recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sahibataoğulları bəyliyi** — 1275–1343-ci illər arasında Səlcuqlular vəziri Sahibata Fəxrəddin Əlinin oğulları tərəfindən Afyon və çevrəsində qurulan beylik.

Tarixi
------

Vəzirliyi sırasında Konya, Sivas kimi bəzi şehərlərdə böyük xeyir müəssəsələri yaptırması səbəbiylə, Xoca Sahibata ünvanıyla anılan Fəxrəddin Əli, Monqol işgalinin ən zor günlərində vəzifə apardı. Anadoluya hakim olan Monqollar, özlərinin rahatı üçün Türkiyə Səlcuqluları şahzadə və dövlət adamlarının iqtidar və mövqe istəklərini əsas tutaraq onları vəzifələrə şirnikləndirirdilər.

Elxanlıların Anadolu valisi Əmir Teymurtaş Çobanlı, ona qarşı baş qaldıran uc bəylərini hakimiyyəti altına almaq üçün səfərə çıxdığında, Sahipataoğlu Nüsrəddin Əhməd bəy, Germiyanoğullarına sığındı. Qarahisarı mühasirəyə alan Teymurtaş, atası Əmir Çoban Sulduzuın elxanlı hökmdarı Sultan Əbu Səid Bahadur xan tərəfindən öldürülməsi üzərinə mühasirəni qaldırıb Misirə qaçınca (1327), yurduna geri dönən Nüsrəddin Əhməd, Germiyanoğullarının hakimiyyətini tanıdı. Onun ölümündən (1343) sonra da torpaqları Germiyanoğulları bəyliğinə qatılan Sahibataoğulları ortadan qalxdı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Anadolu bəylikləri

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Anadolu bəylikləri |
| --- |
| I dönəm | Artuqlu bəyliyi  • Çaka bəyliyi  • Çubukoğulları bəyliyi  • Danişməndlilər bəyliyi  • Dilmaçoğulları bəyliyi  • Ərmənşahlar bəyliyi  • İnaloğulları bəyliyi  • Mengücəklü bəyliyi  • Saltuklu bəyliyi  • Tanrıbermiş bəyliyi |  |
| II dönəm | Alanya bəyliyi  • Aydınoğulları bəyliyi  • Candaroğulları bəyliyi  • Canik bəyliyi  • Çobanoğulları bəyliyi  • Dulqədiroğulları bəyliyi  • Ərətna bəyliyi  • Ərzincan bəyliyi  • Əşrəfoğulları bəyliyi  • Gərmiyanoğulları bəyliyi  • Həmidoğulları bəyliyi  • İnancoğulları bəyliyi  • Qazi Bürhanəddin bəyliyi  • Qaramanoğulları bəyliyi  • Karəsi bəyliyi  • Menteşə bəyliyi  • Osmanoğulları bəyliyi  • Pərvanəoğulları bəyliyi  • Ramazanoğulları bəyliyi  • Sahibataoğulları bəyliyi  • Sarıxanoğulları bəyliyi  • Tacəddinoğulları bəyliyi  • Təkəoğulları bəyliyi |
**Qələbə körpüsü** (*erm.* Հաղթանակի կամուրջ) - Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində, Zəngi çayı üzərindəki yol körpüsü. İrəvanın mərkəzini Malatya-Sebastia rayonu və Zvartnots və Üçkilsə hava limanları ilə birləşdirir. Körpü İkinci Dünya müharibəsində SSRİ-nin Nasist Almaniyası üzərindəki qələbəsini anmaq üçün qələbə körpüsü olaraq adlandırılır.

Yerləşməsi
----------

Zəngi çayının sağ sahildəki Admiral Isakov prospektini soldakı Mesrop Maştots prospekti ilə birləşdirir. Körpünün sağ sahilində İrəvan Konyak Zavodunu, sol sahilində isə İrəvan Şərab Kombinatının binası var. Bura şəhərin cənub və cənub-qərb kənarından İrəvanın mərkəzinə gələ biləcəyiniz Zəngi dərəsi üzərindəki bir neçə körpüdən biridir. Hava limanından şəhərin mərkəzi hissəsinə daxil olarkən bu körpünü dərin bir dərənin üzərindən keçərkən görməyə bilməzsiniz. Lakin bu mühəndis quruluşunun əsas cəlbediciliyi onun əks tərəflərində yerləşən iki ən məşhur içki fabrikinin "Ararat" və "Noy" un olmasıdır.

Tarix
-----

Layihənin müəllifləri mühəndis S.Hovnanyan, memarlar A. Mamidcanyan və A. Asatryan.

Körpünün inşasına 1941-ci ildə başlanılmışdır. Alman hərbi əsirləri tikintidə iştirak etdilər. Körpünün açılışı 25 noyabr 1945-də baş verir. Ermənistanda İkinci Dünya müharibəsi tarixində inşa edilən ən böyük mühəndis tikintisi olur.

Konstruksiya
------------

Körpü yeddi aralı tağlı beton dirəkdən ibarətdir. Üç mərkəzi aşırım çay kənarını bağlayır. Mərkəzi aralıqların yerüstü quruluşu tonozlarla tamamlanan eninə divarlar sistemi şəklində hazırlanır. Genişlikdə tağ quruluş olaraq üç müstəqil elementə bölünür. Səthi bvazaltdan hazırlanmışdır. Körpünün uzunluğu 200 m, eni 25 m, çay səviyyəsindən hündürlüyü 34 m-dir.

Körpü nəqliyyat vasitələrinin və piyadaların hərəkəti üçün nəzərdə tutulub. Yolun hərəkət hissəsi nəqliyyat üçün 8 zolaqdan ibarətdir. Məhəccərlər dayaqlarda daş parapet ilə tamamlanan bədii tökmə çuqundur (memarlar: S. Safaryan, G. Ağababyan, heykəltaraş A. Sarkisyan). Sütunların üstündə fənərlərlə taclanmış daş sütunlar vardır (heykəltaraş Ara Sarkisyan).

İstinadlar
----------

1. ↑  Григорян А. Г. Степанян Н. С. Ереван. Гарни. Гегард. Эчмиадзин. Аштарак. — М.: Искусство, 1985. — С. 50. — 207 с.
2. ↑  Акопян Т. Х. Очерк истории Еревана. — Ер.: Изд-во Ереван. ун-та, 1977. — С. 378. — 490 с.
3. ↑  *Микаэлян К.* Тыл как образ жизни / Карэн Микаэлян // Новое время. – 2015. – 9 мая. – С. 8.
**Brandenburq qapısı** (*alm.* Brandenburger Tor‎) — Almaniyaın Berlin şəhərində yerləşən 18-ci əsr aid olan abidədir.

Tarixi
------

Qapının qurulması Alman imperiyası dövrünə təsadüf edir. Qapının tikintisi 1788-ci ildə başlamışdır. 6 Avqust 1791-ci ildə təkcə kral ailəsinin istifadə etməsi məqsədilə açılmışdır. Qapının sütunları insanda heyranlıq hissi yaradan memarlıq xüsusiyyətlərə malikdir. Tikilişdə Karl Qottard Lanqans və Yohann Qottfrid Şadou iştirak edirdi. Əsas bina 12 sütün üzərində hazırlanmış qapılar arasında 5 aralıq vardır. Krallıq dövründə xalq yalnız ilk iki qapıdan keçmək hüququna malikdirlər. Mərkəz qapıdan isə yalnız kral ailəsi keçə bilər.

1793-cü ildə heykəltaraş Yohann Qottfrid Şadou qapıya dörd "Quadriqa" stilində olan bir tanrı daşıyan at arabasını əlavə etdi. Digər tərəfdən tanrıça "Kartal" və "Xaç" nişanlarını – Almaniya simvollarını və xristianlığı daşıyır. Qapının mərkəzində və üst hissəsində yerləşən heykəl o qədər möhtəşəmdir ki, Napoleon 1806-cı ildə zəfərlə şəhərə çatdıqda və bu heykəlləri yerindən sökdürüb Parisə aparmışdır.

İkinci Dünya müharibəsi dövründə faşistlər Brandenburq qapısının simgesini edirlər. Hava hücumları və artilleriya atəşləri nəticəsində zərər görən qapı bir neçə dəfə təmir edilir. Müharibənin sonunda Almaniya "Şərq" və "Qərb" bölünür və qapı hər iki tərəfdən istifadə olunmur. 22 dekabr 1989-cu ildə qapı xalqa açıldı və qapı divarları qırılır. "Şərq" və "Qərb" Almaniyanın birləşməsindən sonra birliyi simvollaşdırdı.

Qalereya
--------

* Qoşunların qayıtması. Dekabr 1918-ci ilQoşunların qayıtması. Dekabr 1918-ci il
* Hitlerin 50 illiyinə parad. Aprel 1939-cu ilHitlerin 50 illiyinə parad. Aprel 1939-cu il
* Brandenburq qapısının təslimdən sonra görünüşü (3-cü reyx). İyun 1945-ci ilBrandenburq qapısının təslimdən sonra görünüşü (3-cü reyx). İyun 1945-ci il
* Brandenburq qapısı və Berlin divarı. İyun 1988-ci ilBrandenburq qapısı və Berlin divarı. İyun 1988-ci il
* Brandenburq qapısı, şərqdən görünüşüBrandenburq qapısı, şərqdən görünüşü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis". 2022-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-11.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Brockhaus |
| Normativ yoxlama | GND: 4236650-1 · LCCN: sh91005932 · LNB: 000298713 · NKC: ph217749 |
**Əskişəhər Müasir Şüşə Sənəti Muzeyi** — şüşə sənətkarlarının əsərlərini nümayiş etdirmək üçün Əskişəhər Odunbazarı Evləri Şəhər Muzeyi kompleksində 1 dekabr 2007-ci il tarixində xidmətə verilmiş bir muzeydir. Atatürk prospektində yerləşir.

Muzey Türkiyənin ilk şüşə sənətləri müzeyidir. Muzeyin xaricdən görünüşü möhtəşəm bir Osmanlı evini xatırladır. İçəri girdikdə sərgi salonlarında və dəhlizlərdə bir- birindən gözəl nadir şüşə əsərlər nümayiş etdirilir. Böyükşəhər Bələdiyyəsi, Anadolu Universiteti və Şüşə Dostları Qrupunun əməkdaşlığı ilə yaradılıb. Muzeydə 42 şüşə ustasının əsərləri nümayiş etdirilir. Yerli sənətkarların əsərlərilə yanaşı, Yaponiya, Polşa, Latviya, Almaniya və digər ölkələrdən olan bəzi sənətkarların da hədiyyə etdikləri əsərlər muzeydə nümayiş etdirilir. Muzeyin 3 qalereyasından ikisi muzeyin davamlı kolleksiyanı nümayiş etdirmək üçün istifadə edilir. Digəri isə gənc sənətkarların əsərlərinin müvəqqəti olaraq nümayiş olunduğu bir məkandır. Muzey binasında bir də Kitabxana da açılması planlaşdırılır. Bu mərkəzdə Əskişəhər tarixinə aid sənədlərin toplanması planlaşdırılır.

Muzey binası bərpa edilmiş üç Odunpazarı evinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. Gözəl Sənətlər Fakültəsi bölməsində müxtəlif vaxtlarda toplanan 75 türk, 12 əcnəbi sənətkarın əsərləri muzey kolleksiyasında yerləşir və nümayiş etdirilir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Müasir Şüşə Sənəti Muzeyi ilə əlaqəli mediafayllar var.


1. ↑  "Çağdaş Cam Sanatları Müzesi". 2017-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2008-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.
3. ↑  "ESKİŞEHİR - ÇAĞDAŞ CAM SANATLARI MÜZESİ". 2014-05-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-27.
Binanın fasadı
Atrium
**Tətbiqi İncəsənət Muzeyi** (mac. **Iparművészeti Múzeum**) — Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində yerləşən muzey. Dünayda üçüncü ən qədim tətbiqi incəsənət muzeyidir.

Memarlığı
---------

Bina modern memarlıq üslubunda inşa edilmişdir. 1893 və 1896-cı illərdə Edön Lehnerin memarlığı ilə tikilmişdir. Binanın damı yaşıl rəngdədir və interyeri hindu, moğol və İslam dizaynları ilə işlənilmişdir. Binanın yenidən bərpaya ehtiyacı var və bu istiqamətdə fəaliyyət planı hazırlanılır.

Kolleksiyası
------------

Muzeydə metal, mebel, tekstil və şüşədən hazırlanan vəsaitlərin kolleksiyası saxlanılır. Muzeydə kitabxana da fəaliyyət göstərir. Digər iki ərazidə də muzeyin filialı var: Hopp Ferenç Şərqi Tətbiqi İncəsənət Muzeyi və Nadteten sarayında.

Muzey Qrand bulvarın cənubunda Ferençvaroş rayonunda yerləşir.

Qalereya
--------

* Muzeyin səmadan görünüşüMuzeyin səmadan görünüşü
* Muzeyin fasadıMuzeyin fasadı
* TavanıTavanı
* Dam detallarıDam detalları
* Lantern, Tətbiqi İncəsənət Muzeyi, BudapeştLantern, Tətbiqi İncəsənət Muzeyi, Budapeşt

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Hewitt, Rick Steves & Cameron.* Rick Steves' Budapest (1st). Berkeley, Calif.: Avalon Travel. 2009. ISBN 9781598802177.

Xarici keçidlər
---------------

* The museum's web page
* (ing.) Permanent furniture exhibition at the Nagytétény Castle Museum


Vikianbarda Tətbiqi İncəsənət Muzeyi ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Karl Marks abidəsi** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən monumental abidələrdən biri. Karl Marksın şərfinə ucaldılmışdır. Abidə 1959-cu ildə ucaldılmışdır. Müharibəyə qədər bu abidənin yerində də Karl Marsa aid abidə olmuşdur. Abidənin müəllifləri heykəltaraş Moisey Solomonoviç Altşuler və arxitektor Mixail Adolfoviç Mikus olmuşdur. Rusiyanın mədəni irsi siyahısına daxil edilməmişdir.

Tarixi
------

Karl Marks abidəsi təntənəli şəkildə 28 iyun 1925-ci ildə Naxçıvan-na-Donu şəhərinin mərkəzi meydanında açılışı gerçəkləşdirilmişdir. Abidə əvvəllər mövcud olmuş II Yekaterinaya aid abidənin yerində və altlığının üzərində quraşdırılmışdır. II Yekaterinaya aid olan abidə sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bolşeviklər tərəfindən dağıdılmışdır. Heykəlin qoyulduğu meydan Karl Marksın adına adlandırılmışdır.

Abidənin müəllifi moskvalı heykəltaraş V. B. Bibaev olmuşdur. Karl Marksın heykəli ayaq üstə yerləşirdi. Burada onun sol əli kitabın üzərində olaraq təsvir edilmişdi. Abinanın yanında memorial lövhə vardı.

Böyük vətən müharibəsi dönəmində Vermaxtın qoşunları şəhəri işğal etdikdən sonra abidəni tankla dağıtmışdır. Müharibədən sonra abidənin yerləşdiyi yerdə onun kiçik variantı qoyulmuşdur. Momerial lövhə isə olduğu kimi qalmışdır. O, hazırda Rostov muzeyində saxlanılır. Zədə görməmiş abidənin altlığı isə Rodtov Dövlət Universitetinin həyətinə aparılaraq onun üzərində Mixail Vasileviç Lomonisovun heykəli qoyulmuşdur.
Hazır ki, Karl Marks abidəsi 1959-cu ildə qoyulmuşdur. Abidə bürüncdən hazırlanmışdır. Abidə Leninqradda hazırlanmışdı. Abidənin özü idə mərmər üzərində qoyulmuşdur.

Karl Marks abidəsi əvvəllər Rusiyanın Federal əhəmiyyətli mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdir. Ancaq 1997-ci ildə abidənin statusu yerli əhəmiyyətli mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdur.

1990-cı illərdə erməni diasporası II Yekaterinanın abidəsinin əvvəlki yerində bərpa edilməsi tələbini irəli sürsədə bu təmin edilməmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения". ostashkov.codis.ru. 2012-08-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-05.
2. ↑  "Пролетарский район" (PDF). rostov-gorod.ru. 2013-10-23 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-05.
**Şota Rustaveli heykəli** (*gürc.* შოთა რუსთაველი) – Gürcü ədəbiyyatının klassiki və ictimai-siyasi xadim Şota Rustavelinin şərəfinə, Tbilisi şəhərində onun adını daşıyan prospektin başlanğıcında ucaldılmış heykəlidir. Abidənin müəllifi heykəltaraş Konstantin Merabaşvilidir.

Tarixi
------

Heykəl 1942-ci ildə şairin adını daşıyan prospektdə ucaldılmışdır. Heykəlin postamenti mərmərdən, özü üsə bürüncdən hazırlanmışdır.

Təsviri
-------

Şota Rustaveli ayaq üstə dayanmış vəziyyətdə və milli gürcü geyimində təsvir edilmişdir. Şair bir əlində bükülmüş kağız tutmuş, digər əlini isə sinəsinin üstünə qaldırmışdır. Postamentin aşağısında yerləşdirilmiş qabartma barelyefldə *"Pələng dərisi geymiş pəhləvan"* poemasından səhnə təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Памятник Шота Руставели". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-26.

Həmçinin bax
------------

* Tbilisidəki şəhər heykəllərinin siyahısı
Kelpi — Herbert Ceyms Dreyper, 1913
**Kelpi** (*ing.* Kelpie) — Şotlandiyada göllərdə və hovuzlarda yaşayan və formasını dəyişən su ruhuna verilən ad. Adətən at kimi təsvir olunsada, insan şəklini də qəbul edə bilər.

Etimoloqiya
-----------

*Kelpi* sözünün etimologiyası Şotland german dilində qeyri-müəyyən olsa da, Şotland kelt dilindəki *calpa* ("düyə") ya *cailpeach* ("sıpanı") sözündən əmələ gəlməsi təxmin olunur. Sözün ilk qeydə alınması Uillyam Kollinsin qəsidəsində, 1759-cu ildən əvvəl təxmin olunur.

Lox Ness
--------

Demək olar ki, hər böyük Şotlandiya sularının kelpi ilə bağlı bir hekayəsi var, lakin ən geniş məlumatlı olan Lox Ness gölüdür.

Bədii təsviri
-------------

Folkirkdə Kelpi atları
2013-cü ilin oktyabrında Folkirkdə yerləşən Fort və Klayd Kanalında heykəltaraş Endi Skott tərəfindən Kelpi atları ucaldılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "kelpie, n.1.", Oxford English Dictionary (online), Oxford University Press, 2014, 2 October 2020 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 4 May 2014, (Subscription required (help))
2. ↑  "The Kelpies - Public Art by Andy Scott at The Helix, Falkirk". Thehelix.co.uk. 20 August 2013. 12 October 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 October 2013.
**Yeni Yəhudi qəbiristanlığı** (çex. Nový židovský hřbitov) – Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərinin Jijkov rayonunda yerləşən yəhudi qəbiristanlığı. 1891-ci ildə Qədim Yəhudi qəbiristanlığındakı yer probleminə görə salınmışdır.

Haqqında
--------

Qəbiristanlığın sahəsi Qədim Yəhudi qəbiristanlığındakından 10 dəfə böyükdür, 100.000 qəbirlik tutuma malikdir, bu isə bir əsr boyunca istifadə olunması üçün münasibdir. Burada həmçinin urnalar üçün yer vardır, lakin yəhudi ənənələri kremasiyaya icazə vermir. Qəbiristanlıq hələ də istifadədir və Praqadakı Yəhudi Cəmiyyəti tərəfindən nəzarət olunur.

Qəbiristanlıqda Ar-nevü üslubunda işlənmiş bir çox abidə vardır: Yan Kotera tərəfindən Peruts ailəsinin üzvləri üçün hazırlanmış iki abidə, Yan Ştursa tərəfindən rəssam Maks Horba həsr olunmuş tovuzquşu formasında abidə, az tanınan sənətkarlar tərəfindən Ar-nevü üslubunda işlənmiş digər görkəmli işlər. Ən diqqət çəkən qəbirlərdən biri Uoldes ailəsinə aiddir: heykəltaraş Yozef Vaslav Mıslbek tərəfindən hazırlanmış qəbir iki büstlə bəzədilmişdir.

Məşhur dəfn olunanlar
---------------------

* Frans Kafka
* Arne Laurin
* Arnoşt Lustiq
* İrji Orten
* Ota Pavel

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2009-06-14 at the Wayback Machine, Pražská Informační Služba
2. ↑  Marie vitochova Jindrichkjer and Jiri Vsetecka, *Prague and Art Nouveau*, translation by Denis Rath and Mark Prescott, Prague: V Raji, 1995.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Yeni Yəhudi qəbiristanlığı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Praqa Yəhudi Cəmiyyətinin veb-saytında məlumat
* Qəbiristanlığın veb-səhifəsi
**Mixail İliç Romm** (*rus.* Михаи́л Ильи́ч Ромм; 11 (24) yanvar 1901, İrkutsk, Rusiya imperiyası – 1 noyabr 1971[…], Moskva) — Sovet kinorejissoru. SSRİ xalq artisti (1950).

Həyatı
------

Mixail Romm 1901-ci yanvarın 24-də Rusiyanın İrkutsk şəhərində anadan olub.
1925-ci ildə Ali Bədii-Texniki İnstitutunu bitirərək, heykəltaraş və tərcüməçi ixtisasına yiyələnib. 1930-cu illərdən kino sahəsində işləməyə başlayıb. Əvvəlcə ssenarilər yazır, sonra "Soyuzkino" (indiki "Mosfilm") studiyasında rejissor assistenti işləyib. 1933-cü ildə quruluşçu rejissor kimi fransız yazıçısı Gi de Mopassanın "Gonbul" hekayəsinin motivləri əsasında eyniadlı film çəkir. İlk ekran işi uğur qazanır və bundan sonra rejissor Orta Asiyada sovet hakimiyyətinin qurulması mövzusunda "On üçüncü" filmini lentə alır.

Mixail Romm daha çox Oktyabr inqilabı və Lenin haqqında filmləri ilə məşhurdur. "Lenin Oktyabrda", "Lenin 1918-ci ildə" filmləri vaxtilə sovet kinosunun şedevrləri sayılırdı.

1940-1950-ci illərdə rejissor antifaşizm mövzusuna müraciət edir və bir sıra filmlər çəkir. Bunlardan "Adi faşizm" sənədli, "217 № adam", "Gizli missiya", "Dante küçəsində qətl" və digər bədii filmləri o dövr sovet kinosunun ən seçilən ekran əsərləri idi. "Adi faşizm" sənədli filmi 1965-ci ildə Almaniyanın Leypsiq şəhərində keçirilən beynəlxalq kinofestivalda mükafat qazanır. Məhz bu film müəllif kinosunun yaranmasına bir təkan olur.

Rejissorun 1961-ci ildə çəkdiyi nüvə tədqiqatçıların həyatından bəhs edən "Bir ilin doqquz günü" filmi Bolqarıstanda keçirilən beynəlxalq kinofestivalda əsas mükafata layiq görülür. Filmdə əsasən elm adamları arasındakı psixoloji münasibətlər önə çəkilib.

Beynəlxalq festivallarda qazandığı müvəffəqiyyət Mixail Rommu yeni filmlər çəkməyə ruhlandırır. Ancaq xəstəlik və uzunmüddətli gərgin iş onu əldən salmışdı. Sənətkar 1971-ci ildə vəfat edir. Onun yarımçıq qalmış "Mən yenə də inanıram", "Dünya bu gün" filmləri ölümündən sonra sənət dostları tərəfindən çəkilib başa çatdırılır.

Sovet kinosunda özünəməxsus sənət məktəbi yaradan Mixail Rommun yetişdirmələri arasında Tengiz Abuladze, Georgi Çuxray, Andrey Tarkovski, Vasili Şukşin kimi görkəmli rejissorlar olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Ромм Михаил Ильич // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2  Michail Iljitsch Romm // Berlin İncəsənət Akademiyası. 1696.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · Filmportal · IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Qısa yəhudi · Kruqosvet · Prabook · Treccani · RİA istinad |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 14043047x · CiNii: DA12090383 · GND: 119542714 · ISNI: 0000 0001 0877 0227 · LCCN: n80149927 · NKC: mzk2004261081 · NTA: 071093168 · NUKAT: n2007098471 · LIBRIS: 311181 · SUDOC: 150185502 · VIAF: 19881830 · РГАЛИ: 10457881 · WorldCat VIAF: 19881830 |

 |
**Zummerlə birgə atış** (*ing.* Buzzer beater) — basketbolda oyunun hər dörd mərhələsinin sonunda çalınan zummerlə eyni zamanda atılan atış. Bu anlayış daha çox atılan atışın uğurlu olmasını ifadə edir. Qaydalara əsasən əyər atış zamanı top oyunçunun əlindən çıxırsa və havada olan zaman zummer çalınırsa o zaman səbətə düşən top hesaba alınır. Oyunçular vaxt azlığı zamanı sonuncu hücum zamanı bu üsula əl atılır və öz sahələrindən zummerlə eyni vaxtı topu səbətə doğru atırlar. Top səbətə nadir hallarda düşdüyündən azarkeşlərdə böyük həyacana səbəb olur.

NBA tarixində məşhur zummerlə birgə atışlar
-------------------------------------------

3 yanvar 1984-cü ildə "Vaşinqton Uizardsın" oyunçusu Ceff Melounun "Los-Anceles Leykerslə" olan oyunda atdığı üçxallıq atış NBA tarixinin ən yaxşı zummerlə birgə atışı hesab olunur. Uzatmalarının sonunda Meloun çox uyğunsuz vəziyyətdə topu əldə etmiş və yan xəttin yanından dəqiq atışla topu səbətdən keçirmiş. Bu ana qədər Uizards məğlun durumda idi. Bu top komandaya qələbə gətirdi.

7 may 1989-cu ildə "Çikaqo Bullz" və "Klivlend Kavalers" arasında keçirilən 5-ci pley-off oyununda əfsanəvi Maykl Cordan öz karyerasının ən məşhur atışlarından birini həyata keçirmiş — "The Shot" ("Atış"). Oyunun bitməsinə 3 saniyə qalmış Cordan topu ələ keçirmiş və cərimə xəttinə qədər gətirərək tullanışla topu səbətdən keçirmişdir. Bu atış Çikaqo Bullza həm oyunda, həm də ümumi seriyada qələbə gətirmişdir.

29 may 1997-ci ildə Qərb Konfransının "Yuta Caz" və "Hyuston Rokets" komandaları arasında keçirilən 6-cı final oyununda Yutanın müdafiəçisi Con Stokton bərabərə gedən oyunun son saniyəsində üçxallıq atışla komandasını NBA finalına çıxardı.

20 dekabr 2006-cı ildə Devid Li "Nyu-York Niks" və "Şarlott Hornets" komandaları arasında keçirilən oyunda rekord vaxta — 0,1 saniyə qalmış Nyu-York Niksə qələbə qazandırmışdır.

Olimpiya oyunlarında qələbə atışı
---------------------------------

Münhendə keçirilən 1972 Yay Olimpiya Oyunlarında kişi basketbol komandalarının final oyununda SSRİ və ABŞ qarşılaşmış. Oyunun sonuna 3 saniyə qalmış sovet idmançıları bir top fərqi ilə məğlub durumda idilər. Öz sahəsində topu əldə edən İvan Edeşko topu rəqib sahədə olan Aleksandr Belova dəqiq ötürə bilir. O isə tullanaraq topu tutur və yerə düşərək səbətə atır. Bununla sovet idmançıları ilk dəfə basketbolda qızıl medal qazanırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "What is the greatest shot in NBA history?". 2011-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-25.
2. ↑  "NBA.com: Jordan Hits "The Shot"". 2014-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-25.
3. ↑  "Баскетбол: 3 секунды, которые потрясли мир". 2018-01-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-28.
Balan-tamur gölünün aşağı hissədində Barqazun çayı
**Cergin dövlət təbiət qoruğu** (*ing.* Dzherginsky Nature Reserve, *rus.* Джергинский заповедник) — Rusiya Federasiyasının Buryat Respublikasında Barquzin çayının yuxarı axınındadır.

Sahəsi
------

Sahəsi 2378 *km2*
*.*

Tarixi
------

1992-ci ildə yaradılmışdır.

Coğrafiyası
-----------

Relyefi dağ silsilələri, dərin dərələr, yüksək dağlıq platolardan ibarətdir. Ərazisinin 75%-indən çoxu meşələrlə örtülüdür. Şaquli zonallıq səciyyəvidir. 500–1200 *m* yük səklikdə çöl sahələri ilə növbələşən tozağacı və qaraşam meşə-çölləri üstünlük təşkil edir; şam və ağcaqovaq meşələrinə rast gəlinir.

Flora və faunası
----------------

1300 *m* yüksəkliyədək, əsasən, qaraşamlıqlardan ibarət dağ-tayqa meşələri tozağacı, sidr kolları və qarışıq şam meşələri ilə əvəz olunur. 1500 *m*-dən yüksəkdə hols qurşağı gəlir; qırıntı daşlar, bəzi yerlərdə şibyə, dağ tundrası və s. bitkilər yayılmışdır. Qayaların dibində subalp çəmənləri və çeşmə bataqlıqları var. Heyvanlardan – sincab, ağ dovşan, kabarqa, cüyür, maral, sığır, qaban var; şimal süzəni, Asiya burunduku, samur səciyyəvidir; canavar, tülkü, vaşaq, qonur ayı, uzun quyruq və qarapapaq sünbülqırana, az sayda Şimal maralı və Sibir porsuğuna rast gəlinir. Çoxlu sayda quşlar (tetra, qarabağır, Sibir xoruzu, qırğı, bildirçin, qara çalağan və s.); subasarda yaşıl baş və bizquyruq ördək, adi güləyənquşu, cüllüt, qağayı, boz vağ; sututarlarda alabalıq, Sibir nərəsi, kütüm və s. var.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  **Cergin dövlət təbiət qoruğu**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M. K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V cild. — Səhifələrin sayı: 592. — Səh.: 224. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Həmçinin bax
------------

* Casper milli parkı
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ulus (qəzet).

**Ulus qəzeti** — Almaniyanın Köln şəhərində nəşr olunan müstəqil ictimai-siyasi və ədəbi-kulturoloji mühacirət mətbuatı.

Haqqında
--------

Ulus qəzetinin ilk sayı 1995-ci ilin noyabrında Almaniyanın Köln şəhərində nəşr olunub. Əslən Azərbaycanın Güneyindən olan Hilal Ulusun qurucusu oluduğu və onun redaktorluğu ilə çıxan qəzet Azərbaycan türkcəsi və farsca yayınlanıb. İki alman markasına satılan müstəqil mühacirət mətbuatı kimi yayınlanan qəzet müstəmləkəçiliyə qarşı yazılarla çıxış etmiş, Güney Azərbaycanın müstəqilliyini müdafiə etmişdir.

A3 formatında dörd səhifədən ibarət olan qəzetin yazıları ictimai-siyasi, kultroloji incələmələr, xəbər, bildiriş, bəzən də qısa şeir və hekayələrdən ibarətdir. Hər sayda fars dilli oxuculara yönəlik iki siyasi yazı verilmişdir. Qəzetin ilk 10 sayı aylıq, 21-ci sayınadək iki aydan bir, sonra isə fasilələrlə yayınlanmışdır. Qəzetin toplam sayısı 23, son buraxılışı isə 1999-cu ilin mart ayında olmuşdur. Üçüncü sayıdan ərəb əlifbası ilə olan türkcə yazıların başlıqları latın əlifbası ilə yazılmaqla yanaşı, bu qrafikada da məqalələr verilir. Ulusun türkcə yazılarında dilin yad sözlərdən arındırma çabası gözə çarpır, həmçinin dildə işlək olan bir çox yabancı sözlərin dırnaq arasında türkcə qarşılığı verilir. Qəzetin 18-ci sayısı altı səhifədən oluşur, bunun iki səhifəsi özəl olaraq türkmən bir yazarın qələminə məxsusdur. Tirajı 500 nüsxə olan qəzet poçt vasitəsilə ilə Amerika və Avropa ölkələri ilə yanaşı, Türkiyə, Azərbaycan, İran və başqa ölkələrdə yayılmışdır. Qəzetdə dərc olunan yazılarda Azərbaycan və Türk xalqları ilə yanaşı, çeçenlər, kosovalılar kimi topluluqlara da yer verilmişdir. Qəzetin başlığında «Ana istəklərimiz» qapsamında Azərbaycanın torpaq bütünlüğü vurğusu ilə «Bağımsızlıq uğurunda sömürgəçi fars şovinizmi işğalına qarşı uğraşıb, Azərbaycan sorununu güncəl etmək» yazılıbdır. Yeddinci sayıdan başlayaraq qəzetin sonunda qurucu və redaktor kimi Hilal adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Enver Uzun.* İran Türk Basınının 200 Yılı (1814 - 2014). İstanbul. 2014. 432. ISBN 978-6058829145.
2. 1 2  *Vaqif Sultanlı.* Azərbaycan Mühaceret Edebiyatı. İstanbul: Avrupa Yakası Yayınları. 2007.
3. ↑  *Yeganə Hacıyeva.* "İran İslam inqilabından sonra Güney Azərbaycanda ana dili uğrunda mübarizə". turkishnews.com. 19 aprel 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2020.
**Can Yücəl** — (21 avqust 1926, Konstantinopol – 12 avqust 1999, İzmir) İstanbulda anadan olub. Eks Milli Eğitim Bakanı Həsən Əli Yücəlin oğludur. 1943'də yaxın dostu və Ankara Atatürk Lisey'indən sinif yoldaşı Gazi Yaşargil ilə xaricdə təhsil bursu qazandığı halda, o vaxtın Təhsil Naziri atası bunu Can Yücələ onun torpili kimi başa düşüləcəyi üçün əngəl olur. Gazi Yaşargil bu məlumatın yanlış olduğunu, ikisinin də ailələrinin imkanlarıyla xaricə getdiklərini dedi. Ankara və Cambridge universitetlərində Latınca və Yunanca oxudu. Müxtəlif səfirliklərdə tərcüməçilik, Londonda BBC'nin Türkcə bölümündə spiker oldu. Koreyada əsgərlikdə oldu. 1958'də Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra Bodrum və Marmarisdə turist rəhbəri kimi işlədi. Sonra bağımsız şair və tərcüməçi olaraq İstanbulda yaşadı.

1956'da Gülər Yücəl ilə evləndi. İki qızı (Gözəl və Su) və bir oğlu (Həsən) oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #103373748 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Xarici keçidlər
---------------

* Şairin qəbrinə şərab töküldü… Sonra dağıtdılar qəbri [*ölü keçid*]


Vikisitatda ***Can Yücəl*** ilə əlaqədar sitatlar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Şinri Tezuka tərəfindən hazırlanmış amezayku.
**Amezayku** (飴細工, *Amezaiku*?, hərfi tərcümədə *Şəkərdən heyvanlar*) – Yaponiya şəkər sənəti. Sənətçi maqqaş və qayçı kimi alətlərdən istifadə etməklə rəngli irislərdən müxtəlif şəkər heykəllər hazırlayır. Amezayku sənətçisi əsərini daha gözəgəlimli etmək üçün onu yeməli boyaqlarla rəngləyir. Əsasən heyvan və cücü formalarına üstünlük verilir. Amezayku sənəti ilə adətən küçə sənətçiləri məşğul olur. Tanınmış amezayku sənətçilərindən Kendi Miyukini göstərmək olar.

Amezayku sənəti Yaponiyaya Heyan dövründə Çindən gəlmişdir və ancaq Kioto şəhərində tanınırdı. Daha sonra Edo dövründə bu sənət bütün Yaponiyada yayılaraq küçə sənətinə çevrilmişdir. Bu dövrdə mizuame də geniş yayılmışdır. Edo dövründə amezayku sənəti indiki halını almışdır.

Amezaykunun hazırlanması üçün lazım olan ən vacib kompanent düyü və ya kartof nişastasından hazırlanan mizuame adlı şirinləşdirici maddədir. Əridilmiş bu şirinləşdirici fen ilə lazım olan temperatura qədər qızdırılır. Ağ rəngdə olan bu maddə lazım olarsa boyaq maddələri ilə rəngləndirilir. Doğru qatılığa çatdıqdan sonra uzun, incə çubuqlarla yetərli miqdarda alınır. Forma vermək üçün alətlərdən və barmaqlardan istifadə olunur. Forma vermə prosesində sürətli davranmaq lazımdır, əks halda istənilən yumşaqlıq itiriləcəkdir.

Paketləşdirilmiş amezaykulara da rast gəlmək mümkündür.

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Colors of Cool". Public Relations Office, Government of Japan. 2018-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.
2. ↑  *Inaba, Chiho; Maruoka, Yukari; Ishikawa, Airi.* "Amezaiku". The Kyoto Project. Kyoto University of Foreign Studies. 13 February 2010. 25 December 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.
3. ↑  *Wetherille, Kelly.* "Candy Made With Craftsmanship". New York Times. 3 April 2014. 11 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.
4. ↑  "Amezaiku history". Amezaiku (yapon). 2002. 2017-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.
5. ↑  "飴細工" [Amezaiku]. Encyclopedia of Japanese Culture (yapon). 2004. 2016-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.
6. ↑  "Şeker Sanatının Japoncası: "Amezaiku"". Japon Sineması (türkcə). 18 oktyabr 2017. 2017-10-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 oktyabr 2017.

Həmçinin bax
------------

* Kendi Miyuki

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Amezayku ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Amezayku sənətçisinin şəkil qalereyası
**Market adamı** (コンビニ人間, *Kombini ninqen*?) – Yaponiya yazıçısı Sayaka Murata tərəfindən 2016-cı ildə nəşr olunmuş roman. Müəllifin sayca 10-cu romanıdır.

Murata bu əsərinə görə Yaponiyada Akutaqava mükafatına layiq görülmüşdür. Romanın Yaponiyada 1,5 milyondan çox nüsxəsi satılmış və 30-dan çox dilə tərcümə olunmuşdur.

Məzmun
------

Romanın baş qəhrəmanı Keyko Furukura adlı qadındır. O, çox gənckən bir mağazada işləməyə başlayır. Furukura 36 yaşına çatmasına baxmayaraq, hələ də mağazadakı işləməyə davam edir və bakirədir, evlənməkdə maraqlı deyil. Buna görə də bacısı da daxil olmaqla bir çox şəxs onun anormal olduğunu düşünür və Furukura cəmiyyətin təzyiqləri ilə üzləşməli olur.

Analiz
------

Sayaka Murata roman yazmaqdan əlavə Tokioda bir mağazada kassir kimi işlədiyi üçün əldə etdiyi təcrübələr əsasında romanı yazmışdır. Buna görə baş qəhrəmanla müəllif arasında bir çox oxşarlıq mövcuddur. Lakin Murata Keykonun o olmadığını, ondan fərqli olaraq Keykonun güclü iradəyə malik olduğunu və insanların nə düşündüyünü vecinə almadığını bildirmişdir: "O, mənim üçün qəhrəmandır". Roman Yaponiyadakı müasir problemlərə toxunur: uyğunlaşma təzyiqi, işçi azlığı, evliliklərin azalması, evli olmayan cütlüklərin çoxalması.

Romanın baş qəhrəmanı Banana Yoşimoto, Ameli və Han Qan kimi qadınlarla müqayisə olunur.

Tərcümələr
----------

Roman Sayaka Muratanın 10-cu romanı olsa da, ingilis və türk dillərinə tərcümə edilən ilk əsəridir. Türk dilinə ilk dəfə 2020-ci ildə Hüseyn Can Erkin tərəfindən "Kasiyer" (*azərb.* Kassir‎) adı altında tərcümə olunub. Azərbaycan dilinə tərcümə olunmayıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Kasiyer – Sayaka Murata: Normal Olmak Ütopik mi?". Kayıp Rıhtım (türkcə). 25 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 may 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  *McNeill, David.* "Sayaka Murata: 'I acted how I thought a cute woman should act - it was horrible". Guardian (ingiliscə). 9 oktyabr 2020. 5 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2022.
3. ↑  "Granta buys new Sayaka Murata novel". The Bookseller. 27 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 may 2022.
4. ↑  "Convenience Store Woman". Grove Atlantic (ingiliscə). 7 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2022.
**Renate Linqor** — Qadın futbolu üzrə dünya və Avropa çempionu, Olimpiya oyunlarının mükafatçısı

Həyatı
------

Renate Linqor Almaniyanın Karlsrue şəhərində doğulub.

Karyerası
---------

### Klub karyerası

O, futbol oynamağa 1981-ci ildə "SV Blankenloch" klubunda başlayıb, 1983-cü ildən "Karlsrue SC" klubunun gənclərdən ibarət komandasında çıxış edib. Almaniya Bundesliqasında peşəkar karyerasına 14 yaşında "SC Klinge Seckach" klubu ilə müqavilə imzaladıqdan sonra başlayıb. Almaniyanın bir sıra aparıcı klublarından təklif almasına baxmayaraq, o, adıçəkilən klubda 1997-ci ilə qədər çıxış edib. Həmin il Renate Linqor "FFC Frankfurt" klubunda mərkəz yarımmüdafiəçi mövqeyində oynamağa başlayıb. Linqor 2 dəfə UEFA Kubokunun qalibi (2002, 2006), 5 dəfə Almaniya çempionu (1999, 2001, 2002, 2003, 2005), 5 dəfə Almaniya Kubokunun qalibi (1999, 2000, 2001, 2002, 2003) olub. 2007-2008-ci il mövsümündən sonra futbolçu karyerasını başa vurub.

### Milli karyerası

1995-ci ildə Almaniya milli komandasına dəvət olunan Renate Linqor buna qədər Almaniyanın 20 yaşlı futbolçulardan ibarət yığmasının tərkibində 19 oyunda meydana çıxıb. 2006-cı ildə Marta (Braziliya) və Kristin Lilli (ABŞ) ilə bərabər Dünyada İlin Ən Yaxşı Qadın Futbolçusu adına Renate Linqorun da namizədliyi irəli sürülüb. Linqor Milli komandada 2 dəfə dünya çempionu (2003, 2007), 2 dəfə Avropa çempionu (2001, 2005) və 2 dəfə Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc mükafatçısı (2000, 2004) olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Renate Lingor // Soccerdonna (alm.). 2010.
2. ↑  Soccerdonna (alm.). 2010.

Xarici keçidlər
---------------

* Dünya və Avropa çempionu Bakıya gəlir Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
**Fontenblo edikti** — IV Henrix tərəfindən 1598-ci ildə qəbul edilmiş və Hugenotlara din azadlığını təmin edən Nant ediktini ləğv etmək üçün XIV Lüdovikin 18 oktyabr 1685-ci il tarixli edikti.

Tarixi
------

Nant ediktinə könülsüz tabe olan XIV Lüdovik dövründəki katolik ruhaniləri hər vasitə ilə onu məhv etməyə və ya əhəmiyyətini iflic etməyə çalışdılar. Dini təqiblər 1661-ci ildə başladı. Nant ediktinin 9-cu maddəsində 1596 və 1597-ci illərdə ibadət edildiyi yerlərdə ibadət etməyə icazə verildi. Bu əsasda katoliklər başqa yerlərdə protestant kilsələrini dağıtmağa başladılar. 2 aprel 1666-cı ildə Lui Nant edikti ilə tanınan azadlıq prinsipinin məhv edildiyi bir bəyannamə verdi. Nəhayət, 1685-ci il oktyabrın 18-də XIV Lüdovik Fontenbloda Nant ediktini ləğv edən fərman imzaladı. Bu sənəd kansler Letelye tərəfindən tərtib edilmişdir. Kral orada deyir ki, Nant fərmanı onun əcdadı tərəfindən Huqenotların lehinə onları katolik kilsəsinin bağrına qatmaq niyyəti ilə tərtib edilib, lakin təbəələrin ən yaxşı və çoxlu hissəsi katolikliyi qəbul etdiyi üçün, Nant fərmanı artıqlaması ilə çıxır.

Huqenotların son məbədlərini və onların məktəblərini dağıtmaq əmri verildi. VII maddədə deyilirdi: "Biz islah edilmiş dinin xeyrinə güzəştə bənzəyən hər hansı bir güzəşti qadağan edirik". Nant ediktinin ləğvinin Fransa üçün nəticələri kədərli oldu: ticarət tənəzzülə uğradı, yüz minlərlə protestant Londona (30-dan çox Kalvinist kilsəsi dərhal orada meydana çıxdı), İsveç, Danimarka, Amerika və əksər ölkələrə, çoxu isə Hollandiyaya mühacirət etdilər.

Ədəbiyyat
---------

* O. Douen, «La Révocation de l’Édit de Nantes à Paris» (H. 1894);
* J. Bianquis, «La Révocation de l’Édit de Nantes а Rouen» (Руан, 1885);
* Vaillant, «La Révocation de l’Éd. de Nantes dans le Boulonnais»;
* R. Reuss, «Louis XIV et l’Eglise protestante de Strasbourg au moment de la Révocation» (П. 1887).

Həmçinin bax
------------

* Fransada dini müharibələr
**Argentina Xarici Borc Muzeyi** (*ing.* Museum of Foreign Debt, *isp.* Museo de la Deuda Externa) — Buenos-Ayres Universitetinin tərkibində olan qurumlardan biri.

Tarixi
------

28 aprel 2005-ci il tarixində Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə, Buenos-Ayres Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsində fəaliyyətə başlamışdır.

Məqsədi
-------

Muzey xarici borc təhlükələrinə diqqət çəkmək məqsədiylə yaradılmışdır. Belə ki, 2001-ci ildə Argentinada yaşanan iqtisadi böhran nəticəsində üsyanlar çıxmış, bir çox mağaza və market talan edilmişdir. Bu dövrdə Argentinanın xarici borcu tarixin ən yüksək səviyyəsinə qalxaraq 100 milyard dollardan çox olmuşdur.

Muzeydə Argentinanın 1810-cu ildə müstəqilliyi qazanmasından sonra xarici borcun necə böyüdüyü və bu borcun böyüməsində məsuliyyəti olan partiyalara diqqət yönəldilir.

Fəaliyyəti
----------

Muzeyə giriş pulsuzdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .

Xarici keçidlər
---------------

* Clarin newspaper Arxivləşdirilib 2009-09-04 at the Wayback Machine  (isp.)
* BBC  (isp.)



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Argentina ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Lyubomir Vraçareviç** (serbcə: Љубомир Врачаревић) — XX əsrin 60-cı illərinin sonundan Avropada aykido ilə məşğul olmağa başlayan ilk idmançılardan biri, 1971-ci ildən 1-ci DAN qara kəmər ustası.

Həyatı
------

1978-ci ildə Yaponiyada ilk məşqlər zamanı o, Hombu docoda, 10 DAN ustad Kişumaru Ueşiba, aykidonun banisi Morihey Ueşibanın oğlu ilə qalırdı. Yapon ustadlarının bilik və bacarıqlarından faydalanaraq Lyubomir öz mentaliteti, adət-ənənələrinə və quruculuğa əsaslanan öz xüsusi üsuluna doğru can atırdı. 70-ci illərdə onun hərbi və polisdəki fəaliyyəti onu aykidonun təcrübi aspektini təkmilləşdirməyə səbəb oldu.

Bu yolla o, effektli texnikalarını real şəraitlərdə təkmilləşdirməyə başlayır. 1993-cü ildə Tokioda məşhur Yoşinkan (ustad Qozo Şiyoda - 10 DAN) məktəbində ikinci dəfə qalması onun fikrini tamamilə təsdiqlədi. Onun öz üsulunda işləməsinə baxmayaraq, o qaldığı müddətin sonunda böyük şöhrət qazanmışdı. O, məşhur Şiyodayla görüşmək imkanına sahib oldu, hansı ki, yaşına görə çox nadir hallarda kimisə qəbul edirdi. Şiyoda onu özü şəxsən imzalanmış diplomla təltif etdi və onun yaratdığı döyüş növünü təsdiqlədi.

Vraçareviç beynəlxalq "Ustad" adına xüsusi proqramlar (polis, hərbi işçilər, cangüdənlər üçün proqram) tərtib etdiyinə görə layiq görülmüşdür. Ötən 20 il müddətində o, Zimbabve, Liviya, Makedoniya Respublikası, Serbiya və Sloveniya respublikaları prezidentlərinin mühavizəçiləini və cangüdənlərini hazırlamışdı. Öz fəaliyyəti dövründə ustad Vraçareviç 150 dünya miqyaslı seminar keçirmişdi. Real Aykido klublarının qapıları 120 000 tələbəyə açıldı.

Körpələr üçün aykidonun xüsusi təlim metodikası var. O "Ustası ilə oyun" adlı proqram 5 yaşından 12 yaşa qədər körpələrlə işləyir ki, bu proqram da uşaqların fiziki və əqli tələblərinə uyğundur. Bu proqram gözəl nəticələr verir.

Ustad Vraçareviç 12 kitab və real aykido və özünümüdafiədən bəhs edən video kassetin müəllifidir. Ən mühüm nəşrlər bunlardır: "Bıçaqdan müdafiə", "Aykido-Cüdo", "Qorxusuz müdafiə"(qadınlar üçün özünümüdafiə), "Mən cangüdənlər hazırlayıram", "Real Aykido", "Başlayandan ustada doğru", "Baş məşqçi lisenziyası", "Bıçaq, silah və çubuq texnikaları" və s.

Öz fəaliyəti dövründə Vraçareviç bir çox daxili və xarici mükafatlara layiq görülmüşdür. O Cüdo üzrə 1 DAN qara kəmər və Ciu-Citsu 10 DAN. O, Rusiya Real Aykido federasiyasının texniki direktoru, Kiokuşinkay Avrasiya Komitəsinin üzvü, Çindəki şenyanq ərazisindəki Uşu Federasiyasının fəxri prezidenti, Yuqoslaviyada Ali milli mərkəzin idman komisiyasının prezidenti, MAA (Almaniyadaki baş idarəsi yerləşən Beynəlxalq döyüş növləri asosiasiyasının) fəxri üzvü, Real aykidonun Dünya mərkəzinin prezidenti kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür. Ustad Vraçareviç İBSSA (Beynəlxalq cangüdənlər və mühafizə idarəsi )-nın təlimatçısıdır. O, Belqrad şəhərindəki idman məşqçilərinin Kollecinin professorudur. Rusiya torpaq Elmi akademiyasının, Milli mühafizə problemlərinin beynəlxalq elmi akademiyasının müntəzəm üzvüdür. Onun ən böyük mükafatı 2003-ci ildə ABŞ-da əldə olunmuşdur. O, 10 DAN qara kəmər və "Şərəf palatasına" seçilmiş, dünya idmanında ən böyük titula layiq görülmüşdür.
**Naxçıvan Elm və Texnika Mərkəzi** (**tam adı: Azərbaycan Respublikası Dövlət Elm və Texnika Komitəsi Naxçıvan Elm və Texnika Mərkəzi**) — muxtar respublikanın təbii sərvətlərinin tədqiqi və onların emalı üçün yeni texnologiyaların işlənib hazırlanması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1999-cu il 22 yanvar tarixli qərarı ilə  yaradılmışdır.

2003-də ləğv edilib.

Haqqında
--------

Mərkəzdə bölgənin dərman bitkilərinin, yabanı bitkilərin toplanması, öyrənilməsi, yayılması və tədarükü sahəsində geniş tədqiqatlar aparılmış, 50-dən çox dərman bitkisinin xüsusiyyətləri, ayrı-ayrı xəstəliklərin müalicəsində istifadə yolları (dəmləyib çay içmək və vanna qəbul etməklə) müəyyənləşdirilmişdir. Bəzi dərman bitkilərindən cövhər, krem və yağlar almaq məqsədilə aparılan tədqiqatlar nəticəsində 14 adda cövhər alınmış, bölgənin xammalı ehtiyatlarından kimyəvi emal yolu ilə 8 adda duz, Darıdağ termal suyunun (DTS) quru qalığı, natrium xlorid duzu alınmasının yeni istehsal texnologiyası və s. işlənib hazırlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Naxçıvan Elm və Texnika Mərkəzi**// Naxçıvan Ensiklopediyası / V.Y. Talıbov. — Təkminləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr. — Naxçıvan, 2005. — 2 cilddə. — II cild. — Səhifələrin sayı: 380. — Səh.: 82-83. — ISBN 5-8066-1468-9.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Naxçıvan Sahələrarası Ərazi Elmi-Texniki və Təbliğat Mərkəzinin bazasında Naxçıvan Elm və Texnika Mərkəzinin yaradılması haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI

Həmçinin bax
------------

* Naxçıvan Regional Elm Mərkəzi
**Nazim İbrahim oğlu Cəbrayılov** (2 mart 1949, Ağdam – 18 aprel 1994, Qarabağ) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Nazim Cəbrayılov 1949-cu il martın 2-də Ağdam şəhərində anadan olub. Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbi bitirən Nazim Cəbrayılov 1966-cı ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olub. Ali təhsilini bitirdikdən sonra təyinatla Türkmənistanın Aşqabad şəhərinə göndərilib. Aşqabad şəhər DİŞ-nin SƏDM bölməsində işləyib.

Daha sonra Kalininqrad Milis Məktəbində oxuyan Nazim Cəbrayılov ikinci ixtisas diplomu alıb. Bir müddət işlədikdən sonra vətənə qayıdıb və 2711 nömrəli hərbi avtomobil dəstəsində hərbi mühəndis vəzifəsində çalışıb.

Hərbi xidməti
-------------

1988-ci ilin Ermənistanın Azərbaycan torpaqlarına hücumundan sonra baş leytenant Nazim Cəbrayılov Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün müdafiəsi üçün hərbi xidmətə yollanıb. O, Müdafiə Nazirliyinin əmri ilə taqım komandiri təyin edilib.

1994-cü il aprelin 13-də Nazim Cəbrayılov vaxtından əvvəl kapitan rütbəsinə təqdim edilib. 1994-cü ilin 18 aprelində Nazim Cəbrayılov və onun əsgərləri döyüşdə şəhid olublar.

Təltif və mükafatları
---------------------

Şəxsi şücaət və qəhrəmanlığına görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə Nazim İbrahim oğlu Cəbrayılov "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şəhid zabitə niyə Milli Qəhrəman adı verilmir?". 2018-04-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-10.
2. ↑  ""ÖLMƏZLİYƏ ABİDƏ" KİTABININ TƏQDİMATI OLMUŞDUR". 2023-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Cəbrayılov Nazim İbrahim oğlu
**Hündür mərəvcə** (*lat.* Smilax excelsa) — bitkilər aləminin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin mərəvcəkimilər fəsiləsinin mərəvcə cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Avropa, Kiçik Asiya və İranda təbii halda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15-20 m-ə, diametri 10-15 mm-ə çatan lianadır. Zoğları şirəli, lətli, qırmızıtəhər və çılpaqdır. Gövdələrinin uzunluğu 4-8 mm, iti iynələrlə örtülmüş, elastik, möhkəm, yaşılımtıl-boz rəngdədir. Yarpaqlari parlaq həmişəyaşıl, növbəlidir, dəyirmi və ya üçbucaq-yumurtavari, ucları sivriləşmiş, qaidə hissələri ürək şəklindədir. Yarpaq saplaqları tikanlı, qisadır. Çiçəkləri bircinsli, ikievli olub, yarımçətir şəklində, yaşilimtıl və ya yaşıl-qonur rəngdədir, uzunluğu 15-20 sm-dir. Salxım formalı qoltuq çiçəklərin uzunluuğu 4-10 mm, çiçək saplağının uzunluğu isə 5-7 mm-dir. Çiçəkyanlığı 6 yarpaqlı, ləçəkvari formadadır, uzunluğu 4-5 mm-dir. Çiçəklərdə 6 erkəkcik olur və onlar çiçəkyanlığının qaidəsinə yapışmışdır. Yumurtalığı 1-dir; dişicik ağzı 3-dür. May-iyun aylarında çiçək açır. Meyvəsi endospermalıdır, qırmızı, kürəvi, eni 5-10 mm-dir, oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Toxumları qonur, yarımşəffaf, diametri 4-5 mm-ddir. Toxum və ya kökümsov gövdələrlə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Bataqlıq meşələrdən əhəngdaşlı qayalıqlaradək yayılmışdır. Nəmişli torpaqları, kölgəli və ya zəif kölgəli yerləri sevir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Şamaxıda, Şabranda, Qubada, Kür-Araz ovalığında, Alazan-Ağrıçay vadilərində, Lənkəranda təbii halda bitir.

İstifadəsi
----------

Cavan zoğlarını yumurta ilə bişirib yeyirlər.Giləmeyvələrində C vitamini vardır. Yaşillaşdırmada çəpərlərin salınmasında, həyət və bağçalarda çardaq düzəltmək və s. məqsədlər üçün istifadə oluna bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1029.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15492861
* Wikispecies: Smilax excelsa
* EoL: 1082777
* EPPO: SMIEX
* EUNIS: 188420
* GBIF: 5295073
* iNaturalist: 485890
* IPNI: 541432-1
* ISC: 117217
* NBN: NBNSYS0200003189
* NCBI: 754786
* Plant List: kew-289239
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:541432-1
* Tropicos: 18400334
* WCSP: 289239
* WFO: wfo-0000742607

 |