recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qırmızı qarağat** (*lat.* Ribes rubrum) — bitkilər aləminin daşdələnçiçəklilər dəstəsinin motmotukimilər fəsiləsinin qarağat cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Yabanı halda Asiyada və Avropanın kölgəli, rütubətli ərazilərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Kolun hündürlüyü 2 m-ə qədərdir. Yarpaqları 3-5 dilimli olub, uzunluğu 3-5 sm-dir. Çiçəkləri sarı-yaşılı rəngli, kasaşəkilli formalı, 5 sm uzunluğunda salxımlarda seyrək halda yerləşir. May ayında çiçəkləyir, meyvələri iyunda yetişir. Meyvələri qırmızı, turş, yumru, diametri 8–12 mm olan giləmeyvədir.

Ekologiyası
-----------

Bitki bitmə şəraitinə az tələbkar, zərərverici və xəstəliklərə davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Quba-Qusar, Lənkəran və digər bölgələrdə həyətyanı sahələrdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Yeyinti sənayesində marmelad, jele, kisel, cem, meyvə şirələri və digər konserv məmulatlarının istehsalında istifadə edilir. Qırmızı qarağatın giləmeyvələrində C vitamini vardır, mürəbbə hazırlanmasında da istifadə edilir. Meyvələrinin müalicəvi-dietik qidalanmada böyük əhəmiyyəti vardır. Onların tərkibində şəkər, üzvi turşular, mineral duzlar, giləmeyvələrində pektin maddələri vardır. Xalq təbabətində giləmeyvələri qədimdən zökəmə, qan dövranının bərpasında, baş ağrısında və yaraların sağaldılmasında istifadə edilir. Qırmızı qarağatın şirəsi soyuqdəymə xəstəliklərinə qarşı yaxşı vasitə hesab olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 200.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q146661
* Wikispecies: Ribes rubrum
* BioLib: 39408
* BOLD: 121778
* Ecocrop: 9285
* EoL: 489743
* EPPO: RIBRU
* FNA: 220011643
* FoC: 220011643
* GBIF: 2986097
* GRIN: 31860
* iNaturalist: 54431
* IPNI: 792965-1
* IRMNG: 10999102
* ITIS: 504798
* MichiganFlora: 1422
* NBN: NBNSYS0000003513
* NCBI: 175228
* NZOR: 491c1e39-e94d-435f-bfe5-141bff4a1322
* NZPCN: 2888
* PFI: 1870
* Plant List: kew-2426658
* PLANTS: RIRU80
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:792965-1
* Tropicos: 29101108
* VASCAN: 6083
* WisFlora: 4816
* WFO: wfo-0000405218

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Azər Xudiyev.

**Xudiyev Azər Manaf oğlu** — otorinolarinqoloq, Azərbaycan Tibb Universitetinin professoru.

Həyatı
------

Təhsili
-------

Azər Xudiyev 1976-1982-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Pediatr ixtisasını oxumuşdur. 1984-cü ildə Qazaxıstanda "Uşaqlara otorinolarinqoloji xidmət"ində 3 ay müddətdində təlim keçmişdir. 1985-1989-cu illərdə İ.M.Secenov adına I Moskva Tibb Universitetində Otorinolarinqoloq ixtisasına yiyələnmiş, həmin illərdə: 1985-1988-ci illərdə "Endoskopik cərrahiyyə" İ.M.Secenov adına I Moskva Tibb İnstitutu təlimlərində iştirak etmişdir.

İş fəaliyyəti
-------------

1983-1985-ci illərdə Ə.Qarayev adına 2 nömrəli Klinik Uşaq Xəstəxanasında həkim-LOR, 1985-1988-ci illərdə İ.M.Secenov adına I Moskva Tibb İnstitutunda aspirant, 1994-2007-ci illərdə ATU-da dosent, 2007-ci ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin professoru, 1996-cı ildən bu günədək isə Ə.Qarayev adına 2 nömrəli Klinik Uşaq Xəstəxanasının Baş həkimi vəzifəsindədir.

Üzv olduğu qurumlar
-------------------

* "Sağlamlıq" jurnalı, Azərbaycan, Bakı Redaksiyası;
* "Российская Оториноларингология" jurnalı, Sankt- Peterburq, Rusiya Redaksiyası;
* "Детская оториноларингология" jurnalı, Rusiya Moskva, Redaksiyası;
* "Pediatriya" Azərbaycan, Bakı Redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Azərbaycan Tibb Universiteti[*ölü keçid*]
**Vito Korleone** (**Vito Andolini**) Korleone Mafiya Ailəsinin banisi və ilk donu. Filmdə gəncliyini Robert de Niro, qocalığını Marlon Brando canlandırmışdır. 1901-ci ildə Don Ciccionun atası, anasını öldürməsinin ardından yaxınları vasitəsilə Amerika Birləşmiş Ştatlarına göndərilmişdir. Su çiçəyi xəstəliyinə görə Ellis Adasında 3 ay karantində keçirmişdir. "Genco İdxalat" adlı bir şirkət qurmuş və İtaliyadan zeytun yağı idxal etmiştir. 4 uşağı, Santino , Fredo, Maykl, Coni, olmuşdur. Karmela Korleone ilə evlidir, belə ki, bu qadın ən çətin vaxtlarında yanında olaraq Vitonun hörmətini qazanmışdır. Məlum olan qeyri-qanuni əlaqəsi və uşağı yoxdur. İş dünyasında isə aldığı məntiqli qərarları, zəkası vardır.

Don Vito Korleone personajı mafiya tərzi filmlərlə inteqrasiya olunmuş bir aktyordur. Marlon Brando və Robert de Niro (ikisi də Don Vito Korleone personajı ilə Oskar mükafatı qazanmışdır. Bu rolu o qədər yaxşı oynamışdılar ki, bəlkə də Xaç atası filminin bu qədər bəyənilməsi filmdəki o rasionallıq ilə əlaqəlidir. Kino dünyasında özünə məxsus bir yeri olan Vito Korleone personajı bəlkə də mafiya personajları arasında ən çox tanınan və bəyənilənlərdəndir. Bəlkə də buna görədir ki məşhur Vito Korleone replikası olan, *Ona imtina edilməsi mümkün olmayan təklif edəcəyəm* sözləri kino tarixinin ən çox xatırlanan 2-ci replika seçilmişdir.

Premyer jurnalı Vito Korleoneyi tarixdəki ən böyük film obrazı seçərkən, Empayr jurnalı 53-cü ən böyük film personajı olaraq seçdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "100 Greatest Movie Characters of All Time". Filmsite.org. 2013-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-27.
2. ↑  "The 100 Greatest Movie Characters| 10. Vito Corleone | Empire". www. empireonline.com. 2006-12-05. 2015-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-27.

Xarici keçidlər
---------------

* IMDB.com
* IMDb Ən İyaxşı 250 Film
* Filmsite.org
* NNDB.com
**Sevda binti Zəma** (*ərəb.* **سودة بنت زمعة**‎; 589, Məkkə – 1 sentyabr 674, Mədinə) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, möminlərin anası.

Bioqrafiyası
------------

Məhəmməd peyğəmbər Xədicənin vəfatından və Mədinəyə köçməsindən sonra 53 yaşında Sevda ilə evlənir. O, ilk müsəlmanlardan olan Səkran ibn Amrın dul arvadı olur. Onun atası Qureyş qəbiləsindən idi.

Sevda binti Zəma Efiopiyaya hicrət edən ilk müsəlman qadınlardan biridir. Onun birinci əri Məkkə müşrikləri tərəfindən zülmə məruz qalan əmisi oğlu Səkran ibn Amr idi. Məkkəyə qayıtdıqdan sonra Səkran vəfat edir. Sevda və Səkranın 637-ci ildə Cəlulə döyüşündə şəhid olan bir oğulları var idi.

Məhəmməd peyğəmbər Xədicənin vəfatından bir neçə gün sonra peyğəmbərliyinin onuncu ilinin Şəvval ayında Sevda ilə evlənir. O, yaşca Məhəmməddən böyük idi.

Sevda dindar və mömin qadın olmuşdur. Məhəmməd peyğəmbərin ölümündən sonra Sevda hədiyyə olaraq pul alır və onu xeyriyyəçilik üçün xərcləyir. Xəlifə Ömərin hakimiyyətinin sonunda, hicrətin 19-cu ilində Mədinədə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Али-заде А.* Сауда бинт Зама (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
2. ↑  "Yeni\_Ümit\_Dini\_İlimler\_ve\_Kültür\_Dergisi". 2013-09-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Yeni Ümit, Dini İlimler ve Kültür Dergisi
**Rəmlə binti Əbu Süfyan** (*ərəb.* **أم حبيبة بنت رملة أبي سفيان**‎; təq. 594, Məkkə – təq. 666, Mədinə) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, möminlərin anası.

Bioqrafiyası
------------

Onun tam adı Ummu Həbib Rəmlə bint Əbu Süfyan Sərh ibn Hərb ibn Üməyyə ibn Əbd Şəmsdir. O, Qüreyşin nüfuzlu lideri Əbu Süfyan ibn Hərbin qızı idi.

Rəmlə İslamı qəbul etməzdən əvvəl əcdadlarının bütpərəst inancından ayrılır və həniflərin inancını qəbul edir. O, İslamdan əvvəl xristian olan əri Ubeydullah ibn Cəhş ilə birlikdə İslamı qəbul etmişdir. Onlar Qüreyşin zülmündən qaçaraq Efiopiyaya hicrət edirlər və burada Ubeydullah birdən-birə azğınlıq (riddə) edir və yenidən xristianlığı qəbul edir. Rəmləni xristianlığı qəbul etmək üçün israrlı cəhdlərinə baxmayaraq, o, İslama sadiq qalər və ondan boşanır. Bundan sonra o, Məkkəyə qayıda bilmir. Səbəb isə atası Əbu Süfyanın müsəlmanların qızğın müxalifi olması idi. Bütün bunları öyrənən Məhəmməd peyğəmbər bu qadının səmimi imanına heyran olduğunu bildirir. O, öz nümayəndəsini Efiopiyanın kralı Nəcaşinin yanına göndərir və Rəmləni onunla evlənmək üçün Mədinəyə onun yanına göndərməsini xahiş edir. Hicri 7-ci ildə peyğəmbərlə evlilik baş tutur. Bu evlilik Məhəmməd peyğəmbərə Məkkə bütpərəstlərinin lideri Əbu Süfyanla arasında olan gərginliyi azaltmağa imkan verir.

Rəmlə binti Əbu Süfyan mömin qadın idi. O, 665-ci ildə qardaşı Müaviyənin dövründə 70 yaşında vəfat etmişdir. Onun nəql etdiyi 65-dən çox hədis məlumdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. 1 2  *Али-заде А.* Умм Хабиба бинт Абу Суфьян (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
3. ↑  "Yeni Ümit Dini İlimler ve Kültür Dergisi". 12 avqust 2013. 7 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib.
Abolisionist Con Braun
**Abolisionizm** (*ing.* abolitionism; *lat.* abolitio – "ləğv etmək", "məhv etmək") — Amerika Birləşmiş Ştatlarında və Latın Amerikasında XVIII–XIX əsrlərdə zənci köləliyinin ləğvi uğrunda ictimai hərəkat. Abolisionizm ideyası qısa zaman ərzində Böyük Britaniya, Kanada, Fransa və Rusiya kimi ölkələrdə də dəstək qazanmışdır. Amerika Birləşmiş Ştatlarında abolisionizm əsasən köləliyin ittihamı və ictimai fikrin onun əleyhinə yönəldilməsi təşkil edirdi. 1830-cu illərdə hərəkat şimal ştatlarında geniş vüsət almışdır. 1859-cu ildə Virciniya ştatında Con Braunun başçılığı ilə köləliyin ləğv edilməsi uğrunda üsyan başladı. ABŞ-də 1861–1865-ci illəri əhatə edən vətəndaş müharibəsi başa çatdıqdan sonra hüquqi cəhətdən köləlik ləğv edildi. Köləliyin ləğvində XVI ABŞ Prezidenti Avraam Linkolnun əhəmiyyətli rolu olmuşdur. Milli inkişafın tələbatından irəli gələn daha geniş ictimai-siyasi hərəkatların mühüm tərkib hissəsi kimi abolisionizm ümummilli məsələlərin həllinə təsir göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Abolisionizm // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 50. ISBN 978-9952-441-02-4.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Treccani · Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 11931271s · GND: 4302520-1 · LCCN: sh85123315 · Microsoft: 2777385265 · NKC: ph118240 |
**Ütbə ibn Rəbiə** (567, Məkkə – 624, *ərəb.* عتبة بن ربيعة‎) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədə tabe olmaqdan imtina edən Qureyş qəbiləsinin başçılarından biri. Əbu Süfyanın qayınatası. Bədr döyüşündə öldürülmüşdür.

Bioqrafiya
----------

Onun tam adı Əbu-l-Valid Ütbə ibn Rəbiə ibn Əbd-Şəms ibn Əbd-Mənaf əl-Kürəşidir. Məhəmmədin çoxlu sayda tərəfdarı olduğunu görən Ütbə, Qüreyşin digər rəhbərləri ilə məsləhətləşdikdən sonra Peyğəmbərin yanına gedir və istədiyi hər şeyi təklif edir. Sadəcə onun təlimlərinin təbliğindən əl çəkməsi istənilir.

O, Bədr döyüşü ərəfəsində də Əmr ibn əl-Xədrəminin müsəlmanlar tərəfindən öldürülməsinə görə təzminat ödəməyi təklif edərək, Qureyşi müsəlmanların əleyhinə getməməyə inandırmağa çalışmışdır. Ütbənin özü döyüşdə ölümcül yaralanmış, cəsədi isə ümumi bir çuxura atılmışdır.

Məhəmməd onun hədiyyələrini yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. İslam ənənəsi onun üçün bəlkə də bir az daha əlverişlidir, çünki o, Üməvi deyil, Əbd-Şəms cinsinə mənsub idi.

Qızı Hind binti Utba Əbu Süfyanın arvadı idi. Uhud döyüşündə atasını öldürdüyünə görə Məhəmməd peyğəmbərin əmisi Həmzə ibn Əbdülmüttəlibdən qisas alır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ərəbcə Vikipediya (ərəb.). 2003.
2. ↑  "Страница из жизни Посланника Аллаха (с.а.в.). Призыв своего народа в Ислам во время смерти Абу Талиба". Ислам Сегодня. 2012-11-19. İstifadə tarixi: 2015-07-03.
**Laik** (*fr.* Laïc) — Türkiyədə sekulyarizmə verilən ad. Türk Dil Qurumunun lüğətində olan tərifə görə, "dini işlərlə dövlət işini qarışdırmayan, dövlət işlərini dindən ayrı tutan şəxs və ya qurum". Türkiyə laik dövlət hesab edilir. Bu anlayış Türkiyədə laisizm, kamalçılıq və solçuluq ilə assosiasiya olunur.

