recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Riyazi fizikada **skalyar potensial**, sadəcə olaraq, iki fərqli mövqedə olan cismin potensial enerjilərindəki fərqin obyektin bir mövqedən digərinə keçdiyi yoldan deyil, yalnız mövqelərdən asılı olduğu vəziyyəti təsvir edir. Bu, üç fəzada olan skalyar sahədir və yalnız yerindən asılıdır. Tanış bir nümunə kimi: cazibə qüvvəsi səbəbindən potensial enerjini misal çəkmək olar.

 Vektor sahəsi (sağda) və müvafiq skalyar potensial (solda).
*Skayar potensial* vektor analizində və fizikasında əsas anlayışdır. Skalar potensial skalyar sahəyə misaldır. **F** vektor sahəsini nəzərə alaraq, P

```
skalar potensialı belə müəyyən edilir ki:
```

{\displaystyle \mathbf {F} =-\nabla P=-\left({\frac {\partial P}{\partial x}},{\frac {\partial P}{\partial y}},{\frac {\partial P}{\partial z}}\right),} 
burada, ∇*P* P

```
-nin qradiyentidir və tənliyin ikinci hissəsi x, y, z
Dekart koordinatlarının funksiyası üçün mənfi gradientdir.  Bəzi hallarda riyaziyyatçılar potensialı müəyyən etmək üçün qradientin qarşısında müsbət işarədən istifadə edə bilərlər. Qradient baxımından P
nin bu tərifinə görə, hər hansı bir nöqtədə **F** istiqaməti o nöqtədə P
```

-nin ən kəskin azalmasının istiqamətidir, onun böyüklüyü vahid uzunluğa düşən azalmanın sürətidir.

**F** yalnız skalyar potensial baxımından təsvir edilməsi üçün aşağıdakı ekvivalent ifadələrdən hər hansı biri doğru olmalıdır:

1. {\displaystyle -\int \_{a}^{b}\mathbf {F} \cdot d\mathbf {l} =P(\mathbf {b} )-P(\mathbf {a} ),} burada inteqrasiya **a** yerindən **b** yerinə keçən İordan qövsü üzərindədir və P ( **b** *P*(**b**) P

```
qiymətləndirilir.
```

1. {\displaystyle \oint \mathbf {F} \cdot d\mathbf {l} =0,} burada, inteqral hər hansı sadə qapalı yolun üzərindədir, əks halda İordan əyrisi kimi tanınır.
2. {\displaystyle {\nabla }\times {\mathbf {F} }=0.}

Bu şərtlərdən birincisi qradiyentin əsas teoremini təmsil edir və diferensiallana bilən tək qiymətli skalar sahəsinin P

```
qradiyenti olan istənilən vektor sahəsi üçün doğrudur. İkinci şərt **F** -nin tələbidir ki, o, skalyar funksiyanın qradiyenti kimi ifadə olunsun. Üçüncü şərt, qıvrımın əsas teoremindən istifadə edərək **F** nin qıvrılması baxımından ikinci şərti yenidən ifadə edir. Bu şərtləri ödəyən **F** vektor sahəsinə irrotasion (mühafizəkar) deyilir.
```

**F** = –∇*P* olduğu yerdə artan kütlənin qravitasiya potensialı quyusu

Qeydlər
-------

1. ↑  The second part of this equation is *only* valid for Cartesian coordinates, other coordinate systems such as cylindrical or spherical coordinates will have more complicated representations, derived from the fundamental theorem of the gradient.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Herbert Goldstein.* Classical Mechanics (2). 3–4. ISBN 978-0-201-02918-5.
**Fosfor oksidləriF17Gamer×F17Kayzen×F17Samurai** — Fosfor azot kimi yeddi müxtəlif oksid əmələ gətirir. Bu oksidlərdən ikisi: fosfor (III) oksid P2O3 və fosfor (V) oksid P2O5 hərtərəfli öyrənilmişdir. Fosfor (III) və (V) oksidin bir ümumi xüsusiyyəti vardır: onlar hətta buxar halında da dimer formasında olur. Yəni bu oksidlərin həqiqi formulları P4O6 və P4O10 kimidir. Onların daha sadə emprik formulları P2O3 və P2O5 kimi göstərilir. Fosfor (III) oksid ağ rəngli, zəhərli, kristal maddədir. İşıqda davamsızdır, əvvəl saralır, sonra isə qızarır. Bu fosfor (III) oksidin qismən parçalandığını və reaksiya məhsullarından birinin qırmızı fosfor olmasını göstərir. Qızdırdıqda disproporsiyalaşır. Fosfor oksidləşdikdə oksigen çatışmırsa fosfor (III) oksid əmələ gəlir. Onu həmçinin fosfor (V) oksidi ağ fosforla reduksiya etməklə almaq olar. Fosfor (III) oksid soyuq su ilə yavaş sürətlə reaksiyaya girir, bu zaman ikiəsaslı fosfit turşusu H3PO3 əmələ gəlir. Bu oksid qaynar su ilə qarşılıqlı təsirdə olduqda ortofosfat turşusu H3PO4 əmələ gəlir və fosfin PH3 qazı ayrılır. Fosfor (III) oksid turşu oksididir və qələvilərlə asanlıqla reaksiyaya girir. Fosfor (III) oksid havada öz-özünə oksidləşib fosfor (V) oksidə çevrilir, buna görə də, onu ağzı kip bağlanmış qabda saxlayırlar. Fosfor (III) oksid kükürdlə qızdırdıqda, halogenlərlə isə otaq temperaturunda reaksiyaya girir. Halogenlərlə reaksiya müstəsna dərəcədə şiddətlə baş verir və çoxlu istilik ayrılır.
Bu foto İnternet şəbəkəsinin kiçik bir təsviridir.
**İnternetin əsas şəbəkələri -** böyük və strateji cəhətdən bir-birinə bağlı kompüter şəbəkələri və İnternetin əsas ruterləri arasında əsas məlumat daşıyıcıları ilə müəyyən edilə bilər. Bu məlumat marşrutları kommersiya, hökumət, akademik və digər yüksək tutumlu şəbəkə mərkəzləri, eləcə də ölkələr, qitələr və okeanlar arasında internet trafikini mübadilə edən, İnternet mübadiləsi nöqtələri və şəbəkəyə giriş nöqtələri tərəfindən yerləşdirilir. İnternet xidmət provayderləri, ilk növbədə hesablaşmadan azad baxış prinsipi ilə idarə olunan, özəl olaraq razılaşdırılmış qarşılıqlı əlaqə müqavilələri ilə İnternet magistral trafikində iştirak edirlər.

Nəticədə İnternet, onun magistral şəbəkələri mərkəzi nəzarət və ya koordinasiya vasitələrini etibarlı saymır və heç bir qlobal şəbəkə siyasətini həyata keçirmir. İnternetin davamlılığı onun əsas memarlıq xüsusiyyətlərindəndir. Xüsusən də şəbəkə elementlərində mümkün qədər az şəbəkə statusu və nəzarət funksiyalarının yerləşdirilməsi ideyasından irəli gəlir. Bunun əvəzinə məlumatların bütövlüyünü, etibarlılığını və autentifikasiyasını təmin etmək məqsədilə əməliyyatların əksəriyyətini yerinə yetirmək üçün əlaqənin son nöqtələrinin etibarlılığı fikrinə əsaslanır. Bundan əlavə, müasir şəbəkə əlaqələri yüksək dərəcədə çoxlu və mürəkkəb real vaxt marşrutlaşdırma (router) yükünü tarazlaşdırmaq və həddindən artıq yüklənmənin qarşısını almaq üçün alternativ rabitə yolları təmin edir.

Tier 1 şəbəkələri kimi tanınan ən böyük provayderlər o qədər əhatəli şəbəkələrə malikdirlər ki, onlar digər provayderlərdən tranzit müqavilələri almırlar.

Həmçinin bax
------------

* Defolt azad zona
* Internet2
* Mbone
* Şəbəkə xidməti təminatçısı
* Əsas DNS serverləri
* Paket kommutasiyası
* Trunking

Həmçinin oxu
------------

* Greenstein, Shane. 2020. "The Basic Economics of Internet Infrastructure." *Journal of Economic Perspectives*, 34 (2): 192-214. DOI: 10.1257/jep.34.2.192

İstinadlar
----------

1. ↑  *Jonathan E. Nuechterlein; Philip J. Weiser.* Digital Crossroads. 2005. ISBN 9780262140911.

Xarici keçidlər
---------------

* About Level 3
* Russ Haynal's ISP Page
* US Internet backbone maps
* Automatically generated backbone map of the Internet Arxivləşdirilib 2019-10-09 at the Wayback Machine
* IPv6 Backbone Network Topology

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 51274741 |
**Kolumbiya vətəndaş müharibəsi 1854**. Müharibə 1854-cü ilin 17 aprel -dekabr müddəti ərzində Yeni Qranada Respublikasının ərazisində baş vermişdir. Melonun çevrilişinə qarşı Kolumbiya Liberal Partiyası və Kolumbiya Konservativ Partiyası birgə mübarizə aparırdılar.

Müharibədən öncəki vəziyyət
---------------------------

Müharibənin baş verməsinin əsas səbəblərindən biri Liberalların proteksionizdən azad ticarətə keçməsi ilə bağlı idi. Liberallar iki hissəyə bölünür, azad ticarət tərəfdarları "Golgotas>>, proteksioniz qaydalarının tərəfdarları isə <<Draconianos" adlanırdı. Digər tərəfdən hərbçilər, aristokratlar və sənətkarların maraqlarının toqquşması. Orduya general Melo başçılıq edirdi. O xalq arasında dəstək axtarırdı , bunun üçün sənətkarlara müraciət edərək, onlarla ittifaqa girir. Melo proteksioniz tarifi bərpa etmək istəyirdi. Ölkədə keçirilən prezident seçkilərində Xose Mariya Obanda seçilir. Bu dövrdə yeni konstutsiya qəbul edilir ki, burada liberal fikirlər öz əksini tapirdı. Melo ordunun ali baş komandanı idi.31 dekabr 1853-cü ildə o, kavalerlər kazarmasına daxıl olarkən pilləkəndə içgili vəsiyyətdə olan əsgər Kirosla rastlaşır. Onun içgili olması ölümünə səbəb olur. Mart 1854-cü ildə Meloya qarşı adam öldürmə itdihamı irəli sürülür. Melo ordunun köməyi ilə çevriliş edərək 17 fevral 1854-cü ildə hakimiyyəti ələ keçirilir, konstutsiya ləğv edilir, prezident və nazirlər həbs edilir. Ölkə diktaturaya çevrilir.

Müharibənin gedişi
------------------

Xose Mariya Melo hakimiyyətə ordunun və sənətkarların köməyi ilə gəlir. Melo hətta iezuitlərin ölkəyə qaytarılması məsələsini qaldırır. Yaranmış vəziyyətdən cıxmaq üçün vitse prezident Xose de Obaldinin xaişi ilə hökumət İbaqe şəhərinə köçür. O Melo diktaturasına qarşı cıxan Konstutsiyaçılara başçılıq edirdi. Konstutsiyaçılar Liberaların "Golgotas" fraksiyası və Konservantlardan ibarət idi. Ölkənin bir çox şəhərlərində diktatora qarşı üsyanlar baş qaldırır. Keçmiş prezident Xose İlario Lopes üsyançıları Kali , Buenaventure və Kartoqoda məğlub edir. Digər dSipakire, Pamplona, bukaramanqa, Veles. Tunja, Kali və Boqotanın ətrafında olmuşdur. Melonun ordusu 11,042 nəfər təşkil edirdi. Onun hakimiyyəti cəmi 8 ay davam edir. Konstutsiyaçılar 11,000 nəfər təşkil edirdi və onlara Erran və Moskera başçılıq edirdi. Onlar 7,000 üsyançını mühasirəyə almışdı. Son döyüşlər 4 dekabrda baş versədə üsyançılar məğlub edilir. Ən güclü döyüşlər Boqota ətrafında baş vemişdir.

Nəticəsi
--------

Münaqişə 4,000 itki verilir. Danışıqsız təslim haqqında sənəd Santander parkında imzalanır. Melo həbs edilir və Kongresdən qovulur.

Mənbə
-----

* Kolumbiya vətəndaş müharibəsi 1854  (isp.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Çeşmə.

**"Çeşmə"** qəzeti — Azərbaycanda dərc olunmuş satirik qəzet.

Qəzet 1991-ci il aprel ayının 1-də Lənkəran şəhərində yaradılmışdır.

Şüarı "Dama-dama göl olar, yağa-yağa sel" idi.

Təsisçi və baş redaktoru Sakin Məmmədzadə, redaktor: Ayaz Əhmədov idi.

Haqqında
--------

"Çeşmə"nin ilk sayının dünyada "Gülüş günü" kimi qəbul edilən 1 apreldə çapdan çıxması mətbu orqanın satirik mahiyyəti ilə bağlı idi. Qəzet əvvəlcə qeyri-leqal şəkildə çap olunub. 1992-ci ildə qeydiyyatdan keçib və leqal şəkildə fəaliyyət göstərib. 1993-cü ildən sonra isə yenidən qeyri-leqal şəkildə nəşrini davam etdirib. 1995-cü ildə mətbu orqanın redaktoru, yayılmasıda və satışında kömək edən şəxslər həbs olunublar. Bununla da qəzetin fəaliyyəti birdəfəlik dayandırıldı.

"Çeşmə"ni öz dəst-xətti və üslubuna görə "Molla Nəsrəddin" jurnalının davamçısı saymaq olar. Ölkədə və dünyada baş verən ictimai-siyasi proseslərn neqativ cəhətləri satirik və yumoristik yazıların, şerlərin, karikatura və şarjların əsas hədəfi olub. Qəzetdə daha çox siyasi xarakterli lətifələrə üstünlük verilib. Burada həm iqtidar, həm də müxalifət təmsilciləri eyni dərəcədə tənqid hədəfinə çevrilib. Qarabağ məsələsi, müxtəlif hakimiyyətlərin bu problemi siyasi alver predmetinə çevirmək cəhdləri "Çeşmə"nin əsas satira hədəflərində olub.

İstinadlar
----------
**Cənubi Qafqaz kərtənkələciyi** (*lat.* Eremias pleskei) — Kərtənkələcik fəsiləsinə aid kərtənkələ növü.

Xariçi görünüş
--------------

Kiçik ölçülü kərtənkələdir. Bədəninin uzunluğu 6 sm təşkil edir. Quyrunun yuxarı nahiyəsinin pulcuqları hamardır. Yuxarı hissəsində parlaq-sarı və ya parlaq-qəhvəyi 7 zolaq vardır. Arxa ayaqlarında ağ və sarı airəvi gözçüklər vardır.

Həyat tərzi
-----------

Onlar əsasən gilli və daşlı yarımsəhralarda kolluqların arasında yaşayırlar. Onlara hətta 1800 metr yüksəkliklərdə belə rast gəlinir. Qışlamadan mart-aprel aylarında qayıdırlar. 1,4 sm uzunluğa malik 3–4 yumurta qoyurlar. Bəzən iki dəfə yumurta qoya bilirlər.

Yayıldığı ərazilər
------------------

Bu növ əsasən Araz çayının orta axarları boyunca, dörd ölkənin ərazisində yayılmışdır:
Azərbaycan, İran, Ermənistan və Türkiyə.

Ədəbiyyat
---------

А. Г. Банников, И. С. Даревский, А. К. Рустамов. Земноводные и пресмыкающиеся СССР / под ред. проф. А. Г. Банникова. — М.: Мысль, 1971. — С. 155–157. — 303 с.
Ананьева Н. Б. Орлов Н. Л. Халиков Р. Г. Даревский И. С. Рябов С. А. Барабанов А. В. Атлас пресмыкающихся Северной Евразии (таксономическое разнообразие, географическое распространение и природоохранный статус). — СПб.: Зоологический институт РАН, 2004. — С. 98. — 1000 экз. — ISBN 5-98092-007-2.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Reptile Database (ing.). / P. Uetz 2015.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780163986 |
**Cem** - tərkibində ən azı 1% pektin maddələri, 1%-dən az olmayaraq üzvi turşu olan bütöv və ya doğranılmış meyvə-giləmeyvənin şəkər şərbətində paldaşəkilli konsistensiyaya qədər bişirilməsindən alınan qida məhsulu.

Cem bişirmək üçün turş alma, armud, heyva, gavalı, alça, ərik, şaftalı, albalı (gilənar), gilas, qara qarağat, firəng üzümü, çiyələk, moruq, üzüm, əncir, xurma və digər meyvələrdən istifadə edilir.

Cemin mürəbbədən əsas fərqi ondan ibarətdir ki, bişirilən meyvənin formasının saxlanılması vacib deyildir. Eyni zamanda cemin şirəsi mürəbbə şirəsindən fərqli jeleyəbənzər (paldalı) konsistensiyalı olub süzülmür və qeyri-şəffafdır. Cem bir dəfəyə bişirilir. Tərkibində az pektin olan meyvə-giləmeyvələrdən cem bişirdikdə ona davamlı jele əmələgətirən meyvə-giləmeyvə (heyva, bəzi sort almalar, firəng üzümü) qatmaq lazım gəlir. Cem bişirilməsi və əlavə olunan şəkərin miqdarına görə mürəbbəyə, konsistensiyasına və xarici görünüşünə görə povidloya oxşayır.

Mənbə
-----

* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, «Gənclik», 2010.

İstinadlar
----------

* The principles of jelly-making, by N.E. Goldthwaite ... Goldthwaite, N. E. (Nellie Esther), ca. 1868–1946.
* Making Jams and Jellies
* Making Jams, Marmalades, Preserves, and Conserves
**Nigar Nəsirova** (16 sentyabr 1987) — Azərbaycanı təmsil edən atıcı.

Həyatı
------

Nigar Nəsirova 1987-ci il sentyabrın 16-da anadan olub. 2001-ci ildən idmanla məşğuldur. Şəxsi məşqçisi Ruqiyyə Bağırovadır. Neftçi İdman Klubunun üzvüdür.

Karyerası
---------

Nigar Nəsirova 2006-cı ildə Rusiyada baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

2017-ci ilin martında Nigar Nəsirova Sloveniyanın Maribor şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Nəticədə Nigar Nəsirova və Ruslan Lunyov 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirində bürünc medalın sahibi oldu. Həmin ilin mayında isə Nigar Nəsirova IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirini bürünc medalla başa vurdu, Ruslan Lunyov ilə birgə isə 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirinin qalibi oldu.

Nigar Nəsirova Azərbaycanı 2019-cu ilin iyununda Belarusda baş tutan II Avropa Oyunlarında təmsil edib.

2022-ci ildə isə Nigar Nəsirova Misirin Qahirə şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Nəticədə Nigar Nəsirova 50 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirinin bürünc medalına sahib oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *International Shooting Sport Federation.* "**NIGAR NASIROVA**". www.issf-sports.org ( (ing.)). 22.08.2022. 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
**Axın xətti** – eynitipli detalların hazırlanması və ya məmulatların yığılması üçün texnoloji prosesin ardıcıllığı ilə düzülmüş, müəyyən takta uyğun işləyən maşınlar və ya avadanlıqlar kompleksi. Emal sexlərinin axın xətti detalları bir əməliyyatdan digərinə ötürən nəqledici qurğularla birləşdirilmiş dəzgahlardan, maşınlardan, yığma sahələrində isə avadanlıq, tərtibat, alət və nəqledici qurğularla təchiz olunmuş iş yerlərindən ibarətdir. Nəqledici qurğular Axın xəttini detal və qovşaqlarla fasiləsiz təchiz etmək və yığılmış məmulatı ardıcıl hərəkət etdirmək üçündür. Axın xətti fərdi, qoşalaşdırılmış (2 detalın eyni vaxtda emalı üçün) və qrup halda (bir neçə detalın eyni vaxtda emalı, yaxud onların müəyyən ardıcıllıqla emalı üçün) olur. Axın xəttində iri obyektlərin  yığılması  zamanı  ayrı-ayrı  qovşaq və detallar müəyyən olunmuş ardıcıllıqla bir mövqedən digərinə verilir, quraşdırma işlərini isə texnoloji prosesə uyğun bir obyektdən digərinə keçən ixtisaslaşdırılmış briqadalar görür. Axın xəttində, adətən, metalkəsən dəzgahlarda mexaniki emal, qaynaq, termiki emal, yağlama, rəngləmə və s. yerinə yetirilir. Detalların, qovşaqların, hazır məmulatların yerinin dəyişdirilməsi üçün istehsalın mexanikləşdirilməsi və avtomatlaşdırılmasına imkan verən mövqedəyişən, manipulyator, nəqliyyat vasitələri tətbiq edilir və texnoloji işlər aparılır.

Mənbə:
------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 211–212. ISBN 978-9952-441-02-4.
Türk şəxsiyyət vəsiqəsi ön tərəfi
 Türk şəxsiyyət vəsiqəsi arxa tərəfi
**Türkiyədə vətəndaşlıq qanunu** — ilk növbədə "*jus sanguinis*" prinsipinə əsaslanır. Türkiyəli anadan və ya türkiyəli atadan (nikahda və ya nikahdan kənar) doğulan uşaqlar doğuşdan Türkiyə vətəndaşıdır. Türkiyə vətəndaşlığından çıxmaq (və ya başqa dövlətin vətəndaşlığını əldə etmək) niyyəti Türkiyədə müvafiq şəxsin yaşadığı yerdəki ən yüksək inzibati vəzifəli şəxsə, xaricdə isə Türkiyə konsulluğuna ərizə ilə verilir. Bu orqanlar tərəfindən işlənmiş sənədlər müvafiq tədbir görülməsi üçün Daxili İşlər Nazirliyinə göndərilir.

Vətəndaşlığın tərifi
--------------------

Türkiyə Konstitusiyasının 66-cı maddəsində vətəndaşlıq belə tərif edilir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 
* Türkiyə dövlətinə vətəndaşlıq bağı ilə bağlı olan hər kəs türkiyəlidir.
* Türkiyəli ata-ananın övladı türkiyəlidir.
* Vətəndaşlıq qanunla müəyyən edilmiş şərtlərlə əldə oluna bilər və yalnız qanunla müəyyən edilmiş hallarda məhrum edilə bilər.
* Heç bir türkiyəli vətənə sədaqətlə uyğun gəlməyən bir hərəkət etmədiyi təqdirdə, vətəndaşlıqdan məhrum edilə bilməz.
* Vətəndaşlıqdan məhrumetmə ilə bağlı qərarlardan və əməllərdən apellyasiya şikayətində məhkəmələrə müraciət etməkdən imtina edilə bilməz.

 1982-ci il Türkiyə Konstitusiyası 66-cı maddə (17 oktyabr 2001-ci il tarixli dəyişikliklərlə) | "|

Övladlığa götürmə
-----------------

Türkiyə vətəndaşı tərəfindən övladlığa götürülən uşaq övladlığa götürmə üçün ərizə verildiyi tarixdə 18 yaşından kiçik olarsa, avtomatik olaraq Türkiyə vətəndaşı olur. Bəzi hallarda (lazım olmasa da) xarici ad daşıyan və Türkiyə vətəndaşlığı üçün müraciət edənlər adlarını türkcə adlara dəyişirlər. Bunu edənlərə misal olaraq futbolçular Kolin Kazım-Riçards və Mehmet Aurelio daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Turkish Citizenship Law" (PDF). 29 May 2009. 2018-09-19 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2012-06-17.
2. ↑  From Bury to Brazil, the rise of a boy called Colin Kazim-Richards Arxivləşdirilib 2010-06-03 at the Wayback Machine Times Online. Retrieved on 2009-04-13.

Xarici keçidlər
---------------

* mfa.gov.tr/default.tr.mfa — Türkiyədə vətəndaşlıq qanununun rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh2009119866 |
**İncəsənət ordeni** (*fars.* نشان هنر‎) — İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin ən şərəfli və adət nişanlarından biridir. Silahlı Qüvvələrin fəallarını mədəniyyət və incəsənət işlərində həvəsləndirmək üçün verilir.

### Köhnə "İncəsənət Ordeni"

Pəhləvi dövründə (1925–1935) *İncəsənət Ordeni* ulduz formalı simvol idi, ətrafında səkkiz tük, dairənin mərkəzində oturan şir və günəş var. Mərkəzi dairənin fonu yaşıl və göy rəngli mina ilə boyanmışdır. Sərəncamın lenti də yaşıl idi.

### İslam Respublikasında "İncəsənət Ordeni"

*"İncəsənət" ordeni* İran İslam Respublikasında Silahlı Qüvvələrin mədəniyyət və incəsənət sahəsində fəaliyyət göstərən fəallarına verilir. Bu mükafata layiq görülənlər arasında İran İslam Respublikası Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş komandanı Mənsur Səttarinin oğlu olan Sorena Sattari HESA Azarakhsh reaktiv qırıcı təyyarəsinin dizaynına görə də var.

Həmçinin
--------

* İran İslam Respublikası Silahlı Qüvvələrinin mükafatları və ordenləri
* Zülfüqar ordeni
* Fəth ordeni
* Nəsr ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  "İranın hərbi nişanları ilə tanış olmaq + şəkil". www.mashreghnews.ir. 2023-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-18.
2. ↑  "İncəsənət ordeni haqqında". 2023-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-18.
3. ↑  "İran İslam Respublikasının hərbi nişanları". www.pana.ir. 2023-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-18.
4. ↑  "İranın Aslan və Günəş ordeni". www.emedals.com. 23 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 May 2021.
**Qeyri-müəyyənlik nəzəriyyəsi** riyaziyyatın normallıq, monotonluq, öz-ikilik, hesablana bilən subadditivlik və məhsul ölçüsü aksiomalarına əsaslanan bir qoludur.

Hadisənin doğru olma ehtimalının riyazi ölçülərinə ehtimal nəzəriyyəsi, tutum, qeyri-səlis məntiq, mümkünlük və etibarlılıq, eləcə də qeyri-müəyyənlik daxildir.

Dörd aksioma
------------

**Aksioma 1.** (Normallıq aksiomu) {\displaystyle {\mathcal {M}}\{\Gamma \}=1{\text{ ümumdünya sabiti üçün }}\Gamma } .

**Aksioma 2.** (Öz-ikilik aksiomu) {\displaystyle {\mathcal {M}}\{\Lambda \}+{\mathcal {M}}\{\Lambda ^{c}\}=1{\text{ hər hansı bir hadisə üçün }}\Lambda } .

**Aksioma 3.** (Saylana bilən subadditivlik aksiomu) Hər bir hesablana bilən hadisələr ardıcıllığı üçün {\displaystyle \Lambda \_{1},\Lambda \_{2},\ldots }, və:

{\displaystyle {\mathcal {M}}\left\{\bigcup \_{i=1}^{\infty }\Lambda \_{i}\right\}\leq \sum \_{i=1}^{\infty }{\mathcal {M}}\{\Lambda \_{i}\}} .
**Aksioma 4.** (Məhsul Ölçüsü Aksiomu) Beləki, {\displaystyle (\Gamma \_{k},{\mathcal {L}}\_{k},{\mathcal {M}}\_{k})} üçün qeyri-müəyyənlik məkanları olsun {\displaystyle k=1,2,\ldots ,n}. Sonra məhsul qeyri-müəyyən ölçü {\displaystyle {\mathcal {M}}} σ -cəbri təmin edən məhsulun qeyri-müəyyən ölçüsüdür

{\displaystyle {\mathcal {M}}\left\{\prod \_{i=1}^{n}\Lambda \_{i}\right\}={\underset {1\leq i\leq n}{\operatorname {min} }}{\mathcal {M}}\_{i}\{\Lambda \_{i}\}} .
**Prinsip.** (Maksimum Qeyri-müəyyənlik Prinsipi) Hər hansı bir hadisə üçün qeyri-müəyyən ölçünün qəbul edə biləcəyi bir neçə ağlabatan dəyər varsa, o zaman hadisəyə mümkün qədər 0,5-ə yaxın dəyər təyin edilir.

Qeyri-müəyyən dəyişənlər
------------------------

Qeyri-müəyyən dəyişən qeyri-müəyyənlik fəzasından ölçülə bilən ξ funksiyasıdır {\displaystyle (\Gamma ,L,M)} həqiqi ədədlər çoxluğuna, yəni hər hansı bir həqiqi ədədlər üçün Borel çoxluğu **B**: {\displaystyle \{\xi \in B\}=\{\gamma \in \Gamma \mid \xi (\gamma )\in B\}}.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vaqif Hüseynov.

**Vaqif Aslan oğlu Hüseynov** (9 oktyabr 1947, Ağbulaq, Çəmbərək rayonu) — İqtisad elmləri namizədi, Saatlı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı (2005–2008).

Həyatı
------

Vaqif Aslan oğlu Hüseynov 9 oktyabr 1947-ci ildə Göyçə mahalının Çəmbərək rayonunun Ağbulaq kəndində anadan olub. Vaqif Hüseynov qonşu Toxluca kəndində I sinifə gedib, Ağbulaqda təhsilini davam etdirib və Ardanış kəndində məktəbi bitirib.

1966-cı ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı instituna daxil olub. 1971-ci ildə xalq təsərrüfatının planlaşdırılması üzrə iqtisadçı ixtisasına yiyələnib.

Bakı İdman malları fabrikində sıravi işçidən direktor müavini vəzifəsinədək yüksəlib.

1996-cı ilin oktyabrndan Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatının Nümunəvi Özəl Təsərrüfatlarının Formalaşmasına Yardım Layihəsini Həyata keçirən mərkəzin işçi orqanına rəhbərlik etmişdir. 1999-cu ildən isə o Kənd Təsərrüfatında Özəl bölmənin inkişafına Yardım agentliyinin rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir.

13 dekabr 2005-ci ildə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Vaqif Aslan oğlu Hüseynov Saatlı rayon İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.

25 aprel 2008-ci ildə prezident İlham Əliyevin 2775 saylı sərəncamı ilə V. A. Hüseynov Saatlı Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

Mənbə
-----

* Eldar İsmayıl. "Məndən ötrü Ermənistan yoxdu, yox". Bakı, "Nurlan", 2002. səh.182-də
* Eldar İsmayıl. "Vətənimdir Azərbaycan". Bakı, "Elm və təhsil", 2012. səh.36-da

İstinadlar
----------

1. ↑  *Salman Vilayətoğlu.* Oğuz elinin müqəddəs ocağı: Göyçə (PDF). Bakı: TS. 2006. səh. 129.
2. ↑  Eldar İsmayıl. "Oğuz yurdun övladları". Bakı, "Təbib", 1999. səh.342
3. ↑  VAQİF HÜSEYNOV SAATLININ İCRA BAŞÇISI OLDU [*ölü keçid*]
4. ↑  V. A. Hüseynovun Saatlı Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında [*ölü keçid*]
**Eşq sultanı** — azərbaycanlı yazıçı Əzizə Cəfərzadənin Məhəmməd Füzulinin həyatından bəhs edən tarixi romanı.

Haqqında
--------

Əzizə Cəfərzadənin ölümündən bir qədər əvvəl tamamladığı "Eşq sultanı" adlı son tarixi romanının mövzusu böyük Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Məhəmməd Füzulinin həyatından bəhs edir.

Yazıçı romanın oxucuya ünvanlanan "Son sözüm" bölümündə Füzulinin həyatı fonunda dolayısı ilə eşq mövzusuna müraciətinin səbəblərini açıqlayaraq yazır: ""Eşq sultanı"nı neyçün belə adlandırdım? İndi hardadı belə eşq? Ətrafına yaxşı nəzər sal,- görərsən. İndi də var. Sadəcə indi telenəzərləri daha çox bayağı "məhəbbət" macəraları cəlb edir. Tamaşaçıda maraq oyatmaq üçündü onlar. Sizsə ətrafdakılara diqqətlə nəzər salın. Var. Çoxdur. Görəcəksiniz. Fərqi görər, neyçün "Eşq sultanı"na müraciət etdiyimi anlarsınız".

Özünəməxsus yazı tərzi və orijinal cizgilərlə işlənmiş bu romanda Füzulinin ömür yolunun ən mühüm məqamları bədiiləşdirilmiş, onun bioqrafiyası ilə bağlı bir sıra qaranlıq məsələlərə aydınlıq gətirilmişdir. Yazıçı onun Şirvan torpağında yerləşən Bayat kəndindən Kərkükə pənah aparan bir ailədə doğulduğu mülahizəsini irəli sürmüş, şairin mənsub olduğu dövrün ədəbi və ictimai-siyasi hadisələrini diqqətlə izləmişdir. Romanda bir çox səhnə və epizodlar, o cümlədən Mühibbi ilə Füzulinin qarşılaşdırılması olduqca orijinal təsir bağışlayır və tarixi faktların yeniliyi ilə diqqəti çəkir.

"Eşq sultanı" romanında müəllif Məhəmməd Füzuli, Sultan Süleyman Qanuni, Sultan Mühibbi, Sultanüşşüarə Baki, Xəyali, Həbibi, Xətai və başqaları kimi tarixi obrazlar yaratmışdır. Lakin obrazların çoxluğuna baxmayaraq Əzizə Cəfərzadə əsas diqqəti Füzuliyə vermiş və onu daxili dünyasının bütün çalarları ilə əks etdirməyə çalışmışdır.

Yazıçının digər əsərləri kimi, "Eşq sultanı" romanı da dövrün etnoqrafik çalarlarını əks etdirən fakt və hadisələrlə zəngindir.

Nəşr tarixi
-----------

Əzizə Cəfərzadənin "Eşq sultanı" romanı müəllifin səhhəti ilə bağlı olaraq diktafonda yazılmışdır. 2003-cü ildə tamamlanan roman yazıçının vəfatından sonra oğlu Turan İbrahimov tərəfindən yazıya köçürülmüşdür. Əsər ilk dəfə 2005-ci ildə Vaqif Sultanlının "Yazçının son romanı" adlı ön sözü ilə nəşr olunmuşdur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Eşq sultanı və ya xalqının ədəbiyyat tarixini yazan qadın
* Əzizə Cəfərzadənin rəsmi saytı
* Əzizə Cəfərzadə. Eşq sultanı (tarixi roman), Bakı: Şirvannəşr, 2005
* Vaqif Sultanlı. Yazıçı ömrünün son akkordu (Əzizə Cəfərzadənin "Eşq sultanı" romanı haqqında). "Xəzər" qəzeti, 9 sentyabr 2005, № 84
**Bujar Faik Nishani** (alb. Bujar Faik Nishani; 29 sentyabr 1966, Durres[d] – 28 may 2022, Berlin) — alban siyasətçi, Albaniyanın prezidenti. Seçkilərə Demokrat Partiyasının üzvü və Daxili İşlər Naziri kimi qatılmışdır. Albaniya Parlamentində müxalifətin uzlaşması olmadan, 140 səs üzərindən aldığı 73 səs sayının tam əksəriyyəti ilə prezidenti seçilmişdir.

Şəxsi həyatı və təhsili
-----------------------

Buyar Nişanı 29 sentyabr 1966-cı ildə Albaniyanın Durres şəhərində anadan olub. 1988-ci ildə "Skënderbej" (İskəndərbəy) Hərb Akademiyasını bitirdi. 1996-cı ildə San-Antonio, Texas və Kaliforniyada işləyib. 2004-cü ildə Tiran Universiteti Hüquq Fakültəsindən məzun olub. Avropa tədqiqatları sahəsində master etdi. *Odeta Nişanı* ilə evlidir və 2 uşaq atasıdır.

Siyasi karyerası
----------------

Buyar Nişanı kommunizmin süqutundan sonra , 1991-ci ildə Albaniya Demokratik Partiyası 'nə qatıldı. Xarici İşlər Nazirliyi NATO əlaqələrinin ofis başçısı olaraq Milli Müdafiə Nazirliyi və daha sonra xarici əlaqələr şefi olaraq çalışdı. 1996-cı ildə Milli Müdafiə Nazirliyi kabinet üzvü olaraq döndü.

Demokrat Partiya 1997 parlament seçkilərini itirdikdən sonra vəzifəsini itirdi və Avropa -Atlantika Hərbi QHT başçısı oldu. 2001-ci ildə Tiranda DP-nin şöbə baş katibi seçildi və 2004-cü ildə Tiran bələdiyyə məclisi üzvü oldu.

34. seçki bölgəsində 2005-ci ilin seçkilərini qazandı. Milli Təhlükəsizlik Komissiyası lider olduqdan sonra Baş nazir Sali Berisha tərəfindən Daxili İşlər naziri olaraq təyin edildi və 2009-cu ilin sentyabr ayında ikinci seçki zəfərindən sonra da ədliyyə naziri olaraq namizəd göstərildi. 2011-ci ildə Daxili İşlər naziri Lulzim Bashanın yerinə vəzifəyə başladı.

12 iyun 2012-ci ildə prezident seçkisini qazandıqdan sonra daxili işlər nazirliyindən istefa etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Bujar Nishani // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Bujar Faik Nishani // Munzinger Personen (alm.).
3. 1 2  Former Albanian President, Bujar Nishani, passed away at 55 (ing.).
4. 1 2  Ndahet nga jeta ish-Presidenti Bujar Nishani. Albanian Telegraphic Agency.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Brockhaus · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| Normativ yoxlama | GND: 1258796368 · VIAF: 3458165450337727100006 · WorldCat VIAF: 3458165450337727100006 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ekspozisiya.
**Ekspozisiya** — Əsərdə danışılacaq hadisənin yaranması və inkişafı üçün lazımi hazırlıq məqsədi güdən hissə.

Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığında ekspozisiya anlayışı bədii müqəddimə, bədii zəmin sözləri ilə ifadə olunur. Süjet xətinin yuxarıda verilən qrafik ifadəsindən göründüyü kimi, ekspozisiya hadisələrin başlanğıcı ilə əlaqədardır. Yazıçı əhvalatı danışmağa başlamazdan əvvəl həmin hadisənin başvermə şəraiti, mühiti haqqında bu və ya digər şəkildə məlumat verir və bununla da hadisələrin necə cərayan edəcəyinə, sonrakı inkişafına işarə edir. Bu isə süjet xəttinin ekspozisiya mərhələsi adlanır.

Başqa sözlə, əsərdə danışılacaq hadisənin yaranması və inkişafı üçün lazımi hazırlıq məqsədi güdən hissəyə ekspozisiya deyilir.

Ekspozisiya müxtəlif əsərlərdə özünü müxtəlif şəkildə göstəririr. Bəzi əsərlərdə yazıçı ekspozisiyanı çox konkret, bir neçə əlaməti göstərməklə verir. Bəzən isə yazıçı ekspozisiya üzərində geniş dayanır, hadisənin yarandığı zəmini oxucuya ətraflı çatdırır. Hadisələrin geniş təsvirini verən irihəcmli əsərlərdə ekspozisiya daha aydın nəzərə çarpır.

Həmçinin bax
------------

* Süjet
* Zavyazka

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Şəmistan Mikayılov, Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. IX-XI siniflər üçün dərs vəsaiti. III nəşr. Bakı, "Maarif", 2002. səh.138
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Əli Həsənov.

**Əli Həsənov** (Həsənov Əli Ələsgər oğlu; 1924, Mədinə, Yeni Bəyazid qəzası – 1977, Bakı) — jurnalist, partiya və dövlət işçisi, Sov. İKP üzvü (1943), Krasnoselo Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1960–1969), Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (VI və VII çağırış)

Həyatı
------

Əli Həsənov 1920-ci ildə Ermənistan SSR Göyçə mahalının Martuni rayonunun (Aşağı Qaranlıq rayonu) Mədinə kəndində anadan olmuşdur. 1940-cı ildən Qarabağlar rayonunda pedaqoji fəaliyyətə başlamış, Böyük Vətən müharibəsinin ilk illərində Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmiş, ordudan qayıtdıqdan sonra Qarabağlar rayonu Sovetinin İcraiyyə Komitəsində, rayon partiya komitəsində məsul vəzifələrdə çalışmış, rayon qəzetinin redaktoru, rayon partiya komitəsi təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri olmuşdur.

1949-cu ildən Əli Həsənov İrəvan şəhərinə gəlmiş, 1960-cı ilədək "Sovet Ermənistanı" qəzeti redaksiyasında əvvəlcə partiya həyatı şöbəsinin müdiri, sonra redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 1960-cı ildə rəhbər partiya işinə irəli çəkilərək Ermənistan KP Krasnoselo rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1969-cu ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.

1969–1971-ci illərdə о Ermənistan KP MK kənd təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1961-ci ildən 1966-cı ilədək Əli Həsənov Ermənistan KP MK üzvlüyünə namizəd, 6 və 7-ci çağırış Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1967–1970-ci illərdə isə Ermənistan SSR Ali Soveti sədrinin müavini seçilmişdir.

Sonralar Əli Həsənov Azərbaycan SSR-ə köçmüş və omrünün sonunadək burada rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.

Əli Həsənov 1971-ci ildən Azərbaycan SSR Xalq Nəzarəti Komitəsi Şöbəsinin müdir müavini işlədiyi dövrdə 1977-ci ildə vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Şərəf nişanı" ordeni — iki dəfə
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  "Eldar İsmayıl, "Məndən ötrü Ermənistan yoxdu, yox..." Bakı, "Nurlan", 2002". 2016-03-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-22.
2. 1 2 3  Eldar İsmayıl, "Oğuz yurdun övladları", I kitab, Bakı, "Təbib", 1999. səh.68. ISBN 5-8035-0191-3
3. ↑  "Qərbi Azərbaycan ziyalılarından… Əli Ələsgər oğlu Həsənov". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-22.
**İlxan Çilər** (1972, Dənizli) — türk yazıçısı və iş adamı. 1993-cü ildə Yaşar Nəbi Gənclik Mükafatları 'Möhtəşəm Hekayə Mükafatını' qazanan yazıçı Sürgün kitabı ilə 2011-ci ildə Avropa Birliyi Ədəbiyyat Mükafatına layiq görülüb. Onun hekayə və məqalələri iyirmidən çox milli və beynəlxalq antologiyada dərc olunur.

Həyatı
------

Dənizlidə doğulub, İzmirdə böyüyüb. 1990-cı ildə İzmir Özəl Türk Kollecini bitirmişdir. 10 yaşında şeir yazmağa başlayıb. Orta məktəbdə oxuyarkən teatr tamaşaları və daha sonra gündəliklər yazaraq ədəbi əsərlər yaratmağa davam etmişdir. 1993-cü ildə Yaşar Nəbi Gənclik Mükafatları "Möhtəşəm Hekayə Mükafatı"na layiq görülüb. Boğaziçi Universitetinin Beynəlxalq Əlaqələr və Siyasi Elmlər fakültəsini bitirib. Öz ifadəsinə görə, o, Boğaziçi Universitetində tələbə olarkən şüurlu şəkildə öz sözləri ilə hekayələr yazmağa başlayıb. O, ailəsi ilə birlikdə Pamukkaledə otel qurmaq qərarına gəldiyi üçün universitetdən sonra otel idarəçiliyi üzrə təhsil almaq üçün İsveçrəyə gedib. Glion Hotel Məktəbini bitirib. Pamukkaledə otelin qurulmasında iştirak etdikdən sonra İstanbulda marketinq, kommunikasiya və turizm sektorlarında çalışıb, yazıçı və redaktor kimi fəaliyyət göstərib. Onun hekayələri, nəsrləri, kitab icmalları, səyahət yazıları və tərcümələri müxtəlif jurnallarda dərc olunub. Onun ilk hekayə kitabı "The Dream Dealers' Room" 2006-cı ildə nəşr olunub. 2010-cu ildə çapdan çıxmış ikinci hekayə kitabında "Sürgün"də üçüncü səhifə xəbərləri əsasında yazdığı hekayələri bir araya toplayıb. Bu kitab 2011-ci ildə Avropa İttifaqının Ədəbiyyat üzrə Mükafatına layiq görülüb. Əsər bir çox dillərə tərcümə edilmişdir. 2017-ci ildə Hollandiyanın Qouda şəhərinə köçdü. İlk romanı Nişan Evi 2021-ci ildə nəşr olundu. Roman 2009-cu ildə Mardində baş verən və Bilgə Köyü Soyqırımı kimi tanınan hadisədən bəhs edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Çiler İlhan // CONOR.SI.
2. 1 2  .
3. ↑  "Çiler İlhan". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (türk). 2021-08-13. 2023-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-17.
4. ↑  "Sosyal medyada adalet arayan çaresiz çocuklarız". KARAR (türk). 2021-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-30.
5. ↑  "Çiler Ilhan on Women's Rights". Platform for Peace and Justice (ingilis). 2019-06-04. İstifadə tarixi: 2023-03-30.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Ənvər.

**Ənvər Quliyev** (*Quliyev Ənvər Məmmədqulu oğlu*; 28 iyun 1943, Azərbaycan) — Tibb elmləri doktoru, professor. Çikaqo Reproduktiv Genetika İnstitutunun elmi direktoru.

Həyatı
------

Quliyev Ənvər Məmmədqulu oğlu 1943-cü il iyunun 28-də Azərbaycan Respublikasında anadan olub. 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetini bitirdikdən sonra həmin universitetin Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Laboratoriyasının baş elmi işçisi vəzifəsində çalışıb. 1977-1979-cu illərdə Tibb Elmləri Akademiyasının Tibbi Genetika İnstitutunun insanın sitogenetikası laboratoriyasının baş elmi işçisi olub. 1979-1980-ci illərdə Ə.Quliyev Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (Cenevrə) qeyri-yoluxucu xəstəliklər şöbəsində məsləhətçi olub. 1980-1986-cı illərdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının irsi xəstəliklər proqramının rəhbəri olub. 1986-1990-cı illərdə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Tibbi Genetika İnstitutunun prenatal diaqnostika şöbəsinin müdiri olub. 1990-cı ildən bu günə qədər Çikaqo Reproduktiv Genetika İnstitutunun elmi işlər üzrə direktorudur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
**Almaz Ədil qızı Orucova** (2 iyun 1966, Zəngilan rayonu) — xanəndə, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2012).

Həyatı
------

Orucova Almaz Ədil qızı 02 iyun 1966 cı ildə Zəngilan rayonunda doğulub.1983 cü ildə Zəngilan rayon 1saylı orta məktəbi bitirib.

1985–1990 cı illər ərzində Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunda böyük sənətkar Şövkət Ələkbərovanın sinifində təhsil alıb. Təhsil aldığı illərdə Səxavət Məmmədovun rəhbərlik etdiyi Qarabağ ansamblına dəvət edilib. Dəyərli sənətkarla birlikdə ilk dəfə Naxçıvan şəhərində konsertdə iştirak edib.

1992-ci ildə Almaniya Respublikasına qastrol səfərinə dəvət edilib və xalq və bəstəkar mahnılarından ibarət ilk diski də orada buraxılıb.

1993-cü ildə Azərbaycan Muğam Teatrında işə başlayıb.

2005-ci ildə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasına solist dəvət olunub və ilk solo konsertini 2006-cı ildə bu səhnədə verib. Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri və Mahnı Rəqs ansamblı ilə birlikdə çox Dövlət tədbirlərində çıxış edib.

2010-cu ildə Türkmənistanda 21 ölkə arasında keçirilən Beynəlxalq Avaza festifalında sənət dostları ilə birgə Azərbaycan musiqisini uğurla təmsil edərək I-yer Qran Pri ilə mükafatlındırılıblar.

2011–2012-ci illərdə ATV kanalında keçirilən Xalq ulduzu yarışmasında münsif olaraq iştirak edib.

2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

2015-ci ildə Bakı Muğam Mərkəzində keçirilən Muğam aləmi IV Beynəlxalq Muğam festivalında iştirak edib.

Azərbaycan Dövlət televiziyasında solist kimi çalışaraq televiziyanın fondunda bir çox muğam və xalq mahnılarından ibarət ifaları var.

Almaz Orucova Azərbaycan xalq musiqisinin, muğam sənətinin istedadlı nümayələrindən biri olaraq dəfələrlə Almaniyada, İtaliyada, Fransada, Avstriyada, Norveçdə, İranda, Türkiyədə, Qazaxıstanda, Türkmənistanda, Özbəkistanda, Qırğızıstanda, Ukraynada və bir çox ölkələrdə qastrol səfərində olub milli musiqi sənətimizi layiqincə təmsil etmiş və tamaşaçı məhəbbəti qazanmışdır.

Almaz Orucova hal hazırda Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında solist çalışır.

Bir oğlu var.

İstinadlar
----------
***OpenSolaris***– Sun Microsystems[1] şirkəti tərəfindən Solaris əməliyyat sisteminin bazasında yaradılmış və ilkin kodu açıq olan əməliyyat sistemdir OpenSolaris sisteminin işlənib hazırlanması prosesi könüllülük və ödənişsiz əsasında aparılır, ancaq bütün işlər Sun Microsystems şirkətinin mütəxəssislərinin iştirakı ilə yönləndirilir və ya uzlaşdırılır. Bu məqsədlə gəlişdirmənin təşkili və dəqiq protokolu – OpenSolaris Community Process müəyyən olunub.

Gələcəkdə OpenSolaris sisteminin yeni versiyalarının işlənib hazırlanmasının başlıca olaraq OpenSolaris layihəsində entuziast gəlişdiricilər cəmiyyətinin gücü ilə aparılması planlaşdırılır. Könüllülərin işləyib hazırladıqları kod hissələri, yeni utilitlər və müxtəlif təkmilləşmələr sınaqdan keçirildikdən və Sun’nın standartlarına uyğunluq yoxlanıldıqdan sonra OpenSolaris sisteminin kommersiya versiyasına əlavə olunacaq. Bununla belə, Sun şirkəti OpenSolaris sisteminin Solaris’in kommersiya versiyasına tam uyğun olacağına söz vermir. Sun şirkəti Solaris’in kommersiya versiyasına OpenSolaris sistemində olan bəzi yeni imkanları, funksiyaları və utilitləri daxil etməmək hüququnu özündə saxlayır. Eləcə də, kommersiya versiyasına OpenSolaris’də olmayan proqramların daxil edilməsi və onların kodunun açılmaması planlaşdırılır.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Şrift** yada **Yazı tipi** (en. font) – eyni üsluba (məsələn, Courier), şəklə (kursiv), qalınlığa (məsələn, yarımqalın) və ölçüyə malik olan simvollar yığını; şriftlərin üslublarını (TYPEFACE) bir-birilə dəyişik salmaq olmaz. Şrift, verilmiş dizayna malik müəyyən ölçülü, üslublu və qalınlıqlı bütün simvolların çoxluğudur; şriftin üslubu isə dizaynın özüdür. 

Ekran görüntüsünü formalaşdırarkən və sənədləri çap edərkən şriftlər ya rastr görüntülər (nöqtələrin kombinasiyası) vasitəsilə, ya da konturlara (müəyyən riyazi düsturlara) görə formalaşdırılır. Müxtəlif şriftlərin tətbiqinə imkan verən proqramlar, onları ekranda yarada bilməsələr belə, şriftin şəkli və ölçüsü haqqında informasiyanı printerə verir. Printerin lazım olan şrifti əks etdirməsi üçün, ya şrift haqqında tam informasiya proqram tərəfindən printerə yüklənməli, ya da printerin özünə və ya printerin şrift kartricinə (FONT CARTRİDGE) yerləşdirilməlidir .

Rəvan
-----

Rastr şrifti — unikal bit görüntüsü (nöqtələrin kombinasiyası) kimi təsvir olunan, müəyyən ölçü və üslublu simvolların yığınıdır. Rastr şriftlərə misal olaraq Microsoft Windows və Mac OS əməliyyat sistemlərinin ekran şriftlərini göstərmək olar.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

ŞRİFT
**Code::Blocks** — GCC, Clang və Visual C++ daxil olmaqla çoxsaylı tərtibçiləri dəstəkləyən pulsuz, açıq mənbəli kross-platformalı inteqrasiya olunmuş inkişaf mühitidir. O, GUI alət dəsti kimi wxWidgets istifadə edərək C++ dilində hazırlanmışdır. Plagin arxitekturasından istifadə edərək, onun imkanları və xüsusiyyətləri təqdim olunan plaginlərlə müəyyən edilir. Hazırda Code::Blocks C, C++ və Fortran dillərinə yönəlmişdir.

Code::Blocks Windows və Linux üçün hazırlanıb və FreeBSD, OpenBSD və Solaris-ə köçürülüb. macOS versiyası üçün təqdim edilən ən son binar 2013/12/26 tarixində buraxılmış 13.12-dir (Mac OS X 10.6 və sonrakı versiyalara uyğundur), lakin daha yeni versiyalar tərtib edilə bilər və MacPorts 17.12 versiyasını dəstəkləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Open Hub |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Proqram** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Adrian van Ostade. Rəssamın emalatxanası. 1663. Drezden şəkil qalereyası
**Rəssamlıq** — təsviri incəsənətin ən qədim növlərindən biri olub. Sərt və yumşaq kətana rənglərin çəkilməsi, rəqəm texnologiyası və xüsusi texnologiyalarla real predmetə və canlıya oxşar vizual təsvirin yaradılması. Rəssamları digər sənət adamlarından fərqləndirən bir çox xüsusiyyətləri var. Ən əsası odur ki, onlar gözlə görünməyən obrazları belə, cızırlar.

Rəssamlıqda real aləmin həcmi, rəngi, məkan, əşyaların maddi forması, işıq və hava mühiti və s. kimi gözlə qavranılan, obyektiv surətdə mövcud olan əlamətlər canlandırılır. Rəssamlıq sənətinin əsas əlamətləri obrazlıq, emosionallıqdır. Bu əsərlərin obrazları ideya və mövzunun, süjet və xarakterlərin vəhdətinə əsaslanır. Bədii obrazın bu komponentləri rəsm, kompozisiya, kolorit, işıq-kölgə, perspektiv, ritm kimi təsvir və ifadə vasitələri ilə konkretləşdirilir.

Rəssamlıq sənəti bədii-estetik funksiyaların çoxcəhətliliyi ilə bağlı müxtəlif növlərə bölünür:

* monumental rəssamlıq;
* dekorativ rəssamlıq;
* teatr-dekorativ rəssamlığı;
* miniatür rəssamlıq;
* dəzgah rəssamlığı. Hər növün özünəməxsus texniki ifadə üsulları və materialları var.

Rəssamlığın ən geniş yayılmış forması dəzgah rəssamlığıdır. Kətan və ağac üzərində yağlı boyalarla çəkilən belə əsərlər "molbert" adlanan xüsusi dəzgahda yaradılır. Üzərində, əsasən, yağlı boya ilə çəkilir. Yağlı boya ilə yanaşı rəssamlıqda tempera, pastel, akvarel, quaş texnikaları da tətbiq edilir. Monumental rəssamlıq əsərlərindən fərqli olaraq, dəzgah rəssamlığı əsərləri sərbəstdir və istənilən yerdə asıla bilər.

Məzmun etibarilə rəssamlıq sənəti bu janrlara bölünür\*

* tarixi rəssamlıq;
* mifoloji rəssamlıq;
* məişət rəssamlığı;
* portret rəssamlığı;
* mənzərə rəssamlığı;
* natürmort rəssamlığı və s.

Həmçinin bax
------------

* Rəssam

Mənbə
-----

* Rusiya dövlət şəkil qalereyası.
* Rusiya Rəssamlıq Akademiyası
* Şəbəkə rəssamlıq muzeyi.
* Mark Harden’s Artchive

1. ↑  "Rənglərin də səsi var" (az.). anl.az. 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 iyun 2021.

| ⛭Rəssamların zaman xətti |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Treccani · İsveçrə tarixi |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX525398 · GND: 4037220-0 · LNB: 000058686 · Microsoft: 205783811 · NDL: 00564487 · NKC: ph122599, ph122584, ph115206 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İncəsənət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kondensat** — yeraltı qazların seperasiyasının maye məhsulu. Lay qazlarının kondensat normal şəraitdə əsasən maye karbohidrogenlərdən ibarətdir. Aktiv vulkanizm zonalarında yüksək temperaturlu qaz şırnaqlarında kondensat tərkibində su üstünlük təşkil edir. Sənaye praktikasında karbohidrogen tərkibli kondensat maraq doğurur. Ona başlıca olaraq pektan və alkan, tsiklan və aren tərkibli karbohidrogenlər aiddir. Kondensat sıxlığı 0,785-dən çox olmur (bəzən 0,82-yə qədər). Qaynamanın sonu 200-dən 3500 C-yə qədərdir. Xam və stabil kondensat fərqləndirilir. Xam kondensat seperasiya ilə, stabil kondensat isə xam kondensat dərin deqazasiyası nəticəsində alınır. Xam kondensat çoxlu komponentlərdən, xüsusilə bitumlardan, stabil kondensat isə praktiki olaraq pentan və daha ağır karbohidrogenlərdən ibarət olur. Lay qazlarında kondensat miqdarı ya onun həcminin seperasiya olan qazın həcminə nisbəti (*sm*3/*m3*) və yaxud qaz faktorunun qiyməti ilə ifadə olunur. Seperasiya olunmuş 1*m*3 qaza aid olunan kondensat 700 *sm*3-ə çatır.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
**Apache Kafka** — gündə trilyonlarla hadisəni emal etməyə imkan verən paylanmış axın platformasıdır. Əvvəlcə məlumatlar növbəsi kimi nəzərdə tutulmuş Kafka abstraksiyaya əsaslanan paylanmış qeydiyyat jurnalıdır. 2011-ci ildə LinkedIn tərəfindən yaradılması və kodlarının açıq elan edilməsi anından qısa müddətdə Kafka məlumatlar növbəsindən mükəmməl axın platformasına çevrilmişdir (*LinkedIn* – İşgüzar kontaktların axtarışı və quraşdırılması üçün sosial şəbəkədir. LinkedIn-də 200 ölkədən 150 biznes sektorunu təmsil edən 500 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan keçib).

Versiya uyğunluğu
-----------------

0.9.x versiyasından əvvəl Kafka brokerləri yalnız broker versiyasının müştəriləri və bütün əvvəlki versiyalar ilə geriyə uyğun idi. Kafka 0.10.0.0-dan etibarən brokerlər yeni müştərilərlə uyğunluğu dəstəkləyir. Yeni müştəri brokerin köhnə versiyasına qoşularsa, o, yalnız həmin brokerin dəstəklədiyi funksiyalardan istifadə edə bilər. Streams API üçün tam uyğunluq 0.10.1.0 versiyası ilə başlayır: Kafka Streams tətbiqinin 0.10.1.0 versiyası brokerlərin 0.10.0.0 və daha köhnə versiyası ilə uyğun gəlmir.

Kafka, Kafkanın istehlakçılar arasında koordinasiya üçün istifadə etdiyi ZooKeeper monitorinqinə əlavə olaraq brokerləri, istehlakçıları və istehsalçıları izləyir. Kafkanın performansını izləmək üçün bir neçə üçüncü tərəf monitorinq sistemi mövcuddur; Siz həmçinin JConsole-də vizuallaşdırma ilə Java platforması alətlərindən istifadə edərək Kafkadan ölçüləri toplaya bilərsiniz.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  The apache-kafka Open Source Project on Open Hub: Languages Page. 2006.
3. ↑  .
4. ↑  Release 3.6.0. 2023.
5. ↑  *Datadog.* "Monitoring Kafka performance metrics". Monitoring Kafka performance metrics (ingilis). 2016-04-06. 2020-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-19.
6. ↑  *Datadog.* "Monitoring Kafka performance metrics". Monitoring Kafka performance metrics (ingilis). 2016-04-06. 2020-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-19.
7. ↑  *Datadog.* "Collecting Kafka performance metrics". Collecting Kafka performance metrics (ingilis). 2016-04-06. 2020-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-19.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Tematik saytlar | GitHub · Open Hub |
| Normativ yoxlama | BNF: 17144723p |