recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Bahardan sonra gələn qış*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Vyaçeslav Mixaylov tərəfindən 1989-cu ildə çəkilmişdir. "Rakurs" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film dədə-babadan yetişdirilən məhsulları yenidən torpağa qaytarmağa, dağıdılmış su anbarını bərpa etməyə çağırır.

Məzmun
------

Azərbaycan subtropikləri son onilliklərdə "ümumittifaq bağçası"na çevrilmiş varlı diyardır. Məsuliyyətsiz təsərrüfatçılar bu nadir bölgənin torpağına, ab-havasına böyük ziyan vurmuşlar. Xiyar, kələm, pomidor subtropiklərin əsas məhsullarının-valyutaya alınan çay və sitrus meyvələrini sıxışdırmışdır.

Film dədə-babadan yetişdirilən məhsulları yenidən torpağa qaytarmağa, dağıdılmış su anbarını bərpa etməyə çağırır. Eyni zamanda qocaman alim Qəmbər Talıblıdan və onun respublikada çay istehsalını artırmaq sahəsindəki xidmətlərindən söhbət açılır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Sirus Zindadel  

Rejissor: Vyaçeslav Mixaylov  

Operator: Nemət Rzayev  

Bəstəkar: A. Babayev

İstinadlar
----------

1. 1 2  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 275

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 356.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1989-cu ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Valehedici gözəlçə** (lat. Orgyia antigua) — buğumayaqlılar tipinin kəpənəklər və ya pulcuqluqanadlılar dəstəsinin baramasarıyanlar fəsiləsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Həyat tərzi
-----------

Birinci nəslin tırtıllarının inkişaf dövrü ağac və kol bitkilərində may ayının birinci ongünlüyündən iyun ayının üçüncü ongünlüyünədək davam edir. Onların yumurtadan çıxma dövrü 17-38 gün çəkir. Puplaşma isə iyul ayının üçüncü ongünlüyündə başlayır və bir ay davam edir. Kəpənəklərin uçuşu iyun ayının birinci və ikinci ongünlüyündən avqust ayının birinci və ikinci ongünlüyünədək davam edir. Kütləvi uçuş iyul ayının ikinci və üçüncü ongünlüyündə başlanır, 16-19 gün davam edir. Dişilər 1-2 gün, erkəklər isə 6-7 gün yaşayırlar. Hesablamalara görə, bir dişi kəpənəyin qoyduğu yumurtaların sayı 336-ya çatır. İkinci nəslin tırtıllarının inkişaf müddəti iyul ayının üçüncü ongünlüyündən avqust ayının üçüncü ongünlüyünədək, yaxud avqust ayının birinci ongünlüyündən sentyabr ayının birinci ongünlüyünədək iri yaşlı dekorativ ağaclarda davam edir. 
Topa halında qoyulmuş II nəslin yumurtalarından 5-10 gündən sonra tırtıllar çıxır. Puplaşma dövrü avqust ayının üçüncü ongünlüyündən oktyabr ayının birinci ongünlüyünədək davam edir. Kəpənəklərin uçuşu isə oktyabr ayının ikinci ongünlüyünədək davam edir. Yumurta mərhələsində qışlayır.

Yayılması
---------

Rusiya, Şərqi Avropa, Qərbi Asiya, Çin, Yaponiya, Şərqi Amerika, Azərbaycan, Qafqaz.

Ədəbiyyat
---------

* E.F.Səfərova. Abşeronda bəzək bitkilərinə zərərverən cücülər, onların biotənzimlənməsində entomofaqların rolu (Dissertasiya). Bakı, 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q25647
* Wikispecies: Orgyia antiqua
* BAMONA: Orgyia-antiqua
* BioLib: 54723
* BOLD: 19542
* BugGuide: 28152
* EoL: 504948
* EPPO: ORGYAN
* EUNIS: 309146
* Fauna Europaea: 447075
* Fauna Europaea (new): 293b8bc9-b35d-4f66-8080-9ae8a04244c0
* GBIF: 1819873
* iNaturalist: 61910
* IRMNG: 10315597
* ITIS: 939668
* LepIndex: 51825
* LoB: 4305
* MONA: 8308
* NBN: NBNSYS0000006112
* NCBI: 335469
* NZOR: 26fc82e3-cd7f-494f-8d7f-64af305b784e

 |
**Beynəlxalq Qadın və Qızların Elmdə İştirakı Günü** — BMT Baş Assambleyasının 2015-ci il dekabrın 22-də qəbul etdiyi qətnaməyə əsasən fevralın 11-i Beynəlxalq Qadın və Qızların Elmdə İştirakı Günü elan edilib.

Tarixi və məqsədi
-----------------

Günün əsas hədəfi 2030-cü ilə qədər dayanıqlı inkişafa nail olmaq üçün sağlamlıq, iqlim dəyişikliyi istiqamətlərində fəaliyyət göstərən istedadlar yetişdirməkdir.Müxtəliflik istedadlı tədqiqatçıların əhatəsini genişləndirir, yeni perspektivlər, istedadlar açır və yaradıcı potensialı üzə çıxardır. Bu günün qeyd olunması qadın və qızların elmi və texnoloji sahələrdə rolunu, həmçinin onların elmdə iştirakını gücləndirməyin vacibliyini xatırladır.

BMT-nin Baş katibi Antoniu Quterreş Beynəlxalq Qadın və Qızların Elmdə İştirakı Günü münasibətilə müraciət ünvanlayıb. Müraciətdə qeyd olunur ki, elm kollektiv bilik sahəsidir. Ancaq elmin inkişafı kişi və qadın arasındakı fərqə görə ləngiyir. Tələbə qızların çox az hissəsi ali məktəblərdə elmi fənləri öyrənməyi seçirlər. Bunun üçün gender stereotiplərini qırmaq lazımdır. Bu isə qadınların peşə karyeralarında alim və tədqiqatçı olmağı seçmələrinə kömək göstərməyi zəruri edir.

Müraciətdə qadın və qızların təhsil, təlim və elmi sahədə peşəkar karyera əldə etmələrini təşviq etməyin, gender bərabərsizliyini aradan qaldırmaq üçün dünya ölkələrinin səy göstərməsinin vacibliyi vurğulanır. Qeyd olunur ki, BMT-nin hesabatlarına görə, elm və gender bərabərliyi təşkilatın 2030-cu ilədək dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. Bəşəriyyətin son 15 ildə bu sahədə böyük nailiyyətlər əldə etməsinə baxmayaraq qızlar və qadınlar hələ də təhsil almaqda maneələrlə qarşılaşırlar. Dünyada elmi tədqiqatlarla məşğul olanların cəmi 30 faizi qadınlardır. UNESKO-nun hesabatına görə, 2014-2016-cı illərdə ali məktəblərdə təhsil alan qızların cəmi 30 faizi elmi-texniki fənləri seçib. İnformasiya kommunikasiya texnologiyaları üzrə ixtisasları seçən qızlar 3 faiz, riyaziyyat və statistika üzrə 5 faiz, mühəndislik və sənaye üzrə isə 8 faizdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Antonio Quterreş: XXI əsrin çağırışlarını uğurla həll etmək üçün gender stereotiplərini qırmaq lazımdır" (Azərbaycan dili). azertag.az. 11 fevral 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Ovşar və ya Əfşar karvansarası** XVI–XVIII əsrlərə aid abidə.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Cənubi Qafqazdakı türk memarlığına xas binalarda olduğu kimi ikinci mərtəbənin eyvanları daxili həyətə baxır. Karvansaranın birinci mərtəbəsində mətbəx və yardımçı otaqlar, atelye və anbarlar yerləşirdi.
Həyətlər isə, əsasən, düzbucaqlı formada olurdu. Karvansaranın ikinci mərtəbəsinə giriş həyətin kənarlarındakı pilləkənlərdən idi. Dövrümüzdə karvansaranın yerində (Mesrop Maştots prospektində) qapalı bazar inşa olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* İrəvan karvansaraları
* İrəvan xanlığı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ovşar karvansarası". 2023-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 iyun 2023.
2. ↑  "Erməni vandalizminin izlərini daşıyan abidələrimizdən bəziləri". bizim.media. 2023-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 iyun 2023.
3. ↑  *Bayramov İ.* Qərbi Azərbaycan: Tarixi həqiqətlər və ya Ermənistanın etnik təmizləmə siyasəti. Bakı. 2011.
**London Olimpiya Stadionu** (*ing.* London Stadium, 2016-cı ilə qədər — *Olympic Stadium*) — 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında və 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarında istifadə üçün Londonda tikilmiş stadion.

Tarixi
------

Stadionun tikintisi 29 mart 2011-ci il tarixində başa çatdırılmışdır. 2012-ci il Yay Olimpiya Oyunlarının məşəli bu stadionda yandırıldı.

### Olimpiyadadan sonra istifadə

2012 Yay Olimpiya Oyunları və 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarından sonra stadiondan istifadə hüququ üzrə tender keçirilmişdir. Olimpiadadan sonra stadiondan istifadə etmək üçün iki tərəfdaşlıq təklif etdi. Bu tərəfdaşlıq əlaqələriː

* Tottenhem Hotspur FK və AEG
* West Ham United FK və Newham Council

11 fevral 2011-ci il tarixində *West Ham United*-ın təklifi yekdil qərarla qəbul edildi. *West Ham United*-ın 2014-cü ilin yayında həmin stadiona köçəcəyi gözlənilirdi. Lakin *West Ham United* 2016-cı ilin yayında stadiona daşına bildi.

Qalereya
--------

* Stadion 2009-cu ilin yanvar ayındakı vəziyyəti.Stadion 2009-cu ilin yanvar ayındakı vəziyyəti.
* Stadion 2009-cu ilin oktyabr ayında.Stadion 2009-cu ilin oktyabr ayında.
* Stadion 2010-cu ilin yazında.Stadion 2010-cu ilin yazında.
* Stadion 27 aprel 2011-ci il tarixində.Stadion 27 aprel 2011-ci il tarixində.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "New Stadium capacity increased to 60,000". West Ham United F.C. 27 March 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 March 2016.
3. ↑  "West Ham set to end Olympic Stadium saga with 99-year deal" (ingilis). The Guardian. 2016-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-06.
**Ohayo** (*ing.* Ohio) — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Kolumbus şəhəridir.
hio (İngilis tələffüzü: /oʊˈhaɪ.oʊ/ (dinlə)), Vaşinqtonla birlikdə Amerika Birləşmiş Ştatlarını təşkil edən əlli əyalətdən biridir. Paytaxtı və ən çox əhalisi olan şəhər Columbusdur.
Ölkənin Midwest bölgəsində, şimal -qərbdə Michigan ilə, şimalda Erie gölü ilə, şərqdə Pennsylvania ilə, cənubda Qərbi Virciniyadan ayıran Ohio çayı ilə həmsərhəd olan Mərkəzi Şimal -Şərq bölgəsində yerləşir. cənub -şərqdə) və Kentukki (cənub -qərbdə) və qərbdə Indiana ilə. 2019 -cu ildə 11 689 100 əhalisi olan Kaliforniya, Texas, New York, Florida, İllinoys və Pensilvaniya ardınca ən çox əhalisi olan yeddinci əyalətdir və 99.37 əhalisi / km² ilə Pennsylvania, Florida, New York, Delaware, Maryland, Massachusetts, Connecticut, Rhode Island və New Jersey. 1 Mart 1803 -cü ildə Birliyə 17 -ci dövlət olaraq qəbul edildi.

İqtisadiyyatı
-------------

Ohayo, ölkənin aparıcı sənaye mərkəzlərindən biridir.3 Sənayeyə əlavə olaraq, digər əsas gəlir mənbələri maliyyə, kömür mədəni (Ohayonun ölkənin aparıcı sənaye güclərindən biri olmasına kömək etdi), kənd təsərrüfatı və turizmdir.

Əyalətin sürətli sənayeləşməsi, əyalətin bir neçə yerli xalqını ixtiraları və qabaqcıllığı ilə fərqləndirdi.4 Tomas Edison Ohayo və Wright Qardaşlarında anadan olub (mübahisələr olsa da, təyyarədə ilk uçan olması ilə dünyada tanınır). ) burada da böyüdü. Digər bir dünya şöhrətli Ohayo vətəndaşı Aya ilk ayaq basan Neil Armstronqdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  2020 United States Census. / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu

| ⛭ABŞ ABŞ-nin inzibati bölgüsü |
| --- |
| Ştatlar | 
* Alabama
* Alyaska
* Arizona
* Arkanzas
* Aydaho
* Ayova
* Cənubi Dakota
* Cənubi Karolina
* Corciya
* Delaver
* Florida
* Havay
* İllinoys
* İndiana
* Kaliforniya
* Kanzas
* Kentukki
* Kolorado
* Konnektikut
* Luiziana
* Massaçusets
* Men
* Merilend
* Miçiqan
* Minnesota
* Mississippi
* Missuri
* Montana
* Nebraska
* Nevada
* Nyu-Cersi
* Nyu-Hempşir
* Nyu-Meksiko
* Nyu-York
* Ohayo
* Oklahoma
* Oreqon
* Pennsilvaniya
* Qərbi Virciniya
* Rod-Aylend
* Şimali Dakota
* Şimali Karolina
* Tennessi
* Texas
* Vaşinqton
* Vayominq
* Vermont
* Virciniya
* Viskonsin
* Yuta

 |
| Federal ərazi | Vaşinqton şəhəri |
| Federal torpaqlar | 
* Amerika Samoası
* Quam
* Şimali Marian adaları
* Puerto-Riko
* ABŞ Vircin adaları

 |
| Kiçik adacıqlar | 
* Beyker adası
* Carvis adası
* Conston rifi
* Haulend adası
* Kinqmen rifi
* Miduey rifi
* Navassa adası
* Palmira rifi
* Ueyk rifi

 |
| Hindi rezervləri | 
* Hindi rezervlərinin siyahısı

 |
| Digər | 
* Federal anklav

 |
**Yaramaz pişik Şərafəddin** (*türk.* Kötü Kedi Şerafettin) və ya qısa adı ilə **Şero** — 1996-ci ildə yaradılmış komiks personajı. 1996-cı ildə Bülənt Üstün ölən pişiyi Şərafəddinin xatirəsinə işlədiyi *"L-Manyak"* jurnalında personajı yaratmışdır. 2001-ci ildə komiksçi *"Lombak"* jurnalına keçmişdir.

Şeronu təsvir edərkən onun bu qədər məşhur olacağına ağlına gətirməyən Üstün personajın Türkiyə üçün nisbətən daha sərt olduğunu qeyd etmişdir.

Hekayəsi
--------

Şero İstanbul ilinin Cihangir səmtində yaşayan bəlalı bir pişikdir. Burada əsas personaj olan pişiklər danışmaq qabiliyyətinə malikdirlər. Yarı insan, yarı heyvan personaj olan Şərafəddin *Tonquç*un masturbasiya etdikdən sonra ətrafa tökülən spermasında oturan dişi bir pişikdən dünyaya gəlmişdir. Daha sonrakı zamanlarda 7 pişik tərəfindən təcavüzə uğramış dişi pişikdən *Tacəddin* adlı oğlunun olduğu məlum olmuşdur.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

Yaramaz pişik Şərafəddin xüsusilə Türkiyədəki gənclər arasında 1990-cı illərin sonlarında məşhurluq qazanmış və hekayələri paylaşılmışdır. *"Ekşi Sözlük"* kimi məşhur saytlarda tez-tez Qarfild və Hitkliff kimi uydurma pişiklərlə müqayisə olunmuşdur. Üzərində Şərafəddinin təsviri olan bir çox köynək satılmışdır. Bundan başqa onunla əlaqədar olan başqa məhsullar da çıxarılmışdır.

2002-ci ildən bu yana Şərafəddin haqqında 4 kitab albomu çıxmışdır.

Nil Karaibrahimgilin 2009-cu ildə çıxmış *"Nil Kıyısında"* adlı albomuna daxil olan *"Seviyorum sevmiyorum"* mahnısındakı *"Yok ki senin bir yedeğin, **Kötü Kedi Şerafettin**!, Söyle nasıl kıydın bana?, Hem canındım, hem ciğerin"* misralarında personajın adından istifadə olunmuşdur.

Film
----

 *Əsas məqalə: Yaramaz pişik Şərafəddin (cizgi filmi, 2016)*
Yaramaz pişik Şərafəddin haqqında Mehmet Kurtuluş və Ayşe Ünalın rejissor olduğu "Yaramaz pişik Şərafəddin" animasiya filmi 5 fevral 2016-cı ildə ekranlara buraxılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Bülent Üstün röportajı - Cihangir Güzelleştirme Derneği sitesi". 2009-03-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-16.
2. ↑  Ekşi Sözlük ilgili madde
3. ↑  "Kötü Kedi Şerafettin kitapları". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-16.
4. ↑  "Dailymotion videosu". 2009-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-16.
**Ev donuzu** (*lat.* Sus scrofa domestica) — donuzlar fəsiləsindən olan ev heyvanı.

Donuzkimilər fəsiləsindən olan ev donuzları orta böyüklükdə, çevik bir bədən quruluşuna sahib məməlilərdir. Bədənləri çox səyrək, fırça kimi sərt və qısa olan tüklərlə örtülüdür. Rəngləri qırmızımsı qəhvəyi ilə boz və ya qara olaraq dəyişir. Uzunluqları 50–190 sm (3–45 sm quyruq) və ağırlıqları 6–350 kq arası dəyişir.

Donuzlar hər ayaqlarından daimi 4 barmaqları vardır. 2-ci və 3-cü barmaqlar digərlərindən daha böyük olur və bütün ağırlığı daşıyırlar. Daha kiçik olan 1-ci və 4-cü barmaqlar yerə toxunmur.

Donuzlar təbii şəkildə Avrasiyanın cənubunu və bütün Afrikada yaşayırlar. Ən çox növləri Cənub-Şərqi Asiyada, İndoneziyavə Filippində görmək olar.

Donuzun əti dünyada ən çox istifadə edilən ət növlərindən biri. Donuz ətinin məişətdə istifadəsi eramızdan əvvəl 5.000-ci ilə gedib çıxır. Orta Şərq və Çində donuzların əhliləşdirməsindən sonra ətindən istifadəsi geniş yayılmışdır. Donuzun müxtəlif təbii şəraitlərə özünü uyğunlaşdırma bacarığı, demək olar ki, hər bir şeyi yeyə bilməsi və sürətli nəsil artırma bacarığı səbəbindən donuzların şəxsi təsərrüfatlarda istifadəsi geniş yayılmışdır.

Ferma və xüsusi təsərrüfatlarda saxlanılan digər heyvanlardan fərqli olaraq donuzların qidalanması üçün xüsusi yeməklər tələb olunmur. Belə ki, insanlar üçün nəzərdə tutuluş qidaların qalıqları və köhnəlmiş ərzaq məhsulları ilə belə donuz fermalarında yüksək məhsuldarlığın əldə edilməsi mümkündür. Bu səbəbdən donuz əti Avropanın mərkəzi bölgələrində kasıb və orta təbəqədən olan insanların hər zaman əldə edə biləcəyi bir ət çeşididir.

Digər ət növlərindən fərqli olaraq, ucuz olması donuz ətinə bazarda hər zaman təlabatın olmasına səbəb olmuşdur. Şəriətdə donuz ətinin istifadəsi haram hesab olunur. İslam inancına görə donuz natəmiz heyvandır və onun ətindən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilməsidə bir müsəlman üçün bəyənilən əməl sayılmır. Donuz ətinin istifadəsi İslam dinin ilə yanaşı İudaizm dinində haram buyrulmuşdur.

Xristianlığın donuz ətindən istifadəyə yanaşması müxtəlifdir. Əhdi-Ətiq yazılarında donuz ətinin xristianlar üçün qadağan olunduğu göstərilsə də, Əhdi-Cədiddə həmin qadağa aradan qaldırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Donuz
* Donuz əti
* Ev heyvanları

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Ev donuzu ilə əlaqəli mediafayllar var.

* JSR Genetics, Pig genetics company (ing.)
* An introduction to pig keeping
* JJ Genetics, gilt pig breeders
* Swine Study Guide from UC Davis
* British Pig Association
* The process of pig slaughtery
* Swine Care
* Globe and Mail article Canada's transgenic Enviropig is stuck in a genetic modification poke Arxivləşdirilib 2017-05-15 at the Wayback Machine
* Information on Micro Pigs

İstisnalar
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q787
* Wikispecies: Sus scrofa domesticus
* GBIF: 9104700
* iNaturalist: 324492
* ITIS: 898917
* NCBI: 9825
* NZOR: 9b450d33-f5e7-48ba-af94-776f8764bf95
* TSA: 17082
* uBio: 5525936

 |


1. ↑  "Sources of Meat". Food and Agriculture Organization (FAO). 25 November 2014. 2 March 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 November 2016.
**Kosmik naviqasiya** — kosmik gəmilərin yerini müəyyənləşdirmək və ya süni peyklərdən istifadə edərək yerdəki müəyyən bir nöqtənin yerini müəyyən etmək.

Birinci halda naviqasiya tapşırığı təyyarənin digər təyyarə və ya kosmik cisimlərə nisbətən yerini müəyyən etmək və maddi nöqtə kimi təyyarənin hərəkətini proqnozlaşdırmaqdır. Kosmik naviqasiya sisteminə həm bortda, həm də xarici (başqa kosmik gəmidə və ya gövdədə yerləşən) ölçü alətləri və hesablama vasitələri daxildir. Bu zaman kosmik naviqasiya avtomatik və ya bir şəxsin (kosmonavt və ya başqa kosmik gövdədə yerləşən operatorun) iştirakı ilə həyata keçirilə bilər.

Son zamanlarda peyk naviqasiya sistemləri, xüsusən də GPS peyklərin yerini müəyyən etmək üçün də istifadə oluna bilər.

İkinci halda, naviqasiya tapşırığı yerdəki bir nöqtənin enini, uzunluğunu və hündürlüyünü təyin etmək üçün azaldılır. Bu vəziyyətdə naviqasiya sistemi orbitdəki bir qrup süni peykdən və peyklərdən siqnal qəbul etməyə və alınan məlumatları emal etməyə qadir olan bir cihazdan ibarətdir. Ən çox istifadə edilən naviqasiya sistemi GPS-dir. Hazırda Avropa Galileo sisteminin inkişafı davam edir.

Həmçinin bax
------------

* Peyk naviqasiya sistemi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Featured Technologies — GEONS: GPS-Enhanced Onboard Navigation System". 2011-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-26.
2. ↑  Handbook of Space Technology под ред Wilfried Ley, Klaus Wittmann, Willi Hallmann; ISBN 978-0-470-69739-9 стр 350–351 раздел 4 "Subsystems of Spacecraft" глава "4.5.6.7 Global Navigation Satellite Systems for Attitude Determination "
**Kosovo Respublikasında LGBT hüquqları** — xüsusilə cinsi oriyentasiyaya görə ayrı-seçkiliyi qadağan edən yeni konstitusiyanın qəbulu ilə son illərdə yaxşılaşmışdır. Kosovoda lezbiyan, gey, biseksual və transgender (LGBT) hüquqları ilə bağlı irəliləyiş əldə edilmişdir.
Buna baxmayaraq, homoseksuallıq Kosovo cəmiyyətində hələ də tabu kimi qəbul edilir.
Kosovo Hökuməti ölkədəki LGBT icmasını dəstəkləyir. 2013-cü ilin sonunda Kosovo Assambleyası LGBT icması üçün koordinasiya qrupunun yaradılması haqqında qanun layihəsini qəbul etdi. 17 may 2014-cü ildə bir çox yerli LGBT təşkilatları və bəzi siyasətçilər homofobiyaya qarşı yürüş etmək üçün Priştina küçələrinə çıxdılar. Bu tədbir həm Kosovo Hökumətinin, həm də Avropa Birliyinin Kosovodakı ofisinin razılığını qazandı. Həmin gecə hökumət binasının önünü böyük LGBT bayrağı örtdü. Kosovonun ilk qürur paradı 2016-cı il mayın 17-də Priştina küçələrində bir neçə yüz insanın iştirakı ilə keçirilib. Bu yürüşdə prezident Haşim Taçi ilə yanaşı, İngiltərə və ABŞ-nin Kosovodakı səfirləri də iştirak ediblər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Avropada Lezbiyan, Gey, Biseksual, Trans və İnterseks İnsanların İnsan Hüquqları Vəziyyətinin İllik İcmalı 2016: Kosovo" (PDF). 2017-08-31 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-05-02.
2. ↑  "Kosovo Konstitusiyası". kushtetutakosoves.info. 26 May 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  "Qeveria merr në mbrojtje komunitetin LGBT". 2015-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-18.
4. ↑  "Kosovoda yeni Cinayət Məcəlləsi LGBTİ şəxslərin müdafiəsini gücləndirir". www.lgbti-era.org. 8 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 July 2020.
Aza körpüsü
**Aza körpüsü** — Ordubad rayonunun Aşağı Aza kəndində yerləşən qədim körpü.

Tarixi
------

Aza körpüsü Ordubad rayonunun, Aza kəndində, Gilançayın üzərində memarlıq abidəsidir. Aza kəndi ilə Darkəndi birləşdirən bu körpünün eni 3,5m, uzunluğu 46 paqonometrdir. Beş aşırımlıdır. Qırmızımtıl rəngli yonulmuş yerli dağ daşından inşa edilmişdir. Körpü inşa edilərkən yerləşdiyi ərazi nəzərə alınmış, tağlar arasındakı məsafə müxtəlif ölçülərdə qoyulmuşdur. Tağların dördündə dalğakəsən vardır.

Hindistanı və Çini Qara dəniz sahilləri və Avropa ölkələri ilə birləşdirən mühüm ticarət-karvan yolu üstündə yerləşən Aza körpüsü Böyük İpək yolu ilə şərqdən qərbə və əksinə hərəkət edən ticarət karvanlarının işini asanlaşdırmaq üçün Səfəvi hökmdarı I Şah Abbasın zamanında (1587–1629) inşa etdirilmişdir. Buradan keçən ticarət karvanları ilə yerli məhsullar, o cümlədən quru meyvələr, sənətkarlıq məhsulları, ipək ixrac olunurdu.

Baş verən təbii fəlakətlər və bəzi tarixi hadisələr nəticəsində dəfələrlə dağılmış, sonralar təmir edilmişdir. Güclü sel suları körpünün bir hissəsini yuyub dağıtdığından 1997-ci ildə əsaslı şəkildə bərpa olunmuş və yenidən qurulmuşdur. Hazırda Naxçıvandan və Ordubaddan Azadkəndə gedən əhali və nəqliyyat vasitələri bu körpüdən istifadə edir. Körpü XVII əsrə aiddir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Aza körpüsü // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 2-ci cild: Argentina – Babilik (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2010. səh. 442. ISBN 978-9952-441-05-5.
**Bazarstore** — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən supermarketlər şəbəkəsi.

Tarixçə
-------

1991-ci ildən başlayaraq Azərbaycanda qida istehsalı və kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən, ölkənin qabaqcıl şirkəti "Azərsun Holdinq" 2011-ci ildə növbəti uğurlu layihəsini həyata keçirərək pərakəndə sektoruna böyük bir töhfə verdi və "Bazarstore" Mağazalar Şəbəkəsini yaratdı. Uzun illərdir ki, "Bazarstore" Azərbaycanda pərakəndə sahəsinin öndəri və söz sahibi missiyasını uğurla davam etdirir. Ölkənin ən geniş coğrafiyasında xidmət göstərən "Bazarstore"da məhsulların təzəliyi, keyfiyyəti, çeşidliliyi, alış-verişin münasibliyi və xidmətin yüksək olması prioritetdir.

Market Sayı
-----------

Ölkə ərazisində 78 mağaza ilə fəaliyyət göstərən "Bazarstore" Mağazalar Şəbəkəsi ümumilikdə 127.674 m2 ərazini əhatə edir və 3200 nəfər işçi ilə müştərilərinə yüksək səviyyədə xidmət göstərir.

Web saytı
---------

Eyni zamanda Bazarstore "bazarstore.az" saytını müştərilərin ixtiyarına verib. Bu sayt vasitəsilə müştərilər onlayn sifariş edə, mağazaların ünvanlarını öyrənə, "Onlayn Chat" vasitəsi ilə əlaqə saxlaya, işə müraciət edə, qeydiyyatdan keçərək "Super Kart" əldə edə bilirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "76-cı "Bazarstore" açıldı". 2022-09-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
2. ↑  "Bazarstore mağazalar şəbəkəsi ölkənin ən böyük supermarketini açdı (FOTO)". 2015-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
3. ↑  "Bazarstore» marketlərinin sayı 51 oldu – «SAKİNLƏR ÖZLƏRİ XAHİŞ EDİRLƏR»". 2020-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
4. ↑  "Bazarstore saytını yenilədi". 2023-09-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Web sayt
* Instagram hesabı
* Facebook səhfəsi
**Çarlz Menson** (*ing.* Charles Milles Manson, 12 noyabr 1934, Sinsinnati, Ohayo ştatı — 19 noyabr 2017, Beykersfild, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı qatil, musiqiçi, 1969-cu ildə bir sıra amansız qətllər törətmiş "Ailə" kommunasının lideri.

İlk illər
---------

Çarlz Menson 12 noyabr 1934-cü ildə Ohayo ştatının Sinsinnati şəhər xəstəxanasında doğulmuşdur. Onun anası, Ketlin Meddoksun (1918–1973) doğuş vaxtı cəmi 16 yaşı vardı və nikahda deyildi. Doğulduqdan sonra o, "adsız Meddoks" adlandırılıb, amma bir həftə sonra Çarlz Millz Meddoks adını alır. Ketlin uşağın doğulmasından sonra Uilyam Mensona ərə gedir və onun soyadını özünə götürür. Ehtimala görə onun bioloji atası polkovnik Uoker Skott (11 may 1910 – 30 dekabr 1954) idi. Çünki Ketlin Meddoks ona qarşı nikahdan kənar doğuşa görə iddia irəli sürmüşdü.

Ehtimal edilir ki, Ketlin əyyaş idi. Çarlinin altı yaşı olanda Ketlin və qardaşına Çarlston-da texniki xidmət stansiyasına silahlı qarətə görə 5 il müddətinə ittiham qaldırılıb. Çarli bu vaxt Makmendə qohumları ilə yaşamağa məcbur idi. Qohumların arasında Çarlini "nazlı" hesab edən bir dayı vardı və ilk dərs günü onu qadın donunda məktəbə göndərmişdi.

1942-ci ildə Ketlin vaxtından əvvəl azad edilmişdi. Ketlinin azad olunmasından sonra Çarli ilə ilk görüşdə qucaqlaşmışdılar, Çarlz sonradan bunu uşaqlığının ən xoşbəxt xatirəsi adlandırırdı. O anasıyla çox az yaşadı, Ketlin onu dövlətin himayəsinə verir. Sonrakı illər o daim qaçdığı və gizlənməyə çalışdığı oğlanlar üçün xüsusi müəssisələrdə olurdu, avtomobilləri və velosipedləri oğurlayırdı.

1955-ci ilin yanvarında Çarlz Menson on yeddi yaşlı Rozali Ceyn Uillis-lə evləndi. Cütlük Kaliforniyaya yola düşməyə qərar verdi. Üç ay sonra Çarli Los-Ancelesdə ştat sərhədlərinin kəsişməsində, oğurlanmış maşında həbs edilmişdi. Rozali hamilə olduğu üçün məhkəmə Mensona 3 il sınaq müddəti verir. Tezliklə Menson yenidən qanunu pozur və həbsxanaya düşür. Övladı doğulduqdan sonra Rozali ərini atıb şəhərdən getdi. Azad olunduqdan sonra Çarli Hollivudda bir neçə qıza vasitəçilik edir. 1959-cu ilin mayında poçt qutusundan 37,50 dollar dəyərində çeki oğurlamağa cəhd zamanı həbs edilmişdi. Məhkəmə ona 10 il sınaq müddəti şəklində hökm çıxartdı. Təxminən bu zaman Çarli fahişə Kendi Stivens-lə (Leon adı altında işləmiş) evləndi, amma bir il sonra yenidən qanunu pozur, bu dəfə fahişəliyin təşkili səbəbi ilə ştat sərhədlərinin kəsişməsində həbsxanaya göndərilir. Nəticədə Menson 37 dollarlıq qəbzə görə 10 il azadlıqdan məhrum olur. Leon ona ikinci oğulu dünyaya gətirdi və boşanma ərizəsi verdi. O, 1967-ci ilin martında tam azad olundu və San-Fransiskoya gedib gələcəkdə "Menson ailəsi"nin ilk üzvü olacaq Meri Branner adlı qızla tanış olur.

Həbsxanada 30-cu illərdə bank soyğunçuluğuna görə ittiham edilmiş Alvin Karpis Çarlza gitarada ifa etməyi öyrədir. Yayılmış şayiələrə görə Menson The Monkees qrupunun üzvü olmağa çalışırdı.

Xarici keçidlər
---------------

* Çarlz Menson [*ölü keçid*]
**Villard Kristofer Smit kiçik** (25 sentyabr 1968[…], Filadelfiya, Pensilvaniya) — tanınmış Amerika aktyoru.

Forbes jurnalının versiyasına görə, Hollivud ulduzları arasında ən çox qazanan aktyor Vill Smitdir. Onun illik qazancı 80 milyon dollar təşkil edir. Smiti "Hollivudun ən zəhmətkeş aktyoru" adlandırırlar. Aktyora isə ötən il ən çox şöhrət qazandıran Varner Brosun "Mən əfsanəyəm" filmi olub. Smit cari ildə Hollivudun özünəməxsus rekordunu müəyyənləşdirib. O, hər birinin xəzinə yığımı 100 milyon dolları keçən 8 filmdə çəkilib. Hollivud milyonçularının siyahısında ikinci yerdə "karib piratı" Conni Depp gəlir.

Həyatı
------

Vill Smit səhnədən getməyə hazırlaşmasa da, artıq özünə varis hazırlayıb. Onun varisi oğlu Ceyden olacaq. "Xoşbəxtlik axtarışında" filmində onunla tərəf-müqabili olan oğlu yenidən atası ilə "Nyutonun qanunu" filmində rol alacaq. Filmin prodüseri Vill Smitin özüdür. Ceyden atasının prodüser olduğu filmdə məktəb ekskursiyasından sonra qapalı elmi mərkəzə düşən istedadlı gənc ixtiraçı obrazını canlandıracaq. Filmin premyerası 2009-cu ilə planlaşdırılıb.

Filmoqrafiya
------------

1. Pis oğlanlar (1995)
2. Qara geyimli adamlar (1997)
3. Vəhşi, vəhşi, Vest (1999)
4. Bager Vansın əfsanəsi (2000)
5. Əli (2001)
6. Qara geyimli adamlar-2 (2002)
7. Pis oğlanlar-2 (2003)
8. Cersidən olan qız (2004)
9. Mən əfsanəyəm (film, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Will Smith // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
3. ↑  Will Smith // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. ↑  "Vill Smit Hollivud ulduzları arasında ən çox qazanan aktyordur". 2008-12-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-02-09.
5. ↑  Vill Smit özünə varis hazırlayıb[*ölü keçid*]

Vikisitatda ***Vill Smit*** ilə əlaqədar sitatlar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Pavel (Pavlik) Manukyan** (3 mart 1964, Babakişi, Abaran rayonu) — Ermənistan hərbçisi və ictimai xadimi. O, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri, Müəssislər Məclisinin üzvü, "Sasna tsrer" qrupunun üzvü olmuşdur.

Həyatı
------

3 mart 1964-cü ildə Ermənistan SSR-nin Abaran rayonunda yerləşən Babakişi kəndində anadan olmuşdur. 1985–1987-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. 1990-cı ildə "Daşnaksutyun" partiyasına üzv olmuşdur. O, çox keçməmiş, bu strukturu erməni xalqının düşməni hesab edərək oranı tərk etmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Pavel Manukyan hakimiyyətin yeritdiyi siyasətlə razılaşmadığı üçün aldığı bütün hərbi medallardan imtina etmişdir. 2018-ci ildə Ermənistanda inqilabdan sonra bütün mükafatları qəbul etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Էջ:Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ հանրագիտարան (Karabakh Liberation War encyclopedia).djvu/459 — Վիքիդարան".
2. ↑  "Xocalı faciəsini kimlər törədib? – | Hafta.az". 2023-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
3. ↑  "Ազատամարտիկները հետ են հանձնում իրենց մեդալները. «Ժողովրդական հերոս լինելու համար մետաղ պետք չէ»:". 2019-06-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-29.
**Zülfüqar bəy Bağırbəyov** (*azərb.* Zülfüqar bəy Mirzə Ələkbər oğlu Bağırbəyov‎; 1884, Şuşa, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya imperiyası – 1916) — çar ordusunun podpolkovniki.

Həyatı
------

Zülfüqar bəy Bağırbəyov 1874-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa şəhər real məktəbini bitirmişdi. O, I Dünya müharibəsinə qatılmış, poruçik rütbəsi almışdı. "Niva" jurnalının 1905-ci il iyirmi beşinci nömrəsinin 496-cı səhifəsində onun adı və şəkili var. Həmin jurnalda onun haqqında bu sözlər yazılıb:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Otuz üçüncü Şərqi Sibir atıcı polkunun poruçiki Zülfüqar Mirzə Ələkbər oğlu Bağırbəyov fevral döyüşlərində igidliklə vuruşub kontuziya oldu. | "|

Port-Artur döyüşlərindən sağ-salamat qayıdan Zülfüqar bəy Bağırbəyov Novobəyazid süvari alayında ştabs-kapitan rütbəsində xidmət edir. 1912-ci ildən 1914-cü ilə qədər Bakı şəhərinin hərbi komendantı olur. Həmin dönəmdə rütbəsi mayor idi. Birinci dünya müharibəsi illərində Avstriya və Ruminiya cəbhələrində iştirak edib.

Ölümü
-----

Nağı bəy Şeyxzamanlının Türkiyədə çap etdirdiyi "Xatirələrim" adlı kitabında Zülfüqar bəy Bağırbəyov haqqında yazılmışdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Zülfüqar bəy Bağırbəylinin Birinci Dünya müharibəsində, 1915-ci ildə Qafqaz cəbhəsində ucqar Olti qəzasında məchul bir güllə ilə vurulduğunu ailəsinə xəbər verdilər. Sonradan məlum oldu ki, Zülfüqar bəy bir erməni tərəfindən vurulmuşdur. Ancaq rus komandanlığı tərəfindən qatil axtarılmamış və cinayət "məchul güllə ilə törədilmiş" deyə ört-basdır edilmişdir. | "|

Mənbə
-----

Ənvər Çingizoğlu, Məhəmmədbağır bəy Cavanşirin törəmələri (Bağırbəyovlar), "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №6, səh.3–6.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "anl.az" (*azərb.* ‎). 15 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2  *Nəzirli Ş.* "Topoqraf-general İbrahim ağa Vəkilov". Bakı: "Zaman". 2002. 296.
**Tirana Derbiləri** — Albaniyanın Tirana şəhərini təmsil edən futbol klublarının bir biriləri ilə aralarında baş tutan derbilərdir. Bu futbol klubları "Partiazni", "Dinamo Tirana" və "Tirana FK" klublarıdır. Tirana Albaniyada üç peşəkar futbol klubu olan yeganə şəhərdir. Bu üç futbol klubunun aralarındakı rəqabəti, oyunlar ətafında yaranan ajiotaj və azarkeşlərin oyunlar zamanı etdikləri çılğınlıqları təsvir etmək üçun bu ifadədən istifadə edilir.

Derbilərdəki Rəqiblər
---------------------

### Tirana FK və Partizani

Tirana şəhərinin iki böyuk klubu olan "Tirana FK" və "Partizani Tirana" futbol klubları arasında baş tutan bu oyun Albaniyada "*Derbi I*" və ya "*Derbi i madh*" adlanır. Derbi həmçinin "*Böyuk oyun*" və "*Əbədi derbi*" adlarıylada tanınır. Bu iki komanda arasındakı oyunlar uzun bir tarixə malikdir və demək olar ki həmişə ölkədəki kütləvi informasiya vasitələrinin ilk səhifəsini təşkil etmiş, tribunadakı azarkeşlər və oyunçular arasında yüksək gərginlik yaratmışdır. Komandalar arasında ilk oyun 1947-ci ildə baş tutub.

### Dinamo — Tirana FK

Albaniyanın ən köklu klublarından olan bu iki klub arasındakı ilk oyun 1967-ci ildə baş tutub.

### Dinamo — Partizani

"Partizani Tirana" və "Dinamo Tirana" klubları arasında baş tutan oyunlarda "Tirana derbi"lərinə daxildir. Tarixən "Dinamo Tirana" klubu Albaniya Daxili İşlər Nazirliyi ilə, "Partizani Tirana" klubu isə Milli Qurtuluş Hərəkatı ilə əlaqəli olduğundan bu derbi bəzən "kommunist derbisi" adlandırılır.

İstinadlar
----------


1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Musa Ələkbərov** (tam adı: *Musa Əhməd oğlu Ələkbərov*; 1888, Xızı, Quba qəzası – 1956, Bakı) — 1918-ci ildə Bakının erməni–daşnaklarından azad edilməsində göstərdiyi igidliyə görə Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa tərəfindən yüzbaşı (leytenant) rütbəsi verilmişdir.

Həyatı
------

Musa Ələkbərov 1888-ci ildə tarixi *Bərmək mahalı*nın Xızı kəndində yoxsul bir ailədə anadan olub. 1900-cü ildə Bakıya köçüb. Əmisi Məşədi Məlikin qızı Minəxanımla ailə həyatı qurub. Övladları olmayıb. 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.

Xidmətləri
----------

"*Dağ pişiyi*" ləqəbi ilə tanınan Musa Ələkbərov Bakı qoçuları arasında igidliyi ilə ad çıxarmışdı. Dağlı Musa erməni neftxudalarına qarşı, xüsusilə də qoçularına qarşı son dərəcə amansız və barışmaz olub.

Dağlı Musanın ən böyük xidmətlərindən biri Böyük Zirə adasında (Nargin) əsir saxlanan türk əsgərlərinə etdiyi köməklik olub. Belə ki, 1914-cü ilin 19 iyununda Almaniya Rusiyaya müharibə elan etdi. Türkiyənin Hərbi naziri Ənvər paşa və Daxili İşlər naziri Tələt paşa Qafqazı rusların pəncəsindən qoparmaq istəyirdilər. Bu məqsədlə türklər Qars və Batum tərəfdən Qafqaza daxil oldular. Əsas zərbə Sarıqamış rayonuna endirilməli idi. Sarıqamış altındakı döyüşlərdə üçüncü türk ordusu rus qoşunları tərəfindən məğlub edildi. Doxsan min nəfərlik ordudan cəmi on min nəfər salamat qaldı. 1916-cı ildə say etibarı ilə çoxluq təşkil edən rus qoşunları hücuma keçərək Ərzurumu və Trabzonu tutdular. Döyüşlər zamanı türklərdən çoxu əsir alındı. Onlardan təxminən 600 nəfəri Böyük Zirə adasında saxlanılırdı. Belə bir vəziyyətdə Musa və onun qardaşı Qurbanqulu pulla onları rus əsgərlərindən satın alır, yaxud qaçırıb vətənlərinə yola salınmasını təşkil edirdilər. Bəzən bir günə 10–14 əsir qaçırılırdı. Dağlı Musanın Brilyant Ağakərimə söylədiklərindən məlum olur ki, 1917-ci ilin əvvəlindən sonunadək 200 nəfərdən artıq türk əsir zabit və əsgərin qaçırılması faktı öz əksini tapır.

1918-ci ildə Bakının erməni-daşnaq işğalından azad edilməsində Nuru paşanın komandanlıq etdiyi Qafqaz İslam Ordusu ilə bərabər, həmçinin Bakı qoçularının da rolu olmuşdur. Ermənilər Bakıya hücum edəndə, Dağlı Musa və digər qoçular öz vəsaitləri hesabına aldıqları xeyli silah-sursatı camaata paylayıb, müdafiə dəstələri yaradıblar və özləri də igidliklə döyüşüblər. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa "*Dağ pişiyi*"nə ermənilərə qarşı döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə yüzbaşı (leytenant) rütbəsi verilməsi haqqında fərman imzalayıb. Dağlı Musa 1920-ci ilin əvvəlində Nuru paşanın dəvəti ilə Türkiyəyə gedərək Ənvər paşaya təqdim edilib. Burada onun şərəfinə təşkil olunan ziyafətdə Ənvər paşanın sərəncamı ilə minbaşı (polkovnik) elan olunub.

Dağlı Musa 1934-cü ildə Türkiyədən vətənə qayıdıb və az bir müddət sonra Sumbat Topurudze tərəfindən həbs olunub. 1938-ci ildə cəzasının tam çəkdikdən sonra azadlığa buraxılıb. 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

* Məşədi Adil

İstinadlar
----------

1. ↑  Osmanlı əsirləri Nargin adasından necə qaçırılmışdılar – GİZLİ TARİX[*ölü keçid*]
2. ↑  `Dağ pişiyi` ləqəbli qoçu ermənilərin qəniminə necə çevrilmişdi…[*ölü keçid*]
Mineralogiya kimya, materialşünaslıq, fizika və geologiya elmlərinin qarışığıdır.Mineralogiya kimya, materialşünaslıq, fizika və geologiya elmlərinin əsaslarını mineralların öyrənilməsinə tətbiq edir.
**Mineralogiya** — təbii şəraitdə yer qabığında yaranan müxtəlif mineralların fiziki-kimyəvi xassələrini, tərkibini, mənşəyini və əmələgəlmə qanunauyğunluqlarını öyrənən elm. Minerallar, onların tərkibi, quruluşu, xassələri, mineral maddələrin Yer qabığı şəraitində əmələgəlmə prosesləri və transformasiyası, habelə xalq təsərrüfatında tətbiqi haqqında elm; geoloji biliklərin ən qədim bölmələrindən biri.

Mineraloji tədqiqatlar
----------------------

Mineraloji tədqiqatlar kimya, fizika, kristalloqrafiya və geologiyaya əsaslanır. Mineralogiyanın əsas məqsədi faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı və kəşfinin, onların istifadə üçün zənginləşdirilməsinin elmi əsasını yaratmaqdır. Mineralın təsnifatını vermək cəhdləri Ərəstuna (Aristotel), Əbureyhan Əl Biruni (X əsr) və Nəsirəddin Tusiyə (XII əsr)  məxsusdur. Sonuncu iki alim bir çox mineralların təsvirini və təsnifatını vermişlər. Respublikamızda mineralogiyanın inkişafında Ç.Ə.Qaşqay, S.Ə.Əzizbəyov, A.Z.Vəzirzadə, H.H.Kərimov, S.M.Süleymanov və b.-nın mühüm xidməti olmuşdur. Rusiyada mineralların paragenetik assosiasiyası nailiyyətləri Lomonosov, Severgin, Fyodorov, Vernadski, Fersman, Smirnov, Zavaritski, Belyankin, Betextin, və b. adları ilə bağlıdır. XVIII-XIX əsrlərdə Çermak, Qrot, Dana və b. əcnəbi alimlərin minerallarin paragenetik assosiasiyası inkişafında böyük xidmətləri olmuşdur. Müasir minerallarin paragenetik assosiasiyası əsas müddəaları XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində formalaşmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Mineral resurslar
* Mineral
* Minerallaşma (geologiya)

Xarici keçid
------------

* Azərbaycan Respublikasında geologiya, paleontologiya, mineralogiya və fauna üzrə Təbiət Tarixi Muzeyinin yaradılması konsepsiyası
* Azərbaycanda elmin tarixi

Mənbə
-----

* Georg Agricola's "Textbook on Mineralogy" sobre Mineralogía y gemmas Arxivləşdirilib 2014-08-09 at the Wayback Machine
* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008.
Мегаомметр_Ф4101.jpegМегаомметр\_Ф4101.jpeg
Мегаомметр_Ф4101_вид.jpegМегаомметр\_Ф4101\_вид.jpeg
**Meqaommetr F4101** — qurğusu gərginlik altında olmayan qurğuların izolyasiya müqavimətini ölçmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Təyinatı
--------

Meqaommetr F4101 qurğusu gərginlik altında olmayan qurğuların izolyasiya müqavimətini ölçmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Cihaz −30°C-dən +40°C-yə qədər ətraf mühit temperaturunda və nisbi rütubət 90%-ə qədər olduqda istifadə olunur (30 °C). Meqaommetr F4101 cihazının qidalandırılması quru elementlərdən ibarət batareyalardan həyata keçirilir. İstismarın iqlim şərtləri quru elementlərin mümkünlüyü ilə təyin edilir, lakin bu yuxarıda göstərilən tələbləri aşmamalıdır.

Texniki xarakteristikaları
--------------------------

Ölçü diapazonu və açıq sıxaclardakı gərginlik çeviricisinin vəziyyətinə görə izolyasiyanın elektrik müqavimətinin ölçü diapazonu cədvəldə verilib:

|  |  |
| --- | --- |
| Ölçü diapazonu

çeviricisinin vəziyyəti | Ölçü diapazonu, MOm

İşçi gərginlik çeviricisinin vəziyyətində |
| 100 V x1 | 500 V x1 | 1000 V x1 |
| Ölçü həddi | Ölçü diapazonu | Ölçü həddi | Ölçü diapazonu | Ölçü həddi | Ölçü diapazonu |
| Ix1

IIх2
IIIх101
IIIх102
IIIх103 | 0–4

0,1 – 4
1–40
10 – 400
100–4000 | 0 – 2

0,1 – 2
1 – 20
10–200
100–2000 | 0 – 20

0,5 – 20
5 – 200
50 – 2000
500–2000 | 0–10

0,5–10
5–100
50–1000
500–10000 | 0 – 40

1–40
10 – 400
100–4000
1000 −40 000 | 0–20

1–20
10–200
100–2000
1000 −20 000 |

|  |  |
| --- | --- |
| Cihazın mütləq xətası | Ölçü diapazonunun ±2.5% -dan artıq olmur |
| Sıxaclardakı nominal gərginlik | 100 V, 500 V, 1000 V |
| Sınaq müddəti | 4 san.-dən artıq olmur |
| Cihazın qidası | Dəyişən cərəyan şəbəkəsindən (127±11)V və ya (220±22)V, (50±1) Hs tezlikdə

12 V xarici sabit cərəyan mənbəyindən və ya 373 tipli və ya başqa tip analoq xarakteristikalı 9 quru elementdən |
| Şəbəkədən sərf olunan güc | 20 VA |
**Santa-Marta** — Karib dənizi sahillərində, şimali Kolumbiyada şəhər və bələdiyyə. Maqdalena departamentinin inzibati mərkəzi hesab edilir. Santa Marta şəhəri əhəmiyyətli dəniz limanı, tarixi, mədəni və turistik mərkəzidir. 2005-ci ildə ərazinin, əhalinin siyahıyalınmasına görə, əhalinin sayı 415.270 nəfər idi, şəhərin sahəsi 2393.35 km² idi.

Tarixi
------

Şəhərin əsası 1525-ci il iyulun 29-da ispaniyalı Rodriqo de Bastidas tərəfindən qoyulub. Adı Svataya Marfanın şərəfinə verilən bu şəhərdə hər il 29 iyul xatirəsi qeyd edilir. Bir sıra tarixçilərə görə, şəhərin adını fərqli bir izah var.

Həmçinin bax
------------

* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

İstinadlar
----------

1. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Santa-Marta ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikimənbədə ***Himno de Santa Marta*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Santa Marta şəhərinin rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2019-07-31 at the Wayback Machine
**Li Çul-Seunq** (29 iyun 1972) — Cənubi Koreyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

Karyerası
---------

Li Çul-Seunq Cənubi Koreyanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə bürünc medalın sahibi olub.

Daha sonra Li Çul-Seunq Cənubi Koreyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin, cüt turnirdə isə bürünc medalın sahibi olub.

Li Çul-Seunq Cənubi Koreyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 4-cü pillənin sahibi olub.

Daha sonra Li Çul-Seunq Cənubi Koreyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "**Lee Cheol-Seung**". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Alperən Duymaz** (3 noyabr 1992, Ankara) — Türkiyəli aktyor və model'dir. Bu günə qədər, bir çox serial və filmlərdə rol almışdır.2021-ci ildə FOX'ta yayımlanan Son Yaz adlı serialda "Akgün Gökalp Taşkın" adlı xarakteri canlandırmışdır. 2023-cü ildə isə, eyni kanalda yayımlanan EGO adlı serial'da "Erhan Yıldırım" adlı xarakteri canlandırmışdır. 2020-cimildə müəllimə olan sevgilisi Kübra Kelkit ilə ailə həyatı qurmuşdur.

Həyatı və karyerası
-------------------

Ankara Mamak Kıbrısköydə doğulan Alperən Duymaz orta məktəb illərində musiqi və modelliklə maraqlanmışdır. Hacettepe Universiteti Ankara Dövlət Konservatoriyasının Teatr Fakültəsində təhsil almışdır. O, Şirin balaca yalançılar serialında aktyor kimi debüt edib. Karyerasına Acı Aşk və Bodrum Masalı serialları ilə davam etdirmişdir. Xüsusilə Bodrum Masalı serial'ı ilə tanınmağa başlanmışdır. 2018-ci ildə Direniş Karatay filmində "Kutay" obrazını canlandırmışdır. İl ərzində Çukur serialında "Emrah Əmir" obrazını canlandırmışdır. Daha sonra 2018-ci ilin sonu və 2019-cu ildə Toqquşma serialında "Kerem Korkmaz" obrazını canlandırmışdır. 2020-ci ildə Show TV-də yayımlanan Zemheri serialında "Ayaz" obrazını canlandırmışdır. O, 2021-ci ildə FOX-da yayımlanan Son Yaz serialında "Akgün Gökalp Taşkın" obrazını canlandırmışdır. 2023-cü ildə eyni kanalda yayımlanan EGO serialında "Erhan Yıldırım" obrazını canlandırmışdır. O, 2020-ci ildə müəllimə olan sevgilisi Kübra Kelkitlə ailə həyatı qurmuşdur.

Mükafatları
-----------

2018-ci ilin iddialı serialı "Çarpışma" 14-cü Seul Beynəlxalq Dram Mükafatlarında, gümüş mükafat qazanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Alperen Duymaz, öğretmen sevgilisi Kübra Kelkit ile gizlice evlendi". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
2. ↑  "Alperen Duymaz: Oyunculuk büyük bir özgürlük". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
3. ↑  "Oyunculuğun özgür kıldığı adam: Alperen Duymaz". 2018-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
4. ↑  "Alperen Duymaz: İlgi beni utandırıyor". 2018-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
5. ↑  "Direniş Karatay ekibi filmi anlattı (Mehmet Aslantuğ: Hasretimiz var)". 2018-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
6. ↑  "Çukur'da bomba transfer! Alperen Duymaz Çukur dizisinde (Alperen Duymaz kimdir?)". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
7. ↑  "Çarpışma dizisine uluslararası ödül!". 2019-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.
8. ↑  "Alperen Duymaz'dan zor sahne!". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-24.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Kinopoisk |
**Sergey Andraniki Beqlaryan** (*erm.* Սերգեյ Անդրանիկի Բեգլարյան; 8 avqust 1969 – 1996) — Ermənistan hərbçisi, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Xocalı soyqırımının təşkilatçılarından biri.

Həyatı
------

Sergey Andraniki Beqlaryan 8 avqust 1969-cu ildə anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Xankəndi Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu bitirmişdir. 1985–1987-ci illərdə İrəvanda hərbi təmayüllü xüsusi məktəbdə təhsil almışdır. 1987–1989-cu illərdə Şərqi Almaniyada yerləşən SSRİ hərbi hissəsində xidmət etmişdir. Şuşa Hərbi Polis İdarəsinin qərargah rəisi olmuşdur.

Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir. O, Xocalı soyqırımının təşkilatçılarından biridir. Xankəndi, Canhəsən, Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Ağdərə, Ağdam, Hadrut, Qubadlı, Füzuli, Horadiz və digər istiqamətlərdə gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1994-cü ildən komandir olmuşdur. 1996-cı ildə vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

Ölümündən sonra DQR 1-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni, "Şuşanın azad edilməsinə görə" medalı ilə təltif edilmişdir. Xankəndi memorial kompleksində dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  վերցված է Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ (1988–1994)
2. ↑  "Niyə Xocalı qətliamı üçün 26 fevral seçildi?". Axar.Az. 27 fev 2023.