recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Almaniya İmperatorluq Donanması** və ya sadəcə **İmperatorluq Donanması** (*alm.* Kaiserliche Marine‎) — Almaniya İmperiyasının formalaması ilə yaranan Almaniya silahlı qüvvələrinin xüsusi qoşun növü. Almaniya İmperatorluq Donanması 1871-ci və 1919-cu illər arasında mövcud olmuşdur və Prussiya donanmasından (1867-ci ildən bəri *Şimali Almaniya Federal Donanması*) ayrı olaraq böyüyürdü. İmperator II Vilhelm, Almaniya İmperatorluq Donanmasını genişlədərək, Almaniya İmperiyası və Britaniya İmperiyası arasında dənizdə bir silahlandırma yarışına səbəb oldu. Belə davam edərək, Almaniya İmperatorluq Donanması, II Vilhelm dövründə, dünyanın ən böyük donanmalarından biri olmaya davam etdi və Britaniya Krallıq Donanmasının ardından dünyanın ikinci ən böyük donanması olmuşdur.

Birinci Dünya Müharibəsində Almaniya İmperatorluq Donanması
-----------------------------------------------------------

Birinci Dünya Müharibəsinin əvvəllərində Almaniya İmperatorluq Donanmasının 22 drednout əvvəli döyüş gəmisi, 19 drednout döyüş gəmisi və 7 döyüş kreyseri var idi. Admiral Alfred von Tirpitz dəniz qüvvələrinin komandiri olmuşdu. Donanmanın ən mühüm döyüşçüləri Açıq Dəniz Flotu və U-Qayıq flotu idi. Kiçik donanmalar Almaniyanın xarici torpaqlarına yerləşdirilib və bu gün Çində yerləşən Sindao şəhərində Almaniyanın Şərqi Asiya Flotuna göndərilmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fleet Sizes — Forgotten Wrecks of the First World War". maritimearchaeologytrust.org. 18 iyun 2016 tarixində mənbəyindən arxivləndi.

Xarici keçidlər
---------------

* Birinci Dünya Müharibəsində Almaniya İmperatorluq Donanması
* Almaniya Donanma Tarixi
* Almaniya İmperatorluq Donanması 1914 Arxivləşdirilib 2009-01-30 at the Wayback Machine
* Almaniya İmperatorluq Donanmasının Yayılması 1914
* Birinci Dünya Müharibəsində U-boat müharibəsi
* Hoch Deutschlands Flotte! Amazon-da
* Hoch Deutschlands Flotte! Music of the Imperial German Navy in Archival Recordings, 1907–1917 Arxivləşdirilib 2006-11-14 at the Wayback Machine
**Almaniya Şərqi Afrikası** (*alm.* Deutsch-Ostafrika‎) — müasir Tanzaniya, Burundi və Ruanda ərazilərini əhatə edən Afrikadakı alman koloniyası.

Tarixi
------

Bu hissələrdə almanların fəaliyyətinin başlanğıcı 1884-cü ildə qoyuldu, o zaman Almaniya hökuməti "Alman Kolonizasiyası Cəmiyyətinə" rəhbərlik edən Karl Petersin şirkətinə alman maraqlarını qorumaq üçün ərazini inkişaf etdirmə hüququ verdi. 1890-cı ildə Abuşirinin üsyanı başladı. Alman hökuməti Hermann Vissmann başçılığı ilə qoşun göndərməyə məcbur oldu və buradakı mülklərini koloniyaya çevirib Cəmiyyətdən aldı.

Almanların dövründə torpaqlar becərilməyə başlandı, dəmir yolları çəkildi, yerli əhali üçün məktəblər tikildi, lakin Almaniya heç vaxt müstəmləkədən iqtisadi gəlir götürmədi: əksinə Şərqi Afrika Almaniya hökumətindən subsidiya almağa davam etdi. İnzibati qaydada koloniyanın rəhbərliyi qəbilələrin liderləri ilə münasibətlərə əsaslanırdı (müstəmləkəçiliyin ilk 20 ilində almanlar yerli tayfaların müstəmləkəçilərə qarşı qiyamlarını daim yatırtmaq məcburiyyətində qaldılar).

Alman kolonistləri Almaniya Şərqi Afrikasına fəal şəkildə köçdülər: 1903-cü ildə onların sayı 650, 1914-cü ildə isə 5,5 min nəfər idi. Birinci Dünya Müharibəsi dövründə koloniyanın silahlı qüvvələrinə (3 min avropalı və 11 min yerli sakindən) 1914-1918-ci illərdə İngilis və Portuqaliya müstəmləkə qoşunlarına qarşı döyüşlər uğurla davam etdirən polkovnik fon Lettov-Forbek rəhbərlik edirdi. Daha sonra Belçika Konqosundan edilən hücum və qaynaq çatışmazlığı səbəbiylə geri çəkilməyə məcbur oldu. Kiçik bir dəstə ilə, fon Lettov-Forbek, Mozambik və şimali Rodeziya ərazisinə qədər irəlilədi, burada Almaniya və Antanta arasında barışıq imzalanmasını öyrəndikdən sonra atəşkəs əmrini verdi. Birinci Dünya Müharibəsi başa çatdı və bununla da müstəmləkə Almaniyasında düşmənə təslim olmayan yeganə silahlı dəstənin komandiri oldu. Daha sonra Alman Şərqi Afrika döyüşlərində iştirak edən yerli əsgərlər Veymar Respublikası və AFR hökumətlərindən pensiya aldılar.

1919-cu il Versal sülh müqaviləsinə görə Alman Şərqi Afrika ərazisi bölündü: qərb hissəsi Belçikaya (Ruanda-Urundi), qalan hissəsi koloniyanın adını Tanqanika olaraq dəyişdirən İngiltərənin ixtiyarına verildi. Sonuncusu 1961-ci ildə müstəqillik qazandı.

Həmçinin bax
------------

* Afrikanın kolonial bölünməsi

İstinadlar
----------


1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-08-29 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-17.
**Hans Lox**  (*alm.* Hans Loch‎;2 noyabr 1898, Köln, Prussiya – 13 iyul 1960, Şərqi Berlin) — Almaniya Liberal Demokrat Partiyasının sədri və ADR-in maliyyə naziri.

Həyatı
------

Hans Lox çilingər oğludur. 1917-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə çağırılır. 1918-1923-cü illərdə Köln və Bonn universitetlərində hüquq təhsili alıb. 1923-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi, sonra vergi sindikatı kimi təhsil aldı. 1936-cı ildə Hollandiyaya mühacirət edib 1938-ci ildə Almaniyaya qayıdıb və 1939-1945-ci illərdə Vermaxtda hərbi xidmətdə olub. Müharibədən sonra Lox əvvəlcə kənd təsərrüfatında çalışdı, sonra Türingiya əyalətinin hüquq xidmətinə girdi. 1945-ci ildə Qota vilayətində LDPG-nin qurucularından biri, 1947-ci ildə partiyanın mərkəzi idarəsi yanında bələdiyyə siyasət komitəsinin sədri seçilib, 1949-cu ildə partiya sədrinin müavini, 1951-ci ilin iyulunda o, Karl Hamannla birlikdə partiyanın həmsədri oldu, həbs olunduqdan sonra isə təkcə 1952-ci ilin sonundan partiyaya rəhbərlik etdi. 1946-1948-ci illərdə Lox Qota şəhərinin meri olub, sonra 1949-cu ildə Türingiyanın ədliyyə naziri təyin edilib. 1949-cu il oktyabrın 12-də maliyyə naziri kimi ADR-in ilk hökumətinə daxil olmuş və 1955-ci il noyabrın 24-dək bu vəzifədə qalmışdır. 1949-cu ildə Lox müvəqqəti Xalq Palatasına seçildi, 1950-ci ildən ADR Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1954-cü ildə isə ADR Milli Cəbhəsi Milli Şurasının Rəyasət Heyətinin üzvü oldu. 1954-cü ilin yanvarından Nazirlər Şurası tərəfindən yaradılmış Alman Birliyi Komitəsinə rəhbərlik etmişdir.