Hər halda, müxtəlif müşahidəçilərə görə, Türkiyədə AKP hökumətinin siyasəti ölkənin laik dövlət statusunu sual altına qoymuşdur. Odur ki, Ərdoğan hökumətinin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Türkiyənin quruluş ildönümlərində mühafizəkarlar və dindar hökumət qüvvələri arasında fikir ayrılıqları ön plana çıxmışdır. 2016-cı ildə parlamentin spikeri İsmayıl Qəhrəman İstanbulda bir toplantıda etdiyi çıxış zaman "yeni Konstitusiyada laiklik olmamalıdır" və yenə eyni çıxışında "yeni, dindar bir Konstitusiya olmalıdır" sözlərindən istifadə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Türk Dil Kurumu Sözlüğü". 11 Mayıs 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 Aralık 2013.
2. ↑  "Hüquqa dönüş mövsümü". modern.az (az.). 8 yanvar 2014. 2023-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2023.
3. ↑  *Göytürk.* "AKP-nin erməni siyasəti düşmənləri sevindirir". Xalq Cəbhəsi. 10 aprel 2009. səh. 6. 2023-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-22.
4. ↑  "Türkiyədə polis Cümhuriyyət gününü qeyd edənləri gözyaşardıcı qazla dağıdıb". Azadlıq Radiosu (az.). 29 oktyabr 2012. 22 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2023.
5. ↑  *Kənan RÖVŞƏNOĞLU.* "Türkiyədə dünyəvilik, dünyəvilikdə Türkiyə". musavat.com (az.). 4 may 2016. 22 January 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Laiklik Konusunda Kavram Kargaşası, Prof. Dr. M. Sadık Acar Arxivləşdirilib 31 iyul 2014 at the Wayback Machine
**Rüstəm Rüstəmov** — Azərbaycan aktyoru.

Həyatı
------

Rüstəm Qərib oğlu Rüstəmov 11.12.1961-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Çaxırlı kəndində anadan olmuşdur. 1968-1978ci illərdə Bakıda, Sabunçu rayonunda yerləşən 188 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1980-1982 Hərbi xidmətdə olmuşdur. 1983-1987ci illərdə M. Əliyev adına Azərbaycan dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və Kino aktyoru" fakültəsində təhsil almışdır. İnstitut illərində bir çox tamaşalarda rol almışdır. 1987-1989cu illərdə təyinatla Sabit Rəhman adına Şəki Dövlət Musiqili Dram Teatrında çalışmışdır. 1989-1995ci illərdə H.Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında , 1995-1998ci illərdə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında işləmişdir. 2013-cü ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında çalışır. Ailəlidir. Bir övladı var.

Mükafatları
-----------

10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. 2 ömür (film, 2016-2017) (bədii serial) (rol: Nazim)
2. Dəfnə ağacı (teleserial, 2016) (bədii serial) (rol: Talıb)
3. Lal yuxu (teleserial, 2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 10.05.2022. 2022-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-15.
2. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 06.05.2023. 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-08.
**Feyxoa** (*lat.* Feijoa) — bitkilər aləminin mərsinçiçəklilər dəstəsinin mərsinkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Meyvə portuqal əsilli braziliyalı botanik Xuan da Silva Feyxonun *port.* João da Silva Feijó şərəfinə adlandırılmışdır.

Əhəmiyyəti
----------

Feyxoa meyvəsinin əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri, onda suda həll olunan yod birləşmələrinin olmasıdır. Ən çox yod ehtiyatı olan bitkilərdəndir. Bir kiloqram təzə feyxoa meyvəsində 2-dən 10 mq-a qədər yod vardır. Ona görə də, orqanizmdə yod çatışmazlığı nəticəsində baş verən xəstəliklərdə xüsusilə faydalıdır.

Aterosklerozda və qalxanvari vəzinin xəstəliyində feyxoa qəbul etməyin profilaktik və müalicəvi əhəmiyyəti vardır.

Təbii yayılması
---------------

Qərbi Paraqvay, Cənubi Braziliya və Argentinada təbii halda bitir. Krım, Soçi və Batumidə geniş sahələrdə əkilib becərilir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6 m olan, həmişəyaşıl, alçaq gövdəli ağac və ya koldur. Budaqları bozumtul-sarı qabıqlıdır. Yarpaqların uzunluğu 4-6 sm olub, üzbəüz düzülüşlü, sadə quruluşlu, səthi qalın-dərivari, formaca ellipsvaridir. Üstdən tünd yaşıl, parlaq, altdan gümüşü-bozumtul tükcüklüdür. Çiçəkləri birevli, iri və tək-tək yerləşir. Uzun saplaqlı, ləçəkləri 4 olub, çəhrayı rəngli və ətirlidir. Kasacığı meyvənin üzərində qalır və tükcüklüdür. Erkəkciyi çoxsaylı, tozcuğu kürəvaridir. Yumurtalığı 4 yuvalı, sütuncuğu yoğunlaşmış və ya saçaqlı ağızcıqlıdır. İyun ayında çiçəkləyir. Meyvəsinin uzunluğu 8 sm-ə çatan, uzunsov ovalvari, turşməzə tamlı, şirəli, xırda toxumlu giləmeyvədir. Oktyabr-noyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası
-----------

Rütubətli, zəngin torpaqlarda bitir. İstisevəndir, işıqlı, günəşli ərazilərdə yaxşı inkişaf edir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Astara və Lənkəranda geniş sahədə feyxoa bağları vardır. Tək-tək növlərinə Bakı, Gəncə, Göyçay, Balakəndə və s. bölgələrdə təsadüf edilir.

İstifadəsi
----------

Meyvəsindən yeyinti sənayesində geniş istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "feijoa". Merriam-Webster, Incorporated. 2021-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr, 2013.
2. ↑  "Faydalan və sağlam". 2015-09-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-23.

Həmçinin bax
------------

* Feyxoa kompotu

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q83638494
* Wikispecies: Feijoa
* APDB: 190751
* EPPO: 1FEJG
* GBIF: 6437250
* GRIN: 14559
* IPNI: 30188998-2
* IRMNG: 1056438
* ITIS: 500699
* NZOR: bdfeaa45-364e-47b9-b418-1d2c5fb34f86
* PLANTS: FEIJO
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30188998-2
* Tropicos: 40008852

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dəmirçi (dəqiqləşdirmə).

Dəmirçi iş zamanı

**Dəmirçi** - metalları isti halda mexaniki əzməklə formasını dəyişən sənətkar. Ən qədim peşə növlərindəndir. Dəmirçinin əsas materialı dəmir, çüqun, həmçinin bürünc, mis, alay və başqa əlvan metallardır. Dəmirçi metalı əridərək formaya tökə bilir. Xüsusi formalı ştampların köməyi ilə də metalların emalı mümkündür. Bundan əlavə dəmirçilər metalları dartmaq, burmaq, döymək, nəqşləmək kimi işləri də görə bilirlər. 

Əridilmiş metalları formya tökməklə hazırlamaq metallara əl ilə froma verməkdən asan iş sayılır. 

Dəmirçi aşağıdakı alətlərlə işləyit:

* *Çəkic*.
	+ *Böyük çəkic* — çəkisi 2-16 kq arasında olur,
	+ *Dəmirçi əl çəkicləri — çəkisi 0,5-2 kq*
	+ *Dəmirçi mexaniki çəkiclər' - Onlar düşən, oynaq, qayış, buxar, pnevmatik, hidravlik və s. olurlar.*
* *Körük* - Metalı qızdırmaq üçün açıq soba.
* *Zindan* - Zindanlar buynuzsuz, bir buynuzlu və ya iki buynuzlu olurlar.
* *Kəlbətinlər*
* *Paz*
12U 14 yuvalı AdvancedTCA
**Advanced Telecommunications Computing Architecture** (**ATCA** və ya **AdvancedTCA**) — 100-dən çox şirkətin iştirak etdiyi PICMG konsorsiumunun tarixindəki ən böyük spesifikasiya səyi. Rəsmi spesifikasiya təyinatı PICMG 3.x PICMG təşkilatı tərəfindən 2002-ci ilin dekabrında təsdiq edilmişdir. AdvancedTCA ilk növbədə "carrier grade" rabitə avadanlığı üçün hədəflənmişdir, lakin bu yaxınlarda əhatə dairəsini hərbi/aerokosmik sənayelərə yönəlmiş daha möhkəm layihələrə genişləndirmişdir. Bu spesifikasiyalar seriyası yüksək sürətli interconnect texnologiyaları, yeni nəsil prosessorlar və təkmilləşdirilmiş RAS üzrə ən son tendensiyaları özündə birləşdirir.

Mexaniki spesifikasiyalar
-------------------------

AdvancedTCA lövhəsinin dərinliyi 280 mm və hündürlüyü 322 mm-dir. Lövhələrdə elektromaqnit müdaxiləsini məhdudlaşdırmaq və yanğının yayılmasını məhdudlaşdırmaq üçün sxem lövhəsinin altındakı metal ön panel və metal örtük var. Kilidləmə injektor-ejektor tutacağı (qolu) IPMC-yə operatorun lövhəni çıxarmaq istədiyini və ya lövhənin yenicə quraşdırıldığını bildirmək üçün mikro açarı işə salır və bununla da işləyərkən dəyişdirə bilmə prosedurunu aktivləşdirir. AdvancedTCA lövhələri PCI PMC və ya AMC uzantı ara qatlarının istifadəsini dəstəkləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  PICMG. "Reference". PICMG 3.0 Revision 2.0 AdvancedTCA Base Specification.  Arxivləşdirilib 2022-04-01 at the Wayback Machine
2. ↑  Pavlat, Joe. "AdvancedTCA turns 10". CompactPCI and AdvancedTCA Systems Vol. 15, Issue 5. OpenSystems Media: 2011.  Arxivləşdirilib 2011-06-04 at the Wayback Machine
3. ↑  McDevitt, Joe. "PICMG to Expand Market and Applications for AdvancedTCA". PICMG – Resources.  Arxivləşdirilib 2010-05-23 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda AdvancedTCA ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Official AdvancedTCA Site
* Official PICMG Site
* coreIPM Project: Free & Open Source Software for ATCA Platform Management
* AdvancedTCA Systems Magazine Arxivləşdirilib 2006-02-05 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 65770563 |
**Şirk** (*ərəb.* شرك‎) — Allaha şərik qoşmaq. Ümumiyyətlə şirk tövhidin ziddidir.

Şirkin böyük günah olduğu açıq-aşkardır. Bu barədə kifayət qədər Quran ayələri və hədislər mövcuddur. *"Loğmаn öz oğlunа nəsihət edəndə belə dedi: "Oğlum, Allаhа şərik qoşmа. Çünki şirk böyük zülmdür".*

Başqa bir ayədə buyurulur: *"...Kim Rəbbi ilə qarşılaşacağına (qiyamət günü dirilib haqq-hesab üçün Allahın hüzurunda duracağına) ümid bəsləyirsə (yaxud qiyamətdən qorxursa), yaxşı iş görsün və Rəbbinə etdiyi ibadətə heç kəsi şərik qoşmasın!"*

Nəql olunan hədislərdə şikin ən aşağı səviyyəsi nədir də bəyan olunur: *"Şirkin ən аşаğı dərəcəsi budur ki, insаn meyvə çərdəyinə "bu bir xırdа dаş pаrçаsıdır", dаş pаrçаsınа dа "bu bir çərdəydir" desin. Sonrа dа, özünün bu sözünə inаnsın və ondаn dönməsin."*, yaxud "*Şirkin ən aşağı səviyyəsi öz rəyinə, əqidəsinə bidət gətirən, sonrа dа onа xаtir sevən və düşmənçilik edən şəxsdir"*.

Bəzən insan şirk etdiyindən xəbərsiz olur, bu da elmsizliyindən qaynaqlanır. Bu cür şirk gizli şirk adlanır. Bu barədə Quranda buyurulur: *"Və onlаrın əksəriyyəti Allаhа imаn gətirsələr də, Onа şərik qoşаrlаr".*. Həmin ayənin şərhində Cəfər Sadiq burada şirkin ibadətdə deyil, itaət məqamında olduğunu bildirir. Əslində birndən üzrxahlıq etməkdə də gizli şirk mümkündür, ona görə də Peyğəmbər bu cür üzrxahlıq etməyə səbəb olan işlərdən çəkinməyi tövsiyə edir: *"Üzrxаhlığа səbəb olаn işdən çəkin. Çünki ondа gizli bir şirk vаr".*

Həmçinin Qurani-Kərimdə şirkdən başqa bütün günahların bağışlanmasının mümkünlüyü vurğulanır: *"Allаh Onа şərik qoşmаğı bаğışlаmаz. Bundаn qeyri günаhlаrı isə, istədiyi şəxsə bаğışlаyаr. Kim Allаhа şərik qoşаrsа, şübhəsiz ki, çox аzmışdır".*

Bir varlığın qarşısında həmin varlığı məbud hesab etmədən səcdə olunması həmin varlığa ibadət etmək qənaətinə gəlmir, yəni ibadətdə şirk hesab olunmur. Belə ki, Qurani-Kərimdə Yusif peyğəmbərin qissəsində buyurulur: *"(Yusif) ata-anasını taxt (öz taxtının) üstünə qaldırdı. Onlar (ata-ana və on bir qardaş) hamısı (hörmət əlaməti olaraq) onun qarşısında səcdəyə qapandılar. (Allah onları bir-birinə qovuşdurduğu üçün şükür səcdəsi etdilər). (Yusif) dedi: "Atacan! Bu əvvəl gördüyüm yuxunun yozumudur. Rəbbim onu (yuxunu) həqiqətə çevirdi. O mənə yaxşılıq etdi, çünki məni zindandan qurtardı, Şeytan mənimlə qardaşlarımın arasını vurduqdan sonra sizi çöldən (yanıma) gətirdi (bizi bir-birimizə qovuşdurdu). Həqiqətən, Rəbbim istədiyinə qarşı lütfkardır (istədiyi şəxs və ya iş barəsində incə tədbir sahibidir). O, doğrudan da, (hər şeyi) biləndir, hikmət sahibidir!"*

Mənbə
-----

1. ↑  Loğman surəsi, 13
2. ↑  Kəhf surəsi, 110
3. ↑  əl-Kаfi, c.2, səh. 397, hədis 1. (Məhəmməd Baqirdən nəql olunur.)
4. ↑  əl-Kаfi, c.2, səh. 397, hədis 2. (Cəfəri-Sadiqdən nəql olunur.)
5. ↑  Yusif surəsi, 116
6. ↑  əl-Kаfi, c.2, səh.397, hədis 4.
7. ↑  Bihаrul-Ənvаr, c.78, səh.200, hədis 28
8. ↑  Nisa surəsi, 116
9. ↑  Yusif surəsi, 100
**Kler Littlton** (ing.Claire Littleton) — ABC productionun Sağ qalmaq serialının əsas qəhrəmanlarından biridir. Rolun ifaşısı Emili de Revindir. Ilk seriyada təyyarənin sağ qalmış sərnişi kimi ekranlarda hamilə olaraq görünür. Serialın 4-cü mövsümündə sirli şəkildə yox olmazdan əvvəl, əsas qəhrəmanlardan biri olmuşdur. 6-ci mövsümdə yenidən seriala qayıtmışdır.

