recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tofiq Məmməd oğlu Əliyev** (1 iyul 1928, Gəncə – 6 noyabr 1993, Bakı) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru (1967), professor (1969), Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1989), hazırkı Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru (1988–1993), Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi (1981), iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı (1969, 1983) və Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (1974) laureatı.

Həyatı
------

Tofiq Məmməd oğlu Əliyev 1928-ci il iyun ayının 1-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə Gəncə şəhərində 4 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş və həmin il Azərbaycan Sənaye İnstitutunun energetika fakültəsinə daxil olmuşdur.

1951-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirərək mühəndis elektrik ixtisasına yiyələnmişdir. 1967-ci ilin iyun ayında doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Tofiq Məmməd oğlu Əliyev 1993-cü ildə vəfat etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Tofiq Məmməd oğlu Əliyev 1988-ci ilin iyun ayından etibarən indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində elmi işlər üzrə prorektor vəzifəsinə, həmin ilin dekabrından isə rektor vəzifəsinə təyin edilmiş və 1993-cü ilə kimi bu vəzifədə çalışmışdır.

Tofiq Məmməd oğlu Əliyev 227 elmi məqalənin, 213 ixtiranın, 40-a yaxın monoqrafiyanın, dərslik və dərs vəsaitlərinin müəllifi olmuşdur. Onun rəhbərliyi altında 5 elmlər doktoru, 38 elmlər namizədi hazırlanmışdır.

Tofiq Məmməd oğlu Əliyev Azərbaycan "Cihazsənaye" Elmi-Texniki Cəmiyyətinin sədri, Sumqayıt şəhər Xalq Deputatları Şurasının deputatı seçilmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

Tofiq Əliyev 1969-cu və 1983-cü illərdə 2 dəfə SSRİ və 1974-cü ildə 1 dəfə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı olmuş, 1981-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi" fəxri adına, "Şərəf nişanı" ordeninə layiq görülmüşdür.

Elmi əsərləri
-------------

* Elektrik ölçmələri: ossiloqraflar, qeyrielektrik kəmiyyətlərinin ölçülməsi, informasiyaölçmə sistemləri [Mətn]: dərs vəsaiti /T. Əliyev, R. Mirsəlimov, T. Həsənov; red. M. Qasımzadə. — Bakı, 1986.- 104 s.
* Mikroprosessorlu ölçmə cihazları, qurğuları və sistemləri [Mətn]: dərs vəsaiti /T. Əliyev, R. Mirsəlimov, T. Həsənov; red. T. Əliyev; Azərbaycan SSR Xalq Təhsili Nazirliyi, M. Əzizbəyov adına Azərbauycan Neft və Kimya İnstitutu.- Bakı, 1989.-227 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi

Ədəbiyyat
---------

* Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi — 2013 /baş red. K. Tahirov; red. G. Səfərəliyeva; məsul katib N. Alışova; M. F. Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası.- Bakı, 2012.- 440 s.
**Girdəni** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Əhalisi
-------

Əhalisi 5014 nəfərdir.

Toponimiyası
------------

Keçmiş adı Rəzi Girdəni olmuşdur. Rəzi talış dilində "tənəklik, üzümlük" deməkdir. Oykonim talış dilində Qırdəni şəklində tələffüz edilir. Bəzi
tədqiqatçılar kəndin adını qırdə (yığılmış, yığcam) sözündən və -ni (-ma, -mə inkarlıq ədatı) şəkilçisindən ibarət "evləri dağınıq, pərakəndə kənd" kimi izah edirlər. Lakin Azərbaycan toponimiyasında girdə coğrafi termin kimi dairəvi relyef formasında olan hündürlüklərə deyilir. -ni şəkilçisi -li (mənsubluq bildirir) şəkilçisinin yerli tələffüz formasıdır. Rayonun ərazisində eyniadlı çay da var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının inzibati-erazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı - 2013. 488 səh.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
3. ↑  Girdəni // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
**Nadir Alı oğlu Nəsibov** (22 iyul 1960, Qazax) — Azərbaycan jurnalisti, filoloq, Azərbaycan Basketbol Federasiyasının prezidenti (1999–2021), Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsinin sədri (1996–1999), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1987-ci ildən).

Həyatı
------

Nadir Alı oğlu Nəsibov 1960-cı il iyulun 22-də Qazax şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə orta məktəbi bitirərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuş və buranı 1982-ci ildə bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1977-ci ildə Keşlə mexaniki zavodunda sıravi işçilikdən başlamışdır. 1983–1986-cı illərdə Tovuz rayonunda müəllim, 1987-ci ildən "Bakı", "Vışka" qəzetlərində müxbir, 1989-cu ildən "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetində şöbə müdiri, 1992–1994-cü illərdə "Avropa–Asiya" jurnalının təsisçisi və baş redaktoru, 1994-cü ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatının nəşri olan "Yurd" jurnalının baş redaktoru olmuşdur. Dövri mətbuatda çoxsaylı elmi və publisistik yazıları dərc edilmişdir.

Nadir Nəsibov 1996-cı ilin iyul ayından 1999-cu ilin dekabr ayınadək Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsinin sədri vəzifəsində, 1999-cu ilin dekabr ayından 2021-ci ilin dekabr ayınadək isə Azərbaycan Basketbol Federasiyasının prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.

Ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Нәсибов Надир Алы оғлу // Азәрбајҹанда ким кимдир? (Сорғу-мәлумат китабы). Тәртибчи-мүәллифләр: Тејмур Әһмәдов, Тарыјел Ҹаһанҝир. Бакы: "Азәрбајҹан Енсиклопедијасы" НПБ. 1999. С. 376. ISBN 5-89600-253-x.
2. ↑  "Basketbol Federasiyasından gedən sabiq prezident Nadir Nəsibov kimdir?". modern.az. 2021-12-14. 2023-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-31.
**Qüdrət Piriyev** (Tam adı:*Qüdrət Əliövsət oğlu Piriyev*; d.19 sentyabr 1950; Ağsu r. Bəyimli k) — jurnalist, "*Xalq qəzeti*" Redaksiya Heyətinin üzvü, baş redaktorun birinci müavini,"*Əməkdar mədəniyyət işçisi*".

Həyatı
------

Qüdrət Əliövsət oğlu Piriyev 1950-ci il senytabrın 19-da Ağsu rayonunun Bəyimli kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1970-1972-ci illərdə ordu sıralarında xidmət edib. 1973-1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində (əyani) təhsil alıb. 1978-1979-cu illərdə "*Azərbaycan gəncləri*", 1979-1988-ci illərdə "*Bakı-Baku*" qəzetləri redaksiyalarında işləyib. 1988-ci ilin aprel ayından indiyədək "*Xalq qəzeti*"ndə (o vaxt "*Kommunist*" adlanırdı) müxbir, baş müxbir, şöbə və redaksiya müdiri vəzifələrində işləyib. 2014-cü il fevralın 1-dən baş redaktorun birinci müavinidir. 27 ildir ki, fasiləsiz olaraq "*Xalq qəzeti*" Redaksiya Heyətinin üzvüdür. Yüzlərlə məqalənin və bir neçə kitabın müəllifi, redaktoru və tərtibçisidir. Ailəlidir. Üç oğlu və dörd nəvəsi var.

Kitablar
--------

* "*Ömürdən keçən günlər*" Bakı, 2013; Hacı Qüdrət Piriyev, Anar Əliyev (həmmüəllif);
* "*Ömür yolum-tale qismətim*" Əlimuxtar Hüseyinzadə. Bakı-2001. Nəşrə hazırlayanı və redaktoru Qüdrət Piriyev;
* "*Azərbaycanda stomatologiyanın tarixi və inkişaf mərhələləri*", Bakı 2010, redaktor;
* "*Baxışlar, düşüncələr, arzular*" Qulamrza Səbri Təbrizi Bakı-2000 (Tərtib edəni, nəşrə hazırlayanı və elmi redaktoru);

Mükafatları
-----------

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 21 iyul 2005-ci il tarixli sərəncamı ilə "*Əməkdar mədəniyyət işçisi*" fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Jurnalistika onun ürək döyüntüləridir". 2019-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-25.
2. ↑  Piriyev, Qüdrət.[*ölü keçid*]
3. ↑  "Azərbaycan mətbuat işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-25.
**Tofiq İsgəndərli** (23 mart 1961, Aşağı Oruzman, Dmanisi rayonu) — müasir Azərbaycan illüzionisti. Azərbaycanın müasir illüziya sənətinin banisi.

Həyatı
------

23 mart 1961-ci ildə Gürcüstanın Dmanisi rayonunun Aşağı Oruzman kəndində anadan olub. 1989-1992 ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət Qastrol Konsert Birliyində illuziyonist kimi çalışmışdır. İllüziya sənətinə kiçik yaşlarından böyük həvəsi olub, məktəb ilərindən, öz dostlarına, qonşu uşaqlara fokuslar göstəridi. Çox nadinc və incəsənətə həddindən artıq həvəs göstərən, fantaziyası güclü uşaq olub. Kiçik yaşlarından fantastik filmlərə və nağıllara böyük marağı olub (indi də belədir), elə bu maraq da onun bu sənətə gəlməsində əsas səbəb olub. Bu maraq, həvəs onu M.A.Əliyev adına Dövlət İncəsənət İnstitutuna gətirib. Dram-kino aktyorluğu fakültəsini bitirib.Tələbəlik illərində illüziya ilə mütəmadi, peşəkarcasına məşğul olub.

Fəaliyyəti
----------

1982 ci ildən Azərbaycan Dövlət Konsert Qastrol Birliyi (Azkonsert ) ilə əməkdaşlıq edərək,illüziya sənəti ilə 
peşəkar məşğul olub. 1985 ci ildə 
M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olub və tələbəlik illərində də Azərbaycan Dövlət Konsert Qastrol Birliyi ilə əməkdaşlığını davam etdirib. 1989-cu ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitunu bitirdikdən sonra, 1993-cü ilə qədər Azərbaycan Dövlət Qastrol Konsert Birliyində (Azkonsert) illüzionist-konferansiye işləmişdir. 1993-2004-cü illərdə Bakı Dövlət Sirkində orijinal janr artisti-illüzionist kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2004-cü ildən Baki Uşaq Teatrının (BUT) aktyorudur. 2001-ci ildə Çində keçirilən İllüziyaçıların beynəlxalq festivalında ilin 20 ən yaxşı illüzionistindən biri seçilmişdir. Uzun müddət Azərbaycan Dövlət Televiziyasında uşaq verilişinin aparıcısı olub və xalq tərəfindən sehrbaz Tofiq əmi kimi tanınıb. Azərbaycandakı Tİ-MAGİC illüziya teatrının yaradıcısıdır. Azərbaycan İllüzionistlər Assosiasiyasının prezidentidir. Azərbaycan dilindəki "Fokuslar" kitabının müəllifidir. Dövlət patenti almış altı illüziya nömrəsinin müəllifidir. Azərbaycandan kənarda da - İranda, Türkiyədə və başqa ölkələrdə tanınır. Hazırda "Şou magiya" adlı böyük illüziya proqramı ilə çıxışlar edir.

Kitabları
---------

* Fokuslar. Bakı: Nurlan, 2010, 144 səh. 500 tiraj. ISBN 978-9952-8024-2-9. (Nadir Məmmədli ilə şərikli)

İstinadlar
----------

1. ↑  ИСКЕНДЕРЛИ Тофик Шамхалил-оглы (р. 1961)
**Sadiqi Səfər** — Danimarka "Vətən" Cəmiyyətinin sədri, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin vitse-prezidenti, Dünya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının üzvü.

Həyatı və təhsili
-----------------

Sadiqi Səfər Məmi oğlu 1957-ci il mayın 12-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə Yasamal rayonu 21 nömrəli məktəbə gedib. 1972-ci ildə Bakı Maliyyə Kredit Texnikomunda "Hesablama maşınlarının proqramlaşması" fakultəsinə daxil olub. 1976-cı ildə təhsilini başa vurub. Sovet ordusunda SSRİ-nin 3-cü Hava Hücumundan Müdafiə xəttində baş qərargahda radist olaraq xidmət edir. 1978-ci ildə hərbi xidmətini başa vurub. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil alıb.

Fəaliyyəti
----------

Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Dövlət Statistika idarəsində mühəndis, proqramist, böyük mühəndis vəzifələrində çalışıb. 10 ildən çox Statistika Həmkarlar İttifaqında fəaliyyət göstərmişdir. 1988-ci il hadisələrində və 20 yanvar hadisələrində fəal iştirak etmişdir. 20 yanvar hadisələrində yaralıları xəstəxanaya çatdırmaqla bir neçə insanın həyatını xilas edib. 1995-ci ildə "Şıxəli Company" şirkətini təsis etmiş və şirkətin sədri olmuşdur.

Diasporada fəaliyyəti
---------------------

2001-ci ildə Danimarkaya köçmüşdür. 2007-ci ildə Danimarka Vətən Cəmiyyətini yaradaraq Hillerod şəhər bələdiyyəsindən qeydiyyatdan keçirmişdir. 2009-cu ildə Danimarkada ilk dəfə Türk dilli Cəmiyyətlər Birliyini yaratmış 2013-cü ildə isə Danimarkada ilk Azərbaycan Evini açmışdır. 2014-cü ildə Azərbaycan Evinin nəzdində Danimarkada ilk Ana dili və Azərbaycan Musiqi məktəbini yaratmışdır. Məktəbin nəzdində "Cırtdan" uşaq yaradıcılıq mərkəzi fəaliyyət göstərir. 2010-cu ildən etibarən Danimarkada "Azərbaycanı Dünyaya tanıdaq" silsilə tədbirlərini keçirməyə başlayıb.

Ailəsi
------

Atası Məmi Sadıx oğlu Sadiqi Cənubi Azərbaycanın Sərab mahalında anadan olub. Azərbaycan Demokrat Firqəsinin üzvü olub. Seyid Cəfər Pişəvərinin yaxın silahdaşı 21 Azər hərəkatının mayor rütbəli zabiti olub. Sonradan Bakıya köçərək burada yaşamışdır. 1964-cü ildə isə Bakıda dünyasını dəyişmişdir.

Səfər Sadiqi evlidir iki qızı dörd nəvəsi var.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.
* 
* "İranlı Mühacirlər Cəmiyyəti" İctimai Birliyinin xüsusi diplomu ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-29.
**Bankroft sap qurdu** (*lat.* Wuchereria bancrofti) Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Bu parazit sap şəklində olub, limfa damarlarında ve limfa düyünlərində yaşayır. Erkək fərdin uzunluğu 4 sm, dişi fərdin uzunluğu isə l0 sm-dir..

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirir. Bu qurdlar limfa damarlarında külli miqdarda olduqda insanda "fil xəstəliyi" – elefantiazis törədir, ətrafların, xayaların, döş ve digər orqanların həddindən artıq şişməsinə səbəb oldularına görə də bu xəstəliyə "*fil xəstəliyi*" (Zoa boa) və ya elefantiazis deyilir.. Bu nematod Yetkin qurdlar ən çox limfa vəziləri və limfa damarlarında rast gəlinir. Limfa damarlarının tutulması nəticəsində onların divarları iltihabdan qalınlaşır və limfanın durğunluğu yaranır. Zədələnmiş yer ölçücə çox böyüyür. Dişilər külli miqdarda sürfələr əmələ gətirir. Bunların hər birinin uzunluğu 0,3 mm-ə yaxın olur. Onlar "gecə mikrofilyariləri" adı almışlar, çünki gecələr periferik qan damarlarında olurlar. Gündüzlər isə bədənin dərinliyinə keçib ağciyər damarlarında, ürək və böyrəklərdə dayanırlar. Bu cür dövrülük parazitlərin keçməsi xüsusiyyəti ilə əlaqədardır ki, bu da aralıq sahiblər vasitəsilə-Acdes, Culex, Mansoniave s. cinslerindon olan-yəni müxtəlif qan soran ağcaqanadlarla baş verir.İnsanın orqanizmində bu qurd 15 il və daha artıq yaşaya bilir. Ağcaqanadlar axşam və ya gecə filyari daşıyanların qanını sorduqda, sürfələr ağcaqanadın mədəsinə düşür sonra isə onun bədən boşluğuna keçirlər. Orada onlar bir qədər böyüyür və nəhayət həşəratın sancıcı xostumunun əsasında toplanırlar. Sağlam adamın qanını sorduqda həmin ağcaqanad xortumun sancıcı qılcıqlarını dəriyə batırır; bu zaman filyarinin sürfələri xortumdan çıxıb fəal surətdə dərinin içərisinə daxil olur, sonra isə qana keçir..

Yayılması
---------

Bu parazit ən çox tropika və suptropikada yayılmışdır. Təsadüfi hallarda Orta Asiyada qeydə alınmışdır. Cənub-Şərqi Asiyada, Afrikanın, Cənubi Amerikanın bir çox ölkələrində və Sakit okean adalarında geniş yayılmışdır.

Təsnifatı
---------

Ədəbiyyat
---------

* V.A.Dogel "Onurğasızlar zoologiyası". Bakı, "Maarif", 1988, 288 səh.
* B.İ.Ağayev, Z.A.Zeynalova "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı, "Təhsil", 2008, 568 səh.

Həmçinin bax
------------

Dəyirmi qurdlar

Ankilostom

Uşaq bizquyruğu

Tükbaş qurd

Rişta

Xarici keçidlər
---------------

* Onurğasızlar zoologıyası[*ölü keçid*]
* Onurğasızlar zoologiyası[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  B.İ.Ağayev, Z.A.Zeynalova "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı, "Təhsil", 2008, 568 səh.
2. ↑  zoologıyası[*ölü keçid*]
3. ↑  V.A.Dogel "Onurğasızlar zoologiyası". Bakı, "Maarif", 1988, 288 səh.
***Global Humanitarian Overview*** — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Humanitar Məsələlərin Koordinasiyası Ofisi tərəfindən dərc edilən illik hesabat. Bu, nə qədər insanın qarşılanmamış humanitar ehtiyaclarını və humanitar agentliklərin onları ödəmək üçün ehtiyac duyduğu maliyyəni sənədləşdirir. İllər ərzində illik nəşrlər artan ehtiyacları, qeyri-kafi xərcləmələri və humanitar səhiyyə işçilərinə qarşı zorakılıq nümunələrini müəyyən etmişdir.

Nəşri
-----

"*Global Humanitarian Overview*" Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisi tərəfindən dərc olunmuşdur.

2015-ci ildən bəri hər il nəşr olunur və ərəb, ingilis, fransız və ispan dillərində mövcuddur.

Format
------

"*Global Humanitarian Overview*" münaqişə, iqlim hadisələri, xəstəliklər, qida təhlükəsizliyi və beynəlxalq humanitar hüquqa uyğunluq daxil olmaqla humanitar yardımda qlobal tendensiyaları sənədləşdirir. Hesabat humanitar ehtiyacların nümunələrini, yardım xərclərini və onlar arasındakı fərqi izləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Salomons, Dirk. "Charity or Charade? The tragedy of humanitarianism." *Journal of International Affairs* 70, no. 2 (2017): 39-57.
2. ↑  "Global Humanitarian Overview 2022 | Global Humanitarian Overview". gho.unocha.org (ingilis). İstifadə tarixi: 2022-01-21.
3. ↑  *McVeigh, Karen.* "Record rise in attacks on healthcare workers leaves 'millions at risk' – UN". the Guardian (ingilis). 2019-12-05. İstifadə tarixi: 2022-01-21.
4. ↑  *Banning-Lover, Rachel.* "UN's aid appeal up 500% in a decade as multiple crises become the 'new norm'". the Guardian (ingilis). 2015-06-17. İstifadə tarixi: 2022-01-21.
5. ↑  *Salih, Zeinab Mohammed.* "Lack of money forces closure of 11 UN health clinics in Sudan". the Guardian (ingilis). 2017-01-10. İstifadə tarixi: 2022-01-21.

Xarici keçidlər
---------------

*
**Bərk itüzümü** (*lat.* Lycium depressum)

Təbii yayılması
---------------

Bu növ Avrasiyada geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 1,5-2,5 m-dək olan bitkidir. Yarpaqların uzunluğu 20–50 mm, eni 4–17 mm-dir, lansertvari-ellipsvaridir, ucu bizdir. Çiçəkləri tək və ya 2-6-dək qrup şəklində uzunluğu 5–7 mm olan çiçək saplağında əmələ gəlir. Kasacığı əlvari, ucu küt və ya iti, nazik tükcüklərlə örtülmüşdür. Çiçək tacı açıq bənövşəyidən bənövşəyi rəngədək dəyişir. Çiçək tacının borucuğunun uzunluğu 4-5mm, qıfvaridir. Erkəkcikləri çiçək tacından kənarda yerləşir. bünövrəsində çılpaqdır. Meyvəsi qırmızı, sferik, uzunluğu 5-6-mm olan giləmeyvədir. Toxumları qonur, uzunluğu təxminən 2 mm-dir. Meyvələrin ayaqcığı 24 mm-dir. Toxumları 2-mm uzunluğunda, qonur rəngdədir.

Ekologiyası
-----------

Rütubət və istisevən, işiğa davamlı bitkidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqazda, Talışda, Naxçıvanda təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Dekorativ kol bitkisidir. Yaşıllaşdırmada müxtəlif kompazisyaların qurulmasında rast gəlinir.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1752807
* Wikispecies: Lycium depressum
* BOLD: 956183
* EoL: 2880115
* EPPO: LYUDE
* EUNIS: 185038
* FoIO: LYCDEP
* GBIF: 6402165
* GRIN: 413408
* IPNI: 816413-1
* ITIS: 821240
* NCBI: 416528
* Plant List: kew-2496701
* PLANTS: LYDE2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:816413-1
* Tropicos: 29600040
* WoI: 2423
* WFO: wfo-0001022842

 |
**Olena Dmitraş** (d. 1 dekabr 1991, Kiyev, Ukrayna) — Ukraynanı təmsil edən bədii gimnast. Olena Dmitraş 2008, 2012 və 2016-cı ildə Ukraynanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Dmitraş həmdə I Avropa Oyunlarında bir gümüş və bir bürünc medal, Universiada Oyunlarında isə bir qızıl, üç gümüş və iki bürünc medal qazanıb.

Karyerası
---------

Olena Dmitraş birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə qatıldı. Pekin şəhərində baş tutan yarışlarda o, komanda yoldaşları ilə birgə 31.100 xal topladı və sonuncu, 8-ci yeri tutdu.

Olena Dmitraş ikinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. London şəhərində baş tutan yarışlarda o, komanda yoldaşları ilə birgə 54.375 xal topladı və 5-ci yeri tutdu.

Olena Dmitraş 2016-cı ildə Ukrayna bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Yevgeniya Qomon, Oleksandra Qridasova, Valeriya Qudim və Anastasiya Voznyak ilə birgə final yarışlarında 34.282 xal topladı və 7-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Yekaterina.

**Yekaterina Xilko** (d. 25 mart 1982; Daşkənd, Özbəkistan) — Özbəkistanı təmsil edən batut gimnastı. Yekaterina Xilko, 2000, 2004, 2008, 2012 və 2016-cı illərdə Özbəkistanı Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. 2008 Pekin Olimpiadasında bürünc medal qazanan Yekaterina Xilko, həmdə Dünya Çempionatlarında 1 bürünc medala sahib olub.

Karyerası
---------

### 2000 Sidney Olimpiadası

Yekaterina Xilko, 2000-ci ildə Özbəkistan bayrağı altında Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların finalında Xilko, 36.60 xal topladı və 8 idmançı sırasında 4-cü yeri tutdu.

### 2004 Afina Olimpiadası

Yekaterina Xilko növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına, 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. Bu səfər, yarışların təsnifat mərhələsində Xilko, 61.60 xal topladı və 16 idmançı sırasında 11-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

### 2008 Pekin Olimpiadası

Yekaterina Xilko üçüncü dəfə Olimpiya Oyunlarına, 2008-ci ildə Çinin Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. Bu səfər, yarışların finalında Xilko, 36.90 xal topladı və 8 idmançı sırasında 3-cü yeri tutaraq Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

### 2012 London Olimpiadası

Yekaterina Xilko dördüncü dəfə Olimpiya Oyunlarına, 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. Bu səfər, yarışların təsnifat mərhələsində Xilko, 99.290 xal topladı və 16 idmançı sırasında 12-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

### 2016 Rio-de-Janeyro Olimpiadası

Yekaterina Xilko sonuncu, beşinci dəfə Olimpiya Oyunlarına, 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. Bu səfər, yarışların təsnifat mərhələsində Xilko, 97.525 xal topladı və 16 idmançı sırasında 12-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

İstinadlar
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | FIG · Olympedia · Olympic Channel · МОК |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Norman Abel** (*ing.* Norman Abeles; 15 aprel 1928, Vyana) — Avstriya əsilli ABŞ psixoloqu.

Həyatı
------

Norman Abel 1928-ci ildə Vyanada anadan olmuşdur. Əvvəlcə Nyu-York Universitetində (1949-cu ildə bakalavr dərəcəsi), sonra Ostin şəhərindəki Texas Universitetində (1952-ci ildə magistr dərəcəsi) təhsil almışdır. 1958-ci ildə həmin universitetdə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1968-ci ildən Miçiqan Ştat Universitetində psixologiya professorudur. 1997–1998-ci illərdə Amerikan Psixoloqlar Birliyinin prezidenti olmuşdur.

Norman Abel həmkarları ilə birlikdə ABŞ-də ən böyük psixoterapevtik audio yazılar arxivini yaratmışdır. Onun tədqiqatı əhvali-ruhiyyə və yaddaş arasındakı qarşılıqlı əlaqənin aspektlərini əhatə edirdi. O, öz işi ilə ABŞ-də peşəkar psixologiyanın inkişafına təsir göstərmişdir. Abel bir sıra aparıcı peşəkar psixologiya nəşrlərinin redaktoru olmuşdur. Klinik neyropsixologiya, psixoterapiya, məsləhət və hüquqi psixologiya sahəsindəki işi ilə tanınır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  АБЕЛЬ Норман. Энциклопедический словарь. 2009.
**Eduard Şamaryayev** (tam adı: *Eduard Yaqub oğlu Şamaryayev*) — Azərbaycanlı zərgər, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Dövlət mükafatları laureatı

Həyatı
------

Eduard Şamaryayev 1979-cu il oktyabr ayının 16-sı Bakı şəhəri, Yasamal rayonunda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1996-cı ildə BİTK Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kollecinin zərgərlik məmulatlarının və bəzək əşyalarının hazırlanması fakültəsinə daxil olub, 1999-cu ildə həmin kolleci "Fərqlənmə" diplomu ilə bitirmişdir. Sənətkar kolleci bitirdiyi tarixdən bu günədək elə həmin kolecin və eyni zamanda Mədəniyyət və Sənətkarlıq üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin istehsalat təlimi ustası vəzifəsində öz tələbələrini yetişdirir. 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür

Yaradıcılığı
------------

Onu klassik Azərbaycan zərgərlik məktəbinin görkəmli nümayəndəsi adlandırmaq daha düzgün olardı. Sevənləri, hər kəs onu realist zərgər kimi tanıyır. O elə bir sənətkardır ki, həyatın sərt və məsuliyyətli məqamlarını metal üzərində böyük ustalıqla canlandıra bilir. E. Şamaryayev seçdiyi sənətdə fikrin, düşüncənin sözsüz ifadəsinin qüdrətini yarada bilir.

Onun yaratdığı bəzək əşyaları izlədikcə bir daha əmin olursan ki, sənətkar əsərlərini metal üzərinə həkk edərkən sadəcə göz oxşayan, cəlbedici görünüşə üstünlük vermir. Daha çox əsərinin fəlsəfə ideologiyasının tamaşaçı tərəfindən ifadə olunduğu kimi qavramasına üstünlük verir.

Zərgərlik sənətinin parlaq nümayəndəsi, mövzu və janr zənginliyi, bədii forma əlvanlığı və estetik kamilliyinə görə bütün zamanlarda öz fərqliliyi ilə seçilib. Təsadüfi deyildir ki, bu gün sənətkarın bacarıqlı əllərinin məhsulu olan əsərlər dünyanın mötəbər muzeylərində və qalereyalarında, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Ailəsi
------

Atası Yaqub müəllim Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının üzvüdür. Hal hazırda evdar qadın olan anası gənc sənətkarın formalaşmasında çox böyük rol oynamışdır. Böyük qardaşı Ş. Qriqori isə zərgərliyə doğma olan stomatologiya sənətində böyük nailiyyətlər əldə edib və qardaşına çox kömək etmişdir

Xarici keçidlər
---------------

* "ABAD" layihəsi Arxivləşdirilib 2017-12-01 at the Wayback Machine
* Sofya’da "Azamet Örnekleri — Azerbaycan Halk Sanatı" sergisi açılacak
* ABAD — Eduard Şamaryayev
* Region Tv də sənətkar haqqında sujet
* 
* Sənətkarın Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kollecində sərgisi


1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-12-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-03.
**Nurullayev Səxavət Xudabaxış oğlu** (25 yanvar 1979, Quba) — radio və televiziya aparıcısı, aktyor.

Həyatı
------

Səxavət Nur (Səxavət Nurullayev) 25 yanvar 1979-cu ildə Qubada anadan olub.1996-cı ildə Bakıda 109 saylı orta məktəbi bitirib. 2000-ci ildə Təfəkkür universitetinin Hüquq fakültəsindən məzun olub. 

1999-cu ildə Burç fm radiosunda dj fəaliyətinə başlayıb. 2001-ci ildə STV (indiki Xəzər TV) telekanalında ilk dəfə teleaparıcılığa başlayıb. Bir müddət "Kokteyl" musiqili-əyləncəli verilişin aparıcısı olub. 2003-cü ildə Lider TV-də yayımlanan "Teletime" intellektual-əyləncəli verilişinə dəvət olunub və 2007-ci ilin may ayına qədər Burç FM-də radioaparıcılıqla yanaşı, "Teletime"-ın aparıcısı olub. 2007-2009-cu illərdə AzTV-nin "Səhər" verilişinin, eləcə də 2007-ci ildə AzTV-də yayımlanan "Muğam Televiziya Müsabiqəsi"-nin aparıcısı olub. 

Bir sıra kütləvi tədbirlərin və bayramların aparıcılığını edib. 

2009-cu ildə Bakıda keçirilən "Beynəlxalq muğam Festivalı"-nın aparıcılarından biri olub. 

2008-ci ildə yaradılan Xəzər FM radiosunun rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib, həmin radioda yayımlanan bir çox layihələrin müəllifi olub. 

2010-cu ildə Xəzər TV-də müəllifi olduğu "Niyə də yox" verilişini hazırlayıb və təqdim edib. 

2010-cu ilin avqust ayından etibarən Xəzər TV-də yayımlanan "Nuş olsun" verilişinin aparıcısı olub. 

2007 - 2011-ci illərdə Azərbaycan Televiziyasının və Heydər Əliyev Fondunun layihəsi olan "Muğam Televiziya Müsabiqə"sinin aparıcısı kimi faəliyyət göstərib. 

2012 - ci ildə Araz FM radiosunun müdiri və baş redaktoru təyin olunub. 

2013 - cü ildə Araz fm və Xəzər Tv- nin birgə layihəsi olan "İmza Mən" verilişinin layihə rəhbəri və aparıcısı olub. 

2014 - cü ildə ABŞ- a köçüb və hazırda Vaşinqtonda yaşayır. 

2018 - cil ildə "Xəzər" Teleradiosunun dəvəti ilə Bakıya qayıdıb və bir müddət "Xəzər Fm" və "Araz FM" radiolarının rebranding- ni edib. 

2019-2020-ci illərdə REAL TV-nin ABŞ bürosunun müxbiri vəzifəsində çalışıb.

Filmoqrafiya
------------

1. Çaqqal nəfəsi (film, 2013)

İstinadlar
----------