recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nataliya Arsenyeva** (tam adı: *Nataliya Arsenyeva*, *belar.* Наталля Аляксееўна Арсеньева, *rus.* Ната́лья Алексе́евна Арсе́ньева; 20 sentyabr 1903, Bakı – 25 iyul 1997, Roçester[d], Nyu-York ştatı) — Belarus dramaturqu, şairə və tərcüməçi. Françişak Kuşalın həyat yoldaşıdır.

Həyatı
------

1903-cü il sentyabrın 20-də Bakıda Rusiya işçilərinin ailəsində anadan olmuşdur. Birinci Dünya müharibəsi zamanı (1915) Arsenyev ailəsi Yaroslavl şəhərinə köçürülür, burada şairə ilk şeirini (rus dilində) yazır. 1920-ci ildə ailə Vilnüsə qayıdır. Nataliya gəncliyini Vilnüsdə keçirmiş və burada 1921-ci ildə Belarus gimnaziyasından məzun olmuşdur. Vilnüs Universitetinin incəsənət fakültəsində təhsil almışdır. Maksim Qoretski onun poetik bacarığına xüsusi diqqət ayırırdı. 1922-ci ildə Nataliya Françişak Kuşalla ailə həyatı qurmuşdur. Kuşal Polşanın qərbində, Çelmno şəhərində Polşa ordusunun zabiti olaraq xidmət edirdi.

1939-cu ilin sentyabrından sonra Nataliya Arsenyeva Vileyka şəhərində yaşamış, *"Kəndli qəzeti"*nin regional nəşrində işləmişdir. 1940-cı ilin aprelində əsir Polşa zabitinin həyat yoldaşı olduğundan iki oğlu ilə Qazaxıstana sürgün edilmiş və burada kollektiv təsərrüfatda işləmişdir. 1941-ci ilin may ayında BSSR Yazıçılar Birliyinin, xüsusən də Yanka Kupalanın ərizəsi ilə sürgündən Minskə döndü. Burada o, müharibə yolu ilə keçir. İşğal olunmuş Minskdə faşist meylli *"Minsk qəzeti"* ilə əməkdaşlıq edir. O, operaya bir neçə libretto yazmış, tərcümələrlə məşğul olmuşdur. Oğlu Yaroslav kinoteatrda partizanların təşkil etdiyi partlayış zamanı həlak olur. 1944-cü ildə Belarusun regional müdafiə qüvvələrinin komandiri olan həyat yoldaşı ilə birlikdə Almaniyaya köçürüldü. Nataliya qaçqın düşərgələrində mədəni və təhsil fəaliyyətlərində fəal iştirak edib, Belarus gimnaziyasında dərs demişdir. Sonralar Y. Kupala faşist hakmiyyəti ilə əlaqələri belə izah edirdi: "Heç nəyə görə Sovet hakimiyyətindən əziyyət görmüş insanlar, hansı ki onların əksəriyyəti burada deyildi, almanlara özlərinin xilaskarları kimi böyük bir ümidlə baxırdılar. Həqiqətən də, heç kəs almanların belə qəddar olduğunu düşünmürdü."

Nataliya 1949-cu ildən ABŞ-də yaşamağa başladı. ABŞ-də *Belarus* qəzetində, Azadlıq Radiosunda və Belarusiyanın Elm və İncəsənət İnstitutunda çalışmışdır. 1970–1980-ci illərdə o, Belarus immiqrantlarının siyasi həyatında fəal iştirakdan uzaqlaşır.

Nataliya Arsenyeva 25 iyul 1997-ci ildə oğlu Vladimirin ailəsi ilə birgə yaşadığı Roçesterdə vəfat etmiş və orada dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wojciech Roszkowski, Jan Kofman: *Biographical Dictionary of Central and Eastern Europe in the Twentieth Century.* Routledge, July 8, 2016. p. 37

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 120876639 · ISNI: 0000 0001 2024 9549 · LCCN: n93109950 · NKC: js2011633923 · NLA: 36140937 · NUKAT: n97087672 · VIAF: 45143030, 79443115 · WorldCat VIAF: 45143030, 79443115 |

 |
**Reçnoy adası** — Yapon dənizində, Amur körfəzi ərazisində, Vladivostokdan 19 km cənub-qərbdə, Tavriçankadan 6 km cənub-qərbdə yerləşən kiçik ada. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Primorsk diyarı Volno-Nadejdin rayonu ərazisinə daxildir. Öz adını ondan 5 km aralıda körfəzə tökülən Razdolnaya çayından almışdır. Yerli əhali bəzən adanı «*Reçnaya Korvijka*» olaraq adlandırırlar. Bu isə cənub-şərqdə yerləşən Skrebsov adasına verilən Kovrijka adı ilə bağlıdır.

Relyef
------

Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru 200 metr məsafədə uzanır. Adanın maksimal eni 75 metrdir. Adanın sahəsi 1,18 ha-dır. Üzəri tamamən düzəndir. Şimalı istisna olmaq şərti ilə sahilləri sıldırımlıdır. Adanın cənubunda yerləşən burun ən hündür nöqtəsidir. Sahil xətdinin uzunluğu 510 metrdir. Bu sahil xətdinin 70 metri gilli çiməlik və qumlu dildən ibarətdir. Bu hissə adanın şimalında yerləşir. Dil bir başa şimala istiqamətlənir və burada laqun əmələ gətirmir. 440 metr sahil sıldırımlıdır. Adaya ən yaxın materik ərazisi Reçnoy burnudur. Reçnoy adasına ən yaxın yaşayış məntəqəsi isə Devyatıy Valdır.

Təbiət
------

Adanın səthi bütünlüklə sıx kolluqlardan ibarətdir. Əsasən yovşan və digər ot bitkiləri ilə örtülüdür. Adanın cənub-qərbində sıldırımlara yaxın ərazidə kiçik boylu ağaclar bitir.

Əhalisi
-------

Reçnoy adasının ən hündür nöqtəsində kiçik mayak var idi. Hazırda mayakın yerində bir xarabalıq mövcuddur. Mayakın xarabalığına getmək üçün dilin şimalında adaya yan olmaq üçün sal vardır. Buradan adanın daxilinə piyada çığırı gedir. Ada əsasən turistlər və balıqçılar tərəfindən ziyarət edilir. Qışda adaya avtomobillə belə getmək mümkündür.

Maraqlı fakt
------------

Reçnoy adası Böyük Pyotr körfəzinin ən şimal adasıdır. O həmçinində Primorski diyarının ucqar şimal adalarından biridir.

Primorski diyarı ərazisində yerləşən digər adalara nisbətdə daha şirin və şəffaf su ilə əhatələnir.

Materikdən kifayət qədər aralıda yerləşməsinə baxmayaraq ada ətrafında və materiklə arasındakı ərazidə dərinlik 2 metri keçmir. Ətrafı çevrəvari formada dayazlıqdan ibarətdir.

Ada açıq dənizdən kifayət qədər aralıda olmasına baxmayaraq adanın iqlimi olduqca kontinentaldır. Qış və yay ayları müşahidə edilən tempertur arasında fərq olduqca çoxdur.

Ada üzərində tez əriyən buzlar uzun zaman qala bilir. Sahil ərazilərinsə buzların qalınlığı daha çox olur.

Mənbə
-----

* K-52-12
* Adanın şəkilləri
**Vilmoş Aba-Novak** (mac. Vilmos Aba-Novák*;* 15 mart 1894[…], Budapeşt – 29 sentyabr 1941[…], Budapeşt) — Macarıstan rəssamı və qrafiki.

Həyatı
------

Vilmoş Aba-Novak 1894-cü ildə Macarıstanın Budapeşt şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Düla Novak, anası isə Roza Vaqinger idi. Aba-Novak 1912-ci ildə rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra Budapeştdəki Kral Macarıstan Rəssamlıq Məktəbində (indiki Macarıstan İncəsənət Universiteti) təhsilini davam etmişdir. O, bu zaman rəssam Adolf Fenyesin emalatxanasında işləməyə başlamışdır. Aba-Novak Birinci Dünya müharibəsi səbəbindən fəaliyyətinə fasilə vermişdir. O, Avstriya-Macarıstan ordusuna çağırılmış və Şərq cəbhəsində xidmət etmişdir. Aba-Novak müharibə zamanı Viktor Olgeydən rəssamlıq dərsləri almağı bacarmışdır. O, müharibədən sonra rəssamlıq fəaliyyətinə davam etmişdir. O, 1921–1923-cü illərdə yay aylarını bir qrup rəssamla birlikdə Rumıniyanın Solnok və Baya-Mare incəsənət koloniyalarında keçirmişdir. Aba-Novakın ilk fərdi sərgisi 1924-cü ildə burada baş tutmuşdur.

Aba-Novak 1928-ci ildə Macarıstan Rəssamlıq Akademiyasının təqaüdçüsü kimi 1928–1930-cu illərdə üç il müddətinə Romaya yaradıcılıq ezamiyyətinə göndərilmişdir. O, Macarıstan rəssamlığında "Roma məktəbi"nin aparıcı nümayəndələrindən olmuşdur. Aba-Novak 1937-ci ildə Parisdə keçirilən Ümumdünya Sərgisində və 1940-cı ildə Venesiya biennalesində jürilərin qərarı ilə Qran-Pri mükafatına layiq görülmüşdür. O, 1939–1941-ci illərdə Macarıstan Kral Rəssamlıq Məktəbində dərs demişdir.

Vilmoş Aba-Novak 29 sentyabr 1941-ci ildə, 47 yaşında Budapeştdə vəfat etmişdir. Qəbri Farkaşreti qəbiristanlığındadır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Vilmos Aba Novak // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Kontha S.* Vilmos Aba-Novák // Aba-Novák, Vilmos (ing.). // *Grove Art Online* / J. Turner [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. ISBN 978-1-884446-05-4 doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T000050
3. 1 2  Oxford Art Online (ing.). [Oxford, England]: OUP, 2002.
4. ↑  *Keresztes-Takács Orsolya.* Lakhatási viszonyok és az oktatási intézményekhez való hozzáférés a hajdúböszörményi szegregátumokban // REGIO . 23 (4). 2015-12-28. doi:10.17355/rkkpt.v23i4.86. ISSN 2415-959X.

Xarici keçidlər
---------------

* Aba-Novák Galéria  (mac.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · RKDartists |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 169847212 · GND: 13297777X · ICCU: LO1V149390 · ISNI: 0000 0001 1068 8425 · LCCN: n99018737 · LNB: 000323252 · NKC: mzk2009517802 · NLP: A27529733 · NSZL: 000000029940 · SUDOC: 145642801 · VIAF: 67642315 · ULAN: 500026028 · WorldCat VIAF: 67642315 |

 |
**Kluxor aşırımı** — Baş Qafqaz silsiləsində, Hərbi Suxumi yolu üzərində yerləşən aşırım. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 2781 metrdir. Aşırım hissənin uzunluğu 45 km-dir. Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində aşırım belə təsvir edilmiş: Kodori dərəsi boyu, Qafqaz silsiləsindən Kluxor aşırımı vasitəsi ilə daşlıq yol keçir. Bu yol Suxumi ilə Çerkessk şəhəri arasında əlaqə vasitəsidir. Aşırım ərazisi ilə iki çay axır: Şimala Şimali Kluxor, cənuba isə Kliçi çayı.

Nəqliyyat
---------

Kluxor aşırımı Hərbi Suxumi yolunun ən yüksək hissəsidir. Yolun Kluxor aşırımından keçən hissəsi avtomobil hərəkəti üçün uyğun deyil. Hərbi Suximi yolundakı nəqliyyat əlaqəsi aşırım ərazisində olan hava şəraitindən asılıdır. Qış aylarında ərazidə tez-tez qar uçqunları müşahidə olunur.

Tarixi
------

1942-ci ilin avqustunda keçidin yəhər hissəsini 394-cü atıcı diviziyasının 85-ci atıcı alayının 1-ci batalyonu müdafiə edirdi. 15 avqust 1942-ci ildə Kluxor aşırımını alman-faşıstlərin 1-ci «Edelveys» Dağ Piyada Diviziyasının bölmələri ələ keçirdilər. Nəticədə almanlar Hərbi Suxumi yolu boyu xeyli irəlləməyə nail oldular. Aşırımdan hərbi əməliyyatlar 21 oktyabara kimi davam etdi. Ancaq almanlar aşırımın cənub yamaclarında əlverişli mövqe əldə edə bilmədilər. Stalinqrad ətrafında almanların 6-cı ordusu mühasirəyə düşdükdən sonra alman hərbi birləşmələri Şimali Qafqazı tərk etməyə başladı. 1943-cü ilin yanvarında aşırım faşistlərdən tamamilə azad olundu

1992-1993-cü illərdə baş verən Abxaziya müharibəsi zamanı Hərbi Suxumi yolu tamamilə bağlanıldı.

İqlimi
------

Aşırım ərazisində yüksək dağ iqlimi hakimdir. Rütubətlik yüksək və soyuqdur. Yanvar ayının orta temperaturu −5,2 °C, iyul ayının orta temperaturu isə +13,3 °C-dir. Orta illik temperatur + 3,9 °C-dir. Ən çox yağıntı oktyabr ayında düşür - 220 mm. Ən az yağıntı fevral ayına təsadüf edir - 113 mm. Yağıntıların illik miqdarı 1845 mm-dir.

Flora və faunası
----------------

Kluxor aşırımında, Teberda çayının yuxarı axarlarında Kluxor siçanı geniş yayılıb — (*lat.* Sicista kluchorica). Bu balaca siçan adı siçanlardan fərqli olaraq başqa növə daxildir.

Ərazidə cil bitkisinin xüsusi növü yetişir — (*lat.* Carex oreophila)

İncəsənətdə
-----------

Tanınmış gürcü rəssamı Elena Axvledianinin «L.P.Beriya Kluxor aşırımında Qafqazın müdafiəsini təşkil edir»  əsərində Kluxor aşırımı təsvir olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Клухорский перевал // Военная энциклопедия / Грачёв П. С.. — Москва: Военное издательство, 1999. — Т. 4. — С. 73.
2. ↑  "Вдоль военно-сухумской дороги". 2015-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
3. ↑  "ФГБУ "ВНИИГМИ-МЦД"". 2017-07-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
4. ↑  Полная иллюстрированная энциклопедия. «Млекопитающие» Кн. 2 = The New Encyclopedia of Mammals / под ред. Д. Макдональда. — М.: Омега, 2007. — С. 443. — 3000 экз. — ISBN 978-5-465-01346-8.
5. ↑  *Шенброт Г.И. Соколов В.Е. Гептнер В.Г. Ковальская Ю.М.* Тушканчикообразные. — М.: Наука, 1995. — 576 с. — P. 79. — (Серия "Млекопитающие России и сопредельных регионов"). — ISBN 5-02-004764-3.
6. ↑  БСЭ, 2 изд. т. 3, с. 564
**Kvarsit** – gözlə və ya zərrəbin altında seçilən, kvarsdan təşkil olunmuş, kvars materialı ilə də sementləşmiş dənəvər süxur Geoloji praktikada, demək olar ki, sırf silisium oksidindən (kvars və opal – xalsedon – kvars qarışığı) təşkil olmuş, sıx və bərk süxurlar kvarsit adlandırılır.

Yaranması
---------

Кварцит
Кварцит магнетитовый тонкослоистый мелкозернистый джеспеллитовый (Анновский карьер, Кривбасс) в музее горной техники СевГОКа
Kvarsit kvars qumdaşları və bəzi maqmatik süxurlarin (porfirlər) metamorfizmə uğraması nəticəsində əmələ gəlir. Massiv kvars qumdaşları, habelə aşınma qabıqlarında rast gələn metasomatik mənşəli (hipergen kvarsitlər) dənəvər kvars süxurları da bəzən kvarsit adlanır. Mis kolçedanı yataqlarının oksidləşməsilə bağlı hipergen kvarsit digər süxurlar arasında aydın seçildiyindən, bu fliz üçün axtarış əlamətidir. Güman edilir ki, habelə hidrotermal məhlullarla dəniz dibinə çıxarılan silisium oksidi də, başqa komponentlər (Fe, Mn və b.) iştirak etmədikdə, çox vaxt mikrokvarsitlər adlanan kvarsit linzalarının əmələ gəlməsinə səbəb olur. Kvarsit tikintidə və turşuya davamlı material, əsasən xammal kimi odadavamlı kərpic (dinasin) istehsalında və metaləritmə sənayesində flüs kimi istifadə olunur.

Tərkibi
-------

* 100–450 mpa
* xüsusi kütləsi, orta hesabla 2,6 q/sm³
* sıxlıq, orta hesabla 2,68 q/sm³
* uzunömürlüyü — 150–300 il

Dəmirli kvarsitlər
------------------

Dəmirli kvarsitlər dərin metamorfizmə uğramış kvarslı-dəmirli çöküntülərdir və ya vulkanogen-çökmə süxurlardır. Kembriyəqədər süxurlar içərisində geniş yayılmışlar. Aydınlaylı, adətən incə zolaqlı kvars, silikat-maqnetitli və ya  hematitli süxurlarla təmsil olunmuşdur. Ayrı-ayrı nazik laycıqlarda (0,1-20 mm) hər hansı bir mineral (kvars, maqnetit və ya martit, hematit, xlorit, serisit, biotit, amfibol və başqa) miqdarca üstünlük təşkil edir. Dəmirin miqdarı 25-30%-dən çox olduqda, saflaşdırmaq şərtilə sənaye əhəmiyyətli dəmir filizi hesab edilir. Az fosforlu  dəmir (maqnetit, martit, hematit) filizlərinin (Fe miqdarı 50% çox) bir çox iri layvari yataqları dəmirli kvarsitlər ilə əlaqədardır. Sinonim: *Dəmirli roqoviklər, Çespilitlər*.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hamilton et al 1976.* Metamorphic Rocks — Quartzite Arxivləşdirilib 2012-01-26 at the Wayback MachineСайт: "Rocks Rock!" (rocks-rock.com). Проверено 4 августа 2011.  13 февраля 2012 года.
2. ↑  "Шокшинский кварцит". 2021-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-22.
3. ↑  *В.Петров*. "Драгоценные камни". — М.: журнал "Химия и жизнь", № 10 за 1965 г.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4176627-1 · LCCN: sh85109740 |

* Кварцит в каталоге минералов
Şəkil 1: İdeal bir cərəyan mənbəyi, *I*, bir rezistor idarə etmək, *R*, və gərginlik yaradır *V*
**Cərəyan mənbəyi**, üzərindəki gərginlikdən asılı olmayan bir elektrik cərəyanı verən və ya udan bir elektron dövrədir.

Cərəyan mənbəyi adından da məlum olduğu kimi dövrəni cərəyanla enerji ilə təmin edir. Cərəyan özü naqildə elektronların nizamlı hərəkət etməsidir. Cərəyan mənbəyinin funksiyası isə naqildəki elektronları hərəkətə gətirməkdir. qısası dövrədə cərəyanı yaradan elektrik mənbəyidir.Cərəyan mənbəyinin iki növü var:

1. Sabit Cərəyan mənbəyi
2. Dəyişən cərəyan mənbəyi

Sabit cərəyan mənbəyinin iki qütbü olur. müsbət (+) və mənfi (-). Bu mənbədə elektronlar mənfi qütbdən çıxıb müsbət qütbə doğru gedirlər və ancaq bir istiqametdə sabit sürətlə gedirlər. Ona görə də belə mənbələr sabit cərəyan mənbələri adlanır. (məsələn: batareyalar, akumulyatorlar və s)

Dəyişən cərəyan mənbələrində isə elektronlar gah bir qütbdən digərinə, gah da əksinə qayıdırlar. Elektronlar bir istiqamətdə və sabit sürətlə getmədiyindən belə cərəyan dəyişən cərəyan adlanır

Həmçinin bax
------------

* Gərginlik mənbəyi

İstinadlar
----------

Əlavə oxu
---------

* "Current Sources & Voltage References" Linden T. Harrison; Publ. Elsevier-Newnes 2005; 608-pages; ISBN 0-7506-7752-X

Xarici linklər
--------------

* Current Sources and Current Mirrors
* FET Constant-Current Source/Limiter - Vishay
* JFET Current Source and pSpice Simulation
* Using Current Sources / Sinks / Mirrors In Audio Arxivləşdirilib 2019-07-17 at the Wayback Machine
* Differential Amplifiers and Current Sources
**Birinci Peşəkar Futbol Liqası** (bolq. Първа професионална футболна лига), **Bolqarıstan Birinci Liqası** və ya **Barva liqa** kimi də tanınır, hazırda **efbet Liqası** sponsor adını daşıyır ― Bolqarıstan futbol liqası sisteminin ən üst peşəkar futbol liqası. 14 komandanın yarışdığı liqa həmçinin İkinci Peşəkar Futbol Liqası ilə yüksəliş və düşmə sistemi üzərində fəaliyyət göstərir.

Bolqarıstan futbol çempionatı 1924-cü ildə Bolqarıstan Dövlət Futbol Çempionatı olaraq təqdim olunmuşdur və və A qrupunun qurulduğu 1948-ci ildən bəri liqa formatında keçirilir. Birinci Liqa çempionları, liqanın Avropa əmsalına əsasən UEFA Çempionlar Liqasının seçmə mərhələlərində iştirak etmək hüququna malikdirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Bulgarian first division has a new brand identity". bfunion.bg (ingilis). 10 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 July 2019.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bolqarıstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Amsterdam (dəqiqləşdirmə).

**Amsterdam** (*fr.* Amsterdam) — Hind okeanında yerləşən ada, Fransanın Cənub və Antarktika ərazilərinə daxildir.

Ada həm Antarktida, Avstraliya həmdə Afrikadan eyni məsafədə yerləşir.

Amsterdam adasından 85 km cənubda Sen-Pol adası yerləşir. Bu iki ada birlikdə Amsterdam adasını əmələ gətirir.

Coğrafiyası
-----------

Amsterdam adası
Amsterdam adası vulkan məşəllidir. Vulkanın son püskürməsi 1792-ci ilə təsadüf edir. Sahəsi 58 km² təşkil edir. Adanın ən hündür nöqtəsi 867 metrdir.

İqlimi
------

Adanın ekvatora yaxın yerləşməsinə baxmayaraq Cənub qütbündən gələn soyuqlar səbəbindən subantartik adalara daxil edirlər.
Əslində isə adanın iqlimi subantarktik iqlimə uyğun gəlmir. Qışda +11°S, yaysa isə 17,5°S temperatura malikdir.

Adada çoxlu sayda ağac növləri olmasına baxmayaraq ağalar adaya insanlar yətəfindən gətirilmişdir. Kəşf olunarkən adada ancaq otlara və bir necə kol bilkilərinə rast gəlinirdi. Adaya insanlar tərəfindən İnək gətirilmişdir. Adada pinqvinlər, Suiti və Dəniz quşlarına rast gəlinir.

Tarix
-----

Ada ilk dəfə 18 mart 1522-ci ildə ispaniyalı kapitan Х. S. Elkano tərəfdən aşkarlansada ona ad verilmir. Adanı ilk dəfə Antoni van Dimen tərəfində 1633-cü ildə Yeni Amsterdam olaraq adlandırılır.

Əhalisi
-------

Amsterdam adası Fransanın Cənub və Antarktika ərazilərinin yeganə yayış məntəqəsi və daimi əhalisi olan adasıdır. Adada Marten-de-Vive adlı yaşayış məntəqəsində 40 nəfər yaşayır.

Mövsümdən asılı olaraq adada 100–300 insan yaşayır. Bu gəlmələr əsasən Meteorologiya stansiya əməkdaşları və digər elmi işçilərdir.

İncəsənətdə
-----------

* Amsterdam adası 37°Cənub enliyində yerləşir. Bu ada Jül Vern "Kapitan Qrantın uşaqları (roman)" romanında öz əksini tapmışdır.

Mənbə
-----

* Amsterdam arxipelaqının şəkilləri Arxivləşdirilib 2008-05-09 at the Wayback Machine
* Amsterdam adasının şəkilləri
* Amsterdam adası Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine

| ⛭Subantarktik adalar |
| --- |
| 40° paralel daxilində yerləşən adalar | FransaAmsterdam və Sen-Pol adaları • Böyük BritaniyaTristan-da-Kunya adaları |
| 40°-50° paralellər daxilində yerləşən adalar | Yeni ZelandiyaAntipodov adaları • Yeni ZelandiyaBaunti adaları • Böyük BritaniyaQof adası • FransaKergelen • FransaKroze adaları • Cənubi Afrika RespublikasıPrins-Eduard adaları • Yeni ZelandiyaSners adaları • Yeni ZelandiyaStüart adası • Yeni ZelandiyaÇatem arxipelaqı |
| 50°-60° paralellər daxilində yerləşən adalar | NorveçBuve adası • ÇiliDieqo-Ramires adaları • Çiliİldefonso adaları • Yeni ZelandiyaKempbell adaları • AvstraliyaMakkuori adası • ÇiliArgentinaOdlu Torpaq arxipelaqı • Yeni ZelandiyaOklend adaları • Böyük BritaniyaArgentinaFolklend adaları • AvstraliyaHerd adası və Makdonald adaları • ArgentinaEstados adası • Böyük BritaniyaArgentinaCənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları |
**Fluvioqlasial düzənliklər** — Bu düzənliklərin əmələ gəlməsi əsasən dördüncü dövr buzlaqlarının əriməsi ilə əlaqədar olaraq,suyu daha da artmış dağ çaylarının dağıdıcı fəaliyyəti ilə izah edilir.Həmin çay sularının gətirdiyi çöküntülər ətraf sahələrə yayılaraq,geniş fluvioqlasial düzənliklər yaradır.Bu çöküntülər fluvioqlasial çöküntülər,həmin düzənliklər isə fluvioqlasial düzənliklər adlanır.Belə düzənliklər dördüncü dövr buzlaşma dövründə Qərbi Avropanın şimalında Almaniya və Polşa ərazisində əmələ gəlmişdir.Dördüncü dövr buzlaşmasının təsirinə məruz qalan dağətəyi düzənliklərin bir qismi də fluvioqlasial düzənlik kimi formalaşmışdır.Belə düzənliklərə Azərbaycanda Qusar maili düzənliyini,Almaniyada Münxen düzənliyini və s.düzənlikləri misal göstərmək olar.

Həmçinin bax
------------

* Akkumulyativ düzənlik
* Vulkan düzənlikləri
* Denudasion düzənlik
* Flüvioqlyasial proseslər

Xarici keçidlər
---------------

* Fluvio-Glacial Landforms

İstinadlar
----------

1. ↑   Səmədov S.S.Məmmədova P.Ə.Geomorfologiya və dördüncü dövr çöküntülərinin geologiyası.Ali məktəblər üçün dərslik.Bakı.2011.134 səh.
**Napalm bombası**, müəyyən ədəddə yanıcı mayenin jeleləşdirilmiş benzin ilə qarışığı. 

II. Dünya müharibəsində, Harvard Universitetinden Louis Fieserin başçılıq etdiyi bir kimya qrupu tərəfindən inkişaf etdirildi. İlk olaraq Sakit Okeanda Tinian müharibəsində istifadə edildi. Vyetnam müharibəsi fotoqrafı olan Kim Phuc, demişdir ki, "Napalm təsəvvür edə biləcəyiniz ən qorxunc silahdır. Su 100 dərəcədə qaynayır, napalm isə 800-1200 dərəcə istilik yaradır." Bəzi vəziyyətlərdə, sürətli öldürdüyündən, qurbanlar çox ağrı çəkmir. Lakin sağ qalanlarda 3. və 2. dərəcəli yanıqlar yaranır.

ABŞ, Vyetnam müharibəsinin sonlarına doğru daha güclü bir Napalma ehtiyacı olduğunu, əsas napalm inhisarçısı DOW Chemicala bildirdi. Bundan sonra daha qorxunc Napalm-B silahı yaradıldı. Bu qarışıqda əsas yanıcı maddə , ənənəvi Napalmdan daha fərqli olaraq KEROSEN (Təyyarə Yanacağı jp-4 jp-8 vs.) istifadə edildi. Bu da daha yüksək bir istiliyin yaranmasını təmin etdi. 1968-ci il Cenevrə Sülh Razılığına əsasən, Napalm istifadəsi qəti surətdə qadağan edilsə də, hələ də Amerika, Fransa, İngiltərə və bir çox NATO-ya üzv ölkələr, 'kimyəvi silahları ən asan məhvetmə vasitəsi' bəhanəsi ilə istifadə edir.
**Ardon** (Oset. Æрыдон "dəli çay") Şimali Osetiyada, Şimali Qafqazda çay, Terek çayının sol qolu.

Coğrafiya
---------

Çayın uzunluğu 102 km, hövzəsinin sahəsi 2700 km²-dir. Ardon çayı, Mamisondon, Nardon, Adaykom və Tsmiakomdon çaylarının axması nəticəsində yaranır ki, bu da öz növbəsində Baş Qafqaz silsiləsinin buzlaqlarından əmələ gəlir. Ardon çayı Şimali Osetiya qoruğunun ərazisindən axır. Dağətəyi Osetiya düzənliyinə girməzdən əvvəl Ardon çay dərin Alagir dərəsindən axır. Daha sonra Şimali Osetiyada Rokski aşırımı ilə cənubu birləşdirən Trans-Qafqaz magistral yolunda dərədən keçir.

Digər Hərbi Osetiya yolu Mamison keçidindən Gürcüstanın Oni şəhərinə keçir. Ardon çayının dərəsində və onun qollarında, qurğuşun-sink filizlərinin Sadon yatağı və Buron, Sadon, Yuxarı Zqid, Mizur və Xolst yaşayış şəhərləri yerləşir. 

Aşağı Zaramaq kəndindən Baddon çayının axmasına qədər təxminən 16 km uzunluğunda çayın kənarında, mövcud və tikilməkdə olan Zaramaq Su Elektrik Stansiyası var. 

Alagir şəhəri yaxınlığında Ardon çay suları düzənlikdən axir və suvarma üçün istifadə olunur. 

Ardon şəhəri, Ardon çayının Terek çayı ilə birləşməsindən 7 km məsafədə yerləşir. Ardon çayı yaxınlıqda olan, Fiaqdonun ən böyük sağ qolunu qəbul edir.

Ardon çayında tikilməkdə olan Zaramaq Su Elektrik Stansiyası (SES) mövcuddur ki bura, 15 MVt gücündə mövcud olan və fəaliyyət göstərən baş SES, 342 MVt gücündə tikilməkdə olan Zaramaq SES-1 daxildir.
Zaramaq SES-1-nin tikintisi başa çatdıqdan sonra gücü 68 MVt olan Zaramaq SES-2-nin tikintisi mümkündür və bu layihə üçün texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanmışdır.
Əvvəlcədən dizayn işləri hazırlanmış 46 MVt gücündə olan Zaramaq SES-3 (Tamisk) planı hazırlanmışdır.Программа развития энергетического комплекса в Республике Северная Осетия-Алания[*ölü keçid*]
Bu layihələr həyata keçirilərsə, Ardon çayında ümumi gücü 466-446 MVt olan və orta illik hasilatı 1,1 milyard kVt / saat olan 4 Su Elektrik Stansiyasının bir kaskadı yaradılacaqdır.

Çayın çirklənməsi
-----------------

Çay suyu "çirklənmiş" və "çirkli" kimi xarakterizə olunan suvarma üçün istifadə olunur, çayın çirklənməsinin əsas mənbələri Alagir və Ardon şəhərlərindən və digər yaşayış məntəqələrindən çirkab sular, dağ-mədən müəssisələri və yol inşaat tullantılarıdır.
Çayda çox sayda yaşayış məntəqəsi var, ən böyüyü Şimali Osetiyanın Ardon bölgəsinin inzibati mərkəzi olan Ardon şəhəridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ардон, река //Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона  Arxivləşdirilib 2022-08-22 at the Wayback Machine в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
2. ↑  "Водные маршруты СССР. Азиатская часть"". 2019-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
3. ↑  "Река Ардон - Природа, Реки". 2019-10-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
4. ↑  "Река Ардон на Кавказе окрасилась в оранжевый цвет". 2020-10-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.
5. ↑  "«Вода России» - Ардон". 2017-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-04.

Xarici keçidlər
---------------

* Река Ардон Северная Осетия
**Birinci Konstantinopol Kilsə Məclisi** - 381-ci ildə keçirilmişdir. Burada Ata-Oğul cütlüyünə Müqəddəs Ruhu da əlavə etməklə, onların substansional vahidliyini elan edərək, Trinitar (Üçlük) inancın formalaşması başa çatdırıldı. Burada imperiyanın Şərqindən olan 150 yepiskop iman simvoluna da əlavələr etdilər. İmperator Feodosius tərəfindən çağrılan bu məclis əsasən arianlığı pisləmək üçün çağrılmışdı. Belə ki, bu məclisdə Müqəddəs Ruhun ilahililiyini inkar edən qrupların fikirləri də rədd edildi. Onların fikrincə Müqəddəs Ruh Oğul tərəfindən yaradılmışdır. Bu məclisdə həm çinin Konstantinopolis yepiskopunun statusu Roma yepiskopundan sonra nüfuzuna görə ikinci dərəcəli hesab oluması haqqında qərar qəbul edildi.

Mənbə
-----

* Ümumdünya Kilsə Məclisləri // Aydın Əlizadə. Xristianlıq: Tarix və fəlfəsə (ilk çağlar), Bakı: Əbilov, Zeynalov və qardaşlar, 2007, c. 94-96.

| ⛭Ekumen məclisləri |
| --- |
| 1-ci Nikeya • 1-ci Konstantinopol • Efes • Xalkedon • 2-ci Konstantinopol • 3-cü Konstantinopol • 2-ci Nikeya • 4-cü Konstantinopol • 1-ci Lateran • 2-ci Lateran • 3-cü Lateran • 4-cü Lateran • 1-ci Lion • 2-ci Lion • Vyana • Konstans • Florensiya • 5-ci Lateran • Trident • 1-ci Vatikan • 2-ci Vatikan |
**Amritsar** – Hindistanın şimal-qərbində, Hindistanın Pəncab ştatında ən böyük şəhər

Tarixi
------

Amritsar 19-cu əsrdə Rancit Sinqh dövlətinin tərkibinə daxil idi. 1849-cu ildə 2-ci ingilis–siqh müharibəsi zamanı Amritsar İngiltərənin Ost-Hind şirkəti tərəfindən işğal olunmuş, Milli azadlıq mübarizəsinin (1918–22) genişləndiyi dövrdə onun mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. 1919-cu il aprelin 13-də Amritsarın Calianval-Baqh meydanında müstəmləkəçilər əleyhinə keçirilən mitinqin iştirakçıları gülləbaran edilmişdir. 1947-ci ildə Hindistanın bölüşdürülməsi vaxtı Amritsar induist, müsəlman və siqhlərin arasında baş verən toqquşmalar zamanı böyük dağıntılara məruz qalmışdır. Amritsar və "*Qızıl məbəd*" İndira Qandi hökumətinin siqh ekstremistlərinə qarşı keçirdiyi *"Mavi ulduz"* əməliyyatı zamanı (1984) da zərər çəkmişdir. Şəhər 1577-ci ildə siqhlərin dördüncü dini başçısı (quru) Ram Das tərəfindən müqəddəs Ölümsüzlük (sanskrit dilində – amrita saras) gölü ətrafında salınmışdır. Amritsar siqhlərin başlıca dini və mədəniyyət mərkəzi hesab olunur. Burada onların baş ibadətgahları *"Qızıl məbəd"* (Xarimandir) yerləşir.

Ümumi məlumat
-------------

Amritsarda nəqliyyat qovşağı, mühüm sənaye və ticarət mərkəzi, toxuculuq, maşınqayırma, kimya sənayesi müəssisələri var. Polad prokat, şəkər, yun, ipək və pambıq parça, xalça istehsal olunur. Sümük, metal və göndən məmulat hazırlanır.

Həmçinin bax
------------

* Pəncab ştatı
* Hindistan tarixi

Xarici keçidlər
---------------

* Places to visit in Amritsar
* Amritsar HRIDAY city Arxivləşdirilib 2015-05-05 at the Wayback Machine
* Amritsar City Portal Arxivləşdirilib 2017-06-01 at the Wayback Machine


Vikianbarda ***Amritsar*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 455–56. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Kələm milçəyi** (*lat.* Hylemyia brassicae) — Buğumayaqlılar tipinin İkiqanadlılar dəstəsinin Əsl milçəklər fəsiləsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Şəffaf qanadlı, nisbətən orta ölçülü milçəklərdir.

Həyat tərzi
-----------

Zərərverici pup mərhələsində torpağın 10-15 sm dərinliyində qışlayır. Yazda torpağın 10-15 sm dərinliyində qışlayır. Yazda torpağın qızması ilə laqədar 12-14 °C temperaturda qışlama yerlərindən çıxırlar. Qışlama yerlərində çıxış müddəti kələm bitkisinin vegetasiya dövrünə düşür. Qışlamadan çıxan milçəklər qidalanmaq üçün nektarlı bitkilərin üzərinə qonur və həmin bitkilərin çiçək tozcuqları və şirəsi ilə qidalanırlar. Bir neçə gün (2-3) qidalandıqdan sonra cütləşməyə başlayırlar. Cütləşmədən 8-10 gün sonra dişilər yumurta qoymağa başlayırlar. Azərbaycanın Quba-Xaçmaz bölgəsində 2 nəsil verir. Zərərvericinin I nəsli adətən örtük altında yerləşdiyindən kələm bitkisini yoluxdurur. II nəsli isə açıq havada əkilən kələm bitkisini yoluxdurur. Milçəklər yumurta qoymazdan əvvəl torpağın üst qatında ora-bura hərəkət edirlər və yumurta qoymaq üçün yer axtarırlar. Yumurtalarını kələm bitkisinin torpağa yaxın saplaq hissəsinə qoyurlar. Əksər vaxtlar yumurtalar əsasən gümrah, iri yarpaqlı və dərinə basdırılmış bitkilər üzərinə qoyulur. Hər bir dişi fərd 120-180-dək yumurta qoya bilir. Kələm bitkisi üzərinə bir neçə milçək yumruta qoya bilər. Bu halda yumurtalardan çıxan sürfələrin sayı 300-400-ə çatır. Yumurtalar ağ rəngdə olmaqla nəmişliyə çox həssasdırlar. Kələm bitkisi üzərindəki yumurtalardan 6-10 gündən sonra sürfələr çıxır. Təzəcə çıxmış sürfələr kələm bitkisinin kök hissəsinə hərəkət edərək qidalanmağa başlayırlar. Sürfələr 20-30 gün qidalanma müddətində 3 yaş dövrü (qabıqdəyişmə) keçirilər. Bundan sonra yaşlı sürfələr kələm bitkisini tərk edərək onun ətrafında torpağa keçir və puplaşırlar. Pup mərhələsi 12-16 gün çəkir.

Yayılması
---------

Quba-Xaçmaz bölgəsində yayılaraq kələm bitkisinə 30-35 % zərər verir, bəzi illərdə kütləvi çoxaldıqda 50-60 %-dək zərər verdiyi müşahidə edilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Naotake Sato** (佐藤 尚武, *Sato Naotake*?, 30 oktyabr 1882, Osaka – 18 dekabr 1971, Yaponiya) – Yaponiya diplomatı və siyasətçisi. 1937-ci ildə Yaponiyanın Xarici İşlər Naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

Karyerası
---------

1882-ci ildə Yaponiyanın Osaka şəhərində doğulmuş, Tokio Ali Kommersiya Məktəbindən məzun olmuşdur. 1905-ci ildə Xarici İşlər Nazirliyinə daxil olmuşdur. Rusiya, Mancuriya, İsveçrə və Fransada konsul vəzifələri tutduqdan sonra 1923-cü ildə Polşaya göndərilmişdir. Yaponiyanı bir neçə beynəlxalq konfransda, eləcə də, Millətlər Liqası tərəfindən 1932-ci ildə keçirilmiş silahsızlaşdırma konfransında təmsil etmiş, daha sonra Belçika və Fransaya səfir kimi göndərilmişdir.

1937-ci ildə Sencuro Hayaşinin kabinetində xarici işlər naziri vəzifəsi tutmuşdur. Sato bu vəzifəyə təyin olunanda müharibəyə qarşı olmağı, Çinə bərabər davranmağı, SSRİ ilə hərbi qarşı-durmadan yayınmağı və Böyük Britaniyaya yaxınlaşmağı hədəfləmişdi. Lakin Hayaşi kabineti 4 ay sonra fəaliyyətini dayandırmış, yeni xarici işlər naziri Koki Hirota aqressiv siyasət yürütməyə başlamışdır.

1942-ci ildə Sato SSRİ-yə səfir təyin olunmuşdur. Yaponiyanın İkinci dünya müharibəsindəki vəziyyəti pisləşəndən sonra xarici işlər naziri Şiqenori Toqonun göstərişi ilə SSRİ-ni vasitəçi qismində Müttəfiqlərlə müzakirə aparmaq üçün razı salmağa çalışmışdır. O, şəxsən Tokioya teleqram göndərərək Potsdam bəyannaməsində qeyd olunduğu kimi hökuməti təslim olmaq barədə xəbərdarlıq etmişdir.

Müharibədən sonra keçirilmiş ilk parlament seçkilərində (1947) Müşavirlər palatasına seçilmişdir. 1954-58-ci illərdə palatanın sədri olmuş, 1965-ci ildə siyasəti buraxmışdır. 1963-cü ildə *"Keçən 80 ili xatırlamaq"* adlı memuarı nəşr olunmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  Hazırda Hitotsubaşi Universiteti.
2. ↑  Orijinal adı *"Kayko haçicunen"*.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Naotake Satō // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 28. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 5 avqust 2022.
**"Başqa bir xoşbəxtlik"** - Mark Levi tərəfindən yazılmış roman.

Məzmun
------

Filadelfiya. 2010-cu ilin ilk yaz günü, həyatının 30 ilini dəmir barmaqlıqlar arasında keçirən Aqata cəzasının bitməsinə bir neçə il qalmış həbsxanadan qaçır. Amma niyə?
Kampusun yaxınlığındakı yanacaqdoldurma məntəqəsində o, gizlicə Millinin maşınına oturur və heç bir şey anlatmadan ona dediyi yerə sürməsini əmr edir. Bir saniyə içində Millinin müntəzəm ritmli və nizamlı həyatı darmadağın olur. Aralarında iyirmi il yaş fərqi olan bu iki qadın çıxdıqları uzun yol boyu bir-biriləri ilə yaxından tanış olmağa çalışır, hətta sirlərini, arzularını belə ­paylaşırlar.
ABŞ-nın ştatlarında keçən 5 günlük yol... Bu səyahət zamanı görüşdükləri hər bir insan Aqatanın sirli həyatına bir az daha aydınlıq gətirir. Sonradan Milli isə bu qadınla görüşünün təsadüfi olmadığından ­şübhələnir.

İstinadlar
----------

* "Alinino".


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Kitab** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Güney Azərbaycanın Zəncan şəhərinə məxsus olan Kələkoş
**Kələkoş** və ya **Kələcoş (kələdoş)** — Azərbaycan və bir neçə digər ölkələrin mətbəxlərində qida növü.
Kələkoş Güney Azərbaycanın Zəncan şəhərinin ən məşhur yeməklərindən biridə sayılır.

Ərzaqlar
--------

*4 porsiya üçün nəzərdə tutulub*

* 3 stəkan yağlı qatıq
* 1 ½ xörək qaşığı un
* 1 yumurta
* 3 stəkan soyuq su
* 1 xörək qaşığı yuyulmuş və süzülmüş yumru düyü
* ½ stəkan xırda doğranmış qoz
* 2 diş əzilmiş sarımsaq
* 1 ½ xörək qaşığı quru nanə
* 2 xörək qaşığı bitki və ya kərə yağı
* 1 orta baş xırda doğranmış soğan
* duz, zövqə görə
* istiot, zövqə görə

Hazırlanma qaydası
------------------

1. Bir kasada qatığı, unu, yumurta və suyu yaxşıca qarışdırın. Sonra isə üzərinə düyünü, qozu, sarımsağı, və quru nanəni əlavə edin və yenə qarışdırın.

3. Bir qazanda yağı qızdırın və soğanı əlavə edib təxminən 6-7 dəqiqə qızardın.

4. Qatıqlı qarışığı soğanın üzərinə əlavə edin və taxta qaşıqla ara vermədən qarışdıraraq orta odda təxminən 20 dəqiqə müddətində və ya düyü yumuşalana qədər bişirin. Kənara çəkin və üzərinə zövqə görə duz və istiot əlavə edib qarışdırın. Süfrəyə isti-isti verin.

Mənbə
-----

* Kələkoş



1. ↑  "İranwatching". 2021-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-04.
**Qladkovun binası** — iki mərtəbədən ibarət olan, Taqanroqda yerləşən bina. Taqanroqun tarix və arxitektur abidələri siyahısına daxildir. Bina 1895-ci ildə inşa edilmişdir. Modern stilinə 
sabibdir.

Tarixi
------

Tacir Qladkovun binasının yeridə əvvəllər bir mərtəbəli bina mövcud idi. Bu binada Niotakiyə məxsus çəkməçi emalatxanası olmuşdur. Bina buğda satışı ilə məşğul olan İvan Skaramanqeyə məxsus olmuşdur. Binanın arxasından Qreçeskaya küçəsinə qədər ki ərazi boşluq olmuşdur.

Tacirin ölümündən sonra binanın sahibliyi onun həyat yoldaşı Arqiriya Yeqorovnaya keçmişdir. Bir müddət sonra isə bina sahibi Leonid Maqula olmuşdur. Sobradan binanı II gildiya taciri İvan Qladkov almışdır. Tacir İvan Qladkov 1888-ci ildə Taqanroqa köçmüşdür. 1889-cu ildə isə 45 yaşında ikən 27 yaşlı dul Mariya Alafuzovla evlənmişdir. Onların ailəsində altı övlad vardı. İvan Qladkov asma və ürək xəstəliyindən 1909-cu ilin 10 mayında vəfat etmişdir. O, xristian qəbrtanlığında, qızı Marusiya yaxınlığında bastırılmışdır. Qəbri üzərində olan xaç şəkilli aabidədə yazılır: «İvan İvanoviç Qladkov ömrünün 65 yaşında vəfat etmişdir. Marusya isə 6 yaşında vəfat etmişdir».

İvan Qladkovun göstərişi ilə əvvəlki bina sökülmüşdür. 1895-ci köhnə binanın yerində yeni iki mərtəbəli bina inşa etdirmişdir. Binanın inşası zamanı iri pəncərələr qoyulmuşdur. Həyətində anbar inşa edilmişdir. 

Qladkovun binası 
1910-ci illərdə burada Varşava, V. M. Filevskiyə məxsus kitab mağazası vardı. 1917-ci ildə isə birinci mərtəbədə Vasilevski atelyesi fəaliyyət göstərirdi. Taqanroqun işğalı zamanı burada (1941—1943) alman təbliğat bölməsi yerləşirdi (Abteilung Propagande).

Müasir vəziyyəti
----------------

Hazırda binada Sverbank, Rusiya müavinət fondunun filialı və geyim mağazası yerləşir.

Ədəbiyyat
---------

* Таганрог. Путеводитель. Департамент инвестиций и предпринимательства Ростовской области отдел развития туризма.

Mənbə
-----

* Энциклопедия Таганрог. И. В. Назаренко, В. В. Газаренко. Ст. Гладкова дом.
* О тебе, любимый город: Дом купца Гладкова
* Первая открытка Таганрога
**Kalsium hidroksid** (Ca(OH)2) — kristal ağ rəngli toz halında olan maddə. Qüvvətli əsasdır. Suda zəif həll olur.

Trivial adları
--------------

* Sönmüş əhəng
* Əhəng südü
* Əhəng suyu

Alınması
--------

Kalsium oksidin( sönməmiş əhəng) su ilə qarşılıqlı təsirindən alınır və reaksiya istiliyin ayrılması ilə gedir:

* CaO + H2O → Ca(OH)2+Q

Xassələri
---------

Kalsium hidroksid qələvilərin bütün reaksiyalarına daxil olur:

* Ca(OH)2 + H2SO4 → CaSO4 +2H2O
* Ca(OH)2 + SO3 → CaSO4 +H2O
* Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O
* Ca(OH)2 + Na2SO3 → CaSO3 +2NaOH

Əgər 520-580ºC-yə qədər qızdırılsa parçalanaraq kalsium oksidə çevrilir:

* Ca(OH)2 →CaO + H2O

Güclü əsas kimi suda kalsium kationuna və hidroksid anionuna tam dissosiasiya edir: 

* Ca(OH)2←→ Ca2+ + 2OH−

Tətbiqi
-------

Kalsium hidroksidin çox geniş tətbiq sahəsi vardır.Su təsislərində yeraltı suların təmizlənməsində, kağız istehsalında, qida sektorunda, suyun codluğunun aşağı salınmasında, ağardıcılarda, betonun hazırlanmasında istifadə olunur.

Təhlükəsizliyi
--------------

Tənəffüs sistemini təhriş edərək öskürək, nəfəs darlığına səbəb olur.Kalsium hidroksid uzun müddət dəriyə təmas edərsə dərini aşındıraraq ciddi yanıqlara səbəb ola bilər.

Mənbə
-----

* Химическая энциклопедия. - Т.2. - М.: Советская энциклопедия, 1990. - С. 297-298
* N.A.Verdizadə, K.Ə.Quliyev, Ə.Z.Zalov, Ş.Ə.Quliyev. Kimya kursu. Bakı 2010. s.342

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Jean Philippe Arthur Dubuffet** (31 iyul 1901[…], Havr – 12 may 1985[…], Parisin 6-cı rayonu[d] və ya Paris) — XX əsr Fransa rəssamı və heykəltəraşı.

Həyatı
------

O, Fransanın Havr şəhərində dünyaya gəlmiş və 1918-ci ildə Academie Julian-da rəssamlıq oxumaq üçün Parisə köçmüşdür.Lakin,6 ay sonra sənətin maddi mənfəət gətirdiyinə inanmayaraq,öz-özünü inkişaf etdirmək məqsədilə məktəbdən ayrılmış,ata sənəti olan şərab ticarəti ilə məşğul olmuşdur.1930-cu illərdə yenidən rəssamlığa geri dönmüş,yenə tərk etmiş və 1944-cü ildə öz əl işlərindən ibarət sərgi ilə geri dönmüşdür və sürrealizmə yaxınlaşmışdır.
1948-ci ildə Dubuffet,Breton və Tapie "Art Brut"u yaratmışlar.Bu sənətçilərin məqsədi məhbus,ruhi xəstə,uşaqların və həvəskarların əl işlərini ortaya çıxarmaq idi.Dubuffet çətinliklə də olsa 10000 əl işi yığmağa nail olur."Qadın vücudları"(1950),"Kəpənək qanadlarından kiçik rəsmlər"(1953),"Etibarsız həyatın kiçik heykəlləri"(1954),"fenomenlər"(1958),"Urlup"(1967) və Dubuffetin rəsmi "Caz-band" bu sərgiyə daxil idi.

Art İnformel cərəyanının rəssamlarının baxışlarına uyğun olaraq,Jean Debuffet hesab edirdi ki,uşaqların sadəlövh rəsmləri,həvəskarların və ruhi xəstələrin rəsmləri həqiqəti professionalların rəsmlərindən daha çox ifadə edir.

Rəssamın əsərləri kənardan tez-tez gülüş doğurmasına baxmayaraq Jean Dubuffet 20-ci əsrin ən avtoritet və ən məşhur rəssamlarından sayılır.Onun əsərləri dünyanın ən böyük muzeylərində nümayiş olunub.

1975-ci ildə o, Parisdə "Dubuffet Fondu"nun əsasını qoymuşdur.
Jean Dubuffet 1985-ci il 12 mayda Parisdə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Jean Dubuffet (nid.).
3. 1 2 3 4  Fichier des personnes décédées.
4. 1 2 3  RKDartists (nid.).
5. 1 2  Czech National Authority Database.
6. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).

Xarici keçidlər
---------------

* Dubuffet fondunun rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2011-02-07 at the Wayback Machine
**Abstinent sindromu**, bir dərmana ya da maddəyə olan fizioloji adaptasiya deməkdir. Dərmanın ya da maddənin yoxluğunda, şiddətli böhranlara səbəb ola bilər. Bir və ya bir neçə kimyəvi maddəyə bağlı inkişaf edən dözümlülük nəticəsində bədənə yerləşər və bu maddənin əskikliyində abstinent sindromu ortaya çıxar. Nümunə olaraq siqaret və eroin verilə bilər. Siqaretə dözümlülük uzun müddətdə inkişaf etsə də eroin kimi olmasa da edilmədikdə ağır abstinent sindromu əlamətləri olunur. Bu vəziyyət bədəndə nikotinik qəbuledici artımı və nikotin kəsiləndə bəzi fizioloji problemlərə yol açması nəticəsində ortaya çıxar. Bənzər təsir eroində çox daha ağır görünür.

İnsan psixikasına təsir göstərən maddələrin istehlakının qəflətən dayandırılması və ya onların antaqonistlərinin təsiri nəticəsində yaranmış, psixi, somato–vegetativ və nevroloji pozuntularla səciyyələndirilən, klinik təzahürləri və gedişatı həmin maddələrin xarakterindən və istehlakın davamlılığından asılı olan vəziyyət.
İkinci dünya müharibəsi dövründə ABŞ-da absenteizmlə mübarizə məqsədilə hazırlanmış plakat
**Absenteizm** (lat. absens, absentis — yerində olmayan, *ing.* absenteeism) — hüquqi normalara, o cümlədən əmək qanunvericiliyinə zidd olaraq, heç bir üzrlü səbəb olmadan işə çıxmama. Ənənəvi olaraq, absenteizmə zəif fərdi bacarıqların göstəricisi kimi baxılır. Həmçinin, buna idarəetmənin problemi kimi də yanaşılır və müxtəlif iqtisadi və kvazi-iqtisadi terminlərlə təsvir olunur. Ən son araşdırmalara görə, absenteizm iş prosesinə psixoloji, tibbi və ya sosial uyğunlaşma problemi kimi başa düşülür. Bu hal, prezenteizmin əksidir.

Böyük Britaniya və Kanadada aparılan təhlillərə görə, bu ölkələrdə qadınların absenteizm əmsalı kişilərdən yüksəkdir.

Absenteizm əmsalı — işçinin işə çıxmadığı günlərin sayının ay və ya il ərzindəki iş günlərinin ümumi sayına olan nisbətidir.

Geniş mənada absenteizm termini həm də öhdəliklərdən yayınma kimi də qəbul edilir. Bura seçkilərdə iştirakdan və ya hər hansı siyasi aktivlikdən, kollektiv tədbirlərdə iştirakdan yayınma aid edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2015-12-29 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-03-17.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-17.
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev
**Müsəlman Aktyorlar Cəmiyyəti** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda fəaliyyət
göstərmiş peşəkar aktyor truppası.

Yaradılması
-----------

Nicat və Şəfa maarifçilik cəmiyyətlərinin köməyi ilə yaradılmışdı. Truppanın
fəaliyyətində Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Nəcəf bəy Vəzirov, Nəriman Nərimanov və b. yaxından iştirak etmişlər.

Fəaliyyəti
----------

Cəmiyyət aktyorların peşəkarlığının yüksəldilməsinə, ustalığının təkmilləşdirilməsinə, onların yaradıcılıq inkişafına daim
qayğı göstərirdi. Cəmiyyətin aktyor truppası Ə.Haqverdiyevin, N.Vəzirovun, Ü.Hacıbəylinin, Namiq Kamalın
sərlərindən ibarət tamaşalar hazırlayır, xeyriyyə tamaşalarında iştirak edir, Bakı və onun ətraf rayonlarında çıxış edirdilər.
Milli teatr sənətinin inkişafında cəmiyyətin aktyor truppasının mühüm rolu olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Müsəlman Dram Cəmiyyəti

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, II cild, Bakı, 2004.

İstinadlar
----------
**Üfüqi inteqrasiya** (üfüqi konsentrasiya) — alıcı firma ilə eyni sənayedə və eyni istehsal mərhələsində yerləşən bir firmanın digəri üzərində alınması və ya nəzarəti yolu ilə eyni profilli təsərrüfat subyektlərinin birləşməsi.

Tərifi
------

BSE-yə görə, üfüqi konsentrasiya həm homojen, həm də texnoloji cəhətdən bir-biri ilə əlaqəsi olmayan məhsulların istehsalında bir firma daxilində cəmləşmə prosesidir.

BRE-ə görə üfüqi iqtisadi inteqrasiya eyni profilli təsərrüfat subyektlərinin birliyidir.

"Britannika"ya görə, üfüqi inteqrasiya, şirkətin istehsalın mərhələlərindən birinə və ya vahid sənayeyə tam nəzarət etməyə çalışdığı, miqyas iqtisadiyyatından istifadə etməyə imkan verən, lakin rəqabətin azalmasına səbəb olan biznesin təşkili formasıdır. Bu halda üfüqi biznes birləşməsi baş verir, yəni hər iki şirkət eyni bazar üçün eyni məhsul və ya xidməti istehsal etdikdə.

Nümunə
------

Məsələn, bir avtomobil istehsalçısı digər avtomobil istehsalçısına nəzarət edir; bu halda onlar eyni istehsal mərhələsində və sənayenin eyni sahəsindədirlər. Üfüqi inteqrasiya yolu ilə yaranan inhisara *üfüqi inhisar* deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Üfüqi inteqrasiya // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑   Интеграция / С.А. Хавина // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
3. ↑   Vertical integration (англ.). — статья из Encyclopædia Britannica Online. Дата обращения: 21 марта 2021.
4. ↑  Horizontal merger (англ.). — статья из Encyclopædia Britannica Online. Дата обращения: 21 марта 2021.
5. ↑  *М. Р. Зайнуллина.* "Сущность и роль горизонтальной интеграции в рыночной экономике". 2012-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-09-09.
**Müsəlman Fəhlə Konfransı** — Bakı mədən rayonu müsəlman fəhlələrinin konfransı.

Tarixi
------

1920-ci il aprelin 8-də "Türk ocağı"nın binasında keçirilmişdir. Konfransda hər 25 nəfərə bir mandat olmaqla, Mədən rayonunun bütün həmkarlar ittifaqlarının 700-ə yaxın nümayəndəsi iştirak etmişdir. Mərkəzi həmkarlar ittifaqının sədri Cavad bəy Məlik-Yeqanov konfransın açılışındakı çıxışında müsəlman fəhlələrin maraqlarını müdafiə edə biləcək, xalqların öz müqəddəratını təyin etmək və Azərbaycan Cümhuriyyətinin müstəqilliyi prinsiplərinə cavab verə biləcək ali fəhlə orqanının yaradılmasının zəruriliyini vurğulamışdır. Hökumət adından daxili işlər nazirinin müavini Şəfi bəy Rüstəmbəyli və Məhəmməd Əmin Rəsulzadə cari vəziyyətə dair məruzə etmişdilər. Ş.Rüstəmbəyli hökumətin fəhlə və kəndlilərə dair tədbirlərindən ətraflı bəhs etmiş, Azərbaycan zəhmətkeşlərini həmrəyliyə və hökuməti dəstəkləməyə çağırmışdır. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə konfrans iştirakçılarına baş verən hadisələrlə əlaqədar Azərbaycanın mövcud vəziyyəti barədə ətraflı məlumat vermişdir. Piri Mürsəlzadə mərkəzi fəhlə orqanının, həmkarlar ittifaqları şurasının vəzifələri haqqında məruzə etmişdir. Şura kooptasiya hüququ ilə 15 şəxsdən ibarət olub, 5 komissiyaya (təşkilat, barışdırıcı, mədəni-maarif, sanitar-gigiyena və tətil komissiyaları) bölünürdü. Sonra şuraya seçkilər keçirilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Türk ocağı

İstinadlar
----------

1. ↑  Müsəlman Fəhlə Konfransı // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 230. ISBN 9952-417-44-4.