recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Georgi Dimitrov ordeni** (bolq. Орден Георги Димитров) 17 iyun 1950-ci ildə təsis edilmiş Bolqarıstan Respublikasının ali mükafatıdır.

Haqqında
--------

Birinci Milli Məclis Rəyasət Heyətinin 17 iyun 1950-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılmışdır. İlk təltif edilmə mərasimi 17 iyun 1950-ci ildə, təsis edildiyi gün baş tutdu və orden 1950-1956-cı illərdə Bolqarıstanın Baş naziri olmuş Valko Çervenkova layiq görüldü. Mükafat müharibələrarası və müharibədən sonrakı illərin görkəmli bolqar kommunisti Georgi Dimitrovun şərəfinə adlandırılıb.

Kimlərə verilir
---------------

Bolqarıstanın müdafiəsi və azadlığı sahəsində görkəmli xidmətlərinə və ya sosializmə verdiyi töhfələrə görə bolqarlara və əcnəbilər təltif edilir. Orden həmçinin avtomatik olaraq Bolqarıstan Xalq Respublikası Qəhrəmanı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adlarını alanlara verilirdi. Orden ilə ümumilikdə 4500-ə yaxın insan təltif edilb.

Təsvir
------

Orden SSRİ-nin ən yüksək ordeni olan Lenin ordeni ilə modelləşdirilmişdir və bütün digər sosialist ölkələrinin ali ordenləri ilə müqayisədə onunla ən çox oxşarlıqlara malikdir. Ordenin aşağı hissəsində *GEORGI DIMITROV* yazısı olan qırmızı minalı lent və hər iki tərəfində buğda sünbülləri, yuxarı hissəsində qırmızı minalı kiçik beşguşəli ulduz, aşağı hissəsində isə qırmızı minalı oraq və çəkic vardır.

Təltif olunublar
----------------

Sukarno

Todor Jivkov

Kim İr Sen

Leonid Brejnev

Həmçinin bax
------------

Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Georgi Dimitrov ordeni haqqında". soviet-medals-orders.com (rus). 2024-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-26.
2. ↑  "Bolqarıstan Xalq Respublikası - Georgi Dimitrov ordeni". www.medals.org.uk (ingilis). 2024-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-26.
**III Manuel Komnenos** (*yun.* Μανουήλ Μέγας Κομνηνός) (16 dekabr 1364, Trabzon – 5 mart 1417, Trabzon) — 18-ci Trabzon imperatoru.

Həyatı
------

Atası Trabzon imperatoru III Aleksey, anası isə Teodora Kantakuzindir. 1377-ci ildə böyük qardaşı Vasileyin ölümüylə vəliəhd elan edildi. Elə həmin il atasının nikahdan kənar oğlu Andronikin dul xanımı və Gürcü çarı IX Davidin qızı olan Evdokiya ilə evləndirildi. Atasının 1390-cı ildə vəfatının ardından taxta çıxdı. 1395-ci ildə Bizanslı məşhur Dükas ailəsinə mənsub Anna Filantropeylə evləndi və ilk evliliyindən doğulan oğlu Alekseyi ortaq imperator elan etdi.

Osmanlıların Avropa və Asiyada genişlədiyi illərdə Osmanlı sultanı İldırım Bəyazidin Anadolu bəyliklərinə qarşı başlatdığı siyasətdən çəkinməyə başlayan Manuel Komnenos Orta Asiyadan gələn Əmir Teymurun təbəəliyini qəbul etdi. Üstəlik onun Osmanlılar üzərinə çıxdığı səfərdə 20 döyüş gəmisi olaraq itaətkarlığını göstərdi. Osmanlıların Ankara döyüşündəki (1402) məğlubiyyətinin ardından Anadoluda güc qazanan Manuel Komnenos, Əmir Teymurun ölümüylə bölgədə söz sahibi oldu.

5 mart 1417-ci ildə vəfat edən Manuel Komnenosun yerinə oğlu Aleksey taxta çıxdı. Ölümündə oğlunun əlinin olduğu qeyd edilir.

Ailəsi
------

### Xanımları

* Evdokiya Baqrationi — 1377-ci ildə evlənmişdir. Gürcü çarı IX Davidin qızıdır.
* Anna Filantrope — 1395-ci ildə evlənmişdir. Bizanslı məşhur Dükas ailəsinə mənsubdur. Övladı olmamışdır.

### Övladları

* IV Aleksey

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Manuel III Comnenos, Emperor of Trebizond // The Peerage (ing.).
2. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Treccani |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |
**Buçeqi Təbiət Parkı** (*rum.* Parcul Natural Bucegi) — Cənubi Karpat bölgəsindəki Buceqi dağlarının ərazisində yerləşən, Rumıniyada bir mühafizə sahəsi. Buçeqi Təbiət Parkının ərazisi 32,663 ha-dır. Rumıniyada Braşov, Dımboviţsa və Praxova mahallarının inzibati ərazisində yerləşir.

Tarixi
------

Uzun müddət, 20-ci əsrin əvvəllərindən etibarən Buçeqi dağ silsiləsinin nadir və zəngin florası həm Rumıniyanın özündən, həm də xaricdən olan bir çox tədqiqatçı və təbiət həvəskarlarının diqqətini çəkir. Buçeqi dağlarında mühafizə zonası təşkil etmək üçün ilk təkliflər 1936-cı ilə aiddir. Turizmin inkişafı və təbii sərvətlərdən maksimum istifadə ilə ərazinin bioloji müxtəlifliyini kütləvi şəkildə məhv olmaq təhlükəsi yaratmışdır. Buna görə hökumətin 01.27.1990 tarixli əmri ilə Buçeqi Təbiət Parkını yaratmaqla yerli təbiətin qorunması üçün müvafiq tədbirlər həyata keçirilmişdir. Buçeqi təbiət parkının coğrafi sərhədləri Rumıniya hökumətinin 4 mart 2003-cü il tarixli 230 nömrəli qərarı ilə biosfer qoruqlarının, təbii və milli parkların delimitasiyası və təbii parkın administrasiyasının yaradılması haqqında qərarı ilə müəyyən edilmişdir.

Təbiət parkına mağaralar, çuxurlar, dərələr, silsilələr, kanyonlar, vadilər, şəlalələr, otlaqlar və müxtəlifliyi qoruyan meşələr olan dağlıq bir bölgə daxildir. Parkda Babel və Buçeqi sfinksi kimi qayalı çıxıntıları ilə məşhurdur.

Parkın təsviri
--------------

Park Braşov, Dımboviţsa və Praxova judetslərinin bir hissəsində yerləşir. Parkın administrasiyası Dımbovitsa judetsinin Moroen kommunasında yerləşir.

Parkın ərazisi 32 663 ha-dır. Parkda həmçinin 14 təbiət qoruğu var - bitkilərin, ağacların, əhəng daşı formasının daha yüksək dərəcədə qorunmasını tələb edən ərazilər. Qoruqlar təxminən 12,770 hektar ərazini, yəni parkın təqribən 35% -ni təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nationally designated areas (CDDA) (ing.).
2. ↑  protectedplanet.net - Bucegi Natural Park (location) Arxivləşdirilib 2019-08-20 at the Wayback Machine; retrieved on June 23, 2012
3. 1 2  "Parcul Natural Bucegi - Istoricul parcului".. 2018-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 квітня 2019. (rum.)
4. ↑  "Bine ati venit".. 2019-07-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 квітня 2019. (rum.)
5. ↑  "Hotărâre nr. 230 din 4 martie 2003". Portal Legislativ. 2019-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 квітня 2019. (rum.)
6. ↑  "Bucegi National Park". Transylvania Beyond. Transylvania Regional Board. 13 квітня 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 апреля 2019. (rum.)
7. ↑  "Parcul Natural Bucegi - Rezervatii naturale".. 2018-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 апреля 2019.
Ümumi məlumat
-------------

Cisimlərin daxilində, xaricində, onların iştirakı ilə baş verən hadisələr **fiziki** hadisələrdir. Fiziki hadisələr zamanı maddənin aqreqat halı, forması və s. dəyişir. Suyun donması, buzun əriməsi, mayenin buxarlanması, metalların döyülərək müxtəlif formalara salınması, neftin fraksiyalara ayrılması, qarışıqların süzmə, buxarlandırma, distillə, çökdürmə, kristallaşma, maqnitlə və xromatoqrafiya üsulu ilə ayrılması və s. fiziki hadisələrdir.

Fiziki hadisələrin növləri
--------------------------

Fiziki hadisələr 7 qrupa bölünür:

* mexaniki
* işıq
* elektrik
* maqnit
* səs
* istilik
* atom

### Mexaniki hadisələr

**Mexaniki hadisələr** cisimlərin bir-birinə nəzərən zamanı baş verir. Yelləncəyin hərəkəti, təyyarənin uçuşu, Yerin Günəş ətrafında hərəkəti və s. buna misal ola bilər.

### İşıq

İşıq hadisələri işıq şüalarının təsiri ilə baş verən hadisələrdir. Məsələn,göy qurşağının

yaranma, işığın yanması, günəş işığının şüşəyə yansıması və s.

### Elektrik

Elektrik hadisələri elektrikləşdirilmiş cisimlərdə baş verir. Məsələn: elektrik cərəyanının alınması, elektrik cihazlarının işləməsi, şimşək və s.

### İstilik

İstilik hadisələri cisimlərdə qızma və soyuma zamanı baş veir: suyun buxara və ya buza çevrilməsi, havanın isinməsi.

Maqnit
------

Maqnit hadisələri maqnit xassələrinə əsaslanan hadisələrdir: kompasın əqrəblərinin Şimal, Cənub, Şərq və ya Qərbə dönməsi

Sublimasiya
-----------

Bərk maddənin qızdırıldıqda birbaşa qaz halına keçməsi hadisəsinə sublimasiya deyilir. Məsələn, yod kristallarını qizdırdiqda birbaşa qaz halına keçir. Deməli, sublimasiya hadisəsi də aqreqat halının dəyişməsi olduğu üçün fiziki hadisədir.

Mənbə
-----

* Uşaq ensiklopediyası - Kimya. Bakı, 2008.
Akop Babikyan Əfəndi, ({{DVTY}} şablonu boşdur ), Osmanlı ermənisi olan hüquqşünas və siyasətçidir.

Fransız məktəbində təhsil aldıqdan sonra oSofiyaya dövlət qulluqçusu kimi göndərilmişdir. O, San Stefano müzakirələrində katib kimi xidmət etmişdir. Bir müddət Bosniya və Herseqovinada da xidmət etmiş, lakin bu ərazi Avstriya-Macarıstana birləşdirildikdən sonra Konstantinopola (İstanbula) geri qayıtmışdır. 1879-cu ildə Ədirnə Ticarət Məhkəməsinin Baş Katibi, 1881-ci ildə isə Apellyasiya Məhkəməsinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1891-ci ildə Konstantinopola (İstanbul) qayıdaraq vəkil kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1908-ci ildə Ədirnə vilayətinin Təkirdağ sancağından millət vəkili seçilmişdir. İttihad və Tərəqqi Komitəsinin üzvü olmuşdur. O, Osmanlı parlamenti tərəfindən Adana hadisələrini tədqiq etmək üçün seçilən nümayəndə heyətinin arasında olmuşdur. Adanada tədqiqat işləri ilə məşğul olarkən xəstələnərək İstanbula qayıtmışdır. 1909-cu il avqust ayının 1-də insultdan ölmüşdür. Əvəzində Akop Boyacıyan 23 noyabr 1909-cu ildə Tekirdağdan millət vəkili seçilmişdir.

İstinadlar
----------
**Alan MakDiarmid** (Alan Graham McDiarmid) - 14 aprel 1927 il, Masterton, Yeni Zelandiya - 7 fevral 2007, Filadelfiya, ABŞ) - Amerika fiziki kimyaçısı, kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (2000, Alan Xiqer və Hideki Şirakava ilə birlikdə).

ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (2002) , London Kral Cəmiyyətinin (2003)  üzvü.

Bioqrafiyası
------------

O, Vellinqtondakı Viktoriya Universitet Kollecini (1951il) və Viskonsin, Madison Universitetini (PhD, 1953il) və Kembric Universitetini (PhD, 1955il) bitirmişdir. O, Şotlandiyanın Sent-Endryus Universitetində, 1956-cı ildən Pensilvaniya Universitetində (1964-cü ildən professor) işləyib.

Ən mühüm elmi əsərləri polimerlərin fiziki kimyasına həsr edilmişdir. Alan Xiqer və Hideki Şirakava ilə birlikdə o, elektrik keçiriciliyi metallarla müqayisə edilə bilən üzvi polimer materialların alınması üsullarını işləyib hazırlamışdılar.

Vellinqtondakı Viktoriya Universitet indəki Qabaqcıl Materiallar və Nanotexnologiya İnstitutu MacDiarmidin adını daşıyır.

Mükafat və tanınmaları
----------------------

* 1982 il- Yüzillik Mükafatı
* 1989 il- Con Skott medalı
* 2000 il- Rezerford medalı
* 2000 il- Kimya üzrə Nobel Mükafatı
* 2002 il- Yeni Zelandiya ordeni
* 2004 il- Dostluq Mükafatı

Ədəbiyyat
---------

1. Shirakawa H. McDiarmid A. Heeger A. İyirmi beş illik keçirici polimerlər. // Kimya. Kommun. 2003. S. 1-4.
2. Zelenin K. N. Nozdraçev A. D. Polyakov E. L. 100 il kimya üzrə Nobel mükafatları. - Sankt-Peterburq: Humanistika, 2003. 872 s

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bell A.* Alan G. MacDiarmid // Alan G. MacDiarmid (англ.) — Encyclopædia Britannica Inc. 2020.
2. ↑  Alan G. MacDiarmid // Encyclopædia Britannica (англ.)
3. ↑  Alan G. MacDiarmid Архивная копия от 18 октября 2019 на Wayback Machine  (англ.)
4. ↑  MacDiarmid; Alan Graham (1927 - 2007)  (англ.)
5. ↑  Список членов Лондонского королевского общества с 1660 по 2007 год на сайте Лондонского королевского общества Архивная копия от 14 мая 2014 на Wayback Machine  (англ.)
6. ↑
**Rüstəm Mirzəyev** (29 avqust 1963, Laçın rayonu – 3 dekabr 1993, Ağdərə rayonu) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Rüstəm Jora oğlu Mirzəyev 1963-cü il avqustun 29-da Laçın rayonunda anadan olub. 1970—1980-ci illərdə Laçın şəhərinin 1 saylı məktəbində təhsil alıb.1981—1983-cü illərdə keçmiş Sovet ordusu sıralarında həqiqi hərbi xidmət çəkib.

Hərbi xidmətini Amur vilayətinin Maqdaqati stansiyası yaxınlığındakı hava-desantı qoşunlarının briqadasında çəkib. Əla xidmətinə görə komandanlıq tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılıb və fəxri döş nişanları ilə təltif edilib.

Ordudan tərxis olunduqdan sonra 1983-cü ilin dekabrında laçına qayıdıb. 
1985—1987-ci illərdə Rüstəm Moskva şəhərində yaşayıb. 
1985—1988-ci illərdə Bakı şəhərindəki "Murad" kooperativində işləyib. 
Ermənistanın Azərbaycana təcavüzü başlayandan, Rüstəm Laçın rayonunun sərhədyanı kəndlərində ərazi özünümüdafiə bataliyonunda igidliklə erməni quldur dəstələrinə qarşı gedən hərbi döyüş əməliyyatlarında iştirak edib.

O, yerli müdafiə batalyonunda kəşfiyyatçı-döyüşçü kimi ad çıxartdı və bir neçə çətin əməliyyatlarda məharətlə iştirak etdi. 
Ermənilər onun başı üçün külli miqdarda pul mükafatı ayırmışdırlar. 
1991-ci ilin noyabr ayında Rüstəm Laçın rayon polis şöbəsinin polis batalyonuna, post-patrul xidmətinə sıravi heyətə işə qəbul edildi.

O, 1990—1993-cü illərdə polis nəfəri kimi Laçın rayonunun Güləbird, Səfiyan, Suarası, Hoçaz, Tığık 1, Tığık 2, Vağazin, Pircahan kəndləri, Şuşa şəhəri və onun Kərgicahan, Malıbəyli, Daşaltı kəndləri, Kəlbəcər-Murov dağı — Ağdərə istiqamətində gedən qanlı döyüşlərdə şəxsi igidlik nümunələri göstərib.

13 fevral 1993-cü ildə Ağdərəyə köməyə gedən Laçın polisinin maşını Murov dağının çətin keçidlərinin birində sürüşdü və dərə aşağı yuvarlandı. 
Rüstəm və döyüşçü dostları qəhrəmancasına həlak oldular.

Ailəli idi. İki övladı var idi.

Bakı şəhər Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.

Mənbə
-----

* [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------
**Soyuq burulma imitatoru aparatı (Cold-Cranking Simulator CCS)** — rusca "Симулятор холодного проворачивания" – motor yağlarının mənfi temperaturlarda (mənfi 35 — mənfi 50C –dək) özlülüklərini təyin edir. Bu üsul soyuq şəraitdə yağların işə salınmasında özlülüklərin imitasiyası üçündür və istifadə olunan üsul- ASTM D5293 beynəlxalq standartlara uyğundur.

CCS aparatının istifadəsinin məqsədi
------------------------------------

Dirsəkli valın aşağıtemperatur özlülüyü SAE J300 təsnifatına əsasən dörd əsas özlülük gösrəcilərindən biri olub və motor yağının özlülüyünü düzgün qiymətləndirilməsi üçün istifadə edilir. Odur ki, hazır motor yağının hansı özlülük sınfinə uyğunluğunu müəyyənləşdirmək üçün bu yağ üçün CCS göstəricisini təyin etmək lazımdır.

İş prinsipi
-----------

CCS aparatı temperaturu nəzarətdə saxlayan kamera ilə təchiz olunub.(Qlikol ilə). Mühərriklə idarə olunan stator kameranın içində yerləşir Sınanan nümunəni sınaq kamerasına daxil edilməsi üçün vacuum nasosundan istifadə edilir. Burada nümunə tələb olunan temperatura qədər soyudulur. Mühərriyin statoru daimi cərəyanla işə salınır. Sınaq temperaturunda nümunənin içində statorun müqaviməti özlülüyə çevrilir. Bu özlülük meqaPaskal vahidi ilə (мПа) ölçülür.

CCS aparatında SAE J300 təsnifatına uyğun test həddləri
-------------------------------------------------------

SAE Özlülük sinfi: CCS (мПа/s)

* 0W: 6200 @ −35ºC
* 5W: 6600 @ −30ºC
* 10 W: 7000 @ −25ºC
* 15W: 7000 @ −20ºC
* 20 W: 9500 @ −15ºC
* 25 W: 13000 @ −10ºC

Mənbə
-----

*
**Muthuvel Karunanidhi Stalin** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Hindistan siyasətçisi, 2021-ci ildən Tamilnadın 8-ci və hazırkı Baş naziri. O, keçmiş baş nazir Muthuvel Karunanidhinin oğludur. Stalin 28 avqust 2018-ci ildən Dravid Proqressiv Federasiyası (DPF) partiyasının prezidentidir. O, 1996–2002-ci illərdə Çennai ştatının 45-ci meri və 2009–2011-ci illərdə Tamilnad ştatının baş nazirinin 1-ci müavini vəzifələrində çalışmışdır. Stalin "*The Indian Express*" tərəfindən 2022-ci ildə Hindistanın ən güclü şəxsiyyətlərinin siyahısında 24-cü yerdə qərarlaşdırılmışdır.

Erkən həyatı
------------

Muthuvel Karunanidhi Stalin 1 mart 1953-cü ildə Çennaida anadan olmuşdur. O, Tamilnadın 2-ci Baş naziri və Dravid Proqressiv Federasiyası (DPF) partiyasının rəhbəri Muthuvel Karunanidhinin üçüncü oğludur. Anası Dayalu Ammaldır. Karunanidhi övladının doğulmasından cəmi dörd gün sonra vəfat edən sovet lideri İosif Stalinə başsağlığı yığıncağında çıxış etmişdir və buna görə də oğluna Stalinin adının verilməsinə qərar vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "IE100: The list of most powerful Indians in 2019". The Indian Express (ingilis). 2019-09-30. 28 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-14.
2. ↑  *Thangavelu, Dharani.* "Will DMK's Stalin gain from the political feud in Tamil Nadu?". Mint. 1 March 2017. 20 April 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 April 2018.
3. ↑  "M.K. Stalin timeline: Slow, steady rise of DMK's new president". The Week (ingilis). 26 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-11.

Xarici keçidlər
---------------

* Tamil Nadu Assembly Profile
Monte Alban, Meksikanın Oaxaca şəhərində yerləşən Zapotek arxeoloji abidəsi
**Arxeoloji abidələr** (*yun.* archaios — qədim) — keçmişdən bu günə (tarixdən əvvəlki və ya tarixi dövrlər) izlər daşıyan və arxeologiyanın əhatə dairəsinə daxil olan yer və ya yerlərin ümumi adıdır. 

Arxeoloji abidənin dəqiq sərhədlərini müəyyən etmək üçün arxeoloq adətən həmin yaşayış məntəqəsinin təsir sərhədlərini bilməlidir.

Arxeoloji abidələrə, əsasən,insan məskənləri, şəhər və qala xarabalıqları, qaya təsvirləri, torpaq sədlər, sərdabəlar, emalatxana qalıqları, qəbirlər, qədim yazılar (daş və s. üzərində), suvarma kanalları, su kəmərləri və s. daxildir. Arxeoloji abidələr insan cəmiyyətinin tarixini öyrənir.

Arxeoloji abidələr ənənəvi olaraq yaşayış yeri və artefaktların mövcudluğuna görə təsnif edilir. Arxeoloji abidələrdə ocaq və ev qalıqlarına tez-tez rast gəlinir. Arxeoloji qazıntılarda heyvan (sümük parçaları) və bitki qalıqları kimi bioloji materiallara da çox rastlanır. Qaya parçaları paleolit ​​və mezolit dövrləri üçün səciyyəvi materiallardır.

Ümumiyyətlə insanların fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn arxeoloji abidələr (obyektlər) tamamilə təbii proseslər nəticəsində də məhv ola bilər. Zamanla yer altında qalan mədəni sərvətlərin qorunma şansı insan təsirinə açıq olan mədəni sərvətlərə nisbətən daha çoxdur. Tropik meşələrdə və sıx bitki örtüyü olan ərazilərdə qalıqlar qısa müddətdə torpaqla örtülə bilər. İnsanların şüurlu və ya şüursuz hərəkətləri də arxeoloji abidələrin torpaq altında qalmasına səbəb olur. Dağıntılar üzərində insanların daha sonra qurub yaratdıqları yeni yaşayış yerləri şəhər arxeologiyasının maraq dairəsindədir.

Kommos arxeoloji abidəsi, Krit adası, Yunanıstan

Həmçinin bax
------------

* Arxeologiya
* Artefakt
* Nekropol

Xarici keçidlər
---------------

Arxeoloji abidələr

Xarabagilan yaşayış məntəqəsinin tarixi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dunnell, Robert C,, William S. Dancey.* 983 The Siteless Survey: A Regional Scale Data Collection Strategy, Advances in Archaeological Method and Theory (eng) (M.B. Schiffer, ed.). 6:267-287.
**Vaqif Nəsibov**  (*Vaqif Hüseyn oğlu Nəsibov*) — şair, nasir, ssenarist, tərcüməçi, 1973-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Vaqif Nəsib 1939-cu il yanvarın 16-da Qazax şəhərində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirib ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1957–1962). Əmək fəaliyyətinə "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlamışdır (1962–1965). "Na boyevom postu" ("Mübariz keşikdə") qəzeti redaksiyasında məsul katib (1965–1966), "Azərbaycan pioneri" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri (1966–1968), Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında böyük elmi redaktor (1968–1969), "Qobustan" jurnalı redaksiyasında məsul katib (1969–1975), "Gənclik" nəşriyyatında baş redaktorun müavini (1975–1983), "Azərbaycan" jurnalında publisistika şöbəsinin müdiri (1988-?) vəzifələrində çalışmışdır.

Bədii yaradıcılığa 1957-ci ildə dərc etdirdiyi şeirləri ilə başlamışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* 1. Çəpiş. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1962, 14 səh.
* 2. Görüş. Bakı: Azərnəşr, 1964, 13 səh.
* 3. Durna günü. Bakı: Gənclik, 1970, 131 səh.
* 4. Salam, Əskipara yolu. Bakı: Gənclik, 1974, 127 səh.
* 5. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Müseyib Allahverdiyev. Bakı: Gənclik, 1975, 29 səh.
* 6. Bağçadanməktəbə. Bakı: Gənclik, 1977, 88 səh.
* 7. Ömürdəngündən. Bakı: Gənclik, 1979, 144 səh.
* 8. Uzundərə. Bakı: Gənclik, 1981, 282 səh.
* 9. Dağ havası. Bakı: Gənclik, 1983, 248 səh.
* 10. Ceyrançöllü Qoç Kərəməli. Bakı: Gənclik, 1986, 336 səh.

Tərcümələri
-----------

* 1. Radi Fiş. Nazim Hikmət. Bakı: Gənclik, 1985, 324 səh.
* 2. V. Brestov. Oxumağa gedirəm. Bakı: Gənclik, 1987, 16 səh.
* 3. S. Marşak. Həzin nağıllar. Bakı: Gənclik, 52 səh.

Filmoqrafiya
------------

1. Maqarıç (film, 1973)
2. Adsız su (film, 1985)

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 272–274.
**Ceyn Seymur** (*ing.* Jane Seymour*;* 1508 – 24 oktyabr 1537 və ya 1537, Riçmond-apon-Tems[d], Böyük London regionu[d]) — İngiltərə kralı VIII Henrinin üçüncü qadını və VI Eduardın anasıdır. Sir John Seymour və Marqaret Wentwort`un qızıdır.

Gənclik illəri
--------------

Uşaqlıq və gənclik illəri ilə bağlı məlumat çox azdır. VIII Henrinin digər qadınlarıyla müqayisədə çox az təhsil almış, yazı yazmağı belə çox zəif olmuşdur. Buna baxmayaraq kasıb ailədə böyüməsi səbəbilə əl işi, ev işləri barədə çox qabiliyyətli olmuş, hətta bəzi əl işləri illər boyunca İngiltərə saraylarında saxlanmışdır.

İngiltərə kraliçalığı
---------------------

30 may 1536 tarixində Kral VIII Henriylə evləndi və İngiltərə kraliçası elan olundu. Ancaq tacqoyma mərasimi olmadığı üçün rəsmi kraliça hesab edilmədi. O dönəmdə ölkədə Anqlikan hakimiyyəti olsa da, saf katolik inancını daim qorudu. 1537-ci ilin ilk aylarında hamilə olduğu öyrənildi və 12 oktyabr 1537 tarixində VIII Henrinin yeganə vəliəhdi VI Eduard dünyaya gəldi. Doğuş çox çətin keçmiş, oğlunun xaç suyuna salınma mərasimində belə iştirak edə bilməmişdir. Beləliklə, doğuşdan 12 gün sonra 24 oktyabr 1537 tarixində kraliça Hampton sarayında vəfat etdi. Kralın ən çox sevdiyi qadını olmuş, hətta VIII Henri vəfat etdikdən sonra Jane Seymour`un yanına dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Queen consort of Henry VIII Seymour, Jane // Early Modern Letters Online (ing.).
2. 1 2  Jane Seymour // FemBio database (alm.).
3. 1 2  A Historical Dictionary of British Women. 2 Routledge, 2003. S. 389. ISBN 978-1-85743-228-2
4. 1 2  *McGovern U.* Chambers Concise Biographical Dictionary. Edinburq: Chambers Harrap, 2003. ISBN 978-0-550-10062-7
5. 1 2  Kindred Britain.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2016-12-20 at the Wayback Machine
* 
* 

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Dictionary of National Biography · Treccani · Oksford bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 13755889t · GND: 121675858 · ISNI: 0000000071459901 · LCCN: no90017958 · NKC: xx0105156 · NLP: a0000003714513 · NTA: 245834508 · LIBRIS: 288328 · SUDOC: 177542888 · VIAF: 15631808 · WorldCat VIAF: 15631808 |

 |
**Bədəvilər** — Ön Asiyada və Şimali Afrikada yaşayan köçəri ərəblər.

Köçəri bədəvilər çoxlu tayfalara və nəsillərə ayrılırdılar. Tayfanın otlaq yeri ümumi idi. Lakin sürülər ayrı-ayrı nəsillərə məxsus idi. Yaxşı otlaqlar üzərində tez-tez tayfa müharibələri – toqquşmaları olurdu. Qan intiqamı adəti də şiddətli vuruşmalara səbəb olurdu. Öldürülmüş və ya təhqir olunmuş ərəbin intiqamını almaq üçün bütün nəsil ayağa qalxırdı. Hər bir tayfa öz tanrısına inanırdı, səcdə edirdi. Bu isə ərəblər arasındakı çəkişməni daha da gücləndirirdi.

Hər bir tayfanın başçısı vardı, onlar yürüşlər zamanı döyüşçülərə başçılıq edir, köç üçün yer seçir, nəsil üzvlərini mühakimə edirdilər. Bədəvi əyanlarının böyük mal-qara sürüləri vardı. Onların dəvələri və cins at ilxıları suya yaxın olan ən yaxşı örüşlərdə otlayırdılar. Tayfa başçıları və onların yaxın qohumları əsirləri qul kimi işlədirdilər. Onlar vahələrdə tarlaları suvarmaq üçün kəhrizlər və kanallar qazır, çöllərdə sürüləri otarırdılar.

VII əsrin əvvəlində ərəblərdə nəsil quruluşu dağıldı.

Həmçinin bax
------------

* Ərəblər

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Ali Zakir** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Banqladeş aktyoru, biznesmeni,rejissoru və yazıçısı. Asiatic Marketing Communications Limited şirkətinin sahibi idi.

Zakir, 1971-ci ildə Banqladeş istiqlal müharibəsində azadlıq döyüşçüsü kimi xidmət etmişdi.

Həyatı
------

Ali Zakir 6 noyabr 1944-cü ildə Banqladeşin Çattoqram şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlığı Kuştiya şəhərində keçib. Dörduşaqlı ailənin üçüncü övladı idi. Atası Məhəmməd Tahir yüksək rütbəli məmur idi. O, müxtəlif-müxtəlif şəhərlərdə işə düzəldiyindən Zakir də həmin şəhərlərdə olurdu. Madaripura köçən və burada bir az qalan Zakir sonra Xulna şəhərinə köçdü. Axırda isə paytaxt olan Dəkkə şəhərinə köçdü.

İctimai fəal və təşəbbüskar olan Sara Zakir ilə ailə quran Ali Zakirin bu evlilikdən iki övladı - İreş Zakir və Şriya Sarbojoya adlı övladı var idi. Həmin övladlar Asiatic Marketing Communications Limited şirkətində xüsusi vəzifəyə sahibdirlər. İcraçı direktor və marka rabitə meneceri olaraq çalışırlar. Həyat yoldaşı da şirkətin idarəedici direktorunun müavinidir.

Zakir karyerasını on illərlə aktyorluqla davam etdirmişdi. 1970-ci illər həyat yoldaşı ilə birlikdə Zakir məşhur aktyor və siyasətçi Əsəduzzaman Nurla birlikdə Naqorik teatr truppasının qurucu üzvü idi.

2018-ci ildə o, Bertolt Brextin "Qalileyin həyatı" əsərinin səhnələşdirilməsində Qalileo Qaliley rolunu oynamışdı.

Zakir həmçinin, Banqladeşdə bir reklam agentliyi olan Asiatic Marketing Communications Limited şirkətinin sahibi idi. Bu şirkətə MEC (media agentliyi), Maxus, Asiya Mindshare, ForthoughtPR, Dhoni Chitra Ltd, 20 Miles, Nayantara Communications, Asiya Hadisələr Ltd, Moitree Printers Ltd MRC-Mode Ltd. kimi şirkətlər də daxil idi.

Ölümü
-----

Uzun müddət COVID-19 pandemiyası ilə mübarizə aparan Zakir 27 noyabr 2020-ci ildə səhər saat 6:45-də Dəkkə şəhərinin Birləşmiş Xəstəxanasında vəfat etdi.

Filmoqrafiya
------------

**Filmlər**

1. Növbəti (film, 1984)
2. Modhumoti adlandırılan göl (film, 1996)

**Televiziya dramları**

1. Bohubri (serial, 1988)
2. Bugünki bazar (serial, 1999)

Mükafatları
-----------

Ekuşi Padak Mükafatı (1999)

Səlim Əl-Din Padak Mükafatı (2017)

Şahid Əltəf Mahmud Padak Mükafatı (2017)

Meril Protom Alo Mükafatı (2018)

Xarici keçidlər
---------------

Ekuşi Padak mükafatı laureatı olan Ali Zakir vəfat etdi. *The Business Standard*. 27 Noyabr 2020. İstifadə tarixi:27 Noyabr 2020.
Kitab haqqında məlumat
----------------------

Mövcud tədris proqramı əsasında tərtib olunmuş "Tətbiqi fizika və tibbi diaqnostikada introskopiya metodları" adlı dərs vəsaiti texniki universitetlərin bakalavr pilləsində "Biotibbi texnologiya mühəndisliyi (Tibbi və diaqnostik üsul və cihazları)" ixtisası üzrə təhsil alan tələbələr üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Kitabdakı bölmələr haqqında
---------------------------

Texniki Universitetlərdə bakalavr təhsil pilləsi tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş dərs vəsaiti Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Elmi-metodiki Şurası "Fizika" bölməsinin qərarı ilə təsdiq olunmuş Ali Texniki məktəblər üçün "Tibbi diaqnostikada introskopiya metodları" proqramı əsasında tərtib edilmişdir. Dərs vəsaiti üç fəsildən ibarətdir. Birinci fəsildə sistematik şəkildə bioloji mühitin fiziki xarakteristikaları, ultrasəsin bioloji mühitdə yayılması, müxtəlif mühitlərin sərhəddində ultrasəsin əksolunması və sınması, mühitin akustik parametrləri, akustik müqavimət və onun ultrasəsin əksolunmasına təsiri şərh olunmuşdur. İkinci fəsil rentgen tomoqrafiyası, rentgen şüaları və onların mühitdə yayılması, rentgen şüalarının təbiəti, rentgen şüalarının maddəyə, canlı orqanizmə təsiri, üçüncü fəsil isə maqnit-rezonans tomoqrafiyasına həsr olunmuşdur.

Kitabda istifadə olunan ədəbiyyat siyahısı
------------------------------------------

1. Кореневский Н.А. Попечителев Е.П. Серегин С.П.: Медицинские приборы, аппараты, системы и комплексы: Курск, 2009, 986 с.

2. Домаркас В.И. Пилецкас Э.Л. Ултразвуковая эхоскопия. Л.: Машиностроение, 1988. 276 с.

3. Применение ултразвука в медицине: Физические основы : Пер. с англ. / Под ред. Хилла К.М.: Мир, 1989. 568 с.

4. Advances in ultrasound techniques and instrumentation / Ed by Wells P. N. N. Y.; Edinburg; L.: Churchill Livingstone, 1993. 192 p.

5. Терновой К.С. Синьков М.В. Закидальский А.И. Яник А.Ф. и др. Введение в современную томографию. — К.: Наук. думка, 1983.

6. Физика визуализации изображений в медицине: В 2-х томах. Т.1:Пер. с англ./Под ред. С. Уэбба.-М.: Мир,1991.- 408 с.

7. Мэнсфилд П. Быстрая магнитно-резонансная томография // Успехи физических наук, 2005, т. 175, № 10, с. 1044–1052 (перевод на русский)

8. Сликтер Ч. Основы теории магнитного резонанса. М.: Мир, 1981. 448 с. (перевод на русский)

9. Хеберлен У. Меринг М. ЯМР высокого разрешения в твердых телах. М.: Мир, 1980. 504 с.
**Axund Molla Mustafa Əliyev** (1843, Seyidli, Kaspi vilayəti – Seyidli, Kaspi vilayəti) — Qarabağın tanınmış din xadimi, Ağamalının oğlu.

Həyatı
------

Axund Molla Mustafa Ağamalı oğlu Əliyev 1843-cü ildə Şuşa qəzasının Seyidli (indiki Ağdamın Seyidli kəndi) kəndində anadan olmuşdur. Seyidli oymağının Kərbəlayi Miralılar soyundandır. Beş yaşında atası Ağamalı vəfat etmiş, anası Yetər xanımın himayəsində böyümüşdür.

Axund Molla Mustafa Əliyev ilk təhsilini Seyidlidə almışdır. Sonralar Nəcəfdə ali dini təhsil almışdır. Mədrəsədə təhsil aldığı illərdə qeyri-adi istedadı, qabiliyyəti sayəsində ərəb, fars dillərini, şəriət elmlərini mükəmməl öyrənmiş, savadlı din xadimi kimi Qarabağa qayıtmışdır. O, Ağdam Cümə məscidinin axundu seçiləndə otuz yaşlarında olmuşdur.

Axund Molla Mustafa Əliyev adı ilə Qarabağda savadlı din xadimi kimi tanınmış, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Mükəmməl dini təhsili olduğu üçün ərəb, fars dillərini, şəriət elmlərini tədris etmiş, Qarabağda savadlı din xadimlərinin yetişməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır.

Ailəsi
------

Axund Molla Mustafa iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur. Birinci evlilik həyatında Çəmənli kəndindən olan xanımla evlənmiş, İbrahim adlı oğlu dünyaya gəlmişdir. İkinci dəfə Məşədi Başxanımla evlənmiş, Zülfüqar, Yusif, Nəsir adlı övladları anadan olmuşdur.

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Gülzadə Abdulova (Axundova) Axund Molla Mustafa Əliyevin kötücəsidir.

Hazırda Axund Molla Mustafanın nəsli Axundov soyadını daşıyır.

Azərbaycanda orta əsrlərə aid Şərq fəlsəfəsi tarixinin əvəzolunmaz tədqiqatçısı, AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov ana tərəfdən Axund Molla Mustafanın bacısı Məşədi Xırda xanımın kötücəsidir.

Mənbə
-----

* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Kərbəlayi Miralılar nəslinin görkəmli övladları. "Yeniləşən Azərbaycan" qəzeti, 15-22 dekabr, 2012, № 29 (113)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Kərbəlayi Miralılar nəsli. "Soy" dərgisi, № 6 (38), 2010-cu il

Həmçinin bax
------------

* Seyidli kəndi
* Seyidli oymağı
* Kərbəlayi Miralılar
* Ağamalı
**Məhisti Qadınəfəndi** (Osmanlı türkcəsi: مہستی خانم; (27 yanvar 1892, Adapazarı[d] – 1964, London) — son Osmanlı xəlifəsi Əbdülməcid Əfəndinin dördüncü xanımı.

Həyatı
------

Məhisti xanım 1896-cı ildə Sakaryada dünyaya gəlmişdir. Atası Hacımaf bəy Akalsba əslən abxaz idi. Anasının adı isə Safiyə xanım idi. Özündən başqa Kamil bəy (ö. 1963) və Fevzi bəy adlı iki qardaşı, Zahidə, Ayşə Mihridil (ö. 1969) və Mihrivəfa adlı 3 bacısı vardı.

16 aprel 1912-ci ildə Əbdülməcid Əfəndinin dördüncü xanımı olaraq Osmanlı sarayına alındı. Cütlüyün yeganə övladı olan Dürrüşəhvar Sultan 26 yanvar 1914-cü ildə Çamlıcada dünyaya gəldi. 1924-cü ilin martında əri və uşaqları ilə birlikdə sürgünə getdi. Əvvəlcə İsveçrədə, daha sonra Fransanın Nitsa şəhərində məskunlaşdılar. Yeganə qızı Dürrüşəhvar Sultan 12 noyabr 1931 tarixində Nitsada Heydərabad nizamının oğlu ilə evlənmiş və Heydərabad sarayına gəlin köçmüşdü.

1944-cü ildə əri Əbdülməcid Əfəndinin vəfatından sonra Mehisti xanım Londona köçdü və ölümünə qədər burada yaşadı. 1964-cü ildə ifliclə vəfat etdi və Londonun Brukvild məzarlığında dəfn olundu. Qızı Dürrüşəhvar Sultan da 2006-cı ildə vəfat etdikdə, anasının yanına dəfn edildi.

Mənbə
-----

* Wendy M. K. Shaw (March 15, 2011). *Ottoman Painting: Reflections of Western Art from the Ottoman Empire to the Turkish Republic*. I. B. Tauris. p. 87. ISBN 978-1-848-85288-4

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
Elmi ad ilə səhv salmayın.
**Elmi dərəcə** – müəyyən bilik sahəsində ali təhsilli mütəxəssisə verilən ixtisas dərəcəsi.

Haqqında
--------

Azərbaycan Respublikasında fəlsəfə doktoru (birinci) və elmlər doktoru (ikinci) elmi dərəcələri var. Elmi dərəcə bir sıra ali məktəb və elmi-tədqiqat müəssisələrinin elmi şuraları tərəfindən verilir və Ali Attestasiya Komissiyasında təsdiq edilir.

Azərbaycan Respublikasının "Təhsil Qanunu"na əsasən ali məktəb təhsilindən sonrakı təhsil doktorantura hesab olunur və müvafiq elmi dərəcələrin alınması doktorantura yolu ilə həyata keçirilir. Doktoranturada təhsilini başa vurmuş və müvafiq elmi dərəcə almış şəxslərə müəyyən edilmiş qaydada həmin elmi dərəcəni təsdiq edən vahid formada dövlət nümunəli sənəd – diplom verilir.

Həmçinin bax
------------

* Elmlər namizədi
* Fəlsəfə doktoru
* Elmlər doktoru

İstinadlar
----------

1. ↑  Елми дәрәҹә // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. IV ҹилд: Елдәҝәз—Итабира. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1980. С. 45.
2. ↑  Elmi dərəcə // İsgəndər Səklikov. Pedaqoji terminlər lüğəti. — Bakı: "Azəri" nəşriyyatı, 2021. — səh. 114.
3. ↑  Elmi dərəcə // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. VII cild. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2016. — səh. 556.
**G4** kimi tanınan Qərbi Avropanın **Böyük Dördlüyünə** Fransa, Almaniya, İtaliya və Böyük Britaniyaya aiddir. Fransa və Böyük Britaniya rəsmi olaraq nüvə silahına malik dövlətlərdir və veto hüququna malik olmaqla Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləridir ki, bu da onlardan hər hansı birinin səviyyəsindən asılı olmayaraq, Şuranın hər hansı "əsaslı" qətnamə layihəsinin qəbulunun qarşısını almağa imkan verir. Böyük Britaniya 2016-cı ildə keçirilmiş referendum nəticəsində 2020-ci ildə üzvlüyünü başa vurmuş və bununla da, Avropa İttifaqına üzv olmayan yeganə Böyük Dördlük ölkəsi olmuşdur. Fransa, Almaniya, İtaliya və Böyük Britaniya Avropanın əsas iqtisadi gücləri hesab olunur və onlar ayrı-ayrılıqda G7 və G20-nin tamhüquqlu üzvləri kimi təmsil olunan Qərbi Avropa ölkələridir. Müharibələrarası dövrdən bəri onları "Avropanın Böyük Dördlüyü" adlandırırlar.

G4 termini ilk dəfə Fransa prezidenti Nikola Sarkozi Parisdə  İtaliyanın baş naziri Silvio Berluskoni, Böyük Britaniyanın baş naziri Qordon Braun və Almaniya kansleri Angela Merkel ilə Böyük tənəzzül maliyyə böhranına cavab tədbirlərini nəzərdən keçirmək üçün Parisdə görüşə çağırdıqda istifadə edilmişdir. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı onları "Dörd böyük Avropa ölkəsi" kimi təsvir edir.

İstinadlar
----------


1. ↑  *Kirchner, Emil J.; Sperling, James.* Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the Twenty-First Century. Routledge. 2007. səh. 265. ISBN 9781134222223.
2. ↑  *Hillman, William.* "Big Four of Europe Sign Munich Pact". news.google.com. The Milwaukee Sentinel. International News Service. 30 September 1938. 1–2.[*ölü keçid*]
3. ↑  "RFI - Rescue of German bank falls through, G4 summit closes". Rfi.fr. 29 May 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 October 2014.
4. ↑  "OECD Glossary of Statistical Terms - Composite leading indicator zones Definition". Stats.oecd.org. 31 October 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 October 2014.
**Yaşa, qızıl balıq** — Natiq Rəsulzadənin ssenarisi əsasında Nicat Feyzullayevin filmi.

Məzmun
------

Laqeydlik — bu, bizim narahat dövrümüzün əsas bəlasıdır. Və onunla mübarizə hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Film tamaşaçıları öz həyat mövqeyi üzərində düşünməyə məcbur edir.

Kinolent insan və təbiət, onların qarşılıqlı əlaqəsi, insanın zəngin mənəviyyatı və əxlaqi kamilliyi haqqındadır.

Avtobusdakı bəzi sərnişinlər can verən "qızıl balığı" qurtamaq üçün əllərindən gələni edir, bəziləri isə buna biganə yanaşır. Hadisələr kiçik bir avtobusda baş versə də əslində bu, böyük bir cəmiyyəti əhatə edir. Həmin cəmiyyətdə laqeydlər də çoxdur, zəngin mənəviyyatı olanlar da.

Film haqqında
-------------

Filmdə çəkilmək üçün beş "qızıl balıq" alınmışdır. Ancaq əvvəldən axıra qədər təkcə "Ağabala" ləqəbli balıqdan istifadə olunmuşdur.

Film rejissor Nicat Feyzullayevin quruluşçu rejissor kimi bədii kinoda ilk işidir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Natiq Rəsulzadə, Nicat Feyzullayev
**Quruluşçu rejissor:** Nicat Feyzullayev
**Quruluşçu operator:** Nizami Abbasov
**Quruluşçu rəssam:** Mirzə Rəfiyev
**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
**Rejissor:** Nadir Əzməmmədov
**Operator:** Həsən Yaqubov
**Montaj edən:** Lidiya Vyalsova
**Musiqi redaktoru:** İsmayıl Dadaşov
**Rejissor assistenti:** N.Məmmədova
**Operator assistenti:** Elxan Hüseynov
**Redaktor:** Eldəniz Quliyev
**Filmin direktoru:** Nadir Əliyev
**Musiqisindən istifadə edilən bəstəkar:** Müslüm Maqomayev ("Gümüşgöl əfsanəsi" bədii filmindən) (titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Kamil Məhərrəmov — avtobus sürücüsü
Ə.Məmmədov
Aqşin Feyzullayev — uşaq
Ə.Ələsgərov
S.Məmmədova
Kübra Dadaşova — sərnişin
Tələt Rəhmanov — nərd oynayan
K.Ümüdov
Rahib Əliyev
Həqiqət Nəbiyeva
Arif Kərimov — sərnişin
Elnarə Məmmədova
Arzu Ocaqverdiyev
Ələsgər Qurbanəliyev
Q.Məmmədov
Fərəc Fərəcov — sərnişin
Əhəd Əsgərov
K.Həsənova
T.Yaqubov
Leyla Manafova
Əhməd Əhmədov — sərnişin
Əlibala Əliyev
Vahid Əliyev — sərnişin
Mustafa Süleymanov — sərnişin
Nuriyyə Əhmədova - Avtobus sürücüsünün həyat yoldaşı(titrlərdə qeyd olunmayıb)

İstinadlar
----------

1. ↑  Natiq Rəsulzadə. Ev. Bakı: Çənlibel, 2012.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 319.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Bimetallizm** (*lat.* bis – iki dəfə və *yun.* metallum – metal) — ümumi ekvivalent rolunu eyni zamanda iki metalın – qızıl və gümüş metalların oynadığı tədavüldə olan banknotların bu metallara dəyişilən pul sistemi.

Tarixi
------

Sistem XVI–XVIII əsrlərdə bir çox ölkələrdə (Fransada, Belçikada, İsveçrədə) geniş yayılmışdı və XIX əsrin təxminən son qərinəsinə qədər mövcud olmuşdur. Ənənəvi tərifə görə bimetallizm qızıl və gümüş sikkələrin sərbəst zərb edilməsini, yəni nəcib metaldan olan külçələrin sikkə sarayına gətirilməsi və bu külçələrin rəsmi dəyərinə bərabər məbləğdə xüsusi şəxslər üçün sikkə almaq imkanıdır. Qızıl və gümüş arasında rəsmi nisbətin – bimetal paritetinin müəyyən edilməsini tələb edir.

Növləri
-------

Bimetalizmin aşağıdakı növləri məlumdur:

* Paralel valyuta sistemi;
* İkiqat valyuta sistemi;
* "Axsayan" valyuta sistemi.

### Paralel valyuta sistemi

Paralel valyuta sistemi zamanı qanunvericilik qızıl ilə gümüş arasında müəyyən qiymət nisbətini müəyyən etmir, qızıl və gümüş sikkələr isə qızıl və gümüşün bazar dəyərinə uyğun olaraq alqı-satqı və digər sövdələr zamanı qəbul olunur.

### İkiqat valyuta sistemi

İkiqat valyuta sistemi zamanı dövlət iki metal arasında müəyyən qiymət nisbətini təsbit edir, qızıl və gümüş sikkələrin zərb olunması və onların əhali tərəfindən qəbul olunması isə bu nisbətdə həyata keçirilir.

### "Axsayan" valyuta sistemi

"Axsayan" valyuta sistemi zamanı qızıl və gümüş külçələr bərabər olmayan nisbətdə qanuni tədiyyə vasitələridir, yəni gümüş sikkələr qızıl sikkələrin sərbəst zərb olunmasından fərqli olaraq qapalı qaydada zərb olunurdu (bimetalizm gümüş "ayaqla" "axsayırdı"). Bu halda gümüş sikkələr qızıl nişanına çevrildi. Ümumi ekvivalent kimi iki metalın tədavülü müəyyən çətinliklərə səbəb olurdu. Nəticədə bu rolun iki metalla yerinə yetirilməsi pulun mahiyyətinə zidd gəlirdi. İki ekvivalent – iki dəyər ölçüsü, deməli iki qiymətdir. Qızıl və gümüşün hasilatı zamanı əmək məhsuldarlığının qeyri-bərabər olması ilə əlaqədar, dəyərcə onlar arasında nisbət dəyişir. Bu, qızıl ilə gümüş arasında həqiqi nisbətin düzgün müəyyən edilməsini çətinləşdirirdi və müvafiq olaraq tədiyyənin həyata keçirilməsini mürəkkəbləşdirirdi. XIX əsrin sonunda əksəriyyət ölkələrdə bimetalizm monometallizmlə əvəz olundu.
**Qaziantep Püstə Muzeyi** (*türk.* Gaziantep Fıstık Müzesi) – Türkiyənin Qaziantep şəhərində yerləşən və püstəyə həsr olunmuş muzey. Dünyada püstəyə həsr olunmuş ilk və yeganə muzeydir.

Tarixi
------

Püstə Qaziantep coğrafiyası üçün əsas kənd təsərrüfatı məhsulu hesab olunur. Türkiyədə püstə yetişdirməklə məşğul olan əsas vilayət Qaziantepdir. Muzey püstənin Qaziantep tarixində və iqtisadiyyatındakı əhəmiyyətini əks etdirmək, eləcə də, Antep püstəsini dünyaya tanıtmaq məqsədilə Qaziantep Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfindən 2018-ci ildə inşa edilmiş, 21 sentyabr 2018-ci ildə açılmışdır.

Muzeyin fəaliyyətinin ilk 5 ili ərzində 180 min nəfər tərəfindən ziyarət edilmişdir. Muzey 2019-cu ildə Tarixi Şəhərlər Birliyi tərəfindən "Yaşayan muzey" mükafatına layiq görülmüşdür.

Xüsusiyyətlər
-------------

Püstə Araşdırmaları İnstitutunun ərazisində yaradılmış Püstə Parkında yerləşən və püstə formasında dizayn edilmiş muzey 9 bölmədən ibarətdir: püstənin tarixi, yetişdiyi bölgələr, püstə cinsinə daxil olan digər bitkilər, texniki göstəricilər, biçin prosesi, püstənin növləri, qida dəyərləri, tətbiq sahələri və şifahi tarix. Muzeydə püstənin emal prosesi mexatronik heykəllərlə nümayiş etdirilir. Püstə istehsalçıları, biznesmenləri və alimlər ilə birlikdə hazırlanan şifahi xalq araşdırmaları da muzeyin eksponatlarından biridir. Burada Qaziantepdə yetişdirilən 10 püstə növünün hamısı sərgilənir. Muzeyin bağçasında müxtəlif püstə ağacları əkilmişdir. Muzeydə turistlərə pulsuz terenbit püstəsi qəhvəsi servis olunur.

Həmçinin bax
------------

* Osmaniyə Yerfındığı Muzeyi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Dünyanın ilk ve tek fıstık müzesi Gaziantep'te". Habertürk (türkcə). 14 sentyabr 2023. 2024-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2024.
2. 1 2  "Gaziantep Fıstık Müzesi". Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi (Türkiyə) (türkcə). 9 aprel 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2024.
3. 1 2 3  "TKB'den Fıstık Müzesi'ne ödül". Pusula Gazetesi (türkcə). 18 avqust 2019. 2024-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2024.
4. ↑  "Fıstık Müzesi". Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (türkcə). 4 dekabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2024.
5. ↑  "Dünyanın ilk ve tek fıstık müzesi Gaziantep'te". TRT Haber (türkcə). 26 noyabr 2020. 9 aprel 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2024.
**Canluici Sansone** - italyan futbolçu, hücumçu mövqeyində çıxış edir.

Karyerası
---------

İtaliyanın Potenza şəhərində anadan olan Sansone, peşəkar karyerasına Montorio klubu ilə başladı. Növbəti mövsümdə Serie D klubu Valle del Ciovinko tərəfindən transfer edilərək Serie D liqasının çempionu oldu.

30 iyun 2008-ci ildə Serie A klubu Siena-ya keçdi və klub ilə 5 illik müqavilə imzaladı. Transfer ödənişi olaraq Siena Sansone üçün 500 min avro ödəmişdir. İlk komandanın üzvü ola bilmədi və yanvar ayında Lega Pro Prima Divisione klubu Qallipoli klubuna yola düşdü.

2009-cu ilin iyul ayında Prima Divisione-də qaldı, ancaq bu dəfə Lansiano klubu üçün.

2010-cu ilin iyun ayında Siena-dan ayrıldı və Serie B klubu Frosinone-yə satıldı.

### Sassuolo

2011-ci ilin iyun ayında Siena Sansone-ni 400 min avroya geri aldı və başqa bir ortaqlıq müqaviləsində Sassuolo-ya 425 min avroya yenidən satıldı. 2012-ci ilin iyun ayında Sassuolo açıq şəkildə Sansone (425.000 €) və Troianiello (575.000 €) cəmi 1 milyon avro qarşılığında müqavilə bağladı.

### Torino

2012-ci ilin iyul ayında Sansone Torino F.C. tərəfindən 1,6 milyon avro qarşılığında transfer edildi.

### Sampdoriya

2013-cü ilin yanvar ayında Sansone Sampdoriya ilə müqavilə imzaladı və klub hücumçu üçün 3 milyon avro ödədi.

31 yanvar 2019-cu ildə müqaviləyə qarşılıqlı razılıq ilə xitam verdi.

### Neftçi

2 fevral 2019-cu ildə İtaliyalı məşqçi Roberto Bordinin rəhbərliyi altında Azərbaycanın "Neftçi Baku" klubu ilə müqavilə bağladı. İyunun 12-də "Neftçi" Sansone ilə qarşılıqlı razılıq əsasında yollarını ayırdı.

### Serie D

11 oktyabr 2019-cu ildə Serie D klubuna Audase Keriynola-ya qoşuldu və 2020-ci ilə qədər orada karyerasını davam etdirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-26.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-26.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-26.
**21-ci ilin payızı** — qısametrajlı sənədli filmi rejissor Tahir Əliyev tərəfindən 2011-ci ildə çəkilmişdir. Film "Salnamə" sənədli filmlər studiyasında istehsal edilmişdir. Film Rusiya, Türkiyə, Azərbaycan və Ermənistan arasında imzalanan Qars müqaviləsinin 90 illiyinə həsr olunub. 2012-ci ildə Türkiyənin Qars şəhərində filmə görə rejissor Tahir Əliyevə Qars Qafqaz Universitetinin diplomu verilmişdir.

Məzmun
------

Film Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikası ilə Türkiyə arasında 13 oktyabr 1921-ci ildə bağlanmış olan Qars sülh müqaviləsindən bəhs edir. Film Qars müqaviləsinin imzalanmasının 90 illiyinə həsr olunub.

Mükafat
-------

2012-ci ildə Türkiyənin Qars şəhərində filmə görə rejissor Tahir Əliyevə Qars Qafqaz Universitetinin diplomu verilmişdir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: İlham Tumas, Hacalı Nəcəfoğlu  

Rejissor: Tahir Əliyev  

Operator: Elxan Rüstəmov  

Bəstəkar: Azər Hacıəsgərli

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "21-ci ilin payızı". 2021-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-05.
2. ↑  Qars müqaviləsi – tarixin zərurəti
3. ↑  "Qars müqaviləsi". 2022-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-19.