**Gözəl Yaxina** (tatar. Гүзәл Шамил кызы Яхина; 1 iyun 1977, Kazan) — rus dilli tatar yazıçısı, məşhur "Züleyxa gözlərini açır" (tatar. "Зөләйха күзләрен ача ", *rus.* "Зулейха открывает глаза") romanının müəllifi, "Böyük kitab" və "Yasnaya Polyana" mükafatları laureatı.

Həyatı
------

Gözəl Şamil qızı Yaxina 1 iyun 1977-ci ildə Kazanda həkim və mühəndis ailəsində anadan olub. Üç yaşına qədər o yalnız tatarca danışıb, uşaq bağçasında rus dilini öyrənməyə başlayıb. 131 nömrəli Fizika-Riyaziyyat Liseyində və sənət məktəbində oxuyub. Kazan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Xarici dillər fakültəsini bitirib. Hələ orta məktəbdə oxutyarkən kino sənətinə maraq göstərib, senariləri öyrənməyə başlayıb.

O, müxtəlif dövrlərdə ictimaiyyətlə əlaqələr, tərcümə, reklam, marketinq sahələrində çalışıb. Moskva Kino Məktəbinin senari şöbəsini bitirib (2015). 1999-cu ildən Moskvada yaşayır.

Yaradıcılığı
------------

Gözəl Yaxina yaradıcılığa "Neva" jurnalının 2014-cü il 2-ci sayında nəşr olunan "Kəpənək" (*rus.* Мотылек) hekayəsi ilə başlayıb.

Əsərləri "Neva", "Oktyabr" jurnallarında dərc edilib. Onun "Züleyxa gözlərini açır"; adlı ilk romanının bəzi bölümləri "Sibir işıqları" (*rus.* Сибирские огни) dərgisində nəşr edilib. Romanı ayrıca kitab kimi yayınlamaq üçün naşir tapmaq ümidilə edilən uğursuz cəhdlərdən sonra yazıçı ədəbi agentliyə müraciət edir. Agentliyin köməyi ilə kitab işıq üzü görür və uğur qazanır. 2015-ci ildə yazıçı "Böyük Kitab" Milli ədəbi mükafatının laureatı olur və roman həmçinin "Yasnaya Polyana" və "İlin kitabı" Mükafatlarına layiq görülür.

Gözəl Yaxinanın *"Züleyha gözlərini açır"* romanı nəşr olunandan sonra qısa müddət ərzində dünyanın 20-dən artıq dilinə çevrilmişdir. Ümumilikdə yazıçının bütün nəsr əsərləri dünyanın 30-dan çox dilinə tərcümə edilmişdir.

Gözəl Yaxina 2018-ci ildə "Ümumi diqtə" (*rus.* "Тотального диктанта") əsərini yazmışdır. Daha sonra yazıçının "Səhər", "Günorta" və "Axşam" adlı fərqli vaxt zonalarınl əhatə edən üç mətndən ibraət "Uşaqlarım" (*rus.* "Дети мои") romanı nəşr
olunmuşdur.

2019-cu ilin dekabr ayında Gözəl Yaxina ikinci dəfə "Uşaqlarım" romanına görə "Böyük kitab" mükafatının qalibi olub.

Filmləri
--------

2019-cu ildə Rusiyanın "Russkoe" kino şirkəti "Rossiya-1" telekanalı ilə birlikdə yazıçının "Züleyxa gözlərini açır" romanı əsasında baş rolda məşhur aktisa Çulpan Xamatovanın oynadığı 8 seriyalı film çəkmişdir.

Mükafatları
-----------

* İlin kitabı - "Züleyxa gözlərini açır" romanına görə (Rusiya, 2015)
* "Yasnaya Polyana" mükafatı - "Züleyxa gözlərini açır" romanına görə(Rusiya, 2015)
* Böyük kitab mükafatı- "Züleyxa gözlərini açır" romanına görə (Rusiya,2015)
* Sirano mükafatı – Ən yaxşı yazıçı naminasiyasına görə (Rusiya, 2016)
* "Transfuge"  dərgisinin mükafatı (Fransa, 2017)
* Oxucu mükafatı laureatı - "Züleyxa gözlərini açır" romanına görə (Rusiya,2017)
* Snob mükafatı laureatı - "Uşaqlarım" romanına görə (Rusiya, 2018)
* Böyük kitab (III mükafat) - "Uşaqlarım" romanına görə (Rusiya, 2019)
* Georg Dehio Kitab mükafatı (2020)

Kitabları
---------

* Зулейха открывает глаза: роман. — [Худож.: Андрей Рыбаков.Предисл.  Людмилы Улицкой ]. — М.: АСТ, редакция Елены Шубиной, 2015. — 508 с.  ISBN 978-5-17-090436-5
* Зулейха открывает глаза: роман. — [предисл. Людмилы Улицкой]. — М.:АСТ, ред. Елены Шубиной, печ. 2016. — 508 с. — 10 000 экз.  ISBN 978-5-17-090436-5  :
* Дети мои: роман. — М.: АСТ, Ред. Елены Шубиной, сор. 2018. — 496 с. — 60 000 экз. (Проза Гузель Яхиной)  ISBN 978-5-17-107766-2
* Зулейха открывает глаза: роман. — [Худож. А. Рыбаков. Предисл. Л.Улицкой]. —М.: АСТ, Ред. Елены Шубиной, 2019. — 508 с. — 50 000 экз. (Проза Гузель Яхиной) ISBN 978-5-17-090436-5

Azərbaycanda yayınlanmış kitabları
----------------------------------

Züleyxa gözlərini açır (roman). Bakı: "Qanun" nəşriyyatı,2019, 424 s.ISBN: 9789952367089

Tənqid
------

Gözəl Yaxinanın əsərlərinin tənqidi ilə bağlı araşdırmaların diapazonu olduqca genişdir: bəziləri onun istedadını yüksək qiymətləndirir, bəziləri isə kəskin şəkildə tənqid edirlər. Məsələn, tənqidçi Ruslan Aysin, yazıçının "Züleyxa gözlərini açır" romanında xəyanətə görə üzr istənilməsini mənəviyyatsızlıq kimi dəyərləndirir.
Tənqidçinin fikrincə, romanda düşərgələr haqqında əsl dəhşətli həqiqət yetərincə göstərilmir.

Tanınmış tatar dramaturqu və ictimai xadimi Rabit Batulla Gözəl Yaxinanın tatar yazıçısı adlandırılmasına qarşı çıxır, personajlarının həyatdan uzaq və uydurulmuş, tatar həyatının və adət-ənənələrinin təsvirinin doğru olmadığını və əsərin bütün tatar xalqına hörmətsizliyin təzahürü olduğunu bildirir.
Rus yazıçısı və tənqidçisi Pavel Basinski romanı bu sözlərlə səciyyələndirir: "Gözəl Yaxinanın üslubu sərtdir. Qısa ifadələr, minimum detallar, başqa heç nə yoxdur".

Tənqidçi Qalina Yuzefoviç yazır ki, Gözəl Yaxinanın əsərində yüksək sənətkarlıqla yazılmış fraqmentlərlə yanaşı, nöqtələrlə müşayiət olunan boşluqlar mövcuddur - bu xüsusiyyət müəllifin keçmişindən qaynaqlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* Züleyxa gözlərini açır - Müasir tatar yazıçısı Güzel Yaxinanın eyniadlı əsəri
* Ədəbiyyat qəzeti - Züleyxa gözlərini açır
* Официальный сайт Гузель Яхиной
* Гузель Яхина — Instagram səhifəsi
* Гузель Яхина. Журнал «Сибирские огни»
* Гузель Яхина. Российская государственная библиотека
* Гузель Яхина. Российская национальная библиотека
* Гузель Яхина. Библиотека Конгресса США
* Гузель Яхина. Британская библиотека.
* Гузель Яхина: «Я люблю простые человеческие истории»
* Гузель Яхина: «Я вложила в Зулейху всё, что знаю о татарской женщине» Arxivləşdirilib 2019-09-04 at the Wayback Machine
* «Хорошая книга — это терапия»: Читательская биография писательницы Гузели Яхиной
* *Басинский П. В.* Невероятное. Очевидное
* «Известия»: «Каждый роман — это эксперимент»

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Vkontakte.ru · Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 1459181431929 · BNF: 17087830m · CiNii: DA18562077 · GND: 1081642025 · ISNI: 0000 0004 4965 3221 · LCCN: no2015071125 · NKC: pna2017966012 · NTA: 400942941 · NUKAT: n2016049585 · SUDOC: 197530230 · VIAF: 316001092 · WorldCat VIAF: 316001092 |

 |