**II Senusret piramidası** (Qədim Misirdə Kha Senusret, "Senusretin Parlaqlığı" mənasını verir) — On İkinci Sülalə dövründə firon II Senusret üçün tikilmiş piramida kompleksidir.

Yeri və erkən qazıntılar
------------------------

Karl Riçard Lepsius 1840-cı illərdə piramidaya baş çəkdi və ərazidə qısa arxeoloji tədqiqat apardı. Əlli il sonra Flinders Petrie orada ilk hərtərəfli qazıntıları həyata keçirdi. Petrie bir neçə uğursuz ay ərzində piramidanın şimal tərəfində piramidanın girişini axtarırdı. II Senusret isə şimal tərəfdə dəhlizin olması ilə bağlı adi təcrübədən Köhnə Krallıq və erkən Orta Krallığın piramidalarına xas olan tamamilə imtina etdi və bunun əvəzinə şahzadənin piramidasının altında dar şaquli giriş şaxtası tikdi. Türbə piramidanın cənub tərəfindən təxminən şərqdə yerləşir. Çexiyalı misirşünas Miroslav Verner bu qərarın dini səbəblər və qəbir quldurlarının qarşısını almaq üçün verildiyini izah edir. İnşaatçılar hətta şimal divarında adətən girişi gizlədən adi kiçik bir kilsə tikdirdilər. Petri aylar və bir neçə uğursuz cəhddən sonra nəhayət girişi tapdı.

Ontario Kral Muzeyindən N.B.Mille və memar J.E.Knudstadın rəhbərlik etdiyi kiçik bir qrup 1989-cu ildən bəri piramida şəhəri və piramidanın yerində işləyir. Onların məqsədi abidələrin memarlıq detallarını yenidən yığaraq Petrinin işini genişləndirməkdir. Petri bunu öz hesabatlarında əks etdirməyi unutdu.

28 iyun 2019-cu ildə piramida açılışından bəri ilk dəfə ziyarətçilərin üzünə açıldı.

Morq kompleksi
--------------

### Əsas piramida

Piramidanın nüvəsi dörd pilləli sarı əhəngdaşı kötükünün ətrafında çiy kərpicdən tikilmişdir. İnşaatçılar piramidanı lövbərləmək və tikinti vaxtını və xərclərini azaltmaq üçün qayadan istifadə etdilər. Tamamlanmış piramida əvvəlcə ağ əhəngdaşı ilə örtülmüşdür, baxmayaraq ki, Petrie tərəfindən tapılan kitabə, örtükün On Doqquzuncu Sülalə dövründə II Ramses tərəfindən tikilmiş başqa bir quruluşda təkrar istifadə üçün çıxarıldığını göstərir. Yalnız piramidanın tacını qoyan qara qranit piramidanın qalıqları tapıldı. Piramida su basmaqdan piramidanın perimetrini əhatə edən xəndəklə qorunmuş və yağış suyunu udmaq üçün qumla doldurulmuşdur. Bu xəndəyin ətrafında perimetri boyu dərin taxçalarla bəzədilmiş daş divar tikilmişdir.

### Alt quruluş

Əsasın girişi adətən piramidanın şimal tərəfində yerləşirdi. Djoser Üçüncü Sülalə dövründə pilləli piramidasını qurduğundan bəri ənənəvi giriş nöqtəsi olmuşdur. II Senusretin piramidası şimal kapellası ilə tikilsə də, onun faktiki girişi cənub-şərqdə şahzadənin məzarının döşəməsinin altında gizlənmişdi. Kralın dəfn mərasimləri üçün istifadə olunurdu, lakin tikinti zamanı istifadə etmək üçün çox dar idi. Bunun əvəzinə, daha cənubda tapılan daha böyük 16 m (52 ​​fut) dərinlikdəki tikinti şaftından sarkofaq və tikinti materiallarını bazaya daşımaq üçün istifadə edildi. Daha sonra padşahın məzarını sındırmağa çalışan oğruları aldatmaq üçün bura saxta dəfn otağına çevrildi.
Tikinti şaxtasının əsası tağlı üfüqi dəhlizə çevrilir. Dəhliz şimala doğru orijinal giriş şaftını və yeraltı sularla dolu olan ikinci tədqiq edilməmiş şaftı ehtiva edən tağlı kameraya aparır. Daha sonra dəhliz lobbiyə aparan bir az yamacla şimala doğru davam edir. Qərbin yarısı ikinci kameradır. Vestibülün iki keçidi var idi: biri vestibüldən qəbir kamerasına birbaşa qərbə aparır; digəri, cənuba, kameranın ətrafına aparır və nəticədə ona şimaldan daxil olur. Dolama keçid padşahın ruhunun zalı şimala tərk etməsinə imkan verən simvolik məqsədə xidmət etmiş ola bilər. Dəfn kamerası və keçidlərin labirintləri piramidanın şaquli oxundan cənub-şərqə köçürülmüşdür ki, bu da standartdan başqa bir sapmadır.

Qəbir kamerası şərq-qərb oxu boyunca istiqamətlənmişdir, qranit bloklardan hazırlanmış tağlı tavana və qərb divarına qarşı qırmızı qranit sarkofaqa malikdir. Alınan ehtiyat tədbirlərinə baxmayaraq, Petri dəfn kamerasının çox hissəsinin qarət edildiyini aşkar etdi. II Senusretin adını daşıyan alebastr qurban masası, qızıl uraeus və padşaha aid olduğu güman edilən ayaq sümükləri dəfndən qalanların hamısıdır.

Həmçinin bax
------------

* Misir piramidalarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  Frey, 2001. səh. 150
2. ↑  Simpson, 2001. səh. 455
3. ↑  "Egyptian 4,000-year-old pyramid opened to visitors". Xinhua. 29 June 2019. 11 August 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 July 2022.
4. 1 2 3 4 5 6  Lehner, 2008. səh. 175
5. 1 2 3  Verner, 2001e. səh. 410
6. ↑  Verner, 2001e. səh. 409–410
7. 1 2 3 4  Verner, 2001e. səh. 411
8. ↑  Verner, 2001e. səh. 412
9. ↑  Lehner, 2008. səh. 176
10. ↑  Verner, 2001e. səh. 413