recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İlyas Borağanski** (22 aprel 1852, Bağçasaray, Tavriya quberniyası[d] – 1942, Ufa və ya Sterlitamak, Başqırd MSSR) — krım tatar naşiri, maarifçi, türkoloq, 50 il kitab nəşriyyatı işi ilə məşğul olmuşdur.

Həyatı
------

Mədrəsə təhsilini almışdır, orada xəttatlıq sənətini öyrənirdi. On beş yaşında Türkiyəyə getdi. 7 il İstanbulda nəşriyyat işi üzrə təhsil aldı. 1874-cü ildə İstanbul Universitetini bitirdi.

Baxçisaraya qayıdaraq şərq mətnlərinin tərcüməsi sifarişlərini yerinə yetirirdi. şüşə və metal üstündə oyma işini görürdü.

1893-cü ildə Sankt-Peterburqda ərəb şrifti və rus, türk, ərəb və fars dillərində çap işləri görən "Şərqi elektro nəşriyyatı" (*rus.* Восточная электро-печатня) adlı ilk tatar mətbəəsini təşkil etdi. 1898-1908-ci illərdə Sankt-Peterburq Universitetinin Şərq Dilləri fakültəsində osmanlı dilindən mühazirələr keçirdi.

Hökumətin 1911-ci ildə müsəlman əsərlərinin nəşrinə qadağa qoyması ilə mətbəədə Krım tarixi və mədəniyyətinə aid, həmçinin elmi, maarif və bədii kitablar nəşr olunurdu, onlar içərisində N. Qoqolun "Evlilik" kitabının krım tatar dilinə tərcüməsi və Qazaxıstan yazıçısı Abay Kunanbayevin ilk kitabı var idilər.

Peterburq alimləri onun mətbəəsində şərq əsərlərini çap edirdilər.

Yüksək keyfiyyətli çap və naşir kitablarının bədii tərtibatına görə çar hökuməti onu nişanla təltif etdi.

1919-cu ildə başqırd atçılıq diviziyası üçün yazılan tatardilli Salavat qəzetinin nəşr edilməsi haqqında sifariş aldı.

1920-ci ildə Petroqraddan Başqırdıstanın Sterlitamak şəhərinə köçməyə məcbur qaldı, ancaq kitab çapı ilə məşğul olmağa davam etdi.

Vəfat tarixi dəqiq məlum deyil, müxtəlif mənbələrdə 1924, 1934 və ya 1942-ci illər qeyd olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Kırımlı H.*. S. 54. ISBN 978-90-04-10509-6

Mənbə
-----

* İlyas Borağanski
* 
* 
* 
* 
* İlyas Borağanski (1852-1924)
"Abrau-Dyurso" şərab zavodu.
"**Abrau-Dyurso**" (*rus.* Абрау-Дюрсо; MCX: **ABRD**) — Rusiyanın Abrau-Dyurso kəndində yerləşən şərabçılıq şirkəti.

Şərab zavodu 1870-ci ildə çar II Aleksandrın fərmanı ilə yaradılmışdır. Zavod köpüklü şərablar istehsal edir və satırdı. Həmçinin, tərkibində otel, spa və restoran fəaliyyət göstərirdi. "Abrau-Dyurso" Rusiyanın ən yaxşı şərab bölgələrindən birinə sahib olaraq təsvir edilir və Boris Titova məxsusdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abrau Durso Winery". Russian Wine Country. 22 November 2010. 19 August 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 August 2017.
2. ↑  "Public Joint Stock Company Abrau-Durso: Private Company Information". Bloomberg. 12 June 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 August 2017.
3. ↑  "Russian government to support domestic wine producers". BNE Intellinews. 12 July 2018. 24 November 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 October 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
**İlyas Hüseyn oğlu Hüseynov** (22 sentyabr 1924 – 12 yanvar 2017) — Azərbaycanın görkəmli kontrabas ifaçısı, Azərbaycanda kontrabas ifaçılığı və tədrisinin banilərindən biri. Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrinin solisti, Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Professoru.

Həyatı
------

İlyas Hüseynov 1924-cü il sentyabrın 22-də Bakı şəhərində anadan olub. Yeddi yaşından fortepianoda, 10 yaşından piano ilə məşğul olmağa başlayıb. Böyük Vətən müharibəsinin (1941–1945) iştirakçısı olan musiqiçi müharibədən döndükdən sonra musiqi fəaliyyətini davam etdirib. Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) M. M. Çudnovskinin sinfində təhsil alan İ. Hüseynov öz müəlliminin ənənələrini davam etdirərək pedaqoqun vəfatından sonra kontrabas sinfinə rəhbərlik etmiş, sonralar konservatoriyanın professoru olub. İstedadı və bacarıqlı ilə seçilən sənətkarın yetişdirdiyi tələbələr həm ifaçı, həm də pedaqoq kimi nəinki Azərbaycanda, eləcə də ölkəmizin hüdudlarından kənarda böyük şöhrət qazanıb.

İ. Hüseynov pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı,Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Simfonik orkestrində kontrabasçılar qrupunun konsertmeysteri olub, kamera orkestrində fəaliyyət göstərib. O, kontrabas aləti üçün dərslik, metodiki tövsiyələrin müəllifi olmaqla yanaşı, milli musiqi nümunələrinin kontrabas aləti üçün işləmələrini də həyata keçirib.

Bunların sırasında "Elegiya — İsrafimzadə", Qara Qarayevin "Yeddi gözəl" baletindən solo, Üzeyir Hacıbəylinin "Gülşən" baletindən rəqs və Azərbaycan bəstəkarlarının simfonik əsərlərindən parçaları qeyd etmək olar.

Daha sonra ailəsi ilə birgə Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərinə köçür və yaradıcılığını orda davam etdirir.

2017-ci il 12 yanvarda Berlin şəhərində vəfat edib. Berlin şəhərində dəfn olunub.

Mükafatları
-----------

* "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978

İstinadlar
----------

1. ↑  Respublikanın Musiqi İfaçılığı Sənəti Xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 11 yanvar 1978-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2010-12-05 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Qırmızı tut** (*lat.* Morus rubra) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin tutkimilər fəsiləsinin tut cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Bu növ əsasən Şimali Amerika, Orta Asiya, Avropa, Zaqafqaziya, Belarusiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15-20 m olan ağacdır. Qabığı qəhvəyi-boz, cavan budaqları isə sarımtıl-boz rəngdə olur. Çətiri nisbətən aşağı sallanmış yarımşarşəkillidir. Yarpaqları yumurtavarı, bəzən isə yumru, üstdən parlaq, altdan isə xırda tüklərlə örtülür. Yarpağın kənarı iti dişli, uc hissəsi iti oxşəkilli, bəzən tam, bəzən isə 3-7 dilimlidir. Yarpaq ayası 5-7 sm, saplağı isə 0,5-1,5 sm uzunluqda olur. Yarpaqlar cod və kobuddur. Yarpaq açması və çiçəkləməsi qara tutla eyni vaxtda olur. Qırmızı tutun tumurcuqları iri və 3-5 cərgə pulcuqlarla örtülmüşdür. Çiçəkləri ikicinslidir. Erkək çiçəklər sırğalar üzrə toplanmış, 2-3 sm uzunluqda olur. Meyvələri iri, 3-5 sm, silindrvari, tünd çəhrayı və qırmızı rəngli, turşməzə-şirindir, iyul-avqust aylarında yetişir. Meyvəsinin yeyilməsinə görə ən qiymətli növlərdən sayılır. Yarpaqları cod və kobud olduğu üçün ipək qurdunun yemlənməsində az əhəmiyyətlidir. Toxum və qələm vasitəsi ilə çoxaldılır. Özək hissəsi sarı rəngli olub, illik halqaları aydın görünür.

