**Fənərbaxça FK** — klub Fənərbaxça İdman Klubunun nəznində fəaliyyət göstərir. Hazırda klub, Türkiyə super liqasında mübarizə aparır. Klubun futboldan başqa digər mübarizə apardığı idman növləri basketbol, voleybol, atletika, boks, avarçəkmə, yelkənli idman, üzgüçülük və stolüstü tennisdir. "Fənərbaxça" futbol klubu ev oyunlarını İstanbul Kadıköydəki 47.834 nəfər tutumlu Şükrü Saracoğlu stadionunda keçirir..

```
1907-ci ildə bir idman klubu olaraq qurulan "Fənərbaxça", türk futbolu tarixinin ən uğurlu və ən populyar idman klublarından biridir.
```

"Fənərbaxça", 28 Türkiyə çempionluğu ilə ən çox çempionluq qazanan türk futbol klubudur. 19 dəfə Superliqada, 6 dəfə Milli Divizionda, 3 dəfə Türkiyə Futbol Çempionatında, Türkiyə futbolu tarixində ən çox milli çempionluq qazanan klubdur. Həmçinin 6 Türkiyə çempionu olub. 9 Türkiyə Super Kuboku əldə etmişdir. Klub avrokuboklar üzrə, ən yaxşı nəticəni 2012–13 mövsümündə, UEFA Avropa Liqasıda yarımfinalına yüksələrək əldə etmişdir. 1968-ci ildə çempionluğunu qazandığı Balkan Kuboku Türkiyədə və klub tarixində ilk avrokubok olub.

"Sarı Kanaryalar" ləqəbli "Fənərbaxça", "Trabzonspor" və "Beşiktaş" kimi klublarla yarışsa da, ən böyük rəqibi eyni şəhərdə yerləşən "Qalatasaray"dır. Bu iki klub arasında baş tutan matçlar "qitələrarası derbi" və ya "Avrasiya derbisi" adlanır. Klubun ənənəvi forması düz, sarı və sürməyi zolaqlı formadan, ağ şortdan və yanlarda açıq rəngli ağ corabdan ibarətdir.

Tarixi
------

### 1907-1959

Osmanlı Səfirliyinin birinci katibi Nurizadə Suad bəyin oğlu Mehmet Ziya Songülən, Hərəkat Ordusunun general-mayoru Şəvki Paşanın oğlu Ayətullah bəy, ədəbiyyat adamı Samipaşazadə Səzai bəyin qardaşı oğlu və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin tələbəsi Ənver Nəcip (Okaner), Bəsrə valisi Əbdürrəhman Sami Əfəndinin oğlu, Alman Liseyi şagirdi Həsən Sami Qocaməmi, "Hindistanlı" kimi tanınan Asəf Beşpınar, Haccarzadə Mehmet Tofiq və vali Saffət Paşanın oğlu Hakkı Saffet Tarı oynayıblar. İngiltərə və Yunanıstan futbol komandalarının həmin illərdə Papazın Çayırı, İstanbul Kadıköydəki bir ərazi vahidi olan Kalamışda, "Papanın Çayırı" adlanan köhnə futbol meydançasında İngilislərin və Yunanların yaratmış olduqları klubun oyununu seyr edirdilər. İngilislərin içində yer aldığı "Moda" futbol klubunda oynayan ilk türk futbolçu "Bobby" ləqəbli Fuat Hüsnü Qayacanı seyr etməkdə idilər. 1907-ci ilin yazında bir matçdan sonra Nəcib, Ziya və Ayətullah bəy Nəcib bəyin Beşbıyıq Sokakdakı Moda evində toplaşırlar. Tarixlərinin dəstəyi ilə güclənən bu gənclər quracaqları komandanın ilk ideyasını ortaya atdılar. Bu gənc dostlar qrupunun məsləhətindən sonra dövrün varlılarından olan, lazımi pulu maliyyələşdirəcək Saint-Joseph məzunu mühəndis Nurizadə Ziya klubun qurucu prezidenti, Ayətullah bəy, Osmanlı Bankının zabitlərindən olan Saint-Joseph məzunu, Dəniz Məktəbində məmur (katib) vəzifəsində çalışırdı. Kapitan və xəzinədarlıq (xəzinədar) vəzifələrini yeni bitirmiş Nəcib bəy ilə bölüşürdü. Yaşadıqları məhəllədən ilhamlanaraq klubun adını Fənərbaxça Futbol Klubu olaraq təyin etdilər. Beləliklə, Fənərbaxça İdman Klubu 1907-ci ildə İstanbulun Kadıköyün Moda səmtində futbol komandası olaraq quruldu.

Klub prezidenti Ziya bəy önü və qolları düyməli flanel parçadan olan sarı və ağ rəngli boş formaları, tünd göy rəngli şortları və sarı aslanlı yun corabları şəxsən özü İngiltərədən gətirdi. Saint-Joseph Kolleci türk müəllimi Ənverin nəzarətində Kuşdili və Fənərbaxça çəmənliklərində ilk məşqinə başlayıb. Qısa müddətdə məhəllənin futbola qadir gənclərini öz ətrafına toplayan klubun ilk heyəti yəqin ki; Hinddə Asəf — Nəcib, Ziya — Böyük Həsən — Həsən Sami, Çərkəz Səbri — Nəsuhi, Şevkati — Qalip — Hüseyn, Hayrullah bəy kompozisiya və ya; Asəf — Ziya — Həsən Sami — Ayətullah — Məzhar — Nəcib — Fəthi — Qalip — Hüseyn — Böyük Həsən — Nevzatda ibarət idi.

"Fənərbaxça" futbol komandası ilk dəfə 1908-ci ildə "İstanbul Futbol Liqası"na qatılıb. Enver Yetikerdən sonra klubun baş məşqçisi, həm də futbolçusu olan Hüseyin Dalaklı oldu. İlk iki ildə klubun təsisçilərinin istefası səbəbi ilə klub "İstanbul Liqası"nda ayaqda qala bilmədi. 1911–12 mövsümündə Zeki (Mazlum), Karnik Arslanyan, Abbas (Elkatipzadə), Mustafa (Elkatipzadə), Yəhya Bərki (Qaragözoğlu), Hüseyn (İzzi), Arif, Kamal (Aşkın), Tevfik, Nuri, Qalip (Kulaksızoğlu), Nasuhi (Baydar) və Enver Yetikeribarət kimi oyunçulardan ibarət komanda, yenilməz çempion olaraq tarixində ilk liqa çempionluğunu qazandı. "Fənərbaxça" 1912–13 mövsümünü lider olaraq davam etdirsə də, bu mövsüm; Balkan müharibələri səbəbindən tamamlana bilmədi. Bunun nəticəsində 1907 artıq tanınan Fənərbaxçanın rəsmi quruluşu 1913-cü ildə qeydə alındı. "1907-ci ildə Kuşdili Çayırında qurulan və Həmid Hüsnünün (Kayacan) rəhbəri olduğu Fənərbaxça İdman Klubu fiziki və intellektual tərbiyəni yaymaq, ölkə gənclərini həyat mübarizəsinə, bəlalara və hərbi səfərlərə (müharibə) öyrətmək məqsədi daşıyır". Klub rəsmi olaraq bu sənədlə qeydiyyatdan keçib. Bu rekord eyni zamanda bir türk futbol klubu haqqında indiyə qədər tapılan yeganə rəsmi Osmanlı qeydiyyat sənədidir. O, bir mövsüm ardıcıl məğlubiyyətsiz İstanbul Liqası çempionluğunu qazanıb. Həmçinin "Cümə Liqası"nda mübarizə aparır. 1912-ci ildə qurulan və 1923-cü ilə qədər davam edən Fənərbaxça 1920–21 və 1922–23 mövsümlərini çempion olaraq tamamladı.

1922–23 mövsümündə Fənərbaxçanın çempionluğu dünyada misli görünməmiş bir mövsüm kimi tarixə düşdü. Komandası tamamilə orta məktəb məzunları və tələbələrdən ibarət olan Fənərbaxça, mövsümü 58–0 hesabı ilə məğlubiyyətsiz və qol buraxmadan başa vurdu.

1923-cü ildə Fənərbaxça üçün ən mühüm hadisələrdən biri də İngiltərənin işğalçı qüvvələrinin komandanı general Çarlz Harinqton Harinqtonun İstanbuldan ayrılarkən onun adına bir turnir təşkil etməsi idi. General bu kubokla bağlı *"Gardler Muhteliti türk klublarına meydan oxuyur. Qalibə Ali Baş Komandanın adını daşıyan böyük kubokun veriləcəyi bu matç üçün türk klubları istədikləri kimi gücləndiricilər ala bilərlər"* dedi və elan yerləşdirdi. Fənərbaxça isə generalın "Fənərbaxça klubu bu matçı qeyd-şərtsiz, yalnız öz heyəti ilə qəbul edir" deyə qəzet elanı ilə cavab verdi.

29 iyun 1923-cü ildə General Harrinqton Kuboku adı altında Taksim Stadionunda keçirilən matçda Fənərbaxça dövrün önəmli oyunçularından olan Zeki Rıza Sporelin vurduğu iki qolla qalib gəldi. Oyun gecəsi Lozanna Konfransında bu qələbə xəbəri Türkiyə nümayəndə heyətinə çatdıqda, heyətin rəhbəri İsmət Paşa Fənərbaxça klubuna *"Hamınızı nümayəndə heyətimiz adından təbrik edir, sevinclə gözlərinizdən öpürəm"* deyə təbrik teleqramı göndərilib.

1932-ci ilin iyununda Kusdili yanğını nəticəsində klub binasına ciddi ziyan dəydi və əksər material və sənədlər, o cümlədən kuboklar, üzv qeydləri və matç dəftərləri məhv edildi. 1936-cı ildə ən güclü İstanbul, Ankara və İzmir komandalarının daxil olduğu Milli Klaster yaradıldı. 1938-ci ildə öz istəyi ilə liqadan çəkilən Fənərbaxça, digər bütün turnirlərdə iştirak edərək 1937, 1940, 1943, 1945, 1946 və 1950-ci illərdə 6 dəfə çempionluq qazanaraq bu kubokda ən çox qələbə qazanan komanda olub. Bu illərin ən önəmli futbolçularından biri Fənərbaxça ilə 615 matçda 423 qol vuran Lefter idi. 1947–1951 və 1953–64 futbol mövsümü arasında Fənərbaxça forması geyinən Lefter, Türkiyədə klubda tərəfindən yubileyi qeyd olunan ilk futbolçu oldu. Fənərbaxça azerkeşlərinin könülündə taxd quran və Ordinaryüs"ləqəbli verilən Lefter üçün

```
Tribunalar söylədi minlərcə dəfə
Ver Lefterə yaz dəftərə.
Bitdi qələm doldu dəftər
Bu aləmdə kral Lefter.

```

sloganı yazıldı

1939-cu ildə türk futbolu tarixində ilk dəfə gecə oyunları oynanılıb. 9 sentyabr 1939-cu ildə saat 21:00-da Fənərbaxça ilə Bəyoğluspor arasında keçirilən bu ilk matçda Fənərbaxça rəqibini 4-2 hesabı ilə məğlub etdi. "Fənərbaxça"nın futbolçusu Fikrət Qırcan ilk gecə oyununda ilk qolu vurub.

Fənərbaxça ilk dəfə 1908-09 mövsümündə qatıldığı və 1958-59 mövsümünə qədər fərqli statuslarda çıxış etdiyi İstanbul Liqalarında 16 çempionluq qazandı. Bu çempionatların 14-ü İstanbul Liqası, 2-si Cümə Liqası kuboku olub.

### 1959-1969

21 fevral 1959-cu ildə yalnız İstanbul, Ankara və İzmir komandalarının iştirak edə bildiyi Türkiyə 1-ci Futbol Liqası quruldu. Ağ-qırmızı qruplar şəklində təşkil edilən və 16 komandanın yer aldığı liqada "Fənərbaxça" ağ qrupda yer alıb. Macarıstanlı baş məşqçi İqnas Molnarın idarəçiliyində olan "Fənərbaxça" 12 qələbə və 2 heç-heçə ilə qrup liderini 26 xalla tamamlayıb.
Finalda qırmızı qrupun qalibi "Qalatasaray"la üz-üzə gəlib. İki matç olaraq təşkil edilən finalda ilk matçda 1-0 uduzsa da, ikinci görüşdə Yüksel Gündüz, Mustafa Güven, Naci Erdem və Şeref Hasın vurduğu qollarla rəqibini 4-0 məğlub edərək birinci olub. Türkiyə 1-ci Futbol Liqasının çempionu. 1959-60 mövsümündə liqanı ikinci bitirən Fənərbaxça eyni mövsüm tarixində ilk dəfə Çempion Klublar Kubokunda iştirak etdi. Nemzeti Bajnoksáq 1-ci təsnifat mərhələsində çempion Çepeli 1-1 və 3-2 hesabları ilə mübarizədən kənarlaşdıraraq ikinci mərhələyə adlayıb. İkinci turda Fransa liqasının çempionu Nitsa ilə qarşılaşan Fənərbaxça turnirdən kənarlaşdırılaraq turnirlə vidalaşdı.

