recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gifu** (岐阜市, *Gifu-shi*?) — Gifu prefekturasının inzibati mərkəzidir. Bir şəhər olmaqdan əvvəl, o, keçmiş Atsumi mahalının bir hissəsi idi. Lakin başlanğıcda regionda əsas şəhər sayılırdı.

Tarixi
------

Gifu qəsri
Enku Gifu vağzalının önündə
Şəhərin bütün tarixi Yaponiya mərkəzində yerləşmə yerinin nəticəsidir. Edo dövründə Gifu və qonşu şəhərlər Naqoya limanının yaxınlığında yerləşdiyi üçün çiçəklənməyə başlayırlar. Son zamanlarda, şəhər iqtisadiyyatının ixtisaslaşmada moda sənayesinə dəstək idi, amma indi şəhər sənayesinin inkişafı üçün yollar axtarır.

### II Dünya müharibəsi

Müharibə zamanı yaxınlığında yerləşən aviasiya mərkəzi və iri sənaye mərkəzi şəhər ilə birlikdə Kakamigahara bombalanmışdır. 
Şəhərin əhəmiyyətli hissəsi Kano, qonşu şəhərləri ilə birləşməsi vasitəsilə əldə edilmişdir. Gifunun bu coğrafiya səbəbiylə, şəhər mərkəzində göydələnlər zonası ilə birgə, ətraflarda xurma bağları və Çiyələk sahələri çoxalmışdır.

İqtisadiyyat
------------

Tarixən Gifu'da tekstil inkişaf etmişdir, lakin son illərdə şəhər iqtisadiyyatına sektorun əhəmiyyəti azalmışdır. Hal-hazırda burada qida, mühəndislik sənayesi, tikinti materialları və digərləri fəaliyyət göstərir.

Şəhərdə istehsal əsasları ilə böyük şirkətlərdən Toyota və Sumitomo Osaka Cement şirkətlərini qeyd etmək olar.

Demoqrafiya
-----------

* 1889: **||½** 25 750 nəfər
* 1910: **|||||** 42 916 nəfər
* 1920: **|||||||** 62 713 nəfər
* 1930: **|||||||||** 90 112 nəfər
* 1940: **||||||||||||** 172 340 nəfər**¹**
* 1950: **|||||||||||||||||||||||** 211 845 nəfər
* 1960: **|||||||||||||||||||||||||||||** 304 492 nəfər**²**
* 1970: **|||||||||||||||||||||||||||||||** 385 727 nəfər
* 1980: **||||||||||||||||||||||||||||||||||** 410 257 nəfər
* 2009: **||||||||||||||||||||||||||||||||||||** 422 061 nəfər

Təhsil
------

Şəhərdə 48 ibtidai məktəb, 43 uşaq bağçası var. Həmçinin burada beş kollec və universitet fəaliyyət göstərir:

* Gifu Qadın Kolleci
* Gifu farmaseptik universiteti
* Syotoku universiteti;
* Gifu universiteti;
* Gifu qadın universiteti.

* Şəhərin panoramıŞəhərin panoramı
* MərkəzMərkəz
* 
* Gifu parkının bir hissəsiGifu parkının bir hissəsi
* Katagatatsu məbədiKatagatatsu məbədi
* Gifu qəsriGifu qəsri
* 
* 
* Böyük Budda (Gifu)Böyük Budda (Gifu)
* Zenkoji məbədi (Gifu).Zenkoji məbədi (Gifu).

Qardaşlaşmış şəhərlər
---------------------

* İtaliya Florensiya
* Çin Hangzhou
* Braziliya Kampinas
* ABŞ Sinsinnati
* Avstriya Meidling
* Kanada Tander-Bay
* Venesuela Merida

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Gifu** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Rəsmi sayt (yap.)
* 

* VikiSəyahətdə **Gifu (city)** haqqında səyahət məlumatları var.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Gifu xəritəsiGifu prefekturası |
| --- |
| Şəhərlər | 
* Ena
* Qero
* Gifu (paytaxt)
* Guco
* Haşima
* Hida
* Kakamiqahara
* Kayzu
* Kani
* Mino
* Minokamo
* Mizuho
* Mizunami
* Motosu
* Nakatsuqava
* Oqaki
* Seki
* Tacimi
* Takayama
* Toki
* Yamaqata

 | Gifu bayrağı |
| Qəza | 
* Anpati
* Fuva
* Haşima
* İbi
* Kamo
* Kani
* Motosu
* Ono
* Yoro

 |
| *Həmçinin bax: Şəhərlər və qəsəbələr* |
**Odessa Milli Akademik Opera və Balet Teatrı** (*ukr.* Одеський національний академічний театр опери та балету)-Odessada ilk teatr; İlk binanın açılışı 1810-cu ildə olmuşdur və 1873-cü ildə yanmışdır. Hal hazırdakı bina 1887-ci ildə memarlar-Felner və Helmer tərəfindən yeni vyana-barokko üslubunda tikilmişdir. İzləyici zalının interyeri keçmiş fransız üslubu -rokoko üslubundadır. Teatr binasının tam bərpası 2007-ci ildə başa çatdırılmışdır. Pyotr Çaykovski, Nikolay Rimski-Korsakov, Sergey Raxmaninov kimi məşhur dirijorlar teatrda dirijorluq etmiş, Fyodor Şalyapin, Salomeya Amvrosievna, Leonid Sabinov və s. onun səhnəsində ifa etmiş, Anna Pavlova, Aysedora Dunkan kimi məşhur rəqqasələr rəqs etmişlər. Aleksandr Puşkin "Yevgeni Onegin" əsərində bu teatrı xatırlayır. "Forbes" jurnalı Şərqi Avropanın ən qeyri-adi yerləri siyahısına Odessa teatrını da daxil edib

Teatrın tarixi
--------------

### İlk teatr

İlk Opera teatrının rekonstruksiyası. 1836-cı il
Odessa teatrının tarixi şəhərin əsasının qoyulduğu andan başlayır. Opera və Balet teatrı bir sıra mədəniyyət büəssisələri arasında ən qədimi sayıla bilər. Odessa 1804-cü ildə teatr tikmək hüququna sahib oldu(Rusiya imperiyasında teatr sahəsində 3-cü şəhər olmaqla) və 1809-cu ildə o, artıq tikilmişdir. Bu məşhur layihənin müəllifi Sankt-Peterburq binalarının memarları sırasında olan fransız memarı Tom de Tomon olmuşdur. 1823–24-cü illərdə Aleksandr Puşkin Peterburqa səyahəti zamanı məhz bu teatrı təsvir etmişdir. 1810-cu il, fevralın 10-da təmtəraqlı açılış mərasimi olmuşdur.

Bina, Pale Royal meydanına yaxın olan müasir teatrdan bir qədər yüksək idi və gənc şəhərin abidəsi kimi qəbul edilirdi. Binanın arxitekturası klassik stildə olub tikintisində korinf order və frontondan da istifadə edilmişdir. Teatr 800nəfərlik tamaşaçı tutumuna malikdir. Köhnə italyan teatrlarında 17sırada 3 arakəsmə olurdu və hər arxalarda əlavə 44 stul. Daha 700 tamaşaçı kənardan izləməli olurdu.

Çatışmazlıqları bərpa etmək məqsədi ilə 1820–1822, 1831–1833, 1836, 1857 və 1872 illərdə təmir işləri aparılmışdır. Bu dəyişikliklər nəticəsində, sütunlar boyunca bir daş divar yaradıldı və bu, foyenin məkanını artırmağa imkan verdi. 1872-ci il, dekabrın 31-də son təmir işləri başa çatdı və 1873-cü il yanvarın 2-də teatr tamamilə yandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Статья об Одессе в Британской энциклопедии (упоминается театр)". 2015-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-11.
2. ↑  "Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР", справочник в 4-х томах (Главный редактор: Н. Л. Жариков). — Киев: "Будівельник", 1983–1986. — Т. 3. — С. 262.
3. ↑  Forbes советует читателям ехать в Украину [*ölü keçid*]
4. ↑  В. С. Максименко. "Храм и вічний музей мистецтва": Сторінки двохсотлітньої історії культури Одеси на фони Міського театру. — укр. Одеса: укр. Юридична література, 2001. — С. 33. — 376 с.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-11.
Motsartın evi
**Motsartın evi** — Vyanada yerlşən bəstəkarın mənzilidir. Domqass, 5 evin ünvanıdır. Bəstəkar burada 1784-cü ildən 1787-ci ilədək yaşayıb. İkinci mərtəbədəki mənzilləri dörd otaq, iki iş otağı və mətbəxdən ibarətdir. Motsart bu mənzildə Vyanadakı ondan çox mənzillərin heç birinə nisbətən daha uzun müddət yaşayırdı. O dövrdə bəstəkar artıq məşhur idi, dünyəvi çevrələrdə olmuşdur və Avstriya paytaxtının ən yaxşı evlərində yaşamaq üçün bir çox dəvət alırdı.

Bu evdə bəstəkar "Fiqaronun toyu" operasını və digər əsərlərini yazmışdır.

2006-cı ildə Motsartın evində yenidənqurma işləri aparıldı, bundan sonra muzey Domqass 5-də evin hər üç mərtəbəsini yerləşməyə başladı. 1000 kvadratmetr ərazidə bəstəkarın dünyasını və əsərlərini əks etdirən sərgi mövcuddur. Ekspozisiya "Fiqaronun toyu" operasının melodiyaları ilə müşayiət olunur.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Motsartın evi** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Rəsmi saytı
**Maddi nöqtə** - sıfır ölçülərin abstrakt həcmi. Fizikada real cismin ideallaşdırılmış təsviri hesab edilir.. Maddi nöqtə kimi konkret situasiyada ölçüsü və forması nəzərə alınmayan kütlə götürülür.

O mexaniki sistemin yalnız irəli-geri hərəkətə malik modelidir. Burada daxili sərbəstlik dərəcələri nəzərə alınmır. Maddi nöqtə nə fırlana, nə deformasiyaya uğraya bilir. Ona görə də maddi nöqtə ilə yalnız kinetik və potensial enerjini ifadə etmək mümkündür.

Maddi nöqtə ən sadə mexaniki sistem olub minimal sərbəstlik dərəcəsinə malikdir.Eyni zamanda maddi nöqtə kütlə, yük, sürət, impuls, enerji kimi kəmiyyətlərlə ifadə oluna bilər.

V erilmiş şəraitdə ölçüləri nəzərə alınmayan cisim maddi nöqtə adlanır. Məsələn gimnast 1000m məsafəyə qaçış zamanı maddi nöqtə hesab edilə bildiyi halda turnikdə hərəkət edən vaxt maddi nöqtə hesab edilə bilməz.İrəliləmə hərəkəti edən cismin bütün nöqtələri eyni hərəkətdə olduğundan onun hərəkətini maddi nöqtənin hərəkəti kimi öyrənmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  А. Ю. Грязнов. О фундаментализации университетского курса физики. Физическое образование в вузах. Т.5, № 2, 1999
2. ↑  Курс физики. Трофимова Т. И. М.: Высш. шк. 2001, изд. 7-ое.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Fizika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Browning** — 1927ci ildə ABŞ-nin Yuta ştatında yaradılmış odlu silahlar istehsal edən şirkətdir.

Browning markası tapança və ağır pulemyot kimi odlu silahları ilə tanınır.

Browning Browning M1919A6, Amerikan ağır pulemyotudur. Onun diapazonu və atəş gücü MG 42 ilə müqayisədə daha aşağıdır, Ancaq bu silah ən azı MG 42 qədər düşmənlər üzərində təsirli olmuşdur. İkinci dünya müharibəsində Amerika Ordusu tərəfindən geniş istifadə edilmiş və Amerikanın ağır pulemyotçu bölmələri tərəfindən müharibənin bir çox hissəsində istifadə edilmişdir. M4 Sherman tanklarının gövdə hissələrinə də Brownings pulemyotları yerləşdirilmişdi. Müttəfiq qüvvələrinin ən uğurlu silahlarından biridir.

Bundan əlavə, Browning M1919A6 hava ilə soyudulan bir lüləyə malikdir.

Odlu silahları
--------------

### Tapançalar

* Browning BDM
* Browning Hi-Power
* Browning Buck Mark
* Beretta Cheetah#Browning BDA 380 (Browning BDA)

### Ov tüfəngləri

#### Yivli

* Browning X-Bolt
* Browning A-Bolt
* Browning BLR
* Browning BAR
* Browning BL-22
* Browning T-Bolt

#### Yivsiz

* Browning Auto-5
* Browning A-500r
* Browning A-500g
* Browning Cynergy
* Browning Citori
* Browning Superposed
* Browning Gold
**Yaqub Qurban oğlu Budaqov** (d. 22 dekabr 1927, Babək rayonu, ZSFSR, SSRİ — ö. 2 oktyabr 1993, Naxçıvan, Naxçıvan MR, Azərbaycan) — həkim-nevropatoloq, tibb elmləri namizədi və Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi.

Həyatı
------

Yaqub Budaqov 1927-ci ildə Babək rayonunun Sovetabad kəndində (indiki Xətai küçəsi) anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitunun (İndiki Azərbaycan Tibb Universiteti) müalicə-profilaktika fakültəsini bitirmişdir. 1964-cü ildə tibb elmlər namizədi və Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi olmuşdur. 1957-ci və 1993-cü illər arasında, Naxçıvan Respublika Xəstəxanasında nevropotologiya şöbəsinin müdiri, eyni zamanda Naxçıvan MR-ın Səhiyyə Nazirliyinin baş nevropatoloqu vəzifəsində işləmişdir. 1993-cü ilin oktyabr ayının 2-də Naxçıvan şəhərində 65 yaşında vəfat etmişdir.

Xatirəsi
--------

1994-cü ildə Naxçıvan MR Psixonevroloji Dispanserinə Yaqub Budaqovun adı verilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Tahir Budaqov
* Bahadur bəy Sultanov

İstinadlar
----------



1. 1 2 3  Budaqov Yaqub Qurban oğlu // Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 98. ISBN 5-8066-1468-9.
**Zenqyo** (**Zenqyovar**; mac. Zengő; xorv. Zenka) — Macarıstanın (Baran medesi) cənubunda yerləşən, Meçek massivinin ən yüksək dağıdır. Dağın hündürlüyü 682 metr təşkil edir. Zirvə massivin cənub-şərq hissəsində yerləşmişdir. Dağın zirvəsində gözətçi qalayla yanaşı, kiçik orta əsr qalasının xarabalıqları yerləşir. Bu qala Roma İmperiyası dövründə tikilməsi güman olunan gözətçi qülləsinin qalıqları hesab olunur.

Dağda Trias dövrünə mənsub olan əhəngdaşları süxurlar şəklində toplanmışdır. Zenqyo yamacından Vyoldşeqi-Patak çayı öz başlanğıcını götürür. Dağ enliyarpaqlı, əsasən fıstıq meşələri ilə örtülmüşdür. Yalnız bəzi kölgəli yerlərdə nadir iynəyarpaqlı ağaclara da rast gəlmək mümkündür.

Zirvəyə qədər Peçvarad və Xossuxeten yaşayış məntəqələrini görmək olar. Dağın daha hündür nöqtələrindən Drava və Dunay vadilərinə mənzərəli görüntü açılır..

Adı
---

Dağın adı hərfi tərcümədə *uca* mənasına gəlir. Yerli əfsanəyə əsasən, dağdan vaxtaşırı eşidilən səslər xəzinə axtarışı üçün ovçuları dağa qalxmağa məcbur etmişdir. Ovçuların dağa getməsi yüz illər boyu davam etmiş, lakin heç biri geri qayıtmamışdır.

Radar tikintisinin planı
------------------------

2005-ci ildə macar hökuməti planın icra edilməsinə cəhd göstərsələr də, yerli sakinlərin və yaşıl aktivistlərin sərt şəkildə narazılığına görə NATO RLS-i tikməkdən imtina etmişdir. Buna səbəb kimi yerli sakinlər radarın tikintisinin yol infrastrukturuna və dağlarda yaşayan, ciddi nəzarət altında qorunan növlərə zərər verə biləciyini göstərmişdir. Nadir növlərdən olan dərman pionu, meymun səhləbi, qızılı buten və digər növlər bu dağlarda bitir. Nadir gül növü sayılan dərman pionunun ümumi bitmə ərazisinin 90%-i bu dağın payına düşür. Son illərdə Zenqyoda radarın tikintisi planlarına qarşı aparılan mübarizələr macar ekoloji aktivistlərinin ən müvəffəqiyyətli aksiyalarından biri hesab olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Pierre Jolivet, Jorge Santiago-Blay, Michael Schmitt, Research of chrysomelidae, BRILL, 2009 p. 236  Arxivləşdirilib 2022-04-07 at the Wayback Machine
2. ↑   (xorv.) "Folia onomastica croatica 14/2005". 2020-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-27. (462 KB) Živko Mandić: Hrvatska imena naseljenih mjesta u Madžarskoj,
3. ↑  Основы карстоведения: Том II.
4. ↑  Венгрия: очерки физической и экономической географии. 1962
**Çimərlik futbolu üzrə Dünya Kuboku** — FIFA tərəfindən ildə bir dəfə çimərlik futbolu üzrə keçirilən beynəlxalq turnir.

İlk Dünya çempionatı 1995-ci ildə Braziliyada, Rio-de-Janeyro çimərliklərində keçirilmiş və 2001-ci ildə Portuqaliya komandası çempionatda qələbə çalanadək ilk 6 çempionatın qalibi Braziliya yığması olmuşdur.

2005-ci ilədək Dünya çempionatının təşkilatçısı mənzil-qərargahı İspaniyada yerləşən və əsas məqsədi bu idman növünün məşhurlaşdırılması olan BSW (*Beach Soccer Worldwide*) təşkilatı idi. 2005-ci ildə FIFA-nın strukturunda yeni bölmə — FIFA Beach Soccer S.L. (mənzil-qərargahı Barselona, İspaniya) yaradıldıqdan sonra turnir onun egidası altında keçirilməyə başlandı. Turnirin əvvəlki adı — *Beach Soccer World Championships* dəyişdirilərək *Beach Soccer World Cup* oldu. Yəni, dünya çempionatı əvəzinə, dünya kuboku adlandırıldı, oyunların keçirilmə qaydaları və reqlament isə dəyişməz qaldı.

Braziliya yığması 16 çempionatdan 13-də qələbə qazanmış, Portuqaliya (2001), Fransa (2005) və Rusiya (2011) isə hərəyə bir dəfə çempion olmuşlar.

1995-2007-ci illərdə turnirə ev sahibliyini daimi olaraq Braziliya yerinə yetirirdi. Lakin, turnir FIFA-nın sərəncamına keçdikdən sonra ev sahibi olacaq ölkənin qitələr üzrə rotasiya qaydasında seçilməsi qərara alındı. Beləliklə, 2008-ci ildə turnir Avropada (Marsel, Fransa), 2009-cu ildə isə Asiyada (Dubay, BƏƏ) keçirildi.

### Dünya çempionatlarının qalibləri

| İl | Çempion | 2-ci yer | 3-cü yer |
| --- | --- | --- | --- |
| 1995 | Braziliya | ABŞ | İngiltərə |
| 1996 | Braziliya | Uruqvay | İtaliya |
| 1997 | Braziliya | Uruqvay | ABŞ |
| 1998 | Braziliya | Fransa | Uruqvay |
| 1999 | Braziliya | Portuqaliya | Uruqvay |
| 2000 | Braziliya | Peru | İspaniya |
| 2001 | Portuqaliya | Fransa | Argentina |
| 2002 | Braziliya | Portuqaliya | Uruqvay |
| 2003 | Braziliya | İspaniya | Portuqaliya |
| 2004 | Braziliya | İspaniya | Portuqaliya |
| 2005 | Fransa | Portuqaliya | Braziliya |
| 2006 | Braziliya | Uruqvay | Fransa |
| 2007 | Braziliya | Meksika | Uruqvay |
| 2008 | Braziliya | İtaliya | Portuqaliya |
| 2009 | Braziliya | İsveçrə | Portuqaliya |
| 2011 | Rusiya | Braziliya | Portuqaliya |

Ölkələr üzrə
------------

| Ölkə | Qələbə | Final |
| --- | --- | --- |
| Braziliya Braziliya | 13 | 13 |
| Portuqaliya Portuqaliya | 1 | 4 |
| Fransa Fransa | 1 | 3 |
| Rusiya Rusiya | 1 | 1 |
| Uruqvay Uruqvay | 0 | 3 |
| İspaniya İspaniya | 0 | 2 |
| Peru Peru | 0 | 1 |
| ABŞ ABŞ | 0 | 1 |
| Meksika Meksika  | 0 | 1 |
| İtaliya İtaliya | 0 | 1 |
| İsveçrə İsveçrə | 0 | 1 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Beach Soccer World Cup — Overview". 2009-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-18.
**Qaradağ Sement Zavodu** — Azərbaycanda Qaradağ rayonunda yerləşən əsasən sement istehsal edən böyük zavoddur. Zavodun tikintisinə SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı ilə 1949-cu ildə başlanıb və zavod tezliklə iki fırlanan soba ilə istifadəyə verilib. Keçmiş Sovet İttifaqı ərazisində kütləvi şəkildə aparılan tikinti işlərinin sementlə təmin olunmasında Qaradağ Sement Zavodunun əvəzedilməz rolu olub. Sovet İttifaqında sementə olan tələbatın artması nəticəsində 1957–1964-cü illərdə daha 3 fırlanan soba istifadəyə verilib ki, bu da istehsal həcminin əhəmiyyətli artımına səbəb olub.
(1996-2000)-ci illərdə zavodun rəhbəri Ağamməd Zalov olmuşdur.
İstehsal gücünə görə Qafqaz ölkələri arasında ən iri müəssisə hesab olunan Qaradağ Sement Zavodu sovet ölkələri arasında tamponaj sementin istehsal olunduğu ilk müəssisədir. Zavodda yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin işlə təmin olunması nəticəsində yetmişinci illərdə istehsal həcmi 1.500.000 tona olmuşdur, lakin Sovet İttifaqının dağılması zavodun istehsal prosesinə ciddi mənfi zərər vurdu. Minimal istehsal zavodun İsveçrənin Holsim şirkəti tərəfindən özəlləşdirilməsinə qədər davam etdi.

1999-cu ildə Qaradağ Sement Zavodu özəlləşdirildi və zavodun adı dəyişdirilərək "Qaradağ Sement" ASC elan olundu. Sentyabr ayının 25-də isə müəssisənin səhmlərinin əksər hissəsi Holsim şirkəti tərəfindən satın alındı. İstehsalın artırılmasına Holsim şirkətinin ciddi münasibəti istehsal həcminin müvafiq olaraq 2003-cü ildə 900.000 tona, 2004-cü il üçün isə 1.140.000 tona çatmasına səbəb oldu. 2005-ci il üçün istehsal hədəfi 1.300.000 ton olaraq müəyyən olunmuşdur. Hal-hazırda "Qaradağ Sement" ASC-də 4 fırlanan soba vasitəsilə sement istehsal olunur. Zavodun yerli sement istehsalı bazarında payı 35–40%-dir.

2012-ci ildə "Qaradağ Sement" ASC-nin adı dəyişdirilərək "Holcim" (Azerbaijan) ASC adlandırılıb. Onun əsas səhmdarı İsveçrənin "Holcim" şirkətidir. Səhmlərin ayrı-ayrılıqda 10%-i Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankına və Azərbaycan İnvestisiya Şirkətinə, 10,6%-i özəl səhmdarlara məxsusdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Qaradağ Sement" Zavodunun adı dəyişdirilib". 2012-05-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-23.

Xarici keçidlər
---------------

* Zavodun Veb saytı
Qaradağ xalçası
**Qaradağ xalçası** (fars. قراجه‌داغ; fars. قره‌داغ), Azərbaycanın iran tarixi və mədəni bölgəsində yerləşən Arasbaran (Qaradağ) vilayətində hazırlanan əl işi xalçalarının bir növüdür. Əsasən Azərbaycanın cənub sərhəddində, Təbrizin şimal-şərqində, Araz çayının cənub qismində İranın Qaradağ vilayətində yerləşən Qaraca kəndində hazırlanır.
Əvvəlcə mərkəzi Arasbaranda yaradılan bu cür xalçaların istehsalı, daha sonralar Balan kəndində yayılmış və burada xalça ornamentinin öz xüsusiyyətləri mövcud idi.
Qaradağ xalçaları Qarabağ xalçalarına bənzəyir, lakin xarici görünüşlərində daha çox "fars" xalçaları hesab olunur. Həmçinin bu xalçalar Şimali Qafqazda toxunan xalçalara da bənzədilir. Bu xalçaların ənənəvi naxışı üç fiqurdan ibarətdir ki, bura mərkəzdə qalaya bənzər bir kontur, yuxarıda və aşağıda isə səkkizguşəli ulduzlar daxildir. Qaradağ xalçaları həmişə simmetrik toxuculuq üsulu ilə yalnız yundan toxunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Karaja rug Arxivləşdirilib 2022-06-02 at the Wayback Machine Encyclopædia Britannica Online

Həmçinin bax
------------

* İran xalçası
* Təbriz xalçaçılıq məktəbi
**Noqay çölü** — Terek və Kuma çayları arasında, Şimali Qafqaz ərazisində meşə örtüyünə sahib olmayan quru və düzən əraziyə sahib çöl. Ərazi Dağıstan, Çeçenistan, Stavropol diyarı ərazisində yerləşir. Çölün adı noqayların adı ilə bağlıdır.

Bitki örtüyü kserofit və qalofitlərdən ibarət olsa da, ərazisinin böyük hissəsini qumlu sahələr təşkil edir.

İqlimi
------

Noqay çölünün iqlimi quru kontinentaldır. İllik yağıntının miqdarı 300 mm keçmir. İsti dövrün orta temperaturu (aprel — oktyabr) +22-25 °C , soyuq fövrün isə (noyabr — mart) 0 - 2 °C arasında dəyişir. Minimum temperatur −33 °C (yanvar, fevral), maksimum isə +45 °C (avqust) olmuşdur. Qışı az yağıntılı olması ilə seçilir. Ortalama 30 mm təşkil edir. Bu isə az qar örtütü düməkdir.

Torpaq örtüyü
-------------

Çöl üçün tünd şabalıdı və açıq şabalıdı torpaqlar üstünlük təşkil edir. Üstəlik torpaqların böyük əksəriyyəti şoranlaşmışdır. Qərbində göl və şoranlıq ərazilər vardır. Digər ərazilər isə zəif yapışqanlı qumlar ilə örtülüdür.

Hidroqrafiya
------------

Daimi axara malık çay şəbəkəsibdən məhrumdur. Qrunt suları dərində yerləşməsinə baxmayaraq güçlü şəkildə minerallaşmağa məruz qalmışdır. Burada əkinçilik ancaq suvarılma əkinçiliyə əsaslana bilər. Üstəlik su kənardan gətirilməlidir.

Səhralaşma
----------

Noqay çölü əsasən köçəri maldarlıq üçün əlverişlidir. Sovet dönəmində Noqay çölü və ətraf ərazilərə maşınlarla, sayları milyonları keçən heyvanlar Dağıstan, Çeçenistan, İnquşetiya, Şimali Osetiya, Cənubi Osetiya və Gürcüstan əraziləri bura köçürülürdü.

Sosializmin gur dönəmində güçlü şəkildə istifadə edilməsi otlaq ərazilərinin 70 % orta, güçlü və olduqca güçlü şəkildə zərər görmüşdür. 25% ərazi isə heyvanlar üçün zərərli bölgəyə çevrilmişdir.

Noqay çölünün cənub və cənub-şərq hissəsinin güclü intensiv şəkildə istifadəsi onun qumlu səhraya çevrilməsinə səbəb olmuşdur. Əvvəllər isə otlaq bitkiləri qumların hərəkətinə maneə olurdu. İnsanın bu kor təbii fəaliyyəti nəticəsində Noqay çölünün tanıtma kartı olan Sayqalar itirilmişdir

İstinadlar
----------

1. ↑  "Noqay çölü". 2020-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-22.
2. ↑  "Eldar Eldarov. Noqay çölü". 2014-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-22.
3. ↑  "Noqay çölü : Dağıstan Respublikasının Regional Coğrafiya Cəmiyyətinin bölməsi". 2014-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-22.
4. ↑  "Noqay çölündə artıq sayqas yaşamır". 2020-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-22.
**Buğda tripsi** *lat.* Haplothrips tritici Kurd.-Buğda tripsinin yetkin forması qaramtıl rəngdə olub, 1,5–2 mm böyüklükdədir.

Quruluşu
--------

Buğda tripsinin yetkin forması qaramtıl rəngdə olub, 1,5–2 mm böyüklükdədir. Qarıncığın axırıncı buğumu boru halında uzanaraq, konusvari forma almışdır. Sürfə xarici görünüşünə görə yetkin formaya çox oxşayır. O, ancaq qırmızı rəngdə olur. Buğda tripsi deşib-soran ağız aparatına malik olub, taxıl bitkilərinin, o cümlədən payızlıq və yazlıq buğdanın zərərvericisidir.

Biologiyası
-----------

Buğda tripsinin xarakterik bioloji xüsusiyyətindən biri ondan ibarətdir ki, o, müxtəlif amillərdən (o cümlədən mikroiqlimdən) asılı olaraq bütün taxıl sahələrində eyni dərəcədə yayılmır və onun yayılması müəyyən ocaqlar şəklində olur. Azərbaycanda buğda tripsinin yaşayış tərzinə dair olduqca az elmi-tədqiqat işləri aparılmışdır. Buna baxmayaraq onun biologiyasının aşağıdakı bəzi cəhətlərini göstərmək olar:
Sürfələr gövdə daxilində və torpağın üst qatında qışlayır. Erkən yazda havanın orta gündəlik temperaturu 10oC-yə çatdıqda qışlamadan çıxan sürfələr əvvəlcə pronimfa, sonra isə nimfa fazasına çevrilir. Payızlıq taxılların sünbülləmə dövrünə qədər olan müddət ərzində tripsin yetkin formasaı əmələ gəlir. Bu formalar əvvəlcə payızlıq, sonra isə yazlıq taxıllara yoluxur və burada qidalanaraq sünbül pulcuqları içərisinə yumurta qoyur. Yumurtadan çıxan sürfələr sünbül pulcuğu və süd yetişmə dövründə olan dənlərin şirəsi ilə qidalanır.
Qidalanma nəticəsində pulcuqlar rəngini dəyişir, dənlərdə girinti-çıxıntılıq əmələ gəlir. Belə dənlər çəkisini itirir və cılızlaşır. Məhsul yığımı dövründə sürfələr torpağın üst qatına düşərək qışlamağa gedir.

Yayılması
---------

Tovuz və Qazax rayonlarında yayılmışdır.

Ədəbiyyat
---------

1. Kənd təsərrüfatı entomologiyası, S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov, 1986, səh 159

İstinadlar
----------

1. ↑  Kənd təsərrüfatı entomologiyası, S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov, 1986, səh 159
**Qdınya** (pol. Gdynia) — Polşanın şimalında şəhər. 2014-cü il siyahıyaalmasına əsasən əhalisi 247,8 min nəfərdir. Qdansk və Sopot ilə birlikdə Truymuka aqlomerasiyasını təşkil edirlər.

Tarixi
------

Qdınya gənc bir şəhərdir. O, Birinci Dünya müharibəsindən sonra, 1253-cü ildə balıqçılığı ilə məşhur olmuş kəndin adını alaraq yaranmışdır. Polşa dənizə çıxış əldə etdikdə, Dançiq vilayəinin tərkibinə daxil olmadı. Buna görə Qdınyada yeni bir dəniz limanı tikməyə başladı. Seym limanının tikintisi ilə bağlı akt 23 sentyabr 1922-ci ildə təsdiq edilib. Dəniz gəmisi ilk dəfə olaraq 1923-cü ildə Qdınya limanına daxil olmuşdur. 1923-cü və 1926-cı illər arasında yeni şəhərin əhalisi 1000-dən 100 000 nəfərə qədər artıb.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı şəhər alman qoşunları tərəfindən işğal edildi və Qottenhafen adlandırdı. Qdınyada yerləşən liman müharibə zamanı tamamilə məhv edilmişdir, lakin müharibə başa çatdıqdan sonra dərhal yenidən bərpa edilmişdir.

Paris Kommunası adına Qdınya Sudoverf Sosialt Blok ölkələri üçün tankerlər və rudovozlar tikdi, Liman Polşa Hərbi Dəniz Qüvvələrinin əsas hərbi-dəniz bazasına çevrildi. 1970-ci ildə mağazalarda bütün malların qiymətlərinin kəskin artması səbəbindən silsilə tətillər və kütləvi iğtişaşlar baş verdi.

Nəqliyyat
---------

Qdınya şəhərində sakinlər tərəfindən ən çox istifadə olunan trolleybus vardır.

Qdınya və digər Polşa şəhərləri arasında sərnişin daşımalarını xüsusi elektrik qatarları təmin edir.

Məşhur şəxslər
--------------

* Tadeuş Apolinari Venda — Qdınyada dəniz limanlarının polyak mühəndis və dizayner.
* Adam Mixail Darski — Behemoth rok qrupunun vokalisti.
* Kajimer Ostrovski — məşhur polyak rəssam və pedaqoqu.
* Qalina Semdyanova — belarus siyasətçi.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .

Həmçinin bax
------------

* Qdnya şəhərinin rəsmi veb səhifəsi
* Qdnya şəhərinin xəritəsi və görməli yerləri
* Qdnyada yerləşən otel və hostellər
* Qdnya şəhəri haqqında turistlər üçün məlumat
**Ərdal Öz** (26 mart 1935 - 6 may 2006) — türk yazıçısı və naşiri.

Həyatı
------

Ərdal Öz 1935-ci ildə Sivasın Yıldızeli bölgəsində doğulmuşdur. 1953-cü ildə Tokat Litseyini, 1969-cu ildə Ankara Üniversitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Türk Dil Qurumu Yayın Qolunda işə başlamış, Türk Sinematek Dərnəyinin Ankara şöbəsində çalışmışdır. 

12 mart 1971-ci il tarixindən etibarən üç dəfə həbs olunmuşdur. Məhkəmə istintaqı nəticəsində azad edilmişdir. Məhbədə olduğu müddətdə Dəniz Gəzmiş və Yusuf Aslan kimi inqilabçı gənclərlə tanış olmuş və onlar haqqında hekayələr yazmışdır.

"Cem Yayınevi"nin uşaq kitabları seriyasını redaktə etmişdir. 1980-ci ildə Can Yayınlarını yaratmışdır. 

Uzun müddət müalicə olunduğu xəstəxanada, ağciyər xərçəngi xəstəliyindən qurtula bilməyib 2006-cı il mayın 6-da saat 17:22-də vəfat etmişdir.

Əsərləri
--------

### Roman

* *Odalarda* (1960)
* *Yaralısın* (1974)
* *Deniz Gezmiş anlatıyor* (1976)
* *Gülünün solduğu akşam* (1986)
* *Odalarda* (Elden geçirilmiş - 1995)
* *Defterimde kuş sesleri* (2003)

### Hekayə

* *Yorgunlar* (1960)
* *Qanayan* (1973)
* *Havada qar səsi var* (Yorgunlar’dan dört öykü ile birlikte, 1987)
* *Sular nə gözəlsə*(1997)
* *Cam qırıqları* (2001)

### Digər əsərləri

* *Ihlamurlar* (1994)
* *Allı turnam* (1998)

### Uşaq kitabları

* *Dedem Korkut öyküleri* (1979)
* *Alçacıktan Kar Yağar* (1981)
* *Qırmızı şar* (1990)
* *Atam rəsm çəkdi*

Mükafatları
-----------

* **Yaralısın** əsərinə görə 1975ci ildə Orhan Kemal Roman Armağanı
* **Sular nə gözəlsə** əsərinə görə 1998-ci ildə Sait Faik Öykü Armağanı
* **Cam qırıqları** əsərinə görə 2001-ci ildə Sedat Simavi Edebiyat Ödülü
**Ər-Riyad** (*ərəb.* الرياض‎) — Səudiyyə Ərəbistanın paytaxtı. Nəcd tarixi coğrafi əyalətinin inzibati mərkəzi.

Ər-Riyad sürətlə inkişaf edən şəhərlərdən biridir. O, həm Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı, həm də Nəcd tarixi coğrafi əyalətinin inzibati mərkəzidir.

Əhalisi
-------

Şəhər əhalisinin sayı 6,506,700 nəfərdən artıqdır. Əhalinin sıxlığı hər kv km-ə görə 3,600 nəfərdir.

Tarixi
------

Paytaxtın tarixi çox qədim deyil. O, 1821-ci ildə İslam dövlətinin inzibati mərkəzi kimi salınmışdır. Müasir Ər-Riyad ölkənin ən böyük siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzidir.

Sənayesi
--------

Şəhərdə neft emalı, sement, yeyinti, toxuculuq, maşınqayırma sənaye müəssisələri, istilik və atom elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir.

Təhsil
------

Ər-Riyadda bir neçə ali məktəb fəaliyyət göstərir. 1957-ci ildən fəaliyyət göstərən Ər-Riyad universiteti ölkənin ilk ali məktəbidir. Bu universitetdə təhsil ərəb və ingilis dillərindədir. Şəhərdə İslam universiteti də fəaliyyət göstərir. O da qeyd olunmalıdır ki, Səudiyyə Ərəbistanından olan gənclərin bir qismi Qərbi Avropa və Amerika universitetlərində təhsil alırlar.

Həmçinin bax
------------

* Səudiyyə Ərəbistanı
* Səudiyyə Ərəbistanı coğrafiyası
* Səudiyyə Ərəbistanın dövlət quruluşu
* Səudiyyə Ərəbistanında ali təhsil
* Səudiyyə Ərəbistanı şəhərləri

Xarici keçidlər
---------------

Şəhərin rəsmi saytı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Soltanova H.B. Məmmədov C.A. «Yaxın və Orta Şərq ölkələrinin iqtisadi və sosial coğrafiyası» (dərslik). Bakı: «Bakı Universiteti» nəşriyyatı, 2008, s. 224

| Ərəb ölkələrinin paytaxtları |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Afrika | Asiya |
| 
* **Əlcəzair**, Əlcəzair
* **Qahirə**, Misir
* **Cibuti**, Cibuti
* **Əl-Əyun** (elan edilmiş), Qərbi Saxara
* **Xartum**, Sudan
* **Moqadişo**, Somali

 | 
* **Moroni**, Komor adaları
* **Nuakşot**, Mavritaniya
* **Rabat**, Mərakeş
* **Tripoli**, Liviya
* **Tunis**, Tunis

 | 
* **Əbu-Dabi**, BƏƏ
* **Amman**, İordaniya
* **Bağdad**, İraq
* **Beyrut**, Livan
* **Dəməşq**, Suriya
* **Doha**, Qətər

 | 
* **Ramallah**, Fələstin
* **Küveyt**, Küveyt
* **Manama**, Bəhreyn
* **Maskat**, Oman
* **Ər-Riyad**, Səudiyyə Ərəbistanı
* **Sana**, Yəmən

 |

 |
**Rza Aslanov** (Tam adı: *Rza Əlipaşa oğlu Aslanov*; d.14 noyabr 1911, Goranboy, Xanqərvənd k. Azərbaycan SSR - ö.27 oktyabr 2000, Bakı, Azərbaycan) — Kirovabad (Gəncə) şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi

Həyatı
------

Rza Əlipaşa oğlu Aslanov 1911-ci ildə Qasım İsmaylov (indiki Goranboy) rayonu, Xanqərvənd kəndində anadan olmuşdur. Atası 1915-ci, anası isə 1920-ci illərdə vəfat etmişlər. 1925-ci ilə kimi qohumların himayəsində böyümuşdür. 1925-ci ildə Gəncə şəhərində uşaq evinə yerləşdirilmişdir. 1925-1927-ci illərdə Bakıdakı V.İ Lelnin adına toxuculuq fabrik-məktəbində oxumuşdur. Onu Gəncədəki S.Orjenikidze adına toxuculuq fabrikinə işə göndərirlər. O, burada 4 il fəhlə işləmişdir. Sonra 5 il komsomol işində çalışıb, məsul partiya işlərinə irəli çəkilib. 1949-1953-cü illərdə S.M. Kirov adına ADU-nin (indiki BDU) tarix fakültəsində təhsil almışdır. 1957-ci ildə Moskvada Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası MK-nin yanında xüsusi Lenin kurslarının müdavini olmuşdur. Rza Aslanov 27 oktyabr 2000-ci ildə 89 yaşında Bakı şəhərində dünyasını dəyişib.

Əmək fəaliyyəti
---------------

R.Ə.Aslanov Azərbaycan KP MK-də məsul işlərdə çalışmış, Gəncə, Qusar, Sabirabad rayonlarında MTS direktoru işləmiş, Bərdə, Şəmkir, Kirovabad (Gəncə), İmişli rayonlarında birinci katib vəzifəsində işləmişdir. O, uzun müddət BBTİ-nin (Bakı Baş Tikinti İdarəsinin) Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri işləmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ikinci çağırış deputatı olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin üçüncü çağırış deputatı olmuşdur.

Mükafatları
-----------

* Lenin ordeni — 01.12.1943
* Медаль « За Оборону Кавказа» — 23.09.1944
* Медаль «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.» — 03.10.1946
* Медаль « За доблестный труд, в ознаменование 100- летия со дня рождения В.И.Ленина» — 31.03.1970
* Медаль « Ветеран Труда» — 07.05.1975
* Медаль « Тридцать лет победы в Великой Отечественной войне 1941-1945гг.» — 09.10.1975.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Tikinti Kompleksinin Ensiklopediyası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Goranboyun Tarixi, Mədəniyyəti, Turizmi". 2019-11-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-25.
**Leon Vert** (*ing.* Léon Werth; 17 fevral 1878 — 13 dekabr 1955) — fransız yazıçısı və incəsənət tənqidçisi, Oktav Mirbonun dostu və Antuan de Sent-Ekzüperinin ən yaxın dostu və sirdaşı.

Əsərlərində Fransa cəmiyyətinin hər iki dünya müharibəsi dövründəki yaşamına və kollaborasionizmə tənqidi və həssas yanaşma müşahidə olunur.

Kitabları
---------

* 33 jours *(33 gün)*
* Clavel chez les majors *(Mayor Klavel)*
* La maison blanche *(Ağ ev)*
* Clavel soldat *(Əsgər Klavel)*
* Cochinchine *(Koçin-çin)*
* Le destin de Marco *(Markonun taleyi)*
* Le monde et la ville *(Dünya və şəhər)*
* Impressions d'audience
* Saint-Exupéry, tel que je l'ai connu *(Mənim tanıdığım Sent-Ekzüperi)*
* Caserne 1900
* Déposition / Journal 1940 - 1944
* Voyages avec ma pipe *(Çubuğumla birgə səyahət)*
* Une soirée à L'Olympia *(Olimpiyada gecə)*

"Balaca şahzadə"
----------------

Antuan de Sent-Ekzüperinin "Balaca şahzadə" əsəri Leon Vertə həsr olunmuşdur. Əsərin epiqrafında aşağıdakı sözlər yazılıb:

> 
> *"Leon Vertə.*
> 
> 
> *Uşaqlardan xahiş edirəm ki, bu kitabı yaşlı adama həsr etdiyimə görə məni bağışlasınlar. Mənim çox ciddi üzrlü səbəbim var: həmin yaşlı adam mənim dünyadakı ən yaxşı dostumdur. İkinci üzrlü səbəbim də var: həmin yaşlı adam dünyada hər şeyi başa düşür, hətta uşaq kitablarını da. Üçüncü üzrlü səbəbim: o Fransada yaşayır, orada indi aclıq və soyuqdur. Əgər bütün bu üzrlər kifayət deyilsə, onda mən bu kitabı həmin yaşlı adamın bir vaxtlar olduğu balaca oğlana həsr etmək istəyirəm. Bütün yaşlı adamlar nə vaxtsa balaca olublar, amma hamısı bunu xatırlamır. Odur ki, mən öz ithafıma düzəliş etmək istəyirəm:*
> 
> 
> *Balaca oğlan olduğu vaxtkı Leon Vertə".*
> 
> 
> 
> *Orijinal mətn*  (fr.)  
> 
> À Léon Werth.
> 
> 
> Je demande pardon aux enfants d'avoir dédié ce livre à une grande personne. J'ai une excuse sérieuse: cette grande personne est le meilleur ami que j'ai au monde. J'ai une autre excuse: cette grande personne peut tout comprendre, même les livres pour enfants. J'ai une troisième excuse: cette grande personne habite la France où elle a faim et froid. Elle a besoin d'être consolée. Si toutes ces excuses ne suffisent pas, je veux bien dédier ce livre à l'enfant qu'a été autrefois cette grande personne. Toutes les grandes personnes ont d'abord été des enfants. (Mais peu d'entre elles s'en souviennent.) Je corrige donc ma dédicace:
> 
> 
> À Léon Werth quand il était petit garçon.
> 
> 
> 
>

Xarici keçidlər
---------------

**Fransızca**

* *Une soirée à l'Olympia*, livre electronique
* Léon Wert on the website of Viviane Hamy Publishing house Arxivləşdirilib 2006-02-12 at the Wayback Machine
* Left french newspaper *Politis*, january 2006
* Events in the Pompidou Center Library in Paris Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine
* Pierre Michel, *Octave Mirbeau et Léon Werth* Arxivləşdirilib 2006-08-27 at the Wayback Machine.
**Leona Paraminski** (tam adı: *Leona Paraminski*, xorv. Leona Paraminski; 22 avqust 1979, Zaqreb) — Xorvatiya kino, televiziya və teatr aktrisası.

Həyatı
------

Leona Paraminski Zaqreb yaxınlığındakı Vrbovets qəsəbəsində böyüyüb boya-başa çatmışdır. Uşaqlığı Xorvatiya və Almaniyada keçmişdir. Uşaq yaşlarından idman və incəsənətlə maraqlanmışdır. İbtidai və orta məktəbdə oxuyarkən dram qrupunun üzvü olub. İlk dəfə canlandırdığı obraz Zoluşka olub. Bu illər ərzində o, həm də xorda ifa edir, müasir və klassik rəqslərdən ibarət rəqs qrupunda fəal iştirak edir, həmçinin karate və tennislə məşğul olurdu.

18 yaşında Leona Zaqrebdəki Zaqreb Universitetinin Dramatik İncəsənət Akademiyasına daxil olur. Hələ universitetdə təhsil aldığı dövrdə *Vinko na krovu* filmində ən yaxşı aktrisa nominasiyasında F.R.K.A. mükafatına layiq görülmüşdür. Çəkildiyi ilk bədii film 1999-cu il istehsalı olan *Madonna*dır (*Boqoroditsa*, Neven Hitretsin rejissorluğu ilə). Bir il sonra 2002-ci ildə Pula kinofestivalında Leona Paraminski *Rioda qış* bədii filminə görə (*Prezimiti u Riu*, 2002) Xorvatiyada ən mühüm film mükafatı olan *Ən yaxşı aktrisa Qızıl Arena* ilə təltif olunur.

Leona Paraminski 30-dan çox kino və televiziya şouunda baş rolları ifa etmişdir. O, tez-tez teatrda güclü və qüdrətli qadın baş rollarını canlandırır. O, həm də Dalibor Matanitsin qısa filmlərində iştirakına görə ən yaxşı aktrisa kimi üç beynəlxalq mükafat almışdır. Leona həm də televiziya, festivallar və müxtəlif mərasimlərin aparıcısı kimi fəaliyyət göstərir və xeyriyyəçiliklə məşğuldur. 

Leona Paraminski Xorvatiya Milli Teatrının üzvüdür. 2012-ci ilin mayında Tin Komlyenoviçlə ailə həyatı qurmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

* *Madonna* (*Bogorodica*, 1999)
* *Četverored* (1999)
* *Səma, peyk* (*Nebo, sateliti*, 2001)
* *Yavaş təslim* (*Polagana predaja*, 2001)
* *Rioda qış* (*Prezimiti u Riu*, 2002)
* *İsa cəmiyyəti* (*Družba Isusova*, 2004)
* *Seks, içki və qırğın* (2004)
* *Həqiqi möcüzə* (*Pravo čudo*, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Leona Paraminski - Awards". Internet Movie Database. 6 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 May 2010.
2. ↑  "Leona Paraminski married Tin Komljenović". Story.hr. 2016-09-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Leona Paraminski — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0003 7185 2334 · LCCN: no2012018440 · VIAF: 95099477 · WorldCat VIAF: 95099477 |
**Dağ badamı** (*lat.* Amygdalus fenzliana) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin gavalı cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir –EN A2abc+3c. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

4 m-ə qədər hündürlüyündə, yerə sərilmiş geniş çətirli, ağac və ya koldur, budaqların sonu tikanlıdır. Yarpaqlar qısa saplaqlı 1,5 sm-ə qədər uzunluğunda, kənarları elllipsvari neştərşəkilli, mişarşəkilli dairəvi və pazşəkillidir. Əsası çılpaq, dairəvi,Yarpaqlar üstdən yaşıl, alt hissədə isə solğun-yaşıl olur, ortadan görüən damarlı, 6-8 sm uzunluğundadır. Kasa yarpağının borucuğu zəngvari, qırmızımtıldır. Çiçəkləri birdən beşə qədər olub, qırmızımtıl rəngdə olur. Ləçəkləri çəhrayı rəngli və təxminən yumrudur. Meyvə dairəvi, məxməri, tək oturaqdır. Toxumu oval, yana brkidilmiş, təpə issəsi iti və ya ket, 2 sm-ə qədər uzunluğunda, demək olar ki, hamardır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Quru qayalı yamaclarda və kollarda, Naxçıvanın orta dağ qurşaqlarında, cəngəlliklərdə yayılıb. Çiçəkləməsi aprel, meyvələməsi sentyabr aylarına təsadüf edir. Çoxalması toxumladır. Kriptofitdir. Dekoratvi bitkidir. Quraqlıq yerlərdə yaşıllaşdırılmada istifadə oluna bilər.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Otarılma və tapdalanma nəticəsində yaşama ərazisi məhdudlaşır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin qarşısının alınması üçün yasaqlıqların yaradılması təklif olunur, yeni yayılma sahələri axtarılmalıdır.

Yayılması
---------

Azərbaycan, Türkiyə və İranda təbii arealı vardır.

Azərbaycanda yаyılması
----------------------

Talış bölgəsində, Alazan Əyriçay çökəkliyində, Naxçıvan MR-nın dağ və düzənliyində, Kür-Araz ovalığında (Diabar) rast gəlinir. Kür düzənliyi, Kiçik Qafqazın şimal və cənub hissəsi, Naxçıvanın dağlıq hissəsi, Diabardır.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, ətraf mühitin mənfi təsirlərinə həssaslıq müşahidə olunur .

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Otarılma və tapdalanma nəticəsində yaşama ərazisi məhdudlaşır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q20576825
* GRIN: 3020
* IPNI: 721361-1
* Tropicos: 27804124

 |
**Dağ ayıdöşəyi -** (lat. *Oreopteris limbosperma* (All.) Holub et Pouzar.) **-** Telipteriskimilər – (*Thelypteridacaea* Pichi Sermolli.) fəsiləsinə aid bitki növüdür.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Məlumat azlığı*" kateqoriyasın aiddir – DD. Azərbaycanın **nadir** növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir. Kökümsovu qalın, qısa və şaqulidir. Yarpaqları qısa saplaqlı, uzunsov-lansetvari, qaidədə daralan, kənarları bütöv və ya əyri-üyrüdür; birinci sıranın seqmentləri lansetşəkillidir, ucu itiləşmiş, uzanmış dilciklərə bölünmüşdür. Soruslar meyvə verən damarların təpə hissəsində yerləşir. Sporlar qonur rəngdə, böyrəkşəkilli-oval, kənarları xırda daraqvaridir; örtükləri tez tökülən və vəzilidir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Sporların yetişmə dövrü iyul-sentyabr aylarına təsadüf edir. Mezofitdir. Aşağı dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına kimi,kölgəli, yarpaqlı ağac meşələrində bitir.

Yayılması
---------

Kiçik Qafqazın şimal rayonları (Murovdağ ərazisində meşələrdə az rast gəlinir).   

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Antropogen amillərin təsirinə məruz qalır. 

### Mühafizə tədbirləri

Populyasiyalarının nəzarətə götürülməsi və mütəmadi monitorinqlərin aparılması vacibdir.

Sinonimlər
----------

*Dryopteris limbosperma* (All.) Bech.

*Dryopteris oreopteris* (Ehrh.) Maxon

*Lastrea limbosperma* (All.) Ching

*Lastrea limbosperma* (All.) Holub

*Lastrea limbosperma* (All.) Heywood

*Thelypteris limbosperma* (All.) H.P. Fuchs

*Thelypteris oreopteris* (Ehrh.) Sloss.

*Polypodium limbospermum* All.

*Polypodium oreopteris* Ehrh.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri. II nəşr. Bakı-2013.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-24.
3. 1 2 3  Флора Азербайджана, 1950
4. 1 2  Əsgərov A.M. 2005
5. ↑  Аскеров А.М. 2001
6. ↑  Əsgərov A.M. V.N. Kərimov, 2013
**Qinzburq göydələni** (*ukr.* Хмарочос Гінзбурга) və ya **Qinzburq evi** (*ukr.* Дім Гі́нзбурга) – Kiyevdə yerləşmiş 12 mərtəbəli, 67,5 metr hündürlüyündə göydələn. "Ukraynanın ilk göydələni" kimi tanınan bu bina 1912-ci ildə tamamlanmış və 1941-ci ildə dağıdılmışdır.

Tarixi
------

Göydələn 1910–1912-ci illərdə tikilmişdir. Tikili gəlir evi kimi istifadə olunurdu. Göydələndə 94 mənzil yerləşirdi və onların ən böyüyü 11 otaqlı idi. Ümumilikdə isə binada 500-ə yaxın otaq var idi.

Qinzburq göydələninin birinci mərtəbələrində ticarət mərkəzi yerləşirdi. Binada Kiyevin panoramasına tamaşa etməyə imkan verən bir qüllə var idi.

1913-cü ilin payızında rəssam Oleksandr Muraşko göydələnin 12-ci mərtəbəsində eyni vaxtda 100-ə yaxın insanın təhsil aldığı "Oleksandr Muraşkonun sənət studiyası"nı açmışdır. Burada rəsm və rəngkarlıqla yanaşı, incəsənət tarixi və fəlsəfəsi haqqında da mühazirələr oxunurdu. Studiya 1917-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.

1918-ci ilin aprelində Ukrayna Xalq Respublikasının 6 zabitdən ibarət fransız hərbi missiyası bu binada yerləşirdi.

Bina 1929-cu ildə eksperimental sovet filmi olan "Kinokameralı adam "filminin çəkilişində istifadə edilmişdir. Filmdə qüllənin və göydələnin daxili həyətindən səhnələr görmək mümkündür.

Göydələn 24 sentyabr 1941-ci ildə Almaniyanın Rusiya işğalı zamanı SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı tərəfindən uçurulmuş, 1950-ci illərin əvvəllərində isə bünövrəsinin sökülməsi ilə tamamilə dağıdılmışdır. 1954–1961-ci illərdə Qinzburq göydələninin yerində Moskva hoteli (2001-ci ildən "Ukrayna" hoteli) tikilmişdir.

Qalereya
--------

* Binanın divarları.Binanın divarları.
* Pəncərəsindən mənzərə.Pəncərəsindən mənzərə.
* Qülləsi.Qülləsi.
* 1920-ci illərdə.1920-ci illərdə.
* Binanın dağıntıları (1941).Binanın dağıntıları (1941).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Первый небоскреб". www.socmart.com.ua. 2016-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-12.
2. ↑  "КАРУСЕЛЬ... ОЛЕКСАНДР МУРАШКО — ХУДОЖНИК КОЛЬОРУ". Зеркало недели | Дзеркало тижня | Mirror Weekly. 2023-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-12.
3. ↑  "Битва за Украину: как Антанта уступила УНР Германии". hvylya.net (rus). 2015-01-27. 2023-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-12.
4. ↑  *admin.* "Секретный Киев: Небоскреб Гинзбурга | Заметкин" (rus). 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-25.
5. ↑  "Wayback Machine". web.archive.org. 2009-01-29. 2009-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-20.

Xarici keçidlər
---------------

* 24 sentyabr 1941-ci il. Qinzburq evi.
**Eduard Bulver-Litton** (25.5.1803, London –18.1.1873, Devonşir qraflığı, Torki) — ingilis yazıçısı, siyasi xadim.

Həyatı
------

Kembricdə Triniti-kollecdə oxumuşdur. 1831–41-ci illərdə viqlər və 1852-ci ildən Torilər partiyasından parlamentin üzvü; İngiltərə lordu, per (1866) olmuşdur. 1820-ci ildən Corc Bayronun təsiri ilə şeir yazmağa başlamışdır.

Fəaliyyəti
----------

"Folklend" adlı ilk romanı 1827-ci ildə çap edilmişdir. "Pelem, yaxud Centlmenin sərgüzəştləri" (1828) macəra-satirik romanı ilə şöhrət qazanmışdır. 30-a yaxın roman yazmışdır. "Yucin Eram" (1832) romanı və "Pompeyin son günləri" (1834), "Riensi, yaxud Sonuncu Roma tribunu" (1835), "Harold, yaxud Saksların sonuncu kralı" (1848) tarixi romanları daha məşhurdur. Elmi rasionalizmi (o cümlədən Çalz Darvinin nəzəriyyəsini) inkar etmiş, təxəyyülün gücünə və okkultizm təcrübəsinə inanmışdır ("Zanoni", 1842, "Qəribə əhvalat", 1862 romanları). Bulver-Litton detektiv janrının ("Pol Klifford", 1830), həmçinin roman-antiutopiyanın ("Gələcək irq", 1870) əsasını qoyanlardan biri olmuşdur. "Rişelye, yaxud Sui-qəsd" (1839), "Pul" (1840) və s. tarixi pyes və melodramların müəllifidir. Bulver-Littonun yaradıcılığının Çarlz Dikkens, U. Kollinz, E.Po, N. Qotorn və F.M. Dostoyevskiyə təsiri olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  **Bulver-Litton**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 73. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Works by Edward Bulwer-Lytton at Project Gutenberg
* Works by or about Edward Bulwer-Lytton at Internet Archive
* Works by Edward Bulwer-Lytton at LibriVox (public domain audiobooks)
**Əliyev Rüstəm Talıb oğlu**  - texnika elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Əliyev Rüstəm Talıb oğlu Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra Neft hasilatı üzrə AzETNÇİ-nun "Hidromexanika" laboratoriyasında mühəndis işləyibdir. 1969-cu ildə "Gilli məhsulların qazılan quyularda hərəkəti zamanı hidravlikk müqavimətlərin tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1970-ci ildən AzNKİ-da "İqtisadiyyat, təşkilat və idarəetmə" kafedrasının dosenti, Qaz-neft-mədən fakültəsinin dekan müavini, beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektor, "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru, "Əməyin mühafizəsi" kafedrasının müdiri kimi vəzifələrdə çalışıb. 1991-ci ildə "Qazmada və neft hasilatında texnoloji proseslərin tənzimlənməsinin hidravlik əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 2002-2008-ci illərdə ADNA-nın "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru olub.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Əliyev R.T. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir. 
Elmi tədqiqatların sahəsi: gilli məhlulların qazılan quyularda hərəkəti zamanı hidravlik müqavimətlərin tədqiqi; neftin işlənilməsi, qazılması, nəql edilməsi məsələləri. 
Əliyev R.T. 100-dən artıq elmi məqalənin, metodik rəhbərliyin müəllifidir. İxtiralara görə 2 müəlliflik şəhadətnaməsi və 6 patent alıb. Kadr hazırlığı ilə məşğul olub.