**General-kvartirmeyster idarəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun Baş ərkani hərbinin (qərargah) tərkibində mövcud olan idarələrdən biri.

Haqqında
--------

Əsası 1918-ci il noyabrın 15-də qoyulmuşdur. Hərbi nazirin həmin tarixli əmrinə əsasən, əvvəlcə şöbə kimi Ümumi qərargahın tərkibində, 1919-cu il martın sonlarında isə Baş ərkani hərbin tərkibində fəaliyyət göstərmişdir. Başlıca vəzifəsi qoşun hissələrinin komplektləşdirilməsi, onların döyüş hazırlığının təşkili, kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat işlərinin aparılması idi.General-kvartirmeyster idarəsinin strukturu müntəzəm surətdə təkmilləşdirilmişdir. 1918-ci ilin noyabrında qurulan General-kvartirmeyster idarəsinin rəhbəri kimi qoşun hissələrində bu işlərə nəzarət edirdi:

* Səfərbərlik bölməsi hərbi mükəlləfiyyət haqqında sənədlərin hazırlanmas
* hərbi qeydiyyatın aparılması
* səfərbərlik planlarının və cədvəllərinin tərtib edilməsi
* hərbi strukturlarda və mülki təşkilatlarda səfərbərlik hazırlığının yoxlanması
* könüllü, partizan, həmçinin digər dəstələrin qeydiyyatının aparılması,
* qoşun hissələrinin təşkili, onların idarə edilməsi
* qoşunların döyüş hazırlığının gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlərin müəyyənləşdirilməsi

General-kvartirmeyster idarəsinin əməliyyat bölməsinin qarşısında ümumqoşun hazırlığı, müdafiə xarakterli işlərin planlaşdırılması, əməliyyatların hazırlanması və həyata keçirilməsi kimi vəzifələr dururdu. Qoşun hissələrindən döyüş rayonları haqqında məlumatlar toplanması, agentura şəbəkəsinin yaradılması və inkişafı, əks-kəşfiyyatın təşkili, hərbi attaşelərlə yazışmaların aparılması işləri ilə kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat bölməsi məşğul olurdu. General-kvartirmeyster idarəsinin tərkibində nizami bölmə və rabitə xidməti bölməsi də var idi. Hərbi nazirin 17 avqust 1919-cu il tarixli əmrinə əsasən, təşkili başa çatdırılmış 1-ci və 2-ci zirehli qatarlar da Ümumi qərargahın tərkibindən çıxarılaraq general-kvartirmeyster idarəsinin tabeliyinə verilmişdi. 1920-ci ilin martında aparılan geniş islahatdan sonra yaradılmış Azərbaycan ordusu qərargahının struktur tərkibi kimi general-kvartirmeyster idarəsi də dəyişikliyə uğradı. Onun tərkibinə əməliyyat-kəşfiyyat bölməsi (rəisi polkovnik Hacıbəylinski), səfərbərlik və məhəlli qoşunlar şöbəsi (rəisi polkovnik Seyfullin), nizami və ümumi bölmə (rəisi podpolkov Hacıbəylinski), səfərbərlik və məhəlli qoşunlar şöbəsi (rəisi polkovnik Seyfullin), nizami və ümumi bölmə (rəisi podpolkovnik Maqrubov), hərbi əlaqələr-daşınmalar bölməsi (rəisi rotmistr Xudaverdov) şöbə və bölmələri və rabitə komandası daxil idi. General-kvar-tirmeyster idarəsinin rəisi polkovnik V.Karqaleteli idi (bu vəzifəni o, 1919-cu il iyulun 15-dən icra edirdi). Ondan qabaq bu vəzifəni polkovnik Sokolov və podpolkovnik Zeynalov icra etmişdilər. V.Karqaleteli Azərbaycan Hökumətinin 24 mart 1920-ci il tarixli qərarı ilə general-mayor rütbəsinə layiq görülmüşdü.

General-kvartirmeysterlər
-------------------------

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Nazirliyində yüksək vəzifəli zabit.

* Polkovnik-leytenant Zeynalov
* Polkovnik Sokolov
* General-mayor V.Karqaleteli

Mənbə
-----

* Süleymanov M. Azərbaycan ordusu (1918–1920), B. 1998.


1. 1 2  Manaf Süleymanov, Azərbaycan ordusu (1918–1920), Bakı, 1998.
2. ↑  "Azərbaycan-Gürcüstan hərbi əməkdaşlığının tarixi". 2023-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-28.