recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nikosiya Beynəlxalq Hava Limanı** — uzun müddət Kiprdəki türklər və yunanlar tərəfindən istifadə edilib. Adada EOKA üzvlərinin üsyanları başlayanda, Türk Silahlı Qüvvələrinin 1974-cü ildə Kipr əməliyyatına başlamasından sonra razılaşmalara əsasən, Yaşıl xətt adlı bufer zonada qaldı. 47 ildir ki, istifadə olunmadığı üçün onu "kabus hava limanı" adlandırırlar. Bu gün ki, gündə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nəzarəti altındadır və BMT Sülhməramlıları tərəfindən qərargah kimi istifadə olunur.

Tarixi
------

Hava limanının tikintisi 1939-cu ildə başa çatdırılmışdır. İlk dəfə Kral Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən uzun müddət istifadə edilmişdir. Hal-hazırda rəsmi olaraq Britaniya Müdafiə Nazirliyinə məxsusdur.

Nikosiya hava limanı ilk dəfə mülki istifadə üçün 1968-ci ildə açılıb. Ancaq açılışından qısa müddət sonra baş verən Kipr problemi və 1974-cü ildəki Kipr əməliyyatından sonra adada kommersiya uçuşlar dayandırılmış, bağlandıqdan sonra isə Yaşıl xətt adlandırılan BMT əsgərlərinin yerləşdiyi bufer zonada qaldığı üçün bir daha açılmamışdır.

Qalareya
--------

* Nikosiya Beynəlxalq Hava Limanının terminal binasının içərisiNikosiya Beynəlxalq Hava Limanının terminal binasının içərisi
* Nikosiya Beynəlxalq Hava Limanında "Duty Free" mağazasıNikosiya Beynəlxalq Hava Limanında "Duty Free" mağazası
* Nikosiya Beynəlxalq Hava Limanında tərk edilmiş təyyarəNikosiya Beynəlxalq Hava Limanında tərk edilmiş təyyarə
* Hava limanında 5B-DAB təyyarəsinin kokpitiHava limanında 5B-DAB təyyarəsinin kokpiti

İstinadlar
----------

1. ↑  ""44 yıldır tek uçak inmiyor... Kıbrıs'ın hayalet havalimanı - Hürriyet Haber"". 8 iyun 2018. 8 June 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 may 2021.
**Yusuf Məmmədəliyev** - Azərbaycan-sovet kimyaçı alimi, kimya elmləri doktoru, professor Yusif Məmmədəliyevin ev muzeyi.

Muzeyin yaranması
-----------------

2015-ci ildən isə muzeyin nəzdində Gənc Alimlər Klubu yaradılmışdır. Muzeyin ümumi sahəsi 170 kv.m. fondu isə 669 eksponat təşkil edir. Muzey Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda 1985-ci ildən fəaliyyət göstərir. Muzey müasir texnologiyalarla tam təmin olunan yeni dizayn ən müasir standartlara cavab verən muzey 2012-ci il iyun-sentyabr aylarında təmirə bağlanan muzeyin bədii tərtibatını ARDNŞ tərəfindən dəvət olunmuş Latviyanın "Digital Design" studiyası həyata keçirərək 2013-cü ildə muzeyin sahəsi genişləndirilmişdir.

Muzeyin bölmələri
-----------------

İki bölmədən ibarət olan Memorial muzeyin birinci bölməsində alimin həyat və yaradıcılığını əks etdirən akademikin yazı masası, kitab şkafı, çoxsaylı fotolar, yer alıb. Müasir texnologiyalara əsaslanan yeni dizaynda alimin həyatı, elmi yaradıcılığı və fəaliyyəti haqqında hazırlanmış video materiallar xüsusi tele lövhələrdə ziyarətçilərə təqdim olunur. Akademikin şəxsi fotoaparatı ilə çəkilmiş şəkillərdən hazırlanmış elektron fotoalbom xüsusi texnologiyalarla hazırlanmış ayrı bir stenddə nümayiş olunur. Bu bölmədə Məmmədəliyevə 1946-cı ildə hədiyyə edilmiş alimin qol saatı, dekorativ qab, gündəliyi və çoxsaylı elmi jurnallar, "Kiyev" markalı fotoaparatı, yer alıb.
Memorial muzeyin ikinci bölməsində alimin neft-kimya sahəsində qazandığı uğurları əks etdirən stendlər var. Akademikin təltif olunduğu Dövlət Stalin Mükafatı nişanı və "Lenin" ordeni, Qaqarinin kosmosa uçuşunun rəsmi qeydetmə mərasiminə buraxılış vərəqəsi, raket yanacağının ixtira hüququnu təsdiqləyən patentləşdirmə sənədi də memorial muzeyin bu bölməsində nümayiş olunur.

Həmçinin bax
------------

* Yusif Məmmədəliyev
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* AMEA-nın həqiqi üzvlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Görkəmli alim, akademik Yusuf Məmmədəliyevin memorial muzeyi əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verildi
* Akademik Yusuf Məmmədəliyevin Memorial muzeyinə videoekskursiya
* Akademik Yusuf Məmmədəliyevin Memorial Muzeyinə videoekskursiyalar təşkil olunur

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan muzeyləri". 2021-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-28.
2. ↑  Elm və mədəniyyətə dövlət qayğısının bariz nümunəsi
**Sato Haçiro** (サトウハチロー?, 23 may 1903 – 13 noyabr 1973, Tokio) – Yaponiya şairi və mahnı yazarı. Yazıçı Sato Korokunun oğludur.

Həyatı
------

Sato Haçiro 1903-cü ildə Tokio şəhərində doğulmuşdur. O, gənclik illərində nadinc şagird olmuş, hətta 8 dəfə məktəb dəyişdirmiş, orta məktəbi bitirməkdə 3 dəfə müvəffəqiyyətsiz olmuşdur.

Haçiro 16 yaşında şeirlər yazmağa başlamışdır. 1926-cı ildə *"Dırnaq rəngli yağış"* (*"Tsumeiro no ame"*) adlı ilk şeirlər kolleksiyası nəşr olunmuşdur. Tokionun Şitamaçi bölgəsində yaşayan aşağı təbəqədən insanlar haqqında yazılar yazması onu şair kimi məşhurlaşdırmışdır. O, populyar mahnılar da yazmağa çalışmış, *"Gözəllik mahnısı"* (1930, *"Reycin no uta"*) və *"Səni çağıranda"* (1935, *"Anata to yobeba"*) kimi mahnıların müəllifi olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonra yazdığı *"Alma mahnısı"* (*"Rinqo no uta"*) və *"Naqasaki zəngi"* (*"Naqasaki no kane"*) mahnıları çox populyar olmuşdur.

*"Hanaşi no izumi"* (1946–64) adlı NHK radio verilişindən etibarən aktiv televiziya və radio şəxsiyyəti olmuşdur. İkinci dünya müharibəsindən sonrakı poeziya yaradıcılığına *"Mən kiçik payız tapdım"* (1954, *"Çiisay aki mitsuketa"*) və *"Ana"* (1961–63, *"Okasan"*) adlı 3 cildlik şeirlər kolleksiyası aiddir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  サトウハチロー // .
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 26. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 22 iyul 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Sato Haçiro — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA01585919 · GND: 1139200186 · ISNI: 0000 0000 8212 9000 · LCCN: n88269850 · NDL: 00067914 · VIAF: 28639810 · WorldCat VIAF: 28639810 |

 |
**Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası** və ya qısaca **LHİK** (lit. Lietuvos profesinių sąjungų konfederacija - *LPSK*) — Litvanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Vilnüsdə yerləşir.

