recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cek London gölü** — Kolıma çayının yuxarı axarlarında, Rusiya Federasiyası Maqadan vilayəti, Yaqodninski rayonu ərazisində göl. Göldağlar arasında, 803 m metr yüksəklikdə qərarlaşır. Gölün uzunluğu 10 km, maksimal dərinliyi isə 50 metrdir. Su səthinin sahəsi 14,4 km², su toplayıcı sahəsi isə 221 km²-dir.

Gölə Pruqa çayı və ondan başqa bir neçə çay tökülür:Stduyonnıy, Nevedomıy və kiçik axarlar. Göl axarlarla Tanmuyuşşiy Xariusov gölü ilə birləşir. Ondan kyol-Sien çayı başlayır ki, bu çayda Kolımanın sağ qolunu təşkil edir. Göl Böyük Annaqaçak və Uazaİna dağ silsilələri arasında yerləşir. Onlarında müvafiq olaraq ən hündür nöqtələri Aborigen (2287 m) və Snejnaya dağlarıdır (2293 m).

Gölün ətrafı
------------

Cek London gölü
Gölün yerləşdiyi ərazidə «Cek London gölü» təbiət parkı təşkil edilmişdir. Sahilləri elə də hündür deyildir. Əsasən meşələrlə örtülü sahələrdən ibarətdir. Gölün sahillərində qumlu çimərliklərə rastlamaq mümkündür. Gölün sahillərindəki uzantılar Norveş fiordlarını xatırladır. İyul ayının sonlarına qədər göldə buzlar olur. Bubunla belə sahil ərazilərində suyun temperaturu +10-12 °C arasında dəyişir. Gölün ən aşağı səviyyəsi iyulun ortalarında müşahidə edilir. Göl oktyabrın ortalarında donur. Mayın sonlarına kimi buzun qalınlığı 120—150 sm, bəzi ərailərdə isə 2 metr olur.

Göl ətrafında kiçik gölməçələr vardır. Onlar arasında ən iriləri — Meçta, Anemon, Seraya Çayka, Nevidimka, Sosednee, Kudinovskie gölləri. Göl moren mənşəllidir. Burad yerləşən göllərin hamısı dağlar arasında yerləşir.

İqlimi
------

Gölün yerləşdiyi region olduqca kontinentaldır. Sərt iqlimə malik regiondur. yanvar ayının orta aylıq temperaturu −33 °C qədər düşə bilir. Qış ayları dağlarda güçlü qar fırtınaları müşahidəı edilir. Qışda bu əraziyə gəlmək olduqca xatalıdır. Burada qar uçqunları baş verir. Yay isə vadilərdə isti, dağlarda isə sərin keçir. İyul ayının orta temperaturu +12 °C-dir. Yayın əvvəli və sonlarında dağlara qar yağır və qırov müşahidə edilir. Bu zamanlar güçlü yağışlar və bunun nəticəsində daşqınlar adi halldır.

Adalar
------

Göldə dörd ada vardır. Mərkəzi ada gölü iki hissəyə bölür: Böyük Cek və Kiçik Cek. Göldə yerləşən Vera adasında meteostansiya vardır.

Adı
---

Uzaq Şərqin ən əsrarəngiz göllərindən hesab edilir. Bölgənin yaşlı sakinlərinin dediklərinə görə göl öz adını onu ilk kəşf edənlərdən almışdır. Onlar ilk dəfə gölü aşkar edəndə onun sahilində Cek Londonun *Martin İden* rofamanını aşkar etmişlər.

Ancaq digər bir fərziyyədə vardır. Kolımada qızıl aşkarlaya geoloji ekspedisiyanın rəhbəri Yuri Bilbin bir Cek London həvəskarı olmuşdur. Onlar burada olan bir coğrafi obyektə onun adını vermək niyyətində idilər. 1932-ci ildə geoloq P. Skoryankov gölə bu adı vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cek London gölü adasına səyahət". 2016-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-08.
2. ↑  "Озеро Джека Лондона — Россия". 2010-05-26 tarixində arxivləşdirilib.

Mənbə
-----

* Cek London gölü — Rusiya
* Cek London gölü — Rusiya
**Kamenets-Podolsk Müqəddəs Apostol Pyotr və Paulun kafedralı** (*ukr.* Кафедральний костел святих Апостолів Петра і Павла в Кам'янці-Подільському) — Kamenets-Podolskidəki katolik kafedralı, mədəniyyət və memarlıq tarixinə bir abidə. Kamenets-Podolsk Katolik Yeparxiyasının kafedralı.

Tarixi
------

1871-ci il
Bunun çox böyük tarixi və mədəni əhəmiyyəti var. Memarlıq ansamblına Pyotr və Paul Kafedralı, zəng qülləsi, zəfər qapısı və türk minarəsi daxildir. İntibah, Barok, Neo-Qotik memarlıq xüsusiyyətlərini ehtiva edir.

Kamenets Kafedralınin yaranma tarixi məlum deyil. Kilsənin təsvirlərindən məlum olur ki, o, 1375-ci ildə, ilk Kamenets yepiskopu Dominikan Uilyamın dövründə ağacdan tikilmişdir. Daş kilsənin tikintisi yepiskop Yakov Buçatskiyə (1502-1517) aid edilir. XVI əsrin ortalarında yepiskop Leonard Slonçevski (1547-1562) Ən Müqəddəslərin ibadətgahlarını və Qüsursuz Məryəmin Təsəllisini əlavə etdi. Türk hakimiyyəti dövründə (1672-1699) kafedral kilsəsi Kamenets-Podilskinin əsas müsəlman məscidinə çevrildi (ehtimal ki, eyalet). Ona hündürlüyü 36,5 m, 145 daş pilləli minarə bağlanmışdır. Polyaklar geri qayıtdıqdan sonra minarəyə 3,5 m hündürlüyündə Məryəm (1756) heykəli qoyulmuşdur. Məryəm kürə və aypara üzərində dayanaraq şəhərə və bölgəyə xeyir-dua verir. Başının ətrafında 12 ulduzdan ibarət bir halo var.

Kolleksiyada Laura Pşezdetsinin məzar daşının heykəltəraşlıq kompozisiyası Müqəddəs Apostol Pyotr və Paulun kafedralında yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Karol Iwanicki, *Katedra w Kamieńcu*, Warszawa 1930
2. ↑  Elżbieta Burda. *Sierakowski Wacław Hieronim z Bogusławic Jan Andrzej h. Ogończyk (1700—1780)* // Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa — Kraków: Polskа Akademja Nauk, 1996. — Tom XXXVII/2. — Zeszyt 153. — S. 312.
3. ↑  *E. Janas, W. Kłaczewski, J. Kurtyka, A. Sochacka* (opracowali). Urzędnicy podolscy XIV—XVIII wieków. — Kórnik, 1998. — 243 s. — S. 170. — ISBN 83-85213-00-7 całość, ISBN 83-85213-22-8.
4. ↑  "Cathedral of Sts. Peter and Paul". 2019-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-11.
**"Imagine"** — John Lennon tərəfindən yazılmış və səsləndirilmiş utopik bir mahnı.

Mahnı sənətçinin 1971-ci il tarixli Imagine adlı albomunda idi. Hər nə qədər müxtəlif versiyaları edilmiş olsa və zaman içində bir çox fərqli sənətçi mahnını səsləndirmiş olsa da hələ ən çox sevilən və bəyənilən versiyası orijinal olanıdır.

Bu gün ən çox sevilən mahnılardan olan Imagine, Rolling Stonenin Bütün Zamanların Ən Yaxşı 500 mahnısı anketində üçüncü olmuşdur.

Lennon mahnını "din-əleyhdarı, milliyyətçilik-əleyhdarı, ənənələrə qarşı və anti-kapitalist" olaraq tanıtmışdır. Bu tanıtma Geoffrey Giulianonun Lennon`in America adlı kitabında ifadə edilmişdir.

* "Imagine" insan hüquqları təşkilatı Amnesty International yəni Beynəlxalq Əfv Təşkilatının rəsmi mahnısıdır.
* 1993-cü ildə, Lennon'un ölüm ildönümündə, David Bowie mahnını canlı olaraq yenidən səsləndirmişdir (cover etmişdir).
* 1999-cu ildə BMI "Imagine" mahnısını 20-ci əsrdə ən çox səsləndirilən 100 mahnıdan biri seçmişdir.
* 2004-cü ildə, A Perfect Circle qrupu mahnını eMOTIVe adlı albomlarında yenidən səsləndirdi (cover etdi).

##### Sözləri:

Xəyal et Xəyal et cənnətin olmadığını Cəhd etsən bu çox asanddı Altımızda yox cəhənnəm Üstümüzdə yalnız səma Xəyal et bütün insanların bu gün üçün yaşadığını Xəyal et ölkələr yoxdur Bunu etmək o qədər çətin deyil Uğruna öləcək və ya öldürülücək bir şey yoxdur Və xəyal et ki, din də yoxdur Xəyal et bütün insanların Sülh içində yaşadığını Mənə bir xəyalpərəst deyə bilərsən Amma mən tək deyiləm Ümid edirəm bir gün sən də bizə qatılarsan Və dünya tək bədən yaşar Xəyal et mal-mülk yoxdur Bunu edə bilərsənmi maraqlıdır Aclığa və ac gözlülüyə ehtiyac yoxdur İnsanların qardaşlığı Xəyal et bütün insanların Dünyanı paylaşdığını Mənə bir xəyalpərəst deyə bilərsən Amma mən tək deyiləm Ümid edirəm bir gün sən də bizə qatılarsan Və dünya tək bədən yaşar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #110980847X // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Marsel Eme**(*fr.* Marcel Aymé; 29 mart 1902[…] – 14 oktyabr 1967[…], Paris) — fransız yazıçı.

Həyatı
------

Tanınmış fransız yazıçısı Mrasel Eme 29 mart 1902-ci ildə Fransanın Juani şəhərində anadan olub. Onun valideynləri Jura əyalətinin kəndliləri idi. Emenin uşaqlıq və yeniyetməlik illəri də həmin əyalətdə keçib. "Vuivra" romanının mövzusu da elə Jura əyalətinin
bir əfsanəsindən götürülüb.

Marsel Eme əsasən kənd mövzusunda yazan bir yazıçı kimi tanınıb. Onun əsərlərində fransız kəndinin həyat tərzi, yaxud şəhərə köçmüş kəndlinin iztirabları əsas mövzu olaraq qalır.

Eme bədii yaradıcılığa əsasən 30-cu illərdən başlayıb, 1930-cu ildə "Adsız küçələr", 1933-cü ildə "Yaşıl madyan", 1934-cü ildə "Cırtdan", 1935-ci ildə "Alçaq ev", 1936-cı ildə "Surdin dəyirmanı" romanlarını, "Şəkilli quyu" adlı hekayələr kitabıın nəşr etdirib.

40-cı illər Marsel Eme yaradıcılığının məhsuldar illəri olub. "Divardan keçən adam" (1943), "İnəklər" (1942), "Şagirdlər yolu" (1946), "Paris şərabı" (1947), "Urinus" (1948) və nəhayət tərcüməsi təqdim olunan "Vuivra" (1943) romanı da həmin illərdə yazılıb. "Vuivra", "Divardan keçən adam" (yaşlı nəslin nümayəndələri bu əsər üzrə çəkilmiş filmi görüblər), "Cırtdan" və başqa bir sıra əsərlərində Marsel Eme fantaziyaya mühüm yer verib. Amma Emenin fantastik əsərlərində həyat reallığı ilə fantaziya yanaşıdır və bir-birini yaxşı tamamlayır.

Marsel Eme dram əsərləri də yazıb ("Lüsyon və qəssab", "Ay quşları", "Başqalarının başı" və i.a.). "Çəkməli pişik" nağıllar silsiləsini isə Eme 1934–1958-ci illər arasında yazıb və özünün ifadəsi ilə desək bu nağıllar "dörd yaşdan yetmiş yaşa qədər uşaqlar üçün" yazılıb. Doğrudan da Marsel Eme elə nadir yazıçılardandır ki, əsərlərini böyüklər də, kiçiklər də maraqla oxuyur. Onun populyarlığına misal üçün deyə bilərəm ki, 1994-cü il üçün Fransanın ən böyük ədəbi mükafatını ("Qonkur" mükafatı) almış Didye Van Hover televiziya müsahibəsində bildirdi ki, ən çox sevdiyi yazıçı Marsel Emedir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *Roux P. d.* Nouveau Dictionnaire des œuvres de tous les temps et tous les pays (fr.). 2 Éditions Robert Laffont, 1994. Vol. 1. P. 192. ISBN 978-2-221-06888-5
**Ncamena** (*fr.* Ndjamena, *ərəb.*  نجامين‎ *Nijāmīnā* "istirahət yeri"), 1973-cü ilə qədər Fort-Lami (*fr.* Fort-Lamy)) — Çadın paytaxtı, Şari-Bağirmi nahiyəsinin inzibati mərkəzi. Şari çayının sağ sahilində, Loqon çayı tökülən yerdə yerləşir. Qonşu ölkə Kamerunun Kousseri şəhəri ilə körpüylə birləşir. Ncamena Çadın 22 regionundan biridir və "arrondisment" adı verilən şəhərdən daha kiçik 10 inzibati vahidə bölünür. Ncamenanın xüsusi idarə statusu var.

Görməli-gəzməli yerləri
-----------------------

Ncamenanın əsas prospektləri Şarl de Qol və Feliks Eboue prospektləridir. Həmin prospektlərdə "Ncamena Milli Katedralı" (kilsəsi) və "Milli Muzeyi" yerləşir. Həmçinin, şəhərdə "Böyük Ncamena Məscidi", "Liberasiya və Başnazirlik Sarayı" və "Zakouma Təbii Parkı" kimi görməli yerlər var.

Əhalisi, dil və din
-------------------

2009-cu il siyahıyaalmaya görə 993 492 nəfər əhalisi var. Əsas əhali müxtəlif etnik qruplara aiddir, qalanları ərəblər və avropalılardır. Rəsmi dillər fransız və ərəb dilləridir. Bunlardan başqa məişət səviyyəsində nil-saxar, afraziya və niger-kardofan dillərində danışırlar. Əsas əhali islam dininə sitayiş edir, xristianlar bir qədər azdır. Əhalinin bir hissəsi yerli dinlərə sitayiş edirlər.

Mədəni vəziyyəti
----------------

Şəhərin yetkin əhalisinin yarıdan çoxu savadsızdır. Müəllimlərin və xidmət sahələri qulluqçularının əksəriyyəti fransızlardır. Buna baxmayaraq şəhərdə Ncamena Universiteti, Zootexnika və Veteraniya İnstitutu, Humanitar Elmlər Milli İnstitutu, Tropik Ölkələrin Heyvandarlıq və Veteneariya İnstitutu, Pambıqçılıq İnstitutu, Milli Administrasiya Məktəbi, Milli Muzey fəaliyyət göstərir.

Əhalisi
-------

Əhalinin illərə görə artımı aşağıda verildiyi kimidir:

* 1937: 9 976
* 1940: 12 552
* 1947: 18 375
* 1968: 126 483
* 1993: 529 555
* 2005: 721 000

Qardaş şəhərlər
---------------

* Fransa Fransa, Tuluza (1980-ci ildən bəri)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Çad ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


| ⛭Afrika paytaxtları |
| --- |
| Afrika paytaxtları | Abuca | Akkra | Antananarivu | Bamako | Bangi | Banjul | Bisau | Brazzavil | Bujumbura | Cibuti | Cuba | Dakar | Dodoma | Əddis-Əbəbə | Əlcəzair | Əsməra | Fritaun | Harare | Xartum | Kampala | Kiqali | Kinşasa | Konakri | Librevil | Lilonqve | Lome | Luanda | Lusaka | Maseru | Malabo | Maputu | Mbabane | Moqadişo | Monroviya | Moroni | Nayrobi | Ncamena | Niamey | Nuakşot | Port-Lui | Porto-Novo | Praya | Pretoriya | Qaborone | Qahirə | Rabat | San-Tome | Tripoli | Tunis | Uaqaduqu | Viktoriya | Vindhuk | Yamusukro | Yaunde |
| Digər ərazilər | Ceymstaun | Sen-Deni |

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
Rəssam
**Jan-Mari Şopen** (*fr.* Jean-Marie Chopin, *rus.* Жан-Мари Шопен) və ya **İvan Şopen** (*rus.* Иван Шопен; 1796[…], Sankt-Peterburq – 15 fevral 1871) — fransız əsilli Rusiya rəssamı, etnoqrafı, ədəbiyyatşünası. O, Qafqaz kəşfiyyatçısı, knyaz Aleksandr Kurakinin şəxsi katibi və kitabxanaçısı, Rusiyanın Fransa məhkəməsindəki nümayəndəsi olmuşdur.

Həyatı
------

İvan Şopen 1796-cı ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. O, Rusiya imperatriçası II Yekaterina üçün işləyən fransız heykəltəraşın oğlu idi.

Şopen Qafqaz xalqlarının etnosunu öyrənməklə yanaşı, slavyanların, əsasən də rusların ədəbiyyatı və tarixi ilə də məşğul olmuşdur. Onun himayədarı knyaz Aleksandr Kurakinin ölümündən sonra 1818-ci ildə Fransanın paytaxtı Parisdə məskunlaşmışdır.

Jan-Mari Şopen 15 fevral 1871-ci ildə Parisdə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Jean-Marie Chopin // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Jean Marie Chopin // opac.vatlib.it (ing.).
3. 1 2  Шопен, Жан-Мари // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
4. ↑  *Маркиз де Кюстин*. «Россия в 1839 году», Revue de Paris, том двенадцатый. 1843. с. 271.
**Hakaru Haşimoto** (橋本 策, *Haşimoto Hakaru*; \* 1881 Midai (indiki: İqa) Mie prefekturası ; † 1934) yapon patoloqanatomu və cərrahı, ilkdəfə olaraq autoimmun tireoidit xəstəliyini aşkar etmişdir. Hal hazırda bu xəstəlik onun şərəfinə Haşimoto uru adlandırılmışdır. Haşimoto həkim ailəsində dünyaya gəlmiş, dindar buddist olmuşdur. haşimoto 53 yaşında qarın yatalağından vəfat etmişdir.

Təhsili və sənəti
-----------------

Haşimoto 1903 - 1907 ci illərdə Fukuokada Kyüşü universitetində təhsil almış və onu müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. 1908 - 1912 ci illərdə professor Hayari Miyakenin rəhbərliyi altında cərrahiyyə klinikasında fəaliyyət göstərmişdir. 1912 ci ildə "*lat.* Struma limfamatosa" adı altında dissertasiya müdafiə edir. Dissertasiyasında o, qalxanabənzər vəzin sonralar onun şərəfinə adlandırılmış Haşimoto uru xəstəliyinin 4 histoloji xarakteristikasını təsvir etmişdir:

1. Diffuz limfositar infiltrasiya,
2. Limfoid follikul əmələgəlmə,
3. Epitel hüceyrələrin dağılması,
4. Fibroz toxuma proliferasiyası.

Haşimoto dissertasiyasını bir alman jurnalında dərc etdirərkən öz vətənində hələ tanınmırdı. Bir müddət Berlin, Qöttingen və Londonda qaldıqdan sonra atasının vəfatı və Birinci dünya müharibəsinin başlanması səbəbindən Yaponiyaya qayıdır və orada visseral cərrah kimi fəaliyyət göstərir.

Mənbələr
--------

* Sawin CT: *The heritage of Dr. Hakaru Hashimoto (1881-1934).[*ölü keçid*]* Endocr J. 2002 Aug;49(4):399-403. PMID 12402970
* Amino N, Tada H, Hidaka Y, Hashimoto K: *Hashimoto's disease and Dr. Hakaru Hashimoto.[*ölü keçid*]* Endocr J. 2002 Aug;49(4):393-7. PMID 12402969

Xarici keçidlər
---------------

* Die Geschichte der Schilddrüsenmedizin Arxivləşdirilib 2010-06-24 at the Wayback Machine
* Hakaru Hashimoto - www.whonamedit.com

Həmçinin bax
------------

* Haşimoto uru
**Kiçik Abxaziya** (*rus.* Малая Абхазия) **cigetiya** (*gürc.* ჯიქეთი) və ya **sadzen** — tarixi vilayət.

Tarixi
------

Kiçik Abxaziya termini XIX əsrin ortalarında Fridrix Bodenştedt və Vasili Potto kimi bir sıra Rusiya müəllifləri tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır. Bəziləri Bzıb çayından Xosta çayına qədər olan ərazini Cigetiya adlandırır. Potto kimi müəlliflərə görə, Kiçik Abxaziya Qafqazın şimal yamacındadır, abazinlərin məskunlaşdığı ərazidir.

Cigetiya əhalisinin etnik mənsubiyyəti məsələsi adıqlar və abxazlar arasında mübahisəli olaraq qalır. Qonşu abxazlar cigetlərə xitab etmək üçün "asadzua" (sadzlar) terminindən istifadə etmişdilər. Onlar eyni termini ubıxlara da tətbiq edirdilər. Cigetiyanın abxazca adı "Sadzen", ubıx dilində "Cıxı"dır. Qara dəniz sahil zolağının komandiri, general Nikolay Rayevski ciget və ubıxları müəyyən etmişdir.

İvane Cavaxişvilinin sözlərinə görə, bura Gürcüstanın tarixi hissəsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ivane Javakhishvili, *Javakhishvili, Ivane.* Borders of Georgia. 1919. 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-23.
Sinsar dağı (2085 m)
**Bosniya və Herseqovina** Avropanın cənub-şərqində yerləşir. Ölkənin sahəsi 51,1 min km²-dir. Şimal, cənub və qərb hissəsində Xorvatiya (932 км), şərqində Serbiya (357км), cənub-şərqində isə Monteneqro (249 км) ilə sərhədə malikdir. Sərhədlərinin ümumi uzunluğu 1459 km-dir. Sahəsinə görə dünya ölkələri arasıında 128-ci yerdədir. Ərazisinin 99,8% quru, 0,2% su sahəsidir.

Bosniya-Herseqovinanın şimal ərazisi istisna olaraq Dinar öndağlığı daxilində yerləşir. Ərazisi bir-birinə paralel şəkildə şimal-qərbdən cənub-qərbə uzanır. Bu silsilələr arasında ölkənin iri şəhər və qəsəbələri yerləşir. Silsilələrin hündürlüyü mərkəzdən Xorvatiya sərhədinə doğru artır. Ən hündür nöqtəsi Maqliç dağıdır (2386 m). Ərazisində 405 km² sahəyə malik olan karst məşəlli Livan-Pole düzənliyi vardır. Bosniya-Herseqovinanın cənubunda, Neum rayonu ərazisində Adriatik dənizinə cəmi 23 km məsafədə çıxışı vardır. Ölkənin ən aşağı ərazisi Adriatik dənizinin sahilində 0 metr təşkil edir. Digər alçaq ərazi isə Ortadunay ovalığıdır.

Ölkə ərazisi Alp-Himalay qırışıqlığı ərazisində yerləşir. Bu səbəbdən güçlü zəlzələlər müşahidə edilə bilir. 27 oktyabr 1969 ildə Başnya-Luka şəhəri zəlzələ nəticəsində tamamən dağılmışdır.

Bosniya Herseqovina. faydalı qazıntılarla zəngindir. Burada dəmir, qonur kömür, maqma, kobalt, xrom, boksit, daş duz və sink kimi faydalı qazıntılar çıxarılır. Tikinti materialları olan qum, gil, gips və digərləri ilə zəngindir.

Kontinental iqlimə malkdir. Yayı isti, qışı isə mülayim keçir. Maksimal yağıntının miqdarı 1600 mm-dir. Yağıntı əsasən noyabr-dekabr aylarında düşür.

Ölkə ərazisindən axan çayların 3/4 hissəsi Dunay çayı, 1/4 hissəsi isə Adriatik dənizinə aiddir. Ölkə ərazisində 30 suelektrik stansiyası fəaliyyət göstərir.

Meşələr ölkə ərazisinin 50% təşkil edir. 900 metrə qədər olan ərazilərdə enliyarpaq, 900-1700 metr arasındakı ərazilərdə yarışıq meşələr, 1700 metrdən yüksək zonalarda isə iynəyarpaqlı meşələr yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.
2. ↑  Field Listing - Coastline Arxivləşdirilib 2017-07-16 at the Wayback Machine, *The World Factbook*, 2006-08-22
3. ↑  "Minerali Bosne i Hercegovine" (PDF). anubih.ba. 1 September 2015. 5 August 2016 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 April 2016.
**Branxiomikoz** — göllərdəki balıqçılıq təsərrüfatında yetişdirilən balıqların (karp, çəki, dabanbalığı və s.) göbələk xəstəliyidir. Bu xəstəlik karp balıqlarına bütün yaşlarda, ən çox isə iki yaşında yoluxur. Xəstəlik yayda (iyul, avqustda) şiddətli, yaz və payızda isə xroniki formada keçir. Xəstəliyi "Branxiomikoz sanqvinis" göbələyi törədir. Göbələk əsasən balığın qəlsəmələrində və qan damarlarında yığılır. Xəstə balıqlar qidalanmadan və inkişafdan qalır, suyun üzərinə qalxaraq, hava udurlar. Onların qəlsəmələrində tutqun boz, sarımtıl və tünd qəhvəyi zolaqlar əmələ gəlir, gölün sahilə yaxın hissəsində zəif halda üzür, gölə yaxınlaşan adamlara və başqa canlılara qarşı heç bir reaksiya göstərmirlər. Təsərrüfatda xəstəliyi ləğv etmək üçün balıq böyüdülən göllər növbə ilə boşaldılmalı, bir il orada balıq saxlanılmamalı, dincə qoyulmalı, sönməmiş əhənglə dezinfeksiya edilməlidir. Xəstə balıqlar (körpə və törədicilər) qışlama gölünə salınmazdan əvvəl 5%- li xörək duzu məhlulunda çimizdirilməlidirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Шишков В. П. (гл. ред.). Бранхиомикоз // Ветеринарный энциклопедический словарь. — Москва: Советская Энциклопедия, 1981.

Xarici keçidlər
---------------
**Böyük Plini** (lat. Plinius Maior); əsl adı **Qay Plini Sekund** (lat. Gaius Plinius Secundus; ən tezi 23 və ən geci 24[…] – 79[…], Stabie[d], İtaliya[d], Roma imperiyası[…]) — Qədim Roma yazıçısı və filosofu.

Təbiət tarixi
-------------

Bir çox yüzilliklər ərzində "Təbiət tarixi" (lat. Naturalis Historia) əsəri avropalıların maddi aləm haqqında aldıqları biliklərin ən mühüm mənbəyi olmuşdur. Əsər 36 kitabdan ibarətdir. Burada Plini kainatın Roma və yunan filosoflarının təssəvvür etdiyi formadakı təsvirini verirdi. Kainatı özünün gördüyü kimi təsvir edirdi. Onun birinci kitabına astronomik və fiziki müşahidələrə dair məlumatlar var idi. Növbəti 4 kitab isə coğrafiyaya aid idi. Ayrıca bir kitab insana, dördü heyvanlar aləminə, səkkizi isə bitki aləminin təsfirinə həsr edilmişdi. Sonrakı on iki kitabda isə bitki və heyvan mənşəli dərmanlardan danışılırdı. Altı kitabdan ibarət seriya isə qeyri-üzvi təbiətə, yerin altındakı minerallara aid yazılmışdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Pliny the Elder // World History Encyclopedia (ing.). 2009.
2. 1 2 3 4  *Arnaldi F. autori vari* PLINIO il Vecchio // Enciclopedia Treccani (it.). Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1935.
3. 1 2  Cayo Plinio Segundo // Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes (isp.). 1999.
4. 1 2  *autori vari* Plinio il Vecchio // Dizionario di Storia (it.). / Istituto dell'Enciclopedia Italiana 2011.
5. 1 2  *Istituto dell'Enciclopedia Italiana* Plìnio il Vecchio // Enciclopedia on line (it.).
**Böyük titrəmərcan** (*lat.* Astrantia maxima) — bitkilər aləminin çətirçiçəklilər dəstəsinin çətirkimilər fəsiləsinin titrəmərcan cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısna görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir — NT. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkidir, hündürlüyü 70 sm-dir. Sarğılarının yarpaqcıqları irirdir, 8-13 ədəddir, yarıdan yuxarı hissəsinin kənarları kirpikvari-dişciklidir. Gövdəsi əsasən budaqlanandır. Yarpaqları orta ölçülüdür, üçər bölümlüdür. Kökətrafı yarpaqları uzun saplaqlıdır, dərin üçdilimlidir. Çətirləri 3,5-4 sm diametrindədir. Çiçəkləri çoxsaylı, çəhrayı rəngdədir. Meyvələri uzunsov və ya yumurtavaridir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi iyun-iyul, meyvəverməsi iyul-avqust aylarında müşahidə edilmişdir. Toxumla çoxalan mezofit bitkidir. Meşədən sonra gələn fitosenozlarda və mezofit, subalp çəmənliklərdə, meşə talalarında tək-tək, nadir hallarda talalar şəklində rast gəlinir.

Yayılması
---------

Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Göygöl rayonu ərazisi) və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şahbuz rayonu — Küküdağ ətəkləri, Batabat meşəsi; Culfa rayonu — Aracıq dağ ətəkləri; Ordubad rayonu — Tillək meşəsi). BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı meşə sərhəddinin kənarlarında və dağ çəmənliklərində bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Ekoloji, zoogen və antropogen amillərin təsiridir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Gözəl görünüşlü olmasına baxmayaraq, becərilməsi barədə məlumatlar yoxdur. Hal-hazırda təhlükə altında olmadığından qorunması lazım bilinmir, lakin bitdiyi əsas sahələrdə (H. Əliyev adına Zəngəzur Milli Parkı və Göygöl Milli Parkı) nisbi nəzarətdə saxlanılır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15545443
* Wikispecies: Astrantia maxima
* EPPO: ASNMX
* GBIF: 3634768
* GRIN: 402235
* iNaturalist: 557054
* IPNI: 838341-1
* NBN: NHMSYS0000456265
* NCBI: 393505
* Plant List: kew-2663983
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:838341-1
* Tropicos: 1700018
* WFO: wfo-0000554844

 |
**Celonq** (*ing.* Geelong) — Avstraliyanın cənubunda, Viktoriya ştatında şəhər.

Əhalisi
-------

Əhalisi 143,9 min (2011) nəfərdir.

Coğrafiyası
-----------

Bass boğazının Port-Fillip körfəzindəki Korio buxtasında yerləşir. Dəniz portu (yük dövriyyəsi 12 mln. *t-dan* çoxdur, 2006; əsasən, neft və neft məhsulları, buğda, mineral gübrə).

Nəqliyyat qovşağıdır. Avalon aeroportu burada yerləşir.

Tarixi
------

Əsası 1837-ci ildə qoyulmuşdur. 1841-ci ildə Celonq portundan Böyük Britaniyaya qoyun yununun (19-cu əsrdə Avstraliyanın əsas ixrac əmtəəsi) ilk partiyası göndərilmişdi. 1857-ci ildə dəmiryol xətti Celonqu Melburn ilə birləşdirdi. 1910-cu ildə şəhər statusu almışdır. 1920–30-cu illərdə Celonqun sənaye mərkəzi (yun emalı üzrə 3 fabrik, viski zavodu, "*İnternational Harvester*" Amerika firmasının kənd təsərrüfatı texnikasını istehsal edən fabriki) və iri port kimi (əsasən, buğda ixracı) əhəmiyyəti artmışdı.

Memarlığı
---------

Tarixi tikililər müasir turizm infrastrukturu ilə birləşir. Dikin Universiteti (1974), Celonq-kollec (1861), Qordon texnologiya kolleci (1887), Kardiniya beynəlxalq kolleci (1995); Rəssamlıq qalereyası (1896), yun milli muzeyi (1988), dəniz muzeyi (1968), avtomobil muzeyi (1999); İncəsənət mərkəzi (1981; tərkibində Ford və Blakiston teatrları), Skilld stadionu (2005-ci ilədək Kardiniya-park adlanmışdır) var.

Sənayesi
--------

İşləyən əhalinin 76%-i xidmət sferasında, təqribən 20%-i sənaye sahəsində çalışır. "Shell" şirkətinin neft emalı zavodu (1954-cü ildən; Avstraliyada ən iri zavodlardan biridir: 2004-cü ildə 6,1 mlrd. *l-dən* çox neft məhsulları – benzin, dizel yanacağı və s.), "Ford Motors" şirkətinin avtomobil zavodu (1926-cı ildən), alüminium istehsalı zavodu (1963-cü ildən; ildə təqribən 185 min *t* alüminium) fəaliyyət göstərir. Xalça ("Godfrey Hirst" şirkəti), geyim və sörfinq aksessuarları ("Rip Curl" firması) və s. istehsal olunur.

Qalereya
--------

* Celonqun mənzərəsiCelonqun mənzərəsi
* Vestfild buxtasının 2007-ci ildə şəhərdə inşasıVestfild buxtasının 2007-ci ildə şəhərdə inşası
* Celonqda sahilin yenidən inşasıCelonqda sahilin yenidən inşası
* Qrovdeyldə şəhər məskəninin genişləndirilməsiQrovdeyldə şəhər məskəninin genişləndirilməsi

Həmçinin bax
------------

* Sidney
* Melburn
* Brisben

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  **Celonq/**/ Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 215. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Celonq rəsmi internet səhifəsi
**Cəmşid** və ya **Cümşüd** Azərbaycanlılar və Farsların əfsanəvi şahlarının adıdır."Məlik Cəmşid" və ya "Məlik Cümşüd" hekayələri, Azərbaycan əfsanələri arasında böyük yer tutub.Cəmşid adı Avestadaki "Yimə" və Riq vedadaki "Yəmə" ilə oxşarlığı var.

Cəmşid Azərbaycan əfsanələrində
-------------------------------

Vəhid Şükürzadə *Bayramlar Bayramı*məqaləsində ki *El Bilimi* nəşriyyəsində çap olub, bu barədə yazıb:"Osturəvi padişah Cəmşid, hələdə bizim xalq nağıllarımızada "Məlik Cümşüd" kimi tanınır".

İslami mənbələrdə
-----------------

İslami mənbələrdə "Cəmşid"i peyğəmbər "Süleyman" ilə bərabər tutublar.

Cəmşid və Novruz bayramı
------------------------

Məhəmməd Rza Xeyrifam *Novruz Bayramının tarixsəl kökləri* məqaləsində yazır:"Bir əfsanəyə görə Azərbaycanda Cəmşidin oxu ov ovlayarkən, bir daşa dəyib, ondan törənən qığılcımlar çevrədəki otları yandırır.Bunu görənlər diz çöküb, oda tapınıb, o günü Novruz adlandırırlar".
Vəhid Şükürzadə *Bayramlar Bayramı*məqaləsində ki *El Bilimi* nəşriyyəsində çap olub, bu barədə yazıb:"Abureyhan Biruninin yazdığına görə Novruz osturəvi padişah Cəmşidin qızıl təxtə minib, Azərbaycana gəlməsi gündür(Pərviz Yekani – s.117).Məhəmməd Hüseyn Xələf oğlu Təbrizidə eyni rəvayəti belə yazmışdır:"Cəmşid yer üzünü gəzirmiş, Azərbaycana çatınca, boyurdu cəvahirlərlə suslənmiş təxtini üzü gündoğana, hündür bir yerdə qursunlar, özüdə cəvahir tacını başına goyub, təxt üzərində əyləşir.Gün çıxınca, işığı tac o təxtə düşərək, çox parlaq şoalar saçıldı, xalq sevinib, söylədilə:Bu yeni gündür"(Borhani qate)....Həmdə ağsaqqallarımızdan belə eşitmişik ki bu bayram "Məlik Cümşüd"dən qalıb".

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tebyan saytı". 2011-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-11.
2. ↑  (Hac Mirzə Həsən Fəsayi, Farsnameyi Naseri)حاج میرزاحسن فسائی,فارس نامه ناصری
3. ↑  Mocmələttəvarix vəlqisəs مجمل التواریخ و القصص
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-03-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-11.

Qaynaqlar
---------

* El Bilimi Nəşriyyəsi
* میر هدایت حصاری- آذربایجان فولکلورو – (نشر تابان و شهریور- تهران – ۱۳۷۹) Mir Hidayət Hisari,Azərbaycan Folkloru, Taban və Şəhrivər Nəşri,Tehran,2000
* پرویز یکانی زارع – آذربایجان شفاهی ائل ادبیاتینا بیر باخیش (ناشر اندیشه نو، تهران، ۱۳۷۷) Pərviz Yekani Zare, Azərbaycan şəfahi el ədəbiyyatına bir baxış,Nəşr edici:Əndişeye No, Tehran 1998

Xarici keçidlər
---------------

* Cəmşid Bizim tarix
**Demokrat Partiya** (*türk.* Demokrat Parti) — 27 may 2007-ci ildə Doğru Yol Partiyasının adını və loqosunu dəyişməsi nəticəsində qurulan türk siyasi partiyası.

Tarixi
------

### Sələfi

*border=none Əsas məqalə: Demokrat Partiya (Türkiyə, 1946)*
Partiyanın kökləri 1946-cı ildə Cəlal Bayarın öndərliyi ilə yaradılan eyni adlı siyasi təşkilata dayanır. Bu partiaya 1950-ci il parlament seçkilərində qələbə qazanaraq Cümhuriyyət Xalq Partiyasından sonra Türkiyədə iqtidara gələn ilk partiya oldu. Demokrat Partiyadan Adnan Menderes baş nazir, Cəlal Bayar isə prezident seçildi. Demokrat Partiya iqtidarının hakimiyyətinə 1960-cı il 27 may çevrilişi ilə son qoyuldu.

Partiya ləğv olunsa da idealogiyası sonrakı illərdə başqa partiyalarda yaşadı. Bunlardan ən əsasları Ədalət Partiyası, Ana Vətən Partiyası və Doğru Yol Partiyası idi. Bu siyasi qurumlar 2000-ci illərə kimi Türkiyə siyasi həyatında böyük rol oynamış və bir neçə dəfə iqtidara gəlmişlər.

### Müasir dövr

27 may 2007-ci ildə Mehmed Ağarın rəhbərlik etdiyi Doğru Yol Partiyası adını və emblemini dəyişdirərək Demokrat Partiyaya çevrildi. Bu vaxt digər mərkəz sağ partiyası Ana Vətən Partiyasının (ANAP) da DP-yə birləşəcəyi gözlənsədə, yaranan mübahisələrə görə bu baş vermədi. DP qurulduğu il keçirilən parlament seçkilərində cəmi 5,4% səs topladı. Bundan sonra Mehmed Ağar istefa verdi.

2009-cu ilin oktyabrında ANAP-da demokratlarla birləşdi. Bu ildən Hüsaməddin Cindoruk partiyanın sədri seçildi.

DP 2010-cu ildə konstitusiyaya edilən dəyişiklikləri dəstəkləmədi.

2012-ci ildə Gültəkin Uysal partiya sədri seçildi və hazırda da bu vəzifəni icra edir.

2018-ci il parlament seçkilərində Afyonqarahisar seçki dairəsində qələbə qazanan DP məclisdə təmsil olunma hüququ qazandı.

2020-ci il 16 dekabr tarixində MHP-dən istefa edən Ordu millət vəkili Camal Enginyurt partiya sıralarına qatılmışdır.

Seçkilərdə
----------

2014-cü il prezident seçkilərində bitərəf Əkmələddin Ehsanoğlunu dəstəklədi. Ehsanoğlu seçkilərdə 38,44% səs toplayaraq ikinci oldu.

2018-ci il parlament seçkilərində CXP, İYİ və Səadət Partiyasının yaratdığı Millət İttifaqı koalisiyasına daxil oldu. Afyonqarahisar seçki dairəsində qələbə qazanan DP məclisdə 1 deputatla təmsil olunma hüququ qazandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Demokrat Parti
2. ↑  DYP-ANAP Ayrıldı
3. ↑  Genel Başkanımız, Bursa’da düzenlenen basın toplantısında gündemi değerlendirdi
**Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi** (*erm.* Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարան) — Ermənistanda konstitusiyaya nəzarət üçün ən yüksək hüquqi qurum. 1995-ci ildə yaradılmışdır. İcraedici, qanunverici və digər məhkəmə orqanlarından asılı olmayan bir məhkəmə orqanıdır. Qanunların və digər qanunvericilik aktlarının konstitusiyaya uyğunluğuna nəzarətdən məsuldur. Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin qanunu həm Ermənistan Konstitusiyasında, həm də Ermənistan qanunveriliciyində müəyyən edilmişdir.

Tarixi
------

1988-ci ilin dekabrında Sovet İttifaqı Konstitusiyasına edilən dəyişiklik əsasında Konstitusiyaya Nəzarət Komitəsi yaradılmışdır. SSRİ qanunvericiliyi ittifaqın hər bir respublikasında bir Konstitusiyaya Nəzarət Komitəsi yaratmağı nəzərdə tuturdu, lakin bu baş tutmamışdır.

Konstitusiya Məhkəməsi haqqında qanun 20 noyabr 1995-ci ildə Ermənistan Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş və 6 dekabr 1995-ci ildə Ermənistan Prezidenti Levon Ter-Petrosyan tərəfindən imzalanmışdır. 5 və 6 fevral 1996-cı ildə Konstitusiya Məhkəməsinin üzvləri təyin olunmuşdur. Məhkəmə 6 fevral 1996-cı ildə işə başlamışdır.

2008-ci ildəki prezident seçkilərindən sonra yaranan böhran və etiraz aksiyaları dalğası zamanı Konstitusiya Məhkəməsi hadisələr ilə bağlı istintaqın aparılması və Robert Köçəryanın həbs edilməsinin qarşısını almışdır.

Məxməri inqilabdan sonra hakimiyyətə gələn Baş nazir Nikol Paşinyan Köçəryana qarşı məhkəmə işi başlatdırmış, lakin Konstitusiya Məhkəməsi yenə də Köçəryanın həbs edilməsinin qarşısını almışdır. Bundan sonra Paşinyan qurumun sədri Hrair Tovmasyana qarşı kampaniya başlatmışdır. O, əvvəlcə Tovmasyanı könüllü istefa verməyə çağırmış, sonradan isə ona qarşı iki cinayət işi açılmışdır. 2019-cu ilin ilin iyununda Ermənistan Milli Məclisinin qəbul etdiyi yeni qanunla Konstitusiya Məhkəməsinin 12 ildən artıq işləmiş 3 hakimi məhkəmədən uzaqlaşdırılmış, Tovmasyan sədrlikdən çıxarılmış, lakin məhkəmədə hakim kimi işində qalmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Sarkisyan, Luzin.* "Understanding Armenia's Constitutional Court". EVN Report (az.). 23 fevral 2020. 2021-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.
2. 1 2  *Hüseynov, Nurlan.* "Ermənistan seçkiləri - Paşinyanın davam edən mübarizəsi". Politicon.co (az.). Topçubaşov Mərkəzi. 24 may 2021. 28 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* concourt.am/english/index.htm — Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n2001046761 · VIAF: 148714228 · WorldCat VIAF: 148714228 |
**Gertruda Roqman** (nid.  Geertruydt Roghman; oktyabr 1625 və ya 1624, Amsterdam, Hollandiya qraflığı – ən tezi mart 1651 və ən geci dekabr 1657, 1650 və ya ən tezi mart 1651 və ən geci dekabr 1657, Amsterdam, Hollandiya qraflığı) — Holland qızıl dövrün rəssamı, və qravüraçısı, çap ustası.

Həyatı
------

Gertruda Roqman Amsterdamda qravüraçı Henrik Lamberts Roqman və Mariya Yakobs Savereyin ailəsində anadan olub. Anası məşhur sənətkar ailəsindən idi. Buna görə Gertruda qardaşı Rolant Roqman və kiçik bacısı Maqdalena Roqman anası vasitəsilə rəssam Rolant Saverey nəvəsi sayılırdı. Çünki Rolant Saverey anaları Mariya Yakobs Savereyin əmisi idi. Gertruda yəqin ki, atasının emalatxanasında işləyib və qısa ömründə böyük bir iş görməyib. O, daha çox qardaşı Rolantın eskizləri əsasında Amsterdamda Klas Yanson Visher tərəfindən nəşr edilmiş Xoş mənzərələr və ya Rolant Roqmanın həyatdan çəkdiyi əyləncəli səhnələr adlı 14 çapı ilə tanınır. Bu səhnələr XVII əsrin ikinci yarısı və XVIII əsrin əvvəllərində yaxşı satılırdı və mənzərə üslubunda işləyən rəssamlara ilham verirdi. O, həm də orijinal işi ilə tanınır. Gertruda Roqman interyerdə işləyən qadınların həkk edildiyi 5 qravürdən ibarət seriyanın müəllifidir.

Gertruda Roqman 1651–1657-ci illər arasında vəfat edib. Onun əsərlərinin çoxu Amsterdamdakı Reyksmüzyemun çap otağında mühafizə olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  RKDartists (nid.).
2. 1 2  .
3. 1 2 3 4  ECARTICO (ing.).
4. 1 2 . Finnish National Gallery.
5. ↑  Geertruydt Roghman Arxivləşdirilib 2022-11-04 at the Wayback Machine in the en:RKD
6. ↑  "Plaisante Landschappen ofte vermakelijcke Gesichten na 't Leven geteekent door Roelant Rogman", ca. 1645–1650
7. 1 2 3  Geertruydt Roghman Arxivləşdirilib 2012-10-11 at the Wayback Machine on en:inghist

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Gertruda Roqman ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Geertruydt Roghman on en: Artnet

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | RKDartists · ECARTICO |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1555707 · BPN: 11553749 · GND: 120237980X · NTA: 092734510 · SUDOC: 251114422 · VIAF: 95807214 · ULAN: 500020492 · WorldCat VIAF: 95807214 |

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hüseyn Quliyev.

**Quliyev Hüseyn Abbasqulu oğlu** (1939, Teymur Müskənli, Qubadlı rayonu – 1985, Moskva) — general-mayor, SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq şöbəsinin rəisi, SSRİ-nin İrandakı səfirinin 1-ci müavini, SSRİ-nin Türkiyə konsulunun köməkçisi.

Həyatı
------

Hüseyn Quliyev 1939-cu ildə Azərbaycan SSR Qubadlı rayonunun Teymur Müskanlı kəndində anadan olmuşdur. 

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıya gəlmiş və Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə qəbul olunmağa çalışmışdır. Lakin bura qəbul olunmadıqda Ukrayna SSR Lvov şəhərinə gedərək orada Ali Hərbi Məktəbə qəbul olunmuşdur. 

həmin təhsil müəssisəsində təhsilini bitirdikdən sonra, diplomatiya təhsili almışdır.

O, uzun müddət SSRİ Xarici İşlər Nazirliyində məsul vəzifələrdə çalışmış, o cümlədən SSRİ-nin İrandakı səfirliyində 1-ci müavin, Türkiyədə konsul köməkçisi işləmişdir. 

Hüseyn Quliyev 1970-ci illərin sonu 1980-cı illərin əvvəlləri SSRİ Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq şöbəsinə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Tezliklə ona göstərdiyi xidmətlərə görə general-mayor rütbəsi verilmişdir. 

Lakin bu rütbəni o, uzun müddət gəzdirə bilməmiş, Moskva yaxınlığında 1985-ci ildə qəzaya düşərək həlak olmuşdur.
**Sakson Qrammatik** və ya **Sakso Qrammatik** (*lat.* Saxo Grammaticus; təq. 1150, Zelandiya – 1220 və ya təq. 1206) — Danimarka salnaməçisi, tarixşünası, teoloqu. O, on altı cildlik xronika olan "*Danların əməlləri*"nin (*lat.* Gesta Danorum) müəllifidir. Onun motivləri Uilyam Şekspirin "*Danimarka şahzadəsi Hamletin faciəvi əhvalatı*" faciəsində istifadə edilmişdir.

Sakson Qrammatikin həyatı barədə demək olar ki, heç bir məlumat yoxdur və ona əsərlərindən kənar edilən istinadların hamısının doğruluğu sual altındadır. "*Danların əməlləri*" əsərində müəllifin atasının və babasının kral Böyük Valdemarın ordusunda xidmət göstərdiyi, eləcə də müəllifin özünün Müzəffər Valdemara xidmət etdiyi yazılmışdır. Saksonun latın üslublu yazıçılıq barədə hərtərəfli məlumatlı olduğuna görə onun Danimarkadan kənarda təhsil aldığı ehtimal olunur.

Başqa bir varianta görə Sakson Qrammatikin XII əsrin ikinci yarısında yaşamış Danimarka dini xadimi yepiskop Absalomun katibi və vəkili idi. "Qrammatik" ləqəbi Saksona salnaməçilikdəki ustalığına görə ilk dəfə XIV əsrdə verilmişdir. Sakson Qrammatikin "*Danların əməlləri*" əsəri uzun müddət Danimarkada naməlum şəkildə qalmışdır və ilk dəfə 1514-cü ildə Paris şəhərində çapa verilmişdir. Yalnız bundan sonra Saksonun əsəri 1575-ci ildə Anders Sörensen Vedel tərəfindən Danimarka dilinə tərcümə edilmiş və öyrənilməyə başlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  Chronica Jutensis (lat.). 1431.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118642251 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. 1 2  Saxo Grammaticus (ing.). // *Encyclopædia Britannica*: *a dictionary of arts, sciences, literature and general information* / H. Chisholm 11 New York, Cambridge, England: University Press, 1911. Vol. 24.
5. 1 2  *Г. Ф.* Саксон Грамматик (rus.). // *Энциклопедический словарь* СПб: Брокгауз — Ефрон, 1900. Т. XXVIIIа. С. 105.
6. ↑  LIBRIS. 2012.

Ədəbiyyat
---------

* *Dosayeva, A.S. Qrammatik.* Саксон Грамматик. Деяния данов: В 2 томах. I—XVI книги. Moskva: «SPSL». 2017. 1224. ISBN 978-5-93165-369-3
* *Davidson, Hilda Ellis.* Saxo Grammaticus The History of the Danes, Book I—IX. Volume II: Commentary. Kembric: D. S. Brewer. 1980.
* *Dümezil, Corc.* From Myth to Fiction: The Saga of Hadingu. Çikaqo: University of Chicago Press. 1973.
* *Fişer, Piter.* Saxo Grammaticus The History of the Danes, Book I—IX. Volume I: Text. Kembric: D. S. Brewer.
**Alpan məscidi** — Azərbaycanın Quba rayonunun Alpan kəndində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.

Alpan məscidi miladi təqvimlə 1806-cı ildə İbrahim bəyin rəhbərliyi ilə kənd camaatının iştirakı ilə usta Pirqulu tərəfindən tikilmişdir. 1814-cü ildən dini ayinlərin icrası üçün istifadəyə verilən kənd məsçidi SSRİ-nin yarandığı ilk dövrlərə qədər dini məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Amma, sonrakı illərdə məlum səbəblərdən kənd məsçidi 70 il ərzində kolxoz və sovxozun taxıl anbarı kimi istifadə edilmişdir. (tarixi məlumatlar daş kitabəyə istinadən verilmişdir)

SSRİ dağıldıqdan sonra kənd camaatının öz dini etiqadlarına gizlin sitayiş etmələri artıq tarixdə qaldı və camaatın dini ayinlərin icrası üçün anbar kimi istifadə edilən məsçidin yenidən bərpasına ehtiyac duyuldu.

1995–96-cı illərdə kənd əhalisinin təkidi ilə məsçidin anbar kimi istifadə edilməsinə son qoyuldu. Bu qərarın verilməsində həmin dövrdə sovxozun direktoru olmuş Tofiq Qubatovun da əməyi olmuşdur. Məsçidin təmiri ilə əlaqədar təkliflə ilk çıxış edənlərdən biri də kənd sakini Əlipaşa Murtuzov olmuşdur.

1996-cı ildə həmkənlilərimiz hüquq elmləri doktoru Ələsgər Ələsgərov və şəqsünas Vidad Ələsgərov məsçidin təmir edilməsində yaxından iştirak etmiş və kənd camaatının yanında olmuşdur.

1998-ci ildən etibarən kənd məsçidi Dini İcmanın Qərargahı və ibadət mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir.
**Sənədləşdirilmiş sübut**, **Yazılı sübut** və ya **Sənədli sübut** — məhkəmə işi üçün əhəmiyyətli hallar barədə məlumat verən sənədlərdən ibarət sübut. Bu mənada o, şifahi şahid ifadələrindən fərqlənir. Sənədləşdirilmiş sübut çox zaman yazılı sübutlarla (qəbz, müqavilə və ya vəsiyyətnamə kimi) əlaqədar istifadə edilir, lakin informasiyanı özündə əks etdirən digər vasitələr də, məsələn, fotoşəkillər; lent yazısı və film kimi nümayiş etdirilməsi üçün xüsusi mexaniki cihaza ehtiyacı olan vasitələr; həmçinin elektron poçt kimi rəqəmsal sübutların çap edilmiş forması da sənədləşdirilmiş sübut hesab olunur.

Bir qayda olaraq, sənədləşdirilmiş sübutlar sübut kimi qəbul edilməzdən əvvəl, onların orijinallığı digər sübutlarla təsdiqlənməlidir.

Əgər sənəd onun məzmununun müəyyənləşdirilməsi deyil, başqa məqsədlə təqdim edilmişdirsə, o, sənədli sübut hesab olunmayacaq. Məsələn, əgər üzərində qan ləkəsi olan məktub sadəcə cavabdehin məktubun müəllifini məktubu yazarkən arxadan bıçaqladığını göstərmək üçün təqdim olunubsa, o halda həmin məktub sənədli deyil, maddi sübut hesab olunacaq. Əəgr daha sonra eyni məktubun məzmunu qəsdən adamöldürmənin motivini sübut etmək üçün təqdim edilərsə, o halda həm maddi, həm də sənədli sübut hesab olunacaq.

Autentikasiya
-------------

Sənədləşdirilmiş sübutların təsdiq edilməsi üçün müxtəlif autentikasiya üsulları tətbiq olunur: şahid ifadələri, sənədlərin həqiqiliyinin müəyyən edilməsi, ekspertiza, güman edilən müəllifin əlyazmasını müəyyən edə biləcək şahidin ifadəsi və s.

İstinadlar
----------
**Məsaməlik** material xassəsi olub, daxilində bu və ya digər səbəbdən yaranan boşluqların (məsamələrin) nisbətini göstərir.
Qiyməti 0÷1 (və ya 0 dan 100%-ə qədər) arasında yerləşən vahidsiz ölçüyə malikdir.
Materialın sıxlığı bir başa onun məsaməliyindən asılıdır. Materialın hissəciklərinin ölçülərinin məsaməliyə təsiri yoxdur. Hissəciklərin forması və materialda paylanması isə bunun əksinə olaraq bir-başa məsaməliyə təsir edir. Məsaməliyin hissəciklərin ölçüsündən asılı olması kürə ilə izah olunan misaldan aydın görünür.

Məsaməliyin təyini
------------------

O, materialın sıxlığının ideal sıxlığa nisbəti ilə təyin olunur: 

{\displaystyle ~\Pi =\left(1-\rho \_{v}/\rho \_{t}\right)\cdot 100\%}, 
Burada:

* {\displaystyle ~\rho \_{t}} — məsaməli materialın faktiki sıxlığı, kq/m³
* {\displaystyle ~\rho \_{v}=m/V},  burada:
	+ {\displaystyle ~m} — məsaməli nümunə kütləsi, kq
	+ {\displaystyle ~V} — məsaməli nümunə həcmi, m³

Bu asılılıq ölçüsü 100 mkm-dən böyük olan hissəciklərin ölçülməsi zamanı üst-üstə düşür. Daha xırda ölçülü dənəciklərdə məsaməlik kəskin artır. Bu, dənəciklər arasında mövcud olan cazibə qüvvəsi ilə izah olunur. Bu qüvvə dənəciyin səthi (d2) ilə mütənasibdir. Ona görə də, incə dənəvərliyə malik kütlədə təsadüfən yaranmış körpülər qalır. İncə dənəciklər böyük hissəciklərə böyük cazibə qüvvəsi ilə (öz çəkilərindən 10÷100 dəfə böyük) yapışırlıar. Hətta silkələmək və titrətməklə onların arasındakı boşluqları doldurmaq olmur.
Məsaməliyin ölçülməsinin ən geniş yayılmış üsulu materiala maye daxil etməklə ölçmə üsuludur. Bunun üçün məsaməli material, həcmi məlum olan maye ilə dolu qaba daxil edilir və mayenin materiala hopması müşahidə olunur. Material doyandan sonra onun udduğu suyun həcminə əsasən materialın daxilindəki boşluqları-məsamələri dolayı yolla tapmaq olur. Metalların həqiqi sıxlığını və bununla məsaməliyi Arximed üsulunun tətbiq etməklə tapılır.
Maşın hissələrində məsamələyin böyük olması onların möhkəmliyinə mənfi təsir göstərir. Böyük maye təzyiqi altında işləyən gövdələr tətbiq olunmazdan öncə xüsusi təzyiq üsulları ilə kipliyə yoxlanılırlar.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**Polivinil xlorid (PVX)** hazırda istehsal həcminə və tətbiq sahələrinə görə geniş yayılmış sintetik polimerlər sırasına daxildir. Ondan süni dəri, örtük və kabel-izolyasiya materialları, liflər və s. istehsal olunur. PVX əsasən, vinilxloridin emulsiyada və suspenziyada perosid inisiatorları iştirakı ilə 4-12 MPa təzyiqdə və 30-700-də polimerləşdirilməsi yolu ilə alınır. Alınan polimer "baş-ayaq" birləşməyə uyğun quruluşa malik olur.

PVX narın toz halındadır. Nisbətən aşağı molekul kütləli PVX asetonda, mürəkkəb efirlərdə, xlorlaşmış karbohidrogenlərdə həll olur. Daha yüksək molekul kütləli PVX isə tsikloheksanda, dimetilformamiddə, tetrahidrofuranda, dioksanda yaxşı həll olur.

İstehsalatda istifadəsi
-----------------------

Polivinil xlorid polietilendən sonra məişətdə ən geniş istifadə olunan sintetik polimerdir. PVX-dən boru, pəncərə çərçivəsi, jalyuzlar, döşəmə üçün qablamalar, oyuncaqlar və s. hazırlanır. Ərzaq qablamada PVX-dən istifadə olunması məsləhət görülmür. PVX-dən hazırlanmış məmulatların zibilyandıran zavodlarda yandırılması xüsusilə təhlükəlidir, çünki bu zaman onun tərkibində olan dioksinlər, hidrogen-xlorid, ağır metalların uçucu birləşmələri atmosferə atılır. PVX məmulatlarını həyətdə, bağda yandırmaq da təhlükəli sayılır. Almaniyada PVX-dən istifadə olunması artıq dayandırılmışdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) · Treccani |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12134839f · GND: 4076253-1 · LCCN: sh85104742 · Microsoft: 2776866176 · NDL: 00561986 · NKC: ph124316 |

 |

| ⛭Üzvi xlor birləşmələri |
| --- |
| Alkanlar və Tsikloalkanlar | Dixlormetan • Xloretan • Xlormetan • Xloroform • Polistirol • Tetraxlormetan • Tsikloheksilxlorid • Tsikloalkanlar • 1,1-dixloretan • 1,2-dixloretan • 1,1,1-Trixloretan • 1,1,2-Trixloretan • 1,1,2,2-Trixloretan |
| Alkenlər və Alkinlər | Allilxlorid • Xloropren • Vinilxlorid |
| Spirtlər, Ketonlar, Aldehidlər | Etilenxlorhidrin • Xloral • Epixlorhidrin |
| Turşu və Anhidrid | Dixloroasetik turşu • Monoxlorsirkə turşusu |
| Aromatik birləşmələr | Adipostatin A • Aromatiklik termini • Aspartam • Benzilxlorid • Benzimidazol • Benzotriflüorid • Xlorbenzol • Xlorasetonfenon • 1-Xlornaftalin • İnden • Qrafen • 5-O-MetilMirisetin • Naftilaminlər • Piridazin • Timin |
| Elementli üzvi birləşmələr(Azot, Fosfor, Arsen, Kükürd) | Xlorofos • Xlorpikrin • Lyuizit |
| Polimerlər | Polivinil xlorid |