recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
1938-ci ildə istehsal olunmuş "ДШК" pulemyotu.
**Pulemyot** — yerdə, suda və havadakı hədəfləri gülləyə tutmaq üçün dayaqlı avtomat atıcılıq silahı. Patronlar pulemyota patron mağazasından (qutusundan) və ya xüsusi lent vasitəsilə verilir. Pulemyotdan fasiləsiz, qısa (10 atəşədək), uzun (30 atəşədək) növbələrlə, bəzilərindən isə tək-tək atəş açmaq olur. Atəş sürəti normal (dəqiqədə 600—800 atəş) və yüksək (dəqiqədə 3 min və daha cox atış) olan pulemyotlar mövcuddur. Pulemyotlar mexaniki, optik və s. nişangahlarla təchiz edilir. Lüləsi adətən, hava ilə soyudulur. Kalibrinə görə kiçikçaplı (6,5 mm-dək), ortaçaölı (6,5—9 mm), iriçaplı (9—14,5 mm), quruluşuna və taktiki istifadəsinə görə əl pulemyotu, dəzgahlı pulemyot, habelə zenit, tank, aviasiya pulemyotu növlərinə ayrılır. İlk pulemyotu 1883-cü ildə H. S. Maksim ixtira etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Пулемјот // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VIII ҹилд: Прадо—Спринт. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1984. С. 45.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Pulemyot ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Discover Military Machine Guns
* "From Gatling to Browning" Arxivləşdirilib 2016-04-04 at the Wayback Machine—September 1945 article in *Popular Science*
* "How Machine Guns Work" – HowStuffWorks article on the operation of Machine Guns, animated diagrams are included
* The REME Museum of Technology – machine guns
* Vickers machine gun site

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Treccani |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX525007 · BNF: 11973245j · GND: 4169007-2 · LCCN: sh85079323 · LNB: 000115486 · NDL: 01176754 · NKC: ph122005 |

 |
**Paramaribo** (nid. Paramaribo) — Surinamın paytaxtı, ən böyük şəhəri və portu. 2002-ci ildən şəhərin tarixi mərkəzi Ümumdünya sərvəti elan edilib.

Coğrafi şəraiti
---------------

Paramaribo Surinam çayının sahilində, onun Atlantik okeana tökülən yerin 20 kilometrliyində yerləşir. İqlimi subkontinentaldır, ilboyu temperaturu +23 — +31 arası dəyişir. İlin 200 günü yağışlıdır, yağış mövsümü aprel ayından iyul ayına qədər davam edir.

Əhalisi, dil və din
-------------------

Paramaribonun əhalisi 250 min nəfərdir, təbii artım latın Amerikası üzrə ən aşağı göstəricidir. Şəhər əhalisi XIX əsrdə bura gəlmiş hindlilər (33 %), kreollar (30 %), indoneziyalılar (15 %), zəncilər (10 %), hindular (2 %), çinlilər (2 %), avropalılardır (1 %). Rəsmi dil holland dilidr, ancaq əhalinin çoxu sranan-tonqo (və ya neqro-inqliş) — dəyişilmiş ingilis dili dialektində danışır. Əhali arasında induizm, xristianlıq, islam, iudaizm və konfusianizm geniş yayılıb.

Tarixi inkişafı
---------------

Paramaribo 1640-cı ildə fransızlar tərəfindən salınıb. Şəhərin adı tupi-quarani dilində "böyük suyun sakinləri" deməkdir. 1667-ci ildə şəhər bütün Sutinam ərazisi ilə birlikdə Niderland və Böyük Britaniya arasında müqaviləyə əsasən Niderlandın hakimiyyətinə keçir. Ərazi Şimali Amerikadakı Nyu-York ərazisi əvəzinə verilmişdi. 1954-cü ildən Niderland Krallığı tərkibində muxtar dövlıətin inzibati mərkəzidir. 1975-ci ildən müstəqil Surinam Respublikası elan edilmişdir.

Mədəni əhəmiyyəti
-----------------

Paytaxtda 1968-ci ildə təsis edilmiş yeganə universitet yerləşir, şəhərdə milli muzey də vardır.

Mədəni sərvəri
--------------

* Keyzerstrart məscədi

İdman
-----

### İdman qurğuları

* Franklin Essed stadionu
* Andre Kampervin stadionu

Mənbə
-----

* Paramaribonun xəritəsi
* berclo.net
* www.galenfrysinger.com

| ⛭Surinamda yerləşən UNESCO-nun Ümumdünya irsi |
| --- |
|  | Mərkəzi Surinamın təbiət qoruğu  • Paramaribo |  |

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
**Fyokla İqnatevna Bezzubova** (1880—1966) — erzyan əsilli xalq hekayəçisi.

27 sentyabr 1880-ci ildə Od Murza kəndində (hazır ki — Yeni Turdaki kəndi, Koçkurovski rayonu, Mordoviya) anadan olmuşdur. Milliyyətcə erzyan idi.

Fyokla Bezzubova böyük bir kəndli ailəsində böyümüşdür. Bu səbəbdən məktəb təhsili almamışdır. Çünki uşaqlığı evdə və sahədəki valideynlərə kömək etməkdə keçmişdir. Mahnılara olan məhəbbəti nənəsi Evdokia İvanovna Zverkova aşılamışdır.

Fyokla Bezzubova 1901-ci ildə İlya Konstantinoviç Bessubova ilə ailə həyatı qurmuşdur. Həyat yoldaşı qonşu Semiley kəndindəndir. 1902-ci ildə onların Qriqori adlı oğlu doğulur. Ancaq uşaq altı aylığında vəfat edir. 1905-ci ildə onların ikinci oğlu Qeorqi, 1914-ci ildə isə üçüncü övladları Vasili doğulur.
Birinci Dünya müharibəsi zamanı Fyokla Bezzubovanın əri cəbhəyə yollanır. 1918-ci ildə həyat yoldaşı cəbhədən geri qayıtdıqdan sonra əri və uşaqları ilə birlikdə Sibirdə xoşbəxtlik axtarmaq üçün yollanır. Lakin əkinçilik işləri onların aclıqdan xilas olmalarına imkan vermir. Bu səbəbdən tezliklə Semiliyə qayıdırlar. 1923-ci ildə Bezzubovnın bir Lbov adlı qızı doğulur. 1930-cu ildən Fyokla Bezzubova N. K. Krupskaya adına kolxozda işləməyə başlayır. Bezzubovanın hekayə demək istedadı Mordoviya Milli Araşdırma İnstitutunun 1936-cı il ekpedisiyasının iştirakçıları tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Ekspedisiyanın üzvləri folklor əsərlərini, o cümlədən öz nağılları qeyd etdilər. O vaxtdan etibarən onun dedikləri qəzet və jurnallarda çap olunmağa başladı. 1939-cu ildə Fyokla Bezzubova Saranska köçür. Eyni ildə, "Narodnoy Morot" (Xalq mahnıları) adlı əsər kolleksiyası nəşr olunmuşdur. 1947-ci ildə Ribkin seçki dairəsindən Mordoviya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Ali Sovetinə deputat seçilir.
Fyokla Bezzubova 12 may 1966-cı ildə Saranskda dünyasını dəyişmişdir.

Mükafatlar və adlar
-------------------

* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (31.01.1939)
* "Şərəf nişanı" ordeni (1950)
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı (1947)

Fyokla Bezzubova 1938-ci ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur.

1940-cı ildə 60 illiyi münasibəti ilə ona Mordoviya Mustar Sovet Sosialist Xalq müğənnisi adı verilmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Всё о Мордовии: Энциклопедический справочник / сост. Н. С. Крутов, Е. М. Голубчик, С. С. Маркова. — Саранск: Мордов. кн. изд-во, 2005. — С. 762. — 840 с. — ISBN 5-7595-1662-0.

Mənbə
-----

* Литературная карта Мордовского края: Беззубова Ф. И.[*ölü keçid*]
* 27 сентября исполнится 130 лет со дня рождения мордовской народной сказительницы Феклы Беззубовой[*ölü keçid*]
**Səhm sertifikatı** — əmlakın dəyərini təsdiq edən sənədlərə istinad edən hüquqi anlayış.

Ümumi müddəalar
---------------

Bu ifadə, Sənətə uyğun olaraq ümumi paylı mülkiyyətdə pay mənasını verən "pay" sözündən ibarətdir. Mülkiyyət üçün Almaniya Mülki Məcəlləsinin 1008-ci maddəsi və sənəd kimi "sertifikat" sözləri. Bir qayda olaraq, "səhm sertifikatı" sözü məhz investisiya sertifikatıdır, 2-ci maddənin 4-cü bəndinə uyğun olaraq eyni zamanda maliyyə aləti olan və investisiya mülkiyyətində payı təmsil edən qiymətli kağızdır.

İnvestisiya sertifikatları
--------------------------

İnvestisiya fondlarında "səhm sertifikatı"nın hüquqi anlayışına rast gəlinir. İnvestisiya Məcəlləsində investisiya sertifikatları "səhm sertifikatları" adlanır; onlar investisiya fondunun fərdi əmlakında payı sənədləşdirir və adlı qiymətli kağızlar və ya sifarişli qiymətli kağızlar ola bilər (İnvestisiya Məcəlləsinin 95-ci maddəsinin 1-ci bəndi). Səhmin dəyəri fərdi əmlakın xalis inventar dəyərinin buraxılmış səhmlərin sayına bölünməsi əsasında hesablanır. Nə depozitar təşkilatı, nə də investisiya şirkəti tərəfindən imzalanmamış səhm sertifikatı etibarsızdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ute Arentzen/Eggert Winter, *Gabler Wirtschafts-Lexikon*, Band 1, 1997, S. 164
2. ↑  Ernst Geßler, *Das Recht der Investmentgesellschaften und ihrer Zerrtifikatsinhaber*, in: WM (Sonderbeilage) Nr. 4, 1957, S. 24
**Hacı Allahyar ağa Dilbazov** ( ? - 1866-cı il) - Azərbaycan nəqşbəndi, Hacı Rəhim ağa Dilbazov "Vəhidi"nin atasıdır.

Həyatı
------

Qazax mahalında nəqşbəndiliyi ilk qəbul etmiş şəxslərdən olan Allahyar ağa öz zəmanəsinə görə savadlı və təhsili bir adam olmuşdur. Əlində olan məlumatlara əsaslanaraq Firidun bəy Köçərli Allahyar ağa barəsində "dəyanətkirdar və səxavətşüar bir bəy" deyə xarakteristika verir. 1827-28 ci il Rus-İran müharibəsində Qazax Süvari Alayının tərkibində iranlılara qarşı döyüşlərdə iştrak etmişdir. Şamxor döyüşünün, Əsrik döyüşünün, Gəncə ətrafındakı döyüşün qəhrəmanlarından biridir. 3 sentyabr 1826-cı il tarixdə baş vermiş Şamxor döyüşündə şəxsi igidlik göstərdiyi üçün Anna lenti üzərində gümüş medal layiq görünmüşdür. Firidun bəy Köçərlinin yazdığına görə, Allahyar ağanın Qafqaz nəqşbəndilərinin təriqət başçılarından olan Mirhəmzə Nigari ilə qədimi dostluğu varmış. Mirhəmzə Nigarinin Osmanlıya mühacirəti ərəfəsində bir ilə yaxın Xanlıqlar kəndində Allahyar ağanın evində qalması yalnız bu şəxsi dostluq münasibəti ilə izah edilə bilər.

Ailəsi
------

Allahyar ağa Dilbazovun şəxsi həyatı barədə məlum olan budur ki, onun üç oğlu və bir qızından sonra həyat yoldaşı vəfat edir. Bu nikahdan olan oğulları - şair Hacırəhim ağa Vəhidi, Paşa ağa, Hacıkərim ağa. Arvadının vəfatından sonra Allahyar ağa Xanlıqlar kəndində çox mötəbər sayılan Qaraxallar nəslindən Eminə adlı bir qızla evlənir. Rəiyyət qızı Eminədən onun dördüncü oğlu Məmmədkərim ağa (Məmmədyar ağa) dünyaya gəlir.

Vəfatı
------

Allahyar ağa 1866- cı ildə Xanlıqlar kəndində vəfat etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Dilbazilər

Mənbə
-----

Dilbazilər[*ölü keçid*] Şəmistan Nəzirli Topoqraf Qeneral İbrahim ağa Vəkilov[*ölü keçid*]

SEYYİD MİR HAMZA NİGÂRÎ’NİN ANADOLU VE AZERBAYCAN’DAKİ DEVAMCILARI

İstinadlar və qeydlər
---------------------
**Charlie Hebdo** - Paris şəhərində nəşr edilən karikatura dərgisi. Qəzet 1969-1982-ci illərdə yayımlanmış, 1992-ci ildə isə dayandırılmış fəaliyyətini yenidən bərpa etmişdir. *Charlie Hebdo* həftəlik olaraq nəşr edilir. Çərşənbə günləri işıq üzü görən qəzet sol-anarxist görüşü ilə tanınır. 2009-cu ildən etibarən Charlie Hebdonun redaktorluğunu Stefan Şarbonye həyata keçirdirdi. Şarbonyeyə qədər isə *Fransua Kavanna* (1969-1981) və Fİlip Val (1992-2009) baş redaktor vəzifəsini yerinə yetirmişdir. 45.000 tirajla nəşr edilən Charlie Hebdo nəşr etdiyi qalmaqallı karikaturaları ilə məşhurdur.

Tarixi
------

Charlie Hebdo yayımlarının nümayiş olunduğu stend.
Charlie Hebdo qəzetinin əsası Parisdə nəşr edilən bir digər karikatura dərgisi olan *Hara-Kirinin* fəaliyyəti ilə bağlıdır. 1960-cı illərdə nəşr edilən *Hara-Kiri* General Şarl de Qoll barəsində çıxardığı karikaturalar səbəbindən fəaliyyətini dayandırmaq məcburiyyətində qalır. Karikaturistlər bağlanan karikatura dərgisinin əvəzinə Charlie Hebdo adlı qəzet ilə yola davam etməyə qərar verirlər. Charlie Hebdonun ilk sayı 1970-ci ildə nəşr edilir və qəzetin ilk baş redaktoru *Fransua Kavanna* seçilir. Fəaliyyəti ərzində əsasən dini məzmunlu karikaturalar yayımlayan qəzet Xristian, İslam və Yəhudilik kimi səmavi dinlər başda olmaqla bir çox dinin müqəddəs hesab edilən inancları ilə bağlı silsilə karikaturalar yayımlamağa başalyır. Yayımladığı karikaturalar ilə tez-tez qalmallar yaşayan qəzet bu səbəbdən bir necə dəfə məhkəməyə verilmişdir. Charlie Hebdo mətbuat orqanının ən çox məhkməyə verənlərdən biri isə Katolik kilsəsi olmuşdur. Belə ki, Vatikan və İsa Məsih barədə müxtəlif məzmunlu karikaturaları ilə qəzet xristian dünyasının böyük etirazına səbəb olmuşdur. Charlie Hebdo sözü fransız dilindən tərcümədə *Həftəlik Şəriət* anlamını daşıyır.

Charlie Hebdo qətliamı
----------------------

 *Əsas məqalə: Charlie Hebdo qətliamı*
2015-ci ilin 7 yanvar tarixində saat 11:00 radələrində *Charlie Hebdo* dərgisinin Paris şəhərində yerləşən baş ofisinə naməlum 2 silahlı şəxsin etdiyi silahlı basqın zamanı dərginin 12 nəfər əməkdaşı qətlə yetirilmişdir. Öldürülənlər arasında Charlie Hebdonun hal-hazırkı baş redaktoru və tanınmış fransız karikaturist Stefan Şarbonye də vardır. Jan Kabu, Bernar Verlak və Jorj Volinski kimi tanınmış karikaturist və jurnalistlərdə silahlı basqın nəticəsində öldürülmüşdür. Qətliamla bağlı dünya mətbuatında maraqlı faktlar var. Əslində Məhəmməd peyğəmbərin karikaturası 4 il əvvəl çəkilmişdi. 4 il əvvəl çəkilən karikaturaya görə hücumun indi baş verməsi şübhə doğurur. Bundan başqa jurnal 5 il əvvəl bir karikaturisti anti-seminist karikatura çəkdiyinə görə işindən azad etmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 1240-0068


Vikianbarda Charlie Hebdo ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Nyu-York mehmanxanası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində açılmış mehmanxanalardan biri. Mehmanxana Novoçerkassk şəhəri, Aleksandrovskaya və Krasnı spusk küçələrinin kəsişməsində ev 64 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Şəhərin alman faşistlərindən azad olunması münasibəti ilə fasadına xatirə lövhəsi vurulmuşdur. Bina modern stildə inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Mehmanxana binası XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. İnqilaba qədər binanın fasadı yenidən üzlənmişdi. Daxili interyeri olduqca zəngin olmuşdur. Binanın fasadına memorial lövhə vurulmuşdur. Belə ki, 18 fevral 1943-cü ildə məhs bu binanın üzərinə Qırmızı ordu əsgərləri sovet bayrağını sancmışdılar. Elə həmin gün şəhər alman faşistlərindın azad edilmişdi. Bir zamanlar binada 17 saylı orta məktəb fəaliyyət göstərmişdir. Sonradan isə bura psixonevroloji dispanser yerləşdirilmişdir. 1992-ci ildə isə bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Təsviri
-------

XIX əsrin sonlarında inşa edilən bina modern stilinə sahibdir. Bu binanın quruluşu bu zaman inşa edilən digər binaların formasına çox bənzəyir. Buna misal kimi «Zolotoy Yakor» mehmanxanasını göstərmək olar. Bina iki küçənin kəşisməsində yerləşir. Bu səbəbdən hər iki müçənin memarlıq üstubuna böyük təsiri vardır. İkinci mərtəbədə isə eyvan vardır. İnşası zamanı qırmızı kərpiçdən istifadə edilmişdişdir. Pəncələr və eyvan məhəccərlərlə qorunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Объекты культурного наследия регионального значения. Часть 1". 2017-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-12.
2. ↑  "Здание гостиницы Нью-йорк". 2017-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-12.
3. ↑  "Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.68-69". 2017-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-12.
4. ↑  "Здание гостиницы «Нью-Йорк»". 2017-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-12.
**Davud İbrahim** — Hindistanın ən güclü cinayətkar qruplaşmasının rəhbəri, qlobal terrorçu; dünyanın ən güclü mafiya liderlərindən biri.

Onun əsl adı Şeyx Davud İbrahim Kaskardır. 1955-ci ildə anadan olmuşdur.

D.İbrahimin mütəşəkkil qruplaşması "D-Company" adı ilə tanınır, hazırda o, İnterpolun mütəşəkkil cinayətkarlığa və terrorçuluğa görə axtarışa verdiyi ən təhlükəli şəxslərdən biridir. D.İbrahim dünyanın ən varlı terrorçusudur, onun kapitalının həcmi 6-7 milyard dollar, bəzi məlumatlara görə isə hətta 20 milyard dollardır.

D.İbrahim Bombey şəhərində 1993-cü ildə törədilən partlayışların, habelə 2003-cü ildə Hindistan parlamentinə edilən terror hücumunun və digər terror aksiyalarının təşkilində günahkar bilinir. ABŞ Konqresi D.İbrahimi "əl-Qaidə" ilə bağlı olan ən təhlükəli terrorçular sırasına daxil edib. Birləşmiş Ştatlar 2003-cü ildə onu "qlobal terrorçu" elan edərək BMT Təhlükəsizlik Şurasında xüsusi qətnamənin çıxarılmasına nail olub. Buş administrasiyası isə D.İbrahimə və bəzi tərəfdaşlarına qarşı sanksiyalar tətbiq edib. D.İbrahim bütün dünya üzrə qeyri-leqal pul ötürmələrinin həyata keçirildiyi, "həvalə" kimi tanınan sistemin böyük hissəsinə nəzarət edir. Bu sistem terrorçuların bir-birlərinə pul ötürməsi üçün geniş istifadə olunur. Bildirilir ki, D.İbrahimin "əl-Qaidə" lideri Üsamə bin Ladenlə də əlaqələri olub.

Filmoqrafiya
------------

Onun haqqında Hindistanın "Bolliwuud" studiyası çoxlu sayda film çəkib, əksər hind filmlərində mafiya lideri və qanqster obrazı D.İbrahimin personası üzərində qurulub.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "HİNDİSTAN QANQSTERİ AZƏRBAYCANDADIR" Arxivləşdirilib 2023-07-06 at the Wayback Machine. musavat.com, 07.05.2011  (az.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dərbəndi.

**İbn-Həkim Əl-Xinaluqi** və ya **Həkim ibn İbrahim ibn Həkim əl-Xınalıqi Dərbəndi** — XII əsrin ən məşhur xınalıqlı tanınmış müsəlman qanunşünası, hüquqşünası, müəllimi və alimi; şafi məzhəbinə mənsub fəqih idi.

Əslən indiki Quba rayonunun Xınalıq kəndindən olan alim fəziləti, abidliyi, salehliyi və nəcibliyi ilə tanınmışdı.

Xınalıqlıların və bütün şahdağlıların fəxr etdiyi İbn-Həkim Əl-Xinaluqi XI əsrdə Bağdadda Nizamiyyə mədrəsəsində təhsil almış, Əbu Hamid Qəzzalinin tələbəsi olmuş, İmam Müvəffəq ibn Əbdülkərim əl-Hərəvidən də dərs almışdır. Bir çox hədisçidən hədis dinləmiş, dinlədiyi hədisləri qeyd etmişdi. Uzun müddət Buxarada yaşayıb yaratmış hüquq və fəlsəfə elmlərinin bilicisi olmuşdur.

Böyük Şərq alimlərindən (X. Təbrizi, əl-Qəzali və b.) dərs almış, hüquq, hədis, dini və dünyəvi mədəniyyət bilicisi kimi şöhrət qazanmışdı. Buxarada müəllim işləmiş və yüzlərlə gəncin elmi, fikri oyanışında misilsiz rol oynamışdır. Quba qəzasının əhatəsindəki üç qədim yaşayış bölgəsinin (Qrız, Xınalıq, Dərbənd) adını təxəllüsündə birləşdirən Qubalı alimin yaradıcılığı Cənubi Dağıstan və Şimali Azərbaycanla daha çox bağlı olmuşdur.

O, görkəmli alim İbrahim Qrızinin oğludur. 1144-cü ildə vəfat etmişdir.

Xınalıqlı Həkim ibn İbrahim əd-Dərbəndi də şəhərdə Qəzzalidən fıqh dərsi almış, hədisləri dinləmişdir. O, uzun müddət Buxarada yaşamış və 1143/4-cü ildə orada vəfat etmişdir.

Başqa bir mənbəyə görə isə, o, ömrünün son iki ilini Buxarada yaşamış və hicri 538-ci il şəvval ayının 12-si (17 aprel 1144) orada vəfat etmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2012-03-08 at the Wayback Machine Naməlum xınalıqlı alimlər
2. ↑  **Sara Aşurbəyli.** *Şirvanşahlar dövləti.* Bakı, 2006, səh. 110. **elibrary.az**[*ölü keçid*]  (az.)
3. ↑  Elnur Nəsirzdə. Cəmaləddin Əbdürrəhim əl-Əsnəvi, Təbəqat-us-Şafi’iyyə, cild, səh. 394-395. Əbu Səid Əbdülkərim əs-Səm’ani, Kitab-ül-Ənsab, cild. I, səh. 256.
Elnur Nəsirov, Orta əsrlərdə yaşamış Azərbaycanlı Alimlər, Bakı 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* HƏKIM ƏL-XINALIQI DƏRBƏNDI KIMDIR? Arxivləşdirilib 2014-07-17 at the Wayback Machine  (az.)

1. ↑
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Tahir.

**Tahir Məlik** (əsl adı **Habilov Tahir Əbduməlikoviç**) — tanınmış özbək yazıçısı. Özbək ədəbi fantastikasının yaradıcılarından biri, maarif xadimi. "Dostluq" ordeni və "Özbəkistan xalq yazıçısı" fəxri adının sahibi.

Tərcümeyi-halı
--------------

1946-cı ilin 27 dekabrında Daşkənd şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. Daşkənd Dövlət Universiteti (indiki Özbəkistan Milli Universiteti)nin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır. 1966-cı ildən etibarən Özbəkistan radiosunda, qəzet və jurnallarda, Özbəkistan yazıçılar ittifaqında, nəşriyyatlarda fəaliyyət göstərmişdir.

İlk hekayəsi 1960-cı ildə *Gulxan* jurnalında çap olunmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Tahir Məlik ona yaxın radiopyes, film ssenariləri müəllifidir. Bədii tərcümə sahəsində də xidmət göstərmişdir.

Tohir Malik 1966-cı ildən etibarən mətbuat sahəsində işləmişdir. *Lenin uchquni* (indi *Tong yulduzi* adlanır), Özbəkistan radiosunda, Qafur Qulam adına və "Choʻlpon" nəşriyyatlarında, "Sharq yulduzi", "Yoshlik" jurnallarında fəaliyyət göstərmişdir. Yazıçının yaratdığı əsərlər əsasında çoxlu telefilm və bədii filmlər çəkilmişdir. Dünya ədəbiyyatı nümayəndələrininayrim əsərlərini özbək dilinə tərcümə etmişdir. 1988–90-cı illərdə Özbəkistan yazıçılar ittifaqının katibi olmuşdur.

Əsərləri
--------

* Tahir Məlik "Fələk" Elmi-fantastik roman. Daşkənd: "Gənc qvardiya", 1976.
* Tahir Məlik "Son ox" roman, hekayə. Daşkənd: "Gənc qvardiya", 1990.
* "Şeytanat". 4 hissəli. Daşkənd: "Şərq", 1994–2001.
**Kosayeva Solmaz Qorçu qızı** (*Aşıq Solmaz*; 3 mart 1955, Qazax rayonu) — Azərbaycan aşığı, şairi, "Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi" (2016).

Həyatı
------

Solmaz Kosayeva 1955-ci il iyunun 3-də Qazax rayonunda ziyalı ailəsində anadan olub. 1961-ci ildə S.Vurğun adına Qazax pionerlər evində sazçı qızlar ansamblına üzv yazılıb. 1972-ci ildə orta məktəbi bitirib. Hələ 6-cı sinifdə oxuyarkən dərsdən kənar vaxtlarında pionerlər evində sazçı qızlar ansamblını yaradaraq həmyaşıdı olan qızlarda saza maraq oyatmağa nail olmuşdur. 1975-ci ildə Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd səhərində keçirilən tədbirdə Azərbaycan mədəniyyətini layiqincə təmsil edərək Vətənə mükafatla dönüb.

Solmaz Kosayeva 1978-ci ildən Xalq artisti İslam Rzayevin rəhbərlik etdiyi ansamblda müğənni kimi fəaliyyət göstərib. 1984-cü ildə Azərbaycan aşıqlarının IV qurultayının nümayəndəsi olub və buradakı bənzərsiz ifası ilə böyük rəğbət qazanıb. 1985-ci ildə Moskvada keçirilən XII Ümumdünya festivalında 1-ci dərəcəli diploma layiq görülüb.

1986-cı ildə Nikaraqua, 1987-ci Əfqanıstan, 1988-də İsveç və Norveç, 1991-də Meksika, Kuba, İrlandiya, 1994-cü ildə Almaniya, Hollandiya və Belçikada olaraq Azərbaycan mədəniyyətini və incəsənətini layiqincə təmsil edib.

1991-1992-ci illərdə öz şəxsi vəsaiti hesabına cəbhə bölgələrində əsgərlərə humanitar yardım etməklə yanaşı, həm də konsert proqramları ilə çıxış edib.

1997-ci ildə İraqda keçirilən Beynəlxalq Babilistan Festivalı, 1998-ci ildə Türk Cümhuriyyətinin 75, Qarsın qurtuluşunun 78 illiyinə dəvət alaraq, "Bostançı" konsert salonunda çıxışına görə qızıl medal və pul mükafatına layiq görülüb.

2000-ci ildə YUNESKO-nun xətti ilə Bakıda keçirilən "Kitabi-Dədə Qorqud – 1300" tədbirində fəal iştirakına görə Türkdilli Dövlətlərin VI zirvə toplantısına da dəvət olunub. Həmin ildə Ankarada keçirilən "Türk Dünyası – I Aşıqlar şöləni"nə dəvət alıb, çıxışı qızıl medalla mükafatlandırılıb.

2015-ci ildə anadan olmasını 60 illik yubileyi münasibəti ilə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyin "Fəxri mədəniyyət işçisi" döş nişanı ilə təltif olunub, 2016-cı ilin iyulunda isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə ona "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilib.

1984-cü ildən Aşıqlar Birliyinin üzvüdür. AMEA-nın Folklor İnstitutunun "İrs" folklor ansamblında aşıq-mügənni kimi də fəaliyyət göstərir. İndiyədək 4 albom və 4 kompakt diski işıq üzü görüb. 10-dan çox mahnıya musiqi bəstələyib. O, həmçinin şeir yaradıcılığı ilə də məşğul olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan aşıqlarına "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-15.
**Nüsrət Yaqubov** (tam adı: *Nüsrət İsmayıl oğlu Yaqubov*; 9 yanvar 1958, Zirə, Artyom rayonu, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – 22 yanvar 1990, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Qanlı Yanvar şəhidi.

Həyatı
------

Nüsrət Yaqubov 1958-ci ildə Bakının Zirə kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 120 nömrəli məktəbdə almışdır. Mərdəkan yaxınlığındakı Dübəndi Neftboşalma bazasında operator işləmişdir.

Ailəli olmuş, 2 qızı və 2 oğlu yadigar qalmışdır.

Qanlı Yanvar faciəsi
--------------------

Yanvarın 19-u gecəsi təxminən saat 22 radələrində Qala kəndindən öz şəxsi *Jiquli* markalı (Ya 56-83 AQ) maşınında evə gedərkən hərbi hissənin yanında əsgərlər tərəfindən atəşə tutulmuşdur. Nüsrət bir müddət burada köməksiz qalmış, xeyli qan itirmişdir. Sonra o, saat 23:30 dəqiqədə Mərdəkandakı 26 nömrəli xəstəxanaya aparılmışdır. Aparılan cərrahiyyə əməliyyatı da kömək etməmiş, yanvarın 22-si vəfat etmişdir.

Zirə qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Bakı, Zirə qəsəbəsi, C. Məmmədquluzadə küçəsi, döngə 9, ev 15.

Xatirəsi
--------

Orta təhsilini aldığı 120 nömrəli məktəb onun adını daşıyır.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

1. ↑  ""20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**". 2022-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-17.
2. ↑  "Qara Yanvar şəhidləri" (PDF). 2015-07-17 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-07-17.
3. ↑  "Şəhidlər" (PDF). 2022-10-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-10-05.

Xarici keçidlər
---------------

Zirə qəsəbəsinin verdiyi ilk şəhid kimi tarixə düşən Nüsrət Yaqubov
**Meri Lerrant adına Tallin Beynəlxalq Hava Limanı** — Estoniyanın əsas hava limanı. airBaltic şirkətinin xidmətində olan hava limanı.

Təsviri
-------

Hava limanı Tallin şəhər mərkəzindən 4 km aralıda yerləşir. Hava limanı Muuqa limanından 20 km, Tallin sərnişin limanından isə 5 km aralıda qərarlaşır. 

Hava limanının bir uçuş-eniş zolağı vardır. Uzunluğu 3 480 metr, eni isə 45 metrdir. Hava limanının 8 girişi vardır. Əsasən orta ölçülü təyyarləri qəbul edir. Bu tip təyyarələrə misal kimi Boinq 737—300/500 və Airbus A320 göstərmək olar. Hava limanı Boinq-747 tipli təyyarələri qəbul edə bilir. 
Hava limanına enmiş ən böyük hava limanı Volqa-Dnepr aviaşirkətinə aid olan An-124 təyyarəsi olmuşdur. Hava limanı bütünlüklə Estoniya dövlətinin mülkiyyətidir. 2011-ci ildə hava limanı 1,913,172 sərnişinə xidmət etmişdir
Sərnişin terminalı 1980-ci ildə Moskva Olimpiyadası ilə əlaqədar inşa edilmişdir. 2007-ci ilin qışından 2008-ci ilin yayına qədər genişmiqyaslı təmir işləri aparılmışdır.

29 mart 2009-cu ildə Estoniya prezidenti Lennart Merinin 80 illiyi münasibəti ilə (1929—2006) Tallin Beynəlxalq hava limanının adına onun adı verilmişdir. 8 noyabr 2015-ci ildə Estonian Air şikəti rəsmən müflis olması barədə məlumat verdiyindən uçuşlar dayandırılmışdır.

Daşıyıcılara və təyinat yerləri
-------------------------------

Latviya airBaltic - Riqa, Berlin, Vyana, Paris

Litva air Lituanica - Vilnüs

Estoniya Avies - Kuressaare, Kyardla, Payala, Tursbyo

Böyük Britaniya EasyJet - London

Finlandiya Finnair - Helsinki

Polşa LOT Polish Airlines - Varşava

Almaniya Lufthansa - Frankfurt

Norveç Norwegian Air Shuttle - Oslo

İrlandiya Ryanair - Berqamo, Bremen, Dyuseldorf, Jirovo, London, Oslo   
 **Mövsümü reyslər**: Dublin, Milan (1 iyun 2014), Maçester

Portuqaliya TAP Portugal - Lissabon (4 iyul 2014)

Türkiyə Turkish Airlines - İstanbul

İspaniya Vueling Airlines - **Mövsümü**: Barselona

Rusiya Аэрофлот - Moskva

Tallində aeroport binası (2006)

Sərnişin dövrüyyəsi
-------------------

**Xidmət göstərilmiş sərnişinlərinin sayı** (min. nəf)| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1401 | 1542 | 1728 | 1812 | 1346 | 1385 | 1913 | 2207 | 1959 | 2017 | 2167 | 2222 |
|

İctimai nəqliyyat
-----------------

Hava limanına №2 (şəhər mərkəzindən və dəniz limanında) və №65 (Lasnamyae rayonundan) avtobus maşrutları hərəkət edir. Hava limanından Lux Express Group şirkətinə aid avtobuslar Tartuya hərəkət edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "STATISTICS AND SURVEYS". 2009-03-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-07.
2. ↑  "Statistics - Tallinn Airport". 2017-05-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-07.

Mənbə
-----

* Hava limanının rəsmi saytı
* Таллиннский аэропорт получил имя Леннарта Мери[*ölü keçid*]

|  |
| --- |
| Estoniya Estoniya hava limanları |
| Beynəxalq | Tallin • Tartu |
| Regional | Kuressaare • Kyardla • Pyarnu |
**Lifan 320** — "Lifan" şirkətinin məhsulu olan xırda sinifli avtomobil markası. Quruluşca **Mini Hatch** modeli ilə eynilik təşkil edən bu avtomobil 2008-ci ildə Pekində keçirilən avtosərgilərin birində ilk dəfə nümayişə çıxarılmışdır. İqtisadi bazara 320 adı ilə çıxarılan model sonradan **Lifan 330** kimi şöhrət qazanmışdır.

2009-cu ilin May ayında Pekində keçirilən Çin-Azərbaycan biznes-forumu çərçivəsində Naxçıvan Avtomobil Zavodu və Çinin "CHONGQING LIFAN INDUSTRY (GROUP) IMP. & EXP. CO. LTD." Avtomobil Korporasiyası arasında əməkdaşlıq sazişi imzalandı. Sazişə əsasən, Naxçıvan şəhərində "LİFAN" markalı minik avtomobillərinin istehsalı təşkil olundu.

Hazırda bu maşın Çində, o cümlədən Peru, Rusiya kimi ölkələrin ekspomağaza mərkəzlərində genişmiqyaslı satışa çıxarılmışdır. Lifan 320 Çerkessk şəhərində 2011-ci ildən etibarən **Derveys Avtomobil Şirkəti** tərəfindən yığılmaqdadır.

Xüsusiyyətləri
--------------

**Lifan 320** modeli 1.3 litrlik 4 silindirli yanacaq mühərriki və təkmilləşdirilmiş 66 kilovats enerji təminatı ilə təchiz olunmuşdur. Maksimum sürəti saatda 190 km-dir. Sürət yığma tezliyi 14.5 saniyəyə 66 mildir.

Təhlükəsizlik
-------------

2014-cü ilin dekabrında **Latın NCAP** şirkəti tərəfindən keçirilən test nəticəsində hava yastığının yoxluğu səbəbi ilə 5 ballıq bölgü şkalasında 0 balla nəticələndirilmişdir. Bu hadisə mətbu nəşriyyat orqanlarında öz əksini belə tapmışdır.

Sürücünün baş və çiyinlərinin mühafizəsinin sükan çarxı ilə əlaqəsi zəifdir. Sərnişinlərin dizləri nəzarət panelindəki təhlükəli qurğular tərəfindən ciddi zədə ala bilər. Xarici örtüyü qeyri-sabit olaraq qiymətləndirilmişdir.
**LNCAP**

* 2010 Lifan 320 arxa kvartal 2010 Lifan 320 arxa kvartal
* 2010 Lifan 320 1.3L 16V mühərrik 2010 Lifan 320 1.3L 16V mühərrik
* 2010 Lifan 320 kabinet 2010 Lifan 320 kabinet
* Lifan 320 arxa nişanları Lifan 320 arxa nişanları
* 2013 təkmil modeli2013 təkmil modeli
**Vaqif Həsənağa oğlu Mirzəyev** (5 yanvar 1953, Mərdəkan) — Azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

Vaqif Mirzəyev 5 yanvar 1953-cü ildə Bakının Mərdəkan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə 12 saylı musiqi məktəbinə qəbul olunmuş, 1971-ci ildə məktəbi klarnet ixtisası üzrə bitirmişdir. Vaqif Mirzəyev 1989–1994-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsil almışdır. 1970-ci ildə Moskva qurultaylar sarayında Ümumittifaq festivalın iştirakçısı olmuş və festivalın laureatı adına layiq görülmüşdür. Bundan sonra isə Böyük Oktyabr İnqilabının 70 illiyi münasibəti ilə yenə də Moskva şəhərində keçirilən II Ümumittifaq festivalında birinci yeri tutaraq laureat olmuşdur.

Uzun müddət Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında "Humayun" xalq çalğı alətləri ansamblında işləmişdir. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən "solist" adına layiq görüldükldən sonra, özünün "Azərbaycan təranələri" ansamblını yaratmış və uzun müddət Musiqi Ansamblları Birliyində çalışmışdır. Eyni zamanda 1990-cı ildə Türkiyədə keçirilən Ümumdünya festivalında birinci yeri tutaraq festivalın medalını almış, 1992-ci ildə ilk dəfə olaraq Azərbaycandan İrana gedən 10 nəfər xüsusi seçilmiş sənətkarlar arasında klarnet ustası kimi iştirak etmişdir. 1994-cü ildə isə Suriya, İordaniya və İraqda Azərbaycan musiqisini yüksək səviyyədə təbliğ etdiyinə görə diploma layiq görülmüşdür. Xarici mətbuat dəfələrlə yaradıcılığıyla maraqlanmış və tez-tez öz səhifələrində işıqlandırmışdır.

Azərbaycan radiosu ifasında 50-yə yaxın musiqi lentə almışdır. Moskvanın "Melodiya" firması tərəfindən bir neçə disk valları buraxılmışdır. Dəfələrlə Azərbaycan Televiziyasında çıxışlar etmiş və televiziyanın "Qızıl Fond"unda bir neçə konsertləri qorunub saxlanılmaqdadır.

Xalqımızın ağır günlərində də geridə qalmamış, cəbhələrdə, hərbi hissələrdə, qaçqın şəhərciklərində çıxışlar etmiş və sənət yoluyla əldə etdiklərindən bir sıra xeyriyyəçilik işləri ilə də məşğul olmuşdur.

"Azərbaycantelefilm" tərəfindən "Sənətinin Vaqifi" adlı sənədli film çəkilmişdir. 2008-ci ildə 40 illik fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq haqqında "Bahar nəfəsli sənətkar" adlı sənədli film ekranlaşdırılmışdır.

40 illik səhnə fəaliyyəti dövründə Azərbaycan mətbuatı dəfələrlə haqqında məqalələr çap etmiş, bunlardan başqa Azərbaycan incəsənətində olan xidmətlərinə görə bir çox fəxri fərmanlara və diplomlara layiq görülmüşdür.
2008-ci il sentyabrın 17-də Azərbaycanm prezidentinin sərəncamı ilə "əməkdar artist" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Bunlardan başqa kinorejissorlarımız tərəfindən bir sıra bədii filmlərə musiqiçi kimi dəvət olunmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. Bağ mövsümü
2. Yüksək Səma (H.Seyidbətyli)
3. Tərxibat
4. Fransız
5. Yerlə göy arasında
6. Milli bomba
7. Yoxlama
8. İynə-sap (tv tamaşa, rej: E.Cahangirli)
9. Kişiləri qoruyun (film, 2006)

İstinadlar
----------
**Bernar Dü Şafo** (*fr.* Bernard Amaudric du Chaffaut; 17 noyabr 1942) — Fransanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2006-2007)

Həyatı
------

17 noyabr 1942-ci ildə anadan olmuşdur.

Hüquqşünas dərəcəsi almışdır. Həmçinin Şərq dilləri Məktəbini rus, polyak dilləri üzrə bitirmişdir. Xarici İşlər Müşaviri (Şərq) yüksək dərəcəsini almışdır.

1969-1970-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

1970-1971-ci illərdə Varşavada səfirlik attaşesi, 1972-ci ildə həmin səfirlikdə üçüncü katib, 1972-1975-ci illərdə Fransa Xarici İşlər Nazirliyinin Mərkəzi Aparatında iqtisadiyyat və maliyyə məsələləri üzrə işləmiş, 1975-1977-ci illərdə Vaşinqton Səfirliyində ikinci katib, 1977-1978-ci illərdə həmin səfirlikdə birinci katib, 1978-1980-cı illərdə Dövlət Katibi Kabinetində texniki məsələlər müşaviri çalışmışdır. 1980-1985-ci illərdə Elf Akiten dövlət şirkətinin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsində fəaliyyət göstərmiş və 1986-1993-cü illərdə Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1993-1994-cü illərdə Fransa XİN Mərkəzi Aparatda idarə rəisi yanında missiya rəhbəri (Afrika və Madaqaskar işləri üzrə), 1994-1999-cu illərdə Qərbi Afrika İdarəsində direktor müavini, 1999-2003-cü illərdə Ranqunda fövqəladə və səlahiyyətli səfir, 2003-cü ilin sentyabrından Fransa XİN Mərkəzi Aparatda, 2003-cü ilin sentyabr-oktyabr aylarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında fransız nümayəndə heyətinin Baş katibi, 2004-cü ildə Fransa XİN Şarm əl Şeyx aeroportundakı qəzanın araşdırılması üzrə koordinator, 2005-ci ilin yanvarından Fransa XİN Cənubi Asiyada sunamidən zərər çəkmiş dövlətlərə fransız yardımı üzrə nazirliklərarası missiyanın üzvü çalışmışdır.

2006-cı ildə Fransanın Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur. 1 il sonra – 2007-ci ildə bu vəzifədən ayrılmışdır.

Xidmətlərinə görə Dövlət Ordeni Kavaleri fəxri mükafatı almışdır.

Alman, ingilis, polyak, rus dillərini bilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Səfirlərin xronolji siyahısı Arxivləşdirilib 2017-03-24 at the Wayback Machine. ambafrance-az.org  (az.)
**"Ay-Ulduz" medalı** — 7 iyul 1992-ci ildən 6 fevral 1998-ci ilə qədər Azərbaycanın Milli Qəhrəmanının xüsusi fərqlənmə nişanı.

Təsisi
------

"Ay-Ulduz" medalı *"Azərbaycanın Milli Qəhrəmanının xüsusi fərqlənmə nişanını təsis etmək haqqında"* Azərbaycan Respublikasının 7 iyul 1992-ci il tarixli, 201 nömrəli Qanunu ilə təsis edilmişdir.

Təsviri
-------

> 
> 
> "Ay-Ulduz" medalı aypara və səkkizguşəli ulduzdan ibarətdir, üz tərəfində ikitilli hamar şüalar təsvir edilmişdir.
> 
> 
> Arxa tərəfin səthi hamardır və kontur üzrə qabarıq nazik sağanaqla əhatələnmişdir.
> 
> 
> Arxa tərəfdə medalın mərkəzində qabarıq hərflərlə yazılmışdır: *"Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı"*. Yuxarıdakı şüada medalın 1 mm hündürlüyündə nömrəsi göstərilmişdir.
> 
> 
> Medal ilgək və halqa ilə zərli metal qəlibə birləşir. Qəlib hündürlüyü 20 mm, eni 26 mm olan beşbucaqlı lövhəcikdən ibarətdir, lövhəcik perimetr üzrə haşiyələnmişdir.
> 
> 
> Qəlibin oturacağı boyunca kəsiklər açılmışdır, onun iç hissəsinə Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının rənglərinə uyğun olan üçrəngli xara çəkilmişdir.
> 
> 
> Qəlibin arxa tərəfində medalı paltara bərkitmək üçün yivli çiv və somun vardır.
> 
> 
> Medal qızıldandır, çəkisi 21,5 qramdır.
> 
> 
> — "Ay-Ulduz" medalının TƏSVİRİ

Əvəz olunması
-------------

 *Əsas məqalə: "Qızıl Ulduz" medalı*
"Ay-Ulduz" medalı *"Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikasının 6 fevral 1998-ci il tarixli, 429-IQD nömrəli Qanununa əsasən "Qızıl Ulduz" medalı ilə əvəz edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *"Azərbaycanın Milli Qəhrəmanının xüsusi fərqlənmə nişanını təsis etmək haqqında"* Azərbaycan Respublikasının 7 iyul 1992-ci il tarixli, 201 nömrəli **Qanunu** Arxivləşdirilib 2012-01-11 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  *"Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikasının 6 fevral 1998-ci il tarixli, 429-IQD nömrəli **Qanunu** Arxivləşdirilib 2012-01-11 at the Wayback Machine  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
* "Qızıl Ulduz" medalı
**Hacı Abbas oğlu Bayramov** (22 iyun 1931, Daşkənd, Basarkeçər rayonu – 22 may 2011, Çənlibel, Şəmkir rayonu) — Azərbaycanlı aşıq və şair.

Həyatı
------

Aşıq Hacı Göyçəli 1931-ci ilin iyun ayında Göyçə mahalının Daşkənd kəndinin "Hacı Qurban" yaylağında anadan оlub. Hələ uşaq yaşlarından aşıqlığa həvəs göstərən Hacı 1945-ci ildə Daşkəndli Abbasəli Nəzərova şəyird оlmuş və bir ildən sonra Bala Məzrəli Aşıq Hüseynin yanında şəyirdlik etmişdir.

1947-1950-ci illərdə isə Qannılı Aşıq Mehdınin yanında şəyirdlik etmişdir.

1951-1955-ci illərdə Aşıq Hacı sovet ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur. Aşıq Hacı bir neçə şəyirdə aşıqlıq sənətinin sirlərini öyrətmişdir. Qannı kəndindən Balakişi, Qaraqоyunlu kəndindən Aşıq Səlim, Aşağı Şorca kəndindən Aşıq İslam 1968-ci ildən 1978-ci ilədək Aşıq Hacının yanında aşıqlıq sənətinin sirlərinə yiyələnmişdir.

Aşıq Hacı 1978-ci ildən öz həmkəndlisi Nuriddin İsgəndərovu özünə şəyird götürmüşdür.

1981-ci ildə Nuriddinlə birlikdə televiziyada "Aşıq Alı" dastanını, 1985-ci ildə isə "Şəmkirli Aşıq Hüsеyn" dastanını söyləmişlər və hər iki dastanın lеnt yazısı televiziyanın "Qızıl fonduna" daxil edilmişdir.

1984-cü ildə IV Aşıqlar qurultayına nümayəndə sеçilmişdir.

Aşıq Hacı 1991-ci ildə Almaniyaya qastrol səfərinə gеtmiş və Almaniyanın bir sıra şəhərlərində konsertlər vermiş, Azərbaycan folklorunu, Göyçə aşıq məktəbini layiqincə təmsil etmişdir.

Aşıq Hacı 1992-ci il 24-30-u oktyabrda Türkiyənin Konya şəhərində Ümumtürk aşıqlar müsabiqəsində iştirak etmiş və qızıl medala layiq görülmüşdür.

1988-ci ildə erməni təcavüzünə məruz qalan azərbaycanlılar Qərbi Azərbaycandan, eləcə də Göyçədən vəhşicəsinə sıxışdırılıb çıxarıldığı vaхt Aşıq Hacı da Şəmkir rayonunun Çənlibel kəndində məskunlaşmışdır.

Aşıq Hacı Göyçəli Koroğlu (film, 2003) filmində iştirak etmiş və rollarda aparıcı aşıq kimi çəkilmişdir. Film "Koroğlu dastanı" əsasında çəkilmişdir.

Filmdə həmçinin sənədli kadrlardan və aşıq deyimlərindən də istifadə olunmuşdur.

Aşıq Hacı Göyçəli 22 may 2011-ci ildə 79 yaşında Şəmkir rayonunun Çənlibel kəndində vəfat etmişdir.

Şəkildə soldan Aşıq Hacı Göyçəli və Aşıq İsgəndər Ağbabalı

Əsərləri
--------

* "Mənim sazlı, sözlü dünyam". Bakı, "Zərdabi LTD" MMC, 2008. 168 səh. 500 tiraj.

Filmoqrafiya
------------

* Koroğlu (film, 2003)
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.
2. ↑  Aşıq Musiqisi Antalogiyası Arxivləşdirilib 2013-11-05 at the Wayback Machine (ing.)
3. ↑  Araz Yaquboğlu. Daşkənd aşıqları və şairləri. Bakı: 2008
4. ↑   Arxivləşdirilib 2021-11-23 at the Wayback Machine (az.)
5. ↑  Araz Yaquboğlu. Aşıq Hacı da köçdü. Bütöv Azərbaycan qəzeti. 2011

Ədəbiyyat
---------

* Qara Namazov. "Aşıqlar" (I kitab), Bakı, "Səda", 2004. səh.159.
* Araz Yaquboğlu. "Aşıq Hacı da köçdü", "Ozan dünyası" jurnalı, №2(5), 2011. səh.55-59.

Xarici keçidlər
---------------
**"Baburnamə"** (*fars.* بابر نامہ‎; *"Baburun kitabı"* və ya *"Baburun məktubu"*) — Moğol imperiyasının banisi və Əmir Teymurun nəticəsi Zəhirəddin Məhəmməd Baburun (1483-1530) yazdığı əsər. "Baburnamə" türk və İslam ədəbiyyatında memuar janrında yazılmış ilk əsərdir.

"Baburnamə"nin mənası "Baburun kitabı" deməkdir və əsər öz adını hər iki anlamda, həm "Babur haqqında yazılmış kitab", həm də "Baburun yazdığı kitab" kimi doğruldur. Türk və islam ədəbiyyatı tarixində memuar janrında yazılmış ilk əsər olan "Baburnamə" 1494-1529-cu illər ərzində Mərkəzi Asiya, Əfqanıstan və Hindistanda baş vermiş bütün mühüm hadisələri, müəllifin özünün, eləcə də dövrün ən ünlü siyasi xadimlərinin, elm və sənət adamlarının həyat və fəaliyyəti, əsil-nəsəbi, xarakteri, hətta zahiri görkəmi haqqında dəqiq və ətraflı məlumat verməklə region ölkələrinin tarixi, coğrafiyası, təbiəti, xalqları, etnoqrafiyası barədə ən zəruri bilikləri əhatə edir. Bu baxımdan "Baburnamə" təkcə ədəbi yox, həm də haqlı olaraq nüfuzlu elmi-tarixi mənbə kimi qiymətləndirilir.

Baburnamə, müəllifin həyat və fəaliyyətinin mərhələlərinə müvafiq olaraq, üç hissədən ibarətdir:

* *"Fərqanə"* adlanan birinci hissə 10 iyun 1494-cü ildən 14 iyun 1504-cu ilə qədər;
* *"Kabil"* adlanan ikinci hissə 14 iyun 1504-cü ildən 12 dekabr 1520-ci ilə qədər;
* *"Hindistan"* adlanan üçüncü hissə isə 8 oktyabr 1526-cı ildən 5 sentyabr 1529-cu ilə qədər olan dövrləri əhatə edir.

Baburun bu xatirələri necə və nə zaman yazdığı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Məlum olan budur ki, memuarlar müəllifin illər uzunu müntəzəm olaraq yazdığı xüsusi gündəlik əsasında qələmə alınmışdır.

"Baburnamə" 1589-cu ildə Baburun doğma çağatay dilindən fars dilinə tərcümə edilib.

Avropa alimləri Baburun memuarı ilə XIX əsrin əvvəllərində tanış olublar. Bundan sonra 1826-cı ildə kitab çağatay dilindən ingilis dilinə, 1871-ci ildə isə əsər fransız dilinə tərcümə edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Heydər Əliyev Mərkəzində 57 miniatürdən ibarət sərgi açılıb Arxivləşdirilib 2021-09-17 at the Wayback Machine. modern.az, 26.12.2015  (az.)
2. ↑  ""Baburun kitabı" Azərbaycan dilində". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-20.
**Bayram Kürdəxanılı** (31 dekabr 1962, Bakı – 22 avqust 2017, Bakı) — azərbaycanlı meyxanaçı.

Həyatı
------

Bayramqulu Məşədi Məmmədqulu oğlu Quliyev 1962-ci ilin dekabrın 31-ində Kürdəxanıda doğulub. Kürdəxanıdakı 113 saylı orta məktəbi bitirib. Meyxana sənətinə kiçik yaşlarından gəlib. Məşhur meyxanaları "Noldu sana"

İlk şeirlərini böyük qardaşı şair Nəcəfqulunun təsiri ilə yazmışdır. Əsgərlikdən qabaq da şeir deyən Bayram, bunu sonra da davam etdirir. 1982-ci ildən 1985-ci ilə qədər AzTV-də işləyib.

