recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avstriyada antinüvə hərəkatı** — nüvə energetikasının inkişafına mane olmağa çalışan ictimai hərəkat.

Tarixi
------

Avstriyada ilk AES 1972-ci ildə paytaxt Venadan 30 km uzaqlıqda yerləşən Tsventendorf an der Donau kommunasında tikilməyə başlanmışdı. Tsventendorf AES-na 700 MVT gücündə olan qaynayan su reaktoru qoşulmuşdu, bu stansiya ilkin plana görə Avstriya elektrik enerjisinin istehsalının 10% -ni generasiya etməli idi.

Bir çox ictimai qrupları bu texniki yeniliyə qarşı çıxış etmişdilər, onların içində mühafizəkarlar, solçu və ekolji utopistlər yer almışdılar. Onlar "IÖAG - Initiative österreichischer Atomkraftwerksgegne" (transliterasiya: IOeAG) platformasını təşkil etdilər və "Wie ist das mit den Atomkraftwerken wirklich?" (Azərb. atom elektrik stansiyaları ilə əsl vəziyyət necədi?) adlı kitabça buraxdılar. Sonra onlar ianələr hesabına maliyyələşdirilən qəzet tirajına başladılar.

Lakin 1978-ci ilin iyun ayında Avstriyanın Sosial-demokrat partiyasından kansleri Bronu Krayskiy atom enerjisi inkişafı məsələsi üzrə referendumun keçirilməsi barədə elan verdi, səsvermə həmin il noyabrın 5-də keçirildi. Referendum AES-in tikintisinin əleyhdarlarının cüzi üstünlük təşkil etdiyini göstərdi. Səs hüququna malik olan vətəndaşların, demək olar ki üçdə iki hissəsi (3,26 mln. nəfər) seçkidə iştirak etdilər. 49,5% nüvə energetikasının leyhinə, 50,5% əleyhinə səs vermişdi.

Su elektrik stansiyaları şəbəkəsinin şirkəti-sahibi Verbundkonzern elektrik enerjisinin qiymətinin aşağı salınmasından ehtiyat edərək, referenduma bir neçə ay qalmış reklam kampaniyasına start vermişdi. Qəzetlərdə dünyanın müxtəlif ölkələrində AES-də qəzaların tarixi barədə xəbərlər yayılmağa başlanmışdı.

Tsventendorf AES-nın tikilməsinə baxmayaraq, orada heç vaxt atom enerjisi elektrik enerjisinə çevrilməmişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Austria's no to nuclear power" (PDF). 2016-03-03 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-05-24.
2. ↑   Austria‘s Anti-Nuclear Crusade Arxivləşdirilib 2016-04-22 at the Wayback Machine
Gecənin (solda) və sübhün (sağda) mühafizəçiləri. Seramik plitələr üzərində rəsm, Han sülaləsi.
Almaniyadan balıq formalı qapı tutacağı, zoomorfik sənət nümunəsi.
**Zoomorfizm** — insanlara heyvan xüsusiyyətlərini aid etməkdir.
Çox tez-tez heyvan obrazında tanrıların təsəvvürlərini ifadə etmək üçün, müqəddəs heyvanlar isə - tanrıların mahiyyətinin təcəssümü kimi istifadə olunur.
Bu, bir çox qədim politeist dinlərin (məsələn, qədim Misir) və bəzi müasir dinlərin (məsələn, Hinduizm) vacib elementidir.

Zoomorfizm qədim skiflərin, sarmatların, meotların mədəniyyətində mövcud idi, sonrakı arxeoloji mədəniyyətlərin böyük əksəriyyətində rast gəlinir və onların hamısında zoomorfizm "heyvan üslubu" - ən zərif zərgərlik və metallurgiya sənəti şəklində təqdim olunur.

İngilis dilli psixoloji ədəbiyyatda zoomorfizm antropomorfizmdən daha az nəzərə alınır.
2008-ci ilə kimi, Amerika Psixoloji Assosiasiyasının PsycINFO elmi bazasında antropomorfizmlə bağlı 186 nəşr olduğu halda, zoomorfizmlə bağlı yalnız dörd nəşr var idi.
K.Gerbasi bunun antroposentrizmlə izah oluna biləcəyini təklif edir.

Həmçinin bax
------------

* Antropomorfizm
* Totemizm
* Skif incəsənəti
* Saklar
**Microsoft SQL Server** — VB və verilənlərin analizi sahəsində istifadə olunan əlavələr yığımıdır.

Versiyaları
-----------

* 1992 — SQL Server 4.2
* 1993 — SQL Server 4.21, Windows NT
* 1995 — SQL Server 6.0, *SQL95*
* 1996 — SQL Server 6.5, *Hydra*
* 1999 — SQL Server 7.0, *Sphinx*
* 1999 — SQL Server 7.0 OLAP, *Plato*
* 2000 — SQL Server 2000 32-bit, *Shiloh*
* 2003 — SQL Server 2000 64-bit, *Liberty*
* 2005 — SQL Server 2005, *Yukon* (версия 9.0)

Microsoft SQL Server 2000-in imkanları
--------------------------------------

Microsoft SQL Server 2000 serverinə XML dili və HTTP protokolu daxildir. Microsoft SQL Server 2000 Windows 2000 əməliyyat sisteminin bütün imkanlarından isitifadə edir. Verilənlərin idarə edilməsi və analizi baxımından "xam" verilənlərin aktiv tətbiq olunan informasiyaya çevrilməsi və İnternetin imkanlarından tam istifadə edilməsi vacibdir. Microsoft SQL Server 2000 korporativ verilənlər bazası yaradılmasında istifadə olunan əlverişli vasitələrdən sayılır.

Microsoft SQL Server 2000 vasitəsi ilə VB-da axtarış aparmaq və müxtəlif mürəkkəb sorğular yerinə yetirmək imkanları daha da təkmilləşmişdir. Tam mətnli axtarışın yeni funksiyaları istifadəçilərə Microsoft Excel elektron cədvəlləri, Microsoft PowerPoint prezentasiyaları və Microsoft Word sənədləri daxil olmaqla strukturlaşmış, eləcə də strukturlaşmamış sənədlərə müraciətə imkan verir ki, bu da şəbəkə axtarışını daha effektli edir.

SQL Server 2000 serverində analiz vasitələrindən istifadə etməklə uzaq məsafədə işləyən istifadəçilər üçün HTTP protokolundan istifadə edərək OLAP kublarına müraciət etmək olar. OLAP vasitələrindən istifadə etməklə böyük və mürəkkəb verilənlər yığımı üzərində çoxölçülü kublardan istifadə etməklə müxtəlif analizlər aparmaq olar. Qanunauyğunluqların üzə çıxarılması vasitələri böyük həcmli verilənlərdə gizlənmiş struktur və tendensiyaların tapılmasını təmin edir ki, bu da təşkilatlarda olan informasiyaların daha rasional istifadəsinə gətirir. Bu vasitələr proqnozlaşdırmada müvəffəqiyyətlə istifadə oluna bilər. Təhlükəsizlik həm xanalar, həm də ölçülər üzrə nəzərdə tutulur.

Microsoft SQL Server 2000-in proqram-blokları
---------------------------------------------

Microsoft SQL Server 2000 aşağıdakı bloklara malikdir və hər bir blok müəyyən funksiyaları yerinə yetirir:

* layihələndirilməsi nəzərdə tutulan kubun modelləşməsi üçün Analysis Services və onun əlavəsi — Analysis Manager-in hazırlanması;
* verilənlər bazasının və verilənlər mənbəyinin qurulması — Microsoft Jet 4.0 OLE DB Provider (Object Linking and Embedding);
* kubun layihələndirilməsi — Cube Wizard:

— kubun əsas modelinin yaradılması;  
- kubun yaradılmasında dizayn ölçülərinin və digər addımların işlənməsi;  
- modelin saxlanması;

* çoxölçülü kubun yaradılması — Dimension Wizard;
* kub üçün verilənlər xəzinəsinin layihələndirilməsi:
* kubda olan proseslərin icrası — Cube Browser

Həmçinin bax
------------

* İnformatika
* VB
* OLAP
* Kompüter proqramları

Xarici keçidlər
---------------


1. ↑  "Microsoft SQL Server ilə işləmək üçün xarakterik Tools". 2021-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
A common Toothbrush
Müxtəlif diş fırçaları
**Diş fırçası** — dişləri diş pastası ilə təmizləmək üçün istifadə edilən fırça növü. Bir diş fırçasında qırx ədəd tük dəstəsi və hər dəstədə orta hesabla 40-50 ədəd tük vardır.

Tarixi
------

Tarixin əvvəlki dövrlərindən etibarən ağız təmizliyi üçün müxtəlif tədbirlər görülmüşdür. Ağız təmizliyində budaq, quş tükü, heyvan sümükləri, kirpi tikanları və s. vasitələr istifadə edilmişdir. Tarixdən məlum olan ilk diş fırçası qədim Misirdə qələm boyunda ağac budaqlarından hazırlanmışdır.Romada diş fırçaları təbii maddələrdən düzəldilən qurdalayanlardan meydana gəlirdi. İslam dünyasında ərak (misvak) ağacının budaqlarından diş fırçaları yaradılmışdır. Misvakdan istifadə, buna liderlik edən Peyğəmbər Məhəmmədin dövrünə qədər gedir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TDK". 2011-05-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-06.
2. ↑  Tüzüner, Perihan Özcan (21-27 Şubat 2006). "Onun da mucidi Çinliler". Yeni Aktüel 32: sayfa 9.

Həmçinin bax
------------

* Elektrik diş fırçası
**Normand sülaləsi** (*ing.* House of Normandy) — Normandiyada (911—1135) və İngiltərədə (1066—1135) hakimiyyətdə olmuş norman mənşəli zadəgan sülaləsi.

Tarixi
------

I Vilhelm 14 oktyabr 1066-cı ildə Hastinqs döyüşündə İngiltərə kralı və Anqlosakson qüvvələrinə liderlik edən Harold Qodvinsonla qarşı-qarşıya gəlmiş və nəticədə İngiltərəni fəth etmişdir ("Fateh" ləqəbi buradandır). Vilhelm, qısa zamanda bütün İngiltərəni fəth etdi və ölkə sistemini dəyişdirdi. Bu gün qanlı müharibə baş verən sahədə olan muzey, müharibənin nə qədər şiddətli olduğu haqqında kifayət qədər nümunəyə sahibdir.

Beləliklə, I Vilhelm Normandlar sülasəsinin hakimiyyətinin əsasını qoymuşdur. Normandlar sülaləsinin hakimiyyəti 1066-cı ildən 1154-cü ilədək davam etdi. Bu müddət ərzində normand sülaləsinin 4 nümayəndəsi krallıq etmişdir. Bu sülalənin son nümayəndəsi kral Bluask Stefan olmuşdur.

Normand sülaləsindən olan İngiltərə monarxları
----------------------------------------------

Həmçinin bax: Britaniya monarxlarının siyahısı

| Adı | Portret | Orijinal adı | Hakimiyyət illəri |
| --- | --- | --- | --- |
| **Normand sülaləsi** |
| I Vilhelm Fateh/Qeyri-qanuni evlilikdən doğulmuş |  | *ing.* William I the Conqueror/the Bastard | 1066—1087 |
| II Vilhelm Kürən |  | *ing.* William II Rufus | 1087—1100 |
| I Henrix Boklerk |  | *ing.* Henry I Beauclerc | 1100—1135 |
| Stefan |  | *ing.* Stephen of Blois | 1135—1154 |
| İmperatriça Matilda |  | *ing.* Empress Matilda | 1141 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tarixin gedişatını dəyişən müharibələr". 2014-08-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-29.
2. ↑  "İngiltərəni idarə edən kral sülalələri". 2021-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-29.
**Dişli topulqa** (*lat.* Spiraea crenata) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin topulqa cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qərbi Avropada, Rusiyada, Qafqazda, Şimali, Mərkəzi Asiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

1 m-ə qədər hündürlükdə, cavankən şabalıdı-boz, sonralar isə boz rəngli, tüklənmiş, nazik tilli zoğları olan koldur. Yarpaqlar uzunsov, tərs və ya pazşəkilli olub, 1,5-3,5 sm uzunluğunda, 0,3-1,5 sm enindədir. Tamkənarlı, ortadan, bəzən isə qaidə hissəsindən kənarı dalğavarı və ya xırda dişli, çox zaman yalnız təpəsi dişlidir. Çiçəkləyən zoğlarda yarpaqlar xırda olub, 1-2 sm uzunluğunda və 0,3-0,6 sm enindədir, tamkənarlıdır, saplağı 1,7 mm uzunluqdadır. Çiçək qrupu 10-12 çiçəkli, qalxanvaridir. Ləçəkləri ağ, meyvə yarpağı 2-3 mm uzunluqda olub, tükcüklə örtülü, bəzən isə çılpaqdır. Arel-may aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyun-iyulda yetişir.

Ekologiyası
-----------

Çəmənlərdə, kolluqlarda, çöllərdə, qayalıqlarda, dağlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqaz, Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 489.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q9079381
* Wikispecies: Spiraea crenata
* APDB: 225391
* EoL: 627128
* EPPO: SPVCR
* GBIF: 3026405
* GRIN: 35283
* iNaturalist: 803860
* IPNI: 324830-2
* MoBotPF: 286600
* NCBI: 409507
* Plant List: rjp-1311
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:324830-2
* Tropicos: 27805232
* WFO: wfo-0000985813

 |
**Silvana Armenuliç** əsl adı **Zilxa Baryaktareviç** (*serb.* Silvana Armenulić 18 may 1939, Doboy – 10 oktyabr 1976) — Yuqoslaviya pop müğənnisi, xalq mahnılarının ifaçısı. Bacılarından ikisi də peşəkar müğənnilər idi: Mirsada "Miryana" Bayraktareviç və Hayrudina "Dina" Bayraktareviç.

Bioqrafiya
----------

Zilxa Baryaktareviç 18 may 1939-cu ildə Doboy şəhərində müsəlman boşnakların böyük ailəsində anadan olmuşdur. Atası şirniyyatçı işləyirdi.

Uşaqlıqdan Zilxa mahnı oxumağı çox sevirdi. Məktəbdə mandolin çalırdı. Professional müğənni olmağa qərar verəndə atası bu seçimi dəstəkləyir.

On altı yaşında Sarayevoda xalasının yanına köçür. Burada barlarda mahnı oxumağa başlayır. Bosniyada müəyyən bir şöhrət qazandıqdan sonra Belqrada köçür. Adını həqiqətən çox sevdiyi "Acı düyü" filmindəki italyan aktrisa Sordamas Manqanonun şərəfinə dəyişdir. 1961-ci ildə məşhur Yuqoslaviya tennisçisi Radmilo Armenuliç ilə evlənir. 1964-cü ildə onların bir qızı dünyaya gəlir.
Karyerası sürətlə inkişaf edir və qısa müddətdə Yuqoslaviyanın ən ticari uğur qazanan müğənnilərindən biri olur. Onun "Šta će mi život" ("Mənim həyatım nə olacaq"), "Moj dilbere" ("Sevgilim") və "Noćas mi srce pati" ("Ürəyim bu gecə əziyyət çəkir") mahnıları milli şöhrət qazanır. Onun repertuarına həm müasir xalq musiqisi, həm də Sevdalinkanın ənənəvi mahnıları daxil idi ("Sevdalinka Kraliçası" kimi tanınırdı). 1970-ci illərin əvvəllərində bir neçə bədii və televiziya filmində rol alır.
Silvana Armenuliç 10 oktyabr 1976-cı ildə Belqrad-Niş magistral yolunda, Smederevo yaxınlığındakı Kolari kəndi ərazisində yol qəzasında ölür. Onunla birlikdə bacısı Miryana Baryaktareviç və Belqrad Milli Radio və Televiziya Orkestrinin rəhbəri Miodraq Yaşareviç ölür. Silvana Armenuliç və bacısı Yeni Belqrad qəbiristanlığında dəfn edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Silvana Armenulić Biografija". soundpower.nice-forum. 6 April 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 October 2012.
2. ↑  "NEPOZNATI DETALJI IZ ŽIVOTA SLAVNE SILVANE ARMENULIĆ". Aua. 12 January 2015. 2015-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 January 2015.
3. ↑  "Silvana Armenulić biografija – Poznati.info". 2014-11-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
4. ↑  "Причај нешто народно: Силвана Арменулић" (ср). Радио-телевизија Републике Српске. 3. 6. 2012. İstifadə tarixi: 4. 6. 2012..[*ölü keçid*]
5. ↑  "SVE O SILVANI ARMENULIĆ: Legenda čije pesme nikada neće umreti". Telegraf. 29 May 2013. 6 April 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 May 2013.
6. ↑  "Knjiga o najvećoj zvezdi SFRJ". Vesti-Online. 27 November 2011. 2017-09-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 May 2013.
7. ↑  "Godišnjica smrti Silvane Armenulić". Novosti. 9 October 2011. 5 November 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 August 2013.
8. ↑  "Mirsada Mirjana Bajraktarević (1951—1976)". riznicasrpska. 6 February 2011. İstifadə tarixi: 19 October 2012.[*ölü keçid*]
**Silvin** — kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Xassələri
---------

Rəng – rəngsiz, ağ, süd və qar kimi ağ, boz, sarımtıl, qırmızımtıl; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə, yağlı, tutqun; Şəffaflıq – şəffafdan işıqkeçirənədək; Sıxlıq – 1,9-2,0; Sərtlik – 2; Kövrəkdir; Ayrılma – {100} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli, hamar; Başqa xassələr – suda yaxşı həll olma; hiqroskopiklik; kəskin acı-şor dad, yüksək istilikkeçirmə; şəffaf kristalların qısa dalğalı şüaları keçirmə qabiliyyəti; Morfologiya – kristallar: kütləşmiş bucaqlı heksaedik, nisbətən az hallarda oktaedrik; İkiləşmə: {111} üzrə tez-tez rast gəlir; Mineral aqreqatları: dənəvər bütöv kütlələr, nazik təbəqəciklər, nadir hallarda druzalar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Duz hövzələrinin quruması nəticəsində xemogen yolla halitdən sonra çökür və yayılmasına görə ondan xeyli geridə qalır. Törəmə silvin karnallitin pozulması ilə əlaqədar olaraq kristallaşır. Duz yataqlarında, silvinitlərdə – halogen çökmə halit- silvin süxurlarında rast gəlir. Sublimasiya məhsulu kimi vulkan kraterlərinin divarlarında və lava axınlarının səthində nazik təbəqəciklər əmələ gətirir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: halit, anhidrit, karnallit, kianit, kizerit və s. Mineralın tapıldığı yerlər: Solikamski yatağı, Kamçatka yarımadasə (Rusiya); Kaluşski və Stebnikski yataqları (Ukrayna); Pripyat hövzəsi (Belarus); Maqdeburq və Stasfurt (Almaniya); İtaliya; Sirles gölü (ABŞ); Ölü dəniz; Mayo mədənləri (Hindistan) və çoxsaylı digər məntəqələr. Azərbaycanda Masazır və Böyükşor özüçökən duz yataqlarında (Abşeron yarımadası) və bir sıra başqa məntəqələrdə kəskin üstünlük təşkil edən halitlə sıx assosiasiyada qeyd olunur.

Tətbiqi
-------

Əsas etibarilə kalium gübrələrinin istehsalında və kalium mənbəyi kimi kimya sənayesində, mineralın sintetik şəffaf kristalları isə optik cihazqayırmada və kvant elektronikasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Sylvite // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
2. ↑  .

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2775839254 |

* SYLVINE
***Silk Way West Airlines*** — baş ofisi və əsas əməliyyat bazası Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda yerləşən Azərbaycan hava yükdaşımaları şirkəti.

Silk Way Group
--------------

*Silk Way West Airlines* daha iki şirkətin – *Silk Way Airlines* və *Silk Way Technics* şirkətlərinin daxil olduğu *Silk Way Group* şirkətlər qrupunun tərkib hissəsidir.

Tarixçə
-------

2012-ci ildə Bakıda, İpək Yolunun mərkəzində əsası qoyulan *Silk Way West Airlines* Xəzər dənizi regionunun ən böyük hava yükdaşımaları şirkətidir.

Donanma
-------

Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu mərkəzli aviaşirkət 12 Boeing 747-8F və 747-400F təyyarələrindən ibarət donanması vasitəsilə dünyanın müxtəlif ölkələrinə ayda 350-dək uçuş həyata keçirir. Aviaşirkətin illik yük dövriyyəsi 420 000 tondan artıqdır. Artmaqda olan marşrut şəbəkəsi Avropa, MDB ölkələri, Orta Şərq, Mərkəzi və Şərqi Asiya, habelə Şimali və Cənubi Amerikada 40-dan artıq istiqaməti əhatə edir.
28 aprel 2021-ci il tarixdə Silk Way West Airlines şirkəti Boeing ilə ən müasir 777F təyyarələrinin alınması barədə strateji müqavilə imzalamaqla donanmasının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addım atıb.

Mükafatlar
----------

2015-ci ildən Beynəlxalq Hava Nəqliyyat Birliyinin (IATA) üzvü olan Silk Way West Airlines hava yükdaşımaları üçün nəzərdə tutulmuş bütün beynəlxalq təhlükəsizlik tələblərinə cavab verir. Cənubi Koreyanın İnçxon hava limanı Silk Way West Airlines şirkətini nüfuzlu "2020-ci ilin yükdaşıma aviaşirkəti" mükafatına layiq görüb. 
Aviadaşıyıcı əczaçılıq məhsullarının standartlara uyğun şəkildə daşınmasını nəzərdə tutan GDP (Good Distribution Practice) sertifikatı sahibidir. Silk Way West Airlines tibbi təyinatlı yüklərin qlobal daşınmasında aparıcı rol oynamaqla zaman və hərarət baxımından həssas yüklərin etibarlı şəkildə daşınması imkanlarını genişləndirib.

Həmçinin bax
------------

* Silk Way Airlines

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Silk Way West Airlines*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayti  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Tengiz Yevgeniyeviç Abuladze**(*gürc.* თენგიზ აბულაძე; 31 yanvar 1924[…], Kutaisi – 6 mart 1994[…], Tbilisi) — sovet kinorejissoru, pedaqoqu. SSRİ xalq artisti (1980).

Həyatı
------

Tengiz Yevgeniyeviç Abuladze 31 yanvar 1924-cü ildə Gürcüstanın Kutaisi şəhərində anadan olmuşdu. Şota Rustaveli adına Tbilisi Teatr İnstitutunda oxumuşdu.

Tengiz Abuladze Giorgi Leonidzenin eyni adlı hekayələr toplusu üzrə "Arzu ağacı" bədii filmini çəkmişdir. Yazıçı burada uşaqlıq dövrünün əhvalatlarını xatırlayır, böyüdüyü mühiti təsvir edir, özünə yaxın olan adamları hekayələrinin personajlarına çevirir.

Tengiz Abuladze müxtəlif hekayələrinin ("Pupala", "Tsitsikore", "Marita" və s.) qəhrəmanlarının əhvalatlarını ümumiləşdirir, yeni personajlar daxil edir, bir çox epizodları dəyişdirir. Məsələn hekayədə kənddən didərgin düşmüş Marita dərd çəkməkdən ölür, filmdə isə rəhmsiz avam camaat onunla haqq-hesab çəkir. Lakin filmdə Leonidzenin əsərinin əsas fikir xətti
saxlanmışdır.

### Gəncliyi və ilk filmləri

1955-ci ildə Tengiz Abuladze və Rezo Çxeidze debüt filmləri «Maqdanın eşşəyi» ilə gürcü kinematoqrafiyasında yeni mərhələnin açılışını etdilər. Həmin dövrdə çəkilən filmlər neorealizm estetikasının prinsipləri əsasında qurulurdu. Rejissor R.Çxeidzenin müharibə mövzusunda çəkdiyi «Əsgər atası» filmini postsovet məkanında görməyən yoxdur. Bu filmdə aktyor Serqo Zakariadze oynadığı rolla tipik gürcü obrazını yaratmışdı. (Zakariadze bu roluna görə Kann festivalında «ən yaxşı kişi rolu» nominasiyasının qalibi olub). Uzun illər Zakariadzenin qəhrəmanı bütün sovet kinosunda gürcü mənşəli personajlar üçün etalona çevrilmişdi. Hətta müasir dövrümüzdə də rus kinosu bu etalondan istifadə etməkdədir.

Tengiz Abuladze və Otar İoselianinin filmləri isə gürcü kinematoqrafiyasını dünya kino arenasına çıxartdı. İoselianinin, demək olar ki, bütün filmləri tamaşaçılar və kino tənqidçiləri tərəfindən alqışlandı.

1972-ci ildə Rustaveli adına Tbilisi Teatr İnstitutunda kino fakültəsi açılır. Bir müddət sonra isə teatr institutunun adı dəyişdirilib Tbilisi Teatr və Kino İnstitutu adlandırılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Абуладзе Тенгиз Евгеньевич // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2  Tengis Abuladse // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
5. ↑  Новая Российская энциклопедия: в 12 т. / Редкол.: А. Д. Некипелов, В. И. Данилов-Данильян, В. М. Карев и др. — М.: ООО «Издательство „Энциклопедия"» Т. 2 А — Баяр, 2005. — 960 с.: ил.
**Tenaron** (*yun.* Ακρωτήριο Ταίναρο) və ya **Matapan burnu** — Peloponnes yarımadasının cənub qutaracağında yerləşən burun. Yunanıntanın materik hissəsinin ən cənub nöqtəsidir. Mani yarımadasının ucunda yerləşir və Messiniakos körfəzini Lakonikos körfəzindən ayırır.

Burada ehtimal ki, Tenaron burnunda Poseydonun məbədi var idi. Əvvəllər bura sığınacaq rolunu oynayırdı.

Yaxınlıqdakı bir mağarada, yer kürəsinin girişi hesab olunan bir uçurum var idi.

Antik dövrdə Tenaron burnunda həm fərdi əsgərləri, həm də bütün dəstələri komandirləri ilə işə götürmək mümkün olan böyük bir muzdlu bazar var idi.

27 mart - 29 mart 1941-ci il tarixində burun yaxınlığında İngilis donanması İtalyan donanmasına qarşı vuruşur. Döyüş İtalyanın əhəmiyyətli bir məğlubiyyəti ilə başa çatır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Греция : Справочная карта : Масштаб 1:1 000 000 / гл. ред. Я. А. Топчиян; ред.: Г. А. Скачкова, Н. Н. Рюмина. — М.: Роскартография, Омская картографическая фабрика, 2001. — (Страны мира «Европа»). — 2000 экз.

Mənbə
-----

* Matapan burnunun şəkilləri
**Çalıquşu** – R.N.Güntəkinin eyniadlı əsəri əsasında O.F.Sedənin çəkdiyi, 7 bölümdən ibarət teleserialdır. 

Çalıquşu romanının azərbaycanca 2017-ci il nəşrinin üz qabığı

Məzmun
------

Kamrana olan böyük sevgisinə rəğmən, qüruru səbəbindən İstanbulu tərk edib Anadolunun ucqar kəndlərində müəllimlik edən çox gənc bir qadının, Fəridənin həyatı göstərilir. Serialda, bundan əlavə, həmin dövrdə qadınların yaşadığı çətinlik, ucqar bölgələrdə təhsilin vəziyyətinin bərbad olması kimi sosial problemlərə də toxunulmuşdur. Fəridə (Çalıquşu), yeni nəsil Cümhuriyyət qızının əsl təsviridir. Gözəlliyi ilə hamının dilini dastan olan, bu səbəbdən məcburən təyinatını başqa yerlərə dəyişdirən Fəridə, güclü xarakteri ilə hər bir türk qadınına nümunədir.

Kiçik yaşlarında anasını itirən Fəridə, təhsili üçün fransız dili məktəbinə verilir. Dəcəlliyinə görə, ələlxüsus, tənəffüslərdə ağaclara dirmanması səbəbindən "Çalıquşu" adını almışdır. Xalasıoğlu Kamran ona xüsusi hisslər bəsləyir. Bunu görən Fəridə də ona qarşı biganə olmadığını görür və nəhayət, nişanlanırlar. Toya bir neçə gün qalmış Kamranın onu Münəvvər adlı bir qadınla aldatmasını öyrənir. Bunu qüruruna sığdırmayan Fəridə, İstanbulu tərk edir.

Fəridə fövqəladə gözəlliyi səbəbindən "rüzgarların uçurduğu payız yarpağı"na çevrilir. təyinatını daima dəyişdirməli olur. Son təyinatlarından birində atası kimi hərbi həkim olan Xeyrullah bəy ilə tanış olan Fəridənin həyatı tamamailə dəyişir.

İnsani xarakterli Xeyrulla bəy Fəridəni qızı kimi sevməsinə baxmayaraq, dedi-qodulara son qoymaq üçün evlənməli olurlar. Fəridənin hələ də Kamranı sevdiyini başa düşən Xeyrulla bəy onları qovuşdurmaq üçün əlindən gələni edir. Ölümündən əvvəl etdiyi xahişini yerinə yetirən Fəridə İstanbula qayıdır. Yazdığı məktubla bərabər, Fəridənin gündəliyini də Kamrana çatdıran Xeyrulla bəy sonda bir-birlərini hədsiz sevən iki gənci qovuşdurur.

Rollarda
--------

Aydan Şənər — Çalıquşu, Fəridə. Əsərin baş qəhrəmanı

Kənan Kalav — Kamran, Fəridənin xalasıoğlu və nişanlısı

Sadri Alışık — Xeyrulla bəy. Fəridə ilə Kamranın əzablarını və peşmanlığını duyan həkim, oları qovuşdurur.Xərçəng xəstəliyindən vəfat edir.

Minə Çayıroğlu — Munisə, Fəridənin övladlığa götürdüyü 13 yaşlı qız. Difteriyadan vəfat edir.

Çəkiliş
-------

Seralın çəkilişində dönəmin bir çox peşəkar aktyor və aktrisaları da iştirak etmişdir. Ekranlara çıxdığı vaxtdan, hər kəs tərəfindən sevilərək izlənilən "Çalıquşu" bir müddət sonra bütün SSRİ-də məşhurlaşmışdır.
Teleserialda istifadə olunmuş E.Engin imzalı musiqilər ən az serialın özü qədər məşhurlaşmışdır.
Bu serial indiyənədək və bəlkə bundan sonra da çəkiləcək ən yaxşı "Çalıquşu" serialıdır.

İstinadlar
----------

[

tr.wikipedia.org/Çalıkuşu\_(dizi\_1986)]

Həmçinin bax
------------

* Çalıquşu (film, 1966)
* Çalıquşu (roman)
* Rəşad Nuri Güntəkin
* Aydan Şənər
**İmfal Beynəlxalq Hava Limanı** (BMAT: **IMF**, BHNA: **VEI**) - şimal-şərqi Hindistanın ikinci ən böyük hava limanı. İmfal şəhərindən 8 km cənubda yerləşir. İmfal Beynəlxalq Hava Limanı şimal-şərqi Hindistanı Banqalor, Dehli, Kəlkətə, Mandalay kimi ölkənin böyük şəhərləri ilə birləşdirir. İmfal Beynəlxalq Hava Limanı şimal-şərqi Hindistanın ikinci ən böyük hava limanıdır.

Texniki məlumatlar
------------------

Hava Limanı dəniz səviyyəsindən 775 metr hündürlükdə yerləşibdir. Qalxma-enmə zolağının uzunluğu 2746 metr olub, asfalt örtüyə malikdir. İmfal Beynəlxalq Hava Limanı çoxlu müasir qurğulara sahibdir. Buna görə də gecə vaxtı da xidmət vermə imkanına malikdir. Hal-hazırda hava limanında 2 gəliş və 2 gediş qapısı mövcuddur. Gəliş hissəsi 60000, gediş hissəsi isə 35000 sərnişinə xidmət edə bilər. Hava limanı C tipi təyyarələrin (Airbus 320 və 321) qəbulu üçün əlverişlidir.

2014-cü il ərzində hava limanında 4991 uçuş həyata keçirilmiş, bu müddət ərzində 846895 sərnişin daşınmışdır.

Hava yolları və istiqamətlər
----------------------------

| Hava yolu şirkəti | Uçuş nöqtəsi | Terminal |
| --- | --- | --- |
| AirAsia India | Dehli, Quvahati | Ölkədaxili-1 |
| Air India | Aizawl, Dehli, Guwahati, Kolkata | Ölkədaxili-2 |
| Air India Regional | Silçar | Ölkədaxili-2 |
| Golden Myanmar Airlines | Mandalay | Beynəlxalq-1 |
| İndiGo | Agartala, Dehli, Quvahati, Kəlkətə | Ölkədaxili-1 |
| Jet Airways | Quvahati, Kolkata, Silchar | Ölkədaxili-2 |

İctimai nəqliyyat
-----------------

İmfal Beynəlxalq Hava Limanı ilə İmfal şəhəri arasında ictimai və pullu avtobuslar və rikşavlar vasitəsilə çox sıx əlaqə yaradılmışdır. Həmçinin taksi və avtomobil kirayəsi də mümkündür. Hava limanınından İmfal şəhərinə İmfal Çuraçandpur avtomagistralı (həmçinin Tiddim yolu olaraq da tanınır) vasitəsilə getmək mümkündür.

Qəzalar
-------

16 avqust 1991-ci ildə Hindistan Hava Yollarına məxsus təyyarə 257 nömrəli uçuşu həyata keçirərkən İmfal Beynəlxalq Hava Limanı eniş vaxtı qəzaya uğramışdır. Sərnişin və təyyarənin bütün uçuş heyəti daxil olmaqla 69 nəfər ölmüşdü.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TRAFFIC STATISTICS - DOMESTIC & INTERNATIONAL PASSENGERS". Aai.aero. 2015-01-03 tarixində orijinalından (jsp) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-02.
2. ↑  *Indian Parliament.* "Accident of Indian Air Lines Aircraft near Imphal" (ingilis). 1991-08-19. 2022-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-02.
**Əl-Bəlazuri** (*ərəb.* اأحمد بن يحيى بن جابر البلاذري‎) **Əbul-Həsən Əhməd bin Yəhya bin Cabir bin Davud əl-Bəlazuri** — IX əsr tarixçisi. Doğum ili 2-ci h.q yeri isə Bağdad, 892-ci ildə vəfat etmişdir. ikinci h.q əsrinin coğrafiya və tarixçilərindənidi ki Bağdadda yaşayıb Farsca kitabların Süryanicəyə çevirirdi. Yaquty Həməvi ondan çoxlu təriflər etmişdir.

Ad və soy
---------

Onun nəsli və ataları bəlli deyil. Bəlazuri adı deyilməsinində səbəbi onun Bəlazur içib xəstə olmağından qaynaqlanır. Bəlazur adı hindustanda təbabətdə istifadə edilən bir meyvənin adıdır.

Kitabları
---------

* Ənsabül Əşraf
* Fütuhul Büldan
* Əhdi Ərdəşir
* Kitabül Əxbar

### Fütuhul Büldan

Bu kitab peyğəmbər zamanından sonrakı savaşların tarixi kitabıdır və o, savaşları şəhər-şəhərə bəyan etmişdir. eləbil! bu kitabın əsası indiki kitabdan çox daha qalın və çoximiş. Bəlazuri onu 500 səhifədə xülasə etmişdir.

"Fütuhu’l-Büldan" əsərində Azərbaycan haqqında məlumatlar vermişdir.

### Ənsabül Əşraf

Bu kitab 20 cild və 9000 səhifəimiş ki idilikdə onun fəqət 11-ci cildi əldədir.

Qaynaqlar
---------

* Dünyanın müktəşif və coğrafiya yazanlar, Nikbin, Vəziri çapı, 1375 h.ş.(«فرهنگ مکتشفین و جغرافی نویسان جهان». نیک بین، نصرالله.انتشارات نبوی، چاپ وزیری٬ ۱۳۷۵.)
* (الامام: أبی الحسن، احمد، البلاذری، *(فُتُوح اَلُبلدان)* ، دار الکتب العلمیة، چاپ نهم، بیروت لبنان، انتشار ۱۹۸۳ میلادی به (عربی)،

)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* Bəlazuri[*ölü keçid*]
Lilit - Dante Qabriel Rossettinin əsəri
 Şeytan, Adəm və Lilitin heykəltaraşlıq əsəri, Paris
**Lilit** (ivr. ‏לילית‏‎; *lilit*, və ya *lilith*) — yəhudi mifologiyasında xarakter, ilk dəfə Babil Talmudda aşkar olunmuşdur.

Mesopotamiya mətnlərində Lilit əksər hallarda şeytan qadın sinfi (Līlīṯu) ilə əlaqəli göstərilir. Yəhudilər Liliti şər qüvvə hesab edirlər. Yəhudi folkloruna görə üç mələk Liliti məcbur etdilər ki, üstündə o üç mələyin (Sanvi, Sansanvi və Semanqelaf) adları yazılmış gözmuncuğu taxmış ana və uşaqlara zərər verməyəcəyinə dair and içsin.

Ben Sira əlifbası Lilitin Adəmin birinci həyat yoldaşı olduğunu bildirən ilk kitabdır. Bu ideya Yaradılış kitabında olan ikiqat ayələrin şərhinə dayanır. Tövratın ilk hissəsi olan Yaradılışın birinci Babında Adəm ilə birlikdə bir dişi yaradıldığından bəhs edilir, ikinci hissədə isə Adəmin qabırğa sümüyündən bir dişi yaradıldığı yazılmışdır.

İnanca görə Lilit Adəm ilə eyni zamanda və eyni anda yaradıldığına görə Adəm ilə bərabər olduğu fikrində idi, bu səbəbdən də Adəmə tabe olmağı şiddətlə rədd etmişdi, tanrıya qarşı çıxmış və cənnətdən uzaqlaşdırılmışdı. Bundan sonra tanrı Adəmin qabırğa sümüyündən Həvvanı yaradır. Həvva kişisinin bir parçasından yaradıldığına görə ona tabe olur. Adəm ilə Həvva ilk günahı işləyib cənnətdən qovulduqdan sonra uşaqları olur. Lilit onları qısqanır və bundan sonra Adəmin oğullarından doğulacaq hər körpəni öldürəcəyinə dair and içir.

İnanca görə şər ifritə halına gələn Lilit gecə hava qaraldıqdan sonra yeni körpə doğulmuş evlərə girərək yeni anaların körpələrini boğur. Bu səbəblə bəzi yəhudilər zahı qadını axşam vaxtı evdə tək buraxmırlar və yəhudi inancına görə axşam vaxtı paltar ipinə uşaq bezi asmaq olmaz, çünki bunu görən Lilit o evdə uşaq olduğunu anlaya bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Witchcraft Today by James R. Lewis -pg. 175
2. ↑  "Humm, Alan. Kabbalah: Lilith's origins". 1999-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-16.

Xarici keçidlər
---------------

* *Jewish Encyclopedia*: Lilith
* Collection of Lilith information and links by Alan Humm
* *International standard Bible Encyclopedia*: Arxivləşdirilib 2011-06-07 at the Wayback Machine Night-Monster

Həmçinin bax
------------

* Adəm
* Həvva
* Şeytan
* Cənnət
**Azər-Türk Bank Açıq Səhmdar Cəmiyyəti** 25 may 1995-ci ildə təsis edilmiş, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının 29 iyun 1995-ci il tarixli  234 nömrəli lisenziyası ilə 11 iyul 1995-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş bank lisenziyası, Banka milli və xarici valyutada fiziki və hüquqi şəxslərdən depozitlər və ya digər qaytarılan vəsaitlər cəlb etmək, öz adından və öz hesabına kreditlər vermək, habelə müştərilərin tapşırığı ilə köçürmə və hesablaşma-kassa əməliyyatlarını məcmu halda həyata keçirmək hüququ verir. Bank öz hesabına və ya müştərilərin hesabına qiymətli metalların və daş-qaşların satın alınması və satılması, qiymətli metalların əmanətə cəlb edilməsi və yerləşdirilməsi üzrə fəaliyyət növləri istisna olmaqla, "Banklar haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə nəzərdə tutulmuş digər fəaliyyət növlərini də həyata keçirir.

 "Azər Türk Bank" ASC Türkiyə, ABŞ, İngiltərə, Almaniya və Rusiya bankları ilə müxbir münasibətlərə malikdir.  Korporativ və fiziki müştərilərəbank məhsul və xidmətlərinin geniş spektrini təklif edir.

Bank Bakı Banklararası Valyuta Birjası, Azərbaycan Banklar Assosiasıyası, Bakı Fond Birjası, Hökumət Ödəniş Portalının , habelə Western Union, UPT, Contact və Monex beynəlxalq təcili pul köçürmə sistemləri, eyni zamanda SWIFT, MasterCard və Visa beynəlxalq  ödəniş sistemlərinin üzvü və tərəfdaşıdır.

Səhmdarlar
----------

Hazırda, nizamnamə kapitalı 50,000,000.00 AZN təşkil edən Bankın səhmdarları:

* Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi (75.00%)
* Türkiyə Respublikasının Ziraat Bankı (12,37 %)
* "AzRe Təkrarsığorta" ASC (6.55%)
* "Qala Həyat" Sığorta Şirkəti ASC (5.00%)
* Ziraat Bank İnternational (1.08%).

Baş ofis
--------

Bakı şəhəri, C.Məmmədquluzadə küç. 85; 192/193  
Telefon: 12 945 +994 12 945

WhatsApp: 55 7770 945 +994 55 7770 945
**Sparks** – 1970-ci ildə Ron və Rassell Mael qardaşları tərəfindən yaradılan ABŞ rok qrupudu. Əvvəlki illərdə eksperimental pop rok, proto-pank, psixodeliya, proq elementləri ilə ifa edən Sparks qrupu sonra disko janrına keçib. Zaman-zaman qrup inkişafının istiqamətini radikal dəyişirdi, lakin musiqi tənqidçilər (xüsusilə britaniyalı) tərəfindən yüksək qiymətlər alırdı. Bu qrup bir sıra musiqiçilərə (Depeche Mode, New Order, Morrissey və s.) təsir gostərib və müasir musiqi tarixində ən nüfuzlu və yenilikçi qruplardan biri sayılır.

Sparks qrupunun yeddi sinqlı "UK Top 40" -a daxil idi; bu sıradan birincisi ən yüksək yerə (#2) çatan "This Town Ain't Big Enough for Both of Us" sinqlı qrupun ən tanınan mahnısıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ira Robbins.* "Sparks discography/biography". www.trouserpress.com. 2012-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-22.
2. 1 2  *Jason Ankeny.* "Sparks biography". www.allmusic.com. 2012-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-22.

Xarici keçidlər
---------------
**Spartacus Legends** (*azərb.* Spartak əfsanələri‎) — "Kung Fu Factory" tərəfindən "*Spartak*" teleserialı əsasında hazırlanan və "Ubisoft" tərəfindən nəşr olunan free-to-play faytinq videooyunu. Videooyun 26 iyun 2013-cü il tarixində "PlayStation Network" və "Xbox Live" platformaları üçün buraxılmışdır. "*Spartacus Legends*" 22 dekabr 2015-ci il tarixində ləğv edilmişdir.

Qəbul
-----

#### Tənqidçilərin mövqeyi

"*Spartacus Legends*" bütün platformalarda "qarışıq" və "mənfi" rəylər almışdır. Rəy toplayıcısı "Metacritic"ə əsasən videooyun PlayStation 3 platformasında 6 rəy əsasında 100 baldan 50 bal, Xbox 360 platformasında 8 rəy əsasında 100 baldan 45 bal almışdır.

"*Game Revolution*" mütəxəssisi Nikolas Ten videooyunun təqdim etdiyi məzmunun çoxluğunu tərifləmiş, ancaq onun çətinlik səviyyəsini, o cümlədən qrafik problemlərini tənqid etmiş və oyuna 5 ulduzdan 3 ulduz vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* web.archive.org/web/20131216061103/http://spartacuslegends.com/ — "Spartacus Legends" videooyununun rəsmi saytı (arxivləşdirilmiş)  (ing.)
* *Spartacus Legends* — *MobyGames* saytında
**Elias Con Uoilkinson Gibb** 3 iyun 1857, Qlazqo – 5 dekabr 1901, London — şotland şәrqşünası.

Qlazqo Universitetində təhsil almış, әrәb, fars, türk dillərini öyrənmişdir. 1878-ci ildən Londonda yaşamışdır. Xoca Sadəddin Əfəndinin "Tacüt-təvarix" əsərini mənbə olaraq götürərək, 1879-cu ildə "İstanbulun fəthi" *(*ing.* "The capture of Constinople")* adlı əsərini nəşr etdirmişdir. Kritli Əziz Əli Əfəndinin "Müxəyyəlat"ından "Cavadın hekayəsi"ni *(*ing.* "The story of Jewad")*, "Qırx vəzir hekayəsi"ni *(*ing.* "The forty vezirs")* tərcümə və nəşr etdirmişdir. Divan ədəbiyyatı haqqında yazdığı "Osmanlı şeiri tarixi" *(*ing.* "A history of Ottoman poetry", 1900–09)* ən məşhur əsərində divan şeirinin inkişafını tədqiq etmiş, şeirləri vəznli və qafiyəli şəkildə ingilis dilinə çevirmişdir. Burada ayrıca olaraq Azərbaycan ədəbiyyatından da bəhs etmiş, Xətai, Məsihi və Qövsinin adını çəkmişdir. Yalnız birinci cildini nəşr etdirə bildiyi əsərin digər cildlərini ölümündən sonra dostu, şərqşünas alim Eduard Qranvil Braun nəşrə hazırlamışdır. Xalidə Ədib Adıvar və tələbələri bu əsərin birinci cildinin bir hissəsini türk dilinə tərcümə etmişlər (1943). Avropada Məhəmməd Füzuli haqqında Azərbaycan şairi kimi ilk dəfə nisbətən doğru və dolğun məlumat vermiş, yaradıcılığını yüksək qiymətləndirmiş, onu "qəlb şairi" adlandırmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  E. J. W. Gibb // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
Seneqal spahisinin təsviri.
**Spahi** — Fransa ordusunun tərkibində olan yüngül süvarilə növü.

Xidmətə cəlb olunanlar əsasən Əlcəzair, Tunis və Mərakeşin yerli əhalisindən idi. Termin Osmanlı süvarilərindən olan "sipahi" adının fransızca transkripsiyasıdır.

Seneqal spahisi
---------------

Məğrib spahi alaylarına əlavə olaraq, Fransa Qərbi Afrikasında iki spahi eskadronu yaradılmışdır. Sıravilər Seneqal və Fransa Sudanının (indiki Mali) yerli əhalisindən, zabitlər isə Şimali Afrika spahi bölmələrindən ezam olunmuşlar. 1928-ci ildə Seneqal spahiləri Atlı Jandarma olaraq yenidən təşkil edilmişdir. Seneqal Respublikasının müasir Milli Jandarmeriyası ənənələri və forması müstəmləkə dövrünün Seneqal spahilərinə aid olan mərasim eskadronu daxildir.

İtaliya spahisi
---------------

1912–1942-ci illərdə Liviyadakı İtaliya müstəmləkə rejimi Fransa–Əlcəzair modelinə uyğun olaraq, kəndlərdə və səhrada patrul etmək üçün istifadə edilən bir neçə spahi süvari birliklərini xidmətə götürmüşdür. Zabitlərinin italyan olmasına baxmayaraq, bu dəstələr yerli Liviya süvari birləşmələrindən daha az nizamlı idi. Spahi forması onların cəlb olunduğu tayfaların ənənəvi geyimləri əsasında işlənib hazırlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Pierre Rosiere, *"Spahis - des spahis algeriens aux gardes rouges de Dakar"*, ISBN 2-901151-15-9 pp. 121–122
2. ↑  Pierre Rosiere, *"Spahis - des spahis algeriens aux gardes rouges de Dakar"*, ISBN 2-901151-15-9 p. 137
3. ↑  Plates I & IV, "Under Italian Libya's Burning Sun", The National Geographic Magazine August 1925

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Спаги, во французской армии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Pavel Sakvarelidze** (*gürc.* პავლე დავითის ძე საყვარელიძე; 1882, Sakara[d] – 10 avqust 1937) — Gürcüstan siyasətçisi, Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü.

Həyatı
------

Ali təhsilini Rusiya və İsveçrə universitetlərində almışdır.

Rusiya Sosial Demokratik İşçi Partiyasının Menşevik fraksiyasının üzvü idi. İmereti-Sameqrelo partiyasının üzvü və təşkilatçısı. Partiya təxəllüsü "böyük Pavel" olub. 1905-ci ildə İmeretidə baş verən inqilabi çıxışlarda yaxından iştirak etmişdir. 1917-ci il noyabr ayından seçici vəzifələrdə işləmişdir, 1918-ci ildə Gürcüstan Demokratik Respublikası parlamentinin üzvü seçildi. Gürcüstanın İstiqlal Bəyannaməsini imzalamışdır. 12 mart 1919-cu ildə Gürcüstan Sosial Demokrat Partiyasının siyahısı üzrə Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü seçildi.

Yenidənqurma, sənət, texniki və konstitusiya komissiyalarının üzvü idi. 1921-ci ildə Gürcüstanın sovetləşməsindən sonra Gürcüstanda qaldı və siyasi fəaliyyətdən uzaqlaşdı. ZSFSR Xalq Komissarlığının statistika və iqtisadi şöbə müdirinin müavini vəzifəsini tutmuşdur.

1937-ci il avqustun 10-da vəfat etdi, ölümün əsas səbəbi zəhərlənmə ola bilər.

Vake qəbirstanlığında dəfn olunub.

Şəxsi həyatı
------------

Valerian Qunia onun qayınatası olub.

Ədəbiyyat
---------

* ირაკლი ხვადაგიანი. საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია. თბილისი, 2016, გვ. 360.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Remix of "საქართველოს დამოუკიდებლობის დეკლარაცია" by Liza Buskhrikidze". 2019-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-27.
2. 1 2  "Портал в прошлое в сердце Тбилиси: особняк Тер-Акоповой и его именитые старожилы". 2019-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-27.

Xarici keçidlər
---------------

* საყვარელიძე პავლე დავითის ძე
* პავლე საყვარელიძე
**Adi şəmayı** (*lat.* Alburnus alburnus) — Çəkiyəbənzərlər dəstəsinə, Şəmayılar cinsinə daxil olan növ.

Təsviri
-------

Qarışıq rəngə sahibdir — beli tünd, boz-mavidən zeytuni yaşıla qədər, qarnı və ətrafları gümüşü. Bel və quyruq üzgəcləri tünd, digərləri isə sarı və ya qırmızımtıl olur.

20 sm uzunluğa (ortalama 12–15 sm, ən böyüyü 25 sm) və 60 q çəkiyə sahib olur. Bununla belə 80–100 çəkiyə sahib nümunələrinə də rast gəlinir.

Ən sevimli qidası milçək tırtıllarıdır.

Yayılması
---------

Adi şəmayılar Azov, Baltik, Qara, Xəzər (şimal hissəsinə aid hövzədə) və Ağ dəniz (qərb avkatoriyasında) sularında müşahidə edilirlər.

Həyat tərzi
-----------

Çaylarda, göllərdə, su anbarlarında və nisbətən duzlu olan çay mənsəblərində yayılırlar. Sürü halında yaşayırlar və əsasən suyun üst hissələrini üstün tuturlar. Planktonlar və suya düşən həşəratlarla qidalanırlar.

Kürüləmə mayın sonlarında başlayır, iyulun əvvəlində bitir.

Əhəmiyyəti və istifadəsi
------------------------

Elədə böyük ov əhəmiyyəti kəsb etmir. Əgər heç bir canlı balıq yoxdursa, daha böyük yırtıcı balıq tutmaq üçün yem kimi də istifadə olunur. Kulinariyada istifadə edilir. Olduqca dalı olması ilə seçilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.

Ədəbiyyat
---------

* *Freyhof, J. Kottelat, M.* "*Alburnus alburnus*". The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2008. 2008: e.T789A13079658. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T789A13079658.en. İstifadə tarixi: 13 January 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* "Rusiyanın onurğalı heyvanları": Adi şəmayı
* Adi şəmayı Arxivləşdirilib 2009-08-30 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q200473
* Wikispecies: Alburnus alburnus
* ADW: Alburnus\_alburnus
* BioLib: 15602
* BOLD: 71169
* EPPO: ALBRAL
* Fauna Europaea: 304365
* Fauna Europaea (new): c7c552d5-c924-4c8d-a954-24a59afd09dc
* FishBase: 4730
* GBIF: 2362925
* iNaturalist: 93611
* IRMNG: 10839808
* ISC: 95206
* ITIS: 163663
* IUCN: 789
* NBN: NHMSYS0000544605
* NCBI: 54556
* uBio: 119453
* WoRMS: 154285

 |
Ordu korpusunun ilk komandanı Yusif İzzət paşa
**Osmanlı ordusunun I Qafqaz korpusu** (türkcə: *I Kafkas Kolordusu ya da I Kafkas Kolordusu*), Osmanlı ordusunun ordu korpuslarından biri. I Dünya Müharibəsi dövründə yaradılmışdır.

Yaradılması
-----------

### 1916 dekabr, avqust 1917, yanvar 1918

1916 dekabr, avqust 1917, yanvar 1918-ci illərdə korpusun strukturu belə idi:

* Birinci Qafqaz Korpusu
	+ IX Qafqaz diviziyası, X Qafqaz diviziyası, 36-cı Qafqaz diviziyası

### 1918 iyunda strukturu

1918-ci ilin iyun ayında korpusun strukturu belə idi:

* Birinci Qafqaz Korpusu
	+ Ordu korpusunun ikinci və sonuncu komandanı Kazım Qarabəkir paşaIX Qafqaz diviziyası, X Qafqaz diviziyası, XV diviziya

Komandanları
------------

* General-leytenant Yusif İzzət paşa — 1916–1917-ci illər.
* Kazım Qarabəkir paşa — 1917 dekabr 27-dən, 1918 dekabrın 25-nə qədər.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə əlaqəsi
----------------------------------------

Qafqaz İslam Ordusu təşkil edilnə zaman onun hərbi birləşmələrinin əksəriyyəti bu ordu korpusunun hissələrindən təşkil edilmişdi. Kürdəmir döyüşü, Göyçay döyüşü və xüsusilə də Bakı döyüşləri zamanı Qafqaz İslam Ordusunun canlı qüvvəyə olan ehtiyacı bu korpusun şəxsi heyəti hesabına təmin edilmişdir.

Bu ordu korpusunun birləşmələri həmçinin Naxçıvanda və ətraf ərazilərdə ermənilərin azərbaycanlılara qarşı soyqırım aktlarının qarşısının alınmasında da iştirak etmişdir.

Ləğvi
-----

1916-cı ilin sentyabrında yaradılan ordu korpusu, 1918-ci ilin oktyabr ayının 21-də Mudros barışığına görə ləğv edilmişdir. Ordu korpusu ləğv edilsə də şəxsi heyəti Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərliyi altında Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinin sonuna qədər döyüşmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Edward J. Erickson, *Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War*, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 154, 170, 181.
2. ↑  Edward J. Erickson, *Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War*, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 188.
3. ↑  T.C Baş Qərərgahı Hərb Tarixi Başqanlığı Yayımları, *Türk İstiqlal Müharibəsinə qatılan tümən və daha yuxarı rütbələrdəki komandanların bioqrafiyaları*, Baş Qərərgah Nəşriyyatı, Ankara, 1972, səh. 69. (türkcə)
4. ↑  T.C Baş Qərərgahı Hərb Tarixi Başqanlığı Yayımları, *Türk İstiqlal Müharibəsinə qatılan tümən və daha yuxarı rütbələrdəki komandanların bioqrafiyaları*, Baş Qərərgah Nəşriyyatı, Ankara, 1972, səh 163. (türkcə)
5. ↑  Zekeriya Türkmen, *Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918–1920)*, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001

Həmçinin bax
------------

* Qafqaz İslam Ordusu
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* İkinci Qafqaz korpusu
**Epimenides** (*yun.* Ἐπιμενίδης; e. ə. VII əsr, Knos, Krit (periferiya) – e. ə. VI əsr) — Yunan fəlsəfəöncəsi ənənəsinin təmsilçisi, düşünür və kahin.

Miladdan öncə VII yüzillikdə Krit adasında yaşamışdır. Onun haqqında deyirdilər ki, o çoxlu möcüzələr göstərmişdir. Bir rəvayətə görə gənc yaşlarında Epimenides bir mağarada yuxuya getmişdir. Ayıldıqdan sonra geri qayıdanda isə görmüşdür ki, doğma şəhəri dəyişmişdir. Sonra bilinmişdir ki, o 57 il yatmışdır. Elə o zaman da ona özəl biliklər verilmişdir. Bundan sonra Epimenides tanınmış və siyasətlə məşğul olmuş, kahinlik etmişdir. Bu əfsanənin Quranda "Əshabi-Kəhf" haqqında rəvayəti (18-ci surə) ilə müəyyən qədər bənzərliyi vardır. Mağarada yatmış və uzun illərdən sonra ayılıb şəhərlərinə qayıtmış gənclər haqqında rəvayətlər xristian ənənəsində də vardır.

Epimenides ilk dəfə insanlar tərəfindən iddia edilən fikirlərdə daxili ziddiyyətlərin olmasına fikir vermişdir. O, bir kritlinin ***"Bütün Krit sakinləri yalançıdır"*** iddiası haqqında düşünərkən belə qərara gəlmişdir ki, bunu deyən özü yalançıdır. Əgər bütün kritlilərin yalançı olduğunu iddia edən özü də kritlidirsə, deməli onun dediyinə inanmaq olmaz. Çünki belə olarsa o, özü də yalançı olur. Beləliklə, buna bənzər iddiaların daxilində ziddiyyət vardır və onlara "paradoks" deyilir. Sonralar isə Eleyalı Zenon və Evbulides kimi filosoflar buna bənzər ziddiyyətlərin çoxlu örnəklərini ortaya çıxara bilmişdilər.

Mənbə
-----

* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 16.

Ədəbiyyat
---------

* Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı: 3 saylı Bakı Mətbəəsi ASC, 2016, s. 16.
* Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915.
* Фрагменты ранних греческих философов. Раздел Предфилософская традиция / Подгот. изд. Лебедев А. В. Отв. ред.: И. Д. Рожанский. — М.: Наука, 1989. — Ч. 1. — 575 с.
* Эпименид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). СПб. 1890 – 1907.

İstinadlar
----------

1. ↑  Czech National Authority Database.
2. ↑  Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg Bell & Sons, 1915, p. 50.
3. ↑  Эпименид Arxivləşdirilib 2022-06-24 at the Wayback Machine // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). СПб. 1890 – 1907.
**Hollerit tabulyatoru** XIX yüzilin sonunda amerikalı Herman Hollerit (Herman Hollerith) tərəfindən ABŞ-də 1890-ci ildə əhalinin syahıyaalınmasının statistik verilənlərinin qeydiyyatı və emalı üçün ixtira olunmuş elektromexaniki maşın. Bu maşın perfokartlardakı verilənləri emal edən ilk qurğu idi; o, pefokartlarda olan dəliklərdən elektrik dövrəsini qapamaqla statistikanı hesablayırdı. Bəzi qiymətləndirmələrə görə bu maşının sayəsində siyahıyaılmanın aparılması müddətini üçdə iki dəfə qısaltmaq mümkün olub. 1900-cü illərin başlanğıcında Holleritin qurduğu Tabulating Machine Company şirkəti bu ixtiranın kütləvi buraxılışına başladı; bir sıra birləşmələrdən sonra bu şirkət International Business Machines Corporation (IBM) firmasına çevrildi.

Hollerit 1890 tabulyatoru
Hollerith punched card

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

Hollerit maşını