recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**1-ci Xüsusi Qüvvələrin Əməliyyat Komandası-Delta** (*ing.* 1st Special Forces Operational Detachment-Delta - 1st SFOD-D) geniş yayılmış adları ilə **Delta** , **Delta Force** və ya Amerika Birləşmiş Ştatları Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Combat Applications Group (Mübarizə Tətbiqləri Qrupu) olaraq adlandırılan, elit Special Operations Force (SOF) (Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri) və Müştərək Xüsusi Əməliyyatlar Komandanlığı (JSOC) təşkilatını tamamlayan ünsürdür. ABŞ Ordusu - (US Army) ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki həmkarı, US Navy DEVGRU ilə birlikdə 2 birinci səviyyəli (Tier 1) antiterror və xüsusi missiyalar dəstəsidir. Delta Force ən yaxşı xüsusi operatorlardan və xüsusi olaraq hazırlanmış və diqqətlə seçilmiş ordunun əsgərlərindən ibarətdir. *Delta Force*nin əsas vəzifəsi terrorla mübarizə, üsyan əleyhinə mübarizə aparmaq və milli vasitəçilik əməliyyatları olsa da, bu gizli missiyalar daxilində bir çox gizli tapşırıqları yerinə yetirən son dərəcə çevik bir təşkilatdır. Bu gizli tapşırıqlara girovları xilas etmək, basqın etmək və gizli düşmən qüvvələrini aradan qaldırmaq daxildir.

Vyetnam müharibəsinə qədər ABŞ Xüsusi Qüvvələri ABŞ ordusunun Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri, sadəcə olaraq qeyri-nizami döyüşlərə köklənmişdi, Vyetnam müharibəsindən sonra keçmiş Yaşıl Beret zabiti olan Charles Beckwith İngilis Xüsusi təyinatlıları olan SAS ilə ortaq bir əməliyyatdan geri qayıtdıqdan sonra komandirlərinə 22-ci SAS Birliyi kimi "Bizə yalnız Təlimçilər deyil (Qeyri-nizami müharibə ilə əlaqədar olaraq), həm də təcrübəçilər lazımdır" düşüncəsini təqdim etdi və daha elit antiterror və birbaşa əməliyyat qrupu olan Xüsusi Missiya Bölməsini - *Delta Force*ni qurdu. İlk bölmələr 1978-ci ildə yaradıldı. İlk əməliyyatları İranda girov saxlanılan diplomatları xilas etmək tapşırığı olan Qartalın Pəncəsi əməliyyatı idi. Bu əməliyyatlardakı çatışmazlıqlar əsasında hava dəstəyi üçün 160-cı Xüsusi Əməliyyat Aviasiya Polku yaradılmışdır.
**Harbin Z-19** — Çin istehsalı olan kəşfiyyat və hücum helikopteridir. Maksimum çəkisi 4.5 ton olan helikopter sürət, qalxış gücü və uçuş qabiliyyəti baxımından böyük əhəmiyyətdə avantaj verir. Helikopter əsasən zirehli texnikalara qarşı istifadə olunmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Helikopterin hazırlanmasında **"Bell AH-1 Cobra"** helikopteri əsas götürülmüşdür. İndiyədək 120 dən artıq Harbin Z-19 helikopteri istehsal edilmişdir. İlk uçuşu 2011-ci ildə olmuşdur. 2012-ci ildən xidmətə qəbul olunmuşdur.

Taktiki-texniki xüsusiyyətləri
------------------------------

Harbin Z-19 helikopteri Zhuhai Aviaşousunda yuxarıdan aşağıya doğru manevr edərkən
Uzunluğu: 12 metr

Hündürlüyü: 4.01 metr

Boş ağırlığı: 2350 kq

Yük ilə birlikdə ağırlığı: 4250 kq

Mühərrikin gücü: 2 x WZ-8C turboshaft, hər biri 700 kW (940 hp)

Maksimum sürəti: 280 km/saat

Maksimum uçuş məsafəsi: 700 km

Dözümlülüyü: 4 saat

Silahları: 8x TY-90 hava döyüşü raketi, 8x HJ-8 və ya digər anti-tank/hava-səth/raket əleyhinə raketlər.

Ekipaj üzvləri: 2 nəfər

İstehsal tarixi: 2011

İstehsalçı ölkə: Çin

İstinadlar
----------
**Kristina Pravdina** — Rus əsilli Azərbaycanlı idman gimnastı. 2006-cu ildə Orhus şəhərində keçirilən Dünya Çempionatının bürünc medalçısıdır.

Həyatı
------

Kristina Pravdina 28 dekabr 1990-cı ildə Rusiyanın Voronej şəhərində anadan olmuşdur. Kristina Pravdina 1995-ci ildən idman ilə məşğul olur. Kristina Pravdina Voronej Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun məzunudur.

Karyerası
---------

Kristina Pravdina ən böyük uğurunu 2006-cı ildə Rusiya bayrağı altında qazandı. O Danimarkanın Orhus şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında komanda yarışlarında bürünc medal qazandı. Daha sonra Kristina Pravdina Azərbaycanın uğurları üçün çalışdı.

O Azərbaycan bayrağı altında birinci uğurunu Azərbaycan Çempionatında qazandı. Kristina Pravdina 2015-ci ildə çoxnövçülük və müxtəlif hündürlüklü qollarda Azərbaycan Çempionatının qızıl medalını qazandı. Elə həmin il o həmçinin Almaniyanın Kotbus şəhərində keçirilən Dünya Kubokunda 2-ci yeri tutdu və gümüş medal qazandı.

Kristina Pravdina 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. Amma bu yarışlarda Kristina Pravdina medal qazana bilmədi. O müxtəlif hündürlüklü qollarda 11.666 xalla 39-cu, dirəkdə isə 12.033 xalla 41-ci yeri tutdu.

Ailəsi
------

Kristina Pravdinanın anası Nina Pravdina İdman Gimnastikası üzrə Azərbaycan millisinin məşqçisidir.

Xarici keçidlər
---------------

* Kristina PRAVDİNA - 2015 Avropa Oyunları[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------
**Avans** (*fr.* avance — əvvəlcədən) və ya **əvvəlcədən ödənilmiş xərclər** — iki əks öhdəliyin olması halında tərəflərdən biri qarşı öhdəliyin icrasına başlamazdan əvvəl öhdəliyini yerinə yetirmək üçün digərinə köçürən müəyyən pul və ya digər əmlak dəyəri.

Avans ilə ilkin ödəniş qarışdırılmamalıdır. Bu terminlər ümumi xüsusiyyətlərə malik olmasına və üst-üstə düşən nəticələrə səbəb olmasına baxmayaraq, tamamilə fərqli hüquqi hərəkətləri təyin edir. Fərq ondadır ki, müqavilə yerinə yetirilmədiyi təqdirdə pozuntuya cavabdeh tərəf depoziti itirir (əmanət alan şəxs məsuliyyət daşıyırsa, onu ikiqat məbləğdə qaytarır). Bu qayda əvvəlcədən ödənişlərə şamil edilmir. Bundan əlavə, depozitdən fərqli olaraq, avans yalnız öhdəliyin icrası kimi köçürülür, lakin müqavilənin təminatı forması kimi deyil.

