recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Həsən Əbdüləli oğlu Əhmədov** (15 dekabr 1906, Ağdü, Zəngəzur qəzası – 1981) - geologiya-mineralogiya üzrə elmlər doktoru (1956), AMEA-nın həqiqi üzvü (1967).

Həyatı
------

Həsən Əhmədov 15 dekabr 1906-cı ildə Zəngəzur qəzasının Sisyan rayonunun Aqudi kəndində anadan olmuşdur. O, 1933-cü ildə Dövlət Neft və Sənayə Universitetinin Geoloji-kəşfiyyat fakültəsini Mühəndis-geoloq ixtisası üzrə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Həsən Əhmədov ali təhsilini başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Belə ki o, "Azneft" Birliyində Çöl Partiyasının geoloqu kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1942-ci ildə "Azneftkəşfiyyat" trestinin geoloji-kəşfiyyat kontorunun direktoru vəzifəsini icra edən Əhmdəov burada struktur-xəritələmə, qazmanın analizi və nəticələrinin ümumiləşdirilməsi işi ilə məşğul olmuşdur. O, əvvəlcə 1949-cu ildə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Neft Geoloji Kəşfiyyat İdarəsinin elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra etmiş, daha sonra 1951-ci ildə həmin idarənin direktoru olmuşdur.

1955-1965-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Neftçıxarma İnstitutunun direktoru olan Həsən Əhmədov 1965-1977-ci illərdə Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Geofizika İnstitutunun Azərbaycan filialının direktoru olmuşdur. 1977-1981-ci illərdə yenə həmin filialda Geoloji-geofiziki tədqiqatlar laboratoriyasının müdiri vəzifəsini icra etmişdir.

Həsən Əhmədov 1968-ci ildə Türkiyədə dörd ay müddətində rəsmi geoloji məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərmiş və Türkiyənin 7 illik geoloji planını hazırlamışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Həsən Əhmədovun fəaliyyətində Qobustan-Şamaxı neftli-qazlı rayonunun öyrənilməsinə əsas yer tutur. Onun tədqiqatlarının nəticələri "Qobustanın geologiyası və neft-qazlılığı" monoqrafiyasında əks olunmuşdur. Həsən Əhmədovun eləm verdiyi töhfələrdən biri də Azərbaycanın Mezozoy çöküntülərinin öyrənilməsi ilə bağlı olmuşdur. O, 1974-cü ildə "Azərbaycanın Mezozoy çöküntüləri və onların neftqazlılıq perspektivliyi" monoqrafiyasına görə akademik İ.M.Qubkin adına mükafata layiq görülmüşdür.

Həsən Əhmədov 1947-ci ildə geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1956- cı ildə elmlər doktoru elmi dərəcələrini almışdır. 1964-cü ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (AEA) müxbir üzvü, 1967-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. 160 elmi əsərin, o cümlədən 12 monoqrafiyanın müəl­lifi­ olan Həsən Əhmədovun elmi rəhbərliyi altında 30-dan çox elmlər doktoru və fəlsəfə doktoru hazır­lanmışdır. Həmçinin alim Azər­baycan Neft və Qaz Sənayesi­nin Elmi-Texniki Cəmiy­yətinin sədri vəzifəsini icra etmişdir.

Vəfatı
------

Həsən Əhmədov 9 iyul 1981-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Əmək rəşadəti" medalı;
* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı;
* Azərbaycan neft sənayesinin inkişafındakı xidmətlərinə görə iki dəfə "Şərəf" ordeni;
* Üç dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı;

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Əhmədov Həsən Əbdüləli oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 17-11-2021 tarixində arxivləşdirilib.
Daşüz silsiləsiDaşüz silsiləsi
**Qax Dövlət Təbiət Yasaqlığı** — Azərbaycan Respublikasında yasaqlıq.

Azərbaycan Respublikasının xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri şəbəkəsinin inkişaf etdirilməsi, İlisu Dövlət Təbiət Qoruğu ilə həmsərhəd yay otlaqlarında və Acınohur düzündə faunanın qorunması və nəsli kəsilmiş heyvan növlərinin bərpa edilməsi məqsədilə, habelə Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi, Qax rayon İcra Hakimiyyəti ilə razılaşdırılmış təqdimatını nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 16 iyun 2003-cü il tarixli, 84 nömrəli Qərarına əsasən yaradılmışdır. Sahəsi 36.836 hektardır. İlisu Dövlət Təbiət Qoruğu ilə həmsərhəd yay otlaqlarmda və Acınohur düzündə fauna mühafizə olunur və nəsli kəsilməkdə olan heyvan növləri bərpa edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 iyun 2003-cü il tarixli, 84 nömrəli Qərarı [*ölü keçid*]

| ⛭Azərbaycanın qorunan təbiət əraziləri |
| --- |
| Milli parklar | 
* Abşeron
* Ağgöl
* Altıağac
* Göygöl
* Hirkan
* Qızılağac
* Samur-Yalama
* Şahdağ
* Şirvan
* Zəngəzur

 |
| Qoruqlar | 
* Altıağac
* Bəsitçay
* Eldar Şamı
* Göygöl
* İlisu
* İsmayıllı
* Korçay
* Qaragöl
* Qarayazı
* Qızılağac
* Qobustan
* Palçıq vulkanları
* Pirqulu
* Şahbuz
* Şirvan
* Türyançay
* Zaqatala

 |
| Yasaqlıqlar | 
* Arazboyu
* Arpaçay
* Bəndovan
* Bərdə
* Daşaltı
* Gil adası
* Hirkan
* Korçay
* Qax
* Qarayazı-Ağstafa
* Qəbələ
* Qızılca
* Qubadlı
* Qusar
* Laçın
* Ordubad
* Şəki
* Şəmkir
* Rvarud
* Zaqatala
* Zuvand

 |
| Ramsar yerləri | 
* Ağgöl
* Qızılağac

 |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Qaya dovşanalması** (*lat.* Cotoneaster saxatilis) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir – EN A2abc+3c. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Hündürlüyü 1,5-1,75 m, alçaqboylu koldur. Yarpaqlar 9–20 mm uzunluğundadır, ellipsvari, tərs-yumurtavaridir və ya oval, üst hissədən açıq-yaşıldır, çılpaq və ya dağınıq tüklüdür. Alt tərəfdən bozumtul tüklüdür. Çiçək qrupu 2-4 çiçəkli qalxancıqlardan ibarətdir. Çiçəkləri qeyri-müəyyəndir. Yetişməmiş meyvələri tünd-qırmızı, yetişmiş meyvələri qara rənglidir, üzərində göyümtül ləkəli, tərs yumurtavaridir. 4,5-5,5 mm uzunluğundadır, iki toxumludur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Meyvə verməsi sentyabr ayına təsadüf edir. Daşlı qayalıqlarda, kolluqların arasında rast gəlinir.

Yayılması
---------

Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Çaykənd ətrafı), Abşeron (Kəkliklidağ).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yaşayış mühitinin deqradasiyası və ətraf mühit amillərinə həssaslığı müşahidə olunur.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin qarşısının alınması üçün yasaqlıqların yaradılması təklif olunur, yeni yayılma sahələri axtarılmalıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17249143
* Wikispecies: Cotoneaster saxatilis
* EoL: 11168690
* GBIF: 3025971
* GRIN: 407472
* IPNI: 722672-1
* IRMNG: 10764481
* ITIS: 836466
* Plant List: rjp-15585
* PLANTS: COSA8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:722671-1
* Tropicos: 27804235
* WFO: wfo-0000987720

 |
**Ədüdiddin Əbubəkr Tuğanşah Ay Aba** Səlcuqlu əmiri, vali

Həyatı
------

Ədüdiddin Əbubəkr Tuğanşah Müəyyəd oğlu Səlcuqlu sultanlarına xidmət etmişdi.Atasının ölümündən sonra, 1174-cü ildən 1185-ci ilədək Nişapurun hakimi olmuşdu.

Sultanşah Mərvdən Sərəxs üzərinə arasıkəsilməz hücumlar edirdi. Dinar bu hücumlara cavab verə bilmirdi. Buna görə də buyruğundakı oğuzların çoxu ondan üz çevirərək dağılmağa başladılar. Sərəxsı
Sultanşahın hücumlarından daha qoruya bilməyəcəyini başa düşən Dinar başda Nişapur olmaqla Xorasanın mühüm bir qisminə hakim olan Müəyyəd Ay Aba oğlu Toğan şaha Sərəxsı Bistan ilə dəyişməyi təklif etdi. Toğan şah bu təklifi qəbul etdi. Ancaq Toğan şah da şəhəri müdafiə edə bilmədi. 576-cı ildə baş verən vuruşmada Sultan şah Toğan şahı məğlubiyyətə uğratdı, Sərəxsı, sonra isə Tusu tutdu.

Mərv və Səraxsın təslimindən sonra dağılan və Xorasandakı siyasi tarixləri sona çatan oğuzlardan mühüm bir kütlə Kirmana, qismən daha kiçik bir kütlə Farsa öz eldaşları salqurluların yanına getdi. Onlardan bir çoxunun isə Anadoluya getdiyi ehtimal edilir. Bistamda yaşayan Dinara gəlincə, o, Xarəzmşah Təkişin İraqa yürüşü zamanı buranı da tərk edərək Nişapura, Toğan şahın yanına gəldi və onun bacısı ilə evləndi. Dinar Toğanın ölümünə qədər (məhərrəm, 581- aprel, 1185) onun yanında qaldı və həmin il Kirmana gedərək buranı ələ keçirdi.

O, 1185-ci ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  ibn ül-Əsir, XI, s. 169; Cüveyni, II, s. 20-21 (hər ikisi bu faktı Məşarib üt-təcarib əsərindən götürmüşdür.) İbn ül-Əsir (XI, s. 170) başqa bir salnaməçinin sözlərini nəql edir: Təkiş tərəfindən Xarəzmdən qovulan Sultan şah Mərvi zəbt etmiş və oğuzları buradan uzaqlaşdırmışdır. Ancaq oğuzlar geri qayıdaraq Sultan şahı Mərvdən qaçırmışlar, xəzinəni yağmalamış, adamlarının çoxunu öldürmüşlər. Buna görə də Sultan şah vədlər verərək qara-kıtaylardan mühüm miqdarda qoşun alaraq geri dönmüş, oğuzları Mərv, Səraxs, Nəsa və Əbivərddən qovmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Səlcuqlar
* İmadəddin Ay Aba
* Qumaclar
**Hafiz Zeynalov** (*azərb.*  Hafiz Əliabbas oğlu Zeynalov ‎; d. 23 iyul 1927, ö. 2 may 1996, Bakı) — Azərbaycanın əməkdar rəssamı.

Həyatı
------

### Təhsili

Hafiz Əliabbas oğlu Zeynalov 1927-ci il iyul ayı­nın 23-də Ba­kı­da ana­dan olmuşdur. 1942–1945-ci il­lər­də Ə.Əzim­za­də adı­na Azər­bay­can Döv­lət Rəs­sam­lıq Mək­tə­bin­də təh­sil almışdır. 1947–1953-cü il­lər­də Sankt-Pe­ter­burq­da İ.E.Re­pin adı­na Rəs­sam­lıq, Hey­kəl­tə­raş­lıq və Me­mar­lıq İns­ti­tu­tun­da oxu­muşdur.

Fəaliyyəti
----------

1954-cü il­də ilk də­fə ola­raq Ümu­mit­ti­faq rəs­sam­lıq sər­gi­sin­də - Tret­ya­kov Qa­le­re­ya­sın­da iş­ti­rak etmiş, elə hə­min il SSRİ Rəs­sam­lar İt­ti­fa­qı­nın üzv­lü­yü­nə qə­bul olu­nmuşdur. Onun şöh­rə­ti də hə­min dövr­lər­dən öl­kə xa­ri­ci­nə ya­yıl­ma­ğa baş­la­yıb. O, 1956-cı il­də Ümu­mit­ti­faq və Cə­nu­bi Qaf­qaz res­pub­li­ka­la­rı, ADR, MƏR, Əl­cə­za­ir­də­ki sər­gi­lər­də iş­ti­rak etmişdir. 1982-ci il­də Ba­kı­da, 1983-cü ilin may ayın­da Mər­də­kan­da, hə­min ilin iyul ayın­da Sum­qa­yıt şə­hə­rin­də, 1988-ci il­də ye­nə də Ba­kı­da fər­di ya­ra­dı­cı­lıq sər­gi­lə­ri ke­çi­ri­lmişdir.

Hafiz Zeynalov hə­lə İ.E.Re­pin adı­na Sankt-Pe­ter­burq Rəs­sam­lıq Aka­de­mi­ya­sın­da təh­sil al­dı­ğı il­lər­də ən çə­tin sa­yı­lan janr­la­ra mü­ra­ci­ət etmiş, ta­ri­xi möv­zu­lar­da əsər­lər ya­rat­ma­ğa ça­lı­şır­dır. Onun gənc­lik il­lə­rin­də uğur­lu iş­lə­rin­dən bi­ri "Ba­kı neft sə­na­ye­si fəh­lə­lə­ri it­ti­fa­qı­nın 1905-ci il ic­la­sı" idi və bu əsər onun dip­lom işi olmuşdur. Hafiz Zey­na­lo­vun gənc­lik il­lə­rin­də çək­di­yi əsər­lər P.Ko­rin, S.Ge­ra­si­mov, B.İo­han­son, V.Se­rov ki­mi gör­kəm­li sə­nət­kar­la­rın iş­lə­ri ilə ya­na­şı nü­ma­yiş et­di­ri­lir­di.

Rəs­sa­mın "Şir­van­şah­lar sa­ra­yı", "İçə­ri Şə­hər", "Ba­kı­da ilk qar", "Ba­kı­da məs­cid" ki­mi bən­zər­siz sə­nət əsər­lə­ri Ba­kı və Ab­şe­ron tor­pa­ğı­nın zən­gin­li­yi­ni, ta­ri­xi abi­də­lə­ri­ni əks et­di­rir­di. Onun "Xə­zə­rin sa­hi­lin­də", "Bi­zim bağ­da", "Ab­şe­ron­da ax­şam", "Zu­ğul­ba qa­ya­la­rı" və di­gər əsər­lə­ri bu qə­bil­dən­dir. Rəs­sam "Nə­si­mi", "Nəi­mi", "Ni­za­mi­nin gənc­li­yi", "Məm­məd Ra­him", "Sə­məd Vur­ğun və Ni­ko­lay Ti­xo­nov" ki­mi əsər­lər ya­ra­tmışdır. "Hü­seyn Ca­vid və Mi­ka­yıl Müş­fiq", "Mir­zə Fə­tə­li Axun­dov", "Mə­həm­məd Fü­zu­li" əsər­lə­ri bu ba­xım­dan çox əhə­miy­yət­li­dir. Hafiz Zey­na­lov öz por­tret­lə­ri­ni də çə­kmişdir. "Fır­ça ilə av­to­por­tret", "Ma­vi köy­nək­də av­to­por­tret", "Hə­sir şlya­pa­lı av­to­por­tret" və s. On­lar rəs­sa­mın hə­ya­tı­nın müx­tə­lif dövr­lə­rin­də çəkilmişdir.

