**"Muğam aləmi" Beynəlxalq Muğam Festivalı** və ya **"Muğam Dünyası" Beynəlxalq musiqi festivalı** — Azərbaycanda bir neçə ildən bir keçirilən beynəlxalq muğam festivalı. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə ilk dəfə 18–25 mart 2009-cu il tarixində Novruz bayramı ərəfəsində Bakıda keçirilmişdir.

İlk dəfə 2009-cu ilin martın 20-də Beynəlxalq Muğam Mərkəzində festivalın rəsmi açılışı olmuşdur. Festival çərçivəsində beynəlxalq elmi simpozium, muğam ifaçılarının mübiqəsi və çoxsalyı opera tamaşaları eləcə də konsertlər təşkil olunur. İlk festival 2009-cu il martın 25-də Heydər Əliyev Sarayında təşkil olunmuş qala-konsert ilə bitmişdir.

Festivalın məqsədi
------------------

Muğam festivalının əsas məqsədi, müasir dünyada Azərbaycan muğamının tanıdılması, xalqımızın ənənəvi musiqi sənətininin dünya musiqi irsində layiq olduğu yeri tutması.

I — 2009
--------

### Muğama həsr olunmuş beynəlxalq elmi simpozium

Müsabiqə qaliblərinin mükafatlandırılması zamanı, eyni zamanda simpozium iştirakçıları da mükafatlandırılmışdır.
2009-cu ildə beynəlxalq musiqi festivalı çərçivəsində üç gün ərzində muğama həsr olunmuş beynəlxalq elmi simpozium keçirilmişdir. Simpoziumun nəticələrinə dair xüsusi kitab nəşr olunmuşdur.

Simpoziumun işində ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Fransa, İtaliya, Almaniya, Türkiyə, Niderland, Macarıstan, Çin, Tunis, Özbəkistan, İran, Mərakeş, Hindistan, və Tacikistandan olan 30 yaxın elm adamı və musiqiçi iştrak etmişdir.

Simpoziumda Nyu-York Universitetinin professoru etnik musiqi üzrə mütəxəssiz YUNESKO-nun eksperti Stiven Blam, Nyu-Yorkdakı Kolumbiya Universitetinin professoru Diter Kristensen, YUNESKO nəznində "Ənənəvi musiqi üzrə beynəlxalq şura"nın vitse prezidenti Umm van Zaten, Fransadan olan professor Jan Durinq, Berlindəki Humbold Universitetinin professoru Yurgen Elsner, Kaliforniya Universitetinin professoru Xiromi Lorreyn Sakata, BBC radiosunda "World Routes" verlişinin aparıcıları Lusi Duran və Ceyms Parkin, Pan Rekords şirkətinin sahibi Bernard Kleykamp, professor Rövşən Yonosov (Özbəkistan), Moskva konservatoriyasının professori Violetta Yunusova, Düşənbədəki "Makoma" akademiyasının direktoru Abduvali Abduraşidov kimi elm adamları və musiqi mütəxəssisləri simpoziumq qatılaraq çıxışlar etmişlər.

Simpoziumda Azərbaycan, Türkiyə, İran, Pakistan, Hindistan, Tunis, Özbəkistan, və Tacikistanın musiqi mədəniyyətləri barədə məruzələr dinlənilmişdir.

### Festival iştirakçıları

Festivalın laureatı, I yerin sahibi olmuş Ulduz Turdıyeva (Özbəkistan)

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * "Maraği" ansamblı İtaliya
* Hüseyn Alədhami İraq
* Nadirə Pirmətova Özbəkistan
* Aygün Bayramova Azərbaycan
* Səkinə İsmayılova Azərbaycan
* Mənsum İbrahimov Azərbaycan
* Ağaxan Abdullayev Azərbaycan
 |  | * Ulduz Turdıyeva Özbəkistan
* Tofiq Himmidci Mərakeş
* Müzəffər Şafii İran
* Elçin Həşimov Azərbaycan
* Elnur Əhmədov Azərbaycan
* İsmayıl Həmidov Azərbaycan
* Munis Şərifov Azərbaycan
 |  | * Ömər Sərmini Suriya
* Aişə Reduan Fransa
* Firuz Əliyev Azərbaycan
* Zamiq Əliyev Azərbaycan
* Alim Qasımov Azərbaycan
* Elşən Mənsurov Azərbaycan
* Zabit Nəbizadə Azərbaycan
 |  | * Ayşəmgül Məhəmməd Özbəkistan
* Basumati Badrinatxan Hindistan
* Fəxrəddin Dadaşov Azərbaycan
* Mələkxanım Əyyubova Azərbaycan
* Möhlət Müslümov Azərbaycan
* Nuriyyə Hüseynova Azərbaycan
* Valeh Ələkbərov Azərbaycan
* "Anqam əl-Rəfidain" ansamblı İraq
 |

#### Orkestrlər

* Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri
* Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri
* Azərbaycan Dövlət Xor Kapellası
* Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri
* Azərbaycan Dövlət Qədim Musiqi Alətləri Ansamblı

#### Festivalın təşkilatçıları

Festival çərçivəsində konsert. Ü. Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrının çıxışı
#### Festivalın prezidenti

Heydər Əliyev fondunun prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyeva

#### Festival təşkilatçıları

* Heydər Əliyev fondu
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
* Azərbaycan Bəstəkarlar Birliyi

#### Təşkilati dəstək

* Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
* "Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları" fondu

#### Festivalın bədii rəhbəri

* Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədri Firəngiz Əlizadə

#### Təşkilat komitəsi

* Əbülfəz Qarayev — Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm naziti (Təşkilat komitəsinin həmsədri)
* Misir Mərdanov — Azərbaycan Respublikası Təhsil naziri (Təşkilat komitəsinin həmsədri)
* Mahmud Kərimov — Президент Национальной Академии Наук Азербайджана (Təşkilat komitəsinin həmsədri)
* Firəngiz Əlizadə — Azərbaycan Bəstəkarlar ittifaqının sədri
* Vaqif Sadıxov — Azərbaycan respublikası Xarici İşlər nazirinin müavini
* Fərhad Bədəlbəyli — Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru
* Timurçin Əfəndiyev — Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru
* Səyavuş Kərimi — Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru
* Anar Ələkbərov — Heydər Əliyev fondunun icraçı dirktoru
* İbrahim Quliyev — "Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları" fondunun icraçı dirktoru
* Eleonora Hüseynova — Azərbaycanın UNESCO-dakı daimi təmsilçisi, səfir
* Arif Alışanov — "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri
* Ədalət Əliyev — Media-holding "Lider" tv-nin direktoru
* Akif Məlikov — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının direktoru
* Murad Adıgözəlzadə — Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının direktoru

#### İşçi qrupu

* Fərəh Əliyeva — Mədəniyyət və turizm Nazirliyinin şöbə müdiri (işçi qrupun rəhbəri)
* İlham Pirməmmədov — Təhsil Nazirliyinin şöbə müdiri
* Pərvanə İsmayılova — Heydər Əliyev fondunun ictimayətlə əlaqələr şöbəsi
* Yaqut Şıxseyidqızı — Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının dosenti
* Şəhla Mahmudova — Bakı Musiqi Akademiyasının professoru
* Mehdi Məmmədov — Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin təmsilçisi
* Cahangir Səlimxanov — musiqişünas
* Qoşqar Həsənov — tərcüməçi

II — 2011
---------

III — 2013
----------

IV — 2015
---------

2015-ci il martın 11-dən 18-dək Heydər Əliyev Fondu, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının təşkilatçılığı ilə "Muğam aləmi" IV Beynəlxalq Muğam Festivalı keçirilib.

Festival çərçivəsində Bakıda və respublikanın bir sıra bölgələrində Azərbaycanın və xarici musiqiçilərin iştirakı ilə konsertlər keçirilib, beynəlxalq elmi simpoziumlar təşkil olunub.

Festivalda Türkiyə, İran, İraq, Özbəkistan, Tacikistan, ABŞ, Fransa, İngiltərə, Livan, İspaniya, Almaniya, İordaniya, Rusiya, Çin, Hindistan, Tunis, Belçika, Sloveniya və Niderlanddan dünya şöhrətli musiqiçilər və musiqi qrupları iştirak ediblər.

Festival çərçivəsində beynəlxalq muğam müsabiqəsi keçirilib. Müsabiqədə Azərbaycan, Türkiyə, İordaniya, Latviya, İran, İraq, Özbəkistan, Tacikistan və Çindən musiqiçilər qatılıb.

V — 2018
--------

**"Muğam aləmi" V Beynəlxalq Muğam Festivalı**

2018-ci il martın 7-dən 14-dək Heydər Əliyev Fondu, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Bəstəkarlar İttifaqı və Azərbaycan Milli Konservatoriyasının təşkilatçılığı ilə "Muğam aləmi" V Beynəlxalq Muğam Festivalı keçirilib.

Festival çərçivəsində Bakı və Gəncə şəhərlərində Azərbaycan və xarici musiqiçilərin iştirakı ilə konsertlər təşkil olunub, beynəlxalq elmi simpozium və muğam müsabiqəsi keçirilib. Müsabiqəyə Azərbaycan, Türkiyə, Moldova, İran, İraq, Özbəkistan, İordaniya, Misir, Suriya, Tacikistan, Qazaxıstan, Mərakeş və İsraildən olan musiqiçilər qatılıblar.

Tədbirlərdə Türkiyə, Moldova, Polşa, İran, İraq, Özbəkistan, İordaniya, Misir, Suriya, Tacikistan, Qazaxıstan, Mərakeş, Gürcüstan, Hindistan, İsrail və digər ölkələrdən musiqiçi və münsiflər heyəti iştirak ediblər.

VI — 2023
---------

**"Muğam aləmi" 6-cı Beynəlxalq Musiqi Festivalı**

Heydər Əliyev Fondu və Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı, Elm və Təhsil Nazirliyinin, Azərbaycan Milli Konservatoriyasının dəstəyi ilə "Muğam aləmi" ("Space of Mugam") 6-cı Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçirilib.

Festival çərçivəsində Bakının müxtəlif mədəniyyət obyektlərində, həmçinin Şuşanın tarixi məkanlarında müxtəlif tədbirlər - müsabiqə, mühazirə və təqdimatlar, konsertlər, sərgi və simpoziumlar, 24 saat ərzində canlə muğam marafonu təşkil edilib.

Festival çərçivəsində xanəndə və instrumental ifaçılıq kateqoriyaları üzrə Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsi keçirilib. 

Müsabiqəyə Azərbaycanla yanaşı, İran, İsrail, Özbəkistan və Türkiyədən ümumilikdə 22 ifaçı, o cümlədən ifaçılıq kateqoriyası üzrə 12, xanəndəlik kateqoriyası üzrə isə 10 ifaçı qatılıb. Azərbaycanı instrumental ifaçılıq kateqoriyası üzrə 5, xanəndəlik kateqoriyası üzrə isə 4 ifaçı təmsil edib. Seçimlər ikinci tura vəsiqə qazanmış 10 iştirakçı arasında aparılıb. 

Münsiflərin yekdil rəyinə əsasən, müsabiqənin xanəndəlik kateqoriyasında Qran-pri mükafatına Mohiçehra Şahmurotova (Özbəkistan) layiq görülüb. Birinci yeri Mirəli Sarızadə (Azərbaycan), ikinci yeri Daşqın Kürçaylı (Azərbaycan), üçüncü yeri isə Dostmurod Negmurodov (Özbəkistan) tutublar.

İnstrumental ifaçılıq kateqoriyasında isə Qran-pri mükafatına Vaqif Təhməzov (Azərbaycan) layiq görülüb. Bu kateqoriyada 1-ci yerə Anar Vəlizadə (Azərbaycan), 2-ci yerə Shoxijohan Yoriev (Özbəkistan), 3-cü yerə isə Cahandar Mikayılov (Azərbaycan) sahib olublar.

İyunun 25-də Heydər Əliyev Mərkəzində "Muğam aləmi" 6-cı Beynəlxalq Musiqi Festivalının yekun konserti olub. Konsert zamanı Beynəlxalq Muğam Müsabiqəsinin qaliblərinə mükafatlar təqdim edilib.

Həmçinin bax
------------

* Üzeyir Hacıbəyli Beynəlxalq Musiqi Festivalı
* Respublika Muğam Müsabiqəsi
* Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı
* Muğam Televiziya Müsabiqəsi
* Beynəlxalq Mstislav Rostropoviç Festivalı
* Xarıbülbül Musiqi Festivalı
* Beynəlxalq Aşıq Festivalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Muğam dünyası" II Beynəlxalq muğam festivalı [*ölü keçid*]
2. ↑  "Bir daha Beynəlxalq Muğam Festivalı barədə". 2020-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-28.
3. ↑  Elmi simpoziumun qonaqları təəssüratlarını bölüşürlər [*ölü keçid*]
4. ↑  ""Muğam aləmi" IV Beynəlxalq Muğam Festivalı". heydar-aliyev-foundation.org (az.). İstifadə tarixi: 2024-02-04.
5. ↑  ""Muğam aləmi" V Beynəlxalq Muğam Festivalı". heydar-aliyev-foundation.org (az.). İstifadə tarixi: 2024-02-04.
6. ↑  ""Muğam aləmi" 6-cı Beynəlxalq Musiqi Festivalı". heydar-aliyev-foundation.org (az.). İstifadə tarixi: 2024-02-04.

Xarici keçidlər
---------------

* Heydər Əliyev Fondunun rəsmi saytında — "Muğam aləmi" Beynəlxalq Muğam Festivalı

| ⛭Muğamlar |
| --- |
| Muğamlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Əsas muğamlar | 
* Rast
* Şur
* Segah
* Çahargah
* Bayatı-Şiraz
* Şüştər
* Hümayun

 |
| Zərbi muğamlar | 
* Heyratı
* Arazbarı
* Səmayi-Şəms
* Mənsuriyyə
* Mani
* Ovşarı
* Heydəri
* Qarabağ şikəstəsi
* Kəsmə şikəstə

 |
| Rast muğamları | 
* Mahur-Hindi
* Orta Mahur
* Bayatı-Qacar
* Dügah

 |

 |  |
| Digər | 
* Simfonik muğam
* Azərbaycan cazı
* Muğam üçlüyü
* Muğam Dünyası Beynəlxalq musiqi festivalı
* Beynəlxalq Muğam Mərkəzi

 |


| ⛭Azərbaycan festivalları |
| --- |
| Kino festivallar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Beynəlxalq | 
* Animafilm Beynəlxalq Animasiya Festivalı
* Bakı Beynəlxalq Qısa Film Festivalı
* Bakı Beynəlxalq Turizm Filmləri Festivalı
* DokuBaku Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı

 |

 |
| Musiqi festivalları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Beynəlxalq | 
* Bakı Beynəlxalq Caz Festivalı
* Xarıbülbül Musiqi Festivalı
* JARA
* Qara Qarayev adına Beynəlxalq Müasir Musiqi Festivalı
* Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı
* Beynəlxalq Muğam Festivalı
* Üzeyir Hacıbəyov Beynəlxalq musiqi festivalı
* Vokalçıların Bülbül adına Beynəlxalq Müsabiqəsi
* Qızıl payız-69

 |

 |
| İncəsənət festivalları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Beynəlxalq | 
* "Qız qalası" Beynəlxalq İncəsənət Festivalı

 |

 |
| Qida | 
* Alma bayramı
* Nar bayramı

 |
| Digər | 
* AzeCON
* Beynəlxalq Tərəkəmə Çərşənbəsi folklor festivalı
* GameSummit
* Gül bayramı
* Milli Yaylaq Festivalı

 |