**Verilənlərin lokallaşdırılması** və ya **verilənlər rezidentliyi** — bir ölkənin vətəndaşları və ya rezidentləri haqqında verilənlərin beynəlxalq miqyasda ötürülməzdən əvvəl ölkə daxilində toplanmasını, işlənməsini və ya saxlanmasını tələb edən qanun. Bu cür verilənlər adətən yalnız lokal məxfilik və ya verilənlərin mühafizəsi qanunlarına əməl etdikdən sonra ötürülür.

Verilənlərin lokallaşdırılması müəyyən verilənlər növlərini verilənlər subyektlərinə və ya prosessorlarına tətbiq olunan qanunlarla tənzimləyən verilənlər suverenliyi konsepsiyasına əsaslanır. Verilənlər suverenliyi bir ölkənin vətəndaşları və ya rezidentləri haqqında qeydlərin onun şəxsi və ya maliyyə məlumatlarının emalı qanunlarına əməl etməsini tələb edə bilsə də, verilənlərin lokallaşdırılması onların ilkin mərhələdə toplanması, işlənməsi və saxlanmasının ölkə sərhədləri daxilində baş verməsini tələb etdir. Bəzi hallarda, bir ölkənin vətəndaşları və ya rezidentləri haqqında məlumatlar da məlumat subyektinin ölkəsindəki sistemlərdən silinməzdən əvvəl xarici sistemlərdən silinməlidir.

Motivasiyalar və narahatlıqlar
------------------------------

Verilənlərin lokallaşdırılması istiqamətində ilk addımlardan biri 2005-ci ildə Qazaxıstan hökuməti bütün ".kz" domenlərinin ölkə daxilində idarə edilməsi üçün qanun qəbul etməsi ilə baş tutmuşdur. Bununla belə, 2013-cü ildə Edvard Snoudenin ABŞ-nin əks-terrorizm nəzarət proqramları ilə bağlı açıqlamalarından sonra verilənlərin lokallaşdırılmasına təkan xeyli artmışdır. O vaxtdan bəri Avropada və dünyanın müxtəlif hökumətləri texnologiya vasitəsilə sakinlərin məlumat axınına nəzarət etmək arzusunu ifadə etmişdilər. Bəzi hökumətlər verilənlərin lokallaşdırılması qanunlarından öz əhalisini izləmək və ya yerli iqtisadi fəallığı artırmaq üçün istifadə etməkdə ittiham olunur. Bəzi hökumətlər bunu açıq şəkildə etiraf etmişdir.

Texnologiya şirkətləri və transmilli təşkilatlar verilənlərin lokallaşdırılması qanunlarına adətən qarşı çıxırlar, çünki onlar verilənlər mərkəzlərinin regional birləşməsi və ölkə sərhədləri boyunca xidmətlərin birləşdirilməsi nəticəsində əldə edilən səmərəliliyə təsir göstərir. "Microsoft" kimi bəzi satıcılar bulud xidmətlərində fərqləndirici xüsusiyyət kimi məlumat saxlama yerli nəzarətlərindən istifadə etmişdilər.

Beynəlxalq müqavilələr və qanunlar
----------------------------------

Almaniya və Fransa verilənlərin lokallaşdırılması qanunlarını qəbul etdikdən sonra Avropa İttifaqında 2017-ci ildə üzv dövlətlər tərəfindən qəbul edilən verilənlərin lokallaşdırılması qanunlarına məhdudiyyətlər nəzərdə tutulmuşdur.

Həm Avropa ölkələri, həm də ABŞ məlumatların sərbəst axmalı olduğuna inansa da, Çin əks mövqe tutmuş və verilənlərin lokallaşdırılmasını daha sərt qaydalarla qəbul etmişdir. Bu, başqa ölkələrin geniş istifadə etdiyi strategiya deyil. Digər ölkələr və maraqlı tərəflər məlumatların sərbəst axınını məhdudlaşdıran bu Çin strategiyasına etiraz etmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* Məlumatların suverenliyi
* Gizlilik

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Data Localization Laws: an Emerging Global Trend". Jurist. January 6, 2017.
2. ↑  *Castro, Daniel; McQuinn, Alan.* "Cross-Border Data Flows Enable Growth in All Industries" (ingilis). 2015-02-24.
3. 1 2 3  *Chander, Anupam.* "Data Nationalism". Emory Law Journal. Emory Law. 64 (3). 2015: 677.
4. ↑  "A Primer on Russia's New Data Localization Law". Proskauer. August 27, 2015.
5. ↑  "Risky Business: Data Localization". Forbes. February 19, 2015.
6. ↑  "Silicon Valley tech execs: Surveillance threatens digital economy". Palo Alto Online. October 9, 2014.
7. ↑  "Google Pushes Back Against Data Localization". The New York Times. January 24, 2014.
8. ↑  "Will Data Localization Kill the Internet?". eCommerce Times. February 10, 2014.
9. ↑  "Ansip promises EU rules on data flows by autumn". Euractiv. October 5, 2017.
10. ↑  "European Commission eyes an end to data localization in EU". IAPP. January 12, 2017.
11. ↑  "https://csu-sfsu.primo.exlibrisgroup.com/discovery/fulldisplay?docid=cdi\_crossref\_primary\_10\_1080\_17544750\_2019\_1649289&context=PC&vid=01CALS\_SFR:01CALS\_SFR&lang=en&search\_scope=Everything\_RAPIDO&adaptor=Primo%20Central&tab=Everything&query=any,contains,data%20localization&offset=0". csu-sfsu.primo.exlibrisgroup.com (ingilis). İstifadə tarixi: 2023-09-29.