Mükafatları
-----------

* Hafiz Zeynalov 1991-ci il­də Azər­bay­ca­nın əmək­dar rəs­sa­mı adı­na la­yiq gö­rü­lmüşdür.

Vəfatı
------

1996-cı ilin ma­y ayının 2-də vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Əmək­dar rəs­sam Ha­fiz Zey­na­lov". 2021-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-09.
**Şapsuq su anbarı** — Rusiyada, Adıge Respublikası ərazisində su anbarı. Su anbarı 1939–1952-ci illərdə inşa edilmişdir. Tikilməsində məqsəd Afips çayının axınını nizamlamaq, eləcə də Krasnodar diyarının su ehtiyatlarını müxtəlif xalq təsərrüfat sahələrində qənayətlə istifadəsi idi.

Şapsuq su anbarı Afips çayının mənsəbində, Kuban çayının sol sahilində yerləşir. Su anbarı Afips çayını keçmiş su basarı ərazisini əhaət edir. Su anbarının sahəsi 46 km²-dir. Dairəvi formaya malik olan su anbarının ən uzun yeri 9 km, eni isə 8 km-dir. Orta dərinliyi 3,5 metrdir. Ən dərin yeri 5 metrdir. Su anbarının cənub-şərqində kiçik körfəz mövcuddur. Anbarın dibi lil örtüyü ilə örtülmüşdür. Su anbarı qış aylarında Afips çayında səviyyə enişinin qarşısını alır. Eləcə də aşağı axarlarını Kuban çayında baş verən daşqınlardan qoruyur. Məhs Afips çayını Kuban çayından ensiz tirə ayırır. Daşqınlar zamanı toplanan sudan kənd təsərrüfatı sahələrində geniş istifadə olunur.

Şapsuq su anbarından 3 km şərqdən Krasnodar şəhərinin şəhər ətrafı başlayır. Su anbarı sahillərində Novobjeqokay, Drujnıy, Xomutı və Afipsip qəsəbələri yerləşir.

2007-ci ildə Şapsuq su anbarında rekonstruksiya işlərinə start verildi. Su anbarı kompleksinin yenidən qurulması layihəsinin dəyəri təxminən 1,8 milyard rubl təşkil edirdi. Yenidənqurma işləri 2013-cü ildə başa çatdırılmalı idi. Lakin təhvil verilmə tarixi 2015-ci ilə təxirə salındı. Daha sonra isə 2017-ci ilə uzadıldı. 2010-cu ildə 159-cu maddənin 4-cü hissəsi ilə "Xüsusilə külli miqdarda dələduzluq" ilə cinayət işi başladıld. Cinayət işi su anbarının yenidən qurulması layihəsinin sifarişçisinə və podratçısı olan təşkilatların vəzifəli şəxslərinə açıldı.

Turizm
------

Şapsuq su anbarı ətrafında istirahət üçün yetərincə şərait var. Ərazidə istirahət evləri, turizm bazası, idman-sağlamlıq mərkəzi və mövcuddur. Sahil boyunca balıq tutmaq üçün xüsusi yerlər var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Яндекс. Карты". maps.yandex.ru (rus). 2016-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-05.
2. ↑  "РИА Новости — ЮГ — Происшествия — Ростехнадзор проводит проверку Шапсугского водохранилища в Адыгее". 2014-01-04 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Шапсугское водохранилище в Адыгее достроят к 2015 году". www.yuga.ru (rus). 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-05.
4. 1 2  "Шапсугское водохранилище: быть или не быть? — Общественно-политический портал Адыгеи". 01portal.com. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-05.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
Standart hərbi forma ilə Qadın Qoruma Dəstələrinin (YPJ) üzvü
**Jineologiya** (kürd. Jineolojî) — feminizm və gender bərabərliyinin Kürdüstan Fəhlə Partiyasının (PKK) lideri Abdullah Öcalanın müdafiə etdiyi forması. Orta Şərq cəmiyyətlərində qadınları məhdudlaşdıran namusa əsaslanan dini və qəbilə qaydaları fonunda Öcalan "qadınlar azad olmadıqca bir ölkə azad ola bilməz" demiş, qadınların azadlığının səviyyəsinin ümumən cəmiyyətdə azadlıq səviyyəsini müəyyən etdiyini bildirmişdir.

Jineologiya demokratik konfederalizmin tərkib hissəsidir, Şimali və Şərqi Suriyanın Muxtar Administrasiyasının idarəçiliyində dəstəklənən fəlsəfədir.

Tarixi
------

Kürdüstan İcmalar İttifaqı (KCK) Demokratik Birlik Partiyası (PYD) və PKK-nın daxil olduğu çətir təşkilatdır. 2005-ci ildə KCK ayrıca kürd dövləti qurmaq məqsədindən əl çəkmiş və bunun əvəzinə demokratik konfederalizmin tərəfdarı olmuşdur. 2012-ci ildə PYD Şimali Suriyanın böyük bir hissəsinə nəzarəti ələ keçirmiş və demokratik konfederalizm modeli altında özünüidarəni həyata keçirərək muxtariyyət elan etmişdir. Şimali və Şərqi Suriya Muxtar İdarəsi kimi tanınan bu region 2016-cı ildən əvvəl Suriya ərazisinin təxminən beşdə birini təşkil edirdi. PYD-nin hərbiləşdirilmiş qüvvəsi Xalq Qoruma Dəstələri (YPG) və Qadın Qoruma Dəstələrindən (YPJ) ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Argentieri, Benedetta.* "These female Kurdish soldiers wear their femininity with pride". Quartz. 30 July 2015. 8 April 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 November 2016.
2. ↑  *Argentieri, Benedetta.* "Women vs. the Islamic State: The Kurds have a secret weapon against brutal jihadists — female fighters". Pittsburgh Post-Gazette. 8 February 2015. 14 May 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 November 2016.
3. ↑  *Argentieri, Benedetta.* "One group battling Islamic State has a secret weapon – female fighters". Reuters. 3 February 2015. 3 February 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 November 2016.
4. ↑  *MacKenzie, Megan; Wegner, Nicole.* Feminist Solutions for Ending War (English). Pluto Press. 2021. 2023-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-09.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Liberating life: Woman's Revolution.* Cologne, Germany: International Initiative Edition, 2013. Abdullah Öcalan. ISBN 978-3-941012-82-0.
* *Killing the Male.* 1997/98. Mahir Sayın, Abdullah Öcalan (interviewee).

Xarici keçidlər
---------------

* "Crackdown in Turkey Threatens a Haven of Gender Equality Built by Kurds", *The New York Times*, December 2016
**Jitikara** (*qaz.* Жітіқара, əvvəllər **Cetıqara**) — Qazaxıstanın Kostanay vilayətinin Jitikarin rayonunun inzibati mərkəzi. Şortandı çayı üzərində yerləşir. Kartalı - Astana xəttindən dəmir yolu xəttinin terminal stansiyası (109 km). Yaşayış məntəqəsindən ilk bəhs 1880-ci ilə aiddir.

