Stiven Vilhaytın 2013-cü il "Webby Awards" mərasimində nümayiş etdirdiyi slayd. Burada "Bu, "JIF" kimi tələffüz olunur, "GIF" yox" yazılmışdır.
**GIF-in tələffüzü** — "Graphics Interchange Format" qrafik mübadilə formatının akronimi olan "GIF" sözünün necə tələffüz edilməsi. Bu məsələ 1990-cı illərdən bəri mübahisə mövzusudur. İngilis dilində populyar olaraq təkhecalı söz kimi tələffüz olunan akronimin ingilis dilində ən çox işlənən tələffüzü Listeni/dʒɪf/  (yumşaq "g"; Azərbaycan dilində "cib" sözündəki "c" kimi) və Listeni/ɡɪf/  (sərt "g"; Azərbaycan dilində "qara" sözündəki "q" kimi) kimidir, burada fərqlənən cəhət "G" hərfi ilə təmsil olunan fonemdir. Bir çox ictimai xadim və qurumlar mövzu ilə əlaqədar müzakirələrdə tərəf tutmuş, formatın yaradıcısı Stiven Vilhayt özü 2013-cü il "Webby Awards" mərasimində çıxış edərək yumşaq "g" ilə edilən tələffüzün düzgün olduğunu bildirmişdir.

Hər bir tələffüz formasının istifadə edilmə tezliyi regionlara görə fərqli olsa da, aparılan sorğulara əsasən ümumi mənzərədə sərt "g" ilə edilən tələffüzün daha çox istifadə olunduğu müəyyən edilmişdir. Bundan əlavə, bəzi natiqlər akronimdəki hər hərfi tələffüz edərək Listeni/dʒiːaɪɛf/  formasından istifadə edirlər. İngilis dilinin lüğətlərində ümumi olaraq hər iki əsas alternativi etibarlı qəbul edilir və linqvistik təhlillər ingilis dilində olan oxşar sözlərin tələffüz tezliklərinə əsaslanaraq hər ikisi üçün aydın üstünlük göstərmirlər. Akronimin tələffüz formaları ingilis dilindən başqa dillərdə də dəyişə bilir.

Zəmin
-----

Nyuton beşiyinin animasiyalı "GIF"i.
"Graphics Interchange Format" (GIF) 1987-ci ildə ABŞ onlayn xidmət provayderi "CompuServe"də çalışan Stiven Vilhayt tərəfindən inkişaf etdirilmiş qrafik formatdır. "GIF"lər qısa, təkrarlanan animasiyaları göstərmək üçün populyar olaraq istifadə olunur. Ümumi mənzərədə təkhecalı formada tələffüz edilən "GIF" akroniminin necə tələffüz edilməsi mübahisə mövzusudur. Bəzi şəxslər sözü Listeni/ɡɪf/  kimi sərt "g" (sərt "g"; Azərbaycan dilində "qara" sözündəki "q" kimi) ilə, digərləri isə Listeni/dʒɪf/  kimi yumşaq "g" (Azərbaycan dilində "cib" sözündəki "c" kimi) ilə tələffüz edirlər. Bəzi azsaylı şəxslər akronimdəki hər hərfi tələffüz etməyə üstünlük verərək Listeni/dʒiːaɪɛf/  formasından istifadə edirlər.

Stiven Vilhayt və fayl formatını inkişaf etdirən komanda akronimin yumşaq "g" ilə tələffüz edilməli olduğunu faylın texniki spesifikasiyalarına daxil etmişdir. Spesifikasiyalarda komanda fıstıq yağı şirkəti "*Jif*"in reklam şüarı olan "tələbkar analar "Jif"i seçir" şüarına ehtiram olaraq, "tələbkar proqramçılar ... "jif"i seçir" yazmışdır. "*ABC News*"un məlumatına görə, bu mövzu üzərində aparılan müzakirələr hələ 1994-cü ilə qədər gedib çıxır. Şəkil formatları ensiklopediyasının müəllifi qeyd etmişdir ki, "əksər insanlar" müəllifin üstünlük verdiyi yumşaq "g" ilə edilən tələffüzdənsə, daha çox sərt "g" ilə edilən tələffüzə üstünlük verirlər.

### Digər dillər

Fransız dilində "GIF" akronimini tələffüz edərkən çoxları [dʒ] və ya [ɡ] əvəzinə, [ʒ] səsinə üstünlük verirlər. Bu, fransız dilində "joie" sözündəki "j" kimi və ya Azərbaycan dilində "jalə" sözündəki "j" kimi tələffüz olunur. Akronim beləliklə, [ʒif] ( qulaq as) kimi tələffüz olunur. Bəzi dillərin fonologiyasında ingilis dilində olan yumşaq və sərt "g" səsləri yoxdur. Məsələn, ispan və fin dillərində yerli sözlərdə [ʒ] səsi yoxdur, ərəb dilinin bir çox ləhcələrində isə [g] səsi yoxdur. Norveç dilində "GIF" yerli sözlərdən fərqli olaraq sərt g, yəni [g] ilə tələffüz edilir. Bu o deməkdir ki, ⟨gi⟩ ardıcıllığı təqribən Azərbaycan dilində "yemək" sözündəki "y" kimi [j] səsi ilə tələffüz edilir.

Mübahisənin təhlili
-------------------

### Səbəb

İngilis dilində linqvistik mübahisə qismən "gi" hərf ardıcıllığının necə tələffüz ediləcəyi ilə bağlı ümumi qayda olmamasından qaynaqlanır. "Gift" ("hədiyyə") kimi sözlərdə sərt g üstünlük təşkil edir və cin kimi başqa sözlərdə yumşaq g istifadə olunur. Qədim ingilis dilində "g" həm yumşaq "g" ([dʒ]), həm də "y" samit səsi ([j]) üçün istifadə edilirdi.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  *Biersdorfer, J. D.* "How to make your own animated GIFs" [Öz animasiyalı "GIF"lərinizi necə düzəltmək olar]. The New York Times. January 12, 2022. February 28, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 3, 2022.
2. ↑  *O'Leary, Amy.* "Battle over *GIF* pronunciation erupts" ["GIF"in tələffüzü uğrunda döyüş gedir]. The New York Times. May 23, 2013. November 29, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 28, 2021.
3. 1 2 3  *Greenfield, Rebecca.* "Tech etymology: animated GIF" [Texnologiya etimologiyası. Animasiyalı "GIF"]. The Atlantic. February 1, 2011. November 29, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 28, 2021.
4. ↑  "How do you pronounce *GIF*[[:Şablon:-?]]". The Economist. June 29, 2017. November 29, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 28, 2021.
5. ↑  *Webb, Tiger.* "Is it pronounced *GIF* or *JIF*? And why do we care?" ["GIF", yoxsa "JIF" kimi tələffüz olunur? Bu, bizi niyə maraqlandırır?]. ABC News. August 9, 2018. December 29, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 28, 2021.
6. ↑  gif // Petit Robert (Online) (fransız). Dictionnaires Le Robert. June 5, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 18, 2022.
7. ↑  *Dumazet, Mathilde.* "La prononciation du mot GIF dépend du pays dans lequel vous habitez" ["GIF" sözünün tələffüzü yaşadığınız ölkədən asılıdır]. Slate (fransız). June 30, 2017. February 18, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 21, 2022.
8. ↑  *Ryding, Karin C.* Arabic phonology // Arabic: A Linguistic Introduction [*Ərəb dili: Linqvistik giriş*]. Cambridge University Press. June 2014. 18–19. doi:10.1017/CBO9781139151016. ISBN 9781139151016. OL 34503724M.
9. ↑  gif // Det Norske Akademis ordbok (Norwegian). Norwegian Academy for Language and Literature. April 15, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 12, 2022.
10. ↑  *Kristoffersen, Gjert.* Word phonology // The Phonology of Norwegian [*Norveç dilinin fonologiyası*]. The Phonology of the World's Languages. Oxford University Press. December 15, 2007. səh. 112. ISBN 9780199229321.

### Ədəbiyyat

* *van der Meulen, Marten.* "Obama, SCUBA or gift?: Authority and argumentation in online discussion on the pronunciation of *GIF*" [Obama, "SCUBA" və ya hədiyyə? "GIF"in tələffüzü ilə bağlı onlayn müzakirədə səlahiyyət və əsaslandırma]. English Today. 36 (1). May 22, 2019: 45–50. doi:10.1017/S0266078419000142.
* McKean, Erin, ed.The New Oxford American Dictionary [*Yeni Oksford Amerika Lüğəti*] (2nd). Oxford, England: Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-517077-1. OCLC 123434455.
* Stevenson, Angus, ed.Oxford Dictionary of English [*Oksford İngilis dili lüğəti*] (3rd). Oxford, England: Oxford University Press. 2010. ISBN 978-0-19-957112-3. OCLC 729551189.