recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ararat Samveloviç Mirzoyan** (23 noyabr 1979, İrəvan) — Erməni dövlət xadimi və siyasətçi. Ermənistan Respublikasının Xarici İşlər Naziri (19.08.2021). 2019-cu il yanvarın 14-dən 2021-ci il avqustun 2-dək Ermənistan Milli Assambleyasının sədri. Ermənistan baş nazirinin birinci müavini (11 may 2018 – 14 yanvar 2019). Ermənistan parlamentinin VI, VII çağırış deputatı. Tarix elmləri namizədi.

Həyatı
------

23 noyabr 1979-cu ildə İrəvanda anadan olub. 2000-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin İncəsənət fakültəsini bitirib. İki ildən sonra həmin fakültədə magistratura pilləsini bitirib. 2004-cü ildə Ermənistan Respublikasının Dövlət İdarəçilik Akademiyasını dövlət qulluqçusu, dövlət idarəçiliyi və yerli özünüidarəetmə üzrə mütəxəssis ixtisası üzrə bitirib. 2005-ci ildə Ermənistan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının aspiranturasını bitirərək tarix elmləri namizədi olmuşdur. Təhsili ilə paralel olaraq Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının Erməni Soyqırımı Muzey-İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışıb.

2018–2019-cu illərdə Ermənistan baş nazirinin birinci müavini, 2019-cu il yanvarın 14-dən isə Ermənistan Milli Assambleyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır.

2020-ci il noyabrın 10-da səhər saatlarında Ermənistan Milli Assambleyasının binası yaxınlığında Azərbaycanla üçtərəfli müqavilənin bağlanmasına etiraz edən nümayişçilər Mirzoyanı avtomobilindən çıxarıb və döyüblər.

2021-ci il avqustun 19-da Ermənistan Respublikasının xarici işlər naziri təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Протестующие в Ереване избили спикера парламента Армении Мирзояна". 2020-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-10.
2. ↑  "Избитый спикер парламента Армении попал в больницу". 2021-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-25.
3. ↑  "Арарат Мирзоян назначен главой МИД Армении". 2021-08-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-19.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk |
**Faiq İsmayıl oğlu Şabanov** (10 mart 1963, Qayabaşı, Basarkeçər rayonu) — Gəncə Şəhər Polis İdarəsinin rəisi (2013–2019).

Həyatı
------

Faiq Şabanov 1963-cü ildə mart ayının 10-da Göyçə mahalının Qayabaşı kəndində anadan olub. Səkkizillik təhsilini doğma kəndində, orta təhsilini isə Qoşabulaq kəndində (1980) alıb.

1982–1984-cü illərdə Novosibirsk şəhərində hərbi xidmətdə olub, tərxis olunduqdan sonra Belqorod şəhərində milis nəfəri kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.

Sonralar ali milis məktəbini bitirən F. Şabanov tədricən bu sistemdə vəzifə pilləsində yüksəlib. Polis polkovniki F. Şabanov Zaqatala Rayon Polis Şöbəsinin rəisi işləmişdir.

10 noyabr 2011-ci ildə daxili işlər naziri, general-polkovnik Ramil Usubovun imzaladığı əmrlə Xəzər Rayon Polis İdarəsinə rəis təyin olunub.

Faiq Şabanov 2 fevral 2013-cü ildə Daxili İşlər Nazirinin əmri ilə Gəncəyə polis rəisi vəzifəsinə təyin olunub.

Faiq Şabanov 17 yanvar 2019-cu ildə Daxili İşlər Nazirliyin əmri ilə Gəncə Şəhər Baş Polis idarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edilib.

Təltifləri
----------

2009-cu il iyulun 1-də ictimai asayişin təmin olunmasında fərqləndiyinə görə ölkə başçısının sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ziyəddin Məhərrəmov, "Unudulmaz sazlı-sözlü yurdumuz". Bakı, Çaşıoğlu-2001. səh.95-də
2. 1 2  "Gəncə şəhərinin yeni polis rəisini görmüşdünüz?". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-17.
3. ↑  Azərbaycanda səkkiz rayonun polis rəisi dəyişdirilib [*ölü keçid*]
4. ↑  "Azərbaycanda bir neçə rayonun polis rəisi dəyişdirilib". 2023-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-02.
5. ↑  "Gəncəyə yeni polis rəisi təyin olundu". 2016-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-02.
6. ↑  "Ramil Usubovdan daha yeddi təyinat". 2019-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-26.
**Yeniköy razılaşması** — 1912–1914-cü illər arasında Avropa dövlətləri tərəfindən hazırlanmış və Osmanlı imperiyası ərazisində ermənilər üçün iki vilayətin yaradılması, onların ermənilər ilə bağlı məsələlərə müdaxilə edərək iki avropalı baş müfəttişin nəzarəti altında olması haqqında islahat planı. Baş müfəttişlər erməni əhalisinin əsas hissəsinin məskunlaşdığı altı şərq vilayətində ən yüksək vəzifə tutacaq, Ərzurum və Vandakı müvafiq postlarında məskunlaşacaqdılar. İslahat paketi 8 fevral 1914-cü ildə imzalanmışdır. Buna baxmayaraq, razılaşma Osmanlı imperiyası Birinci Dünya müharibəsinə daxil olduqdan bir neçə həftə sonra, 16 dekabr 1914-cü ildə ləğv edilmişdir.

Tarixi
------

Balkan müharibələri Osmanlı ermənilərinin şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün yeni planların ortaya çıxarılmasına imkan yaratmışdı. Rusiya hökuməti bütün ermənilərin katolikosunu Qafqaz canişini vasitəsilə ermənilərin məskunlaşdığı Osmanlı vilayətlərində islahatlar üçün Osmanlı hökumətinə müraciət etməyə təşviq etmişdi. İslahat layihəsi Rusiyanın İstanbuldakı səfirliyinin draqomanı Andre Mandelştam və Ermənistan Milli Assambleyasının nümayəndələri tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu, Konstantinopolda Fransa, Britaniya və İtaliya səfirlərinin görüşündə təqdim edilmişdir.

İslahat paketi 8 fevral 1914-cü ildə vəzir Səid Halim Paşa tərəfindən təmsil olunan Osmanlı imperiyası ilə Rusiya arasında imzalanmışdır. İlk iki müfəttiş kimi Niderland Ost-Hindinin administratoru Lui Konstan Vestenek və Norveç Ordusunun mayoru Nikolay Hoff seçilmişdir. Vestenenk Ərzuruma yola düşmüşdür, lakin o Vanda olduğu zaman Birinci Dünya müharibəsi başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Davison, Roderic H. "The Armenian Crisis, 1912-1914 Arxivləşdirilib 2018-07-11 at the Wayback Machine," *The American Historical Review* 53 (Apr. 1948), pp. 481-505.
2. ↑  {{{2}}} Karapetyan, N. V. (1981). "Հայկական բարենորոգումների խնդիրը 1912-14 թվականներին" [The Issue of the Armenian Reforms in the Years 1912-14] in *Հայ Ժողովրդի Պատմություն* [History of the Armenian People], eds. Tsatur Aghayan et al. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, vol. 6, pp. 520-35.
3. ↑  *Hovannisian, Richard G.* Armenia on the Road to Independence, 1918. Berkeley: University of California Press. 1967. 38–39. ISBN 0-520-00574-0.
4. ↑  Reynolds, Michael A. (2011). *Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman Empires, 1908-1918*. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 73-77.
5. ↑  Şeyhun, Ahmed. "Said Halim and the Armenian Reform Project of 1914," *Journal of the Society for Armenian Studies* 19/2 (2010), pp. 93-108.
6. ↑  Kévorkian, Raymond (2011). *The Armenian Genocide: A Complete History*. London: I. B. Tauris, p. 171.
7. ↑  Hovannisian. *Armenia on the Road to Independence*, p. 39.
8. ↑  L. C. Westenek, "Diary Concerning the Armenian Mission," *Armenian Review* 39 (Spring 1986), pp. 29-89.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Kieser, Hans-Lukas; Polatel, Mehmet; Schmutz, Thomas.* "Reform or cataclysm? The agreement of 8 February 1914 regarding the Ottoman eastern provinces". Journal of Genocide Research. 17 (3). 2015: 285–304. doi:10.1080/14623528.2015.1062283.
**Muğla** — Türkiyədə Muğla ilinin ve mərkəz mahalının inzibati mərkəzi olan şəhər.
Muğla; dənizdən 670 m yüksəklikdə, üstü düz bir qaya kütləsi kimi maraqlı bir görünüşə sahib olan Hisar dağının ətəklərində qurulmuş 118.443 əhalisi olan bir şəhər mərkəzidir. Daha yaxın keçmişə qədər sənayesi və ya başqa bir işlək sektoru olmayan son dərəcə sakit kiçik bir inzibati mərkəz mövqeyində ikən, son illərdə Muğla Sıtkı Koçman Universitetinin gətirdiyi canlılıqla şəhər alan Muğla Düzənliyinə, Çernoqoriya arxalarına, Gülağzı və Akçaova'ya sürətlə yayılır.

Muğla düzənliyi, Menteşe kalker platosunda Neojen çağında yaranmış depressiya ların sonradan karstlaşmasıyla meydana gəlmiş çanaq şəklindəki çukurluklardan biridir. Bakı düzənliyinə bənzər geoloji quruluşa sahib qonşu düzənliklər Yeşilyurt, Ula, Gülağzı, Yerkesik, Akkaya, Çamköy, Yenice ovalarıdır. Muğla düzənliyi Çernoqoriya, Kızıldağ, Masadağı və Hamursuz Dağı (təpəsində Hamursuz Dədənin yatır var) ilə əhatə olub, şəhər kürəyini dayadığı Hisar dağından hərəkətlə, əvvəlcə ova istiqamətində, qismən də solunda İzmir yolu üzərində iştirak edən Akçaova kəndi və sağında Karabağlar Yaylası'na baxan Düğerek məhəlləsi xəttlərində inkişaf. Düğerek'in qurulduğu yamaclar gerisində rakım sürətlə artır və Menteşe dağları silsiləsi içində iştirak edən İlanlı dağı 2000 metrə çatır.

Bakı elinə bağlı turistik mərkəzlərə və dəniz sahilinə çatmaq istəyən ziyarətçilərin bəzən kənarından keçməklə yetindiği, əslində maraqlı xüsusiyyətləri olan bir şəhərdir. Ənənəvi evlər toxuması, büryan Kebabı, ekşili döş dolması, çıtırmık halvası kimi xüsusi yeməkləri, bölgə qaynaqlı çox sayda arxeoloji əsərləri ilə yanaşı Özlüce Köyü Kaklıcatepe'de ortaya çıxarılan 9 milyon illik heyvan və bitki qalıqlarının sərgiləndiyi Bakı Muzeyi, Karabağlar Yaylasında əsrlərdir işıq dəyməmiş bir zəmini örtən nəhəng ağacların altındakı Keyfoturağı və Narlı qəhvəni, aydın və konuksever xalqı güclü turistik arqumentlər təşkil edir.

Tanınmış şəxsləri
-----------------

* İlyas Karaöz — Türkiyənin keçmiş kənd təsərrüfatı naziri.

İstinadlar
----------

1. ↑  Türkiyənin keçmiş naziri dünyasını dəyişdi Arxivləşdirilib 2021-10-17 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 18.06.2018  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Muğlanın görməli yerləri


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Türkiyə ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
EURASEC xəritəsi  
Narıcnı rəngdəkilər: Üzvlər  
Sarı rəngdəkilər: Müşahidəçilər**Avrasiya İqtisadi Qrupu** (*İngiliscə: Eurasian Economic Community, Rusca: Eвразийское Экономическое Сообщество, Türkcə: Avrasya Ekonomi Topluluğu*)

Avrasiya İqtisadi Birliyi, üzv dövlətlərin iqtisadi inteqrasiyasını hədəf alan 2000-2014-cü illərdə mövcud olan regional bir təşkilatdır. Avrasiya İqtisadi Birliyinin yaranma prosesi, 6 yanvar 1995-ci il tarixində Rusiya ilə Belarusiya arasında imzalanan Gömrük İttifaqı Sazişi ilə başladı. 10 oktyabr 2000-ci ildə Belarusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Tacikistan tərəfindən imzalanan müqavilə ilə quruldu. Moldova və Ukrayna 2002-ci ildə, Ermənistan isə 2003-cü ildə təşkilata müşahidəçi qismində qoşulub. Özbəkistan 25 yanvar 2006-cı ildə Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşuldu. Təşkilat Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında da müşahidəçi statusuna malik idi. Avrasiya İqtisadi Birliyinin təşkilati quruluşu belə olub:

* Dövlətlərarası konsulluq
* İnteqrasiya Komitəsi və Daimi Nümayəndələr Komitəsi
* Katiblik
* Parlamentlərarası Məclis
* İcma Məhkəməsi

Həmçinin bax
------------

* Avrasiya İqtisadi İttifaqı
* Avropa İqtisadi Birliyi

Xarici keçidlər
---------------

* Avrasiya İqtisadi Qrupu Arxivləşdirilib 2006-02-27 at the Wayback Machine

| ⛭**Avrasiya İqtisadi Qrupu (EURASEC)** |
| --- |
| Üzvlər | Belorusiya • Qazaxıstan • Qırğızıstan • Rusiya • Tacikistan • Özbəkistan |
| Müşahidəçilər | Ermənistan • Moldova • Ukrayna |

İstinadlar
----------

1. ↑  Boris N. Mamlyuk (2014). "Regionalizing Multilateralism: The Effect of Russia's Accession to the WTO on Existing Regional Integration Schemes in the Former Soviet Space". UCLA Journal of International Law and Foreign Affairs, Vol. 18, No. 2. SSRN 2412319
**Vankuver** (*ing.* Vancouver; *fr.* Vancouver) — Vankuver (Listeni/vænˈkuːvər/) Kanadanın qərbində Britaniya Kolumbiyası əyalətində liman şəhəridir.Bu, Qərbi Kanadanın ən böyük və ölkənin üçüncü ən böyük metropolisidir.

Müxtəlif etnik qrupların bir yerdə yaşadığı kosmopolit şəhərdir. 2016-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhər mərkəzinin əhalisi 631,486 nəfər, paytaxt ərazisinin əhalisi isə 2,463,431 nəfərdir. Bu əhali Vankuveri Kanadanın 3-cü ən böyük metropolisi edir. Vankuver hər kvadrat kilometrə 5400-dən çox insanla Kanadada ən yüksək əhali sıxlığına malikdir.

Vankuver Böyük Vankuver Regional Dairəsinin şəhərlərindən biridir. Bələdiyyə sədri Ken Simdir. Vankuver limanı dünyada əhəmiyyətli ölçülərə malikdir. O, həm də Şimali Amerikada Vankuver, Hollivud və Nyu-Yorkdan sonra üçüncü film istehsal mərkəzidir.

Vankuver 2010-cu il Qış Olimpiya Oyunlarına, 2006-cı ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dünya Şəhər Forumuna və 2007-ci ildə 20 yaşadək futbolçular arasında FIFA Dünya Çempionatına ev sahibliyi etmişdir.

1870-ci illərdə Granville adlı bir mişar mərkəzi olaraq quruldu. 1886-cı ildə şəhər statusu qazandı və Britaniya Kral Donanmasının kapitanlarından biri Corc Vankuverin adını aldı. 1915-ci ildə Panama kanalının açılışından sonra şəhərdən Amerika və Avropanın şərq sahillərinə taxıl və taxta ixrac edilməyə başlandı.1930-cu illərdə Kanadanın üçüncü ən böyük şəhəri və Sakit okean sahilindəki ən əhəmiyyətli limanı olmuşdur.Vancouver Canucks NHL-də şəhəri təmsil edir.

2010 Qış Olimpiya Oyunlarına və 2010 Qış Paralimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etdi.

Vankuver Kanadanın etnik və dil baxımından ən müxtəlif şəhərlərindən biridir: onun sakinlərinin 52%-i ana dili danışmır, 48,9%-i ingilis və ya fransız dillərində danışır və 50,6%-i açıq şəkildə danışan azlıq qruplarına aiddir. .

Vankuver davamlı olaraq yaşayış və həyat keyfiyyətinə görə dünyanın ən yaxşı beş şəhərindən biri adlandırılır və Economist Intelligence Unit Vankuveri dünyanın ən yaxşı on şəhəri arasında yer alan ilk şəhər kimi tanıdı. dünya. 2011-ci ildə şəhər 2020-ci ilə qədər dünyanın ən yaşıl şəhəri olmağı planlaşdırırdı. Vankuverizm şəhərin şəhərsalma dizayn fəlsəfəsidir.

Şəhərdə keçirilmiş beynəlxalq tədbirlər

* 2010 Qış Olimpiya Oyunları keçirilib.

Həmçinin bax
------------

Portal:Kanada


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Kanada ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şəhər** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  Canada 2021 Census.
**Köpək** — kinorejissor Tofiq Tağızadənin filmi.

Məzmun
------

Film köpəyə dönmüş məzlum insanlar, onların faciəsi haqqındadır. İş axtaran bir qrup insan oğurlanaraq qul kimi işlədilir.

Eyni zamanda filmdə deyilir ki, hansı şəraitə düşürsə düşsün, qarşısına nə kimi çətinliklər çıxırsa çıxsın insan insan olaraq qalır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Loğman Kərimov
**Quruluşçu rejissor:** Tofiq Tağızadə
**Quruluşçu operator:** Rafiq Quliyev
**Quruluşçu rəssam:** Mayis Ağabəyov
**Səs operatoru:** Vladimir Savin
**Rejissor:** R.Dadaşov
**Geyim rəssamı:** Vaqif Mustafayev
**Dekor rəssamı:** Əziz Məmmədov
**Qrim rəssamı:** Çingiz Paşayev
**Montaj edən:** Tahirə Babayeva
**Operator:** Mixail Xarçenko
**Redaktor:** A.Əliyev
**Musiqi tərtibatçısı:** İsmayıl Dadaşov
**Rejissor assistentləri:** Əliheydər Şahbazov, Cəbrayıl Rzayev
**Operator assistentləri:** F.Əkbərov, E.Hüseynov
**Rəssam assistentləri:** Ə.Səfərov, Sakit Həsənov, Afət Məmmədova
**Montaj üzrə assistent:** Rahidə Quliyeva
**Çəkiliş aparatı üzrə texnik:** N.Ağayev
**Səs texniki:** O.Abdullayev
**İşıq ustası:** Tahir Bağırov
**İşıqçılar:** Məhəmməd Hacıyev, M.Qədirov
**Fotoqraf:** Natiq İbrahimov
**Geyimlər:** Z.Məmmədova
**Əlbəsələr:** Gülxar Sadıqova
**Dekor ustaları:** B.Sərkərov, M.Əmirov, Y.Antipov, A.Sultanov
**Plyonka üzrə rəng ustası:** S.Perova
**İt təlimçisi:** Ə.Şahvələdov
**Trük ustası:** Əli Məmmədov
**Direktor müavinləri:** Tofiq Musayev, Tərlan Babayev
**İnzibatçılar:** Y. Dyomina, Əbdülnəsir Kutiyev
**Sürücülər:** O.Əliyev, Ə.Əliyev, T.Kərimov, M.Əzizbəyov
**Filmin direktoru:** Heydər Dadaşov
**Prodüser:** Hüseynağa Qasımov (Hacı Hüseynağa Qasımov kimi)
### Rollarda

Məmməd Səfa
Fuad Poladov
Yaşar Nuri
Muxtar İbadov
Nuriyyə Əhmədova
Loğman Kərimov
A.Mahmudov
Ələkbər Hüseynov — özünü asmış məhbus
Y.Məmmədov
Vahid Əliyev
Tofiq Hüseynov
Məmmədkamal Kazımov
N.Məmmədov
K.Artyomov
V.Əliyev
T.Baqramov
A.Hüseynov
F.Babayev
M.Simonovski
B.Kərimov
Rahib Əliyev
O.Süleymanov
T.Sultanov
H.Musayev
T.Babayev
Arif Kərimov
İ.Teslenko
Y.Trubin
V.Əliyev
S.Həsənov
İ.Məmmədov
R.Qasımov
O.Bayliyev
R.Əliyev
R.Qiyasov
Ə.Zeynalov
İ.Kərimov
A.Musayev
Ş.Əliyev
T.Musayev
Tofiq Kərimov
Əli Məmmədov

İstinadlar
----------

1. ↑  Əşrəf, S. Köpək və Zəncirlənmiş adam: [kinorejissor Tofiq Tağızadənin qurluşunda "Köpək" filmi haqqında] //Ədalət.- 2013.- 23 may.- S. 6.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
* http:/ Səma Fuadqızı. İtkin düşmüş "Köpək"  (az.)
**"Fransız"** — 1995-ci ildə istehsal olunmuş Azərbaycan filmi.

Məzmun
------

Film Avropadan qayıdandan sonra öz milli adət-ənənələrimizə yuxarıdan aşağıya baxan həmvətənlərimiz haqqındadır.
Əlibala (*Fərman Şəkili*) azərbaycanlı olduğunu danır, fransızca danışmağa başlayır. Onu yola gətirmək üçün hər yola müraciət edirlər, bir xeyri olmur. Sonradan məlum olur ki, Əlibala hələ sünnət olunmayıb. Məcburi sünnət elədikdən sonra Əlibala çevrilib olur müsəlman, azərbaycanlı.

Film haqqında
-------------

* Film Əmir Pəhləvanın "Əhlikef" povestinin motivləri əsasında çəkilmişdir.
* Filmdə Vaqif Mərdəkani öz dəstəsi ilə və Aleksandrovun xoru çəkilmişdir.
* Filmin son titrləri fransızcadır.
* Film Azərbaycan kinosunun 79-cu ildönümünə həsr edilmişdir.
* Filmdə "Nənəqızlar" folklor ansamblının repertuarından istifadə edilmişdir.
* 7 aprel 2016-cı ildə Fransada "Xaos və harmoniya" şüarı altında keçirilən "Avropa ətrafında Avropa" Film Festivalı (*fr.* L'Europe autour de l'Europe — 2016) çərçivəsində Parisin İncəsənət Mərkəzində filmin nümayişi keçirilmişdir.

Filmin heyəti (titrlərdəki sıraya görə)
---------------------------------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi :** Əmir Pəhləvan, Vaqif Mustafayev
**Quruluşçu rejissor :** Vaqif Mustafayev
**Quruluşçu operator :** Rafiq Quliyev
**Quruluşçu rəssam :** Hüseyn Haqverdiyev, Elxan Muradov
**Bəstəkar :** Xəyyam Mirzəzadə
**Səs rejissoru :** Teymur Abdullayev
**Musiqi redaktoru :** Riyad Quliyev
**Məsləhətçi :** Novruz Məmmədov
**İcraçı prodüser :** Rauf Quluzadə
**Dirijor :** Ed Spanjard (Niderland)
**Qrim ustası :** Çingiz Paşayev
**İnzibatçı :** Sahib Quluzadə, Arif Kərimov, Novruz Məmmədov (Novruz kimi)
**Filmin direktoru :** Pərviz Quliyev
**Redaktor :** Əhməd Aşurbəyov, Əhmədağa Qurbanov
**Montaj edən :** İlham Qaliboğlu
**Koordinator :** İlqar Musaoğlu, Namiq Fərəc
**İşıqçı :** Şəmsi Qədirov
**Repertuarından istifadə edilən müğənni:** Co Dassin (titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Zərnigar Ağakişiyeva — Zərnigar
Fərman Şəkili (Fərman Abdullayev kimi) — Əlibala
Ucal Haqverdiyev — Tərcüməçi
Yaşar Nuri (Yaşar Nuriyev kimi) — Atabala
Səidə Quliyeva — Əlibalanın nişanlısı
Nuriyyə Əhmədova — Atabalanın arvadı
İlyas Tapdıq — Şair
Ağasəlim Çıldağ — Meyxana ustası
Muxtar Maniyev — Sünnətçi
Hüseyn Muradov — Sünnətçinin köməkçisi
Şamil Mahmudbəyov — Dayı
Mənsur Məmmədov — Atabalanın atası
Arif Qasımov — Dədə Qorqud
Arif Kərimov — Psixiatr
Novruz Məmmədov — Fransa səfirliyinin əməkdaşı
Vaqif Mərdəkani — Klarnet çalan
Mamuka Kikaleyşvili — Müğənni
Firuz Xudaverdiyev — Millət vəkili (titrlərdə yoxdur)
Vaqif Mustafayev — Rejissor (titrlərdə yoxdur)
Xəyyam Mirzəzadə — Bəstəkar (titrlərdə yoxdur)

Sitatlar
--------

Atabala: Atova lənət bizi qınayan.
Atabala: Tanıdım, bütün nəslimizi sən kişi eləmisən.

İstinadlar
----------

1. ↑  Programme du festival Arxivləşdirilib 2020-10-22 at the Wayback Machine  (fr.)
2. ↑  Mədəniyyət xəbərləri TTV 09.04.16 Arxivləşdirilib 2022-03-26 at the Wayback Machine  (az.)

Mənbə
-----

* Hüseynov, Ə. "Güldüm ki, ağlayım…" [Vaqif Mustafayevin "Fransız" filmi haqqında] //Azərbaycan.- 1996.- 15 fevral.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Dominikan ordeni** (*lat.* Ordo Praedicatorum; qısaldılmış **OP**), Fransada Dominik de Quzman adlı bir kastiliyalı keşiş tərəfindən təsis edilmiş Roma-Katolik kilsəsi ordenidir. 22 dekabr 1216-cı ildə Papa fərmanı *Religiosam vitam* vasitəsilə Papa III Onori tərəfindən təsdiq edilmişdir. **Dominikan**lar olaraq adlandırılan orden üzvləri, ümumiyyətlə, adlarından sonra *OP* hərflərini göstərirlər (*Ordinis Praedicatorum - Vaizlər Ordeni*). Ordenə üzvlüyə frerlər, rahibələr, fəal bacılar və laitilər daxildir.

İncili təbliğ etmək və bidətə qarşı çıxmaq üçün qurulan ordenin tədris fəaliyyəti və onun sxolastik təşkilatı onu Avropada orta əsrlərin intellektual həyatının ön sıralarında yerləşdirmişdi. Orden bir çox aparıcı ilahiyyatçı və filosof yetişdirməklə öz intellektual ənənəsi ilə məşhurdur. 2018-ci ildə ordendə 5747 Dominikan frer, o cümlədən 4299 keşiş var idi. Ordenə 2022-ci ildən etibarən Jerar Timoner rəhbərlik edir. Mariya Maqdalena və Sienalı Katerina ordenin himayədarlarıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Pierre Mandonnet - Catholic Encyclopedia (1913)/Order of Preachers
2. ↑  Marshall, 2011
3. ↑  Lomonaco, 2019

Mənbə
-----

* *Marshall, Taylor.* "Scoreboard for the Doctors of the Church". Taylor Marshall (ingilis). 2011-02-24. 2015-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 September 2015.
* *Lomonaco, Amedeo.* "Il filippino Gerard Timoner III eletto nuovo maestro dei domenicani" [The Filipino Gerard Timoner III elected new Dominican master]. Vatican News (italyan). 13 July 2019. 13 July 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 July 2019.
**Cırtdan-"pəhləvan"** (*rus.* Про Джыртдана "Великана") — Azərbaycan cizgi filmi.

Məzmun
------

Burada Cırtdanın başına gələn əhvalatlardan, xeyirlə şərin mübarizəsindən bəhs olunur.

Film haqqında
-------------

Film Cırtdan Azərbaycan xalq nağılının motivləri əsasında yaradılmışdır.

Applikasiya filmidir.

Bu film 2018-ci ildə "Peri Film" MMC şirkəti tərəfindən xüsusi olaraq Animafilm 1-ci Azərbaycan Beynəlxalq Animasiya Festivalı üçün Buta Film kinostudiyası, rejissor İlqar Nəcəf və prodüser Vidadi Rüstəmovun da texniki dəstəyi ilə Azərbaycan dilinə tərcümə və dublaj edilib..

Filmin heyəti
-------------

### Filmin üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Tofiq Ağayev, Aleksandr Timofeyevski
**Rejissor:** Bəhmən Əliyev
**Quruluşçu rəssam:** Elçin Axundov
**Operator:** Antonina Korotnitskaya
**Bəstəkar:** Rauf Əliyev
**Mahnıların mətni:** Aleksandr Timofeyevski
**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
**Multiplikasiya rəssamı:** Rauf Dadaşov, Vaqif Məmmədov, Arifə Hatəmi, Gülşən Quliyeva, Solmaz Hüseynova, Vladimir Zarubin
**Rəssam:** T. Hüseynov, Aydın Lazımov, Hüseyn Cavid İsmayılov, S. Candarov, Zəkiyyə Mahmudova, Cəvahir Quliyeva, Lalə Məmmədova (Lalə Ağacanova kimi), Y. Melkumova
**Redaktor:** D. Tahirova
**Filmin direktoru:** E. Şirinov
**Prodüser:** Rəşid Ağamalıyev
**Səs rejissoru:** Hüseyn Həsənov
**Səsləndirdilər:** Kəmalə Rövşən, Elçin Hami Axundov
**Mətnin tərcüməsi:** Gülşən Hüseynova
**Şeirlərin tərcüməsi:** Sevinc Elsevər, Gülşən Hüseynova
### Filmi səsləndirənlər

Klara Rumyanova — Cırtdan
Stanislav Fedosov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakı Beynəlxalq Animasiya Filmləri Festivalı çərçivəsində "ReAnimasiya" sərgisi açılıb". 2021-05-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-10.
2. 1 2 3 4  "Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında yeni filmlərə baxış olmuşdur". 2019-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-10.
3. ↑  ""Bizim uşaqların, xaricilərin uşaqlarından nəyi əskikdir?"". 2019-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-10.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 314.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə  (rus.)
* Cırtdan-pəhləvan. Birinci film (1981) — Azərbaycan dilində  (az.)
* Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyasının sabiq rəsmi saytında Cırtdan-pəhləvan

Həmçinin bax
------------

* Cırtdan və div (film, 1983)
**Arbedo döyüşü** — Milan hersoqluğu ilə İsveçrə konfederasiyası arasında 30 iyun 1422-ci ildə baş vermiş döyüş.

Zəmin
-----

1419-cu ildə Uri və Untervalden kantonları Bellinson qalasını Sakko baronlarından satın aldılar, lakin onlar qalanın müdafiəsini təmin edə bilmədilər. Belə olduqda, Milan hersoqluğu kantonlara hərbi cəhətdən möhkəmləndirilmiş şəhəri onlardan satın almağı təklif etdi, lakin kantonlar 1422-ci ildə bu təklifdən imtina etdilər. 1407-1419-cu illər arasında Uri və Untervalden Bellinson şəhərini və mahalını Saks baronlarından satın alana qədər, 1419-cu ilə qədər Bellinson Konfederasiya üçün dost şəhər hesab olunurdu.

Bundan qısa müddət sonra kondotyer (muzdluların komandiri) Françesko Bussone da Karmanol başda olmaqla Viskonti ailəsinin qoşunları İsveçrə qarnizonunu qovdu və qalanı işğal etdi. Şəhəri geri almaq üçün isveçrəlilər 2500 əsgərdən ibarət böyük bir ordu topladılar və Sen-Qotarddan keçərək Bellinsona getdilər, lakin burada uğursuz hücumdan sonra şəhərin şimalında düşərgə saldılar.

Döyüş
-----

1419-cu il iyunun 30-da Karmanol İsveçrə düşərgəsinə qəfil hücum etdi. İsveçrəlilər tezliklə kvadrat şəklində düzülüb düşmənin bir neçə süvari hücumunu dəf etdilər.
Bundan sonra Karmanyol öz süvarilərinə sürətlə İsveçrə meydanına əsas hücuma keçməyi əmr etdi. Milanlıların sayca üstünlüyü (16.000 əsgər, o cümlədən 5 min nəfər atlı) düşməni geri çəkilməyə vadar etdi. Bundan əlavə, Milanlıların süvari nizələri İsveçrə alebardalarından daha uzun idi, buna görə də Karmanolun əsgərləri döyüşdə açıq üstünlüyə malik idilər. İsveçrəlilər Arbedo kəndinə doğru dik bir yamacla geri çəkilməyə məcbur oldular.

Əvvəlcə vəziyyət isveçrəlilər üçün tamamilə ümidsiz görünürdü, lakin Karmanolun əsir götürməmək əmri ilə döyüşün şiddəti daha da gücləndi. Son cəhddə isveçrəlilər mühasirəni yarmağa müvəffəq oldular və 500 əsgərini itirərək şimala doğru çəkildilər.

Döyüşün nəticəsinə əsasən Bellinson şəhərini Milan hersoqluğu özündə saxladı, bundan əlavə, hersoqluq Ossola əyalətini də ələ keçirərək isveçrəliləri əvvəlki bütün uğurlarından məhrum etdi. Konfederasiyanın Laqo Macor gölü bölgəsində hücumu dayandırıldı. Həmçinin, Arbedo döyüşü nəticəsində isveçrəlilər uzun nizələrə qarşı alaberdalardan istifadə olunmasından imtina etdilər.

İstinadlar
----------
**Oleq Xabalov** — Aktyor; Rusiyanın Əməkdar artisti, Şimali Osetiyanın xalq artisti.

Həyatı
------

Oleq Timofeyeviç Xabalov 1933-cü il aprelin 21-də anadan olmuşdur.

1958-ci ildə Şimali Osetiyadakı Şukin adına Ali teatr məktəbini bitirmişdir. Bundan sonra isə Rusiya Teatr İncəsənəti İnstitutunu rejissorluq fakultəsindən məzun olmuşdur.

Oleq Xabalov Moskvadakı "Romen" Qaraçı Teatrında aktyor və rejissor kimi fəaliyət göstərmişdir. O, rejissor olaraq Jan Lui Ronkoroninin "Kişilər bazar günü", İvan Rom-Lebedevin "Yolda", Nikolay Çerkaşinin "Gitarasız tabor", V. Rayskinin "Ovsunlar" və Roman Sonçevin "Qayıdış" tamaşalarını səhnələşdirmişdir.

Onun quruluş verdiyi "Dövlət evində söhbət" adlı tamaşa isə xüsusi ilə böyük uğur qazanıb. Tamaşada rejissor olmaqla bərabər Oleq Xabalov həm də Stanislav Rodionovun "Kriminal istedad" povestinin motivlərini də yenidən işləyib. Ümumiyətlə, teatr fəaliyətinin sonrakı dövründə Oleq Xabalov bir çox rollarda "Trianalı Karmen"də Xose Qarsiya, "Qaramı"da Budulay, "Gilasın rəngi"ndə Monti, "Başçı"da Ujvo rolunu ifa edib.

Yaradıcılığını sonucu nümunələri olan "Qaraçı Afrikadada qaraçıdır" (1996) və "Tabor oteli" (2001) tamaşalarında həm aktyor, həm quruluşçu rejissor və həm də dramaturq kimi çalışıb. Onun sonuncu işi "Qaratoxmaqların kralı" adlı tamaşa olub.

2013-cü il mayın 11-də Moskvada vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

35 filmdə rol almışdır:

1. Möcüzələr adası (film, 1963) - Kamran
2. Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax) - qaraçı Yusif
3. Sən niyə susursan? (film, 1966) - Nəcəf
4. Yaşamaq gözəldir, qardaşım! (film, 1966) - İsmayıl
5. Ulduzlar sönmür (film, 1971) - Çotay
6. Tabor göylərə gedir
7. Minotavrı ziyarət etmək
8. Qaraçı
9. Budulayın dönüşü

Mükafatları
-----------

Kino və teatr xidmətlərinə görə, aktyor 1994-cü ildə Rusiyanın Əməkdar artisti, Şimali Osetiyanın xalq artisti fəxri adlarını qazanıb.

Mənbə
-----

* Əhədoğlu, Y. "Belə bir ada da var" //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.- 27 iyun.
* Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine Azərbaycan kinosunun ƏCNƏBİ QƏHRƏMANLARI - 5 filmimizdə çəkilmiş qaraçı aktyor.  (az.)
**Qorbuşa** (*lat.* Oncorhynchus gorbuscha) — Qızılbalıqkimilər dəstəsindən balıq növü. Sakit okean sümüklüsü fəsiləsinə daxil olan növlər arasında ən tez böyüyən və geniş arealda yayılmış balıqdır.

Xarici görünüşü
---------------

Okeanlarda beli mavi, göy-yaşılyanları gümüşü qarnı isə ağ rəngdə olur. Quyruq üzgəcində tünd xırda xallar olur. Bütün qızılbalıqlarda olduğu kimi bu balıqlarda da giy üzgəci olur. Bu üzgəclər quyruq üzgəci ilə bel üzgəci arasındadır. V şəkilli quyruq və anal üzgəcləri vardır. Erkəklərin belində nəzərəçarpacaq qozbellik olur. Bu növədə bu səbəbdən Qorbuşa adı verilmişdir. Qorbuşaların orta çəkisi — 2,2 kq-dır.. Erkəklər dişilərdən 1,2–4,5 sm uzunluqda, 100–450 q çəkidə balaca olur. İndiyənə kimi qeydə alınmış ən uzun balıq 76 sm olmuş və 7 kq çəki vermişdir.

Çoxalması
---------

Kürüləmə iyuldan oktyabrın əvvəllərinə qədər davam edir. bu səbəbdən iyun-avqust ayları çaylara daxil olurlar. Dayazlıqlarda su dibinə kürü tökürlər. Artıq noyabr-yanvarda kürüdən balalar çıxır. Bu müddətdə isə kürü sarısı ilə qidalanırlar. may-iyunun əvvəlləri balalar artıq aşıq dənizə və ya okeana gəlib çatırlar. Bu zaman balaların çoxu yırtıcı balıqlar və quşlar tərəfindən yeyilir. Bu yolçuluqları 30 km təşkil edə bilir. Balalar bir qayda olaraq gümüşü rəngdə olur.

Balalar növbəti yaya kimi Sakit okeanın şimalında yaşayırlar. İki il ömür sürən balıqlar kürüləmə yerində diğulur və elə həmin yerdədə ölürlər. Kürüləmədən sonra balıqlar tələf olur.

Yayılması
---------

Qorbuşlara əsasən soyuq sularda müşahidə edilirlər. Əsasən 5,6–14,6 °С, oprimal isə 10,1 °С temperaturu olan sularda yayılırlar. Suyun temperaturu 25,8 °С -ni keçdikdə balıqlar ölür. Sakit, Şimal Buzlu okeanlarda, Sakrameto, Makkenzi çaylarından tutmuş, sibirdə Lena çayı, Korteay sahillərinə qədər yayılmışdır. Asiyada Honşu adasının cənubunda qədər olan sularda müşahidə edilir. Qorbuşa Böyük göllər hövzəsinə də buraxılmışdır. 1964-cü ildə Xəzər dənizinə 2.8 milyion qorbuşa körpəsi buraxıllmışdır. Ancaq nəticə müsbət olmamışdır.

Sənaye əhəmiyyəti
-----------------

Qorbuşa qiymətli sənaye balığı sayılır.

**Qorbuşa ovunun Dünya və Rusiya üzrə göstəriciləri**| **İl** | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| **Dünya üzrə ovu, min. t** | 293,7 | 386,9 | 277,3 | 421,4 | 293,6 | 489,6 | 334 | 524,5 | 309,7 | 603,4 | 398,2 | 585,4 | 406,1 | 570,5 | 297,9 |
| **Rusiyadakı ovu, min. t** | 147,6 | 170,8 | 108,1 | 180,1 | 113,3 | 205,6 | 199,6 | 259,8 | 165 | 425 | 201,4 |

Onun əti konservləşdirməyə və ya qızardılaraq bişirilməyə imkan verir. Kürüsü isə kulinariyada istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  "Мировые уловы горбуши в 2000 – 2010 годах". 2013-03-10 tarixində arxivləşdirilib. на сайте NPAFC. org
3. ↑   Arxivləşdirilib 2019-04-03 at the Wayback Machine// *Oncorhynchus gorbuscha* (Walbaum, 1792) Species Fact Sheet, FAO Fisheries and Aquaculture Department

Mənbə
-----

* Позвоночные животные России: горбуша Arxivləşdirilib 2016-10-20 at the Wayback Machine
* Рецепты блюд из горбуши  (rus.)
**Qənirə Ataşova** (14 dekabr 1979, Aşağı Surra) — jurnalist, ssenari müəllifi, ANS TV-nin ABŞ-dakı bürosunun rəhbəri (2015).

Həyatı
------

Qənirə Ataşova 1979-cu il dekabrın 14-də Neftçala rayonun Aşağı Surra kəndində anadan olub. 1996-cı ildə orta məktəbi bitirərək elə həmin il Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olub. Təhsil aldığı müddətdə jurnalistikaya böyük maraq göstərib. Məhz bu maraq sayəsində ANS-də işləmək şansı əldə edib. ANS-ə işə qəbul olunduqdan sonra isə jurnalist dərslərini burda alıb. Stajçı müxbir kimi işə başlayan Qənirə Ataşova bu kanalda baş aparıcı-redaktor vəzifəsinədək yüksəlib.

Müxtəlif vaxtlarda dövrünün tarixi hadisələrində jurnalist kimi fəal iştirak edib. ANS-də "80 kilometr yerin altı ilə" filmini hazırlayıb, "Nəzər nöqtəsi" və "Xəbərçi" proqramlarında aparıcılıq edib. Hazırda "Xəbərçi" informasiya proqramında çalışır.

2013–2015-ci illərdə ANS-in baş redaktoru vəzifəsində çalışıb. 2015-ci ildə ANS-in ABŞ-dakı bürosuna növbəti bir il üçün rəhbər təyin olunub.

Ailəlidir. Fərhad və Ceyhun adlı iki oğlu var. Onun Fətullah Güləndən müsahibəsinə görə ANS TV 2016-ci ildə dövlət tərəfindən bağlanılmışdı, özünə isə Azərbaycanı tərk etməyə müvəqqəti qadağa qoyulmuşdu.

2017-ci ildə təhsil almaq üçün ABŞ-yə köçüb və 2019-cu ilin sonunda orada Qrin kard əldə edib. 2020-ci ildən Gunaz tv-nin Vaşinqton nümayəndəliyində çalışıb. ABŞ-da, paytaxt Vaşinqtonda yerləşən "Bay Atlantic University"də MBA təhsilini tamamlayaraq İnformasiya Texnologiyaları sahəsində işə başlayıb. Hazırda IT şirkətlərdən birində kompüter mühəndisi kimi çalışır.

Mükafatları
-----------

* 22.07.2013 — Həsən bəy Zərdabi mükafatı

Filmoqrafiya
------------

1. 80 kilometr yerin altı ilə (film, 2002) (qısametrajlı sənədli film) (ANS tv)
2. Apreldən əvvəl may... Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (film, 2001)

Həmçinin bax
------------

* Lalə Ədalətqızı

İstinadlar
----------

1. ↑  Qənirə Ataşovanın vəzifəsi böyüdü[*ölü keçid*]
2. ↑  "Qənirə Ataşova aparıcılıqdan getdi". 2015-09-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-22.
3. ↑  Qənirə Ataşova: "Amerika bir okeandır, mən də dərin sularda üzmək istəyən balıq…" Arxivləşdirilib 2018-12-28 at the Wayback Machine moderator.az, 27.12.2018  (az.)
4. ↑  GünAz TV-nin rəsmi Vaşinqton nümayəndəliyi öz işinə başlayıb[*ölü keçid*]

Vikianbarda Qənirə Ataşova ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Şərqiyyə Hüseynova** — televiziya aparıcısı, Azərbaycanın xalq artisti (2006).

Həyatı
------

Şərqiyyə Hüseynova Bakıda anadan olub. Atası hərbçi, anası isə tibb işçisi olub. 5 uşaqlı ailənin ilk övladıdır. Televiziyaya 1967-ci ildə müsabiqə yolu ilə gəlib. 1969-cu ildə ailə qurub. 1971-ci ildə qızı Mehriban dünyaya gəlib.Qızının da bir qızı var - Ayan.

4 noyabr 2006-cı ildə Azərbaycan televiziyası və radiosunun inkişafındakı xidmətlərinə görə Hüseynova Şərqiyyə Qurban qızına Azərbaycan Respublikasının "Xalq artisti" fəxri adı verilmişdir.

Aktyor Ələkbər Hüseynovun xalası qızıdır.

Filmoqrafiya
------------

1. Qoy oturmuşuq (veriliş, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  Şərqiyyə Hüseynovanın qızı öldü Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine qafqazinfo.az  (az.)
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1766 saylı **Sərəncamı**". 2022-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-29.
**Babadağ** — Quba və İsmayıllı rayonu ərazisində yerləşən, Böyük Qafqaz dağlarının cənub şərqində qərar tutan ən hündür zirvələrindən biri, ziyarətgah.

Ümumi məlumat
-------------

Dəniz səviyyəsindən 3629 metr hündürlükdə yerləşən Babadağdan Qaraçay, Vəlvələçay və Girdimançay çayları başlanır. İlin çox vaxtı qarla örtülü olur.

Adının mənası
-------------

Babadağ oronimi Azərbaycan dilindəki "baba" (hörmət bildirən titul mənasında) sözündəndir.>.

Həzrətbaba piri
---------------

Babadağ ziyarətgah yeridir və "Həzrətbaba piri" də adlanır.

Keçmişdə Quba, İsmayıllı, Qəbələ və başqa rayonlardan gəlib bu piri ziyarət edirdilər. Rəvayətə görə, bu pir vaxtilə Şabranda rəncbər olmuş bir nəfər şəxsin qəbridir. O, bir dəfə plov yeyərkən təsadüfən bir düyünü taptalamış və bunu böyük günah sayaraq həmin dağa qalxmış və orada vəfat etmişdir.
Başqa bir rəvayətə görə, Həzrət Baba Səudiyyə Ərəbistanında yaşayırmış. Sonralar söhbət gedən məkana gəlib. Həzrət Babanın Babadağa gəlişi Ərəbistanda İslamın meydana gəlməsindən sonra baş verib. Deyilənlərə görə, bir məclisdə necəolursa görmür, ayağının altında bir düyü dənəsi qalır. Düyü də bərəkətdir. Elə həmin gecə də Allah yuxusuna girir. Günahını yumaq üçün ona Babadağa getməyi tapşırır. Yolu da başa salır. Elə həmin gecənin səhəri Həzrət Baba ailəsini də götürübyola çıxır. Danışırlar ki, Həzrət Babanın anası Babadağa qalxmaqdan imtina edir, bacısı Ağabikə isə qardaşından ayrılmır, Babadağın zirvəsində məskunlaşırlar.

Şair Musa Yaqub "Babadağın ağ dumanı" poemasında Həzrət Babanın əvvəlcə Babadağın ətəyində yaşadığını yazır. O vaxtlar tufan, qasırğa bu tərəflərdən - dağların ətəyinə sığınmış kəndlərdən əl çəkmirmiş. Camaatın əkin-biçinini zayedirmiş. Bu işin başında duran da şeytan imiş. Adamlar Həzrət Babanın yanına xahişə gedirlər. Həzrət Baba şeytanı öldürmək üçün onun yaşadığı dağlara qalxır. İndi dəfn edildiyi yerdə yurd salır (belə fikir də var ki, Həzrət Baba qeybə çəkilib. İnsanların ziyarət elədiyi bu qəbir rəmzidir). Həzrət Baba şeytanı öldürə bilməsə də, dağ kəli, dağ keçisi və qartalların köməyi ilə onu qovub ən dərin bir dərəyə salır - camaatı bəladan xilas edir. Şeytanın gizləndiyi həmin dibsiz dərədən indi dəuğultu gəlir. İnsanlar o gündən şeytanın yaşadığı həmin dərəyə daş atırlar. Sonra qartal, kəklik, İsgəndər quşları dimdiklərində neçə gün dalbadal dən daşıyıb gətirirlər. Həzrət Baba yer əkir, taxıl yetişdirir. Əkində-biçində dağ heyvanları onunköməyinə gəlir. Sonra Həzrət Babanın ömür-gün yoldaşı Güllü və qızı onun dalınca bu zirvəyə gəlib çıxırlar. Deyirlər ki, ana və qızı ziyarətgahın yamacında, Həzrət Baba isə zirvəsində dəfn olunub.
Bu dağ ilboyu qarlı olur. Ona görə də bu dağa bəzən Qarlı baba da deyirlər. Ziyarətgahı 7 dəfə ziyarət edən şəxsə «həzrət» deyirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nadir Məmmədov. Azərbaycanın yer adları (oronimiya). Bakı: Azərnəşr, 1993, səh. 116.  (az.)
**Konstantin Ustinoviç Çernenko** (*rus.* Константин Устинович Черненко; 11 (24) sentyabr 1911 – 10 mart 1985[…], Moskva) — Sovet siyasətçisi və Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının beşinci Baş katibi olmuşdur. On üç ay sonra Sovet İttifaqına rəhbərlik etmişdir.

Həyatı
------

Çernenko hazırkı Bolşaya Tes (Krasnoyarsk diyarı) kəndində yoxsul ailəsində anadan olub. 1929-cu ildə Komsomol sıralarına daxil olub. 1931-ci ildə Kommunist Partiyasının üzvüdür. Əsgərliyini tamamladıqdan sonra, Krasnoyarska döndü. 1933-cü ildə Novosyolovsky rayon Partiya Komitəsində çalışmışdır. Çernenkonun karyerasında dönüş nöqtəsi tapşırıq əsasında 1948-ci ildən Moldova SSR Kommunist Partiyası təbliğat şöbəsinin rəhbəri olması idi. 1952-ci ildə gələcək lider Leonid Brejnev Moldova SSR-in birinci katibi olan Çernenkonun etibarını qazandı. Brejnev Ali Sovetinin (Sovet İttifaqı dövlət titullu rəhbəri) Rəyasət Heyətinin sədri seçildi sonra 1960-cı ildə, Çernenko heyətin sədri olmuşdur.

Politbürodakı karyerası
-----------------------

Çernenkoya aid məxfi materiallar Tehrandakı ABŞ səfirliyinin əlinə keçdi
1964-cü ildə Sovet lideri Nikita Xruşşov hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı etdi və Leonid Brejnev rəhbər seçildi. Partiya lideri kimi Brejnevin dövründə, Çernenko karyerasına uğurla davam etdi. O, Mərkəzi Komitənin Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində 1965-ci ildə irəli sürülmüş və Siyasi Büronun gündəliyinə fərmanlarını və sərəncamlarını çoxsaylı Mərkəzi Komitəsinin layihəsini hazırlamaq üçün mandat kimi verilmişdir. Politbüronun üzvü seçilmişdir. O, həmçinin üst Partiya üzvlərinin müxtəlif ofis telefonlarını dinləmə cihazları nəzarət edirdi.

Rəhbərlik dönəmi
----------------

Yuri Andropov ofisində yalnız 15 ay sonra, 1984-cü ildə vəfat etmişdir. Bu dönəmdə Çernenko sağlamlıq arayışı təqdim edərək, rəhbər postunun Qorbaçova verilməsini istəyib. Lakin onun bu xahişi yerinə yetirilməyib. Yegor Ligaçov xatirələrində yazır ki, axşam fevralın 12-də Çernenko rəhbər seçibibmiş. Fevralın 13-də Mərkəzi Komitəsinin plenar iclasında, Andropovun ölümümndən dörd gün sonra, Nazirlər Şurasının sədri, Premyer və Siyasi Büronun üzvü Nikolay Tixonovun Çernenkonun Baş katib seçiləcəyini bəyan edib, komitə lazımi qaydada yeni rəhbərə Kremldə iş otağı da verib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Konstantin Chernenko // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  Konstantin Ustinowitsch Tschernenko // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118638300 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Girov (dəqiqləşdirmə).

**Girov** (İngiliscə orijinal adı: Taken) 2008-ci ildə çəkilmiş bir filmdir. Rejissoru Pierre Morel və ssenari müəllifi Luc Besson olan filmdə Liam Neeson, Famke Janssen və Maggie Grace rol almışdır ki. Filmin süjeti Parisdə Alban fahişəlik qrupu tərəfindən qaçırılan bir amerikalı qızla onu xilas etməyə çalışan və keçmiş casus olan atasından bəhs edir. Filmin çox hissəsi Parisdə çəkilmişdir.

Süjet xətti
-----------

Bryan, həyat yoldaşından ayrılan təqaüdçü bir Amerika agentidir. Qızı Kimə çox bağlı olan Bryan, bir gün qızının dostlarından biri ilə U2 qrupunun Avropadakı konsert turunda birlikdə iştirak etməsi üçün hazırladığı muzey gəzintisi yalanına zorla razılaşır. Bura gələn Kim və rəfiqəsi əvvəlcə Parisdəki əmisi oğlunun evində qalırlar. Ancaq qızlar Parisə gəldikdən sonra tanış olduqları bir gənc onların ünvanlarını öyrənir və qızları qaçırır. Qaçıran dəstə Alban mənşəlidir və gənc qızları 96 saat ərzində ölkələrinə aparır və bazara çıxarırlar. Kim dostu içəridə oğurlanarkən atası Bryanla danışaraq ona hər şey barədə xəbər verir.

Hadisədən sonra Bryan keçmiş arvadının yeni ərinin köməkliyi ilə Los-Ancelesdən Parisə gəlir. Burada hər cür dəlildən istifadə edərək dəstənin arxasınca düşür. Müxtəlif döyüş səhnələrindən sonra Parisi bir-birinə qatan Bryan nəhayət dəstəyə böyük bir zərbə vuraraq, qızını tapıb Kaliforniyaya qayıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  IMDb (ing.). 1990.
2. ↑  IMDb (ing.). 1990.
3. 1 2  Box Office Mojo (ing.). 1999.
4. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
**Yavər Abbas qızı Kələntərli** (26 mart 1902, Şamaxı – 5 fevral 1979, Bakı) — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1940).

Həyatı
------

1971-ci ildə Yavər Kələntərli
Yavər Kələntərli 26 mart 1902-ci ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. O, muğam, təsnif və Azərbaycan xalq mahnılarının mahir ifaçısıdır. 1932–1937-ci illərdə Azərbaycan radiosununun və 1937–1941, 1945–1951-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.

Leyli, Leylinin anası ("Leyli və Məcnun", Üzeyir Hacıbəyov), Əsli ("Əsli və Kərəm", Üzeyir Hacıbəyov), Ərəbzəngi ("Şah İsmayıl", Müslüm Maqomayev) və digər partiyaları ifa etmişdir.

Ailəsi
------

Yavər Kələntərlinin qızlıq soyadı Zamanova olmuşdur. Xudaverdi Kələntərli ilə evlənmişdir. Şair Abbas Səhhət Yavərin doğma bibisi oğlu idi.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 27 aprel 1940

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-12.

Mənbə
-----

* Yavər Kələntərli
* Yavər Kələntərli[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Yaver Kalantarli — 70 (1972)
* Yaver Kalantarli — "Shur"
* Mircəfər Bağırovun bayquş adlandırdığı məşhur xanəndə. kulis.az, 23.04.2014  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
AspartamAspartam

**Aspartam** - qidada geniş istifadə olunan şirin dadlandırıcıdır. Kimyəvi adı aspartil-phenylalanine-1-metil esterdir.

Kimyəvi olaraq aspartat və fenil alanin amin turşularısından meydana gəlmiş bir dipeptidin metil esteridir. Çay şəkəridən 180 qat daha şirindir. İlk dəfə kimyaçı Ceyms M. Şlatter tərəfindən 1965-ci ildə kəşf edilmiş, ABŞ-də 1974-cü ildə istifadəsinin razılaşdırılmasından sonra uzun müddət etibarlılığı müzakirə mövzusu olmuşdur. Aspartam istifadə təhlükəsizliyi baxımından ciddi müzakirələrə səbəb olmuş, edilən araşdırmalarda bir zərərli olduğuna dair bir dəlil tapılmamışdır. Avropa Birliyində qida qatqı maddəsi olaraq E951 kod adını almışdır.

"Phenylketonuria" xəstələri fenilalanini iç orqanlarında əldə edə bilmədikləri üçün bu amin turşusundan çox etməmələri lazımdır. Aspartam bədəndə fenilalaninə çevrildiyi üçün "Phenylketonuria" xəstələrinin gündəlik fenilalanin istehlakı ilə aspartam mallarını birlikdə qiymətləndirmələri lazımdır. Buna görə aspartam ehtiva edən qidaların üzərində "Phenylketonuria" xəstələrinə istiqamətli bir xəbərdarlıq yazısı olur.

Dünyanın 90-dan çox ölkəsində qida və səhiyyə sahəsindəki səlahiyyətli təşkilatlar aspartamın istifadəsinin təhlükəsiz olduğunu qəbul etdi. Birləşmiş Ştatlar, son 8 illik dövrdə edilən geniş əhatəli istehlak qiymətləndirmələri və digər ölkələrdə edilən işlər, gündəlik aspartam istehlakının ABŞ FDA (Qida və Dərman Administrasiyası) və digər səlahiyyətlilər tərəfindən təyin olunan qəbul edilə bilər gündəlik miqdarda çox altında olduğunu göstərmişdir. Digər tərəfdən, Dünya Sağlamlıq Təşkilatının Qida Qatqı maddələri Mütəxəssis Komitəsi, Avropa Birliyi Yemək Elmi Komitəsi və FDA tərəfindən uzun illər boyunca araşdırılmış və etibarlı olduğu təsdiqlənmişdir.
**Aşurbəyova Nabat Qoca qızı** (1795, Bakı – 7 dekabr 1912, Bakı) — məşhur Azərbaycan xeyriyyəçi-mesenat, şəxsi vəsaiti hesabına Təzəpir məscidini tikdirib.

Həyatı
------

Nabat Aşurbəyova 1795-ci ildə Bakı şəhərində Qoca bəy Aşurbəyovun ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, öz səxavəti və xeyirxahlığına görə ad qazanmış, neft mədənlərinə və bir çox böyük imarətlərə malik olmuş, şollar su kəmərinin çəkilməsinə külli miqdarda pul xərcləmiş, Sabunçu xəstəxanasında kasıb və yetimlərin müalicəsini öz üzərinə götürmüş, tatar küçəsində (sovet dövründə Krupskaya, indi A. Topçubaşov) hamam tikdirmişdir. Həmin hamam həftənin bir gününü kasıblar və kimsəsizlər üçün pulsuz işləyirdi.

Onun şeirlər yazdığı da məlumdur. Təəssüf ki, həmin şeirlər sonrakı nəsillər üçün saxlanmamışdır. Onun həyatındakı ən böyük işi Bakı şəhərində tikdirdiyi (1905–1914-cü illər) Təzəpir məscididir. Hal-hazırda həmin məsciddə Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsi yerləşir. Bu məscidin tikilməsində o, ilk diplomu azərbaycanlı memar, Sankt-Peterburq Mülki İnşaat Mühəndisliyi İnstitutunun məzunu Zivər bəy Əhmədbəyovun xidmətlərindən istifadə etmişdir. Sonrakı illərdə o, Bakı şəhərinin ilk baş memarı olmuşdur. Nabat xanım Zivər bəyə xeyli vəsait verərək, onu məşhur məscidlərin memarlığını öyrənmək üçün Şərq ölkələrinə ezam etmişdir.

Səyahətdən sonra Zivər bəy ona arzuladığı hündür ikimərtəbəli (yaruslu) minarəsi olan yaraşıqlı məscidin layihəsini təqdim edir, lakin Bakı qubernator idarəsi pravoslav ruhanilərinin fitvası ilə minarənin ancaq bir mərtəbəsinin tikilməsinə icazə verdi. Əgər məscidin minarəsi iki mərtəbəli olsaydı, öz hündürlüyü və yaraşığına görə elə həmin dövrdə (1897-ci il) və yaxınlıqda tikilmiş Aleksandr Nevski pravoslav kilsəsini kölgədə qoyardı,

lakin qısa minarə ilə tikilməsinə belə baxmayaraq, Təzəpir məscidi Bakıda ən iri və möhtəşəm məscid olmaqla yanaşı, həm də şəhərə yaraşıq verən gözəl memarlıq abidəsi oldu. Məscidin özülünə birinci daşın qoyması üçün Nabat xanım, öz fəaliyyətinə adi bənna kimi başlayan məşhur xeyriyyəçi, milyonçu Hacı Zeynalabdin Tağıyevi dəvət edir. 9 ildən sonra, məscidin baş günbəzinə sonuncu daşı da o qoyur, lakin Nabat xanım öz arzusunun sona yetdiyini görmür. 1912-ci ildə — 117 yaşında ikən vəfat edir. Onun ölümündən 2 il sonra, 1914-cü ildə yarımçıq qalmış işini oğlu Hacı Abbasqulu Rzayev başa çatdırır. Nabat xanım və oğlu Hacı Abbasqulu məscidin girişində dəfn edilmişlər.

Nabat xanım dövlətli Bakı taciri Hacı Musa Rza Rzayevin həyat yoldaşı olmuşdur. Onların bir oğlu (Hacı Abbasqulu Rzayev) və 2 qızları – Əşrəf (Züleyxa) xanım və Gülbəstə xanım olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mobil telefonlar məscidlərimizdə də rahatlıq vermir. [*ölü keçid*]  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Təzəpir məscidi
* Aşurbəyovlar