recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mariin qızlar gimnaziyasınin keçmiş binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində Atamanskaya küçəsində yerləşən bina. Bina klassizm stilində inşa edilmişdir. Tikilmə tarixi 1886-cı ilə təsadüf edir. Layihənin müəllifi A. A. Yaşenko olmuşdur. Bina Rusiya regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. 1917-ci ildə oktyabr inqilabından sonra gimnaziya fəaliyyətini dayandırmışdır. Sovetlər dönəmində binada Kənd Təsərrüfatı texnikumu yerləşirdi. Hazırda isə binada bina Novoçerkassk texnikumunun sənaye texnologiyası və idarə etmə kafedrası və tədris korpuslarından biri yerləşir.

Təsviri
-------

Binanın üç mərtəbədən ibarətdir. Binada ev kilsəsi belə mövcuddur. Bina rus klassizmi stilində inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Mariin qızlar gimnaziyasının binası
Novoçerkask qızlar gimnaziyası 1860-cı ildə açılmışdır. Gimnaziya əsasən kazakların orta təbəqəsindən olan qızların təhsili ilə məşğul olurdu. Açıq tipli tədris müəssisəsidir. Üstəlik yataqxanası belə yoxdu. Digər təhsil mərkəzləri kimi gimnaziyada Rusiya İmperiyası Maarif Nazirliyinə tabe idi.

Gimnaziyanın ilk rəyisi Sveçnikov olmuşdur. 1 avqustdan 1 sentyabra qədər gimnaziyaya yaşı 9–14 arası qızlar toplanılırdı. Qaydalar təkcə tədris zamanı deyil, həm də boşluqlar zamanına belə tətbiqdir. Gimnaziyada arifmetika, dilçilik, oxu və rəqs. 1867-ci ildə Novoçerkasski qızlar uçilişi Don qızlar gimnaziyasına çevrilmişdir. Rəsmi sənədlərdə isə Mariin qızlar gimnaziyası olaraq keçərli id.
2014-cü ildə qızlar gimnaziyasının bərpası ilə bağlı söz-söhbət getsə də onun digər ərazidə yerləşməsi planlaşdırılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "По улице Атаманской" (rus). Частная лавочка. 2003-10-19. 2017-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-11.
2. ↑  "Церкви Новочеркасска | Домовые церкви". 2017-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-02.
3. ↑  "Русский классицизм" (rus). Rostov Region. 2018-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-03.
4. ↑  "В Новочеркасске возродят Мариинскую женскую гимназию" (rus). ГТРК Дон-ТЦ. 2017-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-22.
5. ↑  "В Новочеркасске решили возродить Мариинскую женскую гимназию" (rus). Блокнот. 2017-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-22.
**Krindaç villası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

Adres: Taqanroq ş, Atamanskaya küçəsi, 46.

Tarixi
------

Villa XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Onun ilk sahibi Yeqor İvanoviç Krindaç olmuşdur. O, mülki şəxslər üzrə vəkil kimi çalışırdı. Üstəlik içtimai işlərdə çalışırdı. Tarixdən məlumdur ki, Yeqor İvanoviç Krindaç ictimai əhəmiyyət daşıya kitabların yayılması ilə məşğul olan kitabların yayılması sahəsində böyük işlər görmüş və cəmiyyət üzvü olmuşdur. Cəmiyyət öz işinə 1876-cı ildə başlamışdır. Üç ildən sonra cəmiyyət Don Qoşunu vilayətinin xalq təhsili cəmiyyəti adlandırılmağa başlanılmışdır. Yeqor İvanoviç Krindaç cəmiyyətiədə sədr müavini vəzifəsindən sədr vəzifəsinə qədər yüksələ bilmişdir. 1902-ci ildə sədr seçilmişdir. Cəmiyyət fəaliyyətinin ilk illərində kitab mağaza və anbarlarının açılışını təşkil edirdi. 1923-cü ildən on illiklər boyunca binada sətəlcəm əleyinə dispanser yerləşirdi. 1992-ci ildə bina Rostov vilayəti xalq deputatlar sovetinin qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. XXI əsrin əvvəllərində bina tədricən dağılmağa başlamışdır. 2015-ci ildə bunanın təmurinə başlanılmışdır. Hədəf binanın iki mərtəbəli etmək olmuşdur. Bu zaman burada 30 yerlik mehmanxana yerləşməlidir. Tikinti zamanı binanın birinci mərtəbəsinin fasadı olduğu kimi saxlanması düşünülür. Yeni binanın adı "Platov" adlanır. Hotelin rəsmi açılışı 2015-ci ilin sonuna planlaşdırılırdı. Ancaq binada yanğın çıxır. Ancaq nəticələri aradan qaldırılmışdır.

Təsviri
-------

Krindaç villası modern stilində inşa edilmişdir. Bina bir mərtəbədən ibarət idi. Çıxışı binanın mərkəzi hissəsində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Особняк на Атаманской//Новочеркасская Централизованная библиотечная система". 2017-07-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-03.
2. ↑  "Новый отель «Платов» в Новочеркасске подожгли неизвестные". 2016-01-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-03.
**Peruşinoy-Qavixanın binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində üç mərtəbəli bina. Bina XIX əsrin 70-ci illərində inşa edilmişdir.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 79, 81.

Tarixi
------

Taqanroq şəhəri Petrovskaya küçəsi ev 79 və 81 ünvanında yerləşən bina XIX əsrin 70-ci illərində inşa edilmişdir.

Solunda yerləşən iki mərtəbəli tikili 1871-ci ildə 2-ci gildiya taciri Marten Nikitiç Bataşevin maliyyəsi hesabına inşa edilmişdir. Ərinin ölümündən sonra dul qadın tacirlik işini davam etdirnişdir. Nəticədə o qızı və oğlunu tərbiyə etmişdir. Onun tərəfindən iki mərtəbəli bina gözəl fasada malikdir. Binanın ikinci mərtəbəsində yeddi pəncərə vardı. Onun sol hissəsində əsas giriş yerləşirdi.

Peruşkinin binasının inşası bitdikdən burada "Donskaya" mehmanxanası yerləşirdi. Yarım zirzəmiyə malik binanın altında kitab mağazası və kitabxana fəaliyyət göstərirdi. Adı çəkilən müəssisələr Livinskiyə məxsus olmuşdur.

Sağ kompleksdə isə keçmiş Qavixa binası yerləşir. Hazırda isə Cənub Federal Universitetinin elmi-araşdırma mərkəzi yerləşir. XIX əsrin sonlarında binada "Fransa" mehmanxanası yerləşirdi. Əsas girişin önünda uzun eyvan vardı. 1894 və 1898 illərdə mehmanxanada A. P. Çexov otaq virayələmişdir.

Hər iki binada olan mehmanxanalar bir müddıt sonra bağlanmışdır. XX əsrin əvvəllərində 1-ci gildiya taciri Otto Ottoviç Qavix "Fransa" mehmanxanasının yerində "Avropa" mehmanxanasını təsis edir. 2 aprel 1911-ci ildə mehmanxananın sahibi özünü öldürmüşdür.

Birinci dünya müharibəsi dönəmində binada xəstəxana, bir müddət sonra isə paraşutçular məktəbi yerləşirdi.

Oktyabr inqilabından öncə Qavix binasında tarix və coğrafiya müəllimi Dmoti Pavloviç Drobyazqo mənzil kirayələmişdir. 1928–1941-ci illərdə binada NKVD bölməsi yerləşirdi.

Böyük Vətən müharibəsindən sonra hər iki binada təmir işi aparılmış və binalar birləşdirilmişdir. Burada bu zaman dəniz aviasiyası uçılışı yerləşirdi. Sonradan birləşdirilmiş binanın üçüncü şərtəbəsi inşa edilmişdir.

Hazırda bınanın sol hissəsində "Rostovqrajdanproekt" və "Standlaşdırma və metrologiya" kimi təşkilatlar yerləşir. Sağ hissədəisə Kalmıkov adına Radiotexnika Universitetinin mikroprosessor kafedrası yerləşir. Binanın zirzəmisində "Ruski çay" kafesi yerləşir.
Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir

Ədəbiyyat
---------

Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Таганрог ул. Петровская, 79, 81". 2013-10-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-03.
**F. P. Pokrovskinin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina XIX əsrin 70-ci illərində inşa edilmişdir. Komsomolski xiyabanı, ev 43 ünvanında yerləşir. 4 fevral 1976-cı il qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Binanın sağ fasadı
1865-ci ildə Kiyevdən Taqanroq şəhərinə ilahiyyatçı F. P pokrovski təşlif buyurur. O, ilk əvvəl kişi gimnaziyalarından birinə Tanrının qanunlarını tədris etməli idi. Bir müddət sonra şəhər sakinləri, xüsusi ilə şagird və valideynlər arasında böyük şöhrət qazanır. Onun sol meyilli kitab jurnallara marağı vardı. 1870-ci illərdə Pokrovskinin yaşadığı bina solçu şagird və gimnaziyaçılar üçün sığınacaq rolunu oynayırdı. 80-ci illərdə isə Pokrovskinin oğluda solçu qruplara qoşulmuşdur.

F. P. Pokrovskinin müəllimlik etdiyi gimnaziyada Anton Pavloviç Çexov təhsil almışdır. İlahiyyat dərsləri o, rus tarixi, ədəbiyyat və çağdaş hadisələr haqqında mühazirələr oxuyurdu. Anton Pavloviç Çexovun ədəbi fəaliyyətinə Pokrovskinin təsiri böyük olmuşdur.
Anton Pavloviç Çexov Pokrovskinin simpatiyasından istifadə edərək onun geniş kitabxanasından istifadə etmişdir. Pokrovski müntəzəm olaraq Pavl Yeqoroviç Çexova (Anton Pavloviç Çexov atası) baş çəkirdi. Ancaq Pavl Yeqoroviç Çexov onun dini fanatizmindən hec xoşlanmırdı. Çexov məşhur yazıçı olduqdan sonra Pokrovski ilə əlaqələri kəsməmiş və hətta yazışmışlar. Taqanroqa gələn Çexov dəfələrlə Pokrovskiyə baş çəkmişdir.

Təsvir
------

Kərpiçdən inşa edilmiş birmərtəbəli bina. Binanın fasadı qara suvaqla üzlənmişdir. Qədim rus arxitektur stilində inşa edilmişdir. Bununla belə burada attik stili görmək mümkündür..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Дом Ф. П. Покровского. Комсомольский бульвар, 43" (rus). А. П. Чехов. 2016-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-05.
2. ↑  "Эклектика" (rus). Rostov Region. 2017-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-05.
**İdelson apteki** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Bina 1884-cü ildə inşa edilmişdir. Bina Taqanroq şəhəri Krasnı xiyabanı, ev 24 ünvanında yerləşir. Aptekin müasir ad 53nömrəli aptek kimi tanınır. İdelson apteki Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir. Bununl bağlı qərar 18 noyabr 1992-ci ildə 301 nömrəli qərarla təstiqlənmişdir.

Tarixi
------

R. B. İdelson öz aprekini yerləşdirmək məqsədilə Çexov küçəsində bina icaryə götürür. İdelson aptekini yerləşdirmək məqsədilə iki mərtəbəli bina alır. Binanın birinci mərtəbəsində aptek təşkil edilir. 1884-cü ildən aptek arrıq yeni binada yerləşirdi. Bir müddət sonra aptek bütün Taqanriqda məşhurlanmışdır. Bu gündə İdelson aptekinin adı olan yazı qorunmaqdadır.

İdelson apteki 20 iyun 1920-ci ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən milliləşdirilmişdir. Bir müdt sonra artıq aptekdə 9 nəfər işləyirdi. Aptekin rəhbəri İ. B. Nankin təyin edilmişdir. Müəsisə bir müddət sonra 53 nömrəli olaraq adlandıtılır və fəaliyyətini davam etdirir. 1980-ci illərdə "Farmasiya" adlı şirkətin balansına keçir.

Təsviri
-------

Binanın fasadı simmetrik elementlərlə bəzədilmişdir. Burada barelef, kolonnalar quraşdırırılmışdır. Binanın müasir stili qotikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Энциклопедия Таганрога
2. ↑  "Красный переулок, дом 23". 2017-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-07.
3. ↑  "Аптечные этикетки". 2017-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-07.
**Taqanroq poçtamtı** və ya **Bankir Davidoviçin evi** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regiolaq əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. 1911-ci ildə inşa edilmişdir. Bina modern stilinə sahibdir.

Adres: Taqanroq ş, Frunze küçəsi, 38.

Tarixi
------

Taqanroq şəhərinin əsas poçt binası 1911-ci ildə A. А. Davidoviçin vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Binanın tikintisi zamanı əsasən kərpiçdən istifadə edilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində "E. Fiçini və K" bankının filialı yerləşirdi. Filialın rəsmi açılışı 20 yanvar 1912-ci ildə gerçəkləşmişdir. Bu filialın rəhbəri Emmanuil Karloviç Façini olur. Elə həmin ildəcə (1912-ci ildə) bankir Davidoviçin evinin ikinci mərtəbəsində poçt-teleqraf kontoru açılır. Əvvəllər isə bu kontor Qreçeskaya küçəsindəki Skuriçin evində yerləşirdi. Bu bina öz görkəmini bu günümüzə qədər qoruyub saxlamışdır. Sovet dönəmində bina milliləşdirilmişdir. Bu zaman bina bütünlüklə Taqanrov əlaqə şəbəkəsinə dövr edilir. 1981-ci ildə binaya eyvanlar artırılır. Yüz ildən artıqdır ki, binada təmir işləri aparılmamışdır. Bununla belə bina idial vəziyyətdədir.

Təsviri
-------

Binanın səthi suvanmamışdır. Fasadı qırmızı və sarı kərpiçlərlə işlənmişdir. Əsas girişi karnizlə bəzədilmişdir. Bina modern stilində inşa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Архитектура стиля «модерн»". 2017-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-07.
2. ↑  "Гуляет старый Таганрог, часть 2". 2017-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-07.
**Laşın gəlirli binası** və ya **A. P. Livudun gəlirli binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində dörd mərtəbəli bina. Bina Rostov-na-Donu şəhərinin puşkinskaya küçəsi ev 75 ünvanında yerləşir. Bina Maksik Qorki adında mədəniyyət və istirahət parkının əks tərəfində yerləşir. Bina XX əsrin əvvələrində inşa edildir. Binanın inşasına çəkilən xərclər Aleksandr Edmundoviç Laş tərəfindən ödənilmişdir. Binanın ən zəngin və prestijli mənzillərinin pəncərəlıri Puşkinskaya küçəsinə açılır. Elə də prestijli olmayan mənzillər isə isə həyətə baxırdı. Bina sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra milliləşdirilmişdir. Binanın əsas fasadı Puşkinskaya küçəsinə baxır. Hazırda bu tikili çox mənzilli yaşayış binası kimi istifadə edilir. Laşın gəlirli binası Rusiya Federasiyasınln regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. Üstəlik qorunma altındadır.

Arxitektur xüsusiyyətləri
-------------------------

Laşın gəlirli binasının fasadə Puşkinskaya küçəsinin qırmızı xətdində yerləşir. Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik mansarda belə sahibdir. Binanın fasad hissəsində olan elementlər qotik stildədir. Binanın fasadında müxtəlif dekor elementlərində istifadə edilmişdir. Bunlardan biridə kolonnalardır. Binanın girişindı kolonnanalar yerləşir. Pəncərənin kənarları qəsr daşı elementi ilə bəzədilmişdir. Üçüncü və dördüncü mərtəbələrin arasında dekorlar kəmər şəklində uzamır. Beşinci yəni mansardın pəncərələri fərqlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Об объявлении недвижимых памятников истории и культуры города Ростова-на-Дону под охраной органов местного самоуправления". zakon.7law.info. İstifadə tarixi: 2013-11-24.[*ölü keçid*]
2. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-23.
**Termiki emal** - metal və onun xəlitələrinin müəyyən temperatura qədər qızdırıb və soyutmaqla onun daxilində baş verən struktur dəyişikliyinin köməyi ilə məqəsdyönlü mexaniki xassələrin əldə edilməsinə xidmət edən üsuldur. Metalın mexaniki emal prosesində istiliyin təsirindən yaranan struktur dəyişikliyi buraya aid edilmir, çünki bu halda termiki proses məqsədyönlü baş vermir.

Termiki sobada metal
Maşınqayırmada termiki emal metal, əsasən isə dəmir tərkibli hissələrin mexaniki xassələrini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə geniş tətbiq olunur. Metal hissələrinin müxtəlif parametrlərdə qızdırıb-soyutduqda onun daxilində istənilən xasəəyə malik və dispersiyalı fazaların yaranması və sonrakı mərhələlərdə saxlanması məqsəd kimi qoyulur. Termiki emal üsulunun tətbiqi ilə ucuz, aşağı xassəli metalın göstəricilərini əsaslı şəkildə artırmaq mümkündür. Poladların xassələri onun tərkibindəki legirləyici elementlərlə müəyyən olunsa da, bu elementlərin təsiri yalnız termiki emaldan sonra özünü açıq şəkildə büruzə verir.
Termiki emal prosesinin əsas parametrləri maksimal qızdırma müddəti (tmax), həmin temperaturda saxlama müddəti (ts), qızma və soyuma müddətləri (tq, tsoy), həmçinin bu mərhələlərdə mövcud olan sürətlərdir (Vq, Vsoy).

Termiki emalın aşağıdakı əsas növləri mövcuddur:

* Yumşaltma ilkin emaldan sonra qeyri-müvaiznət struktura malik metalı qızıdırmaqla müvazinət struktura gətirməyə xidmət edən termiki emal prosesidir.
* Tablama metalı faza çevrilməsi temperaturundan yuxarı temperaturuna qədər qızdıraraq, sürətlə soyutma nəticəsində onun daxilində qeyri-müvazinətli strukturun əldə olunması üçün tətbiq olunan termiki emal prosesidir.
* Tabəksiltmə tablanmış metalı faza çevrilməsi temperaturundan aşağı temperatura qədər qızıdırmaqla daha dayanıqlı hala gətirmək üçün tətbiq olunur .
* Kimyəvi termiki emal maşın hissələrinin səthlərinə kimyəvi elementlərlə təsir etməklə onun xassələrini üst qatında yaxşılaşdırmaq məqsədilə aparılan prosesdir.
* Termomexaniki termiki emal deformasiya və struktur çevrilməsini özündə birləşdirən proseslərin birgə təsiri sayəsində hissənin mexaniki xassələri yaxşılaşdırılır.

Termiki emal prosesini aparmaq üçün xüsusi soba və su çənlərindən istifadə olunur.

Istinad
-------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**San Dieqo** (*ing.* San Diego) — ABŞ-nin Kaliforniya ştatında ikinci ən böyük şəhər və San Dieqo Dairəsinin mərkəzi. Sakit Okeanın sahilində yerləşir. 2009-cu ilin yanvar ayında əhali sayı 1,353,993 nəfərə çatmışdır. ABŞ-nin məşhur "Forbes" jurnalına görə, San-Dieqo ABŞ-nin 5-ci ən varlı şəhəri sayılır. Bundan başqa, San-Dieqo əhalisinin sayına görə ABŞ-də 5-ci, bütün dünyada isə 33-cü ən böyük şəhərdir. San-Dieqonun iqtisadiyyatında əsas yeri tutan sahələr istehsalat, müdafiə sənayesi, turizm və kənd təsərrüfatıdır. Şəhərdə çoxlu sayda elmi mərkəzlər, biotexnologiya, elektronika istehsalı, gəmi istehsalı, simsiz rabitəyə aid müəssisələr vardır.

Tarixi
------

San-Dieqo gecə vaxtı
Müasir San Dieqo ərazisi təxminən 10.000 bundan əvvəl Kumeyaay tayfasına aid hindular tərəfindən məskən kimi seçilmişdir. Bu ərazilərə ilk yetişən avropalı isə portuqaliyalı səyyah Xuan Rodrigez Kabrilyo olmuşdur. O 1542-ci ildə İspaniya bayrağı altında üzən gəmisi *San Salvador* ilə bu əraziyə yetişmişdir. Xuan Rodrigez bu əraziləri İspaniya Krallığının ərazisi kimi elan etmiş və buranı *San Migel* adlandırmışdır. 1602-ci ildə bu ərazilərin xəritəsini qurmaq üçün göndərilən ekspedisiyanın tərkibində olan xristian missionerləri bu ərazidə daimi qalmağa qərar verirlər. Artıq 1769-cu ildə İspaniya ordusu burada *El Presidio Reál de San Diego* adlanan qala tikirlər. Həmin tarix San-Dieqo şəhərinin əsasının qoyulduğu tarix hesab olunur. 1830-cu illərdə Meksika bu şəhəri ələ keçirir. 1848–1850-ci illərdə davam edən Meksika-Amerika müharibəsi nəticəsində bütün Kaliforniya ərazisi, həmçinin San-Dieqo şəhəri ABŞ hakimiyyəti altına keçir. 1850-ci ildə San-Dieqoya şəhər statusu verilir. İkinci dünya müharibəsindən sonra San-Dieqo ərazisində çoxlu sayda hərbi baza salındı. Bununla əlaqədar olaraq şəhərdə hərbi məhsullar istehsal edən çoxlu müəssisələr açıldı.

Təhsil
------

Şəhərdə fəaliyyət göstərən San-Dieqo Ştat Universiteti 1897-ci ildə yaradılmışdır.

Qardaş şəhərlər
---------------

* Azərbaycan Bakı, Azərbaycan
* Avstraliya Pert, Avstraliya
* Polşa Varşava, Polşa
* Yaponiya Yokohama, Yaponiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Thomson Reuters Open Perm ID. Thomson Reuters.
2. ↑  *United States. Bureau of the Census* 2016 U.S. Gazetteer Files (ing.). Washington, D.C.: U.S. Census Bureau, 2016.
3. ↑  .
4. ↑  2020 United States Census. / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu
5. ↑  California Department of Finance. Population Estimates for Cities, Counties and the State with Annual Percent Change — January 1, 2008 and 2009 Arxivləşdirilib may 3, 2009, at the Wayback Machine, may 2009
6. ↑  Clemence, Sara. Richest Cities In The U. S. Arxivləşdirilib 2013-04-26 at Archive.today, Forbes, 28 oktyabr 2005.
7. ↑  "Баку и Сан-Диего (США) намерены развивать сотрудничество - 1NEWS.AZ". 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-12.

|  |  |
| --- | --- |
| ABŞ bayrağı | *Amerika Birləşmiş Ştatları ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Gecə evinə tək qayıdan bir qız** (farsca : دختری در شب تنها به خانه میرود Dokhtari dar šab tanhâ be xâne miravad) — İran-Amerikalı kinorejissor Ana Lili Əmirpur tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. İranın ilk "Vampir-Vestern" janrlı filmi hesab edilir.
Filmdə hadisələr "Bad City"-də baş verir.

Məzmun
------

İranın "Bad City" qəsəbəsində qəribə hadisələr baş verir. Bu ruhlar qəsəbəsində fahişələr , narkotik maddə istifadəçilər, qadın alverçiləri və bir çox kasıb insanda yaşamaqdadır. Ölüm və ümidsizliyin hökm sürdüyü bu qəsəbədə "Qız" adlı vampir qadın cinayətkarları izləməyə və öldürməyə başlayır."Qız"-ın məqsədi qəsəbəni pis insanlardan təmizləməkdir. Araş , atasının narkotik asılılığına görə öz maşınını narkoalverçiyə verməyə məcbur qalır. Maşın götürməyə gedəndə narkoalverçi olan Səidin öldüyünü görür. "Qız" Araşın atasını da izləməyə başlayır. Təsadüfən qarşılaşan Araş və "Qız" heç gözləmədikləri anda bir-birilərinə aşiq olurlar.

Aktyorlar
---------

* Şeyla Vand — Qız
* Araş Mərəndi — Araş
* Marşall Meniz — Hüseyn
* Dominik Reinz — Səid
* Mozhan Marno — Atti

İstehsal
--------

Film Cənubi Kaliforniyadakı Taft studiyalarında çəkilib. Film Ana Lili Əmirpurun eyniadlı qrafik romanı əsasında çəkilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
6. ↑  IMDb (ing.). 1990.
7. ↑  .
**Nöqtə, nöqtə, vergül…**  — rejissor Aleksandr Mitta tərəfindən 1972-ci ildə *"Mosfilm"* studiyasında çəkilmiş bir komediya və musiqili film janrında olan film. Filmin ilham aldığı Mixail Lvovskinin hekayəsi 1971-ci ildə *Pioner* jurnalında *Hündürlüyə atla* başlığı altında nəşr olunmuşdur. Premyerası 30 dekabr, 1973-cü ildə baş tutdu..

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

8 A sinfində Lyoşa Jiltsov təhsil alır. Sinifdə Lyoşadan başqa hər kəs özünü şəxsiyyət hesab edir. Bir gün sinifə yeni qız şagird Jenya Karetnikova gəlir. O, Lyoşa ilə dostlaşır. Onunla ünsiyyət quran Lyoşa, bütün çətinliklərini öz tənbəlliyindən və istəksizliyindən irəli gəldiyini başa düşür. O buna görə də çalışır və tədricən daha güclü, cəsarətli, daha çalışqan və bacarıqlı olur.

Onun yeni keyfiyyətlərini göstərməsi üçün lazım olan gün gəlir. Onun sinif komandası reley yarışında çıxış edir və Lyoşa son anda gələ bilməyən yoldaşını əvəz etməlidir. Nəticədə onun sayəsində komandası xal qazanır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Rollarda
--------

* Seryoja Dançenko — Lyoşa Jiltsov
* Mişa Kozlovski — Volka
* Olya Rıjnikova — Jenya Karetkinova
* Yuri Nikulin — Lyoşanın atası
* Zaza Kikvidze — Vaxtanq Turmanidze
* Marina Şerbova — Qalya Vişnyakova
* Lyuda Suxova — Zina Kryuçkova
* Andrey Vasilev — Vadim Kostrov
* Yevgeni Perov — İvan Fyodoroviç, fizika müəllimi
* Yevgeni Gerasimov — Saşa, pioner dəstə rəhbəri
* Vladimir Zamanski — Jenyanın atası
* Janna Proxorenko — ibtidai sinif müəllimi
* Tatyana Nikulina — Lyoşanın anası
* Natalya Seleznyova — sahə həkimi
* Kim Straçuk — Konstantin İvanoviç, bədən tərbiyəsi (idman) müəllimi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Точка, точка, запятая". Портал культурного наследия России «КУЛЬТУРА.РФ». 2022-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-20.
**Tinder fırıldaqçısı** (*ing.* The Tinder Swindler*)* — 2 fevral 2022-ci ildə Netflix-də yayımlanan ingilis istehsalı sənədli film. Film Tinder tətbiqi vasitəsilə qadınları aldadan israilli cinayətkar Simon Leviev haqqındadır.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Doğum adı Şimon Hayut olan Simon Leviev Tinder adlı tanışlıq proqramında özünü almaz kralı olaraq tanınan Rusiya yəhudisi Lev Levievin oğlu olaraq təqdim etdi. Tinder-də tanış olduğu qadınları şam yeməyinə aparıb onlara müxəlif hədiyyələr alaraq özünü həqiqətən almaz kralının oğlu olduğuna inandırdı. Hətta qadınları şəxsi təyyarələrlə tətilə apardı. Möhtəşəm həyata sahib imiş kimi davranan Hayut tanış olduğu bütün qadınlara onu öldürmək istəyən düşmənləri olduğundan bəhs etdi. Qadınlara söhbət tətbiqləri vasitəsi ilə mühafizəçisinin düşmənləri tərəfindən yaralandığına dair saxta şəkillər göndərdi. Təhlükəsizlik məqsədi ilə öz kartından pul xərcləyə bilmədiyini və bu səbəblə geri qaytarmaq şərti ilə qadınlardan kart və nağd pul aldı. Bu üsulu bütün qurbanlarında istifadə etdi. Bir qadından aldığı pulu digər qadına xərcləyərək ponzi sistemi qurdu. Qurbanlarına saxta sənədlər göndərərək, pulu geri qaytardığına inadırmağa çalışırdı. Ən sonda isə qurbanlara olan əlaqəsini bitirəcəkdi. Qurbanlarından təxminən 10 milyon dollar pul aldığı təxmin edilir.[*mənbə göstərin*]

Tənqidlər
---------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.
4. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-21.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes |
**Rotterdam** — Hollandiyanın (Amsterdam dan sonra) ikinci böyuk şəhəri. Avropanın ən böyuk limanı Rotterdamda yerləşir.

Faşist Almaniyası tərəfindən bombardman edilməsi
------------------------------------------------

Hollandiya 10 may 1940-cı ildə faşist Almaniyası tərəfindən işğal edilmişdir. Hitler tərəfindən bir gün içərisində tamamı ilə ələ keçirilə bilinəcəyini düşünülən Hollandiyada Almaniya ordusu gözlənilmədən ciddi müqavimətlə qarşılanmışdır. 14 may 1940-cı ildə Almaniya Hollandiya ordusunun silahı yerə qoymğa məcbur etmək üçün başda Rotterdam şəhəri olmaqla Hollandiyanın şəhərlərini ağır bombardman etməyə başlamışdır. Xüsusi ilə Rotterdam şəhəri Almaniya ordusu tərəfindən demək olar ki, məhv edilmişdir. Rotterdamda təxminən 800 vətəndaş öldürülmüş və 80.000 insan evsiz qalmışdır. 1950-ci ildən 1970-ci ilə kimi Rotterdam şəhəri tamamı ilə yenidən qurulmuşdur.

Şəkillər
--------

* Rotterdam hava limanıRotterdam hava limanı
* Erasmus KörpüsüErasmus Körpüsü
* Villems körpüsüVillems körpüsü
* Şəhərdə memarlıq abidəsiŞəhərdə memarlıq abidəsi

Həmçinin bax
------------

* AYAPE

1. ↑  Statistics Netherlands. 2022.
**Alan Pinkerton** (*ing.* Allan Pinkerton; 25 avqust 1819, Qlazqo, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı – 1 iyul 1884, Çikaqo, İllinoys) — şotland əsilli Amerika detektivi və kəşfiyyatçısı. Daha çox Pinkerton Milli Detektiv Agentliyinin (*ing.* Pinkerton National Detective Agency) qurucusu kimi tanınır. Amerika Vətəndaş müharibəsi dövründə İttifaq kəşfiyyatı üçün çalışmışdır.

Pinkerton agentliyinin quruluş tarixi
-------------------------------------

Alan Pinkerton Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində polis çavuşu ailəsində anadan olub. Çəllək ustası peşəsinə yiyələnib. Çartist işçi hərəkatında fəal idi.

1842-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etdi. Çikaqo yaxınlığındakı Dandi qəsəbəsində yerləşdi.

1846-cı ildə şerif seçildi. Dörd il sonra inzibati xidmətdən ayrılaraq, dəmir yolu oğurluqlarının istintaqında ixtisaslaşan xüsusi bir detektiv qurur. Agentliyin emblemi "Biz heç vaxt yatmırıq" şüarı ilə açıq bir gözün təsviri idi. Ən böyük uğurlardan bəziləri, 1861-ci ildə Baltimorda Prezident Linkolna qarşı sui-qəsdin qarşısının alınması və Adams Express dəmir yolu şirkətindən 700.000 dollarlıq oğurluq təşkilatçılarının tutulması idi..

Pinkerton, 1844-cü ildə abolisionistlərə qoşuldu və qaçaq kölələrin şimal əyalətlərinə və Kanadaya qaçaqmalçılığında kömək etdi. Con Braun ilə şəxsən tanış olmuş və 1859-cu ildə döyüş heyətinin təmin edilməsində iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Allan Pinkerton // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2 3 4  Allan Pinkerton // GeneaStar.
3. ↑  Seiple, Samantha (2015). Lincoln’s Spymaster: Allan Pinkerton, America’s First Private Eye. New York: Scholastic Press.pp. 11-13
4. ↑  "Люди/Календарь Рождений/1 июля". 2003-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2003-05-06.
5. ↑  "Allan J. Pinkerton (1819—1884)". 2019-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-03.
**Sahilsiz təzadlar**-yazıçı,AMEA-nın aparıcı elmi işçisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sadıq Qarayevin 2014-cü ildə nəşr edilmiş romanı.

Ümumi məlumat
-------------

"Sahilsiz təzadlar" bədii, elmi, fəlsəfi və detektiv romandır. Əsərin əsas qəhrəmanları Əli və Nərmindir. Süjet xətti bu iki gəncin ülvi məhəbbəti, başlarına gələn hadisələr əsasında qurulmuşdur. Romanda qəhrəmanların və digər obrazların vasitəsilə bir sıra elmi, fəlsəfi ideyalar, fərziyyələr irəli sürülmüş, müzakirə olunmuşdur. Bundan əlavə, əsərdə rənglərin əmələ gəlməsi,kainatın yaranması, zamanın, sürətin və sahələrin arasıkəsilən mahiyyətdə olması, təxmini, dürüst, real məntiq və digər məsələlər barədə mülahizələrlə yanaşı, bəşəriyyətin qlobal problemləri haqqında fikirlər də yer almışdır. Yeni ictimai formasiya quruluşunun yaranması haqqında fikirlər, Əlinin iki mürəkkəb cinayətin üstünü məharətlə açması, həqiqətləri insanların dərk edə bilməməsinin səbəbləri haqqında mülahizələr də romanın bədii süjet xəttində əsas istiqamətlərdəndir. 
  
Əli və Nərminin sonda Şuşada görüşmələri isə, Azərbaycan xalqının və dövlətinin arzusunun, ali məqsədinin, onu həyata keçirmək üçün iradə, əzm
və qüdrətinin dünyaya nümayişidir. Əsər geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------
**Ələkbər bəy Mirzə Cəfər oğlu Topçubaşov** — podporuçik. Mirzə Cəfər Topçubaşov oğlu. Əlimərdan bəy Topçubaşov atası.

Həyatı
------

Əlimərdan bəyin atası Əliəkbər bəy isə hərb sənətinə üstünlük vermiş, çar ordusunda hərbi xidmətə qəbul olunmuş və podporuçik rütbəsində xidmət etmişdi.

Sankt-Peterburq Mərkəzi Tarix Arxivində saxlanan sənədlərdən aydın olur ki, Əliəkbər bəy 1820-ci ildə anadan olmuş, 1843-cü ildə Zaqafqaziya müsəlman atlı süvari alayında hərbi xidmətə başlamış və 1845-ci ildə həmin alayın müsəlmanlardan ibarət taqımının komandiri təyin edilmişdi. O, 1853-1856-cı illərdə baş vermiş Krım müharibəsinin iştirakçısı olmuş, müharibədəki xidmətlərinə görə bir sıra təltiflər almış və podporuçik rütbəsinə yüksəlmişdi.

Əlimərdan bəy öz xatirələrində atasının Varşavada rus ordusunun sıralarında xidmət etdiyini yazırdı.

Qafqaz ordusundadır, üstündə "Mərdliyə görə" yazılmış, Anna lentində boyundan asmaq üçün qızıl medalla (1847) və 1853-1856-cı illər müharibəsi xatirəsinə bürünc medalla təltif edilib.

Əmək dəftərinin qulluqla bağlı bölümündə bunlar göstərilib: Əliəkbər bəy Əlahəzrət konvoyunun (qoruma güclərinin) Zaqafqaziya atlı müsəlman alayında vəkil rütbəsində xidmətə başlayıb - 3.5.1843, yenə orada süvari təyin edilb - 20.4.1845, kornet rütbəsinə yüksəldilib - 16.6.1849, Don alaylarına iki dəfə ezam edilib - 4.7.1850; 16.10.1851, dağlılara qarşı işlərdə seçildiyinə görə Ən yüksək iltifata layiq görülüb (yəni çar ona təşəkkür edib), Türklərə qarşı əməliyyatlarda seçildiyinə görə podporuçikliyə yüksəldilib - 4.11.1853, Qafqaz ordusuna təyin edilib - 7.10.1858, ölüb - 7.5.1868.

O, aşağıdakı yürüşlərdə iştirak edib:

3 may 1843-cü ildən atlı müsəlman alayının tərkibində Tiflisdən Varşavaya, 1851-ci ildə ləzgi dəstəsinin tərkibində 15 apreldən dağlılara qarşı, 21.4.1851-ci ildə Çardaqlı kəndində quldurlar dəstəsinin məhv edilməsində.

Əliəkbər bəydən çar hakimiyyəti Türklərə qarşı da yararlanıb. O, 1853-cü ildə Axaltsıx dəstəsinin tərkibində 25 oktyabrdan 31 dekabradək, 1854 və 1855-ci illərdə 1 yanvardan 31 dekabradək Türklərə qarşı yürüşlərə qatılaraq bu müddətdəki bütün işlərdə və irəliləmələrdə iştirak edib, ancaq yaralanmayıb, kontuziya almayıb, Ən yüksək buyruğa əsasən və öz rəhbərliyindən özəl tapşırıqları olmayıb, məhkəməyə düşməyib.

Həmçinin bax
------------

* Topçubaşovlar

İstinadlar
----------

1. ↑  [*ölü keçid*]
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-12.
Avtomobildə VIN kod
**Nəqliyyat vasitəsinin identifikasiya nömrəsi** - (*ing.*  Vehicle identification number, qısaca VIN) — nəqliyyat vasitəsinin 17 simvoldan ibarət olan unikal kodudur. Kodda istehsalçı və nəqliyyat vasitəsinin xarakteristikaları haqqında informasiya və buraxılış ili göstərilmişdir. Kod strukturu ISO 3779-1983 və ISO 3780 standartlarına əsaslandırılmışdır.
İdentifikasiya olunmuş nömrələr kuzovda və ya şassidə xüsusi olaraq nömrəli lövhəciklərdə göstərilmişdir.

VIN (İdentifikasiya nömrələri) strukturu
----------------------------------------

VIN-də latın əlifbasının simvollarından və ərəb rəqəmlərindən istifadə etməyə icazə verilmişdir :

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F G H J K L M N P R S T U V W X Y Z

I, O, Q hərflərindən istifadə qadağandır, çünki onlar 1, 0 rəqəmlərinin şəkli formasına oxşardır.
VIN 3 hissədən ibarətdir:

1. WMI (World Manufacturers Identification) — ümumdünya istehsalçı indeksi
2. VDS (Vehicle Description Section)— təsviri hissə
3. VIS (Vehicle Identification Section) — fərqləndirici hissə

Xarici keçidlər
---------------

* ISO 3779:2009
* FMVSS 115, Part 565
* VIN entry in the National Transportation Library FAQ Arxivləşdirilib 2020-09-24 at the Wayback Machine

VİN-in skan edilməsi
--------------------

Hal-hazırda skan edilmə və VIN tanınması imkanı mövcuddur. Bu proses xüsusi skanerlərin köməyi ilə, həm də iOS və Android platformalarına yüklənən xüsusi proqramların köməyi ilə, fotokameradan istifadə edərək mümkündür. Skan edilmə nəticəsində alınmış kod avtomobil haqqında ətraflı informasiyanın axtarışı üçün internet resurslarından istifadə edir.
(Nümunə VİN kod: XWBCA41ZXDK259107)
**Müqəddəs Antoninin əzabları** (it. Tormento di sant'Antonio) - İtaliya rəssamı Mikelancelo tərəfindən 1488-ci ildə tamamlanmış rəsm əsəri. Hazırda ABŞ-nin Texas ştatının Fort-Uort şəhərində yerləşən Kimbell İncəsənət Muzeyində sərgilənir.

Haqqında
--------

Əsərdə orta əsrlər əfsanəsi olan Qızıl əfsanə, müqəddəs Antoninin şeytanlar tərəfindən tələyə düşürülməsi əks olunmuşdur. Müqəddəs Antoni günah işləməmək üçün şeytanlara müqavimət göstərməkdədir. Buna görə əsər bəzən "Müqəddəs Antoninin günaha təşviqi" adlandırılır.

Tarixi
------

Rəsm əsəri ilk əvvəl Mikelancelonun xidmət etdiyi Domeniko Girlandayo manufakturasında saxlanmışdır. Əsər 2008-ci ilin iyulunda satışa çıxaralaraq 2 milyon ABŞ dollarına bir ABŞ iş adamına satıldı. Sentyabr ayında rəsm əsəri Nyu-Yorkdakı Metropolitan İncəsənət Muzeyinə gətirildi. Əsər burada yenidən rəngləndi və diqqətlə öyrənildi. Onun həqiqətən Mikelancelonun əsəri olduğu qəraralaşdırıldı. Qısa müddət sonra rəsm əsəri açıqlanmayan qiymətə (6 milyon ABŞ dolları olduğu güman olunur) Kimbell İncəsənət muzeyinə satılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-05-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-03.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-03.

Həmçinin bax
------------

* Mikelancelonun əsərlərinin siyahısı


Vikianbarda Müqəddəs Antoninin əzabları ilə əlaqəli mediafayllar var.
***Onlar da insan idi*** — Krım tatarı olan məşhur roman yazıçısı Çingiz Dağçının yazdığı romandır. Roman türk adət və ənənələrini, irqi, dili, dini, insan sevgisindən bəhs edir.

Haqqında
--------

Roman türk adət və ənənələrini, irqi, dili, dini, insan sevgisindən bəhs edir. Bir millətin necə başqa bir millətin boyunduruğuna girərək, məcburən ruslaşdırılması və zülmlərə məruz qalması ana fikir olaraq xülasələndirilə bilər. Çünki onlara görə, bir rusun kənddə olması uğursuzluqdur. İvan etdikləri yaxşılığa rəğmən, türk kimliklərinə görə içdən-içə kin bəsləməkdədir. Sonda yeməyini yediyi evin qızına təcavüz etməyə çalışır və əsl üzünü göstərir.
Əsərin sonluğu belədir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Bəli, onlar da insandır! Pavlenkolar, İvanlar, Kostyürklər, Vasil Miditroviçlər, Stepanlar, bəlkə bunu gülünc görəcəklər, amma necə görürlərsə görsünlər, mən əsərimi təkrar sakit dua ilə bitirmək istəyirəm. Romanımı qapadırkən: "Tanrım!" deyirəm. "Onlar da insan!" Mərhəmət et onlara! Özləri kimi başqalarının da insan olduqlarına inandır onları!" Başqaları, o heyvan kimi sürülüb götürülənlər...Onlar da insan idi."* | "|

Məzmunu
-------

Bir gün iki nəfər Bəkirin evinə rast gəlir; biri qoca və saqqallı, digəri cavandır. Kişilər Bəkirin ayağına yaxınlaşıb yalvarmağa başlayırlar. Rus olduqlarını və çörək pulu üçün iş axtardıqlarını deyirlər. Bəkir acır və kömək üçün kişiləri işə götürür. Yaşlı Karl Marksa bənzədiyi üçün Bəkir ona qalmağı söyləyir. Gəncin adı fil sümüyüdür. İvan çox danışmır. Ruslar kəndə gəldikdən bəri bir çox fəlakətlər baş verdi. Macik xəstələnir, iki balqabaq sürgüsü quruyur, dövlət onların sahələrini keçməyə qərar verir və yaxınları pisləşirlər. İndi Esma'nın canını qurub yanmağa qərar verdilər, amma imtina etdilər və imtina etdilər. Bu ruslar ucbatından sürgün olunur, alçaldılırlar. Bəkir insan yerinə mala və ivan qoyur, lakin komalizm üçün pul vermir. Evimizi Məqsədləri və Maddi Vəziyyəti Həqiqətən Bilmədiyimiz İnsanlara Açmamalıyıq. İnsanlar ikiüzlü və nankordurlar. Bilinməyən və gözlənilməz şeylər üzündən başımıza fəlakətlər gəlir. Remi Bəkir ilə Ayşenin görüşü! Ancaq bu, Ayşenin ən çox kədərləndiyi də idi.Rusların kəndə gəlməsi bütün fəlakətlərin səbəbkarıdır. Macik'in Xəstəliyi ilə Seydin Həqiqətən Bəkirə təəssüf etdiyini başa düşə bilərik.

Həmçinin bax
------------

* Çingiz Dağçı
* Qorxunc illər
* O torpaqlar bizim idi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Onlar da İnsandı/ Cengiz Dağcı". 2020-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  "Cengiz Dağcı". 2020-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  "Onlar da insandı!". 2020-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kata (dəqiqləşdirmə).

**Kata çimərliyi** (tay หาดกะตะ) — Andaman dənizində, Pxunet adasının qərb sahilində, ən çox ziyarət olunan çimərlik. Şimaldan Karon çimərliyi ilə sərhədlənir. Kata-Noy çimərliyindən 10 km, Pxunet şəhərindən 17 km, Pxunet hava limanından 47 km aralıda yerləşir. İnzibati baxımından Pxunet vilayətinin Karon rayonuna daxildir. 1970-ci illərdən ərazidə yurizm inkişaf edir. 26 dekabr 2004-cü ildə Hind okeanında zəlzələ və sunami nəticəsində ərazi böyük zərər görmüşdür.
Sahil xəttinin uzunluğu 1,5 km-dir. Sahil aypara formasındadır. Çimərliyin şimal hissədə eni 70 m, cənubda isə 50 metrdir. Çimərliyin qarşı tərəfində Pu adası yerləşir. Kata çimərliyi ilə ada arasında mərcan rifi vardır. Çimərliyə yaxın ərazidə manqrov meşələri və palma ağacları bitir. Kata, Karon çimərlikləri və Pxunet şəhəri arasında avtobus fəaliyyət göstərir..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Пляжи в столичном ампхе Пхукет". Web Sawadee Plc. 2019-08-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-23.
**Afrikalı Konstantin** (*lat.* **Constantinus Africanus**; XI əsr – 1087[…], Montekassino[d], Kassino[d]) - 11. əsrdə yaşamış, tibb sahəsi üzrə ərəb və yunan dilində yazılan mətinləri tərcümə edən şəxs.

Həyatı
------

Konstantinin doğum tarixi bilinməsə də, tarixi sənədlərə görə Karfagendə dünyaya göz açdığı deyilir. O dövrdə müsəlman ərəblərin idarəsində olan Karfagenin yerli əhalisindən idi. Latın dilini çox yaxşı bilməsi ona tibb sahəsində ərsəyə gətirilmiş ərəb dilindəki əsərləri latın dilinə tərcümə etməyə imkan verdi. 1065-ci ildə Salerno baş yepiskopu I Alforno tərəfindən Salernitana tibb məktəbinə müxtəlif, ərəbcə əl yazmaları tərcümə etmək üçün dəvət edildi. Araşdırmaçılara görə onun tərcümələri yunan tibbinin Qərbi Avropaya tanıdılmasına kömək etdi. Konstantin, həmçinin, kitabı *Viaticum*da səyahət edənlər və səyyahlar üçün o dövrdəki məşhur ərəbcə bələdçiləri yerləşdirdi.

Konstantin Suriya, Hindistan, Misir, Efiyopiya və İran səyahətləri müddətincə yunanca, ərəbcə, latınca və birçox Şərq dilini öyrənmişdi. Konstantin Avropanın təşkil edilmiş ilk tibb məktəbi olan Salerno Unveristetində təhsil aldı. Daha sonra 529-cu ildə St.Benedict tərəfindən qurulan Benevento hersoqluğunda yerləşən bir manastır olan Monte Kassinoya daxil oldu və 1087-ci ildə orada vəfat etdi.

Tərcümələri
-----------

Onun ilk tərcüməsi 10. əsrdə yaşamış iranlı fizik Ali bin Abbas tərəfindən 1087-ci ildə yazılan *Kitab el-Maliki*nin latın dilinə olan *Tibb İncəsənətinin Tam Kitabı* adlı tərcüməsiydi. Bu kitab tibb sahəsində ərəb dilində yazılmış zəngin əsərlərdən biri idi. Bu kitab daha sonra *Panteqni* olaraq Qərbdə tanınmağa başladı. Bu tərcümənin 128 xüsusi əl yazmanın toplandığı bir kitab olması Qərbdəki tələbələr üçün bu mənbənin əhəmiyyətini artırırdı. Kitab qısa bir zamandan sonra tələbələrin tibb tədris proqramına daxil oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *autori vari* COSTANTINO Africano // Enciclopedia Treccani (it.). Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1931.
2. 1 2  *Swartz A.* Constantine the African // Open Library (ing.). 2007.
3. 1 2  Constantinus Africanus // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. 1 2  Encyclopædia Britannica (ing.).
5. 1 2  Encyclopaedia of Islam, 2nd edition. Leyden: Brill.
6. ↑  Francis Newton, "Constantine the African and Monte Cassino: New Elements and the Text of the Isagoge," in *Constantine the African and ‘Ali ibn al-’Abbas al-Magusi: The 'Pantegni' and Related Texts*, ed. Charles Burnett and Danielle Jacquart (Leiden: E. J. Brill, 1994), 16-47, pp. 20–23.
7. ↑  Constantine Africanus". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.  Arxivləşdirilib 2009-10-30 at the Wayback Machine.
8. ↑  Vera von Falkenhausen, "Costantino Africano," *Dizionario Biografico degli Italiani*, vol. 30 (1984),  Arxivləşdirilib 2022-08-04 at the Wayback Machine, accessed 14 Feb. 2014; Danielle Jacquart, "Constantinus Africanus," *Encyclopaedia of Islam*, THREE. Edited by: Gudrun Krämer; Denis Matringe; John Nawas; Everett Rowson. Brill, 2012.
**Pegasomum asperium** (lat. Pegasomum asperium)-Yastı qurdlar tipinin Trematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Bədənin ölçüləri 6,45-16,5x2,24-4,53 mm olub, tikanlarla örtülmüşdür. Böyrək şəkilli yaxalıq zəif inkişaf edib, üzərində kür qurtaran 27 iri tikan yerləşir. Yaxalığın hər ətəfində 4 cüt tikan vardır. Udlaq 0,14-0,44x0,15-0,30 mm-dir. Qida borusu düz və əyilmiş boru formasındadır. Uzunluğu 1,62-4,32 mm-dir. Qarın əmziyinin ön tərəfində cinsi bursa yerləşmişdir. 
Yumurtalıq toxumluqların ön tərəfindədir. Ölçüləri 0,30-0,84x0,34-0,88 mm-dir. Toxumluqların kənarları bütöv və ya parçalanmışdır. Ön toxumluq 0,78-2,10x0,72-2,90 mm, arxa toxumluq isə 0,96-2,46x0,67-2,30 mm ölçüyə malikdir. Sarılıqlar bağırsaq səviyyəsində qarışaraq udlağa qədər. Bir az da aşağə bədənin ön hissəsini bütünlüklə tutrlar. Sarılıqların arxa qurtaracağı bədənin qurtaracağına çatır. Balalıq qarın əmziyi ilə ön toxumluğun arasında yerləşir. Yumurtalıqların ölçüləri 0,084-0,119x0,048-0,96 mm-dir..

Həyat tərzi
-----------

Azsaylı-kosmopolit növdür, növdaxili müxtəlifliyi Politipdir, Parazit orqanizm olub, quşların (Bubulcus ibis) bağırsağında yaşayır. Mürəkkəb həyat tərzi keçirir. Epiteli hüceyrələri ilə qidalanır. Nəsillərin növbələşməsi və sahiblərin dəyişilməsi ilə müşayit edilir. Düşmənlıri yoxdur. Hermofradit orqanizmdir. Cinsi çoxalması yumurta qoyma (nəsil dəyişkənliyi) və qeyri-cinsi çoxalma (partenogeniz) formasında olur. Üçüncü dərəcəli konsumentdir. Parazitin həddindən artıq çoxalması quşlarda xəstəlik törədir. Reproduktivliyi və xromosom göstəriciləri öyrənilməmişdir. Mühafizəsinə ehtiyac yoxdur.

Yayılması
---------

Dünyada 10, Qafqazda 2, Azərbaycanda 2 növlə təmsil olunmuşdur. Macarıstan, Polşa, Sudan, Konqo, Şimali Amerika, Ukrayna, Rusiya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstan,Dağıstan, Ermənistan, Azərbaycanda isə Lənkəran (Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu)və Kür-Araz ovalığı ərazilərində yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Фейзуллайева О.В. Маxмудова Й.А. Работы по гельминтологии к 80-летию акад. К.И. Скрябина, М.1958 г. стр.145-147.
2. ↑  ж «Паразитология», 1978, том. ХII, вып. 5, стр: 413-417.
3. ↑  «Зоологический журнал», м.1978 г, том LVII вып. 6, стр: 827-833
4. ↑  Труды Аз.гос.Пед ин-та, Б. 1955, том II, стр. 197-203.

Həmçinin bax
------------
**Patrona Xəlil** (*türk.* Patrona Halil; 1690 – 25 noyabr 1730, Konstantinopol) — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhmədin taxtdan endirilməsinə səbəb olan üsyanın rəhbəri. 

Patrona Xəlilin rəssam Jean Baptiste Vanmour tərəfindən çəkilən rəsmi

Haqqında
--------

Əslən albandır və təqribən 1690-cı ildə Bitolada dünyaya gəlmişdir. Gənclik illərində Yeniçəri ocağının 17-ci bölüyünə yazılmış, ocağa bağlı olduğu illərdə Niş və Vidin qalalarında Osmanlı hakimiyyətinə qarşı hazırlanan ayaqlanmalarda iştirak etmişdir. Daha sonra burdan qaçaraq İstanbula gəlmiş, bir müddət kaptan-ı dəryanın kəndxudasının Patrona adlanan gəmisində ləvənd olaraq çalışmışdır. Bu səbəblə bir çox qaynaqlarda Patrona Xəlil olaraq anılır. Bu illər ərzində işlədiyi cinayətlər səbəbilə 2 dəfə ölüm hökmü ilə cəzalandırılsa da, xilas edilmişdir. Sonuncu dəfə isə kaptan-ı dərya Qaymaq Mustafa Paşa tərəfindən xilas edilmiş, bunun qarşılığında isə onun əmriylə məşhur Patrona Xəlil üsyanını başlatmışdır.

O günlərdə İstanbulun və imperiyanın vəziyyəti ağırlaşmışdı. Belə ki, ağırlaşdırılan vergilər, rüşvətin və israfçılığın artması azmış kimi, heç bir səbəb olmadan Səfəvilər üzərinə müharibə elan edilmiş, cəbhədən ard-arda məğlubiyyət xəbərləri gəlməkdə idi. Nəhayət, Təbriz şəhərinin əldən getməsi və bu xəbərin saraydan və əhalidən gizlədilməsi öyrənildi və əhalinin etirazlarını alovlandıran Patrona Xəlil 25 sentyabr 1730 tarixində əhalini Ətmeydanına topladı. Başlayan üsyan hədəf seçilən sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşanın və onun iki kürəkəninin qətlinə, daha sonra isə dövrün padşahı Sultan Əhmədin taxtdan endirilməsinə gətirib çıxardı. Yeni padşahın taxta keçməsinə baxmayaraq Patrona Xəlil və digər üsyan rəhbərləri dövlət məsələlərinə müdaxilə etməyə, paytaxtda və ətraf bölgələrdə iğtişaş törətməyə davam edirdilər.

Nəhayət, 25 noyabr 1730 tarixində yandaşları ilə birlikdə saraya dəvət olunan Patrona Xəlil İrəvan köşkündə toplanan qurma divan məclisi əsnasında qətlə yetirildi. Ardından ikinci qapıda onları gözləyən təxminən 10 nəfər öldürüldü. Hadisələri eşidən birinci qapıdakılar isə qaçdılar. Anadoluya qaçanların ələ keçirilmələri üçün fərmanlar yazıldı. Üsyan rəhbərlərinin öldürülməsiylə şəhərdə nibi sükunət təmin edilsə də, ixtişaşlar bir müddət davam etdi.

Həmçinin baxın
--------------

* III Əhməd
* Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa
* Patrona Xəlil üsyanı
**Metal rabitəsi**-metal ionları arasında və sərbəst elektronlar arasında yaranan rabitə.

Metal rabitəsinin xüsusiyyətləri
--------------------------------

Metal rabitəsinin təbiətinin xarakteristikasında metallara xas olan iki xüsusiyyət əsas rol oynayır:

* Metallar elektrik cərəyanını keçirir;
* Metal kristallar adətən böyük koordinasiya ədədinə malik olur.

Metalların quruluşu
-------------------

Şəkil 1.
Şəkil 2.
Metallar üçün tipik quruluş həcmdə mərkəzləşmiş kubik, üzdə mərkəzləşmiş kubik və sıx yerləşmə prinsipi əsasında əmələ gələn heksaqonaldan ibarətdir.

Xarakterik xassələri
--------------------

Metalların birinci xarakter xassəsindən görünür ki, onların elektronlarının bir hissəsi kristal boyu öz yerini sərbəst dəyişə bilir və elektrik sahəsinin təsiri altında müəyyən istiqamətdə hərəkət edir.
Metalların ikinci xarakter xassəsi isə göstərir ki, onlarda kimyəvi rabitə digər rabitə növlərindən fərqlənməlidir. Çünki heç bir atom eyni vaxtda 12 kovalent rabitə əmələ gələ bilməz. Metallarda ion rabitəsinin mövcudluğu da az ehtimallıdır. Çünki eyni bir metalın bütün atomları eyni növlüdür. Metal atomları arasındakı qüvvə ona nisbətən çox zəif olan Van-der-Vaals qüvvəsinin təbiəti ilə də eyni ola bilməz. Bunlara əsasən metallarda, metal rabitəsi adlanan yeni növ qüvvənin mövcudluğu qəbul edilmişdir.
Metal rabitəsi baxımından metalların kristal şəbəkəsi metal ionları və bütün şəbəkə boyu sərbəst hərəkət edən və beləliklə də mücbət ionları bir-biri ilə əlaqələndirən valent elektronlarından təşkil olunmuşdur. Bununla əlaqədar olaraq, qəbul edilir ki, valent elektronları metalın kristal şəbəkəsinin daxilindəö özlərini qaz molekulları müəyyən həcmdə apardığı kimi aparır. Metallarda valent elektronlarının bu vəziyyətdə olması ilə onların elektrik cərəyanını yaxşı keçirməsi asanlıqla izah edilir.

Mənbə
-----

* Z.Qarayev "Qeyri-üzvi kimya", Maarif-1975.
* Справочник химика. — 2-е изд. перераб. и доп. — Л.-М.: ГНТИ Химической литературы, 1962. — Т. 1. — С. 402-513. — 1072 с.
* Лидин Р.А. Андреева Л.Л. Молочко В.А. Справочник по неорганической химии. Константы неорганических веществ.. — М.: «Химия», 1987. — С. 132-136. — 320 с.
* Зиман Дж. Электроны в металлах (введение в теорию поверхностей Ферми). Успехи физических наук.. — 1962. — Т. 78, вып.2. — 291 с.