recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Birinci Göytürk-Sasani müharibəsi** — Sasanilər ilə Qərbi Göytürk Xaqanlığı arasında baş vermişdir

Türklərin yanında başda Ağhunlar olmaq üzrə vassalları da iştirak etmişdir. İki dövlət arasındakı qarşıdurmalar Türklərin İrana basqınlarıyla başlamışdır. Sasani ordusunun uğurlu müdafiəsi nəticəsində Göktürk istilaları dayandırılmışdır.

558 ilində Sasani hökmdarı I.Xosrov Ağhunlara son vermək məqsədiylə Onoxlarla ittifaq etdi. Və qələbə nəticəsində Ceyhun çayının şimalı Türklərin, cənubu isə Sasanilərin idarəsi altına girdi. Buna baxmayaraq Türklər 580-ci illərin başından 588 ilinə qədər İpək Yolu üzərində vassalları Ağhunlarla birlikdə yürüş və talanlar etdilər.

Buna görə Sasanilər məşhur sərkərdə Bəhram Çubinin (Mihranın) başcılığıyla seçmə bir ordunu Şərqə göndərdilər. (Bu sırada Sasani taxtında IV. Hürmüz var). Bəhram Çubin'in ordusu 12.000 nəfərlik seçmə Fars əsgərlərindən ibarət idi.Müttəfiq Türk ordusunun başında Ch'u-lo-hou xaqan var idi.Qanlı döyüşdə 300.000-lik Göytürk ordusu darmadağın edildi.Çu-lu xaqan bir oxla həlak oldu. Farslar türk işgalının qarşısını alıb Bəlx (Bactra) və Herat'ı azad etdilər.Bu məğlubiyyətdən sonra Türklər şimal-şərqə çəkildilər və xeyli müddət bu yerlərdə görünmədilər.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Elşən Rövşən oğlu Salahov** (1977, Bakı) — Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin hazırkı başçısı (2019-), başçının sabiq birinci müavini (2018-2019).

Həyatı
------

Salahov Elşən Rövşən oğlu 1977-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1994-cü ildə Bakı şəhəri 237 saylı orta məktəb, 2000-ci ildə Xəzər Universitetini, 2005-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetini, 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirmişdir.

Elşən Salahov 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsində əmək fəaliyətinə başlamışdır. O, qiymətli kağızların tədavülünün tənzimlənməsi şöbəsində baş məsləhətçi, sonra isə Qiymətli kağızların buraxılışı və qeydiyyatı şöbəsində sektor müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 2009-cu ildə isə "Bank Standart" Kommersiya Bankının "Mərdəkan" filialının direktoru olmuşdur.

### Ailəsi

Ailəlidir 2 övladı var. Atası Xəzər rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri Hacı Rövşən Salahovdur.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Elşən Salahov 2014-cü ildə Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatının Rayon Təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyinat almışdır. 2018-ci ildə isə Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının I müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 2019-cu ildən Xəzər Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısıdır.

Elşən Salahov 2000-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Prezident İlham Əliyevin sərəncamı". 2023-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-11.

| ⛭Bakı şəhəri Xəzər rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon Partiya Komitəsininbirinci katibləri | 
* Xəlil Məmmədov (1951–1952)
* Səttar Cabbarov (1954–1964)
* İsmayıl Şirinov (1964–)
* Niyazi Nəcəfov (1971–1991)

 |
| Rayon Xalq Deputatları Sovetiİcraiyyə Komitəsinin sədrləri | 
* İsmayıl Şirinov (1962–1964)

 |

 |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Aqşin Rüstəmov (–1992)
* Hacı Əmirulla Dadaşzadə (1992–1993)
* İsmixan Fərəcov (1993–1995)
* Gülağa İslamov (1995–2018)
* Elşən Salahov (2019–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Xəzər rayonu 3 noyabr 1934-cü ildə Fyodr Sergeyevin (Artyom) şərəfinə Artyom rayonu adı ilə təşkil olunmuşdur. 3 dekabr 1959-cu ildə Qala rayonu ləğv edilərək Artyom rayonuna birləşdirilmişdir. 1966-ci ildə inqilabçı Məşədi Əzizbəyovun şərəfinə Əzizbəyov rayonu adlandırılmışdır. 24 may 2011-ci ildə Əzizbəyov rayonunun adı Xəzər rayonu olaraq dəyişdirilmişdir.Qeyd 2: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |
"Tenqvar" sözünün tenqvar əlifbası ilə yazılışı. "Tenqvar" Kvenya dilindən tərcümədə "hərflər" deməkdir.
**Elf dilləri** – Con Tolkin tərəfindən Orta Dünya kainatı üçün yaradılmış süni dillər. Elflər tərəfindən danışılır. Qulağa melodik gəlməsi ilə populyar olmuşdur.

Elf dilləri bir dil ailəsidir. Bu dil ailəsinin 15 dili var və onlar arasında əhəmiyyətli fərqliliklər var. Elf dil ailəsindəki bütün dillər ibtidai kvendi adlı qədim elf dilindən törənmişdir. Elflər fərqli coğrafiyaya yayıldıqca yeni dialekt və dillər ortaya çıxmışdır. Hətta Elf dilləri ailəsi ağacı belə mövcuddur və bu dillərin qohumluq əlaqələrini göstərir. Məlum olan elf dilləri Avarin, Kvenya, Telerin, Nandorin, Sindarin, Qoldoqrin və İlkorindir. Xüsusilə Kvenya (ing.)az. və Sindarin (ing.)az. dilləri daha populyardır. Bütün bu dillərin özünməxsus dialektləri var. Tolkin həmçinin elf dilləri üçün 7 yazı sistemi yaratmışdır və bunlardan 3-ü daha populyardır: Sarati, Tenqvar və Kirt.

Sindarin Beleriandın boz elflərinin dilidir. Kvenya isə daha qədim dildir. Hətta Sindarin ondan törəmişdir. Dənizarxasında yaşayan elflər antik zamanlarda əsasən kvenyaca danışmışdırlar.

Elf dillərində cümlələrin quruluşu ingilis dilində olduğu kimi mübtəda + xəbər + tamamlıq şəklindədir. Eyni zamanda cümlənin xəbəri mənsubiyyətə görə dəyişir. Cümlə üzvlərinin yerini dəyişmək cümlənin mənasını dəyişmir. Kvenya dilində cəm və tək anlayışı ilə yanaşı, cəm və cüt anlayışı da var. Sifətlər isə həm qaydasız, həm qaydalı ola bilər. Fellərin mənsubiyyət və hala görə dəyişməsi isə həmişə qaydalıdır.

Elf dili söz ehtiyatına görə zəngin dildir. 2008-ci ilin məlumatına görə bu dildəki sözlərin sayı 25.000-dən çoxdur.

Tenqvar Feanor tərəfindən ixtira olunmuş bir yazı sistemidir. Əvvəlcə təkcə Kvenya dili üçün istifadə olunsa da, digər elf dillərinin nümayəndələri də bu əlifbanı seçmişdirlər. Hətta Sauron Tək üzüyün üstünə yazı yazarkən Tenqvardan istifadə etmişdir. Tenqvar 26 hərfdən ibarət əlifbadır. Ərəb dilində olduğu kimi saitlər yoxdur. Saitlər xüsusi işarələrlə göstərilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Fantastik Dünyaların Fantastik Dilleri". Kayıp Rıhtım (türkcə). 7 yanvar 2018. 2019-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 yanvar 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Elfçə Linqvistik Yoldaşlığı

| ⛭Orta Dünya dilləri |
| --- |
| Elf dilləri | 
* İbtidaki Kvendin
* Ümumi Eldarin
* Kvenya
* Qoldoqrin
* İlkorin
* Telerin
* Sindarin

 |
| İnsan dilləri | 
* Taliska
* Adunays
* Vestron
* Rohan

 |
| Digər dillər | 
* Khuzdul
* Ent
* Valarin
* Qara nitq

 |
| Yazılar | 
* Kirt
* Sarati
* Tenqvar

 |
**Zanqın özünüqiymətləndirmə təşviş cədvəli** (*ing.* Zung Anxiety Rating Scale – ZARS) Dyuk Universitetində (ABŞ) Vilyam Zanq (*William W. K. Zung*) tərəfindən 1971-ci ildə yaradılmışdır. Bu cədvəl təşviş pozuntularının diaqnostikası və təşvişin kliniki hal kimi qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunan vəsaitdir. Cədvəl 20 bənddən ibarətdir. Müayinə edilən şəxs hər bir bəndin suallarına cavab verərkən "nadir hallarda", "arabir", "tez-tez" və ya "əksər hallarda" cavablardan birini seçir. Cədvəlin 5 bəndi təşviş pozuntusunun affektiv simptomlarını, qalan 15 bəndi isə somatik simptomlarını qiymətləndirir.  

Təşviş pozuntunun kliniki diaqnostikası, skrininqi və kliniki dinamikasının müşahidəsi ilə yanaşı Zanqın təşviş cədvəli həmçinin epidemioloji tədqiqatlarda və dərmanların kliniki sınaqlarında istifadə edilir.

Tətbiq etmə qaydası
-------------------

Cədvəli doldurulmazdan əvvəl müayinə edilən şəxs cədvəlin istifadə qaydası ilə tanış edilir. Cədvəl müayinə edilən şəxs tərəfindən müstəqil doldurulur. Cədvəl doldurularkən mütəxəssis bu prosesə müdaxilə etmir. Cədvəlin tam doldurulması bir neçə dəqiqə çəkir. ZARS cədvəlinin 20 bəndinin hər birinə cavab verilməlidir. Alınan cavablar qiymətləndirilərək ümumi bal hesablanır.

ZARS cədvəli üzrə balların hesablanması
---------------------------------------

Zanqın öz-özünü qiymətləndirmə təşviş cədvəlinin 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 18 və 20-ci bəndlərinə verilən cavablar aşağıdakı kimi qiymətləndirilir: "nadir hallarda" – 1; "arabir" – 2; "tez-tez" – 3; "əksər hallarda" – 4. Cədvəlin 5, 9, 13, 17 və 19-cu bəndlərinə verilən cavablar aşağıdakı kimi qiymətləndirilir: "nadir hallarda" – 4; "arabir" – 3; "tez-tez" – 2; "əksər hallarda" – 1.

ZARS cədvəlində ümumi balın qiymətləndirilməsi
----------------------------------------------

20–44 – Norma  

45–59 – Yüngül və ya orta ağır dərəcəli təşviş pozuntusu  

60–75 – Ağır dərəcəli təşviş pozuntusu  

75–80 – Son dərəcədə ağır olan təşviş pozuntusu

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan dilində təşviş və fobiya testi

İstinadlar
----------

1. ↑  Zung WWK. A rating instrument for anxiety disorders. Psychosomatics. 1971; 12: 371–379
**Alazan** — Kənd təsərrüfatı əkinlərinin dolu buludlarından qorunması üçün nəzərdə tutulmuş 82 mm çaplı sovet istehsalı raketdir.

Tarixi
------

İlk nümunələr 1960-1970-ci illərdə Tətbiqi Kimya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda akademik E. K. Fedorovun rəhbərliyi altında mütəxəssislər qrupu tərəfindən hazırlanmışdır. İstehsalçı: Çeboksarı adına İstehsalat Birliyi. Çapayevin sözlərinə görə, istehsal həcmi ildə 3 min ilə 120 min dolu əleyhinə raket arasında dəyişirdi.

Raketlərin növləri
------------------

* "Alazan-1" — 1961-ci il.
* "Alazan-2 (1-ci)" — 1972-ci il.
* "Alazan-2М" — 1972-ci il.
* "Alazan-5" — 1996-cı il.
* "Alazan-6" — 2000-ci il.
* "Alazan-9" — 2011-ci il.
* "Alazan-10" (perspektivli inkişaf)

Fəaliyyət prinsipi
------------------

Qatı yanacaqlı raket meylli başlatma qurğusundan buraxılır, sonra plastik korpusu kiçik parçalara ayıran və reaktivi dolu buluduna səpən yükün avtonom şəkildə partlaması həyata keçirilir. Raket 0,9995 ehtimalla özünü məhv edir.

"Alazan-1" raketi 1961-ci ildə istismara verilib. Bu, SSRİ-də doluya qarşı ilk raketdir. 1972-ci ildən etibarən ikinci nəsil birpilləli raket "Alazan-2 (1-ci)" və ikipilləli "Alazan-2M" raketlərinin istifadəsinə başlandı. Onlardan birincisi yaxın məsafədə, ikincisi isə uzaq məsafədə istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdu. Yüngül və kiçik ölçülü "Alazan-2M" raketi "ağır" Bulud raketinin imkanlarına bərabər idi.

Hərbi tətbiqlər
---------------

"Alazan" atıcı qurğuları Qarabağ müharibəsi zamanı, xüsusən də erməni birləşmələrinin Şuşaya hücumu zamanı Xankəndindən Şuşanı vurmaq üçün istifadə edirdilər. Bu raketlərdən 1990-cı illərin əvvəllərində Dnestryanı müharibəsində Dnestr separatçıları tərəfindən Moldovan kəndlərinə qarşı istifadə edilib. 1992-ci ildə bu qurğunun köməyi ilə gürcü tərəfi osetinlərin yaşadığı Qrom kəndini atəşə tuturdular.

Texniki parametrlər
-------------------

* reaktiv — gümüş yodid;
* reaktiv çəkisi — 0.5 kq;
* maksimum uçuş məsafəsi — 5-6 km ("Alazan-1"), 6,3 km ("Alazan-2 (1-ci)"), 10 km ("Alazan-2М");
* raketin uzunluğu — 1 metr ("Alazan-1"), 0,995 metr ("Alazan-2 (1-ci)"), 1,46 metr ("Alazan-2М");
* raketin çəkisi — 5 kq ("Alazan-1"), 4,6 kq ("Alazan-2 (1-ci)"), 8,3-8,6 kq ("Alazan-2М");
* addımların sayı — 1 ("Alazan-1", "Alazan-2 (1-ci)"), 2 ("Alazan-2М");
* mühərrik — Qatı yanacaqlı raket mühərriki;
* doludan qorunma sahəsi — 10000 hektar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qarabağ müharibəsində kustar üsulla hazırlanmış silahlardan istifadə - ARAŞDIRMA (HƏRBİ EKSPERT)". 2018-09-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-17.
2. ↑  "Противоградовая ракета "Алазань-9"". 2021-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-17.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2781343232 |
**Hirami Əhməd Paşa Məscidi** — Şərqi Roma dövrünə aid dini binadır. Tikinti tarixi məlum deyil. Onun tikilmə tarixinin 11-12-ci əsrlər olduğu təxmin edilir. 1455-ci ildə Rum Ortodoks Patriarxlığı Pammakaristos Monastırına köçəndə buradakı rahibələr tərəfindən qurulmuşdur. 1586-cı ildə Hirami Əhməd Paşa tərəfindən məscidə çevrilmişdir.
Qapalı çarpaz planlı tikililər növü olan, narteks və apsis çıxıntıları ilə birlikdə uzunluğu 15 metrdən çox olmayan bu kiçik tikili çox yaxşı vəziyyətdə günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Ortada pəncərəsi olan hündür nağara günbəzi, şərq tərəfdə biri böyük, ikisi kiçik üç apsislidir.
Bina İstanbulda, Fatih səmtində, divarlarla əhatə olunmuş şəhərin ən mühafizəkar bölgələrindən biri olan Çarşamba məhəlləsində yerləşir.

Tarixi
------

1453-cü ildə Konstantinopolun fəthindən əvvəl bu kilsə haqqında heç bir məlumat yoxdur. Tikinti üslubu binanın 12-ci əsrə aiddir.
16-cı əsrin sonunda Sultan III Muratın dövründə əvvəllər Yeniçərilər Ağası olan Hirami Əhməd Paşa Pammakaristos kilsəsini məscidə çevirdi. O, Müqəddəs Yəhya kilsəsi ilə də eyni şeyi etdi, rahibəxananı bağladı və rahibələri qovdu. Kiçik bina 20-ci əsrin əvvəllərində xarab oldu. 1961-ci ildə diqqətlə bərpa edildi və yenidən İslam ibadətinə açıldı.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

1870-ci illərdə məscid.
Bina kərpic və daşla hörgüdən tikilib. Narteks daxil olmaqla cəmi 15 metr (49 fut) uzunluğundadır. Şimal və cənubdakı xaçın qolları örtülmüş, içərisi üçlü pəncərələrlə işıqlandırılmışdır. Üç apsis yarımdairəvidir. Mərkəzi apsis çöldə uzanır və böyük bir pəncərə ilə açılır, başlıqları olan iki sütunla üç hissəyə bölünür. Diakonika məscidin mehrabı kimi yenidən istifadə edilmişdir. Məscidin minarəsi yoxdur.
Bərpadan əvvəl bina çox pis vəziyyətdə idi: narteks demək olar ki, tamamilə dağılmışdı, sütunlar yoxa çıxmışdı və rəsmlər demək olar ki, görünmürdü. Çatışmayan dörd sütun, mənşəyi məlum olmayan qədim sütunlarla əvəz edilmişdir. Bina heç vaxt sistematik tədqiqat obyekti olmayıb.

* Hirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüHirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Hirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüHirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Hirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüHirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Hirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüHirami Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüƏhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüƏhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Əhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşüƏhməd Paşa Məscidinin xarici görünüşü
* Əhməd Paşa Məscidi sütunuƏhməd Paşa Məscidi sütunu
* Əhməd Paşa Məscidi sütunuƏhməd Paşa Məscidi sütunu
* Məscidin daxili 1/4Məscidin daxili 1/4
* Məscidin daxili 2/4Məscidin daxili 2/4
* Məscidin içi 3/4Məscidin içi 3/4
* Məscidin içi 4/4Məscidin içi 4/4

İstinadlar
----------

1. ↑  Janin (1953), p. 423.
2. ↑  Van Millingen (1912), p. 202.
3. ↑  Janin (1953), p. 456.
4. ↑  Mamboury (1953), p. 263.
5. ↑  Müller-Wiener (1977), p. 146.
6. ↑  Janin (1953), p. 457.
**PNG** (*ing.* Portable Network Graphics) — "Daşınan Şəbəkə Qrafiki" mənasında, itkisiz sıxışdıraraq görünüş saxlamaq üçün istifadə edilən bir saxlama formasıdır. PNG formasında palitralı ya da gerçək rəngdə görünüşlər seçimlik bir şəffaflıq kanalı saxlanıla bilər.

Hazırda GIF kimi qəbul edilə bilən və məşhur bir itkisiz sıxıştırma alqoritmi varkən PNG'nin inkişaf etdirilməsini motivasiya edən şey, Unisys 'in GIF'də istifadə edilən LZW alqoritmi üstündəki patent hüququnun pozuntularını təqib edəcəyini eşitdirməsi oldu. İnkişaf edən və yayılan təchizat texnologiyasıyla birlikdə GIF forması qeyri-kafi qalmağa da başlamışdı. PNG, bir W3C tövsiyəsi olaraq 1.0 distributiviylə 1 iyul 1996-cı ildə nümayiş olundu. 1.1 və 1.2 distributivləriylə yeni genişlənmə təyin olundu və 1.2 versiyası kiçik dəyişikliklərlə ISO / IEC 15948:2003 adıyla bir ISO standartı oldu.

PNG'nin qəbulu Unisys'in avqust 1999-cu ildə qeyri-kommersiya və ya azad proqram üçün müəllif ödənişlərində azad LZW lisenziyasını qaldırmasıyla daha da sürətləndi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Roelofs G.* History of the Portable Network Graphics (PNG) Format. 2009.

Xarici Keçidlər
---------------

PNG Şəkil formatıyla əlaqədar texniki məlumatlar Arxivləşdirilib 2008-01-10 at the Wayback Machine
**"Astra"** (*rum.* Asociația Fotbal Club Astra Giurgiu) — Rumıniyanın Curcu şəhərini təmsil edən futbol klubu.

Tarixi
------

Klub 1921-ci ildə indi təmsil etdiyi Curcu şəhərində yox, Ployeşti şəhərində yaradılıb.

İlk adı **"Astra-Romana"** olmuş klub, müxtəlif illərdə **"Rafinorul"**, **"Danubiana"**, **"Ployeşti"** kimi adlar altında çıxış edib. 1996-cı ildən etibarən klub indiki – **"Astra"** adını daşıyır.

1996-cı ildən klubun sahibi "İnterAgro Group"un rəhbəri olan Yoan Nikulaedir. Onun gəlişi komandanın nəticələrində də özünü göstərmiş, komanda tarixi ərzində ilk dəfə 1998-ci ildə Rumıniyanın yüksək liqasına vəsiqə qazanmışdır. Ployeşti təmsilçisi 5 il burda çıxış etdikdən sonra yenidən aşağı liqaya düşmüşdür.

Klub 2003-cü ildə şəhərin digər komandası "Petrolul"la birləşərək, "Ployeşti" adı altında çıxış etməyə başlayır. Bir ara 3-cü liqaya kimi geriləyən komanda 2009-cu ildə yüksək liqaya qayıdır. Elə həmin ildən "Astra" adını özünə qaytaran klub, 2012-ci ildə Ployeştidən köçərək, Curcuda məskən salıb.

Uğurları
--------

Klub əsas uğurlarını məhz şəhər dəyişikliyindən sonra qazanmağa başlayıb. Belə ki, komanda yeni şəhərə köçdükdən sonra Rumıniya çempionu (2015/16), ölkə çempionatının gümüş mükafatçısı (2013/14), ölkə kubokunun qalibi (2013/14), finalçısı (2016/17) və iki dəfə ölkə superkubokun (2014, 2016) qalibi olmuşdur.

Heyəti
------

Heyətin əsası yerli futbolçulardan təşkil edilib. Ancaq komandada Yaponiya, Braziliya, Xorvatiya, Polşa, Bolqarıstan və Fransadan olan legionerlər də çıxış edirlər. Komandanın kapitanı yapon yarımmüdafiəçi Takayuki Setodur.

Rəhbərlik
---------

"Astra"nın prezidenti isə Danut Komandır. Sabiq qolkiper futbolçu karyerasına 2015-ci ildə məhz bu komandada son qoyub. O, karyerasını bitirdikdən sonra "Astra"da qalaraq, klub rəhbəri olub.

Komandanın baş məşqçisi Edvard İordaneskudu. O, 2017-ci ildən klubun baş məşqçisidir.

Rəngləri
--------

Klubun əsas rəngləri ağ və qaradır.

Stadionu
--------

Klub ev oyunlarını 8500 tamaşaçı tutumuna malik Marin Anastasoviçi stadionunda keçirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19  "Zirə"nin "dişli" rəqibi və ya 1,2 milyard dollarlıq sərvət — Yazı+Fotolar [*ölü keçid*]. komanda.az, 07.07.2017  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* afcastragiurgiu.ro — Astra FK rəsmi saytı
**Yabluneskiy** (**Yabluniskiy**, **Yabloneskiy**, həmçinin **Tatar**) **aşırımı** (*ukr.* Яблуницький (Яблунецький) перевал) — Ukraynanın qərbində, Şərqi Karpat dağlarında aşırım. Prut və Qara Tisa çaylarının vadilərini Zakarpatiya ilə birləşdirir. Yabluneskiy aşırımı Çernovtsı və İvano-Frankovsk vilayətlərinin ərazisinə aiddir.

Ümumi məlumat
-------------

Aşırım Yabluneskiy silsiləsində yerləşir və aşırımın keçdiyi yəhər hissənin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 921 metrdir. Aşırım eyni zamanda Ukraynanın tarixi-etnoqrafik ərazisi olan Qusulşinadadır.

XIII əsrdə Yabluneskiy aşırımından cənub-qərbi Avropa ərazisinə Monqol-Tatar orduları keçmişdir. Məhs o üzdən bəzən aşırımı Tatar aşırımı və ya Tatar keçidi adlandırırlar.

Sonrakı zamanlarda Dukelskiy, Ujoskiy və Verskiy aşırımları kimi bu aşırımdan da Rus və Mərkəzi Avropanı birləşdiriən qədim ticarət yolu keçirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сайт историялиб, Торговые пути и рынки". 2022-01-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-06.
2. ↑  "Ябсиня | Яблунецкий (Яблоницкий) перевал". otdyhaem.com.ua (rus). 2023-06-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-17.
3. 1 2  "Яблуница — Отдых в Карпатах | KARPATY.LIFE". Karpaty Life (rus). 2023-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-17.
**NGC 4400**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır.  Vilyam Parsons tərəfindən 1850-ci ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4400: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4376 |
NGC 4377 |
NGC 4378 |
NGC 4379 |
NGC 4380 |
NGC 4381 |
NGC 4382 |
NGC 4383 |
NGC 4384 |
NGC 4385 |
NGC 4386 |
NGC 4387 |
NGC 4388 |
NGC 4389 |
NGC 4390 |
NGC 4391 |
NGC 4392 |
NGC 4393 |
NGC 4394 |
NGC 4395 |
NGC 4396 |
NGC 4397 |
NGC 4398 |
NGC 4399 |
**NGC 4400** |
NGC 4401 |
NGC 4402 |
NGC 4403 |
NGC 4404 |
NGC 4405 |
NGC 4406 |
NGC 4407 |
NGC 4408 |
NGC 4409 |
NGC 4410 |
NGC 4411 |
NGC 4412 |
NGC 4413 |
NGC 4414 |
NGC 4415 |
NGC 4416 |
NGC 4417 |
NGC 4418 |
NGC 4419 |
NGC 4420 |
NGC 4421 |
NGC 4422 |
NGC 4423 |
NGC 4424 |
NGC 4425



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 5453**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır.  Vilyam Parsons tərəfindən 1851-ci ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5453: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5429 |
NGC 5430 |
NGC 5431 |
NGC 5432 |
NGC 5433 |
NGC 5434 |
NGC 5435 |
NGC 5436 |
NGC 5437 |
NGC 5438 |
NGC 5439 |
NGC 5440 |
NGC 5441 |
NGC 5442 |
NGC 5443 |
NGC 5444 |
NGC 5445 |
NGC 5446 |
NGC 5447 |
NGC 5448 |
NGC 5449 |
NGC 5450 |
NGC 5451 |
NGC 5452 |
**NGC 5453** |
NGC 5454 |
NGC 5455 |
NGC 5456 |
NGC 5457 |
NGC 5458 |
NGC 5459 |
NGC 5460 |
NGC 5461 |
NGC 5462 |
NGC 5463 |
NGC 5464 |
NGC 5465 |
NGC 5466 |
NGC 5467 |
NGC 5468 |
NGC 5469 |
NGC 5470 |
NGC 5471 |
NGC 5472 |
NGC 5473 |
NGC 5474 |
NGC 5475 |
NGC 5476 |
NGC 5477 |
NGC 5478



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 5906**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır.  Vilyam Parsons tərəfindən 1860-cı ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5906: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5882 |
NGC 5883 |
NGC 5884 |
NGC 5885 |
NGC 5886 |
NGC 5887 |
NGC 5888 |
NGC 5889 |
NGC 5890 |
NGC 5891 |
NGC 5892 |
NGC 5893 |
NGC 5894 |
NGC 5895 |
NGC 5896 |
NGC 5897 |
NGC 5898 |
NGC 5899 |
NGC 5900 |
NGC 5901 |
NGC 5902 |
NGC 5903 |
NGC 5904 |
NGC 5905 |
**NGC 5906** |
NGC 5907 |
NGC 5908 |
NGC 5909 |
NGC 5910 |
NGC 5911 |
NGC 5912 |
NGC 5913 |
NGC 5914 |
NGC 5915 |
NGC 5916 |
NGC 5917 |
NGC 5918 |
NGC 5919 |
NGC 5920 |
NGC 5921 |
NGC 5922 |
NGC 5923 |
NGC 5924 |
NGC 5925 |
NGC 5926 |
NGC 5927 |
NGC 5928 |
NGC 5929 |
NGC 5930 |
NGC 5931



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Gürcüstan çarlığı** (*gürc.* საქართველოს სამეფო) və ya **Gürcü imperiyası** — eramızdan əvvəl 11008- ci ildə meydana gələn orta əsr Avrasiya monarxiyası idi. 11-ci əsrdən 13-cü əsrlərə qədər çar IV David və çariça Tamaranın hakimiyyəti dövründə siyasi və iqtisadi gücünün Qızıl çağına çatdı. Gürcüstan Qüdsdəki xaç monastırı və Yunanıstandakı Iviron Monastırı kimi, Şərqi xristianlıqdan və Şimali Qafqazdan İran və Anadolunun şərqinə qədər uzanan və eyni  zamanda xarici dini mülkləri qorumaqla, ən böyük ölçüdə Şərqi Avropadan ve Şimali Qafqazdan uzanan Pan-Qafqaz imperatorluğunun aparıcı millətlərindən biri oldu.Bu, indiki Gürcüstanın əsas tarixi müqəddiməsi idi.

Bir neçə əsr davam edən səltənət 13-cü əsrdə monqol istilalarının altına düşdü, lakin 1340-cı illərə qədər yenidən suverenliyini təmin etdi. Sonrakı onilliklərdə Qara Ölümlə yanaşı ölkənin iqtisadiyyatını, əhalisini və şəhər mərkəzlərini viran edən Timurun rəhbərliyi ilə çoxsaylı istilalarla yadda qaldı. Bizansın, sonra Trebizond imperiyasının süqutundan sonra çarlığın geosiyasi vəziyyəti daha da pisləşdi. Bu proseslər nəticəsində XV əsrin sonlarında Gürcüstan sınıq bir varlığa çevrildi. 1386-cı ildən etibarən Timur tərəfindən edilən hücumlarla yanaşı, Qara Qoyunlular və Ağ Qoyunluların sonrakı istilaları 1466-cı ilədək çarlığın son anarxiyaya uğramasına və Kartli, Kaxeti və İmereti'nin quruluşlu səltənətlərinin 1490 ilə 1950 arasında müstəqil çarlıq olaraq tanınmasına gətirib çıxardı. 1493-cü ildə hər biri Baqrationi sülaləsinin rəqib bir qolu olmaqla Odishi, Guria, Abxaziya, Svaneti və Samtsxe adlanan beş feodal klanlar quruldu.

Tarix
-----

Həmçinin bax
------------

* Tamara
* VI David

Qeydlər
-------

İstinadlar
----------

1. ↑  Ronald G. Suny (1996) Armenia, Azerbaijan, and Georgia *DIANE Publishing* pp. 157-158-160-182
**NGC 5067**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1864-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5067: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5043 |
NGC 5044 |
NGC 5045 |
NGC 5046 |
NGC 5047 |
NGC 5048 |
NGC 5049 |
NGC 5050 |
NGC 5051 |
NGC 5052 |
NGC 5053 |
NGC 5054 |
NGC 5055 |
NGC 5056 |
NGC 5057 |
NGC 5058 |
NGC 5059 |
NGC 5060 |
NGC 5061 |
NGC 5062 |
NGC 5063 |
NGC 5064 |
NGC 5065 |
NGC 5066 |
**NGC 5067** |
NGC 5068 |
NGC 5069 |
NGC 5070 |
NGC 5071 |
NGC 5072 |
NGC 5073 |
NGC 5074 |
NGC 5075 |
NGC 5076 |
NGC 5077 |
NGC 5078 |
NGC 5079 |
NGC 5080 |
NGC 5081 |
NGC 5082 |
NGC 5083 |
NGC 5084 |
NGC 5085 |
NGC 5086 |
NGC 5087 |
NGC 5088 |
NGC 5089 |
NGC 5090 |
NGC 5091 |
NGC 5092



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 5174**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **Sc** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1784-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5174: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5150 |
NGC 5151 |
NGC 5152 |
NGC 5153 |
NGC 5154 |
NGC 5155 |
NGC 5156 |
NGC 5157 |
NGC 5158 |
NGC 5159 |
NGC 5160 |
NGC 5161 |
NGC 5162 |
NGC 5163 |
NGC 5164 |
NGC 5165 |
NGC 5166 |
NGC 5167 |
NGC 5168 |
NGC 5169 |
NGC 5170 |
NGC 5171 |
NGC 5172 |
NGC 5173 |
**NGC 5174** |
NGC 5175 |
NGC 5176 |
NGC 5177 |
NGC 5178 |
NGC 5179 |
NGC 5180 |
NGC 5181 |
NGC 5182 |
NGC 5183 |
NGC 5184 |
NGC 5185 |
NGC 5186 |
NGC 5187 |
NGC 5188 |
NGC 5189 |
NGC 5190 |
NGC 5191 |
NGC 5192 |
NGC 5193 |
NGC 5194 |
NGC 5195 |
NGC 5196 |
NGC 5197 |
NGC 5198 |
NGC 5199



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 5175**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **\*** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1784-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5175: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5151 |
NGC 5152 |
NGC 5153 |
NGC 5154 |
NGC 5155 |
NGC 5156 |
NGC 5157 |
NGC 5158 |
NGC 5159 |
NGC 5160 |
NGC 5161 |
NGC 5162 |
NGC 5163 |
NGC 5164 |
NGC 5165 |
NGC 5166 |
NGC 5167 |
NGC 5168 |
NGC 5169 |
NGC 5170 |
NGC 5171 |
NGC 5172 |
NGC 5173 |
NGC 5174 |
**NGC 5175** |
NGC 5176 |
NGC 5177 |
NGC 5178 |
NGC 5179 |
NGC 5180 |
NGC 5181 |
NGC 5182 |
NGC 5183 |
NGC 5184 |
NGC 5185 |
NGC 5186 |
NGC 5187 |
NGC 5188 |
NGC 5189 |
NGC 5190 |
NGC 5191 |
NGC 5192 |
NGC 5193 |
NGC 5194 |
NGC 5195 |
NGC 5196 |
NGC 5197 |
NGC 5198 |
NGC 5199 |
NGC 5200



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Qobustan latın yazısı
**Qobustan Daş Kitabə** -Latın yazısı yazılan bu daş kitabə eramızın I əsrinə aiddir.

Haqqında
--------

Latın qrafikası ilə yazılmış bu kitabə 1948-ci ildə arxeoloq İ. Cəfərzadə tərəfindən Böyükdaş dağının cənub-şərq ətəyində qeydə alınmışdır. Kitabə eramızın 84–96-cı illərində imperator Domitsianın hakimiyyəti dövründə Roma legionunun və ya onun senturiyasının (80-dən 120 nəfərə qədər sayda qoşun bölməsi) Qobustan ərazisində olduğunu göstərir. Kitabənin dövrü onun mətnindən aydın olur. 6 sətirlik kitabənin oxunuşu belədir: "İmperator Domitsiano Sezar Avqust Germanicus. Lutsius Yulius Maksimus. XII İldırımsürətli Legion". Kitabə 84-cü ildən əvvəl yazıla bilməzdi, çünki burada Domisianın ləqəbi – Germanikus sözü işlədilib. Tarixdən məlumdur ki, Domitsian bu ləqəbi 84-cü ildə qal tayfaları üzərindəki qələbədən sonra almışdır. Kitabə 96-cı ildən sonra da yazıla bilməzdi, çünki Flavilər sülaləsinin son nümayəndəsi olan Roma imperatoru Tit Flavi Domitsian 96-cı ildə azad edilmiş qulların əli ilə öldürülmüş və onun adının hər yerdən silinməsi haqqında qərar çıxarılmışdır. Bu baxımdan ölümündən sonra onun adının kitabədə çəkilməsi mümkünsüz idi. Burada Domitsianın adının saxlanması isə, görünür onunla bağlıdır ki, Domitsianın ölümündən sonra romalılar bu yerlərə gəlməmişdir.
Maddi dəlillərin, digər yazılı mənbələrin olmaması səbəbi ilə Roma qoşunlarının sayı və gəlmə məqsədləri haqqında qəti söz demək çətindir. Ehtimal olunur ki, Roma qoşunları az müddətə də olsa burada dincəlmək üçün dayanıblar. Tədqiqatlar göstərir ki, bu kitabə yazıldığı vaxt Böyükdaş dağının cənub və şərq tərəfinin cənub hissəsində qaynar həyat olmuşdur.1.
Kitabə dünyada Roma mədəni irsinə aid Latın qrafikalı abidələrdən ən şərqdəkidir.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Azərbaycan arxeologiyası. İ cild. Bakı,2008.
* Rüstəmov C. N. Qobustan dünyası. Bakı,1994.
* Rüstəmov C. N. Oobustan petroqlifləri. Bakı,2003.
* Rüstəmov C. N. Muradova F. M. Qobustan petroqlifləri. Bakı,2003.

1. ↑  Алиев К. Г. Античные источники по истории
Азербайджана. Баку: Элм, 1987. -132 с.
Əgər ikitərtibli əyriyə nəzərən hər hansı istiqamət özünə perependikulyar olan istiqamətlə qoşma olarsa, baş istiqamət adlanır. Başqa sözlə öz qoşma istiqamətinə perependikulyar istiqamət baş istiqamətdir.

Qoşmalıq qarşılıqlı olduğundan baş istiqamət perependikulyar olan istiqamətin özü də baş istiqamətdir.
{\displaystyle (0,i,j)} sistemində {\displaystyle {\vec {p}}(p\_{1},p\_{2})} baş istiqamət vekorudur. Onda {\displaystyle {\vec {p}}\bot {\vec {q}}} və
{\displaystyle {\vec {p}}} qoşma {\displaystyle {\vec {q}}} olmalıdır. Yəni, 

1) {\displaystyle p\_{1}q\_{1}+p\_{2}q\_{2}=0}

2) {\displaystyle a\_{11}p\_{1}q\_{1}+a\_{12}(p\_{1}q\_{2}+p\_{2}q\_{1})+a\_{22}p\_{2}q\_{2}=0} ödənməlidir. 1)-i nəzərə
alsaq, {\displaystyle a\_{11}p\_{1}q\_{1}+a\_{12}(p\_{1}q\_{1}-p\_{2}q\_{2})+a\_{22}p\_{2}q\_{2}=0} buradan da

{\displaystyle a\_{11}(p\_{1}^{2}-p\_{2}^{2})+(a\_{22}-a\_{11})p\_{2}p\_{1}=0}
alınır. Bu tənlik baş istiqamətlərin müəyyən edilməsinə imkan yaradır. 

Aşağıdakı hallara baxaq: 

1. {\displaystyle a\_{12}\neq 0,p\_{1}\neq 0} olarsa, {\displaystyle {\vec {p}}\neq 0,k={\frac {p\_{2}}{p\_{1}}}} işarə etsək

{\displaystyle k^{2}a\_{12}+(a\_{11}a\_{22})k-a\_{12}=0,k\_{1,2}={\frac {a\_{22}a\_{11}\pm {\sqrt {(a\_{11}a\_{22})^{2}+4a\_{12}^{2}}}}{2a\_{12}}},k\_{1}\cdot k\_{2}=-1}
Buradan alınır ki, {\displaystyle \gamma } əyrisinə nəzərən yalnız iki baş istiqamət vardır.

2. {\displaystyle a\_{12}=0,a\_{22}-a\_{11}\neq 0}, onda tənlik 

{\displaystyle (a\_{22}-a\_{11})p\_{2}p\_{1},p\_{1}\cdot p\_{2}=0,p\_{1}=0,p\_{2}=0,p\_{1}\neq 0,p\_{2}\neq 0}
olar. 
Bu halda da {\displaystyle \gamma } əyrisinə nəzərən yalnız 2 **baş istiqamət** var.

3. {\displaystyle a\_{12}=0,a\_{22}-a\_{11}=0}, onda {\displaystyle \forall {\vec {p}}(p\_{1},p\_{2})\neq {\vec {0}}} vektorunun istiqaməti baş
istiqamət olar. Bu halda əyri çevrə olar(həqiqi , xəyali və ya 0 radiuslu). 

İsbat etdik ki, teorem doğrudur. Hər bir iki tərtibli əyriyə nəzərən yalnız iki baş istiqamət vardır. Çevrəyə nəzərən isə müstəvinin hər bir istiqaməti baş
istiqamət olar.

**Tərif:** Baş istiqamət qoşma olan diametri baş diametri adlanır və ya diametr özü ilə qoşma olan istiqamətə {\displaystyle \bot } olarsa baş diametri adlanır.

Xarici keçidlər
---------------

Analitik həndəsə aid kitablar

Xanəli Paşayev, Maqsud Nəcəfov Analitik həndəsədən mühazirələr, Dərs vəsaiti, "Çaşıoğlu" nəşriyyatı, 2013,200 səh. Arxivləşdirilib 2017-01-17 at the Wayback Machine
**Zöhr** və ya **günorta namazı** 4 rəkətdir. Əvvəl vaxtı günortadır, son vaxtı isə şam azanına 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt qalana qədərdir.

Zöhr namazının qılınma qaydası
------------------------------

* 1-ci rükət

1. Niyyət;
2. Təkbir;
3. Həmd-surə;
4. Ruku;
5. 2 səcdə;

* 2-rükət:

1. Həmd-surə;
2. Qunut;
3. Ruku;
4. 2 səcdə;
5. Təşəhhüd;

* 3-cü rükət

1. 3 dəfə təsbihati-ərbəə;
2. Ruku;
3. 2 səcdə;

* 4-cü rükət:

1. 3 dəfə təsbihati-ərbəə;
2. Ruku;
3. 2 səcdə;
4. Təşəhhüd;
5. Salam.

### Niyyət:

Zöhr namazı qılıram vacib qürbətən iləllah.

### Təkbirətul-ehram:

Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə:

Fatihə surəsi ilə İxlas surəsi oxumaq. 

### Qunut:

Əllərin üz bərabəri tutulduğu vəziyyətdir. Qunut zamanı "Allahummə salli ələ Muhammədin və ələ əli Muhamməd" deyilir.

### Ruku:

Rukuda, yəni əllər dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### 2 səcdə:

Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları. Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### Təşəhhüd:

Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan.
Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəlah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rasuluh. Allahummə salli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əlhəmdulillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xayrul əsmayu lillah" deyəsən.

### Təsbihat:

Namazın 3-cü və 4-cü rükətində Həmd-surə əvəzinə oxunur. Təsbihat zamanı 3 dəfə "Subhənallahi vəlhəmdu lilləhi və lə iləhə illəllahu vəllahu əkbər" deyilir.

### Salam:

Vacibi miqdarı — "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə eyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən..

Qeyd: Müsafir olanlar zöhr namazını 2 rəkət qılırlar.
**İşarə** — Dildə müəyyən mənanın ifadəçisi, göstəricisi, semiotikanın əsas məfhumu. Dilçilikdə işarə olunanla işarə edən arasında kauzal əlaqəni bildirən siqnal və ya əlamət. Məsələn, dərinin sarı rəng olması müəyyən xəstəliyin simptomu ola bilər. Ancaq "sarı" rənglər spektrində konkret bir rəngin adıdır.

F. de Sössür dili işarələr sistemi kimi götürür və onun aşağıdakı əlamətlərini müəyyən edir:

a) ikitərəflilik. İşarə bir tərəfdən səsi və ya qrafik reallaşan (işarələyən), o biri tərəfdən isə ideyanı, cismin konsepsiyasını bildirir (işarələnən). Məlumdur ki, Ç. Pirs (1839–1914) işarənin güclü tərəfindən çıxış edirdi; işarənin substansiyası, işarələnən və danışan;
b) ixtiyarilik. İşarələyənlə işarələnən arasındakı əlaqə şərti olsà da, ixtiyaridir, çünki onlar arasında əlaqənin heç bir motivi yoxdur;
c) xəttilik. Mənaca dərk edilən hər bir işarə müəyyən zaman daxilində baş verir.
İşarə nəzəriyyəsində üç, bəzən isə dörd aspekt fərqləndirilir: sintaktik aspekt işarələr arasındakı əlaqəni öyrənir (sintaksis), semantik aspekt işarə ilə onun ifadə etdiyi məna arasındakı əlaqəni (semantika), praqmatik aspekt işarə ilə onun spesifik tətbiqi məqam arasındakı əlaqəni (praqmatika) və nəhayət, siqmatik aspekt (işarə ilə xarici aləm arasındakı əlaqəni öyrənir) (siqmatika).


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Dilçilik** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Exploration Flight Test 1** (*azərb*. Kəşfiyyat Uçuş Testi 1‎) — Amerikanın çox missiyalı və qismən təkrar istifadə edilə bilən Orion kosmik gəmisinin ilk ekipajsız sınaq buraxılışıdır.

EFT-1 yuxarı pilləsi və Orion kapsuluEFT-1 yuxarı pilləsi və Orion kapsulu
Buraxılış 2014-cü il dekabrın 5-də, UTC vaxtı ilə 12:05-də (7:05 EST) Kanaveral burnunda Launch Complex SLC-37 -dən Delta IV Heavy daşıyıcı raketdən istifadə edilərək baş tutdu.
Missiyanın müddəti 4 saat 24 dəqiqə idi, bu müddət ərzində gəmi növbə ilə iki fərqli orbitə çıxarıldı və son mərhələdə Kaliforniya sahillərində Sakit Okeana eniş etdi.
Qayıdanda cihazın maksimal sürəti 8900 m/s olub. Proqram Apollon proqramı üçün 1960-cı illərdəki inkişaflara əsaslanır .

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bergin, Chris.* "EFT-1 Orion receives hatch door - Denver Orion ready for Modal Testing". NASASpaceFlight.com. 15 noyabr 2011. 2020-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
2. ↑  "NASA's Orion Spacecraft, Rocket Move Closer to First Flight - NASA". 2024-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
**I Qiyasəddin Keyxosrov** (XII əsr – 1211) — Rum Sultanlığının sultanı.

Hakimiyyəti
-----------

### Birinci hakimiyyəti dövrü

II Qılınc Arslan 1186-da ölkəsini 11 oğlu arasında böldü. Qardaşlar arasında vəliəhtlik mübarizəsi Qılınc Arslan həyatta olarkən başladı. Ölkənin ona aid olduğunu müdafiə edən Qütbəddin Məlikşah hakimiyyət uğrundakı mübarizədə ən güclü rəqib idi. Lakin saray əyanları onu hakimiyyətə layiq görmürdülər. Məlikşah Konyanı tutub özünü sultan elan etsə də II Qılınc Arslan onun yanından qaçıb əvvəl Kayseridəki Sultan şahın, sonra digər oğullarının yanına getdi və sonda ən kiçik oğlu I Qiyasəddin Keyxosrovu vəliəht elan etdi.

Hakimiyyətə can atan Qiyasəddin I Keyxosrov Konyanı ələ keçirərək atasının yerində sultan oldu. O, 4 il hakimiyyətini sürdü. Qardaşlar arasında hakimiyyət uğrunda mübarizə şiddətləndi. Qiyasəddin qardaşı Süleymana qarşı mübarizə aparmaqla bərabər Bizans imperatoru III Aleksisi məğlub edərək Qərbə doğru irəliləyə bildi. Lakin II Süleyman şah ordu toplayaraq mübarizəni daha da genişləndirmək üçün Bizansla ittifaq bağlamağa çalışdı. Belə bir dövrdə xristianlar yenidən xaç yürüşünnə başladılar. 1196-cı ildə Süleyman şahın Konyanı mühasirəyə almasından sonra tərəflər arasında bağlanan sülhə əsasən hakimiyyətdən əl çəkdi.

### İkinci hakimiyyəti dövrü

II Süleyman şah öldükdən sonra hakimiyyətə gələn oğlu III Qılınc Arslanın yaşı çox az olduğundan türkmən bəyləri taxta Keyxosrovu dəvət etdilər. 1205-ci ildə Keyxosrov yenidən hakimiyyət başına keçdi. O, tezliklə böyük qüvvə toplayaraq Trabzonda Pont dövləti quran III Aleksionosla mübarizəyə girdi və onun silahı qüvvələrini darmadağın etdi. Keyxosrovun silahlı qüvvələri 1207-ci ildə Antalyanı, iki il sonra erməni knyazı II Levonun hakimiyyəti altında olan Sis bölgəsini tuta bildi. Keyxosrov 1211-ci ildə İznik ərtafında Pont (Rum) dövlətinə qarşı aparılan döyüşlərin birində həlak oldu. Hakimiyyət başına oğlu İzzəddin Keykavus (1210/1211–1219) keçdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kamil Eron, **Sikkeler Işığında II. Süleymanah'ın Gerçek Tahta Çıkış Tarihi**, *19.06.2009, İzmir Numizmatik Derneği web sitesi*" (PDF). 2015-07-23 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-19.
2. ↑  Eldəniz Əliş oğlu Məmmədov. Səlcuqlar. Dərs vəsaiti. – Bakı: Mütərcim, 2015. **səh.112–113**
3. ↑  Eldəniz Əliş oğlu Məmmədov. Səlcuqlar. Dərs vəsaiti. – Bakı: Mütərcim, 2015. **səh.115**

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Dune: İkinci hissə** — ssenarini Jon Spaihts ilə birgə yazan Denis Vilnoev tərəfindən rejissorluq və prodüserlik etdiyi 2024-cü il Amerika epik elmi fantastika filmidir. Dune (2021) filminin davamı, Frank Herbertin 1965-ci ildə yazdığı Dune romanının iki hissəli uyğunlaşdırılmasının ikincisidir. Paul Atreides, Arrakis səhra planetinin Fremen xalqı ilə Harkonnen evinə qarşı müharibə aparmaq üçün birləşərkən izləyir. Timoti Şalame, Rebecca Ferguson, Josh Brolin, Stellan Skarsqard, Dave Bautista, Zendaya, Charlotte Rampling və Xavier Bardem ilk filmdəki rollarını yenidən canlandırır, Ostin Batler, Florens Pyu, Kristofer Uoken, Léahe Sedoub və Yaensei Soyunqla birlikdə tökmə.

İnkişaf, Legendary Entertainment 2016-cı ildə Dune seriyası üçün film və televiziya hüquqlarını əldə etdikdən sonra başladı. Villeneuve 2017-ci ildə mürəkkəbliyinə görə romanın iki hissəli adaptasiyasını hazırlamaq niyyəti ilə rejissor kimi imza atdı. İstehsal müqavilələri yalnız birinci film üçün təmin edilmişdir; Birinci filmin uğuruna əsaslanaraq, ikinci filmə yaşıl işıq yandırılmalı idi. İlk film kinoteatrlarda və HBO Max-da eyni vaxtda yayımlandıqdan sonra Villeneuve davamın əminliyindən narahat olsa da, Warner Bros. Şəkillər onu əmin etdi ki, HBO Max-da yaxşı çıxış etsə, davamı olacaq. İlk filmi Warner Bros. və əfsanəvi yaşıl işıqlandırılmış Dune-un kritik və kommersiya uğurundan sonra: İkinci Fəsil 2021-ci ilin oktyabrında. Əsas çəkilişlər 2022-ci ilin iyul-dekabr ayları arasında Budapeşt, İtaliya, İordaniya və Əbu-Dabidə aparılıb.

Dune: İkinci hissənin 2023-cü ilin noyabrında buraxılması planlaşdırılırdı, lakin 2023-cü ildə Hollivud əmək mübahisələri səbəbindən gecikdirildi. Filmin dünya premyerası 15 fevral 2024-cü ildə Londonda, Odeon Luxe Leicester Square -də oldu və martın 1-də ABŞ-də açıldı. O, tənqidçilərin tərifini aldı və dünya üzrə 512 milyon dollar gəlir əldə edərək 2024-cü ildə ən çox gəlir gətirən film etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Terjesztésre kerülő filmalkotások és artfilmek nyilvántartása (mac.). NMHH.
2. ↑  .

* dunemovie.net — Dyuna: İkinci hissənin rəsmi saytı
* *Dyuna: İkinci hissə* — Internet Movie Database saytında.

* |  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
**İrsilik** (*ing.* inheritance, *rus.*  наследование, *türk.* kalıtım) — obyekt-yönlü proqramlaşdırmada: müəyyən xassələrın sinifdən onun törəmələrinə verilməsi. Məsələn, əgər "tərəvəzlər" sinfinin "yaşıl" və "sarı" xarakteristikaları varsa, onların hər ikisi "tərəvəzlər" sinfinin törəmələrinə – bar, yarpaqlar, yeməlilər və s. veriləcək. Ümumi anlamda irsilik, müəyyən xassələrin ana proqramdan və ya prosesdən yerinə yetirilmək üçün çağrılan başqa modullara ötürülməsi prosesinə də aid edilir. Bu halda irsən alınmış xassələrə ana proqram mühitinin bir, yaxud bir neçə xassəsi və ya özəlliyi (məsələn, artıq açılmış fayllar) aid olur.
Aşağıdakı nümunədə Form sinfindən "açıq-aşkar" ("publicly") irsən alınmış Circle sinfi verilib. Yeni Circle sinfi area atributunu təməl Form sinfindən irsən alıb (area atributu dolayı yolla Circle sinfinin atributudur), ancaq ona birbaşa müraciət edə bilməz. O bunu getArea və setArea funksiyaları vasitəsilə edir (bu funksiyalar təməl sinifdə public kimi elan olunub və törəmə sinifdə də belə qalırlar). Ancaq color atributu isə irsən public kimi alındığından, yeni sinif ona birbaşa müraciət edə bilər. Bax: BASE CLASS, ENCAPSULATION, OOP, POLYMORPHISM.

class Form {

private:

double area;

public:

int color;

double getArea(){

return this->area;

```
    }
```

void setArea(double area){

this->area=area;

```
    }
```

};

class Circle: public Form {

public:

double getRatio() {

double a;

a = getArea();

return sqrt(a/2\*3.14);

```
    }
```

void setRatio(double diameter) {

setArea(pow(diameter \* 0.5, 2) \* (3.14));

```
    }
```

bool isDark() {

return color>10;

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* 
* 
*
**Domen adı spekulyasiyası** (*ing.* domaining)— İnternet domen adlarının sonradan mənfəət məqsədi ilə yenidən satışa çıxarılması üçün müəyyən etmək, qeydiyyata almaq və əldə etmək üsuludur.

Bu trafik növünə aid ola biləcək sözləri əhatə edən domen adları haqqında fikir yürütmək adi haldır. Buna görə də, «poker» (poker), «insurance» (sığorta), «travel» (səyahət), «creditcards» (kredit kartları), «sex» və digərləri kimi ümumi sözlər və ifadələr istənilən yüksək səviyyəli domendə spekulyasiya üçün cəlbedici hədəflərdir.

Domen adının spekulyativ xüsusiyyətləri xəbərlər və ya cari hadisələrlə əlaqəli ola bilər. Həmçinin, bu cür imkanların aktual olduğu effektiv dövr məhdud ola bilər. Domen satışında sürətli dönüş çox vaxt domen dempinqi adlanır.

Həmçinin bax
------------

* DNS
* Kiberskvottinq

İstinadlar
----------

1. ↑  "A 242 page list of premium generic words and phrases reserved by the .mobi TM registry, mTLD during the Sunrise phase of the launch of .mobi TLD". 2007-12-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-19.