recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Binə** — müvəqqəti yaşayış məskənlərinin ilkin tipi olaraq bu və ya digər kəndin salınmasında başlanğıc mərhələ rolunu oynayan yer.

Ümumi məlumat
-------------

Toplanılan etnoqrafik materiallardan aydın olur ki, binə XIX əsrdə Azərbaycanın dağlıq bolgələrindəki kəndlərin əksəriyyətində movcud olmuşdur. Əsasən maldarlıqla məşğul olan əhali tərəfindən kəndin yaxınlığında salınan təsərrufat tikililəri (yataq, tovlə, pəyə, xalxal, at damı və s.) binə adlanırdı.

Binədə ailələrin sayı artdıqca tədricən təsərrufat tikililəri və ya yaşayış evləridə inşa edilirdi. Təsərrufat tikililəri və ya yaşayış evlərinin sayı artdıqca binə daimi yaşayış məntəqəsinə cevrilir və həmin yer ya orada ilk məskən salmış adamın adı ilə, ya da maldarlıq təsərrufatının ustun sahələrindən birinin adı ilə adlandırılırdı. (Qasımbinəsi, Məmməduşağı binəsi, Baxış binəsi, Malbinəsi, Qoyunbinəsi və s.)

Mənbə
-----

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

* Yaylaq
**Mirzə Rzaxan Daniş** (tam adı: Mirzə Rzaxan Daniş Hacı Hüseyn oğlu) — Azərbaycan şairi, publisist

Həyatı və təhsili
-----------------

Mirzə Rzaxan Daniş Hacı Hüseyn oğlu 1853-cü ildə Təbrizdə anadan olmuşdur. Mükəmməl təhsil almışdır.

Fəaliyyəti
----------

### Diplomatik fəaliyyəti

Tiflis, Peterburq və İstanbulda İran(Qacarlar) dövlətinin konsulu və səfiri olmuşdur. 1899-cu ildə Haaqada keçirilən sülh konfransında İranı təmsil etmişdir.

### Bədii yaradıcılığı

"Sülh" şeiri bir çox dilə tərcümə olunaraq,geniş şöhrət qazanmışdır.Mirzə Fətəli Axundzadənin tərtib etdiyi yeni əlifba haqqında risaləsini "Risaleyi-Rüşdiyyə" adlı ilə İstanbulda nəşr etdirmişdir 1879. "Müntəxəbati-Daniş" 1888 kitabının müəllifidir.

Ədəbiyyat
---------

* Məmmədzadə H.Mirzə Fətəli Axundov və Şərq, 1971;
* Məhəmmədəli Tərbiyətin «Danişməndani-Azərbaycan». Bakı,1987.

İstinadlar
----------

* *"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi.* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. Bakı. 2015. səh. 316. ISBN 978-9952-441-11-6.
**Heyvan qamçılıları** və ya **Zoomastiqinlər** – (*lat.* – Zoomastigophora) sinfi. Bu sinfi rəngsiz qamçılılar da adlandırırlar.

Həyat tərzi
-----------

Forma və quruluşuna görə müxtəlif: suda və torpaqda yaşayan rəngsiz qamçılıları əhatə edir. Saprofit və ya animal yolla qidalanan heterotrof orqanizmlərdir. Zooflagellatların bir hissəsi parazit həyat tərzinə keçmişdir. Onlar onurğalı və onurğasız heyvanların, eləcə də bitki və insanların təhlükəli xəstəliklərinin törədiciləidir.

Quruluşu
--------

Bədənin ölçüsü 5–10 ilə 20–30 mkm (nadir hallarda 100-ə qədər) arasında dəyişir. Bir və ya bir neçə qamçısı və nüvəsi var. Bəzi formalarda bədən dəyişkəndir, psevdopodiyalar əmələ gətirə bilir. Çoxalma – qeyri-cinsi yolladır, iki yerə bölünməklə baş verir. Cinsi proses də məlumdur (Polytoma). Yapışmış və plankton, tək və ya kolonial heyvanlardır. Aerob şəraitə üstünlük verirlər, ancaq anaerob qrupları da vardır (Diplomonadidae).

* Heyvan qamçılıları sinfinə 7 dəstə daxildir.

Choanoflagellida

Bicosoesida

Rhizomastigida

Kinetoplastida

Hypermastigida

Opalinina

Polymastigina

* Azərbaycanda 3 dəstənin – Rhizomastigida, Kinetoplastida və Polymastigina dəstələrinin nümayəndələri qeydə alınmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Dəyirmikirpiklilər dəstəsi
* Selikli Sporlular sinfi

Ədəbiyyat
---------

1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild. Bakı, Elm, 2002, 268 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild. Bakı, Elm, 2002, 268 s.
**Elşən Əjdər oğlu Əjdərov**
(3 fevral 1973; Şahağac, Astara rayonu, Azərbaycan SSR – 27 yanvar 1994; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Elşən Əjdər oğlu Əjdərov 3 fevral 1973-cü ildə Astara rayonunun Şahağac kəndində anadan olub. Əjdər kişi ilə Elmira ananın ailəsində səkkiz övladdan yeddincisi idi. Özündən böyük iki qardaşı keçmiş sovet ordusunda hərbi xidmət keçmişdilər. Elşən 1990-cı ildə Şahağac kənd 2 saylı tam orta məktəbini bitirib. Orta məktəb illərindən idmanla məşğul olurdu. Arzusu da Bədən Tərbiyə İnstitutunda ali təhsil almaq idi. Bakı şəhərində peşə təhsili alaraq fotoqraf peşəsinə yiyələnib.

Hərbi xidməti
-------------

7 avqust 1992-ci il tarixdə Astara hərbi komissarlığından elə Astara şəhərindəki hərbi hissəyə yola düşüb. 1993-cü il fevralın 8-də Beyləqana göndərildilər. 9 fevral tarixi ilk dəfə döyüşə girdiyi gün oldu. Beyləqan-Füzuli istiqamətində olan ərazini düşməndən müdafiə edən bu döyüşçülər mərdliklə döyüşürdülər. Neçə dəfələrlə döyüş zamanı düşmən mühasirəsinə düşmüşdülər. Döyüş yoldaşlarının çoxu tanıdığı rayon uşaqları idi. Mühasirədə olan 22 nəfərlik dəstəni xilas etməyə nail olmuşdu. Onun bu hərəkətini komandir məzuniyyətlə qiymətləndirmişdi. Son dəfəki döyüşü Xocavənd istiqamətindəki mövqelərin müdafiəsi uğrunda oldu. 1994-cü il yanvar ayının 27-i idi. Ermənilərdən *Şişqaya* yüksəkliyini azad edən döyüşçülər mövqelərdə durub, arxadan gələcək köməyi gözləyirdilər ki, yenə hücum edib, geri qaçan düşməni torpaqlarımızdan geriyə uzaqlaşdırsınlar. Belə bir məqamda geri çəkilən ermənilər təpədən dırnağadək silahlanmış halda əks hücuma keçdilər. Hər tərəfi bombalar yandırıb-yaxırdı. Elşəngil isə cəmi 24 nəfər idilər. Silahları tükənmiş, yorğun, ac-susuz, yuxusuz, döyüşdən yenicə çıxmış döyüşçülərin kələyini həm də şaxta, qar, yüksəkliyin soyuğu kəsmişdi. Bir tərəfdən də vertolyotlardan tökülən bombaların atəşi qarşısında nə edə bilərdilər ki? Son nəfəslərinə son güllələrinə qədər vuruşan 24 igidin sonu faciə ilə bitdi. Döyüş bitdikdən sonra 24 nəfərdən yalnız 2 nəfərin cəsədi qaytarıldı. 22 nəfər qoçaq, igid döyüşçünün sonu naməlum olaraq qaldı. Nə əsir, nə sağ, nə ölü olmaqları haqqında heç bir məlumat əldə olunmadı. Onlardan heç bir səs-soraq çıxmadı. Birinci Qarabağ müharibəsində 4000-ə yaxın itkin düşənlər siyahısında Elşən Əjdərovun da adı var. Doğulduğu Astara rayonu Şahağac kəndində yeni inşa olunan bulaq kompleksində Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi Elşən Əjdərovun xatirəsi əbədiləşdirilib. Yaşadığı Astara rayonunun Şahağac kəndində şəhidimizin adını əbədiləşdirilməsi üçün plakatı qoyulub.

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

İstinadlar
----------

1. ↑  *Seferberlik.gov.az.* "Əjdərov Elşən Əjdər" (az.). Seferberlik.gov.az. 09.06.2023. 2022-05-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyun 2023.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elçin Məmmədov.

**Elçin Mehdi oğlu Məmmədov** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Azərbaycan teatr rəssamı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (1991), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1984).

Həyatı
------

Elçin Məmmədov 29 may 1946-cı ildə Mehdi Məmmədov və Barat Şəkinskayanın ailəsində anadan olmuşdur. O, məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Rəssamlıq fakültəsinə daxil olmuşdur.

Elçin Məmmədov uşaqlıq dostu Azərpaşa Nemətovun Gənc Tamaşaçılar Teatrında rus dilində quruluş verdiyi "Mənim qardaşım klarnetdə çalır" tamaşasının rəssamı olub və bu onun professional səhnədəki ilk işi olmuşdur.

Bakıda fəaliyyət göstərən bütün teatrlarda, eyni zamanda, Moskva, Arxangelsk, Serebrovskidə də 100-dən çox tamaşada rəssamlıq edib. O, təkcə Bakıda deyil, həmçinin Naxçıvan, Gəncə, Lənkəran, Sumqayıt, Mingəçevir teatrlarında da bir çox əsərə səhnə tərtibatı vermişdir.

Elçin Məmmədov Akademik Milli Dram Teatrında, Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrında, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında bir sıra tamaşaların rəssamı olmuşdur. Məmmədov Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının baş rəssamı olmuşdur.

Rəssam Akademik Milli Dram Teatrında M. F. Axundovun "Xırs quldurbasan", C. Məmmədquluzadənin "Dəli yığıncağı", H. Cavidin "İblis", M. Qorkinin "Meşşanlar", S. Vurğunun "İnsan", V. Şekspirin "Hamlet"; Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında C. Məmmədquluzadənin "Danabaş kəndinin məktəbi", N. Nərimanovun "Şamdan bəy", Anarın "Keçən ilin son gecəsi", R. Vaqnerin "Salam, Hotsi"; Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında M. Qorkinin "Həyatın dibində", R. Durkonun "Mənim məhəbbətim Elektra", H. Andersenin "Qar kraliçası", H. Cavidin "Şeyx Sənan", M. Şatrovun "Amansız oyunlar" və sair tamaşaların rəssamı olmuşdur. Elçin Məmmədovun rəssam kimi quruluş verdiyi son tamaşa Azər Paşa Nemətovun "Hamlet" tamaşası olmuşdur.

Elçin Məmmədov 18 fevral 2001-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

Elçin Məmmədov "İblis" tamaşasına verdiyi tərtibata görə 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatına, 22 may 1991-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına və 1999, 2001-ci illərdə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

* Yeddi oğul istərəm... (film, 1970)
* Xəzinə (film, 1970)
* Ağır şkaf (film, 1971)
* Toya dəvətnamə (film, 1973)
* Dədə Qorqud (film, 1975)
* Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
* Dantenin yubileyi (film, 1978)
* Qəribə adam (film, 1979)
* Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)
* Bağlı qapı (film, 1981)
* Bir dəfə (film, 1990)
* Ovsunçu (film, 2002)
* Ənvər Həsənov. Yeddi oğuldan biri (film, 2007)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi – 2021 (PDF). Bakı: Zərdabi Nəşr. 2020. səh. 180. ISBN 978 9952 542 04 2.
**Culfaçılıq** — Azərbaycanda pambıq parça (bez, cecim və s.) toxuculuğu ilə bağlı ənənəvi sənət növü. Keçmişdə pambıq parçanın özünəməxsus istehsal texnologiyası olmuşdur. Toxuma prosesi culfa dəzgahında nişana və məkik vasitəsilə icra olunurdu. Cecim toxumaq üçün iplik əvvəlcədən müxtəlif rənglərə boyanırdı. Culfaçılıqda bez istehsalı əsas yer tutduğundan, o, bəzzazlıq da adlandırılmışdır. Azərbaycanda əsasən, ev peşəsi səciyyəsi daşımışdır. Naxçıvan, Culfa, Gəncə, Ordubad və s. şəhərlərdə culfaçılıq kustar sənət və əmtəə istehsalı səviyyəsinə qalxmışdır. XIX əsrin 30-cu illərində Ordubad əhalisinin yarıya qədəri bəzzazlıqla məşğul olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Culfa (peşə)

İstinadlar
----------

1. ↑  Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 449.
**Qızıləhməd alması** (*lat.* Malus niedzwetzkyana) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin alma cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni müəyyən edilməmişdir. Orta Asiyada yayılma ehtimalı var.

Botaniki təsviri
----------------

2-6 (8) m hündürlüyündə ağacdır. Çətiri çadırvarıdır. Yaşlı ağaclarda gövdə qabıqları az bükülmüş, qonurtəhər-boz rəngdə olur. Çoxillik budaqları və cavan ağacların gövdəsi qırmızımtıl-qonur rəngdədir. Budaqları tikansız olub, bir qədər yoğuntəhər, tünd qırmızı rəngdədir, illik zoğları qaradır. Yarpaqları tünd yaşıl və ya qırmızımtıldır, tərs yumurtavarı, ellipsvarı və ya uzunsov olub, ucu qaralmış, çox vaxt qaidəyə yaxın hissəsi pazşəkillidir, yarpaqlarının təpə hissəsi qısa, sivri ucludur. Çiçəkləri tünd qırmızı, nazik çiçək saplaqlarında oturmuşdur. Çiçək saplağı və kasacığı ağ keçətüklüdür. Kasayarpaqcıqları lansetvarı, sivridir. Meyvəsi bənövşəyi, tünd qırmızı rəngdə olub, əti çəhrayı, al qırmızıdır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası
-----------

Şaxtaya, zərərvericilərə qarşı davamlıdır, rütubətsevəndir, çöl-çəmən torpaqlarında yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Lənkəran ovalığında, bağlarda, həyətyanı sahələrdə əkilib becərilir.

