recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Jil de la Turet
**Turet sindromu** (**Turet xəstəliyi**, **Jil de la Turet sindromu**) — mərkəzi sinir sisteminin əsasən uşaq yaşlarında müşahidə edilən və çoxsaylı hərəkət tikləri və ən azı bir səs tiki ilə xarakterizə olunan genetik mənşəli pozğunluğu.

Əvvəllər Turet sindromu nadir və qəribə bir xəstəlik hesab edilməklə yanaşı, həm də senzuradan kənar, cəmiyyətdə yersiz və təhqiredici hesab edilən söz və ifadələrin dilə gətirilməsi ilə assosiasiya olunurdu, lakin bu simptom Turet sindromu olan şəxslərin çox az qismində görülür. İndiki dövrdə bu xəstəlik nadir hesab olunmur, üstəlik heç də həmişə düzgün diaqnoz qoymaq mümkün olmur. Çünki əksər hallarda simptomlar yüngül formada müşahidə edilir.

1000 uşaq arasında 1–10 nəfər Turet sindromundan əziyyət çəkən olur, 10 nəfərdən artığı isə müxtəlif tik pozğunluqları yaşayır. Turet sindromu olan şəxslərin intellekt səviyyəsi və ömür müddəti normada olur. Uşaqların əksəriyyətində tiklərin kəskinliyi yeniyetməlik dövrünün başa çatmasından sonra azalır, Turet sindromunun ağır dərəcəsi isə yetkinlik dövründə çox nadir müşahidə edilir.

Xəstəliyin dəqiq səbəbləri məlum olmasa da, sindromun etiologiyasında genetik və ekoloji faktorlar müəyyən rol oynayır. Əksər hallarda müalicəyə ehtiyac duyulmur. Çünki hər bir konkret tik üçün effektiv ola bilən dərman vasitəsi mövcud deyil, lakin xəstənin vəziyyətini yaxşılaşdıran dərmanların və müalicə metodlarının tətbiqi özünü doğruldur. Təlimlər, xəstəlik haqqında məlumat verilməsi və psixoloji dəstək — müalicə planının vacib tərkib hissələridir.

Sindrom Jan Marten Şarko tərəfindən öz şagirdi və bu xəstəliyin görüldüyü 9 nəfər haqqında 1885-ci ildə hesabat dərc etdirmiş fransız həkimi və nevroloqu Jil de la Turetin (*fr.* Georges Gilles de la Tourette (1857–1904)) şərəfinə adlandırılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Tourette's Syndrome: minimizing confusion
* Tourette syndrome: Newly diagnosed
Portsmut
**Portsmut** (*ing.* Portsmouth) — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən Nyu-Hempşir (*ing.* New Hampshire) ştatında şəhər. 2010-cu ildə şəhərin əhalisi 20 779 nəfər təşkil edirdi.

ABŞ-nin Müstəqillik Döyüşü zamanı Nyu-Hempşir İngiltərə idarəçiliyinə üsyan edən və müstəqilliyini elan edən ilk dövlət olan on koloniyalardan biri oldu. Portsmut artıq gəmi inşası üçün böyük bir mərkəz idi və hətta ABŞ-nin yeni donanması üçün Kontinental Konqres tərəfindən sifariş edilən ilk on üç (üsyançı dövlətlərin sayına görə) gəmilərindən biri olan frigate USS Raleigh-in təsvir olunduğu dövlət möhüründə öz əksini tapdı.

Piskataka çayının ağzında hələ ABŞ-nin nüvə sualtı qayıqlarının tikildiyi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Portsmut Gəmiqayırma Zavodu yerləşir. Rusiyanın qardaş Portsmut şəhəri Severodvinsk eyni hərbi-sənaye ixtisasına sahibdir.

Soyuq Müharibə illərində Portsmut ABŞ silahlı qüvvələri üçün yüksək səviyyəli bir hərbi baza idi (bu səbəbdən Portsmut haqqında məlumat çox qıtdır), lakin indi bu, böyük ölçüdə, ölkənin ofisi və turizm mərkəzidir.

Etimologiyası
-------------

Nyu-Hempşirdə ilk qəsəbə olan Portsmut, 1623-cü ildə İngilis Con Meyson tərəfindən təsis edilmiş və bu günə qədər ştatdakı yeganə okean limanıdır. Dövlət adını Hempşir ingilis ştatının şərəfinə aldı və kapitan Meyson ingilis bayrağı altında Portsmut şəhərinin şərəfinə xidmət etmişdir.

Portsmut sülh müqaviləsi
------------------------

Rusiya imperiyasında şəhər 1905-ci ildə, 23 avqust (5 sentyabr) - 1904-cü ildə Rus-Yapon müharibəsinə son qoyan Rusiya İmperiyası ilə Yaponiya arasında imzalanan müqavilənin ardından Portsmut sülh müqaviləsi imzalanan zaman 1905-ci ildə geniş tanındı. Rusiya tərəfdən, müqaviləni Sergey Vitte və Roman Rozen, Yaponiya tərəfdən - Komura Dzyutaro və Takahira Koqoro imzaladılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files (ing.). Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.
2. ↑  United States Census 2010.
3. ↑ . / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu
4. ↑  Портсмутский мирный договор // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Open Directory Project |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 14639818t · GND: 4221795-7 · LCCN: n80014439 · VIAF: 137200390, 132532064 · WorldCat VIAF: 137200390, 132532064 |
**Aynalıkavak Köşkü** — İstanbulun Beyoğlu sahilində Hasköydə yerləşən pavilyon. İstanbul fəth ediləndə Ox meydanı yamaclarında böyük bir meşəlik idi. Bu bağ sahilə doğru enirdi.

Tarixi
------

I Səlimin dövründə Hasköy və Beyoğlu sahilləri tərsanələrin inşası ilə əhəmiyyət qazanmış və bu böyük bağ bağları ilə birlikdə "Gəmiqayırma bağı" kimi tanınmağa başlamışdır. I Əhməd Ədirnədə olarkən Kayseri admiralı Xəlil Paşa Gəmiqayırma Bağında matəm Əli qəsrinin tikilməsini əmr etdi və sarayın ilk binaları 1613-cü ildə tamamlandı.
IV. Murat və Sultan İbrahim Tərsanə Sarayına maraq göstərərək sarayı əlavə binalarla genişləndirdilər. Saray, IV. Mehmet zamanında baş vermiş yanğın nəticəsində tamamilə dağılmış və yenidən tikilmişdir. Beyoğlunun Hasköyündən baxanda sarayın bütün mənzilləri görünürdü. İkimərtəbəli Hərəm İdarəsinin alt mərtəbəsi tamamilə şüşə pəncərə ilə örtülmüşdür. Həmçinin Hərəm və Mabeyn şöbələrinin ətrafında müxtəlif binalar var idi. 1730-cu ildə sarayda bəzi təmir işləri ilə birlikdə yeni Hasbahçe malikanəsi tikildi.
III. Ahmet zaman-zaman Tərsanə sarayında yaşamış və Ox meydanındakı sünnət mərasimindən sonra hərəmi ilə burada qalmışdır.
1715-ci il Osmanlı-Venesiya döyüşündən sonra venesiyalılar III. Əhmədə böyük ölçülü, qiymətli güzgülər hədiyyə etmişlər və sultan bu güzgüləri Tərsanə sarayının müxtəlif salon və otaqlarına qoydurmuşdur. XVIII əsrin sonlarında I Əbdülhəmidin dövründə bərbad vəziyyətdə olan saray IV. Dövlət Giray tərəfindən təmir edilmiş və 1923-cü ilə qədər nəslinin əlində qalmışdır.

Qalereya
--------

* Pavilyonun xarici görünüşüPavilyonun xarici görünüşü
* Pəncərə detalıPəncərə detalı
* Günbəz xariciGünbəz xarici
* Günbəz daxiliGünbəz daxili

İstinadlar
----------
**Paris-Saklay** İle-de-Fransada Saclay yaxınlığındakı texnologiya və elm parkıdır. Buraya tədqiqat institutları, ali təhsil müəssisələri (grandes écoles) olan iki böyük Fransa universiteti və həmçinin özəl şirkətlərin tədqiqat mərkəzləri daxildir. 2013-cü ildə Technology Review Paris-Saclay-ı dünyanın ən yaxşı 8 tədqiqat qrupu sırasına daxil edib. 2014-cü ildə o, Fransanın elmi tədqiqat potensialının demək olar ki, 15%-ni təşkil edirdi.

İlk yaşayış məskənləri 1950-ci illərə təsadüf edir və 1970-2000-ci illərdə ərazi bir neçə dəfə genişlənir.Hazırda bəzi obyektlərin köçürülməsi də daxil olmaqla bir neçə kampus inkişafı layihələri həyata keçirilir.

Ərazidə hazırda Avropanın ən böyük yüksək texnologiyalı şirkətlərinin bir çoxu, həmçinin iki ən yaxşı Fransa universiteti, Paris-Saclay Universiteti (CentraleSupélec, ENS Paris-Saclay, ...) və Paris Politexnik İnstitutu yerləşir. (Fransa Politexnik Məktəbi, Télécom ParisTech, HEC Paris ...). ARWU 2020 reytinqində Paris-Saclay Universiteti riyaziyyat üzrə dünyada 14-cü, fizika üzrə dünyada 9-cu yerdədir (Avropada 1-ci).

Məqsəd Silikon Vadisi və ya Kembric, MA kimi digər yüksək texnologiyalı rayonlarla rəqabət apara biləcək beynəlxalq elm və texnologiya mərkəzi yaratmaq üçün klasteri gücləndirmək idi.

Xarici keçidlər
---------------

*
**Qabinililər** (*lat.* Gabiniani) — e.ə. 55-ci ildə firon XII Ptolemey Avlet Misir taxtına qayıtdıqdan sonra Roma sərkərdəsi Avl Qabini tərəfindən Misirdə yerləşdirilən 2,000 Roma legioneri və 500 süvarisi. Əsgərlər padşahı qorumaq üçün ora qalmış, lakin onlar tezliklə yeni ölkələrinin adət-ənənələrini mənimsəmiş və Roma Respublikasından tamamilə uzaqlaşmışdılar. E.ə. 51-ci ildə Avletin ölümündən sonra onlar oğlu XIII Ptolemeyə bacısı Kleopatraya qarşı hakimiyyət mübarizəsində kömək etmiş, hətta Sezarın vətəndaş müharibəsi zamanı İsgəndəriyyənin mühasirəsinə qədər (e.ə. 48–47) şiddətli döyüşlərdə Kleopatranın tərəfdarı olan Yuli Sezara qarşı da vuruşmuşdular.

XII Ptolemey
------------

E.ə. 58-ci ildə firon XII Ptolemey Avlet xalq üsyanı səbəbindən Misiri tərk etməli olmuş, Romaya siyasi sürgünə getmiş və onun qızı IV Berenika taxtı ələ keçirmişdir. Üç il sonra, Roma Suriyasının prokonsulu Avı Qabini qısa bir kampaniyadan sonra padşahı yenidən taxta çıxarmışdır. O, sonradan padşahın müdafiəsi üçün onun adını daşıyan qabinililər ordusunun bir hissəsini Misirdə buraxmışdır. Bu Roma qoşunlarına qall və german atlıları da daxil idi.

Misir nominal olaraq müstəqil olduğu üçün qabinililər Roma işğalçı ordusu deyil, XII Ptolemeyin muzdluları idi. Yuli Sezarın sözlərinə görə, onlar Roma nizam-intizamına məhəl qoymadıqları üçün onlar tezliklə iskəndəriyyəlilərin dağılmış həyat tərzini qəbul etmişdilər. Buna baxmayaraq, onlar hələ də böyük döyüş gücünə malik idilər, çünki Sezar onları İsgəndəriyyə müharibəsində çox təhlükəli düşmənlər kimi təsvir etmişdir. Onlar misirli qadınlarla evlənmişdilər və Sezar Misirə gəlməmişdən əvvəl (e.ə. 48) onlarla uşaq dünyaya gətirmişdilər. Vaxt keçdikcə Roma ilə əlaqəni itirmiş və üsyankar təbəələrə qarşı döyüşlərdə onlardan istifadə edən XII Ptolemeyin sadiq qoruyucu gücünə çevrilmişdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Julius Caesar, *Commentarii de Bello Civili* 3.4.4; 3.103.5; 3.110.2; Valerius Maximus 4.1.15; Appian, *Civil Wars* 2.24.90; Cassius Dio, *Roman History* 42.5.4
2. ↑  Caesar, *Commentarii de Bello Civili* 3.110.2 and 3.110.6

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Michael Grant, *Cleopatra*, 1972 and 1974 (here used a German edition of 1998), ISBN 3-404-61416-X, pp. 35–36, 74-75, 78, 86, 102.
* Christoph Schäfer, *Kleopatra*, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-15418-5, pp. 28, 41-43, 50-51.
**Aqşin Zəki oğlu Kazımzadə** (17 dekabr 1937, Bakı – 10 iyun 2011, Bakı) — Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.

Həyatı
------

Aqşin Kazımzadə 17 dekabr 1937-ci ildə texnika elmləri doktoru, professor Zəki Kazımzadənin ailəsində anadan olub. 1956-cı ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda (indiki Dövlət Neft Akademiyası) təhsil alarkən jurnalistikaya ilk qədəmlərini "*Molodyoj Azerbaydjana*" qəzetində qoyub. "*Sovetski sport*"un Azərbaycan üzrə yeganə azərbaycanlı bölgə müxbiri işləyib. 2011-ci il 10 iyun tarixində 74 yaşında dünyasını dəyişib.

Fəaliyyəti
----------

O həmçinin "*Fizkulturnik Azerbaydjana*" (indi "*İdman*") və "*Panorama*" qəzetlərinə rəhbərlik edib, "*Bakinski raboçi*", "*Günay*", "*Bizim əsr*", "*Zerkalo*", "*Vışka*", "*Kaspi*" və digər rusdilli nəşrlərdə çalışıb. "*Sovetski sport*" qəzetinin müxbiri olub. Xüsusi müxbir kimi futbol üzrə bir neçə dünya və Avropa çempionatında — İngiltərədə (1966-cı il), Meksikada (1970-ci il), Argentinada (1978-ci il), İspaniyada (1982-ci il) və Fransada (1984-cü il) olub. 5 olimpiya oyunlarında da olub.

90-cı illərin əvvəllərində "İdman" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsindən gedən Aqşin Kazımzadə yeni yaradılan Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasında Beynəlxalq əlaqələr departamentinə başçılıq etdi. Bir müddətdən sonra Kazımzadə həftəlik "*AFFA NEWS*"a rəhbərlik etdi. Sonra isə "*Panorama*" qəzetində idman şöbəsinin müdiri vəzifəsini tutdu və qısa müddətdən sonra bu qəzetin baş redaktoru oldu.

Sonralar jurnalist fəaliyyətini "*Trend*" informasiya agentliyində, "*Səhər*", "*Günay*", "*Bizim əsr*", "*Zerkalo*", "*Vışka*", "*Bakinski raboçi*" qəzetlərində davam edirib. Bir müddət "*Azərenerji*" ASC-nin mətbuat xidmətinə rəhbərlik edib. Ömrünün son illərində yazıları "*Kaspi*" və "*İdman*" qəzetlərində dərc olunurdu.

Mükafatları
-----------

Azərbaycanın Əməkdar jurnalisti, milli "*Qızıl qələm*", "*İnam*", Həsən bəy Zərdabi adına mükafatların laureatı, Beynəlxalq İdman Mətbuatı Assosiasiyasının üzvü olub, "*Tərəqqi*" medalı və çoxlu fəxri diplomlara layiq görülüb.

