recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vladimir.

**Vladimir Fyodoroviç Minorski** (*rus.* Владимир Фёдорович Минорский; 5.2.1877 Rusiya, Tver quberniyası– 25.3.1966) Kembric, İngiltərə — Rusiya şərqşünası, Brüssel və Kembric universitetlərinin fəxri doktoru.

Həyatı
------

Vladimir Fyodoroviç Minorski 1877-ci ildə anadan olmuşdur. Ərəb, fars, türk dillərini bilən Minorski Yaxın Şərq ölkələrinin etnoqrafiya, tarix, tarixi coğrafiya, ədəbiyyat tarixi və dilləri üzərində çalışmışdır. Alim bu sahələrdə bir çox araşdırmalar nəşr etdirmişdir: "The Khazars and the Turks in the Äkäm al-Marjän", "The Clan of the Qaraqoyunlu Rulers", "Tamim ibn Baor's Journey to the Uighurs" və s. Minorski "lslam Ansiklopedisi"nə bir çox məqalələr də yazmışdır. Onun ən böyük əsəri "Hududü l-alem"in ingiliscə tərcüməsidir. 1940-cı ildə alim Orta İranda yaşayan xələclərin dillərinə aid "The Turkish dialect of the Khalaj" adlı əsərini dərc etdirmişdir. İranda yaşayan türklərin dilinə aid "Ä[nallu / Inallu" adlı məqalə nəşr etdirmişdir. Həyatının sonlarına doğru Minorski Vasili Bartoldun bir neçə əsərini ingilis dilinə tərcümə etmişdir.

Vladimir Minorski 1966-cı ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Səməd Vurğun SSRİ Ali Sovetinin deputatı kimi 1947-ci ildə görkəmli ədəbiyyat və mədəniyyət xadimləri ilə birgə Londona səfər etdiyi zaman Minorskidən Şirvan və Dərbənd tarixinə aid elmi işlərinin Azərbaycana göndərməsini xahiş etmişdir. Minorski həmin materialları bir qədər sonra Səməd Vurğuna göndərmiş, 1958-ci ildə isə həmin materiallar əsasında "Şirvan və Dərbənd tarixi" adlı əsərini İngiltərədə çap etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118958070 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Əsərləri
--------

* Şirvan və Dərbənd tarixi, Kembric, 1958

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | İranika · Qısa yəhudi · Oksford bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12444094 · BIBSYS: 90246851 · BNF: 162734191 · CONOR: 153164899 · GND: 118958070 · ISNI: 0000 0001 1876 9676 · LCCN: n50042176 · NKC: jo2009532253 · NTA: 069393540 · NUKAT: n01046346 · РГБ: 000145276 · LIBRIS: 195222 · SUDOC: 07391164X · VIAF: 62348357 · WorldCat VIAF: 62348357 |

 |
**Nur Bayanov** (tatar. Нур Галим улы Баянов, Нур Баян; 15 may 1905, Ənək[d], Minzələ qəzası[d], Ufa quberniyası, Rusiya imperiyası – 23 aprel 1945, Avstriya) — Tatar şairi.

Bioqrafiyası
------------

Nur Bayanov kasıb kəndlinin ailəsində anadan olub.

1921-ci ildə Nur Bayan Permə getdi və burada fəhlə kimi işə düzəldi. 1923-cü ildə təhsil almaq üçün Kazana gəldi və Tatar-Başqırd hərbi məktəbinə daxil oldu. Eyni zamanda özünü ədəbi yaradıcılıqda sınadı və artıq 1925-ci ildə dövri mətbuat səhifələrində dərc etməyə başladı. 1928-ci ildə Bayanov Nur artıq "Kyzlarmeets" qəzetinin redaksiyasında ədəbi işçi kimi çalışır. Elə həmin il onun "biçici qızlar" və "məhv edilmiş səngərlər" şeirlərinin ilk topluları nəşr olundu.

1929-1930-cu illərdə Nur Bayan "Kolxoz Yaşlara" jurnalının məsul katibi vəzifəsini aldı, sonra Chelninskaya regional qəzetinin redaktoru təyin edildi. Eyni zamanda "Yonca tarlaları", "Yağışlı gecə" şeirlərini və bir sıra şeirlərini yazdı.

1932-ci ildə Nur Bayan Kazana qayıtdı. Orada TASSR Yazıçılar Birliyi Təşkilat Komitəsinin təlimatçısı, Tatgosizdat-da baş redaktor vəzifəsində çalışır. 1938-ci ildən bəri fəaliyyəti tamamilə ədəbiyyata həsr edilmişdir.

Böyük Vətən müharibəsinin başlaması ilə Nur Bayan cəbhəyə getdi. Aktiv orduda alayın partiya təşkilatına rəhbərlik edir. Bir divizion qəzetinin redaktoru, komandirin siyasi iş üzrə müavini idi, ədəbi işlərlə məşğul olur, vətənpərvər şeirlər yaradır.

Avstriyanın azadlığı uğrunda döyüşlərdə Sovet Ordusunda podpolkovnik rütbəsi ilə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Şeirlər toplusu: 

* + «Онытылмас яшьлек» (1934)
	+ «Ватан җыры» (1936)
	+ «Туган авыл» (1941)
	+ «Сайланма әсәрләр» (1948)
	+ «Шигырҗләр, поэмалар» (1954)

Əsərləri
--------

* Сайланма әсәрләр /Кереш сүз язучы Х.Хәйри. — Казан: Татгосиздат, 1948. — 200 б.: портр. б-н.
* Шигырьләр, поэмалар. — Казан: Татар. кит. нәшр. 1960. — 160 б.
* Шигырьләр, поэмалар /Кереш сүз язучы Х.Хәйри. — Казан: Татар. кит. нәшр. 1954. — 340 б.: портр. б-н.
* Алар сафта: Бөек Ватан сугышында һәлак булган татар совет язучыларының әсәрләре. — Казан: Татар. кит. нәшр. 1985. — 216 б.
* Нур Баян. — Б.16-18. Онтылмас яшьлек //Мирас. — 2004. — № 3. — Б.20—31.
* Яңгырлы төн //Мирас. — 2004. — № 5. — Б.24—27.
* Җимерелгән дворец янында //Мирас. — 2004. — № 2. — Б.29—35.
* Душа, спаленная войною…; Соловью; …Если пуль свинцовыми дождями…: Стихи /Пер. с татар.: М.Сафин //Аргамак. — 1995. — № 12. — С.191.

İstinadlar
----------
**Dendrari** - yunan sözündən götürülüb "dendron" - "agac" deməkdir. **Dendrari** - bağ, park və ya elə bir ərazidirki, orada müxtəlif coğrafi zonalardan olan ağac və kolları açıq yerdə becərirlər.

Dendraridə bitkiləri coğrafi, sistematik, ekoloji, dekorativ və başqa prinsiplər əsasında yerləşdirirlər.
Dendrarilər böyük elmi, mədəni, maarifləndirici əhəmiyyətə malikdirlər. Burada alimlər bitkilərin seleksiyası, akklimatizasiyası, introduksiyası - bitkilərin əvvəl rast gəlmədiyi sahələrdə yayılmasına aid təcrübələr aparırlar. Alimlər uzun və zəhmətli işin nəticəsində ağac və kolların yeni yaxşılaşdırılmış formalarını yaradır və sonra uzun illər ərzində onların xassələrini yoxlayırlar. Burada müxtəlif iqlimlərdən olan bitkilərin xüsusiyyətlərini öyrənir, calaq edməklə ağac və kolların xassələrini yaxşılaıdırırlar. İctimai istirahət ücün ayrılmış dendrari ərazisi - dendropark adlanır. 
**Dendraridə** hər kəs müxtəlif bitkilərlə, onların biologiyası ilə tanış ola bilər, şəkil çəkib, fenoloji müşahidələr apara bilər. Dendroloji bağ və parklar meşə seleksionerləri üçün real məktəbdir. Yaxşı bitkilər meşələrin zənginləşməsi ücün - meşə təsərrüfatına, yaşıllaşdırılmaları üçün isə - şəhər və qəsəbələrə göndərilir. İctimai istirahət ücün ayrılmış dendrari ərazisi - *dendropark* adlanır.
Ağaclar yavaş böyüyür və inkişaf edir. Müşahidə aparıb nəticə çıxarmaq üçün bir insan ömrü bəs etmir. Ona görə də alimlərin işini onların şagirdləri davam etdirir.

Azərbaycanda ölkənin ağac və kolların daha böyük kolleksiyası Mərdəkan Dendrarisindədir.

Mənbə
-----

* Roqojkin.A.Q. "Энциклопедический словарь юного натуралиста"
**Turkana** və **Rudolf gölü** — Keniya və Efiopiyanın ərazisinə daxil olan göl. Göl Efiyopiyanın cənubunda yerləşir.

Coğrafiya
---------

слева
Böyük Rift dərəsi üzərində yerləşir. Göldə üç vulkanik ada vardır: Cənub adası, Kronkodayl-Aylend, Şimal adası. Cənub sahilində Teleki vulkanı yerləşir. Gölə çoxlu sayda çay tökülsədə ən irisi Omodur. Ono mənsəbə beş kilometr qalmış delta əmələ gətirir. Gölün özündən isə çay başlamır.

Tarixi
------

Göl ilk dəfə 1888 ildə macar səyahətçi qraf Samuel Teleki və Lyudvik fon Honsel tərəfinfən kəşf edilmişdir. Onlar gölə Avstriya şahzadəsi Rudolfun adını verirlər. 1970-ci ildə isə gölün adı yerli dildə Turkana adlandırılmışdır. Bununla belə bir çox xəritələrdə hələ də Rudolf olaraq göstərilir. Sahillərində çoxlu tarixi tapıntılar aşkarlanır.

Təbiəti
-------

Göl özünün Timsahları ilə seçilir. Burada təqribi 12 000 baş timsah vardır. Hətta bəzi fərdlərin uzunluğu 5,5 m çatır.

### Cənub adası

Cənub adası gölün ən iri adasıdır. Digər iki ada kimi çat üzərində mövcud vulkanların püskürməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Adada bir keçə krater vardır. Corc və Con Adamsın 1955-ci ildə ki, müşahidələri adanın digər yaxın bölgələrdən kəskin şəkildə kasıb olduğunu göstərir. Ayrı-ayrı ərazilərdə Boswellia sacralara rast gəlinir. Burada quş, yarasa və ilanlara rast gəlmək olar. Sahillərində timsah populyasiyası mövcuddur. Hazırda ada ərazisi Cənub adası Milli Parkına daxildir.

Arxeologiya və paleontropologiya
--------------------------------

Bir necə milyon il öncə gölün ərazisi olduqca əlverişli olmuşdur. Göl indikindən daha çox sahəni əhatə edirdi. Sahillərində sahillərində Begemot, Zürafə, Fil, Donuz və Antilopkimi heyvanlar otlayırdı.

Sahillərində çoxlu sayda paleoantoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. Şərq sahilində Koobi Fora və İlleret, şimalında Omo çayı, cənub-qərbində Lotaqan və Kanapoi düşərgələri vardır.

Burada tapılan ən məşhur tapıntı Riçard Likinin 1972-ci ildə aşkarladığı *Homo habilis* olmuşdur. Bu tapıntı *KNM-ER 1470* adı ilə bilinir və yaşı 2 - 1,4 milyon olaraq qiymətləndirilir.. 1984 ildə Riçard Liki uşağın bütün skeletini aşkarlayır. Bu tapıntı Türkanalı oğlan olaraq *Homo erectus* və ya *Homo ergaster* növü kimi göstərilir. Yaşı 1,6 milyondur.

1994 ildə Miv Liki Kanapoidə 20 başdan ibarət Australopithecus anamensis aşkarlayır. Yaşları 3,9 - 4,2 milyon il olaraq qiymətləndirilir.

Lomekvi 3 arxeoloji düşərgəsində daş əlatlər tapılmışdır. Bu tapıntıların yaşı 3,3 milyon il olaraq qiymətləndirilir. Bu isə Efiofiya ərazisindəki Qona düşərhəsində aşkarlanan tapıntılardan 700 min il yaşlıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rudolf". 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-31.
2. ↑  Adamson Coy. Mənim rahatsız həyatım. — М.: Proqress, 1981 il. səh. səh. 153—162
3. ↑  Cohanson D. İdi М. Lyusi: İnsan cinsinin axını. — М.: Dünya, 1984. səh. 80-84
4. ↑  BBC News, 26 February 2009: Earliest 'human footprints' found Arxivləşdirilib 2015-07-23 at the Wayback Machine
5. ↑  "World's oldest stone tools discovered in Kenya". 2016-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-31.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ərəş.

**Ərəş qəzası** — Yelizavetpol quberniyasında inzibati vahid. 1873-cü ildə yaradılmışdı. Ərazisi 2308,10 kv.verst idi. Qafqaz təqviminin (1917) məlumatına görə qəzada 99400 nəfər əhali yaşayırdı; onların 53144 nəfəri (53,46%) kişi, 46256 nəfəri (46,54%) qadın idi. Qəza idarə sistemi fəaliyyət göstərirdi. Əhali, əsasən, kənd təsərrüfatında çalışırdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti 1918-ci il avqustun 26-da Ərəş qəzasının Ağdaş yaşayış məntəqəsinə şəhər statusu vermiş, daxili işlər nazirinə şəhərin ərazisi və burada tətbiq ediləcək özünüidarənin forması haqqında xüsusi məruzə təqdim olunmasını tapşırmışdı. 

Azərbaycan hökumətibin 10 dekabr 1919-cu il tarixli qərarı ilə Ərəş qəzası Ağdaş qəzası adlandırılmışdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra qəzanın adının necə işlədilməsində fikir aydınlığı olmamışdır. Azərbaycan Mərkəzi Statistika İdarəsi tərəfindən 1922-ci ildə nəşr olunan Azərbaycanın yaşayış məskənlərinin siyahısında qəzanın adı Ağdaş (keçmiş Ərəş), 1921-ci il kənd təsərrüfatı siyahıya almasının 15-ci buraxılışında isə, sadəcə olaraq, "Ərəş" kimi verilmişdir. 1929-cu ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının rayonlaşdırılması zamanı ləğv edilərək, Ağdaş rayonu təşkil olunmuşdur.

Mənbə
-----

### Ədəbiyyat

* Азербайджанская Демократическая Республика: 1918–1920: законодательные акты. Azərbaycan Nəşriyyatı. 1998. 560.

### İstinadlar

1. 1 2  "Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г." 2012-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-08. (rus.)
2. ↑  Qanunverici aktlar, 1998. səh. 754

| ⛭Rusiya Yelizavetpol quberniyası Yelizavetpol quberniyası |
| --- |
| Yelizavetpol • Ərəş • Nuxa • Qazax • Cavanşir • Zəngəzur • Cəbrayıl • Şuşa |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kommunist (dəqiqləşdirmə).

**"Kommunist" qəzeti** (*erm.* Կոմունիստ) — Azərbaycan SSR-də nəşr olunan erməni dilində ictimai-siyasi qəzet, Azərbaycan Kommunist Partiyası MK-nın (1963-cü ilin martınadək AKP MK və Bakı Komitəsinin, 1963-cü ilin martından AKP MK-nın, Azərbaycan SSR Ali Soveti və Nazirlər Sovetinin) orqanı. Zaqafqaziyada erməni dilində çıxan ilk sovet partiya qəzeti.

Qəzetin ilk nömrəsi 1920-ci il mayın 18-də Bakıda çıxmışdır. 1970-ci illərdə həftədə 6 dəfə, 40000 tirajla, 1981-ci ildə 42000 tirajla nəşr olunmuşdur. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə əlaqədar qəzetin nəşri dayandırılmışdır.

Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir (1970).

İstinadlar
----------

1. 1 2  Коммунист (ермәни дилиндә) // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. V ҹилд: Италија—Куба. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1981. С. 465–466.
**İshak Razzakov** (qırğ. Исхак Раззаков; 25 oktyabr 1910, Fərqanə vilayəti – 19 mart 1979, Moskva) — Sovet dövlət xadimi və partiya lideri, Qırğızıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1950-61). Qırğızıstan Respublikasının Qəhrəmanı (2016).

Tarixi
------

Maitonboza otlaqının yaxınlığındakı Koroson kəndində anadan olub, Kızıl ayak qəbiləsindəndir.

1931-ci ildə Daşkənddəki Təhsil İnstitutunu bitirdikdən sonra Razzakov müəllim işlədi, sonra 1936-cı ildə bitirdiyi SSRİ Dövlət Plan Komitəsi İnstitutunda oxumaq üçün Moskvaya göndərildi.

1936-cı ildən bəri hökumət və partiya işində idi:

1939-1940 — Özbəkistan SSR Xalq Komissarları Soveti yanında Dövlət Plan Komitəsinin sədri. 1940-1944 — Özbəkistan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədr müavini. 1941-1944 - Özbəkistan SSR Xalq Maarif Komissarı. 1944-1945 — Özbəkistan Kommunist Partiyası (Bolşeviklər) Mərkəzi Komitəsinin katibi. 1945-1950 - Qırğızıstan SSR Nazirlər Sovetinin sədri.

1950-1961 — Qırğızıstan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi. Qırğızıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1-ci katibi vəzifəsindən "respublikanın partiya təşkilatı rəhbərliyindəki böyük səhv və nöqsanlara görə" azad edildi

1961-1962 — SSRİ Dövlət İqtisad Şurasının üzvü. 1962-1965 — SSRİ Nazirlər Soveti yanında Dövlət Elmi və İqtisadi Şurasının şöbə müdiri. 1965-1967 — SSRİ Nazirlər Sovetinin Dövlət Plan Komitəsinin şöbə müdiri.
1967-ci ildən təqaüdə çıxdı.

1940-cı ildən bəri Sov.İKP (b) üzvü. 1952-1961-ci illərdə Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin üzvü. 2-5 çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı.

İshak Razzakov 19 mart 1979-cu ildə Moskvada vəfat etmişdir.

İshak Razzakovun adı indi Qırğızıstan Dövlət Texniki Universitetidir.

2015-ci ildə Qırğızıstan Respublikası hökumətinin əmri ilə İsxak Razzakova həsr olunmuş tarixi film çəkildi. Filmin rejissoru Alim Toktorovdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Leadership of communist Kyrgyzstan". 2022-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-27.
2. ↑  "President Jeenbekov visits Ischak Razzaqov museum in Batken oblast". 2021-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-27.
3. ↑  "President Jeenbekov visits Iskhak Razzakov Museum". 2021-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-27.
4. ↑  "Iskhak Razzakov".[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Раззаков Исхак Раззакович
* Выставка «Видный государственный общественный деятель Исхак Раззаков»[*ölü keçid*]
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991
**Teymur bəy Qulubəyov** (1885, Bakı – 1918, Bakı) — xeyriyyəçi, milyonçu.

Həyatı
------

Teymur bəy Qulubəyov neft qüllələrinin və bir neçə kerosin-benzin zavodlarını birləşdirən ticarət evinin yaradıcılarından biri olmuşdur. O, Nəcəfqulu Məmmədov ilə birlikdə 1909-cu ildə "T. Qulubəyovun və N. Məmmədovun ticarət evi"ni təşkil edirlər. Ticarət evinin Balaxanıda və Sabunçuda neft mədənləri, kerosin və benzin zavodları olub. Neft mədənlərinin istismarına 1913-cü ildə başlayıblar. Ayda 30 min pud neft çıxarırdılar. Öz neftlərindən əlavə kerosin zavodları üçün bir il müddətində 10 milyon pud neft almışdılar. İldə iki milyon yarımadək benzin emal edirdilər.

Ticarət evinin Xəzər dənizində gəmiləri, neft məhsullarını daşımaq üçün özlərinin xüsusi vaqon-sistemləri vardı. Bakıda, Petrovskda, Tiflisdə, Vladiqafqazda, Yekaterinadarda, Stavropol quberniyasında, Varşavada, Lodzda, Minskdə kontor və anbarları vardı.

T.Qulubəyov bir çox tanınmış neft sənayeçiləri ilə, o cümlədən Hacı Zeynalabdın Tağıyev ilə sahibkarlıq fəaliyyəti göstərirdi. O bir çox xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq edirdi.

Ailəsi
------

Teymur bəy Hüsniyyə xanımla ailə qurmuşdu. Əşrəf bəy adlı oğlu vardı.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Teymur bəy Qulubəyov—Neft sənayeçisi kimi  (rus.) Arxivləşdirilib 2014-02-05 at the Wayback Machine
**Gürcüstan–Meksika münasibətləri** — Gürcüstan Respublikası və Meksika arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki millət də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.

Tarix
-----

8 iyun 1992-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından qısa müddət sonra ölkələr arasında diplomatik münasibətlər qurulur. Münasibətlər qurulduqdan sonra, ölkələr üçüncü ölkələr vasitəsilə səfirləri akkreditə edirlər: Ankaradan Meksika, Vaşinqtondan Gürcüstan. 2008-ci ildə Cənubi Osetiyadakı silahlı qarşıdurma zamanı Meksika hökuməti bitərəf bir mövqe tutur və şiddətə son qoyulması üçün danışıqlar yolunu məsləhət görür. Meksika Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanımır və onları Gürcüstanın ayrılmaz hissəsi hesab edir.

2010-cu ilin sentyabrında Gürcüstanın Baş naziri Nikoloz Zuraboviç Gilauri Meksikanı ziyarət edir. Burada Meksikanın İspaniya İmperiyasından müstəqilliyini elan etməsinin iki yüzilliyinə həsr olunmuş şənliklərdə iştirak edir. 2010-cu ilin dekabrında Gürcüstan Prezidenti Mixail Nikolaeviç Saakaşvili Kankunda BMT-nin İqlim Dəyişikliyi Konfransına qatılır. 2011-ci ilin avqust ayında Gürcüstan Xarici İşlər Naziri Qriqol Vaşadze Meksikaya rəsmi səfər edir və Gürcüstanın bu ölkədə səfirliyinin açıldığını elan edir. 2016-cı ilin iyul ayında Xarici İşlər Komitəsindən Meksika nümayəndə heyəti Gürcüstana səfər edir.

İkitərəfli razılaşma
--------------------

Hər iki ölkə qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər üzrə siyasi məsləhətləşmələrin qurulması üçün Anlaşma Memorandumu barədə razılığa gəlmişlər.

Ticarət
-------

2017-ci ildə ölkələr arasındakı ticarət həcmi 22,9 milyon dollar təşkil etmişdir. Gürcüstanın Meksikaya ixracatı: maqnezium, vint və təyyarə hissələri. Meksikanın Gürcüstana ixracatı: tekila, pivə və Meksika serialları.

Diplomatik nümayəndəliklər
--------------------------

Gürcüstanın Mexiko şəhərində səfirliyi var.

Meksikanın Gürcüstandakı maraqları Türkiyənin Ankara şəhərindəki səfirlik vasitəsi ilə təmsil olunur və TTiflisdə konsulluq da mövcuddur.

Yüksək səviyyəli səfərlər
-------------------------

Gürcüstandan Meksikaya yüksək səviyyəli səfərlər:

Baş Nazir Nika Qilauri (2010)

Prezident Mixail Saakaşvili (2010)

Xarici İşlər Naziri Qriqol Vaşadze (2011)

Meksikadan Gürcüstana yüksək səviyyəli səfərlər:

Senator Qabriela Kuevas Barron (2016)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fortalecimiento y diversificación de las relaciones de México con los países de Europa: Georgia (in Spanish)" (PDF). 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-10-26.
2. ↑  "The meeting of Manana Kobakhidze with the Delegation of the Foreign Relations Committee of the Congress of the United Mexican States". 2018-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-26.
3. ↑  "Embassy of Mexico in Ankara, Turkey (in English, Spanish and Turkish)". 2018-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-26.
4. ↑  "Honorary consulate of Mexico in Tbilisi (in English, Spanish and Turkish)". 2015-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-05.
**Parakas** (*isp.* Península de Paracas) — Peru sahillərində yerləşən, Sakit okeanının suları ilə yuyulan yarımada. İka regionunun cənubunda qərarlaşır. Yarımadanın adı Keçua dilindən tərcümədə «para»—"yağış" və «aso»—"qum" mənasını verir. Yarımadanın bu cür adlanmasının səbəbi burada qum fırtınalarının baş verməsidir.

Parakas yarımadasının sahillərini Peru cərəyanı yuyur. Soyun cərəyan bura planktonları cəlb edir. O isə öz növbəsində bura balıq, dəniz məməliləri və quşları cəlb edir. 1975-ci ildə yarımadanın bir hissəsində Parakas milli parkı təşkil edilmişdir. 
Təqribi olaraq b.e.ə 750 - 100 burada insanlar yaşamışdır. XX əsrin 20-ci illərinin ikinci yarısında Xulio Sesar Telo bölgədə arxeoloji araşdırmalar apararkən b.e.ə I minilliyə aid tapıntılar aşkarlanmışdır.

Mənbə
-----

* Parakas milli parkı
* Parakas milli parkının rəsmi saytı  (isp.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Turizm-puteshestvuem.ru". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Rucolumb.ru". 2017-08-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**İrəc İsmayıllı**  (15 oktyabr 1961, Urmiya) — Əslən Cənubi Azərbaycandan olan yazıçı, publisist, tərcüməçi, lüğətçi.

Həyatı
------

İrəc İsmayıllı 1961-ci ilin oktyabr ayının 15-də Cənubi Azərbaycanın (İran) Urmiya şəhərində anadan olmuşdur. İbtidai və orta təhsilini Urmiyada almışdır. Erkən yaşlarından milli azadlıq mübarizəsinə qoşulmuşdur. Ötən əsrin 80-ci illərin ortalarından siyasi səbəblər üzündən vətəni tərk etməyə məcbur olmuş, Norveçə mühacirət etmişdir.

Hal-hazırda Norveçin Stavanger şəhərində yaşayır. 1991–1995-ci illərdə Norveçin Stavanger Universitetinin bakalavr, (1995–1996) Böyük Britaniyanın Heriott-Watt Universitetinin magistratura pillələrini bitirmişdir.

Bir müddət Stavanger şəhərində Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinə rəhbərlik etmişdir. Həmin şəhərin mərkəzi kitabxanasında Azərbaycan dilində kitablardan ibarət bölmənin yaradılmasında mühüm rol oynamışdır. Müxtəlif illərdə Norveçdə neft şirkətində mühəndis kimi fəaliyyət göstərmişdir. Daha çox bədii tərcümə və lüğətçilik sahəsində fəaliyyət göstərən müəllifin əsərləri Avropa və Amerikanın müxtəlif nüfuzlu nəşriyyatlarında işıq üzü görmüşdür.

Azərbaycan, ingilis, norveç, rus və fars dillərini bilir.

Ailəlidir, üç övladı var.

Əsərləri
--------

* Modern Azerbaijanian Prose (with prof. Vagif Sultanly), Bloomington, Trafford publishing, 2012.
* Modern Azerbaijani Women’s Prose (with prof. Vagif Sultanly), Bloomington, Traffford publishing, 2014.
* Norwegian-Azerbaijani dictionary. Stavanger, 2016.
* Azerbaijani-Norwegian dictionary. Stavanger, 2017.
* Güney Azərbaycan nəsri (Vaqif Sultanlı ilə). Bakı, Nurlar, 2017.
* Modern Azerbaijani Prose (Anthology). 2nd Edition with additions (with prof. Vagif Sultanly), Bloomington: Trafford publishing, 2019, 634 p.

;

İstinadlar
----------

1. ↑  "ABŞ-da çıxan antologiyada hansı Azərbaycan yazarları var?". 2019-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-21.
2. ↑  AMERİKADA "MÜASİR AZƏRBAYCAN QADIN NƏSRİ" ANTOLOGİYASI ÇAP OLUNUB [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Modern Azerbaijanian Prose by Vagif Sultanly and Iraj Ismaely
* Modern Azerbaijanian Prose
* MODERN AZERBAIJANI WOMEN’S PROSE
* "Güney Azərbaycan nəsri" antologiyası çapdan çıxıb.
* "Güney Azərbaycan nəsri" antologiyası nəşr edildi
**Kandidoz** — candida albicans tərəfindən törədilən göbələk xəstəliyi.

Müalicə
-------

Bu xəstəliyi müalicə etmək üçün bir çox dərman var. Bəziləri yerli, bəziləri isə daxili istifadə olunur. Xarici müalicələrdən, gliserində natrium tetraboratın 5-10% məhlulu da effektivdir. Yetkinlərdə ağızın selikli qişaları zədələndikdə, qliserində natrium tetraboratın 20% məhlulu yerli xarakter daşıyır.
Bəzi hallarda rəqib mikroorqanizmlərin probiotiklərinə əlavə olaraq antifungal dərmanları təyin edirlər (laktik turşu bakteriyaları, laktobakterin, kolibakterin) tamamlayan müalicə təyin olunur.

### Kişilərdə

Maya infeksiyaları kişilər arasında yayılmayıb və bəzən gözədəyməz qala bilərlər. Ancaq onların olduqca parlaq simptomları var: ağrı, qızartı, iltihablar, xoralar, qaşınma və penisin ucundan bəzi ifrazlar.
Müalicə üçün antifungal kremlər və reseptsiz buraxılan bəzi dərmanlar istifadə edilə bilər.> Kandidal balanopostit üçün yerli müalicə kifayətdir: sertakonazol (zalain kremi 2 %) və ya fentikonazol (Lomeksin 2 %) — zədələnmiş nayihələrə gündə 1-2 krem vurmaq, kurs 8-10 gün davam edir.
Kandidozun müalicəsi hərtərəfli, mərhələli olmalıdır, yalnız göbələkdən qurtulmağı deyil, həm də meylli amillərin aradan qaldırılmasını və müşayiət olunan xəstəliklərin müalicəsini əhatə etməlidir.

### Vaginal kandidoz

Xəstəliyin yüngül gedişi zamanı yerli müalicə üçün dərmanlar tövsiyə olunur. Daha mürəkkəb hallarda, vaginal kandidozun təkrarlanması zamanı sistemli və yerli antimikotiklərin kombinasiyalı müalicəsi tələb olunur. Kandida cinsinin göbələklərinin aktivləşdirilməsi zamanı vajinada anaerob bakteriyaların böyüməsinin artdığını nəzərə alaraq, antifungal komponentə əlavə olaraq nitroimidazollar və digər antimikrobiyal komponentlərin də daxil olduğu geniş spektrli yerli dərmanların istifadəsi tövsiyə olunur.
Qadında mantar infeksiyasının təkrarlanması müntəzəm olaraq baş verərsə, bu endokrin və digər xroniki xəstəliklərin müayinəsi üçün ciddi bir səbəbdir. Xroniki genital kandidozlar zamanı yaxınlıqdakı orqan və bədən sistemlərinin — sidik kisəsi və bağırsaqların adətən təsirləndiyini nəzərə almaq vacibdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Disease Ontology (ing.). 2016.
2. 1 2 3  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29sonu. 2018-06-29 2018.
3. ↑  "Recurrent candidal intertrigo: challenges and solutions". ncbi.nlm.nih.gov. 2022-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-14.
4. ↑  "Guideline: Vulvovaginal candidosis". ncbi.nlm.nih.gov. 2022-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-14.

Vikianbarda Kandidoz ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Suxoy Çaltır çayı** (*rus.* Сухой Чалтырь) — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazisindən axır. Myortvı Don çayının qoludur. Çayın uzunluğu 21,6 kilometr. Çayın ən böyük qolu Kalmıskaya axarıdır. Çayın ümumi msyilliliyi 100,4 metrdir. Mənsəbi 0,4 metr təniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Çay üzərində su tutarları vardır.

Бассейн Сухого Чалтыря

Adı
---

Rostov vilayətində həmcinin Kokrıy Çaltır çayı vardır. Suxoy Çaltırdan sonra Myortvı Don çayının əsas qollarından biridir.

Tarixi
------

Çsyın adına ilk dəfə yazılı mənbələrdə Peterburq Elkmlər akademiyasının akademiki, 1773—1774-cü illərdə bölgəyə səfər etmiş İohann Anton Qyodenştedtin əlyazmaıarında rast gəlinir.

Çayın sol sahilində, Karataevo yaxınlığında qədim bir şəhər olmuşdur. Bu şəhərin b.e I əsrində mövcud olması ehtimal edilir. Hazırda onun yerində qəbrstanlıq yerləşir.

Su rejimi
---------

Su obyekti öz növbəsində daimi axarı olan bir çay qoludur. Əsasən bulaq suları ilə qidalanır.

Hövzəsi
-------

* **Suxoy Çaltır**
	+ Kalmıskaya axarı (sol)

Yaşayış məntəqələri
-------------------

Çay boyunca aşağıdakı yaşayış məntəqələri yerləşir:

* Krasnı Krım xutoru.
* Kalinin.
* Karataevo mikrorayonu.

Üsləlik hövzəsi boyunca Leninavan xutoru, Leninakan və Rostov-na-Donu şəhəri yerləşir.

Ədəbiyyat
---------

* «Природа Ростовской области» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона

İstinadlar
----------

1. ↑  Нижний Дон — атлас для рыболовов и охотников, 11 ВКЧ, Ростов-на-Дону, 2005 год
2. ↑  В Ростовской области древнее городище может быть погребено под кладбищем[*ölü keçid*]
3. ↑  "Снимок реки Сухой Чалтырь". 2016-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-01.
4. ↑  "Казна Запорожской Сечи зарыта в балке Сухой Чалтырь". 2008-05-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-01.
Windows XP əməliyyat sistemli komputerdən skrinşot.
**Skrinşot** (*ing.* screenshot) ya da **ekran görüntüsü** – ayrıca anda kompüterin ekranında olan görüntünü, yaxud onun bir hissəsini köçürməklə (kopyalmaqla) yaradılan şəkil. Adətən, bu rəqəmli görüntü istifadəçinin komandası əsasında əməliyyat sistemi, yaxud başqa proqram vasitəsilə alınır. Ekran görüntüsü nadir hallarda foto-/videokamera kimi xarici qurğunun köməyilə, yaxud kompüterdən monitora gedən siqnalı "yaxalamaq" yoluyla əldə edilir. Microsoft Windows əməliyyat sistemində ekran görüntüsü almağın ən sadə üsulu klaviaturada PrtScr klavişindən (bütün ekran üçün), yaxud Alt + PrtScr (aktiv pəncərə üçün) klavişlər kombinasiyasından istifadə etməkdir. Bu zaman görüntü əməliyyat sisteminin mübadilə buferinə köçürülür və sonradan istənilən qrafik redaktora qoyula, zərurət olarsa, redaktə oluna bilər. Bundan başqa, əksər hallarda görüntü mətn redaktorunda (məsələn, Microsoft Word və ya OpenOffice.org Writer) sənədə qoyula bilər. Ekran görüntüsü almaq üçün Vista versiyasından başlayaraq Windows əməliyyat sistemində xüsusi proqram – Snipping Tool proqramı nəzərdə tutulub.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Arxivləşdirilib 2017-05-23 at the Wayback Machine
**Allahabad** (hind इलाहाबाद, urdu الٰہ آباد) — Hindistanın Uttar-Pradeş ştanının şimalında yerləşən şəhər. Şəhərin köhnə adı olan Prayagraj. şəklində səslənir. Əvvəlcə şəhər Prayaga çağırıldı. Prayagraj şəhəri 1583-cü ildə Böyük Əkbərin (1542-1605, Böyük Moğol İmperiyasının 3 - cü padşahı). Prayagraj hərəkatının beşiyi adlanır. Cəvahirləl Nehrunun (1889-1964, Hindistanın ilk baş naziri və İndira Qandinin (1917-1984) atası) doğulduğu bu şəhərdəki evi hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.

### Mərkəzi hökumət idarələri/təşkilatları

Prayagraja müxtəlif mərkəzi hökumət idarələri və təşkilatları yerləşir, məsələn:

**Azlıqların İşləri Nazirliyi**

* Dil azlıqları üzrə xüsusi məmur (Region Qərargah).

**Daxili İşlər Nazirliyi**

* Hind-Tibet Sərhəd Polisi ​​(Təlim İnstitutu).

* Sürətli Fəaliyyət Qüvvəsi (101 Batalyon).

* Mərkəzi Zona Şurasının Qərargahı

**Müdafiə Nazirliyi (Hindistan)**

* Mərkəzi Hava Komandanlığının qərargahı.

* Xidmətlərin Seçilməsi Şurası (Şərq Mərkəzi).

**Mülki Aviasiya Nazirliyi (Hindistan)**

* Mülki Aviasiya Tədris Kolleci.

**Dəmir Yolları Nazirliyi (Hindistan)**

* Şimal Mərkəzi Dəmir Yolu Zonasının qərargahı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Prayagraj.
2. 1 2  Prayagraj (Prayag).
3. ↑  Time Zone.
4. ↑  Population Of Prayagraj 2017.
5. ↑  Prayagraj Pin Code.
Məzmun
------

Film görkəmli Azərbaycan şərqşünas-alimi Mirzə Kazım bəyin həyat və elmi fəaliyyətinə, Kazan və Sankt-Peterburq universitetlərində hərtərəfli fəaliyyətinə, zəngin elmi irsinə həsr olunmuşdur.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəllif:** Ağababa Rzayev
**Rejissor:** Zaur Məhərrəmov
**Operator:** Zaur Məhərrəmov
**Redaktor:** N.Yarovaya
**Bəstəkar:** Cavanşir Quliyev
**Səs operatoru:** Şamil Kərimov
**Mətnin müəllifi:** Vidadi Paşayev
**Filmin direktoru:** X.Cəfərov
**Filmdə çıxış edən:** N.A.Mazitova (Kazan Universitetinin dosenti), S.N.İvanov (Leninqrad Universitetinin professor), A.N.Kononov (SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki), Silva Kazımbəy
**Mətni oxuyan :** Hamlet Xanızadə
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkarlar:** Mixail Qlinka, Pyotr Çaykovski

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 331.
*
**Kalium hidrosulfat** (KHSO4)- qələvi metalı kaliumun və sulfat turşusunun turş duzudır.

Fiziki xassələri
----------------

Kalium hidrosulfat –rombik sinqoniyanın kristallarıdı. 
Suda yaxşı, aseton və etanolda həll olunmur.

Alınması
--------

1. Sulfat turşusunun kalium hidroksidə təsiri nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {KOH+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ KHSO\_{4}+H\_{2}O}}}
2. Kalium sulfatın sulfat turşusununa təsiri nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {K\_{2}SO\_{4}+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ 2\ KHSO\_{4}}}}
3. Qatı sulfat turşusu ilə susuz kalium xloridin qaynadılması nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {KCl+H\_{2}SO\_{4}\ \xrightarrow {\ } \ KHSO\_{4}+HCl\uparrow }}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

1. Kalium hidrosulfatın sulu məhlulları, anionun dissosiyasiyası səbəbindən turşu reaksiyasına malikdir:

{\displaystyle {\mathsf {HSO\_{4}^{-}\ \rightleftarrows \ SO\_{4}^{2-}+H^{+}}}}
2. Kalium hidrosulfat qızdırıldıqda parçalanır:

{\displaystyle {\mathsf {2\ KHSO\_{4}\ {\xrightarrow {240^{o}C}}\ K\_{2}SO\_{4}+H\_{2}SO\_{4}}}}
{\displaystyle {\mathsf {2\ KHSO\_{4}\ {\xrightarrow {320^{o}C}}\ K\_{2}S\_{2}O\_{7}+H\_{2}O}}}
3. Qələvilərlə reaksiya zamanı orta duzlar alınır:

{\displaystyle {\mathsf {KHSO\_{4}+KOH\ {\xrightarrow {\ }}\ K\_{2}SO\_{4}+H\_{2}O}}}
4. Əridildikdə bəzi duzlarla reaksiya daxil olur:

{\displaystyle {\mathsf {KHSO\_{4}+KCl\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ K\_{2}SO\_{4}+HCl}}}
{\displaystyle {\mathsf {2\ KHSO\_{4}+TiO\_{2}\ {\xrightarrow {300^{o}C}}\ TiOSO\_{4}+K\_{2}SO\_{4}+H\_{2}O}}}

Tətbiqi
-------

Kalium hidrosulfat boya istehsalında sulfolaşdırıcı maddə kimi istifadə olunur.
Analitik kimyada, müəyyən birləşmələrin asanlıqla həll olunan formalara çevrilməsi üçün tətbiq olunur. Qida sənayesində bioloji qatqı (Е515 ) kimi istifadə olunur.

Mənbə
-----

* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд. испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с

1. ↑  Potassium bisulfate (ing.).
**IV İsgəndər** (*yun.*  Ἀλέξανδρος Δ΄; e.ə. 323, Babil – e.ə. 309, Makedoniya İmperiyası) — Makedoniyalı İsgəndər və Roksananın yeganə oğlu.

Doğumu
------

Atasının vaxtsız ölümündən sonra Perdikkasın qəyyumluğu ilə hələ ana bətnində hakimiyyəti qəbul olunmuşdu. *E.ə. 323-cü* ildə doğulması və cinsiyyətinin kişi olduğunun məlum olmasından sonra hakimiyyəti rəsmən tanındı.

Hakimiyyəti
-----------

Pardikkasın 3 il sonra öldürülməsindən sonra yeni qəyyum kimi Antipater seçildi. Antipater Asiya və İranı Selevkə, Misiri isə Ptolomeyə satraplıq kimi verdi. Lakin sonrakı il özü də öldü və oğlu Kassandrın yerinə Poliperxonu qəyyum kimi vəsiyyət etdi.

Daxili münaqişələr
------------------

Poliperxonun qəyyum təyin olunması Kassandrı məmnun etmədi və o, Ptolomey, Antiqon və Evridika ilə ittifaq quraraq qəyyumluğa qarşı müharibəyə başladı. Poliperxon isə Makedoniyalı İsgəndərin anası Olimpiada və Yumenis ilə ittifaqa girmişdi. Bu ittifaqa daha sonra Olimpiadanın əmisioğlu, Epir çarı Eakid də qoşuldu. Evridikanın qəyyumluq tərəfinə keçməsi ilə Kassandr ilk məğlubiyyətini aldı. 25 dekabr, e.ə. 317-ci ildə Evridika və Filip Arridey edam olundular. Beləliklə Olimpiada yeganə qəyyuma çevrildi. Lakin e.ə. 316-cı ildə Kassandr geri döndü və İsgəndərlə anasını ələ keçirdi. Olimpiada edam olundu.

Ölümü
-----

E.ə. 309-cu ildə, İsgəndərin artıq 14 yaşı vardı. Kassandr öz hakimiyyətini əldən verməmək üçün İsgəndər və anasını həmin il gizlincə zəhərləyərək öldürtdü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Anson, Edward M (Summer 1986). "Diodorus and the Date of Triparadeisus". *The American Journal of Philogy* (The Johns Hopkins University Press) **107** (2): 208–217.
2. ↑  "IV Alexander - Livius". 2015-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-12.
Alaq otlarının ən çox yayılmış növü Ayrıqotu

**Alaq** – becərilən bitkilər arasında özbaşına bitən bitki. 

Azərbaycanda pambıq tarlalarında 92, qarğıdalı və yonca sahələrində müvafiq olaraq 120 və 125, payızlıq taxıl zəmilərində 152, tərəvəz əkinlərində 25, üzüm bağlarında 148 növ alaq bitir. 

Alaq əkinçiliyə böyük zərər verir: becərilən bitkilərə lazım olan qida maddələrinin, suyun, işığın bir hissəsini alır; ziyanvericilərin, xəstəliklərin inkişafı üçün şərait yaradır; becərməni, məhsul yığımını çətinləşdirir; Alaqlı yerlərdə kənd təsərrüfatı bitkilərin məhsuldarlığı və məhsulun keyfiyyəti aşağı düşür. Alağa qarşı mübarizədə aqrotexniki tədbirlərlə yanaşı kimyəvi mübarizə əsas yer tutur.

Mənbə
-----

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.


|  |  |
| --- | --- |
|  | Kənd təsərrüfatı *ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kürmez Xan** - türk və altay mifologiyasında ruhlar ilahı. **Körmöz Xan** və ya **Kürmes Xan** da deyilir. Yeraltındakı ruhların (Körmözlərin) lideridir. Maniheizm sonrası Hörmüzd ilə əlaqəli olaraq görülmüşlər. Monqol mifologiyasında **Xormosta** ya da **Qormosta**, Türk mifologiyasında "Kurbustan" və ya **Kürmez** adıyla yer alır. Monqollara görə 55 Qərb tanrısının başında tapılar.

Körmözlər
---------

Türk və altay xalq inancında və mifologiyasında mələk və qarabasma növü varlıqlardır. Kürmez xan bunların başında tapılar. Körmös, Kürmös və ya Körümes də deyilir. Kimi zaman Tanrının vəzifələndirdiyi düşünülər. Körmösler ən çox batımında və gündoğumunda ortaya çıxar və təsirli olarlar. Buna görə bu vaxtlar təhlükəli sayılır. İnsanların ruhlarını ələ keçirə bilərlər. Körmöslü anlayışı dəli və ya ruhi xəstə mənasında istifadə edilər.

Etimologiya
-----------

(Gör/Kor) kökündən törəmişdir. Görməyən deməkdir. Türk mifologiyasında görməyən eyni zamanda görünməz deməkdir.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)
* Religion and Politics in Russia: A Reader, Marjorie Mandelstam Balzer
* Chosen by the Spirits, Julie Ann Stewart
* Дугаров Б. С. Этнос и культура. Культ горы Хормуста в Бурятии  (rus.)
* York, Michael (2005). Pagan Theology: Paganism as a World Religion. NYU Press. ISBN 9780814797082.
* Sims-Williams, Nicholas (1992), Sogdian and other Iranian inscriptions of the Upper Indus, University of Michigan, ISBN 978-0-7286-0194-9
* Frye, Richard Nelson (1996), The heritage of Central Asia from antiquity to the Turkish expansion, Markus Wiener Publishers, ISBN 978-1-55876-111-7

Həmçinin bax
------------

* Ahura Məzda
**Dövlət xərcləri** — dövlətin vəzifə və funksiyalarının maliyyə təminatı üçün ayrılan xərclər. Dövlət idarəçiliyi və fiskal siyasət çərçivəsində nəzərdən keçirilir.

Tərifi
Lev Yakobsonun tərifinə görə dövlət xərcləri dövlətin qarşısında duran məqsədlərə nail olmaq üçün dövlət və özəl müəssisələrin istehsal etdiyi, dövlətin tələb etdiyi məhsul, iş və xidmət növlərinin maliyyələşdirilməsinə yönəlmiş xərclərdir .

Başqa sözlə, dövlət xərcləri geri qaytarılmayan və maliyyə tələbləri yaratmayan və ya təmin etməyən ödənişlərdir; öz funksiyalarını yerinə yetirən dövlətlə bağlı xərclər

Xərc strukturu
--------------

Hökumət xərclərinə daxildir:

* malların və xidmətlərin dövlət satınalmaları;
* dövlətdən özəl sektora pul əməliyyatları;
* dövlət qulluqçularının əməyinin ödənilməsi;
* sosial ödənişlər;
* dövlət borcuna xidmət;
* köçürmələr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Якобсон Л.И.* Государственный сектор экономики: экономическая теория и политика. М.: ГУ ВШЭ. 2000. 24–25. ISBN 5-7598-0073-5.
2. ↑
**Rəqqə** (*ərəb.* الرقة‎) — Suriyanın şimalında Fərat çayı üzərində yerləşən bir şəhər. Rəqqə mühafəzəsi və Rəqqə şəhristanının paytaxtı və ən böyük şəhəridir. Qəebində yerləşən Hələbdən 160 km uzaqlıqdadır.

2005-ci il rəsmi əhali hesablamasına görə şəhərin əhalisi 300.000-dən çoxdur. Şəhər Avisa al-Qarni məscidini ehtiva edir. Xəlifə Harun ər-Rəşidin hökmdarlığı müddətində 796-809 illəri arası Abbasi xəlifəliyinin paytaxtı oldu.

Tarixçə
-------

639-cu ildə müsəlmanlar tərəfindən xristianlardan alınan şəhərin adı Kallinikosdan Rəqqə olaraq dəyişdirildi. Abbasi xəlifəsi Harun ər-Rəşid Rəqqəni paytaxt olaraq istifadə etmişdir. Şəhər o vaxt önəmli bir mədəniyyət və elm mərkəzi olmuşdur. Osmanlının vaxtında sancaq olan Rəqqəyə Mosul kimi indi İraq sərhədlərində olan şəhərlər də bağlıydı və Osmanlı dövlətinin təyin etdiyi və indiki Şanlıurfada yerləşən bir Osmanlı qubenatoru tərəfindən idarə edilirdi.

Osmanlıların türkmənləri sürgün etdikləri Rəqqə bölgəsi haradır? Rəqqə əyaləti Bəydili və Avşar boyunun sürgün yeridir. Ruha əyaləti olaraq da tanınan Rəqqə bölgəsi 1516-cı ildə Osmanlı ölkəsinin tərkibinə qatıldı. Diyarbəkir ilə Hələb əyalətləri arasında qalan bölgə mərkəzi Urfa olmaq üzrə 6 sancaqdan ibarət olan Rəqqə bəylərbəyliyində 37 feod və 616 timar var idi. Osmanlı idarəetməsi bu bölgə üçün özəl məskən siyasəti tətbiq edərkən Bəydili və Bozulus türkmənlərini Fərat boyunca yerləşdirmə cəhdləri uğursuz oldu. Köçəri türkmənlərin nizamları da pozuldu. Türkmənlərə ərəb tayfaları qulduru hücumları da istiqrarı pozanda 18-ci əsrdə qarışıqlıqlar gedərək artdı. 19-cu əsrdə meydana gələn ayaqlanmalar ilə Misir xədivi İbrahim paşanın bölgəni alması nəticəsində türkmən tayfalar ətrafda az bir əhali qoyaraq dağılışdılar, 1840-cı ildə bölgə təkrar osmanlılara keçəndə Rəqqə əyaləti götürülərək Urfa, Hələb vilayətinə bağlı bir sancaq oldu.

Əhməd Refiq Anadoludan türk tayfalarının 966-1559 ilə 1200-1786 müddətində Rəqqə çöllərinə və digər yerlər sürgünləri ilə bağlı yayımladığı Osmanlı sənədləri vardır.

Demoqrafiya
-----------

Monqol zəbtetməsiylə yerli xalq məhv edilmiş, sonraları Bədavi tayfaları daha sonra çeçen məskunlaşmalarına rastlanılmışdır. Şəhərdə 2008-ci il əhali "təxmin"lərinə görə 191.784 şəxs yaşayır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "2004 Census Data for *ar-Raqqah nahiyah*" (ərəb). Syrian Suriya statistikalar mərkəzi börosu. 11 October 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 October 2015. İngilis dilində:
"2004 Census Data". 2017-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 oktyabr 2015.

Vikianbarda Rəqqə ilə əlaqəli mediafayllar var.
Londonda Britaniya muzeyi
**Muzey** (*yun.* μουσεῖον) — tarixi, maddi və mənəvi dəyərlərin saxlandığı, qorunduğu, öyrənildiyi müəssisə.

Cənubi Azərbaycanca **Əcaibxana** (*az-əbcəd* عجايبخانه‎‎) da adlanır.

Muzeylər tarixin müəyyən məqamını özündə yaşadan, ötən əsrlərin müxtəlif olaylarından xəbər verən eksponatları komplektləşdirən, qoruyan, saxlayan, öyrənən, nümayiş etdirən maddi-mənəvi xəzinə sayılır. Muzey əslində elm, maarif müəssisəsidir. Ona sadəcə olaraq qiymətli əşyaların, maddi sərvətlərin saxlanc yeri kimi baxmaq düzgün deyildir. Muzeylər mahiyyətinə görə müxtəlif təmayüllü olurlar. Məsələn, dövlət, memorial, səyyar, ədəbiyyat, incəsənət, tarix, musiqi, qoruq və s. Qoruq muzeylər adətən açıq havada olan xüsusi memarlıq üslubuna malik qeyri-adi tikililər, abidələr, bulaqlar, məqbərələr, məbədlər, qalalar sayılır. YUNESKO-nun təşəbbüsü ilə 1978-ci ildən 18 may Beynəlxalq Muzeylər Günü kimi qeyd olunur. Muzey xalqımızın çoxəsrlik tarixini özündə əks etdirən maddi-mənəvi xəzinədir
Muzey tarixi, maddi və mənəvi dəyərlərin saxlanıldığı, qorunduğu və öyrənildiyi elm, maarifləndirmə müəssisəsidir. Muzeylər tarixin müəyyən məqamını özündə yaşadan, ötən əsrlərin müxtəlif olaylarından xəbər verən eksponatları komplektləşdirən, qoruyan, saxlayan, öyrənən və nümayiş etdirən maddi-mənəvi xəzinə hesab olunur. Bu "xəzinə" əslində elm, maarif müəssisəsidir. Əlbəttə, muzeylərə sadəcə olaraq qiymətli əşyaların, maddi sərvətlərin saxlanc yeri kimi baxmaq düzgün deyil. Burada saxlanılan hər bir eksponat xalqın çoxəsrlik tarixini, qədimliyini, milliliyini əks etdirir.

Həmçinin bax
------------

* Muzey Mərkəzi (Bakı)
* Azərbaycan muzeyləri
* Muzeylər adası
* Muzeyşünaslıq

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2023-01-28 at the Wayback Machine Azərbaycan dilinin sinonimlər lüğəti, Bakı, 2007-ci il (s.115)
2. ↑   Əcaibxana. Музей
3. ↑   
Lüğət rusi və türki, Qənizadə, Sultan Məcid, Bakı, 1922-ci il (s.233)
4. ↑   Arxivləşdirilib 2022-03-31 at the Wayback Machine Abbasqulu Xan Sərtib, Lüğəti Rusi və Farsi və Türki, Tehran, 1908-ci il (s.56)
5. ↑  "Muzey". /www.anl.az. 2022-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.01.2021.
**Hicrət** — ərəb sözü olub başqa yerə getmək, köçmək mənasını ifadə edir. Məhəmməd(s.a.v.s) peyğəmbərin və onun tərəfdarlarının 622-ci ilin sentyabrında Məkkədən Mədinəyə köçməsi kimi tarixdə qalmışdır. Xəlifə Ömərin dövründə (634-644) Hicrət ili (622) müsəlman təqviminin başlanğıcı elan edildi.

Hicri təqvimi
-------------

 *Əsas məqalə: Hicri təqvimi*
Hicri təqvim, hicrətdən başlanan müsəlman təqvimidir. Hicri təqvim iki növdür: hicri-qəməri (ərəbcə-Ay) və hicri-şəms (ərəbcə-Günəş).

Hicri-qəməri təqvimin ayları bunlardır: 

1. Məhərrəm;
2. Səfər;
3. Rəbiüləvvəl;
4. Rəbiülaxır;
5. Cəmadiyələvvəl;
6. Cəmadiyəlaxır;
7. Rəcəb;
8. Şaban;
9. Ramazan;
10. Şəvval;
11. Zilqədə;
12. Zilhiccə.


|  |
| --- |
| **Hicri Aylar **الأشهر الهجرية**** |
| Məhərrəm | Səfər | Rəbiüləvvəl | Rəbiülaxır | Cəmadiyələvvəl | Cəmadiyəlaxır | Rəcəb | Şaban | Ramazan | Şəvval | Zilqədə | Zilhiccə |  |
|  **محرم** |  **صفر** |  **ربيع الأول** |  **ربيع الثاني** |  **جمادى الأولى** |  **جمادى الثانية** |  **رجب** |  **شعبان** |  '**رمضان** |  **شوال** |  **ذو القعدة** |  **ذو الحجة** |
**"Ən gözəl"** — İtaliya kinorejissoru Lukino Viskontinin çəkdiyi bədii film. Filmə baxmağa görə yaş məhdudiyyəti yoxdur. Bu filmində Lukino Viskonti bir ananın həyat tarixçəsini və onun problemlərini təsvir edir.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

İtaliya rejissoru Lukino Viskontinin "Ən gözəl" filmi xor və orkestrın çaldığı musiqinin müşayiəti altında orta yaşlı qadın solistin qabağa çıxması ilə başlayır. Bundan sonra kadrda titrlər görünüb qurtarır və cəld cavan bir diktor mikrofona yaxınlaşıb elan oxuyur və "Cine-Citta" studiyasına filmə çəkilməyə balaca qız lazım olduğunu bildirir.

Filmdə baş rolda Anna Manyani oynayır. Viskonti aktrisanın özünün sujet olduğunu deyirdi. Viskontiyə görə filmin ana portreti kimi qəbul olunması nəzərdə tutulubmuş. Filmin baş qəhrəmanı olan Madlena evdar qadındır və qonşulara iynə vurmaqla ailəsini dolandırır. O, öz qızını sevdiyindən hamıdan gözəl sayır. Madlena istəyir ki, qızını o rolda görsün. Qızının böyük aktrisa olub onun çəkdiyi sıxıntıları keçirməməsini istəyən ana əlindən gələni etsə də sonda əsl xoşbəxtliyin bunda olmadığını başa düşür.

Viskontinin bu filmi qorxulu görünür. Kinoşünas Kastella bu filmdəki konflikti çirkli, çoxlu adam yaşayan sadə həyat tərzi keçirən şəhər kvartallarını və xəyal kimi təsvir olunmuş studiyanın toqquşmasında, filmin açıqlamasını isə ananın müqaviləyə qol çəkməməsində görür. O deyirdi: "Bu qadın yaşadığı mühitdən, gerçəklikdən gizlənmək istəyir. Amma o biri dünyanın — xəyal dünyasının yalan olduğunu artıq başa düşür və özünün zəhmətkeş mənşəsinə sadiq qalmasını üstün tutur. Amma bu heç də belə deyil, belə olsaydı, onda ananın həyat yoldaşı qalib olardı. Neorealistlər istəyirdilər ki, onların filmlərini həyatın bir hissəsi kimi qəbul etsinlər. Onlar filmlərinin baxımlı olmasını istəmirdilər, amma "Ən gözəl" filmi baxımlıdır. Kinoşünaslar bu filmi melodrama adlandırsalar da Viskonti bununla razılaşmırdı".

Xarici keçidlər
---------------

* *"Ən gözəl"* — Internet Movie Database saytında.

* *Ən gözəl* AllMovie saytında 3 - 5 ulduzdan
* Filmin resenziyası Arxivləşdirilib 2007-11-12 at the Wayback Machine  (rus.)

| ⛭Lukino Viskontinin filmləri |
| --- |
| 1940-cı illər |  Mübtəlalıq • Şərəf günləri • Torpaq titrəyir |
| 1950-ci illər | Hadisə haqqında qeydlər • Ən gözəl • Biz — qadınlar • Ehtiras • Bəyaz gecələr |
| 1960-cı illər | Rokko və onun qardaşları • Bokaçço-70 • Bəbir • Böyük ayı bürcünün dumanlı ulduzları • Cadugərlər • Yad • Tanrıların ölümü |
| 1970-ci illər | Venesiyada ölüm • Lüdviq • İnteryerdə ailə portreti • Günahsız |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
İsgəndər Daranın aldığı yaralardan öldüyünü görüb kədərlənir.
**Yazığı gəlmə** və ya **acıma** — çox vaxt aşağılayıcı şəfqət görünüşünü alan diskomfort duyğusu. Bu duyğunun obyekti "yazıq", yəni öz bədbəxt vəziyyətində alçaldılmış kimi qəbul edilir. Yazıq insan özünü şikayət yolu ilə müəyyən edir ki, bu da ya işin özündən, ya da başqa bir varlığın səbəb olduğu mənfi cəhəti bildirir. Eyni zamanda, yazığı gəlməmə hissi insanı "mərhəmətsiz", yəni qəddar edir. Bu halda yazığı gəlmə hissi mərhəmət hissinə yaxınlaşır. Lakin bəzən mərhəmətdə üstünlük motivi üstünlük təşkil edə bilir. Həmçinin, itirilmiş şeylərə görə yazığı gəlmə hissi yarana bilər. Siz itirilmiş vaxta, əşyalara və ya ölənlərə təəssüf edə bilərsiniz. Burada mərhəmət kədərə yaxınlaşır.

Özünə yazığı gəlmə hissi isə, çox vaxt insanın özünü inkişaf etdirməsinə mane olan mənfi hiss kimi şərh olunur. Bu baxımdan yazığı gəlmə bədbəxt vəziyyəti qoruyub saxlayır və onu obyektiv reallıq kimi qəbul edir. Burada yazığı gəlmə hissi alçaldıcı sevgiyə, bağışlayan zəifliyə yaxınlaşır .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сострадание и жалость". 2016-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.
2. ↑  "Нужна ли мужчине женская жалость?". 2016-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.
3. ↑  "Ошибки мужчин: Женская жалость и материнский инстинкт. Доколе?". 2015-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.
4. ↑  "Жалость к себе приносит пользу или вред?". 2014-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.
5. ↑  "Жалость плохое чувство Жалость тормоз для развития". 2014-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.
6. ↑  "Жалость или Любовь?". 2016-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-07.