recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ensiklopediyanın 1-ci səhifəsi
**Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan** — Planlanan 25 cildlik Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının Azərbaycana dair xüsusi cildi.

Bu cild Azərbaycanın təbiətini, əhalisini, iqlisadiyyatını, tarixini, elmini, incəsənətini və digər mühüm aspektlərini səciyyələndirən nəşrdir. Cildin hazırlanmasında respublikanın aparıcı alimləri, mədəniyyət və dövlət xadimləri iştirak etmişlər.

"Azərbaycan" xüsusi cildi 2007-ci ildə xüsusi tərtibatla Almaniyanın "Sigloch" nəşriyyatında yüksək poliqrafik səviyyədə nəşr edilib.

İlk nəşr funksionallıq və dizayn səviyyəsinə görə adi ensiklopediyadan fərqlənir. Bu nəşrdə Azərbaycan etnosunun təşəkkülü və inkişafı əks olunmuş, başqa ölkələrlə əlaqələrinə diqqət yetirilmiş, təbii və antropogen obyektlər ekoloji prinsip əsasında göstərilib. Ensiklopedik əsərdə Azərbaycan zəngin keçmişə malik, eyni zamanda möhtəşəm gələcəyini özü qurmağa qadir bir dövlət kimi təqdim olunur. Cəmiyyətin mənəvi-mədəni inkişaf tarixinin bir səhifəsi kimi, milli ideologiyanın möhkəmləndirilməsinə xidmət edən elmi əsər rus dilinə tərcümə edilərək rusdilli oxuculara da çatdırılmışdır.

Haqqında
--------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının (AME) "Azərbaycan" (Azərbaycan və rus dillərində) xüsusi cildi (tirajı 25 min nüsxə olmaqla) kitabxana variantı nəşr edilmiş və təmənnasız olaraq respublikanın nazirlik, komitələrinin və digər təşkilatların kitabxanalarına, tədris müəssisələrinə paylanmışdır.

AME-nin abunə variantının "Azərbaycan" cildi 2007-ci ildə nəşr edilib.

Nəşrin orijinal maketi "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzinin kompüter mərkəzində hazırlanmışdır. Cilddə 155 məqalə, 591 şəkil, 17 sxem, 69 xəritə-sxem, 89 cədvəl, 55 xəritə verilmişdir. Müəlliflərin sayı 230, məsləhətçilərin sayı isə 68 nəfərdir. Fiziki-coğrafi xəritələr Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Bakı Kartoqrafiya Fabrikində hazırlanmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin, AME Elmi Mərkəzi arxivinin foto, illustrasiya və xəritələrindən istifadə olunmuşdur.

"Azərbaycan" xüsusi cildinin Azərbaycan və rus dillərindəki nüsxələri 2013-cü ildə Moskvada "Bolşaya Rossiyskaya Ensiklopediya" elmi nəşriyyatının keçirdiyi "Müasir ensiklopediyaşünaslıq: təkliflər və perspektivlər" elmi-praktik konfransına təqdim olunub.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi
* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xalqın milli sərvəti". 2023-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-18.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). "Azərbaycan" cildi (50 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. Məsul katib: akademik T. M. Nağıyev. 2007. 884 səh. ISBN 978-9952-441-01-7.

Xarici keçidlər
---------------

* "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan" ( (az.)). ebooks.az. 2015-02-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-25.
**Ərəzin yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda eyniadlı kənddən qərbdə, Naxçıvan-Ərəfsə avtomobil yolunun sağ tərəfində orta əsrlərə aid yaşayış yeri.

*"Ərəzin"* toponimi e.ə. IX əsrin 20 illərinə dair urartuluların mixi yazılı abidələrində xatırlanır. Urartuluların Culfa ərazisinə basqınları və Arsini şəhər əhalisinin onlara müqavimət göstərmələri tarixi mənbələrdə qeyd edilir.

Bəzi tədqiqatçılar *"Arsini"* toponiminin indiki Ərəzin olduğu fikrini irəli sürürlər. Yaşayış yerinin ərazisi şimal-şərqində və cənub-qərbdə quru çay vadisi ilə məhdudlaşır. 1989-cu ildə aparılmış tikinti işləri zamanı aşkar olunan abidənin bir hissəsi dağılmışdır. Yaşayış yerinin mərkəzi hissəsi 360 m² sahədə qismən salamat qalmışdır. 1991-ci ildə aparılmış kəşfiyyat xarakterli tədqiqat işləri nəticəsində yerüstü materiallar (əmək alətlərinin qırıqları, çəhrayı rəngli şirli və şirsiz saxsı qab parçaları, bişmiş kərpic, istehsalat tullantıları və s.) aşkar olunmuşdur. Abidənin bu hissəsində mədəni təbəqə 2 metr qalınlığın da saxlanmışdır. Dağıdılmış hissələrdə qara rəngli kül dolu ocaq yerlərinə təsadüf olunmuşdur. Tapıntılar arasında misdən hazırlanmış bir ədəd qarmaq var.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.113-114  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Ərəzin nekropolu
**Yuxarı Əylis mədrəsəsi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Yuxarı Əylis kəndində tarixi-memarlıq abidəsi.

Şah Abbas məscidinin şimal-şərqində, məscidə bitişik, üzü cənuba ikimərtəbəli binadan ibarətdir. Bəzi adamlar onu yanlış olaraq qonaq evi adlandırır. I və II mərtəbələr giriş və əsas salondan ibarətdir. Girişi cənubdandır. şərq divarı məscidin qərb divarına birləşib. Alt salonun – I mərtəbənin atması yoxdur. Tavan daşla tağvarı hörülüb. Əsas salonun üç pəncərəsi var. II mərtəbəyə birincinin giriş salonundan, divarda daşdan hörülmüş dolama pilləkənlə çıxılır. Vintvari bu pilləkən mədrəsənin damına qədər çıxır. II mərtəbə də 2 otaqlıdır. Birinci salonda bir, ikinci salonda üç pəncərə var. Şah Abbas məscidinin yanında fəaliyyət göstərən bu mədrəsədə Yuxarı Əylisin və ətraf kəndlərin uşaqları təhsil alırmış. Məscidlə eyni dövrə, XVI-XVII əsrə aid etmək olar.

Ədəbiyyat
---------

* Səfərli H.Y. Yuxarı Əylis: tarixi, abidələri. AMEA Naxçıvan bölməsinin "Xəbərləri", N.: 2007, №3.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.474  (az.)
**Ramiyan** — İranın Gülüstan ostanında şəhər. Həm də Ramiyan şəhristanının mərkəzidir.

Tarixi
------

Ramiyan şəhəri XVII əsrin əvvəllərində, I Şah Abbasın dövründə salınmışdır. Tarixçi Abdulhəmid Cəfəriyanın sözlərinə görə, qızılbaş tayfaları bu əraziyə XVI əsrin sonu, XVII əsrin əvvəllərində I Şah Abbas tərəfindən Azərbaycanın Qarabağ, Lənkəran, Şirvan, Naxçıvan, Urmiya və digər bölgələrindən köçürülüblər. Tayfaların köçürülməsinin bir neçə səbəbi olub. Belə ki, həmin dövrdə Gülüstan vilayəti Səfəvi dövlətinin şimal-şərq sərhədlərində yerləşirdi və mütəmadi hücumlara məruz qalan yer idi. I Şah Abbasın qızılbaş tayfalarını bu əraziyə köçürməkdə məqsədi də məhz həm bu torpaqları yadelli hücumlarından qorumaq, həm də yerlərdə baş qaldıra biləcək hər hansı ixtişaşın qarşısını vaxtında almaq olmuşdur. Digər tərəfdən bu ərazilərə köçürülən qızılbaşlar idarəçiliyi də öz əllərinə almışlar.

Əhalisi
-------

2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,719 nəfər və 2,831 ailədən ibarət idi.

Əhalisinin əksəriyyəti qəraylılardan ibarətdir və xorasan-türk dilində danışırlar.

Tarixi abidələri
----------------

Şəhərdə 4 min ev var ki, onların da bəzilərinin yaşı 100-ü keçir.

İstinadlar
----------

1. ↑  جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (fars.).
2. 1 2 3 4 5 6 7  Ramiyan qızılbaşları (Səfərnamə) Arxivləşdirilib 2016-10-14 at the Wayback Machine. apa.tv, 25.04.2015  (az.)
3. ↑  ""Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)"". 2011-11-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-29.

| ⛭Gülüstan ostanı |
| --- |
| **Başkənd** | Flag of IranFlag of Iran
Gürgan |
| **Şəhristanlar** | Azadşəhr şəhristanı • Ağqala şəhristanı • Bəndər Gəz şəhristanı • Türkmən şəhristanı • Ramiyan şəhristanı • Əliabad şəhristanı • Kürdköy şəhristanı • Kəlalə şəhristanı • Gürgan şəhristanı • Günbədkavus şəhristanı • Gümüşan şəhristanı • Maravatəpə şəhristanı • Minudəşt şəhristanı |
| **Şəhərlər** | Azadşəhr • Ağqala • Anbar Alum • İncəburun • Bəndər Türkmən • Bəndər Gəz • Xanbebin • Dələnd • Ramiyan • Sərxunkəlatə • Siminşəhr • Əliabad Kətul • Fazilabad • Kürdköy • Kəlalə• Galikəş • Gürgan • Gümüşan • Günbədkavus • Maravatəpə • Minudəşt • Niginşəhr • Novdeh Xandüz • Novkəndə |
**Təhrif** - hər hansı bir şeyi əsl məcrasından və ya malik olduğu vəziyyətdən çıxarmaq, yaxud onu dəyişməyi nəzərdə tutan ərəb mənşəli söz. Başqa sözlə, təhrif bir növ dəyişmək və əvəz etməkdir. Lakin təhrif bu sözlərin mənasını vermir.

Təhrifin bir neçə növü var. Onların ən əhəmiyyətlisi söz və məna təhrifidir. Söz təhrifi hansısa mövzunun zahiri görkəmini dəyişməkdən ibarətdir. Məsələn, hər hansı deyimdən bir cümlənin çıxarılması və ona bir cümlənin əlavə edilməsi. Yaxud, cümlələrin yeri elə dəyişilir ki, deyimin mənası orijinaldan fərqlənir, yəni bir sözlə deyimin görkəminə və sözünə toxunulur. Meselen informasiyanin tehrif olunmuş xassesi onun etibarliligidir.

Məna təhrifində isə sözə və zahiri görkəmə toxunulmur. Söz olduğu kimi qalır, lakin onu deyən şəxsin məqsədi düzgün izah olunmur. Yəni, elə izah verilir ki, onun daşıdığı məna deyim sahibinin deyil, təhrif edənin məqsədinə uyğun olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Birinci məclis. Təhrifin mənası və növləri". 2016-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-18.
**Yaycı kanalı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad və Culfa rayonlarında tarixi abidə.

Öz başlanğıcını Ordubad rayonunun Sabirkənd yaxınlığında Gilançaydan götürür. Kanal dağların ətəyi ilə Culfa rayonunun Yaycı kəndinə doğru axır. Kanal hazırda istifadə edilməkdədir. Sabirkəndin içərisində kanalın fəaliyyətini təmin etmək üçün hündürlüyü bəzi yerlərdə 3-4 metrə çatan dəstək divarları inşa edilmişdir. Divarlar yonulmamış qaya parçalarından hörülərək palçıqla bərkidilmişdir. Divarlar təmir edilmədiyindən hazırda dağılmış vəziyyət dədir. Sabirkənddən keçən hissədə torpaq yumşaq olduğu üçün kanalın içərisinə və divarlarına daş döşənmişdir. Döşəmənin qalıqları yalnız bəzi qismlərdə salamat qalmışdır. Hazırda kanalın içərisinə beton salınmışdır. Tədqiqat zamanı kanalın ətrafından orta əsrlərə aid keramika parçaları aşkar olunmuşdur. Yaycı kanalını XII-XVIII əsrlərə aid etmək olar.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.467  (az.)
**Əsədov Gəray Lətif oğlu** (1923, Şahsevən[d], Qaryagin qəzası – 12 oktyabr 1944) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Həyatı
------

Gəray Lətif oğlu Əsədov Karyagin qəzasının (indiki Beyləqan rayonu) Şahsevən kəndində anadan olmuşdur. Kənddəki yeddiillik kənd məktəbini bitirdikdən sonra bir müddət kolxozun pambıq tarlalarında çalışmışdır.

1942-ci ildə hərbi xidmətə getmişdir. Mozdok şəhərinin yaxınlığındakı dağların ətəklərindən uzaq Rumıniyayadək şanlı döyüş yolu keçmiş Serjant Gəray Əsədov 27-ci ordunun tərkibində məşhur Kursk əməliyyatında döyüşmüş: Ukrayna, Moldaviya və Rumıniyanın azad edilməsinə fəal iştirak etmişdir.

1941-ci ilin payızında könüllü olaraq əsgərliyə yollanıb. Əvvəlcə Naxçıvanda yeni formalaşan diviziyanın tərkibində qısamüddətli kiçik komandirlər kursunu keçib. 1942-ci ilin yayınadək İranda sovet qoşun hissələrinin tərkibində xidmət edib və Qafqaz təhlükədə olduğu vaxtlarda döyüşlərə yollanıb. Avtomatçılar bölməsinin komandiri kimi ilk döyüşlərdən qorxmazlığı və cəsurluğu ilə fərqlənib. Onlarla düşməni məhv edib, əsir götürüb. Əlbəyaxa döyüşlər zamanı göstərdiyi şücaət onun şan-şöhrətini daha da artırıb.Xüsusilə Xuedin şəhəri uğrunda döyüşlərdə düşmən minomyotunun heyətini məhv edərək şəxsən özü minomyotun arxasına keçib və onun üzünü düşmən istiqamətinə çevirərək xeyli canlı düşmən qüvvəsini məhv edib.Həmin döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə Gəray Əsədov "Qırmızı Bayraq ordeni"nə layiq görülüb.1944-cü il oktyabr ayının 19-da isə Gəray Əsədov uzaq Rumıniyada qumbara ilə düşmənin bir neçə atəş nöqtəsini susdurub, qumbarası, gülləsi tükənəndə isə öz köksünü düşmənin dəzgah pulemyotunun qarşısına verərək əməliyyatın uğurla başa çatmasına zəmin yaradıb. Aleksandr Matrosovun qəhrəmanlığını təkrar edən həmyerlimizin adı əbədi olaraq Böyük Vətən müharibəsi tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Ona ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.Məzarı Vətənimizdən uzaqlarda olsa da xalqımız igid oğlunun adını həmişə əziz tutur.

Xatirəsi
--------

Təhsil aldığı kənd məktəbinə və rayonun bir küçəsinə onun adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Асадов Герай Лятиф огл". 2010-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Mayıl Alıcanov. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Gəray Əsədov. Bakı, "Gənclik", 1975  (az.)
* Gəray Əsədovun ev muzeyi. Kəpəz TV, 17.03.2014 Məmmədov Əhməd

| ⛭SSRİ **Sovet İttifaqı Qəhrəmanı** |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • Ö  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • Ü  • V  • Y  • Z |  |
|  **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** •     **Dördqat Qəhrəmanlar** |
**Rusiya Rəssamlıq Akademiyası** (*rus.* Российская академия художеств) — Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.

Tarixi
------

Akademiya 1757-ci ildə qraf İ.İ.Şuvalovun təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Tələbələrlə məşğələlər 1758-ci ildə eyni zamanda bir neçə sinifdə (rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura, qravür, medaler siniflərində) başlanmışdır. Altı ildən sonra isə imperatriça II Yekaterinanın əmri ilə *"Üç məşhur incəsənət (rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura) İmperator Akademiyasının imtiyaz və nizamnaməsi"* təsdiq olunur. Bu əmr akademiyaya xüsusi dövlət statusu verdi və uzunmüddətli fəaliyyətinin istiqamətini müəyyən etdi.

Müasir vəziyyəti
----------------

Hazırda Rusiyada təsviri incəsənət sahəsində mütəxəssislərin hazırlanmasında rus təsviri məktəbinin ənənələrini iki ali akademik təsisat davam etdirir. İ.Y.Repin adına Sankt-Peterburq Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Arxitektura Akademik İnstitutu kitabxana və muzey ilə birlikdə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının başlandığı binada yerləşmişdir. Hər iki institut Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının strukturuna daxil olub, milli sərvət obyektləridir. Onlar dövlət lisenziyasına malikdir və rəssamlıq, heykəltəraşlıq, arxitektura, qrafika, təsviri incəsənət tarixi və nəzəriyyəsi ixtisasları üzrə ali və əlavə peşəkar rəssamlıq təhsili sahəsində təhsil fəaliyyəti aparmaq hüququna akkreditə olunmuşdur. Təhsil müddəti bitdikdən sonra məzunlara ali təhsil və rəssamlıq, yaxud sənətşünas ixtisasını (hazırlıq profilinə uyğun) təsdiq edən sertifikasiyalı diplom verilir.

Mənbə
-----

* *Məşhur universitetlər: Rəssamlıq Akademiyası - bədii təhsilin ali səviyyəsi*, "Təhsil işçisi" qəzeti, 10.07.2014, № 16 (92), səh. 8.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* rah.ru — Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının rəsmi saytı

1. ↑  GRID Release 2017-05-22. 2017-05-22 2017. doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286
**Qədim Duzdağ mədəni** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Böyükdüz kəndi yaxınlığında Naxçıvan şəhərindən 12 km aralıda yerləşən arxeoloji abidə.

XIX əsrin 70-ci illərində Duzdağda işləmiş dağ-mədən mühəndisi Koşkul və Bayer adlı şəxslər tərəfindən bir neçə ədəd daş balta tapılmışdır. Daş çəkiclərin bir qismi 1870-ci ildə abidələrlə maraqlanan Naxçıvan şəhər məktəbinin müfəttişi K. A. Nikitin tərəfindən toplan mışdır. Bu alətlərdən duz çıxarılması üçün istifadə edildiyini qeyd etmişdir. 1879-cu ildə İ. S. Polyakov arxeoloji kəşfiyyat işləri zamanı duz mədənlərinin yaxınlığından xeyli daş çəkic tapmışdır. Tədqiqatçının fikrincə onlar daha qədim dövrdə duz çıxarmaq üçün istifadə olunmuşdur. 1895-ci ildə Qafqazın arxeologiyası və etnoqrafiyası ilə məşğul olan P. N. Nadejdin tapıntılarla tanış olduqdan sonra onların duz çıxarmaq üçün daş çəkiclər olduğunu göstərmişdir. Həmin daş çəkiclər haqqında M. M. Hüseynov məqalə nəşr etdirmişdir. Qədim duz mədənləri 1967-ci ildə uçqun nəticəsində təsadüfən aşkar olunmuşdur. Dağıntı yerindən xeyli daş çəkiclər aşkar olunmuşdur. Onların biri iri həcmli olub, 30 kq ağırlığındadır. Daş çəkiclərin bir qismi Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyinə verilmişdir.

Uçqun nəticəsində qədim mədənlərin girişi tutulmuşdur. 1976-cı ildə müasir tuneldə aparılan partlayış zamanı qədim yolun üstü açılmışdır. Yol 70 metr uzunluğunda tuneldən ibarət olub, eni bəzi yerlərdə 6 m, bəzi yerlərdə isə 20 metrdir. Tunelin hündürlüyü 10 metrdən artıqdır. Tunel bir-birini əvəz edən 10 zaldan ibarətdir. Onların birində duzdan yonulmuş beş sütun vardır. Mədəndə aparılan tədqiqat zamanı ocaq yerləri, divarlarda isə his izləri aşkar edilmişdir. Bəzi yerlərdə duz laylarının arasına vurulmuş ağac pazlar, döşəmədə gil qab qırıqları, maral buynuzunun qalıqları qeydə alınmışdır. Mədənin divarında bir yerdə şaquli xətlərdən ibarət işarələrə təsadüf edilmişdir. Tədqiqatçıların fikrincə, bu, qədim say sistemi ilə bağlı olmuşdur. Şübhəsiz ki, həmin işarələrlə çıxarılan duzun miqdarı qeyd edilmişdir. 2007-ci ildə aparılan araşdırmalar zamanı Duzdağda Eneolit və Erkən Tunc dövrünə aid keramika məmulatı, daş çəkiclər tapılmışdır. Mədənlərdən aşkar edilmiş maddi-mədə niyyət qalıqları, xüsusilə daş çəkiclər əsasında, demək olar ki, bu duz yataqlarından e. ə. VI–II minilliklərdə geniş istifadə edilmişdir.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.269–270  (az.)
**Henri Robinson Hartli** (*ing.* Henry Robertson Hartley; d. 12 noyabr 1777, Sauthempton, İngiltərə – ö. 24 may 1850, Kale, Fransa) — ingilis xeyriyyəçi; Sauthempton Universitetinin yaradıcısı.

Həyatı
------

12 noyabr 1777-ci ildə İngiltərənin Sauthempton şəhərində anadan olmuşdur.

