recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Şablon:Vikingler
Şablon:Book

**Pirr qələbəsi** — əhəmiyyətli itki hesabına əldə olunmuş məğlubiyyətə bərabər qələbəni ifadə edən tarixi hadisə. Əfsanəyə görə hökmdar Pirr döyüşdə düşmənə qalib gəlməsinə rəğmən, demək olar ki, öz ordusunun mütləq əksəriyyətini həmin döyüşdə itirmişdir.

Eramızdan əvvəl 279-cu ildə kral Pirr Auskul yaxınlığında Roma legionu ilə müharibə aparırdı. Onun qoşunları hərbi cəhətdən yaxşı təşkil edilmişdilər. Belə ki, onlar döyüş filinə, möhkəm ox və yaylara sahib idilər. Öz qələbəsindən arxayın olan Pirr irəli atılır. Lakin romalılar təslim olmaq fikrində deyildilər və əsgərlərin fillərə minmələrinə heç cür imkan vermirdilər. Fillər o dövrdə ən təhlükəli və güclü silah hesab olunurdular və məğlubedilməz idilər. Nəticədə, romalı legionerlər filləri öz düşərgələrinə buraxmalı olur.

Tez əldə edilən qələbədən sevinən Pirr düşməni sonadək qovmamaq qərarına gəlir. Axı onun da ordusu düşmən kimi 15000 nəfər itirmişdi. Belə olduqda Pirr deyir ki, onun bir dəfə də bu cür qələbəsi olarsa, bunu məğlubiyyət hesab etmək olar. Belə ki, deyir savaşacaq ordu qalmır.

Bundan bir qədər keçdikdən sonra Pirr məğlub olur, özü isə döyüş meydanında həlak olur. Hadisə belə baş verir: Kral Arqos adlı kiçik yunan şəhərinə gedir. Qaranlıq düşdükdə onun ən yaxşı əsgərləri əhalidən gizli şəkildə şəhərə daxil olur. Əhali hücumu yalnızca filləri gördükdə hiss edir. Bütün gecə boyu döyüş gedir. Yunanlara şəhəri qorumağa kömək edən yeganə şey onları Pirr ordusundan ayıran çoxsaylı kanallar idi. Şəhərin dar və qaranlıq küçələrində tezliklə hər şey bir-birinə qarışır. Döyüşçülər artıq rəhbərlərinin əmrini eşitmir, nə baş verdiyini anlamırdılar.

Günəş çıxdıqda Pirr uğursuz şəhəri tərk etmək qərarına gəlir və Arqos divarları yanında ehtiyat ordu ilə gözləyən oğluna çapar göndərir. Yeni plana əsasən, kralın oğlu öz ordusu ilə şəhər divarlarında deşik açmalı idi və şəhərdəki ordu şəhəri oradan tərk etməli idi. Lakin çapar məlumatı yanlış anlayır və kralın oğluna atasının onu şəhərdə gözlədiyini xəbər verir. Oğul orduya şəhərə daxil olmaq əmri verir. Nəticədə iki qoşun çıxışda qarşılaşır və böyük çaxnaşma yaradır. Sözəbaxmayan filin qapıların önündə yerə yataraq tərpənməməsi çaxnaşmanı idarə edilməz hala gətirir. Pirr-i şəhərin müdafiəçilərindən birinin anası qətlə yetirir. Damda gizlənən qadın mühafizəçi olan oğlunun kral tərəfindən təhlükədə olduğunu gördükdə damdan qopardığı daşı Pirr-in üzərinə atır. Pirr aldığı zərbədən dünyasını dəyişir.

O zamandan etibarən çətin, şübhəli və dolaşıq şəkildə əldə edilən uğuru "Pirr qələbəsi" adlandırırlar. Bu qələbəyə nail olmaq üçün isə kütləvi sayda qurban tələb olunur.
**Rif** (nid. rif- *qabırğa*, *til*) — dayaz su sahələrində sualtı və suüstü yüksəkliklər. Sualtı və sahil qayalıqlarının dağılması və ya mərcan polip koloniyalarının, yosunların və digər rifyaradıcı orqanizmlərin çoxalması və artması nəticəsində yaranır.

Geomorofloji termin
-------------------

Rif — (*rus.* риф, *ing.* reef) Mərcan koloniyalarının, əhəngli yosunların, mamırların və rif əmələgətirən başqa orqanizmlərin sualtı əhəngli qurğuları. Ancaq isti dənizlərdə yayılmışdır. Rif müxtəlif tipləri ayrılır: çəpər, sahil, həlqəvi /atollar/ və b.

Qədim riflər
------------

#### Dokembri

#### Paleozoy

#### Mezozoy

#### Kaynozoy

Müasir riflər
-------------

### Biotik riflər

#### Mərcan rifləri

#### Digər biotik riflər

Süni riflər
-----------

Həmçinin bax
------------

* Eroziya fazası
* Eol relyef
* Dərələrin təsnifatı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Географическая энциклопедия. Риф". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
2. ↑  Rif // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Sahil xətti** – (*rus.* береговая линия, *ing.* shoreline, shore-line, coastal line) dəniz və ya gölün üfqi su səthinin quru ilə kə­sişdiyi xətt. Böyük su hövzələ­rinin səviyyəsi daimi olmadığı üçün S.x. anlayışı müəyyən dərəcədə şərti səciyyə daşıyır və su hövzəsi səviyyəsinin orta çoxillik vəziyyə­tini əks etdirir.

Sahil xəttinin yerdəyişməsi
---------------------------

**Sahil xəttinin yerdəyişməsi** - (*rus.* перемещение берего­вой линии, *ing.* dislocation of coastal line) yer qabığının ehtizazı hərəkətləri və ya Dünya okeanında suyun həcminin  dəyiş­məsi ilə əlaqədar dənizin geri çəkilməsi (reqressiya) və ya qurunu basması (transqressiya) nəticəsində  dənizin  sahil xəttinin vəziyyətinin dəyişilməsi. Sahil xəttinin dənizə doğru geriyə çəkilməsi mənfi, qu­ruya doğru irəliləməsi isə müsbət  yerdəyişmə  adlanır. Ssahil xəttinin yerdəyişməsi hövzədə suyun həcminin dəyişməsi /məs: materik buzlarının əriməsi/ ilə əlaqədar olduğu halda hidrokratik və ya evstatik, yer qabığının ehti­zazı hərəkətləri ilə əlaqədar olduğu halda isə geokratik və ya epey­rogenik adlanır.

Həmçinin bax
------------

* Relyef
* Dərələrin təsnifatı
* Sahil akkumulyasiyası
* Sahil bəndi

İstinadlar
----------

1. ↑  Sahil xətti // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.
Havay adaları
**Vulkanik ada** — vulkanın fəaliyyəti nəticəsində suyun dibindən yüksələrək səthdə əmələ gəlmiş ada.
Praktika göstərir ki, vulkanın fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn adaların ətrafında çoxlu sayda digər adalar olur. Bunlara misal kimi Havay adaları, Kuril adaları, Kanar adaları Vozneseniya və s.

Vulkanik adalar – dənizin dibində vulkan fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlmiş adalar. (*rus.* вулканические острова, *ing.* volcanic islands)

Ada sualtı vulkanı xatırladır. Adaların əmələ gəlməsi bir necə dəfə baş verir.
Çarlz Darvin ilk dəfə belə fikirə gəlmişdir ki, mərcan adaları öz növbəsində vulkanik məşəllidir. Belə ki, sualtı vulkanların üzərini mərcanlarla örtülür sonradan isə o dənizin çəkilməsi ilə səthə çıxır. Nəticədə atollar əmələ gəlir.

Dünyanın ən böyük vulkanik adası İslandiyadır. Sahəsinə görə ikincisi Havay adası, üçüncüsü isə Bali adasıdır. Ən böyük krater adası Kilauea adasıdır. Onun krateri 4,5 km təşkil edir.

Həmçinin bax
------------

* Laxar brekçiyaları
* Torpaq
* Çalalı relyef
* Sala-i-Qomes

Mənbə
-----

* "Biqlda" ekspedisiya Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Vulkanik ada

İstinadlar
----------

1. ↑  Vulkanik ada // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.
**Araukani müharibəsi** (*isp.* Guerra de Arauco) — Uzun zaman sürən hərbi münaqişə İspaniya imperiyasına daxil olan Çili general-kapitanlıqda yaşayan kreol əhalisi ilə yerli əhali olan Mapuce xalqı və digər qəbilələrlər (Vilice, Pikunce və Kunko) arasında baş vermişdir. Hərbi əməliyyatların arialı Matakito çayıdan Relonkavi körfəzi arasında yerləşirdi. Əsas əməliyyatlar Konsepson şəhəri və sahil boyu ərazilərdə (Bio-Bio, Araukaniya bölgələri) gedirdi. Faktiki olaraq bu müharibə fasilələrlə 300-il davam etmişdir. Müharibə 1536-cı ildən başlamış və Çilinin mütəqiliyinin elan edilməsinə qədər 1817-ci ilə qədər davam etmişdir. Bu müharibədə ispanlar məğlub olaraq istilanı dayandırmaq məcburiyyətində qalmışdır. Çili müstəqiliyi elan etdikdən sonra müharibə artıq Çiliyə qarşı aparılır. Nəticədə isə Çili bölgəni istila etməyi bacarır. Bu tarixə Araukaniyanın işğalı kimi düsür.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Mapuce xalqının rəsmi saytı  (ing.)  (isp.)
* InosChile.cl — Chile bélico Arxivləşdirilib 2009-04-19 at the Wayback Machine (isp.)
* Serindígena.org — Mapas Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine (isp.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
**Sahil bəndi** – (*rus.* береговой вал, *ing.* beach-ridge) ləpədöyən axının fəaliyyəti ilə yaranmış və plyajın arxa hissəsində yerləşən akkumulyativ relyef forması; hündürlüyü 4 m-ə qədər çatır. Eyni yaşlı sahil xəttinə paralel yerləşir.

Sahil bəndi dəniz, yaxud gölün sahil xəttinə paralel istiqamətlənmiş, çınqıl, çınqıl-qum, qum, yaxud molluska qabıqlarından təşkil olunmuş alçaq (bir neçə *sm*-dən bir neçə *m*-dək) tirədir. Sahil bəndi asimmetrik olub az meyilli yamacıyla su hövzəsinə, dik yamacla isə quruya tərəf yönəlmişdir. Sahil bəndi dib çöküntülərinin dalğalar vasitəsilə sahildə toplanması nəticəsində yaranır. Müasir sahillərdə bir və bir neçə sahil bəndi müşahidə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Sahil
* Eol relyef
* Sahil akkumulyasiyası

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sahil bəndi // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.
**Şəkillərin de-şifrlənməsi** (*rus.* дешифриpование снимков, *ing.* interpretation of photographs) /frans. dechiffrer- araşdırmaq, tapmaq/- obyektin xassələri ilə onların aero- və kosmik şəkillərdə təsviri xarakteri arasındakı mövcud qanunauyğun asılılığa əsaslanaraq fotoşəkillərlə ərazinin, su sahəsinin, eləcə də atmosfer hadisələrinin tədqiqi üsulu /metodu/. Obyektləri şəkildə tapmaq və müəyyənləşdirməklə, onları kəmiyyət və keyfiyyətcə səciyyələndirməklə və obyektləri şərti işarələrlə göstərməklə nəticələnir. Onun metodikası çöl və kameral işlərin birliyinə /əlaqəsinə/ əsaslanır.

Həmçinin bax
------------

* Eroziya fazası
* Eol relyef
* Dərələrin təsnifatı

İstinadlar
----------

1. ↑  Şəkillərin deşifrlənməsi // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Geologiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Sonor səhrası
Sumqayıtçayın keçmiş yatağı
**Takır** (qədim türk dilində — hamar, düz, çılpaq) — relyef forması əsasən səhra və yarımsəhra zonalarında şoranlıqlarda gilli suxurların üstünlük təşkil etdiyi ərazilərdə yaranır. Takır torpaq üzərində şəbəkə şəkili çatların əmələ gəlməsi ilə formalaşır.

Geomorofloji termin
-------------------

Takırlar qum, gil və daşlı səhrada relyefin bitkidən məhrum olan alçaq, çökək yerlərdə xırda çatlarla çoxbucaqlara bölünmüş gilli-şoranlı yastı səthin türkcə adı /sahəsi yüzlərlə m2 –dən yüzlərlə km2 -dək/. Vaxtaşırı olaraq qar və leysan yağış suları ilə dolur.

Takır relyefi
-------------

Takırların formalaşmasına şərait yaradan suxurların olması vacibdir. Xüsusi ilə dərələrdə və düzənliklərdə dayaz göl və gölməçələrin qurunası və ya müvəqqəti axarların basdığı ərazilərdə gilli, gillicəli suxurların qısa vaxt ərzində günəşin təsiri ilə quruması nəticəsində formalaşır. Dayaz göllərin dibində lilin olmasına takırın formalaşmasına rəvac verir. Qrunt sularının xüsusi ilə yer səthinə 1,5 m yaxın olduğu əraxilərdəki, soranlıqlarda daha tez formalaşır. Bu tip takırlın üzəri duzla örtülü olur.

Takır əsasən Asiya səhralarında daha çox müşahidə edildiyindən burada daha çox işlənir.

ABŞ ərazidində yerləşən bu tip relyef "Playa" və *salt flət*, ərəb mənbələri isə bu tip suxurları *Sabha* adlanır.

Takır ekosistemləri
-------------------

Takır ekosistemləri- Axarı olmayan səhra düzənliyində yerləşdiyi üçün hipoekosistem qrupuna aid edilir. Biotanın avtotrof hissəsi göy-yaşıl yosunlardan ibarət olduğundan takırın səthi bərk və davamlı qabıqlı (qalınlığı 1–2 sm) olur. Quruduqda çoxbucaqlı çatlar əmələ gəlir. Bir qədər sonrakı inkişaf mərhələsində şibyələr, daha sonra halofil kolcuqlar, xeyli sonrakı mərhələdə isə yovşan peyda olur, torpağı primitiv şoran-şorakət takır torpağıdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Quru tarırların üzərindən avtomobillə hərəkət etmək olduqca asandır. Hətta 50–70 km/s sürət yığmaq olur, sanki asfaltdır.

Nəm takırlarda hərəkət olduqca çətin və ya mümkünsüzdür. Dəvələrin hərəkətini belə çətinləşdirir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Takır // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 140. ISBN 978-9952-453-14-0.
2. ↑  Jayne Belnap, Otto Ludwig Lange. 7.5 "Central Asia Takyr" // Biological Soil Crusts: Structure, Function, and Management. — Springer, 2001. — С. 90. — ISBN 3540437576.
**Antonio di Soza Netu** (*port.* Antônio de Sousa Neto, 11 fevral 1801, Riu-Qrandi, Riu-Qrandi-du-Sul, Braziliya koloniyası — 2 iyul 1866, Korrientes, Argentina) — Braziliyalı hərbi və siyası xadim, general, Farrapus müharibəsinin əsas fiqurlarından biri (1835–1845), Bentu Qonsalvisin silahdaşı.

Bioqrafiyası
------------

Farrapus müharibəsi zamanı Antoniu Netu üsyançıların ordusunu birinci briqadasına rəhbərlik etmişdir. 10 sentyabr 1836-cı ildə Seyval döyüşündə Netu imperiya üzərində qalibiyyət əldə edir. Növbəti gün isə Riu-Qrandi Respublikasının yaradıldığını elan edir.

Üsyançıların Farrapus müharibəsidə məğlub olduqdan sonra Netu Uruqvaya getməli olur. Sonradan o, Paraqvay müharibəsində iştirak edir. Şəxsən özü briqadaya rəhbərlik etdir. 1866-cı ildə Tuyati döyüşündə ağır yaralanır və Korrientesə, qosbitala çatdırılsada orada vəfat edir.

Mənbə
-----

* Biografia na Página do Gaúcho Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine (por.)
**Afrobit** — Foki, Yoruba və ictimai həyat kimi Qərbi Afrika musiqi üslublarının elementlərini, Amerika vokalına, kəsişən ritmlərə və zərblərə vurğu edən Amerika funk və cazı ilə birləşdirən musiqi növüdür. Bu termin 1960-cı illərdə həm Nigeriyada, həm də xaricdə üslubun qabaqcıl və populyarlaşdırılmasından məsul olan Nigeriyalı multi-instrumentalist və orkestr rəhbəri Fela Kuti tərəfindən irəli sürülmüşdür.

Afrobit Afrobitsdən fərqlidir — XXI əsrdə Qərbi Afrikada yaranan, müxtəlif təsirlərə məruz qalan və British house, hiplife, hip-hop, dancehall, soca, Jùjú music, highlife, R&B, Ndombolo, Naija beat, Azonto və palma şərabı musiqisi. İki janr, tez-tez qarışsa da, eyni məna ifadə etmir.

Mənşəyi
-------

Afrobit 1920-ci illərin əvvəllərində Qanada ortaya çıxdı. O dövrdə Qanalı musiqiçilər, foxtrot və calypso kimi xarici təsirləri Fante kimi Qanalı ritmləri ilə birləşdirdilər. Müstəmləkə dövründə Highlife yerli Afrika zadəganları ilə əlaqəli idi və Caz Kings, Cape Coast Sugar Babies və ölkənin sahillərindəki Accra Orkestri daxil olmaqla çoxsaylı qruplar səsləndirdi. Nigeriya daha sonra 60-cı illərin sonlarında dövrün müxtəlif çağdaş musiqilərini sınaqdan keçirən Fela Kutinin rəhbərlik etdiyi Afrobeat dalğasına qatıldı. Nigeriyaya gəldikdən sonra Kuti qrupunun adını da dəyişdirdi. Yeni səs qurduğu Afrika Shrine adlı bir klubdan alındı. Nigeriyalı gənclər inkişaf edərkən qrup 1970–1975-ci illərdə Afrika Məbədində beş il çalışdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Grass, Randall F. "Fela AnikulaThe Art of an Afrobeat Rebel". The Drama Review: TDR. MIT Press. 30: 131–148.
2. ↑  *Laura Khamis.* "8 Afrobeats collaborations linking the UK with Africa". Red Bull. 13 October 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 October 2019.
3. 1 2 3  *Scher, Robin; ContributorWriter.* "Afrobeat(s): The Difference a Letter Makes". HuffPost (ingilis). 2015-08-06. 25 October 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-27.
4. 1 2  *Lakin Starling.* "10 Ghanaian Afrobeats Artists You Need To Know". The Fader. 4 June 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 May 2017.
5. ↑  *Phillips, Yoh.* "WizKid Affiliate Mr Eazi's Journey From Tech Startup to Afrobeats Stardom". DJBooth (ingilis). 12 April 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-22.
6. ↑  *Khan, Ahmad; writer, ContributorFreelance.* "A Conversation with the Queen of Afrobeats: Tiwa Savage". HuffPost (ingilis). 2017-09-21. 2020-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-22.
7. ↑  *Smith, Caspar Llewellyn.* "I'm with D'Banj". The Observer (ingilis). 2012-06-23. ISSN 0029-7712. 24 August 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-24.
***Boruto: Naruto Next Generations*** (BORUTO(ボルト) -NARUTO NEXT GENERATIONS-?) — Ukyō Kodachi və Masashi Kishimoto tərəfindən yazılmış manqa seriyasıdır. Seriya 2016-cı ilin may ayından etibarən Shueisha's Weekly Shōnen Jump və daha sonra V Jump-da dərc edilmişdir. Serial Naruto seriyasının davamıdır və Naruto Uzumaki'nin oğlu Boruto Uzumaki və onun ninja komandasına diqqət yetirir.

*Boruto*, *Naruto* seriyasının davamı üçün Şueisha'nın Kişimoto'ya təklifindən qaynaqlanır. Lakin Kişimoto bu təklifdən imtina edib və keçmiş köməkçisi Mikio İkemotoya təklifi geri götürməyi təklif edib. Pierrot tərəfindən istehsal olunan film 7 avqust 2015-ci ildə nümayiş olundu. 2017-ci ilin aprel ayından etibarən anime televiziya serialı adaptasiyası yayımlanır. *Boruto* filminin təkrarı kimi başlayan manqadan fərqli olaraq, anime Boruto və onun dostları sonrakı hekayə xəttində ninjaya çevrilməzdən əvvəl prequel kimi başlayır.

Pierrotun anime prequel həm yeni, həm də geri qayıdan personajlardan istifadə etdiyi üçün tərifləndi, lakin manqanın hekayəsinin daha çox baş qəhrəmana yönəldiyi üçün daha ciddi olduğunu qeyd etdi. Shueisha 2017-ci ilin yanvar ayından etibarən manqa seriyasının bir milyon nüsxəsini çıxardı.






|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Anime və manqa ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İbrahim Musa oğlu Qurbanov** (22 mart 1925, Tərp – 29 oktyabr 1992, Bakı) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Həyatı
------

İbrahim Qurbanov 1925-ci ilin mart ayının 22-də Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalında dünyaya göz açıb. Əmək fəaliyyətinə hələ 15 yaşında olarkən kənd sovetinin katibi vəzifəsində başlayıb. Sonralar mühasib, məktəb direktoru kimi vəzifələrdə çalışıb. 1944-cü ildə o vaxtki Əzizbəyov Rayon Komsomol Komitəsinin ikinci katibi seçilib. 1947-ci ildə tutduğu KP Əzizbəyov Rayon Komitəsinin təlimatçısı vəzifəsini tutub.Respublika Partiya Məktəbində təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan KP Əli-Bayramlı Rayon Komitəsində kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri təyin edildi. Daha sonra Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu da bitirdi.

Sonralar Əli Bayramlı rayonundakı Vladimirsk MTS partiya təşkilatının katibi, Əli Bayramlı Rayon Partiya Komitəsinin katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

İ.Qurbanov 1957-ci ildən 1961-ci ilədək Bakı Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi olmuş, məktəbi bitirdikdən sonra Əli Bayramlı rayonundakı 6 nömrəli sovxozun istehsalat idarəsinin rəisi, Salyan rayonundakı SSRİ–nin 50 illiyi adına 1 nömrəli pambıqçılıq sovxozunun direktoru vəzifələrində çalışmış, S.Ağamalıoğlu adına Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda təhsilini davam etdirmişdir.

Respublika ictimaiyyəti arasında dərin nüfuz qazanmış İbrahim Qurbanov 1973-cü ildə Salyan Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə irəli çəkilmiş, 1977-ci ildən Azərbaycan KP Neftçala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi olmuş, 1980-ci ildə isə Azərbaycan KP Cəlilabad Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

İ.M.Qurbanov Azərbaycan KP MK–nın üzvü, doqquzuncu, onuncu və on birinci çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı kimi fəal ictimai–siyasi iş aparmışdır.

İbrahim Qurbanovun fədakar əməyi, xidmətləri Sosialist Əməyi Qəhrəmanının "Qızıl Ulduz"u, Lenin ordeni, üç Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və medallarla qiymətləndirilmişdir.

Fotoşəkil
---------

İbrahim Qurbanov və Vəli Ələkbərov

İstinadlar
----------

1. ↑  {{Cite web |title= Arxivləşdirilib 2024-01-25 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Unudulmaz ictimai xadim. "Respublika", 20 mart 2013, səh. 6.  (az.)
| Fiziki şəxslərinkonstitusiya hüquqi statusu |
| --- |
| 
Əsas statusları |
| * Vətəndaşlıq
* Milliyyət
* Çox vətəndaşlıq
* Xarici vətəndaşlıq
* Vətəndaşlığı olmayan şəxs
* Daimi yaşayış yeri
* Müvəqqəti yaşayış
* Müvəqqəti qalma
 |
| 
Əlavə statuslar |
| * Qaçqın
* Sığınacaq axtaran şəxs
* Qanunsuz immiqrant
* Əmək mühaciri
 |
| 
Əlaqəli anlayışlar |
| * Naturalizasiya
* Optasiya
* Deportasiya
* İmmiqrasiya
* Qastarbayter
* İş icazəsi
* İmmiqrasiya hüququ
* Qanunsuz immiqrasiya
* Viza rejimi
 |
| * b
* m
* r
 |

Miqrasiya prosesi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmasına görə qanuni ve qanunsuz olur. Qanunsuz miqrasiya miqrasiya prosesində və iqtisadiyyatda xüsusi aktuallıq kəsb edir.Qeyri-qanuni miqrasiya beynəlxalq cinayətkarlar üçün yüksək gəlir mənbəyinə çevrilmişdir. Qanunsuz miqrasiyanın 2 növü fərqləndirilir: qeyri-qanuni immiqrasiya və qeyri-qanuni emiqrasiya. Qanunsuz immiqrasiya bir nəfərin və ya bir qrup şəxsin dövlətin sərhədlərindən miqrasiya qanunvericiliyinin normalarını pozaraq daxil olması və qalmasıdır, həmçinin ölkədə qalmaq hüququ olmasa da qalmağa davam etməsidir. Qanunsuz emiqrasiya isə emiqrasiya qanunlarına zidd şəkildə milli sərhədlərin kecilməsidir və həmçinin qanuni şəkildə xaricə getməsinə baxmayaraq mənşə ölkəsi tərəfindən çağırılanda geri qayıtmamasıdır.

Çox vaxt qanunsuz immiqrasiya edən şəxslərə qanunsuz immiqrantlar deyilir. Lakin bu bir çox ölkələrdə etiraz çıxışlarına səbəb olmuşdur. Çünki şəxsin qanunsuz immiqrasiya etməsi həmin insanı qanunsuz etmir.

Səbəbləri
---------

### Əhali

Əhali artımı ərazidə mümkün ola biləcək əhali sayını keçdikdə həddindən artıq məskunlaşma probleminə səbəb olur. Və bu da öz növbəsində kasıblıq, işsizlik və digər problemlərin yaranmasına yol açır. Əhali daha yaxşı həyat şəraiti axtarışında başqa ölkələrə köç edir.

Həmçinin bax
------------

* Traffikinq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Müasir şəraitdə qeyri-qanuni beynəlxalq miqrasiya və onunla mübarizə" (PDF). STRATEJİ TƏHLİL. 2021-12-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
2. ↑  "The Causes of Illegal Immigration—Part II".. 15 August 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 may 2022./

Xarici keçidlər
---------------

* Elşən Nəsibov "Miqrasiyanın əsasları"

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Kanada · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2909746473 |
Məzmun
------

80 yaşlı violençelist — Murad(*Ələddin Abbasov*) özünün ad günündə, ömrünün boş və hədər keçdiyini hiss edib sarsılır. Gəncliyindən bəri ürəyində gəzdirdiyi melodiyanı heç cür tamamlaya bilməyən qəhrəmanın fikrindən hətta intihar da keçir. Amma parkda təsadüfən rastlaşdığı Rəna(*Ayan Mirqasımova*) ilə tanışlığı onu bu fikirdən daşındırır. Çünki özünün xərçəng xəstələyinə tutulduğundan şübhələnən rəqqasə Rəna da, az qala intihar ərəfəsindədir. Bunu bilən Murad o cavan qadının xilaskarına çevrilir. Rəna isə bu xeyirxah qocanın haçansa gənclik illərində ilk baxışdan görüb sevdiyi, amma iradəsizlik göstərib həmişəlik itirdiyi Minanın axtarışına çıxır. Bu, həm də o nakam sevginin ifadəsi olan itirilmiş melodiyanın axtarışıdır. Tamaşaçının bir çox dramatik məqamlarıyla rastlaşdığı bu film qəhrəmanın uzun ömrünün cəmi iki gününü göstərsə də, əslində onun bütün həyatını əhatə edir.
Filmdə söhbət idealların məhv olmasından gedir. Və idealların məhv olması fonunda insanların arasında olan münasibətlərin dəyişməsi, eləcə də onların psixoloji məqamları diqqət mərkəzindədir. Bu filmin qəhrəmanı bütün ömrü boyu cəmiyyətin qanunları ilə yaşayıb. Cəmiyyətdə mövcud olan əxlaqi-mənəvi dəyərlər çərçivəsindən kənara çıxmayıb. Və cavanlığında özü də fərqinə varmadan təbiətinə qarşı çıxıb və bu addımı ilə də bütün həyatı və yaradıcılığı qarşısına sədd çəkib. Qəhrəman bu səddi yalnız həyatının sonunda duyur, başa düşür. Və bu səddə üsyan edir. Ancaq artıq gecdir. Onun bu üsyanı ölümü ilə nəticələnir.

İştirak etdiyi Festivallar
--------------------------

1)Bakı – Şərq-Qərb Beynəlxalq Festivalı
2)MDB və Baltikyanı dövlətlərin Anapa beynəlxalq kinofestivalı (Rusiya, 2004)
3)"AsoloArtFilmFestival" Beynəlxalq Kino Festivalı (İtaliya-2004)

Film haqqında
-------------

* Film 1999-cu ildən kinostudiyanın planına salınmışdı.
* Filmin çəkilişləri 2004-cü ilin yayında tamamlandı.
* Film 180 min ABŞ dollarına başa gəlmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi :** Ramiz Rövşən, Hüseyn Mehdiyev
**Quruluşçu rejissor :** Hüseyn Mehdiyev
**Quruluşçu operator :** Nadir Mehdiyev
**Quruluşçu rəssam :** Mayis Ağabəyov
**Bəstəkar :** Azər Dadaşov
**Geyim rəssamı :** Mehriban Əfəndiyeva
**Montaj edən :** Nelli Dadaşova
**İkinci Rejissor :** Süleyman Əhmədov
**Qrim rəssamı :** Rəna Əliyeva
**Səs operatoru :** Əsəd Əsədov, Nataliya Nuriyeva
**İcraçı prodüser :** Nadir Əliyev
### Rollarda

Ələddin Abbasov-Murad
Ayan Mirqasımova-Rəna
Mehriban Zəki-Gülya
Mobil Əhmədov-dirijor
Şəfiqə Qasımova
Təzəgül Məmmədova
Muxtar Avşarov
Məmmədkamal Kazımov-çəkməçi
Elmira Şabanova — Rənanın xalası
Natəvan Hacıyeva
Nizami Şıxməmmədov
Fuad Abbaszadə
Gülxar Həsənova
Zümrüd Qasımova
### Filmi səsləndirənlər

Yaşar Nuri-Murad (Ələddin Abbasov) (titrlərdə yoxdur)
Rəqs müəlliməsi (Sona Mikayılova) (titrlərdə yoxdur)

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923–2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 380.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

Filmi izlə
**Bəkir Refik Koraltan** — (1889, Divriği, Sivas ili – 17 iyun 1974, İstanbul) Türk siyasətçi, Demokrat Parti dövründə, 1950 ile 1960 arasında Türkiyə Böyük Millət Məclisi Başqanı.

Həyatı
------

Ilk təhsilini Sivas ilinin Divriği şəhərində alan Koraltan Istanbula gedərək liseydə oxuyur. Daha sonra Istanbul Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alır. 1914-ci ildən etibarən prokuror və vəkil işləməyə başlayır. Mudros müqaviləsindən sonra bir müddətdə Istanbulda işləyir və Konyaya qayıdır. O burada Milli Qüvvələrin tərkibinə qatılaraq Istiqlal müharibəsinə qoşulur. 1920-ci il 23 apreldə Konyadan TBMM-ə CXP-dən deputat seçilir. Koraltan həmçinin Konyadan II, III, IV çağırış millətvəkili seçilir. Deputatlıqdan 1935-də ayrılır və bir daha 4 il sonra Içeldən Məclisə daxil olur.

1945-ci ildə Cəlal Bayar rəhbərliyi altında Adnan Menderes, Fuad Köprülü ilə birlikdə demokratik çoxpartiyalı sistemə keçidi tələb edən "Dördlü Takrir" adlı sənədi CXP-yə təqdim etdilər və partiyadan qovuldular. Bu 4 siyasətçi 1946-cı ildə Demokrat Partiyanı qurdular. 1950,1954,1957-ci illərdəki parlament seçkilərində yenidən Içeldən deputat seçilir. Koraltan 1950-ci ildə DP iqtidara gəldikdən sonra TBMM-in sədri seçilir. 10 il bu vəzifədə qalan Koraltan 27 may 1960 çevrilişindən sonra həbs edildi və Yassıada məhkəməsində ölüm cəzasına məhkum edildi. Lakin sonradan ölüm cəzası ömürlük həbslə əvəz edildi. 3 avqust 1966-cı ildə bütün DP-lilər kimi Koraltan da əhf edildi,ancaq siyasi hüquqları geri verilmədi. Siyasi əhf isə 1974-cü ildə gəldi. Lakin Koraltan bundan sonra siyasətə qoşulmadı.

Refik Koraltan 17 iyun 1974-cü ildə podaqra xəstəliyindən vəfat etdi və Ankarada dəfn edildi.

Ədəbiyyat
---------

* Yetkin, Çetin. Karşıdevrim 1945–1950 (2002), (2007 (6.Basım)) sf. 181, ISBN 975-00744-4-0
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Səfərli.

**Hidayət Əhməd oğlu Səfərli** (5 fevral 1932, Naxçıvan rayonu, Naxçıvan MSSR – 16 yanvar 2013, Bakı) — Ssenari müəllifi, səsləndirici, aktyor.

Həyatı
------

Hidayət Səfərli 5 fevral 1932-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Şəkərabad kəndində anadan olmuşdur. Anası Hökümə xanım məşhur Ordubad xanı Mirzə Mehdiqulu xanın qızıdır. Hidayət Səfərlinin ailəsi Dünya şöhrətli alim Nəsirəddin Tusi nəslinə aiddir. Atası isə Naxçıvanın tanınmış xanı olan Səfər xanın oğludur.

Hidayət Səfərli orta təhsilini Naxçıvan şəhərindəki 1 nömrəli məktəbi (indi həmin məktəb qardaşı şair-dramaturq İslam Səfərlinin adını daşıyır) sonra 1954-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olmusdur. 1959-cu ildə Ali məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Radiosunda fəaliyyətə başlamışdır.
Hidayət Səfərli 48 il Azərbaycan Radiosunun əməkdaşı kimi Respublikamızın bütün rayonlarını qarış-qarış gəzmiş, zəhmətkeş insanların uğurlarından reportajlar, radio-oçerklər, müsahibələr hazırlamışdır.

"Radio mənim həyatımdır" deyən Hidayət Səfərli ömrünün radioda, mikrafon önündə keçməsinə, saçlarının bu yolda ağarmasına heyfslənməmişdir.
Silsilə müsahibələr "Yaz dumanı qar gətirər, qız dumanı qar gətirər", "Arazla Kür görüşəndə", "Doqquz iqlim qurşaqlı Vətənim", "Xəzər tükənməz sərvətimizdir" və s. mövzularda reportajlar bu gündə yaddaşlardan çıxmır.

Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etdiyi 1969–1982-ci illər rayonlara səfəri zamanı kənd əməkçiləri ilə görüşlərində Hidayət Səfərli də müşayiət etmiş və silsilə reportajlar hazırlamışdır. Həmin lent yazıları bu gün də Azərbaycan Radiosunun qızıl fondunda saxlanılır.
Mətbuatda uzun illər səmərli fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti Fəxri adına layiq görülmüş, "Ustaq Sənətkar" Jurnalist mükafatı ilə təltif edilmişdir. Hidayət Səfərli Prezident taqaüdçüsü olmuşdur.

Hidayət Səfərli 16 fevral 2013-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

* İslam Səfərlinin qardaşıdır.[*mənbə göstərin*]

Filmoqrafiya
------------

1. Nəbatət bağı (film, 2001)

Xarici keçidlər
---------------

* Hidayət Səfərliyə həsr olunmuş şeir
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: David.

**David Andquladze** (tam adı: *David Yasonoviç Andquladze*; 15 oktyabr 1895 – 29 noyabr 1973, Tbilisi) — Gürcüstan və SSRİ müğənnisi (dramatik tenor), SSRİ xalq artisti (1950), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1947), Gürcüstan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1973), Professor (1958).

Həyatı
------

David Andquladze 1895-ci ildə oktyabrın 15-də Gürcüstan Respublikasının Ozurqeti rayonunun Baxvi kəndində anadan olmuşdur. 1927-ci ildə Tiflis konservatoriyasını bitirmişdir. Səhnə fəaliyyətinə 1926-cı ildə Tiflisdə başlamış, 1927–29-cu illərdə Moskva Musiqili Teatrı və 1933–35-ci illərdə SSRİ Böyük Teatrının solisti, 1929–33; 1935–55-ci illərdə Gürcüstan Opera və Balet Teatrının aparıcı solisti və 1945–49-cu illərdə bədii rəhbəri olmuşdur. 1946–73-cü illərdə Tbilisi konservatoriyasında dərs demişdir. 1967–73-cü illərdə kafedra müdiri olmuşdur. David Andquladze 1973-cü ilin noyabrın 29-da Gürcüstan Respublikasının Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

Əsas partiyaları
----------------

* Tariyel ("*Tariyel haqqında dastan*", Ş.Mşvelidze)
* Abesalom, Malxaz ("*Abesalom və Eteri*", "*Daisi*", Z.Paliaşvili)
* German ("Qaratoxmaq qadın", P.Çaykovski)
* Xoze ("*Karmen*", J.Bize)
* Kavaradossi ("*Toska*", C.Puççini)
* Radames ("*Ai-da*", C.Verdi)

Tanınmış yetirmələri
--------------------

* Zurab Ancaparidze
* Nodar Andquladze (oğlu)
* Zurab Sotkilava

Mükafatlar
----------

* SSRİ Dövlət mükafatı
* Gürcüstan SSR Dövlət mükafatı

Həmçinin bax
------------

* Zurab Ancaparidze
* Vaxtanq Kikabidze
* SSRİ xalq artistlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Rәşid Behbudov fenomeni

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 488. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Oleni adası** — Minin şxeri arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyası, Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. Ada Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizi suları ilə əhatələnir. Ada Minin şxerinə daxil olan digər adalar kimi 1740-cı ildə kəşf edilmişdir. Adalar şturman Fyodr Alekseyeviç Mininin şərəfinə adlandırmışdır. O, Böyük Şimal Espedisiyasının Ob-Yenisey dəstəsinə rəhbərlik etmişdir.

Yerləşməsi
----------

Ərazisi Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir. Oleni adasından şimalda Ploski və Mısovıy adaları, şərq və şimal-şərqdə Şkolnikov boğazı arxasında Sirkul adası və materik yarımadası olan Minin yarımadası, cənub-şərqdə Xmıznikov boğazı arxasında Skalistiy adası, cənubda isə Plavnikovıye adaları yerləşir. Yaxınlığında yerləşən nisbətən iri ada Sirkul adasıdır. 
Ada ilə Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 4 km-dir.

Təsviri
-------

Ada parçalanmış formaya malikdir. Ətrafında çoxlu sayda körfəz və buxta vardır. Ümumilikdə isə qərbdən şərqə doğru uzanır. Onun uzunluğu şərqdə Povorotnı burnundan, qərbdə Urvansev burnuna qədər məsafədə 18 km, eni isə 9,5 km məsafədə uzanır.

Adanın böyük hissəsini üç hamar təpə yerləşir. Onlardan biri qərbdə Olenaya (49 m) və mərkəzi hissədə hündürlüyü 64 metr, cənub-şərqdə isə hündürlüyü 26 metr olan iki adsız yüksəklik. Sahillərində iki nisbətən iri körfəz vardır:Olenya və Urvansev. Adada olan yüksəkliklərdən qarın əriməsi zamanı kiçik arxlar axır. Adanın cənubşərqində yarımada yerləşir. Bu yarımada ilə adanın arasında isə dərinliyi 16 metr olan buxta vardır. Yarımada adaya ensiz bərzəxlə birləşir. Şimal hissəsində çoxlu sayda kişik adalar vaerdır.

Adanın sahilləri əsasən düzəndir. Ancaq cənub-qərb sahillərində hündürlüyü 3 metr olan sıldırımlı sahillər vardır. Adanın ərazisi əsasən nadir tundra bitkiləri ilə örtülüdür. Burada mamır və şibyələrlə örtülüdür. Hər üç yüksəklikdə geodeziya məntəqəsi fəaliyyət göstərir. Ətrafı ilin böyük qısmi buzla örtülü olur. Qısa yay dönəmində buzdan azad olsa da kiçik buz parçaları yayda da onun ətrafında üzür.

Digər faktlar
-------------

Oleni adasını digər adalardan ayıran və materikdən ayıran boğazlar — Şkolnikov və Xmıznikov. Boğazlar sovet hidroqrafları İsak Bensiannoviç Şkolnikov və Pavel Konstantinoviç Xmıznikovun şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Имена на карте Арктики — Школьников Исаак Бенцианович
2. ↑  Имена на карте Арктики — Хмызников Павел Константинович
**Aleksandr Yakovleviç Şarovski** (10 fevral 1948, Bakı) — Azərbaycan teatr rejissoru və aktyoru, Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının baş rejissoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1998). Bakıdakı Avropa yəhudiləri icmasının rəhbəri

Həyatı
------

Aleksandr Yakovleviç Şarovski 1948-ci ildə Bakıda anadan olub. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunu bitirmişdir.

1967-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyoru olmuş, 1976-cı ildən isə S. Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrında fəaliyyətinə davam edərək əvvəlcə bu teatrda aktyor, 1978–1990-cı illərdə rejissor assistenti, 11 iyun 1991-ci ildən quruluşçu rejissoru olmuşdur. 3 fevral 1993-cü ildən teatrın baş rejissorudur.

Bu illər ərzində səhnədə 50-dən çox rol oynamış, 4 kinofilmdə çəkilmiş, 54 tamaşa qurmuşdur.

Onun aktyor rollarından: Don Quan (A.S.Puşkin "Kiçik traqediyalar"), Roland (D.Fletçer "Ukroşeniye ukrotitelya"), Rezo (L.Roseb "Premyera"), Eldar (R.İbrahimbəyov "Dom na peske"), Beriya (V.Korkiya "Moy bednıy Soso Cuqaşvili"), Şeyx Sənan (H.Javid "Şeyx Sənan"), Fərxad (S.Vurğun "Fərxad və Şirin"), Qenrix (U.Şekspir "Kral Lir"), Mehmandarov (M.İbrahimbəyov "Neft bumu") yaratdığı obrazları misal gətirmək olar.

A.Şarovski bundan başqa 4 filmdə çəkilmişdir. "Struktura momenta", "Qorxma, mən səninləyəm", "Prervannaya serenada", "Anekdot" kimi filmlərdə aktyor maraqlı rollar yaratmışdır.

Quruluşçu rejissor kimi fəaliyyəti yaradıcılığında "Leto i dım" T.Vilyams, "Xoçu kupit muca" M.Zadornov, "Lebedinaya pesnya" A.P.Çexov, "Kin IV" Q.Qorin, "Petlya" R.İbrahimbəyov, "Vtoroy vıstrel" R.Toma, "Çayka" A.P.Çexov, "Teatr" M.Freyn, "Ubiysa" Elçin, "Fərxad və Şirin" S.Vurğun kimi tamaşaları misal gətirmək olar.

A.Şarovski Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi Himayəçilik Şurasının üzvüdür.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 24 may 1998
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 20 mart 1987
* "Şərəf" ordeni — 9 fevral 2018
* "Şöhrət" ordeni — 5 fevral 2008
* "Dostluq" ordeni (Rusiya) — 11 may 2021
* "Puşkin" medalı (Rusiya) — 19 yanvar 2013
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 1 aprel 2005
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin II dərəcəli mükafatı — 26 iyul 2002
* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 9 fevral 2023
* "Humay" mükafatı
* "Qızıl Dərviş" mükafatı

Filmoqrafiya
------------

* Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)
* Anın quruluşu (film, 1980) (tammetrajlı bədii film) (rol: Feliks)
* Qorxma, mən səninləyəm (film, 1981)
* Bağ mövsümü (film, 1985)
* Gənc qadının kişisi (film, 1988)
* Bir nəfər hamıya görə (film, 1989)
* Dundukley (film, 1986)
* Lətifə (film, 1989)
* Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi (film, 1996)
* Nigarançılıq (film, 1998)
* Bir anın həqiqəti (film, 2003)
* Hökmdarın taleyi (film, 2008)
* Sübhün səfiri (film, 2012)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-19.
Məzmun
------

Film kişilik və namus rəmzi olan papağın anlamlarından bəhs edir. Məşhur papaqçı Mustafa kişi papağın mənşəyi və növləri barədə maraqlı məlumatlar verir.

Film haqqında
-------------

Filmdə "Axırıncı aşırım", "Dəli Kür", "O olmasın, bu olsun", "Qorxma, mən səninləyəm", "Evlənmək istəyirəm" filmlərindəki fraqmentlərdən istifadə olunmuşdur.

Filmdə diktor mətni yoxdur.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Nəsimi Məmmədoğlu
**Operator:** Zaur Hüseynov
**Montaj:** Elnur Ehtiramoğlu
**Prodüser:** Dilbər Ağayeva
**Redaktor:** Orman Çingizoğlu
### Filmdə iştirak edən

Mustafa Cavanşir (papaqçı)
### Arxiv kadrlarda iştirak edənlər

Xurşidbanu Natəvan (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Həsən Məmmədov ("Axırıncı aşırım", "Evlənmək istəyirəm" filmlərindən) (titrlərdə yoxdur)
Adil İsgəndərov ("Axırıncı aşırım" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Eldar Əliyev ("Dəli Kür" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Ələddin Abbasov ("Dəli Kür" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Məmməd Bürcəliyev ("Dəli Kür" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Əliağa Ağayev ("O olmasın, bu olsun" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Həsənağa Turabov ("Qorxma, mən səninləyəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Polad Bülbüloğlu ("Qorxma, mən səninləyəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Lev Durov ("Qorxma, mən səninləyəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Muxtarbəy Kantemirov ("Qorxma, mən səninləyəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Muxtar Maniyev (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Ağarəfi Rəhimov ("Evlənmək istəyirəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Mayak Kərimov ("Evlənmək istəyirəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Rauf Gözəlov ("Evlənmək istəyirəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)
Zirəddin Tağıyev (Z. Tağıyev kimi) ("Evlənmək istəyirəm" filmindən) (titrlərdə yoxdur)

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Niğdəli Mustafa Paşa** (v. 12 mart 1632, Konstantinopol, Osmanlı imperiyası) — II Osman və IV Murad səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat yoxdur. İndiki Niğdə bölgəsindən devşirilərək yeniçəri ocağına alınmış, burada yetişmişdir. Müxtəlif vəzifələrdə xidmət etdikdən sonra 1620-ci ildə yeniçəri ağalığına yüksəldi. Bu vəzifədə ikən II Osmanın Lehistan səfərinə qatıldı. Ancaq Sultan Osmanın səfər boyunca yeniçərilərdən narazılığı səbəbilə, səfərin ardından 1621-ci ilin dekabrında kaptan-ı dərya təyin edilərək yeniçəri ocağından uzaqlaşdırıldı.

Bu vəzifədə cəmi 6 ay qalan Mustafa Paşa Sultan Osmanın taxtdan endirilərək öldürülməsi və əmisi Sultan Mustafanın yenidən taxta çıxarılmasının ardından vəzifədən alındı. 1629-cu ildə dəftərdar, 1631-ci ildə isə vəzirlik rütbəsilə baş dəftərdar təyin olundu. Qısa zamanda Sultan Muradla yaxın əlaqələr saxladı və onun ən yaxın adamlarından birinə çevrildi. Bu səbəblə bir çox saray əyanı, eləcə də Sultan Muradın səltənətindən narazı qalan qruplaşmalar tərəfindən hədəf seçilənlərdən biri oldu.

Nəhayət, sədrəzəm Hüsrəv Paşanın edamını bəhanə edərək ayaqlanan yeniçəri və sipahilər gənc sultanı ayaq divanına çağırdı və burada yeniçəri ağası Həsən xəlifənin, müsahib Musa Çələbinin və baş dəftərdar Mustafa Paşanın öldürülməsini tələb etdi. Üsyançıları yatışdırmaq üçün Rəcəb Paşa və Ahizadə Hüseyn Əfəndi sultana təminat verdi. Ancaq ixtişaşlar davam etdi. Sonda Həsən xəlifə, baş dəftərdar Mustafa Paşa, sağ qalması üçün kaptan-ı dərya Canpoladoğlu Mustafa Paşanın təminat verdiyi və sultanın Rəcəb Paşaya əmanət etdiyi Musa Çələbi ələ keçirilərək öldürüldü və cəsədləri Sultanəhməd meydanındakı çinar ağaclarına asıldı (12 mart 1632).

İstinadlar
----------

1. ↑  Tufan Gündüz, "II. Osman’ın Hotin Seferi (1621)", *Osmanlı*, Ankara 1999, I, 465-471
2. ↑  Evliya Çelebi, *Seyahatnâme*, I, 632-633; *a.e.* (Dağlı), I, 99-103

| ⛭II Osman |
| --- |
| Ailəsi | Mahfiruz Sultan  • Aqilə Xanım  • Ayşə Xanım  • Meylişah Xanım  • Şahzadə Ömər  • Şahzadə Mustafa  • Zeynəb Sultan  |  |
| Sədrəzəmlər | Kürəkən Xəlil Paşa  • Öküz Mehmed Paşa  • Gözəlcə Əli Paşa  • Ohrili Hüseyn Paşa  • Dilavər Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Gözəlcə Əli Paşa  • Qara Davud Paşa  • Maraşlı Xəlil Paşa  • Niğdəli Mustafa Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Hocazadə Əsad Əfəndi  |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Tumanyan (dəqiqləşdirmə).
Tamanyan küçəsi
**Tamanyan küçəsi** (*erm.* Թամանյան փողոց) — Ermənistanın İrəvan şəhərində yerləşən küçə. İrəvanın mərkəzi Kentron rayonunda yerləşən, İrəvan kaskadını şimaldan Moskovyan küçəsinin cənubu ilə birləşdirir. Küçə öz adını İrəvanın baş memarı olmuş Aleksandr Oqanesoviç Tamanyanın şərəfinə adlandırılmışdır. Tamanyana qoyulan abidə küçənin əvvəlində yerləşir. Abidə 1974-cü ildə qoyulmuşdur.

Küçənin vəziyyəti
-----------------

Tamanyan küçəsi faktiki olaraq Şimal prospektinin davamını təşkil edir. Şimala doğru Moskovyan küçəsinə uzanır. İsaakyan küçəsi ilə kəsişərək İrəvan kaskadına uzanır. Tamanyan küçəsinin uzunluğu 200 metr, eni isə 55 metr təşkil edir.

Tarixi
------

Tamanyan küçəsinin planlaşdırılması hələ 1924-cü ildə gerçəkləşdirilmişdi. Bu küçə şəhərin mərkəzi və şimal hissəsini İrəvan kaskadı ilə birləşdirir. Küçə 1960-cı illərdə təşkil edilsədə, Kaskad ansamlı sonrakı dövrlərdə tamamlanmışdır. Küçədə bulvar, fontan və güllərlə bəzədilmişdir. Teatralnı meyanına açılan hissədə iki doqüuz mərtəbəli qüllə vardır (aritektorları О. Babacanyan və V. Qusyan).

Görməli yerləri
---------------

Tamanyan abidəsi
Küçənın başlanğıcında Aleksandr Tamanyanın abidəsi qoyulmuşdur. 1974-cü ildə heykəltaraş Artaşes Avaqoviç Ovsenyan və mühəndis S. Petrosyan tərəfindən hazırlanmışdır.

Küçənin kənarında Rafesçyan incəsənət mərkəzinin həyətində "Rafesçyanın heykəlləri" adlı bağ yerləşir. Küçə Kaskad pilləkən komplenksində bitir.
Heykəllər parkı 2009-cu ildə açılmışdır. Burada bir çox tanınmış heykəltaraşların ərərləri qoyulmuşdur. Əsərlərin bir qismi kolumbiyalı heykəltaraş Fernando Boteroya məxsusdur: "Pişik", "Roma əsgəri" və "Siqaret çəkən qadın".

Tamanyan küçəsində "Rus incəsənəti muzeyi" yerləşir.

Küçədə çoxlu sayda kafe, mağaza, bar, restoran və digər iaşə obyektləri vardır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Ədəbiyyat
---------

* Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369–506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
* Սերգեյ Ավագյան, Երևանի փողոցները, Երևան, "ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ", 2010–272 էջ։

İstinadlar
----------

1. ↑  Ереванский Каскад — живая история Arxivləşdirilib 2017-11-09 at the Wayback Machine // "Ереван. XX век"
2. 1 2  Ереван. Стройздат, 1968
3. ↑  Сад "Скульптуры Гафесчяна" откроется 7 ноября Arxivləşdirilib 2017-03-28 at the Wayback Machine // panorama.am
4. ↑  "Cat, CCA". 2018-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-26.
5. ↑  "Roman warrior, CCA". 2018-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-26.
**Yıldıray Baştürk** — Türkiyə futbolçusu

Həyatı
------

Yıldıray Baştürk 24 dekabr 1978-ci il təvəllüdlü Baştürk Almaniyanın Herne şəhərində dünyaya gəlib.

Karyerası
---------

Futbolun sirrlərini "Sportfreunde Vanne-Eykel" klubunda öyrənib. Daha sonra 9 il – 1987-1996-ci illərdə "Vattenskeyd" klubunun müxtəlif yaş qrupları üzrə komandalarında çıxış edib. 1996/97 mövsümündə bu komandanın əsas heyətinə cəlb olunsa da, meydana çıxmayıb. 1997-ci ildə "Bohum"a transfer olunub. Bu komandada 104 oyun keçirib və 13 qola imza atıb. 2001-ci ildə "Bayer"ə keçib. Leverkuzen təmsilçisinin heyətində meydana çıxdığı 73 oyunda 8 qol vurub. 2004-2007-ci illəri Hertada keçirən Yıldıray 71 dəfə meydana çıxaraq, 14 dəfə rəqib qapıçıları məyus edib. 2007-ci ildə transfer olunduğu "Ştutqart"da indiyə qədər 26 oyun keçirib və 4 qola imza atıb.

Millidəki karyerası
-------------------

1998/2008-ci illərdə Türkiyə millisinə 45 dəfə dəvət alıb. Onlardan ikisində qol vurub.
Türkiyə yığması ilə 2002-ci ildə Dünya üçüncüsü olub. Bir il sonra isə Konfederasiyalar Kubokunun bürünc medalını qazanıb. 2001-ci ildə "Bayer"lə Çempionlar Liqasının finalında oynayan Yıldıray bununla da tarixə düşüb. Belə ki, o, ÇL-in finalında oynayan ilk türk futbolçu olub.

Uğurları
--------

* **FİFA Dünya Kuboku**
	+ **Bürünc medal (1)** — 2002
* **FİFA Konfederasiyalar Kuboku**
	+ **Bürünc medal (1)** — 2003
* **UEFA Çempionlar Liqası**
	+ **Finalçı (1)** — 2001/2002

Mənbə
-----

* Çempionlar Liqasında final oynayan ilk türk Azərbaycanda
***Ağ qan*** qısametrajlı bədii filmi rejissorlar Xəyyam Abdullayev və Elməddin Alıyev tərəfindən 2012-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film EXA prodakşnda istehsal edilmişdir. Filmdə təsərrüfatları məhv olmuş tərəkəmə ailəsinin həyatı göstərilir. Filmdə ölüm yatağında olan qocanın (Vaqif Kərimov) son istəyinin, qarısı tərəfindən müdrikcəsinə həyata keçirilməsindən bəhs olunur. Filmdə rolları Svetlana Həkimova, Vaqif Kərimov, Bənövşə Əliyeva, Xanım Əliyeva, Şövqiyə Əliyeva, İlham Əlizadə və Nihad Əlizadə ifa edirlər.

Məzmun
------

Filmdə təsərrüfatları məhv olmuş tərəkəmə ailəsinin həyatından, ana və övlad bağlılığından, həyata münasibətdən bəhs edilir. Ölüm yatağında olan qocanın (Vaqif Kərimov) son istəyinin qarısı (Svetlana Həkimova) tərəfindən müdrikcəsinə həyata keçirilməsi filmin əsasını təşkil edir.

Film çıxış yolu olmayan heç bir çətin vəziyyətin olmadığı ideyasına xidmət edir. Süjetdəki ana südü həyatın axarını dəyişmir, əksinə başqa həyatın başlanğıcı olur. Filmi maraqlı edən cəhətlərdən biri də süjetə verilən fəlsəfi yozumdur.

Festivallar
-----------

* Belçikada 39-cu Beynəlxalq Ghent festivalı
* Dubai International Film Festivalı
* ABŞ-də Milwaukee Short Film Festivalı
* Gürcüçtanda Batumi Beynəlxalq film festivalı

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Xəyyam Abdullayev, Elməddin Alıyev  

Rejissor: Xəyyam Abdullayev, Elməddin Alıyev  

Operator: Elman Əliyev  

Prodüser: Zövqü Quliyev  

Rəssam: İbrahim Kərimov  

Bəstəkar: Xəyal Məmmədov

Rollarda
--------

Svetlana Həkimova — qocanın qarısı  

Vaqif Kərimov — xəstə qoca  

Bənövşə Əliyeva  

Xanım Əliyeva  

Şövqiyə Əliyeva  

İlham Əlizadə  

Nihad Əlizadə

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  ""Mayak" və "Ağ qan" qısametrajlı filmlərinə baxış keçirilmişdir". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.
2. ↑  "Gənc rejissorların kino yaradıcılığı". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.
3. ↑  "White Blood". 2019-06-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.
4. 1 2 3  ""Ağ qan"ın beynəlxalq uğuru davam edir". 2012-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2012-ci ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Qauhati Universiteti** (*ing.* Gauhati University) – Assam bölgəsinin Qauhati şəhərində yerləşən Hindistanda dövlət universiteti.

Tarixi
------

Qauhati Universiteti 1848-ci ildə Assam bölgə hökuməti tərəfindən yaradılmışdır. Şimal-Şərqi Hindistanın ən qədim və nüfuzlu universitetlərindən biridir. Universitetin fəaliyyətə 18 kolleclə başlamışdır. Hazırda isə universitetin tərkibinə 341 kollec daxildir. 

Qauhati Universitetinin 1955-1956-cı illərdə inşa olunmuş hazırkı kampusu şəhərin işərisində, Brahmaputra çayının sahilində yerləşir. Universitet altı fakültədən ibarətdir: təbiət elmləri, hüquq, mühəndislik, kommersiya, tibb və incəsənət.

Gauhati Universiteti Hindistan Universitetləri Birliyinin (*Association of Indian Universities*) və Beynəlxalq Universitetlər Cəmiyyətinin (*Association of Commonwealth Universities*) üzvüdür.
Gauhati Universitetinin kitabxanası Assam bölgəsinin ən böyük kitabxanası hesab olunur. Kitabxananın kolleksiyasında 850.000-ə yaxın kitab, jurnal və məcmuə vardır. Bundan əlavə, kitabxanada təxminən 300 yaşı olan 5000-ə yaxın qiymətli əlyazması mühafizə olunur. 
Gauhati Universitetinin Azərbaycanın elmi mərkəzləri ilə əlaqələri mövcuddur. 2018-ci ildən Universitetinin İran departamenti nəzdində türk dili tədris olunur.

İdarəetmə
---------

Q. U. Məhkəmə İcra Şurası və Elmi Şura universitetin səlahiyyətindədir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  NAAC peer team report, 2020-01-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-02-14
2. ↑  History of Gauhati University, 2020-05-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-02-14
3. ↑  "H i s t o r y". Gauhati.ac.in. 18 May 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 February 2012.
4. ↑  "A d m i n i s t r a t i o n". Gauhati.ac.in. 15 February 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 February 2012.
5. ↑  "Varsity effort to preserve old manuscripts". The Times Of India. 6 February 2012. 14 June 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 February 2020.
6. ↑  Manuscript Conservation Centres Arxivləşdirilib 6 may 2012 at the Wayback Machine