recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Elektrik müqavimətinin ölçülməsi
--------------------------------

Geniş tətbiq sahəsinə malik elektrik müqavimmətinin ölçülmməsi ilə BAN-lərin tədqiqində iki növ yanaşma mövcuddur.

1. BAN-lərin elektrik müqavimətini təyin edərək lokallaşdırma
2. BAN-lərin elektrik müqavimətini təyin edərək diaqnostika.
3. Lokallaşdırma məsəlləsində elektrik müqavimətinin ölçülmməsində əsas məqsəd nöqtənin yerninin təyin edilməsidir. Diaqnsotik məsələdə isə BAN-lərinn elektrik müqavimətini çox saylı ölçmə və statistik tədqiqatlardan sonra potalogiyaların təyin edilməsidir.

Hər iki halda ölçmə prinsipi və ölçmə sxemi eynidir. Fərq yalnız diaqnostik ölçmələrdə elektrodların miqdarının müxtəlif olması və iki BAN arası müqavimət dəyişməsindən istifadə edilməsidir. 
Əvvəlki fəsillərdə qeyd edildiyi kimi müqavimətin ölçülməsi Om qanununa əsaslanır. Aparılan tədqiqatlardan sonra ölçmə prosesini reallaşdəırmaq üçün sinusoidal zondlayıcı cərəyandan istifadə məsləhət görülmüşdür. Bunda sonra ölçmə qurğularında I=const şərti daxilində dövrədən zondlayıcı cərəyan qovulur və elektrodlar arasında yaranan gərginlik düşgüsü ölçülür. Gərginlik və cərəyan qiymətləri məlum olduğu üçün impedansometrik ölçmələr zamanı I=const şərtini nəzərə alan hal düstürü vasitəsilə müqaviməti hesablamaq mümkündür.
Yuxarıda qeyd edilən prosesləri icra etmək üçün müəyyən ölçü sxemlərindən istifadə edilir.Bütün deyilənləri nəzərə alaraq söyləyə bilərik ki, elektrik müqavimətin həm diaqnostik, həm də lokalizasiya məqsədi üçün ölçülməsi üçün aparat sisteminin yaradılması məqsədəuyğundur.
Bioloji obyekt və ya toxumaların elektrik müqavimətinin ölçülməsi üçün əssən iki üsuldan istifadə olunur.

1. Bipolyar-iki lektrodlu ölçmə sistemi
2. Tetrapolyar-dörd elektrodlu ölçmə sistemi

Hər iki ölçmə sistemində zodlayıcı cərəyan kimi dəyişən cərəyandan istifadə edilir. Umumilikdə ölçmə sistemlərində əsas məsələ minumum xəta ilə ölçmə prosesinnin reallaşdırılmasıdır. Bioloji obyektin elektrik müqavimətinin ölçülməsində yaranan ilk xəta obyektin en kəsiyinin müntəzəm olamamasından yaranır. Ölçmə prosesində digər bir xəta yaradan ünsür elektrod-dəri kontakt sahəsində yaranan polyarizasiya tutumudur. Fizioloji məhlullardan istifadə etməklə kontakt müqaviməti nəzərə alınmayacaq səviyyəyə qədər azaldıla bilərik. Polyarizasiya tutumunun ölçmə nəticəsinə təsirini minimallaşdırmaq üçün sinusoidal siqnalın istifadəsilə həll edilmişdir..

İstinad
-------

1. ↑  Лупичев Н.Л "Электропунктурная диагностика, Гомеотерапия и Феномен Далинодействия" с.130.
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Ümumimilli ideri Heydər Əliyevin 93 illiyinə həsr olunmuş "Gənclər və Elmi İnovasiyalar" adlı elmi-texniki konfransı "Dəri müqavimətinin ölçülməsi" Əliyev T.A. Qafarov Q.A. Bakı 2016, səh 164-166.
**NGC 7561**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. **\*** tipli  qalaktikadır. İsveçli astronomu Herman Schultz tərəfindən 1864-cü ildə 24.38 sm (9.6 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS[*ölü keçid*]
* 

* WikiSky-da NGC 7561: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7537 |
NGC 7538 |
NGC 7539 |
NGC 7540 |
NGC 7541 |
NGC 7542 |
NGC 7543 |
NGC 7544 |
NGC 7545 |
NGC 7546 |
NGC 7547 |
NGC 7548 |
NGC 7549 |
NGC 7550 |
NGC 7551 |
NGC 7552 |
NGC 7553 |
NGC 7554 |
NGC 7555 |
NGC 7556 |
NGC 7557 |
NGC 7558 |
NGC 7559 |
NGC 7560 |
**NGC 7561** |
NGC 7562 |
NGC 7563 |
NGC 7564 |
NGC 7565 |
NGC 7566 |
NGC 7567 |
NGC 7568 |
NGC 7569 |
NGC 7570 |
NGC 7571 |
NGC 7572 |
NGC 7573 |
NGC 7574 |
NGC 7575 |
NGC 7576 |
NGC 7577 |
NGC 7578 |
NGC 7579 |
NGC 7580 |
NGC 7581 |
NGC 7582 |
NGC 7583 |
NGC 7584 |
NGC 7585 |
NGC 7586



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 7565**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. **NF** tipli  qalaktikadır. İtaliyan astronomu Gaspare Ferrari tərəfindən 1865-ci ildə 24.13 sm (9.5 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS[*ölü keçid*]
* 

* WikiSky-da NGC 7565: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7541 |
NGC 7542 |
NGC 7543 |
NGC 7544 |
NGC 7545 |
NGC 7546 |
NGC 7547 |
NGC 7548 |
NGC 7549 |
NGC 7550 |
NGC 7551 |
NGC 7552 |
NGC 7553 |
NGC 7554 |
NGC 7555 |
NGC 7556 |
NGC 7557 |
NGC 7558 |
NGC 7559 |
NGC 7560 |
NGC 7561 |
NGC 7562 |
NGC 7563 |
NGC 7564 |
**NGC 7565** |
NGC 7566 |
NGC 7567 |
NGC 7568 |
NGC 7569 |
NGC 7570 |
NGC 7571 |
NGC 7572 |
NGC 7573 |
NGC 7574 |
NGC 7575 |
NGC 7576 |
NGC 7577 |
NGC 7578 |
NGC 7579 |
NGC 7580 |
NGC 7581 |
NGC 7582 |
NGC 7583 |
NGC 7584 |
NGC 7585 |
NGC 7586 |
NGC 7587 |
NGC 7588 |
NGC 7589 |
NGC 7590



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**MAC-ünvan** — Ethernet şəbəkəsinə daxil olan hər cihaz, ya da kompüter "node" adlandırılır. kompüterlərə ethernet kartı taxanda həmin kompüter şəbəkədə punkt halına gəlir və bu punktu node adlandırırlar. Şəbəkəyə təkcə kompüterlər qoşulu olmur. Digər cihazların da qoşulu ola biləcəyi üçün router-lərin, hub-ların qoşulma nöqtələrini sadələşdirərək node adlandırırlar. Ethernet şəbəkəsində kompüterlər və cihazlar bir-birlərindən sahib olduqları analoqu olmayan MAC adresləri ilə ayırd edilirlər. Hər node və ya sadəcə hər ethernet kartı dünyada təkrarı olmayan bir adresə sahibdir. Bu adres 48 bitlik bir rəqəmdir. Məsələn bu yazının yazıldığı kompüterə taxılı şəbəkə kartının MAC adresi belədir:

100100000110101001010010100011001101100000011

İkili sistemdə olan bu rəqəmi söyləmək və yazmaq çətin olduğu üçün onu 16-lıq sistemdə yazırlar: 12 0D 4A 51 9B 03

Ethernet sistemində node-ları bir-birindən ayırmaq üçün MAC adreslərdən istifadə olunur. MAC adresləri hesabına sistemlər şəbəkə üzərindən özlərinə çatan məlumat paketinin özlərinə gəlib gəlmədiyini anlayırlar. Ethernet şəbəkəsində, bir kompüter bir məlumat paketi yolladığında, bu paket şəbəkədəki bütün sistemlərə çatır. Hər kompüter paketin ilk hissəsi olan alıcı MAC adresini oxuyur və öz MAC adresi ilə kontrol edir. Əgər gələn paket özünə aiddirsə paketlə məşğul olur, deyilsə qəbul etmir.

Şəbəkədə göndərilən məlumatların bütün kompüterlərə çatması və sonra MAC adress vasitəsi ilə məlumatın həmin kompüterə göndərilməsinin təyin olunması məlumatın digər kompüterlər tərəfindən istənildiyi zaman qəbul edilməsinə şərait yaradır. Bu da sizin hər hansı bir kompüterə göndərdiyiniz məlumatın hub-ınıza qoşulu olan və ya olmayan kompüterlərdən məlumat paketinin surətlərinin tutularaq oxuna biləcəyindən xəbər verir. Yəni informasiya təhlükəsizliyi pozulur. Şəbəkədə sizə göndərilməyən paketlərin tutulması üçün LAN Sniffer kimi proqramlar vardır. Hətta MNS messenger danışıqlarının paketlərini qəbul etmək üçün bir neçə proqram mövcuddur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Kompüter şəbəkəsi Arxivləşdirilib 2011-02-23 at the Wayback Machine
* Standard Group MAC Addresses. A Tutorial Guide Arxivləşdirilib 2007-05-16 at the Wayback Machine (ing.)
**Köln Mərkəzi DİTİB Məscidi** (DITIB-Zentralmoschee Köln), Köln şəhərin və bütün Almaniyanın ən böyük məscididir.

Tarixi
------

2009-cu ilin May ayında, Kölndə yerləşən əvvəlki məscid sökülüb və əvəzində noyabr ayının 7-si yeni tikinti işləri başlanmışdır. 2011-ci ilin fevral ayının 2-də 55 metr yekə Minarələr və 37 metr yekə günbəz düzəldilmişdi. 9 iyun 2017-də, Ramazan ayında, Məscid ilk dəfə istifadə edilmişdi. 2018-ci il sentyabr ayının 29-da Türkiyə prezidenti, Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Diyanət İşləri Başçısı Prof. Dr. Əli Erbaş rəsmi olaraq Məscidin açılışında iştirak etmişdirlər.

Dezayn
------

4500 m² ərazini əhatə edən məscid 2–4 min nəfəri qəbul edə bilir. Restoran, ibadət yeri, kitabxana və İslam mədəniyyət mərkəzini özündə birləşdirən bu İslam kompleksinin tikintisinə 40 milyon dollar ayrılıb. Layihə Türk-İslam Diyanət İşləri Birliyi tərəfindən dəstəklənir. 35 metr hündürlüyündə şüşə günbəzi və 55 metr hündürlüyündə iki minarəsi olan məscidin tikintisinə 2009-cu ildə başlanılıb. Memar kilsə tikintisində ixtisaslaşmış Gottfried Böhm-dür. Planlaşdırıldığı kimi, məscidin divarları şüşədən hazırlanaraq ziyarətçilərə qonaqpərvərlik və açıqlıq mühiti yaradacaq. Bundan əlavə, kompleksin restoranlar, lobbilər və mağazalar kimi əlavə hissələri bütün dinlərdən olan ziyarətçilərin üzünə açıqdır. Tamamlandıqdan sonra məscid Almaniyanın ən böyük məscidi olmuşdur.

Məscidin günbəzinin şəkiliMəscidin günbəzinin şəkili
Məscidin mehrabıMəscidin mehrabı

İstinadlar
----------

1. ↑  "'DEAŞ neyse Bedirhan bebeği şehit eden PKK'lı katiller o'". www.aa.com.tr. 30 Eylül 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 Ocak 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Normativ yoxlama | GND: 1049723856 · NKC: ko20221149653 · VIAF: 307320634 · WorldCat VIAF: 307320634 |
Himn üçün melodiya və akkordların notasiyası. 
***Aqni Parten*** ( yun. Ἁγνὴ Παρθένε ), azərbaycan dilinə **"Ey Pak Bakirə"** kimi tərcümə edilmiş, 19-cu əsrin sonlarında Müqəddəs Eginalı Nektarios tərəfindən bəstələnmiş və ilk dəfə *Theotokarion* (Theotokarion) kitabında çap olunmuş Bakirə Məryəm haqqında bir yunan ilahisidir. 

Pravoslav kilsələrində bu ilahi, paraliturgik himn sayılır və buna görə də yalnız liturgik mərasimlərdən kənarda istifadə olunur. Bununla belə, o, tez-tez bəzi xorlar tərəfindən xaça ehtiram və antidoron qəbulu zamanı İlahi Liturgiya bitdikdən sonra tənəzzül kimi ifa olunur.

Azərbaycan dilində tərcüməsi
----------------------------

Ey pak və bakirə Mələkə

Ləkəsiz Allahın Validəsi

Sevin ey bǝysiz Gəlin!

Mələkə, Bakirə Ana 

Ey şehlə örtülü saf yun 

Sevin ev bǝysiz Gəlin!

Göylər yanında alçaqdır

Ən parlaq çıraq zil qara

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Bakirə xoruna fərəhsən 

Məlaikədən şəstlisən 

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Səmadan daha nuranisǝn

Gün işığından cılxasan

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Ey bütün səmavi ordulardan 

Qüdsilikdə öndə olan

Sevin ey baysiz Gəlin!

Ey əzəldən Bakirə olan

Bütün aləmin Xanımı

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Eyibsiz gəlin,tərtəmiz 

Ey Xanım Panaqia

Sevin ey bəysiz Gəlin!

Ey Məryəm, Mələkə cavanəzənimiz

Sən şadlığımıza səbəbsən

Sevin ey bǝysiz Gəlin!

Ey Mələkəmiz məğrur qız

Ən müqəddəs anamızsan

Sevin ey bəysiz Gəlin!

Keruvlardan daha hörmətlisən

Onlardan çox daha görkəmlisən

Sevin ey bǝysiz Gəlin!

Peykərsiz Seraflardan

Və mələk Taxtlardan üstün olan

Sevin ey bəysiz Gəlin!

Sən ki Keruvların nəğməsi

Mələklərin ilahisisən

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Sevin Serafların mədhnaməsi

Arxangellərin şadlığı

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Sevin, Ey Süllh və Səadət 

Ey böyük Xilas limanı 

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Kəlamın ali məkanı 

Dağılmazlığın çicǝyi 

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Sevin ey əzəli həyatın 

Valehedici rəhməti 

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Sevin ey ruzigar ağacı 

Və əzəliyətin bulağı 

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Xanım, mən sənə yalvarıram 

Və indi səni çağırıram 

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Külli Mələkə, sənə yaxarıram 

Və lütfunu arzulayıram 

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Şövkətli və Ləkəsiz Qız 

Ey böyük xanım Panagia

Sevin ey bǝysiz Gəlin! 

Sənə həvəslə səslənirəm 

Ey qüdsi və müqəddəs məbəd 

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Mədədini ver mənə

Yağıdan məni hifz et 

Sevin ey bəysiz Gəlin! 

Və məni səmədaniyyətin 

Varisi olmağa layiq et 

Sevin ey bǝysiz Gəlin!

  

*Mütǝrcim:İ.Francis Axundzadǝ(Katolik İcma)*

1. ↑  Melody based on the notation due to Nancy Chalker Takis (2006) Arxivləşdirilib 2021-01-03 at the Wayback Machine
**Elburs anaptixiyası** (Elmi adı - *Anaptychia elbursiana*) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir– VU D2. Nadir növdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Tallomu yarpaqvaridir, rozet formalı, 3-4(5) sm-qədər diametrdə soredilidir. Lövhəciklər yastı və yaxud qabarıqdır, yarılmış, eni 0,8-1(2) mm, bir-birilə sıxlaşmışdır. Lövhəciklərin üst hissəsi boz, bozumtul, nadi hallarda bozumtul –qəhvəyi rənglidir. Soredilər tünddür. Özəyi ağdır, alt hissəsi ağımtıldır. Bəzən mərkəzə doğru sarımtıl –qəhvəyiyə qədər bir qədər tündləşir. Soredilər qara rənglidir, lövhəciklərin qırağında yerləşirlər, Apotesilər məlum deyil. Piknidilər tünd qəhvəyi, talloma batırıblar. Mamırlı daşda daşların üzərində olan torpaqda,qayada, açıq və quru yerlərdə bitir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Yarpaq formalı talloma malik kserofit, işıqsevən növdür, soredi və piknidilər vasitəsi ilə çoxalır.

Yayılması
---------

Qobustan, Sənqəçal terminalının ətrafı, qayada yayılmışdır.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, ətraf mühitin mənfi təsirlərinə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Heyvanların sistemsiz otarılması və tapdalanma.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün növün yayılmasını tam müəyyənləşdirmək və arealını xəritələşdirmək. Populyasiyaları üzərində daim nəzarət təşkil etmək, yeni yayılma yerlərini axtarmaq.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı  Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri II nəşr, Bakı-2013
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-20.
3. ↑  Определитель лишайников России, 2008
4. ↑  Алвердиева С.М. 2009;
5. 1 2 3  Tərtibçinin məlumatı

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q10410335
* Wikispecies: Anaptychia elbursiana
* Fungorum: 532967
* GBIF: 2608993
* iNaturalist: 462284
* MycoBank: 532967
* NCBI: 2926621

 |
**NGC 7607** — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Vilhelm Tempel tərəfindən 1880-ci ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS[*ölü keçid*]
* 

* WikiSky-da NGC 7607: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7583 |
NGC 7584 |
NGC 7585 |
NGC 7586 |
NGC 7587 |
NGC 7588 |
NGC 7589 |
NGC 7590 |
NGC 7591 |
NGC 7592 |
NGC 7593 |
NGC 7594 |
NGC 7595 |
NGC 7596 |
NGC 7597 |
NGC 7598 |
NGC 7599 |
NGC 7600 |
NGC 7601 |
NGC 7602 |
NGC 7603 |
NGC 7604 |
NGC 7605 |
NGC 7606 |
**NGC 7607** |
NGC 7608 |
NGC 7609 |
NGC 7610 |
NGC 7611 |
NGC 7612 |
NGC 7613 |
NGC 7614 |
NGC 7615 |
NGC 7616 |
NGC 7617 |
NGC 7618 |
NGC 7619 |
NGC 7620 |
NGC 7621 |
NGC 7622 |
NGC 7623 |
NGC 7624 |
NGC 7625 |
NGC 7626 |
NGC 7627 |
NGC 7628 |
NGC 7629 |
NGC 7630 |
NGC 7631 |
NGC 7632
Mil Mi-12 (V-12) nəqliyyat helikopteri.

NATO kod adı: Homer

İstehsalçı: SSRİ

İstehsalçı firma: Mil Moskva Helikopter Zavodu

Tip: Nəqliyyat helikopteri prototip

İlk uçuş: 10 iyul 1968-ci il

İstismarı dayandırılıb: 1974-cü il

İstehsal sayı: 2 ədəd

Aeroflot Mil V-12 (Mi-12) Groningen Hava limanında
Dünya aviasiyası tarixində ən ağır qaldıra bilən helikopter hesab edilir. İlk uçuş 1968-ci il iyulun 10-da baş tutub. 1969-cu il avqustun 6-da indiyə qədər helikopterlər üçün əlçatmaz olan rekorda imza atıb - 2255 metr hündürlüyə 44205 kq yük qaldırıb. Mi-12 toplam yeddi dünya rekorduna imza atıb.

Mi-12-ni yaradan Mil adına Büro, helikopter texnologiyasında görkəmli nailiyyətlərinə görə Amerika Helikopter Cəmiyyəti tərəfindən Sikorski adına mükafata layiq görülüb.

Mi-12-nin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti geriyə doğru daralan qanadlar üzərində olan vintlərin yan tərəfli tənzimlənməsidir. Bu helikopterin, Strateji Raket Qüvvələri üçün qitələrarası ballistik raketlərin daşınması üçün ən azı 30 ton qaldıra biləcək super-ağır nəqliyyat helikopteri kimi istifadə olunması nəzərdə tutulub. 105 tonluq "ağırçəkilini" havaya hər biri 6500 at gücündə olan dörd mühərriki qaldırır. Mi-12-nin sürəti 260 km /saata çatır. Ekipaj - altı nəfərdən ibarətdir.

Gövdənin önü iki mərtəbəli bir kabindən ibarətdir. Quyruq hissəsində yan qapaqlar olan bir güc nərdivanı mövcuddur. Açıldığında isə, maşınların daxil olması və malların yüklənməsi üçün giriş meydana gəlir. Helikopterin mərkəz hissəsini böyük bir yük bölməsi tutur. Ancaq belə bir nəhəng helikopterə orduda ehtiyac olmadı və hər iki maşın muzey eksponatına çevrildi. Bununla yanaşı, bu müstəsna helikopterlərin layihələndirilməsi və sınaqdan keçirilməsi təcrübəsi nəticəsiz qalmırdı.

Texniki göstəriciləri
---------------------

Heyət üzvü: 6-10 nəfər

Uzunluğu: 37 m

Eni: 34.40 m

Hündürlüyü: 12.50 m

Vintlərin ölçüsü: 2 x 35 m

Vintlər arası məsafə: 67 m

Boş kütlə: 69.100 kq

Qalxma zamanı normal kütlə: 97.000 kq

Qalxma zamanı maksimal kütlə: 105.000 kq

Yük götürmə kütləsi:

Normal kütlə: 20.000 kq

Maksimal kütlə: 40.000 kq

Sərnişin tutumu: 169 nəfər

Mühərrik : 4 x Soloviev D-25VF turbo-pərvanəli mühərrik

Mühərrikin itələmə qüvvəsi: hər biri

Güc: 4 x 4.800 kW (6.500 at gücü)

Maksimal sürəti: 260 km/s

Kreyser sürəti: 240 km/s

Uçuş məsafəsi: 1.000 km

Uçuş yüksəkliyi: 3.500 m

6 avqust 1969-cu ildə 44.205 kq yük ilə 2.255 m yüksəkliyə qalxaraq dünya rekordu qırıb.

İstinadlar
----------


1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-06-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-23.
**Mavaki abidəsi** (真脇遺跡, *Mavaki iseki*?) – Yaponiyanın İşikava prefekturasının Noto yarımadasında yerləşən, Comon dövrünə aid arxeoloji abidə.

Tarixi
------

1982-1983-cü illərdə kanal tikintisinin tədqiqat işləri zamanı təsadüfən kəşf edilmişdir. Arxeoloji abidə balıqqulağı qalıqları, kütləvi qəbirlər və 10 ədəd şabalıd ağacının gövdəsindən ibarət dairəvi strukturun rekonstruksiyasından ibarətdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Arxeoloji abidədə bir çox dulusçuluq məmulatları, terrakotta fiqurları, sümük qalıqları tapılmışdır. Burada tapılmış yüzlərlə delfin sümüyü Comon dövrünün yerli əhalisinin delfin ovladığını sübut etməklə yanaşı delfin sümüklərindən alət kimi istifadə etdiyini, hətta digər yaşayış yerlərindən olan insanlarla mübadilə vasitəsi kimi istifadə etdiyini göstərir. Mavaki abidəsindən tapılmış gil maska Yaponiyada tapılmış ən qədim belə maskadır və şaman ritualları üçün hazırlandığı güman olunur.

Burada qaban, maral, dovşan sümükləri, eləcə də, bitki toxumları tapılmışdır. Mavaki abidəsi 1989-cu ildə Yaponiyanın Milli Tarixi Yeri elan olunmuşdur.

Bu dairəvi struktur dini məqsədlərlə yaradılmışdır və 7 metr diametrindədir. Yarımadada bu cür dairəvi strukturdan yeddisi aşkar olunmuşdur. Arxeoloji tədqiqatlar bu strukturun 6 dəfə yenidən tikildiyini göstərir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
Henschel ulduzu şirkətin loqosu hesab edilirdi.
**Henschel (Die Henschel-Werke** 1957-ci ilə qədər **Henschel und Son**), Kasseldə yaradılmış olan Almaniya şirkəti olub XX əsrdə qatar, avtobus, trolleybus və kamaz kimi avtomaşınlar istehsal edən şirkət olmuşdur. Ayrıca olaraq İkinci Dünya müharibəsində hərbi təyinatlı texnikalar və silahlar istehsal etmişdir.

Georg Christian Carl Henschel 1810-cu ildə zavodu Kassel şəhərində yaratmışdır. Oğlu Carl Anton Henschel 1837-ci ildə başqa bir zavod yaratmışdır. 1848-ci ildə şirkət lokomotiv istehsalına başlamışdır. XX əsrdə şirkət Almaniya imperiyasının ən böyük lokomotiv istehsalçısına çevrilmişdir.

Nasist Almaniyası dövründə şirkət
---------------------------------

Şirkət 1935-ci ildə Panzer I tankını istehsal etməyə başlamışdır. İkinci dünya müharibəsinin 1939–1940-cı illər mərhələsində şirkət çox sayda Panzer III tankı istehsal etmişdir. 1942–1945-ci illər arasında şirkət Tiger I tanklarını istehsal etmişdir. Henschel Tiger tanklarının əsas istehsalçısı olmuşdur. 1945-ci ildə şirkətin səkkiz min işçisi var idi və onlar 12 saatlıq iş rejimində çalışırdılar. Şirkət istehsal etmiş olduğu hərbi təyinatlı texnikalarına görə müttəfiq qüvvələrinin daima hücum hədəflərindən biri idi. Müharibə dövründə şirkətin demək olar ki, bütün zavodları bombardmanlara məruz qalmışdır.

Müharibədən sonrakı dövrlərdə şirkətin fəaliyyəti
-------------------------------------------------

1948-ci ildə şirkət yenidən fəaliyyətinə başladı. 1964-cü ildə şirkət Rheinische Stahlwerke şirkətini aldı və Rheinstahl Henschel AG (Hanomag) adını götürdü, 1976-cı ildə Thyssen-Henschel və daha sonra 1990-cı ildə ABB Henschel AG adını aldı. 1996-cı ildə şirkət ABB Daimler Benz Nəqliyyat Adtranz adını aldı. Şirkət 2002-ci ildə Bombardier şirkəti (Kanada) tərəfindən satın alınmışdır. Kassel təsisi hələ də mövcuddur və dünyanın ən böyük lokomotiv istehsalçılarından biridir.

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-09.
**Karl-Teodor Mariya Nikolaus İohann Yakob Filipp Frants İosif Silvestr Bul-Frayherr fon und tsu Quttenberq** — Almaniyanın müdafiə naziri (2009-2011)

Almaniyanın müdafiə naziri Karl-Teodor Mariya Nikolaus İohann Yakob Filipp Frants İosif Silvestr Bul-Frayherr fon und tsu Quttenberq 2011-ci il martın 1-də istefa verib. Xristian Sosial Birlik Partiyasının üzvü olan Karl-Teodor Mariya Nikolaus İohann Yakob Filipp Frants İosif Silvestr Bul-Frayherr fon und tsu Quttenberqin istefasına onun doktorluq dissertasiyasının saxta olması ilə bağlı mübahisələr səbəb olub. Karl-Teodor Mariya Nikolaus İohann Yakob Filipp Frants İosif Silvestr Bul-Frayherr fon und tsu Quttenberq elmi işinin bir hissəsini başqa müəlliflərdən köçürməkdə və onlara istinad etməməkdə günahlandırılmışdı. Mübahisələr onun doktorluq dərəcəsindən məhrum edilməsi ilə nəticələnmişdi.

Həyat yoldaşı Ştefani tsu Quttenberq

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Almaniyanın müdafiə naziri istefa verdi[*ölü keçid*]
**Yarış durumu** (*ing.* race condition) – çoxaxınlı sistem və ya tətbiqi proqramın düzgün layihələndirilməməsi nəticəsində yaranan xətadır. Belə ki, sistemin, yaxud tətbiqi proqramın işi kodun hissələrinin hansı ardıcıllıqla yerinə yetirilməsindən asılı olur. Məsələn, Java dilindəki aşağıdakı kod nümunəsinə baxaq:

int x;

// Axın 1:
while (!stop)
{

```
 x++;
 …
```

}

// Axın 2:
while (!stop)
{

```
 if (x%2 == 0)
   System.out.println("x=" + x);
 …
```

}

Tutaq ki, x = 0. Fərz edək ki, proqramın icrası bu ardıcıllıqla baş verir:

1. Axın 2-də if operatoru x-in cüt olub-olmamasını yoxlayır.
2. Axın 1-də x++ operatoru x-i bir vahid artırır.
3. Axın 2-də çıxış operatoru çıxışa "x=1" verir, baxmayaraq ki, cütlük yoxlamasından keçdiyindən çıxış tək ədəd olmamalı idi. 
Belə vəziyyətdən çıxmağın ən sadə yolu x dəyişənini başqa bir lokal dəyişənə köçürməkdir. 
// Axın 2:
while (!stop)
{

```
 int cached_x = x;
 if (cached_x%2 == 0)
   System.out.println("x=" + cached_x);
 …
```

}

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Karam, G.M.; Buhr, R.J.A. (August 1990). "Starvation and Critical Race Analyzers for Ada". IEEE Transactions on Software Engineering. 16 (8): 829–843. doi:10.1109/32.57622
**Limanda** — 1954-cü ildə ABŞ-də çəkilən film.

Məzmunu
-------

Köhnə boksçu Terri Melloy (Marlon Brando) qardaşı Çarlinin istəyi ilə Conni Frendli adlı adamın yanında işə düzəlir. Conni mafiya adamıdır və qanunsuz işlərlə məşğul olur. Conni onlara xəyanət etmiş insanları aradan götürür. Bir gün Conninin adamları Terrinin qonşuluğunda yaşayan bir şəxsi qətlə yetirirlər. Terri bu qətlin şahidi olur, lakin heç kim qətlin kim tərəfindən həyata keçirildiyini deməyə cürət etmir. Keşiş Berri və qətlə yetirilən şəxsin bacısı Edi qatili axtarmağa baçlayırlar. Edinin görən Terridə ona qarşı sevgi yaranır. Terri Conni Frendliyə qarşı çıxır.

Film haqqında
-------------

1954-cü ildə Elia Kazan tərəfindən çəkilmiş və hal-hazırda bütün dövrlərin ən yaxşı filmlərindən hesab olunan film… Rollarda Marlon Brando, Karl Malden, Eva Meri Seynt və b. çəkiliblər. Film 12 Oskar nominasiyasından "Ən Yaxşı Film" və "Ən yaxşı Rejissor" da daxil olmaqla 8-ni qazandı. Marlon Brando "Ən Yaxşı Aktyor" kimi ilk Oskarını aldı. Maraqlı məqamlardan biri filmin "2-ci planda Ən Yaxşı Aktyor" kateqoriyasında 3 nominasiya almasıdır. Amerika Film İnstitutunun (AFİ) tərtib etdiyi "Bütün Dövrlərin 100 Ən Yaxşı Filmi" siyahısında bu film 8-ci pillədə yer alıb.

Film Hollivudun Qızıl dövrünün bütün əlamətlərini özündə əks etdirir. Yüksək rejissor işi, aktyor oyunu ilə seçilən film həqiqi film gözəlliyindən zövq almaq istəyənlər üçün gözəl seçimdir.

Rollarda
--------

* Marlon Brando
* Karl Malden
* Eva Meri Seynt

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* *«Limanda»* — Internet Movie Database saytında.

* *Limanda* AllMovie saytında
* Фотографии со съемок Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
**Hekşer-Ulin nəzəriyyəsi** (faktorların korrelyasiya nəzəriyyəsi) — bir ölkənin nisbətən bol istehsal faktorundan intensiv istifadə etdiyi malları ixrac etdiyi və istehsal amillərinin nisbətən çatışmazlığı olan malları idxal etdiyi bəyanat. Nəzəriyyə onun yaradıcıları Eli Hekşer və Bertil Ulin adını daşıyır və beynəlxalq ticarətin ümumi Hekşer-Ulin-Samuelson modelinin bir hissəsidir.

Tarixi
------

Professor E.Hekşerin 1919-cu ildə yazdığı "Xarici ticarətin gəlirlərin bölüşdürülməsinə təsiri" və onun keçmiş tələbəsi B.Ohlinin 1933-cü ildə yazdığı "Regionlararası və beynəlxalq ticarət" adlı sonrakı əsəri, 1924-cü ildə doktorluq dissertasiyasının tərcüməsi formalaşdırılmışdır. Hekşer-Ulin modelinin və xüsusilə Hekşer-Ulin nəzəriyyəsinin əsası. Hekşer-Ulin nəzəriyyəsi 1815-ci ildə Robert Torrens və 1817-ci ildə David Rikardo tərəfindən irəli sürülmüş klassik beynəlxalq ticarət nəzəriyyəsini əvəz etdi, müqayisəli məsrəflərdəki fərqləri məhsuldarlığa təsir edən təbii fərqlərə deyil, istehsal amillərinin təklifindəki fərqlərə aid etdi. klassik nəzəriyyə kimi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Хекшер Э. Ф.* Влияние внешней торговли на распределение дохода (PDF) (Вехи экономической мысли. Т. 6. Международная экономика). М.: ТЕИС. Под ред. А. П. Киреева. 2006. 154–173. ISBN 5-7598-0439-1. "Архивированная копия" (PDF). 2017-03-29 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-02-05.
2. ↑  *Лимонов Л. Э.* Региональная экономика и пространственное развитие. 1. М.: Юрайт. 2015. 221–232. ISBN 978-5-9916-4444-0.
**Fort-Corc** (*ing.* Fort George) — indiki Nyu-York ştatında mövcud olmuş beş qalanın adı.

Tarixi
------

İlk Fort-Corc 1626-cı ildə Niderlandın Yeni Amsterdam koloniyasında tikilmiş və Fort-Amsterdam adlandırılmışdır. Britaniya ordusu 1664-cü ildə onun adını Fort-Ceyms adlandırmışdır. 1673-cü ildən 1674-cü ilə qədər qısa müddətə Hollandiyalılar tərəfindən Fort-Villem Hendrik kimi yenidən tutulmuşdur. Britaniyalılar onu 1691-ci ildə Fort-Vilyam Henri, 1703-cü ildə Fort-Enn və ya Kraliça qalası, nəhayət 1714-cü ildə Fort-Corc adlandırmışdılar. Şimal tərəfindəki qalalar 1776-cı ildə ABŞ İstiqlal müharibəsində amerikalılar tərəfindən dağıdıldı və nəhayət 1790-cı ildə sökülmüşdür.

İkinci Fort-Corc 1755-ci ildə Nyu-Yorkun Osveqo şəhərində britaniyalılar tərəfindən tikilmiş, lakin 1756-cı ildə Fransa komandiri Lui-Jozef de Monkalm tərəfindən dağıdılmışdır. Üçüncü Fort-Corc 1755-ci ildə Nyu-Yorkun Leyk-Corc gölündə inşa edilmişdir. 1777-ci ildə dağıdılmış və 1780-ci ildə tərk edilmişdir. Dördüncü Fort-Corc 1777-ci ildə Staten-Aylenddə, Fort-Hill ərazisində tikilmiş düşərgə idi.

Sonuncu Fort-Corc 1776-cı ildə Nyu-Yorkda Fort-Corc-Hilldə inşa edilmişdir. Qısaca Fort-Klinton və nəhayət Fort-Corc adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gottlock, Wesley and Barbara (2011) *Lost Amusement Parks of the Hudson Valley*. Blurb Publishing. p. 137-164.
2. ↑  Gottlock, Wesley and Barbara (2013) *Lost Amusement Parks of New York City*. History Press. p. 17-32.
3. 1 2 3  *Staff.* "Fort George". New York State Military Museum. ndg. İstifadə tarixi: August 27, 2017.
4. ↑  *Staff.* "Highbridge Park Highlights - Fort George Playground". New York City Department of Parks and Recreation. ndg. İstifadə tarixi: August 27, 2017.
5. ↑  Hughes, C. J. (April 19, 2017) "Living In: Fort George, Manhattan: Nosebleed Heights and Down-to-Earth Prices" *The New York Times*
**Geri** (*ing.* Gary) - Amerika Birləşmiş Ştatları İndiana vilayətində, Şikaqo, İllinoysun 40 km aşağısında yerləşən şəhər. Geri İndiana Dünyası Milli Parkına bitişikdir və Miçiqan gölünün cənubu ilə həmsərhəddir. Şəhərə Birləşmiş Ştatlar Polad Korporasiyasının qurucu sədri olan vəkil Elbert Henri Gerinin adı verilmişdir. Şəhər böyük polad dəyirmanları ilə və Cekson 5 musiqi qrupunun doğulduğu yer kimi tanınır.

Əhalisinə görə İndiana ştatının doqquzuncu, İndiana vilayətinin ikinci böyük şəhəri olan Gerinin əhalisi 2010-cu il siyahıyaalınmasında 80,294 nəfər olmuşdu. 1920-ci illərdən 1960-cı illərin ortalarına qədər inkişaf edən polad sənayesinə görə çiçəklənən bir şəhər idi, ancaq xarici rəqabət və polad sənayesinin yenidən qurulması bölgənin çökməsi və özünün əvvəlki əhəmiyyətinin itirməsi ilə nəticələndi.

1960-cı illərin sonlarından bəri Geri 1960-cı ildəki 178.320 nəfər əhalisinin 55 faizinin şəhərdən köçməsiylə, əsas əhalisini itirmişdir. Şəhər çoxlu Rust Kəmər şəhəri, işsizlik, çürüyən infrastruktur və aşağı savadlılıq və təhsil səviyyələri də daxil olmaqla müxtəlif çətinliklərlə üzləşir. Şəhərdəki bütün evlərin üçdə birinin boş və ya tərk edildiyi təxmin edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Stephanie Smith; Steve Mark.* "Alice Gray, Dorothy Buell, and Naomi Svihla: Preservationists of Ogden Dunes". The South Shore Journal. 1. 2006: 15–21. ISSN 1933-8163. September 13, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 20, 2018.
2. ↑  *Smith, Stephanie.* "The Historical Roots of The Nature Conservancy in the Northwest Indiana/Chicagoland Region: From Science to Preservation". South Shore Journal. January 1, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-22.
3. ↑  *Donley, Brendan.* "A Day at the Beach in, Yes, Gary, Indiana". The New York Times. August 22, 2017. April 9, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 22, 2017.
4. ↑  "American FactFinder - Results". US Bureau of the Census. 2020-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-05.
5. ↑  *Engel, Pamela.* "Gary, Indiana Is Deteriorating So Much That It May Cut Off Services To Nearly Half Of Its Land". Business Insider. 2013-06-20. 2022-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-06.
**Balti çölü** (*rum.* Stepa Bălțului) və ya **Beletski çölü** (Бельцкая степь ) - Moldovanın şimalında təpəli çöl. Dnestr və Ruet çayları yaxınlığında yerləşən bu ərazidə kiçik göllər və bulaq yerləri yetərincə çoxdur. Seyrək ağac və kolluqlar üstünlük təşkil edir. Kənd təsərrüfatına yararlı əkin sahələri üstünlük təşkil edir. Mülayim iqlimə malikdir. Soyuq qışı, qızmar yayı ilə xarakterizə olunur. Orta illik temperatur 8,0-8,5 ° С-dir. Orta illik yağıntı - 510-545 mm-dir. Yağıntılar ilin isti vaxtlarına təsadüf edir (aprel-oktyabr).

Balti çölünün ümumi sahəsi 1920 km²-dir. Çöl ərazisinin 2,7 % (51 km²) meşə örtüyüdür. Bölgə Moldovanın digər əraziləri kimi kənd təsərrüfatı rayonu hesab olunur. Qara və məhsuladar torpaq örtüyünə malikdir.

Coğrafi baxımdan Balti çölü Moldova düzənliyini hissəsi hesab olnur. Hər iki coğrafi obyek isə Moldova yayalasının altı komponentindən biridir. Çöl adlandırılmasına baxmayaraq ərazinin kənarları təpəli relyefə malikdir. Daxili hissələrin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 200 metrdir. Kənar ərazidə yerləşən təpəlik ərazilər çay dərələri ilə parçalanıb. Əsas çay sistemi Ruet və Prut çayıdır. Bütün çaylar cənub-şərq istiqamətdə axır və Qara dəniz hövzəsinə aiddir.

Bölgənin təbi landşaftı meşə-çöldür. Ancaq uzun zaman sürən təsərrüfat işləri nəticəsində ərazi çölə çevrilmiş. Qara torpaqlı bu ərazinin 80 % kənd təsərrüfatında istifadə olunur. Meşə örtüyü ancaq 3% ərazini əhatə edir. Çöl ərazidə meyvə-tərəvəz, üzüm, kartof, tütün, buğda, qarğıdalı və s. əkilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Concept of National Ecological Network of the Republic of Moldova". Biotica Ecological Society. February 2004. 2015-11-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-12-30.
**Çəmən kəpənəyi** (*lat.* Loxostege sticticalis L.) — Ön qanadları bozumtul-qəhvəyi rəngdə olub, üzərində müxtəlif naxışlar olur.

Quruluşu
--------

Ön qanadları bozumtul-qəhvəyi rəngdə olub, üzərində müxtəlif naxışlar olur. Sakit halda kəpənəyin qanadları üçbucaq formasını alır. Tırtılı yaşılımtıl bozdur. Beli üzərində bütün bədən boyu aydın seçılən tutqun zolaq vardır. Yan tərəflərdən uzanan zolaqlar arası ilə dalğavari yaşılımtıl sarı zolaqlar gedir. Qarıncıq ziyilcikləri ( 6 ədəd ) üzərindən əsası qara və iki konsentrik ağ zolaqla çevrələnmiş qılcıqlar çıxır. Başı qaradır. Uzunluğu 25-mm-dir. Pup halına keçən zaman tırtılın toxuduğu barama kisə şəkilli olub, uzunluğu 20-70mm-ə çatır. Çəmən kəpənəyi Azərbaycanda 3- 4 nəsil verir.

İnkişafı
--------

Iri yaşlı tırtıllar ipək saplardan hazırladıqları baramalar içərisində torpağın üst səthində qışlayır. Tırtıllar 300 şaxtaya dözə bilir. Yazda birinci nəslin kəpənəkləri orta gündəlik temperatur +150C olduqda uçmağa başlayır. Normal yaşayan kəpənək 400-ə qədər yumurta qoya bilir. Əksər hallarda isə kəpənəklər nəsil vermir. Belə nəsilsizliyə yaz və payız aylarında, havaların quraq keçməsi və çiçəkli bitkilərin az olması zamanı təsadüf edilir. Kəpənəklər müxtılif yabanı bitkilər və ağacların çiçək nektarı ilə qidalanır. Yumurtalar bir çox yabanı və mədəni bitkilərin yarpaqları üzərinə qoyulur. Qoyulmuş yumurtalardan 3-5 gündən sonra tırtıllar çıxmağa başlayır. Bu tırtıllar bitkilərin yerüstü hissələrini- yarpaqları, çiçəkləri bəzi hallarda isə hətta meyvələri və gövdələri ilə qidalanır. Hava şəraitindən asılı olaraq tırtıllar 2-3 həftə inkişaf edir və bu dövürdə beş yaç keçirir, sonra puplaşır ki, bunlardan yeni nəslin kəpənəkləri uçur.

Yayılması
---------

Çəmən kəpənəyi Azərbaycanın dağətəyi və aran rayonlarında yayılıb vaxtaşırı çoxalır və bir çox mədəni bitkilərə, günəbaxana, qarğıdalıya, yoncaya, pambığa, çuğundura, tərəvəz və bostan bitkilərinə və s.zərər vurur.

Ədəbiyyat
---------

1. S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov Kənd təsərrüfatı entomologiyası. 1986
2. S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov Meyvə və subtropik bitkilərin zərərvericiləri 1974
3. N.H.Səmədov Taxıl böcəkləri və onlarla mübarizə tədbirləri, 1964

İstinadlar
----------

1. ↑  N.H.Səmədov Taxıl böcəkləri və onlarla mübarizə tədbirləri, 1964
**Çin aktinidiyası** — Cənub Şərqi Asiyada bitir.Yarpaqları tökülən kol lianasıdır.Çin aktinidiyasının meyvələri "kivi" kimi tanınmışdır.Tumurcuqları tamamilə və ya bir hissəsi yarpaq yarıqlarında gizlənmişdir.Yarpaqları növbəli,bütöv,kənarları dişlidir,yalançı zoğları yoxdur.Çiçəkləri müxtəlif ölçülü (diametri 1-1,5-dən 3 sm-ədək),yarpaqların qoltuqlarında üç-üç və ya tək yığılmışdır.Çiçəkyanlığı iki və ya 4-5 hissəlidir.Çiçək tacı kasaşəkillidir,ağ,qızılı-sarı və ya narıncı rəngli çiçəkləri olur.Sütuncuqları 8-15 ədəd,sapvari,bünövrəsində bitişik və üstə əyilmişdir.Meyvəsi uzunsov giləmeyvə,sarı-yaşıl və ya açıq-narıncı,yeməlidir.

Ekologiyası
-----------

Şaxtayadavamlılığı zəifdir.Minerallarla zəngin torpaqlarda bitir.Qrunt sularına tab gətirmir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Lənkəranda,Astarada,Qubada,Zaqatalada,Balakəndə mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Meyvəsi iyli,turşaşirin,yeməlidir.Tərkibində çoxlu vitamin vardır.Şaquli yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunan sarmaşan bitkidir.

Məlumat mənbəsi
---------------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
Hatice Sultan Köşkü
**Hatice Sultan Köşkü** — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Ortaköy məhəlləsində, Boğazda yerləşən və ilk sahibi Hatice Sultanın adını daşıyan tarixi yalı. Malikanə Beşiktaşın Ortaköy səmtində, Ulu Məcidiyə Məscidinin yanında yerləşir. Altı sultan malikanəsindən biri olmasına baxmayaraq, Ortaköydə yanğınlar nəticəsində hazırda dayanan yeganə malikanədir. Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasından sonra Osmanlı sülaləsi sürgün edildikdən sonra uşaq evi, daha sonra isə ibtidai məktəb kimi istifadə edilmişdir. 1972-ci ildə Üzgüçülük İxtisas Klubuna ayrılmış malikanənin bağçasında hovuz tikilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dağlar, Ali; Faik Kaptan.* "Hatice Sultan Yalısı ayakta kalan tek yalı" (türk). Hürriyet. July 23, 2006. İstifadə tarixi: December 7, 2008.
2. ↑  "Palaces of Istanbul". Istanbul 2010. December 4, 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 7, 2008.
3. ↑  "History of Ortaköy". Sanal Istanbul. Archived from the original on May 12, 2008. İstifadə tarixi: December 7, 2008.
**Troyan proqramı** — hazırda dünyada ən geniş yayılmış kompüter virusu proqramı. Bu virusun ən özəl xüsusiyyəti, kompüter sistemini tədricən, amma mükəmməl şəkildə məhv etməsidir. 

Troyan proqramlarının adı "Troya atı" ifadəsindən yaranmışdır. Bu atın içərisində gizlənən əsgərlər rəqiblərinin arxasına keçmiş və Troya müharibəsinin taleyini həll etmişlər. 

Bu viruslar iki hissədən ibarətdir. Birinci hissə kompüterə yuklənir və ilkin komandanı alan kimi (məsələn şəklin açılması, hər hansı faylın açılması) ikinci hissə ilə əlaqəni gözləyir. Bəs edir ki, başqa kompüterdə olan ikinci hissə yoluxmuş komputerin IP (şəbəkəyə qoşulmuş hər bir kompüterin unikal identifikasiya ünvanı) ünvanını təyin etsin. Ünvan məlumdursa artıq yoluxmuş kompüter kiminsə nəzarətinə keçir – disk qurğuları özbaşına açılır, bağlanır, pəncərələr özbaşına işləyir, "yenilənmə" düyməsi kömək eləmir və sair.

İstinadlar
----------

1. ↑  Virusların təsnifatı[*ölü keçid*]
**Soxulcan proqramlar və ya Kompüter soxulcanları (Worms)** — virus proqramlarının növlərindən biri.

Soxulcan proqram digər viruslardan fərqli olaraq müstəqil proqramdır. Bu proqram virus proqramı kimi öz-özünə çoxalır və lokal və qlobal şəbəkələrdə yayılaraq bir kompüterdən digərinə köçürülür.

2009-cu ilin yanvar ayında "Conficker" adlı şəbəkə soxulcanı Microsoft Windows əməliyyat sistemi ilə işləyən 15 milyon şəxsi kompüteri zədələmişdir.

Virus-soxulcanlar bir neçə katerqoriyaya bölmək olar:

* Poçt "soxulcanları" (email-worms),
* IM-Worm – internet-peydjerlər vasitəsilə yayılan soxulcanlar,
* IRC-Worm(IRC-kanal "soxulcanları"),
* P2P-Worm (faylmübadilə şəbəkələrinin virusları),
* Net-Worm (digər şəbəkə "soxulcanları") kimi qruplaşdırılan soxulcan viruslar mövcuddur.

Poçt "soxulcanları"
-------------------

Poçt "soxulcanları"-email-worm- bu növ virus-soxulcanaları bir qayda olaraq elektron poçt vasirtəsi ilə yayılır. Bu zaman virus oz kodunu elektron məktuba əlavə kimi yaxud hansısa şəbəkə resursuna muraciət formasında yayır. Birinci halda virus məktubu açarkənç ikinci halda şəbəkə resursunda yerləşən faylı açarkən aktivləşir.

IM-Worm
-------

IM-Worm — internet-peydjerlər vasitəsilə yayılan soxulcanlar- belə viruslar peydjerlərin (MSN, İCQ və sair) kontak siyahısındakı ünvünları əldə etmək və bu ünvanlara yoluxmuş məktublar yollamaqla çoxalırlar.

Mənbə
-----

1. ↑  Virusların təsnifatı [*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* İnformasiya təhlükəsizliyi
* Kompüter şəbəkələri
* Kompüter proqramları
* Antivirus (proqram)
Birə
**Birə** — müxtəlif bakteriyaların, virusların, parazit qurdların və xəstəlik törədən ibtidailərin daşıyıcılarıdır. Onlar məməlilər, quşlar va digər heyvanların üzərində və yuvalarında yaşayır. Birələr qanla qidalanır. Bəzi növləri qansormadan 18 aya qədər yaşaya bilir. Fəallığından asılı olaraq onları qış və yay birələri adlandırırlar.

Taun xəstəliyinin yayılması yetkin birələr vasitəsilə həyata keçirilir. Onlar gəmiricilər üzərində yaşayıb xəstəliyin yayılmasına (epidemiyalara) səbəb olur. Birələr həm də tulyaremiya, qarayara, bruselyoz, cüzam və s. xəstəliklərin törədicilərini də daşıyır.

Birələr - qansoran həşəratlar qrupuna daxildir. Birələr insanları rahatsız edən ən təhlükəli həşəratlardan hesab olunurlar.Birələr- çox kiçik, qanadsız və 2.5 mm uzunluğunda olurlar.Rəngləri parlaq və qırmızımtıl boz rəngdə olur.Rəngləri parlaq və qırmızımtıl boz rəngdə olur.Birələr əsasən ev heyvanları (it, pişik) üzərində olur.Həmçinin digər tüklü heyvanların (tülkü, dələ, siçan və s) üzərlərində də rast gəlinir.Birələr qanla qidalandıqları üçün əsas hədəfləri insanlar və ev heyvanlarıdır.Birələr əsasən insanların ayaq hissələrindən qan sorurur və nəticədə kəskin qaşınma və allergik fəsadlar verir.Yoluxucu xəstəliklərin daşıyıcısı və yoluxdurucularıdırlar.Birələr əsasən yaz-yay aylarında daha çox rast gəlinir.Birələr əsasən yaz-yay aylarında daha çox rast gəlinir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "BIRƏLƏRƏ QARŞI MÜBARIZƏ" (az.).. 2021-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4mart 2021.
**Birbelüzgəcli şimal terpuqu** (*lat.* Pleurogrammus monopterygius) — Terpuqkimilər (*Hexagrammidae*) fəsiləsinə daxil olsn balıq növü. Sakit okeanda yayılmışdır. Balıqçılık sənayesi üçün qiymətli balıq növüdür.

Areal
-----

Sakit okeanın şimalında yayılmışlar. Onlar Kuril adaları sahil sularından başlayaraq Kamçatka yarımadası sahillərinə, Berinq dənizinə qədər yayılırlar. Onlara həmcinin Yapon dənizinin şimalı, Oxot dənizi və Komandor adaları sahilləri belə müşahidə edilirlər. Amerika sahillərində isə Alyaska körfəzi, Aleut adaları və Kaliforniya sahillərində müşahidə edilirlər.

Təsviri
-------

Maksimal uzunluğu 56,5 sm, çəkisi isə 2 kq təşkil edir. Maksimal ömür müddəti 15 ildir. Bir ədəd bel üzgəcinə sahibdir.

Çoxalması
---------

Erkəklər 4–5, dişilər isə 5 yaşında yetkinləşir. Kürütökmə yerindən və mövsümdən asılı olaraq dəyişir: iyun-sentyabr Kamçatka və Şimali Kuril adaları, may-avqust Komandor və Aleut adaları, noyabr Alyaska körfəzi. Dişilər 5–120 min kürü tökə bilir. Kürünü 20 m dərinlikdə qoyur. Erkək kürüləri 30—-45 gün qoruyur.

Qidalanması
-----------

Cavan və yetkin fərdlər planktonlarla qidalanırlar. Qidasına kürülər də daxildir. İri fərdlər mintayları (*Theragra chalcogramma*) belə yeyə bilirlər.

Sənayesi
--------

Sənaye əhəmiyyətli ovu ABŞ və Rusiya tərəfindən həyata keçirilir. ABŞ ərazisində 1996-cı ildə 88 min ton balıq ovlsnmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2006). "*Pleurogrammus monopterygius*" FishBase saytında. April 2006 version.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2776912853 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1866059
* Wikispecies: Pleurogrammus monopterygius
* BioLib: 312450
* BOLD: 110724
* EUNIS: 124486
* FishBase: 4037
* GBIF: 2336515
* iNaturalist: 228388
* IRMNG: 10428586
* ITIS: 167120
* NCBI: 192379
* WoRMS: 282289

 |
**Ələkbər Adıgözəl oğlu Hüseynov** və ya **Ələkbər əmi** (7 iyul 1961, Bakı – 2 avqust 2007, Bakı) — Azərbaycanın əməkdar artisti, Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının baş rejissoru (2006), "Humay" və "Qızıl Dərviş" mükafatları laureatı. Uşaqların sevimlisi "Ələkbər əmi" kimi tanınan aktyor uzun müddət Dövlət Televiziyasında uşaq verilişlərinin aparıcısı olub.

Həyatı
------

Ələkbər Hüseynov 1961-ci ildə Bakıda anadan olub. 1978–1982-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb. Bir müddət təyinatla Şəki Dövlət Dram Teatrında işlədikdən sonra, 1988-ci ildə A. Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında aktyor vəzifəsində çalışmağa başlayıb. Bu teatrın səhnəsində çox sayda tamaşada rol alıb. "Səadət quşu" və "Möcüzəli tamaşa" pyeslərini teatrın rus bölməsində tamaşaya hazırlayıb. "Keçəlin toyu" tamaşasındakı "keçəl" rolu ilə İstanbulda, "Bülbül" tamaşası ilə İranda, Türkmənistanda keçirilən beynəlxalq festivalların laureatı olub. Sənətdə qazandığı nailiyyətlərə görə "Humay" və "Qızıl Dərviş" mükafatlarına layıq görülüb. Beynəlxalq festivallarda iştirak edib. Polşanın "Təbəssüm Ordeni" mükafatını (2007) alıb. 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. 2006-cı ildə Dövlət Kukla Teatrının baş rejissoru vəzifəsinə təyin olunub.

2007-ci il iyulun 29-dan 30-na keçən gecə komaya düşüb. Ələkbər Hüseynov 2 avqust 2007-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.

* Aparıcı Şərqiyyə Hüseynovanın xalası oğludur.

Əsas rolları
------------

**Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı**

1. Pəri cadu (Ə. Haqverdiyev) — Qurban
2. Bülbül (H. X. Andersen) — nağılçı; Çin imperatoru
3. Qara rəngin nağılı (N. Bədəlov) — Aydın
4. Tıq-tıq xanım (R. Əlizadə) — dirijor; qoca; müğənni
5. Qar qız (A. Ostrovski) — Lel
6. Keçəlin toyu (R. Əlizadə) — keçəl

Filmoqrafiya
------------

1. Yaşıl eynəkli adam (film, 1987)
2. Analar (film, 1988)
3. Etiraf (film, 1992)
4. Köpək (film, 1994)
5. Bala-başa bəla! (film, 1995)
6. Təsadüfi görüş (film, 1999)
7. Yaşıl eynəkli adam-2 (film, 1999)
8. Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
9. Bir anın həqiqəti (film, 2003)

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  *Milli.Az.* "Ələkbər əminin inanılmaz ölüm səbəbi: Diş həkiminə gedib və..." (az.). Milli.az. 22.12.2017. 2019-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-22.
3. ↑  "Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi – Ələkbər əminin kədərli həyatı". 2022-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-03.

Mənbə
-----

* Ələkbər Hüseynovun bioqrafiyası www.adam.az [*ölü keçid*]
**Solfecio** (it. solfeggio - "sol" və "fa" notlarının adından olan) — polisemantik musiqi termini, mənası: 

* musiqi sluxunun və musiqi yaddaşının inkişafı üçün nəzərdə tutulmuş akademik fənn, o cümlədən solfecio (solmizasiya), musiqi diktantı, slux təhlili;
* tək və ya çoxsəsli solfecio və ya dinləmə təhlili üçün məşqlər topluları;

Категория:Википедия:Нет источников с июня 2010

* səs i Категория:Википедия:Статьи с утверждениями без источников более 14 дней nkişafı üçün xüsusi vokal məşqləri, həmçinin vokalizasiya.

Brokhauz və Efron ensiklopedik lüğətinə görə, solfecio mətnsiz notların oxunması üçün ilkin vokal məşqlərdir. Solfecio melodiyasını oxuyarkən hər not deyilir. Solfecio məşqləri daha asandan daha çətinə tədricən keçidlə bir topluda təşkil edilir. Solfeciolar bütün böyük və kiçik düymələrdə və həm qadın, həm də kişi səsləri üçün bütün düymələrdə yazılır. Əsasən təksəsli solfeciolar yazılır, lakin iki və üç səslilər də var ki, onların məqsədi müğənniyə başqa səslərin ifasına görə çaşqınlığa düşmədən öz partiyasını müstəqil ifa etməyi öyrətməkdir. Konservatoriyalarda slux qabiliyyətini və notaları tez və səhvsiz oxumaq bacarığını inkişaf etdirməyin ən etibarlı yolu kimi solfecioya xüsusi diqqət yetirilir.

*

İstinadlar
----------

1. ↑  Şablon:Из БСЭ
2. ↑  Сольфеджио // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.