Tarixi
------

Arxivlərdə Jitikaranın əsası qoyulduğu dəqiq bir tarix yoxdur. Ehtimal olunur ki, məskunlaşma 1880-ci illər ətrafında meydana gəlmişdir. Şortandı çayının sahilində yerləşən Qazaxıstan ailəni Konildi (*qaz.* Көңiлдi, [køŋilˈdi] — "sevincli, şən"). 1900-cü ildə Qazax aulunun yerində Vesyoliy aul kəndi meydana gəldi. Yaşayış məntəqəsinin inkişafı Akkarga və Cyetigaranın qızıl yataqlarının işlənməsi ilə əlaqəli idi. 1913-cü ildə 12 qızıl mədəni və 2 kimya zavodu var idi. 1915-ci ildə qəsəbə indiki adını aldı və tezliklə işlək qəsəbəyə çevrildi. 20 aprel 1939-cu ildə Qazaxıstan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Jitikara işçi qəsəbəsi əvvəlki adının qorunub saxlanıldığı bir şəhərə çevrildi. Şəhərin daha da inkişafı xrizotil-asbest yatağının kəşfi ilə əlaqələndirilir. 29 sentyabr 1962-ci ildə regional tabe bir şəhər statusu aldı.

30 aprel 1997-ci ildə Qazaxıstan Prezidentinin fərmanı ilə Jitikara şəhərinin adının rus dilinə köçürülməsi Jitikara şəhəri olaraq dəyişdirildi və şəhər regional əhəmiyyətli bir şəhər kimi təsnif edildi.

Jitikarada küçələrin adları verilmir, ancaq mikrorayonlara bölünür, Jitikaraya 12 mikrorayon daxildir.

İdman
-----

Şəhərdə 1 stadion, 1 xizək bazası, 8 idman nüvəsi, 43 idman meydançası, 2 futbol meydançası, 1 üzgüçülük hovuzu, 17 idman zalı daxil olmaqla 87 idman obyekti var. 2054-cü ildə Jitikarada keçirilən Regional Olimpiadaların tədbirləri çərçivəsində iki idman zalı və 3 açıq idman meydançası olan İdman və İstirahət Kompleksi təntənəli şəkildə açıldı.

Şəhərdə 2005-2010-cu illərdə Qazaxıstan Birinci Liqasında iştirak edən bir "Asbest" futbol klubu var idi. Komandanın ən yaxşı uğuru - 2006-cı ildə şimal-şərq qrupunda 2-ci yer. 2010-cu ildə maddi vəziyyətinə görə Birinci Liqa çempionatından çəkildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "История города". zhitcollege.kz. 2019-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-25.
3. ↑  *Абиль Е.А. Күзембайұлы А.* Историческая топонимика Костанайской области (Тарановский, Денисовский, Житикаринский районы). Костанай. 2010. 47. ISBN 978-01-80016-8-0.
4. ↑  Житикара // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
5. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 43 (1130), 1962 г.
6. ↑  "Указ Президента Республики Казахстан от 30 апреля 1997 года №3475 «Об изменении транскрипции названия города Джетыгара и Джетыгаринского района Кустанайской области и об отнесении города Житикара к категории городов районного значения»". «Әділет» — Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан. 2016-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-24.
**Structurae** — struktur və mülki mühəndislik işləri və onların əlaqədar mühəndisləri, memarları və qurucuları haqqında şəkillər və məlumatları olan bir onlayn verilənlər bazasıdır. Onun girişləri könüllülər tərəfindən dəstəklənir və MySQL verilənlər bazasında saxlanılır.

Struktura 1998-ci ildə Prinseton Universitetində mülki mühəndislik tədqiq edən Nikolas Janberq tərəfindən təsis edilmişdir.  Strukturae, 2012-ci ilin mart ayında, Con Viley & Sons, Inc şirkətinin törəmə şirkəti olan Ernst & Sohn tərəfindən strukturanın baş redaktoru olaraq şirkətə daxil olmuşdur. Həmin vaxt veb sayta bir ayda bir milyondan çox səhifə görüntülənmişdir , ingilis, fransız və alman dilində mövcuddur.  2015-ci ildə Janberq yenidən saytın təkrar işə salınması üçün digət sayt aldı .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Wiley Acquired Structurae, a leading online structural and civil engineering database". www.wiley.com. 2012-03-23. 2020-01-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-06.  (#invalid\_param\_val)
2. ↑  "Wiley übernimmt Online-Datenbank "Structurae" und integriert sie bei Ernst & Sohn" [Wiley takes over the online database "Structurae" and integrates it with Ernst & Sohn]. BuchMarkt [Book Market] (alman). 26 Mar 2012. 16 September 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 Aug 2013.
3. 1 2  "Nicolas Janberg (1973)". Structurae (ingilis). 2018-06-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-06.  (#invalid\_param\_val)

Xarici keçidlər
---------------

* structurae.net — Structuraenin rəsmi saytı
**Banqladeş–Nepal münasibətləri** — Banqladeş və Nepal arasındakı ikitərəfli münasibətlər. Ölkələr Siliquri dəhlizi ilə bir-birindən ayrılır. Bu dəhliz Nepalın cənubu, Banqladeşin isə şimalı ilə sərhəddir. Dəhliz Hindistanın Qərbi Banqladeş ştatı ərazisinə daxildir. Hər iki ölkə Cənubi Asiya regional əməkdaşlıq Assosasiyasının və çoxtərəfli texniki və iqtisadi əməkdaşlıq üçün Bengal Körfəzinin təşəbbüsləri təşkilatının üzvüdürlər.

Tarixi
------

Siriquri dəhlizi
1971-ci ildə Üçüncü Hindistan-Pakistan müharibəsi zamanı Nepal neytarallıq göstərir. Ancaq 16 yanvar 1972-ci ildə Banqladeşi tanıyan ilk ölkələrdən olmur. Bundan sonra Pakistan Nepalla diplomatik əlaqələri kəsmişdir. Ancaq Banqladeşın müstəqillik əldə etməsi ilə nepal asanlıqla Benqal körfəzinə çıxış əldə edə bilmişdir. Ancaq Banqladeçin Pakistan ərazisi olması zamanı bu ıəlaqələr olduqca zəif olmuşdur. Bu əməkdaşlıq Nepal iqtisadiyyatına olduqca müsbət təsir etmişdir. 1975-ci ildə Banqladeşdə hərbi çevriliş baş verir. Bundan sonra hakimiyyətə gələnlər hindistandan uzaqlaşma xətti götürür. Bununlada Nepal Banqladeş münasibətlərində yaxınlaşma dönəmi başlayır. Belə ki, onların böyük qonşuları hər iki ölıkəni nəzarətində saxlamaq siyasəti yeridirdi. 1976-cı ilin aprelində ticarət, tranzit və mülki aviyasiya sahəsində anlaşmalar imzalamışdır. Tranzit razılaşması ölkələrə malların daşınması üçün vəzifələrdən və digər ödənişlərdən imtina edir. 1986-cı ildə Banqladeş Nepalın Qanq çayının sundan istifadəyə dair Hindistanla danışıqlarda iştirakını tələb etdir.

İkitərəfli ticarət
------------------

İki ölkə arasında ikitərəfli əlaqələrin yüksək olmasına baxmayaraq ölkələr arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi 60 mln ABŞ dollarından azdır. 2008-09-cu illərdə banqladeşdən Nepala 6.7 mln dollar dəyərində mal ixrac edilmişdir (dərman perepparatları, geyim, plastik, ələməyi sənayesi və digər mallar). Nepal isə Balqladeşə 53 mln dollar dəyərində mal ixrac etmişdir (kənd təsərrüfatı məhsulları, məsələn: mərcimək, düyü və buğda).

### Tranzit xətti

1998-ci ildə Hindistan və Nepal arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən bu ölkənin məhsulları sərbəst şəkildə hindistan ərazisindən tranzit xətti kimi istifadə etməklə Banqladeşə çatdırılacaqdır.. 2010-cu ildə Hindistanın baş naziri Manmohan Sinqx və Banqladeşin baş naziri Çeyx Xasinin görüşü zamanı hər iki ölkənin məsul şəxsləri Nepal və Butanın məhsulları sərbəst tranzit xətti ilə Banqladeşin limanlarına çatdırıla biləcəyini bəyan edirlər. Atılan addımlar regional əməkdaşlığın artırılması və iqtisadi rifahın yaxşılaşdırılmasına yönəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Foreign Relations of Nepal - Pakistan and Bangladesh". U.S. Country Studies. 2011-06-23 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2  "Bangladesh-Nepal trade talks in Dhaka next month". Financial Express Bangladesh. 2017-02-07 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  *T.R. Lakshmanan.* Integration of Transport and Trade Facilitation: Selected Regional Case Studies, Volume 2000. World Bank Publications. 2001. 106. ISBN 978-0-8213-4884-0.
4. ↑  "Nepal, Bangladesh to hold trade talks". Nepal News.[*ölü keçid*]
**Meritaton** (q.misir Mr.jt-Jtn — firon Exnatonun və Nefertiti cütlüyünün yaşça ən böyük qızları, XVIII sülaləsinin qədim Misir kraliçası, fironun Smenhkaranın əsas həyat yoldaşı. Ehtimal ki, onun hakimiyyət illəri Nefernefruaton ilə bağlı ola bilər.

Ailəsi
------

Meritaton Exnaton və Nefertitinin ilk övladları olub. Onun doğma bacıları: Maketaton, Anhesenamon, Nefernefruaton-taşerit, Nefernefrura, Setepenra.

Exnatondan sonra hakimiyyətdə olan iki fironun adı - Smenhkara və Nefernefruaton- Meritaton ilə əlaqələndirilir. Ehtimal edilir ki, onlar Meritatonun ərləri olub. Fironun arvadı titulunu daşıyırdı.Və Nefernefruatonun hakimiyyət dövründə yalnız kral arvadının mərasim funksiyalarını yerinə yetirə bilirdi. Nefertiti Nefernefruaton adı daşıyarkən hakimiyyətdə olduğu güman edilir. Nefernefruaton adı altında bir müddət Meritaton özünü də hakimiyətdə ola bilməsi ən çox müzakirə olunan fərziyələrdən biridir. Qeydlərdə qeyd olunan Meritaton- taşerit, Meritaton və Smenhkaranın qızı ola bilər.

Meritaton Exnatondan bir qız evladı dünyaya götürməsinə dairdə də fərziyə var.

Həyatı
------

Exnaton böyük qızı Meritatonu öpür, bacısı Maketaton Nefertitinin qucağında oturub, balaca Anhesenpaaton isə anasının zinət əşyaları ilə oynayır (Amarna sənətinin nümunəsi)
Meritaton atasının Fevahda hakimiyyətə başlasından ya əvvəl yada sonra dünyaya gəlib.Meritaton, Karnakdakı Exnatonun Məbəd Kompleksindəki Hut-Benben Məbədində anasının yanında bir sıstr ilə birlikdə təsvir edilmişdir. Bacıları Maketaton və Ankhesenpaatın təsvirlərnə daha az rast gəlinir.

İstinadlar
----------

1. ↑  **(not translated to en-gb)** Chronicle of the queens of Egypt (brit. ing.): from early dynastic times to the death of Cleopatra. *(untranslated)*, 2006. S. 136–137. 224 s. ISBN 978-0-500-05145-0
2. 1 2  *Dorothea Arnold, James P. Allen, Metropolitan Museum of Art Staff, Metropolitan Museum of Art (New York N.Y.).* The Royal Women of Amarna: Images of Beauty from Ancient Egypt Arxivləşdirilib 2018-08-27 at the Wayback Machine. — Metropolitan Museum of Art, 1996. — С. 10. — 193 с. — ISBN 9780870998164.
3. ↑  *Dodson, Aidan.* The complete royal families of Ancient Egypt. Arxivləşdirilib 2019-04-30 at the Wayback Machine — London: Thames & Hudson, 2004. — С. 142—157. — 320 с.
4. ↑  *Aldred, Cyril,.* Akhenaten : King of Egypt. Arxivləşdirilib 2022-04-21 at the Wayback Machine — First paperback edition. — London. — 320 с.
5. ↑  *J. Tyldesley.* Chronicle of the Queens of Egypt. — Thames & Hudson, 2006. — С. 136—137.
6. ↑  *Dodson, Aidan.* Amarna Sunrise: Egypt from Golden Age to Age of Heresy // The American University in Cairo Press. — 2014.
**Stronsium sulfat** SrSO4 - sulfat turşusunun stronsium duzu.Təbiətdə selestin mineralı şəklində olur.

Fiziki xassələri
----------------

Rombik sistemin rəngsiz kristalları (α-modifikasiya, 1157 ° C-ə qədər mövcuddur). 
Yüksək temperaturda, altıbucaqlı β-modifikasiyaya çevrilir.

Alınması
--------

Natrium sulfatın stronsium hidroksidlə reaksiyası zamanı alınır:

{\displaystyle {\mathsf {Sr^{2+}+Na\_{2}SO\_{4}\rightarrow SrSO\_{4}\downarrow +2Na^{+}}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Suda az həll olunur (0 ° C-də 100 ml suya 0,0113 qram). Xlor ionlarının iştirakı ilə həl olunması artır.
1580 ° C-dən yuxarı temperaturda parçalanır. Yalnız yüksək təzyiqlərdə əriyir, 6MPa-da ərimə nöqtəsi 1606 ° C-dir.

{\displaystyle {\mathsf {2SrSO\_{4}\rightarrow 2SrO+2SO\_{2}+O\_{2}}}}
Stronsium sulfatın sulfat turşusu ilə reaksiya zamanı stronsium hidrosulfid alınır

  

Stronsium sulfatın, natrium karbonat ilə reaksiya zamanı stronsium karbonat və natrium sulfat alınır.

Tətbiqi
-------

Stronsium sulfat rezin və boyalar üçün doldurucu kimi istifadə olunur. Quyu qazma üçün istifadə olunan ağır mayelərin tərkibinə daxil olur.

Mənbə
-----

1. Рабинович В.А. Хавин З.Я. Краткий химический справочник. - Л.: Химия, 1977.С. 100
2. Волков, А.И. Жарский, И.М. Большой химический справочник / А.И. Волков, И.М. Жарский. - Мн.: Современная школа, 2005. - 608 с

1. ↑  Strontium sulfate (ing.).
Berilium nitrat - Be(NO3)2 formuluna malik kimyəvi birləşmədir. Berilium və nitrat turşusunun orta duzudur.

Fiziki xassələri
----------------

Berilium nitrat – bərk kristal maddədir. Suda yaxşı həll olunur (107 q/100 ml 20 0C –də).
Birləşmə müxtəlif tərkibli kristalhidratlar şəklində mövcuddur. Qatı HNO3 əlavə edildikdə Be(NO3)2•4H2O və ya [Be(H2O)4](NO3)2) tetrahidrat sulu məhlullardan ayrılır. Be(NO3)2•3H2O trihidrat (xüsusilə 54% HNO3 olan məhlullardan kristallaşır) və Be(NO3)2•2Н2O dihidrat da məlumdur.

Alınması
--------

Berilium nitratı berilium oksid və ya berilium hidroksidin nitrat turşusu ilə və ya mübadilə 
reaksiyası zamanı almaq olar:

{\displaystyle {\mathsf {BeO+2\ HNO\_{3}\longrightarrow \ Be(NO\_{3})\_{2}+H\_{2}O}}}  

{\displaystyle {\mathsf {Be(OH)\_{2}+2\ HNO\_{3}\longrightarrow \ Be(NO\_{3})\_{2}+2H\_{2}O}}}  

{\displaystyle {\mathsf {BeSO\_{4}+Ba(NO\_{3})\_{2}\longrightarrow \ Be(NO\_{3})\_{2}+BaSO\_{4}}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Berilium nitrat digər nitratlar kimi mübadilə reaksiyalarının əksəriyyətinə daxil olur. Qələvi metalların karbonatları, sulfidləri və ammonium ilə reaksiyaya daxil olaraq berilium hidroksid alınır:

  

{\displaystyle {\mathsf {Be(NO\_{3})\_{2}+Na\_{2}S+2H\_{2}O\longrightarrow Be(OH)\_{2}+H\_{2}S+2NaNO\_{3}}}}
{\displaystyle {\mathsf {Be(NO\_{3})\_{2}+Na\_{2}CO\_{3}+H\_{2}O\longrightarrow \ Be(OH)\_{2}+CO\_{2}+2NaNO\_{3}}}}

  

Berilium nitrat sulu məhlullarda qismən hidrolizə uğrayır və əsası nitrat alınır:

{\displaystyle {\mathsf {Be(NO\_{3})\_{2}+H\_{2}O\longleftrightarrow Be(OH)NO\_{3}+HNO\_{3}}}}  

1000 0C –də termiki parçalanma baş verir və berilium oksid,oksigen, azot oksidləri alınır:

{\displaystyle {\mathsf {2Be(NO\_{3})\_{2}\longrightarrow \ 2BeO+4NO\_{2}+O\_{2}}}}

Tətbiqi
-------

Əvvəllər, elektrik işıqlandırmanın geniş yayılmadığı dövrdə berilum nitratı, qaz ilə işləyən lampaların qapaqlarını hazırlamaq üçün istifadə edirdilər.

İstinadlar
----------

* Неорганическая химия. Химия элементов: Учебник для вузов:В 2 книгах. Кн. 1 / Ю.Д. Третьяков,Л.И. Мартыненко,А.Н. Григорьев, А.Ю. Цивадзе. М.:Химия, 2001. - c.104.
* Химия и технология редких и рассеянных элементов: Учеб.пособие для вузов: / Под ред. К. А. Большакова. М.: Высшая школа, 1976. - c.175.
**Dorote Elmicer** (1985, Vetsikon[d]) – İsveçrə yazıçısı. Hazırda İsveçrədə yaşayır. Elmicer gələcək vəd edən İsveçrə yazıçılarından biridir. 2010-cu ildə Almandilli Ədəbiyyat Festivalında Kelaq mükafatını qazanmışdır.

Məktəbi bitirdikdən sonra Elmicer Nyu-Hempşirə getmiş, daha sonra Sürix Universitetində fəlsəfə və siyasi elmlər üzrə təhsil almağa başlamışdır. Bil şəhərində İsveçrə Ədəbiyyat İnstitutunda və Leypsiqdə Alman Ədəbiyyat İnstitutunda təhsil almışdır.

2008-ci ildə Hildeshaymda yeni ədəbiyyat üzrə keçirilən festivalda – Prosanovada iştirak etmişdir.

Yazıçının ən məşhur əsəri 2010-cu ildə nəşr olunmuş *"Cəsurlara dəvət"* (*alm.* "Einladung an die Waghalsigen"‎) novellasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Dorothee Elmiger // NUKAT. 2002.
2. 1 2  Dorothee Elmiger // Catalogue of the Unione Romana Biblioteche Scientifiche.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #141869674 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Xarici keçidlər
---------------

* "Schöner Erfolg für die Schweizer Literatur", Tages-Anzeiger, 27. Juni 2010
**Beril** — mineral, Al2Be3[Si6O18].

Haqqında
--------

Beril adətən 5-7% qədər Na, Li, K, bəzən Rb, Cs, (OH) daşıyır. Heksaqonal təbaşirləri prizmatik, tək-tək, bəzi hallarda druzlar şəklində rast gəlir. Ayrılma {0001} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqat: kip, dənəvər. Rəngi adətən ağ, yaşılımtıl, sarımtıl. Parıltı: şüşəli. Sərtlik 7,5-8. Xüsusi çəkisi 2,8. Qranit və qranit peqmatitlərin boşluqlarında, kvars-muskovitli damarlarda, pla­gioklazit və qreyzenlərdə tapılır. Növ müxtəlifliyi: Natriumlu beril bassit, vorobyevit, qoşeit, rosterit, morqanit, heliodor. Berillium filizidir. Xoş rəngli şəffaf növləri (akvamarin və zümrüd) qiymətli bəzək daşıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Beryl // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Pauly-Wissowa · Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 12367213s · GND: 4144822-4 · LCCN: sh85013402 |
**Şamozit (Fe2+, Mg, Fe3+)5 Al (Si3 Al) O10 (OH,O)8** — Monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Bavalit (dafnit) – mineralın maqnezial növ müxtəlifliyi.

Xassələri
---------

Rəng – yaşılımtıl - tünd-bozdan qarayadək; Mineralın cizgisinin rəngi – yaşılımtıl-boz; Parıltı – tutqun, şüşə; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 3,0-3,4; Sərtlik – 2-3; Kövrəkdir; Ayrılma – {001} üzrə tam mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, tikanlı; Morfologiya – mineral aqreqatları: konsentrik-zonal quruluşlu oolitlər, radial-vərəqli, bütöv sıx, bəzən torpaqvari kütlələr.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Çökmə mənşəli süxurların tipik mineralı olaraq, gilli laterit çöküntülərində və çökmə dəmir filizi yataqlarında, habelə qumdaşlarında sement şəklində rast gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: dəmir sulfidləri, siderit, tyüringit, kaolinit. Mineralın tapıldığı yerlər: Lotaringiya (Fransa); Şamozon (İsveçrə); Tyüringiya (Almaniya); Uralda Xəlilov yatağı, Serov, Alapayev, Ayat rayonları (Rusiya) və b. Azərbaycanda bir sıra çökmə mənşəli dəmir filizi obyektlərinin yerləşdiyi Daşkəsən və Şəmkir rayonlarının titanlı-maqnetitli qumdaşlarında və Naxçıvan MR-nın boksitlərində qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Kütləvi yığınları dəmir almaq üçün xammal kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Chamosite // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2779071597 |

* The Mineral Chamosite

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.
**Cəsur** (*ing.* Brave) — 2012-ci ildə Walt Disney Pictures və Pixar Animation Studios tərəfindən istehsal edilən Amerikan Fantastik cizgi filmidir. Bu filmin Mark Andrews, Steve Purcell, Brenda Chapman, Irene Mecchi, Andrews Chapman-ın rejissoru və Purcellin prodüseridir. Filmin vyce aktyorları Kelly Macdonald, Julie Walters, Billy Connolly, Emma Thompson, Kevin McKidd, Craig Ferguson, Robie Coltrane rol alırlar. 25 ildə ilk dəfə olaraq, Pixar sistemini tamamilə yenidən yazdı. Dolby Atmosun lk səsli filmdi. Scots Hielandsr. -da cəryan edən filmdə Merida adlı bir şahzadə yetkinlik yaşına çatarkən qəbiləsinin məcburi evlilik ənənələrinə qarşı çıxdı və evlənmək istəmirdi. Yardım üçün bir cadudan sonra, Merida təsadüfən ailəsini lənətləyir. Cəsur, 10 Sentyabr 2012 tarixində Seattle Beynəlxalq Film Festivalında yayımlanmış, 22 Sentyabr 2012-ci ildə Şimali Amerikada yayımlanır. Ən yaxşı cizgi filmi üçün Qızıl Qlobus Mükafatı, Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün BAFTA Mükafatına və Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün Akademiya Mükafatını qazanmışdır.

  





1. ↑   (#empty\_citation)
2. ↑   (#empty\_citation)
**«Dyunlar» çimərliyi** — Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən naturist çimərlik. Karel bərzəxində, Fin körfəzi sahilində, Sankt-Peterburq şəhərinin mərkəzində 30 km aralıda yerləşir.

* 
* 
* 

Bu çimərlik 2008-ci ildə amerikanların tərtib etdiyi 1000 ən yaxşı naturist çimərliyi siyahısına daxil edilmişdir. Müxtəlif məlumatlara görə il ərzində burada 500 nəfər istirahət edir.

Tarix
-----

Burada ilk naturist çimərliyin olması barədə məlumat 1960-cı illərə aiddir. Ancaq bu tip düşüncə sovet ideologiyasına zidd olduğundan dövlət buna qarşı mübarizə aparırdı. Naturistlər hər zaman milisin təqibləri ilə üzləşirdi. Naturistlər meşəliklərdə olan göllərdə çimməli olurdular.

1992-ci ildə dyunlar naturist çimərliyi rəsmi status alır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* «Dyunlar» naturist çimərliyi
* «Dyunlar» naturist çimərliyi dağıdılmışdır
* На заводской плотине демонтируют стену из металлического шпунта (rus.)
* На пляже в Сестрорецке - косяки мертвых рыб (rus.)
* Dyunlar çimərliyi
Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin strukturuna daxildir.

**Dəniz Nəqliyyatı Donanması** müxtəlif təyinatlı yüklərin və sərnişinlərin daşınmasını həyata keçirir, rabitə, radiomərkəz və elektroradionaviqasiya üzrə müxtəlif xidmətlərin göstərilməsini təşkil edir, gəmilərin yüklənib-boşaldılmasını və yedək əməliyyatlarını, dibdərinləşdirmə işlərini aparır, habelə dəniz yolları naviqasiya işarələrinin yerləşdirilməsini və onların saz vəziyyətdə saxlanılmasını təmin edir, gəmilərin texniki istismar qaydalarına müvafiq olaraq vaxtında və keyfiyyətlə təmir edilərək Dəniz Registrinə təqdim olunması üçün tədbirlər görür.

Dəniz Nəqliyyatı Donanmasının strukturuna Quru yük liman məntəqəsi, Gəmi təmiri emalatxanası, Gəmi dalğıc və xilasetmə vasitələrinə xidmət üzrə stansiya və nəqliyyat gəmiləri daxildir.

Xarici keçidlər
---------------

* Təbriz Yadigarov. Azərbaycan iqtisadiyyatında dəniz nəqliyyatı. Bakı, 2018.
* Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dəniz Administrasiyası
* Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi
* Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası
* Xəzər Dəniz Neft Donanması
* Caspian Marine Services Limited
* Xəzər Hövzə Qəza-Xilasetmə Xidməti
**Dyula Qroşiç** (mac. Gyula Grosics; 4 fevral 1926 – 13 iyun 2014, Budapeşt) — Macarıstan milli futbol komandasında 86 dəfə oynayan və 1950-ci illərdə "Qızıl komanda"nın üzvü olan macarıstanlı qapıçı. Dünyanın ən yaxşı qapıçılarından biri hesab olunur. Qroçiş iştirak etdiyi futbol oyunlarında əsasən qara forma geyindiyi üçün "Qara panter" ləqəbini almışdı.

Erkən həyatı
------------

Dyula Qroşiç 4 fevral 1926-cı ildə Macarıstanın Doroq şəhərində anadan olmuşdur. Uşaq olarkən anası onun ruhani olmasını istəyirdi. Lakin Qroşiç 1943-cü ildə Doroq şəhərində ilk peşəkar futbol karyerasına başladı. İkinci Dünya müharibəsi dövründə o, Berlin-Roma-Tokio oxu ittifaqının tərkibində vuruşmuş və Amerika ordusu tərəfindən əsir götürülmüşdü.

Futbol karyerası
----------------

Qroşiç Macarıstan milli futbol komandasının tərkibində, 1953-cü il
1947-ci ildə Qroşiç Macarıstan milli futbol komandasının tərkibində debüt elədi. Ard-arda üç FİFA Dünya Kubokunda Macarıstanın formasını geyinmişdi. 1954 FİFA Dünya Kuboku, 1958 FİFA Dünya Kuboku və 1962 FİFA Dünya Kubokunda Macarıstan futbol komandasının tərkibində oynamışdı. 1954 FİFA Dünya Kuboku oyunlarında komandası ilə gümüş medal qazandı və All Star komandasının qapıçısı seçildi.

Fərdi futbol karyerası isə yalnız öz ölkəsinin klublarında davam etdi. 1962-ci ildə futbol oyunlarına son verdi.

Ümumilikdə Qroşiç milli komandanın tərkibində 86 oyunda iştirak etmişdi. Macarıstanın 390 oyununda oynamışdı. 2011-ci ildə Macarıstanın Tatabanya futbol stadionu onun şərəfinə adlandırıldı.

Sonrakı karyerası
-----------------

Futbol karyerasını bitirdikdən sonra Qroşiç məşqçi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Karyerası ərzində Macarıstanın bir sıra futbol klublarının və Küveyt milli futbol komandasının tərkibində bir sıra vəzifələrdə xidmət göstərmişdir. 1990-cı ildə Macarıstanda demokratiya elan edildikdən sonra Macarıstan Demokratik Forumunun tərkibində Macarıstan parlamentinə üzv olmaq üçün namizədliyini verdi və bu da uğursuzluqla nəticələndi.

Həmçinin bax
------------

* Macarıstan milli futbol komandası

İstinadlar
----------

1. 1 2  Gyula Grosics // FBref.com (çd.).
2. 1 2  .
3. ↑  "The 50 Greatest Goalkeepers in History". Bleacher Report. 27 September 2013. 29 September 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 September 2015.
4. ↑  "Hungary's greatest goalkeeper Gyula Grosics dies at 88". BiharPrabha.com. IANS. 13 June 2014. 15 July 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 June 2014.
5. 1 2  "Gyula Grosics, innovative goalkeeper of Hungary's Golden Team of 1950s, dies at 88". Fox News. AP. 13 June 2014. 1 June 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 June 2014.
6. ↑  *Fazekas, Zoltan.* "'Magical Magyars' goalkeeper Gyula Grosics dies aged 88". Reuters. 13 June 2014. 18 June 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 June 2014.
7. ↑  Elhunyt Grosics Gyula (Obituary) Arxivləşdirilib 30 sentyabr 2014 at the Wayback Machine - FC Tatabanya  (mac.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Dyula Qroşiç*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  
Xəta: şablon boşdur

* Dyula Qroşiç National-Football-Teams.com'da
* Intl career stats - EU Football
**Xədicə Dəniz Tekin** (7 iyun 1997, İzmir)- türk musiqiçisi və bəstəkarıdır.  
Musiqiyə marağı 8 yaşında başlayıb.
Orta məktəb illərində müxtəlif yerli musiqi qruplarına qoşulub. 16 yaşında kiçik kafelərdə canlı musiqi ifa etməyə başladı. Eyni zamanda o, müxtəlif musiqi platformalarında Dafed ləqəbi ilə öz yazılarını paylaşaraq tanınmış diqqəti cəlb etmişdir.
2017-ci ildə Kozakuluçka adlı ilk studiya albomunu buraxdı.

Həyat və karyera
----------------

O, İzmirdə məmur övladı olaraq anadan olub. Valideynləri stomatologiya təhsili alıb. Dəniz uşaqlığını müxtəlif əyalətlərdə keçirib. O, əvvəlcə ailəsi ilə Mardinə gedib və ibtidai məktəbi orada bitirib. Daha sonra orta və lisey təhsilini Qaziantepdə başa vurub. Musiqiyə marağı atasının təşviqi nəticəsində, piano və fleyta ilə başlayıb. Qaziantepdə əsərlərini musiqi paylaşma platformalarında paylaşaraq diqqət çəkdi. Bu müddət ərzində onun qeydləri sosial şəbəkədə 1-7 milyon dəfə dinlənilib. 

O, tamaşaçı kütləsi yaratdıqdan sonra İstanbul, Ankara, İzmir və Antalya kimi böyük şəhərlərdə konsertlər verdi. 

Qaziantepdən ayrıldıqdan sonra Boğaziçi Universitetində Qərb Dilləri və Ədəbiyyatı oxumağa başladı.2017-ci ildə on doqquz yaşında doqquz mahnıdan ibarət ilk "Kozakuluçka" studiya albomunu buraxdı. Bu albomda Dəniz, Ahmet Kaya və Yusuf Hayaloğlunun "Beni Vur" kimi mahnılarını da səsləndirdi. 
Daha sonra Can Ozan ilə birlikdə bir sıra mahnılar ifa etdi.

Musiqi
------

**Albom**

* Kozakuluçka (2017)

**Tək**

* "Hep Oturup Bekledim" (2017)

* "Çözülmez" (2018)

* "Yıldızlar" (2019)

* "Hep Sonradan" (2020)

* "Ne Yapsam Yanarım" (2020)

* "Aman Ayrılık" (2020)

* "Güneşe Doğru" (2020)

İstinadlar
----------

1. ↑  GKV ATATÜRK’Ü ANMA İL TÖRENİ BÜYÜK BEĞENİYLE İZLENDİ
2. ↑  Reklamı KapatŞahinbey Lions Kulüpten Eğitime Büyük Destek
3. ↑  ""Bu gençler ateş ediyor"". 2023-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-29.
4. ↑  Deniz Tekin Kadıköy Sahne'de
5. ↑  Deniz Tekin
6. ↑  Deniz Tekin İlk Albümünü Çıkardı!
7. ↑  Deniz Tekin- Kozakuluçka
8. ↑  Deniz
9. ↑  Kendi yolunu bulmuş bir müzisyen
**Dyula Nemet** (mac. Németh Gyula; 2 noyabr 1890[…], Karçaq[d], Yas-Nadkun-Solnok[d] – 14 dekabr 1976[…], Budapeşt) — macar dilçi, türkoloq, Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvü.

Həyatı
------

Dyula Nemet Macarıstanın Szlnok əyalətinin Karçaq şəhərində dünyaya gəlmişdir. Türk dilinə olan marağı da məhz burada başlamışdır. Ali təhsilini Budapeşt Universitetində almışdır. 1907-ci ildə İstanbula köçmüş, 1908-ci ildə Aydın və İzmir şəhərlərinə səyahət etmişdir. 1911-1914-cü illər arasında təhsil almaq üçün Leypsiq, Kil və Berlin şəhərlərində olmuşdur. 1915-ci ildə Budapeşt Universitetinin professoru olaraq burada çalışmağa başlamışdır. 1930-cu ildə Türk Filologiya İnstutunu yaratmışdır. Macarıstan Elmlər Akademiyasının və Türk Dil Qurumunun fəxri üzvlərindəndir.

Əsərləri
--------

Dyula Nemet elm aləmində Türk dili, türk tayfaları, türklərin ilkin məskənləri haqqında apardığı tədqiqatlarla məşhurdur. 1916-1917-ci illərdə ilk kitabı olan "Türk Dilinin qrammatikası" kitabını, 1921-ci ildə isə Macar dilindən Türk dilinə keçən sözlərdən bəhs edən kitabını nəşr etdirmişdir. Müəllifin digər əsərləri aşağıdakılardır:

* Yurd yaradan Macarlığın təşəkkülü
* Ural və Türk dillərinin qədim əlaqələri
* Hunlar və Tanrının qırmancı Atilla
* Vidin Türkləri

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119223341 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2  Gyula Németh // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  "Gyula Németh". 2023-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
**Dzaybatsu Asano** (*yap.* 浅野財閥) — ümummilli ikinci dərəcəli dzaybatsunun ən böyüyü və beləliklə Yaponiyada beşinci ən böyük dzaybatsu idi.

1940-cı ildə Asano dzaybatsunun 64 şirkəti var idi ; və 1943-cü ildə - 94 şirkət. Bu dövrdə Asano Yaponiyada sement sənayesini praktik olaraq inhisara almışdı.

Tarixi
------

Asano dzaybatsunun mənşəyi, tacir ailələrinin və ya ailələrin mədənçiliyinin siyasi işlərindən irəli getmədiyi üçün digər dzaybatsulardan xeyli fərqlidir.

Dzaybatsunun qurucusu Asano Soitiro Toyama prefekturasından Tokioya gəldi və şəkər suyu tacirindən müxtəlif kiçik pərakəndə satış sahələrinin sahibinə: odun, ağac və daş kömürü. Bu dövrdə kömürdən istifadənin əsas yollarından biri işıqlandırma cihazlarında istifadə olunan ondan kok sobası qazının alınması idi. Qaz istehsalında, kömür oksigen əldə etmədən yüksək bir temperaturda qızdırılır və nəticədə kok meydana gəlir. Kok, qiymətli bir yanacaqdır və dəmir və polad sənayesində lazımdır, ancaq o dövrdə kok başqa bir yerdə istifadə edilmirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Asano Industrial Combine of Japan and its Officers Arxivləşdirilib 2021-07-09 at the Wayback Machine, 1945, p. 4.
2. ↑  "Nippon Sangyou Keizai Shinbun Newspaper Arxivləşdirilib 2021-07-09 at the Wayback Machine", 1943, pp. 5, 22; 1943, pp. 6, 4.
3. ↑  Kazuo Sato. "Industry and Business in Japan Arxivləşdirilib 2021-07-09 at the Wayback Machine", (2010).
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İlham Əliyev (dəqiqləşdirmə).

**İlham İsmayıl oğlu Əliyev** (7 aprel 1934, Bakı – 12 dekabr 2002) — Azərbaycan memarı, Azərbaycan Memarlar İttifaqının prezidenti (1992–2002), Şərq ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının akademiki, Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru (1979).

Həyatı
------

İlham Əliyev 1934-cü il aprel ayının 7-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun memarlıq şöbəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda əmək fəaliyyətinə başlayaraq, ömrünün 30 ilini bu institutla bağlamış və burada kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, şəhərsalma şöbəsinin müdiri, institutun elmi katibi və direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır.

1966-cı ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü olan İlham Əliyev 1992-ci ildən ömrünün sonunadək bu ittifaqa rəhbərlik etmişdir.

İlham Əliyev 2002-ci il dekabrın 12-də ömrünün 69-cu ilində vəfat etmişdir.

2018-ci ildə "Azərmarka" tərəfindən buraxılmış Azərbaycan Memarlar İttifaqına həsr olunmuş "Markalı kitabda"kı 12 markadan biri İlham Əliyevə həsr edilmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR əməkdar arxitektoru" fəxri adı — 5 dekabr 1979
* "Şöhrət" ordeni — 19 aprel 2000

İstinadlar
----------

1. ↑  "İLHAM İSMAYIL OĞLU ƏLİYEV" (az.). azertag.az. 2002-12-12. İstifadə tarixi: 2019-09-17.