recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: 5 (dəqiqləşdirmə).

***5+*** situasiyalı komediya serialı rejissor Xanlar Ağayev tərəfindən 2014–2015-ci illərdə çəkilmişdir. Serial Azad Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Situasiyalı komediya serialında dörd uşaqlı bir ailədə baş verən komik hadisələrdən bəhs edilir. Serialda əsas rolları Rəcəb Quliyev, Nicat Ələsgərov, Toğrul Rza, Vüsalə Yüksel Tağıyeva, Səid Məmmədov,Leyli Məcidova,Fərid Məmmədov, Əliqulu Səmədov və Almaz Mustafayeva ifa edirlər.

Məzmun
------

Situasiyalı komediya serialında dörd uşaqlı bir ailədə baş verən komik hadisələrdən bəhs edilir. Ata İsmayıl (Toğrul Rza), ana Seva (Vüsalə Yüksel Tağıyeva), nənə (Dilarə Fərəcullayeva), baba (Əliqulu Səmədov), böyük oğul Şükür (Rəcəb Quliyev), ortancılı Nihat (Nicat Ələsgərov), ondan kiçik olanı Mələk (Leyli Məcidova) və ən kiçiyi Adelya (Adelya Osmanova) serialın əsas obrazlarıdır. Şükür futbol həvəskarıdır, Nihat tez-tez aşiq olur, Mələyin öz aləmi var, Adelya isə hələ təzə-təzə yeriyir. Günlərin bir günü ana nəhayət işləmək qərarına gəlir və uşaqlara baxmağı ataya tapşırır. Beləliklə, ilk seriyada komik situasiyalar yaranmağa başlayır. Baba ilə nənə isə bütün başqa baba və nənələrdən çox fərqlidirlər. Hadisələr əsasən evdə cərəyan verir.

Film haqqında
-------------

* Serial Azərbaycan kinosu tarixində ilk uşaq serialıdır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

* Ssenarist: Cavid Osmanov, Vüsalə Yüksel Tağıyeva, Zəhra Rüstəm-Osmanova
* Rejissor: Xanlar Ağayev
* Operator: Nadir Mehdiyev
* Prodüser: İlqar Fətiyev
* Rəssam: İlham Bağırzadə, Xəzər Nəbiyev
* Səs operatorları: Ceyhun Aslanlı, Həsən Ağayev

Rollarda
--------

* Rəcəb Quliyev — Şükür
* Nicat Ələsgərov — Nihat
* Toğrul Rza — İsmayıl
* Vüsalə Yüksel Tağıyeva — Seva
* Leyli Məcidova — Mələk
* Əliqulu Səmədov — baba
* Almaz Mustafayeva — Safura
* Kamran Yunis — əsas məşqçi
* Ramin Şıxəliyev — məşqçi
* Dilarə Fərəcullayeva — nənə

Mənbə
-----

1. Azad Azərbaycan Televiziyası

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2014-cü ilin Azərbaycan filmləri
* 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Siyasi siyahı**, **partiya siyahısı** və ya **seçki siyahısı** — adətən proporsional və ya qarışıq seçki sistemlərində, eyni zamanda bəzi çoxluqlu seçki sistemlərində olan seçki üçün namizədlər qrupu. Seçki siyahısı siyasi partiya tərəfindən qeydə alınır və ya müstəqil namizədlər qrupunu təşkil edilir. Siyahılar açıq ola bilər, bu halda seçicilər qalib namizədlərin reytinqinə müəyyən təsir göstərə bilər. Bu həmçinin, qapalı ola bilər ki, bu halda namizədlərin sırası siyahının qeydiyyatı zamanı müəyyən edilir.

Əvəzedici siyahılar
-------------------

Seçilmiş nümayəndə öz yerini tərk edən zaman proporsional nümayəndəlik siyahı sistemindəki təsadüfi vakansiya adətən yerini tərk etmiş nümayəndənin siyahısında daha seçilməmiş ən yüksək səviyyəli namizəd tərəfindən doldurulur. Şəxsi və ya partiya-strateji səbəblərə görə, bu şəxs yerini aşağı səviyyəli həmkarına verməyi seçə bilər.

Əvəzedici siyahılar bəzən tək ötürülə bilən səsli seçki sistemlərində təsadüfi vakant yerləri doldurmaq üçün istifadə olunur. Buna misal olaraq 1984-cü ildən İrlandiyada keçirilən Avropa Parlamentinə seçkiləri göstərmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Originally the European Assembly Elections Act, 1984 Arxivləşdirilib 2022-11-03 at the Wayback Machine (which had its Dáil second reading on 21 March 1984 Arxivləşdirilib 2021-11-18 at the Wayback Machine); now the European Parliament Elections Act 1997 Arxivləşdirilib 2022-11-03 at the Wayback Machine, sections 12 (as substituted) Arxivləşdirilib 2022-11-03 at the Wayback Machine and 19 and Second Schedule Part XIII
**Fərqanə** (özb. Farg'ona [Фарғона]) — Özbəkistanda şəhər. Şərqi Özbəkistanda Fərqanə vadisində yerləşir. Qırğızıstan və Tacikistan sərhədlərindədir. Əhalisi 182,800 nəfərdir (1999). 420 km qərbində Daşkənd, 75 km şərqində Əndican şəhərləri var. Böyük İskəndərin çatdığı ən son bölgə olduğu təxmin edilir.

Mahmud Qaşqarlı, Türk dilinin ən əski və dəyərli sözlüklerinden Divanu Lügati't-Türkdə;

"*Oğuzlarla Oğuzlara uyanlara görə "kənd", Türklərin böyük bir qisminə görə "şəhər" deməkdir. Bundan alınaraq "Fərqanə" qəsəbəsinə "Özkənd" adı verilmişdir, "kəndimizin şəhəri" deməkdir.*" və burada "***الا** Ala" "Fərqanəyə yaxın bir yaylaq adı.*" Ala adında bir yayla olduğunundan söz eder.

Bejshu'nun Çinə Kronik üçüncü bölümündə (VII. yüz il başlarında) Fərqanə, **Boxan** adı ilə tanınır.

Tarixi
------

Fərqanə, əski şimal İpək yolu güzergahı üzərində 2600 km uzunluğunda olan yol, Qaşğar, indiki Kansu əyalətindəki Wuwei (武威市) və Wushao Ling Geçiti üzerinden əski Çinnin paytaxtı olan Xi'ana ulaşırdı.

Fergana, eski Zərdüşt edebiyatında Zərdüşt'ün vatanı kabul edilmektedir. Coğrafi konumu itibariyle eski devirlerde bölgede hüküm sürmeye çalışan komutanların ilk hedeflerinden biri olmuştur. Böyük Moğollar imperiyasının qurucusu Zahirəddin Mahmud Babur burada doğulmuş ve dövlətini burada qurmuşdur.

1873-cü ildə rusların hakimiyyəti altına düşən şəhər o dönəmdə bugünkündən 20 km kuzeydoğuda yer almaktaydı. Kısa süre sonra bugünkü yerine taşındı ve Ruslar tarafından "Yeni Margelan" adı verildi. 1910cu ildə dönemin valisi Skobelev tərəfindən öz adı verilen şəhər, 1920-ci ildə bolşeviklərin nəzarətinə keçdi ve hazırkı adı ilə tanınmağa başlandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't – Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 344
3. ↑  Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't – Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 82.
**İ.V.Papaskiri adına Abxaziya Milli Kitabxanası** (*abx.* И. Гь. Папасқьыр ихьӡ зхыу Амилаҭтә Библиотека)  — Gürcüstanın Abxaziya Muxtar Respublikası ərazisində, Suxumi şəhərində kütləvi kitabxana. Kitabxana 1981-ci ildən Abxaziyanın xalq yazıçısı İvan Georgieviç Papaskirinin adını daşıyır.

Binası
------

Abxaziya Milli Kitabxanası 15 mart 1921-ci ildə Abxaziya İnqilab Komitəsinin Xalq Təhsili Şöbəsi tərəfindən Suxum Mərkəzi Kitabxanası kimi yaradılmışdır. Elə həmin il martın 29-da Suxumun Svoboda küçəsindəki keçmiş "piskopos evində" oxu zalı açılmışdır. Kitabxananın kitab fondu özəl kitabxanalardan ibarət idi. 1922-ci ildə kitabxana mərkəzi kitab depozitariyasına çevrildi. 1926-cı ildə ona Abxaziya SSR-in bütün kitabxanalarını idarə etməyə başlayan Mərkəzi Şəhər Kitabxanası statusu verildi.

1938-ci ildə Mərkəzi Şəhər Kitabxanası Abxaziya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Respublika Kitabxanası statusunu aldı

1980-ci ildə kitabxana yeni standart binaya köçdü. 1981-ci ildə kitbxanaya Abxaziyanın ilk xalq yazıçısı, Quliya adına Respublika Mükafatı laureatı İ.G.Papapaskirin adı verildi. 1983-cü ildə kitabxana universal, elmi Respublika kitbxanası statusunu aldı.

Müasir dövr
-----------

1992-1993-cü illərdə Abxaziyada müharibə illərində kitabxananın binası və kitab kolleksiyası döyüş əməliyyatları nəticəsində ciddi zərər gördü. Kitabxana binası demək olar ki, dağıdıldı. Yalnız 90-cı illərin ortalarında bina bərpa edildi. 1998-ci ildə kitabxanaya Milli Kitabxana statusu verildi.

2012-ci ilin avqustundan 2015-ci ilin sentyabrınadək Rusiya Federasiyasından investisiyalar cəlb olunmaqla kitabxana binası əsaslı təmir edilmişdir. Yenilənmiş kitabxananın açılışı 1 iyun 2017-ci ildə baş tutdu. Hazırda kitabxanada 307,7 min nüsxə kolleksiyası olan 9 şöbə fəaliyyət göstərir. İ.V.Papaskiri adına Abxaziya Milli Kitabxanası oxuculara müxtəlif elm sahələri üzrə ədəbiyyat təklif edir. Kitabxana Rusiya kitabxanaları ilə geniş kitab mübadiləsi apararaq, müxtəlif dillərdə ədəbiyyat əldə edir.

Abxaziya Milli Kitabxanasında biblioqrafiya, oxucuya xidmət, kitabların bərpası şöbələri mövcuddur. Kitabxanada elektron kataloq və elektron resursların idarə edilməsi kimi yeni şöbələrdə fəaliyyətə başlamışdır. Kitabxana son müasir texnologiyaları tətbiq edir və oxuculara elektron kataloq vasitəsilə istədikləri kitabları çatdırır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Национальная библиотека им. И. Папаскир". Министерство культуры и охраны историко-культурного наследия Республики Абхазия. 2017-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-28.
2. ↑  "Открытие Национальной библиотеки имени Ивана Папаскир открыта после реконструкции". Министерство культуры и охраны историко-культурного наследия Республики Абхазия. 2017-06-01. 2017-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-28.
3. ↑  *Роберт Джопуа.* "Нацбиблиотека Абхазии официально открылась". sputnik-abkhazia.ru. Sputnik Аԥсны. 2017-06-01. 2017-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-28.
**Cozef Palmer** (*ing.* Joseph Palmer; 1716 – 1788 və ya 25 dekabr 1788) — ABŞ sərkərdəsi, ABŞ İstiqlal müharibəsi iştirakçısı.

1770-ci illərdə Palmer Amerika müstəqilliyinin tərəfdarına çevrilmişdir. O, Leksinqton döyüşündə vuruşmuş, Massaçusets Vilayət Konqresində və Kembric Təhlükəsizlik Komitəsində xidmət etmişdir. Palmer 1776-cı ildə Massaçusets milislərində polkovnik və Massaçusets ştatının Suffolk dairəsində briqadir kimi komissiya almışdır. Vermont və Rod-Aylenddə kəşfiyyat toplama missiyalarına getmiş, briqada generalı kimi Rod-Aylend ştatının Nyuport şəhərinə uğursuz hücuma rəhbərlik etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Swartz A.* Joseph Palmer // Open Library (ing.). 2007.
2. 1 2 3 4  Joseph Palmer // Faceted Application of Subject Terminology.
3. 1 2  Find a Grave (ing.). 1996.
4. ↑  Allen Johnson and Dumas Malone, eds. *Dictionary of American Biography*. New York: Scribner's (1937)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| Normativ yoxlama | LCCN: nr2002004616 · VIAF: 34389878 · WorldCat VIAF: 34389878 |
**Uşaq-gənclər idman məktəbi** (*UGİM*) — öz fəaliyyətini uşaq, yeniyetmə və gənclərin bədən tərbiyəsi və idman vasitəsilə sağlamlığının və fiziki hazırlığının möhkəmləndirilməsinə, yerləşdiyi ərazidə ümumtəhsil məktəbləri ilə fiziki tərbiyə işində istiqamətləndirici rol oynamağa və yüksək səviyyəli idmançıların hazırlanmasının baslanğıc və orta mərhələlərinin əhatə edilməsinə yönəldən məktəbdənkənar, sosial yönlü müəssisə.

Azərbaycan Respublikasında UGİM-in açılması bu aşağıdakı şərtlərlə həyata keçirilir:

1. təlim-məşq prosesinin təşkili üçün özünün və yaxud icarəyə götürülmüş idman bazasının olması;
2. bir idman növü üzrə minimum 14 qrupun fəaliyyətini təmin etmək üçün maliyyə vəsaitinin olması;
3. açılması nəzərdə tutulmuş idman növü üzrə ixtisaslı məşqçi-müəllim kadrlarının olması.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-17.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Uşaq-gənclər idman məktəbi** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Aleksandru Yonuts "Aleks" Florea** (*rum.* Alexandru Ionuț "Alex" Florea; d. 15 sentyabr 1991, Konstansa, Rumıniya) — Rumıniya müğənnisi. O, İlinka ilə birlikdə Rumıniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

Aleks Florea 2013-cü ildə Rumıniyanın *The X Factor* musiqi yarışmasında, 2014-cü ildə isə *The Voice* səs yarışmasında iştirak etmişdir.

Rumıniyanın TVR telekanalının Avroviziya 2017 üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda qalib gələn Aleks Florea İlinka ilə duet şəklində ifa etdiyi "Yodel It!" mahnısı ilə Rumıniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Uzun məşqlərdən sonra Aleks və İlinka 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin yarımfinal mərhələsində 5-ci nömrə altında səhnə almışdır. Nəticədə 174 xalla 6-cı yerdə qərarlaşaraq, final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar. Müsabiqənin finalında bir daha "Yodel It!" mahnısını ifa edən Aleks və İlinka 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 282 xal toplayaraq, 7-ci yerdə qərarlaşmışdırlar.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Yodel It!"(İlinka ilə duet) | 2017 |
| "Nobody Told Me It Would Hurt" | 2018 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Eurovision 2017 Romania. Cine ne reprezintă la Kiev" (Rumınca). Antena 3. 5 mart 2017. 2017-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-12.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Voltaj  "De la capăt - All Over Again"** | **Rumıniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**The Humans  "Goodbye"** |

Xarici keçidlər
---------------
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elmar Məmmədov.

**Məmmədov Elmar Məmməd oğlu** (9 oktyabr 1967, Bakı) — "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" ASC-nin İdarə Heyətinin keçmiş sədri.

Həyatı
------

Elmar Məmmədov 9 oktyabr 1967-ci ildə anadan olmuşdur. 1991-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu "Maliyyə və kredit", 1996-cı ildə Bakı Dövlət Universitetini "Hüquqşünas" ixtisası üzrə bitirmişdir.

1987-1989-cu illərdə Azərbaycan Sənaye-Tikinti Bankında, 1990-1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Vergi Müfəttişliyində, 1995-2004-cü illərdə Azərbaycan Beynəlxalq Bankında, 2004-2005-ci illərdə BUS Bankda, 2005-2009-cu illərdə "Kapital Bank" ASC-də müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

2009-2013-cü illərdə "Kapital Bank" ASC-nin, 2014 –2015-ci illərdə "Azər-Türk Bank" ASC-nin İdarə Heyətinin sədri olmuşdur. 2015-ci ilin iyulundan 2016-cı ilin dekabrına qədər "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" ASC-nin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsini icra edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elmar Məmmədov [[Adam.az|"adam.az"]] saytında". 2014-07-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-23.
2. ↑  Beynəlxalq Bankın yeni sədri Elmar Məmmədov kimdir?[*ölü keçid*]
3. ↑  ""Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" RƏSMİ açıqlama verib". 2017-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-08.
**NGC 6294**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə İlandaşıyan bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1828-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS[*ölü keçid*]
* 

* WikiSky-da NGC 6294: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6270 |
NGC 6271 |
NGC 6272 |
NGC 6273 |
NGC 6274 |
NGC 6275 |
NGC 6276 |
NGC 6277 |
NGC 6278 |
NGC 6279 |
NGC 6280 |
NGC 6281 |
NGC 6282 |
NGC 6283 |
NGC 6284 |
NGC 6285 |
NGC 6286 |
NGC 6287 |
NGC 6288 |
NGC 6289 |
NGC 6290 |
NGC 6291 |
NGC 6292 |
NGC 6293 |
**NGC 6294** |
NGC 6295 |
NGC 6296 |
NGC 6297 |
NGC 6298 |
NGC 6299 |
NGC 6300 |
NGC 6301 |
NGC 6302 |
NGC 6303 |
NGC 6304 |
NGC 6305 |
NGC 6306 |
NGC 6307 |
NGC 6308 |
NGC 6309 |
NGC 6310 |
NGC 6311 |
NGC 6312 |
NGC 6313 |
NGC 6314 |
NGC 6315 |
NGC 6316 |
NGC 6317 |
NGC 6318 |
NGC 6319



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çürük borolar** (*ing.* rotten boroughs) — Birləşmiş Krallıqda XVIII əsrin sonu və XIX əsrin əvvəllərində əhalisi boşaldılmış, lakin parlamentdə təmsilçiliyini qoruyub saxlayan kənd və şəhərlər. Bu qəsəbələrdə seçicilərin səsləri çox vaxt yerli ev sahibi tərəfindən idarə olunurdu. Çox vaxt İcmalar Palatasında bir yer sadəcə alınırdı ki, bu da bir neçə onlarla seçici üçün çətin deyildi. 1832-ci il islahatından əvvəl parlamentə 2 deputat göndərən və yalnız 7 sakinin səsvermə hüququ olan Surreydəki Qatton qəsəbəsi "rekordçu" idi.

Eyni zamanda, bir çox yeni böyük sənaye mərkəzləri, məsələn, Birmingem, parlamentdəki təmsilçilikdən tamamilə məhrum edilmişdi. Təkcə fəhlələr deyil, sənaye burjuaziyasının bir çox nümayəndələri də səsvermə hüququna malik deyildilər. 1815-ci ildə 20 milyondan çox olan Birləşmiş Krallıq əhalisinin yalnız 160 min nəfərinin səsvermə hüququ var idi. Sənaye şəhəri Yorkşir cəmi 2 deputatla təmsil olunmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şablon:БСЭ2

Xarici keçidlər
---------------

* Сэр Фрэнсис Бердетт
* Spielvogel, *Western Civilization — Volume II: Since 1500* (2003) p. 493
* Lewis Namier, The Structure of Politics at the Accession of George III, 1929.
**NGC 6298**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. **S0** tipli  qalaktikadır.  Levis Svift tərəfindən 1885-ci ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS[*ölü keçid*]
* 

* WikiSky-da NGC 6298: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6274 |
NGC 6275 |
NGC 6276 |
NGC 6277 |
NGC 6278 |
NGC 6279 |
NGC 6280 |
NGC 6281 |
NGC 6282 |
NGC 6283 |
NGC 6284 |
NGC 6285 |
NGC 6286 |
NGC 6287 |
NGC 6288 |
NGC 6289 |
NGC 6290 |
NGC 6291 |
NGC 6292 |
NGC 6293 |
NGC 6294 |
NGC 6295 |
NGC 6296 |
NGC 6297 |
**NGC 6298** |
NGC 6299 |
NGC 6300 |
NGC 6301 |
NGC 6302 |
NGC 6303 |
NGC 6304 |
NGC 6305 |
NGC 6306 |
NGC 6307 |
NGC 6308 |
NGC 6309 |
NGC 6310 |
NGC 6311 |
NGC 6312 |
NGC 6313 |
NGC 6314 |
NGC 6315 |
NGC 6316 |
NGC 6317 |
NGC 6318 |
NGC 6319 |
NGC 6320 |
NGC 6321 |
NGC 6322 |
NGC 6323



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Piksel Sənət** (ing. *Pixel Art*) — şəkillərin piksel səviyyəsində düzəldildiyi proqram təminatı ilə yaradılan rəqəmsal sənət formasıdır. Bu cür qrafiklər, qrafik kalkulyatorlar kimi digər məhdud sistemlər ilə yanaşı, 8-bit və 16-bit kompüter və oyun konsollarından gəlir. Piksel şəkillərində istifadə olunan rənglər əsasən məhduddur. Bəzən sadəcə 2 rəngdəndə istifadə olunur.

Piksel sənətdə alma
Bunu bir hobbi olaraq edən icmalar **spriting** adlanır. Bu müddət kompüter qrafikində istifadə olunan **sprite** terminindən gəlir.

Tarixi
------

Müasir piksel sənəti, 20. Əsrin əvvəllərində Nyu-Yorkun elektron reklam lövhələrində 1937-ci ildə mövcud olan lampalı sadə monoxromatik displeylərində peyda oldu. Hal-hazırda piksel art klassik videooyunlarda, xüsusilə klassik Space Invaders (1978), Pac-Man (1980) və Nintendo Entertainment System (1983) tipli 8-bit konsollarında iştirak edir. Piksel sənət ilk dəfə Xerox Palo Alto Tədqiqat Mərkəzinin Adele Goldberg və Robert Flegal tərəfindən 1982-ci ildə nəşr edilmişdir. Ancaq əslində bu konsepsiya 1972-ci ildə Richard Shoupa superpaint sistemində istifadə edilmişdir. Belə Cross Stitching, mozaika tikmə və muncuq kimi incəsənət bəzi ənənəvi formaları, piksel incəsənət çox oxşardır. Bu sənət formaları müasir rəqəmsal hesablamaların piksellərinə bənzər kiçik rəngli vahidlərdən şəkillər yaradır. Eyni konsepsiyanı Şimali Koreya "Arirang" festivalında görmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "New York in the mid 1930s in Color". Archived from the original on 2020-02-01. İstifadə tarixi: 2021-12-16.
2. ↑  "Goldberg, Adele; Flegal, Robert". 2022-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-16.
**Arxont** (q.yun. ἄρχων — başçı, rəis, hökmdar; başlanğıc, hakimiyyət mənalarını verən *ἄρχη* sözündən əmələ gəlib) — qədim yunan polislərində (şəhər-dövlət) ən yüksək vəzifəli şəxs. Bizans İmperiyasında bu titulu yüksək vəzifəli ağalar daşıyırdılar.

*Arxont* sözü çox hallarda slavyan sözü "knyaz" ilə eyni məna verirdi.

Konstantinopolun fəthindən sonra arxont titulu Konstantinopol patriarxı tərəfindən xüsusi xidmətlərə görə bəzi pravoslav şəxslərə verilirdi.

Afina arxontları
----------------

Ən məşhur arxontlar Afinadandır, orada bu titul hələ Basilevsin dövründə yaranmışdır. Əfsanəyə görə, e.ə. XI əsrdə çar hakimiyyəti ləğv olundu və Kodridlər çar nəslinin nümayəndələri ömürlük arxont oldular. E.ə. VIII əsrin ortalarında Evpatridlər bu vəzifəyə təyin olunmağa başlandılar və arxontun hakimiyyət müddəti 10 ilə qədər azaldıldı, e.ə. VII əsrin birinci yarısından isə 1 ilə qədər.

Birinci arxont eponim (icra başçısı, illəri onun adı ilə adlandırırdılar), ikinci arxont Basilevs (pərəstişliyə nəzarət edirdi) və üçüncü arxont polemarxın (sərkərdə idi) vəzifələri ən qədimlərdən sayılırlar. E.ə. VII əsrin təxminən ortalarında fesmofet adlı məhkəmə funksiyalarını göstərən daha altı arxont vəzifələri əlavə edildi. Bütün doqquz arxontlar ali vəzifəli şəxs kollegiyayasını təşkil edirdilər. Solonun islahatlarından (e.ə. VI əsrdə) sonra arxont vəzifəsinə Pentakosiomedimnlər ali əmlak dərəcəli üzvləri təyin ola bilərdilər, daha sonra ikinci dərəcəli Hippeilər də icazə verildi, e.ə. 457/456-cı ildə üçüncü dərəcəli Zevgitlər də bu haqqı əldə etdilər. E.ə. V əsrdə arxontlar kollegiyası siyasi əhəmiyyətini itirdi və bu əsrin sonunadək ancaq dövlət vəzifələrini yerinə yetirən fəxri orqan statusunda qaldı. Klassik dövrdə arxont seçkiləri püşkatma yolu ilə aparılırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Внутренний строй Киевского княжества в X в. Arxivləşdirilib 2008-03-23 at the Wayback Machine *(rusca)*
2. ↑  "Словарь иконописца - А". 2018-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-14.
3. ↑  Анн-Мари Бюттен. Классическая Греция. Москва «Вече», 2006
**Qradonaçalnik** (*rus.* Градоначальник) — XIX əsrdə və XX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasında qubernator hüquqlarına malik olan məmur. Onlar quberniya bölgüsündən asılı olmayaraq, əhəmiyyəti və ya coğrafi mövqeyinə görə öz inzibati vahidinə malik qradonaçalstvoya (bitişik ərazisi olan şəhərə) nəzarət edirdi. Bu şəhərlər Sankt-Peterburq, Moskva, Odessa, Sevastopol, Kyaxta, Feodosiya, İzmail, Dərbənd, Rostov-na-Donu, Dalnıy, Bakı, Taqanroq, Yalta, Kerç-Yeni Qala və Nikolayev idi.

Qradonaçalnik ya şəxsən imperator tərəfindən, ya da Daxili İşlər Nazirliyinin təqdimatı ilə təyin edilirdi. Qubernatorlara tabe olan şəhərlərlə müqayisədə qradonaçalniki şəhərin özünüidarəsinə (şəhər polisi idarəsi, ticarət, poçt, gəmiçilik və ictimai, təhkimçi və liman binalarına nəzarət) tam hüquqlardan istifadə edirdi. Qradonaçalnik paytaxtda təsərrüfat sərəncamları ilə bağlı işlərə baxarkən xüsusi şəhər işlərinə və vilayət inzibati komitəsinə rəhbərlik edirdi.

1917-ci il Fevral inqilabı qradonaçalnik vəzifəsini ləğv etmiş və onu Müvəqqəti Hökumətin komissarları ilə əvəz etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gradonachalnik" Градоначальник. Большой юридический словарь (rus). 2003. 2023-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-20.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Градоначальник // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* *K. K. Arsenyev, S. M. Natyshev.* Город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Assal** — Cibutinin mərkəzində yerləşən krater gölü. Göl dəniz səviyyəsindən 155 m aşağıda Afar ovalığında yerləşir. Göl Afrikanın ən alçaq nöqtəsidi. Gölün 20–40 m dərinlikdə su duzluluğu 35 ‰ təşkil edir ki, bununla da göl Ölü dəniz və Elton gölü ilə yanaşı dünyanın ən duzlu göllərindən sayılır. Göl qalın duzlu torpağla əhatə olunub. Burada duz hasil edilir və karvanlarla Efiopiyaya göndərilir.

Göldən təxminən beş kilometr məsafədə cənub-şərqdə Tacura körfəzi yerləşir.

Cibuti Respublikası təklif edib ki, Assal gölü ilə Ardoukoba vulkanı UNESCO-nun "Dünya irsi" siyahısına salınsın.

İqlimi
------

İsti səhrada yerləşən gölün sentyabrdan maya qədər temperaturası 52 °C qədər qalxır. Oktyabrdan aprelə qədər yüksək rütubətli yağışlar yağır və havanın temperaturu 34 °C aşağı düşmür. Güclü, quru və isti küləklər mühitin bir hissəsidir. Aylıq temperatur fərqi 6 °C olduğu bildirilir. Yay mövsümü ərzində quru, isti küləklər iki istiqamətdən əsir: Sabo küləyi cənub-qərbdən və Hamsin küləyi şimal-qərbdən. Hərdənbir yağan yağışlar nəticəsində, oktyabrdan aprelə qədər külək şərqdən əsir.

Göl suyunun temperaturu isə 33-34 °C, amma küləyin sürəti və buxarlanma az olanda səth suların temperaturu 20 °C olur. Gölün dayaz dərinliklərində göl suyunun rəngi də dəyişir və kiçik müddətdə lüminessensiya rənglərinə boyanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ən alçaq yeri Assal gölüdür". 2020-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-07.
2. ↑  "A life of constant thirst beside Djibouti's Lake Assal" Arxivləşdirilib 2019-02-12 at the Wayback Machine. British Broadcasting Corporation (BBC). 4 dekabr 2010.
3. 1 2  "Geothermal Development in the Assal Area in Djibouti." Arxivləşdirilib 2010-02-15 at the Wayback Machine (pdf). Djibouti Environmental Management Plan. pp. i–xi,26, 29–30.
4. ↑  "Assal Lake – Djibouti" Arxivləşdirilib 2011-08-15 at the Wayback Machine. tixik.com.
5. ↑  Walter Andrew Bell (1929). *Horton-Windsor district, Nova Scotia* Arxivləşdirilib 2021-11-02 at the Wayback Machine. F.A.Acland, Printer.
6. ↑  Michael Hodd (22 mart 2002). *East Africa handbook: the travel guide*. Footprint Travel Guides. pp. 947–. ISBN 978-1-900949-65-1.
**Boston kampaniyası** (*ing.* Boston campaign) — ABŞ İstiqlal müharibəsinin ilk hərbi kampaniyası. Əvvəlcə patriotların səfərbər edilməsi və sonradan onun Kontinental Orduya çevrilməsi səbəb olmuşdur. Kampaniya 19 aprel 1775-ci ildə Leksinqton və Konkord döyüşləri ilə başlamış, bu döyüşlərdə milis Britaniyanın Konkordda yerləşən hərbi mağazalar və separatçı liderləri ələ keçirmək planlarına mane ola bilmişdir. İngilis qoşunları Çarlstonda geri çəkilmə zamanı artan sayda qarşı mübarizə apararkən əhəmiyyətli itkilər vermişdir.

