**PROTON Holdinq** — avtomobil dizaynı, istehsalı, paylanması və satışını həyata keçirən Malayziyanın ən böyük yerli avtomobil şirkətidir. Proton avtomobilləri hazırda ən azı 15 ölkədə satılır, əksəriyyəti Asiyada yerləşir. Şirkətin qərargahı Shah-Alam, Selanqor şəhərində yerləşir və Proton, Perakda filialları mövcuddur.

Tarixi
------

Proton 1985-ci ildən fəaliyyətə başlamış və 1993-cü il Perodua yaradılana qədər ölkədə tək milli sertifikatlaşdırılmış avtomobil şirkəti olmuşdur. Başlanğıcda, fəaliyyət Mitsubishi avtomobillərinin təkmilləşdirilməsindən ibarət idi. 90-cı illərin ikinci yarısından şirkət yerli modelləri inkişaf etdirir.

Şirkət 2000-ci ildə ilk yerli avtomobilini istehsal edərək Malayziyanı dünyada avtomobil istehsalına malik olan 11-ci ölkə olaraq tanıtdı. Şirkətin loqosu bir aypara və on dörd guşəli ulduz idi. Yalnız 90-cı illərin sonunda Proton bir pələng başı təsviri və "Proton" yazısı ilə yeni bir logoya sahib oldu.

3 avqust 2008-ci ildə Proton 3 milyonuncu avtomobilini buraxdı. Bu ikinci nəsil Saga modeli oldu. 2002-ci ildə Malayziyada Protonun bazar payı 60% olmuşdur. 
2005-ci ildə bu göstərici 30% -ə düşmüşdür. Malayziyada avtomobillərə idxal yığımlarının azalması səbəbindən şirkətin daxili bazarda payının daha da azalması proqnozlaşdırılırdı. 2010-cu ilin sonunda Proton Renault F1 team geri almışdır. 

Proton, 17 Avqust 2013 tarixində Suprima S təqdim olundu. Bu ikinci 5-ulduzlu ANCAP reytinqli Proton oldu və daxili bazarda geniş standart təhlükəsizlik xüsusiyyətləri təklif edən bir ilk idi. 
Proton 2016-cı ildə dörd yeni modeli təqdim etdi. Yeni Perdana 14 İyun tarixində, 23 Avqustda yeni Persona, 28 Sentyabrda yeni Saga və 24 Noyabrda yeni Ertiga. Altı aylıq müddətində dörd yeni Proton modelinin buraxılması şirkətin tarixində mühüm əlamət kimi qeyd olunur.
2016-cı ilin iyun ayında 2016 Proton Perdana'nın təqdimatı ilə ən son proton loqosu təqdim edildi. Bu, yalnız Malayan pələng başı və üç ölçülü üslublu dairədən ibarətdir.Bu logo hazırda Protonun bütün modellərində istifadə olunur.

Əməkdaşlıq
----------

### Mitsubishi

Mitsubishi Motors Corporation (MMC) və Mitsubishi Corporation (MC) Protonun yaradılmasında mühüm rol oynadı. Avtomobilin və mühərriklərin hissələri və texniki ekspertizanın əksəriyyəti Mitsubishi Motors şirkətindən alınmışdır.
Mitsubishi Motors, 2004-cü ilin mart ayının əvvəlində Proton səhmlərinin 7.93% -ni ¥ 1,14 trilyon (11 milyard ABŞ dolları) məbləğində borcu azaltmaq üçün satdı. "Proton" və Mitsubishi şirkətinin birgə səhmlərinin satışı Proton-da 22 illik sərmayənin bitməsinə səbəb oldu. Lakin buna baxmayaraq, Proton Inspira bu iki şirkət arasında əməkdaşlıq və ya Yaponoya və Malayziya ölkələri arasında geniş əlaqələrin simvoludur.

### Sitroen

1994-cü ildə Fransız avtomobil istehsalçısı Sitroen Proton ilə birgə müəssisədə Malayziyada dizel mühərrikli avtomobil istehsalı planlarını açıqladı. Müzakirələr 1995-ci ilə qədər davam etdi, və 1996-cı ildə Proton Tiara təqdim olundu. Proton Tiara, Perodua' rəqiblərinə qarşı rəqabət apara bilmədi və istehsalın başladığı müddətdən dörd il sonra 2000-ci ildə iflas etdi.

### Youngman

Proton, China Youngman Automobile Group Co. Ltd. ilə strateji bir birgə müəssisə altında 2007-ci ildə Çin Xalq Respublikasına daxil oldu.
2015-ci ilin fevral ayında Proton, Fujian-based Goldstar ilə birgə müəssisəsini canlandırmaq istədiklərini və Youngman ilə müqaviləni yeniləməyəcəklərini açıqladı.

### Honda

29 oktyabr 2012-ci ildə Proton, Honda ilə əməkdaşlığa başladı. Hər iki şirkət, texnologiyanın inkişaf etdirilməsi, yeni məhsul, nəqliyyat vasitələri platformaları sahələrində əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməyi qəbul etdi. İşbirliyi nəticəsində ikinci nəsil Proton Perdana 11 dekabr 2013 tarixində Putracayadakı rəsmi mərasimlə təqdim edildi.

### Geely

Proton Geely ilə işləyir və model 2018-ci ilin sonunda təqdim ediləcək. Bu bir idman avtomobili olacaq.

İxrac
-----

Daxili bazarla yanaşı, şirkətin məhsulları xaricə ixrac olunur, baxmayaraq ki, bu satış istiqaməti hazırda az inkişaf etmişdir. Şirkət 1990-cı illərdə daha çox böyük bir qlobal satış şəbəkəsinə malik idi. Altı qitə və 70-dən çox ölkəni əhatə edirdi. Avropa satışları Böyük Britaniya ilə məhdudlaşır. Türkiyə və Kipr ilə birlikdə Avropada Proton avtomobillərinin satışı 2007-ci ildə 3,511 ədəd təşkil etmişdir. Lakin illik 500 min satışı ilə qlobal dayanıqlılığı 2018-ci ilədək bərpa etmək niyyətindədir. Şirkət Mərkəzi və Şərqi Avropanın bazarına çıxmağı planlaşdırır.

İstinadlar
----------

1. "Astonishing facts". proton.com. 5 August 2007. Archived from the original on 5 August 2007. Retrieved 20 May 2017.
2. Proton Interactive / YouTube. 15 July 2010. Retrieved 5 March 2013.
3. protonbrunei.com. Retrieved 10 March 2013. Arxivləşdirilib 23 may 2013 at the Wayback Machine
4. "PROTON Holdings Berhad – The Brand". corporate.proton.com. Archived from the original on 18 October 2012. Retrieved 11 February 2012.
5. "Proton targets to sell 500,000 cars per year by 2017/18". The Star (Malaysia). 7 November 2013. Retrieved 8 November 2013.
6. Tan, Paul (21 April 2011). "Youngman Europestar L5 based on long wheelbase GEN2 platform launched at Shanghai 2011". paultan.org. Retrieved 9 February 2013.
7. "OTHERS DRB-HICOM BERHAD ("DRB-HICOM" OR "THE COMPANY") COLLABORATION BETWEEN PROTON HOLDINGS BERHAD AND HONDA MOTOR CO. LTD". Bursa Malaysia. 29 October 2012. Retrieved 2 April 2013.
8. Ahmad, Baidura (5 September 1994). "Proton still fastest selling car in UK". New Straits Times. Retrieved 22 March 2013.
9. Gasnier, Matthias (11 March 2013). "Malaysia Full Year 2012: Record year – now with brands ranking". bestsellingcarsblog.com. Retrieved 21 March 2013.
10. Raj, Charles (1 June 1994). "Citroën plans to build diesel run Proton cars". New Straits Times. Retrieved 30 March 2013.
11. Paul Tan (11 December 2013). "New Proton Perdana based on 8th gen Honda Accord handed over – PM gets a stretched version!". paultan.org. Retrieved 11 December 2013.
12. Kon Wai Luen (18 January 2016). "Proton cranks up new family of six engines for 2017 introduction". Carlist.my. Archived from the original on 10 December 2016. Retrieved 11 December 2016.

Xarici keçidlər
---------------

* PROTON Holdings Berhad
* Company Overview of Proton Holdings Bhd.
* Proton Holdings Berhad (MYX: 5304)
* A History of the Proton car company