**Kilibi xaqan** (əsl adı: Aşina Simo (阿史那思摩), Çin titulu: **Yiminişukilibi xaqan** (乙彌泥孰俟力苾可汗)) — 630-cu ildə Tan sülaləsi tərəfindən xaqan olaraq vəzifələndirilmişdi. 639-cu ildəki Aşina Cieşeşuay üsyanı imperatoru qorxutduğu üçün xaqanlığı yenidən qurmaq qərarına gəldi.

Öncəki xaqanlar dövründə
------------------------

583-cü ildə doğulub. Atası Tuğruq Şad Taspar xaqanın oğlu idi. Şibi xaqan və Çula xaqan onu çox sevməzdi. Çünki o türkdən çox soğda bənzəyirdi. Onların dövründə sərkərdə ola bilməmişdi. İllig xaqan onu imperatorla danışıq aparmağa göndərəndə imperator tərəfindən Heşun knyazı titulu ilə mükafatlandırılmışdı. Bütün bunlara baxmayaraq Şərqi Göytürk xaqanlığının zəiflədiyi dövrdə imperatora yox xaqana sadiq qalmışdı. İmperator onun sədaqətindən ruhlanaraq 23 iyul 630-cu ildə Xuayxuay knyazı titulu vermişdi.

Çin dövründə
------------

13 avqust 639-cu ildə Aşina Cieşeşuay üsyanının yatırılmasından sonra Aşina Simoya Kilibi xan adı ilə xaqanlıq titulu verildi. Ona həm də imperiya soyadı olan **Li** soyadı da verildi. Beləliklə o imperiya ailəsindən sayılırdı. İmperator ona köməkçi olaraq Bağa xaqanın nəvəsi olan Aşina Çonqu Sol Müdrik Şahzadə təyin etdi. 641-ci ildə Seyanto xanlığının hökmdarı olan İncu xanın güclü hücumu qarşısında tab gətirməyərək Çinə qayıtdı. İncu xan imperatora göndərdiyi məktubda yazırdı:

*Türklər xəyanətkardırlar və güvənilməməlidirlər. Onlar məğlub ediləndən sonra belə sizə zərər verməyə davam etdilər. Onları məğlub edəndən sonra qul edib Çinlilərə mükafat vermək yerinə onlara öz övladlarınız kimi davranırsınız. Buna baxmayaraq Aşina Cieşeşuay yenə də üsyan etdi. Onlar insana bənzəyir amma qurd kimi ürəkləri var, onlara insan kimi davranmayın. Mən istərdim kimi bütün Türkləri Çin üçün öldürüm.*

Ölümü
-----

645-ci ildə Türklər xaqanı tək qoyaraq Çinin dərinliklərinə köçdülər. Kilibi xaqan isə imperatorla birlikdə Koreyalılara qarşı müharibədə qolundan yaralandı. 16 aprel 647-ci ildə vəfat etdi, 18 may 647-ci ildə isə xaqan Çanqan şəhərində basdırıldı.

Mənbə
-----

* Tan sülaləsi tarixi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Suzuki, Kosetsu.* "On the Genealogical Line of Türks' Ashina Simo: The Royal Genealogy of the First Türkic Qaγanate and the Ordos Region during the Tang Period" (PDF). The Toyo Gakuho. 2018-07-28 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-28.  (#invalid\_param\_val)

| ⛭Göytürk xaqanlığı |
| --- |
| *I Göytürk xaqanlığı* | Bumın xaqan  ·  Qara İssıq xaqan  ·  (Qutluq xaqan)  ·  Muğan xaqan  ·  Taspar xaqan  ·  Amrak xaqan  ·  İşbara xaqan  ·  Bağa xaqan  ·  Tulan xaqan |
| *Şərq Göytürk xaqanlığı* | Yami xaqan  ·  Şibi xaqan  ·  Çula xaqan  ·  İllig xaqan  ·  (Şahzadə Yiçenq) |
| Cimi sistemi altındakı xaqanlar | (Aşina Cieşeşuay)  · Kilibi xaqan  ·  Çebi xaqan  ·  (Aşina Nişufu)  ·  (Aşina Funian) |
| *Qərb Göytürk xaqanlığı* | İstəmi xaqan  ·  Tardu xaqan  ·  Apa xaqan  ·  Nili xaqan  ·  Basıl Tegin  ·  Taman xaqan  ·  Şekuy xaqan  ·  Tonq Yabqu xaqan  ·  Bağatur xaqan  ·  Si Yabqu xaqan  ·  Nişa Tulu xaqan  ·  İşbara Teriş xaqan  ·  İl Külüg şad  ·  Yükük şad  ·  İrbis İşbara Yabqu xaqan  · İrbis Şekuy xaqan  ·  Xallıq İşbara Yabqu xaqan  ·  Cuçi xaqan  ·  Tuçi xaqan |
| *Qərb Göytürk protektoratı* | Aşina Mişe və Aşina Buçjen  ·  Aşina Yuankin və Aşina Kuşrak  ·  Aşina Xuaytao  ·  Aşina Syan  ·  Aşina Çen  ·  Aşina Sin |
| *II Göytürk xaqanlığı* | İltəriş xaqan  ·  Qapağan xaqan  ·  İnel xaqan  ·  Bilgə xaqan  ·  Yollıq xaqan  ·  Bilgə Qutluq xan  ·  Ozmış Teqin xan  ·  Kulun bəy  ·  (Kültigin)  ·  (Tonyukuk) |
| *Göytürk şahzadələri* | Bağa Şad  ·  Böri Şad  ·  Yanqsu Tigin  ·  İmperatriça Aşina  ·  Tamqan şad  ·  Tarduş şad  ·  Tolis xan  ·  İşbara Yabqu  ·  İnan Cençu yabqu)  ·  Aşina Çonq ·  Aşina Şeer ·  Aşina Çi  ·  Aşina Çhiaoho |