Patriotlar Bostonu çevrələmiş və mühasirəyə başlamışdılar. Bu əməliyyatın ən mühüm hadisəsi 17 iyun 1775-ci ildə baş vermiş Bunker-Hill döyüşü idi. Qurbanların sayı baxımından bütün müharibənin ən qanlı epizodlarından birinə çevrilmişdir. Həm Boston yaxınlığında, həm də sahilyanı ərazilərdə çoxsaylı atışmalar olmuşdur.

1775-ci ilin iyulunda Corc Vaşinqton milis komandiri təyin edilmiş və onu daha vahid orduya çevirmişdir. 4 mart 1776-cı ildə patriotlar Bostonun cənubunda bir neçə təpəni tutmuşdular və Dorçester-Hayts fortifikasiyasını qurmuşdular. Onlar buradan şəhərə və körfəzdəki Britaniya gəmilərinə toplardan atəş aça bilirdilər. Mühasirə və onunla birlikdə kampaniya 17 mart 1776-cı ildə Bostonun tutulması və britaniyalıların geri çəkilməsi ilə başa çatmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Brooks, Victor.* The Boston Campaign. Combined Publishing. 1999. ISBN 1-58097-007-9.
2. ↑  Paul Revere's Ride. New York: Oxford University Press. 1994. ISBN 0-19-508847-6.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Frothingham, Jr, Richard.* History of the Siege of Boston and of the Battles of Lexington, Concord, and Bunker Hill. Little, Brown. 1851.
* *Frothingham, Jr, Richard.* The Rise of the Republic of the United States. Little, Brown. 1886.
* *McCullough, David.* 1776. New York: Simon and Schuster Paperback. 2006. ISBN 0-7432-2672-0.
* *Ward, Christopher.* The War of the Revolution. Skyhorse Pub. 2011. ISBN 978-1616080808.
**Psevdomembranoz kolit** bağırsaq florasının müvazinətinin yatrogen olaraq antibiotik vasitəsilə pozulması nəticəsində *lat.* Clostridium difficile bakteriyalarının həddsiz çoxalmasından və onların ifraz etdiyi zəhərli toksinlərinin təsirindən meydana çıxmış bir hal, hərarətin qalxması, kəskin qarın ağrıları və ishal, dehidrotasiya (maye itirmə) ilə özünü büruzə verən bağırsaq iltihabıdır.

Törədicisi
----------

*lat.* Clostridium difficile qrammüsbət, anaerob, adətən bağırsaq florasına aid olmasa da müayinə materialında rast gəlmə tezliyi böyüklərdə 5%, uşaqlarda 50% təşkil edir. İstənilən antibiotiklə xüsusilə də *Penicillin, Ampicillin, Cephalosporin, Clindamycin, Lincosamid* preparatları ilə uzun müddətli müalicə dezbaktriyoz hallarına səbəb ola bilər.
*lat.* Clostridium difficile tərəfindən ifraz olunan toksinlər bağırsaq divarının selikli qişasını zədələyərək "vulkan püskürməsi" şəkilli fibrin ifrazına səbəb olur ki, maye itkisi ilə nəticələnən kəskin qarıngetmələrə – qanlı ishallara gətirib çıxardır. Adətən tibbdə kolonoskopiya zamanı görünən bu mənzərəni "küçə döşəmə daşlarına" bənzədirlər.

Diaqnostikası
-------------

Xəstənin şikayətləri qarın sancılarından, bəzən qanlı ishaldan, yüksək hərarətin olmasından, məye itirilməsi nəticəsində meydana çıxan halsızlıqdan ibarət olur.

Dioqnostik müayinələrPsevdomembranoz kolit zamanı kompyutertomoqrafiya.Endoskopik şəkil: kolonoskopiya zamanı müşahidə olunan "küçə daş örtüyü" mənzərəsiUltrasəs müayinəsi zamanı Psevdomembranoz kolitə məxsus qeyd olunan dağırsaq divarının qlınlaşmaları.
Ultrasəs və kompyutertomoqrafiya müayinəsində yoğun bağırsağın divarının qalınlaşması aydın müşahidə edilir. Endoskopik müayinədə yoğun bağırsağın selikli qişasının fibrinlə örtüldüyünü görmək mümkündür. Nəcis materialı *lat.* Clostridium difficile  bakteriyasına və onun toksinə görə müayinə olunur. Bağırsaq divarından götürülmüş materialın biopsiya müayinəsində selikli qişanın kəskin iltihabını görmək mümkündür. Qanda iltihab göstəricisi C-reaktiv zülal (CRP) artmış olur.

Müalicəsi
---------

Su-duz müvazinətini nizamlamaq üçün elektrolit məhlulların infuziyası ilə yanaşı metronodazol və ya rifaksimin preparatlarının daxilə qəbulu təyin edilir. Digər antibiotiklərin təyinatı ləğv edilməlidir. Bunlardan əlavə qida rasionunda bağırsaq florasını bərpa etmək üçün yoğurt ya qatıq qida məhsulundan istifadə edilə bilinər.

Fəsadlar
--------

Psevdomembranoz kolit maye itirilməsi hesabına Hipovolemik şok, *lat.* Clostridium difficile toksininin orqanizmi zəhərlənməsindən septik şok, böyrək çatışmamazlığı, bağırsaq divarının deşilməsi hesabına peritonit kimi hallarla fəsadlaşa bilir.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* (mit endoskopischen Bildern)
* Arxivləşdirilib 2010-11-22 at the Wayback Machine (mit endoskopischen Bildern)
* Arxivləşdirilib 2015-04-24 at the Wayback Machine (mit histologischen Bildern)
**Azərbaycanda alman əsirləri** (*alm.* Deutsche Kriegsgefangene in Aserbaidschan‎) — İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Sovet qoşunları tərəfindən tutulan və Azərbaycan SSR ərazisində olan Üçüncü Reyxin keçmiş hərbi qulluqçuları.

Tarixi
------

### Əsirlərin gəlişi və yerləşmə

### Tikinti işləri

İkinci Dünya Müharibəsində SSRİ-yə əsir düşən almanların bir hissəsi Azərbaycana gətirilərək tikinti sahəsində işlədilib. Dövlət İncəsənət Muzeyi, Hökumət Evi, Səhiyyə Nazirliyinin binası məhz almanlar tərəfindən tikilib. 1940-cı ildə Mingəçevir SES-in əsası qoyulub. 1941-ci ildə stansiyanın tikintisinə 10 minə yaxın alman hərbi əsir cəlb edilib.

### Yeraltı fəaliyyətlər

### Müharibə əsirləri ilə siyasi işlər

### Müharibə əsirlərinin qaytarılması

Alman əsirlərin qəbiristanlıqları
---------------------------------

Almaniya Xarici İşlər Naziri Klaus Kinkel Bakıda alman əsirləri qəbiristanlığında yerləşən abidəyə çələng qoyur. 22 dekabr 1995-ci il
Bu gün alman müharibə əsirlərinin qəbirləri Azərbaycanın müxtəlif yerlərində yerləşir. Əsasən bu qəbiristanlıqlar, hərbi əsirlərin tikinti işlərinə cəlb olunduğu yerlərdə olurdu. 1995-ci il dekabrın 22-də Azərbaycan Xarici İşlər Naziri Həsən Həsənov və Almaniya Xarici İşlər Naziri Klaus Kinkel alman əsirlərinin məzarlarının qorunması haqqında müqavilə imzalamışlar.

Saatlının Cəfərxan kəndindəki "Laboratoriya" adlanan yerdə 200-ə yaxın alman əsiri saxlanılıb. Əsir olduqları müddətdə müxtəlif kənd işlərinə cəlb olunmuşdular. Müəyyən vaxtdan sonra 200-ə yaxın alman əsiri vəfat etmişdir. Ölmə səbəbləri isə bəlli deyil. Ölmüş əsirlər üçün ayrıca məzarlıq da salınıb. Hazırda həmin "Laboratoriya"nın uçulmuş bir hissəsi isə mal-qara üçün tövlə kimi istifadə olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Azərbaycan almanları". modern.az. modern.az. 2019-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 mart 2019.
2. ↑  Чернявский С. И. Внешняя политика Азербайджанской Республики (1988–2003). — Б.: Адилоглу, 2003. — С. 274.
3. 1 2 3 4 5  "Azərbaycanda ölən Alman əsirləri". turan.az. turan.az. 2018-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 mart 2019.
**Pitekantrop** — XIX əsrin sonlarında Yava adasında, Trinil yaxınlığında avstrolopitekə nisbətən daha mükəmməl və insana daha artıq bənzəyən meymunların qalıqları tapılmışdır. Tədqiqatçılar onların Kaynazoy erasının dördüncü dövründə yaşadıqlarını aşkar etmişdir. Bu cür meymunların ilk nümunəsi hollandiyalı həkim Dübua tərəfindən 1891–1892-ci illərdə kəşf edilmiş və **Pitekantrop** (meymun- insan) adlandırılmışdır.

1936-cı ildə Yava adasındakı Modcokerto şəhəri yanında daha bir pitekantrop uşağın kəllə sümüyü tapılmışdır. Bu vaxtadək yeddi pitekantropun sümüyü tapılmışdır. Adından göründüyü kimi, pitekantrop-avstralopitek adlanan və inkişaf etmiş meymunlarla neandertal insan arasındakı keçid formasının bir nümunəsidir. Bunu pitekantropun tapılmış qalıqlarında həm meymunlara və həm də insana xas olan əlamətlərin olması da sübut edir. Məsələn; onun kəllə sümüyünün zahiri görünüşü, gözüstü alın sümüyünün qabağa çıxması, alının kiçikliyi, bəzi dişlərin quruluşu və s. meymunlar üçün xarakterikdir. Pitekantrop təxminən 700–27 min il bundan əvvəl yaşamışdır. Avstropiteklərə nisbətən pitekantropun geniş alnı beynin inkişaf etmiş olduğunu göstərir. Həcmi etibarilə pitekantropun beyni də insana ən yaxın olmaqla müasir meymunların beynindən bir yarım və yaxud iki dəfə artıqdır(ən iri qorilla kəlləsinin həcmi 600 sm³, pitekantropun beyin həcmi isə 850–900 sm³ idi). Tapılmış bir neçə sümüyü pitekantropun artıq iki ayaq üstə şaquli vəziyyətdə yeridiyini sübut edir. İnkişaf dərəcəsinə görə pitekantrop antropoidlərə daha yaxındır. Pitekantropun dövründə meşələrdə çoxlu sitrus və dəfnə ağacları bitmiş, bu meşələrdə çoxlu vəhşi camış, gərgədan, donuz, meymun, bəbir və pələng, hətta fil yaşadığını demək olar.

Bu heyvanların çoxu vaxtilə Yava adasında püskürmüş böyük vulkan nəticəsində kül və torpaq altında qalıb məhv olmuşdur. (Trinil sümük təbəqəsi). Ehtimal ki, sümükləri tapılmış pitekantroplarda bu zaman məhv olmuşdur. İndiyədək pitekantrop məskənlərinə təsadüf edilməmişdir, lakin pitakantropun işlətdiyi silahlar haqqında az da olsa məlumatımız vardır. Yava adasının cənubunda pitekantropun sümükləri tapılmış yer qatlarında alimlər Kvars daşından qayrılmış bir neçə kobud silah tapmışlar. Beləliklə, pitekantrop və ona yaxın canlıların əmələ gəlməsi ilə insanın formalaşmasında ilk mərhələnin başa çatdığını demək olar.

Mənbə
-----

* İradə Avşarova, Qənirə Pirquliyeva. Qafqaz arxeologiyası. Bakı,2010
* Д. Джохансон, М. Иди. Люси. Истоки рода человеческого. М. 1984.
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986.
* В. П. Алексеев, А. И. Першиц. История первобытного общества. М. 2001
**Balıq anodontu** (*lat.* Anodonta piscinalis) — Anodonta cinsinə aid növ. Şirinsulu göl və çaylarda yayılır.

Xariçi görünüşü
---------------

Çanağları iri, oval, dairəvi və zəif şişkin olub, nazik divarlıdır. Çanaqları müxtəlif rəngə çalır. Təpəciyi az şişkin və dairəvidir. Çanağın üzərində zəif dalğalı qırışları olur. Çanağın uzunluğu 109, hündürlüyü 65, şişkinliyi 37 mm-ə qədər olur. Növ çox dəyişkənlidir. Dəyişkənlik həm ölçüsündə, həm də çanağın qalınlığında hiss olunur. Tükənmə təklükəsi yoxdur. Başı yoxdur. Ömrünün uzunluğu məlum deyil.

Yayılması
---------

Mərməzi və Şimali Avropa, Qərbi Sibir, Qafqaz kimi ərazilərdə yayılmışdır. Azərbaycanda onlara Kür – Araz ovalığında yerləşən göllərdə və Araz su anbarında yayılmışdır.

Qidalanması
-----------

Onlar əsasən mikroorqanizmlər qidalanır. Xüsusi ilə kiçik plankton orqanizmlər üstünlük təşkil. Onların özləri isə su quşlsrının və balıqların yemini təşkil edir.

Çoxalması
---------

Onların çinsi yetkinliyə catma vaxtı məlum deyil. Mayalanma avqust–sentyabr aylarında baş verir. İnkişafının ilk mərhələsini dişi fərdin mantiya boşluğunda yaranır. Oktyabr ayında qloxidilər formalaşır. Qloxidilər ana fərdin bədənində qışlayır. Onların kütləvi çıxışı may ayında baş verir. Sinradan balıqların bədənlərində parazit həyatı sürür.

Mənbə
-----

* AMEA, Zoologiya İnstitutu. İkiayaqlılar Arxivləşdirilib 2015-05-07 at the Wayback Machine
Xəstəlik tarixi arxivi  

**Xəstəlik tarixi** — müalicə-profilaktikamüəssisəsinə müraciət edən hər bir şəxs üçün yazılan əsas tibbi sənəd. Xəstəlik tarixində xəstənin familiyası, adı, atasının adı, yaşı, ailə vəziyyəti, ixtisası, keçirdiyi xəstəliklər, hazırkı vəziyyəti haqqında məlumat, aparılan müalicə və müayinələrin nəticələri qeydə alınır. Xəstəxanadan çıxdıqda, yaxud başqa müalicə müəssisəsinə keçdikdə, habelə ölüm hallarında müalicə edən həkim xəstəyə ümumi nəticə - epikriz veriri.

Xəstənin vəziyyəti və xəstəliyin gedişi haqqındakı məlumatlar poliknikada, həkimin qəbuluna gəldikdə (xəstəxanada hər gün) xəstəlik tarixinə yazılır. Xəstəlik tarixi xəstəyə nəzarət edən bütün həkimlərə düzgün müalicə-profilaktik tədbirlər aparmağa imkan verir. Bəzi hallarda məhkəmə və tibbi-ekspertiza zamanı xəstəlik tarixindən sənəd kimi istifadə edilir. Ölüm hallarında pataloji-anatomik meyityarma əsasında protokol tərtib edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Xəstəlik tarixi
2. ↑  «Медицинская карта. Основные требования к оформлению» Журнал «Заместитель главного врача»
**Vədə Yeli** – Azərbaycanda bayramdan qabaq əsən yeldir. Bu yelin əsməsi önəmli bir hadisə sanılır. Azərbaycan folklorunda bu yelin əsməsindən yeddi-on gün sonra, ilin təhvili (köhnə ilin təzə ilə dəyişilməsi) sanılır. Ona görə də, onu "bayram yeli", və ya "vədə yeli" (müjdə verən yel) adlandırırlar.

Bayram yeli folklorda
---------------------

Bayram yelinin, başqa yellər (ağyel, meh) kimi olsun deyə, müəyyən bir xarakteri yoxdur, ancaq onun hadisələnməsi önəmli sayılır. Çünki qasırğa olduqda hər şeyi dəyişər. Xalq inanır ki, bu yel əsəndə "halal üşüməz amma haram üşüyər!" (halal ətli heyvanlar üşüməz amma haram ətli heyvanlar üşüyər!). İnsan da haram ətli olduğu üçün bu yeldə üşüyər.

‌Bayram yeli Azərbaycan ədəbiyatında
------------------------------------

Burada, örnək olaraq, Şəhriyar`ın Heydərbaba`sından bir bənd verilir:

"Bayram yeli çardaxları yıxanda  

Novruzgülü qar çiçəyi çıxanda  

Ağ buludlar köynəklərin sıxanda  

Bizdən də bir yad eliyən sağ olsun  

Dərdlərimiz qoy dikəlsin dağ olsun."

İstinadlar
----------

1. ↑  Heydərbabaya salam, 3-cü bənd, Məhəmmədhüseyn Şəhriyar.

Həmçinin bax
------------

* Meh
* Qaraçuxa (roman), Nasir Mənzuri.
* Qaraçuxa
2003-cü ildə buraxılmış poçt markaları
**Şəki Dövlət Təbiət Yasaqlığı** – 26 fevral 1964-cü ildə Şəki rayonunda yaradılan təbiət yasaqlığı. Əyriçayın hövzəsində, Yevlax-Şəki və Şəki-Oğuz şose yollarının arasında yerləşir.

Yasaqlığın yaradılmasında məqsəd buradakı heyvan və quşları, xüsusilə, qırqovul və turac kimi quşları, qonur ayı və çöl donuzu kimi heyvanları qorumaqdır. Sahəsi 10350 hektardır.

Ərazi zəngin bitki örtüyünə malikdir. Meşə sahələri palıd, qızılağac, qoz, tut kimi ağaclardan ibarətdir. Çay dərələrində meşə əmələ gətirən ağaclarla birlikdə yemişan, əzgil, böyürtkən, alça kolları keçilməz cəngəlliklər əmələ gətirir.

Şəki yasaqlığında qonur ayı, çöl donuzu, canavar, çaqqal, tülkü, meşə pişiyi, yenot, porsuq, dovşan, samur, meşə dələsi, sincab kimi məməlilər, qırqovul, turac, meşə göyərçini, alabaxta, bekas, bildirçin, yaşılbaş ördək kimi quşlar məskunlaşmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dövlət Təbiət Yasaqlığı". 2010-05-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-02.

Həmçinin bax
------------

* Dövlət Təbiət Yasaqlığı
* Azərbaycan qoruqları

| ⛭Azərbaycanın qorunan təbiət əraziləri |
| --- |
| Milli parklar | 
* Abşeron
* Ağgöl
* Altıağac
* Göygöl
* Hirkan
* Qızılağac
* Samur-Yalama
* Şahdağ
* Şirvan
* Zəngəzur

 |
| Qoruqlar | 
* Altıağac
* Bəsitçay
* Eldar Şamı
* Göygöl
* İlisu
* İsmayıllı
* Korçay
* Qaragöl
* Qarayazı
* Qızılağac
* Qobustan
* Palçıq vulkanları
* Pirqulu
* Şahbuz
* Şirvan
* Türyançay
* Zaqatala

 |
| Yasaqlıqlar | 
* Arazboyu
* Arpaçay
* Bəndovan
* Bərdə
* Daşaltı
* Gil adası
* Hirkan
* Korçay
* Qax
* Qarayazı-Ağstafa
* Qəbələ
* Qızılca
* Qubadlı
* Qusar
* Laçın
* Ordubad
* Şəki
* Şəmkir
* Rvarud
* Zaqatala
* Zuvand

 |
| Ramsar yerləri | 
* Ağgöl
* Qızılağac

 |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Feysəl ibn Hüseyn əl-Haşimi** (*ərəb.* فيصل بن الحسين بن علي الهاشمي‎; tam adı: **Feysəl ibn Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi**; {{DVTY}} şablonu boşdur ) - 1920-1921-ci ildə Suriya Ərəb Krallığının, 1921-1933-cü illərdə İraqın 1-ci kralı. 1916-1924-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Hicaz kralı Hüseyn ibn Əlinin oğlu idi.

Həyatı
------

Feysəl ibn Hüseyn, 1883-cü ildə Məkkə yaxınlığındakı Taif şəhərində anadan olmuşdu. I Dünya müharibəsi zamanı bəzi ərəb sülalə liderləri Osmanlılara qarşı çıxmağa başlamışdılar. İçində Suriya ərəblərinində olduğu bir çox sülalə Hüseyn ibn Əlini öz liderləri kimi görürdü. 1915-ci ildə Feysəl Osmanlılara qarşı mübarizədə ərəblərin onları hansı şərtlər daxilində dəstəkləyəcəyini öyrənmək üçün Şam şəhərinə getdi.

1916-cı ildən başlayan Ərəb hərəkatında Feysəlin önəmli rolu vardır. 1918-ci ilin sentyabrında Şam işğal edildi və Feysəl Suriya kralı elan edilir (1920). Ancaq, Feysəl Versal konfransına qatılmaq üçün 1919-cu ildə Parisə getdi. Fransızlar bu zaman Livan və Suriyanı ələ keçirməkdə qərarlı olduğunu görüb fransızlarla razılaşmaq məcburiyyətində qaldı. 1920-ci ildə Şama döndü. 1920-ci ilin iyulunda Fransızlar Şamı işğal etdilər. Feysəl ölkədən ayrılmaq məcburiyyətində qaldı və ingilislərin dəvəti ilə Londona getdi.

1920-ci ilin sonlarında İngilislər İraqı işğal etmişlərdi. Ölkədə yaranan hərəkatı zəiflətmək üçün Feysəli burda qurulacaq hökumətin kralı elan etdilər. 1921-ci ilin avqust ayında Feysəl kral elan edilir. O, ağıllı siyasət yeridərək həm Ərəb milliyyətçilərinin dəstəyini, həm də İngilislərin dəstəyini özündə saxlayırdı. Bunun nəticəsində 1930-cı ildə İraq krallığı müstəqilləşdi və 1932-ci ildə Millətlər Birliyinə daxil oldu. 1933-cü ildə İsveçrənin Bern şəhərində qəflətən vəfat etdi. Yerinə oğlu Qazi ibn Feysəl keçdi.

Həmçinin bax
------------

* Hüseyn ibn Əli əl-Haşimi
* Qazi ibn Əli əl-Haşimi

Mənbə
-----

* King Faisal of Iraq

İstinadlar
----------

1. ↑  "IRAQ — Resurgence In The Shiite World — Part 8 — Jordan & The Hashemite Factors". 2012-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-30.
2. ↑  ""rulers.org"". 2018-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-30.
3. ↑  Allawi, Ali A. (2014). Faisal I of Iraq. Yale University Press.
4. ↑  78 years after the murder of King Faisal the First, Al Janabi, K. Iraq Law Net, Iraq Al-Qanoun Arxivləşdirilib 2014-03-03 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------
**Cırtdan ərincək** (*lat.* Bradypus pygmaeus) — üçbarmaqlı ərincəklər sinfinə daxil olan məməli növü. Panamanın şimal sahillərində, Bocas del Toro vilayətinə aid Eskudo de Veraquas adasının endemikidir.

Təsviri
-------

Cırtdan ərincək digər üçbarmaqlı ərincəklərə bənzəyir, lakin ölçüsü daha kiçikdir və bu da cırtdanlığın tipik bir nümunəsidir. Bədən uzunluğu 49 ilə 53 sm arasındadır. Çəkisi 2,5 ilə 3,5 kq arasındadır. Bu növün xarakterik xüsusiyyəti alnındakı qara zolaqdır.

Yayılması
---------

Növ yalnız Panamanın şimal sahillərindən 17,6 km məsafədə yerləşən 4.3 km² ərazisi olan Eskudo de Veraquas adasında yaşayır. Növ 2001-ci ildə Robert Anderson və Çarles Handley tərəfindən aşkarlanmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Cırtdan ərincək təbii yaşayış mühitinə yalnız doğma adasının sahilindəki mangrovlarda rast gəlinir. Həyat tərzi haqqında az şey məlumdur. Bütün üçbarmaqlı ərincəklər kimi, əsasən yarpaqlarda qidalanırlar. Cırtdan ərincək üzmək ustasıdır.

Qoruma statusu
--------------

Növ nəsli kəsilmək üzrədir və Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyinin Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir. Ümumi sayı məlum deyil. Ehtimal edilir ki, sayları 500-dən azdır. Adada insanlar yoxdur, lakin vaxtaşırı balıqçılar, kəndlilər və ərincəkləri ovlayan digər insanlar tərəfindən ziyarət edilir. Növbəti təhlükə adanın turizmə açılmasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2007.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  Полная иллюстрированная энциклопедия. "Млекопитающие" Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: Омега, 2007. — С. 436. — 3000 экз. — ISBN 978-5-465-01346-8.

Ədəbiyyat
---------

D. E. Wilson, D. M. Reeder, Mammal Species of the World, Johns Hopkins University Press, 2005 Anderson, R. P. and Handley Jr. C. O. A new species of three-toed sloth (Mammalia: Xenarthra) from Panama, with a review of the genus Bradypus // Proceedings of the Biological Society of Washington. — 2001. — Vol. 114, № 1. — P. 1–33
Proksi server kimi fəaliyyət göstərən üçüncü kompüter vasitəsilə qoşulmuş iki kompüter arasında əlaqə. Bu, Məmmədin məxfiliyini qoruya bilər, çünki Əhməd sadəcə proksini tanıyır və Məmməd ilə birbaşa əlaqə saxlaya bilmir.
**Proksi server** — resursu tələb edən müştəri ilə həmin resursu təmin edən server arasında vasitəçi kimi çıxış edən server proqramı. Bu prosesdə məxfilik, təhlükəsizlik və performansı yaxşılaşdırır.

Müştəri, fayl və ya veb səhifə kimi resurs üçün sorğunu yerinə yetirə bilən serverə birbaşa qoşulmaq əvəzinə, müştəri sorğunu emal edən və tələb olunan şəbəkə əməliyyatlarını yerinə yetirən proksi serverə yönləndirir. Bu, sorğunun mürəkkəbliyini sadələşdirmək və ya nəzarət etmək və ya yük balansı, məxfilik və ya təhlükəsizlik kimi əlavə üstünlüklər təmin etmək üçün bir metod kimi xidmət edir. Paylanmış sistemlərə struktur və inkapsulyasiya əlavə etmək üçün proksilər hazırlanmışdır Beləliklə, proksi server xidmətə müraciət edərkən müştərinin adından işləyir və sorğunun əsl mənbəyini resurs olan serverdən gizlədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Luotonen, Ari; Altis, Kevin.* "World-Wide Web Proxies" (PDF). April 1994. 9 October 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
2. ↑  *Shapiro, Marc.* Structure and Encapsulation in Distributed Systems: the Proxy Principle. 6th International Conference on Distributed Computing Systems. Cambridge, MA, USA. May 1986. 198–204. inria-00444651. 26 December 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 December 2018.

Həmçinin bax
------------

* Psiphon
* Puff
* JonDo
**Kaiyodo Kappa Muzeyi** (海洋堂かっぱ館, *Kaiyodo Kappa-kan*?) – Yaponiyanın Koçi prefekturasının Şimanto qəsəbəsində yerləşən fiqur muzeyi. Yapon folklorunda olan əfsanəvi varlıqlar olan kappalara həsr olunmuşdur. Muzey ekşen-fiqurlar istehsalı ilə məşğul olan "Kaiyodo" şirkəti tərəfindən yaradılmışdır.

Tarixi
------

Kaiyodo Kappa Muzeyi 7 iyul 2012-ci ildə Kaiyodo Hobbi Muzeyinin filialı kimi yaradılmışdır. Hər iki muzey bir-birinə yaxın yerləşir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzey binasının ətrafında bir çox kappa heykəlciyi yerləşdirilib: muzeyin qarşısındakı körpüdə, muzey həyətində, avtomobil dayanacağında, hətta skamyaların altında kappa heykəlləri yerləşir. Muzeydə kappa incəsənət müsabiqəsinin qalibi olmuş işlər sərgilənir. Burada kiçik pazl hissələrindən, metaldan, plastik butulkalardan, parçadan hazırlanmış müxtəlif kappa heykəlcikləri nümayiş etdirilir. Ümumilikdə, muzeyin kolleksiyasına 1300-dən çox kappa heykəli daxildir.

Muzeyin mağazasında kappalara aid suvenirlər satılır. Muzey binasının arxasında kappalara həsr olunmuş şinto məbədi yerləşir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "We visit Kaiyodo Kappa Museum: dedicated to a yokai that loves cucumbers and human souls". SoraNews24 (ingiliscə). 22 iyun 2023. 19 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 noyabr 2023.
2. ↑  "Kaiyodo Kappa Museum". Atlas Obscura (ingiliscə). 22 iyun 2019. 19 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 noyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------