recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fil xortumçiçәyi** (*lat.* Rhynchocorys elephas) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin orobanşkimilər fəsiləsinin xortumçiçəyi cinsinə aid bitki növü.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 20-50 (70) sm, gövdəsi düz, adətən budaqlanan, vəzili-tükcüklü və ya çılpaq olan birillik ot bitkisidir. Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüş, demək olar ki, oturaqdır, qaidə hissəsində dəyirmi və yaxud uzunsov-ürəkşəkillidir, kütdür, kənarları dairəvi-dişlidir. Çiçəkləri təkdir, yarpaqların küncündə, yarpaqlardan qısa olan çiçək saplağı üzərindədir. Tac sarı rənglidir, üst dodağı xətvari, ortasından aşağıda uzunluğu 10 mm olan, düz dar buruncuğa birdən daralmışdır, alt dodaq iri, dəyirmidir, küt üç-bölümlüdür, üst dodağa bərabər və ya ondan azacıq uzundur. Qutucuq 4 mm uzunluqdadır, enliovaldır, kənarlardan sıxılmışdır. Toxumları 1 mm uzunluqda olub, tilli-şaraoxşardır, az çökükqabarıqdır. Aprel-avqust aylarında çiçəkləyir, may-avqust aylarında meyvə verir.

Ekologiyası
-----------

Meşələrdə, kolluqlarda, çəmənlərdə, bağlarda, çınqıllı çaylarda, dənizkənarı qumluqlarda, zibilli yerlərdə, əkin sahələrində bəzən alaq kimi rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Quba rayonunda, Lənkəran dağlarında, Lənkəran ovalığında rast gəlinir. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər yayılmışdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Rhynchocorys elephas* | 
* Wikidata: Q15356504
* Wikispecies: Rhynchocorys elephas
* APDB: 224624
* EPPO: RYCEL
* EUNIS: 184479
* GBIF: 3741381
* iNaturalist: 511980
* IPNI: 808881-1
* NCBI: 691783
* PFI: 5019
* Plant List: kew-2527963
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:808881-1
* Tropicos: 29205002
* WFO: wfo-0000464123

 |
| *Rhinanthus elephas* | 
* Wikidata: Q21877220
* APDB: 224625
* EUNIS: 184480
* GBIF: 3742556
* IPNI: 808756-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:808756-1
* Tropicos: 29205003
* WFO: wfo-0000463656

 |
**Katmandu** (*काठमांडौ, Kāthmāndau*) — Nepalın paytaxtı və ən iri şəhəri, onun tarixi, siyasi və mədəni mərkəzi. Əhalisi 1 milyon nəfərdir.

Şəhər 1300 metr yüksəklikdə olan düzənlikdə yerləşir, orada Katmandudan başqa digər şəhərlər, çoxsaylı dini məbədlər və mədəniyyət abidələri vardır.

Şəhər XVII-XVIII əsrdəki görüntüsünü saxlaya bilmişdir.

Katmanduda çox sayda buddist məbədləri və indusizm məbədləri vardır. Yerli əhali hesab edir ki, şəhərdə 10 milyon allah yaşayır.

Katmanduda canlı allah hesab edilən, Kumari adlanan və Durbar meydanında yaşayan insan da vardır. Kumari Nepal əhalisi içərisindən az yaşında seçilən, özündə qız təmizliyini və saflığını birləşdirən qızlardan seçilir. O ilk qadın həyatına qədər bu statusda olur, sonra isə onun yerinə yenisi seçilir.

Katmandu Nepalın mədəni və təhsil mərkəzidir. Burada Kral akademiyası, Milli kollec, Sankrist kolleci, Tribxuvana adına universitet, İncəsənət Assosasiyası yerləşir. Həmçinin burada Nepal Milli Muzeyi, nunizmatik muzey, kitabxanalar yerləşir.

Əsas görməli yerləri
--------------------

Bodnatx, Svayabunatx və Paşupatinatx əraziləri, Durbar meydanı, "Kastamandap" binası, Kral sarayə, Tamel turist rayonu.

  

* Kathmandu
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  2021 Nepal census.

Xarici keçidlər
---------------

* Kathmandu Destination Guide from whl.travel Arxivləşdirilib 2010-05-22 at the Wayback Machine
* I am Kathmandu Directory of Places in the Kathmandu Valley]

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nepal ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Loviçdəki Corpus Christi yürüşü
**Katolik sədaqət aktları** – Katolik Kilsəsinin liturgiyasına əlavə olaraq, Allaha və ya müqəddəslərin şərəfinə ibadət etmək üçün xüsusi adətlər, ayinlər və aktlar. Birləşmiş Ştatlar Katolik Yepiskoplarının Konfransı sədaqət aktlarını "öz imanının, mədəniyyətinin və İsa Məsihin İncilinin kəsişməsindən yaranan sevgi və sədaqət ifadəsi" kimi təsvir edir. İbadətlər kilsədə yerinə yetirilsə və ya bir keşiş tərəfindən idarə olunsa da liturgik ibadətlərin bir hissəsi hesab edilmir, əksinə paraliturgiyadır. Vatikanda İlahi İbadət *İcması Populyar Dindarlıq və Liturgiya haqqında Kitab* nəşr edir. 

Katolik sədaqət aktlarının müxtəlif formaları var: novenalar kimi rəsmiləşdirilmiş, çoxgünlük dualardan tutmuş, yürüşlər və ya Evxaristik pərəstiş kimi fəaliyyətlərə,  skapulyarların taxılmasına,  müqəddəslərin ehtiramına, müqəddəslərin kanonik tacqoymalarına Marian və ya Xristoloji təsvirlər və hətta Məryəm bağını salmaq kimi bağçılıq aktları da daxildir. 

Katolik ibadətlərinin məşhur nümunələri Xaç Yolu, Rozariya, müxtəlif litaniyalar, Məryəmə, Müqəddəs Qəlbə , Məlaikə namazı, Məryəmin Ləkəsiz Qəlbi və İsanın Müqəddəs Simasına sədaqət, həcc ziyarətləri, Oktyabrda rozariya, may ayında isə Məryəm ayının müşahidəsidir.

Katolik Kilsəsi liturgiyanı kilsənin həyatında və missiyasında mərkəzi hesab etsə də, *Sacrosanctum Concilium* -da qeyd edir ki, Sədaqət aktlarının əhəmmiyyəti böyükdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ball, p. 11
2. ↑  Thurston, Herbert. "Popular Devotions." The Catholic Encyclopedia Arxivləşdirilib 2015-04-24 at the Wayback Machine Vol. 12. New York: Robert Appleton Company, 1911. 26 May 2021 Şablon:PD-notice
3. ↑  Ball, p. 341
**Astrabad körfəzi** — Xəzər dənizinin İran sahillərində yerləşən körfəz. Körfəz dənizdən Mianqala yarımadası vastəsi ilə ayrılır. Laqunun uzunluğu 60 km, orta eni 7, maksimal isə 11 km təşkil edir. Orta dərinlik 4 m metrdir. Körfəzi dənizlə eyni adlı boğaz birləşdirir. Onun eni 3 km təşkil edir. Onun cənubu düzən və hamardır, şimal sahilləri isə qumluluqlardır. Şimal-şərqində Aşur adası yerləşir. Balıqçılıq inşaf etmişdir. Hazırda sahillərində Bender-Türkmən stansiyası və limanı (əvvəllər Bəndər-Şah) yerləşir. Körfəzin cənub sahilində isə Bəndər Gəz şəhəri yerləşir.

1668-ci ildə Stepan Razin Mianqala yarımadasında torpaq və taxtadan divar tikməsini əmr etmişdir. 1669-cu ildə rusların bölgəni tərk etməsi ilə farslar istinadgahı "Orus-qala" olaraq adlandırdılar.

