Çində rəqs, bir çox müasir və ənənəvi rəqs janrını özündə əks etdirən çox fərqli bir sənət növüdür. Rəqslər xalq rəqslərindən opera və balet teatrındakı tamaşalara aid bir sıra rəqsləri əhatə edir və xalq şənliklərində, mərasimlərdə və mərasimlərdə istifadə edilə bilər. Çində rəsmi olaraq tanınan 56 etnik qrup var və hər birinin öz xalq rəqsləri var. Ən məşhur Çin rəqslərinə əjdaha rəqsi və aslan rəqsi daxildir.

Tarixi
------

Çində müxtəlif rəqs formaları mövcuddur ki, onların yaranma tarixləri olduqca qədimdir. Uzun qollu rəqslər kimi bəzi müasir Çin rəqsləri ən erkən dövrlərdə, təxminən Çjou sülaləsinin başlanğıcında qeydə alınmışdır. Erkən dövrün ən vacib rəqsləri Tzin sülaləsindən əvvəl səsləndirilən ritual və mərasimli Yayue idi, lakin bu günə qədər yalnız Konfutsi mərasimlərinin bir hissəsi olaraq ifa olunur. Altı sülalə dövründə (220–589) Çin rəqsləri və musiqisi Orta Asiya mədəniyyətindən güclü şəkildə təsirlənmişdir. Tan Sülaləsi dövründə rəqs sənəti zirvəyə çatdı, bu rəqslər çox müxtəlif idi və Orta Asiyadan gələn rəqslər özlərinə görə populyar idi. Bu dövrdə çox sayda rəqs qeydə alınmışdı, məsələn, Tan sülaləsinin genişmiqyaslı saray tamaşaları bura daxil idi. Rəqs sənəti, sonrakı sülalələrdə ayrı bir sənət növü olaraq azaldı və Çin operasının bir parçası oldu. Sonrakı dövrlərdə rəqs sənəti yenidən müasir cəmiyyətdə xüsusilə sürətlə inkişaf etməyə başladı.

Ənənəvi rəqs
------------

Bir çox xalq rəqsləri uzun bir tarixə malikdir. Bunlar xalq rəqsləri və ya bir zamanlar ritual və ya tamaşa şəklində oynanan rəqslər ola bilər və bəziləri məhkəmədə rəqs edilə bilərdi. Ən məşhur Çin ənənəvi rəqsləri arasında əvvəlki sülalələrdə də müxtəlif formalarda tanınan Əjdaha rəqsi və Aslan rəqsidir. Müasir performansdakı aslan rəqsi, erkən Tan sülaləsində təsvir edilənə yaxındır. Çində qeydə alınan bəzi ilk rəqslərdə rəqqasələr heyvan və mifik canlılar kimi geyinə bilərdi. Han Sülaləsi dövründə bir neçə əjdaha rəqsinin adı çəkilir. Han əjdaha rəqsləri, müasir rəqs formaları kimi deyil. Çin əjdahası yağışla əlaqəli olduğundan , əjdaha rəqsi yağış çağırma ayinlərinə daxil idi. Bundan əlavə, burada ifaçılar fleyta oynayan yaşıl bir əjdahanı təsvir edirdilər və bir balığın əjdahaya çevrildiyi tamaşanın bir hissəsi idi. Müasir əjdaha rəqsi, əjdahanın uzunluğu boyunca bərabər şəkildə düzəldilmiş təxminən on kişi tərəfindən çubuqlarla idarə olunan yüngül bir konstruksiyadan istifadə edilir, lakin bəzi əjdaha formaları çox uzun ola bilər və bu zaman yüzlərlə ifaçını əhatə edir. Çində 700-dən çox fərqli əjdaha rəqsi var.
Aslan rəqsi Çinin xaricindən daxil olan rəqs növüdür, çünki bu ölkədə aslanlara rast gəlinmir və Çin sözü olan Şi (獅, aslan), ehtimal ki, Fars şerindən götürülmüşdür. Aslan rəqsinin ətraflı təsviri Tan sülaləsi dövründə ortaya çıxdı. Rəqsin Hindistan və Fars mənşəli olduğu iddia edilir və şimal və cənub sülalələri dövründə Buddizm ilə əlaqələndirilir. Müasir aslan rəqsini xatırladan rəqsin bir versiyası, Tan sülaləsi şairi Bai Juyi tərəfindən "Qərb Sənətləri Liang" (西凉伎)) şerində təsvir edilmişdir, burada rəqqasələr taxta başlı, ipək quyruqlu aslan kostyumu geyinirlər və tüklü bədən, qızıl örtüklü gözlər, dişlər, gümüşlə örtülmüş qulaqlar rəqs boyu hərəkət edir. Çin aslan rəqsinin iki əsas forması var, Şimali aslan və Cənubi aslan. Rəqs formasına Tibetdə də rast gəlinir, burada ona qar aslanın rəqsi deyilir.

Han xalq rəqsləri
-----------------

Xalq rəqsləri Çində rəqsin inkişafında tarixən vacibdir, saray mərasimlərində və mərasimlərində oynanan ilk rəqslərin bəziləri xalq rəqslərindən inkişaf etmiş ola bilər. Hökmdarlardan bəziləri xalq rəqsləri ilə maraqlanırdı, lakin bəzi imperatorlar onları qadağan etməyə çalışırdı. Bir çox xalq rəqsləri məhsul və ovla əlaqədardır və qədim tanrılar onlarla əlaqələndirilir.

Çində etnik azlıqların xalq rəqsləri
------------------------------------

Çində bir çox etnik qrup var və hər birinin mədəniyyətlərini və həyat tərzlərini əks etdirən öz rəqsləri var.

Teatrda rəqs
------------

Song Dinast dövründə bəzi əyləncə mərkəzlərində müxtəlif teatr formaları inkişaf etdi və Çin operası formalaşmağa başladı. Rəqs getdikcə daha çox onun bir hissəsinə çevrildi. Çin operası Yuan sülaləsi dövründə son dərəcə populyarlaşdı.

Məşq rəqsləri
-------------

İmperator Yao dövründə yazılmış Lü Buwei Annals-a görə, rəqs insanların uzun müddət nəmli havadan sonra sağlam qalmaları üçün bir məşq olaraq yaradılmışdır. Ənənəvi olaraq, bəzi Çin rəqsləri döyüş sənəti ilə də əlaqələndirilə bilər və döyüş sənətləri ilə yanaşı fitness üçün də istifadə edilə bilər. Tay çi çuan kimi döyüş sənətindəki bəzi məşqlər xoreoqrafik rəqslərə bənzəyir. Müasir Çində insanların parklarda bir təlim forması kimi rəqsdən istifadə etdiklərinə tez-tez rast gəlmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wang Kefen. The History of Chinese Dance — China Books & Periodicals, 1985. — С. 7.
2. ↑  China: Five Thousand Years of History and Civilization Arxivləşdirilib 2014-12-18 at the Wayback MachineCity University of Hong Kong Press, 2007. — P. 458.
3. ↑  Lihui Yang, Deming An.Handbook of Chinese Mythology Arxivləşdirilib 2016-11-06 at the Wayback Machine
4. ↑  "《求雨》". 2022-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-09.
5. ↑  Janet Descutner.Chelsea House Publishing Arxivləşdirilib 2016-11-06 at the Wayback Machine
6. ↑  Laurence E. R. Picken.Music for a Lion Dance of the Song Dynasty Arxivləşdirilib 2014-10-31 at the Wayback Machine
7. ↑  Mona Schrempf (2002), Toni Huber, ed. Amdo Tibetans in Transition: Society and Culture in the Post-Mao Era Arxivləşdirilib 2021-09-20 at the Wayback Machine
8. ↑  Li Beida.Dances of the Chinese Minorities Arxivləşdirilib 2021-06-09 at the Wayback Machine