İstifadəsi
----------

Xarratlıq məmulatlarının istehsalatında və oyma naxış işlərində istifadə olunur. Dekorativ və meyvə ağacı kimi əkilib yetişdirilir. Meyvələri öz ətri ilə fərqlənir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1988885
* BOLD: 436702
* GBIF: 3001327
* GRIN: 23253
* iNaturalist: 425882
* IPNI: 60466012-2
* IUCN: 63477
* NBN: NHMSYS0020704571
* NCBI: 106560
* Plant List: rjp-533
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:726346-1
* Tropicos: 27804432
* WFO: wfo-0001012027

 |
Qütbləşmiş işıqda Batavi göz yaşları
**Rupertin damlası**  (Bataviyanın şərəfinə — Hollandiyanın köhnə adı), həmçinin **Bolonya şüşələri**, **Batavi göz yaşları** (*ing.* Prince Rupert's drops) — son dərəcə yüksək daxili mexaniki gərginliyə malik temperli şüşənin dondurulmuş damcıları

Fiziki izahatı
--------------

Temperatur aşağı düşdükdə, ərimiş şüşə kristallaşmır, əksinə şüşəli bir vəziyyətə çevrilir, yəni sərtləşən şüşənin atomları kristalda olduğu kimi "düzgün" yerlərini tutmağa vaxt tapmırlar, lakin bir quruluş meydana gətirirlər. mayenin quruluşuna bənzəyir. Qeyd etmək vacibdir ki, bu vəziyyətdə şüşənin xüsusiyyətləri, xüsusən də həcm ərimənin soyuma sürətindən əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır.

400-600 °C temperaturda ərimiş şüşə damcısı suya düşəndə ​​onun xarici təbəqəsi o qədər tez soyuyur ki, şüşənin strukturunun özünü yenidən təşkil etməyə vaxtı olmur və həcmdə müvafiq dəyişiklik (azalma) az olur.. Digər tərəfdən, damlanın nüvəsi yavaş-yavaş soyuyur və buna görə də özək şüşəsinin strukturu xarici təbəqədəki şüşə ilə müqayisədə çox daha böyük dərəcədə dəyişir. Bununla belə, nüvənin həcmi struktur dəyişikliyinə görə dəyişə bilməz, çünki həcmdə belə bir dəyişikliyin qarşısını xarici təbəqə alır. Nəticədə, nüvə uzanır və xarici təbəqə sıxılır. Başqa sözlə desək, soyudulmuş damcının daxili hissəsində mexaniki dartılma gərginlikləri, xarici hissədə isə sıxıcı gərginliklər təsir göstərir. Sıxılmış qabıq çox güclüdür (məsələn, aerozol qutularının və ya beton metro tunellərinin dibləri eyni şəkildə qurulur), lakin qabıq məhv edilərsə, bütün gərginlik çıxarılır və damcı partlayır.

Temperli şüşə oxşar şəkildə əldə edilir - bununla belə, qabığı qıra biləcək quyruğu yoxdur (daha doğrusu, bu "quyruqlar" ən böyük əyriliyi olan künclərdir). Əgər qabıq hələ də sınmağa müvəffəq olarsa (məsələn, belə şüşədən bir stəkan başqa stəkana daxil edib onu qızdırmaqla və ya belə şüşənin vərəqinin ucuna vurmaqla), eyni "partlayış" mümkündür.

İstinadlar
----------

1. ↑  s:ЭСБЕ/Батавские слезки
2. ↑  Транковский, 2006
3. ↑  *Д. Гиббс.* Термодинамические работы. Рипол Классик. 2013. 268.
4. ↑  *Шульц М. М. Мазурин О. В.* Современное представление о строении стёкол и их свойствах. — Л.: Наука. 1988. — 200 с. — ISBN 5-02-024564-X.
5. ↑  *Самоцкая В.* Взрывающаяся капля принца Руперта Arxivləşdirilib 2016-07-11 at the Wayback Machine
6. ↑  Mystery

Ədəbiyyat
---------

* *Транковский .С.* Батавские слёзки (Наука и жизнь). 2006.
* *Леенсон И. А.* Занимательная химия: для 8—11 классов. Directmedia. 2014. 202–204. ISBN 5445846229.
* *Johann Beckmann.* A History of Inventions, Discoveries, and Origins. 2. H.G. Bohn. 1846. 241–245.

Xarici keçidlər
---------------

* Раскрыта загадка стеклянных слез принца Руперта // lenta.ru, 10 мая 2017
* "Mystery of Prince Rupert's Drop at 130,000 fps (видео)" (ingilis). İstifadə tarixi: 2016-07-06.
* "Prince Rupert's Drop" (ingilis). Corning Museum of Glass. İstifadə tarixi: 2016-07-06.
* "Интересное свойство капли принца Руперта". İstifadə tarixi: 2016-07-06.
* "Bullet vs Prince Rupert's Drop at 150,000 fps (видео)" (ingilis). İstifadə tarixi: 2016-12-29.
**Elariz Məmmədoğlu** (tam adı: **Elariz Məmməd oğlu Salmanov**; 17 dekabr 1964, Bakı) — azərbaycanlı müğənni.

Həyatı
------

Elariz Məmmədoğlu 1964-cü il dekabrın 17-də Bakıda doğulub. Hüseyn Cavid adına 132 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1982-ci ildə Mirzağa Əliyev adına Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq fakültəsinə daxil olub. 1983–1985-ci illərdə Leninqrad, Petrozavodsk, Murmansk şəhərlərində hərbi xidmət keçib. İlk dəfə səhnəyə 16 yaşında müğənni kimi çıxıb. Məktəbdə fəaliyyət göstərən xor dərnəyində vokalçı-solist olub. 1992-1994-cü illərdə musiqiçi kimi çalışıb. 1994-cü ildən mügənnilik sənətini davam etdirib. Müğənni kimi peşəkar fəaliyyətə 1997-ci ilin yanvarında başlayıb. Səsi lirik tenordur, repertuarı çoxşaxəlidir. Estradanın folk-pop janrında çalışır, müxtəlif dillərdə mahnılar oxumağı bacarır.

2000-ci ildə "Devuşka v pesoçnom sarafane" hitiylə məşhurlaşıb. 2000-ci ildə tvist üslubunda "Tup-tup" mahnısına klip çəkilib və böyük müvəffəqiyyət qazanıb. 2001-ci ildə rok-n-roll üslubunda "Dans-dans" mahnısı və klipi uğur qazanıb. 2002-ci ildə şəhər şlyaqeri üslubunda "Abşeron torpağı" mahnısı radiolarda top-onluqlarda liderlik qazanıb. Bu mahnıya da klip çəkilib. 2003-cü ildə flamenko üslubunda "Guya" adlanan mahnısı ziyalılar arasında sevilib. 2003-cü ildən bu günə qədər hit olan "Doroqa" mahnısı radiolarda səslənib və 2004-cü ildə bu mahnıya klip çəkilib.

2018-ci ildə Qrin kard qalibi olaraq ABŞ-yə köçüb, orada "Bakı" restoranında müğənni kimi çalışır.

Filmoqrafiya
------------

1. Bir dəfə Qafqazda (film, 2007)
2. Kişiləri qoruyun (film, 2006)
3. Qış nağılı. I film (film, 2002)
4. Məhəllə (film, 2003)
5. Məşədi İbad-94 (film, 2005)
6. "Moskva-Bakı" qatarı (film, 2005)
7. Oyunçu (film, 2008)
8. Yanmış körpülər (film, 2007)
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şamil.

**Şamil Yusif oğlu Xudiyev** (28 dekabr 1928, Babaylı, Zəngilan rayonu – 1 avqust 1999) — iqtisad elmləri doktoru (1989), professor.

Həyatı və təhsili
-----------------

Şamil Xudiyev 28 dekabr 1928-ci ildə Zəngilan rayonunun Babaylı kəndində anadan olmuşdur. Məmmədbəyli kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1944–1949-cu illərdə ildə Хalq Təsərrüfatı İnstitutundə təhsil almışdır.

1 avqust 1999-cu ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

Ali təhsilini iqtisadçı kimi Zəngilana qayıdaraq 10 ilə yaxın bir müddətdə rayonun müxtəlif idarə və təşkilatlarında mühasib, baş mühasib vəzifələrində işləmişdir.

### Elmi fəaliyyəti

1959-cu ildə Bakıya köçmüşdür. Azərbaycan Milli Elimlər Akademiyasının İqtisad İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi çalışmışdır. Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda və Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun Elmi—Tədqiqat İnstitutunda şöbə müdiri işləmişdir.
1964-cü ildə iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsi, 1989-cu ildə dünya şöhrətli iqtisad elmləri doktoru Q. Millerin oppenetliyi ilə "Mütəfiq respublikada əhalinin real gəlirlərinin və xalq istehsalı quruluşunun planlaşdırılmasının təkmilləşdirilməsi problemləri mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir.

SSRİ Nazirlər Soveti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 10 noyabr 1989-cu il tarixli qərarı ilə ona iqtisad elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verilmişdir.

Ticarətin təşkili və birliklərinin hesabatı və əhalinin pul gəlirləri və xalq istehlakı və quruluşunun dəyişdirilməsi metodu, Beynəlxalq İqtisadi münasibətlər fənni, uçot və hesabatın beynəlxalq sistemi standartları fənni üzrə proqram hazırlamışdır. Onun son illərdə ən böyük arzusu "Beynəlxalq uçot" kafedrası açılması olub. İqtisad Universitetinin müvafiq fakültələrində bu fənnin tədrisini reallaşdırmaq idi. Bu məqsədlə Respublika Beynəlxalq uçot fənninin tədrisi proqramını Təhsil Nazirliyinin qrifi ilə nəşr etmiş, ancaq həyata keçirə bilməmişdir. Vəfatından sonra "Beynəlxalq uçot" fənninin tədrisi məsələsinə Milli Məclis səviyyəsində də baxılmışdır.

Kitabları
---------

Bir neçə dərs vəsaitinin 300-dən çox elmi məqalənin, monoqrafiya və tədris proqramlarının müəllifi idi.

1998-ci ildə nəşr etdirdiyi Zəngəzur və Göyçə mahallarının tarixinə və iqtisadiyyatına həsr edilmiş "İtirilmiş torpaqlar, itirilmiş sərvətlər" adlı kitabı gərgin axtarışların məhsulu olub. Kitabı qızı, iqtisad elmləri namizədi, dosent Fəridə Əmirova ilə birlikdə yazmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hacı Əli Sobulu.* Sobu ensiklopediyası. Bakı: Zərdabi Nəşr MMC. 2023. səh. 148. ISBN 978-9952-553-66-6.
2. ↑  Mütəllim Həsənov, "Məmmədbəyli məktəbinin yetirmələri" məqaləsi, "Qərib məzarlar" kitabı
3. ↑  "i.e.n. dos. Əmirova Fəridə Şamil qızı". 2020-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-13.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Arif Hüseynov.

**Arif Şahbaz oğlu Hüseynov** (30 oktyabr 1943, Qala) — Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2006), Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (1992).

Həyatı
------

Arif Hüseynov 1943-cü ildə Bakının Qala kəndində anadan olub. 1960–62-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbində orta ixtisas, 1965–72-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində ali təhsil almışdır. Arif Hüseynovun əsərləri hal-hazırda Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində, Moskva Dövlət Şərq Xalqları İncəsənət Muzeyində, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyasında, həmçinin şəxsi kolleksiyalarda saxlanılmaqdadır.

Yaradıcılığı
------------

1975-ci ildən Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 40 ildən artıqdır ki, ardıcıl olaraq yaradıcılıqla məşğuldur. Bu dövrə kimi əsasən dəzgah və kitab qrafikası ilə məşğul olub.

> "Uzun illər ərzində öz tükənməz yaradıcılıq potensialını dəzgah və kitab qrafikası sahəsində istifadə edən rəssamın son illər qədim miniatür sənəti ənənələrinin yeni forma-biçim və bədii-estetik tutumda dirçəldilməsinə səy göstərməsi çox diqqətçəkəndir. Onun bu yöndə milli folklora, adət-ənənəyə, maddi-mədəniyyət nümunələrinə həsr etdiyi silsilə rəsmləri qədim miniatürlərimizə yeni və yaradıcı baxış hesab etmək olar." *Sənətşünas Ziyadxan Əliyev*. 
> 
>

Fərdi sərgiləri
---------------

* 1984 — "100 illüstrasiya", Baku-Moskva
* 2006 — "Daikokuya" qalereyası, Tokio, Yaponiya
* 2009 — Galerie Berlin-Baku, Berlin
* 2012 — "Azərbaycan Nağılı" Bakı
* 2012 — M.Ə.Sabir "Hophopnamə" Bakı

Sərgiləri
---------

* 1977 — "BAM" sərgisi, Bakı-Moskva;
* 1980 — Qrafika sərgisi, Bakı
* 1985 — "Dostluq palitrası" Bakı-Moskva-Praqa
* 1994 — "Füzuli-500", Bakı İncəsənət Mərkəzi
* 2007 — Çank Art, Ankara
* 2009 — "Şərqdən şərqə" bədii sərgi, Bakı

Mükafatları
-----------

* 1992 — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı
* 1995 — Sənət uğurlarına görə "Humay" mükafatı
* 2006 — Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı
* 2008 — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü
* 2023 — "Şöhrət" ordeni

Xatirəsi
--------

2015-ci ildə Azərbaycan televiziyasında istehsal olunmuş *Arif Hüseynov. Taleyimin cizgiləri* adlı qısametrajlı sənədli televiziya filmi həsr olunmuşdur.

Ədəbiyyat
---------

* Arif Hüseynov, Azərbaycan nağılı, Bakı, 2012.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arif Hüseynov. Cizgilərin hikməti". Bakı. Aspoliqraf. 2013
2. ↑  "A.Ş.Hüseynovun "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2023-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Arif Hüseynov ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Visions.az, Illustrating Life — Azerbaijani Artist Arif Huseynov.
* Xalq rəssamı Arif Hüseynovun doğum günüdür
**Abbasqulu Əzim oğlu Məmmədov** - "20 Yanvar" şəhidi. Ölümündən sonra "20 Yanvar şəhidi" fəxri adına layiq görülüb.

Haqqında
--------

Abbasqulu Əzim oğlu Məmmədov 1965-ci il fevral ayının 21-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Gəncə şəhər 5 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1983–1985-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. Gəncə mexaniki-quraşdırma idarəsində işləmişdir.Abbasqulu Məmmədov dəfələrlə Nüvədi kəndinin müdafiəsində fəal iştirak edib. Buna görə də Nüvədi kəndinin fəxri vətəndaşı adına layiq görülüb.

Şəhid olması
------------

1990-cı il yanvar ayının 11-də Ruzigar, Bəxtiyar və Abbasqulu Məmmədov keşikci dəstə ilə Çaykənd-Todan ətrafına gedirlər. Yanvar ayının 12-də döyüş başlayır. Todan-Çaykənd ərazisinin müdafiəsi qurbansız keçməyir.Abbasqulu Məmmədov həmin günü gərgin keçən döyüşdə odlu silahla yaralanır və həlak olur.Gəncənin Səbiskar qəbiristanlığında dəfn olunub

Ünvan
-----

Gəncə şəhəri, Vaqif küçəsi, 3-cü döngə, ev 9.

Həmçinin bax
------------

* Bəxtiyar Əliyev (şəhid)
* Ruzigar Qasımov
* Neman Vəliyev

Xarici keçidlər
---------------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Arşak Yaşar Qurd** (*erm.* Արշակ Յաշար Կուրթ, *türk.* Arşak Yaşar Kurt; 16 avqust 1968, İstanbul) — erməni əsilli Türkiyə rok musiqiçisi. Kriptoermənilərin nümayəndəsi olan Qurd əsl mənşəyini yalnız qırx yaşında bilmişdir.

Həyatı
------

Yaşar Qurt 1968-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. 1974–1989-cu illərdə İstanbulda orta məktəblərin birində təhsil almışdır. 1990-cı ildə Əskişəhər Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olmuş, oranı bitirmədən musiqi təhsili almağa başlamışdır. Yaşar Qurt universiteti tərk etdikdən sonra "Beyaz Yunus" adlı qrup yaratmışdır. 1994-cü ildə Kölndə "*Sokak Şarkıları*" albomunu çıxardıqdan sonra qrup Türkiyədə populyarlıq qazanmışdır.*.*

2007-ci ildə qırx yaşında olan Yaşar Qurd atasından əslində milliyyətcə türk deyil, erməni olduğunu öyrənmişdir. Atasının dediklərindən sonra o, erməni dilini öyrənməyə başlamışdır. Əskişəhər Bundan sonra özü də erməni apostol xristianı kimi vəftiz olunmuş və özünə yeni Arşak adını qoymuşdur.

2007-ci ilin mayında Arto Tuncboyacıyanla birlikdə erməni əsilli jurnalist Hrant Dinkin xatirəsinə həsr olunmuş layihə təşkil etmişdir. Musiqiçilər Yaşar KurQ və Arto Tuncboyacıyanın qısaldılmış adları ilə adlandırılan "YaşAr" qrupunu yaratmışdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Яшар Курт: Когда я узнал, что армянин, мне пришлось несладко". News.am. 2012-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-22.
2. ↑  "«Благодаря Комитасу я нашёл себя, обрёл гормонию и вернул веру» – Яшар Курт". 2017-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-08.
3. ↑  *Ziflioglu, Vercihan.* "Rocker discovers his origins". Hurriyet. 2 October 2011. 2016-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 January 2013.  (#redundant\_parameters)
4. ↑  "Youtube interview with Shant TV 8:36–8:45 (In Armenian)". 2016-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-14.
5. ↑  Музыкальная группа «ЯшАр» выступит с концертом, посвященным памяти Г. Динка

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
**NGC 1995**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Rəssam bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1834-cü ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1995: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1971 |
NGC 1972 |
NGC 1973 |
NGC 1974 |
NGC 1975 |
NGC 1976 |
NGC 1977 |
NGC 1978 |
NGC 1979 |
NGC 1980 |
NGC 1981 |
NGC 1982 |
NGC 1983 |
NGC 1984 |
NGC 1985 |
NGC 1986 |
NGC 1987 |
NGC 1988 |
NGC 1989 |
NGC 1990 |
NGC 1991 |
NGC 1992 |
NGC 1993 |
NGC 1994 |
**NGC 1995** |
NGC 1996 |
NGC 1997 |
NGC 1998 |
NGC 1999 |
NGC 2000 |
NGC 2001 |
NGC 2002 |
NGC 2003 |
NGC 2004 |
NGC 2005 |
NGC 2006 |
NGC 2007 |
NGC 2008 |
NGC 2009 |
NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
NGC 2016 |
NGC 2017 |
NGC 2018 |
NGC 2019 |
NGC 2020



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Neman Əli oğlu Vəliyev** — "20 Yanvar" şəhidi. Ölümündən sonra "20 Yanvar şəhidi" fəxri adına layiq görülüb.

Haqqında
--------

1962-ci il noyabrın 2-də Gəncə şəhərində anadan olub. Azərbaycan Boru Çəkilişi İdarəsinin ixtisaslaşdırılmış tikinti sahəsində mühəndis işləmişdir. İki övladı var.

Şəhid olması
------------

Yanvarın 14-də Hacıkənd qəsəbəsindəki "Beşulduz" yaxınlığında gedən atışmalarda öz torpağını qoruyan keşikçi dəstələri iki istiqamətdən hücuma məruz qalmışdılar: yerdən və havadan. Yerdən ermənilərin silahlı dəstələrinin, vertolyotdan Qızıl Ordunun. Neman 20 nömrəli vertolyotdan odlu silahla vurulmuşdu. Həmin vertolyotdan atılan güllə Səbuhi Hacıyevi də qətlə yetirmişdir. Həmin gün xeyli adam yaralanmışdır.

Neman Vəliyev atasının qırxı günü həlak olub. Gəncədəki Səbiskar qəbiristanlığında dəfn olunub.

Ünvan
-----

Gəncə şəhəri, N. Nərimanov küçəsi, ev 187.

Həmçinin bax
------------

* Bəxtiyar Əliyev (şəhid)
* Abbasqulu Məmmədov
* Ruzigar Qasımov

Mənbə
-----

* Qulu Kəngərli, Qara Yanvar şəhidləri. [Məlumat kitabı]. B; Gənclik, 1992. Arxivləşdirilib 2012-10-15 at the Wayback Machine
**Amil Famil oğlu Qasımov** (8 fevral 1986, Kirovabad) — Azərbaycanlı samboçu. 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalçısıdır. 2015-ci ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2016-cı ildə Kazanda baş tutan Avropa Çempionatının qızıl medalçısıdır.

Həyatı
------

Amil Qasımov 8 fevral 1986-cı ildə Azərbaycanın Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Amil Qasımov 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. O birinci görüşdə 1/4 final mərhələsində Gürcüstanlı Kaxa Mamulaşvili ilə üz-üzə gəldi. Kaxa Mamulaşvili ilə qarşılaşmadan Amil Qasımov 3-1 hesablı qələbə ilə ayrıldı və növbəti 1/2 final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Yarım-finalda onun rəqibi Bolqarıstanlı samboçu idi. Martin İvanov ilə görüşdən Amil Qasımov qələbə ilə ayrıldı. 3-1. Finala vəsiqə qazanan Amil Qasımovun bu mərhələdə rəqibi Belaruslu Stepan Papou idi. Güclü Belaruslu rəqibi ilə qarşılaşmadan Amil Qasımov 0-4 hesablı məğlubiyyətlə ayrıldı və 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

Amil Qasımov 29 iyun 2015-ci ildə 2015 Avropa Oyunlarında qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Amil Qasımov 14 may 2016-cı il tarixində Rusiyanın Kazan şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının finalında erməni əsilli Ukrayna samboçusu Artur Sarkisyanı görüşün sonuna 1 dəqiqə 44 saniyə qalmış möhtəşəm fəndlə 9-0 hesabı ilə məğlub etdi və 2016 Avropa Çempionatının qızıl medalını qazandı.

İstinadlar
----------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: ATV.

**ATV** — 1993-cü ildə İstanbulda Dinç Bilgin tərəfindən qurulmuş, 2002-ci ildə Ciner Grubu-na keçmiş və indi Turkuvaz Medya Qrupuna bağlı olaraq yayımını davam etdirən özəl televiziya kanalıdır. 12 iyul 1993-cü il tarixində normal yayıma keçmişdir. Bir çox ilklərin ünvanı olan "ATV" Türkiyə televiziya tarixinə "Kaliteden ödün vermeden zirvedeyiz" şüarı ilə girmişdi. Bu günə qədər reytinqli serialların çoxunda "ATV"-nin imzası var. Qurulduğu ilk illərdə Ayşenur Yazıcı kanalın simalarından biri olmuş, telekanalın introlarında onun üz cizgiləri olmuşdu. 2007-ci ildə ATV; ATV Avrupa və Sabah qəzetinin sahibi Merkez Yayıncılık, Çalık Holding-in sahibi Turkuvaz A. Ş.-yə satılmışdır.
*ATV Ana Haber Bülteni*ni həftəiçi Cem Öğretir, həftəsonu isə Şebnem Sunar Küçük təqdim edirlər.
28 dekabr 2011-ci il tarixində ATV-nin bağlı olduğu Turkuvaz Medya Grubu, Ziraat Türkiye Kupası maçlarının yayım hüquqlarını almışdır. Maçlar ATV və A Xəbər kanallarında canlı yayımlanır.

4 sentyabr 2013-cü il tarixində **16:9** formatlı yayıma keçmişdir.

Qardaş kanallar
---------------

* ATV Avrupa
* ATV HD
* A Xəbər
* A Xəbər HD
* Minika Çocuk
* Minika Go
* A Spor
* A Spor HD
* İzmir TV

Günümüzdə yayımladığı seriallar
-------------------------------

* Tezliklə:- *Şehrazad*
* 2022:- *Ben Bu Cihana Sığmazam* (Çərşənbə Axşamı 21:00)
* 2019:- *Kuruluş Osman* (Çərşənbə 21:00)
* 2022:- *Aldatmak* (Cümə Axşamı 21:00)
* 2023:- *Ateş Kuşları* (Cümə 21:00)
* 2021:- *Kardeşlerim* (Şənbə 21:00)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-14.

Xarici keçidlər
---------------

* atv | Web
* atv | Facebook
* atv | Twitter
* atv | Google Plus
* atv | Instagram
* atv | Canlı
**Hamının hamıya qarşı müharibəsi** (*lat.* Bellum omnium contra omnes) — Tomas Hobbsun sosial fəlsəfəsində cəmiyyətin "ictimai müqavilə"nin bağlanmasından və dövlətin formalaşmasından əvvəlki təbii vəziyyətini təsvir edən konsepsiya.

Dövlət haqqında fikirlərini əsaslandırmaq üçün Hobbs "təbii vəziyyəti" təsvir etmək üçün artıq sübut edilmiş texnikaya müraciət edir. Burada **ifənin tarixçəsinə** qeyd ediləcək. Əgər siz qeydiyyatdan keçib **hesab yaratsanız**, IP ünvanınızı gizlədbütün insanlar bərabərdir və hər kəs öz ehtiyac və maraqlarını rəhbər tutur. İnsan eqoistdir, bu ona güclü ehtiraslar verir və insan hakimiyyət, sərvət, ləzzətlər arzulayır. Onun dav**ifənin tarixçəsinə** qeyd ediləcək. Əgər siz qeydiyyatdan keçib **hesab yaratsanız**, IP ünvanınızı gizlədranış prinsipi son dərəcə sadədir: insan mümkün qədər çox fayda əldə etməyə, əziyyətdən isə qaçmağa çalışır. İnsan azaddır: hər kəsin hər şeyə, hətta başqa bir insanın həyatına belə haqqı var. Bu, daimi münaqişələrə, ictimai rifahı təmin edə və özümüzü şərdən qoruya bilməməyə gətirib çıxarır. Beləcə, hamının hamıya qarşı müharibəsi yaranır.

Bu ideya ilk dəfə "Leviafan" traktatında təqdim edilmişdir: *Birincisi, sübut edirəm ki, vətəndaş cəmiyyətinə malik olmayan insanların vəziyyəti (bu vəziyyətə biz düzgün şəkildə təbii vəziyyət deyə bilərik) hamının hamıya qarşı sadə müharibəsindən başqa bir şey deyildir; və bu müharibədə bütün insanlar hər şeyə bərabər hüquqa malikdirlər.*Belə bir fikir var ki, Hobbs üçün bu konsepsiyanın mənbəyi İngiltərədəki vətəndaş müharibəsi təcrübəsidir.

Həmçinin bax
------------

* İnsan insanın canavarıdır

İstinadlar
----------


1. ↑  English translation Arxivləşdirilib 2023-06-20 at the Wayback Machine on Google Books.
Əlcəzairin Cheragas şəhərindəki evlərin birində xidmətçi işləyən 14 yaşlı qızın başına gələn polterqayst fenomeninin təsvir olunduğu şəkil. Şəkil 1911-ci ildə Fransada nəşr edilən (*fr.* La Vie Mystérieuse) jurnalında yer alıb.
**Polterqayst** (*alm.* poltergeist‎) — alman folklorunda pis və narahat ruhları simvolizə edən mifik canlı. Alman dilindən dünya dillərinə olduğu kimi keçmiş sözün hərfi tərcüməsi *səs-küy salan* ruh kimi tərcümə edilir. Folklordakı təsvirlərə görə polterqaystlar bir evə daxil olduğu zaman ev əşyalarını məqsədli şəkildə yerə salır, otaqların işıqlarını yandırıb-söndürür və qapı zənglərini çalırdılar. Polterqaytslar tərəfindən təqib edilən evlər, malikanələr əsasən lənətli məkanlar hesab olunurdu və qədim alman inanclarında hesab olunurdu ki, onlarla mübarizə aparmaq çox çətin, bəzi hallarda isə mümkünsüzdür və yeganə yol həmin evi tərk etməkdən ibarətdir.

Polterqayst fenomeni tədricən təkcə alman folklorunun bir elementi olmaqdan çıxmış, xüsusi ilə XIX əsrin ortalarından etibarən Şimali Amerika və Avropada ayrı-ayrı oxşar olaylarla diqqət çəkmişdir. XIX əsrin sonlarına yaxın İngiltərədə yerləşən Borley Rektorluğunda baş vermiş paranormal hadisələr polterqayst fenomenin ən məşhur nümunələrindən biri hesab olunur. Alman folklorunda təsvirlərə görə polterqaystlar hücum çəkdiyi evlərdə asanlıqla yanğınlar çıxara bilir, evdə yaşayan sakinləri dişləyə, çimdikləyə və vura bilərdilər. Yatmış vəziyyətdə olan şəxsin yatağı ilə birlikdə yatağından kənara atılması da, folklorda rast gəlinən elementlərdən biri olmuşdur.

Fenomen qorxu filmi janrında xüsusi yerə malikdir. Mövzu ilə bağlı bir çox sənədli və bədii filmlər çəkilib ki, ilk ciddi ekran əsərləri 1982-ci ildə Stiven Spilberq ssenari müəllifi olduğu Polterqayst filmdir. Film şəhərdən kənar ərazidə yaşayan ailənin kiçik qızını qaçıran bədxah polterqaystların ailənin evinə basqın etməsindən bəhs edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "poltergeist | Chambers Dictionary of the Unexplained - Credo Reference". search.credoreference.com. 2022-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-18.
2. ↑  Terence Hines. (2003). *Pseudoscience and the Paranormal*. Prometheus Books. p. 98. ISBN 978-1573929790
**Kaudilo** (*isp.* caudillo).Kaudilo əsasən Latın Amerikası ölkələrində geniş xalq kütlələrini öz arxasınca aparma bacarığına sahib olma ,diktator olaraq hərbi güclə hakimiyyətə gələrək və hakimiyyəti öz əlində saxlamağı bacaran siyasi dövlət xadimləri.Kaudilo ispaca "öndər", "sərkərdə" mənasını daşıyır.Kaudilo termini iqtidara və ya bəlli bir bölgədə hakimiyyətə gəlmiş xarizmatik ordu liderləri üçün deyilmişdir.Diktatorun şəxsi hakimiyyəti,hərbi gücə,arxalanaraq ölkəni idarə edən şəxs.Kaudilizm xarakteri hüquq və azadlıqların ləğvi,sağ terrorizmi,sürgünlər və siyasi rəqibləri ilə bir başa hesablaşma idi.

Tarixi
------

Kaudilo əsasən Cənubi Amerika keçmiş İspan koloniya ölkələrində yaranmış hərbi rejim idi.

### Argentina

1. Xuan Manuel Rosas
2. Manuel Dorrego
3. Xuan Bautista

### Kolumbiya

1. Sergio Arbolido
2. Jorge Elieser Gartan
3. Alfonso Lopes Rumorejo
4. Tomas Sipriano de Mosquera
5. Aquilio Porro
6. Gustavo Rojes Pinilla
7. Rafael Uribe Uribe

Marceliano Veler

### Uruqvay

1. Manuel Oribe
2. Venansio Flores
3. Leandra Gomes
4. Fructuoso Rivera

### Meksika

1. Miguel Hidalgo
2. Visenta Guerra
3. Xose Maria Morales
4. Alvaro Obregon

### Peru

1. Antonio Xose Fransisko de Sukre
2. Luis Xose de Orbegoso
3. Manuel Meneader

### Venesuela

1. Simon Bolivar
2. Uqo Çaves
3. Santiago Marino
4. Sipriano Karstro

### Kuba

1. Xose Maeti
2. Antonio Maseo

### İspaniya

Fransisko Franko

### Paraqvay

Fransisko Solano Lopes

Sonucu
------

Kaudilo öz siyasi simasını və aftoritetini istifadə edərək ,sosial yöndə mövqeyini itirir və axasında əlehinə dasışıqlar, sonda yeni bir siyasi çevrilişin qurbanına çevrilir.

istinad
-------

* Atatürkün yerini almaq istəyən kaudilo Çandar Cengiz
**Qarabağ Universiteti** — Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi. Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunun Xankəndi şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Qarabağda ali təhsil ənənəsi tarixən mövcud olmuşdur. 1969-cu ildə Qarabağda ilk ali təhsil müəssisəsi Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun filialı kimi qurulmuşdu. 1973-cü ildən 1988-ci ilədək ali təhsil müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərmişdi. İşğal dövründə isə fəaliyyəti dayandırmışdır.

2023-cü ilin sentyabr ayında keçirilmiş antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan Xankəndi şəhərinə nəzarətini bərpa etdi. Bundan sonra, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 noyabr 2023-cü il tarixili Sərəncamı ilə Qarabağ Universitetinin yaradılması haqqında qərar verilmişdi. Yeni yaradılmış Qarabağ Universitetində dərslərin 2024-cü ilin 15 sentyabr tarixindən başlanması nəzərdə tutulur.

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 6 fevral 2024-cü il tarixli qərarı ilə Qarabağ Universitetinin Nizamnaməsi təsdiq olunub.

15 fevral 2024-cü ildə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Qarabağ Universitetinin fəaliyyətinin təşkili üçün Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyinə 10 milyon manat ayrılıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Qarabağ Universitetinin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2024-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-10.
2. ↑  "İlham Əliyev Xankəndi şəhərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaldıb və çıxış edib » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2023-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-10.
3. ↑  "Emin Əmrullayev: Tələbələrimizi sentyabrın 15-i Xankəndidə görmək istiqamətində işləyirik". AZƏRTAC. 09.12.2023. 2023-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-10.
4. ↑  ""Qarabağ Universitetinin Nizamnaməsi"nin təsdiq edilməsi haqqında". nk.gov.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-02-10.
5. ↑  "Qarabağ Universitetinin fəaliyyətinin təşkili üçün maliyyə vəsaiti ayrılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2024-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-15.
***Atayevlər ailəsi*** tammetrajlı televiziya tamaşası rejissor Lütfi Məmmədbəyli tərəfindən 1978-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Filmdə hadisələr Xosrov Atayevin ailəsində və ətrafında cərəyan edir. Əsas rolları Məlik Dadaşov, Zərnigar Ağakişiyeva, Kamal Xudaverdiyev, Vəfa Fətullayeva, Fuad Poladov, Səidə Quliyeva və Əliabbas Qədirov ifa edirlər.

Məzmun
------

Filmdə hadisələr Xosrov Atayevin ailəsində və ətrafında cərəyan edir. Vicdanlı, dürüst bir həyat tərzi yaşayan Xosrov Atayevin həyat yoldaşı Dilşad xanım isə şan-şöhrət və pul düşkünü bir qadındır. Aralarındakı bu mənəvi uçurum, Dilşadın törətdiyi səhvlər nəhayət onların ailə həyatına da son qoyur.

Əsərdə olduğu kimi filmdə də verilmiş müsbət surətlər əsl mənada xalq nümayəndələridir. Onların mədəni səviyyəcə, zəka və düşüncə etibarilə mənfi surətlərdən nə qədər yüksək olduqlarını isbat etməyə ehtiyac yoxdur...

Burada insanların əlaqələri, təbiətlərindəki ziddiyyətlər, rəğbət və mütəqabil münasibətləri verilmiş, yaddaqalacaq obrazlar silsiləsi yaradılmışdır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Əsərin müəllifi: İlyas Əfəndiyev   

Rejissor: Lütfi Məmmədbəyli  

Operator: Eldar Məmmədov  

Rəssam: Qurban Məlikov

Rollarda
--------

Məlik Dadaşov – Xosrov Atayev  

Zərnigar Ağakişiyeva – Dilşad xanım  

Kamal Xudaverdiyev – İldırım Atayev  

Vəfa Fətullayeva – Lətafət  

Fuad Poladov – Şahsuvarov  

Səidə Quliyeva – Reyhan  

Əliabbas Qədirov – Cahangir  

Sevil Xəlilova – Mehrican  

Hamlet Qurbanov – Sadıqov  

Mərziyyə Məmmədbəyli – Zabitə  

Hacı İsmayılov – Xuduş  

Məcnun Hacıbəyov – Ağasəlim

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə. Atayevlər prinsipiallığı. («Atayevlər ailəsində» pyesinin televiziya tamaşası haqqında) //Ədəbiyyat və incəsənət -1978. -16 dekabr.
2. 1 2  «Atayevlər ailəsi» //Azərbaycan, 1955, №6, s. 150-151

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1978-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
***At ilinin birinci ayı*** tammetrajlı televiziya tamaşası rejissor Bəhram Osmanov tərəfindən 1993-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film 20 yanvar hadisələrindən bəhs edir. Əsas rolları Kamal Xudaverdiyev, Aqşin Vəlixanlı, Elxan Ağahüseynoğlu, Ramiz Novruz, İlqar Vəliyev və Loğman Kərimov ifa edirlər.

Məzmun
------

Film 20 yanvar hadisələrindən bəhs edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Əsər müəllifi: Ramiz Novruz  

Rejissor: Bəhram Osmanov  

Operator: Abbasağa İmanov  

Rəssam: Rəfael Əlizadə

Rollarda
--------

Kamal Xudaverdiyev — Savalan  

Aqşin Vəlixanlı — Qara dayı  

Elxan Ağahüseynoğlu — zabit  

Ramiz Novruz — Murad  

İlqar Vəliyev — şair  

Loğman Kərimov — Fikrət  

Ramiz Sərkərov — Vitali  

Namis Şirməmmədov — vəkil  

Fikrət Vəliyev — Korçakov  

Sabir Məmmədov — əsgər

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1993-cü ilin Azərbaycan filmləri  

1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Alisa Abqari** (*erm.* Ալիս Աբգարիոս; 1886, Beyrut, Suriya vilayəti, Osmanlı imperiyası – 1952, Beyrut) — erməniəsilli Livan pedaqoqu, ərəb ölkələrində skautluğun banisi.

Həyatı
------

Alisa Abqari 1886-cı ildə Beyrutda erməni yazıçısı Yühənnas Abqari və ərəbəsilli Afife Qanavatın ailəsində anadan olmuşdur. 1891–1899-cu illərdə Beyrut Alman Məktəbində oxumuşdur. Ərəb, fransız, ingilis və alman dillərini mükəmməl bilirdi. 1900–1912-ci illərdə Qahirədə, 1912–1914-cü illərdə İngiltərədə yaşamışdır. Livanda skaut qrupları yaratmış, qızların bədən tərbiyəsi məsələləri ilə məşğul olmuşdur. 1917-ci ildə Ali İslam Məktəbini, Dəməşqdə Ərəb Məktəbini, Tripolidə Rum Ortodoks Qadın Məktəbini qurmuşdur. 1923-cü ildə Livan və Suriyanın baş skaut qubernatoru təyin edilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Alisa Abqari ingilis dilində skautluğa dair geniş əsər yazmışdır. Onlar ərəb dilinə tərcümə edilmişdir.

Mükafatları
-----------

"Qız bələdçi polkovnik və skaut kapitanı" titulunu almış, xidmətlərinə görə Livanda orden ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 14.
**Alqataq** — Yuxarı Qarabağın Xaçın nahiyəsində kənd adı.

Toponimikası
------------

Əsli El-Katak, yəni Katak eli tayfası, Ermənistanda üç Alagöz (El-Oğuz adından təhrif), Əliqaya (El-i Kaya adından təhrif, oğuzlarda Kayı tayfasının adını əks etdirir), Əliqəmərli (El-i Yelliqaya (İsmayıllı r-nu), Qəmərli adından təhrif, qədim türkmənşəli Qəmər, Kəmər tayfasının adını əks etdirir), Əliqızıl (El-i Kızıl adından təhrif, kəngərlərin Kızıl tayfasının adını əks etdirir), Əliqırıq (El-i Kırık adından Əfşar tayfasının Kırık qolunun adını əks etdirir), Gürcüstanda Alabar adından təhrif (qədim türkmənşəli Abar tayfasının adını əks etdirir), Hallavar (El-i Abar adından təhrif) və s. etnotoponimlərlə quruluşca eynidir.

Ermənistanda və Yuxari Qarabagərazisində erkən orta əsrlərdə Katak mahal adları oralarda yaşamış qədim türkmənşəli Katak (Kataq) tayfasının adı ilə bağlıdır. Gəncə-Qarabağ bölgəsində yaşayan ellərdən birinin adı. Kataq kimi göstərilmişdir. Bəzi coğrafi adlarda Kətük, Kötüklü və Gödəkli (Gürcüstanda Salqa r-nunda Gödəklər, Azərbaycanda Bəyləqan və Qubadlı r-nlarında Gödəkli, Xaçmaz r-nunda Gödəklər (sonralar Aleksandrovka), Mil düzündə Xələc elinin Gödəklər qolu və s.). Qaraqalpaqların bir tayfası indi Kataq adlanır.. Bax: Kətük və Kötuklü. Katal tayfası barədə

İstinadlar
----------

1. ↑  Gəncə-Qarabağ. (1727) 2000, 351
2. ↑   М. Хоренации. Агмянская география VII века,53
3. ↑   Gəncə-Qarabağ əyalətinin icmal dəftəri (1953) 2010,206
4. ↑   Материалы по истории каракалнаков, 1935, Жданко Т.А. "Очерки исторической этнографии каракалнаков,1950,162
5. ↑   Гейбуллаев Г.А. К эмногенезу азербайджанцев, 1991

Xarici keçidlər
---------------

http://www.azerbaijans
***Apreldən əvvəl may... Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti*** tammetrajlı sənədli televiziya filmi 2001-ci ildə ANS televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan xalqının Çar Rusiyasına qarşı milli azadlıq mübarizəsi nəticəsində, Birinci Dünya müharibəsi dövründə Şimali Azərbaycanda yaranmış müstəqil dövlət və Müsəlman Şərqində ilk parlament respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən bəhs edir.

Məzmun
------

Film Azərbaycan xalqının Çar Rusiyasına qarşı milli azadlıq mübarizəsi nəticəsində, Birinci Dünya müharibəsi dövründə Şimali Azərbaycanda yaranmış müstəqil dövlət və Müsəlman Şərqində ilk parlament respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən bəhs edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Müəllif: Qənirə Paşayeva  

Operator: Kənan Məmmədov  

Prodüser: Qənirə Ataşova

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2001-ci ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
***Laplandiyalı qonaq*** tammetrajlı musiqili televiziya film-tamaşası rejissor Faiq Kərimoğlu tərəfindən 2009-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Bakıdakı mədəniyyət saraylarının birində fərqli Yeni il şənliyi keçirmək qərara alınır. Bunun üçün Santa-Klausu Laplandiyadan Azərbaycana gətirmək təklif olunur. Əsas rolları Səyavuş Aslan, Yasin Qarayev, Sabir Məmmədov, Tofiq Hüseynov, İlham Binəli və Naibə Allahverdiyeva ifa edirlər.

Məzmun
------

Bakıdakı mədəniyyət saraylarının birində fərqli Yeni il şənliyi keçirmək qərara alınır. Bunun üçün Santa-Klausu Laplandiyadan Azərbaycana gətirmək təklif olunur. Amma onu cənuba gətirmək elə də asan başa gəlmir. Santa-Klaus bir qrup mədəniyyət işçisindən Azərbaycandan gəldiklərini sübut etmək üçün muğam oxumağı tələb edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Faiq Hüsiyev, Hafiz İmamnəzərli  

Rejissor: Faiq Kərimoğlu  

Operator: Tanrıverdi Tanrıverdiyev, Rüfət Kərimov, Vüsal Əliyev, Sirac Abışov  

Montaj: Feyzulla Abdullayev, Rәşid İslamov
Prodüser: Tural Məmmədov

Rollarda
--------

Səyavuş Aslan  

Yasin Qarayev  

Sabir Məmmədov  

Tofiq Hüseynov  

İlham Binəli  

Naibə Allahverdiyeva  

İlahə Səfərova  

Həcər Ağayeva  

Növrəstə Haşımova  

Aslan Şirin  

Rövşən Kərimduxt

İstinadlar
----------

1. ↑  ""AzTV"nin çəkiliş qrupu Laplandiyadan qayıdıb" (az.). "Həftə içi" qəzeti. 24 dekabr 2009. İstifadə tarixi: 2018-01-06.[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2009-cu ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı