recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Liviyanın tarixi keşməkeşli olub.

Ümumi tarix
-----------

Liviyanın yerli sakinləri daim xaricilərin əsarətində olublar. Əvvəlcə Roma, sonra Ərəb xilafəti, nəhayət Osmanlı imperiyasının əsarətində olan ərazi zamanın müəyyən mərhələsində yunanların da koloniyası olub. Makedoniyalı İsgəndərin Liviyanı işğalından sonra uzun müddət qədim Roma-Yunan sərkərdələri burada hakimlik edirlər. Ərəb istilası zamanında Tripoli və Sirenayka yunan şəhər-dövlətləri dəfələrlə öz ordularını bu əraziyə göndəriblər. 1146-cı ildə Siciliyalı Normanlar Tripolini zəbt etdilər. 1553-cü ildən sonra isə Liviya Osmanlıların hakimiyyətinə keçdi. Sultan Turqut Rəisin dövründə ərazidə islahatlar geniş vüsət aldı. Bundan sonra Liviya bölgələrə ayrıldı və "dayı" adlanan müstəqil bəylər tərəfindən idarə edilməyə başladı. Bu bəylər qonşu həmkarları, həmçinin, ümumi sərhədə malik olan dövlətlərlə mədəni, ticarət, eləcə də siyasi əlaqələr qurdular.

XIX əsr tarixi
--------------

XIX əsrdə Liviya bəyləri də Tunis və Əlcəzair kimi Amerika istilaçıları ilə mübarizə aparırdılar. 1835-ci ildə Osmanlı sultanı ərazidəki nüfuzunu bərpa etmək üçün ABŞ ilə mübarizəyə başladı. 1911-ci ildə italiyalıların buranı zəbt etməsinədək bu münaqişə davam etdi. Bundan sonra isə Osmanlı sultanlarının müqavimət istiqaməti dəyişdi. Bu dəfə onlar italiyalıları özlərinə rəqib hesab edirdilər.

XX əsr tarixi
-------------

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bölgə Fransa və İngiltərə arasında bölündü. 1949-cu ildə BMT-nin qərarı ilə Liviyanın müstəqilliyi tanındı. Bu gün də ölkə öz müstəqilliyini yaşadır.

Yeni tarix
----------

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Turqut Rəis

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Liviya mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Liviya"**
 | Liviya |
**Abgül Ərzulla oğlu Mirzəliyev** (27 noyabr 1986, Şıxzahırlı, Şamaxı rayonu) — Azərbaycan xanəndəsi.

Həyatı
------

Abgül Ərzulla oğlu Mirzəliyev 27 noyabr 1986-cı ildə Şamaxı rayonunun Şıxzərli kəndində anadan olmuşdur. Elə həmin kəndin orta məktəbdə təhsil almışdır. 2005-ci ildə Mədəni-Maarif Texnikumunda Camal Dadaşovun sinfinə daxil olmuşdur. İki il orada təhsil aldıqdan sonra təhsil ocağını Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinə dəyişmişdir.

O, 2007-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə keçirilən Muğam Televiziya Müsabiqəsində iştirak etmiş və qalib olmuşdur. 2009-cu ildə Azərbaycan Milli Konservatoriyasına qəbul olumuşdur. Zabit Nəbizadənin sinfində təhsil almışdır.

Nicat Qafuroğlunun rejissorluğu ilə ifa etdiyi "Nar ağacı, nar çiçəyi" mahnısına klip çəkdirmişdir.

Abgül Mirzəliyev Rusiyanın bir neçə şəhərində, İranda, Ukraynada, Belarusda, Latviyada, Özbəkistanda, BƏƏ'də, Türkiyədə, Gürcüstanda və s. ölkələrdə çıxış etmişdir. Həmçinin aktyor kimi "Sübhün səfiri" filmində Səttar rolunda çəkilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Şamaxı abidələri (film, 2007)
2. Muğamat var olan yerdə... (film, 2009)
3. Sübhün səfiri (film, 2012)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abgül Mirzəliyevin aktyorluğu da varmış..." 2013-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-23.
Aberdin-Anqus buğası.
**Aberdin-Anqus qaramalı** (*ing.* Aberdeen Angus) — tezyetişən ətlik qaramal cinsi.

Tarixi
------

Şotlandiyada yetişdirilmişdir. İngiltərə, Yeni Zelandiya, ABŞ, Kanada, Argentina və s. ölkələrdə əsas qaramal cinslərindəndir. 1932-ci ildə SSRİ-yə gətirilmişdir. Rusiyada əsas damazlıq təsərrüfatı Volqoqrad vilayətindədir. Azərbaycanda yerli cinsləri yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunur.

Xüsusiyyəti
-----------

Ayaqları qısa, rəngi qaradır. Buynuzsuzdur. İnəklərin diri çəkisi 500–600 kq, buğalarınkı 700–750 kq, 7–8 aylıq buzovlarınkı 200 kq-dək olur. Əti yüksək keyfiyyətlidir. İldə orta hesabla 2000 kq-dək süd verir (yağlılığ 3,8–4%).

İstinadlar
----------

1. 1 2  Абердин-Ангус гарамалы // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 20.

Əlavə ədəbiyyat
---------------


Vikianbarda ***Aberdin-Anqus qaramalı*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  
Xəta: şablon boşdur

Абердин-ангусская порода / Г. П. Легошин // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 21. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X.
Абердин-ангусская порода // А — Ангоб. — М. : Советская энциклопедия, 1969. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 1).
Абердин-ангусская порода // Сельскохозяйственный энциклопедический словарь / Редкол.: В. К. Месяц (гл. ред.) и др. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 7. — 655 с.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh85000135 · Microsoft: 2780573676 |
**Abengoa Solar** *(əvvəllər Solúcar Energía)* Abengoa-nın budaq şirkətidir. Əsas fəaliyyət istiqamətlərinə fotovoltaiklər, konsentrasiya edilmiş fotoelektriklər və ya konsentrasiya edilmiş günəş istilik texnologiyasından istifadə edən günəş elektrik stansiyalarının layihələndirilməsi, təşviqi, maliyyələşdirilməsi, tikinti və istismarı daxildir.

Abengoa Solar və innovasiya
---------------------------

Araşdırma və inkişaf etdirmə investisiyası: 2011-ci ildə elmi-tədqiqat işlərinə 42.4 milyon avro və 2007-ci ildən bəri cəmi 150 milyon avrodan çox investisiya qoyulmuşdur
Patent hüquqları: Elmi-tədqiqat işlərinin vacibliyini nəzərə alaraq, sənaye və əqli mülkiyyət inkişafının hüquqi müdafiəsi vacibdir. Buna görə şirkət müxtəlif əsas ixtiralar üçün prioritet hüquqlara malikdir. 115 CSP və PV texnologiyasına patent müraciəti 2012-ci ilin may ayından etibarən qeydə alınmışdır.

Günəş enerjisi qülləsi
----------------------

Abengoa Solar, Avropanın ticarətdə ilk 11 MW PS10 Günəş Elektrik Stansiyasına sahibdir ki, bu da Konsentrik günəş elektrik stansiyası olan günəş enerjisi qülləsi texnologiyasından istifadə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Solúcar Solar changes its name to Abengoa Solar" October 26, 2007.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şirkət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**"Türkmaneli" (qəzet)** — Ərbil şəhərində çap olunan qəzet.

Haqqında
--------

Qəzetin 1994-cü ildə ilk sayı İraqın quzeyində Ərbil şəhərində işıq üzü görüb. İraq Türkman Cəbhəsinin mətbu orqanıdır. Ancaq o dövrdə Barzani hakimiyyəti İraq Türkman Cəbhəsinə laqeyd yanaşıb, qəzetin bir şəxs üzərinə olmasını istəyib. Qəzetin təsisçisi Dilşad Tərzi, baş redaktoru Ümid Bənnaoğlu olub. Ərəb və türk dillərində həftədə iki dəfə işıq üzü görən qəzet orta həcmdə siyasiyönümlü qəzetdir. Qəzet Türkiyədə rəsmi şəkildə qəbul edilib. 

Qəzet məzmun baxımından o qədər də zəngin olmasa da o dövrdə başda ABŞ olmaqla, Avropa, Kanada və Türkiyənin bir çox yerinə qəzetin yayılması ilə İraq türklərinin səsini çatdırıb. 2003-cü ildə İraq Türkman Cəbhəsi rəhbərliyi Ərbildən Kərkükə köçdükdən sonra qəzet də Kərkükdə dərc edilməyə başlanıb. Qısa müddət çətin şərtlər altında dərc edilsə də, indi müntəzəm olaraq həftədə 2 dəfə Kərkükdə fəaliyyət göstərir. Qəzetin baş yazarı Nəcat Kevsər, baş direktor Aydın Kərkük, nəşr katibi Fəlah Yazaroğludur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin Kuzəçi.* İraq mətbuat tarixi (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 89. ISBN 978-9952-516-66-1..
**Türkmən qaraqulağı** (*lat.* Caracal caracal michaelis) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin pişiklər fəsiləsinin qaraqulaq cinsinin adi qaraqulaq növünə aid heyvan yarımnövü. Sayı getdikcə azalır.

Görünüşü
--------

Başqa altnövlərindən fərqli olaraq ölçüləri iridir. Bədəninin uzunluğu( 5 nüsxəsinin Türkmənistanda keçirilən ölçülməsinə görə) erkəklərdə 730-820, orta 782; dişilərdə 690-810, orta 766. Peysərdə hündürlüyü 450–500 mm. Açıq-qum rəngdədir.

Arealı
------

İranın və Əfqanıstanın şimal ərazilərində, Orta Asiyanın cənub-qərbində yayılıblar. Qərb sərhədi Xəzər dənizinin şərq sahili boyunca Buzaçi yarımadasına qədərdi. Buradan sərhədi Üstyurtdan Aral dənizinə qədər və şərq sərhədi Aral dənizinin qərb sahili boyu və Amudərya çayı boyu gedir.
Daha çox nodülər, sabit səhralarda qalırlar. Tez-tez qara saksaulluqda qarşılaşmaq olar. Eləcə də gilli təpəli səhrada, boş səhralı dağətəklərində. Hərdən tuqalaylara girirlər. Sığınacaqlar kimi cibrusların yuvalarını istifadə edə bilərlər.

Qidalanması
-----------

Dovşan-tola ilə, müxtəlif gəmiricilərlə(nazikbarmaq sümbülqıran, ərəbdovşanları, gerbil), eləcə də quşlarla qidalanırlar. Sürünənləri, həşəratları yeyirlər, bəzən ceyranlara hucum edirlər. Yay vaxtı, yəqin, su qaynaqlarına ehtiyacları olur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q3658126
* GBIF: 8911882
* ITIS: 933423

 |
**Aberdin Universiteti** — Şotlandiyada Aberdin şəhərində yerləşən universitetdir. Universitetin təməli 1495-ci ildə qoyulub və St. Andrews və Qlazqo Universitetindən sonra Şotlandiyada üçüncü ən qədim universitetdir. Universitet dünyada ingilis dilli 5-ci ən qədim universitetdir. Hazırkı universitet 1860-cı ildə iki bazlı kollecin-King's College (təməli 1495-ci ildə qoyulub və Aberdin Universiteti kimi hesab olunur) və Marischal College (1593-cü ildə təməli qoyulub və hazırda Aberdin şəhər mərkəzinə aid edilir). Bu gün Aberdin Universiteti mərkəzləşdirilmiş tədqiqat universiteti kimi fəaliyyət göstərir və dünyanın ilk 150 universiteti arasında mövqe tutur. Hazırda Aberdin universiteti Aberdin şəhərində yerləşində yerləşən 2 universitetdən biridir(digəri Robert Gordon Universitetidir).

Universitet Aberdin şəhərinin simbolu olan rəmzi binaları ilə şəhər həyatında mühüm yer tutur. Universitetin 2 əsas şəhərciyi var: əsas tədbirlər və dərslər əsasən Old Aberdin Kings College şəhərciyində (əsasən 20-əsrdə tikilmiş binalar və qədim orjinal binalar yerləşir) baş verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Global Research Identifier Database (ing.). 2015.

Xarici keçidlər
---------------

* Aberdin Universitetinin vebsaytı
**Xırmandalı tayfası** — Orta Asiyada, Cənubi Azərbaycanın Zəncan vilayətində və Anadolu bölgəsində yaşamış tayfa. 

XI-XII əsrlərdə Xırmandalı tayfasının nümayəndələri Qəzvində dövlət yaratmışlar. XVI əsrdə bu tayfanın bir hissəsi Ərdəbil ərazisində məskunlaşmışdır. Səfəvilər dövlətinin siyasi həyatında mühüm rol oynayan xırmandalılar I Şah İsmayılın və I Şah Abbasın hakimiyyətə gəlməsində və dövlətin möhkəmləndirilməsində göstərdikləri xidmətə görə Şahsevənlər adını qazanmışlar. Tayfa başçılarının Quba xanı Fətəli xana (1758-1789) yazdıqları məktub əsasında onlara Muğandan Şabran-Müşgül ərazisinə kimi yaşamağa icazə verilmişdir. Bundan sonra tayfanın nümayəndələri Muğan düzündə, indiki Biləsuvar rayonu ərazisində Xırmandalı kəndinin əsasını qoymuşlar. Xırmandalıların bir hissəsi XVIII əsrın 60-70-cı illərində Xəzər dənizinin sahilində — balıq və quş ovu, həm də əkin əkmək, heyvan saxlamaq üçün əlverişli imkanları olan torpaqlarda — indiki Masallı rayonunun ərazisindəki Xırmandalı kəndində məskunlaşmışlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Xırmandalı tayfası // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 247. ISBN 978-9952-34-155-3.
**Xırdayarpaq şümşad**

Təbii yayılması
---------------

Yaponiyada təbii halda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6-8 m olan yığcam çətirli koldur.Cavan zoğları çılpaqdır və dördtillidir.Yarpaqları 0,5-2 sm uzunluğunda,0,3-1,2 sm enində,tərs yumurtavari və ya neştərşəkillidir,dəyirmi və ya oyuq təpəli olub,qaidəsi pazvaridir.Oturaq çiçəklərdən ibarət çiçək qrupu budaqların ucunda yerləşmışdir.Erkək çiçəklərinin uzunluğu dişi çiçəklərin uzunluğuna bərabərdir.Kolun bölünməsi və qələm vasitəsilə çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Quru və yarımrütubətli subtropik rayonlarda normal böyüyüb inkişaf edir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Zaqatalada,Şəkidə,Gəncədə park və bağlarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Canlı çəpər yaradılmasında,bordür salınmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov (botanik), "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
**Liviya Krallığı** (*ərəb.* المملكة الليبية‎ al-Mamlaka al-Lībiyya) — 1951-ci il dekabrın 24-də yaradılıb və 1969-cu il sentyabrın 1-də idarəetmə forması monarxiyadan respublikaya keçəndən sonra dağılıb.

Konstitusiya
------------

Krallıq konstitusiyalı monarxiya hakimiyyət quruluşuna sahib idi, onun başında Sənusilər sufi ordenindən olan I İdris dururdu. Əsas hakimiyyətə kral malik idi. Parlament iki palataladan ibarət idi: Senat və Nümayəndələr Palatası. Baş naziri kral təyin edə və istefaya göndərə bilərdi.

Tarixi
------

1949-cu il noyabrın 21-də BMT-nin Baş Məclisi Liviya 1952-ci il yanvarın 1-dək müstəqillik əldə etməsinə dair qətnamə qəbul etdi. Sonrakı danışıqlar üçün Liviyanı I İdris təmsil edirdi. 24 dekabr 1951-ci ildə Liviya müstəqilliyini elan etdi, və bununla da müstəqilliyini BMT-nin qərarı ilə əldə etmiş ilk ərəb dövləti və ilk müstəqil Afrika dövlətlərindən biri oldu.

1959-cu ildə Liviyada böyük neft yataqları tapıldı və onun sonrakı hasilatından gələn gəlirlər sayəsində Liviya dünyanın ən yoxsul dövlətlərindən ən zəngin birinə çevrildi. Neft ölkənin maliyyə vəziyyətini xeyli dəyişsə də, onun hasilatından gələn gəlirlər hakimiyyətdə olan dar təbəqəyə məxsus idi ki, bu da cəmiyyətdə narazılıq doğururdu.

İnzibati bölgüsü
----------------

### Əyalətləri

1963-cü ilədək əyalətləri

| Əyalət | Paytaxtl | Sahəsi km² |
| --- | --- | --- |
| Kirenaika | Benqazi | 855,370 |
| Fəzzan | Sebha | 551,170 |
| Tripolitaniya | Tripoli | 353,000 |

İstinadlar
----------

1. ↑  **↑** Libya Districts Arxivləşdirilib 2009-11-11 at the Wayback Machine
Sadə dekompozisiya modeli
**Dekompozisiya** — hər hansı bir sistem üzərində aparılan əməliyyatın uğurla həyata keçirilməsi üçün onun hissələrə bölünməsi. Məsələn, obektin ayrıca layihələnən hissələrə bölünməsi, xidmət zonası, verilən sistemin ayrica riyazi təsvirinin və ya fiziki təzahürünə baxılması və s.

Layihələndirmə məsələlərində hesablama zamanı və kontroller şəbəkələrində alqoritm və proqramların düzgün paylanması üçün qurğunun ayrı-ayrı hissələrə bölünməsi tələb olunur. Bu proses dekompozisiya adlanır. Proses layihə-texnoloji baza və verilmiş xarakteristikalar üzrə hesablamalarda istifadə olunan proqram blokları əsasında həyata keçirilir.

Məsələn, layihələndirmədə mürəkkəb obyektlərin (qurğu, proqram) verilən optimallaşma kriteriləri üzrə dekompazisiyasını tələb edir. Bu zaman dekompazisiyada optimallıq kriterisi kimi istifadə olunan sistemlərin minimal qiyməyi və məsələdə istifadə olunan hesablamaların minimum sayı istifadə olunur. Məsələnin həllində proqram və alqoritmlərin paralel qollarının birgə işinə və istifadə olunan sistemin yaddaş həcminə, onun giriş və çıxışlarına məhdudiyyət qoyulur.

Sistemli analizdə dekompozisiya məsələsinin uğurlu həlli üçün sistem hissələrə elə bölünməlidir ki, sistemin xüsusiyyətləri itməsin.

İstinadlar
----------

1. ↑  Jan Dietz (2006). *Enterprise Ontology - Theory and Methodology*. Springer-Verlag Berlin Heidelberg. (eng.)
2. ↑  "Object Oriented Analysis and Design (eng.)". 2007-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-26.

Həmçinin bax
------------

* Aqreqatlaşma


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Dekompozisiya*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**Dekabristlər** — rus zadəgan inqlabçıları, XIX əsrin 20-ci illərində gizli cəmiyyətlərin üzvləri, 1825-ci ilin dekabrında mütləqiyyət və təhkimçilik quruluşuna qarşı hərbi çıxışın təşkilatçıları.

Tarixi
------

1825-ci ilin dekabrında Peterburqun Senat meydanında silahlı çıxış baş verir, bunun ardınca isə Ukraynada Çerniqov polkunda qiyam olur. Etiraz çıxışları gizli cəmiyyətlər tərəfindən hazırlanmışdı; bu hadisələrin baş verdiyi vaxta uyğun olaraq onun iştirakçıları dekabristlər adlanırdılar.

Üsyanın I Nikolay tərəfindən yatırılmasından sonra P. Pestel, K. Rıleyev, P. Koxovski, S. Murovyov-Apostol, M. Bestujev-Ryumin edam edilmiş, qalanları isə Sibirə və Qafqaza sürgün olunmuş, ictiamai-siyasi həyatdan uzaqlaşdırılmışdılar. Dekabristlərin inqilabiliyi rus feodal təhkimçi mühitinin, ədalətsizlik və zülmünün məhsulu idi və 1812-ci il Vətən müharibəsindən sonra rus milli şüurunun oyanması ilə bağlı olmuşdur. Dekabristlərin vəzifələri aşağıdakılardır: təhkimçiliyin ləğvi, mütləqiyyətin devrilməsi, yaxud məhdudlaşdırılması, respublika və konstitusiyalı quruluşun bərqərar olunması. Rusiyanın dəyişdirilməsinin ən məlum layihələri Nikita Muravyova (konstitusiyalı monarxiya) və Pestelə (respublika) məxsus idi. Daha radikal olan Pesteldə utopik sosializm ünsürləri, məsələn, torpağın bərabər bölgüsü ideyası var idi. Pestelin konistitusiyalı silklərin ləğvini və bir mülki silkin yaranmasını, qanunverici və icraedici hakimiyyət orqanlarının seçkililiyini, bütün torpaqların ictimai və şəxsi torpaqlara bölünməsini, şəxsiyyət və mülkiyyət hüquqlarına təminat verilməsini, "sərvətlərin" aristokratlaşmasına yol verilməsini, "xalq sənayesinin" inkişafını, hökumət və xalqın hüquq və vəzifələrinin uyğunluluğunu nəzərdə tuturdu. Dekabrizmin sosial ideallarının əsaslandırılmasına, həm materialist, həm də idealist və hətta dini fəlsəfi ideyalar xidmət edirdi. P. Borisov, İ. Yakuşkin, N. Kruyukov, N. Baryatinski, V. Rayevski və başqaları materialist olmuşdular. P. Pestel, N. Turgenev deizmə meyl etmiş, M. Lunin, V. Kyuxlbeker, Y. Obolenski və başqaları idealist, Bestujev-Ryumin, Murovyov-Apostol, V. Murovyov dini mövqelərdə durmuşdur. Dekabristlərin humanist cəhdləri fəlsəfənin mühüm sosial rolunun qeyd edilməsində ifadə olunmuşdur. Ən ardıcıl materialistlər ateizm mövqeyində durmuş, ruhun ölməzliyi ideyasını rədd etmiş, kilsəni mürtəce rolunu, monarxiya özülləri ilə əlaqəsini açmışdılar. Dekabristlər rus inqlabi fikrinə, Avropada gedən respublika hərəkatına təsir göstərmişdir.
**Revaz İnanişvili** (*gürc.* რევაზ ინანიშვილი; 20 dekabr 1926 – 26 dekabr 1991, Tbilisi) – gürcü yazıçı.

Həyatı
------

Revaz İnanişvili 1926-cı ilin 20 dekabr tarixində Saqareco bələdiyyəsinin Xaşmi kəndində anadan olmuşdur. Beş il həmin kəndin məktəbində təhsil almışdır. 1937-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Tbilisiyə köçmüşdür. Orada orta məktəbi bitirdikdən sonra 1943-35-ci illərdə 31-ci fabrikada işləmişdir. Sonraki illər yarımçıq qoyduğu Aviasiya texnikomunda təhsil alırdı. 1947-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin filologiya fakültetinə daxil olmuşdur. 1949-cu ildə universiteti buraxmış və Samqori kanalının tikintisində işləməyə başlamışdır. 1951-ci ildə yenidən universitetə qayıtmış və 1956-cı ildə yarımçıq qoyduğu filologiya fakültetini bitirmişdir. 1952-ci ildə ailə həyatı qurmuşdur. 1966-cı ildə *Gürcü filmi* kinostudiasında ssenarist bölməsində fəaliyyət göstərmişdir. 1989-cu ildən ömrünün axrına kimi *Dila* jurnalının redaktoru olmuşdur. Onun hekayələri rus, ukrayn, alman, bolqar və erməni dilinə tərcümə olunmuşdur.

Revaz İnanişvili 1991-ci ildə 26 dekabr tarixində vafat etmiş və Didube panteonuna dəfn edilmişdir.

Ssenarilərinə əsasən çəkilmiş filmlər
-------------------------------------

* *Tətillər* (*gürc.* „არდადეგები")
* *Geri qayıtmış təbəssüm* (*gürc.* „დაბრუნებული ღიმილი")
* *Kimsə avtobusa gecikir* (*gürc.* „ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება")
* *Dağdaki ferma* (*gürc.* „ფერმა მთაში")
* *Kəndtəhər yay*  (*gürc.* „ზაფხული სოფლად") (həmmüəllif Otar İosalian)
* *Dilək ağacı* (*gürc.* „ნატვრის ხე") (Georgi Leonidzenin eyni adlı əsəsrinə əsasən, həmmüəllif Tenqiz Abulidze)
* *Qumlar qalarmış* (*gürc.* ქვიშანი დარჩებიანო) (həmmüəllif Q. Şenqeliya)

İstinadlar
----------

1. ↑  http://geolit.ge

Ədəbiyyat
---------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 184, თბ. 1994

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Revaz İnanişvili*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Hekayələri  (gürc.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| Normativ yoxlama | GND: 1020949686 · ISNI: 0000 0000 8428 2930 · LCCN: n87905603 · NTA: 185417280 · VIAF: 13840866 · WorldCat VIAF: 13840866 |
Roma senatının təsviri. Burada Siseron Katilina ilə mübahisə edir.
**Delator** — Qədim Romada prokuror və ya donosçu. Cinayət hüququ və fiskal iddialar məsələlərində donosçunun rolu adekvat polis qüvvəsi və ya dövlət ittihamçısı olmayan Roma cəmiyyətində asayişin qorunması üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edirdi. Mükafatlar vətəndaşlar üçün pul mükafatları və ictimai təriflərdən tutmuş kölələrə azadlıq və əcnəbilər üçün vətəndaşlığa qədər dəyişirdi.

Donosçuluq imperiya dövründə gəlirli, lakin nüfuzsuz bir peşə oldu. Bundan sui-istifadə edənlər "*infamia*" (bir çox vətəndaş hüquqlarının itirilməsi), damğalanmaq, şallaqlanmaq və ya sürgünlə cəzalandırılırdı. Onların fəaliyyəti imperatora, xüsusən də tabeliyində olanlara etibar etməyən və ya maliyyə vəsaitinə ehtiyacı olan biri üçün müstəsna faydalı ola bildiyinə görə, bəzi delatorlar cəzadan qurtula bilmiş və hətta siyasi hakimiyyət əldə etmişdilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "delator". 2022-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-15.
**Türkmənbaşı Təbiət Parkı** (*türk.* Türkmenbaşı Tabiat Parkı) ― Türkiyənin İstanbul ilinin Sarıyer ilçəsində yerləşən təbiət parkı.

Sarıyer ilçəsində, Böyükdərənin PTT Evləri məhəlləsindəki Hacı Osman Bayırı prospektinin qərbində yerləşən park 5,6 hektarlıq ərazini əhatə edir. Təbiət parkı 1998-ci ildə Türkiyə və Türkmənistanın paylaşdığı mədəni dəyərlərə hörmət məqsədi ilə yaradılmışdır. 7 may 1998-ci ildə 5.60 ha-lıq sahəsi ilə təbiət parkı adını almışdır. Park Türkmənistan prezidenti Saparmurat Niyazovun (1940–2006) şərəfinə "Türkmənbaşı" (hərfi mənası: Türkmənlərin başçısı) adlandırılmışdır. 

Təbiət parkı gündəlik ziyarətçilər üçün gəzinti və piknik kimi açıq hava istirahət fəaliyyətlərini təklif edir. Ərazidə uşaqlar üçün oyun meydançası mövcuddur.

Türkmənistan ilə Türkiyə arasında ortaq mədəniyyətlərin paylaşıldığı bir sahə olaraq qəbul edilən təbiət parkıdır.

Ekosistem
---------

Flora
Təbiət parkının ümumi bitkisi şamdır. Digər əhəmiyyətli bitkilərə qayalıq palıdı (*lat.* Quercus petraea), Carpinus betulus, Şərq çinarı (*lat.* Platanus orientalis), adi küknar (*lat.* Picea abies), həmişəyaşıl sərv (*lat.* Cupressus sempervirens), cənub dağdağanı (*lat.* Celtis australis), alman əzgili (*lat.* Mespilus germanica), nəhəng tuya (*lat.* Thuja plicata) ensizyarpaq lavanda (*lat.* Lavandula spica), adi zirinc (*lat.* Berberis vulgaris), Abelia x grandiflora, Tobira pittosporumu, Laurocerasus officinalis, Çin fotiniyası (*lat.* Photinia serratifolia), çiyələk ağacı (*lat.* Arbutus unedo), Aucuba japonica və yapon ofiopoqonu (*lat.* Ophiopogon japonicus) daxildir.

Fauna
Təbiət parkının əsas faunası quş növlərindən ibarətdir. Müşahidə olunan quş növləri sərçə, dolaşa, ağacdələndir.

Ünvan
-----

Hacıosman-Baxçaköy-Kilyos yolunun kəsişməsində, Maslak-Sarıyer yolunun Hacıosman ərazisində yerləşir. Yeniyapı-Hacıosman metrosu ilə Hacıosman metro stansiyasından enərək və ya Sarıyer, Tarabya və Baxçaköy istiqamətinə gedən avtobus və mikroavtobuslardan istifadə edərək Hacıosman dayanacağında enərək bölgəyə çata bilərsiniz.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Nationally designated areas (CDDA) (ing.).
**Mavr bağacığı** (*lat.* Eurygaster maura L.) — Həşəratlar sinfinin yarımsərtqanadlılar dəstəsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Mavr bağacığının rəngi dəyişkən olur. O, Ziyankar bağacıqdan ön döşün kənarlarının düz olması ilə fərqlənir. Mavr bağacığının başı ön tərəfdən kütdür. Dilçək skul lövhələri ilə bitişik olmayıb, başın sonuna qədər uzanır. Bədəninin uzunluğu 8–11 mm.-dir.

Yayılması
---------

Mavr bağacığı Azərbaycanın Lənkəran-Astara zonasında, Böyük Qafqazın cənub yamaclarında, Şirvan, Mil və Muğan düzündə yayılmışdır. Bu bağacığa ziyankar bağacıqlara nisbətən az təsadüf olunur.

Həyat tərzi
-----------

Aprelin birinci və ikinci ongünlüyündə bağacıqlar kütləvi surətdə mayalanma və yumurtaqoyma prosesinə başlayır. Yumurtaqoyma prosesi aran və dağətəyi rayonlarda may ayının axırına qədər davam edir. Bağacıqlar hər dəfədə 14 yumurta qoyur. Orta hesabla 1 dişi fərd öz inkişafı dövründə 70-80 ədəd yumurta qoyur. Bağacıq yumurtaları şarşəkilli olub, yaşıl rəngdədir. Havanın temperaturundan asılı olaraq, bağacıq yumurtalarının inkişafı 8-14 gün davam edir. Yumurtadan çıxan sürfələr xarici quruluşuna görə yetkin fərdlərə oxşayır. Yumurtadan çıxan I yaş sürfələr əvvəllər hərəkətsiz olub, çıxdığı yumurtanın qabığı ətrafında toplaşırlar. Bu sürfələr 1 yaşının axırına qədər bədənlərində olan ehtiyat qida hesabına yaşayır. Birinci qabıq dəyişmədən sonra sürfələr fəallaşır və dənli bitkilərin üzərinə yayılaraq qidalanmağa başlayır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  C.A.Hidayətov. Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər), 42 səh.
2. ↑  C.A.Hidayətov. Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər), -42 səh.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1500657
* Wikispecies: Eurygaster maura
* BioLib: 72194
* BOLD: 365859
* EoL: 3663215
* EPPO: EURYMA
* EUNIS: 247152
* Fauna Europaea: 453929
* Fauna Europaea (new): 6a176b81-f63d-4d24-a561-a66b5c373e76
* GBIF: 5758789
* iNaturalist: 327173
* NBN: NHMSYS0020309230
* NCBI: 1191085

 |
**Rüfət Rüstəmzadə** (d.20 sentyabr 1975, Bakı şəhəri)

Həyatı
------

Rüfət Bünyat oğlu Rüstəmzadə 20 sentyabr 1975-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Ali təhsilini Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində almışdır.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 1996-cı ildə başlayıb. 1996-2002-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Dünya Bankının İnstitusional Quruculuğa Birinci Texniki Yardım Layihəsinin işçi qrupunda müxtəlif vəzifələrdə çalışır. 2002-2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Dünya Bankının İnstitusional Quruculuğa İkinci Texniki Yardım Layihəsinin işçi qrupunun direktoru olmuşdur.

Rüfət Rüstəmzadə 2007-2010-cu illərdə "Caspian Biznes Consaltinq" MMC-nin idarəedici tərəfdaşı, 2010-2013-cü illərdə isə Liviya – Azərbaycan QSC-nin İdarə Heyətinin sədri kimi əmək fəaliyyətini davam etdirib. 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsinin müdir müavini və Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Strateji planlaşdırma və beynəlxalq layihələr şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb.

Rüfət Rüstəmzadə 2014-cü ilin dekabr ayından 2018-ci ilin fevral ayınadək Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərinin İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.

Dövlət qulluğunun baş müşaviridir.

2018-2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədr müavini vəzifəsini icra edib.

Həmçinin bax
------------

* Kənd təsərrüfatında beynəlxalq tədqiqatlar üzrə məsləhətləşmə
* Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədr müavini". 2018-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Sərəncam Arxivləşdirilib 2018-06-02 at the Wayback Machine
* Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Arxivləşdirilib 2018-07-24 at the Wayback Machine
**Ağdamın Xan Şuşinski adına Muğam məktəbi** — 1985-ci ildən fəaliyyətə başlayıb. Yarandığı vaxtdan indiyə kimi məktəbə respublikanın Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Rafiq Rüstəmli rəhbərlik edir. R.Rüstəmlinin 1987-ci ildə məktəbin nəzdində təşkil etdiyi "Qarabağ bülbülləri" ansamblı dövlət tədbirlərində, M.Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında, televiziyada, hərbi hissələrdə geniş proqramla konsertlər vermişdir.

Muğam məktəbi yüzlərlə sənətkar yetişdirib. Onlardan əməkdar artist Firuz Səxavət, Opera və Balet Teatrının solisti Səbuhi İbayev, Sevinc Sarıyeva, Humay Məmmədova, Ehtiram Hüseynov, Fəqani Əliyev, Cabir İmanov, Ayaz Qasımov, Habil Hacıyev və digərləri republikamızın tanınmış, adlı-sanlı sənətkarlarıdır.

1993-cü ildə Ağdam şəhəri işğal olunduqdan sonra muğam məktəbi Biləcəridəki Q.Abbasov adına 284 saylı orta məktəbdə fəaliyyətini davam etdirir. 7 şöbə üzrə fəaliyyət göstərən məktəbdə təhsil alan 251 şagirdin təlim-tərbiyəsi ilə 50 müəllim məşğul olur

Həmçinin bax
------------

* "Qarabağ bülbülləri" ansamblı

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Qarabağ bülbülləri"nin yaradıcısı kimdir". 2014-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-08-02.
2. ↑  "Oxu, tar!..." 2016-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-08-02.
**"Çay evi"** — Azərbaycanın Ağdam şəhərində mövcud olmuş obyekt.

Tarixi
------

Çay evi Azərbaycan SSR KP MK-nın Ağdam Rayon Partiya Komitəsinin I katibi Sadıq Murtuzayevin zamanında akademik Xudu Məmmədovun ideyası əsasında yaranıb. "Çay evi" layihəsinin baş memarı Naiq Səmədov idi. Layihədə hörgü işləri yalnız birinci mərtəbədə idi. Qalan hissələr dəmir konstruksiyadan ibarət idi. "Çay evi"nin yerini isə Xudu Məmmədovla birgə müzakirədən sonra məscidin yanında tikmək qərara alındı. İnşaat xərclərini azaltmaq üçün azadlıqdan mərhum edilmiş şəxslərin əməyindən istifadə edilmişdi.

"Çay evi"nin ortasında iri diametrli boru qalxırdı. Hər tərəfdə kiçik həcmli borular konstruksiyalarla bir-birinə birləşirdi. Mərtəbələr arası arakəsmələr taxtadan idi. Borular hamısı taxtalarla bağlanaraq, müxtəlif naxışlarla bəzədilmişdi. Hər mərtəbədə dörd qapı nəzərdə tutulmuşdu. Yuxarı mərtəbələr məscidə baxan tərəfdə dairəvi şəkildə quraşdırılmış pilləkənlə qalxmaq olardı. "Çay evi"nin tikintisi zamanı yüz tona yaxın metal konstruksiyadan istifadə edilmişdi. "Çay evi"nin günbəzi sinkləşdirilmiş dəmirlə vurulub.

1986-cı ilin iyulun 26-da "Çay evi"nin açılışı keçirildi. Açılışa rayon rəsmiləri ilə yanaşı Azərbaycan KP MK Mədəniyyət şöbəsinin müdiri Vəfa Quluzadə də iştirak edib. "Çay evi"nin açılışı münasibətilə "Lenin yolu" qəzetinin 31 iyul 1986-cı il tarixli sayında dərc olunmuş yazıda deyilir:

> 
> 
> *"Sov.İKP-nin "Sərxoşluq və alkoqolizmi aradan qaldırmaq tədbirləri haqqında" məlum qərarından sonra rayonumuzda rəngarəng tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu gün istifadəyə verilən "Çay evi"nin bu baxımdan son dərəcə böyük əhəmiyyəti var. Zəhmətkeşlərin asudə vaxtlarının səmərəli, şən və məzmunlu keçməsində "Çay evi"nin rolu əvəzsizdir"*.
> 
> 
> 

1993-cü ildə "Çay evi" Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən yandırılaraq məhv edilib.

Quzanlıda Çay evi
-----------------

Ağdam rayonu Quzanlı qəsəbəsində "Çay evi"nin bənzəri
2015-ci il mayın 10-da Ağdam rayonu Quzanlı qəsəbəsində "Çay evi"nin bənzəri tikilib.

Mədəniyyətdə
------------

"Çay evi"nə 2013-cü ildə Azərbaycanın AzDimension oyun şirkəti kompyuterdə oynanılan İşğal altında: Ağdam birinci üzdən şuter oyununda rast gəlmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bu da Ağdamın yeni məşhur çay evi". www.anspress.com. 2021-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14  "Ağdamın simvolu - Çay evi". modern.az. 2020-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.
3. ↑  "Lenin yolu" qəzeti (Ağdam rayonu). 31 iyul, 1986-cı il.
4. ↑  "Quzanlıda Ağdam şəhərindəki məşhur çay evinin bənzəri tikilib". azertag.az. 2019-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.
5. ↑  "Ağdamın simvolu sayılan yani "Çay evi"nin açlışı oldu". agdam-ih.gov.az. 2020-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.
6. ↑  *Gojiashvili, Nino.* "Azerbaijan: Video Game Revisits Nagorno-Karabakh War". www.eurasianet.org. www.eurasianet.org. Archived from the original on 2018-06-23. İstifadə tarixi: 15 avqust 2016.

Vikianbarda ***Ağdam Çay Evi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Abdul Rahman
**Birləşmiş Malay Milli Təşkilatı** (BMMT) - (malay dilində:Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu) — Malayziyada iri siyasi partiya. Uzvlərinin sayı - 2,4 mln. nəfər.

Milli burjuaziya, iri sənayeçilər və torpaq sahiblərinin siyasi partiyası kimi Birləşmiş Malay Milli Təşkilatının əsası 1946-cı ildə qoyulmuşdur. Banisi - Dato Onn. 1952-1974-cü illərdə İttifaq partiyasının tərkibinə daxil olmuşdur. Malayların milli partiyası kimi Birləşmiş Malay Milli Təşkilatının proqramının müəllifi Abdul Rahman 1951-ci ildə partiyanın rəhbəri seşildi. 1952-ci ildə Malayziyanın Çin Assosiasiyası (MÇA) ilə siyasi ittifaqı yarandı və BMMT-MÇA koalisiyası paytaxta keçirilən bələdiyyə seçkilərində yerlərin 1/12 hissəsini qazanmışdır .

1954-cü ilin oktyabrında BMMT-MÇA ittifaqına Malayziyanın Hindistan Konqresi (MHK) də birləşdi və ölkənin iri milli icmalarının (malayların, çinlilərin və hindlilərin) maraqlarını təmsil edən İttifaq partiyasının yaradıldığı elan olundu.

1957-ci ildə ölkə müstəqilliyini elan etdikdən sonra İttifaq partiyası hakim partiya oldu. 1959-cu ildə parlament seçkilərində İttifaq partiyası 104 yerdən 74-nü aldı , ölkənin Baş Naziri BMMT-nin rəhbəri Abdul Rahman oldu. 1964-cü ildə keçirilən növbəti parlament seçkilərində İttifaq Partiyası daha çox yer - 104 yerdən 89-nu, ştatların qanunvericilik yığıncaqlarındakı 282 yerdən isə 240-nı aldı.

1969-cu ildə keçirilən parlament seçkilərində İttifaq Partiyası səslərin 50 faizindən çoxunu toplayaraq parlamentdə 104 yerdən 66-nı , ştatların qanunvericilik yığıncaqlarındakı 282 yerdən isə 162-ni aldı.

1974-cü ildə BMMT, MÇA, İttifaq partiyasının, Malayziya Xalq Hərəkatının və s. 12 siyasi partiyadan ibarət "Milli cəbhə"  adlanan geniş koalisiya yaradıldı.

Mənbə
-----

* Chin, James. "Going East: UMNO's entry into Sabah Politics". Asian Journal of Political Science, Vol 7, No 1 (June) 1999, pp. 20–40.

Xarici keçid
------------

* UMNO website
* MYKMU.net
* Kelab Penyokong Maya UMNO
* Wanita UMNO Malaysia website Arxivləşdirilib 2015-12-12 at the Wayback Machine

Istinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-13.
2. ↑  UMNO Online. UMNO's Constitution: Goal 3.3. From: Arxivləşdirilib 2012-02-29 at the Wayback Machine
3. ↑  Погадаев, В. Малайский мир (Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур). Лингвострановедческий словарь. М.:"Восточная книга", 2012, с. 699
4. ↑  Goh, Cheng Teik (1994). Malaysia: Beyond Communal Politics, p. 18. Pelanduk Publications. ISBN 967-978-475-4.
5. ↑  Means, p. 6, 7.
6. ↑  Means, pp. 29, 30.
Koordinat:Sky map 11s 11d 13,0sn; +28º 42' 11″

**NGC 3561B**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **S0-a** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1827-ci ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3561B: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3537 |
NGC 3538 |
NGC 3539 |
NGC 3540 |
NGC 3541 |
NGC 3542 |
NGC 3543 |
NGC 3544 |
NGC 3545 |
NGC 3546 |
NGC 3547 |
NGC 3548 |
NGC 3549 |
NGC 3550 |
NGC 3551 |
NGC 3552 |
NGC 3553 |
NGC 3554 |
NGC 3555 |
NGC 3556 |
NGC 3557 |
NGC 3558 |
NGC 3559 |
NGC 3560 |
**NGC 3561** |
NGC 3562 |
NGC 3563 |
NGC 3564 |
NGC 3565 |
NGC 3566 |
NGC 3567 |
NGC 3568 |
NGC 3569 |
NGC 3570 |
NGC 3571 |
NGC 3572 |
NGC 3573 |
NGC 3574 |
NGC 3575 |
NGC 3576 |
NGC 3577 |
NGC 3578 |
NGC 3579 |
NGC 3580 |
NGC 3581 |
NGC 3582 |
NGC 3583 |
NGC 3584 |
NGC 3585 |
NGC 3586



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Revaz İliç Laqidze** (*gürc.*  რევაზ ილიას ძე ლაღიძე; 10 iyul 1921, Baqdati[d], İmereti – 16 oktyabr 1981, Tbilisi) — Sovet, gürcü bəstəkarı, müəllimi. Gürcüstan SSR xalq artisti (1961), Gürcüstan SSR əməkdar mədəniyyət xadimi (1958).

Həyatı
------

Revaz Laqidze 1921 -ci il iyulun 10-da Rusiya imperiyasının Kutaisi quberniyasının Bağdati kəndində anadan olub.

1948-ci ildə Laqidze Tiflis Konservatoriyasının bəstəkarlıq sinfini bitirib. Bəstəkarlıq fakültəsində məşhur gücü bəstəkarı Andrey Balançivadzenin kursununda təhsil alıb. Revaz Laqidze yaradıcılıq fəaliyyətinə 1940-cı ildə başlayıb. Onun kinoda ilk iş 1951-ci ildə "On bir zirvəyə fırtına" sənədli filmi olub.

Revaz Laqidze Tbilisi Filarmoniyasının simfonik orkestrlərində (1941-1945), sonra isə Gürcüstan Radiosunda (1945-1949) skripka ifaçısı kimi çalışıb. O, musiqi fəaliyyəti ilə yanaşı pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub. Laqidze 1962-ci ildən Tiflis Pedaqoji İnstitutunun musiqi kafedrasına rəhbərlik etməyə başlamışdır. 

1964-cü ildən isə Revaz Laqidze Tiflis Konservatoriyasında dərs demişdir.

Yaradıcılığı
------------

Revaz Laqidzenin yaradıcılığında mahnı janrı mühüm yer tuturdu. Bəstəkar şair Pyotr Qruzinski ilə əməkdaşlıq edərək məşhur "Tbiliso" mahnısını yazmışdır. Melodiya 1959-cu ildə ekranlara çıxmış film üçün Qruzinskinin sözlərinə bəstələnmişdir. Film Tbilisi şəhərinin 1500 illiyinə həsr olunmuşdur. "Tbiliso" ifadəsi "Tbilisi" sözünün çağırış formasında səslənməsidir. Şəhərə müraciət mənasını əks etdirir. 1974-cü ildə "Melodiya" ümumittifaq qramafonyazma müəssisəsi "Tbiliso" mahnısının da daxil olduğu "Orera" gürcü vokal-instrumental ansamblının kompozisiyalarından ibarət iki böyük disk istehsal etmişdir. "Tbiliso" mahnısı dərhal ümumittifaq hitə çevrildi. 1976-cı ildə Nani Breqvadze "Mahnı-76" ümumittifaq festivalında onunla debüt etdi.

Laqidze musiqili komediyalar, simfonik və kamera instrumental əsərləri üzərində də işləmişdir. O, həmçinin piano parçaları, romanslar, tamaşalar və filmlər üçün musiqilər də bəstələyib.

"Lela" operasını Medea Amiranaşvili, Zurab Anjaparidze, Tariel Çiçinadze, Jemal Mdivani, Şota Çankvetadze, Elza Garsevanişvilinin iştirakı ilə yazmışdır. Operanın premyerası 1973-cü ildə baş tutmuşdur. 

Revaz Laqidze 1981-ci il oktyabrın 16-da vəfat etmişdir.

Xatirəsi
--------

* Tbilisidəki musiqi məktəblərindən birinə bəstəkarın adı verilmişdir.
* Revaz Lagidzenin 20 ilə yaxın dərs dediyi Tbilisi Pedaqoji İnstitutunda onun adına mükafat təsis edilib.

Mükafatları
-----------

* Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1958)
* Gürcüstan SSR xalq artisti (1961)
* Gürcüstan SSR Lenin Komsomolu mükafatı (1967)
* Gürcüstan SSR Dövlət Mükafatı (1975) - "Lala" operasına görə

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Revaz Ilyitch, Реваз Ильич, რევაზ Lagidze // Musicalics (fr.).
2. ↑  Музыкальная энциклопедия. Гл. ред. Ю. В. Келдыш. Т 1. А — Гонг. 1072 стб. с илл. М.: Советская энциклопедия, 1973
3. ↑  Тактакишвили О. Новые работы грузинской молодежи, «Советская музыка», 1955, № 1, с. 41.
4. ↑  "ВИА «Орера»". 2008-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-24.
**Çibça** (*isp.* Chibcha), **Muiska** və ya **Moska** — Cənubi Amerikada XII -XIV əsrlərə aid sivilizasiya.

Tarixi
------

Aralıq vilayətinin digər məşhur mədəniyyətindən biri Çibça sivilizasiyası (b.e.-nın 1200-1500) idi. Çibçanın iqtisadi əsasını təsərrüfatçılıq təşkil edirdi. Onlar qarğıdalı, kartof, lobya, pomidor, ananas, tütün əkib-becərirdilər. Əti yalnız ovçuluq yolu ilə əldə edirdilər. Təsərrüfatda mübadilə əsas rol oynayan vasitələrdən idi. Onun başlıca əşyası duz, kətan, zümrüd, qızıl idi. Bu qiymətli daşlar Çivore, sumundoki şaxtalarından çıxarılırdı. Bu ərazidə qızıl olmadığından onu uzaq yerlərdən gətirirdilər. Çibçalıları muisklər də adlandırırdılar. Onlar qızılın aşılanmasında diqqəti cəlb edən nəticələr əldə etmişlər. Məhz bu ərazi ilk yer idi ki, Kolumbaqədərki Amerikada qızıldan texuelos adlanan dairəciklər hazırlayırdılar ki, bu da pul funksiyasını yerinə yetirirdi. Əlbəttə, bunları tam mənasında pul adlandırmaq düzgün olmazdı. Hər şeydən öncə, onlar bəzək əşyası idi. 
Hər dörd gündən bir muisklərin iri əhali məntəqələrində ticarət evləri qurulurdu. Xarici ticarət də çiçəklənirdi. Xarici ticarətin inkişafı üçün Duz Yolu adlandırılan yol tikildi. Çünki duz eksportun əsas vasitəsi hesab olunurdu. 
Avropalıların gəlişi üçün tayfa ittifaqları adlanan dövlət birlikləri fəaliyyət göstərirdi. Əhalinin əsas və istehsal qüvvəsi kəndli, sənətkar, kömürçü çibçalar təşkil edirdi. Onlar düzləri becərir, keramika hazırlayır, pambıqdan müxtəlif növ parça toxuyurdular.

Rəhbər və kahinlər cəmiyyətin elitası hesab olunurdu. Onları təkcə gözəl həyat tərzinə görə deyil, həm də yaraşıqlı geyimlərinə görə də tanıyırdılar. Tac və sinə üçün zinyət əşyası yalnız ali hökumət rəhbərinə məxsus olan predmet idi. Onun sarayı qızıl təbəqə ilə, divar yazıları ilə bəzədilirdi. hakim ölərkən taxta onun böyük bacısının oğlu sahib olurdu. Qanuni varis olmadıqda isə, hakim özü istədiyi şəxsi taxta seçirdi. Taxta seçilən namizədlər xüsusi sınağa cəlb olunurdular. Tacqoyma mərasimi dini dünyagörüşlə bağlı idi. Məlum olduğu kimi, Kolumb hinduları Günəş aə Aya etiqad edirdilər. Onların təsəvvürünə görə Günəş və Ay insanlardan çoxçox qədimlərdə mövcud olmuşlar. Daha sonralar kişi gildən, qadın isə, otdan yaranmışdı. Bu dini təsəvvürlər çibçaların dini adət-ənənələrinin əsasını təşkil edirdi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Kolumbaqədərki sivilizasiya

Xarici keçidlər
---------------

* Сайт Музея Золота
* Виртуальная экскурсия по Музею Золота Arxivləşdirilib 2011-07-07 at the Wayback Machine
* Золото в Колумбии
* Об открытиях захоронений на территории Колумбии
Sidur
**Sidur** (sidur, ivr. ‏סידור‏‎ ‎- İudaizmdə dua kitabı.

"Sidur" sözünün mənşəyi ( ivr. ‏סדור‏‎ ‎ "Seder" ( ivr. ‏סדר‏‎ ivr. ‏סדר‏‎ ‎ (bax. Pasxa ) - "qayda" (qayda; dua ardıcıllığı - gündəlik və müxtəlif hallarda) sözü ilə əlaqələndirilir

Sidurlar ənənələrə görə fərqlənir: Sefarad, Aşkenazi yəhudiləri, Dağ yəhudiləri, Hasidic və s, eləcə də təyinata görə hər gün üçün (xüsusi günlərdə, bayramlarda), böyük bayram dövr üçünxüsusi sidurlar ( mahzor) ) Roş-Ha-Şananın birinci günündən Yom Küpürün sonuna qədər).

Diasporda və ya diaspor üçün yayımlanan müasir sidurlarda iki və ya üç paralel mətn daha çox çap olunur - İbrani və ya Arami dillərində dua, bölgədə yayılmış Yəhudilərin dilinə tərcümə ( İngilis, Rus və s.). ), bəzən isə duaların mətnlərinin həmin dilin yazı şəklində transkripsiyası.

Həm tərcüməni, həm transkripsiyanı, həm də səsliliyi özündə cəmləşdirən bəzi sidur növləri üçün hecaların tələffüzünü və İbrani dilində oxumağı öyrənməyə başlaya bilərsiniz. Bununla belə, sidurların dilinin çox vaxt müasir İbrani dili ilə eyni olmadığını yaddan çıxarmamalıyıq. Dua dinləmək imkanına malik olan onlayn sidur xüsusi əhəmiyyətə malikdir.

Sidurun məlum olan ən qədim nüsxəsinin yaşı təxminən 1200 ildir ( dua kitabı təxminən 9-cu əsrin əvvəllərində və ya ortalarında tərtib edilmişdir). O, orijinal cildli 50 perqament vərəqlərdən ibarətdir və içərisində ivrit dilində təxminın 40 minə yaxın müqəddəs mətnlər yerləşir. Tədqiqatçılar hesab edir ki, o, həmin vaxtlar yəhudi həyatının mərkəzi olan qaonların Babildəki fəaliyyəti dövründə qələmə alınmışdır.

Qeydlər
-------

Mənbələr
--------

* Сидур «Врата Молитвы» (Шаарей Тфила) на будни, субботу и праздники; нусах ашкеназ; транслитерация, перевод, комментарий и пояснения к порядку молитв (неопр.). machanaim-2.org. Дата обращения 12 ноября 2019. / под ред. Пихаса Полонского; «Маханаим». Иерусалим, 2008.
* Сидур «Еврейский Дом» (нусах ашкеназ — ашкеназский богослужебный канон). Том I. Будни (рус.). shalom-zk.ru. Дата обращения 12 ноября 2019. / Двойра-Рахель Коган, Аркадий Барановский и др. М. : Издательский Дом «Коган и Барановский» «Человек», 2013 (на русском языке с транслитерацией для начинающих).
* Сидур «Еврейский Дом» (нусах ашкеназ — ашкеназский богослужебный канон). Том II. Шабат (рус.). shalom-zk.ru. Дата обращения 12 ноября 2019. / Двойра-Рахель Коган, Аркадий-Давид Барановский и др. М. : Издательский Дом «Коган и Барановский» «Человек», 2014 (на русском языке с транслитерацией для начинающих).
**Ağdam qəzası** — Azərbaycan SSR tərkibində 1923–1929-cu illərdə mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi.

Tarixi
------

1923-cü ildə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin təşkili ilə əlaqədar Şuşa qəzası ləğv olunmuş və əvəzində Ağdam qəzası təşkil edilmişdir

1923-cü ilin avqust ayının 1-də Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Rəyasət Heyətində Piricanın Kürdüstan qəzasının, Ağdam şəhərinin Ağdam qəzasının mərkəzi hesab edilməsi və Cəbrayıl qəzasının mərkəzinin Qaryagindən Cəbrayıla keçirilməsi haqqında Rəyasət Heyətinə tövsiyə verildi. Avqustun 6-da Azərbaycan MİK-nin Rəyasət Heyəti Ağdam mərkəz olmaqla Ağdam qəzasının, Cəbrayıl mərkəz olmaqla Cəbrayıl qəzasının və Pirican mərkəz olmaqla Kürdüstan qəzalarının inzibati-ərazi bölgüsünü təsdiq etdi.

Sovet dövründə Ağdam Qəza İcraiyyə Komitəsi yarandı.

Ağdam və Cəbrayıl qəzalarının ərazisində isə Ağdam (1,1 min km²), Bərdə (1,0 min.kv.km.), Ağcabədi (1,8 min. km².), Tərtər (0, 4 min.kv.km.), Cəbrayıl (1,0 min.kv.km.) rayonları yaradıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑   [*ölü keçid*]
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-30.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-18.

Həmçinin bax
------------

* Ağdam
* Ağdam Qəza İcraiyyə Komitəsi
**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin II fəsli**– Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinin II fəslində Birləşmiş Millətlər Təşkilatına (BMT) üzvlükdən bəhs olunur. Üzvlük Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində əks olunmuş şərt və öhdəlikləri qəbul edən original imza edənlərə və Təşkilatın mühakiməsinə görə, bu öhdəlikləri yerinə yetirməyə qabil və hazır olan bütün digər sülhsevər dövlətlərə açıqdır. BMT Nizamnaməsinin II fəslinə görə, BMT-yə qəbul olmaq üçün ölkə əvvəlcə BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən tövsiyə olunmalı və sonra BMT Baş Məclisinin səsverməsi ilə təsdiqlənməlidir. Əlavə olaraq, qəbula bəzən Daimi Beş və ya D5 olaraq da adlandırılan BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvündən (Çin, Fransa, Rusiya, İngiltərə və ABŞ), heç biri tərəfindən etiraz edilməməlidir.

BMT üzvlüyünə qəbul xüsusilə mikro dövlətlər üçün suverenliyin və qanuni dövlətçiliyin əsas göstəricisi hesab olunur. Bəzi dövlətlərdə Tayvana dair Çin Respublikası kimi qeyri-rəsmi olaraq müstəqil tanınan, ancaq daimi üzv tərəfindən tətbiq edilən veto hüququna görə BMT-yə üzv olmayan hökumətlər var. Soyuq müharibə ərzində Birləşmiş Ştatlar və Sovet İttifaqı rəqib blokların BMT üzvlüyünə qəbuluna icazə vermədi. Onlar bu ölkələrin üzv olmasına icazə verməyə başladıqda, xüsusilə müstəqillik qazanan koloniyaların sayı artdıqca bu BMT üzvlüyünün genişlənmə dövrünə gətirib çıxardı.

Həmçinin II fəsil Təşkilata üzvlükdən irəli gələn hüquq və imtiyazları dayandırılmış üzv dövlətlərin Təhlükəsizlik Şurasının təqdimatı əsasında Baş Məclis tərəfindən onların öz hüquq və imtiyazlarını həyata keçirməsini təmin edir.

Çin Respublikası hökuməti, Çin Millətçi Heyətinin BMT Təhlükəsizlik Şurasının təqdimatı olmadan xaric edilməsindən bəri Çin Xalq Respublikasını Çin kürsüsünün qanuni sahibi elan edən BMT Baş Assambleyasının 2758 saylı qətnaməsinin qanuniliyini şübhə altına alır (ÇR-ın təsisçi üzv olduğu).

2005-ci ildə İsrail, İsrailin dağıdılmasına çağırışlar edən İranın BMT Nizamnaməsinin prinsiplərini sistematik qaydada pozduğununa və BMT Nizamnaməsinin II fəslinin 6-cı maddəsi ilə müəyyən olunan kriteriyalara uyğun gəldiyinə görə İranın Təşkilatdan xaric edilməsini tələb etdi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Israel urges UN to exclude Iran" (ingilis). 22 June 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2021..