I Pyotrın Xəzər sahili ərazilərə yürüşü zamanı Astrabad vilayəti 1723-cü il traktadı ilə Rusiya imperiyasına güzəştə gedilmişdir. Ancaq bununla belə rus ordusu bölgəyə çıxarılmamışdır. 1732-ci ildə imzalıanmış Rəşt müqaviləsinə əsasən bölgə Səfəvilərə qaytarılmışdır.

26 iyul 1781-ci ildə Marko Voynoviçin rəhbərlik etdiyi eskadra Astrabad körfəzinə daxil olmuşdur. Voynoviçin əsgərləri 1781-ci ilin sentyabrında Stepan Razinin inşa etdirdiyi istinadgahdan bir qədər aralıda limanın inşasına başlayırlar. Ancaq Voynoviç Ağa Məhəmməd şah Qacara əsir düşür. Astrabad faktoriyası ruslar tərəfindən 1782-ci ildə Aşur adasında təşkil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yandeks. Xəritələr". 2016-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
2. ↑  "Фактория в Астрабаде (из книги «Воин под Андреевским флагом»)". 2016-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
**Paro Taktsanq —** Butanın Paro vilayətində yerləşən buddist məbədi "Taxsanq Lakxanq" Paro şəhərinin Şimalında, hündürlüyü 3120 m olan bir uçurumun üstündə yerləşir. Məbədin bir çox adı var:Taksanq-lakxanq, Paro Taksanq və Taxsanq-dzonq.

Tarixi
------

Adı "Pələng yuvası" kimi tərcümə olunur. Məbədin tikildiyi qayanın yamacları demək olar ki, dikdir və məbəd binalarının xarici divarları uçurumun ən kənarında, sanki qayaya "gömülmüş" kimi inşa edilmişdir. İlk baxışda məbədə giriş əlçatmaz görünür, lakin əslində Taxsanq Lakxanq məbədinə çatmağın bir neçə yolu var: şimal-qərbdən və ya cənubdan (zəvvarlar adətən bu yolla gedirlər) və ya şimaldan "Yüz min Pəri" və ya "Bumda" adlanan qayalı bir yayladan. Daha sonra şam meşəsindən keçən qatır yolu var. Bu yol mamır çələngləri və rəngli bayraqlar ilə bəzədilib. Məbəd 1692-ci ildə inşa edilib. İlk vaxtlar meditasiya üçün istifadə edilib. Məbədlə bağlı çoxsaylı əfsanələr gəzir.

Əfsanələr
---------

Əfsanələrdən birinə görə, VIII əsrdə, mağarada meditasiya qurucusu sayılan Padmasambhavanın özü, Tibetdən bura bəzədiyi pələngin belində uçaraq meditasiya üçün gəlmişdir. Buna görə də, məbəd şeytan pələnginin əhliləşdirilməsinə həsr olunmuşdur. Həmçinin, arvadının pələngə çevrildiyinə və Padmasambhava (Quru Rinpoçe) tərəfindən əhilləşdirilən şeytan pələnginin - İmperator Yeşe Tsoqyalın keçmiş həyat yoldaşı olduğuna inanılır. Quru meditasiya etmək üçün yerli mağaralardan birində qalır və burada səkkiz təcəssüm formasını təzahür etdirir. O gündən bu günə kimi bu yer müqəddəs sayılır və "Pələng yuvası" kimi tanınır.

Yenidən bərpası
---------------

19 aprel 1998 -ci ildə məbəd demək olar ki, tamamilə yanğın nəticəsində məhv oldu.Yanğından dərhal sonra məbəd diqqətlə bərpa olunmağa başlandı və 2005 -ci ildə məbəd artıq tamamilə bərpa edildi. Bərpə işlərində iştirak etmək üçün Butan hökumət üzvləri, hətta Kral Jigme Singye Wançukun özü belə gəlmişdir. Məbədin bərpası təxminən 135 milyon ngultruma başa gəldi.

İstinadlar
----------
**Həsən Naxçıvani** (tam adı: *Şeyx Həsən Səlahəddin Naxçıvani Bulqari*;1206, Naxçıvan – 1298, Təbriz) — alim və mütəfəkkir

Həyatı
------

Həsən Naxçıvani 1206-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Geniş biliyə malik şəxsiyyət olmuşdur. 15 yaşında ikən atasını itirmiş, ailəsi ilə birlikdə Xoy şəhərinə köçmüşdür. Atası Xacə Ömər bəzi məlumatlara görə varlı tacir, bəzi məlumatlara görə isə irfan əhli idi. Onun məzarının Cənubi Azərbaycanda, Xoy şəhəri kənarında olduğunu yazırlar. 23 yaşında monqollarun Xoya hücumu zamanı əsir düşən Həsən ömrünün yeddi ilini qürbətdə əsarətdə keçirib. Monqollar onu Volqa çayının şimalında yerləşən torpaqlara – Bulğar ölkəsinə aparıblar. O, doqquz il (bəzi məlumatlara görə hətta 30 il) bulğarların arasında yaşayır. Bulğarlar türk əsilli qədim Bulğar xanlığının varisləri idi. Şeyx Həsən bulğarların arasında uzun müddət yaşadığı üçün "Bulğari" kimi tanınıb.

### Vəfatı

1298-ci ildə Təbrizdə vəfat edib. Məzarı Sürxab məzarlığındadır.Məzarı üzərində bu sözlər yazılıb:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Bu, qəbir şeyx, alim, arif, tədqiqatçı, aləmin qütbü, peyğəmbərlər varisi, qeybdən danışan, rəhmli Tanrını təcəssüm etdirən, hər iki dünyada Allahın sirrinə vaqif olan, ariflərin yardımçısı, şeyxlər sülaləsinin sonuncusu, haqq, millət və dinin xeyirxahı Həsən ibn Ömər Haxçıvaninin qəbridir. Allah onun qəbrini nurani etsin." | "|

Fəaliyyəti
----------

### İrfani fəaliyyəti

Təsəvvüf təriqətinə meyl göstərmiş, 9 il Volqaboyu bulqar arasında, 3 il Buxarada, 27 il Kirmanda, 1 il Marağada yaşamışdır. Qalan ömrünün isə Təbrizdə keçirmişdir. Təbrizdə Şeyx Həsən Naxçıvani Bulqari və ya Təbrizi kimi tanınmışdır.

Ədəbiyyat
---------

Tərbiyət M. Danışməndani- Azərbaycan,Bakı.1987

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 183. ISBN 5-8066-1468-9.
**Astrafobiya** (həmçinin, astrapofobiya, brontofobiya, keraunofobiya və ya tonitrofobiya kimi tanınır) — ildırım və şimşəkdən anormal qorxudur. Bu, xüsusi fobiya növüdür. Astrafobiya insanlarda və heyvanlarda yarana bilər, lakin müalicə oluna bilən fobiyadır. "Astrafobiya" termini yunan sözləri olan "ἀστραπή" (astrape: şimşək) və "φόβος" (fobiya: qorxu) sözlərindən yaranıb.

Əlamətlər
---------

Astrafobiyası olan şəxslər tufan zamanı narahatlıq keçirməyə başlayırlar, hətta onlar təhlükənin minimum olduğunu bilsələr belə, qorxmağa davam edirlər. Bəzi simptomlar digər fobiyalarda rast gəlinən əlamətlərlə eynidir. Məsələn, titrəmək, qışqırmaq, tərləmək, panikaya düşmək, öyümə, vahiməyə düşmək və ürək döyüntülərinin artması. Lakin yalnız astrafobiyada müşahidə olunan əlamətlər də var. Məsələn, digər insanların yanında olmaq ehtiyacı, tək qalanda yuxarıda sadalanan simptomların daha da güclənməsi. Astrafobiyadan əziyyət çəkən insanların əksəriyyəti qasırğa zamanı sığınacaq axtarırlar. Onlar çarpayının, xalçanın altında, dolabda, zirzəmidə və bu kimi təhlükəsiz hesab etdikləri yerlərdə gizlənə bilərlər. Bunu etməkdə məqsədləri ildırımın səsini eşitməməkdir, bunun üçün qulaqlarını yuma bilərlər. Eləcə də, pərdəni çəkə bilərlər.

Nəticəsi
--------

Astrafobiyası olan insanların hava proqnozu xəbərlərinə marağı böyük olur. Qasırğa xəbəri alan astrafobik narahat olmağa başlayır. Onlar yağmurlu mövsümlərdə hava xəbərlərini davamlı olaraq izləyə bilərlər. Hətta, bu bir çox insanın hava vəziyyətini yoxlamadan küçəyə çıxa bilməməsilə nəticələnə bilər. Ən pis vəziyyətlərdə isə astrafobiya agorafobiya (evi tərketmə qorxusu) ilə nəticələnə bilər.

Müalicə
-------

Astrafobiyadan qurtulmaq üçün ən effektiv müalicə üsulu tufanları müşahidə etmək və ona qarşı immunitet yaratmaqdır. Koqnitiv davranış terapiyaları da tez-tez istifadə olunan metodlardan biridir. Xəstəyə qasırğa zamanı sakitliyini qoruyub saxlamaq üçün təkrarlayacağı ifadələr öyrədiləcək. Dərindən nəfəsalma tapşırıqları da bu cəhdi daha effektiv edə bilər.
**Sultan Sahaq** (*fars.* سلطان سهاک‎; d. XIV əsr, Barzəncə, Cəlairilər sultanlığı – ö. XV əsr, Şeyxan, Kirmanşah, Teymurilər dövləti) — kürd əsilli ruhani, Yarsanizm olaraq da bilinən *Əhl-i Haqq* əqidəsinin qurucusu və rəhbəri.

Bioqrafiya
----------

Sultan Sahaq XIV əsrdə Barzəncədə (indiki İraq Respublikasının Süleymaniyə mühafəzası) anadan olmuşdur. Sahaq Tövrat, İncil və Quranda istifadə olunan İshaq adının kürdcələşdirilmiş bir variantıdır. Əhl-i Haqq agioqrafiyasına görə, Sultan Sahaq şiə imamı olan Musa əl-Kazımın nəslindən gəlir. Sultan Sahaqın atası Şeyx İsi Sufizmə meyilli olan şiə bir ruhani idi, anası Xatun-i Rəzbar isə yeddi arxanqeldən birinin təzahürü hesab edilirdi. Yarsanizm əqidəsinin üzvləri İsada olduğunu kimi, Sultan Sahaqın anadan olmasının da bakirə doğumu hadisəsi olduğuna inanır. Onun pərəstişkarlarına görə, Sultan Sahaq dinin dördüncü mərhələsini (*Həqiqət*) – *Bayabas-i Pirdivari* (*azərb.* Körpüdən kənar‎) mərhələsini Yerə təqdim etmişdir. O, daha sonra indiki İranın Həvrəman vilayətinə köçmüşdür. Əhl-i Haqq agioqrafiyasına görə, Sultan Sahaq Teymurilər dövlətinin banisi olan Əmir Teymurla tanış olduqdan sonra onun kahini seçilmişdir. Sultan Sahaq XV əsrdə Kirmanşah ostanında yerləşən Şeyxan kəndində vəfat etmişdir. Əhl-i Haqqın pərəstişkarları onun məqbərəsini ziyarətgah hesab edir.

Sultan Sahaqın təlimləri onun şagirdləri tərəfindən qeydə alınmış və daha sonra gorani dilində Kəlam-i Sərəncam adıyla nəşr edilmişdir. Əhl-i Haqqın pərəstişkarları ona *Şah-i Həqiqət* (*azərb.* Həqiqət şahı‎), *Sahib-Kəram*, *Saan Sahaqq* və *Xavəndikar* kimi müxtəlif adlar vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kəhl-Bodroqi, Kriştina; Barbara Kellner-Heynkel; Anke Otter-Beujon, eds.Syncretistic Religious Communities in the Near East (ingilis). Brill Publishers. 1997. 105. ISBN 90-04-10861-0. *Mətnin kiçik bir hissəsi* Google kitablar.
2. ↑  *İlahi, Bəhram.* Path of Perfection, the Spiritual Teaching of Master Nur Ali Elahi. 1987. ISBN 0-7126-0200-3.
3. ↑  *Nur Əli.* Burhan al-Haq. 1963. farsca olan orijinal mətn: نسبش بحضرت امام موسی کاظم(ع) میرسد، محل تولدش قریۀ (برزنجه) ناحیۀ (شاره زور) بخش (حلبجه) شهرستان (سلیمانیه) استان (کرکوک) کشور فعلی عراق است.
4. 1 2  *Həmzəh-i, M. Rza.* The Yaresan: A Sociological, Historical and Religio-Historical Study of a Kurdish Community. 1990. ISBN 3-922968-83-X.
5. ↑  Formation of the Order. ahle-haqq.com. 23 aprel 2000 tarixində arxivləşdirilib.
**Süqe Toyun** (Saxa türkcəsi "Sayın Balta"), Saxa türk mifologiyasında ildırım tanrısı olub Ayığ kateqoriyasına aiddir. Bəzən üçlü ali yaradanın üçüncüsü olaraq bilinir. XVIII əsrin birinci yarısında Saxa türklәrinin bütün qəbilələri, bir neçə ali tanrılardan biri olaraq ona hörmət edirdilər.

Ehtimal ki, başlanğıcda Süqe Toyun ildırımın ruhu kimi sayılırdı, amma nəticədə Abası adlandırılan pis ruhları təqib edən ilah kimi hesab olunmağa başladı. Əfsanəyə görə göy gurultusu onun atının dırnaqlarının taqqıltısıdır və ildırım onun baltasıdır, bəzi əfsanələrdə, göy üzündə və Yer kürəsində onu təqib edən pis ruhları vurur. Bundan əlavə, mal-qaraların qoruyucusu olub uşaqları, buzovları və dayçaları insanlara göndərir.

Saxa türklərinin təsəvvürlərinə görə, ildırımla vurulmuş ağacın altında daş göz muncuğu və xoşbəxtliyi verən ildırımın baltasını taparlar. Ümumiyyətlə, saxa türklərinin həyatında bu tanrı heç bir rol oynamamışdır. Süqe Toyun mirasının tək qalığı arçı mərasimində ağacın ildırımıyla bölünmüşdən tilişkələrdən istifadədir.

Bir çox ləqəbə malikdir; "acıqlı müdir", "cəld qoçağı" və s.

İstisnadlar
===========
**Müəssislər məclisi** — konstitusiya hazırlayacaq və qəbul edəcək, yaxud yeni dövlət quruluşu təsis edəcək səlahiyyətə malik məclis.

Azərbaycan Demokratik Respublikasının Müəssislər Məclisi
--------------------------------------------------------

Parlamentli respublika idarəçiliyinin hüquqi norma və qaydalarına sadiq qalan Fətəli xan Xoyski hökuməti, eyni zamanda, Müəssislər Məclisinin çağırılması üçün hazırlıq görməyə başladı. Bu məqsədlə xüsusi komissiya yaradıldı: Milli Şuranın 1918-ci il 17 iyun tarixli qərarından hələ 6 ay keçməməsinə baxmayaraq, daha doğrusu hökumətin təkbaşına hakimiyyəti davam etdirmək səlahiyyəti olduğu halda,
F.Xoyskinin təşəbbüsü və müraciətinə əsasən 1918-ci il noyabrın 16-da Azərbaycan Milli Şurası
yenidən fəaliyyətə başladı. Hökumətin sədri F.Xoyskinin təklifi ilə Azərbaycan Milli Şurası
Müəssislər Məclisi çağırmaq işini öz üzərinə götürdü.

Türkiyə Müəssislər Məclisi (1960-1970-cı illər)
-----------------------------------------------

1960-cı ilin dekabrında Müəssislər Məclisinin statusu haqqında qanun qəbul edildi. Qanuna görə Müəssislər Məclisi Milli Birlik Komitəsinin (MBK) üzvləri və təmsilçilər palatasından ibarət oldu. MBK-nın qanunvericilik funksiyaları Müəssislər Məclisinə verildi. Bununla yanaşı, seçkilər və təmsilçilər palatasına üzvlərin təyin edilməsi MBK-nın səlahiyyətinə daxil idi və heç bir qanun da MBK tərəfindən bəyənilməsə, qəbul oluna bilməzdi.

6 yanvar 1960-cı ildə isə Müəssislər Məclisi işə başladı. Onun tərkibinə 295 deputat seçilmiş və təyin olunmuşdu. Təmsilçilər palatasında isə yerlərin üçdə ikisi (Cümhuriyyət Xalq Partiyası) CXP-yə məxsus idi. Təbiidir ki, bu da CXP-nin MBK üzvləri üzərində güclü təsirindən qaynaqlanırdı. CKMP isə 25 yer qazanmışdı. Müəssislər Məclisinin başlıca funksiyası konstitusiya və seçki qanunu layihəsini işləyib hazırlamaqdan ibarət idi.

Sovet Sosialist Respublikasının Müəssislər Məclisi
--------------------------------------------------

1918-ci il yanvarın 5-də Rusiyada Müəssislər Məclisinə seçkilər keçirildi. Seçkinin nəticələri heç də bolşeviklərin xeyrinə olmadığından Müəssislər Məclisi elə fəaliyyətinin ilk günündəcə buraxıldı.

Mənbə
-----

1. ↑  Türkiyə (1960-1970-cı illər)[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Demokratik Respublikası parlamenti
|   2015 Avropa Oyunları |
| --- |
| **İdman gimnastikası** |
| Komanda, Çoxnövçülük |  | **Kişilər** |  | **Qadınlar** |
| Fərdi, Çoxnövçülük |  | **Kişilər** |  | **Qadınlar** |
| Fərdi, Döşəmə |  | **Kişilər** |  | **Qadınlar** |
| Fərdi, Turnik |  | **Kişilər** |  |  |
| Fərdi, Parallel qollar |  | **Kişilər** |  |  |
| Fərdi, Gimnastika atı |  | **Kişilər** |  |  |
| Fərdi, Həlqələr |  | **Kişilər** |  |  |
| Fərdi, Dayaqla tullanma |  | **Kişilər** |  | **Qadınlar** |
| Fərdi, Müxtəlif hündürlüklə qollar |  |  |  | **Qadınlar** |
| Fərdi, Dirək |  |  |  | **Qadınlar** |

**İdman gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Qadınlar (fərdi, döşəmə)** — 15, 20 iyun tarixlərində Bakının Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Yarışlarda ölkələrin 78 idmançısı qüvvəsini sınadı.

Yarışlarda təsnifat mərhələsi 15 iyun tarixində baş tutdu. Final isə 20 iyun tarixində keçirildi. Yarışların qızıl medalını 14.266 xal toplayan İsveçrə idmançısı Ciulia Steingruber, gümüş medalı 14.200 xal toplayan Rusiya idmançısı Aliya Mustafina, bürünc medalı isə 13.800 xal toplayan Hollandiya idmançısı Lieke Vevers qazandı.

Medalçılar
----------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Yarış** |   **Qızıl** |   **Gümüş** |   **Bürünc** |
| Fərdi, Döşəmə | İsveçrə Ciulia Steingruber  **(İsveçrə)** | Rusiya Aliya Mustafina  **(Rusiya Federasiyası)** | Niderland Lieke Vevers  **(Hollandiya)** |

Nəticə
------

### Təsnifat mərhələsi

Təsnifat mərhələsində - ölkənin 78 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 15 iyun tarixində baş tutdu. Yarışlarda ilk 6 yeri tutan idmançı finala vəsiqə qazandı. Finala yalnızca bir ölkənin bir idmançısı vəsiqə qazandı. 

**Q — Finala vəsiqə qazandı**

| Sıra | İdmançı | Ölkə | Xal | Nəticə |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  |  |  |  |

### Final

Finalda 6 ölkənin 6 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 20 iyun tarixində baş tutdu. 

| Sıra | İdmançı | Ölkə | Xal |
| --- | --- | --- | --- |
| 30x30px[ölü keçid] |  |  |  |
| 30x30px[ölü keçid] |  |  |  |
| 30x30px[ölü keçid] |  |  |  |
| 4 |  |  |  |
| 5 |  |  |  |
| 6 |  |  |  |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2016-03-04 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-04.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2016-07-05 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-04.
**Dövlət möhürü** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin rəsmi sənədlərində üzərində dövlətin adı və gerbi təsvir olunan əsas dövlət rəmzi.

Müsabiqənin elan olunması
-------------------------

Cümhuriyyət Hökuməti 1919-cu il martın 23-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət möhürünün layihəsini hazırlamaq üçün müsabiqə elan olunması barədə qərar qəbul etdi. Qərara əsasən, layihələr həmin il aprelin 20-nə qədər poçt və teleqraf nazirliyinə təqdim edilməli idi. Lakin həmin müsabiqənin nəticələri barədə hələlik məlumat aşkar edilməmişdir. İkinci dəfə isə Cümhuriyyət Hökuməti 1920-ci il yanvarın 30-da Dövlət himni və gerbi ilə yanaşı, Dövlət möhürünün də layihəsini hazırlamaq barədə qərar qəbul etdi. Qərara əsasən, bu məsələ ilə bağlı müsabiqə elan olunması xalq maarifi nazirinə həvalə olundu. Xalq maarifi nazirliyi müsabiqə barədə qəzetlərdə verdiyi elanlarda Dövlət himni, gerbi və möhürü üçün müsabiqəyə təqdim olunacaq layihələrin həmin il mayın 1-nə qədər məxfi zərflərdə xalq maarifi nazirliyinin dəftərxanasına göndərilməsini xahiş edirdi. Müsabiqənin nəticələri Azərbaycan İstiqlalının ikinci ildönümünə, yəni 1920-ci il mayın 28-nə qədər elan olunmalı idi. 1920-ci il aprelin 27-də Azərbaycanın Sovet Rusiyası tərəfindən işğalı müsabiqənin başa çatmasına imkan vermədi.

AXC-nin hərbi ordenlərinin, milli himninin, gerbinin və möhürünün hazırlanması haqqında qərar
---------------------------------------------------------------------------------------------

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlət rəmzlərinin yaradılmasına həsr olunmuş mühüm qərar. 1920-ci il yanvarın 30-da Cümhuriyyət Hökuməti tərəfindən qəbul edilmişdir. Qərar iki bənddən ibarət idi: birinci bənddə hərbi nazirə ordenlərin eskizlərinin, ikinci bənddə isə maarif nazirinə milli himnin, dövlət gerbinin və möhürünün layihələrinin hazırlanması ilə bağlı olaraq müsabiqələr elan etmək tapşırılmışdı.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin realiyaları

Ədəbiyyat
---------

* Aзepбaйджанская Демократиская Pecnублика (1918–1920), Законодательные акты (сборник документов), Б. 1998

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət möhürü // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I. Bakı: "Lider". 2004. səh. 336. ISBN 9952-417-14-2.
2. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət möhürü // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I. Bakı: "Lider". 2004. səh. 172. ISBN 9952-417-14-2.

| ⛭Azərbaycan rəmzləri |
| --- |
| Rəsmi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti | Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsi • Dövlət rəmzləri (Dövlət möhürü) |
| Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası | Bayraq • Gerb • Himn |
| Azərbaycan Respublikası | Azərbaycan bayrağı • Azərbaycan gerbi • Azərbaycan himni • "Qızıl Ulduz" medalı • "Heydər Əliyev" ordeni • "Şah İsmayıl" ordeni • Zəfər bayrağı (Azərbaycan)  |

 |  |
| Qeyri-rəsmi | 

|  |
| --- |
| Odlar yurdu • Qız qalası • Qobustan • Nar • Muğam • Qarabağ atı • Tar • Azərbaycan xalçaları • Buta • Xarıbülbül • Neft Daşları |

 |
**Rzabəyov İdris İbrahim oğlu** – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərdi Təqaüdçüsü

Həyat
-----

İdris İbrahim oğlu Rzabəyov 13 fevral 1938-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub, 31 saylı orta məktəbi bitirərək Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının Geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə qəbul edilib, 1961-ci ildə institutu bitirərək təyinatla "Neft Daşları" Neft Qaz Çıxarma İdarəsinə göndərilib, 1989-cu ilədək burada operator, mühəndis, sex rəisi, geologiya və işlənmə şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb.

1971-73-cü illərdə Kuba Respublikasında ezamiyyədə olub, neft-mədən geoloqu kimi bu ölkənin neft-qaz yataqlarının istismarında iştirak edib. Dəyərli fəaliyyətinə görə keçmiş sovetlər birliyinin Amerika qitəsindəki yeganə dost ölkəsindəki qurumların və SSRİ-nin Kubadakı Səfirliyinin Fəxri Fərmanlarına layiq görülüb.

1989-1994-cü illərdə "28 May" NQÇİ-nin Baş geoloqu-rəis müavini, 1994-2002-ci illərdə NQÇİ-nin rəisi vəzifəsində çalışıb. Onun rəisliyi dövründə Dövlət Neft Şirkəti üzrə ümumi neft hasilatının 80 faizi, qaz hasilatının 60 faizi "28 May" NQÇİ-nin payına düşürdü.

İ.Rzabəyov dövlət idarəçiliyinə cəlb edilərək 2002-2011-ci illərdə yeni yaranan AR Yanacaq-Energetika Nazirliyində (indiki Sənaye və Energetika Nazirliyi-SEN) Aparat Rəhbəri vəzifəsinin icraçısı-Yanacaq-Energetika Əməliyyatları Baş İdarəsinin rəisi, SEN-in neft və qaz şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləyib.

Yaşına görə Dövlət qulluğuna xitam verildikdən sonra da indiyədək SEN və AR Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyinin ictimai əsaslarla baş məsləhətçi-eksperti kimi fəaliyyət göstərir.

O, 20-dən çox ölkədə keçirilən beynəlxalq treyninqlər, seminarlar, konfranslarda Azərbaycanı təmsil edib, dəfələrlə "Azneft" İB, ARDNŞ-in Fəxri Fərmanlarını alıb. Müstəqil Dövlətlər Birliyinin-MDB-nin "Əməkdar energetiki", "Əmək veteranı", "Tərəqqi" medalları ilə təltif edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərdi təqaüdçüsüdür.

İ.Rzabəyov neft-qaz sənayesinin elmi-praktik əsaslarına dair 20-dən artıq çap olunmuş məqalənin, 12 ixtira və 50-dən çox səmərələşdirici təklifin müəllifi, Beynəlxalq Şərq Neft Akademiyasının həqiqi üzvü, bir çox ictimai təşkilatın üzvü, eksperti, məsləhətçisidir.

Xarici keçidlər
---------------

* Hacı Nərimanoğlu, "Şərəfli ömür". Bütöv Azərbaycan qəzeti, №06 (182), 13-19 fevral, 2013.

İstinadlar
----------
**Herseqli Hüseyn Paşa** (ö. 1595) — II Səlim və III Murad səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

Həyatı
------

Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən herseq olan Bayram ağanın oğlu olub, Sokollu Mehmed Paşa tərəfindən Əndəruna alındı. Belə ki, qardaşı Sənan ağa paşanın qızıyla evliydi və bu səbəblə Hüseyn və Sənan sürətlə yüksəlməyə başladılar. Burdakı təhsilini tamamlamasının ardından 1567-ci ilin martında Herseq sancaqbəyi olaraq saraydan ayrıldı. 2 il boyunca bu vəzifədə qaldıqdan sonra 1569-cu ilin martında Bosniya bəylərbəyliyinə yüksəldi. Ardından 1572-ci ildə Diyarbəkir, 1573-cü ildə isə Misir bəylərbəyliyinə gətirildi.

Ancaq burada olan əsgərin özbaşınalığı qarşısında aciz qalan Hüseyn Paşa 18 ay qaldığı vəzifədən çox keçmədən 22 sentyabr 1574-cü ildə alındı və İstanbula geri çağırıldı. Ardından Hələb, 1575-ci ilin iyulunda Anadolu, 1578-ci ildə Bağdad, 14 noyabr 1580-ci ildə Şam, 1585-ci ildə yenidən Diyarbəkir, 1594-cü ildə isə yenidən Bosniya əyalətinə təyin edildi. Ancaq son təyin olunduğu vəzifəsində çox qalmadan təqaüdə ayrıldı və İstanbula döndü. 1595-ci ildə burada vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani III, səh. 39
* Çakar, E. "XVI. Yüzyılda Şam Beylerbeyiliğinin İdarî Taksimatı ", Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:13, Sayı:1, Yıl:2003
* Gülcü, E. "XVI. Yüzyılın İkinci Yarısında Bağdat Vilayeti’nde Meydana Gelen İsyanlar Ve Eşkıyalık Hareketleri", A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED], Sayı:57, Yıl:2016
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusunun zabiti 
**Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Praporşiklər Məktəbi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə milli ordu üçün zabit kadrları hazırlayan ilk hərbi təhsil müəssisəsi.

Yaradılması
-----------

1918-ci il dekabrın 1-də Gəncə hərbi məktəbinin əsasında yaradılmışdı.

Strukturu
---------

Yeni şəraitdə məktəbin statusu da genişləndirildi. Belə ki, praporşiklər məktəbinin məzunu buraxılış imtahanlarım uğurla verdikdə dərhal ilk zabit rütbəsinə — praporşik rütbəsinə layiq görülürdü. 1918-ci il dekabrın 24-də polkovnik Şirin bəy Kəsəmənli Praporşiklər məktəbinin rəisi təyin olundu. Hərbi nazirin 1919-cu il 8 aprel tarixli 186 saylı əmri ilə Şirin bəy Kəsəmənli 2-ci Bakı piyada alayının komandiri təyin olunduğundan həmin əmrlə 1-ci qaubitsa-topçu divizionunun komandiri polkovnik Rüstəm Şıxlinski Praporşiklər məktəbinin rəisi təyin edildi. 1919 ilin aprelində Praporşiklər məktəbinin yeni statusda ilk buraxılışı oldu. Azərbaycan Parlamenti sədrinin müavini Həsən bəy Ağayev və digər rəsmi şəxslər bu əlamətdar hadisə münasibətilə Gəncəyə gəldilər. İlk buraxılıŞda PraporŞiklər məktəbinin 135 məzunu zabit rütbəsinə layiq görüldü. Məktəbin 1919-CU ilin sentyabrındakı ikinci buraxılıŞında isə onu 119 nəfər bitirdi. 1919 ilin oktyabrında Praporşiklər məktəbinin bazasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Məktəbi yaradıldı.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, *Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Praporşiklər Məktəbi* maddəsi.

### İstinadlar

1. 1 2  Süleymanov M. Azərbaycanda ilk milli hərbiyyə məktəbi, B. 2000

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Məktəbi
Marta Argerix 21 yaşında. 1962 il
**Marta Argerix** *isp.* Martha Argerich, (başqa oxuma – *Marta Argeriç*) 5 iyun 1941-ci ildə Buenos-Ayresde anadan olub) Argentina pianoçusu. 
Səhnədə ilk çıxışı 1949-cu ildə olmuşdur. 1955-ci ildən Avropada (2003-cü ildən Brüsseldə) yaşayır. F.Qulda, N.Maqalov və A.Benedetti Mikelancelidən dərs almışdır. Bolsanoda F. Buzoni adına beynəlxalq müsabiqənin (1957) mükafatına, musiqiçi -ifaçıların Cenevrədə (1957). Varşavada Frederik Şopen adına (1965) beynəlxalq müsabiqələrinin birinci mükafatına layiq görülmüşdür. Argerixin geniş repertuarında romantik musiqi (əsasən, F. Şopen və R. Şumanın) xüsusi yer tutur. Ş. Dütuanın, G. Kremerin. M. Mayskinin, M.L. Rostropoviçin. A. Rabinoviç-Barakovskinin və başqa iştirakı ilə orkestr və kamera ansambllarında çıxış etmişdir. İfası "Deutsche Grammophon", "EMİ", "Teldec", "Philips" və s. firmalar tərəfındən yazılmışdır. Hər il keçirilən musiqi festivalı (İsveçrə, Luqano; 2002-ci ildən) və Argerix adına pianoçular müsabiqəsinin (Buenos-Ayres, 1999, 2003) təşkilatçısıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  İjon-Piser Sullyet, *88 notes pour piano solo*, "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.50. ISBN 978 2 3505 5192 0.
3. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. 608 səh. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Yaz çınqıllıqotu** (*lat.* Rhinanthus vernalis) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin orobanşkimilər fəsiləsinin çınqıllıqotu cinsinə aid bitki növü.

Hündürlüyü (8) 15-50 sm, gövdəsi düz, zəif tüklü və ya çılpaqdır, tünd rəngli uzununa cizgili və düyünaraları uzanmış olan birillik ot bitkisidir.

Yarpaq
------

Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüş, oturaqdır, uzunsov-neştərvari, neştərvari və ya ensiz neştərvaridir, sivri, küt və ya demək olar ki, yastı dişcikləri olan mişarvari-dişlidir, təpə hissədə qısa daralmışdır, qısa tüklü və kələkötürdür.

Çiçək
-----

Tac açıq-sarı rəngdədir, uzunluğu 15-20 mm-dir, tacın borucuğu azacıq bükülmüşdür və kasacıqla eyni uzunluqdadır.

Meyvə
-----

Qutucuq ovalşəkillidir, kasacıqdan qısadır, uzunluğu 10-12 mm-dir. Toxumlarının uzunluğu 5 mm-ə qədər, oval, eni 1 mm-ə yaxın olan qanadı vardır.

Çiçəkləməsi
-----------

İyul

Meyvə verməsi
-------------

İyul-avqust Azərbaycanda yayılması: BQ (Quba) BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi, Nax. dağ. Orta və ya subalp qurşaqlarında.

Yaşayış mühiti
--------------

Dağ çəmənlərində, meşənin tala yerlərində, bəzən əkinlərdə rast gəlinir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17715428
* EUNIS: 183702
* GBIF: 7333307
* IPNI: 808866-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:808866-1
* Tropicos: 29205950
* WFO: wfo-0000464083

 |
**Əhməd Fəthi Paşa** (d. 1801 - ö. 24 fevral 1858) — Osmanlı sultanı II Mahmud və Sultan Əbdülməcid dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.

Rodoslu Hafiz Əhməd ağanın oğlu olub, atasının vəfatından 1 ay sonra, 1801-ci ildə Rodos adasında dünyaya gəldi. 1809-cu ildə Əndəruna alınaraq burada yetişdirildi. 1826-cı ildə hərbi təlimlərə başladı və 1829-cu ildə qolağası, ardından mayor rütbələrinə yüksəldi. 1830-cu ilin avqustunda miralay təyin edildi və zabitliyə yüksəldi. 1835-ci ilin iyununda yenicə taxta çıxan Avstriya imperatoru I Ferdinandı təbrik məqsədilə müvəqqəti səfir ünvanıyla Vyanaya göndərildi. Həmin ilin noyabrında döndü və 1836-cı ilin avqustunda daimi Vyana səfiri təyin edildi. 1837-ci ilin iyulunda vəzir rütbəsi aldı və vəzifələri arasına Aydin valiliyi əlavə olundu. Ancaq həmin ilin oktyabrında səfirlikdən azad edildi.

1838-ci ilin fevralında London səfiri, həmin ilin aprelində Paris səfiri seçildi. İngiltərə kraliçası I Viktoriyanın 28 iyun 1838-ci ildə keçirilən tacqoyma mərasimində Osmanlı imperiyasının nümayəndəsi olaraq iştirak etdi. 1839-cu ildə İstanbula döndü və 8 yanvar 1840-cı ildə ticarət naziri təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 8 avqust 1840-cı ildə Sultan Mahmudun qızlarından Atiyə Sultanla nigahlandı.

1842-ci ilin aprelində üzv seçildiyi məclisin 8 noyabr 1843-cü ildə rəisi seçildi. 12 noyabr 1844-cü ildə vəzifədən alındı və 20 mart 1845-ci ildə hərb naziri təyin edildi. Həmin ilin 10 avqustunda əlavə olaraq Topxana müşirliyinə gətirildi. 25 iyul 1852-ci ildə vəzifədən azad olunsa da, 26 fevral 1853-cü ildə ticarət naziri və həmin ilin 8 mayında yenidən Topxana müşiri seçildi. 9 sentyabr 1857-ci ildə vəzifədən alınsa da, həmin ilin 22 oktyabrında üçüncü dəfə Topxana müşiri təyin edildi. Bu vəzifədə ikən 24 fevral 1858-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Sultan Mahmud türbəsinin bağçasına dəfn edildi.

Ayşə Şəmsinur xanımla (ö. 4 iyul 1881) olan ilk nigahından Mehmed Bəsim Paşa və Mahmud Cəlaləddin Paşa adlı 2 oğlu, Yeganə xanım və Əminə Güzidə xanım adlı 2 qızı dünyaya gəlmişdir. Oğlu Mahmud Cəlaləddin Paşa Sultan Əbdülməcidin qızlarından Cəmilə Sultanla nigahlanmışdır. Qızı Əminə Güzidə xanım isə saray məmurlarından Əyinli Səid Paşayla evlənmişdir. 

Atiyə Sultanla olan nigahından isə Səniyə xanım Sultan və Fəridə xanım Sultan adlı 2 qızı dünyaya gəlmişdir.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani II cild, səh. 188

İstinadlar
----------
Elmi adı - *Tripleurospermum tzvelevii* Pobed. 

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / Natonal IUCN Status: "Məlumat azlığı" kateqoriyasına aiddir – DD. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Birillik və ya ikillik ot bitkisidir. Gövdəsi 60 sm hündürlükdədir. Yarpaqları tərs-yumurtavari, 3-5 sm uzunluğunda, 1,5-3 sm enində, ikiqat-lələkvari, uzunsov, nazik, sapvari, uc hissədən ağımtıl, qısa, sivri seqmentlərə bölünmüşdür. Gövdə yarpaqları daha xırda, oturaqdır. Çiçək qrupu qalxanvari, sadə və ya mürəkkəb; səbətləri çoxsaylı, 2-3 sm diametrində; çiçək yatağı yarımşar formasında, bir qədər uzunsov, sarğının xarici yarpaqları lansetvari, daxildəkilər uzunsov, kənarları solğun qonur rəngli; dilşəkilli çiçəkləri dişicikli 8-10 sm uzunluğunda, ağ rəngli; diskin çiçəkləri sarı rəngli, lansetvari dilimli, təpə hissədə qırmızı ləkəlidir. Toxumcaları 1, 5- 2mm uzunluğunda, tünd-qonur rəngli, xırdaqırışlı, nazik sivri qabırğalı, üst hissənin təpəsində 1-2 ədəd qırmızı vəzciklidir .

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə iyul-avqust, meyvə əmələgətirmə avqust aylarına təsadüf edir. Toxum və vegetativ yolla çoxalır. Mezofitdir, orta dağ qurşağında bitən kol cəngəlliyinin ətrafındakı ot örtüyünün tərkibində rast gəlinir. Anthemis L. Papaver L. Nepeta L. Cinslərinə aid növlərlə birlikdə asossiasiya əmələ gətirir. Dekorativ bitkidir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsidir(Lerik rayonu).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın ehtiyatı azdır.

Məhdudlaşdırıcı amillər:
------------------------

Antropogen (meşə ağaclarının qırılması) və abiotik (sellər və yanğınlar) təsirlərdir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin azaldılması, bərpasıın təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı.Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri.ıı nəşr Bakı-2013
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2017-05-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-01.
3. ↑  Победимова Е.Г. 1965.
4. ↑  Ахундов Г.Ф. 1972.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Svanet itburnusu** (*lat.* Rosa oplisthes) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda, Gürcüstanda, Azərbaycanda, Cənubi Asetiyada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Botaniki təsviri: Hündürlüyü 1-1,5 m-ə qədər çatır. Yarpaqları ellipsvari, kənarları tikanlı, çıxıntılı qarşıqarşıya düzülmüş, uzunluğu 2,6 sm, eni 3,2 sm-ə çatır. Yarpaqları üst tərəfdən tünd yaşıl, alt tərəfdən açıqdır. Çiçəkləri ağ və ya açıq qırmızı rəngdə olur, 4-8 ləçəkdən ibarətdir. İldə bir dəfə, yazda və ya yayda çiçəkləyir. Meyvələri iyul, avqust aylarında yetişir. Meyvəsinin uzunluğu 1,8-2,3 sm, eni 1,4-1,6 sm-ə çatır, ellipsvari üzəri açıq qırmızıdan, tünd qırmızıyadək dəyişir. Meyvənin üzəri və zoğları tüklü iynələrlə örtülüdür.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığadavamlı, işıq və istisevən bitkidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Xalq təsərrüfatında və səhiyyədə meyvəsindən, çiçəyindən geniş istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q65278239
* Plant List: rjp-15240

 |
**Dürranilər sülaləsi** (puşt. **دراني**) — müasir Əfqanıstan, Pakistan, şimalı-şərqi İran və qərbi Hindistanın ərazilərdə yerləşən tarixi dövləti (1747-1822) idarə edən xanədan.

Tarixi
------

1747-ci ildə Qəndəharda Əhməd şah Dürrani tərəfdən əsası qoyulmuşdu. O, Nadir şah Qırxlı-Avşarın sərkərdəsi idi. Qonşu dövlətlərlə apardığı mübarizə nəticəsində Dürranilər dövlətinin sərhəddi xeyli genişlənir. Amudəryanın sol sahilində yaşayanlarla yanaşı Sistan, Xorasan, Sind, Bəlucistan, Kəşmir və Pəncab bölgələrində yaşayanlar da daxil edilir. 

Dürranilər sülaləsi

### Sadozay soyu

| Titul | Ad | Başlanğıc | Son |
| --- | --- | --- | --- |
| Əmir | Əhməd şah Dürrani | İyul 1747 | 16 oktyabr 1772 |
| Əmir | Teymur şah Dürrani | 16 oktyabr 1772 | 18 may 1793 |
| Əmir | Zeman şah Dürrani | 18 may 1793 | 25 iyul 1801 |
| Əmir | Mahmud şah Dürrani | 25 iyul 1801 | 13 iyul 1803 |
| Əmir | Şudja şah Dürrani | 13 iyul 1803 | 3 may 1809 |
| Əmir | Mahmud şah Dürrani | 3 may 1809 | 1818 |
| Əmir | Əli şah Dürrani | 1818 | 1819 |
| Əmir | Əyyub şah Dürrani | 1819 | 1823 |

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Dürranilər imperiyası
**Mənim Addımım İttifaqı** *(erm: Իմ քայլը դաշինք - /im kaylı daşink/)* — Ermənistan Respublikasında Vətəndaş İttifaqı (Nikol Paşinyan), Misiya Partiyası (Manuk Sukiasyan) və vətəndaş cəmiyyətinin müstəqil siyasətçilərindən ibarət siyasi ittifaq.İttifaq 2018 İrəvan Şəhər Şurası Seçkilərindən öncə avqust ayında qurulmşdur. İttifaqın lideri baş nazi Nikol Paşinyandır.

Tarixi
------

2018-ci ilin başlanğıcında, 31 Mart tarixində Nikol Paşinyan liderliyində Ermənistanın ikinci ən böyük şəhəri olan Gümrüdə üsyan başladı.Üsyan Mənim Addımım adlandı.Üsyanın səbəbi dəyişdirilən idarəetmə sistemində Serj Sarkisyanı seçildiyi baş nazir postundan devirmək idi.

23 sentyabr 2018-ci ildə İttifaq İrəvan Şəhər Şurası seçkilərinin Hayk Marutyanın mayor seçilməsi və 65 yerdən 57-ni qazanmaqla qalibi oldu.İttifaq ümumi səslərin 81.06%-ni,yəni 294,109 səsi qazana bildi.

İttifaq 2018 Ermənistan Parlamenti seçkilərinə də qatıldı və 132 yerdən 88-ni qazanaraq Ermənistan Respublikasının Milli Məclisinin iqtidar partiyası oldu.İttifaq ümumi səslərin 70%-ni,yəni 884,456 səsi qazana bildi.

İdeologiya
----------

İttifaqın prinsipi "Böyük Çadır"dır, yəni hərhansı bir siyasi mövqeni dəstəkləmir.
İttifaq anti-korrupsiya üzrə fokuslanıb.Nikol Paşinyan isə mərkəzçi demokrat siyasətçi olaraq özünü ifadə edir.

Paşinyanın anti-Rusiya siyasətini dəstəkləməyinə baxmayaraq seçki qələbəsindən sonra İttifaq Rusiya ilə siyasi və diplomatik əlaqələri gücləndirməyə kökləndi.Həmçinin Paşinyanın Avropa birliyi vəABŞ ilə də əlaqələri var.

İstinadlar
----------
I əsrdə Roma imperiyası.
**Sofena** (*yun.* Σοφηνή) və ya **Sopk** (*erm.* Ծոփք, ur. Tsupa), erkən Bizans dövründə **Dördüncü Ermənistan** — Kiçik Asiyanın şərqində, tarixi Ermənistanda vilayət. Bu vilayət Fərat və Dəclə çaylarının yuxarı axarında, Ermənistan yaylasının cənub-qərb hissəsində yerləşirdi.

Tarixi
------

E.ə. 94-cü ildə Sofenanı II Tiqran Böyük Ermənistana birləşdirmişdir. Vilayətin sahəsi 18890 km2 idi. Arşakuni hakimiyyəti dövründə Sofena kral domeninin bir hissəsi idi, burada yerləşən Bnabel qalasında padşahların xəzinələri saxlanılırdı. Roma imperiyası ilə Sasanilər dövləti arasında 387-ci ildə imzalanan müqaviləsiyə əsasən Ermənistanın bölünməsindən sonra Sofena Roma imperiyasında qalmışdır. Bu vilayət sonradan Bizans imperiyasının tərkibinə keçmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  А.Н. Тер-Гевондян // Армения и Арабский халифат // Изд-во АН Армянской ССР, 1977 г. - стр. 153-154- Всего страниц: 321
2. ↑  Еремян С.Т. Армения согласно "Географии" 7-го века, Ереван, 1963г. (на армянском - Երեմյան Ս.Տ. Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյց»-ի, Երևան, 1963).

Xarici keçidlər
---------------

* Карта провинцииArxivləşdirilib 2008-05-09 at the Wayback Machine
**Kürəkvariyarpaqlı murdarça** (*lat.* Rhamnus spathulifolia) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin murdarçakimilər fəsiləsinin murdarça cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda, İranda, Kiçik Asiyada təbii halda yayılmışdır

Botaniki təsviri
----------------

Budaqları tikanlı ağac və ya kol bitkisidir. Bitkinin hündürlüyü 8 metrə çatır. Yarpaqları ellepsvari və ya lansetvaridir, uzunluğu 2,5-7 sm, eni 7-25 mm-dir. Çiçəkləri poliqam və ya ikievli sarı və ya ağ olub kiçik qruplarla, bəzən də tək yerləşir. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi qara rəngli olub, yeməli deyil. Kökündə boyoq maddəsi, alkaloidlər vardır. Meyvəsində 2-4 möhkəm toxumları yerləşir. Müxtəlif mədəni formaları vardır.

Ekologiyası
-----------

Torpağa tələbkar deyildir. Vətənində işıqlı meşələrdə quraqlıq olan yerlərdə rast gəlinir. Əsasən dəniz səviyyəsindən 1500-1600m hündürlükdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda, Talışda, Naxçıvanda dəniz səviyyəsindən 2000 m hündür ərazilərdə təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Yarpaqlarında B vitamini, meyvəsindən və qabığından likyor, müxtəlif ekstratlar, bal alınır. Yaxşı tikinti materialıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17241700
* Wikispecies: Rhamnus × spathulifolia
* GBIF: 3874618
* GRIN: 409167
* iNaturalist: 1183361
* IPNI: 718671-1
* ITIS: 835336
* NCBI: 1813095
* PLANTS: RHSP8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:718671-1
* Tropicos: 27500990
* WFO: wfo-0000460002

 |
**Transpersonal psixologiya**, insan ağlının transsendental və ya mənəvi cəhətlərini araşdıran psixologiya məktəbidir. Dini dəyişmə, fərqli şüur vəziyyətləri, trans (keçid) və digər mənəvi fəaliyyətləri araşdıran transpersonal psixologiya müasir psixologiya nəzəriyyələrini mistisizmin müxtəlif formaları ilə birləşdirmə cəhddir.

Transpersonal psixoloqlar transspersonal psixologiyanı psixoanaliz, funksionalizm və humanist psixologiya kimi digər psixoloji cərəyanların tamamlayıcısı kimi qəbul etmişlər. Karl Qustav Yunq və bir sıra digər psixoloqlar öz əsərlərində mənəvi və transpersonal aspektlər qeyd etmişdir. Bununla birlikdə transpersonal psixologiyaya insan psixikasının fərdi və inkişaf aspektlərinə dair tədqiqatlar aparan psixoloqlar tərəfindən laqeyd yanaşılmışdır.

Uilyam Ceyms

Transpersonal Psixologiyanın meydana gəlməsi
--------------------------------------------

Tranpersonal psixologiyanın qurucuları olan şəxslər eyni zamanda psixologiya elminin də öncülləri hesab olunur. Həmin tədqiqatçılara misal olaraq Uilyam Ceyms, Ziqmund Freyd, Otto Rank, Karl Qustav Yunq, Abraham Maslau və Roberto Asocoli (Roberto Assagioli) kimi şəxslərin adlarını qeyd etmək mümkündür. Transpersonal termini ilk dəfə Uilyam Ceyms tərəfindən 1905-1906-cı illərdə Harvard Universitetində semestr dərsləri üçün tutduğu qeydlərdə istifadə edilmişdir. Bu psixologiya məktəbinin yaranmasında ən vacib amillərdən biri də 1960-cı illərdə Abraham Maslaunun humanistik cərəyan və insanın dərini təcrübə fəaliyyətlərinə dair olan tədqiqatlarıdır. Bundan sonra termindən humanistik cərəyanın daxilində yerləşən fərqli bir psixoloji məktəbi üçün istifadə olunmağa başlandı.

Ziqmund Freyd

Mənbə
-----

* Stanislav Grof, Geleceğin Psikolojisi, Ege Meta Yayınevi, 2002
* de:Nesip Mustafa Merter, Dokuz Yüz Katlı İnsan, Kaknüs Yayınları, 2007
* Mustafa Merter, Nefs Psikolojisi/ Rüyaların Dili Kaknüs Yayınları, 2014
* Prof. Robert Frager, Benötesi Psikoloji ve Manevi Rehberlik Üzerine Paylaşımlar, Kaknüs Yayınları, 2009

Karl Qustav Yunq

Xarici keçidlər
---------------

* The Association for Transpersonal Psychology (ATP)
* European Transpersonal Association
* International Journal of Transpersonal Studies Organ of the International Transpersonal Association
* Sofia University (formerly the Institute of Transpersonal Psychology)
* Journal of Transpersonal Research Organ of the European Transpersonal Association
* Transpersonal Psychology: A bibliography Arxivləşdirilib 2017-06-14 at the Wayback Machine The most complete bibliography regarding transpersonal psychology, compiled by Andre Lefebvre
* International Journal for Transformative Research
**"Mənim ağ göyərçinim"** — 19 yanvar 2013-cü ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrın premyerası keçirilmiş tamaşa. 1990-cı il 20 yanvar hadisələrinin qurbanlarına həsr olunmuş iki pərdəli məhəbbət dramıdır. Birinci pərdə 1 saat 5 dəqiqə, ikinci pərdə isə 50 dəqiqədir.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Tamaşa gənclərin ilk məhəbbətinin tərənnümünə həsr olunub. Bir-birini böyük məhəbbətlə sevən Aqillə Turan ayrılsalar da, daxilən ömürlərinin sonuna qədər bir-birinə sadiq qalırlar. Aqil 20 yanvar hadisələri zamanı həlak olur. Turan isə Aqilin Səidədən olan oğlunun təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olur, onun anasını tək qoymur.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Tamaşanın heyəti
----------------

### Yaradıcı heyət

* Müəllif: Tamara Vəliyeva
* Rejissor: Cənnət Səlimova
* Rejissor assistenti: Nofəl Vəliyev
* Rəssam: Şota Qlurcidze
* Musiqi tərtibatı: Vladimir Neverov
* Rəqslərin quruluşçusu: Vüsal Mehrəliyev
* Şeirlərin müəllifi: Mirzəağa Mirzəyev

### Rollarda

* Mehriban Hüseynova - Turan (yaşlı)
* Təhminə Məmmədova - Turan (yaşlı)
* İlqarə Tosova - Turan (yaşlı)
* Günel Məmmədova - Turan
* Аsya Atakişiyeva - Turan
* Elşən Rüstəmov - Aqil
* Mirzəağa Mirzəyev (MİU-nun tələbəsi – debüt) -Aqil
* Emin Sevdimalıyev - Bəhruz
* Еşqin Quliyev - Bəhruz
* Zülfiyyə Alhüseynova - Səidə
* Nəsibə Eldarova - Zəhra
* Kərəm Hadızadə - Qürbət
* Sona Babayeva - Qadın

Xarici keçidlər
---------------

* Mənim ağ göyərçinim Arxivləşdirilib 2015-11-13 at the Wayback Machine