recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Seyran Firdovsi Saroyan** (*erm.* Սեդրակ Ֆիրդուսի Սարոյան ; 3 sentyabr 1967, Qarğabazar, Üçkilsə rayonu – 13 avqust 2022, İrəvan) və ya **Sedrak Saroyan** — Ermənistan hərbçisi və siyasətçisi, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri. 2007-ci ildən 2018-ci ildə istefaya gedənə qədər Ermənistan parlamentində xidmət etmişdir. Saroyan xidmət etdiyi müddətdə Ermənistan Respublika Partiyasına bağlı müstəqil siyasətçi olmuşdur. Saroyan siyasətə gəlməzdən əvvəl Ermənistan Quru Qoşunlarının general-mayoru olmuş, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı 2-ci Ordu Korpusuna komandanlıq etmişdir.

Həyatı
------

Seyram Saroyan 3 sentyabr 1967-ci ildə o vaxt Sovet İttifaqının tərkibində olan Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Qarğabazarı kəndində anadan olmuşdur. Atası Firdovsi Saroyan Üçkilsə şəhərinin kənd təsərrüfatı idarəsinin müdiri idi. 1984-cü ildə yerli orta məktəbi bitirdikdən sonra Saroyan 1985-ci ildən 1987-ci ilə qədər Sovet Ordusu sıralarına çağırılmışdır. Ordudan ayrıldıqdan sonra bir müddət "Haykimiya" adlı regional firmada mühəndis köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

1989-cu ildə Qarabağ hərəkatının üzvü Saroyan Azərbaycana qarşı Birinci Qarabağ müharibəsində könüllülərdən ibarət dəstə toplamış və ona rəhbərlik etmişdir. Müharibə zamanı kiçikmiqyaslı dəstə tam bir batalyona – "Artsvik-10" əməliyyat qrupuna çevrilmişdir. Saroyan Xocalı soyqırımını törədənlərdən biridir. O, bundan başqa, Kəlbəcər, Qubadlı və Zəngilan döyüşlərində batalyona rəhbərlik etmişdir.

1992-ci ildə Saroyan rəsmi olaraq Ermənistan Ordusuna qoşulmuşdur. Növbəti il 2-ci Ordu Korpusuna komandan təyin edilmişdir. Çox keçməmiş, 4-cü Ordu Korpusuna komandan təyin olunmuşdur. 2000-ci ildə Saroyan general-mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. 1990-cı illərin sonundan 2000-ci illərin ortaları arasında Saroyan bir sıra xarici hərbi akademiyalarda təhsil almışdır.

Saroyan 13 avqust 2022-ci ildə 54 yaşında İrəvanda yerləşən İzmirliyan Tibb Mərkəzində vəfat etmişdir. İki gün sonra Üçkilsədə dəfn edilmişdir. Saroyan xroniki sağlamlıq problemlərindən, xüsusən də qan damarlarında problemlərdən əziyyət çəkirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  .
3. ↑  "Скончался генерал-майор Сейран Сароян" [Major General Seyran Saroyan dies]. Armenia Today (rus). 2022-08-13. İstifadə tarixi: 2022-10-26.
4. ↑  "Սեդրակ Ֆիրդուսի Սարոյան" [Sedrak Firdus Saroyan]. Parliament of Armenia (erməni). İstifadə tarixi: 2022-10-25.
5. 1 2
6. 1 2
7. 1 2  "Sedrak Saroyan". Parliament of Armenia. İstifadə tarixi: 2022-10-25.
8. ↑  "Armenian MP Sedrak Saroyan: Running in the Upcoming Parliamentary Election Makes Him "Lose Track" of Vast Property Holdings". Hetq.am (ingilis). 22 February 2017. İstifadə tarixi: 2022-10-26.
9. ↑  "Եթե վաղը թշնամին ոտնձգություն կատարի, առաջիններից մեկը կլինեմ, որ կգնամ ռազմաճակատ" [If the enemy attacks tomorrow, I will be one of the first to go to the front]. Lurer.com (erməni). November 21, 2013. İstifadə tarixi: 2022-10-26.
10. 1 2  "Սեդրակ Ֆիրդուսի Սարոյան" [Sedrak Firdus Saroyan]. Parliament of Armenia (erməni). İstifadə tarixi: 2022-10-25.
11. 1 2  "Sedrak Saroyan". Parliament of Armenia. İstifadə tarixi: 2022-10-25.
**Yan Cozef Somerhalder** (*ing.* Ian Joseph Somerhalder; d. 8 dekabr, 1978) — ABŞ–lı aktyor, model və prodüser. Lost serialındakı Boone Carlyle və The Vampir Diaries serialındakı Damon Salvatore obrazları ilə tanınmışdır.

Həyatı
------

Somerhalder ailənin ikinci evladıdır.İki qardaşı var Robert və Robin.O 10 yaşından 13 yaşına qədər model kimi fəaliyyət göstərib.

Kariyeradan əvvəl
-----------------

Yan Somerhalder, 8 Dekabr 1978-ci ildə masaj terapisti Edna Somerhalder və podratçı Robert Somerhalderın oğlu olaraq Kovinqton, Luizianada doğulub, böyüyüb. Bob adında keçmiş peşəkar velosipedçi, qardaşı və Robin adında bir radio və televiziya jurnalisti bacısı var. Atası Fransız və İngilis mənşəlidir. Anasının isə mənşəyi İrlandiya və Choctav qəbiləsinə əsaslanır. Somerhalder soyadı onu övladlığa götürən böyük böyük babasından gəlmişdir. Somerhalderın bioloji böyük babası isə varlı bir İngilis torpaq sahibidir. Qaçqın bir işçiyə, hamilə qalan məşuqəsiylə evlənməsi və körpəyə adını verməsi üçün pul ödəmişdir. Bioloji böyük babasının soyadı Halldır.[1] [2]

Filmləri
--------

* Məşhurlar ( Celebrity )1998
* Ev kimi bir həyat ( Life as a House ) 2001
* Qəlblərin dəyişdirilməsi ( Changing Hearts) 2002
* Düşmən əlində(In Enemy Hands )2004
* Yaşlı adam və studiya ( The Old Man and the Studio)2004
* Görmə hissi ( The Sensation of Sight )2006
* Anomaliya ( The Anomaly )2014

Televiziya
----------

* İndi və yenidən ( Now and Again )1999

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Yan Somerhalder — IMDb səhifəsi
**İdarəetmə əməyi** — ictimai əməyin bir növü olub istehsal kollektivlərinin qarşısında qoyulan məqsədə çatmaq üçün istiqamətlənmiş məqsədyönlü fəaliyyətdir. Geniş mənada idarəetmə əmyi idarəetmə sahəsində hər cür əmək kimi başa düşülür. Daha dar mənada isə idarəetmə əməyinin müəyyənləşdirilməsi inzibati idarəetmənin funksiyalarının icra edilməsi deməkdir.

Bir sıra alimlər əsassız olaraq "idarəetmə əməyi"ni "idarəetmə" ilə eyniləşdirirlər və hesab edirlər ki, o ancaq idarəetmə sahəsində istifadə edilir. Ona görə də elmi ədəbiyyatlarda belə təriflərə tez-tez rast gəlinir:

idarəetmə əməyi – bu kontor, dəftərxana işidir, mühəndi-texniki əməyidir.

idarəetmə əməyi – idarəetmə sahəsində əmək deməkdir.

İdarəetəm əməyi ilə müəssisə və təşkilatların rəhbərləri, mühəndis-texniki işçilər və qulluqçular məşğul olurlar. İdarəetmə işçilərinə zehni əməyin spesifik forması olan idarəetmə əməyi ilə məşğul olan bütün işçilər aid edilir. Beləliklə, idarəetmə işinə ancaq rəhbərlərin, mühəndis-texniki işçilərin işini aid etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Справочник директора предприятия, Москва-1998
**Müstəti** – müsəlmana həcc ziyarətinin vacib olması.

Müstəti olmağın şərtləri bunlardır:

1) Yol azuqəsi və ehtiyacı olan surətdə miniyi olsa, ya bunları əldə etməyə imkan verən malı olarsa;

2) Məkkəyə getməyə və çox əziyyət çəkmədən həcci yerinə yetirməyə sağlamlığı və qüvvəsi olsun. Bu şərt həcci şəxsin özünün yerinə yetirməsində şərtdir. Bir kəsin maddi imkanı olsa, amma şəxsən özü həccə getmək üçün fiziki qüdrəti olmasa, yaxud şəxsən getməsi çox çətin olsa, (fiziki) vəziyyətinin də yaxşılaşmasına ümidi olmasa, gərək başqasını bu işə naib tutsun.

3) Yolda getməyə mane olan bir şey olmasın; əgər yol bağlı olsa, ya yolda insanın canının, ya namusunun aradan getməsindən, ya malının aparılmasından qorxusu olsa, həcc ona vacib olmur. Lakin əgər başqa yol ilə gedə bilsə, uzaq olmağına baxmayaraq gərək o yol ilə getsin, amma o yol, "həcc yolu bağlıdır" deyiləcək dərəcədə uzaq və qeyri-adi olsa, gərək o yolla getməsin.

4) Sair cəhətlərdən imkanı olsun ki, həcc əməllərini yerinə yetirə biləcək qədər vaxtı olmalıdır.

5) Xanımı və uşaqları kimi xərclərini təmin etmək boynuna vacib olan şəxslərlə, xərcliyin tərkolunması şəxs üçün çətin olan şəxslərin xərclərini təmin etmiş olmalıdır.

6) Geri qayıtdıqdan sonra yaşayışını qazanc, əkinçilik, mülk gəliri və ya başqa bir yolla təmin edə bilməlidir. Belə ki, həccdən qayıtdıqdan sonra, həccə xərc etdiyi üçün çətinliklə yaşamağa məcbur qalmamalıdır.

İstinadlar
----------
**Heydər Əliyev parkı** — Azərbaycanın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin şərəfinə Ukraynanın Kiyev şəhərində salınmış park.

Park Ulu Öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 90 illik yubileyi ərəfəsində 2013-cü il aprelin 25-də açılmışdır. Parkın giriş hissəsində Heydər Əliyevin heykəli ucaldılmışdır.

Ümumi məlumat
-------------

Heydər Əliyev parkı 2013-cü il aprelin 25-də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 90 illik yubileyi ərəfəsində açılıb. Prezident İlham Əliyev Ukraynaya səfəri zamanı ümummilli Heydər Əliyev parkında olaraq, Heydər Əliyevin burada ucaldılan abidəsini ziyarət edərək önünə gül dəstəsi qoyub.

Parkda Azərbaycanın tarixini və mədəniyyətini əks etdirən kompozisiya elementləri yüksək peşəkarlıqla işlənib. Burada işıqlandırmadan tutmuş nadir "Şeyx Səfi" xalısının surətinədək hər şey fərdi sifariş əsasında Ukrayna, İtaliya, Almaniya və Azərbaycanda hazırlanıb. Parkın inşaat kompozisiyası Azərbaycanın qədim rəmzləri olan Bakının Qala divarları, Şirvanşahlar dövlətinin gerbi, "Şeyx Səfi" xalısının maketləri əsasında qurulub. Parkın landşaft kompozisiyası isə dövlətimizin coğrafi şəraitinin və florasının müxtəlif elementləri ilə tamamlanır.

Parkda aparılan yaşıllaşdırma işləri zamanı əsasən Azərbaycan florasına məxsus nadir ağaclara və bitkilərə üstünlük verilmişdir. Bu da parkın özünəməxsusluğunu artıran amillərdəndir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kiyevdə Heydər Əliyev parkının tikintisi başa çatmışdır" (az.).. Archived from the original on 2023-03-13. İstifadə tarixi: 13 mart 2023.
2. 1 2 3  "Ukraynada Heydər Əliyev parkı" (az.)..  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 mart 2023.
3. ↑  "https://president.az/az/articles/view/10196" (az.).. Archived from the original on 2023-03-13. İstifadə tarixi: 13 mart 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* "Kiyevdə Heydər Əliyev parkı və heykəli açılıb" (az.).. 13.03.2023 tarixində arxivləşdirilib.
* "Kiyevdə Heydər Əliyev parkında etno-caz festivalı keçirilib" (az.).. 13.03.2023 tarixində arxivləşdirilib.
**Ağ ayı dustaqxanası** (*ing.* Polar bear jail) – Kanadanın Manitoba əyalətinin Çörçill qəsəbəsində yerləşən xüsusi tikili. Qəsəbə ətrafında tutulan təhlükəli ağ ayıları əvvəlcə bu yerə gətirirlər.

Tarixi
------

Dustaqxana yaradılmamışdan öncə təhlükəli ağ ayıları vururdular. Dustaqxana 1982-ci ildə fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Bəzi mənbələrə görə isə 1983-cü ildə küçədə baş vermiş bir ağ ayı hücumundan sonra dustaqxana yaradılmışdır. Əvvəllər bu bina hərbi morq kimi fəaliyyət göstərirdi.

Saxlanılma
----------

Əvvəlcə tikilinin 20 kamerası var idi; 16 ağ ayının və 4 ağ ayı ailəsinin saxlanılması üçün şərait mövcud idi. Ağ ayılar 2–30 gün ərzində burada saxlanılırlar. Əgər ağ ayı bir çox dəfə tutulmuş ağ ayıdırsa, bu müddət uzana bilər. Ağ ayıların burada saxlanılmasının məqsədi onlara təhlükə hissini aşılamaq və qəsəbəyə yaxınlaşmalarının qarşısını almaqdır. Ağ ayılara dustaqxanada qida verilmir. Ağ ayıların orqanizmləri uzunmüddətli aclığa qarşı dözümlü olduğu üçün onları yedizdirmək ehtiyacı yaranmır.

Təhlükəli ağ ayılar tutularkən onlara sakinləşdirici vururlar və boğazlarına parlaq rəng sürtürlər. Qış yaxınlaşanda və Hudzon körfəzi donanda ağ ayılar sərbəst buraxılırlar. Onlara yenə sakinləşdirici vururlar və vertolyotla qəsəbədən uzaq bir yerdə təbiətə buraxılırlar.

2014-cü ildə dustaqxananın kameralarının sayı 28-ə çatdırılmışdır. Buna baxmayaraq, Çörçill sakinləri çöldə gəzərkən ehtiyatlı olmağa çalışırlar. Hər yay qəsəbənin ətraf bölgələrini minə yaxın ağ ayı ziyarət edir. Buzlaqlar əriyəndə onlar suiti ovlaya bilmirlər və aclıq üzündən qəsəbəyə yaxınlaşmalı olurlar.

Hudzon körfəzinin və Çörçill çayının sahilində ağ ayılar haqqında xəbərdarlıq nişanları var. Ağ ayı görən şəxs qəsəbənin qaynar xəttinə zəng edə bilər. Təbii Sərvətlər Departamentinin işçiləri bu cür zəngləri qəbul etdikdən sonra ağ ayını tutmağa gəlirlər.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

Dustaqxana haqqında Viktor A. Çarlo tərəfindən *"Çörçill ayı dustaqxanası"* adlı şeir yazılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Churchill Pictures: The Polar Bear "Jail"". www.bears.org. 2021-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-28.
2. ↑  *James A. Wilkerson; Moore, Ernest E.; Zafren, Ken.* Medicine for Mountaineering: And Other Wilderness Activities. The Mountaineers Books. 2010. 323. ISBN 9781594853937. 2022-05-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-30.
3. ↑  "Into the Wilds of the Canadian Arctic: On the Polar Bear Trail". 2016-03-04. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-28.
4. ↑  "Complete Polar Bear Facts". 2014-05-30. 2014-05-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-28.
5. ↑  "В канадском городе Черчилль расширяют тюрьму для белых медведей". newsmake.net (rus). 2014-05-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-28.
6. ↑  *Harrison, Brady.* All Our Stories Are Here: Critical Perspectives on Montana Literature (ingilis). U of Nebraska Press. 2009. səh. 30. ISBN 978-0803222779. 28 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 June 2018.
2003-cü il IERS istinad ellipsoidinin şişkinliyinin miqyaslı diaqramı. Tünd mavi xəttin xarici kənarı Yerlə eyni ekssentrikliyə malik, yuxarıda şimal olan bir ellipsdir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, içindəki açıq mavi dairənin diametri ellipsin kiçik oxuna bərabərdir. Qırmızı xətt Karman xətti 100 kilometr (62 mil) təmsil edir km (62 mi) dəniz səviyyəsindən yuxarı, sarı sahə isə aşağı Yer orbitində ISS- in hündürlük diapazonunu ifadə edir.
**Yer ellipsoidi** və ya **Yer sferoidi** Yerin formasına yaxınlaşan riyazi fiqurdur, geodeziya, astronomiya və geoelmlərdə hesablamalar üçün istinad çərçivəsi kimi istifadə olunur. Təxminlər kimi müxtəlif müxtəlif ellipsoidlərdən istifadə edilmişdir.

Bu, coğrafi Şimal Qütbü və Cənub Qütbünü birləşdirən kiçik oxu (daha qısa diametr) təxminən Yerin fırlanma oxuna uyğunlaşdırılmış sferoiddir ( inqilab ellipsoidi). Ellipsoid *ekvator oxu* ( *a* ) və *qütb oxu* ( *b* ) ilə müəyyən edilir; onların radial fərqi 21-dən bir qədər çoxdur km və ya *a-* nın 0,335%-i (bu 6400 km deyil).

Yer ellipsoidinin oxlarının təyini üçün meridian qövslərindən tutmuş müasir peyk geodeziyasına və ya kontinental geodeziya şəbəkələrinin təhlili və qarşılıqlı əlaqəsinə qədər bir çox üsullar mövcuddur. Milli sorğularda istifadə edilən müxtəlif məlumat dəsti arasında bir neçə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir: 1841-ci il Bessel ellipsoidi, 1924-cü il beynəlxalq Hayford ellipsoidi və ( GPS yerləşdirmə üçün) WGS84 ellipsoidi.
**Zeybəklər**— Qərbi Anadoluda

Tarixi
------

Osmanlı dövlətinin girişdiyi uzunmüddətli müharibələrdə məğlubiyyətə uğraması Anadoludakı hakimiyyətini son dərəcə zəiflətmiş, dərəbəyi də deyilən böyüklü-kiçikli əyanların meydana çıxmasına səbəb olmuşdur. Dərəbəyilərin dövrü təxminən bir əsrədək davam etmişdir.

Məhz bu əyanların dövründə Qərbi Anadoluda, Aydın, İzmir və Manisa vilayətlərində zeybəklərin də ortaya çıxdığı müşahidə olunur. Bunlar dövlətə qarşı çıxır, varlılardan qopardıqları pul ilə keçinirdilər. Zeybək sözünün mənşəyi hələlik qaranlıq qaldığı kimi, onların zühurunda o zonadakı oymaqların bir rol oynayıb-oynamadıqları da yaxşı bilinmir. Zeybəklərin fəaliyyətinə heç cür son qoya bilməyən dövlət döyüşkən olduqları üçün onlardan muzdlu əsgər kimi orduda istifadə etmişdir. Bundan əlavə, peçeneq kostyumunun Zeybək kostyumu ilə oxşarlıqları haqqında məlumatı Bizans salnamələrində müəyyən edilən Klod Kahen İslami Qaynaqlara Görə Malazgirt Döyüşü başlıqlı məqaləsində izah etmişdir. Bizans komandirlərindən olan Alyattenin komandanlığı altında olan peçeneq əsgərləri qarşı cəbhədəki Səlçuq əsgərlərindən seçilə bilmirdilər. Bəzi tarixçilərin fikrincə, peçeneq kültürünün Zeybək kültüründə böyük təsiri vardır.

Xarici keçidlər
---------------

* Zeybek Hakkında Genel Bilgiler
* Zeybek Kültürü ve Müziği
* Zeybek tanıtım videosu

1. ↑  Hayati Kuzucu, Türk Milli Kimliğinin Oluşması Süreci ve Yukarı Teke Örneği Bağlamında Dirmil’in Demografisi, Burdur 2017, s. 119.
2. ↑  Mehmet Eröz, Milli Kültürümüz ve Meselelerimiz, Doğuş Yayın ve Dağıtım, İstanbul 1983, s. 85-86.
Anton Romako. Tarantellanın oynayanlar

İtalyan xalq rəqsi-gitara, tambura və kastanet ilə müşayət olunur. Musiqi ölçüsü-6/8,3/8.

Tarantellanın tarixi ilə bağlı çoxlu əfsanələr var. XV əsrdən başlayaraq ikiyüzillik tarixdə tarantella "tarantizm"-tarantula hörümçəyinin dişləməsi nəticəsində yaranmış dəlilik xəstəliyinin yeganə müalicəsi sayılırdı. Bu həmçinin, İtaliyanın cənub şəhəri Tarantonun adı ilə bağlıdır.

Mənşəyi orta əsrlərdə əzələ qicolmalarında və başqa epidemiyalar nəticəsində müqəddəs Vitta və müqəddəs İoan rəqsləri adı ilə İtalyada məşhur olan tarantella rəqsidir. Bununla əlaqədar XV1 əsrdə İtalyada xüsusi gəzən orkestrlər yaradilmişdı ki, bu orkestrlərin müşayəti altinda tarantizmdən əziyyət çəkən xəstələr rəqs edirdilər. Adətən,tarantella musiqisi improvizə olunaraq ifa edilirdi. Tarantellanin əsasını hansısa hava və ya ritmik fiqur təşkil edirdi, bu hərəkətlərin dönə-dönə təkrarlanması tamaşaçılara və rəqs edənlərə ovsunlayıcı, gipnotik təsir bağışlayırdı.

Tarantellanın xoreoqrafiyası ekstaz halına çatmağ, rəqsdən cuşa gəlməklə fərqlənirdi. Fədakar rəqqaslarların rəqsi saatlarla davam edə bilərdi. Müşayəti fleyta, kastanet, dəf və başqa zərb alətləri ilə edirdilər.

Balet səhnəsində tarantella Kazimir Jidin "Tarantul" baleti (1839) sayəsində populyarlıq qazandı.

Balet Paris operasında məxsusi olaraq Fanni Elsler üçün təşkil olunmusdu. 1964-cü ildə məşhur Qotşalkın tarantella musiqisinə xoreoqraf Corc Balanç məharətlə pa-de-de baletini tamaşaya qoymuşdu.

İstinad
-------

* Итальянская культура: тарантелла (ing.)
* Pizzica — Raccolta di canti popolari (ital.)
* Pagina dedicata alla Tarantella del Gargano Arxivləşdirilib 2007-06-30 at the Wayback Machine (ital.)
* Статья о тарантелле
Codhpur Hotel Umayd-Bhavan Palas
Fonda Mehrangarh qalası olan Rajput müharibəsini (ehtimal ki, Moğollarla) təsvir edən Umayd-Bhavan Sarayının içərisindəki rəsm (freska).
Sarayın bağları
**Umayd-Bhavan** (*ing.* Umaid Bhawan Palace) — Hindistanın Racastan ştatının Codhpur şəhərində saray və dünyanın ən böyük şəxsi iqamətgahlarından biridir. Sarayın ərazisinin bir hissəsində "Taj Hotels" şəbəkəsi tərəfindən idarə olunan mehmanxana fəaliyyət göstərir.
Saray öz adını Codhpurun hazırkı maharacisinin babası maharaci Umayd Sinqhin şərəfinə almışdır, saray onun hakimiyyəti dövründə Mehrangarh qalasını əvəz etmək üçün tikilmişdir.
Sarayın ilkin adı Çittar (Chittar Palace) idi, çünki şəhər daxilində yüksək Çittar təpəsində yerləşirdi.
Tikinti 1929-cu il noyabrın 18-də başlanmış və 1943-cü ildə tamamlanmışdır..

Tikili
------

Saray 10,5 hektar ərazini əhatə edir ki, bunun da 1,4 hektarı binalar, 6,1 hektarı isə bağlardır.
O Codhpur şəhərinin cənub-şərq kənarındakı Çittar təpəsində yerləşir.
Tikinti 3000-5000 işçinin iştirakı ilə 15 ilə başa gəlib.
Tikintidə sementdən istifadə olunmayıb.
Materialların daşınması üçün dəmir yolu xətti çəkilib.
Saray elə tikilib və qurulub ki, əlavə istilik və soyutma xərcləri olmadan içəridəki temperatur demək olar ki, sabit saxlanılır.

Saray britaniyalı memar Henri Lançester tərəfindən dizayn edilib, Hindistanın və Avropanın (Art Deco) ənənəvi memarlıq üslublarını özündə birləşdirir.
Binanın, ündürlüyü 30 m olan nəhəng mərkəzi günbəzi İntibah memarlığı üslubunda tikilmişdir.
Tikintinin ümumi dəyəri 9,4 milyard rupidir.
Tikintiyə mühəndis Hiranand Bhatiya rəhbərlik edirdi.
Orijinal interyerlər London şirkəti Maples tərəfindən hazırlanmışdı, lakin 1942-ci ildə gəmi onlarla birlikdə almanlar tərəfindən batırıldı.
Nəticədə maharaci işi görmək üçün Polşa şirkətinə müraciət etdir.
İnteryerin art deko üslubundadır və Polşa rəssamı Stefan Norblinin ekzotik freskaları ilə tamamlanır.

Sarayın panoraması.

Tarixi
------

Sarayın tikintisi 20-ci əsrdə Maharacalar tərəfindən həyata keçirilən şəhərin abadlaşdırılması üçün əsas layihə idi.
Saray kral iqamətgahı və knyazlığın simvolu kimi Meherangarh qalasını əvəz edəcək qədər əzəmətli olmalı idi.
Digər səbəb uzun illər dağıdıcı quraqlığın nəticəsi olan işsizliyin artmasının qarşısının alınması zərurəti idi.
Tikinti üçün Hindistan memarlığına yaxşı bələd olan britaniyalı memar Henri Lançester seçilmişdi.
O, Racastanda İslam hökmranlığının çox qısa olduğunu və yerli əhali üçün yad olduğunu iddia edərək, binanın Moğol üslubunda tikilməsinə qarşı çıxdı.
Tikintidə müasir üsullardan və Avropa üslubunun elementlərindən istifadə olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Umaid Bhawan Palace Arxivləşdirilib 2012-03-08 at the Wayback Machine *iloveindia.com*
**Hacınski Mehdi bəy Süleyman bəy oğlu** (24 may 1879, Quba – iyun 1941, Bakı) — görkəmli maarif və mədəniyyət xadimi, aktyor, ictimai-siyasi xadim publisist, naşir, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü daxili işlər nazirinin müavini.

Həyatı
------

Mehdi bəy Süleyman bəy oğlu Hacınski 1879-cu il may ayının 24-də Qubada əsilli ailədə anadan olmuşdu. Bakıdakı realnı məktəb və Şərq dilləri kurslarını bitirən M. Hacınski 1896-cı ildə Bakıda müsəlman teatr truppasının təşkilində yaxından iştirak etmişdi. O, 1905-ci ildə Bakı Şəhər Dumasının üzvü seçilmişdi.
1906-cı ildən "Nicat" xeyriyyə cəmiyyətinin teatr bölməsinə rəhbərlik etmiş, 1914-cü ildən "Səfa" cəmiyyəti teatr bölməsinin sədr müavini olmuşdur. Dövri mətbuatda Azərb. teatrına, aktyor sənətinə aid məqalə, oçerk, hekayə və felyetonlar dərc etdirmiş, 1906-cı ildən aktyor kimi də fəaliyyət göstərmişdir. "Nicat" cəmiyyəti adından Ü. Hacıbəyova "Leyli və Məcnun" operasına görə mükafatı o təqdim etmişdir. Ü. Hacıbəyovun yaradıcılığına daim diqqətlə yanaşırdı.

Fəaliyyəti
----------

1917-ci ildən Müsavat Partiyasının, Zaqafqaziya Seyminin, "Müsəlman fraksiyası"nın üzvü olub. Milli Şuranın Azərbaycan İstiqlal Bəyannaməsini qəbul etmiş 26 üzvündən biridir. Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il 19 noyabr tarixli "Azərbaycan Məclisi Məbusanının təsisi haqqında qanun"a əsasən Azərbaycan Parlamentinin tərkibinə daxil edilmişdi. Parlamentin Rəyasət Heyətinin tərkibi, Azərbaycan Cümhuriyyəti daxili işlər nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdı. 1919-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin katibi olmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Şahverdiyev, Akif.* Azərbaycan mətbuatı tarixi (PDF). Bakı: Təhsil nəşriyyatı. 2006. səh. 91. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-10-13.
2. ↑  İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918–1920 Bakı – Mütərcim – 2013
3. ↑  İltifat Əliyarlı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə rabitənin inkişafı. Bakı: Mütərcim, 2009, səh.85.
**Miras heykəli** (*türk.* Miras Heykeli) — Türkiyənin paytaxtı olan Ankara şəhərində yerləşən heykəl. Türk heykəltaraş Metin Yurdanurun əsəridir. Türkiyənin paytaxtı Ankarada ilk mülki heykəl olması ilə tanınır. Heykəldə Molla Nəsrəddin het ximerası üzərində, arxaya oturmuş təsvir edilmişdir.

Tarix
-----

1979-cu ildə Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsi "şəhərin plastik elementlərlə təchiz edilməsi layihəsi"nin hazırlanması təşəbbüsü ilə çıxış edərək Ankaranın müxtəlif ərazilərini bəzəmək üçün bir sıra heykəltaraşlıq işlərini sifariş verib. Mətin Yurdanur başda olmaqla bir neçə heykəltaraşın hazırladığı bu əsərlər elə həmin il bələdiyyə orqanlarına təqdim olunub. Belə ki, bu layihə çərçivəsində Yurdanurun "Mirası" Ankara Dəmiryolu Vağzalının bağçasında, "Ellər" Abdi İpəkçi parkında, "Həmrəylik" isə Meydanda yerləşdirilib.

