recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Günter Ayx** (*alm.* Günter Eich‎; 1 fevral 1907[…] – 20 dekabr 1972[…], Zalsburq) — Almaniya yazıçısı, şairi, nasiri. "47-ci qrup"un üzvü.

Həyatı
------

Günter Ayx 1 fevral 1907-ci ildə Almaniyada anadan olmuşdur. O, 1927-ci ildə ədəbi fəaliyyətinə başlamışdır. Bu zaman Ayxın bir neçə şeiri "Son sözlər antologiyası"nda dərc olunmuşdur. Onun 1927-ci ildən İkinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər olan dövrü Ayxın axtarışları və formalaşması dövrü kimi xarakterizə edilir. O, müharibədən sonra məşhurlaşmışdır. Ayx bu zaman bədii məharətdə özünü təsdiq etmiş, öz üslubunu tapmışdı. Onun lirikası humanist xarakter daşıyır, şair isə modernist poeziya texnikasına müraciət edir. Bu, "*Metro*" (1949), "*Yağışdan məktublar*" (1955) və "*İşə*" (1964) toplularında müşahidə edilir. Əsərlərində o, yazılarına son dərəcə sərt yanaşır, həmçinin dillə çox təcrübələr aparır. Ayx həm də radio pyes janrının yaradıcılarından biridir (ilk təcrübələr 1920-ci illərə təsadüf edir). Onun radiodramaturgiyası poetik teatr adlanır. "*Yuxular*" (1951), "*Özgə və mən*" (1952), "*Tanrının yüz adı var*" (1957), "*Şəhid Festi*" (1959) əsərləri dilin xüsusi lakonizmi, metaforik dialoqları ilə seçilir. Onun radio dramaturgiyasının zirvəsini "*Viterbodan olan qızlar*" (1953) pyesi adlandırmaq olar, burada müəllif Almaniyanın müharibədən sonrakı ədəbiyyatı üçün əsas mövzulardan birinə, almanların faşizm cinayətlərinə görə məsuliyyətinə müraciət edir. Daha sonra, 1960-cı illərdə yazıçı radio dramaturgiyasından ayrılır. Yaradıcılığında pessimist motivlər aydın eşidilir, o, get-gedə poetikasının ifadə xüsusiyyətlərini itirir. Günter Ayx 20 dekabr 1972-ci ildə Avstriyanın Zalsburq şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Günter Eich // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Энциклопедический словарь. 2009. Айх Гюнтер.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Günter Ayx*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Biografie: Günter Eich, Schriftsteller  (alm.)
* Гюнтер Айх. Школьницы из Витербо: Радиопьеса / Пер. М. Белорусца и Т. Баскаковой // TextOnly, вып. 46 (2017).
**Takeaki Matsumoto**(*yap.* 松本 剛明; 25 aprel 1959, Tokio[d]) — 9 mart 2011-ci ildən 2 sentyabr 2011-ci ilədək Yaponiyanın xarici işlər naziri.

Həyatı
------

Takeaki Matsumoto 25 aprel 1959-cu ildə Tokio şəhərində anadan olmuşdur. 1981-ci il oktyabr — Milli İctimai Xidmət Heyətinin 1-ci dərəcəli imtahanını vermişdir. 1982-ci mart — Tokyo Universitetinin hüquq fakultəsini bitirmişdir. 1982-ci il aprel — Yaponiya Sənaye Bankında çalışmışdır. 1989-cu il avqust — Mudafiə Agentliyi Naziri Curo Matsumotonun xüsusi köməkçisi olmuşdur. 1990-cı il fevral — Nümayəndələr Palatasının üzvü Curo Matsumotonun katibi vəzifəsində işləmişdir.

Takeaki Matsumoto 2000-ci il iyun ayında- Nümayəndələr Palatasına ilk dəfə olaraq seçilmişdir.
2009-cu il avqust — Nümayəndələr Palatasına seçilmişdir. 2010-cu il sentyabr — Xarici İşlər üzrə Dövlət Katibi olmuşdur. 2011-ci yanvar — Xarici İşlər üzrə Dövlət Katibi idi.
2011-ci il martdan — 2 sentyabr 2011-ci ilədək Yaponiyanın Xarici İşlər Naziri vəzifəsini daşıyıb.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasətçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Yaponiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kabataş Liseyi** — 1908-ci ildən bəri təhsil edən, Türkiyənin ən köhnə və seçmə liseylərindən biridir. Quruluşundan bəri məzunları Türkiyənin və Dünyanın bir çox ölkələrində müxtəlif sahələrdə yüksək müvəffəqiyyət qazanmışlar. Ayrıca Kabataş Liseyi tarixi boyunca bir çox məşhur Türk ədəbiyyatçılarının təhsil heyətlərində vəzifə yerinə yetirmiş olmalarıyla tanınar. Ayrıca Kabataş Liseyində bir çox məşhur film, serial və reklam çəkilmişdir. İstanbulun tarixi məktəblərindən biridir.

Ana kampusu İstanbulun Ortaköy səmtində dəniz kənarında yerləşir. Milli Təhsil Nazirliyinin etdiyi Səviyyə Təyin etmə İmtahanı (SBS) nəticəsində seçim edib bu liseyi qazanan qız və kişi şagirdlər bu liseyə getməyə imkan qazanarlar.

Kabataş Liseyində hələ də 900 ətraflarında lisey şagirdi oxumaqdadır. şagirdlərin 250-ə yaxın hissəsi yatışlıdır. Qız və kişi yatışlı hissələri vardır. Təhsil heyəti bir müdir, bir müdir baş yardımcısı, 3 müdir köməkçisi və 60 müəllimdən ibarətdir.

Tarixi
------

Kabataş Liseyi 7 Mart 1908 tarixində Padşah II. Abdulhəmidin fərmanıyla "Kabataş Məktəbi İdadisi" adı altında quruldu. Quruluş məqsədi; islam dünyasına seçmə idarəçi yetişdirmək idi. 18 Aprel 1908 tarixində Kabataş səmti dəniz sahilindəki set üstündə Əsmə Xatun Evində təhsilə başladı. İlk müdiri Həsən Tahsin (Ayni) Bəy idi və bütün lisey 7 sinif və 276 şagirddən meydana gəlirdi. 1909/1910 təhsil dövründə ilk məzunlarını 23 şagirdlə verdi.

Balkan Müharibələrinə digər məktəblər kimi Kabataşdan da bir çox müəllim və son sinif şagirdi qatıldı. Döyüş nəticəsinin ölkədə yaratdığı böyük kədər və elan edilən ümumi yas nəticəsində, 7 Mart 1913-də məktəb flamasının qırmızı-ağ olan rəngləri qırmızı-qara olaraq dəyişdirildi.

1998–1999 tədris ilindən etibarən Kabataş Liseyi Anadolu Liseyi statusunda təhsil etməkdədir.
2006–2007 təhsil mövsümü ilə birlikdə təhsil müddəti 5 ilə çıxarılmışdır.

2009-cu ildən etibarən birinci xarici dil olaraq Almanca təhsil verən iki sinif açılmışdır.

Tanınmış tələbələri
-------------------

* İskilipli Atif Müəllim Qurucu müəllimlərindən
* Əli Tərəf Üsul Şair və Yazar
* Behçet Necatigil Yazar
* Respublika Şüa Fizika Müəllimi
* Faruk Nafiz Çamlıbel Yazar
* Fuad Körpülü Yazar
* Hüseyn Nihal Atsız Yazar
* Memduh Şövkət Esendal Yazar və siyasət adamı
* Oktay Tuncer Şair
* Ömər Seyfəddin Yazar
* Rəşad Nuru Gündəkin Yazar
* Samih Nafiz Tansu Yazar
* Suna Tanaltay Psixoloq
* Ağıllı Ömər Dəfnə Şair
* Hikmət Turan Dağlıoğlu Yazar, Antaliya millət vəkili

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2014-03-18 at the Wayback Machine
* Kabataş.net Arxivləşdirilib 2012-06-26 at the Wayback Machine

1. ↑  .
**Güngör Dilmən Qalyoncu** (*türk.* Güngör Dilmen Kalyoncu; 27 may 1930, Təkirdağ – 8 iyul 2012, İzmir) türk dramaturq. Tarix və mifologiyadan ilhamlanan  *Midas'ın kulakları* və *Ben Anadolu* Dilmenin ən vacib əsərlərdən sayılır.

Haqqında
--------

Dilmən İstanbul Universitetin ədəbiyyat fakültənin klassik filologiya şöbəsində oxuyub 1960-cı ildə məzun oldu. İlk şeiri 1956-cı ildə *Yücəl* jurnalında nəşr edilmişdir. 1959-cu ildə *Cinema - Teatr Jurnalı* tərəfindən açılan müsabiqədə Dilmənin *Midasın kulakları* pyesi birincilik mükafatını qazandı. *Midas Üçləməsi* adlı trilogiyanin ilk əsəri olan *Midasın kulakları*, Gənclik Teatrında və sonra Ankara Dövlət Teatrında səhnəyə qoyuldu. Ali təhsilini bitirdikdən sonra 1961-ci ildə Fulbright Təqaüdü alaraq ABŞ-yə getdi və Yale Teatr Məktəbində rejissorluq, səhnə işıqlandırması və səhnə dizaynı kimi mövzulara maraq göstərdi. Eyni ildə Təl-Əvivdəki Həbima teatrın qonağı olaraq İsrailə getdi, sonra bir müddət Yunan hökumətinin köməyi ilə Afinada yaşadı. ABŞ-da yazdığı *Canlı Maymun Lokantası* pyesi Türkiyənin Xalq evləri cəmiyyətindən ona bir mükafat qazandı.

1964-1966 arasında İstanbul Bələdiyyə Şəhər Teatrının işıqlandırma şöbəsində çalışmışdır. 1966-cı ildə İstanbul Radiosunda dramaturgiyaya başladı. 1967-cu ildə bir Anadolulu qadının dramından bəhs edən *Qurban* pyesini yazdı. Midas Trilogiyasının ikinci oyunu *Midas'ın Altınları* Dövlət Teatrının səhnələrində oynandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mukadder Yaycıoğlu, **Güngör Dilmen'le Söyleşi**, *Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Sayı 20, 2005*" (PDF). 2020-07-27 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-07-27.
**Kabinetlandiya** - Səhra ortasında, Mattheue Passmore tərəfindən qurulan və yalnız 3 siyirməsi olan kitabxana, dünyanın ən təhlükəli və ən maraqlı kitabxanası hesab olunur.

Yaranma tarixi
--------------

Amerikalı rəssam Qordon Matta-Klark 1973-cü ildə Nyu-Yorkda 15 kiçik ərazi alır. Təxminəm insan çiyni genişliyində olan bu ərazilərin şəkillərini çəkir və kataloqunu hazırlayır. Bununla o, mülkiyyət anlayışını mühakimə edən bir sənət əsəri yaradır. 30 il sonra, Matta-Klarkdan ilhamlanan "Cabinet" jurnalı, ABŞ-nin Meksika ştatında çölün ortasında kiçik bir ərazi alır. Mədəniyyət jurnalı, Bruklindəki mərkəzi ofisindən 3 min kilometr uzaqdakı bu yeni torpağına "Kabinetlandiya" *(*ing.* "Cabinetlandia")* adını verir. Beləcə, 325 dollara alınan kiçik ərazidə ABŞ-nin ən təhlükəli və maraqlı kitabxanası yaradılır.

Fəaliyyəti
----------

Kutabxana 3 siyirmədən ibarətdir. Dolabın üstündəki siyirmədə bir kitabxana kartı, bir kitab kataloqu, bir ziyarətçi dəftəri və kitab oxuyarkən üzərində oturmaq üçün bir yastıq var. Orta siyirmədə "Cabinet" jurnalının bu günə qədər yayımlanmış olan 13 nəşri yer alıb. Aşağı siyirmədə isə bir su qabı və onun ixtiraçısı Mattheue Passmorenun ayaq ölçüsü olan 44 nömrə uzunboğaz ayaqqabı yer alıb. Ayaqqabıların orda saxlanma səbəbinin isə ərazidə gəzən əqrəblərdən qorunmaq üçün olduğu açıqlanıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-06.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-06.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-06.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-06.
İkinci dünya müharibəsi dövründə istifadə edilən blindaj
**Blindaj** (*fr.* blindage,*fr.* blinder) − artilleriya, mina, pulemyot atəşindən, o cümlədən kütləvi qırğın silahlarından qorunmaq üçün, həmçinin şəxsi heyətin istirahəti üçün nəzərdə tutulan müvəqqəti və ya daimi yeraltı istehkam tikilisi. Blindaj, düşmən tərəfindən görünməyən və ətrafı istehkam divarları ilə əhatələnmiş yerlərdə tikilməlidir. Müharibə dövrlərində blindajlardan qərargah, tibb məntəqəsi və s. kimi istifadə edilir. Həm Birinci Dünya müharibəsində, həm də İkinci dünya müharibəsində praktik olaraq bütün müdafiə rayonlarında blindajlardan istifadə olunurdu.

Blindaj adətən səngər sisteminin tərkibində tikilir və müşahidə mövqeyinə malik olmur. Blindaj taxta, dəmir-beton, daş və ya metal konstruksiyadan tikilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Blindaj // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978.
* Blindaj // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Terek altağızı** (*lat.* Chondrostoma oxyrhynchum) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin şüaüzgəclilər sinfinin çəkikimilər dəstəsinin çəkilər fəsiləsinin altağız cinsinə aid heyvan növü. Az saylı, yerli (aborigen) növdür.

Xarakterik morfoloji əlamətləri
-------------------------------

Pulcuqları xırdadır. Alının eni azdır, quyruq gövdəsinin uzunluğu nisbətən çoxdur. Bədənin uzunluğu 25 sm-ə, kütləsi 270 q-a qədər olur. Cinsi dimorfizmi zəif inkişaf etmişdir.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Şirin su balığı olub, dibi qumlu-daşlı olan axar sularda yaşayır. Əsasən, çayların orta hissələrində rast gəlinir.
Orta ömrün uzunluğu 4 il olub, cinsi yetkinliyə 2 yaşında çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəklində olur. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.

Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri
---------------------------------------

Çoxalma kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü bir dəfəyə tökür. Kürüləməsi suyun temperaturu 12.0 – 16.0 C° oduqda mart ayının axırlarından may ayının sonlarına qədər davam edir. Reproduktivliyin forması kürü şəklində olur. Kürüsünü bir dəfəyə 2.3 mindən 16.2 min ədədə qədər tökür. Yetkin fərdlər hər il kürütökmədə iştirak edirlər. Generasiyaların sayı ömrün uzunluğundan asılı olaraq 2-3 dəfə olur.

Yayılması
---------

Azərbaycanda 2 növ ilə təmsil olunmuşdur. Azərbaycanda yarımnövləri yoxdur. Azərbaycanda Yalama-Xudat çaylarında (Tel çay, Nurgədi, Xuray, Vələmir və Samur) yayılmışdır.

Limit faktorları
----------------

Su hövzələrinin çirklənməsi, təbii kürüləmə yerlərinin sıradan çıxması və digər antropogen amillər.

Rasionu
-------

Qidasını, əsasən, yosunlar, detrit, su cücülərindən olan ikiqanadlıların sürfələri, ibtidai xərçəngkimilər və balıqların kürüləri təşkil edir.

Düşmənləri
----------

Yırtıcı balıqlar və balıq parazitləri.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

Vətəgə və təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur. Vətəgə əhəmiyyətli balıqların qida şəriki olmaqla və digər balıqların kürülərini yeməklə müəyyən qədər ziyan verir.

Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri
--------------------------------------------------------------

Balıqçılıq haqqında qanun qəbul edilmişdir. Su hövzələrinin çirkləndirilməsinin qarşısı alınmalıdır. Azsaylı olduğundan qorunma tədbirləri həyata keçirilməlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 620.
3. ↑  Казанчеев Е.Н. Рыбы Каспийского моря. М.: Легкая и пищевая промышленность, 1981, 168 с.
4. ↑  Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q673667
* Wikispecies: Chondrostoma oxyrhynchum
* BOLD: 71188
* EoL: 209747
* Fauna Europaea: 304446
* Fauna Europaea (new): 509ca3c5-ad14-49f9-9347-893fbdfa64fa
* FishBase: 47782
* GBIF: 2360542
* iNaturalist: 97709
* IRMNG: 10754496
* ITIS: 688879
* IUCN: 135536
* NCBI: 101877
* WoRMS: 1017251

 |
**Blinovo** — Krasnodar diyarının Soçi şəhərində mikrorayon. Blinovo mikroroyonu Adler rayonunun ərazisində yerləşir. İmeretin düzənliyinin şimal-qərbində yerləşir. Qara dəniz sahillərindən 3,5 km aralıdadır.

Coğrafiyası
-----------

Üç tərəfdən meşə zolağı ilə əhatə olunmuşdur. Meşə zolağı dənizkənarı zonadan federal avtomobil yolu ilə ayrılır. Bu ərazi Kaspiyskaya küçəsi adlanır.

Blinovoda iki uşaq bağçası, bir məktəb, sənaye malları və ərzaq mağazaları var. Adler və Soçinin mərkəzinə ictimai nəqliyyatla çatmaq olar.

Ərazinin iqlimi əsasən subtropikdir. İsti yay və az qarlı qışI ilə xarakterizə olunur. Dənizdən uzaqlaşdıqca iqlimin kontinentallığı yüksəlir. Orta illik hava temperaturu təxminən + 14,2 ° C-dir və yanvarda orta + 5,3 ° C-dən iyulda + 23,2 ° C-ə qədər dəyişir. İllik orta yağıntı təxminən 1300 mm-dir. Baş Qafqaz silsiləsinin şimal yamacından asılı olaraq, cənub yamacında yağıntının əsas miqdarı qışda düşür.

Tarixi
------

Mikrorayonun tarixi 1920-ci illərdə 1-ci Süvari Ordusunun 2-ci Süvari Diviziyasının əsgərlərinin əhəmiyyətli bir hissəsinin Adlerə gələrək həlak olmuş diviziya komandiri, Vətəndaş müharibəsi qəhrəmanı M.F.Blinovun adına kommuna təşkil etdiyi vaxtdan başlayır. Sonralar kommuna iriləşdirilmiş Blinov kolxozuna çevrildi. 1960-cı illərdə isə Blinov kolxozu Kalinin adına 11 saylı meyvə-tərəvəz sovxozuna birləşdirilib. Sonralar "Vosxod" sovxozu adlanıb. Ən böyük tərəvəz, çay və tütün istehsalçısı.

Təhsil müəssələri
-----------------

Mikrorayon ərazisində 1989-cu ildə tikilmiş Soçi şəhəri büdcəli 28 saylı orta məktəb yerləşir.

Küçələri
--------

Mikrorayonun əsas küçəsi şəhərdə Kaspiyskaya küçəsi adı ilə tanınan Novorossiysk-Suxumi federal magistiral yoludur. Digər küçələr: Blinov küçəsi, Blinov zolağı. Əsasən, bütün yaşayış binalarının Lesnaya küçəsi ünvanı var.

Blinovo meşəsi
--------------

Dəniz sahilinə perpendikulyar uzanan mikrorayonun yuxarı hissəsində təbiətin nadir guşəsi — fıstıq meşəsi qorunub saxlanılıb. Qafqazın Qara dəniz sahillərinin florasının bütün müxtəlifliyi meşədə təmsil olunur. Fıstıq meşəsinin yarusları aydın görünür. Kolluq və ot örtüyü yaxşı qorunub saxlanılır. Meşədə bir neçə böyük ekoloji zonalar var. Meşənin şərq hissəsində iki göl var: "Blinovo" və "Yaşıl".

Görməli yerləri
---------------

*Müqəddəs Məryəm Maqdalena* kilsəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Названо в честь командира Красной Армии М. Ф. Блинова". 2013-12-03 tarixində arxivləşdirilib.
**Terequlovlar** — əsası Səfərağa Terequlov tərəfindən qoyulan bu ailə əslən Volqaboyu tatarlarındandır.

Haqqında
--------

20 il Qafqazda, mühəndis alayında rekrut xidmətində olan S. Terequlov ordudan tərxis edildikdən sonra, 1845 ildə ailəsi ilə (həyat yoldaşı, iki oğlu — Həsən və İbrahim, qızı — Fatma xanım) Tiflisə köçmüşdür. Üzeyir Hacıbəyovun həyat yoldaşı Məleykə xanımın, qayınları Hənəfi və Əli Terequlovların atası olan Həsən Səfərağa oğlu Terequlov (1835 —1911) — maarifçi, ictimai xadim olmuşdur. 1880-ci ildə, qardaşı İbrahimlə birlikdə Tiflisdə ilk dəfə olaraq qızların və oğlanların birgə oxuması üçün nəzərdə tutulan rus-tatar məktəbi açmışdır. O, Tiflisdə sünnilər məscidinin rəhbəri olmuşdur. Hər iki qardaş xeyriyyəçiliklə də məşğul idilər.

Nümayəndələr
------------

* Züleyxa Terequlova- Osman Əfəndi Vəlizadənin həyst yoldaşı
* Rəhilə Terequlov - Mehdi bəy Hacıbababəyovun həyat yoldaşı
* Hənəfi Terequlov
* Məleykə Terequlova - Üzeyir Hacıbəyovun həyat yoldaşı
* Badigülcamal xanım Terequlova - Müslüm Maqomayev həyat yoldaşı

Mənbə
-----

* Terequlovlar ailəsi
**Tereza Klavenes körfəzi** — Laptevlər dənizində, Taymır yarımadasının şərq sahillərində yerləşən körfəz. Xatanqa körfəzindəndən 75 km şimalda yerləşir. Buxtanın uzunluğu 40 km, eni isə 13 km -dir. Ən dərin yeri 40 metrdir. Qərbdə Lasinus yarımadası ilə Sims körfəzi ayrılır. Şərqində Vilkiski arxipelaqı və Komsomol həqiqəti adaları yerləşir. İlin böyük qismi buzla örtülüdür. Ətrafında tundra bitkiləri yayılmışdır. Buxtanın sahil bölgəsi Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir. Buxtaya çoxlu sayda çaylar axır. İnzibati cəhətdən buxtanın böyük hissəsi Rusiya Federasiyası Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir.

Tarixi
------

1736-cı ildə Vasili Vasileviç Pronçişev tərəfindən uzaq məsafədən kəşf edilmişdir. O, səhvən körfəzi Taymır çayının mənsəbi hesab etmişdir. 1740-cı ildə isə Xariton Laptevin ekspedisiyası tərəfindən bölgədən keçilsədə ziyarət etməmişdir.
1741-ci ildə şimala səfəri zamanı Semyon Çelyuskin körfəzi ziyarət etmişdir. Ancaq ona ad verməmişdir. 1918-1919-cu illərdə Roald Amundsennin zərurətdən sahillərində qışlamaq məcburiyyətində qalması ilə əlaqədar tam olaraq tətqiq edilmişdir. O, körfəzi tanışı Tereza Klavenesin şərəfinə adlandırır. Tereza Klavenesin kim olması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Bəzi məlulatlara görə bu qadın Fram gəmisini maliyyələşdirən komitənin rəhbəri olmuşdur.

YERİNİN TƏSVİRİ

Tereza Klavenes körfəzi, Taimyr yarımadasının şimal-şərq ucunun sahillərini yuyaraq, Laptev dənizinin çoxsaylı körfəzlərindən biridir.  Körfəzin uzunluğu 40 kilometrə, eni isə təxminən 16-a yaxındır. Körfəzin ən dərin hissəsi, kiçik adalar və şallarda çoxdur, buxtanın sahələri yumşaq, bataqlıqdadır, seyrək tundra bitkiləri ilə örtülmüşdür.  İlin çox hissəsi buxtanı buzla örtür.  Körfəzin sahil hissəsi Böyük Arktika Qoruğunun bir hissəsidir.

İlk dəfə Vasili Pronchiçevin ekspedisiya üzvləri 1736-cı ildə körfəzi gördülər, lakin kəşfiyyatçı gəmi keçdi və səhvən Taimyra çayının ağzında buğa səhv edildi.  Xariton Laptevin ekspedisiyası körfəzin varlığını bilirdi, lakin ətraflı araşdırmadı.  Başqa bir məşhur qütb tədqiqatçısı Semyon Chelyuskin 1741-ci ildə buxtanın sahillərini gəzdi, ancaq buğa heç bir ad təyin etmədi.

Körfəzin ətraflı öyrənilməsi 1918-1919-cu illərin qışında Rwald Amundsen ekspedisiyasının üzvləri tərəfindən aparılmışdır.  Bu, məcburi bir tədbir idi, çünki Norveç naviqatorunun gəmisi ona yaxın olmayan buzda donmuşdu.  Körfəzə adını verən - Amundsen məşhur dost qütblü "Fram" gəmisini dəstəkləyən komitəyə rəhbərlik edən dostu Teresa Klavenesin şərəfinə.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Записки Харитона Лаптева — ivki.ru/kapustin/ — Арктика Антарктика Филателия". 2012-02-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-06.
Ukrayna istehsalı olan "Fort-500" silahı
Ukrayna istehsalı olan "Fort-500" silahının ovçu variantı
**"Fort-500" silahı** — Ukrayna Daxili İşlər Nazirliyinin "Fort" Elimi-Tədqiqat Birliyi tərəfindən 1990-cı illərdə işlənib hazırlanmış lüləli silah. Ukrayna polisinin və xüsusi xidmət orqanları əməkdaşlarının istifadəsi üçün yaradılmışdır. Hal-hazırda eyni zamanda ölkə vətəndaşlarına da ovçuluq üçün satılır.

Onun konstruksiyasında amerika silahı *Remington 870*un müəyyən elementlərindən istifadə edilib.

Hal-hazırda baza variantı olan Fort-500 ilə yanaşı "polis" variantı olan Fort-500M də buraxılır. Onun 3355 mm uzunluğunda dəstəyi və müxtəlif aksesuarlar üçün imkanları da vardır.

Silah əllə nizama gətirilir, polis variantında gözyaşardıcı qaz bombası atmaq üçün yer də vardır. O dəsətyi bərkidilmiş, yığılan və dəsətksiz ola bilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2011-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-27.
**Əs-Səqafət Əl Hadisə (dərgi)** — elmi araşdırma dərgisi.

Məlumat
-------

Ərəbcə aylıq elmi araşdırma dərgisi olan "Əs-Səqafət Əl Hadisə"nin təsisçisi Kərkük Müəllimlər Cəmiyyəti, məsul redaktoru isə Ata Tərzibaşı idi. İlk sayı 1954-cü il mayın 1-də çap edilib. İkinci sayı həmin il iyulun 1-i işıq üzü gördükdən sonra bağlanıb. Belə ki, 1954-cü ildə çıxmış 19 saylı qərarın 25-ci maddəsinə görə, İraqda daha əvvəllər qurulmasına icazə verilmiş bütün cəmiyyətlərin ləğv ediıməsi qərara alınmışdı. Beləliklə də, onların çap etdirdikləri mətbu orqanlar da dayandırılırdı. 

Daxiliyyə Nazirliyinin 1954-cü il 3 oktyabr tarixli rəsmi sənədində bağlandığı qeyd edilmiş mətbu orqanlar arasında "Əs-Səqafət Əl Hadisə"nin də adı var idi. Bağdadda "Dar-ül-Marifə" mətbəəsində çap edilmiş dərginin ilk sayı 58, ikinci sayı 68 səhifəlik olub, 22x16,5 sm. ölçüsündə idi. Dərginin son sayı rəngli çap olunub. Əs-Səqafət Əl Hadisə dərgisinin qiyməti əlli filis idi. Fikir və düşüncə dərgisi olan "Əs-Səqafət Əl Hadisə" ciddi aktual mövzulara və xəbər mahiyyətli gündəlik hadisələrə yer vermirdi. Vaxtilə İraq dərgiləri arasında öndə gələn bu keyfiyyətli dərginin ilk sayı çıxdığı halda, İraq mətbuatı Bağdadda yayımlanmış məşhur "Liva Əl İstiqlal"ın məzmunundan mənbə göstərmədən önəmli iqtibaslar verməyə başlamışdı. 

Dərgidə yerli yazarlarla yanaşı, iraqlı alimlər də çıxış edirdilər. Məşhur tarixçi Abbas Əl Azzavi ikinci sayda Davud Paşanın dövründə yetişmiş kərküklü şairlərdən Əsəd Naib haqqında, doktor Abdul Cəlil Əl Tahir də çağdaş sosiologiya haqqında analitik ictimai yazı yayımlamışdı. 1954-cü ilə qədər Kərkük bələdiyyəsinin çap etdirdiyi "Kərkük"dən başqa burada 20 il ərzində başqa bir qəzet çap edilmədi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin Kuzəçi.* İraq mətbuat tarixi (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 52. ISBN 978-9952-516-66-1..
**Əsas instinkt 2** (*ing.* Basic Instinct 2 ) — 2006-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi.

Məzmun
------

Filmin əvvəlində Ktrin Tramvell öz sevgilisi ilə maşında məhəbbət əlaqəsində olur.Bu zaman sevgilisi maşını səhv tərəfə yönləndirir.Sevgilis çayda batır.Lakin sağ qalır.Onun üçün məhkəmə olur.Məhkəmə bitdikdən sonra onu psixoterapevtin yanına göndərirlər.Vaxt keçdikcə psixoterapevt Qlass ona aşiq olmağa başlayır.

Bir gün Qlassa onun əvvəlki həyat yoldaşı xəbər göndərir ki, sevgilis vəfat edibBu sevgili Qlass üçün nalayiq sözlər yazırdı.Artıq öldürülənlərin sayı çoxalmağa başlayır.Btünü günahlarda Ketrinin üzərinə düşür.Qlass özünü idarəetməni itirməyə başlayır.

