recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Məzmun
------

Film kiçik yaşlı uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Burada Azərbaycan xalq nağılının məşhur qəhrəmanı Cırtdannın bizim günlərdə başına gələn yeni əyləncəli sərgüzəştlərindən söhbət açılır. Filmdə xalq folklorunun fantastik motivləri ilə müasirlik bir-birini tamamlayır.

İnsan düşüncəsinin məhsulu olan nəhəng müasir texnika bəşər övladına həmişə kömək etməyə hazırdır. Budur, əfsanəvi Simurq quşu və xalça-təyyarə sehrli yumağın arxasınca nə qədər uçurlarsa da xeyri olmur, onu tuta bilmirlər. Köməyə güclü və xeyirxah raket gəlir. O, sehrli yumağı tutub balaca Cırtdana qaytarır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Fikrət Sadıq
**Rejissor:** Nazim Məmmədov, Bəhmən Əliyev
**Quruluşçu rəssam:** Kamil Nəcəfzadə
**Operator:** Aleksandr Milov
**Bəstəkar:** Oqtay Zülfüqarov
**Səs operatoru:** Kamal Seyidov
**Multiplikasiya rəssamı:** Bəhmən Əliyev, Tamilla Əsgərova (T.Əsgərova kimi), Hüseyn Cavid İsmayılov
**Fon rəssamı:** Nazim Məmmədov
**Rejissor assistenti:** Hafiz Əkbərov
**Montaj edən:** Esmira İsmayılova
**Redaktor:** Ədhəm Qulubəyov
**Filmin direktoru:** A.Məhərrəmov
### Filmi səsləndirənlər

Amaliya Pənahova — Simurq quşu
Məmmədrza Şeyxzamanov — uçan xalça
Ş.Bağırova
Gülnaz Qədirli

Mənbə
-----

* Məmmədov, A. "Cırtdanın yeni sərgüzəşti" [Azərbaycan kinostudiyasının yeni çəkdiyi "Cırtdanın yeni sərgüzəşti" filmi haqqında] //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1974.- 28 dekabr.- səh. 16.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 258-263.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
* "Nostalji" — Unudulmayan cizgi filmləri — RUBRİKA

Həmçinin bax
------------

* Cırtdan (film, 1969)
**Böyük İstanbul avtovağzalı** (*türk.* Büyük İstanbul Otogarı) və ya rəsmi adı ilə **İstanbul 15 iyul demokratiya avtovağzalı** (*türk.* İstanbul 15 Temmuz Demokrasi Otogarı) — Bayrampaşa ilçəsinin sərhədləri daxilində olmasına baxmayaraq, Əsənlər mərkəzinə çox yaxın olduğu üçün İstanbulun Avropa hissəsində yerləşən və **Əsənlər Avtobus Terminalı** olaraq da bilinən şəhərlərarası avtobus terminalı.

1980-ci illərdə Topqapıda yerləşən İstanbul Trakya Avtovağzalının kifayət etməməsindən sonra 1987-ci ildə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi ilə Böyük İstanbul Avtobus İdaretmələri ASC arasında imzalanan müqavilə ilə fəaliyyətə başladı. Türkiyənin və Avropanın ən böyük, dünyanın ən böyük 3. avtovağzalıdır. 2014-cü il etibarilə Büyük İstanbul avtovağzalında 168 ofisdə 324 avtobus şirkəti xidmət göstərirdi.

Bundan əlavə, fərqli memarlığı ilə diqqəti cəlb edən Cümhuriyyət məscidi də avtobus terminalı içərisində yerləşir.

Avtovağzalın adı 15 İyul çevriliş cəhdi zamanı həlak olan vətəndaşların xatirəsinə "İstanbul 15 iyul demokratiya avtovağzalı" olaraq dəyişdirildi.

Tarixçə
-------

1980-ci ildə, İstanbulun Avropa hissəsində yeni bir terminal tikməyə başladı. Topqapı avtobus terminalında sıxlıq yaranmağa başladı. 1987-ci ildə yeni terminalın inşasına başlanıldı. 1994-cü ildə terminallar xidmətə girdi. Tikili 140 milyon dollara başa gəlmişdir.

Statistik göstəricilər
----------------------

* Quruluş çoxmərtəbəlidir. Avtobuslar üçün 450–500, müvəqqəti isə 1000-dən çox dayanacaq var.
* Gündə təxminən 15 min avtobus daşınma həyata keçirir.
* Terminal günlük 600.000 sərnişin tutumuna malikdir.
* Terminallarda işləyən 3000–5000 nəfər işləyir.
* Hər ay bir 30 milyona yaxın sərnişin bu vağzaldan istifadə edir.

Tənqidlər
---------

Avtobus terminalı xaotik və çirkin memarlığı səbəbilə geniş tənqid edilmişdir. Terminal daxilində daim avtobus sıxlığı mövcuddur. Terminalın təhlükəsizliyi ən aşağı səviyyədədir. Vağzalın dərinliklərinə enmək sakinlər tərəfindən təhlükəli hesab olunur. Vağzal zirzəmisində narkomanlar, evsizlər və qeyri-qanuni iş sahiblərinə rast gəlmək mümkündür.

İstinadlar
----------


Vikianbarda Böyük İstanbul avtovağzalı ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  "Otogardaki tıkanıklığın sebebi gidiş katının projeden çıkarılması! - 23-10-2013". emlakkulisi.com (türk). 23 November 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 may 2020.
2. ↑  "İstanbul Otogarı'nın adı değişti". www.ntv.com.tr (türk). 29 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 may 2020.
3. ↑  "İstanbul Otogarı'nın adı değişti". www.haberturk.com (türk). 29 July 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 may 2020.
4. ↑  "En büyük gecekondu". www.hurriyet.com.tr (türk). 3 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 may 2020.
5. ↑  "İşletme ve Fiziki Kapasite". Otogar İstanbul. 20 aprel 2012. Archived from the original on 20 April 2012. İstifadə tarixi: 4 may 2020.
Məzmun
------

Film Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 90 illiyinə ithaf olunub. Filmdə şərqdə ilk demokratik dövlət olan Azərbaycan Cumhuriyyətinin qurulmasında Gəncənin rolundan bəhs edilir.

Film haqqında
-------------

Filmdə ilk dəfə olaraq bəstəkar Fikrət Əmirovun atası Məşədi Cəmil Əmirov tərəfindən bəstələnən, Nuru Paşanın şərəfinə 1919-cu ildə Gəncədə səsləndirilmiş "Türk marşı" da yer almışdır.

Səhv
----

Titrlərdə "film" əvəzinə flim yazılmışdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəllif:** Zakir Muradov
**Rejissor:** Zakir Muradov
**Kamera:** Nazim Quliyev
**Montaj:** Nazim Quliyev
**Məsləhətçi:** Bəşir Əhmədov
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar:** Üzeyir Hacıbəyov, Müslüm Maqomayev, Məşədi Cəmil Əmirov, Fikrət Əmirov, E.Dadaşova
**Mətni oxuyan:** Zakir Muradov (titrlərdə yoxdur)
### Filmdə iştirak edənlər

Rəfat Cuvarlı (Nəsib bəyin bacısının nəvəsi)
Əhməd İsayev (əməkdar jurnalist)
Bəşir Əhmədov (müəllim)
Hüseyn Verdiyev (musiqi müəllimi)
Musa Kazımov (Nağı bəyin bacısının nəticəsi)
Mirzə Abbas Abbaszadə (müəllim)
Zabil Qəhrəmanov (hüquqşünas)
### Arxiv kadrlarda iştirak edənlər

Fətəli xan Xoyski (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Əhməd bəy Ağaoğlu (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Ələkbər bəy Rəfibəyli (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Həsən Ağayev (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Dəli Alı (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Ənvər Paşa (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Hacı Əhməd bəy (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Nuru Paşa (şəkil)(titrlərdə yoxdur)
Məmmədbağır bəy Şeyxzamanlı (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Nağı bəy Şeyxzamanlı (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Salman Əhmədli (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Məşədi Cəmil Əmirov (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Mobil Əhmədov (video və şəkil)(titrlərdə yoxdur)
Heydər Əliyev (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Sarı Ələkbər (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
İbrahim xan Xoyski (titrlərdə yoxdur)
Tomris Azəri (Nağı Şeyxzamanlının nəvəsi) (titrlərdə yoxdur)
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
İsmayıl xan Ziyadxanov (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Xudadat bəy Rəfibəyov (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Həmid bəy Yusifbəyli (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
İsmayıl bəy Qaspıralı (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Eyyub bəy Yusifbəyli (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Hüseyn Cavid (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Əhməd Cavad (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Üzeyir Hacıbəyov (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Müslüm Maqomayev (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Cəlil Məmmədquluzadə (şəkil) (titrlərdə yoxdur)
Həsən bəy Zərdabi (şəkil) (titrlərdə yoxdur)

Sitatlar
--------

İstanbuldan gəldin Gəncəyə doğru
Haydı gavurlara anlat bu zoru
Gəncədən Bakıya zəfərdir yolu
İrəli, irəli ər Paşa Nuru

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**"Aleksandr Nevski" ordeni** — Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı.

Tarixi
------

1725-ci ildən 1917-ci ilədək Rusiya imperiyasının Müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni var idi, SSRİ-də isə Aleksandr Nevski ordeni1942-ci ildən 1991-ci ilədək mövcud olmuşdur.

Müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni 1725-ci ildə I Yekaterina tərəfindən təsis edilib. Həm hərbi, həm də mülki şəxslərin mükafatlandırılması üçün də nəzərdə tutulub. 1917-ci ildə çar ordenI başqa ordenlərlə birlikdə ləvğ edildi.

Aleksandr Nevski ordeni 29 iyul 1942-ci ildə SSRİ komanda heyətinin mükafatlandırılması üçün Qırmızı Ordunun hərbi ordeni kimi təsis edilmişdir.

Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra ordeni 1992-ci il 2 mart tarixli Rusiya Federasiyası Ali Sovetinin Qərarı İlə və "Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı Haqqında" 20 mart 1992-ci il tarixli 2424–1 saylı Fərmanı İlə Rusiya Federasiyasının Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatları sistemində 2557-I saylı qərarı ilə saxlanıldı. Lakin, Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı kimi rəsmi statutu və təsviri olmayıb, təltif olunması dövlət tərəfindən həyata keçirilməyib.

"Rusiya Federasiyasının dövlət mükafat sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər Haqqında" 7 sentyabr 2010-cu il tarixli 1099 saylı fərmanı ilə Rusiya Federasiyasının Prezidenti D. Medvedevin gostərişi ilə, Aleksandr Nevski ordeni Rusiya Federasiyasının dövlət mükafatı sisteminə yenidən daxil olur, habelə onun statutu və təsviri təsdiq edilir. Aleksandr Nevski ordeni olaraq Rusiya Federasiyasının ordeni inqilabdan əvvəlki dizaynı ifadə edir.

Həmçinin bax
------------

* Müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni
* Aleksandr Nevski ordeni (SSRİ)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda "Aleksandr Nevski" ordeni ilə əlaqəli mediafayllar var.

* "Rusiya Federasiyasının dövlət mükafat sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər Haqqında"Rusiya Federasiyasının Prezidentinin 7 sentyabr 2010-cu il tarixli 1099 saylı fərmanı Arxivləşdirilib 2015-05-12 at the Wayback Machine
* Указ Президиума Верховного Совета СССР "Об учреждении военных орденов: Ордена Суворова, первой, второй и третьей степени, Ордена Кутузова, первой и второй степени и Ордена Александра Невского" от 20 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 августа (№ 30 (189)). — С. 1.

| ⛭Rusiya Federasiyasının ordenləri |
| --- |
| Müqəddəs apostol Andrey Pervozvannı  •  Müqəddəs Georgi  • "Vətənə xidmətə görə"   • Müqəddəs böyük Yekaterina  • Aleksandr Nevski   • Suvorov  • Uşakov  • Jukov  • Kutuzov  • Naximov  • Cəsarət  • "Hərbi xidmətlərə görə"  • "Dəniz xidmətlərinə görə"  • "Şərəf"  • Dostluq  • "Valideyn şöhrəti"  • |
**Ermənistan Mütərəqqi Birləşmiş Kommunist Partiyası** (*erm.* Հայաստանի Առաջադիմական Միացյալ Կոմունիստական Կուսակցություն, *Hayastani Aracadimakan Miatsial Komunistakan Kusaktsutyun*) — Ermənistanda kommunist siyasi partiya. Vazgen Səfəryan tərəfindən təsis edilmişdir.

Tarixi
------

Partiya hal-hazırda Ermənistanda səlahiyyətli üç kommunist partiyasından biridir. Buna baxmayaraq, partiyanın heç vaxt Milli Məclisdə təmsilçiliyi olmamışdır. 2012-ci ildə Ermənistanda keçirilən parlament seçkilərindən əvvəl partiyanın Ermənistan Kommunist Partiyası ilə siyasi ittifaq quracağı barədə xəbərlər yayılmışdı. İki partiya arasında danışıqlar aparılsa da, Ermənistan Kommunist Partiyası 2012-ci il seçkilərində təkbaşına, Birləşmiş Kommunist Partiyası isə iştirak etməmək qərarına gəlmişdir. Partiya 2018-ci ildə Ermənistanda keçirilən parlament seçkilərində iştirak etməmişdir.

İdeologiya
----------

Partiya rəhbərləri "SSRİ dövründə Ermənistanın sərvətini və firavanlığın bərpa etmə"yi qarşısına məqsəd qoymuş, pulsuz təhsilin, pulsuz tibbi xidmətin, iqtisadiyyatın istehsal və sənaye sahələrinin inkişafının tərəfdarı idilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցությունը հնարավոր է հանդես գա ՀԿԿ-ի հետ միասնական ցուցակով". armenpress.am. 2019-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-07.
2. ↑  "ՎԱԶԳԵՆ ՍԱՖԱՐՅԱՆԸ ՆԵՐԹԱՓԱՆՑՈՒՄ Է ՄԱՐԴԿԱՆՑ ՀՈԳԻՆԵՐԸ". A1Plus. 2021-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-07.
Film haqqında
-------------

* Film-tamaşa Sabit Rəhmanın hekayələrinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Film-tamaşanın heyəti
---------------------

### Film-tamaşa üzərində işləyənlər

**Əsərin müəllifi:** Sabit Rəhman
**Ssenari müəllifi:** Camal Yusifzadə
**Quruluşçu rejissor:** Ələkbər Kazımovski
**Quruluşçu operator:** Aydın Mansurov
**Montaj edən:** Nasir Salamov
**Kinooperator:** Zakir Muxtarov
**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əlizadə
**Musiqi tərtibatçısı:** Minurə Əfəndiyeva
**Rejissor assistenti:** Nuranə Axundova
**Geyim rəssamı:** Adilə Mirzəliyeva
**Qrim rəssamı:** Solmaz Hüseynova
**Sürücü:** Qərib Əliyev
**Redaktor:** Mailə Muradxanlı
**Direktor:** Mirzə Əliyev
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar:** Eldar Mansurov
### Rollarda

Yaşar Nuri — Naim Əfəndi
Azad Şükürov — aparıcı
Kərim Kərimov — Veysəl
Elxan Ağahüseynoğlu — kişi
Məcnun Hacıbəyov — Mürsəl
Tofiq Hüseynov — rəis
Gülçöhrə Abdullayeva — jurnalist qadın
Əjdər Həmidov — Səftər
Pərviz Bağırov — şair
Şahzadə Babayeva — qadın
Rafiq İbrahimov — naməlum adam
Şövqi Hüseynov — jurnalist
Mirnadir Abutalıb — Əhməd
Namiq İbrahimov — Cənnət xuliqanı
Xanlar Cəfərov
Səyyad Hüseynov
Kamil Sultanov
Mikayıl Nəsirov
Ceyran Abdullayeva
Aslan Aslanov
Çingiz Əliyev
Hüseynqulu Sadıqov
Ağayar Ağayev
Ələsgər Muradxanlı
Elvin Mirzəyev

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Falun** (*isv.* Falun) — İsveçrənin orta-cənub kəmərində yerləşən bir şəhərdir. Şəhər göllər bölgəsinin bir-neçə kilometr şimalında meşəlik ərazidə yerləşir. Falun həmdə Dalarna bölgəsinin qərargahıdır.

Falun XIV əsrdə ətrafındaki digər vilayətlər əhəmiyyətli bir bazar şəhəri olaraq inşa edilib. Xüsusən bölgədə yer alan mis ehtiyatları şəhəri dahada əhəmiyyətli etdi. Aparılan araşdırmalara görə bu bölgədəki mis mədənləri dünyanın ən qədim mədənlərindən olduğu kimi, insan əli ilə qazılan ən qədim mis mədənidir. Kral IV Magnus şəhərin bu özəlliklərinə görə 1347 ildə bu bölgəni şəhər halına gətirdi.

Mənbələrə görə Falun davamlı olaraq inkişaf etdi və günümüzdə həm isveçin ən böyük şəhərlərindən biri halına gəldi, həm də UNESCO tərəfindən dünya irsi siyahısına alındı. Şəhər günümüzdə İsveçrədə qış idman növlərində qabaqcıl bir şəhər olduğu kimi təhsil sahəsində də əhəmiyyətli yerləşimdir. Şəhərdə hər zaman İskandinav qış idmanı qarşılamaları olsa da, şəhər dünya çempionlarında ev sahibliyi şansını bir-neçə dəfə qaçırıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  Statistiska tätorter 2020, befolkning, landareal, befolkningstäthet per tätort. Statistics Sweden, 2021.
3. ↑  Statistiska tätorter 2018 – befolkning, landareal, befolkningstäthet. Statistics Sweden, 2021.
4. ↑  *Sidan kunde inte hittas.*  (*ing.* ). scb.se. 12 noyabr 2019  (#bare\_url\_missing\_title). 27 yanvar 2012 tarixində arxivləşdirilib.
Dalğa
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dalğa.
**Dəniz dalğası** — suyun səthi üzərindən əsən külək tərəfindən meydana gəlir. Bəzi bölgələrdə buna ləpə yaxud şəpə deyilir.

Dalğanın əmələ gəlmə səbəbləri müxtəlifdir: zəlzələ, sualtı vulkan püskürməsi, atmosfer təzyiqinin ciddi dəyişməsi və küləklər. Küləyin sürəti 1 m/s-dən az olduqda sakit səthdə zəif dalğa və ya kapilyar dalğa yaranır. Küləyin sürəti artıqca daha iri və nəzərə çarpacaq qravitasiya dalğası əmələ gəlir. Küləyin sürəti 7–8 m/s-yə çatdıqdan sonra isə dalğanın zirvəsində köpüklü dalğa formalaşır. Güclü külək əsməsi nəticəsində davamlı güclü dalğaların yaranması baş verir.

Köpüklü dalğanın əmələ gəlməsində duzluluğun rolu çoxdur. Duzlu suda hava qabarcıqları uzun müddət qalır. Külək enerjisi suya bir tərəfdən küləkdöyən dalğa yalına basqı(normal təzyiq),digər tərəfdən su ilə sürtünmə(tangensial təzyiq)vastəsilə verilir. Enerjinin verilməsi o vaxtadək davam edir ki, küləyin sürəti dalğanın sürətindən böyük olsun. Küləyin sürət və istiqamətinin dəyişməsi böyük dalğadan başqa onun üzərində ikinci bir dalğa yaranır. Odur ki, dalğalar müxtəlif sürətə malik olur və bir-birinin üstünə qalaqlanır.Belə hadisə interferensiyadır və buna görə də baxılan anda bir sıra iri və xırda dalğalar müşahidə edilir.

Külək dalğalarının 7 fevral 1933-cü ildə Manila və San-Diyeqo arasında müşahidə olunmuş ən maksimum hündürlüyü 34 m. olmuşdur. 1958-ci ildə isə Antraktida sularında dalğanın hündürlüyü 24,5 m-ə çatmışdır. Okean dalğasının maksimum uzunluğu 400 m-ə çatır. Ən yüksək dalğa Atlantik və Sakit okeanlarının şimal, Atlantik və Hind okeanlarının cənub hissəsində müşahidə edilir. Dənizlərin dərinlikləri okean dərinliklərindən az olduğundan orada dalğaların hündürlüyü 9 m-dən,uzunluğu isə 150 m-dən çox olmur. Başqa dənizlərə nisbətən Qırmızı dəniz sakit, Barents dənizi isə bir qədər narahat və coşqun dənizdir.

Xəzər dənizində Şimal küləklərinin (Xəzri küləyi) əsməsi nəticəsində sahilə doğru güclü dalğalar yaranır. Cənub istiqamətində (Gilavar) külək əsdikdə dalğa dənizə doğru istiqamətdə yaranır. Bu zaman dənizin suyunun sahildən müvəqqəti çəkilməsi baş verir.
|  |
| --- |
| Bupivakain |
| Bupivakain1 : 1 mixture  |
| **Kimyəvi birləşmə** |
|
|
|
|
|
|
|
|
| **IUPAC** | (*RS*)-1-butyl-*N*-(2,6-dimethylphenyl)piperidine-2-carboxamide
  |
| **Brutto-formul** | C18H28N2O |
| **Mol.kütlə** | 288.43 g/mol
  |
| **CAS** | 18010-40-7 |
| **PubChem** | 5282419 |
| **DrugBank** | APRD00247 |
| **Təsnifatı** |
|
| **ATK** | N01BB01 |
|
| **Farmakokinetika** |
| **Bioəlverişli** | n/a |
|
| **Metabolizm** | Qaraciyərdə |
| **Yarımtəmizləmə dövrü** | 3.5 saat (böyüklərdə) 8.1 saat (uşaqlarda) |
| **Ekskresiya** | Böyrəklə, 4–10% |
| **Dərman forması** |
|  ? |
| **İstifadə qaydası** |
| parenteral, maz |
|  |  |  |

**Bupivakain**, **Karbostezin** xiral amid tip yerli keyləşdirici preparat. Ləng təsir göstərən və uyun müddət təsirə malik olan yerli keyləşdirici. Təsir müddəti 12 saata qədər davam edə bilir.

Bupivakain adətən spinal və peridural anesteziyalarda geniş istifadə edilir. Onun uzunmüddətli təsirə malik olduğu üçün bir saatdan artıq davam edən cərrahi əməliyyatlar üçün aparılan regional anesteziyalarda daha məqsədəuyğun sayılır.

Onun toksikliyi yüksək olduğu üçün təsadüfi vena daxili inyeksiyası, dozası artıq olduqda toxumadan intensiv qana rezorpsiyası baş verərsə kəskin ürək ritminin pozğunluğuna – bradikariyaya və urək durmasına səbəb ola bilir.

Bupivakain ya karbostezinin hiperbar (ağır), hipobar (yüngül) və izobar (normal) məhlul formasında tibbdə xüsusən də anesteziologiyada tətbiq edilir.
**Buz nəhəngi** — i əsasən, karbon, oksigen azot və kükürd kimi hidrogen və heliumdan daha ağır elementlərdən ibarət nəhəng planetdir. Günəş sistemində iki buz nəhəngi var: Uran və Neptun.