Təsvir
------

Miras heykəli Anadolu ilə əlaqəli iki fərqli, lakin əhəmiyyətli mədəniyyət rəmzlərini birləşdirir. Beləliklə, müxtəlif dövrlərdə eyni torpaqda mövcud olmuş Anadolu sivilizasiyalarının birliyini və davamlılığını simvolizə etmək nəzərdə tutulur. Abidədə folklor qəhrəmanı Molla Nəsrəddin təsvir edilib, onun fərqləndirici xüsusiyyəti eşşəyi geriyə minmək vərdişi idi. Eyni kompozisiyada eşşək rolunu qanadlı və ikibaşlı Het aslanı ifa edir.

Ümumiyyətlə, heykəltaraşlıq mücərrəd ifadə texnikası ilə xarakterizə olunur. Onun çatdırmaq istədiyi mesaj müxtəlif detallarla gücləndirilir. Həndəsi və iti heykəltaraşlıq elementlərindən istifadə etməklə əsərin realizmi artırılmışdır. Xoca Nəsrəddinin eşşək əvəzinə aslan üzərində təsviri bir tərəfdən müxtəlif dövrləri özündə cəmləşdirirsə, digər tərəfdən də bu xalq qəhrəmanını "zamanın səyahətçisi"nə çevirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Yalçın, Necati.* "Yurdanur'un Kimera'yla başlayan Ankara serüveni" (türk). Hürriyet. 31 января 2017. 2020-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 июля 2021.
2. ↑  "Metin Yurdanur « Hamam 1955 / The Bath 1955 »". galerisoyut.com. Galeri Soyut. 2015. 2018-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 июля 2021.
3. ↑  "Metin Yurdanur". Anıt Heykeller Serisi (türk). Ege University: 7. 2011. 2020-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 июля 2021.
4. ↑  *Özkarakoç, Özcan.* "Türk Kültür Coğrafyasının Ortak Değeri Nasreddin Hoca'nın Bazı Heykelleri Üzerine Değerlendirmeler". MANAS Journal of Social Studies (türk). Manas University. 8 (1). 2019: 157–175. ISSN 1694-7215. 2020-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 июля 2021.
**Auksion** — alıcıların müsabiqəsi əsasında malların və qiymətli kağızların müəyyən vaxtda və müəyyən edilmiş yerdə satışı. Eyni keyﬁyyətli əmtəələr partiyalar (lotlar) şəklində, keyfiyyətcə oxşar lotlar isə daha iri partiyalar (strinqlər) şəklində qruplaşdırılır. Hərrac vaxtı satışa çıxarılmış lotların və strinqlərin nömrələri elan edilir. Hərraca çıxarılan əmtəə və qiymətli kağızlar ona ən yüksək qiyməti təklif edən alıcıya satılır. Hərraclar, adətən, alıcı və satıcı tərəﬂərin tapşırığı ilə komissiya şərtləri əsasında malların və qiymətli kağızların ticarəti ilə məşğul olan ixtisaslaşmış broker ﬁrmaları tərəﬁndən təşkil olunur. Ənənəvi hərraclar zamanı satıcı minimum qiymət təyin edir, alıcılar isə qiyməti artırmaqla lot uğrunda mübarizə aparırlar (bu, ingilis auksionudur). Holland auksionunda hərrac çox yüksək qiymətdən başlanır və elan edilmiş qiymətə razı olan alıcı tapılana qədər qiymət azaldılır.

Etimologiyası
-------------

Uşakovun lüğəti latın dilindən sözün Latın mənşəli olduğunu göstərir *lat.* auctio — vurma deməkdir. Müasir izahlı lüğətdə ("Böyük Sovet Ensiklopediyası" tərəfindən nəşr edilmişdir) *lat.* auctio, lakin "açıq hərrac" kimi tərcümə edir. Latınca digər mənaları *lat.* augēre (artım) və *lat.* auctionis (artan).

Auksion məhsulları
------------------

Tokioda təşkil olunan auksion
Havayidə təşkil olunan balıq auksionu
Hərrac şəklində fərdi xüsusiyyət və xüsusiyyətlərə sahib olan mallar satılır. Bu, eyni adda mal dəstləri ilə əvəzlənmə ehtimalını istisna edir, çünki fərqli xüsusiyyətlərə sahib ola bilərlər: görünüş, keyfiyyət, dad və s. Çay,tütün,çiçəkli bitkilər, tərəvəz, meyvə, atlar, balıq, avtomobillər, mobil cihazlar, digər istehlak malları Beynəlxalq hərraclarda təklif olunan və alınan əsas məhsullara aid etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Auksion // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  Аукцион // Современный экономический словарь
3. ↑  *Krishna, Vijay,* Auction Theory, San Diego, USA: Academic Press, 2002, ISBN 012426297X

Xarici keçidlər
---------------

* AuPedia — Auksionlar ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2016-10-23 at the Wayback Machine
* Xəz auksionu Arxivləşdirilib 2011-08-15 at the Wayback Machine
* Sotbis auksionu
* Kristis auksionu
**Cümşüdov Ceyhun Şükür oğlu** — Azərbaycan rejissoru, prodüser, aktyor.

Həyatı
------

Ceyhun Cümşüdov 13 yanvar 1973-cü ildə Şabran şəhərində (Dəvəçi) anadan olub.İlk orta təhsilni Şabran şəhər Tofiq Abbasov adına bir npmrəli orta məktəbində alıb.(1980-1990) Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr və kino aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb (1997-2001).Yeni Azərbaycan Partiyasının üzv seçilib.(1997) Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrında aktyor,(2002-2006) AzTV-də və 2006-2019 ilədək İctimai TV-də böyük rejissor,Həmkarlar ittifaqında ,təftiş komisyasının üzvü və sədri vəzifəsində çalışıb.2017 ci illərdə, vətənpərvərlik mövzusunda çəkdiyi filmlərə görə "Fədai" və "Vətən naminə" medalları ilə təltif olunub.2011-2019 ci ildək Azərbaycan Qarabağ Müharibəsi Veteranları və Şəhid Ailələri ictimai birliyin üzvü və İctimayətlə əlaqələr üzrə referenti,2019 cu ilin iyun ayından həmin təşkilatın mətbuat xidmətinin rəhbəri vəzifəsində şalışır.
2015-cü ildən "peşəkar rejissorlar gidiyası"nın 2019 cü ildən Azərbaycan Respublikası Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür.
2022ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Qapalı Səhmdar Cəmiyətdə Prodüser vəzifəsidə çalışır.Ailəlidir üç evladı var.

Filmoqrafiya
------------

1. Yanmış körpülər (film, 2007) (rejissor assistenti)
2. Bizim jek (film, 2010) (rejissor və aktyor)
3. Şans (film, 2004) (rejissor assistenti)
4. Qovğalı kəndinin gecələri (film, 2008) (aktyor, prodüser)
5. Sonuncu dərviş (film, 2009) (prodüser)
6. 220 №-li otaq (film, 2010)(aktyor)
7. Saqqallı uşaq (film, 2010) (qurluşçu rejissor)
8. Gəl təzədən evlənək (film, 2012) (qurluşçu rejissor)
9. Üç görüş (film, 2012) (qurluşçu rejissor)
10. Yollar uzanan gün... (film, 2014) (qurluşçu rejissor)
11. Vətənim Azərbaycan (sənədli film,2019)(ssenari müəllifi və rejissoru)

12. Sözün sehri (rejissor)

13. Ədəbi ensiklopediya (rejissor)

