recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Mahir.

**Mahir Cümşüd oğlu Muradov** (25 iyul 1956, Bakı – 5 yanvar 2023, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi

Həyatı
------

Mahir Muradov 25 iyul 1956-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə 1973-cü ildən başlamışdır. Həmin ildən 1979-cü ilədək Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi orqanlarında çalışmışdır.

1979-cu ildən 1983-cü ilədək "Xəzərneftqazdonanma" İdarəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1983-cü ildən başlayaraq 2012-ci ilədək Prokurorluq orqanlarında stajor, böyük müstəntiq, şöbə prokuroru, prokuror vəzifələrində işləmişdır.

2004-cü ildən 2012-ci ilə qədər Bakı şəhəri Nizami rayon prokuroru vəzifəsində çalışmışdır.

16 oktyabr 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatı əsasında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Ailəlidir, üç övladı var.

5 yanvar 2023-cü ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------
**Anri Hoppenot** (tam adı: *Anri Hoppenot*, *fr.* Henri Hoppenot; 25 oktyabr 1891[…], VIII arondisman (Paris) – 7 avqust 1977, I arondisman (Paris)) — fransız diplomat, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının fransız sədri (1952–1955), Hind-Çinin komissarı (1955–1956) və bu vəzifəni tutan son şəxs.

Fəaliyyəti
----------

O, öz fəaliyyətinə 1914-cü ilin avqust ayında Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Ofisində başladı. O, burada Aleksis Lejenin (sonralar Sen-Jon Pers) ilə dost olmuşdu; onlar altmış ildən çox dostluq etmişdilər. Onlar nazirliyə gələndə burada artıq diplomat yazıçılar vardı: Jan Jirodu, Pol Moran və Pol Klodel. O, Dariyus Miyonun librettoçusu idi. 1917-ci ildə Berndəki Fransa Səfirliyində attaşe idi. Yelena Delacur ilə evlənmişdi. 1938-ci ildə Xarici İşlər Nazirliyinin Avropa bölməsinin direktor müavini vəzifəsini icra edirdi. 1940-cı ildə diplomat fəaliyyətinə Montevideoda davam etmişdi.

Anri Azad Fransaya getmiş və Vaşinqton şəhərində hərbi missiyanın mülki xidmətlərinə rəhbərlik etmişdir. 1943-cü ildə Respublika Müvəqqəti Hökumətinin ABŞ-dakı nümayəndəsi olmuşdur. Səkkiz ay müvafiq vəzifə boş qaldıqdan sonra 1945–1952-ci illərdə Berndə Fransanın səfiri vəzifəsini icra etmişdir. O, 1944–1953-cü illərdə Cenevrədə Fransanın Baş Konsulu vəzifəsini icra edən Ksavye de Qollun da köməyi ilə iki dövlət arasında inamı bərpa etmək niyyətində idi. 1951-ci ildə Anri, Bern İncəsənət Muzeyinin Fəxri üzvü olmuşdur.

1952–1955-ci illərdə BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasında Fransanın daimi nümayəndəsi idi. 1955–1956-cı illərdə Hind-Çində Fransanın komissarı, 1956–1964-cü illərdə isə Fransa Dövlət Şurasının üzvü olmuşdur.

Anri Hoppenot həyat yoldaşı, bacarıqlı fotoqraf Yelena ilə birlikdə Uzaq Şərqdə çəkilmiş fotoşəkillərindən ibarət *Extrme-Orient* (Ides et Calendes, 1951) adlı kitab hazırlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Henri Etienne Hoppenot // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
3. 1 2 3 4 5 6  Fichier des personnes décédées.
4. ↑  *Daniella Thompson.* "Milhaud, his diplomat librettists, and the influence of Brazil" (ingilis). daniellathompson.com. 17 October 2003. 2011-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
5. ↑  *Olivier Wieviorka.* Normandy: the landings to the liberation of Paris. Harvard University Press. 2008. ISBN 978-0-674-02838-8.
6. ↑  "MARTINIQUE: After Three Years". Time. July 26, 1943. August 26, 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 24, 2019.
7. ↑  "Archived copy". 2011-08-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | İsveçrə tarixi |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 13178360t · CONOR: 301640291 · GND: 121278840 · ISNI: 000000010878440X · LCCN: no93011248 · NKC: jx20080731010 · NTA: 071794808 · NUKAT: n2002035219 · PTBNP: 154930 · SUDOC: 035273577 · VIAF: 22281109 · WorldCat VIAF: 22281109 |

 |
**Stüart Littl 3**: Vəhşilərin Zəngi - 2005-ci ildə ekranlaşdırılan Stüart Littl filminin 3-cü hissəsidir. Əvvəlki iki filmdən fərqli olaraq, "Stuart Little 3" televiziya seriyalına oxşayan 2D və 3D elementləri özündə birləşdirən tam cizgi filmidir.

Süjet xətti 

Yeni hekayədə Littl ailəsi həyəcanlı bir səyahətə çıxır. Corc və Stüart kəşfiyyatçı olurlar, lakin Stüartın bu səyahət zamanı heç vaxt şansı gətirmir. Meşədə o, hiyləgər bir skunk Riko ilə tanış olur. Ancaq Stüart təhlükə altındadır - meşədə haqqında əfsanələr danışılan naməlum yırtıcı yaşayır və sadəcə olaraq onu "Canavar" adlandırırlar. Lakin tezliklə məlum olur ki, bu yırtıcı adi bir pumadır. O, digər pişiklərin dərisini soyub qışda özünün geyinməsi üçün onları qaçırır. O, Riko tərəfindən aldadılan Littl ailəsinin pişiyi olan Qartopunu qaçırır və Stüart Qartopunu xilas etmək üçün onun arxasınca gedir. Riko da sonradan öz səhvini başa düşür onların arxasınca gedir. Bundan sonra əvvəlcə Stüart Qartopunu xilas edir və hətta Pumanı şəlaləyə də atır, lakin o, şəlalədən çıxaraq onları izləməyə başlayır. Onlar tələ hazırlayırlar, lakin Qartopu axmaqcasına onları ələ verir və Puma Stüartı yeməyə hazırlaşır, lakin Riko Stüartı xilas edir. Onların arxasınca gələn digər heyvanlar da, döyüşdə onlara kömək edirlər və Puma kəndirlərə ilişir. Littl ailəsi və kəşfiyyatçılar onları tapırlar və Puma zooparka göndərilir və Stüart ən yaxşı kəşfiyyatçı titulunu əldə edir.
**Alev Alatlı** (1944, Menəmən, İzmir ili) – Türkiyə yazıçısı.

Həyatı
------

1944-cü ildə Fürüzan və Ərtuğrul Alatlının qızı olaraq İzmirin Menemen ilçəsində anadan olmuşdur. Atası zabitdir. İbtidai məktəbi Anakara Memar Kemal İbtidai Məktəbində başlamış, bir müddət Karakösədə oxuduqdan sonra Ərzurum Mədəniyyət Qurumu İbtidai Məktəbindən məzun olmuşdur. Anakara Namıq Kəmal Orta Məktəbini bitirdikdən atasının Yaponiyaya hərbi ateşe kimi təyin olunmasına görə liseyi Tokio şəhərindəki Yaponiya Amerika Məktəbində oxumuşdur. Burada ingilis və yapon dillərini öyrənmişdir.

Orta Şərq Texniki Universitetinin statistika fakültəsinə daxil olmuş və 1963-cü ildə məzun olmuşdur. "Fullbright" təqaüdü ilə ABŞ-yə gedərək orada Vanderbilt Universitetində rifah iqtisadiyyatı və ekonometriya üzrə magistr təhsili almışdır və 1965-ci ildə universitetdən məzun olmuşdur. Daha sonra iqtisadiyyatı buraxaraq Nyu-Hempşirdə yerləşən Dartmut Kollecində fəlsəfə üzrə təhsil almış və düşüncə tarixi, ilahiyyat biliklərinə yiyələnmişdir (1968). Təhsili zamanı alman və rus dillərini də öyrənmişdir.

Beş il müddətində səmavi dinlər və İslam araşdırmaları aparmışdır. Apardığı araşdırmalarla əlaqədar olaraq iki dəfə Qahirədə yerləşən Əl-Əzhər Universitetinə getmişdir. Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra 1970-72-ci illərdə İstanbul Universitetində iqtisadiyyat fakültəsində dərslər vermişdir. Yenidən ABŞ-yə qayıdaraq Kaliforniya Universitetində araşdırmalar aparmışdır. Universitetin 1972-74-cü illərdə müxtəlif ölkələrdə apardığı psixo-dil elm layihəsinin İstanbul şöbəsinə nəzarət etmişdir. 1981-84-ci illərdə "Cumhuriyet" qəzeti ilə birlikdə *"Bizim English"* adlı ingiliscə təhsil jurnalı yayımlamışdır. 1984-cü ildən etibarən yazıçılıqla məşğul olmağa başlamışdır.

Fələstin problemi ilə bağlı apardığı araşdırmalara görə 1986-cı ildə Yasir Ərəfat tərəfindən "Azadlıq medalı"na layiq görülmüşdür.

1987-ci ildə yazdığı "İşgəncəçi" romanına görə Türkiyə Yazıçılar Birliyinin mükafatını qazanmışdır. "Qoqolun izində" seriyasının ilk iki romanı rus dilinə də tərcümə olunmuşdur. Sözügedən iki romana görə 2006-cı ildə Mixail Şoloxov 100-cü il Ədəbiyyat Mükafatını qazanmışdır.

Əsərləri
--------

### Romanlar

* *Yasəmənlər hələ də havalanarmı* (1985)
* *İşgəncəçi* (1986)
* *Yaşasın Ölüm* (1992)
* *Vallah qurda yedirdin məni* (1993)
* *Qismətə qarşı dur AŞ* (1994)
* *Şrödingerin pişiyi Kabus* (1999)
* *Şrödingerin pişiyi Yuxu* (2001)
* *İşıqlanma yox, mərhəmət* (2004)
* *Dünya növbəsi* (2005)
* *Eyy Uhnem Eyy Uhnem* (2008)
* *Ağ türklər küsdülər* (2013)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Alev Alatlı // NUKAT. 2002.
2. 1 2 3 4 5 6  "Alev Alatlı". Türk Edebiyyatı İsimler Sözlüğü (türkcə). 2021-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2021.
**ASAN İmza** — Azərbaycan Vergilər Nazirliyinin "ASAN Xidmət" Mərkəzi və Rabitə və Texnologiyalar Nazirliyi ilə birgə yaratdığı müştəriyə mobil telefonu etibarlı elektron şəxsiyyət vəsiqəsi kimi istifadə etməyə imkan verən xidmət.

Şəxsiyyət vəsiqəsi kimi elektron xidmətlərə daxil olmaq və sənədləri rəqəmsal imzalamaq üçün istifadə edilə bilər, lakin şəxsiyyət vəsiqəsi oxuyucusu tələb olunmur. Sistem müştərinin mobil telefon operatorundan tələb etdiyi ixtisaslaşdırılmış Mobile-ID SİM karta əsaslanır. Şəxsi açarlar autentifikasiya və imza üçün kiçik proqramla birlikdə mobil SİM kartda saxlanılır.

Asan İmza (Mobile ID) Azərbaycanda elektron hökumət istiqamətində ilk addımdır. Bu elektron hökumətin hərtərəfli dəsti kimi nəzərdən keçirilə bilər. Şəbəkələrin, tətbiqlərin və xidmətlərin geniş əlçatanlığı sayəsində hər yerdə və istənilən vaxt müxtəlif cihazlarda mümkün olan yeni qarşılıqlı əlaqə və əməliyyat formalarını əks etdirir.

Mükafatlar
----------

* Global mobileGov (2017)

Həmçinin bax
------------

* ASAN xidmət

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Asan İmza" among Global mobileGov Awards nominees" (ingilis). 22 April 2017. 25 April 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 April 2017.

Xarici keçidlər
---------------

* ASAN Xidmətin rəsmi səhifəsi
* ASAN İmza rəsmi səhifəsi
**Ağlar söyüd** (yaxud *Babil söyüdü* və ya *sallaq söyüd*) (*lat.* Salix babylonica) — Söyüd fəsiləsindən bitki cinsi.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni İran və Çindir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15 m-ə, gövdəsinin diametri 60 sm-ə çatan ağacdır. Çətiri uzun, nazik, elastiki, sallaq budaqlardan ibarət sarımtıl-yaşıldır. Yarpaqlarının alt tərəfi tüklü olub, sonralar hər iki tərəfi çılpaqlaşır. Yarpaq ayasının uzunluğu 9-16 sm, eni 1-2,5 sm-dir, neştərvari-хətvari və ya uzunsov-neştərvaridir, ucuna doğru uzun və çəpəki sivridir, qaidəsinə doğru isə tədricən daralır, kənarları хırda mişardişlidir, üst tərəfi tünd-yaşıl, alt tərəfi göyümtüldür. Uzunluğu 1 sm-ə qədər olan yarpaqaltlıqları neştərşəkilli, sivri, tüklü, yanları dişli olub, çoх vaхt damarlıdır və erkən tökülür. Çiçəkləri bircinslidir. Erkəkcikləri 2, sərbəst, qaidəyə yaхın hissəsi tüklüdür. Yumurtalığı oturaq və çılpaqdır. Erkəkcikli çiçəklərdə çiçək ballığı 2, dişicikli çiçəklərdə 1-dir.

Ekologiyası
-----------

Küləyə, istiyə davamlıdır, yazda tez yarpaqlayır. Göllərin, yolların, kənarlarında bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeronda, Lənkəranda, Kür-Araz və Samur-Dəvəçi ovalıqlarında rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Bəzi yerlərində dekorativ ağac kimi becərilir. Göllərin, yolların, kanalların kənarlarında хüsusən yaraşıqlı görünür.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.
**Yasaqlıq** (*lat.* *reservare* — qorumaq)– təbiətin ən qədim mühafizə olunan yasaqlıqlar hansı təşkilatın ərazisində yerləşirsə həmin baxır, məs. fermer, meşə təsərrüfatı və s. Yasaqlıq daimi ola bilər. Qoruma rejimi tətbiq olunursa, yasaqlıqda istirahət evləri, turist bazaları tikilə bilər. Lakin hər bir istirahət edən və ya turist özünün yasaqlıqda olduğunu bilməli və onu əhatə edən təbiətlə ehtiyatla davranmalıdır. Yasaqlıqda ov etmək, balıq tutmaq, yer şumlamaq, meşə qırmaq, mal-qara otarmaq, meyvə, [[Giləmeyvəli alma|gilələr yığmaq və ya qismən icazə verilə bilər, yaxud da tamamilə qadağan olunur. Yasaqlıqda bütün təbii kompleks deyil, onun ayr(bitki örtüyü, heyvan, quş və balıq növləri, nadir mağaralar, qeyri adi hidroloji rejimi ilə fərqlənən göllər, turizm və istirahət əhəmiyyətli mənzərəli yerlər, faydalı qazıntı, həmçinin tarixi xatirə əhəmiyyəti olan ərazilər və s.) mühafizə edilir.

Respublikamızdakı yasaqlıqlar
-----------------------------

Azərbaycanda ilk yasaqlıq 1961-ci ildə yaradılmışdır. 1993-cü ilə qədər yasaqlıqların yaradılması prosesi davam etdirilmişdir. 2003-cü ildə yenidən yasaqlıqların yaradılmasına başlanılmış və həmin ildə Qax, 2005-ci ildə isə Arazboyu və Hirkan, 2008-ci ildə Zaqatala, 2009-cu ildə isə Arpaçay və Rvarud Dövlət Təbiət Yasaqlıqları yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikasında 24 Yasaqlıq var. Bunlar: Abşeron, Yaşma, Ağgöl, Qızılca, Daşaltı, Bəndovan, Bərdə, Qarayazı, Qubadlı, Qusar, Zuvand, İsmayıllı, Korçay, Kilə, Laçın, Ordubad, Şəmkir, Şəki, Kiçik Qızılağac.

Xarici keçid
------------

* Yasaqlıqlar

İstinadlar
----------

1. ↑  "DÖVLƏT TƏBİƏT YASAQLIQLARI". 2010-05-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-03.
**Qalıq yanacaqlar** — mineral yanacaqlar olaraq da bilinər, hidrokarbon ehtiva edən kömür, neft və təbii qaz kimi təbii enerji qaynaqlarıdır. Qalıq yanacaqlar sənaye sahədə çox geniş bir istifadə sahəsi tapmaqdadır.

Elektrik istehsalında, ümumiyyətlə qalıq yanacağın yanması ilə ortaya çıxan enerji bir turbinə güc olaraq çatdırılar. Köhnə generatorlarda ümumiyyətlə yanacağın yanması ilə əldə edilən buxar turbini çevirmək üçün istifadə edilərdi, lakin yeni enerji stansiyalarında yanma ilə əldə edilən qazlar, birbaşa olaraq qaz turbinini çevirməkdədir.

20 və 21-ci əsrdə dünya səviyyəsindəki texnoloji inkişaflarla, qalıq yanacaqlardan əldə edilən enerjiyə olan ehtiyac artmaqdadır. Xüsusilə neftdən əldə edilən benzin, dünya səviyyəsində və regional olaraq böyük qarşıdurmaların ana səbəbi halına gəlməkdədir.

Kömür, neft və təbii qaz dünyanın bugünkü enerji ehtiyacının çox hissəsini təmin edir. Strukturlarında karbon və hidrogen elementlərini saxlayan bu qalıq yanacaqlar, uzun müddətlər içərisində meydana gəlməkdə lakin çox tez istehlak edilməkdədir. Dünyanın müəyyən bölgələrində toplanmış bu yanacaqların günümüz texnologiyasıyla ¾-nün yarısının çıxarılması qeyri-mümkün; digər yarısının isə çıxarılması texniki olaraq çox bahalıdır. Bu da qalıq yanacaqları yenilənə bilməyən və məhdud yanacaqlar sinifinə daxil edilir.

Mənbə
-----

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-07-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-22.
**Talas çayı** (*qaz.* Талас, qırğ. Талас) — Qırğızıstan və Qazaxıstan ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 661 km, hövzəsinin sahəsi 52,700 km²-dir.

Təsviri
-------

Çayın qidalanmasının əsasını buzlaq və qar suları təşkil edir. Qırğızıstanın Talas silsiləsinin buzlaqlarından başlayan Karakol və Üç-Koşoy çaylarının axması nəticəsində formalaşır. Axarı boyunca Talas çayı çoxlu sayda qol qəbul edir: Urmaral, Qara-Buura, Kumuştak, Kalba, Beş-Taş. Aşağı axınlarda çay Muyunqum qumlarında itir.

Çayın sol sahilində Qırğızıstanın Talas vilayətinin inzibati mərkəzi Talas, aşağıda isə Qazaxıstanın Cambul vilayətinin inzibati mərkəzi Taraz yerləşir.

Çayda Talas, Temirbek, Jiembet və Uyuk su elektrik stansiyaları vardır. Çay üzərində həmçinin Kirov su anbarı da mövcuddur. Yüksək su aprel ayının sonundan sentyabrın əvvəlinə qədər mövcud olur. su sərfiyyatı yuxarı axarlarda (mənsəbdən 555 km) 15,7 m³ / s, Taraz şəhərindən (mənsəbdən 444 km) yuxarıda 27,4 m³/s təşkil edir. Ası ən böyük qollarından biridir.

Tarix
-----

B.e.ə 36-cı ildə Talas vadisində, Çjiçjiçen qalasının divarları altında, Böyük Hun İmperiyası ilə Han sülaləsi arasında döyüş baş vermişdir. Hunlar başda Çjiçşi-şanya məğlub olur və çinlilər Çjiçjiçen qalasını tutur.

751-ci ildə bu günki Qırğızıstan sərhədləri daxilindəki Talas çayı sahilində, Abbasilər və onların müttəfiqi olan Qarluqlar ilə Çinlilər arasında 5 gün davam edən Talas döyüşü baş verir. Çin ordusunun məğlubiyyəti ilə nəticələnən döyüş həm Çin, həm də Türk, həm də İslam tarixi baxımından mühüm hadisədir. Ərəblər sonrakı əsrlərdə İslamın orada yayılmasına təkan vermiş olsalar da, genişlənmələri Türklərin torpaqlarına dayandırdılar. bununla da qarluqlar Qarluq xanlığını əsasını qoyurlar və uyğurlar Şərqi Türküstanda müstəqilliyini bərpa etdilər. Bu döyüş ilə mətbəə ilk dəfə Çinin xaricinə çıxmışdır. Bununla yanaşı barıt, kağız və kompası da ərəblər ilk dəfə bu döyüş zamanı öyrənmişdirlər. Bu kəşflər isə sonradan zamanla Avropaya keçmişdir. Həmçinin Mərkəzi Asiya türklərinin İslam dini ilə ilk yaxın tanışlığının bu döyüşdə olduğu ehtimal edilir. Əlavə olaraq da qeyd etmək lazımdır ki, Talas döyüşü Çinin Mərkəzi Asiyaya ekspansiyasın dayandırmışdır.

1269-cu ildə Monqol şahzadələrinin Qurultayı (torpaqlarının sərhədlərinin müəyyən olunduğu qurultay) Talas vadisində toplandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Earth and Its Peoples
2. ↑  The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture
3. ↑  "...The closest one that comes early in this period may be the Battle of Talas, when Muslim armies of the Abbasid dynasty defeated a Tang army under the Korean com- mander, Kao Sien-Chih, in 751; it is often said that these captives introduced Chinese techniques of paper manufacture into the Islamic world, but what is clearer is that the battle halted Chinese expansionism into Central Asia."

The Oxford History of Historical Writing. Vol. 2. 400-1400, səhifə 3.
**Böyük saat** — Türkiyədəki ən uzun saat qülləsidir və uzunluğu 32 metrdir. Adana şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

1879-cu ildə dövrün Adana valisi Ziya Paşa tərəfindən bu günkü adıyla Ali Ulu prospektində tikintisinə başlanıb. Ziya Paşa 1880-ci ildə vəfat etdiyinə görə bu mühüm əsəri tamamlamaq bu şəhərin ən çalışqan və xeyriyyəçi şəxsi olan Vali Abidin Paşaya nəsib oldu. Adana Böyük saat qülləsi 1882-ci ildə tamamlanıb istifadəyə açıldı. Və o gündən bu yana şəhərin ən mühüm strukturlarından biri hesab edilir.

Mənbələr saat qülləsinin inşasına dövrün Adana bələdiyyə rəisi Hacı Yunis Ağanın da çox ciddi töhfələri olduğunu yazır. Ətraf divarları kərpicdən hörülən, kvadrat prizma kimi inşa edilən və hündürlüyü 32 metr olan Adana Böyük saat qülləsinin əsas dərinliyinin də bir o qədər olduğu deyilir.

Xarici keçidlər
---------------



1. ↑  "Büyüksaat". 2015-01-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-25.
2. ↑  "Büyük Saat Kulesi". 2015-04-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-25.
Ferdinand Verbiest (9 oktyabr 1623[…] – 28 yanvar 1688[…], Pekin) Flamanq yezuit missioner, Qin sülaləsi dövründə Çində olan keşiş. Flandriya (bu günkü Belçika) da Pittemdə anadan olan Verbiest Çin dilində Nan Huairen və ya 南懷仁 kimi tanınır. Bir riyaziyyatçı və astronom olan Verbiest Çində sübut etdi ki, o dövrdəki Avropa astronomiyası Çin astronomiyasından daha tutarlı və dəqiq idi. Bundan sonra Çin təqvimini düzəltmiş, ona Rəsədxana direktorluğu və Riyaziyyat Şurasının sədri vəzifələri verilmiş və ondan Qədim Pekin Rəsədxanasının yenidən qurulması və təchiz edilməsi istənilmişdir. Verbiest otuzdan çox kitabın müəllifidir və latın, alman, holland, ispan, ibrani və italyan dillərindən tərcümələr etmişdir.

İmperator Kangxi ilə yaxın dost idi və imperator tez-tez həndəsə, fəlsəfə və musiqi sahəsində ondan kömək etməsini və dərs deməsini istəyirdi. Verbiest həm diplomat, həm kartoqraf, həm də tərcüməçi işləmiş, həmçinin latın, alman, holland, ispan, italyan və mancur dillərini bilmişdir

İlk buxar gücünə işləyərək özü hərəkət edə bilən, 65 sm hündürlüyündəki vasitəni 1670-ci ildə dizayn etmiş və dövrün Çin İmperatoruna təqdim etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Ferdinand Verbiest // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2  Ferdinand Verbiest // Biographie Nationale de Belgique (fr.). / Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique BXL: 1868.
4. ↑  China Biographical Database (ing.).
**Sputnik** və ya **MDR Sputnik** bir gəncliyə yönəldilmiş Alman radiostansiyasıdır və Halle'deki oturacağı ilə Leipzig-də yayımlanan ictimai yayımçı MDR hissəsidir. Əsasən pop və rok musiqisinin müxtəlif növlərini ifa edən stansiya 1964-cü ildə yaradılan Şərqi Almaniyanın **DT64** gənclik stansiyasının **varisidir**. 1990-cı ildə Almaniyanın birləşməsindən sonra 1993-cü il mayın 1-də bu günkü adını verdilər; Sovet Sputnik peykindən ilhamlanan yeni ad Saxon baş naziri Kurt Biedenkopf'un təklifi idi. 

DT64 Şərqi Almaniyada yayımlanarkən, Sputnik yalnız GDR- i əvəz edən və yalnız MDR əhatə dairəsinə aid olan üç federal dövlətdən birində ( Saksoniya-Anhalt ) beş federal dövlətdən birində FM- də mövcuddur; Bu ərzində mövcuddur Avropada via Astra şərq 19,2 ° on peyk DVB-S standartı olduğu kimi ən çox Alman kabel şəbəkələri on DVB-C və MDR sahəsi (in Saksoniya , Saksoniya-Anhalt , Thuringia vasitəsilə) FM ən kabel şəbəkələri və DAB vasitəsilə +. 

1992-ci ilin ilk yarısında DT64 bütün FM tezliklərini itirdi. Dörd yeni federal əyalətdə bu frekanslar xüsusi radiostansiyalara verildi, Berlin və Brandenburqda yeni ictimai gənclik radiosu ( **Rock Radio B** , daha sonra **Fritz** ) bu müddətə qədər istifadə edilən DT64 frekanslarında başladı. DT64 1992-ci ilin yayında AM-yə keçməlidir, AM ötürülməsi bir il davam etmişdir. Bu müddətdə stansiya yeni adı MDR Sputnik aldı. 1993 və 1997-ci illər arasında **MDR Sputnik** yalnız Astra peykinin analog audio alt daşıyıcıları və Kabel və peyk vasitəsilə alınacaq xüsusi bir Alman rəqəmsal Radio Sistemi DSR vasitəsi ilə əldə edilmişdir. 1997-ci ildə Saxony-Anhaltda FM əhatəsi qurulmuşdur. Bu müddət ərzində proqram jurnalistikanın əksəriyyətini itirdi, sözlərin çoxu itdi. Bu prosesin sonunda DT64-dən birinə xatırlatmaq olardı. 

2006-cı ilin dekabrında yeni stansiya meneceri Eric Markuse ilə yüksək keyfiyyətli gənclik proqramı kimi yenidən qurulandan sonra günortadan saat 13.30-dan 6.30-dək İngilis xəbərləri yayımlandı və Sputnik çox müxtəlif jurnalistik məzmunu geri alıb, əhəmiyyətli miqdarda müstəqil musiqi ilə yayıma davam etdi. 

2010-cu ilin yayında MDR büdcəni yenidən kəsdi, ingilis xəbərləri və jurnalistikanın çox hissəsi dayandırıldı, stansiyanın meneceri Erik Markuşa MDR Sputnikdən ayrıldı. Bu gün (2014) Sputnik yenidən bir musiqi proqramıdır. 

Sputnik, elektron musiqi , melankolik musiqi, R & B , rəqs , rok musiqisi və axşam *Popkult* alternativ axşam proqramı yayımlayan bir kanal olan **Sputnik.de** internet radio stansiyasını da fəaliyyət göstərir. 

* Eastern Bloc information dissemination
* FM4
* Triple J

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Official site

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram · TikTok · YouTube |
| Normativ yoxlama | GND: 2154689-7 |
**Balıkesir Saat Qülləsi** — Balıkesirdə Bələdiyyə parkı içində inşa edilmiş qüllə.

Tarixi
------

Qalanın giriş qapısındakı yazıya görə, qüllə 1827-ci ildə Silistra mütəssərrifi Mehmed Paşa tərəfindən 5 mərtəbəli olaraq inşa edilmişdir. Balıkesir saat qülləsi quruluş etibarilə Qalata qülləsinə bənzədilir. Saat qülləsi 1897-ci ildə baş verən zəlzələ nəticəsində dağılıb. Qüllə 1901-ci ildə mütəssərrif Ömər Əli bəy tərəfindən yenidən inşa edildi. 1962-ci ildə isə üzərindəki yazı bərpa edildi.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Beş mərtəbədən ibarət inşa edilən qüllənin hündürlüyü 20 metrdir.
Xudavəndigar salnaməsi və Ircıcanın arxivindən əldə olunan şəkillərlə bu günkü inşa edilən qüllə arasında heç bir fərqin olmaması, qüllənin orijinalına uyğun şəkildə inşa edildiyini göstərir.

Hal-hazırda
-----------

27 noyabr 2013-cü ildə Zərbxana və Möhür mətbəəsi baş direktorluğu tərəfindən hazırlanan və 27 noyabr 2015-ci ildə satışı dayandırılan Balıkesir saat qülləsi xatirə sikkəsi çap edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Balıkesir Saat Kulesi" (türk). gezginrehberi.com. 2010-07-03 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Balıkesir Saat Kulesi" (türk). truvadergisi.com. 2014-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  "Balıkesir Saat Kulesi" (türk). biriyilik.com. 2015-12-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
4. ↑  "Balıkesir Saat Kulesi" (türk). kenthaber.com. 2013-12-31 tarixində arxivləşdirilib.
**Balamir** (?-378) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı.

Həyatı
------

Balamir (Balambər), adı bilinən ilk Qərb Hun Türk hökmdarıdır (IV yüzilın ikinci yarısı). Balamir, Oğuzların atasıdır. Adı "Balam-ber" yəni oğul verən (Oğul törədən) anlamına gəlir. Çiçi yabqunun dokuzuncu, Mete xaqanın 15-ci göbəkdən nəvəsi, Hun xaqanı, Hayluntur tayfasının da rəis idi.

Şimal Hun dövlətinin yıxılmasının ardından dağılan və qərbə çəkilən hunlar, Ural və İdil çayları arasına yerləşmişdilər. Ardından hunlar, bu bölgədəki Türk boylarını itaətləri altına almışdır. IV yüzilın ortalarında Aral gölü ilə Xəzər dənizinin şimalındaki Alan ölkəsini ələ keçirdikdən sonra, 374-cü ildə Balamir xan başçılığında İdil çayı yaxalarında görünmüşlər, Qaradənizin şimalındakı düzənliklərdə yaşayan Ostroqotları və Viziqotları yenilgiyə uğratmışdılar. 375-ci ildə ostroqotlar və viziqotlar, hunların hücumlarından dolayı qərbə doğru yönəlmişdilər. Beləcə "Tayfalar köçü" başlamışdır.

Balamir, cəsur, intizamlı və zəhmli bir hökmdardı. 10 tümən əsgəri vardı. (bugünkü 100 min əsgər bərabər). Hun sərkərdəsi Balamir idarəsindəki böyük təərrüz, öncə şərqi qotlarına çarpdı və bu dövləti yıxtı (374), Şərq və Qərb qotları ortadan qaldırdı. Hun torpaqlarını genişlətdi.

Qafqazın şimalında yaşayan alanları, Volqa-Don bölgəsindəki Sarmat və İskitləri buyruğu altına aldı. Daha sonra şərqi qot imperatorluğuyla savaşdı və onları yendi (373-374 arası). Hun torpaqlarını genişlətdi. Dayanacaq gücü qalmayan qot kralı Ermanarik, intihar etdi.
Balamir, düşmana bu səfər çox yaxşı davrandı. Məmləkətlərində qalmalarına izin verdi. Özlərinə kral seçmələrini istədi. Yeni kral Vithimir, Şərq Qot İmperatorluğunu əski halına gətirmək üçün çalışdı. Qonşu tayfalara hücum etdi. Balamir, buna əngəl oldu. Vithimir öldürüldü. Xalqı isə Qərb qotlara sığındı. Fəqət bir gecə ay işığında çayı keçən Balamir, qotları yaxaladı və məğlubiyyətə uğratdı. Volqadan, Aşağı Dunaya uzanan bir Hun imperatorluğu qurdu.

Balamirdən sonra 378-ci ildə Alipbi, Hun imperatoru olmuşdur. 378-ci ildə hunlar, Dunay çayını keçmişlər və Trakyaya qədər irəliləmişdilər. Hunlar, Trakyaya qədər irəliləmələrinə rəğmən Roma imperatorluğundan bir dirəniş görməmişdilər. Hunların basqısı altındaki barbar tayfalar, Roma imperatorluğunu zorlamağa başlamışdılar. Roma imperatoru I Thəodosiusun 17 dekabr 395-ci il tarixində ölməsi üzərinə hunlar təkrar hərəkətə keçmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* Avropa Hun İmperiyası

İstinadlar
----------
**Şaq qayalıqları** (*ing.* The Shag Rocks, *isp.* Rocas Cormorán) — 7 yaşayışı olmayan kiçik adalardan ibarətdir. Atlantik okeanının cənubunda Skotia dənizi yerləşən arxipelaq.

Mənsubluğu
----------

Adalar mübahisəli ərazi sayılır. Arxipelaq Böyük Britaniyanın Britaniya dəniz əraziləri Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adalarına daxil edilir. Bununla belə Argentina adaları öz ərazisi hesab edir. Odlu Torpaq, Argentida və Cənubi Atlantida adaları vilayəti daxil edildiyi bildirilir.

Coğrafiya
---------

Şaq qayalıqları Cənubi Georgiyadan 232 km şimal-qərbdə, Folklend adalarından min km, Odlu Torpaq adasından isə 1,2 min km aralıda yerləşir. Şaq qayalıqlarından 16 km cənub-şərqdə tənha Blək qayası yerləşir. Bu qayanı bəzən arxipelaqa daxildir.

Şaq qayalıqları Skotiya tavasında Cənubi Antil silsiləsinin suyun səthinə çıxdığı ərazilərdir. Arxipelaqın sahəsi 20 ha (0,2 km²) təşkil edir. Adaların ən hündür nöqtəsi 75 m təşkil etdədə suyun dibindən hündürlük 320 metrdir.

Təbiət
------

İqlimi subantarktikdir. İyul-avqust ayları −1,3°S, fevralda isə +5,3 °S təşkil edir. Maksimal temperatur +15°S, illik yağıntının miqdarı 1400–1500 mm təşkil edir. İl boyu küləklər əsir. Yağıntı hər zaman qar halında düşür. İqlimi rütubətlidir.

Bitki örtüyü yoxdur. Heyvanlar aləmi Antarktika mavigöz qarabatdağı, Fırtınaquşular (*Pachyptila*, *Halobaena*) Diomedea exulans ibarətdir. Sahil sularında Kril yayılmışdır.

Tarixi
------

Arxipelaqı 1762 ildə ispaniyalı *Lima de la Llana* (Limadan Kadisə üzərkən) aşkarlayır. O, adaları öz gəmisinin şərəfinə Avrora adaları adlandırır. Koordinatlar hazır ki, Şaq qayalıqlarıilə eyni olsada adaların sayının üç olduğunu bildirmişdir. Avror adaları bölgədə dənizçilərə 1856-cı ilə qədər görünmüşdür. Dəqiqliklə bu adaların olub-olmaması bilinmir.

Dəqiq olaraq adaları Ceyms Şeffild aşkarlamış və onların bu günkü adını vermişdir. Adalar ilk dəfə 1927-ci ildə ətraflı məlumat verilmiş və araşdırılmışdır.

İlk dəfə olaraq qayalıqların üzərinə 1956 ildə argentinalı qlyasioloq Mario Giovinetto helikopterlə eniş etmişdir. O, qayalıqların dağ suxurlarından ibarət olmasını aşkarlayır.

Mənbə
-----

* Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları Arxivləşdirilib 2015-08-13 at the Wayback Machine
* Shag Rocks (ing.)
* Avror adaları (isp.)
* Şaq qayalıqlarının foto şəkilləri
**Beni Eqreşi**- (mac. Egressy Béni, 21 aprel 1814 – 17 iyul 1851, Peşt[d], Peşt medyesi) Macar bəstəkarı, tərcüməçisi və aktyoru.

Həyatı
------

Beni Eqreşi 1814-cü ildə Sayokazinçdə, bu günkü Macarıstanın Kazınçbarçika şəhəri, Borşod-Abauy-Zemplen bölgəsindəki Protestant pastorunda anadan olmuşdur. 1834-cü ildə böyük qarşdaşı Qabor Eqreşinin yolundan davam edən Beni Eqreşi ilk dəfə Kolosvarda səhnəyə çıxmış, 1837-ci ildə isə Praqa Milli Teatrının üzvlərindən biri olmuşdur. 1838-ci ildə pul qazanmaq üçün Milana yola düşmüş, burada səs təlimi almışdır. 1 il yarım İtaliyada yaşadıqdan sonra Macarıstana qayıdan Eqreşi çox keçmədən opera sənətçisi və bəstəkar kimi məşhurlaşmışdır. Eqreşi Alman, Fransız və İtalyan dilindən 60-dan çox əsər və opera tərcümə etmiş, 47 əsərindən 35-ini çap etdirmişdir. 1848-ci il inqilabının da iştirakçısı olan bəstəkar , inqilabdan sonra amnistiya almış və səhnəyə qayıtmışdır.
Beni Eqreşi 1851-ci ildə Budapeşt şəhərində ağciyər xəstəliyindən vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Eqreşi bir sıra məşhur bəstələrin müəllifidir. Onun fortepiano və ifa üçün bəstələdiyi əsərlər nisbətən "yüngül" qiymətləndirilirdi. Onlar əsasən milli macar mahnılarına bəstələnən musiqilərdir. Beni Eqreşi əksərən Mixay Vereşmartinin sözlərinə bəstələnmiş və Macarıstanın qeyri rəsmi himni sayılan "Çağırış" mahnısının həmmüəllifi kimi tanınmışdır. Əsər bəstəkara böyük nüfuz qazandırmışdır. Eqreşi həm də librettolar bəstələyirdi. Ferens Erkelin "Ban Bank" operasına bəstələdiyi libretto buna nümunədir.

Qalereya
--------

* Beni Eqreşi şərəfinə buraxılan gümüş pul **Beni Eqreşi** şərəfinə buraxılan gümüş pul
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Archivio Storico Ricordi. 1808.
3. ↑  "Hungarian commemorative coin honours composer Béni Egressy". 2018-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-30.
**Kamal Xodov** (26 yanvar 1941, Batako[d], Şimali Osetiya MSSR – 24 iyun 2021) — Sovet şairi, tərcüməçi və ədəbiyyatşünas. Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq şairi.

Bioqrafiyası
------------

1970-ci ildə Kamal Xodov M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirir. Regional qəzetlərin redaksiyaları ilə əməkdaşlıq edir, Şimali Osetiya televiziya studiyasının baş redaktoru, on ildən çox Max duq jurnalının tənqid və jurnalistika şöbəsinə rəhbəri, sonra redaktor vəzifələrində çalışır. "İr" kitab nəşriyyatının müdiri işləyir. 1985-ci ildən Kamal Xodovv Şimali Osetiya Dövlət Dram Teatrının direktoru, eyni zamanda ədəbi Osetiya almanaxının baş redaktoru olur. 1989-1990-cı illərdə Kamal Xodov Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Dövlət Nəşriyyat, Çap və Kitab Ticarəti Komitəsinin sədri işləyir. 1990-cı ildə Şimali Osetiya MSSR Yazıçılar Birliyinin sədri olur. 1966-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası, 1972-ci ildən isə SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olur

1962-ci ildə Kamal Xodovun şeirlərindən ibarət "Səhər ulduzu" adlı gənc müəlliflər toplusu nəşr olunur və 1966-cı ildə "Çörək və duz" adlı ilk poetik kitabı işıq üzü görür. 1970-ci ildə Xodovun "Osetin mahnısı eşidilir" adlı ikinci şeirlər toplusu dərc olunur.

Əsrin narahat edici ritmləri, bugünkü düşüncələri yenidən düşünmə ehtiyacı, vətənpərvərlik Kamal Xodovun yaradıcılığı üçün ən xarakterik mövzulardır. Özündən razılıq, reallığa əks düşüncəli münasibət ona yaddır və bu şeirlərinə xüsusi bir temperament, polemika və həyəcan qatır. Kamal Xodovun bir çox əsərləri rus oxucusuna da tanışdır. Onlar "Gənc qvardiya" kollektiv toplusunda, mərkəzi jurnal və qəzetlərdə nəşr olunur. 1976-cı ildə rus dilinə tərcümə olunan "Ağ qığılcımlar" şeirlər toplusu "Sovremennik" nəşriyyatında, "Öz növbəsində" poetik kitabı isə "Sovet yazıçısı" nəşriyyatında 1988-ci ildə nəşr edilmişdir. Covanni Bokkaçço, Henrix Heyne, Endre Adi, Lope de Veqa, Aleksandr Ostrovski, İvan Vazov kimi yazıçı və dramaturqların əsərlərini osetin dilinə tərcümə etmişdir.

Kamal Xodov oxuculara osetin ədəbiyyatının aktual məsələlərinə dair ədəbi-tənqidi məqalələrin müəllifi kimi yaxşı tanışdır.

Yazıcı 24 iyun 2021 -ci ildə dünyasını dəyişir.

Ailəsi
------

Üç övladı və dörd nəvəsi vardır.

Mükafatları
-----------

Dostluq ordeni (31 may 2001) - çoxmillətli rus ədəbiyyatının inkişafına verdiyi böyük töhfəyə görə.

SSRİ xalq şairi.

K. Xetaqurov adına dövlət mükafatı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "На 81-м году жизни скончался Камал Ходов | ГТРК Алания". Россия-Алания / ГТРК (rus). 2021-06-24. 2021-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-24.
2. ↑  "Указ Президента Российской Федерации от 31 мая 2001 года № 614 «О награждении орденом Дружбы Ходова К. Х.»". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-20.
Həyatı
------

Emil Abdullayev 1989-cu il iyunun 30-da Bakı şəhərində dünyaya gəlmişdir. 1995—2006-cı illərdə Səməd Abdullayev adına 290 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 2006—2011-ci illərdə "Odlar Yurdu" universitetində qiyabi ali təhsil alan Emil Abdullayev 2008— 2009-cu illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 2009—2011-ci illərdə isə Türkiyədə "3D Akademi"-də təhsil almış və təhsilini xüsusi fərqlənmə diplomları ilə bitirmişdir.

Karyerası
---------

Emil Abdullayev 2011-ci ildə "M Group Production" şirkətində rejissor kimi işə başlamış və 2012—2014-cü illərdə ANS teleakanalında yayımlanan "Bu da bu" yumoristik telelayihənin quruluşçu rejissoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

2014-cü ildə "My name is İntiqam" komediya filminin quruluşçu rejissoru olmuşdur. Eyni zamanda filmin bütün montajını da özü etmişdir. (Xatırladaq ki, komediya filmi 2014-cü ilin 28 Noyabrından kinoteatrlarda nümayiş olunub. Azərbaycan müstəqil olduqdan sonra yerli filmlər arasında kinoteatrlarda ən çox tamaşaçı toplamış film kimi tarixə düşmüş və rekordu təzələmişdir.) Emil Abdullayev My name is İntiqam filminin quruluşçu rejissoru olmaqla, Azərbaycan kino tarixində ən gənc uzunmetrajlı film çəkmiş rejissor kimidə tarixə düşüb

2015—2016-cı illərdə "Azad Azərbaycan" və "İlk Media" şirkətinin məhsulu olan və "Bozbash Pictures"in istehsalı olan "Axırıncı yol" macəra komediyasının quruluşçu rejissoru olmuşdur. (Xatırladaq ki, Axırıncı Yol filmi Azərbaycan müstəqil olduqdan sonra kinoteatrlarda yerli və xarici filmlər arasında 30 gün ərzində 100.000 baxış sayı toplamış yeganə filmdir.) Eyni zamanda "Axırıncı Yol" macəra komediyasının bütün montajını da Emil Abdullayev özü etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. My name is İntiqam (film, 2014)
2. 25 ilin akkordları (film, 2016)
3. Axırıncı yol (film, 2016)
4. Stalinin başı (film, 2016)

Xarici keçidlər
---------------

###### *Videolar*

* My name is İntiqam 1 - Rəsmi Treyler
* "Axirinci Yol" - Trailer (Bozbash Pictures)
* EmiL Abdullayevin rəsmi YouTube səhifəsi

###### *Mətbuatda EmiL Abdullayev haqda*

* *My name is İntiqam' bu işdə bir körpü olacaq' - Filmin rejissoru*
* "CinemaPlus" kinoteatrında "Axırıncı Yol" komediyasının nümayişinə start verildi
* Azərbaycanlı aktyor: "Zamanın tələbinə uyğun 18+ epizodlar..."
* "Bozbash pictures"in yeni layihəsi - "Axırıncı yol"
* "Bozbaş"ın oğlanları "Axırıncı yol"da
* Кинотеатр «CinemaPlus» приступил к показу самой ожидаемой комедии года «Axırıncı Yol»
* Гала-вечер с героями Bozbash Pictures в Баку
* Azərbaycan kinosuna yeni nəfəs: "My name is İntiqam" filminin premyerası oldu Arxivləşdirilib 2014-12-04 at the Wayback Machine

1. ↑  *Fərid Ədalət.* "Azərbaycan kinosuna yeni nəfəs: "My name is İntiqam 1" filminin premyerası oldu". Gün.Az (az.). gun.az. 29 November 2014. 2014-12-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-26.
Bu məqalə **Açıq mənbə** məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

Tarixçə
-------

İlk dəfə olaraq açıq-kod anlayışı Riçard Stolman tərəfindən irəli sürülmüşdür. Riçard Stolman həmçinin GNU layihəsinin və GPL lisenziyasının müəllifidir. GNU/Linux layihəsi istismara buraxılandan sonra açıq-kod ənənəsi bütün dünyaya sürətlə yayılmağa başladı və bir çox proqram təminatı mühəndisləri və proqramçılar açıq-kodlar şəklində öz proqram təminatlarını yaymağa başladılar.

Mövcud açıq-kodlu sistemlər
---------------------------

Hal-hazırda bir çox ciddi sistemlər açıq-kodlar şəklindədirlər. Bunlara misal olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:

* Linux ƏS-in kerneli
* Java
* NetBeans – proqramlaşdırma mühiti
* Eclipse – proqramlaşdırma mühiti
* Blender – 3D modelləşdirmə üçün proqram təminatı
* OpenOffice – ofis proqramları paketi
* Mozilla Firefox – veb brauzer və s.

Açıq-kodlu sistemlərin üstün cəhətləri
--------------------------------------

Açıq kodlu proqram təminatı adından göründüyü kimi kodları açıq olur və bütün dünyadan hər bir kəs onun kodlarını əldə edə bilər və istismara verildiyi lisenziya şərtlərinə uyğun olaraq hər bir kəs həmin kodlardan öz məqsədləri üçün istifadə edə bilər.

Açıq-kodlu proqram təminatının kodlarını hər kəs gördüyü üçün o bir növ sınanmış olur və hər hansı bir problem, bug, nasazlıq müşahidə olunarsa onlar tez bir zamanda aradan qaldırılır.

Açıq-kodlu sistemlərin mənfi cəhətləri
--------------------------------------

Keçidlər
--------

* Open Source
* GNU
* Orijinal mənbə: Dev.az Arxivləşdirilib 2011-11-15 at the Wayback Machine
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nonna.

**Nonna Paçuaşvili** (2 yanvar 1943, Tbilisi) — gürcü aktrisası.

Həyatı
------

Nona Paçuaşvili Tbilisi Teatr İnstutunu bitirmişdir.1959-cu ildən Şota Rustavelli adına dram teatrının aktrisasıdır.Həyatı boyu sadəcə bir neçə filmə çəkilmişdir. Azərbaycan tamaşaçısının yaddaşında daha çox "Əhməd haradadır" filmində yaratdığı Ceyran obrazı ilə qalmışdır.1981-ci ildən Gürcüstan SSRnin xalq artistidir.Gürcüstanda bir nazirin oğlu olan əri Tamazi "Əhməd haradadır?" filminin ilk çəkilişi vaxtı Bakıya gəlmişdir. Qaldıqları "İnturist" mehmanxanasında gecə vaxtı ərini maqnitofondan "tok" vurmuş və nəticədə Tamazi vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Əhməd haradadır? (film, 1963)
2. Cako miqrantları (film, 1980)
3. Mən gəldim (film, 1981)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məşhur Şofer Əhməd: "Film çəkiləndə "Ceyran"ı oynayan aktrisanın ərini tok vurub öldürdü"". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-17.
**Modelləşdirmə** (ing. modeling, ru.моделирование) - şəraitin və ya fiziki obyektin təsvir edilməsi üçün riyazi üsullardan istifadə olunması. Kompüterlərdə modelləşdirmə əsasən iki sahədə aparılır: biznesdə və görüntülərin işlənməsində. Biznesdə modelləşdirmə, adətən, elektron cədvəllərin köməyilə, şirkətin durumunu və fəaliyyətini əks etdirən maliyyə verilənlərinin işlənməsi zamanı aparılır; verilənlərin idarə olunması, planların və layihələrin işlənib hazırlanması, eləcə də ehtimal olunan dəyişikliklərin təsirinin qiymətləndirilməsi üçün modelləşdirmədə riyazi düsturlardan istifadə olunur. Qrafik modelləşdirmədə obyektlərin və, lazım gələrsə, onlar arasındakı fəza əlaqələrinin təsviri üçün riyazi üsullardan istifadə edilir. Məsələn, CAD proqramları alətlər, ofislər, mürəkkəb molekullar və avtomobillər kimi fiziki obyektin ekran təsvirini yaradır. Beləliklə, həndəsi modellər, tənliklərə əsaslanmaqla, xətləri, əyriləri və s. yaradır və bu formaları ikiölçülü və ya üçölçülü fəzada bir-birinə nəzərən dəqiq yerləşdirir. Obyektləri boyamaq və onların müəyyən nöqtədən həcmli təsvirini vermək üçün işıq-kölgə effektlərinin modelləşdirilməsinin xüsusi riyazi üsullarından istifadə edilir. 
**Moddelləşdirmə** — Obyektin modelinin köməyi ilə obyekt orjinalın əsas xüsusiyyətləri barəsində məlumatın alınması məqsədi ilə bir obyektin başqası ilə əvəz edilməsidir. Beləlikiə, modelləşdirmə obyektin model vasitəsi ilə təsvir etmək və onun modeli üzərində eksperimentlər aparmaqla həmin obyekt haqqında məlumatın alınması deməkdir.
Bir qrup obyektlərin (orijinalların) başqa qrup obyektlərlə ( modellə) əvəz olunmasının nəzəriyyəsi və oyektlərin xüsusiyyətlərini onların modelləri üzərində tətbiq olunması **modelləşdirmə nəzəriyyəsi** adlanır. Əgər modelləşdimənin nəticələri təsdiq olunursa və tədqiq olunan obyektlərdə gedən proseslər barəsində proqnoz verməyə əsas verirsə bu zaman deyirlər ki, model obyektə adekvativdir. Bu zaman modelin adekvativliyi modelləşdimənin məqsədindən və qəbul olunmuş kriteryalardan asılı olur.
Müasir dövrdə məlumatın alınması əsasında qərarların qəbul edilməsinə əsaslanan müxtəlif sistemlərin idarə olunması sahəsində bu və ya digər dərəcədə modelləşdirmə metodlarından istifadə olunur. Modelləşdirmənin metodoloji əsası kimi elmi-tədqiqatların və dərk etmənin dialektik-materialist metodu götürülür. İnsan fəaliyyətinin istiqamətləndirildiyi hər bir şey obyekt adlandırılır (latınca objectum- əşya). Metodologiyanın işlənilməsi bizim şüurumuzdan asılı olmayaraq mövcud olan, öz aralarında və ətraf mühit ilə qarşılıqlı təsirdə olan obyektlər haqqında məlumatın alınmasının və malının nizamlanmasına yönəlmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Mənbə
-----

1. ↑  "Sistemlərin modelləşdirilməsi" İ.Ə. İbrahimov və b. Bakı -1986

Həmçinin bax
------------

* Model
* Riyazi modelləşdirmə
* Məntiqi modelləşdirmə
* Kütləvi xidmət sistemləri
* GPSS
**Ərtoğrul (Ərtoğrol) Cavid Rasizadə** (22 oktyabr 1919, Bakı – 14 noyabr 1943, Naxçıvan) — görkəmli Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin və Mişkinaz Cavidin oğlu, Turan Cavidin isə qardaşıdır.

Həyatı
------

Ərtoğrul Hüseyn Cavid oğlu Rasizadə 22 oktyabr 1919-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu (indiki APU) Fərqlənmə diplom ilə bitirmişdir (1940). Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında oxumuşdur (1941- 1942 Ü.Hacıbəyovun sinfi) İlk böyük əsəri fortepiano üçün yazılımış "9 Variasiya"dır. (1941-1942 Ü.Hacıbəyova ithaf olunub). Skripka ilə fortepiano üçün poema (1941) Nizaminin "Sevgili yar gəlmiş idi" qəzəlinə, Nigar Rəfibəylinin "Eşq olsun", Türkmən şairi Kəminənin "Leylanın vəsfi", Tahir Rasizadənin "Səninlə olaydım" və s. şeirlərinə roman və mahnılar bəstələmişdir. Böyük Vətən müharibəsi başlarkən "Sərhəddən məktub" simfonik balladasının və marşlar yazmış, "Şeyx Sənan", "Məshəti" operaları bir sıra kamera və instrumental əsərləri yarımçıq qalmışdır.

1939-1942-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Bülbülün rəhbərlik etdiyi xalq musiqisini öyrənən elmi-tədqiqat kabinetində çalışmış, burada musiqi folkloru nümunələrinin toplamasında iştirak etmiş, 1941-1942–ci illərdə konservatoriyanın nəzdindəki musiqi məktəbində dərs demişdir. Azərbaycan xalq mahnılarını nota salmış, Avropa və rus bəstəkarlarını ayrıca notlar şəklində çap olunmuş romans və mahnılarını Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. Şeirləri, pyesi və rəsmləri var.

1942-ci ildə tələbə olmasına baxmayaraq, ordu sıralarına çağrılmış, "Xalq düşməni"nin oğlu olduğu üçün cəbhəyə deyil, Gürcüstanda yerləşən fəhlə batalyonuna işləməyə göndərilmişdi.

14 noyabr 1943-cü ildə Naxçıvanda vəfat etmişdir. Məzarı Hüseyn Cavidin Naxçıvandakı məqbərəsində atasının və anası Mişkinaz Cavidin qəbirləri ilə yan-yanadır.

Ailəsi
------

Hüseyn Cavidin və Mişkinaz Cavidin oğlu, Turan Cavidin isə qardaşıdır.

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycan aşıq yaradıcılığı və Ərtoğrol Cavid. 12 cilddə, X c. Bakı: Çaşıoğlu, 2011, 304 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Ərtoğrul Cavid Iki Miniatür.Meşədə Arxivləşdirilib 2014-01-03 at the Wayback Machine
* Ərtoğrul Cavid, two miniatures
**Zebr** (lat. *Hippotigris*) — atlar fəsiləsinin atlar cinsinin Dağ zebri (*Equus (Hippotigris) zebr*), Səhra zebri (*Equus (Hippotigris) grevyi*) və Düzənlik zebri (*Equus (Hippotigris) quagga*) növlərini əhatə edən yarımcins. Zebr və əhliləşdirilmiş atların hibridindən alınan zebrlər *zebroid*, eşşəklərlə hibridindən alınan zebrlər isə *zebrul* adlanır.

Dağ zebrları onların ən kiçikləridir. Hündürlükləri 118-132 santimetrə, çəkiləri 204-257 kiloqrama çatır. Zebra balaları doğulduqdan 20 dəqiqə sonra yeriyir, 45 dəqiqə sonra isə tullana bilirlər. 3 aylığına kimi bala zebrlar su içməyə getmirlər. Anaları su içməyə gedən zaman onlar erkək zebrların yanında qalırlar.

Adı
---

Azərbaycan dilindəki **zebr** sözü *rus.* зебра (zebra) sözündən gəlib, onnan əvvəl isə Avropa dillərinə qalis. ezebra (vəhşi eşşək, yabanı eşşək) kökündən. Qeyd etmək olar ki, XX əsrdə bu söz Azərbaycan dilinə keçərkən daha çox **zebra** şəkilində istifadə olunub, amma Azərbaycan dili yazılış qaydaları islahatlarına görə bəzi avropa mənşəli sözlərdən sondaki "a" hərfini yığışdırdılar.
Tarixi azərbaycandilli yazılarda isə **gurəxər** (*az-əbcəd*. گوره خر‎‎) sözü işlənirdi, bu da zebra sözü kimi farsca *vəhşi eşşək, yabanı eşşək* deməkdir.

Rəng çaları
-----------

Zebr ağ zolaqlı atdır. Ümumi ağ-qara zolaqlara malik olmasına baxmayaraq hər üç növ bir-birinə digər atlarla müqayisədə o qədər də yaxın hesab olunmur.

Zebrların zolaqları insanların barmaq izləri kimi bir-birlərindən tam fərqlidir.

Yayılması
---------

İlk əvvəl zebrlər bütün Afrikada yayılmışdılar. Şimali Afrikada hələ qədimdən onlar insanlar tərəfindən qırılmışlar.

Bu gün düzənlik zerblərinə daha çox Sudan, Həbəşistan, Şərqi Afrika savannalarında materikin cənubuna qədər olan ərazilərdə rast gəlinir.

Səhra zebrləri isə Şərqi Afrika, Keniyada, Həbəşistan və Somalinin quru savannalarında rast gəlinir.

Dağ zebrləri daha çox yayılmış növdür. O Namibiya və CAR-ın dağlarında bəzən 2000 m-ə qədər yüksəkliklərə qədər hissələrində yayılmışdır.

Növləri
-------

* Dağ zebri (*Equus zebra*)  *Hippotigris zebra*
* Səhra zebri (*Equus grevyi*)  *Hippotigris grevyi*
* Düzənlik zebri (*Equus quagga*)  *Hippotigris quagga*

Qalereya
--------

* ZebrlərZebrlər
*

Mənbə
-----

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-29.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q32789
* ITIS: 926087
* NCBI: 35506

 |