recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lui-Nikola Klerambo
**Lui-Nikola Klerambo** (*fr.* Louis-Nicolas Clérambault; 19 dekabr 1676, Paris — 26 oktyabr 1749, Paris) —fransız bəstəkarı.

Həyatı
------

Məşhur fransız bəstəkarı Klerambo 1676-cı ildə Parisdə-anadan olmuş, 1749-cu ildə orada vəfat etmişdir. 13 yaşından musiqi bəstələməyə başlamışdır. Sonralar «Səisir» adlı kral sarayında ortaq çalan işləmişdir. O dövrünün ən məşhur musiqişünası idi. O, «Buludları fəth edən günəş» operasının və «İki süitalı orqan kitabı» adlı ikicildlik əsərin müəllifidir. Klerambo saray və opera üçün kantatalar da bəstələmişdir. Bunlar XIV Lüdovikin sarayında böyük müvəffəqiyyətlə səsləndirilmişdir. Onun beş əsəri çap olunmuşdur. «Arfa» bəstəkarın şah əsəridir. Klerambo 1741-ci ildə Nizami Gəncəvinin «Yeddi gözəl» əsərini türkcədən fransızcaya çevirmişdir. Tərcümənin əlyazması hazırda Paris Milli kitabxanasında saxlanılır. Güman ki, Klerambonun məqsədi «Yeddi közəl» əsasında opera bəstələmək imiş. hələ bu tərcümədən qabaq da Fransada Nizami; yaradıcılığından bəhrələnərək səhnə əsərləri yazmaq ənənəsi olmuşdu.

Bəllidir ki, Alen Röne Lesajın «Yeddi közəl» motivləri əsasında yazdığı opera XIV Lüdozik tərəfindən 1680-ci ildə yaradılan «Komedi Fransız» teatrında 1721-ci ildən 1735-ci ilədək öz uğurlu səhnə həyatını yaşamışdır. Deməli, Nizami-nin poeması Fransa bəstəkarlarının opera yaradıcılığında özünəməxsus yer tutmuşdur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Vüqar Məsim oğlu Hüseynov** (27 iyul 1976, Güllübulaq, Amasiya rayonu) — Azərbaycan jurnalisti; Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri (2018-indi).

Həyatı
------

Vüqar Hüseynov 1976-cı il iyulun 27-də Amasiya rayonunun Güllübulaq kəndində anadan olub.

1982-ci ildə Gəncə şəhər 3 saylı orta məktəbə gedib, 1992-ci ildə Bakı şəhər 260 saylı orta məktəbi bitirib.

1993-cü ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun "Sosial-siyasi nəzəriyyələr" fakültəsinə daxil olub, 1997-ci ildə həmin institutu politoloq ixtisası üzrə bitirib.

"Vətəndaş", "Rezonans", "Vətəndaş Həmrəyliyi", "Millət", "Mərkəz", "Xalq Cəbhəsi" qəzetlərində müxbir, şöbə müdiri, redaktor vəzifələrində işləyib.

2004-cü ildən "Azəri-Press" İnformasiya Agentliyində baş redaktor kimi çalışıb.

2012-ci ilin noyabrında "APA Holding"in I vitse-prezidenti təyin olunub.

Vüqar Məsimoğlu (Hüseynov) 6 sentyabr 2013-cü ildə "APA-Holdinq" MMC-yə daxil olan APA TV-yə baş direktor vəzifəsinə təyinat alıb.

2018-ci il iyulun 5-dən Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır.

Ailəsi
------

Ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vüqar Məsimoğlu [[APA TV]]-nin baş direktoru təyin edilib". 2021-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-09.
Qrenadin
**Qrenadin** — alkoqolsuz içkidir. Qırmızı rəngli şirin siropdur. Ən çox kokteyllərdə istifadə edilir. Bəzən, qrenadinə alkoqol əlavə edirlər. Bu zaman alkoqol içki likör yaranır. Qrenadindən bəzi alkoqollu içkilər — pivə və tekila növləri hazırlanır. Qrenadin ənənəvi olaraq nardan əldə edilir.

Etimologiyası və mənşəyi
------------------------

Qrenadin fransızca *grenade* — nar və latınca *grānātum* — toxumlu sözlərindən götürülmüşdür. Qrenadin əvvəllər nar şirəsi, şəkər və sudan hazırlanırdı.

Kokteyllərdə istifadəsi
-----------------------

Queen Mary kokteyli: pivə, qrenadin və maraşino albalısı
Qrenadin ümumiyyətlə həm müasir, həm də klassik kokteylləri qarışdırmaq üçün istifadə olunur. Belçikada o, bəzən Trappist və ya gueuze kimi müəyyən pivələrə əlavə edilir.
Qrenadin həmçinin Roy Roqers, çəhrayı limonad və Şirley Templ kokteylləri kimi bəzi alkoqolsuz içkilərin məşhur tərkib hissəsidir. Sadəcə bir qabda soyuq su və ya soda ilə, bəzən buzla qarışdırılır.

Xarici keçidlər
---------------

* What is Grenadine?  (ing.)

1. ↑  *Dictionnaire Universel de Cuisine Pratique : Encyclopédie Illustrée D'Hygiène Alimentaire*, Joseph Favre, Paris, 1905, pp. 1088.
**Bejan** (*gürc.* ბეჟან დადიანი) — Dadianilər sülaləsindən olan Meqreliya knyazı. 1715-1728-ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. 1728-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.

Həyatı
------

Bejan Meqreliya knyazı IV Georginin və Sevdia Mikeladze adlı qadının oğludur. IV Georgi 1704-cü ildə böyük oğlu Katsianı Meqreliya knyazı elan etdi. Bejanı isə kiçik qardaşı Yesenin yerinə Leçumi valisi təyin etdi. 1709-cu ildə Bejan qardaşı Katsia ilə birləşərək atası IV Georgini Abxaziyaya sürgün etdi. 1710-cu ildə IV Georgi öz səyləri ilə Meqreliyaya geri döndü və həmin ildə vəfat edən Katsianın yerinə yenidən Meqreliya taxtına oturdu.

Bejan 1715-ci ildə ailədaxili münaqişələri həll etmək bəhanəsi ilə atasını öz yanına dəvət etdi. Atasının təklifi qəbul etməsindən istifadə edən Bejan onu tərksilah etdi və hakimiyyətdən uzaqlaşdırdı. Tezliklə Meqreliya taxtına oturan Bejan atası kimi İmeretinin daxilindəki hakimiyyət mübarizələrinə qarışırdı. Bejan 1720-ci ildə Osmanlılar ilə bağladığı razılaşmaya əsasən İmereti çarı VII Georginin taxtdan salınmasına və onun yerinə V Aleksandrın hakimiyyətə gəlməsinə kömək etdi. Həmçinin nikah diplomatiyası ilə İmeretidəki mövqeyini gücləndirdi. Belə ki, qızı Məryəmi V Aleksandr ilə evləndirdi. Bu dövrdə Bejan İmeretidəki ən nüfuzlu zadəganı sayılırdı. Faktiki olaraq İmereti Osmanlılar və Bejan tərəfindən bölünmüşdü. Osmanlılar İmeretinin paytaxtı Kutaisidə, Bejan isə Gürcüstanın qərb hissəsində nəzarəti öz əlinə keçirmişdi. V Aleksandra sadəcə çar ailəsi mülklərini idarə etmək hüququ verimişdi.

Bejanın V Aleksandr ilə münasibətləri yaxşı deyildi. Hətta Bejan V Aleksandrı öldürmək fikrinə düşsə də, sonradan bu fikirdən daşınmışdır. Bejan ona qarşı olan zadəganlara qarşı qəddar idi. O, müxalif zadəganları ya öldürür, ya da həbs etdirirdi. Ona qarşı fəaliyyətlərinə görə qardaşı Manuçarı həbs atdırmış, Çqondidi yepiskopu olan digər qardaşı Qabrieli isə vəzifəsindən uzaqlaşdırmışdı. Bejan və V Aleksandr arasından münasibətlər isə sonraki dövrlərdə düzəlmişdir. Hər iki hökmdar birləşərək 1726-cı ildə Raça eristavı üzərinə yürüş təşkil etmişdilər.

Bejan 1728-ci ildə Kutaisi şəhərindəki Gequti sarayında sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. Ondan sonra Meqreliya taxtına oğlu Otiya çıxdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Grebelsky, P. Kh.; Dumin, S.V.; Lapin, V.V. (1993). Дворянские роды Российской империи. Том 4: Князья Царства Грузинского [Noble families of the Russian Empire. Vol. 4: Princes of the Kingdom of Georgia] (in Russian). Vesti. pp. 46–47.
2. 1 2 3 4  *Bagrationi, Vakhushti.*  Nakashidze, N.T. (redaktor). История Царства Грузинского [*History of the Kingdom of Georgia*] (PDF) (Russian). Tbilisi: Metsniereba. 1976. 156–157, 163. 2014-02-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-11-30.
3. 1 2 3 4  *Rayfield, Donald.* Edge of Empires: A History of Georgia. London: Reaktion Books. 2012. 228–229, 230, 234. ISBN 1780230303.
Tələbin elastikliyi
**Tələbin qiymət elastikliyi** (*ing.* price elasticity of demand) – qiymətin dəyişməsi nəticəsində mal və ya xidmətə olan tələbin faiz dəyişməsinin ölçüsü.

Tərifi
------

Xətti funksiya üzrə tələbin nöqtə elastikliyi
**Tələbin qiymət elastikliyi** — həssaslıq dərəcəsinin göstəricisidir, məhsulun qiymətinin dəyişməsi nəticəsində məhsul və ya xidmətə tələbin faizlə dəyişməsidir.

### Qiymətə münasibətdə tələbin nöqtə elastikliyi

Tələbin qiymət elastikliyinin {\displaystyle E\_{P}^{D}} göstəricisi məhsula {\displaystyle X} tələbin həcminin nisbi dəyişməsinin qiymətlərin nisbi dəyişməsinə nisbəti ilə müəyyən edilir və belə hesablanır:

{\displaystyle E\_{P}^{D}={\frac {\Delta Q\_{X}/Q\_{X}}{\Delta P/P}}={\frac {\Delta Q\_{X}}{\Delta P}}{\frac {P}{Q\_{X}}}},
burada {\displaystyle D} — yuxarı tələb indeksidir, {\displaystyle Q\_{X}} — satılan malların miqdarı {\displaystyle X}, {\displaystyle P} — məhsulun qiyməti.

### Tələbin qövs qiymət elastikliyi

Tələbin qövs qiymət elastikliyi
Tələbin qövs elastikliyi tələbin qiymət, gəlir və digər amillərdəki dəyişikliklərə reaksiya dərəcəsidir. İki nöqtəni birləşdirən seqmentin ortasındakı elastikliyi təyin edən tələbin {\displaystyle E\_{P}^{D}} elastikliyi indeksi belə hesablanır :

{\displaystyle E\_{P}^{D}={\frac {Q\_{2}-Q\_{1}}{P\_{2}-P\_{1}}}{\frac {(P\_{1}+P\_{2})/2}{(Q\_{1}+Q\_{2})/2}}={\frac {\Delta Q}{\Delta P}}{\frac {P\_{1}+P\_{2}}{Q\_{1}+Q\_{2}}}},
burada {\displaystyle D} — tələbdir, {\displaystyle Q\_{1}} — satılan malların ilkin miqdarıdır, {\displaystyle Q\_{2}} — yeni tələb olunan miqdardır, {\displaystyle P\_{1}} — malın ilkin qiymətidir, {\displaystyle P\_{2}} — yeni məhsulun qiyməti, {\displaystyle \Delta Q=Q\_{2}-Q\_{1}}, {\displaystyle \Delta P=P\_{2}-P\_{1}} — tələbin və qiymətin dəyişməsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Хайман Д.Н.* Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. 1. М.: Финансы и статистика. 1992. 143–158. ISBN 5-279-01135-5.
2. ↑  *Гальперин, Вадим Максович, Игнатьев, Сергей Михайлович, Моргунов В. И.* Микроэкономика. В 3 томах. 1. СПб.: Омега-Л, Экономикус. 2010. ISBN 978-5-370-01549-6.
**İzvestiy Tsik adaları** — Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizinin cənub hissəsində yerləşən adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı (1 yanvar 2007-ci ildən Taymlr Muxtar dairəsi tərkibindədir) ərazisində yerləşir.

Ümumi məlumat
-------------

Adaların ümumi sahəsi 90 km² təşkil edir. Poloqiy adası və Troynoy adası (высота до 42 м) arxipelaqın nisbətən iri adalarıdır. Poloqiy adasında hündürlük 24 metrdir. Troynoy adası isə 42 meyrlə arxipelaqın ən hündür nöqtədini təşkil edir. Adalar əsasən krestslik suxurlardan təşkil olunmuşdur. Səthlərini Arktik tundra tutur.

Adalar ilk dəfə «Vladimir Rusanov» və «Aleksandr Sibiryakov» buzqıran gəmiləri isə həyata keçirilən qütb eksoedisiyası zamanı (1932-33) kəşf edilmişdir.

Ada İzvestiya qəzetinin şrəfinə adlandırılmışdır. Qəzetin tam adı (*rus.* «Известия Центрального Исполнительного Комитета Советов рабочих и солдатских депутатов».) ruscadan tərcümə Mərkəzi İcrayə Komitəsi Sovetlərinin fəhlə və əsgər deputatları qəzeti

Adalarda ölçmə və topoqrafik işlər 1939-cu ilə həyata keçirilmişdir.

İqlimi arktikdir. Olduqca sərtdir. Arktik səhra hökm sürür. Havanın orta illik temperaturu −12,2 °C, avqust ayının orta temperaturu +1,8 °C, yanvar ayının orta temperaturu −26,1 °C təşkil edir. Ən aşağı temperatur olaraq −50,0 °C qeydə alınmışdır. Havanın orta rütubətliyi 89 %-dir. Arxipelaqa il ərzində 300 mm yağıntı düşür.

Adalarda yaşayış məntəqəsi yoxdur. Adada heyvanlar aləminin nümayəndəyərinə rast gəlinmir. Qış ayları ətraf sukarı tamamən donur.

İzvestiy Tsik adaları qütb stansiyası 1953-cü ildən fəaliyyət göstərir. Stansiya Troynoy adasının cənub-şərqində, Polyarnikov buxtası yaxınlığında sahildən 50 aralıda 75°57′ şm. e. 82°57′ ş. u. qərarlaşır.

11 may 1993-cü ildə adalar Böyük Arktik qoruğu tərkibinə daxil edilmişdir. 2009-cu ilin noyabrından adalarda yerləşən qütb stansiyasının rəhbəri Vadim Valereviç Plotnikov, baş metroloq idə Olqa Nikolayen Plotnikova seçilmişdir.

Mənbə
-----

* Hesabat

İstinadlar
----------

1. 1 2  "**İzvestiy Tsik adaları** qütb stansiyası". 2013-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-04.
2. ↑  "Great Arctic Reserve". 2008-09-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-04.
**Abdullah ibn Məsud** (V əsr, Taif, Məkkə bölgəsi[d] – 653, Mədinə, *ərəb.* أبو حنيفة النعمان بن ثابت الكوفي‎) — İslamı ilk qəbul edənlərdən və Məhəmmədin ən yaxın səhabələrindən biri.

Bioqrafiya
----------

Məkkədə anadan olub. Bənu Xuzeyl qəbiləsindəndir. İslam rəvayətinə görə Abdullah ibn Məsud gəncliyində Uqbu ibn Əbu Muaytın yanında işləyən çoban olmuşdur. O, İslamı ilk qəbul edənlərdən olub və əl-Ərkəm evində müsəlman məclislərinin üzvü olmuşdur. Həmin dövrdə müsəlmanlar bütpərəstlər tərəfindən zülmə məruz qalır, lakin Abdullah ibn Məsud bundan qorxmur. Kəbənin yanında "Ər-Rəhman" surəsini oxuyur, buna görə onu tutub işgəncələrə məruz qoyurlar. Abdulla cəsarətlə bütün işgəncələrə dözür və Efiopiyaya mühacirət etməyə məcbur olur. Efiopiyadan qayıdandan sonra, Məhəmməd peyğəmbərlə birlikdə Mədinəyə hicrət edir.

Abdullah ibn Məsud Bədr, Uhud, Xəndək, Xeybər, Hüneyn döyüşlərində vuruşmuş, Məkkənin fəthində də iştirak etmişdir.

Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra Abdulla xilafətin möhkəmləndirilməsində fəal iştirak etmişdir. Xəlifə Ömər ibn Xəttab onu Kufənin qazisi təyin edir. Abdulla çox savadlı insan idi. O, demək olar ki, fenomenal yaddaşa malik idi və bütün Quranı əzbər bilirdi. O, İslam hüququnu mükəmməl bilirdi, fətvalar verir, həm də müəllimliklə məşğul olurdu. O, İraq İslam hüquq məktəbinin banisi sayılır və onun üsulları Hənəfi məzhəbinin əsasını təşkil edir. Abdullah ibn Məsud qanuni göstərişlər verərkən qiyas üsulundan istifadə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ərəbcə Vikipediya (ərəb.). 2003.
2. ↑  Ludwig W. Adamec (2009), *Historical Dictionary of Islam*, p.134. Scarecrow Press. ISBN 0810861615.
**Mehmet Usta** (20 fevral 1973, Düzcə) - türk teatr, kino və serial aktyorudur

Həyatı
------

Əslən Trabzonlu olan Usta yeni doğulanda ailəsi İstanbula köçüb, atası və əmiləri orada uzun müddət əvvəl biznes qurublar. Doğulduğu yer İstanbul olmasa da, bir yaşına İstanbulda qədəm qoyub və burada böyüyüb.

İbtidai məktəbi Aksaray Mahmudiye İbtidai məktəbində, orta məktəbi və liseyi isə İstanbul Davutpaşa Liseyində oxuyub. Universitet təhsilini Marmara Universitetinin Fən və Ədəbiyyat Fakültəsində tamamlayan və universitet təhsilindən sonra magistratura təhsilini tamamlamağa qərar verən Mehmet Usta, magistr təhsilini Marmara Universiteti Sosial Elmlər İnstitutu, Sosiologiya və Antropologiya bölməsində İncəsənət Sosiologiyası sahəsində tamamladı. "Ənənəvi türk teatrı müasirlik və modernləşmə yolunda" tezisi ilə. Universitet illərinə qədər Uzaq Şərq Müdafiə Sənəti ilə maraqlanırdı. Ədəbiyyat, fəlsəfə, tarix və teologiya həmişə onun maraq dairəsi olaraq qalmış və təbii ki, əvəzedilməz teatr əsərlərini də daxil etmişdir. O, həmçinin bir çox film və seriallarda rol alıb. O, FOX kanalında yayımlanan "Kukla "serialındakı "Şoker" , "Çörək gəmisi" serialındakı "Ölü" obrazı ilə tanınıb. O , TRT 1 -də yayımlanan "Leyla və Məcnun "serialında "Kamil" obrazını canlandırıb. O, FOX kanalında yayımlanan "Babanın şkafı" serialında "Qomodor" obrazını canlandırıb. O , "Bir Yusuf Nağılı'serialında "Aşçı İkram" obrazını canlandırıb. 2021-ci ildə TRT 1- də yayıma başlayan "Teşkilat" serialında Zayed Fadi obrazına həyat verdi .

Filmoqrafiya
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  Web Archive'də Mehmet Usta
2. ↑  "IMdb". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-29.
1975-ci ilə qədər istifadə olunan bayraq.
**Laos Kral Hökuməti** — 1947-ci ildən 1975-ci ilin dekabrına qədər Laos krallığında hakim orqan. 1975-ci ildə kommunistlər hakimiyyəti ələ keçirmiş və Laos Xalq Demokratik Respublikası elan edilmişdir. 1953-cü il Fransa–Laos müqaviləsi Laosa tam müstəqillik vermiş, lakin sonrakı illər şahzadə Suvanna Fumanın rəhbərliyindəki bitərəflər, şahzadə Bun Umun rəhbərliyindəki sağçılar və Sufanuvonq rəhbərliyindəki solçu Laos Vətənpərvər Cəbhəsi arasında rəqabətlə yadda qalmışdı. Bu dövrdə koalisiya hökumətlərinin qurulması üçün bir sıra uğursuz cəhdlər edilmişdir.

Mənbələr
--------

1. ↑  "Library of Congress – Laos – Glossary". 2015-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-30.
2. ↑  "Laos: Royal Lao Government (RLG)". 2007-03-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2006-10-14.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Stuart-Fox, Martin (2008) *Historical Dictionary of Laos*. Scarecrow Press. ISBNs 0810864118, 9780810864115.

Xarici keçidlər
---------------

* Country Study – Kingdom of Laos
**Fəridə Vəlixanova** (tam adı:*Fəridə Ağaəli qızı Vəlixanova*; ) 21 oktyabr 1935 — 3 sentyabr 2023 - Bakı 

Ədəbiyyatşünas, tənqidçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1981), filologiya elmləri doktoru (1977), professor (1984), əməkdar elm xadimi (2005). Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2005)

Həyatı
------

Fəridə Vəlixanova 1935-ci il oktyabrın 21-də Bakıda müəllim ailəsində anadan olub. Vəlixanova 132 saylı Bakı şəhər orta məktəbini qızıl medalla bitirdikdən sonra 1953–1958-ci illərdə M. L. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil alıb. O, 1961–1965-ci ilərdə Moskvada SSRİ Elmlər Akademiyasının M. Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun aspiranturasında oxuyarkən "*Səməd Vurğunun poeziyasının rus tərcümələri*" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

Fəaliyyəti
----------

Fəridə Vəlixanova 1959-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur və həmin ildən burada XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində baş laborant, kiçik elmi işçi, baş elmi işçi vəzifələrində çalışıb. Vəlixanova 1977-ci ildə Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

Fəridə Vəlixanova 1982–1985-ci illərdə Ədəbiyyat İnstitutunda tərcümənin nəzəriyyəsi, tarixi və təcrübəsi şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. O, SSRİ Yazıçılar İttifaqının Moskva tərcümə şurası idarə heyətinin üzvüdür. Həmçinin 1968–1982-ci illərdə Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun ixtisaslaşmış müdafiə şurasının (doktorluq və namizədlik elmi dərəcəsi üzrə) ictimai əsaslarla elmi katibi olub.

Fəridə Vəlixanova 1985-ci ildən Ədəbiyyat İnstitutunda müasir Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində aparıcı elmi işçisidir. O, 1983-cü ildən xarici dillərdə çıxan filologiya, incəsənət referativ jurnalının elmi katibidir. Eyni zamanda 1986-cı ildə Moskva alimlər qrupu tərkibində Yuqoslaviya, Azərbaycan rəsmi nümayəndə heyəti tərkibində İtaliyada, Tunisdə, Əlcəzairdə, 1988-ci ildə Macarıstanda rəsmi səfərdə olub.

Mükafatları
-----------

* 14.12.2005 — "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi"
* 03.11.2015 — "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü"

Əsərləri
--------

* "Azərbaycan ədəbiyyatının beynəlmiləl üfüqləri" (1986)
* "Səməd Vurğun tərcüməçi dostları arasında" (1986)
* "Tərcümə sənəti" (1990)
* "Azərbaycan tərcümə tarixi" (1994)
* "Azərbaycanın rusdilli nəsri" (1999)
* "Təkrarolunmaz milli ədəbiyyatların dialoqu"
* "XX əsr və rusdilli ədəbiyyatlar" (2005)
* "Veymarlı dahi Şərqdə" (İ. V. Höte "Qərb-Şərq" divanında) (2009)

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  *Teymur Əhmədov.* "Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə)". Bakı: "Nurlar" NPM. 2011. 1056. ISBN 978 9952 460 06 3.
**Nduka Çarlz Usim** (23 mart 1985) təqaüdə çıxmış Nigeriya əsilli azərbaycanlı futbolçudur, AZAL-da müdafiəçi kimi çıxış edib, xüsusən də Azərbaycan Premyer Liqasında.

Karyera
-------

### Klub

Nduka Nigeriyada gənclər komandaları üçün futbol oynamağa başlayıb. 2004-cü ildə AZAL PFK-da sınaqlara çıxıb və bir illik müqavilə imzalayıb. Növbəti mövsüm üçün o, müqaviləsini yeniləyib və Azərbaycan Premyer Liqasında debüt edib. O vaxtdan bəri Nduka AZAL PFK-da çıxış edir və 200-dən çox oyun keçirən oyunçuya çevrilir.

2013-cü ilin iyulunda AZAL-da keçirdiyi 208 oyundan sonra Usim bir illik müqavilə ilə TFF Birinci Liqa təmsilçisi "Tavşanlı Linyitspor"a keçdi. Türkiyədə cəmi 6 ay qaldıqdan sonra Usim 25 yanvar 2014-cü ildə Simurqla 6 aylıq müqavilə imzaladı.

### Beynəlxalq

2007-ci ilin əvvəlində Usim 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Azərbaycan yığmasına çağırılıb. Usim UEFA Avro 2008-in seçmə mərhələsinin A qrupunda Finlandiya və Belçikaya qarşı keçiriləcək oyunlar üçün Azərbaycan milli komandasına çağırılıb. O, 2010-cu il Dünya Çempionatının seçmə oyunlarında da çıxış edib.

Futboldan sonra
---------------

Futboldan ayrıldıqdan sonra Usim Nigeriyada tikinti biznesi ilə məşğul olub.

O, həmçinin Nigeriya Futbol Federasiyasının Qeydiyyatlı Vasitəçisidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  worldfootball.net (çd.).
2. ↑  "Sadiqlik nümunəsi: Usim Nduka". 2013-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19-07-2011.
3. ↑  "Türkiyə klubu Usim Ndukanın transferini təsdiqləyib". azerisport.com. 24-07-2013.
4. ↑  "Simurq Usim Nduka ilə müqavilə imzaladı". www.azerisport.com/. 2014-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25-01-2014.

Xarici keçidlər
---------------

* Nduka Usim – FIFA yarış rekordu (arxivləşdirilmiş)
* Nduka Usim National-Football-Teams.com saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · ТФФ (oyunçu) |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Tomas Kuk** (22 noyabr 1808[…], Derbişir[d] – 18 iyul 1892, Lester) — turizmin yaradıcısı, öz adı ilə tanınan daşımaçılıq şirkətinin qurucusu.

O, gələcəkdə turizmi və bununla bağlı digər anlayışları kəşf etmişdir. Bu kəşf təsadüfən baş vermişdir. Əslində T. Kukun belə bir niyyəti olmamışdı. O, keşiş idi. Yaşadığı dövrdə çox yayılan alkoqol və tütün aludəçiliyi ilə mübarizə aparmaq onun üçün çox əhəmiyyətli idi. Buna görə də bu tipli insanların diqqətini başqa bir yerə — səyahətə çəkmək qərarına gəlir.

Uşaqlıq illəri
--------------

Tomas Kuk 1808-ci ildə İngiltərənin Melbrun şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Con Kuk ailəsini meyvə-tərəvəz satmaqla dolandırırdı. Conun qəfil ölümü ailəni çıxılmaz vəziyyətə sürükləyir. Ailənin hətta başdaşı düzəltdirməyə belə pulu çatmamışdı. Çətinliklər üzündə T. Kukun anası ikinci dəfə evlənməyə məcbur olmuşdur. İkinci əri olduqca mehriban insan idi. Belə ki, T. Kuk ögey atasının səyi nəticəsində monastır nəzdindəki məktəbdə təhsil alır.

Gənclik illəri
--------------

T. Kuka babasının missionerlik fəaliyyəti çox böyük təsir göstərmişdi. O əvvəllər yerli baptist jurnalına çox sayda məqalələr göndərsə də, daha sonralar daha aktivfəaliyyətə başlayır. Onun əsas niyyəti qonşu kəndlərdə baptizm ideyalarını yaymaq idi. O bu uğurda səylə çalışır. 1829-cu ildə T. Kuk gündəliyində yazır ki, o, missionerlik üçün qət etdiyi 2692 millik yolun 2106 milini piyada qət etmişdir. Bir müddətdən sonra bir çox insan Tomasdan məsləhət almaq üçün onun yanına gəlirdi. Missionerlik fəaliyyətinin uğurlu olmasına sevinən Tomas bu fəaliyyətindən müəyyən məbləğdə qazanc əldə etdiyini fərqindəydi. Tomasın şəxsi hesablamalarına görə, o, həftədə 10 şillinq qazanırdı.

Alqolizmə qarşı müharibə
------------------------

Tomasn alkoqolu iblis əməli hesab edirdi. Buna görə də alkolizmə qarşı müharibə elan etdi. O dövrdə içki içənlərinin sayının çox olması təbii idi. Çünki XVIII əsrdə İngilis qanunvericiliyi xarici içki olan brendinin idxalını azaltmaq üçün xalqı evlərdə spirt çəkilməsi üçün həvəsləndirirdi. 1840-cı ildə Derbi şəhəri ilə Raqbi şəhərləri arasında dəmiryolu çəkildi. T. Kukun marşrutu da elə bu istiqamətdə idi. T. Kukun gündəliyində yazdığı kimi İngiltərə tarixində ilk kütləvi dəmiryolu ekskursiyasına rəhbərlik etmək ona qismət olmuşdu. Ekskursiyada 570 nəfər iştirak edirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Thomas Cook // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2  Thomas Cook // Roglo. 1997.
4. ↑  https://web.archive.org - "Thomas Cook Şirketi' nin Tarihçesi ve Batışı". İstifadə tarixi: 13.09.2023
**"Miracle Aligner"** – The Last Shadow Puppets qrupunun ikinci studiya albomu Everything You've Come to Expect-dən dördüncü sinql. 28 mart 2016-cı ildə Domino Records tərəfindən buraxılmışdır. Mahnı Aleks Törner, müğənni Aleksandra Savior və prodüser Ceyms Ford tərəfindən yazılıb. "Miracle Aligner" barokko-pop, soul-pop və sofisti-pop janrında olan mahnıdır. Savior mahnın kokain satıcısı haqqında olduğunu deyib.

