**Maykl Deniyel Hiqqins** (*ing.* Michael Daniel Higgins; irl. Mícheál Dónal Ó hUigínn; 18 aprel 1941[…], Limerik, Munster[d]) — irland siyasətçi, şair, sosioloq və yayımçı, 2011-ci ilin noyabr ayından etibarən İrlandiya Prezidenti.

Vəzifə tutduğu vaxtda ədalət, sosial bərabərlik, sosial qarışma, məzhəbçilik, irqçilik və sülhlə əlaqədar problemləri həll etdi. İrlandiya Prezidentinin Birləşmiş Krallığa ilk dövlət səfərini 2014-cü ilin aprelində onun tərəfindən icra edildi.

Hiqqins 2018-ci ildə ikinci dəfə İrlandiya Prezidenti seçildi və qazandığı böyük qələbə ilə yadda qaldı. Hiqqins İrlandiya Respublikası tarixində 822.566 səs ilə ən böyük şəxsi mandat oldu. Hiqqinsin ikinci prezident inauqurasiyası 11 noyabr 2018-ci ildə baş tutdu.

Həyatı
------

Hiqqins 18 aprel 1941-ci ildə Limerikdə anadan olub. Atası Con Hiqqins Kler əyalətinin Ballikar şəhərindən idi və İrlandiya Respublikaçı Ordusunun 2-ci Kork briqadası, 3-cü Tabur Şarlevilin leytenantı idi. Con iki qardaşı Piter və Maykl ilə birlikdə İrlandiya İstiqlaliyyət müharibəsində fəal iştirak edib.

Atası Conun səhhəti spirtli içki aludəçiliyi səbəbindən pisləşərkən, beş yaşlı Maykl və dörd yaşlı qardaşını subay əmisi və bibisinin Kler əyalətinin Nyumarket-on-Ferqus qəsəbəsi yaxınlığındakı fermasına yaşamağa göndərdi. Böyük əkiz bacıları Limerikdə qaldı. Kler əyalətindəki Ballikar Milli Məktəbində və Ennisdəki Müqəddəs Flannan Kollecində təhsil alıb.

Qoluey İrlandiya Milli Universitetinin məzunu olaraq, 1963–1964-cü illərdə kollecin Ədəbi və Debat Cəmiyyətində auditor köməkçisi olaraq çalışdı və 1964–1965-ci tədris ilində auditor vəzifəsinə yüksəldi. 1964–1965-ci illərdə QİMU Tələbələr Birliyinin sədri olaraq da çalışdı. 1967-ci ildə Hiqqins Bluminqton Amerika İndiana Universitetini Sosiologiya üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirdi. Daha sonra Mançester Universitetində oxudu.

Akademik fəaliyyətində QİMU-də Siyasi Elm və Sosiologiya Bblməsində müəllim və Cənubi İllinoys Universitetində professor kimi çalışmışdır. Siyasi fəaliyyətinə daha çox diqqət yetirmək üçün akademik vəzifələrini tərk etdi.

İrland dilində mükəmməl danışır və eyni zamanda ispan dilini də bilir.

Həyat yoldaşı Sabina Hiqqins aktrisadır və Meyo əyalətinin Ballindin qəsəbəsi yaxınlığındakı Qoluey əyalətinin Klunrane kəndindəndir. Oradakı fermada beş qız və iki oğlan övladı olan ailədə böyüdü.

Hiqqins Koyn ilə 1969-cu ildə Dublində jurnalist Meri Kenninin ailə məclisində tanış oldu. Hiqqins 1973-cü il Milad bayramında ona evlilik təklif etdi və bir il sonra evləndilər. Dörd övladı var: Alisa Meri, Deniyel və əkizlər Con və Maykl, Alisa Meri İrlandiya Senatına 2016-cı ildə seçildi. Brod və Sioda adlı iki Bern dağ itləri vardı, Sioda 2020-ci ildə öldü.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

### İrlandiya Nümayəndələr Palatası və Senatındakı fəaliyyəti

Hiqqins tələbə ikən QİMU-də Fianna Fayla qatıldı və 1966-cı ildə şöbə sədri seçildi, qısa müddət sonra İşçi Partiyasına keçdi. 1969 və 1973-cü illərdə keçirilən ümumi seçkilərdə İşçi Partiyasının namizədi oldu, lakin hər iki halda da seçilmədi. Onun haqqında məlumat verən insanlardan biri, İşçi Partiyasının gələcək sədri və QİMU tələbəsi olan Tanisist Eymon Qilmor idi. Hiqqins 1973-cü ildə Baş nazir Liam Kosqreyv tərəfindən İrlandiya Senatının 13-cü çağırışına təyin edildi. İlk olaraq 1981 ci il ümumi seçkilərində İşçi Partiyası namizədi olaraq İrlandiya Nümayəndələr Palatasına seçildi. 1982-ci ilin fevral seçkilərində yenidən seçildi, 1982-ci ilin noyabr seçkilərində yerini itirdi, lakin İrlandiya Milli Universiteti tərəfindən seçilərək İrlandiya Senatına qayıtdı. 1982–1983 və 1991–1992-ci illərdə iki dəfə Qoluey bələdiyyə sədri vəzifəsində çalışmışdır. 1980-ci illərdə İşçi Partiyası daxilində koalisiyaya girməyə qarşı olan Emmet Steqq ilə birlikdə əsas fiqurlardan biri oldu.

Hiqqins 1987-ci il ümumi seçkilərində Nümayəndələr Palatasına qayıtdı və 2011-ci il ümumi seçkilərinə qədər orada kreslo tutdu. 1993-cü ildə Nazirlər Kabinetinə İncəsənət, Mədəniyyət və Qayeltaxt Naziri olaraq qatıldı. Nazir olduğu müddətdə, Yayım Qanununun mübahisəli 31-ci bölməsini ləğv etdi, İrlandiya Film Şurasını yenidən qurdu və irland dilli TG4 televiziya stansiyasını qurdu. 2000-ci ildə İşçi Partiyası ön skamyaya təyin edildi. 2003-cü ildə partiyanın xarici işlər üzrə sözçüsü olaraq fəaliyyətini davam etdirərkən, İşçi Partiyası Prezidentinin simvolik vəzifəsində Proinsias de Rossanın yerinə keçdi.

Hiqqins 2004-cü ildə İşçi Partiyasına sədr seçkilərində iştirak etmək istədiyini bildirdi. Partiya 16 sentyabr 2004-cü ildə Meri Makelisi rəqibsiz görərək seçkilərdə bir namizədin iştirakına qərar verdi.

2010-cu ilin oktyabrında 2011-ci il ümumi seçkilərində iştirak etməyəcəyini açıqladı. Bu vaxt ərzində Dublində Maunt küçəsindəki Qrattan Hollda iki otaqlı mənzildə yaşayırdı. Qolueydə ailə evi də var.

### 2011-ci il seçki kampaniyası

2010-cu ilin sentyabrında 2011 ci il prezident seçkiləri üçün İşçi Partiyasının namizədliyini almaqda maraqlı olduğunu bildirdi. O, seçkiqabağı kampaniyadan əvvəl bunu təkrarladı, yalnız bir yeddi illik prezidentlik müddətində çalışacağını və buna haqqı olmasına baxmayaraq ikinci müddətə namizəd olmayacağını söylədi.

19 iyun 2011-ci ildə Dublində keçirilən xüsusi qurultayda keçmiş senator Ketlin Omira və keçmiş partiya müşaviri Ferqus Finleyi məğlub edərək prezidentliyə namizəd olaraq seçildi. Onun namizədliyi Hiqqinsi "əziz dost" olaraq xarakterizə edən Hollivud aktyoru Martin Şin tərəfindən dəstəkləndi. Hiqqins rəqibi Devid Norrisə kömək edərək Dublin Şəhər Şurasındakı partiya həmkarlarını Norrisin "demokratiya naminə" son anda səsvermə cəhdlərinə mane olmamağa çağıraraq, namizədlik meyarlarının "köhnə" olduğunu əlavə etdi.

Hiqqins Mit əyalətini gəzərkən keçmiş Tara mədənlərinin işçiləri ilə görüşdü. İşçilər pensiyalarının kəsilməsindən narazılıqlarını bildirdilər. Hiqqinsin Fianna Fayl partiyası ilə olan keçmiş əlaqələri təqib edildi və 13 oktyabrda 1966-cı ildə QİMU Fianna Fayl universitetinin kumann sədri seçildiyini qəbul etdi. ABŞ-da universitetdə olarkən siqaret çəkdiyini də bildirildi. Media xəbərlərində *"Prime Time"* mübahisəsi zamanı "Miriam Okallaqanın bəziləri ilə görüşdüyü sıx ittihamdan xilas olduğu" bildirildi. Hiqqins seçiləcəyi təqdirdə bitərəf prezident olacağına və hökumətə "qulluqçu" olmayacağına söz verdi. İşçi Partiyasının kampaniya üçün büdcəsi 320 min avro daxilində idi.

29 oktyabr 2011-ci ildə, prezident seçkilərinin keçirilməsindən iki gün sonra, Hiqqins respublika tarixində bütün irlandiyalı siyasətçilərdən qat-qat çox, ümumilikdə 1.007.104 səs toplayaraq qalib elan edildi. Ertəsi gün onu evində qarşılamaq üçün minlərlə insan Qoluey küçələrinə yığışdı. Beynəlxalq medianın qazandığı qələbə haqqında məlumatı *"The Washington Post"* qəzetinin "yerli satiriklər bəzən elf, hobbit və ya tapmacalarda və ayələrdə danışan cırtdan kimi təsvir etdiyini" qeyd edərək, onun təvazökar keçmişini, şeirini və intellektindən söz etdi. İrlandiya Nümayəndələr Palatası və İrlandiya Senatının hər ikisində xidmət edən ilk İrlandiya Prezidentidir.

Açılış mərasimindən əvvəl Hiqqins və ailəsi 3 noyabrda *"Áras an Uachtaráin"*-də nahar etmək üçün sələfi Meri Makelis və əri Martin ilə görüşdü. O gecə Nayl Toybin ona mükafat təqdim etdi və İrlandiya Film İnstitutuna girərkən alqışlandı. 5 noyabrda İmonn Disi Parkdakı İrlandiya liqasının pley-off mərhələsinin ikinci oyununda *"Galway United"* və *"Monaghan United"* oyununu sevimli komandasının eşarpına bükülmüş və futbolçular tərəfindən qarşılandığı əhəmiyyətli futbol oyununa qatıldı. "Qolueyə xoş gəldiniz, cənab Prezident" yazan stenddən asılmış böyük pankartın qarşısında əyləşdi.

Prezident fəaliyyəti
--------------------

### Birinci dövr prezident fəaliyyəti

Hiqqins 11 noyabr 2011-ci ildə Dublin qalasında İrlandiya Prezidenti olaraq and içdi. Mərasimdə xristian, yəhudi və müsəlman ünsürlərinin yanında humanist ünsür də var idi. İlk dövrü ərzində Dövlət Xərcləri və İslahatlar Departamentindən maaşını 325.000 avrodan 23.5% azaltmağı tələb edərək illik 250.000 avro maaş aldı.

Hiqqins Şimali İrlandiyaya Prezident olaraq 13 noyabr 2011-ci ildə İrlandiya məktəblərarası xor müsabiqəsinin finalına qatılmaq üçün Derriyə getdi. 2011-ci ilin dekabrında *"Áras an Uachtaráin"*-də uşaq çay ziyafətinə ev sahibliyi etdi. 2010-cu ildə Kolumbiyanın Buenaventura şəhərinə ziyarəti zamanı yıxılaraq xəsarət aldı və diz qapağından əməliyyat olunması üçün 13 dekabrda Qolueydəki Bon Sekur Xəstəxanasına aparıldı.

Hiqqins 21 fevral 2012-ci ildə Londona gedərkən xaricə ilk rəsmi səfərini etdi. Orada olarkən Sebastyan Kou tərəfindən Olimpiya Stadionuna tur ziyarəti etdi və Littelton teatrında *"Yunona və Reykok"* tamaşasını izlədi. 24 fevralda təhsil aldığı QİMU-i ziyarət etdi və burada autizm mərkəzi açdı. 21 mart 2012-ci ildə Hiqqins RTÉ Milli Simfonik Orkestrinin yeganə patronu elan edildi. 24 mart 2012-ci ildə *"Foróige"* gənclər təşkilatı tərəfindən təşkil edilən konfransda çıxış edən Hiqqins İrlandiyadakı homofobiya və irqçiliyi "cəmiyyətə ziyan vurmaq" olaraq xarakterizə etdi.

2012-ci ilin yanvar ayında İrlandiya Klanlarının hamisi, o cümlədən "Şərəf" ordeni ilə təltif edildi. Nəqliyyat, Turizm və İdman Naziri Leo Varadkar 28 aprel 2012-ci ildə Dublində təşkil edilən mərasimdə İrlandiyanın "Yoldaşlıq" mükafatını bir neçə namizədə təltif etdi. 2012-ci ilin iyun ayında İrlandiya Habitat üzrə Qeyri-Kommersiya Təşkilatı Hiqqinsi yeganə patronu olacağını açıqladı. 2012-ci ilin oktyabr ayında Hiqqins və həyat yoldaşı Sabina Argentina, Braziliya və Çilini ziyarət etmək üçün iki həftəlik səyahət üçün Cənubi Amerikaya getdilər. Hiqqins İrlandiya hökumətinin təcili tələbi ilə, 7 fevral 2013-cü il tarixində İrlandiya Bank Çözüm İşlətmə Qanununu 2013-cü ildə *"Áras a Uachtaráin"*-də qanun olaraq imzalamaq üçün İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində planlaşdırdığı səfərdən imtina etdi. 29 iyul 2013-cü ildə, 2013-cü il "Hamiləlik Dövründə Həyatın Mühafizəsi" Qanunu ilə bağlı məsləhətləşmək üçün Prezident olduğu dövrdə ilk Dövlət Şurasının toplantısını çağırdı.

Hiqqins 2012-ci ilin aprelində "İrlandiya Klanları" ordenini alır; həmçinin, Sabina Hiqqins (solda) və İrlandiya Klanlarının sədri Dr. Maykl İqan (sağda) təsvir edilmişdir
Baş katib Adrian Onilin rəhbərlik etdiyi *"Áras an Uachtaráin"*-in idarə heyətinin bir hissəsini təşkil edən prezidentin xüsusi müşaviri Meri van Lişaut 2013-cü ilin noyabr ayında istefa verdi. Hiqqins tərəfindən 2011-ci ildən 2013-cü ilə qədər verilmiş Prezidentin Milad mesajlarında Milad ərəfəsində, 2013-cü ildə Müdafiə Qüvvələrinin keşişi tərəfindən tənqid edilənə qədər xristianlıq və dindən bəhs edilməmişdir.

2014-cü ilin aprelində İrlandiya Prezidentinin Birləşmiş Krallığa ilk dövlət səfərini etdi. Vindzor sarayında Kraliçanın qonağı oldu və hər iki Parlament Palatasında çıxış etdi. Birləşmiş Krallığın Baş naziri Devid Kemeron, Vestminsterdəki müxalifət partiyası liderləri və Londonun bələdiyyə sədri də daxil olmaqla müxtəlif insanlarla görüşdü. 2014-cü ilin dekabrında Prezident Çinə bir həftəlik dövlət səfəri etdi.

2016-cı ilin noyabr ayında İrlandiya mediasının bəzi bölmələrində Fidel Kastronu təriflədiyi üçün tənqid aldı və açıqlamasında Kastronun ölümünü "böyük kədərlə" eşitdiyini söylədi.

25 avqust 2018-ci il tarixində Papanın İrlandiyaya səfəri zamanı *"Aras a Uachtaráin"*-də Papa Fransiski qəbul etdi.

### İkinci dövr prezident fəaliyyəti

10 iyul 2018-ci ildə Hiqqins 2018-ci il İrlandiya prezident seçkilərində ikinci dəfə prezident seçkilərində iştirak edəcəyini açıqladı. Hiqqins 2018-ci il prezident seçkilərində ilk turda 56% səslə qalib gəldi. Ən yaxın rəqibi Piter Keysi 23% səslə seçkiləri ikinci sırada bitirdi. 11 noyabr 2018-ci ildə Hiqqins İrlandiya Prezidenti olaraq Dublin qalasındakı Sent-Patrik Zalında Baş naziri Leo Varadkar, keçmiş prezidentlər Meri Robinson və Meri Makelis və bütün siyasi partiyaların nümayəndələrinin qatıldığı mərasimdə ikinci dəfə and içdi. Mərasim Hiqqins səhər barışıq günü ilə əlaqədar təşkil edilən anım mərasimlərində iştirak edə bilməsi üçün axşama planlaşdırıldı.