Ekologiyası
-----------

Bu növ ağ tuta nisbətən az yayılmışdır. Soyuğa və quraqlığadavamlı, torpağa tələbkar, kölgəsevəndir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan, Şəki və Şirvan zonasında yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Yarpaqlarından boyaq, tərləmə dərmanı, köklərindən qurdqovucu kimi istifadə edilir. Meyvəsinin tərkibində 22% şəkər olduğu üçün spirt, sirkə, şərab hazırlanır. Mədəniyyət və istirahət parkları, xiyabanlar və qoruyucu meşə zolaqlarının salınmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 986.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1520764
* Wikispecies: Morus rubra
* AoFP: 3420
* APA: 2681
* Ecocrop: 7829
* EoL: 594939
* EPPO: MORRU
* EUNIS: 194655
* FEIS: morrub
* FNA: 233500782
* GBIF: 5361886
* GRIN: 24621
* iNaturalist: 54801
* IPNI: 854710-1
* IRMNG: 11428593
* ITIS: 19070
* IUCN: 61890109
* MichiganFlora: 1703
* MoBotPF: 282738
* NCBI: 32202
* Plant List: tro-21300471
* PLANTS: MORU2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:854710-1
* Tropicos: 21300471
* VASCAN: 6677
* WisFlora: 4280
* WFO: wfo-0001084723

 |
**Clathrus ruber** (*lat.* Clathrus ruber) — fungi aləminin basidiomycota şöbəsinin agaricomycetes sinfinin phallales dəstəsinin phallales fəsiləsinin clathrus cinsinə aid göbələk növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar"kateqoriyasına aiddir – VU D2. Nadir növdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Göbələk orta ölçülü meyvə cisminə malikdir. Cavan, açılmamış meyvə cismi şar və ya yumurtavari formada olur, 3-6 sm diametrindədir, ağ və bozumtuldur. Peridi nazik, tez itib gedən xarici qata və həlməşikli orta qata malikdir. Yetişmiş peridi patladıqdan sonra qırmızı rəngli, ayaqcıqsız yarımdairəvi və ya yumurtavari torcuq – reseptakul çıxır. Torcuğun ilmələri elleptik, dairəvi və ya çoxbucaqlı olur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Humus saprotrfodur, termofil növdür. Quercus castaneifolia və Parrotia persica qarışıq meşələrində rast gəlinir.

Yayılması
---------

Talışın aşağı dağ qurşağı meşələrində rast gəlinir, Lənkəran şəhəri aşağı düzən müşəsi, Astara meşələri ərazisidir.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Məhdudlaşdırıcı amillərin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Termofil növ olduğu üçün temperatur rejminə tələbkarlıqdır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Populyasiyanın vəziyyətinə nəzarət vacibdir. Yeni bitmə yerlərinin aşkarlanması, biologiyasını və ekologiyasının ətraflı öyrənilməsi məqsədəuyğundur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Index Fungorum (ing.).

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q579190
* Wikispecies: Clathrus ruber
* BioLib: 273912
* EoL: 188509
* EPPO: CLHRRU
* Fungorum: 232782
* GBIF: 5239476
* iNaturalist: 56534
* IRMNG: 10388542
* MycoBank: 232782
* NBN: NHMSYS0001477725
* NCBI: 112986
* NZOR: 867906f7-ed25-40b3-ae8a-ca6e983a46d9
* Tropicos: 50107396

 |
**Ağ Qaya**(*ukr.* Ак-Кая, krımtat. Aq Qaya, Акъ Къая) — Ukraynanın Beloqorsk rayonu, Belaya Skala (1948-ci ilə qədər Ağ Qaya) kəndi yaxınlığında yerləşən qayalı dağ.

Böyük-Qarasu çayı vadisindən şaquli ağ qayalı bir divar ucalır. Dəniz səviyyəsindən hündürlüğü 325 m, vadi ilə uçurumun başı arasındakı hündürlük fərqi 100 m-dir.

Ağ Qaya adı Krım tatar tərəfindən verilmişdir.

Ağ Qaya paleogen əhəngdaşlarının və qumdaşlarının aşınması nəticəsində yaranmışdır. Qayanın yuxarı hissəsində hava şəraiti dirəklər, qruntlar, oval nişlər yaratmışdır. Qaya hissəsinin aşağı hissəsində aşınma məhsulları yığılır. Bəzi yerlərdə eroziya yabanı gül və vələs kolları ilə məhdudlaşdırılır.

1981-ci ildən bəri respublika əhəmiyyətli bir təbii abidədir.

Coğrafiya
---------

Qaya Krım Dağlarının Daxili silsiləsi içərisində, Çöl Krımı ilə Əsas silsiləsi arasında yerləşir. Sahə Alp qatlanmış geosinklinal sahənin bir hissəsidir. Ağ Qaya massivi Paleogen və Təbaşir əhəng daşlarından ibarətdir.

### İqlim

Dağ Krımın dağətəyi zonasında yerləşir. Buna görə iqlimi quru çöl və dağətəyi ərazini xasdır. Yağış buxarlana bilən nəm miqdarının yarısından bir qədər çox olur.

Tarixən hava şəraiti mülayim olmuşdur. Mülayim qışlar və isti, kifayət qədər uzun yay iləı xarakterizə olunur. Qışda hava əlverişlidir, yanvar ayı göstəriciləri ilə asanlıqla qiymətləndirilə bilər. Orta istilik sıfırın üstündə 0,2 dərəcədir. Yayın orta temperaturu 24° C ətrafında qalır. İl ərzində düşən yağıntının miqdarı 450 mm, vegetasiya dövründə isə bir qədər az 240 mm səviyyəsindədir. İldə təxminən 2500 saat günəşli olur. Hava şəraiti Aralıq dənizi iqliminə yaxındır ki, bu da dekabr ayında əlavə maksimum yağış təmin edir.

Qışda hava mülayim və dəyişkəndir. Qış aylarında sabit qar örtüyü yoxdur, bu da orta müsbət temperaturla əlaqədardır. Ümumiyyətlə qış payızın sonlarına bənzəyir və başlanğıc çərçivəsi ildən-ilə dəyişir. Son istilik rekordu Selsi şkalası ilə 30.5 dərəcədir.

Mart ayının ortalarında termometrlər mənfi temperatur göstərmir. Mart ayından noyabr ayının ortalarına qədər yağıntı buxarlanmadan daha azdır və buna görə də quraq fəsil ildə təxminən 260 gün davam edir.

Yaz mövsümü birbaşa Qara dənizin yaxınlığından təsirlənən may ayının ortalarında başlayır. Yaylar isti və qurudur, dörd aydan çox davam edir. Yağıntılar çox deyil, yalnız göy gurultulu leysan yağışları zamanı yağış yağır, dolunun olması olduqca məqbuldur.

Buludluq xüsusilə ilin soyuq aylarda müşahidə olunur.

İstilik rekordu 2010-cu ilin yazında qeydə alınıb: 39,6 ° C.

İllik orta temperatur +10.8° dərəcədir və küləyin sürəti nadir hallarda 4 m/s-dən çoxdur.

Havanın rütubət səviyyəsi orta illik göstəricilərə görə 74 %-dir. İqlim insanlar üçün əlverişlidir, bölgə turizm mərkəzidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ağ Qaya Arxivləşdirilib 2021-05-11 at the Wayback Machine — Böyük Ukrayna Ensikloprdiyası (ukr.)
2. ↑  Эоценовые палеосейсмодислокации горы Ак-Кая (Белогорский район, Крым) Arxivləşdirilib 2019-06-27 at the Wayback Machine // MSU, 2019
3. ↑  Ak-Kaya Arxivləşdirilib 2023-07-01 at the Wayback Machine // Geografic Ukrainian encyclopedia
**Riqa körfəzi** (*latış.* Rīgas jūras līcis‎*— Riqa dəniz körfəzi*, est. Liivi laht*— Liv körfəzi*) — Latviya və Estoniya arasında və Baltik dənizin şərqində yerləşən körfəz. Dənizin qalan hissəsindən Estoniyaya məxsus olan Moonsund arxipelaqın adaları ayırır.

Körfəzin ümumi sahəsi 18,1 min km², eni 137 km, maksimal dərinliyi isə 54 m.

Riqa körfəzin sahillində yerləşən əsas şəhərlər Riqa, Pyarnudu və Yurmaladı. Saaremma adasında qədim Kuressaare şəhəri vardır.

Körfəzin qərb sahilli "Liv" adlanır və qorunan mədəni zona sayılır.

Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
-----------------------------

Yayda suyun temperaturu 18 °C qədər qalxır, qışda 0-1° С qədər düşür, buna görədə körfəzin səthi dekabrdan aprelə qədər buzla örtülür. Duzluluğu 3,5—6 ‰.

Burada fırlanan cərəyanlar dövran edir, onların orta sürəti saniyədə 8 sm.

Körfəzə tökülən çaylar: Dauqava, Lielupe, Qauya, Salatsa, Pyarnu, Age, Svetupe, Roya və daha kiçik digər çaylar.

### Duzluluğu

Baltik dənizinə daxil olan şirin sulu stok, onun həcminin iki faizını təşkil edir. Şimal dənizi ilə dar əlaqə olması deməkdir ki, su burada orta hesabla 30 il qalır. Bu iki xüsusiyyət Baltik dənizinin dünyanın ən böyük şor hovuzlarından birini etmək gücündədi. Riqa körfəzində Baltik dənizinin duzun orta konsentrasiyası vardır. Şirin suyun 0,5 promill konsentrasiyası var, dəniz suyunun isə təxminən 30 promill. Duz stratifikasiyasının qatı təxminən 70 metr dərinliyində yerləşir. Baltik dənizi İrbe boğazı vastəsi ilə Riqa körfəzinə birləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gulf of Riga (Baltic Sea) Arxivləşdirilib 2014-10-07 at the Wayback Machine — Britannica Online Encyclopedia
**İntel i486DX2** (= 80486DX2, 486DX2, 80486D/2, 486D/2, 80486D2, 486D2, D2) — 1992-ci ildə İntel firması tərəfindən bəzi i486DX mikroprosessorlarının daha məhsuldar yeniləşdirilməsi kimi buraxılmış mikroprosessor. i486DX2 ikiqat tezlikdən istifadə edir, yəni onun işləmə sürəti takt siqnalının tezliyinin iki dəfə artması hesabına ikiqat artıb. i486DX2’dən istifadə olunması sisteminin ümumi məhsuldarlığını artırır, lakin onu ikiqat artırmır, çünki tezliyin artması yalnız mikroprosessorun daxili əməliyyatlarında özünü göstərir, sistemin qalan hissələrinə təsir etmir. Məsələn, i486DX2’nin 50-MHs modelinin daxili tezliyi 50 MHs-dir, lakin kompüterin digər qurğuları 25 MHs tezliklə işləyir; Buna baxmayaraq, i486DX2 mikrosxeminin işində kənar effekt də mövcuddur: sürəti artdığından o, daha çox istilik verir; yüksək istilik ayrılması ilə bağlı mikroprosessorda zədələnmənin qarşısını almaq üçün kompüter istehsalçıları mikrosxemdə soyutma qurğusu (COOLER, HEAT SINK) quraşdırırlar.

* İntel i486DX2
* Üst görünüşü.Üst görünüşü.
* Alt görünüşü.Alt görünüşü.
*

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Embedded i486DX2
* История судебных тяжб между Intel и AMD
* Документация на процессор Arxivləşdirilib 2014-07-03 at the Wayback Machine на сайте bitsavers.org  (ing.)
**Azadlıq bayrağı** — Samoanın dövlət himnidir.Həm sözləri (ki ölkənin bayrağın şərəfləndirir) və həm musiqisi Sauni İiqa Kuresa tərəfindən tərtib olunmuşdur.Samoa,1962-ci ildə öz müstəqilliyini Yeni Zelandiyadan əldə etdikdən sonra *Azadlıq bayrağı*n öz dövlət himni kimi təsdiq etmişdir.

Samoaca versiyası
-----------------

 *Samoa, tula'i ma sisi ia lau fu'a, lou pale lea!*
 *Samoa, tula'i ma sisi ia lau fu'a, lou pale lea!*
 *Vaai 'i na fetu o lo'ua agiagia ai:*
 *Le faailoga lea o Iesu, na maliu ai mo Samoa.*
 *Oi, Samoa e, uu mau lau pule ia faavavau.*
 *'Aua e te fefe; o le Atua lo ta fa'avae, o lota sa'olotoga.*
 *Samoa, tula'i: 'ua agiagia lau fu'a, lou pale lea!*

İngiliscə tərcüməsi
-------------------

*Samoa, arise and raise your flag, your crown!*
*Samoa, arise and raise your flag, your crown!*
*Look at those stars that are waving on it:*
*This is the symbol of Jesus, who died on it for Samoa.*
*Oh, Samoa, hold fast your power forever.*
*Do not be afraid; God is our foundation, our freedom.*
*Samoa, arise: your flag is waving, your crown!*

Azərbaycanca tərcüməsi
----------------------

*Samoa, qalx və qaldır bayrağını, tacını!*
*Samoa, qalx və qaldır bayrağını, tacını!*
*Üzərində dalğalanan ulduzlara bax:*
*Bu Samoa üçün ölmüş İsanın simvoludur.*
*Ey, Samoa, sürətli gücünü əbədi olarq saxla.*
*Qorxmayın, Tanrı bizim təməlimiz, bizim azadlığımızdır.*
*Samoa, qalx: bayrağın, tacın dalğalanır!*

Xarici keçidlər
---------------

* NationalAnthems.info's səhifəsi *The Banner of Freedom* üzərində - himnin MIDI versiyası daxildir.
* **"The Banner of Freedom"** MIDI Arxivləşdirilib 2012-03-17 at the Wayback Machine

| ⛭Okeaniya dövlət himnləri |
| --- |
| Dövlət himnləri | Avstraliya • Fici • Vanuatu • Marşall adaları • Mikroneziya Federativ Ştatları • Nauru • Palau • Papua-Yeni Qvineya • Samoa • Solomon adaları • Tonqa • Tuvalu • Yeni Zelandiya |
| Asılı ərazilər himnləri | ABŞ-a bağlı kiçik adacıqlar (ABŞ) • Amerika Samoası (ABŞ) • Fransa Polineziyası (Fransa) • Havay (ABŞ) • Kokos adaları • Kuk adaları (Yeni Zelandiya) • Quam (ABŞ) • Milad adası (Avstraliya) • Niue (Yeni Zelandiya) • Norfolk adası (Avstraliya) • Pasxa adası (Çili) • Pitkern (Böyük Britaniya) • Şimali Marian adaları (ABŞ) • Tokelau (Yeni Zelandiya) • Uollis və Futuna (Fransa) • Yeni Kaledoniya (Fransa) |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **roman** haqqındadır. **Film** üçün **Qırmızı qar (film, 1998)** səhifəsinə baxın.* |



**Qırmızı Qar** — Anar İsmayıl tərəfindən 2016-cı ildə yazılmış tarixi-detektiv altjanrında roman.

Roman satışa çıxdığı ilk ayda Qanun nəşriyyatının yayımladığı məlumata əsasən 2017-ci ilin noyabr ayında Azərbaycan Ədəbiyyatı üzrə ən çox satılan kitab olmuşdur.

Məzmun
------

XVII əsrdə Səfəvilər dövlətinin hökmdarı II Şah Abbasın zamanında xalqın şikayətlərini dinləmək üçün müstəsna səlahiyyətləri olan Ədalət Divanı qurulur. Bu Divan insanların şikayətlərini qəbul edir və araşdırmaq üçün bir nəfər şah qulamı və bir nəfər də katib (mirzə) göndərir. Romandakı hadisələr bu araşdırmaların birindən bəhs edir. Vərəsəlik şikayəti ilə bağlı Savə şəhərinə göndərilən qulam Barsoğlu Yunis və mirzə İman Zülqədər mülk bölgüsünü həll etmək istəsələr də tezliklə bir cinayəti ortaya çıxarırlar. Qatili məlum olmayan bu cinayət tam aydınlanmamış başqa qətl hadisələri baş verir. Qədim ipək ticarəti, gizli təşkilatlar, siyasi mübarizələrlə dolu romanın sonunda ölümlərin səbəbi Barsoğlu və Mirzə İman tərəfindən ortaya çıxarılır.

Xarici keçidlər
---------------

* Qırmız qar- Anar İsmayıl
* Goodreads-də Qırmızı Qar
* Qırmızı qar — Instagram səhifəsi
* "Qırmızı Qar" romanının traileri
* Bu ay ən çox satılan kitablar - SİYAHI
* II Şah Abbas: Səfəvi əzəmətinin sonuncu səhifəsi ("Qırmızı Qar" romanı)
* Kitab təhlili | Qırmızı qar - Anar İsmayıl
Koordinat:Sky map 9s 23d 36,5sn; -10º 25' 9″

**NGC 2869**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. **Sm** tipli  qalaktikadır. Amerika astronomu Frank Muller tərəfindən 1886-cı ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2869: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2845 |
NGC 2846 |
NGC 2847 |
NGC 2848 |
NGC 2849 |
NGC 2850 |
NGC 2851 |
NGC 2852 |
NGC 2853 |
NGC 2854 |
NGC 2855 |
NGC 2856 |
NGC 2857 |
NGC 2858 |
NGC 2859 |
NGC 2860 |
NGC 2861 |
NGC 2862 |
NGC 2863 |
NGC 2864 |
NGC 2865 |
NGC 2866 |
NGC 2867 |
NGC 2868 |
**NGC 2869** |
NGC 2870 |
NGC 2871 |
NGC 2872 |
NGC 2873 |
NGC 2874 |
NGC 2875 |
NGC 2876 |
NGC 2877 |
NGC 2878 |
NGC 2879 |
NGC 2880 |
NGC 2881 |
NGC 2882 |
NGC 2883 |
NGC 2884 |
NGC 2885 |
NGC 2886 |
NGC 2887 |
NGC 2888 |
NGC 2889 |
NGC 2890 |
NGC 2891 |
NGC 2892 |
NGC 2893 |
NGC 2894



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çeva teoremi** - planimetriyada üçbucaqlarla bağlı teorem. Teoremin adı italyalı riyaziyyatçı Ciovanni Çevanın adı ilə bağlıdır.

*ABC* üçbucağı verildiyi təqdirdə qarşı tərəfləri *D*, *E* və *F*-də qarşı tərəflərə qovuşdurmaq üçün *AO*, *BO* və *CO* sətirlərini təpələrdən ortaq *O* nöqtəsinə (*ABC* tərəflərindən birində deyil) çəkək. (*AD*, *BE* və *CF* seqmentləri çevianlar kimi tanınır.) Sonra imzalanmış seqment uzunluqlarından istifadə etsək,

{\displaystyle {\frac {AF}{FB}}\cdot {\frac {BD}{DC}}\cdot {\frac {CE}{EA}}=1.}
yazarıq.

Başqa sözlə, *XY* uzunluğu xəttin bəzi sabit istiqamətində *X* -in *Y*-nin solunda və ya sağında olmasına görə müsbət və ya mənfi qəbul edilir. Məsələn, *AF* / *FB*, *F* *A* və *B* 'arasında olduqda müsbət dəyərə, əksi olsa mənfi olaraq təyin edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Russell, John Wellesley.* Ch. 1 §7 Ceva's Theorem // Pure Geometry. Clarendon Press. 1905.
2. ↑  Alfred S. Posamentier and Charles T. Salkind (1996), *Challenging Problems in Geometry*, pages 177–180, Dover Publishing Co. second revised edition.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Həndəsə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**"Səni axtarıram"** — 2011-ci ildən Azərbaycanın Azad Azərbaycan TV, ANS TV, Xəzər TV və ARB kanallarında yayımlanan tok-şou. Verilişin aparıcısı Xoşqədəm Hidayətqızıdır.

Tarixi
------

Veriliş 2010-cu ildə "Azad Azərbaycan TV kanalında efirə çıxan "Sən tək deyilsən" verilişində yayımlanan "Səni Axtarıram" adlı rubrika vasitəsi ilə doğmalarını itirən insanların axtarışına başladı. Çox saylı müraciətlərin və tamaşaçıların etimadı sayəsində "Səni Axtarıram" 2011-ci il aprelin 5-dən etibarən Xoşqədəm Hidayətqızının müəllifliyi ilə rubrika kimi deyil, 2 saatlıq veriliş olaraq efirdə yayımlandı. 

26 aprel 2015-ci il tarixindən veriliş "Xoşqədəmlə axtarıram səni" adı altında ANS TV-də həftənin bazar günü, saat 22:00-da yayımlanırdı.

Veriliş 2016-cı il sentyabrın 25-dən 2021-ci il iyulun 30-dək "Səni axtarıram Xoşqədəmlə" adı altında Xəzər TV-də yayımlanıb.

2021-ci il noyabrın 22-dən etibarən həftəiçi 5 gün ARB-də "Səni axtarıram" verilişi yayımlanır.

Tənqid
------

2013-cü ildə veriliş çəkiliş zamanı real faktlar yox, quraşdırılmış səhnələrdən istifadə etdiyi üçün Azərbaycan cəmiyyəti tərəfindən tənqid olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Səni axtarıram" verilişi canlı yayımlanacaq". oxu.az. oxu.az. 2021-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2020.
2. ↑  ""Səni axtarıram"ı kim axtarır..." www.xalqcebhesi.az. www.xalqcebhesi.az. 2021-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2020.
3. ↑  "ATV "Səni axtarıram"-ın sənədini Xoşqədəm Hidayətqızına vermək istəmir". www.meydan.tv. www.meydan.tv. 2021-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2020.
4. ↑  ""Səni axtarıram" verilişinin pərdəarxası şok görüntüləri yayıldı (VİDEO)". baku.ws. baku.ws. 2022-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* *Səni axtarıram* — IMDb səhifəsi
**Beynəlxalq Biznes Universiteti** (*qaz.* Халықаралық бизнес университеті, *ing.* University of International Business, UIB) — Almatı şəhərində yerləşən humanitar və iqtisadi, menecment və marketinq, maliyyə və mühasibat, iqtisadiyyat və beynəlxalq əlaqələr, ekologiya və turizm, dövlət və bələdiyyə idarəsi, informasiya sistemləri, sosial iş, sosiologiya, psixologiya və jurnalistika fənnlər üzrə ixtisaslaşdırılmış universitet. UIB, Qazaxıstan Respublikasında ilk iş universitetlərindən biridir, 1992-ci ildə Respublika İşletmeciliği Məktəbi olaraq quruldu, 2001-ci ildə Beynəlxalq Biznes Universitetinə çevrildi. UIB, lisenziya, məzun, doktorantura, MBA və DBA proqramlarını özündə birləşdirən vahid bir davamlı iş təhsili məktəbidir.

Tarixi
------

IQ layihəsi intellektual mədəniyyət yaratmaq və bilikləri təbliğ etmək məqsədi daşıyır. Universitet tələbələri Nursultan Nazarbayev Təhsil Vəqfinin "İntellektual Olimpiadaları"-nın Qazaxıstan televiziya layihəsində, həmçinin intellektual oyunlarda çoxsaylı şəhər və beynəlxalq turnirlərdə iştirak edirlər. 2009-cu ildə universitet tarixində ilk dəfə UIB komandası "İntellektual Olimpiadalar" televiziya layihəsinin çempionu oldu .

SIFE (Student In Free Enterprise) komandası 14 ildir universitetdə fəaliyyət göstərir. SIFE UIB komandası Qazaxıstanın dörd qat çempionudur, 2006-cı ildə komanda ilk dəfə ölkə çempionu adını qazandı və üçüncü yeri tutduğu Parisdə beynəlxalq səviyyədə ölkəni təmsil etmək hüququ qazandı. Komanda 2007-ci ildə ikinci dəfə ölkə çempionu oldu. 2008-ci ildə komanda 3-cü, 2009-cu ildə 2-ci, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqazdakı SIFE yarışlarında Qazaxıstanı və universiteti təmsil etmək hüququ qazandı.

Orta Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrinin SIFE regional forumunda SIFE UIB komandası ən yaxşı təhsil layihəsi TİFE üçün diplom aldı və SIFE tarixində Orta Asiya bölgəsinin ilk çempionu oldu. 2011 və 2012-ci illərdə SIFE UIB komandası yenidən Qazaxıstan çempionu oldu və ölkəni Kuala Lumpur və Vaşinqtonda keçirilən beynəlxalq yarışlarda təmsil etdi .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Университет международного бизнеса — 20 лет успеха и созидания!". Вечерний Алматы. 2012-07-19. 2012-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-23.
2. ↑  *Татьяна Королёва.* Лишь 4 из 65 университетов Центральной Азии смогли пройти экспериментальную общественную аккредитацию фонда CAMAN в сфере бизнес-образования (Панорама). 19 июля 2002.
3. ↑  "Фонд CAMAN провел пробную общественную аккредитацию бизнес-школ в трех странах ЦА". Gazeta.kz. 2002-07-18. 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-25.
4. ↑  *Карлыгаш Онербаева.* "Выпускников UIB просьба… беспокоить! Казахстанский университет международного бизнеса отмечает своё пятнадцатилетие". Казахстанская правда. 2007-11-08. 2012-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-23.
Aviadispetçer iş başinda
**Beynəlxalq Aviadispetçer Günü** — hava hərəkətinə nəzarət edənlər və hava hərəkətinə nəzarət edənlər üçün peşəkar bir tətildir. Aviadispetçer Günü hər il 20 oktyabrda qeyd olunur.

Bayramin tarixi
---------------

Beynəlxalq Aviadispetçer Günü üçün 20 oktyabr tarixi təsadüfən seçilmədi. 1961-ci ildə bu gün Hollandiyanın paytaxtı Amsterdamda Beynəlxalq Hava Trafikinə Nəzarət Assosiasiyaları Federasiyası yaradıldı. Yük və sərnişin hava nəqliyyatı idarəetməsinin standartlaşdırılması üçün vacib olan bu hadisə yeni peşə bayramının əsasını qoydu.

Federal Hava Naviqasiya Xidmətinin rəhbəri A. V. Neradko, Hava Hərəkətinə Nəzarət Günü münasibətilə təbrikində bunları söylədi.

 Bir təyyarə gəmisindəki aviadispetçer
Aviasiya həmişə çətinliklərlə cəsarətlə öhdəsindən gələ bilən, peşəyə sadiq qalan və qürur və şöhrətini yaradan veteran ənənələrini davam etdirən bacarıqlı, ağıllı və cəsarətli insanları özünə cəlb etmişdir. Göy ölkələri və qitələri görünməz şəkildə birləşdirir, peşəkar həmrəylik, qarşılıqlı yardım və böyük məsuliyyət, təhlükəsiz və dinc istifadə üçün açıq olmağımıza kömək edir. Günümüzdə, sözün həqiqi mənasında beş milyondan çox insanın həyatını əmanətə gətirən on minlərlə hava nəqliyyatı idarəedicisi işləyir.

Faktlari
--------

Bu gün, 20 oktyabr 2014-cü il tarixində, Moskvanın Vnukovo hava limanında dörd nəfərin ölümü ilə nəticələnən bir fəlakət baş verdi. Qəzanın günahkarlarından biri hava nəqliyyatının idarəedicisi hesab olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "20 oktyabr. Layihədəki tətil təqvimi tarixi və xüsusiyyətləri". 2021-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Федеральный профсоюз авиационных диспетчеров России (ФПАД России) Arxivləşdirilib 2017-07-05 at the Wayback Machine
**Tayron Pauer** (5 may 1914[…], Sinsinnati, Ohayo – 15 noyabr 1958[…], Madrid) — 1930–1950-ci illər arasında onlarla film ilə tanınan Amerika film və teatr aktyorudur. Adını daşıdığı böyük babası İrlandiyalı Tyrone (1795–1841) məşhur komediya aktyoru idi. Böyük əmisi Maurice (d. 1849) Şekspirin pyeslərindəki rolları ilə məşhur idi. Yenə teatr aktyoru olan atası Frederik Tyrone (1869–1931), Hollivud istehsalı olan müxtəlif filmlərdə iştirak etmişdir. Power, bir neçə il Shakespeare Repertoire Qrupu ilə tanışlıqdan sonra turnirlərə çıxıb filmlərdə kiçik rollarda oynadıqdan və radioda işlədikdən sonra 1935-ci ildə Romeo və Cülyetta pyesindəki rolu ilə *Broadway*də səhnəyə çıxdı. İlk uğurlu ekran əsəri Lloyd's of London filmi olmuşdur. Bu filmindəki uğurundan sonra bir sıra digər uğurlu filmlərdə baş rollarda oynamışdır. Özünü kinoya qəbul etdirən Power, tədricən romantikanın üstünlük təşkil etdiyi rollara keçdi. Power İkinci Dünya Müharibəsi zamanı ABŞ Dəniz Korpusunda xidmət etmişdir. Süleyman və Şeva filminin İspaniyadakı çəkilişləri zamanı ölmüşdür. Vaxtını film çəkilişlərindən başqa teatra həsr edən Power, Saint Joan (Müqəddəs Joan) (1936; Yeniyetmə Jeanne) Roberts (1950), The Devil's Disciple (Şeytanın şagirdi) (1950), John Brown's Body (Con Braunun cəsədi) (1952), The Dark Is Light Enough (Qaranlıq kifayət qədər işıqlıdır) və Back to Methuselah (*Methuselah*a qayıdış) kimi tamaşalarda uğurlu olmuşdur. Üç dəfə evlənən Power, Linda Christian ilə olan evliliyindən iki övladı oldu. Qızlarından biri olan Romina Power bir müddət aktyor kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra müğənni kimi məşhurlaşdı.

Filmoqrafiya
------------

* Lloyd's of London (Londondan Lloydlar) (1936)
* Thin Ice (İncə buz) (1937)
* Second Honeymoon (İkinci bal ayı) (1937)
* Café Metropole (Metropole kafesi) (1937)
* In Old Chicago (Köhnə Çikaqoda) (1938)
* Alexander's Ragtime Band (Aleksandrın caz qrupu) (1938)
* Jesse James (Sevimli quldur) (1939)
* The Rains Came (1939; Hind yuxusu/Yağışlar gəlincə)
* Johnny Apollo (1940)
* Brigham Young (1940)
* A Yank in the RAF (1941; Qəhrəmanlar filosu)
* Blood and Sand (1941; Qanlı Meydan)
* The Razor's Edge (1946; Şeytanın qurbanları)
* Nightmare Alley (1947; Kabus xiyabanı)
* Prince of Foxes (1949; Tülkülər şahzadəsi; Nəhənglərin döyüşü)
* The Black Rose (1950; Göy bayraq; Qara qızılgül,)
* The Eddy Duchin Story (1956; Yarımçıq həyat; Eddy Duchin hekayəsi)
* The Sun Also Rises (1957; Günəş də çıxır)
* Witness for the Prosecution (1957; Gözlənilməz şahid)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Tyrone Power, Jr. // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
**Çakreşvari-Siva** (hind चक्रेश्वरी शिव, oriya ଚକ୍ରେଶ୍ଵରୀ ଶିବ) — Hindistanın Orissa ştatının Bhubaneşvar şəhərində yerləşən hindu məbədi. Məbəd X–XI əsrlərdə tikilən məbəd, hindu tanrısı Şivaya həsr olunmuşdur. Məbud linqam məbədin içərisində, dairəvi bir *yoni-pitha*da yerləşir. Məbəd şəxsi yaşayış tikililəri ilə əhatə olunmuşdur. Məbəd böyük əhəmiyyət kəsb edir. Buna görə də, *Sivaratri*, *Divali* və *Sankranti* kimi müxtəlif rituallar burada müşahidə olunur. Məbəd həmçinin, *Rudrabhiseka* və *Çandrabhiseka* mərasimləri üçün müqəddəs bir yerdir.

Memarlıq
--------

Məbəd alçaq bir platformada yerləşir. Plana əsasən məbədin *vimana*sı və rekonstruksiya edilmiş bir giriş eyvanı var. *Vimana* (*azərb.* ibadətgah‎) *pançaratha* və giriş eyvanından ibarətdir. Yüksəkliyində, *vimana* *rekha* qaydası ilə *pabhaqa*dan *kalasa*ya qədər uzanır. Aşağıdan yuxarıya məbədin *bada*sı, *qandi*si və *mastaka*sı var. Məbəddə 3 mərtəbəli *bada*, yəni *triaqa bada* var. Məbədin aşağı hissəsində yerləşən *pabhaqa*nın dörd qəlibləməsinin *xura*, *xumba*, *pata* və *basanta*sı var.

### Digər xüsusiyyətlər

*Lalatabimba*da, *Qaca-laksmi*nin həmişəki yerində, dörd-qollu hindu tanrısı Qaneşanın heykəli var. *Lalatabimba* Qaneşa və Sarasvatinin rəsmləri ilə əhatə olunmuşdur. Məbədin qarşısında, Parvati və Kartikeyanın şəkilləri, cənubunda isə bir *amlaka* daşı var.

### Dekorativ xüsusiyyətlər

Qapının yan taxtaları xaricdən və daxildən *puspa saxa*, *nara*, *saxa* və *patra saxa* kimi manuskript əsərlərdən ibarət üç şaquli zolaqla bəzədilmişdir. Qapının yan taxtalarının təməlində, hər iki tərəfdə də dvarapala nişləri var. Nişlər sağ əllərində trident, sol əllərində isə *varada* saxlayan iki-əlli *Saivite dvrapala* saxlayır. Qapının yan taxtalarının üzərində yerləşən arxitrav nişli Navaqrahalarla gözəl şəkildə oyulmuşdur. Surya əllərində bir şanagüllə, Rahu aypara, Ketu isə ilan quyruğu saxlayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Pradhan, Sadasiba.* Lesser Known Monuments of Bhubaneswar. 2006. ISBN 81-7375-164-1. Archived from the original on 2012-04-02. İstifadə tarixi: 2017-11-05.
Ümumi yayılması
---------------

Rusiya (Krım), Kiçik Asiya, İran və Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəklikdə yayılıb.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliklərdə, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan MR-də, Lənkəranda (Diabar) və s. rayon ərazilərində təsadüf edilir.

Statusu
-------

Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

Bitdiyi yer
-----------

Dağətəklərində quru daşlı yamaclarda təbii halda bitir.

Təbii ehtiyatı
--------------

Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Hündürlüyü 15 m olan alçaqboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamardır. Cavan zoğları qəhvəyi və ya qonur, yaşlı gövdəsinin qabığı isə bozumtul-qonur rəngdədir. Cavan budaqlar açıqqonur və ya açıqqəhvəyi rəngdədir. Yarpaqların qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, kol formalarında isə demək olar ki, ürəkvaridir. Yarpaqların ucu iti, xırda mişarkənarlı, sarımtıl-yaşıl (xüsusən alt tərəfdən), hamar, bəzən kələ-kötür, uzunluğu 4–7 sm, eni 4 sm olub, çılpaq saplaq üzərində yerləşmişdir. Meyvələri şarformalı, qırmızımtıl, 1–2 sm uzunluqda olub, uzun, çılpaq meyvə saplağı üzərində yerləşmişdir. Meyvəsi kürə formalıdır, uzun saplağı vardır. Çəyirdəyi zəif qırışıqlı olub, dairəvidir. Aprel-may ayında çiçəkləyir.

Çoxalması
---------

Əsasən generativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.

Becərilməsi
-----------

Mədəni şəraitdə becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

Ədəbiyyat
---------

* Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.;
* Флора Азербайджана. т.6.1955;
* Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər.2005;2006;2008;
* Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
* Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.

Məlumat mənbəsi
---------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
**Mehmet Kazım Dirik** (dekabr 1881, Bitola – 3 iyul 1941, Ədirnə, Ədirnə ili) — türk əsgəri və siyasətçisi.

Həyatı
------

Atası Salonikidən olan Mülazım Həsən Tahsin bəydir. Kiçik yaşlarında valideynlərini itirdi. 1897-ci ildə Manastır Hərbi Liseyinə daxil oldu. 1899-cu ildə Hərbi Akademiyanı bitirib Piyada leytenantı oldu. 1900-cü ildə Debre Valiliyi və Redif Kontinental Komandanlığında hərbi katib vəzifəsində çalışmağa başladı. 1904-cü ildə Şkodra Qubernatoru və Komandiri Filibəli Saleh Paşanın köməkçisi və Mühimmə katibi vəzifəsinə təyin edildi. 1906-cı ildə Osmanlı İmperatorluğunun qərb sərhədindəki son bölgə olan Şkodra vilayətinin Tuz bölgəsinə rayon valisi vəzifəsinə təyin edildi.

