recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**@ işarəsi** — elektron poçt simvolu

@ işarəsi xüsusi işarə olub, əsasən elektron ünvanlarda istifadə edilir. Kompüter və İnternet istifadə edən hər kəs "@" işarəsini bir şəkildə istifadə edir.

"@" işarəsini koreyalılar "ilbiz", ruslar, ukraynalılar, moldavanlar "sobaçka" (balaca it), türklər "qızılgül", finlandiyalılar "yatmış pişik", macarlar "qurd", çinlilər "siçan balası" və s. kimi adlandırırlar. Çində "@" heroqlifi həm də "ay ta" kimi oxunur və mənası "onu sev" deməkdir.

@ işarəsinin tarixi
-------------------

@ işarəsinin məlum olan ilk istifadəsinə 4 may 1536-cı ildə Francesco Lapi adlı florensiyalı bir tacirin yazdığı bir məktubda rast gəlinmişdir. Lapi yazdığı məktubunda İspaniyadakı şərab qiymətlərindən bəhs edərkən @ işarəsini istifadə etmişdi. O zamanlarda, bir çəlləyin 1/13 hissəsinə uyğun gələn, ticarət ölçü vahidi olaraq istifadə edilən @, daha sonra texnologiyalara da daxil oldu. Zaman üçün istifadəsi dəyişən işarə bir müddət sonra müəyyən bir məhsulun vahid qiymətini ifadə etmək üçün istifadə edilməyə başlandı. Yəni insanlar artıq "dənəsi 5 manatdan 10 məhsul" kimi bir tərif istifadə etmək yerinə "10 məhsul @ 5 manat" deməyə başladılar.

"@" simvolu klaviş kimi ilk dəfə 1885-ci ildə yazı makinasının klaviaturasında yer almışdır. 1980-ci ildə "@" işarəsi beynəlxalq standart kimi təsdiqləndi.

e-poçt
------

1971-ci ildə Rey Tomlinson isə bu işarənin, e-poçt serverlərindəki istifadəçiləri təyin etmək üçün uyğun olduğuna qərar verdi. O tarixdən etibaren @ artıq bugünkü şəkildə e-poçtlardakı istifadə şəklində qovuşmuş oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çində soyad qıtlığı yaranıb". 2010-11-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-11-13.

Həmçinin bax
------------

* İnternet
**Şas gölləri** — Ukraynanın Volın vilayətiinin
Lyubomlskiy və Şatski rayonlarında 30-dan çox gölün bir qrupu, Pripyat və Buq çayının aralıq hissəsində yerləşir. Şas gölləri meşə sahələri arasında yerləşir, burada çox sayda əsas və düşərgə tikilir.1983-cü ildə Şas göllərində nadir təbiət komplekslərinin qorunması üçün 32,850 hektar ərazini əhatə edən Şaski Milli Parkı yaradılmışdır. 1995-ci ildə milli park Ramsar Konvensiyasına əsasən beynəlxalq əhəmiyyətə malik olan sulu sahələr siyahısına daxil edilmişdir.

Coğrafiya
---------

Göllərin yerləşdiyi əraziyə Şatsk gölü deyilir. Şatsk göllərindən ən böyüyü-Svityaz (27,5 km², Yalpuq Gölündən sonra Ukraynanın ikinci böyük təbii su anbarı),Pulemets Gölü (16,3 km ²),Luki (6,8 km²),Lucimir (4,3 km2
),
Ostrovianskoe göl (2,5 km ²),Krım (1,44 km ²),Qum Gölü (1,86 km ²).

Şatsk gölü Polesie düzənliyində düzəldilmişdir. Onun orta hissəsi Kretase
çöküntülərində formalaşmış gölün karst çuxurlarının yayılması ilə xarakterizə olunur. Dağlıq mənzərələrin ortasında yatan göllər alluvium qazma və yeraltı suyunun səviyyəsinin yüksəldilməsi nəticəsində yaranmışdır, ərazinin
yüngül bir yamacına və daimi axımın olmamasına səbəb olmuşdur.

Yaz aylarında gölün suları yaxşıca istiləşir, qışda göllər donur. Suyun mineralizasiyası orta və ya
azalıb, dəyəri 75–125-dən 200–250 mg/dm3-ə qədərdir. Suyun rəngi dərin olanlarda zərif yaşıldır. Dibi əsasən qumlu çöküntülər, torf və
sapropel çəmənlikləri ilə örtülmüşdür.

Təbiəti
-------

Şas göllərində qarpız, roach, sazan balığı, ilan, birləşmələr(məsələn Svityaz, Pulemetsk göllərində-Kanada balığı, Qara Böyük Göl-çay ağacı və Amur sazanı). Göllərin yaxınlığında balıqçılıq təsərrüfatları, məsələn, Ladinka heyvandarlıq təsərrüfatında gölməçə balıqçılığı yaradılmışdır. Göllərdə balıqlar yerli əhali tərəfindən acımasızca məhv edilir. Torlar demək olar ki, hər yerdə, xüsusən də yumurtlama zonasında var. Şas gölünün sahilləri quşlar üçün yuva yerləridir (yabanı ördəklər və qazlar və s.). Şas göllərinin əksəriyyəti Şaski Milli Parkının bir hissəsidir və
onlar həmçinin İvan Franko Lviv Milli Universitetinin və Lutskda Lesia Ukrainka Şərqi Avropa Milli Universitetinin elmi araşdırmalarının əsasıdır.

Mənbə
-----

*
**Hədiyə Dəvlətşina** (tam adı: *Hədiyə Dəvlətşina*, başq. Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы; 5 mart 1905, Samara quberniyası[d] – 5 dekabr 1954, Birsk, Başqırd MSSR) — başqırd şairəsi, yazıçısı və dramaturqu.

Həyatı
------

Hədiyə Dəvlətşina 5 mart 1905-ci ildə Samara quberniyasının Puqaçov rayonunun Həsənovo kəndində kasıb kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1920-ci ildə Samara quberniyasının Dengizbaevo kəndində müəllim işləmişdir. Elə həmin ildən Samarada Tatar-Başqırd Pedaqoji Kollecində təhsil almağa başlamışdır. 1932-ci ildə redaktorların hazırlığı üzrə Moskva İnstitutunda təhsilini davam etdirmişdir. 1935-1937-ci illərdə Başqırdıstan Dövlət Universitetində oxumuşdur.

1933-cü ildə həyat yoldaşı, yazıçı və sonralar Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının təhsil komissarı olmuş Qubay Dəvlətşinlə birlikdə BMSSR-in Baymak rayonunda qəzetin redaksiya heyətində çalışmağa başlamışdır.

1937-1942-ci illərdə repressiyaya məruz qalıb həbs olunmuş şəxsin həyat yoldaşı olduğundan sürgün edilmiş və elə dünyasını dəyişənədək Börüdə sürgündə yaşamışdır.

Xatirəsi
--------

Yazıçının xatirəsinə Ufa şəhərində bir bulvara, Baymak rayonunun Urqaza küçəsində bir küçəyə Hədiyə Dəvlətşinanın adı verilmiş və Sibay şəhərində bir abidə ucaldılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hadiya Davletshina In Russian
2. ↑  *Юрий Узиков.* "Давлетшина Хадия Лутфулловна. Жемчужина Башкортостана" (rus). biografii.ru. 2019-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Статья в *Башкортостан: Краткая энциклопедия*
* О бурзянских корнях башкирской писательницы Хадии Давлетшиной
* Художественно-публицистический фильм "Хадия"- режиссёр Ренат Нуруллин

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | GND: 1036277534 · LCCN: n85086489 · VIAF: 23568335 · WorldCat VIAF: 23568335 |
**Quqol** (*ing.* googol) — onluq say sistemində vahid və 100 sıfır ilə təsvir edilən ədəd:

10100= 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000.

Terminin tarixi
---------------

1938-ci ildə məşhur amerika riyaziyyatçısı olan Edvard Kazner öz qardaş uşaqları ildə parkda gəzirdi və onlarla böyük ədədlər haqqında müzakirə edirdi. Danışığın gedişatında yüz sıfırlı ədəd haqqında söhbət açıldı və ədəd hələ adlandırılmamışdı. Uşaqlardan biri, doqquzyaşlı Milton Sirotta bu ədədi, "quqol" (googol) adlandırmağı təklif etdi. 1940-cı ildə Edvard Kazner Ceyms Nyuman ilə birlikdə "Riyaziyyat və təxəyyül" ("New Names in Mathematics") adlı elmi-kütləvi kitabında bu ədəd qeyd olundu.

Quqol ədəd kimi
---------------

Bütün onluq dərəcələr kimi, quqol ədədinin də yalnız iki sadə böləni (2 və 5) var. Quqol ədədinin tam bölənlərinin ümumi sayı 10 mindən çoxdur

Quqol ədədi ikilik say sistemində 333 simvoldan ibarətdir. Son 100 rəqəm sıfırdır:

0001 0010 0100 1001 1010 1101 0010 0101 1001 0100 1100 0011 0111 1100 1110 1011 0000 1011 0010 0111 1000 0100 1100 0100 1100 1110 0000 1011 1111 0011 1000 1010 1100 1110 0100 0000 1000 1110 0010 0001 0001 1010 0111 1100 1010 1010 1011 0010 0100 0011 0000 1000 1010 1000 0010 1110 1000 1111 0001 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 00002
Onaltılıq say sistemində quqol ədədi 84 simvoldan ibarətdir. Son 25 rəqəm sıfırdır:

1249 AD25 94C3 7CEB 0B27 84C4 CE0B F38A CE40 8E21 1A7C AAB2 4308 A82E 8F10 0000 0000 0000 0000 0000 000016
Quqol ədədi təxminən 70 ədədinin faktorialı kimi göstərmək olar. 70! quqol ədədindən təxmindən 20 % çoxdur:

70! 11 978 571 669 969 891 796 072 783 721 689 098 736 458 938 142 546 425 857 555 362 864 628 009 582 789 845 319 680 000 000 000 000 = 000 ≈ 1,197857 × 10100

İstinadlar
----------

1. ↑  Onluq dərəcədə olan ədədlərin tam bölənlərinin sayı (dərəcə + 1)2 düsturuna əsasən tapılır ki, quqol ədədində tam bölənlərin sayı (100+1) 2 = 1012 = 10201 bərabərdir.
**NGC 7113**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. **E0** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1864-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7113: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7089 |
NGC 7090 |
NGC 7091 |
NGC 7092 |
NGC 7093 |
NGC 7094 |
NGC 7095 |
NGC 7096 |
NGC 7097 |
NGC 7098 |
NGC 7099 |
NGC 7100 |
NGC 7101 |
NGC 7102 |
NGC 7103 |
NGC 7104 |
NGC 7105 |
NGC 7106 |
NGC 7107 |
NGC 7108 |
NGC 7109 |
NGC 7110 |
NGC 7111 |
NGC 7112 |
**NGC 7113** |
NGC 7114 |
NGC 7115 |
NGC 7116 |
NGC 7117 |
NGC 7118 |
NGC 7119 |
NGC 7120 |
NGC 7121 |
NGC 7122 |
NGC 7123 |
NGC 7124 |
NGC 7125 |
NGC 7126 |
NGC 7127 |
NGC 7128 |
NGC 7129 |
NGC 7130 |
NGC 7131 |
NGC 7132 |
NGC 7133 |
NGC 7134 |
NGC 7135 |
NGC 7136 |
NGC 7137 |
NGC 7138



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikilüğətdə ***test*** mövzusuna dair məlumatlar var.

**Test** (*ing.* test sözündən) — yoxlama, sınaq.

Haqqında
--------

Test məhdud zaman kəsiyində, müəyyən olunmuş məkanda, bərabər şəraitdə, vahid texniki təlimat və metodik göstərişlər çərçivəsində, çətinlik dərəcəsi getdikcə artırılan, keyfiyyətli, effektiv yoxlama-ölçmə materialları ilə təchiz olunmuş test tapşırıqları toplusuna məxsus sualların uyğun şəkildə cavablandırılması, qiymətləndirilməsi, nəticə çıxarılması, son nəticələrin statistik emalı, müqayisəli analizi və elmi-statistik təhlili prosesidir. Test vasitəsilə pedaqoji, psixoloji, sosioloji, tibbi, fizioloji, texniki, intellektual, fiziki və s. baxımdan hər hansı şəxsiyyətin və ya bir qrup şəxsin, komandanın müəyyən istiqamətdə və ya hərtərəfli inkişafı keyfiyyətləri və xüsusiyyətləri özəl olaraq aşkar olunur.

Test sualları birqiymətli şəkildə düzgün, səhv və ya buraxılmış şəklində cavablandırılır.

Tapşırıqların test formasında verilməsi üçün müəyyən tələblərə riayət edilməlidir: 

* texniki təlimatların və metodiki göstərişlərin sınaq iştirakçıları üçün eyni olması,
* test tapşırığının məzmun və formasına uyğun təlimatların adekvatlığı,
* məntiqi ifadə tərzinin aydın, anlaşıqlı və lakonik şəkildə olması,
* test elementlərinin düzgün formada yerləşdirilməsi,
* test tapşırıqlarının fasetliyi,
* cavabların yerləşdirilməsi üçün cavab kartlarının hazırlanması,
* qəbul edilmiş forma çərçivəsində qiymətləndirmənin bircinsliyi.

**Testologiya** – test sistemləri nəzəriyyəsi və praktikası haqqında elmdir.

**Testoloq** – test sistemləri nəzəriyyəsinə bələd olan, müəyyən praktiki təcrübə keçmiş, müvafiq sertifikasiyaya malik pedaqoji diplomlu mütəxəssisdir.

**Test Bankı** – Müxtəlif müəlliflər tərəfindən hazırlanmış, müəyyən məqsədlər üçün istifadə olunmuş, aprobasiyadan keçmiş, spesifik özəlliklərlə zənginləşdirilmiş, nizamlı şəkildə sistemləşdirilmiş test tapşırıqları və testlər toplusudur.

**Test Tapşırığı** – didaktik və texnoloji baxımdan keyfiyyətli, effektli olan yoxlama materialıdır.

**Testləşdirmə** - Şagird müvəffəqiyyətlərinin, tələbə nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsi, aşkar edilməsi, yoxlanılması, ölçülməsi və müvafiq nəticələrdən istifadə edilməsi üçün aparılan sınaq prosesidir.

Proqramlaşdırmada
-----------------

Kompüter proqramlarında səhvləri aşkar etmək üçün istifadə edilir :

* Proqram təminatının testdən keçirilməsi
	+ Proqramlaşdırma sahəsinə həmçinin aşağıdakı testləri əlavə etmək olar :
* Tyurinq testi
* Sadəlik testi

Pedoqogikada
------------

* Pedaqoji test
* Mərkəzləşdirilmiş test imtahanları

Mənbə
-----

* Müasir Test Nəzəriyyəsinin (MTN) Əsasları[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Test üsulu
* Pedaqoji test


|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon | **Test** sözü bir çox mənada istifadə olunur.Lazımi mənanı dəqiqləşdirmək üçün bu səhifədəki siyahıdan istifadə edin.  |
**Cəfər Salmasi** (d. 1918 22 sentyabr, İraq, Qədhimiyə – ö. 31 yanvar 2000. İran İslam Respublikası) ) – azərbaycanlı ağır atletika idmançısı. İranın birinci Olimpiya medalını qazanmış idmançıdır.

İraqda anadan olsa da, əslən Cənubi Azərbaycanın Salmas şəhərindəndir.

Həyatı
------

Ağır atletika ilə məşğul olmamışdan əvvəl Cəfər Salmasi Bağdaddakı məktəblərdən birində müəllim kimi çalışmışdır. Sonra rəsimli kitablardan istifadə edərək gimnastik hərəkətləri öyrənmişdir.

Təxminən, 20 yaşında olarkən İrana səfər etmiş və bu səfər zamanı iranlı idman ustaları tərəfindən kəşf edilmişdir. Bundan sonra, İran çempionatında iştirak etmək üçün dəvət edilmiş və qalib olmuşdur. Bu qalibiyyətdən sonra İranı təmsil etmək üçün 1948-ci il London Yay Olimpiya oyunlarına göndərilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu Olimpiya komandası İranın ilk Olimpiya komandası olmuşdur.

Olimpiya oyunlarından sonra Bağdada getmişdir. Burada idmanla yanaşı müəllimliklə də məşğul olan Cəfər Salmasi Səddam Hüseyn hakimiyyətə gəldikdən sonra ailəsi ilə birlikdə İrana köçmüşdür.

2000-ci ilin 31 yanvarında Tehran şəhərində vəfat etmişdir.

Beynəlxalq karyerası
--------------------

1948-ci ilin 7 iyulunda London Yay Olimpiya oyunlarında 56-60 kq idmançıların ağır atletika üzrə yarışında bürünc medal qazanmışdır. Bu medal İranın Olimpiya oyunlarında qazandığı ilk medaldır.

1944-1948-ci illər arasında 5 dəfə İran çempionu olmuşdur.

1951-ci ildə Yeni Dehlidə keçirilən Asiya Oyunlarında qızıl medal qazanmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Azərbaycan
* İran azərbaycanlıları

İstinadlar
----------

1. ↑  Jafar Mohammad Salmasi
2. ↑  *Joneidi, Khashayar.* "Salmassi: The teacher who won Iran's first Olympic medal". BBC News. 28 July 2012. 30 July 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 July 2012.
3. ↑  "Official Olympic record". International Olympic Committee. 2023-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-19.
Döyüşün səbəbləri
=================

Əmir Qasımın əmrindəki sayıları təxmini 10 min ilə 15 min arasında olan bir Ağqoyunlu ordusu qənimət üçün Osmanlı ordularına hücum üçün hazırlanmıştı. Uzun Həsən bu yolla həm qənimət qazanmaq həm də Fateh Sultanı döyüştən çəkindirmək istəyirdi. Çünki Uzun Həsən Fatehlə döyüşmək istəmirdi, onun tək istəyi Fatehin Trabzondan əl çəkməsi idi. Əyər Trabzonun müstəqilliyi qəti şəkildə bərpa edilsəydi bu Ağqoyunluların Avropa ticarətinə müsbət təsir bağışlayacağdı. Bu döyüşdə bütün Ağqoyunlu əsgərlərinin iştirak etməmə səbəbidə məhz bu idi, döyüşün ola bildiyincə tez, qazanclı bitməsi.

Döyüş
=====

Ağqoyunlu əsgərləri Uzun Həsənin əmri ilə Əmir Qasımın əmri altında Fatehin ordusuna hücum ettilər. Fateh bu döyüşü idarə etsə belə ordularının önəmli hissəsini döyüşə salmadı. Əyər salsaydı Uzun Həsən düzülüşü pozulan Osmanlı Ordusuna birdəfəlik hücum edip qəti bir zəfər qazana bilərdi.
Döyüş haqqında çox bilgi olmasa belə kitaplarda Əmir Qasımın cəsarəti ilə bu döyüşün rahatlıqla qazanıldığı keçir.

Döyüşdən sonra
==============

Döyüşdən sonra Əmir Qasım 3000 nəfəri ilə dincəlmək üçün geri qayıdır. Qalan ordunu isə qənimətləri və əsirləri Uzun Həsənə aparması üçün göndərir. Gecə düşdüyü zaman Osmanlı Əsgərləri 10 minlik bir ordu ilə qəfil hücum edir. Bu döyüşüdə Əmir Qasım zəkası və cəsarəti ilə qazanır.(Ətraflı məlumat üçün Tarmux döyüşü (1461)


1. ↑  *Muhsin, Behramnejad.* Akkoyunlular Karakoyunlular. Kronik Kitap. 101.
**BTR-3** — Ukrayna istehsalı müasir zirehli transportyor.

Ölçülər
-------

Uzunluğu: 7.65 m

Lülənin uzunluğu: 3 m

Eni: 2.9 m.
Hündürlüyü: 2.86 m

Klirens: 0.475 m

Konfiqurasiya: 8x8/4

Şinlərin ölçüsü: 12.00 R20

Müdafiə
-------

Zireh qalınlığı: 150 mm-lik tökmə homogen polad

Daxildən kevlar zireh

81 mm Sis bombaları

Zirehli şinlər

Performans
----------

Dalış dərinliyi: 10 km/saat sürət ilə üzən

Xəndək keçmə: 2 m

Divar dağıtmaq: 0.5 m

Qalxma dərəcəsi: 30º

Motor: MTU 6R106TD21 dizel

At gücü: 326

Sürətlər qutusu: avtomat-tiptronik

Maksimal sürət: 107 km/saat

Mənzili: 600 km

Yanacaq çəninin tutumu: 300 litr

Asqı tipi: burulma bar və hidravlik amartizator

Silahlanma
----------

– 30 mm-lik "ZTM-1" avtomatik top qurğusu

Kalibr: 30 mm

Atış tezliyi: 330 atış/dəqiqədə

Mərminin başlanğıc sürəti: 1120 metr/saniyə

Lülənin qalxma bucağı: –5º… +30º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Atəş məsafəsi: 2 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

– 7.62 mm-lik "KT-7.62" pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm

Atış tezliyi: 750 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

– 30 mm-lik "KBA-117" avtomatik qumbaraatanı

Kalibr: 30 mm

Mərmi: VOG-17 (VOG-17M)

Atış tezliyi: 400 atış/dəqiqədə

Mərminin başlanğıc sürəti: 185 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.7 km

– 130 mm-lik "Barier" tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 130 mm

İdarəetmə sistemi: yarı aktiv lazer izləməli

Döyüş hissəsi: kumulyativ-tandem

Hədəfə çatma müddəti: 23 saniyə

Atəş məsafəsi: 5.5 km

Həmçinin bax
------------

* BTR-80

Xarici keçidlər
---------------

* Триумф украинских БТР-3Е1 на испытаниях в Таиланде Arxivləşdirilib 2011-08-27 at the Wayback Machine // "Военный информатор" от 12 июня 2011
* Таиланд прикупил украинские БТРы?
* BTR-3E1 Thai Armoured Personnel Carrier Royal Thai Army — YouTube
* BTR 3E1 Thailand — YouTube
* Боевой модуль «Штурм» — YouTube

İstinadlar
----------

1. ↑  Боевая колесная плавающая машина БТР-3е Arxivləşdirilib 2012-03-31 at the Wayback Machine // официальный сайт "Укроборонсервис"
Məzmun
------

Filmdə Azərbaycan Televiziyasının tanınmış rejissoru Tariyel Vəliyevin həyat və yaradıcılığından söhbət açılır.

Film haqqında
-------------

Film əməkdar incəsənət xadimi Tariyel Vəliyevin xatirəsinə həsr olunmuşdur.

Filmin ilk səhnələrində Tariyel Vəliyevin keçmiş kursunun tələbələri görünür.

Filmdə "Sən həmişə mənimləsən", "Səni axtarıram"", "Duel", ""Gənclik macərası", "Pəncərədə işıq", "Yaşıl eynəkli adam-1" film və televiziya tamaşalarının kadrlarından istifadə edilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəllif:** Sevil Yaşar
**Rejissor:** Sevil Yaşar
**Operatorlar:** Əlövsət Cəlilov, Emin Əhmədzadə
**Montaj:** Ramin Rəsulov, Elnur Bayramoğlu
**Rejissor assistenti:** Teyyub Teymuroğlu
**İnzibatçı:** Nailə Ağakişiyeva
**Mətni oxuyan:** Laləzar Mustafayeva
**Bədii rəhbər:** Məhərrəm Bədirzadə
**Redaktor:** Sadıq Elcanlı
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkarlar:** Cavanşir Quliyev, Emin Sabitoğlu (titrlərdə yoxdur)
### Filmdə iştirak edənlər

Tariyel Vəliyev (arxiv; telerejissor, əməkdar incəsənət xadimi)
Ramiz Həsənoğlu (telerejissor, xalq artisti)
Azərpaşa Nemət (teatr rejissoru, xalq artisti)
Rasim Balayev (aktyor, xalq artisti)
Firəngiz Mütəllimova (aktrisa, xalq artisti)
Nurəddin Mehdixanlı (aktyor, xalq artisti)
Zemfira Nərimanova (aktrisa, xalq artisti)
Məhərrəm Bədirzadə (telerejissor, əməkdar incəsənət xadimi)
Eldar Məmmədov (operator, əməkdar mədəniyyət işçisi)
Vüqar Vəliyev (telerejissor, Tariyel Vəliyevin oğlu)
Elçin Elxanlı (Tariyel Vəliyevin tələbəsi)
Sevil Yaşar (Tariyel Vəliyevin tələbəsi)
Fərid Vəliyev (Tariyel Vəliyevin nəvəsi)

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Katrankimilər** (*lat.* Squaliformes) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin qığırdaqlı balıqlar sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Kanrankimilər dəstəsi 7 fəsiləyə aid 80-ə yaxın akula növünü özündə birləşdirir.

Dəstəyə aid nüməyəndələrində adətən tikanlı axçası olan 2 kürək üzgəci, 5 qəlsəmə yarığı olur. Bu nümayəndələrdə nə anal üzgəci, nə də göz qapaqları olur. Digər dəstələrə nisbətən, Kanrankimilərin nümayəndələri müxtəlif ölçü və formalara malik olur. Onlara qütb və tropik sularda, açıq okeanda və kiçik sahil sularında, bir sözlə, dünyanın hər yerində rast gəlmək olur.

**Katrankimilər** dəstəsinin 3 fəsiləsi, 20 növdən çox növü məlumdur. Əksəriyyətinin uzunluğu 1-2,5 m-ə qədərdir. Lakin qütbakulası kimi nəhənglər (6,5 m) ilə yanaşı cırtdanları da (20-25 sm) vardır. Dəstənin nümayəndələri balıqlarla, xərçəngkimilərlə, **holoturilərlə** və qurdlarla daha çox qidalanır. Bu akulaların bəziləri əksər vaxtlarda sürü halında yaşayır, ov alətlərinə düşən balıqlarla qidalanaraq zərər verirlər.

Zəif böyüyən balıqlar olduqlarından cinsiyyət yetkinliyinə gec çatırlar, **Katran akula** 19 yaşında, uzunluğu 1 metr olduqda nəsil verir. Bu akula yumurtadiridoğandır. Yumurta mayalandıqdan 6-7 ay sonra uzunluğu 20-26 sm olan 30 qədər bala çıxır. Amerikanın şimal sularında yaşayan və yırtıcı həyat keçirən qütb akulası 500-ə qədər yumurta qoyur, yırtıcıdır, balina və suiti cəmdəkləri ilə qidalanır.

Cırtdan akulaların qarın tərəfdə xırda fotoforlar var. Akula qıcıqlandıqda fotoforlar açıq-yaşıl rəng saçır.

Katrankimilərin bəzi nümayəndələri ovlanaraq istifadə edilir. Onlardan alınan katreks adlı dərmanla xərçəng xəstəliyini müalicə edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2003.
2. ↑  *Eschmeyer W. Fong J. D.* "Pisces". // *Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness* / red. Z. Zhang 2011. C. 3148, burax. 1. S. 26–38. ISBN 978-1-86977-849-1, 978-1-86977-850-7

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q465575
* Wikispecies: Squaliformes
* ADW: Squaliformes
* AFD: Squaliformes
* BOLD: 218
* EoL: 8888
* EPPO: 1SQALO
* Fossilworks: 34536
* GBIF: 883
* iNaturalist: 52309
* IRMNG: 12030
* ITIS: 160602
* NBN: NHMSYS0021053508
* NCBI: 282414
* NZOR: 59832043-8be4-4184-9b85-31ee976a27f7
* Plazi: 03A3DB49-C046-B829-82E7-C4BFFE107CBB
* WoRMS: 10211

 |
**Şotlandiya Milli Kitabxanası** — Şotlandiyanın ən böyük kitabxanası və Böyük Britaniya və İrlandiyada çap olunan hər nəşrin qanuni depozitini alan yalnız altı kitabxanadan biri. Kitabxana Edinburqun mərkəzində bir neçə binadan ibarətdir.
Şotlandiya Milli Kitabxanasında 14 milyon çap nəşri var ki, onlardan 7.000.000-u çap kitabı, 100.000 əlyazması, iki milyona yaxın xəritə və 25.000 adda jurnal və qəzetdir. Kitabxana hər il 320.000 yeni kitab alır və 490 dildə materialı özündə birləşdirir. Kitabxananın 32 nəfərdən ibarət Qəyyumlar Şurası fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

Rəsmi təsis olunmazdan əvvəl qanuni depozit hüququ olan milli kitabxananın funksiyalarını 1689-cu ildə əsası qoyulmuş Vəkillər Kollegiyasının kitabxanası yerinə yetirirdi. Kraliça Anna Müəllif Hüquqları Qanunu Böyük Britaniyada nəşr olunan hər bir kitabın qanuni surətini saxlayan milli kitabxana rolunu oynayır. Əsrlər boyu insanlar Kitabxanaya Kitablar, Əlyazmalar və Sənədlər bağışlayıblar. 1920-ci illərdə Kitabxananın Kolleksiyaları Forresdən olan Ser Alexander Grantın ianəsi sayəsində ictimaiyyətə təqdim edildi. 1925-ci ildə Parlament tərəfindən qəbul edilən Akt Şotlandiya Milli Kitabxanasını təsis etdi. Corc IV körpüsünün tikintisi hökumətin və Ser Aleksander Qrantın maliyyəsi ilə başladı. 1999-cu ildən Şotlandiya Milli Kitabxanası Şotlandiya Parlamenti tərəfindən maliyyələşdirilir.
Yeni binada işlər 1938-ci ildə başlanmış, İkinci Dünya Müharibəsi ilə dayandırılmış və 1956-cı ildə tamamlanmışdır. 1970-ci illərdə kitabxananın daim genişlənən kolleksiyaları üçün yer tükənirdi, ona görə də kitabxana genişləndirmək qərarına gəldi.

Kolleksiyalar
-------------

Şotlandiya Milli Kitabxanasında aşağıdakı kolleksiyalar var:

* İngilis Tipoqrafiya|Çap Materialları Kolleksiyası (Britaniya)
* Biznes kolleksiyası
* Elektron kolleksiyalar
* Materialdan kolleksiya
* Əlyazmalar toplusu
* Kart Kolleksiyası
* Musiqi kolleksiyası
* Qəzet kolleksiyası
* Rəsmi nəşrlərin toplusu
* Nadir kitablar

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cheung, Melanie.* "Members". Research Libraries UK (ingilis). 15 September 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-28.
2. ↑  "List of Members (292) [CERL]". cerl.org. 9 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-28.
3. ↑  "Moving Image Archive - Collections - National Library of Scotland". nls.uk. 22 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-28.
4. ↑  Şablon:Historic Environment Scotland
5. ↑  "Scottish Enlightenment exhibition - National Library of Scotland". nls.uk. 5 October 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-04.
**Kodonlar** hüceyrədə sintez edilən zülalların birincili quruluşu onun nüvəsindəki DNT-nin müəyyən
hissələrində olan mononukleotidlərin yerləşmə ardıcıllığı ilə əlaqədardır.
Zülalın quruluşu haqda informasiya DNT-dən ribosomlara m-RNT vasitəsilə verilir. Məlumdur ki,
zülalların molekulunda 20-ə qədər aminturşu qalıqları olduğu halda nuklein turşusunun tərkibinə yalnız dörd
nukleotid daxildir. Deməli, nuklein turşuları olan monomerlərin hər biri zülal molekulundakı bir aminturşu
qalığının adını ifadə edə bilməz.
F.Krik və onun əməkdaşları göstərmişdir ki, aminturşuların ardıcıllığı nuklein turşusu zəncirindəki
nukleotid tripletləri (üçlük) ilə ifadə edilir. Yəni zülal molekulundakı aminturşuların hər birinin adı nuklein
turşusu zəncirində asan üç nukleotid vasitəsilə şifrlənir. Bir aminturşu qalığına müvafiq gələn nukleotid üçlüyü
kodon adlanır. Nuklein turşularında olan dörd növ nukleotidlərin əmələ gətirdiyi müxtəlif tripletlərin sayı
=64 bərabərdir. Beləliklə, ehtimal olunan kodonların sayı (64) aminturşuların sayından xeyli artıqdır. Buradan
belə nəticə çıxarmaq olar ki, hər bir aminturşunun bir deyil, bir neçə kodonu vardır. Bioloji kimya
elminin son illərdəki ən böyük nailiyyətlərindən biri bütün aminturşu qalıqlarına müvafiq gələn kodonların
nukleotid tərkibinin eksperiment yolu ilə öyrənilməsidir. Məsələn, M.Nirenberq (ABŞ) göstərib ki,
zülal sintezinə sərf edilən məlumat RNT-nin uridin nukleotidlərinin birləşməsindən ibarət olan sintetik
polinukleotid zənciri ilə əvəz etdikdə ribosomlarda molekulun yalnız bir növ aminturşu – fenilalanin qalığından
ibarət olan polipeptid sintez edir. Deməli, m-RNT–si üzərində fenilalanin aminturşusuna uyğun gələn kodon üç
ədəd uridin nukleotidlərindən ibarətdir: U – U – U.
Hal-hazırda müəyyən edilmişdir ki, zülalların biosintezi aminturşuların ATF vasitəsi ilə aktivləşməsindən
ibarətdir.

Ədəbiyyat
---------

* A.M. Məhərrəmov, M.Ə.Allahverdiyev. Həyat fəaliyyətinin kimyəvi əsasları, Ali məktəblər üçün dərslik, Bakı: "Bakı Universiteti" nəşriyyatı, 2009, 288 s.
**Sabsoviçin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina öz adını özünün ilk sahiblərinin soyadından götürmüşdür<.

Tarixi
------

Bir mərtəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin ikinci yarısında inşa edilmişdir. XIX əsrin birinci yarısında Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında II gildiya taciri Todros Markoviç Sabsobiçə məxsus ev olmuşdur. Bina dəmir yolu xəttinin kənarında yerləşirdi. Bu xətt isə limana gedir. 1860-cı ildə bu envanda küncdə bir bina inşa edilmişdir. Bu bina bir mərtəbədən ibarət olaraq zirzəmiyə sahibdir. O dövrün məlumstlsrına görə burada bir mərtəbəli kərpiçdən ibarət olan anbar olmuşdur. Fliqel iki yaşayış binasına bölünmüşdü. Onlar Derjinski 7 və 9 üvnaları verilmişdir. Petrovskaya küçəsi ev 134 ünvanında yerləşən bina 1870-ci illərdə Vulf Drofoveeviç Sabsoviç tətəfindən inşa edilmişdir. 1873-cü il məlumatına görə bina ona məxsus olmuşdur. 1874–1879-cu illərdə binanın sahibi tacir Vulf, İosif və Yakov Sabsoviç olmuşdur. 1890–1898-ci illərdə tikili tacir Dmitri Yeqoroviç Manusinin və Xane Sabosoviçin mülkiyyətinə keçmişdir.

1906-cı illərdə binanın sahibi tacir, ambardar və torpaq sahibi Veniamin İosifoviç Sabsoviç və arvadı Xans Sabsoviç olmuşdur. Veniamin İosifoviç Sabsoviç İosif Dorofeeviçin oğlu olmuşdur. O, birja komitəsinin üzvü idi.. 1915-ci il məlumatına görə Veniamin İosifoviç Sabsoviç digər mülkədarlarla birlikdə binanın sahibi olaraq qalırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Дом Сабсовича//Энциклопедия Таганрога
2. ↑  Таганрогские Сабсовичи и их потомки.: Опыт генеалогического исследования. Авторы: Файн Виктор Яковлевич,Вершинин Сергей Вячеславович
**Elşad Eldar oğlu Həsənov** (27 sentyabr 1976, Bakı, Azərbaycan SSR) — Yasamal rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı (2019), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin V çağırış deputatı (2015–2019).

Həyatı
------

27 senytbar 1976-cı ildə Bakı şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. 1992-ci ildə Bakı şəhər Nəsimi rayonu 23 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirib.

1992–1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil alıb. Həmin ilin dekabr ayında BDU-nun cinayət prosesi kafedrasında aspiranturaya qəbul olub və 2001-ci ildən aspiranturanı fərqlənmə ilə bitirib. 2004-cü ilin noyabr ayında namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək, Azərbaycan Prezidenti yanına Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə hüquq elmləri namizədi, alimlik dərəcəsinə layiq görülüb.

İngilis və rus dillərini bilir.

### Ailəsi

Ailəlidir, iki övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Azərbaycan Milli Məclisinə 17 saylı Yasamal 3-cü Seçki Dairəsindən V çağırış deputat seçilib. Partiya mənsubiyyəti yoxdur.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 noyabr 2019-cu il sərəncamı ilə Elşad Eldar oğlu Həsənov Bakı şəhəri Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "E.E.Həsənovun Bakı şəhəri Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2019-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-12.
2. ↑  2015-ci il 24 noyabr tarixli iclasın stenoqramı Arxivləşdirilib 2018-09-19 at the Wayback Machine. parliament.az  (az.)
3. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-28.
4. ↑  "E.Həsənovun Bakı şəhəri Yasamal Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2020-05-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-12.

Xarici keçidlər
---------------

* Elşad Həsənov Fransada komitə iclasında iştirak edəcək
* İşğalçı silahlanmanı davam etdirir – ELŞAD HƏSƏNOV – FOTOLAR
**Qari Leonard Oldmen** (*ing.* Gary Leonard Oldman; 21 mart 1958, London, İngiltərə) — məşhur ingiltərəli aktyor və rejissor. Son illərdə o Harri Potter filmləri silsiləsində Sirius Blek və Kristofer Nolanın Betmen filmləri silsiləsindəki obrazlarına görə tanınır. 2018-ci ildə "Darkest Hour" (2017) filminə görə "ilin ən yaxşı aktyoru" nominasiyasında "Oscar" mükafatı qazanmışdır.

Həyatı
------

Leonard Qari Oldmen 21 mart 1958-ci ildə Londonda, qaynaqçı ailəsində anadan olub. Qarinin yeddi yaşı olanda atası ailəni tərk edib. Balaca Qari iki bacısı ilə anasının yanında böyüyüb. Ona çox nadir hallarda baş çəkən atası 62 yaşında əyyaşlıqdan vəfat edib. On dörd yaşı olan Qari Qrinviç Gənclər Teatrının truppasına daxil olub, on altı yaşında isə idman ləvazimatlarının satışı ilə məşğul olmaq üçün məktəbi yarımçıq qoyub. Amma o, eyni zamanda ədəbiyyatla yaxından maraqlanır və pianoda çalırmış. Dram müəllimi Rocer Vilyams Qarinin həyatında həlledici rol oynayaraq onu kino aləminə gətirib. 1979-cu ildə gənc Qari Kent şəhərindəki Rouz Brufordun səhnə nitqi və dram kollecini əla qiymətlərlə bitirib.

Karyerası
---------

Növbəti il o, Qlazqo teatrı ilə Avropa və Cənubi Amerikaya qastrol səfərinə yollanıb. Britaniya televiziyasına mütəmadi dəvətlər alan Qari artıq 80-ci illərdə İngiltərə səhnəsinin aparıcı aktyorlarından birinə çevrilir. Bir neçə dəfə peşəkar mükafatına layiq görülən aktyor Kral saray və Kral Şekspir teatrlarında çalışmağa başlayır. 1986-cı ildə Qari Oldmenin kinodebütü baş tutur. Aktyor "Sid və Nensi" filmində Sid obrazını canlandırır. 1988-ci ildə ABŞ-yə yollanan Qari Oliver Stounun məşhur "JFK" filmində qatil Li Harvi Osvald roluna dəvət alır. "Ölməz sevgili", "Beşinci element", "Prezidentin təyyarəsi" kimi filmlərdə aktyor bütün istedadını ortaya qoyub. 1998-ci ildə "Kosmosda itənlər" elmi-fantastik filminə çəkilən aktyor son dövrlərdə uşaqların sevimli qəhrəmanı Harri Potterin seriyalarına çəkilib. Hollivudda Oldmeni "aktyorların aktyoru" adlandırırlar. Tanınmayacaq qədər cilddən-cildə girməyi bacaran, hər obrazı xüsusi danışıq tərzi ilə canlandıran, Hollivudun ən valehedici canilərini oynayan və tarixdən tanınan şəxslərin rollarını ifa etməyə ən yaxşı namizəd hesab edilən Qari bu təxəllüsü nahaq yerə almadığını sübut edib. İkinci planın qəhrəmanını oynayan aktyor çox vaxt ekranda bir nömrəli nəhəngə çevrilir. Oldmenin oynadığı filmləri elit adlandırmaq olmaz, amma aktyor rolunu o qədər bacarıqla ifa edir ki, hətta ən pis kinoda da onu seyr etmək xoş olur.

Seçilmiş filmoqrafiya
---------------------

1. Brem Stokerin Drakulası (film, 1992)
2. Leon (film, 1994)
3. İlayın kitabı (film, 2010)
4. RoboKop (film, 2014)
5. Darkest Hour (film, 2017)

Xarici keçidlər
---------------

* Qari Oldmen — IMDb səhifəsi

1. ↑  *(unspecified title)*. Rivista del Cinematografo.
"**Webby Awards**" və ya **"Vebbi" mükafatları** — beynəlxalq peşəkar internet mükafatı. Hər il dünyanın ən yaxşı veb layihələri mükafatlandırılır. "Vebbi" mükafatları 1996-cı ildə təsis edilmişdir.

Veb layihələr dünya internetinin tanınmış və səlahiyyətli şəxsləri tərəfindən seçilir. Onların arasında musiqiçi Devid Boui, "*Simpsonlar*" serialının yaradıcısı Mett Qreyninq, "Real Networks" şirkətinin baş direktoru Rob Qleyzer və Beynəlxalq Rəqəmsal İncəsənət və Elmlər Akademiyasını (IADAS) təşkil edən 550-dən çox mütəxəssis var. 2006-cı ildə münsiflər heyətinin üzvləri və ümumxalq səsverməsinin iştirakçıları 60 ölkədən 8 minə yaxın veb layihə arasından namizəd və laureatları seçiblər.

Bu illər ərzində "Vebbi" mükafatlarının qalibləri öz şəbəkə seqmentlərində lider olan layihələr olub: "Russia Today", "Amazon", "eBay", "Yahoo!", "iTunes", "Google", "BBC", "CNN", "Vikipediya", "YouTube" və s.. Mükafat bəzən "İnternet Oskar" kimi də adlandırılır.

"Vebbi" mükafatları veb-saytların, interaktiv reklamların, mobil telefon xidmətləri və videolarının tədqiqi və dizaynı, yaradılması, məlumat və marketinq inkişafı ilə məşğul olan bütün təşkilatlar və şəxslər, habelə onların sahibləri və pərəstişkarları üçün açıqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Катрина" и Сеть". 2008-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-07-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Интернациональный сайт Премии Вебби Arxivləşdirilib 2008-12-25 at the Wayback Machine (ing.)
* Представительство Премии Вебби в РФ Arxivləşdirilib 2008-12-02 at the Wayback Machine (rus.)
* Премию Webby Awards смогут получить российские проекты
* Максим Семенов: "Вебби привнесет в Рунет мировые стандарты качества"
ABŞ əsgəri böyük ehtimal ilə Alman alov qurğusu olan, *Abwehrflammenwerfer* 42-ni əlində tutarkən.
***Abwehrflammenwerfer 42,*** İkinci Dünya Müharibəsi zamanı istifadə edilmiş olan Almanların ərazi müdafiəsi alov qurğusu, alov dumanu və ya alov minası olmuşdur. Onun dizaynı 1941-ci ildə Barbarossa əməliyyatı zamanı rast gəlinmiş olan rusların FOG-1 minalarından kopyalanmışdır. Bunlar əsasən 12 ilə 30 yard (11 ilə 27 m) aralığında basdırılmış olan, çox vaxt yol bloklarını, eniş sahillərini, liman divarlarını və ya digər maneələri əhatə edirdi. Onlar adətən digər minalarla qarışdırılırdılar və ya tikanlı məftillərin arxasına yerləşdirilirdilər və eyni zamanda da əmr əsasında partladıla bilər və yaxud da tələb məftilləri və digər qurğular tərəfindən işə salına bilirdilər.

Mina hündürlüyü yüngül, orta və ağır yağların qarışığı olan qara, yapışqan maye tərkibli 29,5 litr tutumlu, hündürlüyü 53 santimetr və eni 30 santimetr olan, böyük yanacaq silindrindən ibarət idi. Yanacaq silindrinin üstünə diametri 67 millimetr və hündürlüyü 25 santimetr olan ikinci, daha kiçik bir silindr quraşdırılmışdı; Tərkibində adətən barıt və ya nitroselüloz və dietilen qlikol dinitrat qarışığı olan yanacaq tozu var idi. Bir alov borusu yanacaq silindrinin yuxarı hissəsində mərkəzləşdirilmiş formada sabitləndirilmişdir, bu, yanacaq silindrinin mərkəzindən yüksələn və üfüqi olaraq təxminən 50 santimetr uzanacaq formada əyilən 50 millimetr diametrli bir boru idi. Mina basdırılan zaman, adətən, yalnız alov borusu yerin üstündə görünürdü.

Mina işə salındığI zaman, fişəng yükü propellantı alovlandırırdı və yanacağı əsas silindrdən və alov borusundan keçməyə məcbur edən isti qaz partlayışını yaradırdı. Borunun ucundan çölə çıxarkən isə ikinci bir mərmi yanacaq yandırırdı. Proqnozlaşdırılan yandırılan yanacaq axınının eni 4,5 metr və hündürlüyü 2,7 metr olub, atış məsafəsi təxminən 27 metrə bərabər idi və təxminən 1,5 saniyə davam edirdi.
**Səlimə Rüstəm qızı Rüstəmova** (1923, Xıdırlı, Ağdam rayonu – 16 avqust 1998, Bakı) — maarif xadimi, müəllimə, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı

Həyatı
------

Səlimə Rüstəm qızı Rüstəmova 1923-cü ildə Ağdam rayonunun Xıdırlı kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Xıdırlı kənd məktəbində almışdır. O, 1938–1940 illərdə Ağdam pedaqoji məktəbdə oxumuş, 1948–1950 illərdə Ağdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunda təhsil almışdır.

Səlimə Rüstəmova 1940-cı ildən pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. O, Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə, Ağdam şəhər 8 nömrəli orta məktəbdə ibtidai sinifdən dərs demişdir.

Səlimə Rüstəmova 1948-ci ilin yanvar ayında Ağdam şəhər zəhmətkeş deputatları Sovetinə deputat seçilmişdir. O, 1951-ci ildə Boyəhmədli seçki dairəsindən Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.

Səlimə Rüstəmova 16 avqust 1998-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Ailəsi
------

Atası — Rüstəm Qulu oğlu Rüstəmzadə (1906–1943) Azərbaycan Respublikası Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində, Füzuli rayon Partiya Komitəsində məsul vəzifələrdə çalışmış və 1941–1943 illərdə Ağdam rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi işləmişdir.

Anası — Gülxar Əliyeva-Rüstəmzadə (1908–16.03.1986) ötən əsrin əvvəllərində "Əbilov adına klub"da təşkil edilən "Savad kursu"nda təhsil almışdır. Ağdam şəhər uşaq bağçasının müdirəsi işləmiş, dövlət ticarət sahəsində çalışmışdır.

Bacıları — Saimə xanım, Qənirə xanım

Qardaşları — Sabir Rüstəmov, Akif Rüstəmov

Həyat yoldaşı — Hüseyn Hüseynov uzun illər Ağdam rayon maliyyə şöbəsinin müdiri işləmişdir.

Övladları — Kamilə, Yaşar, Fəxrəddin

Mənbə
-----

* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdam şəhər 1 nömrəli orta məktəbin tarixi (1883–1993). I kitab. Bakı, 2016
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Ağdamda təhsil (1883–1993). I kitab. Bakı, 2018

Həmçinin bax
------------

* Akif Rüstəmov
* Xıdırlı kəndi
**Trialet silsiləsi** (*gürc.* თრიალეთის ქედი) — Gürcüstanın ərazisində yerləşən dağ silsiləsi. Kür çayının sağ sahili boyunca yerləşir. Silsilə 150–200 km məsafədə uzanır. Tiflisdən qərbdə qərarlaşır. İnzibati baxımından Tetritskaro, Tsalka, Kaspi, kimi vilayətlərin ərazisini əhatə edir. Silsilənin eni 30 km bərabərdir. Öz növbəsində böyük bir suayırıcı rolunu oynayır. Paleogen dönəmində vulkan fəaliyyəti nəticəsində meydana gəlmişdir. Əsasən vulkanik suxurlardan təşkil olunmuşdur

Silsilənin ən hündür zirvəsi Şaviklde dağıdır. Dağın hündürlüyü 2850 metrdir. Gürcü dilindən tərcümədə *Qara qaya* mənasını verir. Digər zirvələri — Sakvelosmta (2803 m), Ardjevani (2757 m), Dalisavarрyataq (2708 m), Ortatavi (2513 m), Kençikara (2320 m), Kvadjvari (2280 m). Burada əsas zirvələrin hündürlüyü 2300–2800 m arasında dəyişir. Trialet silsiləsinin ən hündür nöqtəsi olan Şaviklde dağı qərb hissədə yerləşir. Burada temperatur anomaliyasını müşahidə etmək olar. Temperatur -16; +40 C arasında dəyişir. Üstəlik bu regionda çoxlu sayda termal sular vardır. Şimal ətəklərdə üstünlük təşkil edir.

Silsilənin şərq hissəsinin meşə ilə örtülməsi səbəbindən ətrafı müşahidə imkanlarını azaldır. Burada meşəliklər 2000 metrə qədər yayılmışdır.

1200-1300-dən 2000–2200 m-ə qədər dağlıq meşələr yayılmışdır. Ondan yüksək ərazilərdə subalp və alp çəmənlikləri təşkil edir.
Trialet silsiləsinin ətəklərindən Anaxatır, Qucarretiskali və Tedzami, Alqeti, Diqmiskali, Vere çaylarının qolları öz başlanğıcını götürür.

Trialet silsiləsi əsasən enliyarpaqlı ağaclarla örtülüdür — palıd, vələs, fıstıq. Silsilənin qərb ətəkləri və daha hündür hissələrdə ağ şam, adi şam, küknardan ibarət iynəyarpaq və qarışıq meşələr yayılmışdır. Meşələrdə çoxlu sayda kiçik göllər vardır. Cənub ətəkləri çəmənliklərlə örtülmüşdür.

Silsilənin şimal hissəsində orta əsrlərə aid Kvataxevi monastrı mövcuddur.

Trialet silsiləsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Trialet silsiləsi". 2008-11-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-05.

Xarici keçidlər
---------------

* Trialet silsiləsi
Yunan alovu.
**Yunan alovu** (**Yunan odu**, **Bizans alovu**, **Bizans odu**, **Roma odu**, **Roma alovu**, **Qrejua**, **Qrejua alovu**, **Qrejua odu**, **Rum alovu**, **Rum odu**, **Vəhşi od,** **Vəhşi alov**, **Maye alov, Maye od**) — isti kömür, kükürd və qır qarışığından hazırlanmış olan bu silahdan ilk dəfə Peloponnes müharibəsi zamanı istifadə edilmişdir.

Sonralar eramızın 660-cı illərində *yunan odu* qır, qatran, kükürd, naftalin, əhəng və kalium nitrat ilə zənginləşdirilmişdir. Ona su əlavə olunduqca alovu artırdı. Eramızın VII əsrində onun effektiv təsirini inkişaf etdirmək və artırmaq işi Suriyalı bir mühacir olan Heliopollu Kallinik tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Birinci dəfə istifadə edilməsi
------------------------------

Farslar Yunanıstanı işğal edərkən baş tutmuş olan dəniz döyüşü zamanı ilk dəfə istifadə edilmişdir. Öz dövrünün güclü ordularından biri hesab edilən fars ordusu gəmilərinin yanmasının qarşısını ala bilməmişdir.

Həm quruda, həm də suda asanlıqla yanmaq qabiliyyəti var. Onun üstünə su töküldükdə sönmür, əksinə, alovu artır. Dəniz müharibələrində gəmilərin keçməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə onlardan istifadə olunmuşdur. Bu yanğına məruz qalan bütün insanlar ölümə məhkumdurlar, çünki bu alovu söndürmək mümkün deyildir.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kənan (dəqiqləşdirmə).
Kənan ölkəsi
**Kənan** (finik. **kĕn5757748gkyyroup**

aʿan**, ivr. ‏כְּנַעַן‏‎ , *ərəb.*  کنعان‎) — Bərəkətli Hilalın qərb hissəsidir.**

Tarixi
------

Bu ad Finikiya sözündən və dilindən törəyib.

Tarixi qaynaqlarda "Kənan diyarı" olaraq adlandırılan yer, hal-hazırda Fələstin və İsrailin yerləşdiyi torpaqlardır. Bu torpaqlar tarix boyunca bir çox peyğəmbərin yaşadığı, xalqlarını Allahın varlığına və birliyinə dəvət etdiyi, üzərində bir çox müqəddəs yerlərin yerləşdiyi mübarək torpaqlardır. Buna görə də, Kənan diyarı hər üç İlahi dinin mənsubları (müsəlmanlar, yəhudilər və xristianlar) üçün də müqəddəs torpaqlardır. Üç ilahi dinin mənsublarını bir yerə toplayan bu müqəddəs məkan, dinlərindəki ortaq yönləri tanıdıqları və bir olan Allaha inandıqları üçün bir-birlərinə sevgi və hörmət duymalarına səbəb olması baxımından da son dərəcə əhəmiyyətlidir.

Kənan diyarı olaraq ifadə olunan torpaqlarda və əlbəttə bütün dünyada eyni peyğəmbərlərə iman edənlərin bir yerdə təhlükəsizlik, sevgi və dinclik içində yaşamaları, bütün möminlərin könüldən istəyəcəkləri, bundan sevinc və xoşbəxtlik duyacaqları bir vəziyyətdir. Üç ilahi dinin övladları - İsmayılın övladları olan müsəlman ərəblər, Musanın övladları olan yəhudilər, İsanın övladları olan xristianlar Kənan diyarında istədikləri kimi yaşamalıdırlar. Yəhudilər də, xristianlar da, müsəlmanlar da bu torpaqlarda sərbəst şəkildə ibadətlərini yerinə yetirməli, heç bir qorxu və təhlükə olmadan dinclik və barış içində həyat yaşamalıdırlar. Bu, bütün inananların ortaq idealı olmalıdır.

Bu torpaqlar İbrahimin soyundan gələn isavilərin, yəhudilərin və müsəlmanların ulu babalarının torpaqlarıdır. Ulu babaları bu torpaqlarda yaşamış, bu torpaqlarda ölmüşdür. Onların da bu torpaqlarda, eynilə ulu babaları kimi istədikləri kimi ibadət etmək, yaşamaq, yerləşmək haqqı vardır. Bu torpaqlarda -dünyanın hər yerində olduğu kimi- heç kim heç kimə müdaxilə edə bilməz, ibadətlərinə qarışa bilməz, hərəkətlərini məhdudlaşdıra bilməz, sərhəd qoya bilməz. Bu, Allahın Quranda bütün iman sahiblərinə bildirdiyi bir əmridir.

Ədəbiyyat
---------

* «Библейская энциклопедия» — ISBN 5-85524-022-3
* *Анати Эммануэль.* Палестина до древних евреев / Пер. А. Б. Давыдовой. — М.: Центрполиграф, 2008. — 416 с.: ил. — Серия «Загадки древних цивилизаций». — ISBN 978-5-9524-3209-3
* *Грей Джон.* Ханаанцы: На земле чудес ветхозаветных / Пер. с англ. С. Фёдорова. — М.: Центрполиграф, 2003. — 224, [32] с. — Серия «Загадки древних цивилизаций». — ISBN 5-9524-0639-4
* *Крывелев И. А.* Раскопки в библейских странах. — М.: Советская Россия, 1965. — 320 с.: ил.
* *Циркин Ю. Б.* От Ханаана до Карфагена. — М.: ООО «Издательство Астрель»; ООО «Издательство АСТ», 2001
* *Циркин Ю. Б.* История библейских стран. — 2003
**Neqreyev Vsevolod Fyodoroviç** (22 iyun 1903, Ukrayna, Kerç - 1967) — kimya elmləri doktoru (1951), professor (1953), AMEA-nın müxbir üzvü (1959), "Lenin" mükafatı laureatı.

Həyatı
------

Neqreyev Vsevolod Fyodoroviç 1903-cü il iyunun 22-də Ukraynanın Kerç şəhərində anadan olub. Ali təhsilini 1930-cu ildə Azərbaycan Dövlət neft və Sənaye Universitetinin Kimya-texnologiyası fakültəsində alıb.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Vsevolod Neqreyev 1930-1959-cu illərdə Azərbay­can Elmi Tədqiqat Neft Emalı İnsti­tu­tunda laboratoriya müdiri, 1959-1960-cı illərdə "Dənizneft" Dövlət Layihə İnstitu­tunda şöbə müdiri, 1961-ci ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan SSR EA Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda laboratoriya müdiri işləyib.

Elmi fəaliyyəti
---------------

### Əsas elmi nailiyyətləri

Vsevolod Neqreyevin əsas elmi fəaliyyəti metalların aqressiv mühit şəraitində korroziyadan mühafizə texnologiyasının işlənib hazırlanması və onun sənaye miqyasında tətbiq edilməsi istiqamətinə yönəlmişdir. Alim dəniz neft-mədən, kimya zavodları, yeraltı neft və qaz kəmərləri metal avadanlıqlarının kimyəvi və elektrokimyəvi korroziyadan qorunması üçün əməli tədbirlər hazırlamış və tətbiq üçün tövsiyə etmişdir. Onun təklifi ilə hazırda dəniz neft-mədənlərindəki polad dirəklər sink örtüyü vasitəsilə müvəffəqiyyətlə mühafizə olunur. Alimin işləyib hazırladığı metalların inhibitor vasitəsi ilə mü­hafizə üsu­lu 1960-1970-ci illərdə Krasnodar vilayətinin qaz mədən­lərində geniş tət­biq edilmişdir.

Vsevolod Neqreyevin 1938-ci ildə dissertasiya müdafiə etmədən kimya üzrə fəlsəfə doktoru və 1951-ci ildə kimya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini, 1953-cü ildə isə professor elmi adını alıb. 1959-cu ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü seçilib. V. Neqreyevin işləyib hazırladığı metalların inhibitor vasitəsi ilə mühafizə üsulu 1960–1970-ci illərdə Krasnodar vilayətinin qaz mədənlərində geniş tətbiq edilib.. 

### Elmi əsərləri

Vsevolod Neqreyevin 250 elmi əsəri mövcuddur. Onlardan bəziləri :"Коррозия оборудования нефтяных промыслов", "Защита от коррозии морских нефтепромысловых сооружений", "Борьба с коррозией промыслового оборудования", "Neft sənayesində korroziya ilə mübarizədə inqibitorların tətbiqi".

### Müəllif şəhadətnamələri və patentləri

30

### Monoqrafiyaları

20

### Yetirmələri

Vsevolod Neqreyevin rəhbərliyi ilə 6 elmlər doktoru və 50 fəlsəfə doktoru yetişdirilib.

Təltif və mükafatlar
--------------------

Neqreyev bir sıra müəlliflərlə birgə "Metal və neft-mədən avadanlığının korroziyadan mühafizəsi" işinə görə Lenin mükafatına layiq görülüb. Azərbaycan SSR-nin "Əməkdar Elm və Texnika Xadimi "adını alıb, "Lenin", "Qıırmızi Əmək Bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑   (#empty\_citation)
2. ↑  "Görkəmli kimyaçılar". İstifadə tarixi: 2017-05-24.