recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Yaşıl (dəqiqləşdirmə).

**Yaşıl** – rənglərdən biri. Sakitləşdirici, təravətli, incə, canlı, dolğun rəngdir. O sülhü, sakitliyi, sevgini bildirir. Venera planetinin rəngidir. Yaşılı Meksika, Avstraliya, İrlandiya və Misirdə daha çox sevirlər. Çində bu rəng gözəl həyatı və cavanlığı tərənnüm edir.

Yaşıl bölüşməyin, əməkdaşlığın, cömərtliyin rəngidir. Ümidverici təsirə malikdir. Diqqəti açıq saxlayır, özünü ifadə etməyə kömək edir. Məkanları daha geniş göstərməyə yardım edir. Açıq tonlarından istifadə etmək daha çox məsləhət görülür.

Rənglər insan həyatında
-----------------------

Yaşıl rəngi sevənlər tərs və inadkar olurlar. "Yaşıl" adam həyatını maddi baxımdan təmin etməyə can atır. Onlar qapalı və israrlı olmaları ilə fərqlənir, başqalarının enerjisini boğurlar. Şəxsi həyatları çox böyük önəm daşıyır və istənilən müvəffəqiyyətsizliyə olduqca kəskin reaksiya verirlər. İstənilən çətinliyi aşmağa qadirdirlər və kənardan onlara təsir etmək olduqca çətindir. Həyata baxışlarında o qədər sərt, prinsipial olurlar ki, başqalarının da fikirlərinə hörmətlə yanaşmağı öyrənsələr yaxşıdır. Özlərini hərdən ətrafdakıların yerinə qoysalar, əsl dost tapa bilərlər, çünki dost cəhətdən bəxtləri gətirmir.

İnsanın müxtəlif bədən üzvləri, bürcü, doğulduğu il onun xasiyyəti haqqında məlumat verdiyi kimi onun göz rəngi də insan haqqında ətraflı məlumat almağa imkan yarada bilər.

Yaşıl göz insanlar sevdikləri şəxslərin xətrinə dəyməyi sevmirlər. Çox əsəbi olmaqlarına baxmayaraq heç kimin xətrinə dəyməməyə çalışırlar. Bunun üçün də hisslərinə hakim olmağı bacarırlar. Gözü yaşıl olan insanlar yaxşı qərar verə bilən və qabiliyyətli olurlar. Onlar son dərəcə qısqanclıqları ilə də seçilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hər bürcün özünəməxsus rəngi var". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-31.
2. ↑  "Tənbəllik yaradan rənglər". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-11.
3. ↑  "Rənglər haqqımızda nə deyir?". 2012-02-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
4. ↑  "Gözlərin rəngi insan haqda nə deyir?". 2013-11-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-11-29.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Veb rəngləri** | Qara | Gümüş | Boz | Ağ | Qırmızı | Çəhrayı | Tünd qırmızı | Bənövşəyi | Açıq bənövşəyi | Yaşıl | Açıq yaşıl | Zeytun | Sarı | Narıncı | Göy | Tünd göy | Firuzə | Mavi |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Yazılış | black | silver | gray | white | red | pink | maroon | purple | fuchsia | green | lime | olive | yellow | orange | blue | navy | teal | aqua |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Rəng** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Mozambik adası** (*port.* Ilha de Moçambique) — Mozambikin şimalında, Mozambik kanalı ilə Mossuril körfəzi arasında yerləşir və Nampula əyalətinə daxildir. 1898-ci ilə qədər Portuqaliyanın Şərqi Afrikadakı müstəmləkə paytaxtı idi. Zəngin tarixi və qumlu çimərlikləri ilə Mozambik adası UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir və Mozambikin ən sürətli böyüyən turizm yerlərindən biridir. Təxminən 14 000 nəfər əhalisi var və yaxınlığında Nampula əyalətindəki Lumbo hava limanı xidmət göstərir.

Tarix
-----

Mozambik adasında tapılan dulusçuluq məmulatları şəhərin on dördüncü əsrdən gec olmayaraq qurulduğunu göstərir. Şəhərin hökmdarlarının XV əsrdə həm Anqoçe, həm də Kelimanenin hökmdarları ilə əlaqələri vardı. 1514-cü ildə Duarte Barbosa, şəhərin müsəlman bir əhaliyə sahib olduğunu və Anqoçe ilə eyni suahili ləhcəsində danışdıqlarını qeyd etdi.

Adanın adı (*port.* Moçambique) adanın Vasko da Qama dövründəki sultanı Əli Musa Mbikinin (Musa ibn-Bik) adından yaranmışdır. Bu ad daha sonra müasir Mozambikə qoyuldu və ada *Ilha de Moçambique* (*Mozambik* adası) adlandırıldı.

16-cı əsrdə adada Sao-Sebastiao qalası inşa edildi və Portuqal qəsəbəsi (indi *Daş şəhər* kimi tanınır) Portuqaliyanın Şərqi Afrikadakı paytaxtı oldu. Ada həmçinin vacib bir missioner mərkəzinə çevrildi. Şəhər 1607–1608-ci illərdə Hollandiya hücumlarına qarşı durdu və Portuqaliyalıların Hindistana səfərlərində əsas bir liman oldu. Şəhərdə qul, ədviyyat və qızıl ticarəti inkişaf etdi.

Qədim istehkamlar istisna olmaqla şəhərin yalnız yarısı daşdan tikilmişdir. Portuqaliyalılar tərəfindən 1877-ci ildə inşa edilən, süni göllər və fəvvarələr ilə bəzədilmiş bağı olan neo-klassik üslublu xəstəxana Mozambik Vətəndaş müharibəsindən sonra ağ rəngə boyandı. Bura uzun illərdir ki, Böyük Səhranın cənubundakı ən böyük xəstəxana idi.

Süveyş kanalının açılışı ilə adanın əhəmiyyəti azaldı. 1898-ci ildə paytaxt indiki Maputuya köçürüldü. 20-ci əsrin ortalarına qədər, Nakalanın yeni limanı qalan işlərin çoxunu üstləndi.

Adanın özü çox böyük deyil, təxminən 3 km uzunluğunda və 200–500 metr enindədir. Tarixi binaların əksəriyyəti adanın şimal ucundadır. Sakinlərin əksəriyyəti adanın cənub ucundakı *Makuti qəsəbəsindəki* qamış evlərdə yaşayırlar.

Qalereya
--------

* 1598-ci ildə Peter van den Keere tərəfindən hazırlanmış xəritə1598-ci ildə Peter van den Keere tərəfindən hazırlanmış xəritə
* 1810-cu ildə limanın qrafiki1810-cu ildə limanın qrafiki
* 3.8 kilometr (2.4 mil) uzunluğundakı Mozambik Adası Körpüsü3.8 kilometr (2.4 mil) uzunluğundakı Mozambik Adası Körpüsü
* Köhnə xəstəxanaKöhnə xəstəxana
* Santo Antonio kilsəsiSanto Antonio kilsəsi
* Çimərlik təmizliyiÇimərlik təmizliyi
* Makuti qəsəbəsiMakuti qəsəbəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Newitt, Malyn. "Mozambique Island: The Rise and Decline of an East African Coastal City" 2004. Page 23
2. ↑  Patrick Lagès, The island of Mozambique Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine, UNESCO Courier, May, 1997.

Vikianbarda ***Mozambik adası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Mozambik cərəyanı** — Hind okeanının Mozambik boğazında Afrikanın şərq sahilləri boyunca Mozambik və Madaqaskar adası arasında cənuba doğru axan isti okean axınıdır.

Yaranması
---------

Mozambik cərəyanının klassik tərifi- güclü, davamlı, qərb sərhəd axımıdır. Müasir tədqiqatlar bu fərziyyəyə etiraz etmiş və göstərmişdir ki, güclü qərb sərhəd axımı ilə yanaşı, boğazda tez-tez bir sıra böyük anti-siklonik burulğanlar olur. Bu burulğanlar üçün sübutlar peyk altimetriyası məlumatlarında, gəmi sorğularında və aparılmış bir çox ölçmə qeydlərində tapılmışdır. İki ildən artıq aparılmış eyni axım ölçmə qeydləri Mozambik sahilləri boyunca güclü, davamlı axın, əsasən sabit bir Mozambik cərəyanı anlayışını ortadan qaldırır. Buna baxmayaraq, Mozambik cərəyanının qısamüddətli zamanlarda meydana gəlməsi ehtimalını istisna etmək mümkün deyil. Həqiqətən də, Mozambik boğazının rəqəmsal model görüntüləri Mozambik sahilində burulğanlar arasında bir axımın görünüşünü göstərir.

Mozambik boğazı burulğanları
----------------------------

Mozambik boğazı burulğanları cənuba doğru genişlənən böyük, isti, anti-siklonik burulğanlardır. Bu burulğanların diametri 300 km-ə qədər çatır və maksimal dövretmə sürət həddi təxminən 1 m/san olur. Burulğanların formalaşmasının dəqiq səbəbləri və yeri hələ də müzakirə olunmaqdadır. Burulğanların yaranma tezliyi boğazın şimalında ildə təxminən yeddi, cənubunda isə təxminən dörd dəfə azalır.

Həmçinin bax
------------

* Hind okeanı
* Dəniz cərəyanları
* Madaqaskar adası
* Mozambik

Xarici keçidlər
---------------

* Okean suyunun hərəkəti
* Hind okeanı

İstinadlar
----------

1. ↑  Schouten, M. W. de Ruijter, P. van Leeuwen, and R. Ridderinkhof (2003), Eddies and variability in the Mozambique Channel. Deep-Sea Research Part II,50, 1987–2003.
2. 1 2  De Ruijter, W. P. M. H. Ridderinkhof, J. R. E. Lutjeharms, M. Schouten, and C. Veth (2002), Observations of flow in the Mozambique Channel, Geophys. Res. Lett. 29, 1401–1403
3. ↑  Ridderingkhof, H. and W. de Ruijter (2003), Moored current observations in the Mozambique Channel, Deep-Sea Research Part II, 50, 1933–1955.
**Yaşayan birinin zehnində ölümün fiziki mümkünsüzlüyü** — 1991-ci ildə "Gənc Britaniyalı Rəssamlar" dərnəyinin aparıcı üzvü, ingilis rəssam Demien Hörst tərəfindən yaradılmış sənət əsəri. O, vitrinin içində, formaldehiddə qorunmuş bir pələng köpəkbalığından ibarətdir. Əvvəlcə 1991-ci ildə Çarlz Saatçıya tapşırıldı, o da sənət əsərini 2004-cü ildə Stiven A.Kohenə satdı. Məbləğ gizli qalsa da, ən azı 8 milyon dollar olduğu deyilir. Amma Don Tompsonun "12 milyon dollarlıq ölü köpəkbalığı: müasir incəsənətin qəribə iqtisadiyyatı" adlı kitabının başlığı daha yüksək qiymət təklif edir.

14 futluq (4.3 m) orijinal pələng köpəkbalığının pozulması səbəbiylə, 2006-cı ildə yeni bir örnəklə dəyişdirildi. 2007-ci ildən 2010-cu ilə qədər Nyu Yorkdakı "Mitropolit İncəsənət Muzeyi"nə borc verildi.

Əsər 1990-cı illər Britaniya incəsənətinin ikonik nümunəsi hesab olunur və bütün dünyada Britartın simvoluna çevrilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Make Lists, Not War (ing.). 2013.
2. ↑  Smith, Roberta (16 October 2007). "Just When You Thought It Was Safe" Arxivləşdirilib 2008-12-11 at the Wayback Machine. *The New York Times*
3. ↑  Brooks, Richard. "Hirst's shark is sold to America" Arxivləşdirilib 2021-05-20 at the Wayback Machine, *The Sunday Times*, 16 yanvar, 2005.
4. ↑  Davies, Serena. "Why painting is back in the frame" Arxivləşdirilib 2021-05-20 at the Wayback Machine, *The Daily Telegraph*, 8 yanvar, 2005.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Göytəpə.

**Göytəpə yaşayış yeri** — Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya ərazisində aşkar edilmiş arxeoloji abidə.

Ümumi məlumat
-------------

Göytəpə yaşayış yeri Urmiya gölünün qərbində, Urmiya şəhərindən 7 km cənub-şərqdə yerləşir. Abidədə aparılan səkkiz qazıntı sahəsindən yalnız birində Kür-Araz mədəniyyətinə aid edilən "K" təbəqəsinə rastlanmışdır. Abidənin mərkəzində yerləşən I qazıntı sahəsində (83 m²) Kür-Araz mədəni təbəqəsi bilavasitə Eneolit dövrünə aid edilən "М" təbəqəsinin üzərində yerləşir. Göytəpənin "K" təbəqəsi Barton- Braun tərəfindən aşağıdan yuxarıya doğru K1, K2, K3 olmaqla, üç tikinti qatına bölünmüşdür. Xarakterik keramika ilə fərqlənən bu tikinti qatlarındakı memarlıq qalıqları qazıntılar zamanı öyrənilməmişdir. Aşağı K1 təbəqəsində qalın kül layları halında güclü yanğın izləri, kömür qalıqları, ev tavanlarının yanmış ağaclarının qalıqları aşkar olunmuşdur. Bu təbəqədən, həmçinin çiy kərpicdən hörülmüş böyük divarın bir hissəsi də aşkar edilmişdir. Onun eni 1,65m-dir.

Tapıntılar
----------

K2 və K3 tikinti qatlarında müxtəlif dərinliklərdə çiy kərpicdən divar qalıqlarına, kiçik çay daşlarından hörülmüş təməl qalıqlarına rast gəlinmişdir. Çiy kərpiclər tam olaraq əldə edilməmişdir (? x 0,21 x 10 sm). Bəzi yerlərdə gillə suvanmış döşəmə qalıqları aşkar edilmişdir. Ocaqlar divarların yaxınlığında olmuş, lakin onların formasını müəyyən etmək mümkün olmamışdır.

K3 qatında döşəmədə qazılaraq ağzı yastı daşlarla örtülmüş çuxurun içərisində iri həcmli, yuvarlaq oturacaqlı, üç qulplu gil qabın olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Şübhəsiz ki, bu qab ərzaq ehtiyatı saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Tapıntılar içərisində gil məmulatı üstünlük təşkil edir. Əldə edilən arxeoloji materiallardan gil təkər modelləri, heyvan fiqurları, iy başlıqları, muncuqlar diqqəti cəlb edir. Bu təbəqədən tunc nizə ucluğu, üzük, sancaq, metal çubuqlar tökmək üçün gil qəliblər də tapılmışdır. K3 təbəqəsindən götürülən kömürün analizi e.ə. 2574 + 146-cı ili göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. 1 2  "GEOY TEPE" (*ing.* ). iranicaonline.org. 7 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2  *Vəli Baxşəliyev.* Azərbaycan arxeologiyası (PDF). I. Bakı: Elm nəşriyyatı. 2007. səh. 71.
**Sizi məlumatlandırmağa məcburuq ki, sabah bizi və ailəmizi öldürüləcəklər: Ruandadan hekayələr** (*ing.* We Wish to Inform You That Tomorrow We Will Be Killed With Our Families: Stories from Rwanda) — "The New Yorker" yazıçısı Filip Qureviçin təxminən 1.000.000 tutsi və hutu millətlərin öldürüldüyü 1994-cü ildə baş verən Ruanda soyqırımından bəhs edən 1998-ci ilə aid qeyri-bədii kitabı.

Xülasə
------

Kitabda Qureviçin Ruanda soyqırımından sonra Ruandaya etdiyi səyahətlər təsvir edilir, o, sağ qalanlardan müsahibə alır və məlumat toplayır. Qureviç sağ qalanların hekayələrindən bəhs edir və soyqırımın mənası haqqında fikirlərini bölüşür. Kitabın adı 1994-cü il aprelin 15-də Muqonero bölgəsinin Kibuye prefekturasında adventist xəstəxanasına digər tutsilərə sığınan Yeddinci günün adventistləri pastorun Ruandanın qərbindəki Yeddinci günün adventistləri kilsəsinin prezidenti pastor Elizafan Ntakirutimanuya yazdığı məktubdan irəli gəlir. Qureviç Ntakirutimanunu ertəsi gün kompleksdə baş verən qətllərə kömək etməkdə günahlandırır. Ntakirutimanuya axır əvvəl Ruanda Beynəlxalq Cinayət Tribunalı tərəfindən məhkum edildi. Kitab təkcə 1994-cü ildə soyqırımın hadisələrini deyil, həm də Ruandanın bu qanlı hadisələrə qədərki tarixini izah edir.

İstinadlar
----------
Yosun fermasında yosunların ipdən toplanması prosesi
**Yosun fermaları** və ya **Dəniz fermaları** — dəniz məhsullarından daha çox istifadə edən ölkələrdə yaradılır. Onlar dəniz məhsullarını yalnız okeandan ov etməklə deyil, xüsusi fermalardan da əldə edirlər. Belə fermalarda dəniz canlılarından başqa, dəniz bitkiləri də becərilir.

Yosun fermalarının geniş inkişaf etdiyi ölkələr Yaponiya, Çin və Koreyadır. Əldə olunan yosunlar əsasən qida məhsulu kimi, həmçinin, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Reynolds, Daman; Caminiti, Jeff; Edmundson, Scott; Gao, Song; Wick, Macdonald; Huesemann, Michael.* "Seaweed proteins are nutritionally valuable components in the human diet". The American Journal of Clinical Nutrition. 116 (4). 2022-07-12: 855–861. doi:10.1093/ajcn/nqac190. ISSN 0002-9165. 2022-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-09.
2. ↑  *Ask, E.I.* Cottonii and Spinosum Cultivation Handbook. Philippines: FMC BioPolymer Corporation. 1999. 52.
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Tintyava zirvəsi** (bolq. *връх Тинтява*, ‘Vrah Tintyava’ \'vr&h tin'tya-va\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimalda yerləşən, 950 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Luis Filipp yaylasından şimalda, Sestrimo buzlağından cənub-şərqdə yerləşmişdir.

Zirvə cənubi Bolqarıstanda yerləşən Tintyava şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Tintyava zirvəsi 63°31′02″ c. e. 58°14′10″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. D’Urville dağından 2.28 km cənub-qərbdə, Kukuryak sıldırımından 9.57 km şimal-qərbdə, Lardiqo zirvəsindən 13.16 km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Yukon adası** (*ing.* Yukon Island) — Alyaska körfəzinin (Sakit Okeanın şimal-şərqində) bir hissəsi olan Kuk Körfəzinə daxil olan Kaçemak körfəzində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının Kenay borosuna aiddir.

Coğrafiya
---------

Yukon adasının şimaldan cənuba olan eni 2,25 km, şərqqən qərbə olan uzunluğu 1,9 km, sahəsi isə təqribən 2,5 km²-dir. Maksimal hündürlüyü dəniz səviyyəsindən təxminən 150 metrdir (1964-cü ildə güclü zəlzələ nəticəsində təxminən 60 santimetr aşağı düşmüşdür). Materiklə minimum məsafə təxminən 1,3 km-dir. Yukon ətrafında bir neçə kiçik, eyni zamanda yaşayış olmayan adalar vardır: Hesket (cənub-qərbdə təqribən 650 m), Koen (şimal-şərqdə təqribən 900 m). Boğazın qarşı tərəfində, 12 kilometr şimalda, yerli standartlara görə olduqca böyük olan Homer şəhəri yerləşir (təxminən 5000 əhalisi vardır). Oradan müntəzəm olaraq Yukona dəniz taksiləri axışır. Səbəb adanın yaxınlığında boş vaxtlarını kayakla keçirmək istəyənlərin çox olmasıdır.

Yukon adası tamamilə meşə ilə örtülüdür və daimi əhalisi yoxdur. Adada ən çox yayılmış ağaclar sitxin küknarı və suqadır.

Tarix
-----

Ada əhəmiyyətli arxeoloji dəyərə malikdir. Orada tarixdən əvvəlki sakinlərin çoxsaylı izləri aşkar edilmişdir. Bu cür ilk kəşflər 1924-cü ildə, adada yüzlərlə il əvvəl burada yaşamış qadının qalıqları tapılan zaman edilir. 1930-cu illərdə məşhur etnoloq, antropoloq və arxeoloq Frederika de Laquna Yukon adasında böyük tədqiqatlar aparmış, onun işi Alyaskanın tarixinin öyrənilməsinə mühüm töhfə vermişdir. 29 dekabr 1962-ci ildə ada Alyaskanın Milli Tarixi Abidələri siyahısına daxil edilmiş və "ABŞ-nin Milli Tarixi Abidəsi" statusunu almış, 1966-cı ildə isə Tarixi Yerlərin Milli Reyestrinə daxil edilmişdir. 1970-ci illərdə adanın kiçik bir hissəsində tədqiqat mərkəzinin açılması planlaşdırılırdı, lakin bu ərazidə tezliklə yeni arxeoloji tapıntılar edilir. Buna görə də təxminən 280 m² sahəsi olan mərkəz, öz fəaliyyətinə yalnız 1991-ci ildə başlamışdır. Burada 50-60 nəfərlik qruplar növbə ilə işləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Yukon Island West, KB-08 Arxivləşdirilib 2014-08-21 at the Wayback Machine  (ing.) на сайте *dec.alaska.gov*
2. ↑  Best kayaking day trip from Homer, Alaska Arxivləşdirilib 2015-03-24 at the Wayback Machine  (ing.)
3. ↑  *Fog on the mountain* Arxivləşdirilib 2018-08-28 at the Wayback Machine. **(1938)** Homer: *Kachemak Country Publications*. OCLC 32748448 Arxivləşdirilib 2015-05-27 at the Wayback Machine
4. ↑  "Yukon Island Main Site" (ingilis). 2011-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-20.
5. ↑  Yukon Island Center — History Arxivləşdirilib 2015-03-22 at the Wayback Machine  (ing.)

Mənbə
-----

* Официальный сайт исследовательского центра острова Юкон  (ing.)
**Tinka Kurti** (alb. Tinka Kurti; 17 dekabr 1932, Sarayevo) — alban əsilli aktrisa, Albaniya xalq artisti. İş təcrübəsi təxminən 60 ildir. 50-dən çox filmdə rol almış və 150-dən çox teatr əsərində rol oynamışdır.

Həyatı
------

Tinka Kurti Bosniya və Herseqovinanın (o zamanki Yuqoslaviyanın bir hissəsi) Sarayevo şəhərində qarışıq ailədə anadan olub: atası alban, anası macar idi. Ailənin ilk övladı olmuşdur. Uşaqlıqda ailəsi Albaniyanın şimalındakı Şkodra şəhərinə köçmüşdür. Şkodrada ömrünün çoxunu keçirmiş və teatr karyerasına başlamışdır.
1947-ci ildə Tinka incəsənət məktəbindən qovulur və ali təhsil ala bilmir. Sonra teatr sənəti ilə məşğul olmağa qərar verir. 16 yaşında ikən, 1948-ci ildə "Dasma Shkodrane" pyesində kiçik bir rolu ilə debüt edir. Bundan sonra bir neçə il karyerasını uğurla davam etdirir.

Tinka özünü kinematoqrafiyada sınadı, amma bu onun teatrı atması anlamına gəlmədi. 1958-ci ildə "Tana" filmində baş rol oynamaq üçün seçildi. Baş rol aldığı sonrakı filmlər, adını Alban incəsənətində əbədiləşdirdi.
İki kinoteatr (Tirana və Durresdə) və bir məktəb (Lekbibaj kəndində) onun adını daşıyır.

2003-cü ildə alban rejissoru Esat Teliti onun həyatı haqqında bir tərcümeyi-hallı sənədli film hazırlamışdır. Bu film sadəcə "Tinka" adlanır.

Bu gün Tinka Kurti tamaşaçılarını heyrətləndirməkdə davam edir. Bir dəfə o, bu sözləri demişdir: "Mən qocalıqdan, ölümdən qorxmuram. Ancaq "beynin qocalmasından" qorxuram və gələndə düşünürəm ki, mən iki dəfə öləcəyəm. Buna görə işləmək istəyirəm.

Çəkildiyi filmlər
-----------------

* «Bota» — 2014
* «Ne Kerkim te Kujt« — 2012
* «Gjalle!» — 2009
* «Familjet» — 2009
* «Ne dhe Lenini» — 2009
* «Mira» — 2008/II
* «Etjet e Kosoves» — 2006
* «Nata» — 1998
* «Zemra e Nënës» — 1995
* «Në emër të lirisë» — 1987
* «Hije që mbeten pas» — 1985
* «Besa e kuqe» — 1982
* «Qortimet e vjeshtë» — 1982
* «Si gjithë të tjerët» — 1981
* «Mengjeze te reja» — 1980
* «Nusja» — 1980
* «Gjeneral gramafoni» — 1978
* «Vajzat me kordele të kuqe» — 1978
* «Emblema e dikurshme» — 1976
* «Cifti i lumtur» — 1975
* «Lumë drite» — 1975
* «Operacion Zjarri» — 1973
* «Yjet e netëve të gjata» — 1972
* «Guximtarët» — 1970
* «Tana» — 1958

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lajmetshqip.* "Tinka Kurti: Ju rrëfej origjininën time hungareze" (ingilis). Lajmet shqip. 2010-07-21. 2019-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-23.
2. ↑  "Tinka Kurti Shkela cdo bestytni per puthjen e pare te filmit shqiptar" (alban). Shqiperia. 2019-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-23.
"**Əl Arin**" (*ərəb.* مجلة العرين‎) — ərəb dilində nəşr edilən dərgi.

Haqqında
--------

Hərbi, mədəni, şəkilli ərəb dilində nəşr edilən "Əl Arin"in adının mənası "Aslan" deməkdir. 1960-cı ilin iyulunda çap edilmiş yeddinci sayında qeyd edildiyinə görə, İraq Baş Qərargah İdarəsinin 1959-cu il 12 noyabr tarixli rəsmi icazəsi ilə Kərkükdə 2-ci firqə komandanlığı tərəfindən nəşr olunub. Əsgərlik həyatı ilə bağlı mövzuları əhatə edən və zabitlər tərəfindən hazırlanan dərginin yazı işləri katibi leytenant Namiq Bayraqdar idi. 

İlk sayı 1959-cu il dekabrın 1-i nəşr edilmiş bu dərginin 1961-ci ildə 1958-ci il 14 iyul inqilabının xatirəsinə həsr edilmiş sayı dərc edilib. Daha sonra dərginin başqa saylarının çap edilməsi ehtimal olunmur. Dərginin bütün sayları şəkilli olaraq Kərkükdə Bələdiyyə mətbəəsində çap olunub. Üz qabıqları parlaq kağızlı olub, rəngli nəşr edilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin Kuzəçi.* İraq mətbuat tarixi (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 82. ISBN 978-9952-516-66-1..
**Fərman İsgəndər oğlu Eyvazov** – şərqşünas alim, filosof

Həyatı
------

Fərman İsgəndər oğlu Eyvazov 19 yanvar 1936-cı ildə Astarada anadan olmuşdur. 1943-1954 illərdə Astara rayonunda orta məktəbdə təhsil almışdır. 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuş, 1960-cı ildə oranı bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda (indiki Fəlsəfə, Sosiologiya və Hüquq İnstitutu) kiçik elmi işçi işləmişdir. 1963-1967 illərdə Əfqanıstanda tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1969-cu ildən Fərman Eyvazov Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır.

1971-1973 illərdə İranda referent-tərcüməçi işləyən Fərman Eyvazov İranda çalışan sovet mütəxəssislərinin işini asanlaşdırmaq məqsədilə rusca-farsca texniki lüğət hazırlamış 1972-ci ildə orada çap etdirmişdir. İrandan qayıtdıqdan sonra yenə də müəllimlik fəaliyyətilə məşğul olmuş, 1977-ci ildən Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda dosent kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Fərman Eyvazov Respublika Təhsil Nazirliyi tərəfindən Əfqanıstana göndərilir. O, 1982-1988-ci illərdə bu ölkədə Nəqliyyat Nazirliyində referent-tərcüməçi, sonra keçmiş SSRİ səfirliyində müşavir işləməklə, Əfqanıstan İctimai Elmlər Akademiyasında mühazirələr oxumuşdur. Alim burada "Rusca-dəricə texniki terminlər lüğəti"ni ("Словарь технических терминов (русско-дари)". Соста-ви¬тели: к.ф.н. Эйвазов Ф.И. Джунусова А.В. ( Афганистан – Кабул, 1985, Изд. в Минтрансе ДРА, 55 с.)) nəşr etdirmişdir. Əfqanıstandan qayıtdıqdan sonra yenidən müəllimlik fəaliyyətilə məşğul olmuşdur.

Fərman Eyvazov 9 yanvar 1996-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Elmi yaradıcılığı
-----------------

Fərman Eyvazov 1969-cu ildə "Nəsirəddin Tusinin ictimai-siyasi və etik görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Nəsirəddin Tusi irsinin tədqiqatçısı kimi Fərman Eyvazov 3 kitab və 50-dən çox məqalə çap etdirmişdir. Alimin Nəsirəddin Tusi irsi ilə əlaqədar çap etdirdiyi elmi əsərləri haqqında "Xacə Nəsirəddin Tusi. (biblioqrafiya)" (Bakı, 2004) kitabında məlumat verilir.

Fərman Eyvazov Əfqanıstanda işlədiyi illərdə orada yaşayan əfşar tayfaları, onların adət-ənənələri, folkloru ilə maraqlanmış, bu barədə "Əfqanıstanda yaşayan əfşarların atalar sözləri" məqaləsini ("Lənkəran" qəzeti, 26 aprel 1994-cü il; "Filologiya məsələləri. Nəzəriyyə və Metodika". VIII buraxılış. Bakı, 1997. səh. 3-6) yazmışdır.

Əsas elmi əsərləri
------------------

* Nəsirəddin Tusinin etik görüşləri. Bakı, 1976
* Dahi alim və filosof. Bakı, 1981
* Nəsirəddin Tusi (fəlsəfə, ictimai-siyasi görüşləri). Bakı, 1981

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tarixi günlər". 2021-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-28.

В.Жямайтис.Этика. Библиографический справочник. Институт философии, социологии и права АН Литвы Отдел этики. Литовское общество этической культуру «Этос». Вильнюс, 1990. Эйвазов Фарман Искендер оглы. səh. 261

Xarici keçidlər
---------------

* Эволюционные взгляды Насиреддина Туси
**Anna Haava** (est. Anna Rosalie Haavakivi 15 oktyabr 1864[…] – 13 mart 1957[…], Tartu) — Estoniya şairəsi və tərcüməçisi, Estoniya SSR xalq yazıçısı.

Bioqrafiyası
------------

Tartu qəzasındakı Haavakivi fermasında kəndli ailəsində anadan olub. Ata kəndli ziyalılarından idi, buna görə də evdə kitablar və qəzetlər həmişə oxunurdu. Atası skripka çalırdı. O, Vanemuine Teatr Cəmiyyətinin iclaslarında iştirak edir və Tartu Əkinçilik Cəmiyyətinin üzvü idi. Anna 5 yaşında olanda ailəsi əmanətlərini bir qohumuna həvalə etdi ki, fermanı sahibindən alsın, ancaq Annanın ailəsinin evini öz adına yazdığından ailə evini itirməli olur. 
Ancaq buna baxmayaraq Anna yaxşı bir təhsil alır. Əvvəlcə alman ibtidai məktəbində oxuyur. Ancaq o burada alman Espenşteyn soyadını almaq məcburiyyətində qalır. Lakin diplomunu aldıqdan sonra doğma soyadını özünə qaytarır. Sonra 1880-1884-cü illərdə Tartu qadınlar üçün Ali Məktəbində oxuyur. Burad ev müəllimi diplomu alır. Anna ilk və yeganə sevgisini bir xalq xorunda görür. O, Tartu Universitetinin ilahiyyat fakültəsinin tələbəsi idi. Lakin tezliklə 1889-cu ildə atası, anası, bacısı və sevgilisi dünyasını dəyişir.
1892-1894-cü illərdə Anna Almaniyanın müxtəlif xəstəxanalarında müalicə alır. Sonra 1899-cu ilə qədər evdə müəllim, Sankt-Peterburqda və Rusiyanın digər şəhərlərində şəfqət bacısı işləyir. Xəstəlikdən sonra ömrünün sonuna qədər yaşadığı Tartuya (1909) köçür.
1920-ci ildə Anna iflic olur, lakin xəstəlik onu ruhdan salmır. Tanınma həyatın qürub çağında gəlir və Tartu şəhərinin 75 illik yubileyində ona bir mənzil verilir. Ömrünün 93-cü ilində öldü, Tartudakı Raadi qəbiristanlığında dəfn edilir.

Mükafatları
-----------

* "Şərəf nişanı" ordeni (30.12.1956)
* Estoniya SSR xalq yazıçısı

Yaradıcılığı
------------

### Şeirlər toplusus

"Şeirlər I" (est. "Luuletused I") 1888  

"Şeirlər II" (est. "Luuletused II") 1890  

"Şeirlər III" (est. "Luuletused III") 1897  

"Dalğalar" (est. "Lained") 1906  

"Qılınc və xaç ilə" (est. "Ristlained") 1910  

"Şimal uşaqlarıа" (est. "Põhjamaa lapsed") 1913  

"Biz" (est. "Meie päevist") 1920  

"Yenədə həyat gözəldir" (est. "Siiski on elu ilus") 1930  

"Mən eston mahnısı oxuyuram" (est. "Laulan oma eestilaulu") 1935

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Anna Haava // FemBio database (alm.).
3. 1 2 3 4  Хаава Анна // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

Mənbə
-----

* "Кто есть Кто в культуре Эстонии", состав и подготовка текста "Авенариус" 1996 г.
*
Roman Romanoviç Rozen.
**Nişi-Rozen sazişi** (西・ローゼン協定, *Nişi-Rozen Kyotey*?) – 25 aprel 1898-ci ildə Yaponiya ilə Rusiya arasında Koreya barədə imzalanmış saziş. Saziş Rusiya naziri Roman Romanoviç Rozen və Yaponiya xarici işlər naziri Nişi Tokuciro tərəfindən imzalanmışdır.

Haqqında
--------

Yaponiya ilə Rusiya Koreya yarımadası üçün rəqabət içərisində idilər. Bu rəqabət 1895-ci ildə başa çatan Yaponiya-Çin müharibəsindən sonra daha da kəskinləşmişdir. Üçlər müdaxiləsindən sonra Yaponiyanı sakitləşdirmək istəyən Rusiya Koreya məsələsində bir sıra güzəştlərə getmək qərarına gəlmişdir.

Sazişə əsasən iki ölkə də Koreyanın daxili işlərindən uzaq qalmalı, Koreya üçün hərbi qüvvə və maddi yardım göndərərkən bir-birilərinin təsdiqini almalı idi. Rusiya Yaponiyanın Koreyadakı ticarət və sənaye fəaliyyətlərinə qarışmayacağı barədə söz vermişdir. Saziş iki tərəfi də məmnun etmişdir. Rusiya Yaponiyanın Koreyadakı təsirini, Yaponiya isə Rusiyanın Mancuriyadakı təsirini tanımışdır.

Həmçinin bax
------------

* Yamaqata-Lobanov sazişi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VI cild (Niju–Saka). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 19. ISBN 0-87011-626-6. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2022.
**Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov** – Azərbaycan Kommunist Partiyasının fəalı, inqilabçı-bolşevik. Xalq arasında Sarı Şəmistan adı ilə məşhur olmuşdur.

Həyatı
------

Şəmistan Mahmud oğlu Əyyubov 1895-ci ildə Qazax qəzasının Dağ Kəsəmən kəndində əkinçi ailəsində dünyaya gəlib. 1918-ci ilin oktyabr ayında 23 yaşlı Şəmistan Əyyubov bolşevik partiyasının üzvü olub. 1924-cü ildə banditizmə qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı kimi tanınıb. İnqilabın məzlum xalqlara səadət gətirəcəyinə sidq ürəklə inanan Şəmistan Əyyubov könüllü olaraq Qızıl Ordu sıralarına qoşulub. Zakaspi, Əndican, Aktubə cəbhələrində baş verən döyüşlərdə iştirak edib. 30-cu illərdə Qazax rayon Partiya Komitəsinin katibi, Yevlax pambıq zavodunun direktoru, Biləsuvar rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Toxucular İttifaqının sədri kimi məsul vəzifələrdə çalışıb.

Şəmistan Əyyubov 20-ci illərdə ölkədə hökm sürən dərəbəylik və cinayətkar quldur dəstələrə qarşı mübarizədə aktiv iştirak edib. Sarı Şəmistanın fəallığı və cinayət törədən şəxsləri kimliyindən asılı olmayaraq həbs elətdirməsi, partiya daxilində bir çoxlarını narahat edirdi. Xalq Komissarları Şurası tərəfindən daima təqib edilirdi. Nəhayət Şəmistan Əyyubov, Azərbaycan SSRİ Fövqəladə Komissiyası tərəfindən həbs edilib. 3 aylıq həbsdən sonra azad olunsada, "şübhəli ünsür" kimi partiyadan uzaqlaşdırılıb. Lakin 1937-ci ilin qara günləri komissar Şəmistan Əyyubovun da qapısını döyür. SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının səyyar sessiyası onu əksinqilabçı-trotskiçi və millətçilik fəaliyyətlərində günahlandırır və birinci kateqoriya ilə güllələnməyə məhkum edir. 1937-ci il yanvarın 5-dən 6-a keçən gecə Şəmistan Əyyubov güllələnir. Güllələndikdən sonra, SSRİ XDİK-nin 1938-ci il 9 aprel tarixli qərarı ilə, Pəri xanım Abdulla qızı Əyyubova (Vəkilova) (Səməd Vurğunun qohumlarındandır) "vətən xaini"nin həyat yoldaşı kimi cəzasını İslah Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir.

Dörd uşaq anası Pəri xanım Mordoviyaya sürgün olunur. Böyük oğlu 15 yaşlı Mahmud həbs edilərək Bayıl həbsxanasına salınır. 11 yaşlı İsmayıl, 14 yaşlı Gülzar və 13 yaşlı Ədiləni isə Şüvəlandakı "bezprizorniklər" saxlanan koloniyaya göndərirlər.

Həmçinin bax
------------

* Böyük təmizləmə

İstinadlar
----------

1. ↑  *Carçıyev, Sərxan.* Bir kəndin repressiyası (PDF). Nərmin Yayın Evi. 2018. 34–37. 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-04-19.
2. ↑  *Rüfət Soltan.* "Sarı Şəmistan niyə güllələndi? – 37-nin daha bir cavabsız sualı". publika.az (az.). 23.03.2017. 2021-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18.03.2021.
3. 1 2  *Xəyalə Muradlı.* "40 ilin "Yeddi oğul"u". lent.az (az.). 21.04.2010. 18.03.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 03.05.2016.
|  |
| --- |
| Köhnə Arbatda yerləşən Tsoy divarı*rus.*  Стена Цоя |
| Tsoy divarındakı yazılar, 2013Tsoy divarındakı yazılar, 2013**Tsoy divarındakı yazılar, 2013** |
| Ölkə | Rusiya |
| Şəhər | Moskva |
| Yerləşməsi | Arbat küçəsi ilə Krivoarbatskiy zolağının kəsişməsindəki ev №37-də |
| **Əsas tarixlər:**İlk dəfə adı çəkilib: 1991 ("Пульс" jurnalında) |

***Tsoy divarı*** (*rus.*  Стена Цоя, *ing.* Tsoi's Wall) — musiqiçi Viktor Tsoya və onun yaratdığı "Kino" qrupuna həsr olunmuş, Moskvada yazılar ilə bəzənmiş divar. Divar Arbat küçəsi ilə Krivoarbatski döngəsinin kəsişməsindəki 37 №-li evdə yerləşir və Moskvanın görməli yerlərindən biri hesab edilir. Tsoy fanları üçün divarın yanındakı xüsusi külqabına qırıq siqareti yandıraraq qoymaq adət halını almışdır.

Tsoy fanları tərəfindən tez-tez ziyarət edilən divar dostlar üçün bir-birlərinə göndərdikləri qeydləri gizlətmək və ya görüş təşkil etmək məkanına çevrilmişdir. Moskvadan əlavə bir neçə şəhərdə, o cümlədən Sankt-Peterburq, Xabarovsk, Dnepr, Sevastopol şəhərlərində də Tsoyun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün belə divarlardan istifadə olunmuşdur.

Tarixi
------

Divara yazılan ilk yazı 15 avqust 1990-cı ilə təsadüf edir və divarda qara rəng ilə "Viktor Tsoy bu gün öldü" (*rus.*  Сегодня погиб Виктор Цой) yazılmışdır. Ardınca isə başqa bir nəfər bu yazıya cavab olaraq yazmışdır: "Tsoy yaşayır!" (*rus.*  Цой жив!). Daha sonra bir çox əlavə yazılar, o cümlədən "Kino" qrupunun "Пачка Сигарет" (*azərb.*  Siqaret paçkası‎) və "Муравейник" (*azərb.*  Qarışqa yuvası‎) adlı mahnılarından götürülmüş bəzi ifadələr divara həkk olunmuşdur. 2006-cı ildə divar "Art Destroy" layihəsinin üzvləri tərəfindən boyandı, lakin divar yazıları Tsoyun pərəstişkarları tərəfindən bərpa edildi. 2009-cu ildə Moskva hakimiyyəti divarın yenilənməsi ilə bağlı müəyyən planlarrın olduğunu bildirdi, lakin bu planlar skeptisizm ilə üz-üzə gəldi (şübhə ilə qarşılandı) və ləğv olundu.

Divarın yaxınlığında motosikletdə ayaqyalın oturan Tsoyun abidəsinin qurulması planlaşdırılırdı, lakin bu təklif yerli sakinlər və Tsoyun pərəstişkarları tərəfindən rədd edildi.

Həmçinin bax
------------

* Viktor Tsoy
* Kino (musiqi qrupu)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Buşnell, Con.* Consuming Russia: popular culture, sex, and society since Gorbachev. Duke University press. 2001. 409, 410. ISBN 0-8223-2313-3.
2. 1 2  Стена Виктора Цоя на Арбате (*rus.* ). culttourism.ru. 2012-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyun 2020.
3. ↑  "Victor Tsoi Painted On An Abandoned Movie Theater In Khabarovsk". mysouth.su. 22 iyun 2011. 2015-06-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyun 2020.
4. ↑  "Wall in memory of Viktor Tsoi". Otrokov Alexander. 12 may 2011. 10 June 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyun 2020.
5. ↑  *Daria Qonzales.* "Street art with an intelligent face". Russia Beyond the Headlines. 22 mart 2012. 2012-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 iyun 2020.
**Həzrət Abbas ocağı**-Ağcabədi şəhərindəki inanc yerlərindən biri.

Tarixi
------

Bəzən el arasında bu ocağa Ayna ocağı da deyirlər. Keçmişdə bu ocağın yeri düzəngahlıq olub. Burada bir qoca arvad yaşayırmış. Bir gecə həmin arvada yuxuda deyirlər ki, daxmanın ətrafında qədim, müqəddəs bir qəbir var. Ətrafına ağac sancmış, ora içində kimyə olan bir kasa qoymuşuq; o yerin adı Həzrət Abbas ocağıdır. Get, bu barədə camaata danış. Arvad yuxusunu heç kəsə danışmır. Gecə arvad həmin yuxunu təkrar "görür". Səhəri gün arvad yuxusunu gedib ağsaqqallara danışır. Camaat gəlib görür ki, doğrudan da, deyilən yerdə şam yanır. Camaat qəbrin ətrafını qarğı ilə hörürlər. Sonralar həmin yeri ocaqda oturan arvadın yaxın qohumu Ayna Cəfərqulu qızı Əmirova hasara aldırır. Ocağa uzun illər xidmət edərək özü də müqəddəsləşmiş Ayna arvad 90 il ömür sürdü, camaata Həzrət Abbas məhəbbəti aşıladı. Elə o zamandan da xalqın ziyarətgahına çevrilən bu yer Həzrət Abbas ocağı və ya Ayna ocağı adı ilə tarixləşdi.

Həmçinin bax
------------

Hüsülü (Ağcabədi)

Kültəpə (Ağcabədi)

Xarici keçid
------------

agcabedi

İstinadlar
----------

1. ↑  Nazim Tapdıqoğlu Ağcabədi Ensiklopediyası. Bakı-2007
**Daewoo Motors** — Cənubi Koreyanın 1982-ci ildə yaranmış avtomobil istehsalçısı olan şirkəti. Daewoo Group şirkətinin daxilində idi. Şirkət 2001-ci ildə əsas aktivlərini General Motorsa satır və 2002-ci ildə ləğv olunur.

Tarixi
------

Şirkət 1937-ci ildə National Motors adı ilə yaranmışdır. Daha sonra 1962-ci ildə şirkət Saenara Motors kimi adlanır. 1965-ci ildə şirkət Shinjin Motorsa çevrilir. 1972-ci ildə şirkət General Motors Korea (GMK) kimi adlanmağa başlayır. 1976-cı ildə şirkət Saehan Motors kimi adlandırılır. 1982-ci ildən etibarən isə şirkət Daewoo Motors kimi adlandırılır və 2002-ci ilə kimi fəaliyyət göstərir.

Daewoo Motors-un ilk maşını 1986-cı ildə istehsal olunmuş Daewoo Racer olur. Bu maşın Opel Kadett E maşınının əsasında yaradılmışdı. 1994-cü ildə kimi bu maşın istehsal edildi. 1994–1997-ci illərdə isə Daewoo Nexia maşını istehsal edildi. Daewoo Nexia Daewoo Racer və Opel Kadett E maşınlarının əsasında hazırlanmışdı. Özbəkistanda UzDaewooAuto şirkətinin nəzdində və digər ölkələrdə də Daewoo Nexia hal-hazırda da istehsal edilir.

Bundan başqa Daewoo Espero, Nubira, Lanos, Matiz, Leganza maşınları da istehsal olunurdu.

Həmçinin bax
------------

* Daewoo
* GM Daewoo
* UzDaewooAuto
İnformatika üzrə Beynəlxalq Bebras Müsabiqəsi bütün dünyada orta məktəb şagirdləri üçün hər ildə bir dəfə keçirilən informatika müsabiqəsidir. 2021-ci ildə 54 üzv ölkə və 2,5 milyondan çox tələbənin iştirak etdiyi müsabiqə kompüter elmləri üzrə dünyanın ən böyük yarışması sayılır.

Tarixi
------

Bebrasın ideyası ilk dəfə Litvada Vilnüs Universitetinin professoru Valentina Dagiene tərəfindən düşünülüb. Bebras Litva dilində "qunduz" deməkdir.

İlk Bebras müsabiqəsi Litvada 2004-cü ildə keçirilmişdir. Daha sonra digər ölkələrdə qoşulmuşdur. Hazırda dünyanın 50-dən çox ölkəsində hər il Bebras müsabiqəsi keçirilməkdədir.

Müsabiqənin formatı
-------------------

Bebras müsabiqəsi zamanı şagirdlərə 15 tapşırıq verilir. Onlar 40-45 dəqiqə ərzində bu tapşırıqları yerinə yetirməlidirlər. Tapşırıqlar hər biri 5 ədəd olmaqda "asan", "orta" və "çətin" kateqoriyalarına bölünür. Əksər ölkələrdə müsabiqə hər bir iştirakçının işini avtomatik qiymətləndirən veb sistemi vasitəsilə idarə olunur. 

Bebras tapşırıqları üzv ölkələr tərəfindən hazırlanır və Beynəlxalq "Bebras Tapşırıq Seminarı" zamanı razılaşdırılır.

Bebras Azərbaycanda
-------------------

"Bebras" İnformatika və Alqoritmik Düşüncə yarışması Azərbaycanda ilk dəfə 2014-cü ilin aprel ayında İsmayıllı şəhərində keçirilib. Daha sonra Elm və Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə 2014, 2015 və 2016-cı illərdə Bebras həftələri təşkil olunub.

Bu müsabiqələrə Azərbaycanın fərqli bölgələrindən 5000-ə yaxın şagird qatılıb. Həmin bölgələr Bakı, Sumqayıt, Lerik, Gəncə, Mingəçevir, Qax, Xaçmaz, Lənkəran, Mingəçevir və digər şəhərləri əhatə edib.

2017-ci ilə qədər müsabiqə Azərbaycan ACM Bölməsi tərəfindən təşkil edililirdi. 2017-ci ildən sonra Azərbaycanda müsabiqənin fəaliyyəti dayandırılmışdır.

2022-ci ildə Azərbaycanın Bebras üzvlüyü bərpa edilmişdir. Hazırda Bebras müsabiqəsinin Azərbaycan üzrə nümayəndəsi ÖzünÖyrən layihəsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Computer scientists are country's top problem solvers". The Northern Echo (ingilis). 2022-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-13.
2. ↑  *Pluhár, Zsuzsa; Gellér, Barnabás.*  Auer, Michael E.; Guralnick, David; Simonics, Istvan (eds.). "International Informatic Challenge in Hungary". Teaching and Learning in a Digital World. Advances in Intelligent Systems and Computing (ingilis). Cham: Springer International Publishing. 716. 2018: 425–435. doi:10.1007/978-3-319-73204-6\_47. ISBN 978-3-319-73204-6. 2022-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-26.
3. ↑  *Əliyev, Adil.* "İsmayıllıda Bebras müsabiqəsi və ondan alınan təəssüratlar". Azərbaycan Müəllimi. 2 May 2014. 26 December 2022 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Structure of the Bebras Community". 30 Noyabr 2022. Archived from the original on 2023-01-04.

Xarici keçidlər
---------------

* Bebras İnformatika və alqoritmik düşüncə müsabiqəsi
* Bebras International Challenge on Informatics and Computational Thinking
* Azərbaycan ACM Bölməsi
Lui Dagerin 1844-cü ildə çəkilmiş dagerotipi
**Dagerotipiya** (və ya **dagerrotipiya**; *fr.* Daguerréotype) — praktik cəhətdən ilk fotoqrafik görüntü əldə etmə üsulu.

Tarixi
------

Dagerotipiya 1822-ci ildə fransız ixtiraçısı Cozef Nyeps tərəfindən yaradılmış və rəssam Lui Dager tərəfindən 7 yanvar 1839-cu ildə Fransa Elmlər Akademiyasına təqdim edilmişdir.

Dagerotipdə təsvirin keyfiyyəti, təbəqənin hamarlığı ilə düz mütənasibdir. Çətinliyi və bahalı olması səbəbi ilə demək olar ki, istifadə edilmir.

Studiyada bu texnika ilə foto çəkərkən, arxadan kürəyi və qolu sabit saxlamaq üçün xüsusi aparat mövcuddur. Buna görə də fotolardakı insanlar dimdik formada görünürlər.

1851-ci ildə yaş kollodion prosesinin kəşf olunması ilə çətin və təhlükəli olan dagerotipiyadan imtina edildi.

Texnikası
---------

Gümüş suyuna çəkilmiş və yaxşıca hamarlanmış mis lövhələr yod buxarına tutulur. Nəticədə lövhənin üzərində işığa həssas, nazik gümüş-yodid təbəqəsi əmələ gəlir. Lövhə kamera-obskura içində 15–30 dəqiqə gözlədilir və işığın təsiri ilə gümüş-yodid təbəqəsinin üzərində gizli təsvir formalaşır. Təsviri üzə çıxarmaq üçün civə buxarından istifadə edilir.

Mənbə
-----


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Dagerotipiya*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
İsrail pasportu
**İsrail vətəndaşları üçün viza tələbləri** İsrail pasportu olan vətəndaşlara aiddir. 11 yanvar 2022-ci il tarixinə İsrail vətəndaşları 159 ölkə və əraziyə vizasız və ya vizanı girişdə əldə etməklə daxil ola bilərlər. Bununlada İsrail pasportu Qlobal Pasport İndeksi 2021-ə görə səyahət azadlığı baxımından 24-cü yerdədir.

Abraham Accords Sülh Sazişləri İsrail pasportunun 2021-ci ilin avqustunda reytinqdə 13 pillə yüksələrək 13-cü yerə yüksəlməsinə səbəb oldu.

Viza tələbləri xəritəsi
-----------------------

İsrail vətəndaşları üçün viza tələbləri  İsrail  Viza tələb olunmur   Viza girişdə verilir  Elektron icazə və ya eVisa  Viza həm girişdə həm də onlayn əldə edilə bilər  Viza tələb olunur  İsrailin boykotuna görə girişə icazə verilmir

Viza tələbləri
--------------

Turist olaraq səyahət edən ümumvətəndaş pasport sahibləri üçün viza tələbləri:

### Əvvəlcədən təsdiqlənmiş vizaların götürülməsi

Əvvəlcədən təsdiqlənmiş vizalar səfirlik və ya konsulluq əvəzinə aşağıdakı ölkələrə gəldikdən sonra götürülə bilər.

### Tanınmamış və ya qismən tanınan ölkələr

### Asılı və muxtar ərazilər

Xaricdə İsrail vətəndaşlarının konsul müdafiəsi
-----------------------------------------------

 İsrailin diplomatik nümayəndəlikləri
İsraili tanıyan 159 dövlətdə 70 daimi səfirlik, 23 konsulluq və beş "xüsusi" missiya var.

2014-cü ildən etibarən Almaniya israillilərin təmsil olunmadığı ölkələrdə israillilərə konsulluq yardımı təklif edir.

Şimali Koreya İsraili "imperialist peyk" kimi qəbul etdiyi üçün onu ölkə kimi tanımır. 2016-cı ildən bəri İsrail mülki vətəndaşlarına İsraildə müvafiq vizalarla Şimali Koreyaya vasitəçi olmadan getməyə icazə verilib.

Ərəb-İsrail münaqişəsi
----------------------

Ərəb dövlətləri ilə davam edən münaqişə səbəbindən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 13 ərəb üzvü İsrail Dövlətini tanımır. Bunlar Əlcəzair, Komor, Cibuti, İraq, Küveyt, Livan, Liviya, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Somali, Suriya, Tunis və Yəmən ölkələridir. İsrail vətəndaşlarının bu ölkələrin əksəriyyətini ziyarət etmək üçün Daxili İşlər Nazirliyinin xüsusi icazəsi lazımdır.

Həmçinin bax
------------

* İsrail pasportu

İstinadlar və qeydlər
---------------------

1. ↑  "The Passport Index: Q4 2020 Global Ranking". Passport Index. 14 November 2021. 6 June 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 August 2022.
2. ↑  "Q3 Global Passport Rankings Revealed". Arton Capital. 6 July 2021. 13 January 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2021.
**Relikt** (*lat.* relictum - qalıq) - relikt bitki və heyvanlar — keçmiş geoloji dövrlərin müasir biosenozun tərkibinə daxil olan bitki və heyvan növləri, kiçik və geniş ərazini tuta bilər. Üçüncü dövr, pleystosen, postpleytosen reliktləri ayırırlar. Azərbaycan Respublikasında (əsasən Talış zonasında), yalanqoz, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac, ipək akasiyası, azat ağacı, bigəvər kolu, şümşad kolu üçüncü dövr reliktidir.

Relikt endemlər
---------------

Relikt endemlər (lat. relictum - qalıq) – keçmiş geoloji dövrlərdən indiyə kimi qalmış növlər. Relikt növlər olduqca məhdud sahədə qala bilər (məs. gingqo, eldar şamı, saqovnik, sekvoya və b.) həm də nisbətən məhdud ərazilərdə yayıla bilər (məs. üçüncü dövr reliktləri – azaliya, andromeda, budaqlı danaya, dəmirağac, şabalıdyarpaq palıd və s.)

Relikt fauna
------------

Əlverişli yaşama şəraitində (refiqiumlarda) qalan keçmiş fauna.

Relikt flora
------------

Əlverişli şəraitlərdə fraqmentlər şəklində qalan qədim flora növlərinin məcmusu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008
İsrail dairələrinin xəritələri
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dairə (dəqiqləşdirmə).
**İsrail dairələri** — İsrail dövlətinin əsas inzibati ərazi vahidləri. Ölkə yeddi **dairəyə** (ivr. ‏מחוז‏‎, *«maxoz»*), 15 **yarımdairəyə** (ivr. ‏נפה‏‎, *«nafa»*) və 50 **təbii regiona** bölünür..

Qüds dairəsi
------------

* Əhalisi: 945 000 nəfər (2011)
* İnzibati mərkəzi: Qüds
* Yarımdairələri yoxdur

Dairəyə həmçinin altı günlük müharibə (1967) nəticəsində İsrailin tutduğu ərazilər də birləşdirilib.

Şimal dairəsi
-------------

* Əhalisi: 1 279 200 (2011)
* İnzibati mərkəzi: Nazaret

Yarımdairələri və əhalisi:

* Аkko
* İzreeel
* Kineret
* Tsfat
* Holan

İstinadlar
----------

1. ↑  İsrail Mərkəzi Statistika Bürosunun 2011-ci il üçün məlumatları Arxivləşdirilib 2021-08-31 at the Wayback Machine(ivr. ‏‏‎)

| ⛭Flag of Israel İsrail dairələri |
| --- |
| Qüds dairəsi  • Şimal dairəsi  • Hayfa dairəsi  • Mərkəzi dairə  • Təl-Əviv dairəsi  • Cənub dairəsi  • İudeya və Samariya dairəsi |  |
**Şıxbağı** — Azərbaycan Respublikasının Zərdab rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Coğrafiyası
-----------

Şıxbağı kəndi Zərdab şəhərindən 14 km cənub-şərqdə Zərdab-Çöl Ərəb yolunun yaxınlığında, Kür çayının sahilində yerləşir.

Tarix
-----

Kəndin tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Lakin yaşlı nəslin nümayəndələrinin əhvalatlarından məlum olur ki, kəndin tarixi ən azından 1700-cü ildən də əvvələ aiddir. Kəndin adı "Şıx" və "bağ" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. "Şıx" sözü "Şeyx" sözünün təhrif olunmuş formasıdır. "Şeyx" ərəb sözü və dini tituldur. "Şeyxbağı" formasından "Şıxbağı" formasına keçərək tarixə düşmüşdür. Kənddə yaşayanlar dövrünün adlı-sanlı nəsillərinə aid insanlarıdır. Kənddə Azamanlı, Əbdürəhmanlı, Mərdkətdi, Məmmədli, Cavadlı, Marallı kimi nəslin nümayəndələri yaşayır. Əvvəllər böyük olan Şıxbağı kəndində bu gün 400-ə yaxın əhali yaşayır. Kəndin böyüklüyünü kəndə aid iki (böyük və kiçik) qəbristanlıq sübut edir. Dövrünün böyük ağaları, bəyləri, hacıları, övliyaları ilə məşhur olan bu kənddə həmin insanların məzarlari durmaqdadır. Bu kənddən Hacı Manaf Əfəndi (qəbri qonşu kənddədir), Molla Şəmi Əfəndi (əsl adı Şəmsəddin-bölgənin ən imkanlı Əfəndisi olmuşdur), Molla Mustafa Əfəndi, Molla Sarı Əfəndi (Əfəndi-islam dini Sünni məzhəbində din başçısı, Azamanlı nəslindəndir), Abdulla Əfəndi (ilan ovsunçusu-ilan vuran şəxs bu pirə tapınar, Mərkətdi nəslindəndir), İslam baba(məşhur baxıcı və cindar olmuşdur, Əbdürəhmanlı nəslindəndir), Ədil Bəy (varlı bəy olmuşdur, Məmmədli nəslindəndir) və s. Vaxtilə kənddə balıq vətəgəsi olmuş 1920-ci illərdə fəaliyyəti dayandırılmışdır. Ateizmi təbliğ edən SSRİ hökuməti kənddə taxtadan tikilmiş Məscidi qurd saxlamaq üçün istifadəyə vermişdir. Hazırda kənddə İcra Nümayəndəliyi, orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi, klub, poçt və s. xidmət obyektləri fəaliyyət göstərir.Admin Camal.Kəndim üçün...

İstinadlar
----------



| ⛭Zərdab rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Zərdab |  |
| Qəsəbələr | Bəyimli |
| Kəndlər | Ağabağı • Allahqulubağı • Aşağı Seyidlər • Bıçaqçı • Birinci Alıcanlı • Böyük Dəkkə • Burunlu • Çallı • Cilovxanlı • Dəkkəoba • Dəli Quşçu • Əlibəyli • Əlvənd • Gəlmə • Gödəkqobu • Hüseynxanlı • İkinci Əlicanlı • İsaqbağı • Kəndəbil • Körpükənd • Lələağacı • Məlikli • Məlikumudlu • Məmmədqasımlı • Nəcəfalı • Nəzəralılı • Otmanoba • Pərvanlı • Qaravəlli • Qoruqbağı • Qoşaoba • Salahlı • Sarıqaya • Siləyli • Şahhüseynli • Şəftəhal • Şıxbağı • Təzəkənd • Vəlixanlı • Xanməmmədli • Yarməmmədbağı • Yuxarı Seyidlər |

|  |  |
| --- | --- |
| Zərdab rayonu | *Zərdab rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |