recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Seka Qadiyev** (oset. Гæдиаты Куыцырийы фырт Секъа; 1855, Qanisi[d], Mtsxeta-Mtianeti – 21 iyul (3 avqust) 1915, Vladiqafqaz) — osetin əsilli şair və yazıçı, Osetiya ədəbiyyatının klassiki. Osetiya klassik nəsrinin banisi.

Bioqrafiyası
------------

Seka uşaqlığını ehtiyac və çətinliklə keçirir. 18 yaşında oxumağı və yazmağı öyrənir. 1872-ci ildə Qudski kilsəsində xorçu olaraq xidmət etməyə başlayır. Ancaq kiçik bir maaş 8 nəfərlik bir ailənin mövcudluğunu təmin edə bilmədiyindən, eyni ildə Seka daha yaxşı bir həyat axtarışında Şimali Osetiyaya köçür. Burada osetin kəndlərində xorçu kimi xidmət etməyə davam edir. Ancaq ailənin maddi vəziyyəti nəzərə çarpacaq dərəcədə yaxşılaşmır. Uşaqları da özü kimi çalışmalı olur.

1910-cu ildə Seka Vladikavkazda məskunlaşır.

Qadiyev XIX əsrin yetmişinci illərinin sonlarında yazmağa başlayır. Bununla belə, savadlılığa yiyələnmək və savadını genişləndirmək üçün uzun və keşməkeşli həyat sürməli olmuşdur.

Yazıçının istedadı XIX–XX əsrin qovşağında özünü ən parlaq və əhatəli şəkildə göstərir. Yaradıcılıq fəaliyyətinin ilk günlərindən Seka Kosta Xetaqurovun şeirlərindən güclü təsirlənir. Qadiyevin "Osetiya Çobanı" adlı ilk şeirlər toplusu 1905-ci ildə nəşr edilmişdir. Kitab 25 şeir və 22 təmsildən ibarət olur. Qadiyev yazıçı karyerasının ilk günlərindən realizm tərəfdarı idi. Bütün ömrünü zəhmətkeş insanların, kasıbların arasında keçirir. Kütlə ilə birbaşa ünsiyyət quraraq sadə insanların düşüncələrini və istəklərini mükəmməl öyrənir. Xalqın məzlum mövqeyi, əziz və zəhmətkeş kütlənin daha parlaq bir gələcək arzusu Qadievin şeirlərində aydın şəkildə öz əksini tapmışdır.

Sekin bir çox şeirləri mənəviyyat və əxlaq məsələlərinə həsr edilmişdir. Dəbdəbəli anımlara, sərxoşluğa, oğurluğa və tənbəlliyə qarşı çıxış edir.
Qadiyevin əla istedadı əsasən nəsrdə ortaya çıxır. Osetin dilində bədii nəsrin banilərindən biri hesab olunur. Sek Qadiyevin nəsrində əsas yeri yazıçının ümumxalq şöhrəti qazanan hekayələr tutur.

1915-ci il iyulun 21-də faciəli ölümdən sonra Vladikavkazın Meşçanskoye qəbiristanlığında, İlyinski şapelinin yanında dəfn edilir və sonradan məbədə çevrilir. Sovet dövründə yazıçının məzarı itirilmişdi. Müasir dövrdə İlyinski Kilsəsində Seka Qadiyevin abidəsi ucaldılmışdır.

Oğlu Somak Qadiyev də məşhur yazıçı olmuşdur.

Xatirəsi
--------

Vladiqafqaz şəhərinin qərb hissəsindəki bir küçə şairin şərəfinə adlandırılmışdır.

Mirada Prospektində şairin bir abidə var.

İlinski kilsəsinin ətrafındakı köhnə qəbiristanlığın ərazisində onun şərəfinə bir abidə qoyulmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Seka Qadiyev". 2021-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-02.
2. ↑  Гæдиаты Цомахъ. Уацмыстæ. Цæгат Ирыстоны чингуыты рауагъдад — Орджоникидзе, 1959.

Mənbə
-----

* С. К. Гадиев. "Азау"
* "Азау", копия на WebArchive
**Paşa Əfəndiyev** — filologiya üzrə elmlər doktoru, professor, əməkdar elm xadimi.

Həyatı
------

Paşa Şərif oğlu Əfəndiyev 1928-ci ildə Qax rayonunun İlisu kəndində anadan olmuşdur. 1946-cı ildə orta məktəbi medalla bitirmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsini qırmızı diplomla bitirmişdir.

1954-cü ildə «Koroğlu» Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq dastanıdır» mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 1974-cü ildə «Azərbaycan folklorşünaslığının tarixi» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

N.Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının müdiri işləmişdir.

Aşıq Molla Cümə yaradıcılığının ilk araşdırıcısı olmuşdur.

30-dan çox monoqrafiya və dərsliyin, 200-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

14 folklorşünas, 11 elmlər namizədi, 4 elmlər doktoru, professor hazırlamışdır.

Kitabları
---------

* "C.Cabbarlı və xalq yaradıcı-lığı". Bakı, Yazıçı, 1985;
* "S.Vurğun və xalq yaradıcılığı". Bakı, Yazıçı, 1992.
* Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı: Ali məktəb tələbələri üçün dərslik. Bakı, "Maarif", 1992.
* "Azərbaycan folklorşünaslığının tarixi", 2006.
* Azərbaycan folklorşünaslığının problemləri V. Bakı, "Elm və təhsil", 2011. - 336 səh.

Ailəsi
------

Atası Əfəndiyev Şərif Müslüm oğlu 45 ilin maarif xadimi, Əməkdar müəllim olub. Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və başqa medallarla təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "AZƏRBAYCAN FOLKLORU ŞÖBƏSİ". 2012-05-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-15.
2. ↑  *Paşa Əfəndiyev.* "Molla Cümə (həyatı və yaradıcılığı)" (PDF) (az.). "Ləman nəşriyyat poliqrafiya". 2017. 2021-08-31 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-08-31.
**Biq-Ben** — aktiv bazalt stratovulkanı. Öz növbəsində Kergelen silsiləsinin ən böyük zirvəsi.
Herd adası və Makdonald adaları sualtı Kergelen platosunda yerləşir. O Hind okeanında səthə çıxaraq adaları əmələ gətirir. Şimaldan isti, cənubdan isə soyuq sularla əhatələnir.

Herd adasının ən hündür yeri buzla örtülü olan Biq-Bendir. Mouson piki daim buzla örtülü olmasına baxmayaraq vulkan külü açıq şəkildə görünür. Pikin sıldırımlığı, əlçatmaz bölgədə yerləşməsi səbəbindən dağa yalnız üç dəfə çıxılmışdır. Burada yerləşən buzlaq ən kövrək buzlaqdır. Makdonald adaları Herd adasından 44 km qərbdə yerləşir. Burada subantarktik bitki və heyvanlar aləminə rast gəlinir. 

XIX əsrdə ovçular adada Dəniz pişikləri aşkarlanmışdır. 30 il ərzində populyasiya demək olarki, tamamən məhv edilmişdir. Populyasiya yalnız 150 ildən sinra bərpa edilmişdir.

* Biq-Benin hündürlüyü: 2 745 m
* Buzun qalınlığı: 150 m
* Makdonad adalarının ən hündür nöqtəsi: 230 м

İstinadlar
----------

1. ↑  "GLOBAL VOLCANISM PROGRAM". 2012-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-07.

