**Boyaq dazı** (*lat.* Hypericum androsaemum) — dazıkimilər fəsiləsinin dazı cinsinə aid bitki növü.

Hündürlüyü 40-100 sm, gövdəsi qəhvəyitəhər, adətən düzduran və az budaqlanmış yarımkoldur.

**Yarpaq**
----------

Yarpaqları oturaqdır, çılpaqdır, uzunsov və enli yumurtavari, uzunluğu 4-10 sm, eni 2-6 sm olub, kütdür, oyuqlu və ya qısa itiucludur, qaidə hissəsi dəyirmidir, alt tərəfdən tünd-göydür.

**Çiçək**
---------

Çiçəkləri uzunluğu 2-6 sm olan, qalxanşəkilli və ya çətirşəkilli çiçək qrupunda toplanmışdır, yuxarı yarpaqların yaxınlaşmasından əmələ gəlmiş qını vardır. Ləçəkləri uzunsov-yumurtaşəkilli olub, kütdür.

**Meyvə**
---------

Qutucuq giləmeyvəşəkillidir, demək olar ki, qara rəngdədir, kasacığa bərabərdir, açılan deyil, tez töküləndir. Toxumlarının uzunluğu 1 mm-dir, qısa silindrşəkilli və ya ovaldır, tor kimi deşiklidir, buruncuğu vardır.

**Çiçəkləməsi**
---------------

May

**Meyvə verməsi**
-----------------

İyun-İyul (Avqust)

**Azərbaycanda yayılması**
--------------------------

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Lənkəran dağlıq. Aşağı və orta dağ qurşağında.

**Yaşayış mühiti**
------------------

Meşələrdə və rütubətli kolluqlarda rast gəlinir.

Təbii yayılması:
----------------

Afrikada (Tunis, Əlcəzair), Avropada, Asiyada (Türkiyə, İran, Azərbaycan, Gürcüstan, Dağıstan, Türkmənistan) yayılmışdır.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 30-100 sm olan, çılpaq, budaqlı yarımkoldur. Qabığı qonur rənglidir. Yarpaqları oturaq, yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, uzunluğu 3,5-11 sm, eni 1-6 (bəzən 8 sm-ə qədər), dərili, ucu bizdir. Bünövrəsində yarpaqları daha yumru, yarpağın alt hissəsi göyümtül rənglidir. Çiçəkləri azsaylıdır (çiçək qrupunda 3-8 ədəd). Çiçək qrupu qısa, çətirvari və ya qalxanvaridir. Çiçəyin uzunluğu 2-3 sm, eni 2,5-6 sm-dir. Kasayarpaqları qeyri-bərabər, küt, yumurtavari, uzunluğu 8-9 mm və eni 5-7 mm-dir. Kənarları bütöv, vəzicikli nöqtələri yoxdur. Ləçəkləri uzunsov – yumurtavari və ya uzunsov-ellipsvari formalı, uzunluğu 1-1,3 sm və eni 0,8 sm, küt, ölçülərinə görə bir az kasacıqdan böyükdür. Erkəkcikləri çoxsaylı, 5 dəstəyə birləşir. Yumurtalığı yumru və ya yumru-oval formalı, uzunluğu 6 mm və eni 3-5 mm, rəngi tünd göy və ya qaradır. Sütuncuqları 3, qısa, uzunluğu 2 mm-dir. Qutucuğu giləmeyvə formalı, tez tökülən, çatlamayan, tünd göy və ya qara rəngli, uzunluğu və eni 5-8 mm-dir. Toxumları xırda, uzunluğu 1 mm, oval və ya uzunsov-oval formalı, tünd qonur və ya qonur rənglidir. Meyvələri şarşəkilli, diametri 5-8 mm-ə çatır. Çiçəkləməsi iyundan iyuladək davam edir.

Ekologiyası:
------------

Günəşli və kölgəli yerdə bitir.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Böyük Qafqazda aşağı dağ qurşaqlarında təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi:
-----------

Yaşıllaşdırmada yamaclarda, təpələrdə, bağ yollarının yaxınlığında, ağac və kol qruplarının ətrafında əkilir. Bəzi sortları canlı hasarlarda və ya çiçək ləklərində digər çoxillik ot bitkiləri ilə birlikdə istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 784.
2. ↑  Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri
-----------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q886411
* Wikispecies: Hypericum androsaemum
* APDB: 143855
* APNI: 81399
* Calflora: 8601
* Cal-IPC: hypericum-androsaemum
* EoL: 590493
* EPPO: HYPAN
* EUNIS: 173335
* FoAO2: Hypericum androsaemum
* GBIF: 3189525
* GRIN: 19558
* iNaturalist: 77480
* IPA: 51144
* IPNI: 433187-1
* IRMNG: 11126767
* ISC: 114901
* ITIS: 565236
* MoBotPF: 279202
* NBN: NBNSYS0000002953
* NCBI: 140968
* NSWFlora: Hypericum~androsaemum
* NZOR: 8737c35a-0695-4583-bb53-397b759619cf
* NZPCN: 4097
* PFI: 1231
* Plant List: kew-2857718
* PLANTS: HYAN8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:433187-1
* Tropicos: 7800024
* VASCAN: 6149
* VicFlora: 6ca38dc2-ea7f-48d7-b81e-5cd89e2a7cba
* WFO: wfo-0000727341

 |