**İvan İvanoviç Safronov** ( 16 yanvar 1956, Moskva – 2 mart 2007, Moskva ) — "Kommersant" qəzetinin hərbi köşə yazarı, ehtiyatda olan polkovnik. 1979-cu ildə Dzerjinsky Hərbi Akademiyasının mühəndislik fakültəsini bitirib Uzaq Şərqdə xidmət etməyə başladı, 1983-cü ildə Moskva vilayətinin Krasnoznamensk şəhərinə köçdü. 1993-cü ildən Rusiya Kosmik Qüvvələrinin mətbuat xidmətində çalışıb. 1997-ci ildə ehtiyata buraxıldı və "Kommersant" nəşrinin əməkdaşı oldu. 2007-ci ilin martında müəmmalı şəraitdə öldü.

Jurnalistin ölümündən sonra onun oğlu Kiçik İvan Safronov Kommersant qəzetində hərbi köşə yazarı kimi onu əvəz etdi. O da həmçinin öz nəşrləri ilə əlaqədar şöhrət qazanmışdır.

Tərcümeyi-hal
-------------

İvan İvanoviç Safronov 16 yanvar 1956-cı ildə Moskvada anadan olub.

1974-cü ilin iyununda Dzerjinsky Hərbi Akademiyasının mühəndislik bölməsinə daxil oldu (hal-hazırda Böyük Pyotr adına Strateji Raket Qüvvələri Hərbi Akademiyası).

1979-cu ildə Safronov Akademiyanı elektron kompüterlərin istismarı üzrə hərbi mühəndis dərəcəsi ilə bitirib Uzaq Şərqə hərbi xidmətə göndərildi — orada Ussuriysk əyaləti, Galenki kəndindəki 15 nömrəli müstəqil komanda və ölçmə kompleksinin şöbəsində mühəndis işlədi.

1983-cü ildə Safronov rayonu G.S.Titov adına Kosmik Təsisatlar Sınaq və Nəzarət Baş Test Mərkəzinin şöbəsində mühəndis kimi Moskva vilayətinin Krasnoznamensk şəhərinə köçürüldü.

1993-cü ildən avqust 1992-ci ildən silahlı qüvvələrinin müstəqil filialı olan Rusiya Hərbi-Kosmik qüvvələrinin mətbuat xidməti işlədi.

2 oktyabr 1997-ci ildə Safronov podpolkovnik rütbəsində təqaüdə çıxdı. Bəzi məlumatlara görə, o, Hərbi-Kosmik qüvvələrin "ləğv" olunmasına qarşı etiraz etdiyi üçün ehtiyata getdi.

1997-ci ilin dekabr ayından etibarən Safronov "Kommersant" nəşriyyatında çalışdı: mindən çox məqaləsi və qeydləri "Kommersant" qəzetində və "Kommersant-Vlast", "Kommersant-Dengi" və "Avtopilot" jurnallarında dərc edildi.

Bundan əlavə, 1999-cu ildən "Gazeta.Ru "onlayn qəzeti ilə əməkdaşlıq edir. Safronovun nəşrləri Rusiya silahlı qüvvələrinin və silahlarının müxtəlif növlərinin vəziyyətinə, ölkənin müdafiə sənayesinə (o cümlədən yenidən qurulması məsələlərinə) və Rusiya ilə xarici dövlətlər arasında hərbi-texniki əməkdaşlığa həsr olunmuşdur. 2002-ci ilin dekabrında Safronov ehtiyatda olan polkovnik rütbəsinə layiq görüldü.

### Ölümü və səbəblərinin araşdırılması

24 fevral 2007-ci ildə Safronov Moskvaya başqa bir işgüzar səfərdən — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki 17 fevral 2007-ci ildə Abu Dabidə açılan IDEX- 2007 beynəlxalq silah sərgisindən qayıtdı. Bəzi məlumatlara görə, orada Rusiya silahlarının Yaxın Şərqə mümkün tədarükü barədə məlumatları yoxlamağa çalışdı — Suriya üçün Su-30 qırıcılarının bir dəstəsi və İran üçün S-300V zenit raket sistemləri, ehtimal ki, Belarus ərazisindən keçməsi lazım idi. Safronov "Kommersant"ın redaksiyasına lazımi təsdiqləri aldığını, lakin hazır materialları təqdim etmədiyi barədə məlumat verdi.

27 Fevral 2007-ci ildə Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq Federal Xidmətinin rəhbəri Mixail Dmitrievin təşkil etdiyi mətbuat konfransında Kommersantın jurnalistlərinə Rusiya ilə Suriya arasında zenit-raket silahı sistemlərinin "Pantsir-C1 ", MiG-29 qırıcıları və İskəndər-E taktiki raketlərinin tədarükü barədə açıqlamada verdi. Bundan əlavə, Safronov bu məlumatların açıqlanacağı təqdirdə, böyük beynəlxalq qalmaqal yarana biləcəyini bildirib və FSB bunu açıqladığı üçün ona qarşı dövlət sirrinin yayılması barədə cinayət işi aça biləcəyini deyib.

2 mart 2007-ci ildə İvan Safronov Nijni Novqorod küçəsindəki 9 nömrəli evinin girişindəki bir pəncərədən düşərək öldü. Hadisənin şahidlərinin dediyinə görə, yıxılandan bir müddət sonra o hələ sağ idi, ancaq təcili yardım gələndə həkimlər onun öldüyünü bildirdilər. Həmin gün xəstəlik məzuniyyətində olan Safronov klinikaya baş çəkdi: Abu Dabidə olarkən o qarın ağrısı keçirdi və artıq Moskvada həkimlər ona mədə xorası diaqnozu qoydular. Sonra evə yollandı və yolda ərzaq mağazasına getdi. Təxminən saat 16-da o, bloka girdi, sonra dördüncü və beşinci mərtəbələr arasındakı enişə qalxdı, onun mənzili üçüncü mərtəbədə yerləşsə də, alış-veriş çantasını orada buraxdı. İlkin versiya Safronovun intiharı ilə bağlı versiya idi, lakin mərhumun həm qohumları, həm də həmkarları tərəfindən bu iddia inadla rədd edildi.

5 mart 2007-ci ildə Moskvadakı Taganskaya rayonlararası prokurorluğu, Sufronovun intihar etməsinə dair istintaq araşdırmasının başlanması üçün qanuni əsaslar almaq üçün cinayət işi açdı. Sonradan, müstəntiqlərin dediyinə görə, iş başqa bir maddəyə dəyişdirilə bilər.

2007-ci ilin mayında İnterfaks xəbər agentliyi prokurorluğun Safronovun ölümündə "silah izi" tapmadığını bildirdi. İstintaq orqanına yaxın bir mənbə ən çox ehtimal olunan versiyanı "mərhumun şəxsi həyatı ilə əlaqəli" adlandırdı. 2007-ci ilin iyun ayının sonunda həmin agentlik istintaqın təsdiqini tapmadığı və baş verənlərin "cinayətkar" versiyası barədə məlumat yaydı. Safronov həyat yoldaşı, qızı və İvan adına oğlu qaldı.

Safronovun cənazəsi 7 mart 2007-ci ildə Xovan qəbiristanlığında dəfn edildi.

2007-ci ilin sentyabrında Safronovun ölümü ilə əlaqədar istintaqa xitam verildiyi məlum oldu. Moskva Mərkəzi Dairəsi Prokurorluğu, cinayət hadisəsi olmadığı təqdirdə intihara səbəb olan cinayət işinin bağlanmasına qərar verdi. Müstəntiqlər Safronovun intihar etdiyi qənaətinə gəliblər. Jurnalistin qohumları və həmkarları istintaq araşdırmasından narazı idilər: onun intihar üçün heç bir səbəbinin olmadığı qənaətindədirlər.

Ailəsi
------

Arvadı Yelena, oğlu — İvan Safronov, jurnalist. Qızı İrina Safronova, 1981-ci il təvəllüdlü.

İvan Safronovun cinayət işi
---------------------------

Oğlu İvan Safronov (18 may 1990-cı ildə Moskvada anadan olmuşdur) — Ali İqtisad Məktəbinin məzunu, "Kommersant" və "Vedomosti" qəzetlərinin jurnalisti, Kremlin mətbuat hovuzunun üzvü, 2020-ci ilin may ayından Roskosmos korporasiyası rəhbəri Dmitri Roqozinin İnformasiya siyasəti üzrə müşaviri. 7 iyul 2020-ci ildə, NATO ölkələrindən biri olan Çexiya xüsusi xidmət orqanları ilə əməkdaşlıq şübhəsi ilə həbs edildi. "Kommersant" təxmin edir ki, Safronovun həbsi onun Rusiyanın Misirə Su-35 qırıcılarını satmaq planları barədə 2019-cu ildə dərc edilmiş məqaləsi ilə əlaqəlidir. Həmin məqalədən sonra ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo Qahirəni sanksiyalarla hədələyib və Rusiyadan qırıcıları almaqdan imtina etməyə çağırıb. Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının tələbi ilə məqalə silinib və onun müəllifi tezliklə FTX-ya çağrılıb.

Bu nəşrlə əlaqədar olaraq, "Kommersant" qəzeti dövlət sirrini əks etdirən məlumatların yayılmasına görə inzibati icraata cəlb edildi. Məhkəmə mahiyyəti nəzərə almadan işi Roskomnadzor-a qaytardı, çünki şöbənin iddiaları elə bir şəkildə tərtib olundu ki, məhkəməyə günahın nə olduğu aydın deyildi.

Safronovun tutulması ilə əlaqədar, jurnalistin təxminən 10 il işlədiyi "Kommersant" qəzetinin redaktorluğu, xüsusi olaraq şəxsiyyətini, görüşlərini və işlərini qiymətləndirən xüsusi bir açıqlama verərək, işi ictimai fəaliyyətlə əlaqəli olan hər bir Rusiya vətəndaşı, hüquq müdafiəçisi, alim, jurnalist və ya dövlət korporasiyasının işçisi "hər an ağır ittihamla" qarşılaşa biləcəyi barədə xəbərdarlıq etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Коммерсантъ, 7 июля 2020. Заявление в поддержку Ивана Сафронова". 2020-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.
3. 1 2  Сергей Дюпин. Иваныч погиб Arxivləşdirilib 2012-10-25 at the Wayback Machine. — Коммерсант, 05.03.2007. — № 34 (3610)
4. ↑  Юрий Зайцев. Военно-космическая одиссея. — Независимое военное обозрение, 30.08.2002. — № 30 (300)
5. ↑  Письма в редакцию. — Новости космонавтики, 21.05.1995. — № 11 (100)
6. ↑  kolt. Поверить в нелепый, страшный и такой преждевременный уход человека, с которым был очень давно и хорошо знаком, просто невозможно Arxivləşdirilib 2018-08-30 at the Wayback Machine. — Форум журнала "Новости космонавтики" (novosti-kosmonavtiki.ru), 03.03.2007
7. ↑  Сергей Дюпин; Евгений Федоров. Ивана Сафронова довели до смерти Arxivləşdirilib 2012-07-28 at the Wayback Machine. — Коммерсант, 06.03.2007. — № 35 (3611)
8. ↑  Анна Соколова. Смерть полковника Arxivləşdirilib 2008-06-11 at the Wayback Machine. — Взгляд, деловая газета, 03.03.2007
9. ↑  Следствие по делу о гибели военного корреспондента газеты "Коммерсант" Ивана Сафронова не нашло криминальных обстоятельств его смерти. — Интерфакс, 29.06.2007
10. ↑  Сергей Машкин. Прокуратура довела дело Ивана Сафронова до самоубийства Arxivləşdirilib 2012-08-05 at the Wayback Machine. — Коммерсант, 12.09.2007. — № 165 (3741)
11. 1 2 3  "Росбизнесконсалтинг, 7 июля 2020. ФСБ заподозрила Ивана Сафронова в работе на спецслужбу НАТО". 2020-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.
12. ↑  "РБК, 7 июля 2020. Советника Рогозина Ивана Сафронова обвинили в госизмене". 2020-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.
13. 1 2  РБК, 8 июля 2020. Журналиста Ивана Сафронова заподозрили в госизмене. Главное[*ölü keçid*]
14. ↑  "Коммерсантъ, 7 июля 2020. Советник главы "Роскосмоса" задержан по делу о госизмене". 2022-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.
15. ↑  "Gazeta.ru, 7 июля 2020. Дело о госизмене: задержан советник Рогозина". 2022-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.