recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Osat Bosniya və Herseqovina xəritəsndə
**Osat** (*serb.* Osat / Осат) — Bosniya və Herseqovina ərazisində yerləşən coğrafi vilayət. Podrinenin mərkəzi hissəsində (Drina çayının sağ sahili boyunca), Vişeqrad və Srebrenisa şəhərləri arasında yerləşir. Osat vilayəti ərazisinə Bratunas və Srebrenisa icmaları bütünlüklə, Biraç regionunun isə bir hissəsi daxildir.

Vasili Stefanovun yazdıqlarına görə Osat vilayətində 1860-cı ildə aşağıdakı kəndlər mövcud olmuşdur: Blajieviçi, Boleviçi, Bojiçi, Buyakoviçi, Srvisa, Yaketiçi, Karina, Kalimoniçi, Kosytolomsi, Krniçi, Mleçva, Moşiçi, Osatisa, Petrisa, Postole, Pribidol-Srpski, Pribidol-Turski, Radoçeviçi, Ratkoviçi, Stanatoviçi, Teqare, Toplisa, Vraneçeviçi, Vusare, Jakobnisa-Srpska, Jakobnisa-Turska, Kliebas.

Tarixi
------

Osat vilayəti orta əsrlərdə Jupaniya adı ilə tanınırdı. 1402–1459-cu illərdə Serb despotiyasının tərkib hissəsi olmuşdur. 1459-cu ildə Osmanlı imperiyası ərazisinə daxil edilmişdir. Bundan sonra vilayət Zvornik sancağının bir hissəsinə çevrilmişdir.

1804–1813-cü illər ərzində ilk serb üsyanı zamanı Kara-Marko Vasicin qoşunları bir müddətliyinə də olsa Osatı Srvisadan qoparıl ələ keçirə bilirlər. Üsyanın əvvəllində Hacı Melenti Stevanoviç Vasiç ilə görüşdü və 1804-cü ildə Ağ Drina döyüşündən sonra Karaqeorgidən yardım istəyib Osatı azad etmək üçün qoşun ayırmağı xahiş etdi. Lazar Mutap devrildi və bölgə üsyançıların nəzarətində qaldı. Osmanlılar 1808-ci ildə Osata hücuma keçdilər, 1813-cü ildə üsyançıları təslim olmağa məcbur edərək oranı tərk etməəyə vadar etdilər. Müharibə illərində bölgə xristian və müsəlmanların qarışıqdan ibarət bir əhaliyə sahib idi: pravoslav kişilər Bosniya və Serbiyada tikinti sahəsində çalışırdılar. Onlar xüsusi xalq kostyumları adətləri səbəbilə qonşularından fərqlənirdilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Narodna enciklopedija srpsko-hrvatsko-slovenačka". 2020-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-04.

Ədəbiyyat
---------

* *Cvetko Stojkanović.* Sto godina crkve u Crvici i razvoj duhovnog života u Osatu. Bajina Bašta: Stefan Co Arsenijević. 2009. ISBN 978-86-88031-01-1.
**3-Nitroxlorbenzol** (meta-nitroxlorobenzol)- C6H4ClNO2 düsturu olan üzvi maddədir.

Fiziki xassələri
----------------

3-Nitroxlorbenzol normal şəraitdə açıq sarı rəngdə bərk kristalik maddədir. Suda praktiki olaraq həll olunmur, isti etanolda, dietil efirində, benzolda, xloroformda, buzlu sirkə turşusunda, karbon disulfiddə sərbəst həll olunur. Soyuq etanolda qismən həll olunur.

Alınması
--------

Laboratoriya şəraitində 3-nitroxlorbenzolu 3-nitroanilinin diazotlaşdırılması reaksiyası ilə, ardınca Zandmeyer reaksiyasına uyğun olaraq diazonium qrupunun xlor atomu ilə əvəz edilməsi yolu ilə əldə edilir.

Sənayedə 3-nitroxlorobenzolun alınması qızdırılaraq nitrobenzolun katalitik xlorlanmasından istifadə olunur; katalizator kimi FeCl3, SbCl3 və ya I2 istifadə edilə bilər. Yekun məhsula başqa, rektifikasiya yolu ilə ayrılan 3-nitroxlorbenzol və dinitroxlorbenzolların izomerləri ə alınır.

Kimyəvi xassələri
-----------------

Ammonoliz reaksiyasına daxil olur, lakin 2- və 4-nitroxlorbenzollardan fərqli olaraq, 200 °C-yə qədər qızdırmaqdan və 30-40 atmosfer təzyiqdən daha ağır şərtlər tələb olunur.

1-(3-nitrofenil)-1n-imidazol əmələ gətirərək imidazol ilə nukleofil əvəzetmə reaksiyasına daxil olur. Reaksiya 120 °C-də kalium karbonat və mis (II) oksidin iştirakı ilə gedir.

Tətbiqi
-------

3-Nitroxlorbenzol əsasən soyuq boyamada istifadə olunan 3-nitroanilin, həmçinin boyaların, dərman preparatlarının istehsalında ara məhsul olan 3-fenilendiaminin sintezi üçün istifadə olunur.

Toksikliyi
----------

3-Nitroxlorobenzol güclü hemo- və neyrotoksindir.Zəhərli təsirinə görə nitrobenzolla oxşardır və toksidermiyaya səbəb ola bilər. Nəfəs aldıqda və ya udulduqda aşağıdakı simptomlar meydana gəlir: dodaqların, dırnaqların və dərinin göyərməsi, baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma və qıc olma. Gözə düşdükdə qızartıya səbəb olur. Dəri vasitəsilə daxilə keçir.

Ədəbiyyat
---------

* Qarayev Ş.F. İmaşev İ.B. Talıbov G.M.Üzvi kimya, Bakı, 2003.
* Məhərrəmov A.M. Məhərrəmov M.M. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
* Məhərrəmov A.M.Allahverdiyev M.Ə. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bradley J. Williams A. J. Andrew S.I.D. Lang* Jean-Claude Bradley Open Melting Point Dataset. // *Figshare* 2014. doi:10.6084/M9.FIGSHARE.1031637.V2
2. 1 2  *David R. Lide, Jr.* Basic laboratory and industrial chemicals: a CRC quick reference handbook (ing.). CRC Press, 1993. ISBN 978-0-8493-4498-5
**Fransalı Blanş** (*fr.* Blanche de France; 1278, Paris – 1 mart 1305, Vyana) — Avstriya hersoqu və Bohemiya kralı I Rudolfun xanımı, Avstriya hersoqinası.

Həyatı
------

Blanş 1278-ci ildə Parisdə dünyaya gəldi. Atası Fransa kralı III Filipp, anası isə onun ikinci xanımı Brabantlı Mariyadır. Dörd uğursuz nişanlılığın ardından Blanş nəhayət beşinci nişanlısı ilə ailə həyatı qurdu. Onun ilk nişanı 1290-cı ilin sentyabrında Namur markizi I Conla baş tutsa da, qısa zaman sonra bu nişan pozuldu. Onun ikinci nişanlısı isə İngiltərə taxtının varisi Eduard oldu. 31 iyul 1291-ci ildə bağlanan sülh ilə cütlüyün nişanlanması qərarlaşdırılsa da, çox keçmədən varisin anası vəfat etdi. Dul qalan İngiltərə kralı I Eduard isə özünə yeni xanım axtarmağa başladı və oğlunun nişan mərasimini müvəqqəti olaraq təxirə saldı. Növbəti 2 il ərzində Blanş artıq yetkinlik yaşına çatmışdı ancaq I Eduard hələ də özünə uyğun bir xanım tapa bilməmişdi. Bu səbəblə, oğlu üçün nəzərdə tutduğu Blanşla bu dəfə özü nişanlanmaq istədi. 1293-cü ildə baş tutan nişan mərasiminin ardından, Blanşın başqa birisiylə nişanlandığı elan edildi və İngiltərə kralıyla onun yerinə kiçik bacısı Marqarita evləndirildi.

Blanşın dördüncü nişanı isə 1296-cı ildə Holland qrafının oğlu Con ilə baş tutsa da, bu da evliliklə nəticələnmədi.

Almaniya kralı I Albert 1295-ci ildə siyasi münasibətləri inkişaf etdirmək məqsədilə Fransa sarayına elçi göndərdi. Aparılan danışıqların ardından 25 may 1300-cü ildə Blanş kralın oğlu Rudolfla evləndirildi və Avstriya hersoqinası elan edildi. Cütlüyün 1304-cü ildə vaxtında erkən dünyaya gələn bir qız uşağı və bir neçə ay yaşayan oğul övladı dünyaya gəlsə də, heç bir övladı sağ qalmadı. 1 mart 1305-ci ildə abort əsnasında aparılan əməliyyat əsnasında vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Morrison, Elizabeth; Hedeman, Anne Dawson, eds. (2010). *Imagining the Past in France: History in Manuscript Painting, 1250-1500*. J. Paul Getty Museum

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Pas L. v.* Blanche de France // Genealogics (ing.). 2003.
2. ↑  Evergates, Theodore (2010). *Aristocratic Women in Medieval France*. University of Pennsylvania Press
**Qrid** — küllü miqdarda reqional və milli şəbəkələrin birləşdirilməsini nəzərdə tutan və beləliklə geniş istifadəçi dairəsi üçün açıq olan universal hesablama mənbəyidir.

**Qrid** — (ing.*grid computing*, ru. *грид-вычисления*) – ("grid" – tor, şəbəkə) — hesablama baxımından çətin problemlərin həlli üçün onların bir hissəsinin İnternetə bağlanmış və geniş ərazidə paylanmış kompüterlər yığının istifadə olunmayan resursları arasında bölüşdürülməsi prosesi.

**Qrid** *(Grid)* – paylanmış, dinamik virtual təşkilatlarda müxtəlif resursların ortaq və əlaqələndirilmiş istifadəsini dəstəkləyən texnologiya və infrastrukturdur.

Bu termin 90-cı illərdə kompüterdən istifadəni elektrik şəbəkəsi (power grid) asan etmək ideyasından yaranmışdır. Hal-hazırda bir çox Qrid layihəsi var. Bunlara misal olaraq, DataGrid, TeraGrid, NorduGrid və s göstərmək olar.

Azərbaycanda ilə 2009-cu ildən Fizika İnstitutunun "Yüksək Enerjilər Laboratoriyası"ı tərəfindən "azgrid" adı altında yaradılmağa başlanmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Qrid-hesablamalar
* Qrid texnologiyaları

İstinadlar
----------

1. ↑

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* azgrid.org Arxivləşdirilib 2013-05-22 at the Wayback Machine
**Ali Koç** (2 aprel 1967, Şişli, İstanbul ili) — Yıldırım Ali Koç 2 aprel 1967-ci oldə Şişli, İstanbulda anadan olmuşdur. Ali Koç türk iş adamı və idman direktorudur. Mövcud Klublar Birliyi və Fənərbaxça kulubunun başçısıdır. Koç Holdinq İdarə Heyətinin sədr müavini, Ford Otosan, Yapı Kredi Bankası, Koçtaş, Otokar və Setur. 1907-ci ildə Fənərbaxça Dərnəyinin qurucuları arasında olub və 2004–2017-ci illər arasında onun prezidenti olub.

Həyatı və Kariyerası
--------------------

Rəhmi Koç və Çiğdem Simavinin oğlu Ali Koç 2 aprel 1967-ci ildə İstanbul'da anadan olmuşdur. 1985-ci ildə London Harrow Məktəbini bitirmişdir. Rays Universitetində biznesin idarə edilməsi üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır. Harvard Universiteti Biznes Məktəbində magistr dərəcəsini bitirmişdir. Tələbəlik illərində müxtəlif səviyyəli ailə təsərrüfatlarında rəhbərlik etmişdir. 1990-cı ildə J. P. Morqanda təcrübə keçmişdir. Elə həmin il American Express Bank-da İcraçı Təlim Proqramı ilə iş həyatına başlamışdır. 1992-ci ildə hərbi xidmətini başa vurmuşdur. 1992–1994-cü illərdə Morgan Stanley-də analitik vəzifəsində çalışmışdır. 1997-ci ildə Koç Holdinq Strateji Planlaşdırma Qrupunda Yeni Biznesin İnkişafı Koordinatoru olaraq işə başlamış və sonrakı illərdə yüksək vəzifələrdə iştirak etmişdir.

2005-ci ildə Nevbahar Demirağ ilə evlənmişdir və bu evlilikdən iki övladı olmuşdur. 2012-ci ildə Rəhmi Koç Ford Otosan İdarə Heyətinin Sədri seçilmişdir. 2013-cü ildə o, 13 tanınmış liderdən ibarət Bank of America Qlobal Məsləhət Komitəsinə qoşulmuşdur. 2016-cı ildə Mustafa Koçun vəfatından sonra Ömer Koç Koç Holdinqin idarə heyətinin sədri, Ali Koç isə İdarə Heyəti sədrinin müavini təyin edilmişdir. 2017-ci ildə Yapı Kredi Bankının İdarə Heyətinin Sədri seçilmişdir. İl ərzində o, 700 milyon dollarlıq sərvətlə Forbes Türkiyənin "100 Ən Zəngin Türk" siyahısında 50-ci yerdə qərarlaşıb.

Koç eyni zamanda Ark İnşaat, Bilkom, Digital Panorama, Koç İnformasiya və Müdafiə Texnologiyaları, Koç Sistem, Koçtaş, Koç Financial Services, Otokar, Otokoç və Setur kimi şirkətlərin İdarə Heyətinin sədri, URAK — Milli Rəqabət Araşdırmaları Dərnəyinin prezidenti, Endeavour Dərnəyinin İdarə Heyətinin üzvü, DEADİK-də İdarə Heyətinin üzvü və [TÜSİ7] İdarə Heyətinin üzvüdür.

Mükafatları
-----------

İlin Ən Uğurlu İş Adamı, Qalatasaray Universiteti, 2013, 2015.

"Bekir Okan İdman Xüsusi Mükafatı", Okan Universiteti, 2019.

"İlin ən bəyənilən iş adamı", Yıldız Texniki Universiteti, 2021.

İstinadlar
----------

1. ↑  İşte Türkiye'nin en zengin 50 ismi
2. ↑  Gözler Ali Koç’ta
3. ↑  Koç ilk kongrede aday olduğunu resmen açıkladı
4. ↑  "Ali Koç, bayrağı devraldı". 2018-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-23.
5. ↑  Geleneği Ali Koç değiştirdi

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Ben Nikolson** (10 aprel 1894, Denhem — 6 fevral 1982, London) — ingilis rəssam.

Həyatı
------

Ben Nikolson 1894-cü ildə İngiltərənin Denhem şəhərində Villiam Nikolson və Meybl Praydın oğlu kimi andan olmuşdur. Qardaşı Nansi Nikolson olmuşdur. 1896-cı ildə ailəsi ilə Londona köçmüşdür. Londonda Tittenhaqqar məktəbində təhsilinə başlamışdır. Daha sonra Qreshem məktəbinə keçmişdir. İncəsənət təhsilinə Slayd İncəsənət məktəbində tamamlamışdır və bu dövrdə Paul Naş, Stenli Spenser, Mark Qertler, Edvard Vardsvord kimi incəsənət xadimləri ilə tanış olmaq fürsətini əldə etmişdir.

İlk evliliyini 1920-ci ildə Vinifred Roberts ilə etmişdir. Ondan olan 3 uşağından ortancılı olan Keyt Nikolson da rəssam olmuşdur. 1938-ci ildə ondan boşanaraq heykəltaraş Barbara Hepvort ilə ailə həyatı qurmuş və ondan da 3 uşağı (Sara, Reyçl və Simon) olmuşdur. Onunla 13 il evli qaldıqdan sonra ondan ayrılaraq 1957-ci ildə alman fotoqraf Felikitas Voyler ilə evlənmişdir (1971-ci ildə ondan da ayrılmışdır).

Karyerası
---------

Nikolsonun ilk rəsm əsəri 1904-cü ildə şotland drammaturq Ceyms Barri ilə görüşdükdən sonra yaratdığı Peter Pan afişasıdır.

Bronxial astma səbəbilə Birinci dünya müharibəsinə aparılmayan Ben 1917-ci ildə Nyu Yorka gedərək əməliyyat olmuşdur. 1918-ci ildə Londona qayıtdıqdan sonra ilk sərgisini də açmışdır. Əvvəllər kubizm cərəyanına yönələn Nikolson daha sonra Henri Rouzun üslubuna üstünlük verməyə başlamışdır.

Nikolson Londonda Barbara Hepvort (daha sonra ikinci həyat yoldaşı olacaqdır) və Henri Mur adlı heykəltaraşlarla tanış olmuşdur. Daha sonra Parisə gedərək Piet Mondrian və Pablo Pikasso ilə görüşmüşdür. 1928-ci ildə rəssam Kristofer Vudla Sent-İvs şəhərinə gedən Nikolson burada Alfred Vallislə birlikdə işləmişdir. Nikolsonun Parisdə də sərgisi açılmışdır. Nikolson 1937-ci ildə yayımlanan və bir rəssamllıq cərəyanı olan konstruktivizmdən bəhs edən "Çevrə" monoqrafiyasına töhfə vermişdir. 1943-cü ildə Sent-İvs İncəsənət Cəmiyyətinə qatılan Nikolsonun bütün işləri 1955-ci ildə Teyt qalereyasında sərgilənmişdir

1957-ci ildə alman fotoqraf Felikitas Voylerla evlənərək 1958-ci ildə İsveçrənin Kastoqnala şəhərinə köçmüşdür. 1968-ci ildə isə Ləyaqət nişanına layiq görülmüşdür. 1971-ci ildə Voylerdən ayrılaraq Kembricə yerləşmişdir.

6 fevral 1982-ci ildə vəfat edən Ben Nikolsonun nəşi Qoldn Qrinsdə yandırılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Əsərləri
* Rəsm əsərləri
Polşa Krallıq Ordusuna mənsub hərbi forma.
**Polşa Krallıq Ordusu** (pol. Polska Siła Zbrojna) və ya **Polşa Vermaxtı** (*alm.* Polnische Wehrmacht‎) — Polşa Legionunun komandanı olan Yozef Pilsudskinin Almaniya İmperiyasına bağlılıq andı içməkdən imtina etməsindən sonra yaradılan və almanlar tərəfindən Polşa Vermaxtı olaraq alçaldıcı adla çağırılan hərbi birlik. Polşa Krallıq Ordusu Almaniya tərəfindən hazırlanmış Orta Avropa planına görə yaradılmalı olan kukla Polşa krallığının hərbi birliyi olaraq düşünülmüşdür. Birliklərin toplanması zamanı əldə olunan say nəticəsi aşağı olsa da toplanmış qüvvələr alman ordularının komandanlığına verildi. Hərbi birliyin Baş komandanlığı vəzifəsinə general qubernator Hans Hartviq fon Beseler təyin olunsa da, bu vəzifəni faktiki olaraq təlim qüvvələrinin rəhbəri olan Feliks fon Bart həyata keçirirdi.

5 noyabr 1916-cı ildə qəbul olunan qanun və Polşa Krallığının yaradılmasından sonra 10 aprel 1917-cı ildə hərbi birliklər yaradıldı. Birliklərin formalaşmasında istifadə olunan əsas qüvvələr keçmiş Polşa Legionuna bağlı olan birliklər idi.

1917-ci ilin iyul ayında baş verən And böhranından sonra Polşa Legionuna bağlı olan əsgərlərin 1/4-i Almaniya İmperatoru II Vilhelmə sədaqət andı içməkdən imtina edir. Ümumilikdə 70 min nəfərlik hərbi qüvvənin 50 min nəfəri imperatora bağlılıq göstərdi və daha sonra bu qüvvələr əsasında Polşa Vermaxtı formalaşdırıldı. 19 oktyabr 1918-ci ildə birliklərin komandanlığı Polşa Tənzimləmə Şurasına verildi və müstəqilliyini əldə edən ölkə öz ordusunu bu qüvvələr əsasında formalaşdırdı.

Həmçinin bax
------------

* And böhranı
* Yozef Pilsudski

İstinadlar
----------

1. ↑  David G. Williamson (2011), *Poland Betrayed: The Nazi-Soviet Invasions of 1939* Stackpole Books, page 3. ISBN 0811708284
2. ↑  Jesse Curtis Kauffman (2008), *Sovereignty and the Search for Order in German-occupied Poland, 1915-1918[*ölü keçid*]* ProQuest, page 61. ISBN 0549846204
3. ↑  Jerzy Jan Lerski (1996), *Historical Dictionary of Poland, 966-1945* Greenwood Publishing, page 462. ISBN 0313260079
**Hidayət mədrəsəsi** (*az-əbcəd* هیدایت مدرسه‌سی‎) — Qacarlar dönəmində Urmiyada Şəhriyarxan Nazim əl-Dövlə sifarişi ilə tikilmiş tarixi mədrəsə.

Haqqında
--------

Qacar dönəmində və 19-cu əsrin sonlarında tikilmiş mədrəsə binası əvvələr Qacar boyunun ağsaqqallarının evi kimi istifadə edilsədə 1968-ci ildə mədrəsə statusu aldı. Hidayət mədrəsəsi indilikdə Urmunun sıx yaşayış masivində yerləşərək, dörd yandan yaşayış evləri ilə əhatə olununb. Hazırda mədrəsə İmam xiyabanının Mehr küçəsində yerləşir. Mədrəsə binası keçmişdə qəzalı olsada, 1998-ci ildə onda quruculuq işləri aparılaraq, bərpa edilmişdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Hidayət mədrəsəsinin kitabələrinin məhv edildiyinə görə, onun hansı ildə tikilməsi və memarının adı bəlli deyil. Ancaq material növü və tikiliş formasından demək olar ki Qacar dönəmində tikilmişdir. Mədrəsənin ən gözəl və dəyərli hissəsi, həyətinin güneyində yerləşən binadır. Mədrəsinin tikintisində istifadə edilən əsas materiallar kərpic və kaşıdır. Binanın tikilişində işlədilən rəngli şüşələr, dördbucaq şəkilli kərpiclər və yeddi rəng kaşılar, binanın gözəlliyinə səbəb olubdur. Binada ən geniş bəzək işləri, ağac bəzəkləridir.

Görüntülər
----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Urmiyanın görməli yerləri |
| --- |
| Urmiya gölü  • Üç Günbəz türbəsi  • Sərdar məscidi  • Osman Yumruğu  • Minarəli məscid  • Şahı adası  • Kazım Daşı  • Göyərçinqala qəsri  • Cümə məscidi   • Urmiya qalası  • Urmiya bazarı |  |


1. 1 2  .
2. ↑  "Lastsecond: Hedayat school of Urmia". 2021-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
3. ↑  "Arktourism". 2021-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
**Qars kafedralı** — Kümbət Məscidi və ya Həvarilər Kilsəsi (erm: Սուրբ Առաքելոց Եկեղեցի) Qarsdakı tarixi bir binadır. Şərqin Ayasofyası olaraq xarakterizə olunur.

Tarixçəsi
---------

Qars erməni kafedralı (Həvarilər Kilsəsi)
Həvarilər Kilsəsi
X əsrdə Qarsda və ətrafında hökm sürən Bağratlı Krallığı dövründə bir erməni-gürcü kilsəsi olaraq inşa edilmişdir. Kral Abas tərəfindən tikilən kilsə beş il ərzində tamamlandı. Bu tikili, ibadət yerindən daha çox, xristianlıq üçün böyük bir müqəddəsliyə sahib olan 12 Həvarini anmaq üçün tikilmişdir.

Region 1064-cü ildə müsəlmanların hakimiyyəti altına keçdikdən sonra bu kilsə məscidə çevrildi və Kümbət məscidi adını aldı. Region Rusiyanın hakimiyyəti altına girəndə Rus-Pravoslav kilsəsinə, 1918-ci ildə Türk hakimiyyəti altına girəndən sonra isə yenidən məscidə çevrildi. 1964-cü ildə muzeyə çevrildi və Qarsdakı qazıntılardan əldə edilən tarixi əsərlər burada sərgilənməyə başladı. Qars Muzeyi olaraq da bilinən bu köhnə ibadət yeri 1981-ci ilə qədər bu funksiyasını davam etdirdi. 1993-cü ildən bəri məscid kimi istifadə edilmişdir.

Memarlığı
---------

Bina mərkəzləşdirilmiş şəkildə planlaşdırılmış dörd niş ilə genişlənən düz bucaqlara malikdir. Günbəzi konik formada olan binanın günbəzin altındakı nişləri daxildə yuvarlaq, xaricdə beş künclüdür. Binanın əsas girişi qərb tərəfdədir. Cənub və şimal tərəflərdə də iki giriş qapısı mövcuddur. Apsis yarımdairə formasındadır. Bundan əlavə, apsis də daxil olmaqla, diametri 12 metr olan günbəz altı əsas sahəsi 8 incə və uzun tağ kəmərli pəncərə ilə işıqlandırılır. Həvarilər Kilsəsi yerli olaraq kəsilmiş bazalt daşından hazırlanmışdır. Memarlıq baxımından erməni kilsələrinin tipik xüsusiyyətlərinə malikdir.
tozota humanoid robotu
**Humanoid robotları** xarici görünüşünə görə insan formasına və buna uyğun konstruksiyaya malik olan robotlardır. Çox vaxt bu robotlarda hərəkət insanda olan oynaqların vəziyyəti və hərəkət formasına uyğun reallaşdırılır. Human robotları digər robotlardan fəqrli olaraq iki ayaqla hərəkət edir. İnsanla eyni bənzərə malik robotlar androidlərdir. Müasir robotların təkcə hərəkəti yox, həm də situasiyalarda qərar qəbuletmə qabilliyətinə malik olması üçün onların hərəkəti süni intellektlə idarə olunur. İldən-ilə bu sahənin inkişafı humanoidlərin daha intellektli olması üçün baza yaradır. Bu sistemlər "yaşama" dövründə nəzarət, interaksiya və kommunikasiya sayəsində öyrənir və bilik bazasını zənginləşdirir. Əlbəttə belə mürəkkəb hərəkət həssas, dəqiq senzorların köməyi ilə həyata keçirilir.

Humanoid robotlar hələ ki, yalnız elmi tədqiqat obyekti olaraq qalır. Gələcəkdə bu robotlardan sənayedə və məişətdə istifadə etmək planlaşdırılır. Bunun üçün robotların hərəkətetmə imkanlarını daha da zənginləşdirmək və maya dəyərini əlçatan səviyyəyə çatdırmaq qarşıda duran məsələlərdəndir.

### Mənbə

* Əliyev, R.R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, I hissə, 2012.427 s.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: II Pyotr (dəqiqləşdirmə).

**II Pyotr** (təq. 1001, güm. Macarıstan krallığı – güm. 1041, güm. Konstantinopol, Bizans imperiyası) — Bulqar əyanlarının 1040-cı ildə Bizansa qarşı başladığı üsyanın lideri, Qavril Radomirin oğlu olduğunu iddia etmişdir.

Üsyan
-----

1040-cı ildə Bizansdan narazı olan əyanların başladığı üsyan tezliklə genişlənmiş, üsyançılar Belqrad şəhərini tezliklə ələ keçirmişdi. Pyotr burada çar elan edildi və tacqoyma mərasimi keçirildi. Pyotr imperatora birbaşa hücum etsə də Saloniki tərəfdə məğlub oldu və geri çəkildi. Şimali Yunanıstan, Makedoniya və Albaniyanı idarə edirdi. Daha sonra İvan Vladislavın oğlu Alusiandan kömək alan Pyotr, sonuncunun xəyanətinə məruz qaldı. 1041-ci ildə Pyotru kor edən Alusian özünü bir günlük çar elan etsə də tezliklə Bizansa qaçdı. Pyotr özü 1041-ci ildə bir döyüşdə, o zamanlar Varyaq Qvardiyası üzvü olan və gələcəkdə Norveç kralı olacaq Harald Hardrada tərəfindən öldürüldü və üsyan bitdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Йордан Андреев: Цар Петър II Делян /1040-1041/ başlığı, Българските ханове и царе kitabında. VII-XIV век, из-тво „Петър Берон", Sofiya, 1998, səh. 99-102, ISBN 954-402-034-9.
2. ↑  Стефан Цанев: "Български хроники"
Bretan bayrağı.
**Bretan**— Breton, günümüzdə Fransa sərhədləri içində qalan, keçmişdə müstəqil krallıq və hersoqluq olan bölgə. Anlayış ayrıca 6 Seltik xalqından biri olan Bretanları təsvir etmək üçün də istifadə edilir. Bretan haqqında məşhur olaraq danışılır.

Coğrafi mövqeyi və əhalisi
--------------------------

Bretan bölgəsi şimalda La-Manş boğazı (İngilislər tərəfindən İngilis kanalı olaraq adlandırılır) və cənubda Biskay körfəzi ilə əhatə olunmuş Fransanın şimal bölgəsindəki böyük bir yarımadadır. Bölgənin sahəsi 34.034 km2-dir. Inzibati olaraq 4 sahəyə bölünür- mərkəzi Rennes olan Ille-et-Vilaine, mərkəzi Saint Brieuc (Bretan dilində Sant-Brieg) côtés-d'Armor, Vannes (Bretan dilində Gwened) və mərkəzi Brest olan Finistere.

2004-ci ilin etibarı ilə Bretanın əhalisi 4.198.500 nəfərdir. Əhalinin 72%-i Bretan bölgəsində, digər 28%-i isə Pays de la Loire bölgəsində yerləşmişdir. 1999 əhali sayımına görə ən böyük yaşayış bölgələri bunlardır: Nantes (Bretan dilində Naoned) (711.120 nəfər), Rennes (Bretan dilində Roazhon) (521.188 nəfər) və Brest (Bretan dilində Leon) (303.484 nəfər). Tarixi olaraq bölgə sərhədləri içində olan Nantes, 1941-ci ildən bu yana Pays de la Loire bölgəsinin və bu bölgəyə bağlı Loire-Atlantique əyalətinin mərkəzidir. Bunun səbəbi Rennes və Nantes arasındakı əyalət mərkəzi olma münaqişəsidir.

Tarixi
------

Bu gün Bretan adlanan ərazidə insan məskənləri erkən Paleolit və ya Epi-paleolitik dövrə qədər dönür. Bölgədəki neolit dövründən qalma megalitlər tapılmışdır. Roma mənbələrində Dəmir dövründə Venesiya, Osismii, Namneti, Coriosoliti və Riedoni tayfalarının mövcudluğunu qeyd edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  INSEE (ed.). "Les 60 premières aires urbaines métropolitaines en 2012" Arxivləşdirilib 2015-06-26 at the Wayback Machine.
**Kamau burnu**, *Baybvunq* (vyet. мũi Cà Mau, vyet. мũi Bãi Bùng) — Vyetnamın materik hissəsinin cənubunda yerləşir. Kamau yarımadasının cənub-qərb qutaracağında yerləşir.

Burun Siam yarımadasından qərbdə, Cənubi çin yarımadasından cənub-şərqdə yerləşir. Bayxap çayının mənsəbində, Kamau vilayətinin, Hqokhen qəzasında yerləşir. Ən yaxın ada — Funukok, ən yaxın şəhər — Kamau, ən yaxın fəniz limanı — Vuntau, ən yaxın hava limanı — Kamau, ən yaxın betynəlxalq hava limanı — Kantxo.

Burunda eyni adlı (vyet. Vườn quốc gia Mũi Cà Mau) milli park vardır. Parkın sahəsi 41,862 ha-dır. Manqrov meşələri ilə sıx örtülmüşdür

Burunun və bütün yarımadfanın sahilləri üçün eroziya prosesi aktualdır. Bunun qarşısını almaq məqsədi ilə sahilbərkitmə işləri aparılmışdır.

Xəritə
------

* Peyk şəkilləri

İstinadlar
----------

1. ↑  Топокарты Генштаба (издание 1984 г.)
2. ↑  "Форум Нят-Нам.ру :: Просмотр темы - Туризм и отдых во Вьетнаме". 2013-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-11.
3. ↑  "Дельте реки Меконга угрожают изменения климата - Иллюстрированный журнал Вьетнам". 2013-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-11.
4. ↑  "Nguy cơ mất mũi Cà Mau | Thanh Niên Online". 2013-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-11.
**Bəndə** — Sumqayıt şəhərində yaranmış Azərbaycan rok qruplarından biri. 2008-ci ildən bu günəcən fəaliyyətdədir.

Qrupun tarixi
-------------

Qrup 2008-ci ildə Sumqayıt şəhərində Elçin Emin və Səttar Məhərrəmov tərəfindən qurulub. Müxtəlif problemlərlərə (maliyyə, məkan, musiqi təchizatları) baxmayaraq işinə davam eləyən qrup *Şəhər Bağı (QorSad) Mədəniyyət Evi*ni özünə məkan seçir. Bəzi təchizatlar isə İbrahim Emin (Yuxu, Sirr) tərəfindən təmin edilir. Zərbdə ifa üçün Şahin Şəmiyev dəvət olunsa da, Şahinin heç vaxt zərbdə ifa etməməsi səbəbindən bir az məşq etməsi lazım bilinir.

Vokal və qrupa ad axtarışı qrupun vaxtını çox alır; Belə ki, öncə Kamran daha sonra Fərid vokal olaraq qrupa dəvət olunsa da, istənilən nəticə əldə olunmadığı üçün onlarla yollar ayrılır. Sumqayıtın yerli televiziyası olan Dünya TV-də Ramin Quliyevin çıxışını görən Elçin qrupun digər üzvləri ilə Ramin Quliyevin qrupa vokalist olaraq dəvət olunması üçün məsləhətləşir və beləcə Ramin qrupda vokalist kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır.

### İlk çıxış

İlk çıxış 15 mart 2008-ci ildə Half Way Inn-də Ozanla birlikdə olur. Bu konsertdə qrupun 6 ifası səslənir. Qrup o qədər də uğurlu saymadığı bu çıxışı, məhz roksevərlər tərəfindən tanındığı üçün məqbul saydı.

Üzvləri
-------

* Elçin Emin - *gitara*
* Şirqasım Canməmmədov - *gitara*
* Kənan Cəlalov - *zərb alətləri*
* Kənan Məmmədli - *bass-gitara*
* Ramin Quliyev - *vokal*

### Keçmiş üzvləri

* Şahin Şəmiyev
* Eynur Əhmədov
* Səttar Məhərrəmov
* Zaur Həmzəyev

Diskoqrafiyası
--------------

* Nifrət
* Sabahın Xeyir
* İblis
* Bağışla
* Müharibə
* Oğru
* Azadlıq

Xarici keçidlər
---------------

* RockZone.az: Bəndə Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
* Facebookda: Bende (Bəndə - BND)

Həmçinin bax
------------

* Yuxu
* Sirr

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bəndə - Nifrət". 2016-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-01.
2. ↑  "Bəndə - Bağışla". 2016-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-01.

| ⛭Sumqayıt rok qrupları |
| --- |
| 1960-cı illər | Rovesnik  • Miraj |
| 1980-ci illər | Yuxu  • Debüt  • Bez Qrim |
| 1990-cı illər | Şah  • Varislər  • Spark |
| 2000-ci illər | Sirr  • Bəndə |
| 2010-cu illər | 5:59  • Mozalan |
**Qılınc** ― metal tildən və dəstəkdən ibarət, uzun və pazformalı kəsici tilə malik soyuq silah.

Qılıncın tili xəncərə nisbətən uzundur. Buna baxmayaraq bu növdən olan silahların xəncər və qılınca bölünməsi şərtidir. Qılınclar forma və ölçülərinə görə müxtəlif olurlar. İlk dəfə olaraq bürünc qılıncların istifadəsi, kəsici tilləri daha uzun şəkildə hazırlamaq imkanı yarandığı dövrə, ikinci minilliyin əvvəlinə aid edilir. Dəmir qılınclar isə b.e.ə. 1300-cü ilə təsadüf edir.[*mənbə göstərin*]

Zaman keçdikcə ağırlaşan zirehli döyüş paltarları silahların da inkişafını tələb eidrdi. Beləki, qılınc da qalın zirehə malik olan paltarı deşməyə qadir olmalı idi. Metal qoruyucu paltarların geniş yayılmaıs sonralar dəbliqələrin istifadəsini məhdudlaşdırır və döyüş zamanı sol əlin sərbəst olmasına imkan verir. İlk zamanlarda düzəldilən qısa qılınclar (0,8–1 m) sonralar uzn formada hazırlanırlar. Belə uzun qılıncların zərbəsi ilə zirehli paltarı deşmək və düşməni yaralamaq mümkün idi.[*mənbə göstərin*]

Növləri
-------

Tarixdə qılınc qədər təkamül keçirmiş başqa silah tapmaq çətindir. Misirlilərin oraqşəkilli qılıncları, Roma gladiusları, Yapon katanaları fərqli qılınc növlərinə misal ola bilər. Hər iki kənarı iti olan, sadəcə tək kənarı iti olan və sadəcə deşmək üçün istifadə olunan tipləri də mövcuddur.[*mənbə göstərin*]

### Misri qılınc

Orta əsrlərdə Yaxın Şərqdə, həmçinin Azərbaycanda geniş yayılmış qılıncların ən iti, keçərli növüdür. Şifahi xalq ədəbiyyatında Koroğlunun əfsanəvi qılıncı olmuşdur. Misri qılınc xüsusi növ poladdan (Dəməşq poladı) düzəldirilirdi. Möhkəmliyi və kəsəri ilə fərqlənən misri qılıncın tiyəsi, adətən, əyri və birağızlı olurdu. Azərbaycanda XIV əsrdən geniş yayıldığı ehtimal edilir. "Koroğlu" dastanında, Nəsimi, Xəstə Qasım, Səməd Vurğun və başqa şair və aşıqların şeirlərində misri qılıncın adı çəkilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Мисри гылынҹ // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 7.
Salvator Roza. *Filosofun portreti*
' *Filosof  **yunanca '*** — müdrikliyi sevən, biliyi sevən, hər şeyə maraq göstərən, həqiqətə can atan, həqiqət axtaran, mahiyyətə varan. Filosoflar sistemli şəkildə ilk növbədə həqiqət axtaran insanlara deyilir.

Müəyyən fəlsəfə məktəbinə aid olan alimlər də filosof adlanır. O, həmçinin o fikirləri bölüşməli və onların həyat tərzində yaşamalıdır. Bir sözlə həyat tərzinin özü bir fəlsəfə olmalıdır.

Filosof həm də peşəkar şəkildə həyat və ona aid olan bütün məsələləri düşünən insana da deyilir. Onlar məsələlərə digərilərindən daha geniş və daha kənardan baxmağa çalışırlar.

"Filosof" termini Pifaqora aid edilir. Deyilənə görə, o, özünü və müdrikliyi sevənləri belə adlandırıb. Onun fikrincə, filosof xüsusi insan tipidir.

Filosofların tarixi obrazı
--------------------------

* Müdriklik
* Dərviş
* Loğman
* Alim
* Professor

Həmçinin bax
------------

* Fəlsəfə
* Fəlsəfə elməri doktoru

Ədəbiyyat
---------

* Филлософия.Шаг за шагом.Москва,АСТ-Астрель,2007,səh.293.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Sifon (dəqiqləşdirmə).

**Sifonoforlar** (*lat.* Siphonophorae) — heyvanlar aləminin dalayıcılar tipinin hidroidlər sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Olçüləri 1 sm-dən 3 m-dək olur. Bədəni rəngsiz və şəffafdır. Bəziləri əlvandır. Sifonoforlar polimorf koloniyalar əmələ gətirir. Koloniyanın fərdləri xüsusi gövdə üzərində yerləşir. Gövdənin təpə hissəsində çox zaman üzmə qovuğu və ya pnevmatofor olur. Onun içərisi qazla (əsasən, azot qazı) dolu olub koloniyanı suda şaquli istiqamətdə saxlamağa kömək edir. Bəzi sifonoforlarda (*lat.* Physalia) üzmə qovuğu sudan kənara çıxır və yelkən vəzifəsi daşıyır. Cinsi yolla çoxalır. Sərbəst üzən sürfəsi (planula) tumurcuqlanmaqla cavan koloniya əmələ gətirir. 250 növü tropik dənizlərdə yaşayır. Bəzi iri tropik sifonoforlar, məsələn, uzunluğu 10 m-ə çatan Fizaliya adlanan Physalia physalis insan üçün təhlükəlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1134438
* Wikispecies: Siphonophorae
* ADW: Siphonophora
* BOLD: 263623
* EoL: 46549827
* EPPO: 1SPPHO
* GBIF: 6180736
* iNaturalist: 152823
* IRMNG: 11493
* ITIS: 718928
* NBN: NHMSYS0021053933
* NCBI: 42759
* uBio: 5626610
* WoRMS: 1371

 |
**Severnoe su anbarı** — Rusiyanın Rostov vilayətinin ərazisində Rostov-na-Donu şəhərinin Severnı yaşayış massivində yerləşən və elə də böyük olmayan su anbarı. Su anbarı Temernik çayının qolu olan Kamışevat çayının yatağında yerləşir. Su anbarı 1970-ci illərdə inşa su ilə doldurulmişdur.

Təsviri
-------

Su anbarı tən orta hissədən iki hissəyə bölünmüşdür. Bənd 2005-ci ildə yenidən bərpa edilmişdir. Surb Xaç kilsəsi yaxınlığında Salax Su bulağı yerləşir. O bulaqdan bir qədər aralıds isə «Surb Xaç» çimərliyi qərarlaşır. Yuxarı anbarının daxilində kiçik ada vardır. Bu anbara kiçik bir körpü gedir. Yuxarı su anbarının üzərindən avtomobil körpüsü keçir. Bu Belarus küçəsinin davamını təşkil edir. Burada su toplayıcı fincan formasındadır. 
Aşağı su anbarı üzərindən də avtomobil körpüsü keçir. Bu korpüü isə Komsomol küçəsinin davamını təşkil edir. Körpüdən bir qədər aralıda «Severnı» bulağına yaxın çimərlik yerləşir. Onun əks tərəfində fontan quraşdırılmışdır. Körpüdən bir qədər aşağıda eyni adlı parkın yaxınlığında «Drujba» çimərliyi yerləşir.

Bakterioloji qiyməti
--------------------

«Rostov vilayəti gigiena və epidemiologiya mərkəzi» və Rostov vilayəti üzrə Federal İstehlakçıların hüquqlarınln müdafiəsi təşkilatının rəsmi açıqlamasına görə 2011-ci il çimərlik mövsümü üzrə araşdırmalar suyun tərkibində insan orqanizmi üçün təhlükə törədən bakteriyaların həcmi noma daxilində olmuşdur. «Rostov vilayəti gigiena və epidemiologiya mərkəzi» bu çimərliklərdə çimməyi məsləhət bilməsə belə orada çimməyi qadağan etməmişdir.

Fotoqrafiya
-----------

* 
* 
* 
* 
* Günün batışıGünün batışı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Severnoe su anbarının təmiri iki ay davam etmişdir (Rostov-na-Donu)". 2013-04-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-05.
2. ↑  Купальный сезон за 3-ю декаду мая 2011 г. Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine ФБУЗ «Центр гигиены и эпидемиологии в Ростовской области». Май 2011.  (rus.)
3. ↑  *Oavel Qubski*. Rostovda yalnız bir çimətlikdə çimməyə icazə verilir. Arxivləşdirilib 2011-07-09 at the Wayback Machine
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Sayuri.

**Sayuri Sugimoto** (25 yanvar 1996, Naqoya) — Yaponiyanı təmsil edən bədii gimnast. Sayuri Sugimoto 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, həm də 2015-ci ilin Dünya Çempionatının bürünc medalını qazanıb.

Karyerası
---------

Sayuri Sugimoto 2016-cı ildə Yaponiya bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Airi Hatakeyama, Rie Matsubara, Sakura Noşitani və Kiko Yokota ilə birgə final yarışlarında 34.200 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | FIG · Olympedia · Olympic Channel · МОК |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Mirsad Türkcan** (*türk.* Mirsad Türkcan), ilkin adı **Mirsad Yahoviç** (*serb.* Мирсад Јаховић; doğum tarixi 7 iyun 1976-cı il. Novi-Pazar, Raşka dairəsi, Yuqoslaviya) — Serb əsilli Türkiyə peşəkar basketbolçusu. Uzun hücumçu mövqeyində oynuyurdu.

Bioqrafiyası
------------

Mirsad Yahoviç Yuqoslaviyanın Novi Pazar şəhərində anadan olmuşdur və gənc yaşlarında Efes Pilsen məşqişilərinin dəvəti ilə Türkiyəyə köçmüş və adını Mirsad Türkcan olaraq dəyişdirmişdir. Professional basketbol karyerasına Türkiyənin Efes Pilsen klubunda başlamışdır. 1998-ci ildə Hyuston Rokets klubu tərəfindən *NBA seçmələri* üçün seçildi, daha sonra oyunçunun hüquqları Filadelfiya Seventi Siksers klubuna keçdi. 1999-cu ildə isə Nyu-York Niksiyə verildi. 1999/2000 mövsümündə Türkan, New York Niks və Miluoki Baksda 17 matçda qalib gələrək, Türkiyənin NBA-dakı ilk nümayəndəsi oldu.

2000-ci ildə Türkan Avropaya qayıtdı. Karyerası boyu o Fransanın Racing, Rusiyanın MOİK və Dinamo, İtalyanın Siena, Türkiyənin Ulker və Fənərbaxça Ulker komandalarında oynadı. Karyerası boyu İki dəfə 2003 və 2004-cü illərdə Avroliqanın Final Dördlüyündə oynadı. Mirsad Avro Liqa tarixində ən çox *rebound* edən (1287) basketbolçu statusuna malik idi. Bu rekord sonradan Felipe Reys tərəfindən qırıldı.

O, oyun karyerasını 2012-ci ilin sentyabrında başa vurdu. Fənərbaxça Ulker Klubu onun 6 nömrəli formasını əbədiləşdirdi..

Mirsadın bacısı Emine Yahoviç Serbiyada məşhur bir pop müğənnisidir. Türkiyədə Emin Sandal kimi tanınan, türkiyəli müğənni Mustafa Sandal ilə evlənib.

18 dekabr 2005-ci ildə Mirsad Miss Serbia və Monteneqro 2005 gözəllik müsabiqəsinin qalibi 18 yaşlı Dina Dzankoviç ilə evləndi. Üç övladı var: oğlu Nusret və qızları Naba və Kariya.

İstinadlar
----------

1. ↑  Basketball-Reference.com (ing.).
2. ↑  "Statistics". 2013-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-14.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-14.
4. ↑  "Rebounding king Turkcan to play farewell game" (ingilis). Euroleague. 2012-09-06. Archived from the original on 2014-04-29. İstifadə tarixi: 2012-12-17.
5. ↑  "Mirsad Türkcan: "Gurur doluyum"". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-14.
**Uraz Məhəmməd** (*qaz.* Oraz-Muhammed, Ораз-Мұхаммед (اوراز محمد); 1572 və ya XVI əsr – 22 noyabr 1610, Kaluqa) — Qasım xanlığının hakimi.

Həyatı
------

Kalmık hücumları sırasında Şığay xanın oğlu (Təvəkkül xanın qardaşı) Ondan sultan öldü. Qədirəli Cəlayiri atasız qalan 13 yaşındakı Uraz Məhəmmədi yanına alıb bütün kəndiylə birlikdə Sibir xanı Küçüm xanın yanın köç etdi. Küçüm xan o vaxtdan Qədirəlini özünə baş bəy olaraq təyin etdi. Kosım bəy davamlı Uraz Məhəmmədi yanında saxlayırdı və onu öz övladı kimi təlim-təhsil verib yetişdirdi.

Qədirəli bəy Kosımoğlu, Uraz Məhəmməd və Seydak üçü sıx-sıx ovlanmağa çıxardılar. Belə bir ov sırasında (1588də) İrtiş çayı boyunda dolaşan bu üç qazaxı Sibir hərbi komendantı D. Çulkov pusqu qurub yaxaladı. Daha sonra üçünü ev-övladlarıyla bərabər Moskvaya "girov" olaraq Çar sarayına göndərdi.

Uraz Məhəmməd isə 1590–1591-ci illərdə Krım xanlığı və isveçlilərə qarşı savaşlara hərbi mütəxəssis olaraq qatıldı və müxtəlif yararlıqlar göstərdi. Sədaqəti və igidliyindən dolayı dönəmin Rus çarı Fyodr İvanoviç (İvan Qroznının oğlu) 1592-ci ildə Oka çayı boyundakı Qasım xanlığından Uraz Məhəmmədə xüsusi bir əmirlə torpaq verdi.

1600-cü ildən sonra Qasım taxtına sahiblik edən nəsil dəyişmiş Qasax Uraz Məhəmməd hakimiyyəti idarə etmişdir. Əvvəllər Qazax şahzadəsi kimi Moskvanın bəzi qəbul mərasimlərində iştirak edən Uraz rus ordusu ilə birlikdə bir çox müharibələrdə olmuşdur. 1601-ci ildə o, Moskvanı ziyarət etdiyi zaman hökmdarlara məxsus təmtəraqla qarşılanmış, xarici nümayəndələrin qəbullarında onunla müstəqil hökmdar kimi rəftar olunmuş və bir çox protokol hərəkətlərinin icrasında iştirak etmiş Uraz Osmanlılara qarşı rəğbət bəslədiyini gizlətməmişdi. Türkiyəni çox qüvvətli dövlət kimi həmişə təqdir etmişdi. Çar Vasili ilə II Dmitri arasındakı rəqabəti aradan götürmək istəyən Uraza böhtan atılır, nəticədə pusquya salınaraq 1610-cu ildə öldürülüb.

Ədəbiyyat
---------

* *Вельяминов-Зернов В. В.* Исследование о касимовских царях и царевичах. Ч. 3. — СПб. 1866.

İstinadlar
----------
**Fransua Delsart** — fransız teatr pedaqoqu, musiqiçi, müğənni (tenor), aktyor və vokal sənəti nəzəriyyəçisi.

Həyatı
------

1826–30-cu illərdə Parisdə A.Koronodan, nəğmə dərsləri almış, daha sonra konservatoriyada A.Qarode və L.A.Ponşar – atanın tələbəsi olmuşdur. "Opera-Komik" teatrında çıxış etmişdir. Artistlik fəaliyyətindən çox tez uzaqlaşmış, Parisdə Şatel abbatlığının xormeysteri olmuşdur; kilsə nəzdində nəğmə kursları açmışdır. Paris konservatori yasında dərs demişdir. Aktyorlar Raşel, B.K.Koklen onun şagirdləri olmuşlar.

Fəaliyyəti
----------

İsveçrə fizioqnomika nəzəriyyəçisi İ.K.Lafater, həmçinin F.A.Mesmer, J.Q.Debüro və başqalarının ona təsiri olmuşdur. Aktyor hazırlamaq üçün öz sistemini işləyib hazırlamışdır. Sistem Delsartın şagirdlərindən olan Amerika dramaturqu, aktyor və rejissor S.Makkey (1869–70-ci illərdə Delsartın dərslərində iştirak etmişdir) tərəfindən qeydə alınmış və 19-cu əsrin sonlarında geniş yayılmışdır.

Delsart səs texnikası ilə bərabər, aktyor sənətinin bütün komponentlərini də tədqiq etmişdir. Delsart aktyor oyununun kodifikasiyasına ilk təşəbbüs göstərənlərdən biridir. Onun formulə etdiyi "Hərəkətin 9 qanunu" ("hərəkət", "ritm", "reaksiya", "ifadəlilik" və s.) müasir teatr pedaqogikasında da tətbiq olunur.

Delsartın nəzəriyyəsi modern rəqsin təşəkkülündə başlıca rol oynamış, E. Jak-Dalkroz, T. Şoun, R. fon Laban və K. Yossun yaradıcılığında inkişaf etdirilmişdir. Vokal sənəti nəzəriyyəsinə dair əsərlərin, fortepiano ilə səs üçün metodik vəsaitlərin müəllifidir, Delsart həmçinin intonasiya təmizliyinə nəzarət edən cihaz işləyib hazırlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Delsart// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 454.

Xarici keçidlər
---------------

*
**Əbu Sumamə Məsləmə ibn Həbib əl-Hənəfi**, daha çox **Müseylimə əl-Qəza** kimi tanınır (*ərəb.* مسيلمة الكذاب‎) — İslam ənənəsinə görə Ərəbistanın "yalançı peyğəmbərlərindən" (mütanabbi) biri.

Bioqrafiyası
------------

Müseylimə Şərqi Ərəbistanın əkinçilik bölgəsi olan Yamamada yaşayan Bənu Hənifə qəbiləsindən idi. Müseylimə Məhəmməd peyğəmbərə həsəd apararaq özünü Rəhman (Rəhmanizm) məbudunun peyğəmbəri və elçisi elan etmiş, onun adından trans halında danışmış və ərəbləri onu tanımağa çağırmışdır. O, fəaliyyətinə Məhəmməd peyğəmbərin sağlığında başlamış, hətta bir dəfə Məhəmmədə cəsarətli məktub yazaraq onu peyğəmbər kimi tanımağa və Ərəbistan yarımadasında onunla təsir dairələrini bölüşməyə çağırmışdır. Müseylimə şərab içməyi və birdən çox oğlan dünyaya gətirməyi qadağan edir və ardıcıllarından gündə üç vaxt namaz qılmasını tələb edirdi.

Təxminən 620-ci ildə Müseylimə, İslamı qəbul edən kral Sumama ibn Usala qarşı çıxdıqdan sonra, əsas Yamama şəhərinin sakinləri tərəfindən siyasi lider olaraq çağırılır.

Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra Müseylimə və tərəfdarlarının fəaliyyəti artır. Onlar gənc İslam dövləti üçün ciddi təhlükə yaratmağa başlayır. Təxminən 630-cu ildə Yamamada daxili mübarizə güclənir, Müseylimə tərəfdarları ilə yeni gələn müsəlmanlar arasında toqquşmalar baş verir və zadəganların bir hissəsi ona fəal şəkildə qarşı çıxır. 633-cü ildə Bənu Təmim Yəmamə basqın edir. Təmimilərə yalançı peyğəmbər Səcah rəhbərlik edirdi. Basqın Müsəylimənin məhsulun bir hissəsini onlara verməsilə bitir.

634-cü ildə saleh xəlifə Əbu Bəkr Xalid ibn Vəlidin komandanlığı ilə Müseylimə qarşı qoşun göndərir. Ərkəbə döyüşündə müsəlmanlar Müseylimənin qoşunlarını məğlub edir, özü və ən yaxın silahdaşları ər-Rahxal və Mühəkkim ibn ət-Tufeyl də öldürülür. Müseylimə Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi Vəhşi ibn Hərb tərəfindən öldürülür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Али-заде А.* Мусайлима (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
**Emosional yaxınlıq** — şəxsiyyətlərarası münasibətlərin bir aspekti. Başqa bir insana yaxın hiss etməyi, şəxsi hisslərini açıq şəkildə bölüşməyi və digər insanın bir şəxsiyyət kimi dəyərini dərk etməyi əhatə edir.

Emosional yaxınlıq şifahi və şifahi olmayan ünsiyyətdə ifadə edilə bilər. Rahatlıq dərəcəsi, effektivlik və yaxınlığın qarşılıqlı təcrübəsi insanlar arasında emosional yaxınlığı göstərə bilər. İntim ünsiyyət həm ifadə edilə bilər (məsələn, söhbət), həm də nəzərdə tutulan ola bilər (məsələn, parkda skamyada bir-birinin yanında oturan dostlar).

Emosional yaxınlıq ilk növbədə yaxınlığın dərəcəsindən, eləcə də münasibətlərin xarakterindən və onun müşahidə olunduğu mədəniyyətdən asılıdır. Emosional yaxınlıq seksual yaxınlıqdan onunla fərqlənir ki, seksual yaxınlıq emosional yaxınlıq ilə və ya emosional yaxınlıq olmadan baş verə bilər. Seksual yaxınlıq emosional yaxınlıqdan onunla fərqlənir ki, ikincisi çox vaxt heç bir seksual kontekst tələb etmir. Duygusal yaxınlıq, iki insan arasında güvən və ünsiyyət səviyyəsinin bir-birinin ən dərin mənliklərini qarşılıqlı şəkildə paylaşmasını təşviq edəcək səviyyədə olduğu zaman baş verən psixoloji hadisədir. İştirakçıların keçmişindən və konvensiyalarından asılı olaraq, emosional yaxınlıq anlaşmaya nail olmaq, qarşılıqlı dəstək təklif etmək və ya icma hissi yaratmaq üçün düşüncələrin, hisslərin və emosiyaların açıqlanmasını əhatə edə bilər. Yaxud şərhsiz məsuliyyətlərin bölüşdürülməsini ehtiva edə bilər.

Emosional yaxınlıq şkalası
--------------------------

Emosional yaxınlığı qiymətləndirmək üçün *emosional yaxınlıq şkalasından* (*ing.* Emotional Intimacy Scale; EIS) istifadə olunur. Beş maddədən ibarət olan bu şkala yaxın münasibətlərin nəticələrini proqnozlaşdırır və əlaqələrin əsas komponentlərini təmsil edən beş maddəyə əsaslanır  :

* Bu insan məni olduğum kimi tamamilə qəbul edir.
* Bu insanla mən ən dərin düşüncələrimi və hisslərimi bölüşə bilərəm.
* Bu insan mənimlə həqiqətən maraqlanır.
* Bu insan istənilən vəziyyətdə mənə kömək etməyə hazırdır.
* Bu insan mənim düşüncələrimi və hisslərimi başa düşür və bölüşür.

Tədqiqatlar EIS meyarlarının artması ilə fərdin aldığı dəstək səviyyəsi, həyatdan məmnunluq və digər müsbət təsirlər arasında müsbət əlaqə olduğunu göstərir. EIS-də azalma adətən stress, ağrı və yorğunluğun artması ilə əlaqələndirilir. Beləliklə, yaxın münasibətlər həyatda məqsəd və sosial əlaqə hissini təmin edir ki, bu da öz növbəsində fərdin fizioloji və psixoloji rifahını artırır.

Həmçinin bax
------------

* Simpatiya
* Empatiya
* Sevgi
* Emosional intellekt
* Bağlılıq nəzəriyyəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dahms, Alan M.* Emotional intimacy; overlooked requirement for survival. [Boulder, Colo. Pruett Pub. Co.] 1972. ISBN 978-0-87108-184-1.
2. ↑  Sinclair, Development and validation of the Emotional Intimacy Scale, ISSN 1061-3749, Vol 13.
**Vəfa Kilsəsi Məscidi** — İstanbulun Vəfa səmtində kilsədən məscidə çevrilmiş dini binadır. Kilsə olanda adı Müqəddəs Teodoros Kilsəsi idi. Çox güman ki, Müqəddəs Teodora həsr olunmuşdu. Kompleks Komnen və Paleologan dövrlərinə aid Bizans memarlığının nümunəsidir. Vəfa Kilsəsi Məscidi Şərqi pravoslav kilsəsi formasındadır və yunan xaç planına uyğun tikilmişdir. İstanbulun fəthindən sonra məscid kimi istifadə edilmişdir.
Bina İstanbulun Fatih səmtinin Vəfa səmtində yerləşir. Digər böyük Bizans quruluşu olan Vəfadakı Kalenderhane məscidindən bir kilometrdən az məsafədədir. Süleymaniyyə məscidindən bir neçə yüz metr cənubdadır.

Tarix
-----

A.G.Paspatesin *Bizans topoqrafik tədqiqatlarından 1877-ci il rəsmində cənub-şərqdən baxılan məscid*
İstanbulun üçüncü təpəsinin silsiləsində yerləşən binanın ilkin vəziyyəti haqqında qəti məlumat yoxdur. Hörgü işlərinə əsasən kilsənin 11-ci əsrin sonu və 12-ci əsrin əvvəllərində I Aleksios dövründə tikildiyi anlaşılır. Onun Müqəddəs Teodora həsr edilib-edilməməsi dəqiq deyil. Dördüncü Səlib yürüşündən sonra Konstantinopol Latın nəzarəti altında olarkən bina Roma Katolik kilsəsi kimi istifadə edilib. 
Osmanlı imperiyasının İstanbulu fəth etməsindən qısa müddət sonra kilsə Fatih Mehmedin müəllimi alim Molla Qurani tərəfindən məscidə çevrildi. Molla Qurani tezliklə İstanbulun ilk müftisi olacaqdı. Məscid sonralar onun adını daşıyır. 1883-cü ildə baş verən yanğında ağacların hissələri yandı və məscid dağıdıldı. Binanın şimal və cənub fasadlarında yan dəhlizlər 1833-cü il yanğınında dağıdılıb. Bina 1937-ci ildə qismən bərpa olundu. Onun mozaikaları yenidən kəşf edildi və təmizləndi.

* Sol küncdən Molla Qurani fasadSol küncdən Molla Qurani fasad
* Sol küncdən Molla Qurani fasadSol küncdən Molla Qurani fasad
* Molla Qurani günbəziMolla Qurani günbəzi
* Molla Qurani fasad detalıMolla Qurani fasad detalı

İstinadlar
----------

1. ↑  Müller-Wiener (1977), p. 206.
2. ↑  "Archaeological Destructıon in Turkey, preliminary report" (PDF), Marmara Region – Byzantine, TAY Project, səh. 29, March 14, 2015 tarixində arxivləşdirilib (PDF), İstifadə tarixi: April 13, 2012
3. ↑  Janin (1953), p. 148.
4. ↑  Mamboury (1953), p. 303
5. ↑  "Molla Gürani Camii nerede | 700 yıllık mozaikler ortaya çıktı! İsimleri Tevrat'ta geçiyor". 2023-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.
6. ↑  "Peygamber mozaikleri ortaya çıktı". 2023-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 7574612-8 · NKC: kn20090325020 · VIAF: 149408181 · WorldCat VIAF: 149408181 |

* Məscidin 30-dan çox şəkli