recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Azərbaycan Respublikasının Baş naziri** — Azərbaycan hökumətinin başçısıdır. 2019-cu il oktyabrın 8-də sələfi Novruz Məmmədov vəzifəsindən istefa verdikdən sonra hazırkı baş nazir Əli Əsədovdur.

Prezidentin siyasi sistemdə mərkəzi roluna görə, icra hakimiyyətinin (o cümlədən, baş nazirin) fəaliyyətinə dövlət başçısı əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir (məsələn, baş naziri vəzifəyə təyin edən və vəzifədən azad edən prezidentdir və s. Hökumət üzvləri; Prezident Administrasiyası iclaslarına sədrlik edə və baş nazirə və hökumətin digər üzvlərinə icrası məcburi olan sərəncamlar verə bilər, prezident həmçinin hökumətin hər hansı aktını ləğv edə bilər).

Seçilmə qaydaları
-----------------

Konstitusiyanın 118-ci maddəsinə görə, Baş naziri Milli Məclisin razılığı ilə Prezident təyin edir. Baş nazir vəzifəsinə namizədlik haqqında təklifi Prezident öz vəzifələrinin icrasına başladığı gündən bir ay və ya Nazirlər Kabinetinin istefa verdiyi gündən iki həftə müddətindən gec olmayaraq Milli Məclisin müzakirəsinə təqdim edir.

Milli Məclis Baş nazir vəzifəsinə namizədlik haqqında qərarı həmin namizədliyin təqdim edildiyi gündən bir həftədən gec olmayaraq qəbul edir. Göstərilən qayda pozularsa və ya Prezidentin təqdim etdiyi namizədlərin Baş nazir vəzifəsinə təyin olunmasına üç dəfə razılıq verilməzsə, Prezident Baş naziri Milli Məclisin razılığı olmadan təyin edə bilər.

İstinadlar
----------
**Xüsusi təyinatlı yağlar** qrupuna — tətbiqi sahəsi dar olan və spesifik şəraitdə istifadə edilən neft və sintetik aşqarlı yağlar daxildir. Bu qrupa vakuum, konservasiya və s. yağlar aiddir

Vakuum yağları
--------------

Vakuum yağları- vakuum yaradan avadanlıqlarda işlək maddə kimi istifadə olunur. Təyinatından asılı olaraq BM-3, BM-4, BM-5, BM-11yağları istehsal olunur.

Konservasiya yağları
--------------------

Konservasiya yağları (KM) – mineral və sintetik yağlar əsaslı, tərkibində əhəmiyyətli dərəcədə çox korroziya inhibitorları olan, korroziya əleyhinə olan müvəqqəti müdafiə vasitələridir.
Konservasiya yağları: K-17, НГ-203Р, Kormin və s.

### Tətbiq sahəsi

Metal məmulatlarının müxtəlif şəraitdə saxlanılması və yaxud nəqli zamanı onların daxildən və xaricdən konservasiyası üçün istifadə olunur. (İstismar üçün tətbiq olunmur.)

Tekstil avadalığı üçün yağlar
-----------------------------

ekstil avadalığı üçün yağlar (рус.И-Л-С, И-Л-Д) – aşqar kompozisiyalı neft distillat yağlarıdır.

### Tətbiq sahəsi

Tikiş və toxuma maşın alətləri, trikotaj avtomatlarında və s. sürtkü yağı kimi istifadə olunur.

Yarımsintetik məişət yağları
----------------------------

Yarımsintetik məişət yağları (рус. МБТ) – neft mənşəli sürtkü yağı ilə efir komponenti qarışığından və aşqar kompozisiyasından ibarət olan yağlardır.

### Tətbiqi sahəsi

Yağlayıcı vasitə kimi — səsyazma və səsləndirmə avadanlıqlarında, ventilyatorlarda, aktivator və s. tətbiq olunur.

Vaksina yağları
---------------

Vaksina yağları– Qərbi-Sibir neftlərinin qazoyl fraksiyalarının dərin hidrogenləşməsi, rektifikasiyası və təmizlənməsi yolu ilə alınan yüksək dərəcədə təmizlənmiş yağlardır.

### Tətbiq sahəsi

Virus və bakteriyaya qarşı emulsiya tipli biopreparatların tərkibində komponent kimi istifadə olunur.

Defektoskopiya üçün yağ
-----------------------

Defektoskopiya üçün yağ – neft fraksiyasının dərin hidrogenləşdirmə və təmizlənməsi nəticəsində alınan məhsuldur.

### Tətbiq sahəsi

Detalların defektoskopiyasında istifadə olunan maqnit-luminisens suspenziyasının hazırlanmasında tətbiq olunur.

Mənbə
-----

1. В. М. Капустин, Б.П. Тонконогов, И.Г.Фукс. "Технология переработки нефти".Часть 3. Производство нефтяных смазочных материалов. Изд."Химия"2014. С.94–95.
Müştərinin kredit reytinq bankları tərəfindən müəyyənləşdirdiyi maliyyə əməliyyatları nəticəsində meydana gələn risk skorudur. Bu risk hesabına görə, banklar müştərilərə kredit verə bilməyəcəyinə qərar verirlər. Kredit memorandumunun emitenti ümumi banklar tərəfindən müəyyən edildiyi üçün, bu bankların köçürülməsi barədə məlumat bir yerdə toplanır və kredit qeydləri bu şəkildə yaranır.

Kredit dərəcəsinə təsir edən amillər
------------------------------------

1. Təsirin dərəcəsi: 35% — fərdi kredit kartını ödəmək imkanı
2. Təsirin dərəcəsi: 35% — fərdi borc və ödəmə vəziyyəti
3. Təsirin dərəcəsi: 11% — yeni kreditlərin açılması
4. Təsirin dərəcəsi: 10% — Kreditlərin istifadə müddəti
5. Təsir nisbəti: 9% — Digər səbəblər

Kredi Notu Sorgulama
--------------------

Kredit hesabınızı öyrənmək üçün kredit almaq üçün müraciət edə bilərsiniz, lakin ölkənizə görə dəyişən SMS hesabını da tapa bilərsiniz. Bununla yanaşı, müxtəlif sual-cavab vasitələr də var.

