recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Film haqqında
-------------

Daxili yoxsa xarici gözəllik? Kimlər cəmiyyət üçün daha maraqlıdır? Zahirən çirkin, qəlbən isə təmiz və bilikli xanımlar, yoxsa qlamur həyat tərzi ilə kişilərin ağlını başından alan, daxilən kasıb və kütbeyin olan qızlar?

Tanınmış Şirkətlərdən birinin rəhbəri Nadir Musayev, oğlu, eyni zamanda Şirkətin vitse-prezidenti Anarın etinasız, əyləncə dolu həyatından narahatlıq nümayiş etdirərək, ona yeni katibə axtarır. Və katibə xarici görkəminə görə oğlanları maraqlandırmayan Fatimə olur. Təhsili, ağlı və hazırcavablığı ilə Fatimə Anarın ən yaxşı köməkçisinə çevrilir. Lakin Anar Fatimədən savayı məcburən ikinci xanımı – Gülyanı da katibə kimi yanında işə götürməli olur...
Kütbeyin Gülya Anarın nişanlısı Aykanın yaxın rəfiqəsidir. Evlilik ərəfəsində olan Anar isə, köhnə əməllərindən qalmır. Şirkətin jurnalı üçün qondarma fotosessiyalar keçirərək, xanımlarla məhz bu üsulla ünsiyyət qurur. Fatimə Anarın əyləncə dolu həyatını ailəsi və xüsusilə nişanlısı Aykadan gizlətmək üçün, müxtəlif üsullara, bəhanələrə əl atır... Fatimənin ağlı və bacarığı Anarı ən çətin vəziyyətlərdən çıxarmaq gücünə malikdir... Amma Fatimə bunu təkcə sədaqətli işçi adını qazanmaq naminə etmir, onun öz arzuları və məqsədləri var...

Uzun illər Musayevlər ailəsi ilə şərik qismində çıxış edən Valehsə, tələ qurur. Anarın əyləncə dolu həyatı bundan sonra mürəkkəbləşir. Məhz bu anda Anar yalnız bir insanın köməyinə üz tuta bilər...

Filmin heyəti
-------------

Film üzərində işləyənlər
------------------------

**Layihənin rəhbərləri:** Vahid Mustafayev, Vaqif Əsədullayev, Mir Şahin Ağayev
**Ssenari müəllifləri:** Səbinə Hüseynli, Kamran Qasımov
**Rejissorlar:** Yeganə Əbdülməmmədova, Elşad Rəhimov, Cahanbəxş İmani,
**Redaktor:** Aytən İsgəndərova

Rollarda
--------

Nəzakət Məmmədli — Fatimə
Qorqud Cəfərli — Anar
Cəmilə Tağıyeva — Ayka
Müdhəd Aydın — Dəmir Gözəlov
Əjdər Zeynalov — Nadir Musayev
Nəcibə Hüseynova — Bikə xala
Şahanə Yusifova — Qulya

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
* Anons Arxivləşdirilib 2017-08-29 at the Wayback Machine
* ANS TV-nin rəsmi saytında — Göyçək Fatimə Arxivləşdirilib 2017-06-15 at the Wayback Machine
**Liçi** (Litchi chinensis Sonn, Sapindaceae fəsiləsindəndir) — Çin gavalısı və ya çin qozu adlanan Liçinin vətəni Cənubi Çindir və burada 4000 ildir ki, becərilir. Meyvəsi yumurtavaridən yumru formaya qədərdir. Ölçüsü fındıqdan iri, gavalıdan xırdadır.

Meyvəsinin quruluşuna görə Liçi qozmeyvəlilərə aiddir. Qabığı sıx olub, ətliyindən asan ayrılır. Qabığının rəngi çəhrayıdan qırmızıya qədər, bəzən sarımtılqəhvəyi olur. Ətliyi ağ, jeleyəbənzər şirəli, kifayət qədər sıx olub, çəyirdək nüvəsini əhatə edir. Ətliyi 62-84%, nüvəsi 6-26%, qabığı 12-20% arasındadır. Dadı şirin, üzüm dadını xatırladır. Zərif qızılgül və muskat ətirlidir. Meyvəsi təzə halda istifadə olunur, kompot, şərab hazırlanır və qurudulur. Dərildikdən sonra yetişə bilmədiyindən istehlak yetişkənliyində yığılır. 150-dən çox sortu məlumdur. Sortlarından Haak Jip, Kwai Mi, No Mai Tse(Çin), Bedana, Groff, Pat Po Hung (Hindistan), Mauritius, Brewster və s.

Tərkibində 14,3-16,2% şəkər, o cümlədən 9-10% reduksiyaedici şəkərlər, 0,5-0,7% pektinli maddələr, 0,76-1,20% zülal, 0,25-0,50% üzvi 120 turşu (əsasən alma turşusu), 0,42-0,60% minerallı maddələr, 39-45 mq% C vitamini, 0,4-0,6 mq% B1, 0,06-0,08 mq% B2 vitaminləri vardır. Minerallı maddələrdən 122-182 mq% K, 7-9 mq% Mn, 25-30 mq% P, 4-6 mq% Ca, 0,5 mq% dəmir vardır. 100 qr meyvə 74 kkal və ya 311 kCoul enerji verir. Standartı hələ işlənməyib.

* LiçiLiçi
* Liçi və tumlarıLiçi və tumları

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Lychee or litchi
**İmperatriça Myonsonun sui-qəsdi** – Çoson kralı Koconun həyat yoldaşı olan İmperatriça Myonsonun 8 oktyabr 1895-ci ildə Yaponiya casusları tərəfindən öldürülməsi hadisəsi. Hadisə Koreyada **Eulmi insidenti** (kor. 을미사변) adı ilə tanınır.

Arxa plan
---------

Birinci Çin-yapon müharibəsindən sonra Rusiya imperiyası Yaponiyanın Koreya yarımadasındakı ən böyük rəqibi olmuşdur. Yaponlar 1895-ci ildə Koreyanı Yaponiyanın protektoratlığına çevirmək istəsələr də, yerli dəstəyi qazana bilməmişdirlər. Buna görə də yaponlar Yaponiyanın Koreyadakı mövcudluğuna qarşı olan önəmli siyasi şəxsləri aradan qaldırmaq istəyirdilər. Bu şəxslərdən ən əhəmiyyətlisi kralın həyat yoldaşı olan İmperatriça Myonso idi.

Sui-qəsd
--------

8 oktyabr 1895-ci ildə səhər saatlarında Yaponiyanın Seulda yerləşən nümayəndiliyi koreyalılar kimi geyinərək Yaponiyanın Koreyadakı səfiri olan Miura Qoronun başçılığı ilə Kyonbokkun sarayına irəliləmişdirlər. Miura Qoro sui-qəsd planını "Tülkü ovu əməliyyatı" adlandırmışdı. Yapon və koreyalılardan ibarət 50 nəfərlik sui-qəsd qrupu saraya qarşı hücum təşkil etmişdir.

Sui-qəsdçilər Kral Koçonu tutsalar da, ona xəsarət yetirməmişdirlər. Onlar kraliçanın yatdığı kvartala hücum etmiş və kraliçanı tutmuşdurlar. Əvvəlcə onun kraliça olduğundan əmin olmaq üçün onu sorğu-suala tutmuşdurlar. Daha sonra onu soyundurmuş, zorlamış və sonda qılıncla öldürmüşdürlər. Sui-qəsdçilər kraliçanın cəsədini bölgədəki xaricilərə göstərmişdirlər. Daha sonra cəsədi sarayın ətrafındakı meşəyə aparmış, üzərində kerosin tökərək yandırmış və küllərini ətrafa saçmışdırlar.

Nəticələri
----------

Sui-qəsdin üstü açıldıqdan sonra Yaponiya beynəlxalq tənqidlə üzləmişdir. İmperatriçanın ölümü Koreya sarayında Yaponiyaya qarşı qorxunun və kinin yaranmasına səbəb olmuşdur. 1896-cı ilin fevralında yapon qoşunları paytaxt yaxınlığına daxil olanda Kral Koçon Rusiya nümayəndəliyinin binasına sığınmış, burada yaponlara qarşı əks-təbliğat hərəkatı gerçəkləşdirilmişdir. 1896-cı il boyunca yapon nümayəndələr qovulmuş, sui-qəsd cəhdində iştirak edən və yaponlarla əməkdaşlıq edən koreyalılar edam olunmuşdur.

Yaponlar sui-qəsd cəhdi nəticəsində ruslarla yaranmış gərginliyi azaltmaq üçün 1896-cı ildə Komura–Veber memorandumunu və 1898-ci ildə Nişi-Rozen sazişini imzalamışdırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Kowner. səh. 237
2. 1 2  *PhD, History; J. D. University of Washington School of Law; B. A. History.* "Biography of Queen Min, Korean Empress". ThoughtCo (ingilis). 2023-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 iyul 2023.

Ədəbiyyat
---------

* *Kowner, Rotem.* Historical Dictionary of the Russo–Japanese War (ingiliscə). The Scarecrow Press. 2006. 237. ISBN 978-0-8108-4927-3. İstifadə tarixi: 14 iyul 2023.
**II Berenqer de Palou** (kat. Berenguer de Palou II; XII əsr – 1241, Barselona) — 1212–1241-ci illərdə Barselona yepiskopu. Araqonlu I Xamesin əsas dəstəkçisi olmuşdur.

Həyatı
------

Barselona kafedralında yerləşən qəbri.
Karyerasına dayısı I Berenqer de Palounun yepiskopluğu dövründə Barselona kafedralında kanon kimi başlamışdır. Qısa müddətdən sonra 1212-ci ildə yepiskop seçilmişdir. O, Araqonlu II Pedro ilə əlmohadlara qarşı Las Navas de Tolosa döyüşündə iştirak etmişdir. Palou daha sonra kral məsləhətçisi və Kataloniya-Araqon koronasının kansleri kimi xidmət vermişdir.

1219-cu ildə Misirdə Dumyata qarşı beşinci səlib yürüşündə iştirak etmişdir.

O, kasıblar üçün müxtəlif qurumlar təsis etmişdir. 1218-ci ildə Mersedarian ordenin təsis edilməsini dəstəkləmişdir.

1219-cu ildə Barselonanın Dominikan və Fransiskan ordenləri ilə tanış olmasını dəstəkləmişdir.

1225-ci ildə I Xameslə birlikdə Peniskola (Valensiya əyaləti) olan uğursuz hücumda iştirak etmişdir.

I Xames və Palou Malyorkanı işğal etmək qərarına gəlmişdirlər və Palou 99 cəngavər və 1000 ayaq əsgər vermişdir. Mükafat kimi ona 875 rıtsarlıq torpağı və 8 yel dəyirmanı bağışlanılmışdır. Əslində isə bunlar baron Andratxın mülkləri idi. Malyorka müsəlmanlarına qarşı hərbi əməliyyatlar zamanı o yaralanmış və bu adanın müsəlmanlarına qarşı sonuncu kampaniya müddətində ayağı şikəst qalmışdır.

1233-cü ildə Tarraqonanın baş yepiskopu seçilmiş, amma papa IX Qriqori bunu təsdiq etməmişdir və Palou bu yeri tuta bilməmişdir.

1237-ci ildə Barselonada Santa Klara monastırının qurulmasına kömək etmişdir.

1238-ci ildə Valensiya və Deniya tayfalarına edilən hücumlarda iştirak etmişdir. Nəticədə, müxtəlif mülklər əldə etmişdir.

1241-ci ildə ölmüşdür və hazırda Barselona kafedralında türbəsi yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Berenguer de Palou // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *?.* "Berenguer de Palou". Enciclopèdia Catalana, S.A. 2008. 2013-01-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 fevral 2016.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda II Berenqer de Palou ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Catalunya en-línia: Berenguer de Palou
* Malyorka tarixi Arxivləşdirilib 2005-04-16 at the Wayback Machine ( (isp.))
**"Oktyabr İnqilabı" kanalı** (**OİK**) — Dağıstan Respublikasının, eləcə də Maxçqala, Kaspiysk və İzberbaş şəhərlərini su ilə təmin edən kanal. Kanal əsasən Dağıstanın quraq və az sulu rayonları olan Terek-Sulak və Primorski düzənliyini su ilə təmin etmək məqsədilə çəkilib.

Tikilmə tarixi
--------------

### İlk tikinti cəhtləri

Primorski və Terek-Sulak düzənliyində rütubət çatışmazlığı üzündən tez-tez quraqlıq qeydə alınırdı. Sulak çayı ilə Mahaçkala arasında qalan geniş məhsuldar torpaqlar ancaq otlaq sahəsi kimi istifadə olunurdu. Su çatışmamzlığı Mahaçqala şəhərinin inkişafına, eləcə də sənayenin inkişafına mənfi təsir göstərirdi. Şəhəri su ilə ancaq Tarki-Taudan çəkilən su xətti təmin edirdi. Bundan başqa Şurinka və Sulak çaylarından su gətirilirdi.

Kanalın tikintisinə ilk cəht XIX əsrin ikinci yarında olmuşdur. 1 may 1875-ci ildə mühəndis Nevinskinin rəhbərliyi ilə Sulak çayında Mahaçqalaya (Petrovski-Port) kanal çəkilişinə start verildi. 1876-cı ildə kanalın 46 verstlik hissə çəkildi. Ancaq hesablamalarda olan yanılışlıqlar üzündən kanal çəkilişi uğursuz oldu.

1882-ci ildə yenidən kanal çəkilişinə başlanıldı və 1888-ci ildə kanal şəhərə çəkilib çatdırıldı. Bir il sonra kanala su buraxıldı. Su ancaq Şurkina çayına kimi gəlib çata bildi. Burda qurulmuş damba dağıldı. Damba yenidən inşa olunsa da məlum oldu ki tikintidə yanılışlıqlar var. Kanal tikintisi dayandırıldı və kanal tezliklə qumla doldu.

### Xalq tikintisi

1921-ci ilin 11 oktyabrında Dağıstan hökumətinin № 114 qərarı ilə bölgədə böyük iməciliyə qərar verildi və bununla da Oktyabr İnqilabı kanalının tikintisinə başlanıldı. Kanal tikintisinin ilk mərhələsinin Oktyabr inqilabının ildönümünə bitirmək planlaşdırılmışdı. Tikintinin getdiyi üç ay müddətində gündəlik 3500 nəfər işçi toplam 16 min kubmetr torpağı qazmışdılar. 1921-ci ildə əsas iş Sulak çayındakı çıxış hissəsində gedirdi.

1922-ci ildə kanal tikintisi mərhələli şəkildə aparılırdı. Sulak-Manas magistiral etapı, daha sonra Mahaçqala etapının bitməsinin 1922-ci ilin noyabırına planlaşdırırdılar. Artıq kanal tikintisində iştirak edənlərin toplam sayı 10 min nəfər çatmışdır. Kanalın tikintisi İkinci Ümumdağıstan Sovetlər qurultayında bitirildi.

Xarakteriskası
--------------

Kanalın 1-ci hissəsinin uzunluğu — 90 km (Mahaçqalaya kimi), 2-ci hissəsinin uzunluğu — 140 km (İzberbaşa kimi). Kanalın su ötürmə qabiliyyəti 20 m³/saniyədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Канал служит республике". «Дагестанская правда». 07.08.08. 2016-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-14.
2. ↑  Государственный Архив Российской Федерации (ГАРФ). Ф.1318, Оп.7, Д. 217, Л. 10; Газета "Советский Дагестан", № 187, 17 октября 1921 года
3. ↑  Центральный Государственный Архив Республики Дагестан (ЦГА РД). Ф.р-37, Оп.19, Д.2; Газета "Красный Дагестан" № 223, 21 декабря 1922 года.
Ənsar əd-Din döyüşçüləri döyüş maşınında ("texniki")
**Ənsar əd-Din** (*ərəb.* أنصار الدين‎ «din müdafiəçiləri») — 2012-2013-cü illərdəki Tuareq qiyamında fəal iştirak edən Malinin şimalındakı tuareq-islamistlər  terror qrupu. Hərəkatın qurucusu İyad Аq Qali.

2012-ci ilin yazında qrupun sayı 300 döyüşçü idi; digər mənbələrə görə 2012-ci ilin aprelində Ənsarəddinin sayı yüz nəfəri keçmədi .

Tarixi
------

Qrup ilk olaraq 30 mart 2012-ci ildə özünü yüksək səslə elan etdi, Kidal (Mali) şəhərini ələ keçirdi və qərargahını orada qurdu ; 2 apreldə hərəkat Tombuktu şəhəri üzərində nəzarəti quraraq separatçıları oradan sıxışdırdı (Əzəvadın Azadlığı Uğrunda Milli Hərəkat). Qrupun liderlərindən biri Ömər Hamaxa, məqsədlərinin Əzəvadın ayrılması deyil, bütün Malidə bir şəriət dövləti yaratmaq olduğunu söylədi (digər mənbələrə görə, yalnız Malidə deyil, Cezayir, Nigerira və Mavritaniyada da) ).

2013-cü ilin yanvarında hərəkatın bölmələri Kona şəhəri uğrunda Fransa-Mali birlikləri ilə vuruşdu.

20 noyabr 2015-ci ildə bu qruplaşma xadimləri, Malinin paytaxtı Bamakoda Radisson Blu otelini ələ keçirdi. 6 Rusiya vətəndaşı da daxil olmaqla 19 nəfər öldürüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  "О ситуации на севере Мали: июль 2012 г." 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-25.
2. ↑  Armed Islamist group claims control in northeast Mali, AFP
3. ↑  "American commandos face complicated mission in Mali". Army Times. 18 September 2017.
4. ↑  Mali crisis: 'Timbuktu joy after life of fear' Arxivləşdirilib 2022-05-06 at the Wayback Machine retrieved 17 January 2013
5. ↑  Джихад опоясал Чёрный континент // НГ
6. ↑  "Второй Афганистан на Чёрном континенте?". 2013-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-25.
7. ↑  *Gurfinkiel, Michel,* "Meet Azawad, Africa's Newest Country", PJ Media, 12 April 2012, 18 June 2012 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 25 April 2021
8. ↑  *Thiolay, Boris,* "Le djihad du "Barbu rouge"", L'Express (fransız), 3–9 October 2012, 40–41

Vikianbarda Ənsar əd-Din ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Normativ yoxlama | LCCN: no2015129059 · VIAF: 224144647690295429027 · WorldCat VIAF: 224144647690295429027 |
**"Pavlovniya çiçəkləri" ordeni** (桐花章, *Tōka shō*?) — xüsusən də ictimai və siyasi həyatda uzun illər ərzində görkəmli nailiyyətlər əldə etmiş şəxslərə verilən Yapon ordenidir. Orden 1888-ci ildə Yaponiya hökumətinin fərmanı ilə verilməyə başlanmış və "Doğan günəş" ordeninin ən yüksək ordeni olaraq təqdim olunmuşdursa da, 2003-cü ildən müstəqil bir orden olaraq təqdim edilməyə başlanmışdır.

Orden ənənəvi olaraq görkəmli dövlət xadimlərinə, keçmiş baş nazirlərə və yüksək vəzifəli nazirlərə, diplomatlara və hakimlərə verilir. Bu orden, şəxsin ölümündən sonra da verilə bilər və Yaponiyanın mükafat sistemində müntəzəm olaraq verilən ən yüksək mükafatdır. Bu mükafatlar hər il verilmir və 2003-cü ildən bu yana cəmi 24 nəfər şəxs bu ordeni almaq şərəfinə nail olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Japan, Cabinet Office: Decoration Bureau Arxivləşdirilib 2018-12-05 at the Wayback Machine
2. ↑  *Tony Emmanuel.* "Dr M to receive top Japanese govt award for 'extraordinary contributions' as PM". Malay Mail. 3 November 2018. 4 November 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 November 2018.
Korean dance-Seungmu-01.jpgKorean dance-Seungmu-01
**Sınmu** - Koreyalıların milli rəqsləridir. Koreyanın ən çətin və qəşəng rəqsi hesab olunur. Necə yarandığı haqqında məlumat yoxdur.

Geyim
-----

Sınmunu rəqs edən rəqqaslar canqsam geyinirlər. Həmçinin rəqqasların böyük şlyapası olmalıdır. Canqsamın çox uzun ətəyi var. Ən vacib olan isə rəqsdə barabanın səsidir. Rəqs 8 mərhələdən ibarətdir.

Estetika
--------

Rəqsin sakitliyi və axan hərəkətlərin bir-birini əvəz etməsi onun ən gözəl Koreya rəqsi olmasına səbəb olmuşdur. Rəqqasın uzun və ağ qolları hərəkətləri, ağ papağının sükunəti, nəfəs kisici bir fasiləsi və sonradan isə bir ruhun hərəkətə keçirici hərəkatı Sınmunun unikal edir.

Məşhur çıxışları
----------------

Koreyanın qeyri-maddi milli xəzinələri kimi Seungmoo İnsan Mədəni Xəzinələri tərəfindən qorunur. Son vaxtlara qədər bu rəqs 2015-ci ildə vəfat edən Master Li Mae Banq tərəfindən qorunurdu. Hal-hazırda Koreya Hökuməti İnsan Mədəniyyət Xəzinəsi tərəfindən qorunur.

* Li Mae Banq, Beynəlxalq İnsan Xəzinəsi No. 27 və 97.
* Kim Myo Seon,
* Kim Myo Seon, Qeyri-maddi mədəni irs No. 27.
* Kim Myunq Ja, Qeyri-maddi mədəni irs No. 27.
* Han Young-suk, Koreya rəqsləri 1969-cu ildən , Sınmu rəqsi.

Kim Myo Seon performing Seungmoo in traditional costume called Changsam

Xarici keçid
------------

* Seungmu (Monk Dance)
* Seungmu
* Seungmu : Official Seoul City Tourism
* (in Korean) Info about Seungmu Arxivləşdirilib 2004-11-23 at the Wayback Machine from 서울문화재
* Korean culture
* Korean Buddhism
* Korean Buddhist temple

Həmçinin bax
------------

* Koreya
* Koreya xalq Demokratik Respublikası
* Koreyalılar

İstinad
-------

1. ↑  Seungmu (Monk Dance) Arxivləşdirilib 2007-04-28 at Archive.today, *National Research Institute of Cultural Heritage*. Retrieved on September 26, 2007.
2. ↑  Traditional dance virtuoso Lee Mae-bang dies" Arxivləşdirilib 2019-02-20 at the Wayback Machine. 2015-08-07. Retrieved 2016-09-12.
3. ↑  , *The[*ölü keçid*] National Center for Korean Traditional Performing Arts*. Retrieved on September 26, 2007.
4. ↑  Seungmu (monk dance) Arxivləşdirilib 2007-09-16 at the Wayback Machine, *KOREA.net*. Retrieved on September 26, 2007.
**Mövlanə Muzeyi** Konyada yerləşən, öncədən Mövlanənin köşkü sayılan kompleksdə 1926-cı ildən bəri fəaliyyət göstərən muzeydir. "Mövlanə Türbəsi" olaraq da adlandırılır. Muzey 1927-ci ilin martın 2-də açılmışdır. 1954-cü ildən etibarən isə Mövlanə Muzeyi kimi adlandırılır.

