recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Miletli İsidor** (q.yun. Ἰσίδωρος ὁ Μιλήσιος) — 6-cı əsr Bizans riyaziyyatçısı və memarı .

Miletdə anadan olub. Ailəsi haqqında məlumat azdır. Artıq 530-cu illərin ortalarında Misirin İsgəndəriyyə şəhərində və Konstantinopolda dərs deyən görkəmli alim idi. İmperator I Yustiniyanın dəvəti ilə 532-537-ci illərdə Trallesli Anfimi ilə birlikdə Ayasofiya, daha sonra isə Rodoslu Konstantinin təkzibedilməz şahidliyinə görə Konstantinopoldakı Müqəddəs Həvarilər kilsəsini inşa etmişdir. İsidorun sonrakı taleyi ilə bağlı heç bir məlumat yoxdur. Onun istedadlı memar olan İsidora adlı oğlu olmuşdur.

İsidor stereometriya və fizika problemləri üzərində işləyirdi. O, parabolanın fasiləsiz çəkilməsi üçün alət icad etdi və onun köməyi ilə kubun ikiqat artırılması məsələsini həll etdi. Bu alət, Evtokiyə görə, yunan "λ "hərfinə bənzəyirdi.

İsidor məktəbindən "Başlanğıclar. XV kitab" adlanan kitab çıxdı, çünki onun tərtibçisi İsidoru öz müəllimi adlandırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Исидор Милетский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
Peyk vasitəsiylə çəkilən **San-Fransisko Körfəz Bölgəsi**, 1999.
**San-Fransisko Körfəz Bölgəsi** — daha tanınmış adı ilə Körfəz Bölgəsi, ya da körfəz Şimali Kaliforniyada San-Fransisko və San-Xose körfəzlərilə əhatələnmiş bölgədir.

San-Fransisko Körfəz bölgəsi, Oakland və San-Xose kimi əhalisi çox olan şəhərlərə malikdir. Ümumiyyətlə bölgəni 101 şəhər əhatə edir.

San-Fransisko Körfəz bölgəsi, (ölkə daxilində 12) və San-Xose (ölkə daxilində 31) kimi iki böyük metropolitan bölgəylə birlikdə, bunlarla əhatələnmiş 4 kiçik şəhəri əhatə edir. Körfəz bölgəsi 7.2 milyonluq bir əhaliya malikdir. Körfəz bölgəsində bir çox hərbi hissə, hava limanı, milli park, kəsişim yolları, körpülər və tunellər var. San-Fransisko və San-Xose ikilisi, birləştirilmiş şəhər bölgəsi sahəsində əhali olaraq dünyada 49-cu sıradadır.
San-Fransisko, Körfəz bölgəsinin maliyyə mərkəzidir (və əhali sıxlığı olaraq Nyu-Yorkdan sonra ölkə daxilində 2-ci şəhərdir). Buna qarşı San-Xose, bölgənin ən çox əhaliyə sahib şəhəridir. Körfəz bölgəsi, təbii gözəllikləri, liberalizm axınının yüksək təsiri və maddi zənginlikləri ilə tanınır.
**Maral Şirinova** (tam adı: **Şirinova Maral İbrahim qızı**; d. 1 yanvar 1930, Kortala) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (02.10.2002)

Həyatı
------

1930-ci il yanvarın 1-də Azərbaycan SSR-in Zaqatala qəzasının Kortala kəndində (hazırda Balakən rayonunda kənd) Nəsiblər nəslində anadan olub. 2010 cu ildə 80 yaşında vəfat edib

1952-ci ildə Şəki Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir.

1945-1950-ci illərdə Balakən rayonunun "Kommunizm" kolxozunun manqabaşı olmuşdu. 1948-ci ildə "Trapezond" sortu üzrə 3 hektar sahədə hər hektardan 25,2 sentner tütün məhsulu alıb.

Maral Şirinova həmçinin, Azərbaycanın ictimai həyatında da fəal iştirak etmişdir. 1952-ci ildən orta məktəbdə müəllim işləmişdir. 1967-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü, 1968 və 1978-ci illərdə müəllimlərin Ümumittifaq qurultayının nümayəndəsi olmuşdur.

Mükafatları
-----------

1949-ci il 1 iyul tarixli SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə, 1948-ci ildə yüksək tütün məhsulu topladığına görə Şirinova Maral İbrahim qızı ***Sosialist Əməyi Qəhrəmanı*** adı verilmiş, ***Lenin ordeni*** və **"Oraq və Çəkic"** qızıl medalları təqdim olunmuşdur.

Azərbaycanın elm və təhsil sahəsində böyük xidmətlərinə görə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün təsis edilməsi haqqında" 11 iyun 2002-ci il tarixli Fərmanına uyğun olaraq 2002-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". «LegalActs» LLC (az.). legalacts.az. 02.10.2002. 2016-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-13.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Smolar şəlaləsi** (mak. Смоларски Водопад) — Makedoniya Respublikasının şərqində Yunanıstan ilə sərhəddə yerləşən şəlalə. Şəlalə Belasisa dağının şimal ətəklərində yerləşir. Şəlalə Lomnisa çayının orta axarlarında, sıx meşəlik daxilində qərarlaşır. Bu təbiət abidəsi dəniz səviyyəsindən 600 metr hündürlükdədir. Şəlalədən şimalda ona ən yaxın yaşayış məntəqəsi olan Smolari kəndi yerləşir. İnzibati baxımından Makedoniya Respublikasının Cənub-Şərq regionu, Strumisa icmasına daxildir.

Təsviri
-------

Şəlalə Lomnica çayı istiqamətində olan tektonik olaraq qeyri-sabit strukturda yerləşir. Şəlalənin töküldüyü hissədə dərin bir hovuz vardır. Bu hovuzun uzunluğu 5 metr, eni 11 metr, dərinliyi isə yerindən asılı olaraq 0,5–0,7 metr arasında dəyişir. Şəlalənin hündürlüyü 39.5–40 m arasındadır. Smolar şəlaləsi Makedoniya Respublikasında ən yüksək qalıcı şəlalə və Belasisa dağında ən yüksək olanıdır.

Şəlaləyə Smolar kəndindən getmək mümkündür. 2003-cü ildə şəlaləyə ensiz, 580 metr uzunluğu olan yol torpaq yol çəkilmişdir. Bu yolla turislər şəlaləyə gedə və geriyə qayıda bilirlər. Şəlaləyə gedən yolda 2007-ci ildə inşa edilmiş taxtadan bir bazar vardır. Burada yerli meyvə, tərəvəz və bal satılır. Bu bazar kənd üçün bir gəlir mənbəyidir. Yolda 300 daş pilləkən vardır. Bir fıstıq meşəsindən keçir və Belvoi-Deroi üzərində bir körpüdə bitir. Körpü ağac materialından inşa edilmişdir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Smolare Waterfall" (ingilis). Exploring Macedonia. 2018-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-31.
2. ↑  *Латинка Топалова-Жежиха.* Туристически пътеводител на Беласица. София: Българска фондация Биоразнообразие. 2012. 148. ISBN 978-954-9959-57-4.

Mənbə
-----


Vikianbarda Smolar şəlaləsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Водопадите на Беласица  (bol.)
**Bağırova Şövkət Əsəd qızı** (1909, Qazax qəzası – 1989, Tovuz rayonu) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (IV-V çağırış) deputatı, Azərbaycan SSR pambıq ustası.

Haqqında
--------

Şövkət Bağırova 1909-cu ildə Yelizavetpol quberniyası, Qazax qəzasının Qovlar kəndində kasıb bir ailədə anadan olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Əmək fəaliyyətinə 1931-ci ildə kolxozçu olaraq başlayan Şövkət xanım, 1946-cı ildə manqa rəhbəri, 1952-ci ildən isə Tovuz rayonu Frunze adına kolxozun briqadiri olmuşdur. Tezliklə onun briqadası doğru iş bölgüsü, təcrübədən və müasir texnologiyadan istifadə nəticəsində kolxozda və rayonda öncül briqadalardan birinə çevrildi. Briqada 1947-ci ildə 3 ha-dan hər hektardan 85,36 sentner olmaqla , 1954-cü ildə isə 43 ha-dan hər hektardan 32,6 sentnet pambıq toplamışdı.
O, 1965-1973-cü illərdə Əlimərdanlı kənd sovetinin sədri, 1973-cü ildən isə ittifaq miqyaslı təqaüdçü olmuşdur. 
Azərbaycanın sosial ictimai işlərində fəalliq göstərən Şövkət Bağırova 1951-ci ildən Sovet İttifaqı KP-nin üzvü, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin IV və V çağırış deputatı olmuşdur. 
Azərbaycan KP-nın 25-ci qurultayında nümayəndə kimi çıxış etmiş və burada KP-nın Mərkəzi komitəsinə üzv seçilmişdir.

Mükafatları
-----------

SSRİ Ali Sovetinin 10 mart 1948-ci il əmrinə əsasən yüksək dərəcədə məhsul əldə etidiyinə görə Bağırova Şövkət Əsəd qızına Sosialist Əməyi Qəhrəmanı mükafatı verilmiş, Lenin ordeni və Qızıl Oraq və Çəkic medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "**Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. BAĞIROVA Şövkət Əsəd qızı**". 2022-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-19.
2. 1 2  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası III cild. Bakı. 2011. səh. 31.
**Persepolis** (qədim fars dilində:**Parsa**, Farsca: تخت جمشید/پارسه, **Takht-e Jamshid / Təxt-i Cəmşid**) — Əhəmənilər dövlətinin paytaxtı, tarixi şəhər. Hal-hazırda xarabalıq halında olan şəhər İranın Fars ostanındakı Şiraz şəhərinin şimal-şərqində yerləşir.

Quruluşu
--------

Əhəməni imperiyasının mərkəzi olan **Persepolis**, e.ə 6. əsrin sonlarına doğru İran şahı I Dara tərəfindən qurulmuşdur. Daradan sonra taxta çıxan I Kserks və Artakserkses (Ardaşir) şəhəri böyüdərək möhtəşəm tikililərlə doldurmuşlardır.

Haqqında
--------

### Saray

Persepolisdə şah sarayları daşınma torpaqla düzəldilən, təpəsi 473 metr uzunluğunda, 86 metr genişliyində və 13 metr hündürlüyü olan düzəlmə bir təpə üzərində inşa edilmişdilər. Sarayların olduğu bu terrasa iki geniş pilləkənlə çıxılırdı. Pilləkənlərin yan divarları qabartma heykəllərlə doludur.

I Kserksin taxt salonunda, hər biri 20 metr hündürlükdə olan ve üzərində 2 metr hündürlüyündə başlıqları olan 100 sütun var idi. Başlıqlar buğa və insan şəklində idilər. Sarayın iki böyük sütunla möhkəmləndirilən qapısının hündürlüyü 11 metrdir. Qapıdakı sütunların qarşısında, üzləri insan şəklində olan iki buğa heykəli vardır.

### Qarşılama salonu

Daranın Misirdəki daş karxanalarından gətirilən blok daşlarla düzəldilmiş "Apadama" adlı qaşılama salonuna 10.000 nəfər insan yerləşirdi. Bu qədər böyük bir qapalı salon başqa heç bir sarayda görülməmişdir. Xəzinə sarayının geniş dəhlizinə açılan 4 böyük taxta qapısı vardı ve bunlar rəngli və bəzəkli alçılarla bəzədilmişdir.

Persepolisdə böyük sütunlar üzərində, Farsların inanclarını əks etdirən heykəllər vardır. Bunlar xeyir simvolu olan yarı insan bir döyüşçü ilə şər simvolu olan bir canavarın mübarizəsini və xeyir simvolunun zəfərini göstərir.

### Şah məzarları

Persepolisin yaxınlığındakı qayalıq dağın yamaclarında bir-birindən 8–10 km uzaqlıqda, qayalar oyularaq düzəldilən və saray görkəmli iki sərdabə məzar vardır. Frigiya kral məzarlarına bənzəyən bu məzarlar "Təxt-i Cəmşid" və "Nəqş-i Rüstəm" adlandırılırlar. Bunlardan biri Daranın məzarıdır.

E.ə.331-ci ildə Makedoniyalı İsgəndər Farsları məğlub edərək şəhəri yandırdı. Bundan sonra şəhər torpaq qalıqları altında qaldı və tarix səhnəsindən çəkildi.

Persepolis

İstinadlar
----------

1. ↑  Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins. Pimlico, 1998. S. 43. ISBN 0-7126-6612-5
2. ↑  .
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-12-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-03.

Həmçinin bax
------------

Əhəməni İmperiyası

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2007-10-10 at the Wayback Machine
**Əhməd Şimşirgil** (1959) — Türkiyə tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor.

Əhməd Şəmşirkil

Həyatı
------

Əhməd Şimşirgil 1959-cu ildə Boyabadda doğulub. İlk, orta və lisey təhsilini eyni yerdə tamamladı.1978-ci ildə Atatürk Üniversitetinin ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölümünə daxil olur və 1982-ci ildə məzun olur.

1983-cü ildə eyni bölümdəki Yeniçağ Anabilim Dalıından Araşdırma Görevlisi olaraq vəzifəye başlayır. 1985-ci ildə Yüksek Lisansını (aspiranturanı) tamamlayır. 1989-cu ildə Marmara Universitetinin fənn ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölümünə keçir. 1990-cı ildə *Osmanlı Taşra Teşkilatından Tokat (1455-1574)* adlı dissertasiyası ilə tarix doktoru elmi adını alır. 1997-ci ildə *Uyvar'ın Osmanlılar Tarafından Fethi ve İdaresi* adlı araşdırması ilə dosent vəzifəsinə seçilir.

Seyid Muradinin qələmə aldığı Barbaros Xeyrəddin paşa'ın qəzaları *Kaptan Paşanın Seyir Dəftəri* adı sadələşdirərək, ayrıca Osmanlı tarixini ilə ilgili *Kayı I* ,*Kayı II*,*Kayı III*,*Taşa Yazılan Tarix Topkapı Sarayı* və *Ahmet Cevdet Paşa və Məcəllə* adlı əsərlərini nəşr etdirdi. 2003-cü ildə professor kodrosuna keçən Şimşirgilin Osmanlı şəhər tarixi,siyasi həyatı və təşkilatı ilə ilgili çesidli dərgilərdə dərc olunmuş çox sayda elmi məqaləsi vardır.

Evlidir və üç övlad atasıdır.

