recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Elmira Əmbər qızı Hüseynova** — A. Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrının yüksək dərəcəli artisti

Həyatı
------

Elmira Əmbər qızı Hüseynova 8 noyabr 1952-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub və burada 159 saylı orta məktəbi bitirib. Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrına 1970-ci ildə müsabiqə yolu ilə qəbul olub və bu günə qədər dram artisti vəzifəsində çalışır. Yüksək dərəcəli artisdir.

İşlədiyi illərdə Yəməndə (1973), Daşkənd şəhərində (1979), Hindistanda (1980), İranda (1993) beynəlxalq qastrol səfərlərində iştirak edib.

Sənətə bağlandığı otuz doqquz il ərzində F. Məmmədovun "Tələ quran özü düşər" (Ördək balası), R. Heydərin "Göylər qonağı" (Ulduz), Ə. Məmmədovun "Cəsur uşaqlar" (I qız), N. Zamanov və M. Məmmədovun "Səfərin nağılı" (Səfər), V. Rabadanın "Zəncirlənmiş pəri" (Qarı), S. Marşalın "Bu ev kimin evidir?" (Qurbağa), H. Ziyanın "Əkiz qardaşlar" (Əkiz tayı), Anarın "Qaravəlli" (Fəridə Fəridova), T. Qarabağlının "Du, du yol verin" (Dovşan), Ü. Hacıbəyovun "Məşədi İbad" (Qızlar), R. Moskvanın "Hara qaçırsan dayça?" (Uşaq), S. Dağlının "Uşağı gecə əyləndirməli" (Meymun), F. Məmmədovun "Ac qulağum, dinc qulağım" (Təlxək), Ə. Vəliyevin "Madarın dastanı" (Şah qadın), M. Lermontovun "Aşıq Qərib" (Qız), Ç. Ələsgərov "Yabançı dostlar" (Qarğa), Namiq Ağayevin"Bakı həyətinin rekviyemi" (Anaxanım), Həsənağa Hüseynovun "Saz əhvalatı" (Qarğa), "Ulamaqdan mələməyə" (Tülkü), Mərkəz Quliyevin "Dovşanın məhkəməsi" (Xoruz), Rəhman Əlizadənin "Sindibadın xoşbəxtlik adasına səyahəti" (Fərraş), "Tıq-tıq xanım" (Yengə, Nübar), "Bilqamıs əfsanəsi" (Aysel), "Damdabaca" (Tükəz), "Dəcəl çəpişlər, belə-belə işlər" (Şəngül), Mirmehdi Seyidzadənin "Sehirli nar" (Qız), Əli Səmədlinin "Əzablı günlərin sonu" (Mimoza), "Artıq tamah baş yarar" (İsgəndər), "Meşədə konsert" (II dovşan), Əyyub Abbasovun "Keçinin qisası" (Şəngülüm), Şahmar Hüseynovun "Sehirli güzgü" (Dadaş), Xanımana Əlibəylinin "Gözəllər gözəli" (Nar), Abdulla Şaiqin "Üç nağıl" (Qarğa, Leylək), "Ovçu məstan" (Xalis xeyransa, Pişik), Mirzə Fətəli Axundovun "Parisi dağıdanlar" (Xanpəri), Tofiq Kazımovun "Qoçaq Polad" (Bənövşə), Tofiq Mütəllibovun "Məşə nağılı" (Süsən), "Danışan qayalar" (Sadıq), Mirzağa Atəşin "Cırtdan" (Gombul), Nicat Kazımovun "Ələddin" (Ana), Eldar Baxışın "Məlikməmməd" (Ortancıl qardaş), Qrim qardaşlarının "Bremen musiqiçiləri" (Cangüdən, Xoruz) tamaşalarında rollarını məharətlə ifa edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
***20 il. Müstəqillik*** 11 seriyalı sənədli televiziya filmi 2001-ci ildə rejissorlar Arzu Məhərrəmov, Abıl Məmmədov və Ramiz İsmayılov tərəfindən Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın müstəqilliyinin 20 illiyinə həsr olunub. Burada 20 il ərzində tariximizdə baş verən əhəmiyyətli hadisələr vərəqlənir və neft-qaz sənayesində, energetika sahəsində, aqrar-sənaye kompleksində, xarici siyasətdə, mətbuatda, iqtisadiyyatda, ordu quruculuğunda, regionların sosial-iqtisadi inkişafında, təhsil, səhiyyə və idman sahələrində görülən işlər əks etdirilir.

Məzmun
------

XX əsrin sonlarında SSRİ-nin dağılması ilə yaranan tarixi şərait nəticəsində Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etmişdir. 1991-ci il oktyabrın 8-də Azərbaycan Ali Sovetinin işə başlanan növbədənkənar sessiyası 4 gün müzakirələr aparıb. Nəhayət, 1991-ci il oktyabrın 18-də Ali Sovetin sessiyasında tarixi sənəd — Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı qəbul edilib.

1991-ci il dekabrın 29-da ümumxalq referendumunda məsələ müzakirəyə çıxarılıb və əhalinin 95%-i səsvermədə iştirak edərək ölkənin müstəqilliyinə, suverenliyinə və istiqlaliyyətinə səs verib.

Film Azərbaycanın müstəqilliyinin 20 illiyinə həsr olunub. Burada 20 il ərzində tariximizdə baş verən əhəmiyyətli hadisələr vərəqlənir və neft-qaz sənayesində, energetika sahəsində, aqrar-sənaye kompleksində, xarici siyasətdə, mətbuatda, iqtisadiyyatda, ordu quruculuğunda, regionların sosial-iqtisadi inkişafında, təhsil, səhiyyə və idman sahələrində görülən işlər əks etdirilir.

Seriyalar
---------

* 1-ci film: 1-ci filmdə 20 il ərzində Azərbaycanın neft-qaz sənayesindəki inkişafı əks etdirilir.
* 2-ci film: 2-ci filmdə 20 il ərzində energetika sahəsində görülən işlərdən bəhs edilir.
* 3-cü film: 3-cü filmdə 20 il ərzində aqrar-sənaye kompleksində görülən işlərdən bəhs olunur.
* 4-cü film: 4-cü filmdə 20 il ərzində Azərbaycanın xarici siyasəti təhlil edilir.
* 5-ci film: 5-ci filmdə 20 il ərzində Azərbaycanda mətbuatın inkişafından bəhs edir.
* 6-cı film: 6-cı film 20 il ərzində Azərbaycanda iqtisadiyyatın inkişafını təhlil edir.
* 7-ci film: 7-ci film 20 il ərzində Azərbaycanın ordu quruculuğundan bəhs edir.
* 8-ci film: 8-ci filmdə 20 il ərzində respublikada regionların sosial-iqtisadi inkişafı əks etdirilir.
* 9-cu film: 9-cu filmdə 20 il ərzində təhsil və səhiyyə sahələrindəki inkişafdan bəhs edilir.
* 10-cu film: 10-cu film bu illər ərzində baş verən hadisələrə ümumi baxışdır.
* 11-ci film: 11-ci filmdə bu illər ərzində idman sahəsindəki uğurlarımızdan bəhs edilir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Arif Alışanov  

Rejissor: Arzu Məhərrəmov, Abıl Məmmədov, Ramiz İsmayılov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Milli müstəqillik günü". 2022-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-19.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2011-ci ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Elnur Fərhad oğlu Nurullayev** (08 oktyabr 2000; Şəki, Kiş kəndi , Azərbaycan — 25 dekabr 2020; Qarabağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Nurullayev Elnur Fərhad oğlu 2000-ci il oktyabr ayının 8-də Şəki rayonunun Kiş kəndində zəhmətkeş bir ailədə anadan olmuşdur. 25 dekabr 2020-ci ildə doğulduğu Kiş kəndində torpağa tapşırılıb.

Təhsili
-------

2006-cı ildə Şəki rayon Kiş kənd A.M.Məmmədov adına 2 N-li tam orta məktəbin birinci sinfinə qəbul olmuş, 2017- ci ildə məktəbi bitirmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

Elnur 08 oktyabr 2018-ci ildə Şəki rayon hərbi komissarlığından hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Gədəbəy rayonunda ön xəttə hərbi xidmət keçmişdir. Xidmət etdiyi müddət ərzində komandirlərinin və əsgər yoldaşlarının rəğbətini qazanmışdır. Bir sözlə nümunəvi xidmət yolu keşmişdir. 2020-ci il apelin 20-də hərbi xidmətini başa vurmuşdur.

Döyüş yolu
----------

Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında 27 sentyabr 2020-ci ildə erməni silahlı qüvvələrinin təxribatına cavab olaraq əks hücum əməliyyatı - İkinci Qarabağ müharibəsi başladı. "Dəmir yumruq" adlandırılan bu əməliyyat minlərlə Azərbaycan oğlunu Ali Baş Komandanın ətrafında birləşdirdi. Bu igidlərdən biri də **Elnur Nurullayev** oldu. O, Vətənin dar günündə illərlə qəlbində düşmənə bəslədiyi intiqam hissi ilə ana torpağın müdafiəsinə qalxdı. Müharibə başlayan ilk gündən- 29 sentyabr 2020-ci ildə Şəki rayon hərbi komissarlığından müharibəyə yollandı. Füzuli, Zəngilan, Qubadlı , Laşın istiqamətində gedən ağır döyüşlərdə vuruşaraq **şəhid**lik zirvəsinə ucalmışdır.

Təltifləri
----------

Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 iyun 2021-ci il tarixli sərəncamı ilə məktəbimizin məzunu olmuş **şəhid Nurullayev Elnur Fərhad oğlu** Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə *"Vətən uğrunda", "Qubadlının azad olunmasına görə", "Cəbrayılın azad olunmasına görə" və "Laçının azad olunmasına görə"* medalları ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------
**Leonid Borisoviç Krasin** (*rus.* Леони́д Бори́сович Кра́син); (15 (27) iyul 1870, Kurqan, Qərbi Sibir general-qubernatorluğu[d] – 24 noyabr 1926[…], London) — sovet mühəndisi, diplomat.

Həyatı
------

Bakıda işə başlarkən R. E. Klasson sonralar görkəmli sovet diplomatı olan Leonid Borisoviç Krasini özünə baş köməkçi vəzifəsinə təyin etdi. L. B. Krasin Bakıda elektrik stansiyalarının tikintisində 4 il ərzində — 1 iyul 1904-cü ilə qədər işlədi. O, faktiki olaraq, bütün tikinti, quraidırma və montaj işlərinə rəhbərlik edirdi, hərçənd ki, peşəsi mühəndis-kimyaçı idi, tikinti sahəsindəki bilik və təcrübəsini Orta Sibir, Zabaykalski və Kruqlobaykalski dəmir yollarının tikintisində qazanmışdı. İşlər dayanmadan, R. E. Klasson və L. B. Krasin tərəfindən tərtib olunmuş cədvələ əsasən aparıldı. Hər şeydə bir qayda var idi. Korpuslar, maşın zalları, istehsalın inkişafını nəzərə alaraq, gələcəkdə daha güclü aqreqatların quraşdırılması perspektivi ilə tikilirdi.

Leonid Borisoviç Krasin! O Krasin ki, bir vaxtlar Bakı neft mədənlərində mühəndis işləyirdi. Şəhərin Kömürçü meydanı səmtində bolşeviklərin gizli "Nina" mətbəəsi də onun köməkliyi ilə qurulmuşdu. Sovet hakimiyyəti dövründə bir müddət yüksək vəzifələrdə çalışdı və ömrünün son illərində İngiltərədə işlədi. 1926-cı ildə 56 yaşında ikən Londonda vəfat edəndə xidmətlərini nəzərə alıb Qızıl meydanda Kreml divarları önündə dəfn etdilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4 5 6  Красин Леонид Борисович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12453880k · CiNii: DA10746509 · GND: 126524858 · ISNI: 0000000081344171 · LCCN: n85048650 · NDL: 00523416 · NKC: jo2003168056 · NTA: 070621195 · NUKAT: n2016153044 · РГБ: 000188333 · SUDOC: 127327606 · VIAF: 54950716 · WorldCat VIAF: 54950716 |

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elton Məmmədov.

**Elton Ramil oğlu Məmmədov** (14 aprel 2000; Bərdə, Azərbaycan - 10 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Elton Məmmədov 2000-ci il aprelin 14-də Bərdə rayonunda anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elton Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Elton Məmmədov oktyabr 10-da Suqovuşan ətrafında gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş qapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədov Elton Ramil oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Suqovuşan kəndinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmdov Elton Ramil oğlu ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Təltifləri
----------

• 50x50px[ölü keçid] (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

• "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (29.12.2020) - "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1.*"İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi) ( (azərb.)). 08.12.2020. İstifadə tarixi: 08.12.2020*

2."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020

3."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.
***Abşeron gizlinləri*** filmi rejissor Ömür Nağıyev tərəfindən 2008-ci ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycantelefilmdə istehsal edilmişdir. Film Abşeron yarımadasında yerləşən qədim daş abidələrimiz, qayaüstü təsvir, yazılar və kurqanlardan bəhs edir.

Məzmun
------

Film Abşeron yarımadasında yerləşən qədim daş abidələrimiz, qayaüstü təsvir, yazılar və kurqanlardan bəhs edir.

Filmdə Abşeron yarımadasının Mərdəkan, Türkan, Binə, Qala, Şüvəlan, Dübəndi, Bəndüstü Xaşaxuna kimi qədim yaşayış yerlərindəki bizim eradan əvvəl III–II minilliklərdən qalma yerüstü, yeraltı abidələri, kurqanları, petroqlifləri-şəkil yazıları, onların tarixindən bəhs olunur. Azərbaycan tarixinin qədimliyini sübut edən bu abidələrdəki yazılar Qobustandakı, Gəmiqayadakı rəsmlərlə çox oxşardır. Tarixə qısa səyahət etməklə Azərbaycanın qədim yaşayış yeri kimi bəşər tarixinin təşəkkül tapdığı məskənlərdən biri olduğu aydın görünür.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

**Ssenari müəllifi:** Aydın Qurbanoğlu
**Rejissor:** Ömür Nağıyev
**Operator:** Adil Abbasov

İstinadlar
----------

1. ↑  ""AZƏRBAYCANTELEFİLM" YARADICILIQ BİRLİYİNDƏ DAHA İKİ SƏNƏDLİ FİLMİN İSTEHSALI BAŞA ÇATMIŞDIR". 2021-07-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-11.
Nyu York 5-ci küçədəki Forbes binası
Forbes jurnalının binası
**Forbes** — ABŞ-də iki həftədə bir nəşr olunan bir biznes jurnalı.

1917-ci ildə Şotlandiyadan ABŞ-yə köç edən BC Forbes tərəfindən qurulmuşdur. Onun ölümündən sonra oğlu Bruce şirkətin başçısı olmuşdur. Bruce'un da ölümündən sonra sırası ilə jurnalı Malcolm Forbes, Steve Forbes, Timothy C. Forbes idarə etmişdir. Jurnalın bugünkü redaktoru William Baldwin, Nəşr etdirən isə Riçard Karlgaard'dır. Forbesin mərkəzi Nyu-Yorkda 5-ci Küçə adlanan yerdədir.

Şirkətin Forbes jurnalından başqa ForbesLife, Forbes Asia, American Heritage, American Legacy və American Heritage of Invention & Technology adlı jurnalları də nəşr olunmaqdadır. Forbes, İngiliscə dilindən başqa yeddi dildə nəşr olunmaqdadır. Steve Forbes və jurnalın bəzi yazarları Fox TV üçün Forbes on Fox və Forbes On Radio proqramlarını da hazırlamaqdadırlar.

Forbesin internet saytı,Forbes.com özünü dünya iş adamlarının ana səhifəsi olaraq bilinməkdədir. Forbes.com 1996-cı ildə David Churbuck tərəfindən qurulmuşdur. Bundan başqa, lüks avtomobillərlə əlaqədar ForbesAutos və digər internet saytlarına nəzarət xüsusiyyəti daşıyan Best Of The Web də Forbesə aiddir.

Sıralamalar
-----------

*Forbes* müxtəlif mövzular haqqında hazırladığı sıralamalarla dünya səviyyəsində tanınmışdır. Bunların arasında ən məşhur olanları Ən Zəngin iş adamları və milyarderlər siyahısıdır.

### Şirkətlər

* 200 Ən yaxşı kiçik Şirkət
* 400 En yaxşı böyük Şirkət
* En böyük Özel Şirkətlər Arxivləşdirilib 2008-05-17 at the Wayback Machine
* En sürətlə Büyüyən texnologiya Şirkətləri Arxivləşdirilib 2006-08-12 at the Wayback Machine

### İnsanlar

*Forbes* jurnalının nəşri zənginlər siyahıları ilə daha çox məşhurdur. Forbesin bu mövzuda etdiyi detektiv stilli araşdırmalarının nəticələrinə təxminən 100% dəqiq gözüylə baxılır.

* Ən yükseək maaşlı rəhbərlər
* Forbes 400 , Amerika’nın ən varlıları
* Forbes Midas
* Çin varlılar sıralaması
* Forbes Fictional 15 Ən varlı kino aktyorları və Tv aparıcıları
* Dünyanın ən güclü 100 qadını

### Yerlər

* Subaylar üçün ən yaxşı şəhərlər
* İş görmək üçün ən yaxşı şəhərlər
* Ən bahalı bölgələr
* Amerikanın ən bahalı kirayə yerleri. Arxivləşdirilib 2006-06-14 at the Wayback Machine

### İdman

* Beyzbol biznesi
* Basketbol biznesi
* Amerikan Futbolu biznesi
* Hokkey biznesi
* Futbol biznesi
* Tennis biznesi

İstinadlar
----------

1. 1 2  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 0015-6914

Xarici keçidlər
---------------

* **Forbes.com**
* **Forbes Autos** Arxivləşdirilib 2009-01-13 at the Wayback Machine
* ***Forbes***
* **American Heritage**
* **Forbes.com** Masthead
* **Elevation Partners**

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · X · X · X · X · X (rus.) |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Tematik saytlar | OCLC |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BIBSYS: 8019819 · VIAF: 3501149108691468780004 · WorldCat VIAF: 3501149108691468780004 |
**Havanın rütubəti** havada olan su buxarının miqdarına deyilir. Su buxarı, əsasən atmosferin aşağı qatlarında cəmlənmişdir. Bütün qazlar kimi onun da təzyiqi var. Havada olan su buxarının limit qiyməti olaraq doymuş buxarın elastikliyi götürülür. Havanın temperaturu nə qədər çox olarsa, onun doymuş halda təzyiqi də bir o qədər çox olar. Məsələn, −20 °C temperaturda o, 1,0mm, +20 °C temperaturda isə 17,5mm təşkil edir. Havanın rütubətliyi mütləq və nisbi rütubət olaraq iki əsas göstərici ilə səciyyələnir.

### Mütləq rütubət

Mütləq rütubət(a) – 1m³ havadakı su buxarının kiloqramla miqdarıdır.

### Nisbi rütubət

Nisbi rütubət(f) – Su buxarının e elastikliyinin doymuş buxarın E elastikliyinə olan nisbətinin faizlə ifadəsidir: 

{\displaystyle f=p/p0\*100\%}

Su buxarının elastikliyi
------------------------

Su buxarının elastikliyi meteoroloji budkadakı quru və yaş termometrlərin göstəricilərinə əsasən Psixrometrik cədvəldən tapılır. Havanın rütubətinin növbəti xarakteristikaları vardır: Su buxarının elastikliyi(e) – verilən temperaturda havadakı su buxarının parsial təzyiqidir. Hektopaskalla ifadə olunur. 1980-ci ilə qədər mm civə sütunu və yaxud millibarla ifadə olunurdu.

Rütubət çatışmazlığı
--------------------

Rütubət çatışmazlığı(d) – doymuş buxarın E elastikliyi ilə faktiki e elastikliyi arasındakı fərqdir:

{\displaystyle d=E-e}

Nisbi rütubət artdıqca rütubət çatışmazlığı azalır.

Şeh nöqtəsi
-----------

Şeh nöqtəsi(td) – havadakı su buxarının doymuş vəziyyətdə temperaturudur.

Həmçinin bax
------------

* Rütubət

8 == Xarici keçidlər ==
Rutubetli Havanın Sağlığa Zararı

İstinadlar
----------

1. ↑  С.П. Хромов. Метеорология и климатология. Ленинград- 1968
2. ↑  С.П. Хромов. Метеорология и климатология. Ленинград- 1968
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elnur Məmmədov.
**Elnur Məmmədov** (tam adı: *Elnur İsrafil oğlu Məmmədov*; 16 sentyabr 1989, Daşkəsən rayonu – 2 oktyabr 2020, Kəlbəcər rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Elnur Məmmədov 16 sentyabr 1989-cu ildə, Daşkəsən rayonunda anadan olmuştur. Uşaqlıqdan vətənə, torpağa, elə-obaya bağlılıq hissi onda çox güclü idi, buna görə də böyüdüyündə hərbçi olmaq qərarına gəldi. 20% torpağımızın düşman tapdağı altında qalması onu narahat edirdi və bir gün qisas gününün gələcəyinə ümid edirdi. Məmmədovlar ailəsinin üç oğlu var, evin böyüyü olan Elnurun bir gün İkinci Qarabağ müharibəsində iştrak edəcəyi, hətta şəhidlik zirvəsinə yüksələcəyi ağıllarna belə gəlməzdi. 27 sentyabr  2020-ci il səhər saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələri genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrini iriçaplı silahlar, minaatanlar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutması nəticəsində, bir mənalı olaraq, İkinci Qarabağ müharibəsi başladı. Vətəninin bu dar günlərində ürəyi dözməyən, 2 əkiz qız atası olan Elnur, sevdikləri ilə vidalaşdı, çünki Vətənin onun kimi mərd oğullara ehtiyacı olduğunu bilirdi. Uşaqlarının gözlərindən öpüb, anasından halallıq alan Elnur, Vətənin keşiyinə yollandı. Bu şanlı qələbədə onunda payı olmalı idi və olduda. 2 oktyabr 2020 ci ildə Daşkəsən, Kəlbəcər rayon sərhədində, qəhrəmanlıq göstərərək şəhadətə qovuşdu .

Qəhrəmanlıq
-----------

Kəşfiyyatcı Məmmədov Elnur döyüşün hələ ilk başlarından İkinci Qarabağ müharibəsində, yüksək qəhrəmanlıq nümunəsi göstərərək, iştrak etmişdir. Müxtəlif mövqeylərdə döyüşən Elnur, Oktyabrn 1-i Daşkəsən rayon sərhədindən, Kəlbəcər rayonuna keçid edib. Komandiri və döyüş yoldaşları ilə birlikdə, düşmənin iki postunu dağıdıb. Döyüş gedən zamanı, içi dolu erməni zabiti olan UAZ markalı maşınının yaxınlaşdığını görən komandiri, Elnura başını qaldırmamasını deyib, lakin Elnur sinəsini düşmənə sipər edərək, içi zabit dolu UAZ maşınını partladıb, özü isə düşmənin snayper gülləsinə tuş gəlib və qarın nahiyəsindən yaralanıb. Qısa müddət yerdə qaldıqdan sonra, özünü toparlayıb və döyüş yoldaşlarına "Siz geri çəkilin, mən gedərəm" deyərək, düşmənə hücüm edib, lakin çox təəsüf ki, snayperlə baş nahiyəsindən vurularaq, şəhidlik mərtəbəsinə ucalmışdı. Komandiri onun nəşrini çıxara bilmədi üçün, düşmənin əlinə keçməsin deyə, iki qayanın arasıında gizlətmişdir. Elnurun nəşi 49 gün neytralda qalmışdı. 50-ci günə keçən gecə də komandiri və döyüş yoldaşları, onun nəşini gizlətdikləri yerdən götürərək, ailəsinə təhvil vermişdilər. Elnur Məmmədov böyük izdihamla Gəncə şəhər şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir .

İstinadlar
----------

1. ↑  27 sentyabr
2. 1 2  2020
3. ↑  Azərbaycan Silahlı Qüvvələri
4. ↑  2 oktyabr
5. ↑  Daşkəsən
6. 1 2 3  Çıraqlı (Daşkəsən)
7. ↑  İkinci Qarabağ müharibəsi
8. ↑  1 oktyabr
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-08.
**Əli Bəyulla oğlu Cəfərov** (29 avqust 1993; Maşxan, Astara rayonu, Azərbaycan – 3 noyabr 2020; Suqovuşan, Ağdərə rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Əli Cəfərov 29 avqust 1993-cü ildə Astara rayonunun Maşxan kəndində anadan olmuşdur. 1999–2010-cu illərdə kənd tam orta məktəbində təhsilini almışdır. Astara rayon Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin sərbəst güləşçisi olmuşdur.

Hərbi xidməti
-------------

Əli Cəfərov 2011-ci ildə hərbi xidmətə başlayıb. Ağdam rayon N saylı hərbi hissədə kəşfiyyatçı olaraq xidmət edib. 2013-cü ildə hərbi xidməti bitirib. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Əli Cəfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə və Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Əli Cəfərov noyabrın 3-də Madagizin azad edilməsi zamanı şəhid olub. Astara rayonunun Maşxan kəndində dəfn olunub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Cəfərov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı  — 20202020 (2020) — "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). mod.gov.az (az.). 2021-01-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 11 yanvar 2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
3. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.
**Mariya Tek** (*ing.* Mary of Teck ; **kraliça Mariya**, *ing.* Queen Mary, tam adı — *Victoria Mary Augusta Louise Olga Pauline Claudine Agnes — Viktoriya Mariya Avqusta Luiza Olqa Paulina Klodina Aqnessa*; 26 may 1867 – 24 mart 1953) — kral V Georqun həyat yoldaşı, krallar VIII Eduard və VI Georqun anası. O həmçinin Hindistanın imperatriçası və İrlandiyanın kraliçası olub (1910-cu ildən).

Ümumi məlumat
-------------

Mariyanın atası, şahzadə Frans, alman knyaz ailəsinin nümayəndəsi idi. Anadan olandan "şahzadə Mey "İngiltərə ilə sıx bağlı olub. O Londonda dünyaya gəlib, onun anası Böyük Britaniya kralı III Georqun nəvəsi, Kembric hersoqu Adolf Frederikin qızı olub.

1891-ci ildə o kraliça Viktoriyanın böyük nəvəsi Albert Viktorla nişanlanır. Ancaq toya ay yarım qalmış 1892-ci ilin yanvarında Albert qripdən qəflətən vəfat edir. Yas mərasimlərində onun Albertin kiçik qardaşı Georqla yaxın münasibətləri yaranır və onlar növbəti il evlənirlər. Əri taxta çıxana qədər isə o Uels şahzadəsi və Kornuol hersoginyası (1901–1910) və York hersoginyası (1893–1901) titullarını daşıyırdı.

Onun şərəfinə gəmilər adlandırılmışlar: Queen Mary, Queen Mary 2 gəmiləri və Queen Mary freqatı.

Övladları
---------

Mariya tek və V Georqun övladları:

* VIII Eduard (23 iyun 1894 – 28 may 1972), Uollia Simpsonla kəbindən sonra taxt-tacdan əl çəkib.
* VI Georq (14 dekabr 1895 – 6 fevral 1952), 1936–1952-ci il tarixdə Böyük Britaniyanın kralı, 1923-cüildə Yelizaveta Bouz-Layonla evləndi.
* Şahzadə Matiya (25 aprel 1897 – 28 mart 1965).
* Hersoq Qenri (31 mart 1900 – 10 iyun 1974).
* Georq (20 dekabr 1902 – 25 avqust 1942).
* Con (12 iyul 1905 – 18 yanvar 1919), epilepsiyadan vəfat edib.

1. 1 2  Mary of Teck // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Lundy D. R.* Mary Prinzessin von Teck // The Peerage (ing.).
3. 1 2 3  Kindred Britain.
**FTDI** (*ing.*  Future Technology Devices International) — yarımkeçirici qurğular sahəsində fəaliyyət göstərən Şotlandiya özəl şirkəti USB şinlə əlaqəli sahədə ixtisaslaşmışdır. Müasir kompüterlərin sadə bir klassik RS-232 interfeysindən istifadə etməsinə imkan vermək üçün RS-232 və ya TTL səviyyələri boyunca ardıcıl məlumat ötürülməsini USB şinləri vasitəsilə siqnallara çevirmək üçün cihazları və müvafiq proqram sürücülərini inkişaf etdirir, istehsal edir və dəstəkləyir.

FTDI ayrıca xüsusi inteqral sxemlərin dizaynı üçün məsləhət xidmətləri göstərir. Şirkətin əsas məhsulu FTDI Chıp-fiziki hesablama (en) üçün Arduino platforması kimi mikrokontrolörlərdən istifadə edən elektron cihazlarda tətbiq olunan inteqral sxemdir.

FTDI-nin qərargahı Qlazqoda (Şotlandiya, Böyük Britaniya), ofisləri isə Taypeydə (Tayvan) və Portlenddə (Oreqon, ABŞ) yerləşir. Şirkətin Sakit Okean bölgəsindəki istehsal bölməsi podratçılar tərəfindən idarə olunur.

Şirkət məhsullarını veb sayt və pərakəndə satıcılar vasitəsilə satır.

Tarixi
------

FTDI 13 mart 1992-ci ildə hazırkı CEO Fred Durst tərəfindən təsis edilmişdir. Şirkət, dertin orijinal yarımkeçirici başlanğıcı olan computer Design Concepts Ltd-nin dolayı nəslindəndir.

FTDI-nin ilk məhsulları fərdi kompüter anakartları üçün sistem məntiqi çipsetləri (çipsetlər) idi, onların əsas müştərisi IBM idi və onları AMBRA və PS/1 fərdi kompüterlərində istifadə edirdi. Daha sonra şirkət istehsal olunan məhsulların çeşidini MM232R və USB-COM232-PLUS1 interfeys çeviricilərinə, USB və digər rabitə protokolları arasında dönüşüm üçün digər cihazlarla birlikdə genişləndirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Corporate Profile - FTDI". ftdichip.com. 5 iyul 2020. 2024-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-14.
3. ↑  *Staff, Ars.* "Windows Update drivers bricking USB serial chips beloved of hardware hackers". Ars Technica (ingilis). 23 oktyabr 2014. 2014-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-14.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fərid Fərəcov.

**Fərəcov Fərid Yaşar oğlu** (11 noyabr 1998, Muğanlı, Ağcabədi rayonu – 20 oktyabr 2020, Füzuli rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Fərəcov Fərid Yaşar oğlu, 11 noyabr 1998- ci ildə Ağcabədi rayon Muğanlı kəndində dünyaya göz açmışdır .Ailənin 3 uşağınnan ortancıl uşaq olan Fəridin özündən böyük qardaşı,kiçik olan bacısı var. 2005- ci ildə Ağcabədi rayon ,Muğanlı kəndində Sərvan Quliyev adında orta məktəbdə 1 - ci sinifə getmişdir. 2016-cı il eyni məktəbin 11 ci sinifini bitirmişdir .

Hərbi xidməti
-------------

Fərəcov Fərid ,məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanmışdır .2016-2017 ci illərdə Qusarda hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətdə topcu olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

### İkinci Qarabağ müharibəsi

Sentyabr ayının 27- dən könüllü olaraq İkinci Qarabağ müharibəsinə yollanmışdır. Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 20 oktyabrda həlak olmuşdur.Muğanlı kəndində dəfn olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 15 dekabr 2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Fərid Fərəcov, "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------
***Divergentlər 2: Üsyançı —*** rejissor Robert Şventkenin Veronika Rotun eyniadlı romanı əsasında 2015-ci ildə çəkdiyi Amerika istehsalı olan elmi fantastika macəra filmidir və Divergent trilogiyasının ikinci kitabıdır. Filmin prodüserləri Lucy Fisher, Pouya Shabazian və Douglas Wick, ssenari müəllifləri isə Brian Duffield, Akiva Goldsman və Mark Bombackdır. Robert Şventke filmin rejissorluğunu filmin eyni zamanda filmin baş prodüseri olmuşdur olan Neil Burgerdən götürmüşdür. İlk filmdəki aktyor heyəti ilə geri qayıdan komanda növbəti filmdə köməkçi personajlar kimi Oktavia Spenser, Naomi Uotts Suki Uoterhaus, Rosa Salazar, Daniel Dae Kim, Conni Ueston, Emjay Entoni və Keiynan Lonsdeyl ilə görünmüşdür.

Filmin süjet xətti əvvəlkindən üç gün sonra başlayır və Tris Prioru izləməyə davam edir; Tris və dörd dostu Jeanine və Müdriklərin salamat qalanlarının həyata keçirdikləri çevrilişdən yayınmağa çalışırlar. Post-apokaliptik Çikaqoda fraksiya sistemi çökmüş və hamı güc və cavablar üçün ümidsizliyə düçar olmuşdur. Filmin çəkilişləri 2014-cü il may ayının 27-də Corciya ştatının Atlanta şəhərində başlamış və bunun rəsmi olaraq elanı 6 sentyabr 2014-cü ildə edilmişdir.

*Üsyançı* ABŞ-da 20 mart 2015-ci ildə IMAX formatında, həmçinin 2D və 3D formatında buraxılmışdır. Filmə tənqidi reaksiyalar qarışıq olmuşdur: bəzi rəyçilər bu filmin vizual üslubunu, hərəkət ardıcıllığını və Vudlinin performansını vurğulayaraq sələfindən daha yaxşı olduğunu iddia etmişdirlər, lakin film hələ də hekayəsinə görə əhəmiyyətli miqdarda mənfi tənqidlər almışdır. Film kommersiya müvəffəqiyyəti qazanmış, ilk həftəsində 52,2 milyon dollar gəlir əldə edərək kassada 1-ci yerə yüksəlmişdir. Çıxışı zamanı film dünya üzrə ümumilikdə 295 milyon dollar qazanmışdır.

Davamı olan *The Divergent Series: Allegiant – Part 1-in* buraxılış tarixi 18 mart 2016-cı ildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Insurgent Movie". iamdivergent.com. 30 dekabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
2. ↑  *Trumbore, Dave.* "Summit Sets Release Dates for DIVERGENT Threequel ALLEGIANT, Plus GODS OF EGYPT and STEP UP ALL IN". Collider.com. 16 dekabr 2013. 2 oktyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
3. ↑  "'Divergent' Debuts to $4.9 Million, Lionsgate Greenlights 'Insurgent'". 11 dekabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
4. ↑  "'The Divergent Series: Insurgent' to Open in 3D; See the New Motion Posters". 8 avqust 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
5. ↑  "Insurgent". Rotten Tomatoes. 2 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
6. ↑  "The Divergent Series: Insurgent Reviews – Metacritic". 28 dekabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
7. ↑  "Insurgent (2015)". Box Office Mojo. 19 yanvar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
8. ↑  "Lionsgate Splitting Third 'Divergent' Book 'Allegiant' into Two Films". Variety. 19 dekabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2015.
**Şəhərgah yaşayış yeri** — Kürdəmir rayonu Ərəbqubalı və bir qismi Sabirabad rayonu Zəngənə kəndləri ərazisində yerləşən arxeoloji abidə.

Ümumi məlumat
-------------

Şəhərgah abidəsi Bakı-Kürdəmir şose yolundan 14 kilometr cənubda, Kür çayından 20 kilometr şimalda, Girdiman çayının Kürə töküldüyü ərazidən təqribən 8-10 kilometr şərqdə düzənlik ərazidə yerləşir. Arxeoloji abidəsində son dəfə 2009-cu ildə AMEA-nın Arxieologiya institutunun əməkdaşı, professor Qafar Cəbiyevin rəhbərliyi ilə arxeoloqlar qrupu tədqiqat işləri aparmışdır. Abidə IX –XI əsrlərdə mövcud olmuş qədim Şirvan şəhərinin qalıqları olduğu ehtimal olunur. O vaxtdan etibarən Şəhərgah "yerli əhəmiyyətli" abidə kimi Kürdəmir Rayon Mədəniyyət və Turizm İdarəsi tərəfindən qorunur. Yaşayış yerinin tarixi hələki tam şəkildə öyrənilməyib. Şəhərgahın hansı orta əsr şəhərinin qalıqları olmasını müəyyənləşdirmək üçün yeni qazıntı və tədqiqat işləri aparmaq lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kürdəmirin Tarixi Abidələri". heydaraliyev-centers.az. 16.04.2020. 2021-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-22.
**Poqodinin binası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina Rostov vilayəti, Rostov-na-Donu şəhəri, Sosialistiçeskaya küçəsi, ev 50 а ünvanında yerləşir. Binada yazıçı, jurnalist və dramaturq Nikolay Fyodroviç Poqodin yaratmışdır. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Bina Rostov vilayəti, Rostov-na-Donu şəhəri, Sosialistiçeskaya küçəsi, ev 50a ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. XX əsrin sonlarında isə ona əlavələr edilmişdir. Sovet senaristi və dramaturqu, RSFSR əməkdar incəsənət xadimi (1949), Lenin mükafatı laureatı (1959) və Stalin mükafatının iki dəfə qalibi (1941, 1951) Nikolay Fyodroviç Poqodin yaşamışdır. O, 1920-ci ildən rostovun "Trudovaya jizm" qəzetində çalışmışdır. Binada dörd il yaşadıqdan sonra 1925-ci ildə Moskvaya köçmüşdür.
1971-ci ildə binanın əsas girişi hissəsinə memorial lövhə vurulmuşdur. Bu lövhədə yazılır: "Bu binada 1921–1924-cü illər ərzində yazıçı Nikolay Fyodroviç Poqodin yaşayıb-yaratmışdır". Hal-hazırda yazıçının iş otağı öz görkəmini olduğu kimi saxlanılmamışdır.

Arxitekturası
-------------

Bina XIX əsrin sonları inşa edilsə də, XX əsrin sonları ona əlavələr və artırmalar həyata keçirilmişdir.
Bina üç mərtəbəlidir. Kərpiçdən inşa edilsədə qara suvaqla üzlənmişdir. İkincinci və üçüncü mərtəbələrdə yerləşən mənzillərdə eyvanlar vardır. Məhəccərlərə sahibdir. Mərtəbələr arasında karnizlər vardır. Qəliz konfiqurasiyada inşa efilmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Гегузин И. Страницы ростовской летописи. Ростов-н/Д, 1983. — С. 129 −136.
* Писатели Дона. — Ростов-н/Д, 1986. — С. 13.
* Тихомирова В. А. Ростовский областной краеведческий музей. Литературная секция // Из истории драматургии Дона… (рукопись). — С. 17–22.
* Ростовская область. Решение от 23 сентября 1997 года № 34. Об объявлении недвижимых памятников истории и культуры города Ростова-на-Дону под охраной органов местного самоуправления. Городская Дума Ростовская области.

Mənbə
-----

* Ростов-на-Дону
* Выявленные памятники Ростова-на-Дону
**Zaqatala kilsəsi** — Zaqatala şəhərinin mərkəzində yerləşən 1830-ci ildə inşa edilən kilsə. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə görə əvvəllər IV-V əsrə aid Alban məbədi, indi isə XIX əsrə aid Rus kilsəsi kimi qeydiyyata alınan bu məbəd erməni mənbələrinə görə **Müqəddəs Qevorq kilsəsi**dir. 1851-ci ildə inşa edilib, 1953-cü ilə qədər kilsə olaraq fəaliyyət göstərib.

Haqqında
--------

Yerli sakinlərin sözlərinə görə, bu məbəd öz ölçülərinə və memarlıq üslubuna görə həmin dövr olduğu məbədlərdən fərqlənir. Lakin, məbəddəki bir sıra elementlərin sonradan əlavə edilməsi məlumdur. Qırmızı kərpicdən inşa olunmuş məbədin geniş sütunlu və üç mərtəbəli zalı zəng qülləsi ilə tamamlanır. Məbədin inşasında şərq memarlığı elementlərindən geniş istifadə olunsa da, məbədin bayır divarlarındakı səkkizgüşəli xaçlar diqqəti daha çox cəlb edir. Sovet hakimiyyəti dövründə isə məbədin divarlarının boyandığı deyilir. Həmçinin sonradan bu məbəddə yanğın baş verdiyi də bildirilir.

Hazırda bu məbəd baxımsız vəziyyətdədir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Mədəni İrsin Qorunması şöbəsi bildirib ki, abidənin bərpası üçün "dövlət tərəfindən heç bir maliyyə ayrılmayıb və yaxın gələcəkdə də gözlənilmir".

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI". 2017-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
2. ↑  "Kavkaz qəzeti, 1851, Nömrə 50" (PDF). 2021-11-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-04-30.
3. ↑  Samvel Karapetyan, "Albaniyada Erməni Daş Yazıları", Erməni Arxitektura Araşdırmaları, 1997. səh: 14-15
4. 1 2  "Zaqatalada baxımsız qədim Alban məbədi". BBC Azərbaycan (az.). 2018-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 fevral 2018.
**Surp Yerrortutyun Erməni Kilsəsi** ( Սուրբ Երրորդութիւն Եկեղեցի) və ya Bəyoğlu **Üç Horan Erməni Kilsəsi** — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Bəyoğlu rayonunun Qalatasaray hissəsində yerləşən erməni kilsəsidir.

Kilsənin konkret olaraq tikilmə tarixi məlum olmasa da, XVI əsrdə mövcud olduğu məlumdur. 1503-cü il tarixli "Üç Horan" adlı əlyazma və içində sultanın möhürü olan bir sənədə əsasən kilsənin ərazisi satın alınmışdır. 1805-ci ildə Qrikor Amira Gevorkyan-Çerazyan icmasının üzvlərinin səyləri ilə başqa əlyazmalar da tapılmış və həmin ərazidə Surp Eçmiədzin uşaq məktəbi tikilmişdir. Daha sonra əldə edilmiş olan fərmanla kilsə icazəsi alınmış və məktəb kilsəyə çevrilmişdir. 1807-ci ildə "Amenasurp Yerrortutyun" adı ilə təqdis edilmiş olan kilsədə 1810-cu ildə yanğın baş vermiş və 1836-cı ildə Dolmabağça sarayının da memarlarından biri olan Qarabed Amira Balyan tərəfindən Hovhannes Amira Serveryan və Usta Minas Ağa ilə birlikdə binanın yeni bir memarlıq planı hazırlanaraq yenidən inşası həyata keçirilmişdir və 1838-ci ildə İstanbul Erməni Patriarxı İsdepanos Ağavni tərəfindən ibadət üçün yenidən açılmışdır. 1845-ci ildə təmir edilmiş olan kilsədə son təmir işləri 2000-ci ildə həyata keçirilmiş və kilsə ibadət üçün hələ də açıqdır. 1915-ci ildə baş vermiş olan Erməni soyqırımından sonra kilsənin icmasının sayı azalmış və bununla paralel olaraq da xristian ziyarətçilərinin sayı azalmışdır.

1. ↑  "Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi" (Türkçe). Türkiye: Türkiye Ermenileri Patrikliği. 29 aprel 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 aprel 2015.
**Wintershall** — Almaniyanın ən böyük neft-qaz şirkəti. Qərargahı Hessen əyalətinin Kassel şəhərindədir. 1894-cü ildə əsası qoyulub.

Wintershall 85 ildən artıqdır ki, neft və qaz axtarışı və hasilatı ilə məşğul olan BASF-nin törəmə şirkətidir. İdarə Heyətinin sədri - Mario Mehren (Mario Mehren).

Tarixi
------

1894-cü ildə qurulandan bəri şirkətin əsas səhmdarı Arnold Rexberq olmuşdur. Onun vasitəsilə şirkət 1920-1930-cu illərdə şirkət nasistləri dəstəkləyən maliyyə dairələri ilə sıx bağlı idi və Hitlerin 1933-cü ildə hakimiyyətə gəlməsinin əsas maliyyə mənbələrindən biri idi.

1930-cu ildə mədənlərdən birində təsadüfən neft aşkar edildikdən sonra şirkət neft hasilatına başladı və artıq 1931-ci ildə ildə 51 min ton neft əldə etdi.1951-ci ildə neft hasilatını artıran Wintershall Almaniyanın Benthaym qraflığında qaz yatağı kəşf etdi və Almaniyada təbii qazın işlənməsi və hasil edilməsinə başladı. 1969-cu ildə Wintershall BASF kimya səhmdar şirkətinin törəmə şirkəti oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wintershall Holding GmbH. Company profile Arxivləşdirilib 2013-05-03 at the Wayback Machine // Коммерсантъ, № 76 (5107), 30 апреля 2013
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Azər Qasımov.

**Azər Əlövsət oğlu Qasımov** — Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

Hərbi xidməti
-------------

Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı olan Azər Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun və Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 09.12.2020. 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 24.12.2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.12.2020.
3. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.
***Abşeron rəngləri*** filmi rejissor Xamiz Muradov tərəfindən 1983-cü ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Mənzərə filmi tamaşaçıları rəssam Rasim Babayevin əsərləri və pianoçu-bəstəkar Vaqif Mustafazadənin "Payız lövhələri" vasitəsilə Abşeronun görməli yerləri ilə tanış edir.

Məzmun
------

Öz füsunkar təbiəti ilə insanları valeh edən sirli-sehrli Abşeronumuz... Payızda Abşeronun rəngləri də başqa olur. Bu məkanı elektrik qatarı ilə gəzməyin öz ləzzəti vardır.

Mənzərə filmi tamaşaçıları rəssam Rasim Babayevin əsərləri və pianoçu-bəstəkar Vaqif Mustafazadənin "Payız lövhələri" vasitəsilə Abşeronun görməli yerləri ilə tanış edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Nuhbala Quliyev  

Rejissor: Xamiz Muradov  

Operator: Vladimir Konyagin

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.228

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 327; 330.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1983-cü ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Xacaevin binası** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina Rostov vilayəti, Rostov-na-Donu şəhəri, Sosialisteskaya küçəsi, ev 65 ünvanında yerləşir. Bina üç mərtəbədən ibarətdir. Bina XX əsrin əvvəllərində, modern stilində inşa edilmişdir. Bina Rusiya Federasiyası regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Bina Rostov vilayəti, Rostov-na-Donu şəhəri, Sosialisteskaya küçəsi, ev 65 ünvanında yerləşən bina modern stilində inşa edilmişdir. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina 1913-cü ildə Q. N. Xacaevə məxsus olmuşdur

1920-ci illərdə bina milliləşdirilmişdir. Hazırda yaşayış binası kimi istifadə edilir.

Arxitektura
-----------

Xacaevin binası iki mərtədən ibarətdir. Bina suvaqla üzlənmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Лобжанидзе В. Лаптев Г. Кустов В. Путешествия по старому Ростову. Часть II. Ростов-на-Дону, 2001 г.
* Весь Ростов и Нахичевань-на-Дону на 1913 год. Харьков. 1913. с. 221.

Mənbə
-----

* Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону
* Стиль модерн в Ростове
* Жилой дом Ходжаева

İstinadlar
----------
**Asim Yaqub oğlu Mehdiyev** (1 yanvar 2001, Yuxarı Qiyaməddinli, Ağcabədi rayonu – 7 noyabr 2020, Xocavənd rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi. İtkin.

Həyatı
------

Asim Mehdiyev 1 yanvar 2001-ci ildə Ağcabədi rayonunun Yuxarı Qiyaməddinli kəndində anadan olmuşdur. 2007–2018-ci illərdə Ağcabədi rayon Yuxarı Qiyaməddinli kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır.

Hərbi xidməti
-------------

Asim Mehdiyev 2019–2020-ci illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu idi. 2020-ci ilin sentyabr ayından Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusudur.

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Asim Mehdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Asim Mehdiyev 7 noyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı itkin düşmüşdür.

Müdafiə Nazirliyi tərəfindən rəsmi olaraq itkin düşən hərbi qulluqçu hesab olunmuşdur və onun tapılıb ailəsinə məlumat verilməsi üçün zəruri tədbirlər görülmüşdür. Lakin uzun müddətli axtarışlar nəticə vermədiyindən Asim Mehdiyevə "şəhid" statusu verilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Asim Mehdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Asim Mehdiyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (25.06.2023) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (25.06.2023) — "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı.* "Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". www.president.az (az.). 25.06.2023. Archived from the original on 2023-06-25. İstifadə tarixi: 26.06.2023.
2. ↑  *Müdafiə Nazirliyi.* "Vətən müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytı) (az.). 22.01.2021. 2021-01-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 22.01.2021.
**Metropoliya** (q.yun. μήτηρ — "ana" və q.yun. πόλις — "şəhər"; q.yun. μητρόπολις — "ana şəhər") — onun müstəmləkələri, sərhədləri xaricindəki yaşayış məntəqələri, ist31 atan gey Məmməd ismar olunan ərazilər, müstəqil ölkələrlə bağlı dövlətdir.

Tarixi
------

Tarixən əhalisi həddindən artıq çox olan şəhərlər, onun bir hissəsini kənara, adətən adalara və dənizin o tayına köçürərək, burada onlar üçün müstəmləkə yaradırdı və bir müddət ona himayə edilirdi. Bəzən "bala" şəhər "ana" şəhərdən daha çox güclü olurdu. Məsələn finikiyalıların yaratdığı Karfagen tezliklə "anası" Tiri əhalisinin sayına, siyasi qüdrətinə və iqtisadi inkişafına görə xeyli geridə qoymuşdu.

Müasir dövrdə metropoliya daha çox başqa ölkələri və yaxud öz ölkəsinin bir hissəsini müstəmləkə halına salaraq onun metropoliyasına çevrilmiş dövlətlərə deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Metropolis[*ölü keçid*]
2. ↑  *Крысин, Л.* Толковый словарь иноязычных слов[*ölü keçid*]— М.: Эксмо, 2008. — 944 с.