recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rebeka Koha** (*latış.* Rebeka Koha‎ 19 may 1998, Vеntspils) — 58 kq-a qədər çəki dərəcəsində çıxış edən, Latviya ağır atletika üzrə idmançısı. İki qat Avropa çempionu (2018 və 2019). Dünya və Avropa çempionatlarının medalçısı. Rio-de-Janeyrodakı 2016 Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Rebeka Koha hal-hazırda 59 kq çəki dərəcəsində ağır atletikanın təkanla və birdən qaldırma üzrə Dünya və Avropa rekordlarının sahibidir.

Karyerası
---------

Rebeka Koha 19 may 1998-ci ildə Latviyanın Ventspils şəhərində anadan olmuşdur. 12 yaşında ağır atletika ilə məşğul olmağa başlamışdır. Hal-hazırda Riqa Stradins Universitetinin tələbəsidir.

Gənclər arasında Avropa və Dünya çempionudur.

2014-cü ildə böyüklər arasında ilk debütunu etmişdir. 2014 Avropa çempionatında 48 kq-a qədər çəki dərəcəsində 7-ci olmuşdur.

Rio-de-Janeyrodakı Olimpiya Oyunlarının iştirakçısıdır. 53 kq-a qədər olan kateqoriyada Rebeka Koha yarışın bürünc mükafatçısı Yun Jin Heeyə yalnız 2 kq uduzaraq dördüncü olur. 2016-cı ildəki Yay Olimpiya Oyunlarında 53 kq çəkidə dördüncü olması ilə əlaqədar 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında çıxışından sonraLatviyanın İlin Yüksələn Ulduzu olaraq seçilir.

2018-ci il noyabr ayının əvvəlində Aşqabadda 59 kq-a qədər çəki dərəcəsində Dünya Çempionatında 227 kq çəki qaldıraraq bürünc medal qazanır. Eyni zamanda təkanlıa qaldırmada da (103 kq) bürünc medal əldə edir.

2019-cu ildə Avropa çempionatında Rebeka qitə çempionatındakı ən yüksək nailiyyətini yenidən təkrarlayır və 221 kq çəki qaldıraraq qızıl medal qazanır. Digər ikin nominasiyada da iki qızıl medal əldə edir.

Şəxsi həyatı
------------

2020-ci ilin yazında, Rebeka Koha Qətər diskatma üzrə idmançısı Moaz Mohammed İbrahim ilə nişanlandığını elan etmişdir.

2020-ci ilin iyul ayında o, İnstaqram səhifəsində islamı qəbul etdiyini elan edir. Bu yazıdan sonra əvvəllər yayımladığı bütün fotoları silir və onların yerinə hicablı dörd yeni şəkil yayımlayır.

Mənbə
-----

* Rebeka Koha Arxivləşdirilib 2021-04-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "2018 World Championships 59kg results". International Weightlifting Federation. 26 February 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 November 2018.
2. ↑  "Junior World Records Women". International Weightlifting Federation. 1 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 February 2019.
3. ↑  "Знаменитая латвийская штангистка Ребека Коха стала мусульманкой". 2020-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
Bakılı Molla Sadığa məxsus olduğu ehtimal edilən şəkil.
**Molla Sadıq Badkubeyi** — XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəllərində Bakının Mərdəkan kəndində yaşamış şəxs. Mərdəkanda daha çox *Bakılı Molla Sadıq* kimi tanınmışdır. Molla Sadıq Bəhai dinini qəbul etdiyi üçün təqib olunmuş və sonda Mərdəkanda yerləşən bağ evində öldürülmüşdür.

Həyatı
------

Molla Sadıq Bəhai dininin peyğəmbəri Bəhaullah və onun oğlu Əbdül-Bəha Abbas ilə görüşmüşdür. İnanclı ailədən gələn Molla Sadıq atasının istəyi ilə Rəşt şəhərinə dini təhsil almağa yollanır. Burada yeni bir dinin yaranması xəbərini eşidir və dini təhsilini yarımçıq qoyaraq Qəzvin şəhərinə gedir. Qəzvin şəhərində olarkən Bəhai dinini qəbul etmişdir. Molla Sadıq yeni dini qəbul etdikdən sonra Azərbaycana, Mərdəkana gələrək yeni dini təbliğ etməyə başlayır. 

Molla Sadığın yeni dini təlimi təbliğ etməsi Mərdəkanda böyük qəzəbə səbəb olur. Bakıda nüfuzlu din adamı kimi tanınan atası onu evdən qovur. Evdən qovulduqdan sonra ailənin Mərdəkanda yerləşən bağ evinə köçür və burada yaşamağa başlayır. Mərdəkandakı bağ evində yaşadığı müddətdə də yeni dinin təlimlərini yaymağa davam etmişdir. Molla Sadığın varlığı bir çox şəxsləri narahat etdiyindən onun öldürülməsi üçün muzdlu şəxs tutulur. Həmin şəxs tərəfindən *Bakılı Molla Sadıq* Mərdəkanda yaşadığı həyət evinin həyətində 1901-ci ildə qətlə yetirilir. 

Hadisə barədə Manaf Süleymanov özünün *Eşitdiklərim, oxuduqlarım, gördüklərim.* əsərində yazır: 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Mərdəkan məscidinin axundu İbrahimxəlil biləndə ki, yeganə oğlu Molla Sadiq Bəhai dinini qəbul edib və onun ən fəal təbliğatçısı olub, qəzəblənərək onun ölümünə fətva verir. 1901-ci ildə Bakı qoçuları Molla Sadiqi neft quyusuna ataraq qətlə yetirirlər. Hazırda Molla Sadiqin qəbri Mərdəkan qəbirstanlığındadır |  |

Hadisədən sonra Qafqazın məşhur şairlərindən biri Əbdülxalıq Yusif (Əliağa Vahidin müəllimi) Molla Sadığın xatirəsinə şeir həsr etmişdir. Bəhai dininin banisi Bəhaullahın oğlu Əbdül-Bəha Abbas *Bakılı Molla Sadığın* ölümündən sonra löhvlərindən birini ona həsr etmişdir.

Mənbə
-----

* Bakılı Molla Sadıq - Azərbaycan Bəhai icması.
**S/2015 (136472) 1** və ya **MK2** — Makemake cırtdan planetinin peyki və Neptunxarici cisim. Müşahidə olunan 4%-lik albedoya sahib olduğu üçün diametrinin 175 km olduğu düşünülür və peyk Makemakedən 21000 km məsafədə yerləşən orbitində hərəkət edir. Peyk planet ətrafında 12 gün ərzində dairəvi olduğu ehtimal olunan orbitdə hərəkət edir. Habbl teleskopu ilə aparılan müşahidələr nəticəsində 2015-ci ilin aprel ayında kəşf olunmuşdur. Kəşf elmi ictimaiyyətə 26 aprel 2015-ci ildə açıqlandı. MK2-in kəşfi Makemakenin kütləsi və sıxlığının məlum olması üçün mühüm yenilik oldu.

Müşahidəsi
----------

Müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, peyk kömürlə müqayisə oluna biləcək qədər tünd rəngə sahibdir. Bu fakt Makemakenin Koyper qurşağında məlum olan ən parlaq ikinci kosmik cisim olması səbəbindən təəccüb doğurur. Bu görünüşün olmasının əsas hipotezlərindən biri peykin Günəşin təsirindən itirdiyi buz hissəciklərini özündə saxlaya biləcəyək qədər cazibə qüvvəsinə sahib olmaması göstərilir.

MK2-in orbitini müəyyən etmək üçün əlavə müşahidələrin aparılmasına ehtiyac var. Peykin orbitinin dairəvi olduğu müşahidə olunur. Əgər orbitin dairəvi olması təsdiq olunarsa, onun keçmişdə baş verən kosmik hadisə nəticəsində yaranması ehtimalı vardır. Əks halda peyk Makemakenin cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş hesab olunacaqdır.