Musiqi videosu Londonda yerləşən Hotel Café Royal-da rejissor Saam Farahmand tərəfindən lentə alınıb. Video "İtalyan dastanı" üçləməsinin sonuncu hissəsidir, klipdə Keyn və Törnerin bəzəkli otaqda kamera qarşısında rəqs etdiyi göstərilir. Musiqi videosu 16 may 2016-cu ildə yayımlandı və qrupun ən populyar videosu oldu. The Last Shadow Puppets mahnını "Le Grand Journal" və "The Late Late Show with James Corden" televiziya verilişlərində canlı olaraq ifa edib.

Haqqında
--------

Mahnı ilk olaraq Törnerin ağlına gəlmişdi. O, Aleksandra Savior ilə debüt albomu hazırlayarkən mahnının sözlərini birlikdə yazdı. Bunun ardınca onlar mahnının Saviorun albomuna uyğun gəlmədiyini hiss etdilər, buna görə də mahnı The Last Shadow Puppets qrupunun oldu. Savior mahnını rədd etdi, çünki o, albomunda narkotik satıcısı haqqında yazılmış mahnı olmasını istəmədi, mahnının onun yaşadığı həyatla heç əlaqəsi yox idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Listen to The Last Shadow Puppets' new song 'Miracle Aligner'". NME. 2016-03-28. 2016-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-30.
2. 1 2  *Eliscu, Jenny.* "The Last Shadow Puppets: interview Sirius XMU Sessions". Sirius XM. 1 April 2016. 23 April 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 August 2023.
3. ↑  "Listen to "World Record: The Last Shadow Puppets - "Miracle Aligner"" posted by Zane Lowe on Apple Music". Apple Music. 2016-03-28. 2022-11-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-30.
4. ↑  "Interview: Alexandra Savior on her upcoming debut album". Coup De Main. 10 October 2016. 31 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 July 2018.
**Məsud Kimyayi** (*fars.* مسعود کیمیایی‎; 29 iyul 1941, Tehran) — İran rejissoru, ssenaristi və film prodüseri. O, İran yeni dalğasının rejissorlarından sayılır.

Kimyyai karyerasına 1968-ci ildə "*Qəribə gəl*" filmi ilə debüt etmiş, rejissor köməkçisi kimi başlamışdır. İkinci filmi "*Qeysər*" (1969) ilə o, İran kino sənayesində tarixi dəyişikliyə səbəb olmuşdu. Film kassada böyük uğur qazanmaqla yanaşı, daha əvvəl sənayedə şansı olmayan bir çox gənc və istedadlı rejissorların da yolunu açmışdı. Onun filmləri çox vaxt cəmiyyətdə marginallaşmış insanlar haqqında olur və filmin sonunda antiqəhrəmanlar ölür.

O, adətən ssenarilərini özü yazır və ənənəvi adi xalq dialektləri əsasında jarqon dialoqları ehtiva edir. İranda keçirilən festivallarda aldığı bir çox mükafatlardan başqa o, yeganə beynəlxalq mükafatını Berlin Film Festivalında almışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Berlinale: 1991 Prize Winners". berlinale.de. 2013-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-23.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Məsud Kimyayi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Masud Kimiai — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Danish Film Database · IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 16579743p · GND: 121106152 · ISNI: 0000 0000 6405 7250 · LCCN: no99026966 · NTA: 332752623 · SUDOC: 223980420 · VIAF: 73485870 · WorldCat VIAF: 73485870 |

 |
**Həbbab ibn əl-Əratt** (587, Nəcd – 658, Kufə, *ərəb.* خبّاب بن الأرت‎) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri. **Əbu Yəhya**, **Əbu Abdullah**, **Əbu Məhəmməd** və ya **Əbu Əbd-Rəbbihi** ləqəblərini daşıyırdı.

Bioqrafiya
----------

Bənu Təmim qəbiləsindən olmuşdur. Kiçik yaşlarından əsir düşmüş, Məkkəyə gətirilmişdir. Xuza qəbiləsindən olan Ümmü Ənmarın qulu olmuşdur.

Həbbab 15 yaşında İslamı qəbul etmişdir. O, İslamı qəbul edən altıncı şəxs olur. Sahibəsi və digər Məkkəli müşriklər tərəfindən işgəncələrə məruz qalan ilk müsəlmanlardan biri idi. Şüheyb ər-Rumi, Bilal Həbəşi, Əmmar ibn Yasir, Süməyyə binti Həyat kimi o da Məkkəli olmadığı və heç bir Məkkəli ailənin və ya qəbilə himayəsində olmadığı üçün Həbbabın mövqeyini çətinləşdirirdi. Onların hamısı imanlarına görə müxtəlif ağrılı işgəncələrə məruz qalır, lakin fikirlərindən əl çəkmirlər. Həbbabın bədəninə qaynar daşlar və dəmir vurulur, lakin o, müqavimət göstərir və İslamdan imtina etmir. Həbbabın bədəni işgəncə ilə eybəcər hala salınmışdır.

622-ci ildə Həbbab digər müsəlmanlarla birlikdə Məkkədən Mədinəyə hicrət edir. Orada müsəlman cəmiyyətinin möhkəmlənməsində iştirak edir. Xəlifələr Əbu Bəkr və Ömərin dövründə xilafət düşmənləri ilə döyüşlərdə iştirak etmişdir. 658-ci ildə 63 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Али-заде А.* Хаббаб ибн Арат (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
**Maykl Skott** (*ing.* Michael Scott) — "Ofis" teleserialının əsas personajı, Stiv Kerell ifa etmişdir. Maykl "Dunder Mifflin" şirkətinin Skranton şəhərindəki filialının meneceri vəzifəsində çalışır. Buna baxmayaraq o, müvəqqəti olaraq şirkətini tərk edir Pam Bisli və Rayan Hovardla birlikdə öz şirkətini qurur. Altıncı mövsümün "The Meeting" və "The Manager and the Salesman" seriyasında o, Jim Halpert ilə birgə menecer vəzifəsini bölüşür. Yeddinci mövsümdə Maykl, HR nümayəndəsi Holli Flaxsa evlilik təklif edir və onun qocalmış valideynlərinin qayğısına qalmaq üçün Koloradoya köçür. O, "Goodbye, Michael" epizodunda menecer vəzifəsini Deangelo Vickersə buraxır və serialın finalında Dwight Schrute-nin toyunda qonaq kimi sürpriz edir.

Bioqrafiyası
------------

Maykl Qeri Skott 15 mart 1965-ci ildə Pensilvaniya ştatının Skranton şəhərində anadan olub. Uşaqlığının çətin olduğunu və tez-tez özünü tənha hiss etdiyini deyir. Pilot epizodunda o, qardaşı olduğunu bildirir. "Dunder Mifflin Infinity" epizodunda Maykl təhsili ilə əlaqədar bəzi çətinliklərlə üzləşdiyini və ikinci sinifdə sinifdə qaldığını dedi. O, "Diversity Day" epizodunda ingilis, irland, alman və şotland əsilli olduğunu, həmçinin "2–15% arası" yerli amerikalı olduğunu iddia etdi. Maykl Ceff adlı nifrət etdiyi ögey atası olduğunu deyir. "Nepotism" epizodunda Mayklın 15 ildir ayrı qaldığı bir ögey bacısı olduğu üzə çıxır. Bu tanışlıq sayəsində Maykl bacısı oğlu Luku ofisdə stajçı kimi işə götürür. Maykl Lukun bacarıqsız və mədəniyyətsiz olduğunu görür, ona ofisin qarşısında şillə vurur və bu Lukun göz yaşları içində işdən çıxıb getməsinə səbəb olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Office: Where Are They Now? Photo: 610066". NBC. May 29, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 19, 2019.
**Ovan gölü** — Qəzvin ostanının Ələmut bölgəsində yerləşən kiçik dağ gölüdür. Göl Əlburz silsiləsində yerləşir. Gölə tökülən yeganə çay da, elə Ovan adlanır və şimal dağlarından axır. Gölün şimalı şərqdən qərbə doğru üç kəndlə əhatələnib. Bu kəndlər, Barbon, Ovan və Zərabad kəndləridir.

Hidrologiyası
-------------

Göl dəniz səviyyəsindən 1800 metr yüksəklikdə yerləşir. Onun maksimum uzunluğu 325 metr maksimum dərinliyi isə 275 metrdir. Gölün ən dərin yeri 7.5 metrdir. Gölün suyu yağış sularının və yeraltı suların hesabına formalaşır. Suyu çox təmiz və şəffafdır. Gölün suyu artdıqda əlavə su kiçik çay yaradır və bu çaydan qonşu kəndlər kənd təsərrüfatında suvarma üçün istifadə edirlər. Qonşu kəndlərin sakinləri maldarlıq və təsərrüfatla məşğuldurlar. Ovan gölü balıqçılıq, üzgüçülük və qayıqla üzmək üçün uyğun göldür. Payız aylarında bura qu quşu, qaz və ördək kimi köçəri quşlar gəlirlər. Qışda gölün səthi buz bağladığına görə burda xizəklə sürüşmək mümkündür.

Ekologiyası
-----------

70.000 kvadrat metr ərazini əhatə edən Ovan gölü Qəzvin ostanının ən böyük gölüdür. Burada həm də qızılbalıq, çəki, durnabalığı kimi balıqlar və ətraf ərazilərdə bitən qamış və həmişəyaşıl otlar var. Məhz bu təbiət gözəlliklərinə görə bura həm yerli həm də xarici turistlər xüsusən bayram günlərində və yay aylarında gəlirlər. Turistlərin və səyahətçilərin bura gəlməsi ətraf kəndlərin əhalisinin də vəziyyətinə müsbət təsir edib.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Xərrəqan türbələri
* Çəhəl Sütun Sarayı
* Səd əl-Səltənə karvansarası

Xarici keçidlər
---------------

* Ovan gölü haqqında veriliş

İstinadlar
----------

1. ↑  "Magical Beauty of Ovan Lake" (*ing.* ). tebyan.net. 12 iyun 2008. 11 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Ovan village in Qazvin Province". 2013-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-05.

| ⛭Qəzvinin görməli yerləri |
| --- |
| Çəhəl Sütun Sarayı   • Ovan gölü  • Lambsar qalası  • Heydəriyyə mədrəsəsi  • Meymun qala  • Cümə məscidi   • Ələmut  • Xərrəqan türbələri  • Səd əl-Səltənə karvansarası  • Səadətabad bağı |  |
**Peleşas** (xorv. Pelješac, it. Sabioncello) — Xorvatiyanın cənubunda yerləşən yarımada. Yarımadanın uzunluğu 70 km, eni 3–8 km arasında dəyişir.

Ümumi məlumat
-------------

Stonun qala divarları

Peleşas materiklə ensiz bərzəxlə birləşir. Burada Stion şəhəri yerləşir. Yarımada materikdən Neretvan körfəzi, Mlet adasından Mlet boğazı, Korçula adasından Paeleşas boğazı ilə ayrılır. Yarımadanın ən ucqar nöqtəsi Müqəddəs İli dağıdır (961 m). Dağın ətəklərində Orebiç şəhəri vardır. İnzibati baxımından 4 icmaya bölünür. İri yaşayış məntəqələri: Orebiç (4165 nəf. 2001), Ston (2605 nəf) və Trpan (871 nəf).

Cənub, yumşaq iqlim buranı Xorvatiyanın üzümçülük, limon, portağal yetişdirilən regionu edir. Yarıçmadada şərabçılığın paytaxtı Potomedir. Neretvan körfəzinin az duzlu sularınfda molyusk yetişdirilir. .
Bunun səbəbi Neretva çayıdır. Dalmatin adaları kimio yarımada da turizm üçün əlverişlidir.

Yarımada bərə vastəsi ilə materik (Trpan — Ploçe) və Korçula adası ilə əlaqələnir.

Yarımadadan Xorvatiyanın əsas hissəsinə getmək üçün Bosniya və Herseqovinadan keçmək lazım gəlir. Ancaq körpü tikintisi gerçəkləşdirildiyi halda bu iş asanlaşacaqdır. Körpü tikintisi Bosniya və Herseqovina hökumətinin etirazından sonra dayandırılmışdır. Belə ki, körpü tikiləcəyi təqdirdə Bosniya və Herseqovinanın Neum limanına iri gəmilər yan ala bilməyəcəkdir. Körpünün parametrləri dəyişdirildikdən sonra tikinti işləri bərpa edilmişdir.

Şəhərləri
---------

Orebiç bir dənizçi şəhəridir. XIX əsrdə elədə iri olmayan ölçülərinə baxmayaraq dalmasiyanın Rieka çəhərindən sonra ikinci olmuşdur. Şəhərin qərbində XV əsrə aid Fransiz monsastrı vardır. Onun yaxınlığında isə dənizçi qəbrstanlığı yerləşirr.

Ston şəhərində ilk istehkamlar roma dönəmlərində inşa edilmişdir.

Mənbə
-----

* Yarımada haqqında sayt
Şumer mixi yazısı. XXVI əsr.
**Electronic Text Corpus of Sumerian Literature** (**ETCSL**; *azərb.* Şumer ədəbiyyatının elektron mətn korpusu‎) — Şumer ədəbiyyatının mətnləri və tərcümələrinin onlayn rəqəmsal kitabxanasını təmin edən layihə.

Layihə 1997-ci ildə Ceremi Blek tərəfindən təsis edilmiş və əsası Birləşmiş Krallığın Oksford Universitetinin Şərq İnstitutundadır. O, "Leverhulme Trust" və "İncəsənət və Humanitar Elmlər Araşdırma Şurası" ilə birlikdə universitet tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Layihədə Bütün rollar kolleci, Oksford, Britaniya Akademiyası, Macarıstan Elmi Tədqiqat Fondu (OTKA) və Macarıstan Elmlər Akademiyası da daxil olmaqla müxtəlif digər qurumlar iştirak etmişdir. Çikaqo Universiteti və Pensilvaniya Universitetindən olan digər kitabxanalar adətən qısaldılmış sözlərlə bağlı ETCSL standartlarına əməl edirlər.

Nəşrlər
-------

* J.A. Black, et al. *The Literature of Ancient Sumer*, Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-926311-0.
* J. Ebeling and G. Cunningham (eds.), *Analysing Literary Sumerian: Corpus-Based Approaches*, London: Equinox, 2007. ISBN 978-18-4553229-1ISBN 978-18-4553229-1.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Jeremy A. Black; Graham Cunningham; Eleanor Robson; Gábor Zólyomi.* The Literature of Ancient Sumer. Oxford University Press. 13 April 2006. 5–. ISBN 978-0-19-929633-0. İstifadə tarixi: 5 June 2011.
2. ↑  *William L. Moran; Agustinus Gianto.* Biblical and oriental essays in memory of William L. Moran. GBPress Pontficium Institutum Biblicum. 2005. 11–. ISBN 978-88-7653-351-8. İstifadə tarixi: 5 June 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* ETCSL website
* ETCSL General Information
**Huk qanunu** — cismin deformasiyası zamanı yaranan elastiklik qüvvəsi, bu deformasiyanın ölçüsü ilə düz mütənasibdir. Huk qanunu 1660-cl ildə ingilis alimi Robert Huk tərəfindən kəşf olunmuşdur. F= -kx

Huk qanunu ancaq kiçik deformasiyalarda doğrudur mütənasiblik həddini aşdıqda, gərginliklə deformasiya arasındakı asılılıq qeyri xətti olur.

Nazik çubuqlar üçün Huk qanunu
------------------------------

Nazik çubuğun dartılmasında Hüq qanunu aşağıdakı kimi yazılır:

{\displaystyle F=k\Delta l.}
Burada {\displaystyle F} — qüvvə , {\displaystyle \Delta l} — mütləq uzanma я, а {\displaystyle k} — *elastiki modul* .

Elastikiyyət əmsalı materialın xassəsindən və ölçülərindən asılıdır. Aşkar şəkildə çubuğun ölçülərini istifadə edərək elastikiyyət əmsalını aşağıdakı kimi yazmaq olar. (kəsiyinin en sahəsi {\displaystyle S} və uzunluq {\displaystyle L})

{\displaystyle k={\frac {ES}{L}}.}
{\displaystyle E} *birinci növ elastiklik modulu və ya Yunq modulu* və materialın mexaniki xarakterikdir.

{\displaystyle \varepsilon ={\frac {\Delta l}{L}}}
en kəsiyindəki normal gərginlik

{\displaystyle \sigma ={\frac {F}{S}},}
{\displaystyle \sigma =E\varepsilon \ .}
Bu forma materialın hər kiçik hissəsində doğrudur.

{\displaystyle \Delta l={\frac {FL}{ES}}.}

Ümumiləşdirilmiş Huk qanunu
---------------------------

Ümumi halda gərginlik deformasiya üç ölçükü fəzada 2 ranqlı tenzorla istifadə olunur. (9 komponentə malikdir.) Onları əlaqələndirən tenzoru 4 ranqlı tenzor olmaqla {\displaystyle C\_{ijkl}} 81 sabit təşkil edir. Tenzor {\displaystyle C\_{ijkl}}, simmetrik olduğu halda gətginlik və deformasiya tenzorunda yalnız 21 sabitdən asılı olurlar. Bu zaman Hük qanununu aşağıdakı kimi yazmaq olar:

{\displaystyle \sigma \_{ij}=\sum \_{kl}C\_{ijkl}\cdot \varepsilon \_{kl},}
burada {\displaystyle \sigma \_{ij}} — gərginlik tenzoru, {\displaystyle \varepsilon \_{kl},} — deformasiya tenzoru. İzatrop materialın tenzoru {\displaystyle C\_{ijkl}} .

gərginlik və deformasiya tenzorlarının simmetrik olması şərtindən istifadə edərək Hük qanununu aşağıdakı kimi hallarda yazmaq olar.

Xətti elastik cisim üçün:

{\displaystyle \varepsilon \_{x}={\frac {\sigma \_{x}}{E}}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{y}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{z}}
{\displaystyle \varepsilon \_{y}={\frac {\sigma \_{y}}{E}}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{x}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{z}}
{\displaystyle \varepsilon \_{z}={\frac {\sigma \_{z}}{E}}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{x}-{\frac {\mu }{E}}\sigma \_{y}}
{\displaystyle \gamma \_{xy}={\frac {\tau \_{xy}}{G}}}
{\displaystyle \gamma \_{yz}={\frac {\tau \_{yz}}{G}}}
{\displaystyle \gamma \_{xz}={\frac {\tau \_{xz}}{G}}}
burada {\displaystyle E} — Yunq modulu, {\displaystyle \mu } — Puasson əmsalı, {\displaystyle G={\frac {E}{2(1+\mu )}}} — yerdəyişmə modulu.

İstinadlar
----------

Həmçinin baxın
--------------

* Elastiki modul
* Puasson əmsalı
* Gərginlik tenzoru
* Deformasiya tenzoru
* Elastiklik nəzəriyyəsi
İranın əkin sahəsi
Əkin sahələri İranın bütün ərazisinin 20%-ni təşkil edir. Bu torpaqların çoxu şimalda, Xəzər dənizinə daha yaxın , eləcə də şimal-qərbdə nisbətən yaş vadilərdədir. Düz, lakin quraq cənub əyalətlərindəki bəzi əkin sahələri suvarma sistemləri ilə təchiz edilmişdir. Ümumilikdə 7,5 milyon hektar torpaq suvarılır.

Əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı bitkiləri arasında buğda, arpa, düyü, paxlalılar, pambıq, şəkər çuğunduru , şəkər, qamışı, tütün, çay, qoz-fındıq, püstədir .

Heyvandarlığın əsasını qoyun, keçi, dəvə, mal-qara yetişdirmək təşkil edir .

Balıqçılıq sənayesi : Xəzər dənizinin mövcudluğuna görə zəngin balıq ehtiyatları (bax: İran Balıqçılıq Tədqiqat İnstitutu) ; qara kürü istehsalında əhəmiyyətli qlobal paydır.

| ⛭İran mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "İran"**
 | İran |
Haqqında
--------

**Vepslər** (*rus.* вепсы) - Ural xalqlarının fin qrupuna mənsub olan xalq. Hazırda vahid etnik əraziyə malik deyillər. Vepslər 3 qrupa ayrılırlar. I qrup - Şimal vepsləri - Kareliya Respublikası ərazisində, Oneqa gölünün cənub-qərb sahillərində yaşayırlar. II qrupa Sankt-Peterburq vilayəti ərazisində, Oyati və Kapşi çaylarının kənarında, Voloqda vilayətinin Vıteqra və Babayevsk rayonlarında yaşayan vepslər daxıldir. III qrup -Cənub vepsləri isə Sankt-Peterburq vilayətinin Yefimovski rayonunun şimalında yaşayırlar. Cənub vepsləri özlərinin bensya, qalanları isə lyudinkau adlandırırlar. XX əsrin əvvəllərinə qədərki tarixi-etnoqrafik ədəbiyyatda çud adı ilə tanınmışlar. Vepslər Ural dil ailəsi fin qrupunun pribaltika-fin qoluna mənsub olan veps dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən ağ (avropa) irqin ağdəniz-balt tipinə aiddirlər. XI-XII əsrlərdə zorla pravoslavlaşdırılmışlar. Lakin qədim dini görüşlərini saxlamaqdadırlar: noyd adlandırdıqları şamanlara və perti-çand adlandırdıqları cinlərə inanırlar. Vepslərin ulu babaları (onlar həm də karellərin, şimal ruslarının və qərb komilərinin soyköklərində iştirak etmişlər) qədim fin tayfası olan veslər hesab edilirlər. Veslərin adı ilk dəfə "vas" və "vazina" formasında VI əsrdə yaşamış qot tarixçisi İordanın əsərində çəkilir. X əsrdə yaşamış ərəb tarixçisi İbn Fədlan qədim ves tayfalarını "vesu", XI-XIII əsrlərdə alman mənbələri isə "vizzi", "vizinus" adlandırmışlar. Novqorod feodal respublikası ərazisinin qədim əhalisi olan vepslərin əksəriyyəti bu yerlər mərkəzləşdirilmiş Rus dövlətinin tərkibinə qatıldıqdan sonra təhkimli kəndlilərə çevrildilər. XVIII əsrin əvvəllərində vepslərin bir hissəsi Olonetsk silah zavoduna və Ladeynoye Pole gəmiqayırma tərsanəsinə təhkim olundular, qalanları isə çar Rusiyası üçün taxta-şalban tədarükündə əsas işçi qüvvəsinə çevrildilər. Vepslərin əksəriyyəti indi də bu sahədə çalışır.

Vepslərin əsas və ənənəvi məşğuliyyətləri üçtarlalı kotan əkinçiliyi idi. Onlar kyulya, naqast adlanan kəndlərdə yaşayırdılar. Kodi və ya nert adlanan mənzilləri nyaç adlanan soba ilə isidilirdi. Vepslərin əsas mənzil forması "T" şəkilli kərtmə ağac evlərdir. Ənənəvi yeməkləri: mayasız xəmirdən bişirilmiş çörək (leyb), balıq piroqu (kurnik), yulaf unundan hazırlanan kökə (kurz)və uzun kətə (kalitad). Ən çox xoşladıqları içkilər pivə (olud) və çörək kvasıdır

Vepslər zəngin folklora malikdirlər. Folklorlarında qədim fin tayfası olan çudlardan geniş bəhs olunur. Veps musiqisində qaşıqlarla rəqs xüsusi yer tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Population statistics of Eastern Europe: Ethnic composition of Ukraine 2001 Arxivləşdirilib 2012-05-26 at Archive.today

Mənbə
-----

* Ural xalqlları. Bakı,1997. səh.7-8
* Пименов В.В. Вепсы. Очерк этнической истории и генезиса культуры. Ленинград.1965.
* Зайцева М.И, Муллонен М.И, Образцы вепсской речи. Ленинград.1969.
* Народы мира. Москва,1988.
* Население СССР.Москва,1990.
**Migri kəklikotusu** (*lat.* Thymus migricus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU C2a (i). Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Təbiətdə hündürlüyü 8–15 sm olan yarımkoldur. Bitki də budaqlanma güclüdür. Üzərində çiçək olan budaqları 5–12 sm ola bilir. Çiçəkaltlığı aşağıya doğru əyilmiş tüklərlə örtülüdür. Bitkinin yar-paqları saplaqlı olub uzunsov və ya yumurtavaridir. Yarpaqlar 0,6–1,3 sm uzunluğunda 0,3–0,7 sm enində ola bilir. Yarpağın üst hissəsi çılpaq olub kənarları bir qədər kirpiklidir və yan damarları görünür. Çiçək saplağı qısa tüklüdür. Bitkinin kasacığı 3–4 mm uzunluğundadır, çılpaqdır. Tacı ağımtıl və ya bənövşəyi ola bilir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə iyun-iyul, meyvə əmələgətirmə dövrü iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Kserofitdir. Orta və yuxarı dağ qurşağında quru daşlı-çınqıllı, qayalı yamaclarda və seyrək otlu friqana bitkiliyində rast gəlinir. Efiryağlı bitkidir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Culfa rayonu — Ərəfsə kəndinin ətrafı; Babək rayonu — Buzqov kəndinin ətrafı; Ordubad rayonu — Kotam, Kilit, Biləv və Nüsnüs kəndlərinin ətrafı; Şərur rayonu — Ardıc dağı ətrafı; Şahbuz rayonu — Biçənək kəndinin ətrafı).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Əhali tərəfindən dərman bitkisi kimi toplanılması və iqlim.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Zəngəzur Milli Parkının ərazisində yayıldığı sahələr xüsusi nəzarət altına alınmalı və təbii populyasiyaları mühafizə olunmalıdır.

Sinonimləri
-----------

* *Thymus kotschyanus var. migricus* (Klokov & Des.-Shost.) Ronniger ex Rech.f.
* *Thymus kotschyanus subsp. migricus* (Klokov & Des.-Shost.) Menitsky

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15373618
* Wikispecies: Thymus migricus
* BioLib: 1119213
* GBIF: 5606287
* iNaturalist: 1091352
* IPNI: 461421-1
* NCBI: 2019957
* Plant List: kew-205102
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:461421-1
* Tropicos: 100267487
* WCSP: 205102
* WFO: wfo-0000324389

 |
Ulduzşəkilli şəbəkə sxemi
Ulduz topologiyası
**Ulduzşəkilli şəbəkə** (*ing.* star network, *rus.* звездообразная сеть, сеть типа "звезда", yıldız ağ)– lokal sahə şəbəkələrinin (LAN) üç təməl toplogiyasından biri; bu şəbəkədə kompüterlər və qurğular mərkəzi qovşaqla (HUB) ulduz topologiyası üzrə birləşib. Ulduzşəkilli şəbəkədə məlumat hər hansı bənddən birbaşa qovşağa daxil olur və qovşuq həmin məlumatı başqa bəndə ötürmək üçün uyğun marşrut müəyyənləşdirir. Bu şəbəkələrin üstünlüyü onların etibarlığındadır, çünki şəbəkənin hər hansı bəndinin sıradan çıxması başqa bəndlərə təsir etmir. Çatışmazlığı isə ondadır ki, mərkəzi qovşağın sıradan çıxması nəticəsində bütün şəbəkənin işi dayanır. Bundan başqa, hər bir bənd mərkəzi qovşaqla ayrıca birləşdirildiyindən, belə şəbəkələrdə kabel çəkilişi böyük xərc tələb edir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 810 s.
**Qaramərğəm kəklikotu** (*lat.* Thymus karamarianicus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda geniş yayılmışdır

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15–25 sm olan yarımkolcuqdur. Düz dayanan meyvəsiz zoğla-rı və daha cod, düz dayanan çiçək saplaqları çiçək qrupunun altında uzun, əyilmiş tükcüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları saplaqlı, saplaqların uzunluğu 15–25 mm, eni 4–8 mm, ellipsvari, kənarları tükcüklüdür. Aşağı gövdə yarpaqları uzun saplaqlarda yerləşir, yumurtavari və yan damarcıqları aydın görünür. Çiçək qrupu uzunsov, başcıqlı, çox vaxt şaxələnmişdir. Çiçək saplaqları uzun tükcüklüdür. Kasacığı zəngvari, uzunluğu təxminən 4 mm, uzun tükcüklüdür. Yuxarı dişcikləri neştərvari, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacı ağ borucuqlu və bükükdə bənövşəyi xallıdır. V–VI aylarında çiçəkləyir, iyul ayında meyvə verir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Aşağı dağ zolağında quru, daşlıq yamaclarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda arealı dardır. Kür düzənliyində rast gəlinir. Azərbaycanın nadir və relikt növüdür. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifadəsi
----------

Yarpaqları dərman əhəmiyyətli, efir yağlı bitkidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15373775
* GBIF: 5606713
* iNaturalist: 444345
* IPNI: 461305-1
* IUCN: 200564
* Plant List: kew-204932
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:461305-1
* WCSP: 204932
* WFO: wfo-0000324210

 |