recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kun İam məbədi** (*çin.* 普濟禪院; *port.* Templo de Kun Iam Tong) – Makaonun Nossa-Senyora-di-Fatima bölgəsində yerləşən buddist məbədi. Çində mərhəmət ilahəsi hesab olunan Quaninə həsr olunmuşdur. Makaonun ən böyük və ən zəngin məbədlərindən biri hesab olunur. Lin Fun məbədi və A-Ma məbədi ilə birlikdə Makaonun ən əhəmiyyətli üç məbədindən biridir. **Pou Çay məbədi** (*çin.* 普濟禪院) kimi də tanınır.

Tarixi
------

Məbədin əsası XIII əsrdə qoyulsa da, indiki tikili 1627-ci ilə aiddir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Məbəd üç əsas zaldan ibarətdir. Sakyamuni zalı Buddaya həsr olunmuş və onun burada heykəli qoyulmuşdur. Zalda XVIII əsrə aid qədim zəng yerləşir. Digər iki zal Uzunömürlülük zalı və Kun İam zalıdır.

Kun İam zalı məbədin ən önəmli zalı hesab olunur. Zalın səcdəgahında buddizmdə mərhəmət ilahəsi hesab olunan Quaninin təsviri yerləşir. Səcdəgahın hər iki tərəfində 18 budda heykəli qoyulub. Səcdəgahın sağında Marko Polo olduğu iddia olunan saqqallı arhat heykəli var. İddiaya görə Marko Polo bu məbəddə buddizmi öyrənmişdir. Bitişik otaqlarında cənazə kapellaları və Quanin haqqında əlyazmalar yerləşir.

Məbədin arxasında terras bağçalar yerləşir. Bu bağçaların birində yerləşən daş masada 3 iyul 1844-cü ildə ilk Çinlə ABŞ arasında imzalanmış ilk müqavilə olan Vansiya müqaviləsi imzalanmışdır. Daş masanın yaxınlığında mərmərdən hazırlanmış və bəzəkli köşkdə qorunan rahib heykəli, eləcə də, budaqları bir-birinə qarışmış, Sevgililər ağacları kimi tanınan və evlilik sədaqətini bildirən dörd qədim banyan ağacı yerləşir. Bağçanın digər hissələrində miniatür Çin mənzərələri formasında olan fəvvarələr, bambuk meşələri və ölən rahiblər üçün kiçik məbəd görmək olar. Məbədin festivalı ikinci, altıncı, doqquzuncu və on birinci ayların 19-cu günündə baş tutur.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Kun Iam Temple & Lin Fung Temple". Travel China Guide (ingiliscə). 2023-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 mart 2024.
2. ↑  "Kun Iam Tong Temple". Macau Lifestyle (ingiliscə). 2023-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 mart 2024.
3. 1 2 3 4  "Kun Iam Tong". Makao Turizm Ofisi (ingiliscə). 2023-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 mart 2024.
**Vulqata** (latın dilində *versio vulgata* – populyar versiya) — Stridonlu Hiyeronimus (İyeronim) (340–420) tərəfindən yerinə yetirilən Bibliya tərcüməsidir.

Ondan öncə Romada istifadə olunan Bibliya tərcüməsinin nöqsanlarına görə Roma Yepiskopu Damasus Bibliyanın latın dilinə tərcüməsini redaktə etməyi öz katibi Hiyeronimusa tapşırıb. Hiyeronimus öz dövrünün ən savadlı adamlarından biri idi, yunan və latın dil və ədəbiyyatlarını əla bilirdi. Redaktə ilə kifayətlənməyərək, yeni tərcüməyə başlayıb. Damasus vəfat edəndən sonra Hiyeronimus Fələstinə köçərək ibrani dilini öyrənməyə başlayıb. 382-ci ildən 402-ci ilə qədər Əhdi-Ətiqi və Əhdi-Cədidi orijinal dillərdən tərcümə etməklə məşğul olub.

Hiyeronimusun tərcüməsi sonradan "Vulqata", yəni "populyar versiya" adlandırılıb. Roma klassik ədəbiyyatını əla bilən Hiyeronimus Bibliya tərcüməsinə də latın nəsrinin lakonik gözəlliyini qazandıra bilmişdir.

Lakin VII əsrə kimi Vulqataya münasibət heç o qədər də müsbət deyil idi. Sevilli İsidorusun (570–636) dövründən sonra Vulqatanın avtoriteti möhkəmlənmişdir. Roma katolik kilsəsi Trento kilsə məclisində (1546) Vulqatanı katoliklərin rəsmi Bibliya versiyası olaraq təsdiq etmişdir.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Aydın Əlizadə. Xristianlıq: Tarix və fəlfəsə (ilk çağlar). IV–V əsrlərdə kilsə ataları
* Мень А. протоиерей "Библиологический словарь в 3-х т.". Москва: Фонд имени Александра Меня, 2002. "Вульгата", "Иероним Стридонский"

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Qısa yəhudi · Laruss ensiklopediyası · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 4188770-0 · LCCN: n2001062328 · NKC: unn2008483498 · VIAF: 174716827 · WorldCat VIAF: 174716827 |
Naibə Əlibəyova (15 noyabr 1963, Bakı – 6 mart 2024) — azərbaycanlı aktrisa.

Həyatı
------

1963-cü ilin noyabr ayının 17-də Bakı şəhərində anadan olub. 9 nömrəli məktəbi bitirib 1979-cu ildə Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Mədəni - maarif işi" fakültəsinin "Kütləvi tamaşalar rejissoru" ixtisasına qəbul olunub. Universiteti bitirdikdən sonra Dəvəçi rayonuna Mədəniyyət evinin müdiri vəzifəsinə təyin olunub. Üç il təyinat müddətini başa vurandan sonra Bakıya qayıdıb və 1992-ci ilə qədər Musiqili Komediya Teatrında çalışıb. N. Əlibəyova daha çox "Bəyin oğurlanması" filmindəki Gülbadam rolu ilə tanınıb. Xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkirdi. 6 mart 2024-cü ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Bir qızı və Rüqayyə adlı bir nəvəsi var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Aktrisa: "İstənilən kişi gözəl qadın görəndə çaşa bilər"- FOTO". Day.Az (rus). 2013-09-02. 2018-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-07.
2. ↑
3. ↑  "Aktrisa Naibə Əlibəyova dünyasını dəyişib". Qafqazinfo.az.
4. ↑  "Aktrisa Naibə Əlibəyova vəfat edib – FOTO". Oxu.Az (az.). 2024-03-07. 2024-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-07.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Ekspedisiya** — xüsusi olaraq elmi və ya hərbi məqsədlə təyin olunmuş səyahət. və ya idman ekspedisiyası (alpinistlərin dağ ekspedisiyası).

**Ekspedisiya** – [lat. expeditio – qaydaya salma] 1) göndərmə, yollama; 2) poçtda: mətbuatı, məktub və teleqramları göndərən şöbə; 3) dövri mətbuatı abunəçilərə göndərən; 4) bəzi idarə və müəssisələrdə rəsmi məktubları qəbul edən və göndərən, həmçinin malları yola salan şöbə; 5) elmi-tədqiqat və başqa məqsədlərlə edilən səyahət, səfər; 6) uzaq rayonlara axtarış, kəşfiyyat, təhqiqat məqsədilə yollanan bir qrup şəxs; 7) mülki hüquqda müqavilə növü, bu müqaviləyə görə bir tərəf (ekspeditor) digər tərəfin (müştərinin) hesabına və onun adından müştəriyə məxsus olan yükləri göndərməyi, yaxud onun ünvanına daxil olmuş yükü almağı, müştəri isə bu iş üçün müəyyən haqq verməyi öhdəsinə götürür.