14. Azərbaycan klassikləri (rejissor)

15. Miniatürlər (rejissor)

16. Felyetonlar (rejissor)

17. Pirəbədil xalçası (sənədli film, rejissor)

18. Bənzərəm bir qocaman dağə ki (sənədli film, rejissor) 2012

19. Fəvvarələr bağı (sənədli film, rejissor) 2012

20. Bakı vağzalı (sənədli film, rejissor) 2012

21. 28 may küçəsi (sənədli film, rejissor) 2012

22. Bir kəndin nağılı (silsilə toponimlər) (sənədli film, rejissor) 2012

23. "Milli Qəhrəmanlar" Akif Əkbərov (sənədli film, rejissor) 2014

24. "Milli Qəhrəmanlar" Namiq Abdullayev (sənədli film, rejissor) 2014

25. "Milli Qəhrəmanlar" Şikar Aslanov (sənədli film, rejissor) 2014

26. "Milli Qəhrəmanlar" Rafiq Alıcanov(sənədli film,rejissor) 2015

27. "Milli Qəhrəmanlar" Məzahir Rüstəmov (sənədli film,rejissor) 2015

28. "Milli Qəhrəmanlar" Mikayıl Cəbrayılov (sənədli film,rejissor) 2015 

29. "Şabran şəhidləri" (sənədli film 2017 rejissor)

30. "Gəndav igidləri" Şabran rayonun Gəndov kəndinin şəhidlərnə həsr olunub.(sənədli film 2019 rejissor)

31."Ölümsüzüm ölməzim"sənədli film.Səhid Ramil Abbasov.Ssenari müəllifi və rejissoru 2022.

32."Qəhramanlar kəndi" sənədli film.Şəhid Elnur Rüstəmov.ssenari müəllifi və rejissor 2022.

33. "Tatlar" sənədli film. ssenari müəllifi və rejissor.2023.
**Dmitri Sıçyov** — (*rus.* *Дмитрий Сычев*) - Rusiyanın Lokomotiv Moskva klubunun kapitanı, Rusiya milli komandasının hücumçusu.

Gəncliyi
--------

Dmitri Rusiyanın Perm şəhərində 1982-ci ildə anadan olub. Uşaqlıqda futbolla məşğul olmağa başlayıb. Bundan sonra 2000-ci ildə Fransanın "Marsel" klubuna yollanıb. Burada 2 il keçirən futbolçu əsasən əvəzedici heyətdə yer alıb. Daha sonra Rusiyaya qayıdıb və Spartak Moskva klubu ilə müqavilə imzalayıb. 2005-ci ildə klubu tərk edib və Lokomotiv Moskva klubunun heyətində çıxış etməyə başlayıb.

Lokomotiv
---------

Lokomotivə keçdikdən sonra tez bir zamanda əsas heyətin futbolçusu olub. Lokomitivdə oynadığı illər ərzində o 1 dəfə Rusiya çempionu, 1 dəfə kubok qalibi və bir dəfə Birlik Kubokunun qalibi olub. 2009-cu ildə D.Bilyaletdinovun gedişindən sonra komandada kapitan sarğısı ona həvalə edilib. Sonuncu 2009/10 mövsümündə 23 oyuna çıxıb və rəqib qapısına 13 dəfə yol tapıb. Hazırkı 2010/11 mövsümündə 18 oyunda meydana cıxıb və rəqib qapısından 4 top keçirib. Bundan başqa Avropa - Liqasının pley-off mərhələsində 1 qol vurub.

Milli komanda
-------------

Dmitri Rusiya milli futbol komandasının şərəfini 2003-cü ildən qoruyur. 2004-cü ildə o "Avro 2004" turnirində meydana 2 oyunda çıxıb. Sonrakı illərdə komandanın lideri olub. "Avro 2008" turnirinin seçmə mərhələsində 8 oyunda meydana çıxıb və 1 qol vurub. 2008-ci ildə Avropa çempionatında çıxış edib və 3 oyunda meydana çıxıb. Sonda Rusiya yarışın bürünc medallarını qazanıb. Daha sonra Qus Xiddinkin dönəmində əsas heyətə düşə bilməyib. Hazırda milli komandaya dəvət alıb, lakin əsas heyətdə möhkəmlənə bilmir və oyuna əsasən əvəzetməyə çıxır.

Oyundan kənar həyatı
--------------------

* Dmitri ailəli deyil. Bir evli qardaşı var. Hazırda tək yaşayır.
* 2007-ci ildə Rusiyada "Naşa Raşə" ("Bizim Rusiya"), 2010-cu ildə isə "Ən yaxşı film" filmlərində çəkilib. Hər ikisində özünü oynayır.
* 2005-ci ildə komanda yoldaşı Diniyar ilə birlikdə "Russian Music Awards" - da çıxış edib. Burada o rep ifa etməyə başlayıb. Bundan sonra onun ifasına bir neçə remiks hazırlanıb. Belə remikslərdən birini həmyerlimiz Dj Sinedd hazırlayıb. Həmin trek onun Leprikon proj albomuna bonus trek kimi düşür.
**Fatma Girik** (12 dekabr 1942, İstanbul – 24 yanvar 2022, İstanbul) — türk aktrisası, siyasətçi, rejissor, ssenarist. Yeşilçamın önəmli simalarından biri. Əsasən filimlərdə yaratdığı güclü qadın obrazları ilə tanınıb. O, 1989–1994-cü illərdə Sosial Demokrat Xalq Partiyasından Şişli Bələdiyyə Başçısı olub.

Həyatı
------

Fatma Girik 1942-ci ildə İstanbulda balıqçı Hayri Girik və fabrik işçisi Münnəvər Girikin ailəsində dünyaya gəlib anadan olmuşdur. Fatmaya uşaq ikən cəsur xasiyyətinə görə "Oğlan Fatma" (erkek Fatma) deyirdilər. 1955-ci ildə, 13 yaşında, "Günahkar Baba" filmində kiçik bir rol oynayaraq, ilk filminə çəkilib.

1957-ci ildə "Ləkə" filmində baş rolu oynamışdır. Bundan sonra o, müntəzəm olaraq filmlərə çəkilməyə başladı. 1960-cı ildə Memdüh Ünanın "Ölüm arxamızda" filmində oynadığı bu rol Giriki məşhurlaşdırdı. O, "Ezo Gelin", "Boş Beşik" kimi filmlərdə də rol alıb. Fatma Girikin şöhrətinin zirvəsi 1960–70-ci illərə təsadüf edir. Əvvəlcə zəif qızları canlandırsa da, getdikcə ona şöhrət gətirən güclü, məqsədyönlü qadın rollarını oynamağa başladı. Girik filmlərlə yanaşı, seriallarda da rol alıb. Fatma Girik 180-dən artıq bədii filmə çəkilmişdir. 90-cı illərdə o, bir müddət televiziya aparıcılığı da etmişdir.

1965-ci ildə Fatma Girik "Keşanlı Əli dastanı" filmindəki roluna görə Antalya Qızıl Portağal kinofestivalında ilk mükafatını alıb. Girik aktyorluq karyerası ilə yanaşı siyasətlə də məşğul olub. 1989-cu ildə Sosial Demokrat Xalq Partiyasından Şişli Bələdiyyə Başçısı seçilib.

Girik Memdüh Ünün rejissorluğu ilə bir çox filmlərdə rol almışdır. Onunla təkcə peşəkar deyil, həm də sevgi münasibətləri var idi, lakin onlar bir-birləri ilə heç vaxt rəsmi nikahda olmayıblar.

