recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qobu hamamı** və ya **Hacı Abdulla hamamı** — 1882-ci ildə Qobu kəndində Hacı Abdulla Kazım oğlu tərəfindən tikilmiş hamam. Təmirə ehtiyacı olan hamam tarixi abidə kimi qorunur.

Haqqında
--------

### Tarixi

Qobu hamamı kəndin ən zəngin imkanlı şəxslərindən biri olan Hacı Abdulla Hacı Kazım oğlunun tapşırığı ilə 1882-ci ildə inşa edilib. Hacı Abdulla qeyri-adi bir hamam tikdirmək istədiyinə görə hər yerə sorğu göndərib, yaxşı usta axtarıb. Ona Usta Abbasəlini məsləhət görüblər. Usta Abbasəli isə Hacıdan hər daş üçün qızıl onluq istəyib. Hamamdan həftənin cüt günləri kişilər, tək günləri isə qadınlar istifadə edirmişlər. Müstəqillikdən sonra hamam öz fəaliyyətini dayandırıb. Hazırda baxımsız vəziyyətdədir və əsaslı təmirə ehtiyacı var.

### Memarlığı

Qobu hamamı digər Abşeron hamamlarından fərqli oalraq kəndin kənarında bir yüksəklikdə tikilmişdir. Giriş portalı ərazinin relyefli olması səbəbindən dirək tərəfindən qoyulmuşdur və texnoloki sistemin inkişafına təkan verir, ziyarətçini öz məqsədinə doğru aparır. Hamam özü dar ön otaq soyunma və yuyunma bölmələrinin eyni ölçülü dördbucaqlı zallarından onların aralarında isə aralıq kamerasından ibarətdir. yuyunma bölməsinin araxasında qaynar və soyuq suyu olan geniş xəznə yerləşir, onun arxasında isə odluq üçün yer "külxana" var.

Hamamın zalları inkişaf etmiş üslubda arxitektur-planlaşma və konstruktiv sistem təşkil edirlər. Divarlara bir az yaxın olan və az aralıqlı dörd dirək sütunu olan dördbucaqlı otaqlar oxvari tağların güclü daş formalarına malik həcmli-məkan strukturu yaradırlar. Gövdəsinin rəsminə görə ciddi, proporsiyalarına görə isə nəcib kapitellərlə vurğulanmış bütöv daş bloklarla işlənən sütunlar zalların örtüklərinin bütün konstruktiv sistemini öz üzrərinə götürmüşlər. Aşırma qüvvəsini tənzimləyən kiçik tin tağları ilə ahəng yaradan iri tağlar interyerin dəyişilməsində əsas elementlərin əhəmiyyətini artırır.

Bina fasadlarının yonulmamış daşdan kobud hörgüsü profillənmiş elementlərə və öz hesabına 1992-ci ildə hamamı tikdirən yerli sakin Hacı Abdulla haqqında kiçik epiqrafik yazıya malik təmiz yonulmuş daş bloklardan ibarət portal üçün fon rolunu oynayırdı.

Həmçinin bax
------------

* Şamxal hamamı
* Yeraltı hamam

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Şamil Fətullayev.* Abşeron Memarlığı. Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. 2013. səh. 297-300. ISBN 9789952320206.
2. ↑  "Qobu". belediyye.com. 31 may 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2020.
3. ↑  *İradə Cəlilova.* "Hər daşına qızıl onluq verilən tarixi abidə - Tikdim ki, izim qala". sputnik.az. 21 mart 2020. 2020-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2020.
Coğrafi mövqeyi
---------------

Göydərə nеkrоpоlu, Culfа rаyоnunun Göydərə kəndindən şimаl-qərbdə, hündür dаğ yаmаcındа yеrləşir. Qərbdə dərə, şimаldа dаğ silsiləsi, şərqdə və cənubdа Göydərə kəndi ilə əhаtələnir.

Haqqında
--------

Yаşаyış yеrində 1990-1991–ci illərdə kəşfiyyаt хаrаktеrli tədqiqаt işləri аpаrılmışdır. Nеkrоpоldаkı qəbirlərin hаmısı qərb-şərq istiqаmətindədir. Оnlаrın bаşdаşılаrı sахlаnmаmışdır. Sinə dаşlаrı dördkünc prizmаtik fоrmаdаdır. Burаdа həmçinin qоç dаşlаrа və sənduqələrə təsаdüf оlunur. Sənduqələrin bir qismi düzbucаqlı əsаs üzərində hаzırlаnmış və yuхаrıdа tаğvаri fоrmаdа tаmаmlаnmışdır. Bəzi qəbirlərin üzərində Ərəb əlifbаsı ilə kitаbələrə təsаdüf еdilir. Qəbirlərdən birinin yаn tərəfində Аzərbаycаnın Оrtа əsr təsviri sənəti üçün хаrаktеrik оlаn tüfəng və qılınc təsvir еdilmişdir. Qоç dаşlаrı хüsusilə yüksək sənətkаrlıqlа hаzırlаnmışdır. Оnlаrdаn birinin üzərində ох işаrəsi vаrdır. Охun о biri ucu оvаl dаirə ilə tаmаmlаnır. Göydərə nеkrоpоlunu 13-17 əsrlərə аid еtmək оlаr.

Əhəmiyyəti
----------

Nekropol Naxçıvan ərazisində ortа əsrlər nekropol mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.



| ⛭Naxçıvan nekropolları |
| --- |
| A | 
* Ağbulaq nekropolu
* Aşağı Daşarx nekropolu

 |
| B | 
* Badamlı nekropolu
* Boyəhməd nekropolları

 |
| C | 
* Camaldin nekropolları

 |
| D | 
* Dizə nekropolu
* Dəmirçi nekropolu
* Dəmyələr nekropolu
* Dəmirli nekropolu

 |
| Ə | 
* Əbrəqunus nekropolları

 |
| H | 
* I Haçaparaq nekropolu
* II Haçaparaq nekropolu

 |
| X | 
* Xalıkeşan nekropolu

 |
| K | 
* Külüs nekropolu
* Kolasu nekropolu

 |
| M | 
* Mahmudoba nekropolu
* Maxta nekropolu
* Muncuqlutəpə nekropolu
* Muğanlı nekropolu
* Mərdangöl nekropolu

 |
| N | 
* Naxçıvan nekropolları
* Nursu nekropolu
* Nəhəcir nekropolu
* Nəzərabad nekropolu

 |
| P | 
* Parçı nekropolu
* Püsyan nekropolu

 |
| S | 
* Sarıdərə nekropolları
* Sabirkənd nekropolu
* Saltaq nekropolları
* I Sarıbulaq nekropolu
* II Sarıbulaq nekropolu
* Sirab nekropolu

 |
| Ş | 
* I Şahtaxtı nekropolu
* II Şahtaxtı nekropolu
* Şortəpə nekropolu

 |
| T | 
* Türkeş nekropolu

 |
| Y | 
* Yaycı nekropolu
* Yurdçu nekropolu

 |
| 
* Kateqoriya:Naxçıvan nekropolları
* Kateqoriya:Azərbaycan abidələri

 |
**Allerologiya** (allergiya + *yun.* logos — elm) — allergiya xəstəliklərinin başvermə səbəblərini, müalicə və profilaktikasını öyrənən elm.

İlk dəfə 1906-cı ildə Avstriya həkimi K. Pirke "allergiya" terminini, rus alimi A. M. Bezredka isə "anafilaktik şok" anlayışını təklif etmişdir. Aparılan tədqiqatlardan məlum olur ki, bir sıra xəstəliklərin mənşəyi orqanizmin reaktiv dəyişikliyi ilə (xarici və daxili təsirlərə göstərdiyi əks-təsirlə) əlaqədardır. Bunlara allergik xəstəliklər deyilir. Allergik xəstəliklərin bəziləri daxili (revmatizm, bronxial astma, revmatoid artriti və s), göz (allergik konyunktivit və s), sinir (allergik radikulit, dalğın skleroz və s.) və dəri xəstəlikləri (peşə dermatozları və s.) olduğu üçün allerologiya istisnasız bütün tibb fənləri ilə sıx bağlıdır.

Azərbaycanda və bir sıra xarici ölkədə allerologiya müstəqil fənn kimi tədris olunur. Allerqologiya kafedraları, kursları açılmışdır. Allerqologiya kurslarında həkimlər allerkiya xəstəliklərinin diaqnostikasının metodlarını, profilaktikasını və terapiyasını öyrənir, 1-2 il bu sahədə işlədikdən sonra allerqoloq adını alırlar.

Azərbaycanda ilk allerqoloji laboratoriya 1964-cü ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun patoloji fiziologiya kafedrası nəzdində təşkil edilmişdir.

| ⛭Tibb |
| --- |
| Anatomiya · Anesteziologiya · Reanimatologiya · Cərrahiyyə · Urologiya · Ginekologiya · Andrologiya · Nefrologiya · Nevrologiya · Farmakologiya · Otorinolarinqologiya ·  Onkologiya · Hematologiya ·  Endokrinologiya · Oftalmologiya ·  Endokrinologiya ·  Dermatologiya ·  Psixiatriya ·  Pediatriya ·  Stomatologiya ·  Kardiologiya ·  Radiologiya ·  Transplantologiya · Gigiyena · Travmatologiya · Ftiziatriya · Allerqologiya · Toksikologiya · Məhkəmə təbabəti · Terapiya · Narkologiya · Hematologiya |  |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh2020008049 · NKC: ph118342 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Tibb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Malakanlar məhəlləsi** — XIX əsrdə Xan bağının boş qalmış ərazisində Gəncəyə köçürülən malakanların saldıqları məhəllə.Xalq arasında bura həm də "Malaqannar", "Kələmlik" kimi də adlanır.

Tarixi
------

Gəncə xanlığının dövründə Xan bağının ətrafında çay daşından və gil palçıqdan hündür hasar çəkilmişdi. 1803-cü ilin dekabrında Sisianovun qoşunları ilə gəncəlilər arasında Quru qobu döyüşündən sonra ikinci şiddətli toqquşma məhz Xan bağında olmuşdur. Həmin toqquşma zamanı 200 şəmşəddilli, 300 erməni iki saat keçməmiş düşmənə təslim olmuş, 250 nəfər müdafiəçi həlak olduqdan sonra podpolkovnik Simonoviçin dəstəsi bağı tutmuşdur. Hasarların əhatəsində müxtəlif ağacların yaşıllıqların içərisində xanın imarəti, Xan xəlvətxanası və heyvanxana var idi. Sonradan bu yerlər dağıdılmış və ərazi boş qalmışdır. XIX əsrin 30-cu illərində Gəncəyə köçürülən sektantlar-malakanlar Xan bağının boş qalmış ərazisində yerləşdirilmiş, bundan sonra həmin ərazilər xalq arasında "Malaqannar", "Kələmlik" kimi çağırılmağa başlamışdır.

Həmçinin bax
------------

* Çaylı məhəlləsi
* Dördyol məhəlləsi
* Ozan məhəlləsi
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Fərrux Əhmədov.* Gəncənin tarix yaddaşı. Bakı: Şirvannəşr. 1998. səh. 166.
2. ↑  *N.Quliyeva, E.Həsənov.* "Gəncənin sənətkarlıq məhəllələri XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində" (PDF). static.bsu.az. 2013. 12 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 13 fevral 2020.

  


| ⛭Gəncənin məhəllələri |
| --- |
| Ağalmas məhəlləsi  • Bala bağban məhəlləsi  • Cuhudlar məhəlləsi  • Çaylı məhəlləsi  • Daş körpü məhəlləsi  • Dəmirçilər məhəlləsi   • Dördyol məhəlləsi  • Əttarlar məhəlləsi  • İmamlı məhəlləsi  • Qazaxlar məhəlləsi  • Qırıxlı məhəlləsi  • Qızılhacılı məhəlləsi  • Mollacəlilli məhəlləsi  • Ozan məhəlləsi  • Səfərabad məhəlləsi  • Sofulu məhəlləsi  • Şahsevənlər məhəlləsi  • Xəlfəli məhəlləsi  • Tapqışlaq məhəlləsi  • Tatabad məhəlləsi  • Toyuqçu məhəlləsi  • Zərrabi məhəlləsi |  |
**Maşın yığımı** hissələrin və düyümlərin maşının təyinatına cavab verən, müəyyən olunmuş ardıcıllıqla birləşməsi və bərkidilməsidir. Məmulun təşkiledici hissələrinin söküləbilən və sökülməyən birləşməsinə düyüm deyilir. Düyümün əsas xarakteri onun başqa elementlərdən yığılmasıdır. Düyümə daxil olan iki və daha artıq hissələr birləşməsinə altdüyüm deyilir. Altdüyümlər dərəcələrinə görə fərqlənirlər. Ən yüksək dərəcəli altdüyüm yalnız bir hissədən ibarət olur. Yığmanın başlandığı hissə və ya düyüm baza elementi adlanır. →Maşınqayırmada yığmaya sərf olunan əməktutumu məmulun ümumi əməktumunun 25÷30%-ni təşkil edir. Fərdi və kiçik seriyalı istehsalda isə daha çox çatdırma işləri tələb olunduğundan bu nisbət 40÷45%-ə qədər qalxa bilir.

Təsnifatı
---------

Avtomobilin yığılması
Maşınqayırmada yığma ümumi və düyüm olaraq iki qrupa bölünür. Yığmada istifadə olunan hissələr yığma sxemində dördbucaqlılar şəklində ardıcıl olaraq göstərilir. Dödbucaqlının üzərində hissənin adı, indeksi və sayı göstərilir. Yığmanın texnoloji sxemi məmulun yığılmasının struktur və ardıcıllığını təsvir edir. Onun tərtibi zamanı lazım olan nəzarət və köməkçi əməliyyatlar da təyin edilir. Bu sxem həm də konstruksiyanın onun yığılması ilə müqayisədə texnolojiliyini analiz etməyə imkan verir. Yığma tempi istehsal şəraitindən asılıdır. Bundan əlavə texnoloji yığma prosesini tipik, qrup və fərdi olaraq səciyyələndirirlər. Tipik proseslər maşınqayırmada mütərəqqi yığma üsulları əsasında müxtəlif birləşmələr və düyümlər üçün işlənirlər. Qrup yığma prosesinin əsas əlaməti konstruktiv-texnoloji göstəricilərinə görə ümumi olan bir neçə düyümün yığılması üçün tətbiq olunmasıdır. Fərdi yığma yalnız bir məmulun yığılmasında istifadə olunur. Yığma prosesi təşkilat formasına görə axın xəttində və axın xəttində olmayaraq həyata keçirilə bilər. Axın xəttində yığılan hissələrin bir işçi yerindən digərinə nəqli avtomatlaşdırılmış şəkildə fasiləsiz olaraq konveyerdə yerinə yetirilir. Axın xəttində reallaşdırılan yığma istehsal dövrünün kiçildilməsinə, yığmada işləyənlərin ixtisaslaşdırılmasını artırmağa, istehsalın avtomatlaşdırma dərəcəsini artırmağa və məmulun əməktutumunu kiçiltməyə şərait yaradır. Axın xəttində aparılmayan yığma əsasən fərdi və kiçik seriyalı istehsalda yer tapır. Yığma prosesinin layihələndirilməsi zamanı verilmiş texniki tapşırığa uyğun olaraq məmulun elementlərinin forma və ölçü dəqiqliyi, qarşılıqlı vəziyyətinə texniki nəzarətin yerinə yetirilməsi üçün obyekt, üsul və vasitə müəyən olunur. Nəzarət aralıq və qəbuledici olur. Aralıq nəzarət əsasən zay məhsulun yaranma ehtimalı yüksək olan çətin yığma əməliyyatından sonra aparılır. Qəbuledici nəzarətdə yığılmış tam məmul və ya məsul düyümlər yoxlanılır.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**Boris Nikolayeviç Livanov** (*rus.* Бори́с Никола́евич Лива́нов; 25 aprel (8 may) 1904, Moskva – 22 sentyabr 1972, Moskva) — sovet aktyoru, teatr rejissoru, SSRİ xalq artisti (1948), Stalin mükafatı (1941, 1942, 1947, 1949, 1950) və SSRİ Dövlət mükafatı (1970) laureatı, Vasili Livanovun atası.

Həyatı
------

Boris Livanov 1924-cü ildən Moskva Bədaye Teatrının aktyoru, 50-ci illərdən eyni zamanda rejissoru olmuşdur. Ən yaxşı rolları Şvandiya ("Lyubov Yarovaya", K.Trenyov), Nozdryov ("Ölü canlar", N.Qoqolun eyniadlı əsəri üzrə), Solyonı ("Üç bacı", A.Çexov), Rıbakov ("Kreml saatı", N.Poqodin), Yeqor Bulıçov ("Yeqor Bulıçov və başqaları", M.Qorki), Dmitri Karamazov ("Karamazov qardaşları", F.Dostoyevskinin eyniadlı əsəri üzrə) və b. olmuşdur. 1924-cü ildən kinoda çəkilmişdir. "Dubrovski" (1936), "Baltik deputatı" (1937), "Minin və Pojarski" (1939), ""Varyaq" kreyseri" (1947), "Admiral Uşakov" (1953), "Dəniz haqqında poema" (1958) və. Lenin ordeni, 5 başqa orden və medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Ливанов Борис Николаевич // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Boris Mixaylov** (*ukr.* Борис Андрійович Михайлов 25 avqust 1938[…], Xarkov, SSRİ) — Ukraynalı rəssam, fotoqraf.

Bioqrafiya
----------

Boris Mixaylov, ən əhəmiyyətli müasir fotoqraflardan biri, təhsil mühəndisidir. Onun yaradıcılıq yolu və ilk fotoşəkilləri Xarkovda başlamışdır. Onun əsəri sosial sənədli fotoqrafiya rəmzləri oldu. 1960-cı illərin sonlarında ilk sərgisini keçirdi. Onun çılpaq arvadının fotoşəkillərini tapıldıqdan sonra onu
pornoqrafiyadan suçladılar. Sonra o Xarkov zavodunda mühəndis işini tərk etmək və müxtəlif işlərdə əlavə pul qazanmaq, bütün boş vaxtlarını fotoşəkillərlə təmin etmək məcburiyyətində qaldı. 1998-ci ildən bəri sənətə tamamilə həsr olundu. O gündəlik həyatın sənədli səhnələrini çəkdi. 1968–1975-ci illər dövrünün ən məşhur dövrü "Qırmızı dövr" idi. Insanlar təsvir edilən bu fotoşəkillərdə onların həyat tərzi və şəhər həyatı, əsasən, qırmızı rənglə ifadə edilirdi. Qırmızi, Oktyabr Çevrilişi, Kommunist Partiyası və Sovet cəmiyyətinin ictimai sistemi simvolu olaraq xidmət edirdi. Bu işlərin, mövcud olan siyasi sistemin tənqidi şəkildə işıqlandığı düşünülür. Klebrigkeit (1982) işinə Boris Mixaylov əlavə etdi ki, işi gündəlik giriş kimi istifadə edir. Müasir sənətin əhəmiyyətli bir hissəsi onun "Xəstəliklərin tarixi" əsəridir. Bu dövründə Sovet İttifaqının dağılmasının nəticələri həmin şəraitdə yaşayan insanlar üçün araşdırır. Ona güvənən və səmimi fotoşəkilləri
qəbul edən evsizləri sistematik şəkildə xaric etdi. 500-dən çox fotoşəkildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra həyatında öz yerlərini tapa bilməyən və yeni sosial sistemdə layiqli bir
varlığı təmin edən insanları təsvir edir. Boris Mixaylov açıq şəkildə "gözəllik maskası" nı tənqid edir, post-sovet həyat tərzinin spontan reddini təhlil edir. Bu, əsərlərinin ən məşhur və ən yaxşı dövründəndir. Bu sənədlər dünya şöhrətli sənədli fotoqrafiya əsərlərindəndir. Boris Mixaylov, 2000-ci ildə layiq görülən beynəlxalq Hasselblad mükafatının (fotoqrafiya üzrə Nobel mükafatına bərabər) yeganə Ukrayna mükafatçısıdır. 2008-ci ildə Berlində Sənətlər Akademiyasının üzvü seçildi. O Berlin və Xarkovda yaşayır və işləyir.

Əsərlər kolleksiyası
--------------------

* Nyu-York Müasir İncəsənət Muzeyi
* Metropoliten muzeyi
* Teyt Modern
* Viktoriya və Albert Muzeyi
* Lüdviq muzeyi (Köln)
* Berlin qalereyası
* Şprengel muzeyi

Mənbə
-----

1. Arxivləşdirilib 2018-07-05 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Boris Mixaylov/ ART 4 muzeyi
* Artnet
* Soviart Arxivləşdirilib 2017-06-20 at the Wayback Machine

1. 1 2  Boris Mikhailov // Berlin İncəsənət Akademiyası. 1696.
2. 1 2  Boris Mikhailov // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
Məzmun
------

Uzaq şəhərlərdən birində, adi bir küçənin ən adi bir evində Balaca adlı bir oğlan yaşayırdı. Ailəsi də adi bir ailə idi – atası, anası, qardaşı və bacısı var idi. Balaca özü də adi bir oğlan idi. Axı yer üzündə o qədər yeddiyaşlı, göygöz oğlan var ki! Onların da qulaqları kirli, şalvarlarının dizi cırıq olur. Ancaq Balaca öz adiliyi ilə razılaşmırdı. O deyirdi:

– Mən adi olmaq istəmirəm.

Bir gün Balaca evdə tək idi. Pəncərənin qarşısında dayanıb küçəyə baxırdı. Birdən qulağına vızıltı səsi gəldi. Səs get-gedə güclənirdi. Çox keçmədi, Balaca pəncərənin qarşısında alçaqboy, kök bir kişinin uçduğunu gördü. O, havada bir neçə dövrə vurdu, sonra düz Balaca ilə üzbəüz, havada dayandı və soruşdu:

  

– Olar, bura qonum?

– Əlbəttə, olar, – deyə Balaca cavab verdi.

Uçan kişi pəncərənin ağzına qondu.

– Sənin adın nədir? – deyə o, Balacadan soruşdu.

– Balaca.

– Mənim də adım Karlsondur. Mən bu evin damında yaşayıram.

Balaca Karlsonu öz otağına dəvət etdi. Ona oyuncaqlarını göstərdi. Karlsonun qarnında düymə vardı. Düyməni basan kimi belindəki balaca mühərrik işə düşür, pərləri fırladır və Karlson uçmağa başlayırdı. Lap vertolyot kimi.

  

Karlson otaqda sağa-sola uçaraq hər şeyi bir-birinə qatdı, kitabları, oyuncaqları yerə dağıtdı. Hələ üstəlik, Balacanın karandaşları ilə divarları yazdı. Əlbəttə, buna görə anası Balacanı danlayacaqdı. Amma Balaca düşünürdü ki, Karlsonun qeyri-adiliyi ilə müqayisədə bütün bunlar boş şeydir.

Nəhayət, Karlson yoruldu. O, nəzakətlə Balacaya müraciət etdi:

– Mən çox üzr istəyirəm, sizdə yeməyə bir şey tapılmaz? Deyəsən, acmışam.

Balaca mətbəxə gedib kotlet gətirdi. Karlson kotleti yeyib dedi:

– Çox dadlıdır! Amma əlbəttə ki, dünyanın ən dadlı kotletini damda yaşayan Karlson bişirir!

Hiss olunurdu ki, Karlson lovğanın biridir. Amma Balaca düşünürdü ki, Karlsonun lovğalanmağa haqqı var. Axı o, qeyri-adidir. Dünyada uça bilən kişi, yəqin ki, o qədər də çox deyil.

Karlson özünün başqa qabiliyyətlərindən də danışıb yoruldu və dedi:

– Artıq mən evimə getməliyəm, Balaca! Amma qayıdacağam ha. Söz verirəm ki, tezliklə sən də mənimlə bərabər uçacaqsan.

Bunu deyib Karlson qarnındakı düyməni basdı. Mühərrik işə düşdü. O, Balaca ilə sağollaşıb pəncərədən çölə uçdu.

Axşam anası Balacanın dağılmış otağını, rənglənmiş divarları görəndə hirsləndi. Balaca inandırmağa çalışdı ki, bu, damda yaşayan Karlsonun işidir. Amma ana inanmadı. Dedi ki, Balaca öz günahlarına haqq qazandırmaq üçün yalan uydurur.

"Eybi yox, – Balaca öz-özünə dedi. – Mən onlara Karlsonu göstərərəm, onda bilərlər ki, Balaca heç nəyi uydurmur".

Sonra isə oturub Karlsonun yolunu gözləməyə başladı. İndi Balaca əmin idi ki, o, adi oğlan deyil, çünki onun gonbul Karlson kimi qeyri-adi dostu var idi. O çox xoşbəxt idi

Xarici keçidlər
---------------

Balaca və Karlson Azərbaycan dilində izlə Arxivləşdirilib 2017-06-30 at the Wayback Machine
**Balakişi Vəliyev** (tam adı: *Vəliyev Balakişi Əhməd oğlu*; 7 noyabr 1927, Xoşkeşin, Naxçıvan MSSR – 12 iyul 2001, Bakı) — həkim, terapevt. Tibb elmlər doktoru, professor

Həyatı
------

Vəliyev Balakişi Əhməd oğlu 7 noyabr 1927-ci ildə Culfa rayonunun Xoşkeşin kəndində anadan olub.

### Vəfatı

12 iyul 2001-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

### Təhsili

1953-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini bitirib.

Fəaliyyəti
----------

### Elmi fəaliyyəti

17 il Qazaxıstanın Çimkənd vilayətinin tibb müəssisələrində, Qazaxıstan Elmlər Akademiyası Mahal Peşə Xəstəlikləri Elmi Tədqiqat İnstitutunda işləmişdir. 1971-ci ildən Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində assisent, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləmişdir. 1993-cü ildən II daxili xəstəliklər kafedrasının professoru idi. 1974–80-ci illərdə Bakının baş terapevti olmuşdur. Qurğuşunla zəhərlənmə xəstəliklərinin patogenezinə və müalicəsinə dair tədqiqatların, o cümlədən 2 monoqrafiyanın,80-dək elmi işin, həmçinin metodik vəsiatlərin müəllifidir.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 573. ISBN 5-8066-1468-9.
**Azərbaycan Uşaq Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** — Azərbaycan bu müsabiqədə ilk dəfə 2012-ci ildə iştirak etmişdir.

Azərbaycanın ilk Uşaq Avroviziyasındakı ilk təmsilçiləri İctimai Televiziya tərəfindən seçilən Ömər Sultanov və Suada Ələkbərova olmuşdur. Niderlandın paytaxtı Amsterdamda keçirilən 2012 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinin yeganə dueti, Azərbaycan təmsilçiləri Ömər və Suada HMH arenasında 3-cü səhnə almışdır. "Girls and Boys (Dünya Sənindir)" adlı mahnı ilə çıxış edən duet nəticədə 49 xalla 11-ci yerdə qərarlaşmışdır.

2013 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində Rüstəm Kərimov
Kiyevdə keçirilən 2013 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycan Rüstəm Kərimovun ifa etdiyi "Me and My Guitar" mahnısı ilə təmsil olunmuşdur. İştirak edən 12 ölkə arasında Azərbaycan 66 xalla 7-ci yeri tutmuşdur. Bu ölkənin indiyədək müsabiqədəki ən yüksək nəticəsi olmuşdur. Növbəti illərdə müsabiqədə iştirak etməyən Azərbaycan 2018-ci ildə Uşaq Avroviziyasına geri dönmüşdür. Minskdə keçirilən müsabiqədə ölkəni "I Wanna Be Like You" mahnısı ilə Fidan Hüseynova təmsil etmişdir. 20 ölkənin iştirakı ilə keçirilən yarışmada Azərbaycan təmsilçisi 47 xalla 16-cı yerdə qərarlaşmışdır.

Təmsilçilər
-----------

| İl | Dil | İfaçı | Mahnı | Tərcümə | Yer | Xal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2012 | Azərbaycanca, İngiliscə | Suada Ələkbərova & Ömər Sultanov | "Girls and Boys (Dünya Sənindir)" | Qızlar və oğlanlar | 11 | 49 |
| 2013 | Azərbaycanca, İngiliscə | Rüstəm Kərimov | "Me and My Guitar" | Mən və gitaram | 7 | 66 |
| 2018 | Azərbaycanca, İngiliscə | Fidan Hüseynova | "I Wanna Be Like You" | Sənin kimi olmaq istəyirəm | 16 | 47 |

İstinadlar
----------

1. ↑  «Uşaq Eurovision-2012» Mahnı Müsabiqəsi yekunlaşıb[*ölü keçid*]


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avroviziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Boris Georgiyev adına Varna şəhər Rəsm Qalereyası** — Bolqarıstanın Varna şəhərində yerləşən rəsm qalereyası.

12 yanvar 1944-cü il tarixli sərəncamla yerli rəssamlar və fərdi şəxslərin hədiyyə etdiyi əsərlər əsasında yaradılmışdır. Kiril Şivarov, Konstantin Ştırkelov, Aleksandr Dyakoviç qalereya təsisçilərindən idilər. 1988-ci ildən etibarən XIX əsrin sonlarında Genço Knev tərəfindən inşa edilmiş kişi gimnaziyasının yenidən qurulmuş binasında yerləşir. 1999-cu ildən bəri rəssam Boris Georgiyevin adını daşıyır.

Qalereya ümumi sahəsi 3000 m² olan 3 mərtəbəni əhatə edir. Burada rəssamlıq, qrafika və heykəltaraşlıq əsərləri yerləşir. Qalereyada 17-ci əsr flamand rəssamı Anselm van Hulenin 9 rəsm əsəri, 1648-ci ildə Vestfaliya sülh müqaviləsini imzalayan ölkələrin nümayəndələrinin portretləri, habelə Mixail Boruçinskinin 1911–1912-ci illərdə çəkdiyi "Vladislav Varnençikin döyüşü" əsəri var.

Qalereyada Beynəlxalq Qrafika Biennalesi keçirilir. Qalereya həmçinin "İncəsənətdə avqust" Vizual Sənətlər Festivalının həmtəsisçisidir. Üçüncü, ən üst mərtəbədəki zalda "Varna Yayı" Beynəlxalq Musiqi Festivalının konsertləri, teatr tamaşaları və moda nümayişləri göstərilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Научноинформационен център "Българска енциклопедия". Голяма енциклопедия "България". Том 4. София, Книгоиздателска къща "Труд", 2011. ISBN 9789548104265. с. 1296–1297.

Xarici keçidlər
---------------

* varnacityartgallery.com — Boris Georgiyev adına Varna şəhər Rəsm Qalereyasının rəsmi saytı
* *Mateyeva, Yelitsa.* "Дискретният чар" (bolqar). Морски Дневник. 2009-03-12. İstifadə tarixi: 2009-10-16.
* "Художествена галерия "Борис Георгиев"" (bolqar). Moreto.net. İstifadə tarixi: 2009-10-16.
**Embilər** (*lat.* Embioptera) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinə aid heyvan dəstəsi. Nisbətən aznövlü həşərat dəstələrindən biridir. Əsasən tropik və subtropik ölkələrdə yaşayırlar. Azərbaycanda 1 növü məlumdur.

Ümumi məlumat
-------------

Embilər uzunsov çevik bədənli, 10–20 mm ölçülü, yumşaq örtüklü həşəratlardır. Bədəni bozumtul-qonur rəngdədir. Başı iri, sərbəstdir. Ağız orqanları gəmirici, gözləri fasetli, bığcıqları təsbehşəkilli, 15–32 buğumludur. Döşü aydın ayrılmış üç buğumdan ibarətdir. Ön bel başdan enli olmayıb kvadrat və ya uzunsov formalıdır. Erkəklərdə iki cüt pərdəli, demək olar ki, quruluşca eyni, sakit vaxtı yastı qatlanan qanad vardır. Dişilər qanadsızdır. Qarıncıq 10 buğumdan ibarət olub, qısa serkləri var. Erkəklərdə sol serk simmetrik olmayıb, dəyişilmişdir. Ayaqları qısa, 3 buğumlu, pəncəlidir. Ön ayaqları güclü şəkildə üfürülmüş birinci buğumu ilə seçilir. Onun içərisində ipək hörümçək toru və toru yağlamaq üçün maye ifraz edən vəzi vardır. Embilər adətən cəld qaçır, irəli və geri hərəkət edə bilirlər. Geriyə qaçarkən serkləri yolu tapmaq üçün "bığcıq" funksiyasını yerinə yetirir.

Təsnifatı
---------

* Andesembiidae
* Archembiidae
* Australembiidae
* Clothodidae
* Embiidae
* Notoligotomidae
* Oligotomidae
* Scelembiidae
* Teratembiidae

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q467392
* Wikispecies: Embiidina
* ADW: Embioptera
* AFD: Embioptera
* BioLib: 17170
* BOLD: 152886
* BugGuide: 16969
* EoL: 519
* EPPO: 1EMBIO
* Fauna Europaea: 11935
* Fauna Europaea (new): 0ce4377e-69c4-45e2-b1e9-351c8340482d
* Fossilworks: 190856
* GBIF: 584
* iNaturalist: 56834
* ITIS: 102463
* NBN: NHMSYS0021233880
* NCBI: 50657
* Plazi: 581487B1-FFEC-A72A-D5E0-3D41FC230B9D

 |
**Dil Dil Pakistan** (urdu دل دل پاکستان‎) — Pakistanın musiqi ansamblı Vital Signs tərəfindən 1987-ci ildə yayımlanmış mahnı. Bu mahnı 1989-cu ildə ansamblın debüt albomu olan *Vital Signs 1*-ə daxil idi.

Qəbulu
------

Dil Dil Pakistan Pakistanın qeyri-rəsmi himni kimi qiymətləndirilir.

Musiqi videosu
--------------

Mahnının musiqi videosu Pakistanın paytaxtı İslamabadda çəkilib. Mahnının çox səhnələrində ansamblın üzvləri velosiped və ya şəhərin ətrafında cip sürür. Səhnələrin birində qrup kiçik bir təpənin yamacında mahnını oxuyur. Sonda isə qrupun bütün üzvləri sadə bir studiyada mahnını oxuyur və az bir müddətdən sonra video bitir.

Lirika
------

Mahnının müəllifinin kimliyi mübahisəlidir. Lakin mahnının ərsəyə gəlməsində əsas rolu Şoaib Mansor oynamışdır. Vital Signsin əsas vokalisti Junaid Camşed qeyd edir ki, qrup və prodüser məhəbbət mahnısı üzərində işləyirdi, ancaq bütün bu səylər uğursuz kimi görünürdü. Nəhayət, Şoaib Mansor məhəbbət mahnısı ideyasından imtina edib və vətənpərvərlik mahnısı üzərində işləməyə qərar verib və nəticədə *Dil Dil Pakistan* yaranıb.

Kütləvi mədəniyyətdə
--------------------

2003-cü ildə BBC World Service-in məşhur mahnıların beynəlxalq sorğusunun nəticələrinə görə Dil Dil Pakistan üçüncü yerdə qərarlaşıb. 1990-cı ildə yaradılmış "Dil Dil Hindustan" mahnısı Dil Dil Pakistandan ilhamlanaraq, köçürülmüşdür. 1 yanvar 2014-cü ildə mahnının dəyişdirilmiş versiyası *Şam İdris* tərəfindən hazırlanıb və Karter Zaherin iştirakı ilə yayımlanıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Patriotic partners – The Express Tribune". Tribune.com.pk. 2021-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-01.
2. 1 2 3  *Anis, Ema.* "Video of the day: Junaid Jamshed can still sing – The Express Tribune". Tribune.com.pk. 2021-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-01.
3. 1 2  "The Worlds Top Ten". BBC World Service. 2006-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-01.
4. ↑  *Madeeha Syed.* "Exclusive: The life and times of Rohail Hyatt". Dawn. July 26, 2009. November 2, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 1, 2012.
5. ↑  "Dil Dil Pakistan — jazz style | Metropolitan". Dawn.Com. 2011-09-17. 2023-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-01.
6. ↑  "'Gabbar is Back' item number rips off Pakistani song". Express Tribune. 17 April 2015. 20 October 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 July 2015.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi video YouTube
* Cherishing Independence from afar
* Urdu dilində MP3 və lirika
**Camuqa-seçen** (1154-1205)— Çingiz xanın andası və silahdaşı.

Həyatı
------

Temuçinin digər andası Borçu tərəfindən, Çingiz xanın əmri ilə öldürülmüşdür.
Camuqa da əvvəllər Çingiz xanın rəqibiydi. Amma Camuqanı digərlərindən ayıran ən önəmli səbən, Çingiz xan ilə olan qan qardaşlığıydı…

### Çingiz xan və Camuqa-seçen

Camuqa Çingiz xan ilə eyni yaşlardadır. Camuqa, gəncliyində, mənsub olduğu Cacirat (Cadaran) ulusunun başçısı olmuşdu. Seçen ünvanı daşıyırdı. Hətta, istənildiyində 20 min əsgər dəxi çıxara bilirdi. Çingiz xanla olan münasibətlərinin korlayan səbəblər məchul,ayrılışlarının necə olduğu da qəti olaraq bilinmir.

Tanışmalarının, ikisininde 11 yaşlarında oluğu zamanlarda gerçekleştiği rəvayət edilmekdedir. Onan çayı kenarında oyun oynuyurdılar. İlk dəfə bir-birlərinə hədiyyə verərək qan qardaşı oldular. 7 il kimi uzun bir sürə bir-birləriylə görüşmədilər. Çingiz xanın arvadı Börte Merkitlər tərəfindən qaçırılır. Fəqət Çingiz xan o zaman Merkitlərlə mücadilədən çəkinir. Atasının dostu mənəvi atası Toğrul xandan yardım istəyir. O da Camuqaya Çingiz xanın dost olduğunu bilir və Çingiz xana bunu deyir ‘Kiçik qardaşımız Camuqaya xəbər göndər iki tümənlə sol qoldan yürüsün. Görüşmə yerini Camuqa təyin etsin.’
Camuqa qan qardaşınən uğradığı fəlakəti öyrənincə dərin üzüntüyə qapılır. Dostunun arvadını qurtarmak üçün üzərinə düşəni etmək sözünü verir.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
**Emanat** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən iri ödəniş sistemlərindən biridir.

Tarixi
------

Emanat 2012-ci il sentyabr ayında fəaliyyətə başlamış və 2013-cü il mart ayında Emanat brendi ilə Azərbaycan ödəniş bazarına daxil olmuşdur. Emanat şirkəti hazırda özünəxidmət nağd ödəniş terminalları şəbəkəsini elektron idarə edir. Hazırda Azərbaycanda 3000-dən artıq Emanat ödəniş terminalına rast gəlmək olar. Ödəniş terminallarında hazırda 1000-dən çox xidmət mövcuddur.

* **2012-ci il sentyabr** — Fəaliyyətə başlamışdır
* **2013-cü il mart** — Ölkə bazarına daxil olmuşdur

Xidmətlər
---------

* Kommunal ödənişlər
* Mobil ödənişlər
* Bank xidmətləri
* Dövlət ödənişləri
* TV ödənişləri
* İnternet provayderləri
* Telefon ödənişləri
* Mağazalar şəbəkəsi
* E-pulqabı ödənişləri
* Təhsil xidmətləri
* Əyləncə və oyunlar
* Xeyriyyə və yardım
* Ödəmə kartları
* Sığorta və səhiyyə
* Hüquq xidmətləri
* Turizm və səyahət
* Karqo və nəqliyyat

Digərləri

Missiyası və Dəyərləri
----------------------

Şirkətin özünəməxsus aşağıdakı missiyaları və dəyərləri mövcuddur.

### Missiyası - xidmətlərin ödənişini sürətli, rahat, etibarlı və hamı üçün əlçatan etməklə insanların həyatlarını asanlaşdırmaqdır

### Dəyərləri - Qətiyyətli dürüstlük, Müştəriyönümlülük, Etibarlılıq, İnnovativlik, Yüksək keyfiyyətlilik

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* eManat rəsmi sayt

Həmçinin bax
------------

* İnstagram
* Facebook
* Twitter
* Telegram
* Youtube
* Linkedin

1. ↑  "Haqqında". emanat.az (az.). Archived from the original on 2023-01-18. İstifadə tarixi: 2023-01-24.
2. ↑  "Terminalların ünvanları". emanat.az (az.). Archived from the original on 2023-01-24. İstifadə tarixi: 24 yanvar 2023.
**100 Thieves, LLC** Los-Ancelesdə, Kaliforniyada yerləşən Amerika həyat tərzi brendi və oyun təşkilatı. Təşkilat Apex Legends, *Call of Duty*, *Call of Duty: Warzone*, *Fortnite Battle Royale*, *League of Legends* və *Valorant* da daxil olmaqla bir neçə videooyunda rəqabət aparır.Hazırda onların iki françayzinq komandası var: League of Legends Çempionat Seriyasının 100 Oğruları və Call of Duty Liqasının Los Anceles Oğruları .

Təşkilat 2017-ci ildə OpTic Gaming Call of Duty komandasının keçmiş kapitanı, (MLG) X Games qızıl medalçısı və 2014-cü ilin Esports İdmançısı Metyu "Nadeshot" Haag tərəfindən təsis edilib. O, Cleveland Cavaliers -in sahibi Dan Gilbert ilə birlikdə təsis edilib. Növbəti il, kanadalı müğənni və reper Drake və SB Projects-in qurucusu Scooter Braun, A Seriyasının investisiya turunu 100 Oğruya apardı. Maliyyələşdirmə turunun digər iştirakçılarına Marc Benioff, Drew Houston və Sequoia Capital daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Knight, Brett.* "The Most Valuable Esports Companies 2022". Forbes. May 6, 2022. May 13, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 7, 2022.
**Göygöz Kosa** — 1935-ci ildə yazıçı Məmmədhüseyn Təhmasibin yazdığı "Çiçəkli dağ" alleqorik pyesinin mənfi presonajı.

Göygöz Kosa, Simnar xanın vəziridir və xalqa qarşı çox qəddar və acımasızdır. Eyni zamanda cadugərdir və müxtəlif cildlərə girərək hər kəsi aldada bilir.

Simnar xan xalqın torpağını və suyunu əlindən almışdır. Göygöz Kosa isə hər yeri öz cadusu ilə ot bitməz, su axmaz qayalığa çevirib. Bunun üçün Həkim Baba daş əridən məlhəm hazırlayır. Simnar xana xidmət edən Göygöz Kosa, dərmanı ələ keçirmək üçün əlindən gələni edən əsas şəxsdir.

Uyğunlaşdırma
-------------

İlk film uyğunlaşdırması 1959-cu ildə resjissor Əlisəttar Atakişiyevin, yazıçı Məmmədhüseyn Təhmasibin "Çiçəkli Dağ" pyesinin motivləri əsasında çəkdiyi "Bir qalanın sirri" filmidir. Filmdə Göygöz Kosa obrazını sovet teatr və kino aktyoru Andrey Fayt canlandırıb. Ehtimal olunur ki, obrazın kostyumunun dizaynı Ağa Məhəmməd şah Qacarın rəsmlərdəki təsviri geyim tərzindən götürülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Çiçəkli dağ. Məmmədhüseyn Təhmasib
Rentgen borusu-Rentgen şüalarını almaq üçün istifadə olunan cihaz.   
Rentgen şüaları sürətli elektronların metal hədəflə toqquşmasından sonra yaranır.
**Rentgen şüaları**- Vilhelm Rentgen tərəfindən kəşf edilmiş (1895) və X-şüaları (*İks şuaları*) adlandırılmışdır. Elektromaqnit dalğalarının şkalasında spektrin qamma şüalanma ilə ultrabənövşəyi şüalanma arasındakı dalğalar diapazonunda yerləşir. Dalğa uzunluğu {\displaystyle \lambda <2{\dot {A}}} olan Retgen şüaları şərti olaraq sərt Retgen şüaları, {\displaystyle \lambda >2{\dot {A}}} olan Retgen şüaları yumşaq adlanır. Rentgen borusu, radioaktiv izotoplar rentgen şüalarının mənbəyidir. Radioaktiv izotoplardan alınan rentgen şüalarının intensivliyi retgen borusu vasitəsi alınan rentgen şüalarının intensivliyindən dəfələrlə az olur. Günəş və digər kosmik obyektlər Rentgen şüalarının təbii mənbələridir. Rentgen şüalarının spektri onların yaranma mənbəyindən asılı olaraq kəsilməz və xətti ola bilər. Kəsilməz spektr elektronların hədəf atomları ilə toqquşması nəticəsində yaranır. Xətti spektr hədəf atomlarının ionlaşdırılması nəticəsində alına bilər. Rentgen şüaları gözlə görünmür. Onları yalnız göstərdikləri təsirə görə müəyyən etmək olar. Rentgen şüaları metallardan, qeyri-metaldan, üzvi maddələrdən keçə bilir. Bu səbəbdən rentgen şüaları tibbdə, texnikada istifadə olunur. Rentgen şüaları atomun, molekulun, kristalların qurluşunu öyrənməyə imkan verir. 

  


| ⛭Elektromaqnit spektr |
| --- |
| 
Qamma şüalanma • Rentgen şüalanma • Ultrabənövşəyi şüalanma • Görünən işıq • İnfraqırmızı şüalanma • Teraherts şüalanma • Mikrodalğalar • Radiodalğalar |
**Əl-Cəm amfiteatrı** — müasir Afrikanın Roma əyalətindəki Thysdrus, Tunisin Əl-Cəm şəhərindəki oval bir amfiteatrdır. 1979-cu ildən bəri YUNESKO tərəfindən Ümumdünya irsi olaraq siyahıya alınmışdır.

Tarixi
------

Amfiteatr, e.ə. 238-ci ildə, Tunisin El Djem bölgəsindəki Roma Afrika Proconsularis bölgəsində yerləşən Thysdrus'ta inşa edilmişdir. Dünyanın ən yaxşı qorunan Roma daş xarabalıqlarından biridir və Afrikada bənzərsizdir. Roma imperiyasındakı digər amfiteatrlar kimi, tamaşaçı tədbirləri üçün inşa edildi və dünyanın ən böyük amfiteatrlarından biridir. Təxmini tutumu 35.000, böyük və kiçik baltaların ölçüləri müvafiq olaraq 148 metr (486 fut) və 122 metrdir. Amfiteatr daş bloklardan tikilib, düz bir yerdə yerləşir və olduqca yaxşı qorunur.Əl Cəmin amfiteatrı eyni yerdə tikilmiş üçüncü amfiteatrdır. İnanc budur ki, Gordian III olaraq imperator olmuş yerli prokuror Gordian tərəfindən inşa edilmişdir. Orta əsrlərdə bir qala rolunu oynadı və 430-cu ildə Vandalların və 647-ci ildə Ərəblərin hücumları zamanı əhali burada sığınacaq tapdı. 1695-ci ildə Tunis inqilabları zamanı Məhəmməd bəy Əl Muradi divarların birində açılış etdi. amfiteatrın içərisinə toplaşan qardaşı Əli bəy Muradinin davamçılarının müqavimətini dayandırmaq üçün.

Şəkillər
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
3. ↑  *Nossov Konstantin.* Rowman & Littlefield. 2011. səh. 129–130. ISBN 9780762777334.

| ⛭Tunisdə yerləşən UNESCO-nun Ümumdünya irsi |
| --- |
|  | Əl-Cəm amfiteatrı  • Duqqa məqbərəsi  • İçkeul gölü  • Karfagen  • Kayruan  • Kerkuan  **şəhəri və onun nekropolu**  • Sus **şəhərinin tarixi hissəsi**  • Tunis şəhəri**nin tarixi hissəsi** |  |
**Lansetşəkilli sorucu** - *lat.* Dicrocoelium lanceatum Yastı qurdlar (Plathelminthes) tipinin növüdür.

Xarici quruluşu
---------------

Bədəni yastılaşmış, lanset formasındadır. Uzunluğu 5–12 mm, eni isə 1-1.5 mm-dir. Bədənin ön hissəsində ağız sormacı, ondan dal tərəfdə isə qarın sormacı yerləşmişdir. Ağız sormacının dərinliyində ağız dəliyi yerləşir və odur ki, ağız sormacı həzmlə əlaqəlidir. Həzm sistemi ağızla başlanır.

Yayılması
---------

Avropa ölkələrinin cənub və şərq hissələrində daha çox yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirirlər. Müxtəlif məməli heyvanların, xüsusilə iribuynuzlu heyvanların qoyun və keçilərin. Bir çox gəmiricilərin, it və s. heyvanların qaraciyərində parazitlik edir. Bu qurd insanlarda da parazitlik edir.

Çoxalması və İnkişafı
---------------------

Cinsi sistem hermafroditdir. Yumurtalarını yaşadıqları sahibin öd axarlarına tökür. Yumurtalar bağırsağa, oradanda nəcislə otlaqlara düşür.. Sporsistada partenogenez yolla yüzlərlə serkarilər inkişaf edir. "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı,

Cinsi orqanlar sistemi
----------------------

Erkək cinsi orqanlar sistemi bir cüt toxumluqdan, cüt toxumçıxarıcı kanaldan, tək toxum borusundan,toxum xaric edən kanaldan və cinsi əlaqə orqanından (sirrus) ibarətdir. Dişi cinsi orqanlar sisitemi tək yumurtalıq, toxumqəbuledicidən, sarılıqlardan, balalıqdan, ootipdən və s. orqanlardan ibarətdir.

Ədəbiyyatı
----------

* "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı, "Təhsil", 2008, 568səh;
* V.A.Dogel "Onurğasızlar zoologiyası". Bakı, "Maarif", 1988, 288 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı, "Təhsil", 2008, 568səh
2. ↑  Yumurtalar burada quruda yaşayan qarınayaqlılar tərəfindən udulur. Yumşaqbədənlilərdə yumurtadan mirasidi sürfəsi çıxır. Sürfə kirpik örtüyünü itirir və sporsistaya çevrilir
**Lankaster sülaləsi** (*ing.* House of Lancaster) — İngiltərənin məşhur kral ailəsi olan Plantagenetlərin 2 alt qolunun adı. Bunlardan ilkinin təməli İngiltərə kralı III Henrinin oğlu Edmondun şərəfinə 1267-ci ildə Lankaster qraflığını yaratması ilə qoyulmuşdur. Sülalənin adı da məhz bu qoldan gəlməkdədir. Bundan başqa Edmond 1265-ci ildə Lester qrafı təyin edilmişdi və özündən öncəki qrafın edamı ilə ona aid mülk və torpaqları ələ keçirmişdi. Edmondun oğlu Tomas isə qaynatasından miras aldığı Linkoln qraflığı ilə İngiltərədə ən böyük mülkədara çevrildi. Bu hal isə onu və kiçik qardaşı Henrini İngiltərə kralı olan əmisi oğlu II Eduardla rəqabətə sürüklədi və bu rəqabət Tomasın edamı ilə nəticələndi. Edamın ardından qardaşının mülklərini və ünvanlarını miras alan Henri və ardından oğlu, krala və onun oğlu III Eduarda səltənətləri boyunca xidmət göstərdilər.

Lankaster sülaləsinin ikinci qolu isə ilk soyun varisi ilə (Lankasterli Blanş) evlənən Gentli Conun şəcərəsindən gəlməkdədir. Belə ki, İngiltərə kralı III Eduard sələflərindən fərqli olaraq övladlarını zəngin ingilis əsilzadələriylə evləndirdi. Ailənin rəhbəri Qrosmontlu Henri geridə oğul varis qoymadan vəfat etmişdi və III Eduard ailənin var-dövlətini ələ almaq məqsədilə oğlu Gentli Conu Henrinin yeganə övladı olan qızı Blanşla evləndirdi. Cütlüyün yeganə oğlu olan Henri 1399-cu ildə taxtı ələ keçirdi və bununla Gül müharibəsindəki fraksiyalardan birini yaratdı. Bu hadisə III Eduardın nəvələri arasında İngiltərə taxtı uğrunda mübarizəyə səbəb oldu və ailənin bu şəcərəsi Lankaster adlanmağa başlandı. Bu ailəyə mənsub 3 şəxs (IV Henri, V Henri, VI Henri) XV əsrdə İngiltərə taxtına oturmuşdur.

1471-ci ildə Uels şahzadəsi olan oğlu Eduardın döyüşdə həlak olmasının ardından, VI Henrinin də həbs tutulduğu London qalasında müəmmalı ölümü ilə ailənin oğul şəcərəsi sonlandı. Ailənin Gentli Conun qızı Lankasterli Filipadan törəyən şəcərəsi İspaniya və Portuqaliya krallığını idarə etdi. Yenə Gentli Conun məşuqəsi və sonrakı xanımı olan Ketrin Svinfordla olan evliliyindən doğulan övladları Byufort ailəsini təşkil etdi və bu ailədən törəyən Tüdorlar ailənin sonrakı taxt iddialarını davam etdirdi.

Tarixi
------

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Castor, Helen (2000). The King, the Crown, and the Duchy of Lancaster: Public Authority and Private Power, 1399–1461. Oxford University Press. ISBN 0-19-820622-4.
* Loschiavo, L. A. (1978). "The birth of 'Blanche the Duchesse': 1340 versus 1347'". Chaucer Review. 13: 128–32.
**Vəzirova Fəridə Şamil qızı**  — azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, tənqidçi, 1963-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1956), professor (1980), əmək veteranı (1981).

Həyatı
------

Fəridə Vəzirova 15 fevral 1924-ci ildə Qaryagin rayonunun Sərdarlı kəndində anadan olmuşdur. O, Bakı şəhərindəki 171 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, 1940-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdu, 1942-ci ildə komsomolun çağırışı ilə könüllü olaraq orduya getmişdir, orduda sıravi döyüşçü, rabitəçi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1945-ci ilin oktyabrında ordudan tərxis olunduqdan sonra təhsilini davam etdirmiş, Stalin təqaüdü almış, universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Fəridə Vəzirova 1948-1949-ci illərdə "Azərbaycan müəllimi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi işləmişdi, 1949-1952-ci illərdə ADU-nun aspiranturasında oxumuşdu, bu vaxta qədər dövri mətbuatda çıxış etməsinə baxmayaraq, onun ilk ədəbi tənqidi məqaləsi Mədinə Gülgünün "Təbrizin baharı" kitabına yazdığı eyni adlı məqaləsi olmuşdur.

O, "Azərbaycan" jurnalında tənqid şöbəsinin müdiri işləmiş, (1952-1953) illərdə ADU-nun Filololgiya fakültəsində Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında baş müəllim, dosent, sonra isə professor olmuşdur.

Əmək və müharibə cəbhəsində fəaliyyətinə görə 8 medalla təltif edilmişdir.

Fəridə Vəzirova 1986-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Sərdarlı kəndi. Bakı: Elnur-P, 2005, 320.
**Bıstraya** — Rostov vilayətinin ərazisindən axan çay olaraq Şimali Dones çayının sol qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 218 km təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 4460 km² metrdir. Əsasən düzən ərazilərdən axır. Qidalanmasında qar suları üstünlük təşkil edir. Yaxınlığında kömür yatağı vardır. Yuxarı axarları yayda quruyur.

Təsviri
-------

Şimal Dones çayı
Bıstraya Morozovsk şəhəri yaxınlığında bir necə axarın birləşməsindən sonra meydana gəlir. Çay artıq yuxarı axarlardan geniş yatağa sahib olur. Yaverkiev xutorundan yuxarı suyu axarı daimi deyildir. Ətrafında qrunt suları yuxarə axarlarda dərin, aşağı axarlarda isə üzə yaxındır. 
Bıstraya çayı ilk əvvəllər şimal-qərbə isriqamətlənir. Ancaq Qniloy çayı ilə birləşdikdən sonra cənub-qərbə istiqamətlənir. V. V. Boqaçevin fikirinə görə Qniloy çayı əsas çay hesab edilməlidir. Bıstraya çayının orta və aşağı axarları Qniloy çayına mənsubdur. Birləşmədən sonra yataq genişlənir.

Karpovo-Obrıvski yaxlnlığında yatağı ensizdir. Hər iki sahili olduqca hündür və qayalıdır. Çay yatağının eni az sululuq dövründə 30–40 mm, gursululuq dövründə 120 metrdir. Az sululuq dövründə dərinliyi 75 sm-i keçmir. 

### Yaşayış məntəqələri

Bıstraya çayı boyunca yerləşən yaşayış məntəqələri: Moroxovsk şəhəri, Maslov xutoru, Mixaylov xutoru, Bıstrıqorski və Jırnov şəhər tipli qəsəbələri, Nijneserebyakovski xutoru, Ust-Bıstrı xutoru.

### Su rejimi

Gursululuq dövrü 10-15 gün davam edir. Suyunun səviyyədi qalxır.

### Qolları (mənsəbə olan məsafə)

* 136 km: Qnilaya çayı.
* 150 km: adsız çay.
* 175 km: Suxaya axarı
* 185 km: Naqornaya çayı
* 195 km: Talovaya çayı.

Mənbə
-----

*

İstinadlar
----------
**Maksim Nikolayeviç Mirnıy** (*belar.* Максім Мікалаевіч Мірны; doğulub 6 iyul 1977-ci ildə, Minsk, SSRİ) — Belarusiyalı peşəkar tennisçi, əməkdar idman ustası. Keçmişdə dünyadakı ilk raketkası (cütlükdə); qarışıq cütlərdə 2012 Olimpiya çempionu; cütlüklərdə Böyük Dəbilqə turnirlərinin 10 qat qalibi; cütlüklərdə ATP Final Turnirinin ikiqat qalibi (2006, 2011); 53 ATP turnirinin qalibi (onlardan biri təkdir).

29 Noyabr 2018-ci ildə idman karyerasının başa çatdığını elan etmişdir .

Bioqrafiyası
------------

Maksim - Nikolay və Tatyana Mirnıyın iki oğlundan böyüyü idi; qardaşının adı Peterdir. Maksimin ailsə idmançı ailəsi idi: atası 1960-cı illərdə voleybolda SSRİ çempionatının elit divizionunda oynayıb, anası isə keçmiş üzgüçü olub, 1971-ci ildə 200 metr kəpənəkdə (butterfly) BSSR rekordunu müəyyənləşdirmişdir.

Maksim 2004-cü ildə model Ksenia Rubçeniya ilə evləndi. Onların dörd övladı var: qızları Melaniya (2004) və Petra (2007), oğulları Demid (2009) və Trofim (2014).

Maksim yeddi yaşından tennislə məşğuldur; uşaqlıqdan onun məşqiçisi zaman-zaman Amerikanın müxtəlif mütəxəssisləri tərəfindən köməklik olunan atası idi.

Oyun karyerasından əlavə olaraq Mksimin bir sıra qeyri-idman layihələri var: Bradentonda, yerli tennis mərkəzindən aralıda Maksim öz pizza məkanını işlədir. Minskdə isə - tennis kortu, idman salonu və gözəllik salonu olan idman mərkəzi fəaliyyət göstərir.

1994-cü ilin mayında, 16 yaşında, Maksim Devis Kubokunun seçmə mərhələlərində Belarusiya yığması üçün debüt etdi. 1996-cı ilin iyun ayında ilk dəfə Rosmalendə ATP turnirinin əsas yarışlarında çıxış etdi. Həmin ilin iyul ayında, Mançesterdə ATP Challenger seriyasında ilk cütlük titulunu qazandı. Mövsümün sonunda, Amarillodada növbəti cütlük qələbəsini qazandı. Maksim xüsusilə cütlüklərdə uğurlu idi. Uzun müddət Davis Kubokunda Belarus komandasının lideri olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  ATP website.
2. 1 2  *Collins B.* The Bud Collins History of Tennis (ing.): An Authoritative Encyclopedia and Record Book. 2 NYC: New Chapter Press, 2010. P. 700. ISBN 978-0-942257-70-0
3. ↑  ITF website.
4. ↑  "Максим Мирный завершил спортивную карьеру". Наша Ніва (rus). 2018-11-29. 2018-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-30.
5. ↑  Самое мирное событие у Максима Мирного // 7 дней. — 2004. — № 29. — С. 20.
6. ↑  "Максим Мирный стал отцом в четвертый раз" (rus). Белорусское телеграфное агентство. 4 августа 2014. 2014-08-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 августа 2014.
7. ↑  *Малиновски, Скуп.* "I Went For Pizza At Max Mirnyi's Break Point Pizza in Bradenton" (ingilis). tennis-prose.com. 5 апреля 2013. 2013-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 апреля 2013.
2017 model bir Hyundai Tucson.
***Sport utility vehicle***, ***SUV*** və ya ***yolsuzluq avtomobili*** (az: idman təyinatlı avtonəqliyyat) həm çəkmə qabiliyyətinə, həm də pikap yük avtomobili xüsusiyyətinə sahib bir avtonəqliyyat vasitəsidir. Nəqliyyat vasitəsi həm mikroavtobus, həm də station wagon xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir. Bundan əlavə, asfalt olmayan ərazilərdə də hərəkət edə bilər.

Bəzi ölkələrdə bu vasitələrə "yolsuzluq avtomobili", "dörd təkərdən çəkməli avtonəqliyyat" və ya "4WD" (4 Wheel Drive) deyilir. Bununla birlikdə, bütün SUV avtomobillərinin dörd təkərdən çəkmə qabiliyyəti olmadığı kimi, bütün 4WD avtonəqliyyat vasitələri də SUV deyil. Off-road nəqliyyat vasitələri tamamilə fərqli bir sinifdir və asfalt və ya asfalt yollardan başqa yollar üçün dizayn edilmişdir. Bəzi SUV avtomobillərinin yolsuzluq xüsusiyyətləri olsa da, bu xüsusiyyət əsasən bu cür nəqliyyat vasitələri üçün ikinci dərəcəli xüsusiyyətdir. Bir çoxunun 2WD, 4WD yüksək çəkmə və 4WD aşağı çəkmə qüvvəsinin birindən digərinə keçid imkanı yoxdur. SUV avtomobillərinin gövdəsi digər minik avtomobillərinə nisbətən daha yüksək və daha geniş görünür. Yüksək və geniş korpusun yaratdığı ağırlığı daşıya bilmək üçün SUV nəqliyyat vasitələrinin mühərrikləri daha yüksək həcmdə olur və daha çox yanacaq sərf edirlər.

| Avropa Komissiyasına görə minik avtomobillərinin təsnifatı |
| --- |
| 
* A
* B
* C
* D
* E
* F
* J
* M
* S

 |