Mənbə
-----

* Volcano Live — John Serch
* Volcano World — Oregon State University
**"Bir, iki, üç"** (*ing.* One, two, three) — rejissor Billi Uaylderin filmi.

Məzmun
------

Mak Namara "Koka-Kola" şirkətinin yüksək vəzifəli əməkdaşıdır. Şirkətin Qərbi Berlindəki nümayəndəliyinin sədridir. O, bu şirkətin bütün Avropadakı filiallarının rəhbərliyini öz əlinə almaq və Londona köçmək arzusundadır. Mak Namaranın müdiri ondan Berlinə gəlmiş 17 yaşlı qızı Skarletin qayğısına qalmağı xahiş edir. Bu səfəri zamanı, Skarlet heç kimə demədən Şərqi Berlin kommunisti Ottoya ərə gedir. İndi Mak Namara onların nikahını pozmaq üçün əlindən gələni etməlidir. Lakin ortaya Skarletin hamilə olması məsələsi çıxır. Ona görə də indi artıq Mak Namaranın qarşısında Ottonu Şərqi Almaniya həbsxanasından çıxarmaq və ondan kapitalist fikirli adam yaratmaq vəzifəsi durur.

Mükafatlar və nominasiyalar
---------------------------

### Nominasiyalar

#### 1961-ci ilin "Oskar" mükafatı:

Ən yaxşı operator işinə görə – Deniel L. Fepp
#### 1961-ci ilin "Qızıl Qlobus" mükafatı:

Ən yaxşı komediya filminə görə
Ən yaxşı ikinci plan qadın roluna görə – Pamela Tiffin

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi :** Billi Uaylder, İ.A.L. Daymond
**Rejissor :** Billi Uaylder
**Operator :** Deniel L. Fepp
**Bəstəkar :** Andre Previn
**Prodüser :** Billi Uaylder
### Rollarda

Ceyms Keqni – Mak Namara
Horst Buhhols – Otto Lüdviq Piffl
Pamela Tiffin – Skarlet Hazeltin
Arlin Frensis – Fillis Mak Namara
Lilo Pulver – İneqborq
Hovard St. Con – Uendell P. Hazeltin
Hanns Lothar – Mak Namaranın köməkçisi Şlemmer
Leon Askin – Perepetçikov
Ralf Volter – Borodenko
Karl Liffen – Fris
Hubert fon Meyerink – Drost Şattenburq
Lois Bolton – Melani Hazeltin
Piter Kepell – Mişkin
Til Kiue – məruzəçi
Henninq Şlüter – Bauer
Karl Lüdviq Lindt – Zeydlits

Filmi səsləndirənlər
--------------------

Siq Rumen — Drost Şattenburq (Hubert fon Meyerink)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Crowther, Bosley.* "Berlin Laughter: *One, Two, Three* Is at Astor and Fine Arts". The New York Times. NYT Critics' Pick. December 22, 1961. 2012-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-18.
2. 1 2  Tino Balio, *United Artists: The Company That Changed the Film Industry*, University of Wisconsin Press, 1987 p. 170

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***One, Two, Three*** ilə əlaqədar sitatlar var.

* *One, Two, Three* — Internet Movie Database saytında.

* *One, Two, Three*  TCM Movie Database saytında
* *One, Two, Three* scenes — YouTube
Tokioda paçinko salonu
**Paçinko** (*yap.* パチンコ) — Yaponiyada yaradılmış, kiçik metal şarlarla oynadılan, pinbol və oyun avtomatının qarışığı olan oyun avtomatı. Şarları avtomata atıb, sonra o şarlar qapılardan keçib ya avtomat tərəfindan sovrulur, ya da oyunçuya daha çox şar olaraq geri dönür. Bir-birinə və metala çarpan yüksək sürətli şarlar böyük desibelli mexanik səslər çıxardır.

Yaponiyada qumar qadağan olduğundan, qazanan pul deyil, jeton ya da kiçik hədiyyələr alır; bunlar paçinko salonu xaricində pula çevrilə bilinir.

Qaydalar
--------

### Siqaret çəkmək

Yaponiya ictimaiyətində Paçinko salonlarında siqaretin qadağan olunması haqqında müzakirələr aparılsa da, hal-hazırda salonlarda siqaret çəkməyə icazə verilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Reed, Daniel J.* "How the Game Works". Dan's Pachinko Data Page. self-published. 2010. 26 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 November 2009.
2. ↑  *Fermoso, Jose.* "JAPAN'S PACHINKO-POWERED GAMBLING PROBLEM". www.ozy.com. www.ozy.com. 9 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 January 2016.
3. ↑  *Shores, Trey.* "A dying breed: Japan's smokers are feeling the heat as the government slowly tackles tobacco". Metropolis. 26 May 2006. 11 July 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 September 2006.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Paçinko*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |

* History of Pachinko
**Ravi Kapur** və ya səhnə adı ilə **Citendra** (7 aprel 1942, Amritsar, Britaniya Hindistanı) - hindistanlı aktyor, kino və teleprodüserdir. 1942-ci ildə Hindistanda doğulub. "Balaji Telefilms" və "Balaji Motion Pictures" şirkətlərinin təsisçisidir. 1964-cü ildə ekranlara çıxan "Daş üzərində poema" filmindən sonra ilk kommersiya müvəffəqiyyəti əldə etmişdir. Lakin 1967-ci ildə "Borc" filmindən sonra Citendranın populyarlığı artır. "Mast Baharon Ka Main Aashiq" musiqi nömrəsi üçün götürdüyü köynək və ayaqqabılar onun vizit kartına çevrilir. Ardınca "Caravan və Humjoli" filminə çəkilir. Citendra filmlərdəki enerji dolu rəqslərinə görə "Bollivudun hoppanan Ceki" ləqəbini alır. Onun filmoqrafiyasında 200-dən artıq baş rola çəkildiyi filmi mövcuddur. O, Şridevi, Rina Roy, Cayaprada, Nitu Sinh, Hema Malini, Sulakşana, Pandit, Bindiya Hovsami, Mouşumi Çatterci və Rekha kimi məşhur aktyorlarla tərəf müqabili olmuşdur. Citendranın bir qızı, bir oğlu var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #137877730 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
Maestro Niyazi — Məşhur Azərbaycan dirijoru
**Dirijor** (*fr.* diriger — idarə etmək, yönəltmək, başçılıq etmək) — ansambl (orkestr, xor, opera və s.) musiqisininin ifa prosesinə başçılıq edən şəxs. Dirijor ansamblın bütün üzvlərinə nəzarət edərək, onları düzgün istiqamətə yönəldərək musiqi əsərinin gözəl şəkildə ifa olunmasını təmin edir.

Əvvəllər ansamblın bir üzvü D. rolunda çıxış edir, ifaçılara yol göstərirdi; sonralar xüsusi D. meydana gəldi. D. əsərin ifa xarakterini orkestr üzvlərinə xüsusi hərəkətlə şərh edir.

Dirijorluq sənəti xüsusi əl hərəkətləri sisteminə əsaslanır; dirijorun üzünün ifadəsi, baxışı, mimikası mühüm rol oynayır. Dirijor ansamblın həmahəng səslənməsini, ifanın texniki kamilliyini təmin edir, əsərin ideya məzmununu, üslubunu və bədii məqsədini idarə etdiyi kollektivə çatdırmağa çalışır.

Azərbaycan milli dirijorluq məktəbi
-----------------------------------

Azərbaycan milli dirijorluq məktəbinin formalaşması, inkişafı Niyazinin adı ilə bağlıdır. Niyazi Azərbaycan bəstəkarlarının bir çox simfonik və musiqili səhnə əsərlərinin, kantata və oratoriyalarının ilk ifaçısı olmuş, bu əsərlərin şərh edilməsində özünə məxsus orijinal ifaçılıq üslubu yaratmışdır. Onun traktovkasında milli bəstəkarların bir çox əsəri, o cümlədən Ü. Hacıbəyovun "Koroğlu" operası dünya musiqisinin qızıl fonduna daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Əfrasiyab Bədəlbəyli*. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti — Dirijor Arxivləşdirilib 2014-08-25 at the Wayback Machine
2. ↑  *Əfrasiyab Bədəlbəyli*. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti — Dirijorluq Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
3. ↑  "Azərbaycanın epistolyar irsi - Niyazi". 2020-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-13.
4. ↑  *Əliyeva N. Əliyeva F.* Azərbaycanın baş orkestri. Niyazi epoxası Arxivləşdirilib 2019-12-30 at the Wayback Machine. "Musiqi dünyası" jurnalı.

Həmçinin bax
------------

* Orkestr
* Xor
**Urda yerləşən böyük zikkurat** (*Etemenniquru zikkuratı*) - Qədim Mesopotamiyanın daha yaxşı vəziyyətdə qalmış məbəd kompleksidir. E.ə. XXI əsrdə (təx. e.ə. 2047-ci ildə) ucaldılmışdır. Ur şəhərində yerli çarlar Ur-Nammu və Şulqi tərəfindən Ekişnuqal məbədi kimi Nanna ay allahının şərəfinə inşa edilmişdir. Bir neçə dəfə əhəmiyyətli dərəcədə yenidənbərpa işləri aparılmış, Yeni Babil çarı Nabonidom tərəfindən genişləndirilmişdir.

Tikilmə dövrü və istifadəsi
---------------------------

Zikkuratın tikintisini üçüncü Ur sülaləsi aparırdı. Akkadların və qutievlərin basqınlarından sonra dövlət quruluşu bərpa olunmuşdur. Zikkurat yalnız məbəd kimi deyil, həmçinin ictimai müəssisə, arxiv və çar sarayı kimi də fəaliyyət göstərirdi. Zikkuratın zirvəsindən (ən uc hissəsindən) bütün şəhəri seyr etmək olardı.

Urda tikilmiş olan bu zikkurat Qədim İkiçayarası memarları üçün hörmət edilən nümunə kimi xidmət göstərirdi. İstisna deyil ki, Etemenniquru zikkuratının özü və ya onun nümunəsi üzrə Babilistanda tikilmiş zikkuratlar Babil qülləsinin Bibliyada təsvir edilmiş nümunəsi ilə xidmət göstərirdilər.

Quruluşu
--------

Zikkurat 20 metrlik kərpic binanı təşkil edirdi, hansı ki, müxtəlif endən olan platformalarda yerləşirdi. Zikkurat əsası 210 metr olan üç mərtəbədən ibarət idi. Bünövrə çiy kərpicdən toplamışdı, xarici divarlar isə daş lövhələr ilə çıxardılmışdı.

Söykədilən nərdivanlara oxşar üç qalxma (sərt mərkəz və iki yan yuxarıda birləşirdilər) birinci meydançaya aparırdı, haradan ki, pillələri kərpicdən olan üst tikilisinə aparırdılar, burada Nannara ayı Allahının əsas məbədi yerləşirdi. Yuxarı meydança həmçinin ulduz müşahidələri üçün kahinlərə xidmət göstərirdi. Platformalara dayaq olan divarların daxilində bir çox otaq var, hansı ki, keşişlər və məbədin işçiləri yaşayırdılar.

Üst tikili qorunub saxlanılmamışdır. Tikintinin birinci tədqiqatçısı Leonard Vulli güman edirdi ki, bu nərdivanlar qədimlikdə ağaclarla örtülmüşdü, bütün tikinti allüvial düzənlik sakinlərinə müqəddəs dağı xatırlatsın deyə belə edilirdi.

Zikkuratın son vəziyyəti
------------------------

XXI əsrin əvvələrində abidə yeni sınaqlara məruz qaldı. Səddam Hüseyn binanın və monumental nərdivanı fasadlarını yenidən bərpa etməyə göstəriş verdi, onun görünüşündə kifayət qədər təhriflər əmələ gəldi. Zikkuratın yanında Navuxodonosorun ikinci məbədinin xarabalıqlarları yerləşir. Abidəyə ən yaxın Nasiriya şəhəridir.

Qalereya
--------

* Mümkündürdür ki, qədim dövrdə zikkurat belə görünüşüə malik idi.Mümkündürdür ki, qədim dövrdə zikkurat belə görünüşüə malik idi.
* Yeni Babil dövləti zamanı aparılmış rekonstruksiyaYeni Babil dövləti zamanı aparılmış rekonstruksiya

Həmçinin bax
------------

* Zikkurat
* Şumer
* Mesopotamiya
* Üçüncü Ur sülaləsi
**Lev Nikolayeviç Mayorov** (13 oktyabr 1969, Bakı – 1 fevral 2020, Novorossiysk, Krasnodar diyarı) — məşqçi.

Həyatı
------

Bakıda anadan olan Lev "Neftçi"nin yetirməsidir. 10 yaşında bu klubda futbolun sirlərini öyrənən Mayorovun ilk baş məşqçisi müstəqillik dönəmində flaqmanın əsas komandasında çalışan Tahir Əmiraslanov olub. Lev 1987-ci ildə "Neftçi"nin heyətində gənclər komandaları arasında SSRİ çempionatının qalibi olub. O, 1988 və 1989-cu illərdə Zaqafqaziya hərbi dairəsinin yığmasının heyətində Silahlı Qüvvələr kubokuna sahib çıxıb. Milli komandanln heyətində 2 oyun keçirən Mayorov 1994-cü ildə Trabzonda İsrail yığması ilə keçirilən rəsmi oyunda (0:2) iştirak edib.

Futbolçu karyerası boyu həm müdafiəçi, həm də yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Mayorov daha çox Novorossiysk "Çernomorets"ində çıxışı ilə tanınıb. 1992-2005-ci illərdə bu komandanın şərəfini qoruyan Lev, ümumilikdə 417 görüşdə 37 qol vurub. Bunlar arasında 208 oyunda 13 qol Rusiya Premyer-Liqasına təsadüf edir.

2005-ci ildə futbol karyerasını bitirən Mayorov bundan bir il sonra – 2006-cı ilin iyunun 3-də vida oyunu keçirib. Karyerasını bitirdikdən sonra "Çernomorets"in məşqçilər korpusunda yer alan Lev sonra Rusiya çempionatının ikinci divizionunda çıxış edən Anapanın "Spartak-UQP" klubunun baş məşqçisi olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Lev Mayorov // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  Lev Mayorov // FBref.com (çd.).
3. 1 2  .

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Prilep təpəsi** (bolq. *Прилепска могила*, ‘Prilepska Mogila’ \'pri-lep-ska mo-'gi-la\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən cənubda yerləşən, 700 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Misti aşırımından cənubda, Laklaver yaylasından qərbdə, Broad dərəsindən cənub-şərqdə yerləşmişdir.

Zirvə cənub-şərqi Bolqarıstanda yerləşən Prilep şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Prilep təpəsi 63°29′15″ c. e. 57°58′45″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Morro del Paso zirvəsindən 2.39 km şərqdə, Dabnik zirvəsindən 1.41 km cənub-qərbdə, Kanitz nunatakından 10.08 km qərbdə, Yarlovo nunatakından 6.72 km şimalda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Maneviç Lev Yefimoviç** (1898-1945) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Həyatı
------

Maneviç Lev Yefimoviç 20 avqust 1898-ci ildə Belorusiyanın Mogilyov vilayətinin Çausı rayonunda dünyaya göz açıb. Lev Yefimoviç uşaq ikən öz valideynləri ilə Bakıya gəlmiş və şəhərin Qara şəhər adlanan hissəsində oxumuş və sonra zavodda işləmişdir.

M.Frunze adına Hərbi Akademiyanı və Jukoski adına Hərbi Hava Akademiyasını bitirmişdir. Hərbi rütbəsi polkovnik olub.

Lev Maneviçin sonrakı həyatı hərbi xidmətə həsr olunmuşdur. İkinci dünya müharibəsi illərində antifaşist istiqamətində hərbi kəşfiyyatçı olmuş və həbs edilərək polkovnik Starostin adı ilə hərbi düşərgədə (Almaniyada) saxlanılırdı.

1943-cü ildə İtaliya əks-kəşfiyyatçıları tərəfindən hitlerçilərə verilmişdir. Mauthauzen, Melk və Ebenze hərbi əsir düşərgələrində saxlanılmışdır. Amerikanlar tərəfindən azad olunduqdan sonra vərəm xəstəliyindən 12 may 1945-ci ildə vəfat etmişdir.

1945-ci ilin bayramı günlərində hərbi düşərgədə məhv edilmişdir. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona ölümündən sonra verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, IX cild. səh.101.
2. ↑  "MANEVĠÇ Lev Yefimoviç" (PDF). 2012-03-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-18.
3. ↑  Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, IX cild. səh.101.
4. ↑  "MANEVĠÇ Lev Yefimoviç" (PDF). 2012-03-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-18.

| ⛭SSRİ **Sovet İttifaqı Qəhrəmanı** |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • Ö  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • Ü  • V  • Y  • Z |  |
|  **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** •     **Dördqat Qəhrəmanlar** |
**Suad Nizami qızı Salimova** (19 mart 1993, Bakı)  — "Iron Girl "ləqəbli Azərbaycanlı peşəkar döyüşçü. K1 üzrə dünya çempionu, WTKA versiya üzrə dünya çempionu, kikboks üzrə 4 qat Azərbaycan çempionu, Uşu-Sanda üzrə 3 qat respublika çempionu.

Həyatı
------

Suad Salimova 19 mart 1993-cü il Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Slavyan Universitetinin Regionşünaslıq fakultəsin bitirmişdir. 2017-ci ildən Hollandiyanın Amsterdam şəhərində yaşayır.

Karyerası
---------

2014-cü ildə K1 üzrə Gürcüstanda keçirilən yarışda çempionu olmuşdur. 2015-ci ildə Sankt-Peterburqda Uşu-Sanda üzrə keçirilən yarışda qalib olmuşdur. 2015-ci ildə K1 üzrə Iranda keçirilən yarışda çempionu olmuşdur. 2015-ci ildə Ispaniyada keçirilən WTKA versiya üzrə yarışda dünya çempionu olmuşdur. 2016-cı ildə Romaniada keçirilən WTKA versiya üzrə keçirilən yarışda gümüş medal qazanmışdır. 2017-ci ildən Dubayda keçirilən "Muscle Show K1" yarışının qalibi olmuşdur. 2018-ci ildə Amsterdamda keçirilən "Naga Grappling Championship" yarışında gümüş medal qazanmışdır.

Istinadlar
----------

1. Girls fight back:Meet nation's first professional MMA, K1 fighter [PHOTO]
2. Суад Салимова о предстоящем бое в Голландии: «Для меня выйти на ринг – как станцевать хороший танец…» - ФОТО
3. СУАД САЛИМОВА НАМЕРЕНА ПРОДОЛЖАТЬ ДОСТОЙНО ПРЕДСТАВЛЯТЬ СВОЮ СТРАНУ
4. Суад Салимова: в будущем намерена подписать контракт с UFC
**Sitalçay aerodromu** — Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunda, Bakıdan 70 km şimal-qərbdə, Xəzər dənizi sahilində yerləşən hərbi aerodrom. Sovet dövründə tikilib. Bazada Su-25 qırıcılarından ibarət HHQ alayı yerləşirdi. Bazada 60-cı və 80-ci Hücum Aviasiyası Alayına aid ilk qırıcılar 1981-ci ilin aprel ayından etibarən xidmət etməyə başlamışdı. Həmin ilin iyun ayında Sitalçay aerodromunda olan təyyarələr ayrıca olaraq 200-cü Aviasiya eskadrilyasının tərkibində birləşdirildi və eskadrilyaya Əfqanıstanda xidmət etmək tapşırığı verildi. Əfqanıstanda müharibənin bitməsindən sonra 80-ci illərin sonunda buradakı 200-cü eskadrilya ləğv olundu, buradakı qırıcılar isə SSRİ Hərbi Hava Qüvvələri 34-cü Aviasiya Ordusunun tərkibində alay kimi qruplaşdırıldı. 1991-ci ildə bu aerodromda Sovet hərbi aviasiyasına məxsus 30 SU-25 qırıcısı xidmət edirdi. Azərbaycana ilk SU-25-i müstəqillik dövründə 1992-ci il aprelin 8-də baş leytenant Vaqif Qurbanov keçmiş sovet ordusunun Sitalçay aerodromundan qaçıraraq gətirib. Bununla da Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri ilk qırıcı təyyarəni arsenalına qəbul edib. 1992-ci ilin avqust ayında Daşkənd müqaviləsinə əsasən rus ordusu Sitalçay aerodromunu Azərbaycan hökumətinə təhvil verdi. Lakin Rus ordusu razılaşmanı pozaraq buradan çıxmazdan qabaq bazadakı hərbi təyyarələrin çoxusu hərbçilər tərəfindən Rusiyaya qaçırıldı, avadanlıqlar isə dağıdılaraq yarasız hala gətirildi.

Bərpası
-------

Uzun müddət istifadəsiz qaldığına görə avadanlıqları ilə yanaşı uçuş-enmə zolağı da demək olar ki, tam yararsız hala düşmüş Sitalçay hərbi aerodromu yenidən qurulur və modernləşdirilir. Yenidənqurma işləri Türkiyə tərəfinin təşəbbüsü və iştirakı ilə həyata keçirilir. Strateji əhəmiyyət daşıyan hərbi aerodromun uçuş-eniş zolaqlarının, anqarlarının, komanda-idarəetmə məntəqəsinin NATO tələblərinə cavab verən ən son texnologiya ilə təmin ediləcəyi nəzərdə tutulur. Uçuş idarəetmə sistemini hazırlamaq vəzifəsini isə Türkiyənin məşhur "HAVELSAN" şirkəti öz üzərinə götürüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "THE EMERGING ARMY IN AZERBAIJAN". 2020-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-13.
2. ↑  11 AY ƏVVƏL SAAT 17 RADƏLƏRİNDƏ...[*ölü keçid*]
3. ↑  "Sitalçay hərbi aerodromu yenidən qurulur". 2022-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-13.

| ⛭Azərbaycan hava limanları |
| --- |
| Mülki Aeroportlar | Bakı • Gəncə • Lənkəran • Naxçıvan • Qəbələ • Yevlax • Zaqatala • Zabrat • Füzuli • Zəngilan |
| Hərbi Aeroportlar | Qala • Dəllər • Kürdəmir • Nasosnı  • Gəncə  • Sitalçay  • Səngəçal |
| Tikilməkdə olan aeroportlar | Laçın |
| İstifadəsiz aeroportlar | Ağdam • Ağstafa • İmişli • Xocalı • Quba • Şəki • Naftalan • Balakən |
Sitrin
**Sitrin** — sarı rəngli kvars, qiymətli daş.

Sitrinin min bir sirri
----------------------

Sitrin termini mineral aləmə 1747-ci ildə Valerius tərəfindən daxil edilib. Sitrin limon rəngli mineraldır.

Sitrin-işıq rəmzi, əhval ruhiyyənin simvoludur. Bu şəffaf daş sizə çox eleqant görkəm verər və hər geyim növü ilə sizi iştirak etdiyiniz hər hansı bir ziyafətin şahanəsi edər. Sitrin soyuq brilliantdan fərqli olaraq insana bir sakitlik və əminlik bəxş edir.

Sitrin daşın bir çox qəribə xüsusiyyətləri, möcüzələri də var:

Gəlin ən əsasını xatırladaq. Qədim Romada natiqlər ən hörmətli, izzətli insanlar sayılırdı. Onlara orator deyirdilər. Nitqində defekt olan insanlar ağızlarına xırdaca daşı götürüb uzun müddət dəniz kənarında məşq edərdilər. Və o daş onların diksiyasına bir aydınlıq gətirərdi. İndi isə aydın olur ki, həmin möcüzəli daş parçası məhz sitrin olub.

Astroloqlar belə hesab edir ki, sitrin əkizlər və dolçalara düşərlidir. Oğlaqlar və əğrəblər isə bu daş-qaşdan uzaq olsalar yaxşıdır. Beləcə hər bir dəblə geyinən insanın üst-başında sitrin görəndə, onun hansı bürcdən olmasını da aydınlaşdırmaq olar. Hətta bu daşı qədim dövrlərdə tüfəngə qoyub, güllə kimi də atıblar.
Bu daş-qaşla bəzənib, ictimaiyyət arasına çıxan hər kəsi sitrin daşı öz hərarəti və xeyirxahlığı ilə qoruya da bilir. Ailədə, işdə ovqatını xoş edir. Görün xırdaca bir təbii daş nə qədər böyük qüvvəyə və möcüzəyə malikdir.
Təbiətdə bu daşa nadir hallarda rast gəlmək mümkündür. Sadəcə olaraq külçə şəklində tapılır. Sonradan 300–400 dərəcə istilikdə kristaı ametistin köməkliyi ilə əridilib əldə olunur.

Bu sehirli daşın gücünü, qüvvəsini üstünüzdə hiss etmək istəyirsinizsə, onda siz də sitrindən istifadə edin və dəbli görünün.

Təbabətdə əhəmiyyəti
--------------------

Mədə-bağırsaq sisteminin müalicəsində istifadə edilir. Bu gün litoterapevtlər sitrini ümumi fiziki tonusu qaldırmaq, yaddaşı gücləndirmək və beyni aktivləşdirmək üçün məsləhət görürlər. Baş ağrısını yüngülləşdirir, körpə uşaqlarda nitq çatışmamazlığına kömək edir. "Qohumu" rauxotopaz (tüstülu kvars) kimi o da narkotikadan əziyyət çəkənlərə "yardımçıdır". Birincisi başgicəlləndirən peraparatdan qurtarmaq üçündürsə, ikincisi bu axmaq vərdişə bir də qayıtmamaq üçündür. Enerjili sitrin –müvəffəqiyyət və pozitiv hal üçün daşdır, insanlar arasında dostluq və qohumluq əlaqələrini gücləndirir, gözəl danışığa sövq edir, gözəgəlimli edir.

Siyasətçilər, tanınmış şəxslər, daima insanlarla ünsiyyət olan insanlar üçün sitrindən olan kulon gəzdirməsi məsləhətdir. Hissiyyatlı limon rəngli kvars insanları daha praktiki, rasional edir, özünə inam yaradır. Biznesmenlər, xüsusən də yeni işlərə başlayanlar üçün "xeyirlidir". Bu mineral, yaradıcı adamlara, hətta, fokusçulara, fala baxanlara da "yararlıdır". Astroloqlar sitrini Şirlərə, Əkizlərə və Qızlara məsləhət görürlər. Buğa bürcünə məsləhət deyil.

Mənbə
-----

* Əbədi daşlar dövrü… Arxivləşdirilib 2010-04-09 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Qiymətli daşlar


Vikianbarda ***Sitrin*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Fond birjası** — müstəqil olaraq, fəaliyyət predmeti qiymətli kağızlar üçün zəruri şəraitin yaradılması, onların bazar qiymətlərinin müəyyən edilməsi, qiymətli kağızlara olan tələb və təklif arasında tarazlığı əks etdirən, həmçinin onlar haqqında lazımi informasiyanın yayılması, qiymətli kağızlar bazarı iştirakçılarının yüksək peşəkarlıq səviyyəsini nümayiş etdirmək üçün şərait yaradılması olan təşkilat. Fond birjası qapalı səhmdar cəmiyyət formasında olur. Fond birjası yalnız birja üzvləri arasında ticarəti təşkil edir.

Fond birjası fəaliyyətini müvafiq icra hakimiyyəti orqanının verdiyi xüsusi razılığı əsasında həyata keçirir. Fond birjası depozitləri və klirinq fəaliyyəti istisna olmaqla, digər fəaliyyət növləri ilə məşğul ola bilməz. Fond birjasının nizamnaməsinin, onunticarət qaydaların pozulması və fond birjasının digər daxili sənədlərinin pozulmasızamanı cərimələr müəyyən edilir. Fond birjasının üzvlərinə aid olan daxilinormativaktlar fond birjası tərəfindən onun üzvlərinin təklifləri nəzərə alınmaqla müstəqil müəyyənləşir.

Tarixi arayış. Deyilənə görə, ilk birja 1406-cı ildə Brügge şəhərində (indiki Belçikada yerləşir) van der Bursa adlı varlı bir şəxsin evinin qarşısındakı meydanda yaranmışdır. Şəxsin soy adı (Bursa) "pul kisəsi" mənasını verir, eyni zamanda onun evinin üzərində təsvir olunmuş gerb üç pul kisəsindən ibarət idi. "Bursa" sözündən "birja" sözü yaranmış və bu söz tezliklə Antverpendə (1460), Lionda (1462), Amsterdamda (1530), Londonda (1556), Hamburqda (1564) və d. şəhərlərdə yaranmış topdansatış əmtəə bazarlarına şamil edildi. .

Fond birjaları isə ilk əvvəl əmtəə birjalarının fond hökümətləri kimi mövcud idilər. Burada pul vəsaitləri və pul öhdəlikləri (istiqraz, veksel, etibarnamələr) alınıb-satılırdı. Belə kağızların tədavül həcmi genişləndikcə, fond bölmələri təcrid oldular və qiymətli kağızlar bazarı fond birjası adlandırılmağa başladı. İlk müstəqil fond birjası 1611-ci ildə yaradılmış Amsterdam birjası hesab edilir.

Mənbə
-----

* Arxivləşdirilib 2012-08-08 at the Wayback Machine
**Edqar Bloşe** (*fr.* Edgard Blochet; 12 dekabr 1870, Burj – 5 sentyabr 1937, Paris) — fransız şərqşünası.

Fəaliyyəti
----------

Şərq dilləri məktəbində ərəb, fars, türk və hind dillərini öyrənmişdir. 1895-ci ildən Paris Milli Kitabxanasının əlyazmalar şöbəsində işə başlamış, 1935-ci ilədək burada çalışmışdır. "Ərəb, fars və türk əlyazmalarına rəsmlərin kataloqu" (1911), "Türk əlyazmaları kataloqu" (c. 1–2, 1932–33) kitablarını nəşr etdirmişdir. Həmin kataloqlarda Paris Milli Kitabxanasında saxlanılan Azərbaycan şairlərinin (o cümlədən Həsənoğlu, Qazi Bürhanəddin, Nəsimi, Füzuli, Məsihi və b.) əsərlərindən ibarət cünglərin təsviri verilmişdir. Kataloqlarda 12–20-ci əsrlər Azərbaycan şairlərinin nadir əlyazmaları haqda xeyli məlumat var. Bloşe "Türk əlyazmaları kataloqu"nda Nizami Gəncəvinin ana dilində şeirləri olduğunu qeyd etmişdir. Kataloqun 2-ci cildində 710 nömrəli əlyazmasının bütövlükdə Nizaminin "Yeddi gözəl" poemasının türkcəyə tərcüməsi olduğu və əsərin həmin tərcümədən fransızcaya çevrildiyi göstərilmişdir. "Ərəb, fars və türk əlyazmalarına rəsmlərin kataloqu"nda da Nizamiyə xüsusi yer ayrılmış, şairin əsər lərinə çəkilmiş illüstrasiyalar verilmiş, Nizami əsərlərinə çəkilmiş miniatürlərin hansı rəssamlıq məktəbinə aid olması göstərilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Fridrix Bodenştedt

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 205. ISBN 978-9952-441-03-1.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | İranika |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10148750 · BNF: 12354583v · GND: 121910369 · ISNI: 0000 0001 0476 4743 · LCCN: n85378528 · NKC: js20201085356 · NLA: 35019485 · NLG: 212665 · NLP: A2724815X · NTA: 070084386 · NUKAT: n2014010455 · SUDOC: 032533918 · VIAF: 32073197 · WorldCat VIAF: 32073197 |

 |
**Populyar mədəniyyət** ( *pop mədəniyyəti də adlandırılır* ) Ümumiyyətlə cəmiyyətin üzvləri tərəfindən müəyyən bir nöqtədə cəmiyyətdə dominant və ya hər yerdə yerləşmiş fikirlər, inanclar və obyektlərin cəmi kimi tanınır. Populyar mədəniyyət də bu dominant obyektlərlə qarşılıqlı təsir nəticəsində meydana çıxan fəaliyyət və duyğuları əhatə edir. Kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən müasir dövrdə böyük təsir göstərən bu fikirlər toplusu müəyyən bir cəmiyyətdə insanların gündəlik həyatlarında yaşayır. Buna görə populyar mədəniyyət, fərdlərin müəyyən mövzulara münasibətlərinə təsir etmə üsuluna sahibdir. Ancaq pop mədəniyyətini müəyyən etmək üçün müxtəlif yollar var. Bu səbəbdən məşhur mədəniyyət müxtəlif kontekstlərdə müxtəlif insanlar tərəfindən müxtəlif yollarla müəyyənləşdirilə bilən bir şeydir. Ümumiyyətlə, xalq mədəniyyəti, işçi sinif mədəniyyəti və ya yüksək mədəniyyət kimi mədəniyyətin digər formalarından fərqli olaraq, psixoanalizmə, strukturizm, postmodernizm və daha çox müxtəlif nəzəri perspektivlər ilə nəzərdən keçirilir. Ən populyar pop mədəniyyəti kateqoriyaları: əyləncələr ( kino, musiqi ,televiziya və video oyunlar ) idman, xəbərlər, siyasət, moda / paltar, texnologiya və slenq .

İstinadlar
----------

1. ↑  McGaha, Julie. "Populyar Mədəniyyət və Qloballaşma". Multicultural Education 23.1 (2015): 32-37. Tam mətn ilə SocINDEX. Web. 5 Avqust 2016.
2. ↑  Strinati, D. (2004). Populyar mədəniyyət nəzəriyyələrinə giriş. Routledge.
3. ↑  Storey, J. (2018). Mədəniyyət nəzəriyyəsi və populyar mədəniyyət: Giriş. Routledge.
4. ↑  Pop mədəniyyəti nədir?" Gary West tərəfindən .
**Ələlkbərov Əbdulmanaf Məşədi Məmməd Bağır oğlu** (1872–1932) - Azərbaycan dənizçisi, 1-ci rütbəli kapitan, Rusiya imperiyasının donanmasında xidmət etmiş ilk azərbaycanlı kapitanlarından biridir. İçəri şəhərin Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan tarixi bınanın inşa edəni və sahibi olmuşdur. .

Ailəsi
------

Əbdulmanaf Ələkbərov 1872 il, yanvarın 15-də, Bakının İçəri Şəhərində atasının 1860-ci illərdə tikdirdiyi ikimərtəbəli evdə dünyayğa göz açmışdır. Atası Məşədi Məmməd-Bağır tacir idi və sahib olduğu yelkənli gəmi vasitəsi ilə Xəzəryanı ölkələrlə dəniz ticarəti aparırdı. .

Əbdulmanafın Məmməd Sadıq və Müseyib adlı qardaşları var idi. 1903-ci ildə üç qardaş Əbdulmanafın təşəbbüsü ilə atalarının evi yerində, Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan daha iri və yaraşıqlı bina tikdirmişlər.

Təhsili
-------

1888 ildə Əbdulmanaf Ələkbərov Bakı Xalq Turgenev Məktəbini bitirmişdir. Təhsilini davam etdirərək, 1893 ildə Bakı Dənizçilik Məktəbinin diplomunu aldı, əvvəlcə şturman, sonra isə şkiper və kapitan rütbələrini qazandı. 1912 ildə isə müvəffəqiyyətlə Sankt-PeterburqDənizçilik Məktəbini bitirdi.

Fəaliyyəti
----------

Xəzər və Baltik dənizlərində xidmət edirdi. 1899-cu ildə o, Xəzərdə batmış yelkənli "Aleksandr" gəmisinin dənizçilərini xilas etdiyinə görə Rus İmperatorunun fəxri Fərmanı ilə təltif olundu.

1912-1914-cü illərdə iri rus donanmasının Volqa-Don kanalı vasitəsi ilə Baltik dənizdən Xəzər dənizinə gətirilməsinə rəhbərlik etmişdir. 

Xalq Cümhuriyyəti dövründə ticarət donanması ilə bağlı məsələlər üzrə hökumətdə məsləhətçi qismində çalışdşı. O, müstəqil respublikaya həsr etdiyi şeirləridən birində yazırdı ki, "Şərqdə məzlumlara hər gün və hər an, Yol göstərəcək tək Azərbaycan!"

Bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Ələkbərov işdən çıxarıldı, sonra isə ona sahildə ikincidərəcəli iş tapşırıldı, və o bu işdə ömrünün sonuna qədər (1932) çalışdı .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-25.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-25.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-25.

Xarici keçidlər
---------------
**Diriliş kafedralı** (*qaz.* Qaita tırılu sobory; *rus.* Воскресе́нский собо́р) və ya **Məsihin dirilişi kilsəsi** (*qaz.* Mäsıhtıñ qaita tırılu şırkeuı; *rus.* Храм Воскресе́ния Христо́ва) ― Qazaxıstanın şimalındakı Akmola vilayətinin paytaxtı Kökşetauda, Kopa Gölü sahilində yerləşən Rus Pravoslav kafedralı. Kilsə Rus Pravoslav Kilsəsinin Kökşetau dekanlığının əsas məbədidir. Kilsə memarlar Belik D.L. və Matskovyak V.Q.-nin dizaynı ilə 2015 ilə 2020 arasında inşa edilmişdir və 2020-ci ildə təqdis edilmiş. Pasxaya həsr olunmuş kilsənin tutumu 500 nəfərdən çoxdur. Tikili neoklassik üslubda tikilmişdir.

Tarix
-----

Kökşetaudakı Diriliş kilsəsi 2015-ci ildə tikilmişdir. 21 noyabr 2015-ci ildə Astana və Qazaxıstan mitropoliti Aleksander Moqilyev Kökşetauda kilsənin inşası üçün yer təqdis etdi.

Tikinti Kopa gölü sahilində, yeni bir mikrorayonda, şəhər rəhbərliyi tərəfindən təyin edilmiş ərazidə aparılmışdır. Vəqfin inşasına 12 aprel 2016-cı il tarixində başlanılmışdır. Binanın qübbəsi 2017-ci ilin mart ayında quraşdırılmışdır.

### Müqəddəslik

Kafedral 2 dekabr 2020-ci il tarixində, qısa ayinlə, Astana və Qazaxıstan mitropoliti Aleksander Moqilyev tərəfindən təqdis edildi. İnşaat şirkətlərin, qurumların və şəxslərin ianələri hesabına mailiyyələşdirilmişdi. Layihənin ümumi dəyəri 1,5 milyard təngə idi.

Təsvir
------

Katedral Kökşetaunın şimalında, Kopa gölünün sahilində yerləşir. Tikili XIX əsrdə Rus kilsə memarlığı üslubunda inşa edilmişdir. Kafedral 1500 nəfərə qədər yer təklif edir.

Nefin döşəmə planı dördbucaqlıdır və şərq tərəfində neflə birləşdirilmiş zəng qülləsi var. Nefin üstündə, dörd küncün dördündə də qızıl günbəzlə bəzədilmiş rotondalar var. Bu rotondaların hər birinin səkkiz pəncərəsi mövcuddur. Mərkəzdəki on iki pəncərəli rotonda üzərində mərkəzi günbəz qoyulmuşdur.

Rotondanın pəncərələri arasındakı bütün sütunlar düz korinf plyastralar ilə bəzədilmişdir. Zəng qülləsi yuxarısında dairəvi hissə olan kvadrat formasındadır. Qüllənin üstündə qızıl uclu günbəz dayanır.

Qüllənin içərisində Tutayevdə ( Yaroslavl vilayəti, Rusiya Federasiyası) hazırlanmış on iki zəng var. Zənglər 9 aprel 2017-ci ildə təqdis edilmiş və növbəti iki gün ərzində zəng qülləsinə qoyulmuşdur.

### Ölçülər

#### Dizayn xüsusiyyətləri

* Sahə - 1386m²;
* Tutum - 500 nəfər (maksimum 1500 nəfər);
* Günbəzin hündürlüyü xaç ilə birlikdə 46 m, uzunluğu 46 m, eni isə 28,4 m-dir.

Kafedralın yanında ümumi sahəsi 811 m² olan *bazar günü məktəbi* də var.

Qalereya
--------

İstinadlar
----------

1. ↑  "На строящийся Воскресенский собор города Кокшетау установлен главный купол". 2021-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-16.
2. ↑  "Глава Казахстанского митрополичьего округа освятил Воскресенский собор города Кокшетау". 2022-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
3. ↑  "Храмовый комплекс. Кафедральный собор. Воскресная школа. г.Кокшетау, Казахстан". 2020-10-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-19.
**Qaqra kilsəsi** (*gürc.* გაგრის ეკლესია), **Abaata**, **Müqəddəs Qaqralı İpati kilsəsi** və ya **Qaqra Müqəddəs Bakirənin himayəsi kilsəsi** — Gürcüstanın Qaqra şəhərində erkən orta əsr xristian kilsəsi. Abxaziyadakı ən qədim kilsələrdən biridir. VI əsrdə inşa edilən və 1902-ci ildə yenidən qurulan sadə bazilikadır.

Qaqra kilsəsi Abaata kimi tanınan müasir qala ərazisində yerləşir. Hal-hazırda xarabalıq halındadır. Tikintisində ağ daşdan istifadə olunmuşdur. Əsas giriş qərb tərəfdə yerləşir. Kilsədəki otaqlar qapılar ilə bir-birinə bağlanır. Əsas otaq cənub divarındakı üç pəncərə, qərb divarında və qurbangahda olan pəncərə ilə işıqlandırılır. Kilsə, 1902-ci ildə Rusiya imperatorluq ailəsinin üzvü olan Aleksandr Petroviçin həyat yoldaşı Yevqeniya Maksimilianovnanın əmri ilə yenidən quruldu. 9 yanvar 1903-cü ildə Müqəddəs Qaqralı İpati kilsəsi kilsəsi olaraq təqdis edildi. Eyni zamanda, köhnə Abaata qalası otel inşaatı üçün söküldü. Kilsə sovet dövründə köhnə silah muzeyi olaraq istifadə edildi. Kilsədə 2007-ci ildə kiçik yeniləmələr edildi. 2012-ci ildə xristianların istifadəsi üçün bərpa işləri aparıldı.

Qaqra kilsəsi Gürcüstanın Milli Əhəmiyyətli Abidələr siyahısında yerləşir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Qelenava, İrakli.* Cultural Heritage in Abkhazia (PDF). Tbilisi: Meridiani. 2015. səh. 14. 2017-03-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-07-02.
2. ↑  Гагры. Климатическая станция на Черноморском побережье [Gagry, a climate spa on the Black Sea coast] (PDF) (Russian). St. Petersburg. 1905. səh. 8. 2019-10-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-07-02.
3. ↑  "Овеянный тайнами храм Святого Ипатия в Гагре" (Russian). Sputnik. 23 February 2016. 20 March 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 March 2017.
**Bəylərov Xıdır İbrahim oğlu** (1926, Hoçaz, Laçın rayonu – 15 iyun 2011, Bakı) — Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini (1962–1964), Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri (1965–1969), Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri (1969–1976), Plan Komitəsinin sədri (1976–1987)

Həyatı
------

Xıdır Bəylərov 1926-cı ildə Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub. müharibə illərində orta məktəbi və pedaqoji kursu bitirdikdən sonra 1943–1944-cü illərdə Mişni və Hoçaz kənd 7 illik orta məktəbində müəllim işləmiş, 1944-cü ildən 1950-ci illərin əvvəllərinə kimi Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

Ali təhsillidir Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsini bitirmişdir.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

Ordudan tərxis olunduqdan sonra Laçın rayon partiya komitəsində təlimatçı, sonra isə rayon soveti icraiyyə komitəsində katib işləmişdir.

1953–1956-cı illərdə Ali partiya məktəbinin müdavimi olmuş, təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurduqdan sonra Laçın rayon partiya komitəsində təşkilat şöbəsinin müdiri, 1958-ci ildən 1962-ci ilə qədər "Laçın" qəzetinin, sonra isə Laçın, Qubadlı, Zəngilan rayonları üzrə Azərbaycan SSR Mərkəzi Partiya Komitəsinin "Kənd həyatı" qəzetinin redaktoru işləmişdir. 1962–1964-cü illərdə Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini, 1965–1969-cu illərdə isə Laçın rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri işləmişdir.

1969–1976-cı illərdə Laçın rayon Xalq Marifi şöbəsinin müdiri, 1976–1987-ci illərdə Plan Komitəsinin sədri, eyni zamanda rayon icraiyyə Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində işləmişdir. 1987–2000-ci illərdə Əhalinin Sosial Müdafiə mərkəzi adlanan rayon İctimai Təminat Şöbəsinin müdiri olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Xıdır Bəylərov müxtəlif illərdə fəaliyyətinə görə orden və medallarla təltif edilmişdir.

Kitabları
---------

* "Yurd həsrəti"
* "Dağlar, a dağlar"
* "İnsan vətənsiz olmaz"
* "Qəlbimin harayı"
* "Ömür yollarım"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Laçın" qəzeti, 16 mart 2011 ci il.
**Rzaqulu xan Şamlı** (?-?) — Nadir şahın sərkərdəsi və səfiri.

Həyatı
------

Nadir şah Avşarın ağıllı sərkərdələrindən və diplomatlarından biri olmusdur. Onun əsli Səfəvi və əfsar əmirlərindəndir. Mahmud şah əfqanın canisini Əşrəf sultan səltənətə sahib olduqdan sonra 1145-ci ildə (1732/33) osmanlılarla muharibə edərək məğlub oldu.

Sulh muqaviləsi bağlandıqda, onun nəticələrinə gorə Əşrəf sultan butun Azərbaycanı, Zəncan, Həmədan və Kirmanşahı osmanlıların ixtiyarına vermısdi.

İsfahan azad edildikdən və Şah Təhmasib taxta çıxdıqdan sonra onun tapşırığı ilə Rzaqulu xan Şamlı Osmanlı sarayına elçi göndərildi. Səfəvi hakimiyyətinin bərpa edilməsi, Osmanlı qoşunlarına üstün gəlmiş Əşrəfin məğlub edilməsi belə bir ümid yaratmışdı ki, Osmanlı sarayı ələ keçirdiyi Səfəvi torpaqlarını bəlkə dinc yolla geri qaytara bilsin. Amma Səfəvi elçisi İstanbula çatanda Osmanlı sarayının Əşrəfin vəziyyətindən xəbəri yox idi. Ona görə də onunla aydın və konkret danışıqlar aparılmadı. Mənbələr də Rzaqulu xan Şamlının nümayəndəliyinin konkret cavab ala bilmədiyini təsdiq edirlər. Amma bəzi araşdırmaçıların fikrincə, Rzaqulu xan Şamlıya Osmanlı sarayında işğal olunmuş Səfəvi torpaqlarının geri qaytarılmasına razılıq verildi. Amma bir şərtlə ki, Osmanlı sarayına lazımi təzminat verilsin.

Mənbələrdə yazılır ki, Nadir şah Əşrəf şahı Mehmandustda məğlub etdikdən sonra ozunun bacarıqlı sərkərdəsini, bu qələbənin istirakcısı Rzaqulu xan Samlunu həmin torpaqları osmanlılardan geri almaq ucun İstanbula gondərmis, o, bu barədə osmanlılarla danısıqlar aparmısdı. Cox cətin gedən müzakirə və danısıqlardan sonra osmanlılar isğal etdikləri səhərlərin butunluklə geri qaytarılması haqqında İran tərəfinin tələblərini rədd etmis, Rzaqulu xan isə məyus halda geri qayıtmısdı. Lakin sonralar məlum olduğu kimi, Nadir şah bu torpaqları geri almağa nail oldu.

Ailəsi
------

Rzaqulu xanın Məhəmmədqulu xan, Məhəmmədrza xan adlı oğlanları vardı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Şamlı eli
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Zakir.

**Zakir Qəmərli** (*Qəmərli Zakir Paşa oğlu*; d. 12 oktyabr 1942. Kirovabad, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Tibb elmləri doktoru, professor (1995). B. N. Yeltsin adına Qırğızıstan‑Rusiya Slavyan Universitetinin onkologiya, şüa diaqnostikası və terapiya kafedrasının müdiri.

Həyatı
------

Qəmərli Zakir Paşa oğlu 1942-ci il oktyabrın 12-də Azərbaycan SSR-nin Kirovabad (indiki Gəncə) şəhərində anadan olub. 1960-cı ildə həmin şəhərdə orta məktəbin rus bölməsini bitirib. 1961-ci ildə Qırğızıstan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub, 1967-ci ildə ali məktəbi bitirib. Həmin ildən başlayaraq, Z. Qəmərlinin bütün fəaliyyəti Qırğızıstan onkologiya xidməti ilə ayrılmaz surətdə bağlıdır. O, 30 il Qırğızıstan Elmi-Tədqiqat Onkologiya və Radiologiya İnstitutunda işləyib. Adi həkimlikdən başlayıb, sonra şöbə müdiri olub, əyani aspiranturada oxuyub (1971–1974), institutun elmi katibi (1974–1978), direktorun elmi işlər üzrə müavini (1978–1985) olub. 1985-ci ildə Z. Qəmərli Moskvaya doktoranturaya göndərilib, 1986-cı ilin dekabrında isə Moskvadan geri çağırılıb və Qırğızıstan Elmi-Tədqiqat Onkologiya və Radiologiya İnstitutunun direktoru təyin edilib, 1997-ci ilə qədər orada işləyib. 1997-ci ildən indiyə qədər – B. N. Yeltsin adına Qırğızıstan-Rusiya Slavyan Universitetinin Tibbi Mərkəzinin kafedra müdiri və eyni zamanda direktorudur.

Z. Qəmərli 1975-ci ildə Daşkənddə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün, 1988-ci ildə isə Moskvada tibb elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edib. 1995-ci ildə Z. Qəmərliyə professor elmi adı verilib.

Təltif və mükafatları
---------------------

Z. Qəmərli Qırğız Respublikasının Səhiyyə Əlaçısıdır. 2003-cü ildə ona "Qırğız Respublikasının Əməkdar Elm Xadimi" fəxri adı verilib.

2004-cü ildə Qırğızıstan prezidenti Əsgər Akayevin fərmanı ilə tibb sahəsindəki xidmətlərinə görə Zakir Qəmərliyə Qırğızıstanın Əməkdar həkimi fəxri adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
2. ↑  *AZƏRTAC.* "SOYDAŞIMIZA QIRĞIZISTANIN ƏMƏKDAR HƏKİMİ FƏXRİ ADI VERİLMİŞDİR" (az.). azertag. 2004-02-25. İstifadə tarixi: 2019-01-08.