Əsərləri
--------

* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı I*, *Tarih Düşünce Kitapları. İstanbul, 2004, 1. baskı, ISBN 9756300008.*
* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı II*, *Şems Yayıncılık. İstanbul, 2006, 1. baskı, ISBN 9944-304-00-X.*
* *Birincil Kaynaklardan Osmanlı Tarihi Kayı III*,  *KTB Yayınları (Ademder). İstanbul, 2009, 1. baskı ([)*
* *Kaptan Paşa'nın Seyir Defteri: Gazavât-ı Hayreddin Paşa*, *Seyyid Murâdi; Türkçeleştiren: Ahmet Şimşirgil. Babıali Kültür Yayıncılığı. İstanbul, 2003, ISBN 975-8486-24-1.*
* *Topkapı Sarayı: Taşa Yazılan Tarih.*, *Tarih Düşünce Kitapları İstanbul, 2005, ISBN 975-6300-12-4.*
* *Osmanlı Tarihi, Ufukların Padişahı: Kanuni, Kayı IV*,  *KTB Yayınları (Ademder). İstanbul, 2011, 1. baskı ([)*

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi
* En:wikipedia Ahmet Şimşirgil maddesi
* Biyografi ve diğer çalışmaları hakkında
* "Ahmet Şimşirgil`le Osmanlı Devleti üzerine sohbet" Tûbâ Karabey
* Ahmet Şimşirgil Resmi Sitesi
Lopopeysa.
Lopopeysa geyinmiş İslandiyalı qızlar
Lopopeysa və ya İsland sviteri, İslandiyada üst geyim növü.

Sviter stilində toxunan lopopeysa XX əsrin ortalarında İslandiyada meydana gəlmişdir. O zaman İslandiya bazarına xarici məhsulların kütləvi idxalı nəticəsində yerli istehsal məhsulları tamamilə sıxışdırıldı. Ölkədə istehsal olunan qoyun yunundan səmərəli istifadə olunması istiqamətində aparılmış araşdırmalar nəticəsində lopopeysa geyim növü yaranmışdır. Tezliklə bu geyim island qadınlarının böyük maraq göstərdikləri milli kostyumlardan birinə çevrildi. Hazırda lopopeysadan təkcə qadınlar deyil, kişilər də istifadə edirlər.

Lopopeysanın toxunması üçün yalnız qoyun yunundan istifadı olunur. Lopopeysa üçün ənənəvi rənglər qara və ağ rənglər hesab olunsa da, hazırda İslandiyada müxtəlif rənglərdə lopopeysalara rast gəlmək mümkündür. Qalın və qaba yundan toxunan İslandiya lolopeysası qış üçün adi geyim parçasıdır, bədəni çox isti saxlayır. Paltarın ön və arxa tərəfləri arasında heç bir fərq yoxdur .

Bəziləri səhvən lopopeysanı Norveç sviteri də adlandırsalar da, onlar bir-birindən dizayn və naxış baxımından fərqlidirlər. İslandiya lolopeysası üçün boyun və çiyin ətrafında çox rəngli dəyirmi boyunluq tipikdir. İslandiyada Lopopeysa ənənəsi 20-ci əsrin əvvəllərində daha qalın yundan istifadə etməyə cəhd göstərilməsi ilə başlanılmışdı. Bu təcrübələrlə bağlı ilk məqalə 1923-cü ildə İslandiyada meydana çıxmışdı.

Mənbə
-----

* þróun og hönnun íslensku lopapeysunnar (Ásdís Jóelsdóttir,2014)|mánuðurskoðað=25. janúar|
* Harpa Hreinsdóttir. „Íslenska lopapeysan"  17.8.2010
* Harpa Hreinsdóttir. „Hin eina sanna Eskimó peysa; í tilefni 80 ára afmælis? "26.12.2010
* Harpa Hreinsdóttir. „Hvað er íslenska peysa?" Hvað er  28.12.2010

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2013-01-05 at Archive.today Íslensk þjóðernishyggja — Hin heilaga rolla! (isl.)
2. ↑  Soffía Valdimarsdóttir. „Hvað er íslenska lopapeysan gömul og hver er uppruni hennar?". Vísindavefurinn 23.8.2013.  Arxivləşdirilib 2023-07-27 at the Wayback Machine. (Skoðað 23.8.2013).
3. ↑   |titel=History of Lopi sweater |werk=*kertzer.com* |archiv-url= |archiv-datum=2012-06-19 |abruf=2018-02-11 |sprache=en |offline=1}}
**Vaqif Rafiq oğlu Dərgahlı** (1969, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargah rəisinin Katibliyinin rəisi. Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin sabiq rəisi (2013-2021). Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki.

Həyatı
------

Vaqif Dərgahlı 1969-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1991-ci ildə Lvov Ali Hərbi Siyasi Məktəbinin hərbi jurnalistika fakültəsini bitirib.

1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətdədir.

Müxtəlif vaxtlarda Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətində, Hərbi Elmi Mərkəzində, İnformasiya İdarəsində, Müdafiə Nazirinin Katibliyində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib.

31 dekabr 2013-cü il tarixində Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin olunub.

1 sentyabr 2021-ci il tarixində Müdafiə nazirinin müvafiq əmri ilə Müdafiə Nazirliyinin Baş Qərargah rəisinin Katibliyinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vaqif Dərgahlı və Anar Eyvazov yeni vəzifəyə təyin olundu
**Mintimer Şarip oğlu Şaymiyev** (tatar. Минтимер Шәрип улы Шәймиев (Mintimer Şərip ulı Şəymiyev) *rus.* Минтиме́р Шари́пович Шайми́ев; 20 yanvar 1937, Ənək[d], Tatarıstan MSSR, RSFSR, Kalinin rayonu[d], SSRİ) — Rusiya Federasiyasının tərkibində olan Tatarıstan Respublikasının birinci prezidenti. Etnik tatardır. İlk dəfə 12 iyun 1991-ci ildə prezident təyin olunmuş və bu vəzifəyə üç dəfə ardıcıl olaraq yenidən seçilmişdir.

Həyatı
------

Şaymiyev 1937-ci ildə Tatarıstan MSSR-nın Aktanışski rayonunun Anyakovo kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Kazan Kənd Təsərrüfatı İnstitutundan məzun olmuş və kənd təsərrüfatı mühəndisi kimi işləməyə başlamışdır. 1963-cü ildə Kommunist Partiyasına üzv olmuş və 1967-ci ildə Tatarıstanın regional partiya təşkilatında kənd təsərrüfatı üzrə şöbə müdirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Şaymiyev 1969-cu ildə respublikanın Meliorasiya və Su Təsərrüfatı naziri, 1983-cü ildə isə Tatar Nazirlər Kabinetinin sədr müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1989-cu ilin sentyabrında Tatarıstan Kommunist Partiyasının baş katibi vəzifəsini yerinə yetirmiş və elə həmin il SSRİ Xalq Deputatları Konqresinə seçilmişdir. 1990-cı ilin aprelində Tatarıstan Ali Sovetinə spiker təyin olunub. 31 avqust 1990-cı ildə Ali Sovet Tatarıstanın suverenliyini elan etdikdən sonra, 12 iyun 1991-ci ildə Şaymiyev Tatarıstan SSR-nın prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1992-ci ilin martında Tatarıstanın suverenliyi ilə bağlı keçirilən referendum zamanı səsvermədə iştirak edənlərin 62%-i suverenliyin leyhinə səs vermişdir. O, 2001-ci ildə Moskva şəhərinin meri Yuri Lujkovla birlikdə Vahid Rusiya partiyasının qurucusu olmuşdur.

Şaymiyev 2010-cu ilin yanvarında növbəti dəfə Tatarsıtan prezidenti olmaqdan imtina etmiş və Tatarıstanın Baş Naziri Rüstəm Minnexanovun bu vəzifəyə təyin olmasına üstünlük vermişdir. Nəticədə, 27 yanvar 2010-cu ildə o zamankı Rusiya Federasiyası prezidenti Dmitri Medvedyev Minnexanovu Tatarıstan prezidenti vəzifəsinə təyin etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Tatarıstan
* Rüstəm Minnexanov

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Mintimer Şaymiyev ilə əlaqəli mediafayllar var.

* первый глава Республики Татарстан
* Справка на сайте Совета Федерации[*ölü keçid*]
* Official website of Mintimer Shaimiev

1. ↑  Mintimer Schaimijew // Munzinger Personen (alm.).
**Kuhtəpə** (*ing.* Pushti Kuh) — İran ərazisində Luristan bölgəsinin ən qərb hissəsində yerləşir. Luristana İran platosundan baxıldığı zaman Mesopotamiya ovalığına qədərki son böyük silsilə olan Kabirkuh dağ silsiləsi ilə iki coğrafi bölgəyə bölünür. Qərb hissəsi *Pushti Kuh*, sözün mənası "dağın arxası" deməkdir. Daha böyük şimal və şərq hissəsi isə *Pish-e Kuh* və ya "dağdın önü" adlanır. Kuhtəpə müasir inzibati sərhədlərdə indiki İlam əyalətində İranın Kirmanşah, Luristan və Xuzistan əyalətləri ilə İran-İraq sərhədi arasında yerləşir. Mayor Henri C. Ravlinson bölgəni araşdıran ilk avropalı idi. 1836-cı ildə bir alayla Pushti Kuha girərək, Sirvan və Dara Şəhrdə Sasani/İslam xarabalıqlarının olması haqqında məlumat vermişdir. İlk dəfə 19-cu əsrin sonlarında Jak de Morganın başçılıq etdiyi Fransız Arxeoloji Missiyası tərəfindən İlam və Saymara çayı boyunca Susamaya səyahət edən zaman daha ətraflı sənədləşdirilmişdir.

Neolit və Eneolit dövrləri
--------------------------

Kuhtəpədən məhdud sayda arxeoloji tapıntılar mövcuddur. Mehran yaxınlığındakı Əmirabadda Erkən Neolit dövrü aşkarlandı. Orta Eneolit dövrü qəbiristanlıqları Meyma çayı boyunca Hakalan və Dum Qar Parçinadan aşkarlandı. Uruk dövrünə aid tapıntılar hələlik Kuhtəpədən aşkarlanmamışdır. Orta Xalkolit dövrünə aid 200-dən çox daşdan hazırlanmış məzarları qazıldı. İnsan qalıqları ilə bağlı antropoloji tədqiqat aparılmadı, lakin terpenativqeydlər götürülmüşdür. Qəbir əşyaları arasında dulusçuluq məmulatı və daş qablar, silahlar (nizə, balta, çəkic), möhürlü daşlar vs aşkarlandı. Diqqəti çəkən mis mace başı və dayanan bir qadının və bir öküzün saxsı heykəlləri var. Boyalı dulusçuluq repertuarına keçi və stilizə edilmiş keçi başları, həmçinin bitki və həndəsi motivlər daxil edilmişdir. Diqqəti çəkən məmulatlar arasında tunc toppuz başı, aya üstə dayanan bir qadın və bir öküzün saxsı heykəlləri vardır. Boyalı dulusçuluq məmulatları arasında keçi və keçi başları motifləri, həmçinin bitki və həndəsi motivlər vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Henry C. Rawlinson, "Notes on a march from Zohab, at the Foot of Zagros, along the Mountains to Khuzistan (Susiana), and from Thence through the Province of Luristan to Kirmanshah, in the Year 1836," JRGS 9, 1839, pp. 26-116.
2. ↑  Jacques de Morgan, Mission Scientifique en Perse, tome quatrième, Recherches Archéologiques, première partie, Paris, 1896.
3. ↑  Ernie Haerinck and Bruno Overlaet, The Chalcolithic Period, Parchinah and Hakalan: the excavations in Luristan, Pusht-i Kuh (1965 - 1979), Luristan Excavation Documents 1, Brussels, 1996.
Media
-----

Azərbaycanda olan kütləvi informasiya vasitələrinin böyük qismi Bakı şəhərində cəmlənmişdir.

Telekanallar
------------

Bakıda demək olar kı ölkənin ən iri milli telekanalları yayım aparır: AzTV (dövlət), Azad Azərbaycan (özəl), Ictimai TV (dövlət), Lider TV (özəl), Space TV (özəl), Xəzər TV (özəl), Mədəniyyət TV, İdman Azərbaycan TV.

Radio
-----

İri şəhər radiostansiyalarından İctimai Radio, Radio Antenn, Burc FM, Lider FM Jazz və s göstərmək olar. Radiolar:ANS ÇM, Araz FM, ASAN Radio, Avto Radio (Azərbaycan), Azad Azərbaycan radiosu, Azərbaycan Dövlət Radiosu, Baku.fm, Buta FM, Bürc FM, Lider Jazz FM, Media FM.

ANS ÇM Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionunda ilk FM-diapozonunda ilk müstəqil radio olmuşdur.

Mətbu orqanlar
--------------

Bakıda Azərbaycan (dövlət), "Zaman", "Exo" (gündəlik), "Baku Today", Yeni Müsavat, İki sahil və s. böyük tirajlı qəzetlər buraxılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "BBC News — Azerbaijan country profile". 2009-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-21.
2. ↑  "Most Popular Azeri Commercial Broadcaster Taken Off Air". United Nations Development Programme (via BBC Online). 2006-11-25. 2012-04-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-22.  (#apostrophe\_markup)

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Televiziya və Radio Şurası
* Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti
**İlya Qriqoryeviç Çavçavadze** (1837-1907) — Gürcü şairi, publisisti, knyaz.

Həyatı
------

İlya Qriqoryeviç Çavçavadze (1837-1907) XIX əsrdə Gürcüstanda milli-azadlıq hərəkatının ideyalarını ifadə edən şəxlərdən olub. Yeni gürcü ədəbiyyatının banisi hesab olunan Çavçavadze peşəkar gürcü teatrının fəaliyyətinin bərpası, ədəbi və teatr tənqidinin formalaşmasından ötrü müstəsna xidmətlər göstərib. Çavçavadze sosial-demokratlar tərəfindən hazırlanmış sui-qəsdin qurbanı olub.

Fəaliyyəti
----------

Yaradıcılığı
------------

Kəlamları
---------

Gürcü yazıçısı və mütəfəkkiri İlya Çavçavadze Rusiyanın ali məmurlarına müraciətində belə yazmışdı: "Zati-aliləri, erməni əhalisinin mərkəzi rus torpaqlarında məskunlaşdırılmasına icazə verməyin. Ermənilər elə zaddırlar ki, bir neçə on il rus ərazisində yaşadıqdan sonra dünyaya car çəkəcəklər ki, bu torpaqlar, guya ki, onların ata və babalarınındır".

Məşhur gürcü şairi və publisisti İlya Çavçavadze bu iyrənc yalanları və ermənilərin gürcülərə qarşı tarixi-arxeoloji təcavüzlərini ifşa edərək yazırdı: "Onlar bizim adımızı biabır etməklə, bizi milli ləyaqətimizdən məhrum etməklə kifayətlənməyib, bizi dünyadan sıxışdınb çıxarmaq üçün qanla boyanmış tariximizi də, salnamələrimizi də, tarixi xatirə və abidələrimizi də, tarixi sərvətlərimizi də danırlar, müxtəlif fırıldaqlarla öz adlarına çıxırlar".

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) · Brockhaus |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12126659s · GND: 118867830 · ISNI: 0000 0000 8129 9067 · LCCN: n80138483 · NKC: ola2002159064 · NLP: a0000003177843 · NTA: 071272348 · NUKAT: n2011222631 · SUDOC: 115264949 · VIAF: 51723484 · WorldCat VIAF: 51723484 |

 |
**Həmişəyaşıl sərv** (*lat.* Cupressus sempervirens) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin cupressales dəstəsinin sərvkimilər fəsiləsinin sərv cinsinə aid bitki növü.

Yabanı halda Kiçik Asiya, İran, Kipr, Krit və Rodos adalarında yayılmşdır. Hündürlüyü 30 m olan düzqamətli gövdəyə malik, üfüqi formalı, enli-piramidal çətirli ağacdır. İynəyarpaqları xırda, uzunsov-rombşəkillidir, xaçşəkilli yerləşir və zoğlara sıx bitişmişdir. Boz-qonur, yumru qozaların diametri 3 sm-ə çatır, qısa budaqlardan sallanır. Toxumları qırmızı-qonur, ensiz qanadlıdır, hər qabıq altında 20 ədədə qədərdir. Xüsusilə cavan bitkilər tez böyüyür, 100 yaşında maksimum hündürlüyə çatır.

Kölgəyə davamlıdır. Şəhərin əlverişsiz şəraitinə, uzunmüddətli quraqlığa dözür. Torpağa az tələbkardır, daşlıq və əhəngli, quru və az duzlu, dərin və təzə torpaqlara adavamlı, çox rütubətli torpaqlara isə davamsızdır. Budanmanı yaxşı keçirir. 5-6 yaşından toxum verməyə başlayır. Dekorativ xüsusiyyətlərə malik olmasına görə qədimdən bağ-park incəsənətində geniş istifadə edilir. Abşeronun sərt şaxtalarına davamlıdır. Onun tünd-yaşıl rəngli olması memarlıq cəhətdən park landşaftında özünəməxsus yer tutur. Bu forma böyük qrup və massivlərdə, budanmış divarların ətrafında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1778-ci ildən becərilir. Tərkibində terpen karbohidrogenləri və onların əlavələri vardır. Əsəb sistemi gərginliyini və yorğunluğu aradan qaldırmaq üçün aromaterapiyada istifadə edilir. Toxumlarla və ya uc qələmləri ilə çoxaldılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1002.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q147513
* Wikispecies: Cupressus sempervirens
* APDB: 130995
* APNI: 116778
* ARKive: cupressus-sempervirens
* Calflora: 9316
* Conifers.org: Cupressus\_sempervirens
* Ecocrop: 5050
* EoL: 1034869
* EPPO: CVBSE
* FloraBase: 44794
* FoAO2: Cupressus sempervirens
* FoC: 200005421
* FoIO: CUPSEM
* GBIF: 2684030
* GRIN: 12665
* iNaturalist: 64261
* IPNI: 261974-1
* IRMNG: 10591045
* ISC: 17105
* ITIS: 183456
* IUCN: 32518
* MoBotPF: 279588
* NBN: NBNSYS0000042098
* NCBI: 13469
* NZOR: f341dfc0-3824-4380-a7bf-1ec2980f3aab
* NZPCN: 3713
* PalDat: Cupressus\_sempervirens
* PFI: 167
* Plant List: kew-2748781
* PLANTS: CUSE2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:261974-1
* Tropicos: 9400073
* VicFlora: dcfd2399-5114-4d6b-aa9d-996c19117b18
* WCSP: 383232
* WoI: 317
* WFO: wfo-0000630789

 |
*Pinus sylvestris* 
**Adi şam** Skandinaviya, Avropa, İspaniya, İtaliya və Balkan yarımadası, Atlantik okeanı sahillərindən başlayaraq Sakit okean sahillərinə kimi geniş ərazini əhatə edir. Qayalarda və daşlı yamaclarda bitir. Həmişəyaşıl, hündürlüyü 40 m-ə, gövdəsinin dimateri 60 sm-ə çatan ağacdır. Uzunömürlüdür, 300 ilə kimi yaşayır. Dirək gövdəsinin qabığı bozumtul-qonur, qalın, qeyri-bərarər çatlıdır, budaqları qırmızımtıl-sarı, nazik qabıqla örtülüdür. Seyrək çətirli, iynəyarapqları tünd-yaşıldır, aşağı budaqları töküldükdən sonra çətiri ensizləşir. Uc tumurcuqları yumurtavarı və ya yumurtavarı-konusvarı, qabıqları enli-neştərvarı və ya üçkünc, kənarları seyrək, saçaqlı və saçaqsızdır. 
Adi şamın qozaları may ayında əmələ gəlir, yazda yetişir. Qozaları yumurtavarı-konusvarı, yetişdikdə bönövrəyə qədər açılırlar. Apofizləri bir az piramidal-yuxarı qalxandır. Toxumları ağımtıl, bozumtul rəngdə olub, diametri 3–4 mm-dir, 1000 ədəd toxumun çəkisi orat hesabla 6,3 qr-dır. Torpağa az tələbkardır, qeyri-münbit torpaqlarda da inkişaf edir. Şaxtaya və quraqlığa davamlıdır. Şəhərin qeyri-münasib mühitinə (qaza, tüstüyə və s.) dözmür. Azərbaycanda Bakı, Tovuz, Ağstafa, Quba, Şamaxı, Qax, Şəki, Zaqatala, Balakən, Oğuz, Xaçmaz, Xankəndi və Göygöl rayonlarının park və bağlarında təsadüf olunur. Oduncağı qiymətlidir, sənayenin müxtəlif sahələrində istifadə edilir. Adi şamın oduncağından metil və etil spirti, qatran, skipidar, fenol, kanifol və digər kimyəvi maddələr alınır.

Məlumat mənbələri
-----------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q133128
* Wikispecies: Pinus sylvestris
* ARKive: pinus-sylvestris
* BioLib: 2312
* Calflora: 9384
* Ecocrop: 8658
* EoL: 1059929
* EPPO: PIUSI
* EUNIS: 150624
* FEIS: pinsyl
* FNA: 200005358
* FoC: 200005358
* GBIF: 5285637
* GRIN: 28552
* iNaturalist: 5872289
* IPA: 32317645830
* IPNI: 263353-1
* IRMNG: 10586133
* ITIS: 183389
* IUCN: 42418
* MichiganFlora: 1926
* MoBotPF: 285005
* NBN: NBNSYS0000004629
* NCBI: 3349
* NZOR: 0e15e0cc-1f5e-4bd7-87c2-e60929f15464
* NZPCN: 3091
* PalDat: Pinus\_sylvestris
* PFI: 156
* PPE: pinus-sylvestris
* Plant List: kew-2562297
* PLANTS: PISY
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:263353-1
* Tropicos: 24900220
* VASCAN: 7196
* WCSP: 380126
* WisFlora: 4507
* WFO: wfo-0000481648

 |

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1000.
Masaüstü medal
**Masaüstü medal** — həm ənənəvi medal, həm də xatirə və ya xatirə sikkəsi ilə oxşarlıqları olan xatirə nişanıdır. Bu, adətən müəyyən bir hadisənin şərəfinə verilən və ya görkəmli şəxsiyyətə verilən mükafatdır. Stol medalı stenddə yerləşdirilir, onu stolun və ya hər hansı digər səthin üzərinə qoymaq olar.

Adi medallardan fərqli olaraq, stolüstü medalın bərkidiciləri yoxdur və buna görə də tez-tez sikkə ilə müqayisə edilir. O, müxtəlif materiallardan, o cümlədən mis, bürünc, qızıl, gümüş və ya platin kimi qiymətli metallardan hazırlana bilər. Stolüstü medallar mum tökmə və ya kabartma da daxil olmaqla müxtəlif üsullardan istifadə etməklə hazırlana bilər. Onlar həmçinin emal, sinkləmə, qumlama və digər üsullarla işlənə bilər.

Stolüstü medal adətən səthdə dayanmağa imkan verən stendlə gəlir. Masa medalları üçün stendlər təbii ağac, akril, keramika və ya metal kimi müxtəlif materiallardan hazırlana bilər. Onlar sadə bir forma ola bilər və ya oyma, aşındırma, lazer kəsmə və digər emal növləri ilə bəzədilə bilər.

Stol medalı numizmatik kolleksiyalar üçün vacib bəzəkdir və qaliblər və ya hörmətli şəxslər üçün arzu olunan mükafat ola bilər. Uzun bir tarixə malikdir və ilk dəfə Rusiyada Böyük Pyotrun dövründə meydana çıxdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-03.
**Ölü şairlər cəmiyyəti** (*ing.* Dead Poets Society) — rejissor Piter Uirin 1989-cu ildə çəkdiyi bədii film.

Ən yaxşı orijinal ssenariyə görə "Oskar", həmçinin film "Ən yaxşı film" və "Ən yaxşı kişi roluna görə" (Robin Vilyams) nominasiyalarında da irəli sürülmüşdür. İlin ən yaxşı filmi və ən yaxşı musiqiyə görə iki "BAFTA" mükafatı.

Filmdə öz şagirdlərini həyatlarını dəyişdirməyə çağıran və onlarda poeziya və ədəbiyyata maraq oyadan ingilis dili və ədəbiyyat müəllimindən danışılır. Filmdəki hadisələr Vermont şatatındakı Velton şəhərinin uydurulmuş akademiyasında cərəyan edirlər.

Məzmunu
-------

Yeddi gənc: Nil Perri (Robert Şon Leonard), Todd Enderson (İtan Houk), Noks Overstrit (Coş Çarlz), Çarli "Yeni möcüzə" Dalton (Geyl Hansen), Riçard Kameron (Dilan Kassman), Stiven Miks (Allelon Ruciero), Cerard Pitts (Ceyms Uoterston) ABŞ-nin məşhur "Wellton" akademiyasının şagirdləridirlər. Akademiyanın əsasında dörd prinsip dayanır: "Ənənə", "Şərəf", "İntizam" və "Kamillik" ("Tradition", "Honour", "Discipline" və "Excellence"). Lakin şagirdlər özləri "Hellton" (tərcümədə — "cəhənnəm") adlandırdıqları məktəbin əsaslarına başqa məna verirlər — "Parodiya", "Dəhşət", "Tənəzzül" və "Zibil" ("Travesty", "Horror", "Decadence" və "Excrement").

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  .
6. ↑   (ing.). Box Office Mojo.
7. ↑  Swedish Film Database (швед.). Svenska Filminstitutet.
8. ↑  IMDb (ing.). 1990.
9. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
10. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
11. ↑  .
**Uncharted: Fight for Fortune** — 2012-ci ilin dekabrın 4-də satışa çıxarılan oyun, Uncharted seryasına əsaslandırılmış bir sıra əsaslı strategiya kart oyunudur. Oyun, iki oyunçunu seriyadaki obrazları təmsil edərək bir-birlərinə qarşı döyüşdürür. Oyunçular qarşı tərəfi məğlub etmək üçün kart dəstələrindən istifadə edirlər. Oyun, Uncharted: Golden Abyss ilə əlaqə quraraq, oyundakı irəliləmələrinə və qazanmış olduqları kuboklara əsaslanaraq oyunçuların yeni kartlar qazanmağına imkanı verir. Əsas oyundan olan kartlar Uncharted: Drake’s Fortune, Uncharted: Golden Abyss və Uncharted: Indra'nın Gözü'ndən gəlir. PlayStation Network'da Uncharted 2: Among Thieves və Uncharted 3: Drake’s Deception-dan kartlar əlavə etmək üçün iki genişlətmə paketi hazırlandı.

Qəbulu
------

**Uncharted: Fight for Fortune** satışa çıxarıldıqdan sonra müsbət fikirlərlə qarışdı. Destructoid jurnalisti Kris Karter oyunun 7.5 / 10 verərək, "Təməlində, **Uncharted: Fight for Fortune**, Magic: The Gathering-ın elementlərini daşıyan, sadələşdirilmiş bir vəsait rəhbərliyi oyunudur" dedi. Metacritic-də oyun 25 şərh ilə hesablandıqdan sonra 67/100 bal aldı, yəni qısaca oyun "qarışıq və orta baxış" aldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Moriyarti, Kolin (19 noyabr 2012). "Sony Unveils Uncharted: Fight For Fortune For PS Vita" Arxivləşdirilib 2013-01-25 at Archive.today. 2012-ci il noyabrın 18-də alındı.
2. ↑  Karter, Kris (7 dekabr 2012). "Review: Uncharted: Fight for Fortune" Arxivləşdirilib 2013-01-22 at the Wayback Machine. Destructoid. 2012-ci il dekabrın 7-də alındı.
3. ↑  "Uncharted: Fight for Fortune" Arxivləşdirilib 2019-03-10 at the Wayback Machine. *Metacritic*. 2012-ci il dekabrın 7-də alındı.
**Ceyms Eygin "Cim" Kerri** (17 yanvar 1962-ci il) - Kanadalı aktyor, komediya ustası və prodüser. Cim 3 dəfə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görülüb. Hollivudun ən böyük və tanınmış ulduzlarından biridir.

Həyatı
------

Cim Kerri Nyumarket, Ontario, Kanadada anadan olmuşdur. Özündən böyük iki bacısı və bir qardaşı var. Əqidəcə katolik xristiandır. Ana tərəfdən fransız, irland, şotland və ata tərəfdən Kanadalı fransızdır.

Kariyerası
----------

İlk çıxışını "In Living Color" isimli bir tv şousunda etdi. Etdiyi qeyri-adi hərəkətlər və üz mimikaları ona erkən uğur gətirmişdi. 1994-cü ildə çəkildiyi Maska filmi isə ona dünya şöhrəti gətirdi. 1995-ci ildə Batman Forever filmində də eyni uğuru təkrarladı. Aktyor komediya ustası kimi tanınsa da çəkildiyi The Truman Show, Man on the Moon və s. kimi filmlərdə özünü dram aktyoru kimi də təsdiqlədi. Aktyor indiyə kimi Oskar mükafatı almasa da üç dəfə "Qızıl Qlobus" mükafatına sahib çıxmışdır. Bəzi animasiya filmlərində səsləndirmə fəaliyyəti də olmuşdur. Ssenaristi olduğu filmlər də var.
**Məsəl** — şifahi xalq yaradıcılığının növlərindən biri. Məsəldə müəyyən bir həyat hadisəsi haqqında ümumiləşdirilmiş və məcazi fikir öz əksini tapır. Məsəl yığcamlığına və hikmətli məzmununa görə atalar sözünə oxşasa da, ondan fərqlənir. Atalar sözündən fərqli olaraq, məsəldə fikir bitkin olmur, yarımçıq şəkildə bildirilir, müstəqil işlənə bilmir. Həm də məsəldə didaktika elementləri atalar sözündə olduğu kimi qabarıq şəkildə nəzərə çarpmır. Buna görə də məsəldə müstəqillik funksiyası o qədər də güclü deyil. Məsəl hər hansı bir əhvalatın, yaxud hadisənin ibrətamiz yekunu, təhkimçinin fikrini qüvvətləndirmək məqamı kimi meydana çıxır. Məsələn: "Sən çaldın", "Qələt yağ küpəsindədir", "Dava yorğan davasıdır" məsəlləri Molla Nəsrəddin lətifələri, "Çünki oldun dəyirmançı, çağır gəlsin dən Koroğlu", "Ölüb Fərhad, gəlmir külüngünün səsi", "Leyliyə Məcnun gözü ilə bax", "Bütövü kəsmə, paraya dəymə, doğra, doyunca ye" kimi məsəllər lətifələr, dastanlar, əfsanələr, nağıllar əsasında yaranmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, səh.441

Mənbə
-----

* Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, 509 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* Bədii ədəbiyyat, ədəbiyyatşünaslıq və onun sahələri Arxivləşdirilib 2008-01-23 at the Wayback Machine
* Şifahi xalq ədəbiyyatı Arxivləşdirilib 2011-08-07 at the Wayback Machine
* Azərbaycan türklərinin xalq yaradıcılığı
Axtarış botunun arxitekturası
**Axtarış botu** — Ümumdünya hörümçək torunu sistematik şəkildə analiz edən və adətən veb indeksləşdirmə məqsədilə axtarış motorları tərəfindən idarə olunan internet botu.

Veb axtarış mühərrikləri və bəzi digər veb-saytlar öz veb məzmununu və ya digər saytların veb məzmununun indekslərini yeniləmək üçün axtarış botundan istifadə edirlər. Axtarış botu axtarış mühərriki tərəfindən emal edilməsi üçün səhifələri kopyalayır. Bu da istifadəçilərə daha səmərəli axtarış edə bilmə imkanı verir.

Axtarış botları ziyarət edilən sistemlərdə resursları istehlak edir və tez-tez saytları xəbərsiz ziyarət edirlər. Böyük səhifə kolleksiyasına rast gəldikdə planlama, yüklənmə və "nəzakət" problemləri gündəmə gəlir. Bunu axtarış botuna bildirmək üçün indekslənmək istəməyən ictimai saytlar üçün mexanizmlər mövcuddur. Məsələn, `robots.txt` faylı botlardan veb-saytın yalnız müxtəlif hissələrini indeksləşdirməyi və ya ümumiyyətlə indeksləşdirməməyi tələb edə bilər.

İnternet səhifələrinin sayı olduqca çoxdur; hətta ən böyük botlar belə tam indeks yaratmaqda çətinlik çəkirlər. Bu səbəbdən, axtarış sistemləri Ümumdünya hörümçək torunun ilk illərində, 2000-ci ildən əvvəl müvafiq axtarış nəticələrini vermək üçün mübarizə aparırdılar. Bu gün müvafiq nəticələr demək olar ki, dərhal verilir.

Axtarış botları hiperlinkləri və HTML kodunu təsdiqləyə bilər. Onlar həmçinin veb skreypinq və məlumatlara əsaslanan proqramlaşdırma üçün istifadə edilə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Avtomatik indeksləmə
* Gnutella
* Veb arxivləşdirmə
* Webgraph
* Oflayn oxucu
* Axtarış mühərriki skreypinqi
* Veb skreypinq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Web Crawlers: Browsing the Web". 2021-12-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Cho, Junghoo, "Web Crawling Project", UCLA Computer Science Department.
* A History of Search Engines, from Wiley
* WIVET is a benchmarking project by OWASP, which aims to measure if a web crawler can identify all the hyperlinks in a target website.
* Shestakov, Denis, "Current Challenges in Web Crawling" and "Intelligent Web Crawling", slides for tutorials given at ICWE'13 and WI-IAT'13.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4796298-7 · Microsoft: 13743948 |
Müharibə cəbhələri
**Fransız-hindu müharibəsi** — 1754-1763 illəri arasında Şimali Amerikada İngiltərə ilə Fransa arasında müharibə idi. Müharibə yeddiillik müharibənin Şimali Amerika hissəsini əhatə edirdi.

Müharibə Britaniya Amerikası müstəmləkələri ilə Yeni Fransa müstəmləkələrinin qarşı-qarşıya gəlməsi ilə başladı. Hər iki tərəfdə - Böyük Britaniya və Fransa qüvvələri və Amerikan Hindi müttəfiqlərinin hərbi qüvvələri tərəfindən dəstəkləndi. Müharibənin əvvəlində Fransanın Şimali Amerika koloniyalarında təxminən 60.000 mühacir və ingilislərin Şimali Amerika koloniyalarında 2 milyon mühacir var idi. Sayları az olan fransızlar xüsusilə hindilərə bağlı idi. 1756-cı ildə Avropa ölkələri bir-birlərinə müharibə elan etdilər, aylarla davam edən yerli qarşıdurmalardan sonra müharibəni qitələrarası münaqişə ilə regional bir məsələyə çevirdilər.

İstinadlar
----------



1. 1 2  Arxivlənmiş surət. ISBN 978-0-521-67538-3. 2017-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-06.
2. ↑  Gary Walton; History of the American Economy; page 27
**Maya dəyəri** — müəssisənin istehsalat-təsərrüfat fəaliyyətini hərtərəfli əks etdirən və işinin səmərəliliyini xarakterizə edən ümumi göstəricidir.

Maya dəyəri məhsulun hazırlanması və satışına müəssisə və birliklərin cari xərclərinin (pul ifadəsində) cəmini göstərir.
Bu xərclər xammala, əsas və köməkçi materiallara, yanacaq və enerjiyə sərf olunan xərcləri, əmək haqqını, məhsulların hazırlanması prosesində əsas fondlardan istifadə olunması ilə bağlı və b. xərcləri (o cümlədən hazırlanmış əmtəə məhsulların stansiyaya göndərilməsi və nəqliyyat vasitələrinə yüklənməsi) özündə cəmləşdirir.

Sənaye müəssisələrinin işində məhsulların maya dəyəri əsas keyfiyyət göstəricilərindən biridir. Məhsullarının istehsalı, əməyin məhsuldarlığının yüksəldilməsi, dövriyyənin sürətləndirilməsi, əməyin təşkilinin və istehsalının yaxşılaşdırılması və planın artıqlaması ilə yerinə yetirilməsi — bütün bunlar son nəticədə, istehsal olunan məhsulların maya dəyərinə təsir göstərir. Odur ki, məhsulun maya dəyəri göstəricisinə görə sənaye müəssisəsinin fəaliyyətinin keyfiyətini qiymətləndirmək olar.

Maya dəyəri qiymətin əsas tərkib hissələrindən biridir və ona görə də maya dəyərinin aşağı salınması sistematik olaraq sənaye məhsullarının və xalq tələbatı
mallarının qiymətlərinin aşağı düşməsinə səbəb olur. Maya dəyərinin və qiymətlərin aşağı salınması əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin genişlənməsinə imkan yaradır, beləliklə, həmin məhsullara olan tələbatın, onların satış həcminin artmasına təsir edir və son nəticədə sənayenin inkişafı üçün baza yaradır.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 4620259-6 · LCCN: sh94002197 · Microsoft: 47143671 |
Soltanbəyli Tamerlan İmran oölu 28 noyabr 1997-ci ildə Qəbələ rayon Tüntül kəndində anadan olmuşdur. 2015-ci ildə Qəbələ rayon Tüntül kənd M.Murtuzov adına tam orta məktəbi bitirmişdir. Müvəqqət hərbi xidmətini Gəncə şəhər n saylı hərbi hissədə keçmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu kimi fəaliyyətə başlamışdır. 2020-ci ilin 27 sentyabrında başlanan Vətən müharibəsinin fəal iştirakçısı olmuş, müxtəlif qəlpə yaraları almışdır. O, döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə "Xocavəndin azad olunması uğrunda", "Fizulinin azad olunması uğrunda", "Şuşanın azad olunması uğrunda", "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalları ilə təltif olunmuşdur. Xüsusi bacarığı olan Tamerlan həm də Komandonun üzvü olmuşdur. Soltanbəyli Tamerlan İmran oölu Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən 20 sentyabr 2023-cü ildə həyata keçirilmiş uğurlu lokal antiterror əməliyyatları zamanı Xocalıda şəhid olmuşdur. O, Qəbələ rayonunun Tüntül kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
**Mitsuko Mori** (森 光子, *Mori Mitsuko*?, 9 may 1920 və ya 9 may 1923, Kioto – 10 noyabr 2012, Tokio[d]) və ya əsl adı ilə **Mitsu Murakami** (村上美津, *Murakami Mitsu*?) – Yaponiya aktrisası və müğənnisi. O, "Yaponiya şou-biznesinin anası" hesab olunur və 2009-cu ildə Yaponiyada "Xalqın fəxri" mükafatına layiq görülmüş ilk aktrisa olmuşdur.

Həyatı
------

Mitsu Murakami 9 may 1920-ci ildə Yaponiyanın Kioto şəhərində doğulmuşdur. Kino aktrisası kimi ilk çıxışı 14 yaşında bir tarixi dram filmində baş tutmuşdur. Vokalist bacarığı ilə tanınan Mitsuko 1941-ci ildə Tokioya köçmüş və caz müğənnisi kimi çıxış etməyə başlamışdır. 1940-cı illərdə Yaponiya, Çin və Cənub-Şərqi Asiyada konsertlər vermişdir.

Mitsuko 1952-ci ildə radio vasitəsilə bütün ölkədə yayımlanan bir komediya səhnə tamaşasında çıxış etmiş və Yaponiyada tanınan aktrisalardan birinə çevrilmişdir. "Bu dövrdür" kimi teleseriallarda rol almış, tabloid televerişlərin aparıcısı olmuş, bir çox televerilişdə qonaq qismində iştirak etmişdir. 1961-ci ildə Fumiko Hayaşinin avtobioqrafik romanına əsaslanan *"Horoki"* (放浪記, *"Bir səyahətçinin dəftərçəsi"*?) adlı səhnə tamaşasında debüt etmişdir. O, 2009-cu ilə qədər bu tamaşada 2017 dəfə çıxış etmiş və bu tamaşada 2000 dəfədən çox çıxış etmiş ilk şəxs olmuşdur. Bu səbəbdən 2009-cu ilin mayında Yaponiya hökuməti tərəfindən "Xalqın fəxri" mükafatına layiq görülmüşdür. 2007-ci ildə bu tamaşada çıxış etməyi buraxacağını açıqlamış və sonuncu *"Horoki"* performansını 2009-cu ildə sərgiləmişdir.

Mitsuko 10 noyabr 2012-ci ildə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada ürək çatışmazlığı səbəbilə ölmüşdür.

Xatirəsi
--------

*Google* 1 iyul 2021-ci ildə buraxdığı dudlı Mitsuko Moriyə həsr etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Freebase Data Dumps. Google.
2. 1 2 3 4  IMDb (ing.). 1990.
3. 1 2  "Actress Mitsuko Mori dies of heart failure at 92". Mainichi (ingiliscə). 15 noyabr 2012. 24 noyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2023.
4. 1 2 3 4 5 6  "Celebrating Mitsuko Mori". Google Doodle (ingiliscə). 1 iyul 2021. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2023.
5. 1 2  "Actress Mori in line for People's Honor Award". Yomiuri Shimbun (ingiliscə). 12 may 2009. 12 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* NHK saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · MusicBrainz |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| Normativ yoxlama | LCCN: no2009117375 · NDL: 00999580 · VIAF: 266778399 · WorldCat VIAF: 266778399 |
**"İlin adamı"** — "Time" jurnalının mükafatı; ənənəvi olaraq özünün hər il sonuncu dekabr nömrəsində "İlin adamı"nı elan edir. **"İlin adamı"** nominasiyası 1927-ci ildən verilir. İlk dəfə bu ada Atlantik okeanını keçmiş təyyarəçi Çarlz Lindberq layiq görülmüşdür.

İlin adamını jurnalın icraçı direktoru özü müəyyənləşdirir. Müxtəlif illərdə ilin adamı Mahatma Qandi, Vinston Çörçil, Albert Eynşteyn, internet istifadəçisi elan edilib.

*Time* jurnalının versiyasına görə "İlin adamı" laureatlarının siyahısı
-----------------------------------------------------------------------

| İl | Şəkil | Laureat | Həyatı | Qeyd |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1927 |  | ABŞ Çarlz Lindberq | 1902–1974 | İlk və ən gənc laureat, tarixdə ilk dəfə tək Atlantik okeannı keşmiş təyyarəçi. |
| 1928 |  | ABŞ Volter Kraysler | 1875–1940 |  |
| 1930 |  | Mahatma Qandi |  |  |
| 2011 |  | Etirazçı | Abstrakt anlayış, 2011-ci ildə bütün dünya üzrə gedən etiraz aksiyasının anonim iştirakçısı |  |

Mənbə
-----

* Jurnal saytında siyahı
* *TIME'*s Person of the Year: All 84! Arxivləşdirilib 2010-12-19 at the Wayback Machine — slideshow by *Life magazine*
* "*Time'*s Person of the Year 1927–2010". Time. 2011. 2013-08-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------