|  |
| --- |
| Karnak məbəd kompleksi |
| Məbəd kompleksi və müqəddəs gölməçəMəbəd kompleksi və müqəddəs gölməçə**Məbəd kompleksi və müqəddəs gölməçə** |
| Ölkə | Misir |
| Şəhər | İpet-Sut |
| Koordinatları | 25°43′07″ şm. e. 32°39′31″ ş. u. |
| Arxitektura stili | Qədim Misir |
| Banisi | I Senusret–I Nektaneb |
| Tikilmə tarixi | təqribən e.ə. XX əsr |
| Əziz xatirələr | Karnak siyahısı, Böyük Karnak yazısı |
| Vəziyyəti | xarabalıqlar |
| **Karnak məbəd kompleksi** Vikianbarda |
|  |

**Karnak məbəd kompleksi** və ya sadəcə olaraq **Karnak** (*ərəb.* خورنق‎ *Xurnak* sözündən; mənası – "istehkamlı kənd") — indiki Misirdə, Nil çayının sağ sahilində, qədim Teben şəhərinin mərkəzi meydanının şimal-şərq hissəsində bir qrup məbəd kompleksi.

Tarixi
------

Karnak Teben padşahlığı bütün Misirə genişləndikdən sonra (XI–XII sülalələr) bu ərazi ölkənin mərkəzi ziyarətgahına çevrilmişdir. Teben triadasının tanrıları Amon, Mut və Xonsuya həsr edilmişdir. Tarixin bütün sonrakı dövrlərində burada iz qoyulmuşdur. Hər bir firon öz adını burada əbədiləşdirməyə çalışırdı. Hətta XVI sülalənin nümayəndələri də məbədin şimal iqamətgahında öz izlərini qoymuşdular. Əsas məbədin ziyarətgahının tikintisi III Tutmos tərəfindən tamamlanmışdır. Məbədin şərq yarısının digər hissələrinin tikintisi XVIII sülalənin digər padşahlarının hakimiyyət dövrünə təsadüf edir. Məbədin bir zolaqla ayrılmış qərb yarısı daha yaxşı qorunub saxlanılmışdır. Bu hissə XIX sülalə dövründə ucaldılmış Böyük Hipostil Zalı (5 min m2) və tanrı Bast üçün tikilmiş nəhəng peristil meydançasından (8,160 m2) ibarətdir. Bu həyətdə nisbətən daha kiçik həcmdə olan, divarı həyətin cənub çəpərindən keçən III Ramzes və kompleksin şimal-qərb küncündə II Seti məbədləri var idi. Məbədin bu hissəsinin xarici divarları yazı və təsvirlərlə əhatə olunmuşdur. Həyətin cənub tərəfində I Şeşonkun abidəsi var. Bu abidə onun Revoamın padşahlıq etdiyi Fələstinə uğurlu yürüşünun şərəfinə ucaldılmışdır. Hipostil zalının şimal divarında I Setinin Kənandakı döyüşləri, cənub divarında isə II Ramzesin döyüşləri təsvir edilmişdir və ona görə də "Pentaura poeması" adlanır.

Qalereya
--------

* Böyük Hipostil Zalı.Böyük Hipostil Zalı.
* Ümumi görünüş.Ümumi görünüş.
* Müqəddəs gölməçələrdən biri.Müqəddəs gölməçələrdən biri.
* Sağ əsas pilon.Sağ əsas pilon.

İstinadlar
----------

1. ↑  *فهد حماد, حسين.* موسوعة الآثار التاريخية: حضارات، شعوب، أمم، معالم، مدن، عصور، علوم الآثار، حرف، لغات. Al Manhal. 2003. ISBN 9796500010892. 2022-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-24. القديمة في عصر الإمبراطورية ويرجح أن أصل كلمة كرنك محرف من الكلمة العربية خورنق، التي أطلقها العرب عند دخولهم مصر على مجموعة المعابد الموجودة بهذه المنطقة [Tərcümə: Çox güman ki, Karnak sözünün mənşəyi ərəblərin Misirə girərkən bu bölgədəki məbədlər qrupuna verdiyi ərəb dilindəki "Xornak" sözündən təhrif edilmişdir.]
2. ↑  Карнак, храм // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Blyth, Elizabeth.* Karnak: Evolution of a Temple. Routledge. 2006. ISBN 978-0-203-96837-6.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Karnak ilə əlaqəli mediafayllar var.

* CFEETK – Centre Franco-Égyptien d'Étude des Temples de Karnak (en)
* Temple of Amun, numerous photos & schemes (comments in russian)
* Karnak images
* www.karnak3d.net :: "Web-book" The 3D reconstruction of the Great Temple of Amun in Karnak. Marc
* *Digital Karnak UCLA*
* Karnak Temple picture gallery at Remains.se