Girik 24 yanvar 2022-ci ildə müalicə aldığı özəl xəstəxanada COVID-19 səbəbiylə ağır orqan çatışmazlığından 79 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Умерла популярная турецкая актриса Фатма Гирик". 2022-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-24.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2013-04-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-24.
3. 1 2 3 4  "Fatma Girik: A strong heroine of Turkish cinema". 2019-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-24.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Fatma Girik — IMDb səhifəsi
* Profile Arxivləşdirilib 2021-01-17 at the Wayback Machine, kimkimdir.gen.tr

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | BNF: 165769665 · GND: 1020596090 · ISNI: 0000 0000 7924 8113 · LCCN: no2010086415 · VIAF: 121270623 · WorldCat VIAF: 121270623 |
**Tunku Abdul Rahman Putra əl-Xəcc** (malay Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah); 8 fevral 1903, Alor Setar, Kedah sultanlığı – 6 dekabr 1990, Kuala-Lumpur) — müstəqil Malay Federasiyasının ilk Baş Naziri, 1963-cü ildən Malayziya şahzadəsi (putra)

Tərcümeyi-halı
--------------

Kedah sultanının (şərqi Malay) qardaşı Tunku Abdul Rahman 8 fevral 1903-cü ildə anadan olmuşdur. O. 1920-1931-ci illərdə Kembric Universitetində oxumuşdur. Malayziyanın Yaponiya tərəfindən işğalı dövründə (dekabr 1941-1945) Kedah sultanlığının inzibati orqanlarında işləmişdir.

Tunku Abdul Rahman 1951-ci ildə ölkənin Malay icmasını təmsil edən siyasi qüvvəyə - Birləşmiş Malay Milli Təşkilatına (BMMT - UMNO) rəhbərlik edirdi. 1955-ci ildə 3 müxalifət partiyasının (Birləşmiş Malay Milli Təşkilatı, Malayziyanın Çin Assosiasiyası və Malayziyanın Hindistan Konqresi) İttifaq Partiyası halında birləşdikdən sonra bu təşkilatın sədri oldu. 1955-ci ildə parlament seçkilərində qələbədən sonra Tunku Abdul Rahman Malay Federasiyasının Baş Naziri və daxili işlər naziri olmuşdur.

1956-cı ildə o, Londonda Malaya təxirəsalınmadan daxil özünüidarə hüququnun, daha sonralar isə müstəqillik verilməsi ilə bağlı danışıqlara başçılıq etmişdir. 1957-ci il 31 avqustda müstəqillik elan edildikdən sonra Malay Federasiyasının (1963-cü ildən Malayziyanın) Baş Naziri və daxili işlər naziri vəzifələrini tutaraq hökumətin rəhbəri vəzifəsində qalmışdır.

1961-ci ildə Malay Federasiyasının və Böyük Britaniya müstəmləkələri olan Sinqapur, Sabaxa, Saravaka, Bruneyin Malayziya Federasiyası halında birləşdirilməsi planını irəli sürdü. 16 sentyabr 1963-cü ildə birləşmə baş tutdu. (Bruney federasiyaya daxil olmadı, Sinqapur isə 9 avqust 1965-ci ildə federasiyanın tərkibindən çıxdı). 1967-ci ildə Malayziya Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin Assosiasiyasının təsisçilərindən biri oldu. 

1960-cı illərin ortalarında ölkədə icmalararası ziddiyyətlər (xüsusilə, 1967-ci ildə malay dilinin rəsmi dil elan edilməsi barədə qanun qəbul edildikdən sonra) kəskinləşdi. Bu ziddiyyərlər 1969-cu ildə etnik toqquşmalara və ölkədə fövqəladə vəziyyət elan edilməsinə səbəb oldu. Hakimiyyət faktiki olaraq hökumətdən Baş Nazirin müavini Abdul Razak Husseinın başçılıq etdiyi operativ milli şuranın əlinə keçdi. 1970-ci ildə Abdul Razak Hussein Malayziyanın Baş Naziri vəzifəsini tutdu.

1969-1973-cü illərdə Tunku Abdul Rahman İslam Konfransı Təşkilatının Baş katibi vəzifəsini tutmuşdur.

Xarici keçid
------------

* История Малайзии 2-й половины XX века в энциклопедии «Кругосвет»
* tunkuabdulrahman.com Arxivləşdirilib 2012-10-10 at the Wayback Machine
* The Tunku Abdul Rahman centennial PhD scholarship fund at Cambridge University

İstinadlar
----------

1. ↑  *Biography.com.* "Tunku Abdul Rahman biography". 10 July 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 May 2012.
Turqud Marşal (1908-1993)-Məşhur hüquqşünas

Həyatı
------

  

Hətta Martin Lüter Kinqdən və Malkolm X-dən afro-amerikalılara qarşı diskriminasiya qanunlarına qarşı mübarizə aparan və mülki hüquqları uğrunda hərəkatının yaradılmasında Turqud Marşalın böyük zəhmətinə aid etmək olar. Martin Lüter Kinq küçələrdə mübarizə aparırdırsa Turqut Marşal məhkəmələrdə döyüşləri aparırdı. Amerikanın tarixi hüquqşünaslardan biridir. 

  

1933-cü ildə Hovard Universitetində hüquqi təhsilini almıdır. Marşal öz hüquqi təcrübəsini Baltimorda toplamağa başlamışdır. Ədətən mülki işlərlə məşğul idi. Tez bir zamanda dövlətin qabaqcıl vəkillərin birinə çevrildi. Onun Ali Məhkəmədə ilk qalibiyyəti 32 yaşında oldu. 

  

Onun ən məşhur işlərindən biri Braun Təhsil Şurasına qarşı tarixi məhkəmə işini hesab etmək olar (1954-cü il). Nəticədə "Bölən lakin bərəbər olan" qanun ləğv edilmişdir.

Ümumiyyətlə Marşal Ali Məhkəmədə 32 işdən 29-da qalib olmuşdur. Həmçinin o, sonradan Ali Məhkəmənin ilk afro-amerikalı hakimi oldu. Son nəticədə, Turqud Marşalın bu cür məhkəmə çəkişmələri Amerikanın məhkəmə sisteminin effektivliyini göstərdi və sübut etdi.



1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119117479 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. ↑  .
**Serebyakovun binası** (*rus.* Дом Серебрякова) — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Serebyakovun binası Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi, ev 47 ünvanında yerləşir. Bina 1865-ci ildə inşa edilmişdir. XIX əsrin ikinci yarısından etibarən bina birinci gildiya taciri Yakov Mixayloviç Serebyakova məxsus olmuşdur. Bina rus klassizmi stilində inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Binanın sahibi birinci gildiya taciri milliyətcə erməni olan Yakov Mixayloviç Serebyakov olmuşdur. O, həmdə Taqanroq atçılıq zavodunun sahibi idi. 1853-ci ildə təşkil edilən zavod 1858-ci ildə buraxılmışdır. 1865-ci ildə o, Petrovskaya küçəsində çox mənzilli yaşayış binasını inşa etdirmişdir. Bina Ukrainski və Turqebev xiyabanlarının kəsişməsində yerləşirdi. Binanın birinci mərtəbəsində mağazakar yerləşirdi. Burada əsasən Parisdən gətirilən paltar və ayaqqabı satılırdı. Binada Ladoxinə məxsus olan notarial kontor fəsliyyət göstərirdi. Bina rus klssdizmi stilində inşa edilmişdi.

12 aprel 1895-ci ildə Taqanroqu ziyarət edən məşhur rəsssam İvan Konstantinoviç Ayvazovski binada olmuşdur. Yakov Mixayloviç Serebyakov fəal ictimai xadim və məşhur xeyriyəci olmuşdur. Əvvəllər Qreçeski küçəsi ev 62 ünvanında Yakov Mixayloviç Serebyakovun inşa etdirdiyi Müqəddəs İokov erməni-qriqoryan kilsəsi mövcud idi. Bu kilsənin ərazisini Yakov Mixayloviç Serebyakov xüsusi ilə alaraq burada 1906-cı ildə kilsə inşa etdirmişdir. Kilsə binası nəhayətdə 1930-cu ildə sovet hakimiyyətinin dinimübarizə zəmində apardığı siyasətin nəticəsində dağıdılmışdır.

1920-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Petrovski 47 ünvanında yerləşən bina Qırmızı ordunun 9-cu atıcı diviziyanın qərargahına çevrilir. Sonradan onun binasına 16 nömrəli məktəb yerləşdirilir. XXI əsrdən isa binada Taqanroq İdarətetmə və İqtisadiyyat İnstutu yerləşir.

Ədəbiyyat
---------

* *Бюндюгова Т.* История давно минувших дней…[Серебрякове и его семье] // Alma mater.- 2001.- № 5.- с.1

İstinadlar
----------

1. ↑  "Кожзавод станет памятником?". 2018-11-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-23.
2. ↑  "Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на Старых открытках и фотографиях, 186 с. — С.132" (PDF). 2017-01-02 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-23.
FIFO proses planlaşdırıcısı
**FIFO** (*ing.* **f**irst **i**n, **f**irst **o**ut "birinci daxil, ilk çıxış") — zaman və prioritetlərlə bağlı məlumatların təşkili və manipulyasiya üsulu. Bu ifadə "birinci daxil, ilk çıxış" prinsipinə uyğun olaraq prosesi tənzimləməklə növbənin və ya ziddiyyətli tələblərə xidmətin texniki işlənməsi prinsipini təsvir edir. Birinci gələnə xidmət verilir, sonrakı birincinin xidməti başa çatana qədər gözləyir və s.

Bu prinsip insanlar növbəyə daxil olduqları ardıcıllıqla xidmət alarkən növbəyə duran şəxslərin davranışına bənzəyir. Eyni şey, məsələn, tənzimlənməyən kəsişmədə, sürücülər sürməyə davam etmək üçün öz növbəsini gözlədikdə baş verir.

Daha geniş mənada, LIFO (***l**ast-**i**n, **f**irst-**o**ut* son gələn, ilk çıxan) abstraksiya FIFO abstraksiyasının əksidir. Daha az istifadə olunan FILO sinonimini nəzərə alsaq, fərq daha aydın ola bilər ki, bu da birinci gələn, axırıncı çıxan ("ilk gələn, sonuncu çıxan") mənasını verir. Əslində, hər iki abstraksiya daha ümumi siyahı manipulyasiya anlayışının spesifik hallarıdır. Fərq siyahıda (məlumatlarda) deyil, məzmuna giriş qaydasındadır. Birinci halda siyahının bir ucunda toplama, digər ucundan isə çıxmaq, ikinci halda isə toplama və çıxmaq bir ucunda edilir.

FIFO vəziyyətində siyahı növbə adlanır, LIFO vəziyyətində isə yığın adlanır.

Növbənin bir variantı prioritet növbədir, bunun üçün FIFO adı istifadə edilə bilməz, çünki bu halda məlumat strukturunun emalı fərqli şəkildə baş verir. Növbə nəzəriyyəsi növbənin daha ümumi konsepsiyasını, eləcə də xidmətin "ciddi FİFO" prinsipinə uyğun həyata keçirildiyi növbələr arasında qarşılıqlı əlaqəni əhatə edir. Bu prinsipi ifadə etmək üçün FCFS (***f**irst **c**ome, **f**irst **s**erved* "ilk gələn, ilk xidmət edilən") abbreviaturasından da istifadə olunur. İstehsal üçün FPFO variantı (FPFO (***f**irst **p**roduct, **f**irst **o**ut*) mümkündür.

İnformatika
-----------

### Məlumat strukturları

Kompüter elmində bu termin növbədə emal edilmiş məlumatların saxlanma üsulunu ifadə edir. Növbənin hər bir elementi növbə məlumat strukturunda saxlanılır (istisna yoxdur). Növbəyə əlavə edilən ilk məlumatlar ondan ilk çıxarılacaq, yəni emal gəlişlə eyni ardıcıllıqla növbəli olaraq həyata keçirilir.

Tipik bir məlumat strukturu belə görünür (C++-da nümunə):

```
struct fifo\_node 
{
 struct fifo\_node \*next;
 value\_type value;
};

class fifo
{
 fifo\_node \*front;
 fifo\_node \*back;

 fifo\_node \*dequeue(void)
 {
 fifo\_node \*tmp = front;
 front = front->next;
 return tmp;
 }

 queue(value)
 {
 fifo\_node \*tempNode = new fifo\_node;
 tempNode->value = value;
 back->next = tempNode;
 back = tempNode;
 }
};

```

Populyar Unix sistemlərinə C/C++ proqramlaşdırma dillərindəki sys/queue.h başlıq faylı daxildir ki, bu da FİFO növbə proqramlarında istifadə olunan makroları ehtiva edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Роберт Круз.* Структуры данных и проектирование программ. Бином. Лаборатория знаний. 2008. 768.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Mehdiqulu xan.

**Mehdiqulu xan Qacar**— 1805-ci il iyununda İrəvana hakim təyin edildi. Yeni İrəvan hakimi Qacar soyundan olmaqla bərabər Fətəli şah Qacarın qohumu və sevimli sərkərdələrindən biri idi. Onun dövründə müharibə nəticəsində xanlığın kənd təsərrüfatı dağıldığından yerli əhali xanın bu ağır tələblərini yerinə yetirmək iqtidarında deyildi. Mehdiqulu xanın əlavə vergi yığması və ərzaq tələb etməsi İrəvan əhalisinin narazılığına gətirib çıxardı.

Mehdiqulu xanın İrəvanda apardığı siyasətdən şah özü də narazı idi. Çünki o, öz siyasəti ilə xalqın rus qoşununa rəğbət bəsləməsinə səbəb olmuşdu. Digər tərəfdən, rus qoşunlarına qarşı müvəffəqiyyətsiz mübarizə Mehdiqulu xanı tamamilə nüfuzdan salmışdı. 1806-cı il iyulun 23-də Şörəyeldə rus qoşununa qarşıd öyüşdə Mehdiqulu xanın qoşununun məğlubiyyətə uğramasından hiddətlənən Fətəli şah qəti tədbirlər görməyə məcbur oldu. Avqustun əvvəllərində Mehdiqulu xan İrəvandan geri çağırıldı. Beləliklə, İrəvanada 1 il 1 ay hakimiyyətdə olmuş Mehdiqulu xan Tehrana qayıtdı.

Mehdiqulu xan İrəvanda hakimiyyətdən götürülərək, şahın digər qohumu marağalı Əhməd xan Müqəddəmə ilə əvəz olundu. Yeni hakim ilk olaraq oğlunu 1000 nəfərlik qoşunla İrəvana göndərdi. Lakin Mehdiqulu xan onu İrəvana buraxmaq istəməmişdi. Bu xəbəri eşidən Əhməd xan şahın göstərişi ilə avqust ayının əvvəllərində 500 süvari və 4 topla Təbrizdən İrəvana doğru hərəkət etdi. Əlacsız qalan Mehdiqulu xanın şahın əmrinətabe olmaqdan başqa çıxışyolu qalmadı. Beləliklə, 1806-cı ilin avqustunda marağalı Əhməd xan İrəvan hakimliyinə başladı.

Mənbə
-----

* Elçin Teymur oğlu Qarayev. *"Azərbaycanın İrəvan bölgəsinin tarixindən(XVII yüzilliyin sonu–XIX yüzilliyin ortalarında)".* – Bakı: Mütərcim, 2016.s.173-174.

Həmçinin bax
------------

* İrəvan xanlığı