recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buğakar piri** — Zəngəzur mahalının Meğri rayonunun Buğakar kəndi ərazisində müsəlman ziyarətgahı. Azərbaycan memarlığı üslubunda inşa edilib.

Haqqında
--------

Buğakar kəndi adını IX əsrdə yaşamış sərkərdə Buğa Əl-Kəbirin adından almış, ziyarətgah isə kəndin adı ilə "Buğakar ziyarətgahı" kimi tanınmışdır. O, xalq arasında Sultan Seyid Əhməd məqbərəsi kimi də tanınır.

Tarixi
------

Buğakar kəndində qədim dövrlərdən azərbaycanlılar yaşamış, 1939-cu ildə isə kənd ermənilər tərəfindən ləğv edilərək əhalisi ermənilər yaşayan Lehvaz kəndinə köçürülmüşdür. Buna baxmayaraq, Buğakar piri ətraf kəndlərin azərbaycanlı əhalisi üçün ziyarətgah olaraq qalmışdı. Bölgədəki azərbaycanlılar 1988-ci ildə zorla qovulduqdan sonra bu abidə ermənilər tərəfindən dağıdılmışdır.

Mənbə
-----

1. ↑  *Ələkbərli Əziz.* Qərbi Azərbaycan abidələri. Bakı: "Nurlan" nəşriyyatı. 2007.
2. ↑  *Ələkbərli Əziz.* Qədim Türk-Oğuz yurdu – "Ermənistan". Bakı: "Sabah" nəşriyyatı. 1994.
3. ↑  "Ermənistanda Azərbaycan mədəni irsinə qarşi vandalism". 2011-01-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-13.

Həmçinin bax
------------

* Qərbi Azərbaycan
* Qafqaz Albaniyası tarixində erməni saxtakarlığı
**Asinxron elektrik mühərriki** (həmçinin **asinxron maşın**) — rotorun sürəti stator sarğı cərəyanının yaratdığı maqnit sahəsinin fırlanma sürətinə bərabər olmayan (mühərrik rejimində daha az) dəyişən cərəyanlı elektrik mühərrikidir .

Asinxron mühərrikin işləmə prinsipi ondan ibarətdir ki, stator sarımlarındakı cərəyan fırlanan maqnit sahəsi yaradır. Bu sahə rotorda bir cərəyan yaradır, o, maqnit sahəsi ilə elə bir şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olmağa başlayır ki, rotor maqnit sahəsi ilə eyni istiqamətdə fırlanmağa başlayır ki, stator və rotorun sahələri qarşılıqlı olaraq sabitləşsin. Hərəkət rejimində rotorun sürəti bir qədər aşağı, generator rejimində isə maqnit sahəsinin sürətindən yüksəkdir. Sürətlər bərabər olduqda, sahə rotorda cərəyan yaratmağı dayandırır və Amper qüvvəsi rotora təsir etmir. Buradan da adı asinxron mühərrikdir (fırlanma sürəti maqnit sahəsinin tezliyi ilə üst-üstə düşən sinxron mühərrikdən fərqli olaraq). Rotorun fırlanma sürəti ilə dəyişən maqnit sahəsinin tezliyi arasındakı nisbi fərqə sürüşmə deyilir. Sabit vəziyyətdə olan mühərrik rejimində sürüşmə kiçikdir: gücdən asılı olaraq 1-8%.
**Şöhrət Musa oğlu Vəkilov** (8 may 1957, Qazax) — azərbaycanlı maliyyəçi, Azərbaycan Respublikası kənd təsərrüfatı nazirinin müşaviri, Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyinin rəisi (1994-1999), Azərbaycan Respublikası maliyyə nazirinin müavini (1992-1994).

Həyatı
------

Şöhrət Musa oğlu Vəkilov 8 may 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Qazax şəhərində doğulmuşdur. İlk təhsilini Qazax şəhər 4 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. İlk təhsil aldığı 4 saylı məktəb səkkizillik olduğu üçün 9/10-cu sinifləri 1 saylı Qazax orta məktəbində başa vurub. 1974-1978-ci illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Maliyyə-statistika fakültəsində təhsil alıb. 1978-1980-ci illərdə Rusiya SFSR-də həqiqi-hərbi xidmət keçib.

### Ailəsi

Vəkilovlar ailəsinin üzvüdür.

Fəaliyyəti
----------

Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Gəncə şəhər Maliyyə İdarəsində inspektor vəzifəsində çalışıb. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra isə Bakıya gələrək Maliyyə Nazirliyində əmək fəaliyyətini davam etdirib. Ardınca Dövlət gəlirləri və vergi idarəsində iqtisadçı, böyük iqtisadçı, şöbə müdiri kimi çalışıb.

### Maliyyə nazirliyində

1992-1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının maliyyə nazirinin müavini vəzifəsində çalışıb.

### Vergi orqanlarında

1990-1992-ci illərdə Yasamal rayon Vergi İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 1994-1999-cu illərdə Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyinin rəisi vəzifəsində işləyib. Sözügedən vəzifədə olduğu müddətdə vergi qanunvericiliyinə dair bir sıra qanunların hazırlanmasında yaxından iştirak edib.

### Sonrakı fəaliyyəti

2000-2016-cı illərdə bank sektorunda çalışıb. Hazırda Azərbaycan Respublikası kənd təsərrüfatı nazirinin müşaviridir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Baytarlıq Elmi-Tədqiqat İnstitutunda Barama İstehsalçıları Şurasının iclası keçirilib". 2022-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-08.
2. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". 2022-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-08.
3. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". 2022-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-08.
4. ↑  İbrət dolu həyat hekayəsi
5. ↑  "Müstəqil Azərbaycanın ilk vergilər naziri". 2022-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-08.

Xarici keçidlər
---------------

* Bərdədə "Pambıq əkini üçün dondurma şumunun və aratın əhəmiyyəti" mövzusunda tarla müşavirəsi keçirilib
* Pambıqçılığın innovativ inkişafı sürətlənir
**Veqa arxipelaqı** — Norveçin Nordland bölgəsinə aid və YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına salınan arxipelaq.

Coğrafiya
---------

Arxipelaq şimal qütb dairəsinin altında yerləşir. Arxipelaqın özü baş ada olan Veqa adasından və ətrafındaki təqribən 6.500 kiçik adadan ibarətdir. Sahil dağlarının mənzərəsinə malik Veqa arxipelaqda demək olar ki, ağac yoxdur və adaların ümumi sahəsi 7000 hektardır. Adalardan 50-sində mövsümi həyat izləri var və ən böyük ada olan Veqa adası qitədən 10 km uzaqlıqdadır.

Məskunlaşma
-----------

Buradakı iqlimin son dərəcə sərt olmasına baxmayaraq adalarda insan yaşayışı olmuşdur. Daş dövründən bugünə qədər davam edən yaşayış izləri, xüsusilə balıqçıların 1500 ildən çox nə kimi işlərlə məşğul olduğu və həyat yoldaşlarının da əkinçilik və quşların əhliləşdirilməsidə oynadıqları rollar haqqında məlumatlar verməkdədir.

Balıqçı kəndləri, anbarlar, quşlar üçün düzəldilmiş qəfəslər, əkin yerləri və istiqamət tapmağa kömək göstərən dəniz fənəri Veqa arxipelaqında önə çıxan əsərlərdir. Qədim insanlar burada ovçuluq və balıqçılıq ilə birlikdə əkinçilik ilə də məşğul olurdular. Bölgənin geoloji quruluşu qədim insanların burada məskunlaşmasında vacib rol oynamışdır. 2004-cü ildə Veqa arxipelaqı YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına salınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vega". Gezi Alemi. 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-05.

Xarici keçidlər
---------------

* verdensarvvega.no/en — Veqa arxipelaqının rəsmi saytı

  


| ⛭Norveçdə yerləşən UNESCO-nun Ümumdünya irsi |
| --- |
|  | Alta qayaüstü rəsmləri  • Brüggen  • Geiranger və Nerey fiordları  • Röros  • Struve Geodeziya Qövsü (9 ölkə ilə birlikdə)  • Urnes kilsəsi  • Veqa arxipelaqı |  |
Maşın siqnalı üzərindən dopler effekti nümunəsi
**Dopler effekti** — dalğa uzunluğu və tezliyində baş verən dəyişiklik. Avstriya riyaziyyatçısı və fiziki Kristian Dopler (Christian Doppler) bu prinsipi ilk dəfə 1842-ci ildə aşkar etmişdir.

1845-ci ildə Hollandiyalı meteoroloq Kristofor Henrik Diderik Böys-Balot Dopler effektini Utrext ilə Amsterdamı birləşdirən dəmir yolunda yoxlayaraq təsdiq etmişdir.

Tarixi
------

Doppler bu effekti ilk dəfə 1842-ci ildə "Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels" (İkili ulduzların və göyün bəzi digər ulduzlarının rəngli işığı haqqında) traktatında təklif etmişdir. Bu fərziyyə 1845-ci ildə Buys Ballot tərəfindən səs dalğaları üzərində sınaqdan keçirilmişdir. O, səsin yüksəkliyinin səs mənbəyi ona yaxınlaşdıqda yayılan tezlikdən yüksək olduğunu, səs mənbəyi uzaqlaşdıqda isə yayılan tezlikdən aşağı olduğunu təsdiq etmişdir. Hippolyte Fizeau 1848-ci ildə elektromaqnit dalğaları üzərində müstəqil olaraq eyni hadisəni kəşf etdi (Fransada bu effekt bəzən "effet Doppler-Fizeau" adlanır, lakin bu ad dünyanın qalan hissəsi tərəfindən qəbul edilmədi, çünki Fizeau kəşfi Dopplerin təklifindən altı il sonra idi). İngiltərədə Con Skott Russell Doppler effekti ilə bağlı eksperimental tədqiqat aparmışdır (1848).

Ümumi
-----

Mənbənin və qəbuledicinin mühitə nisbətən sürətlərinin mühitdəki dalğaların sürətindən aşağı olduğda klassik fizikada müşahidə edilən tezlik **f** və mənbədən ötürülən tezlik **f0** arasındakı əlaqə belə verilir:

{\displaystyle \left({\frac {c\pm v\_{\text{r}}}{c\pm v\_{\text{s}}}}\right)f\_{0}}

burada

**c** mühitdə dalğaların yayılma sürətidir;

**vr** qəbuledicinin mühitə nisbətən sürətidir, qəbuledici mənbəyə doğru hərəkət edirsə **c**-ə əlavə edilir, qəbuledici mənbədən uzaqlaşırsa çıxarılır;

**vs** mənbənin mühitə nisbətən sürətidir, əgər mənbə qəbuledicidən uzaqlaşırsa **c**-ə əlavə edilir, əgər mənbə qəbulediciyə doğru hərəkət edirsə, çıxarılır.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Fizika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |

Həmçinin bax
------------

* Kristian Dopler
**Əli Qafarov** (*azərb.* Əli Hüseyn oğlu Qafarov‎; 16 oktyabr 1935, Sinelnikova[d], Dnepropetrovsk vilayəti – 19 dekabr 1979) — Azərbaycan yazıçısı və kinodramaturqu, ssenari müəllifi.

Həyatı
------

Əli Qafarov 1935-ci il oktyabrın 16-da Ukrayna Respublikası Dnepropetrovsk vilayətinin Sinelnikova şəhərində anadan olmuşdur. Qafarovlar ailəsi Lənkərana köçəndən sonra Əli şəhər orta məktəbini burada bitirmiş, 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) filoloji fakültəsinə daxil olmuşdur.

1950-ci illərdə 3 illik Sibirə sürgün edilmişdir.

1962-ci ildən 1967-ci ilə qədər "Bakinski raboçi" qəzetində ədəbi işçi vəzifəsində çalışmışdır.

Əli Qafarov 1979-cu il dekabrın 19-da, 44 yaşında faciəli şəkildə həlak olmuşdur.

Ailəsi
------

Əli Qafarov millət vəkili Elmira Axundovanın qardaşıdır. Onların anası ukraynalıdır. Uşaqlığı Rusiyada və Lənkəranda keçib.

1960-cı ildə İrkutskidən olan Qalina xanımla ailə qurmuşdur. Leyla adlı qızı var.

Xatirəsi
--------

12 yanvar 2016-cı ildə haqqında İTV-də "Yadigarlar" verilişi efirə getmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Yazıçının həlakından sonra Moskvada onun hekayə və povestlərindən ibarət "Qızıl qaz" adlı kitabı ("Советский писатель" nəşriyyatı , 1984-cü il) çapdan çıxmışdır.

Yazıçının vəfatından sonra 1984-cü ildə Moskvada onun hekayə və povestlərindən ibarət "Qızıl qaz" adlı kitabı çapdan çıxmışdır.

Kitabları
---------

* "Qızıl qaz", Moskva, "Советский писатель" nəşriyyatı, 1984-cü il.

Filmoqrafiya
------------

1. Çarvadarların izi ilə (film, 1974)
2. Dirçəldilmiş torpaq (film, 1971)
3. Fəhlə Gülbala Əliyev (film, 1971)
4. Xəzər Atlantidası (film, 1975)
5. Qızıl qaz (film, 1972)
6. Mahnıya həsr olunmuş həyat (film, 1969)
7. Mayılovlar ailəsi (film, 1977)
8. Mülki müdafiə (film, 1969)
9. Burada başlanmışdır (film, 1974)
10. Odla təmasda (film, 1972)
11. Sevinc sarayı (film, 1970)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Tanınmış drammaturq Əli Qafarovun xatirəsinə həsr olunmuş kino gecə". 2021-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-13.
2. 1 2  Yazıçı və kinodramaturq Əli Qafarovun xatirə gecəsi keçirilib. 525-ci qəzet. — 2012. — 14 mart. — Səh.7.

Xarici keçidlər
---------------

* Keçib gedən hər şey… — Fotolar
* Bu Azərbaycan filminin ssenaristi ölü tapıldı — "Naməlum kino" Arxivləşdirilib 2018-02-17 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**iSimanqaliso bataqlıq parkı** və ya **iSimanqaliso Milli Parkı** (əvvəllər **Müqəddəs Lusiya gölü bataqlıq parkı** kimi də tanınırdı) — CAR-ın Kvazulu-Natal vilayətinin şərq sahilində, yol ilə Durbandan təxminən 235 kilometr şimalda yerləşir. Şimalda Mozambik sərhəddindən Müqəddəs Lusiya gölünün cənubundakı Mapelanaya qədər sahil xəttinin 280 km-ni əhatə edən qoruq Cənubi Afrika Respublikasındakı üçüncü ən böyük qorunan ərazidir. Park iSimanqaliso səlahiyyətliləri tərəfindən idarə olunan və 3,280 km2 sahəsindəki təbii ekosistemlərdən ibarətdir.

Park əvvəllər **Böyük Müqəddəs Lusiya bataqlıq parkı** olaraq tanınsa da, 1 Noyabr 2007-ci ildə ərazinin adı dəyişdirilmişdir. *İsimanqaliso* sözü zulu dilində "möcüzə" və ya "heyrətamiz bir şey" mənasında işlədilir. Bu ad Çakanın Tsonqa ölkəsinə göndərilməsinin nəticəsi olaraq ortaya çıxmışdır. O, geri qayıdanda gördüyü gözəlliyi bir möcüzə kimi təsvir etmişdi.

Biomüxtəliflik
--------------

Nisbətən kiçik bir ərazidə meydana gələn zəngin biomüxtəliflik, bənzərsiz ekosistemlər və təbii gözəlliklər səbəbiylə park ümumdünya irsi elan edilmişdir. Fauna və floradakı böyük müxtəlifliyin səbəbi, mərcan qayaları və qumlu çimərliklərdən tutmuş subtropik dyunlara , savannalara və bataqlıq ərazilərə qədər parkdakı müxtəlif ekosistemlərin çoxluğudur. Park ərazisindəki quru heyvanlarına fil, bəbir, qara və ağ kərgədan və Afrika kəli, okeanlarda isə balina, delfinl, və dəniz tısbağaları, o cümlədən dərili tısbağa və sini çanaqlı tısbağa daxildir.

Parkda həmçinin 1200 nil timsahı və 800 begemot var.

2013-cü ilin dekabrında, 44 illik yoxluğundan sonra Afrika şirləri yenidən iSimanqalisoya gətirildi.

Parkda parlaq rəngli balıqlar və mərcanların yerləşdiyi sualtı qayalar var. Dünyadakı ən möhtəşəm mərcan müxtəlifliyinin bəziləri burada yerləşir. Rifdə rəng dəyişən səkkizayaqlar və kalmarlar yaşayır. Bəzən su səthində nəhəng bir balina köpəkbalığının kiçik planktonu tutmaq üçün açdığı ağzı görünə bilər.

Parkın xeyli hissəsini təşkil edən Müqəddəs Lusiya gölündə ikitaylı molyuskların iyirmi dörd növü qeydə alınmışdır.

Mənbə
-----

* "St. Lucia Estuary, South Africa". NASA Earth Observatory. 2006-10-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2006-05-19.

### İstinadlar

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-01-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-05.
4. ↑  Nel, H. A. Perissinotto, R. & Taylor, R. H. 2012. Diversity of bivalve molluscs in the St. Lucia Estuary, with an annotated and illustrated checklist. *African Invertebrates* 53 (2): 503-525."Archived copy". 2012-12-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-11-14.

| ⛭Cənubi Afrika Respublikasında yerləşən UNESCO-nun ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
|  | Maxonyvua dağları  • Əjdaha dağları  • İnsanlığın beşiyi  • İsimanqaliso Milli Parkı  • Keyp floristik vilayəti  • Mapunqubve mədəni landşaftı  • Rixtersveld  • Robben adası  • Vredefort krateri  • ǀXam ve ǂXomani torpaqları |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
Vestminster sarayı 
**Vestminster sistemi**, İngiltərə parlamenti və hökumət qurumlarını ifadə etmək üçün istifadə olunur. Böyük Britaniya parlamenti Londonda, Vestminster Sarayında yerləşir, bu səbəbdən bu modeldə Vestminster modelini adlanır.

Modelin analizi
---------------

### İcraedici hakimiyyət

İngiltərə höhumətinin ən güclü orqanı icra edici hakimiyyət olan onun hökumət kabinetidir. Kabinet ümumilikdə parlamentdə çoxluğu təşkil edən partiyanın üzvlərindən formalaşır. Koalisiya tipli kabinetlərə çox nadir hallarda rast gəlinir. İngiltərədə 2 partiyalı sistem olduğu üçün 2 ana partiyanın gücləri təxminən bir-birinə bərabər olduğu üçün seçkilərdə qalib gələn partiya çox cüzi fərqlə çoxluğu ələ keçirir. Bu baxımdan İngiltərədə təkpartiyalı və darçoxluqlu hökumət kabineti çoxluğun idarəçiliyin ən tipik nümunəsidir. İngiltərədə parlamentar idarəetmə üsulu ilə idarə olunur. Yəni,hökumət kabineti parlamentin etimadına əsasən işləyir.

### Qanunverici hakimiyyət

Vestmister modelində qanunverici hakimiyyət parlamentə məxsusdur.
İngiltərə parlamenti 2 palatadan ibarətdir:

1. Ümumxalq səsverməsi yolu ilə seçilmiş İcmalar palatası.
2. Vərəsəlik yolu ilə üzvlük qazanan Lordlar palatası.

Qanunvericilik səlahiyyəti 1-ci palataya məxsusdur. Lordlar palatasının yeganə səlahiyyəti və gücü qanunların qəbul edilməsini gecikdirməkdir. Lordlar palatası maliyyə məsələlərində qanunları 1 ay, digər məsələlərdə isə 1 il gecikdirə bilərlər.

Vestminster modelini tədbiq edən ölkələr
----------------------------------------

Parlament binası, Kanbera, Avstraliya
Sansad Bhavan Parlament binası, Yeni Delhi, Hindistan
Parlament binası, Kuala Lumpur, Malaziya
Parlament binası, İslamabad, Pakistan
Vestminster modeli əsasən tədbiq olunan ölkələr:

* Antiqua və Barbuda
* Avstraliya
* Baham adaları
* Bermud adaları
* Bangladeş
* Barbados
* Beliz
* Kanada
* Dominikan Respublikası
* Qrenada
* Hindistan
* İraq
* İrlandiya
* İsrail
* Yamayka
* Malaziya
* Malta
* Mavriki
* Nauru
* Yeni Zellandiya
* Pakistan
* Papua Yeni Qvineya
* Sent-Kits və Nevis
* Sent-Lüsiya
* Sinqapur
* Sent-Vinsent və Qrenadin
* Solomon adaları
* Trinidad və Tobaqo
* Tuvalu
* Birləşmiş Krallıq
* Vanuatu
**Nazik Amiryan** (tam adı: *Nazik Hovanessi Amiryan*, *erm.* Նազիկ Հովհաննեսի Ամիրյան; 14 mart 1967, İrəvan) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, Ermənistan Silahlı Qüvvələri polkovniki (1999), Ermənistan Arxivləşdirmə Federasiyanın Prezidenti (1999-cu ildən). O, Manvel Qriqoryanın həyat yoldaşıdır.

Bioqrafiya
----------

Nazir Hovanessi Amiryan 14 mart 1967-ci ildə SSRİ-nin Ermənistan SSR-nin İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1988-ci ildə Ermənistan Dövlət İqtisad Universitetindən məzun olmuşdur. Amiryan 1988–1989-cu illərdə ticarətçilik üçün nəzərdə tutulmuş Oğuz təlim kollecində müəllim kimi işləmişdir. O, 1999–2000-ci illərdə Təbiət Mühafizə Nazirliyinin Respublika Dövlət Ekoloji Ekspertizasının sədri olmuşdur.

1990–1994-cü illərdə Hadrut, Ağdərə və Füzuli cəbhələrində 5-ci Üçkilsə könüllü briqadasının Üçkilsə könüllü batalyonununda hərbi həkim olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Hadturdakı döyüşlərdə əsir götürülən Amiryan bir neçə döyüşçü ilə Şuşadakı həbsxanaya göndərilmişdir. Onlar Şuşanın erməni qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra sərbəst buraxılmışdılar.

Mənbə
-----

Նազիկ Հովհաննեսի Ամիրյան // Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988—1994).


1. 1 2  Ամիրյան Նազիկ Հովհաննեսի // .
Dünyanın ən quraq səhrası olan **Atakamanın florası** (Çili) qeyri-sabit bitki örtüyü ilə xarakterizə olunur.
Adətən El Nino fazaları ilə üst-üstə düşən nisbətən daha əlverişli yağışlı dövrün vaxt çərçivəsi ilə ciddi şəkildə məhdudlaşır.

Təsviri
-------

Çiçəklənən səhra
İri çiçəkli kalandriniyanın çiçəklənməsi (sistante)
Səhranın cənub yarımkürəsində yerləşdiyinə görə, Atakamada iqlim baharı sentyabr-noyabr ayları arasında, səhrada leysan yağışlarının baş verdiyi və quru çay yataqlarının müvəqqəti axınlarla dolduğu zaman baş verir.
Bu zamanda yerli otların və xüsusilə uzun illər nəm ehtiyatı saxlaya bilən soğanlı bitkilərin sürətli, lakin qısa müddətli çiçəklənməsi başlayır.
Bu fenomen çiçəklənən səhra adlanır.
Aktiv bitki örtüyü yalnız nisbətən daha rütubətli illərdə baş verir.
Çiçəkləmə həşəratların, quşların və kərtənkələlərin sürətli çoxalması dövrü ilə müşayiət olunur.
Bu fenomen ən çox cənubda Vallenar şəhərindən şimalda Kopiapo şəhərinə qədər olan ərazidə özünü daha aydın göstərir və El Nino iqlim hadisəsinin ən çox təzahür etdiyi illərdə sentyabrdan noyabr ayına qədər həm sahilyanı, həm də Andyönlü səhra zonasına təsir göstərir.
Belə illərdə yazda yağıntının miqdarı maksimum olur.

Atakamada orta illik yağıntı 12,0 mm-dir. 1991 və 1997-ci illərdə bu norma 4-9 dəfə artıq olmuşdur.
Buna görə də, məhz bu illərdə bitkinin ən gur çiçəklənməsi müşahidə edildi.

Növləri
-------

Səhranın çiçəkləyən bitkiləri 200-dən çox növlə təmsil olunur, onların çoxu endemikdir.
Sahil xəttindən dağlara doğru hərəkət etdikcə növlər dəyişir.
Əsas növlər bunlardır: aslan ayağı *(Bomarea ovallei)*, quanako ayağı *(Cistanthe grandiflora)*, anyanyuka *(Rhodolirium montanum)*.

İstinadlar
----------

1. ↑  В северном полушарии явления цветущей пустыни наблюдаются весной (март-май). Так, в пустынях Средней Азии весной бывает до 9 гроз, после которых зацветают луковичные растения (тюльпаны, ирисы), а также маки.

Xarici keçidlər
---------------

* Galería de fotos de Atacama — Цветущая пустыня
* Университет Атакамы о пустыне
* Портал атакамы
* AtacamaFlorido.cl/ Туризм в Атакаме
**Bruno Sutkus** (14 may 1924 – 29 avqust 2003, Almaniya Federativ Respublikası) — İkinci dünya müharibəsi dövründə fəaliyyət göstərmiş, alman qoşunlarında döyüşmüş litvalı snayper.

Həyatı
------

Bruno Sutkus 1924-cü ildə o vaxtlar Almaniyanın tərkibində olan Tannenvelde (indiki Çkalovsk) qəsəbəsində anadan olub. Onun atası milliyətcə litvalı olub. 1938-ci ildə Hitler Gənclər Hərəkatına üzv olub. 18 yaşında Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyasının hərbi qanadına üzv yazılıb. Onun çox sərrast atəş açma qabiliyyəti Vermaxt rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirildi və bu qabiliyyətinə görə Brunoya öz şəxsi snayper tüfəngi verildi. 1941-ci ildə Almaniya vətəndaşlığını alıb. 1943-cü ildə Vilnusda snayper kurslarında təhsil alıb. Onun hesabında təkcə 1944-cü ilin 6 ayında (iyun-noyabr ayları) 209 öldürülmüş düşmən əsgəri olub. 1945-ci ilin yanvarında vəzifəsi yüksəldilib və snayper məktəbində instruktor vəzifəsinə təyin edilib. İkinci dünya müharibəsinin sonunda meşələrdə fəaliyyət göstərən litvalı partizanlar ilə əlaqə yaradıb, lakin Sovet ordusu tərəfindən əsir götürülülərək Rusiyaya aparıldı. Burada ona snayper məktəbində instruktor kimi çalışmaq təklif edilsə də bundan imtina etdi. Qarşılığında Bruno hərbi əsirlər üçün Sibirdəki koloniyada ağır şərtlər altında məcburi əmək fəaliyyətinə cəlb edildi. 1949-cu ildən 1971-ci ilə kimi Sibirdə işləyib. 1971-ci ildə azad edildikdən sonra Vilnüsə köçüb. SSRİ-nin dağılmasından sonra Vilnüsdəki hərbi məktəblərdə snayperlik haqqında leksiyalar oxuyub. 1994-cü ildə Almaniya vətəndaşlığı əldə edib və 1997-ci ildə Almaniyaya köçüb. Bruno Sutkus 2003-cü ildə Almaniyada vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bir snayperin tarixçəsi

| ⛭İkinci dünya müharibəsi snayperləri |
| --- |
| Kanada | Cozef Qreqori  • Harold Marşal  |
| Finlandiya | Simo Hayha  • Sulo Kolkka  |
| Almaniya | Yozef Allerberger  • Mattias Hetsenauer  • Ervin Köniq / Haynts Torvald (şübhəli)  • Fridrix Peyn  • Bruno Sutkus  • Helmut Virnsberger |
| SSRİ | Baloğlan Abbasov  • Fyodor Oxlopkov  • İvan Sidorenko  • Məmmədəli Abbasov  • Vasili Zaytsev  • Tanya Baramzina  • Nina Loblovskaya  • Lüdmila Pavliçenko  • Roza Şanina  • Ziba Qəniyeva |
| Çexoslovakiya | Maria Lyalkova |
Köhnə dünya dünya xəritəsində
 "Köhnə dünyanın" xəritəsi (Ptolemeyin dünya xəritəsi, 15-ci əsr nüsxəsində).
**Köhnə dünya** — 1492-ci ildə Amerikanın kəşfinə qədər avropalılara məlum olan dünyanın üç hissəsinin — Avropa, Asiya və Afrikanın ümumi adıdır. Adətən Yeni dünyaya qarşı qoyulur. Başqa sözlə, Köhnə dünya Afro-Avrasiyadır.

Təsviri
-------

Köhnə dünya Xristofor Kolumbun səyahətindən əvvəl avropalılara məlum olan torpaq hissələrindən ibarətdir: Avropa, Asiya, Afrika və ətraf adalar. Bu termin Amerika və Okeaniyanı nəzərdə tutan Yeni dünyaya qarşıdır.

O dövrdə avropalılar Asiya və Afrikanın daxili ərazilərini fəal şəkildə tədqiq etməsələr də, onun mövcudluğu hətta Yaponiya və Cənubi Afrikada da məlum idi, buna görə də onlar həm də Köhnə Dünya hesab olunurlar. Antarktida nə Köhnə, nə də Yeni Dünya hesab olunur, çünki terminlər onun avropalılar tərəfindən kəşfindən əvvəldir.

Bioloji nöqteyi-nəzərdən Köhnə dünya orqanizmlərinə Avrasiya və Afrikada, Yeni dünya orqanizmlərinə isə Amerikada rast gəlinir. Köhnə və Yeni dünyalar arasındakı fərq şərablara da aiddir: müvafiq olaraq, Avropa şərabları Köhnə dünya şərabları, Amerika və Okeaniyada istehsal olunan şərablar isə Yeni dünya şərabları kimi təsnif edilir.

Arxeologiya və ümumi tarix kontekstində "Köhnə dünya" termini Tunc dövründən bəri mədəni təmasda olan, əsasən mülayim zonada ilk sivilizasiyaların paralel inkişafına səbəb olan dünyanın hissələrini əhatə edir. təxminən 45 və 25-ci paralellər arasında, Aralıq dənizi bölgəsində, Mesopotamiya, İran yaylası, Hindistan yarımadası və Çin bölgəsində.

Bu bölgələr İpək yolu ticarət yolu ilə bağlanmış və Tunc dövründən sonra fərqli bir perioda - dəmir dövrünə keçmişlər. Mədəni cəhətdən Dəmir dövrü mədəni, fəlsəfi və dini inkişaflarla müşayiət olundu və nəticədə Qərbi Köhnə dünyada tarixi ellinizmin yaranmasına səbəb oldu. Köhnə dünyanın şərq hissəsində bu proseslər təxminən eyni vaxtda Zərdüştilik, İbrahim dinləri, Hinduizm, Buddizm, Caynizm, Konfutsiçilik və Daosizmin mənşəyində dayanırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Old World". Merriam-Webster Dictionary. 2019-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-05.
2. ↑  "New world". Merriam-Webster Dictionary. 2019-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-05.
3. ↑  "Vinos Reserva, un concepto relativo | Revistas Excelencias". www.revistasexcelencias.com. 2014-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-20.

*
**Motsartın D majorda 51-ci K. 196+121 simfoniyası** 1774-1755-ci illərdə Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən tərtib edilmişdir. Uverturadan *La Finta giardiniera* operasına qədər olan ilk iki hərəkət, K. 196, son hərəkət isə K. 121/207a, şəklində 1775-ci ildə ayrıca qurulmuşdur. (Son hərəkətin tanışlığı Alan Tyson tərəfindən şübhə altına alındı, çünki istifadə edilən kağızı Motsart 1772-ci ilin sonlarında Milandan satın alınmış və 1773-cü ilin əvvəlinə qədər istifadə etmişdi. Mozart yəqin ki, bu kağızın bir hissəsini Zalzburqa geri dönərkən özü ilə aparmış və 1776-cı ildə istifadə etmişdir). 

\relative c' {
 \key d \major
 \tempo "Allegro molto"
 d\f r8 r16 d'16-. d4\fp (a8) [r16 fis'-.] fis4\fp (d8) [r16 a'-.] a4\fp (fis8) [r16 d'-.] d4\f a8. a16 <g a,>4 g8. g16 <fis a, d,>4 fis8. fis16 e4 e8. e16 <d d,>4
}

</br> Simfoniya iki qoboy, iki buynuz və simli alət üçün yazılıb. Qoboylar və buynuzlar ikinci hərəkətdə səssizdirlər. 

Simfoniya aşağıdakı hərəkətlərdən ibarətdir: 

1. Allegro molto, **4****4**
2. Andantino grazioso, **2****4**
3. Allegro, **3****8**

*Alte Motsart-Ausgabe* (1879-1882-ci illərdə nəşr edilmişdir) 41 simfoniyada 1–41 nömrəli ardıcıllıqla verilir. Köklənməyən simfoniyalara (o cümlədən K. 121 / 207a,  1910-cu ilə qədər *Alte-Mozart Ausgabe* əlavələrində dərc edilmişdir) Motsartın 41-ci Simfoniyasından daha əvvəl yazılmış olsalar da, bəzən *42-56* aralığında nömrələr verilir. (1788-ci ildə yazılmışdır). K. 196+121 simfoniyası bu nömrələmə sxemində 51-ci yerdə verilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alte Mozart-Ausgabe*-də yalnız axırıncı cərəyan yayımlanmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* MozartForum: "K121/207a Finale in D for *La finta giardiniera* overture—But is it too early for this?" Arxivləşdirilib 2013-01-30 at Archive.today, article by Dennis Pajot
**Mirqasım Fazil oğlu Vahabov** — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Maliyyə-Tarif və Valyuta Nəzarəti Baş İdarəsinin sabiq rəisi, gömrük xidməti general-mayoru.

Həyatı
------

31 dekabr 1955-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur.

1972-ci ildə orta məktəbin 10-cu sinfini əla qiymətlərlə başa vurmuşdur.

1974–1976-cı illərdə ordu sıralarında xidmət keçmiş, 1977-ci ildə Bakı Plan-Uçot Texnikumunu əla qiymətlərlə bitirmiş, fərqlənmə diplomuna layiq görülmüşdür. 1977-ci ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Uçot- iqtisad" fakültəsinin birinci kursuna daxil olmuş, oxuduğu müddətdə əla qiymətlər aldığına görə xüsusi təqaüdə layiq görülmüşdür. Təhsilini əla qiymətlərlə başa vuraraq fərqlənmə diplomu almışdır.

1981-ci ildə ali təhsilini başa vurduqdan sonra gənc mütəxəssis kimi Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyində ixtisasına uyğun işlə təmin olunmuşdur. 1999-cu ilə qədər olan müddətə Təhsil Nazirliyində müxtəlif məsul vəzifələrdə, peşəkar mütəxəssis kimi çalışmışdır.

1999-cu ilin 24 iyul tarixində Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin müvafiq əmrinə əsasən Komitənin Maliyyə-Tarif və Valyuta Nəzarəti Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuş, gömrük xidməti polkovniki xüsusi rütbə verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 yanvar 2007-ci il tarixli müvafıq sərəncamı ilə gömrük xidməti general-mayoru xüsusi ali rütbə verilmişdir.

Gömrük xidmətində göstərdiyi xidmətlərinə görə Komitə rəhbərliyi tərəfindən dəfələrlə Fəxri Fərmanla təltif olunmuş, barəsində həvəsləndirici tədbirlər görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi sədrinin müvafiq əmrinə əsasən 2006-cı ildə "Gömrük əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsinə görə" döş nişanı ilə, 2009-cu ildə gömrük orqanlarında uzun müddət və qüsursuz xidmətə görə "Gömrük orqanlarında xidmətə görə" III dərəcə döş nişanı, 12 avqust 2014-cü il tarixli əmrə əsasən "Gömrük orqanlarında xidmətə görə" II dərəcə döş nişanı, 24 yanvar 2012-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

25 may 2012-ci il tarixində Komitə Sədrinin müvafiq əmri ilə "Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992–2012)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə, 27 may 2015-ci il tarixli əmrə əsasən "Gömrük xidməti əlaçısı" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur. Xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 yanvar 2016-cı il tarixli 1750 nömrəli Sərəncamına əsasən 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

2022-ci ilin dekabr ayında təqaüdə göndərilmişdir.

Ümumdünya Gömrük Təşkilatının Baş Katibi tərəfındən sertifikatlara layiq görülmüşdür.

Çoxlu sayda elmi məqalələrin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI DÖVLƏT GÖMRÜK KOMİTƏSİ". 2016-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-01.
2. ↑  "Gömrüyün daha bir generalı işdən ÇIXARILDI". 2022-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-29.
**Cənubi Vyetnam Qurtuluş Ordusu** — 1961-ci ildə Cənubi Vyetnamda Vyetnam Fəhlə Partiyası tərəfindən yaradılmış hərbi qüvvə. 1962-ci ildə Cənubi Vyetnam Xalq İnqilabçı Partiyası xarici görkəminə görə Vyetnam Fəhlə Partiyasından ayrılaraq Azadlıq Ordusunun hərbçilərinə açıq şəkildə rəhbərlik etmişdir. Siyasi cəhətdən Cənubi Vyetnam Qurtuluş Ordusu Cənubi Vyetnam Milli Azadlıq Cəbhəsi və Cənubi Vyetnam Respublikası Müvəqqəti İnqilabi Hökumətinin rəhbərliyi altında idi. Vyetnamın şimalından cənubundakı hərbi qüvvələr kollektiv olaraq Cənubi Vyetnamın Azadlıq Ordusu kimi tanınırdılar, lakin hələ də Vyetnam Xalq Ordusunun bölmə adlarından, hərbi nişanlarından və müharibə bayrağından istifadə edirdilər.

1973-cü il Paris razılaşmasından sonra Cənubi Vyetnam Qurtuluş Ordusunun qüvvələri bir-bir Vyetnam Xalq Ordusuna birləşdirilmişdir. Bu birləşmə 1975 və 1976-cı illərdə tamamlanmışdır. İnzibati cəhətdən Cənubi Vyetnam Qurtuluş Ordusu və Vyetnam Xalq Ordusu iki fərqli ordu olsalar da, eyni rəhbərliyi bölüşürlər və vahid prinsipə uyğun olaraq qüvvələri tamamilə birləşdirə, bölə və əlavə edə bilirdilər. 1975-ci ildən sonra Vyetnam Fəhlə Partiyası müharibə zamanı həm Cənubi Azadlıq Ordusuna, həm də Vyetnam Xalq Ordusuna rəhbərlik etdiyini etiraf etmişdir. Cənubi Vyetnam Milli Azadlıq Cəbhəsi və Cənubi Vyetnam Respublikası Müvəqqəti İnqilabi Hökuməti də Vyetnam Fəhlə Partiyasından məxfi olaraq istiqamətləndirilirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  A look back at 60 years of the Liberation Army of South Vietnam[*ölü keçid*]
2. ↑  National Liberation Front for South Vietnam in resistance war against the U.S. for national salvation[*ölü keçid*]
**Brifinq** (*ing.* brief - qısa) — mətbuat nümayəndələrinin qısa yığıncağı. Belə toplantıda xüsusi səlahiyyətli şəxs tərəfindən hökumətin, hər hansı partiyanın, təşkilatın və ya ayrıca siyasi xadimin müəyyən məsələ üzrə mövqeyi açıqlanır.

İctimaiyyətlə əlaqələr
----------------------

Diplomatik danışıqlarda mətbuat üçün brifinq
KİV ilə iş aparıldıqda brifinq bir məsələyə həsr olunmuş qısa mətbuat konfransıdır.

Rəsmi şəxslərin kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri ilə görüşü, rəsmi mövqenin ifadə edildiyi məqamda hər hansı bir problemlə bağlı qısa məlumat verilir(adətən, mətbuat konfransından fərqli olaraq, dəvət olunanların suallarına cavab vermədən). Mətbuat konfransından fərqli olaraq, təqdimat hissəsinin movcud olmaması ilə fərqlənir.

Bundan başqa, brifinq qapalı xarakter daşıyır, ona yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş KİV nümayəndələri dəvət olunur.

Aviasiya
--------

USAF pilotları üçün brifinq
Mülki və hərbi aviasiyada pilotların və uçuş ekipajlarının uçuşqabağı və ya uçuşdan sonrakı hazırlığının elementi. Brifinqdə lazımi meteoinformasiya çatdırılır, hava məkanından istifadəyə dair məhdudiyyətlər, prosedur aspektləri təkrarlanır, məlumatın çapı paylanır, uçuşların yerinə yetirilməsi üçün lazım olan məlumatların çapı paylanılır, həmçinin konsultasiya aparılır. 

Brifinqin formatı və həcmi Aviasiya fəaliyyətinin növündən asılıdır. Brifinqlər həm dövlət aviasiyasında, həm də mülki aviasiyada təşkil edilir.
**Şahin Şəmsəddin oğlu Hüseynov** (27 mart 1987, Gədəbəy rayonu – 3 dekabr 2021, Kəlbəcər rayonu) — Azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

Şahin Hüseynov 27 mart 1987-ci ildə Gədəbəy rayonunun, Yenikənd kəndində dünyaya gəlmişdir. 1993-cü ildə Bilal Qəhrəmanov adına Yenikənd orta məktəbinin 1 sinfinə daxil olub. 2002-ci ildə məktəbi bitirib.

Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

2003-cü ildə, hərbi xidmətə yola düşmüşdür. 2005-ci ildə hərbi xidmətini müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. Bir müddət mülki işlərdə çalışdıqdan sonra 2011-ci ildə, yenidən öz istəyi ilə, hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Türkiyə, Almaniya, Bolqarıstan, Rumıniya, Macarıstanda keçirilən hərbi təlimlərdə iştirak etmişdir. Şahin Hüseynov Aprel döyüşlərinin iştirakçısı olmuşdur. Bir çox orden və medallarla təltif olunmuşdur. 27 sentyabr 2020-ci ildə Vətən müharibəsi başladığı gündən etibarən döyüşlərdə iştirak etmiş və 7 noyabrda döyüşlərdə yaralanıb, yaralanmasına baxmayaraq, yenə döyüşə davam etmişdir. Müharibə bitdikdən sonra da dəfələrlə sərhəd döyüşlərində iştirak edib.

Mükafatları
-----------

Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətlərə görə, Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə bundan əlavə o, "Silahlı Qüvvələrin 95 və 100 illiyi" medalları ilə təltif olunmuşdur. Şəhid Şahin Hüseynov 3 dekabr 2021-ci ildə Kəlbəcər rayonunda xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.e-qanun.az (Normativ hüquqi aktların vahid internet elektron bazası) ( (az.)). 29.12.2020. 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.

Xarici keçidlər
---------------

* (#bare\_url\_missing\_title).
* (#bare\_url\_missing\_title).
* (#bare\_url\_missing\_title).
* (#bare\_url\_missing\_title).
| İnternet protokol dəsti |
| --- |
| Tətbiq təbəqəsi |
| * BGP
* DHCP (v6)
* DNS
* FTP
* HTTP (HTTP/3)
* HTTPS
* IMAP
* IRC
* LDAP
* MGCP
* MQTT
* NNTP
* NTP
* OSPF
* POP
* PTP
* ONC/RPC
* RTP
* RTSP
* RIP
* SIP
* SMTP
* SNMP
* SSH
* Telnet
* TLS/SSL
* XMPP
* *daha çox...*
 |
| Nəqliyyat təbəqəsi |
| * TCP
* UDP
* DCCP
* SCTP
* RSVP
* QUIC
* *daha çox...*
 |
| İnternet təbəqəsi |
| * IP
	+ v4
	+ v6
* ICMP (v6)
* ARP
* NDP
* ECN
* IGMP
* IP təhlükəsizliyi
* *daha çox...*
 |
| Kanal təbəqəsi |
| * Tunellər
* PPP
* MAC
* *daha çox...*
 |
| * b
* m
* r
 |

**FTP, faylların ötürülmə protokolları** (*ing.* File Transfer Protocol) – faylları ötürmə protokolunun köməyi ilə faylların bir kompüterdən digərinə otürülməsi reqlamentləşdirilir.

Uzaq məsafədə yerləşən kompüterlə əlaqə yaradan istifadəçi istədiyi faylı öz kompüterindən ona və əksinə göndərə bilər. Başqa sözlə desək FTP şəbəkədəki istənilən kompüterlə istifadəçi arasında ikili və mətni fayllar mübadiləsi aparmağa imkan verir. Bu protokolun zası əsasında ümumdünya şəbəkəsində verilənlərin daonlad (download) və apload (upload) əməliyyatı realizə olunur. Daonlad (download) faylların uzaq şəbəkə kompüterindən (server) kliyent kompüterinə köçürülməsi/yuklenmesi prosesidir. Apload (upload) – əks proses, yəni faylın uzaq məsafədəki kompüterə yüklənməsi deməkdir.

FTP-nin təhlükəsizliyi üçün SSL/TLS (FTPS) və SSH File Transfer Protocol (SFTP) istifadə olunur. SFTP daha yeni texnologiya olduğu üçün SFTP-yə üstünlük verilir.

Xarici keçidlər
---------------

* RFC 959 – File Transfer Protocol
* RFC 1579 – Firewall Friendly FTP
* RFC 2228 – FTP Security Extensions
* RFC 2428 – FTP Extensions for IPv6 and NATs
* RFC 2640 – Internationalization of the File Transfer Protocol

### Serverlər

* FTP Server Test (Online)
* FileZilla Server (Windows)
* Pure-FTPd (Unix)
* VsFTPd (Unix)
* ProFTPd (Unix)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnternet** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Telim xan Teymur xan oğlu Türkman** (1757, Mərağey[d], Mərkəzi ostanı – 1830, Savə, Mərkəzi ostanı) — el şairi.

Həyatı
------

Telim xan 1742-ci ildə Savə vilayətinin Mərağey kəndində anadan olmuşdur. 14-15 yaşlarında şeir yazmağa başlamışdır. Çox gözəl şeirlər yazdığı və mükəmməl aşıqlığından dolayı onun "Haqq aşığı" olduğuna inanılmışdır.

Telim xan gənclik illərində əmisi qızı Mehri xanıma aşiq olmuş, onun ardınca Şiraza getmiş, orada yeddi il qalaraq yəhər-səmər işləriylə, sərraclıqla məşğul olmuşdur. O, nakam bir eşq yaşamış, çox sevdiyi Mehri xanıma qovuşa biməmışdir. Amma son nəfəsinə qədər Mehri xanımı sevmişdir.

Telim xan bir şerində 60 yaşına, başqa bir şerində isə 90 yaşına çatdığına işarə etmişdir. Onun doxsan yaşında öldüyü qəbul edilsə də, şair hicri-qəməri 1245-ci ildə, yəni miladi 1829-cu ildə vəfat edib.

Telim xanın oğullarından biri Qulamhüseyn bəydir. Onun oğlu Kərim bəy, onun oğlu Murad xan, Murad xanın oğlu isə Mirzə Mahmuddur (Türkmən Mahmud). Mirzə Mahmud da şair imiş. Onun övladlarından Mahmud oğlu Hüseyn, indi Hüseynoğulları ünvanını Mahmuddan alıb "Mahmudi" deyə tanınırlar. Telim xanın bir oğlu da Şükrullah bəy imiş ki, onun nəsli də Cəlali, Nuri, Zahidi və Telimi soyadları ilə tanınmaqdadırlar.

Savə türklərindən Əli Kəmali, Telim xanın on min beytə yaxın şerini toplamış və bir divan halına gətirib çapa hazırlamışdır. Telim xan klassik və xalq şerinin, müstəzat, müxəmməs, təsnif, təcnis, qoşma, gəzəl, müsəlsəl, bayatı, gəraylı, mürəbbə, müsəbbə, müləmma, dodaqdəyməz, nəzm şəkillərində və əruz vəzninin çeşidli qəlplərində şeirlər yazmışdır. Tədqiqatçı-vəkil Əli Kəmali bir yazısında ömrünün on ildən çoxunu Telim xanın həyatını araştırmağa və onun şeirlərini toplamağa həsr etdiyini, milyonlarla pul xərclədiyini yaxşı mənada öyünərək yazır. Əli Kəmali tamamlayıb, hazır hala gətirdiyi Telim xanın divanını çap etdirmədən dünyaya gözlərini yumdu (1996). Bu divan hələ də çap olunmayıb.

Telim xanın məqbərəsi
Telim xanın qəbri

Mənbə
-----

* Varlıq dərgisi, 1360 (1981), Tehran- İran, Sayı: 25, s. 50-54; Save türklerinin böyük şairi, nəşrə hazırlayan: Yavuz Akpınar, Kardas Edebiyatlar, 1997-Erzurum, Sayı: 38, s. 9-17.
* Dr. Qulamhüseyn Begdeli, Yeni tapıntılar və mədəni irsimizə bir nəzər, Varlıq dərgisi, 1360 (1981), Tehran- İran, Sayı: 25, s. 57.
* Varlıq dərgisi, 1360 (1981), Tehran- İran, sayı: 25, s. 55.
* Varlıq dərgisi, 1360 (1981), Tehran- İran, Sayı: 25, s. 57.
* Ənvər Çingizoğlu, Türkman eli, Bakı, "Şuşa", 2011. səh.224.

Həmçinin bax
------------

* Savə vilayəti

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ali Kafkasyalı.* İran Türk Edebiyatı Antolojisi. III. Ərzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları. 2002. səh. 51. 2023-04-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-11.
2. ↑  *Anar.* Min beş yüz ilin oğuz şeiri antologiyası (PDF). Bakı: Azərbaycan nəşriyyatı. 1999. səh. 318. Archived from the original on 2022-07-18. İstifadə tarixi: 2023-04-11.
**Sandra Baqariç** (xorv. Sandra Bagarić; 5 aprel 1974) — Xorvatiya opera müğənnisi və aktrisası.

Həyatı
------

Zenitsa şəhərində (hazırda Bosniya və Herseqovinanın ərazisində yerləşir) anadan olmuşdur. Orada musiqi məktəbini bitirmişdir və sonra Sarayevoda təhsil almağa davam etdi, lakin Bosniya müharibəsi başladıqdan sonra 1992-ci ildə Zaqreb şəhərinə köçdü və orada musiqi akademiyasında oxudu. Lilyana Molnar-Talaiç onun müəllimi idi. "Madam Trubadur", "Qrafinya Maritsa", "Yarasa", "Bokkaççio" və "Oxuyan yanlış fikirləşmir" operalarında ariyaların ifası ilə tanınır. "Sonati od sna", "Teatar marmelade" və "Adagio" adlı üç disk buraxmışdır.

2007-ci ildə Sandra Baqariç, Helsinkidə Avroviziya üçün Xorvatiya təmsilçisini təyin edən "Dora 2007" musiqi festivalında "Kraljevi Ulice" qrupu ilə "Pjesma za novčić" mahnısı ilə çıxış etdi və 2-ci yeri tutdu.

Evlidir, əri pianoçu və Zaqreb Musiqi Akademiyasının professoru Darko Domitroviçdir. Marko və Lovro adlı oğulları var.

Filmoqrafiya
------------

### Televiziya

| İl | Film | Rolu | Qeyd |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | *Vəd olunmuş torpaq* |  |  |
| 2007 | *Kiçik klinikamız* |  | "Sve crno" epizodu |
| 2008 | *Qadağan eşq* | Eleanor Şariç | 15 epizodda çəkilmişdir |
| 2015-2016 | *Sadəcə danış* | Dubravka Yakşiç |  |

### Dublyaj

| İl | Film | Rolu | Qeyd |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 | *Oz ölkəsindən olan Doroti* | Çin şahzadəsi | Xorvat dublyajı |
| 2017 | *Gözəl və bədheybət* | Madam de Qarderob | Xorvat dublyajı |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Croatia: Results of the second heat". 2013-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-19.
2. ↑  Sandra Bagarić: U Pagu sam zaprosila svog supruga Arxivləşdirilib 2013-02-17 at Archive.today  (xorv.)
3. ↑  Sandra Bagarić otvoreno i iskreno: Lijepo je što sam žena zato što mogu doživjeti višestruke orgazme Arxivləşdirilib 2017-04-15 at the Wayback Machine  (xorv.)
**Lesli Tauns Houp** (*ing.* Leslie Townes Hope; 29 may 1903[…] – 27 iyul 2003[…]) — Dünyaca məşhur olan Bob Houp peşəkar gülüş ustası, aktyor, müğənni, rəqqas, idmançı və yazıçı idi. Houpun yüksək səviyyəli tərəfdaşı Bing Krospi ilə 7 bölümnən ibarət "*Yol*" musiqili komediya filmi, o cümlədən baş rola çəkildiyi 54 bədii film, həmçinin 70-dən çox qısamüddətli və bədii filmlər daxil olmaqla təxminən 80 ili əhatə edən bir karyerası var. Musiqi sahəsində "*Thanks for the Memory*" (xatirə üçün təşəkkürlər) mahnısı onun ən çox yadda qalan mahnısı idi. Houp Londonun cənub-şərqində Eltam mahalında anadan olmuş, 4 yaşında ikən ailəsi ilə birlikdə Birləşmiş Ştatlara köçmüş, Klivlend, Ohayo ştatında böyümüşdü.

1910-cu illərin sonlarında boksçu kimi qısa karyerasından sonra, 1920-ci illərin əvvəllərində şou-biznes karyerasına başlamışdı, "*Broadway*" teatrında fəaliyyət göstərmədən əvvəl "*Vodevil*" dövründə komediyaçı və rəqqas kimi başladı. Houp 1934-cü ildən başlayaraq radio və filmlərdə görünməyə başladı. O, həmçinin müasir Amerika komediyasının əsasını qurmağa kömək etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Bob Hope // Encyclopædia Britannica (ing.).
**Şivolki adaları** — Nordenşeld arxipelaqının tərkibinə daxil olan adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnirlər. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Adalarda həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.

Arxipelaqın ən qərb nöqtəsini təşkil edir. Şərq hissədən Paxtusov adası, cənub-şərqdən Vilkis adasından Radzeevski boğazı ilə ayrılır. Adalar olduqca sıx yerləşmişdir. Onlar arasında məsasə 5-7 kilometri keçmir. Adalar qrupu şərqdən qərdə 40 kilometr, şimaldan cənuba isə 25 km məsafədə uzanır. Ən hündür nöqtəsi 58 metr təşkil edir. Bu baxımdan Krasin adası ən hündürüdür. Adalar qruouna daxil olan ən cənubundan Rusiyanın materik hissəsi ilə məsafə 45 kilometr təşkil edir. Adalar 1901-ci ildə Eduard Vasileviç Toll tərəfindən adlandırılmışdır. O, adaları Varşavada doğulmuş Aqust Karloviç Şivolkinin şərəfinə adlandırmışdır. Karloviç Şivolki öz növbəsində Yeni Torpaq arxipelaqında tətqiqat işləri aparan böyük rus araşdırmaçılarından olmuşdur.

Adalar qrupuna daxil olan adalar:

Lelin adası — qrupun ucqar şimalında qərarlaşır.

Ermak adası — düz qruluşa malik olmayan qayalıqlardan ibarət ada. Öz qrupunun ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir.

Kuçum adası — qrupun şimal-qərbində qərarlaşan kiçik ada

Sadko adası — iri uzanmış formaya malik olan ada. Qrupun şimalında yerləşir.

Şuls adası — qrupa daxil olan iri ada, qərb hissədə qərarlaşır.

Маметкул — слегка вытянутый остров в центральной части островов Цивольки.

Vitte adası — qrupun şimal-şərqində yerləşən kiçik ada

Kovalekski adası — qrupun şimal-qərbində yerləşən kiçik ada.

Ukromnıy adası — Krasin adasının şimal sahillərində qərarlaşır.

Brandvaxt adası — Krasin adasının qərb sahillərində olduqca kiçik ada.

Krasin adası — ən iri adalardan biri. Qrupun ucqar şərqində yerləşir.

Savvı Loşkin adası — qrupun mərkəzində yerləşən iri ada.

Vasilev adası — qrupun ən iri adalarından biridir. Qrupun mərkəzində qərarlaşır.

Qryada adası — kiçik uzantə formasında olan ada. Vasilev adasının qərb sahilinə yaxın qərarlaşır.

Kazak adası — qrupun cənub-qərbində yerləşən elə də böyük olmayan ada.

Ledokol adası — qrupun cənubunda yerləşən elə də böyük olmayan ada.

Makarov adası — qrupun ölçülərinə görə ikinci ən böyük adası. Üstəlik qrupun həm cənub həm də qərb nöqtələrini təşkil edir.

Oktyabr adası — elə də böyük olmayan ada. Qrupun cənub-şərq hissəsində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-02.
2. ↑  Aqust Karloviç Şivolkinin bioqrafiyası
**Qurut** (*qurub*) — Cənubi Qafqazda, Azərbaycanın qərb rayonlarında, Kürd mətbəxində, Iranda, Əfqanıstanda və Orta Asiyada geniş istifadə olunan süd məhsulu.

Qurut
Tacikistanda qurut satışı

Hazırlanması
------------

Cənubi Azərbaycanın Var kəndində ağacdan hazırlanmış qurut qabı
Qurutu hazırlamaqdan ötrü qatıq və ya ayran torbada qatılaşanadək süzülür. Sonra ona duz vuraraq xəmir kimi yoğurub yumrulayır və qurudurlar. Qurutu uzun müddət saxlamaq olur. İstifadə zamanı qurut isti su ilə yuyulub təmizlənərək məhlul halına salınır. Bu məhlulu sarımsaqlı və ya sarımsaqsız istifadə etmək olar.

İstifadə
--------

Alınmış məhlulu xəngəl, əriştə və s. xörəklərə əlavə edirlər. Qurutdan Naxçıvanda, Ağbaba mahalında və digər bölgələrdə qurut aşı, kələcoş və s. xörəklər bişirilir. Qurut pendir kimi də istifadə edilir.

Həmçinin bax
------------

* Şor

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Azərbaycan Kulinariyası Ensiklopediyası. səh. 93.
* Azərbaycan mətbəxindən yemək reseptləri Arxivləşdirilib 2015-05-29 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Qazaxda qədim üsullarla hazırlanan qurutu hətta xaricdən sifariş edənlər var - VİDEO