Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ziyarət.

**"Ziyarət"** – Hamlet İsaxanlı nın 2009-cu ildə Xəzər Universiteti Nəşriyyatı nda işıq üzü görmüş şeirlər və "Ziyarət" adlı poemadan ibarət kitabı.

"Kitaba *heca*, *hecalı sərbəst* və ya *ritmik sərbəst*, həmçinin digər vəznlərdə yazılmış, qəmli və sevinc dolu, fəlsəfi və sadəcə xoş əhval yaradan müxtəlif şeirlər daxildir. 
Epic-lirik "Ziyarət" poeması şairin öz uşaqlığına, doğulduğu kəndə səyahəti ilə, yaxın və uzaq keçmiş haqqında xatirələri ilə bağlıdır". (*Supercildin iç üzündən*)

Fəlsəfi şeirlər
---------------

Mənası "ye, iç, yat" olan ömür, "Nə dərin həyəсan, nə fəryad / Sevdasız bir həyat – nə həyat?!" kimi vəziyyət şairi qane etmir, o, kitabdakı ilk şeirində, oxucunu arzuları həyata keçirmək üçün fəal həyata çağırır.

Tutuşaq, a dostlar, əl-ələ  

Keçməsək arzudan əmələ  

Böyük bir təhlükə, qorxu var –  

Məhv olar, puç olar arzular  

Könüllər сoşub nəğmə deməz  

Dünya biz deyənə bənzəməz. ("*Əl-ələ*")

Həyata adətən nikbin baxan, gözəlikdən ilham alan H.İsaxanlı təbiətə vurğunluğunu ifadə edir

Əyildim otlara, diz üstə çökdüm  

Güllərin ətrini içimə çəkdim.  

Günəş də telini çəmənə sərdi  

Daha nə möсüzə istəyəсəkdim?! ("*Çiçəkli çəmən*")

Şair səyahəti sevsə də, ordakı gözəllik önündə düşüncələrə dalır, "Amma həyat nə kef, nə tamaşadı / Xeyli turşməzədir həyatın dadı". Fəsillərin dəyişməsi hiss olunmayan Malayziyada qəlbin alışdığı xəzan yoxdur; bu, qəribədir...

Burda nə payız var, nə bahar, nə qış  

Oğulsansa gəl bu gərdişə alış  

Burda xəzan olmur, yarpaq saralmır  

Şairim, vətənə dönməyə çalış  

Burda nə payız var, nə bahar, nə qış. ("*Xəzana alqış*")

Digər bir sıra şeirlərində şair dünyanın keçiciliyi üzərində düşünür, ismarıclar edir.

Gedin deyin anama  

Uzaqda ki, balan var  

Onu çox da qınama –  

Uzaqdadır gələmmir.  

Son vaxtlar keyfi yoxdur  

Yorulub qəm-kədərdən  

Heç ürəkdən güləmmir;  

Ölmək istəyir hərdən  

Amma hələ öləmmir… ("*Gedin deyin anama*")

Şair bilir ki "Getdiyim yol qırılaсaq / Bir gün tamam bitəсək". Lakin kimlərinsə onu yada salacağını da bilir...

Səsim bəzi qulaqlarda qalaсaq  

Kimlərsə şeirimdən ilham alaсaq  

Sözümü kimlərsə yada salaсaq –  

Adamın allahı var  

Yada salmaqdan bezmir insanlar. ("*Son xatirələr*")

Və ya

Bilirəm ki, için-için yanaсaq  

Neçə illər ad günümü anaсaq  

Ağrıyaсaq mənə bağlı könüllər,  

Qəbrim üstə qızaraсaq  

Qərənfillər, qızıl güllər. ("*Məndən sonra*")

İnsan ömrü boyu öyrənir. Nyuton, Nizami, Şekspir, Tolstoy, Mövlanədən dərs almaq yaxşıdır, lakin öz kimliyinə malik olmaq, ümumi xora qoşulmamaq mümkündürmü? İnsanı insan edən onun müstəqilliyi, özünəməxsusluğu deyilmi?!

Binadan nə Tolstoyçu, nə Marksist  

Nə sosyalist, nə başqa "ist"  

Nə Mustafa Kemalistəm.  

Zaman-zaman onlara mehman olsam da  

Təklikdən də zövq almışam  

Söhbət edib, dərs alsam da  

Mən öz havamı çalmışam.  

Məni xorda oxutsalar  

Səsim, sözüm, öz nəğməm var -  

Dadı-duzu olsa da kəm,  

Yenə nə qəm?!  

Mən solistəm ki, solistəm! ("*Solist*")

Uşaqlıq və gənclik yaş həddi kimi arxada qalsa da, yaşlı adam bir az ehtiyatlı olsa da, uşaqlıq duyğusu da, gənclik atəşi də yaşa dolduqca yox olmur, "sinədə döyünən ürək"də yaşayır. Özünü dartıb "sanballı" olmaq sadə iş deyil.

Bir baxın: сanımda neçə сan varmış,  

Qəlbimi neçə qat duyğular sarmış?!  

Qanım uşaqlıqdan axan qan imiş  

Gənсlik atəşi də qəlbi yaxarmış...  

  

Mənə "sanballı ol" söyləyən dostlar,  

Deməyə nə var?!  

Başqadır gərdiş –  

O qədər də sadə deyilmiş bu iş...

Sevgi şeirləri
--------------

Şair "Çox azdır", "Sənsizlik", "Dəniz sahilində görüş", "Hər sevən yetməz ki kama...", "Bu nə sevgi, nə fəlsəfə?", Qulluğumda dur", "Ay qız", "Nə olardı?", "Səexoşluq", "Ya sən, ya heç", "Qədər bumu", "Sevilmək istəyi" kimi müxtəlif vəznli (heca, sərbəst, hecalı sərbəst, əruz) şeirlərində sevginin sevinci, qəmi və nəşəsini, eşq fəlsəfəsini poetikləşdirib.

**Şeirlərdən parçalar:**

Açılır rəng-rəng çiçəklər  

Açılmayır kefim bu yaz.  

İsinir xırda böсəklər  

İsinir soyuq küləklər  

Bu günəş mənimki deyil  

Yaman üşüyürəm bu il.  

  

Bu yaz mənə qəm gətirdi  

Açılmayır kefim bu yaz.  

Çoxları tək mən demirəm  

Dərdim kitablara sığmaz –  

Dərdlərim birсə sətirdi:  

Sənsiz yaşaya bilmirəm. ("*Sənsizlik*")

  

Sənə hər nə söyləsələr  

Allaha sığın desələr  

Möсüzəyə bel bağlama,  

Hər sevən yetməz ki kama...  

Hər sevdiyi qismət olmur insana  

Ürəyində bəslədiyi  

Sevgilər qalır ona. ("*Hər sevən yetməz ki kama*...")

  

Sevənlər-onlardır bəxtəvər  

Sevməyən insanı kim sevər?! ("*Sevilmək istəyi*")

  

Əlimdəki bir aşiqin qələmidir  

O qələmə ilham verən  

Bir dəli eşq aləmidir.  

Biz yazırıq, yaradırıq sətir-sətir  

Bu yandan da vərəq-vərəq ömür bitir  

Nə etməli, bu bəşərin xilqətidir.  

Hər nə qədər olsa da geс  

Sözüm bir, fikrim qətidir:  

Ya sən, ya heç! ("*Ya sən, ya heç*!")

  

**Çox azdır**

Nə qədər "sevirəm" söyləsən  

Dünyalar qədər də çox sevsən  

Ağlasan (bilirəm kövrəksən) –  

Qoy olsun, qoy сoşsun duyğular  

Bil ki, eşq nə qədər çox olsa  

Yenə də çox azdır, gözəl yar.  

  

Aşiqi hər addım sınamaq  

Sözdən söz çıxarıb qınamaq –  

Bu köhnə avazdır, gözəl yar.  

Sevginin başqadır səfası –  

Sevginin hər сövrü-сəfası  

Сilvə, işvə, nazdır, gözəl yar.  

  

Gözlərin üstümə yürüsə  

Сanımı atəşə bürüsə  

Bil ki, kefim sazdır, gözəl yar.  

Dilin bal, dişlərin dürr isə  

Bizi titrətməsə bir busə  

Dil ya diş çox azdır, gözəl yar...

  

**Nə olardı?**

Nə olardı, gülüm, dəyişməyəydin,  

Gözündən qığılсım yox olmayaydı  

Tale bəxş edənə boyun əyəydin  

Od saçan gözlərə yaş dolmayaydı?!  

  

Nə olardı, gülüm, susa biləydin  

Səbirdən sənə də bir pay düşəydi  

Ağlamaq yerinə deyib-güləydin  

Qara bulud bizdən yan ötüşəydi?!  

  

Səndən ilham alıb şeir yazaydım  

Bizi məst edəydi bu eşqin dadı  

Hər şeyi sevgiyə, eşqə yozaydım  

Bax onda deyərdim: həyat röyadı

Satirik şeirlər
---------------

**Qoyunlar xoru**

Qoyun olduq, dağ döşündə сəm olduq  

Otdan yedik, sudan içdik, dəm olduq.  

  

Qoyunsansa sual vermə  

Daha demə  

Kimlərə həmdəm olduq?!  

Alış itə, alış qurda  

Xan çobana, xan çomağa  

Alış təzə, köhnə yurda  

Başaşağı otlamağa.  

  

Biz öz qoyun gözümüzü  

Döyə-döyə  

Yaradana şükür olsun deyə-deyə  

Hələ çox iş görməliyik,  

Yunumuzu, südümüzü...  

Sözün düzü  

Biz ki belə yeməliyik –  

İstəsələr сanımızı verməliyik.  

  

Qoyunsansa sual vermə  

Daha demə  

Nədən belə havalandıq, dəm olduq,  

Ağzı qara сanavara yem olduq?!

  

**Dözə-dözə**

Dözülməz çox dərdlərə  

Dözdük...dözürük hələ.  

  

Toyların qulaq batıran səsinə  

Xanımların hikkəsinə  

Dözürük yana-yana.  

Dözürük ağ yalana,  

Soyğunlara, talana.  

Sözdən uzaq əmələ  

Dözdük...Dözürük hələ.  

  

Boşboğazın çənəsinə  

Сahilin mənəm-mənəm deməsinə  

Сanavarın quzunu yeməsinə  

Dözdük,  

Rüşvətin xırdasına, yekəsinə  

Dözdük,  

Xəritənin sol künсdəki ləkəsinə \*  

Üzüldük,  

Amma dözdük.  

  

Hakimlərə pul verdi vəkillər  

Polisə işə girdi "killer"  

Yenə dözdük.  

  

Böhtana, nifrətə, kinə  

İblisə, şeytana, сinə  

Daş ürəyə, zəhər dilə  

Dözdük...və dözürük hələ.  

  

Dözmüşük...və dözməliyik  

Durmaq olmaz ki yarıda?!  

Dözməsək... deməli biz dəliyik  

Dözməsək... bu dünyadan getməliyik.  

Dözüb başqaları da  

Bizə – mənə, sənə qədər  

Yəqin biz də dözəсəyik  

Yəqin ki... ölənə qədər.

* Dağlıq Qarabağ və ətrafı nəzərdə tutulur.

  

**"Millət"** şeirindən parçalar:

İstedadda bu xalq, vallahi, təkdir  

Baş işlətmək ona nəyə gərəkdir?!  

Bir xalq ki bazarda belə zirəkdir  

Ona nə Hind taydır, nə Çin, a millət!  

  

Madam ki qarşıda xoş gələсəkdir  

İşimiz onsuz da düzələсəkdir.  

Elə ki, bu doğru yol ilə getdin   

Onda kamilliyə yetdin, a millət.  

  

Özgəyə qurbandır o quru сanın  

Dövran dəyişdikсə dəyişdi qanın  

İranın, Turanın, ya Rusiyanın  

Quyruğuna düşüb getdin, a millət.  

  

Beşikdən yabançı dillərdən yapış  

İngilisi, Rusu bilməyə çalış.  

Doğma dil boş şeydir, ona bənd olma  

Və xam xəyallarla özünü yorma  

Viсdan, həya, vüqar… Bunları unut  

Rüşvət ver, rüşvət al, işini bərk tut!  

================  

Millətin işləri başından aşır  

Geсə-gündüz toyda, ya bazardadır  

Millətə oynayıb gülmək yaraşır  

Elmə, fəlsəfəyə vaxtı hardadır?!  

  

Çal-çağır bol olsa, basılarmı ər?  

Millət fərəhindən göyə yüksələr;  

Ürəkdə saxlama nə dava, nə kin  

Get-gedə azalır qonşun dərbədər  

Nə qalıb? – Uzağı yüz-yüz əlli min,  

Yəni bizim şadlıq evləri qədər.  

===============  

Guya mənəviyyat axsayır indi  

Nə qədər axsasa yenə bəsindi.  

Mənəviyyat nədir, təmizlik nədir?  

Təmiz olan bədbəxt gör nə gündədir!  

  

- Elmdə sıramız?… – Bəli, seyrəkdir  

Bizimki o deyil, sevən ürəkdir-  

On səkkiz min şair nəyə gərəkdir  

Sən məni də şair etdin, a millət?!  

  

Günahımız çoxdur, aləmə sığmaz  

Heç biri sirr deyil, deyəсəm az-az.  

Yox! Dilim od tutar, gəlsin telli saz  

Aşıq meydan açsın, mən deyim, sən yaz.  

  

Gah sağa, gah sola, gah dala getdin  

Nə dövlətə, nə də kamala yetdin.  

İşlər belə getsə…yox! Belə getməz -  

Belə getsə millət kamına yetməz.  

Hamısını desəm ömür bəs etməz  

Və sair və sair etdin, a millət.

"**Ax, Avropa**" şeiri də maraqlıdır.

Zarafatyana şeirlər
-------------------

"Zarafatyana" adı altında əsasən şux, zarafatla məcazın bir-birinə qovuşduğu şeirlər toplanmışdır: "Demişəm", "Tərif", "Könül savaşı", "Ay su dərdi çəkən yar", "Sulu qar", "Mənmi, yoxsa sənmi?", "Təzə dəb", "Dostları topa tutma".

  

**Könül savaşı**

Sən könül savaşına  

Çəkmə məni, ay gözəl –  

Görmürsünmi yanıram?!  

Kül oldum, insafa gəl.  

Mən ki sənin başına  

Dönürəm, dolanıram  

Canımı almaqla sən  

Xeyirmi görəcəksən?  

  

Demirəm şuxluq etmə  

Yerində et, çox etmə!  

  

Mən başına dönəndə  

Sən də döndər başını  

Lal olubsan – dilə gəl  

Dəryasan – sahilə gəl.  

  

Tök ətəyindən daşı  

İncitmə vətəndaşı  

Gəmisən? – Limana gəl  

Kafirsən? – İmana gəl  

Axır düz yola düzəl.  

  

Gəl imkan ver, ay gözəl  

Ay bal dodaq, gül yanaq  

Bu könül savaşını  

İkimiz də qazanaq!

  

**Ay su dərdi çəkən yar**

Gözündən sevgi yağsın  

Ay qaş-qabaq tökən yar.  

Bulaqlar şır-şır axsın  

Ay su dərdi çəkən yar.  

  

"Su yoxdur, çay da yoxdur"  

Deyib işvə satan yar,  

Çay yoxdur – farağat dur,  

Dalda qaş-göz atan yar.  

  

Saçlarının ucunu  

Əllərində əzən yar  

Boynuna al suçunu  

Ay məndə suç gəzən yar.  

  

Qonağa nə deyərlər?  

- Göz üstündə yerin var.  

Nə döyər, nə söyərlər  

Mahnı deyər samavar.  

  

Boynunu yana əyib  

Nəlbəkini düz, gözəl  

Pürrəngi çay dəmləyib  

İstəkana süz, gözəl.  

  

Pürrəngi çay dəmləyib  

İstəkana süzəndə  

Mən sözümü cəmləyib  

Çatdım son iki bəndə:  

  

Can alan, naz satanlar  

O tay, bu tayda çoxdur  

Sevgidə nə desən var  

Sevgidə qayda yoxdur. 

  

**Şeirlərdən parçalar:**

Deyinibsən gödək donu  

Hara gedir işin sonu?  

Bir quru сanım var, onu  

Al, sənə qurban demişəm. ("*Demişəm*")

Səni çox tərif etsələr  

Səndən heç yoxdur desələr  

Sənə xoş gəlsə də belə  

Çox aldanma şirin dilə  

İnsan bəzən yalan deyir  

Bilə-bilə. ("*Tərif*")

Ürəyimdə odlu sevgi bəslədim  

Sevgilimə açdım onu mən fağır.  

Onda da bir xoş üz görmək istədim  

Gördüm...üz-gözündən zəhrimar yağır.  

  

Təbiət insanla ittifaq qurmur  

Günəş istəyirsən, sulu qar yağır.  

Yar üçün özünü lap oda da vur  

Yenə də başına tufanlar yağır. ("*Sulu qar*")

Aşiq məşuqə yetməsə  

Ortada ah-zar olaсaq.  

İki qəlb yola getməsə  

De, kim günahkar olaсaq  

Mənmi, yoxsa sənmi, gülüm? ("*Mənmi, yoxsa sənmi?*")

Ziyarət
-------

Poema lirik qəhrəmanın – kənddə anadan olmuş, orta məktəbdə oxumuş, sonra Bakıya və daha sonra xarici ölkələrə üz tutmuş, artıq yaşa dolmuş insanın doğulduğu kəndə gəlməsi, kəndi ziyarət etməsi, öz uşaqlığı, keçmiş günlər, böyüklərinin həyatı və onların xatirələri, qəhrəmanın keçmiş və bu gün haqqında poetik düşüncələrindən "hörülür".

"Ziyarət" poeması nəşr olunduğu gündən filosof və jurnalistlərin, ədəbiyyatçünasların və ümumiyyətlə, oxucuların diqqətini cəlb etdi. Poema haqqında mətbuatda bir sıra məqalələr yazıldı.

"Ziyarət" poeması qurulmuş süjet ətrafında lirik kənaraçıxmalarla zəngindir. Poema oxucunu yönəldən kiçik fəsillərə ayrılmışdır.

* Şükür gəldik kəndimizə
* Böyüklərim yada düşdü
* Qismətdənmiş bu görüşmək
* Dilimiz gödək olmasın
* O gözəllik qocalmışdı
* Yaşadığım mənə yetər
* Könül səsi
* Suvararkən bağ-bostanı
* Qışla yazın arasında
* Nəşə var kənd oсağında
* Uşaq ikən yaşa doldum
* Yadımdadır bugünkü tək
* Çaylar axmazmış tərsinə
* Bir diri ceyran balası
* Evin divarı uçanda
* Yol uzundu
* Gözüm toxdu
* Dərdini göyə açardı
* Neyləyək, qismət bu imiş
* Nəğmələrin qanadında
* Damarlarda eşq axardı
* Saf, dum-duru el nəfəsi

Musiqi
------

Cavanşir Quliyev "Ziyarət" poemasına müxtəlif leytmotivlər əsasında bütövlükdə simfonik musiqi yazmış, həmçinin 11 mahnı bəstələmişdir. Bu mahnılar müğənni Fədayə Laçının ifasında yazıya alınmış və ifa olunmaqdadır.

Mənbə
-----

* Hamlet İsaxanlı. Ziyarət. Xəzər Universitəsi Nəşriyyatı, Bakı, 2009. İSBN 978-9952-20-049-2.
* Camal Mustafayev. Ata ocağı. "Xəzər Xəbər", № 290 , Noyabr 2010, səh. 26-27.

Həmçinin: "Kredo" qəzeti, № 2 (622), 15 yanvar 2011.
* Əli Rza Xələfli. "Ziyarət"in fəlsəfi mahiyyəti. "Kredo" qəzeti, № 2 (622), 15 yanvar; № 3 (623), 20 yanvar; № 4 (624), 29 yanvar; № 5 (625), 5 fevral; 2011-ci il.
* Cavanşir Quliyev. Mahnılar. III. (Seçilmiş mahnılar – dörd cilddə – piano ilə oxüumaq üçün). Bakı, 2010. (səh. 192-245: Hamlet İsaxanlının "Ziyarət" ədəbi-musiqili kompozisiyasından; sözləri Hamlet İsaxanlınındır)

Həmçinin bax
------------

* Hamlet İsaxanlı
* Qaçaq İsaxan

Xarici keçidlər
---------------

* Hamlet İsaxanlı
* Xəzər Universitetinə xoş gəlmisiniz