Frank dövləti Verden müqaviləsindən sonra (843)
**Qərbi-Frank krallığı** (*lat.* Regnum Francorum occidentalium, *Francia occidentalis*, *fr.* Francie occidentale) — Frank krallığının bölünməsi zamanı indiki Fransa ərazisində yaranan dövlət.

Tarixi
------

843-cü ildə Böyük Karlın nəvələri I Lotar,II Lüdovik və II Keçəl Karl Frank imperiyasını bölmək üçün Verden müqaviləsini imzaladı. Lotair, imperiya titulunu saxlayaraq, İtaliyanı və Reyn və Rone ( Orta Krallıq ), Lui Alman - Reynin şərqindəki torpaqları ( Şərqi Frank Krallığı ), Keçəl Çarlz - Reyndən qərbdəki torpaqları (Qərbi Krallıq yəni Qərbi Frank) torpaqlarını aldı.Beləliklə, frankların ilk torpaqları (və bir çox başqa ərazilər) Lothair və Lui Almanın əlinə keçdi. Keçəl Çarlz , frank işğalçılarının əhalinin cüzi bir azlığını təşkil etdiyi keçmiş Qalliya ərazisini aldı ( Flandriya qraflığı istisna idi , burada yerli əhalinin sayı qədər frank var idi). Eyni zamanda, franklar hərbi təbəqəyə çevrildilər, daha sonra bu təbəqə feodalların mülkünə çevrildi.Əhalinin əsas hissəsini Qallar təşkil edirdi və bir sıra romalıların nəsli də yaşayırdı. O vaxta qədər onların hər ikisi Roman qrupunun dilində danışırdılar və Latın dilinə yaxındır. (Qallıların qədim orijinal dili olan Kelt dilinin latın dilinə yaxınlıq dərəcəsi mübahisəli olaraq qalır.)Qallo-Roman əhalisi kəndliləri və ruhanilərin əksəriyyətini təşkil edirdi.Yalnız Flandriya və Lotaringiyada (870-ci ildən Verdun şəhəri ilə birlikdə bir müddət krallığın bir hissəsi idi) frankların əksəriyyəti kəndlilərin bir hissəsi oldu.Frankların dili German qrupuna aid olsada , onların öz yazısı yox idi.Onlar latın yazısından istifadə edirdilər.Onlar həmçinin yerli Gallo-Roma əhalisi vasitəsilə xristianlığı qəbul etdilər. Bütün bunlar ona kömək etdi ki, imperiya parçalananda Qalli Franklarının əsas hissəsi öz ana dilini itirərək o dövrdə "Roman" (Rim), indi isə köhnə fransız dilinə keçdi.. Əslində, bu, təəccüblü dərəcədə az sayda frank sözlərini ehtiva edən Qallo-Roman əhalisinin dili idi. Yalnız ən yüksək aristokratiya hər üç dili bilirdi - Latın, Frank və "Roman"

Sonradan frankların Qallo-Roma əhalisi tərəfindən assimilyasiyası fransız milliyyətinin yaranmasına səbəb oldu. Français (Fransız) sözü ilkin olaraq "Frank" mənasını daşıyırdı (məsələn, les rois français - Frank kralları. Sonra fransızlar Paris ətrafındakı ərazinin bütün sakinlərini (indiki Ile-de-France bölgəsi ) və yalnız bundan sonra - bütün krallığın sakinləri adlandırmağa başladılar. Müasir fransız dilində sözlərin 50%-ə qədəri alman dillərindən (əsasən ingilis və alman) götürülür, lakin birbaşa frank dilindən götürülmüş sözlərin nisbəti cüzidir. Bununla belə, bəzi məşhur fransız adları Frank krallarından yaranmışdır: Charles (Karl), Henri (Henry), Louis (Clovis, Louis). Ölkənin indiki adı franklardan gəlir. - "Fransa".Əvvəlcə Frank krallıqları arasında sülalə əlaqələri qorunurdu. Onlar nominal olaraq hələ də Frank "Roma İmperiyasının" bir hissəsi idilər. Xüsusilə, Keçəl Çarlz 875-877-ci illərdə imperator olub. 884-cü ildə Qərbi Frank feodalları , o vaxta qədər artıq imperator olmuş Alman kralı Kök Çarlzı hakimiyyətə dəvət etdilər. Lakin 887-ci ildən Qərbi franklar imperatorların ali hakimiyyətini tanımağı dayandırdılar.Krallıq feodal parçalanma prosesində idi. Hersoq və qraflar padşahlara yalnız nominal tabe oldular və çox vaxt onlarla düşmənçilik edirdilər. Krallar adətən feodallar tərəfindən seçilirdi, seçilmiş krallar isə həmişə Karolinq sülaləsindən olmurdu.9-cu əsrdən Norman istilaları başladı. Onlar Sena, Luara və başqa çaylar boyu üzərək yerli əhalidən xərac götürür, Frank şəhərlərini qarət edir, Parisə səfərlər edirdilər. Bəzən hətta krallar da Normanlara xərac verməyə məcbur olurdular. Norman şahzadəsi Rollon ilə Qərbi Frank kralı Çarlz Sadə arasında 911 -ci il Sen-Kler-sür-Ept müqaviləsinə əsasən Normandiya qraflığı yaradıldı.(Tezliklə hersoqluğa çevrildi). Norman fatehləri Normandiyanın feodal və tacir siniflərini təşkil edərək, qallo-Roma əhalisinin dilini qəbul etdilər (Fransız dilinin əslində ləhcəsi olan "norman dili" adlanan dil inkişaf etmişdir). 10-cu əsrdə Norman xalqı formalaşdı, sonralar fransızların tərkibinə daxil oldu.Qərbi Frank kralları, Şərqi Franklar (yəni, Alman) kimi adətən özlərini "Frankların Kralı" (rex Francorum) və ya sadəcə olaraq "Kral" adlandırırdılar. Tam adları "rex Francorum Occidentalium" və "rex Francorum Orientalium" bir-birləri ilə müqavilə bağlayarkən istifadə etdilər. 962-ci ildə Şərqi Frank kralı I Böyük Otto "Frankların və Romalıların İmperatoru" titulunu aldı və 967-ci ildə oğlu II Otto sadəcə olaraq "Romalıların İmperatoru" kimi taclandı. Beləliklə, "rex Francorum" titulu Qərbi Frank krallarına qaldı.Şərti olaraq, 987-ci il Qərbi Frank krallığının Fransaya çevrilməsi tarixi kimi qəbul edildi, bu tarixdə Karolinqlər sülaləsinin sonuncu kralı öldü və Kapetiya sülaləsinin banisi Hyu Kapet kral seçildi. Rəsmi titulda ilk dəfə Filipp II Avqust 1180 -ci ildə Fransa kralı seçildi .

İstinadlar
----------

1. ↑  "orta əsrlər tarixi | Kayzen". 2023-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-26.