Astrofizikada və planetar elmdə "buzlar" termini müvafiq olaraq donma nöqtələri 273 K (0°C), 195 K (-78°C) və 91 K (-182°C) olan su, ammonyak və ya metan kimi təxminən 100 K-dən yuxarı donma nöqtələrinə malik uçucu kimyəvi birləşmələrə aiddir (bax Uçucu maddələr). 1990-cı illərdə Uran və Neptunun, əsasən hidrogen və heliumdan ibarət qaz nəhəngləri olan digər nəhəng planetlərdən, Yupiter və Saturndan ayrı nəhəng planetlər sinfi olduğu müəyyən edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hofstadter, Mark,* "The Atmospheres of the Ice Giants, Uranus and Neptune", White Paper for the Planetary Science Decadal Survey, US National Research Council, 2011, 1–2, 3 March 2016 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 18 January 2015
2. ↑  "Ice giant" (ingilis). 2022-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 iyun 2022.
**Just Cause əməliyyatı** — 20 dekabr 1989-cu ildə ABŞ-nin Panamaya hücümu. İşğal ərzində Panamanın de-fakto lideri Manuel Noryeqa amerikalı hərbçilər tərəfindən əsir götürülərək ABŞ-yə aparılmış, onun yerinə Guilermo Endara Qalimani vəzifəyə təyin olunmuşdur. İşğaldan sonra Milli Müdafiə Qüvvələri (*Fuerzas Armadas de Panama*) dağıdılıb.

Əmaliyyatın gedişi
------------------

15 dekabr 1989 ildə Manuel Noryeqa Panama parlamentində çıxış edərkən ABŞ-la müharibə şəraitində olduğunu bildirdi. 17–18 dekabr 1989-cu ildə Corc Herbert Uoker Buş Doğru İş (İngiliscə: Just Cause) Əməliyyatı keçirməyi qərara aldı. 20 dekabr gecə saat 2 də Əməliyyat başladı. Səhərə Panamada yerləşən iki hərbi baza ABŞ-nin əlinə keçdi. Hərbi bazalar müqaviməti dayandırsalarda Panama hələdə müqavimət göstərirdi. 25 dekabrın səhəri müqavimət dayandırıldı və "Just Cause" əməliyyatı uğurla başa çatdı. Rəsmi məlumata görə əməliyyat zamanı Panamanın 400 vətandaşı həlak olub.

İtkilər
-------

ABŞ ordusunun itkiləri 23 ölü, 324 yaralı olaraq hesablanmışdır, Panama tərəfinin itkiləri barədə isə dəqiq məlumat yoxdur. Amerikan təxminlərinə görə Noryeqaya bağlı qüvvələr bu əməliyyatda 205 nəfər itki vermişdir. Rəsmi Pentaqon açıqlamasına görə əməliyyat ərzində 510 nəfər panamalı mülki vətəndaş həlak olub.

Reaksiyalar
-----------

ABŞ-nin Panamanı işğal etməsi Kolumbiya xaricində qalan bütün Latın Amerikası ölkələri tərəfindən qınandı. Bu əməliyyat SSRİ və Çin tərəfindən də qınandı.

Mənbə
-----

* "Just Cause" ABŞ-nin Panamaya qarşı hərbi əməliyyatı Arxivləşdirilib 2012-01-15 at the Wayback Machine
**Lili Poline Reynhart** -1996-cı il 13 sentyabrda anadan olub, Amerikalı aktrisa.

Həyatı
------

ReynhartOhayo ştatının Klivlend şəhərində anadan olub və yaxınlıqdakı Bay Village şəhərində böyüyüb. 10 yaşından etibarən mahnı oxumaq, aktyorluq etmək və rəqs etməyi özündə inkişaf etdirən Lili anasından onu Nyu-Yorka aparmasını xahiş edir.

Reynhart18 yaşında olarkən Los Angeles şəhərinə köçür. Orada öz aktyorluq qabiliyyətini davam etdirir amma 5 aydan sonra Lili bundan imtina edir.

Karyera
-------

Reynhart televiziya serial olan *Qanun və Sifariş: Xüsusi Qurbanlar Birliyi* seriyalında qonaq qismində rol aldı. Reynharteyni zamanda *Lilith* (2011), *Dalğalanmayan, amma Boğulan* (2012), *Yayın Kralları* (2013), *Gibsonburg* (2013), *Forever's End* (2013), *Miss Stivens* (2016) və *Yaxşı Qonşu* (2016) filmlərində rol almışdır.

Reynhart, Ben Foster və Elle Fanning ilə birlikdə Mélanie Laurent'ın *Galveston* (2018), və Lorene Scafaria'nın *Hustlers* (2019) filmində, Cennifer Lopez, Keke Palmer, Cardi B və Constance Wu ilə birlikdə rol aldı. 14 iyun 2019-cu ildə isə Reyinhartın Richard Tanne'nin "*Kimyəvi ürəklər"* filmində Grace Town rolunu canlandıracağı elan edilib. "*Kimyəvi Ürəklər"* Amazon Studios tərəfindən efirə çıxacaq və hal-hazırda elan tarixi isə bəlli deyil. Bu, Reyinhartın icraçı prodüser kimi film debütü olacaq.

Şəxsi həyatı
------------

Reynhartdepressiya ilə mübarizə haqqında çox açıqdır və deyir ki, o, çox qaranlıq bir yerdə olanda həyatına *Riverdale* daxil olub.

Filmoqrafiya
------------

### Film

| İl | Başlıq | Rolu | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | *Bu gün üçün* | Reçel | Qısametrajlı film |
| 2011 | *Lilit* | Lilith Vilson |  |
| 2012 | *Dalğalanmayan, amma boğulan* | E'mi |  |
| 2013 | *Yay padşahları* | Viki |  |
| 2013 | *İlk Ümid* | Karen | Qısametrajlı film |
| 2013 | Gibsonburg | Keti Colaner |  |
| 2013 | *Əbədi son* | Lili Vayt |  |
| 2016 | *Xanım Stivenlər* | Marqot Censen |  |
| 2016 | *Yaxşı Qonşu* | Aşley |  |
| 2018 | *Galveston* | Tiffani |  |
| 2019 | *Hastler* | Annabell |  |
| TBA | *Kimyəvi Qəlblər* | Greys Toun | Post-istehsal  Həm də icraçı prodüser |

### Televiziya

| İl | Başlıq | Rolu | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | *Hüquq və qaydalar: Xüsusi Qurbanlar Birliyi* | Kourtney Leyn | Epizod: "İtirilmiş Səyyah" |
| 2011 | *Elmli!* | Li | Epizod: "Çubuqlar və daşlar" |
| 2014 | *Yaşayan Jack* | Hezer Blumeyer | 6 bölüm |
| 2015 | *Cocked* | Margeret 
Pekson  | Televiziya filmi |
| 2017-2023 | *Riverdale* | Betti Kupper | Əsas rol |

Xarici linklər
--------------

* Lili Reynhart — Twitter səhifəsi


1. ↑  Lili Reinhart // *(unspecified title)*.
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  "Lili Reinhart Will Executive Produce and Star in Your Next YA Obsession". MTV News. June 14, 2019. August 22, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 15, 2019.
**Yalançılar** — 2008-ci ildə istehsal olunmuş Azərbaycan filmi.

Məzmun
------

Ailəsi dağılan gənc qadın xoşbəxtliyini axtarır. O, tənhalıqdan qurtulmaq üçün yenidən ailə qurmaq istəyir, bunun üçün də internetdən istifadə etməyi qərara alır.

Filmdə həm də indiki keçid mərhələsinin, iqtisadi, siyasi dəyişikliklərin Bakının ziyalı ailələrinə təsiri öz əksini tapıb. Amma daha çox qadın və onun pisxologiyası ön plana çəkilib. Müasir qadını keçirdiyi psixoloji krizislər, ailədaxili münasibətlər filmdə öz əksini tapıb.

Film haqqında
-------------

Film 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran" müsabiqəsinin qaliblərindən biri olmuşdur.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Nadejda İsmayılova
**Quruluşçu rejissor:** Əbdülqəni Əliyev (Abdülqəni Əliyev kimi)
**Quruluşçu operator:** Adil Abbasov
**Quruluşçu rəssam:** Əziz Məmmədov
**Bəstəkarlar:** Firudin Allahverdi, Elvin Əmrahlı
**Səs rejissorları:** Pərviz Ramizoğlu, Fərid Orduxan
**Rejissor:** Çingiz Həsənov
**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
**İnzibatçı:** Vidadi Rüstəmov
**İcraçı prodüserlər:** Çingiz Həsənov, Asif Rüstəmov
**Texniki təchizat üzrə prodüser:** Səbuhi Əhədov
**Prodüser:** Əli İsa Cabbarov
**Qrim rəssamı assistenti:** İlqar Cəfərov
**Rejissor assistentləri:** Əlizamin Əzimov, İlhamə Əliyeva, Kəmalə Əhədova, Elyarə Nuruşova, Vəfa Cəfərova
**Operator assistenti:** Taleh Məhərrəmov
**Səs operatoru:** Elxan Rüstəmov
**İşıqçılar:** Emin Yəhyayev, Qabil Yəhyayev
**Sürücü:** Seymur Mehdiyev
**Layihə müəllifləri:** Ramiz Həsənoğlu, Nadejda İsmayılova, Nurlana Bürhanzadə
### Rollarda

Mehriban Zəki – Nərmin
Şükufə Yusifova – Rafizə
Fərhad İsrafilov – Zəki
Rasim Cəfərov – Tahir
Gülnarə Abdullayeva – Bela
Səmimi Fərhad – Kamran
Şahmar Qəribli – gözətçi (Şahmar Qərib kimi)
Əsgər Rəhimov – barmen
Kamran Əzimzadə – Anar
N.Məmmədova
N.Dadaşova
N.Abbasov
Ü.İbrahimova
R.Hüseynova
A.Cəfərova
R.Əhmədov
Elbrus Vahidov
E.İmanov
V.Kolbin
İ.Mehrəliyev
P.Məmmədov
Ş.Mürsəlov
G.Sadıqov
T.Səfərova
R.Həşimov
O.Yusifov
N.Mahmudzadə
N.Ramazanov
C.Ağayev
Ş.Qurbanlı
R.Hacıyev
D.Quliyev
T.Məhərrəmov
H.Həsənov
A.Əzizov
A.Cəbrayılov

Sponsor
-------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

"Key klub"
Melodiya" mağazası
"Pekin" restoranı
Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hospitalının cərrahiyyə şöbəsi
"Butafilm"

Çəkilişə kömək edənlər
----------------------

Əhmədağa ("Key klub")
İlqar Abdinov ("Melodiya" mağazası)
Rüfət Cəfərov ("Peki" restoranı)
İlqar Nəcəf ("Butafilm")

Mənbə
-----

* "Bu meydan, bu ekran-2008". //"Cinema News" jurnalı.- 2008.- iyun.- səh. 27.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
Delta Hava Yollarına məxsus Boeing 767-300ER.
**Aviakompaniya** və ya **Aviaşirkət**,  insanların və yüklərin aviavasitələr vasitəsi ilə (əsasən təyyarə) daşınması ilə məşğul olan kommersiya şirkəti. Sürətli bir daşıma və nəqliyyat növü olan aviasiya nəqliyyatı digər daşıma üsullarından daha baha başa gəlir. Hava nəqliyyatının mühüm bir tərkib hissələrindən biri də ekspress və kuryer yük daşımalarıdır.

Tarix
-----

Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Aviasiya nəqliyyatı sürətlə inkişaf etmişdir. İlk ekspedisiyalar 1919-cu ildə Fransada başlamışdır. Atlantika səyahətləri 1930-cu ildə başlamışdır. Hava nəqliyyatına təyyarə, aviasiya yanacağı, hava limanı, yol və s. elementləri daxildir. Hava limanları böyük, kiçik, yüngül və ya sadə təyyarələri qəbul etmələrinə görə təsnif edilirlər.

Biznes Modelləri
----------------

Aviaşirkət sənayesində dörd əsas biznes modeli mövcuddur:

1. Şəbəkə (Network) daşıyıcıları
2. Aşağı qiymətli daşıyıcılar (daşınma xərcləri nisbətən ucuz başa gəlir)
3. Hibrid (Şəbəkə və Aşağı Qiymətli Biznes Modelinin Qarışığından ibarətdir)
4. Çarter

Bununla belə, qarşıdakı illərdə bu biznes modellərinin fərqliləşəcəyi və çarter tipli biznes modelinin tamamilə ortadan qalxacağı halda, ultra aşağıdan premium xidmətə qədər beş fərqli biznes modelinin sektora hakim olacağı güman olunur  .

Bu gün Türk Hava Yolları şirkəti şəbəkə daşıyıcılarına, Ryanair şirkəti isə aşağı büdcəli daşıyıcı şirkətlərinə nümunədir. ABŞ-da JetBlue və Avropada Airberlin hibrid biznes modelini izləyən hava yolları şirkətləri arasındadırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 10 fevral 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 fevral 2015.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 119596581 · GND: 4036559-1 · LCCN: sh85002650 · NKC: ph495114 |
Məzmun
------

Psixoloji-fəlsəfi mövzuda olan bu kino əsərində belə bir fikir irəli sürülür: insan qarşısına çıxan sədləri, divarları aradan götürmək üçün mübarizə aparmalıdır. Əks təqdirdə bu sədlər, bu divarlar insanı sıxacaq, qəddini əyəcək, onu məhv edəcəkdir.

Filmin qəhrəmanı 40-45 yaşlı subay bir kişidir (Tofiq Qarayev). Onun sevdiyi Nazlı (Laləzar Mustafayeva) dul qadındır. Qadının bir oğlu da vardır. Bu uşaq anasının özgə kişiyə ərə getməsinə heç cür razı ola bilmir.

Müəlliflərin fikrincə, uşaq bu iki şəxsin arasında divardır. Bəs nə etməli? Qəhrəman bu suala cavab tapa bilmir.

Film haqqında
-------------

Film Ramiz Məlikovun quruluşçu rejissor kimi kinoda ilk işidir.

Filmin heyəti
-------------

### Filmin üzərində işləyənlər

**Quruluşçu rejissor:** Ramiz Məlikov
**Ssenari müəllifi:** Yaşar Əliyev
**Quruluşçu operator:** Rəfael Salamzadə
**Quruluşçu rəssam:** Fikrət Bağırov
**Bəstəkar:** Aydın Əzim Kərimoğlu
**Səs operatoru:** Teymur Abdullayev
### Rollarda

Tofiq Qarayev — İsmayıl
Laləzar Mustafayeva — Nazlı
Raziyə Orucova — Səlbi
Zərnigar Ağakişiyeva — Şəfqət bacısı
Ayaz Bayramov — Muxtar

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 320.
**Verdicanan Qadınəfəndi** (d. 18 oktyabr 1825 — ö. 9 noyabr 1889) — 31. Osmanlı sultanı Əbdülməcidin yeddinci xanımı.

Həyatı
------

Verdicanan xanım 1825-ci ildə Suxumidə abxaz əsilli ailədə dünyaya gəldi. Əsl adı Saliha idi. Atası Kaytuk bəy Açba, anası isə Yelizaveta idi. Özündən başqa İslam və Əhməd adlı 2 qardaşı, Pərəmrüz və Əmbruvaz adlı 2 bacısı vardı. Sultan Əbdülhəmidin xanımlarından Fatma Pəsənd xanımın böyük bibisi idi. Siyasi məqsədlərlə 17 dekabr 1840-cı ildə keçmiş Çırağan sarayında Sultan Əbdülməcidlə evləndirildi. Padşahın beşinci qadınəfəndisi olaraq sarayda nüfuz qazanan Verdicanan xanım dərhal bütün ailəsini saraya aldırdı. Qardaşı İslam bəyin oğlu Rasim bəyi yanında böyüdərək saray həkimliyinə, digər qardaşı Əhməd bəyin oğlu Osman bəyi isə Sultan Əbdüləzizin yavərliyinə təyin etdirmişdir.

1844-cü ildə ilk övladı Münirə Sultanı Topqapı sarayında dünyaya gətirdi. İkinci övladı Şahzadə Əhməd Kəmaləddin Əfəndini isə 1848-ci ildə Çırağan sarayında dünyaya gətirdi. 1849-cu ildə dördüncü, 1853-cü ildə isə üçüncü qadınəfəndi oldu. 1861-ci ildə əri Sultan Əbdülməcidin vəfatının ardından övladlarıyla birlikdə Fəriyə sarayına göndərildi. Padşahın digər xanımı Gülüstü xanımın 1865-ci ildə vəfat etməsindən sonra qızı Mədiha Sultanı da himayəsinə götürmüşdür. Mədiha Sultanın 1879-cu ildə Samipaşazadə Nəcib bəylə evlənməsində mühüm rol oynadı. Sultan Əbdülhəmidin bu nigaha qarşı çıxdığı, Verdicanan xanımın isə sultana məktub yazaraq onu razı saldığı bilinir. Ləl-cəvahirə və göstərişə meyilli olduğu bilinir.

Verdicanan xanım 9 noyabr 1889-cu ildə Fəriyə sarayında vəfat etdi və Yeni məsciddə dəfn olundu.

Övladları
---------

* Münirə Sultan
* Əhməd Kəmaləddin Əfəndi

Mənbə
-----

* 
* Osman Selaheddin Osmanoğlu, Ertuğrul Osman (1999). *Osmanli Devleti'nin Kuruluşunun 700. Yılında Osmanlı Hanedanı*. Islâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Vakfı. ISBN 978-9-757-87408-9.
* Ali Vâsıb (2004). *Bir Şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim*. YKY. ISBN 978-9-750-80878-4.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Açba, Harun.* Kadın efendiler: 1839–1924 Arxivləşdirilib 2021-08-24 at the Wayback Machine. — Profil, 2007. — С. 212. — 221 p. — ISBN 978-9-759-96109-1
**Şax astrakanta** (*lat.* Astracantha jucunda) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin astrakanta cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Azərbaycanda Kiçik Qafqazda, Naxçıvan dağlarının orta qurşaq sahələrində yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 5-15 sm-ə çatan, yarpağını tökən kolcuqdur. Nazik budaqların diametri 5–15 mm-ə qədər olub, tikanlarla örtülü, yerə sərilmişdir. Yarpaqcıqları 7-8 cüt, uzunsov, dağınıq, kirpikvarı tüklüdür. Çiçəkləri sarı, şarvari, başcıq çiçək qrupundadır. İyul ayında çiçəkləyir. Paxlası uzunsov-yumurtavari, bir qədər yumşaq tüklüdür. Meyvələri avqust ayında yetişir.

Ekologiyası
-----------

Orta dağ qurşağında, açıq sahələrdə təbii halda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR Quraquş dağları ərazisində yayılmışdır. Azərbaycanın nadir bitkisidir. Geniş yayılma arealı yoxdur. "Qırmızı kitab"a daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifadəsi
----------

Tərkibində qatran vardır. Yaşıllaşdırmada istifadəsi öyrənilməmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Astracantha jucunda* | 
* Wikidata: Q15506061
* EoL: 684072
* GBIF: 5352739
* IPNI: 984575-1
* IRMNG: 11188406
* Plant List: ild-53627
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:984575-1
* Tropicos: 100293836
* WFO: wfo-0000207478

 |
| *Astragalus jucundus* | 
* Wikidata: Q39116416
* IPNI: 478037-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:478037-1
* Tropicos: 13039264

 |
**Zeynalova (Mahmudova) Vəsilə Vahid qızı** (*Vəsilə Vahidqızı*; 19 avqust 1967, Laçın rayonu) — Azərbaycan jurnalisti, teleaparıcı, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin mətbuat xidmətinin rəhbəri.

Həyatı
------

Vəsilə Vahidqızı 19 avqust 1967-ci ildə Laçın rayonunda anadan olub.

BDU-nun jurnalistika fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1992–2002-ci illərdə AzTV-də, 2002–2003-cü illərdə "İnternyus-Azərbaycan" İctimai Birliyində, 2004-cü ildə "Space" TV-də çalışıb. 2005-ci ildən İctimai Televizya fəaliyyətə başladığı ilk gündən bu telekanalda işləyib. BBC-də və Yaponiyanın ictimai kanalı olan NHK-də təcrübə kursu keçib.

İctimai Televiziyada şöbə müdiri, eyni zamanda "Ortaq məxrəc", "Müzakirə vaxtı", "Xalq seçir", "Qarabağ: real tarix" verilişlərinin aparıcısı olub. Hazırda Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin mətbuat xidmətinin rəhbəri, komitənin İctimai Televiziya ilə birgə layihəsi olan "Vətən uzaqda deyil" verilişinin müəllifi və aparıcısıdır.

2010-cu ildə aparıcısı olduğu "Ortaq məxrəc" tok-şousu Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi, Heydər Əliyev Fondu və BMT-nin Əhali Fondunun birgə keçirdiyi "Azərbaycan ailəsi – 2010" kino festivalı müsabiqəsinin "Ən yaxşı televiziya proqramı" nominasiyasında qalib olub.

Xarici ölkələrdən, o cümlədən Yaponiya, Meksika, Kuba, İran, Türkiyə və s. hazırladığı verilişlər və bir sıra sənədli filmlər İTV-nin qızıl fondundadır. Qarabağ müharibəsindən bəhs edən neçə-neçə sənədli filmin, o cümlədən "54 gün mühasirədə", "İgidliyin zirvəsi", "Məhv edilmiş gələcək — Aygün", "Şamaxı soyqırımı" və başqa sənədli filmlərin ssenari müəllifidir.

2011-ci ildə İctimai Televiziyadakı fəaliyyətinə görə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin Həsən bəy Zərdabi mükafatını alıb. Azad, məsuliyyətli və peşəkar jurnalist fəaliyyətinə görə dövlət və qeyri-hökumət təşkilatlarının, jurnalist birliklərinin onlarla diplom və mükafatına layiq görülüb.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə ölkədə kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

Jurnalist Hikmət Sabiroğlunun həyat yoldaşıdır. Bir oğlu var.

Filmoqrafiya
------------

1. 54 gün mühasirədə (film, 2012)
2. 9 il sizinlə (film, 2014) (qısametrajlı sənədli film) (ssenari müəllifi)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vəsilə Vahidqızı". 2010-12-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-04-05.
2. ↑  "Məhv edilmiş gələcək — Aygün" sənədli filminin təqdimatı: [rejissor Mirsadıq Ağazadənin quruluşunda er-məni terrorunun qurbanı olan 11 yaşlı Aygün Şahmalıyevanın faciəsindən bəhs edilən, hazırlanan eyniadlı film haqqında] //Mədəniyyət.- 2012.- 20 iyul.- S. 6; Kaspi.-2012.- 19 iyul.- S. 15.
**Lenfilm** (*rus.* Ленфильм) — keçmiş SSRİ-də, hazırda Rusiyada ən böyük kino şirkətlərindən biri. "Lenfilm" Sankt-Peterburq (keçmiş Leninqrad) şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

"Lenfilm" studiyasının yerləşdiyi ərazidə əvvəllər tacir Georgi Aleksandrovun restoranı, teatrı və akvarium bağçası olmuşdur. Bəstəkar Çaykovski özünün məşhur "Şelkunçik" əsərini bu bağçada yazmışdır. Məşhur rus bas müğənnisi Fyodor Şalyapin və Leonid Utyosov da burada mahnılarını bəsləmişlər. Leninqrad Filmlər Studiyası 1918-ci ildə bu bağçanın ərazisində qurulmuş, 1934-cü ildə isə onun adı qısaldılaraq "Lenfilm" adlandırılmışdır. II dünya müharibəsi illərində "Lenfilm" digər bir çox kino şirkəti kimi 1942-ci ildə Almatıya köçürülmüş və bu şirkətlər Mərkəzi Birləşmiş Filmlər Studiyası adı altında birləşdirilmişdir. Müharibədən sonra 1944-cü ildə yenidən Leninqrada köçürülmüşdür.

Corc Cukor 1975-ci ildə "Mavi Quş" adlı filmini burada çəkmiş, Elizabet Teylor bu filmdə İşıqlar şahzadəsi rolunu oynamışdır. Orlando filminin bəzi hissələri də Tilda Swinton ilə burada çəkilmişdir. Vladimir Bortkonun idarə etdiyi, Miçel Plaçidonun rus polkovnik rolunu oynadığı "Əfqan çatı" filmi də bu şirkətdə lentə alınmışdır.

"Lenfilm"də SSRİ dağılana qədər bir çoxu klassik olmuş, film festivallarında mükafatlar almış 1500-ə qədər film çəkilmişdir.
SSRİ dağılandan sonra Leninqrad şəhərinin adının dəyişdirilsə də şirkət eyni adla fəaliyyət göstərməyə davam etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Çapayev (film, 1934)
2. Baltik deputatı (film, 1937)
3. Birinci Pyotr (film, 1937)
4. Sualtı qayıq "T-9" (film, 1943) (Bakı kinostudiyası ilə birlikdə)
5. Aleksandr Popov (film, 1949)
6. Ovod (film, 1955)
7. Qoca Xottabıç (film, 1956)
8. Sonuncu qarış (film, 1958)
9. Qaratoxmaq qadın (film, 1960)
10. Amfibiya adam (film, 1961)
11. Qara qağayı (film, 1962)
12. Hamlet (film, 1964)
13. Qar kraliçası (film, 1966)
14. Kral Lir (film, 1970)
15. Mavi quş (film, 1976)
16. İnsanın tənha səsi (film, 1978)
17. Etibardan salınmış (film, 1980)
18. Şerlok Holms və doktor Vatsonun macəraları (film, 1981)
19. Qaratoxmaq qadın (film, 1982)
20. Kədərli hissizlik (film, 1983)
21. Park (film, 1983) ("Azərbaycanfilm" kinostudiyası ilə birlikdə)
22. Ampir (film, 1986)
23. Ölü adamın məktubu (film, 1987)
24. Əfqan çatı (film, 1991)

İstinadlar
----------
**Daima Aydınlıq Üçün Bir Dəqiqəlik Qaranlıq Hərəkatı** - 1 Fevral 1997-də Vəkil Ergin Cinmən və Davamlı Aydınlıq Üçün Yurddaş Cəhdi liderliyində başladılan vətəndaş itaətsizlik hərəkatıdır.

Susurluq Qəzası ilə birlikdə kimi dövlət təşkilatlarının və qanuni vəzifəli kəslərin qeyri-qanuni qruplarla və axtarışda olan adlarla əməkdaşlıq etdiyinin ortaya çıxması üzərinə Davamlı Aydınlıq Üçün Yurddaş Cəhdi, mafiya ilə əlaqəsi olan millət vəkilləri mühakimə önünə çıxana qədər bütün yurddaşları hər axşam saat 21:00-da evlərindəki işıqları bir dəqiqəliyinə bağlamağa çağırdı. Hərəkət kimi media quruluşlarının da dəstəyiylə zaman zaman özbaşına təşkilatlanan kütlə nümayişlərinə çevrildi. Xüsusilə varoşlarda məşəl yoldaşlığında gedişlər edildi. Ədalət Naziri Şövkət Qazanın hərəkətlə əlaqədar olaraq "şam söndü oynayırlar" şəklindəki şərhi, cəmiyyətin geniş seqmentlərindən və siyasətçilərdən böyük bir reaksiya gördü. 15 Fevral 1997-də hərəkətə Türkiyə daxilində təxminən 30 milyon adam qatıldı.

Hərəkati hazırlayan platformanın mətbuat məlumatı belə idi:

Biz Türkiyə cümhuriyyəti yurddaşları, illərdir səssiz əksəriyyət, olaraq təyin olunuruq. Kimiləri də, bu səssizliyimizi, olan bitən hər şeyi təsdiqlədiyimiz şəkildə şərh edir. Bir tərəfdə danışmağa dəyər heç bir haqlı sözü olmadığı halda danışanlar, kənar yanda danışacaq çox şeyi olduğu halda susdurulan bir cəmiyyət!
Cəmiyyət olaraq, həyatda bizə təqdim edilən səssiz əksəriyyət rolunu bu dəfə rədd edirik... Vətən sevgisindən, ədalət duyğusuna, demokratiyadan hüquq dövlətinə bütün dəyərləri zədələyənlərin, həmişə bizim adımıza danışması yerinə, bir dəfə də biz danışmaq istəyirik. Həyatımıza qarışan çirkliliyin sona çatmasını istəyirik!
Televiziyalarda, qəzetlərdə, radiolarda, ağrılarla çürümüşlüyün üst üstə yığıldığı, görünüşlər və məlumatlar yerinə, kefli, işıqlı, xüsusiyyətli xəbərlər görmək istəyirik. Hadisələrdəki kompleksliyə qarşı, bizim istəklərimiz çox sadə.
Cinayət təşkilatlarını quranların və onlara vəzifə verənlərin, bir an əvvəl mühakimə önünə çıxardılmasını istəyirik.
Hadisələri araşdıran adam və mərcilərə təzyiq edilməməsini istəyirik. Çirkli işlərin və əlaqələrin dövlət sirri, çətiri altında gizlənməməsini istəyirik. Dövlətin öz yurddaşları əleyhində çalışacaq xidmətlər qurmamasını istəyirik. Ölkəmizin, bütün beynəlxalq platformalarda, faili məchul cinayətlər, mühakiməsiz edamlar və dünya narkotik trafikindəki 80 %-lik payı ilə xatırlanmaqdan çıxmasını istəyirik. Və bütün bunların, demokratik həyat içində, demokratik üsullarla bir an əvvəl reallaşmasını istəyirik.

Həmçinin bax
------------

* Susurluq Qəzası


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Hərb medalı** — Osmanlı imperiyası tərəfindən yaradılmış hərbi medal. İngilislər tərəfindən *Gelibolu ulduzu* (The Gallipolli Star), almanlar tərəfindən isə *Dəmir hilal* (Eiserner Halbmond) deyə adlandırılmışdır. Sultan V Mehmed tərəfindən döyüşlərdə fərqlənənləri mükafatlandırmaq üçün yaradılmışdır. Bu medal daha çox I Dünya müharibəsi zamanı döyüşən Osmanlı hərbçilərinə və Osmanlı ərazisində döyüşən Osmanlı müttəfiqi olan dövlətlərin hərbçilərinə verilmişdir.

Dizaynı
-------

Medalın üz tərəfindən beş guşəli qırmızı ulduz, onun ortasında göstərişli hilal vardır. Hilalın içində Osmanlı sultanı Mehmed Rəşadın tuğrası vardır. Bundan əlavə tuğranın altına, hicri təqvimə görə medalın verildiyi tarix olan 1333 (miladi 1915-ci il) ili işlənmişdir.

Taxılması
---------

Rəsmi geyim zamanı medal formanın mərkəz tərəfinə, sağ sinə cibinni altına taxılırdı. Hər gün lent dəyişilməli idi. Lent formanın ikinci düymə yerindən birləşdirilirdi.

Avstriyalı və alman hərbçilər üçün bu medal öz II dərəcəli "Dəmir Xaç" medallarından aşağı dərəcəli hesab edilirdi. Buna görə də "Hərb" medalı II dərəcəli "Dəmir Xaç" medalının altına taxılırdı.

Qalereya
--------

* "Hərb" medalı lent ilə"Hərb" medalı lent ilə
* 
* 
* 
* 
* 

1. ↑  *Klietmann, Dr. Kurt-Gerhard.* eutsche Auszeichnungen: Ein Geschichte der Ehrenzeichen und Medaillen, Erinnerungs- und Verdienstabzeichen des Deutschen Reiches, der deutschen Staaten sowie staatlicher Dienststellen, Organisationen, Verbande usw. Vom 18. - 20. Jahrhundert. 2 Band. Deutsches Reich 1871- 1945. Berlin. 1971.
2. ↑  The Turkish War Medal Eiserner Halbmond Harp Madalyası
**Nalçik-Orconikidze əməliyyatı** — faşistlərin Nalçik və Orconikidze vasitəsi ilə, Qroznı, Tiflis və Bakıya soxulmasının qarşısını almaq üçün 25 oktyabr - 12 noyabr 1942-ci ildə Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Şimal qoşunlar qrupunun keçirdiyi əməliyyat. Alman komandandanlığı, Qroznı neft rayonuna Malqobek platsdarmından və *Elxot qapıları* vasitəsilə uğursuz soxulmaq cəhdlərindən sonra bu məqsədə Nalçik və Orconikidzedən keçməklə nail olmaq qərarına gəldi. Orconikidze rayonuna çıxmaqla Qroznıya Sunja çayı vadisi, Tiflisə isə Hərbi-Gürcüstan yolu vasitəsi ilə çıxmaq qərara alınır. Almanların "A" ordular qrupunun 1-ci tank ordusu gizli yenidən qruplaşdırılaraq 25 oktyabrın sonuna qədər əsas qüvvələrini Nalçik istiqamətində cəmləşdirə bildi. Bu zaman Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Şimal qoşunlar qrupu(komandan general-leytenant İ.İ. Maslennikov), rəqibin yenidən qruplaşmasını aşkar etməyərək, onun qoşunlarını məhv etmək məqsədi ilə, Terekin sağ tərəfinə Malqobek, Elxotovo, Mayskiy rayonlarına hucumla daxil olmağı və Terek böyu müdafiəni bərpa etməyi hazırlaşırdı. Sovet qoşunları Malqobek rayonunda rəqibi piyada və artilleriyada üstələyirdilər, amma tank və aviasiyada üstünlük almanların tərəfində idi. 37 -ci ordunun müdafiə etdiyi Nalçik istiqamətində, almanlar iki tank və bir mühhərikli(200 tank) diviziya cəmləşdirdilər. Yarılma sahəsində almanlar piyada qüvvələrdə üç, artilleriyada isə on qat üstünlüyə malik idilər. 25 oktyabrda səhərdən güclü artilleriya və aviasiya hazırlığından sonra hucuma keçdilər. 37-ci ordunun müdafiəsini yararaq, oktyabrın 28-də Nalçiki tutdular. Həmin gün almanların tank dəstələrinin avanqardı Urux çayına çıxdılar, oktyabrın 29-da isə Çikola rayonunda onu forsaj etdilər. 37-ci ordu onlara müqavimət göstərə bilmədi. Çikolanı ələ keçirən almanlar cənub-şərq Orconikidze istiqamətində hərəkət etməyə başladılar. Noyabrın 2-də 1-ci alman tank ordusunun hərəkətli hissələri şəhər civarına yaxınlaşdılar. Alınmış vəziyətdə Şimal qoşunlar qrupunun komandanlığı Malqobek istiqamətində hucum əməliyatından imtina etdi və qüvvələrin yenidən qruplaşdırılmasını təşkil etdi: qoşunların bir hissəsi Qroznı istiqamətindən Orconikidze istiqamətinə ötürüldü. Sovet qoşunlarının əks-hucumları almanları noyabrın 5-də müdafiəyə keçməyə məcbur etdi. Almanların hucumunun dəf edilməsində 4-cü hava ordusu böyük rol oynadı. Nalçik istiqamətində döyüşlər zamanı o 2000 təyyarə-reydi təşkil etdi.

Mənbə
-----

* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 5 səh. 483

Həmçinin bax
------------

* Edelveys əməliyyatı
**Toy** — çoxlu adət-ənənələrlə müşayiət olunan, evlənmə prosesinin son mərhələsi, qonaqlıqla başa çatan şənlik, çalıb oynamaq mərasimi. Toyun sosial əhəmiyyəti yeni ailənin yaradılması, qohumluq əlaqələrinin qurulması, ailə və yaş statusunun dəyişməsi, ər-arvadın statusunun ictimaiyyət tərəfindən tanınması ilə əlaqədardır. Toy özündə dil, folklor-poetik, ritual, musiqi, vizual və digər planları birləşdirir. Bir çox xalqlarda toya gəlinin ata-ana evindən bəy evinə ritual olaraq köçürülməsi, hədiyyə mübadiləsi, süfrə və s. adətlər daxildir. Bütün xalqlar arasında bir çox inanclar, əlamətlər və mərasimlər toyla əlaqələndirilir. Dindarlar üçün toy dini ayinlərlə (xristianlıqda toy, islamda nikah və s.) müşayiət olunur.

Tarixi
------

Azərbaycanda evlənməyin ənənəvi yolu qızı elçilik vasitəsilə ilə nişanlayıb toy etmək olmuşdur. Ulu babalarımız "toy" dedikdə, şənlik məclisi, qonaqlıq, yeyib-içmək, çalıb-oynamaq başa düşüblər. El arasında deyilir: "Filankəs şadyanalıq edib toy çaldırıdı".

Qaynaqlarda Azərbaycanda qədim toyun 40 gün-40 gecə edilməsi haqqında məlumat vardır. XIX-XX əsrlərdə isə boyük toy varlı ailələrdə 7 gün-7 gecə, orta təbəqəli və yaxud yoxsul ailələrdə 3 gün, cox vaxti isə bir gün davam edirdi.

Toy şənliyinə 2-3 gün qalmış "çağırışçı", bəzi bölgələrdə "salaçı" və ya "xəlfə" adlanan bir nəfər muəyyən qədər noğul verib adamları toya dəvət etməyə göndərərdilər. Çağırışçı evləri gəzib noğulu paylar və adamları toya dəvət edərdi. Dəvət olunanlar "mubarək olsun", - deyib şirni nəlbəkidə yumurta, meyvə və yaxud xırda pul qoyardılar.

Toya bir neçə gün qalmış oğlan evində çörək və yaxud yuxa (lavaş) bişirib tədaruk görərdilər. Ətlik heyvanlar isə toydan bir gün əvvəl kəsilərdi. Həmin axşam yaxın qohumlar və qonşular bəy oğlanın evinə məsləhətə yığışardılar. Bu vaxt sabahkı toy üçün heyvanlar kəsilər və ət tədaruk edilərdi.

Bu günü
-------

Xarici ölkə təcrübəsi
---------------------

ABŞ və İngiltərədə hər bir gəlin toy günü üzərində bir təzə, bir köhnə, müvəqqəti kimdənsə götürülmüş bir şey və mavi nəyinsə olmasına fikir verməlidir. Almaniyada toy günü bəyin cibinə bir qədər buğda qoyurlar. Onların inancına görə, bu, uğur və var-dövlət gətirir. Yunanıstanda yeni ailə quranların yataqları üstündə gənc cütlüyə sağlam nəsil təmin etmək üçün ilk öncə uşaqlar oynamalıdır. Həmçinin dost və rəfiqələrinin paltarlarında cütlüyü uğursuzluqdan qoruyacaq göz təsvir olunmalıdır. Macarıstanda toy kartejini görəndə digər maşınlar siqnal verməyə başlar. Və bununla bəy və gəlini salamlayıb, təbrik edərlər.

Hindistanda toy mərasimi başa çatdıqdan sonra ailənin kiçik üzvlərindən biri gəlin və bəyin başına gül ləçəkləri səpir. Bu, ritual gəncləri şər qüvvələrdən qorumaq mənasını daşıyır.

Mənbə
-----

* **Azərbaycan etnoqrafiyası** AMEA ARXEOLOGİYA VƏ ETNOQRAFİYA İNSTİTUTU, ŞƏRQ-QƏRB BAKI 2007, səh.386

İstinadlar
----------

1. ↑  "Milli toy adətlərimiz". 2012-03-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-02.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanın milli toy adətləri