Adlandırması
------------

Peykin rəsmi kod adı kəşf olunduğu tarix və sırası ilə bağlı verilmişdir. Digər bilinən adı olan MK2 isə Makemake sistemində kəşf olunan 2-ci obyekt olduğu üçün verilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Makemake (cırtdan planet)
* Neptunxarici cisim
* Koyper qurşağı

Xarici keçidlər
---------------

* Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Parker, A. H.; Buie, M. W.; Grundy, W. M.; Noll, K. S. (2016-04-25). "Discovery of a Makemakean Moon". The Astrophysical Journal. 825 (1): L9. arXiv:1604.07461. Bibcode:2016ApJ...825L...9P. doi:10.3847/2041-8205/825/1/L9.
2. 1 2 3  "HubbleSite – NewsCenter – Hubble Discovers Moon Orbiting the Dwarf Planet Makemake (04/26/2016) – The Full Story" Arxivləşdirilib 2019-09-29 at the Wayback Machine. hubblesite.org. Retrieved 26 April 2016.
3. ↑  Chang, Kenneth (26 April 2016). "Makemake, the Moonless Dwarf Planet, Has a Moon, After All" Arxivləşdirilib 2019-08-17 at the Wayback Machine. The New York Times. Retrieved 26 April 2016.
4. 1 2  Parker, A. (2016-05-02). "A Moon for Makemake" Arxivləşdirilib 2019-08-17 at the Wayback Machine. Planetary Society blogs. Planetary Society. Retrieved 2016-05-02.
5. 1 2  Mike Wall (26 April 2016). "Distant Dwarf Planet Makemake Has Its Own Moon" Arxivləşdirilib 2020-02-02 at the Wayback Machine. Space.com. Retrieved 26 April 2016.
**S. M. Kirovun heykəli** — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən monumental abidələrdən biri. Seqey Mironoviç Kirovun şərəfinə ucaldılmışdır. Abidənin müəllifləri hekəltaraş Zinovi Moiseeviç Vilekski və arxitektor Viktor Vasileviç Barinov olmuşdur. Abidə Puşkinskaya küçəsi ilə Kirovski prospektlərinin kəsişdiyi yerdə ucaldılmışdır. Abidə 1939-cu ildə ucaldılmışdır. Regional mədəni irs siyahısına daxildir.

Tarixi
------

Sergey Mironoviç Kirov Rostovda 1918-ci ilin yazında olmuşdur. O, burada Don Respublikası sovetlərinin I qurultayında iştirak etmişdir.

Kirovun abidəsi 1939-cu ilin 30 aprel tarixində çox saylı insan topluluğunun keçirdiyi mitinqdə açılışı gerçəkləşdirilmişdir. Əvvəllər bu yerdı Pokrovskaya kilsəsi yerləşirdi. Bu kilsə 1930-cu ildə dağıdılmışdır. Deyilənlərə görə abidənin ucaldılması zamsnı kilsədən sökülmüş mərmər plitələrdən istifadə edilmişdir..

Böyük Cətən müharibəsi illərində şəhər sakinləri abidəni qorumaq məqsədi ilə torpağa gömmüşdülər. Artıq 1945-ci ildə sbifə yenifən bərpa edilmişdir.

Kirov abidəsi əvvəllər Federal əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil efilmişdi. 1997-ci ildə isə abifənin əhəmiyyəti yerli səviyəyə qədər azalfılmışdır.

2003-cü ildə kazak cəmiyyəti Pokrovski kilsəsini bərpa etmək qərarına gəlmişdir. Bu səbəbdən abifə ərazidən götürülmüşdür. Abidənin üzərinə iblis sözü belə yazılmışdı. Bu zaman abidənin qorunmasına qərar verilir. Nəhayətdə abidə Puşkinskaya küçəsi ilə Kirovski prospektlərinin kəsişdiyi yerdə yerləşdirilir.

2005-ci ildə abidə yerindən çıxarılmış və Kostev qardaşlarının emalatxanasına göndərilmişdir. Artıq abidə dekabrda yenidən bərpa edilmiş və yeni yerində yerləşdirilmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Церковь во имя Покрова Пресвятыя Богородицы". Донской временник. 2018-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-05.
2. ↑  "Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения". ostashkov.codis.ru. 2012-08-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-05.
3. ↑  "Кировский район" (PDF). rostov-gorod.ru. 2013-10-23 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-05.
**Rəşid ibn Fərruxzad** — Dərbənd əmiri, I Fərruxzadın oğlu, I Güştaspın qardaşı.

Həyatı
------

Həyatı çox işıqlandırılmamışdır. Adı ilk dəfə Monqol işğalı ərəfəsində keçir.

### Monqol işğalı

Cəbə və Sabutayın orduları 1221-ci ilin qışında Dərbənd qapılarına çatdılar. Sabutayın uzun mühasirə fikri yox idi və Rəşidlə razılığa gəldilər ki, şəhərə toxunmasınlar, qarşılığında isə Rəşid onlara keçid üçün imkan yaratsın və bələdçilər təyin etsin. Rəşid gizlincə bələdçilərə monqol ordusunu ən çətin yollardan keçirməyini tapşırmışdı. Nəticədə Monqol ordusu yarıyadək azaldı və soyuqda donaraq öldü. Həmçinin Rəşid digər dağlı tayfalarına monqolların gəlişi barədə xəbər yolladı.

### Qıpçaq işğalı

Monqollar Şirvandan gedəndən sonra darmadağın edilmiş qıpçaqlar bir yerə toplaşaraq Dərbəndə yollandılar. Bu vaxt oranın hakimi İbn əl-Əsirin Şirvanşah adlandırdığı Rəşid idi. Yaqut Həməvinin verdiyi məlumata görə Şirvanın paytaxtı Şamaxının hakimi *"Dərbənd əmirinin qardaşı – Şirvanşah"* idi. Qıpçaqlar ona aşağıdakı sözlərlə müraciət etdilər: *"Tatarlar ölkəmizi tutub, əmlakımızı qarət etmişlər. Biz sənin ölkəndə yaşamağa gəlmişik. Biz sənin qulunuq, sənin üçün vilayətlər fəth edəcəyik və sən bizim sultanımızsan".* Lakin Rəşid razılıq vermədi və onların xahişini rədd etdi. Qıpçaqlar həmin xahişlə yenidən onun yanına elçi göndərdilər. Onların müsəlman olan başçılarından biri tərəfindən Dərbəndi hiylə yolu ilə tutmaq niyyətində olan qıpçaqların məkrindən xəbərdar edilən Rəşid həmin başçıya qoşun və silah verməyə razı oldu. Bu başçı qıpçaqların üzərinə yeridi, bir neçə dəfə hücum edərək onların bir hissəsini qırdı və qarət etdi. Lakin qıpçaqlar hiylə ilə Rəşidi aldadıb Dərbəndə girdilər, onu həbs edib bütün ölkəni ələ keçirmək istədilər. Lakin Rəşid qalanın gizli qapısından Şirvana qaçdı. Qıpçaqlar qaladakı bütün silahları və Rəşidin əmlakını götürüb Dərbəndi tərk etdilər, sonra isə vaxtilə gürcülərin əlində olan Qəbələyə tərəf yönəldilər və onu mühasirəyə aldılar. Bundan xəbər tutan Rəşid Dərbəndə qayıtdı, qalanı ələ keçirərək orada qalmış bütün qıpçaqları qırdı. Bütün Qəbələ vilayətini qarət edən qıpçaqlar Gəncəyə doğru hərəkət edərək orda yerləşdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Richard A. Gabriel - Subotai the Valiant: Genghis Khan's Greatest General, səh. 95
2. ↑  İbn əl-Əsir, s.145
3. ↑  Yaqut Həməvi,Mücəməl-Buldan. Beyrut, V, s.291
4. ↑  Бapтoльд. Шиpвaншax, II/I, c.877
5. ↑  Бapтoльд , Дepбeнд, III, c.426.

| ⛭Şirvanşah şahzadələri |
| --- |
| Məzyədilər | Heysəm ibn Məhəmməd |
| Kəsranilər | Hörmüz ibn Mənuçöhr • Məmlan ibn Yezid • Güzdəhəm ibn Salar • Cəlaləddin Sultanşah • Rəşid ibn Fərruxzad • Sultan Məhəmməd Dərbəndi |
| Dərbəndilər | Əmir Bəhlul • Kəyumərs Dərbəndi • Qəzənfər Dərbəndi • Əmir Təhmuras |
| Səfəvilər | Bürhan Əli • Mehrab • Qurban Əli• Qasım • Kavus • Əbubəkr |
**Əliyev Rəşid Ələs oğlu** — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Əliyev Rəşid Ələs oğlu 1931-ci ildə anadan olub.

1954-cü ildə İrəvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Tarix-ədəbiyyat fakültəsinə daxil olub və 1959-cu ildə bitirib. Ardanış kənd orta məktəbində iki il dərs hissə müdiri vəzifəsində işləyib. Krasnoselo rayon partiya komitəsində təlimatçı vəzifəsində çalışıb.

1963-cü ildə Krasnoselo RPK tərəfindən Bakı Ali Partiya məktəbinə göndərilib. 1965-ci ildən Bakı şəhəri, Lenin Rayon (indiki Sabunçu rayonu) Partiya Komitəsində təlimatçı vəzifəsində işləyib.

1967-ci ildə Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda elmi işçi kimi fəaliyyətə başlayıb.

1970-ci ildə şifahi xalq ədəbiyyatı mövzusunda müdafiə edərək fəlsəfə elmlər namizədi elmi dərəcəsi alıb. 1971-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətə başlayıb və fəlsəfə kafedrasının dosenti vəzifəsində çalışıb.

1990-cı ildə "Xalq müdrikliyi ictimai-fəlsəfi fikrin komponentidir" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülüb.

1992-ci ildən Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin fəlsəfə kafedrasının professoru olub. "Xalq müdrikliyi", "Uzun ömürlüyün sirləri", "Müasir şəraitdə fəlsəfə fənninin tədrisinin bəzi məsələləri", "Zərdüştiliyin tarixi kökləri və sosial mahiyyəti", "Dinşünaslıq fənninə dair dərs vəsaiti" kitablarının və bir çox elmi monoqrafiya və məqalələrin müəllifi olub.

1996-cı ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

İstinadlar
----------
**Stob piramidaları** (bolq. Стобски пирамиди) - Bolqarıstan ərazisində geoloji abidə. Geoloji baxımdan hudu hesab olunur. Dik qayalı sütünlardan ibarət olan bu bölgə Bolqarıstanın cənub-qərbində, Rila dağlıq ərazisinə aiddir. Stob piramidalar bölgəsinin sahəsi 0,7 km²-dir. Piramidalar Kystendil əyalətində, Stob kəndi yaxınlığında yerləşir. Sütun formalı qayaların hündürlüyü 12 metr, çevrəsinin uzunluğu bəzən 40 metrə çatır. Sütunlar müxtəlif formada olur. Bəziləri üzərində yastı daşlar mövcuddur.

Ümumi məlumat
-------------

Stob piramidaları Balkan yaramadasında, Rila dağ silsiləsinin qərb yamaclarındadır. Hündürlüyü 600-750 metr arasında dəyişir. Yaxinliqda Rilska çay dərəsi yerləşir. Stob kəndindən 1 km şərqdədir. Ölkə paytaxtı Sofiyanın 18 km-dədir. Geoloji baxımdan Stob piramidaları Blaqoevqrad qrabeninin bir hissəsidir. Ərazi pliosen və pleystosen epoxasının süxurlarından təşkil olunub. Əsasən allüvial mənşəlidir. Süxurlar kembridən əvvəlki metamorfik süxurların əsasında formalaşıb. Ərazidə iki geoloji formasiya mövcuddur: alevrolit, gil və qumdaşından ibarət cerman formasiyası, konqlomerat və qumdaşından ibarət barakov farmasiyası.

Stob piramidalarının formalaşmasında əsas səbəb eroziya prosesləridir. Su damcıları tədricən süxura təsir göstərir və onu müxtəlif formada aşındırır. Eyni zamanda gil və qumdaşları eroziya prosesinin qarşısını almağa çalışır. Stünların əksəriyyəti cənub istiqamətdədir. Muxtəlif qruplar yaradırlar. Ancaq dağın şimal yamaclarında da sütunlar var. Sütun qruplarına müxtəlif adalar verilmişdir: Qardaşlar, Qüllələr, Çəkiclər, Evli cütlüklər, Zirvələr, Köbələklər və s. 

Stob piramidaları ölkənin populyar turizm obyektlərindən biridir. Stünlara avtobus marşrutu ilə gəlmək çox asandır. Stob piramidaları ərazisi 1964-cü ildə xüsusi qorunan ərazi elan edilmiş. Qorunan sahə 7,4 hektardır.

İstinadlar
----------

  

1. ↑  Geographic Dictionary of Bulgaria, 1980. səh. 475
2. 1 2  "Stob Earth Pyramids". Geologic Phenomena of Bulgaria. 9 May 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 June 2018.
3. ↑  "Стоп в Стоб" [A stop in Stob]. Капитал Light (Bulgarian). Икономедиа АД. 2008-02-27. 2018-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 June 2018.
4. ↑  "Register of the Protected Territories and Zones in Bulgaria". Official Site of the Executive Environment Agency of Bulgaria. 27 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 June 2018.
Samar adası
**Samar adası** var. Samar (12°03′ şm. e. 125°07′ ş. u.) — Filippin arxipelaqının mərkəzində yerləşir. Adanın sahəsi 12 849,4 km² təşkil edir.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə ispaniyalı dənizçi Rui Lopes de Vilyalobos (*isp.* Ruy López de Villalobos) tərəfindən 1543-cü ildə kəşf edilir.

Əhalisi
-------

Adanın ən iri şəhəri Kalbayoqdur. Ada inzibati cəhətdən Samar (733,377 nəf), Şimali Samar (589,013 nəf) və Şərqi Samar (428 877 nəf) cilayətlərinə bölünür. Ümumi əhalisi 1,751,267 nəfər təşkil edir. Ada əhalisinin böyük əksəriyyəti Visayyalılardır.

İqtisadiyyat
------------

Adanın iqtisadiyatının əsasını yeyinti, dağ mədən və meşə sənayeləri təşkil edir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, quşçuluq və heyvandarlıqla məşğul olurlar. Burada Banan, Kofe, Sitrus meyvələri Manqo, Kakao, Abaka, Şəkərqamışı və Düyü yetişdirilir. Üstəlik öküzlər, keçi, donuz, ördək və toyuq saxlanılır. Balıqçılıqda isə sardina və tunes balığı bəslənilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-12.
2. ↑  *Republic of the Philippines. National Statistics Office.* "Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities Based on 1990, 2000, and 2010 Censuses" (PDF). April 2012. 2018-12-26 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-04-04.
**Samba** — canlı, ritmik Braziliya rəqsidir. Braziliyalılar samba musiqisinin ritmləri altında 19-cu əsrin sonlarından bəri rəqs etməyə başlayıblar. Sambanı sadə bir rəqs növündən daha çocx rəqslər toplusu adlandırmaq olar. Çünki hanısa bri rəqsin "original" samba olduğunu iddia etmək mümkün deyil.
Brazilya Samba üslubu ilə yanaşı digər böyük samba üslubu Ballroom Sambasıdır. Bu üslubda da Brazliya üslubu kimi rəqs partnyorunu qucaqlayaraq və ya açıq pozisiyada rəqs etmək olar. Lakin bu üslub əl-ələ tutmaq və ya yanbayan dayanmaq kimi pozisiyalarla məhdudlaşdırılmır.

Samba no pé
-----------

*Samba no pé* samba musiqisi ifa olunan zaman ekspromt olaraq edilən solo rəqsdir. Əsas elementlər isə bədənin dik tutulması və vaxtında dizlərdən birinin bükülməsidir. Ayaqlar çox asta hərəkət etməlidir. Hər ölçü üçün 3 addım olmaqla 2/4 ritmi ilə rəqs edilir. Bu, belə təsvir oluna bilər: və-bir, və-iki, sonra geriyə və bir. Digər tərəfdə də əsas hərəkat eyni formadadır. Bir ayaq kənara atılır,birinci ritmdən əvvəl yuxarı qaldırılır ( məsələn: sağ ayağınızı sağ tərəfə hərəkət etdirirsiniz), və ayaq düz saxlanılır. Digər ayaq astaca ön tərəfə hərəkət etdirilir və birinci ayağa yaxınlaşdırılır. Ikinci ayaq yüngülcə dizdən elə bükülür ki, ombanın sol tərəfi aşağıya enir və sağ tərəf daha yuxarıya qalxmış olur. Bədən bu daxilə əyilmiş ayağa tərəf hərəkət etdirilir azacıq "və bir" və sonar kənardakı ayağa tərəf hərəkət etdirilir "və iki" və yenidən ilk hərəkətlər təkrarlanmağa başlayır.

Samba de Gafieira
-----------------

Samba de Gafieira Samba de Gafieira Ballroom Sambadan kəskin şəkildə fərqlənən partnyorlu rəqsdir. Samba de Gafieira 1940-cı illərdə yaranmış və adını Rio de Janeyrodakı məşhur gecə klubunun adından götürüb.

Samba Pagode
------------

Samba Pagode partnyorla oynanılan digər Samba növüdür və Samba de Gafieiraya bənzəyir. Lakin daha az akrobatik və nisbətən çox intim elementləri özündə əks etdirir. Rəqs ilk olaraq Sao Paulo şəhərində yaranıb.

Samba Reggae
------------

Bahiada yaranmış və reggae ilə Samba barabanı ritmlərinin qarışığından ibarətdir. Daniel Merkurinin "Sol da Liberdade" "O Reggae E O Mar" and "Perola Negra" kimi mahnıları sayəsində bu ritm bütün dünyada məşhurlaşmışdı.

Samba-rok
---------

Samba rok sambanın oynaq formasıdır və Sao Pauloda yaranıb. Bu, latın gecə klubu rəqsidir. 
Samba-rok az da olsa gafieira sambasına bənzəyir.

Xarici keçidlər
---------------

* Origins & History of Samba Arxivləşdirilib 2009-11-01 at the Wayback Machine  (ing.)


Vikianbarda ***Samba*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Voleybol üzrə qadınlararası Avropa Liqası** — 2009-cu ildən təşkil olunan, yalnız Avropadan 8 ölkənin qatıldığı qadın voleybol yarışlarıdır. Turnir 2009-cu ildən Avropa Voleybol Konfederasiyasının təşkiltaçılığı ilə keçirilməyə başlandı. Məqsəd yay fəslində Avropanın bir sıra nəhəng yığmalrını bir araya toplayıb azərkeşləri voleybol ziyafətinə boğmaqdır. Turnir daha böyük önəm kəsb etdikdən sonra Dünya Qran Prisinə lisenziya verməyə başladı. Belə ki, turnirdə medal qazanmış hər bir ölkə bir sonrakı mövsümdə Dünya Qran Prisi yarışlarına vəsiqə əldə edir. Çox vaxt bu nominal xarakter daşıyır. Belə ki, Avropa Liqasında ilk üçlüyə düşmüş millilər əsasən güclü komandalar olur və onlar onsuzda başqa yarışlardan Qran Pri yarışlarına vəsiqə əldə edə bilirlər. Bu səbədən turnirə son vaxtlar bir qədər zəif milli komandaların da qatıldığı müşahidə etmək olur. Ancaq 2013-cü ildə böyük süprizlə ikinci yeri tutmuş Belçika millisi bu medalın sayəsində 2014-cü ildə tarixində ilk dəfə olaraq Dünya Qran Prisinə qatıla bilmişdi.

Turnirə bütün komandalar "CEV"in xüsusi dəvəti əsasında qatılır. Azərbaycan millisinin Avropa Liqasındakı debütü isə 2014-cü ilə təsadüf edir. Elə həmin ildən Avropa Liqasının formatında dəyişiklik edildi. Qərarə əsasən, artıq iki qrupada dörd komandanın iki dövrəli mübarizəsindən sonra yarımfinal yarışları olmayacaq idi. Birbaşa qrup liderləri turnirin finalında qarşılaşacaqlar.

Turnirin arxivi
---------------

| Təşkilatçılıq |  | Medal Kürsüsü |
| --- | --- | --- |
| İl | Ev Sahibi |  | Çempion | İkinci | Üçüncü |
|
| 2009*Ətraflı* | Türkiyə Kayseri |  | **Serbiya** | Türkiyə | Bolqarıstan |
| 2010*Ətraflı* | Türkiyə Kayseri |  | **Serbiya** | Bolqarıstan | Türkiyə |
| 2011*Ətraflı* | Türkiyə Kayseri |  | **Serbiya** | Türkiyə | Bolqarıstan |
| 2012*Ətraflı* | Türkiyə Kayseri |  | **Çexiya** | Bolqarıstan | Serbiya |
| 2013*Ətraflı* | Türkiyə Kayseri |  | **Almaniya** | Belçika | Bolqarıstan |

Medal reytinqi
--------------


| Yer | Komanda | Qızıl | Gümüş | Bürünc | Medal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|
| 1 | Serbiya Serbiya  | 3 | - | 1 | **4** |
|
| 2 | Çexiya Çexiya  | 1 | - | - | **1** |
|
| Almaniya Almaniya  | 1 | - | - | **1** |
| 4 | Bolqarıstan Bolqarıstan  | - | 2 | 3 | **5** |
|
| 5 | Türkiyə Türkiyə  | - | 2 | 1 | **3** |
| 6 | Belçika Belçika  | - | 1 | - | **1** |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Avropa Liqası fərqli formatda keçiriləcək" (az.). azertag.gov.az. 30-05-2014. 2014-06-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi Saytı Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
Auşvitz-Birkenaudakı ölüm keçidi
Holokost xəritəsi: Nasist ölüm düşərgələri, qara bölgələrdəki ağ kəllələrlə işarələnmiş, SS tərəfindən Almaniya və işğal edilmiş Polşada qurulmuşdular, 1942
**Ölüm düşərgəsi** ― əhalinin müxtəlif qruplarının kütləvi şəkildə məhv edilməsi qurulan üçün təsisat.

Kütləvi qırğın düşərgələri (ölüm düşərgələri və ya öldürmə mərkəzləri kimi də tanınır) Nasist Almaniyası tərəfindən İkinci Dünya Müharibəsində Holokost zamanı milyonlarla yəhudini sistematik şəkildə öldürmək üçün qurulmuşdur. Digər etnik qruplar, məsələn, polyaklar, müharibədə sovet hərbi əsirləri və qaraçılar, ölüm düşərgələrində öldürüldülər. Ölüm düşərgələrindəki qurbanlar əsasən qaz kameralarında öldürülürdülər. Cinayətlər ya bu məqsəd üçün tikilən daimi obyektlərdə, ya da qaz sobalarında baş verirdi. Auschwitz-Birkenau və Majdanek kimi bəzi nasist həbs düşərgələri, 1945-ci ildə müharibənin sonundan əvvəlki dövrdə ikili bir məqsədə xidmət edirdi: zəhərli qazlarla qurbanların intensiv şəkildə məhv edilməsi və ölüm ehtimalı çox yüksək olan şəxsləri ciddi şəkildə işlətmək.

Qurbanları qatarla sabit müəssisələrə aparmaq və qurbanları kollektiv şəkildə məhv etmək fikri nasistlərin T4 evtanaziya proqramı zamanı əqli və fiziki qüsurlu xəstələrə qarşı aparılan təcrübələrlə ortaya çıxdı. Bu təcrübələr nasistlərin istehsal etdiyi zəhərli qazlarla aparılmışdı. Qazla öldürmə texnologiyası bir çox fərqli etnik qrupdan olan insanlara qarşı uyğunlaşdırıldı, inkişaf etdirildi və tətbiq olundu; Yəhudilərin öldürülməsi əsas məqsəd idi və düşərgələrdə öldürülənlərin 90%-i yəhudilər idi. Avropadakı yəhudilərə qarşı edilən bu soyqırım Nasist Almaniyasının yəhudi məsələsinə son həll yolu idi. 11 milyon insanın öldürüldüyü bu soyqırım bu gün Holokost olaraq bilinir.

Qırğın düşərgələri həmçinin Almaniyanın kukla dövləti olan Müstəqil Xorvatiya Dövləti tərəfindən də istifadə edilmişdi. 1941-1945-ci illər arasında faşist Ustaşa rejimi dövründə bu düşərgələrdə serblər, yəhudilər və qaraçılar, müxalif xorvat və müsəlman bosniyalılar öldürüldü.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 4132950-8 |
**Ölülər dağı** (*ərəb.* منطقة جبل الموتى‎) — Misirin Mətruh mühafəzində, Böyük Səhranın qərbindəki Sivə oazisində kiçik qayalı təpə. Konusvari formaya və 50 metr hündürlüyə malikdir. Ərazi yamaclarında oyulmuş qəbirlər var deyə bu cür adlandırılmışdır.

Nekropol Ptolemeylər sülaləsinə aiddir və onların çoxu yunan mənşəlidir. Buna baxmayaraq, burada Roma mənşəli və xristian məzarları da var. Bir çox məzarda tanrı Sobeki təsvir edən timsah yazıları var. Xalq ənənəsində məzarı Altkror dağına və Sivənin sonuncu padşahının xəzinələrinə aid edən kolonnadadan bəhs edilir. Nekropol qədim zamanlardan bəri talan edilmiş, həm də onlardan müharibələrdə yerli əhali tərəfindən qorunmaq üçün bir neçə dəfə istifadə edilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı yazılar qoparılaraq oğurlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Τουριστική ιστοσελίδα για την Όαση Σίβα Arxivləşdirilib 2016-10-15 at the Wayback Machine, στα αραβικά
2. 1 2  Τουριστική ιστοσελίδα για την Όαση Σίβα Arxivləşdirilib 2012-09-27 at the Wayback Machine, στα αραβικά
3. ↑  al wafd Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine, στα αραβικά
"Ölülər" — irland yazıçısı Ceyms Coysun "Dublinlilər" hekayə toplusunda ən son və ən böyük əsəri, ingilis novelistikasının baş əsəri hesab olunur. Yazıçı povesti yazarkən (1907) cəmi 25 yaşı vardı. Ceyms Coys əsərdə ölülərlə dirilər arasında mövcud olan əlaqə probleminə toxunur. Əsərdə həm də insanların bir-birini anlamamasına, hər bir fərdin tənhalığı, yalqızlığı, digər fərdlər üçün anlaşılmayan sirli bir aləm olduğu məsələsi gündəmə gətirilir.

Məzmunu
-------

"Ölülər" povesti avtobioqrafik əsərdir. Qabriel Konroy gənc yazıçı Ceyms Coysa çox oxşayır. Qreta Konroyun protitipi isə Coysun öz arvadıdır. Qabriel xalalarıgildəki baldan qayıdanda təsadüfən öyrənir ki, arvadı onu sevmir, heç vaxt da sevməyib; Qreta çox gənc yaşlarında tanış olduğu Maykl adlı oğlanı sevirmiş, indi də onu sevir. Maykl artıq həyatda yoxdur, çoxdan ölüb, lakin Qreta hələ də onu sevir. — Bunu biləndə Qabriel qəzəblənir, lakin sonra onun qəzəbini mərhəmət və qibtə əvəz edir: Mayklı sədaqətlə sevib, bu sevgini hamıdan gizlə saxlayan arvadına rəhmi gəlir, bir insan kimi ona rəğbəti də artır, öz ehtirasının qurbanı olmuş Maykla həsəd aparır. Qabriel özü də çox istərdi ki, hansısa bir ehtirasın qurbanı olub bu dünyadan köçəydi, lakin insanlar onu sevəydilər.

Əsas obrazlar
-------------

Qabriel — baş obraz

Kreta — Qabrielin arvadı

Xanım Keyt və Culiya (bacılar) — Qabrielin xalaları

Meri Ceyn — Qabrielin dayısı qızı. Onun atası Pat təqribən otuz il əvvəl öldükdən sonra bibiləri Keyt və Culiya onu himayələrinə alırlar. Meri Ceyn piano dərsləri verir.

Lili — qulluqçu (gözətçinin qızı)

Fredi Malins — Qabrielin alkolik dostu

Miss İvors — Qabrielin kolleqası, irland milliyyətçisi

Mr. Bartel D'Arsi — məşhur tenor
**Kyardla** (est. Kärdla, *isv.* Kärrdal) — Estoniyanın qərbindəki Hiyumaa bölgəsinin inzibati mərkəzi və ən böyük şəhəri. Şəhər statusunu 1938-ci ildə alıb. Əhali sayı 3,3 min nəfərdir (2012)

Tarix
-----

1721—1917-ci illər arası şəhər Rusiya imperiyasının tərkibində idi. 1830-cu ildə burada tekstil fabriki açılmış, 1849-cu ildə isə həmçinin liman da yaranmışdır. 
1918-ci ildə Kyardla suveren Estoniyanın bir hissəsi oldu. 1939-1941-ci illər arası, baltika almanlarının və isveçlilərin buraları tərk etməsi ilə, boş ərazilərdə estonlar məskunlaşmağa başlayırlar.

Coğrafi yerlşmə
---------------

Kyardla Estoniyanın ikinci böyük adası olan Hiyumaa adasında, Baltik dənizinin Tareste limanında yerləşir.

Əhali
-----

| 1897 | 1922 | 1934 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2000 | 2010 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1718 | 1580 | 1454 | 1524 | 2688 | 2969 | 3426 | 4126 | 3672 | 3634 | 3287 |

Əhalinin mütləq çoxluğunu estonlar təşkil edir — 97,64 %.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Web link
--------


Vikianbarda ***Kyardla*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Kärdla 360° aeropanoraam / aerofoto. 14 juuni 2012 Arxivləşdirilib 2012-09-21 at the Wayback Machine
* Kärdla koduleht Arxivləşdirilib 2005-09-06 at the Wayback Machine
* Kärdla meteoriidikraatrist Arxivləşdirilib 2011-12-03 at the Wayback Machine

1. ↑  Statistical Database of Statistics Estonia.
Muzeyin xarici görünüşü

  

**Üç İnqilab Muzeyi** Şimali Koreyada yerləşir. Sərgi əsas etibarilə Kim İr Senin, üç inqilabı olan ideoloji, texniki, və mədəni inqilabını sərgiləyir. Bu Rionmot-donq ərazisində yerləşir və burada həmçinin Çuçxe ideologiyasının digər ideyaları olan ağır sənaye, mədəniyyət və kənd təsərrüfatı göstərilir.
Mərkəzi bina Saturn planeti formasında halqa daxilində tikilmişdir. Kompleksdə 6 müxtəlif mövzuda sərgi var ki, bunlara Şimali Koreyanın elektronik, ağır sənaye, kənd təsərrüfatı, sinif təhsili və texnologiya daxildir.

Muzeyin həyətində həmçinin Şimali Koreyada istehsal olunan maşınlar sərgilənir.