Tarixi
------

Konfederasiya 2002-ci il may ayının 1-də Litva Həmkarlar İttifaqları Birliyi və Litva Ticarət Mərkəzi Şurasının birləşməsi nəticəsində yaranmışdır.

Tərkibi
-------

Hazırda təşkilatın tabeçiliyində 26 həmkarlar ittifaqı təşkilatı fəaliyyət göstərir. Konfederasiya 124 min üzvü özündə cəmləşdirir.

Rəhbərləri
----------

Hazırda təşkilata Artur Çerniauskas sədrlik edir.

Siyasəti və məqsədi
-------------------

LHİK ölkədə ictimai hərəkatın lideridir.

Təşkilat siyasətini demokratik əsaslar üzərində qurub. Demək olar ki, bütün ictimai təşkilatlarla əməkdaşlıq əlaqələri qurub. İctimaiyyəti sahib olduğu hüquqlardan istifadə etməyə öyrətmək fəaliyyətində prioritet təşkil edir.

Əsas məqsədi isə əmək və sosial münaqişələri həll etmək, işçilərin statusunu yüksəkdə saxlamaq və əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması məsələlərində hökumətə təsir göstərməkdir.

LHİK çalışır ki, üzvlərinin maraqlarını milli səviyyədə qorusun, əmək, sosial və iqtisadi problemləri üçtərəfli danışıqlar yolu ilə həll etsin, Litva əməkçilərini qlobal masştabda təmsil etsin, sosial partnyorluq münasibətlərinin qurulmasına köməklik etsin.

LHİK üzvlərinin maarifləndirilməsinə və təhsilinə geniş yer ayırır. Belə ki, işçilərin peşəkar kadr kimi yetişməsi məqsədi ilə forum, konfrans, seminarlar keçirir, layihə və proqramlar hazırlayıb reallaşdırır.

İdarəetmə strategiyası, kollektiv müqavilələrin bağlanması, sosialyönümlü qanunların ətraflı izahı konfederasiyanın təhsil sisteminin əsas mövzularıdır. Maarifləndirmə və təhsillə bağlı konfederasiyada xüsusi fond yaradılıb. Fonda Danute Şlionskiene rəhbərlik edir.

Beynəlxalq münasibətlər
-----------------------

Konfederasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları və Avropa Həmkarlar İttifaqları konfederasiyalarının üzvüdür. Bununla yanaşı, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı ilə sıx əməkdaşlıq edir. Digər ölkələrin həmkarlar ittifaqları ilə münasibətləri beynəlxalq əmək standartları üzərində qurur.

Mənbə
-----

* **Afaq HÜSEYNOVA**. *Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası (LHİK)*[*ölü keçid*]. "Ülfət" qəzeti, 25 may 2013-cü il.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* lpsk.lt — Litva Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının rəsmi saytı
**Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatı** və ya qısaca **AHİT** — Albaniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Qurumun baş qərargahı Tiranada yerləşir.

Tarixi
------

Təşkilatın yaranması Albaniya işçi hərəkatının böyük qalmaqalı və eyni zamanda qələbəsi ilə tarixdə qalıb. Belə ki, 1990-cı ilin son aylarında Valias şaxtasının işçiləri maaşlarının çox az olmasına və ağır iş şəraitində işlədiklərinə etiraz əlaməti olaraq silsilə tətillərə başlayırlar. Lakin hökumət tərəfindən şaxtaçıların tələblərinə cavab verən olmur. Hətta dövlət rəsmilərindən işçilərə belə bir ismarış da gəlir ki, əgər nümayişlərə son qoyulmasa onlara qarşı sərt tədbirlər planı hazırlanacaq. Bu bəyanat işçiləri daha da çox qəzəbləndirir və nəticədə böyük qalmaqallarla müşahidə olunan kütləvi tətillər keçirilir. Şaxtaçılara mədən işçiləri də qoşulur; ölkədə vəziyyət artıq nəzarətdən çıxır. İşçilər görürlər ki, onları müdafiə edəcək vahid qüvvəyə ehtiyac var. 1991-ci il fevralın 20-də etiraz edən böyük kütlə bir araya gələrək **Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatı**nı yaradır.

Elə həmin il mayın 16-da işçilərin Albaniya həmkarlar hərəkatı tarixində ən irimiqyaslı nümayişi keçirilir. On minlərlə etirazçı paytaxt Tiranada hökumət binasının qarşısına toplaşır. Polis və nümayiş iştirakçıları arasında uzunmüddətli qarşıdurma yaşanır. Nəticədə yüzlərlə insan ciddi xəsarət alır. Həmkarlar ittifaqlarının qətiyyətini görən dövlət nümayəndələri, nəhayət ki, işçilərin tələblərini yerinə yetirməyə razılaşırlar. Belə bir uğurlu nəticə əldə edəndən sonra təşkilatın nüfuzu artmağa başlayır. Qurumun üzvlərinin sayı durmadan çoxalır. Sözügedən nümayişin keçirildiyi gün isə həmkarlar ittifaqlarının tarixində **Albaniyanın Böyük Günü** adı ilə yadda qaldı. Hər il mayın 16-sı Albaniyada böyük təntənə ilə qeyd olunur. AHİT tərəfindən bir sıra tədbirlər təşkil olunur, xoşməramlı nümayişlər keçirilir.

Tərkibi
-------

Hazırda təşkilat 129 min üzvü özündə cəmləşdirir. Qurum öz sıralarında həm dövlət qulluqçularını, həm də qeyri-formal sektorun işçilərini birləşdirir. Bağladığı kollektiv müqavilələrin 88 faizini dövlət qurumları, 12 faizini isə özəl sektorla imzalayıb.

Rəhbərləri
----------

Hazırda təşkilata 16 may hadisələrində böyük rolu olmuş Gözim Halim Kalaja rəhbərlik edir.

Konqres
-------

AHİT-in əsas icraedici orqanı beş ildən bir keçirilən Konqresdir. Konqres zamanı ötən 5 il ərzində görülən işlərə qiymət verilir və gələcək 5 il üçün fəaliyyət proqramı hazırlanır.

Konqres arası isə ildə bir dəfə İcraiyyə Komitəsinin iclası keçirilir. Komitə 101 nəfər nümayəndədən ibarətdir.

Bununla yanaşı, ildə üç dəfə Milli Şura keçirilir. Şura zamanı təcili həll olunacaq məsələlər müzakirə olunur.

Qurumda katiblik də fəaliyyət göstərir. Bu şöbəyə də AHİT-in prezidenti başçılıq edir. Digər məsul işçilər katibliyə prezident tərəfindən təyin olunur. Bundan əlavə, təşkilatın tabeçiliyində olan bütün departamentlərdən katibliyə nümayəndələr seçilir.

Mənbə
-----

* **Afaq HÜSEYNOVA**. *Albaniya Həmkarlar İttifaqları Təşkilatı* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 14 iyun 2013-cü il.  (az.)
Jiquli loqosu
**Jiquli** — bu, 1970-ci ildən 2012-ci ilə qədər AvtoVAZ (VAZ) tərəfindən Rusiya və Sovet İttifaqında istehsal olunan avtomobillərin təyinatı idi. Təyinat Volqa çayının sahilindəki Jiquli dağlarının şərəfinə adlandırılıb. Məhsul ailəsinə VAZ-2101, VAZ-2102, VAZ-2103, VAZ-2104, VAZ-2105, VAZ-2106, VAZ-2107 (Lada Riva) daxildir. Bildirilir ki, Jiquli jiqolo sözü ilə səsləşir, ona görə də AvtoVAZ indi bütün bazarlarda universal olaraq "Lada" brendindən istifadə edir.

Əksər ixrac bazarları üçün avtomobillər Lada markası altında satılırdı. Avtomobil Ukrayna və Misirdə də istehsal olunub. Misirdə bu modelin sonuncu avtomobili 2014-cü ildə istehsal edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ИСТОРИЯ «ЖИГУЛЕЙ»: СИМВОЛ МИНУВШЕГО ВЕКА". 27 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 yanvar 2021.
2. ↑  "История происхождения названия автомобилей ВАЗ "Жигули"". 22 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 yanvar 2021.
Ot yığını
**Ot yığını** — təbii ekosistemlərdə rast gəlinən, otlaqlarda yaşıl yem, bağlarda dekorativ ot kimi istifadə edilən təbii bitki. Qırtıckimilər ailəsindəndir və çəmən şəklində deyil, top-top şəklində yığılmış düz çəmənliklərdə rast gəlinir. Adətən bir mövsümdən çox yaşayırlar.

Bir çox növün kökləri 2 metr və ya daha çox olur. Bu yolla maili yerlərdə torpağı eroziyadan qoruyurlar. Onun kökləri digər bitkilərə nisbətən daha dərin və nəm yerlərə çata bilir. Onlar həşəratlar (kəpənəklər daxil olmaqla), quşlar, xırda heyvanlar və daha böyük ot yeyənlər üçün yaşayış yeri təmin edir və torpağı süni şəkildə qidalandırırlar. Onun yarpaqları yerli xalqlar və müasir rəssamlar tərəfindən səbət toxuması kimi məqsədlər üçün istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  R. H. Groves, R. D. B. Whalley "Grass and Grassland Ecology in Australia" in Flora of Australia Volume 43 Poaceae 1: Introduction and Atlas, CSIRO Publishing, Canberra.
2. ↑  Crampton, Beecher. "Grasses in California. University of California Press. Berkeley. 1974. ISBN 0-520-02507-5. p. 7 Walker, T. W. 1955 "The Ecology of Tussock Grasslands: Discussion" Proc. NZ Ecol. Soc 3:7 "One fifth of New Zealand carries tussock or bunch grass vegetation, more than other steppes, prairies, or grasslands of the world"
3. ↑  Walker, T. W. 1955 "The Ecology of Tussock Grasslands: Discussion" Proc. NZ Ecol. Soc 3:7
**Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü** — Azərbaycan xalqı qarşısında böyük xidmətləri olmuş şəxslər üçün təyin edilmiş fərdi təqaüd. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 11 iyun tarixli fərmanı ilə Azərbaycanın ədəbiyyat və incəsənət xadimlərinin, elm, təhsil, mədəniyyət, iqtisadiyyat, dövlət idarəçiliyində və digər sahələrdə böyük əməyi olmuş şəxslərin xidmətlərinin qiymətləndirilməsi və onların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması məqsədilə təsis edilmişdir.

Verilməsi
---------

Fərdi təqaüd Azərbaycan Respublikası Prezidentinin qərarı ilə dövlət büdcəsi hesabına verilir.

Təqaüdçülər
-----------

Təqaüdün təsis edilməsi haqda fərmana uyğun olaraq, hər biri 1000 manat məbləğində 500 fərdi təqaüd müəyyən edilmişdir.

2014-cü ilin əvvəlinə olan rəsmi statistikaya görə, 434 nəfərə Prezidentin fərdi təqaüdü verilir.

Maraqlı faktlar
---------------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2002-ci il 11 iyun tarixli Sərəncamı ilə fərdi təqaüdə layiq görülən ilk 149 nəfərdən biri olan yazıçı Əkrəm Əylisli, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 7 fevral tarixli Sərəncamı ilə bu təqaüddən məhrum edilmişdir. Buna səbəb olaraq "Böhtan dolu əsəri ilə Azərbaycan tarixini məqsədyönlü şəkildə təhrif edən Əkrəm Əylislinin (Əkrəm Nəcəf oğlu Naibovun) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdündən məhrum edilməsi barədə ictimaiyyətin, o cümlədən Ermənistan–Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində qaçqın və məcburi köçkünə çevrilmiş soydaşlarımızın çoxsaylı müraciətləri" göstərilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçülərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün təsis edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". www.e-qanun.az (Normativ hüquqi aktların vahid internet elektron bazası) ( (az.)). 11.06.2002. 2014-09-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11.06.2002.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi ( (az.)). 01.07.2017. 01.07.2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 01.07.2017.
3. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". www.e-qanun.az (Normativ hüquqi aktların vahid internet elektron bazası) ( (az.)). 11.06.2002. 2014-09-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11.06.2002.
4. ↑  "Əkrəm Əylislinin (Əkrəm Nəcəf oğlu Naibovun) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdündən məhrum edilməsi barədə AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". www.e-qanun.az (Normativ hüquqi aktların vahid internet elektron bazası) ( (az.)). 07.02.2013. 2014-09-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 07.02.2013.
Qonio qalası
**Qonio Apsar** (*gürc.* გონიოს ციხე, əvvəllər *Apsare* və ya *Asparunt* adlanmışdır) — Gürcüstanda tarix-memarlıq muzeyi; Batumidən 15 km cənubda yerləşən qədim abidələrdən biri; qədim şəhər-qala.

Tarixi
------

Qonio qalasının qapısı
Tarixi eramızdan əvvəl VIII-VII əsrlərə aid edilən Qonio Apsar qalası, erkən orta əsrlərdə bura romalıların yaşadığı şəhər-qala rolunu oynayırdı. Ərazisi 5 hektara yaxın olan bu qala romalılar üçün strateji siyasi və mədəni mərkəz olmuşdur.

Orta əsrlərdə isə bu qala bizanslıların, daha sonra isə Osmanlı imperiyasının tərkibinə daxil olmuşdur. XIV əsrdə burada Gürcü knyazlığı yaradılmışdır.

1994-cü ildən muzey kimi fəaliyyət göstərir. Bu ərazidə müxtəlif vaxtlarda alimlərin iştirakı ilə geniş arxeoloji qazıntı işləri aparılmışdır.

Muzeyin ən maraqlı yerlərindən biri burada mövcud olan saxsı su kəmərinin qalıqlarıdır. Muzeydə həmçinin müxtəlif dövrlərə aid pul sikkələri, qızıl və gümüşdən hazırlanan bəzək əşyaları, qədim yunan və Roma dövrlərinə aid keramika nümunələri də saxlanılır.

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  AZƏRBAYCANIN BİRİNCİ XANIMI MEHRİBAN ƏLİYEVA BATUMİDƏ QONİO APSAR TARİX-MEMARLIQ MUZEYİNDƏ OLMUŞDUR Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. azertag.az, 18.07.2010.  (az.)
2. ↑  Оконце с видом на Батуми

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qonio Apsar ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Kakhidze, Emzar, Recent Archaeological Finds in Apsarus Arxivləşdirilib 2008-04-02 at the Wayback Machine. Third International Congress on Black Sea Antiquities, 2005. (ing.)
* Pictures of Gonio castle (ing.)
* Kakhidze, E. Apsaros: A Roman Fort in Southwestern Georgia // In: Meetings of Cultures in the Black Sea Region: Between Conflict and Coexistence. Eds. P. G. Bilde and J. H. Petersen. Aarhus, 2008 (Black Sea Studies, 8), 303-332; .
**Lermontovun ev-muzeyi** — görkəmli rus şairi, yazıçısı və dramaturqu Mixail Yuryeviç Lermontov 1837-ci ildə Rusiyadan sürgün olunduğu vaxt bir müddət Qusar şəhərində yaşadığı ev. Bu ev bütün ədəbi və sənədli mətnlərdə şairin ev-muzeyi kimi təqdim olunur.

Lermontov Qusarda
-----------------

1837-ci ildə 23 yaşlı Mixail Lermontovun duel nəticəsində vəfat edən dahi şair Aleksandr Puşkinin xatirəsinə yazdığı "Şairin ölümü" şeiri sonda onun həbsi və Qafqaza sürgün olunması ilə nəticələnmişdir.

Lermontov sürgün dövründə bir müddət Azərbaycanda – 1837-ci ilin payızında Qusarda, o zaman "Zabitlər küçəsi" adlanan Dvoryan küçəsində – öz tanışı (bəzi bilgilərə görə — qohumu), hərbi həkim, podpolkovnik Aleksandr Aleksandroviç Marşevin evində yaşamışdır. Hazırda bu küçə Fəxrəddin Musayev küçəsidir.

Şair burada yaşadığı qısa müddət ərzində rayonun Çiləgir kəndindən olan riyaziyyatçı, alim Hacı Əli Əfəndi ilə tanış olmuş; Ləzgi Əhməddən "Aşıq Qərib" dastanını dinləmişdir. O, Qusarda yaşadığı dövrdə 6 əsər (3 poema və 3 şeir) yaratmışdır:

* "Aşıq Qərib" poeması;
* "Qaçaq Hacı" poeması;
* "Qaçaq İsmayıl bəy" poeması;
* "Xəncər" şeiri;
* "Ayrılıq" şeiri;
* "Gənc ləzgi" şeiri.

Tədqiqi
-------

Moskvada jurnalist kimi fəaliyyət göstərən Aleksandr Krivitski 1977-ci ildə Lermontovun Qusardakı evində olmuşdur. O, bu haqda "Qarşılıqlılıq effekti" məqaləsində yazmışdır:

> 
> 
> *"Bu da Lermontovun yaşadığı gildən yapılmış ev. Yalnız burada anlamaq olar ki, bu sürgün yeri 100 il əvvəl necə dəhşətli olub və Sibirin adamsız hüdudlarından heç də yaxşı olmayıb. İndi burada şairin abidəsi açılır. Barelyefdə o, bir qədər Qusarda yaşayan yerli adamlara bənzəyir və təəccüblü gözləri ilə bizə baxır".*
> 
> 
>

Mövcud vəziyyəti
----------------

Ev-muzeyin qarşısında şairin baralyefi qoyulub. Xatirə lövhəsində Mixail Lermontovun *"Salamlayıram səni, ağsaçlı Qafqaz…"* sözləri ilə başlayan məşhur şeirindən misralar həkk olunub. Lakin hazırda ev şəxsi mülkiyyətdədir. Sahibi isə ölkə xaricində yaşayır. Bu səbəbdən qapıları bağlı olduğu üçün ev-muzey fəaliyyət göstərmir. Həmçinin evin muzey kimi fəaliyyətə göstərməsi üçün burada nakam şairə aid kifayət qədər eksponat yoxdur. Şairə məxsus yalnız bir neçə əşya var ki, onlar da Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində qorunur. Muzeydə saxlanılan əyşalar Lermontova məxsus qələm (pero), qələmdan, mürəkkəb qabı, şairin gipsdən hazırlanmış XX əsrə aid barelyefi və digər azsaylı aksesuarlardan ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Lermontovun Qusarda yerləşən ev muzeyi. Arxivləşdirilib 2014-05-07 at the Wayback Machine milli.az, 03.03.2014.  (az.)
2. 1 2 3 4 5  Sərdar Amin. Lermontovun Azərbaycanda yaşadığı evdən reportaj. Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine axar.az, 11.04.2014.  (az.)
3. 1 2 3 4 5 6  Kifayət Haqverdiyeva. Mixail Lermontov Qusarda: Haci Məhəmmədin üsyanı, qaragözlü Zöhrə, at belində macəralar… [*ölü keçid*] teleqraf.com  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Lermontovun ev-muzeyi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Lermontovun Qusarda yerləşən ev muzeyi haqqında video-reportaj. 03.05.2014.  (az.)
**Keniya Həmkarlar İttifaqları Mərkəzi** və ya qısaca **KHİM** (*ing.* Central Organization of Trade Unions - *COTU*) — Keniyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Mərkəzin baş qərargahı Nayrobida yerləşir.

Tarixi
------

Mərkəz 1965-ci ildə Keniya Əmək Federasiyası və Afrika Əməkçilərinin Konqresinin birləşməsi nəticəsində yaranmışdır.

Tərkibi
-------

Hazırda təşkilatın tabeçiliyində 39 həmkarlar ittifaqı təşkilatı fəaliyyət göstərir. Mərkəz 1 milyon 500 min işçini özündə cəmləşdirir.

Fəaliyyəti
----------

Mərkəz yerlərdə işçiləri tam müdafiə etmək üçün fəal siyasət aparır. KHİM-də bir sıra komitələr yaradılıb. Bu komitələr ildə bir neçə dəfə iş yerlərində araşdırmalar aparır. Yəni yerlərdə iş şəraitinin mövcud durumu, müəssisələrin aylıq gəlirlərinə nisbətən işçilərin aldıqları maaş, əməkdaşlara ödənilən maddi yardım və müavinətlər, ailə vəziyyəti ilə bağlı qadın işçilər üçün müvafiq şəraitin yaradılması və sair kimi məsələlərə riayət olunması yoxlanılır. Bununla yanaşı, əməkçilərin təhlükəsizliyi hər zaman təşkilatın diqqət mərkəzindədir.

Qadın məsələləri
----------------

Qurumda qadın məsələləri ilə məşğul olan komitə də yaradılıb. Bura təşkilata üzv olan qadınlar istər iş yerlərində, istərsə də ailədə qarşılaşdıqları qanun pozuntusu hallarında müraciət edirlər. Bundan əlavə, komitədə qadınları həmkarlar ittifaqı hərəkatında fəal iştirakı və təşkilata asan motivasiya etmələri üçün xüsusi olaraq hazırlaşdırırlar. Sözügedən komitə kənd yerlərində yaşayan qadınların problemlərinin həll olunmasında və onların ictimaiyyətdə özlərini müdafiə etmək üçün maarifləndirilməsi istiqamətində çoxsaylı işlər görür.

Rəhbərləri
----------

Hazırda təşkilata Rajabu Vondi rəhbərlik edir.

Beynəlxalq münasibətlər
-----------------------

Təşkilat Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

Həmçinin bax
------------

* Keniya Əmək Federasiyası
* Afrika Əməkçilərinin Konqresi

Mənbə
-----

* **Afaq HÜSEYNOVA**. *Keniya Həmkarlar İttifaqları Mərkəzi* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 06.07.2013.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* cotu-kenya.org — Keniya Həmkarlar İttifaqları Mərkəzinin rəsmi saytı
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Xanlar Hacıyev.

**Xanlar Hacıyev** (9 sentyabr 1956, Kirovabad) — İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin hakimi

Həyatı
------

Hacıyev Xanlar İrşad-Faiq oğlu 1956-cı il sentyabr ayının 9-da Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) hüquq fakültəsini bitirmişdir.

