recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsmayıl Məmmədov.

 **İsmayıl Əsəd oğlu Məmmədov** (31 mart 1948 – 12 dekabr 2016) — Azərbaycanlı rəssam, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı.

Həyatı
------

Əməkdar rəssam İsmayıl Məmmədov 1948-ci il mart ayının 31-də Bakıda doğulub. Paytaxtın Səbail rayonundakı 189 saylı orta məktəbin səkkizinci sinfini bitirərək 1963-cü ildə Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Məktəbinin rəngkarlıq şöbəsinə daxil olub. Tələbəlik illərindən kitab qrafikası ilə məşğul olmağa başlayıb. 1968-ci ildə rəssamlıq məktəbini bitirib və həmin il də İlya Repin adına Leninqrad (bugünkü Sankt-Peterburq) Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutuna qəbul edilib. SSRİ xalq rəssamı, professor Yefsey Mousenkonun sinfini 1974-cü ildə bitirib. Əvvəlcə Azərbaycan Respublikası Rəssamlar İttifaqının Bədii Fondunda işləyib, sonra pedaqoji fəaliyyət göstərib. 1976-cı ıldən Respublika və Beynəlxalq rəsm sərgilərində iştirak edir.

Məşhur boyakar, istedadlı qrafık İsmayıl Məmmədov teatr rəssamlığı ilə ciddi məşğul olur. O, 10 fevral 1996-cı ildən Akademık Milli Dram Teatrında quruluşçu rəssamdır. Burada işləməklə yanaşı, 6 iyul 1998-ci ildən -2007-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının baş rəssamıdır.

İsmayıl Məmmədov Akademik Teatrda İlyas Əfəndiyevin "Hökmdar və qızı", Bəxtiyar Vahabzadənin "Özümüzü kəsən qılınc" ("Göytürklər"), "Dar ağacı", Əli Əmirlinin "Köhnə ev", "Varlı qadın", Nazim Hikmətin "Kəllə", Ramiz Novruzun "Hələ "sevirəm" deməmişdilər...", Cəfər Cabbarlının "Ulduz, yaxud Ədirnə fəthi" dramlarının, Musiqili Komediya Teatrında Üzeyir bəy Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" ("Məşədi İbad"), Rüfət Əhmədzadə və Emin Sabitoğlunun "Hələlik", İmre Kalmanın "Maritsa", "Qaraçı premier", Ferens Leqarın "Şən dul qadın", Qeybulla Rəsulov və Cavanşir Quliyevin "Məhəbbət oyunu", Tamara Vəliyeva və Emin Sabitoğlunun "Bankir adaxlı", Rauf Hacıyevin "Talelər görüşəndə" ("Romeo mənim qonşumdur"), Qara Qarayevin "Coşğun Qaskonlu" operettalarının, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında Nəbi Xəzrinin "Burla xatun" pyesinin tamaşalarına bədii tərtibat verib.

İsmayıl Məmmədova 30 may 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adı verilmişdir.

Uzun illər ağciyər xərçəngindən əziyyət çəkən sənətkar 12 dekabr 2016-cı ildə gecə saatlarında Bakıda vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Mənim ağ şəhərim (film, 1993)
2. Azərbaycan xanlıqları. Naxçıvan və İrəvan xanlıqları. 5-ci film (film, 2003)
3. Bəyaz həyat (film, 2003)
4. Azərbaycan xəritəsi (film, 2006)
5. Daşdan tikilmiş şəhər (film, 2008)
6. Günaydın, mələyim! (film, 2008)

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Əməkdar rəssam dünyasını dəyişdi[*ölü keçid*]
**Pudun** (çin. sadə. 浦东, pinyin: *Pǔdōng*), rəsmi adı **Yeni rayon Pudun** (çin. sadə. 浦东新区, pinyin: *Pǔdōng Xīn Qū*, hərfi mənası: "Pudun sintsyuy") — Çinin Şanxay şəhərində bölgə.

Ümumi məlumat
-------------

Çin hökuməti yeni Pudun rayonuna XİR-lə müqayisədə daha geniş güzəştlər vermişdir. Belə ki, Pudunda nəinki XİR və texniki-iqtisadi istismar zonaları üçün hökumət tərəfindən işlənib hazırlanmış bütün qanun və müddəalar işləyir (məsələn, gömrük rüsumlarından və əlavə dəyər vergisindən qismən və tam azadolma), həmçinin yalnız Pudun ərazisində fəaliyyət göstərən güzəştlər müəyyənləşdirilmişdir. Məsələn, dövlət xarici investorların Pudunda üçüncü sənaye maliyyə idarələri və müəssisələr yaratmasıyla, Şanxayda fond birjası açmasıyla və səhmlər buraxmasıyla, hətta kapital qoyuluşunun təsdiqinə gorə onun səlahiyyətlərini artırmiş və banklara xarici kapitalın iştirakı ilə jenminbi ilə əməliyyatlar aparmağa icazə vermişdir.
Hal-hazırda Pudunda xarici investisiyanın iştirakı ilə 70 maliyyə təsisatı qeydiyyatdan keçmişdir. Xarici kapitalı olan 18 banka jenminbi ilə əməliyyatlar aparmağa icazə verilmiş, 28 əyalət, mərkəz tabeliyində olan şəhər və muxtar rayon isə Pudunda öz ticarət kampaniyalarını yaratmışlar. Ölkənin 14 əyalət və şəhərindən olan 38 tanınmış iri birlik və müəssisələri bu rayonda qeydiyyatdan keçmişdir; dünyanın 60-dan çox ölkəsinin və regionunun iştirak etdiyi obyektlər artıq Pudunda kök salmış və bunun əhəmiyyətli iqtisadi effektini qazanmışlar. Pudunun "əjdaha başı" kimi bütün ölkə iqtisadiyyatının inkişafına təsiri gündən-günə daha da böyüyür.

Pudun görüntüləri
-----------------

* 
* Pudun gecə vaxtıPudun gecə vaxtı
* Pudun gündüzPudun gündüz
* 
* Pudun gecə (video)
* ПП

Xarici keçidlər
---------------

* Pudun adminstrasiyasının saytı (ing.)
* Flickr: Pudun şəkilləri
**Şiruko** (yap. 汁粉, şorba + un) — Şəkər tozu və su qarışımında qaynadılan azduki lobyası və sonradan əlavə olunan qızardılmış moçi düyü keksləriylə hazırlanan şorba.

Haqqında
--------

Şəkər tozu və su qarışımında qaynadılan azduki lobyası Çindən Yaponiyaya gəlmişdir. Aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində azduki lobyasının 2000 il əvvələ aid izləri tapılıb. Yemək qutuları (yəni, bento, obento) Yaponiyada yemək ənənəsinin önəmli bir qismini təşkil edir. Çox qədim zamanlardan səyahətçilər, ovçular yola çıxarkən, təsərrüfatla məşğul olanlar və odunçular işləməyə gedərkən, balıqçılar dənizə çıxarkən yeməklərini bu şəkildə götürərdilər.

1960-cı ildən bu yana Yaponiyada düyü istehlakı azalmağa başladı. Belə ki, hal-hazırda 50 il öncəsi ilə müqayisədə düyü istehlakı yarıbayarı azalmışdır. Çünki 1868-ci ildən sonra, eləcə də, Qərblə əlaqələrin inkişafı ilə onların yemək növləri də Yaponiya mətbəxinə yol açdı. Hal-hazırda da hər bir yaponiyalı ailəsində təxminən üç ləziz yemək hazırlanır. Təbii ki, düyünün baş rolda olması qaçınılmazdır.

Şiruko şorbasının müxtəlif növləri vardır. Şabalıdla, düyü qlütenindən hazırlanan piroqla və sair kimi növlərini misal göstərmək olar.

Həmçinin bax
------------

* Yaponiya mətbəxi

Xarici keçidlər
---------------

What is Shiruko?

İstinadlar
----------

1. ↑  What is Shiruko?
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Govurqala.

**Govurqala** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun eyniadlı kəndindən şimal-qərbdə Tunc-İlk Dəmir dövrlərinə aid şəhər yeridir.

Şəhər-qala e.ə III-II minillikləri əhatə edən dövrlərə aiddir, Naxçıvan şəhərindən 35 km şimal-qərbdə, Araz çayının sol sahilində Şahtaxtı kəndi yaxınlığında. Azərbaycan hökuməti tərəfindən dövlət əhəmiyyətli arxeoloji ərazilər siyahısına daxil edilmişdir. Abidənin sahəsi təqribən 2 hektardır.

Abidənin üzərində və ətrafında aşınma nəticəsində dağılmış daş və torpaq yığıntılarından ibarət tikinti qalıqları izlənilməkdədir. 1936 və 1979-1990-cı illərdə abidədə aparılmış tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmiş mədəni təbədə tikinti qalıqları, əmək alətləri, gil qab sınıqları və çürüntü qarışığından ibarət olub 3-4,5 metr qalınlığındadır.

İri daşlardan tikilmiş möhtəşəm qala divarının və yaşayış binalarının qalıqları xüsusi maraq doğurur. Qala divarının eni 2,2 – 2,6 metr, dövrümüzə çatan hündürlüyü 1,2 – 2,45 metrdir. Qala divarlarının inşa edildiyi dövrdə Şahtaxtı qala-şəhər tipli yaşayış yerinə çevirilmiş, Naxçıvanın iri tayfa ittifaqlarından birinin mərkəzi olmuşdur. Şahtaxtında dulusçuluq, metalişləmə, zərgərlik və sair peşələr yüksək inkişaf etmişdir.

Buradan tapılmış zəngin boyalı keramika nümunələri, silindrik möhürlər (e.ə. XV – XIV əsrlər), nəfis bəzək nümunələri Şahtaxtının Yaxın Şərqin qədim mədəniyyət mərkəzləri ilə sız əlaqələr saxladığını sübut etmişdir. Şahtaxtından çəhrayı, boz və qara rəngli gil qablar, bəzək əşyaları, daş alətlər və dəyərli osteoloji qalıqlar əldə edilmişdir. Tapıntılara əsasən Şahtaxtı yaşayış yeri e.ə. III – I minilliklərə aid edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-06.
2. ↑  V. H. Əliyev – Tarixin izləri ilə, Bakı, 1975
3. ↑  A. Q. Seyidov – Naxçıvan Tunc dövründə, Bakı, 2000
**Selin Dəmiratar** (20 mart 1983 və ya 21 mart 1983, İstanbul) — aktrisa.

Həyatı
------

Selin Dəmiratar 20 mart 1983-cü ildə Ərzincanda dünyaya gəlmişdir. Ən çox aktrisa kimi tanınmışdır. Selin Dəmiratar atasının işinə görə daim şəhər dəyişmək məcburiyyətində qalmışdır. Bu səbəbdən Adana, Ankara, Antalya və İstanbul kimi bir çox şəhərdə yaşamışdır. Aktyorluq karyerasına ilk olaraq "Qoçum Mənim" adlı TV serialı ilə başlayıb.

Burada mükəmməl bir aktyorluq edən Selin Dəmiratar şöhrət olma yolundakı ən böyük addımını beləcə atmışdır. Lisey təhsilini bir çox şəhərdə oxuyan Gözəl aktyor Universiteti isə Memar Sinan Universitetində oxumuşdur. 1999-cu ildəki keçirilən "Miss Globe" gözəllik müsabiqəsində Türkiyə də birinci dünya da isə 3-cü Sırada yer alıb. Göstərdiyi bu uğur ilə önü açılmış, şöhrət qazanmışdır. Daha sonra bir çox serial və film də rol almışdır.

2003-cü ildə çəkilişinə başlanan və 2 il sürən "Lisey dəftəri" adlı gənclər sırasında baş rol oynamışdır. Burada oynadığı Cənubi Doğru xarakteri çox sevilmişdir. Selin Dəmiratar hazırda Atv ekranlarında yayımlanan "Əmin-amanlıq küçə" adlı serialda baş rolda oynayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  IMDb (ing.). 1990.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Estoniya milli hərəkatı** (ənənəvi olaraq tarixşünaslıqda Estoniya **oyanış dövrü** (est. Ärkamisaeg kimi tanınır) — estonların öz müqəddəratını təyin etmək hüququ olan bir millət kimi özlərini dərk etmələrinin tarixi, siyasi və mədəni prosesidir. Proses təxminən 1850-ci illərdə, estonların daha çox hüquqlar əldə etdiyi zaman başladı və 1918-ci ildə Estoniyanın müstəqilliyinə qədər davam etdi. Eyni şeyi bəzən Sovet Estoniyasında 1987-1988-ci illər hadisələri də adlandırırlar*..*

Karl Robert Yakobson
Estonların milli şüuru 19-cu əsrdə yaransa da, onların etnik kimliklərinin dərk edilməsinin müəyyən əlamətləri daha əvvəllər müşahidə olunurdu. 18-ci əsrin sonunda Estoniyada eestlane özünü adlandırması köhnə maarahvas adı ilə birlikdə yayıldı. O zaman Estoniya Rusiya imperiyasına aid idi. İncilin eston dilinə tərcüməsi 1739-cu ildə çıxdı və eston dilindəki broşürlərin sayı 1750-ci illərdə 18-dən 1790-cı illərdə 54-ə çatdı. Əsrin sonunda artıq yetkin Estoniya kəndlilərinin yarıdan çoxu oxuya bilirdi. Universitet təhsili ilə özlərini estoniyalılar kimi tanıdan ilk insanlar arasında Fridrix Robert Fellman (1798–1850), Kristjan Jaak Peterson (1801–1822) və Fridrix Reynhold Kreysvald (1803–1882) var idi. Hakimiyyət elitası alman dilinin və mədəniyyətinin bir hissəsi olaraq qalırdı. Baltikyanı alman yazıçısı Qarlib Merkel (1769-1850) ilk estofillərdən biri olub, estonlara başqa xalqlarla bərabər xalq kimi yanaşıb. O, 19-cu əsrin ortalarında Estoniya milli hərəkatının ilhamvericisi oldu. Baltikyanı almanların mədəni dünyasına nümunə kimi özünü göstərdi. Bununla belə, əsrin ortalarından etibarən Karl Robert Yakobson (1841-1882), Yakob Qruppa və İohann Valdemar Yannsen (1819-1890) kimi eston liderləri iddialı oldular və milli hərəkatı çox uğurlu olan Finlər istiqamətində uzandılar. O zaman, eləcə də müəyyən dərəcədə Latviya qonşularına və onların Gənc Latviya hərəkatına.

Əhəmiyyətli mədəni nailiyyətlər 1862-ci ildə "Kalevipoeg" qəhrəmanlıq dastanının nəşri və 1869-cu ildə ilk mahnı festivalının təşkili idi. 1860-cı illərin sonunda estoniyalılar artıq alman mədəni və siyasi hegemonluğuna dözmək istəmirdilər. 1880-1890-cı illərdə ruslaşdırma cəhdindən əvvəl onların Rusiya imperiyasına münasibəti müsbət idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kutsar, D. (1995). «Social change and stress in Estonia» *International Journal of Social Welfare* 4.2, 94-107.
|  |
| --- |
| Bilkent konsert zalı |
|  |
| Ölkə | Türkiyə |
| Şəhər | Ankara |
| Koordinatları | 39°52′08″ şm. e. 32°45′18″ ş. u. |
| Sayt | [Official website Rəsmi sayt] |

**Bilkent konsert zalı** — Ankaranın Çankaya səmtində, Bilkent Universitetinə bağlı Musiqi və İfa Sənətləri Fakültəsində yerləşən konsert salonudur. 15 oktyabr 1994-cü ildə açılışı olan zalın memarları Erkut Şahinbaş və İlhan Kural, akustika üzrə mütəxəssisi isə finlandiyalı memar Matti Heykkinendir. Zalın əsas istifadəçisi Bilkənt Simfonik Orkestri olsa da, O, həmçinin Ankara Caz Festivalı və Beynəlxalq Ankara Musiqi Festivalı kimi müxtəlif milli və beynəlxalq musiqi tədbirləri çərçivəsində onlarla sənətçi, musiqi qrupları və orkestrə ev sahibliyi edir. İlham Gencer, Tahir Aydoğdu, Nilüfer Ruacan, Yıldız İbrahimova, Ayşe Tütüncü və Fahir Atakoğlu kimi sənətçilər salonda konsert verən önəmli adlar arasındadır.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Bir çox binaya imza atan memarlar Erkut Şahinbaş və İlhan Kuralın birgə layihələndirdiyi konsert salonu 1993–1994-cü illər arasında Tepe İnşaat tərəfindən inşa edilib. Ümumi istifadə sahəsi 14328 kvadratmetr olan zalın tamaşaçı tutumu 800 nəfərdir. Finlandiyalı memar Matti Heikkinen üç mərtəbəli konsert zalının akustik məsləhətçisi idi. Akustik panelləri və səhnə lifti sistemi olan konsert zalı orkestr çuxuru yaradaraq səhnə əsərlərinin ifasına da şərait yaratmışdır. 800 nəfərlik zal həm də səsyazma studiyasıdır. 1 noyabr 1994-cü ildə Bilkənt Simfonik Orkestrinin açılış konsertinin keçirildiyi zalda iki Steynvey D model konsert pianosu var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bilkent Symphony Orchestra concert calendar Arxivləşdirilib 2011-07-16 at the Wayback Machine from the Bilkent Symphony Orchestra website, accessed: 19 June 2011
2. ↑  Bilkent Musical Faculty-Art Community Arxivləşdirilib 2008-10-10 at the Wayback Machine, from the *Arkitera*, accessed: 19 June 2011
3. ↑  Bilkent Concert Hall vision and projects Arxivləşdirilib 2012-03-25 at the Wayback Machine from the Architect İlhan Kural's website, accessed: 19 June 2011
**Namiqkamal (Namiq Kamal) Məmməd oğlu Əliyev** (1932) — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR neftayırma və neft kimyası sənayesi naziri (1980–1988), Azərbaycan Dövlət Yanacaq Komitəsinin sədri (1991–1992).

Həyatı
------

Namiqkamal Məmməd oğlu Əliyev 1932-ci ildə qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir.

1957–1963-cü illərdə Bakı gəmi tərsanəsinin mühəndisi, Elmi Tədqiqat Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun böyük mühəndisi olmuşdur. 1963-cü ildən Sumqayıt kimya kombinatının baş mexaniki, baş mühəndisi, Oktyabr inqilabı adına üzvi məhsullar zavodunun direktoru, baş mühəndisi, qaz emalı zavodunun sonra isə Azərqaznəqliyyat İstehsalat Birliyinin direktoru vəzifələrində işləmişdir.

Namiqkamal Əliyev 1980-ci ildə Azərbaycan SSR neftayırma və neft kimyası sənayesi naziri təyin edilmişdir. 1988-ci ildə nazirlik ləğv edilənədək bu vəzifədə işləmiş, 1991–1992-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Yanacaq Komitəsinin sədri olmuşdur.

Namiqkamal Əliyev 1961-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
* I Azərbaycan hökuməti

İstinadlar
----------

1. 1 2  Әлијев Намигкамал Мәммәд оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Он биринҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Совети Рәјасәт Һеј'әтинин нәшри. 1985. С. 141.
2. 1 2  Әлијев Намигкамал Мәммәд оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Онунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1982. С. 140.
**Lyubov Pançenko** (*ukr.* Любов Михайлівна Панченко) — Ukraynalı rəssam-moda dizayneri, Buçi şəhərinin fəxri vətəndaşı, V. Stus adına mükafat laureatı, Ukrayna Qadınlar Birliyinin üzvü. O, Xruşşov yumuşalması zamanı Ukrayna mədəniyyətini canlandıran altmışıncı rəssamlar qrupuna aid idi.

Bioqrafiya
----------

Rəssam 1938-ci il fevralın 2-də Kiyev vilayətinin Yablunka kəndində (1966-cı ildən Buça kəndi, indiki Buça şəhəri daxilində) anadan olmuşdur.

1950-ci illərin sonlarında Kiyev Tətbiqi Sənət Məktəbini (tikmə fakültəsini) bitirmişdir. Sonralar dərzi emalatxanasında işləyir və eyni zamanda sənət haqqında bilik üfüqlərini genişləndirir, linoritlə maraqlanır.

1968-ci ildə İ. Fyodorov adına Ukrayna Poliqrafiya İnstitutunun Qrafika fakültəsinin axşam şöbəsinə daxil olmuşdur.

1960-cı illərdə o, Sovremennik Qurucu Gənclər Klubunda iştirak edir və onun Qeyts ədəbi bölməsinin üzvü olur.

Lyubov Pançenko Dizayn və Dizayn Texnologiya İnstitutunda modelyer, Respublika Modellər Evində işləyib. O vaxta qədər onun parlaq istedadı çiçəklənir: bir sıra akvarellər, geyim modelləri, tikmə dizaynları, kitablar üçün qrafik ekran qoruyucuları və rəsm əsərləri hazırlayır. Onun tikmələrinin bir çox dizaynı "Radyanska Zіnka" ("Sovet qadını") jurnalında dərc edilmişdir.
Lyubov Pançenko Ukrayna dilini və mədəniyyətini müdafiə edib. O, Pasxa yumurtaları çəkir, xor kollektivləri üçün milli geyimlər tikir, "antisovet təşviqatı və təbliğatına görə" cəza çəkən siyasi məhbuslara kömək etmək üçün pul toplayırdı. Onun Kiyevdə iştirakı ilə Milad şənliyi və doğum səhnəsi ənənəsi canlandırılır.

Lesnaya Buça şəhərində yaşamışdır
.
30 aprel 2022-ci ildə Ukraynanın qəhrəman şəhəri Buçanın meri Anatoli Fedorukun dediyinə görə, Lyubov Mixaylovna 85 yaşında vəfat edib. Fedorukun sözlərinə görə "Qadın 85 yaşında əbədiyyətə qovuşdu. Lyubov Pançenkonu DTK-da sındırmaq mümkün deyildi, lakin rəssam yeni rus istilası zamanı çox əziyyət çəkdi".

O, 2022-ci il mayın 2-də Buçada, Yablunski qəbiristanlığında, əri rəssam Aleksey Oleinikin məzarının yanında dəfn edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Померла відома художниця-шістдесятниця Любов Панченко.
2. ↑  "Легенда українського мистецтва з Бучі Любов Панченко стала героїнею арт-гри ➢ Погляд ➢ Новини Києва та Київщини онлайн". Погляд — новини Києва та Київщини онлайн (ukrayna). 2021-02-03. 2021-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-20.
3. ↑  "Любов Панченко: її душа – у полотнах". Marie Claire (ukrayna). 1 травня 2022. 2022-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-10.
4. ↑  "Не зламав КДБ, але не пережила російських окупантів: померла відома художниця Любов Панченко. 30.03.2022, 19:25" (ukrayna). 2022-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-10.
**Namus Zöhrabov** — Əməkdar artist.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Namus Zöhrabov 1959-cu ildə Bakıda dünyaya gəlib. 1972-ci ilədək 167 nömrəli məktəbdə oxuyub. 5-ci sinfi bitirdikdən sonra indiki Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasına qəbul olunub. 1975-ci ilədək oranın xalq rəqsləri şöbəsində təhsil alıb.

Rəqsə Bakı Pionerlər Evində Böyükağa Məmmədovun rəhbərliyi altında *"Cücələrim"* ansamblında başlayıb. Sonradan müxtəlif mədəniyyət evlərində fəaliyyət göstərən rəqs dərnəklərinin üzvü olub. 1974-1975-ci illərdə Qorxmaz Qurbanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında çalışıb. 1975-ci ildə Tanxo İzrayilovun Dağıstanda rəhbərlik etdiyi *"Ləzqinka"* Dövlət Rəqs Ansamblına dəvət alıb. 1977-ci ilədək bu heyətdə çıxışlar edib. 1977-ci ildə Leyla Vəkilovanın təkidi ilə yenidən işlədiyi ansambla qayıdıb, 1995-ci ilədək orada çalışıb. Arada iki il əsgəri xidmətini keçib. Eyni zamanda, 1991-1995-ci illərdə *Rəşid Behbudov adına mahnı teatrının* rəqs qrupuna rəhbərlik edib. 1986-cı ildə əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.

1992-1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsinin tələbəsi olub. 1995-ci ildə təhsilini yarımçıq qoyaraq ABŞ-yə gəlib. 1996-cı ildə "Green card" adlanan lotereya vasitəsi ilə Amerikada yaşamaq hüququ qazanıb. Bir il kompyüter kurslarına gedib, iki il Kaliforniyadakı *WEST LA kolleci*ndə təhsil alaraq daşınmaz əmlak üzrə mütəxəsis ixtisasına yiyələnib.

2003-2010-cu illərdə ölkəmizin Los Ancelesdəki konsulluğunun keçirdiyi bütün bayram tədbirlərində milli rəqslərimizlə çıxış edib. 2002-2010-cu illərdə həmçinin milli rəqsimiz vasitəsi ilə ABŞ-də *"Rəqs terapiyası"* adlanan müalicə kurslarını da aparıb. Burada o, rəqs vasitəsi ilə sümük xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların müalicəsilə məşğul olub.

> 
> "Doğrudur, musiqi və rəqs mənsub olduğu ölkəni təmsil edə bilir. Amma rəqs daha irəlidədir. Çünki əcnəbilər musiqimizi dinləyərkən hörmət xatirinə məmnun qaldıqlarını göstərsələr də, onu anlamaqda çətinlik çəkə bilərlər. Rəqs isə izaha ehtiyacı olmayan sənətdir. Bir xalqın mədəni dəyərlərini hərəkətlər vasitəsi ilə ifadə edə bilir". 
> 
> 

### Ailəsi

Ailəlidir, 3 övladı var. Böyük oğlu Rüfətin 39, qızı Rəqsanənin 23, kiçik oğlu Nadirin isə 19 yaşları var. Yoldaşı Olqa Zöhrabova, 1986-1991-ci illərdə Krasnodar İncəsənət Akademiyasında təhsil alıb. O da həyat yoldaşı kimi Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblında çalışıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  ABŞ-də yaşayan azərbaycanlı əməkdar artisti[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Los Angeles, Azerbaycan’ın ilk cumhuriyet ilanının 100. yılını kutladı - Namus Zöhrabovun çıxışı
Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsinin bayrağı
Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsinin gerbi
**Moro Milli Qurtuluş Cəbhəsi** (Moro National Liberation Front , MNLF) , Filippinin cənubunda fəaliyyət göstərən və müstəqilliyi məqsəd qoyan Müsəlman təşkilatı. Müsəlman Mindanao Muxtar Bölgəsini idarə etməkdə olan MNLF , müşahidəçi statusunda Moro xalqının təmsilçisi kimi İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzvdür.

Ferdinand Marcos rəhbərliyinə qarşı silahlı mübarizə üçün 1960-cı illərin sonlarında qurulan təşkilat, Müsəlmanların əksəriyyətdə olduğu Mindanao adası ərazisində 1972-ci ildə partizan hərəkatına başladılar. Marcosun hərbi vəziyyət elan etməsi ilə mübarizə daha da artdı. Filippin silahlı qüvvələrinin yarısının hərəkətə keçirilməsindən sonra hadisələr əsnasında təxminən 50 min adam öldürüldü, 20 mindən çox müsəlman Şərq Malayziyadakı Sabah ştatina qaçdı.Təşkilatın silahlı qanadını meydana gətirən Banysa Moro Ordusu Filippin qüvvətlərinə böyük itkilər verdirdi. 1976-cı ilin sonlarındakı atəşkəsdən sonra Marcosun təklif etdiyi regional muxtariyyət proqramı üçün həyata keçirilən danışıqların nəticə verməməsi görə, təşkilatın başçısı Nur Misuari 1977-ci ildə tam müstəqillik hədəfi istiqamətində mübarizəni davam etdirmə qərarını açıqladı. Bu dövrdə əvvəl Liviyadan, daha sonra da İrandan diplomatik və hərbi dəstək alan MNLF seçkiləri boykot etdi və hərbi vəziyyətin ləğv edildiyi 1981-ci ildən sonra da mübarizəsini davam etdirdi.Amma regional ayrılıqların da təsiri ilə meydana gələn bölünmələr nəticəsində təşkilatın təsiri zəiflədi. Bölünmələrdən sonra 1981-ci ildə MNLF-dən ayrılan daha radikal bir qrup Moro İslami Qurtuluş Cəbhəsini qurdu.

İƏT, Libya və İndoneziya 1992-ci ildə yenidən sülh danışıqlarına vasitəçilik etdilər. 1992-1996-cı illərdə sülh danışıları davam etdi.Uzun illər davam edən qarşıdurmadan sonra 1996-cı ildə Filippin hökuməti ilə MNLF arasında gəlinən nəcitə ilə Mindanao adasındakı Müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi yerlərdə Müsəlman Mindanao Muxtar Bölgəsinin qurulmasına qərar verildi.
**Morris Cepson** — 1945-ci il avqustun 6-da Yaponiyanın Xirosima şəhərinə atom bombası atan "B-29" təyyarəçinin pilotlarından biri

Kiçik leytenant Morris Ceppson döyüş uçuşu zamanı atom bombasının hazırlanması və döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilməsinə cavabdeh olub. O, 2010-cu il martın 30-da vəfat edib.

Təyyarəçinin həyat yoldaşı bildirib ki, Morris 1945-ci ildə öz işini yerinə yetirib: *"O deyirdi ki, digər ekipaj üzvləri də əmri yerinə yetiriblər"*.

Ceppson əvvəllər müharibədəki rolu barədə danışmaqdan imtina edirmiş. Amma sonradan 1945-ci il bombardmanı barədə fikirlərini bölüşməyə başlayıb: *"Burada fərəhləndirici heç bir hal yoxdur. Bombardman dağıdıcı effektə malik olub. Amma ola bilsin ki, bu bombardman yüz minlərlə amerikalının və ondan da çox yaponun həyatını xilas edib"*.

Hiroşima şəhərinin 1800 feet (550 mt.) Üzərində partdadılan nüvə bombası, 13000 ton TNT (TriNitroToluen) gücündə. 70.000-dən çox insanın ölümü partlamasında saniyələr sonra reallaşdı. Bunun iki qatı qədərini da partlayışdan sonra yayılan radiasiya təsiri öldürdü. Təbii ki təsiri daha bir çox insanın xəstələnməsinə, şikəst doğulmasına, canlı həyatını təhdid edəcək şəkildə genetik strukturlarının dəyişməsinə səbəb oldu. İllərcə yaydığı radiasiyanın təsiri müzakirə edildi. İndiki vaxtda belə təsirlərinin hiss düşünülməkdədir.

Təyyarə B-29 Enola Gay adını hələ uçuş xəttində ikən seçən pilot Paul Tibbetin anası Enola Qay Tibbetsdən almışdır. İkinci dünya müharibəsinin son mərhələlərində 6 avqust 1945-ci ildə dünyada atom bombası atan ilk təyyarə olmuşdur. Xiroşima'daki partlayış, ABŞ-də edilən Trinity Test'in sonra gələn, tarixin ikinci nüvə partlayışıydı. Bunan, üç gün sonra Nagasakiyə atılan "Fat Man" adlı atom bombası izləmişdir. *"Little Boy" ("Kiçik Oğlan")* adlı atom bombasının hədəfi kimi Yaponiyanın Hiroşima şəhəri seçilmiş və şəhərdə görünməmiş dağınıtıya səbəb olmuşdur. "Enola Gay" Kokuranı hədəf almaq istəyən ikinci atom hücumunda kəşfiyyat təyyarəsi kimi iştirak etmişdir. Lakin buludlar və tüstüyə görə hədəf dəyişdirilərək Naqasaki şəhəri seçilmişdir. Bütünlüklə təmir olunmuş "Enola Gay" 2003-cü ildən *Stiven F.Udmar-Heyzi muzeyi*ndə sərgilənir. Heyətinin həyatda sağ qalan sonuncu üzvü Teodor Van Kirk 28 iyul 2014-cü ildə 93 yaşında vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* Xirosimaya atom bombası atan təyyarəçi öldü Arxivləşdirilib 2010-04-10 at the Wayback Machine
**Əhəd Fərzəli oğlu Əliyev (Kor Əhəd)** (1893, Bakı – 17 fevral 1942, Bakı) — Azərbaycan qarmonçusu.

Həyatı
------

1893-cü ildə Azərbaycanda dünyaya gəlib. İki yaşına çatanda onun gözləri zəifləməyə başlayır. Üç yaşı olanda isə gözləri tamamilə tutulur və o dünya işığından məhrum olur. Valideynləri ona 12 dilli qarmon alırlar və bu qarmon onun üçün bir təsəlli olur. O, qarmonu ifa edəndə hələ qara dillər kəşf olunmamışdı. Kor Əhəd iyirmi yaşına çatana kimi ağ dillərdə ifa edirdi. Hətta Cabbar Qaryağdı belə onun vurğunu olmuşdu".

Zakir Mirzəyev qeyd edir ki, Azərbaycanda qarmon musiqi aləti sırf Kor Əhədin adı ilə bağlıdır: "O, həm qarmonda, həm sazda, həm də piano da çox mükəmməl ifa edirdi. Onun ilk tələbələrindən Teyyub Dəmirovun adını çəkə bilərəm. O dəfdə ifa edirdi və Əhədin barmaqlarına baxa-baxa qarmonda da ifa etməyi öyrənib. Qadınlardan isə Brilliant Dadaşovanın anası Qızxanım onun tələbəsi olub. Sonra isə qarmonu təkmilləşdirilmiş və texniki üsullarla çox gözəl zənginləşdirmiş Məmmədağa Ağayev və Hacıbala Dadaşov ( Kor Hacıbala) gəldi. Həmçinin Kor Əhədin tələbələrindən Salyanlı Rzanın da adını qeyd edə bilərəm. Bunların hər biri qarmonun yaxın və uzaq Şərqdə geniş yayılmasında müstəsna rol oynayıblar. Sonra isə Adil Hüseynov öz qarmon fəaliyyəti ilə meydana gəldi. Teyyub Dəmirovun tələbəsi Abbas Abbasov, sonra Məmmədağa Ağayevin tələbəsi Musa Həsənov var idi" .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kor Əhədin məşhurlaşdırdığı qarmon - bu alət Azərbaycana necə gətirilib..." 2020-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-15.
**Konqo çökəkliyi** — Mərkəzi Afrikada 300–500 m hündürlükdə yerləşən və diametri təxminən 1000 km olan çökəklik. Afrika platformasının sinekliz zonasına aiddi. Konqo çayı onu drenaj edir.

Bitki örtüyü rütubətli qalın həmişəyaşıl və yarpağıtökülən həmişəyaşıl tropik meşələrindən ibarətdir.

Coğrafiyası
-----------

Sahəsi təxminən 1 milyon kilometr təşkil edir; onun şimaldan cənuba və qərbdən şərqə ölçüsü təxminən 1 000 km. Əsas çayı Konqodu, çökəkıiyin ərazisində həmçinin çoxlu göl və bataqlıqlar var.

Geologiya
---------

Strukturasına görə Konqo çökəkliyi Kembri dövründən əvvəl yaranan Afrika platformasının sinekliz zonasına aiddi. Platformanın kristallik bünövrəsinin yeraltı (500—1000 metrdən çox dərinliydə yerləşir) çıxıntısı sineklizi şimal və cənub çökəkliylərinə bölür, onların mərkəzi hissələrində bünövrə daha 3000 metr dərinliyinə endirilib.

Relyefi
-------

Konqo çökəkliyi yarus quruluşu ilə səciyyələnir. Ən aşağı (300–400 m) və gənc (Holosen) yarus çoxsaylı çayların geniş, daha çox bataqlaşmış subasar vadilərini yaradır, həmən vadilər çökəkliyin mərkəzi hissəsində vahid yastı olan və vaxtaşırı batırılan allüvial düzənlik yaradırlar.

İqlimi
------

Orta aylıq temperaturu 23-25°-dən 26-21°С-ədək dəyişir,  yağıntının illik miqdarı 1500–2000 mm və onun artığa bərabərdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-07-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-26.
**Qriqori Dmitriyeviç Cambakurian-Orbeliani** (2 (14) oktyabr 1804, Tiflis, Gürcüstan quberniyası – 21 mart (2 aprel) 1883, Tiflis, Tiflis quberniyası, Rusiya imperiyası) — rus generalı, gürcü şairi.

Həyatı
------

Qriqori Dmitriyeviç Cambakurian-Orbeliani 2 oktyabr 1804-cü ildə anadan olmuşdu.

Qriqori Cambakurian-Orbeliani XIX əsrin otuzuncu illərdə gürcü taxt-tacının bərpası uğrunda mübarizə aparan qrupün üzvü olmuş, üsyan planının üstü açılandan sonra sürgün edilmişdir. 1837-ci ildə sürgündən qayıdandan sonra yenidən hərbi xidmətə qayıtmışdır. Təxminən on beş il Dağıstanda Şamilin başçılığı altında fəaliyyət göstərən müridizm hərəkatı üzvlərinə qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir.

Qriqori Cambakurian-Orbeliani 1858-ci ildə Qafqaz canişini knyaz Baryatinskinin dəvəti ilə Tiflisə qayıtmış və canişinlik yanında məsləhət şurasının sədri təyin edilmişdir.

Q.Orbelianiyə canişinin Tiflisdə olmadığı vaxtlarda onu əvəzləmək səlahiyyəti verilmişdir.

Canişinlikdə məsləhət şurasının sədri vəzifəsində qalmaqla o, 1860-cı ildə Tiflisin general-qubernatoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Qriqori Cambakurian-Orbeliani 21 mart 1883-cü ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Hiyumaa** (almanların hakimiyyəti dönəmində **Daqо** adlanırdı) est. Hiiumaa) — sahəsinə görə Estoniyanın sahəsinə görə ikinci adasıdır. Onun sahəsi 989 km² təşkil edir.

Ada inzibati cəhətdən Hiyumaa qəzası ərazisinə daxildir. İnzibati vahidliyin ərazisinə digər kiçik adalar daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Ada Baltik dənizində yerləşən Moonzund arxipelaqının tərkib hissəsinə daxildir. Maksimal hündürlüyü 54 metrdir.
Ada əsasən gum və çınqıldan təşkil olunmuşdur. Antropogen təsirə məruz qalmışdır. Adada əsasən tozağacı meşəsinə və sahil solağında isə qamışlıqlara rast gəlinir.

Tarixi
------

Hiyumaa adası 1563–1721 illərdə İsveçə məxsus olmuşdur. Bu ada İsveçin Estoniyada yerləşən mühüm mərkəzi olmuşdur. XVIII əsr-də ada əhalisinin sayı 2000 nəfəri keçir.

1721-ci ildə İsveç Rusiya müharibəsinin sonucu olaraq ada və onun əhalisi Rusiya ərazisinə çevrilir. İsveç əsilli əyanlar ruslar ərazini işğal etdikdən sonra belə adanı idarə etmişlər. Zadəganların acgözlüyü isveç kəndlilərini sıxdığından onlar II Yelizavetaya müraciət edirlər. İmperatriça cavab olaraq onlara Dnepr çayı ətrafına köçməyi əmr edir. Onlara hətta 60 desyarin torpaq və vergi güzəştləri verəcəklərinə söz verilir. Köçürülmə 1781-ci ildə başlanılır. Bu zaman təyinat nöqtəsinə cəmi köçürülənlərin yarısı çata bilir. Bir qismi hətta Moskva ətrafında yerləşən Staroşvedskoe kəndini salır. Onlar 1929-cu ildə İsveçin Qotland adasına evakuasiya edilmişdir. Onların bəzisi isə öz yurdlarına qayıtmışdır.

Hiyumaada qalan isveçlilər əsasən Kyardla şəhərinin rayonlarında yaşayırdılar. Hazırda belə insanların bir qismi özlərini isveçlı hesab edir. İsveç dili ada əhalisinin dilinə təsir göstərmişdir.

Əhali və iqtisadiyyat
---------------------

Adanın əsas gəlir mənbəyi Balıqçılıq, Əkinçilik, Maldarlıq və Turizmdən əldə edilir. Adanın şimalında yeganə iri şəhər Kyardladır.

Adanın əhalisi 10,9 min nəfər təşkil edir. Ada əhalisi *Hiyumaalılar* (est. hiidlased) adlandırılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hiiumaa.ee" (eston). 2012-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 yanvar 2011.
2. ↑  Даго // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890–1907.
3. ↑  "Vokruq Sveta". 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-31.
4. ↑  "Severnoje Poberezje". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-31.

Mənbə
-----

* Hiiumaa County government
* Pictures of Coastal batteries World War I and World War II in Hiiumaa
**Əhrimən** və ya **Anqra Manyu** — Zərdüştilikdə şər tanrısı, şər və zülmət mənbəyi.

Avestada Anhra-Manyu, qədim İran dilində Ahra-Manyu, şər başlanğıcının ifadəçisi və ya rəmzi. "Avesta"da və qədim fars kitabələrində qeyd olunan Anhra Manyu hərfi mənada "pisniyyətli və ya xəbis ruh" deməkdir. 

Anqra Manyu zərdüştlikdə şər, zülmət və ölüm tanrısı, Hörmüzdün əkiz qardaşı və rəqibidir. Anqra Manyu bütün pis şeyləri yaratmışdır:
cadugərlik, xəstəliklər, qocalıq, ölüm, zəhərli sürünənlər və həşəratlar; ilk insan Qaya Martanı (orta əsr eposunda Kəyumərs) məhv etmişdir. Ona tabe olan tanrıları — divlərin vasitəsilə fəaliyyət göstərirdi. Mitraizmin bəzi cərəyanlarında Anqra Manyu baş allah hesab olunurdu. Orta əsrlərdə Anqra Manyu Ahriman (Ahreman, Əhrimən) adlanırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 515. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Qrinviç adası** (*ing.* Greenwich), həmcinin **Berezina adası** kimi tanınır — Cənubi Şetland adaları qrupuna daxil olan ada. Livinqston adası ilə Robert adası arasında yerləşir. Quru sahəsinin ümumi sahəsi 142,7 km² təşkil edir.

Tarix
-----

AdV 19 fevral 1819-cu ildə britaniya briqası olan *Villiamsın* kapitanı Viliyams Smit tərəfindən kəşf edilmişdir. İlk dəfə kartoraqfik xəritəsini Edvard Bransfild 1820-ci ilin yanvarında tərtib etmişdir. Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası zamanı Faddey Bellinshauzen tərəfindən 1812-ci ildəki hadisələrlə əlaqədar Berezina adlandırmışdır.

XIX əsrin sonlarından ХХ əsrin birinci yarısına qədər ovçuları balina və suitikimilərə görə özünə cəlb edirdi. Adaya rəsmi olaraq Böyük Britaniya və Argentina iddia edirdi. Üstəlik Rusiya və ABŞ tərəfindən belə ərazi iddiası mövcud olmuşdur. 1961-ci ildə imzalanan müqaviləyə əsasən Cənubi Şetland adaları rəsmən heç bir ölkəyə mənsub deyil.

6 fevral 1947-ci ildən adada Çiliyə məxsus olan qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. 1957–1959 və 1963–1964 illər ərzində adaya britaniya ekspedisiyalar təşkil edtmişdir. 1990-cı ilin martında Ekvador antarktika proqramı çərçivəsində stansiya fəaliyyətə başlamışdır. 2004–2005 illərdə adanı Bolqarstan Antarktika ekspedisiyası tətqiq etmişdir.

Təbiət
------

Qrinviç adası
Ada vulkan məşhəllidir. Onun ərazisinin böyük hissəsi buzla örtülü qaqayalıqlardan ibarətdir. Adanın ən hündür nöqtəsi cənub-şərqdə yerləşən Momçil dağıdır (625 m.).

İqlimi antarktik sərindir. Bitki örtüyü olduqca kasıbdır. Əsasən antarktik tundra bitkilərini müşahidə etmək olar. Adada çoxlu sayda dəniz quşları yuva qurur.

Əhali
-----

Adada daimi yaşayış yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4
2. ↑  William James Mills. Exploring polar frontiers : a historical encyclopedia. — ABC-CLIO, Inc, 2003. — P. 279–280. — 844 p. — ISBN 1-57607-422-6.
**Ailə tərbiyəsi** — ailənin böyük üzvlərinin və ailə həyat tərzinin uşağa müntəzəm, məqsədəuyğun təsiri.

Vəzifələri
----------

Ailə tərbiyəsinin əsas və ümumi vəzifəsi uşaqları mövcud ictimai şəraitdə həyata hazırlamaq, daha məhdud və konkret vəzifəsi isə onlara ailə şəraitində şəxsiyyətin normal şəkildə formalaşması üçün zəruri olan bilik, bacarıq və vərdişlər aşılamaqdır. Ailə tərbiyəsinin məqsəd və vasitələri ictimai-iqtisadi quruluşdan, mədəniyyətin inkişaf səviyyəsindən asılıdır. Ailə tərbiyəsi, adətən, ailənin mənsub olduğu ictimai təbəqənin ideologiyası, əxlaqı və qarşılıqlı münasibətlər sistemi üzərində qurulur. Ailə tərbiyəsi böyüklərin özünütərbiyəsi, onların xarakterində uşaqlara səmərəli pedaqoji təsir göstərə bilən keyfiyyətlərin formalaşması ilə sıx bağlıdır.

Sosialist ideologiyada
----------------------

Azərbaycan sovet mənbələrinə görə, antaqonist sinifli formasiyalarda ailə tərbiyəsi sinfi xarakter daşıyır, dinin və mühafizəkar ənənələrin təsirinə məruz qalır. Ailə tərbiyəsinin məzmun, vasitə və metodlarında burjua cəmiyyəti və ailə-məişət münasibətlərindəki antaqonizmi əks etdirən dərin ziddiyyətlər meydana çıxır. Hakim sinif uşaqlarının çoxunda ailə tərbiyəsi prosesində eqoizm, varlanmaq ehtirası inkişaf edir ki, bu da uşaqlarla böyüklər arasında dərin münaqişələrə səbəb olur, çox vaxt uşaqlarda valideynlərinə qarşı nifrət doğurur. Proletar ailələrində fəhlələrin sinfi şüurlu artdıqca inqilabi ideyalar ailə tərbiyəsində daha dərindən nüfuz edir. Elmi sosializm ideyalarının təsir gücləndikcə kollektivizm, proletar beynəlmiləlçiliyi, istismarçılara nifrət, ictimai fəallıq və zülmə qarşı mübarizə tərbiyəsi başlıca əhəmiyyət kəsb edir; bu, zəhmətkeş uşaqları mütilik ruhunda tərbiyə etməyə çalışan hakim ideologiyaya qarşı ardıcıl mübarizədə həyata keçirilir.

Sosializm cəmiyyətində azad tərbiyənin məqsədi şəxsiyyətin hərtərəfli – əqli, əxlaqi, estetik, fiziki inkişafının bünövrəsini qoymaq, uşaqları əməyə alışdırmaq, onların sosialist birgəyaşayış qaydalarını başa düşmələrinə və bu qaydalara əməl etmələrinə yardım göstərmək, müstəqil yaradıcılıq fəaliyyətinə marağını inkişaf etdirməkdir. Azad tərbiyənin müvəffəqiyyətli aillənin böyük üzvlərinin ailə münasibətlərində kommunist əxlaqi prinsiplərini rəhbər tutması, qarşılıqlı cəmiyyət, həssaslıq atmosferi yaratması, uşaqlara tələblərində yekdil və təmkinli olması, onları müntəzəm sürətdə böyüklərin əmək və ictimai maraq mühitində cəlb etməsi kimi zəruri şərtlərlə bağlıdır. Uşağın fəaliyyətini ardıcıl sürətdə istiqamətləndirmək, dünyagörüşünü genişləndirməkdə ona yardım göstərmək, uşağın maraqlandığı və bilməli olduğu hadisələrin mahiyyətini ciddi və düşünülmüş şəkildə izah etmək kimi əxlaqi keyfiyyətləri aşılamaq, uşağı ədəbiyyat və incəsənət əsərləri ilə tanış etmək, bədən tərbiyəsi və idmanla məşğul olmağa həvəsləndirmək və s. ailə tərbiyəsinin əsas vasitələridir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Аилә тәрбијәси // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 188.
**Radwaniyah Sarayı** (Əl Radvaniyah Prezident Kompleksi olaraq da bilinir) — İraqın Bağdad şəhərindəki bir saraydır, 2003-cü ildə İraqın işğalı zamanı koalisiya qüvvələri tərəfindən ələ alınana qədər mərhum İraq diktatoru Səddam Hüseyn üçün prezident kurortu kimi fəaliyyət göstərmişdir. İçərisi mərmər, lüks mebel və Səddama həsr olunmuş abidələrlə bəzədilib. Bağdadın qərbində yerləşən Radwaniyah Sarayı Səddamın əsas prezident saytı idi və tipik bir Prezident saytı idi. Şimaldan Qasr Tall Mihl və Al Urdun (İordaniya) küçəsi ilə həmsərhəddir; cənubda seyrək, kənar məhəllələrlə; şərqdə Əl-Əmiriyyə və Hayy əl-Furat şəhərətrafı ərazilərdə; qərbdən Bağdad Beynəlxalq Hava Limanı tərəfindən. Yüksək divarlar keçmiş kurortu əhatə edir; "watchtowers" saytın nəzarətini və təhlükəsizliyini daha asan təmin etməyə kömək edir.

İki süni təpənin və bir neçə texnoloji gölün olması ilə yanaşı, iki prezident sarayı var. Şimal adətən daha tanış bir ad olan Əl Fəv Sarayından keçir. Cənubu İran Sarayı üzərində Qələbə kimi tanınır.

Azadlıq düşərgəsi, Düşərgə Zəfəri və Düşərgə Slayer koalisiya qurğuları, Əl Rədvaniyənin əsaslarını işğal edirdi.

İstinadlar
----------
**Kor Şahmat Olimpiadası** korlar üçün beynəlxalq şahmat yarışıdır. Yarışda komandalar bir-birilərinə qarşı oynayırlar, hər 4 ildən bir keçirilir və Beynəlxalq Brayl Şahmat Assosasiyası (*ing.* International Braille Chess Association) tərəfindən maliyyələşdirilir. Gözdən əlillər arasında keçirilən ən böyük idman yarışıdır.

Tarix
-----

1958-ci ildə Almaniyanın Raynbraytbax şəhərində keçirilən korlar üçün şahmat turniri korlar üçün şahmat olimpiadasının keçirilməsi üçün ilk təşəbbüs idi. Turnirin qalibi Beynəlxalq Brayl Şahmat Assosasiyasının qurucusu Reqinald Volter Bonham oldu.

İlk rəsmi Kor Şahmat Olimpiadası 1961-ci ildə Almaniyanın Meşed şəhərində keçirildi. Yarışda 8 komanda 122 oyun keçirdi və Yuqoslaviya komandası qalib gəldi.

3-cü Kor Şahmat Olimpiadası 1968-ci ildə İngiltərənin Weymouth şəhərində keçirildi, 20 komanda yarışdı. Yarışın qalibi Rusiya komandası oldu, Yuqoslaviya komandası isə ikinci yeri tutdu.

2008-ci ildə 13-cü Kor Şahmat Olimpiadası Giritdə keçirildi və 34 komanda yarışdı.

Nəticə
------

| # | İL | Şəhər | Qalib |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1961 | Meschede, Almaniya | Yuqoslaviya Yuqoslaviya |
| 2 | 1964 | Kühlungsborn, Almaniya | Yuqoslaviya Yuqoslaviya |
| 3 | 1968 | Weymouth, Birləşmiş krallıq | SSRİ SSRİ  |
| 4 | 1972 | Pula, Xorvatiya | SSRİ SSRİ  |
| 5 | 1976 | Kuortane, Finlandiya | SSRİ SSRİ  |
| 6 | 1980 | Noordwijkerhout, Niderland | SSRİ SSRİ  |
| 7 | 1985 | Benidorm, İspaniya | SSRİ SSRİ  |
| 8 | 1988 | Zalaegerszeg, Macarıstan | SSRİ SSRİ  |
| 9 | 1992 | Majorca, İspaniya | Rusiya Rusiya |
| 10 | 1996 | Laguna, Braziliya | Rusiya Rusiya |
| 11 | 2000 | Zakopane, [[Polşa | Rusiya Rusiya |
| 12 | 2004 | Tarragona, İspaniya | Polşa Polşa |
| 13 | 2008 | İraklion, Yunanıstan | Rusiya Rusiya |
| 14 | 2012 | Chennai, Hindistan | Rusiya Rusiya |
| 15 | 2017 | TBD, Makedonuya |  |
**Emil Frantişek Burian** (11.6.1904, Plzen – 9.8.1959, Praqa) — rejissor, bəstəkar, yazıçı, dramaturq.

Həyatı
------

Çexoslovakiyanın xalq artisti (1954). Ən görkəmli çex rejissorlarından biridir. 1926–29-cu illərdə bir çox avanqardist teatr truppalarında (o cümlədən Y. Honzl və Y. Freykanın yanında) aktyor, musiqiçi və bəstəkar kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1927-ci ildə Praqa konservatoriyası nəzdində kompozisiya sinfi üzrə emalatxananı bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Operaların, baletin, simfoniyaların, kinofilmlərə musiqinin, kamera-instrumental və s. əsərlərin müəllifidir. 1929-cu ildə dram teatrında rejissorluq fəaliyyətinə başlamışdır. 1933-cü ildə Praqada "D-34" teatrını yaratmış, orada rejissor, bəstəkar, dramaturq və səhnələşdirmələr müəllifi kimi çıxış etmişdir. Səhnənin arxasında və səhnə boyu çəkilmiş şəffaf parça üzərində diapozitivlərin və kinoplyonkaların eyni vaxtda, yaxud ardıcıl nümayişini təmin edən teatroqrafı icad etmişdir.

Burielın quruluş verdiyi tamaşalar arasında M. Qorkinin "Yeqor Bulıçov və başqaları" (1934), N.F. Poqodinin "Aristokratlar" (1935), P. Bomarşenin "Sevilya bərbəri" (1936) və s. var. Buriel "Müharibə" (1935), "Xalq süitası" (1938) və s. pyeslərin müəllifi və rejissoru olmuşdur. Faşist işğalı illərində həbs düşərgəsinə salınmışdır (1941–45). Azad edildikdən sonra öz teatrının fəaliyyətini bərpa etmişdir ("Həyatın dibində", M. Qorki, 1951; "Taxtabiti", V.V. Mayakovski, 1956; Y. Qaşek, B. Brext və b. əsərləri). "Vera Lukaşova" (1939), "Həyat təşnəsi" (1950) və s. kinofilmlərin rejissoru olmuşdur. Teatr və musiqiyə dair məqalələrin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Burian// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 85.

Xarici keçidlər
---------------

* English info
* Encyclopedia.com article
**Rəfael Abbas oğlu Abbasov** (28 noyabr 1943, Bakı – 3 dekabr 2020) — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2006).

Həyatı
------

Rafael Abas oğlu Abasov 28 noyabr 1943-cü il də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1960-1965-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində, 1968-1974-cü illərdə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsil almışdır. 1967-ci ildən başlayaraq respublika və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı olan Rafael Abasov realizm üslubunda portret, natürmort və mənzərə janrında əsərlər çəkmişdir. 1978-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur.

Əsərləri Almaniya, ABŞ, Meksika, Hollandiya, Avstriya, Rusiya, İngiltərə, Fransa, Türkiyə, Yaponiya, Koreya, Şri Lankada nümayiş etdirilib və Azərbaycan, Almaniya, ABŞ, Meksika, Koreya, Kanada, Koreya, Türkiyə, Özbəkistan, Latviya, Belarusiya, Rusiya qalereyasında və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" fəxri adı — 29 dekabr 2006

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan rəssamlarına Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 29 dekabr 2006. 20 fevral 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2020.
**Nuriyev Rahim İbrahim oğlu** (15 mart 1955, Lənkəran rayonu) — Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyətinin keçmiş başçısı, tarixçi, müəllim.

Həyatı
------

Rahim Nuriyev 15 mart 1955-ci ildə Lənkəran rayonunun Darquba kəndində müəllim ailəsində anadan olub. İlk təhsilini Darquba və Kərgəlan məktəblərində alıb. Lənkəran pedaqoji məktəbini (1974), Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsini (1986) bitirib. 1973-cü ildə əmək fəaliyyətinə, 1974-cü ildə pedaqoji fəaliyyətə başlayıb.

1975–1977-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. Lənkəranın müxtəlif məktəblərində müəllim və Cəlilabad rayonunda İcra hakimiyyəti başçısı (1992–1993) işləyib. Hazırda Lənkəran şəhəri 9 saylı orta məktəbdə müəllim işləyir. Lənkəran bölgəsində milli-demokratik hərəkatın təşəbbüsçüsü, təşkilatçısı və liderlərindən biri olub.

1990-cı il yanvar hadisələri zamanı Lənkəranda "Elin səsi" qəzetinin nəşrini və həmçinin imperiyanın təcavüzkar siyasətini ifşa edən televerilişlər təşkil edib. Lənkəran Müəllimlər Cəmiyyətinin sədridir. Evlidir, 3 övladı var.

Xarici keçidlər
---------------

* Rus qoşunlarının Lənkərana hücumu qabaqcadan planlaşdırılmışdı Arxivləşdirilib 2012-01-28 at the Wayback Machine
**Konsaltinq** (ing. consulting – məsləhət vermə) — öz biznesinin inkişafı ilə maraqlanan korporativ müştərilərə göstərilən (bir qayda olaraq, ödənişli) xidmət növüdür. Konsaltinq şirkəti bu kimi xidmətlər göstərən mənbədir. Nəticə etibarilə konsaltinq şirkəti (konsultant) müəyyən müddətdə müştərisinin gəlirini həmin gəlirdən n % əldə etməklə artırmağa dair öhdəlik götürür. Bunun üçün bir qayda olaraq, konsultanta, müştəri-şirkətin rəhbərliyinə mütəxəssis-konsultant kimi daxil edilmək və strateji qərarlar vermək kimi geniş səlahiyyətləri verilir.

Konsaltinq xidmətlərinin növləri
--------------------------------

Konsaltinqin həll etməli olduğu problemlər sahəsi həddən artıq genişdir, bundan başqa konsaltinq xidmətlərini göstərən şirkətlərin ixtisaslaşması müxtəlif ola bilər. Bəziləri konsaltinqin hər hansı bir sahəsi (məsələn, strategiya, ekalogiya, əməyin təşkili, sərmayələr, kadr siyasəti, maliyyə, vergilər və s.) ilə kifayətlənməklə, məhdud ixtisaslı şirkət olaraq fəaliyət göstərir. Geniş ixtisaslaşmaya malik olanlar isə konsaltinq sahəsində tam xidmət spektri təqdim edir. 

Konsaltqin müştəri-təşkilatların idarəetmə, iqtisadi, maliyyə, sərmayə fəaliyyəti, strateji planlaşdırma, şirkətin ümumi fəaliyyəti, biznesin aparılması, satış bazarlarının araşdırılması və proqnozlaşdırılması, qiymətlərin hərəkatı və. s kimi məsələlərini həll edir. Başqa sözlə desək, konsaltinq bu və ya digər problemin həllində xarici konsultantlar tərəfindən göstərilən istənilən yardımdır.

Konsatlinqin əsas məqsədi rəhbərliyin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına, ümumiyyətlə kompaniyanın fəaliyyət effektivliyinin təkmilləşdirilməsinə və əməyin individual səmərəliliyinin artırılmasına yönəlmişdir.
**Rədif** (*ərəb.* رديف‎- *əlavə, rezerv*) — hər beytin axırında qafiyədən sonra təkrar edilən söz və ya söz birləşməsi. Misra sonunda ahəngdar və ardıcıl surətdə səslənən belə sözlər oxucunun diqqətinin konkret bir mətləb üzərində cəmləşməsində, bədii əsərdən nəticə çıxarmaqda böyük rol oynayır. 

Şeirdə sözlərin qafiyələnməsi yerinə görə də müxtəlifdir.
Şeirdə misralar cüt-cüt, çarpaz və ya başqa şəkildə qafiyələnə bilər. Müxtəlif şeir şəkillərində qafiyə quruluşu müxtəlifdir.Rədifli qəzəldə qafiyələnən bütün sətirlər eyni sözlə bitir. Divan ədəbiyyatında "eşq", "gecə", "şam", "hamam", "könül" kimi rədiflər üzərində rədifli qəzəllər yazmaq bir ənənədir. Həmçinin xalq şeirində qoşmanında "dağlar", "durnalar" tipli rədif qafiyələri vardır. Məsələn: 

* 

|  |
| --- |
| Bir üzrlə hər gündə durma qapımda,      |
| Yalvarma mənə, boynunu kəc burma qapımda,  |
| Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,  |
| Ləvğ olma, ədəb gözlə bu məvadə Əkinçi! |
| Lal ol, a balam, başlama fəryadə, Əkinçi! |

(Mirzə Ələkbər Sabirin "Əkinçi" şeirindən) 

Bu şeirdə rədiflər "qapımda" və "əkinçi"dir.

İstinadlar
----------

* 
* 

1. ↑  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti - Rədif[*ölü keçid*]