recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hafiz Məhəd oğlu Abdullayev** (1 yanvar 1984; Yuxarı Salahlı, Qazax rayonu, Azərbaycan SSR — 14 aprel 2019; "N" saylı hərbi hissə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, şəhid.

Həyatı
------

Hafiz Abdullayev 1 yanvar 1984-cü ildə Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində Məhəd Abdullayevin ailəsində anadan olmuşdur. 1990-2001-ci illərdə Sumqayıt şəhər 16 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Ailəli idi, 2 qızı və 1 oğlu yadigar qaldı.

Hərbi xidməti
-------------

Hafiz Abdullayev 2002-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Qazax rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. 2003-cü ilə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. 2005-ci ildən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq hərbi xidmətini davam etdirirdi. Gizirlik kursunu bitirən Abdullayev xidmətini "gizir" rütbəsində yerinə yetirmişdir. Hərbi xidməti zamanı bir neçə yubiley medalları və fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.

7 mart 2019-cu ildə Azərbaycan Ordusunun iki hərbi qulluqçusu - əsgər Fərrux Məmmədov və gizir Hafiz Abdullayev mövqe istiqamətində hərəkət edərkən qar uçqununa düşmüşlər. Hərbi qulluqçuların tapılması üçün ixtisaslı xilasedicilərin iştirakı və xüsusi texnikanın cəlb edilməsi ilə axtarış-xilasetmə əməliyyatı həyata keçirilmişdir. 1 aydan çox davam edən əməliyyatların nəticəsi olaraq 12 aprel tarixində Fərrux Məmmədovun və Hafiz Abdullayevin nəşi qar altından çıxarılmış və aidiyyatı üzrə təhvil verilmişdir. Hafiz Abdullayevin nəşi Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində dəfn edilmişdir. Dəfndə rayonunun icra başçısı və nümayəndələri, o cümlədən, millət vəkilləri də iştirak etmişdir. Nəşi çıxarılan hərbçilərə şəhid statusu verilmişdir.

Təltifləri
----------

* (26.06.2008) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi" yubiley medalı
* (26.06.2013) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı
* (26.06.2015) — "Qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli medalı

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Şəhid Hafiz Abdullayev haqqında məlumat kartı". www.seferberlik.gov.az (az.). 14.04.2019. 2021-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27.04.2022.
2. ↑  "İki hərbi qulluqçumuz qar uçqununa düşüb". www.mod.gov.az (az.). 07.03.2019. 2020-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27.04.2022.
3. ↑  "Qar uçqununa düşən hərbi qulluqçularımızın nəşi tapılıb". www.mod.gov.az (az.). 23.04.2019. 2022-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27.04.2022.
4. ↑  "Şəhid İbrahim Vəliyev haqqında məlumat kartı". www.seferberlik.gov.az (az.). 24.02.2020. 2021-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.04.2022.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əbu Bəkr (ad).

**Martin Linqs** və ya **Əbu Bəkr Siracəddin** (d. 24 yanvar 1909 - ö. 12 may 2005) — İngiltərəli din tədqiqatçısı[*mənbə göstərin*]

Həyatı
------

Martin Linqs 1909-cu ildə İngiltərənin Mançester şəhərində dünyaya gəlmişdir. Xristian protestant ailədə göz açsa da, gənclik illərində dini mövzudakı suallara qənaətbəxş cavab tapmaması onun ateizmə meyil göstərməsinə səbəb olmuşdur.

Həyatının sonrakı illərində ədəbiyyat sahəsinə marağı artan Linqs Oksford Universitetində ingilis ədəbiyyatı üzrə təhsil almağa başlasa da, daxilindəki mənəvi boşluq iyirmi beş yaşında onu dünya dinlərini tədqiq etməyə istiqamətləndirmişdir. Nəhayət, İslamla yaxından tanış olmağa başlamış və bu sahədə çoxlu ədəbiyyat mütaliyə etmişdir.

1938-ci ildə Şimali Afrikada səfərdə olarkən orada böyük sufi şeyxi Əhməd Ələvi əş-Şazəli ilə görüşmüşdür. Məhz bu görüş onun həyatının dönüş nöqtəsi hesab edilir. Martin İslamı qəbul edərək **Əbu Bəkr Siracəddin** adını almış, bir ildən sonra isə Misirə gələrək, Qahirə Universitetində ingilis ədəbiyyatından, əsasən, Şekspirin yaradıcılığından dərs deməyə başlamışdır.

1948-ci ildə İngiltərəyə qayıdan Martin Linqs London Universitetində ərəb dili üzrə mütəxəssis diplomuna yiyələnmiş, 1955-ci ildən başlayaraq uzun müddət Britaniya muzeyinin Şərq əlyazmaları (əsasən ərəbdilli mətnlər) şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış və bu sahədə çoxlu tədqiqatlar aparmışdır.

Həyatı boyu İslam dəyərlərinə, müsəlman mədəniyyətinə xüsusi bağlılığı ilə seçilən Martin Linqs (Əbu Bəkr Siracəddin) 2005-ci ilin may ayında 98 yaşında İngiltərədə vəfat etmişdir.

Əsərləri
--------

* "Qədim inanclar, müasir xurafatlar"
* "İyirminci əsrdə bir vəli"
* "Təsəvvüf nədir?"
* "On birinci saat"
* "Əminlik kitabı"
* "Şekspirin müqəddəs sənəti"
* "Quran xəttatlığı nümunələri"
* "Məhəmməd: ilk mənbələr əsasında Onun həyatı" (*ing.* Muhammed: His Life Based on The Earliest Sources) — (1983)

Şair ruhlu yaradıcı insan olan Martin Linqsin iki şeir kitabı da işıq üzü görmüşdür. Yazdığı məqalələr isə "Müqayisəli din tədqiqatları", "Rüblük İslam" dərgilərində, həmçinin "Yeni İslam ensiklopediyası" və "Britannika" ensiklopediyasında dərc olunmuşdur.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çaykənd kilsəsi** — Çaykənd məbədi Göygöl rayonunda eyni adlı kəndin yaxınlığında, Çaykənd-Göygöl yolunun sağında qeydə alınmışdır.

Tarixi
------

Çaykənd məbədi VI–VIII əsrlərə aid edilmişdir.

Memarlıq xüsusiyyəti
--------------------

Məbədin bünövrəsi sal qayanın üzərində qurulmuş düzbucaqlı məbədin uzunluğu 11 m, eni 7 m, hündürlüyü təqribən 6 m, divarlarının qalınlığı 0,80 m-dir. Məbədin tağ formalı qapı yeri qorunub qalmışdır. Bu girişin hündürlüyü 1,35 m, eni 0,40 m-dir. Məbədin tağbənd formalı qapı yerinin yaxınlığında kitabə qeydə alınmışdır. A. M. Məmmədov kitabənin üzərində Alban yazısının və xaçların olduğunu qeyd etmişdir. Həmçinin məbədin divarında ibadət zamanı şamları qoymaq üçün xüsusi taxçaların olduğunu qeyd etmişdir.

Məbədin şərq tərəfində düzbucaqlı çərçivədən kənara çıxmayan yarımdairə formalı mehrab apsidası yerləşmişdir. Məbədin şərq divarının ortasında apsidaya açılan pəncərə vardır. Digər pəncərə yeri məbədin cənub divarındadır. Şimal və cənub divarlarında qarşı-qarşıya iki cüt pilyastr ucaldılmışdır. Bunların bir cütü apsida ilə ibadət zalı arasında, digər cütü isə divarların orta hissəsində yerləşmişdir [2, s.99].

Həmçinin bax
------------

* Qırmızı kilsə (Xocavənd)
* Vaquas monastırı
* Calut monastırı

İstinadlar
----------

1. 1 2  *A.M.Məmmədov.* Gəncəbasarın Alban Dövrü Xristian abidələri (az.). Bakı: Ağrıdağ. 2000. 26–27.
2. ↑  *A.M.Məmmədov.* Gəncəbasarın Alban Dövrü Xristian abidələri. Bakı-2000-Ağrıdağ (az.). Bakı: Ağrıdağ. 2000. 27.
3. ↑  *M.C.Xəlilov.* Albaniyanın Xristian Abidələri(IV-X əsrlər) (az.). Bakı: AFPoliqrAF. 2011. 99.

Ədəbiyyat
---------

* Xəlilov M. C. Albaniyanın Xristian Abidələri (IV–X əsrlər). Bakı — 2011, s.341. AFPoliqrAF
* A. M. Məmmədov. Gəncəbasarın Alban Dövrü Xristian abidələri. Bakı — 2000, s. 55. Ağrıdağ
**İsmayıl Dadaşov** — Azərbaycan şairi, musiqi redaktoru.

Həyatı
------

1957-ci ildə Bakıda müəllim ailəsində doğulub. Hələ məktəb illərində ədəbiyyata, teatr və kino sənətinə həvəs göstərib. ilk qələm təcrübələri ilə diqqəti cəlb edib.

İsmayıl Dadaşov həm də bacarıqlı musiqi redaktorudur. Azərbaycan televiziyası və radiosu, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası, "Space" Teleradio Şirkəti tərəfindən yaradılmış bir çox verilişlərin və filmlərin uğur qazanmasında rol oynamışdır.

Əhməd Orucoğlunun "Pul dəlisi", "Qonşular", "Qaynana əməliyyatı", Marat Haqverdiyevin "Qısqanc ürəklər" və s. tamaşalar üçün söz yazan şair, həm də bir çox bədii filmlər üçün sözlər yazıb.

İllərdən bəri Əlibaba Məmmədov, Oqtay Rəcəbov, Rauf Hacıyev, Emin Sabitoğlu, Mobil Babayev, Tofiq Babayev, Eldar Mansurov, Vaqif Gərayzadə, Vüqar Camalzadə, Cəmil Əmirov, Faiq Sücəddinov, Cavanşir Quliyev, Hüseyn Abdullayev, Elçin İmanov, Nailə Mirməmmədli və b. bəstəkarlarla birlikdə ərsəyə yüzlərcə gözəl mahnılar çıxarıb və həmin mahnılar ən məşhur müğənnilər tərəfindən ifa olunub.

Ismayıl Dadaşov 23 oktyabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İsmayıl Dadaşov". 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-09.
2. ↑  "Qəlblərdə qalıb sözləri..." 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-09.
3. ↑  "Tanınmış şair, bəstəkar İsmayıl Dadaşov vəfat edib". 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-09.
***Mənim ağ şəhərim*** filmi rejissor Mərahim Fərzəlibəyov tərəfindən 1994-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Ekologiya problemi həm də insan talelərinin problemidir. Çünki ekologiya tək təbiətin çirklənməsi deyil, həm də insan talelərinin məhvidir. İnsanla təbiət ayrılmazdır. Ona görə də insan ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını almalıdır. Filmin leytmotivi belədir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Səyavuş Aslan, Rafael Dadaşov, Yaşar Nuri, Kamilə Məstanov, Kazım Həsənquliyev ifa edirlər.

Məzmun
------

Filmin mərkəzində iki sevən gəncin faciəli taleyi durur.

Sumqayıtın ekoloji mühiti filmdə öz əksini tapmışdır. Sovet hökumətinin süqutundan sonra "yeni dövran"da köhnədən qalmış problemlər hələ də davam edir. Filmdə adı deyilməsə də, Sumqayıt olduğu anlaşılan bu şəhərdə, xüsusilə də zəhərli zavodların yanında yaşayan insanların yeni nəsli şikəst və xəstə olaraq doğulur. Geniş simvolik ifadələrə yer verilən filmdə maraqlı yuxu səhnələri də yer almaqdadır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Rejissor: Mərahim Fərzəlibəyov  

Ssenari müəllifi: Akif Həsənoğlu  

Operator: Ələkbər Murad  

Rəssam: Rauf Dadaşov  

Bəstəkar: Xəyyam Mirzəzadə

Rollarda
--------

Səyavuş Aslan — Murad Muradov  

Rafael Dadaşov — baş mühəndis Aydın  

Yaşar Nuri — Mirzəbala  

Kamilə Məstanova — Lalə  

Kazım Həsənquliyev — Rövşən  

Həsən Məmmədov — Mahmud dayı  

Amaliya Pənahova — Muradovun arvadı  

Eldar Quliyev — mafiya başçısı  

Firəngiz Mütəllimova — Gülnarə  

Arif Quliyev — Piri  

Kübra Əliyeva — Kübra xanım  

Zemfira Əliyeva — Mahmudun arvadı  

Səmayə Sadıqova — İradə  

Almaz Amanova — Nərgiz  

Ehtiram Fərzəlibəyov — Musa  

Hacı İsmayılov — xəstə  

Nazir Əliyev — xəstə  

Bəhram Osmanov — xəstə  

Əjdər Həmidov — Muradovun sürücüsü  

Kamal Xudaverdiyev — baş həkim  

Elmira Həşimzadə — Bağça müəlliməsi  

Naibə Allahverdiyeva — Kübranın qızı  

Məmmədkamal Kazımov — tramvay sürücüsü  

Hüsniyyə Mürvətova — Gülsüm  

Fidan Fərzəlibəyova — Fidan  

Tələt Rəhmanov — saunadakı adam  

Məzahir Süleymanov — həkim  

Nadir Xasıyev — sex işçisi  

Mayak Kərimov — tramvay sərnişini  

Kamil Məhərrəmov — tramvay sərnişini  

Mərahim Fərzəlibəyov — tramvay sərnişini  

Firəngiz Babayeva — katibə

Filmi səsləndirənlər:

Pərviz Bağırov — Musa (Ehtiram Fərzəlibəyov)(titrlərdə yoxdur)

Rasim Balayev — mafiya başçısı (Eldar Quliyev)(titrlərdə yoxdur)

Nəcibə Hüseynova — Bağça müəlliməsi (titrlərdə yoxdur)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu. Filmlərin izahlı kataloqu: 1898-2002. 2 cilddə. 1-ci cild. Bakı: Nağıl evi, 2003.  (az.)

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1994-cü ilin Azərbaycan filmləri  

1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
* Sumqayıt zavodunu partladan fəhlə...
**Evpatoriya** (*ukr.* Євпато́рія; *rus.* Евпато́рия; krımtat. Kezlev; *yun.* Εὐπατορία; *türk.* Gözleve; *erm.* Եվպատորիա) — Krım Muxtar Respublikasına daxil olan şəhər. 2013-cü ilə olan məlumata əsasən şəhərdə 106 mindən çox əhali yaşayır. Qara dənizin sahilində yerləşən Evpatoriya əsasən müalicə mərkəzləri və turistik məkanları ilə tanınınr.

Tarixi
------

Evpatoriya şəhərinin dəqiq tarixi barədə məlumatlar yoxdur. Əsas məlum olan şəhərin Qədim Yunanıstana məxsus **Kerkinitis** (*yun.* Κερκινίτης) adlı koloniyanın üzərində inşa edilməsidir. Eramızdan əvvəl V əsrdə şəhərdə qədim yunan sivilizasiyası mövcud olmuş və bu sivilizasiya uzun müddət davam etmişdir. Pont kralı VI Mitridatın Krımı işğal etməsinin ardından şəhərin adını *Eupator* formasında dəyişdirmişdir. VII–X əsrlərdə isə şəhər Xəzər xaqanlığının nəzarəti altında qalmışdır. Bu dövrdə şəhərin adı yenidən dəyişdirilərək *Güsliev* (*türk.* Güzel ev) olaraq adlandırılmışdır. Sonrakı dövrlərdə şəhər ardıcıl olaraq Qıpçaqların, Monqol İmperiyasının və Krım xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur.

Krım xanlığı dönəmində Krım tatarları tərəfindən *Kezlev* olaraq alandırılan şəhər, Osmanlılar tərəfindən *Gözleve* olaraq adlandırılmışdır. 1954-cü ildə Krımın Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibindən çıxarılaraq Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasına verilməsi nəticəsində şəhər növbəti dəfə əl dəyişdirmişdir. Ukrayna 1991-ci ildə müstəqilliyini ikinci dəfə elan edən zaman Krım yarımadası Krım Muxtar Respublikası formasında Ukrayanın ərazisinə daxil olmuşdur. 2014-cü ildə Rusiya ilə Ukrayna arasında şiddətlənən siyasi və hərbi münaqişənin ardından referendum keçirilmiş və muxtar vilayət Rusiyaya birləşdirilmişdir. Hal-hazırda Evpatoriyanında daxil olduğu Krımın bütün şəhər və əraziləri de-jure olaraq Ukraynanın ərazisi hesab edilsədə, de-facto Rusiyanın nəzarəti altındadır.

### Qardaşlaşmış şəhərlər

| Gerb | Şəhər | Ölkə | Tarix |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Ioannina | Yunanıstan Yunanıstan | 1989 |
|  | Figueira da Foz | Portuqaliya Portuqaliya | 1989 |
|  | Ludwigsburg | Almaniya Almaniya | 1992 |
|  | Zakynthos | Yunanıstan Yunanıstan | 2002 |
|  | Ostrowiec Świętokrzyski | Polşa Polşa | 2004 |
|  | Krasnogorsky | Rusiya Rusiya | 2006 |
|  | Lambie | Yunanıstan Yunanıstan | 2009 |
|  | **Belqorod** | Rusiya Rusiya | 2010 |

Qalereya
--------

* Evpatoriya
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .

| ⛭Krım şəhərləri |
| --- |
| Feodosiya  • Simferopol  • Yalta  • Kerç  • Armyansk  • Evpatoriya  • Partenit |
**Şüar** — irqi, siyasi, kommersiya, dini və digər kontekstdə ideya və ya məqsədin təkrar ifadəsi kimi istifadə edilən, ictimaiyyətin üzvlərini və ya müəyyən edilmiş hədəf qrupunu inandırmağa yönəlmiş yaddaqalan motto və ya ifadədir. Oksford lüğəti şüarı "reklamda istifadə olunan qısa və cəlbedici və ya yaddaqalan ifadə" kimi təyin edir. Şüar adətən yaddaqalan, çox yığcam və tamaşaçıları cəlb edən xüsusiyyətlərə malikdir.

Etimologiya
-----------

Sloqan sözü Şotland keltcəsi və irlandca sluagh-ghairm ("sluagh" ordu, "gairm" ev sahibi, "gairm" ağlamaq) kəlimələrinin ingilisləşdirilməsindən olan *slogorn* sözündən əmələ gəlmişdir. Şüarlar yazılı və vizualdan tutmuş tərənnüm və vulqara qədər dəyişir.

Həmçinin bax
------------

* Faşizmə ölüm, xalqa azadlıq

İstinadlar
----------

1. ↑  *Stevenson, A.* Oxford Dictionary of English (Vol. III). Oxford University Press. 2010. doi:10.1093/acref/9780199571123.001.0001. ISBN 978-0199571123.
2. ↑  *Lim, L.; Loi.* "Evaluating slogan translation from the readers' perspective: A case study of Macao". Babel. 2015. doi:10.1075/babel.61.2.07lim.
3. ↑  Merriam-Webster (2003), p. 1174. Irish
Karl Yaspers
**Karl Yaspers** (*Tam adı:* *alm.* Karl Theodor Jaspers‎; 23 fevral 1883[…], Oldenburq, Almaniya imperiyası – 26 fevral 1969[…], Bazel[…]) - Almaniyanın və dünyanın ən görkəmli filosoflarından biri.

Həyatı
------

Karl Yaspers 23 fevral 1883-cü ildə, Oldenberq-də anadan olmuşdur. 1907-ci ildəHeydelberq universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş, lakin bir qədər oxuduqdan sonra tibb fakültəsinə keçmiş və 1908-ci ildə oranı bitirmişdir. Həkim-psixiatr ixtisasına yiyələnmiş, 1913-cü ildə "Ümumi psixopatologiya", 1919-cu ildə "Dünyagörüşlər psixologiyası" kitablarını yazıb dərc etdirmiş, tək həkim kimi deyil, psixoloq və filosof kimi də tanınmışdır. 1931-32-ci illərdə uzun müddət üzərində işlədiyi irihəcmli "Fəlsəfə" əsəri dərc olunmuşdur. İkinci dünya savaşından sonra bir çox fəlsəfi kitabları işıq üzü görmüş, müəllifinə böyük şöhrət gətirmişdir.

Karl Yaspers 26 fevral 1969-cu ildə Bazel-də vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Karl Yaspers həkim və psixoloq olaraq xəstə insanların psixoloji durumunu yaxından müşahidə etmiş, ölüm və həyat arasında olan insanların fəlsəfi yaşantılarını anlamağa çalışmışdır. Ölüm ayağında olan insan nə kimi duyğuları yaşayır? Dünyanı, həyatı, insanları necə hiss edir? Həyatın mənasını nədə görür? Yaspersin məhz bu dərin müşahidələri onu Almaniyanın çoxsaylı həkimləri sırasından ayırmış və dünyanın ən görkəmli filosoflarından biri etmişdi.

Yaspersin tarixin mənbələri, dövrün mənəvi durumu və fəlsəfi inama həsr olunmuş "Tarixin mənası və təyinatı" adlı məşhur əsəri 2008-ci ildə azərbaycan dilində işıq üzü gördü.

Əsərləri
--------

* Allgemeine Psychopathologie, 1913;
* Psychologie der Weltanschauungen, 1919;
* Philosophie, 3 Bd. 1932;
* Von der Wahrheit, 1947;
* Die Schuldfrage. Ein Beitrag zur deutschen Frage, 1946;
* Die grossen Philosophen, Bd. 1, 1957;
* Der philosopische Glaube angesichts der Offenbarung, 1962;
* Die Atombombe und die Zukunft des Menschen, 1958;
* Chiffren der Transzendenz, 1970

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  *Saner H.* Karl Jaspers // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2 3 4  Ясперс Карл // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2  geni.com (çd.). 2006.
5. 1 2  The Life of Hannah Arendt.

Həmçinin bax
------------

* Sokrat
* Aristotel
**Vüqar Abdulkərimov** (24 oktyabr 1974, Bakı) — Azərbaycan alimi, tədqiqatçı.

Həyatı
------

Vüqar Abdulkərimov 1974-cü ilin 24 oktyabrında Bakıda anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1981–1991-ci illərdə Bakıda 29 nömrəli məktəbdə almış, 1992-ci ildə İstanbul Universitetinin cərrahpaşa tibb fakültəsinə daxil olmuş və 1999-cu ildə məzun olmuşdur.

16 iyun 2022 tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Evlidir. 3 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

2009-cu ildən Mərkəzi Klinikanın reanimasiya və intensiv terapiya şöbəsində şöbə müdiri kimi çalışır.

### Elmi fəaliyyəti

Vüqar Kərimov birtərəfli spinal anesteziyada bupivakain lokal anestetiki üzrə fəaliyyəti olmuş, ürək əməliyyatından sonra sternotomiyadan sonrakı xəstələrdə miyofasiyal ağrısı üzrə 1226 xəstədə klinik tədqiqat aparmışdır. O herniated bel diskləri üçün ağrı və əlillik skorlarında nukleoplastika və avtomatlaşdırılmış perkutan lomber diskektomiya prosedurlarının effektivliyinin müqayisəsi və diz artroskopiyasında təktərəfli spinal anesteziya və ümumi anesteziya tətbiqlərinin bərpa xüsusiyyətləri baxımından müqayisəsi üzrə elmi iş işləmişdir. Plazma mübadiləsi, ekstrakorporal müalicə üsullarını tədqiq və tətbiq etmişdir.

Beynəlxalq Ağrının Tədqiqi Assosiasiyasının və Türkiyə Ağrı Dərnəyinin üzvüdür.

Xarici keçidlər
---------------

* Vugar Abdulkerimov LENS

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının səhiyyə işçilərinin "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2022-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-27.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | ResearchGate |
| Tematik saytlar | Google Scholar · ORCID · ResearcherID · Scopus · Scopus |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**İzmir bombası** (İzmir ləhcəsində qısaca **bomba**) və ya ingilis dilli mənbələrdə **pralinli içli qurabiyə** (*ing.* Praline Stuffed Cookies) — adətən şokolad yağı ilə doldurulan türk mətbəxinə aid qurabiyə. Qurabiyənin adı onun İzmir şəhərindən gəldiyini ifadə edir. O, ilk öncə İzmirdə yayımlanıb, halbuki Türkiyənin müxtəlif KİV-lərində onun mənşəyi haqqında fərqli məlumat verilir.

Google Trends verdiyi məlumata görə, 2020-ci ildə İzmir bombası resepti Türkiyədə 6-cı ən çox axtarılan resept idi.

Tarixi
------

Şirniyyatın mənşəyi Osmanlı mətbəxində mövcud olan mürəbbəli məcidiyyə adlı ərik mürəbbə ilə doldurulmuş qurabiyədən gəlməsinin deyilir. İzmir bombası sosial şəbəkələrdə geniş şəkildə reklam olduğuna görə yayımlanıb.

İzmirin Alsancak məhəlləsində yerləşən "Çelebi Unlu Mamulleri" adlı şirniyyat evi iddia edir ki, qurabiyənin orijinal resepti ona aiddir.

Növləri
-------

Ənənəvi şokoladlı bombasından başqa həmçinin püstəli, kokoslu, karamelli, ağ şokoladlı, albalılı və s. növ bombalar mövcuddur. Qurabiyənin Türkiyədə yayımlanandan sonra, Afyonqarahisar ilində onun şokolad əvəzinə lalə toxumu içli növünü hazırlamağa başlayıblar. 2002-ci ildə Bülənd Ecevit hakimiyyətində İqtisadiyyat Naziri Kamal Dərviş olanda və dollar kursu qalxanda Hadicə Reyhan Qutlu tərəfindən *İzmir Reyhan Pastanesi* adlı şiriniyyat evində ilk dəfə kurviş adlı İzmir bombası hazırlanmışdı. Onun adı "kur" (kurs) və "viş" (Dərviş) sözlərindən ibarətdir.

Kütləvi şəkildə istehsal olunan oxşar mallar
--------------------------------------------

İzmir bombasından ilhamlanaraq, bir sıra şirkət kütləvi şəkildə ona oxşar qurabiyələri istehsal eləməyə başladı. Ülker *Biskrem*, ETİ *Tutku*, Torku isə *Delidolu* adlı qurabiyələri istehsal edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-02.
2. ↑  "Amazing praline Stuffed Cookies". April 5, 2020. February 26, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 31, 2021.
3. ↑   Arxivləşdirilib 2021-03-16 at the Wayback Machine İzmir Bomba Tatlısı
4. 1 2  "'Bomba' İzmir'e değil Çelebi'ye özgüdür". birgun.net. 2019-09-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
5. 1 2  "'İzmir bombası' tatlısını artık tüm ülke biliyor". CNN Türk. 2020-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-02.
6. ↑  "Google's Year in Search". Google Trends. 2020-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
7. ↑  "Türkiye'de en çok hangi yemek tarifleri araştırılıyor?". hthayat.haberturk.com. 2021-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-12.
9. ↑  "İzmir'in bombasına Afyonkarahisar'dan rakip çıktı". www.hurriyet.com.tr. 2021-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
10. ↑  Şablon:Web kaynağı
11. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-26.
12. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-24.
**Yanıqtəpə yaşayış yeri** — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə

Urmiya gölünün şərqində, Təbriz şəhərindən 31 km cənub-qərbdə yerləşən Yanıqtəpə abidəsi yaxşı öyrənilmişdir. Bu abidənin təsərrüfat-məişət komplekslərində Kür-Araz mədəniyyətinin əsas əlamətləri aydın şəkildə izlənmişdir.

Yanıqtəpə yaşayış yeri qədim dövrdə ardıcıl olaraq yaranan üç təpədən ibarət olmuş, zaman keçdikcə onlar bir təpə halında birləşmişdir. Onun hündürlüyü 16,5 m, diametri 300 m-dən artıqdır. Yaşayış yerində Neolit, Eneolit və İlk Tunc dövrünə aid təbəqələrə rast gəlinmişdir. Kür-Araz mədəniyyətinə aid təbəqə abidənin ən üst qatında yerləşmişdir. Lakin Eneolit təbəqəsi ilə Kür-Araz təbəqəsinin bir-birinə münasibəti stratiqrafik baxımdan həll edilməmişdir. Belə ki, qazıntı zamanı heç yerdə Kür-Araz təbəqəsinin Eneolit təbəqəsini örtdüyü müəyyənləşdirilməmişdir.

Mənbə
-----

* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 66
* **Vəli Baxşəli oğlu Baxşəliyev**. *Azərbaycan arxeologiyası (Ali məktəb tələbələri üçün vəsait). I cild.* Bakı: Elm, 2007
**Hənzələ ibn Əbu Amir** (v. 23 mart 625, *ərəb.* ﺣﻨﻈﻠـة ﺍﺑﻦ ﺍﺑﻲ ﻋﺎﻣﺮ‎) — Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.v) səhabələrindən biri. Ənsarın Bənu Övs qəbiləsindən idi. Onun atası Əbu Amirin xristian olduğu deyilirdi. Hənzələ Uhud döyüşündə müşriklərlə vuruşarkən həlak olanda cəmi 24 yaşında idi. Hənzələ piyada olduğu üçün Əbu Süfyan ibn Hərbin atına hücum edir. Bununla belə Əbu Süfyan ibn Hərb Şəddad ibn Əsvəd tərəfindən döyüşdə şəhid edilir. Hənzələ ilk toy gecəsində Abdullah ibn Üveyin qızı, həyat yoldaşı Cəmilədən ayrılaraq Cihadın çağırışına cavab vermək üçün döyüş meydanına getmişdir. Bu zaman cunub olmasına baxmayaraq qüsl almağa vaxtı olmamışdır. Məhəmməd peyğəmbərin mələklərin onu gümüş qablarda saxlanılan təzə yağış suyu ilə yerlə göy arasında qüsl verməsini gördüyü deyilir. Bu şərəfə görə Hənzələ "Qasilətül-Məlaikə" (*ərəb.* غسيل الملائكة‎) və ya mələklər tərəfindən təmizlənmiş titulu qazanır. Oğlu Abdullah ibn Hənzələ Əməvi xəlifəsi I Yezidə qarşı Mədinənin müdafiəsində igidliklə vuruşmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hazrat Hanzala (R.A)". www.janathimessage.co.uk.
2. ↑  "Shiavault - a Vault of Shia Islamic Books". www.shiavault.com.
3. ↑  "Rights of Holy Prophet Muhammad (saw) on his followers (Rights of Rasoolullah), Last Prophet, Seal of the Prophets, Messenger of Allah". www.ezsoftech.com.
4. ↑  *Christie, Dr Niall.* The Book of the Jihad of 'Ali ibn Tahir al-Sulami (d. 1106): Text, Translation and Commentary. Ashgate Publishing, Ltd. November 28, 2015. ISBN 9780754667728 – Google Books vasitəsilə.
5. ↑  The History of al-Tabari Vol. 7: The Foundation of the Community: Muhammad At Al-Madina A.D. 622-626/Hijrah-4 A.H. SUNY Press. January 1, 1987. ISBN 9780887063442 – Google Books vasitəsilə.
6. ↑  "Hanzala bin Abi 'Amir al-Rahib". 2018-10-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-02.
7. ↑  *Faizer, Rizwi.* The Life of Muhammad: Al-Waqidi's Kitab Al-Maghazi. Routledge. September 5, 2013. ISBN 9781136921148 – Google Books vasitəsilə.
**Sin Şixuandinin mavzoleyi** (Sin Şixuandi; ingiliscə: Qin Chi Huang) (çincə: 秦始皇陵; pinyin: *Qínshǐhuáng Líng* ) Çinin Şensi əyalətinin Sian şəhərinin Lintonq rayonunda yerləşən mavzoleydir. Məqbərənin eramızdan əvvəl 246-208-ci illər arasında tikildiyi və kəsilmiş piramida formasında 76 metr hündürlüyündəki bir məzarın kurqanının altında yerləşdiyi bildirilir. Məqbərənin planı daxili və xarici şəhərlərə bölünən o dövrdə Çinin paytaxtı olmuş olan Xianyang şəhəri əsas götürülərək modelləşdirilmişdir. Daxili şəhərin perimetri 2.5 km (1,55 mil), xarici şəhərin perimetri isə 6,3 km (3 mil) təşkil edir. Məqbərə şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşir və üzü şərq tərəfə baxır. Sarkofaq və dəfn artefaktlarının yerləşdiyi əsas dəfn kamerası məqbərənin yerləşdiyi ərazinin nüvəsində yerləşir.

Məzarın özü hələ ki, qazılmamışdır. Arxeoloji tədqiqatlar hal-hazırda məqbərəni əhatə edən sıx nekropolun müxtəlif hissələrində cəmləşmişdir; bunlara kurqandan şərq tərəfdə yerləşən Terrakota Ordusu da daxildir. Terakota ordusu ziyarətgahda qarnizon kimi xidmət edirdi və ərazidə qazıntılar hələ də tamamlanmamışdır.

1. ↑  Portal, Jane. "The first emperor of China: new discoveries & research: later this month the British Museum unveils an unprecedented loan exhibition of the terracotta warriors and other discoveries made at the 3rd-century BC tomb complex of Qin Shihuangdi, China's first emperor. Jane Portal, the exhibition's curator, explains the importance of the new finds." Apollo Eylül 2007: 54+. Academic OneFile. Web. 11 iyul 2016
2. ↑  "New York City welcomes the Terracotta Warriors". China Daily. 30 Nisan 2012. 20 Haziran 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 Temmuz 2012.
3. ↑  "Terra Cotta Warriors: Guardians of China's First Emperor". 25 Mayıs 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 Haziran 2017.
4. ↑  ""Teenage warriors" discovered in China's terracotta army". Xinhua News Agency. 13 Ekim 2009. 7 Ekim 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 Temmuz 2012.
**Krisia Marinova Todorova** (Bolqarca: Крисия Маринова Тодорова; d. 1 iyun 2004, Varna, Bolqarıstan) — Bolqarıstanlı müğənni və bəstəkar. Krisia Todorova İqnatov qardaşları ilə birgə Bolqarıstanı 2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Planet of the Children" mahnısı ilə təmsil etdi. Todorova həmin müsabiqəni ikinci yeridə başa vurdu, lakin mətbuatın səsverməsində birinci yerdə qərarlaşdı. Ertəsi il isə o, 2015 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Discover" mahnısını ifa etdi. Bununla yanaşı Krisia Todorova 2015-ci ildə Bolqarıstanın sosial inkişafında xidmətinə görə "NASO Qran-Pri" mükafatına layiq görülüb.

Həyatı
------

Krisia Todorova 1 iyun 2004-cü ildə Bolqarıstanın Varna şəhərində Marin Todorov və Angelina Popovanın ailəsində dünyaya gəlib. Krisianın Marina və Tifani adında iki bacısı var. Krisia birinci dəfə səhnəyə 3 yaşında Razqradda bayram tədbirlərinin birində çıxdı.

Krisia Todorova musiqi ilə doğma şəhərində Svilena Deçevanın rəhbərliyi altında məşğul olmağa başladı. O, səhnədə birinci uğurunu "Разсмей Слави" layihəsində qalibi olaraq qazandı.

Karyerası
---------

### "Slavi Show" layihəsi

Krisia Todorova birinci dəfə Bolqarıstan ictimaiyyətinə 2013-cü ildə tanındı. Həmin ilin dekabrın 30-u o, "BMT" telekanalda yayımlanan "Slavi Show" layihəsində çıxış etdi. Beyoncenin repertuarından "Listen", həmçinin Lili İvanovanın "За тебе бях" mahnılarını ifa edən 9 yaşlı Krisia Todorova münsiflər heyətini tərcübləndirdi. Daha sonra layihədə mütamadi çıxış edən Krisia Bolqarıstanda məşhurlaşdı.

### 2014 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi

Krisia Todorova

Mahnıları
---------

### İfa etdiyi mahnıları

| Tarix | Mahnı | Repertuar |
| --- | --- | --- |
| 30 sentyabr 2016 | "Can't Stop The Feeling" | Castin Timberleyk |
| 14 oktyabr 2016 | "За тебя бях" | Lili İvanova |

İstinadlar
----------
**Gövhəri Qadınəfəndi** (8 iyul 1856, Qudauta, Abxaziya Muxtar Respublikası – 6 sentyabr 1884, Konstantinopol) — 32-ci Osmanlı sultanı Əbdüləzizin beşinci xanımı.

Həyatı
------

Gövhəri xanım 1856-cı ildə Anapada dünyaya gəldi. Atası abxaz bəylərindən Saleh bəy Svatnba, anası isə Şaziyə Tsanba xanım idi. Əsl adı Əminə olan bu qızcığaz kiçik yaşlarından bacısı Fatma xanımla birlikdə Osmanlı sarayına təhvil verilmişdir. Sarayda Validə Pərtəvniyal Sultanın himayəsində mükəmməl təhsil almışdır. Uzun qıvrım saçları və mavi gözləri ilə tezliklə Sultan Əbdüləzizin diqqətini cəlb etdi və 1872-ci ildə cütlük Dolmabağça sarayında evləndi. Nigah mərasimində olduqca sadə görünən Gövhəri xanım sultandan üzük hədiyyəsi aldı. Evlilikdən bir il sonra qızı Əsma Sultanı, daha sonra isə oğlu Mehmed Seyfəddin Əfəndini dünyaya gətirdi.

Ərinin devrilməsinin ardından xeyriyyə işləriylə məşğul olan Gövhəri xanım 6 sentyabr 1884-cü ildə Ortaköy sarayında vəfat etdi və Yeni məsciddə dəfn olundu.

Övladları
---------

* Əsma Sultan (d. 21 mart 1873 — ö. 7 may 1899)
* Mehmed Seyfəddin Əfəndi (d. 21 sentyabr 1874 — ö. 19 oktyabr 1927)

Mənbə
-----

* 
*

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Sərbəst güləş** — güləş növü.

Sərbəst güləş, güləşin iki qolundan biridir. Olimpiya oyunlarında idman növləri arasında yer tutur. Qədim tarixi dövürlərdən bu yana xalqımızın ata idman növü hesab olunan güləş bu gündə gənclərimiz arasında sevilir. Sərbest güləşdə əsas məqsəd rəqibin belini tez bir zamanda döşəyə vurmaq hədəf götürülür. Yunan-Roma güləşindən fərqli olaraq, rəqibin ayaqlarından tutaraq fənd tətbiq etmək olar. Həmçinin güləşçi öz ayaqlarından da badalaq atmaq üçün və ya çarpaz fəndlər tədbiq etməklə xal əldə edə bilər. Güləş Olimpiya ailəsinə 1904 cü-ildə qəbul olunub.2004 cü-ildən etibarən isə, qadınlarında güləş üzrə Olimpiya oyunlarında iştiraklarına icazə verilib.

Sərbəst güləş üzrə fəndlər iki sinifə bölünür: Parterdə fəndlər, Ayaq üstə fəndlər.
*Parterdən* Çevirmələr, atmalar və üstə çıxmalar kimi fəndlər edilir. Və bu fəndlərdə ayrı ayrılıqda digər qruplara bölünür.
Çevirmələr: Buraraq; Addimlayaraq, Keçərək, Aşıraraq, Diyirlədərək, Arxaya əyilərək, Arxaya əyərək.
Atmalar: Arxaya əyilərək, Diyirlədərək, Bel üzərindən.
Üstə çıxmalar: Oturuşla, Keçərək, Altdan keçərək.
Ayaq üstə fəndlər isə Parterə salmalar, Atmalar, yixmalar kimi yarım siniflərə bölünürlər. Aşağıda isə onların qruplar üzrə bölünmələri sadalanıb:
Partere salmalar: Oturuşla, Dartaraq, Qol altindan keçərək, Fırlanaraq.
Atmalar: Bel üzərindən, İrəli əyilərək, Arxaya əyilərək, Buraraq, Firlanaraq, Bel üzərindən, Çiyinlər üzərindən.
Yıxmalar: Təkanla, Buraraq.

Bu idman növü yüksək konsentrasiya, dözümlülük və cəldlik tələb edir. Sərbəst güləş ilə məşğul olan idmançılar həmçının özlərinin döyüş meydançasınddan kənarda öz güclərini sınamağı qeyri peşəkarlıq və qeyqi idman davaranışı sayılır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Sərbəst güləş ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Melike İlgün** (1974, İskəndərun, Hatay ili) türkiyəli jurnalist, yazıçı.

Həyatı
------

Adanalı bir ata ilə manisalı bir ananın ilk uşağı olaraq 1974-cü ildə İskəndərunda dünyaya göz açıb. Orta və lisey təhsilini İstiklal Makzume Anadolu Liseyində bitirdikdən sonra, İstanbul Universiteti Hüquq fakültəsində təhsil həyatına davam etdi. Kanal E, Kanal 6, Radikal Gazetesi, Kanal D və Show TV-də müxbir olaraq çalışıb. Kanal 6-da həftəsonu ana xəbər bülletenində, Show TV-də həftə içi hər gecə yayımlanan *Melike İlgün ile Son Haber* proqramını təqdim etdi. Kanaltürkdə 4 il ana xəbər aparıcılığı və xəbər redaktorluğu etdi. Gazeteport-da köşə yazıları yazdı.

İlk kitabı *Kamala Eren Qadınlar* fevral 2009, ikinci kitabı *Enver Paşanın Sultanı* iyun 2011-ci ildə və son kitabı *Bir Başvekil Sevdim* iyun 2013 nəşr olundu.

Evli olan İlgün iki uşaq anasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "**İTSO Yöneticilerine** : Antakya Toplumcu Halk Gazetesi". 2019-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-24.
3. ↑  "*Onun yerinde başka bir kadın olsa pespayeleşirdi* :Star Gazetesi". 2019-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-24.
4. ↑  *İlgün’den Makzume’de Söyleşi ve İmza Günü…* :İskenderun.org [*ölü keçid*]
5. ↑  "Resmi Web Sayfası Biyografisi". 2019-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-24.
**Sosialist Alternativ** — Türkiyədə kapitalist sistemindən faydalanmayanların siyasi ehtiyaclarını ifadə etmək üçün fəhlə sinfi partiyası üçün kampaniya aparan sosialist qrup. Onlar inanırlar ki, kapitalizmi devirmək üçün fəhlə və gənclərin güclü, mütəşəkkil hərəkatı irq və məzhəb ayrılıqlarını aradan qaldıra bilən və ətraf mühiti qoruya bilən yeni cəmiyyət qura bilər. Buna bankları və böyük biznesi dövlət mülkiyyətinə almaq, demokratik nəzarət və idarəetmə yolu ilə idarə etməklə nail olmaq olar. Bu, 24 iyun 2021-ci ilə qədər trotskiçi internasional olan Beynəlxalq Sosialist Alternativ ilə əlaqəli idi.

Siyasi mövqeləri
----------------

### Beynəlxalq inqilab

"Sosialist Alternativ" zəhmətkeşlərin həyat səviyyəsini yaxşılaşdıran islahatları dəstəkləsə də, sosial dəyişikliklərə qəti şəkildə reformist münasibətin əleyhinədir. Qrup hesab edir ki, fəhlə sinfində bütün əsas problemlərin əsl mənbəyi olan kapitalist sistemin özünə meydan oxumaq üçün uzaqgörənliyə malik liderlik yoxdur. Kapitalizm beynəlxalq sistem olduğuna görə ona qarşı müxalifət beynəlxalq səviyyədə təşkil edilməlidir və bu məqsədlə onlar beynəlxalq fəhlə komitəsinə bağlı olmalıdırlar.

### Kürdüstan

"Sosialist Alternativ" şərh etmişdir ki, "münaqişə nəticəsində türk və kürd fəhlə sinfi arasında dərin parçalanma yaranmışdır və bu, istismara qarşı hər hansı birgə mübarizəyə maneə olmuşdur". Qrup Kobaninin müdafiəsinə çağırış etmişdir.

### Qadın hüquqları

"Sosialist Alternativ" hökumətin islamın məktəblərə təsirini artırmaq cəhdlərini və qızların evdə təhsil almaq üçün orta məktəbdən çıxarılmasına icazə verməsini tənqid etmişdir. Onlar bunun gender bərabərsizliyinin artmasına səbəb olacağını bildirmişdir.

### Fəhlə partiyası

"Sosialist Alternativ" fəhlə sinfinin birliyini müdafiə edir və hazırda türk və kürd solunu birləşdirən ən güclü təşəbbüs olan "Xalqların Demokratik Konqresi"ni (XDK) geniş şəkildə dəstəkləyir. Bununla belə, onlar XDK-yə tamamilə qeyri-tənqidi yanaşmırlar və qeyd etmişdilər ki, rəisləri müdafiə etmək işçi sinfinin kütləvi partiyasını qurmağın yolu deyil.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Why we disaffiliate from the ISA – Open letter by the ISA sections in Greece, Turkey and Cyprus". 24 June 2021. 28 June 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 January 2024.
2. ↑  "Hakkımızda | SOSYALİST ALTERNATİF". 10 August 2014. 4 April 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 January 2024.
3. ↑  "PKK announces ceasefire". socialistworld.net. 2014-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
4. ↑  "The battle for Kobanê". socialistworld.net. 2014-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
5. ↑  "Government attempts to intensify religious education". socialistworld.net. 2014-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
6. ↑  // Arxivləşdirilib 2016-10-02 at the Wayback Machine
7. ↑  "Oylar HDP'ye | SOSYALİST ALTERNATİF". 15 March 2014. 28 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 January 2024.
Tendesiya kanal
**Ticarət kanalı** — birja ticarətinin texniki təhlili üçün termin, forex — bazar qiymətlərinin konsolidasiyası sahəsi. Ticarət kanallarının 2 növü var: üfüqi (düz) və meyilli (trend).

Adətən kanalın sərhədlərində əməliyyatların aparılması tövsiyə olunur. İki seçim var: ya kanal daxilində ticarət etmək (trenddən sonra) və ya kanalın kəsilməsi üçün əməliyyatlara girmək (çıxmaq, kanal zonasından çıxmaq).

Yalançı qırılmalardan ehtiyatlı olmalısınız — yalançı qırılma ilə qiymət kanalın hüdudlarından çox kənara çıxır (yuxarı, aşağı), lakin çox keçmədən kanalın hüdudlarına qayıdır və dövri olaraq inkişaf etməyə davam edir.

Bütün birja ticarət obyektlərinin qiymətləri kanallarla formalaşmır.

Ticarət kanalının çıxışı
------------------------

Ticarət kanalının qırılması mühüm ticarət siqnalı ola bilər. Breakout, qırılma istiqamətində sonrakı qiymət hərəkətini əhatə edir. Bir sıçrayışın etibarlılığı aşağıdakı amillərlə qiymətləndirilə bilər:

* Ticarət kanalının müddəti: nə qədər uzun olarsa, gələcəkdə mümkün irəliləyiş bir o qədər əhəmiyyətli olacaqdır.
* Kanal eni: dar kanallardan çıxan qırılmalar adətən xüsusilə etibarlı ticarət siqnalları verir.
* Breakout təsdiqi: trendi birləşdirən əsas səbəblərin və dəstəkləyici alışların (satışların) olması

İstinadlar
----------

1. ↑  Швагер, Джек, 2011

Ədəbiyyat
---------

* *Джек Швагер.* Технический анализ. Полный курс. М.: «Альпина Паблишер». 2011 [Technical Analysis]. ISBN 978-5-9614-1544-5.
**Oxlokratiya** (*yun.* ochloc – kütlə, kratos – hakimiyyət) — qara camaatın hakimiyyətidir.

Haqqında
--------

Oxlokratiya dövlət idarəetmə formalarından biridir, Polibiyə görə demokratiyanın təhrif olunmuş, eybəcərləşdirilmiş formasıdır,rəzil ehtiraslarla ağlına gələni edən, zorakılıq və qanunsuzluğa əsaslanan qaraguruhun hökmranlığıdır, dövlətin ən pis formasıdır. Aristotelin fikrincə, ""yaxşıların" hakimiyyətdən kənarlaşdırılması və onu qara camaatın əvəzləməsi ölkədə sabitliyi pozur, dövlətdə xaosun artmasına səbəb olur. Oxlokratiya haqqında C. Boden nifrətlə danışır, onu demokratiya adı altında, nifaqın və vətəndaş müharibəsinin səbəbkarı sanırdı. Kütlənin psixologiyası və onun idarəçiliyinin ağır nəticələri barədə Q.Tard və Q.Leben də yazmışlar. "Kütlənin hökmranlığı" ideyası sosialist ideyasının həyata keçirildiyi vaxtlarda daha çox səslənməyə başladı. İ.A.İlin oxlokratiyanın ayaq açıb yeriməsini xalqın hüquqi şüurunun və sosial sisteminin pozulması ilə bağlayırdı. O, öz tarixi təcəssümünü 1789-cu il Fransa inqilabında, 1871-ci il Paris Kommunasında, XX əsrin əvvəllərində Rusiyada- sovet hakimiyyətinin ilk dövrlərində tapmışdır. Belə vəziyyət ən çox dövlətin "qarışıq dövrlərində" meydana gəlir, o zaman ki, köhnə normalar, institutlat, həyat sistemi pozulur və onların yeniləri ilə əvəzlənməsi mümkün olmur. Tarixdən o da məlumdur ki, oxlokratiyanın ömrü uzun olmur.

Həmçinin bax
------------

* Populizm

Mənbə
-----

* Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.233.
**Selçuk İnan** (10 fevral 1985, İskəndərun, Hatay ili) — Super Liqa təmsilçisi "Qalatasaray" və Türkiyə milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış etmiş türk keçmiş peşəkar futbolçu.

Həyatı
------

Selçuk, futbola doğulduğu şəhərin komandası olan "Karaağaç Belediyespor"-da həvəskar olaraq başlamışdı. 15 yaşındaykən seçmələrinə qatıldığı Çanaqqala Dardanelspor-da 2006-cı ilə qədər oynadı. 2005–2006 mövsümünün ilk yarısında da 15 liqa matçına çıxdıqdan sonra, dövrə arasında Ərsun Yanalın istəyi ilə dörd oyunçu və bir miqdar da pul qarşılığında Vestel Manisaspora transfer oldu. Egey komandası, eyni günlərdə Selçukla birlikdə bir başqa gənc ulduz namizədini də icarəyə almışdı, hətta bu iki gənc oyunçular sezonun sonuna qədər otaq yoldaşlığı etmişdi. Digər futbolçunun adı Arda Turan idi.

2008–2009 sezonunda əvvəlki məşqcisi Ərsun Yanal bu transferdə də baş rolu oynamış, oyunçusunu yeni komandasına gətirmışdı. Trabzonsporda 32 liqa matçında oynayaq Selçuk, 8 nömrəli formasıyla ilk çıxdığı iki matçda iki qol ataraq mövsümə əla başladı. Qalan matçlarda sadəcə bir dəfə qol ata bilən Selçuk, o qolla da komandasının liqa tarixindəki 2000-ci qolunun altına adını yazdıracaqdı.

Selçuk İnan, karyerasının ən yaxşı oyununu heç şübhəsiz 2011-ci ildə keçirdi. Komandasının(Trabzonspor) son həftəyə qədər çempionluq mübarizəsi apardığı 2010–2011 mövsümündə liqada 33 matça çıxan və bu matçların hamısında 90 dəqiqə forma geyən ulduz oyunçu, atdığı iki qoldan əlavə 13 qol pası verərək liqada ən çox qol pası verən oyunçulardan biri oldu.

Cəmi 93 dəfə milli komandadalara çağırılarkən, 11 dəfə də Türkiyə A milli futbol komandasında oynadı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Selçuk İnan // FBref.com (çd.).
2. 1 2  INAN SELCUK // Argentine Soccer Database (isp.).

| ⛭Türkiyə heyəti  –  UEFA Avropa Çempionatı 2016 |
| --- |
| 
* 1 Babacan
* 2 Kaya
* 3 Balta
* 4 Çalık
* 5 Şahin
* 6 Çalhaoğlu
* 7 Gönül
* 8 İnan
* 9 Tosun
* 10 Turan (K)
* 11 Şahan
* 12 Kıvrak
* 13 Köybaşı
* 14 Özyakup
* 15 Topal
* 16 Tufan
* 17 Yılmaz
* 18 Ərkin
* 19 Mallı
* 20 Şen
* 21 Mor
* 22 Özbayraklı
* 23 Təkin
* Baş məşqçi: Terim

 | Türkiyə |
**Təlhə ibn Ubeydullah** (*ərəb.* **طلحة بن عبيدالله**‎) (595, Məkkə – 656, Bəsrə) — səhabə.

İslamın ilk səhabələrdəndir. Ömərin xilafət üçün təyin etdiyi altı namizəddən biridir. "Məhəmmədin onun haqqında Cənnət müjdəsi verdiyi on nəfərdən biridir. 

  

İslamı ilk qəbul edənlərdəndir. Rəvayət edildiyinə görə ticarət üçün getdiyi Şamın Busra qəsəbəsində qarşılaşdığı bir rahibdən Məkkədən bir peyğəmbər çıxacağını eşitmişdir. Rahibin tərifindən o peygəmbərin Muhammed olduğunu anlayar. Dərhal Məkkəyə geri qayıdan Təlhə Məhəmmədin peyğəmbərlik elan etdiyini eşitdiyində Əbu Bəkir vasitəsiylə Məhəmmədə beyət edərək müsəlman olmuşdur.

Təlhə bin Ubeydullah müsəlman olduqdan sonra məkkəli paqanlar tərəfindan işgəncələrə məruz qalır. Hətta bir dəfəsində Nofəl ibn Xuveylid ibn Ədəviyye adamlarıyla birliktə Əbu Bəkr və Təlhəni birbirinə bağlayıb işgəncə etmişdir. Bu hadisədən ötrü onlara qarineyn (bitişiklər) deyilirdi.

Təlhə bin Ubeydullah 622 ci ildə hicrətə qoşularaq Məkkədən Mədinəyə gəlmiş və Uhud döyüşündə iştirak etmişdir. Savaşın son məqamlarında, iki atəş arasında qalan İslam Ordusu dağılınca, Hz.Muhammed'i qorumaq üçün qalan çok az insanlardan biriydi. Bu savaşda səksənin üzərində yara aldığı ve bunlardan birinin qolunu əlil etdiyi rəvayet edilir.

Talhâ, cənnətlə müjdələnən on səhabədən biridir. 

*Hz.Muhammed onun üçün belə demiştir: "Səhabe-i Kiram'dan ayaqları üzərində gəzən bir şəhid görmek istəyirsinizsə, o Talha bin Ubeydullah'tır. (Buxarî, 2/107; 4/211-212)*

*"Əbu Bəkr cənnətliktir, Ömər cənnətliktir, Osman cənnətliktir, Əli cənnətliktir, Talha cənnətliktir, Zubeyr cənnətliktir, Sa'd Ibnu Malik cənnətliktir, Abdurrahman İbnu Avf cənnətliktir, Ebu Ubeyde Ibnu'l-Cerrah cənnətliktir." (Ebu Davud, Sunnet 9)*

Osman ibn Əffanın xəlifə seçilməsindən əvvəl öz haqqını ona vermiş, özünün seçilmə haqqından imtina etmişdir.

Ömər ibn Xəttab xəlifə olabiləcəklər arasında Təlhəni da saymış ancaq o, Osman ibn Əffanın lehinə çəkilmişdir. 

Osman ibn Affan'ın xəlifəliyi sırasında ona muxalif olanlara qarşı mübarizə aparmışdır.

İslamda ilk bölünmə olaraq sayılan Cəməl döyüşündə Əliyə qarşı Ayşənin yanında döyüşmüşdür. Bu savaşda Mərvan ibn Həkəm tərəfindən öldürülmüştür. Cənazə namazını şəxsən Əli tərəfindən qıldırıldığı rəvayət edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Али-заде А.* Тальха ибн Убайдулла (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8

Mənbə
-----

*(Buxarî, 2/107; 4/211-212)*

*(Ebu Davud, Sunnet 9)*

İbni Sa'd, Tabakât: 3/214-216;

İbn Hacer, İsâbe: 2/220-221

İbn Hişam, "es-Sîretü'n-Nebeviyye", I, 251, Mısır 1955; 

el-Askalânî, "el-İsâbe fî Temyîzi's-Sahâbe", III, 290;

İbnü'l-Esîr, "Üsdü'l-Ğâbe fî Ma'rifeti's-Sahâbe", III, 85 vd. 1970

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 1058666320 · ISNI: 0000000115764001 · LCCN: no2009060386 · VIAF: 81974795 · WorldCat VIAF: 81974795 |
**Şəfiqə Əliyeva**  (1 dekabr 1930, Naxçıvan MSSR – 24 noyabr 2008, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, Heydər Əliyevin bacısı.

Həyatı
------

Şəfiqə Əlirza qızı Əliyeva 1930-cu il dekabrın 1-də Naxçıvanda doğulub. Orta təhsilini orada alıb, 16 yaşında indiki Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olub. Sonra təhsilini Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun Kimya-biologiya fakültəsində davam etdirib.

Respublikanın Əməkdar müəllimi olan Şəfiqə Əliyeva bir neçə dərsliyin, kimya fənnindən metodiki vəsaitin, "Canlı aləm haqqında əhvalatlar", "Kimyanın tədrisində şagirdlərin təlim əməyinə hazırlaşdırılmasının forma və metodları" adlı kitabların müəllifidir. O, anası İzzət Əliyevaya həsr olunmuş "Mənim anam", qardaşı, mərhum akademik Aqil Əliyev haqqında "Xatirəyə dönən illərin işığında" kitablarını da qələmə alıb.

Ziyalılar Cəmiyyətinin vitse-prezidenti, "Ziyalı" qəzetinin və "Elm və mədəniyyət" jurnalının təsisçisi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.

Şəfiqə Əliyeva 24 noyabr 2008-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.

Şəcərəsi
--------

* Mirzə Əbdül
* Mirzə Əli Alagöz
* Məhəmməd Məşədi
* Əli Kərbəlayı
* Cəfər Əlirza

Ailəsi
------

Həsən Əliyev, Heydər Əliyev, Aqil Əliyev və Cəlal Əliyev, Rəfiqə Əliyevanın bacısıdır.

İlham Əliyev, Sevil Əliyevanın bibisidir.

İstinadlar
----------



1. ↑  "Heydər Əliyevin bacısı anası haqqında danışır..." Kulis.az.
2. ↑  "Respublikanın əməkdar müəllimi Ş.Əliyeva kimya fənni üzrə bir sıra dərsliklərin, dərs vəsaitlərinin, "Canlı aləm haqqında hekayələr", "Kimyanın tədrisində şagirdlərin pedaqoji işə hazırlanmasının forma və üsulları" kitablarının müəllifidir". 1news.az (rus).
3. ↑  "Şəfiqə Əliyeva "Mənim anam" kitabı". 525.az.
4. ↑  "Ş.Əliyeva 24 noyabr 2008-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra dünyasını dəyişib". Report.az.
5. ↑  "Ümummilli Lider Heydər Əliyevin bacısı vəfat etdi". Musavat.com.