Muristanın bazar sahəsi, Suq Aftimos, mərkəzində Muristan fəvvarəsi
**Muristan** — (İvrit: מוריסטן, ərəb. مورستان) — Qüdsün Köhnə Şəhərinin Xristian Məhəlləsində yerləşən küçə və mağazalar kompleksi.
Müqəddəs Qəbiristanlıq Kilsəsinin cənubundakı ərazi Yəhuda Makkabeyin dövrünə aiddir. Rəvayətə görə, kral V Antiox, Davudun məzarını qarət etdiyinə görə Baş Kahini cəzalandırmaq üçün Yerusəlimə getdi. Qolqotada olarkən padşaha ilahi görüntü ilə Baş Kahini əfv etmək və orada xəstələrə və kasıblara qulluq etmək üçün xəstəxana tikmək tapşırıldı. 1496-cı ildə Uilyam Kaursin yazırdı ki, İuda Makkabaeus və Con Hirkan xəstəxananı həmin yerdə qurdular.

Tarixi
------

Yerusəlimdəki Xristian Məhəlləsi, Müqəddəs Yəhya kilsəsi olan Muristanın xəritəsi aşağı sağ küncdə göstərilir.
130-cu ildə Hadrian 66–73-cü illər Birinci Roma-Yəhudi Müharibəsinin nəticəsi olan Yəhudeyadakı Yerusəlimin xarabalıqlarını ziyarət etdi. O, şəhəri yenidən quraraq, onun adını Aelia Capitolina və Roma baş tanrısı Yupiter Capitolinus qoydu. Hadrian ilahə Venera üçün böyük bir məbəd tikdi, onun yerində İmperator Böyük Konstantin sonralar Müqəddəs Qəbir kilsəsini tikdi.
​637-ci ildən sonra ərəb hökmranlığı dini azadlığa icazə verdi. 800-cü ildə Müqəddəs Roma İmperatoru Böyük Karl yataqxananı genişləndirdi və kitabxana əlavə etdi. 870-ci ildə Yerusəlimə səfəri haqqında məlumat yazan Bernard Monk Müqəddəs Qəbir kilsəsi yaxınlığındakı Benedikt xəstəxanasından bəhs edir. 993-cü ildə Toskanalı Hyu Markiz və həyat yoldaşı İtaliyada xəstəxanaya əhəmiyyətli əmlak verdi.
1009-cu ildə Fatimi xəlifəsi Əl-Həkim Qüdsdəki yataqxananı və çoxlu sayda başqa tikililəri dağıtdı. 1023-cü ildə İtaliyanın Amalfi və Salerno şəhərlərindən olan tacirlər Xəlifə Əli əl-Zahirdən Qüdsdə uşaq evi, monastır və ibadətgah tikmək üçün icazə aldılar.
Fələstində və Suriyada (1024–1029) bədəvi üsyanı oldu. 1027-ci ildə Əli əz-Zahir və VIII Konstantin arasında bağlanmış müqavilədə VIII Konstantin xəlifənin adının imperatorun ixtiyarında olan məscidlərdə tanınmasına və Konstantinopoldakı məscidin bərpasına icazə verdi.

Arxeologiya
-----------

Muristanda aparılan qazıntılar təxminən 20-ci əsrin əvvəllərində aparıldı və Hospitaller kompleksinin 160 yard (şərq-qərb) ilə 143 yard (şimal-cənub) ölçüsündə təxminən kvadrat sahəni tutduğunu aşkar etdi. XX əsrin ilk onilliklərində orijinal binalardan çox az şey qalmışdı. Qalıqlara Mar Hanna kilsəsi, David küçəsindəki bir sıra tağlar və müasir Xilaskar kilsəsinə daxil edilmiş Müqəddəs Məryəm Latina Hospitaller Kilsəsinin şimal qapısının qalıqları daxildir. Bu gün xəstəxanadan qalan kiçik bir girintidə yerləşən, küçədən dəmir darvazalarla və hasarlanmış həyətlə qorunan müasir bir abidədir.
2012-ci ilin noyabrında açılmış, Xilaskar Kilsəsinin altında yerləşən "Durch die Zeiten" arxeoloji parkı Yerusəlim şəhərinin 2000 ildən çox tarixini kəşf etmək imkanı verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Story of Heliodorus. 2 Maccabees 3:1–40. The Struggle of Judas against the neighbouring peoples and against Lysias, Minister of Antiochus V. 2 Maccabees 10–11 In: *The New Jerusalem Bible*. standard ed. 1985, Darton, Longan & Todd, London, pp. 721–723, 740.
2. ↑  Virgilio Canio Corbo|Virgilio Corbo, *The Holy Sepulchre of Jerusalem* (1981)
3. ↑  W. Caoursin: *Stabilimenta Rhodiorum militum*, Ulm, 1496. In: E. J. King: The Knights Hospitallers in the Holy Land. 1st ed. 1931, Methuen, London, pp. 4–5
4. ↑  Moréri, *Grand dictionnaire historique*, s.v. "Gerard, surnommé Thom", vol. 5 p. 159 Arxivləşdirilib 2019-12-17 at the Wayback Machine.
5. ↑  Asbridge, T: "The First Crusade", p. 285. Oxford, 2004.
6. ↑  E. J. King: op. cit. pp. 5–11.