**Fazil Cabbarov** (tam adı: *Fazil Yusif oğlu Cabbarov*; 1969, Kəlbəcər rayonu – 29 may 1992, Piçənis, Laçın, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kəşfiyyatçı əsgəri.

Həyatı
======

**Cabbarov Fazil Yusif oğlu** 1969-cu ildə Kəlbəcərdə anadan olmuşdur. 1992-ci ildə könüllü olaraq Kəlbəcər batalyonunda xidmətə başlamış və özünü bacarıqlı kəşfiyyatçı kimi göstərmişdir. 1992-ci ilin may ayının 29-da Laçının Piçənis kəndində ermənilərlə döyüşdə igidlik göstərmiş və həlak olmuşdur.

Şəhadəti
========

1992-ci ilin may ayının sonu idi. Hərbi hissə komandirindən tapşırıq alan kəşfiyyat dəstəsi artıq son hazırlıqlarını başa vurmaqda idi. Yeddi nəfərdən ibarət kəşfiyyat dəstəsi yola düşməyə hazırlaşırdı. Komandir kəşfiyyatçıların geyimləri, silah və sursatlarını bir daha gözdən keçirdi. Ordu komandanlığından alınan mühüm tapşırığı bir daha döyüşçülərin nəzərinə çatdırdı. Tapşırıq belə idi: işğal olunmuş Laçın bölgəsindəki düşmən qüvvələri haqqında dəqiq-düzgün məlumat əldə etmək. Düşmən texnikasının, xüsusilə artilleriyasının harada yerləşməsi, əsgərlərinin sayı və silahları, Laçın kəndlərinin hazırkı vəziyyəti, evlərin yandırılıb-yandırılmaması və s. məlumatlar bizim ordu komandanlığı üçün vacib idi. Bu məlumatların gələcəkdə Laçın bölgəsində düşmən qüvvələrinin darmadağın edilməsində böyük əhəmiyyəti olacaqdı. Kəşfiyyat dəstəsi yeddi nəfərdən ibarət idi: Rəhimov İlqar Ələmdar oğlu, Ələkbərov Ələkbər Vəli oğlu, Göyüşov Vidadi Rüstəm oğlu, Hüseynov Yaşar Həmid oğlu, Abışov Ramiz Abdulla oğlu, Cabbarov Fazil Yusif oğlu, Hüseynov Köçəri Əhəd oğlu. Müasir silah-sursatla təchiz olunmuş kəşfiyyat dəstəsi Kəlbəcərdən yola düşəndə səhər açılırdı. Sürücü Köçəri dolama yolları sürətlə və ehtiyatla keçirdi. Axşama yaxın Qazıxanlı binəsinə çatan dəstə orada da dayanmayıb Çilgəz dağına qalxdı. Dağdan Laçın bölgəsinin böyük bir hissəsi-Şamkənd, Ərikli, Bağırlı, Şəlvə və s. kəndlər aydın görünürdü. Çilgəzdə xeyli müşahidə aparan kəşfiyyatçılar bütün gecəni də gecəgörən cihazla müşahidə apardılar. Yaxın kəndlərdə düşmən qüvvələri demək olar ki, yox idi. Gecəni orada qaldılar. Səhər açılmamış onlar sürücünü Çilgəzdə qoyub iki dəstəyə ayrıldılar və Ərikli kəndinə doğru iki istiqamətdən hərəkətə başladılar. Onlar Əriklidə əvvəlcədən müəyyən edilmiş yerdə görüşməli idilər. Axşamüstü dəstələr Ərikli kəndində yenidən birləşdilər və rabitə (ratsiya) ilə sürücünü də maşınla Ərikliyə çağırdılar. Köçəri gecə maşının işıqlarını yandırmadan ustalıqla və hədsiz çətinliklə Ərikli kəndinə endi. Səhərəyaxın Ərikliyə çatan kimi onlar müəyyən edilmiş yerdə görüşdülər və kənddən bir qədər aralıda meşədə ağac budaqlarını qırıb maşını gizlətdilər. Həmin gecə kəndin kənarındakı meşədə gizlənmiş 3 kişi və bir qadının olduğunu müəyyən edən kəşfiyyatçılar gizlicə onlara yaxınlaşaraq bizimkilər olduğunu müəyyən etdilər və onlarla görüşdülər. Onlar öz evlərində deyil, meşədə yaşayırdılar. İlk kəşfiyyat məlumatlarını bu qoçaq insanlardan alan kəşfiyyatçılar, digər kəndlərə getməyi qərara aldılar. Güclü yağan yağış xeyli çətinlik yaradırdı. Buna baxmayaraq tapşırıq yerinə yetirilməli idi. Onlar irəliləyərək, Şəlvə kəndi və onun ətrafındakı kəndlərdə ermənilərin olmadığını müəyyən etdilər. Növbəti istiqamət: Taxta zavod ətrafı idi...

\* \* \*

Altı gün idi ki, düşmən haqqında mühüm məlumatlar əldə edən dəstə yavaş-yavaş Piçənis kəndinə doğru irəliləyirdi. Meşə ilə hərəkət edən kəşfiyyatçılar arabir dayanıb ətrafı dinləyir və yenidən irəliləyirdilər. Kəndə yaxınlaşan dəstə üzvləri bir qədər də müşahidə aparıb, kəndə girməyi qərara aldılar. Kəndin kənarındakı evlərə baxdıqdan sonra məlum oldu ki, kənd əhalisi evlərindən heç nə aparmayıblar. Aptekə baxan Fazil oradan bir xərək çıxardı və dedi ki, lazım olar. İlqar ona bildirdi ki, xərəyi neynirsən at yerə. Fazil isə yenə dedi ki, lazım olar. Fazil və onun 3 nəfərlik qrupu kəndin aşağı hissəsinə doğru getdilər, İlqargil isə yaxınlıqdakı evlərə yaxınlaşdılar. Bir azdan Fazil rabitədə məlumat verdi ki, kənddə ermənilər var. Tezliklə Fazilgilin yanına enən dəstənin digər üzvləri uzaqdan müşahidə apardılar ki, 11 nəfər hərbçi erməni evləri qarət edib maşına yükləyirlər. Fazil təklif etdi ki, erməniləri atəşə tutaq. İlqar və Ramiz buna razı olmadılar. Çünki, onların kəşfiyyatı uğursuzluqla nəticələnə bilərdi. Bu vaxt arxa tərəfdə müşahidə aparan Ələkbər bildirdi ki, arxadan onlara tərəf 4 nəfər hərbçi gəlir. Tez pusqu quruldu və həmin hərbçilərin bizim xüsusi təyinatlı polislər olduğu aşkar edildi. Onlarla görüşən kəşfiyyatçılar həmin polislərin də kəşfiyyata göndərildiklərini yəqin etdilər. Onlar da UAZ markalı maşını meşədə gizlətmişdilər.

\* \* \*

Ermənilər isə öz işlərində idilər. Evlərdə olan lazımlı əşya və avadanlıqları qarət edib bir yerə toplayır, sonra isə maşına yükləyirdilər. Fazil döyüş yoldaşlarını yola gətirməyə çalışırdı ki, erməniləri atəşə tutaq, ya da onları mühasirə edib əsir götürək. Bu zaman polislərdən bir nəfər ehtiyatsız hərəkət etdi və ermənilər onlar tərəfə atəş açmağa başladılar. Ramiz dedi ki, ermənilərin mövqe tutduğu evi mühasirəyə almaq lazımdır. Döyüşçülərin bir neçəsi sürünərək və əyilə-əyilə evin ətrafını tutdular. Aramsız olaraq şaqqıldayan avtomat səsləri ətrafın sükutunu pozmuşdu. Vaxtında erməniləri məhv edib meşəyə çəkilmək lazım idi. Üç tərəfdən mühasirəyə alınmış ermənilərin demək olar ki, qaçmaq ümidləri kəsilmişdi. Onlar evin pəncərəsindən və ya qapısından bayıra çıxmağa çalışır, lakin kəşfiyyatçıların güllələrinə tuş gəlirdilər. Fazil xeyli irəliləyərək evə yaxınlaşdı və içəriyə qumbara atdı. Güllə səslərinin arasından erməninin bağırtısı eşidildi. Polislərdən Aqil adlı döyüşçü yerindən qalxaraq, atəş aça-aça evə girdi. Lakin, ermənilərin atdığı əl qumbarası onun ayağının altına düşdü. Aqilin qışqırtısı eşidildi; o yaralandığını bildirirdi. Ona kömək lazım idi. İlqarla Ələkbər digər yoldaşlarının atəşinin köməyi ilə evə girməyə çalışdılar. Lakin ermənilərin atdığı qumbaralardan güclə yayına bildilər. Buna baxmayaraq onlar Aqili evdən bayıra çıxara bildilər və təhlükəsiz yerdə İlqar ona ağrıkəsən iynə vurdu və qılçasını sarımağa başladı. Ayağı parçalanmış Aqil özünü öldürməyə çalışırdı. Bir saata qədər davam edən döyüşdə ermənilərə təslim olmaları bildirildi, lakin, onlar bu təkliflərə atəşlə cavab verdilər. Ramizin atdığı qumbaraatan onları daha da vahiməyə saldı. Ermənilər qaçmağa can atsalar da hər cəhdləri onların itkisinə səbəb olurdu. Bu arada Ərikli kəndində gözləyən Köçərini maşınla Piçəniçə çağıran kəşfiyyatçılar ermənilərin arxa pəncərədən qaçmağa hazırlaşdıqlarını yəqin etdilər. Vidadi ilə Yaşar evin başqa bir pəncərəsindən içəriyə iki qumbara atdılar. Ermənilərin bir neçəsi də öldürüldü. Ermənilərdən 5 nəfəri sağ qalmışdı. Lakin, ayrı-ayrı otaqlarda gizlənmiş ermənilərin təslim olmaq fikirləri yox idi. Fazil əks tərəfdən evə yaxınlaşmaqda davam edirdi. Birdən Fazil ermənilərdən birinin pəncərənin cağlarını sökdüyünü gördü. Qəfil atəş açmağı ilə erməninin pəncərə cağından asılı qalmağı bir oldu. Fazil bir az da yaxınlaşıb içəri bir əl qumbarası atdı və bu zaman özü də üzü üstə yerə yıxıldı. Ramiz elə bildi ki, Fazil özü yerə uzandı. Ona yaxınlaşdıqda, Fazili qanın içində gördü...

\* \* \*

Bir azdan Ərikli kəndindən olan kişilər də öz beşaçılan silahları ilə döyüşçülərimizə köməyə gəldilər. Ramizlə Ələkbər evə girdilər və ermənilərin gizləndiyi otağa iki əl qumbarası atdılar. Sonuncu ermənilər də öldürüldü. Fazilin meyidini özünün kənd aptekindən götürdüyü xərəyə qoydular və xərəyi maşına qaldırdılar. Fazil sanki bu xərəyi kənd aptekindən özü üçün götürmüşdü. Döyüşçülər yaralı Aqili də maşına qoydular. Onun yarası çox ağır idi. Ərikliyə getmək lazım idi. Elə bu zaman üstünə zenit tipli pulemyot qoyulmuş iri təkərli K-700 traktorunun kəndə yaxınlaşdıqlarını gördülər. Traktorun üstündə oturmuş 4 erməni silahlısı var idi. Kəşfiyyatçılar yenidən mövqe tutmalı oldular. Onlar traktoru bir az yaxına buraxmağı qərara aldılar. Bu zaman Ərikli kənd sakini beşaçılanla traktorçunu nişan aldı və atəş açdı. Atəşin açılmağı ilə traktorun dərəyə yumalanması bir oldu. Onlar dərədə dörd erməninin meyidini gördükdən sonra yenidən maşına qalxdılar və Ərikliyə doğru hərəkətə başladılar. Meşənin içərisində torpaq yolla hərəkət edən maşın kəşfiyyatçıları atıb-tuturdu. Onlar həm yorulmuş, həm də Fazilin ölümünə görə özlərini günahkar sayaraq dillənmirdilər. Kəşfiyyatçılar bir qədər də getdikdən sonra yolda atla və MAZ maşınla qarət daşıyan daha altı erməniyə rast gəldilər və yenidən döyüşə atıldılar. Bir neçə dəqiqə ərzində ermənilərin üçünü məhv etdilər, üçünü isə əsir götürdülər... Kəlbəcərə qayıdan kəşfiyyatçılar arasında isə nə Fazil var idi, nə də polis Aqil.