Həmçinin bax
------------

* Zəki Kazımzadə
* Rəna Kazımzadə

Xarici keçidlər
---------------

* Aqşin Kazımzadəyə məxsus yazı makinası Mətbuat Tarixi Muzeyinə hədiyyə edilib – Fotolar
* "Mən-Aqşin Kazımzadə…"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aqşin Kazımzadə". 2019-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-15.
2. ↑  "Azərbaycanın məşhur jurnalisti Aqşin Kazımzadə dünyasını dəyişdi". 1 January 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-15.
3. ↑  "Aqşin Kazımzadə". 2019-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-15.
**Tanya Stupar-Trifunoviç** (*serb.* Тања Ступар Трифуновић; 20 avqust 1977, Zadar) — Bosniya serb yazıçısı. Onun dörd şeir kitabı və bir ibrətli hekayələr kitabı çap olunmuşdur. Şeir və nəsr sahələrində bir neçə Bosniya mükafatı laureatıdır.

Həyatı
------

1977-ci ildə Zadarda anadan olmuşdur. Banya Luka Universiteti fəlsəfə fakültəsinin serb dili və ədəbiyyatı şöbəsini bitirmişdir. Müharibə ilə əlaqədar olaraq Banya Lukaya köçmüşdür. Onun dörd şeir kitabı və bir ibrətli hekayələr kitabı nəşr olunmuşdur, şeirləri ingilis, alman, polyak, sloven, makedon, macar, danimarka, fransız və rus dillərinə tərcümə olunmuşdur. "Barbarlar səhər yeməyi zamanı nə düşünürlər" kitabı, Bosniya və Herseqovinada 2007-2008-ci illərin ən yaxşı kitabı olaraq CEE Literature Award mükafatına (Şərqi və Cənub-Şərqi Avropanın Ədəbi Mükafatı) namizəd olmuşdur, mükafat olaraq ona Vyanada ev verilmişdir. 2009-cu ildə "Baş qəhrəman uğursuzluğa aşiq olan bir insandır" kitabı ən yaxşı şeir kitabı olaraq "Fra Qro Martiç" mükafatına layiq görülmüşdür, bosniya və xarici şeir toplularına daxil edilmişdir. Eyni zamanda Stupar-Trifunoviç "Putevi" ədəbi jurnalının redaktorudur. EU Prize for Literature 2016 mükafatına namizəd olmuşdur.

Biblioqrafiya
-------------

* Barbarlar səhər yeməyi zamanı nə düşünürlər (*serb.* О чему мисле варвари док доручкују)
* Baş qəhrəman uğursuzluğa aşiq olan bir insandır (*serb.* Главни јунак је човјек који се заљубљује у несрећу)
* Ananın otağında saat (*serb.* Сатови у мајчиној соби)

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  Международный фестиваль поэзии в Боснии Arxivləşdirilib 2017-04-27 at the Wayback Machine  (rus.)
3. ↑  Финская писательница получила литературную премию ЕС Arxivləşdirilib 2017-04-27 at the Wayback Machine  (rus.)

Ədəbiyyat
---------

* Тања Ступар Трифуновић: Сатови у мајчиној соби, Завод за уџбенике и наставна средства, Источно Сарајево, 2014.
**Page Rank**, Google-un veb səhifələrə 0-dan 10-a qədər verdiyi dəyər şkalasıdır. Bu dəyər ümumi olaraq xüsusi bir məzmuna bağlantı və keçid verən səhifə keyfiyyətinə bağlıdır. Page Rank dəyəri saytınızın Google axtarış mühərrikində internet istifadəçiləri tərəfindən axtarış aparıldığında ilk 10 nəticənin daxilində olmasını təmin edir. Google axtarış mühərriki, Stendford Universitetində doktoranturanı müdafiə edən iki tələbə Larri Peyc və Sergey Brin tərəfindən 1998-ci ildə qurulduğu zaman axtarış nəticələrini patentli Page Rank texnikası üzərində inkişaf etdirdilər, buna görə də Page Rank patenti də Google-a deyil Stendford Universitetinə məxsusdur. Google Page Rank A səhifəsindən B səhifəsinə keçid olduğunda bunu qeyd edər. Eyni zamanda səhifənin haqqının yeyilməməsi üçün bəzi məzmun analizləri də edər. Page Rank yəni səhifə dəyəri saytın təbii quruluşuna və link məzmununa uyğun olaraq saytın dəyərinin bir göstəricisidir. Google, eyni zamanda spam məqsədli saytları Google ban ilə cəzalandırıb bütün indexlərini silərkən, yeni açılan saytlarında sürətli bir şəkildə axtarış nəticələrində yüksəlməsinə maneə törədən Google Sandbox sistemlərini də istifadə etməkdədir. Sandbox-a girən bir veb səhifə 3–6 ay boyunca nə qədər yaxşı olursa olsun, Google tərəfindən sınanır və müəyyən bir müddətin sonunda axtarış nəticələrində daha yaxşı bir yerə gətirilir.
**Abil İslam** (19 noyabr 1958, Alıkənd, Göyçay rayonu) — azərbaycanlı şair, jurnalist, fotoreportyor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

İslamov Abil Yolçu oğlu (Abil İslam) 19 noyabr 1958-ci ildə Göyçay rayonunun Alıkənd kəndində doğulub. O, 4 illik ibtidai təhsilini Alıkənd kəndindəki məktəbdə alıb (1966–1970). Həmin məktəbdə 4-cü sinfi bitirdikdən sonra Mırtı kənd Qasım Həsrətov adına orta məktəbdə təhsilini davam etdirərək, 1976-cı ildə həmin məktəbin 10-cu sinfini bitirib. Sonra Bakıya gələrək əmək fəaliyyətinə başlayıb. Əmək fəaliyyətini davam etdirərək Bakı Maşınqayırma Texnikumunun "Metalların kəsməklə emalı" fakültəsini bitirərək texnik ixtisasına yiyələnib. Hərbi xidmətdən sonra təhsilini davam etdirmək üçün Ukraynanın Xarkov şəhərinə gedib və təhsilini Xarkov Kommunal Tikinti Mühəndisləri İnstitutunda davam etdirib.

Abil İslam "İnşaatçı" qəzetində müxbir, fotomüxbir, poeziya şöbəsinin müdiri , "Bioloji Təbabət" Klinikasında mətbuat katibi və Bakı Sənaye-Pedaqoji Kollecində "ədəbi dram dərnəyinin rəhbəri" vəzifəsində işləyib.

Abil İslam Bakının Nizami rayonu "Müharibə və Əmək veteranları" təşkilatının sədr müavinidir. Hazırda İctimai Xəbər Agentliyinin direktor müavinidir.

Yaradıcılığı
------------

2001-ci ildə "Çıraq" Nəşriyyatı tərəfindən 204 səhifəlik "Bir bəlalı ömür olub taleyim" adlı şeirlər kitabı dərc olunub. 2005-ci ildə çıxan "Tələsmə hələ" Abil İslamın sayca ikinci kitabıdır.

Müxtəlif bəstəkarlar tərəfindən sözlərinə 200-dən çox mahnılar bəstələnib. Mahnıları İslam Rzayev, Cavan Zeynallı, Aybəniz Haşımova, Zöhrə Abdullayeva, Əli Mirəliyev, Zümrüd Məmmədova, Nüşabə Ələsgərli kimi ifaçılar tərəfindən ifa olunub. Əksər mahnıları Azərbaycan Dövlət Radiosunun "Qızıl Fondu"nda saxlanılır.

Xalq artisti Zümrüd Məmmədovanın ifasında, musiqisi bəstəkar Elşən Nicata məxsus "Tələsmə hələ" adlı mahnı tamaşaçıların ixtiyarına verildi.

İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidlərinə həsr olunmuş, "Adın mübarək şəhid" adlı şeirinə bəstəkar Arif Səlimov tərəfindən musiqi bəstələnmiş və ifaçı Vüqar Muradov tərəfindən ifa edilmişdir.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü
* Azərbaycan Həsən bəy Zərdabi diplomu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-23.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
5. ↑
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-01.
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-01.

Xarici keçidlər
---------------

Abil İslamın Facebook Hesabı

Abil İslamın İnstagram Hesabı
**Qızıl kilsə** (erm: Karmiravank) – Türkiyə Cümhuriyyətində, Qars ilinin Ani şəhər xarabalığının 15 km Şimalında, *Yağıkəsən* kəndi ərazisində erkən orta əsrlər dövrünə aid kilsə.

Kilsə kiçik bir çayın kənarında, ətrafında heç bir ağac olmayan hündür bir təpənin üstündə inşa edilmişdir. Kilsənin kilometrlərlə uzaqlıqdan görünən konik dam silueti, üfuqdəki dağ və təpələrlə uyğunluq təşkil edərək, əsrarəngiz bir görüntü əmələ gətirir.

Kilsənin tarixiylə bağlı demək olar ki, heç nə məlum deyil. Sadəcə araşdırmaçılar binanın bir erkən orta əsr abidəsi olduğunu qeyd edirlər. Kilsə, XIX əsrə qədər Yağıkəsən kəndinin kilsəsi olaraq istifadə edilmiş və rəsmi qeydlərdə adı *Surb Astvatsatzin* (Məryəm ana kilsəsi) olaraq qeyd edilmişdir.

1877-ci il Rusiya – Osmanlı müharibəsində kilsə böyük ziyan görmüş, lakin sonradan dəyən zərər aradan qaldırılmışdır. Keşiş Salatiel Ter Davityanın kilsəni "*öz əlləriylə*" bərpa etməsi haqqında kilsənin giriş qapısı üstündəki kitabədə məluat verilir.

*1920-ci ildə Yağıkəsən kəndinin əhalisi Qərbi Azərbaycan ərazisində qurulan qondarma Ermənistan SSR ərazisinə köçürülənə kimi kənd bir erməni kənd idi və kilsə də həmin kəndin sakinlərinə məxsus idi. Kəndin əhalisi Azərbaycana köçürüldükdən sonra isə kilsə tərk edilib. Lakin abidə günümüzə yaxşı vəziyyətdə çatıb.*

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Kilsənin ümumi planlaşdırılması, X əsr erməni kilsələrini xatırladır. Lakin divar bəzəkləri, kilsənin daha gec bir tarixə, XII əsrin sonu, XIII əsrin əvəllərinə aid olduğunu söyləməyə imkan verir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Ani yaxınlığında orta əsr erməni memarlığının nümunəsi kimi təqdim ediləcək bir əsər axtarılarsa bu heç şübhəsiz Qızıl kilsə olmalıdır.

Həmçinin bax
------------

* Erməni memarlığı

| ⛭Erməni diasporu |
| --- |
| Dünya erməniləri | Livan erməniləri  • ABŞ erməniləri  • Rusiya erməniləri  • Kanada erməniləri  • Fransa erməniləri  • Uruqvay erməniləri  • Argentina erməniləri  • Türkiyə erməniləri  • Suriya erməniləri  • İran erməniləri • Hindistan erməniləri  • Misir erməniləri  • Efiopiya erməniləri  • Gürcüstan erməniləri  • Meksika erməniləri |
| Yaşayış mərkəzləri | 
Vakıflı  • Yeni Culfa  • Kiçik Ermənistan  • Burc Hamod |
| Erməni abidələri | 
Vank kafedralı  • Ani kafedralı  • Ani Zəfər tağı  • Bakirələr monastırı  • Baqnayr monastırı  • Tacir sarayı |
| Erməni kilsələri | 
Bakı Erməni Kilsəsi  • Abuğamir kilsəsi  • Həvarilər kilsəsi  • Oğuzlu kilsəsi  • Qız qalası kilsəsi  • Qızıl kilsə  • Tekor kilsəsi  • Tiqran Honents kilsəsi  • Xilaskar kilsəsi  • Çoban kilsəsi  • Akdamar kilsəsi  • Müqəddəs Stepannos monastırı |
| Şəxslər | 
Hrant Dink  • Artin Penik  • Şahan Natali  • Monte Melkonyan  • Soqomon Teyliryan  • Drastamat Kanayan  • Gevork Əcəmyan  • Armen Qaro  • Kim Kardaşyan  • Daron Əcəmoğlu  • Silva Kaputikyan  • Qürgen Yanıkyan  • İvan Ayvazovski  • Arşil Qorki  • Rüstəm Raza  • Stepan Lianozov |
| Qəzetlər | 
Jamanak  • Aqos  • Nor Marmara  • Housaper  • Arev  • Massis • Azdarar  |
**Altay İsmayılov** — iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (2007-ci ildən), Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadiyyat (ingilis dilli)" kafedrasının müdiri (2017-ci ildən) və eyni zamanda UNEC Bilik iqtisadiyyatı tədqiqat mərkəzinin rəhbəri (2019-cu ildən).

Həyatı
------

5 dekabr 1975-ci ildə Lənkəranda dünyaya gəlmişdir.

1992-cil ildə Bakı şəhərində BDU-nun nəzdindəki 1 nömrəli Fizika, riyaziyyat və informatika təmayüllü liseyi bitirmiş, həmin il İstanbul Universitetinə daxil olmuşdur. 1993-cü ildə dil hazırlığı üzrə Ankara Universiteti TÖMER, 1998-ci ildə İstanbul Universitetinin Siyasi Elmlər Fakültəsinin Menecment ixtisası üzrə bakalavr, 2001-ci ildə Mərmərə Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunun İqtisadi Siyasət ixtisası üzrə magistratura təhsili almışdır.

2007-ci ildə Səlcuq Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunun İqtisadiyyat ixtisası üzrə doktorantura pilləsini tamamlayaraq iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (PhD) alimlik dərəcəsini almışdır. Doktorantura sonrası (PostDoc) fəaliyyətini 2013-cü ildə Avropa Komissiyası Erasmus Mundus Alrakis II proqramı ilə Polşada Varşava Təbiət Elmləri Universitetində (SGGW), 2014–2015-ci tədris ilində isə ABŞ Dövlət Departamentinin Fulbrayt (Fulbright) programı ilə Amerikada, Arizona Dövlət Universitetində (ASU) tədqiqatçı kimi davam etdirmişdir. 2016–2017-ci tədris ilinin payız semestrində Avropa Şurasının Erasmus+ KA 107 proqramı çərçivəsində Almaniyanın Koblenz Universitetində 1 semestr boyunca dərs demişdir.

Əmək fəaliyyətinə özəl sektorda icraçı direktor olaraq başlamış, 2004-cü ildən isə təhsil sektorunda fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bu illər ərzində Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində, Qafqaz Universitetində, Xəzər Universitetində və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (UNEC) müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

2017–2021-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadiyyat (ingilisdilli)" kafedrasının müdiri olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Altay İsmayılov". 2020-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-09.
**YouTuber** və ya **Yutuber** — YouTube üçün video hazırlayıb paylaşan və bu videolarla məşhur olan şəxslərə verilən ad.

Tarixi
------

YouTube 14 fevral 2005 tarixində PayPal işçiləri Chad Hurley, Steve Chen və Jawed Karim tərəfindən yaradıldı. İlk YouTube kanalı "Jawed" 23 aprel 2005 eyni adlı YouTube qurucusu tərəfindən yaradıldı. *Me* adlı qısa bir vlog klibi olan *zooparkda* ilk YouTube videosu olaraq tarixə keçdi.

2005-ci ilin oktyabrında YouTube, YouTube kanallarına abunə olmaq xüsusiyyətini tanıtdı.

2015-ci ilin oktyabrından etibarən 100.000-dən çox abunəyə sahip 17.000-dən çox YouTube kanalı və bir milyondan çox abunəyə sahib təqribi 1.500 YouTube kanalı var. Bu rəqəmlər 2019-cu ilinin yanvarında ən az 250.000 abunəyə sahip 44.000 kanala çatdı.

Etimalogiyası
-------------

"YouTuber" sözü "YouTube" sözündən əmələ gəlib. Bu sözün Azərbaycan dilində tam mənası "Yutubçu" deməkdir amma, Azərbaycan dilində "Yutuber" kimi işlənir.

Ticarət uğurları
----------------

YouTuber-lər Google AdSense hesabından gəlir əldə edə bilərlər. Əlavə olaraq, partnyorluq əlaqələri, ticarət və Patreon'dakı kimi üçüncü tərəf üzvlükləri ilə gəlirlərini əlavə edə bilərlər.
Əlavə olaraq hər abonəyə özəl xüsusi Play Buttonlar (düymələr) var. 100.000 abunə gümüş, 1 milyon abunə qızıl və digər Play Buttonlar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-04.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-04.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-05.

Həmçinin bax
------------

| ⛭ |
| --- |
| 
* Google
* Tarix
* Sosial təsir

 |
| Şəxslər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Mövcud | 
* Nil Mohan (CEO)
* Lyor Kohen
* Suzanna Daniels
* Con Farel
* Robert Kincl

 |
| Sabiq | 
* Stiv Çen (Qurucu)
* Çad Harli (Qurucu)
* Salar Kamanqar
* Cavid Kərim (Qurucu)
* Udi Manber
* Yu Pan
* Susan Voycicki

 |

 |
| Kanallar | 
* Ən çox abunəsi olanlar
* Ən çox baxılanlar
* Çox kanallı şəbəkə (siyahı)
* Rəsmi kanal
* Orjinal kanallar

 |
| Mədəniyyət vəvideolar | 

|  |
| --- |
| 
* Yaradıcı Mükafatları
* YouTube Poop
* *YouTube Rewind*
	+ *2018*
	+ *2019*
* *YouTuber*
	+ *siyahı*
	+ *virtual*

 |
| Siyahılar | 
* Ən çox baxılanlar
	+ ilk 24 saatda
	+ Vevo
* Ən çox bəyənilənlər
* Ən çox bəyənilməyənlər

 |
| Kateqoriyalar | 
* 2000-ci illərdə YouTube videoları
* 2010-cu illərdə YouTube videoları
* 2020-ci illərdə YouTube videoları

 |

 |
| Xidmətlər | 
* Kids
* Music
* Premium (orjinal proqramlar)
* TV

 |
| Tədbirlər | 
* Mükafatlar
* CNN/YouTube prezidentlik seçkisi müzakirəsi
* Comedy Week
* Live
* Musiqi Mükafatları
* Orkestr
* Playlist Live
* SitC
* VidCon

 |
| Əlaqəli mövzular | 
* API
* Content ID
* Müəllif hüququ xəbərdarlığı
* Elsagate
* PewDiePie vs T-Series
* Me at the zoo
* Vevo
* Viacom münaqişəsi
* Viral video

 |
**Kaliforniya Respublikası** - Şimali Amerikada Meksikadan bir tərəfli olaraq müstəqilliyi 14 iyun 1846-cı ildə edir. ABŞ-dən gəlmə miqrantlar tərəfindən qurulan və tanınmayan dövlət. 1 ay ərzində fəaliyyət göstərmişdir. 13 may tarixində Meksika-ABŞ müharibəsi başlayır ancaq üsyançıların bundan xəbəri olmur. Üsyançılara Cons Frimont başçılıq edirdi. Onlar Meksikanın Şimali Kaliforniya vilayətinin komendantını həbs edirlər və müstəqiliyi elan edirlər. Ölkənin paytaxtı Sonone idi. Ölkənin ilk və tək prezidenti isə Vilyam İd olur. Onun hakimiyəti cəmi 25 gün davam edir. 23 iyun tarixində Frimontun rəhbərliyi ilə Kaliforniya batalyonu yaradılır. 7 iyulda ABŞ donanması Kaliforniya sahillərinə çıxarılır. Bundan sonra üsyançılar müharibə haqqında xəbəri alırlar. İki gün sonra Kaliforniya Respublikası ləğv edilir və Amerika Birləşmiş Ştatlarına birləşir. Kaliforniya batalyonu isə Meksikaya qarşı müharibəyə qoşulur. Ölkənin bayrağı ştatın bayrağı kimi təstiqlənir. Bayrağın ilki 1906-cı ildə San-Fransiskoda baş verən zəlzələnin nəticəsi olan yanğında məhv olur.

Ədəbiyyat
---------

* Bancroft, Hubert Howe *The Works of Hubert Howe Bancroft,* Arxivləşdirilib 2009-05-04 at the Wayback Machine *History of California* vol 22 (1886). Also at *History of California, VOL. V. 1846—1848* Arxivləşdirilib 2014-01-01 at the Wayback Machine
* Rice, Richard B. et al. *The elusive Eden: A new history of California* (2001) ch 7.
* Harlow, Neal *California Conquered: The Annexation of a Mexican Province 1846—1850*, ISBN 0-520-06605-7, (1982)
* "Simeon Ide's *A Sketch of the Life of William B. Ide*". 2012-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-01-30.
**Delta döyüşü** — təxminən e.ə. 1175-ci ildə Misir və Dəniz xalqları arasında dəniz döyüşü. Bu zaman Misir fironu III Ramzesin böyük dəniz işğalını dəf etmişdir. Münaqişə şərq Nil deltasının sahillərində və Suriyada Misir imperiyasının sərhəddndə baş vermişdir, lakin döyüşlərin dəqiq yerləri məlum deyil. Bu böyük münaqişə Mədinət Habuda firon III Ramzesin meyitxanasının məbədinin divarlarında qeydə alınmışdır.

Döyüş
-----

Suriyada dəniz xalqlarını quruda məğlub etdikdən sonra Ramzes işğalçıların hücumu üçün hazırlıqların artıq tamamlandığı Misirə qayıtmışdır. Ramzes dəniz xalqlarını və onların gəmilərini pusquda donanma yığdığı Nil çayının ağzına cəlb etmişdi. Ramzes həmçinin Nil deltasının sahillərinə düşmən gəmilərinə enməyə cəhd etdiyi halda hazır vəziyyətdə olan oxatanları düzmüşdü. Ramzes məsafəyə çatdıqdan sonra oxatanlara düşmən gəmilərinə atəş açmağı əmr etmişdi. Ramzes onların qaçış yolunu kəsmək üçün öz donanmasına doğru qovmuşdu. Bu Misir donanması dəniz xalqlarının qayıqlarını sahilə doğru itələmişdi. Sonra oxatanlar və piyadalar həm quruda, həm də gəmilərdə düşməni darmadağın etmişdilər. Dəniz xalqlarının gəmiləri batmış, çoxları öldürülmüş və əsir götürülmüşdü. Yazılarda Ramzes bəyan edir:
 Şablon:Quote

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Battle of the Nile Delta, 1178 BC at *Rivers from Eden*.
* Medinet Habu and the Sea Peoples Arxivləşdirilib 2015-09-09 at the Wayback Machine at BYU-Idaho.
**Yaşar Əbdülxaliq oğlu İmanov** (d. 1933, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan dirijoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, Gürcüstan Respublikasının Əməkdar İncəsənət xadimi, Azərbaycan, Gürcüstan və Abxaziya bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının Prezident təqaüdçüsü.

Həyatı
------

**İmanov Yaşar Əbdülxaliq oğlu** 1933-cü il Bakı şəhərində anadan olub.

Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, Gürcüstan Respublikasının Əməkdar İncəsənət xadimidir.

1954-cü ildə A.Zeynallı adına musiqi texnikomunun truba sinfini bitirib. Elə həmin ildə Moskva Konservatoriyasının dirijorluq kafedrasına daxil olub, 1958-ci ildə bitirib.

1958-ci ildə Gürcüstana, oradanda Suximi şəhərinə göndərilib. Dövlət Simfonik Orkestrində bədii rəhbər və baş dirijor vəzifəsində, eyni vaxtda Suxumi Musiqi Texnikomunda xor dirijorluq şəbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. Bakıya qayıtdıqdan sonra 1993-cü ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Opera hazırlığı kafedrasının dirijor vəzifəsində işləyib. Həmin ildən Niyazi adına simfonik orkestrinin radio-TV, bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində işləyib.

1994-cü ildə Q.Qarayev adına Dövlət Kamera orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində işləyib.

Yaşar İmanov Azərbaycan, Gürcüstan və Abxaziya bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür. Azərbaycan Respublikasının Prezident təqaüdçüsüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yaşar İmanovun yaradacıllığı". 2022-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-03.
2. ↑  "Yaşar İmanov". 2022-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-03.
**İsrail Fəzlan oğlu Məmmədov** (8 mart 1959, Kolatan[d], Masallı rayonu) — Azərbaycan müğənnisi.Masallının xalq artisti-, ara müğənnisi.Çetvert müğənni.

Həyatı
------

İsrail Məmmədov 1959-cu il martın 8-də Masallının Kolatan kəndində anadan olub. Orta məktəbi Kolatan kənd məktəbində bitirib. Daha sonra, Hərbi xidmətə gedib. Qayıdandan sonra Lənkəran Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub. 1983-cü ildə oranı bitirib. Təhsilini artırmaq üçün Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına daxil olub. 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirib. 1981-ci ildən oxumağa başlayıb.

Ailəsi
------

Ailədə 10 uşaq olublar, 7 qardaş, 3 bacı. Ailəlidir, 1 oğlu, 1 qızı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Şəlalə Nəriman.* "İsrail Məmmədov: "Mahnılarımı ifa edənlər məndən icazə alıb oxumalıdırlar"" (az.). www.mediainfo.az. 2014-05-14. 2016-02-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-29.
*Orijinal mətn* (az.)  

**- Özünüz haqqında məlumat verərdiniz ?**  
- Mən İsrail Məmmədov 8 martda Masallının Kolatan kəndində anadan olmuşam. ...
**Qafqaz əsiri** *rus.* Кавказкий пленник — dağlarda əsarətdə rus zabitləri Jilin və Kostılin haqqında.

Hekayə haqda
------------

Hadisə Qafqaz müharibəsi zamanı olur. Qafqazda zabit Jilin xidmət edir. Onun anası Jilinə məktub göndərir: "Çox xəstəyəm bir qızı görmüşəm istəyirəm ölümümdən qabaq sənin toyunu görüm".

Jilin məktubu oxuduqdan sonra komandirdən icazə alıb qaladan çıxır. Yol üzrə bir neçə atlı tatarlarla rastlaşır, tatarlar onun atını vururlar və onu əsr götürürlər. Jilini dağlıq kəndinə gətirirlər, orada onu və Kostılini Əbdül-Murada satırlar. Əbdül Murad zabitlərə evə məktub yazmağa məcbur edir ki, onlar üçün ödəməni versinlər. Jilin məktubda səhv ünvanı göstərir. Kostılinsə ölməkdən qorxduğu üçün məktubu düz ünvana göndərir. Jilin və Kostılin sarayda əsir yaşayırlar. Jilin yerli uşaqları eyni zamanda Diananı özünə cəlb etmək üçün onlara kuklalar hazırlayır, Kostılinsə bütün günü yatırdı. Kəndlilər gəzintilər zamanı Jilin rus zabitləri tərəfə geri qaçmaq haqqında düşünür. Gecələr o sarayın altın qazmağa başlayır. Orada 13 yaşlı bir tatar qız olur - Diana. Dina bəzən ona kökələr və ya qoyun ətinin tikələrini gətirir.

Nə vaxt ki, Jilin kənd sakinləri ruslarla döyüşdə görəndə qaçmağa yol axtarır. O Kostılinlə gecə sarayın altın qazırlar, və meşəyə soxulmağa çalışırlar. Ancaq Kostılinin ləngliyinə görə onlar meşəyə gedə bilmirlər. Onlara tatarlar fikir verirlər və geri gətirirlər. İndi onları çuxura atırlar. Dina Jilinə qulluq etməyə davam edir.

Jilin Kostılini götürüb qaçır. Kostılinnin iniltisini eşidən tatarlar yenə onları tutur. Jilin eyni zamanda orada tatar dilini öyrənir. Həm də həkimlik edirdi. Jilin görür ki, qaçmaq mümkün deyil, biraz hiyləgərlik edir. Tatarlara deyir ki, təcili dərman lazımdır.

Dərman adıyla Jilin tatarların əlindən qurtulur. Kostılinsə orada bir neçə ay qalır. Sonra Jilin tatarlara pul göndərib Kostılini oradan qurtarır.

* Janr: Hekayə
* Yazıçı: Lev Tolstoy
* Əsərin dili: Rus dili
* Yazıldığı tarix: 1872
* Birinci nəşrin tarixi: 1872 Zarya jurnalı

İstinadlar
----------
**Aşıq Novruz (tam adı:*Şairov Novruz Süleyman oğlu*)** (24 aprel 1929, Daşkənd, Yeni Bəyazid qəzası – 3 noyabr 2000, Yeni Daşkənd, Bərdə rayonu) — aşıq, şair, sazbənd.

Həyatı
------

Şairov Novruz Süleyman oğlu 24 aprel 1929-cu ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. O, Daşkəndli məşhur şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.

Hələ uşaqlıqdan saza-sözə çox böyük marağı olan Novruzun ustadı böyük qardaşı Aşıq Abbasəli olmuşdur.

Aşıq Novruz ailəsi ilə birlikdə 1941-ci ildə Gədəbəy rayonuna köçmüş və bir müddət burada yaşadıqdan sonra Şəmkirin Dağ Tatarı kəndinə köçmüşdür.

1953-cü ildə ata-baba yurdu olan Göyçə mahalından həmkəndliləri və qohumları departasiya olunduqdan sonra 1954-cü ildə o da Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinə köçmüşdür.

1955-ci ildə ailə həyatı quran Aşıq Novruz dörd oğul və dörd qız atası olmuşdur.

1956-cı ildən ömrünün axırına qədər Bərdə rayonunda Mədəniyyət Evinin üzvü olmuşdur.

Aşıq Novruz dəfələrlə radio və teliviziyada çıxışlar etmişdir. Bu gün də onun lent yazılarından Azərbaycan Dövlət Televiziyasının qızıl fondunda saxlanılır. 1985-ci ildə belə çəkilişlərin birində Aşıq Novruz xalq şairi Xəlil Rza Uluturk ilə görüşmüşdür. Aşıq Novruzun saz çalıb-oxuması Xəlil Rzanın könlünü çox oxşadığına görə elə oradaca "Aşıq Novruz" rədifli qoşmanı yazıb ona həsr etmişdir.

Aşıq Novruz 1986-cı ildən 1992-ci ilə qədər Bərdə şəhər 1 saylı "Musiqi Məktəbi"ndə dərs keçmişdir.

Aşıq Novruz uzun müddət saz çalıb oxumuş həm ifaçı aşıq kimi, həm yaradıcı aşıq kimi və həm də sazın düzəldilib-hazırlanmasının mahir sənətkarı kimi də tanınmışdır.

Tədqiqatçı Araz Yaquboğlu Aşıq Novruzun sazbəndliyi haqqında yazır: — Sazın hazırlanmasını Aşıq Novruz əla bacarırdı. O bu sənəti fitri istedadı sayəsində öyrənmişdi. Onun düzəltdiyi sazlar bu gün də Bərdə, Tərtər, Yevlax, Ağcabədi və Gəncədə istifadə olunmaqdadır. Düzəltdiyi sazlara müştərinin istəyinə əsasən xüsusi zövqlə naxışlar da vurardı. O saz və taziyanə (mizrab) üçün materialı özü axtarar, yaxşı material tapardı. Sazı hazırlayarkən çanağı üçün tut ağacından, qolu üçün qoz ağacından, taziyanə üçün isə köhnə gilas ağacının qabığından istifadə edərdi. Novruz kişi sazı kiçik oğlu İnqilabla birlikdə düzəldərdi. Bunda həm də məqsəd onun da bu sənəti öyrənməsi idi. İnqilab da bu sənəti yaxşı mənimsəsə də Novruz kişinin vəfatından sonra demək olar ki, bu sənəti davam etdirmir.

Aşıq Novruz 3 noyabr 2000-ci ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

* Daşkəndli Şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.
* Aşıq Abbasəlinin qardaşıdır.
* Səyyad Şairovun qardaşıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Musa Nəbioğlu. Sazımız-sazbəndimiz. Bakı: "Elm və təhsil", 2011. NOVRUZ ŞAİROV, səh.31–32" (PDF). 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-10-08.
2. ↑  Araz Yaquboğlu, Daşkənd Aşıqları və Şairləri, Bakı-2008
3. ↑  Musa Nəbioğlu. "Ozan-aşıq dünyası". Bakı: Nurlan, 2010.
**Xirqeyi-səadət** vaya **Bürdəyi-səadət** — Məhəmməd peyğəmbərə aid olduğuna inanılan və Topqapı sarayında xüsusi otaqda mühafizə edilən, keçi tükündən hazırlanmış geniş qollu əbadır. Rəvayətə görə, Məhəmməd peyğəmbər əbanı şəxsən özü səhabələrindən şair Kab ibn Züheyrə hədiyyə etmişdir. I Səlimin Misiri fəth etməsinin ardından İstanbula gətirlərək digər Müqəddəs Əmanətlərlə birlikdə xüsusi otaqda mühafizə edilir.

Xarici görünüşü
---------------

1.24 metr uzunluğunda geniş qollu və qara rəngə çalan yunlu parçadan hazırlanmışdır. İç hissəsi ağ rəngdə kobud parçadan hazırlanmışdır. Qarşı sağ tərəfində 23\*30 sm ölçülərində əskiklik var. Sağ qolunda da qopuq hissələri olan əba, 57\*45\*21 sm həcmində, üstdən açılan iki qapılı bir siyirmənin içində, boxcalara sarılmış formada mühafizə edilir. 1962-ci ildən bəri Topqapı sarayında sərgilənməyə başlanılmışdır. I Səlimdən Xəlifə Əbdülməcidə qədər səltənətə gələn bütün Osmanlı sultanları artıq saray ənənəsi olaraq Ramazan ayının 15-ci günü bu əbaya üz sürüb dualar edər, sonra yenə yerinə qoyardılar.

Tarixi
------

Qardaşı Büceyrin İslamı qəbul etməsinin ardından İslam dininə və onun peyğəmbərinə qarşı kəskin şeirlər yazmağa başlayan Kab ibn Züheyr Məkkənin fəthiylə birlikdə edam olunması ehtimal olunanlardan birinə çevrildi. Artıq müsəlman olan və İslamı qəbul edən Kab ibn Züheyr keçmişdə gördüyü işlərdən peşman olaraq gizlicə Mədinəyə getmiş, özünü tanıtmadan Məhəmməd peyğəmbərin hüzuruna çıxmışdır. Peyğəmbər tərəfindən bağışlandığını eşitdikdən sonra özünü təqdim edən İbn Züheyr İslamı və peyğəmbərini tərifləyən məşhur şeiri Qəsideyi-Bürdəni yazdı. Qəsidəni çox bəyənən Məhəmməd peyğəmbər kürəyindəki əbanı çıxardaraq İbn Züheyrə hədiyyə etmişdir. Muaviyə ibn Əbi Süfyan bu əbanı 10.000 dirhəm qarşılığında almaq istəsə də, Kab ibn Züheyr əbanı satmaqdan imtina etdi. Ancaq onun ölümündən sonra Muaviyə əbanı 20.000 dirhəm qarşılığında satın aldı. Sırayla əməvilərə və abbasilərə keçən bu əba bir müddət Misirdə mühafizə edildi və Abbasi xəlifələri tərəfindən bəzi dini mərasimlərdə geyinildi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Topqapı sarayı
* Müqəddəs Əmanətlər
**Bukavu** (1966-cı ilədək Kostermanvil, Costermanville) — Konqo Demokratik Respublikasının şərqində şəhər. Cənubi Kivu əyalətinin inzibati mərkəzi.

Əhalisi
-------

Əhalisi 806,9 min (2012) nəfərdir.

Coğrafiyası
-----------

Kivu gölünün cənub sahilində liman şəhəridir. Avtomobil yolları qovşağında yerləşir. Beynəlxalq aeroportdur.

Tarixi
------

1901-ci ildə Belçikanın müstəmləkə hakimiyyəti orqanları tərəfindən salınmışdır.

Mədəniyyəti
-----------

Mərkəzi Afrika Elmi Tədqiqatlar İnstitutu, Dağ-mədən işləri institutu, Kənd təsərrüfatının inkişafı institutu (1972), pedaqoji kollec var. Bukavu kənd təsərrüfatı rayonunun ticarət mərkəzidir (çay, qəhvə, tərəvəz, sitrus). Yeyinti (o cümlədən pivə istehsalı), toxuculuq, metal emalı, kimya, əczaçılıq, mebel sənayesi, gəmi təmiri müəssisələri var. Tikinti materialları istehsal olunur. Turizm inkişaf etmişdir. Bukavu yaxınlığında "Ruzizi" SES-i, şəhərin şimal qərbində Kaxuzi-Biyeqa Milli Parkı var.

Qalereya
--------

* Kivu gölünün Bukavu şəhərindən görünən mənzərəsiKivu gölünün Bukavu şəhərindən görünən mənzərəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  **Bukavu**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 57-58. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Bukavu şəhərinin qalereyası Arxivləşdirilib 2008-08-20 at the Wayback Machine
* Bukavu şəhəri məqaləsi

Həmçinin bax
------------

* Mərkəzi Afrika
* Konqo Demokratik Respublikası
**Ağ liman** — Povest 1970-ci ildə xalq yazıçısı Anar Rzayev tərəfindən qələmə alınmışdır.

Haqqında
--------

Anar Rzayevin yaradıcılığında povest janrı önəmli yerlərdən birini tutmaqdadır. Onun elə ilk iri həcmli əsəri də "Ağ liman" povesti olmuşdur. Bu povest Anar Rzayevin yaradıcılığında yeni bir səhifənin başlanğıcıdır "Ağ liman" əsəri Moskvada (1973, 1980, 1988), Polşada (1978), Macarıstanda (1972), Bolqarıstanda (1973), Türkiyədə (1991), Özbəkistanda (1978), Qazaxıstanda (1976), İranda, Slovakiyada, Çexiyada, Gürcüstanda, Misirdə və bir sıra ölkələrdə çap olunmuşdur.

Məzmunu
-------

"Ağ Liman" povesti obrazlardan biri olan Nemətin yuxusu ilə başlayır. Nemət nəşriyyatda işləyən tərcüməçidir. və həyatda gördüyü hər bir şeyi dərindən müşahidə etmək bacarığı var. Nemət yuxusunda stansiyadadır, ailəsi və pişiyi ilə Bakıya getmək üçün altı ədəd qatar bileti almağı gözləyir. Bilet almaq növbəsi Nemetə çatır və Xəzinədar Səfdər dayı Nemətə Bakıya getmək üçün lazım olan biletləri vermək istəmir və bir neçə səbəb gətirir. O, Nemətin paltarlarının Bakıya getməyə uyğun hesab etmir və ona bir bilet verir.
Əsərin sonunda Nemətin Təhminə ilə telefonda danışan zaman insanın öz daxilindən qopan üsyanın şahidi oluruq və bu üsyan ki, yaşamağı, həyatı heçə endirir Telefonla danışdıqdan sonra Nemətin yuxusunda dəniz və Ağ liman görməsi oxucuda daxili fərəh hissi oyadır.

Mövzu və ideyası
----------------

"Ağ liman" əsərində əxlaqi problemlər qaldırılır, insanın həyatda öz yerini tapa bilməsi, məzmunlu və dolğun ömür sürməsi, insanlar arasında ünsiyyət, ülfət məsələlərindən bəhs olunur və mənəvi boşluq damğalanırYazıçı burada öz insan konsepsiyasını ziyalının "mənəvi dəyər" və "əxlaqi sərvət" anlayışının guşə daşı kimi yoxlayıb, sınaqdan keçirir. Əsərin müasirliyi, qaldırdığı problemlərin aktuallığı, mühümlüyü də məhz onun bədii qəhrəman konsepsiyası ilə bağlıdır

İstinadlar
----------

1. ↑   *Aytən Quliyeva.* ANAR YARADICILIĞINDA MƏNƏVİ-ƏXLAQİ PROBLEMLƏR. Bakı: -"MBM"-. 2013. səh. 96.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-11.
3. ↑  *Şəbnəm Kazımova.* "Şəbnəm Kazımova - "Ağ liman" povesti haqqında təəssüratım" (azərbaycan). 27 may 2011. 1 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 apr 2023.
4. ↑  *Anar Rzayev.* Ağ liman. Bakı: Qanun. 2019. səh. 175.
5. ↑  {{cite web |url=  Arxivləşdirilib 2023-05-13 at the Wayback Machine Təranə Turan RƏHİMLİ."Anarın "Ağ liman" povesi Azərbaycan ədəbi tənqidində"|author= Təranə Turan Rəhimli|date= 7 oktyabr 2015|website= |publisher= |language= azərbaycan|access-date= 10 may 2023|archive-url= |archive-date= }

Xarici keçidlər
---------------

*Anar.* Seçilmiş əsərləri. Bakı: Lider. 2004. səh. 416.
**Geoloji planalma -** Yer qabığının hər hansı bir sahəsinin geoloji quruluşunun və perspektiv mineral-xammal ehtiyatlarının müəyyən edilməsinin əsas üsullarından biri; sahənin birbaşa naturadan geoloji xəritəsini qurmaq üçün aparılan işlərin məcmusu. İki mərhələdən ibarətdir: çöl tədqiqatları və toplanmış faktiki materialın kameral işlənilməsi. Çöl işləri zamanı çöl geoloji xəritəsi tərtib edilir. Bunun üçün təbii çıxışlar, qazıma quyuları, layların yatım elementlərini göstərməklə dağ-mədən qazımaları planlı surətdə öyrənilərək topoqrafik əsasa köçürülür. Geoloji sərhədlər, tektonik strukturlar, qırılma pozulmaları izlənilir, süxurların litoloji tərkibi, mənşəyi, yatma şəraiti və təxmini yaşı müəyyən edilir. Eyni zamanda, kontakt zonaları, faydalı qazıntıların, xüsusilə qaz və neftin təzahürləri qeydə alınır. Süxur, faydalı qazıntı, fauna və flora nümunələri götürülür. Bütün müşahidələr geoloji gündəlikdə qeyd edilir. Kameral işləmə prosesində çöl tədqiqatlarının nəticələri dəqiqləşdirilir: çöldə yığılmış süxur və faydalı qazıntı nümunələri xüsusi laboratoriya tədqiqat üsulları (mikroskopik, kimyəvi, spektroskopik, lüminssent və b.) öyrənilir. Fossil fauna və flora qalıqları təyin edilir, qrafiklər (stratiqrafik sütunlar, geoloji kəsilişlər, xəritələr və b.) çəkilir və geoloji hesabat tərtib edilir. Təyinatından asılı olaraq geoloji planalma marşurut və sahəvi olur. Marşurut geoloji planalma hər-hansı bir istiqamət, çox vaxt, çay dərələri üzrə aparılır. Sahəvi geoloji planalma isə öyrənilən ərazi təxminən bərabər şəbəkələr üzrə marşurutlara bölünür və tədqiq edilir. Sahəvi geoloji planalma kiçikmiqyaslı (1:1000000 və 1:500000), ortamiqyaslı (1:200000 və 1:100000) və irimiqyaslı və ya dəqiq (1:50000; 1:25000 və daha böyük) planalmalara bölünür. Böyük sahəni əhatə edən irimiqyaslı regional geoloji planalma əsas etibarilə rayonda geoloji tədqiqatlarının birinci mərhələsini təşkil edir və rayon haqqında ilkin məlumatları əldə etməyə imkan verir. Orta miqyaslı geoloji planalma rayonun geoloji quruluşu və inkişaf tarixi haqqında daha dəqiq təsəvvür yaradır, faydalı qazıntıların müəyyən püskürmə süxur kompleksi və ya çökmə süxur dəstələri ilə əlaqəsini müəyyən etməyə, onların perspektivliyini qiymətləndirməyə və gələcək axtarışların aparılması üçün səhələri ayırmağa imkan verir. Dəqiq geoloji planalma xüsusi geoloji və tətbiqi-geoloji axtarış və kəşfiyyat məsələlərinin həllini təmin edir. Bu planalma əsasən faydalı qazıntıların perspektivli sayılan sahələrində orta miqyaslı planalmadan sonra aparılır və rayonun dəqiq geoloji quruluşunu müəyyən edir; kəşf edilmiş faydalı qazıntı yataqlarının ölçüləri və əhəmiyyəti qiymətləndirilir, dəqiq axtarış və axtarış-kəşfiyyat işlərinin aparılacağı sahələrin hüdudları təyin edilir. Filizli, kömürlü və neftli sahələrdə aparılan geoloji-kəşfiyyat dəqiq geoloji planalma ixtisaslandırılmış planalma adlanır. Bəzən geoloji ədəbiyyatda və təcrübədə geoloji planalma əvəzinə "geoloji xəritəalma" termininin işlədilməsi tamamilə səhvdir.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
Polkovnik Prayd presviterian parlamentarilərin yolunu kəsir. Qravüra
**Prayd təmizləməsi** (*ing.* Pride's Purge) — İngilis inqilabı zamanı bir hadisədir, bu müddət ərzində polkovnik Tomas Prayd komandanlığı altında parlament ordusunun bir dəstəsi ölkədə kral hakimiyyətinin qorunmasını müdafiə edən presviterian deputatlarını İcmalar palatasından qovdu. Prayd təmizləməsi, mahiyyət etibarı ilə, dövlət çevrilişi idi, nəticədə İngiltərədə hakimiyyət respublikapərəst independentlərə keçdi.

1648-ci ildə kral I Karl əsir düşdü və hərbi əməliyyatlar demək olar ki, dayandırıldı. Uzunmüddətli parlament bərpa edilmiş kralın idarə edə biləcəyi bir sıra şərtlər hazırladı. Levellerlər və ordu, kompromis tapmaq səylərinə və Karlın məhkəməsi tələblərinə etiraz edən ərizələr təqdim etdi, Parlament bunu rədd etdi. Kralın parlamentin tələblərinə verdiyi cavablar Presviterianların ümid etdiyindən çox uzaq oldu. Lakin 5 dekabr 1648-ci ildə onlar məqbul elan edildi (lehinə 129, əleyhinə 83 səs).

Ədəbiyyat
---------

* Английская буржуазная революция XVII века. Т. 1. М.: Издательство Академии наук СССР, 1954.
* *Савин А.* Лекции по истории Английской революции. М.: Государственное социально-экономическое издательство, 1937; 2001.
* *Хилл К.* Английская революция. М.: Государственное Издательство иностранной литературы, 1947.