recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Hitomaro
**Kakinomoto no Hitomaro** (柿本 人麻呂 və ya 柿本 人麿; d. 653–655 – ö. 707–710) — Yaponiyanın vaka şairi və Asuka dövrünün aristokratı; Şeirləri ən qədim vaka antologiyası hesab edilən «Manyoşu»ya daxil edilən ən məşhur şairlərdən biri. İmperial poetik antologiyaya (Kokin Vakaşu) əsərləri daxil edilib. Onun adı, həmçinin, Yaponiyanın "36 ölməz şair" siyahısına daxildir.

Haqqında
--------

Kakinomoto no hitomaronun abidəsi
Yaponiyanın ilk böyük şairi Hitomaro VIII əsrin ikinci yarısında yaşamış, IX əsrin əvvəllərində vəfat etmişdir. Onun həyatı haqqında, demək olar ki, heç bir məlumat yoxdur. Yalnız bu məlumat var ki, o, sarayda kiçik bir vəzifədə olub və ömrünün son günlərini paytaxtdan uzaq olan bir kənddə keçirmişdir. Hitomaro özünün adaları və elegiyaları ilə məşhur olmuşdur. Naqauta janrının ən istedadlı ustası olmuşdur. Onun qısa nəğmələri xüsusilə sənətkarlıqla yazılıb. Saray şairi olan Hitomaro öz odalarında imperatorların şəxsi ləyaqətlərini yox, öz ölkəsinin böyüklüyünü və gözəlliklərini tərənnüm etmişdir. Şairin adalarında gözəlliyə məftunluq və dünyanın böyüklüyünə heyranlıq güclüdür. Onun kədərli ağıları qüssə ilə dolu düşüncələrdən ibarətdir, bu düşüncələr həyatın faniliyi haqqındadır. Onun təbiətə baxışlarında da bir vətəndaş kədəri vardır. Şairin nəğmələrində sevgidən doğan mənalı kədər var. Hitomaronun şeirlərində xalq poeziyasının yaradıcı təsiri vardır. Onun nəğmələri xalqın böyük məhəbbətini qazanmışdı, çünki bu şeirlər onun dahi aləminin dərin ifadəsidir, onun obrazları çox təbiidir. Xalqın poeziyası onun da şeirlərinə rəngarənglik verir. Xalq şeirlərindəki simvolika onun istifadə etdiyi priyomlardandır. Hitomaro şeirləri üçün təkrirlər çox səciyyəvidir, bu da onun şeirlərinə axıcılıq, müsiqililik gətirir.

Hitomaro xalq poeziyasından yaradıcılıqla istifadə edir, yəni xalq şeirindən aldığı poetik fiqurlar, təsbeh və metoforlar ona yeni, zəngin epitet və metaforlar qazandırırdı. O, öz fərdi üslublarını itirmirdi, o, öz üslubunun cazibəsindən uzaqlaşır, o, öz üslubuna, hiss duyğularına sadiq qalırdı.

Kokin Vakaşunun - imperial poetik antologiyanın tərtibinə rəhbərlik edən Ki-no Tsurayuki (866-945), «Manyoşu» antologiyasının əsas tərtibçisi Otomo Yakomaçi onu *Sanşi no Mon* (山柿の門) və *Uta no Hijiri* (歌の聖) kimi tərif edirdi.

Kakinomoto no Hitomaro İvami əyalətində ölmüşdür. Kamo Mabutinin fikrincə, o, Vadonun hakimiyyətinin ilk illərində (709-cu ildə), Sayto Mokitiyə görə, Keyunun hakimiyyətinin 4-cü ilində (707-ci ildə) vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

* Ki-no Tsurayuki (866-945)
* Manyoşu

İstinadlar
----------

1. 1 2  Bədəlzadə A. Yapon ədəbiyyatı tarixi. Bakı, 2016, s. 42-43
2004-cü il Mülki Orientasiya üzrə Birgə Konfransın iştirakçıları iyunun 9-da Bakıya səfəri zamanı ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xüsusi əməliyyatlar üçün sərt şişmə qayığında gəzirlər.
**Xəzər Mühafizəsi Təşəbbüsü** ABŞ Müdafiə Nazirliyinin regional təhlükəsizlik proqramıdır. Proqram Xəzər dənizinin təhlükəsizliyini artırmaq üçün Azərbaycan və Qazaxıstanda ABŞ Mərkəzi Komandanlığı və digər ABŞ dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə birgə koordinasiya təşkil etmək üçün nəzərdə tutulub. Proqram rəsmi olaraq iki ölkəyə Xəzər regionunda terrorizm, dəniz quldurluğu, nüvə silahlarının daşınması, narkotik və insan alveri və digər transmilli təhdidlərin qarşısının alınması və lazım gəldikdə onlara cavab vermək imkanlarının təkmilləşdirilməsində yardım kimi təsvir edilir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Avropa Komandanlığı Azərbaycandakı əməliyyatlara cavabdehdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azerbaijan, US and Kazakhstan establish Caspian Guard Initiative
**Yahoo** — internet portalı.

**Yahoo!** (inc. *yahu*) - İnternetdə ən populyar axtarış sistemlərindən birinə sahib olan və Yahoo! Directory portalı vasitəsilə bir sıra xidmətlər göstərən şirkət. Portala ən "yaşlı" və ən populyar elektron poçt xidmətlərindən olan Yahoo! Mail də daxildir. Yahoo! şirkətinin əsası 1994-cü ildə Stenford Universitetinin aspirantları Devid Faylo (David Filo) və Cerri Yanq (Jerry Yang) tərəfindən qoyulub. Baş ofisi ABŞ-də, Kaliforniya ştatının Sanniveyl (Sunnyvale) şəhərində yerləşir. Veb-ünvanı: www.yahoo.com. Tut.: GOOGLE.
2007-ci ildə ABŞ Konqresinin Xarici İşlər Palatasının sədri Tom Lantosun təşəbbüsü ilə dinləmə keçirilmişdi. Həmin dinləmə Yahoo! şirkətinin 2002-ci ildə dissident Van Syaonin’in (Wang Xiaoning) poçt qutusundakı məlumatların Çin hakimiyyətinə verilməsi və həmin materiallar əsasında onun 10 il həbsə məhkum olunması ilə bağlı idi. Yahoo! təmsilçilərinin verdikləri cavablarından çox məyus olan Tom Lantos belə demişdi: "Texniki və maliyyə baxımından siz nəhəngsiniz, ancaq mənəviyyatca cırdansınız".

Tarixi
------

Yahoo, 1995-ci ildə Stenford universitetin tələbələri olan Ceri Yanq (Jerry Yang) və Deyvid Filo (David Filo) tərəfindən ABŞ-də yaradılmış internet portalıdır. Əvvəllər axtarış sistemi xidmətini verməkdə idi. Lakin, zamanla Yahoonun xidmət növləri genişləndirildi. Daha çox xidmət verməyə başladı. Məsələn, elektron poçt, xəbərlər, idman, birja, hava, oyunlar, işlər, alış-veriş, səyahət və s. kimi müxtəlif növ xidmətlər verməyə başladı.

Yahoo nə deməkdir?
------------------

Ceri Yanq və Deyvid Filo portal yaradanda ona ad tapmaqda çətinlik çəkirdilər. Onlara müxtəlif adlar təklif olunurdu. Lakin, Ceri və Deyvid Yahoo adını seçdilər. Yahoo adını 18-ci əsrdə ingilis yazıçısı olan "Conathan Svift"in (Jonathan Swift) klassik əsəri "Quliverin macəraları" kitabını oxuduqdan sonra portala Yahoo adını qoydular. "Quliverin macəraları" kitabında demək olar ki, tez-tez yahoo ifadəsi işlədilirdi. Yahoo "kobud, inkişaf etməmiş insan" mənasını verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* 


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnternet** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



Vikianbarda Yahoo! ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Sübh** və ya **ertə namazı** 2 rəkət sünnət,2 rəkət fərz və 2-ci fəcrdən gün çıxana qədər arada qılınır.

Sübh namazının qılınma qaydası
------------------------------

* Birinci rükət:

1. Niyyət ;
2. Təkbir;
3. Həmd-surə;
4. Ruku;
5. 2 səcdə;

* İkinci rükət:

1. Həmd-surə;
2. Qunut
3. Ruku;
4. 2 səcdə;
5. Təşəhhüd;
6. Salam.

### Niyyət:

2 rəkət sübh namazı qılıram vacib qürbətən iləllah (Allaha yaxınlaşmaq üçün).

### Təkbirətul-ehram:

Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə:

Fatihə surəsi ilə ondan başqa İxlas surəsi oxunmalı, yəni ayaqda sırasıyla :

1. Fatihə surəsi;
2. İxlas surəsi oxunur.

### Qunut:

Əllərin üz bərabəri tutulduğu vəziyyətdir. Qunut zamanı 3 dəfə "Allahummə salli ələ Muhammədin və ələ əli Muhamməd" deyilir.

### Ruku:

Rukuda, yəni normal adamın əlləri dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir və ya "Subhanə Rabbiyəl Azim".

### 2 səcdə:

Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları.

Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir. və ya "Rabbənə və ləkəl həmd"

### Təşəhhüd

Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan (müstəhəbdir ki sol budun üstə oturasan və sağ ayağı sol ayağının üstə qoyasan).
Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəlah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən `əbduhu və rəsuluh. Əllahummə səlli `əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əl-həmdu lillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xəyrul-əsmau lillah" deyəsən.

### Salam

Vacibi miqdarı - "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə eyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən.
**Şərq dirçəyi** (*lat.* Ajuga orientalis) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin dirçək cinsinə aid bitki növü.

Arealı
------

Siciliyadan İranın şimal-qərbinə qədər yayılmışdır.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Hündürlüyü (7) 10-30 sm, gövdəsi düz və yaxud əyilib qalxan, sadə, yumşaq yuna oxşar tükü olan çoxillik ot bitkisidir. Kökətrafı yarpaqları bitkinin çiçəkləmə dövrünə qədər qalandır, uzunsov-ellipsvaridir, qısa saplağa pazşəkilli daralandır, kənarları dairəvi-dişlidir. Gövdə yarpaqları azdır, demək olar ki, oturaqdır; çiçək altlığı yarpaqları enlidir, oturaqdır, gövdə həcmini artırandır, yumurtaşəkilli, enli-ellipsvari və yaxud əksinə, yumurtaşəkillidir, iri dişli və ya bölünmüş formadadır, aşağı hissədə tam kənarlıdır, adətən çiçəkləri ötüb keçir. Çiçək köbəsi çoxçiçəklidir, çox vaxt gövdənin demək olar ki, əsasından başlayan sünbülşəkilli çiçək qrupunda yerləşmişdir.Tacın uzunluğu 13-16 mm-dir, mavi rəngdədir. Fındıqlar xırda olub, uzunluğu 2 mmdir,torvari-qırışlıdır. Aprel ayında çiçəkləyir, aprel-iyul (avqust) aylarında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Otlu yamaclarda,çəmənlərdə, meşə və kolluqlarda, əkinlərdə alaq kimi, sahələrdə, bağ və bostanlarda rast gəlinir.

Sinonimləri
-----------

* + *Ajuga orientalis var. aenesia* Heldr.
	+ *Ajuga orientalis subsp. aenesia* (Heldr.) Pithos & Damboldt
	+ *Ajuga orientalis var. condensata* Boiss.
	+ *Ajuga orientalis var. orthosiphon* K.Koch
* *Bugula obliqua* Moench
* *Bugula orientalis* (L.) Mill.
* *Bulga orientalis* (L.) Kuntze

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 561.
2. ↑  Şərq dirçəyi:*Plants of the World Online* saytında takson barədə məlumat. (ing.)
3. ↑  Şərq dirçəyi:''*The Plant List* saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q413338
* Wikispecies: Ajuga orientalis
* EoL: 5372974
* EPPO: AIUOR
* EUNIS: 173472
* FoIO: AJUORI
* GBIF: 7307097
* iNaturalist: 364083
* IPNI: 444639-1
* NCBI: 1132401
* PFI: 4411
* Plant List: kew-5347
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:444639-1
* Tropicos: 17602234
* WCSP: 5347
* WoI: 1141
* WFO: wfo-0000934712

 |
**Caesalpinia gilliesii** (*lat.* Caesalpinia gilliesii) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin sezalpiniya cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Cənubi Amerika, Suriya, Fələstin və Kiçik Asiya, Aralıq dənizi sahillərinin şərq və qərbində dəniz səthindən 400-1600 m yüksəklikdə, daşlı-qayalı, kirəcli yamaclarda, çılpaq qumluqlarda, çox zaman həmişəyaşıl ağaclardan ibarət meşələrində bitən ağac və ya kol bitkisidir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6-10 m-ə çatır. Mühit amillərindən asılı olaraq yarpaqlarını tökən və ya həmişəyaşıl koldur, qabığı açıq boz, tikansızdır. Yarpaqları qalın, üstdən tünd yaşıl, mürəkkəb, tək və ya cütlələkvari, 12-18 ədəd yarpaqcıqdan ibarət, uzunluğu 6-8 sm, eni 3-4 sm-dir. Yarpaq altlıqları yumurtavari, üçkünclü və qısadır. 

Çiçəkləri boz rəngli, budaqların üzərində yerləşir. Erkəkciyi 10, dişiciyi oturan, 10-12 sm uzunluğunda qırmızı, aşağıdan enlənmiş, açıq qırmızı, ikiyuvalı tozluqlara malikdir. Kasacığı 1,5-2,5 sm uzunluqda neştərvaridir. Ləçəkləri 2-4 sm uzunluqda, açıq sarı, tərs-yumurtavaridir. May ayından sentyabr ayına qədər çiçəkləyir. 

Paxlası uzunsov, yastı yumurtavari, neştərşəkilli və ya dərivari, tutqun və ya parlaq qəhvəyi rənglidir. Uzunluğu 5-20 sm, eni 2-2,5 sm-ə çatır. Paxlalar açılmır. Bir salxımda 6-10 ədəd boz və ya qəhvəyi rəngli toxumlar olur. Toxumlar tərs-yumurtaşəkilli, bir qədər basıq, 7-8 mm uzunluqda, 6-7 mm enində, 4-5 mm qalınlıqda, çox bərk, parlaqdır. Meyvəsi oktyabr-noyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası
-----------

Uzunömürlü, quraqlığadavamlı, isti və işıqsevən bitkidir

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeronda yabanı halda rast gəlinir. Hər il çiçəkləyir və meyvə verir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllıqlarda dekorativ bitki kimi istifadə olunur. Yarpaqlarında və gövdəsinin qabığında aşı maddəsi vardır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Tağı Əzizağa oğlu Tağıyev** (7 noyabr 1917, Bakı – 27 iyun 1993, Bakı) — Azərbaycan SSR xalq rəssamı.

Həyatı
------

Tağı Əzizağa oğlu Tağıyev 1917-ci il noyabr ayının 7-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Tağı Tağıyev 1931–1935-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunda, daha sonra isə 1940–1941-ci illərdə Moskva Rəssamlıq İnstitutunda oxumuşdur. O, əsasən tematik tablolar, natürmort, portret, mənzərə və məişət səhnələrinin müəllifidir. Azərbaycanda realist boyakarlığının yaradıcılarından olan Tağıyev portret ustası kimi daha məşhurdur. Yaradıcılığında tarixi mövzular və tarixi şəxsiyyətlərin təsviri, əmək adamlarının obrazı və əməyin tərənnümü, doğma təbiətin təsviri mühüm yer tutur. Misal olaraq "Koroğlu dəsgahı", "Poladəridən", "Qaynaqçı", "Göy-göl", "Qarlı yollar"ı qeyd etmək olar. Tağı Tağıyev bir çox xarici – Türkiyə, Yunanıstan, İtaliya, Fransa, İspaniya və s. ölkələrdə olmuş və onların həyatına dair tablolar çəkmişdir. Rəssamın ən yaxşı əsərləri "Uşaqlıq xatirələri", "Abşeron silsiləsi", "El gözəli", "Qarayanız qız" və bir çox rəsm əsərləri Praqa, Pekin, Dakar, Bağdad və s. şəhərlərdə nümayiş etdirilmişdir. T.Tağıyevin yaratdığı "Qara Qarayev" və "Səttar Bəhlulzadə" tabloları dünyanın bütün sərgi salonlarında uğurla nümayiş olunub. O, 1954-cü ildə Avropa, Afrika ölkələrinə səyahətə getmiş, dinindən, dilindən asılı olmayaraq insanları, onların ideyalarını, arzularını bədii boyalarla təsvir etmişdi. Həmin səfərdən sonra yaratdığı "Afrikalı qız" və "Salam, yeni dünya" əsərlərinə bu gün də maraqla baxılır. Bu əsərlərdə zülmə, tabeçiliyə, əsarətə dözməyənlərin duyğuları ustalıqla təsvir olunub. Tağı Tağıyevin əsərləri Şərq Xalqları İncəsənəti Muzeyi (Moskva), Rüstəm Mustafayev adına Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyası və s. muzeylərdə saxlanılır. Yaradıcılıq xidmətlərinə görə onun əməyi yüksək qiymətləndirilmişdir. Əməkdar incəsənət xadimi, respublikanın Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

Tağı Tağıyev 27 iyun 1993-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 6 oktyabr 1961
* "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı — 1 dekabr 1982

İstinadlar
----------

1. ↑  "TAĞI TAĞIYEV". 2019-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-21.
2. ↑  Respublika təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekаbr 1982-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Kvaqqa** (*lat.* Equus quagga quagga) — əvvəllər ayrı bir zebr olaraq hesab edilən məhv olmuş canlı. Müasir tədqiqatlara görə isə Düzənlik zebrin yarımnövü. Kvaqqalar Cənubi Afrikada yayılmışlar. Ön tərəfdən zebr kimi zolaqlı formaya malik idilər, arxa tərəfindən isə nisbətən solğun rəngə sahib olurlar. Bədən uzunluğu 180 sm olmuşdur. Əsasən burlar tərəfindən ovlanan bu canlıların dərisindən tulublar hazırlanırdı. Kvaqqa demək olar ki, insanlar tərəfindən əhəliləşdirilmiş nadir nəsli nəsilmiş heyvan növləeindən biridir. Onlar keçilər, inəklər, toyuqlar və digər ev heyvanlarından xeyli əvvəl, yırtıcıların yaxınlaşdığını xəbər verirdilər. Təhlükə anında yüksək səslə "kuaxa" səsi çıxarırdılar. Öz adlarınıda burada almışlar. Son yabanı Kvaqqa 1878-ci ildə öldürülmüşdür. Dünyadakı son Kvaqqa 1883-cü ildə Amsterdam Zooparkında ölür

Dünyaya mövcud olan dörd kvaqqa müqəvvasından biri Kazan Dövlət Universitetinin muzeyindədir.

Kvaqqanın ilk DNT müayinəsi 1984-cü ildə qurudulmuş kvaqqa əzələsindən alınmışdır.

Kvaqqa layihəsi
---------------

1793-cü ildə çəkilmiş təsvir
1987-ci ildə bioloji növlərin bərpası layihəsi olan Quagga Breeding Project layihəsinə başlanıldı. Layihə mütəxəssislərin — zooloqlar, damazlıqçılar, baytarlar və genetiklərin iştirakı ilə təşkil edilmişdir. Layihə üçün Namibiya və Cənubi Afrikadan olan bədənin arxa tərəfindəki zolaq sayı az olan 19 zebr nümunəsi seçilmişdir. Bu populyasiyaya əsaslanaraq, doqquz heyvan Namibiyanın Etoşa Parkında və Robertson yaxınlığında yerləşən Cape Nature Conservancy farm Vrolijkheid heyvan yetişdirmə məntəqəsinə buraxılmışdır. 20 yanvar 2005-ci ildə üçüncü nəsil kvaqqqa doğulur — Henri. Bəzi mütəxəssislər bu heyvanın orijinal dərilərdən hazırlanmış muzey eksponatlarından daha da kvaqqaya bənzədiyini bildirirlər. Lakin istifadə edirlən atların və ya eşşəklərin kəllələri orijinaldan sapmalara səbəb olur. Layihənin qurucularından biri, təbiətşünas Reynqold Rau layihənin uğurlu olacağına və qısa müddətdə bərpa edilmiş atların Cənubi Afrikanın genişliyində buraxılacağına əmin olduğunu bildirib. Bununla belə onu qeyd etmək lazımdır ki, genetik olaraq bu "Rau kvaqqa" adlı atlar nəsli kəsilmiş kvaqqalardan fərqlənirlər. Bu səbəbdən layihə tənqid olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Edward R. Winstead.* "In South Africa, the Quagga Project Breeds Success" (ingilis). genomenewsnetwork.org. 2000-10-20. 2013-08-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-07.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · ITIS TSN |
| Normativ yoxlama | BNF: 14405886c · LCCN: sh95001249 |

* Quagga Breeding Project  (ing.)
**Amerika inqilabı**, 18-ci əsrin ikinci yarısında, On üç koloniyanın Britaniya imperiyasından müstəqillik qazandığı və ABŞ adını aldığı dövrü əhatə edir.

Bu dövrdə müstəmləkələr Britaniya imperiyasına qarşı üsyan qaldırdı və 1775 ilə 1783 arasında ABŞ İstiqlal müharibəsi başladı. ABŞ istiqlal bəyannaməsi 1776-cı ildə nəşr olundu və 19 oktyabr 1781-ci ildə döyüş meydanında qələbə qazanıldı.

Fransa krallığı Amerikanın yeni millətini pul və sursatla təmin etməkdə mühüm rol oynadı, İngiltərəyə qarşı koalisiya təşkil etdi və müharibəni sona çatdıran Yorktown müharibəsində həlledici rol oynayan bir ordu və donanma göndərdi. Digər tərəfdən, amerikalılar kral və aristokratiyaya qarşı qiyam qaldırdılar və Fransanı nümunə götürmədilər.

Amerika İnqilabı, Amerika xalqını əhatə edən yeni respublika idealları kimi bir sıra intellektual və sosial dəyişiklikləri özündə cəmləşdirdi. Bəzi ştatlarda demokratiyanın dövlət idarəçiliyindəki rolu ilə bağlı qızğın mübahisələr olurdu. Respublikaçılığa keçid və getdikcə daha çox yayılan demokratiya ənənəvi sosial iyerarxiyada qarışıqlıq yaratdı və Amerikanın siyasi dəyərlərinin əsaslandığı siyasi əxlaq yaratdı.

İnqilab dövrü 1763-cü ildə, Fransanın Amerikadakı koloniyalara hərbi təhdidi sona çatdıqdan sonra başladı. İngilislər koloniyalarda yaşayanların ümumiyyətlə qəbul etmədikləri vergilər tətbiq edərək, koloniyaların müdafiəsinə xərclədiklərinin böyük bir hissəsinin yenidən koloniyalar tərəfindən ödənilməsini qərara aldılar. Bundan əlavə, kolonistlərin bir çoxu Britaniya parlamentində təmsil olunmadığı üçün hərəkəti qanunsuz qəbul etdilər. Bostondakı etirazlardan sonra İngiltərə buraya hərbi qüvvələrini göndərdi. Buna cavab olaraq koloniyalar öz milislərini səfərbər etdilər və müharibə 1775-ci ildə başladı. Əhalinin 15–20 faizi Britaniyaya sadiq olsa da, Vətənpərvərlər ümumiyyətlə müharibə zamanı ərazinin 80–90 faizinə qədərini tutdular. Digər tərəfdən, İngiltərə yalnız bir neçə sahilyanı şəhərə nəzarət edirdi.

1776-cı ildə On üç koloniyanın nümayəndələri yekdilliklə ABŞ-ni quran müstəqillik bəyannaməsini qəbul etdilər. 1778-ci ildə amerikalılar hərbi və dəniz qüvvələrini tarazlaşdıracaq Fransa ilə ittifaq qurdular. 1777-ci ildə Saratoga və 1781-ci il 19 oktyabrda Yorktownda iki ingilis ordusu əsir tutuldu və nəticədə 1783-cü ildə Paris müqaviləsi ilə sülh əldə edildi. ABŞ-nin şimalında Britaniya Kanadası, cənubunda İspaniya Floridası və qərbində Missisipi çayı var idi.
25-ci piyada diviziyasının amerikan pulemyotçusunun gecə görmə cihazından görüntüsü (M249 Para pulemyotunda) — Elcan optik nişangahı, döyüşçünün gecəgörmə cihazı dəbilqəyə bərkidilmiş və qatlanmışdır).
**Gecəgörmə cihazı** — obyektləri onların məxsusi və ya əks etdirdiyi istilik (infraqırmızı – İQ) şüalanmasına görə qaranlıqda, yaxud zəif işıqlandırılmış şəraitdə tapmaq və müşahidə etmək üçün cihaz. İş prinsipi obyektin İQ şüalardakı təsvirinin görünən təsvirə çevrilməsinə əsaslanır. Gecəgörmə cihazlarının əsasını İQ şüaların qəbuledicisi, gücləndirici və təsvirin vizuallaşdırılma qurğusu funksiyalarını yerinə yetirən fotoelektron cihaz təşkil edir. Mənbədən (işıqlanan gecə səması, ulduzlar, ay və s.) gələn şüalar obyektdən əks olunaraq gecəgörmə cihazının obyektivinə düşür və obyektin gözlə görünməyən təsvirini ("portretini") yaradır; bu "portret" qəbuledicidə görünən təsvirə çevrilir. Passiv (təbii gecə işığında işləyir) və aktiv (adətən, İQ diapazona yaxın işıqlandırma ilə işləyir) gecəgörmə cihazları olur. Elektron-optik çevirici və ya onun analoqu – fotohəssas inteqral sxem əsasında hazırlanan gecəgörmə cihazları daha geniş yayılmışdır. Konstruktiv cəhətdən gecəgörmə cihazları monokl, binokl, müxtəlif silahların nişangahı, eynəklər, həmçinin fotokamera və videokamera şəklində hazırlanır; enerji mənbəyi kimi akkumulyatorlar işlədilir. Bütün gecəgörmə cihazları tozdan və nəmdən qoruyan hermetik zərbəyədavamlı gövdəyə malikdir. Gecəgörmə cihazları, əsasən, hərbi və kəşfiyyat aparatlarında, həmçinin ov, xilasetmə əməliyyatları, gecə foto və video çəkilişləri, görünmə dərəcəsi aşağı olan şəraitlərdə gəmi və avtomobillərin idarə olunması zamanı tətbiq edilir.

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
**Hirkan quşsüdü** (*lat.* Ornithogalum hyrcanum) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin qulançarkimilər fəsiləsinin quşsüdü cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Regional IUCN Status-VU D2.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtvari, 1 sm enində, 2 sm uzunluğundadır. Gövdənin hündürlüyü 12–20 (26) sm-dir. Yarpaqları 2–4 (6) ədəd, enli, xətvari 5–12 (15) mm enində, ucu sivri, gövdədən uzundur. Çiçəkləri 2–4 96) ədəd, sıx ovaldır. Çiçəkatlığı lansetvari və ya yumurtavari, uzunsov, arxa tərəfində açıq –yaşıl rəngdə enli zolağı var, kənarları parlaqdır. Çiçəkləri topa şəklində yerləşir. Erkəkcik sapı ensiz, çiçəkyanlığının ortasına çatır. Sütuncuq yumurtalıqdan qısadır. Qutucuq qanadsız, bərabər qabırğalıdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü may -iyun aylarına təsadüf edir. Kserofit, duzadavamlı soğanaqla çoxalır. Orta dağ qurşağında, meşələrdə müxtəlifotlu qruplaşmalar əmələ gətirir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsində.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyalarının sayı azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Hazırda populyasiyanın sabitliyinə baxmayaraq əhali tərəfindən yığılması və biçilməsi təhlükə yarada bilər.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

Məhdud areallı endemik Hirkan növüdür. 2 yerdə olması məlumdur: Lerik rayonunun Orand və Şinabad kəndləri arasında. Orta dağlıq qurşaqdakı meşələrdə tək-tək rast gəlir.

Çoxalması
---------

Toxumla və vegetativ yolla çoxallır.

Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri
-------------------------------

Antropogen amillər.

Becərilməsi
-----------

Lerikdə tək-tək bağlarda becərilir.

Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri
--------------------------------

Xüsusi mühafizə üsulları hazırlanmamışdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15523440
* Wikispecies: Ornithogalum hyrcanum
* BioLib: 793289
* GBIF: 2773070
* iNaturalist: 436723
* IPNI: 539271-1
* IUCN: 200318
* Plant List: kew-282888
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:539271-1
* Tropicos: 18405306
* WCSP: 282888
* WFO: wfo-0000705756

 |
**Qüdrətli Brüs** (*ing.* Bruce Almighty) — Tom Şedyakın rejissorluğu ilə 2003-cü ildə çəkilmiş ABŞ filmi. Baş rollarda Cim Kerri və Morqan Friman çıxış etmişdir. Film Malayziya və Misirdə qadağan edilmişdir.

Süjet
-----

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

İlahi qüvvələrə sahib olmaq əyləncəli bir şeydir. İnanmırsınızsa, bunu Bruce Nolandan soruşun. Çünki onun bu bilməməsi qeyri-mümkündür!

Bruce Nolan Nyu-Yorkda yerli televiziya kanalında xəbər redaktoru işləyir. İnsanların diqqətini cəlb edən əyləncəli proqramlar hazırlayır. Bu proqramlar özündən başqa hamını sevindirir. Bryusun ideyası onunla eyni kanalda işləyən və təqaüdə çıxmasına az qalmış xəbər aparıcısını əvəz etməkdir və yaxud da heç olmasa xarici xəbər müxbiri olmaqdır.

Əslində Bryusun şəxsi həyatında da müəyyən narazılıqlar da vardır. Bununla belə, bu narazılıqlardan şikayət etməyə belə vaxt tapmaqda çətinlik çəkir. Qarşılaşdığı hər bir çətinlikdə Allahı günahlandırmağa üstünlük verir. Onun Qreys adlı sevimli sevgilisi də var. Təcili Tibbi Yardım mərkəzində işləyən Qreys son dərəcə yaxşı niyyətli və köməksevər bir qızdır. Bütün mənfiliklərinə baxmayaraq, o, Brusu pərəstiş edərcəsinə sevir.

Digər tərəfdən, Brusun peşəsindəki bədbəxtliklər onu heç vaxt tərk etmir. Üst-üstə düşən müvəffəqiyyətsizliklər nəticəsində o, işlədiyi telekanaldan qovulur. Bu azmış kimi, o da qanqsterlərin də hücumuna məruz qalır. Bir-birinin ardınca baş verən fəlakətlərdən hiddətlənən Bryus bu neqativlərə görə Allahı günahlandırmağa davam edir.

Bununla belə, Allah ona bu müvəffəqiyyətsizliklərin öhdəsindən gəlmək üçün çoxlu əlamətlər və ipucular göndərmişdir, lakin Brüs bunları görməmişdir. Nəhayət, onunla üz-üzə görüşmək üçün onu Omni Presents şirkətinin yerləşdiyi köhnə binaya yönləndirmək qərarına gəlir. Orada Brüs bu fəlakətlərə görə məsuliyyət daşıyan şəxslə, yəni Allah ilə tanış olur və orada özünü Brüsə göstərir. Bəli, Allah indi onun qarşısındadır!

O, Bryusun şikayətlərini eşitmiş və keçmiş aparıcı olan Bruce üçün cazibədar bir təklifi vardır. Ona öz işini təklif edir. O, öz ilahi səlahiyyətlərini Bruce verir. Başqa bir sözlə, Allah ona öz vəzifəsini verməklə ona meydan oxuyur və deyir ki, "gəl, sən daha yaxşı işlər gör!" deyir.

Bruce heyrətə gəlir. Yuxu görmədiyinə və bunun kabus olmadığına əmin olduqdan sonra, ilahi güclərini öz zövqü, şəxsi inkişafı və üstünlükləri üçün istifadə etməyə başlayır. O, indi kainatın ən böyük və ən güclü varlığına çevrilir. Lakin onun ilahi qüdrətlərindən istifadə etməsi nəticəsində həyatının ən mühüm dönüş nöqtəsinə çatması; dünyanı hətta 24 saat müddətinə olsa belə idarə etmənin heç də asan bir məsələ olmadığını başa düşməsi çox çəkməyəcəkdir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4  .
3. 1 2 3 4  .
4. 1 2 3 4  .
5. 1 2 3  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
6. ↑  .
7. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
8. ↑  IMDb (ing.). 1990.
**Yaşar Zeynalov** (5 aprel 1960, Bakı) — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı.

Həyatı
------

Yaşar Zeynalov 5 aprel 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Rəsimə 1975–1979-cu illər arasında Bakıda Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində başlamışdır. 1979-cu ildə bu məktəbin məzunu olaraq, 1979–1985-ci illər arasında təhsilinə İ. Y. Muxina adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasında davam etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

1987-ci ildə Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasında müəllim işləməyə başlamış və 1994-cü ilə qədər bu vəzifəni davam etdirmişdir.

Yaşar Zeynalov 40-dan çox cizgi filmində rəssam kimi çalışmış və 500-dən çox kitab üçün illüstrasiyalar üzərində işləmişdir.

Rəssam Yaşar Zeynalovun əsərləri Bakı, Moskva, Sankt-Peterburq, Riqa, Tallin, Tbilisi, Minsk, Kiyev, Berlin, İstanbul, Ankara və İzmirdə 4 fərdi və 50-dən çox qrup sərgisində sənətsevərlərə təqdim edilmişdir. Sənətçinin şəkilləri Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Almaniya, Amerika, Hollandiya, Avstriya, İngiltərə, Yaponiya, Səudiyyə Ərəbistanı və İraqda bir çox böyük kolleksiyalarda yer almaqdadır.

2005–2008-ci illəri arasında İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin Topkapı Mədəniyyət Parkında yerləşən "Panorama 1453 Tarix Muzeyi" nin inşasında Baş Rəssam vəzifəsində çalışmışdır.

2012-ci ildə Harbiye Hərbi Muzeyi üçün "Mohaç döyüşü" dioramını;

2016-cı ildə Konyada "Zindankale" dioramasını;

2017-ci ildə Konya İslam Mədəniyyət Mərkəzində "Konyanüma" panoramasını;

2018-ci ildə "Bursa 1326" panoramasını;

2018-ci ildə "Manisa Mesir Macunu Festivalı" nın dioramasını hazırladı.

1989-cu ildən Gənc Rəssamlar İttifaqının və 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.

Yaşar Zeynalov hal-hazırda İstanbulda yaşayır və "Panorama 1915" -Çanaqqala döyüşü Panorama Muzeyi və Etimesqut bələdiyyəsinin "Türk Tarixi Parkı" üçün "Ərgənəqon dastanı", "Malazgird döyüşü", "İstanbulun fəthi", "Sakarya döyüşü" dioramalarının qurulması davam etməkdədir.

Mükafatları
-----------

* 2016-cı ildə Yaşar Zeynalov Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Painter Yaşar Zeynalov
2. ↑  "Mesir macunu tarihinin yaşatıldığı müze". 2022-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-26.
3. ↑  ‘Çanakkale Zaferi’ Çanakkale 1915 Panoramik Müzesi
4. ↑  "Panorama 1453". 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-26.
**Uyğur subetnosları** və ya **yurdları** (uyğ. *юртлар*/*yurtlar*) — uyğurların tarixən formalaşmış, müxtəlif adət-ənənələrə, ənənəvi geyimlərə, ləhçə və ya dialektə, bəzən də antropoloji tipə, musiqi ənənəsinə və etnik mənşəyə malik olan subetnik qrupları. Müasir uyğur dilində üç dialekt və onlarla ləhçə var. Bununla belə, müxtəlif fərqlərə baxmayaraq, bunların hamısı bir-birini başa düşə bilər.

Tarixən müasir uyğur etnosu Təkləməkan səhrasının çətin coğrafi şəraitində inkişaf etmişdir. Burada insanların məskunlaşması yalnız nadir və uzaq vahələrdə mümkün olmuş, çox vaxt ayrı-ayrı şəhər-dövlətlərə çevrilmiş, öz dövlətçilik ənənələrinə, dinə və etnik mənşəyə malik olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Эркин Жакып* Уйгуры: неопределённое будущее Arxivləşdirilib 2007-10-23 at the Wayback Machine.
2. ↑  *Hahn, Reinhard F.* Spoken Uyghur, London and Seattle: University of Washington Press, 1991, ISBN 978-0-295-98651-7
**Fevral** — Qriqorian təqvimi ilə ilin ikinci ayıdır. 28 gündən (uzun illərdə 29) ibarətdir. İlin ən qısa ayıdır.

Yuli təqvimində — 4 ildən bir, nömrəsi 4-ə bölünən illərdə fevral ayı 29 gün olurdu. Hazırda Azərbaycan da daxil olmaqla dünyanın əksər ölkələrində əsas təqvim kimi istifadə edilən Qriqori təqvimində də belədir, amma nömrəsi iki sıfırla qurtaran illər 400-ə bölünmürsə həmin illərdə fevral ayı 28 gün olur; nömrəsi iki sıfırla qurtaran illər istisna edilməklə, 4 oktyabr 1582 tarixdən sonrakı hər hansı ilin nömrəsi 4-ə qalıqsız bölünərsə, həmin ildə fevral ayı 29 gündən ibarət olur. Göstərilən tarixdən sonrakı nömrəsi iki sıfırla qurtaran illərdə isə, ilnin nömrəsi 400-ə qalıqsız bölündükdə həmin ildə fevral ayı 29 gündən ibarət olur. Məsələn, 1900, 1800, 1700-cü illərdə fevral ayı 28, 1600 və 2000-ci illərdə isə fevral ayı 29 gündür.

Eramızdan əvvəl I yüzillikdə Roma hökmdarı Yuli Sezar təqvimdəki qarışıqlığı aradan qaldırmağı tapşırır. O zamana qədər il 365 gün 6 saat hesablanırmış. Misirli astroloq Sosiginesin hesablaması ilə ilin 365 gün çəkməsi, hər ildən qalan 6 saatın isə təqvimə 4 ildən bir əlavə olunması qərara alınır.

Beləliklə, il dörd ildən bir 366 gün çəkir. 366 gün 12 bərabər hissəyə bölünmədiyi üçün 6 ay 30 gün, 6 ay isə 31 gün müəyyən edilir. Sezarın əmri ilə 365 gün çəkən illərin son ayından 1 gün çıxılır. O zaman ilin son ayı fevral olduğundan bu ay 4 ildən bir 30, digər illərdə isə 29 gün hesablanır.

Sezar başqa bir əmri ilə aylardan birinə öz adını verir — iyul ayına. Sonradan imperator Oktavian Avqust da növbəti aya öz adını verir və o, avqustun iyuldan 1 gün az çəkməsini şəninə sığışdırmadığından fevraldan 1 gün kəsib avqusta calayır. O zamandan bəri fevral ayı 4 ildən bir 29, qalan illərdə isə 28 gün çəkir.

Fevralın 29-da doğulan adamlar doğum günlərini dörd ildən bir qeyd edirlər. İtalyan bəstəkarı Antonio Rossini, fransız aktrisası Mişel Morqan, Azərbaycan yazıçısı Ənvər Məmmədxanlı, məşhur xizəkçi Raisa Smetanina həmin gün anadan olublar.

Xarici keçidlər
---------------

* Qısa ayın tarixçəsi Arxivləşdirilib 2011-03-09 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) · Brockhaus |
| Normativ yoxlama | BNF: 13195246p · GND: 4405048-3 · LCCN: sh2001002063 |

| ⛭Aylar |
| --- |
| 
Yanvar • Fevral • Mart • Aprel • May • İyun • İyul • Avqust • Sentyabr • Oktyabr • Noyabr • Dekabr
 |
**Nomme Kalyu** - Estoniyanın Tallin şəhərini təmsil edən futbol klubu. 1923-cü ildə yaradılıb.

Tarixi
------

Nomme Kalyu klubu 1923-cü ildə yaradılıb. Paytaxt Tallini təmsil edən komanda sonradan fəaliyyətini dayandırsa da 1997-ci ildə yenidən bərpa olunub.

1997-2004-cü illərdə 3-cü liqada oynayan Nomme Kalyu 2005-ci ildəki debütdə 2-ci liqanın da qalibi adını qazanır. Növbəti il 1-ci dəstədəki çempionluq isə klubu güclülər dəstəsinə yüksəldir.

Elitadakı debüt ilində - 2008-ci ildə 4-cü olan tallinlilər TVMK-nın dağılması sayəsində 2009/10 mövsümündə UEFA Avropa Liqasında oynamaq imkanı qazanır. 2008/09 mövsümündə kubokun finalına çıxan Nomme Kalyu tarixinin ən böyük uğurunu ötən mövsüm əldə edib. Həmin vaxt komanda çempionatda ilk mükafatını – gümüşü əldə edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Prins Lənkərana gəlir[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Official website


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
**Alina Trepina** (16 sentyabr 1989, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.

Karyerası
---------

Alina Trepinanın da olduğu Azərbaycan qrupu 2007-ci ildə Patras şəhərində (Yunanıstan) baş tutan Dünya Çempionatını onuncu pillədə başa vurdu və olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

Alina Trepina Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovada ibarət qrup beş iplə turnirdə 15.575 balla 8-ci pillədə qərarlaşdı. Avqustun 22-də 3 halqa/2 gürzlə turnirdə çıxış edən qrup turniri 15.875 balla 7-ci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Azərbaycan qrupu 31.450 balla 12 qrup sırasında 8-ci pillədə qərarlaşdı və olimpiadanın final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində qrup əvvəl beş iplə turnirdə mübarizə apardı. Nəticədə Azərbaycan gimnastları 16.075 balla turniri altıncı pillədə başa vurdu. 3 halqa/2 gürzlə turnirdə Azərbaycan qrupu 15.500 balla turniri yeddinci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovadan ibarət qrup Olimpiya Oyunlarında 31.575 balla yeddinci pillənin sahibi oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Alina TREPİNA". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Rhythmic Gymnastics / Group / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Çingiz Axundov.

**Axundov Çingiz Məmməd oğlu** (03.09.1959, Naxçıvan şəhəri) — Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, Naxçıvan Dövlət Universitetinin "Orkestr alətləri və dirijorluq" kafedrasının professoru, Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası kamera orkestrinin bədii rəhbəri və dirijoru.

Həyatı
------

Çingiz Axundov 1959-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1978-ci ildə A.Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunu, 1983-cü ildə Ü.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının "Orkestr alətləri" fakültəsini bitirib. 1982-ci ildə I "Zaqafqaziya kamera musiqisi" festivalının laureatı olmuş və I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. 1976-cı ildən orkestr ifaçısı kimi Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı və Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında işləmişdir. 1996-cı ildən Naxçıvan Dövlət Universitetində işləyir. "İncəsənət" fakültəsində ilk xalq çalğı alətləri orkestri, skripkaçılar ansamblı, kiçik tərkibli simfonik orkestrini təşkil etmişdir. Fakültənin "Opera studiyası"nda Ü.Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operası, "Arşın mal alan" operettasını tələbə orkestri üçün orkestrləşdirmiş və orkestrə rəhbərlik etmiş, bu əsərlərlə Türkiyənin Qars, Trabzon, Samsun, Rusiyanın Novosibirsk şəhərlərində çıxış etmişdir. Pedagoji fəaliyyətlə yanaşı 1985-ci ildən ifaçılıq fəaliyyətilə də məşğul olmuş Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının Kamera orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində çalışır. Bu kollektiv ilə Ü. Hacıbəyovun "Koroğlu" operasını tamaşaya qoyub Türkiyənin Ordu və Türkmənistanın Aşqabad şəhərində konsertlər vermişdir. 2006-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi sədrinin fərmanı ilə "Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar Artisti" fəxri adına, 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" fəxri adına, 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti" fəxri adına layiq görülmüşdur. 2 dəfə Prezident mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

Elmi fəaliyyətlə də məşğul olaraq "Simli alətlərin tədrisi metodikası", "Orkestr sinfi" fənləri üzrə proqram, "Alətşünaslıq" fənni üzrə metodiki vəsait, "Valtorna məktəbi" adlı dərsliklərini yazmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
Zombilənd — Ruben Fleischerin rejissorluğu və Rhett Reese və Paul Wernick tərəfindən müştərək formada süjet xəttinin yazılması ilə çəkilmiş zombi qorxu/komediya/macəra filmidir. Bu filmdə uydurma zombi apokalipsisində yolları kəsişən dörd insanın həyatda sağ qalmasından bəhs edilir.

Filmin büdcəsinə 23,6 milyon dollar xərclənmişdir. Film tamaşaçılara təqdim edildikdən sonrakı ilk üç gün ərzində 24,733,155 dollar, ümumilikdə isə 75,590,286 dollar mənfəət qazandırmışdır.

2019-cu ildə Zombieland: Double Tap adlı davam filmi çəkilmişdir.

Süjet xətti
-----------

Filmdə hadisələr post-apokaliptik dövründəki Birləşmiş Ştatlarda cərəyan edir. Zombi hücumu nəticəsində ABŞ dövlət olaraq dağılıb, əhalinin çoxu isə qırılıb və ya "gəzən ölülərə" çevrilib. Sağ qalan baş qəhrəmanlar bir araya gələrək bədheybətlərə qarşı mübarizə aparmaq qərarına gəlirlər. Uzun səyahət zamanı onların rastına böyük əyləncə parkı çıxır. Onlar həmin məkanı yaxın çevrənin ən təhlükəsiz yeri olduğunu düşünürlər. Ancaq qəhrəmanlar cəhənnəmin mərkəzinə ayaq basdıqlarından xəbərsizdirlər. Zombilər onları dörd tərəfdən mühasirəyə alır. Mühasirəni yarmaq və ərazidən sağ-salamat uzaqlaşmaq üçün savaşmaqdan başqa əlacları qalmayıb...

İstinadlar
----------



1. 1 2  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  .
3. 1 2  .
4. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
5. ↑  IMDb (ing.). 1990.
6. ↑  IMDb (ing.). 1990.
7. ↑  .
8. 1 2  Box Office Mojo (ing.). 1999.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Emin Quliyev.

**Emin Quliyev** (8 oktyabr 1975, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.

Karyerası
---------

Emin Quliyev Azərbaycanı 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 25.22 saniyə nəticə göstərdi və 58-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Emin Quliyev Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 25.36 saniyə nəticə göstərdi və 60-cı pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Emin QULİYEV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2  *Olympedia.org.* "1996 Summer Olympics / Swimming / 50 metres / Freestyle / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. 1 2  *Olympedia.org.* "2000 Summer Olympics / Swimming / 50 metres / Freestyle / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Ədalət Məmmədov.

**Ədalət Məmmədov** (3 avqust 1974, Bakı – 30 mart 2003, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.

Karyerası
---------

Ədalət Məmmədov 1993-cü ildə Tampere şəhərində (Finlandiya) baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsində Finlandiya nümayəndəsi Miya Kihlstroma qalib gəlsə də, 1/4 final mərhələsində ABŞ nümayəndəsi Co-El Sota məğlub oldu və Dünya Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.

Daha sonra Ədalət Məmmədov 1996-cı ildə Vayle şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsində Bolqarıstan nümayəndəsi Svilen Rusinova qalib gəlsə də, 1/4 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Vladimir Kliçoya məğlub oldu və Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.

Ədalət Məmmədov həm də Azərbaycanı 1996-cı ilin avqustunda Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Ədalət Məmmədov 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan birinci görüşdə Çexiya nümayəndəsi Petr Horaçeh ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gələn Ədalət Məmmədov turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Fransa nümayəndəsi Xose Blocus oldu. Bu görüşdə də Ədalət Məmmədov rəqibinə vaxtından əvvəl qalib gəldi və olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Nigeriya nümayəndəsi Dunca Dohivari oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ədalət Məmmədov rəqibinə məğlub oldu və Atlanta Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.

Ədalət Məmmədov 2003-cü il martın 30-da 28 yaşında vəfat elədi.

Nəticələri
----------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **İl** | **Yarış** | **Ev sahibi** | **Nəticə** |
| 1 | 1993 | Dünya Çempionatı | Finlandiya Finlandiya | 5. |
| 2 | 1996 | Avropa Çempionatı | Danimarka Danimarka | 5. |
| 3 | Olimpiya Oyunları | ABŞ ABŞ | 5. |

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Olympedia.org.* "Ədalət MƏMMƏDOV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2  *Amateur-boxing.strefa.pl idman portalı.* "1993 World Championships — **Results**". www.amateur-boxing.strefa.pl ( (ing.)). 22.08.2022. 2011-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
3. 1 2  *Amateur-boxing.strefa.pl idman portalı.* "1996 European Championships — **Results**". www.amateur-boxing.strefa.pl ( (ing.)). 22.08.2022. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
4. 1 2 3 4 5 6 7  *Olympedia.org.* "1996 Summer Olympics // Boxing // Men's // Super-Heavyweight // Results". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Raəyvayit** — bir hadisə, əhvalat haqqında nəsillərdən nəsillərə ağızda dolaşan, mövzusu çox zaman fövqəladə xarakter daşıyan qısa nağıl, hekayə.

Rəvayətlərdə uzaq və yaxın dövrün tarixi həqiqətləri özünəməxsusluğu qorumaqla bədii təfəkkürə məxsus konkretliyi qoruyub saxlayır. Rəvayətlər konkret bir hadisəni, faktı əhatə edir və ibrətamiz bir sonluqla bitir.

Növləri
-------

Rəvayətlər 2 cür olur:

* Tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı rəvayətlər.
* Toponimlərlə (coğrafi ərazilərlə) bağlı rəvayətlər.

Tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı rəvayətlərə Nuh peğəmbər, Süleyman peyğəmbər, Astiaq, Tomris, Nadir şah, Makedoniyalı İsgəndər, Əmir Teymur və başqa ədəbi-tarixi şəxsiyyətlərin həyatına dair rəvayətləri misal göstərmək olar.

Toponimlərlə bağlı "Şuşa", "Qırxqız", "Bayandur", "Qız qalası", "Dadməlik dağı", "Qarı dağı", "Sınıq körpü", "Bibiheybət", "Şuşa", "Xatun arxı" rəvayətləri isə yer adları ilə bağlı yaranmış rəvayətlərdir.

Yazıçı və şairlərimiz yaradıcılığında bir çox hekayə, nağıl və poemalarda rəvayətlərdən yararlanmışlar. Cəfər Cabbarlı "Qız qalası", Mikayıl Müşfiq "Çoban", Səməd Vurğun "Aslan qayası" poemalarının, İlyas Əfəndiyev "Qarı dağı" hekayəsinin mövzusunu xalq rəvayətlərindən götürmüşdür.

Rəvayətlər nə vaxtsa həqiqətən baş vermiş, lakin ağızdan-ağıza keçərkən ilkin dəqiqliyini, təfərrüatını itirmiş söhbətlərdir. Buna görə də həmişə "rəvayətə görə", "deyilənə görə", "belə rəvayət edirlər ki" ifadələri ilə başlanır..

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan rəvayətləri

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, 4 cilddə. Şərq-Qərb nəşriyyatı. —Bakı, 2006. III cild, səh.655.
2. ↑  "Rəvayətlər". 2021-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-30.
3. ↑  Xalq ədəbiyyatı, Elm nəşriyyatı, Bakı - 1982. XX cilddə. I cild, səh. 69
4. ↑  Xalq ədəbiyyatı, Elm nəşriyyatı, Bakı - 1982. XX cilddə. I cild, səh. 45
5. 1 2  Xalq ədəbiyyatı, Elm nəşriyyatı, Bakı - 1982. XX cilddə. I cild.
**Turan Mirzəyev** (24 sentyabr 1979, Lənkəran) — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Turan Mirzəyev Azərbaycanı 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə Turan Mirzəyev final mərhələsində 327.5 (147.5 + 180.0) nəticə göstərdi və olimpiadanı 9-cu pillədə başa vurdu.

Turan Mirzəyev 2001-ci ilin aprelində Trençin şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

2003-cü ildə isə Turan Mirzəyev Yunanıstanda baş tutan Avropa Çempionatının gümüş, Kanadada baş tutan Dünya Çempionatının isə bürünc medallarına sahib oldu.

Daha sonra Turan Mirzəyev Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə Turan Mirzəyev final mərhələsində 332.5 (147.5 + 185.0) nəticə göstərdi və olimpiadanı 4-cü pillədə başa vurdu.

2008-ci ildə isə Turan Mirzəyev Azərbaycanı Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə Turan Mirzəyev final mərhələsində 327 (146 + 181) nəticə göstərdi və növbəti dəfə olimpiadanı 4-cü pillədə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Turan MİRZƏYEV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. ↑  *Olympedia.org.* "2000 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. ↑  *Olympedia.org.* "2004 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
4. ↑  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.