3 iyul 2019-cu ildə Hiqqins Almaniyaya üç günlük dövlət səfəri etdi. Hiqqins Almaniyada olarkən Almaniya Kansleri Angela Merkel və Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer ilə görüşdü.

2021-ci ilin iyul ayında Hiqqins İrlandiya Parlamentinə son illərdə ona qısa müddətdə imzalanması üçün çoxlu miqdarda kompleks qanunvericilik sənədlərinin olmasını onu narahat etdiyini söylədiyi məktub göndərdi.

15 sentyabr 2021-ci ildə Hiqqins Şimali İrlandiyanın yüzüncü ildönümü münasibətilə oktyabr ayında Birləşmiş Krallıq Kraliçası II Elizabet ilə kilsə ziyarətinə dəvətdən imtina etdi. İki gün sonra, 17 sentyabrda Prezident xidmətə qatılmamaq qərarını müdafiə etdi və "iştirak etməyin uyğun olmadığını" söylədi. Papa Fransisk Vatikandakı nitqi zamanı Hiqqinsi "bu günün müdrik adamı" olaraq xarakterizə etdi.

Dövlət Şurası
-------------

### Prezident təyinatları

Hiqqins 6 yanvar 2012-ci ildə Dövlət Şurasının namizədlərini açıqladı. Namizədlər bunlar idi:

* Maykl Farrell — Pulsuz Hüquq Məsləhət Mərkəzlərinin vəkili
* Deyrdre Henan — Olster Universitetində Akademik İnkişaf üzrə provost və dekan
* Ketrin Makginness — keçmiş senator, Dövlət Şurasının üzvü və keçmiş Ali Məhkəmə hakimi
* Ruayri Makkirnan — ictimai fəal və sosial sahibkar
* Salli Malredi — Londonun Hakni bölgəsindəki İrlandiya qurumlarından olan şəxslərin hüquqları üzrə London sakini və məclis üzvü
* Geroid O Tuatey — İrlandiya Milli Universitetinin tarix üzrə fəxri professoru
* Cerard Kuinn — QMİU Hüquq Məktəbinin Əlillik Qanunu və Siyasəti Mərkəzinin direktoru

Əsərləri
--------

Ker lövhəsində Hiqqinsin şeirindən bir parça
Uğurlu siyasi fəaliyyətə sahib olmaqla yanaşı, Hiqqins həm şair, həm də yayımçı kimi fəaliyyət göstərmiş və qeyri-bədii əsərlər yazmışdır. O, ideologiya, ədəbiyyat sosiologiyası, siyasətdə müştəriçilik, bölgəlilik və media siyasəti də daxil olmaqla bir çox mövzuda siyasi və fəlsəfi jurnallara geniş töhfə vermişdir. Montserrat haqqında Kanal 4 üçün *"Digər Zümrüd Adası"* adlı televiziya filmi yazdı və təqdim etdi, Noel Braunun həyatına dair sənədli filmi RTÉ-də də nümayiş olundu.

Hiqqinsin bir sıra dövri nəşrlərdə nəşr olunan şeirləri, habelə *"Satqınlıq"* (1990), onun ikinci şeir kitabı *"Atəş Mövsümü"* (1993) və son kitabı *"Bir Quraq Mövsüm"* (2004) daxil olmaqla dörd şeir toplusunu nəşr etdirmişdir. Şəxsi qeydləri və iş kitabları İrlandiya Milli Kitabxanasında saxlanılır.

2016-cı il oktyabrın 27-də Hiqqins Linen Holl Kitabxanasını ilk dəfə ziyarət etdi. Şair olduğu üçün, yerli şair Samuel Ferqusona aid qaynaqlar ilə xüsusilə maraqlanırdı.

Hiqqinsin şeirləri arasında *"Qırmızı İnəyin Ölümü"* və *"Uzunqulaq"* adlı şeirləri xüsusi yer tutur.

### Şeirləri

* *"Xəyanət"* (Salmon, Galway, 1990)
* *"Atəş Mövsümü"* (Brendon, Dinql, 1993)
* *"Bir Quraq Mövsüm"* (2004)
* *"Yeni və Seçilmiş Şeirlər"* (Liberties Press, Dublin, 2011)
* *"Peyğəmbərlər Ağlayırlar"* (M.D.H. 2014)

### Qeyri-bədii ədəbiyyat

* *"Narahatlığın Səbəbləri"* (Liberties Press, Dublin, 2007)
* *"Respublikanı Yeniləmək"* (Liberties Press, Dublin, 2011)
* Mayk Kuli tərəfindən "Cinayətkar Dahi: İnsanın Qəribə İşi və Texnologiyası"nın ön sözü

Digər fəaliyyəti
----------------

Hiqqins, Derek Nolan və Eymon Qilmor kampaniya yolunda, Qoluey, 2008
Hiqqins Nikaraqua, Çili, Kamboca, Salvador, İraq və Somali kimi bölgələr də daxil olmaqla dünyanın bir çox yerində insan hüquqları uğrunda mübarizə apardı və qarşıdurmalardan yazdı. 2010-cu ildə Qəzza Azadlıq Donanmasını müdafiə etmək üçün Senatda çıxış etdi. Dünyanın bir çox yerində ədalətli sülh üçün gördüyü işləri qiymətləndirərək 1992-ci ildə Helsinkidə Beynəlxalq Sülh Bürosunun Sülh Mükafatına layiq görüldü. Ronald Reyqan dövründə ABŞ-nin xarici siyasətinin tənqidçisidir. 2005-ci ildə Kevin Mayyers tərəfindən *"Irish Independent"*-in Fransa və Birləşmiş Krallıqdakı mühacir bölgələrində baş verən iğtişaşlar haqqında yazdığı məqaləyə cavab olaraq, onları tənqid etdi.

Hiqqins Birləşmiş Millətlər Təşkilatının demokratik şəkildə yenidən qurulması və daha məsuliyyətli beynəlxalq siyasi sistemin yaradılması üçün kampaniya aparan Birləşmiş Millətlər Parlament Assambleyasının Qurulması Kampaniyasına dəstəyini dilə gətirdi.

Hiqqinsin eklektik maraqlarına idmana da daxildir, hər yay Qolueydə yarışları müntəzəm şəkildə izləyir. Daha əvvəl *"Galway United FC"*-un prezidenti olaraq da çalışdı, tanınmış futbol tərəfdarıdır və İrlandiya liqasının oyunlarına mütəmadi olaraq qatılır. 2014-cü ildə İrlandiya Futbol Federasiyası onun şərəfinə yeni futbol super kuboku — Prezident Kuboku təqdim etdi. 25 fevral 2014-cü il tarixindən kubok rəsmi olaraq *"Áras an Uachtaráin"*-də saxlanılır. Hiqqins daha sonra 2 mart 2014-cü ildə Riçmond Parkda final oyununa qatıldı.

Məşhur Tuam qrupu *"The Saw Doctors"* tərəfindən yazılan "Michael D. Rocking in the Dáil" mahnısının əsas personajıdır. Mahnı ilk olaraq 1994-cü ildə *"Small Bit of Love"* olaraq buraxıldı və 2002-ci ildə *"Play It Again, Sham!"* albomuna əlavə edildi.

Nişan və mükafatları
--------------------

### Xarici nişanları

* "Xose Matias Delqado" ordeni

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Wallenfeldt J.* Michael D. Higgins // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. ↑  Michael Daniel Higgins // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-05-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
8. ↑
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
10. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
11. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
12. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
13. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
14. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
15. ↑
16. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
17. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
18. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-01-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
19. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
20. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
21. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
22. ↑
23. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
24. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
25. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
26. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
27. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
28. ↑
29. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
30. ↑
31. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
32. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
33. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
34. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2013-12-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
35. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-12-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
36. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-22.
37. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
38. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
39. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
40. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.

Xarici keçidlər
---------------