recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ağababa Məşədi Abdulla oğlu Zühuri** (d. 6 yanvar 1849; Şamaxı, Şamaxı uyezdi, Bakı quberniyası, Rus imperiyası - ö. 1910; Bakı, Bakı quberniyası, Rus imperiyası) — XIX əsrdə yaşamış Azərbaycan şairi, dönəmin məşhur ədəbi cəmiyyəti olan Beytüs-səfanın üzvü.

Həyatı
------

6 yanvar 1849-cu ildə Şamaxı şəhərində tacir Məşhədu Abdülün ailəsində dünyaya gəlmişdir. Təhsilini Şamaxı şəhərində tamamlayan Ağababa, ərəb və fars dillərini öyrənmiş, xüsusilə fars ədəbiyyatını dərindən bilmişdir. O, məşhur ədəbi cəmiyyəti olan Beytüs-səfanın üzvü olmuşdur. 1892-ci ildə Bakı şəhərinə köçmüş və orada iki il müəllim kimi işləmişdir. 1910-cu ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Öldüyü zaman divanını bitirmiş olsa da, divan çap edilmədiyi üçün zamanla itmişdir.

Firudin bəy Köçərli onun barədə bunları yazmışdır: 

> Mərhum Zühuri həmçinin "Beytüs-Səfa" calislərindən ziyadə üftadə və batəvazö bir şəxs imiş. Təvəllüd edibdir hicrətin 1265-də səfər ayının 11-ci günündə[1]. Təlim alıbdır Şamaxı məktəbində. Türk lisanından masəva fars dilini və farsların ədəbiyyatını kamil bilirmiş. Sənəti müdərrislik olubdur. Təbi-şeriyyəsi səri isə də, çəndan mövzun deyildir.
> 
> Mərhum Zühuri hicrətin 1310-cu ilində Şamaxıdan köçüb Badkubə şəhərinə və orada iki ilə qədər məktəbdarlıq edib, bədən vəfat etmişdir. Özündən sonra bir divani-qəzəliyyatı və qəsaidi qalmışdır və lakin o divan ələ düşmədi. 1892.
> 
>

Həmçinin bax
------------

* Zakir Axtılı

İstinadlar
----------

1. ↑  Qəniyev, 2010. səh. 71
2. ↑  Köçərli, 2005. səh. 100

Mənbə
-----

* *Firudin Köçərli.* Azərbaycan ədəbiyyatı. Bakı: Avrasiya. 2005.
* *S. Qəniyev.* "Beyt üs-səfa" ədəbi məclisi. Bakı: Elm və Təhsil. 2010.

Xarici keçidlər
---------------
**Hikmət Məmmədqulu oğlu Muxtarov** (*rus.* Хикмет Мамедгули оглы Мухтаров; 3 noyabr 1956, Sabirabad rayonu – 7 aprel 2006, Moskva) — ***Sabirabadlı Hikmət*** və ya ***Lotu Hikmət*** ləqəbli azərbaycanlı kriminal avtoritet, qanuni oğru.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Hikmət Muxtarov 1956-cı il noyabrın 3-də Sabirabad rayonunun Kürkəndi kəndində anadan olub. 1974-cü ildə Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil alarkən Bakı şəhər Prokurorluğunun müstəntiqinin oğlu ilə dalaşıb və üç il azadlıqdan məhrum edilib. Cəzasını Bakıda 5 saylı İslah Əmək Koloniyasında və Xələc düşərgəsində çəkib.

1981-ci ildə 7 il azadlıqdan məhrum edilib.

Dördüncü cəzalanma müddətində aclıq aksiyasına başlayıb və düşərgədəki bütün dustaqların ona qoşulması işinin üstünə 3 il əlavə olunması ilə nəticələnib.

"Böyük qardaş" ləqəbi ilə Novoçerkassk qapalı həbsxanasına göndərilib. Sankt-Peterburq "Kresti" kiçmanında və Vorkuta həbsxanalarında cəza çəkib.

1997-ci ildə Bakıda həbs olunub və iki gün sonra azadlığa buraxılıb.

2001-ci ildə 8 il azadlıqdan məhrum edilib. 1 il 3 aydan sonra əməlində cinayət tərkibi tapılmadığından həbsdən azad edilib.

"Lotu Hikmət" ləqəbli Hikmət Muxtarov, 2006-cı il aprel ayının 7-də Moskvadakı Leninqrad prospektinə qətlə yetirilib. Qatillər o ofisdən çıxıb avtomobilinə minmək istəyərkən ona avtomat və tapançadan atəş açıblar. 11 apreldə onun cəsədi təyyarə ilə Azərbaycana göndərilib və Kürkəndi kəndindəki qəbiristanlıqda dəfn edilib. Onun dəfn mərasimində 2 minə yaxın şəxs iştirak edib.

Hikmət Muxtarovun bir oğlu və bir qızı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *РАФАЭЛЬ Ъ-МУСТАФАЕВ.* "Полиция простилась с авторитетом по понятиям". Газета "Коммерсантъ". 12.04.2006. 2013-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-16.

Mənbə
-----

* Arxivləşdirilib 2013-03-04 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* *kulis.az.* "Bəhram Çələbi: "Moskvada Lotu Bəxtiyarın sümüklərini sındırmışdılar"" (az.). bolgexeber.com. 26.04.2013. İstifadə tarixi: 2014-05-30.
**Mehman Ələkbərov** (tam adı: *Mehman Ələkbər oğlu Ələkbərov*; 6 oktyabr 1957, Kirovabad – 4 iyun 1993, Gəncə) — Gəncə özünümüdafiə batalyonunun komandiri. 4 iyun Gəncə qiyamının şəhidi.

Həyatı və hərbi fəaliyyəti
--------------------------

Mehman Ələkbərov 1957-ci ildə Gəncə şəhərinin Qaraçılar məhəlləsində anadan olub. Həsən bəy Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedoqoji İnstitunun Tarix fakültəsini bitirib. Əvvəl Şamaxıda məktəb direktorunun müavini, sonra isə Gəncədə 1 saylı internat məktəbində və 36 saylı məktəbdə müəllim işləyib.

1990-cı ilin yanvarında Todan , Sarısu, Çaykənd kəndlərinə ermənilərlə şiddətli döyüşlər gedən vaxt Mehman Ələkbərov özünün yaxın silahdaşları ilə birlikdə həmin kəndlərin müdafiəsində iştirak edib. Gəncə batalyonunun yaradılmasına nail olan Mehman Ələkbərov batalyonu ilə birgə Tərtərin, Ağdərənin, Goranboyun, Xanların kəndlərinin müdafiəsində iştirak etmişdir.

Mehman Ələkbərovun başçılğı ilə Həsanqaya adlı ərazidə, Gəncə batalyonu erməni silahlılarının "Arabo" batalyonunun 170-dən çox canlı qüvvəsini məhv edib. Ermənistanda bu hadisələylə bağlı 3 günlük matəm elan olunub və həmin əməliyyatdan sonra əks tərəfin komandanlığı Mehman Ələkbərovun başına 6 milyon məbləğində pul qoymuşdu. Habelə, Mehman Ələkbərov öz Ağdərənin Qasaped, Drambun, Aterk kəndləri ilə yanaşı, Şuşa, Laçın, Füzuli bölgələrindəki döyüşlərdə də iştirak edib. Bu döyüşlərdə Mehman Ələkbərov 28 dəfə yaralanmışdır.

Mehman Ələkbərov 1993-cü il iyunun 4-də, Gəncədə baş vermiş qarşıdurmanın qarşısını almaq istəyərkən güllələnərək öldürülmüşdür. 18 güllə yarası almış komandir 35 yaşında yerindəcə həlak olmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4 5  *vetenperver.net.* "GƏNCƏ BATALYONUN ƏFSANƏVİ KOMANDİRİ MEHMAN ƏLƏKBƏROV KİM OLUB ?" (az.). ANAR MƏMƏDXANOV. 1 yanvar, 2013. 2018-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-16.
3. 1 2  *www.bizimyol.info.* "Gəncə batalyonunun "Malış" ləqəbli döyüşçüsünün həyat hekayəsi" (az.). Nofəl Salmanov. 12/12/2015. 2017-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-16.

Həmçinin bax
------------

* Həsənqaya əməliyyatı
* Qarabağ müharibəsi

Xarici keçidlər
---------------

* Ermənilərin itkin saydığı "Arabo"nu darmadağın edənlər… — Əfsanəvi "Gəncə" batalyonunun GİZLİNLƏRİ
* 124 nəfərlik "Arabo" batalyonunun məhvi — 15 yaşlı kəşfiyyatçı danışır
* Gəncə qiyamını doğuran səbəblər nə idi?
* "Qarabağ savaşında unudulmuş qəhrəmanımız ermənilərin "Arabo" taborunu Çingiz xan taktikası ilə darmadağın edib" — MÜSAHİBƏ
**İt Ceyk** (*ing.* Jake the Dog) — Pendlton Vord tərəfindən yaradılmış "Macəra zamanı" cizgi serialının baş qəhrəmanlarından biri. O, "*Adventure Time: Distant Lands*" spin-off serialında da görünüb. Ceyk Con Di Macio tərəfindən səsləndirilmişdir. Serialda onun "it ili ilə 28 yaşı" var.

Ceyk öz formasını və ölçüsünü dəyişmə qabiliyyətinə malikdir. O, bədənini istədiyi qədər böyüdə və kiçildə bilir. Ceykin tövsiyələri və məsləhətləri mükəmməl olmaya bilər, lakin o, övladlığa götürülmüş ögey qardaşı Finnə hər zaman bacardığı qədər dəstək olmağa çalışır. Ceykin gücləri ona döyüşlərdə və hərəkət etməkdə xeyli kömək edir, buna baxmayaraq o, çox vaxt güclərindən sadəcə əylənmək və hisslərini ifadə etmək üçün istifadə edir. Ceykin "Lady Raincorn" adında sevgilisi və onunla sahib olduğu beş övladı var. O, alt çalmağı çox yaxşı bacarır və onun alətinin içərisində "Şelbi Batterson" adlı mehriban kiçik soxulcan yaşayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Orange, B. Alan.* "SDCC 2011 Exclusive: Adventure Time Cast Interviews". Movie Web. October 14, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 20, 2011.
**Başkənd məbədi (Dərələyəz)** — Dərələyəz mahalının Keşişkənd (06.12.1957-ci ildən — Yeğeqnadzor) rayonunun Başkənd (10.09.1946-cı ildən — Vernaşen) kəndindən 7 km şimalda yerləşən alban-türk xristian abidəsidir.

Haqqında
--------

Bu günbəzli məbəd ağ şümşad daşlarla hörülmüşdü. Buna görə də XIX əsrdən bura köçən ermənilər onu Spitakavor (spitak — ermənicə "ağ" deməkdir) adlandırmışlar. XIX yüzilin sonlarında abidəyə gələn ingilis səyyahı A. Berje yazır ki, "çoxlu bəzəklərə malik" bu məbəd yerli müsəlmanlar tərəfindən Gülvəng adlandırılır. Məbədin divarlarında Azərbaycan tarixinin XIII–XIV əsrlərinə aid yazılar və təsvirlər vardır. Qədimdən Türk-Oğuz boylarının yurdu hesab olunan Başkənd kəndinə1828–1829-cu illərdə İrandan ermənilər (16 ailədə 91 nəfər) köçürülüb gətirilmişlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. ↑  *Əziz Ələkbərli.* Qərbi Azərbaycan abidələri (Azərbaycan). səh. 144. 2023-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-12.

Xarici keçidlər
---------------

* Qerbi Azerbaycan-biblioqrafiya
**Xudu İbrahimoğlu** (tam adı: **Xudu İbrahim oğlu Mustafayev**; 1 yanvar 1939, Gülablı, Ağdam rayonu – 2006, Bakı) — filoloq, maarif xadimi, müəllim, publisist, şair.

Həyatı
------

Xudu İbrahimoğlu 1 yanvar 1939-cu ildə Ağdam rayonunun Gülablı kəndində anadan olmuşdur. O, 1949-cu ildə Ağdam şəhər yeddiilik məktəbin I sinfinə daxil olmuş, 1959-cu ildə 2 nömrəli beynəlmiləl orta məktəbi Qızıl medalla bitirmişdir. 1959–1964 illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filologiya fakültəsinin dil-ədəbiyyat şöbəsində ali təhsil almış, fərqlənmə diploma ilə başa vurmuşdur.

Xudu İbrahimoğlu Ağdamda müəllim (1964–66), "Lenin yolu" (indiki "Ağdam" qəzeti) qəzetində ədəbi işçi (1966–69), Respublika Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi nəşriyyat şöbəsində redaktor (1969–73), Az. KPMK "Təşviqatçı" jurnalında baş ədəbi işçi (1971–79), Abşeron RPK-də şöbə müdiri (1979–84), həmin rayonun Xırdalan qəsəbə 3 saylı tam orta məktəbin direktoru (1984–87), "Abşeron" qəzetində redaktor müavini (1987–89), 1989-cu ildən Abşeron RPK-də partiya komitəsinin sədri vəzifəsində işləmiş, 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələrində sovet ordusunun vəhşi və qaniçən hərəkətlərinə etiraz olaraq vəzifəsindən və partiya biletindən imtina etmişdir. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində tərcümə bölməsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir.

Xudu İbrahimoğlu 30 oktyabr 2006-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Xudu İbrahimoğlu 100-dən çox elmi və publisist məqalənin, kitabların müəllifidir: "Dünya şöhrətli həmvətənimiz" (M. F. Axundov haqqında), "Qüdrətli jurnalist" (C. Məmmədquluzadə haqqında), "Unudulmaz sənətkar" (H. Cavid haqqında), "Şairin həyat fəlsəfəsi" (S. Vurğun haqqında) və s.

Xudu İbrahimoğlu istedadlı şair kimi tanınmış, orta məktəb illərində rayon qəzetində, sonralar respublikanın müxtəlif mətbuat orqanlarında "Xudu Mustafayev", "Xudu Sadiq", "Xudu İbrahimoğlu" imzaları ilə şeirlər dərc etdirmişdir. Orta məktəbdə təhsil aldığı illərdə "Bizim yaxşı nənəmiz" adlı birpərdəli pyesi məktəb dramsevərləri tərəfindən tamaşaya qoyulmuşdur.

Xudu İbrahimoğlunun 2000-ci ildə "Gülə bilmirəm, ölə bilmirəm" şeirlər və poemalar kitabı çapdan çıxmışdır. Çap edilməmiş "Güldürmə məni", "Yaralı düşüncələr", "Arzumuzun məbədi", "Rüşvət virusu", "Kişi sözü", "Ömürdən qalan anlar", "Köhnə havalar təzə ifada", "Aşıqsayağı" adlı şeir topluları, "Balabacı firması", "Kim yatmış, kim oyaq", "Kişi adamlar", "Ailə əhvalatı", "Yeniyetmələr" və b. pyesləri vardır.

Mənbə
-----

* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001

Həmçinin bax
------------

Ağdam rayonunun Gülablı kəndi
Karlsrue. Lüteran şəhər kilsəsi
Karlsrue. Müntse
**Fridrix Veynbrenner** (*alm.* Friedrich Weinbrenner‎, 1766[…], Karlsrue – 1 mart 1826[…], Karlsrue) — alman memar, klassisizmin nümayəndəsi.

Bioqrafiyası
------------

1788-ci ildən bəri Fridrix Veynbrenner Lozanna və Sürixdəki inşaat sahələrində usta olaraq çalışır. 1790-cı ildə Vyanada memarlıq təhsili almağa başladı. 1790–1791-ci illərdə Vyana və Drezden Akademiyalarında, 1791-92-ci illərdə Berlində; qədim sənət və ingilis paladizmini öyrənir. 1792–1797-ci illərdə İtaliyada yaşayır və təhsil alır, Roma, Pompey və Herkulanumda arxeologiya öyrənir.

Almaniyaya qayıtdıqdan sonra Karlsruedə, daha sonra Strasburqda və Hannoverdə çalışdı. 1800-cü ildə nəhayət Karlsrueya qayıtdı. 1797-ci ildən bəri Veynbrenner Baden üçün inşaatın dövlət direktoru idi. 1800-cü ildən bəri, 1825-ci ildə Karlsrue Universitetinin daha sonra qurulduğu Karlsrue Politexnik Məktəbinə çevrilən dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən bir inşaat məktəbinin rəhbəri vəzifəsində çalışdı.

Veynbrennerin əsərləri indi XIX əsrin birinci yarısına xas olan xüsusi bir "Veynbrenner üslubu" ilə seçilir. Memar təkcə binaları və tədris fəaliyyətləri ilə deyil, həm də Karlsrue mərkəzini klassik üslubda planlaşdıran memar kimi tanınır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Johann Jakob Friedrich Weinbrenner (ing.).
3. 1 2  Friedrich Weinbrenner (nid.).

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Structurae · zbMATH Open · RKDartists |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12354961n · GND: 118630229 · ISNI: 0000 0001 1070 7593 · LCCN: n81091789 · NKC: jx20091103011 · NTA: 071432876 · NUKAT: n00092410 · SUDOC: 067034225 · VIAF: 73928379 · ULAN: 500004869 · WorldCat VIAF: 73928379 |

 |
**Aleksandr Tibilov** (oset. Тыбылты Алыксандр ; 17 fevral 1887 – 1937, Sxinval) — Cənubi Osetiya, Sovet yazıçısı, jurnalist, ədəbiyyatşünas və ictimai xadim. Osetin "Fidiuaq" ədəbi jurnalının qurucularından biri. Əsərlərini Hosdau təxəllüsü ilə yazmışdır. Cənubi Osetiya Dövlət Universitetinə onun adı verilmişdir.

Bioqrafiya
----------

17 fevral 1887-ci ildə Tiflis vilayəinin Zalda kəndində (bu gün ki Cənubi Osetiyanın Tsxinvali rayonu) anadan olmuşdur. 1910-cu ildə Tiflis gimnaziyasını bitirmiş və həmin il Novorossiysk Universitetinin Tarix və Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1915 -ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Tiflisdəki doğma gimnaziyasında rus dilindən dərs demişdir. 1918-ci ildə Tsxinvaliyə köçür və burada yerli gimnaziyada dərs deməyə davam edir. 1920-ci ildə Cənubi Osetiyanın təhsil orqanlarında hökumət vəzifəsinə təyin edilir.

1924-cü ildə "Xurzarin" qəzetinin qurucularından biri olur. Bu qəzetin redaksiyasında əvvəlcə məsul katib, daha sonra redaktor müavini işləyir. 1927-ci ildə Osetiya ədəbi jurnalının ("Fidiuaq") qurulmasında iştirak edir. 1930-cu ildə Tsxinvali Kitab Nəşriyyatının idarə heyətinin üzvü olur. "Bolşevik sənəti" qəzetinin redaksiyasında və "Müəllimə kömə" jurnalında çalışır.

1925-1932-ci illərdə Tsxinvalidə osetin dili və ədəbiyyatından dərs dediyi bir pedaqoji texnikumun açılışı ilə məşğul olur. Daha sonra bu pedaqoji texnikuma direktor təyin edilir. 1932-ci ildə daha sonra Cənubi Osetiya Pedaqoji İnstitutuna (bu gün ki Cənubi Osetiya Dövlət Universiteti) çevrilən Stalinir Aqrobiologiya İnstitutunun təşkilində birbaşa iştirak edir. O, təsis etdiyi Stalinir Aqrobioloji İnstitutunun müavini və təhsil şöbəsinin müdiri olur.

Dövrünün Osetiya yazıçılarının ədəbi fəaliyyəti haqqında tənqidi məqalələr yazır. Rus və gürcü yazıçılarının osetin dilinə tərcümələri ilə məşğul olur.

1937-ci ildə repressiyaya məruz qalır. Ancaq 1955-ci ildə ona bəraət verilir.

1989-cu ildə Cənubi Osetiya Dövlət Universitetinə onun adı verilir. 1964-cü ildə Tsxinvalidə oset. Равзаргæ уацмыстæ (Seçilmiş əsərlər) əsərlərinin toplusu və 1988-ci ildə oset. Уацмысты æмбырдгонд toplusu nəşr olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Согласно Писатели Осетии, стр. 88
2. ↑  "Биографические сведения". 2015-12-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-27.
3. ↑  "Биографические сведения". 2013-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-19.

Ədəbiyyat
---------

* Гугкаты Дз. Тыбылты Алыксандр, Фидиуæг, № 7, 1956.
* Бибоева И. Г. Казиты М. Р. Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 88—89, ISBN 978-5-7534-1499-01.
* Очерк истории осетинской советской литературы, Орджоникидзе, 1967.
* Писатели Южной Осетии, Цхинвали, 1967.

Xarici keçidlər
---------------

* Биографические сведения
* Биографические сведения
Sözün kökü androgin və androgen ilə başlıyan terminlər tamamilə müxtəlif mənaları ifadə edirlər. Androgeniya ilə səhv salmayın.
**Androginiya**(q.yun. ἀνήρ, kişi + q.yun. γυνή, qadın) — insanın həm qadın, həm də kişi keyffiyyətlərini eyni vaxtda (mütləq bərabər deyil) təzahür etdirdiyi bir xüsusiyyətdir; psixi androginiya kişilik (kişiyə bənzərlik) və qadınlıq (qadın oxşarlığı) baxımından eyni vaxtda yüksək göstəricilərlə aşkar edilir; zahiri androginiya isə kişi və qadın xüsusiyyətlərinin insanın xarici görünüşündə birləşməsidir. Cəmiyyətdə formalaşmış kişi və ya qadın cinsi rolu tərifinə uyğun gəlməyən şəxsə **androgin** deyilir. Bir çox androginlər özlərini kişi və qadın arasında və ya aseksual olaraq tanıyırlar. .

Əvvəllər "androgin" sözü "hermafrodit "sözünün sinonimi kimi istifadə olunurdu. Xüsusən də qədim yunanlar androginiyanı bir orqanizmdə həm kişi, həm də qadın xüsusiyyətlərinin olması kimi başa düşürdülər. İndi isə Sandra Bem — in araşdırmalarına əsasən "androginiya" termini fizioloji və ya anatomik xüsusiyyətləri deyil, psixososial xüsusiyyətləri təsvir edir .

Ədəbiyyat
---------

* Красова Е. Ю. Андрогиния // Словарь гендерных терминов / Под ред. А. А. Денисовой. — М. : Региональная общественная организация "Восток-Запад: Женские Инновационные Проекты": Информация XXI век, 2002. — 256 с. — 1000 экз. — ISBN 5-86391-002-4.
* Андрогиния // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Androgyne". Gender Wiki (ingilis). 2023-05-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-24.
2. ↑  Bem S. Martyna W. Watson C. Sex typing and androgyny. — Journal of Personality and Social Psychology, 31, 1975. P. 634–643.
3. ↑  *Bem, Sandra L.; Martyna, Wendy; Watson, Carol.* Sex typing and androgyny: Further explorations of the expressive domain // Journal of Personality and Social Psychology . 34 (journal) (ingilis). № 5. 1976. doi:10.1037/0022-3514.34.5.1016. ISSN 0022-3514.
Media şlüzü PSTN və IP şəbəkələri arasında medianın kodlaşdırılması üçün istifadə olunur
**Media şlüzü** — POTS, SS7, Next-generation network (2G, 2.5G və 3G radio giriş şəbəkələri) və ya PBX sistemləri kimi fərqli telekommunikasiya texnologiyaları arasında media axınlarını çevirən tərcümə cihazı və ya xidməti. Media şlüzü ATM və İnternet protokolu (IP) kimi nəqliyyat protokollarından istifadə edərək paket şəbəkələri arasında multimedia rabitəsini təmin edir.

Müxtəlif növ şəbəkələri birləşdirdiyi üçün onun əsas funksiyalarından biri müxtəlif ötürmə və kodlaşdırma üsulları arasında keçid etməkdir. Exo yoxedilməsi, DTMF və tone sender kimi media axını funksiyaları da media şlüzündə yerləşir.

Media şlüzləri tez-tez çağırışa nəzarət və siqnal funksiyasını təmin edən ayrıca Media Gateway Controller tərəfindən idarə olunur. Media şlüzləri və Call Agent-ləri arasında əlaqə MGCP və ya Megaco (H.248) və ya SIP kimi protokollar vasitəsilə həyata keçirilir. SIP ilə istifadə edilən müasir media şlüzləri çox vaxt inteqrasiya olunmuş öz çağırış və siqnal nəzarətinə malik müstəqil vahidlərdir. Müstəqil və ağıllı SIP son nöqtələri kimi fəaliyyət göstərə bilər.

VoIP media şlüzləri vaxt bölgüsü multipleksasiyası səsinin RTP kimi media axın protokoluna, həmçinin VoIP sistemində istifadə olunan siqnal protokoluna çevrilməni həyata keçirir.

Mobil giriş şlüzləri PLMN-nin radio giriş şəbəkələrini növbəti nəsil əsas şəbəkəyə birləşdirir. 3GPP standartları UTRAN və GERAN əsaslı PLMN-lər üçün CS-MGW və IMS-MGW funksionallığını müəyyən edir.

Həmçinin bax
------------

* Siqnal şlüzü

İstinadlar
----------

1. ↑  *Price-Evans, Iwan.* "What is a media gateway?". www.metaswitch.com (ingilis). 2022-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 sentyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2776794184 |
**Edvard Coris** (*ing.* Edward Joris; 1876 – 1957) — Belçikalı anarxist. Ulduz sui-qəsdi ilə tanınır.

Həyatı
------

1876-cı ildə doğulan Coris, 13 yaşında məktəbi buraxdı və kargüzar kimi işlədi. Solçuluqla məşğul olan o, 1895–1898-ci illərdə Belçika Fəhlə Partiyasının yerli şöbəsinin və həmkarlar ittifaqının katibi idi. Edvard Qrin təxəllüsü ilə anarxist "Ontwaking" qəzetinə töhfə verdi.

1901-ci ildə İstanbula səyahət etdi, o, burada qısa müddətliyinə fransızca və ingiliscə ticarət yazışmaları ilə məşğul oldu. Daha sonra o, "Singer sewing machine" şirkətində iş tapdı. Sevgilisi Anna Nellens İstanbula gəldi və onlar evləndilər.

Coris bir dostu yoluyla Erməni İnqilabi Federasiyasına, ordan da Sultan II Əbdülhəmid üçün hazırlanan sui-qəsd planına qoşuldu. Sui-qəsdçilər müzakirə üçün bir araya gəldilər və partlayıcı maddə və odlu silahları onun evində saxladılar. Sui-qəsd 21 iyul 1905-ci ildə həyata keçirilmiş, 26 nəfər həlak olmuş, 58 nəfər yaralanmış, lakin sultanın özünə heç bir zərər dəyməmişdir. Coris hadisədən 6 gün sonra həbs edildi. 25 noyabrda məhkəmə qarşısına çıxarıldı və 18 dekabrda ölümə məhkum edildi. Belçikanın diplomatik təzyiqi nəticəsində hökm heç vaxt icra edilmədi. Belçikadakı solçu aydınlar tərəfindən Belçika hökumətinin onun sərbət buraxılması ilə bağlı təyziqilərini davam etdirməsi üçün bir dəstək komitəsi quruldu. Coris 23 dekabr 1907-ci ilə qədər həbsdə tutuldu və ardından Belçikaya qayıtdı. Həbsxanadan yazdığı məktublar daha sonra sui-qəsddə iştirakı barədə yazılacaq kitabın əsasını təşkil etdi.

Coris Belçikaya qayıtdıqdan sonra kitab satıcısı olaraq çalışdı və "Human Rights League" təşkilatının Antverpen şöbəsində katiblik etdi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra o, işğalçı qüvvələrin "Flamenpolitik" siyasətiylə işbirliyi etməkdə təqsirli bilindi və Niderlanda qaçdı. 1929-cu ildəki bir əfvdən sonra Belçikaya qayıtdı və reklam işçisi kimi fəaliyyət göstərdi. O, 1957-ci ildə öldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gaïdz Minassian, "The Armenian Revolutionary Federation and Operation 'Nejuik'", in *To Kill a Sultan: A Transnational History of the Attempt on Abdülhamid II (1905)*, edited by Houssine Alloul, Edhem Eldem and Henk de Smaele (Palgrave Macmillan, 2018), p. 53.
2. 1 2 3 4 5  Maarten Van Ginderachter, "Edward Joris: Caught between Continents and Ideologies?" in *To Kill a Sultan: A Transnational History of the Attempt on Abdülhamid II (1905)*, edited by Houssine Alloul, Edhem Eldem and Henk de Smaele (Palgrave Macmillan, 2018), pp. 67–98.
3. ↑  Richard Bach Jensen, *The Battle against Anarchist Terrorism: An International History, 1878–1934* (Cambridge University Press, 2014), p. 307.
4. ↑  Christophe Verbruggen, *Schrijverschap in de Belgische belle époque: een sociaal-culturele geschiedenis* (Ghent and Nijmegen, 2009), pp. 161–166.
5. ↑  Walter Resseler and Benoit Suykerbuyk, *Dynamiet voor de sultan: Carolus Edward Joris in Konstantinopel* (Antwerp, b+b, 1997).

Xarici keçidlər
---------------
**A Bao A Ku** — Mevar bölgəsinin folklorunda uydurma fövqəltəbii varlıq. Nirvanaya mənəvi yüksəlişi simvolizə edir.

Təsviri
-------

Ənənəyə görə, A Bao A Ku Çittorqarhdakı Qələbə qülləsinin spiral pilləkənində yaşayır. Bu varlıq adətən qüllənin aşağı pilləsində yatır, lakin insan ruhunun varlığına reaksiya verərək qüllənin girişində oyanır. Bundan sonra onun içində enerji parlamağa və bədəni hərəkət etməyə başlayır. A Bao A Kunun şüuru yalnız bir insan spiral pilləkəni qalxanda oyanır. Bu varlıq zəvvarların ən çox ayaq basdığı pilləkənlərin kənarlarında addımlayaraq onu izləyir. İnsan pilləkənləri qalxdıqca A Bao A Kunun forması, rəngi və parlaq işığı daha çox görünür. Buna baxmayaraq, onun zahiri yalnız yuxarı pillədə təzahür edir, çünki ona yalnız nirvana vəziyyətində olan və əməllərində pak olan insan çata bilər. Əks halda, A Bao A Kunun bədəni natamam qalır, mavi rəngi solur. Varlığın iztirabları kamilliyə çatmağın mümkünsüzlüyü ilə bağlıdır. Zəvvar pilləkəndən enməyə başlayan kimi A Bao A Ku birinci pilləyə yuvarlanır. Bu varlığın buynuzları pilləkənlərin ortasına çatdıqda görünür. Rəvayətə görə, varlıq yalnız bir dəfə qüllənin eyvanına çıxmışdır. Alimlərə görə, buradakı ali yüksəlişin fərdiliyi Buddanın mükəmməlliyi ilə əlaqələndirilirmiş.

İstinadlar
----------

1. ↑  Телицын, В. Л.; Багдасарян, В. Э.; Орлов, И. Б. redaktorlarА БАО А КУ // Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия (rus). М.: ЛОКИД-ПРЕСС. 2005.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Borges, J.L.* «Книга вымышленных существ» [*El libro de los seres imaginarios*]. Hurley, Andrew tərəfindən tərcümə olunub. Viking Penguin. 2005 [1967].

Xarici keçidlər
---------------

* "The A Bao A Qu Mystery". Magick River.
**Lonardo Şaşa** (it. Leonardo Sciascia; 8 yanvar 1921[…], Rakalmuto[d], Siciliya – 20 noyabr 1989[…], Palermo) — italyan ədəbiyyatında mahir detektiv ustası.

Həyatı
------

Lonardo Şaşa 8 yanvar 1921- ci ildə Siciliyanın Racalmuto şəhərində, qulluqcu ailəsində anadan olmuşdur. Yazıçının 1961- ci ildə işıq üzü görmüş "Bayquşun günü" romanı indiyədək də onun ən güniş yayılmış, ən şox satılan və xaricdə çap olunmuş ilk əsəri kimi, böyük ədəbi uguru sayılır. Romanda ilk dəfə olaraq italya mafiyasının kəndlərdəki hökümranlığının şəhərlərə sirayət etməsindən bəhs olunur. Həmin ildə Lonardo Şaşa görkəmli həmyerlisi L. Pirandellaya hər olunmuş "Pirandello və Siciliya" adlı elmi- tənqidi esselər toplusunu da çap etdirir. 
Lonardo Şaşa ziddiyatlı şəxsiyyət idi. Ötən əsrin 60- 80- ci illərində İtalyanın mürəkkəb ictimai- siyasi həyatında fəal iştirak edən bütün yaradıcı ziyalılar kimi, o da siyasi dilemmalardan, mənəvi böhranlardan azad deyildi. Bu baxımdan, yazıçını 1979- cu ildə çap olunmuş gündəlikləri onun bir sənətkar kimi formalaşması, şəxsi həyatı, ədəbi- ictimai kredosu və siyasi baxışları ilə daha yaxından tanış olmağa imkan verir. Lonardo Şaşa tez- tez qeyd edirdi: "Boynuma alıram ki, mənə yersiz görünməmək, münasib olmaq, müdriklik qabiliyəti verməyib, ancaq hər şey necə olubsa, necə varsa, elədir..."
Lonardo Şaşa 9 noyabr 1989-cu ildə Siciliyanın Palermo şəhərində vəfat edib.

Yaradıçılığı
------------

Daha sonra XVIII əsr Palermo tarixindən götürülmüş "Misir xartiyası" (1964) tarixi romanını, XVIII əsrdə yaşamış bir rahibin həyatından bəhs edən "İnkvizitorun ölümü" (1964), 1862- ci ildə Palermoda baş vermiş dövlət çevrilişinin təsvir edən "Xəncər gəzdirənlər" (1966) və artıq tam siyasiləşmiş şəhər mafiyasının fəaliyyətini açıqlayan "Hər kəsin öz qisməti" (1966) romanlarını çap etdirir. 1974- cü ildə isə məşhur "Kontekst" romanı işıq üzü görür. 1970- 1980- ci illərdə yaradıçılığının zirvəsində olan Lonardo Şaşa "Nə yolla olur- olsun" (1975), "Mayorananın yoxa çıxması" (1975), "Morunun işi" (1978), "Yoldaş teatrı" (1981) kimi maraqlı roman və povestlərlə çıxış edir. 1989- cu ildə ölümündən bir qədər əvvəl, o, son hekayısini- "Sadə bir hekayət"i çap etdirir.

* "Bayquşun günü" ,( 1961);
* "Misir xartiyası" (1964);
* "İnkvizitorun ölümü" (1964);
* "Xəncər gəzdirənlər" (1966);
* "Hər kəsin öz qisməti" (1966);
* "Kontekst" (1974);
* "Nə yolla olur- olsun" (1975);
* Mayorananın yoxa çıxması" (1975);
* "Morunun işi" (1978);
* "Yoldaş teatrı" (1981);
* "Sadə bir hekayət" (1989).

Həmçinin bax
------------

* Alfredo Oriani
* Luici Kapuana
* Covanni Verqa
* Anton Delviq

Xarici keçidlər
---------------

* Leonardo Sciascia Web
* Leonardo Sciascia
* Leonardo Sciascia
* Leonardo Sciascia by Vincenzo Salerno
* Leonardo Sciascia books
* Leonardo Sciascia

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Leonardo Sciascia // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2 3  İtalyan ədəbiyyatı antologiyası, C.Cümşüdov, səh. 228- 229
**Eldar Teymur oğlu Bağırov** — Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı (1990-1991).

Eldar Bağırov 1953-ci ildə Ağdam rayonunda anadan olub.
1988-89-cu illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Ağdamda özəyini yaradıb və onun sədri olub. 1988-ci ildə Dağlıq Qarabağda ermənilər tərəfindən incidilən ilk qaçqınlar Ağdama gəldiyi gündən onların yerləşdirilməsi, ərzaq təminatı ilə məşğul olmağa başlamışdır. Yanına gələn hər kəsə bacardığı köməyi göstərirdi.
Eldar Bağırovun Dağlıq Qarabağın azərbaycanlılar yaşayan kəndlərinin ərzaq və silah-sursatla təmin edilməsində böyük rolu olmuşdur.

Qarabağda ilk dəfə üçrəngli Azərbaycan bayrağını 1988 çi ildə Eldar Bağırov Ağdamın Xındırıstan kəndində sovetliyin binasının üstünə sancmışdır. 
1992-ci il martın 21-də yaradılmış 845 saylı 790 nəfərlik batalyona Eldar Bağırovun adı verilir. Batalyona isə Allahverdi Bağırov rəhbərlik edirdi, çoxlu sayda uğurlu döyüş əməliyyatları keçirilmişdir.

1990-cı ildə Ağdam rayonundan Azərbaycan Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.
1991-ci ildə Bakıda - Ali Sovetin iclasından qayıdarkən bacısı yaşadığı evin qarşısında odlu silahdan açılan atəşlə qətlə yetirilib.

Eldar Bağırov, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Allahverdi Bağırovun qardaşıdır.
Ailəli idi, 2 qız övladı var.

Mənbə
-----

* 
* [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

  

* "Silahları Heydər Əliyevin əli ilə keçirmişdilər..."
* Qarabağda ilk dəfə üçrəngli bayrağı qaldıran oğlan
**Sputnik 2** (*rus.* Спутник-2) — orbitə çıxarılmış ikinci peyk. 1957-ci il noyabrın 3-də Sovet İttifaqı tərəfindən buraxılan peyk, orbitə çıxarılan ilk canlını — Layka adlı bir iti daşıyırdı.500 kq ağırlığında olan peyk 4 metr uzunluğunda və 2 metr diametrində idi. Peyk həmçinin radio ötürücüləri, bir telemetriya sistemi, proqramlaşdırma vahidi, kabin üçün yeniləmə və istilik nəzarət sistemi və bir saıra elmi avadanlıqlarla təchiz edilmişdir. Layka ayrı və möhürlənmiş bir bölmədə yerləşdirilmişdir.

Tral D telemetriya sistemi ilə hər orbital turnirdə 15 dəqiqə ərzində texniki və bioloji məlumat dünyaya ötürülürdü. Günəşdən radiasiya və kosmik şüaları ölçmək üçün iki fotometr mövcud idi.

Vəzifəsi
--------

Sputnik-2 Sergey Korolyovun dizayn ofisində "Prosteyşiy Sputnik-2" yəni "Simple Satellite-2" adlandırıldı. Ellips formasında olan peykin ölçeləri 212x1660 km həcmində idi. Layka üçün əlavə qorunma səddi var idi. Telemetriya sistemi müntəzəm informasiyanı Yerə göndərirdi. Layka yerləşdiyi qatın temperaturu orbitə çatdıqdan dərhal sonra 43 ° C-ə çatdı. Layka, təxmin edilən 10 günə qədər deyil, yalnız bir neçə saat sağ qala bildi. Sputnik 2, 162 gün orbitada qaldı və 14 aprel 1958-ci ildə Yerə qayıtdı.

Sputnik 2 və Van Allen radiasiya qurşaqları
-------------------------------------------

Sputnik 2, Yerin radiasiya kəmərini dəqiq olaraq təyin etdi və şimal enliklərində zəiflədiyini söylədi. Avstraliyada, prof. Harri Mezel Sputnik 2-dən gələn siqnalları qəbul etdi və məlumatları stansiyaya göndərməyə çalışdı, lakin Sovetlər kosmik kodlarını bölüşməkdən imtina edəndə, avstraliyalılar məlumatların hərəkətini (paylaşmağı) dayandırdılar. 1958-ci ildə, Sputnik-3 layihəsində hər iki dövlət birlikdə daha faydalı məlumatlar qazanmaq üçün yaxınlaşdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sputnik 2" Ulusal Bilim Merkezi — 2014-cü il.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-08.
4. ↑  Siddiqi, Asif A.. *Sputnik and the Soviet Space Challenge*, Gainesville, Florida. The University of Florida Press, 2003, p. 155. ISBN 0–8130-2627-X
5. ↑  Zaloga, Stephen J.. *The Kremlin's Nuclear Sword*, Washington. The Smithsonian Institution Press, 2002, p. 232. ISBN 1-58834-007-4

Xarici keçidlər
---------------
Qadınların İslam Oyunları **üçüncü** 2001-ci il noyabr ayının 2–8 tarixlərində İranın Tehran və Rəşt şəhərlərində keçirilmişdir. Oyunlarda 23 ölkədən 795 idmançı və 84 komanda 15 fərqli idman növündə iştirak etmişdilər. Yarışda 34 ölkə iştirak edirdi, lakin ABŞ-də 11 sentyabr hücumları və Əfqanıstan müharibəsi səbəbiylə beynəlxalq müşahidəçilərin sayı kimi ölkələrin sayı da azaldı. Yarışa 389 hakim və 9 beynəlxalq müşahidəçi nəzarət edirdilər. Ən çox medal qazanan 185 medalla ev sahibi İran oldu, bu da oyunlarda təqdim olunan medalların təxminən yarısı qədər idi.

İştirakçılar
------------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Azərbaycan
* Əfqanıstan
* Böyük Britaniya
* Bəhreyn
* Banqladeş
* Konqo Demokratik Respublikası
* Küveyt
 | * Qırğızıstan
* Hindistan
* İraq
* İran
* Maldiv adaları
* Malayziya
* Mərakeş
* Oman
 | * Pakistan
* Qətər
* Seneqal
* Sudan
* Suriya
* Tacikistan
* Uqanda
* Yəmən
 |  |

İdman növləri
-------------

Yarışda idmançılar 15 müxtəlif idman növündə mübarizə aparırdılar: badminton, basketbol, şahmat, qılıncoynatma, futzal, gimnastika, həndbol, karate, atıcılıq, üzgüçülük, stolüstü tennis, taekvondo, tennis və voleybol.

Medal cədvəli
-------------

  \*   İran

| Mövqe | Ölkə | Qızıl | Gümüş | Bürünc | Ümumi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Suriya (SYR) | 18 | 17 | 15 | 50 |
| 2 |  Azərbaycan (AZE) | 8 | 11 | 13 | 32 |
| 3 |  Pakistan (PAK) | 6 | 22 | 31 | 59 |
| 4 |  Qazaxıstan (KAZ) | 4 | 1 | 1 | 6 |
| 5 |  Uqanda (UGA) | 2 | 1 | 0 | 3 |
| 6 |  Türkmənistan (TKM) | 1 | 3 | 6 | 10 |
| 7 |  İraq (IRQ) | 1 | 2 | 5 | 8 |
| 8 |  Əfqanıstan (AFG) | 0 | 2 | 2 | 4 |
| 9 |  Qətər (QAT) | 0 | 1 | 3 | 4 |
| 10 |  Sudan (SUD) | 0 | 0 | 4 | 4 |
| Ümumi nəticə (10 Ölkə) | 40 | 60 | 80 | 180 |

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Qadınlar arasında İslam Oyunları |
| --- |
| 
* 1993
* 1997
* 2001
* 2005

 |
| *Həmçinin bax*: Ümumi medal sayı |
***Abugida*** (İngiliscə tələffüzü: [ˌɑːbuːˈɡiːdə] (Ge‘ez አቡጊዳ ’äbugida)) və ya digər adı ilə ***alfahecalama*** — fraqmentar yazı sistemidir. Bu sistemdə hər bir ardıcıl samit-sait cütü tək bir vahid kimi yazılır: Hər bir vahid bir samit hərfin əsasında qurulur; sait hərflər isə öz növbəsində ikinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edirlər. Bu, samit və sait hərflərin eyni dərəcədə əhəmiyyətə malik olduğu əlifbadan və saitlərin əskik olduğu və ya istəyə görə yazıldığı əbcəddən çox fərqlidir. (Çox da akademik olması lazım olmadığı hallarda, bütün bu yazı sistemlərini ümumilikdə əlifba adlandırmaq mümkündür.) Abuqidalara Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada istifadə edilən brahmi ailəsinə məxsus olan yazılar daxildir.

Bir dilçilik termini kimi *Abugida* ilk dəfə Peter T. Daniels tərəfindən 1990-cı ildə hazırlamış olduğu yazı sistemlərinin tipologiyasında istifadə edilmişdir. Abece sözünün latın dilinin ilk üç hərfi olan*, a, be ce* hərflərindən; Alfabe sözünün isə öz növbəsində Yunan əlifbasının ilk iki hərfi olan Alfa və Beta hərflərindən yaranmasına paralel olaraq, **Abugida** sözü də öz növbəsində *Geez yazısı* mənası verən Efiopiya mənşəli bir söz olub və adını bu yazı sisteminin ilk dörd hərfi olan *ä bu gi da* hərflərindən götürmüşdür. Danielsin bu sözü işlətmə forması nəzərə alınarsa, abugida; samit və sait hərflərin birləşərək yaratdığı və fiqurların bir-birinə heç oxşamadıgı heca yazısından və eyni zamanda da samit və sait hərflərin müstəqil simvollar kimi istifadə edildiyi əlifbadan tamamilə fərqlənir. *Əlifba hecalama* termini isə ilk dəfə olaraq 1997-ci ildə Uilyam Bright tərəfindən, Cənub-Şərqi Asiya dillərinə əsaslanaraq "həm əlifba, həm də heca sistemlərinin birləşməsi" ideyasını əks etdirdiyinə görə hind yazılarını təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir.

Abigudalar uzun müddət heca yazısı kimi və ya heca yazısı ilə əlifba arasında bir keçid kimi görülmüş və bir çox oxşar adlarla çağırılmışdır: *neosyllabary (yeni yazı)* (Février 1959), *pseudo-alphabet* *(Yalançı* *əlifba)* (Householder 1959), *semisyllabary (yarımhecalama)* (Diringer 1968, haqqında bəhs edilən terminin müxtəlif istifadə versiyaları mövcuddur) və *syllabic alphabet (hecalı əlifba)* (Coulmas 1996, bu termin heca yazısının sinonimi kimi istifadə olunur).

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
Nilo-Stoloben səhrası   
(1910-cu il)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Monastır (dəqiqləşdirmə).
**Monastır** (*yun.* μοναστήριον *yun.* μόνος sözündən – "tək, tənha") — vahid nizamnaməsi, habelə özünə məxsus ibadət, yaşayış, təsərrüfat binalarının vahid kompleksi olan rahiblərin və ya rahibələrin dini icması.

Monastırlar buddizmdə, xristianlıqda mövcuddur: Pravoslav və Katolik kilsələri, monofizit hərəkatları; Protestant xristianlıq monastizm institutların quruluşunu rədd edir və monastırları tanımır.

Xristian monastırları
---------------------

### Tarixi

Sinay monastırı — dünyanın ən qədim davamlı fəaliyyət göstərən xristian monastırlarından biridir
 *Əsas məqalə: Xristian monastizminin yaranma tarixi*
III əsrdən bəri, xristianlığın sürətlə yayılması səbəbindən xristianlar arasında həyatın şiddəti zəifləməyə başladı, asketçilər dağlardan, çöllərdən uzaq, dünyadan yaşamağa başladılar. Bu cür asketiklər hermit və səhraçılar adlanırdı və monastır həyatının əsas prinsiplərini qoydular. Monastizmin doğulduğu yer, IV–V əsrlər səhra ataları ləqəbi ilə tanınan Misirdir.

Onlardan biri, Böyük Paxomi, ilk birləşmiş monastır (kinoviya) qurmuşdur. Böyük Antoni (anaxoret monastizmin banisi) ardıcıllarının ayrı-ayrı evlərini bağladı, camaatı bir divar ilə hasarladı və rahiblər və günün rejimini vahid iş və dua növbəsinə əsaslanaraq nizam qaydaları hazırladı. Monastırı üçün Paxomi ilk monastır nizamnaməsini (318-ci il) yazdı. Böyük Paxomidən sonra Ermitaj yox olmağa başlayır və Misirdəki monastırlar Fələstindən (Müqəddəs Lavra) Konstantinopola yayılır.

### Növləri

* Abbatlıq — abbot (kişi) və ya abbess (qadın) tərəfindən idarə olunan, bir yepiskopa, bəzən birbaşa papaya hesabat verən bir Katolik monastırdır.
* Kinoviya — yataqxana nizamnaməsinin monastırı
* İdioritm — qeyri-insani bir monastır
* Lavra — ən böyük kişi pravoslav monastırlarının bəzilərinin adıdır.
* Malikanə — ölkə monastırının rahibləri şəhərində, bəzən onunla birlikdə kilsə olan yaşayış yeri.
* Səhra — ümumiyyətlə əsas monastırdan uzaq olan Rus Pravoslavlığının ənənəsindəki monastır yaşayış yeri.
* Skit — monmitdə yerləşən hermitin yaşayış yeridir, müstəqil və ya struktur olaraq təcrid olunmuş tək yaşayışdır.

Monastır binalarının yerləşmə növləri
Lerin abbatlığı (V əsrin əvvəllərində Fransanın cənubundakı adaların birində Müqəddəs Honorat Arelat tərəfindən qurulmuşdur

İstinadlar
----------

1. ↑  *Прошин Г.Г.* Черное воинство. Русский православный монастырь. Легенда и быль (100000 nüs.). М.: Политиздат. 1988. 9. ISBN 5-250-00642-6.

Xarici keçidlər
---------------

* *Василенко Н. П. Ловягин А. М. Смирнов Ф. А..* Монашество // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Ədəbiyyat
---------

* *Прошин Г. Г.* Чёрное воинство. Русский православный монастырь. Легенда и быль (100 000 nüs.). М.: Политиздат. 1988. səh. 351. ISBN 5-250-00642-6.
* *Зырянов П. Н.*  Русские монастыри и монашество в ХІХ-XX веках. — М.: Вербум-М, 2002. — 319 səh.
**Qommateşvara heykəli** — eramızın 983-cü ilində Qərbi Qanqa sülaləsi dövründə tikilib və dünyanın ən böyük müstəqil heykəllərindən biridir. Qommateşvara heykəli Hindistanın Karnataka əyalətindəki Şravanbelaqola qəsəbəsindəki Vindhyagiri təpəsində 17 metr hündürlüyündə monolit heykəldir .

Haqqında
--------

Qommateşvara heykəli Jain fiquru Bahubaliyə həsr olunub və Jain sülh, qeyri-zorakılıq, dünyəvi işlərin qurbanı və sadə yaşayış haqqında əmrləri simvollaşdırır. Rəvayətə görə, Qommateşvara heykəlinin tikintisini başa vurduqdan sonra Çavundaraya beş maye, süd, zərif kokos, şəkər, nektar və yüzlərlə qazana yığılmış su ilə mahamastakabhişeka təşkil etdi, lakin maye heykəlin göbəyindən aşağı axmadı. Kushmandini , ağ Güllikayi meyvəsinin qabığında süd tutan kasıb yaşlı qadın kimi görünürdü.

Tarixi
------

Təxminən eramızın 983-cü ildə tikilib və 2016-cı ilə qədər ən hündür Jain heykəli hesab olunurdu. 2007-ci ildə heykəl Times of India sorğusunda Hindistanın Yeddi Möcüzəsindən birincisi seçildi; Ümumi səslərin 49%-i onun lehinə səs verilib. Hindistanın Arxeoloji Tədqiqatı Qommateşvara heykəlini Şravanabelaqolada Adarş Smarak abidəsi kimi tanınan bir qrup abidənin siyahısına əlavə etmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Bahubali Mahamastakabhisheka Mahotsav: Here is the history of the Jain festival PM Modi attended today  (ing.)
* 2018 Mahamastakabhisheka: Bahubali – 1,000 year legend towers on  (ing.)

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Tall Jain Teerthankar Idol Enters 'Guinness Records'[*ölü keçid*]
**Ağ sirkən** (*lat.* Atriplex cana) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinin sirkən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqaz, Avropa, Aşağı Volqaboyu, Krım, Qərbi Sibir, Orta Asiyada yayılmışdır. Baltikyanı zonada təsvir edilmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 20-50 sm, aşağı hissəsində çoxlu budağı olan yarım-kolcuqdur. Budaqları oduncaqlı,qonur-boz rəngli çatlamış qabıqla örtülmüşdür. Alt yarpaqları əyri-üzbəüz, qalıntəhər, uzunsov-ovaldan tərsinə-lansetvariyədəkdir. Yuxarı yarpaqları küt, çox vaxt batıq, kənarları bütövdür. Çiçəkləri yarpaqsız sünbül-süpürgəvari çiçək qrupunda yerləşir. Dişicik çiçəklərin çiçəkaltlıqlari oturaq, üstü enli, üçdişlidir. Kasayarpaqları yarıya qədər bitişik, üçdişlidir. Avqust ayında çiçəkləyir. Oktyabrda isə meyvə verir. Toxumları hamardır, uzunluğu 2-2,5 mm-dir.

Ekologiyası
-----------

Şoran torpaqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda, Ordubadda dağətəyi ərazilərdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Tərkibində askorbin turşusu (120 mq%-ə qədər), karotin, saponinlər, efir yağları, yarpaqlarında çoxlu miqdarda protein vardır. Xalq təbabətində şirəsi baş, boğaz ağrısına qarşı və sakitləşdirici vasitə kimi istifadə edilir. Onlardan sıyıq, püre və salatlar hazırlanır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15226250
* Wikispecies: Atriplex cana
* BioLib: 903817
* EUNIS: 167759
* FoC: 200006768
* GBIF: 3755946
* GRIN: 416794
* iNaturalist: 906686
* IPNI: 163698-1
* NCBI: 282323
* Plant List: kew-2665118
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:163698-1
* Tropicos: 7200002
* WFO: wfo-0000555881

 |
**Aqroiqlim ehtiyatları** dedikdə hər bir ərazinin aldığı günəş enerjisi, isti və rütubətin miqdarı və onların kənd təsərrüfatında istifadə edilməsi imkanları nəzərdə tutulur. Onu qiymətləndirmək üçün havanın orta sutkalıq temperaturunun müəyyən hədləri keçməsi tarixləri, həmin dövrdə temperatur cəmi, atmosfer yağıntılarının miqdarı kimi iqlim amilləri dəqiq öyrənilməlidir

### İsti ehtiyatları

Havanın temperaturu kənd təsərrüfatı bitkilərinin böyüməsini, inkişafını, məhsuldarlığını, məhsulun keyfiyyətini müəyyən edən əsas həyati amillərdən biridir.
Müxtəlif torpaq – iqlim şəraitinə malik olan ərazilərdə çoxsaylı tədqiqatçıların apardığı coğrafi və bioloji tədqiqatlar göstərir ki, havanın orta sutkalıq temperaturunun yazda O°C-dən yuxarı keçməsi ilə bir sıra bitkilərdə ilkin vegetasiya elementləri müşahidə edilir, payızda isə temperaturun həmin həddən aşağı keçməsi ilə bitkilərdə qış sakitliyi dövrü başlayır.

Dağlıq ərazilərə doğru getdikcə ərazinin hündürlüyündən, yamacların makro- və eləcə də mikro istiqamətindən asılı olaraq temperaturun 0o-dən keçməsi tarixləri dəyişir. Yüksək dağlıq ərazidə (3000 m-ə qədər) havanın temperaturunun 0o-dən yuxarı keçməsi mayın ortalarına qədər baş verir.

İstinadlar
----------
**Dərketmə** (*lat.* qnoseoloji) — insanın öz əqli və fiziki qabiliyyətlərinin öyrənilməsi və anlamasıdır. Bu zaman bütün bilik və fəaliyyətlər insanın özü-özünü anlamağa yönəldilir. 

İnsan öz qəlbi və ruhunun kəşfindən çox, dünya və cəmiyyətin qanunlarını, onu əhatə edən aləmin sirlərini kəşf edə
bilmişdir. 

Özümüz haqqında bir çox şeyləri bilmirik: məsələn, ekstrasenslərin müəmmalı xüsusiyyətləri; cadugərlik və magiyanın mövcudluq sirləri, telepatiya hadisəsinin izah edilə bilməməsi, telekinez (məsafə çərçivəsində fikirlərin ötürülməsi), gələcəyi görə bilməyi və digər insan potensiyasının açılmamış sirləri hələ bizlər üçün maraq doğurur. Bütün bunlar bir neçə illər məkanımızda dilə gətirilməyən problemlər olmuşdur. İnsanın özündə möcüzə gizlətmədiyi həmişə təlqin olmuşdur. Lakin, əslində insan öz sirli daxili aləmi ilə maraq dairəsindədir. Əgər elə olmasaydı insan əsərləri ilə dünya sivilizasiyasına möhtəşəm sənət nümunələri bəxş etməzdi.

Həmçinin bax
------------

* Koqnitivlik

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mədəniyyət tarixi və nəzəriyyəsi. Ali məktəblər üçün dərslik M.J.Manafova, N.T.Əfəndiyeva, S.A.Şahhüseynova ümumi redaktəsilə. Bakı: Sabah nəşriyyatı (2008), 2010, 876 səh" (PDF). 2012-07-25 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-10.
***Divya Bharti*** (hindi: **दिव्या भारती**, tulu dili: **దివ్య భారతి**, 25 fevral 1974 Maharaştra, Mumbay - 5 aprel 1993 eyni yerdə) — tanınmış hind aktrisasıdır. Divyanın bir çox rolları onu '**öz nəslinin ən maraqlı gənc aktrisası'**na çevirir. Filmlər təkcə hind dilində yox həmçinin tamil və teluqu dillərində də çəkilmişdir.
Bharti aktrisa kimi karyerasına 1990-cı ildə teluqu dilində çəkilmiş ***Bobbili Raja*** filmi ilə başlamışdır. Erkən yaşında filmlərə çəkilməsinə baxmayaraq, Divya "Saat Samundar Paar" (***Vishwatma*** filmində) musiqisindəki performansı ilə diqqəti öz üzərinə cəlb etməyi bacardı. Bharti 1992-93 illər arasında 14-dən çox filmdə iştirak etmişdir. O həyatının sonlarına yaxın bir çox problemlər yaşamışdır. Divya Bhartinin karyerası 5 aprel 1993-cü il tarixində müəmmalı ölümü başa çatıb. Divyanın ölüm səbəbi onun beş mərtəbəli mənzilində pəncərədən qəflətən düşməsi olaraq göstərilir.

Həyatı
------

Divya Bharti 25 fevral 1974-cü ildə Hindistanın Mumbay şəhərində anadan olmuşdur. Onun özündən balaca Kunal adlı qardaşı var. Divya Mumbayın qərbindəki Cuhu vilayətində yerləşən *Maneckji Cooper* məktəbində ali təhsil alıb. Elə həmin dövrdə də Fərhan Axtar və Rani Mukherci bu məktəbdə təhsil alıb.

Filmoqrafiya
------------

| İl | Film | Filmin orijinal adı | Rolu | Dil | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990 | *Bobbili Raca (1990)* | *Bobbili Raja* | Heroine | Teluqu |  |
| 1990 | *Mavi yol (1990)* | *Nila Penne* |  | Tamil |  |
| 1991 | *Naa Ille Naa Swargam (1991)* | *Naa Ille Naa Swargam* | Teluqu |  |
| 1992 | *Xuliqan Alludu (1992)* | *Rowdy Alludu* | Teluqu |  |  |
| 1992 | *Dini baxışlar (1992)* | *Dharma Kshetram* | Balakrişna | Teluqu |  |
| 1992 |  | *Assembly Rowdy* | Pooja | Telugu |  |
| 1992 |  | *Vishwatma* | Kusum | Hindi |  |
| 1992 |  | *Shola Aur Shabnam* | Divya Thapa | Hindi | Lux Face of the Year |
| 1992 |  | *Dil Ka Kya Kasoor* | Seema/Shalini Saxena | Hindi |  |
| 1992 |  | *Jaan Se Pyaara* | Sharmila | Hindi |  |
| 1992 |  | *Deewana* | Kaajal | Hindi | Filmfare Award for Best Female Debut |
| 1992 |  | *Balwaan* | Priya | Hindi |  |
| 1992 |  | *Dushman Zamana* |  | Hindi |  |
| 1992 |  | *Dil Aashna Hai* | Laila/Sitara | Hindi |  |
| 1992 |  | *Geet* | Neha | Hindi |  |
| 1992 |  | *Chittamma Mogudu* | Chittemma | Telugu |  |
| 1993 |  | *Tholi Muddhu* |  | Telugu |  |
| 1992 |  | *Dil Hi To Hai* | Bharati | Hindi |  |
| 1993 |  | *Andha Insaaf* |  | Hindi |  |
| 1993 |  | *Kshatriya* | Tanvi Singh | Hindi |  |
| 1993 |  | *Rang* | Kajal | Hindi |  |
| 1993 |  | *Aadmi* | Sharmila P. Singh | Hindi |  |
| 1993 |  | *Shatranj* | Renu | Hindi |  |