recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mete Atatüre** (*türk.* Mete Atatüre; d.19 fevral 1975, Kayseri, Türkiyə) — Türk fizik və akademik.

Kembric Universiteti fizika kafedrasının müəllimidir. Kvant fizikası sahəsində çalışır. İşığın dərinliyini daha yaxşı anlamaq üçün araşdırma aparmış Atatüre 2015-ci ildə ölçülməsi qeyri-mümkün hesab edilən "işıq səviyyəsinin ölçülməsi" tətbiqini nəzərdən keçirdi.

Həyatı
------

1975-ci ildə Kayseri şəhərində anadan olub. 1992-ci ildə Ankara Qazi Anadolu orta məktəbində orta təhsil, 1996-cı ildə Bilkənt Universitetinin fizika fakültəsində ali təhsilini. Boston Universitetinin kvant vizualizasiya laboratoriyasında isə doktorluq təhsilini bitirmiş, dərəcəsini almışdır.

2002-2007-ci illərdə Sürix Federal Texnologiya İnstitutunun kvant fotonikası qrupunda Ataç İmamoğlu ilə birlikdə işləmişdir. 2007-ci ildə Kembric Universitetinin Kavendiş Laboratoriyasında müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır. Kembric Universitetində yaratmış olduğu öz tədqiqat qrupu ilə birlikdə kvant fizikası və gələcəyin texnologiyaları üzərində işləyərkən Atatüte 2011-ci ildə dosent adını almışdır.

2010-2015-ci ilərdə Çin Elmlər Akademiyasının xüsusi dəvətlilər proqramı çərçivəsində elmi məsləhətləşmələr aparan Mete Atatüre İngiltərədə Fizika İnstitutu və Türkiyə Elmlər Akademiyasının üzvüdür.

Mükafatları
-----------

Professor Mete Atatüre kvant texnologiyalarında "*maraqlı tətbiqlər*" yaradaraq yarımkeçiricilər və almazlarda kvant optik fenomenlərə novator töhfəsinə görə Tomas Yanq 2020 mükafatını qazandı.

Böyük Britaniya və İrlandiyadakı fiziklər üçün professional qurum olan Fizika İnstitutu tərəfindən verilən illik mükafatlar fərdlər və komandaların fizikaya verdikləri töhfəni qiymətləndirir.

İstinadlar
----------

1. "The Thomas Young Medal and Prize is presented for distinguished contributions to optics". 1 Nov 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
2. ↑  "The Thomas Young Medal and Prize is presented for distinguished contributions to optics". 1 Nov 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
3. ↑  "Bilim dünyasına adını altın harflerle kazıyan Bilkentli: Mete Atatüre". 16 Mar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
4. ↑  "Ölçülemez denileni ölçtü". 25 Oct 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
5. ↑  "Bilim dünyası Doç. Dr. Mete Atatüre'nin tarihi başarısını konuşuyor". 16 Oct 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
6. ↑  "Professor Mete Atature". 3 Oct 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
7. ↑  "Üyeler". 17 Jan 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
8. ↑  "The Thomas Young Medal and Prize is presented for distinguished contributions to optics". 01 Nov 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Namiq Əhmədov.

**Əhmədov Namiq Abduləvvəl oğlu** (1949, Nuxa) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1991).

Həyatı
------

Namiq Əhmədov 1949-cu ildə Şəki şəhərində müəllim ailəsində dünyaya gəlib. 1956-cı ildə Şəki şəhərindəki 12 saylı orta ümumtəhsil məktəbinə daxil olub, 1966-cı ildə oranı bitirib. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olub və 1971-ci təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. Təyinatla 1971-1972-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləyib. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində aspiranturaya daxil olub və SSRİ EA-nın Bioüzvikimya İnstitutuna ezam edilib. Orada "Oliqopeptidlərin nəzəri konformasiya analizi" mövzusunda dissertasiya işi yazıb. 1975-ci ildə aspiranturanı qurtardıqdan sonra təyinatla Azərbaycan Dövlət Universitetində işə qəbul olunub. 1976-cı ildə dissertasiya müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 1991-ci ildə Moskva şəhərində SSRİ EA-nın Kimyəvi Fizika İnstitutunda "Peptid hopmonlarının quruluş-funksiya əlaqələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alıb.

1975-ci ildən indiyə qədər Bakı Dövlət Universitetində çalışır. Hazırda Bakı Dövlət Universitetindəki Fizika Problemləri Elmi-tədqiqat institutunun "Nəzəri fizika" şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində elmi fəaliyyətini davam etdirir. Elmi-tədqiqat işləri müxtəlif biomolekulların fəza quruluşlarının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Beş elmlər namizədi və bir elmlər doktoru yetişdirmişdir. 180-dən çox elmi əsərin müəllifidir. Bu nailiyyətlərinə görə biofizika ixtisası üzrə professor elmi adı alıb.

Ailəlidir. İki qızı, üç nəvəsi var.

Mənbə
-----

* Araz Yaquboğlu. Tələbə dünyası. Bakı: "Elm və təhsil", 2011.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Namiq.

**Namiq Qurbanov** (*Qurbanov Namiq Qurban oğlu*; d. 29 aprel 1932, Naxçıvan, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Geologiya‑mineralogiya elmləri doktoru, professor. Mərkəzi Elmi‑Tədqiqat Geoloji Kəşfiyyat İnstitutunun əlvan və qiymətli metallar şöbəsinin müdiri.

Həyatı
------

Qurbanov Namiq Qurban oğlu 1932-ci il aprelin 29-da Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olub. 1954-cü ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin "faydalı qazıntı yataqlarının geologiyası və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə geologiya fakültəsini bitirib. 1954-1964-cü illərdə N.Qurbanov kiçik elmi işçi, 1964-1970-ci illərdə baş elmi işçi olub. 1972-ci ildə N.Qurbanov "filiz və qeyri-filiz yataqlarının geologiyası, axtarışı və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə professor elmi adı alıb. 1970-1982-ci illərdə laboratoriya müdiri, 1982-ci ildən Rusiya Federasiyası Təbii Ehtiyatlar Nazirliyinin Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Geoloji Kəşfiyyat İnstitutunun əlvan və qiymətli metallar şöbəsinin müdiri olub.

Təltif və mükafatları
---------------------

N.Qurbanov 1982-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı adına layiq görülüb.

1985-ci ildə N.Qurbanova "SSRİ-nin yeraltı sərvətlərinin fəxri kəşfiyyatçısı" adı verilib, 1973-cü ildə alim "Yeraltı sərvətlər kəşfiyyatının əlaçısı" adına layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Mayak (dəqiqləşdirmə).
**Mayak** — Rostov vilayəti, Salsk rayonu ərazisində yerləşən yaşayış məntəqəsi.

Coğrafiyası
-----------

### Küçələri

* Bedrika k,
* Zelyonaya k,
* Krasnıx Zor k,
* Mir k,
* Molodyojnaya k,
* Sovxoznaya k,
* Stepnaya k.
* Trudovata k,
* Çentralnaya k,
* Tixi xiyabanı.

Tarixi
------

1942-ci ilin iyulunda alman hərbi birləşmələri yaşayış məntəqəsini ələ keçirmişdilər. Bu zaman Qırmızı ordu geriyə Manıça çəkilmişdi. 29 iyil tarixində bir necə sovey döyüşçüsu su axtarışı ilə ıkaqədar geçikdiklərindən mühasirəyə düşürlər. Onların üzərinə atəş açəlmış və döyüş başlamışdır. Bu zaman şəhər əhalisi yeraltı saxlanclarda gizlənə bilmişlər. 
Döyüşətək almanlar onları Sandata kəndi istiqamətinə çəkirdilər. Yaralı döyüşçülər isə Mayakda qalmışdə. Dötüşdə ölən döyüşçülər qardaşlıq məzarlığında dəfn edilmişdilər.

Görməli yerləri
---------------

* Böyük vətən müharibəsində həlak olmuş insanların xatirəsi abidə və qardaşlıq məzarlığı. Abidə həm kəndlilər həmdə müharibədə həlak olmuş əsgərlərin şərəfinə ucaldılmışdır. Abidə Mayakın mərkəzində ucaldılmışdır. Onun arxitektoru V. İ. Zalivadlovdur.

Abidənin yaxınlığında qardaşlıq məzaqlığı yerləşir. Bu qəbrsanlıqda 1942-1943-cü illərdə həlak olmuş əsgərlər dəfn olunmuşdur. Burada 29 iyul 1942-ci ildə döyüşdə həlak olmuş hərbi ucilişin 28 kursantı dəfn edilmişdir. 27 döyüşçünün adı məlum deyildir. 2000-ci ildə burada dəfn edilən kursantlardan birinin ismi müəyyənləşmişdir. (Vasili Qavriloviç Kosarev).

1961-ci ildə qardaşlıq məzarlığında abidə ucaldılmışdır.

1995-ci ildə abifənin bəroası həyata keçirilmişdir. Burada vertikal olaraq dörd stel vardır. Burada kənd sakini olmuş və müharibədə həyatını itirmiş bir şəxsin adı yazılmışdır.

2010-cu ildə ısgər abidəsi bərpa edilərək bu yazı əlavə edilmişdir: «Vətən uğrundə həlak olmuş naməlum Sovet əsgərinin əbədi xatirəsinə» .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Книга памяти Сальского района". 2017-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-22.

Mənbə
-----

* Путешествия по России: Маяк
* Погода в Маяке
* Спутниковая карта
* Маяк (хутор)
**Müzəffərov Azim Ələkbər oğlu** (1 yanvar 1960, Gərd, Qafan rayonu – 8 mart 1984, Əfqanıstan) — 1982-1984-cu illərdə SSRİ -nin Əfqanıstanda apardığı müharibənin iştirakçısı olmuş azərbaycanlıdır.

Həyatı
------

Müzəffərov Azim Ələkbər oğlu 01.01.1960-cı ildə Qərbi Azərbaycanın (Ermənistan SSR ) Qafan rayonunun Gərd kəndində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Qafanda baş vermiş güclü zəlzələdən sonra ailəsi ilə birlikdə Abşeron rayonunun Saray qəsəbəsinə köçmüşdür. 1975-ci ildə Saray qəsəbəsinin hal-hazırda onun adını daşıdığı 2 №-li məktəbin 8-ci sinfini nümunəvi davranış, əla və yaxşı qiymətlərlə bitirmişdir. 1975-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı M. Ələkbərov adına Saray qəsəbə 1№-li orta məktəbin 9-cu sinfinə qəbul olunub, 1977-ci ildə müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutu ( hal-hazırda Azərbaycan Dillər Universiteti ) qəbul olmuşdur. 1982-ci ildə universiteti İngilis və alman dilləri ixtisası üzrə tam kursu bitirmişdir. Qısa bir müddətdə təyinatla Qərbi Azərbaycanın Qafan rayonunda müəllim işlədikdən sonra könüllü olaraq Hərbi xidmətə getmişdir. 1984-cü il 8 mart tarixində hərbi xidmətinin bitməyinə 2 gün qalmış , ƏDR –da öz beynəlmilləl borcunu yerinə yetirərkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Orta məktəb illərində şeir yazmağa başlamışdır. Ölümündən sonra 1992-ci ildə  ailəsinin dəstəyi ilə "Ürəyimdə sözüm vardı" adlı seçilmiş şeirlərindən ibarət kitabı nəşr olunmuşdur.

Təltif və mükafatları
---------------------

1984-cü il 13 avqust tarixində SSRİ Ali sovetinin №762-XI qərarı ilə "Qırmızı Ulduz "ordeni layiq görülmüşdür.

9 noyabr 1988-ci il tarixli , Əfqanıstan Demokratik Respublikası tərəfindən "Beynəlmiləlçi döyüşçüyə minnətdar əfqan xalqından" medalı ilə təltif olunub.

İrsi
----

Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 26 noyabr 1987-ci il tarixli, 418 nömrəli qərarı ilə Saray 8-illik məktəbinə Azim Ələkbər oğlu Müzəffərovun adı verilmişdir.

Mənbə
-----

* "Ulduz "jurnalı №1, Yanvar 1985-ci il, İSSN 0134-5222, səh. 30
* "Ulduz" jurnalı №2, Fevral 1990-cı il, İSSN 0134-5222 , səh. 44-47

İstinadlar
----------
**Satışa qoşulmaq hüququ** (*ing.* **Tag-along right**) — korporativ hüquqda mövcud olan hüquqi konsepsiya. "Birgə satış" və "təqib hüququ" kimi də adlandırılır. Satışa qoşmaq hüququnun əksidir.

ABŞ-də riskli kapital investorları investisiyadan "çıxmaq" üçün bir sıra hüquqi "alətləri" istifadə edirlər. Əsas üç üsul geri satınalma (ödəmə) hüququ, satışa qoşulmaq hüququ, satışa qoşmaq hüququ (*ing.* *Drag-along right*). Azərbaycan Mülki Məcəlləsi qeyd edilən mexanizmlərin istifadəsinin mümkünlüyü barədə bir fikir söyləmir. Satışa qoşulmaq hüququ imkan verir ki, səhmdar(lar) öz səhmlərini üçüncü şəxsə satdığı halda investor öz (imtiyazlı) səhmlərini səhmdar(lar) ilə birgə satsın. Az sayda səhmlərə sahib olan investorlar üçün bu metod investisiyadan çıxış üçün əlverişli ola bilər. Çünki şirkətin səhmlərinin əhəmiyyətli hissəsinə sahib olan səhmdar, öz səhmlərini kənar şəxsə satdiqda, minoritar investor tanımadığı yeni səhmdarla münasibətdə olmaq məcburiyyətində qala bilər. Yeni səhmdarın (sahibkarın) idarəetmə metodlarına, strateji məqsədlərinə və mövcud risklərinə bələd olmaması investor üçün əhəmiyyətli təhlükələr yaradır  .

Belə bir mövqe var ki, qeyd olunan hüquqların istifadəsi səhmdarlar arasında imzalanan fərdi müqavilə vasitəsi ilə mümkündür. Lakin bu yanaşmanın zəif hissəsi odur ki, müqavilə pozulduqda zərərçəkən tərəf yalnız müqavilə öhdəliklərinin müdafiəsi vasitələrindən istifadə edə bilər.

Bu hüquq minoritar səhmdarlara imkan verir ki, şirkətdə onların səhmlərini alan investordan digər satan səhmdarlara göstərilən eyni münasibətin onlara qarşı da göstərilməsini tələb etsin. Bunun azlıq təşkil edən səhmdarlara faydası odur ki, onlar tərəfindən bəyənilməyən nəzarət paketinə malik səhmdarı olan şirkəti tərk edə bilərlər. Bundan əlavə, bu, bütün səhmdarlara eyni təkliflərin edilməsini təmin edir, azlıq təşkil edən səhmdarların öz səhmlərini daha az qiymətə satmağa məcbur edilməsinin qarşısını alır .

Həmçinin bax
------------

* Satışa qoşmaq hüququ
* Üstünlük hüququ

İstinadlar
----------

1. ↑  *Emin Kərimov.* "Venture Capital və Private Equity investisiyaları Azərbaycan hüququnda" (az.). moneta.az. 20.02.2018. 2018-09-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-17.
2. ↑  *Çarlz T.Kənfild, Anar Aliyev.* "Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin səhmdar cəmiyyətlərinə dair müddəalarının təkmilləşdirilməsinə dair şərhlər və tövsiyələr" (PDF) (az.). Korporativ İdarəetmə İcmalı. 2007. İstifadə tarixi: 2018-09-17.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vaqif Əliyev.

 **Vaqif Məzahir oğlu Əliyev** (31 iyul 1940, Bakı – 13 avqust 2021, Bakı) — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2002).

Həyatı
------

Vaqif Əliyev 199 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında əmək fəaliyyətinə başlayıb, əvvəlcə kütləvi səhnələrdə, sonra epizodik rollarda səhnəyə çıxıb. 1962-ci ildə M. Ə. Əliyev adına Teatr institutuna daxil olub, oradan əsgərliyə xidmətə çağırılıb, sonra təhsilini davam etdirib.

1968-ci ildə təyinatla Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına göndərilən Vaqif Əliyev 33 il burada fasiləsiz aktyor kimi çalışaraq 100 — dən artıq tamaşada müxtəlif obrazlar yaratmışdır. 1990-cı ildə ona "Əməkdar artist" fəxri adı verilmişdir. 2000-ci ildən Bakı Bələdiyyə Teatrında çalışan Əməkdar artist Vaqif Əliyev N. Nərimanovun "Nadir şah"əsərində – Kəndli, C. Cabbarlının "Dönüş"ündə- Şövqi- Sapand, C. Məmmədquluzadənin "Ölülər"ində Məşədi Oruc, Ə. Nesinin "Tənha qadınlar"ında- Qazabaxan, A. Babayevin "Oğul"unda- Qəzənfər, A. Məmmədovun "Dəli Domrul"unda-Ata, N. Hikmətin "Damokl qılıncı"nda- Kar, R. İçərişəhərlinin "Vətənə igidlər gərəkdir"ndə- Seyidağa, S. Rəşidinin "Mənim Ərdəbilim"ndə- Əmir, Ə. Əliyevin "Cırtdan, Məlikməmməd və üç gözəl"ndə Dədə Qorqud, "Unutqanlıq qorxunc bəladır"nda- Rus Zabiti, A. Qurbaninin "Türk sancağı"nda- Ağsaqqal, H. Cavidin "İblis"ində- Xaxam rollarını məharətlə yaradıb və tamaşaçıların hüsnirəğbətini qazanıb.

Sənətkarın gərgin əməyi 2002-ci ildə dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib və ona "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı verilmişdir.

Xalq artisti Vaqif Əliyev 13 avqust 2021-ci ildə 81 yaşında ürək xəstəliyindən vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

* Ağ atlı oğlan (film, 1995) (tammetrajlı bədii film) — rol: erməni
* Yük (film, 1995)
* Biz qayıdacağıq (film, 2007)
* Sovqat (film, 2009)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xalq artisti vəfat etdi". 2021-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-14.
**Vaqif Mürsəl oğlu Süleymanov** (3 noyabr 1946, Hacalıkənd, Göyçay rayonu) — həkim, bəstəkar.

Həyatı
------

1946-cı ildə Göyçay rayonu Hacalı kəndində anadan olmuşdur. Musiqi təhsilini Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində almışdır. 1963-cü ildə Azərbaycan Tibb Universisetinin müalicə profilaktika fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1969-cu ildə universiteti bitirmişdir. 1972-ci ildən tibb universisetinin fizioterapiya kafedrasında müəllim kimi fəaliyyət göstərir. Ailəlidir, 3 övladı, 7 nəvəsi var.

Əmək fəaliyyəti
---------------

1969–72-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Kurortologiya və Fizioterapiya institutunun əməkdaşları ilə birlikdə elmi ekspedisiyada iştirak etmişdir. Ekspedisiya zamanı böyrək daşı xəstəliklərində Qalaaltı mineral suyunun müalicəvi təsirini araşdırmış və öyrənmişlər. Onun və elmi ekspedisiyadakı həmkarların elmi tapıntıları nəticəsində bu illər ərzində minlərlə insan bu şəfalı sulardan istifadə etmiş və müsbət müalicəvi effektini müşahidə etmişlər. 1972-ci ildən tibb universisetinin fizioterapiya kafedrasında müəllim kimi fəaliyyət göstərir. Kafedraların əməkdaşları ilə birgə bir sıra tibbi məqalənin müəllifi olmuşdur.

Musiqi yaradıcıllığı
--------------------

Musiqi yaradıcıllığına 18 yaşında başlamışdır. İlk əsəri 1968-ci ildə respublikanın xalq artisti İslam Rzayevin ifasında İslam Səfərlinin sözlərinə bəstələdiyi Göyçay mahnısı olmuşdur. Bu illər ərzində onlarla mahnıların müəllifi olmuşdur. Bəstəkarın mahnılarını İlhamə Quliyeva, İslam Rzayev, Əli Mirəliyev, Yaşar Səfərov, Zöhrə Abdullayeva, Elmira Rəhimova, Ramil Qasımov, Almaz Orucova, tarzən Zamiq Əliyev, Zabitə Alıyeva, Mehman Hacıbəyov, Nərgiz Mehdiyeva kimi sənətkarlar ifa etmişdir.

Əsərləri
--------

* Göyçay
* Cavab gözləyirəm
* Axtarıram mən səni
* "Azər" rəqsi
* Ala gözlərin
* Mən səni görəndə
* Düşüncələr
* Bənövşələr
* Ağarma saçım
* Həkim ürəyi
* Şirvana gəl
* Yenə yaz gəlir
* Xəzərim
* Qarabağ
* Bakım mənim
* Könül nəğməsi
* Ay gəncliyim, hardasan?
* Abşeron bağları
* Sevgilim
* Unudulmayanlarım
* Vətənim
* Gözəlsən
* Axtaracaqsan
* Cavab gözləyirəm "TAR"
* Kəlbəcər təranələri
* Bu yurdun gözəlləri
* Qanadlı xatirələr
**Eyts Sahili**, (*ing.* Eights Coast) Keyp burnu və Froqnır nöqtəsi arasındakı Qərbi Antarktida sahillərinin Elsuort Torpağında yterləşən bir hissəsidir.
Qərbində Meri Berd Torpağında Valqrin Sahili, şərqində Brayn Sahili var. Eyts Sahili Tarston Adası, Abbot Buz sahəsi və içindəki Şermen, Karpentr, Dastin, Conson, McNamara, Farell və Dendtlr adaları ilə həmsərhəddir.

Eyts Sahili və ətrafındakı yerlər.
Eyts Sahili, qərbindəki böyük bölgə Meri Berd Torpağı kimi, hər hansı bir ölkə tərəfindən haqq iddia edilən bir yer deyil. Eyts Sahilinin 450 km şimalında, Piter I Adası isə Norveç tərəfindən haqq iddia edilən bir bölgədir.

Eyts Sahilinin uzunluğu təxminən 500 kilometrdir. Sahil fevral 1940-cı ildə ABŞ Antarktida Proqramı üzvləri tərəfindən "USS Bear" gəmisindən edilən uçuşlarda görülmüşdür. Bu araşdırmalardan və ABŞ Dəniz Qüvvələri hava fotoşəkillərindən 1960-1966-ci illərdə ABŞ Geoloji Araşdırmalar Təşkilatı tərəfindən Eyts Sahili ətraflı olaraq xəritəyə alınmışdır. Eyts Sahili adı Antarktik Adları Məsləhət Komitəsi tərəfindən 1830-cu il Kəşf yürüşünün bir üzvü olan amerikalı geoloq Ceyms Eytsə istinadən verilmişdir. Ceyms Eyts, Antarktikadakı ilk amerikalı elm adamıdır. Antarktida bölgəsində, Cənubi Şetlend Adalarındakı araşdırmasında bir ağac gövdəsində olan ilk fosili kəşf etmişdir.

Həmçinin baxın
--------------

* Elsuort Torpağı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Eights Coast" Arxivləşdirilib 2021-06-02 at the Wayback Machine. Geographic Names Information System Arxivləşdirilib 2019-05-28 at the Wayback Machine. United States Geological Survey Arxivləşdirilib 2020-05-10 at the Wayback Machine. (İngiliscə) 2012-02-27.
2. ↑  "Eights Coast" Arxivləşdirilib 2013-10-15 at the Wayback Machine. Gna-GeographicNamesOfTheAntarctic1stEdition1981\_djvu. p. 611. (İngiliscə) 2012-02-27.
**Satıq Buğra xan** (*ərəb.* صَتُق بُغرا خان‎; *Satuq Bughra Khán,* Uyğur: سۇلتان سۇتۇق بۇغراخان) — Qaraxanlıların 920-958-ci illər arasındakı hökmdarı, 932-ci ildə İslamı qəbul edərək, tarixdəki ilk müsəlman Türk xaqanı. Türk topluluğunun toplu halda İslama keçməsinə yol açmışdır. Qaraxanlı hökmdarı Satıq Buğra xanın dövründə İslam rəsmi din elan edilib. Buna görə türk tarixi üçün əhəmiyyətlidir və haqqında Satıq Buğra xan dastanında danışılır.

Satıq Buğra xanın türbəsi

Hayatı
------

### Müsəlmanlığı qəbul etməsi

920-ci ildə doğulub. Atası Qaraxanlı hökmdarı Bazir Arslan xan idi. Atasının ölümündən sonra əmisi və ögey atası Oğulcaq xanın himayəsində böyüdü. Satıq Buğra on iki yaşlarında olarkən Mavəraünnəhr və Xorasan bölgəsinə hakim olan müsəlman Samani dövləti şahzadələri arasında anlaşılmazlıq çıxdı. Bunlardan Nasir ibn Əhməd, Oğulcaq xanın ölkəsinə sığındı. Oğulcaqr xan ona yaxşı rəftar edib, Artuç nahiyəsinin idarəsini verdi. Artuç Nasir ibn Əhmədin səyləri və gəlib gedən müsəlman tacirlər sayəsində bir ticarət mərkəzi oldu. Satıq Buğra da Artuçun ziyarətçiləri arasında idi. Nasir ibn Əhmədlə tanış olub ondan İslamı öyrənərək 12 yaşında olarkən müsəlman oldu. Müsəlman olduqdan sonra Əbdülkərim adını almışdır.

X əsrdə yaşayan ərəb səyyahı və alim Əhməd ibn Fədlan miladi 960-cı ildə təxminən 200,000 çadırlıq Türklər (Qaraxanlılar) İslam dinini mənimsəmişdir deyə qeyd etmişdir.

### İyirmi beş yaşında

İyirmi beş yaşına gəldikdə müsəlman olduğunu açıqlayıb, əmisi ilə mübarizəyə başladı. Onunla Fərqanə döyüşündə iştirak etdi. İlk olaraq Atbaşı qalasını zəbt etdi. Daha sonra üç min nəfərlik bir orduyla Qaşqar üzərinə gedib fəth etdi. Əmisi Oğulcaq xanı öldürdü. Əbülhəsən Məhəmməd kimi İslam alimləri, Satıq Buğra xana yol göstərib təşviq etdilər.

Əbdülkərim Satıq Buğra xan, daha sonra etdiyi döyüşlərdə; Yağma, Çiğil, Oğuz boylarının yerləşmiş olduğu Türkistan şəhərlərini bir-bir ələ keçirdi.

Ölümü
-----

955-ci idə vəfat etmiş, XX əsrdə Artuçda inşa edilən türbəsi təkrar 1995-ci ildə memar Əbuduryim Ashan tərəfindən təmir edilmişdir .

İstinadlar
----------

1. ↑  Əbdülkərim: Kərəm sahibi, Allahın qulu. Adların mənası.
2. ↑  Al-Kamil fi al-Tarikh. VIII. Edited by C.J. Tornberg. (Beirut, 1965): 532.
3. ↑  Mevlana Muhammed, İslam'ın Yayılış Tarihi, cilt 2, İstanbul, 1972, sayfa 985.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-10-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-08-24.

Həmçinin bax
------------


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Oğulcaq xan |  | **Satıq Buğra xan**940-955 |  | **XƏLƏF**Musa Baytaş Buğra xan |
Изменения границ Эйпен-Мальмеди между 1920 и 1945
**Eypen Malmed** - Belçikanın Almaniya ilə sərhəddində bir hissədir. Lyej əyalətinin Verv şəhərini əhatə edir.

Tarixi
------

1920-1945-ci illərdə Eypen Malmedin sərhəddi dəyişmmişdir. 1795-ci ildə bu ərazi Limburq krallığına daxil idi. Sonrada Brabant, krallığına, Niderland həmçinin Lüksemburq ərazisinə daxil edilmişdir. 1794-1814-cü illərdə Napaleonun dövründə Fransaya aid olmuşdur. 1815-ci ildə Vyana konqresində Prussiyaya daha sonra isə Almaniya imperiyasının ərazi olmuşdur. I dünyü müharibəsindən sonra ərazi Belçikaya verilmişdir. 1940-cı ildə II dünya müharibəsində almanlar ərazini almış ancaq yenidən qaytarmalı olmuşlar.

Əhalisi
-------

Regionun əhalisini əsasən almanlar təşkil edir.

Ədəbiyyat
---------

* Bruno Kartheuser, De jaren 30 in Eupen-Malmedy. Een blik op het netwerk van de Groot-Duitse subversie, Brussel (Edition Krautgarten, co-uitgever Soma), Brussel, 2002.
* Peter M. Quadflieg, «Zwangssoldaten» und «Ons Jongen». Eupen-Malmedy und Luxemburg als Rekrutierungsgebiet der deutschen Wehrmacht im Zweiten Weltkrieg. Aken, 2008. ISBN 978-3-8322-7078-0
Qarışıq çişirran
Peruda çiçarron
(İspan dilində: chicharrón) — Qızardılmış donuz ətindən hazırlanan yemək. Çiçarronu bəzən toyuq, qoyun ətindən və konservləşdirilmiş ətdən də istifadə olunur. 

Çiçarron Əndəlusda, İspaniyada, Latın Amerikası olkələrində məşhurdur və Argentina, Boliviya, Braziliya (burada onu toressmo adlandırırlar), Kolumbiya, Kuba, Dominikan Respublikası, Qvatemala, Honduras, Salvador, Meksika, Nikaraqua, Panama, Peru, Filippin, Puerto-Riko, Venesuela və digər ölkələrin milli mətbəxinin əsas tərkib hissəsidir. Argentinada Çiçarronu konservləşdirilmiş ətdən, Kosta-Rikada adətən donuz qabırğalarından, nadir hallarda isə donuz dərisindən hazırlayırlar. 

Çiçarronu hazırlayarkən donuz dərisindən istifadə olunduğu halda, yeməyi dadlandırmaq üçün müxtəlif ədviyyatlardan istifadə olunur.

Xarici keçid
------------

* Приготовление чичаррона (англ.)
* Рецепт чичаррона Arxivləşdirilib 2007-01-29 at the Wayback Machine на *Mexico Desconocido* (исп.)
* Кубинский рецепт чичаррона (англ.) Arxivləşdirilib 2017-04-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------
**Çiçək** və ya **Tzitzak** — Xəzər xaqanı Xan Biharın qızı və Bizans imperatoru V Konstantinin ilk həyat yoldaşı. İrini (modern yunanca:Ειρήνη) adı ilə vəftiz edilmişdir.

Həyatı
------

732-ci ildə Bizans imperatoru Əməvilərin istila təhdidi altında idi. Müttəfiq arayışı içərisində III Leon xəzərlərin xanı Bihara elçi göndərdi. Leonun oğlu və təcrübəsiz ortaq imperator Konstantin ilə Çiçəkin evliliyi ilə ittifaq yaradıldı. Çiçək Konstantinopola evlilik üçün getdi. Onun həyat yoldaşı Konstantin təxminən 14 yaşında idi.

Çiçək ehtimal ki, daha gənc idi, çünki 18 il uşaq dünyaya gətirə bilmədi. İrini adı ilə vəftiz edilib xristian oldu. Çiçəkin toy paltarı Konstantinopolda tzitzakion adı verilən kişi qaftanı üçün yeni moda çılğınlığı başlatdı.

Günah Çıxardıcı Theofanisin əsərində Çiçəkin dini mətinləri oxumağı öyrəndiyi deyilir. Theofanis Çiçəkin daha dindar şəxs ikən, qayınatası və həyat yoldaşı daha dünyəvi şəxslər idilər. III Leon və V Konstantin Bütqırıcı imperatorlar ikən, Theofanis ikonudule (Bütqırıcı əleyhdarı) keşiş idi. Onun tərifləri ehtimal edilir ki, Çiçəkin onun düşüncələrini paylaşmasından qaynaqlanır.

Qaynanası Mariyanın evliliyinin reallaşdığı zaman hələ də imperatriça olub-olmaması qeyri-müəyyəndir. III Leon 18 iyun 741-ci ildə öldü. Konstantin onun yerinə keçdi, Çiçək imperator həyat yoldaşı oldu. Lakin, qısa müddət sonra V Konstantinin bacısının əri Artabasdosun taca iddia qaldırması ilə daxili müharibə başladı. Müharibə 2 noyabr 743-cü il tarixinə qədər davam etdi. Çiçəkin müharibəki rolu haqqında Theodanis məlumat verməmişdir.

25 yanvar 750-ci ildə Konstantin və Çiçək cütlüyünün Leon adı ilə atasının varisi olacaq övladları olmuşdur. "Xəzərli Leon" olaraq məşhurlaşmışdır. Onun anadan olması Çiçəkin tarixi qeydlərdə adının keçdiyi son hadisədir. Sonrakı il Konstantin ikinci həyat yoldaşı Maria ilə evlənmişdir. Lynda Qarland Çiçəkin doğum əsnasında öldüyünü iddia etmişdir.

Bizans mənbələrində Çiçək "Tzitzak" olaraq adlandırılmışdır. Bu ad türkcə çiçək kəlməsinin yunan dilindəki qarşılığı kimi görünməkdədir.

Həmçinin bax
------------

* Xəzər xaqanlığı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kevin Alan Brook.* The Jews of Khazaria. Rowman & Littlefield Publishers. 2006.
2. ↑  *Kevin Alan Brook.* "Bibliography of Khazar Studies (1901-Present)". www.khazaria.com. 2010-08-18 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2  "Irene, wife of Constantine V". www.roman-emperors.org. 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |
"**Aziya i Afrika seqodnya**" (*rus.* Азия и Африка сегодня) — Asiya və Afrikanın öyrənilməsinə həsr olunmuş SSRİ və Rusiya elmi jurnalı. Jurnal Ali Attestasiya Komissiyasının elmlər namizədi və elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün nəşrlər üçün tövsiyə etdiyi nəşrlər siyahısına daxildir. Bu, "Web of Science" platformasında Rusiya Elm Sitat İndeksi verilənlər bazasına, "EBSCO Publishing" beynəlxalq məlumat bazasına daxil edilmişdir. Jurnal "Nauka" nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunur.

Tarixi
------

Nəşr 1957-ci ilin iyulunda SSRİ Elmlər Akademiyası tərəfindən yaradılmışdır. İndi Rusiya Elmlər Akademiyasının Afrikaşünaslıq İnstitutu və Şərqşünaslıq İnstitutu tərəfindən nəşr olunur.

2007-ci ildə jurnalın 600-cü nömrəsi işıq üzü görmüşdür. Adətən təxminən 80 səhifədən ibarətdir.

2015-ci ilin oktyabr ayından etibarən jurnal Misirdə ərəb dilində "Asiya və İfriqiyyə əl-yəum" adı ilə nəşr olunmağa başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 0321-5075
2. ↑  "Russian Science Citation Index" (PDF). «Thomson Reuters». 2015-12-17. 2016-03-26 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-07-31.
3. ↑
4. ↑  *Виницкций Д. И.* Знакомьтесь: «Асия ва Ифрикия аль-яум». Журнал «Азия и Африка сегодня» начал издаваться на арабском языке // Азия и Африка сегодня. № 3 (704). М.: Наука. 2016. ISSN 0321-5075.

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт
* Страница на сайте Института Африки РАН
* Содержания журналов (не всех)
* Страница журнала «Азия и Африка сегодня» на сайте Издательства «Наука»
**Torsten Fink** (*alm.* Thorsten Fink‎; 28 oktyabr 1967, Dortmund, AFR) — keçmiş Almaniya futbolçusu, məşqçi.

Həyatı
------

Torsten Fink 28 oktyabr 1967-ci ildə Almaniyanın Dortmund şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Vətənində "Bavariya"nın heyətində 1997-2006-cı illərdəki çıxışı ilə tanınan Fink 9 ildə 236 matça 10 qol vurub. Yarımmüdafiəçi mövqeyində oynamış Torsten münhenlilərin heyətində 4 dəfə (1999-cu, 2000-ci, 2001-ci və 2003-cü illərdə) Bundesliqanın qalibi olub, 3 dəfə (1998-ci, 2000-ci və 2003-cü illərdə) ölkə kubokunu qazanıb.

Bundan başqa, Fink 2001-ci ildə həm UEFA Çempionlar Liqası, həm də Qitələrarası Kuboku başı üzərinə qaldırıb. O, peşəkar futbolçu karyerasına 2006-cı ildə elə "Bavariya"da bitirərək, məşqçiliyə başlayıb. Avstriyanın "Zalsburq" klubunda öncə Lotar Matteus, daha sonra Covanni Trapattoninin köməkçisi işləyib. Torsten 2007-ci ildə 3-cü liqa təmsilçisi "İnqolstadt-04"ə baş məşqçi təyin edilib və 2 il bu komandanı çalışdırıb. 2009-cu il iyunun 9-da isə Bazel klubunun sükanı arxasına keçən Totsten bu postda Kristian Qrossu əvəzləyib.

Mənbə
-----

* Çempionlar Liqası və Qitələrarası Kubokun qalibi "Bazel"də

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Azersu Office Tower** — Bakı şəhərində yüksək səviyyəli bina. Bina Azərbaycanın su ehtiyatlarının milli operatorunun qərargahını yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Tarixi
------

"Azərsu" ASC-nin hazırda fəaliyyət göstərdiyi ofis binası 20 Yanvar metrostansiyası yaxınlığında, Moskva prospektində yerləşir. Bu sahə isə tıxaclar ilə ağırlaşır. Bundan əlavə, şirkət əlavə ofisə ehtiyac duyur. Bu şərtlərə görə, Bakı şəhərinin futuristik yüksəkbucaqlı binalarının reallaşdırılması və paytaxtın biznes mərkəzi olmağının əsas yeri olan Heydər Əliyev prospektinin boş ərazilərində daha geniş yeni bina tikilməsi qərara alınıb. Bu prospekt əsasən mürəkkəb bir çoxmərtəbəli arxitektura ilə qurulduğu üçün, binanın qalan hissəsi ilə uğurla birləşə biləcək binanın dizaynını seçmək vacibdir.

"Azərsu" ASC yeni ofis binasının dizaynını seçmək üçün memarlıq şirkətləri arasında tender keçirilmişdir. 9 avqust 2012-ci il tarixində Koreyanın Heerim Architects şirkəti tenderdə qalib gəldi ki, bu da yaxınlıqdakı bir göydələn ilə təmasda olan bir damla su şəklində bir bina layihəsi təklif etdi.

2013-cü il 15 martda bir başqa Koreya şirkəti, Halla E & C, proqramçı olaraq seçilmişdir. Eyni zamanda, Heerim Architects, tikintinin özünü idarə etmə imkanı tapdı (CM — construction management). 2013-cü ilin noyabr ayında tikinti sahəsinin çəpərinə görə "Azərsu" ofisinin birinci mərtəbəsi görünməyə başlandı.

Layihənin icrası və tikintisi 2016-cı ildən ALKE İnshaat Senayi və Tijaretə köçürülmüşdür. Hazırda binanın daxili döşəməsi və işlərin başa
çatdırılması işləri aparılır.

Layihə
------

"Azərsu" ASC-nin ofis binası bir damla su şəklində qurulur və şirkətin əsas fəaliyyətini və Xəzər dənizinin yaxınlığını əks etdirir. Layihənin dəyəri 120 milyon ABŞ dolları idi. Tikinti büdcəsi dövlət büdcəsindən ayrılmışdır.

Yerləşmə
--------

Bina Bakıda Heydər Əliyev prospektində yerləşir, onun yanında, ARDNŞ qülləsinin göydələn qurğusu olan Heerim Architects'in təklif etdiyi daha böyük bir obyekt var.

Maraqlı faktlar
---------------

ARDNŞ qülləsinin yaxınlıqdakı 40 mərtəbəli göydələni od hərəkətini təmsil edir. Azersu Tower bir damla su şəklində, yalnız iştirak edən şirkət heyətinin təbiətini əks etdirmir, həm də müvəffəqiyyətlə qonşu binanın
yanğın teması ilə birləşir. Beləliklə, Heydər Əliyev prospektində yanaşı, arxitektura formalarda yerləşmiş su və atəşin simvolları olmuşdur.

Qalereya
--------

|  |  |
| --- | --- |
| 9 avqust 2012
  | Bina layihəsini seçmək və Heerim Architects ilə müqavilə imzalamaq
 |
| 15 mart 2013
  | Halla ilə müqavilə imzalamaq
  |
| 3 noyabr 2013
  | İlk mərtəbələr görünür

```
 İlk mərtəbələr görünür
```

```
 İlk mərtəbələr görünür
```
 |
| 25 noyabr 2013 | İlk mərtəbələr görünür |
| 18 mart 2014
  | 10 mərtəbə

```
10 mərtəbə
```
 |
| 2019 |  |

Mənbə
-----

1. Emporis.com
2. 1news.az
3. The Korea Economic Daily[*ölü keçid*]
4. lux.az Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
5. heerim.com Arxivləşdirilib 2013-12-03 at the Wayback Machine
6. форум skyscrapercity.com
7. ALKE Group Arxivləşdirilib 2018-01-25 at the Wayback Machine
**Çiçəkaltlıqlı doqquzdon** (*lat.* Lonicera bracteolaris) — bitkilər aləminin fırçaotuçiçəklilər dəstəsinin doqquzdonkimilər fəsiləsinin doqquzdon cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimal yarımkürəsində, Himalayda, Cənubi Asiyada təbii halda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 100-250 sm, möhkəm, yuxarıya istiqamətlənmiş, düz dayanan koldur. Qabığı açıq bozumtul-qonurdur. Yarpaqların uzunluğu 1,5-4,5 sm, eni 1,6-2,5 sm, möhkəm, uzunsov-yumurtavarı və ya uzunsov-ellipsvarı, ucu biz, bünövrəsi yumru, bəzən uzunsovdur. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri az saylıdır. Çiçək saplaqları cavan budaqların aşağı yarpaqlarının qoltuqlarında ikiçiçəklidir. Çiçəkaltlıqları lansetvarı, uzunluğu 0,7-1,3 sm-dir. Kasacığın kənarı 5 enli dişciklərə bölünmüşdür. Çiçək tacının uzunluğu təxminən 2,2 sm, sarımtıl, borucuğun içərisi tükcüklüdür. Yuxarı dodağı enli, aşağı dodağı uzunsovdur. Giləmeyvələri qırmızı, yüngül, göyümtül çöküntülüdür.

Ekologiyası
-----------

Qışadavamlılığı yüksəkdir. İşıqsevəndir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqazda və Naxçıvanda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Şaquli yaşıllaşdırmada istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17435158
* Wikispecies: Lonicera bracteolaris
* EPPO: LONBR
* GBIF: 5598682
* GRIN: 22557
* IPNI: 148643-1
* NCBI: 2547413
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:148643-1
* Tropicos: 6000451
* WFO: wfo-0000359735

 |
**İmamverdi Məhəmmədhəsənov** (*İmamverdi Kəlbi oğlu Məhəmmədhəsənov*; 25 oktyabr 1925, Qızılağac – 4 sentyabr 1999, Cambul vilayəti) — kolxozçu, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).

Bioqrafiyası
------------

İmamverdi Məhəmmədhəsənov 25 oktyabr 1925-ci ildə Azərbaycan SSR-in Masallı rayonunun Qızılağac kəndində anadan olub. 1937-ci ildə valideynləri ilə birlikdə Qazaxıstan SSR-in Cambul vilayətinə sürgün olunub. 1943-cü ildə Cambul vilayətinin "Jana Jol" ("Yeni yol") kolxozunda çalışıb. Elə həmin il Sovet Ordusu sıralarına çağrılıb. Böyük Vətən müharibəsində iştirak edib. Demobilizasiyadan sonra kolxoza qayıdıb. 1946-cı ildə çuğundur əkin briqadasının rəhbəri təyin edilib.

1947-ci ildə İmamverdi Məmmədhəsənovun rəhbərliyindəki çuğundurbecərmə məntəqəsi 4 hektarlıq ərazidən 616 sentner şəkər çuğunduru toplayıb, ayrıca 2 hektarlıq ərazidən isə 813 sentner şəkər çuğunduru toplayıb. Bu şücaətinə görə 22 yaşında ikən SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanına əsasən 1948-ci il martın 28-də İmamverdi Məmmədhəsənov Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb. 1949-cu ildə kolxoz sədrinin müavini təyin olunub. 1956-cı ildə kolxoz sədri hazırlığı üzrə 3 illik Almatı orta kənd təsərrüfatı məktəbini fərqlənmə ilə bitirib. Sonra yenidən kolxoza qayıdaraq aqronom işləyib. 1961-ci ildə Qırğızıstan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun qiyabi şöbəsini başa vurub. 1960-cı ildən təqaüdə çıxana kimi baş aqronom vəzifəsində çalışıb.

O, 4 sentyabr 1999-cu ildə Qazaxıstan Respublikasının Canbul vilayətinin Tolebi rayonunun Jana-Jol (Yeni-Yol) kəndində vəfat edib. Rayon mərkəzində onun büstü qoyulub, o cümlədən adına küçə verilib.
İmamverdi Məmmədhəsənovun 11 övladı olub. Bu gün onun övladları Qazaxıstanda müxtəlif sahələrdə çalışaraq ölkənin ictimai-siyasi, sosial-mədəni həyatında və diaspor işində fəallıq göstərirlər.

Mükafatları
-----------

* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948);
* "Lenin" ordeni (1948);
* "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı;
* "Vyananın alınmasına görə" medalı;
* "Budapeştin alınmasına görə" medalı;
* "Praqanın azad edilməsinə görə" medalı;
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Герои Социалистического труда по полеводству Казахской ССР. Алма-ата. 1950. 412 стр.
2. ↑  ""Vətənimiz Azərbaycanı heç vaxt yadımızdan çıxarmırıq"" (az.). daos.az. İstifadə tarixi: 2021-01-17.[*ölü keçid*]
3. ↑  "БОЙЦЫ И КОМАНДИРЫ" (rus). savash-az.com. 2020-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-17.

Ədəbiyyat
---------

* Герои Социалистического труда по полеводству Казахской ССР. Алма-Ата. 1950. 412 стр.
**İmamlı** və ya **İnamlı** məhəlləsi — Gəncədə yerləşən qədim məhəllələrdən biri.

Haqqında
--------

Məhəllənin adı bəzi mənbələrə görə İmamzadəyə gedən yolun buradan keçdiyinə görə belə adlandırılmışdır. Digər mənbələrə görə isə bu əraziyə Şah Abbas tərəfindən Əfşar tayfalarından olan İmanlılar yerləşdirildikləri üçün məhəllə belə adlanıb. Eyni adlı məhəllələrə Azərbaycanın Şamaxı və Bərdə şəhərlərində də rast gəlinir. İmamlı məhəlləsi şimaldan Molla Cəlilli (1905-ci ildən sonra), şərqdən Mürsəl ocağı qəbiristanlığı, cənubdan Əttarlar, qərbdən Şah Abbas meydanı və Dördyol məhəllələri ilə əhatələnmişdi. İmamlı məhəlləsinin sakinləri ticarət, sənətkarlıq (əsasən boyaqçılıq, şərbafçılıq, dulusçuluq) və xırda xidmət sahələrində (pirkeşiklik, odabaşılıq, arabaçılıq və s.) çalışırdılar. 1804-cü ilin mayında burada 39 ev, 226 nəfər (109 kişi+117 qadın) əhali qalmışdı. XX əsrin əvvəllərində isə İmamlıdakı ailələrin sayı 980-ə çatmışdı. İmamlı məscidi məhəllənin sayılan nəsillərindən birinin başçısı Hacı Saatlının vəsaiti hesabına tikildiyindən «Hacısaatlı məscidi» kimi də tanınırdı. Məhəllənin üzüm bağları əsasən Gəncəçayın sol sahili boyunca salınmışdı. Onların suvarılması və İmamlının su təchizatı Karxana arxının və Seyid kəhrizinin hesabına həyata keçirilirdi. Burada Hacı saatlı hamamı, Xeyrənnisə hamamı, Xas hamamı və İmamlı məscidi yerləşib.

Məşhur şəxsləri
---------------

* Seyid Həsən Seyidzadə
* Məmməd Ağpolad
* Ələkbər Tağıyev
* Ələddin Sultanov

Həmçinin bax
------------

* Ozan məhəlləsi
* Dördyol məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

İstinadlar
----------

1. 1 2  *N.Quliyeva, E.Həsənov.* "Gəncənin sənətkarlıq məhəllələri XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində" (PDF). static.bsu.az. 2013. 12 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2019.
2. ↑  *Fərrux Əhmədov.* Gəncənin tarix yaddaşı. Bakı: Şirvannəşr. 1998.

Xarici keçidlər
---------------

* Gəncə adlı salnamə - İmamlı məhəlləsi / Kəpəz Tv

| ⛭Gəncənin məhəllələri |
| --- |
| Ağalmas məhəlləsi  • Bala bağban məhəlləsi  • Cuhudlar məhəlləsi  • Çaylı məhəlləsi  • Daş körpü məhəlləsi  • Dəmirçilər məhəlləsi   • Dördyol məhəlləsi  • Əttarlar məhəlləsi  • İmamlı məhəlləsi  • Qazaxlar məhəlləsi  • Qırıxlı məhəlləsi  • Qızılhacılı məhəlləsi  • Mollacəlilli məhəlləsi  • Ozan məhəlləsi  • Səfərabad məhəlləsi  • Sofulu məhəlləsi  • Şahsevənlər məhəlləsi  • Xəlfəli məhəlləsi  • Tapqışlaq məhəlləsi  • Tatabad məhəlləsi  • Toyuqçu məhəlləsi  • Zərrabi məhəlləsi |  |
**Adi alasığırçın** (*lat.* Pastor roseus) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin çovdarçıkimilər dəstəsinin tənbəlcüllütlər fəsiləsinin alasığırçın cinsinə aid heyvan növü.

Qısa təsviri
------------

Lələklənməsinin əksəriyyəti çəhrayıdır. Başında kəkili vardır. Başı, boynu, qanadları və quyruğu qara rəngdə, metal parlaqlıdır. Cavan quşlarda kəkil olmur. Onların rəngi bozumtul-qonur, bədənin altı daha açıq rəngdədir. Sürü halında gəzirlər. Yerdə, ağaclarda və kollarda yemlənir. Çığırtısı və nəğməsi kəskin-cırıltılı və xırıltılı səslərdir.

Yayılması
---------

Arealı Avropa və Asiyadır. Cənub-Qərbi Asiyada qışlayır. Adətən Naxçıvanda və Talışın dağüstü çöllərində yuvalayır. Qobustanda, Şamaxı yaylasında, Acınohur-Ceyrançöldə və Kiçik Qafqazın dağətəklərində yuvalaması sabit deyil. Qalan rayonlarda çoxalmadan sonrakı köçmələr zamanı rast gəlinir.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Yarğanlı və qayalı açıq quru ərazilərdə məskunlaşır. Bəzən laq-da yuvalayır. Yuvasını yarğan və qaya yarıqlarında, saman və odun topalarında, bəzən isə birbaşa alaçıq döşəmələrində qurur. İyunda 4-5 göy yumurta qoyur. Çəyirtkə və başqa ziyanlı cücüləri məhv edir. Bəzi yerlərdə üzümlüklərə və başqa giləmeyvələrə zərər vurur.

İstinadlar
----------

1. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.4. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.4

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Pastor roseus* | 
* Wikidata: Q20823352
* Wikispecies: Pastor roseus
* Avibase: 24208346AD77666E
* BirdLife: 22710881
* BOLD: 95533
* BTO: ROCST
* eBird: rossta2
* Fossilworks: 370411
* GBIF: 5845386
* iNaturalist: 145108
* ITIS: 915888
* IUCN: 22710881
* NBN: NHMSYS0021002769
* NCBI: 451427
* Xeno-canto: Pastor-roseus

 |
| *Turdus roseus* | 
* Wikidata: Q28706760
* GBIF: 4408691

 |
**Məhəmməd Xan Cuneco** (18 avqust 1932 – 16 mart 1993, Baltimor, Merilend) — Pakistan İslam Respubliksının 10-cu baş naziri. Güclü torpaq sahibi olan Junejo, Karachidə təhsil almış, Müqəddəs Patrik Kollecində təhsil almış və Birləşmiş Krallıqdakı Hastings yaxınlığındakı Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda aqronom kimi təhsil almışdır. O, Ayub rəhbərliyinə qoşulduqdan sonra 1963-69-cu illərdə dəmir yolları, səhiyyə, rabitə və əməyin kabinet portfelində olanda ictimaiyyətin diqqətini çəkdi.

1985-ci ildə keçirilən seçkilərdə iştirak etdikdən sonra, Pakistan Müsəlman Birliyi platformasında hökuməti formalaşdırmaq üçün seçildi və bu partiyanın başçılığını götürdü. Hökumətinin mühafizəkarlığı, qənaət tədbirlərini dəstəklədiyi, nəticədə hökumətin büdcə kəsirlərini azaltdığı və ölkədə mətbuat və media azadlığına imkan verən fövqəladə qanunların ləğv edildiyi qeyd edildi. Prezident Zia-ul-Haq'ın sərt müqavimətinə və sərt müxalifətinə baxmayaraq Junejo 1988-ci ildə Xarici İşlər Naziri Yakob Xana Cenevrə Sazişlərini imzalamağı və təsdiqləməyi verdi. Prezident Zia-ul-Haq ilə əlaqələri 1988-ci ildə Ojhri düşərgəsi fəlakəti ilə əlaqədar parlament istintaqını açanda da sarsıldı.

29 May 1988-ci ildə Baş nazir Junejo, səriştəsizlik və iqtisadi ləkələmə ittihamlarını səviyyəyə gətirən Prezident Zia tərəfindən vəzifəsindən azad edildi və dərhal yeni ümumi seçkilərə çağırdı. 1988-ci ildə keçirilmiş ümumi seçkilərdən sonra o, partiyanın başqanlığı mərasimində olarkən öz fraksiyasına rəhbərlik etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Mohammad Khan Junejo // Munzinger Personen (alm.).

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**İmamverdi Salman oğlu Bağırov** (23 dekabr 1913 – 6 may 1985) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1964).

Həyatı
------

Daha çox dramatik xarakterli aktyor kimi formalaşmış İmamverdi Salman oğlu Bağırov 23 dekabr 1913-cü ildə Bakıda doğulub. Yeddillik təhsil alıb. Müxtəlif dram dərnəklərində çıxış edən gənc teatr həvəskarı 1929-cu ildə yeni yaradılan İşçi Uşaq Teatrının (bugünkü GTT) truppasına götürülüb.

Müxtəlif vaxtlarda İrəvan Dövlət Azərbaycan Teatrında (1930 - 1932), Milli Dram Teatrında (1934 və 1942 - 1954) aktyorluq edib. Burada Paris ("Romeo və Cülyetta", Vilyam Şekspir), Kərim, Təlxək ("Dağılan tifaq" və "Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Toğrul ("Od gəlini", Cəfər Cabbarlı), İlya ("Cehizsiz qız", Aleksandr Ostrovski), Əli bəy ("Vaqif", Səməd Vurğun) kimi maraqlı rollarda səhnəyə çıxıb. İmamverdi Bağırov daxilən rahatsız idi və müxtəlif yeni kollektivlərdə işləməyi xoşlayıb. O, Qazax (1938) və Quba (1939) Kolxoz və Sovxoz Teatrında aktyor və rejissor kimi çalışıb. 1954-1956-cı illərdə Soltan Dadaşovun yaratdığı və dövlət statusu olmayan Musiqili Komediya Teatrında rollar oynayıb. 1956-cı ildə teatr dövlət müəssisəsi kimi yenidən fəaliyyətə başlayanda onun truppasının aparıcı aktyorlarından biri də İmamverdi Bağırov idi.

1956-cı ildən fasiləsiz olaraq on doqquz il Musiqili komediya Teatrında maraqlı yaradıcılıq yolu keçib. Mürəkkəb dramatik səciyyəli və satirik çalarlı, ictimai-sosial mahiyyət daşıyan personajların istedadlı ifaçılarından sayılıb. Onun teatrda uğur qazandığı rolların ən səciyyəviləri bunlardır: Möhsün ("Ulduz", Sabit Rəhman və Süleyman Ələsgərov), Həsənqulu bəy və Rza bəy ("Məşədi İbad", Üzeyir bəy Hacıbəyov), Xosrov bəy, Orduxan bəy ("Evliykən subay" və "Əlli yaşında cavan", Zülfüqar bəy Hacıbəyov), Dərviş və Naçalnik ("Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadənin eyniadlı əsəri əsasında libretto müəllifi Şəmsi Bədəlbəyli. Bəstəkarlar Ramiz Mustafayev və Vasif Adıgözəlov), Bəbirli ("Özümüz bilərik", Şıxəli Qurbanov və Süleyman Ələsgərov), Molla Manaf ("Təzə gəlin", Seyfəddin Dağlı və Cahangir Cahangirov), Cəlilov, Əliimran ("Nənəmin şahlıq quşu" və "Boşanaq, evlənərik", Əliağa Kürçaylı və Vasif Adıgözəlov), Camal dayı ("Altı qızın biri Pəri", Məhərrəm Əlizadə və Tofiq Bakıxanovla Nəriman Məmmədov), Aslan ("Ev bizim, sirr bizim", Novruz Gəncəli və Şəfiqə Axundova), "Dağlar qoynunda", Adil İsgəndərov və Əşrəf Abbasov), Şəmsizadə ("Qaçırılmış qız", Cahangir Məmmədov və Ramiz Mirişli).

İmamverdi Bağırov 1964-cü il iyun ayının 29-da Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adı ilə təltif olunub. 6 may 1985-ci ildə Bakıda vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

1. Bəşir Səfəroğlu (film, 1969)
2. Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)
**Məhəmməd Uzuyev** (*rus. Uzuyev, Məhəmməd Yəhyayeviç*; d. 1917, İtum-Kali — ö. 22 iyun, 1941, Brest qalası) — çeçen, Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun baş serjantı, Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı, 6-cı atıcı Orlovski Qırmızı Bayraq diviziyasının 333-cü atıcı alayının tədris taqımı komandirinin müavini, Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (1996-cı ildə, ölümündən sonra).

Həyatı
------

1917-ci ildə Ter vilayətinin Çeçen dairəsinin İtum-Kali kəndində (hazırda isə Çeçenistan Respublikasının İltum-Kali rayonu) anadan olub. 1937-ci ildə Qroznı Neft İnstitutunun işçi fakültəsini bitirib. ÜKP (b) İtum-Kali raykomunda işləyib.

1940-cı ildə Brestdə Qırmızı Ordu sıralarında, Belarus Xüsusi hərbi dairəsinin 6-cı atıcı diviziyasında xidmətə başlayıb. Kiçik Komanda heyətində alay məktəbini başa vurub. 333-cü atıcı alayının tədris taqımının komandir müavini təyin edilib.

22 iyun 1941-ci ildə Böyük Vətən Müharibəsi başladı. 333-cü alayın kazarmaları Terespol qapıları ətrafında yerləşirdi. Bu alay düşmənin hücumuna məruz qalan ilk qüvvə oldu. Müharibənin ilk günü almanlar qalaya daxil oldular, Məhəmməd Uzuyev qumbaranı özünə bağlayaraq düşmən önünə atdı.

19 fevral 1996-cı ildə Məhəmməd Yəhyayeviç Uzuyev Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı adına layiq görüldü.

Xatirəsi
--------

* Onun adı Brest qalası müdafiəçiləri memorialında əbədiləşdirilib.
* Arqun sərhəd dəstəsinin "Xaçaroy-Ekx" zastavası Məhəmməd Uzuyevin adını daşıyır.
* Qroznıda və İtum-Kalidə onun adını daşıyan küçələr var.

Ədəbiyyat
---------

* *Гешаев М. Б.* Знаменитые чеченцы. — Гр.: Седа, 1999. — Т. 1. — С. 320–349. — 644 с. — 2000 nüsxə.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Гешаев М. Б.* Знаменитые чеченцы. — Гр.: Седа, 1999. — Т. 1. — С. 320–349