recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qəzvini.

**Dərviş Xosrov Qəzvini** - Qəzvin (Nöqtəvilik) nöqtəvilərinin rəhbəri

Şahin Fərzəliyev bu hadisənin tarixdə gerçək olduğunu bildirdi: «M.Fətəlinin təsvir etdiyi Yusif Sərrac, əslində Ustad Yusifi Tərkeşduzdur. Münşi yazır ki, o, dinsiz kimi məşhur olan Dərviş Xosrov Qəzvininin ən fəal müridlərindən biri olub və ulduzların toqquşmasından şah sarayına gələcək bəlanın qarşısını almaq üçün təmtəraqla 3 günlük şah elan olunub. Təhlükə sovuşduqdan sonra Şah Abbas təzədən taxta sahiblənib, həm Yusif, həm də ustadı—Dərviş Xosrov Qəzvini öldürülüb. Qətl zamanı Qəzvini deyib: «Gedirik ki, başqa vaxt gələk».

Təhmasibin səltənətinin sonlarına doğru Xosrov Qəzvini adında bir dərviş Qəzvin nöqtəvilərinin rəhbəri idi. Dərviş Xosrov İkinci İsmayıl və Sultan Məhəmməd Xudabəndə zamanında da fəaliyyətlərini sürdürdü. Birinci Şah Abbas şəxsən bu dərvişlə tanış oldu. Nöqtəvilərin görüşləri ilə tanış olduqdan sonra Şah Abbas onların qətlinə fərman verdi.

Xarici keçidlər
---------------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-02.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-01-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-02.
**Şenderov binası** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Voroşilov prospektində ev/33 ünvanında yerləşən bina. Bina mühəndis N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektin və modern janrlarında inşa edilmişdir. Şenderov binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Şenderov binasıŞenderov binası
Gəlirli ev olaraq bina N. M. Sokolovun layihəsi əsasında XIX əsrin sonlarında ildə Qriqori Nikolayeviç Vasilevin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina ikinci dərəcəli gildiya taciri Solomon İsraileviç Şenderova mənsub olmuşdur (1877—?). Binanın birinci mərtəbəsi müxtəlif ticarət obyekləri kimi istifadə edilirdi. İkinci mərtəbədə isə S.İ. Şenderovun mənzili və qonaq otaüları yerləşirdi. Yanlarda isə yaşayış otaqları mövcud idi. 
Sovet hökuməti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. 1920-ci illərdə binanın birinci mərtəbəsində ticarət obyekləri üçün, ikinci mərtəbəsində isə yaşayış otaqları kimi istofadə edilməyə başlanılmışdır. Böyük Vətən müharibəsi dönəmində bina böyük zərər çəkmişdir. 1950-ci illərdə M. N. İşunin və Q. A. Petrovun layihələri əsasında bərpa edilmişdir. Elə bu zaman binada yeni elementlər meydana gəlmişdir. 
2000-ci illərdə binada yenidən bərps işləri aparılmışdır. Bu zaman onun bir hissəsi ilkin forpasına qaytarılmışdır. Hazırda isə binada Alfa-bank yerləşir.

Arxitektura
-----------

İki mərtəbəli bina П-vari formaya malikdir. Binanın fasadı Voroşilov prospektinə yan hissələri isə Serafimoviç və Temernis küçələrinə baxır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Доходный дом С.И.Шендерова". voopiik-don.ru. 2013-09-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-28.
2. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
3. ↑  "М. А. Гонтмахер «Евреи на донской земле»" (PDF). 2013-08-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-09.
**Əbdürrəhman Önül** (Türkçe: **Abdurrahman Önül**)( **d.** 1 dekabr 1973; Bayburt ) - türk ilahi sənətkarı, yazıçısı və bəstəkardır.

Yaşayışı
--------

1 dekabr 1973-cü ildə Bayburtda anadan olub. İstanbul Fatih İmam Hatip Liseyini bitirdi. Uşaq ikən musiqiyə marağı olan Əbdürrəhman Önül bir çox özəl kursda musiqi oxudu və bir çox musiqi alətindən istifadə etdi. 1990-cı ildə *Yalvar Allah'a* albomu ilə musiqi bazarına *girdi*. Bazarda 30-dan çox albomu mövcuddur. Təxminən 10 ildir Türkiyə və Avropa 'da ən çox albomu satılan ilahi sənətçisi olma ünvanını əlində tutmaqdadır. Etdiyi bütün albümler Türkiyə 'də və özəlliklə Avropa ' da sıx maraq görmüşdür. Türkiyə 'nin yerli, regional, milli radio və televiziya kanallarında çoxlu sayda proqramlar yaymışdır. İl boyu öz kanal Muhacir TV / Dolunay Int TV, hər Çərşənbə günü *Önül və Gönüller* ilə birlikdə *çalışır* və hər cümə axşamı *Nihat Hatipoğlu, Dosta Doğru* və ATV ilə birlikdə olur. Ramazan ayında Muhacir TV-dəki proqramını dayandırır və iş günlərində *, Sahurda* və şəhərətrafı konsertlərdə və həftə sonlarında *Nihat Hatipoğlu ilə* konsertlər verir.

Albomları
---------

* Sevdim Onu
* Yalvar Allah'a (1990)
* Ben de Geleyim
* Söyle Dostum (2005)
* GÜL Demeti
* İşte Zikrullah
* Özler Dururum
* Allah de Kalbim
* Ay Parçası
* Aşk Bahçesi
* Gül Yüzüne
* Yusuf'un Öyküsü (2006)
* Arafat (2007)
* Son Peygamber (2008)
* Bilali Habeşi (2008)
* Kerbela  (2006)
* Kırmızı Güller (2006)
* Resul'ün Ümmetiyiz
* Hac Mevsimi (2013)
* Yar Muhammed (2011)
* Gül Ahmed'e (2012)
* Son Nebi (2012)
* Medine Gülü (2009)
* Dosta Doğru (2014)
* Ağlama Zeynebim (2015)

EY RESUL (2010)
HOŞGELDİN (2019)

Buna da baxın
-------------

* ilahi

Qaynaqlar
---------

Xarici bağlantılar
------------------

* abdurrahmanonul.com.tr — Əbdürrəhman Önül rəsmi saytı
* Əbdürrəhman Önül — Twitter səhifəsi
**Pafos qəsri** ― Kiprdə, Pafos limanının kənarında yerləşən qəsr.

Orijinal Bizans qəsri qərbdə Saranta Kolones qəsrindən 600 metr qərbdə yerləşirdi və 1222-ci ildə baş verən zəlzələ nəticəsində tamamilə dağılmışdır.

İndiki qəsr limanı qorumaq üçün XIII əsrdə Kipr kralları tərəfindən tikilmiş iki qüllədən biri idi. Şərq liman qülləsi 1491-ci il zəlzələsi nəticəsində dağılsa da, dağıntıları liman divarı boyunca hələ də görülə bilər.

16-cı əsrin ortalarında liman qəsri Venesiya Respublikası tərəfindən dağıdıldı. 1592-ci ildə Osmanlılar adanı tutduqdan sonra onu bərpa etdi və möhkəmləndirdi. Qəsrin girişindəki ağ mərmər lövhə (150 × 40 sm), Kiprin Türk komandiri Əhməd Paşa (1589-1593) tərəfindən 1592-ci ildə yenidən qurulmasına işarə edir.

1878-ci ildə Pafos qəsrinin hərbi məqsədlər üçün istifadəsi dayandırıldı və ingilis dövründə duz anbarı olaraq istifadə edildi. Qəsr 1953-cü il zəlzələsində zərər gördü və təmir işləri 1969-cu ilə qədər tamamlandı. Pafos qəsri 21 iyul 1974-cü ildə Türk hava və dəniz qüvvələri tərəfindən Pafos limanının bombardmanı zamanı da zərər görsə də, ciddi ziyan görməmişdi.

Qəsr Pafos şəhərinin ən fərqli yerlərindən birini təmsil edir. Pafos qəsrinin keçmişini araşdırmaq üçün ərazidə bir neçə dəfə arxeoloji qazıntılar aparılmışdır.

Hal-hazırda qəsr turistik məkan olaraq istifadə olunur və bəzən burada tematik sərgilər nümayiş etdirilir. Giriş haqqı 2,50 avrodur və ziyarət saatları qışda 8:30-17:00, yayda isə 8:30-19:30 təşkil edir. Qəsr hal-hazırda əlil arabasından istifadə edən insanlar üçün əlçatmazdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  S. Adamos, "Pafos Harbour 1974 - Λιμανάκι Πάφου", 2012.
2. ↑  *Lysandrou, Vasiliki.* "Integrated Investigation of Built Heritage Monuments: The Case Study of Paphos Harbour Castle, Cyprus". Heritage. 1. 2018: 1–14. doi:10.3390/heritage1010001.
3. ↑  "Medieval castle of Pafos - A castle which was rebuilt several times during the diverse history of Cyprus". www.cyprusalive.com (ingilis). 2022-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-07. (#empty\_citation)
**Əliyar Yusif oğlu Yusifli** (15 oktyabr 1929, Püsyan, Naxçıvan MSSR – 1 sentyabr 1993, Naxçıvan) — şаir, drаmаturq.

Həyatı
------

Оrdubаd Pеdаqоji Tехnikumunu (1950), Аzərbaycan Dövlət Pеdаqоji In.-tunun (indiki АPU) dil və ədəbiyyаt fаkültəsini (1956), Mоskvаdа M. Qоrki аd. Ədəbiyyаt In-tu nəzdində ikiillik аli ədəbiyyаt kurslаrını (1969) bitirmişdir. Pеdаqоji fəаliyyət göstərmiş, mətbuаtdа çаlışmışdır. 1970-ci ildən Nахçıvan MR Dövlət Tеlеviziyа və Rаdiо Vеrilişləri Kоmitəsinin Bаş rеdаktоru оlmuşdur.

"Dаğlаr yаrаşığı" (1964), "Səni хаtırlаyırаm" (1967), "Səni tаpаcаğаm" (1979), "Bənövşə ətri" (1985) və s. şеir tоplulаrı nəşr еdilmişdir. "Vicdаn əzаbı" (1961), "Ürək sеvərsə" (1962),
"Səаdət nаminə" (1970), "Gözüm yоllаrdа qаldı" (1975), "Siz хоşbəхt yаşаyın" (1981), "Əlincədən uçаn qаrtаl" (1989) pyеsləri tаmаşаyа qоyulmuşdur.

Əsəri
-----

* İllər ömürdən gеdir, B. 1974.

İstinadlar
----------
**Əxtər** -(farsca ulduz deməkdir) M.T.Sidqinin 1892-ci ildə Ordubadda təsis etdiyi,yeni təlim-tədris üsulu ilə fəaliyyət göstərən ibtidai məktəb.

Ümumi məlumat
-------------

Məktəbdə dərslər ana dilində aparılırdı. Lakin o zaman Azərbaycan dilində dərsliklə olmadığından M.T.Sidqi "Əxtər" məktəbi üçün əlyazması şəklində ana dili, coğrafiya və hesabdan dərsliklər hazırlamışdı. "Əxtər əhalidən toplanan maddi vəsait hesabına fəaliyyət göstərirdi. Milli məktəb kimi fəaliyyətə başlayan bu təhsil ocağı 1896-ci ildə rus-Azərbaycan məktəbinə çevrilir. M.T.Sidqi 2 il "Əxtər" məktəbinə rəhbərlik etmişdir. Azərbaycanın ilk diplomatlarından İbrahim Əbilov, yazıçı M.S.Ordubadi ibtidai təhsillərini bu məktəbdə almışlar.

Həmçinin bax
------------

* Naxçıvan daşyonma məktəbi
* Naxçıvan şəhəri 10 nömrəli tam orta məktəb
* Naxçıvan şəhəri 7 nömrəli tam orta məktəb
* Məhəmməd Tağı Sidqi

Xarici keçidlər
---------------

* Yorulmaz maarif fədaisi

İstinadlar
----------

1. ↑   Əxtər // Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 156. ISBN 5-8066-1468-9.
**Brno** (çex dili: Brno, almanca: Brünn) — Çex Respublikasının ikinci böyük şəhəri.
Svitava və Svratka çaylarının birləşdiyi yerdə yerləşir. Cənubi Moraviya diyarının inzibati mərkəzi, keçmiş Böyük Moraviya dövlətinin paytaxtı olub.

Tarix
-----

Brno şəhərinin adı ilk dəfə XI əsrdə rast gəlinir. Şəhərin adının yaranması ilə başğlı bir neçə mülahizə vardır. Birincisinə görə "Brno" sözü - "brniti" - müdafiə, ikinci mənbəyə görə - "təpə", üçüncü mənbəyə görə isə - bu dəyişdirilmiş kelt sözüdür ("Eburodunon" sözündən). 1243-cü ildə Brno azad şəhər statusunu aldı, XIII əsrdə isə Morav krallığının mərkəzi oldu. 1454-cü ildə kral Ladislav Poqrobek şəhərdə yaşayan bütün yəhudiləri qovur. Habsburqlar sülaləsinin Çexiyada hökmdarlığı zamanı, Brno bütün Moraviyanın mədəniyyət mərkəzi hesab edilirdi. Otuz illik müharibə zamanı şəhər iki dəfə İsveç ordusu tərəfindən işğal edilir. 1777-ci ildə Brno yepiskopluq mərkəzinə çevrilir. 1918-ci ildə Çexoslovakiyanın tərkibinə daxil olur, İkinci dünya müharibəsi zamanı güclü dağıntıya məruz qalır (əsasən ingilis-amerikan aviasiyası tərəfindən). Beneş dekretlərindən sonra, şəhərdə yaşayan bir çox almanlar deportasiya olunurlar.

Almanların Çexiyadan deportasiyası

Əhalisi
-------

1869—2009-cu illərdə Brnonun əhali sayı:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **İl** | **1869** | **1880** | **1890** | **1900** | **1910** | **1921** | **1930** |
| **Əhali** | 104 977 | 120 122 | 145 782 | 176 645 | 216 709 | 237 659 | 283 972 |
| **İl** | **1950** | **1961** | **1970** | **1980** | **1991** | **2001** | **2009** |
| **Əhali** | 299 099 | 324 173 | 344 218 | 371 463 | 388 296 | 376 172 | 405 405 |

Nəqliyyat
---------

Şəhərdə Turjanı aeroportu (çex. Tuřany) fəaliyyət göstərir. Brno ölkənin əsas avtomagistralların kəsişmə mərkəzidir, yol Praqadan Bratislavaya qədər gedir.

Görməli yerləri
---------------

Brnoda bir çox mədəniyyət və memarlıq abidələri vardır. Şəhərin mərkəzi sayılan "Stare mesto"-da qotik Pyotr və Pavel kilsəsi (XIII-XX ə.), müqəddəs Yakub, Tomaş və Yan kilsələri (hamısı XIII-XVII əsrlər), Köhnə və Yeni ratuşa binaları və s. yerləşir

Brno mədəniyyət muzeyi

Qardaşlaşmış şəhərlər
---------------------

Brnonun **qardaş şəhərləri**:

* ABŞ ABŞ Dallas
* Fransa Fransa Renn
* Polşa Polşa Poznan
* Rusiya Rusiya Voronej
* Almaniya Almaniya Leypsiq
* Almaniya Almaniya Ştutqart
* Niderland Niderland Utrext
* Litva Litva Kaunas
* Avstriya Avstriya Vyana
* Ukrayna Ukrayna Xarkov

Brno şəhərinin şərəfinə asteroidlərdən biri (290) Bruna adlandırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  *Jakl L.* Jak stará jsou česká města? Legendy a fakta. (çeş.). // *iDNES.cz* 2011.
3. ↑  *Czech Statistical Office* Malý lexikon obcí České republiky - 2017. Czech Statistical Office, 2017.
4. ↑  *Český statistický úřad* Počet obyvatel v obcích - k 1. 1. 2023 (çeş.). Praha: ČSÚ, 2023.
5. ↑  Register of territorial identification, addresses and real estates.
6. ↑  Statistik məlumat. Çexiyanın statistik məlumatı [*ölü keçid*]
**Beji Kaid əs-Sebsi, Əl-Baci Qaid əs-Səbsi** (*ərəb.* الباجي قائد السبسي‎; 29 noyabr 1926[…], Sidi-Bu-Said[d], Tunis Fransa protektoratı[d] – 25 iyul 2019[…], Tunis hərbi xəstəxanası[d]) — Tunis dövlət və siyasi xadimi, Tunisin 6-cı prezidenti. 2011-ci il 27 fevral — 24 dekabr tarixlərində ölkənin 10-cu baş naziri, 1981–1986-cı illərdə xarici işlər naziri və 1960-70-ci illərdə digər nazir və s. dövlət vəzifələri tutmuşdur.

Həyatı
------

Beji Kaid əs-Sebsi 1926-cı ilin 26 noyabr tarixində Tunisin liman şəhəri olan Sidi-Bu-Səiddə anadan olub. İlk təhsilini vətənində aldıqdan sonra ali təhsil almaq üçün Fransaya yollanıb. Paris şəhərində hüquq üzrə təhsil aldıqdan sonra 1952-ci ildə vəkillik karyerasına başlayıb. Əs-Sebsinin ilkin siyasi fəaliyyəti 1941-ci ildə başlayır. Parisdə aldığı təhsili başa vurduqdan sonra ölkəsinə qayıdır və burada baş nazir Həbib Burguibanın müşvariri olaraq işləyir. 1965–1969-cu illər aralığında Tunisin daxili işlər naziri, 1969–1970-ci illərdə isə müdafiə naziri vəzifəsində çalışır. Əs-Sebsi ölkəsində 5 il nazir kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra, Tunis Fransada səfiri təyin edilir. O, bu vəzifədə çox qalmır, 1971-ci ilin yanvar ayında ölkəsində daha çox demokratik mühitin olmasını tələb edərək vəzifəsindən istefa verir və ölkəsinə qayıdır.

Bir müddət ölkəsində əsas siyasi fiqurlardan biri kimi akitv fəaliyyət göstərdikdən sonra, 1981-ci ilin aprel ayında Məhəmməd Mzalın rəhbərliyi ilə təşkil edilmiş kabinetdə xarici işlər naziri vəzifəsini icra edir. Əs-Sebsi 5 il bu vəzifədə işləyir və 1986-cı ilin sentyabr ayında vəzifəsindən ayrılır. 1987-ci ildə Almaniyaya səfir təyin olunur. 1990 və 1991-ci illərdə Tunis Nümayəndələr Məclisinin sədri seçilir. Əs-Sebsinin parlamentdəki son vəzifəsi 1994-cü ildə başa çatır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Tunisie : le président Essebsi, symbole des ambivalences de la révolution, est mort.
2. 1 2 3 4  Béji Caïd Essebsi // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  .
4. ↑  .
5. ↑  "President Essebsi, a lifetime in Tunisia politics — euronews.com". 2022-02-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-22.

Vikianbarda ***Beji Kaid əs-Sebsi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Əbdürrəhman Əbsəlәmov** (tatar. Ğabderahman Safa uğlı Əbsəlәmov, Габдрахман Сафа улы Әпсәләмов; 15 (28) dekabr 1911 – 7 fevral 1979, Kazan) — tatar yazıçı və tərcüməçi, jurnalist, müharibə müxbiri. 1941–45-ci illər Böyük Vətən müharibəsinin üzvü, Qabdulla Tukay adına Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı, SSRİ Ali Sovetinin deputatı.

Bioqrafiyası
------------

15 dekabr 1911-ci ildə Köhnə Allaqulov kəndində anadan olmuşdur. 1923–1929-cu illərdə Moskvadakı Əsədullaev Evindəki orta məktəbdə oxumuşdur. Musa Cəlilin ədəbi dərnəyinin üzvü olmuşdur. 1930–1937-ci illərdə Moskvadakı müxtəlif fabriklərdə (M. Kalininin adına zavod, Teploelektrotexniki zavodu, 132 nömrəli zavodda) mexanik işləmiş, eyni zamanda axşam texniki məktəbində oxumuşdur.

1936-cı ildə Musa Cəlilin tövsiyəsi ilə Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur. 1940-cı ildə universiteti bitirdikdən sonra Kazana işə göndərilir. 1941-ci ildən etibarən orduda xidmət etməyə başlayır, kəşfiyyatçı, dəniz briqadasının minaatan ekipajının komandiri, müharibə müxbirləri sıralarında xidmət etmişdir. Karelian və Birinci Uzaq Şərq cəbhələrində xidmət etmişdir. 1946-cı ildən bəri demobilizasiyadan sonra "Adbiyata Şurası" ("Sovet Ədəbiyyatı") jurnalında məsul katib vəzifəsində çalışır.

1963-cü ildən Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Yazıçılar Birliyi sədrinin müavini olur. Respublika Sülh Komitəsində çalışmış, Kazan Şəhər Partiya Komitəsinin Bürosunun üzvü, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası XXII qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. SSRİ Yazıçılar İttifaqınIn üzvü olmuşdur. 20-ci əsrin ən əhəmiyyətli və məşhur Tatar nəsr yazarlarından biri olmuşdur. Əsərləri dəfələrlə rus dilinə tərcümə şəklində nəşr edilmişdir.

7 fevral 1979-cu ildə Kazanda dünyasını dəyişir. Kazanın Novo-Tatar qəsəbəsindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilir.

Mükafatları
-----------

Lenin ordeni (28.10.1967)

"Oktyabr inqilabı" ordeni (12/27/1971)

Qırmızı Ulduz ordeni (9.9.1945)

"Döyüş xidmətlərinə görə" medalı (20.9.1944)

Qabdulla Tukay adına Respublika Mükafatı (1959).

Ailə
----

Qızı — Lalə Əbsəlәmova — ingilis dili müəllimi, musiqiçi Aleksey Kozlovun həyat yoldaşı.

Oğlu — Bulat Əbsəlәmov (1946–1995) — iqtisadçı-alim, iqtisad elmləri namizədi, Kazan Maliyyə-İqtisad İnstitutunun müəllimi.

Nəvəsi — Timur Bulatoviç Əbsəlәmov (1 mart 1993-cü il təvəllüdlü, Kazan) — Muzeyin direktoru.

Nəvəsi — Albina Bulatovna Əbsəlәmov (24 avqust 1981-ci il təvəllüdlü, Kazan) — şair, Rusiyanın müstəqil "Zəfər" mükafatı laureatı, Tatarıstan Respublikası Yazıçılar Birliyinin və Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Агеенко Ф. Л. Абсалямов Абдурахман // Словарь собственных имён русского языка. Ударение. Произношение. Словоизменение. — М.: Мир и Образование; Оникс, 2010. — С. 56. — 880 с. — ISBN 5-94666-588-X, 978-5-94666-588-9.

Mənbə
-----

* Свет неугасимый. Внучка известного советского татарского писателя Абдурахмана Абсалямова рассказывает о своём деде Arxivləşdirilib 2020-05-05 at the Wayback Machine
**Şerif Mardin** (1927, Konstantinopol – 6 sentyabr 2017, İstanbul) — Türk sosioloq və politoloq Şerif Mardin 1927-ci ildə İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. 6 sentyabr, 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

1927-ci ildə İstanbulda anadan olub. Lisey təhsilini Qalatasaray Liseyinə başlamış və orta təhsilini ABŞ-da bitirmişdir.

Stanford Universitetində politologiya fakültəsini bitirmiş və Johns Hopkins Universitetində isə aspirantura təhsilini almışdır.

Ankara Universitetində təhsil aldıqdan sonra, 13 ildir ki, Boğaziçi Universitetinin İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsində qurulan Dekan və Sosiologiya rəhbəri idi. Daha sonra Vaşinqtondaki Amerika Universitetində İslam Araşdırmaları Mərkəzinin sədri vəzifəsində çalışdı. Sonra Türkiyəyə Sabancı Universitetinə Tənzimat Dövrü Türk Düşüncəsi haqqındakı işlərini inkişaf etdirəcək bir proqramın başına döndü. 2011-ci ildə Şerif Mardinə Emeritus statusu verildi. Daha sonra İstanbul Universiteti Sosiologiya fakültəsində müəllim işləmişdir. O, ölümünə qədər burada müəllim kimi davam etdi.

Akademik işləri
---------------

1993-cü ildə ODTÜ Dr. Mustafa Parlar Təhsil və Araşdırma Vəqfinin İlin Alimi mükafatını (Prof. Dr. Tekin Dereli ilə birlikdə) almışdır.

1967-1970-ci illərdə Türkiyə Sosial Elmlər Dərnəyi (TSBD) qurucu başçılığı yaptı. 1994-cü ildə Yeni Demokratiya Hərəkatının (YDH) qurucu üzvü olaraq müvəqqəti bir dövr siyasətə girdi. Stanford Universitetində, Boğaziçi Universitetində, Sabancı Universitetində və İstanbul Universitetində müəllimlik etmişdir.

Ölümü
-----

1927-ci ildə İstanbulda anadan olmuş Şerif Mardin, 2017-ci il, 6 Sentyabr – 90 yaşında həyatını itirmişdir. Cənazəsi Yeniköy Məscidində qılınan namazdan sonra torpağa verildi.

Kitabları
---------

* Din ve İdeologiya *(tr. Din ve İdeoloji)*
* İdeologiya *(tr. İdeoloji)*
* Bediüzzaman Said Nursi Hadisəsi – Müasir Türkiyədə Din və Cəmiyyət Dəyişimi *(tr. Bediüzzaman Said Nursi Olayı – Modern Türkiye'de Din ve Toplumsal Değişim)*
* Con Türklərin Siyasi Fikirləri 1895–1908 *(tr. Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895–1908)*
* Siyasi ve Sosial Elmlər *(tr. Siyasal ve Sosyal Bilimler)*
* Türk Müasirləşməsi *(tr. Türk Modernleşmesi)*
* Türkiyədə Din və Siyasət *(tr. Türkiyede Din ve Siyaset)*
* Türkiyədə Cəmiyyət və Siyasət *(tr. Türkiye'de Toplum ve Siyaset)*
* Yeni Osmanlı Düşüncəsinin Yaranması *(tr. Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu)*
* Religion, Society and Modernity in Turkey", Syracuse University Press tərəfindən (2006)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Şerif Mardin // NUKAT. 2002.
2. 1 2  Şerif Mardin // AlKindi.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Şerif Mardin // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
**Əxlat tüməni** — XIV əsr. İnzibati ərazi. Elxanilər dövləti Ərminiyyə vilayətinin tümənindən biri

Dövrün tanınmış tarixçi-coğrafiyaşünas alimi Həmdüllah Mustovfi Qəzvini (1281–1345) Ərmən vilayəti və xüsusilə də, "Böyük" və "Kiçik" Ərminiyyələr barədə maraqlı məlumat verir. Müəllif "Ərmən", "Ərminiyyə" adlandırdığı bu vilayətin 2 hissədən -"Böyük Ərminiyyə" və "Kiçik Ərminiyyə"dən ibarət olduğunu xəbər verir. Onun yazdığına görə, Kiçik Ərminiyyə İran ərazisinə daxil deyil. Böyük Ərminiyyə isə Kiçik Ərminiyyədən şərqdə yerləşməklə İrana (yəni Hülakular dövlətinin tərkibinə) daxildir və dövlətin bir tümənini (Əxlaq tümənini) təşkil edir. Böyük Ərminiyyənin hüdudları Kiçik Ərminiyyə (qərbdə), Rum, Diyarbəkr, Kürdüstan, Azərbaycan (tarixi Atropatena) və Arrana kimi çatırdı. Mərkəzi Əxlaq (İxlat) şəhəri idi. Dövlətə 39 tümən vergi ödəyirdi (hansı ki, təkcə Azərbaycan əlaləti — tarixi Atropatena ərazisi bu dövrdə 9 tümənə bölünmüşdü və dövlətə 1000 tüməndən artıq vergi verirdi). Əxlat tüməninin tərkibinə Əxlat, Ərciş, Xəradin, Van, Vəstan və s. kimi şəhər, qala, qəsəbə və başqa məskənlər (müəllif 18 ad sadalayır) daxil idi .Alimin məlumatından göründüyü kimi, "Böyük Ərminiyyə" Hülakular dövləti tərkibində kiçik inzibati vahid — təkcə bir tüməndən (Əxlat tüməni) ibarət idi və onun şərq hüdudları Arran, Azərbaycan (tarixi Atropatena) və Kürdüstanla sərhədlənirdi.

* Emir Sutay
* Şadi Sargur Aka b. Çağan Aka

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-07-15 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-11-26.
**Bərdik dağı** – Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 2053,6 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ  qolunun Göydağ zirvəsindən ayrılan cənub-qərb istiqamətli Qılıncyurd şaxəsinin qurtaracağında, Əlincəçayın  sol sahilində, Xanəgah kəndindən 1,8 km şimal-şərqdə zirvə. Şimal-şərq istiqamətli Əlincəçay və Xanəgah-Dəmirlisu dərinlik qırılmaları və onların şaxələrinin nəzarət etdiyi intruziyalar qrupuna daxil olan və   Üst Eosenin Priabon mərtəbəsinə aid Üst Paradaş yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarını yarıb çıxan diorit və kvarslı diorit-porfir tərkibə malik Alt Miosen yaşlı eyniadlı subvulkanik intruziyanın əmələ gətirdiyi dairəvi sıldırım yamaclı massivin ən yüksək nöqtəsidir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş  seqmentində, eyniadlı əyilmənin şimal-şərq qanadında müşahidə edilən Tivi-Yarpaqlı antiklinalının maqmatık kütlə ilə yarılmış şimal-qərb periklinal hissəsində yerləşir.  Cənub-qərb yamacında şimal-qərb istiqamətli fay qırılması izlənilir.

Həmçinin bax:
-------------

* Dərəşam dağı
* Xaşlıdağ
* Quşqayası
* Qoşundaş dağı
* Alçalıdağ
* Ziyarəttəpə dağı

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 596. ISBN 5-8066-1468-9.
**Taxtacan tıs-tısı** (*lat.* Acantholimon takhtajanii) — plumbaqokimilər fəsiləsinin tıs-tıs cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqaz, Şimal-Qərbi Asiya, Türkiyənin Ərzurum əyaləti, Şimal-Şərqi Anadoluda təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Sıx, yarımkürəşəkilli yastığa malik, diametri 15-40 sm olan alçaq koldur. Budaqları sıx yerləşmişdir. Sərt yarpaqları 1-2 (1,5-2,5) mm enində, 1-3 (1,5-4) sm uzunluqda olub, bozumtul-yaşıl rəngli, çılpaq, yastılaşmış üç hissəli və xətvari şəkillidir. Çiçək qrupu 8-15 sm uzunluqda olub, oxu demək olar ki, düz və ya bir qədər əyilmişdir. Çiçəkaltlıqları qırmızımtıl və çılpaqdır. Xarici çiçəkaltlıqları yumurtavari, itiuclu, ensiz haşiyəli olub, daxili çiçəkaltlıqların (1/2) 2/3-3/4 hissəsinə bərabərdir. Daxili çiçəkaltlıqları bir-birinə bərabərdir. Kasacığı qıfvari, büküyü ağ və qırmızı damarlıdır. Tacı parlaq çəhrayıdır. İyun-iyul ayında çiçəkləyir, avqustda toxumları yetişir.

Ekologiyası
-----------

Kserofitdir. Növə aşağı və orta dağlıq qurşaqlarda 800-1800 (1200-2400) m hündürlükdə, dağ bozqırlarında və friqanoid bitkiliyində rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-nın Ordubad rayonunda, Dırnıs, Kələki kəndlərində, daşlı yamaclarda və seyrək ərazilərdə yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Bol çiçəkləməsinə və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına, çox əlvan, parlaq, qırmızımtıl, çəhrayı və ağ rəngdə olmasına görə dekorativ bitki kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15561773
* EoL: 5210375
* GBIF: 3810758
* iNaturalist: 437248
* IPNI: 958384-1
* IUCN: 199886
* Plant List: kew-2629116
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:958384-1
* Tropicos: 100285831
* WFO: wfo-0000526508

 |
**Əliyar İsmayılov** — Rusiyalı futbolçu

Həyatı
------

10 yaşında ikən Kaspiysk şəhərindəki uşaq-gənclər futbol məktəbində Anatoli Kiryanovun rəhbərliyi ilə futbolda ilk addımlarını atıb. 1993-cü ildə "Kaspi" (Kaspiysk, Rusiya, 2-ci liqa) komandasında oynayıb. 1994-cü ildə "Arqo" (Kaspiysk, 2-ci liqa), 1995-97-ci illərdə "Anji" (Mahaçqala, 2-ci və 1-ci dəstələr, Rusiya) komandalarında çıxış edib. 1998-ci ildə Mineralnıe Vodı şəhərinin "Lokomotiv-Taym" (Rusiya, 2-ci liqa) klubunun şərəfini qoruyub. 1998-99-cu il mövsümündə "Turan"da oynayıb (1 oyun). 1999-2000-ci il mövsümündə "Qarabağ"ın heyətində 13 dəfə meydana çıxıb və 2 qol vurub. 2000-2001-ci il mövsümündə yenidən "Turan"a dönüb və 9 oyunda 1 dəfə fərqlənib. Sonrakı 5 ildə Mahaçqala "Dinamo"sunun formasını geyinib. 2005-2006 mövsümünün 2-ci dövrəsindən İnter Bakı klubunda çıxış edib. 2010-cu ilin yanvarında İnter Bakı klubunu tərk edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Aliyar Ismailov // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  "Əlyar İsmayılov "İnter"dən getdi". 2020-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-07.
**Tomas Ettvud** (*ing.* Thomas Attwood; 6 oktyabr 1783, Heylsoven[d], Uest-Midlends[d] – 6 mart 1856, Böyük Malvern[d], Vusterşir[d]) — ingilis iqtisadçı və siyasətçi.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Tomas Etttvud 6 oktyabr 1783-cü ildə İngiltərənin Halesouen şəhərində dünyaya gəlmişdir. Əvvəlcə Halesouen Dil Məktəbinə getmiş, ardınca isə təhsilini Vulverhempton Dil Məktəbində davam ettirmişdir. 12 may 1806-cı ildə Elizabet Karles ilə ailə qurmuşdur.

Əmək fəaliyyətinə 1800-cü ildə atasının Birminhemdəki bankında başlamışdır. 1830-cu ildə Birminhem Siyasi İttifaqını yaratmışdır. Sözügedən siyasi təşkilat, Biminhem və ətrafında aktiv siyasi kampaniyalar apararaq, "İslahat Aktı"nın qəbul edilməsi istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərmişdir. 1832-ci ildə "İslahat Aktı"nın qəbuluna müyəssər olmuş və aktın ehtiva etdiyi seçki maddəsindən yararlanaraq Birminhemdən parlamentə seçilmişdir.

1856-cı ildə Malvern, Uorçesterşirdə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Thomas Attwood // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-30.
4. 1 2  "en.wiki.Thomas Attwood". 2022-07-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-30.
5. ↑  "parliament.co.uk". 2021-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-30.
**Bərabərpulcuqlu ağ şam** (*lat.* Abies homolepis) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin ağ şam cinsinə aid bitki növü.

Yaponiyada dəniz səviyyəsindən 800-2000 m hündürlükdə, dağlarda təbii halda bitir. Qərbi Avropada 1854-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Qafqazın Qara dəniz sahillərində 1897-ci ildən Adlerdə, Suxumidə, Batumidə və s. məlumdur.

Hündürlüyü 40 m-ə, kəsiyində diametri 1,5 m-ə çatan, enli-piramida çətirli, qalın, horizontal budaqları olan ağacdır. Ağacın cavan hissələrində qabığı boz, gövdənin qoca hissələrində isə tünd-qonur rənglidir, şırımlıdır, dərin yarıqlıdır. Cavan zoğları açıq-sarı, çılpaq, xırda buğumlu, parlaqdır. Tumurcuqları yumru-oval və ya təxminən şarşəkilli, açıq rənglidir, çox qətranlıdır. İynəyarpaqları möhkəm, daraqvarıdır, coddur, üst tərəfdən parlaq, açıqyaşıl, alt tərəfdən kəskin mavi-ağ rənglidir, məsaməli zolaqlıdır, ucu yumrudur. Uzunluğu 3 sm, eni 2 mm-ə çatır, kəsiyində təxminən ovaldır. Qozaların uzunluğu 9 sm-ə, qalınlığı 3,5 sm-ə qədər olub, yetişməzdən əvvəl bənövşəyi, sonradan qırmızı-qonur rəngli olur. Kənar pulcuqları toxum pulcuqlarından iki dəfə qısadır və üstə çıxmır. Toxumları tündqonurdur və qanadı toxum uzunluğunda olur. Bərabərpulcuqlu ağ şam dekorativ görünüşlüdür, soyuğa davamlıdır. Azərbaycanda, Lənkəranda, Abşeronda mədəni salınan yollarda, park və bağlarda rast gəlinir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1166864
* Wikispecies: Abies homolepis
* BioLib: 2364
* EoL: 1061729
* EPPO: ABIHO
* EUNIS: 150635
* GBIF: 2685663
* GRIN: 669
* iNaturalist: 136321
* IPNI: 261546-1
* IRMNG: 10220432
* ITIS: 564982
* IUCN: 42288
* MoBotPF: 285027
* NBN: NBNSYS0000042041
* NCBI: 78261
* NZOR: ece2aedd-d361-44e4-b97e-91c45400a0df
* PfaF: Abies homolepis
* PPE: abies-homolepis
* Plant List: kew-2609902
* PLANTS: ABHO
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:261546-1
* Tropicos: 24900657
* WCSP: 381829
* WFO: wfo-0000511207

 |
**Bənəniyar** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Bənəniyar kəndi Əbrəqunus kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Bənəniyar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Toponimiyası
------------

Əlincə çayının (Arazın qolu) sağ sahilində, Zəngəzur silsiləsinin yamacındadır. Bəzi ədəbiyyatlarda Bənəniyar, Bənənigar kimi qeydə alınmışdır. Oykonim *bənən* (bələn) və *yar* (yarğan, dərə) komponentlərindən ibarət olub, "dağ boynunda yarğan, dağ aşırımında çuxur yer" mənalarını bildirir. Kəndin coğrafi mövqeyi oykonimin ifadə etdiyi mənaya uyğundur.

İqtisadiyyatı
-------------

Bənəniyar rayonun ən iri yaşayış məntəqələrindən biridir. Kənd təsərrüfatı işləri əhalinin əsas məşğuliyyətlərindən biridir.

Burada Muxtar Respublikanın ən iri su anbarlarından biri, Bənəniyar su anbarı (17 mln. m³), yerləşir.

Əhalisi
-------

Əhalisi 3385 nəfərdir.

### Tanınmışları

* Akif Əliyev — kimya elmləri doktoru.
* Əliəddin Abbasov — Azərbaycan alimi.
* İbrahim Məmmədov — аktyоr, Аzərbycan Rеspublikаsının хаlq аrtisti.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan Muxtar Respublikası şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-29.
2. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,304 səh
3. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

| ⛭Culfa rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Culfa |  |
| Kəndlər | Bənəniyar • Boyəhməd • Camaldın • Dizə • Əbrəqunus • Əlincə • Ərəfsə • Ərəzin • Gal • Göydərə • Gülüstan • Xanəgah • Xoşkeşin • Kırna • Qazançı • Qızılca • Ləkətağ • Milax • Saltaq • Şurud • Teyvaz • Yaycı |
**Tapdıq Əliyev** — alim, Texnika elmləri doktoru (1991), professor (1992), Rusiya Su Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının muxbir üzvü (1992), Beynəlxalq Ekolokiya Akademiyasının müxbir üzvü (1993), Alekseyevski adına elmi-tədqiqat su təsərrüfatı institutunun hidrotexnika tikinti şöbəsinin rəisi, Rusiya Federasiyası Su Layihə İnstitutunun baş direktorunun müavini

Həyatı
------

Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir (1970). 1970-1973-cü illərdə Azərbaycan Su Problemləri İnstitutunda kiçik elmi işçi olmuşdur. Moskvada Kostyakov adına Ümumittifaq Elmi–Tədqiqat Hidrotexnika və Meliorasiya İnstitutunun aspiranturasında oxumuş (1974-1977), 1978-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1991-ci ildə "Əlaqəli və əlaqəsiz qruntlarda kanalların hidrodinamiki dayanıqlılığı'" mövzusunda doktorluq dissertasiyası mudafiə etmişdir. 1979--1993-cü illərdə Alekseyevski adına elmi–tədqiqat Su Təsərrüfatı İnstitutunda hidrotexniki tikinti şöbəsinin rəisi işləmişdir. 1993-cü ildən Rusiya Federasiyası Su Layihə İnstitutunun baş direktorunun müavinidir. Eyni zamanda Moskva Kommunal Təsərrufat və Tikinti İnstitutunda şəhər tikintisi kafedrasının professorudur.

Rusiya və xarici ölkələrdə 200-dən artıq elmi əsəri çap olunmuşdur. On monoqrafiyanın müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 20–dən artıq elmlər namizədi və doktoru hazırlanmışdır.

Mənbə
-----

İstinadlar
----------
"***GameTrailers***" (qısaca "***GT***") — ABŞ videooyun veb saytı. Saytda videooyunların videoları və treyleri, sinematik videolar, önizləmələr, resenziyalar, istehsalçılarla müsahibələr, geympley videoları və s. yer alır. Sayt istifadəçilərinə qeydiyyat tələb olunmayan bütün video məzmunlara tam pulsuz giriş təmin edilir. Eyni zamanda, video materialları əksər hallarda həm onlayn izləmək, həm də istifadəçinin öz kompüterində endirmək funksiyası mövcuddur.

İstifadəçilər "*GameTrailers*" veb saytına video yükləyə, bloqlar yarada və forumlarda iştirak edə bilərlər. Onlar həmçinin, videooyunlara və ya digər maraqlara əsaslanan icmalar yarada bilərlər. Bu icmalar özəl qapalı forumlara çıxışı var. "*GameTrailers*" veb saytının öz valyutası var. Əvvəllər bu valyuta "GTD" adlanırdı, lakin sonradan "GTP" olaraq dəyişdirilmişdir.

Tarixi
------

"*GameTrailers*" saytı 2003-cü ildə Ceff Qrots və Brandon Cons tərəfindən təsis edilmişdir. Con Slaşer və onun "Hornet Animation" şirkəti saytın işə salınmasına sərmayə qoymuş, beləliklə Slaşer "*GameTrailers*"in baş direktoru olmuşdur. Sayt 2005-ci ilin noyabrında "MTV Networks" tərəfindən açıqlanmayan bir məbləğə satın alınmışdır.

21 avqust 2007-ci ildə "MTV Networks" əyləncə bölməsini yenidən strukturlaşdırmış, "*Ifilm.com*" və "*SpikeTV.com*"u "*Spike.com*"da birləşdirmişdir. Bundan başqa, yeni qurum "*GameTrailers*" və "*Xfire*" ilə birlikdə "*Spike Digital Entertainment*"də qruplaşdırılmışdır.

Cef Keyli tərəfindən idarə olunan "GameOne" 25 yanvar 2008-ci ildə "Gametrailers TV" ilə əvəz olunmuşdur.

9 fevral 2016-cı ildə "*GameTrailers*" öz "Twitter" hesabında saytın bağlandığını bildirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
2. ↑  "MTV Networks Acquires GameTrailers.com". Prnewswire.com. 2012-03-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-12-12.
3. ↑  *Aileen Budow.* "MTVN ENTERTAINMENT GROUP PROMOTES BRAD WINTERS TO GENERAL MANAGER OF GAMETRAILERS.COM Winters Takes Over Day-to-Day Operations Of GameTrailers" (ingilis). GameTrailers. 2012-03-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-02-15.
4. ↑  "GTTV Premiere - Tune In". Gametrailers.com. 2012-03-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-12-12.
5. ↑  "GameTrailers on Twitter: "After 13 years, GameTrailers is closing down today. Thank you for your continued support over the years. It has been an adventure."". 2017-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-10.

Xarici keçidlər
---------------

* GameTrailers
**Don atı** — XVIII-XIX əsrlərdə Don kazakları tərəfindən yaradılmış minik-qoşqu atı.

Tarixi
------

Don atının əsasını keçmiş cənub köçəri tayfaların (Noqay, Kalmık və s.) atları təşkil edir. XVIII əsrdən başlayaraq bu yerli kiçik boylu (143 sm.) lakin, çox möhkəm və davamlı atlar, şərq at cinsləri – Qarabağ, İran, Ərəb və Türkmən atları ilə yaxşılaşdırılmış, ilxı şəraitində bəslınmə və uzaq yürüşlərdə istifadə edilmə nəticəsində yüksək keyfiyyətli şcins kimi inkişaf etmişdir.

Xüsusiyyəti
-----------

Don atında yayılan qızılı – kürən rəng Qarabağ atının təsiri nəticəsidir. Donun geniş otlaqları, süvari atına olan böyük tələbat və Don atının davamlılığı cinsin təkmilləşdirilməsində böyük rol oynamışdır.

Don atı iri boylu kütləli, bir qədər uzunsov bədən quruluşlu, enli, dərin gövdəli, quru və möhkəm ayaqlıdır. Əsas ölçüləri 156,5 – 159,9 – 186,7 - 190,7 sm-dir.

Don atı universal məhsuldar atdır yaxĢı minik atı olmaqla, yüngül qoşquda da əlverişlidir. Cıdırlarda üç yaşlıların rekord sürəti 1600 metrə 1 dəq. 49 san. (Bayron), 2400 metrə isə 2 dəq. 47,4 saniyədir. Don atı uzaq məsafəli yürüşlərdə çox davamlı və işlək atdır.
**"Bulgaria Air"** (bolq. България Ер, *ing.* Bulgaria Air) — Bolqarıstan dövlətinə aid olan aviaşirkət. Aviaşirkət Sofiya Beynəlxalq hava limanında bazalanmışdır. Şirkət Himimport Inc sahibidir. 2008-ci ildə şirkət 118 543 sərnişin daşımışdır. Dövriyyəsi 434 mln lev, ümumi gəliri isə 470 000 lev təşkil etmişdir.

"Bulgaria Air" Bolqarıstan bazarında əsas hava daşıyıcısı hesab edilir. Ölkənin milli aviadaşıyıcısıdır. Şirkətin aviaparkında 17 təyyarə vardır ki, onlarda dünyanın 19 ölkəsinin 27 şəhərinə uçuşlar təşkil edir. Bulgaria Air 20 noyabr 2008-ci ildə beynəlxalq hava nəqliyyatı assosasiyasının üzvüdür.

Tarixi
------

Aviaşirkət Bolqarıstan Nəqliyyat və Kommunikasiya Nazirliyinin 2002-ci il noyabr ayında verdiyi qərarla təsis edilmişdir. Şirkətin sələfi bundan bir qədər öncə müflis olmuş Balkan Aviaşirkəti olmuşdur. İlk uçuş 4 dekabr 2002-ci ildə baş tutmuşdur. Şirkətin adı və emblemi keçirilən müsabiqə nəticəsində müəyyən edilmişdir.

Aviaşirkətin ilkin ümumi kapitalı 30 160 000 Lev təşkil etmişdir. Bu kapital 30 160 səhmə bölünmüşdür. Dövlət 2006-cı ildə 30 159 səhmi 13 mln levə satmalı olmuşdur. Bu isə onun səhmlərinin 4 ilə 47 % azalmasına səbəb olmuşdur. Şirkətin yenilənməsi müsaniqəsində yerli şirkətlər qalib qəlir. Onlar arasında ən irisi "Xemus Air" idi. Onun əsas rəqibi isə italyan şirkəti olan Air One olmuşdur. Xemus Air şirkəti 6,6 mln avroya satın almışdır. Üstəlik şirkətə gələcək beş il ərzində 86 mln avro investisiya qoymağı üxərinə hötürür. Plan olaraq 15 yeni təyyarənin alınması bildirilmişdir. Bununla da uçuş xətlərinin genişləndirilməsi mümkün olacaqdır.

Boeing 737-500
Boeing 737-300
"Xemus Air" və "Bulgaria Air" birgə Sofiya-Berlin istiqamətində birgə uçuşlar gerçəkləşdirəcəklər. Bu anlaşmanın gələcəkdə imzalanması gözlənilir.

*Bulgaria Air* ortaqları: KLM, Air France, Brussels Airlines, Czech Airlines, El Al, LOT Polish Airlines, Malev Hungarian Airlines, Virgin Atlantic, Austrian Airlines, Alitalia, Air One və Aeroflot.

Hava donanma
------------

*Bulgaria Air* aid donanma aşağıdakı təyyarələrdən ibarətdir (2010 il):

* 4 Boeing 737–300
* 3 Airbus A319–100
* 3 Airbus A320
* 8 Bae-146 200/300
* 1 Avro RJ70
* 2 ATR-42–300
* 4 Embraer E190

Mənbə
-----

* Rəsmi sayt

İstinadlar
----------

1. ↑  "Air.bg". 2008-06-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-08.
2. ↑  "Правителството одобри Балкан Хемус груп за купувач на България Ер". Investor.bg. 2006. 2012-03-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 iyul  2008.
3. ↑  Sofia Echo Arxivləşdirilib 2016-08-08 at the Wayback Machine (bol.)
4. ↑  "Sofia Echo". 2016-08-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-08.
5. ↑  CH-Aviation Arxivləşdirilib 2007-09-30 at the Wayback Machine 13 dekabr 2006
**Eduard** (*ing.* Eadweard, Edward the Martyr 962, Uesseks, İngiltərə - 18 mart 978) — İngiltərə kralı.
Sülhsevər Edqarın birinci həyat yoldaşı Etelfledadan olan oğlu. Pravoslav, Katolik və Anqlikan kilsələrində müqəddəs kimi yad edilir. 975-ci ildə Kinqstonda kral elan edilmişdir.

Ölümü
-----

18 mart 978-ci ildə (və ya 979) kral Dorsetşirdə yerləşən Korf qalasına dəvət olunur. Burada onu şahzadə Etelred və anası, Sülhsevər Edqarın ikinci həyat yoldaşı Elfreda gözləyirdilər. Elfredanın qulluqçuları Eduardı dairəyə alaraq əllərini birləşdirdilər və qulluqçuların biri xəncərlə Eduardın sinəsinə zərbə endirdi. Nəticədə Eduard atdan yıxılsa da, ayağı üzəngiyə ilişir. At isə qaçaraq qaladan uzaqlaşır və meşəyə tərəf gedir. Yoldan keçənlər kralın yarımdiri bədəninin atın arxasından sallanaraq yerə çırpılmasını görürlər. Kralın müşayiətçiləri nəhayət atı saxlayırlar, amma Eduard artıq ölmüşdü.

Xarici keçidlər
---------------

* Anqlo-Sakson tarixçəsi
* K. Rıjov, "Dünyanın bütün monarxları", Qərbi Avropa.

Həmçinin bax
------------

* Britaniya monarxlarının siyahısı

| ⛭Uesseks kralları |
| --- |
| Hökmdarları | Eqbert  • Etelvulf  • Etelbald  • Etelbert  • Etelred  • Böyük Alfred  • Böyük Eduard  • Elfward  • Athelstan  • I Edmund  • Edred  • Edviq  • Edqar (İngiltərə kralı)  • Cəfakeş Eduard  • Tədarüksüz Ethelred  • Dəmirböyürlü Edmund |
**Toma Feodosyeviç Çorba** ( mold. *Toma Ciorbă*; 15 yanvar 1864, Kişinyov, Bessarabiya quberniyası[d] – 30 dekabr 1936) — Bessarabiya həkimi, ictimai səhiyyə təşkilatçısı və ictimai xadim.

Bioqrafiya
----------

Toma (*Foma Feodosyeviç*) Çorba 1864-cü ildə Kişinyov şəhərində anadan olub. Kişinyov kişi gimnaziyasında təhsil almışdır. 1893-1896-cı illərdə Kişinyovda sanitariya həkimi vəzifəsində işləmiş, 1893-1903-cü illərdə isə rayon xəstəxanasının psixiatriya şöbəsində çalışmışdır. 1896-cı ildə bir yoluxucu xəstəliklər xəstəxanasını qurdu, burada 1932-ci ilə qədər baş həkimi vəzifəsini icra etdi. Çorba, 1896-1935-ci illərdə təsis etdiyi xəstəxananın binasında yaşayırdı. 1903-cü ildə Kişinyov talanından sonra sanitariya doktoru M. Frenkel ilə birlikdə şəhərin yəhudi qəbiristanlığında öldürülənlərin cəsədlərini və şəhərin yəhudi xəstəxanasında yaralananları yoxladı və sənədləşdirdi .

Rus-Yapon müharibəsinin başlanmasından sonra, Qırmızı Xaçın yerli şöbəsinin üzvləri tərəfindən qərara alındı ki, Çorba bir il yarım işlədiyi Uzaq Şərqdə bərpa olunan Bessarabiya hərbi qospitalını idarə etsin.

Toma Çorba Bessarabiya şəhərində məcburi olaraq təbii çiçəyə qarşı peyvənd və difteriyaya qarşı isə seroterapiya tətbiq etdi.

Çorba, Kişinyovun sanitar vəziyyətinə dair, başçılıq etdiyi xəstəxanasının infeksiya və psixiatriya şöbəsinin fəaliyyəti haqqında bir sıra işlərin müəllifidir. 1932-ci ildə xəstəxana direktoru kimi təqaüdə çıxdı. 1936-cı ildə vəfat etmişdir. O, Kişinyov şəhərindəki Mərkəzi (erməni) qəbiristanlığında dəfn edildi. 1964-cü ildə Kişinyov şəhərindəki köhnə Qospitalnaya küçəsinə Toma Çorbanın adı verildi. 