1978–1980-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Dövlət və Hüquq İnstitutunda təcrübə keçmişdir. 1980-ci ildən M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsinin aspiranturasında təhsil almış və 1983-cü ildə disertasiya müdafiə edərək hüquq elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.

1983–1985-ci illərdə RSFSR Ali Məhkəməsində məsləhətçi, 1985–1988-ci illərdə isə "Sovet ədliyyəsi" jurnalında cinayət hüququ və cinayət prosesi şöbəsinin redaktoru vəzifələrində işləmişdir. 1988–1990-cı illərdə SSRİ Ali Məhkəməsində baş məsləhətçi vəzifəsində çalışmışdır. 1990–92-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi, 1992–1993-cü illərdə Ali Məhkəmənin sədrinin birinci müavini, 1993-cü ilin noyabr ayından 1998-ci ilin iyul ayına qədər Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Sədri olmuşdur.

1998-ci ilin iyul ayının 14-də Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinn hakimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinini Sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının, Azərbaycan Respublikasının dövlət idarəetmə sistemində islahatlar aparılması üzrə Dövlət Komissiyasının, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında hüquq islahatları komissiyasının, habelə Azərbaycan Respublikası Məhkəmə Hüquq Şurasının üzvü olmuşdur.

2002-ci ildə hüquq elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır.

2003-cü ilin aprel ayının 2-dən İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin hakimi vəzifəsində fəaliyyət göstərir.
2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

Ailəlidir, bir övladı var.

İstinadlar
----------



| ⛭Azərbaycan Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədrləri Azərbaycan |
| --- |
| 
* Xanlar Hacıyev (1998-2003)
* Fərhad Abdullayev (2003-)

 |

| ⛭Azərbaycan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sədrləri Azərbaycan |
| --- |
| 
* Hüseyn Talıbov (1991-1992)
* Tahir Kərimli (1992-1993)
* Xanlar Hacıyev (1993-1998)
* Südabə Həsənova (2000-2005)
* Ramiz Rzayev (2005-2023)
* İnam Kərimov (2023-)

 |
Paris, 2014
Mexiko, 2015
**Şalvarsız metro gəzintisi** (*ing.* No Pants Subway Ride) — Hər ilin yanvar ayında dünyanın bir sıra ölkələrində keçirilən fleşmob.

Tarixi
------

İlk dəfə olaraq 2002-ci ildə ABŞ-da keçirilmişdir.

2015-ci ilin yanvar ayının 11-də bu fleşmob 14-cü dəfə qeyd olunub. Təkcə Nyu-Yorkda keçirilən aksiyada 4 mindən çox insan iştirak edib. Bu aksiyaya London, Berlin, Riqa, Pekin, Madrid, Sidney və digər meqapolis sakinləri də qoşulub.

Qaydaları
---------

Fləşmob üzvləri yeraltı nəqliyyata – metroya şalvar və ətəksiz düşməlidir. Bununla yanaşı, iştirakçılar məsələn, kitab oxumaqla özlərini təbii aparmalıdırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şalvarlarını çıxarıb metroya düşdülər Arxivləşdirilib 2015-01-17 at the Wayback Machine qafqazinfo.az, 12.01.2015,  (az.)
2. ↑  Minlərlə insan metroya alt paltarında düşdü Arxivləşdirilib 2015-04-23 at the Wayback Machine publika.az, 13.01.2015,  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Şalvarsız metro gəzintisi ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Qamal Mübarək** (27 dekabr 1963, Qahirə) — Misirin eks-prezidenti Hüsnü Mübarəkin oğlu.

Həyatı
------

O da həmçinin Qahirədəki Amerika Unversitetində təhsil alıb. "Bank of Amerika"da işləyib.

2000-ci ildə hakim Milli – Demokrat Partiyasının katibliyinə daxil olub. 2002-ci ildə partiyanın siyasi komitəsinin rəhbəri təyin olunub. Elə həmin illərdə onun atasından sonra hakimiyyətə hazırlandığı barədə şayiələr yayılmağa başlayıb. 2010-cu ildə Hüsnü Mübarək xəstə olarkən şayiə yayılır ki, özünün varisi kimi Qamalı elan edəcək. Bununla bağlı Misirdə narazılıq başlanır. Etiraz aksiyası keçirilir. Qamal partiya tərəfindən 2011-ci ildə prezidentliyə ən uyğun namziəd kimi baxılırdı. 

Qamal bir dəfə prezident olmayacağı barədə bəyanat verib. 2004-cü ildə verdiyi müsahibələrin birində o, hakimiyyətin varislik yolu ilə dəyişməsinin əleyhdarı olduğunu vurğulayıb. Qamal 2007-ci ildə Misir biznesmenin qızı Hədiqə Əl Qammalla ailə qurub. 2011-ci ilin yanvarında Misirdə başlanan etirazlardan sonra ölkəni tərk edərək Londona gedib. Maraqlıdır ki, müsəlman adətlərinin ciddi şəkildə icra olunduğu Misirdə Qamalı bir dəfə də olsun məsciddə dua edən görməyiblər. 
Təəccübli deyil ki, Misirdə çoxları üçün Qamal Mübarək dünyəvi həyat tərzinin təcəssümü sayılır. O avropasayağı geyinir və ingilis dilində təmiz danışır.

Misirin eks-prezidenti Hüsnü Mübarəkin oğlu Camal Mübarək zəhər içərək intihar etməyə çalışıb. Şarm-əş-Şeyxdəki iqamətgahında huşsuz vəziyyətdə tapılıb. Dərhal oraya çağırılan ailənin həkimi oğul Mübarəki həyata qaytara bilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Cənab vicdan" çağırılan Mübarək və ailəsi". 2020-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-14.
2. ↑  "Mübarək özünü öldürmək istədi!". 2011-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-04.
**Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının 1925-ci il Konstitusiyası** (*rum.* Constituția Republicii Autonome Sovietice Socialiste Moldovenești din 1925) — 23 aprel 1925-ci ildə Moldova MSSR I Sovetlər Qurultayında təsdiqlənmiş konstitusiya. 10 may 1925-ci ildə Ukrayna SSR IX Ümumi Sovetlər Qurultayında Moldova MSSR Konstitusiyasını qəti şəkildə gücləndirildi.

Moldova MSSR-nin Konstitusiyası ilk növbədə propaqanda xarakteri daşıyırdı. Partiya və respublika liderləri Bessarabiya ilə yenidən birləşmək və ya hətta Sovet Rumıniyası yaratmaq məqsədini ardıcıl olaraq bəyan etmişdi. Moldova MSSR-nə Ukrayna SSR-dən ayrılmaq hüququ verilmişdir. Bu, 1919-cu ildə Ukrayna SSR Konstitusiyasına edilən dəyişikliklərlə təsdiqlənmiş (4-cü maddə) və 1929-cu ildə Ukrayna SSR Konstitusiyasında təsbit edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Moldova Sovet Sosialist Muxtar Respublikasının Konstitusiyası (1938)

Ədəbiyyat
---------

* А. В. Сурилов. История государства и права МССР (1917 - 1958). Кишинев. 1961
* Конституція УСРР та АМСРР. Харків, 1928.
* Государственно-правовые акты. Кишинев. 1963
* V. M. Ivanov. Istoria constituțională a RASSM. Chișinău. 1979
**Durmuş Yılmaz** (1947, Uşak) – türkiyəli iqtisadçı, bürökrat və siyasətçi.

Həyatı
------

Uşakın Eşme ilçəsinin Qaracağmərli kəndində anadan olmuşdur. İlk və orta məktəbini Uşakda tamamlamışdır. Lisey təhsilini Ankara Kupça və Kadastr Peşə iseyində tamamlamışdır. Muğlada Xəritə və Katastr texniki işçisi olaraq çalışarkən Muğla Turqutrəis liseyindən normal lisey diplomu almışdır. Ankara Universiteti Hüquq fakültəsində 3 il hüquq təhsili almışdır. 1970-ci ildə Milli Təhsil Nazirliyinin açmış olduğu dövlət təqaüdü imtahanından keçərək, İngiltərəyə Ticarət nazirliyi adından iqtisadiyyat təhsili almağa göndərilmişdir.

London Şəhər Universitetində bakalavr, London Universitetində magistr təhsili almışdır.

Fəaliyyəti
----------

1980-ci ildə Türkiyə Respublika Mərkəzi Bankası kambiyo şöbəsinin müdirliyinə təyin edilmişdir. Xarici Borc Ertələmə, Valyuta Mübadiləsi və Valyuta Rezerv İdarəçiliyi sahələrində çalışmışdır. 1993-cü ildə Valyuta İşləri idarəsinin müdirinin köməkçisi, 1997-ci ildə Valyuta Risk İdarəçiliyi, Kreditlər, Valyuta və Effektiv Bazarlar ilə Açıq Bazar İşlərinə nəzarət edən Bazarlar Ümumi Müdirliyinin ümumi müdir köməkçiliyinə, 2002-ci ildə müdirliyə təyin edilmişdir. 7 aprel 2003-cü ildə edilən Bank Ümumi Qurulunda Bank Məclisi üzvlüyünə seçildi və may 2003 — aprel 2006 tarixləri arasında bu vəzifədə qaldı. 18 aprel 2006-cı ildə Türkiyə Respublikası Mərkəzi Bankının müdirliyinə təyin edildi. 2009-cu ildə Euromoney jurnalı tərəfindən ""İlin Mərkəz Bankı Rəhbəri" seçildi. Bu vəzifə müddətinin bitdiyi 13 aprel 2011-ci ilə qədər davam etdirdi. 2011-ci il aprelində Abdulla Gül tərəfindən prezidentin iqtisadiyyat baş müşavirliyinə təyin edildi.

7 iyun 2015-ci ildə Tükriyə ümumi seçkilərində MHP Uşaq millət vəkilliyinə namizəd oldu və seçildi. 1 noyabr 2015-ci ildə edilən erkən seçkilərdə təkrar MHP Uşaq millət vəkili namizədi olsa da, seçilə bilmədi. 2018-ci ildə Türkiyə ümumi seçkilərində İYİ partiyadan Ankara millət vəkili seçildi. Dəniz Baykalın ən yaşlı üzv olmasına rəğmən, səhiyyə problemlərinə görə üzr bəyan etməsindən sonra, ikinci ən yaşı üzv olaraq məclisin müvəqqəti başqanı oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Durmuş Yılmaz". amanyoluhaber.com. 2020-06-30 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Durmuş Yılmaz". 12 sentyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Central bank governor of the year: Durmus Yilmaz, Turkey". 2020-08-17 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Meclis Başkanı Kahraman, görevini Durmuş Yılmaz'a teslim etti". 2020-03-04 tarixində arxivləşdirilib.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 116157400X · VIAF: 893152988198212790003 · WorldCat VIAF: 893152988198212790003 |
**Qrand-Bassam** — Kot-d'İvuarın cənub-şərqində, Abicanın şərqində yeləşən şəhər. Bura 1893-cü ildən 1896-cı ilə, idarənin sarı qızdırmadan sonra Binqervillə köçürüldüyü dövrə qədər Fransanın müstəmləkə paytaxtı idi. Qrand-Bassam Abicanın 1930-cu illərdən bəri böyüməsinə qədər əsas dəniz limanı olaraq qalırdı.

Şəhərin böyük bir bölgəsi onilliklər boyu tərk edildiyi üçün qəsəbədə bir kabus şəhər aurası var. 1896-cı ildə Fransa paytaxtı Binqervillə köçürüldü və 1930-cu illərdə faktiki olaraq dayandırılana qədər ticarət tədricən azaldı. 1960-cı ildə müstəqillik əldə edildikdən sonra qalan bütün inzibati idarələr Abican şəhərinə verildi və illərlə Qrand-Bassamda yalnız evsizlər məskunlaşdı. 1970-ci illərin sonlarından başlayaraq şəhər turistik yer və sənətkarlıq mərkəzi kimi canlanmağa başladı.

Qəsəbə Ebrie laqunu tərəfindən iki yerə bölünür: *Ancien Bassam* ("qədim Bassam") və *Nouveau Bassam* ("yeni Bassam"). Qədim Bassam Qvineya Körfəzi ilə üzbəüz yerləşən köhnə Fransız qəsəbəsidir. Bölgə həmçinin bəziləri bərpa edilmiş daha geniş kolonial binaların yerləşdiyi ərazidir. Rayon həmçinin bir kafedral və Fil Dişi Sahili Milli Geyim Muzeyinə sahibdir. Qədim Bassamla körpü ilə bağlanan yeni Bassam laqunun şimal tərəfində yerləşir. Bura Afrikalı xidmətçilərin məhəllələri ilə böyüyüb və indi şəhərin əsas ticarət mərkəzidir.

Şəhərdə Qrand-Bassam Roma Katolik Yeparxiyası yerləşir. Yeparxiyanın kafedral binası Qrand-Bassamdakı *Cathédrale Sacré Cœur-*dur.

Şəhər 2012-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

2016-cı ilin mart ayında qəsəbə 19 nəfərin ölümü ilə nəticələnən terror aktının hədəfi oldu.

2014-cü ildə Qrand-Bassamın əhalisi 84,028 nəfər idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Grand Bassam". Ramsar Sites Information Service. 17 June 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 April 2018.
2. ↑  *Centre, UNESCO World Heritage.* "Historic Town of Grand-Bassam". Whc.unesco.org (ingilis). 2019-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-27.
3. ↑  *Tran, Mark; Duval Smith, Alex.* "'At Least 16 Dead' After Gunmen Open Fire in Ivory Coast Resort". The Guardian. 13 March 2016. 20 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 March 2016.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-17.
5. ↑  "RGPH 2014, Répertoire des localités, Région Sud-Comoé" (PDF). ins.ci. 11 May 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 August 2019.

| ⛭Kot-d'İvuarda yerləşən UNESCO-nun ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
|  | Nimba dağı Təbiət Qoruğu  • Tay Milli Parkı  • Komoye Milli Parkı  • Tarixi Qrand-Bassam şəhəri |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**"Nə vaxt evlənəcəksən?"** (taiti Nafea faa ipoipo?) — Fransız rəssamı Pol Qogen 1892-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri.

Təsviri
-------

Rəsmdə iki taitili qız əks olunub.

Qiyməti
-------

Əsər 2015-ci ildə "Sotbis" hərrac evinin isveçrəli keçmiş əməkdaşı Rudolf Ştehelin tərəfindən satışa çıxarıb. Əsəri Qətər şeyxlərindən biri 300 milyon dollara – rekord qiymətə satın alıb. Əsər yeni sahibinə 2016-cı ilin yanvar ayında çatıb.

Sərgilənməsi
------------

Əsər 2015-ci ilə qədər təxminən 50 il Bazel İncəsənət muzeyində nümayiş olunmuşdur. Yaxın gələcəkdə isə ardıcıl olaraq Bazeldə yerləşən "Beyeler" fondunda, Madriddə Kraliça Sofiya incəsənət mərkəzində və Vaşinqtondakı Fillips kolleksiyasında sərgilənməsi planlaşdırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Emil Bağırov. "Nə vaxt evlənəcəksən?" – 300 milyon dollar[*ölü keçid*]. kult.az, 07.02.2015.  (az.)

| ⛭Pol Qogen |
| --- |
| **Ümümi** | Bioqrafiya · Postimpressionizm · Primitivizm |  |
| **Ailə** | Madam Qogen |
| **Dostlar** | Vinsent van Qoq |
| **Rəsmləri** | *Madam Qogenin portreti* (1880-1881) · *Nə vaxt evlənəcəksən?* (1892) |
| İctimai toplular | Orse muzeyi (Fransa, Paris) · San-Paulo İncəsənət muzeyi (Braziliya, San-Paulo) · Kimbell İncəsənət muzeyi (ABŞ, Texas, Fort Uert) · Milli Qalereya, ABŞ, Vaşinqton) |
**Mişel Ferrero** (it. Michele Ferrero; 26 aprel 1925, Dolyani, İtaliya – 14 fevral 2015, Monako) — İtalyan iş adamı; "Ferrero" şirkətinin sahibi, şokolad və digər şirniyyat məhsulları istehsalçısı.

Həyatı
------

Mişel Ferrero 32 yaşında atasının yaratdığı şirkətə sahib olmuş və ömrünün sonuna qədər ona rəhbərlik etmişdir. Onun rəhbərliyi altında məşhur "Nutella", "Kinder Chocolate", "Kinder Surprise", "Rafaello", "Ferrero Rocher", "Tic Tac" kimi brendlər yaranmışdır.

İtaliyanın ən varlı adamı idi. 2013-cü ildə "Forbes" jurnalı onun varidatının 23,4 milyard dollar olduğunu açıqlamışdır.

Mişel Ferrero bir neçə aydır sürən xəstəlikdən sonra 89 yaşında - 14 fevral 2015-ci ildə Monakoda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Kinder, Nutella, Rafaello-nun sahibi öldü- 23,4 milyard varidat Arxivləşdirilib 2015-02-16 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 15.02.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Forbes Michele Ferrero Arxivləşdirilib 2010-11-13 at the Wayback Machine  (ing.)
* "Ferrero Group"un rəsmi saytı  (ing.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Robot (dəqiqləşdirmə).
Droz Androidləri

|  |
| --- |
| Seriyanın bir hissəsi: |
| Avtomatlaşdırma |
|  |
| Ümumilikdə avtomatlaşdırma |
| 
* Bankçılıq
* Bina
	+ Ev
* Yol
* Laboratoriya
* Kitabxana
* Yayım
* Miks
* Hovuz təmizləyicisi
* Pop musiqi
* Əsaslandırma
* Yarı avtomatlaşdırma
* Telefon
	+ Zəng
	+ Kommumator
* Bankomat
* Avtomobil
* Satış maşını

 |
| Robototexnika və robotlar |
| 
* Ev
	+ Tozsoran
		- Roomba
	+ Otbiçən maşın
* İdarə olunan avtomobil
* Sənaye
	+ Rəsm
* ODD

 |
| 
Avtomatlaşdırmanın təsiri |
| 
* Manumation
* OOL
	+ Qərəz
* Sürücüsüz avtomobillər
* Texnoloji işsizlik
	+ İşsizliyin artması
	+ İşdən sonrakı cəmiyyət
* Təhlükə

 |
| 
Sərgilər və mükafatlar |
| 
* ASP-DAC
* DAC
* DATE
* IEEE Robototexnika və Avtomatlaşdırma Mükafatı
* ICCAD

 |
| * b
* m
* r
 |

**Robotlar** (çex dilində "*robota*" yəni işləmək) — stasionar və ya hərəkətli şəkildə fəaliyyət göstərən maşınlar olub, verilmiş proqram əsasında müəyyən işləri yerinə yetirirlər. İllər keçdikcə robot sözünün mənası dəyişilmişdir. Robot sözü ilk dəfə olaraq Çexiya yazıçısı *Yozef Karel Çapek* tərəfindən yazılmış elmi fantastik əsərdə işlənmişdir. 1921-ci ildə Çapek "Rosum universal robotları" adlı teatr səhnəsində süni yetişdirilmiş, insana oxşar olan bir işçini təsvir edir. Bundan sonra "*Robot*" sözü müxtəlif avtomatlara da aid edilməyə başlayır.

Bundan əlavə robot adlandırılan maşınların təyinatları arasında da böyük fərq mövcuddur. Məsələn, 1983-cü ildə Yaponiyada 47000 tətbiq olunmuş robot haqqında məlumat verilir. Bu robotların alman standartlarına görə isə heç 3000-i bu ada layiq deyildi. Ancaq ABŞ-nin Robot İnstitutunun işlədiyi standartlarla Almaniya standartı müəyyən dərəcədə oxşardılar.

Tarixi
------

Robotların yaranma tarixi qədim zamanlara gedib çıxır. Avtomatk işləyən köməkçi maşınların yaradılması arzuları insanlarda hələ antik dövrdən baş qaldırmışdır. Antik dövrdə Heronun düzəltdiyi avtomatik teatr, orta əsrdə Vaukansonun ördəyi bu sahədə edilmiş ilk cəhdlərdəndir. 1700-cü ildə İsveçrədə ata və oğul *Droz* bir-biri ilə oxşar olan iki, insanabənzər avtomat (Android) düzəldirlər. Hündürlüyü təxminən 70 cm olan bu avtomatlardan biri (soldakı) üzunluğu 40 işarədən ibarət olan istənilən mətni yazmağa qadirdir. Sağdakı avtomat isə it, kəpənək və ya şah XVI Louisin portretini çəkə bilir. Bu avtomatlar hal-hazırda İsveçrədə muzeyində yerləşirlər.

Keçən əsrin ikinci yarısında bir çox robot növləri yaradılmışdır. Buraya misal olaraq human, sənaye, portal, xidmətgöstərici, oyuncaq, axtarış və s. robotlarını göstərmək olar. Maşınqayırmada ən geniş tətbiq olunanı sənaye robotlarıdır. Onların tətbiq sahələri yığmada, emalda, nəqletmədə və qaynaqetmədə aparılan işləri əhatə edir.

Həmçinin bax
------------

* Sənaye robotu
* Humanoid robotlar

Mənbə
-----

* Gero von Randow: Roboter - Unsere nächsten Verwandten. Reinbek: Rowohlt 1997. ISBN 3-498-05744-8

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Robot ilə əlaqəli mediafayllar var.
Süleyman Şah türbəsi, 2012-ci il
**"Şah Fırat əməliyyatı"** — Süleyman Şah türbəsini yeni əraziyə köçürmək məqsədilə Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2015-ci ildə keçirilmiş xüsusi xilasetmə əməliyyatı.

Məqsədi
-------

Əməliyyatın məqsədi Türkiyənin dövlət sərhədlərindən kənarda yeganə ərazi vahidi (eksklav) olan, Suriya ərazisində yerləşən Süleyman Şah türbəsini qoruyan 35 nəfərlik hərbi birliyi Türkiyəyə gətirmək idi.

Tarixi
------

Əməliyyat fevral ayının 21-dən 22-nə keçən gecə saat 21 radələrində başladılıb. 50 tank, 57 zirehli maşın, 100 avtomobil və 572 hərbçinin iştirak etdiyi xilasetmə əməliyyatı 3,5 saat davam edib və gecə saat 00.30-da hərbçilər türbəyə çatıb.

Türbədə qəbrin köçürülməsi üçün lazımı dini ritual həyata keçirilib və hərbçilərlə birlikdə Süleyman Şahın nəşi Mürşidpınar sərhəd-keçid məntəqəsinə doğru köçürülüb. Gecə saat 04.45-də sonuncu Türkiyə hərbçisi türbəni tərk etdikdən sonra türbə və yardımçı tikililər partladılıb.

Səhər saat 6-da Türkiyə hərbçiləri öz ölkələrinin ərazisinə daxil olub və bununla da əməliyyat başa çatıb.

Nəticəsi
--------

Türkiyə baş Qərargahının şərti olaraq "Şah Fırat" adı verdiyi bu əməliyyat nəticəsində türbədə xidmət edən və onu qoruyan 35 nəfərlik hərbçi qrup və Süleyman Şahın nəəşi Türkiyəyə gətirilmişdir. Əməliyyat zamanı yalnız bir əsgər qəza nəticəsində həlak olub.

Əməliyyat zamanı Türkiyə tərəfi Suriya hökumətini və ərazidəki qüvvələri məlumatlandırıb.

Həmçinin bax
------------

* Süleyman Şah türbəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Türkiyə ordusunun "Şah Fırat" əməliyyatı... - FOTOLAR, VİDEO. musavat.com, 22.02.2015  (az.)
**Diatom yosunlar** (lat. *Bacillariophyta*). Bu tipə tək, nadir hallarda qonur rəngli (piqmenti — fukoksantin) mikroskopik (0,75 *mkm **–*** 2 *mm*) kolonial orqanizmlər daxildir. Diatom yosunlar planktonda geniş, daha az miqdarda dəniz və şorsu hövzələrinin bentosunda, bəziləri torpaqda məskunlaşırlar; müasir diatom yosunlar qütb dairəsinə yaxın və əsasən arktik hövzələrdə yayılmışdır. Hüceyrə ikitaylı silisium qabıq içərisində yerləşir, qabıq iki elementdən ibarətdir; bunlardan kiçiyi qapaq kimi həmişə digər tayı örtür. Sonuncunun içərisində dairəvi lövhə (tayın özülü) və kəmərcik (yan tərəflər) ayrılır.

Lövhənin formasına görə diatom yosunlar tipi iki sinifə ayrılır: pennatlar və sentriklər. Pennat diatom yosunlar ikitərəfli simmetriyalı olub, formaları uzunsov oval (yumurtavari), iynəşəkilli olur, adətən, qabığın ortasında yarıqşəkilli dəlik (tikiş xətti) yerləşir. Sentrik diatom yosunlar radial simmetriya ilə səciyyələnir, formaca dairəvi, üçbucaq, ulduz şəkillidir. Bütün diatomeaların kəmərcik tərəfdən görünüşü çubuqşəkillidir (uzunsov-düzbucaqlı) ki, bu da tipin ikinci adını – *Bacillariophyta* (lat. *bacillus* — çubuq) təyin etmişdir. Qabığın taylarında çoxsaylı hamar və ya qabarıq nazik haşiyəli iri və xırda dəliklər vardır.

Diatom yosunlar 300-ə qədər cinsi və 1200-dən çox müasir və fossil növləri məlumdur. Cinsi və qeyri-cinsi yolla artırlar. Süxur əmələgətirən orqanizmlərdir; bitkilər məhv olduqdan sonra dibə çökərək (çox vaxt bir-birindən ayrılmış tayalar şəklində) silisium lillərini, qazıntı halında isə silisium süxurlarını (diatomitlər, trepellər, opokalar və b.) əmələ gətirirlər. Diatom yosunlar — sentriklər təbaşirdə (yura tapıntıları haqqında məlumatlar mübahisəlidir), pennatlar isə paleogendə meydana gəlmişdir; orta paleogenin şirinsu hövzələrində yaşamağa uyğunlaşmışdır, buna qədər isə təmamilə dənizlərdə məskunlaşmışlar. Cavan çöküntülərin (neogendən başlayaraq) zonal bölgülərinin əsaslandırılmasında diatom yosunlar böyük əhəmiyyəti vardır. Fatsiya göstəricisi (göl, çay və b.) kimi diatom yosunlar olduqca əhəmiyyətlidir. Təbaşir — müasir. 

Xəzərdə 292 növü qeyd edilmişdir, onlardan planktonda 165 növ, bentosda isə 129 növü yaşayır. Chaetoceros, Thalassiosira, Coscinodiscus və Rhizosolenia cinsləri Xəzərin planktonunda və fitoplanktonunda mühüm rol oynayır.

Sıraları
--------

* Thalassiosirales
* Coscinodiscales
* Melosirales
* Chaetocerotales
* Fragilariales
* Tabellariales
* Achnanthales
* Cymbellales
* Naviculales
* Bacillariales
* Surirellales

Həmçinin bax
------------

* Kolonial orqanizmlər
* Plankton
* Bentos
* Bitkilər
* Təbaşir dövrü
* Yura dövrü
* Paleogen dovrü
* Neogen dövrü

Mənbə
-----

Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
Təşkilatın keçirdiyi aksiyalardan biri
**Həmkarlar İttifaqı Polşa Birliyi** və ya qısaca **OPZZ** (pol. **O**gólnopolskie **P**orozumienie **Z**wiązków **Z**awodowych) — Polşanın 2 əsas həmkarlar ittifaqı təşkilatından biri.

Tarixi
------

24 noyabr 1984-cü ildə yaranmışdır.

Tərkibi
-------

Təşkilatın 3 milyon üzvü var, bunların 500 mini təqaüdçüdür.

Fəaliyyəti
----------

OPZZ "Solidarnost" ilə birlikdə Polşanın əsas müəssisələrində sahibkarlar, işçilər və hökumət arasında dialoqun əldə olunması üçün iqtisadi və sosial məsələlər üzrə üçtərəfli komitənin işində iştirak edirlər. Müvafiq komitənin əsas məqsədi sosial tarazlığı qorumaq üçün əməkhaqları və müavinətlər, vergi öhdəlikləri, büdcə və digər məsələlərə aid danışıqların aparılmasıdır.

Beynəlxalq münasibətlər
-----------------------

Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür.

Həmçinin bax
------------

* Solidarnost

Mənbə
-----

* **Afaq HÜSEYNOVA**. *Polşanın həmkarlar ittifaqları* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 04.05.2012.  (az.)
**Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası** (nid. **A**lgemeen **C**hristelijk **V**akverbond / *fr.* **C**onfédération des **s**yndicats **c**hrétiens) və ya qısaca **ACV/CSC** — Belçikanın 3 mərkəzi həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Bu konfederasiya 1886-cı ildə yaranmış Anti-Sosialist Pambıq Xadimləri İttifaqının varisidir.

Tarixi
------

1904-cü ildə yaranmışdır. Bir neçə dəyişikliklərdən sonra 1923-cü ildən hazırkı adını daşıyır.

Tərkibi
-------

Tərkibinə Belçika əhalisinin 16%-ni təşkil edən 1,7 milyon üzvü olan 22 regional federasiya və 16 sahə həmkarlar ittifaqı daxildir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Belçikada həmkarlar ittifaqları* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 9 mart 2012-ci il.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* acv-csc.be — Xristian Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Belçika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |