LAV 3
LAV III (Kanada)
**LAV 3**, və ya başqa adı ilə **Kodiak** *General Dynamics Land Systems* tərəfindən yaradılan III nəsil seriyasının son yüngül **piyada döyüş maşını.** Kanadada dizayn edilmiş, Kanada Ordusu Komandanlığı piyada qoşunları üçün əsas vasitədir. ABŞ Ordusu, Stryker adlanan daha yüngül LAV III mənşəli zirehli personal daşıyıcılarından istifadə edir. 2003-cü ildə Yeni Zelandiya Ordusu 1960-cı illərdə alınmış köhnəlmiş M113 zirehli personal daşıyıcılarının donanmasını NZLAV ilə əvəz etməyə başladı və M113'lər 2004-cü ilin sonuna qədər istefaya göndərildi.

İnkişafı
--------

1991-ci ilin iyul ayına qədər Kanada Silahlı Qüvvələri, 1960 və 1970-ci illərdəki zirehli personal daşıyıcılarının köhnəlmiş donanmasını dəyişdirmə ehtiyacını müəyyənləşdirdi. Nəticədə,  Mühafizəkar hökumət tərəfindən çoxrollu döyüş maşını (MRCV) layihəsi üçün 2.8 milyard dollar ayrıldı. MRCV layihəsinin vəzifəsi, M113 zirehli personal daşıyıcısı, Lynx kəşfiyyat maşını, Grizzly zirehli personal daşıyıcısı və Bizon zirehli personal daşıyıcısını əvəz edəcək ümumi şassiyə əsaslanan bir sıra nəqliyyat vasitələri təmin etmək idi. Bununla birlikdə, layihə əlçatmaz hesab edildi və 1992-ci ilin martına qədər ləğv edildi. Liberal Partiya hökumətə qayıtdıqdan sonra 1994-cü ilə qədər ordu hələ də yeni vasitələrə ehtiyac duyurdu. Nəticədə, ordu, MRCV Layihəsinin bəzi hissələrini uyğunlaşdıracaq və xərcləri yaymaq üçün tədricən həyata keçiriləcək Yüngül Zirehli Vasitə Layihəsinə başladı. Ayrıca, Bizonların dəyişdirilməsi tələbi ləğv edildi. Layihənin ilk mərhələsində Lynx-in yerinə "Coyote Reconnaissance Vehicle" (LAV 2) seçildi. 16 Avqust 1995-ci ildə General Motors Diesel Division Grizzly'yi əvəz edəcək LAV 3-ün istehsal müqaviləsinə layiq görüldüyü elan edildi. M113 zirehli personal daşıyıcılarının böyük bir hissəsi, Coyote ilə istifadə edilən taret və silah sistemi LAV 3-də birləşəcəkdi.

Dizaynı
-------

LAV 3 - 350 at gücü (260 kW) inkişaf etdirən Caterpillar 3126 dizel mühərriki ilə təchiz olunmuşdur və sürəti saatda 100 kilometrdən çoxdur. Nəqliyyat vasitəsi 8x8 sürücülüklə təchiz edilmiş və ayrıca yol xaricində də daxil olmaqla müxtəlif ərazilərə uyğunlaşmasına imkan verən mərkəzi təkər şişirmə sistemi ilə təchiz edilmişdir. LAV 3 müasir kilid əleyhinə əyləc sistemi ilə də təchiz edilmişdir. LAV-ın əvvəlki versiyalarından fərqli olaraq, LAV 3 amfibiya qabiliyyətinə malik deyil. LAV 3, əksər təkərli hərbi nəqliyyat vasitələrinin üzləşdiyi eyni problemlə üzləşir. Bütün təkərli zirehli nəqliyyat vasitələri kimi, LAV 3-ün də yer təzyiqi müqayisə edilə bilən ağırlığa sahib zirehli bir nəqliyyat vasitəsindən daha yüksəkdir. Bunun səbəbi, təkərlərin paletli bir nəqliyyat vasitəsi ilə müqayisədə yerlə təmasda daha az səth sahəsinə sahib olmasıdır. Yüksək yer təzyiqi, palçıq, qar və qum kimi yumşaq ərazilərə batma ehtimalının artması ilə nəticələnir və bu da vasitənin sıxışmasına səbəb olur. İzlənilmiş nəqliyyat vasitələri tərəfindən təklif olunan aşağı yer təzyiqi və yaxşılaşdırılmış dartma, yamacların, səngərlərin və digər maneələrin idarə edilməsinə gəldikdə, LAV 3 kimi vasitələrə nisbətən onlara üstünlük verir. LAV 3 təkərlərini azacıq süzərək bu təsirləri bir qədər kompensasiya edə bilər, yəni yerlə təmasda olan səth sahəsi artar və torpaq təzyiqi bir az azalar.