Təyyarə qəzasından əvvəl
------------------------

Kler Sidneydə böyüyüb. Anası onun atasının öldüyünü bildirmişdir. Bir gün o, anası ilə birgə avtomobil qəzasına düşürlər. Bundan sonra Klerin anası komaya düşür. Kristian Şepard həmin vaxt Sindeyə gəlir, müalicə xərclərini öz üzərinə götürür və Klerə onun atası olduğunu bildirir. Kristian, Klerin anasının Süni tənəffüs aparatından ayrılmasını təklif edəndə, Kler əsəbləşir, atası ilə münasibət saxlamaqdan imtina edir, hətta atasının adını belə soruşmur. Bir neçə ildən sonra Kler fast food dükanlarından birində işə düzəlir. Kler hamilə qalır. Onun boyfrendi isə hesab edir ki, ata olmağa hazır deyil və Kleri atır. Kler isə doğuşdan sonra uşağı övladlığa verməyi qərara alır. Lakin qəyyumlarla görüş zamanı Kler elə həyəcanlanır ki, üç qələmdən heç biri yazmır və Kler fikrindən daşınır. Medium Riçard Malkin Klerin uşağına Los-Ancelesdə "yaxşı" qəyyumlar tapdığı bildirir və Kler üçün Oceanic Airlines şirkətinin 815-ci reysinə təyyarı biləti alır və bildirir ki, o, yalnız bu reyslə uçmalıdır. Səfərdən əvvəl Kler, hələ də komada olan anasını ziyarətə gəlir və uşağı övladlığa vermək fikrində olduğunu anasına demək istəyir. Həmçinin avtomobil qəzasına görə və həmin gün anasına ölüm arzuladığına görə ondan üzr istəmək istəyir.

Personajın yaranması
--------------------

Prodüserlər hesab edirdi ki, serialda Avstraliyalı personajın iştirakı vacibdir. Belə ki, serialda müxtəlif ölkələrdən olan personajlar iştirak edir. Avstraliyalı personajın iştirakı isə 815-ci reysin həqiqətən Sidneydən havaya qalxdığın təsdiq edir.Emili de Raven Edmontonda işləyirdi və Los Ancelesdəki dinləmələrdə iştirak edə bilmirdi. Buna görə o, öz videoyazısını göndərdi və serialın yaradıcıları onu bu rola uyğun hesab etdilər: cavan və gözəl xarici görünüşü, həmçinin təcrübəsi olduğuna görə.
(*lat.*  Papilio androgeus) kəpənəyinin mozaik kinandromorfu.
Turpəng kəpənəyinin (*lat.* Pieris rapae) bilateral kinandromorfu.
**Kinandromorfizm**

Kinandromorf (q.yun. γυνή — qadın + ἀνήρ, ἀνδρός — kişi + μορφή — görünüş, forma) — canlıların görünüşündə həm kişi, həm də qadın xüsusiyyətlərini birlikdə göstərən orqanizmlərdir. Orqanizmin bədəninin bir hissəsi kişidir, digər hissəsi isə qadın fərdinə bənzəyir. Sadə dillə desək, ginandromorf qismən kişi və qismən qadın məxluqdur və bu iki bədən hissəsi fiziki cəhətdən çox asanlıqla fərqlənir. Kinandromorf canlıları təbiətdə çox nadirdir. Kinandromorf xüsusiyyətlərinə kəpənəklər, güvə, xərçəng və xərçəngkimilərdə, quş növləri və bəzi digər böcək növlərin də rast gəlinir. Kinandromorfizm məməlilərdə görülmür.

Kinandromorfizm orqanizmin anomaliyalı inkişafıdır. Eyni bir orqanizmdə bədənin ayrı-ayrı böyük hissələrində həm erkək, həm də dişi fərdə aid genotip və əlamətlər formalaşır. Kinandromorfizm yumurtahüceyrənin yetişmə prosesində cinsiyyət xromosomlarının düzgün olmayan paylanmasının nəticəsində yaranır. Yumurtahüceyrənin yetişməsi, mayalanması və ziqotun bölünməsi proseslərinin pozulması bütövlükdə kinandromorfizmin inkişafına səbəb olur. Kinandromorflara çox nadir hallarda rast gəlinir, lakin onlar mövcuddur. Kinandromorfizm hadisəsi – cinsi dimorfizm yaxşı inkişaf etmiş növlər arasında çox aydın şəkildən görünür. Kinandromorfların müxtəlif tipləri məlumdur: lateral, ön-arxa və mozaik.

* Lateral kinandromorfizm zamanı bədənin uzunuluğu boyunca sağ yarım hissəsi dişi cinsin, sol yarım hissəsi isə erkək cinsin əlamətlərinə malikdir. Bu, yalnız xarici əlamətləri deyil, cinsiyyət orqanlarını da əhatə edir.
* 
* Ön-arxa kinandromorfizm zamanı bədənin ön hissəsi erkək, arxa hissəsi isə dişi fərdin əlamətlərinə malikdir. Kinandromorfizmin bu tipində müxtəlif cinslərə aid əlamətlərin birinciyə nisbətən tam əksinə yerləşməsi də mümkündür.
* 
* Mozaik kinandromorfizm zamanı isə bədənin çox hissəsi bir cinsin əlamətlərini daşıyır, az bir hissəsində isə əks cinsin əlamətləri vardır.

* (lat. Morpho didius) Kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir).(*lat.* *Morpho didius*) Kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir).
* (lat. Troides rhadamantus) bilateral kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir, sağ erkək).(*lat.* *Troides rhadamantus*) bilateral kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir, sağ erkək).
* (lat. Goliathus cacicus) bilateral kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir, sağ erkək).(*lat.* *Goliathus cacicus*) bilateral kinandromorf (bədənin sol yarısı dişidir, sağ erkək).

İstinadlar
----------

1. ↑  Ginandromorfizm.[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* DERGİ - Yarı erkek yarı dişi hayvanlar.
* Ginandromorfizm Nedir? - Yarısı erkek yarı dişi görünümlü canlılar.
Litoqrafik daşın və litoqrafiya şəkli — Münhenin xəritəsi.
**Litoqrafiya** — çap növüdür. Bu çap növündə müstəvi şəklində olan formadan boya yüksək təzyiq altında kağız üzərinə köçürülür. Litoqrafiya 1796-cı ildə Bavariya yazıçısı Alois Senefelder tərəfindən teatr əsərlərinin nəşri üçün ucuz bir üsul kimi icad edilmişdir. Litoqrafiya mətn və ya rəsm əsərini kağıza və ya digər uyğun materiala çap etmək üçün istifadə edilir amma daha çox musiqi partituraları və xəritələr üçün istifadə edilmişdir.

Tanıtmaq
--------

Litoqrafiya əvvəlcə litoqrafiya daşına tətbiq olunan mum və ya digər yağlı maddə ilə çəkilmiş təsvirdən mürəkkəbi çap vərəqinə köçürmək üçün vasitə kimi istifadə edirdi. Müasir dövrdə təsvir tez-tez çevik alüminium lövhəyə tətbiq olunan polimerdən hazırlanır.Lövhənin və ya daşın düz səthi bir qədər kobud və ya həkk olunub və su təbəqəsini qəbul edən və yağlı mürəkkəbi dəf edən hidrofilik (=su sevən) bölgələrə və suyu dəf edən və mürəkkəbi qəbul edən hidrofobik bölgələrə bölünür. Şəkil birbaşa daşdan və ya boşqabdan çap oluna bilər (bu halda o, orijinal təsvirdən tərsinə çevrilir) və ya çap məhsuluna köçürmək üçün çevik təbəqəyə, adətən rezinə köçürülərək ofset edilə bilər.Bu proses, çap mürəkkəbini ehtiva edən boşluqlar yaratmaq üçün boşqabın həkk olunduğu, həkk edildiyi və ya naxışlandığı qravüra və ya intaqlio çapdan və hərflərin və ya təsvirlərin qaldırılmış səthlərinə mürəkkəbin tətbiq olunduğu taxta bloklu çap və tipo çapdan fərqlidir. Litoqrafiyanın ilk dövrlərində hamar əhəngdaşı parçasından istifadə olunurdu (buna görə də "litoqrafiya"—"litos" (λιθος) qədim yunanca daş sözüdür). Səthə yağ əsaslı şəkil çəkildikdən sonra ərəb saqqızının suda məhlulu çəkilib, saqqız yalnız yağsız səthə yapışıb. Çap zamanı su ərəb saqqızı səthlərinə yapışdı və yağlı hissələrdən qaçdı, çap üçün istifadə olunan yağlı mürəkkəb isə bunun əksini etdi.

Haqqında
--------

Litoqrafiya anlayışında başa düşülür.

* bu üsulla çap olunmuş şəkil və ya başqa şey
* müstəvi çap növündə təyin olunmuş estamp növü
* üzərinə şəkil çəkilmiş həmin daş
* müstəvi çap növü
* daş basması
* tipoqrafiya növləri
* bu üsulla çap edən sex və ya müəssisə
* müstəvi çap növündən istifadə olunaraq yaradılan sənət əsəri

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Sigur Ros** — İslandiya post-rok qrupudur. Qrupun əsas xüsusiyyəti post-rock janrının ən öncül qruplarından olmasıdır. Qrupun adı vokalist Jon Birgissonun bacısı, qrupun qurulduğu gün anadan olan Sigurros'dan götürülüb. Maraqlıdır ki, qrup üzvlərindən sadəcə Kjartan Sveinsson musiqi təhsili alıb.

"Von" və "Von brigði"
---------------------

Qrup ilk albomu olan "Von"u (tərcüməsi: Ümid) 1997-ci ildə yayımladı. Sonrakı il isə onun remiks albomu olan "Von brigði" gəldi.

Ágætis byrjun
-------------

1999-cu ildə ilk beynəlxalq çıxışı edən qrup iki il ərzində bu albom sayəsində çox məşhur oldu. Albomun adının mənası "Yaxşı Başlanğıc" deməkdir. "Ágætis byrjun" albomundan bir çox film qrupun musiqilərindən istifadə etməyə başladı.

Rímur
-----

2001-ci ildə qrup İslandiyalı balıqçı Steindór Andersen ilə Rímur EP'ini yayımladı. EP əsasən musiqili şeir janrında idi.

()
--

Qrupda zərb alətlərində ifa edən Ágúst Ævar Gunnarsson qrupu tərk etdikdən sonraç 2004-cü ildə yayımlanan bu () adlı albom da bir çox filmlər üçün saundtrek qaynağı oldu. Qrupun ilk albomu 2004-cü ildə həm də Avropa və Amerikada satılmağa başladı.

Sonrakı albomlar
----------------

Qrup hər il məşhurluğunu artıraraq hər dəfə fərqli albomları yayımlamağa davam etdi. Ən son albom olan Valtari 23 May 2012-ci ildə işıq üzü görüb.

Diskoqrafiya
------------

| Adı | Tarix | Tərcüməsi | Şəkli |
| --- | --- | --- | --- |
| *Von* | 1997 | Ümid |  |
| *Ágætis byrjun* | 1999 | Yaxşı başlanğıc |  |
| *()* | 2002 | () |  |
| *Takk...* | 2005 | Təşəkkürlər |  |
| *Með suð í eyrum við spilum endalaust* | 2008 | Qulaqlarızdakı uğultu ilə sonsuzadək ifa edirik |  |
| *Valtari* | 2012 | Asfaltçəkən maşın |  |
| *Kveikur* | 2013 |  |  |
| *Átta* | 2023 |  |  |
**İndore** (hind इंदौर) — mərkəzi Hindistanda yeləşən Madhya-Pradeş ştatının ən böyük şəhəri və iqtisadi merkəzidir. Indore Madhya Pradesh vilayətinin paytaxtı olan Bhopal şəhərindən 190 km qərbdə yerləşir.Hindistanın
2011-ci ildə olan siyahıya alınmasına ğörə Indore şəhərinin əhalisi 1.516.918-dir. İndore şəhəri əhalisinə görə Hindistanın 15-ci böyük şəhəridir.

2009-cu ilin siyahısına əsasən İndore şəhəri əhalisinə görə Dünya şəhərləri arsınsa 147-ci yerdədir. İndore şəhəri Hindistanın Madhya Pradesh vilayətinin İndore bölgəsinin mərkəzi şəhəridir.

Tarixi
------

"Maratha İmparatorluğu" devrində "Deccan" bölgəsi və Dehli şəhəri arasındakı əsas yol İndore şəhərindən keçirdi. Maratha İmparatoru "Madhavrao Peshwa" öləndən sonra "Maratha İmparatorluğu" süqut etdi və parçalandı. Maratha İmparatorluğunun bir bölgəsində Holkar Dövləti quruldu və İndore şəhəri dövlətin paytaxtı seçildi. Sonra Holkar Dövləti hökümdarı Rani Ahilyabai Holkar dövlətin paytaxtını Maheshvar şəhərinə çökürtdü.

Din
---



| İndore şəhərinin əhalisinin dini |
| --- |
| Din |  | Faiz |
| Hinduizm |    | 83.26% |
| İslam |    | 12.67% |
| Caynizm |    | 2.56% |
| Siqhizm |    | 0.97% |
| Xristianlıq |    | 0.57% |
| Buddizm |    | 0.38% |
| **Digərləri** |    | 0.03% |

Coğrafi yerləşimi
-----------------

İndore şəhəri Madhya Pradesh vilayətinin qərb hissəsində "Malwa" palatosunun cənubunda və "Shipra" çayının qolları olan "Sraavati" çayı və "Xan" çayının sahilində, hündür bir düzənlikdə yerləşir. Düzənliyin cənubunda "Yadri Silsiləsi" vardır. İndore şəhərinin dəniz səviyəsindən hündürlüyü orta hesabla 550 metrdir.

Əhalisi
-------

İndore əhalisinin 53% kişi, 47% isə qadınlardır. 
İndore şəhərinin illik təbii artım 2.85%-dir. 6 yaşından balaca olanlar əhalinin 12.72%-dir. 
İndore şəhəri Mahdya Pradesh vilayətinin rəsmi dili olan Hindu dili ən çox danışılan dildir. Bununla yanaşı "Marathi" və "Malvi" dilləridə danışılır.

Təhsil
------

"Devi Ahilya Vishwavidyalaya və ya "İndore Universitedi" Madhya Pradesh vilayətinin ən əsas universitedidir. 1964-cü ildə qurulan universitedə 153 kollec tabedir. Universiteddə həm bakalavr həm də magistr təhsili verilir. Universiteddə 6000 tələbə, universitedə tabe kolleclərdə isə 120.000 tələbə oxuyur.

İqtisadiat
----------

İndore şəhərinin ətrafında pambıq, qarğıdalı, taxıl və darı əkini əsas yeri yutur. İndore Madhya Pradesh vilayətinin ticarət və sənaye mərkəzidir. İndore şəhərində yerləşən sənayenin əsasını metallurgiya, kimya və dərman istehsalı tutur.

Şəkillər
--------

* İndore - Daly kolleciİndore - Daly kolleci
* İndore - Sikh məbədiİndore - Sikh məbədi

İstinadlar
----------

1. ↑  Indore Population Arxivləşdirilib 2011-05-20 at the Wayback Machine. Hindistanın əhalisinin siyahıya alınması 2010.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-14.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2004-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-14.

Xarici keçidlər
---------------

* City portal Arxivləşdirilib 2019-07-24 at the Wayback Machine
**Sergey Miroslavoviç Markedonov** (*rus.* Серге́й Мирославович Маркедонов ; 18 dekabr 1972, Rostov-na-Donu) — Rusiya tarixçisi və politoloqu. O, Moskvada yerləşən Siyasi və Hərbi Təhlil İnstitutunun Etnik Münasibətlər Problemləri Departamentinin direktorudur. Markedonov Rostov-na-Donu Dövlət Universitetində və Rostov-na-Don Dövlət Pedaqoji Universitetində tarix və təhsil üzrə elmi dərəcələr almış, tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə malikdir.

Markedonov "*Central Asia and The Caucasus Journal of Social and Political Studies* and *Russia in Foreign Affairs*" kimi akademik jurnallarda Qafqaz, Rusiyanın Qafqaz respublikaları və postsovet münaqişələri haqqında geniş məqalələr yazmışdır. O, həmçinin "*The New York Times*", "*The Washington Post*", "*Russia Today*", "*The Washington Times*" və "RİA Novosti" də daxil olmaqla qlobal media nəşrlərində çoxlu müsahibələr vermiş və ekspert rəyləri dərc etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Profile Arxivləşdirilib 2023-07-15 at the Wayback Machine from Regional Seminar for Excellence in Teaching (ReSET).
2. ↑  Killings of Leader’s Foes May Test Kremlin’s Will New York Times
3. ↑  Chechens Head to Polls Voicing Mistrust Arxivləşdirilib 2022-11-09 at the Wayback Machine Washington Post. 2005-11-27
4. ↑  Breakaway state still struggling for recognition Arxivləşdirilib 2012-10-13 at the Wayback Machine Washington Times
**İrakli Metaksa** (1889, Batumi – 20 sentyabr 1918, Türkmənistan) — dövlət xadimi, 26 Bakı komissarından biri, bolşevik.

Həyatı
------

İrakli Metaksa pilotlarla birlikdə
İrakli Metaksa 1889-cu ildə Batumidə, Pont yunanlarının ailəsində anadan olmuşdu. Ailəsi əslən Yunanıstanın qərbində yerləşən Kefaloniya adasının Metaksata kəndindən idi. Gimnaziyada oxuyarkən onda inqilabi düşüncələr formalaşmış, polis təqibindən qurtulmaq üçün bir müddət Odessada yaşamışdı. 1908-ci ildə Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasına qoşulmuş, Tbilisi, Krım və Uralda inqilabi fəaliyyətdə olmuşdur. 1913-cü ildə Bakıya köçmüşdür. Natiqlik qabiliyyəti yüksək inkişaf etmiş biri idi. Restoran və hotel işçiləri həmkarlar birliyinin katibi seçilmişdi. 1917-ci ildə yaranan Bakı kommunasında Stepan Şaumyanın və Prokofi Caparidzenin şəxsi cangüdəni olmuş, bankların milliləşməsi ilə məşğul olmuşdu. İrakli Metaksa 1918-ci ildə ingilislər tərəfindən başı kəsilərək edam olunub.

İstinadlar
----------



| ⛭26 Bakı komissarı |
| --- |
| Baqdasar Avakyan • Məşədi Əzizbəyov • Tatevos Əmirov • Arsen Əmiryan • Meer Basin • Eyjen Berq • Anatoli Boqdanov • Solomon Boqdanov • Armenak Boryan • Mir Həsən Vəzirov • İvan Qabışev • Prokofi Caparidze • Yakov Zevin • Mark Koqanov • Qriqori Korqanov • Aram Kostandyan • İvan Malıqin • İrakli Metaksa • İsay Mişne • İvan Nokolayşvili • Suren Osepyan • Qriqori Petrov • Vladimir Poluxin • Fyodr Solntsev • İvan Fioletov • Stepan Şaumyan |
Tarixi bölgələr: Xorasan (A), Mavəraünnəhr (B) və Xarəzm (C)
**Mavəraünnəhr və ya Mavəraənnəhr** (ərəbcə: ما وراء النهر — *ma vəra ün-nəhr* "çayın o tayı"), farsca **Vərarud** və latınca **Transoksiana** kimi də tanınan Orta Asiyada tarixi bölgə. Əvvəllər Amudəryanın sağ sahilinə nəzərən işlənilən bu adı VIII əsrdə buranı fəth etmiş ərəblər verib. Sonralar "Mavəraünnəhr" toponimi Sırdərya ilə Amudəryanın arasındakı ərazini nəzərdə tuturdu. Fərqanə vadisi və Pamiri istisna edərək, Mavəraünnəhr qədim Suğdun ərazisini əhatə edir. Bugünkü Özbəkistanın və Tacikistanın böyük qismini ehtiva edir. Səmərqənd, Buxara və Xücənd kimi tarixi şəhərlər burada yerləşir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |

Ədəbiyyat
---------

Dickens, Mark (2018). "Transoxiana". In Nicholson, Oliver (ed.). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-866277-8.
**Kristina Hendriks** (3 may 1975, Noksvill, Tennessi) — Amerikalı aktrisadır.11 oktyabr 2009-cu ildə Ceofrey Arend ilə evləndi. O, 2010-cu ildə "dünyanın ən seksual qadını" seçilib.
 seçilib.

Erkən həyat
-----------

Kristina Rene Hendriks 3 may 1975-ci ildə Tennessi ştatının Noksvil  şəhərində psixoloq amerikalı anası Ceki Sue Hendriks (qızlıq soyadı Raymond) və əslən Birminqemdən olan Meşə Xidmətinin əməkdaşı ingilis atası Robert Hendriksin ikinci övladı olaraq anadan olub. Atası vasitəsilə o, ikili Britaniya və Amerika vətəndaşlığına malikdir. Onun bir böyük qardaşı var. Onun ailəsi atasının Meşə Xidməti işinə görə tez-tez köçürdü — o, iki aylıq olanda əvvəlcə Corciyaya , sonra ibtidai məktəbdə oxuduğu Portlendə, Oreqona .

Hendriks doqquz yaşında olanda ailə Portlenddən Aydaho ştatının Tvin Fols şəhərinə köçdü və burada ibtidai və orta məktəbi bitirdi. O, ailəsini tez-tez Sakit Okeanın Şimal-Qərbində düşərgə gəzintilərinə getdiklərini söyləyərək "açıq havada" adlandırdı. Anası onu və qardaşını dostluq etmək üçün Əkiz şəlaləsində yerli teatr qrupuna qoşulmağa təşviq etdi və Hendriks orada tamaşada göründü. O xatırladı: "Teatr şirkəti vasitəsilə bütün bu heyrətamiz dostlarım var idi. Və bu, həqiqətən də teatra hörmət edən bir cəmiyyət idi. Uşaqlar tamaşa qoyardılar və bütün şəhər nümayiş etdirərdi. Səndən yaxşı aktrisa çıxardı ." Təbii sarışın olan Hendricks 10 yaşında Anna Yaşıl Qeybls kitabından ilham alaraq saçlarını qırmızı rəngə boyamağa başladı .

Hendriks yeniyetmə ikən atasının işi ailədən Vaşinqtona yaxın köçməyi tələb edirdi. Onlar Virciniya ştatının Feyrfaks şəhərində məskunlaşdılar. O, Aydahodan Virciniyaya köçməsini onun üçün "travmatik" adlandırdı və Feyrfaks Liseyində oxuyarkən tez-tez təhqirlərə məruz qaldı. Hendriks özünü "təcrübəsiz" və "qot "kimi təsvir etdi və məktəbdə tamaşalarda göründüyü dram şöbəsində yoldaşlıq tapdı. Teatrdan əlavə, o, yeniyetməlik illərində balet oxuyub. O, son ilində Feyrfax Liseyini tərk etdi və yerli icma kollecində təhsilini başa vurdu .

Evlilik həyatı
--------------

11 oktyabr 2009-cu ildə Hendriks aktyor Ceofrey Arend ilə evləndi. On il sonra onların ayrıldığı açıqlandı, boşanma 2019-cu ilin dekabrında yekunlaşdı. 2021-ci ildən etibarən o, kamera operatoru Corc Biançini ilə münasibətdədir. Onlar 2023-cü ilin martında nişanlandıqlarını elan etdilər

İstinadlar
----------

1. ↑  "dünyanın ən seksual qadını"
2. ↑  həmçinin bax
3. ↑  bədən ölçüləri
4. ↑  Kristina Hendriks haqqında
**Seyf ibn əl-Haris əl-Həmdani** — Aşura günü Kərbəla döyüşündə şəhid.

Nəsil
-----

Seyf ibn Haris (Haras) ibn Surey ibn Cabir əl-Həmdani əl-Cabiri əslən Yəməndən olan və Kufədə yaşayan Həmdan qəbiləsinin bir qolu olan Bəni Cabirdən idi.

Kərbəla döyüşündə
-----------------

Seyf ibn Haris ibn Surey və Malik ibn Abdullah əmioğlu idilər. Kərbəlaya getdilər və Hüseyn ibn Əlinin səhabələrinə qoşuldular.

Aşura günü Hüseynin düşmən qoşunu ilə qarşılaşdığını gördükdə ağlaya-ağlaya onun yanına getdilər. Hüseyn onlara dedi: "Ey əmioğlular! Niyə ağlayırsınız? Vallah, inşallah gözləriniz tezliklə (cənnətə) nurlanar."

Cavab verdilər: "Allah bizi sənə qurban eləsin, Allaha and olsun ki, biz özümüz üçün ağlamırıq, lakin ağlamağımız, sizin mühasirəyə düşündüyünüzü görüb müdafiə edə bilməməyimizə görədir."

Hüseyn dedi: "Allah sizə müttəqilərə verdiyi mükafatın ən gözəlini sizin səhabəliyiniz və müdafiəniz üçün versin."

Hənzələ ibn Əsəd əl-Şibami şəhid olduqdan sonra Seyf və Malik Hüseynə salam verdilər. Hüseyn onların salamına cavab verdi və onlar düşmənə tərəf hərəkət etdilər. Onlar hər ikisi şəhid olana qədər bir-birinə dəstək olaraq vuruşdular.

Həmçinin bax
------------

* Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Tabari.* Ṭabarī, Tārīkh al-umam wa l-mulūk. 5. 442. 2021-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-24.
2. ↑  *Samāwī.* Ibṣār al-ʿayn. 132. 2021-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-24.
3. ↑  *Samʿānī.* al-Ansāb. 419. 2023-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-24.
4. ↑  *Samāwī.* Ibṣār al-ʿayn. 132–133. 2023-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-24.
**Məmlüklər** *ərəb.* مملوك‎ [təkdə] 'məxsus', *ərəb.* مماليك‎ [cəmdə]) — Misirdə türk, çərkəz və abxaz əsilli əsirlərdən təşkil olunmuş qulam qvardiyası. Bu qvardiyanın idarə etdiyi dövləti sülalə (1250–1517).

Tarixi
------

Məmlük bayrağıXVI əsr Məmlük süvarisi
Məmlük söz mənasıyla ağ kölə deməkdir. Ancaq bu söz zamanla bir termini ifadə etmişdi. Savaş əsiri və ya satın alınanlardan təşkil olunan hökmdarın muhafız birliklərinə bu ad verilmişdir. İlk dəfə Abbasi xəlifələri türk əsilli Məmlükləri ordu sıralarına cəlb etmiş, zamanla bunlar güclənərək öz dövlətlərini qurmuşlar. Misirdə qurulan Tulunoğulları (Tulunlular) və Ixşidilər (Axşidlər) belə ortaya çıxmışdılar.

Misirdə qurulan Məmlük dövlətinin qurucusu İzzəddin Aybək də, Məmlük adı verilən Türkman əsilli sərkərdələrdən biriydi. Əyyübilərin son hökmdarı ölüncə taxta, xanımı Şəcərüddür keçmişdi. Ancaq bu durum hərbçilər və əyanlar arasında xoş qarşılanmadığından O, İzzəddin Aybək ilə evləndi. Ordu, İzzəddin Aybəki sultan elan etdi. Beləcə Əyyübilər sülaləsinə son verilmiş oldu (1250). Məmlüklər, Xaçlıları və o zamana qədər yenilməyən, məğlubiyyətin nə olduğunu bilməyən monqolları durduraraq, səlcuqlulardan sonra İslam dünyasının qoruyuculuğunu ələ aldılar. Aybəkdən sonra taxta çıxan Sultan Qotaz, Monqol-Erməni və Xaçlı müttəfiq ordusunu Eyn-Cəllüd savaşında məğlub etmişdi (1260). Bir Qıpçaq türkü olan Baybars, Suriyanı xaçlılardan (səlibçilərdən) qurtarmış, monqollara qarşı uğurlar qazanmışdır. Monqolların Abbasi xəlifəsini öldürməsinə görə, eyni ailədən birini xəlifə elan edərək , xəlifəliyi Misirə köçürmüşdü. Dönəminin ən güclü dövləti halına gələn məmlüklər arasında zamanla iç çəkişmələr başlamış və bu durumdan faydalanan çərkəz qulamları dövləti ələ keçirmişdir (1382). Osmanlı padşahı Yavuz Sultan Səlim, Misiri alaraq bu dövləti süquta uğratmışdır (1517).

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Məmlüklər** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Тюркские и кавказские воины и правители. Мамлюки в истории Ислама Arxivləşdirilib 2010-10-26 at the Wayback Machine
**Karen Margrete Hækkerup** (4 aprel 1914 – 5 noyabr 1995) — 4 aprel 1914-cü ildə Aalborqda anadan olmuşdur və 5 noyabr 1995-ci ildə Herritslevdə vəfat etmişdir. O, 1964–1966-cı illər və 1970–1981-ci illər arasındaFolketinqin Danimarka Sosial Demokrat Partiyasıdan üzvü olunmuşdur. O, ilk dəfə Sakskobinq seçki dairəsində və 1971-ci ildən Maribo seçki dairəsindən seçilmişdir.

1934-cü ildə Horsens Dövlət Məktəbinin tələbəsi olmuşdur. Təhsilini siyasi elmlər üzrə almışdır.

1958–1962-ci illər arasında Sosial Demokrat Partiyasının Səyahət işləri üzrə katibi və 1962–1963-cü illərdə həmin partiyada qadınların katibi vəzifəsilərini icra etmişdir.

Thorsten Borring Olesen xanım Hækkerupun partiyada bərabərlik məsələsində əhəmiyyətli yer tutduğunu düşünürdü. Lakin Ritt Bjerregaard bu məsələdə Olesenlə eyni fikirdə deyildi.

1954–1963-cü illər arasında Lillerod Parish Şurasının üzvü olmuşdur.

1971-ci ildə xanım Grete Hækkerup Folketinqin birinci vitse-spikeri seçildi. Və 1978-ci ildə onun Folketinqin ilk qadın spikeri olması üçün fürsət yaransa da, lakin Sosial Demokratlar onun yerinə KB Anderseni bu vəzifəyə seçdilər.

5 aprel 1939-cu ildə siyasətçi Per Hækkerup ilə nikahda daxil oldu. Bu evlilikdən üç oğlu oldu. Onlardan ikisi Klaus Hækkerup və Hans Hækkerup valideynləri kimi siyasi fəaliyyətə başladılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ritt Bjerregaard.* "Anker Jørgensens tid". Historisk Tidsskrift (danimarka). 6 iyul 2018: 127–133. ISSN 0106-4991. Wikidata Q117224000.