**Ninel İsrafil qızı Qarayeva** (25 may 1932, Bakı – 4 aprel 2017, Bakı) — Biologiya elmləri doktoru, professor, 2001-ci ildən AMEA-nın müxbir üzvü.

Həyatı
------

Ninel Qarayeva 25 may 1932-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1955-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsini bitirdikdən sonra 1957-ci ildə AMEA Botanika İnstitutunun məqsədli aspiranturasına daxil olub. 1961-ci ildə Xarkov Dövlət Universitetində "Xəzər dənizinin qərb sahilboyu hissəsinin bentos diatom yosunları" mövzusunda namizədlik, 1975-ci ildə keçmiş SSRİ EA-nın Botanika İnstitutunda (Leninqrad) "Xəzər dənizinin diatom yosunları" mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə edib. 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü (2001) seçilmişdir.

Ninel Qarayeva 4 aprel 2017-ci ildə 84 yaşında Bakı şəhərində dünyasını dəyişib.

Fəaliyyəti
----------

Ninel Qarayevanın əsas elmi fəaliyyət istiqamətləri Xəzər dənizinin və Azərbaycan Respublikasının su hövzələrinin diatom yosunlarının növ tərkibi, morfologiyası (o cümlədən ultrastrukturu), yayılması və ekologiyasının öyrənilməsi olmuşdur.

Alim elmi tədqiqatlar nəticəsində Xəzər dənizinin diatom florasının tərkibini öyrənmiş, Xəzər dənizində ilk dəfə aşkar olunan 175 növün morfoloji və ultrastruktur səviyyəsində təsvirini vermiş, elm üçün 1 sıra, 1 fəsilə, 2 cins və 9 növ təsvir etmiş, onların yayılması və autekologiyasını öyrənmişdir. Bu tədqiqat işi elmi tədqiqatçıları maraqlandıran bir çox sualları əhatə etməklə, hazıradək Xəzərin diatom yosunlarının öyrənilməsi sahəsində ən sanballı əsər hesab olunur.Xəzər sularında yosunla örtülməyə qarşı elektroliz məhsulu olan biosidlə mübarizə kimi ekoloji təmiz və böyük praktiki əhəmiyyət kəsb edən üsul işlənib hazırlanmış və tətbiq edilmişdir.

Ninel Qarayeva əksəriyyəti xarici ölkələrdə dərc olunmuş 115 elmi əsərin və 1 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 7 fəlsəfə doktoru elmi işlərini müdafiə etmişdir.

O, diatom yosunlarının ultrastrukturu üzrə Beynəlxalq Terminologiya Komitəsinin, 1997-2002-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Biologiya elmləri üzrə Ekspert Şurasının, AMEA Botanika İnstitutunun Elmi Şurasının, AMEA Botanika İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının, "AMEA-nın Xəbərləri (biologiya və tibb elmləri)" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Alimin elmi fəaliyyəti bütün dövrlərində yüksək qiymətləndirilib, müxtəlif illərdə AMEA və başqa təşkilatlar tərəfindən Fəxri fərman və diplomlarla təltif olunub. O, 14 dekabr, 2014-cü ildə "Tərəqqi" medalına, "Əmək veteranı" medalı və "Sosialist yarışı əlaçısı" nişanına layiq görülüb.

Elmi əsərləri
-------------

* Ross R. Cox E.J. Karayeva N.I. a. oth. An amended terminology for the siliceous components of the diatom cell. Beih. 64 zur Nova Hedwigia, 1979, səh. 513-533.

* Karayeva N.I. Some species of the genus Amphora Ehr. in the Caspian sea. Arch. Protistenkunde, 133, 1987, səh. 93-109.

* Караева Н.И. совм. с колл. "Диатомовые водоросли СССР", т. II, в. 1. Л. Изд. "Наука", 1988, 114 səh.

* Karayeva N.I. Genkal S.I. The diatoms of the genus Navicula Bory (Bacillariophyta) in the Volga river. Limnology, № 4, 1993, səh. 309-321.

* Караева Н.И. Методика ботанического мониторинга Каспийского моря. Bakı, 2002, "Adiloğlu" nəşr. səh. 1-19.

* Karayeva N.I. Preliminary studies of the Caspian vegetation of macrophytes with regard to contamination. Intern. Journ. on Algae, v. 5, № 2, 2003, səh. 96-104.

* Караева Н.И. Забержинская Э.Б. Динамика Zostera noltii Hornem у азербайджанского побережья Каспия. Вестник Одесского Нац. Универст. 2008, № 13, в. 4. səh. 196-200.

Həmçinin bax
------------

* "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Qarayeva Ninel İsrafil qızı.
2. 1 2  .
3. 1 2 3 4  "Qarayeva Ninel İsrafil qızı" (az.). science.gov.az. 2017. 2023-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-31.
4. ↑  "Tanınmış bioloq alim dünyasını dəyişdi". 2017-04-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-05.
5. 1 2  "Azərbaycan elmi daha bir alim itirdi - Ninel Qarayeva" (az.).. 5 aprel 2017. 15 fevral 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fev 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* *Elmin NURİ.* "Elmlər Akademiyasının xanım müxbir üzvləri KİMLƏRDİR..." (az.).. 22 aprel 2015. 15 fevral 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2024.
* "Azərbaycanda tanınmış alim vəfat edib" (az.).. 5 aprel 2017. 15 fevral 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 1024302830 · VIAF: 254005715 · WorldCat VIAF: 254005715 |