(Yaşıl Qübbə) deyilən Mövlanənin türbəsi dörd qalın sütun üzərində tikilmişdir. O, gündən sonra tikinti işləri heç bitməmiş, 19-cu əsrin sonuna qədər tikilən əlavələrlə davam etmişdir. Osmanlı sultanlarının bir qisminin Mövləvi təriqətindən olması səbəbindən türbə xüsusi bir önəm əldə etmiş və yaxşı qorunmuşdur.

Muzeyin əhatə dairəsi bağçası ilə birlikdə 6.500 m² ikən aparılan genişləndirmə işləri nəticəsində əhatə dairəsi 18.000 m²-ə çatmışdır. Muzeyin bağçasında yerləşən və I Səlim tərəfindən tikilən kiçik su hövzəsi tikilisi Germiyanoğulları bəyliyi tərəfindən hədiyyə edildiyi deyilir.

Kompleksə giriş ödənişli olan dövrdə aid olduğu Mədəniyyət Nazirliyinə ən çox gəlir gətirən ikinci muzey idi. (Birinci Topqapı sarayı muzeyi.)

Türbə, Mövlanənin ölümündən sonra inşa edilmişdir. Mövlanə 1273-cü ilin 17 dekabr tarixində vəfat edəndən sonra məhz burada atasının yanında dəfn edildi.

Foto qalereya
-------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------


1. ↑  Uzluk, F. Nâfiz, "Germiyanoğlu Yakub Beyin Vakfiyesi", *Vakıflar Dergisi*, VIII s, 76. Burada geçen ifade: *Hazret-i Hünkâr-ı Ekberin saâdetli dergâhında hâlâ şadırvan-ı şerifin iki kadehi olub birbiri içinde ger biri on sekiz terekli olan büyük, biri dahi anın içinde küçük. Ol havz-ı şerif on sekiz terekli olan büyük havuz olduğu yine türbe-i şerifte olan şerif bir zattan işittim. Onun benzeri, lakin ondan küçük olarak birisi dahi Kütahya'da eski Germiyân Sarayı olan Mevlevî Dergâhında var imiş. Yine o zâttan işittim. Hakikatini ancak Allah bilir*
2. ↑  Abdülbaki Gölpınarlı, *Mevlânadan Sonra Mevlevilik*, İstanbul, 1953, s. 154
**Mayk Lazaridis** (*Mike Lazaridis*; 14 mart 1961, İstanbul) - Kanadalı biznesmen, kvant mühit texnologiyaları üzrə investor, (RIM) şirkətinin banisi və rəhbəri, Blackberry telefonlarının "atası",

Həyatı
------

Mayk Lazaridis 14 mart 1961-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində Yunan ailəsində anadan olmuşdur. Maykın beş yaşı olarkən ailəsi 1966-cı ildə Kanadaya köçdü və Ontario, Windsor şəhərində məskunlaşdı.

Fəaliyyəti
----------

Mobil rabitə üçün nəzərdə tutulmuş müasir simsiz vasitələrin istehsalı ilə məşğul olan Research In Motion (RIM) şirkətinin banisi və rəhbəri, Blackberry telefonlarının "atası", kanadalı biznesmen Mayk Lazaridis Vaterloo Universitetinin rektoru və Kanada Ordeni zabitidir. Lazaridis müvəffəqiyyətli sahibkar olmaqla yanaşı, həm də məşhur xeyriyyəçidir.

Mayk Lazaridis 1984-cü ildən 2012-ci ilədək BlackBerry-nin həmsədri, həmçinin 2012-ci ildən 2013-cü ilədək İdarə Heyəti sədrinin müavini və İnnovasiya Komitəsinin sədri vəzifələrini yerinə yetirmişdir.

Mənbə
-----

* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
**Karlos Antonio Lopes** (*isp.* Carlos Antonio Lopéz; 4 noyabr 1792, Asunson – 10 sentyabr 1862, Asunson) — Paraqvay siyasətçisi olaraq ölkənin birinçi prezidenti olmuşdur. Faktiki diktator olaraq olkəni 1841–1862-ci illər ərzində ölkəni idarə etmişdir. O ölkənin xariçi siyasətində qapalılıqdan imtina etmiş, modernləşmə xəttdi götürmüşdür. Üstəlik beynəlxaq birliyə üzv olmuş həm də beynəlxaq münaqişələrə sürüklənmişdi.

Bioqrafiyası
------------

Lopesin valideynləri ispan və hindu məşəlli olmuşdur. Kasıb ailədə dünyaya göz acır. O semnariyanı bitirdikdən sonra Asunsonda dərs deyir, o vaxta qədər ki Xose Qasperi Rodriges de Fransi seminariyanı bağlayır. Ümumiyyətlə o ölkədə ali təhsili ləğv etməyi calışır. Lopes varli bir qadınla evlənir hansı ki, bu qız ölkənin ən varlı ailəsinin övladı idi. Seminariya bağlandıqdan sonra Lopes rancosuna qayıdır. 14 mart 1841-ci ildə Xose Fransiyanın ölümündən sonra Lopes konsulluğun üzvü olür. Sonra birinçi konsul (ikinçi konsul Mariano Roke Alonso) seçilir. O ölkə konsitutsiyasına görə hakimiyyətdə yalnız 1844-cü iıə qədər ola bilərdi. Buna görədə o, konsitutsiyanı ləğv edir. İkinçi konsulu isə işdən qovaraq özünü diktator elan edir. O çox sərt hökmdar olur, üstəlik ölkənin yarısı onun əlində çəmlənir. O hec vaxt ölkə və şəxsi mülkiyyətini fərləndirmir. Dövlət vəzifələrinə əsasən yaxın qoxumları təyin edilmişdi. Ölkə ticarəti və iqtisadiyyatı ona xidşət edirdi.

Gördüyü tədbirlər
-----------------

Xariçiləri sevməsədə ölkənin modernləşdirilməsi üçün onlara böyük ehtiyac duyurdu. Bu səbəbdən Avropadan imiqrantların gəlməsinə şərait yaradır. Ölkəyə gələnlər əsasən ixtisaslı peşə sahibləri idilər. Məqsəd isə sənayenin və ordunun inkişafı idi. O sələflərindən fərqli olaraq siyasi rəqiblərinə qarşı yumşaq davranırdı.1844-cü ildə bütün siyasi məhbuslar əfv edilir. O rəsmi olaraq quldarlığı və işgəncə vermə üsüllarını ləğv etsədə bunlar hələ, onun ölümündən sonrada mövcud idi. Dinə qarşı olsada, ibtidai təhsilin inkişafına diqqət yetirirdi. Lopes bir Avropa və Amerika ölkələri ilə diplomatik əlaqələr yaradılır. Bu əlaqələr hecdə bir mənalı olmur. ABŞla münaqişə həddinə qəlinir, üstəlik Lopes Argentinada 1845–1846-cı illərdəki vətəndaş müharibəsinə müdaxilə edir. Buna səbəb isə Argentina prezidenti Xuan Manuel de Rosasın Paraqvayyın müstəqilliyini tanımaması olur. Onu prezidentlik vəzifəsində oğlu Fransisko Solano Lopes əvəz edir.

Mənbə
-----

* Karlos Antonio Lopes [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Carlos Antonio López // Roglo. 1997.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1003837 · BNF: 12247722j · GND: 1056734809 · ISNI: 0000 0000 5920 2353 · LCCN: n85187145 · SUDOC: 031219519 · VIAF: 32052987 · WorldCat VIAF: 32052987 |

 |
**Robert Adler** (4 dekabr 1913, Vyana – 15 fevral 2007, Boyse (Aydaho)) — Amerikalı ixtiraçı idi və çoxsaylı patentlərə malikdir.

Həyatı
------

Robert Adler 1913-cü ildə Vyanada anadan olmuşdur. Robert Adler 1937-ci ildə Vyana Universitetindən fizika fakültəsində təhsil almışdır. 1939-cu ildə ölkəni tərk etmişdi.O, əvvəlcə Belçikaya, daha sonra İngiltərədə yaşamış və buradan da Amerika Birləşmiş Ştatlarına köçmüşdür.

Fəaliyyəti
----------

Zenit Kosmos Komandiri Altı yüz uzaqdan idarə
Robert Adler Birləşmiş Ştatlara köçdükdən sonra 1941-ci ildə araşdırma şöbəsində Zenith Electronics-də işə başlamışdır. Yaşadığı müddətdə Adler 58 ABŞ patentinə layiq görülmüşdür.
29 iyun 1956-cı ildə avstriya əsilli amerikalı ixtiraçı Robert Adler televizor üçün ilk pultu yaratmışdır.
Zenith Space Commander adlanan bu pult mexaniki idi və kanalın və səsin dəyişdirilməsi üçün ultrasəsdən istifadə edirdi. Maraqlıdır ki, xanımının sözlərinə görə, Adler nadir hallarda televizora baxırdı, o mütaliə etməyi daha üstün tuturdu.

Görkəmli ixtiraçı 180 patentin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Robert Adler // .
2. ↑  .

Ədəbiyyat
---------

* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Notable Names Database |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| Normativ yoxlama | GND: 1078346402 · ISNI: 0000 0004 1960 7531 · NKC: xx0031118 · VIAF: 85491464 · WorldCat VIAF: 85491464 |
Sarı rəng üstündəki qırmızı xətli oblastlar, Rusiya tərəfindən işğal edilmiş vəziyyətdədir.
30 sentyabr 2022-ci ildə Rusiya Federasiyası Ukrayna ərazisinin təxminən 15%-ni təşkil edən qismən işğal edilmiş Ukraynanın Luqansk (Luqansk Xalq Respublikası), Donetsk (Donetsk Xalq Respublikası), Zaporojya və Xerson vilayətlərinin ilhaqı üçün razılıq müqaviləsi imzalanmışdır. Rusiya münaqişənin hökm sürdüyü dörd regiondan heç birinə nəzarəti tam formada ələ keçirməyi bacarmamışdır və 2022-ci il Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan bəri regiondakı əhalinin əksəriyyəti regionu tərk etmişdir. İlhaq Moskvada dörd regionun rəhbərləri (Leonid Pasechnik, Denis Pushilin, Yevgeni Balitsky və Vladimir Saldo) və Rusiya prezidenti Vladimir Putinin iştirakı ilə keçirilən mərasimdə rəsmiləşdirilmişdir. Ukrayna, Avropa İttifaqı və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilhaq mərasiminin heç bir hüquqi dəyəri olmadığını bildirmişdir.

İlhaq dörd regionda Rusiyanın dəstəklədiyi separatçıların hakimiyyət orqanlarının keçirdiyi referendumlardan sonra baş vermişdir. İlhaq ümumiyyətlə pislənmiş və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmamışdır.

İstinadlar
----------

 


1. ↑  *Walker, Shaun.* "'Referendums' on joining Russia under way in occupied Ukraine". the Guardian. 23 September 2022. 30 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 September 2022.
2. ↑  *Trevelyan, Mark; Trevelyan, Mark.* "Putin declares annexation of Ukrainian lands in Kremlin ceremony". Reuters (ingilis). 2022-09-30. 2022-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-30.
3. ↑  "So-called referenda in Russian-controlled Ukraine 'cannot be regarded as legal': UN political affairs chief". UN News. 27 September 2022. 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-29.
**Əbdül Əlizadə** (d. 16 avqust 1932 — ö. 22 fevral 2015) — əməkdar elm xadimi, professor, psixoloq-alim, Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, "Şöhrət" ordenli, psixologiya elmləri doktorudur.

Həyatı
------

Əbdül Əli oğlu Əlizadə 1932-ci il avqust ayının 16-da Bakı şəhərində dünyaya gəlmişdir.

1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tələbəsi olmuşdur.

1957-ci ildə Ə.Əlizadən "Azərbaycan məktəbi" jurnalında işləməyə başlayıb.

Ə.Əlizadə görkəmli Azərbaycan filosofu və psixoloqu professor Ə.K.Zəkuyevin rəhbərliyi ilə "Şagirdlərin yaradıcı təxəyyül fəaliyyətində analiz və sintez proseslərinin xüsusiyyətləri"ni öyrənirdi. Onu aktual bir məsələ — təxəyyüldə informasiyaların işlənməsi prosesi maraqlandırırdı. 60-cı illərdə informasiyaların işlənmə prosesi XX və XXI əsrlər psixologiyasında önəmli yer tutan koqnitiv psixologiyanın əsas problemlərindən biri idi. Gənc alim də təxəyyülün xüsusiyyətlərini məhz bu kontekstdə araşdırırdı.

1975-ci ildə Ə.Əlizadə "Cinsi demorfizm və şəxsi qarşılıqlı münasibətlərin formalaşmasının psixoloji problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etdi. Ə.Əlizadənin doktorluq dissertasiyası Azərbaycan psixologiyasında mühüm hadisə idi. Bu tədqiqatla Azərbaycan psixologiyasında yeni elmi istiqamət — cinsi fərqlər psixologiyası istiqaməti yarandı və uğurla inkişaf etməyə başladı.

1964-cü ildə dövrün psixoloji fikrini sistemli əks etdirən sanballı "Psixologiya" dərsliyi nəşr olunmuşdur. Onun altı müəllifindən üçü respublikanın qocaman psixoloqları (Ə.Zəkuzadə, F.İ.İbrahimbəyov və M.Məhərrəmov), üçü isə istedadlı gənc psixoloqlar (Ş.Ağayev, Ə.Bayramov və Ə.Əlizadə) idi. 1968-ci ildə Ə.Əlizadənin professor Y.Ş.Kərimovla birlikdə yazdığı "İlk addımlar" (məktəbəqədər uşaq müəssisələri üçün), 1986-cı ildə Ə.S.Bayramovla birlikdə yazdığı "Sosial psixologiyanın aktual məsələləri", 1989-cu ildə isə fundamental "Psixologiya" dərsliyi (professor Ə.S.Bayramovla birlikdə) nəşr olundu. Ə.Əlizadə IX və X siniflər üçün "İnsan və cəmiyyət" dərsliyinin də həmmüəllifidir. Bu dərslik Azərbaycan və rus dillərində iki dəfə nəşr olunub.

80-ci illərin ikinci yarısında Azərbaycan məktəblərində maraqlı bir fənn — "Ailə həyatının etikası və psixologiyası" fənni tədris olunmağa başlandı. Yeni fənnin komissiyası yaradılmalı idi. Professor Ə.Əlizadə professor A.Almazovla birlikdə bu önəmli elmi-psixoloji vəzifəni uğurla həll etdilər.

Professor Ə.Əlizadə "Elmi xəbərlər"in (psixologiya və pedaqogika seriyası) baş redaktoru, "Azərbaycan məktəbi" jurnalının redaksiya heyətinin üzvi kimi də səmərəli fəaliyyət göstərmişdir.

Təhsilin nəzəriyyə və praktikası ilə məşğul olan görkəmli pedaqoq, əməkdar elm xadimi, psixoloq-alim, professor Əbdül Əlizadə 22 fevral 2015-ci il tarixində dünyasını dəyişmişdir.

* Teatrşünas Məryəm Əlizadənin qardaşıdır.

