recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Əhməd Kadırov adına stadion** — Çeçenistanın əsas idman arenası.

Açılışı
-------

Stadionun açılışında dünya yığması ilə Çeçenistan prezidenti Ramzan Kadırovun rəhbərlik etdiyi "Qafqaz" komandası arasında yoldaşlıq görüşü keçirilib. Görüş meydan sahiblərinin qələbəsi ilə nəticələnib – 5:2.

Futbolçular hər biri 30 dəqiqədən ibarət 2 hissə oynayıblar. Dieqo Maradonanın kapitanlıq sarğısı daşıdığı dünya yığmasının heyətində Luiş Fiqu, Roberto Ayala, İvan Samorano, Alen Boqossyan, Stiv Makmanaman, Franko Barezi və digər məşhur futbolçular yer alıb. Robbi Fauler və Fabyen Bartez kimi əfsanəvi oyunçular isə Qroznıya gəlsələr də, meydançaya çıxmayıblar. "Qafqaz" komandasında Rusiyanın müxtəlif regionlarından olan futbolçular, habelə məmurlar çıxış edib. Qapını Rinat Dasayev qoruyub.

Hesabı 13-cü dəqiqədə İvan Samorano açıb. 5 dəqiqə sonra Dieqo Maradona meydan sahiblərini ikinci dəfə məyus edib. Lakin qalan vaxt ərzində qonaqlar qol vura bilməyiblər. Əvəzində "Qafqaz"ın heyətində Anzor İsmayılov, Timur Cəbrayılov, Andrey Fedkov və "dubl" edən Zaur Sadayev fərqlənib.

Mənbə
-----

* "Qafqaz" dünyaya qalib gəldi Arxivləşdirilib 2011-05-14 at the Wayback Machine
**Hacı Əli xan Hüseyn xan oğlu Müqəddəm** (1807-1867) — Qacarlar dövlətinin ictimai-siyasi xadimi.

Həyatı
------

Əli xan Hüseyn xan oğlu 1807-ci ildə Marağa şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. 
Hacı Əli xan Məhəmməd şah Qovanlı-Qacar və Nasirəddin şahın hakimiyyəti illərində sarayda çalşmışdı. 1845-ci ildə nazir (maliyyə məmuru) vəzifəsini daşımışdı. Məhəmməd şahın qadınlarından biri ondan şikayət etmiş, şah onun varidatını müsadirə edib, çubuqlatdırmışdı. O, canının qorxusundan Qum şəhərinə qaçmış, Həzrəti Məsumənin türbəsində bəstə oturmuşdu. Haci Mirzə Ağası Bayat Qumun valisinə əmr etmişdi ki, onu zəncirə vurub Tehrana göndərsinlər. Əli xan Təbrizə Nasirəddin mirzənin yanına gəlir və Mələk Cahan xanım Məhdi Ülya tərəfindən dəstəklənmişdi. Xanımın Həcc səfərində iştirak etmişdi.

Hacı Əli xan 1849–1858-ci illərdə Fərraşbaşı vəzifəsində çalışmışdı. 1859–1862-ci illərdə Xuzistanın valisi olmuşdu. 1863–1865-ci illərdə Ədliyyə naziri vəzifəsində çalışmışdı. 1865–1868-ci illərdə Sosial Təminat (Ovqaf) naziri vəzifəsini daşımışdı.

Hacı Əli xan Hacibəddövlə ləqəbini daşıyırdı.

Hacı Əli xan 1867-ci ildə vəfat edib, Qum şəhərində Həzrəti Məsumə gorgahında dəfn edilib.

Aıləsi
------

Hacı Əli xan Xurşid xanım Qacarla ailə qurmuşdu. Əbdüləli xan, Əbdülhüseyn xan, Məhəmmədhəsən xan adlı oğlanları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Müqəddəm eli, "Soy" dərgisi, 5 (25), 2008.
* Ənvər Çingizoğlu, Marağa xanlığı, Bakı, "Şuşa", 2011,-səh.218.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Müqəddəm eli
* Əmir Ağaxan sultan Müqəddəm
* Məhəmmədhəsən xan Müqəddəm

Xarici keçidlər
---------------
**Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Numizmatikа Fоndu** 100 000-dən çох sikkənin sахlаnıldığı, tədqiq və təbliğ оlunduğu vаhid numizmаtik mərkəzdir. Fond 1920-ci ildə Аzərbаycаn SSR Dövlət Muzeyinin tərkibində yаrаdılmışdır. Yаrаdıldığı ilk illərdə 103 sikkədən ibаrət kiçik kоlleksiyаyа mаlik idi.

Fondun kolleksiyasının əsаs hissəsini Аzərbаycаn Respublikаsı ərаzisində kəsilmiş və tаpılmış sikkələr təşkil edir. Bu sikkələr sırаsındа IX-XVIII əsrlər Аzərbаycаnın feоdаl dövlətləri – Şirvаnşаhlar, Sаcilər, Sаlаrilər, Şəddаdilər, Аzərbаycаn аtаbəyləri, Qаrаqоyunlu, Аğqоyunlu, Səfəvilərə, хаnlıqlаrа məхsus sikkələr хüsusi önəm dаşıyır.

Fоnddа həmçinin аntik və Şərq sikkələrindən ibаrət kоlleksiyаlаr, qədim Yunаnıstаn şəhərlərinin, Rоmа, Bizаns imperiyalarının, ellinist dövlətlərinin (Selevkiyа, Pаrfiyа, Bаktriyа), Sаsаnilər, Ərəb Хilаfəti, Səlcuqlаr, Elxanilər, Cuçilər, Оsmаnlılаr, Əfşarlar, Baburilər və s. dövründə zərb оlunmuş və Аzərbаycаn ərаzisində tаpılаn sikkələr sахlаnılır. Fоnddа həmçinin Qərbi Аvrоpа, Rusiyа, Hindistаn, Çin və s. ölkələrdə kəsilmiş sikkə kоlleksiyаlаrı mövcuddur.

* Səfəvilər, şah Abbas I 1587 – ci il.Səfəvilər, şah Abbas I 1587 – ci il.
* Qafqaz Albaniyası (bənzətmə) Makedoniyalı İsgəndərin təsviri ilə.Qafqaz Albaniyası (bənzətmə) Makedoniyalı İsgəndərin təsviri ilə.
* Səfəvilər şah İsmayıl Xətai 1507 – ci il.Səfəvilər şah İsmayıl Xətai 1507 – ci il.
* Səfəvilər şah Abbas I gümüş sikkə 1587 – ci il.Səfəvilər şah Abbas I gümüş sikkə 1587 – ci il.
* Şirvanşah Məzyədilər, Məhəmməd bin Yəzid 1398 – ci il.Şirvanşah Məzyədilər, Məhəmməd bin Yəzid 1398 – ci il.
* Səfəvilər şah Abbas II 1647 – ci il.Səfəvilər şah Abbas II 1647 – ci il.
* Qafqaz Albaniyası (bənzətmə).Qafqaz Albaniyası (bənzətmə).
* Qarabağ xanlığı Pənahabad.Qarabağ xanlığı Pənahabad.
* Əməvilər.Əməvilər.
* Qarabağ xanlığı Pənahabad (Şuşa). Qarabağ xanlığı Pənahabad (Şuşa).

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Numizmatikа Fоndu*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Fond barədə məlumat Azərbaycan Tarixi Muzeyinin rəsmi saytında Arxivləşdirilib 2016-03-15 at the Wayback Machine
**Yusif İsa Halim** (1894, Çokarliya[d], Konstantsa, Rumıniya Krallığı[d] – 1982, Mecidiya[d], Konstantsa, Rumıniya Sosialist Respublikası) — ilk rumınca-türkcə lüğəti yazan, Dobrucada anadan olmuş Krım tatarı olan şair, müəllim və linqivist.

Həyatı
------

Yusif İsa 1894-cü ildə bu gün Dobrucadakı Mankalya bölgəsinin qərbində yerləşən Ciocarlia olaraq da bilinən Bilbildə anadan olmuşdur. 1915-ci ildə Məcidiyyə mədrəsəsindən məzun olmuş və Adamclisi, Kavarna, Dobric, Boğazköudə müəllimlik etmişdir. Müəllimlik fəaliyyətində sonra ədəbi yaradıcılığa üz tutmuşdur. 1930-cu ildə ilk rumınca-türkcə lüğəti hazırlamış və hal-hazırda Bolqarıstanda yerləşən Dobricdə nəşr etdirmişdir. Onun lüğəti Kamus-i Umumi adlanmışdır.

Rusların bölgədəki artan gücü və 1783-cü ildə Krımı ilhaq etməsindən sonra Krım tatarları Osmanlılar tərəfindən Dobrujcaya gətirildi. 2002-ci ildə onlar əhalinin 2.4% -ni təşkil etdilər. 1877-1878-ci illər arasında Dobrucadan Anadoluya 80.000 ilə 100.000 arasında Krım tatarlarının mühacirət edildiyi təxmin edilir. Yusif İsa Halimin ailəsinin də Ruminyaya köç etməsi bu dövrlərə təsadüf edir. Birinci Dünya müharibəsinə qədər az sayda davam etdi. Mühacirətin səbəbləri bir neçə idi: 1883-cü ildə Rumıniya hökuməti üçün məcburi hərbi xidmət tələb edən qanunlar qəbul etdi. Xristian ordusuna qulluq etmələrinin müsəlman şəxsiyyətlərinə uyğun olmadığından narahat olan bütün Rumıniya subyektləri. Digər səbəblər arasında Dobrujadakı 1899-cu il aclığı, Tatar və Türk torpaqlarının müsadirə edilməsinə dair bir sıra qanunlar və bölgəni viran edən I Dünya müharibəsi (1916-18). 1918-ci ildə, 19 yaşında tatar məktəblərində dərs vermək üçün Krıma getdi və 1930-1940-cı illərdə Emel Dobrucada ilk tatar jurnalını nəşr etdi. O və digər millətçilər, tatarların Dobruja'dan Türkiyəyə köçmələrinə etiraz edərək, Krımda məskunlaşmalarına üstünlük verdilər. Yusif İsa Halimin də buradakı fəaliyyətləri qaçınılmazdır. 

1982-ci ildə tarixi adı Qarasu olan və şimali Dobrucada yerləşən Medgidiyada vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mehmet Ali Ekrem, 1994
2. ↑  Hakses, 2005
3. ↑  Asociatia pentru Dezvoltare Interculturala
4. ↑  "Yusif İsa Halim hayatı". www.evvelcevap.com. 2020 8 iyun tarixində arxivləşdirilib.

Ədəbiyyat
---------

* *Ekrem, Mehmet Ali.* Din Istoria Turcilor Dobrogeni (Romanian). Bucureşti: Kriterion. 1994. ISBN 9789732603840.
* *Gârlan, Miktat.* "Bükreş Türkleri tarih ve demografi". Hakses (Turkish). 2005 (June). June 2005. İstifadə tarixi: 28 September 2014.
* *Munteanu, Ana Maria.* "Muzeul etnografic viu şi imaginile sale în mentalul occidental" (Romanian). adinterculturala.wordpress.com. Asociatia pentru Dezvoltare Interculturala. İstifadə tarixi: 28 September 2014.
**Livan sidri** (*lat.* Cedrus libani) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin sidr cinsinə aid bitki növü.

Vətəni kiçik Asiyadır. Hündürlüyü 40 m-ə çatan ağacdır, çətiri dağınıq, yaşlı ağaclarda çətirvarıdır, budaqları yaruslarla yerləşir. İynəyarpaqları tünd-yaşıl olub, 15-35 mm uzunluqdadır, qozaları iridir, uzunluğu 10 sm, eni 6 sm-ə çatır.

Sidrin digər növlərinə nisbətən şaxtaya, quraqlığa, qaza, tüstüyə davamlıdır və daha çox istisevəndir. Vətənində 5 aya yaxın davam edən qar örütyünə davam gətirir.

Livan sidrinin sallaq, qızılı, gümüşü və s. bir neçə dekorativ forması vardır.

Üfüqi böyüyən budaqları yaxşı kölgə verir. Oduncağı çox möhkəmdir, ona görə də qədimdə bu ağac sarayların tikintisində istifadə edilirdi. Onun oduncağında qatran yolları yoxdur, möhkəm, ətirli, yüngül və çox yumşaqdır. Bu xüsusiyyətlərinə görə o, gəmi tikintisində və mebel düzəldilməsində istifadə edilir. Yavaş böyüyür, ancaq uzunömürlüdür. Mədəni şəraitdə bu növ 1683-cü ildən yetişdirilir. Çoxlu sayda dekorativ formaları vardır. Bağ-park salınmasında qiymətli material hesab olunur. Tək və kiçik qruplar da əkilmək üçün məsləhət görülür. Azərbaycanda bəzi yerlərdə rast gəlinir. Mərkəzi Nəbatat Bağında introduksiya edilmişdir. Abşeronun yaşıllaşdırılmasında böyük əhəmiyyət kəsb edir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q61105
* Wikispecies: Cedrus libani
* APDB: 198377
* ARKive: cedrus-libani
* Calflora: 10524
* EoL: 1061705
* EPPO: CEULI
* EUNIS: 150651
* GBIF: 5284682
* GRIN: 9695
* iNaturalist: 136150
* IPNI: 676705-1
* IRMNG: 11160384
* ITIS: 183406
* IUCN: 46191675
* MoBotPF: 285042
* NBN: NHMSYS0000457003
* NCBI: 93692
* NZOR: 2fe09d5a-5aad-4fc3-9cf6-7144dcc71b84
* PPE: cedrus-libani
* Plant List: kew-2707327
* PLANTS: CELI6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:676705-1
* Tropicos: 24900697
* WCSP: 382698
* WoI: 1503
* WFO: wfo-0000592537

 |
**Molot təşkilatı** — 1903-cü ildə təsis edilmiş Rusiya şirkəti. Şirkətin qərargahı Sankt-Peterburqda, fabrikləri isə Qroznı və Bakıdadır.

Tarixi
------

100 rubl bir pay üçün daşıyıcının müvəqqəti şəhadətnaməsi. mexaniki və dəmir filizlərinin "Molot" nominal tərəfdaşlığı. Petrograd, 1917
"Molot" Mexanika və İstehsalat Birliyinin tarixi 20-ci əsrin Rusiyanın ən məşhur neftçisi, tanınmış rus sənayeçisi, patronu, siyasətçisi Stefan Liazonovun adı ilə bağlıdır.

1903-cü il noyabrın 22-də təsdiq edilmiş şirkətin nizamnaməsinə əsasən, Bakı şəhərinin Sabunçu şəhərində mexaniki və dəmir döküm zavodu, bu müəssisələrin məhsulları, neft quyularının qazılması və ümumi neft avadanlıqlarının satışı ilə məşğul olmaq üçün neft və qaz alqı-satqısı mərkəzi tikilmişdir.

Əvvəlcə "Molot"-un investisiyası 500 min rubl idi, beş yüz rublun min hissəyə bölündü. 1914-cü ildə Assosiasiya sərmayəsini 5 milyona çatdırır, Qroznıda bir quyu və mexaniki bina qazanır. 1917-ci ilə, Rusiya imperiyasının çökməsi ilə, şirkətin əsas hissəsi 10 milyon rubl qədər artır.

Millətləşmə zamanı, 1918-ci il iyunun 28-də RSFSR Xalq Komissarları Şurasının fərmanı ilə, Molot Balaxanı, Zabrat, Bibiheybət, Binəqədi və Qroznı şəhərlərində dəmir filizləri olan beş mexaniki zavodun sahibi oldu. Bundan əlavə, Bibiheybət və Balaxanıdakı iki bina keçmiş "Biering"-in balansında, Balaxanıda başqa bir zavod - "Robura"-da idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Scripophily.ru Старинные ценные бумаги". 2017-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.
2. ↑  "Наш Баку. История Баку и бакинцев | Товарищество механических и чугунолитейных заводов «Молот»". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.
3. ↑  "Российская государственная библиотека|Устав товарищества механических и чугунолитейных заводов «Молот»". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.
**Murman Omanidze** (*gürc.* მურმან ომანიძე; 5 noyabr 1938, Tbilisi) —  Gürcüstan siyasətçisi və 1991-ci ildə Gürcüstanın Xarici İşlər Naziri.

Həyatı
------

Tbilisidə anadan olan Omanidze Tbilisi Dövlət Universitetinin beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirib. 1977-ci ildən 1985-ci ilədək o, "Suplmsheni" dövlət kənd təsərrüfatı şirkətinin hüquq şöbəsinə rəhbərlik edirdi və 1985-ci ildən 1989-cu ilə qədər Gürcüstan SSR Tikinti Nazirliyinin rəhbəri işləmişdir. Antisovet və müstəqil hərəkatının getdiyi zamanı Omanizde Əfqanıstan müharibəsinin gürcü veteranların təşkilatı olan Gürcüstanın Əfqanıstan İttifaqına qoşuldu, hətta 1990 — 1991-ci illərdə təşkilat sədrinin müavini olmuşdur. O, 1991-ci ilin martı ayından may ayına qədər Gürcüstan nəqliyyat nazirinin müavini kimi işləyirdi. Yeni müstəqil Gürcüstanda prezident Zviad Qamsaxurdiya tərəfindən Omanidze 1991-ci ilin avqustunda baş nazirin birinci müavini və xarici işlər naziri vəzifəsi verildi. Həmən ayda da baş nazir Tengiz Siquanın qalmaqallı istefasından sonra o, qısa müddətdə baş nazirin vəzifələrini icra edirdi.

1991-ci ilin avqustunda SSSRİ-də hərbi çevrilişi cəhdi zamanı Gürcüstan müxalifəti iddia edirdi ki, Omanidze Dövlət Fövqəladə Vəziyyət Komitəsinin üzvləri ilə görüşmək üçün Moskvaya yola düşmüşdü. Çevriliş cəhdi uğursuz olandan sonra, Gürcüstan rəhbərliyi bu cür ittihamları qətiyyətlə təkzib edirdi. Müxalifət 1991-ci ilin dekabrında Qamsaxurdiya qarşı hərbi çevrilişi başlatdı. Dekabrın 31-də Omanidze faktiki olaraq həbs edildi və tutduğu vəzifədən azad olundu. Yanvarın 4-də Omanidze Rusiyaya qaça bildi və Qamsaxurdiyanı diktator adlandırdı.

Qamsaxurdiyadan sonra hakimiyyətə gələn Eduard Şevardnadzenin dövründə Omanidze 1992-ci ildən 1998-ci ilədək Gürcüstan Parlamentinin üzvü idi. Onun həmçinin biznes fəaliyyəti də var idi. 1996-cı ildə Gürcüstan prokurorluğu Omanidzeni qanunsuz maliyyə razılaşması ittihamı ilə həbsinə order verdi, amma o, Gürcüstanı tərk etməyi bacardı və siyasətdən uzaqlaşdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Murman Omanidze". *Ex-Ministers of Foreign Affairs of Georgia*. Ministry of Foreign Affairs of Georgia.
2. ↑  Bricault, G.C. ed. (1992). "Georgia". *Eastern Europe and the Commonwealth of Independent States*. London: Europa Publications. p. 542. ISBN 0946653771.
3. ↑  "Omanidze: President 'Doomed'" Arxivləşdirilib 2023-07-29 at the Wayback Machine. *Daily Report. Central Eurasia, no.3-10*. Foreign Broadcast Information Service. 4 January 1992. pp. 72–73.
4. ↑  "Omanidze Murman" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. *Members of the Parliament of Georgia*. Parliament of Georgia.
5. ↑  Fuller, Liz (5 August 1996). "Warrant issued for arrest of former georgian foreign minister" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. Radio Free Europe/Radio Liberty.
"**Hind üslubu**", yaxud "**səbki-hindi**" — fars ədəbiyyatının təsnifatı. Üslubun meydana gəlməsinə dair müxtəlif fərziyyələr var. Əsas etibarilə qəbul edilən budur ki, bu üslub Səfəvilərdən qaçıb Babur imperiyasına sığınan farsdilli şairlər tərəfindən yaradılmışdır. Bu üslubda yazanlar şeirdə yeni məzmun və mənalar işlədirdilər; hind fəlsəfəsi və sanskrit mənbələrindən istifadə edirdilər; əvvəlki dövrlərdə yazıb-yaradan şairlər şeirlərini əsasən söz oyunları üzərində qururdularsa, hind səbki şairləri məna üzərində qururdular; özlərindən əvvəlki şairlərin istifadə etdikləri sözlərdən, tərkiblərdən yox, özlərinin ədəbiyyata gətirdikləri sözlərdən istifadə edirdilər; biz vaxtlar şeir üçün nöqsan hesab edilən xalq arasında geniş yayılmış ifadələri işlətməkdən çəkinmirdilər; xəyal gücündən geniş istifadə edilirdi; təbiətlə insan arasında bənzətmələr geniş yayılmışdı (məsələn, "Hər quşa öz yuvası, hər kişiyə öz vətəni" – tərcümədir); canlı və cansız varlıqlar şəxsləndirilir, danışdırıldı; əsasən dünyəvi məhəbbəti təsvir edirdilər; əsas janr qəzəl olmaqla bəzən qəzəlin sərt qayda-qanunları pozulurdu (bir səbki-hindi şairi çəkinmədən eyni qəzəlin qafiyə hissəsində bir sözü hətta 3 dəfə təkrar edə bilərdi). Bu səbkin ən böyük nümayəndəsi olaraq Saib Təbrizi qəbul olunur. Bir sıra mənbələrdə bu səbkə "səbki-İsfahani", "səbki-Azərbaycani", "səbki-türki" də deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sabk-i, Hindī". 2021-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-07.
2. ↑  "SEBK-i HİNDÎ". TDV İslâm Ansiklopedisi (türk). 2023-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 iyul 2023.
**Maseru** — Lesotonun paytaxtı, eyniadlı bölgənin inzibati mərkəzi. Cənubi Afrika Respublikası ilə sərhəddin yaxınlığında, Kaledon çayının sahilində yerləşir. Bu Lesotonun ən iri şəhəridir; 2006-cı il məlumatına görə 227 800 nəfər əhalisi vardır. 1869-cu ildən şəhər Britaniya protektoratının, 1966-cı ilən isə müstəqil Lesoto dövlətinin paytaxtıdır. Sesoto dilindən tərcümədə şəhərin adı "qırmızı qumluq" deməkdir.

Tarix
-----

Maseru şəhəri
Maseruda şlyapa dükanı
Şəhər 1869-cu ildə I Moşveşve tərəfindən salınıb.

Coğrafiyası
-----------

Şəhəri CAR ilə Kaledon çayı üzərindəki körpü birləşdirir. CAR tərəfindən Lesoto pataxtına ən yaxın şəhər sərhəddən 18 kilometr məsafədə olan Ledibrand şəhəridir. Maseru dəniz səviyyəsndən 1600 metr yüksəkilikdədir, ərazisi 138 km2

```
-dir.
```

Əhalisi
-------

2006-ci il məlumatına görə əhalisi 227 800 nəfərdir, ölkə əhalisinin 10 %, şəhər əhalisinin isə yarısını təşkil edir. Müstəqillik elan edilən 1966-cı ildə onunəhalisi 28 000 min nəfər idisə, 1986-cö ilə o əhali 110 minə qalxdı.

Nəqliyyat
---------

Maserudan 18 kilometr cənub qərbdə , Mazendo qəsəbəsinin yanında I Moşveşve adına Beynəlxalq Aeroport yerləşir.

İqtisadiyyat
------------

Maseru ölkənin əsas iqtisadi və mədəni mərkəzidir. Yeyinti , emal, aqrar sahə və yüngül ənaye müəssisələri vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "2006 census". Lesotho Bureau of Statistics. 2012-06-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-04-14.

| ⛭Afrika paytaxtları |
| --- |
| Afrika paytaxtları | Abuca | Akkra | Antananarivu | Bamako | Bangi | Banjul | Bisau | Brazzavil | Bujumbura | Cibuti | Cuba | Dakar | Dodoma | Əddis-Əbəbə | Əlcəzair | Əsməra | Fritaun | Harare | Xartum | Kampala | Kiqali | Kinşasa | Konakri | Librevil | Lilonqve | Lome | Luanda | Lusaka | Maseru | Malabo | Maputu | Mbabane | Moqadişo | Monroviya | Moroni | Nayrobi | Ncamena | Niamey | Nuakşot | Port-Lui | Porto-Novo | Praya | Pretoriya | Qaborone | Qahirə | Rabat | San-Tome | Tripoli | Tunis | Uaqaduqu | Viktoriya | Vindhuk | Yamusukro | Yaunde |
| Digər ərazilər | Ceymstaun | Sen-Deni |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Lesoto ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Zandmeyer reaksiyası** - Diazoniyum qrupunun halogen anionu ilə (xlorid və bromid) və ya psevdohalogen (siyanid, tiosiyanat, azid və s.) əvəz olunması nəticəsində arenlərin əmələ gəlməsi reaksiyasıdır. Katalizator müvafiq olaraq birvalentli mis duzudur. Reaksiya 1884-cü ildə T. Zandmeyer tərəfindən kəşf edildi və ilk dəfə [1] -də nəşr olundu. Reaksiya sxemləri:

Sintez nümunəsi (toluidindən xlorotoluol) iş [2] -də dərc edilmişdir.

Mexanizm
--------

Politsiklik birləşmə reaksiyalarından fərqli olaraq elektron sıxlığı benzol törəmələrindən daha yüksək olan - naftalin, fenantren, bifenil və s. - Zandmeyer reaksiyası şəraitində aril halogenlərin məhsuldarlığı daha azdır; Bu vəziyyətdə katalizator olaraq birvalentli mismis duzları əvəzinə, ikiqat arildiazonium və civə halogenidlərinin termik parçalanması 
Ar-N≡N + [HgHal3] - (Şvexten reaksiyası) istifadə olunur.

### Nitrosonium ionunun əmələ gəlməsi

### Benzenediazonium ionunun əmələ gəlməsi

### Tək elektron ötürülməsi

Zandmeyer reaksiyasının digər bir variantı tetrafloroboratların arildiazonium duzlarının katalitik olmayan parçalanması nəticəsində florarenlərin sintezi reaksiyasıdır: 
Ar-N ≡ N+ BF (Şiman reaksiyası)

Mənbə
-----

* Дж. Дж. Ли. Именные реакции. Механизмы органических реакций — М.: Бином, 2006. — С. 142.
* Traugott Sandmeyer (1884). «Ueber die Ersetzung der Amidgruppe durch Chlor in den aromatischen Substanzen». Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft 17 (3): 1633—1635. doi:10.1002/cber.18840170219.
* ↑ Синтезы органических препаратов. Сборник 1. — М.: Иностранная литература,
* ↑ Traugott Sandmeyer (1884). «Ueber die Ersetzung der Amidgruppe durch Chlor in den aromatischen Substanzen». Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft 17 (3): 1633—1635. doi:10.1002/cber.18840170219.
* ↑ Синтезы органических препаратов. Сборник 1. — М.: Иностранная литература, 1949. — С. 491
Şimal tərəfdən görünüşü.
Cənub tərəfdən görünüşü.
**Xidmət Boruları Sərgi Binası** (共同溝展示館, *Kyodo Kotencikan*?) və ya daha çox tanınan adı ilə **K-Muzey** – Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərinin Koto rayonunun Ariake bölgəsində yerləşən bina. Qəzaya uğramış kosmik gəmini xatırladan görünüşə malik binada fəaliyyətsiz muzey yerləşir.

Tarixi
------

Bina 1996-cı ildə keçirilməsi planlaşdırılan Dünya Şəhər Ekspo tədbirinin simvollarından biri olması üçün tikilmişdir. Memarı Makoto Sey Vatanabe olmuşdur. Lakin tədbir ləğv olunduğu üçün davam işləri dayandırılmış və ətraf ərazidə gəzinti parkı yaradılmışdır.

1997-2001-ci illərdə binada K-Muzey adlı müəssisə yerləşirdi. Tokio Port və Liman Bürosu tərəfindən idarə olunmuş bu muzey Ariake bölgəsindəki ictimai xidmət boruları sisteminə həsr olunmuş, şəhərdəki elektrik xətlərini və su boruları haqqında məlumat vermişdir. Lakin muzey populyar ola bilməmiş, ziyarətçilərin azlığı səbəbilə cəmi 4 il ərzində bağlanmışdır.

K-Muzeyin rəsmi bəyanətinə əsasən muzey "müvəqqəti bağlanıb", lakin uzun müddət bağlı olduğu üçün dəqiq statusu məlum deyil.

Memarlıq
--------

Muzey binası xidmət borularını nümayiş etdirmək üçün tikildiyindən interyeri yeraltı boruları xatırladacaq formada dizayn edilmişdir. Binanın altında yerləşən su təchizatı stansiyasının üzəri qara daşlar və kafellərlə örtülmüşdür, bu da binanın qara dalğaların üzərində üzdüyü görüntüsünü yaradır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "K-Museum". Atlas Obscura (ingiliscə). 23 mart 2023. İstifadə tarixi: 30 iyul 2023.
2. ↑  "K-MUSEUM 1996". Makoto Sey Vatanabenin rəsmi saytı (ingiliscə). İstifadə tarixi: 30 iyul 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **K-Muzey** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Badra Üjüneyoğlu İrgit** (Tuva türkcəsi: Бадра Үжүней-оглу Иргит, d. 10 fevral 1919 – 4 avqust 1984) - Tandı Tuva ölkəsi, Ambın kojununda (indiki Tes-Hem bölgəsi) Çırqalandında anadan olmuşdur. Tuva türklərindən olan yazıçı, nasir. İlk tuvalı uşaq yazıçısı olan Badra İrgit XX əsr Tuva ədəbiyyatının ən böyük nümayəndələrindən hesab edilir.. Tuva Arat Respublikasının Yazıçılar Birliyinin ilk üzvlərindən biridir.

Həyatı
------

İrgit 10 fevral 1910-cı ildə Tandı Tuva Ambın vilayətində Çırqalandı adlı yerdə anadan olmuşdur. Oxuma-yazmanı Samaqalday Buda düşüncəsi məbədində öyrənmişdir. Kiçik yaşlardan etibarən xarratlıq, əkinçilik etmişdir. 1929-cu ildə Tıvanın inqilab ordusunda xidmət etmişdir. Arat İnqilab Ordsuunun Kiçik Komandanlar Məktəbini bitirib, Moskvanın Frunze adına Hərb Akademiyasında və Sovet Partiya Məktəbində təhsil almışdır. 1932-ci ildə Tuva Arat Respublikasında sovet rus dövlətinə qarşı üsyan edən basmaçılara qatılmışdır.

Daha sonra işçi-inqilabçı gənclərinin birliyində Mərkəz Komitəsinin baş katibliyində işləmişdir: 1941-1942-ci illərdə Tıva Arat Respublikasının Nazirlər Şurası içində mədəniyyət komitəsinin rəhbərliyinə, 1942-1943-cü illərdə Tuva Arat Respublikasının Monqolustana göndərilən səlahiyyətli səfiri olmuşdur. Tıva Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqına qatıldıqdan sonra Sİ Kommunist Partiyası Tuba Oblast Komitəsinin katibliyində çalışmışdır. 1950-1960-cı illərdə Şaqaan-Arıq, Arıq-Bajı, Eylig-Hem, Tes-Hem məktəblərində müəllmilik və idarəçilik etmişdir. 1967-ci ildən başlayıb Qızıl şəhər bələdiyyəsində şöbəsinin rəhbərliyini etmişdir. Tuva Respublikasının bir çox dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.

Əsərləri
--------

Badra İrgit yazıçılıq işinə 1932-ci ildən başlamışdır. 1940-cı illərdə şerləri, ədəbi yazıları "Şın", "Areve şını", "Hostug arat", qəzetlərində və "Revolustun hereli" jurnalında yayımlanmışdır. Onun yazmış olduğu romanlar bunlardır:

1. Аrzılаñ Küdеrеk
2. Bistiñ kırındаn
3. Ujudukçu Kidispеy

"Arzılan Küderek" adlı romanının ilk kitabını yazıçının oğlu olan yazıçı İqor İrgit 1996-cı ildə yayımlaya bilmişdir.
1976-cı ildə "Aldın-Mıyıs" adlı nağıllar kitabı nəşr edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Kara-Kıs Munzuk

* Mengi Oorjak

* Nikolay Serdobov

* Moldurqa Salçak

İstinadlar
----------

1. ↑  "Бадра Иргит". tuvaonline.ru. 26 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Берт-Дагская средняя общеобразовательная школа Тес-Хемского кожууна Республики Тыва". surguul.okis.ru. 26 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Иргит Бадра". rusneb.ru. 26 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Hapoel İroni Kiryat Şmona FK** - İsrailin futbol klubu.

Tarixi
------

2000-ci ildə eyni adlı şəhəri təmsil edən Makkabi ilə Hapoel birləşib. O vaxtdan komanda İsrail çempionatlarında Hapoel adıyla çıxış edir. Hapoel ev oyunlarını Kiryat Şmona şəhərindəki 5200 azarkeş tutumu olan İroni stadionunda keçirir. Kiryat Şmonanı təmsil edən Hapoel 2000-ci ilə qədər İsrail çempionatının aşağı dəstələrində oynayıb. Həmin il İturan şirkətinin sahibi, iş adamı İzi Şeratski hər iki komandanı satın alıb.

Yalnız 2006-07-ci il mövsümündə Hapoel İsrail çempionatının yüksək liqasına vəsiqə qazanmağı bacarıb. Hapoel Avropa miqyaslı yarışda ilk dəfə 2008-ci ildə oynayıb. O vaxt Monteneqro Budvası ilə görüşdə İsrail təmsilçisi iki oyunun nəticəsinə əsasən uğur qazanaraq (1:1, 3:0) növbəti mərhələyə yüksəlib. Lakin növbəti mərhələdə Hapoel Bolqarıstanın Liteks klubuyla qarşılaşmada uğursuzluğa düçar olub – 0:0, 1:2. 2008-09-cu il mövsümündə Kiryat-Şmona təmsilçisi yüksək liqada yerini itirib, növbəti – 2009-10-cu il mövsümündə isə yenidən yüksək liqaya qayıdıb. 2011-12-ci il mövsümündə Kiryat-Şmona təmsilçisi tarixində ilk dəfə İsrail çempionu olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Tanış olun! "Neftçi"nin rəqibi - gənc və təcrübəsiz "Hapoel"". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt Arxivləşdirilib 2008-03-01 at the Wayback Machine
* Kiryat Şimona - UEFA


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
**Horas və Tina** (*ing.* Horace and Tina) ilk dəfə 2001-ci ildə "Network Ten" kanalında nümayiş olunan Avstraliya uşaq televiziya serialıdır. Serial "Jonathan M. Shiff Productions" tərəfindən istehsal edilmişdir. Azərbaycanda teleserial Lider TV-də yayımlanmışdır. Nelflərin teleserialda canlandırılması üçün elektro-mexanik kuklalardan istifadə edilmişdir.

Serialın mövzusu Lauren Parker və ancaq onun görə bildiyi iki nelfin (Horas və Tina) macəralarından ibarətdir. Horas balacaboy, tərs, 200 yaşı olan, dünyanın ən çox fitnə-fəsad törədən nelfidir. Horasın böyük bacısı Tina 271 yaşındadır, heç vaxt düzəlməyəcək dərəcədə romantikdir, insanların işinə qarışmağı və məsləhət verməyi sevir. Lauren Horas və Tinanı görə bilən yeganə insan olduğundan onların mövcudluğunu ailəsindən və dostlarından gizli saxlamalıdır. Horasın həmişə sosiska yemək istəyi vəziyyəti daha da çətinləşdirir və Laurenin nelfləri qorumaq üçün etdiyi hərəkətlər ögey atası və ögey qardaşı tərəfindən qəribə qarşılanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Tim Zuk.* "Australian Television: Horace and Tina". australiantelevision.net. Australian Television Information Archive. 24 November 2000. 28 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 November 2013.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-27.
**Hop-hoplar** (*lat.* Upupidae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin bucerotiformes dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.

Haqqında
--------

Azərbaycanda yeganə politipik növü – hop-hop və ya şanapipik *(U.epops L.)* olan yeganə cinsi *(Upupa L.)* vardır. Azərbaycan faunasında yarımnövü nominativdir. Sağsağandan kiçik olan əlvan quşdur. Başındakı böyük yelpikşəkilli kəkillə seçilir. Dimdiyi nazik, uzun, yüngülcə aşağı əyilmişdir. Qanadları enli, dəyirmidir. Əsas lələklənməsi kürənsayağıdır. Qanadları, quyruğu və kəkilindəki zolaq qaradır. Quyruğunun əsasında və qanadlarında enli ağ zolaq vardır. Qarnı ağımtıldır. Uçuşu ləng, başvurandır. Səsi tutqun "up-up-up" kimidir. Fısıltısı kəskindir. Arealı Avropa, Asiya, Afrikadır. Azərbaycanda yuvalayır. Martın əvvəlində gəlir, avqust-sentyabrda uçub gedir. Aran və dağətəyi rayonların açıq ərazilərində, bağlarda, parklarda və seliteb biotoplarda məskunlaşır. Afrika və Cənubi Asiyada qışlayır. Yayda Azərbaycanda sayı adidir. Koğuşda daş yığınlarında yuvalarda, qaya və yarğanlarda yarıqlarda, binaların divarlarında, çardaqlarda yuvalayır. Aprelin sonundan və sonralar 5-7 ağ yumurta qoyur. Əsasən dişi kürt yatır və bu zaman erkək onu yemləyir. Kürt yatması 18 gün çəkir. 24-25 gün yuvada qalan cücələri hər iki valideyn yemləyir. Uçan cücələr valideylərlə birlikdə torpaqda və ağaclarda, çox vaxt yaşayış məntəqələrinin yaxınlığında və yolların kənarındakı teleqraf xətlərində olurlar. Torpağın humuslu üst qatından tutduqları müxtəlif onurğasızlarla qidalanırlar. Çox faydalı quşlardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Mənbə
-----

* Azərbaycan heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı «Elm». 2004 - 620 s.

Xarici Keçidlər
---------------

* Hoopoe - The only extant species in the family Upupidae

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q20977
* Wikispecies: Upupidae
* BOLD: 52580
* EoL: 8676
* EPPO: 1UPUPF
* Fauna Europaea: 10835
* Fauna Europaea (new): 6cc59a09-de9e-4ee3-9f2b-7b23a45f5ea6
* Fossilworks: 39431
* GBIF: 5293
* iNaturalist: 20967
* IRMNG: 104235
* ITIS: 178136
* NBN: NBNSYS0000161230
* NCBI: 57390
* WoRMS: 1451642

 |
Hoplitlərin qaçışı. E.ə. 323–322 illərə aid Benqazidə tapılmış qab. Luvr
**Hoplitlərin qaçışı** və ya **Hoplitodrom** (q.yun. Ὁπλιτόδρομος, *lat.* hoplitodromos) — Qədim dövrdə mövcud olan qaçış idman növü. Yunan dilindən tərcümədə Ὁπλιτόδρομος (Hoplitodrom) "əsgərlərin qaçışı" deməkdir. Hoplitlərin qaçışı Qədim Olimpiya oyunları və digər Yunan oyunlarının bir hissəsi idi.

Olimpiya oyunlarına bu idman növü üzrə yarlşlar 65-ci Olimpiyadadan etibarən (E.ə. 520-ci il) keçirilməyə başladı. Bu yarışın ilk qalibi Herai şəhərindən olan Damaret olur. İdmançılar lüt şəkildə yarışırdılar. Olimpiada zamanı idmançılar iki stadiya məsafəsinə əynində başı və ayaqları qoruyan dəbilqə, əlində qalxanla qaçmalıydılar. Sonralar isə ancaq qalxanla qaçırdılar. Hoplitlərin qaçışı ilə oyunlara son qoyulurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sweet, Waldo Earle (1987). Sport and Recreation in Ancient Greece: A Sourcebook with Translations. Oxford University Press. p. 149. ISBN 0-19-504126-7. (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Hoplitlərin qaçışı*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**Paide** (*Paide*), keçmiş **Vaissenştayn** (*alm.* Weißenstein‎ — *Ağ daş*) — Estoniyanın mərkəzində şəhər, Yarvamaa bölgəsinin inzibati mərkəzi. Soyuq müharibə zamanı, burada Koigi sovet aviabazası yerləşirdi. Şəhərdə eyniadlı Livon ordeni tərəfindən tikilmiş qəsr ucalır.

Qardaşlaşmış şəhərlər
---------------------

Paide 8 şəhərlə qardaşlaşıb:

* Almaniya Almaniya Annaberg-Buchholz
* İsveç İsveç Håbo
* Finlandiya Finlandiya Hamina
* Çexiya Çexiya Havirjov
* Litva Litva Majeykyay
* Ukrayna Ukrayna Pereyaslav
* Latviya Latviya Saldus
* ABŞ ABŞ Vestminster (Merilend)

Etimologiya
-----------

Paydenin alman adı Weissenstein (əslində aşağı alman dilində Wittenstein və ya Wittensten) "ağ daş" deməkdir. Bu ad Payde qalasının inşasında istifadə olunan əhəng daşından götürülmüşdür. Latın tərcüməsi Albus Lapis də istifadə edilmişdir. Estoniya adı Payde ilk dəfə 1564 -cü ildə Payda olaraq qeyd edildi və paas, pae "kireçtaşı" sözündən yarandığı düşünülür.

Görməli yerlər
--------------

Livoniya Ordeninin ustası Konrad von Mandernin əmri ilə Paide şəhərində 1265 və ya 1266 -cı illərdə bir qala tikilmişdi. Əvvəldən yerli Tall Hermann qülləsi və ya Vallitorn olaraq bilinən mərkəzi qüllənin ətrafında inşa edilmişdir. Altı mərtəbəli tikili həmişə qala kompleksinin əsasını təşkil etmişdir. Qala 14-15 -ci əsrlərdə, ətrafdakı divarların genişləndirilməsi və qüllələrin əlavə edilməsi ilə möhkəmləndi. Yeni odlu silah təhlükəsinə qarşı çıxmaq üçün də modernləşdirildi. 16 -cı əsrdə, qala xarici bastionların əlavə edilməsi ilə yenidən dəyişdirildi.

Paide Kilsəsi
-------------

Paide Kilsəsi əslində 16-cı əsrə aiddir; Bununla belə, bir neçə dəfə həm müharibədə, həm də yanğından sonra çox pis bir şəkildə zədələnmişdir və indiki bina əsasən 1909-1910-cu illərdə memar J. C. Mühlhausenin nəzarəti altında aparılan yenidənqurma işlərindən ibarətdir.

Qaleriya
--------

* Paide görünüşü, 1632-ci ildən bir müddət əvvəl hazırlanmışdırPaide görünüşü, 1632-ci ildən bir müddət əvvəl hazırlanmışdır
* Şəhər meydanıŞəhər meydanı
* Qışda Paide qalasıQışda Paide qalası
* Ədliyyə eviƏdliyyə evi
* Xəstəxana klinikası (keçmiş Alman Qızlar Şəxsi Gimnaziyası)Xəstəxana klinikası (keçmiş Alman Qızlar Şəxsi Gimnaziyası)
* Paide BələdiyyəsiPaide Bələdiyyəsi
* Jarvamaa MuzeyiJarvamaa Muzeyi

Görkəmli sakinlər
-----------------

* Arvo Part - klassik musiqi bəstəkarı.

Xarici keçidlər
---------------

* Paide linna koduleht
* Veebikaamera otsepilt Paide keskväljakult Arxivləşdirilib 2009-03-15 at the Wayback Machine
* Ühendus Weissenstein

İstinadlar
----------

1. ↑  Maakatastri statistika. Land Board.
2. ↑  2021 census of Estonia.
3. ↑  Ühendus Weissenstein, *Paide Linna Nimed* (accessed 1 January 2013)  Arxivləşdirilib 19 mart 2022 at the Wayback Machine
4. ↑  *Viirand, Tiiu.* Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. 2004. 95–96. ISBN 9949407184.
5. ↑  *Viirand, Tiiu.* Estonia. Cultural Tourism. Kunst Publishers. 2004. 95–96. ISBN 9949407184.
**Cəfər Seyidəhməd Krımər** (1 sentyabr 1889 – 3 aprel 1960) – Krım Türklərinin liderlərindəndir. Yaltada doğulub. 1917-ci ilin 26 noyabrından Krım Cümhuriyyətində Hərb və Xarici İşlər Naziri olub. Krımın işğalından sonra Türkiyə və Avropada Krımın istiqlalı mücadiləsini aparıb. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin yaxın əqidə dostlarından olub.

Həyatı
------

Rəsulzadə və Mirzə Bala Məmmədzadənin önəmli yoldaşlarından biri də antisovet fəaliyyəti ilə tanınan, böyük türkçü Qaspıralı İsmayılın məktəbini davam etdirən Cəfər Seyidəhməd Krımərdi. Cəfər Krımər 1 sentyabr 1889-cu ildə Krımın Yafta vilayətinin Kızıltac kəndində anadan olmuşdur. Daha sonra gənc yaşlarında təhsil almaq üçün İstanbula getmişdir.
1917-ci ildə I Krım-Tatar Xalq Konqresinin yaradılmasında, 1917-ci il noyabrın 1-də Krım Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsində, konstitusiyanın, seçki qanununun hazırlanmasında Krım Müsəlmanları Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin və Baş qərargahın yaradılmasında onun böyük xidmətləri olmuşdur. 1918-ci ildə bolşeviklər Krımı işğal edib Çələbi Cihan və dostlarını güllələyəndə Cəfər Seyidəhməd Krımər Türkiyəyə getməyə məcbur oldu. Azərbaycanlı mühacirlərin nəşrlərinə hər fürsətdə kömək etməyə çalışan Cəfər Seyidəhməd Krımər 1930-1931-ci illərdə "Bildiriş" qəzetinin səhifələrində Krım-tatar xalqının tarixi, ədəbiyyatı və sivilizasiyası ilə bağlı məqalələr dərc etdirmişdir. Onun Bildirişdə dərc olunan "Krım istiqlal müharibəsinin səbəbləri və əsasları", "Sovet Rusiyasının son vəziyyəti" adlı məqalələri SSRİ ərazisində yaşayan qeyr-rus xalqların yaşayışı barədə məlumat verirdi.

O, ömrünün sonuna kimi Krım-tatar ictimaiyyətində böyük hörmətlə anılmışdır. Sovet rejiminin amansız düşməni Krımər İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Türkiyənin siyasi ehtiyatla qəbul etmədiyi alman əsirliyində əsir düşmüş insanları dünyanın müxtəlif ölkələrində məskunlaşdırmağa çalışaraq xilas etmişdir. Cəfər Seyidəhməd Krımər 3 aprel 1960-cı ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Identifiants et Référentiels (fr.). ABES, 2011.
3. ↑  ""Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ensklopediyası"" (PDF). 2016-05-07 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-07-01.
4. ↑  Nağıyev, 2001. səh. 252
5. ↑  Ənsərli, 1998

Mənbə
-----

* *M.Ənsərli.* Cəfər Seyid Əhməd Krımər. Bakı: «Qartal» nəşriyyat. 1998.
**Pataqoniya və Araukaniya krallığı** (*fr.* Royaume d’Araucanie et de Patagonie; bəzən **Yeni Fransa**) — Krallıq 1860-ci ildə fransız vəkil və dolandırıcı Oreli-Antuan de Tuman tərəfindən Cənubi Amerikanın cənub hissəsində yaradılmışdılır. Dövlət qısa müddət ərzində müstəqil olmuşdur. Arakuanilərin yaşadığı Çili ərazilərində və indiki Argentinanın cənub ərazilərində yayılmış qəbilə başçılarının birliyi sayəsində meydana gəlmişdir. Dövlətin yaradılmasını zəruri edən Argentina və Çili hökumətlərinin həyata keçirdiyi istilasına qarşı yaradılmışdır.

1860-ci ildə de Tunan Cənubi Amerikanı mapuçe xalqının mübarizəsini yüksək qiymətləndirmişdir. Bu zaman yeri qəbilələrin başçıları de Tunanı kral elan edirlər. De Tunana onları təmsil etmək və avropa ölkələri ilə əlaqə yaratmaq hüququ verilir. 16 noyabr 1860-cı ildə de Tunan rəsmən kral elan edilmişdir. Bir müddət sonra konstitusiya qəbul edilir. 20 noyabrda Pataqoniyanın birləşdirilməsi elan edilir. Hökumətin fəaliyytə başlamasından sonra ölkənin paytaxtı Perkenko elan edilir. Üç rəngli bayraq, gerb qəbul olunur. Dövlətin milli valyutası dövriyəyə buraxılır. Pulun arxasında *Nouvelle France* (Yeni Fransa) yazılmışdır.

Onun gördüyü işlər sayəsində xaricdə tanınma həyata keçilir. Ancaq Argentina və Çilinin müdaxiləsi sayəsində məqsədə çatmaq çətinləşir. Hətta de Tunan dəfələrlə həbs edilir və ölkəsinə qaytarılır. Krallığın elan edilməsindən sonra Çili Araukariyanın işğalı kampaniyasını güçləndirilir. Çili prezidenti Xose Xoakin Peres Kornelio Savedra Rodriges Araukari hərəkatının rəhbəri təyin edilir. De Tunan tutularaq ölkəsinə qaydarılsada 1878-ci ilə qədər (ölüm) mübarizəsini davam etdirmişdir.

Fransız şampan taciri Qrustav Lavard de Tunandan sonra özünü varis elan edir və özünü kral elan edir. I Axiles adı ilə tanınır. 
Birinci kralın törəmələri bu gündə mövcud olmayan krallığın kralı titulunu davam etdirirlər. Hazırda varis şahzadə Filip olsada, onun hakimiyyətdən imtina etmişdir. Bununla belə bu gündə yerlilərin mübarizəsini dəstəkləyir. Filip sonradan titulu yenidən qəbul etmişdir. O bir dəfə Argentina və Çilini ziyarət etmişdir. Yerli mapuçe təşkilatları Filipi çox soyuq qarşılamışlar.

Araukaniya hökmdarları
----------------------

* Avreli Antoniy I, kral (1860—1878)
* Axill (Axilles) I, kral (1878—1902)
* Antoniy (Antonio) II, kral (1902—1903)
* Lauro Tereza I, kraliça (1903—1916)
* Antoniy (Antonio) III (1916—1952)
* Filip (Filipe), şahzadə (1952—2014)
* Antoniy (Antonio) IV (с 2014 г.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Antoine IV". Steel Crown. 19 February 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 January 2014.
**Patogenez** (qədim yunanca πάθος "əzab, xəstəlik" + γένεσις "mənşə, yaranma") — xəstəliklərin yaranması, inkişafı mexanizmi və onların ayrı-ayrı təzahürləridir. Müxtəlif səviyyələrdə - molekulyar pozğunluqlardan tutmuş bütövlükdə bədəndəki pozğunluqlara qədər nəzərdən keçirilir. Patogenezi öyrənərək, həkimlər xəstəliyin necə inkişaf etdiyini aşkar edirlər.

Patogenez doktrinasının təkamülü bütövlükdə tibbin inkişafının son dərəcə vacib hissəsidir. Məhz müxtəlif səviyyələrdə patogenetik proseslərin təsvirinin olması xəstəliklərin inkişafının səbəblərinə daha dərindən nüfuz etməyə və onlar üçün getdikcə daha təsirli terapiya seçməyə imkan verdi. Patogenez məsələləri patoloji fiziologiya, patoloji anatomiya, histologiya və biokimya tərəfindən öyrənilir, heç bir tibb ixtisası patogenez məsələlərini nəzərdən keçirmədən keçinə bilməz. Tipik patogenetik proseslərin sayı məhdud olsa da, onların birləşmələri və gedişatının şiddətinin nisbəti bir çox məlum xəstəliklər üçün unikal klinik şəkillər yaradır.

Tipik patogenetik reaksiyaları, onların gedişatını və bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəsini bilməklə, xəstəliyin diaqnozu hələ müəyyən edilməmiş, lakin bədəndə baş verən patoloji dəyişikliklər aydın şəkildə müəyyən edilmiş hallarda belə adekvat terapiya təyin etmək mümkün olur. Beləliklə, diaqnoz qoyulana və etiotrop terapiya başlayana qədər xəstənin vəziyyətini stabilləşdirmək mümkün oldu.

İstinadlar
----------
**Marketinqin idarəolunması** ( *ing.* marketing management) — müəssisə və təşkilatlarda marketinq yönümünün, onun texnika və üsullarının praktiki tətbiqinə, həmçinin marketinq resurslarının və firmanın fəaliyyətinin idarə edilməsinə yönəlmiş təşkilati intizam.

Strukturu
---------

Marketinq menecmenti firmanın fəaliyyət göstərdiyi sənaye kontekstini təhlil etmək üçün iqtisadiyyat və rəqabət strategiyası alətlərindən istifadə edir. Bunlara Porterin beş qüvvəsinin təhlili, rəqiblərin strateji qruplarının təhlili, dəyər zəncirinin təhlili və başqaları daxildir.

Rəqib təhlilində marketoloqlar SWOT təhlilindən istifadə edərək onların nisbi rəqabət üstünlükləri və çatışmazlıqlarına diqqət yetirərək bazarda hər bir rəqibin ətraflı profillərini qururlar. Marketinq menecerləri hər bir rəqibin xərc strukturunu, gəlir mənbələrini, resurslarını və səriştələrini, rəqabətli mövqeləşdirməni və məhsulun fərqləndirilməsini, şaquli inteqrasiya dərəcəsini, sənayenin inkişafına tarixi reaksiyalarını və digər amilləri araşdırır.

Marketinq menecmenti tez-tez marketinq təhlili aparmaq üçün bazar araşdırması və marketinq araşdırması aparır. Marketoloqlar marketinq araşdırması aparmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirlər, lakin daha çox yayılmış olanlardan bəziləri bunlardır:

* Fokus qrupları və müxtəlif növ müsahibələr kimi keyfiyyətli marketinq tədqiqatları
* Statistik tədqiqat kimi kəmiyyət marketinq tədqiqatı
* Bazarları sınaqdan keçirmək kimi eksperimental üsullar
* Etnoqrafik (yerli) müşahidə kimi müşahidə üsulları

Marketinq menecerləri həmçinin tendensiyaları müəyyən etməyə və şirkət üçün marketinq təhlilini təmin etməyə kömək etmək üçün müxtəlif ətraf mühitin skan edilməsi və rəqabətli kəşfiyyat proseslərini tərtib edə və onlara nəzarət edə bilərlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Porter, Michael E. 1947-.* Competitive strategy : techniques for analyzing industries and competitors. New York: Free Press. 1980. ISBN 0029253608, 9780029253601, 0684841487, 9780684841489, 9780743260886, 0743260880.

Ədəbiyyat
---------

* *Lenskold, James D.* The Path to Campaign, Customer, and Corporate Profitability by James D. Lenskold. McGraw-Hill Education. 2003. ISBN 0-07-141363-4.
* *Patterson, Laura.* Marketing Metrics in Action: Creating a Performance-Driven Marketing Organization. Racom Communications. 2008. ISBN 978-1-933199-15-3.
* *Masi, R. J.; Weidner, C. K. A. S.* Organizational culture, distribution and amount of control, and perceptions of quality. Group & Organization Management. 1995.

| ⛭Marketinq |
| --- |
| Əsas fikirlər | 
* Brend
* Distribusiya
* Rəqabət
* Pərakəndə
* Heyət
* İstifadə dəyəri
* İrəliləyiş
* Məhsul
* Proses
* Bazar
* Qiymət
* UST

 |
| İstiqamətlər | 
* Rəqəmsal marketinq
* Sosial media marketinqi
* Brend idarəçiliyi
* İnternet marketinqi
* Verilənlər Bazası Marketinqi
* Marketinqin idarəolunması
* Marketinq araşdırmaları
* Marketinq əlaqələri (Reklam)
* Marketinq strategiyası
* Ticarət
* İstehlakçı davranışı
* Satışlar
* Hesab əsasında satış
* Məhsul yerləşdirmə
* İrəliləyiş
* İctimaiyyətlə əlaqələr
* Seqmentasiya və hədəfləndirmə
* Sosial marketinq
* Strateji marketinq
* Qiymət və Dəyər İdarəçiliyi
* Mövqeləşdirmə

 |
**Markazit (şüalı kolçedan) FeS2**  (*lat.* marcasita) — Rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.

Xassələri
---------

Rəng – yaşıl çalarlı bürüncü-sarı, təzə sınıqlarda ağ rəngli olur, bəzən oksidləşmə rəngləri alır; Mineralın cizgisinin rəngi – qara; Parıltı – metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,9; S – 5-6; Kövrəkdir; Ayrılma – {101} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar; Başqa xassələr – zəif elektrik keçiricisidir; Morfologiya – kristallar: lövhəvari, dipiramidal, nizə şəkilli, hərdənbir prizmatik; İkiləşmə: tez-tez {101} üzrə; sadə və polisintetik ikiləşmələr, bəzən beşləşmələr qeyd olunur; Mineral aqreqatları: bütöv dənəvər kütlələr, konsentrik-zonal, radial-şüalı, axın formalı, salxım- və böyrəkvari əmələgəlmələr, konkresiyalar, stalaktitlər, "xoruz pipiyi" tipli mürəkkəb kristal bitişikləri. Pirit üzrə epitaksial bitişiklər, pirrotin və üzvi qalıqlar üzrə tez-tez rast gələn psevdomorfozalar çox səciyyəvidir.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Yayılma dərəcəsinə görə FeS2--nin kubik modifikasiyasından – piritdən geri qalır və autigen-diagenetik əmələgəlmə kimi ən çox çökmə süxurlarda müşahidə olunur. Bəzi kolçedan yataqlarında markazitin pirrotin üzrə psevdomorfozaları geniş yayılmışdır. Damar tipli hidrotermal yataqlarda markazitin yayılma miqyası adətən geniş deyil. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: pirit, xalkopirit, pirrotin, sfalerit, tetraedrit, tennantit, qalenit, hötit, kvars. Mineralın tapıldığı yerlər: Klaustal, Freyberq (Almaniya); Komorjani (Çexiya); Blyava, Yaman-Kası, Kurya-Kamenski, Troitski-Baynovski (Rusiya) və b. Azərbaycanda Əsrikçay kolçedan təzahüründə (Kiçik Qafqaz) filizlərin əsas minerallarından biri markazitdir. İkinci dərəcəli mineral kimi markazit həmçinin Filizçay, Katsdağ, Katex, Cixix-Saqator, Gədəbəy, Çıraqdərə, Toğanalı yataqlarında və bir sıra başqa filiz obyektlərində aşkar edilmişdir.

Tətbiqi
-------

İri yığınlarının sulfat turşusu almaq üçün xammal kimi praktik əhəmiyyəti vardır. Yüksək miqdarda Tl saxlayan markazit bu nadir elementin mənbəyi kimi istifadə edilə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Universalis · Müasir Ukrayna · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2778563066 · NKC: ph574510 |

* THE MINERAL MARCASITE
**Marketinq əlaqələri** — məhsul haqqında məlumatın hədəf auditoriyaya çatdırılması prosesidir. Marketinq kommunikasiyaları hər proses ola bilər: reklam, şəxsi satış, birbaşa marketinq, sponsorluq, kommunikasiya və ictimaiyyətlə əlaqələr.

Marketinq kommunikasiyaları marketinq qarışığından ibarətdir, yəni 4P: Qiymət, Tanıtım, Məkan və Məhsul, ticarət biznesi və 7P: Qiymət, Tanıtım, Yer, Məhsul, İnsanlar, Sübut və Proses, xidmət üçün əsaslanan biznes.

Yaradıcılıq və medianın inteqrasiyası diqqəti cəlb edən və diqqət çəkən güclü təxəyyül mesajlarına səbəb ola bilər.

Ümumi baxış
-----------

Reklam marketinq kommunikasiyalarının kiçik, lakin vacib hissəsidir; Marketinq kommunikasiyaları qarışığı hədəf auditoriyaya aydın və ardıcıl məlumat çatdırmaq üçün istifadə edilə bilən alətlər toplusudur. Buna adətən reklam qarışığı da deyilir. Krozye (1990) iddia edir ki, bütün terminlər 4ps kontekstində eyni məna daşıyır: məhsul, qiymət, yer və təşviq. Qiymət hədəf auditoriyaya mesaj göndərə bilər. Məsələn, 50 dollarlıq çantanı 10 dollarlıq çanta ilə müqayisə edərkən, birincisinə lüks və ya daha davamlı bir əşya kimi baxmaq olar.

Marketinq planı əsas imkanları, təhdidləri, zəif və güclü tərəfləri müəyyən edir, hədəflər qoyur və marketinq məqsədlərinə çatmaq üçün fəaliyyət planı hazırlayır. Hər 4P bölməsi öz obyektini qurur; məsələn, qiymət müəyyən bir coğrafi bazarda öz məhsul və ya xidmətinizin qiymətini rəqiblərininkindən aşağı müəyyən etməklə satışları artıra bilər. Bu, bazarda əhəmiyyətli dəyişikliklər yaradır. Hədəf bazarınızdakı daha çox insan rəqiblərinizlə müqayisədə təşkilatınızla iş görmək istəyir, çünki qiymətlər bütün bazarı müsbət və ya mənfi istiqamətdə dəyişə bilən marketinqin ən vacib aspektlərindən biridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Marketing Communications (Marcoms) or Promotional Mix". www.themarketingguywhodrivessales.com. 2018-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-08.
2. ↑  "МК". 2018-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-08.
3. ↑  *Denis Tomse, Boris Snoj.* Marketing communication on social networks: Solution in the times of crisis. 45 (Marketing). 2014. 131–138.

| ⛭Marketinq |
| --- |
| Əsas fikirlər | 
* Brend
* Distribusiya
* Rəqabət
* Pərakəndə
* Heyət
* İstifadə dəyəri
* İrəliləyiş
* Məhsul
* Proses
* Bazar
* Qiymət
* UST

 |
| İstiqamətlər | 
* Rəqəmsal marketinq
* Sosial media marketinqi
* Brend idarəçiliyi
* İnternet marketinqi
* Verilənlər Bazası Marketinqi
* Marketinqin idarəolunması
* Marketinq araşdırmaları
* Marketinq əlaqələri (Reklam)
* Marketinq strategiyası
* Ticarət
* İstehlakçı davranışı
* Satışlar
* Hesab əsasında satış
* Məhsul yerləşdirmə
* İrəliləyiş
* İctimaiyyətlə əlaqələr
* Seqmentasiya və hədəfləndirmə
* Sosial marketinq
* Strateji marketinq
* Qiymət və Dəyər İdarəçiliyi
* Mövqeləşdirmə

 |