Müdafiə
-------

LAV 3-ün əsas zirehi 7.62 × 51mm NATO kiçik çaplı mermilərə qarşı hərtərəfli qorunma təmin edən, Səviyyə III Standartlaşdırma Sazişini əhatə edən STANAG 4569-dur  . 500 metrdən 14,5 × 114 mm ağır çaplı mermilərdən qoruyan bir seramik tətbiq zirehi (MEXAS) əlavə edilə bilər. 2008-ci ilin dekabr ayında Kanada Hökuməti, LAV 3 təkərli zirehli personal daşıyıcıları üçün zirehli dəstlər, modullar və ehtiyat hissələri təmin etmək üçün EODC Engineering, Developing and Licensing Inc. şirkətinə 81,5 milyon dollar dəyərində müqavilələr verdi. Bu zireh dəsti, əldəqayırma partlayıcı qurğulardan (IED), partlayıcı şəkildə əmələ gələn nüfuzedicilərdən və 30 mm çaplı zireh pirsinq mermilərindən daha yüksək qoruma təmin etmək məqsədi daşıyır.

Silahlanma
----------

LAV 3, M242 Bushmaster 25 mm çaplı zəncirvari silah və 7.62 mm pulemyotla silahlanmış iki nəfərlik bir qüllə ilə təchiz edilmişdir. 5.56 mm və ya 7.62 mm daha bir pulemyot taretin üstünə yerləşdirilib. LAV 3 ayrıca taretin hər tərəfində yerləşdirilmiş dörd atıcıdan ibarət iki dəstdə səkkiz 76 mm-lik qumbara atıcıya malikdir. Qumbara atıcılar tüstü bombası üçün nəzərdə tutulmuşdur. 2009-cu ildə bir sıra LAV 3-lər daha yaxşı qorunma təmin etmək və döyüş sahəsindəki əldəqayırma partlayıcı qurğulara və tank əleyhinə mina təhdidlərinə qarşı ekipajın sağ qalma şansını artırmaq üçün uzaqdan idarə olunan bir silah stansiyası (RCWS) ilə dəyişdirildi.

Görüşü
------

LAV 3 gündüz optik Termal Görüntüləmə Sistemi (TIS) və III nəsil Təsvir İntensivləşdirmə (II) ilə təchiz edilmişdir. LAV 3, naviqasiya və hədəf yeri tapşırıqlarına kömək etmək üçün Taktik Naviqasiya Sistemi (TacNav) ilə təchiz edilmişdir. LAV 3, sərnişinlər üçün döyüş sahəsinin real vaxt görüntülərini təmin edən vasitənin xarici kameralarına birbaşa qoşulmuş LCD

monitorla təchiz edilmişdir.

Variantları
-----------

• **Infantry Mobility Vehicle (IMV)** - Kəşfiyyat və müşahidə əməliyyatlarında istifadə edilən standart NZLAV piyada döyüş maşını.

• **Infantry Section Carrier (ISC)** - zirehli transportyor

• **TOW Under Armour (TUA)** - 25 mm top yerinə TOW tank əleyhinə kompleksi olan standart LAV 3

• **Recovery (LAV-R)** - Təmir və bərpa maşını. Yeni Zelandiya ordusu 3 belə maşınla silahlanmışdır.

• **Light Obstacle Blade (LOB)** - yüngül təmizləyici maşın. Yeni Zelandiya ordusu bu maşınlardan 7-si ilə silahlanmışdır.

və başqaları

İstifadəçilər
-------------

• Kanada - 651 LAV 3 (2016)

• Yeni Zellandiya - 102 NZLAV (2016)

• Səudiyyə Ərəbistan - Səudiyyə Ərəbistan Milli Qvardiyası tərkibində 19 ədəd.

• Kolumbiya - 32 LAV 3 (2016)

Mənbə
-----