Haqqında
--------

Kredit şərtləri ilə çatdırılma üçün əvvəlcədən ödəmə tələb olunur, ümumiyyətlə müqavilə dəyərinin 10-40% -i və son hesablaşmaya daxil edilir; 100% Avans nadir hallarda tətbiq olunur. Öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi halında, əvvəlcədən ödəniş geri qaytarılır. Böyük müqavilələr olduqda, Avansın qaytarılması bank zəmanəti ilə təmin edilir. Bir depozit kimi bir avans, bir müqavilənin bağlanmasının sübutu kimi xidmət edir, lakin əmanətdən fərqli olaraq, bu, onun həqiqi icrasını təmin etmək üçün bir yol deyil, çünki bir öhdəlik yerinə yetirilmədiyi təqdirdə, geri qaytarılmalıdır və başqa bir şey yoxdur. Bu səbəbdən, müqavilə tərəflərinin yazılı razılaşmasında bu ödəmənin depozit olduğu açıq şəkildə göstərilmədiyi təqdirdə, hər hansı bir avans ödənişi avans hesab olunur. Bahalı avadanlıq və kənd təsərrüfatı məhsullarının beynəlxalq ticarətində istehlakçı avansları ixracatçılara idxalatçılar tərəfindən borc vermə forması kimi kifayət qədər geniş yayılmışdır. Əvvəlcədən ödəmə, müştəri sifariş verən bir müştəri tərəfindən mal və ya xidmətlərin göndərilməsindən əvvəl edilən hər hansı bir ödənişdir.

Rusiya Federasiyasının mülki qanunvericiliyində "avans" termininin birbaşa tərifi yoxdur. Bununla birlikdə, mənası mülki münasibətləri tənzimləyən qaydaların sistematik bir şərhindən bərpa edilə bilər. Ticarət praktikasında əvvəlcədən ödənişin verilməsi (xərclənən əməyin miqdarı və keyfiyyətindən birbaşa asılı olmayan müəyyən bir şərti məbləğ), sonra isə ay üçün əmək haqqı verilir.

**Avans** — mülki hüquqda — bir müqavilə tərəfinin bu ödəməyə qarşı nağd ödəməli olduğu, lakin müqavilənin predmeti həqiqi icrasından əvvəl ödədiyi pul məbləği. Məsələn, Rusiya Federasiyası Mülki Məcəlləsinin 380-ci maddəsinin 3-cü bəndinə görə, əvvəlcədən ödənilmiş məbləğ, bu məbləğlə bağlı yazılı müqavilədə əmanət olduğuna dair birbaşa göstəriş olmadıqda, avans kimi tanınır. Avans ödəniləcək məbləğin bir hissəsidir.

Xarici keçidlər
---------------


**Vikilüğətdə** **Avans** ilə əlaqəli söz izahı var.

* Avans və depozit: sövdələşmə edərkən nə seçmək lazımdır

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | GND: 4188634-3 · Microsoft: 33791563 |
**Əlaəddin Koval** (*türk.* Alâaddin Koval) (d. 1878, İstanbul - ö. 08.08.1930, İstanbul) — Türk əsgəri.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

1901-ci ilin 13 avqustunda hərbi məktəbə daxil olmuş və 1903-cü ilin 22 avqustunda oranı leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. Daha sonra isə təhsilini Hərbi Akademiyada davam etdirmiş və 1906-cı il sentyabrın 26-da oradan kapitan rütbəsi ilə məzun olmuşdur. Balkan müharibələrində və Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi əsnasında, Şərqi Frakiyada 1-ci korpusun komandiri olan Cəfər Təyyar Paşanın əmri ilə 55-ci bölmə komandirliyində xidmət etmişdir. 1 mart 1922-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. İlk olaraq, Əlcəzirə Cəbhəsinin Baş qərargahı rəisi kimi xidmət göstərdi və 1922-ci ilin aprel ayında 41-ci şöbənin komandiri vəzifəsinə təyin edildi. Böyük hücumda iştirak etdi. Müharibədən sonra, "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası) ilə təltif edildi.

Daha sonra isə 1-ci ordunun müfəttişi, 1-ci tümən komandiri vəzifəsini icra etdi. 1927-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu. 8 Avqust 1930-cu ildə İstanbulda vəfat etdi. İstanbulda Qaracaəhməd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Onun nəşi sentyabrın 27-də Türkiyə Dövlət məzarlığına köçürüldü.

Medal və təltifləri
-------------------

* "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası)

Həmçinin bax
------------

* İtaliya-Osmanlı müharibəsi
* Balkan müharibələri
* Birinci Dünya müharibəsi
* Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 198.
**Preskott adası** (*ing.* Prescott Island) — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

Coğrafiya
---------

Preskott adası Uels Şahzadəsi adasının şərq sahillərində yerləşən beş adadan ən böyüyüdür. Ada Uels Şahzadəsi adasını Somerset adasından ayıran Pil boğazında yerləşir. Somerset adasının qərb sahilinin xarici adacıkları 23 km şərqdə yerləşir. Beş ada - Pandora (3,7 km cənub), Preskott, Vivian (3,7 km şimal), Lok və Binsted adası - Uels Şahzadəsi adasının şərq sahilinə doğru uzanan Braun körfəzinin girişində maneə yaradır.

Preskott adasının demək olar ki, dairəvi forması vardır. Uzunluğu 30 km, maksimum eni 18 km-dir. Adanın sahəsi 412 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 87 km-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atlas of Canada. List of Islands". 2012-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-04-20.
2. ↑  "The Island Encyclopedia. Prescott Island". 2011-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-04-20.
**Sarıcalinskilər** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Soyun ulu babası Sarıca Əli ağa Cavanşirdir.

Soyun tanınmış nümayəndələri
----------------------------

1954-cü il aprelin birinci ongünlüyündə Azərbaycan rəhbərləri tərəfindən Kremlə göndərilmiş məktublar bir ildən sonra M.C.Bağırov üçün hazırlanan qondarma istintaq materiallarına bu şəkildə düşmüşdür: "Bağırov uzun illər boyu qolçomaq Camal Mirzəyevə, onun oğulları Cəmil (Azərbaycanın məşhur kino ulduzu Ceyhun Mirzəyevin atası – T.Q.) və Şamilə himayədarlıq etmişdir. İstintaqdan həmçinin məlum olub ki, Bağırov iri mülkədar-bəy nəslindən çıxmış Mirzəyevlərin qohumu Məmməd Aslan oğlu Sarıcalinskiyə də himayədarlıq etmişdir. 1917-ci ildən 1920-ci ilədək Sarıcalinski müsavat ordusunda zabit kimi xidmət edib, orada da hərbi məktəbi bitirib. Sarıcalinskinin əksinqilabi Cavanşir üsyanında iştirakı barədə məlumat var. Sarıcalinskinin qardaşı Qiyasbəy də müsavat ordusunda zabit olub və həmin üsyanda iştirak edib. 1929-cu ilədək onun qolçomaq təsərrüfatı olub. O biri qardaşı – Zülfüqarbəy sovetləşmə dövründə əhaliyə divan tutmuş, mal-qarasını qaçırmış, buna görə də həbs olunmuşdur. Ağdam türməsində vəfat etmişdir. Sarıcalinskilərin yaxın qohumlarından olan Surxanbəy Sarıcalinski sürgün olunub, digəri – Məmişbəy Kələbədinski İrana mühacirət edib. Bu cür tərcümeyi-hal göstəricilərinə baxmayaraq, Sarıcalinski 1921-ci ildə Fövqəladə Komissiyaya işə götürülmüş, əvvəlcə süvari diviziyasında, sonra isə sərhəd qoşunlarında çalışmış, bir müddət bilavasitə Bağırovun özü ilə yanaşı fəaliyyətdə olmuş, partiya sıralarına soxulmuşdur". 

* Mirzə Mehdi bəy Sarıcalinski — şair, çar ordusunun zabiti.
* Mirzə Mehdi Sarıcalinski — maarifçi.
* Həsənəli bəy Sarıcalinski — aktyor. Mirzə Mehdi bəy Sarıcalinskinin oğlu.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Fazil Baxşəliyev, Qarabağın el və obaları, Bakı, "Şuşa", 2007, 224 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Behbudovlar, Bakı, "Mütərcim". 2008, 168 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Cavanşir eli:Sarıcalılar, Bakı, "Mütərcim", 2015, 352 səh.

Həmçinin bax
------------

* Sarıcalı oymağı
* Cavanşir eli

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Soylarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Sövdələşmə qabiliyyəti** — mübahisəli situasiyada olan tərəflərin bir-birinə təsir göstərmək qabiliyyəti. Əgər hər iki tərəf debatda bərabər şəraitdə olarsa, o zaman onlar bərabər sövdələşmə qabiliyyətinə malik olarlar. Bu, tərəflərin ölçüsü və gücü, mövcud alternativlər və ünsiyyət kimi amillərdən asılıdır. Sövdələşmə qabiliyyəti əmək haqqı, qiymətlər və bazar strukturu kimi iqtisadi nəticələrə təsir göstərə bilər. Buna dövlət tənzimlənməsi və elmi-texniki tərəqqi kimi xarici amillər təsir edir.

Sövdələşmə qabiliyyəti konsepsiyasının ardıcıl təhlil üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi bir sıra sahələr var. Bunlara oyun nəzəriyyəsi, əmək iqtisadiyyatı, kollektiv sövdələşmələr, diplomatik danışıqlar, məhkəmə çəkişmələrinin həlli, sığortanın qiyməti və ümumilikdə istənilən danışıqlar daxildir.

Formulu
-------

Sövdələşmə qabiliyyətinün bir neçə formulları hazırlanmışdır. Amerikalı iqtisadçı Nil Volverton Çemberlenə görə, A-nın sövdələşmə qabiliyyətinü B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərclərin A-nın şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərə nisbəti kimi izah etmək mümkündür. A ilə fikir ayrılığının B üçün yaradacaq nisbətən yüksək həmcdəki xərci o deməkdir ki, A-nın sövdələşmə qabiliyyəti güclüdür. Razılaşmanın yaradacağı xərclərin nisbətən yüksək həcmdə olması A-nın sövdələşmə qabiliyyətinün zəif olduğunu göstərir. Bununla belə, bu cür ifadələr özlüyündə A-nın B-yə nisbətən güclü və ya zəif tərəfləri barədə heç bir məlumat vermir, çünki B eyni şəkildə güclü və ya zəif sövdələşmə qabiliyyətinə malik ola bilər. Buna baxmayaraq, B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərcləri B-nin A-nın şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərdən böyükdürsə, həmçinin A-nın B-nin şərtləri ilə razılaşmadığı halda yaranacaq xərcləri A-nın B-nin şərtləri ilə razılaşdığı halda yaranacaq xərclərdən kiçikdirsə, deməli A-nın sövdələşmə qabiliyyəti B-nin sövdələşmə qabiliyyətindən böyükdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Müstəqilliyimiz kimi əbədi, dönməz - Heydər Əliyev idealları". azertag.az. 2023-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-27.
2. ↑  *Kuhn, James W.; Lewin, David; McNulty, Paul J.* "Neil W. Chamberlain: A Retrospective Analysis of His Scholarly Work and Influence". British Journal of Industrial Relations. 21 (2). July 1983: 143–160. doi:10.1111/j.1467-8543.1983.tb00127.x.
**Presian yazısı** — Yunanıstanın Filippi antik şəhərində tapılmış, I Presian xan tərəfindən qoydurulan abidə.

Hadisələr
---------

İmperator Feofilə qarşı 837-ci ildə Saloniki şəhərində üsyan başlamışdı. Xana kömək üçün müraciət edən imperator eyni zamanda gizli-gizli xanlıqdan əsir yunanları qaytarmağa başlamışdı. Buna qəzəblənən kovxan, hücuma keçərək Salonikinin özünü ələ keçirmişdi. Presian yazısı bu dövrdə xan tərəfindən qoydurulmuşdur.

Mətni
-----

Orijinal mətn:

> Το]ν πολων Βου(λ)γα-  
> ρον [ο] εκ θεου αρχον ο Π-  
> ερσιανος απεστιλεν  
> Ι[σ]βουλον τον καυχανον δοσας αθτον φοσα-  
> 
> 
> 
> τα κ(ε) τοω ητξιργου βοιλ-  
> αν κ(ε) τον κανα βοιλα κολοβρον κ(ε) ο καυχανοσ  
> επι τουσ Σμολεανους ο-  
> ν......Η [τησ] την αληθηναν γ-  
> υρευη, ο θ(εος) θεορι.κ(ε), η τησ ψ-  
> ευδετε, ο θ(εος) θεορι. Τουσ  
> Χριστηανους οι βουλγαρι-  
> σ πολα αγαθα επυισα[ν]  
> 
> 
> 
> κ(ε) οι Χριστηανοι ελησμον-  
> ησαν, αλλα ο θ(εο)ς θεορι.
> 
> 

Tərcümə:

> Bir çox bulqarların hökmdarı, Tanrı tərəfindən qoyulmuş Presian, kovxan İsbula ordular verərək, içirqu-boyul və xanboyul kolobronu Smolyanlara qarşı göndərdi...Əgər kimsə gerçəyi axtarırsa Tanrı baxır. Əgər kimsə yalan deyirsə, Tanrı baxır. Bulqarlar xristianlara çox yaxşılıqlar etdilər və xristianlar unutdu, amma Tanrı baxır..."
> 
>

İstinadlar
----------

1. ↑  The early medieval Balkans By John Van Antwerp Fine Page 109 ISBN 0-472-08149-7
2. ↑  Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250 By Florin Curta Page 166 ISBN 0-521-81539-8
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Yurd (dəqiqləşdirmə).

**"Yurd"** (qəzet) — 1970-ci ildə Bağdad şəhərində çap olunmuş qəzet.

Məlumat
-------

Yurd qəzeti 1970-ci ildə Bağdad şəhərində çap olunmuşdur. 1970-ci il 24 yanvarda "Yurd" qəzeti fəaliyyətə başlayıb. "Yurd" qəzetinin ilk sayı 1970-ci il 18 iyunda işıq üzü görüb. 8 səhifəlik qəzetin baş məsul işçisi Abdullətif Bəndəroğlu, baş yazarı Tariq Abdulbaqi idi. O, qəzetin ikinci ilinin sonuna qədər fəaliyyətini davam etdirib, ondan sonra Sinan Səid 1972-ci il 20 iyulda yazı işləri katibi olub. Sinan Səid 1973-cü il fevral ayının 21-nə qədər bu vəzifəni yerinə yetirib. 

Qəzetin çapından bu günə kimi Abdullətif Bəndəroğlu həm baş redaktor, həm də qəzetin məsul rəhbəri olub. "Yurd" 345-ci sayına qədər 8 səhifəlik çıxmış və normal qəzet formasını qoruya bilmişdir. Qəzetin səhifələrində siyasi, tarixi, ictimai, elmi, iqtisadi, idman və folklor mövzusunda məqalələrə yer verilmişdir. 

"Yurd" qəzetində Abdullətif Bəndəroğlu, Xeyrulla Kazım, Nevzat Abdulkərim, İbrahim Dakuklu, Fazil Bayatoğlu, Abdul Huseyn Faris, Qasım Sarıkahya, Fələkoğlu, Rza Çolaqoğlu, Rəmzi Çavuş, Haşim Rəşad Ağsu, Talıb Səmin Dakuklu, Abdulxaliq Bayatlı, Məhəmməd Xurşid Dakuklu, Adnan Sarıkahya, Həmzə Hamamçıoğlunun imzalarına rast gəlmək olar. "Yurd" qəzetinin 1979-cu il oktyabrın 19-da 475-ci sayı çap olunmuşdur. Fəaliyyətini davam etdirən "Yurd" qəzetinin 1290-cı sayı 2002-ci il mayın ayının 15-də nəşr olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Əl Turas Əl Şəbi (dərgi)
* Afaq (qəzet)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin KUZƏÇİ.* İRAQ MƏTBUAT TARİXİ (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 78. ISBN 978-9952-516-66-1.
**Sadako və Min Kağız Durna** — 1977-ci ildə nəşr olunan Amerikalı yazıçı Eleanor Koerin uşaqlar üçün yazdığı kitabdır.

İbtidai məktəblərdə sülh təhsil proqramları üçün istifadə etmək məqsədilə kitab dünyanın bir çox dilinə tərcümə edilib. Yapon məktəblisi Sadako Sasakinin hekayəsi Sietldə Xeyirxahlıq oyunlarının açılış mərasimində teatrda oynanıldı, 400 yerli məktəbli camaata 20000 kağız durna payladı, bununla da Sadakonun xatirəsi anıldı. Sietldəki suvenir durnalar ehtimal olunur ki, Yaponiyadan uşaqlar tərəfindən göndərilmiş 1000 ədəd orijinal hissədən hazırlanmışdır.

Məzmun
------

 *Əsas məqalə: Sadako Sasaki*
Sadako Sasaki Xirosima və Naqasakinin ABŞ tərəfindən atom bombardmanı zamanı Xirosimada yaşayırdı. Xirosima bombalanarkən Sadako iki yaşında idi. Sadako partlayış baş verən vaxt evdə — partlayışın baş verdiyi yerdən 1 mil uzaqlıqda idi. Onun boynu və qulaqları arasında şişlər, 1955-ci ilin yanvarında isə ayaqları üzərində bənövşəyi ləkələr əmələ gəlir. Sonralar ona, leykemiya diaqnozu qoyulur.

Sadakoya leykemiya diaqnozu qoyulandan sonra, xəstəxanada o, min kağız durna düzəltmək ümidilə vaxtını keçirirdi. Ancaq, o 644 kağız durna hazırlaya bildi və 1955-ci il 25 oktyabrda vəfat etdi.

Həmçinin bax
------------

* Sadako Sasaki

İstinadlar
----------

1. ↑  *Coerr, Eleanor.* Sadako and the Thousand Paper Cranes. Puffin Books. 1977, then republished 2004. səh. 80. ISBN 978-0-14-240113-2.
2. ↑  From viewing actual footage of the 1990 ceremony.  Arxivləşdirilib 2014-07-26 at the Wayback Machine
**Semyon Yakovleviç Nadson** (*rus.* Семён Яковлевич Надсон; d. 14 dekabr, 1862, Peterburq – ö. 19 yanvar 1887, Yalta, Ukrayna) — rus şairi.

Həyatı
------

Semyon Nadsonun məzarı, 16 avqust 2014-cü il
Semyon Nadson 14 dekabr 1862-ci ildə Rusiya imperiyasının Peterburq şəhərində anadan olmuşdur.

Semyon Nadson 19 yanvar 1887-ci ildə Ukraynanın Yalta şəhərində vərəmdən vəfat etmiş və Rusiya imperiyasının Peterburq şəhərində dəfn olunmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

Semyon Nadsonun yaradıcılığı xalqçılığın böhranı dövründə qabaqcıl gənclərin əhvali-ruhiyyəsini əks etdirmiş, poeziyasında bədbinlik, vətəndaşlıq kədəri ifadə olunmuşdur. Şeirlərində mövcud ictimai quruluşa, ədalətsizliyə qarşı barışmazlığa çağırsa da, həyatda fəal inqilabi münasibət bəsləyə bilməmişdir. Poeziyasındakı dərin səmimiyyət, şəxsi taleyi şeirlərinin geniş yayılmasına səbəb olmuşdur. S.V.Raxmaninov və başqaları onların bir çoxuna musiqi bəstələtmişdir.

Bəzi şeirlərini ("İstiqbal bizimdir", "Danışma", "İrəli" və s.) Abbas Səhhət Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

Kitabları
---------

* Надсон С.Я. Полное собрание стихотворений / Вступ. ст. Г.Бялого. — Л.: Сов. писатель, 1962. — 505 с. Тираж 30 000 экз.

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı, 1983. səh.147

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Semyon Nadson*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**İsveçrə quşarmudu** (*lat.* Sorbus intermedia) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin quşarmudu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

İsveçrə, Şərqi Danimarka, Finlandiya, Estoniya, Latviya, Polşada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10-20 m-dək, möhkəm gövdəli,diametri 60 sm-dən, 2-3 m-dək olan, boz qabıqlı ağacdır. Çətiri (kupol) minarə formalı, möhkəm, horizontal budaqlıdır. Yarpaqların uzunluğu 7-12 sm, eni 5-7 sm, yuxarısı yaşıl, alt tərəfi boz-ağ tükcüklü, kənarları xırda dişlidir. Payızda sarımtıldan boz-qonur rəngli olur. Çiçəklərin diametri 15-20 mm, 5 ağ ləçəkli və 20 sarımtıl-ağ erkəkciklidir. Meyvəsi narıncı-qırmızı, diametri 10 mm, uzunluğu 15 mm, payızın ortaları yetişir.

Ekologiyası
-----------

Meşələrdə başlıca olaraq, palıd, palıd-vələs, vələs meşələrində başqa ağac cinsləri ilə birlikdə bitir, eləcə də meşə kənarlarında tək-tək və qrup halında təsadüf edilir. Təzə, münbit torpaqlarda yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ ağac kimi şəhər parklarında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Sorbus intermedia* | 
* Wikidata: Q27980
* Wikispecies: Sorbus intermedia
* BioLib: 39572
* EoL: 243307
* EPPO: SOUIT
* EUNIS: 180014
* FNA: 250100457
* GBIF: 3012254
* GRIN: 35033
* iNaturalist: 367268
* IPNI: 741793-1
* ITIS: 836777
* IUCN: 61957574
* NBN: NBNSYS0000003442
* PFI: 2188
* Plant List: rjp-616
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:741793-1
* Tropicos: 27800370
* VASCAN: 27862
* WFO: wfo-0001014957

 |
| *Pyrus intermedia* | 
* Wikidata: Q39781911
* EUNIS: 179171
* GRIN: 30511
* IPNI: 730937-1
* ITIS: 836950
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:730937-1
* Tropicos: 27804737
* WFO: wfo-0001016637

 |
**Soyuqcu** (pol. *Chłodnik*, bolq. *Халаднік*), həmçinin **soyuq borş** (Lit. *Šaltibarščiai*, Latviya *Aukstā zupa*) — Şərqi Avropa xalqlarının mətbəxinin milli yeməyi: Belorus, Litva, Latviya, Ukrayna və Polşa. Rusiya mətbəxində bu supun adı şəkər çuğunduru adlanır.

Kvas üzərində bişmiş həmçinin ətlə bişmiş soyuq borş fərqli olur. Əsas bu yeməyi qatıqla hazırlayırlar (qatığı südlə də əvəz etmək olar). Qatıqdan əlavə borşa müxtəli tərəvəzlərdə qatılır (dilimlənmiş xiyar, soğan, şüyüd). Sonra yemeək soyudulur.

Şəkillər
--------

Шалтибарщай (литовский холодный борщ)

İstinadlar
----------

1. ↑  В Литве и Латвии для этих целей продаётся специальный кефир повышенной жирности (5-8 %) с некоторыми необходимыми добавками
2. ↑  "Кулинарный словарь". 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-08.

Xarici keçid
------------

* Litvanın soyuq borşu
* Video resept

Həmçinin bax
------------

* Dovğa
* Borş
**Benetton** — məşhur biznesmen ailəsi Benettonlara məxsus italyan Formula-1 komandası. 1986-cı ildən 2001-ci ilə qədər çıxış etmişdir. 2002-ci ildə Reno adı altında yenidən təşkil olunmuşdur.

Tarixi
------

Tierri Boutsen 1988 Kanada Gran Prisində Benettonu təmsil edir.
Giancarlo Fisichella 1999 Kanada Gran Prisində Benettonu təmsil edir.
Komanda 1977-ci ildə Toleman ("*Towleman*") adı altında Ted Toulman tərəfindən təsis edilmişdir. Baş qərargah İngiltərənin Enston şəhərində idi. 1981-ci ildən etibarən komanda Formula 1 çempionatında çıxış etməyə başladı. "Toulmen" markalı "Hart" markalı mühərrikləri yaxşı nəticələr göstərməyə imkan vermədi. Lakin 1984-cü ildə "Toulmen" in bir hissəsi kimi çıxış edən Ayrton Senna avtomobilini üç dəfə podiuma gətirdi. 1985-ci ildə komanda İtaliyalı sahibkarlar Benneton ailəsi, idman geyim markası sahibləri və eyni adlı Treviso basketbol klubu sponsorluq etməyə başladı.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Benetton Formula*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* United Colors of Benetton

İstinadlar
----------

1. ↑  *Osborne, Alistair.* "The Sunday Interview: Alessandro Benetton" (ingilis). 2011-12-17. ISSN 0307-1235. 2021-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-22.
**Serb Respublikasında çexlər** (*serb.* Чеси у Републици Српској, çex. Češi v Republice srbské) — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən slovak əsilli icması. Hazırda slovaklar Serb Respublikasının rəsmi 12 milli azlıqları siyahısına daxildir. Onların hüquqlarını Serb Respublikası Milli Azlıqlar Soveti tərəfindən qorunur. 2013-cü il məlumatına respublika ərazisində 218 slovak yaşayır.

Tarixi
------

Çexlər Bosniya və Herseqovina ərazisində ilk dəfə onun Avstriya-Macarıstan ərazisinə birləşdirilməsindən sonra peyda olmuşlar. Çexlər burada mədən sənayesi, meşəçilik, şaxta tikintisi, dəmir yolları, telefon və teleqraf xətlərinin çəkilişində çalışırdılar. Serb Respublikası ərazisinə əsasən Çexiyadan gələnlər və Qalisiyadan gələn çexlər üstünlük təşkil edirdi. Bir köç əsasən Banya Luka, Sarayevo, Brod, Derventa və Mostar şəhərlərində cəmləşmişdir. İkinci köç isə kənd təsərrüfatı sahələrində — Maçinom-Brdo, Nova-Vese, Nove-Topole və Branduke; üçüncü köç — inzibati və şaxta sahələrində — Priedore — çalışırlar.

Bosniya və Herseqovina ərazisinə köçmənin ilk ilində çexlərin ümumi sayı 7 minə çatırdı. Müharibələr arası dövrdə sayları 5886 nəfər olmuşdur. Müharibdən sonra sayları 1978 nəfərə qədər enmişdir. 1970-ci ildə sayları 871, 1981-ci ildə 639 nəfər təşkil etmişdir. Onların yarısı Banya Luka, digər yarısı isə Dervente, Prnyavore, Priedore və Qradişke şəhərlərində yaşayır. Onlar əsasən kəndlilər, hakimlər, bankirlər, həkimlər, əzaçılar musiqiçilər və s sahədə çalışanlardan ibarətdir.

Din
---

Serb Respublikası yaşayan skolvaklar katolikdirlər. Nova-Vese və Maçino-Brdo ərazilərində iki kilsəyə sahibdirlər.

İcma
----

Serb Respublikasında böyük icma vardır. Onlar əsasən Banya Luka (200 nəfərlik icma), Nova-Vese və Maçino-Brdo şəhərlərində yaşayırlar. «Çeşka beseda» icmasına icmanın böyük qismi daxildir.

Mənbə
-----

* Савез националних мањина Републике Српске: Чеси  (serb.)

İstinadlar
----------

1. ↑  Česi > O nama Arxivləşdirilib 2016-06-14 at Archive.today  (serb.)
2. ↑  Vjerski objekti Arxivləşdirilib 2022-03-31 at the Wayback Machine  (serb.)
3. ↑  Ko su nacionalne manjine u Republici Srpskoj? Arxivləşdirilib 2017-02-06 at the Wayback Machine  (serb.)
4. ↑  Udruženja Arxivləşdirilib 2022-01-30 at the Wayback Machine  (serb.)
**Fyodorov gəvəni** (*lat.* Astragalus theodorovianus) — paxlakimilər fəsiləsinin gəvən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

İlk dəfə Azərbaycanda təsadüf edilmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

30-40 sm hündürlüyündə, yerə yatıq, azca qalxan, yaxud cavan vaxtında dik budaqlı yastıq əmələ gətirən koldur. Budaqları az, yaxud çox dağınıq tikanlarla örtülüdür. Yarpaqları yumurtaşəkilli, neştərvari, ağ, qalın olub, ucları kirpikvaridir. Yarpağı 3,8 sm uzunluqda, damarlı, zəif tüklü, 6-8 cüt ellipsvari, uzunsov, küt, yaxud iti uclu, 4-7 mm uzunluqda, 1-1,5 mm enində, dağınıq, ağ tüklü yarpaqcıqlıdır. Çiçəkaltlıqları qayığabənzər, kasacığa bərabər, ağdır. Yarpaqların qoltuğundan çıxan 2-8 sm uzunluğunda, 0,5-1 sm enində olan çiçəkləri birillik budağın üzərində sünbülvari çiçək qrupu əmələ gətirir. Kasacığı 5 mm qədər olub, zəngşəklli, qalın, ağ tüklüdür. Təbii şəraitdə toxumlar vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Orta dağ qurşaqlarının quru, qumlu yamaclarında bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Lənkəranda, Lerik rayonunda, Sonayolca kəndi ətrafında rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Abşeronda hər il toxum və qətran vermək qabiliyyətini saxlaya bilir. Bu növün qətranının tərkibində olan bassorinin miqdarı 92%-ə çatır. Yaşıllaşdırmada istifadəsi öyrənilməmişdir.

Ədəbiyyat
---------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov
**Serb Respublikasında slovaklar** (*serb.* Словаци у Републици Српској, slovak. Slováci v Republike srbskej) — Serb Respublikası ərazisində yaşayan və işləyən slovak əsilli icması. Hazırda slovaklar Serb Respublikasının rəsmi 12 milli azlıqları siyahısına daxildir. Onların hüquqlarını Serb Respublikası Milli Azlıqlar Soveti tərəfindən qorunur. 2013-cü il məlumatına respublika ərazisində 109 slovak yaşayır.

Tarixi
------

Slovaklar Serb Respublikası ərazisində ilk slovaklar 1885-ci ilə meydana gəlmişdir: bu zaman 12 kəndli ailəsidən ibarət icma idi. Onlar Pivnise, Kovaçisa, Lyoba, Binqula və Baçki-Petovasdan insanlar gələrək Bielinada yerləşmişlər. Gəlmələr əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurlar. Köçkünlər arasında ən məşhurlarından biri XIX — əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri bölgəyə gəlmiş İosip Senixradski olmuşdur. O, 1902-ci ildə Vielinada torpaq alaraq kənpiç zavodu inşa etdirmişdir. Slovak icması Yuqoslaviya Krallığı, Yuqoslaviya SFSR və Bosniya və Herseqovina ərazisində İkinci Dünya müharibəsisindən sonrada mövcud olmuşdur.

Serb Respublikası ərazisində slovak ailələri arasında ən məşhuru Şimonov ailəsidur. Mixail və Yuliya Şimonovlar ibtidai məktəbin inşası üçün torpaq ayırmışdılar. Mixail kral II Petr Karaqeorqieviçin sərəncamı ilə 30 dekabr 1937-ci ildə Bielina icmasının icrayyə komitəsinin rəhbəri seçilmişdir. Onun həyat yoldaşı Yuliana qızlar üçün Zork Karaqeorqieviç adına təhsil mərkəzi açmışdır. Prnyavor icmasının ərazisində 1895-ci ildə Sipar ailəsi köşk salmışlar. Onlar Drxle-Pole kəndindən, Bişça içmasından çıxmışdır. Onlar Palutinasda məskən salmışdırlar.

Din
---

Serb Respublikası yaşayan skolvaklar katolikdirlər. Nova-Vese və Maçino-Brdo ərazilərində iki kilsəyə sahibdirlər.

İcma
----

Serb Respublikasında böyük icma vardır. Onlar əsasən Banya Luka, Nova-Vese və Maçino-Brdo şəhərlərində yaşayırlar.

Mənbə
-----

* Савез националних мањина Републике Српске: Чеси  (serb.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ко су националне мањине у Републици Српској?". Мањине.ба. 2017-02-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19. 7. 2016.
2. ↑  "Удружење Словака Семберије "Јурај Јаношик"". Бијељина данас. 2022-02-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-19.
3. ↑  "Истражује село којег више нема". Глас Српске. 2019-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-19.
4. ↑  Vjerski objekti Arxivləşdirilib 2022-03-31 at the Wayback Machine  (serb.)
5. ↑  Ko su nacionalne manjine u Republici Srpskoj? Arxivləşdirilib 2017-02-06 at the Wayback Machine  (serb.)
6. ↑  Udruženja Arxivləşdirilib 2022-01-30 at the Wayback Machine  (serb.)
**Soyuq novruzçiçəyi** - (lat. *Primula algida* Adams.). Novruzçiçəyikimilər (*Primulaceae* Vent.) fəsiləsinə aiddir.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir –VU A2c+3c. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Üzəri unlu ləkəli və ya çılpaq çoxillik ot bitkisdir. Kökətrafı yarpaqları sıx rozet əmələ gətirir. Kökümsovu qısadır, ağımtıl əlavə kökləri vardır. Yarpaqları (saplaqla) 2-4 sm uzunluqda, 0,5-2,5 sm enindədir, uzunsov-kürəkvari və ya tərs –yumurtavaridir. Təpə hissədən dairəvi və ya kütdür. Çiçək qrupu başcıqdır, 3-25 çiçəkli, sıxdır. Kasacığı 5-10 mm uzunluğunda, zəngşəkilli, 5 damarlıdır. Qutucuğu uzunsovdur. Toxumları düzgün olmayan yumurtavri, tünd-qonur, 0,5-0,8 mm uzunluqdadır .

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə aprel-iyun, meyvəverməsi may-iyun aylarında baş verir. Aşağı dağ qurşağından subalp qurşağına qədər meşə və meşə kənarlarında, kolluqların arasında, çəmənliklərdə rast gəlinir. Dekorativ bitkidir

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi, şərq və qərb hissələri, Kiçik Qafqazın şimal, cənub və mərkəzi hissələri, Naxçıvanın dağlıq hissəsi . 

### Sayı və tendensiyası

Antropogen təsirlər nəticəsində yayılma ərazisi məhdudlaşır, populyasiyada azalma tendensiyası müşahidə olunur . 

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Yay otlaqlarının sistemsiz və həddindən artıq otarılması. Xüsusi mühitə tələbkarlıq və dəyişən iqlim amillərinə həssaslıq. 

### Mühafizə tədbirləri

Milli Park və qoruqların ərazisindəki areallarının nəzarətə götürülməsi. Mühafizə tədbirləri lazımi qaydada aparılsa, təbii bərpa yolu ilə qısa müddətdə vəziyyət müsbətə doğru dəyişə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2 3  Флора Азербайджана, 1957
4. 1 2  Əsgərov A.M. 2005
5. ↑  Tərtibçilərin məlumatları

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
1920-ci illərdə Berlin Şəhər Sarayı
**Berlin Şəhər Sarayı** (*alm.* Berliner Schloss‎) — 1443-cü ildə Berlində inşa edilmiş, lakin 1950-ci illərdə uçurulmuş bir tarixi barokko binadır. Bugünkü Almaniyanın paytaxtı Berlinin Mitte adlı gecəqondusunda yerləşirdi.

Berlin Şəhər Sarayı Prussiya əyalətinin kral və şahzadələrinin iqamətgahı idi, yəni Hohensollernlər sülaləsinə aid idi.

1918-ci ildə Alman imperiyası monarxiyadan respublikaya keçdikdən sonra saray muzeyə çevrildi. İkinci dünya müharibəsində saray çox zərər görmüşdü və 1945-ci ildə tarixi saray Sovet rus əsgərləri tərəfindən atəşə tutuldu. Tamamilə yanğının qurbanı oldu.

Şərqi Almaniyaya gələn yeni sosialist hökuməti, şəhərin ən gözəl binalarından biri olan sarayın dağıntılarını 1950-ci ildə dinamitlərlə uçurdu və yerinə müasir memarlığı ilə Respublika Sarayını tikdirdi.

Berlin Şəhər Sarayı 2013-cü ildən etibarən orijinalına uyğun olaraq yenidən quruldu. Yenə əvvəlki kimi muzey olaraq istifadə edilməkdədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "What's the point of rebuilding Germany's palaces?" (ingilis dili). apollo-magazine.com. 11 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "So verlief das Richtfest am Berliner Schloss" (alman dili). tagesspiegel.de. 9 may 2019 tarixində arxivləşdirilib.
**Süngər Bob qaçışda** (*ing.* The SpongeBob Movie: Sponge on the Run) — rejissor Tim Hillin filmi. Filmdə həm aktyor oyunu və animasiya yer alır. Cizgi filmi "*Süngər Bob*" serialının yaradıcısı Stiven Hillenburqun xatirəsinə həsr olunub. Bu cizgi film, Süngər Bob haqqında üçüncü tammetrajlı filmdir.

Süjet xətti
-----------

Çölkeçən
Atlantida kralı Poseydon (Mett Berri) kanslerindən (Reci Uotts) qrim üçün bir ilbiz sifariş verməsini istəyir. Kansler də elan verir. Elanı oxuyan Şeldon Plankton (Mister Lourens) bunu krabsburgerin sirli reseptini ələ keçirmək üçün bir fürsət hesab edir. Belə ki, o düşünür ki, əgər Süngər Bobun ev ilbizi Qerini (Tom Kenni) Poseydona versə Süngər Bob Atlantidaya gedəcək və bir daha dönməyib ona mane olmayacaq. Və Plankton öz planını yerinə yetirib Qerini Poseydona satır. Süngər Bob (Tom Kenni) bundan xəbər tutaraq dostu Patriklə (Bill Fagerbakki) birgə axtarışa çıxır. Bunda onlara *Müdrik* adlı Çölkeçən (Kianu Rivz) kömək edir. Sonra onlara Süngər Bobun digər dostları olan Mister Krabs (Klensi Braun), Sendi (Kerolin Lourens), Skvidvard (Rocer Bampass) və hətta Planktonun özü də kömək edir. Nəticədə Poseydon zülmlərindən əl çəkir və Süngər Bobla dostları (həmçinin Qeri) Bikini Bottoma qayıdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
**Müfti məscidi** — Krımın Kefe şəhərində yerləşən məsciddir.

Haqqında
--------

Kefenin Çarşı məhəlləsində yer alan məscid Musa adında bir əfər tərəfindən 1623-cü ildə inşa edilmişdir. Krımın rus işğalına uğramasından sonra məscid öncə ortodokslar tərəfindən, sonra da erməni katoliklər tərəfindən istifadə edilmək üçün kilsə halına salınmışdır. Məscid 1975-ci ildə restavasiya edilmişdir. Kəsmə daşlı kərpiçdən hazılanan səkkiz güşəli minarə məscidə bitişikdir. Giriş tərəfinin sağ küncündə olan minarəsi uçurulmuş və 1976-cı ildə yenidən inşa edilmişdir. Minarənin girişi məscidin içindədir. Övliya Çələbi Səyahətnamə əsərində Müfti məscidindən qurğuşunla əhatəli məscid olaraq bəhs etmişdir. Mehrabının genişliyi 7 metrə, dərinliyi 3 metrdir. Məsciddə çox sayda iti kəmərli pəncərə vardır. Məscidin yaxınında köhnə döşəmə parçaları və türk hamamı qalıntılar qorunmuşdur. 1995-ci ildə Krım tatarlarının Krıma geri dönmələrindən sonra məscid ibadətə təkrar açılmışdır. Təkrar açılan məscidin kilsə zamanında edilən bəzəkləri təkrar ortaya çıxarılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mersin Müftü Camisi". mersinimecehaber.com. 21 oktyabr 2015. 13 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Berkut** (*lat.* Aquila chrysaetos) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin qırğıkimilər dəstəsinin qırğılar fəsiləsinin qartal cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.

Status
------

Azərbaycanda sayı azalan nadir növdür.

Yayılması
---------

Azərbaycanda dəniz səviyyəsindən 1200 m və daha çox yüksəklikdə olan dağ rayonlarında yayılmışdır. Qışda yem üçün aran rayonlarına da enir.

Yaşayış yeri
------------

Müxtəlifdir. Dağ meşələrinin yuxarı kənarlarındakı hündür ağaclarda, yüksək dağlardakı sıldırımlı qayalarda yuva düzəldir. Əsas yemlənmə yeri olan açıq sahələr kənd təsərrüfatı sahələrinə çevrilir.

Təbiətdə sayı
-------------

1990–1996-cı illər hesablamalarına əsasən Azərbaycanda berqutun ümumi sayı 15 yuvalayan cütdən çox deyil.

Çoxalması
---------

Azərbaycanda berqutun çoxalması öyrənilməmişdir. Başqa populyasiyalardan məlumdur ki, berqut 4–5 yaşında cinsi yetişkənliyə çatır, daimi cütlər əmələ gətirir, fevral-mart aylarında 2–3 yumurta qoyub, 40 gün kürt yatır. Balalarını 80 günə qədər yuvada bəsləyir.

Rəqibi, düşməni, xəstəliyi
--------------------------

Leş və gəmiricilərlə yemlənən başqa növ yırtıcılar berqutun rəqibidir. Təbii düşmənləri və xəstəlikləri məlum deyil.

Sayının dəyişilmə səbəbləri
---------------------------

İnsan tərəfindən təqib edilməsi, gəmiricilərlə kimyəvi mübarizə qaydasının pozulması, qışda həm də yem azlığı berqutun sayını azaldır.

Qorunması üçün zəruri tədbirlər
-------------------------------

Yuva sahələrini müəyyən edib təbii abidə kimi qorumalı; yırtıcı quşların qorunmasını geniş təbliğ etməli.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q41181
* Wikispecies: Aquila chrysaetos
* ABA: goleag
* ADW: Aquila\_chrysaetos
* ARKive: aquila-chrysaetos
* Avibase: 5F8E7CA845BD413F
* BioLib: 8534
* BirdLife: 22696060
* BOLD: 16401
* BTO: GOLEA
* CMS: aquila-chrysaetos
* eBird: goleag
* EPPO: AQUICR
* EUNIS: 894
* Euring: 2960
* Fauna Europaea: 96734
* Fauna Europaea (new): c33b8c2b-8469-4857-b22a-e4a2d7fe9fbb
* FEIS: aqch
* Fossilworks: 94489
* GBIF: 2480506
* GNAB: golden-eagle
* IBC: golden-eagle-aquila-chrysaetos
* iNaturalist: 5074
* IRMNG: 10194898
* ISC: 93340
* ITIS: 175407
* IUCN: 22696060
* NBN: NHMSYS0000530170
* NCBI: 8962
* Neotropical: goleag
* Species+: 6150
* TSA: 2112
* WoRMS: 159107
* Xeno-canto: Aquila-chrysaetos

 |
**Ebbi-Roud** (ing. *Abbey Road*) — Londonun Kamden və Vestminister hissələrində yerləşən gur küçələrdən biri, B507 şossesinin bir hissəsidir.

Küçənin cənub-şərq hissəsində Ebbi-Roud 3 ünvanında məşhur "Ebbi-Roud" səsyazma studiyası yerləşir. Burada The Beatles və digər qruplar öz mahnılarını yazdırırdılar. The Beatles son albomunu da məhz Abbey-Road adlandırmışdır. Bu albomun üz qabığında qrupun üzvləri, yoldan təsadüfən keçən piyada təsvir olunmuşdur. Bundan sonra küçənin adı The Beatles-la assosiasiya olunmağa başladı və turistlərin kütləvi ziyarət yerinə çevrildi, orada yerləşən piyada keçidi isə fotoçəkilişlər üçün ən populyar yerə çevrildi.

Küçənin adı yaılan dəmir lövhə bu yaxınlarda yığışdırılmışdır, belə ki onu tez-tez oğurlayır və ya müxtəlif yazılarla korlayırdılrar. Hal-hazırda bu lövhə yüksəkdən vurulmuşdur. Hər üç aydan bir icra orqanları tərəfindən keçidin yanında yerləşən binanın divarını rəngləməli olur. Belə ki bu divarda liverpullu dörtlüyün pərəstişkarları tərəfindən tez-tez qraffitilər çəkilir.

Maraqlı faktlar
---------------

The Beatles qrupunun eyniadlı albomunun üz qabığının foto çəkilişi 8 avqust 1969-cu ildə baş tutmuşdur. Üz qabığında qrupun üzvü olan dörd nəfərdən başqa bir nəfər də var idi, bu, Floridada yaşayan və həmin vaxt Londonda məzuniyyətdə olan və təsadüfən kadra düşən Pol Kouldur. Albom satışa çıxandan sonra həyat yoldaşı üz qabığında Polu tanımışdır.

İstinadlar
----------

The Beatles' Abbey Road Photo Outtakes & Paul Cole
**Eagles** — 1971-ci ildə ABŞ-nin Los-Anceles şəhərində yaranmış rok-qrupu. Hitparadlarda birinci pilləyə qədər yüksəlmiş yeddi sinql, 6 Qremmi mükafatı, 5 "Amerikan Musiqi mükafatı" qazanmaqla 70-ci illərin musiqi tarixində dərin iz buraxmışdır. Qrupunun buraxdığı "*Hotel California*" albomu Rolling Stone jurnalının tərtib etdiyi "Bütün zamanların ən böyük 500 albomu" siyahısında 37-ci, 2004-cü ildəki "Bütün zamanların ən böyük 100 müğənnisi" siyahısında isə 75-ci yeri tutmuşdur.

Tarixi
------

Eagles qrupu 1971-ci ildə Los-Anceles şəhərində Qlenn Frey, Don Hendli, Berni Ledon və Rendi Maysner tərəfindən əsası qoyulmuşdur. Həmin il qrup *Asylum Records* səsyazma şirkəti ilə ilk müqaviləsini imzaladı. 1972-ci ilin fevralında İngiltərədə ilk debüt albomu , qrupun adı ilə eyni olan "Eagles"-ı satışa çıxardılar. Albomun ilk sinqlı "*Take It Easy*" ABŞ-də ən məşhur və nüfuzlu musiqi hit-paradı "Billboard Hot 100"-da 12-ci pilləyə kimi yüksəldi.

Fasilə illəri (1980–1994)
-------------------------

1980-ci ildə qrupun fəaliyyati müəyyən səbəblərə görə dayandırıldı və üzvlər solo karyera qurmağa başladılar.

Yenidən birləşmə
----------------

1994-cü ilin aprel ayında qrup yenidən birləşəndən sonra solist Frey canlı konsert zamanı demişdir:

> 
> 
> *"Qrup dağılmamışdır, sadəcə olacaq 14 illik fasilə etdik."*
> 
> 
>

Statistika cədvəli
------------------

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* *Eagles* (1972)
* *Desperado* (1973)
* *On the Border* (1974)
* *One of These Nights* (1975)
* *Hotel California* (1976)
* *The Long Run]] (1979)*
* *Hell Freezes Over* (1994)
* *The Long Road Out Of Eden* (2007)

### Konsert albomları

* *Eagles Live (1980)*
* *Hell Freezes Over (1994)*

### Seçmələr

* *Their Greatest Hits (1971–1975)* (1976)
* *The Eagles Greatest Hits, Vol. 2*  (1982)
* *The Best Best of the Eagles* (1985)
* *The Very Best of the Eagles (1994)* (1994)
* *Selected Works: 1972–1999* (2000)
* *The Very Best of the Eagles (2001)* (2001)
* *The Very Best of the Eagles (2003)* (2003)
* *Eagles Box Set* (2005)

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Immortals: The First Fifty". Rolling Stone. Wenner Publishing (946). April 15, 2004. 2008-06-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-10-27.

Xarici keçidlər
---------------

* Eagles Qrupun rəsmi veb saytı
* Don Hendli rəsmi veb sayt
* Timoti Şmit rəsmi veb sayt
* Co Uolş rəsmi veb sayt
* Don Felder rəsmi veb sayt
**Xabad-Or-Avner təhsil mərkəzi** — Bakının Xətai rayonundakı Əbilov yaşayış massivində yəhudi uşaqlar üçün Heydər Əliyev Fondu və "Or-Avner" Fondu tərəfindən inşa edilmiş 450 yerlik təhsil mərkəzi.

Haqqında
--------

"Xabad-Or-Avner" təhsil mərkəzinin binasının təməlqoyma mərasimi.
2007-ci il mayın 31-də Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə mərkəzin təməlqoyma mərasimi keçirilib. Təhsil Mərkəzinin tikintisi 2010-cu ildə başa çatıb. 2010-cu il oktyabrın 4-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, xanımı Mehriban Əliyeva və MDB Yəhudi İcmaları Federasiyasının və "Or-Avner" Beynəlxalq Fondunun prezidenti Lev Levayev təhsil mərkəzinin açılışında iştirak ediblər.

Bakının Xətai rayonunda yerləşən üçmərtəbəli kompleks ən müasir tələblər səviyyəsində inşa olunmuşdur. Mərkəzdə müasir avadanlıq və lazımi dərs vəsaitləri ilə təchiz edilən 30 sinif otağı, 700 kvadratmetr sahədə süni örtüklü açıq stadion vardır.

450 yerlik mərkəzin digər təhsil müəssisələrindən fərqi burada yəhudi mədəniyyəti əsaslarının tədris olunmasıdır. Belə ki, mərkəz etno-mədəni komponentlidir.

İsrail Dövlətinin Baş naziri Benyamin Netanyahu 2016-cı il dekabrın 13-də Azərbaycan Respublikasına işgüzar səfəri çərçivəsində "Xabad-Or-Avner" təhsil mərkəzində olub.

Təhsil nazirinin 19.04.2021-ci il tarixli, F-163 nömrəli əmrinə əsasən 152 nömrəli tam orta məktəbin fəaliyyəti bərpa edilib. Həmin tarixdən etibarən "Xabad-Or-Avner" məktəbi 152 nömrəli tam orta məktəb kimi fəaliyyətini davam etdirir.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan yəhudiləri

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Azərbaycanda xristianlığı və yəhudiliyi öyrədən dini təhsil müəssisələri – ARAŞDIRMA". Mektebgushesi.az. 2017-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-31.
2. 1 2 3  ""Xabad-Or-Avner" Təhsil Mərkəzi". Heydər Əliyev Fondu. 2022-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-31.
3. ↑  "İlham Əiyev "Xabad-Or-Avner" təhsil mərkəzinin açılışında iştirak etmişdir". President.az. 2018-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-31.
4. ↑  "İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu "Xabad-Or-Avner" Təhsil Mərkəzində olub". Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi. 2017-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-31.
5. ↑  "152 nömrəli tam orta məktəb". Bakimektebleri.edu.az. 2022-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-11.

Xarici keçidlər
---------------

* Benyamin Netanyahunun 13 dekabr 2016-cı ildə "Xabad-Or-Avner" təhsil mərkəzini ziyarət etməsi.