recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Büreydə ibn əl-Hüseyb** (v. 680-ci illər, Xorasan, *ərəb.* بريدة بن الخصيب الأسلمي‎) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri.

Bioqrafiya
----------

Büreydə ibn Hüseyb Bəni Əsləm qəbiləsindən idi. Onun Peyğəmbərlə tanışlığının tarixi Məhəmmədin və digər müsəlmanların Məkkədən Mədinəyə hicrət dövrünə təsadüf edir. Məhəmməd Məkkədən çıxmağa müvəffəq olan gecə Qureyşlülər onu təqib edir, bu da nəticəsiz qalır. Məkkə yaxınlığında yaşayan bütün qəbilələrə, Məhəmmədi diri və ya ölü onlara çatdıra bilən hər kəsə yüz dəvə verməyə vəd edilir. Bu mükafat müqabilində onu tapıb Qureyşə təslim etmək istəyənlər arasında Büreydə də var idi. Bir gün Büreydə və adamları Məhəmməd peyğəmbəri Əbu Bəkrlə birlikdə görür. Görüşdən sonra onlarla söhbətə başlayır, Büreydə və qövmü İslamı qəbul edir. Bundan sonra hamısı Mədinəyə doğru yollanır və peyğəmbəri qoruyur. Peyğəmbərə onun Mədinəyə bayraqsız daxil olmasının arzuolunmaz olduğunu bildirən Büreydə başındakı sarğısını çıxardır və onu nizəyə sancaraq bayraqdar olur.

Bir müddət sonra Büreydə Mədinəyə köçür. Müsəlmanların düşmənlərinə qarşı on altı yürüş və döyüşlərdə iştirak etmiş və qəhrəmancasına vuruşmuşdur. O, Xeybərin alınması zamanı gedən döyüşdə xüsusilə fərqlənir. Məkkənin ələ keçirildiyi gün o, Əsləm qəbiləsindən bayraqdarlar arasında olur. Peyğəmbər də onu Əsləm və Gifar qəbilələrindən vergiyığan (zəkat) vəzifəsinə təyin edir.

Məkkənin fəthdən sonra Xalid ibn Vəlidin hərbi dəstəsinin tərkibində Yəmənə göndərildi. Sonra Usamə ibn Zeydin qoşunlarının Suriyaya yürüşündə iştirak etmişdir. Saleh xəlifələrin dövründə Büreydə müsəlman qoşunlarının Xorasan və digər bölgələrə hərbi yürüşlərində iştirakını davam etdirmişdir.

O, Xilafətin yeni vilayətlərində İslamı təbliğ etməklə məşhurlaşır. O, hədis nəql etməsi ilə tanınır. O, 164 hədis nəql etmiş, onlardan biri İmam əl-Buxarinin, on biri isə İmam Müslimin toplusuna daxil edilmişdir.

Büreydə Xəlifə Yezid ibn Müaviyənin dövründə Xorasanda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Rabiah Ibn Kab
**Bənövşəyi sığırquyruğu** (*lat.* Verbascum phoeniceum) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin qaraşəngikimilər fəsiləsinin sığırquyruğu cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir növüdür.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

İkiillik və ya çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 37-60(100) sm hündürlükdədir. Yarpaqları aşağıdan tüklü, kökətrafı qısa saplaqlı, ellipsvari və ya uzunsov-yumurtavari, küt əsasında azacıq ürəkvari, kənarları qövsvari dişcikli, gövdə yarpaqları az sayda, xırda, uzunsov və ya lansetşəkilli, sivri; aşağıdakılar oturaq, gövdəni yarım bürüyən, azacıq ürəkvari dişciklidir. Çiçəkləri tək-tək, boş salxımdadır. Kasacıq 3–6 mm uzunluqda, ellipsvari və ya uzunsov-ellipsvari sivri hissəciklidir. Tac qırmızı-bənövşəyi, 25–30 mm diametrindədir. Qutucuq 5–7 mm uzunluqda, küt yumurtavari, kasacıqdan bir qıdır uzundur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə aprel-may, meyvə əmələgətirmə may-iyun aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Mezokserofitdir. Yuxarı dağ qurşağında, otlu yamaclar, daşlı-çınqıllı yerlər və kolluqlar arasında rast gəlinir. Dekorativ bitkidir.

Yayılması
---------

Samur-Dəvəçi ovalığı (Xudat qəsəbəsi), Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Göygöl rayonu), Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Culfa rayonu, Aracıqdağı –Xəzinədərə; Şahbuz rayonu, Küküdağ–Darboğaz, Batabat).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın ehtuyatı məhduddur və azalır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen amillər (dekorativ bitki kimi toplanması, infrastukturun inkişafı, dəyişkən iqlim amillərə həssaslıqdır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yeni yayılma yerlərinin axtarılması və bioloji xüsusiyyətlərin öyrənilməsi tələb olunur.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Thapsus pheniceum* (L.) Raf.
* *Verbascum collinum* Salisb.

Yarımnövləri
------------

* *Verbascum phoeniceum subsp. amplexicaule* (Velen.) Cheshm.
* *Verbascum phoeniceum subsp. phoeniceum*
* *Verbascum phoeniceum subsp. stojanovii* Kovačev

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 178.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q159104
* Wikispecies: Verbascum phoeniceum
* BioLib: 40801
* EoL: 484418
* EPPO: VESPC
* EUNIS: 182842
* FoC: 200021299
* GBIF: 3171951
* GRIN: 41147
* iNaturalist: 170141
* IPNI: 770051-1
* IRMNG: 10803006
* ISC: 117784
* ITIS: 505652
* NBN: NBNSYS0000004057
* NCBI: 441205
* PalDat: Verbascum\_phoeniceum
* PFI: 4748
* Plant List: kew-2453567
* PLANTS: VEPH2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:770051-1
* Tropicos: 29201568
* WFO: wfo-0000419358

 |
**Tofiq Müseyib oğlu Əzizov** (18 yanvar 1932, Bakı – 3 dekabr 1998, Bakı) — Azərbaycan mühəndis-konstruktoru və dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini (1995–1998), Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsinin sədri (1995–1996), Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm və texnika xadimi (1992), Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1981).

Həyatı
------

Tofiq Müseyib oğlu Əzizov 1932-ci il yanvarın 18-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Bakı Rabitə Texnikumunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunda baş laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamış, 1953–1954-cü illərdə Bakı radio zavodunda tənzimləyici, sex ustası vəzifələrində çalışmışdır. 1955-ci ildə Bonç-Bruyeviç adına Leninqrad Radiotexnika və Rabitə İnstitutuna daxil olmuş və 1958-ci ildə buranı bitirmişdir.

Tofiq Əzizov 1958–1961-ci illərdə Leninqrad Xüsusi Konstruktor Bürosunda aparıcı konstruktor, 1961-ci ildən 1969-cu ilədək Bakıda "Neftkimyacihaz" Xüsusi Konstruktor Bürosunda baş layihə konstruktoru olmuş, 1969–1974-cü illərdə Bakı "Mikrosxemtexnika" xüsusi konstruktor bürosunda və "Neftsənayegeofizika" Elmi-Tədqiqat İnstitutunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1974-cü ildən SSRİ Gəmiqayırma Sənayesi Nazirliyi "Nord" Elm-İstehsalat İnstitutunun direktoru, 1983-cü ildən onun bazasında yaradılan "Nord" Elm-İstehsalat Birliyinin baş direktoru olmuşdur.

Tofiq Əzizov 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilmiş, 1995–1996-cı illərdə paralel olaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

Tofiq Əzizov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Dəfələrlə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin, eləcə də 1990-cı ildə Azərbaycan Ali Sovetinin XII çağırış deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin İqtisadi siyasət komissiyasının sədri olmuşdur. Azərbaycan Milli Yaradacılıq Akademiyasının texnika doktoru (1990), professor (1994) adlarına layiq görülmüşdür. 10-dan çox elmi məqaləsi çap edilmiş, 11 ixtiranın müəllifi olmuşdur. Ona "Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm və texnika xadimi" (1992), "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" (1981) fəxri adları verilmiş, "Qırmızı əmək bayrağı" (1977) və "Lenin" (1990) ordenləri ilə təltif edilmişdir.

Tofiq Əzizov 1998-ci ildə dekabrın 3-də 66 yaşında qəflətən vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Әзизов Тофиг Мүсејиб оғлу // Азәрбајҹанда ким кимдир? (Сорғу-мәлумат китабы). Тәртибчи-мүәллифләр: Тејмур Әһмәдов, Тарыјел Ҹаһанҝир. Бакы: "Азәрбајҹан Енсиклопедијасы" НПБ. 1999. С. 144–145. ISBN 5-89600-253-x.
2. 1 2 3  Тофиг Мүсејиб оғлу Әзизов // Azərbaycan. 4 dekabr 1998. S. 3.
3. ↑  Əzizov Tofiq Müseyib oğlu // Fəxri Xiyaban. Bakı: Heydər Əliyev Fondu. 2007. səh. 74.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
**Sünəni Nəsai** (*ərəb.* **سنن النسائي**‎) — Əhli-Sünnənin hədis ədəbiyyatında ən güvənilən hədis kitabları olaraq qəbul edilən altı kitabdan (Kutubi-sittədən) biridir. Onun müəllifi Əbu Əbdirrəhman Əhməd ibn Şuayb ibn Əli ibn Sinan ibn Bəhr əl-Xorasanidir. İmam Nəsai kimi məşhurdur. Onun əsəri bu ada istinad edərək Sünəni Nəsai adlanır. Şayiələrə görə, Nəsai ilk olaraq "Əs-Sünən'ül Kübra" adlı böyük bir hədis toplusu yazmışdır. Bir hökmdar öz-özünə soruşur ki, sənin kitabındakı hədislərin hamısı səhihdirmi? sualına Nəsai "yox" cavabını verir. Bunun üzərinə hökmdar ondan kitabdakı mötəbər hədisləri ayırmağı xahiş edir və Nəsai onları "Əl Müctəba" adlandırdığı başqa bir kitabda toplayır. Bu kitab "Sünəni Nəsai" adı ilə məşhurlaşır.

Kütüb-i Sittədə yalnız "Sünən-i Nəsai"də olan bir hədis mətni:

  

Sünəni Nəsai, əksər alimlər tərəfindən Kutub-i Sittədə Səhihi Buxari və Səhihi-Müslimdən sonra üçüncü ən etibarlı kitab olaraq qəbul edilmişdir. Kitabda 53 fəsildə cəmi 5724 hədis vardır. Nəsainin sünnəsində ehbəs, nuhl, rükbə və ümrə kimi mövzuları özündə cəmləşdirən bölmələr var ki, başqa hədis məcmuələrində rast gəlinmir. Bundan əlavə, digər hədis məcmuələrində rast gəlinən fitnə, qiyamət, minik növləri və təfsir bölmələri Nəsaidə yoxdur.
«Əbu Səid əl-Xudri (r.a.) rəvayət edir ki, Allahın Peyğəmbəri (s.a.v): «Bir kəs müsəlman olub imanını və əməlini islah etsə, Allah onun keçmişdə etdiyi bütün yaxşılıq və əməlləri yaxşılıq olaraq yazar, keçmişdə etdiyi pisliyi də siləcək və bağışlayacaq. Bundan sonra bütün hərəkət və davranışlarının qarşılığını görür. Onların yaxşı əməlləri on qat, yeddi yüz qat artır. Etdiyi pisliklər bir kimi yazılır. Lakin Allah istəsə, onları da silə və bağışlaya bilər. »

Bölmələri
---------

Kitab aşağıdakı bölmələrdən ibarətdir:

1. Təharət
2. Qüsl tələb edən və tələb etməyən hallar
3. Sular
4. Heyz və İstihazə
5. Qüsl və təyəmmüm
6. Namaz
7. Namaz vaxtları
8. Azan
9. Məscidlər
10. Qiblə
11. İmamlar
12. Namaza başlamaq
13. Səhv səcdəsi
14. Cümə
15. Səfərdə qılınan namazların qısaldılması
16. Kusuf namazı
17. Yağmur duası
18. Qorxu namazı
19. Bayram namazı
20. Gecə və gündüz qılınan nafilə namazlar
21. Cənazə
22. Oruc
23. Zəkat
24. Həcc
25. Miqatlar
26. Cihad
27. Nigah
28. Boşanma
29. Atlar
30. Vəqf
31. İradə
32. İanə
33. Fidyə
34. Rükbə
35. Ümrə
36. And və nəzir
37. Əkin tərəfdaşlığı
38. Qadınlarla yaxınlıq
39. Qan tökməyin haram olması
40. Fey
41. Sadiqlik
42. Akika
43. Dəvənin ilk balasının qurban kəsilməsi
44. Heyvanların ovlanması və kəsilməsi
45. Qurban
46. Alış-veriş
47. Qəsəmə
48. Oğrunun əlinin kəsilməsi
49. İman və Şərtlər
50. Bəzək
51. Kadılık əbası
52. Allaha sığınmaq
53. İçkilər

Həmçinin bax
------------

* Kutubi-sittə
* Səhihi Buxari
* Sünəni Əbu Davud

İstinadlar
----------

1. ↑  "İman ve Şartları Bölümü, Kişinin Müslümanlığının Güzelliği, Hadis No: 4965". 18 dekabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fev 2024.
**Ağa Əliqəmə oğlu Əliyev** (*Ağa Laçınlı*; 5 may 1940, Oğuldərə, Laçın rayonu – 25 noyabr 2007, Bakı) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1969), filologiya elmləri namizədi.

Həyatı
------

Ağa Laçınlı 1940-cı il may ayının 5-də Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində anadan olub. 1963–1966-cı illərdə Maksim Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitunun poeziya fakültəsində təhsil alıb.

1966–1969-cu illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin şeir şöbəsində ədəbi işçi vəzifəsində çalışıb. 1969–1971-ci illərdə Yazıçılar İttifaqının Natəvan klubunun müdiri olub.

Ədəbi fəaliyyətə 1958-ci ildə Ağdam rayonunun "Lenin yolu" qəzetində çap olunan "Çoban" şeiri ilə başlayıb. 1966-cı ildə "Ümid" adlı ilk kitabı işıq üzü görüb. Sonralar "Sakitlik", "Sirli-soraqlı dağlar", "Aşırımlar qarşısında", "Vaxt yetişəndə", "Sevgimizlə sevindirək", "Meşə nəğməsi", "Gecə yuxusu", "Alın yazımız" və s. kitabları çapdan çıxıb.

Ağa Laçınlı 1970-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində çalışıb, "Dünya ədəbiyyatı" kafedrasının dosenti olub. 1980-ci ildə "Azərbaycan bayatılarının bədii xüsusiyyətləri" adlı namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək alimlik dərəcəsi adına layiq görülüb. "Homer dastanlarında türkçülük" adlı doktorluq dissertasiyasını yekunlaşdırmışdı. Antik Yunan ədəbiyyatı üzrə mütəxəssis olan Ağa Laçınlı qədim şumer, antik yunan, qədim Roma, Çin, hind, eləcə də polyak, rus, vyetnam, slovak, yapon, koreya, argentina və başqa xalqların klassik poeziyasından seçmələri dilimizə çevirib.