Mənbə
-----


Vikianbarda Kredit qeydləri ilə əlaqəli mediafayllar var.

* 
*
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Atlama (dəqiqləşdirmə).
**Atlama** — Azərbaycanda qida qəbulundan (əsasən nahar və şam yeməyindən) sonra, eləcə də isti günlərdə toy və ziyafət məclislərində, qonaq qəbul edildikdə və başqa şadyanalıqda susuzluğu ardan qaldırmaq üçün içilir.

Tərkibi
-------

Bu içkidən 1 litr hazırlamaq üçün aşağıdakı ərzaqlar lazımdır:

qatıq – 400 q, su – 600 q, duz – zövqə uyğun, göyərti, xiyar

Hazırlanma qaydası
------------------

Atlama qatıqdan hazırlanan ayrana oxşar sərinləşdirici içkidir. Atlamanı qoyun və inək qatığından çoxlu miqdarda hazırlamaq üçün tuluğa qatıq və su töküb cavan oğlanın tərkinə bağlayırlar. Oğlan ata minir (atlanır) və atı otərəfə bu tərfə çalır. Bu zaman tuluq çalxalanır və qatıq suda yaxşı həll olur. Çox güman ki, içkinin adı da buradan götürülmüşdür. Atlamaya bir qədər duz vurduqdan sonra içilir. Ayranı əvəz etdiyindən atlamaya qatıq ayranı da deyilir. Müasir dövrdə atlamanı elektrik mikserində kokteyl kimi hazırlamaq daha əlverişlidir. Atlamadan doğramac hazırlamaq üçün də istifadə edilir.

Həmçinin bax
------------

* Atlama (mifologiya)

İstinadlar
----------
**NGC 5679B**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **Sb** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1793-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* NGC 5679D

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5679B: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5655 |
NGC 5656 |
NGC 5657 |
NGC 5658 |
NGC 5659 |
NGC 5660 |
NGC 5661 |
NGC 5662 |
NGC 5663 |
NGC 5664 |
NGC 5665 |
NGC 5666 |
NGC 5667 |
NGC 5668 |
NGC 5669 |
NGC 5670 |
NGC 5671 |
NGC 5672 |
NGC 5673 |
NGC 5674 |
NGC 5675 |
NGC 5676 |
NGC 5677 |
NGC 5678 |
**NGC 5679** |
NGC 5680 |
NGC 5681 |
NGC 5682 |
NGC 5683 |
NGC 5684 |
NGC 5685 |
NGC 5686 |
NGC 5687 |
NGC 5688 |
NGC 5689 |
NGC 5690 |
NGC 5691 |
NGC 5692 |
NGC 5693 |
NGC 5694 |
NGC 5695 |
NGC 5696 |
NGC 5697 |
NGC 5698 |
NGC 5699 |
NGC 5700 |
NGC 5701 |
NGC 5702 |
NGC 5703 |
NGC 5704



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 310** — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. **\*** tipli  qalaktikadır. İrlandiyalı astronomu Robert Ball tərəfindən 1866-cı ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS

* WikiSky-da NGC 310: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 286 |
NGC 287 |
NGC 288 |
NGC 289 |
NGC 290 |
NGC 291 |
NGC 292 |
NGC 293 |
NGC 294 |
NGC 295 |
NGC 296 |
NGC 297 |
NGC 298 |
NGC 299 |
NGC 300 |
NGC 301 |
NGC 302 |
NGC 303 |
NGC 304 |
NGC 305 |
NGC 306 |
NGC 307 |
NGC 308 |
NGC 309 |
**NGC 310** |
NGC 311 |
NGC 312 |
NGC 313 |
NGC 314 |
NGC 315 |
NGC 316 |
NGC 317 |
NGC 318 |
NGC 319 |
NGC 320 |
NGC 321 |
NGC 322 |
NGC 323 |
NGC 324 |
NGC 325 |
NGC 326 |
NGC 327 |
NGC 328 |
NGC 329 |
NGC 330 |
NGC 331 |
NGC 332 |
NGC 333 |
NGC 334 |
NGC 335



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 3129**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1784-cü ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3129: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3105 |
NGC 3106 |
NGC 3107 |
NGC 3108 |
NGC 3109 |
NGC 3110 |
NGC 3111 |
NGC 3112 |
NGC 3113 |
NGC 3114 |
NGC 3115 |
NGC 3116 |
NGC 3117 |
NGC 3118 |
NGC 3119 |
NGC 3120 |
NGC 3121 |
NGC 3122 |
NGC 3123 |
NGC 3124 |
NGC 3125 |
NGC 3126 |
NGC 3127 |
NGC 3128 |
**NGC 3129** |
NGC 3130 |
NGC 3131 |
NGC 3132 |
NGC 3133 |
NGC 3134 |
NGC 3135 |
NGC 3136 |
NGC 3137 |
NGC 3138 |
NGC 3139 |
NGC 3140 |
NGC 3141 |
NGC 3142 |
NGC 3143 |
NGC 3144 |
NGC 3145 |
NGC 3146 |
NGC 3147 |
NGC 3148 |
NGC 3149 |
NGC 3150 |
NGC 3151 |
NGC 3152 |
NGC 3153 |
NGC 3154



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bayramov Ramiz Nəriman oğlu** (20 avqust 1963, Zabrat – 8 may 1992, Şuşa) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Ramiz Bayramov 1963-cü il Bakı şəhəri Zabrat qəsəbəsində ziyalı ailədə anadan olub. Sosialist əməyi qəhrəmanı Musa Bayramovun nəvəsidir. 1967-ci ildə Zabrat qəsəbəsi 33 saylı məktəbə daxil olub və 1976-cı ildə məktəbi bitirib. Təhsilini Azərbaycan Texniki Universitetində "Texnologiyaların idarə edilməsi" ixtisası üzrə davam etdirmiş, ardınca Sankt-Peterburqda hərbi xidmətdə olmuşdur. Xidmətini başa vurduqdan sonra Ramiz yenidən Bakıya qayıtmış və 1982-ci ildən Zabrat maşın qayırma zavodunda baş mühəndis işləmişdir.

Ailəli idi, bir övladı yadigar qalıb.