Təhsilə qayğısı
---------------

 *Əsas məqalə: Sauthempton Universiteti*
Sauthempton Universitetinin tarixi Hartlinin yardımı nəticəsində yaradılmış Hartli təhsil müəssisəsi ilə başlayır. Belə ki, 1850-ci ildə Hartli ölüm ayağında olarkən elmin inkişafı və öyrənilməsi mərkəzinin yaradılması üçün Sauthempton şəhərinin Hay stritdə yerləşən malikanəsini və 103000 funt-sterlinq məbləğdə vəsaitini vəsiyyət edir. Həmin dövrdə, adətən kolleclər yaradılmasına baxmayaraq, qeyri-adi xarakterə malik Hartli isə mərkəz yaradılması haqqında qərar verir. Lakin onun vəfatından sonra vəsiyyətnaməyə dair uzunmüddətli məhkəmə çəkişmələri və kütləvi debatlardan baş verin. Sonda bütün bunların nəticəsində Sauthemptonda institut yaratmaq qərara alınır və 1862-ci il oktyabrın 15-də baş nazir Lord Palmerstonun iştirakı ilə **Hartli İnstitutu**nun açılış mərasimi keçirilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Lamiyə Əliyeva, *Dünya universitetləri: Sauthempton Universiteti* Arxivləşdirilib 2014-09-09 at the Wayback Machine, "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 21.10.2011, № 41.  (az.)
2. ↑  "Oxford Dictionary of National Biography - subscription based - accessed 2 July 2011". 24 September 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 March 2015.
**Ordubad hamamı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərində XVIII-XIX əsrlərə aid Şərq memarlıq üslubunda inşa olunmuş memarlıq abidəsi.

Hamamın ümumi sahəsi 483 m², divarların qalınlığı 1 metrdir.

Bina 20 x 20 x 5 ölçüdə bişmiş kərpiclə inşa olunmuşdur.

Hamam düzbucaqlı strukturu ilə digər orta əsr Şərq hamamlarından fərqlənir. Hamam əsasən geniş vestübül, çayxana, soyunma və yuyunma zallarından ibarətdir. Zallara açılan otaqlardan digər otaqlara və ocaqxanaya giriş var. Hamama vestibülünə eni 1 metr olan çatma tağ formalı dəhlizdən daxil olunur. Soyunma zalı kəsik küncləri olan kvadrat, mərkəzi salon isə səkkizbucaqlı formadadır. Zalın divarlarında hamama gələnlərin əşyalarını qoymaq üçün 4 ədəd dərin (2,8 x 1,3 m, 2,8 x 2,8 m) taxça var. Taxçalar hamamın səthindən 60 sm hündürlükdədir. Vestibülün mərkəzində kiçik çərhovuz (2 x 2 metr) var. Diametri 6,35 metr olan günbəz səkkizbucaqlı zalın künclərindəki sütunlara stalaktidlərlə keçir. Soyunma zalının hün dürlüyü 7,4 metrdir, yuxarısı dairəvi günbəzlə qapanır. Yuyunma zalı digər orta əsr hamamlarından mürəkkəb quruluşuna görə fərqlənir.

Zal çatma tağ formalı dərin taxçalarla əhatə olunmuşdur. Taxçaların içəri sində kisələnmək və masaj üçün xüsusi sal daşlar yerləşdirilmişdir. Zalın mərkə zində dairəvi hovuz var. Yuyunma zalının günbəzinin diametri 5,8 metr, hündürlüyü 7,4 metrdir. Hamamın şərq tərəfində, yuyunma zalına bitişik isti su hovuzu və onun altında ocaq xana var. Xəzinədən yuyunma zalına açılan gözlükdən isti su götürmək üçün istifadə edilirmiş. Hamamın suyu onun yaxınlığından keçən Qarahovuz çeşməsindən götürülürmüş. Su saxsı borular vasitəsilə xəzinəyə və hamamın yuyunma zalına daxil olurmuş. Yuyunma zalı və ona birləşən otaqların altında isti havanın dövr etməsi üçün kanallar düzəldilmişdir. Hamamın tağlı taxçaları sü tünlarla qaldırılmış və tağtavanla örtülmüşdür.

Hamamın binası XX əsrdə bir neçə dəfə yenidən qurulmuş və təmir olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.387  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.388  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Hamam (XVII əsr) gomap.az  (az.)
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Aleksandr.
**Aleksandr İpatov** (*rus.* Александр Ипатов, 16 iyul 1993, Lvov, Ukrayna) Türkiyə şahmatçısı, qrossmeyster (2011).

Həyatı
------

İpatov 16 iyul 1993-cü ildə Ukraynanın Lvov şəhərində anadan olub. Şahmat oynamağı dörd yaşında atasından öyrəmib və altı yaşında anası şahmat məktəbinə aparıb. İpatov Rus, Ukrayna, İspan, İngilis və Türk dilində sərbəst danışa bilir

Naliyyətləri
------------

### Ukrayna

2003-cü ildə 10 yaşa qədər uşaqlar arasında Ukrayna ikincisi oldu və Yunanıstanda keçirilən Dünya Gənclər Çempionatına (10 yaşa qədər) vəsiqə qazandı. İpatov bu yarışda 133 oyuncu arasında 11-ci yeri tutdu.

2008-ci ildə İpatov əmsalını 207 punkt qaldıraraq Ukraynanın 16 yaşadək və 20 yaşadək gənclər arasında Çempionatının qalibi oldu və milli usta və beynəlxalq usta titullarını qazandı.

### İspaniya

2009-cu ilin yanvar ayından 2012-ci ilin fevralınadək o, İspaniyanı təmsil edirdi. 2011-ci ildə İpatov ən böyük nailiyyətlərindən birini qazandı: aralarında 85 qrossmeysterin olduğu 573 oyunçunun iştirakı ilə keçirilən Cappelle-la-Grande Beynəlxalq Open turnirində 3-cü yeri tutdu.

### Türkiyə

2012-ci ilin fevralından İpatov Tükiyə Şahmat Federasiyası adından çıxış edir. 2012-ci ilin avqustunda o, gənclər arasında Dünya Çempionu oldu və bu qələbə ona 2013-cü il Dünya Kubokunda çıxış etmək imkanı verdi. O, eyni zamanda Dünya Şahmat Olimpiadalarında (2012, 2014, 2016)Türkiyə Milli Yığmasının oyunçusu kimi çıxış etmiş və 2014-cü il Türkiyə Çempionu olmuşdur.Türkiyə Elo reytinq sıralamasında 2016-cı ilin 1 noyabr cədvəlinə görə Aleksandr birinci və dünya üzərə 92-ci yerdədir.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* Alexander Ipatov. Chess-DB.com Arxivləşdirilib 2016-07-29 at the Wayback Machine  (ing.)
* Alexander Ipatov. 365chess.com  (ing.)
* Alexander Ipatov. fide.com  (ing.)
* Alexander Ipatov. chessgames.com  (ing.)
**Tamaşalı yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Havuş kəndində yerləşən yaşayış yeri.

Hər tərəfdən hündür dağlarla əhatələnmiş, düzənlik sahədə, səfalı bir yerdə salınmış yaşayış yeri maldarlıq və heyvandar lıq üçün olduqca əlverişlidir. Hər tərəf yam-yaşıl bitkilərlə örtülmüşdür. Hazırda yaşayış yerində daşdan inşa olunmuş tikintilər, iri daş dibəklər, ictimai binaların qalıqları qalmaq dadır. Yerüstü materiallar başlıca olaraq çəhrayı rəngdə bişirilmiş, xaricdən cilalanmış kasa və küpə tipli qabların parçalarından ibarətdir.

Tamaşalı yaşayış yerinin sahəsi bir hektardır. Yaşayış yerində 2 x 2 metr ölçüdə kəşfiyyat qazıntısı aparılmış, divar qalıqları, külyığımı, çəhrayı rəngdə bişirilmiş kerami ka aşkar edilmişdir. Tədqiqat zamanı 3 metr qalınlığı olan iki mədəni təbəqə aşkar edilmişdir. Üst mədəni təbəqədən şirli və şirsiz keramika, osteoloji qalıqlar tapılmışdır. Bu təbəqə XI-XVI əsrlərə aiddir. İkinci mədəni təbəqədən Erkən orta əsrlərə aid keramika məmulatı, tikinti qalıqları və ocaq yerləri aşkar edilmişdir. Aparılmış araşdırmalara əsasən alt mədəni təbəqəni bizim eranın I-IX əsrlərinə aid etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. səh. 25. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.447  (az.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xan bağı.

**Sərdar bağı** və ya **Xan bağı** — Azərbaycanın Gəncə şəhərində yerləşən istirahət guşəsi.

Rəsmi sənədlərdə belə "Xan Bağı" adlandırılsa da, əslində "Sərdar Bağı"dır. Sərdar Bağı 1847-ci ildə çarın Qafqazdakı canişini ("sərdarı") knyaz Mixail Vorontsovun təşəbbüsü ilə salındığı üçün bu adı almışdır.

Gəncədə tarixən xanların istirahət guşəsi kimi mövcud olmuş *Xan Bağı* rus işğalından sonra ləğv edilmiş, oradakı ağacların bir qismi isə Sərdar Bağına köçürülmüşdür. Bağ hal-hazırda gəncəlilərin əsas istirahət guşələrindəndir.

Osmanlı mənbəsində
------------------

1727-ci ildə Osmanlı hakimiyyəti dövründə tərtib olunmuş Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftərində *Xan bağı* haqqında statistik göstəricilər yer alır. Bağın sahəsinin təqribən 130 hektara yaxın olduğu, 479 çinar, 404 sərv, 3554 meyvə ağacının olması göstərilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  «Ҝәнҹә-Гарабағ әјаләтинин муфәссәл дәфтәри» Arxivləşdirilib 2021-05-19 at the Wayback Machine (latın əlif. «Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri»). Bakı, "Şuşa" nəşriyyatı, 2000. «Ön söz» (kiril əlif. «Өн сөз») hissəsi, səh. 12.  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Cavad xan türbəsi
* Cavadxan dəftərxanası
**Sofiya Hellkvist** (*ing.* Sofia Kristina Hellqvist və ya rəsmi adı: *ing.* Princess Sofia, Duchess of Värmland; d. 6 dekabr 1984, Elvdalen, İsveç) — Varmland Düşesi. İsveç şahzadəsi Karl Filip Edmund Bertilin həyat yoldaşı; keçmiş erotik qlamur model və realiti-şou iştirakçısı.

Həyatı
------

Sofiya Hellkvist 1984-cü ilin dekabrın 6-da İsveçin mərkəzindəki Elvdalendə, orta sinif mənsubu olan ailədə anadan olub və "adi vətəndaş" sayılır.

Məktəbi Stokholmda başa vurandan sonra, Nyu-Yorkdakı biznes və ingilis dili məktəbində oxuyub. Daha sonra yoqa kurslarında təhsil alıb, Stokholm Universitetində qlobal etika, uşaqlar və gənclərin hüquqlarını öyrənib.

Model karyerası da olan Sofiya 20 yaşında ikən "Paradise Hotel" realiti-şousuna qatılmışdır.

Kral ailəsinin üzvü
-------------------

13 iyun 2015-ci ildə İsveçin paytaxtı Stokholmdakı kral sarayında, XVIII əsrə aid Slottsçyurk kilsəsində ölkə kralı 16-cı Karlın oğlu, 36 yaşlı şahzadə Karl Filipp Edmund Bertil ilə toyu olmuşdur. Beləliklə ölkədəki krallıq tarixində ilk dəfə Sofiya Hellkvistin timsalında sadə xalq nümayəndəsi krallıq ailəsinə qəbul edilmiş və şahzadə titulu almışdır.

* Toyu
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Swedish Royal Court - HRH Princess Sofia: Biography.
2. 1 2 3 4 5  Bu gün gözəl toy var: şahzadə modellə evlənir Arxivləşdirilib 2023-07-24 at the Wayback Machine. milli.az, 13.06.2015  (az.)
3. ↑  "Sofia Hellqvist Info" (PDF). 2015-02-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-06-13.
4. ↑  *Klarström, Karin.* "Greg fick lämna Paradise Hotel". Aftonbladet (Swedish). 6 April 2005. 3 August 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 June 2011.
5. ↑  Rüya gerçek oldu Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine. milliyet.com.tr, 14.06.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Sofiya Hellkvist ilə əlaqəli mediafayllar var.
Əyri meşə
**Əyri meşə** (pol. Krzywy Las, *ing.* Crooked Forest) — Polşada qeyri-adi təbiət abidəsi; Polşanın şimal-qərbində yerləşən Qərbi Pomeraniya voyevodalığının ətrafında yerləşən əcaib formalı şam ağaclarından ibarət meşə.

Bu meşənin məşhur olmasının səbəbi isə buradakı ağacların maraqlı gövdələridir. Ona görə də bu qeyri-adi meşəni adətən "Əyri meşə" yaxud da "Sərxoş meşə" adlandırırlar.

Bu meşənin tarixi 1930-cu illərdən başlayır. Belə ki, həmin illərdə Almaniya ilə sərhəd bölgəsi olan Pomeraniyada təxminən 400-ə qədər şam ağacı əkilmişdir. 1,7 hektarlıq sahəni əhatə edən meşədə ağacların gövdələri yerdən təxminən 25 santimetr hündürlükdə və yalnız şimal istiqamətində 90 dərəcə əyilir, daha sonra isə yenidən düzləşir. Ağacların bu cür inkişaf etməsinin səbəbini bu günə qədər heç kim bilmir.

Maraqlıdır ki, bu meşənin yaxınlığında yerləşən digər bütün şam ağacları tamamilə normal formadadır.

Bəziləri ağacları bu yerlərdə əsən güclü küləklərin əydiyini deyirlər. Bəziləri də ağacların belə vəziyyətə düşməsinə insanın hansısa formada müdaxiləsinin də səbəb ola biləcəyi istisna etmirlər. Belə ki, bu ağacların sırf mebel istehsalı üçün əkildiyini sübut etməyə çalışanlar da var.

Ən maraqlı versiya isə budur: deyilənə görə, guya bir seleksiyaçı ağacları ona görə əkib ki, insanlar azmasınlar, yaxud azanda da yolu tapsınlar. Ona görə bütün ağaclar şimala tərəf əyilib. İkinci Dünya müharibəsi seleksiyaçının bu maraqlı ideyasını sona qədər başa çatdırmağa mane olub.

Qeyri-adi mühit müşahidə olunduğu əyri meşədə müşahidə olunan digər qeyri-adi hadisə isə burada quşların yaşamamasıdır. Hazırda əsl turizm məkanına çevrilən meşə təbiət abidələri siyahısına daxil edilib və dövlət tərəfindən qorunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Polşada "sərxoş meşə" Arxivləşdirilib 2020-02-24 at the Wayback Machine. azertag.az 11.09.2017  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Əyri meşə ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Əyri meşə - Polşada qeyri-adi təbiət abidəsi — YouTube  (az.)
* Möcüzəli "Əyri Meşədən" şəkillər
* Polşa turizmi
**Anton Korobov** (*ukr.* Антон Коробов, 25 iyun 1985, Kemerovo vilayəti, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası) — Ukrayna şahmatçısı, qrossmeyster (2003).

2013-cü ildə keçirilən blitz üzrə Avropa birinciliyinin qalibidir.

2002 və 2012 Ukrayna Çempionu, 2004-cü ildə Volokitindən sonra ikinci yerin sahibidir.

2011-ci ildə Naxcıvan Openin qalibi olmuşdur.

2011-ci ildə DÜnya Kubokunun iştirakçısı olmuş, lakin ikinci raunda Viiugov-a uduzmuşdur.

2012-ci ilin fevralında Aeroflot Opendə 1-3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.

2013-cü ilin Ukrayna Çempionatında bürünc mükafatı qazanmışdır.

2013-cü ilin Dünya Kubokunda Vasif Durarbəyli, Baadur Jobava, Daniil Dubov və Hikaru Nakamura üzərində qələbələrdən sonra, Vladimir Kramnik tərəfindən məğlub edilmişdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* Anton Korobov. Chess-DB.com Arxivləşdirilib 2016-07-28 at the Wayback Machine  (ing.)
* Anton Korobov. 365chess.com  (ing.)
* Anton Korobov. fide.com  (ing.)
* Anton Korobov. chessgames.com  (ing.)
* Anton Korobov. chess24.com  (ing.)
**"Differdanj 03"** — Lüksemburqun futbol klubu.

Tarixi
------

Klubun yaranma tarixi 2003-cü il hesab edilir. Həmin vaxt klub iki komandanın birləşməsi nəticəsində fəaliyyətə başlayıb. Belə ki, 2003-cü ildə "Red Boys Differdanj"la "AS Differdanj" birləşəndə birincilər II, ikincilər isə III liqada mübarizə aparırdılar. İki klubun birləşməsindən əvvəl isə "Red Boys Differdanj" 6 dəfə ölkə çempionu olmuş, 15 dəfə də kuboku qazanmışdır.

2003/2004 mövsümündən Lüksemburqun II divizionunda mübarizəyə başlayan "Differdanj 03" iki il sonra çempion kimi elitaya vəsiqə əldə edib.

Uğurları
--------

2008/2009 və 2014/2015 mövsümlərində Lüksemburq çempionatının gümüş medalını qazanan komanda 4 dəfə də – 2009/2010, 2010/2011, 2013/2014, 2014/2015 mövsümlərində ölkə kubokunun qalibi olub.

UEFA turnirlərində
------------------

2007-ci ildən avrokuboklarda çıxış etməyə başlayan "qırmızı-qaralar" 2009/2010 mövsümündən bəri Avropa arenasında müntəzəm çıxış edir. Bu müddətdə onlar bir dəfə UEFA Avropa Liqasında pley-off mərhələsinə qədər irəliləyiblər. Belə ki, 2011/2012 mövsümündə "Levadiya"nı mübarizədən kənarlaşdırıb, "Olimpiakos"a hər iki oyunda 0:3 hesabları ilə məğlub olsa da, rəqibi danışılmış oyunlar səbəbindən turnirdən kənarlaşdırıldığından lüksemburqlular pley-off mərhələsinə vəsiqə qazanaraq, bu mərhələdə də PSJ-yə məğlub olublar.

2013/2014 mövsümündə Avroliqanın III təsnifat mərhələsinə qədər "Laçi" və "Utrext"i üstələyiblər.

Baş məşqçisi
------------

Klubu fransalı Paskal Karzaniqa çalışdırır.

Stadionu
--------

Klub ev oyunlarını 2400 tamaşaçı tutumuna malik olan "Munisipial de la Ville" stadionunda keçirir.

Heyəti
------

Komandanın heyətində 24 futbolçu var ki, onlardan 8-i əcnəbidi. Belə ki, Fransadan 6, Tunis və Belçikadan isə 1 oyunçu "Differdanj 03"ün formasını geyinir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Zirə"nin çempionluq üzü görməyən 14 yaşlı rəqibi - "Differdanj" Arxivləşdirilib 2021-01-16 at the Wayback Machine. apasport.az, 19.06.2017  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Aron Isayeviç Nimtsoviç** (*alm.* A(a)ron Nimzowitsch‎A (a) ron Nimzowitsch, *latış.* Ārons Ņimcovičs‎; 7 noyabr 1886[…], Riqa – 16 mart 1935[…], Kopenhagen) — öz dövrünün ən böyük şahmatçı və şahmat nəzəriyyəçisi, şahmat tacına 1920–1930-cu illərdə namizəd, şahmat əsərlərinin müəllifi, hipermodernizm cərəyanın nümayəndəsi.

Həyatı
------

Şahmatı 8 yaşında atası (Riqanın güclü şahmatçısı) tərəfindən öyrənib. Uşaqlıqdan riyaziyyatla, xəttaqlıqla və dini mətnlərin öyrənməsi ilə maraqlanıb. 1896-cı ildə "Deutsches Wochenschach" jurnalı Baltikyanı ölkələrdə doqquz yaşlı bir uşağın yaxşı oynamağı haqqında yazırdı. Eyni jurnal 1904-cü ildə ilk dəfə Aronun oyununu haqqında yazılmışdı.

Şahmata ciddi maraq ona artıq Berlin Universiteti təhsil alan zaman gəlir. İlk uğurunu 1906-cı ikdə Münhendə turnirdə birinci yer tutub(10 xaldan 8.5). Bu nəticəyə əsasən qrossmeyster statusunu alır. Beynəlxalq turnirdə birinciliyi isə 1923-cü ildə Kopenhagendə əldə edib. 1925-ci ildə şahmat tarixini dəyişmiş iki kitabı çap edilib: "Mənim sitemim" və "Şahmat blokadası".

Debütlərə əsas töhfəsi Nimtsoviç debütü və Nimtoviç kontrqambitidir. Karyerasının ən böyük uğuru Karlsbad turnirində (1929) qalibiyyət hesab olunur. Bu turnirdə həmin dövrün ən yaxşıları Lasker və Alyoxin istisna olmaqla iştirak edib.

Berlində fəlsəfə təhsili aldı. Birinci dünya müharibəsindən sonra Danimarkaya köçdü, vətəndaşlıq aldı. Orada son 15 ilini yaşayıb. 16 mart 1935-ci ildə sətəlcəmdən dünyasını dəyişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Aron Nimzowitsch // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118786296 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Xarici keçidlər
---------------

* Aron Nimtsoviçin şəxsi kartı saytında 365chess.com
* nimzowitsch.com  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | 365chess · Chess Games · Chess Tempo |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Brockhaus |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · gravsted.dk |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1008656 · BNF: 11917731z · CONOR: 163601507 · GND: 118786296 · ICCU: CFIV073164 · ISNI: 0000000108814330 · LCCN: n81134099 · NKC: jn20010310386 · NLA: 35388397 · NLP: a0000001128680 · NTA: 068600631 · NUKAT: n96020203 · SUDOC: 027048373 · VIAF: 27069553 · WorldCat VIAF: 27069553 |

 |
"**Times Higher Education–QS World Universiteti Rankings**" — 2004-2009-cu illərdə Dünyanın ən nüfuzlu ali məktəb reytinqlərindən biri.

Tarixi
------

İlk dəfə bu reytinqin hazırlanması 2004-cü ildə təşkil edilmişdir. Həmin vaxt Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement" qəzeti ilə xaricdə təhsil və tədris üzrə ixtisaslaşmış "Quacquarelli Symonds" (QS) şirkəti əməkdaşlıq edərək ali məktəblərin beynəlxalq reytinqini təşkil edirlər. Həmin ildən başlayaraq qəzetin "Times Higher Education Supplement" adı dəyişdirilərək "Times Higher Education" olur və qəzet jurnal formatında çıxmağa başlayır.

2004-2009-cu illər arasında hər il aparılan dünya universitetlərinin reytinqi "Times" jurnalında dərc olunur:

* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2004)
* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2005)
* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2006)
* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2007)
* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2008)
* Ən yaxşı ali məktəblərin siyahısı (THE–QS, 2009)

Lakin son zamanlarda bir çox universitetlər "Times" və "QS"-in birgə apardığı reytinq metodologiyasından narazı qaldıqlarını bildirir, onları qeyri-şəffaflıqda ittiham edirlər. Nəticədə 2009-cu ildə "Times Higher Education" jurnalı "Quacquarelli Symonds" şirkətindən ayrılaraq "Thomson Reuters" şirkəti ilə müqavilə imzalayır.

2010-cu ildən hər iki qurum "Times Higher Education World University Rankings" və "QS World University Rankings" adı altında ayrı-ayrılıqda ali məktəblərin beynəlxalq reytinqini apararaq, müvafiq siyahını dərc edir:

* QS World University Rankings
* Times Higher Education World University Rankings

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Lamiyə Əliyeva, *Dünyanın ən nüfuzlu ali məktəblərinin reytinqi* Arxivləşdirilib 2014-09-09 at the Wayback Machine, "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 26.11.2010, № 46.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Times Higher Education World University Rankings official website
* QS World University Rankings official website
* Interactive maps comparing the Times Higher Education and QS World University Rankings
**"Dalğa Beach-Aqua Park"** — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində Xəzər rayonunun Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən ailəvi istirahət mərkəzi. Ərazisinə görə bu, Azərbaycanda ən böyük Aqua Parkdır.

"Dalğa Beach-Aqua Park" xidmətin müxtəlifliyi və quruluşunun cazibədarlığı ilə fərqlənir.

"Dalğa Beach-Aqua Park"ın ümumi sahəsi 68 min kvadratmetrdir. Xəzər dənizinin sahilində yerləşən istirahət mərkəzi nəfis tərtibatda, orijinal üslubda inşa olunub. İstirahət kompleksində ümumi sahəsi 12 min kvadratmetr olan 7 hovuz yaradılıb. Bu hovuzlarda qonaqlar süni dalğalar vasitəsilə sörfinqlə məşğul ola bilərlər.

Hovuzlarda 7 su attraksionu quraşdırılıb. Burada balacaların mənalı istirahəti üçün 700 kvadratmetr sahəsi olan hovuz və digər əyləncə qurğuları yaradılıb. İstirahət edənlərə xidmətin ən müasir səviyyədə təşkili üçün kompleksdə çoxlu sayda restoran və xidmət obyektləri inşa edilib. "Dalğa Beach-Aqua Park"ın Disco Klubunda dünyanın məşhur şirkətlərinin səs və işıq effektləri avadanlığı quraşdırılıb. Bu isə Disco Klubda müxtəlif səpkili əyləncəli şou və proqramları təşkil etməyə imkan verir.

Qonaqların istirahətinin mənalı təşkili üçün ərazidə hər şey yüksək zövqlə tərtib olunub. Rəngarəng yaşıllıq guşələri, hovuzların əlverişli arxitektura ilə salınması istirahət üçün buraya üz tutanlarda gözəl əhvali-ruhiyyə yaradır. İstirahət mərkəzinə gələnlərə buradakı restoranlarda Azərbaycan və dünya mətbəxinin nümunələri, həmçinin dəniz məhsullarından hazırlanmış müxtəlif çeşidli yeməklər təklif olunur. Yeni istirahət mərkəzini fərqləndirən əsas cəhətlərdən biri də burada daimi fəaliyyət göstərən və orijinallığı ilə seçilən su attraksionunun olmasıdır.

Dənizin içində inşa edilmiş "Mayak" restoranında xidmətin orijinal təşkili ilə yanaşı, Bakının köhnə mayaklarının arxitektura üslubunda tikilməsi ilə də diqqəti cəlb edir. Buradan Xəzərə açılan mənzərə istirahətə gələnlərdə xoş ovqat yaradır.

İstirahət mərkəzində 26 min kvadratmetr sahəsi olan çimərlik zonası da var.

"Dalğa Beach-Aqua Park" kompleksində VIP-house da inşa olunub. Burada müştərilərin rahatlığını tam təmin etmək məqsədilə hərtərəfli şərait yaradılıb. VIP-house-un pəncərələrindən Xəzər dənizinə və istirahət mərkəzinə gözəl mənzərə açılır.

Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 26 may 2015-ci ildə "Dalğa Beach-Aqua Park" ailəvi istirahət mərkəzinin açılışında iştirak etmişlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  İlham Əliyev "Dalğa Beach-Aqua Park" ailəvi istirahət mərkəzinin açılışında iştirak edib Arxivləşdirilib 2017-10-09 at the Wayback Machine. president.az, 26.05.2015  (az.)
**"Neft Daşları"nda faciə** — 21 noyabr 1957-ci ildə gecə vaxtı Neft Daşlarında saniyədə 44 metr sürətlə əsən güclü külək və 13 metr hündürlüyündə dalğa ilə müşayiət olunan qasırğa zamanı baş vermiş hadisə. Hadisə nəticəsində 21 nəfər faciəli şəkildə həlak olmuşdur. Bu hadisə Neft Daşları tarixində baş vermiş ən faciəvi hadisədir.

Səbəbləri
---------

Faciənin baş verməsinin əsas səbəbi hava şəraiti olmuşdur. Belə ki, həmin vaxt Neft Daşlarında saniyədə 44 metr sürətlə güclü külək əsirdi ki, bu da 13 metr hündürlüyündə dalğa ilə müşayiət olunan qasırğanın yaranmasına səbəb olmuşdur. Nəticədə dəniz özülü qasırğanın gücünə tab gətirməyərək dağılmış və həmin ərazidə olan 21 nəfər bataraq həlak olmuşlar. Onların batdığı yerdə səhərədək qışqırıq, köməyə çağırış səsləri eşidilsə də o dövrdəki texniki imkanlar şəraitində onlara kömək etmək mümkün olmamışdır.

Həlak olanlar
-------------

Hadisə nəticəsində "Neft daşları" Neft və Qaz Çıxarma İdarəsinin əməkdaşları — Neft Daşlarının əsasını qoyanlardan M. P. Kaveroçkinin və S. Bağırovun rəhbərlik etdiyi 2 qazma briqadasının 21 üzvü faciəli şəkildə həlak olmuşdur.. Əksəriyyəti gənc və subay oğlan olan neftçi şəhidlərinin meyidlərini tapmaq mümkün olmamışdır Həlak olanlar bunlardır:

* Mixail Pavloviç Kaveroçkin;
* Süleyman Bağırov;
* İbrahim Qurban oğlu Sadıqov;
* Nikolay Duplixin;
* Məmməd Muradov;
* Bala Mirzəyev.
* Əbdülhəsən Babayev
* Hemidullah Elizade[*mənbə göstərin*]

Xatirəsi
--------

* Faciədən sonra hər il noyabrın 21-də onların batdığı yerə 21 dəst qərənfil atmaqla onların ruhları yad edilir.
* 1999-cu ildə Neft Daşlarının yaranmasının 50 illik yubileyi günlərində faciə qurbanlarının xatirəsinə abidə ucaldılmışdır.
* 2009-cu ildə Neft Daşlarının yaranmasının 60 illik yubiley ərəfəsində parkın yenidən qurulması ilə əlaqədar həlak olan neftçilərin xatirəsinə yeni memorial kompleks yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Neft Daşları" NQÇİ-də 1957-ci il faciəsinin 55-ci ildönümü qeyd edıldi. [*ölü keçid*]  (az.)
2. 1 2 3 4  "Neft Daşları"nda 13 metrlik dalğanın qurbanı olan 21 neftçinin xatirəsi anıldı. Arxivləşdirilib 2015-12-10 at the Wayback Machine  (az.)
3. ↑  Flora Sadıqlı. Fatehlər. Arxivləşdirilib 2019-09-13 at the Wayback Machine "Azərbaycan" qəzeti. 24 iyul 2009. səh. 6.  (az.)
4. ↑  "Neft Daşları"nda baş vermiş 22 noyabr 1957-ci il faciəsi zamanı həlak olmuş neftçi İbrahim Sadıqov yad edildi. [*ölü keçid*]  (az.)
**"Şamaxı Palace Platinum By Rixos"** — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunda beşulduzlu otel. Bu otel "Rixos" otellər şəbəkəsinə aiddir.

Şamaxı rayonunda tikintisinə 2011-ci ildə başlanmış "Şamaxı Palace Platinum By Rixos" oteli Azərbaycanın iqtisadi potensialını nümayiş etdirməklə yanaşı, həm də respublikamıza gələn turistlərin sayının artmasına zəmin yaradır. "Şamaxı Palace Platinum By Rixos" oteli təkcə Şamaxı rayonu üçün deyil, bölgə üçün də əhəmiyyətli turizm obyektidir. Mükəmməl infrastruktura malik bu otel kompleksindəki şərait böyük turizm potensialına malik olan Şamaxıda turistlərin yüksək səviyyədə qəbulu üçün geniş imkanlar açır.

43 min 370 kvadratmetr ərazidə inşa olunan oteldə yüksək keyfiyyətli müxtəlif xidmətlər göstərilir. Otel kompleksi maraqlı memarlıq üslubunda inşa edilmişdir. Avanqard və klassik arxitektura elementlərinin sintezi əsasında inşa edilən binanın interyerinin tərtibatında orijinal mebel və aksessuarlardan istifadə olunmuşdur.

Oteldə xidmət göstərən heyət yüksək hazırlıq kursu keçmişdir və onların əksəriyyətini yerli kadrlar təşkil edir. Bu əməkdaşlar otelin istənilən xidmət sahəsində qonaqlara yüksək səviyyəli qulluğun göstərilməsi ilə bağlı xüsusi təlim kurslarına cəlb olunmuşlar.

Otel kompleksində müxtəlif toplantı və konfransların keçirilməsi üçün geniş imkanları olan 200 nəfərlik konfrans zalı, müasir restoranlar şəbəkəsi də fəaliyyət göstərir. Restoranlarda turistlərə Azərbaycan və dünya mətbəxinin nümunələri təqdim olunur.

Oteldə müxtəlif kateqoriyadan olan nömrələr ən müasir tələblər səviyyəsindədir və yüksək dizaynı ilə seçilir.

Oteldə uşaqların da istirahətinin təşkili üçün lazımi şərait yaradılmışdır. Burada uşaqlar üçün müxtəlif əyləncə və idman sahələri qurulmuşdur. Oteldə qonaqların vaxtlarını səmərəli keçirmələri üçün bilyard və boulinq zalları da vardır.

Bu oteldə qonaqlara təqdim olunan xidmətlər çoxçeşidliliyi ilə fərqlənir. Təklif olunan bəzi xidmət sahələri pulsuzdur. Burada quraşdırılan müxtəlif trenajorlar, müasir idman avadanlığı və hovuzlar qonaqların istirahət imkanlarını daha da artırır.

Açılışı
-------

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 14 may 2014-cü il tarixində "Şamaxi Palace Platinum By Rixos" otelinin açılışında iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  İlham Əliyev Şamaxı rayonunda "Şamaxı Palace Platinum By Rixos" otelinin açılışında iştirak etmişdir Arxivləşdirilib 2021-07-25 at the Wayback Machine. president.az, 14.05.2014  (az.)
**Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu** — Türkdilli xalqların maddi-mənəvi irsin qorunması, tədqiqi və təbliği işini həyata keçirən beynəlxalq təşkilat.

Tarixi
------

2009-cu il oktyabrın 3-də Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində keçirilmiş Türkdilli Ölkələrin Dövlət Başçılarının IX Zirvə Toplantısında Fondun yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı qərar qəbul edilmiş və həmin qərar 2010-cu il sentyabrın 16-da Türkiyə Respublikasının İstanbul şəhərində keçirilmiş Türkdilli Ölkələrin Dövlət Başçılarının X Zirvə Toplantısında dəstəklənmişdir. Fondun Nizamnaməsi 2012-ci il avqustun 23-də Qırğız Respublikasının Bişkek şəhərində keçirilən Zirvə Görüşündə Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğız və Türkiyə Respublikalarının hökumət başçıları tərəfindən qəbul edilmişdir. Təşkilatın mənzil-qərargahı Bakı şəhərində yerləşir. Hal-hazırda Günay Əfəndiyeva Fonda başçılıq edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun fəaliyyətinin təmin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 may 2015-ci il tarixli Sərəncamı Arxivləşdirilib 18 mart 2018 at the Wayback Machine. president.az, 07.05.2015  (az.)
**Alqış Həsən oğlu Musayev** (1969, Nüvədi, Meğri rayonu) — filologiya elmləri namizədi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.

Həyatı
------

1969-cu ildə Zəngəzur mahalının Meğri rayonunun Nüvədi kəndində anadan olub. Ermənistandan azərbaycanlıların deportasiya olunması nəticəsində 1991-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Azərbaycan Respublikasına köçmək məcburiyyətində qalıb.

1994-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib.

Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. Evlidir, iki oğlu, bir qızı var.[*mənbə göstərin*]

Siyasi-ictimai fəaliyyəti
-------------------------

1993-cü ildən "Yeni Azərbaycan" qəzetində jurnalist kimi fəaliyyətə başlayıb. 1997–2008-ci illərdə bu qəzetin baş redaktoru olub. 2021-ci ildə yenidən həmin qəzetin baş redaktoru təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası II çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib.

I, II, III qurultaylarda Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü seçilib.

Təltif və mükafatları
---------------------

* 2005-ci ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
* 30 noyabr 2022-ci ildə "Əməkdar jurnalist" fəxri adı ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  İkinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları haqqında seçildikləri tarixə olan qısa MƏLUMATLAR. **meclis.gov.az** Arxivləşdirilib 2017-06-29 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  "Azərbaycan mətbuat işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-16.
3. ↑  Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirak edən şəxslərə "Əməkdar jurnalist" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı