recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ayuka** və ya **Ayuki xan** (1642, Cunqariya, Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu – 1 (12) mart 1724) — Kalmık xanı. Onun hakimiyyəti illərində Kalmık xanlığı özünün çiçəklənmə dövrünü keçirmiş və iqtisadi, hərbi, siyasi baxımdan özünün ən güclü dövrünü yaşamışdır. Rusiya adına Ayuka xan imperiyanın cənub sərhədlərini qoruyurdu. O, həmçinin rus qoşunları ilə birlikdə müsəlman tayfalarına qarşı olan bir çox hərbi ekspedisiyalarda iştirak etmişdir. Bu ekspedisiyalar Mərkəzi Asiyaya, Şimali Qafqaza və Krıma qarşı olmuşdur.

Həyatı
------

O, özünün kalmıklardan ibarət ordusundan Kazanda və Orenburqdakı başqırd üsyanlarının yatırılmasında istifadə etmişdir. Rusiya imperiyası hökuməti danışıqlar üçün Knyaz Qolitsin Aleksey İvanoviçi göndərmişsə də, kalmıklara olan rus hücumları sonlandırılmamışdı.

Rusiya imperiyası hakim dairələri Volqanın aşağı axarı boyunca öz mövqelərini daha da möhkəmləndirmək istəyirdilər. Buna görə də, onlar əllərindəki bütün imkanlarla Ayuka xanı dəstəkləyirdilər. Bunun qarşılığında Ayuke xan öz ordusu ilə daim rusların xidmətində olmuşdur. Rusiya hakim dairələri o və onun ordusundan Astraxan (1705-1706) və Bulavin (1707-1709) üsyanlarının yatırılmasında istifadə etmişdirlər. Habelə, rus hakim dairələri Kalmık ordusundan Şimal müharibəsi (1700-1721) və Rusiya-Səfəvi müharibəsi (1722-1723) zamanı istifadə etmişdir. Rusiya-Səfəvi müharibəsi (1722-1723) zamanı göstərdiyi xidmətə görə, ona I Pyotr tərəfindən qiymətli daş-qaşlarla bəzədilən qılıncla mükafatlandırılmışdır.

Ayuka xan hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiya ilə sülhpərvər münasibətləri bərpa etmiş və bütün diqqətini şərqə yönəltmişdi. Ayuka xan hakimiyyəti dövründə qazaxlar, türkmənlər üzərinə yürüşlər etmiş və onları özünə vergi verməyə məcbur etmişdir. O, Manqışlaq türkmənlərini Volqa boyuna köçürmüşdür. Eyni dövrdə, dağıstanlılarla, qumuqlarla, kabardalılar və kubanlılarla uğurlu nəticələnən müharibələr aparmışdır.

Ayuka xan və ümumiyyətlə, kalmıklar əsasən buddist idilər. Buna görə də, Dalay Lamanın onlar üçün xüsusi əhəmiyyəti var idi. Belə ki, 1690-cı ildə Dalay Lama onu Kalmık xanı Ayuka xanı xüsusi möhürlü titulla mükafatlandırmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Kalmık xanlığı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Аюка (rus.). // *Русский биографический словарь* СПб: 1900. Т. 2. С. 366–368.
2. 1 2  Аюка (rus.). // *Военная энциклопедия* СПб: Иван Дмитриевич Сытин, 1911. Т. 3. С. 311.
3. ↑  "Republic of Kalmykia". Kommersant. 2004-03-10. 2016-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-04-06. "The Kalmyk Khanate reached its peak of power in the period of Ayuka Khan (1669-1724). Ayuka Khan fulfilled his responsibility to protect the southern borders of Russia and conducted many military expeditions against the Crimean Tatars, Ottoman Empire and Kuban Tatars. He also waged wars against the Kazakhs, subjugated the Mangyshlak Turkmens, and made multiple expeditions against the highlanders of the North Caucasus."
4. 1 2  Konstantin Nikolaevich Maksimov. *Kalmykia in Russia's Past and Present National Policies and Administrative System* Arxivləşdirilib 2016-08-11 at the Wayback Machine Central European University Press, 2008 ISBN 9639776173 p 86
**Telemundo** öz növbəsində Comcast-a məxsus olan NBCUniversal bir bölümü olan NBCUniversal Telemundo Enterprises şirkətinə məxsus bir Amerikan İspan dilində yerüstü televiziya şəbəkəsidir. Dünya çapında 100-dən çox ölkəyə 35-dən çox dildə yayımlanan proqramlaşdırma ilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının İspan dilində ən böyük məzmun tədarükçüsü, ardından Univision rəqibidir.

Kanal, ABŞ-də və dünyadakı Latın Amerikalı tamaşaçılara yönəlmiş telenovelas, idman, reallıq televiziyası, xəbər proqramları və ya xaricdən gətirilən və ya İspan dublyajlı filmlərdən ibarət proqramlar və orijinal məzmun yayımlayır. Bundan əlavə, Telemundo, gənc İspan dinləyicilərinə yönəlmiş ayrı bir kanal olan NBC Universo-nu da fəaliyyət göstərir; Orijinal proqramlaşdırma məzmununu kütləvi informasiya vasitələri, Telemundo və NBC Universo veb saytlarında yayan Telemundo Digital Media; Porto Riko, WKAQ-TV-nin pulsuz stansiyası; və beynəlxalq paylama qolu Telemundo Internacional.

Telemundo-nun baş ofisi Mayamidədir və Mayami ətrafındakı Beacon Lakes-də bir studiya və istehsalat müəssisəsi fəaliyyət göstərir və dünyada 1900 işçisi var. Telemundo proqramlarının əksəriyyəti 2011-ci ildə şəbəkənin telenovelaslarının 85% -nin çəkildiyi Mayamidə fəaliyyət göstərən bir studiya müəssisəsində çəkilir. Bir saatlıq ortalama primetime dramının çəkilməsi 70 min dollardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Breaking News - In Landmark Move, NBC Universal Television Group Signs Development Deal With Galan Entertainment For Production Of Telenovelas In English Across Its Many Networks". The Futon Critic (Press-reliz). February 27, 2006 – NBC Universal Television Group vasitəsilə.
2. ↑  *Meg James.* "NBC tacks on Telemundo oversight to Gaspin's tasks". Los Angeles Times. Tribune Publishing. July 26, 2007. March 26, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 14, 2010.
3. ↑  "Legal corporate english". Telemundo. March 1, 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 3, 2009.
4. ↑  *Cynthia Littleton.* "How to Build a Better Telenovela". Variety. Penske Media Corporation. July 30, 2013. October 7, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 8, 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt  (isp.)
**Rift** (*ing.* rift) — çat, qırılma) — bir neçə yüz *km* məsafəyə (çox vaxt 1000 *km*-dən çox) xətti uzanan dərinlik mənşəli yarıqvari və ya yarğanvari struktur. Bir çox qitə və okean riftlərinin eni 30–70 *km* ölçülür. Eyni zamanda, çox dar (5–20 *km*, məsələn: Ölü dəniz) və çox enli (200–400 *km*, məsələn: Qırmızı dəniz) riftlər də məlumdur. Rift təsvirini Qreqori (1921) Şərq Afrika qrabenlər sistemi timsalında vermişdir. Rift adətən dar gərilmə zonası əmələ gətirir və vulkanizmlə səciyyələnir. Rift vulkanizmində qələvi süxurların əsasi tərkibli növləri (olivinli bazaltlar, analsimli bazaltlar, pikritlər) üstünlük təşkil edir, turş süxurlar (fonolitlər, traxitlər) isə məhdud yayılır. Rift növləri: 1) qitədaxili — Yer qabığının ilkin zəifləmiş zonaları boyu uzanan riftlər (məsələn: Şərq Afrika rift sistemi); 2) qitələrarası — qitə qabığının olmadığı zonalarda inkişaf edən (məsələn: Qırmızı dəniz və Ədən körfəzi) riftləri; 3) okeandaxili — okeanqabıqlı dar rift dərələri aralıq okean silsilələri və ya georiftogenallar. Riftlərin əmələ gəlməsi haqqında bir neçə fərziyyə vardır: 1) blokların diferensiasion hərəkəti nəticəsində; 2) aralanma — qaymaların horizontal yerdəyişməsi nəticəsində; 3) ikimərhələli (hər iki fərziyyəni birləşdirir): başlanğıc mərhələdə tağ qalxması baş verir, gərilmə qüvvələrinin təsirindən tağın mərkəzi hissəsi uçur və sonrakı mərhələdə qaymalar riftdən bir və ya iki tərəfə aralanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Rift // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.
***Montivipera albicornuta*** — Gürzəkimilər fəsiləsinə, Əsl gürzələr dəstəsinə aid zəhərli ilan növü. Yarımnövləri müəyyən edilməmişdir. Bəzən Radde dağ gürzəsinin bir yarımnövü olaraq hesab edilir.

Təsviri
-------

Uzunluqları 66 sm təşkil edir. Boyunları orta ölçüyə malik olub, uzanmış formaya malikdir. Supraorbital plitələr gözdən kiçik pulcuqlarla ayrılır. burun dəyiklərinin çıxıntısı daha eninə genişlənmiş formaya malikdir. Başda olan pulcuqların sayı 39 — 40-dır.

Beli boz-qəhvəyi rəngdə olub, ziqzaqvari naxışa sahibdir. Quyruğu qara rəngdədir. Qarın nahiyəsində tünd parlaq ləkələr vardır. Göz ətrafı nisbətən solğun olur. Yan nahiyələri tünd ləkələrlə öltülüdür

Yayılması
---------

Zəncan ostanı və Qərbi İranın dağlıq ətrafı ərazilərində, Təbriz və Tehran şəhərləri arasında yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Mallow D, Ludwig D, Nilson G. 2003. True Vipers: Natural History and Toxinology of Old World Vipers. Krieger Publishing Company, Malabar, Florida. ISBN 0-89464-877-2.
2. ↑  Mallow et al. (1993) describe the range as "parts of the Elburz, Talysh and Zanjan mountains.

Mənbə
-----

* Golay P, Smith HM, Broadley DG, Dixon JR, McCarthy. Golray P, Schatti J-C, Toriba M. 1993. Endoglyphs and Other Major Venomous Snakes of the World: A Checklist. New York: Springer-Verlag. 393 pp.


| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Montivipera albicornuta* | 
* Wikidata: Q146773
* GBIF: 5789495
* IUCN: 164717
* NCBI: 1628892

 |
| *Vipera albicornuta* | 
* Wikidata: Q14915590
* IRMNG: 10361437
* ITIS: 634983

 |
**Arif Məlikağa oğlu Ağamalov** (d. 30 may 1928 ö. 2006) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (1992)

Həyatı
------

**Ağamalov Arif Məlikağa oğlu** 30 may 1928-ci ildə anadan olmuşdur. O, Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəsamlıq məktəbini və Moskva tətbiqi və dekorativ instutunu bitirmişdir. Arif Ağamalov 1960–1990-cı illərdə çoxsaylı monumental əsərlər yaratmışdır. Rəssamın əsərlərindən "Neftçilər" metrostansiyasında yerləşən mozaik pannoları və "Abşeron" mehmanxanasında olan qızılı-göy mozayik frizlərini qeyd etmək olar. A.Ağamalov eləcədə mehmanxananın interyerinin, kafenin tərtibatını və jazz mövzununda şamotdan heykəl qabartmalar yaratmışdı. Rəssamın əsasən smaltadan istifadə etməyi sevirdi. İkinci sevimli materiyalı mis olmuşdur. Opera studiyasının (indiki jazz center) fasadındaki relyef kompozisiyasın işləyərkən mis materiyalından geniş istifadə etmişdir. Arif Ağamalov "Aynur" məişət evinin tertibadçısı olmuşdur. Eləcədə Uşaq teatrını bəzəyən monumental əsərlərin (sqrafito üslubunda) müəllifidir. Rəssam (O.Şıxəliyevlə birlikdə) Kirovobad məktəbinin və "Azərbaycan" mexmanxanasının interyer tərtibatında iştrak etmişdir. "Sirk", "Dastan", "Rəqs", "Maska", "Abşeron bayramı" triptixi rəssamın əsərlərindəndir Arif Ağamalov on ilə yaxın Azərbaycan Rəsm fonduna rəhbərlik etmiş, eləcə də fondun və Bakı şəhərin baş rəssamı olmuşdur. 2007-ci ildə Bakıda "Yeni Gallery"da Arif Ağamalovun xatirəsinə həsr olunmuş sərgi keçirilmişdir. Arif Ağamalov 2006-cı ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-01.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-10-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-01.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2010-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-01.
4. ↑  История искусства народов СССР / Под ред. Б. В. Веймарна, В. С. Зингера. — М.: Изобразительное искусство, 1984. — С. 180.
5. ↑  Н. Габибов, Д. Новрузова. Изобразительное искусство Азербайджанской ССР / Редактор Г. П. Суздалева. — М.: Советский художник, 1978. — 252 с.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-07-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-07.
**Riffli fəvvarəsi** (*alm.* Ryfflibrunnen‎, ([ˈrifːli])) İsveçrənin Bern şəhərinin Aarbergerqasse küçəsində yerləşir. XVI əsrə aid məşhur Bern fəvvarələrindən biri sayılır və 1983-cü ildə Bern Köhnə şəhərinin tərkib hissəsi olaraq UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi.

Tarix
-----

Arbalet kapitanın heykəli ilə bəzədilmiş fəvvarənin layihəsi Hans Ginqin köməkçiləri tərəfindən tərtib edilmişdir. Döyüşçüyə silisiumlu tüfənglə silahlanmış kiçik ayı yoldaşlıq edir. Bu fəvvarə XIV əsrə aid və şəhərin mərkəzində yerləşmiş qədim taxta fəvvarənin yerində, 1545-ci ildə ucaldılmışdır. XIX əsrin ortalarınadək fəvvarə *Qolatenmattqassbrunnen* adı ilə məşhur idi. Fəvvarənin indiki adı isə, çox guman ki, Laupen döyüşü zamanı məqsədönlü şəkildə III Yordanı qətlə yetirmiş əfsanəvi atıcı Rifflinin adından götürülmüşdür. Sakinlər iddia edirlər ki, heykəli yaratmaq təşəbbüsü hələ çox qədim zamanlarda, düşman qoşunlarının Bern qalasını alan zaman yaranmışdı. Bundan başqa digər fərziyyələrə əsasən, heykəlin siması həddindən artıq kapitan Anton Güderə bənzəyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kantonsliste A-Objekte:Bern" (PDF). KGS Inventar (German). Federal Office of Civil Protection. 2009. 18 July 2011 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 July 2010.

Xarici keçidlər
---------------

* Infos zum Ryfflibrunnen auf g26.ch Arxivləşdirilib 2011-10-10 at the Wayback Machine
* Kapitel "Ryfflibrunnen" in Band 1 der "Kunstdenkmäler des Kantons Bern" Arxivləşdirilib 2016-01-08 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Bern fəvvarələri
**İspaniya Varislik Müharibəsi** (1700-1715) İspaniya kralı II Karlosun ölümündən sonra Avropa ölkələri arasında ispan torpaqlarının paylaşılması 
mövzusundakı anlaşılmazlıq səbəbi ilə baş vermiş müharibədir.
Böyük bir miras buraxacaq olan ispan kralı II Karlosun 1700-cü ildə ölümü Avropanı yeni bir müharibə təhdidi ilə qarşı-qarşıya buraxdı. Çünki Hollandiya və İtaliyanın bir qismi ilə Braziliya xaricində Cənubi Amerika, Böyük Antillər, Bülbül Adaları və Filippinə qədər uzanan İspaniya Müstəmləkə İmperiyasının paylaşılması əsas mövzu idi.
1700-1715 illəri arasında bir çox müharibə və mübarizələrə səbəb olan İspaniya Varislik Müharibəsinin Avropa və dünya tarixi cəhətindən önəmli xüsusiyyətləri və nəticələri vardır:
1. Profesyonal ordular tərəfindən gerçəkləşdirilən bir müharibələr seriyasıdır. Bu səbəblə gələcəyin müharibələrinin xarakteristikalarını əks etdirir.
2. Müharibənin səbəbi dini olmaqdan çıxıb siyasi-iqtisadi bir ölçü qazanmışdı. Mübarizədə dəniz gücünün üstünlüyü ciddi rol oynamışdı.
3. Dünya Müharibəsi deyilə biləcək ilk müharibədir. Avropanın öndə gələn dövlətlərindən əlavə olaraq, dənizin o biri tayındakı ölkələri də içinə almışdır.
Avropaya yeni bir status qazandıracaq və ölkələrin gələcəyinə təsir edəcək olan ispan kralı II Karlosun ölümündən əvvəl yazdığı "Vəsiyyətnamə" belə idi: "İspaniya torpaqlarının bütövlüyü pozulmadan XIV Luisin nəvəsinə qalacaq, ancaq Fransa və İspaniya taxtları birləşdirilməyəcəkdir. XIV Luis bu təklifi qəbul etməsə, taxt, eyni qaydalarla Habsburq İmperiyasının oğluna veriləcək.
XIV Luis təklifi qəbul etdiyini açıqladı. İmperiyanın digər varisi statusunda olan İngiltərə, Müqəddəs Roma Cermen İmperiyası, Hollandiya, Portuqaliya, Branderburq və Savoy Dükalıqları aralarında anlaşaraq Fransaya qarşı "Böyük İttifaq" yaratdılar. 1701-ci ildə başlayan müharibələr 1712-ci ilə qədər davam etdi.
Fransanın məğlubiyyəti ilə nəticələnən İspaniya Varislik Müharibəsi, Utrext Sülhü və İspaniyanın paylaşılması ilə nəticələnməşdir. Nəticə olaraq, XIV Luisin nəvəsi V Filip İspaniya taxtında qaldı. Avstriya, İtaliya və Hollandiyadakı bir çox ispan bölgəsini ələ keçirdi. Qitə Avropası üzərindəki fransız hegemoniyası ortadan qalxdı və güc tərəzisi düşüncəsi, beynəlxalq düzənin bir parçası oldu.
19-cu əsrin ciddi dərəcəli siyasi hadisələri cəhətindən çox böyük önəm daşıyan Utrext Sülhü, Vestfaliya Sülhü ilə birlikdə "Müasir Dünya"nın təməllərini atan iki önəmli tarixi hadisədir. Dövrümüzün Avropasının təməlləri özəlliklə Utrext Sülh Müqaviləsi ilə birgə atılmışdır.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *İspaniya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
X-15 A, çox yüksək hündürlüklərdə işləyə bilən, pilotlu, raketlə işləyən, hipersonik bir tədqiqat vasitəsidir. Bu vasitə; Boeing B-52 Stratofortress təyyarəsindən havada buraxılır və eniş nöqtəsinə göndərilir. Onun sürəti təqribən 6.7 Max (7200 km/saat) təşkil edir. NASA, Birləşmiş Ştatların Hərbi Hava Qüvvələri (USAF), ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri və North American Aviation aviasiya şirkətinin birgə proqramı nəticəsində çox yüksək sürətlə və çox yüksək yüksəkliklərdə insan və maddi amillər haqqında məlumat toplamaq üçün hazırlanmışdır. İlk uçuşunu 8 iyun 1959-cu ildə (B-52 daşıyıcı təyyarəsindən buraxılıb süzülərək) motorsuz etdi və motorlu olaraq ilk uçuşunu 17 sentyabr 1959-cu ildə həyata keçirmişdir. Cəmi 3 ədəd istehsal edilən bu təyyarə 22 avqust 1963-cü ildə yerdən 107 kilometr yüksəklikdə uçaraq hündürlük; 3 oktyabr 1967-ci ildə səs sürətini 6,7 dəfə (7200 km/ saat) üstələyərək sürət rekordlarını qırmışdır. 2004-cü ildə onun rekordunu NASA X-43 təzələmişdir.

X-15 proqramı, Gemini layihəsi, Merkuri layihəsi, Apollon proqramı və kosmik servis kimi idarə olunan kosmik uçuş proqramları üçün hipersonik hava axını, aerodinamik istiləşmə, hipersonik sürətdə nəzarət və sabitlik, atmosferə nəzarət kimi mövzularda çox əhəmiyyətli məlumatlar verdi. Proqram 24 oktyabr 1968-ci ildə son uçuşu ilə başa çatdı. Təyyarəni idarə etmiş 12 pilot arasında Neil Armstrong kimi astronavtlar olmuşdur.

X-15 bir B-52 tərəfindən daşınarkən
X-15 buraxıldıqdan dərhal sonra
**Vitali Vladimiroviç Kutuzov** (*belar.* Віталь Уладзіміравіч Кутузаў; doğ. 20 mart 1980, Pinsk, Brest vilayəti) — Belarus futbolçusu. 2002-ci ildə milli komandanın üzvü.

Bioqrafiyası
------------

DYSŞH3 (Pinsk) yetirməsi olmuşdur. İlk məşqçiSİ Aleksandır Şevelyançikdir. 1998-ci ildə, 18 yaşında, BATE klubun gəldi. Yuri Puntus ilk mövsümdə Kutuzovu əsasən əvəz edici kimi oynadırdı. "Molodeçno" ya qarşı debüt matçında (2: 1) o, fasilədən sonra Vadim Skripçenkonun əvəzinə meydana çıxdı və penalti qazandı. Bu qol komandasına qələbə gətirdi.

21 İyun 2000-ci ildə BATE tarixində ilk dəfə bir liqa matçında *poker* edən ilk futbolçu oldu. Gənclər yığmasının liderlərindən biri oldu. 2001-ci ildə Minsk "Torpedo-MAZ" ilə oyunda (5: 2) ikinci pokerini etdi. 18 çempionat oyununda 14 qol vurdu. UEFA kubokunda Tbilisi Dinamosunun qapısına qol vura bildi. Növbəti turda rəqib "Milan" klubu idi və fasilə zamanı klub rəhbərliyi Kutuzovun transferinə razılıq verdilər.

"Milan" klubunda Kutuzov cəmi iki oyun keçirdi. 2002/03 mövsümü Kriştiano Ronaldonun yer aldığı Lissabonun "Sporting" klubuna icarəyə verildi. Əsas heyətdə 24 oyun keçirib və 3 qol vurudu. 2003/04 mövsümündə "Avellino" da, 2004-2006-cı illərdə isə "Sampdoriya" da oynadı. 2006-cı ildə "Parma" ilə üç illik müqavilə bağladı. 2007/08 mövsümü üçün Pizaya icarəyə verildi. Üç mövsümdən sonra Bari klubuna gədi.

2012-ci ildə danışılmış oyunlarında iştirak etdiyi üçün 3 il müddətinə diskvalifikasiya edildi, bu da karyerasının başa çatmasına səbəb oldu..

2017-ci ildə məşqiçilik lisenziyası aldı. 2019 -cu ildə VK1 Global Sports Investment şirkətinin qurucusu və prezidenti oldu.

İstinadlar
----------





1. ↑  Vitali Kutuzov // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  VITALY KUTUZOV // Argentine Soccer Database (isp.).
3. ↑  "Кутузов: «Меня купили в перерыве матча с Миланом!»". 2018-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
4. ↑  "В 2012-м Кутузов завершил карьеру". 2020-09-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
5. ↑  "Виталий Кутузов: в стране есть люди, которые любят футбол, но все это лежит в каком-то подвальчике" (rus). 2019-11-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-14.
**Əli Sədr** ya **Əlisəddi mağarası** — İranın Həmədan əyalətində yerləşən böyük mağara.

Əlisədr mağarası Kəbudər Ahəng şəhristanının (Kəbutərahəng adına farslaşmışdır) Gül Təpə bəxşinin Əlisədr kəndində yerləşir. Əlisədr mağarası dünyanın, içində su axan ən böyük mağarasıdır. Əlisədr kəndinin Sarı Qaya dağında yerləşən mağara gündəlik, 5000 min nəfər turisti özünə cəlb edir. Sarı Qaya dağında, 7 və 11 km-lik, Subaşı və Sarab adında, iki başqa böyük böyük mağara da vardır və Əlisədrin suyunun Subaşı mağarasından qaynaqlandığı deyilir. 2001-ci ildə Alman və İngilis araşdırma qruplarının tədqiqatına görə, Əlisədr mağarasının uzunluğu 11 km-dir və içindəki ən böyük dalan 100m x 50m genişliyində və 40 m hündürlüyündədir.

Qalereya
--------

* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əlisədr mağarasının, gündəlik 5000 nəfər gələn gəzici için, suda boğulmaqdan qurtaranı yoxudur". 2011-08-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-13.
2. ↑  "Əlisədr mağarasının tanıtması (آشنایی با غار علیصدر - همدان)". 2011-07-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-13.
Vikianbarda ***Valyuta işarələri*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

**Valyuta işarəsi** və ya **simvolu** — pul vahidi adının qısa işarə olunması. Bu hərf, hərf birləşməsi, heroqlif, heca, xüsusi işarə və ya simvol şəklində göstərilə bilər. Bundan başqa onu təsvir etmək üçün qrafem, qrafik qısaltmalar, abbreviatura (hərf kodu şəklində daxil olmaqla), şərti hərf nişanları və həmçinin onların kombinasiya növlərindən istifadə olunur. Hətta bütöv bir söz valyuta işarəsi kimi istifadə edilə bilər.

Həmçinin "Valyuta işarələri (simovlları)" müəyyən Unicode standartı qrafeminin (¤) adıdır, hansı ki bəzən bütöv oxşar simvol qrupu üçün emblem kimi istifadə olunur.

"Valyuta simvolları" (*ing.* Currency Symbols) — 20A0-20CF aralığında yerləşən və bəzi valyutaların yığcam təsvirlərini özündə cəmləşdirən Unicode standartında tipoqrafik işarə qrupunun adı. Bir sıra səbəblərə görə standartın digər qruplarına aid olunan işarələrlə birlikdə onlar "Valyuta Simvolu" kateqoriyasını təşkil edirlər, hansına ki standartın 8-ci versiyasının dərcində 53 qrafem (qədim simvolları saymadan) daxil idi, baxmayaraq ki, əslində dünyada daha çox valyuta simvolu mövcuddur.

Valyuta işarələri çox vaxt unikal olmur, eyni simvol bir neçə valyutanı təsvir etmək üçün istifadə olunur. Eyni zamanda, bəzi pul vahidlərinin ümumiyyətlə xüsusi simvol yoxdur və onları göstərmək üçün sadə qısaltmalardan istifadə olunur. Nəhayət, valyuta adlarının qısa yazılışı variantlarının dil və ölkədən asılı olaraq fərqli ola biləcəyini nəzərə almaq lazımdır. Başqa sözlə, müəyyən valyutanın dəqiq identifikasiyası tələb olunduğu hallarda valyuta işarələri istifadə edilə bilməz. Onların əsas tətbiq sahəsi qeyri-ixtisaslaşdırılmış mətnlərdir. Xüsusi mətnlərdə ISO 4217 standartının üç hərfli valyuta kodlarından istifadə edilməsi tövsiyə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Unicode Utilities: UnicodeSet / General Category = Currency Symbol". 2015-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-07.
2. ↑  "Unicode: Chapter 22.1. Currency Symbols" (PDF). 2016-12-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-09-07.
**Əlixan Süleyman oğlu Məlikov** (7 may 1951, Bakı) — "Azəriqaz" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri (2000–2009).

Həyatı
------

Məlikov Əlixan Süleyman oğlu 1951-ci il mayın 7-də Bakıda anadan olmuşdur. 1967-ci ildə Bakı şəhər 124 saylı orta məktəbini, 1973-cü ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun istehsal proseslərinin avtomatikası fakultəsini bitirmişdir. İxtisasca mühəndisdir.

Ailəsi
------

Evlidir, 2 övladı var. Kürdəmir Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı, Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının sabiq müavini Fəxrəddin Məlikovun qardaşıdır.

Fəaliyyəti
----------

1973–1975-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1975-ci ildə başlamışdır. 1975–1979-cu illərdə Bakı Aqreqat İstehsalat Birliyində mehəndis-konstruktor, texniki şöbənin rəisi, 1979–1992-ci illərdə Bakı şəhər Əzizbəyov (indiki Xəzər) Rayon Qaz İstismar İdarəsində sahə rəisi, qəza dispetçer xidmətinin rəisi, 1994–1996-cı illərdə "Azəriqaz" Dövlət şirkətində baş mütəxəssis, 1996–1998-ci illərdə Bakı şəhər Suraxanı Rayon Qaz İstismar İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

Əlixan Məlikov 4 fevral 2000-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 273 nömrəli fərmanı ilə "Azəriqaz" Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilmişdir.

1 iyul 2009-cu il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 366 nömrəli Neft və qaz sənayesində idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi haqqında sərəncamı ilə Azəriqaz Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ləğv edilərək Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin tərkibində Azəriqaz İstehsalar Birliyinə çevrilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-11.
2. ↑  "Ə. S. Məlikovun "Azəriqaz" Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". 2022-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-10.
3. ↑  "Neft və qaz sənayesində idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". 2022-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-10.
**Vitali Venediktoviç Şerbo** (*belar.* Віталь Венядзіктавіч Шчэрба; doğ. 13 yanvar 1972-ci il, Minsk, Belorus SSR, SSRI) — Sovet və Belarus gimnastı, 1992-ci ildə altı dəfə Olimpiya çempionu (tarixdə tək oyunlarda 6 qızıl mükafat qazanan yeganə üzgüçü olmayan idmançı), bütün dövrlərin ən yaxşı gimnastlarından biri (bütün 8 kateqoriyada - fərdi və komanda çempionatlarında dünya çempionu olmuş yeganə kişi idmançı, eləcə də bütün 6 alətdə). SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1991), Belarus Respublikasının əməkdar idman ustası (1994). Vitalinin ilk məşqçisi Leonid Vydritskidir. "Əmək ehtiyatları" idman cəmiyyətində çıxış edirdi.

Bioqrafiyası
------------

Şerbo 1992-ci ildə Barselona Olimpiadasında əfsanəyə çevrildi. O altı qızıl medal qazandı. Tarixdə yalnız iki nəfər bir olimpiadada 6-dan çox qızıl medal qazana bilmişdir - 1972-ci ildə Münhendə 7 qızıl medal qazanan amerikalı üzgüçü Mark Spitz və Pekin-2008-də 8 qızıl medal qazanan Maykl Felps.

Gimnastika yarışlarının keçirildiyi Palau San Jordidə Vitali komandanın tərəfdaşları ilə (İqor Korobchinsky, Grigory Misyutin, Valeri Belenkiy, Alexey Voropaev və Rüstəm Şaripov) Çin və Yaponiya milli komandalarını məğlub edərək komanda çempionluğunu qazandı. Sonra Qriqori Misyutin və Valeri Belenkiyi qabaqlamaqla mütləq çempionluğu qazandı. 2 avqust 1992-ci ildə o, ümumiyyətlə idman və xüsusilə gimnastika tarixində misilsiz bir nailiyyətə imza atdı - 1 gündə 4 Olimpiya qızıl medalını qazandı. 1992-ci ildə BOK Şerboya ilin ən yaxşı idmançısı kimi Jesse Owens mükafatını təqdim etdi.

Hal-hazırda Vitali Las Vegasda yaşayır və burada «Vitaly Scherbo School of Gymnastics» məktəbini işlədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Официальный сайт «Vitaly Scherbo School of Gymnastics»". 2020-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
**Mübadilə məzənnəsi** və ya **valyuta məzənnəsi** — milli valyuta vahidinin xarici valyuta ilə ifadə olunmuş qiyməti.

Valyuta kotirovkası
-------------------

İki müxtəlif valyutanın qiymət nisbəti kimi xarakterizə olunan m.m. aşağıdakı üsullarla müəyyən olunur:

1. Birbaşa kotirovka – 1 vahid milli valyutanın müəyyən həcmdə xarici valyuta ilə ifadə olunması. Məsələn, 1 Azərbaycan manatı = 1,18 ABŞ dolları;

2. Dolayı kotirovka – müəyyən həcmdə milli valyutanın 1 vahid xarici valyuta ilə ifadə olunması. Məsələn, 1 ABŞ dolları = 0,85 Azərbaycan manatı; 

3. Çarpaz kotirovka – iki valyutanın hər birinin 3-cü valyutaya nəzərən məzənnəsi vasitəsilə bir-birində ifadəsi. Məsələn, 1 ABŞ dolları = 0,85 Azərbaycan manatı; 1 ABŞ dolları = 1,65 gürcü larisi təşkil edirsə, onda 1 Azərbaycan manatı = 1,65/0,85 = 1,94 gürcü larisi

Mübadilə məzənnəsinin növləri
-----------------------------

a. Nominal valyuta məzənnəsi – valyuta bazarında 2 müxtəlif valyutanın bir-birinə mübadilə edildiyi məzənnə;

b. Real valyuta məzənnəsi – valyutaları müqayisə olunan ölkələrdə nisbi inflyasiya səviyyəsi də nəzərə alınmaqla hesablanmış cari məzənnə:

{\displaystyle E\_{r}=E\_{n}{\frac {P\_{f}}{P\_{d}}}\,}

burada,

```
 	Er –  real məzənnə,
 	En –  real məzənnə,
 	Pf – tərəfdaş ölkədəki qiymət səviyyəsi (inflyasiya),
 	Pd – ölkədə qiymət səviyyəsi (inflyasiya)
```

c. Nominal effektiv valyuta məzənnəsi – milli valyutanın bir neçə xarici valyutaya nəzərən dəyişməsi indeksi. Bu zaman həmin valyutaların milli valyuta bazarında iştirak səviyyəsi də nəzərə alınır.

d. Real effektiv valyuta məzənnəsi – milli valyutanın bir neçə valyutaya nəzərən orta çəkili dəyişmə indeksi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-20.
2. ↑  "Digital pul mübadiləsi". 2021-01-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-26.
**Xovlu tikmə** (*ing.* punch needle embroidery, *rus.* вышивка в ковровой технике) - tikilmiş (toxunulmamış) xalça texnologiyasıdır. Qədim məxmərtel tikmənin əsasında yaradılmış tik­mə növüdür. Digər adları **məxmərtel**, **məxmərtelbaf**, **məx­mərbafdır**.

Özəllikləri
-----------

Orta əsrlərdə Azərbaycanda bu tikmə müxtəlif tikmələrlə kombinasiya olunmuş şəkildə parçanın kənarına xətt vurmaq və ya gülün içərisini doldurmaq üçün istifadə edilirdi. Daha çox, dəstəkləyici xarakter daşıyırdı. Təkcə məxmərtel tikmə ilə işlənmiş tam bir nümunə yoxdur. Hazırda bu tikməni yalnız süfrələrin kə­na­rında gül şəklində işləyirlər. Xovlu tikmələr tərs üzdən qullabla işlənilir.Parçanın arxa tərəfində eskiz çəkilir və elə arxa tərəfindən də tikilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tək al, düz, baxım, yaxama təkəlduz taxım. Tikməçi-rəssam Mehriban Xəlilzadə ilə müsahibə". 2014-09-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-16.

Həmçinin bax
------------

* Tikmə
* Xovlu xalçalar
* Qobelen

Xarici keçidlər
---------------

* Xovlu tikmə ustası Turac Babayevanın əl işləri[*ölü keçid*]
* Xovlu tikmə ilə məşğul olan yeganə kişi sənətkar – AZƏRTAC-ın Şəkidən REPORTAJI

Video
-----

* Xovlu tikmə texnikası
**Valyuta riskləri** (*ing.* exchange rate exposure) - xarici ticarət, kredit, valyuta əməliyyatları, fond və əmtəə birjalarında əməliyyatlar aparılarkən xarici valyutanın milli valyutaya nisbətən məzənnəsinin dəyişməsi ilə əlaqədar valyuta itkiləri təhlükəsi.

Valyuta risk amilləri
---------------------

Bu təhlükə açıq valyuta mövqeyi olduqda yaranır. İxracatçılar və idxalatçılar üçün valyuta riskləri, qiymət valyutası onlar üçün xarici valyuta olduğu halda yaranır. Onlar kontraktın bağlanması ilə kontrakt üzrə ödəniş arasındakı müddətdə maddi itkiyə məruz qala bilərlər. Lakin məzənnələr əks istiqamətdə dəyişdikdə ixracatçılar və idxalatçılar ziyana düşür. Əgər borcluların borcu və kreditorların krediti başqa ölkələrin valyutası şəklində ifadə edilmişdirsə, borclular və kreditorlar, xarici valyuta şəklində avuarlann saxlayıcılan, dövlət təşkilatlan və banklar, eləcə də ölkələrin rəsmi valyuta ehtiyatlan valyuta risklərinə məruz qala bilərlər. Ölkələrin valyuta risklərindən müdafiə vasitəsi, ilk növbədə, forvard kontraktlan və svoplar haqqında sazişlərdir. Valyuta risklərini minimallaşdırmağın əsas istiqamətləri: tədiyə valyutası kimi milli valyutadan istifadəsi, müqaviləyə valyuta məzənnəsinin dəyişməsindən asılı olaraq pul öhdəliklərinin dəyişməsi haqqında şərtlər daxil edilməsi, valyuta fyuçerslərinin köməyi ilə hecirləmə.

Valyuta risklərinin növləri
---------------------------

Valyuta risklərinin üç növü fərqləndirilir: 

### İqtisadi risk

Gələcəkdə valyuta məzənnəsinin dəyişməsi nəticəsində aktivlərin və passivlərin dəyəri dəyişə bilər. Bu, səhmləri və ya borc öhdəlikləri xarici valyuta şəklində gəlir gətirən kənar investorlara da aiddir. 

### Köçürmə riski

Firmanın aktivlərinin və passivlərinin xarici valyuta şəklində mühasibat uçotundaki fərqlərlə bağlıdır. Əgər şirkətin aktivlərinin ifadə edildiyi valyutanın məzənnəsi azalarsa, onların dəyəri də azalır.

### Əqdlər riski

Xarici valyuta ilə konkret əməliyyatlar üzrə zərər yaranması ehtimalı. Bu ehtimal həm ticarət kontraktları bağlanarkən, həm də kreditlər alman və verilən anda yaranır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *ZİYAD ƏLİABBAS oğlu SƏMƏDZADƏ.* BÖYÜK İQTİSADİ ENSİKLOPEDİYA (PDF). V SŞTUÜVYZ. Bakı. 2012. səh. 287-288.
**Xostinski rayonu** — Krasnodar diyarında şəhər daxili rayon. Xostinski Soçi şəhərinin dört rayonundan biridir.

Coğrafiyası
-----------

Ərazi Qara dəniz sahillərində və Soçi və Kudepsta çaylarının kəsişməsində, Baş Qafqaz silsiləsinin yamaclarında yerləşir.

Rayona tabe olan kəndlərin əksəriyyəti şimalda Qafqaz Dövlət Təbii Biosfer Qoruğu ilə həmsərhəd olan Soçi Milli Parkına aiddir.

Rayon dənizin sahili boyunca, aydın şəkildə müəyyən edilmiş Vidnı burunu ilə birlikdə 13 km-ə qədər uzanır. Soçi şəhərinin hüdudları daxilində olan ərazis 31,57 km²dir.

Rayon şəhərin bütün digər rayonları ilə həmsərhəddir: qərbdən — Lazarevski və Mərkəzi Soçi ilə, şərqdən — Adler ilə. Şimalda Baranovski kənd dairəsi vasitəsilə Adıgey ilə sərhəddir. Bölgənin ən yüksək nöqtəsi — Fişt dağıdır (2867,7 m). Orta dağlıqda olan ən yüksək zirvə Amuko (1918) və Böyük Çuradır (2250 m).

Tarixi
------

1934-cü ilin 10 avqustunda Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Rəyasət Heyətiniin Soçi Şəhər Şurası Xosta Kənd Sovetini (Xosta kurort kəndi) Soçi rayonu tərkibinə qaytardı.

1951-ci ildə kurort kəndi kimi ləğv edildi və 18 aprel 1951-ci ildə bitişik yaşayış məntəqələri ilə birlikdə Kudepsta və Aqura çayları sərhədlər daxilində Soçi şəhərinin bir hissəsi kimi Xostinski rayonuna çevrildi.

10 fevral 1961-ci ildə Adler və Lazarevski rayonları şəhərə birləşdir. Soçi şəhəri özü də Mərkəzi rayona aid edildi. Bundan sonra 7 aprel 1961-ci ildə Xostinski rayonunun sərhədləri Soçinin mərkəzinə doğru Vereşaginka çayına qədər genişləndi.

Ərazinin tərkibi
----------------

Rayona Qara dəniz sahili boyunca şəhər xəttinin ərazisi, o cümlədən bir neçə mikrorayon daxildir, onlardan ən böyüyü (Soçinin mərkəzindən cənub-şərqə doğru): Svetlana, Bıtxa Matsesta, Kiçik Axun, Xosta, Kudepsta.

Əhalisi
-------

Svetlana mikrorayonu
Xostinski rayon əhalisinin sayı 2021-ci ilə olan məlumata görə 97 735 nəfərdir. Şəhər ərazisi hüdüdlarında yaşayan əhalinin sayı 79 285, kənd yaşayış məntəqələrində yaşayan əhalinin sayı 18 450 nəfərdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Решение Городского собрания Сочи "Об утверждении генерального плана городского округа города Сочи"" (PDF). 2019-07-20 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-10-31.
2. ↑  О дополнении постановления Президиума ВЦИК от 20 .06.1934
3. ↑  "Топонимы Черноморского побережья. Хоста". 2018-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-28. // Северный Кавказ сквозь столетия. Наима Нефляшева
4. ↑  Хоста Arxivləşdirilib 2021-11-04 at the Wayback Machine // Шапсугия
5. ↑  "Указ Президиума ВС РСФСР от 10.02.1961 "О расширении территории города Сочи и упразднении Адлерского и Лазаревского сельских районов Краснодарского края"". 2018-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
6. ↑  "Решение КИК от 07 апреля 1961 года № 329 «Об изменении административно-территориального деления Адлерского, Лазаревского, Центрального и Хостинского районов города Сочи»". 2021-10-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
**Qeydçi** (*ing.* registrar) — yeni domen adlarını yaratmaq (qeydə almaq) və mütləq qeydiyyatdan keçməli olan mövcud domen adlarının fəaliyyət müddətini uzatmaq səlahiyyəti olan qurum. Belə domenlərə aşağıdakılar aiddir: 

* sıfrıncı səviyyəli demen (kök domeni);
* bütün yuxarı səviyyəli (birinci səviyyəli) domenlər;
* bəzi ikinci səviyyəli domenlər (məsələn, com.ru və ya co.uk).

Qalan bütün domenlərdə isə altdomenlər yaratmaq üçün xüsusi səlahiyyət tələb olunmur.

Kök domeninin qeydçisi kimi ICANN təşkilatı çıxış edir. Domenlərin əksəriyyəti üçün vahid qeydçi yoxdur. Bir neçə qeydçi olduqda, toqquşmalardan qaçmaq və domen adının bənzərsizliyini təmin etmək üçün onlar vahid verilənlər bazasından istifadə etməlidirlər. .com .net .org .biz .info .name .mobi .asia .aero .tel .travel.jobs zonalarında qeydçi olmaq üçün ICANN-nın akkreditasiyasını almaq lazımdır.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Qeyb xan Ustaclı** — Səfəvi imperiyasında fəaliyyət göstərmiş Qızılbaş hərbi dövlət xadimlərindən və sərkərdələrindən biri. Ustaclı tayfasına mənsub olmuşdur.

Həyatı
------

Qeyb xan Ustaclının fəaliyyəti barədə o qədər də məlumat yoxdur. Onun haqqında bəlli olan məlumatlar onun Səfəvi imperiyasının iki vilayətində hakimlik etməsi ilə bağlıdır. Beləki o, Səfəvi imperiyasının indiki İran ərazisinin qərbində yerləşən iki vilayətdə - Kürdüstan və Luristan vilayətlərində hakimlik etmişdir. Bu iki bölgədə əsasən Səfəvi şahlarına tabe olan yerli sülaləyə mənsub olan şəxslər hakimlik etdiyinə görə, Qeyb xan Ustaclının hakimliyi diqqət çəkən məqamdır. O, 1568-ci ildə Luristan vilayəti ilə birlikdə, Kürdüstan vilayətinin də hakimi təyin edilmişdir. Bir digər diqqət çəkən məqam isə Qeyb xan Ustaclının eyni zaman hər iki vilayətin hakimi təyin edilməsidir. Hər iki vilayətdə də onun hakimliyindən sonra yerli sülalədən olan şəxslər hakim təyin edilmişdirlər.

Qeyb xan Ustaclı Səfəvi imperiyasını formalaşdıran və Qızılbaş tayfalarından olan Ustaclı tayfasına mənsub olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Floor, 2008. səh. 227–228
2. ↑  Floor, 2008. səh. 234–236
3. ↑  Matthee, 2011. səh. 144
4. ↑  Floor, 2008. səh. 234

Mənbə
-----

* *Willem Floor.* Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri. Washington, DC: Mage Publisher. 2008. ISBN 978-1933823232.
* *Rudi Matthee.* Persia in Crisis: Safavid Decline and the Fall of Isfahan. Bloomsbury Academic. 2011. 371.
**Siqetvar** (xorv. Siget; *türk.* Zigetvar; *alm.* Inselburg‎) — Macarıstanın cənubunda Baranya medyesində yerləşən şəhər.

Tarixi
------

Siqetvardakı tarixi qalıntı Siqetvar qalasıdır. Kelt və Roma dövrlərindən balayaraq müdafiə məqsədli binaların inşa edildiyi məlumdur. Günümüzə qədər gəlib çatmış Siqetvar qalasının 14-cü əsrdə orijinal formasında inşa edildiyi hesab edilir. Qala I Süleymanın vəfatından öncə sonuncu qələbəsi olan Siqetvar döyüşünün sonnunda Osmanlı İmperiyası tərəfindən ələ keçirilmişdir. I Süleyman burada vəfat etmişdir.

Siqetvar uzun müddət Osmanlı İmperiyasının hakimiyyəti altında qalmışdır. 1689-cu ildə qala və şəhər Osmanlı hakimiyyətindən çıxdı. Sonrakı müddət ərzində şəhərdə memarlıq və cəmiyyət baxımından əhəmiyyətli dəyişikliklər baş vermişdir. Əli Paşanın öz adına tikdiyi məscid bir katolik kilsəsinə çevrildi.

Beynəlxalq əlaqələri
--------------------

### Qardaşlaşmış şəhərlər

Siqetvar aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

* Finlandiya İmatra, Finlandiya
* Almaniya Eppinqen, Almaniya
* Xorvatiya Slatina, Xorvatiya
* Türkiyə Trabzon, Türkiyə
* Rumıniya Deva, Rumıniya

Qalereya
--------

* Siqetvarda Türkiyə-Macarıstan dostluq parkıSiqetvarda Türkiyə-Macarıstan dostluq parkı
* Siqetvarda Türkiyə-Macarıstan dostluq parkıSiqetvarda Türkiyə-Macarıstan dostluq parkı

Həmçinin bax
------------

* Baranya (medye)

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary (mac.). KSH.
3. ↑  .
4. ↑
5. ↑  "City Twins". Imatra. 30 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 May 2014.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Siqetvar*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* szigetvar.hu — Siqetvar rəsmi saytı in Hungarian
* Szigetvár at funiq.hu  (ing.)
Külqabıda siqaret
Bir qutu siqaret
**Siqaret** (*fr.* cigarette – kiçik siqar) — içərisində xırdalanmış tütün olan kağız silindr. Siqaretlərin əksəriyyəti eyni ölçüdə — uzunluğu 84 mm, diametri 7–8 mm olmaqla hazırlanır və ziyanverici qatranı tutmaq üçün xüsusi filtrə malik olur. Hər biri 20 ədəd olmaqla kiçik qutularda buraxılır. 10–25 və s. sayda xüsusi siqaretlər qutusu da ola bilər.

Siqaret kağızının əksəriyyəti kətandan hazırlanır. Onun tərkibinin 20–30%-ni ağardıcı effekt verən kalsium-karbonat təşkil edir.

Tarixi
------

İlk dəfə siqaretin oxşarı Amerika hinduları tərəfindən düzəldilib. Siqaret Avropada Krım müharibəsindən (1853–1856) sonra yayılmağa başlayıb. Türk və rus əsgərləri siqareti barıtın kağız gilizinə büküb çəkirdilər. Daha sonra bu adət ingilis və fransız əsgərləri arasında yayıldı. Avropada ilk siqaret fabriki Londonda inşa olunub.

1880-ci illərdə ABŞ-də siqaret istehsalı üçün nəzərdə tutulan ilk cihazlar yaradıldı. Siqaretlerin istehsalında yeni növ tütünlərdən (məsələn, "Ağ Berli") istifadə olunurdu. Bu siqaretlər filtirsiz istehsal olunub və papirosu xatırladıb.

İlk dəfə asbest filtirli siqaretlər tanınmış "Kent" markası tərəfindən İngiltərədə istehsal olunub. Daha sonra təkmilləşərək müasir filtir növləri yaradılıb. Yeni filtirlərə mentol da əlavə edilərək mentollu siqaretlərin istehsalına başlanılıb.

1847-ci ildə əllə bükülmüş türk siqaretlərinin satışı ilə məşğul olan məşhur Philip Morris şirkətinin əsası qoyuldu. 1902-ci ildə Nyu-Yorkda nümayəndəliyini yaratdıqdan sonra marketinqlə məşğul olmuş və Marlboro siqaretlərinin istehsalına başlamışdı. Siqaretlər əksəriyyət tərəfindən istifadə olunmağa başlanılır və 1913-cü ildə R. J. Reynolds şirkəti "Camel" siqaretlərinin istehsalına başlayır.

1920-ci ildən başlayaraq təkcə kişilər deyil, qadınlar da siqaret çəkməyə başladılar. 1939-cu ildə American Tobacco Company yeni marka — Pall Mall siqaretləri buraxır (bundan sonra ABŞ-nin ən böyük tütün şirkətinə çevrilir). Reynolds Winston filtirli yeni marka siqaretlərinin istehsalına başlayır.

1940–1950-ci illər siqaret təsərrüfatının "qızıl" illəri hesab olunur.

Həmçinin bax
------------

* Tütünçəkmə
* Elektron siqaret
* Qara qutu (siqaret)
* Tütün
**Siqaret çəkdiyiniz üçün təşəkkürlər** — 2005-ci ildə ABŞ-də çəkilən film.

Süjeti
------

Filmin baş qəhrəmanı Nik Neylor adlı karyerasının ən parlaq dövrünü yaşayan biridir. O böyük bir siqaret şirkətinin mətbuat katibi olaraq siqaret istehsalçılarının və siqaret çəkən insanların hüquqlarını müdafiə edir. Onun işi o qədər də asan deyil. Çünki o, hər kəsin bildiyi "Siqaret sağlamlıq üçün təhlükəlidir." fikrinin tam əksini iddia etməyə çalışır. Əlbəttə buna görə onun qarşısında çox problemlər dayanır. Əsasən də insanların sağlamlığı barədə qurulan təşkilatlar və Amerika senatorlarından biri. Lakin Nik öz işini çox ustalıqla bacarır.

Filmin çox maraqlı, ustalıqla qurulmuş ssenarisi var. Baxarkən həm güləcək, həm də düşünəcəksiniz. "Siqaret çəkdiyiniz üçün təşəkkürlər" filmi Amerikada son illərin ən yaxşı komediya filmlərindən sayılır. Film sizə bir növ "99 Frank" filmini də xatırladacaq.

Film haqqında
-------------

Amerika istehsalı olan film 2005-ci ildə Ceyms Reytmanın rejissorluğu ilə çəkilmişdir. Filmin ssenarisi Kristofer Bukleyin eyni adlı romanı əsasında ekranlaşdırılmışdır. Baş rollarında Aoran Ekxart, Kamerun Brayt, Mariyo Bella kimi aktyorlar oynayıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.

Xarici keçidlər
---------------

* *Siqaret çəkdiyiniz üçün təşəkkürlər* — Internet Movie Database saytında.
**Lyu Kvanq Çul** (kor. 류광철 / 柳光哲) - Koreyanın Azərbaycan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.

Həyatı
------

Lyu Kvanq Çul 1954-cü il iyunun 10-da anadan olmuşdur. 1978-ci ilin fevralında Seul Milli Universitetini Alman dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə (Koreya, Seul), 1987-ci ilin mayında İndiana Universitetini (ABŞ, İndiana, Bluminqton) bitirmişdir. 1981-ci ilin mayında Ali Diplomatiya Xidməti üzrə imtahandan keçmişdir. 1981-ci ilin dekabr ayından Xarici İşlər Nazirliyində fəaliyyətə başlayıb. 1987-ci ilin dekabrından Koreyanın Keniya Respublikasındakı Səfirliyində ikinci katib, 1990-cı ilin iyun ayından Koreyanın Avstriya Respublikasındakı Səfirliyində və Koreyanın Vyanadakı Beynəlxalq Təşkilatlar üzrə Daimi Nümayəndəliyində birinci katib, 1995-ci ilin dekabrından Koreyanın Almaniya Federativ Respublikasındakı Səfirliyində məsləhətçi, 1999-cu ilin iyulundan Koreyanın İraq Respublikasındakı Səfirliyində məsləhətçi, 2001-ci ilin yanvarından Xarici İşlər və Ticarət Nazirliyinin Siyasi Planlaşdırma və Beynəlxalq Təşkilatlar İdarəsində Tərk-silah və atom enerjisi şöbəsində direktor, 2002-ci ilin dekabrından Koreyanın BMT-dəki Daimi Nümayəndəliyində (Nyu-York, ABŞ) nazir-məsləhətçi, 2006-cı ilin martından Koreyanın Azərbaycan Respublikasındakı Səfirliyində müvəqqəti işlər vəkili vəzifələrində çalışmışdır.

2007-ci ilin yanvarından Koreyanın Azərbaycan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiridir.

Ailəlidir, iki övladı var.
**Siqnax** Tiflis quberniyasının qəzalarından birinin adı.İndi Siqnax rayonu və onun mərkəzinin adıdır.

Toponimkası
-----------

Siqnax- Tiflis quberniyasının qəzalarından birinin adı.İndi Siqnax rayonu və onun mərkəzinin adıdır.Mirzə Camal Cavanşir (XVIII əsr) "Sığnaq qalası kimi qeyd etmişdir.Qarabağın Gülüstan mahalında da bir kəndin Sığnaq adlandığı göstərilmişdir.Qarabağda Xankəndi rayonunda bir kənd indi Siqnaq adlanır.Qıpçaq çölündə (Dəşti Qıpçaqda) yaşamış qıpçaqların paytaxt şəhərinin adı Suqnax idi.V.V.Bartolda görə, şəhər Orta Asiyada Ətrar şəhərindən 24 fərsəng aralıda idi.Bu şəhərin xarabalıqları Suqnak Kurqan adı ilə Sırdərya çayının sahilindədir.Azərbaycan Sacilər dövlətinin əsasını qoymuş Əbu Saç Divdad da əslən Suqnak şəhərindən idi.XII əsrdə qıpçaqların Gürcüstan ərazisinə köçürülməsi ilə əlaqədar şəhərin adı da gətirilmişdir.Qazax qəzasında Siqnax dağ və Siqnax Daş qışlaq,Şuşa qəzasında Siqnax kənd,Qars əyalətinin Kaqızman dairəsində Siqnax dağ adları ilə mənşəcə eynidir.

Həmçinin bax
------------

Tiflis quberniyası

Xarici keçid
------------

anarim.az

İstinad
-------

1. ↑  B.Ə.Budaqov,Q.Ə.Qeybullayev.Gürcüstanda Türkmənşəli Toponimlərin İzahlı Lüğəti.Bakı,"Nurlan"2008
**Lyolnbreyn su anbarı** (*ing.* Kölnbrein Dam) — Avstriyanın ən böyük hidrotexniki qurğusu (bənd), eyni adlı su elektrik stansiyasının bir hissəsidir.

1971-1977-ci illər arasında tikilib. Anbarın doldurulması zamanı bənddə bir neçə çat əmələ gəlir. Onu düzəltmək üçün on ildən çox vaxt lazım gəlir.

Tarixi
------

Karintiyadakı Malta çayı üzərində bir bəndin inşası üçün planlar 1930-cu illərin sonlarında alman mühəndis şirkəti olan AEG tərəfindən hazırlanmışdır (sonradan Alpen-Elektrowerke AG kimi tanınır). Layihə İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avstriya səlahiyyətliləri tərəfindən 1957-ci ildə başlayan və Österreichische Draukraftwerke şirkəti tərəfindən həyata keçirilən geniş kəşfiyyat işləri ilə davam etdirildi. Beton bəndin tikintisinə yalnız 1971-ci ildə başlamışdır.

Beton bəndin tikimtisi
Sement və digər tikinti materiallarını tikinti sahəsinə aparmaq üçün altı tunel inşa edilir. Bununla bağlı xüsusi yol çəkilir. Anbara 1,6 milyon kubmetr beton töküldü. 1978-ci ildə 400-ə yaxın quraşdırılmış ölçmə cihazı problemlər barədə məlumat verdi. Bəndin gövdəsindəki çatlaqlardan daxilə doğru suya axmağa başladı. 1992-ci ilə qədər sement, sintetik qatran və poliuretan enjeksiyaları ilə çatların bağlanması üçün kompleks işlər görüldü. Bu tədbirlər bənd tikintisinin dəyərini xeyli artırdı. 4 oktyabr 1993-cü ildə su anbarı lazımı səviyyəyə çatdı. Bütün 2500 nöqtə ölçmə sensoru quruluşun sabitliyini göstərdi. Su anbarının səthi dəniz səviyyəsindən 1902 metr yüksəklikdə yerləşir, lazım gəlsə 1750 metrə endirilə bilər.
Sonradan Lyolnbreyn su anbarında eyni adlı su elektrik stansiyası tikilir. Su elektrik stansiyası Verbund AG-nin törəmə şirkəti olan Verbund Hydro Power GmbH tərəfindən idarə olunur. Çaydakı bütün elektrik stansiyaları Reisek-Kreutzek Su Elektrik Stansiyasının bir hissəsidir.

Enerji sənayesi ilə yanaşı, bənd və su anbarı da turistik əhəmiyyət daşıyır. Bir dağ çayı olan Malta çayı 14.3 km uzunluğunda bir neçə gözəl şəlaləyə malikdir. Burada dağ restoranı və otel, elektrik stansiyaları və Hohe Tauern Milli Parkı ilə tanışlıq turları vardır.

Maraqlıdır ki, 1978-ci ildə çəkilmiş "Braziliyadan olan oğlanlar" filminin bəzi fraqmetləri burada lentə alınmışdır.

Lyolnbreyn su anbarı

İstinadlar
----------

1. ↑  Kolnbrein Background Arxivləşdirilib 2012-03-21 at the Wayback Machine (ing.)

Mənbə
-----

* АВСТРИЯ. ВЫСОКИЙ ТАУЭРН. 200-МЕТРОВАЯ ПЛОТИНА И ВОДОХРАНИЛИЩЕ КЕЛЬНБРЕЙН
* Malta. At the gateway to the Hohe Tauern National Park
**Qiqantoraptor** (*lat.* Gigantoraptor) — Oviraptoridae fəsiləsinə aid Dinozavr növü. Onlar Təbaşir dövrünün sonları 89–85 milyon il öncə yayılmışlar. Onların qalıqları Asiyada Çinin Daxili Monqolustan vilayəti ərazisində aşkarlanmışdır. İlk dəfə 2007-ci ildə Syo Sin tərəfindən ətraflı olaraq məlumat verilmişdir. Yalnız bir növə malikdir — *G. erlianensis*.

Görünüşü
--------

İnsana olan nisbəti
Qiqantoraptor 8 metr uzunluğa və 1,5–2 ton çəkiyə malik imişlər. İndiyənə qədər aşkarlanan quşabənzər dinozavrlar arasında ən irisidir. *Citipati* Qiqantoraptor aşkarlanana qədər ən irisi hesab edilirdi. Onlar quşlarda olduğu kimi dişlərə sahib olmamışlar. Yutiran aşkarlanana qədər elmə məlum olan lələkli heyvan hesab edilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  X. Xu, Q. Tan, J. Wang, X. Zhao, and L. Tan. 2007. A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China. Nature 447:844–847

Mənbə
-----

* *The Paleobiology Database* на *www.paleodb.org* (ing.)
* Şon Doyl — Yeni tapıntılar dinozavrlar və quşlar haqqında fikirləri dolaşığa salır Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine
* www.membrana.ru  Arxivləşdirilib 2010-01-16 at the Wayback Machine (rus.)

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q310496
* Wikispecies: Gigantoraptor
* Fossilworks: 103707
* GBIF: 4966283

 |