1912-ci ildə Hərbi Məktəbdən məzun oldu və heyət kapitanı oldu. Birinci Dünya Müharibəsində Çanaqqala və Suriya cəbhələrində vuruşdu. 15 sentyabr 1919 – 20 noyabr 1920-ci illər arasında Ərzurum İstehkam Sahəsi Komandanlığı dövründə 29 oktyabr — 9 dekabr 1919 və 12 iyun — 18 sentyabr 1920-ci illər arasında Kazım Qarabəkirin təftiş vəzifəsi səbəbiylə Ərzurumdan ayrıldığı üçün onun yerinə 15-ci Korpus komandiri və Ərzurum Qubernatoru vəzifələrini icra etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Mehmet Kâzım Dirik // AlKindi.
2. ↑  T. R. Baş Qərargah Hərb Tarixi Rəisliyi Nəşriyyatı, *Türkiyə İstiqlal Müharibəsinə qatılan tümən və daha üst mövqelərdəki komandirlərin bioqrafiyaları,* Baş Qərargah Rəisliyi nəşriyyatı, Ankara 1972, s. 231.
**«Radiodalğa»** (*ing.* Frequency, 2000) — rejissoru Qreqori Hoblit olan detektiv triller, ailə dramı, zamanda səyahət və alternativ tarix janrlarını özündə cəmləyən film. Ssenari müəllifi — Tobi Emmerix. Baş rollarda — Dennis Kueyd və Ceyms Kevizel (ssenariya əsasən — ata və oğul müvafiq olaraq). Filmin çəkilişləri Toronto və Nyu-Yorkda aparılıb. ABŞ-də premyerası 28 aprel 2000-ci ildə baş tutub.

Şüarı
-----

"Yalnız oğul 30 il əvvəl atasının öldürülməsinin qarşısını alacağına ümid edə bilər."

Süjet
-----

Filmdəki hadisələr Nyu-Yorkda 1999-cu ilin oktyabrında baş verir. 36 yaşlı polis detektivi Con Sallivan (Ceyms Kevizel) otuz il əvvəl vəfat etmiş atası-yanğınsöndürən Frenkın (Dennis Kueyd) ölümü ilə bağlı hələdə narahatdır. O, böyüdüyü evdə atasının köhnə həvəskar radiostansiyasını tapır və radioəlaqəyə başlayır. Qeyri-adi aktiv qütb parıltısı nəticəsində, o, düz 30 il əvvələ, yanğında həlak olmasına az müddət qalmış, atası ilə əlaqəyə çıxdığını aşkarlayır. Və bütün hadisələr bundan sonra dəyişir...

Maraqlı faktlar
---------------

1. Yanğın səhnəsinin çəkilişi zamanı Dennis Kueydin aldığı xəsarət nəticəsində, aktyorun başına 16 tikiş qoydular.  

2. Baxmayaraq ki, filmin ssenarisi qat-qat əvvəl yazılmışdır, çəkilişinə icazə yalnız 21 yanvar 1999-cu ildə verilib.  

3. Frenk Sallivan rolunu Silvestr Stallone oynamalı idi, amma yekunda alacağı qonorar ilə razılığa gələ bilmir.  

4. Filmin rejissoru Renni Harlin ola bilərdi.  

5. Rejissor Qreqori Hoblit filmin ssenarisini ilk dəfə 1997-ci ildə, atasının ölümündən 18 ay sonra, oxumuşdur.   

6. 2000-ci ildə ABŞ-də premyeradan sonra Qreqori Hoblit filmi "riskli" layihə kimi xarakterizə etdi. Buna səbəb filmin rejissorlarının bir neçə dəfə dəyişməsi idi.

Rollarda
--------

| Aktyor | Rolu |
| --- | --- |
| Dennis Kueyd | Frenk Sallivan, ata |
| Ceyms Kevizel | Con Sallivan, oğul |
| Şoun Doyl | Cek Şepard |
| Elizabet Mitçel | Culiya Sallivan, ana |
| Andre Brauer | Setç De Leon |
| Melissa Erriko | Samanta Tomas |
| Marin Xinkl | Sissi Klark |
| Noa Emmerix | Qordo Xorş |
| Piter Maknill | Butç Foster |

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3  .
3. 1 2  .
4. ↑  .
5. ↑  IMDb (ing.). 1990.
6. ↑  .
7. ↑  "Release Info". 2016-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
8. ↑  "Знаете ли вы, что..." 2020-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-29.
9. ↑  "Hoblit time-trips; old script scores for Iliff". 2012-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-04-10.
10. ↑  Full Cast & Crew
**Hirkan armudu** (*lat.* Pyrus hyrcana) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" kateqoriyasına aiddir – CR A2 abc; C1. Azərbaycanın nadir növüdür. Qafqaz endemikdir.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

25 m-ə qədər hündürlüyündə ağacdır. Yarpaqları yumurtavaridir, kənarları xırda, sivridişlidir. Altdan ağ keçətükcüklü, üstdən tükcüksüzdür. Saplağı uzun, nazik, yarpaq ayasının uzunluğuna bərabər, zəriftükcüklüdür. Meyvələri darçını rəngli, basıq, kürəşəkilli olmaqla, birillik zoğlarda tək-tək və ya dəstə halında yerləşir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Aprel—may aylarında çiçəkləyir. Meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Tozlanması — entomofildir. Toxumla və kök pöhrələri ilə çoxalır. Dağ massivinin dağətəyi meşələrində və meşə talalarında qarışıq halda yayılmışdır.

Ümumi yayılması
---------------

Azərbaycanda və İranda təbii arealı vardır. Azərbaycanda Astara, Lənkəran rayonları ərazisində yayılmışdır. Lənkəran ovalığı (Astara-Şüvi, Anbabu, Duriya, İstisu, Astara kəndləri; Lənkəran rayonu-Daşdatük və Xanbulaq kəndləri) və Lənkəranın dağlıq hissəsi (Yardımlı rayonu — Pirembel kəndi; Lerik rayonu — Lerik kəndi). Lənkəran rayonunun Xanbulan, Daşdatük kəndlərində, Astara rayonunun Anbabu kəndində, Hirkan Milli Parkının Vənəbicar və Himmətəli məhəllə adlanan ərazisində, Nıvıştaru çayının sahilində tək-tək rast gəlinir.

Sayı və tendensiyası
--------------------

İtmə təhlükəsi altında olan yeganə lokaliteti mövcuddur, populyasiyanın sayı sürətlə azalır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Meyvəsi yerli əhali tərəfindən toplanır, meyvələri yetişmədən əvvəl gəmiricilər və quşlar tərəfindən yeyilir. Mal-qara ilə otarılması təbii bərpanı çətinləşdirir.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Yeni yasaqlıqların təşkil edilməsi tövsiyə olunur.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Hirkan Milli Parkında mühafizə olunur. Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir. Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12840359
* Wikispecies: Pyrus hyrcana
* EoL: 629220
* GBIF: 5362767
* IPNI: 730926-1
* IRMNG: 10179271
* Plant List: rjp-2154
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:730926-1
* Tropicos: 27804736
* WFO: wfo-0000992486

 |
**Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu** — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (24.03.1945)

Həyatı
------

Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu 1923-cü ildə Kürdəmir rayonunun Muradxan kəndində dünyaya göz açmış, orta məktəbi qurtardıqdan sonra 1943-cü ilin iyununda hərbi qulluğa getmiş və I Belarus cəbhəsində hərbi əməliyyatlar aparan 48-ci ordu tərkibində olan 339-cu atıcı alayda pulemyotçu olmuşdur.

Serjant Məmiş Abdullayev 1944-cu ilin sentyabrının əvvəlində Polşa ərazisində düşmənə qarşı aparılan döyüşlərdə şəxsi qəhrəmanlıq göstərmiş və döyüşən hərbi hissənin hücumunu təmin etmişdir. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Абдуллаев Мамиш Шахбас оглы". 2012-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Məmiş Abdullayev Şahbaz oğlu Arxivləşdirilib 2010-02-27 at the Wayback Machine

| ⛭SSRİ **Sovet İttifaqı Qəhrəmanı** |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • Ö  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • Ü  • V  • Y  • Z |  |
|  **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** •     **Dördqat Qəhrəmanlar** |
**Paolo Pulici** (it. Paolo Pulici; 27 aprel 1950) — Keçmiş italiyalı futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub. Karyersını bitirdikdən sonra məşqçi kimi çalışıb.

Klub karyerası
--------------

1966-cı ildə Paolo "Lenyaano" klubunda debut edərək burada bir mövsüm keçirir.

Bu komandada meydana çıxdığı yeganə oyununda "Torino" klubunun diqqətini cəlb edir. Futbolçu 1967-ci ildə "Torino" klubuna dəvət edilir. Növbəti 15 mövsümü "Torino"da keçirərək klubun hücum xəttinin əsas oyunçusu çevrilir. Futbolçu "Torino"nun heyətində İtaliya çempionatda ortalama oyun başına 0.4 qol vurmaqla komandanın əsas bombardirlərdən biri olub. "Torino"da oynayarkən İtaliya Çempionluğu və İtaliya Kubokunu qazanıb. Paolo həm də "Torino"da üç dəfə İtaliya A Seriyası bombardiri olmağı bacarır.

1982/83 mövsümündə onun "Torino" məcaraları bitir və "Udineze" klubuna transfer olunur. Daha sonra "Fiorentina" klubuna keçir və karyerasını orada başa vurur.

Milli komanda karyerası
-----------------------

1969–1972-ci illərdə İtalyan gənc futbol komandasına çağırılır. İtaliya U21 komandasına 7 rəsmi görüşdə oynamış, 4 qol vurmuşdur.

1973-cü ildə ilk dəfə İtaliya yığmasının heyətində deburt edir. Milli komandadakı karyerası boyunca 19 matç keçiərək, 5 qol vurub. Milli komandanın tərkibində 1974-cü ildə Almaniyada və 1978-ci ildə Argentinada FIFA Dünya Kubokunda iştirak etmişdir.

Məşqçi karyerası
----------------

Məşqçilik karyerasına oyunçu karyerasını başa vurduqdan dərhal sonra "Pyaçentsa" klubunda başlayıb..

Karyera Statistikası
--------------------

| Mövsum | Klub | Oyun | Qol |
| --- | --- | --- | --- |
| 84/85 | Fiorentina | 20 | 2 |
| 83/84 | Fiorentina | 20 | 1 |
| 82/83 | Udineze | 26 | 5 |
| 81/82 | Torino | 27 | 5 |
| 80/81 | Torino | 22 | 9 |
| 79/80 | Torino | 23 | 3 |
| 78/79 | Torino | 20 | 10 |
| 77/78 | Torino | 28 | 12 |
| 76/77 | Torino | 29 | 16 |
| 75/76 | Torino | 30 | 21 |
| 74/75 | Torino | 23 | 18 |
| 73/74 | Torino | 25 | 14 |
| 72/73 | Torino | 29 | 17 |
| 71/72 | Torino | 26 | 5 |
| 70/71 | Torino | 23 | 3 |
| 69/70 | Torino | 24 | 0 |
| 68/69 | Torino | 6 | 1 |
| 67/68 | Torino | 0 | 0 |
| 66/67 | AC Legnano | 1 | 0 |
| **Cəmi** | **402** | **142** |

İstinadlar
----------

1. 1 2  Paolo Pulici // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-19.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-19.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · National Football Teams.com · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) |
**Korporasiya** termini latın dilində olan "corporatio" – birlik sözündən yaranmışdır. İstənilən cəmiyyətdə müəyyən məqsədlərə çatmaq üçün birliklər yaranır. Bu birliklərə daxil olan subyektlərin öz aralarında və bu subyektlərlə cəmiyyətin digər üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni yaratmaq üçün müəyyən vasitə olmalıdır. İnformasiya belə bir vasitədir.

Hər bir birlikdə olan informasiya həmin birliyi xarakterizə edir. Bundan başqa birliyə daxil olan subyektlər arsında informasiyanın paylanmasına və mübadiləsinə imkan verən bir əlaqə vasitəsinə ehtiyac yaranır. Birliyin subyektləri arasında informasiyanın paylanmasını və mübadiləsini həyata keçirmək üçün dil, kodlaşdırma, şifrləmə və şəbəkə texnologiyaları vasitə kimi istifadə oluna bilər.

**Korporasiya** – subyektlərin ümumi məqsədə çatmaq üçün yaratdığı birlikdir. Korporasiyanın subyektləri arasında informasiya mübadiləsini həyata keçirmək üçün korporasiya daxilində başa düşülən, razılaşdırılmış və mühafizə olunan əlaqə yaradırlar.

Korporasiyanın üç əsas elementi
-------------------------------

Korporasiyanın yaradılması üçün üç əsas elementin olması vacibdir.

* ümumi məqsəd
* informasiya
* informasiyanın paylanması və mübadiləsi üçün lazım olan əlaqə vasitəsi

[[İnformkorporasiyanın mövcudluğunu və inkişafını təmin etdiyi üçün onun təhlükəsizliyi zərurəti meydana çıxır. Korporasiyada subyektin malik olduğu informasiyanın, yəni fərdi informasiyanın itirilməsi korporativ resursların böyük itkisinə gətirib çıxara bilməz. Lakin korporasiyada informasiya mübadiləsinə nəzarətin itirilməsi xeyli resurs itkisinə, həqiqi informasiyanın saxta informasiya ilə əvəz edilvəsinə gətirib çıxara bilər və nəticədə bədəməlçilər korporasiyanın fəaliyyətinə nəzarəti qismən əldə etmiş olar.

Mənbə
-----

* Korporativ şəbəkələr və sistemlər, R.H. ŞIXƏLİYEV, t.e.n. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu

Ədəbiyyat
---------

1. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / В. Г. Олифер, Н. А. Олифер. – СПб: Питер. 2001. – 672 с.
2. Осовецкий Л.Г. Немолочнов О.Ф. Твердый Л.В. Беляков Д.А. Основы корпоративной теории информации. СПб: СПбГУ ИТМО, 2004
3. Биячуев Т.А. / под ред. Л.Г. Осовецкого Безопасность корпоративных сетей. – СПб: СПб ГУ ИТМО, 2004.- 161 с.
4. Косарев, Ерёмин "Компьютерные системы и сети", Финансы и статистика, 1999 г.
5. М. Шестаков "Принципы построения корпоративных сетей передачи данных" – "Компьютерра", № 256, 1997 г.

Həmçinin bax
------------

* Qlobal şəbəkə
* İnternet
* Korporativ şəbəkə
* İnformasiya
* Təşkilat

Xarici keçidlər
---------------

*