Hərbi xidməti
-------------

Ramiz Bayramov 1991-cı ildə Müdafiə Nazirliyində texniki baxış şöbəsində gizir rütbəsində fəaliyyətə başlamışdır. Ardınca könüllü olaraq döyüş bölgəsinə yollanmış və tankçı olaraq cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir. Ramiz Bayramov 1992-ci il mayın 7-dən 8-nə keçən gecə Şuşanın azad edilməsi zamanı itkin düşmüşdür. Ehtimallara görə onun idarə etdiyi tank mühasirəyə düşmüş və Ramiz Bayramov qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

İrsi
----

* Binəqədi rayonunda yaşadığı ünvana onun adı verilmiş və binaya barelyefi yerləşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məşhur neftçinin Şəhid nəvəsi". 2020-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-16.
2. 1 2  "Bu gün şəhid Ramiz Bayramovun doğum gündür". 2021-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-16.
**Fernando Torres** (tam adı: *Fernando Xose Torres Fərid Sans*, *isp.* Fernando José Torres Farid Sanz; 20 mart 1984[…], Fuenlabrada[d], Madrid regionu[d]) — Yaponiya J1 Liqası klubu Saqan Tosu və İspaniya milli futbol komandasının şərəfini qoruyan hücumçu.

Torres karyerasına Atletiko Madrid FK klubunun gənc komandasından yüksələrək başlayıb. Əsas komandada debütünü 2001-ci ildə edib. Burada oynayarkən La Liqada 75 oyuna 174 qolla yadda qalıb. Bundan əlavə Torres bu komandanın heyıtində 2 mövsüm Segunda Divisiónda mübarizə aparıb və 40 oyuna 7 dəfə fərqlənib.

Torres 2007-ci ildə komanda tarixində ən bahalı transfer kimi Liverpula keçib. Enfilddəki ilk mövsümündə 20+ qol vuraraq 1995-96 mövsümündən bəri bunu edən ilk futbolçu olub. Bundan başqa, həmin dövrlərdə Liverpulun heyətində 50 qola ən tez çatan futbolçu adını qazanıb. 2008 və 2009-cu illərdə FİFA Dünya Komandasının heyətinə düşüb.

Həyatı
------

20 mart 1984-cü il İspaniyanın Madrid şəhərində anadan olan futbolçudur. Karyerasına "Atletiko Madrid" klubunda başlayıb.Karyerasının ən parlaq dövrü "Liverpul" klubunda oynadığı illərə düşür. O, 2011-ci ilin əvvəlində "Çelsi"yə transferi İngiltərə Premyer Liqasının ən bahalı transferlərindəndir.fernando torres həm dünya həm avropa çempionu olan həm UEFA çempionlar liqasını həm UEFA Avropa liqasını qazanmış az sayda futbolçulardan biridir.Euro 2012 də ən çox qol atan oyunçu olub.Olalla Torres onun həyat yoldaşıdır. Nora Torres və Leo Torres adında bir qızı və oğlu var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Statistics" (PDF). Premier League. 2010-07-11 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-16.
2. ↑  Fernando Torres // Transfermarkt (çd.). 2000.
3. ↑  FERNANDO TORRES jose sanz // Argentine Soccer Database (isp.).

Vikianbarda Fernando Torres ilə əlaqəli mediafayllar var.

| ⛭Atletiko Madrid  – cari heyət |
| --- |
| 
* 1 İvo Qrbiç
* 2 Xose Qimenez
* 3 Sesar Azpilikueta
* 4 Çağlar Söyüncü
* 5 Rodriqo De Paul
* 6 Koke
* 7 Qrizman
* 8 Saúl
* 9 Memfis Depay
* 10 Anxel Korrea
* 11 Tomas Lemar
* 12 Samuel Lino
* 13 Oblak
* 14 Markos Lyorente
* 15 Stefan Saviç
* 16 Nahuel Molina
* 17 Xavi Qalan
* 19 Alvaro Morata
* 20 Aksel Vitsel
* 22 Mario Hermoso
* 23 Reinildo Mandava
* 24 Pablo Barrios
* 25 Rodriqo Riquelme
* Baş məşqçi: Simeone

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Hər günümü hicrana satdım

Səni sənsiz sevməyə çalışdım

Sən sandınkı sənsizliyə alışdım

Mən bu dərdin odunda alışdım

**Durğu işarələri** — dilin ümumi qrafik sistemində xüsusi yer tutan işarələr sistemidir ki, bunlar hərflər və digər yazı vasitələri ilə (rəqəmlər, bərabərlik işarəsi, bənzərlik işarəsi və s.) ifadə etmək mümkün olmayan cəhətləri bildirmək üçün işlədilir. Durğu işarələrinin vəzifəsi danışıq aktının məna daşıyan parçalara üzvlənməsini (mənalı hissələrini) göstərməkdən və onların tanınmasını təmin etməkdən, habelə danışıqda reallaşan sintaktik strukturun ritmik-melodik xüsusiyyətlərini əks etdirməkdən ibarətdir. Nöqtə, sual işarəsi, nida işarəsi, vergül, nöqtəli vergül, iki nöqtə, tire, çox nöqtə və s. durğu işarəsi adlanır.

Durğu işarələri iki funksiya yerinə yetirir. Buna görə də iki qrupa ayrılır:

1. ayırıcı işarələr;
2. fərqləndirici işarələr.

Ayırıcı durğu işarələrinin əsas funksiyası cümlələri, cümlənin həmcins üzvlərini, mürəkkəb cümlənin komponentlərini və sairi ayırmaqdır. Bu qrupa nöqtə, sual və nida işarələri, qoşa nöqtə, nöqtəli vergül, çox nöqtə daxildir. Fərqləndirici durğu işarələri cütüzvlüdür, vasitəsiz nitqi, sitatları, ara cümlə və əlavə konstruksiyaları fərqləndirmək üçün işlədilən iki vergül, iki tire, mötərizələr və dırnaqlardan ibarətdir.

Durğu işarələrinin yazıda işlənməsi
-----------------------------------

Durğu işarələri yazılı nitqin formalaşmasında mühüm bir vasitədir və kommunikativ funksiyaya malikdir. Həmçinin yazılı dilin məzmun dolğunluğunun yaranmasında, fikrin dəqiq və emosional təsir gücünün üzə çıxmasında və aydın, ifadəli tələffüzündə durğu işarələrinin rolu böyükdür. Durğu işarələri yazılı nitqi mənalı hissələrə bölür. Məsələn, nöqtə işarəsi cümlədə fikrin bitdiyini bildirir, həmcins üzvlər arasında vergül qoyulması bu üzvlərin cümlədə bərabərhüquqlu olduğunu göstərir.

Yazılı nitqdə sözlər, yaxud söz qrupları arasında qoyulan işarələr durğu işarələri, durğu işarələrinin qoyulması haqqında qaydalar isə **punktuasiya** adlanır. Durğu işarələrinin yazıda səhv işlədilməsi, ya da qoyulmaması orfoqrafik normanın pozulması hesab olunur. 

Cümlədə fonetik ritmik qrupun yaranmasında pauza - durğu xüsusi rol oynayır. Pauza şifahi nitqdə xüsusi rol oynayır. Fasilə etmədən normal kommunikativ münasibət yarada bilməzlər. Şifahi nitqdəki fasiləni, həyəcanı, emosiyanı, sualı yazıda durğu işarələri əvəz edir. Durğu işarələri müxtəlif dillərdə eyni cür olsa da, vəzifələri və işlənmə yerləri müxtəlifdir. Müasir Azərbaycan dilində nöqtə (.), vergül (,), nöqtəli vergül (;), iki nöqtə (:), sual (?), nida (!), tire (-), üç nöqtə (...), mötərizə [ ( )], dırnaqlar ( "") ən çox işlənən durğu işarələridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qəzənfər Kazımov. Durğu işarələri". 2013-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-19.
**Ballistika** *(*alm.* Ballistik‎. *yun.* ballo — atıram, tullayıram, tolazlayıram)* İdarəolunmayan raketlərin, artilleriya mərmilərinin, aviabombaların, güllələrin və s. hərəkətləri barədə elm. Ballistika, ali riyaziyyat, nəzəri mexanika, qaz dinamikası, termodinamika, barıtın və partlayıcı maddələrin və s. nəzəriyəsinə əsaslanan texniki fəndir. Daxili və xarici ballistika fərqlənirlər.

Daxili ballistika
-----------------

Daxili ballistika, atıcı PM-in yanmasının təsirindən topun lüləsinin kanalında (mexaniki sərbəstliyi müəyyən şərtlərlə məhdudalaşan) mərminin və yaxud başqa cismin hərəkətini, eləcə də atəş zamanı lülə kanalında yaxud barıt raketinin kamerasındakı başqa proseslərin qanunauyğunluqlarını öyrənir. Daxili ballistika atəşi, barıtın kimyəvi enerjisinin istilik enerjisinə, sonra isə doldurmanın, mərminin və topun hərəkətli hissələrinin mexaniki işinə çevrilməsini qəliz termodinamik və qazodinamik proses kimi nəzərdən keçirərək atəş hadisəsində aşağıdakı mərhələləri fərqləndirir:

* hazırlıq — barıtın yanmasının başlamasından mərminin hərəkətinin başlamasına qədər;
* 1-ci (əsas) — mərminin hərəkətinin başlamasından barıtın yanmasının sonuna qədər;
* 2-ci — barıtın yanmasının sonundan mərminin lülə kanalından uçması anına qədər(qazların adiabatik genişlənməsi mərhələsi) və
* barıt qazlarının mərmiyə və lüləyə sonrakı-təsiri mərhələsi — mərminin lülə kanalından uçmasından ona qazların təsirinin kəsilməsinə qədər.

Daxili ballistikanın əsas bölmələri pirostatika, pirodinamika və topların, raketlərin, atıcı silahların ballistik layihələndirilməsidir. Pirostatika barıtın yanmasının qanunauyğunluqlarını və onun sabit həcmdə yanması zamanı qazın əmələ gəlməsini öyrənir.

Xarici ballistika
-----------------

İdarəolunmayan raketlərin və mərmilərin silahın lüləsi ilə qarşılıqlı təsirin kəsilməsindən sonrakı hərəkətlərini, eləcə də bu hərəkətə təsir edən amilləri öyrənir. Onun əsas bölmələri: mərmiyə uçuş zamanı təsir edən qüvvə və anların öyrənilməsi; müəyyən başlanğıc və xarici şərtlərlə(xarici ballistikanın birbaşa məqsədi) trayektoriyasının elementlərini hesablamaq məqsədilə mərminin kütlə mərkəzinin hərəkətinin, eləcə də uçuşunun dayanıqlığını və yayılma xarakteristikalarının müəyyən olunması məqsədilə mərminin hərəkətlərinin kütlə mərkəzinə nisbət öyrənilməsi.

Mənbə
-----

* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 1 səh.379
Həyatı
------

Natiq Orucov 1973-cü ildə Masallı rayonunun, Qasımlı kəndində anadan olub. 1991-ci ildə Yeddioymaq kənd məktəbini bitirmiş, orta təhsil aldıqdan sonra ordu sırasına getmiş, 730 nömrəli Gəncə batalyonunda xidmət etmişdir. Həmin vaxt Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Qarabağ münaqişəsi başlamışdı. Döyüşlər olduqca gərgin vəziyyət almışdı. Ağdərə rayonunun ona yaxın kəndinin ermənilərdən təmizlənməsində fəal iştirak etmiş və döyüşlərdə zəfər çalmışdır.

1992-ci il sentyabrın 22-də Ağdərə bölgəsində, Çıldıran kəndi uğrunda gedən döyüşdə, səngərdə ağır yaralanır. Ağrı ona aman vermir ki vermir. Axır ki, onu səngərdən Tərtər hospitalına gətirirlər. Həmin qızğın döyüşdən 5 gün sonra sentyabrın 27-də Natiq işıqlı dünyaya əlvida dedi.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 1993-cü il tarixlı qərarı ilə Natiq Əliyar oğlu Orucovun bir zaman təhsil alıdığı Masallı rayonundakı 1 nömrəli Şıxlar kənd əsas məktəbinə onun adı verilmişdir. Adına məktəbdə guşə yaradılmışdır. Natiq Orucov haqqında "Masallının şəhid oğulları" kitabında şəkli və haqqında məqalə çapdan çıxmış, mətbuat səhifəsində yazılar dərc edilmişdir. Məzarı Şıxlar kəndindədir.

İstinadlar
----------

1. ↑
Kaşubiyanın xəritəsi
**Kaşubiya** (həmçinin *Kaşubı*; kaşub Kaszëbë; pol. Kaszuby; *alm.* Kaschubien‎; *lat.* Cassubia) — Polşanın şimal-qərbində, kaşub etnik qrupuna məxsus ərazi. Kaşublar qərbi slavyan qrupuna daxildir. Onların əsas ictimai birliyi Kaşub-Pomeraniya adlanır. Kaşubiyanın qeyri-rəsmi paytaxtı Qdansk şəhəri hesab olunur. Bəzi ensiklopedik mənbələrdə kaşubiyanın paytaxtı Veyxerova və ya Kartuza şəhəri göstərilir.

Əhalisi
-------

İki dilli nişan. Pusk rayonu. Polşa
Kaşubların sayı haqqında müxtəlif dəyərləndirmələr mövcuddur. Polşa ərazisində kaşubların sayını 300 000 dən çox göstərirlər. Başqa bir mənbədə isə 50 000–500 000 arasında görstərilir.

2002-ci ildə keçirilən siyahıya almada cəmi 5 062 nəfər özünü kaşub kimi göstərmiş. 52 665 nəfər isə doğma dillərinin kaşub dili olduğunu qeyd etmiş. Əksər kaşublar vətəndaşlıq kimi özlərini polyak hesab edir. Etnik kaşublar isə özlərini həm kaşub, həm də polşalı hesab edir. 2011-ci ilin siyahıya alınmasında özlərini kaşub hesab edələrin sayı 228 min olmuş. Bunlardan 16 mini özlərini təmiz kaşub hesab edir. Min nəfər isə ilk öncə özlərini kaşub, sonra isə polyak hesab edir. 211 min nəfər isə özlərini ilk öncə polyak, sonra isə kaşub hesab edir.

Tarixi
------

Kaşubiyanın və kaşubların tarixində ən önəmli məqamlardan biri onların müxtəlif zamanlarda almanlaşma və polyaklaşmaya məruz qalmalarıdır. Kaşubiya haqqında ilkin məlumatlar XII əsrlərə təsadüf olunur. Kaşubiya ərazisinin bir hissəsinə kastelyanlar nəzarət etmiş. XIII əsrə qədər onların üzərindəki ali hakimiyyət polyaklara məxsus olmuş. Daha sonra isə hakimiyyət alman imperatorlarına keçmiş. Bununla da onların almanlaşma dövrü başlamış.

Mənbələr göstərir ki, 1238-ci ildə hersoq Boquslav həm də, "Kaşubiya hersoqu" (*dux Cassubie*) adlanırdı; prussiya kralı isə Herzog von Kassuben — Kaşubiyada hersoqluq mövcud idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991, p. 81 (Kaszuby)
2. ↑  "Główny Urząd Statystyczny" (polyak). 2012-02-21 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Główny Urząd Statystyczny" (polyak). 2013-10-02 tarixində arxivləşdirilib.
**Qlükozanın biosintezi** — maddələr mübadiləsində laktatdehidrogenaza fermentinin köməyilə süd turşusu yenidən piruvata çevrilməsi prosesidir. Yəni üzüm turşusu axırıncı maddə deyildir. O, yalnız çıxılmaz vəziyyətlərdə əmələ gəlir.

Kori dövranı
------------

Qlikolizin təsiri ilə hüceyrələrdə əmələ gələn süd turşusu qana daxil olur və qaraciyərdə tutulur və orada piruvata çevrilir. Piruvat isə qlükozaya oksidləşir və beləliklə, qlükoza – süd turşusu dövranı baş verir. Buna Kori dövranı da deyilir.

Qlükoneogenez
-------------

Kori dövranı və ya qlikoliz–laktat dövranında piruvat bir qədər qlükozaya oksidləşir. Piruvatın bir hissəsi isə əzələlərdə aminləşərək alaninə çevrilir. Sonradan isə qaraciyərə daşınır və orada yenidən piruvat-qlükoza-alanin dövranı təkrar olunur. Qlükoneogenez də qlikoliz yolu ilə gedir, lakin qlikolizin üç reaksiyası dönən deyildir. Bunlar qlikolizin və qliükoneogenezin reaksiya sxemində rum rəqəmi ilə göstərilmişdir (I, II, III mərhələlərində).
Piruvatın fosfoenolpiruvata çevrilməsi (dönməyən mərhələ) iki fermentin–piruvatkarboksilaza və fosfoenolpiruvatın karboksikinazanın iştirakı ilə gedir.
Bu reaksiya dönməyən reaksiyadır. Digər iki dönməyən mərhələlər isə fosfataza fruktozo-1,6-bisfosfat və fosfataza qlükozo-6-fosfatın katalitik təsiri ilə gedir:

**Fruktozo–1,6 –bisfosfat + H2O → fruktozo-6-fosfat + H3PO4**

**Qlükozo-6-fosfat + H2O → Qlükoza + H3PO4** 

Qlükogenez prosesində hər bir molekul laktata üç molekul ATF (daha dəqiq: 2 ATF + 1QTF) sərf edilir. Çünki qlükozanın əmələ gəlməsi üçün iki molekul laktat lazımdır. Deyilənləri nəzərə alaraq qlükoneogenez prosesi ümumi halda aşağıdakı kimi yazılır:

**2 Laktat + 6 ATF + 6 H2O → Qlükoza + 6 ADF + 6 H3PO4**

Əmələ gəlmiş qlükoza ola bilsin ki, yenidən əzələlərdə süd turşusuna çevrilir. Əgər qlikoliz və qlükoneogenez reaksiyasının cəmini müqayisə etsək, aşağıdakı formul alınır:

**Qlükoza + 2ADF + 2 H3PO4 → 2 Laktat + 2 ATF + 2 H2O**

Mənbə
-----

* Məhərrəmov A. M. Allahverdiyev M. Ə. Bioüzvi kimya. Dərs vəsaiti. Bakı, Çaşıoğlu, 2009.-384 səh.
Flipp Osipoviç Pauluççi (1779–1849)
1812-ci ilin yanvar ayında başlanan və Gürcüstanın bir çox kəndlərinə yayaılan Kaxeti üsyanı Gürcüstanda çar Rusiyasına qarşı yönəlmiş ən böyük üsyanlardan biri olmuşdur. İran və Osmanlı imperiyası ilə müharibə zamanı aclıq və vəba şəraitində kəndlilərdən ərzaq vergisi ödəmələri tələb olunur, məhsullar zorla, rekvizisiya yolu ilə alınırdı. Kəndlilərin kortəbii, ədalətli mübarizəsi müstəmləkə və sosial zülmə qarşı yönəlmişdi. İri feodallar isə kəndlilərin mübarizəsindən öz mürtəce məqsədlərinə- siyasi cəhətdən parçalanmış Gürcüstanın bərpasına nail olmaq üçün istifadə edirdilər.
Yanvarın 31-də Axmeta kəndində kortəbii və gözlənilmədən baş vermiş üsyan fevralın 1-də Tianetidə şiddətləndi. Kaxetinin kəndlərində qanlı döyüşlər gedirdi. Bundan sonra üsyan dərhal bütün Kaxeti boyunca Siqnaxiyə yayıldı.

Kəndlərdə yerləşdirilirən rus əsgərləri hücuma məruz qalır və öldürülürdülər. Kəndlilər Rus qoşunlarının alay qərargahının binalarını dağıdıb yandırdılar. İtkilərin sayı çox idi. Fevral ayında Bodbisxevi kəndi yaxınlığında gedən döyüş zamanı kəndlilərin çox hissəsi həlak oldu. Cəza dəstələrindən isə 1146 nəfər həlak oldu və yaralandı. Bu zaman Rusiya ordusunda xidmət edən əslən italyan Markiz Paulucci Gürcüstanda baş komandan təyin edildi.

Üsyanın yatırılmasına şəxsən Paulucci rəhbərlik edirdi. Edam edilən kəndlilərin sayı 13, öldürülənlərin sayı isə 520 nəfər idi. Kəndlilər fiziki cəzaya məruz qaldılar və Sibirdə ağır işlərə göndərildilər. 1812-ci ilin martında Kaxeti sanki "sakitləşdi". Ayrı-ayrı üsyançı qruplar oktyabr ayına qədər döyüşləri davam etdirdilər.
1812-ci il üsyanı kəndlilərin müstəmləkə və sosial zülmə qarşı kütləvi üsyanı idi. Bu üsyan rus avtokratiyasını Gürcüstan əhalisinin tələblərini daha çox nəzərə almağa, idarəetmə sistemində baş vermiş özbaşınalıq və sui-istifadə hallarını aradan qaldırmaq üçün tədbirlər görməyə məcbur etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-18.
2. ↑  Н.А.Бердзенишвили, В.Д.Дондуа, М. К.Думбадзе История Грузии. Тбилиси 1962, 253с. с.214–215.
**Savalan Talıblı** (*azərb*. Maşayev Savalan Tahir oğlu‎; d. 24 fevral, 1983, Molla Eyyublu, Cəlaloğlu rayonu, Qərbi Azərbaycan, Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası Ermənistan SSR) — Azərbaycanlı jurnalist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (2009), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2014), Prezident təqaüdçüsü (2015)

Həyatı
------

Savalan Talıblı 24 fevral 1983-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Cəlaloğlu rayonunun Molla Eyyublu (Evli) kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1988-ci ildən ailəsi ilə birlikdə Ermənistandan deportasiya edilib və Bakı şəhərində məskunlaşıblar.

İlk təhsilini Bakı şəhərinin Sabunçu rayonundakı 96 saylı orta məktəbdə alıb, daha sonra təhsilini F.Tağıyev adına 72 saylı riyaziyyat təmayüllü liseydə davam etdirib və buranın məzunu olub. 2006-cı ildə Odlar Yurdu Universitetini bitirib. 2006-ci ildən (105 fm) Azərbaycan radiosunda çalışır. Radionun "Xalq yaradıcılıgı" redaksiyasında "İrəvan çuxuru", "Yurd yeri", "El havası", "Obalardan-babalardan" folklor toplusu verilişlərinin müəllifidir. Müəllifi oldugu verilişlərdə aşıq sənəti, xalq yaradıcılığı, folklor və etnoqrafiyayla bağlı çoxlu tədqiqatlar aparıb.

Mədəniyyət TV-də "Qopuz" musiqi alətləri adlı verilişini hazırlayıb. "525-ci qəzet", "Kaspi", "Paritet", "Palitra", "Express" kimi qəzetlərdə müxtəlif mövzularda məqalələri dərc edilib.

2009-cu ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, 2014-cu ildən isə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

2015-cu ildə AYB tərəfindən "Prezident təqaüdü"nə layiq görülmüşdür.

Ailəsi
------

Ailəlilidir. 1 övladı var. Savalan Talıblı şair, publisist Tahir Talıblının oğludur.

Əsərləri
--------

### Kitabları

* "Kitab", Bakı: Yazıçı, 2015. 256 səh.

### Məqalələri

* "Tanıdığım və tanımadığım Zəki İslam". "Kaspi", №100 (1807), 11 iyun, 2008-ci il.
* "Xalq folklorunu bilirsə, o xalqı heç kim ələ ala bilməz": Məhərrəm Qasımlı: "Bizim mədəniyyətin açarı sazdır": [Filologiya elmləri doktoru, professor] //"Kaspi".- 2008.- 22 avqust.- S. 14. № 150(1857)
* "Hər an hər şey ola bilir - Azər Bülbülü anım", — **modern.az** saytı (az.)
* "Şair Kələntər Kələntərlinin xatirəsinə", — **adalet.az** saytı (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Savalan Talıblı 30 Yaşın Mübarək — **sous.az** saytı". 2013-11-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-23.
2. ↑  Aydın Muradlı, Müsahibə — Savalan Talıblı:"Alim Qasımovu televiziya vasitəsiylə izləyə bilmirəm..." — **edebiyatdefteri.com** saytı
3. 1 2  *Vüsalə Qələndərli.* "Savalan Talıblı: "Əgər Elza Seyidcahan şeir yazırsa, məncə heç cür ciddi ədəbiyyatın yaranacağından söhbət gedə bilməz!" (müsahibə)" (az.). xeberlenti.com. 05.05.2015. 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-06.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Savalan Talıblı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Savalan Talıblı, "Qəhərli təbrik", — **frmtr.com** saytı Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine (az.)
**Rahim Yalçın oğlu Quliyev** (18 iyun 2001; Cəlilabad, Azərbaycan — 02 oktyabr 2020; Füzuli- Cəbrayıl, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı və təhsili
-----------------

Rahim Quliyev 2001-ci ildə Cəlilabad rayonunun Həziabad kəndində anadan olmuşdur.
Sabunçu rayon, Maştağa qəsəbəsi, Savalan yaşayış massivində yaşamışdır. 15 sentyabr 2007-ci ildə Kəlbəcər adına 23 saylı tam orta məktəbə qəbul olub. 14 iyun 2016-cı ildə 71 saylı tam orta məktəbi bitirib. Sonra peşə məktəbinə daxil olaraq Avtomobillərin təmiri üzrə çilingər ixtisasi üzrə təhsilini başa vurmuşdur. Təhsil aldığı müddətdə həmin peşə üzrə çalışmışdır.

Hərbi xidməti
-------------

Rahim Quliyev 2019-cu il iyulun 11-də hərbi xidmətə yollanıb.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rahim Quliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak edib. 02 oktyabr 2020-ci il tarixində Füzuli- Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlərdə son damla qanına kimi vuruşaraq, şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. 
2. 
3. 
4.
**Cavad Hüseynov** (16 sentyabr 1998, Çayrud, Lerik rayonu – 17 oktyabr 2020, Tərtər rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Cavad Cavid oğlu Hüseynov 1998-ci il 16 sentyabr Lerik rayonunun Çayrud kəndində anadan olub. 2016–2019-cu illərdə Lənkəran Dövlət Universitetində "Biznesin idarə edilməsi" fakültəsində oxuyub. Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

Cavad Hüseynov 2019-cu ildə Lerik rayon hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və Goranboy rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəyə yola salınıb. Orada 3 ay müddətində xidmət etdikdən sonra Ağdam rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətini davam etdirib.

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Cavad Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsində savaşıb. Cavad Hüseynov oktyabrın 17-də Suqovuşan ərazisində gedən döyüşlərdə şəhid olub. 18 noyabrda Sumqayıt Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavad Hüseynov "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* "Vətən uğrunda" medalı (15.12.2020) "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF) (az.). mod.gov.az. 18 YANVAR 2021. 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17.02.2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az (az.). 15 dekabr 2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18.02.2021.
**Ceyhun Şükür oğlu Mustafazadə** (27 yanvar 1997, Sarıcalı, Ağcabədi rayonu – 2020) — Əsgər, MAHHXHQ, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Ceyhun Mustafazadə 27 yanvar 1997-ci ildə Ağcabədi rayonunun Sarıcalı kəndində doğulub.

O Xocalı rayon sakini, Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı Adilov Şükür Mustafa oğlunun ailəsində dünyaya gəlmişdi. Ailə 3 qardaş olublar. Ceyhun ailənin ən kiçik övladı idi. Subay idi.

Ceyhun, orta təhsilini Sarıcalı kəndi Müşfiq Uluxanov adına tam orta məktəbdə almış, təhsilini Ağcabədi Pedaqoji Kollecinin, Texnologiya müəllimliyi ixtisası üzrə davam etdirmişdir.

Hərbi xadimi
------------

2017-ci il iyun ayında hərbi xidmətə çağırılıb. Naxçıvandakı "N" saylı hərbi hissədə kəşfiyyatçı kimi xidmət edib. 2019-cu il yanvar ayında hərbi xidmətini başa vurub. 2020-ci ilin yanvar ayında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə başlayıb. Xidmətini kəşfiyatçı kimi davam etdirib.

Naxçıvanda Günnütün alınmasında cəsur döyüşçü kimi vuruşan Ceyhun, İkinci Qarabağ müharibəsinin də iştirakçısı oldu.

Murov yüksəklikləri, Cəbrayıl, Füzuli, Ağdərə istiqamətində Suqovuşan kəndi və Mübariz İbrahimov postu uğrunda döyüşlərdə və başqa yüksəkliklərin alınmasında yüksək səviyyədə iştirak edib. Oktyabrın 10-da Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub.

Suqovuşan istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə yüksəldi.

Ağcabədi rayon Sarıcalı kənd qəbiristanlığında dəfn edilib.

Təltifləri
----------

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF) (az.). mod.gov.az. 2020-12-08. 2020-12-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-12-10.
2. ↑  "Günnüt əməliyyatının igid əsgəri, Vətən Müharibəsinin şəhid kəşfiyyatçısı". 2021-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-05.
**Sərxan Həsənqulu oğlu Salahov** ( 1 mart 1991, Ələki, Naxçıvan Muxtar Respublikası – 2 noyabr 2020, Xocavənd rayonu ) – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi

Həyatı
------

Sərxan Salahov 1991-ci il mart ayının 1-də, Şərur rayonunun Ələki kəndində anadan olub. Ələki kənd tam orta məktəbində orta təhsil alıb.Ailəli idi.İki qızı yadigar qalıb.

Hərbi xidməti
-------------

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Sərxan Salahov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Sərxan Salahov noyabr ayının 2-də Hadrutun azad edilməsində şəhid olub. Noyabr ayının 6-da Şərur şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərxan Salahov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərxan Salahov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (25.12.2020) — "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-06-10.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-10.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-10.
**Alim Mirzə oğlu Yoldaşov** (10 mart 1997, Nəsimikənd, Saatlı rayonu – 28 oktyabr 2020) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Alim Yoldaşov 10 mart 1997-ci ildə Biləsuvar rayonunun Nəsimikənd kəndində anadan olmuşdur. Nəsimikənd kənd tam orta məktəbində orta təhsilini almışdır.

Hərbi xidməti
-------------

Alim Yoldaşov Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Şəhid Alim Yoldaşov 28 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Nəsimikənd kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Alim Yoldaşov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15. dekabr 2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (24. iyun 2021) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
* (24. iyun 2021) — "Cəsur döyüşçü" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). mod.gov.az (az.). 2021-01-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 yanvar 2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
3. 1 2  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az. 24.06.2021. 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.06.2021.
4. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamı". 24.06.2021. 2021-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 06.07.2021.
**Cavad Gülverdi oğlu Babayev** — — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Cavad Gülverdi oğlu Babayev 28 noyabr 1998-ci ildə Masallı rayonunun Qızılağac kəndində anadan olub.2005–2016-cı illərdə Qızılağac kənd 2 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb. Tikinti şirkətlərindən birində işləyib.

Hərbi xidməti
-------------

2017–2018-ci illərdə Gədəbəy rayonunda həqiqi hərbi xidmətini uğurla başa vurub.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər,Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb.11 noyabr 2020-ci ildə Qubadlının azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.

Təltifləri
----------

 (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra). (24.12.2020) — "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra). (29.12.2020) — "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra). (24.06.2021) — "Cəsur döyüşçü"medalı (ölümündən sonra).

İstinadlar
----------

* (#bare\_url\_missing\_title).

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-01.
**Ceyhun Nazim oğlu Gözəlzadə** (25 aprel 2002, Bəydili, Biləsuvar rayonu – 30 sentyabr 2020, Ağdərə, Tərtər rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi

Həyatı
------

Ceyhun Gözəlzadə 25 aprel 2002-ci ildə Biləsuvar rayonunun Bəydili kəndində anadan olmuşdur. 2009–2020-ci illərdə Bəydili kənd orta məktəbini bitirmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

Ceyhun Gözəlzadə 2020-ci ilin iyul ayında Tərtər rayonunda yerləşən N saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətə başlamışdır. Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş, Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərə könüllü qoşulmuş və qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Şəhid Ceyhun Gözəlzadə 30 sentyabr 2020-ci il tarixdə Biləsuvar rayonu Bəydili kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Gözəlzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Gözəlzadə ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Gözəlzadə ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltiflər
---------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (24.06.2021) — "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
* (24.06.2021) — "İgidliyə görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Şəhidlik bir səadət ki, hərkəs ona çata bilməz!". 03.01.2021. 2021-01-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 03.01.2020.
2. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
3. 1 2
4. 1 2  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az. 24.06.2021. 2021-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.06.2021.
**Ceyhun Nüsrətli** (*azərb*. Ceyhun Aqil oğlu Nüsrətli‎; d. 8 aprel 1995, Beyləqan — ö. 29 sentyabr 2020, Ağdərə) — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Nüsrətli Ceyhun Aqil oğlu 8 aprel 1995-ci ildə Beyləqanda doğulub. Ceyhunun ailəsi Füzuli rayonunun Dilağarda kəndindəndir. Füzuli işğal olunandan sonra ailə bir müddət Beyləqandakı Xocavənd qəsəbəsində məskunlaşır. 
2001-ci ildə Füzuli rayon 55 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olub. 2012-ci ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirib və həmin il Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Kimya fakültəsinə qəbul olunub. 2016-cı ildə həmin ali məktəbi bitirib.

Döyüş yolu
----------

Ceyhun 2019-cu ilin oktyabrında hərbi xidmətə yollanıb. Tərxis olmağına 1 gün qalmış Vətən Müharibəsi başlayır. Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərə qatılır. 29 sentyabr 2020-ci ildə Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlər aldığı mərmi zərbələri nəticəsində şəhid olur.

Xatirəsi
--------

Uşaq yaşlarından vətənpərvərliyi ilə seçilirdi. Güləş və şahmatla məşğul olurdu. Hobbisi balıq tutmaq idi.

Tələbə yoldaşı Babək Nəzərli şəhid haqqında bunları deyir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Hədsiz dərəcədə vətənpərvər idi. Yaxşı səsi vardı, dəfələrlə qrup yoldaşlarını ətrafına toplayıb, vətənə aid mahnılar oxuyardı. Konfranslarda, TGT tədbirlərində aktiv iştirak edirdi. 2 fevral "Gənclər Günü" münasibətilə Gülüstan sarayında keçirililən tədbirdə də çox aktiv idi. Özü çox zəhmətkeş idi. Eyni zamanda həm oxuyub, həm də işləyirdi. | "|

Təltif və mükafatları
---------------------

50x50px[ölü keçid] (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (Azərbaycan dili). president.az. 16 dekabr 2020 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-10.
**Paul Ernst Kahle** (*alm.* Paul Ernst Kahle‎; 21 yanvar 1875[…] – 24 sentyabr 1964[…], Bonn) — Almaniya şərqşünası.

Həyatı
------

Paul Ernst Kahle 21 yanvar 1875-ci il tarixində Hohensteinda doğuldu. 1894–1898 illər arasında Marburq və Halledə teologiya və şərqşünaslıq elmlərinə yiyələndi. 1898-ci ildə "Textkritische und lexikalische Bemerkungen zum samaritanischem Pentateuchtargum" başlıqlı çalışması ilə fəlsəfə, 1902-ci ildə "de Der masoretische Text des Alten Testaments" adlı dissertasiyasıyla ilahiyat doktoru oldu. Səkkiz ay qədər Rumıniyada keşiş olaraq çalışdıqdan sonra 1903-cü ildə Qahirəyə gedib beş il müddətiylə yenə keşişlik və oradakı Alman məktəbinin müdiri oldu. 1914-cü ildə Giessendə professor oldu; 1923-cü ildə Enno Littmanın yerinə Bonna təyin edildi. Siyasi basqılar üzündən 1938-ci ildə İngiltərəyə sığındı. II Dünya müharibəsi boyunca Londonda Chester Betty koleksiyasında və Oksfordda Bodleian Librarydə olan Ərəb dilində əlyazmaların kataloqlarını hazırladı. Savaşın ardından Bonnda buraxdığı evinə və kitabxanasına yeniden qovuşduğu kimi ona Alman hökuməti tərəfindən əməkli professor maaşı bağlandı. Bundan sonrakı həyatını elmi çalışmalar hazırlayaraq, seminar və konferanslar verərək keçirdi. Çox sayda akademik və elmi dərnəyin üzvü olan Kahle 1963-cü ildə Düsseldorfa yerləşdi və 24 sentyabr 1964 tarixində Bonnda vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Paul Kahle // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.