**Cənubi Georgiya** (*ing.* South Georgia, *isp.* Isla Georgias del Sur) — Eyni adlı arxipelaqın ən iri adasıdır. Sahəsi 3528 km² təşkil edir (arxipelaqın sahəsi 4100 km²). Atlantik okeanın cənubunda, subantarktik qurşaqda yerləşir. Britaniya dəniz ərazilərinə daxil olan Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları ərazisinə daxildir

Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları inzibati cəhətdən müstəqil region olsa da Folklend adaları general qubernatorları tərəfibdən idarə olunur. Belə ki, Folklend adalarının general qubernatoru həmdə Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adalarının komissarı vəzifəsini daşıyır.

Ümumi məlumat
-------------

Cənubi Georgiya qayalıqlardan ibarət olan adadır. Vulkan məşəllidir. Tundra ilə örtülü olur. Yüksəklik əraziləri buzlaqlarla örtülüdür. Ən hündür nöqtəsi Peycet dağıdır (2934 m). Sahillərində suitilər və pinqivinlərin düşərgələri vardır. İqlimi subantarktikdir. Orta aylıq temperatur −1,5°S (iyul-avqust) və + 5,3°S (fevral) arasında dəyişir. İllik yağıntının miqdarı 1400–1500 mm arasında dəyişir. Hər zaman güçlü küləklər müşahidə edilir. Geoloji baxımından Cənubi Sandviç adaları, Cənubi Şetland adaları, Cənubi Orkney adaları və qayalıqların geniş yayıldığı Cənubi Antil silsiləsi eynidir.

Cənubi Georgiya arxipelaqı və qayalıqlar:


| № | Ada/Qayalıq (az.) | Ada/Qayalıq (en.) | Sahəsi,km² | Hündür nöqtəsi,m | Koordinatlar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Adalar** |
| 1 | Annenkov adası | Annenkov Island | 14,93 | 650 | 54°29′ c. e. 37°05′ q. u. |
| 2 | Berd adası | Bird Island | 3,9 | Roçer piki (365) | 54°00′ c. e. 38°03′ q. u. |
| 3 | Velkom adaları | Welcome Islands |  | 88 | 53°58′ c. e. 37°29′ q. u. |
| 4 | Qrass adası | Grass Island | 0,26 | 5 | 54°09′ c. e. 36°40′ q. u. |
| 5 | Kuper adası | Cooper Island | 3,0 | 416 | 54°48′ c. e. 35°47′ q. u. |
| 6 | Pikersqill adaları | Pickersgill Islands |  |  | 54°37′ c. e. 36°45′ q. u. |
| 7 | Triniti adası | Trinity Island |  |  | 54°00′ c. e. 38°10′ q. u. |
| 8 | Uillis adaları | Willis Islands |  |  | 54°00′ c. e. 38°11′ q. u. |
| 9 | Cənubi Georgiya | South Georgia | 3528 | Peycet dağı (2934) | 54°15′ c. e. 36°45′ q. u. |
| **Qayalıqlar** |
| 10 | Blək qayalıqları | Black Rocks |  |  | 54°08′ c. e. 36°38′ q. u. |
| 11 | Blək qayası | Black Rock |  |  | 53°39′ c. e. 41°48′ q. u. |
| 12 | Klerk qayalıqları | Clerke Rocks |  |  | 55°01′ c. e. 34°41′ q. u. |
| 13 | Şaq qayalıqları | Shag Rocks | 0,2 | 75 | 53°38′ c. e. 41°48′ q. u. |

XX əsrin əvvələrində adaya Şimal maralı gətirilmişdir. Onların sayı kütləvi şəkildə artmışdır. Ancaq maralçılıq ekosistemə ağır zərbə vurmuşdur. 2012-ci ildə Böyük Britaniya ekoloqları norveçlilərə müraciət etmişlər. Bunun nəticəsində 3 min maralın ovlanması qərara alınmışdır.

Tarix
-----

Ada ilk dəfə ingilis taçiri Antoni de la Roşe tərəfindən 1675-ci ildə kəşf edilmişdir. Adaları ilk dəfə 1775-ci ildə Ceyms Kuk tərəfindən araşdırma aparılır. Adanın cənub-qərbi Faddey Bellinshauzen və Mixail Lazaryev tərəfindən araşdılırır (Annenkov adası, Poryadin burnu və b.).

XVIII və XIX əsrlərdə adada Britaniya və amerikalı suiti və balina ovcularının yaşayış məntəqələri olmuşdur.

Folklend adaları və Cənubi Sandviç adalarıda daxil olmaqla Cənubi Georgiya adasına iddia edir. 1905–1950 illərdə adada meteoloji stansiya fəaliyyət göstərirdi. Ada 1982-ci ildə Folklend müharibəsi zamanı bir necə günlüyünə Argentina tərəfindən ələ keçirilmişdir.

Əhalisi
-------

Hal-hazırda Qryotvikendə daimi olaraq cəmi 23 nəfər, üstəlik qütb stansiyasında da daimi olmasada insanlar yaşayır. Yay ayları onların sayı 50 nəfəri keçir. 1982–2001 illərdə adada hərbi qarnizon fəaliyyət göstərmişdir.

Mədəniyyət və iqtisadiyyat
--------------------------

Keçmiş balina ovçu mərkəzi hazırda turistik mərkəz rolunu oynayır. Qryotvikendə muzey fəaliyyət göstərir. Ernest Şelktonun qəbri burada yerləşir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* Ernest Şelktonun qəbriErnest Şelktonun qəbri
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  BMT. General Assambleya. Sənədlər A/AS.109/2011/12/Corr.1
2. ↑  "Ekoloqlar Antarktikada maralların ovlanmasına qərar vermişlər". 2017-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-14.
3. ↑  "Folklend 1982: "Paraquet" əməliyyatı. Cənubi Georgiyanın azad olunması". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-14.

| ⛭Subantarktik adalar |
| --- |
| 40° paralel daxilində yerləşən adalar | FransaAmsterdam və Sen-Pol adaları • Böyük BritaniyaTristan-da-Kunya adaları |
| 40°-50° paralellər daxilində yerləşən adalar | Yeni ZelandiyaAntipodov adaları • Yeni ZelandiyaBaunti adaları • Böyük BritaniyaQof adası • FransaKergelen • FransaKroze adaları • Cənubi Afrika RespublikasıPrins-Eduard adaları • Yeni ZelandiyaSners adaları • Yeni ZelandiyaStüart adası • Yeni ZelandiyaÇatem arxipelaqı |
| 50°-60° paralellər daxilində yerləşən adalar | NorveçBuve adası • ÇiliDieqo-Ramires adaları • Çiliİldefonso adaları • Yeni ZelandiyaKempbell adaları • AvstraliyaMakkuori adası • ÇiliArgentinaOdlu Torpaq arxipelaqı • Yeni ZelandiyaOklend adaları • Böyük BritaniyaArgentinaFolklend adaları • AvstraliyaHerd adası və Makdonald adaları • ArgentinaEstados adası • Böyük BritaniyaArgentinaCənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları |

Mənbə
-----

* Cənubi Georgiyanın rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2013-10-31 at the Wayback Machine
* South Georgia Heritage Trust
* Cənubi Georgiya adası.