**Gümbəzli hamam** və ya **Çuxur hamam** — Quba rayonunda tarixi abidə.

Tarix
-----

Lövhə.
XVIII-XIX əsrlərə aid bir abidədir. El arasında bura "Çuxur hamam", "Gümbəzli hamam", "Bəkir hamamı", "Məşədi Əlimərdan hamamı" adları ilə tanınır. Abidə Şərq memarlığınını incilərindən sayılır.

Fransız yazıçısı Aleksandr Düma Qafqaz səfəri zamanı bu hamamda çimib. Yerli əhalinin söylədiyinə görə, 1918-ci ildə ermənilər Qubada törədilən soyqırımı zamanı adamları hamamın buxarında boğub, sonra isə cəsədləri çalaya töküblər.

Hamam 1985-ci ilə kimi təyinatına uyğun istifadə olunub. Kanalizasiya xətti tutulduğundan buranın fəaliyyətini dayandırmaq qərarına gəliblər.

1986-1987-ci illərdə hamamda təmir bərpa işləri aparılmışdır.

2015-ci ildə hamamı yenidən bərpa etməyə başlayıblar. 26 mart 2018-ci ildə yenidən bərpa olunmuş hamamın açılışı baş tutub. Hamamın bərpası ABŞ Səfirlərinin Mədəni irsin Qorunması Fondunun maliyyə dəstəyi və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi ilə əməkdaşlıq şəklində gerçəkləşib. Açılış mərasimində mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta və xanımı, həmçinin, Quba rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Ziyəddin Əliyev iştirak ediblər.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən tarixi abidə kimi qorunur. Ətrafına vaxtilə UNESCO tərəfindən məhəccərlər inşa edilib.

Memarlıq
--------

Hamam Quba şəhərinin mərkəzində Musəbəyov küçəsi ilə Ərdəbil küçəsinin kəsişməsində yerləşir.

Şərq memarlığının ən orijinal nümunəsi olan gümbəzli hamam ümumi bir zaldan, bəylər üçün nəzərdə tutulan 4 otaqdan, istirahət və çay içmək üçün planlaşdırılan daha 3 otaqdan ibarətdir. Hamam 1 qapılı, 6 pəncərəli, 1 mərtəbəlidir və qırmızı kərpicdən inşa edilib. Bu səbəbdən bəzən bu hamama qubalılar Qırmızı hamam da deyirlər. Hamamın içərisində milli ornamentlərdən xüsusi ustalıqla istifadə edilib. Böyük və kiçik olmaqla iki tağdan ibarətdir.

Hamamın istilik sistemi ancaq odunla işləyib. Gümbəzlərinin hündürlüyü 9 metrdir. Hamamın qızdırılmasında istifadə edilən soba həm də döşəmənin isidilməsində istifadə olunub. Belə ki, sobadan hamamın döşəməsi boyu istiliyə davamlı kərpicdən kanallar çəkilib və sobadan çıxan istilik həm də döşəməni isidib.

Qalereya
--------

* Hamamın interyeri.Hamamın interyeri.
* Hamamın maketi.Hamamın maketi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Quba tarixi abidələrinin mühafizəsi ilə bağlı aidiyyəti təşkilatlarla birlikdə tədbirlər həyata keçirilir". Azadinform (az.). 12 sentyabr 2013. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.[*ölü keçid*]
2. 1 2 3  "Qubada tarixi abidənin əsaslı təmirə ehtiyacı var - FOTOSESSİYA. **Milli.az** internet portalı". 2017-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-11.
3. ↑  *Zeynalova, Ülkər.* Tarixi Yerlər və Abidələr I Beynəlxalq Quba Simpoziumu / Qubanın tarixi yerləri və abidələri (az.). Bakı. 2019. səh. 256. Archived from the original on 2022-06-17. İstifadə tarixi: 2022-06-17.
4. 1 2 3 4  "Ramin Mahmudov, "Biganəlikdən məhv olan hamam", **azerlife.org** saytı". 2013-10-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-11.
5. 1 2  "Qubada Aleksandr Dümanın çimdiyi "Çuxur hamam"ı bərpa edilir". İsti Press (az.). 27 may 2017. 19 December 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
6. 1 2  "Qubada tarixi Gümbəzli hamamın açılış mərasimi keçirilib". Apa.az (az.). 26 mart 2018. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.[*ölü keçid*]
7. 1 2  "Qubada Gümbəzli hamam bərpa edilib". Amerikanın səsi (az.). 26 mart 2018. 2020-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
8. ↑  "Qubadakı tarixi Gümbəzli hamam bərpa edilib". 1news (az.). 26 mart 2018. İstifadə tarixi: 5 iyun 2018.
9. ↑  "Bu abidə məhv ola bilər - Ancaq 2001-ci ildən tarixi abidələr siyahısındadır". 2015-10-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-23.

Ədəbiyyat
---------

* Qubada "Günbəzli hamam" abidəsi bərpa olunur //Mədəniyyət.- 2015.- 18 dekabr.- S.11.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qubadakı Gümbəzli hamam ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Səda - Tarixi abidə bərpa olunur (30.05.2016)  (az.)
* Qubadakı "Günbəzli hamam"ın təmiri davam etdirilir RTV  (az.)
* Qubadakı "Günbəzli hamam"ın bərpası sentyabr ayında yekunlaşacaq  (az.)