1967–2006-cı illərdə işlədiyi filologiya fakültəsində ədəbiyyat dərnəyinə başçılıq edib. Türkiyə, Rusiya, Latviya, Litva, Estoniya, Gürcüstan və başqa ölkələrdə Azərbaycan mədəniyyətinə, ədəbiyyatına, elminə dair mühazirələr oxuyub.

Ağa Laçınlının əsərləri Rusiyada, Fransada, Türkiyədə, ABŞ-də, Çində, Hindistanda, Polşada, Ukraynada, Belarusda, Gürcüstanda, Bolqarıstanda, İraqda və s. ölkələrdə çap edilib.

Ağa Laçınlı 2007-ci il noyabrın 25-də Bakı şəhərində vəfat edib.

* Yazıçı Fəxri Uğurlunun atasıdır.
* Jurnalist Azər Qaraçənlinin atasıdır.

Kitabları
---------

1. Ümid. Bakı: Azərnəşr, 1966, 30 səh.
2. Sakitlik. Bakı: Azərnəşr, 1970, 60 səh.
3. Sirli-soraqlı dağlar. Bakı: Gənclik, 1971, 60 səh.
4. Torpağın gücü. Bakı: Gənclik, 1973, 101 səh.
5. Ana duyğusu. Bakı: Gənclik, 1976, 134 səh.
6. Aşırımlar qarşısında. Bakı: Yazıçı, 1978, 132 səh.
7. Vaxt yetişəndə. Bakı: Gənclik, 1980, 112 səh.
8. Sevgimizlə sevindirək. Bakı: Yazıçı, 1981, 152 səh.
9. Meşə nəğməsi. Bakı: Gənclik, 1985, 142 səh.
10. Gecə yuxusu. Bakı: Yazıçı, 1986, 150 səh.
11. Homer. Bakı: ADU-nəşr, 1989, 45 səh.
12. Alın yazımız. Bakı: Yazıçı, 1992, 120 səh.

Elmi əsərləri
-------------

* "Azərbaycan bayatılarının bədii xüsusiyyətləri"
* "Homer dastanlarında türkçülük"

Xarici keçidlər
---------------

* Musa Ələkbərli. Ölümsüzlüyün mübarək (Dostum Ağa Laçınlının xatirəsinə) [*ölü keçid*]
*

Mənbə
-----

* "Laçın yurdu" jurnalı, № 1(1), 2011, Bakı, "Elm və təhsil", 2011.
**Camphorosma monspeliaca** (*lat.* Camphorosma monspeliaca) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinin kafirotu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Aralıq dənizi ölkələri, Balkan yarımadasında, İran və Rusiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10-40 sm olan çoxgövdəli, aşağı tərəfi odunlaşmış, çim əmələ gətirən yarımkolcuqdur. Uzunluğu 3–7 mm olan yarpaqları bizvari formadadır, üzəri uzun tüklərlə örtülmüşdür. Çiçəkləri sünbülvari çiçək qrupunda tək-tək yerləşir. Çiçəkyanlığının uzunluğu 2-2,5 mm, yumru-oval, tüklü, dişləri borucuqdan 2 dəfə qısadır. May ayında çiçəkləyir. Oktyabrda meyvə verir. Meyvələrdə ikidişli çiçəkyanlığı vardır. Toxumları hamar, yumru, qara-qonur, diametri təxminən 1 mm, vəziciklidir.

Ekologiyası
-----------

Günəşli, gilli çöllərdə, daşlı yamaclarda qrup şəklində bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazın qərbində, Kür-Araz ovalığında yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Bitkinin tərkibində 0,2% efir yağı vardır. Bitki kamfora iyi verdiyi üçün xalq təbabətində oyadıcı, sidik və tərqovucu kimi istifadə edilir. Qış otlaqlarında mal-qara üçün yemdir. Tərkibində külün miqdarı azdır. Sulu məhlulu sinir xəstəliklərində, xroniki qripdə, soyuqdəymə xəstəliklərində istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 122.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q11121150
* Wikispecies: Camphorosma monspeliaca
* APDB: 131575
* EoL: 2872914
* EPPO: CMRMO
* EUNIS: 167833
* FNA: 200006799
* FoC: 200006799
* GBIF: 6035827
* GRIN: 8789
* iNaturalist: 493712
* IPNI: 164614-1
* ITIS: 822826
* NCBI: 46096
* Plant List: kew-2695234
* PLANTS: CAMO30
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:164614-1
* Tropicos: 7202634
* WFO: wfo-0000583032

 |
**Hüququn mənbəyi (forması)** — hüquq normalarının möhkəmləndirilməsi üsulu.

Bəzi alimlər hüququn mənbəyini və ifadə formasını müəyyən edir, digərləri isə onlar arasında fərq qoyur, mənbəni hüquq qaydalarını yaradan hadisə kimi, ifadə formasını isə mahiyyət etibarı ilə mənbə ilə üst-üstə düşməyən bir növ "*normalar konteyneri* "kimi müəyyən edirlər. .

Hüquq mənbələrinin növləri
--------------------------

Hüququn ilk mənbəyi hüquqi adət hesab edilməlidir.

Maddi, ideoloji və rəsmi (hüquqi) mənada hüququn mənbələri arasında fərq qoyulur. Maddi mənada hüququn mənbəyi ictimai münasibətlərin özüdür, yəni cəmiyyətdəki maddi həyat şərtləri, iqtisadi münasibətlər sistemi, cəmiyyətdə mövcud olan mülkiyyət formaları və s. İdeoloji mənada hüququn mənbəyi hüquqi şüur və hüquq mədəniyyətidir. Bu, həm qanunvericilərin hüquqi şüuruna, həm də insanların hüquq şüuruna aiddir ki, bu da hüququn formalaşmasına təsir göstərir. Formal (hüquqi) mənada hüququn mənbəyi hüquq normalarının möhkəmlənməsi və mövcudluğu yoludur. Tarixi və siyasi mənada hüququn mənbələrindən də danışmaq olar: tarixi mənada o, müxtəlif hüquqi abidələri təmsil edir (məsələn, Manu qanunları), siyasi mənada isə hüququn mənbəyi dövlət kimi başa düşülür.

Müəyyən bir ölkədə mövcud olan hüquq mənbələrinin tərkibi və sistemi tarixi xüsusiyyətləri və bu ölkənin hüquq sisteminin müəyyən bir hüquqi ailəyə ( anqlo-sakson, romano-german, sosialist və s.) mənsubiyyəti ilə müəyyən edilir. Belə ki, anqlosakson hüquq sistemində, məsələn, roman-german hüquq sistemindən fərqli olaraq, hüquqi presedentlər (məhkəmə və ya inzibati) mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Çox vaxt ingilis məhkəmələrində hüquqi mübahisələrin həlli zamanı müəyyən ərazidə mövcud olan qədim adətlərin sübutu tələb olunur. Dini hüquqi ailələrdə teoloji doktrinaların hüquqi əhəmiyyət daşıya bilər.

Nəzəriyyə formal mənada hüququn aşağıdakı mənbələrini müəyyən edir:

* normativ hüquqi akt ;
	+ əsas normativ hüquqi akt (o cümlədən konstitusiya, dini mətnlər);
	+ qanun ;
	+ tabelikdə olan normativ hüquqi akt ;
* normativ müqavilə ( beynəlxalq və hökumətlərarası müqavilələr daxil olmaqla);
* hüquqi presedent ( məhkəmə və ya inzibati presedent);
* hüquqi adət;
* hüquqi doktrina (o cümlədən dini ehkam, qiyas );
* hüquq prinsipi (o cümlədən beynəlxalq hüququn prinsipləri, istislah).
**Damba** (nid. dam) — qorunan, yaxud sədd çəkilən ərazinin və ya akvatoriyanın sərhədi boyunca yerləşdirilən hidrotexniki qurğu; quruluşuna görə torpaq bəndə oxşayır. Basqılı və basqısız Damba növlərinə ayrılır. Basqılı Damba çay və dəniz sahillərini (ovalıqları) daşqınlardan, küləyin və qabarmaların təsirindən qorumaq (bənd-Damba); şlüzlərə, kanallara və s. çıxan port akvatoriyalarını dalğalardan, buz axınlarından, dalğalarla gətirilən torpaqlardan mühafizə etmək (qoruyucu Damba); hidrotexniki istinad tikililərini sahillə əlaqələndirmək (birləşdirici Damba); hidrotexniki qurğu tikilən yeri hasarlamaq (sədd Dambası); süni hovuzlar (basqılı hovuzlar və SES-lərin sutkalıq tənzimlənmə hovuzları, İES-lərin soyuducu hovuzları və s.) və kanal məcraları (yolu) yaratmaq üçün qurulur. Basqısız Damba məcraları tənzimləmək və düzəltmək (tənzimləyici Damba); səth axınlarını azaltmaq və leysan axınları nəticəsində yuyulub aparılan çaylaq qruntunu saxlamaq (torpaqqoruyan Damba); gəmiçilik şəraitini, eləcə də suburaxan və sutoplayan hidrotexniki qurğuların işini yaxşılaşdırmaq (şırnaqyönəldən Damba); çaylaq və su anbarı körfəzlərindən yol salmaq (nəql. Dambası) məqsədilə tikilir. Damba adətən, yerli materiallardan (qrunt, daş qırıntıları), həmçinin beton bloklardan və dəmir-beton yortaclardan qurulur. Dambaların intensiv tikintisinə 1282 ildə Hollandiyadakı daşqınlardan sonra başlanmışdır. Ən iri Damba (uz. 33 km) Zeyder-ze körfəzində (Niderland,1932) tikilmişdir.

Qədim Misirdə Nil vadisində əhalinin məskunlaşdığı məntəqələri və əkin sahələrini güclü daşqından qorumaq məqsədi ilə Nil sahili boyunca bəndlər tikilirdi. Bəndlər təpələr formasında olub, doğranmış qamış qatılmış gildən qurulurdu. Bu bəndlər damba adlanırdı.

İstinadlar
----------
**Daqomıs** — Krasnodar diyarının Soçi şəhər kurort ərazisinə daxil olan şəhər tipli qəsəbə.. 1961–2019-cu illərdə Soçi şəhərinin mikrorayonu idi. Lazarevski rayonunun Lazarevskoe mikrorayonundan sonra ikinci böyük mikroroyon idi. 1958-ci ildən 1961-ci ilə qədər Daqomıs artıq şəhər tipli qəsəbə (kurort qəsəbəsi) statusuna malik idi. Qəsəbədə Volkovski kənd dairəsinin idarəsi var.

Coğrafiyası
-----------

Lazarevski rayonunun cənub kənarında, eyni adlı Daqomis çayının aşağı axarında yerləşir. Regional mərkəzdən — Lazarevskoyedən 55 km cənub-şərqdə, Soçinin mərkəzindən 14 km şimal-qərbdə və Krasnodar şəhərindən 280 km cənub-şərqdə (yolla) yerləşir.

Daqomısdən A-147 "Cubqa-Adler" federal avtomobil yolu və Şimali Qafqaz dəmir yolunun qolu keçir. Daqomıs dəmir yolu stansiyası fəaliyyət göstərir.

Daqomis Qara dəniz sahilində yerləşir və Qərbi Daqomis və Şərqi Daqomis çaylarının vadiləri boyunca uzanır. Ərazinin relyefi əsasən təpəlikdir, çay dərələri sıldırım və qayalıdır. Kəndin orta hündürlüyü dəniz səviyyəsindən təxminən 30 metr yüksəklikdədir. Mütləq yüksəkliklər dəniz səviyyəsindən 400 metrə çatır.

Şəhərin iqlimi rütubətli subtropikdir. Orta illik hava temperaturu təxminən + 14,2 °C, iyulun orta temperaturu + 24,0 °C, yanvarın orta temperaturu isə + 6,4 °C-dir. Orta illik yağıntı təxminən 1500 mm-dir. Ən çox yağıntı qışda, ən az isə yayda düşür.

Etimologiyası
-------------

Daqomıs adının mənşəyinin ehtimal olunan variantlardan birinə görə söz çərkəz sözü "*Тыгъэмыпс*" dən meydana gəlib. Mənası "kölgəli yer" və ya hərfi mənada "günəşin parlamadığı yer".

Başqa versiyaya görə toponim çərkəzcə "sıx meşə" və ya "yaxşı meşə" mənasını verən "'Дэгумэз'" sözündən gəldiyi. düçünülür.

Əhalisi
-------

2017-ci ilin məlumatına əsasən mikrorayonun əhalisi 19 458 nəfərdir.

İqtisadiyyat
------------

Mikrorayon iqtisadiyyatında əsas rolu kurort və turizm oynayır. Mikrorayonda onlarla sanatoriya, pansionat, istirahət mərkəzləri, müxtəlif səviyyəli mehmanxanalar var. Özəl sektor geniş yayılmışdır. Mikrorayonun gəlirlərinin çox hissəsini təşkil edən xidmət sahəsi inkişaf edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
2. ↑  Реестр наименований географических объектов на территорию Краснодарского края по состоянию на 23.06.2020 Arxivləşdirilib 2020-07-29 at the Wayback Machine // Государственный каталог географических названий (Росреестр)
3. ↑  "Посёлок Дагомыс". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-30.
4. ↑  "Топонимика слова Дагомыс". 2016-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-30.
**Mərkəzəqaçma təcili** - çevrə nnnnnnnnn bərabərsürətli hərəkətdə yaranan, radius boyunca çevrənin mərkəzinə doğru yönələn təcildir və xətti sürət kvadratının çevrə radiusuna olan nisbətinə bərabərdir. an kimi işarə olunur və an=ʊ2/r. Yəni çevrə üzrə bərabərsürətli hərəkət edən cismin təcili sıfırdan fərqlidir, sürətə perpendikulyardır və hər bir nöqtədən çevrənin mərkəzinə doğru çəkilmiş radiuş boyunca yönəlmişdir. Çünki xətti sürət modulca sabit qalsa da, istiqamətini daim dəyişir və olduğu nöqtədə çevrəyə toxunan istiqamətdə yönəlir. Təcil isə vahid zamandakı sürət dəyişməsinə bərabər olduğundan sıfırdan fərqli olur.

**Xətti sürət** - çevrə uzunluğunun dövretmə perioduna olan nisbətinə bərabərdir, υ=2ΠR/T. Onda mərkəzəqaçma təcili, an=4ח2r/T2o.

**Bucaq sürəti** - dönmə cicmi çevrənin mərkəzi ilə birləşdirən radiusun dönmə bucağının zamana olan nisbətidir və bir dövr üçün ω=2Π/T-dir. Onda, an=ω2r olar. BS-də bucaq sürətinin vahidi radian/saniyədir (rad/san).

**Bucaq təcili** - ədədi qiymətcə bucaq sürətinin vahid zamanda dəyişməsinə bərabər olan fiziki kəmiyyətə deyilir, BS-də vahidi rad/san2. Əgər sürətin modulu da dəyişsə, trayektoriya çevrə olmaz, təcilin çevrəyə toxunan tangensial toplananı da yaranar və ümumi təcil normal və tangensial təcillərin vektorial cəminə bərabər olar.

Ədəbiyyat
---------

* A.Mehrabov və b.Fizika kursu MAARİF 1982.
**Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası himni** və ya **Azat u ankax Artsax** — Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının himni.

Sözlər
------

Ազատ ու անկախ Արցախ,
Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,
Պատմությունը մեր երկրի,
Մեր սուրբ արյամբ մենք սերտեցինք:
Դու բերդ ես անառիկ,
Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,
Մասունք աստվածային,
Քեզնով ենք հավերժանում:
Դու մեր լույս հայրենիք,
Երկիր, հայրենյաց դուռ սիրո,
Ապրիր դու միշտ խաղաղ,
Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ:
Քաջերն ենք մենք հայկազուն,
Մռավ ենք, Քրիս ենք ու Թարթառ,
Մեր վանքերով լեռնապահ,
Անհաղթելի մի բուռ աշխարհ:

  

### Transkripsiya

Azat u ankax Artsax,
Ko tun-amrotsə kertetsink,
Patmutyunə mer yerkri,
Mer surb aryamb menk sertetsink.
Du berd es anarrik,
Bardzunk srbazan, veh anun,
Masunk astvatsayin,
Keznov enk haverjanum.
Du mer luys hayrenik,
Yerkir, hayrenyats durr siro.
Aprir du mişt xağağ,
Mer hin u nor Ğarabağ.
Kacern enk menk haykazun,
Mrrav enk, Kris enk u Tartarr,
Mer vankerov lerrnapah,
Anhağteli mi burr aşxarh.

Xarici keçidlər
---------------

İngiliscə transkripsiya ilə himnin mətni
**Desmond D'Sa** (*afrik.* Desmond D'Sa) — Cənubi Afrikadan olan ekoloq. 2014-cü ildə Goldman Ətraf Mühitin Mühafizəsi mükafatını alır. Desmond 25 ildən artıqdır ki, Durbanın cənubunda ekoloji təhlükəsizliyə ciddi ziyan vuran əsas neft emalı zavodları ilə mübarizə aparır və onları təqib edir.

Fəaliyyəti
----------

O, Durbanda (Cənubi Afrika) ekoloji ədalət hüququ üçün yaşıl fəzalara girişin təşkili və ətraf mühitin çirklənməsinə qarşı etiraz aksiyaları təşkil etdikdən sonra tanınır. Şəhərin ətrafındakı ərazi "Xərçəng xiyabanı" kimi tanınır, çünki ərazidə 300-dən çox sənaye müəssisəsi yerləşir[5]. Bu problemlə mübarizə aparmaq üçün o, Durban Cənubi İcmasının Ekoloji Alyansını qurur. Bu icma çirklənmə ilə mübarizədə və Durban limanının genişlənməsinin qarşısının alınmasında uğur qazanmışdır.

2011-ci ildə təbliğat fəaliyyəti üçün onun evinə yanğın bombası atılır. O, aparteid dövründə böyüyür və ona qarşı mübarizə aparmaqla yanaşı, ekoloji və sosial ədalət məsələləri ilə də məşğul olmağa başlayır.

2015-ci ildəki işinə görə Durban Texnologiya Universitetinin fəxri doktoru dərəcəsi alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  "Honorary Doctorate for Durban Environmental Justice Watchdog". Durban University of Technology (ingilis). 2015-08-27. 2021-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-23.
3. ↑  *Ensia, Ensia.* "Goldman Environmental Prize Awarded To South African Activist". HuffPost (ingilis). 2014-04-28. 2021-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-23.
4. 1 2  "Keynote Desmond Dsa". wcph2020.com. 2021-05-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-15.
5. ↑  "Climate Reality Leader Desmond D'Sa Wins Goldman Environmental Prize". Climate Reality (ingilis). 2014-04-28. 2021-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-23.
6. ↑  "#amaQhawe: Desmond D'Sa - How Apartheid's brutality ignited a quest for social justice". www.iol.co.za (ingilis). 2021-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-23.
**Əbu-Dabi** (*ərəb.*  ابوظبي ‎, *azərb*. ata cüyür‎, *ing.* Abu Dhabi) — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin və Əbu-Dabi əmirliyinin paytaxtı. Ölkənin siyasi, iqtisadi, sənaye və mədəni mərkəzi, onun BƏƏ-nin ÜDX-ə töhfəsi 56 %-dir (2008). Şəhərin əhalisi — 1 463 491 nəfər (2007).

Tarixi
------

1760-cı ildə salınıb. Onun yerində eramızdan əvvəl 3 mininci ildə yaşayış məskəni olması barədə arxeloji qazıntılardan təsdiqlər vardır.

Coğrafyası
----------

Fars körfəzində şimal-şərq hissəsində bir adada, Materikdən dörd kilometr aralıda yerləşir. Adanı materiklə üç avtomobil körpüsü birləşdirir.

İqlim
-----

Tropik səhra iqliminə aitdir. Abu Dhabi dünyanın ən isti şəhərlərindən biridir. Yağıntı çox az duşur (ildə təxminən 50 mm), yayda temperatura 50 °C çata bilər. Qışda hava biraz soyuq olur. Isti ay — avqust ayıdır, orta temperatur °C +35,2 təşkil edir. Dubay iqlimi ilə müqayisədə yağıntı az, yayda temperatura daha yüksək, qışda isə biraz az aşağı olur.

Nəqliyyat
---------

Dəniz Limanı Mina Zaid. Beynəlxalq Hava Limanı
Nəqliyyatın əsas növünü taksi təşkil edir.Tikilməkdə olan metronu , 2015-ci ildə istifadəsi planlaşdırılır .

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

* Əbu-Dabinin informasiya portalı (ərəb.)
* Free Things to do in Abu Dhabi Arxivləşdirilib 2010-02-17 at the Wayback Machine (ing.)

| Ərəb ölkələrinin paytaxtları |
| --- |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| Afrika | Asiya |
| 
* **Əlcəzair**, Əlcəzair
* **Qahirə**, Misir
* **Cibuti**, Cibuti
* **Əl-Əyun** (elan edilmiş), Qərbi Saxara
* **Xartum**, Sudan
* **Moqadişo**, Somali

 | 
* **Moroni**, Komor adaları
* **Nuakşot**, Mavritaniya
* **Rabat**, Mərakeş
* **Tripoli**, Liviya
* **Tunis**, Tunis

 | 
* **Əbu-Dabi**, BƏƏ
* **Amman**, İordaniya
* **Bağdad**, İraq
* **Beyrut**, Livan
* **Dəməşq**, Suriya
* **Doha**, Qətər

 | 
* **Ramallah**, Fələstin
* **Küveyt**, Küveyt
* **Manama**, Bəhreyn
* **Maskat**, Oman
* **Ər-Riyad**, Səudiyyə Ərəbistanı
* **Sana**, Yəmən

 |

 |
**Yulen qoruğu** (bolq. Юлен) — Bolqarıstanın şimal-qərbində yerləşən Pirin Milli Parkındakı təbiət qoruğu. Blaqoevqrad vilayətinin Bansko icmasında yerləşir. Yulen təbiət qoruğu 26 avqust 1994-cü ildə alp bitki növlərinin insan təsiri olmadan böyüməsini izləmək, habelə nadir bitki və heyvan növlərini qorumaq üçün qurulmuşdur. Qoruq 3156 ha (31.56 km²) sahəni əhatə edir.

Coğrafiya
---------

Yulen 1600 ilə 2851 m yüksəklikdə yerləşir. Daşlar əsasən qranit və qneysdir, lakin karbonat süxurlarından (əhəng daşı, dolomit) ibarət olanlarda da var. Qoruq su ehtiyatları ilə zəngindir. Bir neçə çayın mənbəyi olan bir sıra buzlaq gölləri vardır. İqlimi hündürlüyünə görə alpdır. Torpaqlar əsasən qonur meşə və alp çəməndir.

Florası
-------

Florası 700-dən çox növ damarlı bitkidən ibarətdir. Bunlardan 44-ü Bolqarıstanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir. Bəzi əhəmiyyətli növləri: Trollius europaeus, Anemonastrum narcissiflorum, Aquilegia aurea, Isoetes lacustrisu (Bolqarıstanda bu bitkinin tapıldığı yeganə yerdir), Rhynchocorys elephas, Carex rupestris və s. Buzlaşma dövründən qalma Empetrum nigrum və Sibbaldia procumbens kimi növlər də var.

Burada Balkan şamı, adi şam, adi küknar, Avropa ağ şamı və təcrid olunmuş halda Heldreyx şamından ibarət meşələr də vardır.

Fauna
-----

Yulendəki ən tipik məməlilər qonur ayı, canavar və qarapaçadır. Quş növlərin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir və bunlara Nucifraga caryocatactes, tetra, qaya kəkliyi, kiçik tükcüllüt, berqut, tetraçalan və başqaları daxildir. Günəşli ərazilərdə adi gürzəni görə bilərsiniz. Çaylar və bəzi buzlaq göllərində çox sayda qızılbalıq populyasiyası vardır.

Görməli yerləri
---------------

Bansko şəhərindən təqribən 12 km məsafədə yerləşən Yulen Təbiət Qoruğunun ərazisində qədim bir qala vardır. Qazıntılar və arxeoloji tapıntılar bünövrəsinin hələ Roma İmperiyası dövründə qoyulduğunu isbatlamışdır. Qalanın uzunluğu təqribən 100 m, eni 25 ilə 40 metrdir. Qalanın yeganə görünən qalıqları şimal divarların kiçik bir hissəsidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Yulen Reserve". Official Site of Pirin National Park. 10 January 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 December 2017.
2. 1 2 3  "Register of the Protected Territories and Zones in Bulgaria". Official Site of the Executive Environment Agency of Bulgaria. 27 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 December 2017.
3. ↑  "Isoetes lacustris". Red Book of Bulgaria, Volume I. 7 December 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 December 2017.
**Deva Şiqeto** (藤井 較一, *出羽 重遠*?, 17 yanvar 1856, Ayzu[d], Fukuşima prefekturası – 27 yanvar 1930, Tokio[d]) – Yaponiya İmperiya Donanmasının admiralı. Rus-yapon müharibəsi zamanı döyüş diviziyasına və Dördüncü Donanmaya komandanlıq etmişdir.

Həyatı və karyerası
-------------------

Deva Şiqeto 1856-cı ildə Yaponiyanın Ayzu hanında doğulmuşdur. 1878-ci ildə Donanma Akademiyasını 5-ci olaraq bitirmişdir. O, kiçik zabit kimi donanma heyətində vəzifə tutmuş, Birinci Çin-yapon müharibəsində ölkənin müdafiə qüvvələrindən olan Qərb Dənizləri Donanmasının zabiti kimi iştirak etmişdir. Növbəti illərdə gəmi və heyət komandanı olmuş, 1900-cü ildə kontr-admiral, 1904-cü ildə isə vitse-admiral rütbəsinə yüksəlmişdir.

Rus-yapon müharibəsi zamanı Port-Artura hücumda iştirak etmiş, Sarı dəniz döyüşündə "Yakumo" krayserinin göyərtəsindən İkinci Donanmanın 3-cü Döyüş Diviziyasına komandanlıq etmişdir. Tsuşima döyüşündə dörd krayserdən ibarət olan eyni diviziyaya bu dəfə "Kasagi" kayserinin göyərtəsindən komandalıq etmişdir. 1904-cü ilin iyunun Dördücü Donanmanın komandanı təyin olunmuşdur.

Müharibədən sonra 1907-ci ildə baron tituluna layiq görülmüş və 1912-ci ildə admiral rütbəsinə yüksəlmişdir. Dürüst şəxsiyyət kimi tanındığı üçün 1914-cü ildə Siemens skandalını araşdırmaqdan məsul olan donanma komitəsinin sədri seçilmişdir. O, hərbi məhkəmə təşkil edərək yüksək rütbəli bir neçə donanma zabitini həbs etmişdir və həmin il Yamamoto Qonnohyoe kabinetinin istefasına səbəb olmuşdur. 1920-ci ildə ikinci rezervə daxil olmuş, 1933-cü ildə ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Kowner. səh. 102

Ədəbiyyat
---------

* *Kowner, Rotem.* Historical Dictionary of the Russo–Japanese War (ingiliscə). The Scarecrow Press. 2006. 102. ISBN 978-0-8108-4927-3. İstifadə tarixi: 8 iyun 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Milli Diet Kitabxanası
**Before The Dawn** — Finlandiya metal qrupu, 1999-cu ildə Tuomas Saukkonen tərəfindən yaradılmışdır. İki il sonra, 2001-ci ildə, Before the Dawn birinci minialbom EP "Gehenna" adlı albomu buraxdı, və bu albomda "Not Divine As Them" mahnısı albomdan ilk və tək sinql oldu. Bu albomdan sonra qrupun üzvlər qrupu tərk edir. Yarım il sonra Tuomas komandasını yenidən qurur. Qrupa vokalist Pan Vilman Mike Ojala, və Kimmo Nurmi gəlir. Tuomas-ın yeni komandasıyla birlikdə iki rəsmi "My Darkness" və "4.17 am." adlı albomları çıxarıldı. Qrup həmçinin 2003-cü ildə Skandinaviya və Avropa ölkələrin də Katatonia qrupu ilə birgə konsertlər də çıxış etdi.

Bu albomlardan sonra üzvləri qrupu tərk edərək digər üzvlər: köməkçi vokal & bas, GLORIA MORTI, gitaraçı Juho Räihä, klaviş Joel Mäkinen və barabançı Aatu Mukka qrupa qatıldı.

Üçüncü dəfə üzvlərin dəyişilməsindən sonra, qrup 3 albom çıxartdı: 2005, 2007 və 2008-ci ildə "The Ghost", "Deadlight" və "Soundscape of Silence" adlı müvafiq albomlar. Ardından qrup "Deadsong" və "Faithless" adlı sinqllar buraxaraq 2009-cu ilə qədər Avropa ölkələrin də konsertlər də çıxış etdi.

Daha sonra qrup Nuclear Blast Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq, 2011-ci ildə "Deathstar Rising" və 2012-ci ildə "Rise of the Phoenix" adlı albomları çıxartdı.

10 yanvar 2013-cü ildə Tuomas Saukkonen elan edərək, Before the Dawn qrupunun fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqladı. Həmçinin bütün özünün digər başqa layihələrini dayandıraraq, o Wolfhear adlandırılmış yeni qrup yaratdı.

Diskoqrafiya
------------

### Demolar

* 2000: *To Desire*

### Studio albomlar

* 2003: *My Darkness*
* 2004: *4:17 A. M.*
* 2006: *The Ghost*
* 2007: *Deadlight*
* 2008: *Soundscape of Silence*
* 2011: *Deathstar Rising*
* 2012: *Rise of the Phoenix*

### EP-lər

* 2001: *Gehenna* (MCD)
* 2010: *Decade of Darkness*

### DVD-lər

* 2005: *The First Chapter*
Britaniyalılar Qəndəharda
İkinci ingilis-əfqan müharibəsi — 36 minlik ingilis qoşunlarının Əfqanıstana Heybər, Kurram və Bolan keçidindən üç sütunla soxulması ilə başlandı. Silahlanmada və təşkilat baxımından xeyli geriyə qalan əfqan ordusu geri çəkilməli oldu. 1879-cu ilin yanvarında ingilislər Qəndəharı aldılar. 26 may 1879-cu ildə isə Yaqub xan ingilislərlə, Qandamaq müqaviləsi bağladı. Bu sazişə görə Əfqanıstan İngiltərədən asılı olurdu. Alçaldıcı müqavilə Əfqanıstanda narazılıqla qarşılandı. 8 sentyabr 1879-cu ildə üsyan başladı. Kabildəki ingilis rezidenti öldürüldü. 27 iyul 1880-ci ildə Qəndəhar yaxınlığındakı, *Məyvan döyüşün*də, əfqanlar ingilis briqadasını darmadağın etdilər. Kabildəki ingilislər təxminən 100 minlik üsyançı ordusu tərəfindən mühasirəyə alındılar. Əfqanların inadlı müqaviməti, ingilisləri, Əfqanıstanın işğalından imtina etməyə və əmir Əbdürrəhmanla kompromis saziş bağlamağa məcbur etdi. 1880-ci il müqaviləsinə görə Əfqanıstan daxili işlərindən müstəqilliyini qorudu, ancaq xarici siyasət İngiltərəinin nəzarətinə keçdi. 1881-ci ildə ingilis qoşunları ölkədən çıxarıldı.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Pulsatilla albana** (*lat.* Pulsatilla albana) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin qaymaqçiçəyikimilər fəsiləsinin güləbətin cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi sadədir, 5-15 sm hündürlükdədir. Meyvəvermə zamanı 26 sm-ə qədər uzanır. Kökətrafı yarpaqları əsasən çiçəklərlə eyni vaxtda əmələ gəlir, uzunsov, 2 dəfə lələkvari bölünmüş, neştərşəkilli və ya xətvari, tamkənarlı və ya dişcikli hissəlidir. Çiçəkləri sallanan, sarı, zəngvaridir. Çiçək yatağının yarpaqları 18–25 mm uzunluğunda, uzunsov, ellipsivari, əyilmiş ucludur. Meyvələri tükcüklü, qılçıqlıdır, 2-2,5 sm uzunluqdadır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə may-iyul aylarına təsadüf edir. Yuxarı dağ qurşaqlarında, əhəngli, çınqıllı-daşlı, daş yamaclarında və çəmənliklərdə rast gəlinir. Dekorativdir. Zəhərli bitki olduğundan mal-qara tərəfindən yeyilmir.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi, şərq və qərb hissələri.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Antropogen amillərin təsirinə baxmayaraq populyasiya hal-hazırda sabitdir, yalnız areallarının qismən daralması müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Sistemsiz otarılma və tapdalanma nəticəsində yaşama ərazisi məhdudlaşır, ekstremal iqlim şəraiti olan ərazilərdə yayılıb.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayıldığı ərazilərin nəzarətə götürülməsi, axtarış monitorinqlərinin aparılması, toxumla çoxalan bitki olduğundan lazımi miqdarda toxum ehtiyyatının toplanılması təklif olunur.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Anemone albana* Steven

### Heterotipik sinonimləri

* *Anemone albana subsp. andina* (Rupr.) N.Busch
* *Anemone albana f. angustisecta* N.Busch
* *Anemone albana var. andina* (Rupr.) Smirn.
* *Anemone albana subsp. flavescens* (Regel & Tiling) N.Busch
* *Anemone albana var. flavescens* (Regel & Tiling) Smirn.
* *Pulsatilla albana var. andina* Rupr.
* *Pulsatilla albana subsp. andina* (Rupr.) Zämelis
* *Pulsatilla albana f. angustisecta* (N.Busch) Grossh.
* *Pulsatilla albana var. caerulea* Regel
* *Pulsatilla albana var. flavescens* Regel & Tiling
* *Pulsatilla albana subsp. flavescens* (Regel & Tiling) Zämelis & Paegle
* *Pulsatilla albana var. pallida* Regel & Tiling
* *Pulsatilla andina* (Rupr.) Grossh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Pulsatilla albana* | 
* Wikidata: Q4381581
* Wikispecies: Pulsatilla albana
* BioLib: 1130080
* EoL: 5529004
* GBIF: 3929879
* GRIN: 105298
* iNaturalist: 447055
* IPNI: 711931-1
* Plant List: tro-27102572
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:711931-1
* Tropicos: 27102572
* WFO: wfo-0001129908

 |
| *Anemone albana* | 
* Wikidata: Q21083702
* GRIN: 404158
* IPNI: 708216-1
* NCBI: 1077388
* Plant List: tro-27102252
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:708216-1
* Tropicos: 27102252
* WFO: wfo-0001283791

 |
"Laokoon və oğulları" Vatikanda
**Laokoon** və ya **Laokoont** (q.yun. Λᾱοκόων) — yunan mifologiyasında Troya şəhərində tanrı Apollonun kahini. Aketanın oğlu, Anxisin qardaşı və Apollonun kahini olan Laokoon Apollonun iradəsinə qarşı çıxaraq öz həyat yoldaşı ilə dünyaya iki əkiz oğlan uşağı gətirirlər.

Öncəgörücü Troya müharibəsi zamanı öz həmvətənlərinə Troya atını şəhərə salmamağı xəbərdar edir. Apollon bu səbəbdən Troyaya iki ilan göndərir. Dənizləri keçib gələn bu ilanlar Laokoonun oğulları olan Antifantı və Fimbreyi udmuş, sonra Laokoonun özünü boğub öldürmüşlər.

Digər bir hekayəyə görə isə bu Afinanın qəzəbindən baş vermişdir. İlanlar Afina (mifologiya) heykəlinin ayağında olan qalxanın altında gizlənmişlər. Troyalılar belə hesab etdilər ki, bu Laokoonun Troya atına nizə atmasına görə baş vermişdir. Mifin digər bir variantına görə, ilanlar tərəfindən ancaq onun oğulları boğulmuşdur. Laokoon özü sağ qalaraq əbədi olaraq ağlamışdır.

Rodoslu Aqesandr və onun oğulları Polidor və Afinodorun birgə hazırladıqları "Laokoon və oğulları" heykəl qrupu 1506-cı ildə Romada tapılmışdır. Hal-hazırda bu heykəl qrupu Vatikanda Piy-Klement muzeyində saxlanılır.

Heykəl Qothold Efraim Lessinqin eyniadlı "Laokoon" əsəri üçün süjet xətti rolunu oynamışdır.

Laokoon və oğullarının bu əhvalatı öz əksini rəssamlıqda da tapmışdır: məsələn, El Qreko bir neçə rəsm əsərində kahini və onun oğullarını təsvir etmişdir.

Keçidlər
--------


Vikianbarda Laokoon ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Kruqosvet · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Pauly-Wissowa · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 162485203 · GND: 118569651 · LCCN: nb2018005705 · LIBRIS: 331129 · SUDOC: 137629370 · VIAF: 42629960, 288226280, 15151776730618010419 · WorldCat VIAF: 42629960, 288226280, 15151776730618010419 |

 |
**Kauan** — 2005-ci ildə Çelyabinskdə (Rusiya) Atmospheric Doom Metal, post-rok qrupudur. Əvvəllər qrup heyəti Anton Belov (gitara, vokal, keyboard, programlaşdırma) və Lyubov Muşnikovadan (skripka) ibarət idi, lakin sonuncu çıxışda Belov tam heyət ilə 2013-cü ildə toplandı.

Yaranması
---------

Kauan 2005-ci il fevral ayında Anton Belov tərəfindən qurulmuşdur. Onlar ilk başlarda folk metal, black metal, doom metal janrları ilə fəaliyyətə başlamış, sonralar daha çox doom metal və folk metal elementləri ilə ambient və post rock janrında olan ikinci albomlarını çıxarmışdır. Hazırda isə qrup folk metal qrupu olaraq hesab edilə bilər.

2006-cı il sentyabrda Lyubov Muşnikova qrupa skripka ifaçısı kimi qoşuldu. Qrup həmçinin digər musiqiçilərlə də birlikdə işləmişdir, lakin onların heç biri sonda qrupun konsepsiyasına uyğun olmamışdır. İlk albomun səsyazmaları zamanı bəzi sessiya üzvləri violonçel və saksafon ifa etmək üçün dəvət edilmişdi.

İlk albom işıq üzü gördükdən sonra (*Lumikuuro* (BadMoodMan Music, 2007)), Aleksandr Boroviç qrupu tərk edir. Bundan sonra Kauan 2008-ci ilin sonlarında BBM musiqi şirkətində yazılmış *Tietäjän Laulu* adlı ikinci albomlarını çıxardır.

Kauan adı fin mənşəlidir və Kauanın mahnı sözlərinin əksəriyyəti fin dilindədir.

2009-cu ilin sonlarında Kauanın 3-cü albomu — *Aava Tuulen Maa* işıq üzü görür. Bununla qrup öz janrını atmospheric folk metal, qəmli və melanxolik post-rok yönündə dəyişir, hansı ki, bu da sonralar Kauanın səciyyəvi simvoluna çevrilir.

2011-ci il 26 iyunda Kauanın 4-cü albomu — *Kuu..* çıxır. Albom doom metal elementləri ilə zəngin güclü post-rok və ambient parçalara malikdir.

Üzvlər
------

**Cari üzvlər**

* Anton Belov — bəstə, vokallar (2005 — indiyədək)
* Aleks Vinogradov — bass gitara, ikinci vokallar (2013 — indiyədək)
* Alina Roberts — keyboard, ikinci vokal (2013 — indiyədək)
* Anatoli Qavrilov — viola (2013 — indiyədək)
* Anton Skrinnik — zərb alətləri (2013 — indiyədək)

**Sabiq Üzvlər**
Aleksandr Borovix (2007)
Lyubov Muşnikova (2007–2011)

Diskoqrafiya
------------

**Studiya albomları**

* Lumikuuro (2007)
* Tietajan Laulu (2008)
* Aava Tuulen Maa (2009)
* Kuu.. (2011)
* Pirut (2013)

**Digər**

* Der Wanderer über dem Nebelmeer (2010)

Xarici keçidlər
---------------

* last.fm
* myscpace
* facebook
**Duodenoqastral reflüks** — onikibarmaq bağırsaq (duodenum) möhtəviyyatının geriyə , mədənin içinə atılmasıdır.

DQR səbəbi pilorik məngənənin tam qapanmaması, xroniki duodenit və duodenumda təzyiqin artmasdır .[1]

DQR mədənin selikli qişasının, xüsusən də duoenuma yaxın olan antral hissənin öd turşuları və onlarının duzları, pankreas fermentləri , lizolesitin və digər duodenum möhtəviyyatının komponentləri ilə zədələnməsinə səbəb olur .[1]

DQR uzun müddət mədə selikli qişasına təsiri nəticəsində reflüks-qastrit (C- tip qastrit) formalaşır .[1]

Ancaq uzun müddət və intensiv davam edən reflüks kliniki əlamətlərlə müşahidə olunur. Xəstələrdə dillərində sarımtıl ərp, qarın nahiyəsində dəqiq lokalizasiya olmadan ağrı, dispepsiya (gəyirmə, göynəmə) müşahidə olunur. Bu əlamətləri olduqda pasientə FEQDS, ulstrasəs müayinəsi , sutkalıq pH metriya, elektroqastroenteroqrafiya təyin edilir. Turşuluğun təyini DQR olub-olmamasını və ağırlıq dərəcəsinin müəyyənləşdirmək üçün vacib meyar sayılır .[1]

Dərmanla müalicəsi
------------------

DQR müalicəsi mədə və duodenumun hərəkətinin (motorikasının) nizamlanması və öd turşularının , lizolesitinin mədəyə aqressiyasının neytrallaşdırılmasına yönəldilir. Duodenal möhtəviyyat əsasən mədə turşuluğunun olması fonunda zədələyici təsir göstərdiyindən müalicə zamanı proton nasosu ingibitorlarından da istifadə etmək tövsüyyə olunur. Motorikanı nizamlamaq üçün prokinetiklər, öd turşularınının selikli qişaya zədələyəci təsirlərinin qarşısını almaq üçün isə ursodezoksixol turşusu preparatları istifadə olunur [1] Bundan başqa DQR zamanı qaraciyərin , mədəaltı vəzin , öd kisəsi və yollarının , bağırsaqların yanaşı gedən xəstəlikləri müalicə olunmalıdır.

Mənbə
-----

* *Белоусов С. С. Муратов С. В. Ахмад А. М.* Гастроэзофагеальная рефлюксная болезнь и дуоденогастральный рефлюкс. — Н. Новгород: Изд-во Нижегородской государственной медицинской академии, 2005. — 120 с. — ISBN 5-7032-0554-9.
* *Бабак О. Я.* Желчный рефлюкс: современные взгляды на патогенез и лечение. Сучасна гастроэнтерологiя, 2003, № 1 (11).

Qeydlər
-------

1. ↑ *Рапопорт С. И.* Гастриты (Пособие для врачей). — М.: ИД "Медпрактика-М", 2010. — 20 с. ISBN 978-5-98803-214-4.
**Əliqulu xan Valeh Dağıstani** (1712–1756) — şair.

Həyatı
------

Əliqulu xan Fətəli xan oğlu 1712-ci ildə İsfahan şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Qumuqdur. Mədrəsə təhsili almışdı. 1734-cü ildə Hindistana getmişdi.

Əliqulu xan Valeh Dağıstani 1756-cı ildə vəfat edib.

Yaradıcılığı
------------

Əliqulu xan Valeh Dağıstani "Riyazüş-şüəra" adlı təzkirəsində Təqi Əvhədinin (973–1039 / 1565–1620) "Ərəfatül-aşiqin" adlı təzkirəsinə istinad edərək Məğribinin doğulduğu yeri Nain, qəbrinin isə İstihbanati-farsda olduğunu qeyd edir. O, eyni zamanda Əmir Kəmaləddin Hüseynin "Məjalisül-üşşaq" əsərinə əsasən şairin məzarının Təbrizin Surxab məhəlləsində Baba Məzidin məzarının baş səmtində olmasını, vəfat tarixini isə 807 / 1404, "Nəfəhatül-üns"ə görə isə 809 / 1406-cı il göstərəndən sonra şeirlərindən nümunələr gətirir. Onu da qeyd etmək gərəkdir ki, bir çox müəlliflərin səhvlərini təkrar edən Valeh Dağistani "Məjalisül-üşşaq" əsərinin müəllifini Sultan Hüseyn Bayqara kimi göstərir. Başqa bir tərəfdən belə güman etmək olar ki, Rzaqulu xan Hidayət də irəlidə göstərilən kimi Məğribinin Naində doğulmasını və İstihbanati-farsda dəfn olunması faktını Təqi Əvhədinin "Ərəfatül-aşiqin" əsərindən götürmüşdür.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |