recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Qadın cinsiyyət orqanlarının baxılması ilə bağlı tarixidə qadağan olunma uzun müddət ginekologiya elminin inkşafını ləngidir. Jak-Pyer Maygrier tərəfindən 1822-ci ildə çəkilmiş bu rəsm əsəri həkimin qadının qarşısında diz çöküb "kompromis" prosedurunu göstərir, lakin onun cinsiyyət orqanını görə bilmir. Müasir Ginekologiyada artıq bundan istifadə edilmir.
**Ginekologiya** (yun. gyne – qadın vəlogos – elm) Klinik təbabətin qadın cinsiyyət sisteminin fiziologiyası, xəstəliklərini və bu xəstəliklərin profilaktikası, diaqnostikası və müalicəsini öyrənən sahəsidir.

Ginekologiya müstəqil bir elm kimi IX əsrdən etibarən inkişaf etməyə başlamışdır.
Ginekologiya elminin məqsədi qadın sağlamlığını qorumaq və ona yardım göstərməkdən ibarətdir. Qadın xəstəlikləri dedikdə yalnız qadınlarda baş verən xəstəliklər nəzərdə tutulur. Bu xəstəliklər uşaqlıqda, uşaqlıq artımlarında, yumurtalıqlarda, uşaqlıq boynunda əmələ gələn xəstəliklərdir. Qadın xəstəliklərinin müalicəsi ginekoloqlar tərəfindən aparılır.

*Həkim-ginekoloq* qadın həyatının müxtəlif dövrlərində (uşaqlıq, yeniyetmə və yetkin dövrlərdə) qadın sağlamlığının qorunması məsələləri ilə məşğul olur. *Mama-ginekoloq* isə hamiləlik və doğuş dövrlərinə nəzarət edir.Ginekoloq qadın cinsiyyət orqanlarının kəskin və xroniki infeksion-iltihabi xəstəlikləri (kalpit, endometrit və.s.) uşaqlıq boynu eroziyası, xoşxassəli şiş törəmələri kimi xəstəliklərin müalicə və profilaktikası ilə məşğul olur. Sonsuzluq və ailə planlaşdırılması ilə bağlı tədbirlərin həyata keçirilməsinə yardım edir.

Ginekologiyada funksional (USM, endoskopik və rentgen müayinələr) və laborator (bakterioloji, immunoloji və hormonal müayinələr) diaqnostika üsulları geniş tətbiq olunur. Müalicə üsulunun seçimi və müalicənin ambulator, yaxud stasionar şəraitdə aparılması barədə qərar verilməsi hər bir klinik halın özünəməxsus xüsusiyyətlərindən asılı olur.

### Qadın xəstəlikləri

* aybaşı pozulmaları
* alqodismenoreya
* amenoreya
* yalançı amenoreya
* qonad disgenezi
* hipermenstural sindrom
* yumurtalıqların xəstəlikləri
* sklerokisto yumurtalıq sindromu
* yumurtalığı kistası
* polikistoz yumurtalıq
* yumurtalıqların xərçəngi və s.
* uşaqlığın xəstəlikləri
* ikiləşmiş uşaqlıq patologiyaları
* uşaqlıq yolunun sallanması
* hipolastik uşaqlıq
* ektopiya
* uşaqlığın tetratoması
* beçəxor
* uşaqlığın iltihabi xəstəlikləri
* uşaqlığın müxtəlif şişləri və s.
* uşaqlıq yolunun müxtəlif xəstəlikləri
* uşaqlıq boynunun müxtlif xəstəlikləri
* müxtəlif qanaxmalar
* hormonal çatışmazlıqlar və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ginekologiya haqqinda məlumat. ginekologiya nə deməkdir? ginekologiya sozunun menasi - Nedir.az". 2018-05-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-12.
2. 1 2  "GİNEKOLOJİ XƏSTƏLİKLƏR VƏ MÜALİCƏLƏRİ". 2021-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-12.
3. 1 2  "Qadın xəstəlikləri (ginekologiya) nədir?". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-12.

Vikianbarda ***Ginekologiya*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Məmmədbəyli Həbibulla Cəfərqulu oğlu** — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, Azərbaycan astronomu, professor.

Həyatı
------

Məmmədbəyli Həbibulla Cəfərqulu oğlu 1912-ci il dekabrın 1-də Bakının Şağan kəndində bəy ailəsində anadan olmuşdur. Atası Cəfərqulu bəy Şağan kəndinin kəndxudası olmuşdur. Beş oğul və iki qız atası olmuşdur. Anası Bəyim xanım da bəy ailəsində doğulmuşdur. Cəfərqulu bəy 1937-ci repressiya qurbanı olmuşdur. 1956-cı ildə bəraət qazanmışdır. Harada dəfn olunduğu bilinmir.

O, vaxtlar xalq düşməni oğlu olmasına baxmayaraq Bakıda orta məktəbi bitirdikdən sonra Leninqrad Dövlət Universitetinə daxil olmuş və oranı bitirmişdir. Ali təhsili aldıqdan sonra Bakıya qayıtmış, Azərbaycan Dövlət Universitetində, Azərbaycan Pedaqoqoji İnstitutunda dərs demişdir. Azərbaycan, rus, alman dillərini mükəmməl bilirdi, ərəb və fars dillərindəki ədəbiyyatı sərbəst surətdə araşdıra bilirdi.

1946-cı ildə Azərbaycan Tibb İnstitunu bitirmiş Səriyyə Fərəc qızı Məcidova ilə ailə həyatı qurmuşdur. İki oğul və bir qızları olmuşdur.

Elmi yaradıcılığı
-----------------

Həbibulla Məmmədbəylinin fəaliyyətinin bir hissəsi Nəsirəddin Tusi irsinin araşdırılmasına həsr edilmişdir. Alim Nəsirəddin Tusinin astronomiya və riyaziyyat elmləri sahəsindəki xidmətlərini geniş şəkildə işıqlandırmışdır. Tədqiqatçı yazır ki, Nəsirəddin Tusinin təsis etdiyi Marağa rəsədxanasında coğrafi koordinatlar cədvəli tərtib edilmiş və bu cədvəlin coğrafiya elminin inkişafında böyük, Amerikanın kəşfində isə müəyyən dərəcədə əhəmiyyəti olmuşdur.

Uzun illər dövlət televiziyasının elmi şərhçisi kimi çalışmışdır. Elmin bir çox sahələri ilə məşğul olmuşdu. Onlarca elmi, populyar kitabların müəllifidir.

Həbibulla Məmmədbəyli 1963-cü ildə Praqada keçirilən Beynəlxalq Astronomiya Konqressində Beynəlxalq Astronomiya Birliyinin həqiqi üzvü seçilmişdir.

Əsas elmi əsərləri
------------------

* Məmmədbəyli H. Astronomiya (qısa kurs) Az. SSR XMK nəşri, Bakı, 1941
* Мамедбейли Г.Д. Астрономическая памятка бойцу. Баку, АГУ, 1943.
* Məmmədbəyli H. Mühəmməd Nəsirəddin Tusi, Gənclik, Bakı, 1957, 154 s.
* Məmmədbəyli H. Mühəmməd Nəsirəddin Tusi, Gənclik, Bakı, 1968, 228 s.
* Məmmədbəyli H. Tarixləri çevirmək üçün sinxronik cədvəllər (Azərbaycan, rus, özbək, tacik, türk, ingilis, ərəb və fars dillərində" "Elm", Bakı, 1972.
* Məmmədbəyli H. Mühəmməd Nəsirəddin Tusi, Gənclik, Bakı, 1980, 175 s.
* Мамедбейли Г.Д. Основатель Марагинской Обсерватории Насирэддин Туси, Баку, 1961, 316 с.
* Мамедбейли Г.Дж. и Максудов Ф.Г. Мухаммед Насирэддин Туси, Баку, 1981. и т.д.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nəsirəddin Tusi". 2013-10-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-16.
2. ↑  Həbibulla Məmmədbəyli haqqında inşa[*ölü keçid*]
Dünyanın torpaq xəritəsi.
**Torpaq coğrafiyası**— Dünya üzrə torpaqların yayılmasının qanunauyğuluğunu öyrənən elmdir. Torpaqların coğrafi yayılmasının qanunauyğunluqları yer səthində təbii şəraitin yayılması qanunauyğunluqlarına tabedir. Bu elm həm torpaqşünaslığın, həm də fiziki coğrafiyanın tərkib hissəsidir.

Torpaq coğrafiyasının strukturu
-------------------------------

Torpaq coğrafiyası iki hissədən ibarətdir:

1. **Ümumi.**
2. **Regional.**

Ümumi torpaq coğrafiyası əsasən torpaqəmələ gəlmənin və torpaqların yer kürəsi üzrə yayılmasının qanunauyğunluqlarını, regional torpaq coğrafiyası isə torpaqların zonallaşmasını və konkret bölgə üzrə yayımasını öyrənir .

Torpaq coğrafiyasının inkişaf tarixindən
----------------------------------------

Torpaqların müxtəlifliyi və fərqli yayılması çoxdan məlum olub. Ancaq onun bir elm kimi formalaşması XIX əsrə təsadüf edir. Vasili Dokuçayev ilk dəfə Rusiya düzənliyində torpaqların enlik-zonallıq üzrə yayılmasını öyrənmiş vəmüəyyən etmişdir ki, şimaldan cənuba hərəkət etdikcə tundra torpaqları, podzol torpaqlar, boz meşə torpaqları, qara torpaqlar, şabalıdı torpaqlar və boz yarımsəhra torpaqları bir-birini ardıcıl olaraq əvəz edir. Dokuçayev aldığı nəticələri xəritəyə köçürərkən, eyni miqdara malik humus xətlərini birləşdirdikdə onların cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru ən dolğun tərkibdə olduğunu qeyd etdi. Dokuçayev bu xəritəni "izohumuslu zolaqlar" adlandırdı və o, ilk dəfə torpaqda humusun tərkibinin coğrafi şəraitdən asılı olduğunu sübuta yetirdi .

Torpaqların coğrafiyasının ümumi qanunlarının müəyyən edilməsində sovet dövrünün alimləri (K.D.Qlinka, L.İ.Prasolov, İ.P.Gerasimov, V.A.Kovda, E.M.Salayev və başqaları) tərəfindən V.V.Dokuçayevin prinsipləri əsasında dünyanın torpaq xəritəsinin hazırlanmasının böyük əhəmiyyəti oldu.

Torpaq coğrafiyasının ümumi qanunauyğunluqları
----------------------------------------------

* **üfüqi zonallıq**.
* **şaquli zonallıq**
* **torpaq-iqlim fatsiyaları və əyalətləri**
* **torpaq örtüyünün müxtəlifliyi və strukturu** .

Əsas metodları
--------------

* **Müqayisəli – coğrafi metod**- Bu metodun əsasında torpaqların torpaqəmələgətirən amillərlə əlaqədə öyrənilməsi, yəni bir tərəfdən torpaqlarla, onların xassə və tərkibləri, digər tərəfdən torpaqlarla cəm halda torpaqəmələgətirən amillər arasında korelyativ əlaqənin aşkarlanması durur. Bu metod torpaqların kartoqrafiyasında daha geniş istifadə olunur.
* **Kartoqrafik metod**- Müxtəlif miqyaslı torpaq xəritələrinin tərtibi.

Həmçinin bax
------------

* Torpaqşünaslıq
* Coğrafiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Qərib Məmmədov.**Torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyasının əsasları**.Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı – «Elm» – 2007.
2. ↑  **Coğrafiya ensiklopediyası**.Bakı.2012.s228-229.
3. ↑  Qərib Məmmədov.**Torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyasının əsasları**.Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı – «Elm» – 2007.
**Həbib Məmmədəliyev** (tam adı: *Məmmədəliyev Həbib Mehdi oğl*u;v. 14 may 1975) — AMEA-nın müxbir üzvü, kimyaçı alim, texniki elmlər doktoru, professor

Həyatı və təshili
-----------------

Məmmədəliyev Həbib Mehdi oğlu 1912-ci il martın 29-da Ordubad şəhə­rində anadan olmuşdur. Yusif Məmmədəliyevin qardaşı oğludur. Şərqşünas Vasim Məmmədəliyevin qohumudur. Böyük Vətən Müharibəsinin (1941-1945) iştirakçısıdır. 1937-ci ildə Azərbaycan Sə­naye İnstitutunu muhəndis-kimyaçı tex­noloq ixti­sası üzrə bitirmişdir.

### Vəfatı

14 may 1975-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir. Bakı şəhərində dəfn edilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Elmi fəaliyyəti

İkinci Dünya Müharibəsi illərində H.Məmmədəliyev ordu sıralarında iştirak etmiş və hərbi texnikanın yanacaq və sürtkü materialları ilə təmin edilməsi üzərində elmi tədqiqat işləri aparmışdır. 1945-ci ildə kimya üzrə fəlsəfə doktoru və 1955-ci ildə kimya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini, 1956-cı ildə professor elmi adını almış, 1967-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

Azərbay­can SSR EA-nın Neft İnstitutunun laboratoriya müdiri (1945-1955), SSRİ EA-nın Neft İnstitutunda boyük elmi işçi, qrup rəhbəri (1955-1961), SSRİ EA Neft-Kimya Sintezi İnstitutunda Aromatik monomerlər laboratoriyasının rəhbəri işləmişdir (1961- 1975).

Əsas elmi istiqaməti aromatik karbohidrogenlərin alkil­ləşdirilməsi, dealkilləşdirilməsi və izomerlərə çevrilməsi reaksiyalarına həsr edilmişdir.

H.Məmmədəliyev əməkdaşları ilə birlikdə fenolların alümosilikat və turşu katalizator­ları üzərində aklilləşmə və arilalkilləşmə reaksiyalarını ət­raf­lı tədqiq edərək, əsas və əlavə reaksiyaların ümumi sxemlərini müəy­yənləşdirmiş və onların kinetik qanunauyğunluqlarını aşkara çıxarmışdır.

Rəhbərliyi ilə işlənib hazırlanmış katalitik rifor­minq prosesi piroliz qurğularında aromatik karbohidrogen istehsalını 1,5-2 dəfə artırmağa imkan vermişdir.

Tərəfindən neft və yanar şistlərin pirolizindən alınan ma­ye karbohidrogen tərkibi öyrənilmiş və sənaye miqyasında sənaye neft məh­sulları olan stirol və inden fraksiyasının ayrılma prosesi işlənib hazırlan­mışdır. Rəhbərliyi ilə 15 fəlsəfə doktoru hazırlanmışdır.

180 elmi əsərin, o cümlədən 13 müəlliflik şəhadət­naməsi və 1 monoqrafiyanın müəllifidir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* Neft-kimya sənayəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Ali Soveti­nin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məmmədəliyev Həbib Mehdi oğlu". 2021-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-15.
2. ↑  VASİM MƏMMƏDƏLİYEV - MÜDRİKLİK, DAHİLİK VƏ İNSANLIQ ZİRVƏSİNDƏ GÖRDÜYÜM VƏ SEVDİYİM BÖYÜK ŞƏXSİYYƏT[*ölü keçid*]
**Hüseyn Qabulov** - Azərbaycan Tibb Universitetinin II Uşaq xəstəlikləri kafedrasının professoru, tibb elmləri doktoru.

Həyatı
------

Hüseyn Həsən oğlu Qabulov 22 may 1965 -ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1982 -ci ildə orta məktəbi bitirib. 1988-ci ildə Azərbaycan Tibb institutunun pediatriya fakultəsini bitirdikdən sonra təyinatla həkim-pediatr vəzifəsində çalışıb.

1999-cu ildə ATU-nun II Uşaq xəstəlikləri kafedrasına pediatriya ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 2002-ci ildə namizədlik, 2010-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Müxtəlif ölkələrdə elmi konqreslərin işində məruzəçi kimi iştirak etmiş, bir sıra beynəlxalq və elmi cəmiyyətlərin, o cümlədən Azərbaycan Allerqoloq, İmmunoloq və İmmunoreabilitoloqlar Elmi Cəmiyyətinin üzvüdür.
150-dən artıq elmi işin müəllifidir.

2011-ci ildən Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının tibb üzrə Ekspert Şurasının üzvüdür.
Hazırda tibb elmləri doktoru H.H.Qabulov ATU-nun II Uşaq xəstəlikləri kafedrasının professoru və Tədris Terapevtik Klinikasının II Pediatriya şöbəsinin müdiri vəzifəsində calışır.

Elmi və praktiki sahəsi - uşaqlarda allergik (bronxial astma, allergik rinit, atopik dermatik, övrə, dərman allergiyası və s.), bronx-ağciyər, immun sisteminin və digər xəstəliklərin yayılması, müayinə, müalicə və profilaktikası problemləridir.

Mənbə
-----

* 
* 
*
**Həbəşistan pişiyi** — qısa tüklü ev pişiyi cinsi. Tarixən digərləri ilə müqayisədə bir cins olaraq nisbətən müəmmalı hesab edilsə də, Həbəşistan pişiyi 2016-cı ildə "The Cat Fancier Association" və "The International Cat Association" tərəfindən ən populyar beş cins arasında qeyd edilmişdir.

Tarixi
------

Həbəşistan pişiyinin əcdadı Həbəşistan (indiki Efiopiya) ərazisində yaşayan vəhşi Afrika pişiyi hesab olunur. 1860-cı illərdə Britaniya hərbi ekspedisiyası bu pişiyin Efiopiyadan Birləşmiş Krallıq ərazisinə gətirilməsinə səbəb olmuş, burada onun yetişdirilmə işləri davam etmişdir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Həbəşistan pişiyi orta boylu, bədəni incədir. Kürkü qısa və incədir, dəriyə yaxındır. Rəngi ​​müxtəlifdir, lakin daha çox qara və ya tünd qəhvəyi ucları olan qırmızı-qəhvəyi, tünd qırmızı, mavidir. Başı kiçikdir, güclü çənəsi var. Qulaqları nisbətən böyükdür, şaquli şəkildə qurulur, geniş bazası var və yuvarlaq ucları tüklüdür. Gözləri iri, badam şəklindədir və adətən yaşıl, sarı və ya qəhvəyi rəngdə olur. Pəncələri kiçik, oval formasındadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abyssinian Breed Description". catzinc.org. 2017-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-31.
2. ↑  "Abyssinian". VCA Animal Hospitals. December 21, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 9, 2016.
3. 1 2  Энциклопедический словарь. 2009. АБИССИНСКАЯ КОШКА.
**Hüseyn Məmmədov** (d. 02 iyun 1974, Şərur rayonu, Azərbaycan SSR) — Bakı Dövlət Universitetinin Fiziki elektronika kafedrasının professoru, fizika üzrə elmlər doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektoru.

Həyatı
------

Hüseyn Mikayıl oğlu Məmmədov 02 iyun 1974-cü ildə Azərbaycanın Şərur rayonunda dünyaya göz açmışdır. Ailəlidir. Üç övladı var.

Təhsili
-------

1996-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin məzunu olmuşdur.

1996–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının aspiranturasında təhsil alıb. 2000-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri üzrə namizədlik, 2017-ci ildə isə fizika üzrə elmlər doktoru dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının professorudur.

Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
---------------------------

2000–2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının assistenti, 2006–2016-cı illərdə həmin kafedranın dosenti, 2016–2019-cu illərdə BDU-nun Fizika fakültəsinin dekan müavini, 2019–2020-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışıb.

2019-cu ildə "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı və Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektorudur.

Hüseyn Məmmədov dünyanın bir sıra ölkələrində nüfuzlu Beynəlxalq elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. O, 150-dən çox elmi məqalənin, 3 kitabın müəllifidir və elmi rəhbər kimi, indiyədək 6 fəlsəfə doktoru dissertasiya işinin ərsəyə gəlməsində əməyi olmuşdur.

İstinadlar
----------



1. 1 2 3 4 5 6 7  "Məmmədov Hüseyn Mikayıl oğlu". 2022-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Məmmədov Hüseyn Mikayıl oğlu". 2023-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
3. ↑  "BDU-nun əməkdaşları təltif edilib". 2023-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
4. 1 2  "BDU-nun əməkdaşları orden və medallarla təltif edildi". 2023-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
5. 1 2  "BDU-da kadr dəyişikliyi". 2023-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
6. ↑  "Bərk cisim elektronikası: ali məktəblər üçün dərs vəsaiti". 2023-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-01.
**Belçika şokoladı** — Belçika şokoladı dünyada ən çox tanınan və satılan şokoladlardandır. Belçika şokalad muzeyləri ilə də məşhurdur.

Ümumi məlumat
-------------

17-ci əsrdə indi tanıdığımız Belçika ispanların idarəsi altında idi. Bu dövrdə İspan idarəsinin başqa yerlərində olduğu kimi belçikalılar da ilk dəfə şokolad içkisi içirlər. Şokolad hələ bizim tanıdığımız formada deyildi.

Chocolate Orange candy opened.
19-cu əsrin birinci yarısında isə şokoladı pressləməyi və ondan bərk formalar almağı öyrənirlər. Beləcə şokoladdan tabletlər və fiqurlar hazırlayırlar. Bu dövrdə Belçikada şokolad hazırlayıb satan yerlər — chocolatier açılır ki, sonradan bir çoxu bu gün də mövcud olan böyük şokolad kompaniyalarına çevrilirlər.

19-cu əsrdin ikinci yarısında Belçika Konqonu (Afrika) kolonizə edir və ölkənin geniş kakao plantasiyalarına sahib olur. Beləcə Belçikada şokolad daha da geniş yer alır və Belçika şokoladı məşhurlaşır. Məhz bu dövrdə şokoladın tərkibini requlyasiya edən qanunlar yaranır. Çünki, bildiyimiz kimi şokoladın tərkibindəki kakao yağlarını daha ucuz və keyfiyyətsiz yağlara dəyişmək mümkündür. Belçika şokoladının tərkibi isə 100%-lik kakao yağıdır.

20-ci əsrin birinci yarısında Belçika bu gün də qürur duyduğu şokolad kəşflərini edir. 1912-ci ildə pralin, içi yumşaq substansiya ilə doldurulmuş şokolad kəşf olunur. Daha sonra ilk ballotin, pralinlərin qoyulduğu qutu icad edilir. Hətta şokolad batonlarını və yaxmaq üçün şokolad yağını da belçikalıların kəşf etdiyini deyirlər.

Belçika şokolad istehsalı iqtisaydiyatının əsas sənayelərindən biridir. Belçika şokoladı turistlərin aldığı və qonaqların gətirdiyi sovqatlardandır. Dünyanın ən böyük şokolad zavodu Belçikanın Wieze şəhərciyində yerləşir (Roald Dahl-ın Çarli və Şokolad Zavodu əsərini yazır). Bundan başqa dünyanın ilk şokolad akademiyasının Wieze-də açıldığı deyilir.

Həmçinin bax
------------

* Şokolad
* Şokoladlı tort

Xarici keçidlər
---------------

* Chocolat

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2023-07-03 at the Wayback Machine Nəfis Belçika şokoladı
**Bərtaş** (digər adı: *Bürtaş*) — sülalə

Bərtaş Xəzər dənizinin şimalında və Volqa çayının şərqində yaşayan bir nəsil – sülalə olmuşdur. Ərəb coğrafiyaşünaslarının yazdığına görə, bu nəslin yaşadığı yer də Bərtas və ya Bürtaş adlanırmış.

Tarixi
------

Bir sıra tədqiqatçıların fikrincə, VIII-X əsrin I-ci rübündə B.Donets-Don çay arasındakı meşə-çöl zonasında, xəzərlər ilə Volqaboyu bulqarları arasında yaşamışlar. Saltovo-Mayats mədəniyyətinin meşə-çöl (alan-as) variantının arxeoloji abidələri onlarla əlaqələndirilir. Xəzər xaqanlığının tələbi ilə zəruri olduqda 10 min nəfərə qədər silahlanmış süvari çıxarırdılar. 965 ildə Kiyev knyazı Svyatoslavın Xəzər xaqanlığına yürüşü zamanı darmadağın edilmişlər. Bundan sonra şm. və şm.-ş.-ə, Volqaboyu bulqarları və mordvaların ərazisinə köçmüşlər. Digər mülahizəyə (A.X.Xalikov və b.) görə, B.eramızın I-ci minilliyinin sonlarında Sura və Mokşa çayları hövzəsində təşəkkül tapmışlar.'
*XII-əsrin əvvələrində rus salnamələrində B.(mordvalar və çeremislərlə yanaşı) Kiyev knyazlarından asılı xalq kimi qeyd olunurlar; 1380 ildə B. Kulikova vuruşmasında (1380) iştirak edən bəylərbəyi Mamayın qoşununun tərkibində idilər. XVI-XVII əsrlərin akt sənədlərində B. Mordva və Meşşera diyarlarında gəlmələr kimi qeyd edilirlər.*
Tarixşünaslıqda B.-ın etnolinqvistik mənsubiyyətlərinə dair 3 əsas versiya mövcuddur: mordva (V.V.Bartold, A.P. Novoseltsev, P.S. Savelyev və b.), türk (B.N.Zaxoder, A.X. Xalikov və b.) və alan-as (G.Y. Afanasyev, O.B. Bubenok, T.Levitski, O.Pritsak və b.) versiyaları.

İstinadlar
----------

1. ↑  **"Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və terminlərin şərhi".** *Tərtib edəni A. M. Babayev*, Bakı, "Maarif", 1993, səhifə 32.
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. V. Bakı: Elmi Mərkəzi. 2014. səh. 100. ISBN 978-9952-441-10-9.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Muradov Etimad Murtuz oğlu** (*Etimad Başkeçid*; 14 iyul 1966, İpnari, Dmanisi rayonu) — azərbaycanlı şair, yazıçı, jurnalist, tərcüməçi.

Həyatı
------

Etimad Başkeçid 1966-cı il iyulun 14-ü Gürcüstanın SSR-in Dmanisi rayonunun Kirovisi kəndində anadan olub. 1973-1983-cü illərdə Kirovisi orta məktəbində təhsil alıb. 1988-1993-cü illərdə M.Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitutunda oxuyub. Bakı Slavyan Universitetinin Filologiya fakültəsinin Jurnalistika şöbəsinin (2007-2008) və "Tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası" kafedrasının müdiri (2011), "Tərcümə problemləri" elmi tədqiqat laboratoriyasının elmi işçisi (2004-2005), universitetin "Tələbə dünyası" qəzetinin baş redaktoru (2005-2007), Jurnalistika kafedrasının müəllimi və Folklor araşdırması ETL-in aparıcı elmi işçisi (2009-2010), Folklor araşdırmaları ETL-in böyük elmi işçisi və Jurnalistika nəzəriyyəsi və praktikası kafedrasının müəllimi (2011-2012) olub. Hazırda Nazirlər Kabineti yanında Azərbaycan Tərcümə Mərkəzinin əməkdaşıdır. 

2009-cu ildən AMEA Folklor İnstitutunun dissertantıdır. "Məhsəti türklərinin sürgün folkloru" mövzusunda elmi iş üzərində işləyir.

2004-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, eləcə də birliyin Gənclər şurasının üzvüdür. AYB-nin "Dünya ədəbiyyatı" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü, "Mütərcim" jurnalının redaktoru, Prezident təqaüdçüsü (2008-2009) olmuşdur.

Çox sayda publisistik məqalənin, bir neçə elmi məqalənin, bir çox bədii və elmi kitabın redaktoru və önsözünün müəllifidir.

Rus və türk dillərini bilir. 

Evlidir. İki oğlu var.

Kitabları
---------

* Panoptikum (şeirlər və hekayələr)
* Y.Polyakov. Süddə çəpiş.
* L.Anninski. Ceviz ləpəsi.
* S.Kinq. Ölü zona.
* V.Jirmunski. Xalq qəhrəmanlıq eposu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Etimad Başkeçid: "Nə yaxşı Allah məni Tərcümə Mərkəzinə ürcah elədi" (müsahibə)". 2021-09-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-02.
2. ↑  "Viktor Jirmunskinin "Xalq qəhrəmanlıq eposu" Azərbaycan dilində nəşr olunub". 2021-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-02.

Xarici keçidlər
---------------

* Etimad Başkeçid: "Bunların yiyəsi yoxdumu?" (müsahibə)
* Qırxayaq hər addımını düşünsəydi... - Etimad Başkeçid yazır
* Etimad Başkeçid: Portret eskizləri
* Etimad Başkeçid - Necə ki, insan ətiylə qidalanır ümidlər (şeirləri)
* Etimad Başkeçid. "Min yol mənə söylər" (roman) (pdf)
**Ədadil Qadınəfəndi** (d. 1845 — ö. 12 dekabr 1875) — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləzizin ikinci xanımı.

Həyatı
------

Ədadil xanım 1845-ci ildə Abxaz əsilzadəsi Tandal bəy Aredba və xanımı Aublaa xanımın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Saray xidmətçilərindən biri tərəfindən saraya alınmış, Validə Pərtəvniyal Sultan tərəfindən xüsusi təhsil almışdır. Mavi gözləri və uzun qəhvəyi saçları ilə tezliklə vəliəhd Şahzadə Əbdüləzizin diqqətini cəlb etdi və 1861-ci ilin yazında cütlük Dolmabağça sarayında evləndi. Bir neçə ay sonra əri taxta çıxmış, Ədadil xanım da ikinci qadınəfəndi olaraq sarayda nüfuz qazanmışdır.

Nigahdan bir il sonra ilk övladı Mahmud Cəlaləddin Əfəndini, 1866-cı ildə isə Əminə Sultanı dünyaya gətirmişdir. Ancaq qızı çox keçmədən vəfat etmişdir. Abxaziyada yaşayan qardaşı Aslan bəyi yanına çağıraraq birlikdə həccə getmiş, həccdən döndükdən sonra bütün ailəsini İstanbula gətirtmişdir. Ancaq döndükdən qısa müddət sonra qardaşı xəstələnərək vəfat etmiş, bu səbəblə ağır böhran keçirən Ədadil xanım çox keçmədən vəfat etmişdir. Cənazəsi Sultan Mahmud türbəsi yaxınlığında dəfn edilmişdir.

Övladları
---------

* Mahmud Cəlaləddin Əfəndi (d. 16 noyabr 1862 — ö. 1 sentyabr 1888)
* Əminə Sultan (d. 30 noyabr 1866 — ö. 23 yanvar 1867)

Mənbə
-----

* 
* 
* 
* 
* 
*
**Qurbanov Qurban Əli oğlu** - Dramaturq, 1939-cu ildən Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

1912-ci ildə Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasının indiki Kəngərli rayonunun Qarabağlar kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini kənd orta məktəbində almışdır. 1924-1929-cu illərdə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır. Sonra xalq maarif sahəsində müəllim, inspektor metodist işləmişdir. Naxçıvan Dövlət Teatrının direktoru olmuşdur. 1934-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsilini davam etdirməyə göndərilmişdir. Ailə vəziyyətinə görə universitetin 3-cü kursundan çıxıb Naxçıvanda dil və ədəbiyyat müəllimi olmuşdur.

1944-cü ildə İkinci dünya müharibəsində itkin düşmüşdür.

Yaradıcılığı
------------

Ədəbi fəaliyyətə 20-ci illərdə başlamış ilk mətbu hekayələrini ("Bəzəkli Dərə","Güllər") 1927-ci ildə çap etdirmişdir. "İntiqam", "Qurtuluş","Ayrım","Xosrov və Şirin" və s. pyeslər yazmışdır.

İstinadlar
----------
**Avropa Patent Təşkilatı** (*ing.* European Patent Organisation; **EPO** və ya **EPOrg**) — ixtira hüququnun patent mühafizəsini təmin edən hökumətlərarası təşkilat. Bu, 1973-cü ildə qəbul edilmiş Avropa patentləri verilməsi haqqında Konvensiya əsasında təsis edilmişdir və 1977-ci ildən fəaliyyət göstərir. Baş qərargahı Almaniyanın Münhen şəhərində yerləşir. Onun Haaqada filialı və Vyanada bürosu var.

Məqsədi və strukturu
--------------------

APT-nin rəsmi məqsədi Avropa ölkələrinin ixtiralarının mühafizəsi sahəsində əməkdaşlığı dərinləşdirmək, Avropada patentləri vahid prosedur altında və vahid normalar əsasında verməkdir. Avropa patent sistemi milli patent hüququnun Avropa patentləri verilməsi haqqında Konvensiyaya uyğunlaşdırılmasını təmin edir. APT Avropa patentlərinin qüvvəsinin öz ərazilərində tətbiqi üçün bu təşkilata daxil olmayan dövlətlərlə həmin dövlətlərdə patent idarəsi və intellektual mülkiyyətin qorunması haqqında qanun olması şərti əsasında müqavilələr bağlayır. Avropa patenti patent sahibini 20 il müddətinə patent mühafizəsi ilə təmin edir. Avropa patent sifarişi Patent Kooperasiyası haqqında 1970-ci il müqaviləsinə üzv olan, sifarişçi tərəfindən müəyyən edilmiş dövlətlərdəki milli sifarişlə eyni qüvvəyə malikdir. APT inzibati və maliyyə müstəqilliyinə malikdir. APT-nin strukturuna İnzibati Şura və Avropa Patent İdarəsi (APİ) daxildir. İnzibati Şura razılığa gələn dövlətlərin nümayəndələrindən və onların müavinlərindən ibarətdir. Şuranın iclasları ildə bir dəfə keçirilir və burada büdcə təsdiq edilir. O, Avropa patentlərinin verilməsi haqqında Konvensiyanı tətbiq etmək, rüsumlar toplamaq və işçilərin təmin edilməsi reqlamentlərini dəyişdirmək, APİ-yə nəzarət etmək hüququna malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  European Patent Office web site, *European Patent Convention (EPC), Alphabetical keyword index.* Arxivləşdirilib 2013-07-04 at the Wayback Machine Consulted on 6 June 2010.
2. ↑  Avropa Patent Təşkilatı // Böyük İqtisadi Ensiklopediya (az.). I cild: ABCÇD. Bakı: "Şərq-Qərb" nəşriyyat evi. 2012. səh. 108–109.

Xarici keçidlər
---------------

* epo.org — Avropa Patent Təşkilatının rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Linkedin · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Normativ yoxlama | GND: 2052312-9 · ISNI: 0000 0000 9381 1531 · LCCN: nr98026121 · NKC: kn20091105001 · VIAF: 137873017 · WorldCat VIAF: 137873017 |
**Qurban Musayev Məmməd oğlu** — şair, yazıçı, pedaqoq.

Həyatı
------

Qurban Musayev Məmməd oğlu 1926-cı il mayın 24-də Qazax rayonu, İkinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. Kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur.

1951-ci ilde İnstitu müvəfəqiyyətlə bitirmişdir. 1951-ci ildə Laçının Minkənd kəndinə müəllimlik təyinatını almışdır. 1960-70 ci illərdə Qazax rayonunda Sarıvəlli kənd orta məktəbinin direktoru olmuşdur.

1997-ci ilin payızında vəfat edib. İkinci Şıxlı kənd qəbirsanlığında dəfn olunmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

Dövrü mətbuatda hələ tələbəlik illərindən çap olunmağa başlamışdır. Əsasən xalq şeri üslubunda yazan şairin əsərləri forma və məzmun , mövzuca zəngin və rəngarəngdir.

Kitabları
---------

* *Mən Qoca Palıdam* / Q. Musayev; Bakı 1991
* *Mən Ocaq Yeriyəm* / Q. Musayev; Bakı 1993
* *Mən Belə Qurbanam* / Q. Musayev; Bakı: 1997
* *Torpağımın, millәtimin qurbanıyam* / Q. Musayev; Bakı: Çinar­çap, 2003. 354 s
* *Balasıyam bu torpağın* / Q. Musayev; Bakı: Oğuz Eli, 2010. 392 s

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qurban Musayev Məmməd oğlu". 2011-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-28.

Həmçinin bax
------------

* Haqqın Qurbanı (kitab)

Xarici keçidlər
---------------

* Müəllif: "Musayev, Qurban"
**Qazaxıstan–İran münasibətləri** — İran və Qazaxıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr.

Tarixi
------

29 yanvar 1992-ci ildə iki ölkə arasında diplomatik əlaqələr quruldu.

İkitərəfli münasibətlərin gündəliyində duran ən vacib məsələlərdən biri də Sovet İttifaqının dağılmasından sonra xüsusilə kəskinləşən Xəzər dənizinin bölünməsi məsələsidir.

İqtisadi əməkdaşlıq
-------------------

Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, 2014 -cü ildə ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 987,1 milyon ABŞ dollarından çox olmuşdur. İqtisadi əməkdaşlıq əsasən sənaye və nəqliyyat sahəsində baş verir.

Ölkələr arasında ən böyük əməkdaşlıq layihələrindən biri də Qazaxıstan-Türkmənistan-İran dəmiryolu idi və bu istiqamətdə gələn qatarların marşrutlarını azaldıb.

Xüsusilə malların ixracı və idxalı sahəsində fəaliyyətini məhdudlaşdıran Amerika sanksiyaları Asiya ölkələri arasında ticarət əlaqələrinin inkişafına mənfi təsir göstərdi.

Səfirliklər
-----------

1993-cü ildən Tehranın İranda Qazaxıstan səfirliyi vardır. 2007-ci ildən etibarən, xeyli sayda İran Qazaxının yaşadığı Golestan əyalətinin inzibati mərkəzi Qorqanda da Baş Konsulluq fəaliyyət göstərir.

İranın Qazaxıstandakı səfirliyi Astanada açıldı, Aktau və Almatıda Baş Konsulluqlar var.

Ticarət
-------

İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi son altı ildə beş qat artaraq 2009 -cu ildə 400 milyon dollardan 2 milyard dollara yüksəldi.

İran Qazaxıstandan taxıl, neft məhsulları və metal idxal edir. İran, Astanaya Asiya bazarlarına çıxışı təmin edəcək Qazaxıstan, Türkmənistan və İranı (Fars körfəzi) birləşdirən boru kəmərinin tikintisi də daxil olmaqla birgə neft və qaz layihələrində tərəfdaşdır. Qazaxıstanın maşınqayırma, infrastruktur, nəqliyyat, telekommunikasiya sahələrində İran sərmayələrində xüsusi maraqları var.

İran və Qazaxıstan ölkələri son dərəcə müxtəlif olsa da, Asiya ölkələri olaraq birlikdə çalışmaqda ortaq dil tapdılar. Onları birləşdirən vacib bir məqam, hər ikisinin Xəzər dənizi ilə sərhədlərinin olmasıdır. Bu qaynaqdan qaynaqlanan mənbələr və çıxışlar, iqtisadiyyat və qaynaqları üçün yapışdırıcıdır. İki ölkənin bu cür iqtisadi maraqları istər sualtı, istərsə də yeraltı neft ətrafında cərəyan edir. Bundan əlavə, 2010 -cu ildə İran və Qazaxıstanın yüksək vəzifəli şəxsləri arasında söhbət zamanı hər iki ölkənin münasibətlərinin inkişaf etdiyinə nə dərəcədə inandıqları barədə müzakirələr aparılıb. Münasibətlərinin bu mərhələsində İran və Qazaxıstan, xüsusilə kənd təsərrüfatı və nəqliyyatda (hava və dəmir yolu nəqliyyatı) əlaqələrini daha da inkişaf etdirməyə çalışdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сотрудничество Республики Казахстан с Ираном". Archived from the original on 2016-12-14. İstifadə tarixi: 2021-07-31.
2. ↑  "Двусторонняя торговля и сотрудничество Казахстана и Ирана". Archived from the original on 2016-12-20. İstifadə tarixi: 2021-07-31.
**Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı,** Birləşmiş Ştatların Müharibə Dairəsinin 11 May 1909-cu ildəki əmrləri ilə yaradılan ABŞ Ordusunun hərbi bir mükafatı idi. Medal, Birləşmiş Ştatların Kuba'nı 1906-1909 illəri arasında işğalı əsnasında xidmət edənləri tanıdı.

**Kubanın Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalı'na**, layiq olmaq üçün, bir xidmət üzvünün, 6 oktyabr 1906 və 1 Aprel 1909 tarixləri arasında Kubada vəzifələndirilən Birləşmiş Ştatlar işğal qüvvətində vəzifə etməsi lazım idi. Medal ayrıca, 12 Sentyabr 1906 və 1 aprel 1909 tarixləri arasında Kubada xidmət edən hərbi donanma kadrları və ya bu tarixlər arasında, bölgədə xidmət verən bir çox gəmiyə bağlı hər hansı bir gəmi kadrlarınada verilirdi.

Mükafatın təqdimatı üçün hər hansı bir vaxt yoxdur və bir xidmət işçisi texniki olaraq, yalnız bir neçə gün xidmət etdiyi üçün **Kuba Demilitarizasiyasının Ordusunun Medalına** layiq ola bilər.

**Kubanın İşğalının Ordusunun Medalı** olaraq bilinən bənzər bir dekorasiya, İspan-Amerikan müharibəsindən sonra Kubanın ilk işğalı əsnasında xidmət edənlər üçün də mövcud olmuşdur.

Həmçinin Bax
------------

* Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* Haiti Kampaniyası Medalı
* Dominikan Kampaniyası Medalı
* Kuba

İstinadlar
----------

1. ↑  "Institute of Heraldry Cuban Pacification Medal". 2011-10-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-10.
2. ↑  "Cuban Pacification Medal". 2014-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-10.
**Transilvaniya oteli** — 2012-ci ildə Sony Pictures Animation tərəfindən istehsal olunan, fentezi və komediya janrında 3D kompüter animasiyasıdır. Filmin rejissoru Cenndi Tartakovski, prodüseri isə Mişel Murdokkadır. Cenndi Tartakovski Samuray Cek, Deksterin Labaratoriyası vı Sym-Bionic Titan cizgi filmləri ilə tanınır. Filmi səsləndirənlər Adam Sendler, Endi Semberq, Selena Gomez, Kevin Ceyms, Fren Dreşer, Stiv Buşemi, Molli Şennon, Devid Speyd və SiLo Qrindir.

Məzmun
------

Hekayəni izah edən Kont Drakuladır. Otel sahibi olan Drakula qızının 118-ci ad gününü keçirmək üçün ən məşhur bədheybətləri dəvət edir. Ancaq gözlənmədiyi bir şəkildə, Conatan adlı adi 21 yaşında insan səyyah oteli ziyarət edir. Drakula otelin qonaqlarını təhlükəyə atmamaq üçün qalada insan olduğunu heç kimin bilməməsini təmin edib, Meyvisin Conatan adındakı insana aşiq olmasını əngəlləyib, otelin gələcəyini qurtarmalıdır.

Haqqında
--------

Film 28 sentyabr 2012-ci ildə Columbia Pictures tərəfindən təqdim edilmişdir. Ümumi olaraq xalq müsbət ikən, tənqidçilər tərəfindən qarışıq kritik qəbul edildi. Tənqidlərə baxmayaraq, Transilvaniya oteli 85 milyon büdcə ilə edilib, 358 milyon qazanc əldə etmişdir. Həftə sonu ən yüksək gəlir əldə edən film olmuşdur. Film Ən Yaxşı Animasiya Filminə görə Qızıl Qlobusa namizəd göstərildi.

Səsləndirənlər
--------------

* Adam Sendler — Qraf Drakula
* Endi Semberq — Conatan (*Coonnişteyn*)
* Selena Qomez — Meyvis
* Kevin Ceyms — Frenk/Frenkenşteyn
* Fren Dreşer — Enays
* Stiv Buşemi — Ueyn
* Molli Şennon — Vanda
* Devid Speyd — Görünməz adam Qriffin
* SiLo Qrin — Mumiya Mürrey

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Transilvaniya oteli*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* welcometohotelt.com — Transilvaniya otelinin rəsmi saytı
* *Transilvaniya oteli* — Internet Movie Database saytında.

* Transilvaniya oteli (cizgi filmi, 2012) Rotten Tomatoes saytında  (ing.)
* *Transilvaniya oteli* Box Office Mojo-da
**Ağadadaş Qasımov** — azərbaycanlı rəssam.

Həyatı
------

**Qasımov Ağadadaş Cabbar oğlu** 19 iyun, 1962-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1980-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbinin rəngkarlıq fakültəsini, 1986-cı ildə Tiflis Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının qrafika fakültəsinin plakat ixtisasını bitirmişdir. Ağadadaş Qasımov qrafika rəssamı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yaradıcılıq fəaliyyətinə əsasən 1988-ci ildən başlamış, mütəmadi olaraq Respublika və xarici ölkələrdə keçirilən sərgilərin fəal iştirakçısı olan A. Qasımov, dəfələrlə diplom və mükafatlara layiq görülmüşdür. O, 1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1988-ci ildən Respublika və Beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır. Rəssamın əsərləri, ABŞ, Fransa, Almaniya, Avstriya, Türkiyə, Litva, İran və Azərbaycanda nümayiş edilib. Ağadadaş Qasımov 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında müəllim işləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
**Qədir Tərtərli** (1936, Əskipara, Tərtər rayonu) — azərbaycanlı şair.

Həyatı
------

Qədir Hüsü oğlu Allahverdiyev 1936-cı ildə Tərtər rayonunun Əskipara kəndində anadan olmuşdur. Öz doğma kəndlərində ibtidai məktəbi, 1953-cü ildə Tərtər şəhər 1 saylı orta məktəbini bitirib, həmin ili Bakı Dövlət Universitetinə daxil olmuş, 1958-ci ildə jurnalist ixtisası üzrə universiteti bitirmişdir. "Azərbaycan gəncləri" qəzetində ədəbi işçi, Tərtər, Bərdə, Zaqatala rayon qəzetlərində məsul katib, Kəlbəcərdə çıxan "Yenilik" qəzetində redaktor vəzifələrində çalışmışdır.

1971-1973-cü illərdə Moskvada – Sov.İ.K.P MK yanında Ali Partiya Məktəbində təhsil almışdır. 1973-1975-ci illərdə Tərtər rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1975-1983-cü illərdə Tərtər rayon Partiya Komitəsinin ideoloji işlər üzrə katibi, 1983-1991-ci illərdə Tərtər rayon İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində işləmişdir. 1992-ci ilin avqust-oktyabr aylarında "Ağdərə" qəzetinin redaktoru olmuşdur.

1994-1996-cı illərdə "Nizami Gəncəvi" jurnalı və "Şəhriyar" qəzetlərində şöbə mudiri, "Kirpi" jurnalının bölgə müxbiri vəzifələrində çalışmışdır. 1996-cı ilin noyabr ayından Tərtər rayon mətbuatyayımı şöbəsinin rəisidir.

1963-cü ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının, 1991-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür 1977-ci ildə "Şərəf nişanı" ordeni, ayrı-ayrı illərdə isə bir sıra medal və fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.

Bədii yaradıcılıqla 1953-cü ildən məşğuldur. Uzun illərdir ki, respublika dövri mətbuatında şerləri, publisistik və problematik məqalələri dərc olunur. Bir sıra əsərləri səhnələşdirilmişdir. İlk şerlər kitabı "Yadına düşəcəyəm" 2002-ci ildə "Ozan" nəşriyyatı, "Bənövşələr tez solur"romanı 2005-ci ildə "Hüquq ədəbiyyatı" nəşriyyatı tərəfindən buraxılmışdır.

Kitabları
---------

* "Yadına düşəcəyəm", "Ozan" nəşriyyatı, 2002.
* "Bənövşələr tez solur", "Hüquq ədəbiyyatı", 2005.
* Məhəbbət işığında. B.: "Hüquq ədəbiyyatı", 2012.-420 səh.
**Niftiyev Ağaddin Aslan oğlu** — Masallı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Ağaddin Niftiyev 28 oktyabr 1957-ci ildə Masallı rayonunun Gəyəçöl kəndində anadan olub. Bakı Dövlət Universitetinin Tətbiqi Riyaziyyat və Kibernetika Fakültəsini bitirib. 1982-ci ildən ömrünün sonuna qədər Bakı Dövlət Universitetində çalışıb.

BDU-da müəllimdən şöbə müdiri, BDU Böyük Elmi Şurasının üzvü vəzifəsinə qədər yüksəlib. 1986-cı ildə namizədlik, 2005-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor adına layiq görülüb. Fransanın Nant Universitetində professor işləyib. Azərbaycan, Gürcüstan və Fransa riyaziyyatçılarının I konfransını təşkil edib.

Fransa Xarici İşlər Nazirliyi, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun dəstəyilə müxtəlif elmi layihələrin həyata keçirilməsinə rəhbərlik edib. 10 doktorluq, 30-dan artıq isə namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik edib. Elmi məqalələri ABŞ, Almaniya, Fransa, İngiltərə, Avstriya, Rusiya, Türkiyə, İran, Misir, Kanada və digər ölkələrin elmi nəşrlərində dərc edilib.

1992–1993-cü illərdə Masallı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb. Qondarma Talış Muğan Respublikasının rayonu işğal etmək planlarına qarşı mübarizə aparıb, özü və qohumları çoxsaylı işğəncələrə məruz qalıb.

Oğlu Azər Niftiyev tanınmış jurnalist, Anar Niftili fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, proqramist (Avropada yaşayır), qızı Aybəniz Murtuzayeva isə Bakı Oksford Məktəbində kafedra müdiri və BDU Tətbiqi Riyaziyyat ETİ-nin elmi işçisidir.

2014-cü il iyul ayının 4-də vəfat edib. Vəsiyyətinə uyğun olaraq doğulduğu Masallı rayonu Gəyəçöl kənd məzarlığında dəfn edilib.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Masallı rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon Partiya Komitəsininbirinci katibləri | 
* Cəlil Məmmədov
* Əlövsət Baxışov (1965–1971)
* Ələddin Həsənov (1975–1983)
* Ələsgər Qocamanov (1983–)

 |
| Kolxoz-Sovxoz İstehsalat İdarəsi Partiya Komitəsinin katibləri | 
* Əlövsət Baxışov (1963–1964)

 |
| Rayon Xalq Deputatları Sovetiİcraiyyə Komitəsinin sədrləri | 
* Heydər Novruzov
* Asya Manafova (1981–)

 |

 |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Teymur Yəhyayev (–1992)
* İltifat Rəhimov (1992)
* Ağaddin Niftiyev (1992–1993)
* Teymur Yəhyayev (1993–2000)
* Şirəli Əhədov (2000–2002)
* Azər Səfərov (2002–2004)
* Oqtay Əliyev (2004–2006)
* Qəzənfər Ağayev (2006–2012)
* Rafil Hüseynov (2012–2019)
* Şahin Məmmədov (2019–2022)
* Araz Əhmədov (2022-)

 |

 |
| *Qeyd 1: Masallı rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur.Qeyd 2: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |
**İkinci Kappel müharibəsi** (*alm.* Zweiter Kappelerkrieg‎) — 1531-ci ildə, İsveçrədə reformasiya zamanı İsveçrə İttifaqının protestant və katolik kantonları arasında baş vermiş silahlı münaqişə.

Zəmin
-----

Bu, Birinci Kappel müharibəsinin davamı idi 1529-cu ildə hərbi əməliyyatlar başlamadan başa çatan Birinci Kappel sülhü ümumi mənzərədə Sürixin başçılıq etdiyi protestantların xeyrinə idi. Eyni zamanda, Sürixin faktiki rəhbəri Ulrix Svinqli sülhdən narazı qalmış və reformasiyanı bütün İsveçrəyə yaymaq üçün hərbi əməliyyatları bərpa etməyi planlaşdırırdı.

Müharibə
--------

Beş katolik kantonu Habsburqların hakimiyyətlə olduğu Müqəddəs Roma imperiyası ilə ittifaq qurduqdan sonra Sürix və Bern bu kantonları iqtisadi blokadaya salmışdır. Buna cavab olaraq, katolik kantonları qoşunlarını səfərbər edərək Sürixə doğru yürüş etmişdir. Bern Sürixə dəstək göndərməmişdi, buna görə də onun qüvvələri katoliklərdən daha zəif idi. 11 oktyabr 1531-ci ildə Kappel yaxınlığında 7-8 min katolik ordusu ilə və 1,200–2,000 nəfərdən ibarət Sürix qüvvələri arasında döyüş baş tutmuşdur. Döyüşdə protestantlar məğlub olmuş, aralarında Ulrix Svinqli də olmaqla 500 nəfər həlak olmuşdur. Onun cəsədi ertəsi gün tapılmış, dörd hissəyə bölünmüş və yandırılmışdır. Ardınca onun külləri murdarlanmışdır.

Nəticə
------

Kappel döyüşündən sonra Bern və digər kantonlar Sürixin köməyinə gəldilər. 15 oktyabrda protestant kantonları yeni yürüşlərə başlamışdırlar. Zəif nizam-intizam səbəbindən irəliləmə yavaş idi, 23 oktyabrda Sürix qoşunları Mensingen yaxınlığında düşərgə salmışdılar. Gecə düşərgə hücuma məruz qalmış, protestantlardan 600-ə itki olmuşdur və geri çəkilməyə məcbur qalmışdılar. Noyabr ayında neytral kantonların vasitəçiliyi ilə sülh danışıqları başlamışdır. İkinci Kappel sülhü protestantlar üçün sərfəli olmşdur. Müqaviləyə görə, artıq protestantlığı qəbul etmiş kommunalar öz dinlərini saxlaya bilərdilər, lakin əksər ərazilərdə katoliklər üstünlük qazanmışdır. Protestantların üstünlük təşkil etdiyi strateji əhəmiyyətli yaşayış məntəqələri zorla katolik elan edilmişdir. İkinci Kappel sülhünün nəticələrinə görə İsveçrənin dini xəritəsi uzun müddət sabitləşmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Michael W. Bruening.* Calvinism's first battleground: conflict and reform in the Pays de Vaud, 1528-1559. 4 (Studies in early modern religious reforms). Springer. 2005. 34. ISBN 9781402041938.
2. ↑  *William Roscoe Estep.* Renaissance and Reformation. Wm. B. Eerdmans Publishing. 1986. 192. ISBN 9780802800503.
3. ↑  Вторая каппельская война Arxivləşdirilib 2008-05-31 at the Wayback Machine в Историческом словаре Швейцарии (alm.)
4. 1 2  *Егер, Оскар.* Битва при Каппеле, 1531 г. // Всемирная история: В 4 томах. 3. С.-Петербург: Специальная литература. 1997–1999.
5. ↑  *R. Ward Holder.* Crisis and Renewal: The Era of the Reformations (Westminster history of Christian thought). Westminster John Knox Press. 2009. 109. ISBN 9780664229900.

Xarici keçidlər
---------------

* Вторая каппельская война в Историческом словаре Швейцарии  (alm.)
**Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi (4SİM)** — **Azərbaycan Respublikası Prezidenti**nin 2021-ci il 6 yanvar tarixli 1245 nömrəli Fərmanı ilə İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyində yaradılmış publik hüquqi şəxsdir.

Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi Azərbaycan Respublikası ilə Dördüncü Sənaye İnqilabı sahəsində fəaliyyət göstərən beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığı və bu sahədə əlaqələndirməni, habelə rəqəmsal iqtisadiyyat üzrə çağırışların, təşəbbüslərin, strategiyaların və layihələrin təhlilini və koordinasiyasını həyata keçirən publik hüquqi şəxsdir.

Mərkəzin fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi və nəzarəti Müşahidə Şurası həyata keçirir və 5 üzvdən ibarətdir.

Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi (4SİM) 2021-ci ilin 1 aprel tarixindən Dünya İqtisadi Forumunun (DİF) Dördüncü Sənaye İnqilabı Şəbəkəsinin Azərbaycandakı Dördüncü Sənaye İnqilabı Mərkəzinə də ev sahibliyi edir.

Mərkəzin yaradılmasının əsası 2020-ci ilin 21 yanvar tarixində İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Dünya İqtisadi Forumunun prezidenti Borge Brende arasında niyyət protokolunun imzalanması ilə qoyulub. 

Mərkəz MDB məkanında DİF tərəfindən yaradılmış ilk mərkəzdir.

Dünya İqtisadi Forumunun Dördüncü Sənaye İnqilabı Şəbəkəsinin Azərbaycan Mərkəzi 3 əsas platforma üzrə fəaliyyət göstərir. Mərkəz ölkəmizdə "Süni İntellekt və Maşın öyrənməsi", "Əşyaların İnterneti və Şəhər Transformasiyası" və "Rəqəmsal Ticarət" platformaları üzrə təşəbbüslərin, strategiyaların və layihələrin təhlilini və koordinasiyasını həyata keçirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyində "Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi" publik hüquqi şəxsin yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı" Arxivləşdirilib 2021-11-13 at the Wayback Machine. 06 yanvar 2021. President.az.
2. ↑  ""IV Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi"nin MŞ üzvlərinin sayı artırılıb" Arxivləşdirilib 2021-11-12 at the Wayback Machine. Realtv.
3. ↑  "Dördüncü Sənaye İnqilabı Mərkəzləri Şəbəkəsinin Afiləedilmiş Azərbaycan Mərkəzi təsis edilib" Arxivləşdirilib 2021-11-12 at the Wayback Machine. Economy.gov.az.
**Ağlasığmaz** (*ing.* Improbable) — Adam Faver tərəfindən yazılmış və 2005-ci ildə yayımlanmış elmi fantastika romanı. Ən yaxşı roman kateqoriyasının da aralarında olduğu çox sayıda mükafat qazanmışdır. Kitab Devid Keyinin bir neçə eksperimental müalicələr nəticəsində əldə etdiyi inkişaf etmiş ehtimal hesablama bacarığı vasitəsilə fərziyyələrinin gələcəyi görmə halına gəldiyinin başa düşməsilə baş verən hadisələr haqqındadır. Qısa olaraq kitabın qəhərmanı Pyer Simon Laplasın yaratdığı bir nəzəriyyə olan Laplasın şeytanı halına keçmişdir.

Obrazlar
--------

* David Caine
* Jasper Caine
* Nava Vaner
* Dr. "Doc" Paul Tversky
* James Forsythe
* Steven Grimes
* Martin Crowe
* Julia Pearlman
* Peter
* Vitaly Nikolaev
* Sergey Kozlov
* Yi EGG
* Betsy

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Record #7857153063252619320006 // VIAF (çd.). [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
3. ↑  ""Ağlasığmaz" romanı". Qanun.az. 2022-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2022.