Kişinyov Respublika İnfeksion Klinik Xəstəxanasını Toma Feodosyeviç Çorbanın adını daşıyır, önündə isə 1965-ci ildə Toma Çorba xatirəsinə həsr olunmuş bir bəyaz xatirə lövhəsi quraşdırılıb. (memar I. Qritsenko)

İstinadlar
----------

1. ↑  Тома Феодосьевич Чорба (1864-1936)[*ölü keçid*]
2. ↑  "Чорба, Тома Феодосьевич - Словари и энциклопедии на Академике". 2019-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-30.
3. ↑  "Тома Чорба | Блог молдавского капиталиста". 2019-05-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-30.
4. ↑  "Clinica Universitara Stomatologica, Str. Toma Ciorba, 42 - Kompass". 2019-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-30.
5. ↑  Тома Чорбэ (1864-1936) – выдающийся бессарабский врач-гуманист (115 лет со дня рождения)

Xarici keçidlər
---------------

* ИСТОРИЧЕСКАЯ СПРАВКА: ЛЕГЕНДАРНАЯ БОЛЬНИЦА ТОМА ЧОРБА
**Vladimir Qazzayev** (25 mart (6 aprel) 1895, Kornis[d], Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti – 1962, Sxinval) — Cənubi Osetiya, Sovet yazıçısı, tərcüməçi və ictimai xadim. Tsxinvali Tibb Məktəbinin uzun müddət direktoru olmuş şəxs. Əsərlərini Jermug təxəllüsü ilə yazmışdır.

Bioqrafiyası
------------

25 mart 1895 -ci ildə Tiflis əyalətinin Kornis kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1903-cü ildən yerli kənd kilsə məktəbində oxuyur. İbtidai təhsil aldıqdan sonra Qori şəhərindəki gimnaziyaya girdi. Orta təhsilini aldıqdan sonra 1914 -cü ildə Moskva Tibb İnstitutuna daxil olur və 1917-ci ildə oranı bitirir. Vətəndaş müharibəsi zamanı Xarkov yaxınlığındakı partizan dəstəsində döyüşür. 1918-ci ildə vətəninə qayıdır və burada Cənubi Osetiya Milli Şurasının üzvü seçilir. Gürcüstan ərazisində baş verən inqilabi hadisələrdə bilavasitə iştirak etmişdir. 1920-ci ildən Cənubi Osetiya İnqilab Komitəsinin üzvü olur. 1920-ci ildə Bakıda keçirilən Şərq Xalqlarının I Qurultayında nümayəndə seçilir. Gürcüstanda hakimiyyət Menşeviklərə keçdikdən sonra Vladiqafqaza köçür və burada xüsusi komitənin üzvü olaraq Cənubi Osetiyadan qaçqınların qəbulu ilə məşğul olur. 1923-cü ildə Tsxinvaliyə qayıdır və yerli mətbəədə müdir işləməyə başlayır.

1927-ci ildən hökumət səhiyyə orqanlarında çalışır. Böyük Vətən müharibəsi başladıqdan sonra Qırmızı Ordu sıralarına çağırılır və mayor rütbəsi ilə alayın baş həkimi olaraq xidmət edir. 1946-cı ildə tərxis edildikdən sonra Tsxinvaliyə qayıdır və Stalin Tibb Məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışır.

1924-cü ildən ədəbi fəaliyyətlə məşğul olmağa başlayır. oset. «Уæйгуыты къæдзæх» (Nəhənglər dağı), oset. «Пехуымпар» (peyğəmbər), oset. «Фæдзæхст» (Vəsiyyət) hekayələrini yazır. Ölümündən sonra hekayələr toplusu 1965 -ci ildə Tsxinvalidə nəşr olunur. Nikolay Qoqol ("Palto" və "Taras Bulba" hekayələri), Cek London ("Həyat eşqi" hekayəsi), Mixail Lermontov ("İqor alayı haqqında söz"), Maksim Qorki ("Ana", "Makar Çudra", "Şahin mahnısı", "Petrel") digər rus və xarici ədəbiyyat əsərlərini osetin dilinə tərcümə edir.. Nart dastanı ilə bağlı bir neçə elmi əsər yazır.

1934-cü ilin mayında Sovet Yazıçılar Birliyinin Osetiya şöbəsi qurulan Osetiya yazıçılarının toplantısında iştirak edir.

1962-ci ildə Tsxinvalidə dünyasını dəyişir.

Ədəbiyyat
---------

* Владимир Газзаев/ Писатели Советской Осетии, стр. 170—171, Сталинир, 1957
* Бибоева И. Г. Казиты М. Р. Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 124—125, ISBN 978-5-7534-1499-01

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qazzayevlər". 2021-10-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-07.
2. ↑  "Осетинская интеллигенция". 2017-02-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-17.
3. ↑  "В мае 1934 года в Москве прошло организационное собрание по созданию отделения осетинских писателей в составе Союза писателей СССР". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-17.
**Cəbəlpur** — Hindistanın mərkəzi hissəsində, Madhya-Pradeş ştatında şəhər.

Əhalisi
-------

Əhalisi 1,05 mln. (2011; aqlomerasiyada 1,27 mln) nəfərdir.

Coğrafiyası
-----------

Narmada çayı vadisində yerləşir. İri nəqliyyat qovşağıdır.

Tarixi
------

9–10-cu əsrlərdə Tripura racəliyinin paytaxtı olmuşdur. 1781-ci ildən Cəbəlpurda marathaların mənzil-qərargahı, 1818-ci ildən Britaniyanın hərbi bazası, Sauqor və Narmada ərazilərindəki Britaniya canişininin mənzil-qərargahı yerləşirdi.

Memarlığı
---------

1864-cü ildə şəhər statusunu almışdır. Rani Durqavati Universiteti (1836-cı ildə tarix kolleci kimi əsası qoyulmuş, 1957-ci ildən universitetdir; 1983-cü ildən indiki adını daşıyır), C.Nehru adına kənd təsərrüfatı universiteti (1964), mühəndislik, tibb, hüquq və s. kollecləri var. Ştatın Ali məhkəməsi, Tropik meşə ETİ burada yerləşir.

Sənayesi
--------

Cəbəlpur sənaye-ticarət mərkəzidir. Döyüş sursatları (4 fabrik) istehsal olunur. Maşınqayırma (yük avtomobilləri, elektrotexnika məmulatları, telekommunikasiya avadanlığı və s.) və metal emalı inkişaf etmişdir; kimya (o cümlədən texniki rezin məmulatları), sement, şüşə, pambıq parça sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir; saxsı, tikiş məmulatları və s. istehsal olunur. Oduncaq ticarəti aparılır. Kənd təsərrüfatı xammalı (buğda, çəltik, darı, manqo) emal edilir. Cəbəlpur yaxınlığında, şəhəri əhatə edən çox saylı təpələrin birində Madan-Mahal (12-ci əsr) qədim qond qəsri yerləşir. Şəhərətrafı mərmər dərələri və Bhedaqhat şəlaləsi var. Yaxınlığında boksit çıxarılır.

Şəkillər
--------

* Narray döyüşünə hazırlıq Rani DurqavatiNarray döyüşünə hazırlıq Rani Durqavati
* Cəbəlpur aeroportuCəbəlpur aeroportu
* Dəmiryol stansiyasıDəmiryol stansiyası
* Cəbəlpurda WDP4B 40042Cəbəlpurda WDP4B 40042
* Cəbəlpurda kanatCəbəlpurda kanat
* Cəbəlpur Hanumantal gölündən görünüşüCəbəlpur Hanumantal gölündən görünüşü

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  **Cəbəlpur**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 232-233. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Cəbəlpur rəsmi internet səhifəsi Arxivləşdirilib 2010-03-06 at the Wayback Machine
* Yerli axtarış Arxivləşdirilib 2017-06-13 at the Wayback Machine
* Cəbəlpur rəhbərliyi Arxivləşdirilib 2017-07-08 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Cammu
* Caypur