Kompozisiyalar
--------------

* *Ein Bürger sieht die Sowjetunion*, Leipzig 1953
* *Auf seltsamen Pfaden. Streifzüge durch das Russland von gestern und heute*, Berlin 1955
* *In eine neue Epoche. Ein Buch für den Mittelstand*, Berlin 1958
* *Von der Elbe bis zum Gelben Meer*, Berlin 1958
* *Wir sind dabei gewesen*, Berlin 1959

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Hans Loch // filmportal.de. 2005.
2. 1 2 3 4  Hans Loch // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-21.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-17.
Pis göstəricilərə görə "Liverpul"a yeni məşqçi gəlir - Bill Şenkli. Şenklinin gəlişindən sonra, "Liverpul"un heyəti yeniləndi. Komandaya nə az, nə çox, düz 24 futbolçu cəlb olunmuşdu. Şenkli "Enfild"dəki zirzəmini yeniləyərək, məşqçilərin müzakirə otağı etmişdi - Buts otağı (Boot room).

"Liverpul" 1-ci diviziona 1961/62 sezonunda qalxa bildi. Şenklinin komandası 17 illik çempionsuzluğu son qoyaraq, 1963/64 sezonunda İngiltərə çempionu olmuşdu. 1965-ci ildə finalda "Lids Yunayted"i məğlub edən "Liverpul", tarixində ilk dəfə İngiltərə Kubokunu qazanmışdı. 1965/66 sezonunda "Liverpul" 7-ci dəfə İngiltərə çempionu olur. 1973-cü ildə, finalda "Borussiya Mönxenqladbax"ı məğlub edərən "Liverpul", UEFA Kubokunu qazanmışdı. Növbəti ildə isə "Liverpul" İngiltərə Kubokunu qazanmışdı. Bundan sonra Şenkli futbolu buraxdı, və öz işini köməkçisi olan, Bob Peysliyə təhvil verdi.

Bob Peyslinin dövründə "Liverpul" daha çox kubok qazandı. 1975/76 sezonunda "Liverpul" həm çempionatı, həm də UEFA Kubokunu qazana bilmişdi. Bob Peyslinin 9 illik başçılığı altında "Liverpul" 6 dəfə İngiltərə çempionu olmuşdu, 3 dəfə İngiltərə Liqa Kubokunu, 3 dəfə İngiltərə Superkubokunu, 3 dəfə Çempionlar Liqasını, 1 dəfə UEFA Kubokunu, 1 dəfə də UEFA Superkubokunu qazana bilmişdi. Bob Peysli 3 dəfə Çempionlar Liqasının qalibi olan yeganə baş məşqçidir. O, İngiltərə Futbol Tarixində olan ən yaxşı məşqçilərdən biri sayılır.

1983-cü ildə Bob Peysli "Liverpul"u tərk etdi. O da Bill Şenklini kimi, öz işini köməkçisinə təhvil verdi. "Liverpul"un yeni baş məşqçisi Co Feqan olur. Feqan ilk sezondaca "Liverpul"u çempion edə bilir. Həmin sezon "Liverpul" həm çempion olur, həm də İngiltərə Liqa Kubokunu və Çempionlar Liqasını qazana bilir. Elə həmin vaxtlar Mersisayd klubunda növbəti ulduz parlamağa başladı. Söhbət Yan Raşdan gedir.
hoplit
**Hoplit** (*yun.* ὁπλίτης - "oplon") — eramızdan əvvəl 8-ci əsrdə Qədim Yunanıstanda meydana çıxan ağır piyada sinfinin döyüşçülərinə verilən addır.
Hoplitlər elit və zirehli Yunan nizə piyadalarıdır. O, nizə piyadaları ilə eyni üstünlüklərə və çatışmazlıqlara malikdir, lakin daha güclü müdafiə qabiliyyətinə malikdir. Bununla belə, zirehlərinə və tutmalı olduqları mövqeyə görə, döyüş zamanı Nizəçilər ilə müqayisədə daha yavaş hərəkət edirlər.

Falanks qaydasında (konvergent nizam) döyüşmək üçün silahlanmış Hoplitlər dizliklər, döş nişanları və dəbilqələr taxırdılar. Hər üç zireh bir və ya iki qat camış dərisindən və ya tuncdan hazırlanmışdı. Hoplitlər çiyinlərinə asılmış enli, dairəvi qalxan, uzun tunc sivri nizə (3,5-4 metr) və çiynindən asılmış tunc qılıncla silahlanmışlar.

Daha sonra dərini at sidiyi ilə bərkitmə texnikası tətbiq olundu. Hoplitin silah komplektinə böyük dörtkünc qalxan, qılınc, dəbilqə və zireh daxil idi. Hoplitlər sıra ilə döyüşə gedirdilər. Sıranı saxlamaq hoplitin başlıca vəzifəsi idi. Ancaq azad vətəndaşlar hoplit ola bilərdi. Doğma polisi qorumaq imtiyaz hesab olunurdu.

Həmçinin bax
------------

* Qədim yunan mifologiyası
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hoplite" (eng). en.wikipedia.org. 2023-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyun 2023.
2. ↑  "Hoplite" (eng). en.wikipedia.org. 2023-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Konsul
* Qədim Yunanıstan
**Paykənd**—Buxaradan 40 km qərbdə yerləşən qədim şəhər.

Tarixi
------

  

### Göytürk xaqanlığının tərkibində

  

### Böyük İpək yolu

Böyük İpək yolunun üstündə ən böyük düşərgələrdən biri Paykənd şəhəri idi. Buradan yol Xorasandan keçib Rey və Həmədana, habelə Bizans qalası Neseviyyədən (Nizib) keçib Suriya və Konstantinopola gedirdi. Çin dənizinin sahillərindən İran sərhədlərinə qədər məsafə 150 günə qət edilirdi, buradan Roma sərhəddindəki Nizibə qədər yolu keçmək üçün isə 80 gün vaxt lazım gəlirdi.

### Ərəb istilası

672-ci ildə Übeydulla ibn Ziyad Romintanı tutdu. Buxara təhlükə qarşısında qaldı. Onun qoşunu 674-cü ildə Amudərya sahillərinə çıxdı və Paykəndi tutdu. Ərəblər Buxaraya hücum etdib onu qarət etdilər. 675-ci ildə Übeydulla Xorasandan geri çağrıldı və onun yerinə Səid ibn Osman təyin edildi. O, Buxaraya yürüş etdi. Şəhər hakimi 300 min dirhəm ödəyərək şəhəri dağıntıdan xilas etdi və barışıq imzaladı. Ərəblər Səmərqəndə doğru irəlilədilər. Soqdiana əhalisi 1 ay müqavimət göstərsə də, barışığa gəlməli oldular. Buxaralılar qarət olunmuş qəniməti geri tələb etsələr də, Səid ibn Osman qəniməti Mədinəyə göndərdi. Əsirlərin bir hissəsi saraya hücum edib Səidi öldürdülər. 

699-cu ildə Xorasan canişini əl-Mühəlləb Amudərya vasitəsilə Qaşqadəryaya daxil oldu. 703-cü ildə onun davamçıları Xarəzmə, 704-cü ildə Surxandəryaya yürüş etdilər.

705-ci ildə Quteybə bin Müslüm Xorasana canişin təyin edildi. O, Mavəraünnəhri tutub 706-cı ildə Buxaranın işğalına başladı. Buxara, Soqd və Paykənd hakimləri türkeşlərlə ittifaqda müharibəyə başladılar. Lakin Küteybə onları neytrallaşdıra bildi. Rabincan yaxılığında döyüşdə soqdalılar Səmərqəndə çəkilərək Fərqanədən yardım istədilər. Səmərqəndə hücum edən ərəblər qalib gəldilər. Soqdalılar sülh istədilər. Soqd hakimi Turek xan ildə 200 min dirhəm, 3 min qul və çoxlu qızıl, gümüş, daş-qaş, ipək verməli oldu. Xarəzmi tutan ərəblər Xarəzmşah Əskicimuku hakimiyətdən uzaqlaşdırdılar.

Coğrafiyası
-----------

Əhalisi
-------

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Özbəkistan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
***Pax Ottomana*** (latıncadan tərcüməsi "Osmanlı sülhü" mənasına gəlməkdədir) - dünyanın digər bölgələrinə nəzərən Osmanlı imperiyasında mövcud olan sabitlik və nizam üçün istifadə olunan termindir. Daha geniş formada istifadə olunan "Pax Romana"dan törəmişdir.

Mənası
------

Bu ifadə daha çox Osmanlı imperiyasına müsbət yanaşan modern Türkiyə tarixçiləri tərəfindən istifadə olunur. Osmanlı imperiyası gücünün zirvəsində olduğu zaman Orta və Yaxın Şərqi, Balkan yarımadasını və Şimali Afrikanı əhatə edirdi. I Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının süqut etməsi ilə bu bölgələrin əksəriyyətində qeyri-sabitlik hökm sürməyə başladı. Buna görə də, Osmanlı dövrünün müsbət olduğunu ifadə etmək üçün *Pax Ottomana* ifadəsindən istifadə olunmağa başlandı.

Həmçinin bax
------------

* Osmanlı imperiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kemal Çiçek.* Pax Ottomana: Studies in Memoriam Prof. Dr. Nejat Goyunc (1925-2001) (PDF). Ankara: Haarlem. 2001.
2. ↑  *İlber Ortaylı.* Osmanlı barışı. 2006. ISBN 9756571507.
**Mark Robert Maykl Uolberq** (eng: Mark Robert Michael Wahlberg, 5 iyun, 1971, Massaçusets, ABŞ) — amerikalı aktyor və prodüser.

Həyatı
------

Mark Uolberq 5 iyun 1971-ci ildə Dorçesterdə, ABŞ-nin Massaçusets ştatında anadan olub. Həmkarlar ittifaqı fəallarından birinin çoxuşaqlı ailəsində dünyaya göz açan Mark ailədə doqquz uşaqdan ən kiçiyi idi. 16 yaşında Mark məktəbi yarımçıq qoyub. O, xırda oğurluqlar və narkotik satışı ilə məşğul olurmuş. Bənna işləməyə də macal tapan yeniyetmə bir ara qanunla da müəyyən problemlər yaşayıb. İki il sonra bir Vietnamlını vəhşicəsinə döydüyü üçün onu həbs etdilər. Qardaşı Donni ilə birlikdə bir müddət "New Kids on the Block" qrupunda çalışan Mark Uolberq tezliklə "Marky Mark and the Funky Bunch" adı ilə öz qrupunu yaradır. Marki Mark adı ilə 1991-ci ildə buraxdığı "Music for the people" və 1992-ci ildə çıxan "You gotta believe" albomları ona uğur gətirdi və Mark Uolberq ilk ağdərili rep ifaçılarından biri kimi şöhrət qazandı. Onun "Good Vibrations" adlı sinqli geniş populyarlıq qazandı. 1992-ci ildə Mark Uolberq model biznesində də uğurlu debüt etdi. O, Keyt Mossla birlikdə "Calvin Klein" açıq-saçıq alt paltarlarını reklam etməsi ilə yadda qalıb. 1993-cü ildə isə populyar müğənni ilk dəfə özünü aktyor kimi sınaqdan keçirdi və "Əvəz" telefilmində oynadı. Bu rol diqqəti bir o qədər cəlb etməsə də, bunu onun sonrakı obrazları barəsində demək olmaz. Baş rolu Denni De Vitonun oynadığı "İntibah dövrünün adamı" və "Basketbolçunun gündəliyi" adlı idman dramında Mark Uolberq özünü aktyor kimi sübut etdi. Tezliklə Mark Uolberq Ceyms Follinin "Qorxu" filmində baş rola dəvət olundu. Burada onun tərəf müqabili aktrisa Riz Uizerspun idi. Amma Mark Uolberq üçün "böyük kino" istiqamətində əsl sıçrayış Pol Tomas Andersonun "Bugi gecələri" filmində Dirk Diqler obrazını oynaması ilə baş verdi. Bu film 1970-ci illərin pornofilm sənayesinə həsr edilmişdi. Aktrisalar Riz Uizerspun və Cordano Brüster ilə görüşən aktyor model Rea Durhemlə ailə qurub. 2003-cü ilin sentyabr ayında onların Ella Rae adında qızları olub, 2006-cı ildə isə ailədə oğlan uşağı dünyaya gəlib.

Seçilmiş filmoqrafiya
---------------------

* 2014: Transformerslər 4: Yox olma dövrü

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
**Umnak** (*aleut.* Unmax, Umnax, *ing.* Umnak Island) — Aleut adaları qrupuna, Tülkü adalarına daxil olan ada. Unalaşka adası adasından Umnak boğazından ayrılır. Sahəsi 1776,77 km²-dir. Adada 39 nəfər yaşayır (2000). Əhali Nikolski kəndində yaşayır.

Coğrafiya
---------

Adada Reçeşnı (1984 m), Okmok (1253 m) və Visevidovo (2149 m) Sonuncusu son 200 il idi ki, yatmışdı. 9 mart 1957-ci ildə Andreyanov adalarında baş vermiş zəlzələdən sonra aktivləşir.

Tarixi
------

1758-cu ildə Stepan Qlotov «Müqəddəs İulian» botunda adaya çatır. Sərmayəçilər üç il adada qaldılar. Adada Qlotov və Ponomaryovun rəhbərliyi altında 400 yetkin kişi yaşayırdı. 1763-cü ildə Tülkü adaları qrupunda aleutların üsyanı başlayır. Üsyan aleutların məğlubiyyəti ilə bitir. Ada ilk dəfə rus araşdırmaçıları Pyotr Krenıs və Mixail Levaşov tərəfindən 1768-ci ildə xəritəyə salınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  William Bright Native American placenames of the United States, University of Oklahoma Press, 2004, ISBN 0-8061-3598-0 p. 347
2. ↑  "Промысловое освоение алеутских о-вов русскими промышленниками (1743-1783)". 2011-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
**Qırmızımeyvəli ardıc** (*lat.* Juniperus phoenicea) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin cupressales dəstəsinin sərvkimilər fəsiləsinin ardıc cinsinə aid bitki növü.

Qafqaz, Krım, İran, Türkiyə, Balkan yarımadasında, Aralıq dənizi boyunca Madeyra adaları na qədər olan geniş ərazidə yayılmışdır. Hündürlüyü 6 m-ə çatan alçaqboylu, düzgövdəli ağac və ya koldur. Zoğları qısa, yaşıl və ya sarımtıl-qonur rəngdədir. Köhnə budaqları və gövdəsinin qabığı açıq-boz, cavan zoğları sarımtıl-qonur rənglidir. Yarpaqları üfüqi vəziyyətdə, xətvarı-iynəşəkillidir, uzun tikanı sivridir, üst tərəfində yaşıl rəngli orta damarı boyunca uzanmış iki ağ zolağı, alt tərəfində sivri və ensiz tili vardır, vəziləri yoxdur, uzunluğu 11–20 mm və eni 2 mm-ə qədərdir. Erkək qozalar xırda və kürəşəkilli olub, çox qısa ayaqcıqlar üzərindədir, pulcuqları dəyirmidir, yanlarında dişləri vardır. Meyvələri yarpaqdan qısa, saplaqsız, kürə formalə olub, diametri 9–11 mm, pas rəngli və ya qonuraçalan-qırmızıdır. Yetişmiş meyvələri üzərində 3-6 pulcuğu vardır, onların ucu sivri və ya düzdür, təpələrində aydın görünən çapıqlarla bir-birindən aralanmışdır. Meyvələri payızda yetişir qışa qədər tədricən tökülür. Oduncağı qırmızımtıl-ağdır, möhkəmdir və spesifik xoş qoxuya malikdir. Toxumları 2-3, bəzən 1-4 ədəd olub, dəyirmi və ya kürəşəkilli-yumurtavarıdır, aydın görünməyən üçüzlüdür, üst tərəfi içəriyə doğru basıqdır, 5–7 mm uzunluqdadır.

İşıqsevən, quraqlığa, küləyədavamlı, torpağa az tələbkar, kök sistemi yaxşı yayılmış dekorativ bitkidir. Külək vasitəsilə tozlanır. Toxumla çıxaldılır.
Azərbaycanda, Böyük və Kiçik Qafqazda, Naxçıvan MR-da, Qubada kolluqlarda, qayalarda, quru və çınqıllı-daşlı yamaclarda yayılmışdır. 

Yaşıllaşdırmada küçə və parklarda qrupla, tək-tək əkmək üçün istifadə etmək olar. Qırmızı ardıcın dik dayanan, qollu-budaqlı, yerə sərilən və s. müxtəlif formalarına rast gəlinir. Toxumlarında və iynəyarpaqlarında efir yağı vardır. Dəri və bronxit xəstəliklərində antiseptik dərman kimi işlədilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1040.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q183497
* Wikispecies: Juniperus phoenicea
* APDB: 131014
* EoL: 1061668
* EPPO: IUPPH
* EUNIS: 150709
* FoIO: JUNPHO
* GBIF: 2684640
* GRIN: 20853
* iNaturalist: 82695
* IPNI: 262307-1
* ITIS: 822606
* IUCN: 16348983
* NCBI: 61308
* NZOR: ef784eed-f2ad-4194-846a-1bde36bcb5c7
* PFI: 173
* Plant List: kew-2332707
* PLANTS: JUPH2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:262307-1
* SANBI: 209-2
* WCSP: 377581
* WoI: 1753
* WFO: wfo-0000355663

 |
**Mark Vebber** Avstraliyalı Formula 1 pilotu. 2002-ci ildə Minardi komandasında çıxış edirdi. 2003-cü ildə isə Jaguar Racing komandasına transfer olundu. 2004-cü ilə qədər Jaguar Racing komandasında qalıb, 2005-ci ildə BMW Williams-a getdi. Amma BMW ilə Williams-ın ayrılması səbəbiylə Williams Cosworth-u seçdi. Mövsümün sonuna qədər Williams-da qalıb, 2007-ci ildə Red Bull Racing-ə keçti.

2007-ci il mövsümündə Red Bull-da ən yaxşı dərəcəsi Nürnburgring-dəki üçüncülüyü oldu. 2008-ci ili Red Bull-da keçirən Mark Webber, 2009-cu ildə Sebastian Vettel ilə birlikdə Red Bull-da yarışmağa başladı.2009-cu ildə F1 karyerasındakı 1-ci və 2-ci birinciliklərini qazandı. 2010 mövsümünün çempionu komanda yoldaşı Sebastian Vettelin 14 xal gerisində üçüncü bitirmişdir.

Karyerası
---------

* 2002 Minardi
* 2003–2004 Jaguar Racing
* 2005 BMW Williams
* 2006 Williams Cosworth
* 2007-2008-2009-2010 Red Bull Racing

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
***Dendrophylax lindenii*** və ya **kabus səhləbi** – orxideya ailəsindən (Orchidaceae) çoxillik epifitdir. Onun vətəni Florida və Kubadır. Digər ümumi adlara palma polly və ağ qurbağa orkide daxildir.

Adı
---

Xüsusi "lindenii" epiteti onun kəşfçisi, Belçikalı bitki kolleksiyaçısı Jean Jules Lindendən götürülüb. Dendrophylax cinsi əvvəllər Polyrrhiza kimi tanınırdı.

Biologiya
---------

Dendrophylax lindenii Epidendroideae yarımfəsiləsində vandeae qəbiləsinin yarpaqsız epifitidir. Bitki əsasən ağac gövdəsində yerləşən fotosintetik köklər şəbəkəsindən ibarətdir. Yaşayış yeri Floridanın cənub-qərbindəki nəmli, bataqlıq meşələri və Kuba kimi Karib adalarıdır. Bu səhləb monokotlar arasında müstəsnadır, çünki çox azaldılmış gövdədən ibarətdir və yarpaqları pulcuqlara qədər azalmışdır. Düz, şnurvari yaşıl köklər yetkin bitkinin əsas hissəsini təşkil edir. Onlar fərqli ağ "iz işarələri" daşıyırlar, bunun üçün texniki termin pnevmatodlardır və onların qismən stomata kimi fəaliyyət göstərdiyinə inanılır və fotosintetik köklərə tənəffüs və fotosintez üçün lazım olan qaz mübadiləsini həyata keçirməyə imkan verir. Bu yastı köklərdəki xloroplastlar bitkinin demək olar ki, bütün fotosintezini yerinə yetirir. Onların xarici təbəqəsi əksər epifitik səhləblərə xas olan velamen nümunəsidir. Onun funksiyalarına qida və suyun udulması və fotosintez üçün işığın qəbulu daxildir.

Haqqında
--------

Bu qəribə görünüşlü bitki kollarında asılmış kiçik xəyalların formasına bənzəyir. Digər səhləblər kimi, bu növ orkide heç bir yarpaqsız və alma qoxusuna malikdir. Bu, dünyada rast gəlinən ən nadir səhləb növlərindən biridir və solğun çiçəkləri və nazik gövdələri var. Florida və Kubanın ucqar əraziləridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lindenia Dendrophylax". 2021-06-17 tarixində arxivləşdirilib.

* .Dendrophylax lindenii — 'The Ghost Orchid'  (ing.)
* .Dendrophylax lindenii (Lindl.)  (ing.)
**Buzbağlama** — Yer səthində və əşyalar üzərində həddindən artıq soyumuş yağış, çiskin və sıx duman damcılarının donması nəticəsində əmələ gələn sıx buz təbəqəsi. 

Buzbağlama təhlükəli hadisə olub düzənlik rayonlar üçün səciyyəvi deyildir. Dağlarda isə o böyük davamiyyətə və intensivliyə malik olduğundan böyük zərər vurur. Məsələn, Mərəzədə 1958-ci ilin yanvarında buzbağlamanın qalınlığı 4 sm, xətlərin hər bir metrində buzun çəkisi 240 qr olmuş və sürəti 10 m/san olan küləklə müşayiət olunmuşdur. Buzun ağırlığı altında elektrik xətlər qırılmış, çoxlu dirək sınmışdır. 1957-ci ilin martında Zərdabda buzun qalınlığı əvvəlki hadisədə olduğundan xeyli az, çəkisi isə 20 dəfə yüngül olmuşdur. Nəticədə meyvə ağaclarının təzə açılmış çiçəkləri tələf olmuşdur.

Azərbaycanda buzbağlama hadisəsi
--------------------------------

Azərbaycanda buzbağlama hadisəsi əsasən sentyabrdan may ayına qədər müşahidə edilir. Maksimum təkrarlanma düzənlik rayonlarında dekabr, yanvar və fevral aylarına təsadüf edir.

Kür-Araz ovalığında buzbağlama hər 10 ildə 1-3 dəfə təkrarlanır. Düzənlik rayonlardan dağlara doğru, xüsusilə də Böyük Qafqazın şimal-şərq hissəsində buzbağlamanın yaranma ehtimalı çoxalır. Burada 500-800 m hündürlükdə buzbağlamalı günlərin sayı maksimuma çatır (orta çoxillik dövrdə hər il 10-20 gün). Bura Azərbaycanın ən təhlükəli buzbağlama ərazisidir. Bu zonadan yuxarıda və aşağıda buzbağlamalı günlərin sayı azalır: sahil zonada 1-2, yüksək dağlıqda isə 1 gündən az olur. Böyük Qafqazın cənub yamacının qərb hissəsində 600-900 m hündürlükdə bu hadisələr ildə 2-5 gün, orta və yüksək dağlıq hissədə isə daha az olur. Kiçik Qafqaz buzbağlamanın təsirinə az məruz qalır. Burada maksimum təkrarlanma zonası 1300-1500 m hündürlükdə yerləşir (il ərzində 2-5 gün). Talış dağlarında 800-1000 m hündürlükdə buzbağlamalı günlərin sayı il ərzində 2-5 gündən çox olmur. Naxçıvan Muxtar Respublikasında buzbağlama az təkrarlanmaya malikdir. Lakin orta və yüksək dağlıq zonalarda elə yerlər vardır ki, burada oroqrafik xüsusiyyətlərlə bağlı olaraq buzbağlama hadisəsi daha çox müşahidə olunur. Məsələn, Biçənək aşırımında ildə orta hesabla 9 gün buzbağlama hadisəsi baş verir.

Buzbağlama adətən havanın 0°-dən -5°-yə qədər temperaturlarında müşahidə edilir. Hesablanmışdır ki, Qubada 267 buzbağlama hadisəsinin 74%-i yuxandakı temperaturda, 1%-i 0°- dən yuxarı , 25 %-i isə -5°-dən aşağı temperaturda əmələ gəlmişdir. Hündürlüyün artması ilə əlaqədar olaraq ən təhlükəlı buzbağlama hadisələri qış aylarında payız və yaz aylarına doğru yer dəyişir.
"**Pater familias**" (latın dilindən – "ailə atası") — patriarxal ailənin başçısı.

Qədim Romada "pater familias" əvvəlcə həyat yoldaşı, uşaqları, qulları, əşyaları üzərində eyni gücə (manus) malik idi. O, bunların hamısını bəraət qazandırmaqla iddia edə bilərdi. Sonra bu güc fərqlənmiş və müxtəlif adlar almışdır.

Əvvəlcə ailənin atasının səlahiyyəti qeyri-məhdud idi, qalan ailə üzvləri isə tamamilə gücsüz idi, lakin sonra Roma hüququ onların hüquqlarını tanımağa başlamışdır. Ailə atasının hakimiyyətinin zəifləməsi Roma ailə hüququndakı dəyişiklik, yetkin ailə üzvlərinin müəyyən müstəqilliyini öz üzərinə götürən ticarətin inkişafının nəticəsi idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Тюгашев Е. А.*, *Попкова Т. В.* Семьеведение. Глава II. Генезис брака и семьи.§ 5. Семейная община.
2. 1 2  *Новицкий И. Б.* Римское право. Семейно-правовые отношения. Римская семья. Агнатское и когнатское родство
**Umixana Çuvidina** (bosn. Umihana Čuvidina 1794, Sarayevo – 1870, Bosniya vilayəti) — Osmanlı dövrünün Bosniya şairəsi. Əsərləri bu günə qədər qalmış ən qədim bosniyalı qadın müəllifdir. Çuvidina şeirlərini səsləndirir və ənənəvi boşnak xalq musiqisi janrı olan Sevdalinkya böyük töhfə verirdi.

Bioqrafiyası
------------

Çuvidina 1794-cü ildə Sarayevoda (müasir Bosniya və Herseqovinanın paytaxtı), sonra Osmanlı İmperiyasının bir hissəsində, restoran işlədən və sonra qarpız yetişdirib satan bir boşnak ailəsində anadan olmuşdur. Çuvidina Milatsk çayının sol sahilində yerləşən Sarayevonun Hride məhəlləsində böyümüşdür.

1813-cü ildə Çuvidina 19-cu əsrin əvvəllərində Serb üsyanının yatırılması zamanı Ali Paşa Derendeliyanın imperiya ordusunda əsgər olaraq ölən Muyo Çamcı-Bayraktar adlı bir gənclə nişanlanır. Drina çayı, yaxınlığında, o qədər də kiçik olmayan Loznitsa qəsəbəsində öldürülür. Nişanlısının ölümündən təsirlənən Çuvidin heç vaxt evlənməməyi qərara alır, sevgilisi və yoldaşları haqqında şeir yazmağa başlayır.

Muyonun ölümündən üç ilə qədər Umixana evinin həyətindən bayıra çıxmır. Dördüncü ildə o, bütün saçlarını ölən sevgiyə görə əbədi yas əlaməti olaraq kəsir və onları həyətdəki hasarlara bağlayır. Bu barədə onun şeirlərində məlumat verilir.

Şübhəsiz Çuvidinanın müəllifliyinə aid edilə bilən yeganə tam olan əsər "Sarayevolular Serbiyaya qarşı müharibəyə gedir" (Bosniya Sarajlije iđu na vojsku protiv Srbije) adlı 79 şeirli dastanıdır.

Umixana Çuvidina çox qocalır və 1870-ci ildə dünyasını dəyişir. O, müsəlman adəti ilə Sarayevoda naməlum bir yerdə, "qayanın üstündəki bir meşənin altına" basdırılır.

Xatirəsi
--------

1970-ci ildə Sarayevonun Bolyakov-Potokun rayonunda onun şərəfinə bir məktəb (Umihana Čuvidina Osnovna Škola) açılır.

Yazdığı bəzi əsərlər
--------------------

Bu əsərlər təxminən 1810 və 1820-ci illərdə yazılıb:

* *Čamdži Mujo i lijepa Uma*
* *Sarajlije iđu na vojsku protiv Srbije*
* *Žal za Čamdži Mujom*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tarih donosi priču o Umihani Čuvidini". tvsa.ba. 2011-12-28. 2014-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
2. ↑  "Sevdalinka, naučni esej". ibn-sina.net. 2012-11-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
3. ↑  "Umihana Čuvidina Elementary School official website". osuc.edu.ba. 2022-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
4. ↑  "Osnovna škola "Umihana Čuvidina", Sarajevo". most387.com. 2012-01-06. İstifadə tarixi: 2019-04-04.[*ölü keçid*]
5. ↑  "CAMDZI MUJO I LIJEPA UMA". camo.ch. 2018-04-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-04.
**"Almaniya üçün Alternativ"**, **AfD** (*alm.* Alternative für Deutschland, AfD‎) — Almaniyanın radikal mühafizəkar və Avropaya inteqrasiya siyasətini rədd edən siyasi partiyası, 6 fevral 2013-cü ildə yaradılıb.

Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyası ifrat sağçı və antisemitizm baxışlarını təbliğ etməkdə ittiham olunan mübahisəli siyasi partiyadır. Partiya son illərdə əhəmiyyətli seçki uğurları yaşasa da, Bundestaqda təcrid olunmuş vəziyyətdə qalır və digər siyasi partiyaların və medianın tənqid obyektinə çevrilib.

Partiya İdeologiyası
--------------------

AfD immiqrasiya, İslam və Avropa İttifaqını tənqid edən sağçı populist və millətçi siyasi partiyadır. Partiyanın ideologiyasını perspektivdən asılı olaraq ifrat sağçı və ya populist-sağçı kimi təsnif etmək olar.

Seçki Performansı
-----------------

AfD son illərdə əhəmiyyətli seçki uğuru qazanıb. 2013-cü il federal seçkilərində partiya 4,7% səs toplasa da, Bundestaqa daxil ola bilməyib. 2017-ci il federal seçkilərində partiya 12,6% səs qazanaraq ilk dəfə Bundestaqa daxil olaraq parlamentdə üçüncü ən böyük partiya oldu. 2021-ci il federal seçkilərində partiya əvvəlki seçkilərlə müqayisədə müəyyən dəstəyi itirərək 10,3% səs qazandı.

Regional Performans
-------------------

AfD xüsusilə Almaniyanın şərq hissəsində regional seçkilərdə də yaxşı çıxış etdi. 2019-cu ildə Türingiyada keçirilən əyalət seçkilərində partiya 23,4% səs qazanaraq əyalət parlamentində ikinci ən böyük partiya oldu. 2019-cu ildə Saksoniyada keçirilən əyalət seçkilərində partiya 27,5% səs qazanaraq əyalət parlamentində ən böyük partiya oldu.

Seçici Demoqrafikası
--------------------

AfD-nin seçici bazası kişi, yaşlı, daha az təhsilli və kənd yerlərində yaşayanlardan ibarətdir. Sosial Demokrat Partiyasına bağlı olan Fridrix Ebert Fondunun araşdırmasına görə, AfD seçicilərinin 71%-i kişilər, 44%-i isə 60 və daha yuxarı yaşdadır. Eyni araşdırma AfD seçicilərinin 63%-nin daha aşağı təhsil səviyyəsinə malik olduğunu, 53%-nin isə kənd yerlərində yaşadığını göstərib.

Mübahisələr
-----------

AfD yarandığı gündən bəri bir neçə mübahisədə iştirak edib. Partiya ifrat sağçı və antisemit baxışları təbliğ etməkdə ittiham olunur və onun bir neçə üzvü mübahisəli bəyanatlar verib. 2019-cu ildə Almaniyanın daxili kəşfiyyat qurumu olan Konstitusiyanın Müdafiəsi üzrə Federal İdarə, partiyanın "Qanad" kimi tanınan ekstremist fraksiyasının "sağ ekstremizmin sübut olunmuş nümunəsi" olduğunu bəyan etdi.

Beynəlxalq Münasibətlər
-----------------------

AfD Fransa Milli Cəbhəsi, İtaliya Şimal Liqası və Avstriya Azadlıq Partiyası kimi Avropanın digər ifrat sağçı partiyaları ilə əlaqələr qurub. Partiya həmçinin Rusiya hökumətini dəstəklədiyini bildirib və Rusiya mənbələrindən maliyyə almaqda ittiham olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. 1 2 3 . *(untranslated)*.
4. ↑  *Jansen F.* Sachsen und Brandenburg prüfen schärfere Beobachtung der AfD-Landesverbände. Tagesspiegel, 2020.
Alman dilinin arealının inkişafı.
**Almanlaşdırma** və ya **germanizasiya** — təbii və ya məcburi assimilyasiya nəticəsində alman dilinin və mədəniyyətinin digər xalqlar arasında yayılmasına verilən ümumi ad. Həmçinin, bu termin latın qrafikasından istifadə etməyən dillərdən götürülmüş xarici sözlərin alman dilinə uyğunlaşdırılmasına aid edilir.

Almanlaşdırmanın növləri
------------------------

Alman dilinin və mədəniyyət elementlərinin tarixən müxtəlif formaları və yayılma dərəcələri mövcuddur. Son antik dövrdən orta Reyn, Yuxarı Dunay və Alp dağlarının Roma əhalisi tədricən almanlaşmaya məruz qalmışdır. Eklektik qəbuldan əlavə, XI əsrdə Bamberq yeparxiyasında yaşayan bütpərəst slavyanlarla baş verdiyi kimi, alman mədəniyyətində tamamilə "məhv edilmə" nümunələri var. Almaniya imperiyasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq təşkil edilən Yaponiya imperiyasının və müasir Yaponiyanın qanunvericiliyində alman mədəniyyətinin eklektik qəbul edilməsinə nümunələr mövcuddur. Almanlaşdırma mədəni əlaqə olub, siyasi qərarla (məsələn, Yaponiya nümunəsi) və ya zorla (xüsusilə imperiya və Nasist Almaniyası nümunələrində) yeridilirdi.

İndiki vəziyyət
---------------

Müasir Almaniyada danimarkalılar, frizlər və lujiçan slavyanlar ənənəvi milli azlıqlar kimi təsnif edilir və onlara mədəni muxtariyyət zəmanət kimi verilir. 1955-ci ildə Danimarka və Almaniya arasında Danimarkadakı alman, həmçinin Almaniyadakı danimarkalı azlıqların statusunu vtənzimləyən müqavilə imzalanmışdır. Şlezviq-Holşteyndə frizlərin dilinin qorunması haqqında qanun qəbul edilmişdir. Lujiçanların mədəni muxtariyyəti Saksoniya və Brandenburq konstitusiyalarına daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Manuel des langues romanes - Google Books
2. ↑  "Бодричи". 2008-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-03.
3. ↑  "Япония". 2008-06-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-03.
4. ↑  "Friesisch-Gesetz — Wikisource". 2009-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Germanisation of the land between the Elbe-Saale and the Oder rivers: Colonisation or assimilation?
**Markem dağı** (*ing.* Mount Markham) — Antarktida ərazisində yerləşən Transantarktika dağlarının Kraliça Elizavet silsiləsində yerləşən ən hündür zirvə. Onun hündürlüyü 4350 metr təşkil edir.

Coğrafiya
---------

Dağ Şərqi Antarktidanın Şelkton sahili ərazisində yerləşir. Təqribi olaraq Kerkpatrik dağından 175 km şimal-qərbdə, Elizabet dağından isə 148 km şimal-qərbdə yerləşir.

Markem dağı öz növbəsində uzanan dağ massividir. Dağın üç zirvəsi mövcuddur. Ən yüksək pik 4351 netrdir.

Dağ massivi Britaniya Antarktida ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. Eksoedisiyaya rəhbərlik Robert Skott etmişdir. Dağ Kral Coğrafiya cəmiyyətinin prezidenti Klement Markemin şərəfinə adlandırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Antarktikanın ən hündür dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  "antarktis.ru". 2016-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-06.
2. ↑  Mount Markham-Low Summit, Antarctica Arxivləşdirilib 2017-06-25 at the Wayback Machine.
3. ↑  "Antarktida coğrafiyası". 2016-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Mount Markham, Antarctica. Peakbagger.com
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Corc Anson.

**Corc Anson** (ilk soyadı – **Adams**; *ing.* Sir George Anson; 1769[…] – 4 noyabr 1849, Çelsi, Böyük London) — Böyük Britaniya zabiti və siyasətçisi. O, Piriney müharibəsi dövründə hersoq Artur Uelsli Vellinqton rəhbərliyindəki Böyük Britaniya Süvari Briqadasını idarə etmiş və illərlə viqlərdən olan parlament üzvü kimi çalışmışdır.

Həyatı
------

Corc Anson Corc Adamsın və lord I Corc Veneybls-Vernonun qızı Meri Vernonun ikinci oğludur. Onun böyük qardaşı Tomas Anson, kiçik qardaşları isə ser Uilyam Anson və Frederik Anson idi.

Karyerası
---------

### Piriney müharibəsi

Corc Anson Böyük Britaniya ordusuna 1786-cı ildə qoşulmuşdur. O, Hollandiyada, York hersoqu Şahzadə Frederik və ser Ralf Eberkrombi rəhbərliyi altında xidmət göstərmişdir. O, Piriney müharibəsindəki bütün kampaniyalarda iştirak etmişdir və İkinci Porto döyüşü zamanı 16-cı yüngül draquna rəhbərlik etdiyi görə mükafatla təltif olunmuşdur. Anson Talavera, Busak, Salamanka və Vittoriya döyüşlərindəki fəaliyyətinə görə daha çox hörmət qazanmışdır. O həmçinin, Vento-del-Poso döyüşündə də iştirak etmişdir. Anson döyüşlərdəki fəaliyyətlərinə görə iki halqalı qızıl medalla təltiflənmişdir. Böyük Britaniya İcmalar palatası 1816-cı ildə hərbi xidmətinə görə ona minnətdarlığını bildirmişdir.

### Digər fəaliyyətləri

Hərbi karyerasına əlavə olaraq o, 1806–1841-ci illərdə Liçfild seçki dairəsini təmsil edən parlament üzvü olmuşdur. Anson 1836–1841-ci illərdə Şahzadə Albertin kamer-yunkeri olmuşdur. O, 1846-cı ildə Çelsi Hərbi Hospitalının vitse qubernatoru, 1849-cu ilin may ayında isə qubernatoru təyin olunmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  Corc Adams 1773-cü ilin aprel ayının 30-da soyadını Anson olaraq dəyişdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  George Anson.
2. 1 2  *Pas L. v.* Sir George Anson // Genealogics (ing.). 2003.
3. 1 2  *Lundy D. R.* Lt.-Gen. Sir George Anson // The Peerage (ing.).
4. ↑  .
5. 1 2  *The Annual Register, Or, A View of the History and Politics of the Year – 1849*, page 283, (Published 1850, J. G. & F. Rivington)
6. ↑  Mosley, Charles, ed.Burke's Peerage, Baronetage & Knighthood (107). Burke's Peerage & Gentry. 2003. səh. 2324. ISBN 0-9711966-2-1.
7. 1 2  *The Annual Register, Or, A View of the History and Politics of the Year – 1849*, page 284, (Published 1850, J. G. & F. Rivington)

Xarici keçidlər
---------------

* Hansard 1803–2005: contributions in Parliament by George Anson
* Leigh Rayment's Peerage Page Arxivləşdirilib 2008-05-01 at the Wayback Machine
* www.thepeerage.com
**Stiv Miller**5 oktyabr 1943, Miluoki, Viskonsin - 5 oktyabr 1943-cü ildə Miluoki Vislosində ABŞ-də anadan olan amerikalı gitarist.O, 12 yaşında Blyuz-rok gitar qrupunu yaradır.O çoxlu dəyişikliklərdən sonra "The Steve Miller Band"-qrupunu təsis edir. Onun ən məşhur mahnısı "Abracadabra"-dır

Bioqrafiya
----------

Stivin karyerası, 1955 -ci ildə başladı, Les Paulun(atasının tanıdığı) təsiri altında öz musiqi qrupunu yaratdı. 1960-cı illərin sonlarında Miller, Çak Berri ilə işləyən və yazılarında Paul MakKartneyin özü də iştirak etdiyi tanınmış bir rok musiqiçisi idi. 1972 -ci ildə qəza keçirdi, boynu qırıldı və hepatitə yoluxdu. Xəstəliyi zamanı zarafatla "The Joker" adlı sadə bir mahnı yazdı və onu sinql olaraq buraxmağa qərar verdi.u pop yönümlü mahnı Billboard Hot 100-də bir nömrəyə yüksəldi. Böyük bir hit oldu. 17 il sonra İngiltərədə yayımlandı və reklam çarxında çəkildikdən sonra milli qrafiklərdə də birinci oldu.Mahnının sözlərində, sonradan gənclik subkulturasına daxil olan mənasız sevgi pompatusu (İngilis dili) ilk dəfə səsləndi. 1996 -cı ildə qəhrəmanları bu sirli ifadənin mənşəyini və mənasını müzakirə edən "Sevgi Pompatusu" adlı bir film belə çəkildi."The Joker" in uğurundan təsirlənən Miller, ən geniş auditoriya üçün oxşar üslubda yazmağa davam etmək qərarına gəldi. Onun "Fly Like a Eagle" (1976) və "Books of Dreams" (1977) albomları milyonlarla nüsxə satdı və "Rock'n Me" adlı sinql hit oldu. Musiqi tənqidçiləri Millerə psixedik blues roka xəyanət etdiyinə görə pis fikirlər söyləsələr də, o, bəzən həm MakKartney, həm də The Eagles ilə birlikdə çıxış etməyə davam etdi. Ən son (və ən böyük) bestselleri 1982 -ci ilin iyununda "Abracadabra" rəqs sinql idi.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Last.fm · Yandex Music |
| Tematik saytlar | AllMusic · Discogs · IMDb · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Laruss ensiklopediyası · Brockhaus |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1032661 · BNF: 138975315 · GND: 134463242 · ISNI: 0000 0001 1557 2181 · LCCN: n90608632 · NKC: jo2004249907 · NTA: 069395799 · VIAF: 84167631 · WorldCat VIAF: 84167631 |

 |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hans.

**Hans fon Aaxen** (1552-4 mart 1615) — Alman rəssamı.

Həyatı
------

Hans fon Aaxen 1552-ci ildə dünyaya gəlib. Hələ kiçik yaşlarından sənətin incəliklərini duyub, müxtəlif cızmaqaralar etməyə başlayıb. Hansın ilk müəllimi Jerrigh olub. Bir müddət rəssamlığın incəliklərini öyrəndikdən sonra müəlliminin məsləhətiylə 1574-cü ildə təhsilini davam etdirmək üçün İtaliyaya gedib. Roma və Florensiyanı gəzib, ancaq sonunda Venesiyaya yerləşib. Əvvəl Kaspar Remsin şagirdi olub. Daha sonra, o zamanlar almaniyalı sənətkarlar Bartholomeus Spranger və Hendrick Goltziusun tərzindən də təsirlənərək öz Maniyerist texnikasını inkişaf etdirmək üçün Tintoretto və Michelangelo janrında işləməyə başlayıb.

1588-ci ildə Almaniyaya geri qayıdır. Burda zadəganların portretini çəkən məşhur bir rəssam kimi tanınmağa başlayır. Münihdə bəstəkar Orlando de Lassonun qızı Regina ilə evlənir. 1592-ci ildə Müqəddəs Roma İmperatoru 2-ci Rudolphun şəxsi rəssamı olur. İmperatorun Rəsm Komissiyasında vəzifəsini yerinə yetirmək üzrə 1601-ci ildə Praqaya gedir.

Peter İsaak və Cozef Heinz məhz onun şagirdləri idi. Ömrünün sonunadək Praqada yaşayıb –yaradan rəssam 1615-ci il martın 4-də Praqada da vəfat edib.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------


1. 1 2  Union List of Artist Names (ing.).
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  artist list of the National Museum of Sweden. 2016.
**Markiz adası** (tatar. Маркиз утравы) — Kuybışev su anbarında balaca bir ada. Ərazisi 2013- cü ildən Kazan şəhərinin Vaxitov əyalətinə (əvvəllər Tatarıstan Respublikasına) daxildir. Volqa çayının sağ tərəfində Kazan şəhərinin limanının sahilində yerləşir. Ada bütünlükdə meşə ilə örtülmüşdür. Sahilyanı ərazilərin bir hissəsi qumla, qalan ərazilər isə bataqlıqlarla örtülmüşdür. Ada da demək olar ki, heç bir tikinti işləri aparılmır. Yalnız 2003-cü ildən adada həlak olmuş yatçıların şərəfinə qoyulmuş heykəl durur.

Tarixi
------

1956-1958-ci illərdə Markiz adası altında su anbarının doldurulmasına qədər ada daha geniş ərazini əhatə edirdi.

İlk vaxtlardan mövcud olan Markiz adası demək olar ki, tamamiylə su altında qalmışdır. Xan dövründən bəri Kazan şəhəri ilə üzbəüz adaların mövcudluğu salnamələrdə öz əksini tapmışdır. Həmçinin bu adalarda iri yarmarkalar təşkil edilirdi. Tarixən Volqa çayının da öz yerini dəyişməsi ilə adanın sahəsi də dəyişmişdir. Ada tarixən müxtəlif adlarda adlandırılmışdır ki, bunlardan Qumlu adını da göstərə bilərik.

Adının tarixi
-------------

Adadın adının tarixi ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. Belə ki, Böyük Yekatirina Tver qalireyasına səfəri zamanı Kazan şəhəri ətrafındakı bir çox torpaqları Markiz Pauluççiyə hədiyyə etmişdir. Belə ki, Pauluççi nəsli Yekatirinadan sonra mövcud olmağa başlamışdır. 1880-ci illərdən Kazan yaxınlığında onun nümayəndələri tərəfindən torpaqların əldə edilməsi məlumdur. 1911-ci ilin məlumatlarına əsasən ada Markiz Pauluççiyə məxsusdur. Baxmayaraq ki, sonralar ada ticarətçi Musinə məxsus olmuşdur, onun adı Markiz olaraq qalırdı. 1930-cu ildə Qırmızı Tatariya qəzetinin məqaləsində Markiz adası Pauluççi adası kimi adlandırılmışdır.

Turizm və rekreasiya potensialı
-------------------------------

XX əsrin ortalarından Markiz adası çimərlikləri, meşələri, çəmənlikləri, qayalıqları ilə məşhur olub, kazanlıların istirahət mərkəzi olmuşdur. Adada istirahət üçün evlər və müxtəlif əyləncə məkanları mövcud idi. Adada müxtəlif ailə istirahət mərkəzləri və idmanla məşğul olmaq istəyənlər üçün şəraitlər mövcud idi. Müharibə dövründə adada olan göllərdən əhali balıq tuturdu. Kuybaşev su anbarının tikilməsi ilə adadakı istirahət mərkəzi fəaliyyətini dayandırdı, və əraziyə təşkil edilən turlar demək olar ki, kəsildi. Adada macəra axtaranlar üçün "vəhşi istirahət" təşkil edilirdi. Həmçinin burada müxtəlif festival və diskotekalarda keçirilirdi.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------
Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Robert burnu** — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən cənub-şərqdə yerləşən qayalardan ibarət burundur. Burun Bransfild boğazından 2.7 km cənub-şərqdə, Devesil körfəzindən şərqdə yerləşmişdir. Ərazi 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Burunun kim tərəfindən adlandırıldığı məlum deyil.

Yerləşməsi
----------

Burun Edvards burnundan 6.114 km şimal-şərqdə, Sadala burnundan 2.44 km cənub-qərbdə, Batuliya burnundan 5.45 km cənub-şərqdə, Kitçen burnundan 7.25 km qərbdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Həmçinin bax
------------

* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Əvvəlcə stasionar buxar mühərrikinə buxar ötürmək üçün istifadə olunan sənaye buxar qazanı
**Buxar qazanı** ― istilik enerjisini suya tətbiq edərək buxar yaratmaq üçün istifadə olunan cihaz.

Buxar qazanı buxar mənbəyi lazım olan istənilən yerdə istifadə olunur. Onun forma və ölçüsü tətbiqetmə sahəsindən asılıdır: paravoz, lokomobil və buxarla işləyən yol nəqliyyat vasitələri kimi mobil buxar mühərriklərində daha kiçik qazan istifadə olunur; stasionar buxar mühərrikləri, sənaye müəssisələri və elektrik stansiyaları adətən boru kəmərləri ilə istifadə nöqtəsinə birləşdirilmiş daha böyük və ayrı buxar generatoru dəstinə malikdir. Diqqətəlayiq istisna kimi odsuz buxar lokomotivini göstərmək olar, orada buxar lokomotivin qəbuledicisinə (çəninə) ötürülür.

İlkin mühərrikin komponenti
---------------------------

Buxar qazanı əsas hərəkətverici mühərrik kimi baxıldıqda buxar maşınının ayrılmaz hissəsidir. Bununla birlikdə, o, ayrı-ayrılıqda nəzərdən keçirilməlidir, çünki müəyyən dərəcədə müxtəlif növ generatorlar fərqli mühərrik aqreqatlar ilə birləşdirilə bilər. Buxar qazanında yanacaq yandıran və istilik yaradan odluq və ya kürə olur. Yaranan istilik qaynama prosesi zamanı buxar yaratmaq üçün suya ötürülür. Beləcə, qaynar suyun üstündəki təzyiqdən asılı olaraq dəyişən sürətə malik dolğun buxar peydə olur. Qazanın istiliyi nə qədər yüksək olarsa, buxar daha sürətlə çıxar. Bu şəkildə əldə edilmiş dolğun buxar dərhal turbin və dəyişən cərəyan generatoru vasitəsi ilə enerji istehsalı üçün istifadə edilə bilər və ya daha yüksək temperaturadək əlavə olaraq qızdırıla bilər; bu, ölçülmüş su miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və müəyyən buxar həcmini daha çox iş görməyə məcbur edir və daha böyük istilik qradiyentini yaradır, bu da kondensasiyanın peyda olma ehtimalını azaltmağa kömək edir. Tüstü qazında qalan istənilən istiliyi ya kənara çəkmək olar, yada ekonomayzerdən keçirmək olar, ekonomayzer bəsləyici suyu qazana düşməzdən əvvəl qızdırmaq üçün istifadə olunur.
Butmirlərə aid olan səciyyəvi bir vaza
**Butmir mədəniyyəti** — Bosna çayının (Bosniya) yuxarı və orta axarında Son Neolit – Erkən Eneolit dövrünə (e.ə. 5200–4600) aid abidələrin lokal qrupu.

Təsviri
-------

Butmir mədəniyyəti və onun coğrafi əhatəsi
Adı 1893–1906-cı illərdə tədqiq olunmuş Butmir məskənindən (Sarayevo şəhəri yaxınlığında) götürülmüşdür. Ocaqları bayır tərəfdə yerləşən yarımqazma və yerüstü möhrə evlərdən ibarət kiçik kənd yerləri, həmçinin çaxmaqdaşı alətləri emalatxanalarının qalıqları aşkar olunmuşdur. Butmir mədəniyyətinə aid qaracilalı kasalar, bardaqlar, səhənglər, altlıqlı piyalələr, armudvarı amforalar, sivri oturacaqlı və konusvarı qablar, oyma, yaxud cızma və nöqtəşəkilli naxışlarla (kannelür, spiral, üçbucaq, romb və ziqzaqlar) bəzədilmiş dördayaqlı "mehrablar", həmçinin naxışsız kobud keramika tapılmışdır. Antropomorf və zoomorf heykəltəraşlıq mövcud olmuşdur. Çaxmaqdaşıdan düzəldilmiş bıçaqşəkilli lövhələr, ərsinlər və oxlara rast gəlinmişdir. Təsərrüfatın əsasını toxa əkinçiliyi (buğda, arpa, mərci), qaramal, donuz yetişdirilməsi təşkil edirdi. Butmir mədəniyyətinə Vinça mədəniyyətinin güclü təsiri olmuşdur. Herseqovina, Dalmasiya, Adriatik dənizi adalarında Butmir mədəniyyətinə yaxın Xvar-Lisiçnitsi qrupu abidələri yayılmışdır. Son vaxtlar onları Butmir-Xvar mədəniyyətində birləşdirirlər.

Həmçinin bax
------------

* Tunc dövrü

İstinadlar
----------

1. 1 2   Butmir mədəniyyəti// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 133.

Xarici keçidlər
---------------

* Bosnien-Herzegowina, Okolište und Butmir Arxivləşdirilib 2009-06-05 at the Wayback Machine
* Sarajevo School of Science and Technology Tempus project JEP\_41058\_2006 Arxivləşdirilib 2015-04-14 at the Wayback Machine