Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şeyx Həsən.

**Şeyx Həsən Sulduz və ya Kiçik Həsən** (1319, Təbriz – 1343, Təbriz) — Əmir Dəmirdaş Sulduzun oğlu, Çobanlılar sülaləsindən sərkərdə. O, Elxanilər sülaləsinin hakimiyyətinin zəifləməsi nəticəsində demək olar ki, müstəqil Çobani dövlətini yaratması ilə fərqlənməkdədir. O, adaşı Böyük Həsən kimi hökmdarları oyuncaq hökmdar olaraq taxta çıxarmış və onların yerinə hakimiyyəti öz əlində saxlamağı bacarmışdır.

Həyatının erkən dönəmi
----------------------

Kiçik Həsən 1319-cu ildə Əmir Dəmirtaş Sultuzun Anadoludakı canişinliyi dövründə Dövlət xanım ilə olan evliliyindən dünyaya gəlmişdir. Onun atası 1318-ci ildə Məmlüklər tərəfindən edam edilmiş, bu da Kiçik Həsəni atasının düşmənlərindən bir müddətlik gizlənməsinə yol açmışdır. Həsənin hakimiyyət uğrunda yüksəlməyə başlaması son güclü Elxani hökmdarı Əbu Səidin ölümündən 3 il sonra başladı. Bu zaman Cəlayirilər İranın qərbində güclənməyə başlamış və 1336-cı ildə Məhəmməd xan adlı kukla Elxani hökmdarını taxta oturtmuşdular. Həsən dağınıq vəziyyətə düşmüş Çobani ailəsini birləşdirməyə çalışırdı. Atasının sağ olduğunu iddia edərək, özünü Qara Cəri (gümanki babası Əmir Çobanın nəvəsi) adlı qul kimi təqdim edərək əsl kimliyini gizləməkdə idi. Hətta atasının və Kalturmişin dul arvadları onunla evləndilər. Vaxtilə Həsənin atasının edam əmrini vermiş Məmlük hökmdarı Nəsrəddin Məhəmməd onun yalanlarını üzə çıxarmağa çalışsa da, bunda uuğr qazana bilmədi. İmperiya boyunca spələnmiş Çobanilər onun yanında toplanmağa başladılar. Buraya Həsənin əmisinin oğlu və Təbrizin hakimi olan Pir Hüseyn də daxil idi. Pir Hüseyn Böyük Həsənin xidmətindən imtina edərək Kiçik Həsənin yanına gəlmişdi. Kiçik Həsən və qardaşları Qarahisardan Anadolunun şərqinə doğru hərəkət edərkən Böyük Həsənin müttəfiqi olan Sultan Ərətna bəy Uyğur onların qarşısını ala bilmək üçün elə bir şey edə bilmədi.

16 iyul 1338-ci ildə Kiçik Həsənin birləşmiş ordusu Van yaxınlığındakı Aladağda Böyük Həsənin ordusunu məğlub etdi. Məhəmməd xan edam edildi və Təbriz ətrafındakı yerlər ələ keçirildi. Beləliklə, 19 yaşı olan Kiçik həsən Elxani mülkünün de-facto hökmdarı olmağı bacardı.

Həyatı
------

O, Şeyx Həsən Kiçik kimi də tanınır.

Fəaliyyəti
----------

Çobanlılar hakimiyət uğrunda mübarizəyə qoşulan ən qüdrətli feodal qruplarından idi. Əmir Çoban Sulduz nəvəsi Şeyx Həsən Çobani 1338-ci ildə cəlayırlara qalib gələrək Olcaytu (Məhəmməd Xudabəndə) xanın qızı Satıbəy Xatunu padşah elan edib dövləti onun adından idarə eməyə başladı. 1340-cı ildə ildə Şeyx Həsən Satıbəyi hakimiyyətdən kənarlaşdırıb Süleyman xanı (1340–1344) padşah elan etdi.

1344-cü ildə hakimiyyət Məlik Əşrəfin əlinə keçir. Əşrəfin qəddarlığından cana doyan əhali Qazı Məhiyəddin Bərdəinin başçılığı ilə üsyan etdilər. Hətta onlar Qızıl Orda xanı Cani Bəyi köməyə çağırdılar. 1357-ci ildə Cani bəy Azərbaycana gəlir və hakimiyyəti ələ keçirir. Məlik Əşrəf Sulduz isə ələ keçirilərək edam edildi. Beləliklə, həm də Hülakülər dövlətinin varlığına son qoyuldu.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Sulduz eli, "Soy" dərgisi, Bakı, 2010.

Həmçinin bax
------------

* Çobanlılar sülaləsi
* Böyük Həsən

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan tarixi (yeddi cilddə), III cild, Bakı, 2007 s27