Xırdalan pivəsi.
**Azərbaycanda pivə** populyar alkoqollu içkilərdən biridir. Pivəni Azərbaycanda "narıncı qızıl" da adlandırırlar. Carlsberg Azərbaycan ölkədəki ən böyük pivə istehsalçısıdır. 2014-cü ilin məlumatına əsasən Azərbaycan pivə istehlakına görə müsəlman ölkələri arasında dördüncü yerdədir. 2020-ci ildə Azərbaycanda 54,7 milyon litr pivə istehsal olunub və Azərbaycandakı arpa ehtiyatlarının cəmi 0,96 %-i (13.203 ton) pivə istehsalına sərf olunub.

Tarixi
------

### 1868–1960

Azərbaycanda pivə istehsalının əsası XX əsrdə Yelenendorfda yaşayan almanlar tərəfindən qoyulub. Yelenendorfdakı alman icmasına mənsub olan Forer qardaşları 1868-ci ildə pivə zavodu tikdiriblər. Zavodun illik pivə istehsal əvvəlcə cəmi 12 min litr idi. Vaxt keçdikcə Azərbaycanda pivəyə olan təlabat artmış və 1911-ci ildə zavodda 21.900 vedrə pivə istehsal olunmuşdur. Bu zavod gücünə görə XX əsrin əvvəllərində Zığda yerləşən Bakı pivə zavodundan sonra ikinci yeri tuturdu. Forer qardaşlarının Bakıda da mağazaları vardı, Kolyubakinskiy və Mariinskiy küçələrinin kəsişməsində, Nağıyevin evində yerləşirdi.

Sovet hakimiyyətindən sonra zavod bağlanıb. 1949-cu ildə Yelenendorfdakı pivə zavodu Kirovabad pivə zavodu adı ilə fəaliyətini bərpa etsə də, 2006-cı ildə fəaliyyətini dayandırmışdır.

Azərbaycanda ikinci pivə zavodu Zığda inşa edilib. Bu zavodda Jiqulevskoe pivəsi istehsal olunurdu. Zavodun əsası avstriyalı tacir və zadəgan Alfred Yozef Mariya fon Vakano tərəfindən qoyulmuşdu. O, 1889-cu ildə Bakıda (indiki İsrafil Məmmədov küçəsində) pivə anbarı da tikdirmişdir.

### 1960–hazırda

1960–1970-ci illərində Azərbaycanın pivə təlabatı dayanmadan artdığı üçün bu dövrdə Azərbaycan ərazisində yeni-yeni pivə zavodları açılmağa başlayıb. Bu cür zavodlardan biri keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin ərazisində yeganə olan Əsgəran alkoqolsuz pivə zavodu idi. Salyanda (1965), Yevlaxda (1967), Xaçmazda (1969), Mingəçevirdə (1975), Sumqayıtda (1975) və Zaqatalada (1979) pivə zavodları açılmışdır. 1969-cu ildə Azərbaycan SSR-də ən böyük pivə zavodu olan Xırdalan zavodu istifadəyə verilib. Bu zavod Bakıdan 10 kilometr aralıda, Xırdalan qəsəbəsində yerləşirdi. Həmin dövrdə zavod Bakı-Pivə istehsal birliyinə məxsus idi və SSRİ-dəki ən böyük altı pivə zavodundan biri idi.

1997-ci ildə zavod Fransanın "Group Castel" tabeçiliyinə keçmiş və 1998-ci ildə zavodda yenidənqurma işləri aparılmışdır. İllik istehsal gücü 6 milyon dekalitr olan "Bakı Kastel" zavodunun açılışı 2000-ci ildə baş tutmuşdur. Rəsmi açılışda Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev də iştirak etmişdi. Bu müəssisədə Xırdalan pivəsinin istehsalına başlanmış, "Xırdalan Qara", "Xırdalan 7/7", "33 Export", "Bizim pivə", "Əfsanə" pivə markaları ortaya çıxmışdır. 2008-ci ilə qədər bu şirkətin məhsulları Azərbaycan pivə bazarının 70 faizdən çoxunu əhatə edirdi.

18 may 2021-ci il Azərbaycan İqtisadiyyat Nazirliyi və Carlsberg Azərbaycan arasındakı müqaviləyə əsasən şirkət 2021–2025-ci illər ərzində pivə istehsalının inkişafına 25 milyon manatdan çox qoyacaq. 2021-ci ildə Carlsberg Azərbaycan tərəfindən ilk dəfə yerli arpadan pivə istehsal olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Pivəbişirmənin çiçəklənməsi və ya Azərbaycanda ən müasir pivə zavodunun yaranması haqqında". Azertag (az.). 6 avqust 2021. 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  "Neft bumu və almanlar: Azərbaycanda "narıncı qızıl" necə meydana gəldi – FOTO". 1news (az.). 9 iyul 2021. 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.
3. 1 2  "Yerli arpadan hazırlanmış pivə istehsalına başlanılıb". Azertag (az.). 16 sentyabr 2021. 2021-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.
4. ↑  "Azərbaycan pivə istehlakına görə müsəlman ölkələri arasında "dördüncüdür"". BBC Azərbaycan. 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.
5. ↑  "Sənaye məhsullarının ən mühüm növlərinin natura ifadəsində istehsalı". Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (az.). İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.[*ölü keçid*]
6. ↑  "Arpa ehtiyatları və istifadəsi". Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (az.). İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2021.[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Azərbaycanda pivə** ilə əlaqəli mediafayllar var.

| ⛭Asiyada pivə |
| --- |
| Suveren dövlətlər | 
* Azərbaycan
* Bəhreyn
* Banqladeş
* Butan
* Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
* Bruney
* Cənubi Koreya
* Çin
* Ermənistan
* Əfqanıstan
* Filippin
* Gürcüstan
* Hindistan
* İndoneziya
* İordaniya
* İraq
* İran
* İsrail
* Kamboca
* Kipr
* Küveyt
* Qazaxıstan
* Qətər
* Qırğızıstan
* Laos
* Livan
* Malayziya
* Maldiv adaları
* Misir
* Monqolustan
* Myanma
* Nepal
* Oman
* Özbəkistan
* Pakistan
* Rusiya
* Sinqapur
* Suriya
* Səudiyyə Ərəbistanı
* Şərqi Timor
* Şimali Koreya
* Şri-Lanka
* Tacikistan
* Tailand
* Türkiyə
* Türkmənistan
* Vyetnam
* Yaponiya
* Yəmən

 |
| Tanınmayan və ya  qismən tanınan dövlətlər | 
* Abxaziya
* Cənubi Osetiya
* Dağlıq Qarabağ
* Fələstin
* Şimali Kipr
* Tayvan

 |
| Asılı ərazilər | 
* Britaniya Hind okeanı əraziləri
* Kokos adaları
* Honkonq
* Makao
* Milad adası

 |

| ⛭Avropada pivə |
| --- |
| Suveren dövlətlər | 
* Albaniya
* Almaniya
* Andorra
* Avstriya
* Azərbaycan
* Belarus
* Belçika
* Birləşmiş Krallıq
* Bolqarıstan
* Bosniya və Herseqovina
* Çexiya
* Danimarka
* Ermənistan
* Estoniya
* Finlandiya
* Fransa
* Gürcüstan
* Xorvatiya
* İrlandiya
* İslandiya
* İspaniya
* İsveç
* İsveçrə
* İtaliya
* Kipr
* Latviya
* Lixtenştyen
* Litva
* Lüksemburq
* Macarıstan
* Malta
* Moldova
* Monako
* Monteneqro
* Niderland
* Norveç
* Polşa
* Portuqaliya
* Rumıniya
* Rusiya
* San-Marino
* Serbiya
* Slovakiya
* Sloveniya
* Şimali Makedoniya
* Türkiyə
* Ukrayna
* Vatikan
* Yunanıstan

 |
| Tanınmayan və ya  qismən tanınan dövlətlər | 
* Abxaziya
* Cənubi Osetiya
* Dağlıq Qarabağ
* Dnestryanı
* Kosovo
* Şimali Kipr

 |
| Asılı ərazilər | 
* Aland adaları
* Cersi
* Cəbəllüttariq
* Farer adaları
* Qernzi
* Men adası
* Şpitsbergen

 |