**Artemi II Anastasi** (*yun.* Αρτέμιος Ἀναστάσιος Β; VII əsr – 1 iyun 719, Konstantinopol) — 713-715-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Bizans imperatoru.

Hakimiyyətə gəlməsi
-------------------

Əsl adı Artemidir. Əvvəlki imperatorların hakimiyyəti dövründə saray məmurlarından olan Artemi əvvəlki imperator Filippik Vardanın katibi idi. Trakiyanı tutub Bolqarlar üzərinə gedən Bizans ordusu üsyan qaldıraraq Konstantinopola dönərək paytaxtı ələ keçirdir. İmperator Filippi taxtdan endirirlər. Onun katibi olan Artemini imperator elan edərək tacı ona təhvil verirlər. Artemi II Anastasi adı ilə imperator elan edilir.Ancaq, II Anastasi adına kəsilən sikkələrdə Artemios Anastasios adını yazdıraraq öz adından da istifadə etmişdir.Hakimiyyətə gələn kimi, keçmiş imperatora üsyan qaldıran ordu rəhbərlərini və üsyanın təşkilatçılarını edam etdirir.

II Anastasinin hakimiyyəti dövründə Əməvilər xilafətinin Bizans İmperiyasının Anadolu torpaqlarına hücumları xeyli intensivləşdi. 714-cü ildə Ərəb ordusu Qalatiyaya qədər irəlilədi. Ərəb donanması Rodos adası sahillərindən Bizansı təhdid edirdi. Anastasi isə bu təhlükəni dayandırmaq üçün diplomatik addımlar atmaq niyyətində idi. Əməvilərin paytaxtı Şam şəhərində nümayəndə heyəti göndərdi. Buna baxmayaraq iki dövlət arasında barışıq əldə olunmadı. Şama nümayəndə heyəti göndərməklə bərabər II Anastasi ölkənin müdafiəsi istiqamətində işlər görməyə başladı.

Konstantinopolun xəndəklərini təmir etdirdi. Ərzaq anbarlarını tam doldurdu. Şəhərdə olan hər ailəyə 3 il çatacaq qədər ərzaq tədarükü görməsi əmrini verdi. Bizans donanmasını yenidən təşkil etdi. 715-ci ildə Əməvi xəlifəsi II Valid Valid ibn in ölməsini fürsət bilən II Anastasi Bizans donanmasını Rodos istiqamətinə göndərdi. Bu hücum zamanı sadəcə düşmən gəmilərini dağıtmağı deyil, həmçinin Ərəb donanmasının anbarlarını da dağıtmağı əmr etmişdi. İsavrilər sülaləsindən olan general Leo İsavr rəhbərliyində ordunu Suriyanı işğal etmək məqsədilə Xilafətin üstünə göndərdi.

Taxtdan salınması
-----------------

II Anastasinin hərbini sistemləşdirməsi siyasəti ordu rəhbərlərini narahat edirdi. Konstantinopola ən yaxın olan Opsikon əyalətində olan ordu bir neçə dəfə İmperator sarayına müdaxilə etmişdi və ən son 713-cü ildə Filippiki taxtdan salıb yerinə II Anastasini imperator elan etmişdilər. Opsikon ordusu Rodos səfərindən qayıdarkən ordu rəhbəri Admiral Yannisi öldürdülər. Konstantinopola dönərkən Vergi məmuru Feodoru III Feodor adı ilə imperator elan etdilər. Feodor bundan xəbərsiz idi və xəbər tutunca qaçmaq istədi. Ancaq əsgərlər tərəfindən ələ keçirildi və təhdid altında imperator elan edildi. Üsyançılar paytaxtı 6 ay mühasirədə saxladılar. II Anastasi İznik şəhərinə qaçdı. Üsyançılarla II Anastasinin qüvvələri arasındakı bu ixtilaflar ara müharibəyə dönüşdü. 716-cı ildə Ortodoks kilsəsinin patriarxı vasitəsi ilə II Anastasi taxtdan imtina etdi. İmperator III Feodor ədalətli davranaraq Anastasini Selanikdə yerləşən monastra keşiş olaraq təyin etdi. Ancaq Anastasi imperatorluqdan əl çəkməmişdi. 718-ci ildə III Feodorun əleyhinə olan üsyandan sonra hakimiyyətə gəlmiş İsavrilər sülaləsinin nümayəndəsi III Leo İsavra qarşı hazırlanan üsyana rəhbərlik etməyə razılaşdı. Üsyançılar bolqarların dəstəyi ilə böyük ordu topladı və Konstantinopola tərəf istiqmaətləndi. Ancaq məğlub olan üsyançılar geri çəkildilər. Anastasi ilə əsir düşdü və imperatorun əmri ilə edam edildi.

İstinadlar
----------


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Filippik Vardan | **II Anastasi**Sülaləsiz | **XƏLƏF**III Feodosi |

| ⛭Bizans imperatorları |
| --- |
| Konstantin sülaləsi | 
I Konstansi Xlor •
I Konstantin •
Konstant •
II Konstansi •
İovian •
Lisini •
II Yulian 
 |
| Sülaləsiz | 
Prokopi
 |
| Valentinlər sülaləsi • Feodosiya sülaləsi | 
I Valentinian •
II Valent •
I Feodosiy •
Arkadi •
II Fedosiy •
Markian
 |
| Leo sülaləsi | 
I Leo •
II Leo •
Zenon İsavriani •
Vasilisk •
Zenon İsavriani •
I Anastasi
 |
| Yustinianlar sülaləsi | 
I Yustin •
I Yustinian •
II Yustin •
I Tiberi •
Mavriki
 |
| Sülaləsiz | 
Foka
 |
| İraklilər sülaləsi | 
I İrakli •
İrakleon •
III Konstantin •
II Konstant •
IV Konstantin •
II Yustinian Rinotment
 |
| Sülaləsiz | 
Leonti •
III Tiveri •
Filippik Vardan •
II Anastasi •
III Feodosi
 |
| İsavrilər sülaləsi | 
III Leo İsavr •
Artavazd •
V Konstantin Kopronim •
IV Leo Kaspi •
VI Konstantin Kor •
İrina
 |
| Sülaləsiz | 
I Nikifor •
Stavraki •
I Mixayıl Ranqave •
V Leo
 |
| Amorilər sülaləsi | 
II Mixayıl Travl •
Feofil •
III Mixayıl Sərxoş
 |
| Makedon sülaləsi | 
I Vasili •
Konstantin •
VI Leo Müdrik •
Aleksandr •
VII Konstantin Baqryanorodlu
 |
| Lakapinlər | 
I Roman Lakapin •
Xristofor •
Stefan •
Konstantin •
Roman •
Mixayıl
 |
| Makedon sülaləsi | 
II Roman •
II Vasili Bolqaroboy •
VIII Konstantin •
II Nikifor Foka •
I İoann Çimisxiy •
III Roman Arqir •
Zoya •
Feodora •
IV Mixayıl Paflaqonlu •
V Mixayıl Kalafat •
IX Konstantin Monomax
 |
| Sülaləsiz | 
IV Mixayıl
 |
| Duklar | 
X Konstantin •
IV Roman Diogen •
VII Mixayıl •
III Nikifor Votaniat
 |
| Komninlər | 
I İsak Komnin •
I Aleksey •
II İohann Qırmızı •
I Manuil Böyük •
II Aleksey •
I Andronik
 |
| Angellər sülaləsi | 
II Angel •
III Aleksey •
IV Aleksey •
II Angel •
V Aleksey Murzufl
 |
| Latın İmperiyası | 
I Balduin Flandr •
I Henrix Flandr  •
II Pyer de Kutene •
İolanta de Kutene •
Robert de Kutene •
II Bolduin
 |
| Paleoloqlar | 
VIII Mixayıl •
II Andronik Yaşlı •
IX Mixayıl •
III Andronik Gənc •
 V İohann
 |
| Kantakuzinlər | 
VI İohann •
Matfey 
 |
| Paleoloqlar | 
IV Andronik •
II Manuil •
VII İohann •
II Manuil •
VIII İohann •
XI Konstantin
 |
| **Bizans İmperiyası** |