Ədəbiyyat
---------

* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dietmar Henze: Enzyklopädie der Entdecker und Erforscher der Erde. 5 Bände. ADEVA, Graz 1973–2004, ISBN 3-201-01835-X
**Elektromaqnit dalğaları** (*rus.* Электромагнитные колебания) — dövri olaraq dəyişən elektrik və maqnit sahələrinin fəzada yayılmasıdır. Elektromaqnit dalğasında elektrik sahəsinin intensivlik vektoru (**E**) və maqnit induksiya vektoru (**B**) bir-birinə, həm də dalğanın yayılma istiqamətinə perpendikulyar istiqamətdə rəqs edir, yəni eninə dalğadır.

*Elektromaqnit dalğalarının yayılma sürəti*  — sonludur və işıq sürətinə bərabərdir, *c=300 000km/san=3·108m/san*. Vakuumdan mühitə keçdikdə dalğanın tezliyi dəyişmir. Sürəti və deməli dalğa uzunluğu azalır.
*Görünən işıq* — dalğa uzunluğu *0,4mkm÷0,76 mkm*

*(1mkm=10−6m)* intervalında olan elektromaqnit dalğalarıdır.

*Ultrabənövşəyi şüalar* — dalğa uzunluğu *4·10−7÷4·10−9m* intervalında yerləşən elektromaqnit dalğalarıdır.

*Rentgen şüaları* — dalğa uzunluğu *2·10−9÷6·10−10m* intervalında yerləşən elektromaqnit dalğalarıdır.

*ɣ(qamma) şüalanma* — dalğa uzunluğu *10−11÷10−13m* intervalında olan elektromaqnit dalğalarıdır. *ɣ* — şüaları güclü ionlaşdırıcı təsirə malik olduğuna görə canlı orqanizmlər üçün təhlükəlidir və hətta qısa müddətdə qəbul edilən yüksək doza ölümlə nəticələnə bilər.

*İnfraqırmızı şüalar* — dalğa uzunluğu qırmızı işığın dalğa uzunluğundan böyük olub *5·10−4÷7*, *6·10−7m* intervalında yerləşən elektromaqnit dalğalarıdır.

*Radio dalğaları* — dalğa uzunluğu *3000m÷5·10−5m* intervalında olan dalğalardır. Elektromaqnit dalğaları şüalananda və udulanda özünü zərrəciklər(fotonlar) seli kimi aparır, yəni ikili təbiətə malikdir. Radio dalğaların dalğa uzunluğu radiotexnikada aşağıdakı kimi qruplaşdırılr:

* *Uzun dalğalar* — dalğa uzunluğu 30000–3000 m olan dalğalardır.
* *Orta dalğalar* — dalğa uzunluğu 3000–200 m olan dalğalardır
* *Qısa dalğalar* — dalğa uzunluğu 200–10 m olan dalğalardır.
* *Ultraqısa dalğalar* — dalğa uzunluğu 10–0,1 mm olan dalğalardır.

Ədəbiyyat
---------

* A. Mehrabov və b. Fizika kursu. Maarif nəşriyyatı, Bakı, 1982.
*ing.* **SMOF** (həmçinin **smof** kimi yazılır) "Fandomun Gizli Ustaları" mənasını verən qısaltmadır və elmi fantastika ilə məşğul olan insanların cəmiyyətində istifadə olunan termindir. Onun sikkə edilməsi uzun müddət elmi fantastika həvəskarı və müəllif Cek L. Çalkerə aid edilir.

Böyük hərflərlə yazılmış məna
-----------------------------

Termin böyük hərflə yazılmış forması (**SMOF**) görünməyən təsirləri ilə fandomun hərəkətlərinə nəzarət edən fantastika pərəstişkarlarının gizli fitnələrinə istinad etmək üçün istifadə olunur. Beləliklə, bu terminin istifadəsi yüngül bir konspirasiya nəzəriyyəsi hesab olunur.

Kiçik hərflərlə yazılmış məna
-----------------------------

Termin daha ümumi, böyük hərfsiz forması (**smof**) əslində fandomun çox hissəsinin arxasında təşkilati iş görən və ya fanat icmasının üzvlərinə verilən şərəfli ad hesab olunur. Buraya konvensiyalarda və fan fondlarında fəaliyyətlərinə görə başqaları tərəfindən yüksək qiymətləndirilən və ümumilikdə fandomun yaxşılığı üçün tamamilə könüllülük əsasında işləyən fanatlar və öz mövqeyini qoruyanlar daxildir.

Feil mənası
-----------

"SMOFing" (və ya "smoffing") konvensiyanın icrasında iştirak edən detalları və ya şəxsiyyətləri müzakirə etmək üçün feil kimi istifadə olunur. Təşkilatçılar öz aralarında fandomla əlaqəli bir şey haqqında danışdıqda, onlar smofing olurlar.

Tarix
-----

Məlum olan ən erkən sitat *New York Times* qəzetinin 6 sentyabr 1971-ci ildə nəşr olunmuş sayındadır. Termin 1978-ci il nəşrində Vilson Takerin  *Neo-Fan's Guide to Science Fiction Fandom kitabında* rast gəlinir. Həmin əsərin 1955 və 1966-cı il nəşrlərində bu termin istifadə olunmayıb (1973 və 1975-ci il nəşrləri isə hələ yoxlanılmayıb).

İstinadlar
----------

1. ↑  *Seven, Richard.* "Odd And Proud". The Seattle Times. 2006-08-24. 2011-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-09. SMOF: Secret Master of Fandom. This person is being self-important if he calls himself this, but if the term is used to describe someone else, that person probably is important in bringing everyone together.
2. ↑  "meaning of words, smoffing". www.wordsense.eu. İstifadə tarixi: 2023.12.09.
3. ↑  *Reinhold, Robert.* "Science Fiction Fans Gather to Play and Prognosticate; Writers Honored in Boston at Group's 29th Convention". The New York Times. 1971-09-06. səh. 17. 2022-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-09.
4. ↑  "Wilson Tucker". www.mopop.org. 2017-07-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023.12.09.
5. ↑  "SMOF". Science Fiction Citations. 2008-07-06. 2006-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-07-29.

Xarici keçidlər
---------------

* The Conrunner's Wiki
* SMOF üçün OED Sitatları
**Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresi** (filip. **K**atipunan ng **M**anggagawang **P**ilipino – KMP) — Filippinin ən böyük milli həmkarlar ittifaqları təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Quezon şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Konqres 1975-ci ildə yaradılmışdır. Həmin dövrdə Filipində fəaliyyətdə olan 23 həmkarlar ittifaqı ortaq qərara gəlirlər ki, əgər onlar birləşib vahid bir təşkilat kimi fəaliyyət göstərsələr daha uğurlu nəticələr əldə edə bilərlər; daha dinamik və aktiv addımlar atarlar. Məhz bu məqsədlə həmin ildə dekabrın 14-də keçirilən konfransda təşəbbüskarlar Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresinin yaranmasını bəyan edirlər.

Məqsədi
-------

Konqres yarandığı ilk gündən qarşısına əsas məqsəd olaraq iş yerlərində demokratik mühitin yaradılmasını qoyub. Bununla yanaşı işçi hərəkatının, daxili və beynəlxalq həmrəyliyin gücləndirilməsi, iş yerlərində müasir və yeni avadanlıqların tətbiqi də diqqət mərkəzində saxlanılır.

Tərkibi
-------

Hazırda konqresin 1,2 milyon üzvü var. Qurumun tabeçiliyində 30 həmkarlar ittifaqı təşkilatı fəaliyyət göstərir. Konqres kənd təsərrüfatı, dövlət qulluqçuları, sürücülər, mədən və s. sahələrin işçilərini əhatə edir.

Rəhbəri
-------

Təşkilatın hazırkı prezidenti Demokrito Mendozadır.

Xarici əlaqələri
----------------

Federasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Afaq. *Filippin Həmkarlar İttifaqları* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 11.01.2013.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* tucp.org.ph — Filippin Həmkarlar İttifaqları Konqresinin rəsmi saytı
Gecə yarısı çəkilmiş foto
**Gecə yarısı** bir gündən digərinə keçid vaxtı – hər hansı xüsusi yurisdiksiya üçün yerli rəsmi saat vaxtı ilə tarixin dəyişdiyi an. Saat vaxtına görə gecə yarısı günortanın əksinədir, ondan 12 saat fərqlənir.

**Günəş gecəyarısı** günəş günortasına əks olan vaxtdır, bu zaman Günəş nadirə ən yaxın, gecə isə alatoranlıq və şəfəqdən bərabər məsafədədir. Bir sıra meridianlar üzrə vaxtı nizamlayan saat qurşaqlarının yaranması və yay vaxtı ilə günəş işığının gecə yarısı çox az hallarda saat 12 ilə üst-üstə düşür. Günəş gecə yarısı saat qurşağından çox uzunluq və ilin vaxtından asılıdır. Qədim Romada zaman hesablanmasında gecə yarısı gün batması ilə günəşin doğması arasında (yəni, günəşin gecə yarısı) götürülürdü və fəsillərə görə dəyişirdi.

| ⛭Sutka dövrləri |
| --- |
| Sutka dövrləri | Şəfəq • Səhər alatoranlığı • Günəşin doğması • Səhər • Günorta • Gün • Axşam • Günəşin batması • Axşam alatoranlığı • Gecə • Gecə yarısı |
| Sutkanın bölünməsi | Günəş sutkası: 24 saat • Ulduz sutkası: 23 saat 56 dəqiqə 4 saniyə |
| Əlaqədar məqalələr | Zaman • Rejim vaxtı • Terminator • Qütb günü • Qütb gecəsi • Gün uzunluğu |
**Geokimyəvi xəritələr** — müəy­yən rayonun əsas geoloji məlumatlar fonunda bəzi xarakterik kimyəvi elementlərin süxur, su və bitkilərdə yayılmasını göstərən xəritələr.

Dəqiq geokimyəvi xəritə filiz yataqları, süxurların filizyanı dəyişmiş zonaları, daxili oreollar, yataqlarda olan kim­yəvi elementlərin səpinti axınları və b. əks etdirilir. Ana süxular, biogeokimyəvi (torpaq horizontları və bitkilərin analizinə görə planalma), hidrogeokimyəvi (suların və dib çöküntülərin tədqiqatı), landşaft (kompleks tipli: torpaq, qrunt, bitki və suların tədqiqi) geokimyəvi xəritə növləri ayrılır. Geokimyəvi xəritə tərtibi süxurların hərtərəfli geokimyəvi tədqiqinə, onların geokimyəvi ixtisaslaşmaya görə tiplərə ayrılmasına əsaslanır. Bu xəritələrdə filizləşmə indikatorlarına əsasən geoloji komplekslər və ayrı-ayrı geoloji cisimlər ayrılır, habelə daha dəqiq axtarış işləri aparmaq üçün perspektivli sahə və rayonlar göstərilir.Geokimyəvi xəritələrin ümumi və xüsusi tipləri vardır. Ümumi geokimyəvi xəritələrdə xəritə üzərində bütün analitik göstəricilər əks etdirilir. Xüsusi geokimyəvi xəritələr ərazinin metallogeniyasını və yaxud da sənaye əhəmiyyətini ifadə edir. Onların iki növü mövcuddur: monoelementli və polielementli. Polielementli növlərdə metallogeniyaya aid elementlər qrupu (məs, Cu, Pb, Zn və s.) və yaxud da axtarış əhəmiyyətinə malik indikator elementlər (məs, As, Sb, S, F və s.) göstərilir.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

*H.L.Mustafabəyli.* Geokimya terminlərinin izahlı lüğəti (azərbaycan). Şəki: Kaskad. 2017. səh. 54-55. ISBN 978-9952-8330-0-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **kimyəvi xüsusiyyət** haqqındadır. **Fobiya növü** üçün **Akvafobiya** səhifəsinə baxın.* |

**Hidrofobluq** — Kimyada bir molekulun sudan yayınma xüsusiyyəti.

Hidrofobik molekullar ümumiyyətlə apolyardır və buna görə də onların digər neytral molekullarla və qeyri-polyar həlledicilərlə qarşılıqlı təsiri termodinamik cəhətdən daha sabitdir. Suda hidrofobik molekullar adətən birləşir. Hidrofob səthdə suyun təmas bucağı yüksəkdir. Buna görə də, onların nəmlənmə qabiliyyəti azdır və ya yoxdur.

Hidrofobik molekullara misal olaraq alkanlar və yağlar daxildir.

Hidrofobik materiallardan nefti sudan təmizləməsi, neft dağılmalarını təmizləməsi, qütblü və qütb olmayan maddələri ayırmaq üçün kimyəvi proseslərdən istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). *A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie.* Oxford: Clarendon Press.
**Hua Mulan, Fa Mulan** və ya sadəcə **Mulan**-yarıəfsanəvi, yarıhəqiqi Çin xalq *"qəhrəmanı"*. Çin xalqı onun şərəfinə "Mulan haqqında mahnı" yazmışlar. lakin bayatının orijinal variantı günümüzə qədər gəlib çatmamışdır, amma daha sonra, XII əsrdə Qo Maodzan eyniadlı və eyni süjetli bi bayatı yazmışdır və Qo Maodzanın bayatısı indidə çinlilər arasında çox oxunmaqdadır. Hua Mulan haqqında bir çox cizgi filmi və kino çəkilmişdir. Misal olaraq Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan və Mulan 2 çizgi filmlərini, və yenədə Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan filmini gətirmək olar.

Həyatı
------

Bir dəfə, Çin imperatoruna xəbər verirlər ki, Şimallı işğalçılar (türklər) Çinə hücüm etmək istəyir. İmperator əmr edir ki, hər bir ailədən bir kişi əsgərliyə gəlib türklərlə savaşmağa kömək etsin. Əsgərlər Mulangilin qapısını döyürlər və bu xəbəri Hua Mulanın ailəsinə çatdırırlar, lakin Mulanın qardaşı olmur, odur ki, Mulanın atası Hua Co savaşa getməli olur. Ancaq, Hua Co xəstə olur və savaşa getmək əhval-ruhiyyəsində olmur. Mulan özünü kişi yerinə qoyur və savaşa gedir. "*Mulan haqqında bayatı*"-da Çin ordusunun qalib gəldiyi deyilir, lakin tarixi qaynaqlara əsasən, hər şey əksinə olur.

Mulanın yaşadığı dövr
---------------------

Alimlər Hua Mulanın hansı dövrdə yaşadığı məsələsi barədə bir biriləri ilə mübahisədədirlər. Cürbəcür fikirlər vardır:

1. Hua Mulanın Çjou sülaləsindən imperator Çi Yan dövründə (E.ə. 314–256-cı illər) yaşadığı və Hunlar ilə və Şanyüları Mete xaqan ilə savaşa getdiyi haqqında fikir var.

2. Mulanın Şimali Vey imperatoru Tayu-di zamanında (425–445) yaşadığı və Jujanlar ilə və xaqanları Yuyçzülyü Vuti ilə savaşa getdiyi haqqında da fikir var.

3. Hua Mulanın Suy Çin İmperiyası imperatoru Yan-di zamanında (604–617) yaşadığı və Göytürklər ilə və xaqanları Taman xaqan ilə savaşdığı haqında fikir də var.

Mulan savaşa gedir.
Hua Mulanın Sinqapurdakı heykəli
1-ci şəklin tam forması
**Ket-Aylend** (*ing.* Cat Island) — Baham adalarında ada və rayon. Baham adalarının mərkəzi hissəsində yerləşir.

Coğrafiya
---------

Baham adalarının ən yüksək nöqtəsi Ket-Aylenddə yerləşir. Alverniya təpəsinin yüksəkliyi 63 metrdir. Təpənin zirvəsində Ermitaj monastırı yerləşir.

Tarixi
------

Yazılı qeydlər tapılana qədər Ket-Aylendin Kristofer Kolumbun Amerikanı kəşf edəndə çatdığı ilk ada olan Quanahani olduğuna inanılırdı.

Əhali
-----

Əsas yaşayış məntəqələri Artur-Taun, Oranc-Krik və Por-Haudur. Əhalisi 1,503 nəfərdir.

İnzibati bölgü
--------------

Ket-Aylend Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Artur-Taundur. Rayonun sahəsi 388 km2-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Anson, Peter F. (Peter Frederick),* The Hermit of Cat Island : the life of Fra Jerome Hawes, Burns & Oates, 1958, 2020-04-07 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 10 iyul 2022
2. ↑  CAT ISLAND POPULATION BY SETTLEMENT AND TOTAL NUMBER OF OCCUPIED DWELLINGS: 2010 CENSUS Arxivləşdirilib 2020-04-07 at the Wayback Machine - Bahamas Department of Statistics
**Neytron döyüş sursatı** — güclü neytron şüalanması ilə təsir göstərən nüvə silahı növü. Neytron döyüş sursatında partlayış xarakterli bölünmə və sintez nüvə reaksiyalarından istifadə olunur. Hazırlanmasında əsas ilkin maddə kimi deyteriumla tritiumun qarışığı işlədilir. Partlayış enerjisi bütün canlılara, o cümlədən daldalanacaqda və sair yerlərdə gizlənmiş adamlara təsir göstərir.

Təsiri
------

Neytron döyüş sursatının dağıdıcı və yandırıcı təsiri nüvə bombalarına nisbətən zəif, orqanizmi şüalandırma qabiliyyəti isə çox yüksəkdir. Neytron döyüş sursatı növlərindən biri hədəfdən 30–130 m yüksəkdə partladılarkən 200–400 m radiusdakı obyektlər zərbə dalğası və işıq şüalanmasından məhv olur, [[1000]-1200 m radiusdakı adamlar bir anda, 1500 m radiusdakılar isə iki gün ərzində tələf olur.

İstehsalı
---------

1981-ci ildən ABŞ-da neytron döyüş sursatının kütləvi istehsalı başlanmışdır. Neytron döyüş sursatının növlərindən biri Lens raketi və 203,2 mm-lik mərmilər həm neytron, həm də nüvə partladıcısı ilə təchiz olunur.
**Tayqa gənəsi** (*lat.* Ixodes persulcatus) *lat.* İxodes cinsinə aid olan geniş yayılmış növdür.

Yayılması
---------

Tayqa gənəsi tayqanın cənub meşələrində, Kamçatkada, Saxalindən tutmuş Karelfinə qədər, cənubda isə Moskva, Bryansk, Orlov və Altay
vilayətlərində yayılmışdır.

Ümumi xüsusiyyətləri
--------------------

Tayqa gənəsi morfoloji cəhətdən it gənəsinə oxşasa da, bəzi bioloji xüsusiyyətləri ilə ondan fərqlənir. Bu parazit yaz-yay ensefaliti virusunun keçiricisi və təbii rezervuarıdır. Tayqa gənəsi də, it gənəsi kimi üç sahiblidir. Mayalanmış dişi fərd iribuynuzlu heyvanlardan - sığırdan, maraldan qan sorduqdan sonra yerə düşüb, bitki qırıntıları altına minlərlə yumurta qoyaraq məhv olur.
Yumurtadan 20-30 gündən sonra üç cüt ətraflı, tənəffüs və cinsiyyət orqanları yaxşı inkişaf etməmiş sürfə çıxır. Bu sürfələr gəmiricilərə, kirpiyə, müxtəlif quşlara yapışıb qan sorduqdan sonra yerə düşür, qabıq dəyişir və dörd cüt ətrafı olan nimfaya çevrilir. Nimfa sincaba, dovşana yapışıb qan sorur və sonra yerə düşür, qabığını dəyişib imaqo və ya yetkin formaya çevrilir. Yetkin forma yenidən iribuynuzlu heyvanlardan, sığırdan, maraldan qan sormaqla qidalanır.
Tayqa ensefaliti virusunu müxtəlif gəmiricilərdən insana bu gənənin dişisi keçirir. Tayqa gənəsi meşədəki xəzəlin altında qışlayır. Yazda və yayda müxtəlif heyvanlara və insana hücum edərək qan sorur. Gəmiricilərdən qanla sorulmuş ensefalit virusunu insana keçirib onu ensefalitlə yoluxdurur. Xəstədə ilk günlərdə qızdırma, ürəkbulanması, şiddətli baş ağrıları, sonralar isə psixi pozğunluq, ətrafların iflici baş verir.
Virus mərkəzi sinir sistemini zədələdiyi üçün çox çətinliklə sağala bilən və əksər vaxtlar sağalması mümkün olmayan yaz-yay və ya tayqa ensefaliti xəstəliyini törədir. Çox vaxt xəstəlik ölümlə nəticələnir.
Hazırda məlum olmuşdur ki, ensefalit xəstəliyi Avropa, Asiya və Amerikada yayılmış bir-birinə yaxın olan viruslar tərəfindən törədilir. 1935-cu ildə A.Q. Panov bu xəstəliyin ilk kliniki vəziyyətini təsvir etmişdir. Bu məsələnin elmi tədqiqi üçün 1937-ci ildən başlayaraq Uzaq Şərqdə akademik Y.N.Pavlovskinin və L.A.Zilberin rəhbərliyi ilə kompleks ekspedisiyalar təşkil edilmişdir. Bu xəstəliyin əsas keçiricisi Ixodes cinsindən olan gənələrdir: Avropanın enliyarpaq və qarışıq meşələrində -I.ricinus, tayqa və Asiya meşələrində isə - İ.persulcatus gənələridir.

Ədəbiyyat
---------

* C. Ə. Nəcəfov, R. Ə. Əliyev, Ə. P. Əzizov. Tibbi biologiya və genetikanın əsasları. Bakı - 2008, 839 səh.

Həmçinin bax
------------

* İt gənəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Guglielmone A. A. Robbins R. G. Apanaskevich D. A. Petney T. N. Estrada-Peña A. Horak I. G. *(not translated to en)*, Barker S. C.* The Argasidae, Ixodidae and Nuttalliellidae (Acari: Ixodida) of the world: a list of valid species names (ing.). // *Zootaxa* / Z. Zhang Magnolia Press, 2010. Vol. 2528, Iss. 1. P. 1–28. ISSN 1175-5334; 1175-5326 doi:10.11646/ZOOTAXA.2528.1.1

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780772204 |
**Mahmud qalası** — Masallı rayonu Mahmudavar kəndində yerləşmişdir. Qala orta əsr abidəsi hesab olunur.
Qalanın sahəsi təxminən 4-5 hektar, hündürlüyü isə 6-7 metr olmuşdur.

Tarixi
------

Mahmudavar kəndi ərazisində orta əsrə aid şəhər tipli qala olmuşdur. Qalanı Mahmud adlı bir feodal inşa etmişdir. Mahmud çox nüfuzlu bir şəxsiyyət olmuşdur. Kəndin adı burada mövcud olan çay, istil və qalanın bu günədək Mahmudla bağlı səslənməsi fikrimizi sübuta yetirir. Mahmud qalası haqqında mətbuatda ilk dəfə 1965-ci ildə tədqiqatçı-tarixçi Əbdülrza Əhmədov məlumat vermişdir. Onun fikrincə "İndi xarabalıqları görünən Mahmud qalası orta əsrdə tikilmişdir. Ümumi sahəsi 3-4 hektar olan bu qala torpaq divardan və qala ətrafı xəndəkdən ibarətdir. Xəndəyin bəzi yerlərinin eni 3-4 metrdən çoxdur. Düşməndən qorunmaq asan olsun deyə qalanın ətrafındakı xəndək su ilə doldurularmış. Yaşlı kənd sakinlərinin öz ata-babalarından eşitdiklərinə görə, qala divarları əvvəllər çox hüdür olmuş, kənardan baxanlar qalanın içərisində olan evləri və ağacları görməmişlər" ("Tarix, içtimaiyyət, coğrafiya tədrisi", jurnalı, səh. 64, N2, buraxılış 1965)

Mahmud qalasının tarixini öyrənmək məqsədi ilə 1989-cu ildə AMEA-nın Tarix İnstitutunun arxeoloqları Mahmudavar kəndinə gələrək Mahmud qalasında olmuş, kənddə bir neçə kurqan yeri müəyyən etmiş və Mahmudavarın arxeoloji xəritəsini tərtib etmişlər. Tarix üzrə fəlsəfə dotoru, arxeoloq Abuzər Ələkbərov Mahmud qalasını belə səciyyələndirmişdir: "Mahmudavar orta əsrlərdə şəhər olmuşdur. Orta əsr şəhər qalaları üçün səciyyəvi olan bütün əlamətlər bu qalada öz əksini tapmışdır. Qala divarları burada müdafiə olunmaq məqsədilə xüsusi xəndəklə əhatə olunmuşdur. Qala daxilində və ətrafında aşkar edilən orta əsrlərə aid müxtəlif keramika nümunələri göstərir ki, qala şəhərin bir hissəsi olmuş və onun mərkəzində yerləşmişdir. Çox güman ki, qala buranın bünövrəsini qoymuş Mahmud xana məxsus imiş. Şəhərin xüsusi qəbiristanlığı olması faktı da fikrimizi təsdiq edə bilər. Şəhər sonralar tənəzzülə uğrasa da, qalıqları indiyədək qalır"

Mahmud qalasından ayrı-ayrı vaxtlarda çoxlu pul və silah nümunələri, bəzək şeyləri, əmək alətləri, dulusçuluq məmulatları tapılması buranın mühüm yaşayış məntəqəsi olmasını bir daha təsdiq edir. Mahmud qalasından bu gün əsər-əlamət qalmamışdır. Qala dağıdılmış, onun xarabalıqları həyətyanı torpaq sahəsi kimi camaata paylanmış, burada yaşayış evləri tikilmişdir. Mahmud qalası ərazisinin həyətyanı torpaq sahəsi kimi paylanması tariximizin müəyyən bir dövrünü özündə yaşadan daha bir abidəmizin məhvinə gətirib çıxarmışdır. İndi də kənd sakinləri qala daxilindəki əraziyə "Ğələ" (Qala), burda yaşayanlara isə "ğələvoj" (qalalı) deyirlər.

Həmçinin bax
------------

Mahmudavar

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mənim Masallım" Bakı-1991, azərnəşr, səh. 50
2. ↑  Musarza Mirzəyev "Mahmudavar" - Bakı 1997, Sabah nəşriyyat, səh.12-13
3. ↑  Musarza Mirzəyev "Mənim Masallım" Bakı 1991, azərnəşr. səh.50
4. ↑  Musarza Mirzəyev "Mahmudavar" Bakı-1997, Sabah nəşriyyat, səh.13-14
**Kolatağ monastırı** — Kəlbəcər rayonunun Kolatağ kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsidir. Kolatağda yerləşən Böyük Arran monastırından fərqli olaraq sadə dizaynı və plan tərtibatına malikdir.

Tarixi
------

Tarixi Kolatağ kəndindən 8 km aralıda inşa edilmiş monastır böyük təpənin ətəyində yerləşir. Kompleks ərazisindəki çoxsaylı xaçdaşlar yüksək bədii, etnoqrafik və tarixi dəyər daşıyır. Ümumilikdə monastır ərazisindən XII–XIII əsrlərə aid iyirmi beş kitabə oxunaraq çap edilmişdir. Kitabələr 1179, 1181, 1186, 1191 və 1194-cü illərə aiddir.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Kompleks qala divarları ilə əhatə olunmuş üç kilsə binasından ibarətdir. Divarların işində su hovuzu saxlanılmış, həmçinin su ötürmə sisteminin izləri aydın müşahidə edilir. Monastır həyəti iki hissəyə bölünür. Həyətin şimal hissəsində üç kilsə və onlar üçün ümumi olan üçtağlı narteks-sovməə binası yerləşir.

Kompleksin şimal divarına bitişik yarımdağılmış vəziyyətdə olan düzbucaqlı tikilinin qədim yeməkxana olması güman edilir. Şimal-qərb tərəfdə rahib hücrələri və digər xidməti tikililərin qalıqları vardır. Onlar arasına yaxşı vəziyyətdə dövrümüzə çatmış atlı relyef təsvirinə malik bir neçə xaçdaş vardır.

Kompleksin ən cənub hissəsində yerləşən böyük kilsənin tağtavanı uçsa da, divarları yaxşı saxlanmışdır. Divarların hörgüsündə kobud yonulmuş çaydaşlarından istifadə olunmuşdur.

Yonulmuş daşlar yalnız kilsə altarının inşasında istifadə edilmiş və burada 1265-ci ilə aid 12 sətirlik kitabə yazılmışdır.

Kompleksdən şərqdə orta əsrlərə aid geniş məzarlıq vardır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Мкртчян, 1989. səh. 28
2. ↑  Бархударян, 1982. səh. 24-28
3. 1 2 3  Мкртчян, 1989. səh. 29

Ədəbiyyat
---------

* *Мкртчян, Ш.М,* Историко-Архитектурные Памятники Нагорного Карабаха, Ереван, 1989
* *Бархударян, С.* Свод армянских надписей, вып. 5. Ереван. 1982. 184.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ⛭Qafqaz Albaniyasının monastırları |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Kolatağ monastırı (Qafqaz Albaniyası)Amaras
Ürəkvəng
M. Yaqub
Sisərnəvəng
M. Yelisey
Xudavəng
Yeddi kilsə
Əskipara
Arılıqbinə
Çarekvəng
M. Dilmanclar
Çiçərəvəng
Həmşivəng 
M. Sərkis
Gəncəsər
Calut
Yeddi qapı
Ktişvəng
Qırmızı
Vaquas
Kiçan
Havaptux
Kolatağ
Xatirəvəng
Qırmızı daş
Çərəkdar
Üç körpə
Çiləbürt
Xutudərə
M.İohann
M. Yelisey
Katarovəng 
Mavas
M. Yelisey
Şoşqavəng
Bovurxanavəng
Badara
Oçkanvəng
Xilaskar
M.Georgi |

 |

 |
**Hüseyn ağa Sarıcalı-Cavanşir** (1854 -1924) — şair.

Həyatı
------

Hidayət ağanın ikinci oğlu Hüsеyn ağa 1854-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili görmüşdü. Xoştəb şair, xеyrxah insan idi.Onun da nəsibinə sürgün, zindan payı düşmüşdü. 1890-cı ilin yayında Cəbrayılda alman tədqiqatçı Qustav Radde ilə görüşmüşdü. Radde kitabında onu "qəza rəisinin köməkçisi" kimi təqdim edir.

Daha sonra tutulub Sibirə sürgün еdilmişdi. Zindan çəkib gələndən sonra atasının ayırdığı mülkü idarə еdirdi.

1895-ci ildə Zaqafqaziya diyarının aksiz idarəsində tütün üzrə nəzarətçi vəzifəsində çalışmışdı.
Hüsеyn ağanın torpaqları Ziyarət dağından Arazboyuna qədər uzanırdı. Qışı kəndlərdə kеçirəndə ya Cəbrayıl qəsəbəsində, ya Sultanlı kəndində qalırdı. Mir Möhsün Nəvvab ünlü əsəri «Təzkirеyi-Nəvvab»da yazır: «Hüsеyn ağa mərhum Cəfərqulu xan Cavanşirin oğlu Hidayət ağanın oğludur. Qarabağ əhalisindən və nəciblərindəndir. Uca boylu, xoşsima bir cavandır. Yaşı otuz bеşə çatar. Çox bacarıqlı əlləri var. Xoş təbiətli və olduqca xoşəhvaldır. Şuşa şəhərində yaşayır.

Qış vaxtı, soyuqlarda öz kəndlərində olub, rəiyyəti idarə еdir. Bəzən şеir də yazır. Rus həbsxanasından «Məclisi-üns»ün şairlərinə yazdığı şеir də bu qəbildəndir. Onlar da ona cavab yazmışlar.

Hüsеyn ağa Cavanşir 1924-cü ildə Cəbrayıl bölgəsinin Sultanlı kəndində vəfat еdib.

Ailəsi
------

Hüsеyn ağanın Firuz ağa, Məmmədhəsən ağa, Surxay ağa adlı oğulları, Südabə bəyim adlı qızı vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Cavanşir eli:Sarıcalılar, Bakı, "Mütərcim", 2015, 352 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Radde, Gustav.* Karabagh: Bericht über die im Sommer 1890 im russischen Karabagh von Dr. Gustav Radde und Dr. Jean Valentin ausgeführte Reise (alman). J. Perthes. 1890-01-01. 23. 2023-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-25.
2. ↑  Mir Möhsün Nəvvab, Təzkirеyi-Nəvvab, Bakı, «Azərbaycan» nəşriyyatı, 1998, səh.

Xarici keçidlər
---------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Hüseyn ağa Sarıcalı-Cavanşir*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Neftyanik stadionu.

**Neftyanik stadionu** (başq. «Нефтсе» стадионы) və ya **BetBoom Arena** — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının paytaxtı Ufa şəhərindəki əsas idman qurğusu. Şəhərin Komarova yerləşir. Stadionun tutumu 15132 nəfərlikdir. Ufa şəhərinin eyniadlı "Ufa" futbol klubu özünün ev oyunlarını bu stadionda keçirir.

Tarixi
------

Stadionun əsası 1967-ci ildə qoyulmuşdur.

2012−2015-ci illərdə stadion əsaslı təmir edilmişdir. Yenidənqurmadan sonra buradakı ilk matç 2015-ci il avqustun 9-da keçirilmiş Rusiya Futbol Çempionatının oyunu idi. Həmin oyunda meydan sahibi "Ufa" qonaq komanda olan Sankt-Peterburq şəhərinin "Zenit" futbol klubuna 0:1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.

İnfrastruktur
-------------

Stadionun tribunalarının yarısı üstüaçıq, digər yarısı isə üstübağlı formadadır. Stadionun futbol meydançasının ölçüləri 105x68 m-dir. Stadionda atletizm üçün 400 m-lik yer, rəqəmsal elektron tablo, inzibati bina vardır.

Həmçinin bax
------------

* Neftyanik stadionu (İşimbay)

İstinadlar
----------

1. ↑  Профиль стадиона на сайте РФПЛ Arxivləşdirilib 2016-12-08 at the Wayback Machine. rfpl.org (rus.)
2. ↑  "Домашний стадион ФК "Уфа" переименован в "BetBoom Арена"". fcufa.pro (rus). FC Ufa. 2021-06-23. İstifadə tarixi: 15 mart 2024.
3. ↑  "Уфа" – "Зенит". Матч состоится в Уфе Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine. sports.ru (rus.)

Xarici keçidlər
---------------

* Башкирская энциклопедия [*ölü keçid*]
**Kreyser uçuş rejimi** — sabit bir sürətlə təyyarənin uçuş rejimi. Əsas diapazon uçuş rejimi uzun məsafələrdir. Kreyser rejimdəki hündürlük uçuş zamanı sabit qala bilər və ya yanacaq istehlak edildiyi üçün təyyarənin kütləsinin azalması səbəbindən artırıla bilər. İki parametrlə müəyyən olunur - sürət və hündürlük (və ya kreyser rejimdə qaldırma əmsalı).

Kreyser uçuşu rejimi davamlı üfüqi uçuş rejimidir. Bu mülki təyyarələrin əsas iş rejimlərindən biridir.

Təyyarə üçün ən qənaətcil uçuş profili yanacaq çənlərində yanacaq yaranması səbəbindən uçuş çəkisi azaldığından tədricən qalxma ilə bir uçuşdur - bu sözdə tavan uçuşu rejimi.

Təyyarə pistonlu mühərriklər, maksimum səmərəliliyin əldə edildiyi müəyyən bir yüksəklikdə işləmələrini qənaətli edən bir gücləndirmə sisteminə malikdir. Pistonlu mühərriklər təxminən 250 mil/s qədər (460 km/s) sürətlə və 3000 metrə qədər yüksəklikdə uçanda ən təsirli olur.

Bir reaktiv təyyarənin ekipajı, hava nəqliyyatının təşkilatçısı nəzarətçisinin icazəsi ilə yanacağın inkişafı səbəbindən təyyarənin çəkisi azaldıqca uçuş səmərəliliyini artırmaq üçün daha da yüksək eşelonları tuta bilər.

Turboprop mühərrikləri olan təyyarələr 250-dən 400 mil/s (460–750 km/s) və 7500-dən 10.500 metrədək yüksəkliklərdə, turbojet ilə - 400 mil/s (750 km/s) sürətlə uçuşlar üçün ən təsirli olur və hündürlükləri 11000 ilə 18000 metr arasında dəyişir.

İqtisadi cəhətdən səmərəlilik əldə etmək üçün hava yollarında mülki uçuşlar ən sərfəli rejimlərdə aparılmalıdır.

Aviasiyada kreyser sürəti,hava gəminin uçuş rejimində bir təyyarənin sürətidir.

Həmçinin bax
------------

* Kreyser sürəti
* Gəmi sürəti
* Supersonik kreyser sürəti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aviasiya ensiklopediyasi". 2018-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-08.
2. ↑  "Uçuş rejimləri. Diaqnostika və davamlılıq". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-08.
3. ↑  "An-24 təyyarəsinin üfüqi uçuşu və cədvəldən istifadə qaydaları". 2016-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-08.
**Vest-Bromviç** (*ing.* West Bromwich) - İngiltərədə şəhər. Vest-Midledns qraflığında yerləşir və Sandvel rayonuna daxildir.

Tarixi
------

Vest-Bromviç adına ilk dəfə q086-cı ildə Bromviç şəklində "Qorxulu məhkəmə" kitabında rast gəlinir. Bu ifadə "süpürgə kəndi" mənasını verir. Şəhərdə XII əsrdən etibarən katoliklərin Benediktin rahiblik ordeni fəaliyyət göstərir. 1727-ci ildə London-Şruzberi yolunun çəkilməsi şəhərin inkişafına və böyüməsinə səbəb olur. Vest-Midlends qraflığında Kasl Bromviç adlı kənd olduğundan sonradan Bromviçin əvvəlinə "Vest" artırılır. Yəni "Qərbi Bromviç".

İdman
-----

Şəhər Vest Bromviç Albion klubu ilə təmsil olunur. Komanda Çempionşipdə çıxış edir.

Qalereya
--------

Vest Bromviç kitabxanası
Levishem Oteli
Kelvin Uey evi
Vest Bromviç Albion stadionu (Hotorns)

İstinadlar
----------

1. ↑  United Kingdom Census 1991.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Open Directory Project |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus |
| Normativ yoxlama | GND: 4065742-5 · LCCN: n88278853 · VIAF: 137319194 · WorldCat VIAF: 137319194 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *İngiltərə ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kamaran adası** (*ərəb.* كمران‎) — Qırmızı dənizdə yerləşən Yəmənən məxsus olan ada.

Coğrafiyası
-----------

Kamaran adasında yerləşən kənd, 1988 il.
Kamaran adası Qırmızı dənizin cənub hissəsində, Ərəbistan yarımadasından cənub-qərbdə yerləşir. Ada mərcan rifləri ilə örtülüdür. Adanın dahəsi 108 km² təşkil edir. Onun uzunluğu 18 km, eni isə 7 km təşkil edir. Bəzi digər mənbələrdə ada ətrafında olan riflərin sahələrinin 181, 130, 57 km² olaraq göstərirlər. Britaniya hakimiyyəti dönəmində adanın sahədi 207 km² olaraq göstərilirdi

Tarixi
------

Ada strateji baxımdan əlverişli bölgədə yerləşir. Belə ki, Qırmızı dənizlə Hind okeanı arasında yerləşməsi onun imkanlarını artırır. Adaya ilk saahib olan avripslılar portuqallar olmuşdur. Onlar hələ XVI əsrdə bura sahib idilər. Hind okranında möhkəmlənmək məqsədi ilə Kamaran adası əlverişli idi. Onlar burada olan fars limanın təmir etmişdilər.

Sonradan adanı Osmanlı imperiyası ələ keçirir. Osmanlılsr adanın həc ziyarətini həyata keçirənlər üçün araşdırma karantin stansiyası rolunu oynayırdı. Bu əsasən Afrika və Hindistandan gələn və Məkkəyə gedənlər üçün nəzərdə tutulurdu.

Birinci Dünya müharibəsi dönəmində, 1915-ci ildə ada Ədən limanından gəlmiş ingilis ordusu tərəfindən işğal olunur. Osmanlı imperiyasının dağılması və Lozanna müqaviləsindən sonra 1923-cü ildə adalar Böyük Britaniyanın Ədən koloniyasının tərkibinə keçir (1 yanvar 1937 ildə yaradılmış).

30 noyabr 1967-ci ildə Yəmən Xalq Demakratik Respublikası müstəqilliyini qazandıqdan sonra ada onun tərkibinə verilir. 1972-ci ildə adanı Yəmən Ərəb Respublikası işğal etmişdir. 1990-cı ildə iki ölkə birləşdiyindən Yəmən Respublikasınln tərkib hissəsini təşkil edir.

Əhalisi
-------

Adada yeganə yaşayış məntəqəsi **Kamaran** şəhərçiyidir. Şəhərçikdə ümumilikdə 2200 nəfər yaşayır. Onların hamısı milliyətcə ərəbdir.

İqtisadiyyat
------------

Ada sakinlərinin əsas gəlir mənbəyi ilk öncə balıqçılıqdır. Bundan başqa onlar dənizçilik sahəsində belə işləyirlər.

Turizm
------

Bu günkü gündə Kamaran əhalisinin bir hissəsi turzm sahəsinin dirçəlməsi ilə əlaqədar bu sahəyə meyl göstərirlər. Kamaran və onun ətrafında yerləşən adalar su altı üzgüçülük üçün olduqca əlverişlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "UN System-wide Earthwatch Web Site — Island Directory". 2003-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-13.
2. ↑  "Adanın şəkili". 2006-11-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-13.
3. ↑  Farlex Encyclopedia[*ölü keçid*]

Mənbə
-----

* World Statesmen — Yemen (ing.)
* Kamaran Island page (ing.)
* Kamaran Island Photo Gallery (ing.)
* Nigel Groom. *The island of two moons: Kamaran 1954*. Arxivləşdirilib 2005-07-29 at the Wayback Machine at The British-Yemeni Society Arxivləşdirilib 2005-07-29 at the Wayback Machine webpage (ing.)
**Kapelmeyster** (*alm.* Kapellmeister‎) — orkestrvə ya xor kapellasına rəhbərlik edən şəxs, bu termin alman dilindən götürülüb.

İstifadə tarixi
---------------

Təxminən 1500-1800-cü illəri ərzində almandilli ölkələrdə *kapelmeyster* monarx və ya zadəgan üçün musiqi yazana deyirdilər.

Kapelmeyster vəzifəsi vacib sayılırdı, və onun vəzifələrindən biri digər musiqiçilərə nəzarət etmək idi. İohann Sebastyan Bax 1717-ci ildən 1723-cü ilə kimi şahzadə Leopoldun kapelmeysteri kimi çalışmışdır. Yozef Haydn uzun illər ərzində Avstriya İmperiyasının yüksək mövqe tutan zadəgan ailəsi Esterhazilərin kapelmeysteri olmuşdur.

Kapelmeyster həmçinin kilsə üçün musiqi yazana da deyilirdi.

Kapelmeyster vəzifəsini ələ keçirmək o vaxtki musiqiçilər üçün müvəffəqiyyətə nail olmaq kimi idi. Məsələn, Yozef Haydn bir dəfə söyləmişdi ki, onun atası ölmədən oğlunun kapelmeyster vəzifəsində gördüyü üçün çox şaddı. Bu termin həmçinin əhəmiyyətli musiqi ustalığına malik olmaq mənasını verirdi.

18-ci əsrin sonunda zadəganların çoxu öz iqtisadi güc cəhətdən sürətlə inkişaf edən orta səviyyəyə aid insanlarla müqayisədə zəiflədi. Nəhayət kapellanın fəaliyyətini davam etdirmək zadəganların əksəriyyəti üçün çox baha gəldi ki, bu da kapelmeyster vəzifəsinin sayının azalmasına səbəb oldu. Buna aid məşhur hadisə 1790-cı ildə baş vermişdir ki, atası Mikloş Esterhazinin yerinə keçən Anton I Esterhazi demək olar ki mövcud olan hər geniş musiqi müəssisələrini ləğv etdi. Bu dövr musiqiçilər üçün çətin gəldi, çünki onlar dəstək üçün özlərinə yeni üsullar tapmalı idilər. Məsələn, Lüdviq van Bethoven kapelmeyster kimi heç vaxt işləməmişdir, ancaq ona dəstək verən nəşrlər və konsertlərdən gələn gəlirlər olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Griesinger 1810, 16

Ədəbiyyat
---------

* Deutsch, Otto Erich (1965) *Mozart: A Documentary Biography*. Stanford, CA: Stanford University Press.
* Jones, David Wyn (2009) "Reception," in David Wyn Jones, ed. *Oxford Composer Companions: Haydn*. Oxford: Oxford University Press.
* Deutsch, Otto Erich (1965) *Mozart: A Documentary Biography*. English translation by Eric Blom, Peter Branscombe, and Jeremy Noble. Stanford, CA: Stanford University Press, 1965.
* Griesinger, Georg August (1810) *Biographical Notes Concerning Joseph Haydn*. Leipzig: Breitkopf und Härtel. English translation by Vernon Gotwals, in Haydn: Two Contemporary Portraits, Milwaukee: University of Wisconsin Press.
* Thielemann, Christian (2016) *My Life with Wagner: Fairies, Rings, and Redemption: Exploring Opera's Most Enigmatic Composer*. Pegasus Books. Extract quoted is readable on line at Google Books: [2].
Каpkeyklər
**Kapkeyk**-hərfi mənası "fincan tortu" olub, həmçinin "feyalar üçün tort" adı ilə də məşhurdur.

Haqqında
--------

Bu növ tort porsion olaraq bir nəfər üçün nəzərdə tutulmuş olub, nazik kağız altlıqda və ya alüminium folqada bişirilir. Bəzən müxtəlif cür bəzədilir.

Tarixi
------

Şokoladlı kapkeyklər
Doğum günü kapkeyki
İlk kapkeyk reseptlərinə 1796-1828-ci illərin kulinariya kitablarında rast gəlinir.Kərə yağı, şəkər tozu, yumurta və undan ibarət sadə resepti vardır. Kapkeykləri ingilis dilli ölkələrdə ad günü mərasimləri üçün hazırlayırlar.

İstifadə edilən məhsullar
-------------------------

Şokoladlı moruqlu kapkeykŞokalad ovuntulu kapkeyk
Məlumdur ki, klassik tortların reseptinə uyğun olaraq hazırlanır. İstənilən tort resepti kapkeyk şəklində bişirilə bilər.Müxtəlif aromatlaşdırıcı əlavələr əlavə etmək mümkündür. Həmçinin kişmiş, çərəzlər şokolad ovuntusu və s. dən də istifadə edilə bilər. Ölçüsünün kiçik olmasına görə tortlara nisbətən daha tez hazır olur. Üzərinə şokolad qlazur və müxtəlif bəzəklərlə bəzədilə bilər. Məsələn kremlə.İçərisinə kremi və ya əlavələri kulinariya iynələri vasitəsi ilə doldurmaq olur.

Həmçinin bax
------------

* Pavlova tortu

İstinadlar
----------

1. ↑  ↑ The Food Timeline. Lynne Olver.
2. ↑  ↑ Food Timeline. Проверено 5 апреля 2010. Архивировано 18 декабря 2012 года.
**Kaysan Külük xan** (d. 4 avqust 1281 - ö. 1311, Monqol dilində: Хөлөг хаан, *Hülüg Khaan, Külüg qaγan*),) - monqol imperatoru ve III Yuan sülaləsinin və Çin imperatoru. Atasının asdı Darmabala, anasının adı isə Kunqqırat Dağı idi. Darmabalanın ilk oğlu olmuşdur.Teymur Olcaydu xanın 1307-ci ildəki ölümündən sonra Çin imperatoru oldu. Monqol imperiyası onun dövründə parçalandı..

Adının mənası "Döyüşçü xan və ya Yaxşı At xandır"

Hakimiyyəti
-----------

1307-ci ildə Teymur Olcaydu xanın ölümündən sonra taxt açıxdı. Onun hakimiyyəti dövründü Yuan sülaləsinin çöküşü sürətləndi və Monqol imperiyası parçalandı.

Onun dövründə üsyanlar çoxalmış və dövlət tənəzzül dövrünə qədəm qoymuşdur. Konfutsinin əsərləri monqol dilinə tərcümə edilmişdir. Dini buddizm idi.

Ölümü
-----

1311-ci ildə 29 yaşında ikən Xanbalıqda vəfat etdi. Ölümündən sonra onun ona imperator Renhui Xuanxiao adı verildi və yerinə Buyantu xan keçdi.

Həmçinin bax
------------

* Teymur Olcaydu xan
* Ayurbavada Buyantu xan

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yuan shi, 115". 2022-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-08.
2. ↑  *The Cambridge History of China*: "Alien regimes and border states, 907–1368", p. 507.
3. ↑  C. P. Atwood *Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire*, p. 608.
4. ↑  Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank *The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368*, p. 512.
**Vəkillik** və ya **müdafiə etmək** bir və ya bir neçə məqsədə çatmaq üçün, özünün, başqa bir şəxsin və ya bir qrup şəxsin adından çıxış etmək, nümayəndəsi olmaq, hərəkət etmək, müəyyən məqsəd(lər)ə nail olmaq və ya müdafiə etmək üçün həyata keçirilən bütün işlərə aiddir. Bu kontekstdə qərar qəbul etmə proseslərinə təsir göstərməyi hədəfləyən vəkillik anlayışı lobbiçilik anlayışını da əhatə edir, lakin ən düzgün mənada lobbiçilikdən çox daha geniş anlayış sərhədlərinə malikdir. Vəkillik ümumiyyətlə siyasətlə əlaqəli anlayış olsa da, onun təkcə siyasi deyil, həm də iqtisadi, sosial və hətta diplomatik nəticələri də ola bilməkdədir.

Bir şəxsin özünün fikir və düşüncə azadlığı ilə bağlı olub, bütün həyati məsələlərində müdafiə sistemini inkişaf etdirməsinə də vəkillik deyilə bilər.

Hətta məhkəmələrdə də bunu əks istiqamətdə edən, yəni həqiqəti əks etdirməyən müdafiələr mövcuddur.

Vəkillik ümumiyyətlə birbaşa nəzarət-tarazlıq mexanizmləri arasında sayılmasa da, əslində vətəndaş cəmiyyətinin dövlətə nəzarətinə verdiyi töhfələrinə görə bu sistemdə mühüm yer tutmuş hesab edilə bilər. Eynilə, bu mövzuya hakimiyyət bölgüsü nöqteyi-nəzərindən baxıldıqda, müntəzəm olaraq gündəmə gətirilən səlahiyyətlər arasındakı nəzarət-tarazlıq mexanizmlərinə oxşar bir fəaliyyət ilə vətəndaş cəmiyyətinin üç əsas səlahiyyətli orqanı olan qanunverici, icraedici və məhkəmə hakimiyyəti orqanları üzərində dövlətin varlığının səbəbi olan fərdin nəzarətini gücləndirməyə imkan verir.

Bu mənada vəkillik, vətəndaş cəmiyyətini gücləndirərək demokratiyanın daha yaxşı bir formada həyata keçirilməsinə mühüm töhfələr verir.
**AIDA** (*ing.* attention, *ing.* interest, *ing.* Desire, *ing.* action sözlərinin ilk hərflərindən yaranıb) – hər hansı bir malı almaq qərarını verəndə alıcı reaksiyasının baş verən ardıcıl etaplarıdır. 1896-cı ildə E. Levis tərəfindən yaradılıb. Attention-diqqət, İnterest-maraq, Desire-arzu və Action-fəaliyyət ingilis sözlərinin baş hərflərindən ibarət abviaturadır.

Attention-diqqət
----------------

İlk mərhələdə alıcının diqqətini cəlb etmək lazımdır. Bu zaman etibar üçün zəmin yaradılır. Maksimum səmərəlilik üçün qabaqcadan istehlakçı haqqında məlumat olmalıdır, onun dəyərləri, motivləri, stimulları öyrənilməlidir. Diqqəti cəlb etməkdən ötrü bir arqumentdən istifadə etməlisiniz. Bu ən güclü arqument olmalıdır ki, istehlakçının düşüncəsini sizin təklifdə cəmləşdirəsiniz. Əks halda onun fikri yayınar və siz onu itirərsiniz. Uzun müddət avtomobil ehtiyat hissələri satan bir nəfər demişdir, müştərinin diqqətini cəlb etmək üçün bunları edirəm: sual verirəm, müxtəlif faktlar misallar gətirirəm, inandırıcı səslənəcək hər sözdən istifadə edirəm, bir də ki, ona demirəm mənim malımı al sadəcə diqqətini cəlb edirəm.

İnterest-maraq
--------------

Bu daha çətin mərhələdir. Tutaq ki, diqqət yaratmısız. Sizin təklif o qədər diqqət cəlb edib ki, istehlakçı vaxtından və resurslarından keçsin? İstehlakçı sizin mal, şirkət, o malın faydası haqqında ətraflı bilməlidir ki, onda maraq yaransın. O bilməlidir ki, həmin malı almamaq hansı neqativ reaksiya verə bilər. Bu mərhələ zamanı istehlakçının təklif olunan məhsul və ya xidmətə münasibəti müəyyənləşir. Müəyyən edir ki, sizinlə ünsiyyətə davam etməlidirmi ya yox. Satıcının vəzifəsi sadəcə malı təqdim etmək deyildir. Bu mərhələdə satıcının vəzifəsi alıcıya malı almağın faydasını aşılamaqdır.

Desire-arzu
-----------

Əgər istehlakçının reaksiyası müsbətdirsə, maraq oyanıbsa onda bu mərhələdə onun arzusunu məhz bu malı almaq arzusunu yaratmaq lazımdır. Bunu alıcının ehtiyaclarını həmin malın üstünlükləri ilə birləşdirərək etmək daha düzgün olar. İstehlakçını inandırmaq lazımdır ki, arzu və ehtiyacını məhz bu mal qarşılaya bilər. Arzu da elə bir arzu olmalıdır ki, dərhal satış baş versin. Bu mərhələdə gərək ciddiliyinizi, biznesinizin gücünü, resurslarınızı bildirəsiz. Müştərini inandırın ki, sizin təklif rəqiblərinizin təklifindən üstündür. Bəzən əlavə xidmətlərin, müxtəlif bonusların təklifi və ya sərfəli təklifin məhdud sayda olmağı haqqda informasiya da müştərinin arzusuna təsir edir.

Action-fəaliyyət, hərəkət
-------------------------

Bu sonuncu mərhələdi. Bu mərhələdə müştəri həqiqətən də hərəkət edir. Konkret hərəkət. Sizin üçün faydalı olan hərəkət. O malı alır. Satış baş verir. Müştərini heç vaxt əldən buraxmaq olmaz çünki, o sizin gəlirinizin mənbəyidir.