Mənbə
-----

* Rüstəmov, F. "Görkəmli psixoloq, təvazökar insan" //Xalq.- 2002.- 19 noyabr.
* "Görkəmli psixoloq, təvazökar insan". Fərrux Rüstəmov. Pedaqoji oçerklər: Sələflərim və müasirlərim. Bakı: Elm və təhsil, 2010. — səh. 157.
* "İnsanlığa yaraşıq olan alim". Vidadi Xəlilov. Ömür yollarında. Bakı: Nərgiz, 2012. — səh. 75.
* Əbdül Əlizadə fenomeni

İstinadlar
----------
**Kiril Kulakov** (20 iyul 1969) — General-mayor, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanı.

Həyatı
------

Kiril Kulakov 20 iyul 1969-cu ildə doğulub. 1990-cı ildə Kazan Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbini bitirib. Bundan sonra bir müddət Almaniyada, Uşaq Şərqdə və Mərkəzi Hərbi dairəsində qulluq edib.

2014–2017-ci illərdə Orenburq kazak briqadasının Çelyabinsk vilayətinin Çebarkulda yerləşən Suvorov, Kutuzov və Aleksandr Nevski adına Qırmızı Bayraq ordenli 7-ci Əlahiddə Mühafizə Tankının komandiri vəzifəsində çalışıb.

2016-cı ildə general-mayor rütbəsinə layiq görülüb.

2017-ci ilin martından Kazan Ali Hərbi Komandanlıq Məktəbinin rəisi olub.

2023-cü ilin avqustunda Qarabağdakı Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanı təyin olunub.

Təltifləri
----------

* "Rəşadətli əməyə görə" ordeni
* "Tatarıstan Respublikası qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sülhməramlılara yeni komandan gətirilən Kirill Kulakov kimdir?". musavat.com (az.). Musavat.com. 28.08.2023. İstifadə tarixi: 11 sent 2023.
**Olqa Qennadevna Xarlan** (*ukr.* Ольга Геннадіївна Харлан; 4 sentyabr 1990, Nikolayev) — Ukrayna qılıncoynadanı, 2008-ci ilin Olimpiya çempionu, altı qat dünya çempionu və səkkiz qat Avropa çempionu. Avropa Oyunları çempionu, 2012-ci il Olimpiya oyunlarının bürünc mükafatçısı, Ukraynanın əməkdar idman ustası.

Bioqrafiyası
------------

Ukrayna milli komandasında 2004-cü ildən iştirak edir. Nikolayev bədən tərbiyəsi məktəbini bitirib. Artyom Skoroxod və Garnik Davidyanın rəhbərliyi altında məşq etmişdir.

2007-ci ildə yeniyetmələr arasında Dünya kubokunun qalibi olmuş. 2007 və 2008-ci illərdə yeniyetmələr arasında keçirilən dünya çempionatlarında 1-ci yeri tutub. 2007-ci ildə 17 yaşı bitdikdən bir neçə gün sonra, Sankt-Peterburqda komanda çempionatında gümüş medal qazana bilmişdir.

2008-ci ildə Pekin Olimpiya Oyunlarında Çin idmançılarına qarşı Ukrayna komandası ilə çıxış edən 17 yaşlı Olqa Xarlan qarşılaşmada kəskin dönüş etdi. Ardıcıl olaraq səkkiz dəqiq zərbə vuraraq Olqa Xarlan Ukrayna komandasına Pekin Olimpiadasında ilk qızıl medalı qazandırmışdır.

2011-ci ildə Çinin Şençjen şəhərində keçirilən Yay Universiadasında fərdi çempionatda qızıl medal qazandı. 2012-ci ildə Londonda keçirilən Olimpiya Oyunlarının yarımfinalda Sofiya Aleksandrovnaya məğlub olsa da, amerikalı Mariel Zagunis ilə üçüncü yer uğrunda dueldə bürünc medal qazandı. 2014-cü ildə keçirilən qılıncoynatma üzrə Avropa çempionatında fərdi yarışlarda Avropa çempionu oldu.

20 fevral 2016-cı ildə Belçikada keçirilən Dünya Kubokunda qızıl medala sahib çıxmışdır. 2010-cu ildə gənc idmançı Regionlar Partiyasından Nikolaev Şəhər Şurasının deputatı seçildi. 2014-cü ilin martında Nikolaev Bələdiyyə Məclisinin Regionlar Partiyasının fraksiyasını tərk etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  ДАВИДЯ́Н Гарнік Джавадович Arxivləşdirilib 2021-11-17 at the Wayback Machine (ukr.)
2. ↑  "Ольга Харлан". 2022-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-14.
3. ↑  "Украинка Ольга Харлан в пятый раз стала чемпионкой Европы". 2022-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-14.
4. ↑  "Россиянки завоевали серебро и бронзу на этапе Кубка мира по фехтованию на саблях в Бельгии". ТАСС. 2021-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-20.
5. ↑  "Харлан Ольга Геннадіївна".. 2005-05-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-27.
**Nəcd** — Ərəbistan yarımadasında qədim ərazi.

Tarixi
------

Nəcd vilayəti geniş Ərəbistan yarımadasının bir qismini əhatə edir. Nəcd kəlməsi lüğətdə "hündür yer" mənasındadır. Bu məntəqə başqa yerlərdən yüksəkdə olduğuna görə oranı bu adla adlandırmışlar. Nəcd vilayətinin mərkəzi şəhəri hazırkı Ərəbistan yarımadasının paytaxtı olan Riyaz şəhəridir. Bu ölkənin başqa tanınmış məntəqələrindən Qəsim şəhərinə yaxın olan Üneyzə və Bureydə məntəqələri və bir çox başqa məntəqələri vardır.

Nəcd cənub tərəfdən Yəmamə və Əhqad, şərq tərəfdən İraq, Əhsa və Qətif, şimal tərəfdən Şam səhrası və nəhayət, qərb tərəfdən Hicaz məntəqəsi ilə əhatə olunmuşdur. Bu ölkənin əhalisi barəsində tarixçi Alusi yazır: Nəcd əhalisi iki qismə — şəhərdə və çöllükdə yaşayanlara bölünürdü. Şəhərlilər köçərilərə nisbətən az idilər. Nəcd əhalisinin ən çox yediyi şey çəyirtkədir. Çünki onların ən dadlı yeməyi çəyirtkədən hazırlanırdı. Xülasə, (qədimdə) Nəcd əhalisi nə tezliklə öz diyarlarını tərk edər və nə də başqalarının onların torpağına gəlməsinə mail idilər(Tarixi Nəcd", səh. 28).

Tarixçi Hafiz Vəhbə öz kitabında yazır: "Vəhhabilərin ilk dəvəti zamanı Nəcd əhalisi qarət, oğurluq və adam soymaqdan başqa fikirləri yox idi. Bunları özləri üçün iftixar hesab edirdilər("Cəzirətül-Ərəb fil-qərnil-işrinə", səh. 313.)". O vaxt onların məntəqəsindən yalnız bac verən ticarət karvanı salamat keçib gedə bilərdi. Bu ölkədə heç bir qayda-qanun yox idi. Padşahlar və əmirlər istədiklərini edirdilər. Şəhərlilər adətən, köçərilərlə müharibə edərdilər.("Vəhhabiyan", səh. 230.)

İstinadlar
----------
**Nağda bədii tikmə növü** — 20 əsrin əvvələrinədək Naxçıvan və Ordubad şəhərlərində geniş yayılmışdı.

İstifadəsi
----------

İstər motivləri, istərsə də kompozisiya quruluşu cəhətdən sadə olub, qadın geyimləri, balış üzü, habelə müxtəlif xırda məişət əşyası üzərində bəzədilirdi. Narıncı şal parça üzərində (85x50 sm) ornamental kompozisiyaya malik balış üzü dörd tərəfdən stilizə olunmuş güllərlə haşiyələnir. Ara sahədə - mərkəzdə mürəkkəb bitki motivlərindən ibarət dairə, bucaqlarda isə uzunsov formada gül təsvirli balışüzünü gö¬zəlləşdirir. Tikmə məmulatının üzərini boşluqdan qurtarmaq və motivi zənginləşdirmək məqsədilə balış üzünün künclərindəki iri yarpaqşəkilli ləçəklərin içərisi güllərlə doldurulur. Dekorativ məmulat üçün stilizə olunmuş nəbati ornamentlərin bacarıqla tətbiqi səciyyəvidir. "Nağda"tikmə üsuluna bəzən pilək, muncuq da tətbiq olunurdu. Sənətkarlıqla işlənmiş bu tikmə növünün ən yaxşı nümunələri Azərbaycan Tarix Muzeyində, Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində saxlanılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə l i y e v a G. Naxçıvan bədii tikmələri, Azərb. SSR EA-nın Xəbərləri (ictimai elmlər seriyası), 1961, № 8.
**Xankəndi məhəllələri** — Xankəndi şəhərinin məhəllələri.

Aşağı məhəllə
-------------

Məhəllənin yaranma tarixi II əsrə təsadüf edir. Bu məhəllə şəhərin ən qədim məhəllələrindən biridir. Məhəllə Qarqar çayının sahilində yerləşir. Məhəllənin 1 qəbiristanlığı, 1 məscidi, 3 kümbəzi, 4 körpüsü, 1 misgərlik emalatxanası, Möminə Xatın Məbədi və d. vardır. SSRİ dönəmində buradakı tarixi evlərin bi hissəsi dağıdılmışdır. O dönəmdə məhəllə əhalisinin 65%-i azərbaycanlılar idi.

Biləndərlilər məhəlləsi
-----------------------

Xankəndidə məhəllə. Xankəndinin ən böyük məhəllələrindən biri də Biləndərlilər məhəlləsidir. Məhəllədə 70-dən çox ev var. SSRİ dönəmində məhəllə sakinlərinin 75%-i azərilər olmuşdur. Məhəllə Yağlıtəpənin yamaclarında yerləşir. Burada Biləndərlilər tayfasının nümayəndələri yaşadıqları üçün, Biləndərlilər məhəlləsi adlandırılıb. Qeyd edək ki, Biləndərli tayfası ərəb mənşəlidir. Onlar Qarabağ və Şirvan mahalına 11-ci əsrdə köç ediblər. Çox güman ki, bu tayfa ilk dəfə Qarabağın bu ərazisində məskunlaşmışdırlar.

Böyükbazar məhəlləsi
--------------------

Xankəndinin kənarında yerləşən bu məhəllə XII əsrdə yaranmışdır. Əhalisinin çox hissəsi Şuşalılar, Kərkicahanlılar, Kosalarlılar və Laçınlılar olmuşdur. Məhəllədə 1 bazar, 2 məscid (Alış və Böyükbazar məscidləri), 1 mədrəsə, 3 hamamxana, 1 gümbəz var idi. İşğal zamanı məscidlərdən biri partladılmışdır.

Xərratlar məhəlləsi
-------------------

Xərratlar məhəlləsi XIII əsrdə yaranmışdır. Adından da bəlli olduğu kimi burada xərratlar, sənətkarlar yaşayırdılar. Məhəllə əvvəllər Kərkicahana aid idi. Lakin sonradan məhəllə ərazisi Xankəndi şəhərinin tərkibinə salındı. Məhəllədə Xərrat usta Qulu məscidi vardır.

Qoyqəşəm məhəlləsi
------------------

Bu məhəllə Xankəndinin ən kiçik məhəlləsi kimi məşhurdur. Digər məhəllələrdən fərqli olaraq, bu məhəllədə kümbəz yoxdur. Məhəllədə Qoyqəşəm qəbiristanlığı (qəbiristanlığdakı ən qədim qəbirlər V əsrə aiddir), X əsrə aid məscid, Qoşabulaq bulağı vardır. Qoyqəşəm məhəlləsi Qayabaşı və Saatlı məhəllələrinin arasında yerləşir.

Məcidli məhəlləsi
-----------------

Xankəndinin 34 məhəlləsindən biri. Mərkəzdə yerləşirdi. Burada ilk yaşayış məskəninin tarixi XIII əsrə aiddir. Burada 41 ev, 1 hamam, 1 mədrəsə və Məcidli məscidi var idi. Təxmini olaraq 200 nəfərdən çox əhali bu məhəllədə yaşayırdı.
Digərlərində olduğu kimi, bu məhəllədəki qədimi mülklərdə hazırda Ermənistan işğalçı rejimi tərəfindən məhv edilir.

İstinadlar
----------
**R**3 -də xətti asılı olmayan vektorlar
 **R** 3 -də müstəvidə xətti asılı vektorlar
Xətti cəbrdə **xətti asılılıq** — xətti fəzanın alt çoxluğunun malik ola biləcəyi xüsusiyyətdir. Xətti bir asılılıqla, sıfır elementə bərabər olan bu çoxluğun elementlərinin qeyri-trivial xətti birləşməsi var. Belə birləşmə olmadıqda, yəni yeganə belə xətti birləşmənin əmsalları sıfıra bərabər olduqda, çoxluq **xətti qeyri-asılı** adlanır.

Nümunə
------

{\displaystyle \mathbb {R} ^{3}} vektorlar {\displaystyle (1,0,0)}, {\displaystyle (0,1,0)} Və {\displaystyle (0,0,1)} xətti asılı deyil, çünki tənlik belədir:

{\displaystyle a\_{1}\cdot (1,0,0)+a\_{2}\cdot (0,1,0)+a\_{3}\cdot (0,0,1)=(0,0,0)\quad a\_{i}\in \mathbb {R} }
yalnız bir - trivial həlli var.

Vektorlar {\displaystyle (1,0,0)} və {\displaystyle (5,0,0)} isə xətti asılıdır

{\displaystyle (1,0,0)\cdot 5=(5,0,0),}
deməli,

{\displaystyle -5\cdot (1,0,0)+1\cdot (5,0,0)=(0,0,0).}

Xüsusiyyətləri
--------------

* {\displaystyle 0\in M\Rightarrow M} xətti asılıdır.
* {\displaystyle M} xətti qeyri-asılıdır {\displaystyle \Rightarrow }{\displaystyle M'} hamısı üçün xətti qeyri-asılıdır {\displaystyle M'\subseteq M} .
* {\displaystyle M} xətti asılıdır {\displaystyle \Rightarrow }{\displaystyle M'} hamısı üçün xətti asılıdır {\displaystyle M'\supseteq M} .

Həmçinin bax
------------

* 
* Matris dərəcəsi
* Xətti tənliklər sistemi
**Feyzullabəyli İsmayıl Əli oğlu** (24 may 1925, İrəvan – 2008, Bakı, Azərbaycan) — nasir, publisist; iqtisad elmləri doktoru, professor. 

Feyzullabəyli Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi yanında li və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin Elmi-metodik şurasının (konkret iqtisad elmləri bölməsi) sədr müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Həyatı
------

24 may 1925-ci ildə İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. İsmayıl İrəvan azərbaycanlılarınnı məşhur bəy ailəsi olan Feyzullabəylilər nəslinin mənsubu idi. 1926-cı ildə ailəsi İrəvanı tərk etməyə məcbur olmuş və Gəncəyə köçmüşdür. Orta təhsilini Gəncədə almış, daha sonra Sovet Ordusunda xidmətə çağırılmışdır. 1943-cü ildə Moskva Piyada Məktəbini bitirdikdən sonra cəbhəyə göndərilmiş və 1945-ci ildə müharibənin bitməsinə qədər cəbhədə xidmət etmişdir. Müharibədən geri qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatı İnistitutunda təhsil almış, universiteti bitirdikdən sonra AMEA-da çalışmağa başlamışdır. Lakin Stalin repressiyaları zamanı millətçilikdə ittiham edilərək öldürülən qardaşı Xəlil Feyzullabəyliyə görə bu işindən qovulmuşdur. Stalinin ölümündən sonra mülayimləşən siyasi vəziyyətdə yenidən akademik mühitlərdə işləməyə başlamışdır. 1961-1970-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində işləmiş, 1970-ci ildə Ticari İqtisadiyyat fakültəsinin dekanı təyin edilmişdir.

### Əsərləri

Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin Elmi-metodik şurasının (konkret iqtisad elmləri bölməsi) sədr müavini olmuşdur. Feyzullabəyli xeyli akademik əsərin müəllifidir. "Xalq istehlakı" (Bakı, "Azərnəşr", 1972, şərikli), "İctimai iaşənin sosial-iqtisadi problemləri" (1980), "Ticarətin dünəni, bu günü, sabahı" (1991), "Bazara doğru", (1993), "Biznes: bazar, ticarət, marketinq, plan nədir" (1995) və s. kitabları (cəmi 18 kitab və 8 kitabça), xeyli sayda elmi məqaləsi çap edilmişdir.. Fəal elmi-tədqiqat fəaliyyəti ilə yanaşı Feyzullabəyli elmi kadrların hazırlanması ilə də müvəffəqiyyətlə məşğul olur.

İsmayıl Feyzullabəyli 2008-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Zeynalov, 2016. səh. 60-63
2. ↑  *Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi.* "Azərbaycan". medeniyyet.az. 21 May 2010. 5 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 sentyabr 2023.
3. ↑  *İsmail Feyzullabəyli.* "Feyzullabəyli, İsmayıl (2008). "Sosial-iqtisadi münasibətlər". 26 Şubat 2022". Azerbaijan National Library. 26 February 2022. 26 February 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 September 2023.
4. ↑  Zeynalov, 2016. səh. 62
5. ↑  "UNEC-də professor İsmayıl Feyzullabəylinin həyat və yaradılıcılığına həsr olunan konfrans keçirilib". news.unec.edu.az/. 21 May 2020. 16 September 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 September 2023.
6. ↑  "İslam: sosial-iqtisadi münasibətlər : monoqrafiya /İ.Ə.Feyzullabəyli, Ə.Bayramov; elmi red. V.Məmmədəliyev. - Bakı: İqtisad Un-ti, 2008. - 244 s." 2022-02-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-26.

Mənbə
-----

* *Əsgər Zeynalov.* İrəvan xanlığı… gerçəkliyin aydınlığı. Bakı: Mütərcim. 2016.
Posolok (ru: Посёлок) qəsəbə deməkdir - Rusiya, Belarusiya, Ukrayna dövlətlərində istifadə edilən inzibati yaşayış məntəqəsi vahidi. İdarəetmə baxımından, inzibati bölgülərdə rayondan daha kiçik bir yaşayış məntəqəsidir. Azərbaycanca qəsəbəyə idarəetmə və yaşayış məntəqəsi baxımından çox yaxındır.

Tatarcaya Fars dilindən daxil olan biste sözü də eyni mənanı daşıyır. Fars dilində best "yurd", "hücum edilib əldə edilən yer" mənasını verir.

Rus dilində istifadə edilmiş və istifadə edilən inzibati ərazi vahidləri terminləri
-----------------------------------------------------------------------------------

Arban| Aul | Vıselok | Gorod | Dаçnıy pоsyоlоk | Dеrеvnya | Zаimkа | Kişlаk | Kurоrtnıy pоsyоlоk | Mеstеçkо | Pоgоst | Pоsyоlоk | Pоsyоlоk gоrоdskоgо tipа | Pоsyоlоk pri stаntsii | Pоçinоk | Rаbоçiy pоsyоlоk | Sеlо | Slоbоdа | Stаnitsа | Ulus | Usаdbа | Hutоr
Ayrıca baxın: Аglоmеrаtsiya | Gоrоd-sputnik | Kibuts | Kоmmunа | Kоttеdjnıy pоsyоlоk | Kutаn | Mеgаlоpоlis | Mоşаv | Mızа | Pоsаd | Prеdmеstе | Prigоrоd | Ryadоk | Sеltsо | Fоlvаrk

Türk dünyasında oxşar terminlər
-------------------------------

* (Azərbaycanca. qəsəbə, гәсәбә)
* (Qazaxca. кенті)
* (Qırğızca. шаар тибиндеги поселок, шаарча)
**SCP Fondu** (*ing.* *SCP Foundation*) eyni adı daşıyan internet üzərindən birlikdə əməkdaşlıqla yazmaq layihəsi tərəfindən sənədləşdirilmiş fiziki mövcudluğu olmayan uydurma bir fond. Veb saytın təqdim etdiyi uydurma kainatında SCP Fondu təbii qanunları pozan fərdləri, varlıqları, qurumları, yerləri və ya obyektləri aşkar etməyə və onları qoruyub saxlamağa cavabdehdir. Veb sayt icma əsaslıdır və saytda paylaşdıqları hekayələrə qorxu fantastikası, elmi fantastika və fantaziya daxil olmaqla bir çox janrların elementləri daxildir.

SCP Fondu viki -dəki paylaşımlarının əksəriyyəti SCP yəni "xüsusi saxlama prosedurlarından"və onun saxlanma şərtlərinin prosedur qaydalarını təsvir edən sənədlərdən ibarətdir. Veb saytın arxivində həmçinin minlərlə Fond hekeyəsi، yəni SCP Fondunun daxilində baş vermiş qısa hekayələr də insanlara təqdim olunur. Hekayələrin seriyalanmış olması, elmi və akademik yazı üslubu ilə yazılaraq bu şəkildə belə insanlara qorxu hissini dolğun şəkildə ifadə edə bilmək bacarığı və yüksək keyfiyyət standartlarını qoruyub saxlamaqları səbəbində bu layihə çox vaxt əksər insanlar tərəfindən müsbət rəylər alıb.

Bu fond həm də qorxu mövzusulu indie oyunları olan *SCP - Containment Breach* və *SCP: Secret Laboratory* daxil olmaqla bir çox spin-off layihələr üçün də ilham mənbəyi olmuşdur.

Qeydlər
-------

1. ↑  "*Secure, Contain, Protect*" və ya "*Special Containment Procedures*"

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  .
3. ↑  .
**Duqlas mahalı** — ABŞ-ın Nebraska ştatında yerləşən bir mahaldır. 2020-ci il ABŞ siyahıya alınmasına görə əhalisinin sayı 584,526 nəfərdir. Bu, Nebraska sakinlərinin dörddə birindən çoxunun yaşadığı ştatın ən sıx məskunlaşılmış mahalıdır. Onun mahal mərkəzi əyalətin ən böyük şəhəri olan Omahadır. Mahal 1854-cü ildə yaradılmış və o zaman İllinoys ştatından senator vəzifəsində çalışan Stiven A. Duqlasın (1813-1861) şərəfinə adlandırılmışdır.

Nebraska nömrə sistemində Duqlas mahalı "1" prefiksi ilə təmsil olunurdu (çünki 1922-ci ildə dövlət nömrə nişanı sistemi qurulanda ştatda ən çox nəqliyyat vasitəsi orada qeydə alınmışdır). 2002-ci ildə Nebraska ştatı, Duqlas mahalını üç ayrı mahala ayırdı : Duqlas, Lankaster və Sarpi mahalları.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  2020 United States Census. / red. ABŞ əhalinin siyahıya alınması bürosu

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n80094474 · VIAF: 126668926 · WorldCat VIAF: 126668926 |