recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ralf Uold Emerson** (1803-1882) – Amerika yazıçısı və filosofu, Transsendentalizm fəlsəfi hərəkatının banisi.

Baxışları ziddiyyətli kimi qəbul edilir. Ona Platon və ya yeni platonçular – Göte, Karleyl, ingilis romantik şairləri U.Vordsvort və S.Kolric, həmçinin Şərq mistikləri təsir göstərmişdir düşünürlər.

E-un T-inə görə "fəlsəfənin əbədi problemi" Ruh və Materiyanın münasibətlərindən ibarətdir. O bu problemi idealist kimi həll edir: "Təbiət ruhun rəmzidir". Varlığın ən yüksək sintetik prinsipi fövqəlruhdur, Allahdır.

Qnoseologiyada isə Emerson İntuitivizmə yaxın olmuşdur; seyr, sonra isə intuisiya və vəcdəgəlmə şeylərin mahiyyətinə nüfuz etməyin ən yaxşı üsullarıdır. Dünyada hər yerdə gözəllik mövcuddur; harmoniya, kamillik və mənəvilik gözəlliyin əsas cəhətləridir. "Gözəlliyi yaratmaq sənətdir, incəsənətdir".

Emersona görə tarixdə həlledici rol böyük adamlara xasdır (və ümmumiyyətlə "bütün dərin biliyə nüfuz etmək, fərdiyyətçiliyin nəsibidir"); onlar cəmiyyətin, şəxsiyyətin əxlaqi təkmilləşməsindən ibarət tərəqqisinə kömək edirlər.

Emerson qeyd edirdi ki, "Yer üzərində varlılar və yoxsullar arasında mənafelərin əbədi mübarizəsi və antoqonizmi hökm sürür" Onun rəğbəti kasıbların tərəfində idi. Emersonun sosial-etik idealı şəxsiyyətin bütövlüyü haqqında əməyə və xüsusi mülkiyyətin ədalətli bölüşdürülməsinə əsaslanan ümumi rifah və bərabərlik haqqında utopik arzudan ibarətdir.

Emerson burjua quruluşunu tənqid etmiş və ABŞ-də quldarlığa, irqçiliyə, istilaçı müharibələrə qarşı çıxış etmişdir. Emerson yazırdı: "İndiki demokratiyanın demokratik əsasla heç bir əlaqəsi yoxdur. Başdan ayağa sələmçilik ruhu ilə aşılanmış bu demokratiya məhvə məhkumdur".

Əsas əsərləri
-------------

1. Təbiət (1836),
2. Təcrübələr (1841-44),
3. Bəşəriyyətin nümayəndələri (1850),
4. Cəmiyyət və tənhalıq (1870).

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · International Music Score Library Project · MusicBrainz · Qutenberq layihəsi · Internet Speculative Fiction Database |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · İranika · Kruqosvet · American Cycl. (1879) · American National Biography · Appletons' (1887—1901) · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Prabook · Treccani · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10218113 · BIBSYS: 90098815 · BNC: a10418192 · BNE: XX989563 · BNF: 12028408n · CiNii: DA00459930 · CONOR: 16739427 · EGAXA: vtls001506896 · GND: 118530127 · ICCU: CFIV006597 · ISNI: 0000000121000403 · LCCN: n78085476 · LNB: 000159424 · NDL: 00438877 · NKC: jn20000601484 · NLA: 35063949 · NLG: 72304 · NLP: a0000001178779 · NSK: 000068827 · NTA: 068764898 · NUKAT: n93125802 · PTBNP: 30010 · LIBRIS: 169464 · SUDOC: 028451643 · VIAF: 27079964 · ULAN: 500246883 · WorldCat VIAF: 27079964 |

 |
**Simon de Sismondi** — fransız iqtisadçısı və tarixçisi.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Simon de Sismondi isveçrə mənşəli fransız iqtisadçısı və tarixçisidir. O, 1773-cü ildə doğulmuş, 1842-ci ildə vəfat etmişdir. Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarının inkişafı iki mərhələyə bölünür. Birinci mərhələdə o, A.Smitin davamçısı və təbliğatçısı olmuş, onun təbii azadlıq prinsiplərini tamamilə müdafiə etmişdir. Onun bu mövqeyi öz ifadəsini "Toskananın kənd təsərrüfatının təsviri" və "Kommersiya sərvəti və ya ticarət qanunvericiliyinə tətbiqində siyasi iqtisadın prinsipləri" əsərlərində tapmışdır. Lakin sonradan sənaye çevrilişinin nəticələri xırda istehsalçıların var-yoxdan çıxması, işsizlər ordusunun yaranması, qadın və uşaq əməyindən geniş istifadə edilməsi Sismondinin sosial-iqtisadi baxışlarına güclü təsir etmişdir. Bundan sonra o, A.Smitin təbii azadlıq və şəxsi mənafelərin azadlığı prinsipinə qarşı çıxaraq kapitalizmin təbiiliyi və əbədiliyi müddəalarını şübhə altına almışdır. Bu müvqedən o, böyük həcmli ikicildli "Siyasi iqtisadın yeni əsasları və ya özünün əhaliyə münasibətindən götürülmüş sərvət haqqında" və "Siyasi iqtisad üzrə etüdlər" əsərlərini yazmışdır. O, bu əsərlərində kapitalizmin əsaslarını- xüsusi mülkiyyəti, sahibkarlıq fəaliyyətini, qiymət siyasətini saxlamaqla azad rəqabəti, şəxsi mənafelərinazad oyununu və iri sahibkarlıq fəaliyyətini tənqid etmişdir. Sismondi əməyin kapital tərəfindən istismar olunduğu fikrini irəli sürmüşdür. Ona görə kapitalistlər əməyi sadəcə olaraq onun yaşaması üçün zəruri olandan daha çox işləməklə deyil, eyni zamanda az əmək haqqı ödəmək vasitəsilə də istismar etməkdədir. O, mənfəəti "Artıq dəyər" adlandırmış, onun fəhlə tərəfindən yaradıldığını və kapitalist tərəfindən mənimsənildiyini qeyd etmişdir. Onun "artıq dəyər" anlayışını Marks sonradan izafi dəyər adlandırmışdır. O, göstərir ki, əmək məhsuldarlığının hədsiz artması nəticəsində yalnız varlıların israfçılığı və həzzi artır və millət sənətkarlıq və sənaye sahəsində nə qədər çox inkişafa nail olursa, zəhmətkeşlər arasında qeyri-bərabərlik bir o qədər çox olur, biri nə qədər çox çalışarsa digəri bir o qədər çox varlanır.

Əsərləri
--------

* İtaliya respublikalarının tarixi (2 cild), 1807
* Fransanın tarixi (31 cild),
* Toskananın kənd təsərrüfatının təsviri (1801)
* Kommersiya sərvəti və ya ticarət qanunvericiliyinə tətbiqində siyasi iqtisadın prinsipləri(1803)
* Siyasi iqtisadın yeni əsasları və ya özünün əhaliyə münasibətindən götürülmüş sərvət haqqında(1819), 2 cildli
* Siyasi iqtisad üzrə etüdlər (1837).
**Dövlət maliyyəsi** — dövlətin bu və ya digər formada iştirakçısı olduğu pul münasibətlərinin təşkili forması. Dövlət maliyyəsi iqtisadi münasibətlərin məcmusudur, dövlətin öz orqanlarının saxlanması və özünəməxsus funksiyalarını yerinə yetirməsi üçün zəruri olan vəsaitlərin təhsili və bölgüsü sistemidir.

Dövlət maliyyəsinin funksiyaları
--------------------------------

Dövlət maliyyəsi, mərkəzləşdirilmiş (dövlət) maliyyəyə aid olan hissədə maliyyə sisteminin bir hissəsidir. Dövlət maliyyəsinin əsas məqsədi dövlətdən öz funksiyalarının həyata keçirilməsi üçün zəruri olan maliyyə vəsaitlərinin formalaşmasını və istifadəsini təmin etməkdir.

Dövlət maliyyəsi, digər maliyyə kateqoriyaları kimi, aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir:

1. paylanması
2. nəzarət
3. tənzimləyən

İstinadlar
----------

1. ↑  Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2
| *Misir heroqliflərində*Nexbet |
| --- |
| *Heroqlif* |  |
| *Unikodu* | *Nbt-Šmˁw* |
| *Transkripsiyası* | Nebet-Sxema |
| *Mənası* | Yuxarı Misirin sahibəsi |
| *və ya* |  |
| *Determinativ*  |  |
| Kom-Omboda nexbetKom-Omboda nexbetKom-Omboda nexbet |
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Nexbet** — Yuxarı misir ilahəsi olub, kərkəs timsalında Yuxarı Misirin himayəçisi sayılır. Onun bütün ziyarətgahları Yuxarı Misirin El-Kab şəhərində yerləşir.
Müqəddəs heyvan sayılan Nexbet - ağ dişi kərkəs, başında lələklərdən kəkilli ağ tac olan qadın cildində təsvir olunur. Yuxarı Misirin hökmdar tacı buna görə məhz ağ rəngdədir.

Həmçinin baxiyyatdan keçib **hesab yaratsanız**, IP ünvanınızı gizlədə və Vikipediyanın digər imkanlarından istifadə edə bi
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

* Qızıl adı
* Set adı
* Hor adı


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qədim Misir ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Süleymanov Nüsrət Muradəli oğlu** — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Nüsrət  Süleymanov 1971-ci  ildə Oğuz  (keçmiş Vartaşen)  rayonunun Yaqublu  kəndində anadan  olmuşdu. Onun qismətinə az,  lakin  mənalı və  şərəfli  bir ömür  payı düşdü.

Orta  təhsilini 1978-1988-ci  illərdə  Yaqublu kənd  orta  məktəbində alıb.  Məktəbi  bitirəndən sonra  bir müddət  Üzümün İlkin  Emalı  zavodunda işləmişdi.

1989 - 1991-ci  illərdə həqiqi  hərbi  xidmətdə olmuşdu. Hərbi xidmətini keçmiş  Almaniya  Demokratik Respublikasında  keçirmişdi.

1991-ci  ildə  hərbi  xidmətdən qayıdan  Nüsrət "Azərbaycan"  kolxozunda sürücü  işləyirdi.  Lakin hər gün  eşitdiyi  qara  xəbərlər  onun da sakit  həyatını  əlindən almışdı. Minlərlə  digər  idid oğlanlarımız  kimi  Nüsrət də düşmənə  qarşı intiqam  hissi  ilə yaşayırdı.

N.Süleymanov  1992-ci  ilin sentyabr  ayında  cəbhəyə yollandı.  Bir  müddət Tərtər  və  Laçın rayonlarının  müxtəlif bölgələrində  döyüşən  N.Süleymanov əsil  döyüşçü  kimi püxtələşmişdi. O, döyüşçü dostlarının və  komandanlığın  rəğbətini qazanmışdı.

N.Süleymanov  1992-ci il oktyabr  ayının  9-da Laçın  rayonunun Xınalılar kəndi  yaxınlığındakı  Sarıbaba dağı  ətrafında  gedən ağır döyüşdə  həlak  oldu. Şəhidlik  zirvəsinə ucaldı,  tək  bir ananın yox,  minlərlə  ananın övladı  oldu.

Oğuz rayonunun  Yaqublu kəndində  dəfn  olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22 sentyabr 1995-ci il tarixli 215 saylı qərarı ilə onun adı qonşu  Zərrab kənd orta məktəbinə verilmişdir.

Təltifləri
----------

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22 sentyabr 1995-ci il tarixli 215 saylı qərarı ilə onun adı qonşu  Zərrab kənd orta məktəbinə verilmişdir.

Mənbələr
--------

1. Verdiyev İ.:"Qəhrəmanlar ölmürlər", "Oğuz yurdu" qəzeti, 25.03.2003
2. Verdiyev İ.:"Yaqublu və Yaqublular", Sumqayıt-2003, səh:78
3. Verdiyev İ.:"Yaqublu kəndi və onun məktəbi", Mingəçevir-2022, səh:218-219
4. Gülxani P.; "Oğuz şəhidləri və itkinləri", "Mütərcim", Bakı-1999, səh: 187-189
5. Kərimova M. "Tanıyaq, tanıtdıraq" ("Təhsildə İnkişaf və İnnovasiyalar üzrə IV Qrant müsabiqəsi "Tanıyaq, tanıtdıraq" layihəsi çərçivəsində nəşr olunmuşdur), "M.Dizayn" MMC, Bakı-2020. Səh: 94

Xarici keçidlər
---------------
**Məbəd** (**tapınaq**, **ibadətxana** və ya **ibadətgah**) — bütün inanc sistemlərində insanların dini sitayiş üçün istifadə etdiyi məkan. Məbəd insanların müqəddəs saydıqları yerdə inşa edilir. Təbii məbədlər olaraq da qayalar üzərinə oyulmuş olan və ya təbii mağaralardan istifadə edilmişdir.

Texniki olaraq kilsələr, məscidlər, sinaqoqlar və paqodalar da umumi ad olan Məbəd kateqoriyasına daxil edilir. Bir çox başqa dində ibadət məkanı(ibadətgah) üçün xüsusi isim bilinmədikdə və ya təyin olunmadıqda Məbəd sözündən istifadə olunur. Məsələn Buddist məbədi və ya Şintoist məbədi.

Məbəd tikililəri
----------------

Qədimlərdən bu günə qədər memarlıqda ən məsuliyyətli tikililər içərisində məbəd tikililəri əsas yer tutur. Çünki bu tikililər insanları sadəcə estetik yox həm də şüuraltı təsirləndirməli, ilahi məhiyyətini büruzə etməlidir.

Digər tərəfdən bu binalar ibadət üçün idisə deməli memarın qarşısında qeyri-adi problem qoyulur – ibadətin düzgün alınması. Çünki ibadət zamanı insanların fəzaya buraxdıqları vibrasiyalarla kosmosun biovibrasiyaları üst-üstə düşməlidir ki bu da ilahi qatla birbaşa əlaqə deməkdir. Məbədin içərisində "vibrasiya akkustikası"na xidmət edən hündür tavan, günbəzlər və s. də olur. Qədimdən papaların varislərinə vəsiyyəti insanı vəcdə gətirən, həyəcanlandıran möhtəşəm kilsələr tikmələri idi. Bir çox hallarda məscid tikililəri də bu xüsusiyyəti özlərində daşıyır.

Qalereya
--------

* SinaqoqSinaqoq
* KilsəKilsə
* MəscidMəscid
* Anqkor Vat Məbədi (hinduizm)Anqkor Vat Məbədi (hinduizm)
* Dodda Basappa Məbədi (hinduizm)Dodda Basappa Məbədi (hinduizm)
* Hefest Məbədi (politeizm)Hefest Məbədi (politeizm)
* Lonqşan MəbədiLonqşan Məbədi
* Vasili Blajennı kilsəsiVasili Blajennı kilsəsi
* Aya SofyaAya Sofya

Xarici keçidlər
---------------

* "Məbədlər". Memarlıq bloqu (az.). memarliq.com. 2014. İstifadə tarixi: 2014-10-09.
**NGC 7253A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. **SBc** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1863-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7253A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7229 |
NGC 7230 |
NGC 7231 |
NGC 7232 |
NGC 7233 |
NGC 7234 |
NGC 7235 |
NGC 7236 |
NGC 7237 |
NGC 7238 |
NGC 7239 |
NGC 7240 |
NGC 7241 |
NGC 7242 |
NGC 7243 |
NGC 7244 |
NGC 7245 |
NGC 7246 |
NGC 7247 |
NGC 7248 |
NGC 7249 |
NGC 7250 |
NGC 7251 |
NGC 7252 |
**NGC 7253** |
NGC 7254 |
NGC 7255 |
NGC 7256 |
NGC 7257 |
NGC 7258 |
NGC 7259 |
NGC 7260 |
NGC 7261 |
NGC 7262 |
NGC 7263 |
NGC 7264 |
NGC 7265 |
NGC 7266 |
NGC 7267 |
NGC 7268 |
NGC 7269 |
NGC 7270 |
NGC 7271 |
NGC 7272 |
NGC 7273 |
NGC 7274 |
NGC 7275 |
NGC 7276 |
NGC 7277 |
NGC 7278



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Dişli çarx ilişməsi
**Dişli çarx** - üzərində silindrik və ya konik səth üzrə dişlər kəsilmiş qasnaqdır. O başqa dişli çarxla təmasda olaraq dişli ötürmənin əsas elementi sayılır. Maşınqayırmada dişli çarxlar diametrindən asılı olaraq aparan və aparılan olaraq iki qrupa bölünürlər. Vallarda fırlanma momentini ötürmək üçün dişli çarxlar cüt-cüt tətbiq olunurlar. Əgər dişli çarxın diametri kiçikdirsə onda fırlanma momenti dövrlər sayı ilə tənzim olunur.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, dişli çarx ötürməsi mexaniki gücü artırmaq üçün tətbiq olunmur, beləki onun girişində mexaniki enerji, çıxışındakından çox ola bilməz. Çünki, mexaniki iş bu halda fırlanma momenti və sürəti ilə mütənasibdir. Ona görə də momenti artırma dişli çarxın sürətini azaltmaq deməkdir. Nəticədə onların hasili (kənar qüvvələrin təsirini nəzərə almadıqda) sabit qalır.

*Dişli çarxaların aşağıdakı növləri vardır:*

* Dişin eninə profillinə görə fərqlənənlər.
* Dişin uzununa profilinə görə:

-düz
-maili
-çevrəvi
* Konik dişli çarxlar
* Daxili ilişməli dişli çarxlar,
* Daraq tipli dişli çarxlar,
* Tacformalı ilişməyə malik dişli çarxlar.

Dişli çarxların hazırlanması xüsusi dişaçan dəzgahlarda yerinə yetirilir. Əsas üsul kimi frezləmə,pardaqlama və yayma tətbiq olunur. Bu zaman alət ya əvvəlcədən dişin formasına malik olur, ya da xüsusi proqramların köməyi ilə dişin profili boyunca hərəkət etdirilərək diş emal olunur. Bu işlə maşınqayırma texnoloqları məşğul olurlar.lakin bunlar insianların TheFlexter YouTube hesabına abonə olmağı ehtiyac duydurur
**İmarət Tayfa** – Qarabağ futbol klubunun ən məşhur azarkeş qruplarından biridir. Onlar öz meydanları olan Azərsun Arenada və Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda (beynəlxalq oyunlar) klublarına müxtəlif bəstələr, xareoqrafiya və şüarlarla dəstək olurlar.

Tarixi
------

''İmarət Tayfa'' azarkeş qrupunun adı Qarabağ futbol klubunun Ağdam yerləşən ilk stadionu olan İmarət stadionundan gəlir. İmarət stadionunun inşasına 1950-ci ildə başlanılıb, 1951-ci ildə isifadəyə verilib. Həmin stadion tikiləndən sonra Qarabağ futbol klubu yaranıb. O vaxt Ağdam şəhərini təmsil edən klubun adı "Məhsul" olub. "İmarət" tikildikdən sonra isə komanda professional klub kimi fəaliyyətə başlayıb. "İmarət" təkcə Ağdamın deyil, bütün Qarabağın futbol məbədi olub.

"İmarət tayfa" azad azarkeş qrupu 2009-cu ildə yarandı. "Qarabağ"ın tribunasında onsuz da, azarkeşlər vardı. Ancaq "Qarabağ"a yaraşan ideologiya ilə azarkeş topluluğunun yaranmasına ehtiyac var idi. Və beləliklə, "İmarət tayfa" yarandı. Qrup təbliğatsız şəkildə öz ideologiyasına uyğun olan insanları cəlb etdi. Qrupun üzvlərini bu topluluğa çəkən iki şey var idi: "İmarət"in ideologiyası və azad azarkeş qrupu olması. "İmarət"in adı klubun ilk stadionu olan "İmarət"dən götürüldü. Bu adın götürülməsində məqsəd isə onun adını, həm də Qarabağın yaşadığı həqiqətləri yaşatmaq idi.

"Qarabağ"ın əfsanəsi, kapitanı və baş məşqçisi olmuş milli qəhrəman Allahverdi Bağırov qrupun üzvlərinin idealına çevrilib.

İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi Məhəmmədəli İbrahimli də İmarət azarkeş qrupunun fəal üzvlərindən idi. 

''Imarət Tayfa'' tribunada

İmarət Avropa
-------------

2013-cü ildə İsveçdə qrupun "İmarət Avropa" adı altında qolu yarandı. Ukraynada və Türkiyədə daha bir qolu quruldu.

Həmçinin bax
------------

Qarabağ FK

İstinadlar
----------



1. ↑
**Qədim Şahvəli oğlu Əhmədov** (30 yanvar 1929, Mirili, İmişli rayonu – 2015) — Azərbaycanın dövlət və siyasi-ictimai xadimi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.

Həyatı
------

Qədim Əhmədov 1929-cu ildə İmişli rayonunun Mirili kəndində anadan olmuşdur. Əmək faliyyətinə 1947-ci ildə İmişli rayon İcrayyə Komitəsində başlamış, 1948-1951-ci illərdə İmişli rayon Partiya Komitəsində təlimatçı, 1951-1953-cü illərdə İmişli RİK-də şöbə müdürü, 1953-1955-ci illərdə İmişli rayon Komsomol Komitəsinin 1-ci katibi, 1955-1956-cı illərdə İmişli rayon Partiya Komitəsinin Qaradonlu MTS üzrə katibi işləmişdir. Bacarıqli iş fəaliyyətinə görə Bakı Ali Partiya Məktəbinə təhkim edilmiş, 1956-1960-cı illərdə Ali Partiya Məktəbində oxumuişdur. İmişli rayon Partiya Komitəsində 1960-cı ildə təlimatçı, 1961-1965-ci ilin yanvar ayına kimi 2-ci katib vəzifəsində işləmişdir. İkinci Ali təhsili Azərvaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda almışdır.

1965-ci ildən 1969-cu ilə kimi Qasım-İsmayılov rayon Partiya Komitəsinin 1-ci katibi vəzifəsində işləmişdir. 1969-1981-ci ilə kimi Füzuli rayon Partiya Komitəsinin 1-ci katibi vəzifəsində işləmişdir.

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dalbadal 4 dəfə ( 6, 7, 8 və 9-cu çağırış) deputatı seçilmişdır.

1981-ci ildən Azərbaycan Respublikası Melorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyində Kadrlar üzrə müavin, 2008-ci ilə kimi Kadrlar İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmiş, 2008-ci ildən Fəxri Təqaudə layiq görülmüşdür. 

İşlədiyi dövrdə bir sıra dövlət mükafatları ilə, o cümlədən, 5 dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, fəxri fərmanlar və medallarla təltif edilmişdir. 

2015-ci ildə vəfat etmişdir, İmişli rayon qəbrastanlığında dəfn edilmişdir

İstinadlar
----------
Appi yolu
**Appi yolu** (lat. Via Appia) – Romada ilk dəfə çaydaşı ilə döşənmiş yol (uz.təqr. 580 km, eni 4–4,5 m). E.ə. 312-ci ildə senzor Appi Klavdinin (adı da buradandır) dövründə salınmağa başlanmışdır. Appi yolu əvvəl Romadan Kapuya şəhərinədək (350 km), e.ə. 244-cü ildə isə Brundizi (indiki Brindizi) limanınadək uzanırdı. Romalılar mühüm ticari və strateji əhəmiyyətə malik Appi yolunu «yolların kraliçası» adlandırıdılar. Appi yolunun ən qədim sahəsində Roma patrisilərinin iqamətgahları, yol boyunca isə qəbirüstü abidələr, qurbangahlar, tanınmış şəxslərin, həmçinin Roma hərbi və dövlət xadimlərinin məqbərələri olmuşdur. Müqəddəs Pyotr ilə İsa Məsihin görüşdüyü yerdə "Domine Quo Vadis?" ("Hara gedirsən?") erkən xristian bazilikası inşa edilmişdir. Appi yolundan 6-cı əsrədək istifadə olunmuşdur. Appi yolu indi də qalmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 580. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Ivana Della Portella , Giuseppina Pisani Sartorio, Francesca Ventre.The Appian Way: From Its Foundation to the Middle Ages .Los Angeles ,2004 (Google Books Preview)
* Via Appia Antica From Torre In Selci To Frattocchie
* Via Appia Antica From Cecilia Metella To Torre In Selci
* The Via Appia And The Cities Of The Pontine Plain
* New York Times article on condition of Appian Way in modern times
Pendirli sous ***-Hindistan mətbəxi.***

Pendirli sous

Hindistan mətbəxi
-----------------

Mətbəxin ən çox istifadə edilən ədviyyatları sarıkök, acı bibər, qara xardal tozu, zəncəfil, sarımsaq, hind zəfəranıdır. Hind mətbəxi şimal, cənub, şərq və qərb mətbəxləri olmaqla dörd hissəyə ayrılır. Hər mətbəxin özünəxas xarakteristikaları vardır. Şimali Hind mətbəxi süd məhsullarından çox istifadə edilməsi ilə digərlərindən fərqlənir. Qatıq, yağ və süddən geniş istifadə edilir. Şimali Hind mətbəxinin əsas yeməkləri mirch bada, buknu, bhujiya, Chaat, kachori, imarti sayılır. Qərb Hind mətbəxində balıq, hindistan qozu və düyüdən çox istifadə edilir. Cənubi Hind mətbəxi düyü, hindistan qozu, müxtəlif turşularla məşhurdur.

*Samosa*: Şimali Hind mətbəxinə aiddir. Üçbucaq və ya aypara şəklində açılmış xəmir içi ədviyyatlı kartof, qiymə və soğan ilə doldurulmaqla hazırlanır. Süfrəyə nanəli sousla verilir.

*Rasgulla*:Pendirlə hazırlanmış top şəkilli şirniyyata verilən addır.

*Sandesh*: Süd, Hindistan qozu və şəkərlə hazırlanan şirniyyatdır.

*Rasabali*: Şərq Hind mətbəxinə xas şirniyyatdır. Süddən və qəhvəyi xüsusi pendirdən hazırlanır.

*Dosa*: Karbohidrat və zülal baxımından zəngin, gözləməyə bənzəyən bir xəmir işidir.

*Puri*: Bitki mənşəli yağlarla hazırlanan duzlu bir çörək növüdür.

*Idli*: Yaşıl mərcimək və düyü ilə hazırlanan keksdir.

İnqrediyentlər
--------------

2 ədəd soğan, 3–4 diş sarımsaq, 2–3 xörək qaşığı tomat pastası, Bir qədər zəncəfil, 350 q 20%-lik qaymaq, 350 q yağlı ağ pendir, 2 çay qaşığı keşniş toxumunun tozu, 1 çay qaşığı hil tozu, 4 çay qaşığı ədviyyatlı yağ, yarım çay qaşığı qırmızı pul bibər, duz, istiot. (Ədviyyatlar zövqə görə götürülə bilər. Hind mətbəxində acılı ədviyyatlardan istifadə edildiyi üçün ədviyyatların acılığı mütləqdir)

Həmçinin bax
------------

* Hindistan mətbəxi

İstinadlar
----------

1. ↑   mətbəxindən pendirli sous resepti
**Sınıq körpü döyüşü** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qüvvələrinin və azərbaycanlı könüllü dəstələri ilə Sınıq körpü sərhəd məntəqəsinə hücum etmiş Gürcüstan Demokratik Respublikası hərbi qüvvələri arasında baş vermiş döyüş.

Səbəb
-----

Qafqaz İslam Ordusu və Əlahiddə Azərbaycan Korpusu qüvvələrinin sürətlə Bakıya doğru irəliləməsi bolşevik Rusiyasını təşvişə salmışdı. Rusiya ilə Almaniya arasında imzalanmış Brest-Litovsk sülh müqaviləsinə görə Cənubi Qafqaz Rusiyanın nüfuz dairəsi hesab edilirdi. Rusiya Osmanlı tərəfindən də imzalanmış müqavilənin Qafqaz İslam Ordusunun bura daxil olması ilə pozulduğunu iddia edirdi. Almaniya Rusiya ilə Bakı neftindən ona pay veriləcəyi barədə razılığa gəldikdən sonra, kəskin şəkildə neftə ehtiyac duyan, həmçinin də yenidən şərqdə ikinci cəbhənin açılmağını istəməyən Almaniya Osmanlını Bakının azad edilməsi fikrindən daşındıracağı öhdəliyini öz üzərinə götürdü.

Almaniya imperiyası XİN rəhbərliyi Osmanlı hərbiyyə naziri Ənvər paşaya göstərdikləri diplomatik təzyiqlərin bir nəticə vermədiyini gördükdən sonra fəaliyyətlərini daha da artırmaq qərarına gəldilər. Belə ki, artıq bu zaman Gürcüstan Demokratik Respublikası Almaniyanın rəsmən protektoratlığına daxil olmuşdu. Beləliklə, Almaniya Osmanlı və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə göz dağı vermək üçün Gürcüstanı Azərbaycana hücum etməyə təhrik etdi.

Döyüş
-----

Bakı Xalq Komissarları Soveti qoşunlarına qarşı gərgin döyüşlər aparan Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qüvvələri Gürcüstan tərəfindən hərbi müdaxilə gözləmirdilər.

Nuru paşanın raportuna görə, iyulun 27-də Azərbaycanın
qərb sərhədlərindən həyəcanlı xəbərlər gəldi. Azərbaycana
müdaxilə etmək üçün imkan axtaran Almaniya hökuməti hərbi
yola əl atmaq fikrinə düşmüşdü. Onun təhriki ilə Gürcüstan
qoşunlarının bir neçə dəstəsi Azərbaycanın Qazax bölgəsində Sınıq körpü adlanan sərhəd məntəqəsinə hücum etdi. Orada gürcü və alman bayraqları qaldırdılar. Türk zabitlərinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan könüllülərindən ibarət dəstələr əks-zərbə endirərək gürcü dəstələrini qovdular. Döyüş nəticəsində gürcü tərəfdən 26 nəfər həlak oldu, 20 nəfər əsir götürüldü, 2 pulemyot ələ keçirildi. Zaqatala və Şəki istiqamətində də sərhəddi pozmaq cəhdlərinin qarşısı qətiyyətlə alındı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Manaf Süleymanov, Qafqaz İslam Ordusu, Bakı.
2. ↑  Manaf Süleymanov, Azərbaycan Ordusu (1918–1920), Bakı, 1998.
3. ↑  Budak M. Nuru paşanın raportu
4. 1 2  Manaf Süleymanov, Azərbaycan Ordusu (1918–1920), Bakı, 1998.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Gürcüstan Demokratik Respublikası
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin keçirdiyi döyüş əməliyyatları
* Qafqaz İslam Ordusu
* Vorontsovka döyüşü
A.Vegenerin ideyalarına görə qitələrin hərəkəti (1929)
**Materiklərin dreyfi nəzəriyyəsi** 1912-ci ildə alman coğrafiyaşünası Alfred Vegener tərəfindən irəli sürülmüşdür.

Bu fikrə ilk gələn Vegener olmamışdır. Afrika və Cənubi Amerika sahillərinin konturlarının üst-üstə düşməsi 1620-ci illərdə Frensis Bekon tərəfindən qeyd edilmişdi. Materiklərin hərəkəti ideyası 1668-ci ildə fransız ilahiyyatçısı Franko Plake tərəfindən irəli sürülmüşdür. Alman ilahiyyatçısı Teodor Liliental 1756-cı ildə Afrika və Cənubi Amerika sahillərinin bir-birinə tam uyğun olduğunu irəli sürərkən Bekondan da irəli getmişdir. Parisdə yaşayan amerikalı Antonio Snayder 1858-ci ildə Yerin soyuduqca qeyri-bərabər sıxıldığını və bu səbəbdən səthdəki materialın parçalandığını irəli sürmüşdür. O, həmçinin iki qitə üçün ümumi olan dağ süxurları və fosilləri təqdim etmişdi .

Vegener nəzəriyyəsi
-------------------

 Alfred Vegener 1910-cu ildə
Tədrici kontinental dreyf ilk elmi nəzəriyyəsi alman meteoroloqu və geoloqu Alfred Vegener tərəfindən tərtib edilmişdir. 1912-ci ildə o, materiklərin geoloji quruluşunda çoxlu oxşarlıqlar, eləcə də geoloji keçmişdəki flora və fauna qalıqlarının ümumiliyinə diqqət çəkdi. Güclü sübut həm də uzaq dövrlərdə iqlimin üst-üstə düşməsi idi.

Vegener iddia edirdi ki, ilk dəfə Yerin səthində nazik qranit süxur təbəqəsi yaranıb. Zamanla qranit blokları böyük bir qitədə - təxminən 570-280 milyon il əvvəl Pangeyada cəmləşmişdir. Eyni zamanda, bu qitəni əhatə edən praokean meydana gəlmişdir. Pangeya daha sonra parçalandı və daha kiçik hissələrə parçalanmağa davam etdi. O illər üçün inqilabi olan bu nəzəriyyə bir çox anlaşılmaz geoloji faktları sadəcə olaraq izah edirdi.

Vegener qitələrin hərəkət mexanizmini Yerin fırlanması və Yerin, Günəşin və Ayın qarşılıqlı cazibəsi nəticəsində mərkəzdənqaçma qüvvələrinin təsiri ilə əsaslandırdı. O, Şimali Amerikanın Avropa və Afrikadan ayrılmasını, Atlantik okeanının meydana gəlməsini, eləcə də Amerika qitəsinin ön hissəsində Sakit okean platformasına irəliləyən Kordilyer və And dağlarının nəhəng qırışmış dağ silsilələrinin intensiv şəkildə formalaşmasını belə izah edirdi. Yerin fırlanma hərəkəti nəticəsində qitələrin qütblərdən ekvatora doğru sürüşməsi Avropa və Afrikanın toqquşmasına səbəb olmuş, nəticədə Afrikada Atlas dağları, Alp, Karpat, Dinar dağları və s. Avropadakı dağ silsilələri yaranmışdır. Himalay dağlarının görünüşü öz növbəsində Dekan yaylasının Asiya ilə toqquşmasının nəticəsi idi. Bu gənc dağ silsilələri Vegenerə görə ümumi qəbul edilmiş sürüşmə istiqamətlərinə demək olar ki, perpendikulyar olan qitələrin yavaş hərəkəti nəticəsində yaranmışdır. Köhnə dağ silsilələri müxtəlif istiqamətlərə yönəldilmişdir ki, Vegener bunu o zaman başqalarına həm qütblərin, həm də sürüşmə istiqamətindən asılı olan Yerin fırlanma oxunun yeri kimi izah edirdi. Alfred Vegenerin fərziyyəsi "mobilizm nəzəriyyələri" adlanırdı, mobildən - "hərəkət", "mobil".
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Beşbarmaq (dəqiqləşdirmə).

**Beşbarmaq dağı** və ya **Baş Bərmək dağı** — erkən orta əsrlərdə Qafqaz Albaniyası dövrü Xors-Xurs qayası adlanan və Xorsvem kimi göstərilən Beşbarmaq tarixi Şeşpara ərazisinin başlanğıcı sayılır. Karbonat tərkibli breksiyalaşmış əhəngdaşlarından (dolomitlərdən) ibarət qaya parçası "səhra aysberqi"ni xatırladır və Bakı-Siyəzən avtomobil yolunun 95 km-də ucalır. Beşbarmaq dağı dəniz səviyyəsindən 445 m yüksəklikdədir.

Dağın əmələ gəlməsində ilkin versiyalardan biri kimi tektonik hərəkətlərin təsirindən karbonat tərkibli süxurların sıxılması və nəticədə belə bir mənzərənin yaranması göstərilir. Qaya üzərində çoxlu sayda karst tipli boşluqlara, yuvacıqlara rast gəlmək mümkündür.

Qayaya şərq və qərbdən baxarkən o, insan əlində olan barmaqları xatırladır və çox güman ki, elə buna görə də bu qayaya Beşbarmaq adı verilib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 2020-ci il iyunun 8-də "Beşbarmaq dağı" Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Təbiət Qoruğunun yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb.

Xıdır Zində piri
----------------

Bu qayanın digər adı isə Xıdır Zində piridir. Qeyri-adi görünüşü ətraf ərazilərdə yaşayanlar tərəfindən oranın ibadət olunan pirə çevrilməsinə səbəb olmuşdur.

Pir Bakı-Siyəzən magistral yolundan 5 km qərbdədir. Magistral yoldan pirə qədər olan torpaq yol yaz-payız fəslində palçıqlı, yayda tozlu, qışda isə sürüşkən olur və gediş-gəlişi çətinləşdirir. Ərazidə su qıtlığı müşahidə olunur, belə ki, qurbanlıq kəsilən yerdə debiti çox az olan cəmi bir bulaq var. Pir ətrafında tək-tək ağaclara rast gəlinir. Ziyarətçilər tərəfindən bu ağacların kölgəsində ocaq yandırıldığından onlar qurumaq təhlükəsi altındadır.

Həmçinin bax
------------

* Beşbarmaq səddi

Mənbə
-----

1. 1 2  Əzəmətli Beşbarmaq dağı[*ölü keçid*]
2. ↑  ""Beşbarmaq dağı" Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Təbiət Qoruğu yaradılır". 2020-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-13.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Beşbarmaq dağı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Beşbarmaq
* Xıdır Zində Arxivləşdirilib 2016-10-04 at the Wayback Machine
* "КАСПИЙСКИЕ ВОРОТА" НА ВЕЛИКОМ ШЕЛКОВОМ ПУТИ
* 

| ⛭Azərbaycan dağları Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**Qaradağlı Aydın Çingiz oğlu** (20 avqust 1929, Quba – 28 yanvar 1980, Bakı) — Azərbaycanlı diktor, Azərbaycanda peşəkar diktorluq məktəbinin yaradıcısı. 1946-cı ilin dekabr ayının 18-dən Radiolaşdırma və Radio Verilişləri Komitəsi Radioinformasiya Komitəsinin, 1954-cü ildən Mədəniyyət Nazirliyinin Radioinformasiya İdarəsinin, 1957-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin, 1970-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin diktoru işləmişdir. Azərbaycan SSRin əməkdar atisti (1964), ürəklərə nüfuz edən, aydın, təmiz, cilalanmış, məlahətli səs sahibi idi.

Həyatı
------

Aydın Qaradağlı 20 avqust 1929-cu ildə Qubada anadan olub. 1944-cü ildə orta məktəbi, 1945-ci ildə Gəmiçilik məktəbini (Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasını) bitirib. 1946-cı il dekabr ayın 18-də Azərbaycan SSR dövlət radiosuna diktor vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur. 1948-ci ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Teatr məktəbini (aktyor ixtisası ilə), 1949-cu ildə Moskvada Ümumittifaq diktorluq kurslarını bitirib. 1951–1954-cü illər (1951-Gürcüstan SSR, 1952–1954-Rumıniya) Sovet Orsusunda xidmət edib. 1955-ci ildə Gültəkin xanım Cabbarlı ilə ailə həyatı qurub. 1956-cı ildə Xanım, 1959-cu ildə Aygül adlı qızları, 1966-cı ildə isə Vüqar adlı oğlu anadan olur. 1961–1966-cı illərdə – M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunda oxuyub. 1964-cü ildə Azərbaycan SSR əməkdar artist (diktorlar arasında ilk dəfə) fəxri adına layiq görülüb. 1966–1968-ci illərdə Dövlət Radiosunun Baş rejissor, 1970-ci ildə isə Proqram Baş redaksiyasının Baş redaktoru vəzifələrində də çalışıb.

Azərbaycan radiosunun "Qızıl fond"unda Aydın Qaradağlının ifasında dünya klassiklərinin, o cümlədən, Nizami, Füzuli, Natəvan, Cəfər Cabbarlı, Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın və digər klassiklərinin, habelə Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza, Hüseyn Arifin əsərlərinin səs yazması qorunub saxlanılır.

1980-ci ilin 28 yanvar tarixində dünyasını dəyişmişdir.

Aydın Qaradağlının "Yeddi oğul istərəm" filmi üçün Gəray bəy roluna sınaq şəkli
* Həsənəliağa xan Qaradağskinin nəvəsidir.
* Aygül Qaradağlının atasıdır.
* Vüqar Qaradağlının atasıdır.
* Gültəkin Cabbarlının həyat yoldaşıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mədəniyyət TV.* "Səsi ilə qəlbləri ovsunlayan Aydın Qaradağlı" (az.). Youtube.com. 29.01.2024. İstifadə tarixi: 2024-01-29.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Salavat.

| İslam |
| --- |
| İslamda iman |
| Allah  • Allahın varlığı və təkliyi  • Mələklər  • Müqəddəs kitablar  • Məhəmməd peyğəmbər və digər peyğəmbərlər  • İmamət  • Axirət  • Kəlmeyi-şəhadət |
| Firuiddin |
| Namaz  • Zəkat  • Xüms  • Oruc  • Həcc |
| İslamda xüsusi günlər |
| Besət bayramı • Ramazan bayramı  • Qurban bayramı  • Qədir-Xum |
| Quran |
| Sünni  • Hədis  • Təsəvvüf  ·  Fiqh  • Kəlam  • Şəriət |
| İslam tarixi |
| Əhli-Beyt  • Səhabə  • Şiəlik • Sünnilik  • Xaricilik  • Dörd xəlifə  • İmamət  • Məhəmməd |
| Portal     Kateqoriya     Vikilüğət     Vikisitat     Vikimənbə     Vikixəbər     Commons |
| * b
* m
* r
 |

Ərəbcə
**Salavat** — İslamda Həzrəti Peyğəmbər, onun ailəsi, bəzən də Əshabı üçün edilən dua. Ərəbcəsi belədir: (صلی الله علیه و آله و سلم). Tərcüməsi isə belədir: Allah Muhəmməd və ailəsinə salavat və salam göndərsin. Bu dua adətən islam peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin (s) adından sonra işlənir və onun özünə və Əhli-beytinə (ə) salavat, salam və dua olaraq deyilir.

Salavatın variantları
---------------------

1. Sallallahu aleyhi və alihi və səlləm

2. Əleyhissalam

3. Aleyhi-s-salatu vəs-salam

4. Sallallahu aleyhi və səlləm

5. Əssalatu vә-s-salamu alә Muhammәdin vә alә alihi vә әshabihi әcmәin

Salavatın qısa yazılması
------------------------

1. S.A.S.

2. S.A.V.

3. (ә)

4. (s)

5. S.A.V.S.

6. S

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İslam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Göynük (dəqiqləşdirmə).

**Göynük rayonu** — 1930·1931-ci illərdə Azərbaycan SSR ərazisində, Nuxa, yaxud Şəki dairəsinin tərkibində inzibati ərazi.

Haqqında
--------

Göynük rayonu Cəfərabad rayonu və bir çox rayonlarla birlikdə Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin və Xalq Komissarları Sovetinin 30 avqust 1930-cu il tarixli qərarı ilə yaradılmış və 1931-ci ilin fevralında hər ikisinin bəzi rayonlarla birlikdə ləğv edilmişdir. Lakin ilin sonunda nəşr olunmuş "Şəki fəhləsi" qəzetində Göynük rayonunun hələ ləğv edilmədiyi görünür. Ləğv edildikdən sonra ərazisi yeni yaradılmış Nuxa rayonunun tərkibinə keçmişdir.

Qeydlər
-------

1. ↑  "Şəki fəhləsi" qəzetindən məlum olur ki, bu dairə Qax, Vartaşen, Cəfərabad Göynük rayonlarından və Nuxa şəhərindən ibarət idi. Lakin, dairənin adı barədə qəzetdə məlumat yoxdur. Nuxa dairəsindən əvvəlki Zaqatala-Nuxa dairəsi (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsi, Prezident Kitabxanasının internetə yerləşdirdiyi "İnzibati ərazi vahidləri" adlı PDF fayla görə) 6 iyul 1929-cu il tarixli "Şəki fəhləsi" qəzetində "Zaqatala-Şəki mahalı" adı ilə göstərilir.

Mənbə
-----

* İnzibati-ərazi vahidləri. Səh.: 4.
**Müxtəsər Ədəbiyyat Ensiklopediyası** (*rus.* Краткая литературная энциклопедия) — "Sovet ensiklopediyası" nəşriyyatında 1962—1978-ci illərdə çapdan çıxmış 9 cildli ədəbi ensiklopediya. Əsas 8 cild 1962—1975-ci illərdə, əlavə 9-cu cild isə 1978-də çıxıb.

Ensiklopediyada 12 mindən artıq müəllifin məqalələri var (yazıçıların şəxsiyyətləri, dövrlərin tədqiqi, ədəbi terminlərin, cərəyanların, ədəbi qrupların, ədəbiyyatşünaslığın və mətbuatın xarakteristikaları və s.); əlifba göstəricisi 35 000-ə yaxın adların və terminlərin olduğunu göstərir. Tirajı 100 000 nüsxəyə çatmışdır.

Baş redaktor vəzifəsini SSRİ Yazıçılar İttifaqının katibi Aleksey Surkov tuturdu, faktiki rəhbərliyi isə baş redaktor müavini Vladimir Jdanov edirdi, 1969-cu ildə isə onu A. F. Yermakov əvəz etdi.

Birinci cildin ön söz bölməsində ensiklopediyaya "qısa" adının verilməsinin izahı belə verilib: "ədəbi biliklərin ətraflı toplusu deyil", həmçinin əlavə edilib ki, fundamental ədəbi ensiklopediyasının yaradılması "gələcəyin işi"di, lakin sonradan daha ətraflı ensiklopediya çap olunmadı.

Ümumiyyətlə ensiklopediya "yüksək peşekarlıq və səylə hazırlanmış nəşrdi".

* **Birinci cild**.Aarne — Qavrilov 1962.
* **İkinci cild**. Qavrilyuk —  Zülfüqar Şirvani 1964.
* **Üçüncü cild.** İakov —  Halldor Laksness 1966.
* **Dördüncü cild.** Lakşin — Muranovo 1967.
* **Beşinci cild.** Murari — Nəqərat 1968
* **Altıncı cild.** Qaravəlli — "Sovetskaya Rossiya"
* **Yeddinci cild.** "Sovet Ukraynası" — Fliaki
* **Səkkizinci cild.** Flober —  Yaşpal
* **Doqquzuncu cild** (əlavə) 1978. Müxtəsər Ədəbiyyat Ensiklopediyasının nəşrini başa çatdırır. Öncəliklə öz məzmununa görə o, son iki onillik ərzində ədəbi inkişafda baş verən hadisələr üçün nəzərdə tutulub.

Öncəki cildlərə ideoloji mülahizələrə görə əlavə edilməyən yazıçılar haqqında məqalələr doqquzuncu cildə əlavə edildilər. Həmən yazıçıların çoxusu Sovet ədəbiyyatında ilk növbədə qeyri-real cərəyanların nümayəndələri (Konstantin Vaginov, Aleksandr Vvedenskiy) və ilk mühacirlər (Georgi Adamoviç, Nikolay Yevreinov) idilər.

Kitabın göstərici səhifəsində 1970-ci illərin mühacirlərin adları qeyd olunmayıb, hətta ensiklopediyanın əvvəlki cildlərində ayrı məqalələr həsr olunan yazıçıların adları (Aleksandr Qaliç, Vladimir Maksimov, Viktor Nekrasov) belə.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Казак В.* Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.. — С. 205.
**Zəfər Ərgin** (30 avqust 1942, İstanbul) — Türk teatr, kinoteatr və teleserial aktyoru, səsləndirmə sənətçisidir.

Həyatı və karyerası
-------------------

Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsi, Sənət Tarixi bölümü məzunudur. Ankara Dənəmə Səhnəsindən yetişmiş, müxtəlif film və seriallarda rol almışdır.

1970-ci və 1980-ci illərdə TRT televiziyasında yayımlanan bir çox xarici serial və kinoteatr filmindəki məşhur aktyorların Türkcə səsləndirməsini gerçəkləşdirmişdir.

2003–2005-ci illər arasında yayımlanan *Qurdlar Vadisi* serialındakı Mehmet Qaraxanlı rolu ilə zirvəyə çıxmışdır. 2006-cı ildə Kanal D-də başlayan və hələdə yayımlanmaya davam edən *Arxa Küçələr* adlı serialda öncə başkomisər, 3-cü sezondan 9-cu sezona qədər əmniyyət amiri 9-cu sezondan etibarən isə əmniyyət müdirü Rıza Soylu rolunu canlandırmaqdadır.

Ərgin, 10 may 2014 də Kim Milyoner Olmaq İstər? aslı yarışma proqramının aparıcısı olan Kənan İşıqın narahatlığı nədəni ilə qonaq aparıcı olaraq bir bölümlüyünə yarışmanı aparmışdır.

9 oktyabr 2020 də etdiyi açıqlamada 14 ildir oynadığı *Arxa küçələr* serialı haqqında "İnşallah 15 il daha davam edərik. Etdiyiniz işdən məmnun qalasanız, izləyici ilə təmas halında olabilsəniz, doğru yolda olduğunuzu təxmin edərsəniz."

Filmoqrafiya
------------

* *Süməlanıın şifrəsi: təməl* — 2011
* *Akasya dayanacağı* — 2008 (Qonaq aktyor 1-ci bölüm)
* *Nyu-Yorkda beş minarə* — 2010
* *Günəşi gördüm* — 2009
* *Ankara cinayəti* — 2006
* *Arxa küçələr —* 2006–h.h. — Rıza Soylu
* *Böyük görüşmə —* 2006 — Ərən
* *ren*
* *Döngəl karxanası* — 2005— TMSF Prezidenti
* *Qanlı Toy* — 2005
* *Zalım* — 2003 — Şanlı Bəy
* Qurdlar Vadisi — 2003–2005 — Mehmet Qaraxanlı
* *Oğru* — 2001–2002
* *Dəli ürək: bumeranq cəhənnəmi* — 2001 — Şərəf
* *Sirr sənədi* — 1999
* *Berlin in Berlin* — 1993
* *Bir qatar yolculuğu* — 1988
* Yarpaq tökümü — 1988
* *Çalıquşu* — 1986
* *Bağdad xatun* — 1981

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. 1 2  Zafer Ergin // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
**Mərkəzi Yava** (yav. ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ; ind. *Jawa Tengah*, qısaldılmış "Jateng") İndoneziya əyalətidir, Yava adasının ortasında yerləşir. İnzibati paytaxtı Semaranqdır. Qərbdə Qərbi Yava, Hind Okeanı və cənubda Cokyakartanın Xüsusi Bölgəsi, şərqdə Şərqi Yava və şimalda Yava dənizi ilə həmsərhəddir. Ümumi sahəsi 32,548 km², 2015-ci ildə 33 milyon əhalisi olan bu bölgə həm Yava, həm də İndoneziyada Qərbi Yava və Şərqi Yavadan sonra üçüncü ən çox əhalisi olan əyalətə çevrildi. Vilayətə cənubdakı Nusakambanqan adası (Qərbi Yava sərhədinə yaxın) və Yava dənizindəki Karimunyava adaları da daxildir. Mərkəzi Yava ayrıca Xüsusi Bölgə və Cokyakarta şəhərini əhatə edən bir mədəni konsepsiyadır. Bununla birlikdə inzibati olaraq şəhər və ətraf bölgələr, müstəqillik əldə etdikdən bəri ayrıca bir xüsusi bölgə (bir vilayətə bərabər) yaratdılar və ayrıca idarə olunurlar. Yava mədəniyyətinin "ürəyi" kimi tanınmasına baxmayaraq, Qərbi Yava ilə sərhəddə Sundalılar kimi yavalı olmayan digər etnik qruplar da var. Çinli İndoneziyalılar, Ərəb İndoneziyalıları və Hind İndoneziyalıları da vilayətin hər tərəfinə səpələnmişlər.

Mərkəzi Yava
Vilayətdə insanlar qədim dövrdən bəri tərəfindən məskunlaşmışdır. "Yava Adamı" olaraq bilinən *Homo erectus*un qalıqları Benqavan Solo çayının sahillərində tapıldı və bu 1.7 milyon il əvvələ təsadüf edir. İndi Mərkəzi Yava bir neçə Hind-Buddist Krallığının, İslam sultanlıqlarının və Niderland Ost-Hindi müstəmləkə hökumətinin nəzarəti altında idi. Həm də İndoneziyanın müstəqillik hərəkatının mərkəzi idi. Müasir İndoneziyalıların əksəriyyəti Yava mənşəli olduqları üçün həm Orta Yava, həm də Şərqi Yava İndoneziyanın sosial, siyasi və iqtisadi həyatına böyük təsir göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Statistik Indonesia 2018". Badan Pusat Statistik. November 20, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 24, 2018.
2. ↑  Cited in *Whitten, T.; Soeriaatmadja, R.E.; Suraya, A.A.* The Ecology of Java and Bali. Hong Kong: Periplus Editions Ltd. 1996. 309–312:  
*Pope, G.* "Recent advances in far eastern paleoanthropology". Annual Review of Anthropology. 17. 1988: 43–77. doi:10.1146/annurev.an.17.100188.000355.  
*Pope, G.* "Evidence on the Age of the Asian Hominidae". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 80 (16). August 15, 1983: 4988–4992. doi:10.1073/pnas.80.16.4988. PMC 384173. PMID 6410399.  
*de Vos, J.P.; Sondaar, P.Y.* "Dating hominid sites in Indonesia" (PDF). Science Magazine. 266 (16). 9 December 1994: 4988–4992. doi:10.1126/science.7992059. 29 September 2009 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 August 2019.

Xarici linklər
--------------

* jawatengah.go.id — Mərkəzi Yavanın rəsmi saytı  (indon.)
* Media Online
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Murovdağ (dəqiqləşdirmə).

**Murov** — Azərbaycan Respublikası ərazisində 10 km enində və 70 km uzunluğunda ərazini əhatə edən dağ silsiləsi.

Təsviri
-------

Silsilənin şimal-şərqində əsrarəngiz göllər yerləşir. Onlar arasında ən gözəli Göygöl gölüdür. Qarabağ müharibəsinin gedişində silsilə Ermənistan və Azərbaycan arasında cəbhə rolunu oynamış və bu gün də oynayır. Silsilənin uzunluğu təqribən 70 kilometr (43 mil), hündürlüyü 3,724 metrdir (12,218 fut). Əsasən yura, təbaşir və paleogen süxurlarından ibarətdir. Silsilənin maksimal hündürlüyü 3,724 metr olan Gamışdağ zirvəsidir.

Murovdağ silsiləsi vəya Mrav silsiləsi Hinaldağ zirvəsindən Gamış dağına qədər şimala uzanır. Şimal-şərq yamacında şimal yamacının yaxınlığında Göygöl də daxil olmaqla bir sıra mənzərəli göllər var. Murovdağdan cənubdan Qarabağ vulkanik yaylası uzanır. Murovdağa qədər cənub-şərqdə küknar və ladin meşələri yayılmışdır. Murov dağlarının yay otlaqlarından ənənəvi olaraq azərbaycanlı və erməni çobanları istifadə edirdilər.

Tarixi
------

Birinci Qarabağ müharibəsində burada Kəlbəcər əməliyyatı aparılmışdır. Sonra dağ silsiləsi Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasını Azərbaycandan ayıran təmas xəttinin şimal hissəsini təşkil edirdi. Onun cənub yamacları Dağlıq Qarabağın Martakert rayonundan keçirdi. 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı və Murovdağ döyüşləri nəticəsində Murov dağı silsiləsindəki Murov zirvəsi işğaldan azad edilmişdir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Значение слова "Гямыш" в Большой Советской Энциклопедии  (rus.)". 2008-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-02.
2. ↑  "Azərbaycan". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-24.
3. ↑  *Müdafiə Nazirliyi.* "Murov dağı silsiləsindəki əhəmiyyətli yüksəklik azad olunub" (az.). mod.gov.az. 27.09.2020. 2020-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-27.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın dağ və zirvələri Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**Futbol qaydaları** (*ing.* Laws of the Game; hərfi tərcümə "oyunun qaydaları") — futbol oyunun qaydalarını müəyyən edən reqlament, həm də buna əsasən futbol yarışları keçirilir. Bu qaydalara riayət edilən ilk oyun Kembric Universitetinin üzvləri keçiriblər (Parkers Pis, Kembric şəhəri, 1848-ci il). 26 oktyabr, 1863-cü ildə İngiltərə Futbol Assosiasiyası bu qaydaları rəsmən təsdiqləmişdi. Qaydaların müasir formasının isə futbol assosiasiyalarının beynəlxalq şurası düzəldib və FİFA tərəfindən dərc olunub, bu hadisə 1970 ildə baş vermişdi. Bu qaydalar futbolda bu məsələləri qaydaya salır: oyunçuların sayı, matçın davamlılığı, meydançanın ölçüsünü, futbol topuna aid tələblər, pozuntuların növləri və s.

Oyun Qaydaları
--------------

Ebenzer Kobb Marli tərəfindən yazılan "Oyunun qaydalarının orijinalı, hal hazırda Mançester şəhərinin "Milli futbol muzeyində" yerləşir
Qaydaların (1 iyun 2016-2017-ci il tarixindən) sonuncu redaksiyası 17 bənddən ibarətdir.

* Birinci qayda: Oyun meydanı
* İkinci qayda: Top
* Üçüncü qayda: Oyunçular
* Dördüncü qayda: Futbol geyimi
* Beşinci qayda: Baş hakim
* Altıncı qayda: Hakimin köməkçiləri
* Yeddinci qayda: Oyunun müddəti və davamiyyəti
* Səkkizinci qayda: Futbol oyunun başlaması və bərpa edilməsi
* Doqquzuncu qayda: Top oyunda olduqda və olmadıqda
* Onuncu qayda: Qol
* On birinci qayda: Ofsayd (oyundankənar vəziyyət)
* On ikinci qayda: Qayda pozuntuları və intizamsız davranışlar
* On üçüncü qayda: Cərimə və sərbəst zərbələri
* On dördüncü qayda: Penalti (11 metrlik zərbə)
* On beşinci qayda: Aut (topun yan xəttdən oyuna daxil edilməsi)
* On altıncı qayda: Qapıdan zərbə
* On yeddinci qayda: Korner (küncdən zərbə)

Maraqlı faktlar
---------------

* 1992-ci ildə, 1990 ilin dünya çempionatında baxımlı futbol olmadığı üçün, qapıçının öz oyunçunun ayağla ötürməsindən sonra topu götürməsi qadağan olmuşdu.
* Topu qapı xəttinin keçməsinin dəqiq müəyyən etmək üçün 2012-ci ildə "Qol xətti texnologiyası" yeridilmişdi