**Keros**— Keros (yun. Κέρος; qədimdə Keria və ya Kerea (qədim yunanca: Κέρεια) Naxosdan təqribən 10 km (6 mil) cənub-şərqdə, Kiklad adalarında, yaşayış olmayan Yunan adasıdır. İnzibati cəhətdən Koufonisia icmasının bir hissəsidir. 15 km² (6 kv mi) sahəyə malikdir və ən yüksək nöqtəsi 432 m (1417 fut) təşkil edir.

Keros xüsusilə sonradan Pablo Pikasso və Henri Muru ilhamlandıran düz üzlü Kiklad mərmər heykəlləri ilə məşhurdur.

Keros xəzinəsi
--------------

"Keros xəzinəsi" Keros adasında tapılan çox böyük siklad heykəlcikləri yatağıdır.
2006–2008-ci illər arasında Colin Renfrew-in rəhbərlik etdiyi Kembric Keros Layihəsi adanın qərb sahilindəki Kavosda başqaları ilə birlikdə qazıntı işləri aparırdı.[2] Bu ərazinin "Keros dəfinə" adlanan fraqmentli siklad heykəlciklərinin mənbəyi olduğu güman edilir. 2006–2008-ci illərdə qazılmış materiala dəfn edilməzdən əvvəl qırılmış və çox güman ki, başqa yerdə qırılmış və basdırılmaq üçün Kavosa aparılmış siklad heykəlcikləri, qablar və digər mərmər əşyalar daxildir. Birləşdirici fraqmentlərin olmaması göstərir ki, burada yalnız sınıq materialın bir hissəsi çökmüşdür, saxsı və digər materiallar üzərində aparılan tədqiqatlar isə materialın çökdürülmək üçün buraya bir neçə mənbədən gətirildiyini göstərir.

### Daskalio

Kerosdan olan arfa ifaçısı, 2600 BC. Milli Arxeologiya Muzeyi, Afina
2007–2008-ci illərdə eyni layihə qonşu Daskalio adasında Kiklad dövrünə aid əhəmiyyətli yaşayış məntəqəsini aşkar edib qazıb. Geniş ərazi qazılıb, orada uzunluğu 16 metr və eni 4 metr olan nəhəng tikili aşkar edilib — bu dövrün Kiklad adalarında ən böyük tikilisi — burada çisel, adze-baltadan ibarət "Dascalio xəzinəsi" tapılıb. Qazıntılara əlavə olaraq, adada aparılan araşdırma göstərdi ki, onun səthinin çox hissəsi — cəmi 7000 kvadratmetr — erkən tunc dövründə məskunlaşıb və bu, onu Kiklad adalarının ən böyük ərazisinə çevirdi. Geomorfologiya, geologiya, petrologiya, keramika petrologiyası, metallurgiya və ekoloji aspektlər (botanika və fauna qalıqları, fitolitlər) üzrə xüsusi tədqiqatlar aparılmışdır.
2018-ci ildə qazıntılar zamanı Kerosa birləşmiş kiçik bir adada nəhəng terraslı divarların, parıldayan tikililərin qalıqları aşkar edilmişdir. Quruluşlar 1000 ton daşdan istifadə edilməklə tikilib, eni cəmi 500 fut (150 m) olan başlıq tək nəhəng "piramida"ya çevrilib. Piramidanın altında tədqiqatçılar mürəkkəb drenaj tunellərinə və qabaqcıl metal emalının izlərinə dair sübutlar tapdılar. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, qalıqlar adanı Erkən Tunc dövründə Egeydəki ən təsirli arxeoloji yerlərdən birinə çevirir. Qazıntılar göstərir ki, vaxtilə Kerosa bitişik olan, lakin dəniz səviyyəsinin qalxması səbəbindən indi kiçik bir adaya çevrilmiş Dascalio burnu demək olar ki, tamamilə əlamətdar abidələrlə örtülmüşdür.

Arxeoloqlar hesab edirlər ki, 2019-cu ildə qədim yunanlar yuxarıda adı çəkilən piramidanı qurmaq üçün adalar arasında 7000–10000 ton ağ mərmər daşımaq üçün ən azı 3500 dəniz səfəri etmişlər.

Keros- Sirosskaya mədəniyyəti
-----------------------------

Keros-Siros mədəniyyəti Kiklad adalarında, Keros və Sirosda yerləşən iki adadan sonra adlandırılmışdır. Bu mədəniyyət erkən II Cyclades dövründə (təxminən eramızdan əvvəl 2700–2300-cü illər) çiçəkləndi. Bu mədəniyyətin ən yaxşı qorunan abidələrindən bəziləri Keros yaxınlığındakı Kea və İosda yerləşir.

Bu mədəniyyətin mühüm artefaktlarından biri də tavalar deyilən qablar — dayaz yuvarlaq qablar və ya bəzəkli dibi olan kasalardır. Bu dövrdə metaldan istifadə geniş vüsət aldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  Colin Renfrew, Michael Boyd and Christopher Bronk Ramsey, *The oldest maritime sanctuary? Dating the sanctuary at Keros and the Cycladic Early Bronze Age.* Arxivləşdirilib 2019-09-11 at the Wayback Machine **Antiquity**, Vol 86:331, 2012 pp 144–160
3. ↑  "Complex engineering and metal-work discovered beneath ancient Greek 'pyramid'". The Guardian. 18 January 2018. 3 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 February 2022.
4. ↑  "Giant marble pyramid-shaped island complex rising from sea uncovered, revealing secrets of ancient Greece's origins". The Independent. 10 July 2019. 5 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 February 2022.