**Niyazoba** (əvvəlki adı: **Nizovaya**) — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı qərarı ilə Xaçmaz rayonunun Nizovaya kəndi Niyazoba kəndi adlandırılmışdır.

Tarixi və Coğrafiyası
---------------------

Niyazoba kəndi, Xaçmaz rayonunda, Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşir. Tarixi məlumatlara əsasən, kəndin salınması məsələsi ilə bağlı çeşidli fikirlər mövcuddur. Bir sənəddə Niyazoba kəndinin Sasani dövlətinin şahı I Yəzdəgird tərəfindən (399-421-ci illər) salındığına dair ehtimallar irəli sürülmüşdür.

Kəndin adı "Niyaz" (şəxs adı) və "oba" komponentlərindən ibarətdir, "Niyaza məxsus oba" mənasını ifadə edir. Lakin tarix boyu adında dəyişikliklər olmuşdur. Əvvəllər "Nizobat" və "Nizovye" kimi adlandırılan kəndin adı daha sonra "Nizovaya" şəklində işlənmişdir ki, bu da "aşağı" mənasını verir. 1830-1840-cı illərdə Rusiyadan buraya köçürülmüş rus ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaşayış məntəqəsinin adı "Nizovaya" olmuşdur. Lakin 1992-ci ildə kəndin adı "Niyazoba" adlandırılmağa başlamışdır. Bu dəyişikliklər kəndin tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı tədqiqat və araşdırmaların əksini yansıdır.

Kənd XIII əsrdə monqollar, şimaldan isə köçərilər (İrandilli tayfa) tərəfindən dağıdılmışdır.

XIV-XIX əsrlərdə kənd Niyazabad liman şəhəri kimi fəaliyyət göstərib və Quba xanlığının ən əhəmiyyətli limanı olmuşdur.

XVII əsrdə Niyazobada 40 məhəllə, 40 kiçik məscid, böyük cümə məscidi, hamamlar və böyük bazar var idi. Kənddə hazırlanan ipək parçaları, xalçalar və digər dəb məhsulları ilə birlikdə Şərq və Qərb ölkələrindən gətirilmiş müxtəlif mallar satılırdı. Niyazobadan ixrac olunan məhsullar öz limanı ilə birləşərək ticarət yollarında ən önəmli mərhələlərdən biri halına gəlmişdir. Bu dövrdə kənd, ticarət və mədəniyyət mərkəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Xaçmaz rayon mərkəzindən 14 km şərqdə, Xəzər dənizi sahilində yerləşir.

1636-cı ildə burada olmuş alman filosofu və coğrafiyaşünası Adam Oleari, kənd haqqında "Описание путешествия в Московию и через Московию в Персию и обратно" adlı kitabında yazmışdır.

XVIII əsrdə Niyazoba kəndi Dərbənd xanlığının tərkibində yer alırdı.

1977-ci ildə kənddə XIV-XV əsrlərə aid xəzinə aşkar edilmişdir.

Statistik məlumatlara əsasən, 2009-cu ildə kənddə 1428 nəfər yaşayırdı. Lakin son illərdə demografiya və yaşayış şəraitində dəyişikliklər olmuş olabilir, buna dair əlavə məlumatlar əldə etmək əhəmiyyətlidir.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə 1 orta məktəb, xəstəxana, Mədəniyyət evi, poçt şöbəsi fəaliyyət göstərir.

İqtisadiyyatı
-------------

Kənd əhalisi əsasən əkinçilik və maldarlıq, həmçinin bağçılıq, bostançılıq ilə məşğul olur.

Nəqliyyat
---------

On iki min nəfər əhalinin yaşadığı 12 yaşayış məntəqəsini birləşdirən Xaçmaz-**Niyazoba**-Əbilyataq-Qarğalıq avtomobil yolunun tikintisi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il dövlət büdcəsinden avtomobil yollarının tikintisi və yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitin 15,4 milyon manatı Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə ayrılmisdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Bakı şəhərinin bəzi rayon və qəsəbələrinə, Ağdaş, Bərdə, Qobustan, İmişli, İsmayıllı, Yevlax, Gədəbəy, Goranboy, Lənkəran, Salyan, Füzuli, Xaçmaz, Cəlilabad rayonlarının bir sıra yaşayış məntəqələrinə yeni adlar verilməsi və inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı". 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-27.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xaçmaz rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Xaçmaz • Xudat |  |
| Qəsəbələr | Arzu • Aşağı Ləgər • Dalğalı • Günəşli • İstisu • Meşəli • Nabran • Samurçay • Sahillər • Şimal • Şollar • Turist • Yeni Həyat |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Dostluq • Maryana |
| Kəndlər | Ağarəhimoba • Ağaşirinoba • Ağaverdioba • Ağçay • Ağtala • Ağyazı Buduq • Aslanoba • Alıcqışlaq • Armudapadar • Aşağıoba • Aşağı Zeyid • Balaqusarqışlaq • Baraxum • Bayoba • Bəbəli • Bəyqışlaq • Bostançı • Canaxır • Cığatay • Çaxçaxlı • Çaxmaqlı • Çarxı • Çaykənarı • Çılğır • Çiləgir • Çinartala • Çuxuroba • Dədəli • Digahoba • Düztahiroba • Əbilyataq • Əhmədoba • Ərəb • Əzizli • Fərzəlioba • Gəncəli • Gödəkli • Gülalan • Hacıəlibəy • Hacıisaoba • Hacılar • Hacıabdurəhimoba • Hacıqurbanoba • Hacıəhmədoba • Hacıqazma • Hacıməmmədoba • Həsənqala • Həbibkənd • Hülövlü • Xanlıqoba • Xanoba • Xaspoladoba • Xəzərli • Xuray • İdrisoba • İlxıçı Həsən Əfəndi • Keymərəz • Köhnə Xaçmaz • Köhnə Xudat • Kiçik Baraxum • Qarabağlı • Qaracik • Qaradağ Buduq • Qaradağlı • Qalağan • Qardaşoba • Qaraqaşlı • Qaraqurdlu • Qaraçı • Qaracəlli • Qaracik Zeyid • Qaraçaycek • Qarğalıq • Qoçaqqazma • Qədmalıqışlaq • Qıraqlı • Qımılqışlaq • Qobuqıraq • Qusarçay • Laman • Ləcət • Maqsudkənd • Manafoba  • Maşıoba • Meçitoba • Mehrəliqışlaq • Məmmədxanlı • Mənçəroba • Mirzəməmmədqışlaq • Mollabürhanlı • Moruqoba • Mürsəliqışlaq • Mürşüdoba • Müşkür • Müşviq • Müzəffəroba • Nağıoba • Nərəcan • Niyazoba • Ortaoba • Padar • Palçıqoba • Palıdlı • Pərdiqıran • Pirquluoba • İlxıçı • Rəhimoba • Sabiroba • Sayad • Seyidlər • Seyidlikəndyeri • Səlimoba • Sibiroba • Suxtaqalaqışlaq • Susayqışlaq • Sərkərli • Şərifoba • Şıxhaput • Şıxlar • Şıxlı • Tağaroba • Tel • Tikanoba • Ukuroba • Uryanoba • Ustacəlilli • Uzunoba • Üçgünqışlaq • Vələmir • Yaquboba • Yalama • Yataqoba • Yeni Sudur • Yergüc • Zuxuloba |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Qasabovka • Yekaterinovka |

|  |  |
| --- | --- |
| Xaçmaz rayonu | *Xaçmaz rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |