recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bulqakov məscidi** və ya **Qarşı məhəllə məscidi** ― Krımın Bağçasaray bölgəsinin Kökköz kəndində yerləşən XIX əsrə aid məscid. Sovet işğalından sonra məsciddən anbar kimi istifadə edilib.

Tarixi
------

Məscidin tikintisini mülkədar Əli bəy Bulqakov maaliyələşdirmişdir. 25 may 1967-ci ildə II Aleksandra qarşı baş tutmuş sui qəsdən imperatorun sağ çıxmasının şərəfinə tikilmişdir. Məscidin tikintisi 1883-cü ildə bitib.

Sovet işğalından sonra 1930-cu ildən etibarən məscid ərazidə yerləşən sovxozların birinə məxsus olmuş və anbar kimi istifadə edilmişdir. 1990-cı illərə qədər burada məhsul yığımına cəlb edilmiş mövsümi işçilər yaşayıblar. 

Krım vilayəti İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə 22 may 1979-cu ildə məscid tarixi abidə kimi qəbul edilib. Krım Nazirlər Şurasının 25 fevral 1997-ci ildə qəbul etdiyi 44 nömrəli qərara əsasən məscid "Karşı maalle" müsəlman icmasına geri qaytarılıb. Bulqakov məscidi Kökköz kəndində yerləşən 3 məsciddən biridir.

Memarlığı
---------

Düzbucaqlı formaya malik olan məscid 2 küçənin kəsişməsində yerləşir. Ölçüləri 8.58x10.82 metrdir. Binanın şimal divarına minarə tikilib. Binanın divarları mərmərə bənzər əhəngdaşından hörülüb. Damı isə kirəmitlə üzlənib. Məscidin girişində qapının üzərində üzüm salxımı təsvir edilib.

Sovet işğalından sonra minarə dağıdılıb və indi onun yalnız alt qisimləri günümüzə gəlib çatıb. Məsciddən 60 metr məsafədə Əli bəy Bulqakov bulağı yerləşir.

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Böyük Cami
* Kökköz məscidi
* Böyük Xan məscidi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Крымский мир: культурное наследие (PDF). Simferopol: «Антиква». 2019. səh. 237-238. Archived from the original on 2021-07-28. İstifadə tarixi: 2021-10-29.
2. ↑  "Мечеть князя Али-бей Булгакова" (rus). jalita.com. 13.08.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.10.2021.
3. ↑  *Шевкет Эмруллаев.* "Секреты древнего города. Мечеть Али Бея Булгакова" (rus). handvorec.ru. 26.10.2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.10.2021.

Xarici keçidlər
---------------

* Булгаковская мечеть была построена знатным помещиком
* Память Крыма. Коккоз: Мечети Юсупова и Булгакова

| ⛭Krım məscidləri |
| --- |
| Akyar məscidi  • Bəybars məscidi  • Böyük Cami  • Böyük Xan məscidi  • Bulqakov məscidi  • Cümə Cami  • Əski-Saray məscidi  • Hacı Seyi Nafə məscidi  • İsmi xan Cami  • Kebir Cami   • Kerç məscidi  • Kökköz məscidi  • Kiçik xan məscidi  • Qurşun Cami  • Molla Mustafa Məscidi  • Müfti Cami  • Orta Cami  • Özbək xan məscidi  • Padşah məscidi  • Seyid Xəlil Çələbi məscidi  • Taxtalı məscidi  • Yuxarı məscid |  |
Xarici quruluşu
---------------

Nematod bədəninin ön hissəsində 2 lateral qanada malik sarımtıl- ağ rəngdədir. Ağız 3 dodaqla əhatələnib. Qida borusunun arxa hissəsi genişlənərək bulbusa çevrilmişdir. Qida borusunun ön hissəsində başdan 0,099- 0,114 mm məsafədə sinir həlqəsi yerləşmişdir. Qida borusunun orta hissəsində isə ön hissədən 0,600 – 0,617 mm məsafədə ekskretor dəliyi yerləşir. Erkək-Bədəninin uzunluğu 10–16 mm, maksimal eni isə 0,396- 0,517 mm arasında dəyişir. Qida borusu ilə bulbusun uzunluğu 1,210- 1,476 mm, yalnız bulbusun uzunluğu 0,308- 0,345 mm, bulbusun eni 0,209- 0,278 mm- dir. Quyruğundakı çıxıntının uzunluğu 0,066- 0,143 mm – dir. Anusdan quyruğun ucuna qədər olan məsafə 0,319 mm- dir. Spikulalar bərabər uzunluqda olub 0,385- 0,614 mm-dir. Erkəkdə spikulaların ucları iti, ön hissəsi isə qalınlaşmış və kütdür. Quyruq hissədə bursanın qanadları yaxşı inkişaf etmişdir və qabırğa şəklində yerləşmiş əmziklərə söykənir. Böyük preanal əmzik xitinləşmiş həlqəsi vardır. Əmziyin diametri 0,187- 0,242 mm - dir. Həlqənin sonunda kiçik median əmzik yerləşir. Xırda quyruq əmzikləri 13 cütdür. Dişi - Bədəninin uzunluğu 15–19 mm, maksimal eni 0,495- 0,638 mm - dir. Qida borusu bulbusla birgə 1,430 – 1,682 mm, ayrıca bulbusun uzunluğu 0,308 – 0,380 mm, eni isə 0,263 – 0,366 mm - dir. Vulva bədənin arxa hissəsində yerləşir. Vulva ətrafında göbələkvari (zigilşəkilli) çıxıntının miqdarı müxtəlifdir (3-7 ədəd). Çıxıntıların hündürlüyü 0,213 - 0,079 mm, eni isə 0,238 – 0,054 mm arasında dəyişdiyi müəyyənləşdirilmişdir. Yumurtaları ovaldır, uzunluqları 0,0616 – 0,0700 mm, eni 0,0420 – 0,0476 mm – dir.

Yayılması
---------

Ganguleterakis Geniş yayılan çox saylı növdür. Azərbaycanda 5 növü demək olar ki, bütün iqlim qurşaqlarında yayılmışdır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Ev su quşlarının su quşları bağırsağının kor çıxıntılarında parazitlik edir. Qidasını bağırsaq möhtəviyyatı təşkil edir. Orta ömrün uzunluğu məlum deyil. İnkişaf dövriyyəsi aralıq sahiblərin iştirakı olmadan gedir. İnkişafı yumurta-sürfə-yetkin fərd ardıcıllığı ilə gedir. Geohelmintdir.

Çoxalması
---------

* Ayrıcinslidir, yumurta vasitəsilə çoxalır. Cinsi yetişkənliyə çatma müddəti: 18-26 gün. İl ərzində bir neçə dəfə nəsil verir.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

* İnsanın qida məhsullarının keyfiyyəıtinin aşağı salınması.

Ədəbiyyat
---------

* b.ü.f.d. F.H.Rzayev Bakı, 2011, 205 s. Azərbaycanda ev su quşlarında patogen parazit qurdlara qarşı yerli bitki mənşəli preparatların təsiri mexanizminin öyrənilməsi
**Tomas Erpenius** (11 sentyabr 1584 və ya 9 sentyabr 1584 – 13 noyabr 1624[…], Leyden, Hollandiya qraflığı) — holland naşiri, ilahiyyatçı və şərqşünas.

Leyden Universitetində ilahiyyatı, sonralar Yaxın və Orta Şərq ölkələri dillərini öyrənmişdir. Misir, İngiltərə, Fransa, Almaniya və İtaliyaya səyahətlər edərək alimlərlə görüşmüşdür. Venesiyada fars, türk və həbəş dillərini, Parisdə isə ərəb dilini təkmilləşdirmişdir. 1612-ci ildə Leyden Universitetinin ərəb və digər Şərq dilləri üzrə professoru olmuşdur. Birləşmiş Əyalətlər Respublikasının *(Niderland)* rəsmi tərcüməçisi idi. 1612-ci ildə Leydendə mətbəə açmış və ərəb dilində kitab çap etmək məqsədilə şrift nümunələri hazırlamışdır. 1613-cü ildə ərəb dilinin qrammatikasına dair kitablar nəşr etmiş, 1615–22-ci illərdə dini kitablar buraxmışdır. "Qurani-Kərim"in nəşrini latın dilində şərhlərlə hazırlamış, lakin həyata keçirə bilməmişdir. Ölümündən sonra 1625-ci ildə Elzevirlər ailəsi onun mətbəəsini alaraq kitab işini davam etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Thomas Erpenius. 2009.
2. 1 2  Leidse Hoogleraren (nid.).
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
4. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #100124356 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Toma** (İtalyan Toma) və ya **Toma Piemontese** (it. Toma Piemontese) — Pyemont və Valle d'Aosta bölgəsində istehsal olunan inək südündən hazırlanmış yumşaq və ya yarı bərk pendirdir. Toma Piemontese DOP adı Piedmont bölgəsinin ərazilərində — Novara, Vercelli, Biella, Turin, Kuneo, Verbano və Verbano Kuzio Ossola və Alessandriya Asti əyalətinin digər şəhərlərində istehsal olunan pendirlərə verilir..

Tarixi
------

Toma pendirinin uzun bir tarixi var, onun Pyemontda istehsalı ən azı XI əsr əsrdən bəri məlumdur. Çox ədviyyatlı və duzlu olduğuna görə kəndlilərin yeməyi hesab olunurdu. Pendir 1993-cü ildə DOP, 1996-cı ildə isə Avropa Birliyinin PDO statusunu aldı..

Hazırlanma qaydası
------------------

Pendir süddən iki üsulla hazırlanır, südün yağı yıgılırsa az yağlı 20% azaldılmış yağlı pendir, tam süddən istifadə edilərsə, 40% yağlı pendir hazırlanır. Pendirin dadı, rəngi, aromatı onun tərkibindəki südün yağlılığından fərqlənir. DOP kateqoriyalı pendirlərin yetişmə müddəti 20–45 gündür. Hazırlanma zamanı pendirlər müntəzəm olaraq şoran suda yuyulur və çevrilir. Saxlanma qaydası 13 ° C temperaturda 85% rütubətli mağaralarda və ya ayrı otaqlarda baş verir. Toma Tenera pendiri tam yağlı süddən hazırlanır, Toma Semidura pendiri isə yağsız süddən hazırlanır. Toma Tenera pendiri sarı rəngli, xoş ətirli, şirin dadlı olur. Pendirin üzü elastik, hamar və qırmızı qəhvəyi rəngdə olur. Toma Semidura pendiri ağ rəngdə olur. Yağsız pendir çörək, mürəbbə, bal və qoz ilə yeyilir. Dolcetto, Carema və Barolo kimi qırmızı şərablar Toma pendirləri ilə yaxşı uyğunlaşır..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Toma Piemontese DOP". 2019-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-15.
2. ↑  "Тома П'ємонтезе (rus.)". 2019-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-15. Тома П'ємонтезе (rus.)
3. ↑  "Toma Piemontese (ing.)". 2021-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-15. Toma Piemontese (ing.)
**Elina Bıstritskaya** (4 aprel 1928, Kiyev – 26 aprel 2019, Moskva) — SSRİ-nin görkəmli teatr və kino aktrisası, pedaqoq, SSRİ xalq artisti (1978).

Həyatı
------

Elina Avraamovna Bıstritskaya 4 aprel 1928-ci ildə Kiyevdə anadan olub. Tibb Texnikumunda, bir müddət Pedaqoji İnstitutun filologiya fakültəsində, daha sonra Kiyev Dövlət Teatr Texnikumunda (1953) təhsil alıb. Vilnüs Rus Dram Teatrında (1953–1956), A.S.Puşkin adına Moskva Dram Teatrında (1956–1958), Malıy Teatrda (1958) çalışıb. 1979-cu ildən A.Lunaçarski adına GİTİS-də pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. 1950-ci ildən kinoya çəkilmişdir. 1980-ci ildən SSRİ Bədii Gimnastika Federasiyasının və SSRİ Teatr Xadimləri İttifaqının hərbi-vətənpərvərlik komissiyasına rəhbərlik edib. Ana və Uşağın Sağlamlığının Müdafiəsi Beynəlxalq Fondunun vitse prezidenti, "Stabil Rusiya" siyasi təşkilatının fəal üzvlərindən olmuşdur. "Mədəniyyət və İncəsənətə Dəstək" Fondunun təsisçisidir. SSRİ-nin (1978), Qazaxıstanın, Gürcüstanın və Rusiya Federasiyasının (1966) xalq artisti olmuşdur.

Fəxri kazak və kazak qoşunlarının polkovniki olmuşdur, silah daşımaq hüququna malik olmuşdur.
"Ümid ulduzu altında görüşlər" kitabını yazmışdır ("Встречи под звездой надежды").
Elina Bıstritskayanın yaradıcılığına həsr edilmiş "Elina Bystritskaya. Bir baharın portreti "(1987) sənədli film çəkilib.

Elina Bıstritskaya SSRİ Xarici Ticarət Nazirliyində şöbə müdiri Nikolay Kuzminski ilə ailə həyatı qurur. Cütlüyün uşaqları olmur. Bir müddət o, kinoya da çəkilmir. Uzun fasilədən sonra aktrisa 1990-cı ildə "Moskva polisi Kaminski" filmində İvanovna rolu ilə kinoya qayıdır. Həyat yoldaşı ilə 25 illik evlilikdən sonra 90-cı illərin əvvəlində ayrılırlar.

Filmoqrafiya
------------

1. Qətldən yeddi gün sonra (film, 1991)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Быстрицкая Элина Авраамовна // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  Elina Bystrickaja // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
3. ↑  Умерла Элина Быстрицкая (rus.).

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Elimxan Cəfərov Süleyman oğlu - Azərbaycan alimi, biologiya elmlər doktoru**

Həyatı
------

9 aprel 1955-ci ildə Ermənistan SSR Kalinino rayonunun Soyuqbulaq kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə orta məktəbi qızıl medal ilə, 1977-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakültəsini bitirmişdir. O, 1981-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Bioloji Tədqiqatlar Elmi Mərkəzində elmi fəaliyyətə başlamış və həmin ildə də təcrübəçi – tədqiqatçı qismində SSRİ EA-nın Kimyəvi-fizika İnstituna (Moskva ş.) ezam edilmişdir. Ezamiyyət müddəti bitdikdən sonra E.Cəfərov həmin İnstitutun əyani aspiranturasına daxil olmuş və 1986-cı ildə aspiranturanı müvəffəqiyyətlə bitirərək namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

E.Cəfərov aspiranturanı bitirdikdən sonra öz elmi fəaliyyətini Azərbaycan SSR EA-nın Fizika İnstitunun "Fiziki – kimyəvi biologiya" sektorunda kiçik elmi işçi kimi davam etdirmişdir. İşlədiyi sektorun Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitunun tabeçiliyinə verilməsi ilə əlaqədar olaraq, 1988-ci ildən həmin İnstitutun "Radiobiologiya və radiokimya" şöbəsində əvvəlcə böyük, sonra isə aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.

2003-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən "Radiobiologiya və radiokimya" şöbəsi yeni yaradılmış Radiasiya Problemləri İnstitutunun strukturuna daxil edilmiş və E.Cəfərov həmin tarixdən İnstitutun aparıcı elmi işçisi olmuşdur.

Elmxan Cəfərov 1 mart 2003-cü il tarixindən etibarən İnstitutun "Radiobiologiya" laboratoriyasının rəhbəri vəzifəsində çalışır.

Əsas elmi fəaliyyəti
--------------------

E.Cəfərovun rəhbərlik etdiyi laboratoriya kiçik dozalı radiasiyanın bioloji təsir mexanizminin araşdırılması ilə məşğul olur.

Onun elmi işlərinin nəticələri bir çox nüfuzlu beynəlxalq konfranslarda dinlənilmiş və beynəlxalq jurnallarda çap edilmişdir.

E.Cəfərov 140-a yaxın elmi əsərin, 2 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 2 monoqrafiyanın və 2 dərs vəsaitinin müəllifidir.

E.Cəfərov "Radiasiyanın müasir problemləri" üzrə Beynəlxalq Şurasının üzvü və Sumqayıt Dövlət Universitetinin professorudur.

Mükafatları
-----------

2005-ci ildə biologiya elmləri sahəsində xidmətinə görə AMEA –nın Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------

Cəfərov Elimxan Suleyman oğlu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-13.
**Şeyx İbrahim (Səfəvi)** — Ərdəbil hakimliyinin IV şeyxi

Ailəsi
------

Şeyx İbrahim Şeyx Əli ilə Qədəm xanımın böyük oğlu olmuşdur. Qədəm xanım Cəlari Şeyx Hüseynin nəvəsi idi.

Hakimliyi
---------

Şeyx İbrahim atasının sağlığında hakimliyə gəlmişdi və onun dövründə onun tabeliyində olan şiə əqidəli siyasi-hərbi səfəvi birləşmələrinin Qaraqoyunlulara müttəfiq olduğu aydın sezilir. Belə ki, Metsoflu Tomas adlı erməni tarixçi XV əsrdə yazdığı "Teymur və onun xələflərinin tarixi" əsərində Şeyx İbrahimin də adını çəkir. 1440-1441-ci illərdə Cahanşahın Gürcüstan səfərində Şeyx İbrahimin qaraqoyunlular tərəfindən iştirakını görürük. Tarixci yazır ki, Gürcüstan hökümdarı İsgəndərin Cahanşahı təhqir etməsi və təslim olmaması bu ölkəyə fəlakət gətirdi. Həmçinin erməni tarixçi əsərində maraqlı bir ifadə işlədir:"Budur Türkmənlər!...Biz ermənilər isə həmişə gürcülərə ümid bağlayardıq, kafirlər arasında öyünərdik, lakin bundan sonra məyus olduq və kafirlərin önündə dağılan qaldıq. Peyğəmbərin sözləri yerinə yetdi: insana ümid bağlayan insana lənət gəldi... Çarmıxa çəkilən, kilsə üçün canını verən Rəbb İsa Məsihdən başqa bizə kömək edəcək kimsə yox idi". Gürcüstanın təslimiyyətindən sonra Şeyx İbrahim Cahanşaha məsləhət gördü ki, kafirlərin dinimizi təhqirlərinə qarşılıq onları vassal etməklə yanaşı, cizyə və xəraca məruz qoysunlar. Bu məsləhət yerinə yetdi.

Ölümü
-----

Şeyx İbrahim ani xəstəlikdən 1447-ci ildə vəfat etmişdir. Məzarı Ərdəbildədir. Ölümündən sonra qardaşı Şeyx Cəfər və oğlu Şeyx Cüneyd arasında Ərdəbilə hakimlik üçün mübarizə başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Metsoflu Tovma, Patmaqrutyun (Levon Xaçikyan redaktəsilə) - Yerevan, Mağağat nəşri, 1999, səh 207-208
Koordinat:Sky map 12s 15d 38,8sn; +36º 19' 12″

**NGC 4228**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. **IBm** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1827-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4228: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4204 |
NGC 4205 |
NGC 4206 |
NGC 4207 |
NGC 4208 |
NGC 4209 |
NGC 4210 |
NGC 4211 |
NGC 4212 |
NGC 4213 |
NGC 4214 |
NGC 4215 |
NGC 4216 |
NGC 4217 |
NGC 4218 |
NGC 4219 |
NGC 4220 |
NGC 4221 |
NGC 4222 |
NGC 4223 |
NGC 4224 |
NGC 4225 |
NGC 4226 |
NGC 4227 |
**NGC 4228** |
NGC 4229 |
NGC 4230 |
NGC 4231 |
NGC 4232 |
NGC 4233 |
NGC 4234 |
NGC 4235 |
NGC 4236 |
NGC 4237 |
NGC 4238 |
NGC 4239 |
NGC 4240 |
NGC 4241 |
NGC 4242 |
NGC 4243 |
NGC 4244 |
NGC 4245 |
NGC 4246 |
NGC 4247 |
NGC 4248 |
NGC 4249 |
NGC 4250 |
NGC 4251 |
NGC 4252 |
NGC 4253



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**I Aleksey Komnenos** (*yun.* Ἀλέξιος Κομνηνός)(təq. 1182, Konstantinopol – 1 fevral 1222, Trabzon) — 1-ci Trabzon imperatoru.

Atası Bizans imperatoru I Andronikin oğlu Manuel Komnenos, anası isə Gürcü çarı III Qriqorinin qızı Rusudan Baqrationidir. Babasının taxtdan endirilərək öldürülməsinin ardından atasının gözlərinə mil çəkildi və çox keçmədən edam olundu. Anası isə onu və kiçik qardaşı Davidi alaraq bacısı olan Gürcü çariçası Tamaranın yanına qaçdı.

1204-cü ilin martında xalasından aldığı hərbi dəstəklə hərəkətə keçən Aleksey Komnenos müqavimətlə qarşılaşmadan Trabzonu ələ keçirdi. Burada öz hakimiyyətini təmin edərək özünü Trabzon imperatoru, kiçik qardaşı Davidi isə ortaq monarx elan etdi. Qara dənizin şimal sahillərindəki şəhər-dövlətlərini də özünə tabe edən Aleksey Komnenos qısa zamanda Rum sultanlığı, Genuya və Venesiyaya aid ticarət koloniyaları ilə yaxın əlaqələr qurdu.

1 fevral 1222-ci ildə Trabzonda vəfat etdi. Öldüyü əsnada oğulları azyaşlı olduğu üçün kürəkəni Andronik Gidos taxta çıxmışdır.

Ailəsi
------

* I İohann
* I Manuel
* ... Komnini — imperatorun yeganə qızıdır. Adı bilinmir. Andronik Gidosla evlənmişdir. Övladı olmamışdır.

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.
**Eliot Vassamillet** (d. 29 dekabr 2000, Mons, Belçika) və ya sadəcə **Eliot** — Belçikalı müğənni. O, "Wake Up" mahnısı ilə Belçikanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Eliotun Avroviziya səhnəsində ifa etdiyi mahnı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikanı təmsil etmiş Blanşın ifa etdiyi "City Lights" mahnısının bəstəkarı Pyerr Dumulin tərəfindən bəstələnmişdir.

Həyatı
------

Eliot Vassamillet 29 dekabr 2000-ci ildə Belçikanın Mons şəhərində anadan olmuşdur. Eliot 17 yaşında ikən Belçikanın *The Voice* səs yarışmasında iştirak etmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

### 2018: *The Voice Belgique*

2018-ci ilin yanvar ayında Eliot Belçikanın *The Voice* səs yarışmasının yeddinci mövsümündə dinləmələrdə iştirak etmişdir. İlkin dinləmədə Kodaline qrupunun "High Hopes" mahnısını ifa edən gənc Eliot Sliman Nebşinin komandasında yer alaraq, növbəti mərhələyə adlamışdır. Yarışmanın iştirakını uğurla davam edən Eliot on birinci hissədə münsiflərin seçimi ilə yarışmada iştirakını dayandırmışdır.

### 2019: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2019-cu ilin yanvar ayında Belçikanın RTBF telekanalı Eliotun Belçikanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Onun Avroviziya səhnəsində ifa edəcəyi mahnı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikaya dördüncü yeri qazandıran bəstəkar Pyerr Dumulin tərəfindən yazılmışdır. Müsabiqədə Eliot yarımfinal mərhələsində 70 xal toplayaraq 13-cü yerdə qərarlaşmış və nəticədə finala yüksələ bilməmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Havré: fin de l'aventure The Voice pour Eliot". sudinfo.be. 2019-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
2. 1 2 3  "C'est officiel, Eliot représentera la Belgique à l'Eurovision". MSN. 2019-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.
3. 1 2 3  "Belgium: Eliot Vassamillet Selected By RTBF For Eurovision 2019". 14 yanvar 2019. 2019-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-16.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Sennek  "A Matter of Time"** | **Belçika Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2019** | Sonrakı:**Hooverphonic** |

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi müğənniləri |
| --- |
| Final | Bilal Həsəni • Kobi Marimi • Mahmud • Maykl Rays • Miki • S!sters |
| I yarımfinal | Darude və Sebastian Reyman • D-moll • Eliot • Hatari • Katerina Duska • Keyt Miller-Haydki • Konan Oziriş • Lake Malawi • Nevena Bojoviç • Oto Nemsadze • Serhat • Tamta • Tulia • Viktor Kron • Yoçi Papai • Zala Kraly və Qaşper Şantl • ZENA |
| II yarımfinal | Anna Odobesku • Carousel • Con Lundvik • Çingiz Mustafayev • Dankan Lourens • Ester Peoni • KEiiNO • Leonora • Luka Henni • Mikela Paç • Paenda • Roko Blajeviç • Sara MakTernan • Sergey Lazarev • Srbuk • Tamara Todevska • Yonida Maliçi • Yuriy Veklenko |
**Orxon çayı** (monq. Орхон гол, *ing.* Orkhon River, *rus.* Орхон) — Monqolustanda böyük tarixi-mədəni əhəmiyyəti olan çay. Çayın uzunluğu 1 124 km-dir, Hövzəsinin sahəsi 132 835 km2

Coğrafiyası
-----------

Orxon çayının coğrafi mövqeyi
Xangai dağlarından, 1 124 m yüksəklikdən başlayan Orxon çayı şimala tərəf axır və Rusiya sərhəddini keçmədən Selenqa çayı(monq. Сэлэнгэ гол) ilə birləşərək Baykal gölünə tökülür. Çayın uzunluğu 1 124 km-dir. Selenqa çayından 100 km uzun olan Orxon çayı Kerulen çayından (1254 km) sonra Monqolustanın ən uzun çayıdır.

Qış aylarında buzla örtülü olur. May və Sentyabr aylarında çayın təqribən 175 km-lik hissəsi gəmiçilik üçün yararlı olur.

Orxon çayının sol tərəfindən Tola çayı(monq. Туул гол), sağ tərəfindən Eqoo çayıdır (monq. Эрөө гол). Bundan başqa Sarin (monq. Сарингол) və Tamir (monq. Хойд Тамир гол) çaylarıda Orxon çayına birləşir.

Tarixi-mədəni əhəmiyyəti
------------------------

2004-cü ildə UNESCO tərəfindən 1220 km²-lik sahəni əhatə edən Orxon vadisi Ümumidünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Orxon çayının tarixi əhəmiyyətli yerləri:

* Orxon abidələri
* Uyğur xaqanlığının paytaxtı Ordu-Balıq
* XIII əsrdə Monqol imperiyasının paytaxtı Qaraqorum
* 1586-cı ildə Qaraqorum şəhərində inşa edilən Erdene Zuu Buddizm monastrı
* Çay boyunda Hun tayfalarına aid qədim məzarlıqlar

Orxon çayının geniş görünüşü

Maraqlı faktlar
---------------

1731-ci ildə çayın sahilində Erdeni-Zuu monastrı yaxınlığında Tsin imperiyası ilə Cunqar xanlığı arasında döyüş baş vermişdi. Əfsanəyə görə, Cunqarlar məbədə girən zaman,məbədin himayəçisi tərəfindən qovulur və girişdəki daş şirlər nərildəməyə başlayır. Qorxuya düşən Cunqarlar Orxon çayına tərəf qaçırlar və çayda boğulurlar .

Həmçinin bax
------------

* Orxon abidələri

İstinadlar
----------

1. ↑  CİA Factbook Mongolia Arxivləşdirilib 2010-12-29 at the Wayback Machine ingilis dilində. İstifadə tarixiː 2015-11-2
2. ↑  Orxan-Yenisey abidələri Arxivləşdirilib 2018-12-26 at the Wayback Machine whc.unesco.org İstifadə tarixiː 2015-11-2
3. ↑  Sinor, Denis (2002). "Old Turkic". History of Civilizations of Central Asia 4. Paris: UNESCO. pp. 331–333.
4. ↑  Позднеев А. М. Монголия и монголы. СПб. Типография Императорской Академии наук, 1896. — сс. 434
|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnformatika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

Obyekt-yönlü proqramlaşdırma ekvivalenti
**Obyekt-yönümlü proqramlaşdırma** (OYP) - kompüter proqramları və tətbiqləri yaratmaq üçün proqramlaşdırma paradiqmasıdır. 

Əsas xüsusiyyətləri:

* enkapsulyasiya (encapsulation),
* varislik (inheritance),
* polimorfizm (polymorphism),
* abstraksiya (abstraction),
* obyektlər arasında informasiya axınının təşkili (sending messages / message sending),
* təkrar istifadə oluna bilərlik (reusability).

İlk obyekt-yönlü proqramlaşdırma dili Simula olub. Hazırda dünyada çoxlu sayda obyekt-yönlü proqramlaşdırma dillər vardır.

*Obyekt* anlayışı proqramlaşdırmada mühüm rol oynayır. Proqram obyektləri real həyatdakı obyektlərə çox bənzəyir – onlar da öz daxili quruluşları, hərəkətləri, xassələri ilə bir-birindən fərqlənir. Kompüterin ekranındakı hər bir şeyə obyekt kimi baxmaq olar: ekranda istənilən pəncərə obyektdir; hər bir düymə, simgə obyektdir; istənilən menyu obyektdir.
Obyekt-yönlü proqramlaşdırmanın mahiyyətini başa düşmək üçün tarixə qısa səyahət etmək faydalı olardı. Ötən əsrin 50-70-ci illərində kompüterlər ağlagəlməz dərəcədə baha idi. Onların qiymətləri ilə müqayisədə proqramçıların əmək haqqı çox cüzi idi. Bu münasibət proqramlaşdırmaya da təsir göstərirdi. O illər proqramların yazılmasına və sazlanmasına proqramçının nə qədər vaxt sərf etməsi o qədər də önəmli deyildi. Əsas məsələ kompüteri çox yükləməmək idi, çünki kompüterin hər dəqiqəsi böyük məbləğlərlə hesablanırdı. Hər şey 80-ci illərin ortalarında fərdi kompüterlərin meydana çıxması ilə dəyişdi. Kompüterlərin kütləvi istehsalı onlar üçün çoxlu sayda proqramların olmasını da tələb edirdi. Bu zaman aydın oldu ki, peşəkar proqramçının bir aylıq işinin dəyəri onun kompüterinin qiymətindən aşağı deyil. Onda insanlar proqramçıların vaxtını hədər yerə sərf etməmək üçün proqramlaşdırma mühitinin özünü təkmilləşdirməyə başladılar. İlk növbədə koddan təkrar istifadə prinsipi yarandı. Bu prinsipə görə, kiminsə bir dəfə yaratmış olduqları toplanıb saxlanmalı və başqa proqramçılar tərəfindən hazır bloklar şəklində istifadə olunmalıdır. Belə proqram bloklarını obyektlər (OBJECT) adlandırdılar. Yeni proqram hazırlamaq lazım gəldikdə, əvvəlki proqramlardan obyektlər götürülür və onlar, sadəcə, yeni tələblərə uyğun dəyişdirilir. Müxtəlif proqramlarda eyni formalı pəncərələrə, oxşar menyulara, eyni düymələrə rast gəlinir. Proqramların əksəriyyətində eyni şriftlərədən istifadə olunur. Bunların hamısı yeni tələblərə uyğunlaşdırılmış obyektlərdir.

Xarici keçidlər
---------------

Obyekt yönlü proqramlaşdırma Arxivləşdirilib 2017-05-21 at the Wayback Machine
**Tacikistan–Türkiyə münasibətləri** — Tacikistan və Türkiyə arasındakı ikitərəfli diplomatik münasibətlər 1992-ci ilin yanvarında qurulmuşdur. Ölkələr arasında 30-dan çox müqavilə imzalanmışdır.

Tacikistanın Ankarada, Türkiyənin isə Düşənbədə səfirliyi var. Ölkələr Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Ümumdünya poçt ittifaqı, BMT-nin Təhsil, Elm və Mədəniyyət məsələləri üzrə Təşkilatı, Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı, Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatının İnkişafı Fondu, Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlıq və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində bir-biri ilə əməkdaşlıq edir.

Çağdaş münasibətlər
-------------------

Türkiyə Tacikistanın müstəqilliyini 16 dekabr 1991-ci ildə tanımış və 29 yanvar 1992-ci ildə ilk diplomatik əlaqələr qurulmuşdur. Türkiyənin Düşənbədəki səfirliyi 4 avqust 1992-ci ildə, Tacikistanın Ankaradakı səfirliyi isə 16 oktyabr 1995-ci ildə açılır.

İki ölkə arasındakı münasibətlər, Türkiyənin Orta Asiyanın digər ölkələri ilə münasibətləri kimi inkişaf edir. Türkiyə səfirliyi vətəndaş müharibəsi dövründə ölkədə açılan yeganə diplomatik nümayəndəlik olur. Həm də bu dövrdə Türkiyənin Baş naziri Süleyman Dəmirəl Tacikistanı ziyarət etdi.

Tacikistan Prezidenti Emoməli Rəhmon 19-22 yanvar 2006-cı il tarixlərində Türkiyəyə rəsmi səfərə olur.

Prezidentin səfəri
------------------

29 may 2009-cu ildə Türkiyə Prezidenti Abdullah Gül Tacikistanı ziyarət edir. Bu səfərdə Tacikistan Prezidenti ilə görüşür. Terrorizm, ekstremizm, silah və narkotik qaçaqmalçılığını pisləyən ortaq bir açıqlama verilir. Gül ayrıca, Əfqanıstanla uzun sərhəddi olan Tacikistanın bölgədə və dünyada sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynadığını söyləyir.

Qrup 24
-------

2015-ci ilin mart ayında Qrup 24 Tacikistan hərəkatının qurucusu Umarali Kuvvatov İstanbulda öldürülür. Daha sonra bu hərəkatın daha iki üzvü Türkiyədə yaxalanır. Lakin məhkəmə qərarı ilə onlar ölkələrində işgəncə ediləcəkləri üçün ekstradisiya edilməmişlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Turkey's Political Relations With Tajikistan". Turkish Ministry of Foreign Affairs. 2011-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-01.
2. ↑  "Gül to visit Kyrgyzstan, Tajikistan next week". Today’s Zaman. 2009-05-22.
3. ↑  "Turkey, Tajikistan to step up anti-terror cooperation". Today’s Zaman. 2009-05-30.
4. ↑  "Two Tajik Opposition Politicians Detained In Turkey, No Immediate Extradition". Radio Free Europe. March 23, 2018. March 25, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 4, 2021.
Qdansk məscid
**Polşada islam** — azsaylı dinlərdən biridir. Ərəb mənbələrində Polşa haqqında ilk qeyd 10-cu əsrdə ərəbdilli səyyah İbrahim ibn Yakub tərəfindən qeyd edilmişdir. Müsəlmanların Polşada daimi mövcudluğu 14-cü əsrdə başlamış və ilk növbədə Polşa-Litva tatarları ilə əlaqəli olmuşdur. Hazırda Polşada müsəlmanların ümumi sayı təxminən 31 000 nəfərdir.

Erkən dövr
----------

Polyakların müsəlmanlarla ilk təmasları 13-cü əsrdə, monqol-tatar istilası zamanı baş verdi və artıq 14-cü əsrdə tatarlar müasir Polşa ərazisində məskunlaşdılar. Çoxsaylı arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan çoxlu sayda ərəb sikkələrinə əsasən ərəb tacirlərinin bu bölgə ilə sıx əlaqəsi olduğu müəyyən olundu.
XIV əsrdə Litva Böyük Hersoqluğunun torpaqlarında ilk tatar tayfaları məskunlaşdı. Tatarlara hərbi xidmət öhdəliyi müqabilində dinlərini saxlamağa icazə verilirdi. XV əsrdə tatar süvariləri, atıcılar və kəşfiyyatçı qoşunları bir çox döyüşlərdə iştirak etmişlər. Məşhur Qrunvald döyüşündə Cəlaləddin Xanın komandanlığı altında tatarlar iştirak edirdi.

XX əsr
------

Polşa Respublikasında müsəlman icması kiçik idi. 1933-cü ildə rəsmi məlumatlara görə Polşada 16 məscid var idi.

Həmçinin bax
------------

* Polşa
* Polşa əhalisinin siyahıyaalınması (2002)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Why are Polish people so wrong about Muslims in their country?". openDemocracy. 13 January 2017. 2017-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-27.
2. ↑  Stella Brozek (Human Rights Without Frontiers): Islam in Poland (PDF) Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine
3. ↑  Meyers Großes Taschenlexikon in 24 Bänden, Band 17, Seite 5931. Mannheim 2006. (as well as Brockhaus)
4. ↑  "Historia Islamu w Polsce". Oficjalna strona Muzułmańskiego Związku Religijnego w RP. 2005-11-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 23, 2006.
5. ↑  *Selim Mirza-Juszeński Chazbijewicz.* "Szlachta tatarska w Rzeczypospolitej". Verbum Nobile. 2 (Feb. 1993). 1993. January 5, 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**Tacikistan rublu yaxud rubl** (tacik. rubl) — 1995-ci il 10 may tarixindən 2000-ci il 29 oktyabr tarixinə qədər Tacikistanın rəsmi valyutası. Formal olaraq 100 təngə.

Tarixi
------

Keçmiş Sovet Sosialist Respublikalarında olduğu kimi Tacikistan hətta müstəqilliyinin əldə etdikdən sonra da sovet rublundan istifadəyə davam etmişdir. 1993-cü il 26 iyul tarixində rus rublunun yeni versiyası tədavülə buraxıldı və sovet pullarının Rusiya Federasiyasına axınına son qoyuldu. Tacikistanda bu pullardan 1994-cü il 8 yanvar tarixinə qədər istifadə edilmişdir. 1994-cü il 1 yanvar tarixindən başlayaraq Tacikistan hüdudlarında ödəniş vasitəsi kimi 1993-cü ildə tədavülə buraxılan rus rublu qəbul edildi. Buna qədər 1993-cü ilin noyabrında milli tacik ornamentləri ilə rus pullarının dəyişdirilməsinin mümkünlüyü məsələsinə baxıldı. 1995-ci ilin mayın 10-da rus rublu tacik rublu ilə əvəz edildi: 1 tacik rublu 100 rus rubluna bərabər idi. Başlanğıcda tacik rublundan pul kuponu kimi istifadə edilməsi təklif edilirdi. 

2000-ci ilin oktyabr ayının 30-da tacik rublu yeni milli valyuta olan somoni ilə əvəz edildi. 1 somoni 1000 tacik rubluna bərabər olaraq müəyyən edildi. Mübadilə 2001-ci ilin 1 aprelinə qədər reallaşdırıldı və bu dövr ərzində hər iki valyuta bərabər dövriyyəyə malik idi.

Xatirə pulu
-----------

1999-cu ildə tacik rublu valyutasının yeganə xatirə pulu tədavülə buraxıldı.

| Nominal | Parametrlər | Təsvir | Zərb edilmə 
tarixi |
| --- | --- | --- | --- |
| Диаметр | Çəkisi | Tərkibi | Avers | Revers |
| 20 rubl | 35,1 mm | 20 q | gümüş - 900 | İsmayıl Somoni | Monarxiya mənsubluğu | 1999-cu il |

Həmçinin bax
------------

* Somoni

İstinadlar
----------

1. ↑  *Загоренко Д. Н.* Реестр банкнот. Страны СНГ и Балтии. — Донецк: Изд-во «Лондон XXI», 2012
2. ↑  "The Global History of Currencies — Russia". 2007-01-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-22.
3. ↑  "Tables of modern monetary history: Asia". 2007-02-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-22.
4. ↑  "Национальные валюты. Валюта Таджикский рубль, её описание". 2015-01-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-22.
**Kaşima** (鹿島, *Kashima*?) — Yaponiyanın Kyuşu regionunda, Saqa prefekturasında yerləşən şəhər.

2017-ci ilin fevralının məlumatına görə şəhərin əhalisi 30.159 nəfərdir, hər km² ərazidə 270 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 112,1 km²-dir.

Tarix
-----

1889-cu ildəki inzibati islahatdan sonra şəhər regionuna 6 qəsəbə daxil idi: Minami-Kaşima, Kita-Kaşima, Haçihonqi, Fureda, Noqomi və Nanaura. 1954-cü ildə şəhər ərazisinə Hama şəhəri, Kaşima qəsəbəsi, Furueda qəsəbəsi, Noqomi qəsəbəsi daxil edilmişdir. 1955-ci ildə isə Nanaura Kaşimaya qatılmışdır.

Coğrafiya
---------

Şəhər Yaponiyanın Kyuşu adasında, Saqa prefekturasında yerləşir. Saqa şəhərinin 60 kilometrlik cənub qərbindədir. Dağlar: Kyoqa, Codo, Kotoci, Qibi. Çaylar: Şiota, Kaşima, Hama, Naka.

Əhali
-----

Saqa xəritəsində.
2017-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi 30.159 nəfərdir, hər km² ərazidə 270 nəfər yaşayır.
Əhalisinin 1980-2005-ci illər arasında dəyişməsi:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1980 | 35.006 nəfər.
  |  |
| 1985 | 34.714 nəfər.
  |  |
| 1990 | 34.336 nəfər.
  |  |
| 1995 | 34.083 nəfər.
  |  |
| 2000 | 33.215 nəfər.
  |  |
| 2005 | 32.117 nəfər.
  |  |

 |

Simvolika
---------

Şəhərin simvolik ağacı *Osmanthus fragrans*, simvolik gülü sakura, hesab olunur.

Tanınmış şəxslər
----------------

* Narimi Arimori (aktrisa)
* YUKI

İstinadlar
----------

1. ↑  Əhalinin sayı buradakı mənbəyə əsaslanır: 1980, 1985, 1990, 1995, 2000 və 2005 illəri üçün.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Kaşima*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2010-05-05 at the Wayback Machine  (yap.)

| ⛭Saqa prefekturası |
| --- |
| Saqa (paytaxt) |
| Xüsusi şəhər | 
* Saqa

 | Saqa bayrağı |
| Şəhərlər | 
* İmari
* Kanzaki
* Karatsu
* Kaşima
* Oqi
* Takeo
* Taku
* Tosu
* Ureşino

 |
| Rayonlar | 
* Fucitsu
	+ Tara
* Hiqaşimatsura
	+ Qenkay
* Kanzaki
	+ Yoşinoqari
* Kişima
	+ Kohoku
	+ Omaçi
	+ Şiroyşi
* Miyaki
	+ Kamimine
	+ Kiyama
	+ Miyaki
* Nişimatsura
	+ Arita

 |
| Saqa prefekturasındakı birləşdirmələrin siyahısı |
**Mehriban Xəlilzadə (Əliyeva-Xəlilzadə)** (Şəki) — tikməçi rəssam, tikməli miniatür ustası.

Həyatı
------

Mehriban Xəlilzadə Şəkidə anadan olub. Orada ərəb və fars dilləri təmayüllü məktəbə gedib. Ustadı anası, İncəsənət təbliğatçısı kimi tanınan Nəcib Xanımlar İncəsənət Birliyinin sədri olmuş mərhum Arifə Məmmədova, olub. 1995-ci ildə ailəsi ilə birgə Şəkidən Bakıya köçür. Təbliğat işlərinin daha da genişləndirilməsi planı var idi. O dövrdə qarşıda geniş perspektivlər açılsa da, zamanın gərgin dövründə tikmə kimi incə mədəniyyətin yaşadılması çox çətin idi. Uzun illərin zəhməti nəticəsində sənətin çətin yollarında irəliləyən anasına yol yoldaşı olmağa çalışıb. Bir neçə il fasilə də verməli olub. Emalatxanası, ev şəraitində və gecələr işləyir.
2003-cü ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının rəsmi üzvüdür.

Yaradıcılığı
------------

Yaradıcılığında aşağıdakılara önəm verir:

* Müxtəlif tikmə növlərinin bərpası, təbliği və yaşadılması
* Tikmələrin tarixi adlarının bərpası, texnikasının bərpası
* İşlədiyi texniki üslublar: muncuqlu tikmə, pilək tikmə, öymə, doldurma, kəsmə, sanama (səhvən "krest" adlandırılır), güləbətin, təkalduz, məxmərtəl (xovlu)
* Müraciət etdiyi janrlar: portret, miniatür, qrafika, mənzərə, siluet, hüsnxət, həndəsi və nəbati naxış kompozisiyaları
* Tikmələrin texnikasında yeniliklər, sintez: rəssamlığı, heykəltəraşlığı və xalçaçılığı bir tikmədə birləşdirməklə daha gözəl əsərlər yaratmağa çalışır.
* Tikmə prosesinin daha dəqiq olması üçün alətləri təkmilləşdirir.

Sərgilər və Ödüllər
-------------------

Əsərləri artıq 1986-cı ildən sərgilərdə nümayiş etdirilib. Respublika və şəhər əhəmiyyətli sərgilərdə iştirak edib, dəfələrlə fəxri fərmanlarla, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Milli kulinariya mərkəzi ilə birgə təşkil etdiyi beynəlxalq festivalda diplomla, Azərbaycan xalçası və xalq tətbiqi sənəti muzeyinin Lətif Kərimovun 103 illiyinə həsr olunmuş sərgisində mükafatlanıb. Bir çox xarici ölkələrdəki sərgi və festivallara dəvət alıb.

Beynəlxalq İqtisadi Əməkdaşlıq Forumunun təşkil etdiyi festivalda İrandan dəvət alıb və orada 13 dövlət arasında əvvəlcədən nəzərdə tutulmasa da, işlərin gözəlliyinə heyran qalan münsiflər heyətinin diplomuna layiq görülüb və bu diplomla da Azərbaycan tikməsinin Pakistan, Hindistan Orta Asiya ölkələrinin arasında ən gözəl tikmə mədəniyyətinə sahib olduğunu sübut edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "PalitranewsAz-da Mehriban Xəlilzadənin müsahibəsi". 2013-09-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-14.
2. ↑  "Azadlıq Radiosu - İynə ilə «çəkən» rəssam". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-15.
3. ↑  MilliAz - İynəsi fırça olan tikməçi-rəssam...[*ölü keçid*]
**Tamilla Haşımova** *(d. 7 noyabr 1939 - 17 oktyabr, 2021, Moskva, RF)* — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı.

Haqqında
--------

T.Haşımova Bakı şəhərində, görkəmli teatr rejissoru, Xalq artisti Məhərrəm Haşımovla Xalq artisti Rahilə Ginzburqun ailəsində anadan olub.

Tamilla Haşımova uzun illər Azərbaycan Dövlət Televiziyasında müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Televiziyanın "Dostluq" baş redaksiyasına rəhbərlik edib, onlarla maraqlı verilişin, proqramların və sənədli filmlərin ərsəyə gəlməsində iştirak edib. O, həmçinin gənc rejissor və redaktorlar nəslinin yetişməsinə əhəmiyyətli töhfə verib. Hazırda onun yetirmələri təkcə Azərbaycanda deyil, xarici ölkə telekanallarında da uğurla fəaliyyət göstərirlər.

Azərbaycan televiziyasının inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülən Tamilla Haşımova Prezidentin fərdi təqaüdçüsü idi.

T.Haşımova musiqi və musiqiçilər haqqında sənədli filmlər çəkmiş, televiziya verilişləri hazırlamışdır. Bakıda anadan olmuş görkəmli violançelist və dirijor Mstislav Rastropoviçə həsr edilmiş "Slavanın beş günü", "Ustad sinfi" filmləri, ABŞ-da yaşayan digər həmyerlimiz, pianoçu Bella Davidoviç və onun oğlu skripkaçı, dirijor Dmitri Sitkovetski haqqında çəkilmiş "Darıxdığım şəhər" filmi, dünya şöhrətli Azərbaycan müğənnisi Rəşid Behbudovdan "Estradanın əlifbası", Qara Qarayev musiqisinin İrlandiya orkestrinin ifasından bəhs edən "Qara Qarayev ilə Balfast görüşü", həmçinin görkəmli xoreoqraf İqor Moiseyevə həsr edilmiş qısametrajlı "Ömrə bərabər qostrol" filmləri onun yaradıcılıq uğurlarıdır.

T.Haşımova həmçinin keçmiş Sovetlər İttifaqının "Dostluq" konsert studiyasında aparıcı estrada ifaçılarından Alla Puqaçova, keçmiş bakılı Larisa Dolina, İrina Ponarovskaya, Nani Briqvadze və başqaları haqqında silsilə verilişlər hazırlamışdır. Tamilla xanım Haşımova Azərbaycan musiqisini xarci ölkələrdə yorulmadan təbliğ edir.

Tanınmış televiziyaçı, Əməkdar jurnalist, 2002-ci ildən Prezident təqaüdçüsü Tamilla Aşumova uzun sürən xəstəlikdən sonra Moskva şəhərində vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

Məhərrəm Haşımov

İstinadlar
----------

1. 1 2  Qadınlar Azərbaycanın musiqi həyatında. Azərbaycan-Türkiyə Nəşriyyat Poliqrafiya Şirkəti. Bakı, 2004, s. 76
2. ↑  "Əməkdar jurnalist Tamilla Haşımova vəfat edib". 2021-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-19.
3. ↑  Əməkdar jurnalist Tamilla Aşumova VƏFAT ETDİ - FOTOLAR - konkret.az
**Təhrik-i-Taliban Tacikistan** (tac. муаллифики Toliboni Tajikistan, *fars.* تحریک طالبان تاجیکستان‎; mənası –*Tacikistan Taliban Hərəkatı*, TTT) — Tacikistan islamçı silahlı qrupu. Əfqanıstan–Tacikistan sərhədində fəaliyyət göstərir. 2022-ci ildə Əfqanıstanın Bədəxşan şəhərində Məhəmməd Şaripov tərəfindən yaradılmışdır.

Formalaşması
------------

"Təhrik-i-Taliban Tacikistan" Bədəxşanda Tacikistan vətəndaşı və keçmiş "Camaat Ənsarullah" döyüşçüsü, əsl adı Məhəmməd Şaripov olan Mehdi Arslan tərəfindən yaradılmışdır. Məqsədi Əfqanıstanda olduğu kimi Tacikistanda da islam əmirliyi yaratmatdır. Şaripov Tacikistanda terrorçular siyahısındadır. TTT əsasən Əfqanıstandan olan və əvvəllər əsas "Taliban"ın tərkibində olan taciklərdən ibarətdir. Hal-hazırda onun 250-yə yaxın üzvü var. Qrup yaradıldığını elan etdikdən sonra onlar Tacikistanın hərəkətlərini izləmək üçün Əfqanıstan–Tacikistan sərhədində gözətçi qülləsi tikmişlər.

İdeologiya
----------

Təşkilatın Əfqanıstan Talibanı, Pakistan Talibanı, Əl-Qaidə və Türkistan İslam Partiyası kimi digər cihadçı qruplarla birlikdə oxşar motivləri və məqsədləri var. Təşkilat Tacikistanda Əfqanıstan "Taliban"ının tərzində fundamentalist islam və şəriət qanunlarını tətbiq etmək, Tacikistanı Əfqanıstana bənzər islam əmirliyinə çevirmək üçün islam ekstremizmini yaymaq məqsədi daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "منابع معتبر از ظهور "جنبش طالبان تاجیکستان" در شمال افغانستان خبر دادند". افغانستان اینترنشنال. 2022-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-11.
2. ↑  "Tehrik-i-Taliban Tajikistan has emerged!". 2022-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-11.
3. ↑  "Tehrik-e-Taliban Tajikistan and terrorist threat in Tajikistan and Central Asia". 30 July 2022. 1 October 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 September 2022.
4. ↑  *Hussain, Zahid.* Frontline Afghanistan and Tajikistan: The Struggle with Militant Islam. Columbia University Press. 2022. səh. 52. ISBN 978-0-231-14224-3. The pro-Taliban Tajik jihadist group emerged in 2022 ... Afghanistan had become home to islamist militant groups ... among them were al-Qaeda,Haqqani,Afghan taliban to Tajikistani Taliban. All these paramilitary groups, originally from the same source, had similar motivations and goals.
**Soqen məbədi** (曹源寺, *Soqen-ci*?) və ya **Kappa məbədi** (かっぱ寺, *Kappa-dera*?) – Yaponiyanın Tokio şəhərinin Kappabaşi bölgəsində yerləşən buddist məbədi. Məbəd kappalarla olan əlaqəsinə görə tanınır.

Tarixi
------

Soqen məbədi XVII əsrdə qurulmuşdur. Məbəd və məbədin yerləşdiyi bölgənin adı Kappa Kavataro adlı yerli plaş tacirinin adından gəlir. O, daşqınların qarşısını almaq üçün kanal tikintisinə pul ayırmışdır.

Əfsanəyə görə kanalın tikintisi zamanı yüzlərlə kappa Sumida çayından gələrək Kavataroya kömək etmişdir. Kavataro 1814-cü ildə öləndə Soqen məbədində dəfn olunmuş və məbəd bundan sonra Kappa məbədi kimi tanınmağa başlamışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Soqen məbədi Tokionun Tayto xüsusi rayonunun Asakusa rayonunun qərbində, Kappabaşi bölgəsində yerləşir. Məbəddə bir çox kappa heykəlciyinə rast gəlmək mümkündür. Kappaların sevimli yeməyi xiyar hesab olunduğu üçün məbədin səcdəgahına tez-tez xiyarlar qoyurlar. Xəzinə otağında kappalara aid qədim əlyazmalar və mumyalanmış kappa əli saxlanılır.

Qalereya
--------

* Kappa heykəlcikləri.Kappa heykəlcikləri.
* Kappalar üçün qoyulmuş xiyarlar.Kappalar üçün qoyulmuş xiyarlar.
* Budda heykəli.Budda heykəli.
* Məbədin folklorundan bəhs edən lövhə.Məbədin folklorundan bəhs edən lövhə.

Qeydlər
-------

1. ↑  Yapon dilində "kappa" (合羽?) sözü həm də "plaş" deməkdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Sōgenji Temple (Kappa-Dera)". Atlas Obscura (ingiliscə). 2 iyun 2013. 10 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* sogenji.jp — Soqen məbədinin rəsmi saytı
*Sabal minor*

Təbii yayılması
---------------

Təbii şəraitdə Kuba, Meksika və Venesuela da bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 60- 80 sm-ə çatır.Alçaq sabal gövdəsiz olub, torpaq qatının üst hissəsində yerləşir.Yarpaqları çətirşəkilli, uzun, əyri saplaqlarda ( 70 sm-ə qədər) yerləşir.Yarpaq ayasının uzunluğu 30- 60 sm olub, göyümtül – yaşıl, yumru, hissələrə bölünmüşdür, orta hissəsində uzunluğu 90 sm-ə çatır.Çiçək qrupları (1-3) mürəkkəb- süpürgəvaridir, yuxarı hissəsində açılmışdır, uzunluğu 1m-ə qədərdir.Çiçəkləri ikicinsli, xırda, ağımtıl və yaşılımtıldir.Çiçəkyanlığı 6 ləçəkli, erkəkçikləri 6 ədəd, yumurtalığı 3 yuvalı, sütuncuğu üçkünc olub, başcığı dişicik ağızlıdır. İyulun axırı – avqustun əvvəlində çiçəkləyir.Meyvəsi şarşəkilli, qara, diametri 1 sm-ə qədərdir, noyabrda yetişir. Toxumu şarşəkilli, qonur rəngli, az hamardır, diametri 0,8 sm-dir.Toxumla çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Qumlu və əhəngli torpaqlarda bitir, nəmişliyə çox tələbkardır. -10-11 C dərəcə şaxtalara dözür.Bu palmanı külək və qar çox zədələyir, yarpaqlarını qırır.Yay aylarında sabal palmasını bol suvarmaq lazımdır.Zəif böyüyür, vegetasiya dövründə 3-5 yarpaq əmələ gətirir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Alçaq sabal 1963- cü ildən Mərdəkan dendrarisinə introduksiya olunmuşdur. Bakı , Gəncə , Qəbələ , Lənkəran , Zaqatala və digər şəhərlərdə park və bağlarda becərilir.

İstifadəsi
----------

Qazon əkinlərində, küləkdən qorunan rütubətli yerlərdə tək və qrup halında becərilməyə yararlıdır.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Sabal minor* | 
* Wikidata: Q244278
* Wikispecies: Sabal minor
* AoFP: 2287
* APA: 3818
* APSA: 13-17-3
* EoL: 1131508
* EPPO: SABMI
* FNA: 200027117
* GBIF: 2732511
* GRIN: 32591
* iNaturalist: 81804
* IPNI: 30204097-2
* IRMNG: 10208130
* ISC: 48143
* ITIS: 42505
* IUCN: 79521201
* MoBotPF: 276679
* NCBI: 34172
* PfaF: Sabal minor
* Plant List: kew-181048
* PLANTS: SAMI8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:669719-1
* Tropicos: 2400860
* WCSP: 181048
* WFO: wfo-0000299296

 |
| *Corypha minor* | 
* Wikidata: Q38484891
* GRIN: 11668
* IPNI: 666332-1
* IRMNG: 10594617
* ITIS: 511464
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:666331-1
* Tropicos: 2401945
* WCSP: 48242
* WFO: wfo-0000925830

 |
Tərkibi
-------

Bu plovu hazırlamaq üçün aşağıdakı ərzaqlar lazımdır:

Yarma-100 q, düyü-100 q, əridilmiş yağ-50 q, qurudulmuş kütüm-100q və tam üçün duz tökülür.

Hazırlanma qaydası
------------------

Buğda yarması artlanıb yuyulur və yarıhazır vəziyyətə çatınca qaynar duzlu suda bişirilir. Sonra bunun içinə yuyulmuş düyü tökülür hamısı birlikdə hazır olunca bişirilir.

Qurudulmuş kütüm suda bişirilir, dərisi və tıxları təmizlənir. Bəzən kütüm su buxarında bişirilir, xırda təpəciklər bölünür.

Süfrəyə verilən zaman yarma plov boşqaba çəkilir, yağ tökülür və ayrıca yanına kütüm təpəcikləri qoyulur.

| ⛭Azərbaycan plovları |
| --- |
| 
* Badam plov
* Cücə plov
* Çoban-aşı
* Çəkmə plov
* Kişmiş plov
* Şabalıdlı plov
* Şeşəndaz plov
* Şüyüd plov
* Əvəlik plov
* Mərci plov
* Meyvə plov
* Paxla plov
* Toyuq plov
* Çığırtma plov
* Qır-qır plov
* Qiymə plov
* Xam-döşəmə plov
* Səbzi-qovurma plov
* Tər-çilov plov
* Turşu-qovurma plov
* Ov quşu ilə plov
* Ali müsəmbə plov
* Şirin plov
* Lobya-çilov plov
* Fisincan plov
* Südlü plov
* Kükü plov
* Qiymə-çığırtma plov
* Yarma plov

 |
İşıq qələm (1969)
**İşıq qələm** (*ing.* light pen) – karandaş və ya qələm şəklində düzəldilmiş və kompüterlə elastik kabel vasitəsilə bağlanmış göstərici, koordinat qurğu. Onun köməyilə ekranda lazım olan elementləri və komandaları göstərmək, yaxud seçmək olar. Seçim, ya işıq qələmin kənarında olan düyməni basmaqla, ya da qələmin ucunu ekranın səthinə sıxmaqla ("sıçanın" çıqqıtısının ekvivalenti) gerçəkləşdirilir. Qələmin işıq vericiləri var və hər dəfə onlara işıq düşdükdə (məsələn, ekranla yaxın kontakt zamanı işıqlı piksellər qələmin ucunun altına düşdükdə) onlar kompüterə siqnal göndərir. Elektron şüa ekranı sətir-sətir keçərək ekranın bütün piksellərini 1/60 saniyədə işıqlandırır, buna görə də qələmin göstərdiyi anı və yeri dəqiq qeyd etmək olar. İşıq qələm, sensor ekranda olduğu kimi, xüsusi ekran və ya onun örtüyünü tələb etmir, lakin onunla uzun müddət işləmək üçün əlverişsizdir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.