**Qaymaq Mustafa Paşa** (ö. 1 oktyabr 1730) — III Əhməd səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.

Həyatı
------

Doğum tarixi bilinmir. Atası IV Mehmedin sədrəzəmlərindən Bayburtlu İbrahim Paşa, anası isə yenə eyni dövrün sədrəzəmlərindən Mərzifonlu Mustafa Paşanın qızı Fatma xanım idi. Kiçik yaşlarından saraya alındı və burada Əndərunda təhsil aldı. Qapıçıbaşılığa qədər yüksəldi, ardından 1717-ci ilin fevralında ikinci miraxur, həmin ilin iyununda isə qapıçılar kəndxudası oldu. Bu dönəmdə sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşanın qızı Fatma xanımla (ö. 1765) evləndi və onun yaxın adamlarından biri halına gəldi.

1718-ci ilin mayında nişançı vəzir, 1721-ci ilin sentyabrında isə kaptan-ı dərya təyin edildi. Qətlinədək bu vəzifədə qalmışdır. Ancaq qaynatası Nevşəhərli İbrahim Paşa və onun digər qızı Hibətullah xanımın (ö. 1774) əri olan sədarət naibi Mehmed Paşa ilə münasibətləri pis idi və sırf onların vəzifədən alınması üçün tərtiblədiyi üsyan getdikcə böyüyərək qiyama çevrildi. Patrona Xəlilin rəhbərlik etdiyi üsyan, Lalə dövründən narazı olan əhalinin də qatılmasıyla geniş vüsət aldı. Üsyanın pərdə arxasında öz kürəkəni Mustafa Paşanın olduğunu anlayan sədrəzəm üsyanın altıncı günü onu vəzifədən aldı və kaptan-ı dəryalığa Sultan Əhmədin digər kürəkəni Abdi Paşa gətirildi. Buna baxmayaraq iğtişaşlar səngimədi və 29 sentyabr günü saraya edam edilməsi tələb edilən dövlət adamlarının siyahısı göndərildi. Siyahıda sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşa ilə birlikdə, kürəkəni Mehmed Paşanın da adı vardı. Qaymaq Mustafa Paşanın bu siyahıda adı olmasa da, üsyanın dəstəkçisi olduğu üçün Sultan Əhmədiin əmriylə 1 oktyabr 1730 gecəsi digərləriylə birlikdə edam edildi və cəsədləri həmin gecə öküz arabasıyla saraydan çıxarıldı. Üsyançılar cəsədləri təhqir edərək Ətmeydanına qədər sürüklədilər. Ardından Mustafa Paşanın cəsədindən qalan parçaları babası Mərzifonlu Mustafa Paşanın mədrəsəsinin həyətinə dəfn edildi.

Sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşanın qızıyla evlənən Mustafa Paşanın bu nigahdan Sultanzadə Yəhya bəy (ö. 1735) və Sultanzadə Mehmed Əsad bəy (ö. 1775) adlı 2 oğlunun olduğu məlumdur.

Mənbə
-----

* Songül Çolak, "Patrona Halil Ayaklanmasını Hazırlayan Şartlar ve İsyanın Payitahttaki Etkileri", Türkler (nşr. Hasan Celal Güzel v.dğr.), Ankara 2002, XII, 525-529;
* 1730 Patrona İhtilâli Hakkında Bir Eser: Abdi Tarihi (nşr. Faik Reşit Unat), Ankara 1943

İstinadlar
----------

1. ↑  Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları

| ⛭III Əhməd |
| --- |
| Ailəsi | Əmətullah Rabiyə Gülnuş Sultan  • Əminə Mehrişah Sultan  • Rabiyə Şərmi Sultan  • Xürrəm Qadınəfəndi  • III Mustafa  • Şahzadə Numan  • I Əbdülhəmid  • Fatma Sultan  • Ümmügülsüm Sultan  • Aişə Sultan  • Saliha Sultan  • Zeynəb Sultan  • Əsma Sultan  • Zübeydə Sultan  • Xədicə Sultan  • Atikə Sultan  |  |
| Sədrəzəmlər | Rami Mehmed Paşa  • Nişançı Əhməd Paşa  • Kürəkən Həsən Paşa  • Hacı Əhməd Paşa  • Baltaçı Mehmed Paşa  • Çorlulu Kürəkən Əli Paşa  • Körpülü Numan Paşa  • Gürcü Yusif Paşa  • Silahdar Süleyman Paşa  • Hoca İbrahim Paşa  • Şəhid Əli Paşa  • Hacı Xəlil Paşa  • Nişançı Mehmed Paşa  • Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa  • Silahdar Mehmed Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Aşçı Mehmed Paşa  • Kiçik Osman Paşa  • Baltaçı Mehmed Paşa  • Əbdürrəhman Paşa  • Vəli Mehmed Paşa  • Moreyalı İbrahim Paşa  • Paşazadə Mehmed Paşa  • Kirli Əhməd Paşa  • Hoca İbrahim Paşa  • Silahdar Süleyman Paşa  • İzmirli Süleyman Paşa  • Canım Hoca Mehmed Paşa  • İbrahim Paşa  • Qaymaq Mustafa Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Başmaqçızadə Əli Əfəndi  ·  İmam Mehmed Əfəndi  ·  Sədrəddinzadə Sadiq Mehmed Əfəndi  ·  Əbəzadə Abdullah Əfəndi  ·  Mehmed Ataullah Əfəndi  ·  İmam-i şəhriyari Mahmud Əfəndi  ·  Mirzə Mustafa Əfəndi  ·  Mentəşzadə Əbdürrəhim Əfəndi  ·  Əbu İshaq İsmayıl Əfəndi  ·  Yenişəhərli Abdullah Əfəndi  ·  Mirzəzadə Şeyx Mehmed Əfəndi |