Şimali Koreyada mədənçilik sərgisi

Tarix
-----

Muzey ilk dəfə 1946-1956-cı illərdə müvəqqəti olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sərgisi kimi fəaliyyət göstərmiş və sonradan inkişaf edərək 1983-cü ildə Üç İnqilab Muzeyinə çevrilmişdir. Bundan başqa 1993-cü ildə muzeydə təmir işləri aparılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Democratic People's Republic of Korea - Museums( Arxivləşdirilib aprel 3, 2013, at the Wayback Machine)
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-04.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-04.
Mexiko Şəhəri'ndəki Dövlətin Ümumi Arxivində göstərilən Üç Qarantiya Ordusunun bayrağı.
**Üç Qarantiya Ordusu** — (*isp.* Ejercito Trigarante və ya *isp.* Ejercito de las Tres Garantías) Meksika istiqlal müharibəsinin sonunda, Üç Qarantiya Ordusu, Avqustin de İturbide rəhbərliyindəki İspan birliklərinin birləşdirilməsindən sonra orduya verilən ad. Ordu, Meksikanın Visente Querrero üsyançı birlikləri, Meksikanın İspanyadan müstəqilliyini sağlamlaştırdı. Bu ordunu təşkil edən fərman, müdafiəsi nəzərdə tutulan üç zəmanəti dilə gətirən *Plan de Iguala* (*azərb.* İquala planı‎) yarandı. Onların şüarı din, müstəqillik və birlik idi. Ordunun məqsədi Meksika müstəqilliyini, İspaniyadan bir katolik dövlət kimi əldə etməsi və düşmənlərinə qarşı ordularını birləşdirməsi idi.

Tarixi
------

Üç Qarantiya Ordusu, 1821-ci ilin 24 fevralında qurulmuşdur. Ordu, Meksikanın müstəqilliyi qəbul etməyən İspan royalist qoşunları ilə döüşürdü. Bu döyüşlər, İturbide və İspaniya viseroyu Xuan de Odonojunun rəhbərliyində idi. Döyüşlər 1821-ci ilin avqust ayında, Meksikaya müstəqillik verən Kordoba müqaviləsini imzalanmasına qədər davam etmişdir. Ordu, Azkapotzalko (İndiki Mexiko şəhəri) döyüşündə qələbə çalmışdır. Müharibənin son döyüşündəki zəfər, Mexiko şəhərinin yolunu təmizlədi. 1821-ci ilin sentyabr ayının 27-də Üç Qarantiya Ordusu, İturbide rəhbərliyində Mexiko şəhərinə daxil oldu. Ertəsi gün Meksikanın müstəqilliyi elan edildi. O vaxta qədər Üç Qarantiya Ordusu 7,616 *piyada*, 7,755 *süvari*, 763 *artilleriya* və 68 *topdan* ibarət idi.

Generallar
----------

Üç Qarantiya Ordusunun generalları (soldan sağa), Ferdinand Bastinin əsəri. 1- Toribio Kortina 2- Antoniyo Lopez de Santa Anna 3- Melçor Muzquiz 4- Guadalupe Viktoriya 5- Leonardo Bravo 6- Xose Antoniyo de Eçavarri 7- Miguel Barragan 8- Visente Valensiya 9- Ignasiyo Allende 10- Xose Moran i del Villar 11- Laureano Xpse Terán 12- Visente Filisola 13- Mariyano Paredes i Arrillaga 14- Pedro Kelestino Negrete 15- Avqustin de Iturbide 16- Anastasiyo Bustamante 17- Visente Querrero 18- Valentin Kanalizo 19- Xuan Aldama i Gonzales 20- Xaun Xose Minon 21- Nikolas Bravo 22- Frey Luis de Herrera 23- Manuel Rinkon 24- Luis Kortazar Rabago

İstinadlar
----------

1. ↑  INEHRM Secretary of the Public Education Arxivləşdirilib 2022-10-04 at the Wayback Machine **(İspanca)**
«Üç meymun», Nikko, Yaponiya (YUNESKO "Ümümdünya irsi")
**Üç meymun** (*yap.* 三猿, *sandzaru* və ya 三匹の猿, *sambiki no saru* — «üç meymun») — buddizm simvollarını əks etdirən üç meymunun təsviri. «Əgər mən şəri görmürəmsə, onun haqqında eşitmirəmsə və danışmıramsa deməli ondan müdafiə olunmuşam» — Şər haqqında ideya - «görməzlik» (見ざる mi-dzaru), «eşitməzlik» (聞かざる kika-dzaru) və «danışmazlıq» (言わざる iva-dzaru).

Mənbə
-----

Bu şəkilli atalar sözünü məhşulaşdıran mənbə Nikko, Yaponiya da məşhur Tōshō-gū məbədinin qapısı üzərində 17-ci əsrdən qalma bir oymadir. Toshogu Məbədi üzərindəki oymalar Hidari Jingoro tərəfindən həkk olunub, və insan ömrünü təsvir etmək üçün meymundan istifadə edərək, Konfutsinin Davranış Kodu ilə əlaqəli olduğu güman edilir. Ümumi 8 panel mövcuddur və 3 ağıllı meymunun təsviri şəkli 2-ci paneldədir. Bununla beləç bu fəlsəfənin,
ilk dəfə Yaponiyaya Çindən 8-ci əsrdə (in Nara Dövrü ) Tendai - Buddist əfsanəsi ilə gəldiyi ehtimal edilir.

Bu figurların təriqətin 3 prinsipini təmsil etdiyi güman edilir.
**İbrahim Bayandurlu** — Azərbaycanlı jurnalist, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı. Zerkalo qəzetində və Azadlıq Radiosunda fəaliyyət göstərmişdir.

Həyatı
------

İbrahim Bayandurlu 1971-ci ildə Bakıda anadan olub. Onun həyat yolu çox çətin və əzablı olmuşdur. Müxtəlif vaxtlarda *İnternews-Azərbaycan* şirkəti ilə əməkdaşlıq edib. Son günlərə qədər Zerkalo qəzeti və Azadlıq Radiosunun əməkdaşı olub.

### Vəfatı

Jurnalist 2010-cu ilin 16 mart tarixində uzun sürən xəstəlikdən sonra 38 yaşında 1 saylı Şəhər Klinik Xəstəxanasının reanimasiya şöbəsində vəfat edib. Evli idi, bir qızı var.

### Qarabağ müharibəsində iştirakı

Qarabağ müharibəsinin başladığı vaxtlarda İbrahim Bayandurlu Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində politologiya sahəsində təhsil alırdı. Təhsilini yarımçıq qoyaraq, Azərbaycana gəlir. 1992–ci ildə könüllü olaraq Qarabağda döyüşməyə getmiş, ağır yaralanmışdır. İbrahim Bayandurlu Qarabağ müharibəsində könüllülər dəstəsinin tərkibində döyüşüb. 1992-ci il 29 apreldə Şuşada gedən döyüşlərdə üz nahiyəsindən güllə yarası alıb.

7.62 çaplı bir güllə çənəsindən dəyərək ağır xəsarət vermişdi. Ömrünün sonuna qədər də bədənində qəlpə gəzdirib. Azərbaycan Respublikasının eks-prezidenti Əbülfəz Elçibəyin sərəncamı ilə dövlət hesabına Almaniyada əməliyyat olunub. Müharibədən sonra tələffüz problemləri ilə yanaşı, kəskin beyin ağrılarından və yüksək qan təyziqindən əziyyət çəkib. İbrahim Bayandurlu Qarabağ müharibəsində Şuşa özünümüdafiə batalyonunun komandiri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Ramiz Qəmbərovun dəstəsində döyüşüb.

İstinadlar
----------
**"Með hækkandi sól"** (*azərb.* tələffüzü-Med haihkanti şouş‎), (*azərb.*  Yüksələn günəşlə‎) — İslandiyalı folklor qrupu Sistış tərəfindən ifa edilən mahnı. Mahnı İslandiyanı İtaliyanın Turin şəhərində keçirilən sayca 66-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Mahnı
-----

Musiqi prodüseri Arnar Qudyonşon olan *"Með hækkandi sól"* mahnısı, əvvəllər *"*Tripolia*"* adı ilə də tanınan, Siqriduş, Elizabet və Elin Eyfuşdoftiş üçlüsü tərəfindən ifa edilmişdir. Xalq estrada janrlı həzin musiqi əsərinin sözləri və bəstəsi isə, Lovisa Elizabet Siqrunardoftiş tərəfindən ərsəyə gətirildi.

Buraxılış tarixi
----------------

| Ərazi | Tarix | Müddət | Format | Etiket |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya üzrə | 5 fevral 2022 | 3:00 | Rəqəmsal yükləmə | The Orchard Enterprises |

Beynəlxalq arenada
------------------

*"Með hækkandi sól"* mahnısı İslandiyanın milli seçim yarışması olan "Söngvakeppnin 2022"də, Sistış üçlüsünün ifası ilə qələbə qazanmışdır. Bu, mahnının beynəlxalq səhnələrdə səslənməsinə şərait yaratdı.

***Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2022***

İslandiya təmsilçiləri sayca 66-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin birinci yarı-final mərhələsində, toplam 103 xal toplayaraq, 10-cu sırada möhtəşəm finala vəsiqə qazanmışdır. Böyük finalda, Yunanıstandan sonra və Moldovadan əvvəl, 18-ci nömrə altında səhnədə yer alaraq, *"Með hækkandi sól"* mahnısını bir daha canlı ifa edən Sistış üçlüsü, yarışmanın yekun səsvermə nəticələrinə əsasən, 20 xal toplayaraq, beynəlxalq müsabiqəni 23-cü sırada tamamlamışdır.

Aşağıdakı cədvəldə, *"Með hækkandi sól"* mahnısına, ölkələr üzrə(Münsiflər heyəti və Telesəsvermə əsasında) təqdim edilən xallar sistemi(Böyük finalda) göstərilmişdir.

|
|  |
*"Með hækkandi sól"* mahnısına təqdim edilmiş xallar(Yalnız böyük finalda);| Xal | Telesəsvermə | Jüri |
| --- | --- | --- |
| 12 xal |  |  |
| 10 xal |  |  |
| 8 xal | Ukrayna Ukrayna  |  |
| 7 xal |  |  |
| 6 xal |  | Portuqaliya Portuqaliya  |
| 5 xal |  |  |
| 4 xal |  |  |
| 3 xal |  |  |
| 2 xal | Danimarka Danimarka  | Litva Litva  |
| 1 xal |  | * Danimarka Danimarka
* İrlandiya İrlandiya
 |

Çartlarda
---------

| Çart (2022) | Zirvə nöqtəsi |
| --- | --- |
| İslandiya (Plötutíðindi) | 1 |
| Litva (AGATA) | 38 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Results of the Grand Final of Turin 2022". European Broadcasting Union. 15 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 May 2022.
2. ↑  "Tónlistinn – Lög" [The Music – Songs] (island). Plötutíðindi. 21 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 September 2022.
3. ↑  "2022 20-os savaitės klausomiausi (Top 100)" (litva). AGATA. 20 May 2022. 20 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 May 2022.
Stokholm Müasir İncəsənət Muzeyi (Moderna Museet) - İsveçin paytaxtı Stokholmun mərkəzində, Şeppensxolmen adasında yerləşən muzey. Muzey 1958-ci ildə təşkil olunmuşdur.

Tarixi
------

Stokholm Müasir İncəsənət Muzeyinin direktoru Otto Skyöld olmuşdur. 1994-1998-ci illərdə muzeyin yeni binası Rafael Moneonun layihəsi əsasında tikilmişdir. Qalereyalardan biri Penso Pyano tərəfindən planlaşdırılmışdır. 2010-cu ildən muzeyə Daniel Birnbaum başçılıq edir. Əvvəllər əsas ekspozisiyalar pulsuz olmuşdur.

Muzeyin kolleksiyası
--------------------

Stokholm Müasir İncəsənət Muzeyində 100 minə yaxın müasir incəsənət nümunəsi nümayiş etdirilir. Muzeydə Matissanın, Pikassonin, Maleviçin, Alberto Cakomettinin, Corco de Kirikonun Salvador Dalinin, Marsel Dyüşanın, Aleksandr Kolderin, Luiza Burjuanın, Endi Uorxolun, Jan Tenqlinin, Nike de Sen-Fallın, Pobert Rauşenberin, Pera Kirkebinin, Ulrix Ryurimin, Den Qrimin əsərləri mühüm yer tutur.

1993-cü ildə muzeydən Pikassonun 6 əsəri və Jorj Brakın 2 əsəri oğurlanmışdır, bu əsərlərin ümumi dəyəri 40 mln. funt-sterlinqdən artıq idi. Pikassonun oğurlanmış 3 əsəri sonralar tapılaraq muzeyə qaytarılmışdır.

Xarici keçid
------------

* Muzeyin rəsmi saytı


1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. 1 2  Public register of government agencies in Sweden.
3. ↑  .
**Mezolit** — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Xassələri
---------

Rəng – rəngsiz, ağ, boz, sarımtıl, cəhrayı, yaxud qırmızı; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Şəffaflıq – şüşə, lifli aqreqatlarda–ipəyi; Parıltı – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 2,2-2,4; Sərtlik – 5; Kövrəkdir; Ayrılma – {110} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qabıqvari: Morfologiya – kristallar: prizmatik, iynəvari; İkiləşmə: həmişə {100} üzrə müşahidə edilir; Mineral aqreqatları: radial-şüalı, incəlifli, sıx və torpaqvari kütlələr, sferolitlər, druzalar.

Mənşəyi və yayılmas
-------------------

Çox vaxt effuziv süxurların–bazaltların və andezitlərin boşluqlarında qeyd edilir və adətən mezolit-skoletsit zonasında toplanır. Bəzi fonolitlərdə jeodalar şəklində rast gəlir. Siyenitlərdə, manqan və barium mineralları ilə sıx assosiasiyada – hidrotermal damarlarda tapılmışdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: skoletsit, stilbit, geylandit, tomsonit, lomontit, analsim. Mineralın tapıldığı yerlər: Rusiya, Çexiya, Almaniya, Şotlandiya, İrlandiya, ABŞ, Kanada, Hindistan, Avstraliyada çoxsaylı yerlər. Azərbaycanda mezolitin tapıntıları Naxçıvan MR-nın, Dağlıq Talışın, Kiçik Qafqazın Ağcakənd və Qazax çökəkliklərinin, Gədəbəy, Göy-Göl, Goranboy və Laçın rayonlarının bəzi məntəqələrində qeyd edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
2. ↑  mineralienatlas.de (ing.).

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2778781050 |

* THE MINERAL MESOLITE
**Dardanlar** və ya **dardanlı** (q.yun. Δαρδανίωνες, Δαρδάνιοι, Δάρδανοι, lat. Dardani) — qədim balkan xalqı. Əsasən müasir Kosovo və cənubi Serbiyanın ərazilərində məskunlaşmışdılar. Dardan dilində danışırdılar. Mövcud hipotezlərdən birinə görə dardanlar müasir albanların əcdadlarıdır.

Mifologiya
----------

Qədim Yunan mifologiyasına görə Dardan (Δάρδανον) İllirikin oğullarından biri idi. Məhs Dardan dardanların eponim əcdadı hesab olunur (Δάρδανοι). Bir sıra roma etnoqrafları Balkan Dardanlarını və İliadada bilinən Dardanlarla, Troas xalqı ilə əlaqələndirmək istəyirlər. Onların eponim əcdadı Zevsin oğlu, başqa bir Dardan hesab olunurdu. Bununla belə, qədim mənbələr sonuncunun etnik mənsubiyyəti haqqında mübahisəli məlumat verirlər. Romalılar Dardanları yunanlar hesab etdilər.

Tarixi
------

Siciliyalı Diodor dardanların şərqdən, Dardanel boğazı bölgəsindən gədiyini göstərirdi. Dardanlar haqqında ilk xatırlatma onların padşahı Bardilin bir neçə qəbiləni birləşdirməsi ilə əlaqədardır. Birləşmiş qəbilələr ittifaqı makedoniya çarlığına və maloslara ağır zərbə endirdilər. Sonda onlar xərac ödəməyə məcbur oldular.

358-ci ildə taxta çıxan Makedoniyalı II Filip, Dardan şahzadəsi Audatunu həyat yoldaşı kimi qəbul etdi və dardanlarla müqavilə imzaladı. Bardil hələ dardanlara rəhbərlik edirdi. Az sonra Filip onları məğlub etdi. İkinci dəfə dardanlar Makedoniya ərazisinə 334-cü ildə, Makedoniyalı İskəndərin hakimiyyəti zaman hücum etdilər. Lakin məğlub oldular və Makedoniya hakimiyyətini qəbul etdilər.

Dardanlıların ərazisi Oktavian Avqustun hakimiyyəti zamanı romalılar tərəfindən fəth edildi və latın dili tezliklə yerli dili əvəz etdi. Diokletian bu ərazidə mərkəzi Niş şəhəri olan Dardaniya əyalətini yaratdı.

Dardan dili
-----------

Müasir tarix elmində dardanların etnik mənsubiyyətinə dair üç fərziyyə mövcuddur: Frakiya, İlliryalılar və frakiya-illiryalı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "История Албании". 2015-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-06.
2. ↑  Appian, *The Foreign Wars, III, 1.2*
3. ↑  Greeks and Barbarians (Edinburgh Readings on the Ancient World) by T. Harrison, 2001, ISBN 0-415-93959-3, page 140
4. ↑  "K. Witczak. Dardanian plant names". 2021-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-06.
**Darayı** — kətan qrupuna daxil olub toxunuşlu, sapı tovlu, bişmiş baramadan toxunan, üzü qeyri-şəffaf parçadır.

Hələ XVII əsrdə Azərbaycanın Təbriz, Ərdəbil, daha sonra Şamaxı və Gəncə şəhərlərində darayı toxumanın yüksək səviyyədə istehsal edildiyi məlumdur.

Kətan qrupuna aid toxumalar kimi, darayı da arşınüma və ədədi toxunurdu. XIX əsrdə toxumanın hər iki növü Şamaxı, Gəncə və Şuşa şəhər istehsalında mühüm yer tuturdu.

Darayı toxumalar zolaqlı və dama-dama naxışlı olurdu. Lakin bu toxumanın ədədi növü nisbətən zəngin tərtibata malikdir. Belə ki, darayının ədədi nümunələrinin, məsələn, fitə, boğça və s. bu qəbildən olan əşyaların aydın, ifadəli, xoş və yumşaq boyalarla nəzərə çarpan zolaq və damaları üzərinə sərbəst olaraq "bulud" və ya "ot" təsvirli çox xırda ağ cizgilər və ya rəngli metal saplar da əlavə olunurdu. Bu sadə və bədii detallar ayrılıqda heç bir dekorativ məna kəsb etmir. Bunlar yalnız müəyyən formaya malik qeyri-şəffaf ədədi darayı toxumalara tətbiq edildikdə sözsüz ki, quru zolaq və dama naxışların qismən yumşaq və mülayim olmasını təmin etmiş olur.

XIX əsrdə Təbriz, Şamaxı, Şuşa və Gəncədə "yaşıl darayı", "sarı darayı", "dizlik darayı" və "cittel darayı" adı ilə tanınan xüsusi əbədi darayı qadın çarşabları da hazırlanırdı. Bu dövrdə Azərbaycan qadınlarının geyimlərinin çox qisminin darayı toxumalardan hazırlanırdı.
**Keyp-Fir** (*ing.* Cape Fear) ― Şimali Karolina sahillərində Keyp-Fir çayının mənsəbini Atlantik okeanından ayıran dil. Çayın hövzəsi boyunca Uilminqton şəhəri yerləşir. Şimali Karolina ştatı əhalisinin dörddə biri burada yaşayır. Keyp-Fir özünün qumlu çimərlikləri ilə seçilir. Bold-Hed-Aylend kəndində yaşayış məntəqələri vardır ki, onlarda dilin qurtaracağına yaxın yerləşir. Burada avtomobillərin hərəkəti qadağandır. Dil ərazisində Cey Li Tomsonun «Qorxu burnu (1962)» və Martin Skorsezenin «Qorxu burnu (1962)» filmləri çəkilmişdir.

Dilin dayazlıqları hər zaman dənizçilərdə qorxu yaradırdı. Buranı Kiçik Atlantida qəbrstanlığı adlandırırlar. «Qorxu burnu» termini isə 1585-ci ildə Riçard Qrenvill tərərəfindən uydurulur. O, burada qəmi qəzası ilə üzləşir. Böyük ehtimal ki, burada hələ 1524-ci ildə italiyalı Covanni da Verrassano olmuşdur.

Keyp-Fir həmdə ABŞ İstiqlal müharibəsi dönəmində Henri Klintonun Britaniya qoşunlarını sahilə çıxartdığı yer kimi məşhurdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Gannett, Henry.* The Origin of Certain Place Names in the United States. Govt. Print. Off. 1905. 124. 2017-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-28.
**Kevin Sistrom** (30 dekabr 1983) – Amerikalı kompüter proqramçısı və mütəxəssisi.

Kevin Sistrom Mayk Kriqer ilə birlikdə dünyanın ən böyük foto paylaşma saytı olan İnstaqramın qurucusudur. Sistrom, 2016-cı ildə ABŞ üzrə tərtib olunmuş "Ən Zəngin Sahibkarlar" siyahısına daxil edilmişdir. Onun CEO-su olduğu İnstaqram, 2017-ci ilin sentyabr ayından etibarən aylıq 800 milyon istifadəçisi olan, o cümlədən sürətlə böyüyən bir platformaya çevrildi. 24 sentyabr 2018-ci ildə İnstaqramın baş direktoru vəzifəsindən istefa vermişdir.

Həyatı
------

Kevin Sistrom 1983-cü ilin 30 dekabrında Hollistonda (Massaçusets ştatı) anadan olmuşdur.

Anası Diana "Zipcar" kompaniyasında marketoloq kimi çalışmışdır. O həm də birinci dot-kom balonu zamanı "Monster and Swaipt"də işləyib. Atası Duqlas isə, "TJX" kompaniyasında kadr xidmətləri üzrə vitse-prezident vəzifəsində çalışıb. Kevinin ana nənəsi və babası Henkokda Birinci icma kilsəsinin üzvləri idilər. Uşaqlıqda Sistrom "Doom 2" kompüter oyununda özünəməxsus səviyyələr yaratmış və dostları ilə proqramın köməyi ilə onların kompüterində siçanın göstəricisini idarə etməyə və şəbəkə ilə əlaqəni kəsməyə imkan yaradan AOL messencerinin vasitəsi ilə zarafat etmişdir. Kevin həm də orta məktəbdə təhsil aldığı zaman Bostondakı "Boston Beat" mağazasında işləmişdir.

2002-ci ildə Kevin kompüter proqramlaşdırmasını dərindən öyrəndiyi, Massaçusest ştatındakı, Konkordda yerləşən Middlseks özəl məktəbini, 2006-cı ildə isə idarəetmə üzrə magistr dərəcəsini aldığı Stenford Universitetini bitirdi. Stenfordda təhsil aldığı zaman Sistrom "Siqma Nyu" tələbə cəmiyyətinin üzvü idi. Üçüncü kursun qış periodunu fotoqrafiyanı öyrəndiyi Florensiyada keçirdi.

Start-up sahəsindəki ilk təcrübəsini Sistrom 12 digər tələbə ilə birlikdə Stenford universitetindəki Mayfield Fellows Program təqaüd proqramında iştirak məqsədilə seçilən zaman qazanmışdı.

İstinadlar
----------