### Həbsi

2014-cü ilin iyul ayında narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi maddəsi ilə 1 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

Vəfatı
------

Bayram Kürdəxanılını avtomobil vuraraq öldürüb. Hadisə 22 avqust 2017-ci il tarixində gecə vaxtı Kürdəxanı qəsəbəsində baş verib. Belə ki, toy mərasimindən evə qayıdan meyxana ustası qəsəbə ərazisində yolu keçərkən, Emin Fərhadovun idarə etdiyi "Peugeot" markalı, 10-PS-782 dövlət seriya nişanlı avtomobil onu vurub. Nəticədə meyxana ustası ağır xəsarət alıb. Hadisəni törətmiş sürücü Bayram Kürdəxanılını 3 saylı Şəhər Kliniki Xəstəxanasına çatdırsa da, həkimlər onun həyatını xilas edə bilməyiblər.

Filmoqrafiya
------------

* Gizlənpaç (film, 2016)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çox yaşamayacaq deyə evlənmək istəmirdi... Yoldaşı kimi avtomobil qəzasında öldü – Məşhur meyxanaçının faciəvi həyatı". 2022-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-30.
2. ↑  "Bayram Kürdəxanlıya hökm oxundu". 2022-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-12.
3. 1 2 3 4 5  Bayram Kürdəxanılını maşın vuraraq öldürdü Arxivləşdirilib 2017-12-18 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 23.08.2017  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Zalım fələk Bayramı aldı getdi… — Meyxanaçı AzTV-də işləyibmiş Arxivləşdirilib 2017-08-26 at the Wayback Machine
* Bayram Kürdəxanılı: "…mövzu tapa bilmir, içir, narkoman olur" — MÜSAHİBƏ Arxivləşdirilib 2017-08-10 at the Wayback Machine
* Çox yaşamayacaq deyə evlənmək istəmirdi… Yoldaşı kimi avtomobil qəzasında öldü – Məşhur meyxanaçının faciəvi həyatı
**"Veysayd mehmanxanasının hekayələri"** (Tales of a Wayside Inn) Amerikan şair Lonqfello (Henry Wadsworth Longfellow) tərəfindən yazılmış şeirlər kitabıdır. Kitab 1863-cü ildə çap edilmişdir. Kitabın adındakı "Veysayd" mehmanxanası Amerika Birləşmiş Ştatları Massaçusets şəhərinin "Sudbury" əyalətində yerləşən bir mehmanxanadır. Lonqfello Massaçusets, Kembric şəhərindən 20 mil uzaqlıqda yaşayırdı. Bu mehmanxana Kembric insanlarının getməkdən ən çox həzz aldığı yerlərdən biri idi. Mehmanxananın adı ilə yanaşı həm də kitabda yer alan surətlər də real insanlardır və Lonqfelloun dostları olmuşdur. Kitab onların bir-birinə Veysayd mehmanxanasına gedərkən söylədiyi hekayələrdən ibarətdir. Kitabda bu hekayələr şeir formasında verilir.

Yazılma və çap olunma tarixi
----------------------------

Lonqfello 1861-ci ildə həyat yoldaşının ölümündən sonra onda yaranan kədərlə mübarizə aparmaq üçün böyük öçülü bir əsərə başlayır. Bu kitabı yazarkən o həm də özünün ABŞ Vətəndaş müharibəsi dövründəki şəxsi mübarizəsi, böyük qardaşının müharibədə yaralanması və xəstələnməsini də aydınlaşdırmışdır. Kitabın "Sudbury hekayələri" adı ilə nəşr olunması düşünülmüşdür, lakin daha sonra bu adın Cefri Çoserin "Kenterberi Hekayələri" adı ilə bənzərliyinə görə kitabın adı çap olunmazdan əvvəl Lonqfellonun dostu tərəfindən, 1862-ci il 11 Oktaybrda dəyişmişdir.

Lonqfello bu mehmanxananı 1862-ci ildə bir dostu ilə ziyarət etmişdir. Həmin vaxt mehmanxananın adı "Red Horse Tavern" adlanırdı və 1861-ci ildə sahibinin ölümündən sonra bağlanmışdı. 1897-ci ilə qədər bura mehmanxana kimi yenidən açılmadı. Lonqfello vəfat etmiş mehmanxana sahibinin qohumu ilə tanış olur və ondan buranın tarixi haqqında məlumatlar alır. 1923-cü ildə Henri Ceyms buranı satın alır, yenidən bərpa edir və bir xeyriyyə mərkəzinə bağışlayır. Bu günlərdə həmin mehmanxana hələ də qalmaqdadır.

Kitabdakı əksər hekayələr Lonqfellonun geniş ədəbi mütaliəsinin nəticəsidir-onların coxu Avropa əfsanələrinə, bir neçəsi isə Amerikaya aid mənbələrə aiddir. Onlardan ən məşhuru isə "Paul Revere's Ride" şeiridir. "Kral Olafın Dastanı" isə kitabdakı ən qədim şeirdir. Lonqfello bu şeiri 1856-ci ilin əvvəlində yazmağa başlamışdır.

Kitab ilk dəfə 1863-cü il 23 Noyabrda 15000 nüsxə ilə çap edilmişdir və çap olunduğu gün satılıb qurtarmışdır. Nyu-York Tayms qəzeti kitabı "mükəmməl şərh" deyə adlandırmışdır. Kitab ikinci dəfə 1870-ci ildə və üçüncü dəfə isə 1872-1873-cü illərdə map edilmişdir. Sonrakı nüsxələrinin satılmasına baxmayaraq, onlar ilk nüsxələr qədər məşhurlaşa bilmədi.

### Analiz

Kitabda yer alan və real həyatda var olan surətlər: Daniel Tridvel (teoloq), Liman Hou (mülkədar), Henri Veyls (tələbə), Ole Bul (musiqiçi), İsak Edrehi (İspan yəhudi), Tomas Viliam Parsans (şair).

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2016-12-11 at the Wayback Machine
**Lalə İslam qızı Kərimova-Təllayeva** (özb. Лола Ислом қиз Каримова-Телляева, Lola Islom qiz Karimova-Tellyayeva) — Özbəkistanın YUNESKO-dakı daimi nümayəndəsi, diplomat, Özbəkistan Respublikasının prezidenti İslam Kərimovun kiçik qızı, ölkəsində xeyriyyə işləri, mədəniyyət və idmana dəstəyi ilə tanınır.

Təhsili
-------

Daşkənt Dünya İqtisadiyyatı və Diplomatiya Universitetində beynəlxalq hüquq üzrə magistr dərəsəbini, sonra isə Daşkənt Dövlət Universitetində dussertasiya müdafiə edərək psixologiya elmlər namizədi elmi dərəcəsi alıb.

Həyatı
------

Lalə Kərimova 1978-ci ildə iyulun 3-də Daşkənddə anadan olub.

İki dəfə ailə həyatı qurub. Həyat yoldaşı Timur Tilyayev biznesmen, Harvard universitetinin məzunudur. Üç uşağı var: qızı Məryəm, oğlu Umar və qızı Səfiyə.

Fəaliyyəti
----------

O, Özbəkistanda iki iri xeyriyyə təşkilatının təsisçisidir. "Sən tək deyilsən" (özb. Sen Yolgiz Emassan) yetim, əlil uşaqlara dəstək üçün yaradılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Uzbekistan | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". 2019-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-11.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Lalə Kərimova ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Özbəkistan prezidentinin qızları – Lalə və Gülnarə Arxivləşdirilib 2011-08-23 at the Wayback Machine  (az.)
* "Milyonçu" layihəsi: *Milyardlıq varidat, milyonluq villalar, "mafiyanın gəlini" və küsülü bacı – "MİLYONÇU"*. publika.az, 22.08.2015  (az.)