1960-cı ildə macar məşqçi Laszlo Székely komandanın rəhbəri təyin edildi. Fənərbaxça 1960-61 mövsümündə 38 oyunda 26 qələbə, 9 heç-heçə və 3 məğlubiyyətlə liqanı yenidən çempion olaraq başa vurdu. Bu mövsümün ən mühüm inkişaflarından biri də "Fənərbaxça"nın ən önəmli futbolçularından biri olan Can Bartunun mövsümün sonunda İtaliyanın "Fiorentina" komandasına transferi oldu. Fənərbaxça 1961-62 mövsümündə 2-ci turda qatıldığı turnirdə Nürnberqə 2-1 və 1-0 hesabları ilə uduzaraq yenidən Çempion Klublar Kubokunda mübarizə aparmaq hüququ qazanıb və kubokla vidalaşıb. 1962-ci ilin yanvarında Necdet Erdem komandanın başçısı təyin edildi. 1962-ci ilin iyulunda komandanın başına Yuqoslaviya məşqçisi Miroslav Kokotoviç təyin edildi. 1962-63 mövsümünü üçüncü yerdə bitirən Fənərbaxça, 1963-64 Kubok Qalibləri Kubokunda iştirak etdi.İlkin seçmə mərhələdə Rumıniya liqa komandalarından Petrolul Ploieşti məğlub edən Fənərbaxça, ilk mərhələdə İrlandiyanın Şimal Liqası təmsilçisi "Linfild"i mübarizədən kənarlaşdıraraq, Çempion Klublar Kubokunda ilk dəfə 1/4 finala yüksəlib. tarix. 1/4 finalda Nemzeti Bajnoksáq MTK Budapeşt ilə qarşılaşıb. İlk görüşdə 2:0 hesabı ilə uduzan "Fənərbaxça" ikinci görüşdə 3:1 hesabı ilə qalib gələrək, turu pley-offa daşıdı. Lakin pley-off matçında kuboku 1:0 hesabı ilə uduzaraq kubokla vidalaşdı. Miroslav Kokotoviçin rəhbərliyi altında həm Avropada, həm də Türkiyədə uğurlu mövsüm keçirən "Fənərbaxça" eyni mövsümdə liqanı çempion kimi başa vurub.

1964-65 mövsümündə menecer vəzifəsinə British Oscar Hold təyin edildi. "Fənərbaxça" bu mövsüm dördüncü dəfə liqa çempionluğunu qazanıb. 1965-66 mövsümündə Selahattin Torkalın idarə etdiyi komanda liqanı üçüncü, 1966-67 mövsümündə isə Abdullah Gegiçin rəhbərliyi altında liqanı ikinci yerdə bitirdi. Bu mövsümün ən əhəmiyyətli inkişaflarından biri Fənərbaxçanın Balkan Kubokunu qazanması oldu Fənərbaxçanın Balkan Kuboku titulu Türkiyə futbol komandasının rəsmi beynəlxalq təşkilatda qazandığı ilk çempionluq olub. Kubokun final matçında Yunanıstan liqasının komandalarından olan AEK ilə qarşılaşan Fənərbaxça, Ogün Altıparmakın iki, Yılmaz Şenin bir qolu ilə rəqibini 3-1 məğlub etdi.

1967-68 mövsümündə İqnas Molnarı yenidən komandanın başına gətirən Fənərbaxça, ən yaxın izləyicisi Beşiktaşdan 7 xal qabaqda mövsümü çempion olaraq başa vurdu. Həmin mövsüm Türkiyə Kubokunun finalında Altay ilə qarşılaşan Fənərbaxça, Ogün Altıparmak və Nedim Doğanın vurduğu qollarla rəqibini 2-0 məğlub edərək ilk Türkiyə Kuboku çempionluğunu qazandı. 1968-69 mövsümündə Çempion Klublar Kubokunda iştirak edən 1-ci tura qatılan Fənərbaxça, ilk matçın 0-0 bitməsindən sonra ikinci matçda İngiltərə Premyer Liqası komandalarından Mançester Sitiyə qalib gələrək liderliyə yüksəldi. 2-ci tur. 2-ci turda Hollandiya liqasının komandalarından olan "Ayaks"la qarşılaşan "Fənərbaxça" hər iki matçda 2-0 məğlub olaraq turnirlə vidalaşdı. 1969-cu ilin martında İqnas Molnar komandadan ayrıldı. Mövsümü müvafiq olaraq Fikrət Kırcan və Bəsri Dirimlilinin rəhbərliyi altında keçirən "Fənərbaxça" liqanı dördüncü pillədə başa vurub.

Emblem
------

1910-cu ildə rəsm çəkməkdə istedadlı futbolçu Topuz Hikmətin çəkdiyi emblem hərkəs tərəfindən qəbul edilmişdir.

Əsasən sarı-göy (Lacivərt) və başqa 3 rəngdən ibarət loqoda **Fenerbahçe Spor Kulübü \*1907\***  yazılmışdır. 1929-cu ildən etibarən Osmanlı Türkcəsi ilə yazılmış hərflər yeni Türk dilinə çevrilmişdir. Loqonun üzərində kiçik dəyişikliklər, redaktələr edilmiş ve əslı qorunaraq günümüzə qədər gəlmişdir.

Dünya Fənərbaxçalılar Günü
--------------------------

Dünyada ve Türkiyədə, ilk dəfə Fənərbaxça İdman Klubu bir günü Fənərbaxçalılara həsr etmişdir. 1907 quruluş ilinə görə təyin olunmuş gün, 19 İyul (19.07) saat 19:07 olarak müəyyən edilmişdir. Hər il Dünya Fənərbaxçalılar Günü, ölkədə və xaricdə təntənə ilə qeyd edilir.

Rəqabət
-------

Fənərbaxçanın ən böyük rəqibləri Beşiktaş, Trabzonspor və Qalatasaray klublarıdır. Ən böyük rəqibi isə Qalatasaray klubudur və bu klublar arasında keçirilən oyunlar "Qitələrarası Derbi" adlanır.

| Rəqib | Q | H | M |
| --- | --- | --- | --- |
| Qalatasaray | 147 | 120 | 122 |
| Beşiktaş | 132 | 91 | 125 |
| Trabzonspor | 48 | 36 | 38 |

Heyəti
------

13 avqust 2021-dən ehtibarən

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

| Nömrə | Ölkə | Mövqeyi | Futbolçu |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Türkiyə | GK | Altay Bayındır |
| 4 | Türkiyə | DF | Sərdar Əziz |
| 32 | Fransa | DF | Marsel Tisserand |
| 2 | Mərakeş | DF | Nabil Dirar |
| 20 | Braziliya | MF | Luiz Gustavo |
| 7 | Türkiyə | MF | Ozan Tufan |
| 14 | Yunanıstan | MF | Dimitris Pelkas |
| 16 | Türkiyə | FW | Fərdi Kadıoğlu |
| 15 | Tanzaniya | FW | Mbvana Samatta |
| 3 | Cənubi Koreya | DF | Kim Mincae |
| 6 | Danimarka | DF | Zanka |
| 28 | Uruqvay | DF | Maurisio Lemos |
| 37 | Çexiya | DF | Filip Novak |
| 30 | Türkiyə | DF | Nazim Sangare |

 |  | 

| Nömrə | Ölkə | Mövqeyi | Futbolçu |
| --- | --- | --- | --- |
| 5 | Argentina | MF | Xose Sosa |
| 8 | Türkiyə | MF | Mərt Hakan Yandaş |
| 41 | Macarıstan | DF | Attila Zalayi |
| 19 | Almaniya | FW | Sərhat Dursun |
| 17 | Türkiyə | MF | İrfan Can Kahveci |
| 13 | Ekvador | FW | Enner Valencia |
| 23 | Türkiyə | MF | Muhammed Gümüşkaya |
| 21 | Nigeriya | FW | Brayt Osayi-Samyuel |
| 26 | Sloveniya | MF | Miha Zayc |
| 10 | Almaniya | MF | Məsud Özil |
| 33 | Türkiyə | MF | Fateh Yiğit Şanlıtürk |
| 35 | Türkiyə | GK | Berke Özər |
| 44 | İngiltərə | DF | Steven Kolker |
| - | Türkiyə | DF | Çağtay Kurukalıp |

 |

### Heyətdən kənarda

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 

| Nömrə | Ölkə | Mövqeyi | Futbolçu |
| --- | --- | --- | --- |
| 18 | Türkiyə | DF | Sadiq Çiftpınar |
| 27 | Seneqal | FW | Mame Thiam |
| 11 | Almaniya | FW | Sinan Gümüş |
| 88 | Türkiyə | DF | Canər Ərkin |
| 66 | Türkiyə | MF | Oğuz Kağan Güçtekin |
| - | Türkiyə | MF | İsmayil Yüksek |
| - | Türkiyə | DF | Murat Sağlam |
| - | Argentina | MF | Diego Perotti |

 |

Fənərbaxçada oynamış məşhur futbolçular
---------------------------------------

Klubun forması Avropa Liqası Muzeyində

* Aleks
* Ariel Orteqa
* Aykut Kocaman
* Brian Steen Nielsen
* Can Bartu
* Cəmil Turan
* Dirk Kuyt
* Elvir Baliç
* Elvir Boliç
* Cey-Cey Okoça
* Yes Hog
* Kennet Andersson
* Lefter Küçükandonyadis
* Milan Rapaiç
* Nikola Anelka
* Pier van Hoydonk
* Raul Meireles
* Roberto Karlos
* Rıdvan Dilmen
* Robin van Persi
* Rüştü Reçber
* Səlcuq Yula
* Sergey Rebrov
* Serhat Akın
* Stefen Appiah
* Toni Şumaxer
* Tuncay Şanlı
* Uçe Okeçukvu
* Viorel Moldovan
* Zoran Mirkoviç
* Mateja Kezman
* Əmrə Bəlözoğlu
* İssiar Dia
* Caner Erkin
* Lefter Küçükonyadis
* Volkan Dəmirəl
* Matyu Valbuena
* Mert Nobre
* Deyvid
* Daniyel Quiza
* Musa Sov
* Nani
* Simon Keya
* Yosef De Souza
* Lazar Markoviç
* Martin Şkrtel
* Roberto Soldado
* Viktor Moses
* Jose Sosa
* Luiz Qustavo
* Dyeqo Perotti

Maraqlı qeyd
------------

Türkiyənin "Fənərbaxça" klubunun əfsanəsi Con Bartu 1957-ci il yanvarın 25-də fantastik əməl sahibi olub. Futbol komandasının növbəti çempionat oyununda qol vuran Bartu matç bitən kimi "Fənərbaxça"nın basketbol komandasına qoşulub və komandasının 44:43 hesabı ilə qalib gəldiyi oyunda 10 xal qazanıb. 1922–23 Cümə Liqası, 1915-ci ildən bəri İstanbulda təşkil edilən Cümə Liqasının son sezonudur. Səkkiz komandanın mübarizə etdiyi liqanı Fənərbaxça məğlub olmadan və qol buraxmadan 23 xalla tamamlayaraq, çempion olaraq bitirdi. Oktyabrda, 1922-ci ildə başlayan liqa, Apreldə,1923'ün sonlarına doğru sona çatdı.

Türkiyənin ən böyük idman klubudur.

Rənglər və Forma
----------------

| İllər | Forma istehsalçısı |
| --- | --- |
| 1984–1985 | Adidas |
| 1985–1988 | Güner |
| 1988–2000 | Adidas |
| 2000–2004 | Fenerium |
| 2004–2021 | Adidas |
| Puma(şirkət) |

Fənərbaxçanın yaradığı zaman yaza təsadüf etdiyindən, klubun rəngləri Fənərbaxçanın çəmənliklərində çiçək açan sarı və ağ papatyalardan ilhamlanaraq sarı və ağ kimi təyin olundu. İlk illərdə komandanın geyindiyi forma uzun qollu və qalın idi, yay aylarında futbolçularda problemlər yaradırdı. Bu səbəbdən klubun prezidenti Nurizadə Ziya bəy, komandaya yay forması sifariş etmək üçün 1908-ci ildə ingilis tacir Bakerin dükanına getdi. Baker, sifariş ediləcək formaların yaya çata bilməyəcəyini söylədi. Bunun üzərinə hazırda əlində olan sarı-göy rəngli zolaqlı yay köynəklərini verməyi təklif etdi. İstanbulda digər forma satmaq üçün yer olmaması və yay istiliyi səbəbindən təklifi qəbul edən Nurizadə Ziya bəy, bütün formaları almağa və komandanın rənglərini sarı və tünd göyə çevirməyə qərar verdi.

Fənərbaxçanın rəngləri sarı və tünd mavi olduqdan sonra klubun ilk emblemini Topuz Hikmet çəkdi. Topuz Hikmətin açıqlamasına görə, emblemin üstündə "Fenerbahçe Spor Klübü 1907" yazısı olan ağ yuvarlaq çərçivə, təmizlik və açıq ürək, qırmızı-ağ Türk bayrağı və Fənərbaxçalılar arasındakı sevgi və sədaqət, ortadakı sarı rəng Fənərbaxçaya qarşı duyulan qısqanclıq və həsəd, ürək şəklində tünd mavi rəng zadəganlığı təmsil edirdi.

Fənərbaxça, 1977–78 mövsümündən bəri formasını maliyyələşdirməyə başladı. Yalnız 1978–1980-ci illərdə və 1987–88 mövsümünün bir dövründə sponsorlardan istifadə etmədi. Bu gün Fənərbaxçanın forması Adidas, formasının sponsoru isə Avis, Halley, HeForShe və Aygaz-dırş Formaların sinəsində Avis qollarında HeForShe, arxasında Halley-in reklamı var. 2014–15 mövsümündə Fənərbaxça Futbol Komandası sinə və qol reklamları almadı.


| İl | Sponsor |
| --- | --- |
| 1977–1978 | Pereja |
| 1980–1982 | Banker Kastelli |
| 1982–1983 | İstanbul Bankası/Hisar Bank |
| 1983–1984 | İstanbul Bankası |
| 1984–1987 | Türkbank |
| 1987–1988 | -/Tamek |
| 1988–1989 | Emlak Bankası/Aden Otel |
| 1989–1996 | Emlak Bankası |
| 1996–1997 | VakıfBank |
| 1997–1998 | Emlak Bankası/Adidas |
| 1998–1999 | Rifle/Proton 5x5 |
| 1999–2000 | Proton 5x5 |
| 2000–2001 | Telsim |
| 2001–2004 | Aria |
| 2004–2005 | Avea |
| 2005–2008 | Avea/Cola Turka |
| 2008–2009 | Avea |
| 2009–2012 | Avea/Türk Telekom/Ülker |
| 2012–2014 | Türk Telekom/Avea/Ülker |
| 2014–2015 | Göğüs:*Yok*/Kol:*Yok*/Sırt:Ülker |
| 2015–2016 | Yandex/Halley/Turkish Airlines/İntegral Forex |
| 2016–2017 | nesine.com/Halley/Borajet/İntegral Forex/Coca-Cola |
| 2017–2018 | Acıbadem/Halley |
| 2018–2019 | Avis/Halley/HeForShe |
| 2019–2020 | Avis/Halley/HeForShe/Aygaz |
| Avis/Halley/HeForShe/Tüpraş/Aygaz |

### Sezonlara Görə Formalar

#### Ev saha forması

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 




**1907-08**
 | 




**1908-09**
 | 




**1926-27**
 | 




**1994-95**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2006-07**
 | 




**2007-08**
 | 




**2008-09**
 | 




**2009-10**
 | 




**2010-11**
 | 




**2011-12**
 | 




**2012-13**
 | 




**2013-14**
 | 




**2014-15**
 | 




**2015-16**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2016-17**
 |  | 




**2017-18**
 |  | 




**2018-19**
 | 




**2019-20**
 | 




**2020-21**
 |

#### Xarici stadyon forması

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2006-07**
 | 




**2007-08**
 | 




**2008-09**
 | 




**2009-10**
 |  | 




**2010-11**
 | 




**2011-12**
 | 




**2012-13**
 | 




**2013-14**
 | 




**2014-15**
 | 




**2015-16**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2016-17**
 |  | 




**2017-18**
 |  | 




**2018-19**
 |  | 




**2019-20**
 |  | 




**2020-21**
 |

#### Üçüncü forma

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2002-03**
 | 




**2007-08**
 | 




**2008-09**
 | 




**2009-10**
 |  | 




**2010-11**
 | 




**2011-12**
 | 




**2012-13**
 | 




**2013-14**
 | 




**2014-15**
 | 




**2015-16**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2016-17**
 |  | 




**2017-18**
 |  | 




**2018-19**
 |  | 




**2019-20**
 |  | 




**2020-21**
 |

#### Dördüncü forma

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 




**2007-08**
 | 




**2008-09**
 |  | 




**2010-11**
 | 




**2011-12**
 |

Qalib Gəldiyi Əhəmiyyətli Oyunlar
---------------------------------

### Fənərbaxça-Qalatasaray tarixi oyunları

* 31.12.1907 — İstanbul Ligası: 0–7 (Rəqib sahədə)
* 10.02.1933 — İstanbul Liqası: 5–1 (Rəqib sahədə)
* 23.02.1935 — İstanbul Liqası: 6–1 (Rəqib sahədə)
* 12.12.1976 — Zəlzələ Kuboku: 6–1
* 16.08.1980 — TSYD Kuboku: 5–0
* 03.05.1989 — Türkiyə Kuboku: 4–3 (ilk yarı 0–3) (Rəqib sahədə)
* 08.09.1996 — Türkiyə Liqası: 4–0 (Rəqib sahədə)
* 06.11.2002 — Türkiyə Liqası: (Fənərbaxça Şükrü Saracoğlu Stadionu) 6–0
* 15.05.2005 — Türkiyə Liqası: 5–1 (Rəqib sahədə)
* 22.04.2006 — Türkiyə Liqası: (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu) 4–0
* 09.11.2008 — Türkiyə Liqası: (Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu) 4–1

### Avropadakı Tarixi Oyunlar

* 1968 — **Fənərbaxça**  2–1 Mançester Siti (Çempion Klublar Kuboku 1-ci Tur oyunu)
* 1985 — Bordo 2–3 **Fənərbaxça**  (Çempion Klublar Kuboku 1-ci Tur oyunu)
* 1996 — Mançester Yunayted 0–1 **Fənərbaxça**  (Çempionlar Liqası oyunu) (30 oktyabr 1996-cı ildəki bu oyunda Fənərbaxça, Mançester Yunayted komandasını 40 il sonra öz evində bir Avropa oyununda məğlub etmiş ilk komanda olmuşdur.)
* 1998 — **Fənərbaxça**  1–0 Parma (UEFA 2-ci Tur) (Parma UEFA kubokunu almışdır)
* 2001 — **Fənərbaxça**  2–1 Qlazqo Reyncers (Çampionlar Liqası 3-cü Tur)
* 2004 — **Fənərbaxça**  1–0 Sparta Praqa (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2004 — Sparta Praqa 0–1 **Fənərbaxça**  (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2004 — **Fənərbaxça**  3–0 Mançester Yunayted (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2005 — **Fənərbaxça**  3–0 PSV Eyndhoven (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2007 — **Fənərbaxça** 1–0 İnter Milan (Çempionlar Liqası oyunu)
* 2007 — **Fənərbaxça** 2–0 PSV Eyndhoven (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2008 — **Fənərbaxça** 3–2 Sevilla (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2008 — **Fənərbaxça** 2–1 Çelsi (Çampionlar Liqası oyunu)
* 2013 — **Fənərbaxça** 1–0 Benfika (Avropa Liqası oyunu)

UEFA reytinqində
----------------

| Sıra | Ölkə | Klub | Xal |
| --- | --- | --- | --- |
| 60 | Kipr | APOEL | 30.210 |
| 61 | Türkiyə | Fənərbaxça | 29.980 |
| 62 | İspaniya | Real Sosyedad | 20.299 |

Şöbələr
-------

### Aktiv Şöbələr

* **Futbol**
* **Basketbol** (Fənərbaxça Ülkərspor)
* **Voleybol** (Fənərbaxça Qadın Voleybol Komandası)
* **Avarçəkmə**
* **Boks**
* **Yelkən**
* **Atletizm**
* **Üzgüçülük**
* **Stolüstü Tenis**

### Fəaliyyətdə Olmayan Şöbələr

* Atıcılıq
* Fiqurlu Konkisürmə
* Ovçuluq
* Bilyard
* Velosiped İdmanı
* Otüstü Hokkey
* Qılıncoynatma
* Güləş
* Ağır Atletika
* Həndbol
* Skout
* Gimnastika
* Cüdo
* Kriket
* Avtomobil idmanı
* Xizəksürmə
* Hokkey
* Mini Futbol
* Su Xizəyi
* Voterpolo
* Tennis

Uğurları
--------

### Beynəlmiləl Qələbələr

* **Balkan Kuboku (1):** 1966–67

### Vətəniçi Qələbələr

#### Türkiyə Liqa Çempionluğu(19)

#### 1959, 1960–1961, 1963–1964, 1964–1965, 1967–1968, 1969–1970, 1973–1974, 1974–1975, 1977–1978, 1982–1983, 1984–1985, 1988–1989, 1995–1996, 2000–2001, 2003–2004, 2004–2005, 2006–2007, 2010–2011, 2013–2014

#### Digər Çempionatlar

* **Türkiyə Kuboku (6):** 1967–68, 1973–74, 1978–79, 1982–83, 2011–12, 2012–13
* **Prezident Kuboku / Super Kubok (7):** 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990, 2007
* **Baş nazir Kuboku (8):** 1945, 1946, 1950, 1973, 1980, 1988, 1992, 1998
* **TSYD Kuboku (12):** 1969, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1994, 1995
* Atatürk Kuboku (2): **1964, 1998**
* **İstanbul Futbol Liqası (16):** 1911–12, 1913–14, 1914–15, 1920–21, 1922–23, 1929–30, 1932–33, 1934–35, 1935–36, 1936–37, 1943–44, 1946–47, 1947–48, 1952–53, 1956–57, 1958–59
* **İstanbul Kuboku (1):** 1944
* **İstanbul Şilti (4):** 1930, 1934, 1938, 1939
* **Spor Toto Kuboku (1):** 1967
* **Donanma Kuboku (4):** 1982, 1983, 1984, 1985

Avropa kuboklarında yubiley qolları
-----------------------------------

| yubileyqolu | müəllif | turnir | rəqib | meydan | oyunun hesabı | tarix | yubileyqolunundəqiqəsi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **100** | İsrail Haim Revivo | UEFA Kuboku | İsveç "AİK" | s | 3:3 |  ? | 15 |
| **200** | Braziliya Bilika | UEFA Avropa Liqası | Rumıniya Styaua Buxarest | s | 3:1 | 05.11.2009 | 51 |

Xarici keçidlər
---------------

* Fenerbahçe Spor Kulubü Rəsmi klub saytı —
* Fenerbahçe Kart Resmi Sitesi —  Arxivləşdirilib 2015-01-31 at the Wayback Machine
* Fenerium —
* Fenerbahçe TV —  Arxivləşdirilib 2006-10-04 at the Wayback Machine
* 1907 Fenerbahçe Derneği —
* Üniversiteli Fenerbahçeliler Derneği —
* Genç Fenerbahçeliler
* Fenerbahçe Ulkerspor
* Fenerbahçe Portal  Arxivləşdirilib 2010-06-18 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Fənərbaxça Kişi Basketbol Klubu
* Fənərbaxça Kişi Voleybol Klubu
* Fənərbaxça Qadın Voleybol Klubu

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2023-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-04.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-04.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-04.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-04.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 1996-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-04.
8. ↑
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
10. ↑
11. ↑
12. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
13. 1 2
14. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2008-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
15. ↑
16. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-05-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
17. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-05.
18. ↑
19. ↑
20. ↑
21. ↑
22. ↑
23. 1 2 3 4 5 6
24. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
25. ↑  Dağlaroğlu, Rüştü, "Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi", İstanbul (1988), s. 39
26. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
27. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
28. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
29. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
30. ↑
31. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
32. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
33. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
34. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
35. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-06.
36. ↑
37. ↑  "İki rəsmi oyuna çıxan futbolçular". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-10.
38. ↑  ""Fənərbaxça"dan yeni rekord". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-06.