Təbii birliklər Meşə, çəmən, bataqlıqda olan canlılar qrup halında birgə yaşamağa uyğunlaşmışlar. Müəyyən ərazidə birgə yaşamağa uyğunlaşan müxtəlif canlılar qrupu təbii birliklər əmələ gətirir. Təbii birliklərdə canlı orqanizmlər birbiri ilə və cansız təbiət amillərilə (torpaq, su və s.) əlaqədədirlər.

### Ekoloji sistem

Təbii birliklər və onları əhatə edən mühit vahid sistem – ekoloji sistem adlanır. İstənilən ekoloji sistemdə əsas yeri üzvi maddə "istehsalçıları" olan yaşıl bitkilər tutur. Ekoloji sistemlərdə bir orqanizm digəri ilə qidalandığı üçün bunlar arasında müəyyən əlaqə – qida zənciri yaranır.

#### Sadə qida zəncirləri

Sadə qida zəncirləri, adətən, bir-biri ilə birləşərək mürəkkəb şəbəkə əmələ gətirir. Təbii birlikləri təşkil edən canlılar arasında birgə yaşamağı təmin edən müxtəlif münasibətlər formalaşır:
Rəqabət münasibətləri. Oxşar həyat tərzi keçirən eyni və ya müxtəlif növə mənsub olan fərdlər arasında gedən mübarizə rəqabət adlanır. Rəqabətə dözə bilməyənlər isə məhv olurlar. 

#### Yırtıcı–şikar münasibətləri

Təbii birliklərdə yırtıcı–şikar münasibətlərinə də rast gəlinir. Əlverişli şəraitdə (məsələn: qida bol olduqda) şikarların sayı artarsa, buna müvafiq yırtıcıların da miqdarı artır. Yırtıcılar həm də sanitar rolunu oynayaraq xəstə heyvanları tutub yeyir və bununla xəstəliklərin yayılmasının qarşısını alırlar.

#### Parazit – sahib münasibətləri

Təbii birliklərdə bəzən bir orqanizm digər orqanizmdən yaşayış məskəni kimi istifadə edir və onun hesabına qidalanır. Belə orqanizm – parazit, parazitin yaşadığı orqanizm isə sahib adlanır.

#### Əlverişli qarşılıqlı münasibətlər

Təbii birliklərdə birgə yaşamaqla əlaqədar bitkilər və heyvanlar, bitkilər və mikroorqanizmlər, bir heyvan növü ilə digəri arasında əlverişli qarşılıqlı münasibətlər formalaşır. Məsələn, kəpənəklər çiçəklərin tozlanmasında iştirak edir, özləri isə nektarla qidalanırlar.

| ⛭Biologiya |
| --- |
| Bölmələri | 
* Anatomiya
* Astrobiologiya
* Biocoğrafiya
* Bioloji antropologiya
* Biomexanika
* Biofizika
* Bioinformatika
* Biostatistika
* Botanika
* Ekologiya
* Epidemologiya
* Epigenetika
* Farmakologiya
* Fiziologiya
* Genetika
* Genomatika
* Hüceyrə mikrobiologiyası
* Hesablama biologiyası
* Histologiya
* Xronobiologiya
* İnkişaf biologiyası
* İnsan biologiyası
* İmmunologiya
* Kimyəvi biologiya
* Koqnitiv biologiya
* Kvant biologiyası
* Qoruma biologiyası
* Lipidologiya
* Mikrobiologiya
* Molekulyar biologiya
* Mikologiya
* Nanobiotexnologiya
* Neyroelm
* Okean biologiyası
* Paleontologiya
* Parazitologiya
* Patologiya
* Psixologiya
* Riyazi biologiya
* Reproduktiv biologiya
* Sitologiya
* Sosiobiologiya
* Struktural biologiya
* Sintetik biologiya
* Sistematika
* Sistem biologiyası
* Təkamül biologiyası
* Təkamül inkişaf biologiyası
* Toksikologiya
* Üzvi kimya
* Virusologiya
* Zoologiya

 |  |
| Həyatın iyerarxiyası | 
* Biosfer >  Ekosistem > Biosenoz > Populyasiya  >  Orqanizm > Orqan sistemi > Orqan > Toxuma  > Hüceyrə > Orqanellər > Biomolekulyar kompleks > Molekul (Makromolekul, Biomolekul) > Atom

 |
| Əsasları | 
* Hüceyrə nəzəriyyəsi
* Ekologiya
* Enerji çevrilməsi
* Təkamül
* Genetika
* Homeostaz
* Taksonomiya

 |
| Prinsiplər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Təkamül | 
* Adaptasiya
* Ən erkən məlum həyat formaları
* Funksiya
* Genetik sürüklənmə
* Gen axını
* Makrotəkamül
* Mikrotəkamül
* Mutasiya
* Təbii seçmə
* Növləşmə

 |
| Ekologiya | 
* Bioloji müxtəliflik
* Təbii birliklər
* İcma
* Ekosistem
* Yaşayış sahəsi
* Niş
* Populyasiya dinamikası
* Resurslar

 |
| Molekulyarbiologiya | 
* Hüceyrə siqnalı
* İnkişaf
* Epigenetika
* Gen tənzimlənməsi
* Meyoz bölünmə
* Mitoz bölünmə
* Post-transkripsional modifikasiya

 |
| Biokimya | 
* Karbohidratlar
* Fermentlər
* Lipidlər
* Metabolizm
* Nuklein turşuları
* Fotosintez
* Zülallar

 |

 |
| 
* Category **Kateqoriya**
* Commons page **Commons**

 |