaç forması alınır.

Kompleksə geniş və uzun pilləkən aparır. Pilləkənin başlanğıcında yerləşdirilmiş iki sütun Gürcüstanın qədim və müasir tarixini simvolizə edir. Pilləkənin sağ tərəfində yerləşən meydançada yerləşən on üç heykəl, ölkədə xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynamış siryani müdriklərini təsvir edir. Heykəllərin yanında yerləşən iki lövhdə Gürcüstan tarixinin ən mühüm hadisələri sıralanmış və Müqəddəs Nino xaçı təsvir edilmişdir.

Bundan əlavə kompeksə bədii tərtib edilmiş qapılara malik bazilika formalı kiçik kilsə və baxış meydançası daxildir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Монумент «История Грузии»". tourister.ru. İstifadə tarixi: 25 aprel 2019.
2. 1 2 3  "Самая большая достопримечательность Тбилиси — мемориал "История Грузии"". tbilisilife.com. 2020-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 aprel 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* მონუმენტი - საქართველოს მატიანე - Abidə ilə bağlı video
Dur-Şarrukindəki *Lamassu* heykəli. Çikaqo Universiteti, Şərq İnstitutu. Gips (?) Neo-Asur Dövrü, c. E.ə. 721–705.
***Lamassu*** (Mixi: an.kal; şum. lammař; *akkad.* lamassu; bəzən ***lamassus*** olaraq tanınır) ― adətən insan başlı, öküz və ya aslan bədənli və quş qanadları olan bir assuriya himayə İlahıdır. Bəzi yazılarda bir qadın ilahəsinin nümayəndəsi olması və ya onu əvəz etməsi bildirilmişdir. Lamassunun erkək ekvivalenti mənasını verən Şedu (Mixi: 𒀭𒆘, an.kal × bad; şum. dalad; *akkad.* šēdu; İvrit: שד) az istifadə olunan bir addır. Lamassu; zodiakların, əsas ulduzların və bürclərin nümayəndəsidir.

İkonoqrafiya
------------

Lamassu sənətdə insan başlı qanadlı öküz və ya aslan formasında qarışıq şəkildə təsvir edilmişdir. İnsan başlı qanadlı bir heyvan motivi Yaxın Şərqdə geniş yayılmışdır və ilk dəfə eramızdan əvvəl 3000-ci illərə aid qədim Eblada tapılmışdır. İlk fərqli lamassu motivi, II Tiqlat-Palasar dövründə iqtidarın simvolu şəklində Assuriyada görülmüşdür. 

Aşşur heykəltəraşlığı, adətən, sarayların girişində görkəmli lamassu cütlərini yerləşdirirdi və bu heykəllər həm daxili həyətə, həm də küçəyə baxırdı. Künclərdə yüksək relyeflərdə "ikiqat görünüşlü" fiqurlar kimi təmsil olunurlar. Öndən baxdıqda sanki ayaq üstə dururlar, yan tərəfdən baxanda yeriyirlər və ilk versiyalarında dolayı yolla baxanda beş ayağının olduğu görünüşü yaranır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kriwaczek, Paul. *Babylon: Mesopotamia and the Birth of Civilization*, p. 37.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-06.
3. 1 2  *Leick, Dr Gwendolyn.* A Dictionary of Ancient Near Eastern Mythology (ingilis). Routledge. 2002. 109–110. ISBN 978-1-134-64102-4. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-06.
4. ↑  *Beaulieu, Paul-Alain.* The Pantheon of Uruk During the Neo-Babylonian Period. Brill. 2003. ISBN 90-04-13024-1. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-06.
5. ↑  "Livius.org". 2014-06-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-06.
6. ↑  *Hewitt, J.F.* History and Chronology of the Myth-Making Age. səh. 85.
7. ↑  *W. King, Leonard.* Enuma Elish Vol 1 & 2: The Seven Tablets of Creation; The Babylonian and Assyrian Legends Concerning the Creation of the World and of Mankind. səh. 78.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hüseyn Hüseynzadə.

**Hüseyn Hüseynzadə** (11 yanvar 1935 – 13 iyul 2019) — Azərbaycan fotojurnalisti.

Həyatı
------

11 yanvar 1935-ci ildə anadan olub. Neft-kimya İnstitutunu bitirib. Foto sənətinə "Vışka" qəzetindən başlamışdır. "Kommunist", "Pionerskaya Pravda", "Komsomolskaya pravda" adlı qəzetlərdə fəaliyyətinə davam edib. "Neft gəldi" və "Qazma ustası Faiq Əliyev" adlı fotoşəkilləri 1964-cü ildə keçirilən ümumittifaq sərgidə 1-ci dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. Hüseyn Hüseynzadənin təşəbbüsü ilə ilk dəfə milli foto tarixində "Azərbaycanın kulinariya ensiklopediyası" yaranmışdır. Professor Hüseynzadə 60-dan çox kitabın müəllifidir. Foto sənətində qazandığı nəaliyyətlər – "Press Foto-62" beynəlxalq sərgi mükafatı, Azərbaycanın "Qızıl qələm" Jurnalistlərinin İttifaqı (1967), Berlində "İnterpresfoto" sərgilərinin mükafatı.

Hüseyn Hüseynzadənin təşəbbüsü ilə ilk dəfə milli foto tarixində "Azərbaycanın kulinariya ensiklopediyası" yaranıb. 60-dan çox kitab-albomun müəllifidir.

2019-cu ildə iyulun 13-də uzun sürən xəstəlikdən dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "AFB: Hüseyn Hüseynzadə". photographer.az. photographer.az. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 iyun 2018.
2. ↑  "Azərbaycanlı fotoqraf vəfat edib". kulis.az. kulis.az. 2021-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 noyabr 2019.
**Alaq əməköməci** — (lat. Malva neglecta)

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir. Gövdəsi kök boğazından çox saylı, budaqlı, qalxan və ya sərilən, 10–40 (50) sm uzunluqda bəzən iki ucludur. Yarpaqları uzun saplaqlı, ürəkvari-dairəvi, bəzən oyuqlu əsaslı, 30 mm enində, 25 mm uzunluqda, zəif 5–7 dilimli-dişli mişarlı, üstdən az, altdan sıx ulduzvari və ikiuclu tüklüdür. Çiçəkləri qeyri-bərabər düz çiçək saplağında, 2–6 sayda, bəzən tək, gövdənin əsasında yarpaqların qoltuğunda yerləşir. Ləçəkləri çəhrayı və ya qurumuş vəziyyətdə açıq göy, təpə hissədə dərin oyuqludur. Meyvə 12–16 dağılmış meyvəciklərdən ibarətdir, meyvəciklər sıx, kürək hissədə aydın olmayan qırışlıdır.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın bütün rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Alaq kimi tarla, bağ, bostanlarda, yollarda, hasarların dibində, çay vadisinin daşları üstündə bitir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva, Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
2. ↑  Флора Азербайджана. Баку: Изд. АН Азерб.ССР, 1950–1961, Т. I–VIII.
**Radioaktivitlik** — radioaktiv parçalanma qeyri-stabil atom nüvəsinin qəflətən enerji verməklə çevrilmə xassəsi. Xaric olunan enerji ionlaşmış şüa, daha dəqiq dedikdə, enerjiyə malik hissəcikli və ya qamma şüalanma şəklində paylanır.

Xarakteristika
--------------

Anlayış ilk dəfə 1898-ci ildə Mariya Küri tərəfindən işlənmişdir.

Radioaktiv parçalanma bir və ya bir neçə hissəciklərin (məsələn: elektronlar, neytron, alfa-hissəciklər, fotonlar) ayrılması ilə müşayiət olunur. Radioaktivlik dedikdə həm də radioaktiv nüvəyə malik olan maddənin xassələri nəzərdə tutulur.

Məlumdur ki, atom nömrəsi 82-dən böyük olan bütün kimyəvi elementlər radioaktivdirlər. Bəzi yüngül elementləri də bu sıraya aid edirlər. İki növ radioaktivlik mövcuddur:

Təbii radioaktivlik - təbiətdə rast gəlinən, elementin nüvəsinin öz-özünə şüalanaraq parçalanmasıdır.

Süni radioaktivlik - uyğun nüvə reaksiyası nəticəsində süni olaraq elementin nüvəsinin öz-özünə parçalanmasıdır.

Radioaktiv nüvə tərəfindən şüalanan α-hissəciyi və γ-kvantlarının energetik spektri diskret, β-hissəciyində isə kəsiləndir.

Parçalanma zamanı yaranan hissəciklərin xassələrindən asılı olaraq alfa-parçalanma, betta-parçalanma adlanırlar. Qamma parçalanma anlayışı çox nadir hallarda işlənir. Nüvənin qamma hissəciklər buraxması adətən izomer keçid adlanır. Qamma şüalanma çox vaxt digər növ parçalanmaları müşayiət edir.

Hazırda alfa, betta və qamma parçalanmadan başqa neytron emmisiyası, klaster radioaktivlik, spontan parçalanma da aşkarlanmışdır. Elektron əhatə, pozitron parçalanma (və ya β + parçalanma), həmçinin ikiqat betta parçalanma beta parçalanmanın müxtəlif variantları adlanır.
**Gəncə dairəsi** və ya **Gəncə mahalı** — Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında 1929–1930-cu illərdə mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi.

Tarixi
------

Gəncə dairəsi VI Ümum-Azərbaycan Sovetlər Qurultayının 8 aprel 1929-cu il tarixli qərarı ilə Azərbaycan SSR-də qəzaların ləğv edilməsi nəticəsində yaradılmışdır. Gəncə və Qazax qəzalarını əvəz etmişdir.

SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Sovetinin "Dairələrin ləğv edilməsi haqqında" 23 iyul 1930-cu il tarixli qərarına uyğun olaraq Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Soveti 8 avqust 1930-cu ildə Azərbaycan SSR ərazisində dairələrin ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Bununla Gəncə dairəsi də daxil olmaqla ölkə ərazisindəki bütün dairələr ləğv olunmuş, onların ərazisində ümumilikdə 63 rayon təşkil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  История государства и права Азербайджанской ССР (1920–1934 гг.). Баку: Элм. 1973. səh. 410–412.

Xarici keçidlər
---------------

* "İnzibati-ərazi vahidləri" (PDF). Prezident Kitabxanası. 2021-05-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-08-25.
**Əli Rza Pəhləvi** (28 aprel 1966, Tehran – 4 yanvar 2011, Boston) — son İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin ikinci oğlu. 28 aprel 1966-cı ildə Tehranda doğulmuşdur.

Xarakteri
---------

Əli Rza Prinston universitetində bakalavr, Kolumbiya universitetində magistr dərəcələri almışdı, Harvard Universitetində qədim İran və fars ədəbiyyatını öyrənirdi. Qardaşından fərqli olaraq, siyasətə qarışmır, mətbuatdan qaçırdı. 44 yaşınacan subay qalması da təbiətindəki qapalılıqla bağlı idi.

Ölümü
-----

Pəhləvi ailəsi şahzadənin ölümü ilə bağlı verdiyi bəyanatda deyilir: **""Əlirza milyonlarla iranlı gəncdən biri kimi vətənində baş verən acınacaqlı olaylardan son dərəcə narahat və qəmgin idi. Əlirza atasının ölümündən, bacısı Leylanın intiharından sonra çox çalışırdı ki, psixoloji böhrana qalib gəlsin, lakin sonda dözməyib təslim oldu və özünə qəsd edərək bütün ailə üzvlərinin, dostlarının dərin kədərinə səbəb oldu"**

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-06-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-18.
6. ↑
7. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb · The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Səs (dəqiqləşdirmə).
**Səs** — tezliyi 16 Hs-lə 20000 Hs arasında olan mexaniki dalğalar. Səs bütün dalğalar kimi amplituda və tezliyə malikdir. Hesab edilir ki, insan üçün 16 Hs-dən 20 kHs-ə qədər diapozondakı dalğalar eşitmə duyğusu yaradır. İnsanın eşitmə qabiliyyətindən aşağı səsə infrasəs, 1 QHs-dən yuxarı səsə isə hipersəs deyilir.

İnsanın şifahi danışığı fonetik, danışıq və fonemdən ibarətdir. Musiqi səslərindən isə musiqi yaranır.

Səsin sürəti
------------

Səsin sürəti orta dalğasının ötdüyü materiyanın əsas xassəsindən asılıdır. Səsin sürəti elastiklik modulunun (λ) sıxlığa (ρ) olan nisbətinin kvadrat kökü ilə tərs mütənasibdir. Bu fiziki xassələr və səsin surəti ətraf şəraitdən aslı olaraq dəyişir. Misal üçün, qazdan ötən səsin surəti onun temperaturundan asılı olaraq dəyişir. Dəniz səviyyəsində 20 °C temperatur havada səsin surəti ortalama olaraq 343 m/san-yə (1,230 km/saat) bərabərdir və bu düstur tətbiq olunur "v = (331 + 0.6 T) m/san". Həmçinin 20 °C temperaturlu qatqısız təmiz suda səsin surəti təqribən 1,482 m/san-dir (5,335 km/saat). Metalda isə bu rəqəm 5,960 m/san-dir (21,460 km/saat)

İstinadlar
----------

1. ↑  Fundamentals of Telephone Communication Systems. Western Electric Company. 1969. p. 2.1. Jump up
2. ↑  ANSI S1.1–1994. American National Standard: Acoustic Terminology. Sec 3.03

Həmçinin bax
------------

* Akustika
**Ağacvari şaqqıldaq** (*lat.* Colutea arborescens) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin şaqqıldaq cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Yabanı halda Mərkəzi Avropada, Aralıq dənizinin qərb sahillərində, Kiçik Asiyada, Şimal-qərbi Afrikada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 5 m olan ağac və ya koldur. Yarpaqları yumurtavari, ellipisvari və ya geniş ovalşəkilli olub, 6-14 sm uzunluğunda, rəngi yaşıl, 4-6 cüt yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları 3 sm uzunluğunda, 1,5 sm enində, yumurtavari-ellipsvari və ya geniş, ovalşəkillidir. Ucu küt, üzəri çılpaq, uc hissəsi oyuqsuzdur. Salxımları 4-8 çiçəkli olub, çiçəyin kasacığı dişicik sütuncuğundan 2-3 dəfə qısa, çiçək tacı böyük, qızılımtıl-sarı rəngdədir. Yelkəni tünd qırmızı damarlıdır. Qayıqcığa bərabər və ya ondan qısadır. Yumurtalığı çılpaq, bəzən tüklüdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Paxlası şişkin, şəffaf, çoxtoxumlu olub, yaşılımtıl rəngdədir, avqust-sentyabrda yetişir, qışa kimi kol üzərində qalır. Toxumu yastı, dəyirmi, tünd qonur rəngdə, uzunluğu 4 mm, eni 3-4 mm-dir.

Ekologiyası
-----------

Şaxtaya, quraqlığa davamlı, işıqsevən, torpağa az tələbkar koldur. Cavan budaqları kövrək olduğundan güclü küləklərin təsirindən zədələnir. Şəhər şəraitinə davamlıdır.

İstifadəsi
----------

Dərman bitkisidir, yarpağından hazırlanmış dəmləmə mədə-bağırsaq xəstəliklərində istifadə edilir. Dekorativ bitki kimi bağ və parklarda istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 723.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q158890
* Wikispecies: Colutea arborescens
* APDB: 197451
* APNI: 177809
* BioLib: 39910
* Calflora: 2308
* EoL: 703866
* EPPO: CXIAR
* FoC: 220003179
* GBIF: 2956453
* GRIN: 11200
* iNaturalist: 76422
* IPA: 13970
* IPNI: 486805-1
* ITIS: 26550
* NBN: NBNSYS0000003266
* NCBI: 47649
* PalDat: Colutea\_arborescens
* PFI: 2334
* Plant List: ild-8751
* PLANTS: COAR6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:486805-1
* SANBI: 322-6
* Tropicos: 13049440
* VASCAN: 5706
* WFO: wfo-0000213683

 |
**Ksenofobiya** — əcnəbi qorxusu, nifrəti anlamında olub, yunanca ξένος (*xenos* - əcnəbi) ve φόβος (*phobos* - qorxu) kəlmələrinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. İnsanın əcnəbilərdən ya da başqa bir şəkildə özündən fərqli olan insanlardan qorxmasına və nifrət etməsinə verilən addır.

İrqçilik da bəzən Ksenofobiyanın bir növü olaraq tanınır. Fantastikada dünyadan kənar varlıqlardan qorxma anlamını da verir.

Amerikan Psixoloqlar Birliyinin "Ruhi Xəstəliklərin Diaqnozu ve Statistikası Əl kitabı"na görə bu fobiya, fobiyanın səbəbi ilə qarşı qarşıya qalan xəstənin həddindən artıq depresiyaya düşməsinə imkan yaradır. Ksenofobiyanın iki növü vardır.

Birincisi bir toplumun içində olan amma o toplumun bir parçası sayılmayan bir qrupa qarşı hiss edilən qorxudur. Bu qrup bir çox hallarda köçkünlər ya da qaçqınlar olur, lakin bəzən yüz illər bir arada olunan bir qrup da ola bilər. Ksenofobiyanın bu növü ən pis halda soyqırım kimi vəhşi və təcavüzkar hərəkətlərə səbəb ola bilər.

İkincisi isə ümumiyyətlə mədəniyyət fərqlilikləridir — bu vəziyyətdə qorxunun səbəbinin, əcnəbi sayılan mədəni fərqlilikləridir. Bütün mədəni xarici təsirlərə məruz qalmaqdandır. Ancaq mədəni ksenofobiya umumilikdə bəlli şeylərə yönəlmişdir, başqa dillərdən gələn sözlər, içində yaşanılan toplum tərəfindən mənimsəməyə başlanmış hadisələr kimi. Nadir hallarda insanlara qarşı bir hücuma çevrilər lakin, mədəni və ya dil baxımından saflaşdırma kimi siyasi kampanyalarla da nəticələnə bilər.

Xarici keçidlər
---------------

* Ksenofobiya və Türkiyə Arxivləşdirilib 2010-06-25 at the Wayback Machine
* G.Gürkan Öztan Türkiyədə Ksenofobiya ve misyonerlik, *Radikal*, 26 Fevral 2007.
* Türk vikipediyasından tərcümə
**Epizodik rol** (*ing.* Cameo episode) və ya **kameo** (*ing.* cameo) — tamaşalar, filmlər, video oyunlar və televiziya kimi səhnə sənətlərində insanlar tərəfindən yaxşı tanınan birinin qısa müddətli görünməsinə deyilir.

Haqqında
--------

Kinofilmlərdə Alfred Hitchcock epizod rollarının birincilərindən olub. Son dövr rejissorlarından olan Quentin Tarantino da epizod rollarında adları çəkilən rejissorlardandır. Cameo sözünün ingiliscə mənası bəzəməkdir.

Üstəlik, bəzi rejissorlar öz filmlərində qısa olaraq özləri də oynayırlar. Frank Coraci rejissorluq etdiyi "Around the world in 80 days" və "The waterboy" filmlərində özü də oynamışdı. M. Night Shayamalan "The village", Alfred Hitchcock "Murder" filmlərində özləri də qısa olaraq görünürlər. Bundan əlavə, bəzən rejissorun dostları rejissorun filmlərində qısametrajlı rollar alırlar. Buna misal olaraq Jason Lee və Kevin Smith göstərmək olar. Jason Lee, Kevin Smithin "Jersey Girl" və "Jay and Silent Bob Strike Back" filmlərində epizodik rollarda oynayıblar.

Azərbaycan filmlərində də epizod rollardan çox istifadə olunub. Törəxanım Zeynalova, Dadaş Kazımov, Vəliəhd Vəliyev, Əhməd Rumlu və başqaları filmlərdə epizodik rollara çəkilmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* Törəxanım Zeynalova
* Əhməd Rumlu
* Vəliəhd Vəliyev
* Mübariz Əlixanoğlu
* Dadaş Kazımov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Revisit every one of Alfred Hitchcock's 37 cameos in his own films". 23 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2023.
2. ↑  "Arşın mal alan (1965)". 20 April 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2023.
3. ↑  "Uşaqlığın son gecəsi (1968)". 29 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2023.
4. ↑  "O Olmasın, Bu Olsun" Azərbaycan filmi 1956-Məşədi İbadın Sərvərlə dialoqu". 9 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2023.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 4618562-8 |
**Elizabet Barrett Brauninq** — ingilis şairə. (doğum: 6 mart 1806 / vəfat: 29 iyun 1861)

Həyatı
------

Viktoriya dövrünün ən məşhur şairələri arasında yer alan Elizabeth, 12 uşaqlı ailənin ən böyük övladı olmuşdur. Səhhətində var olan problem səbəbiylə gəncliyinin uzun bir qismini, öz tənha otağında, xəstə yatıb, kitab oxuyaraq və şeir yazaraq keçirmişdir. Onun, monastrda bir rahibə sayağı həyat sürməsində rol oynayan əsas faktor, səhhətiylə yanaşı, həm də, atasının olduqca qatı xarakterli bir adam olması olmuşdur. Övladlarını, xüsusən də qızlarını cəmiyyətdən təcrid edən cənab Barrett, onların başqaları ilə görüşməsinə qətiyyən icazə vermirdi. Lakin, qələmə aldığı şeirləri səbəbiylə kifayət qədər şöhrət qazanmış Elizabethə, pərəstişkarlarından xeyli məktublar yağırdı. Bunların arasında, daha sonra şairənin həyatının dəyişməsində yüksək dərəcədə rol oynayacaq olan, dövrün məşhur şairi "Robert Browning" də var idi. Belə ki, 1845.ci ildə, Elizabeth 39 yaşında olarkən onların tanışlıqları baş tutur və qısa bir müddət sonra da, gizlicə evlənərək İtaliya nın Florensiya şəhərinə yerləşirlər. Qızının belə bir davranışı atası tərəfindən bağışlanmır və yazdığı bütün məktublar cavabsız buraxılır. Xəstəliyin cəngində keçən qaranlıq illərini arxada qoyan Elizabeth, həyat yoldaşı ilə bərabər daha xoşbəxt və rahat bir həyat yaşayır. Belə ki, artıq səhhəti də müəyyən qədər yaxşılaşdığı üçün Robert Browning ilə birgə müxtəlif ölkələrə səyahətlər edirlər. Lakin, bu xoşbəxtlik cəmi 15 il sürür. Belə ki, 1861.ci ildə, 55 yaşlı Elizabeth vəfat edir.

Yaradıcılığı haqda
------------------

Yaradıcılığının ilk illərində daha çox romantik janrda şeirlər qələmə alan Elizabeth, daha sonraki illərində dövrün müxtəlif siyasi və sosyal məsələlərinə diqqət çəkməyə üstünlük vermişdir. Onun, yaşadığı dövrdə bir çox şeir kitabları nəşr olunub. Onlardan biri, 1842.ci ildə yayımlanan, mədən və fabriklərdə çalışdırılan kiçik yaşdaki uşaqların acınacaqlı həyatlarını ələ alan "Uşaqların Fəryadı" adlı əsəridir. Müəllifin, qadın hüquqlarının müdafiyəsi yönündə diqqətə layiq bir kitabı olan "Aurora Leigh" adlı bir əsəri də mövcuddur. İlk dəfə 1850.ci ildə nəşr olunan bu əsərin baş obrazı Aurora, şairənin şəxsi xarakterinin bir bənzəridir. O həmçinin, "Casa Guidi Windows" (1851) kimi, siyasi xarakterli, həm də, öz həyat yoldaşına olan məhəbbətini dilə gətirdiyi "Sonnets from the Portuguese" (1850) kimi bir çox gözəl əsərlərin də müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Dictionary of National Biography (ing.). / L. Stephen, S. Lee London: Smith, Elder & Co. 1885.
2. ↑  *group of authors* Encyclopædia Britannica (ing.): a dictionary of arts, sciences, literature and general information. / H. Chisholm 11 New York, Cambridge, England: University Press, 1911.
3. ↑  Elizabeth Barrett Browning // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. ↑  The Fine Art Archive. 2003.
5. ↑  Браунинг Элизабет Барретт // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
6. ↑  Oxford Dictionary of National Biography (ing.). / C. Matthew Oxford: OUP, 2004.
**İlya Borisoviç Peçorski** (*rus.* Илья Борисович Печерский; 1900, Bakı – 2 yanvar 1938, Bakı) — Azərbaycan-sovet inqilabçısı, dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq təchizat komissarı. Siyasi repressiyaya məruz qalmışdır.

Həyatı
------

İlya Borisoviç Peçorski 1900-cü ilə Bakıda anadan olmuşdur. 1917-ci ildən Bakının neft mədənlərində işləmiş və fəhlələrin "İqla" həmkarlar ittifaqında çalışmışdır. 1918-ci ildə Qızıl Orduda xidmət etmiş, elə həmin ilin dekabr ayında Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası üzvlüyünə qəbul edilmişdir. İnqilabi fəaliyyətinə görə 1919-cu ildə həbs edilmişdir.

İlya Peçorski Bakıda gizli kommunist özəyinin təşkilatçılarından biri olmuşdur. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra o, Azərbaycan İnqilab Komitəsinin və Bayıl-Bibiheybət rayon partiya komitəsinin katibi, Fabrik-Zavod rayon partiya komitəsinin təbliğat şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1928–1937-ci illərdə SSRİ Dövlət Bankının Azərbaycan İdarəsi rəisinin müavini, Azərbaycan SSR xalq fəhlə-kəndli müfəttişliyi komissarının müavini, Azərbaycan SSR xalq təchizat komissarı, ZSFSR və Azərbaycan xalq təsərrüfatı uçot idarələrinin rəisi olmuşdur.

### Həbsi və ölümü

İlya Peçorski Stalin repressiyasına məruz qalmışdır. O, 23 oktyabr 1937-ci ildə antisovet sağçı terror təşkilatının üzvü olması ittihamı ilə həbs edilmiş və Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyası üzvlüyündən çıxarılmışdır. 2 yanvar 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası tərəfindən əmlakı müsadirə olunmaqla güllələnməyə məhkum edilmiş və qərar həmin gün icra olunmuşdur. SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 28 iyul 1956-cı il tarixli qərarı ilə ona ölümündən sonra bəraət verilmiş, 11 sentyabr 1956-cı ildə isə partiya üzvlüyü bərpa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Печорски Илја Борисович // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 520.
2. ↑  Печерский Илья Борисович // Открытый список (rus). İstifadə tarixi: 2023-09-11.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nobuko.

**Nobuko Yoşiya** (吉屋 信子?, 12 yanvar 1896, Niiqata – 11 iyul 1973, Kamakura, Kanaqava prefekturası) – Yaponiya yazıçısı.

Həyatı
------

Niiqata prefekturasında bir dövlət məmurunun qızı kimi doğulmuşdur. Yeniyetmə yaşlarından etibarən əsərlər yazmağa başlamışdır. 1916-1924-cü illərdə yayımlanmış *"Çiçək hekayələri"* adlı əsəri qız tələbələr arasında populyar olmuşdur. *"Yerin sonuna qədər"* adlı əsərinə görə 1920-ci ildə "Osaka Asahi" qəzetinin mükafatını qazanmışdır. Bu əsər Tokioda təhsil alarkən əldə etdiyi xristianlıq təcrübələrini əks etdirirdi.

Yoşiyanın romanları qadın idealları, problemləri, digər qadınlarla münasibətlərə həsr olunduğu üçün əsasən qadın oxucular tərəfindən oxunurdu. Həyatını Monma Çiyo adlı qadın partneri ilə birlikdə keçirmiş, onunla səyahətlər etmişdir.

Əsas əsərləri siyahısına *"Qadınların dostluğu"* (1933-34), *"Bir ərin isməti"* (1936-37), *"İblis alovu"* (1951), *"Atakake insanları"* (1951-52) və *"Tokuqava xanımları"* (1966) daxildir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VIII cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 351. ISBN 0-87011-628-2. İstifadə tarixi: 19 iyun 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Kamakura Nobuko Yoşiya Memorial Muzeyi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 12043240 · BNF: 15904822w · CiNii: DA02485782 · GND: 138272042 · ISNI: 0000 0000 8359 457X · LCCN: n88078704 · NDL: 00098100 · NTA: 364439319 · SUDOC: 120487705 · VIAF: 15108019 · WorldCat VIAF: 15108019 |

 |
**AccessBank** — QSC "Azərbaycan Bank Mikromaliyyə" təsis edilmiş və 29 oktyabr 2002-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. 8 sentyabr 2008-ci il tarixində Bank, adını AccessBank olaraq dəyişdirdi. Hazırda bankın Bakı, Abşeron və Azərbaycanın digər bölgələrində 30 filialı var.

Tarix
-----

"Access Bank" QSC 29 oktyabr 2002-ci ildə Bakıda fəaliyyətə başlayıb. İlk illər Azərbaycan Mikromaliyyələşdirmə Bankı (AMMB) adı ilə tanınıb. 8 sentyabr 2008-ci il tarixindən "AccessBank" adı ilə fəaliyyət göstərir. Hazırda bankın Bakı şəhərində, Abşeronda və regionlarda 30 filialı var.

АccessBank-ın missiyası, Azərbaycanda mikro və kiçik sahibkarlara, eləcə də aşağı və orta gəlirli ailələrə maliyyə xidmətləri göstərməkdən ibarətdir. АccessBank beynəlxalq Fitch reytinq agentliyi tərəfindən Azərbaycan bankları arasında ən etibarlı bank adına layiq görülüb (sabit proqnozla "BB+" səviyyəsində), həmçinin Global Finance (2011) və Euromoney Nəşriyyat Qrupu (2010–2011) tərəfindən "Azərbaycanın ən yaxşı bankı" və The Banker nəşri tərəfindən isə "İlin bankı" adına layiq görülüb.

2005-ci ildən AccessBank öz xidmətlər sahəsinə əmanət hesablarını da daxil edib. 2006-cı ildən başlayaraq AccessBank öz müştərilərinə bankdaxili plastik kartlar, istehlak kreditləri və VİSA plastik kartlarını da təklif etdiyi məhsullar sırasına daxil edib. 2008-ci ilin sentyabr ayından etibarən Bankın xidmət çeşidlərinə, daxili çiplərlə təchiz edilmiş plastik kartlar əlavə olunmuşdur.

Səhmdarlar
----------

* Asiya İnkişaf Bankı (19.90%)
* Avropa İnvestisiya Bankı (17.39%)
* Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası (16.56%)

ResponsAbility tərəfindən idarə olunan investisiya fondları aşağıdakılardan ibarətdir:

* responsAbility SICAV (Lux) – 2,91%
* responsAbility Management Company S.A. – 7,11%
* FMO (9.41%)
* OeEB – Avstriya İnkişaf Bankı (9.17%)
* SIFEM AG (8.89%)
* EFSE (2.78%)
* Symbiotics (2.27%)
* Green for Growth Fund (GGF) — 1,77%
* LFS Advisory GmbH (1.27%)
* Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı (0.58%)

Xarici keçidlər
---------------

* AccessBank
* Tariximiz


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bank ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |




|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Telegram · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
**Endorfin** - insanın bədənində ağrının azalması üçün beyin neyronları tərəfindən çıxarılan maddədir. Endorfin hipofiz vəzisindən sintez edilən beta-lipotrofin maddəsinin sayəsində yaranır. Ağrını azaltmaq üçün sinirləri keyidir. Endorfinin digər adı "Sevinc hormonu" və ya "Həzz hormonu" kimi səslənir. Həyəcan, ağrı, məşq, ədviyyatlı yemək istehlakı, seks və orqazm kimi vəziyyətlərdə azad artım göstərir  Onlar idmanla məşğul olan zaman böyrəküstü vəzilərində adrenalinin ayrılma prosesi baş verir. Bu zaman əzələlərdə ağrılar hiss olunmağa başlayır. Bu ağrını çox hiss etməmək üçün endorfin hormonu beyin toxumaları tərəfindən sintez olunmağa başlayır..

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Reality of the "Runner's High"". UPMC Sports Medicine. 2012-01-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-10-15.
2. ↑  Эндорфины, под ред. Э. Коста, М. Трабукки, пер. с англ. М. 1981.
3. ↑  Якубке Х.-Д. Ешкайт X. Аминокислоты, пептиды, белки, пер. с нем. М. 1985, с. 289-95.
**Əziz Dövlətabadi** (1922, Təbriz - 30 aprel 2009, Təbriz) — Cənubi Azərbaycan dilçisi, filoloqu.

Həyatı
------

Əziz Dövlətabadi 1922-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Milli kitabxananın rəisi vəzifəsində çalışmışdı.

Əziz Dövlətabadi 30 aprel 2009-cu ildə vəfat edib.

Elmi fəaliyyəti
---------------

XX əsr İran Azərbaycanın alimi Əziz Dövlətabadi «Süxənvərani-Azərbaycan» («Azərbaycan şairləri») təzkirəsinin I cildində 352, II cildində 499 fars dilində yazan Azər¬baycan şairləri haqqında məlumat vermişdir. Əziz Dövlətabadinin «Qafqazın farsca yazan şairləri» təzkirəsində isə «Şimali Azərbaycanın Bakı, Ordubad, Gəncə, Naxçıvan şəhərlərində, o cümlədən Ermənistan, Dağıstan, Gürcüstanda yaşa-yan 228-dək farsca yazan azərbaycanlı»  şairlər haqqında bilgilər vardır. Əsər Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələri olan X.Şirvani, Z.Şirvani, A.Bakıxanov, S.Ə.Şirvani, X.Natəvan, S.Nigari və başqalarının həyat və fəaliyyətləri haqqında dəyərli məlumatlar əldə etməyə imkan verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hacıyeva A. XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin öyrənilməsində təzkirələrin rolu (dərs vəsaiti). Bakı, Nurlan, 2008, 80 s. səh.61

Həmçinin bax
------------

* Təbriz Milli Kitabxanası

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA14505151 · GND: 1089831854 · ISNI: 0000 0000 5196 824X · NTA: 249968053 · LIBRIS: 216675 · SUDOC: 179232509 · VIAF: 75128376 · WorldCat VIAF: 75128376 |

 |
**Tsutomu Yamaquçi** (16 mart 1916, Naqasaki – 4 yanvar 2010, Naqasaki) — 1945-ci ilin avqust ayında ABŞ tərəfindən Yaponiyanın Hiroşima və Naqasaki şəhərlərinə qarşı həyata keçirilmiş hər iki atom bombardmanından sağ çıxan yeganə şəxs.

1945-ci ildə ABŞ təyyarəsi Hiroşima şəhərinə atom bombası atan zaman bir iş üçün bu şəhərə gələn Tsutomu Yamaquçinin dərisi yanıb. Bir gecə Hiroşimada qaldıqdan sonra doğma şəhəri Naqasakiyə gəlib. Avqustun 9-da ABŞ təyyarəsi Naqasakiyə də atom bombası atıb. O, bu dəfə də sağ qalmağı bacarıb.

Yapon hökuməti Tsutomu Yamaquçini hər iki hücumdan sonra sağ qalan yeganə şəxs kimi qəbul edib. BMT-də 2006-cı ildə çıxış edən Tsutomu Yamaquçi başına gələn hadisələrlə bağlı kitablar və nəğmələr yazıb.

2010-cu ilin yanvarın 4-də 93 yaşlı Tsutomu Yamaquçi mədə xərçəngindən vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Atom bombasından sağ çıxdı, xərçəngdən öldü". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-06.
**Safdil Qreqin gündəliyi** (*ing.* Diary of a Wimpy Kid) — amerikalı yazıçı və karikaturaçı Cef Kinni tərəfindən yaradılmış uşaq kitabı seriyası və media franşizası. Kitab həyatını gündəlikdə təsvir edən orta məktəb şagirdi Qreq Hefflinin hekayəsindən bəhs edir.

Kinni kitabı nəşriyyata təqdim etməzdən əvvəl üzərində səkkiz il işləmişdi. Kitab nəşr olunmazdan əvvəl ilk olaraq 2004-cü ildə FunBrain ilə əməkdaşlıqla onlayn versiyası buraxıldı. Bu onlayn versiya 2004-cü ilin sentyabrından 2005-ci ilin iyununa qədər gündəlik buraxılışlardan ibarət idi və 2009-cu ilə qədər 20 milyona yaxın baxış əldə edərək əhəmiyyətli dərəcədə populyarlıq qazandı.

Onlayn oxucuların çap versiyasına artan tələbi ilə əlaqədar olaraq, Kinni 2006-cı ilin fevralında Nyu-Yorkda keçirilən comic-con zamanı Abrams Books ilə müqavilə imzaladı. Diary of a Wimpy Kid seriyasındakı ilk kitab 2007-ci ilin aprelində işıq üzü gördü və dərhal uğur qazandı. Time jurnalı Kinnini tanıdı və onu 2009-cu ilin aprelində Time 100 siyahısında ən nüfuzlu insanlardan biri adlandırdı.

O vaxtdan bəri seriyanın cəmi on yeddi kitabı buraxıldı. Həmçinin, Rowley Jefferson personajından bəhs edən spin-off seriyasının 2021-ci ilə qədər üç kitabı var. 20th Century Studios kino şirkəti 2010-cu ildən 2017-ci ilə qədər kitab əsasında çəkilmiş dörd film istehsal etdi, bununla yanaşı 2020-ci illərin əvvəllərində iki animasiya filmi də çəkdi.

The Diary of a Wimpy Kid kitabları onlayn versiyanın buraxılmasından sonra müsbət rəylər aldı və xeyli kommersiya uğuru qazandı. 2022-ci ilə qədər seriyanın qlobal satışları 275 milyon nüsxəni keçərək onu bütün zamanların ən çox satılan dördüncü kitab seriyasına çevirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Browne, David.* "All about Jeff Kinney". Parade. March 20, 2011. September 13, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 27, 2011.
2. ↑  "Ten years ago, Jeff Kinney created a new kind of comic hero". The Washington Post. Associated Press. April 26, 2017. April 27, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 27, 2017. Abrams Books said the 12th book, coming November 7, will be called 'Diary of a Wimpy Kid: The Getaway.'
3. ↑  *Kinney, Jeff.* Diary of a Wimpy Kid: Greg Heffley's journal. Diary of a Wimpy Kid. Amulet Books. April 2007. ISBN 978-0-8109-9313-6.
4. 1 2  "WIMPY 2 LAST". 3 November 2015. 3 November 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 March 2016.
5. 1 2  "Diary of a Wimpy Kid". FunBrain. Family Education Network. September 28, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 5, 2011.
6. ↑  Simpson, Forrest (2009). "The 2009 Time 100: Jeff Kinney". *Time*.
7. ↑  *Yasharoff, Hannah.* "How 'Diary of a Wimpy Kid' author Jeff Kinney became the king of COVID-19 book tours". USA TODAY. 2021-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-15.
8. ↑  *Kantor, Emma.* "Wimpy Kid 15 Cover and Title Revealed". PublishersWeekly.com. 2020-05-26. 2020-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-17.

Xarici keçidlər
---------------
**Usta Zeynal Nəqqaş** (*Kərbəlayi Zeynalabdin Əbu Səid oğlu Abdullazadə*; 1839, Ordubad – 1904, Ordubad, Naxçıvan qəzası) — xəttat nəqqaş və şair.

Həyatı
------

Kiçik yaşlarından poeziyaya, xəttatlıq və naqqaşlıq sənətinə maraq göstərir. Ordubadda sonra isə Təbrizdə mədrəsə almış, nəqqaşlıq sənəti ilə yanaşı, ərəb-fars dillərini və klassik Şərq şerini mükəmməl öyrənmişdir. Ordubadda fəaliyyət göstərən "*Əncüməni-şüəra*" ədəbi məclisinin ən fəal və istedadlı üzvlərindən olmuşdur. Ədəbi irsindən çox az nümunələr dövrümüzədək gəlib çatmışdır. Əlyazma divani itdiyindən yaradıcılığı haqqında ətraflı danışmaq mümkün deyil. Lakin əldə olan nümunələr göstərir ki, Usta Zeynal Nəqqaş həm klassik, həm də tənqidi-realist üslubda şeirlər yazmışdır.

Fəaliyyəti
----------

### Şeirləri

Şeirləri bədii sənətkarlıq xüsusiyyətləri, orijinal obrazları, cinas qafiyələri ilə diqqət cəlb edir.
"Nə bilim" adlı satirik şeirindən misralar:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Gedib əyyami-vüsalın, olacaqmış belə hicr, Həsrətin paki ölüncə qalacaqmış, nə bilim?
Məni biçariyə varmış bu xəyalın fələkin, Zülm əlilə belə viran olacaqmış, nə bilim? | "|

### İctimai məzmunlu şeirləri

İctimai məzmunlu şeirlərində dövrün sosial ziddiyyətləri, yoxsul camaatı iqtisadi və mənəvi əsarətdə saxlayan hakim təbəqələr tənqid olunur. Azərbaycanın digər şəhərlərində fəaliyyət göstərən ədəbi məclislərin üzvləri ilə əlaqəsi saxlamış, onlarla şerlənmiş, məktublaşmışdır.

Yaradıcılığı
------------

### Nəqqaşlıq sənəti

Usta Zeynal həm də mahir nəqqaş olmuş Ordubad, Təbriz və Tiflisdə bir sıra binanın dekorativ bəzəklərini işləmişdir. Naxçıvanda yerləşən xan sarayının və yaşayış binasının, Bakıda Hacı Zeynalabdin Tağıyevin evi (indiki Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi), Ordubad şəhərinin "Malik İbrahim" qəbiristanlığındakı dağa bitişik "Qara pir"də işlədiyi naxış, XIX əsrin axırlarında İran şahının Ordubada gəlişi ilə əlaqədar "*Came*" məscidinin arxa divarına işlədiyi "*Şiri-xurşid*" gerbi də sənətkarın maraqlı yaradıcılıq nümunələrindəndir. Müəllif Ordubaddakı Cümə məscidinin divarına həkk etdiyi şeirində yazır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Yaran, bu dəhri-dun biz ilə məcrası var, 
Çox xanələr xərab eyləyib, müddəası var.
Aldanmayın bu çərxi-cəfaçü əcuzinə,
Yoxdur vəfası, şərmi, nə də həyası var.
Bu büqəyü-şəriflə Nəqqaşı yad edin, 
Ənbabdan həmişə dua iltiması var. | "|

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası.* Naxçıvan ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 566-567.
2. 1 2  *Savalan Fərəcov.* "Zeynalabdin Əbu Səid oğlu" (az.). medeniyyet.az. 11-05-2016. Archived from the original on 2020-01-16. İstifadə tarixi: 2019-06-21.

Ədəbiyyat
---------

* *Rəfiyev C.* Nəqqaş və şair. "Elm və həyat" jurnalı. 1979. səh. №8.

Xarici keçidlər
---------------

* "Qızıl əlli nəqqaş" şair
1966-cı ildə İmişli rayonunda anadan olub. 1982-ci ildən "Kirpi" satirik jurnalında karikaturaçı kimi fəaliyyət göstərib. 1992-ci ildə Azərbaycan Jurnalist Sənətkarlığı kursunu bitirib. 2002-2005-ci illər "Molla Nəsrəddin" beynəlxalq karikatura müsabiqələrinin təşkilatçısı olub. Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən beynəlxalq müsabiqə və sərgilərin münsiflər heyətinin üzvü olub. 2002-ci ildən "WITTY WORLD" (ABŞ) elektron jurnalında karikaturaçılar qrupunun üzvüdür. Beynəlxalq karikatura yarışmalarında 60-dan çox mükafat alıb. Əsərləri qızıl, gümüş, bürünc medallara və xüsusi diplomlara layiq görülüb, 200-ə yaxın kataloqlarda əsərləri çap olunub. 2003-cü ildə "Karikaturistlər Birliyi"-ni təsis edib. "Beynəlxalq Karikatura Xəbər Mərkəzi" saytının direktorudur. 2007-ci ildən "Don Kixot Karikatura Komitəsi"-nin üzvüdür. 2007-ci ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür. FECO (Beynəlxalq Karikaturaçılar Təşkilatları Federasiyası) Azərbaycan qrupunun üzvüdür. 2008-ci ildən "Yumor" satirik jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur.

*
| İnternet protokol dəsti |
| --- |
| Tətbiq təbəqəsi |
| * BGP
* DHCP (v6)
* DNS
* FTP
* HTTP (HTTP/3)
* HTTPS
* IMAP
* IRC
* LDAP
* MGCP
* MQTT
* NNTP
* NTP
* OSPF
* POP
* PTP
* ONC/RPC
* RTP
* RTSP
* RIP
* SIP
* SMTP
* SNMP
* SSH
* Telnet
* TLS/SSL
* XMPP
* *daha çox...*
 |
| Nəqliyyat təbəqəsi |
| * TCP
* UDP
* DCCP
* SCTP
* RSVP
* QUIC
* *daha çox...*
 |
| İnternet təbəqəsi |
| * IP
	+ v4
	+ v6
* ICMP (v6)
* ARP
* NDP
* ECN
* IGMP
* IP təhlükəsizliyi
* *daha çox...*
 |
| Kanal təbəqəsi |
| * Tunellər
* PPP
* MAC
* *daha çox...*
 |
| * b
* m
* r
 |

**IP təhlükəsizliyi** (Internet Protocol Security (IPsec))-– IP protokolu ilə ötürülən verilənlərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün protokollar toplusu.

Əsas məqsədi
------------

Hesablama prosesində İnternet Protokolu Təhlükəsizliyi (IPsec) bir şəbəkədən göndərilən məlumat paketlərini təsdiqləyən və şifrləyən bir şəbəkə protokolu paketidir. İnternet Protokolunun təhlükəsizliyi (IPsec) İnternet Protokolu (IP) şəbəkələri üzərindəki ünsiyyəti qorumaq üçün kriptoqrafik təhlükəsizlik xidmətlərindən istifadə edir.
IP-paketlərin autentifikasiyasını, tamlığının yoxlanmasını və/və ya şifrlənməsini həyata keçirməyə imkan verir. IPSec-ə İnternet şəbəkəsində açarların təhlükəsiz mübadiləsi üçün protokollar da daxildir. Əsasən VPN-lərin yaradılması üçün istifadə edilir.

Tarixi
------

1980-ci illərin sonlarında ABŞ NIST İnternet üçün bir sıra təhlükəsizlik protokolu hazırlamışdır. Bunlardan biri, Layer-3 (SP3) Təhlükəsizlik Protokolu Motorola tərəfindən satılan IP şifrləmə cihazlarında tətbiq edilmişdir. ESP SPF protokolunun birbaşa törəməsidir. 1995-ci ildə isə İPsec rəsmi olaraq təsdiq olunub.

Təhlükəsizlik arxitekturası
---------------------------

IPsec paketi açıq standartdır. IPsec, müxtəlif funksiyaları yerinə yetirmək üçün aşağıdakı protokollardan istifadə edir

* Şəxsiyyət tanınması başlıqları
* Hərtərəfli Təhlükəsizlik Yükü
* Təhlükəsizlik Birlikləri

Kriptoqrafik alqoritmlər
------------------------

IPsec ilə istifadə üçün müəyyən edilmiş kriptoqrafik alqoritmlər aşağıdakılardan ibarətdir:

HMAC-SHA1 / SHA2 orijinallıq üçün
TripleDES-CBC Gizlilik üçün 
AES-CBC Məxfilik üçün
AES-GCM, məxfiliyin və autentifikasiyanın səmərəli şəkildə təmin edilməsi üçün

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh.
**Damir Cumhur** (bosn. Damir Džumhur; 20 may 1992, Sarayevo, Bosniya və Herseqovina) — Bosniyalı tennisçi və kinoaktyor. Üç ATP turnirinin qalibi (tək kateqoriyada).

Bioqrafiyası
------------

20 May 1992-ci ildə Sarayevo şəhərində anadan olmuşdur. Ailəsinin ilk övladı olmuşdur. Uşaqlıqdan Xuan Antonio Samaranç Olimpiya Sarayında tennis oynamaqla məşğul idi. Həm də xizək sürür və futbola həvəs göstərirdi.

2008-ci ildən bəri Damir yeniyetmələrin beynəlxalq tennis turnirlərində çıxış etmişdir. Bir neçə titul qazana bilmiş və 2010-cu ildə yeniyetmələrin dünya reytinqində 3-cü yerə çıxdı. Yeniyetməlik dövründəki ən böyük uğuru, 2010 Avropa Gənclər Çempionatındakı qələbsi, Sinqapurda 2010 Yay Gənclər Olimpiya Oyunlarında bürünc medalla yanaşı, 2010 Uimbldon turnirinin dörddəbir finalına yüksəlməsi oldu. 2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçirilən Olimpiya Oyunlarında iştirak etmiş, ancaq uğur qazana bilməmişdir.

2018-ci ildə keçirilən 2018 Australian Open turnirində Damir 2014-cü ildəki uğurunu təkrarlayaraq üçüncü tura yüksəldi. Bosniyalı üçün sonra əsas əngəl Rafael Nadal oldu. Fevralın əvvəlində Monpelyedə keçirilən turnirdə Damir iki əsas mərhələni keçməyi bacardı və dörddəbir finalda oynamaq hüququ qazandı. Bu mərhələdə o, fransız Rişar Gaskeye məğlub oldu. Marseldəki turnirdə dörddəbir finala yüksəldi, ancaq Tomaş Berdıxa məğlub oldu.

2019-cu ilin may ayında Cumhur Cenevrə Açıq Tennis Çempionatına qatıldı və dörddəbir finala yüksəldi. Ancaq iki setdə Moldovalı Rad Albota 6-3, 7-5 hesabı ilə məğlub oldu. USA Open-də ikinci tura yüksəlsə də, Rocer Federerə məğlub oldu.

İlk dəfə "*Grbavica*" filmində köməkçi aktyor (2006) kimi iştirak etdi. Alman rejissor Rudolf Schweigerin "Öldürmə Dünyası" filmində baş rolu: snayper Durkanı canlandırdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  ATP website.
2. ↑  ITF website.
3. ↑  "Mama sportskog heroja BiH: Damira sam rodila u izbjeglištvu pod granatama, uvijek je donosio sreću". RadioSarajevo.ba. 16 January 2014. 2014-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 January 2014.
4. ↑  "Tennis: Qualified Athlete List Released". olympicqualifiers.wordpress.com. 2016-06-30. İstifadə tarixi: 2016-08-24. Arxivləşdirilib 2017-09-25 at the Wayback Machine "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 2017-09-25. İstifadə tarixi: 2020-05-21.
**Səkkiz Gücün Alyansı** Avstriya-Macarıstan, Böyük Britaniya, Almaniya İmperiyası, İtaliya, ABŞ, Rusiya İmperiyası, Fransa və Yaponiya İmperiyasını əhatə edən hərbi ittifaqdır.

Bəzən **Beynəlxalq Azadlıq Ekspedisiyası** (ILE) adlandırılan qoşun və qüvvələrin birləşmiş kontingenti Alyans dövlətlərinin 45.000 əsgər və dənizçisindən ibarət idi. 27 sentyabr 1900-cü ildə N. P. Lineviçin komandanlığı altında Müttəfiq qoşunları Pekinə daxil oldular. Kampaniya zamanı müttəfiq qüvvələr 1900-cü ilin avqustunda Boksçu üsyanını yatırdılar və Çin imperiya ordusunu məğlub etdilər. İmperator hakimiyyəti qeyri-bərabər Yekun Protokolu imzalamalı oldu.

Alyansın qiymətləndirilməsi
---------------------------

Səkkiz gücün ittifaqı Çin tarixçiləri tərəfindən o zaman zəif Çini talan etmək istəyən güclü imperiyaların işğalı kimi, Boksçu üsyanı isə xarici işğalçılara qarşı üsyan kimi qiymətləndirilir. Səkkiz Qüvvə Alyansının humanitar tərəfi pərdə arxasında qalır. Yihetuanların müsbət qiymətləndirilməsi sovet tarixşünaslığı üçün də xarakterik idi. V. İ. Lenin 1900-cü ildə Boksçu üsyanını Avropa müstəmləkəçiliyinə qarşı hərəkat hesab edirdi.

Sənətdə
-------

Nikolas Reyin "Pekində 55 gün" səfirlik məhəlləsinin və Beynəlxalq Azadlıq Ekspedisiyasının mühasirəsinə həsr olunmuş epik filmdir (1963).

İstinadlar
----------



1. ↑  *James Flath; Norman Smith.* Beyond Suffering: Recounting War in Modern China. UBC Press (ing.)az.. 2011. 231. ISBN 978-0-7748-1958-9.
2. ↑  20 840 японцев, 13 150 русских, 12 020 британцев, 3 520 французов, 3 420 американцев, 900 немцев, 80 итальянцев и 75 австрийцев и венгров.
3. ↑  *David O’Conner.* The Boxer Rebellion — London: Robert Hale & Company, 1973, Chap. 16. ISBN 0-7091-4780-5
**Studio mənzil** adətən bir otaqlı kiçik mənzildir. Belə tipli mənzilin içində daxili ara divarlar yoxdur və mətbəx, qonaq və yataq otağları bir sahədə yerləşdirir. 20-ci əsrin əvvəllərində studio mənzillər azsaylı mebel ilə və bəzən binalarda ortaq vanna otağı olan kiçik yaşayış yerlər idi.

Bu günlərdə studio mənzillər daşınmaz əmlakın müxtəlif seqmentlərində təmsil olunur. Kiçik ölçülü mənzillər ekonom sinifə daxildir. Lüks binalarda isə böyük studio mənzillər də təklif olunur.

Müxtəlif ölkələr
----------------

### Argentina

Argentinada bir otaqlı mənzili "monoambiente" adlanır (ispan dilində "mono" bir, "ambiente" isə otaqdır).

### Avstriya, Almaniya

Almaniyada bir otaqlı mənzili ənənəvi olaraq "Garçonnière" (fransız dilində "garçon" sözünün mənası oğlan, gənc və ya bakalavr-dır) və ya "Einzimmerwohnung" ("Ein" bir, "Zimmer" otaq, "Wohnung" isə mənzil deməkdir) adlanır.

### Honq Konq

Honq-Konqda studio mənzili təxminən 10 kvadrat metr sahəsi və əlavə vanna otağı və mətbəx daxili olan bir mini-mənzildir. Yaşayış sahəsinin minimum ölçüsü bir avtomobil parkının ölçüsüdür.

### Kanada

Kanadada studio mənzili "bachelor" (subay adamın mənzili) adlanır.

### Portuqaliya

Portuqaliyada studio mənzillər T0 (T-Zero) ilə təyin olunur, 0 rəqəmi mənzildə müstəqil yataq otağının olmadığını bildirir.

### İsveç

İsveçdə studio mənzillərinə "etta" (vahid mənasında) deyilir. Onların sahəsi adətən 20-40 m² arasındadır.

### ABŞ

ABŞ-da studio mənzillərin orta ölçüsü 46–56 m² arasınadır.

### Yaponiya

Yaponiyada təxminən 10 m² sahəsi olan studio mənzilləri "wan rūmu manshon" (bir otaqlı xudmani ev) adlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Monoambiente". monoambiente.com.ar. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
2. ↑  "Недвижимость в Германии: стоит ли покупать, цены, лучшие регионы!". egrp.ru. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
3. ↑  "Жизнь в Гонконге - Дорогая недвижимость, отсутствие личного пространства и тайфуны". journal.tinkoff.ru. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
4. ↑  "迷你71呎開放式單位= 1個標準車位 點放傢俬好？". topick.hket.com. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
5. ↑  "Buying property in Portugal as a foreigner". wise.com. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
6. ↑  "Ett = One (1) & A; Etta = One-room flat". gothenburg-400.com. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
7. ↑  "The Truth About Apartment Square Footage". hotspotrentals.com. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.
8. ↑  "Жильё в Японии (современные и традиционные дома)". miuki.info. 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-06.