Filmin sonunda Qlassın psixiatr məntəqəsinə göndərilir.Ketrin ona çatdırır ki, yazdığı kitabın baş qəhrəmanı Qlassdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. ↑  .
3. ↑  "Basic Instinct 2" heißer Anwärter auf "Goldene Himbeere" (alm.). // *Der Spiegel* / Hrsg.: R. Augstein Spiegel-Verlag, 2007. ISSN 0038-7452; 2195-1349
4. 1 2 3 4  .
5. 1 2  .
6. 1 2  .
7. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

Filmi izlə (azərbaycan dilində)
**Blez Kompaore** (*fr.* Blaise Compaoré) - Burkina-Faso Respublikasının VI prezidenti. 1987-ci ilin 15 oktyabr tarixində ölkənin V prezidenti Toma Sankaraya qarşı edilən sui-qəsd cəhtindən sonra elə həmin gün Blez Kompaore ölkənin yeni prezidenti olduğunu elan etmişdir. 1987-ci ildən etibarən hakimiyyətə gəlmiş Blez Kompaore 2005 və 2010-cu illərdə ölkədə keçirilən prezident seçkiləri zamanı mütləq səs çoxluğu ilə qalib gəlir.. Avropa ölkələri tərəfindən tanınmayan seçkilərin ardından Kompaore və ona bağlı qüvvələr ölkənin idarəsinə tam nəzarət edirlər. 2014-cü ilin oktyabr ayında Kompaorenin konstitusiyaya bəzi dəyişiklər edəcəyini elan etməsi ölkədə ciddi narazılıqlara səbəb olmuşdur.

Etirazçılar konstitusiyaya ediləcək əlavə və dəyişiklilərin Kompaorenin daha bir müddətə prezident seçilməsi istəyi ilə əlaqədar olduğunu bildirirlər. 15 oktyabr tarixindən başlayan nümayişlər, 28 oktyabrda yerini silahlı toqquşmalara bıraxır və paytaxt Uaqaduqu başda olmaqla ölkənin bir çox böyük şəhərlərində hökumət qüvvələri ilə nümayişçilər arasında toqquşmalar baş verir. Burkina-Fasoda hakimiyyət çevrilişin baş verməsinin ardından Blez Kompaorenin 28 illik hakimiyyətinə son qoyulur. Sabiq prezident hadisələrdən sonra Fil Dişi Sahilinə sığınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Burkina Faso parliament set ablaze". 2014-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-02.
**Barbo dağı** (**Barbo piki**, *ing.* Barbeau Peak) — Elsmir adasında yerləşən, Kanadanın Nunavut vilayətinin ən hündür zirvəsi. 2616 metr hündürlüyə malik zirvə həmcinin Kanada Arktik arxipelaqı nın və Arktika Kordilyerinin ən hündür zirvəsidir.

Dağ Kuttinirpaak Milli Parkı ərazisində yerləşir.

Zirvənin ilk fəthi 7 iyun 1967-cı ilə təsadüf edir. 1969-cu ildə isə antropoloq Masrius Barbonun ölümündən sonra zirvə onun şərəfinə adlandırılmağa başlanılmışdır.

Təcrübəli alpinist üçün dağa gediş çox mürəkkəb deyil, sadəcə zirvənin fəthi güclü küləklər və ağır iqlim şəraiti ilə mürəkkəbləşir.

Mənbə
-----

* Summitpost.org

İstinadlar
----------

1. ↑  "Peakbagger.com". 2015-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-29.
2. ↑  "The Summits of Canada". 2013-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-29.
3. ↑  "Quttinirpaaq National Park: Geology" (ingilis). Kanada Parkları. 2012-03-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-05.
**Barcil** (İdil – 731) — Xəzər xaqanının oğlu, sərkərdə.

Həyatı
------

Xəzərlər Azərbaycan ərazisində tez-tez görünürdülər. Xəlifə Yezid ibn Əbd əl-Malik 722-723-cü illərdə böyük ordu ilə Ərdəbilə qədər irəliləmişdi. Xəlifənin ordusu xəzərlər tərəfindən məhv edilmiş, xəzərlər böyük qənimət əldə etmişdilər. bu döyüşdə Barcil də iştirak etmişdi.

İlk dəfə adı 722-ci ilə aid qaynaqlarda hallanır. Ərəb valisi Əl-Cərrah ibn Əbd-ül-Lah əl-Həkəmi Xəzər xaqanlığına hücum edərkən onu qarşılayıb vuruşmuşdu.

726/727-ci illərdə Xəzərlər xaqanın oğlunun, barcilin başçılığı altında yenidən Azərbaycana daxil olmuş, ancaq ərəblərin güclü müqaviməti ilə rastlaşıb geriyə çəkilməyə məcbur olmuşdular. Araz çayı sahilində, Varsanda güclü döyüşlər gedərkən Barcilin qoşunu böyük itki verib geri çəkilmişdilər. Ərəb ordusuna əl-Haris ibn Əmr başçılıq edirdi.

730-cu ildə Xəzər xaqanının oğlu Barcil Ərdəbilə qədər irəliləyərək ərəbləri məğlub edir və vali Hikəmi öldürülür. O, 731-ci ildə ölür. Ərəblərin Xəzər ölkəsində ən böyük qələbəsini Azərbaycan və Ərməniyyənin valisi Mərvan ibn Məhəmməd 737-ci ildə əldə edir. Mərvan 150 minlik ordu ilə İtil şəhərinə yürüş edir və ardınca ərəblər qoşunun bir hissəsini Dəryal keçidi, digərini Dərbənd yolu ilə keçirdərək Səməndər şəhərinə hücum edirlər. Xaqan İtilin qarşı tərəfinə keçərək tarxanlardan ibarət 40 minlik qoşun ilə mübarizə aparmağa çalışsa da, məğlub edilir və Mərvan 20 min ailəni əsir alaraq Dərbəndə tərəf sürgün edir. Məcbur qalan xaqan sülh sazişi bağlayır. Sülhün şərtlərinə uyğun olaraq Mərvan xaqanın İtilə qayıtmasına icazə verir, eyni zamanda xaqanlıqda islam dinini yaymaq üçün iki hüquqşünası (Sabit əl-Əsədi və Əbdürrəhman Hulanü) orada saxlayır. 765-ci ildə xəzərlər 30 il əvvəlki məğlubiyyətin qisasını alaraq 100 minlik ordu ilə Azərbaycan və Ərməniyyəyə girərək 100 minlik müsəlmanı əsir alırlar.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Xəzər xaqanlığı

Xarici keçidlər
---------------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Rusiya-Osmanlı müharibəsi.

**Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1568–1570)** və ya **Həştərxan yürüşü** — Osmanlı Dövləti və Osmanlı Dövlətinə bağlı olan Krım xanlığının 1556-cı ildə Rusiyanın əlinə keçən Həştərxan xanlığını Rusların əlindən xilas etmək üçün Həştərxan və Azov bölgələrinə təşkil etdikləri yürüşdür.

Rus Moskva Knyazlığı 1552-ci ildə Qazan Xanlığının, 1556-cı ildə də Həştərxan Xanlığının mövcudluğuna son vermiş və Don və Volqa çayları boyunca güclü bir şəkildə yerləşmişdi. Moskva knyazı IV. İvan (Qorxunc İvan) bu fəthlərlə Çar titulunu da almışdı. Sonrakı əsrlərdə Rusiya iqtisadiyyatının şah damarı halına gələcək olan bölgənin Rusiya tərəfindən ilhaq edilməsi, Orta Asiya ilə Krım və Anadolu arasında Xəzər dənizinin şimalından keçən ticarət yolu və Həcc yolunu da kəsmişdi. Rus Knyazlığı isə Ural və Qara Dənizə doğru genişlənmə strategiyasının ilk addımını atmış oldu. Sultan II Səlim ilə kürəkəni və Sədrəzəm Sokollu Mehmed Paşa, Rusiyanın Qafqaz və Krıma genişlənmə təhlükəsini sezdilər. Bunu qarşısını almaq strategiyası olaraq Həştərxan qalasının fəthi və bu qalanın bir müdafiə sisteminin mərkəzi kimi istifadə edilməsinin lazım olduğu fikri ortaya çıxdı. Beləliklə Rus Knyazlığının cənuba irəliləməsi alındığı kimi, Osmanlı Dövlətinin Səfəvi dövlətinin Qafqaz və Azərbaycandan sıxışdırıb çıxarma strategiyasını asanlaşdırmalı idi.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Rusiya-Osmanlı müharibələri |
| --- |
|  | 
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1568-1570)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1676-1681)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1686-1700)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1710-1713)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1735-1739)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1768-1774)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1787-1792)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1806-1812)
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1828-1829)
* Krım müharibəsi
* Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1877-1878)

 |  |
**Karl Llevellin** (*ing.* Karl Nickerson Llewellyn; 22 may 1893, Sietl, Vaşinqton – 13 fevral 1962, Çikaqo, İllinoys) — Amerika mülki hüquq mütəxəssisi.

Fəaliyyəti
----------

XX əsrin ilk onilliklərində ABŞ hüquqşünaslığında sosioloji hüquqşünaslığın təsiri altında "realistlər" hərəkatı meydana gəlmişdir; burada əsasən, müxtəlif sahəvi hüquqi fənlərin — mülki, kommersiya, sahibkarlıq və s. hüquq sahələrinin nümayəndələri birləşmişdi. Bir çox realistlər elmi araşdırmalara müraciət etməzdən əvvəl vəkillik praktikası ilə məşğul olmuşlar. Bu hərəkatın lideri Karl Llevellin olmuşdur.

Karl Llevellin konsepsiya üçün xarakterik olan xüsusiyyətləri müəyyənləşdirmiş və ona "hüquqi realizm" adını vermişdir. Llevellinin nəzəri görüşləri onun "Böyürtkən kolu" (1930) adlı mühazirələr kursunda, həmçinin "Hüquqşünaslıq: realizm nəzəriyyə və praktikada" adlı məqalələr toplusunda əks olunmuşdur. "Böyürtkən kolu" toplusunun başlığında amerikan laylasındakı sözlərdən söz oyunu kimi istifadə olunmuşdur. Llevellin ABŞ Vahid ticarət məcəlləsi layihəsini — ölkə tarixində ticarət hüququnun ən geniş sistemləşdirilməsini hazırlayan komissiyaya başçılıq etmişdir. Hal-hazırda bu Məcəllə Luiziana istisna olmaqla, bütün ştatlarda qəbul edilmişdir.

Llevellinin sözlərinə görə, məhz praktika "hüquq sisteminin özəyi"ni təşkil edir. Hüququn ümumi prinsipləri və normalarının məzmunu haqqında mübahisələr etmək əvəzinə, hüquqşünaslar, hər şeydən əvvəl, mövcud hüquqi praktikanı ümumiləşdirməlidirlər. Llevellin hesab edirdi ki, dinamik inkişaf edən müasir cəmiyyət şəraitində ön plana "qəbul edilmiş norma və qərar qəbul edilməsi praktikasının öz aralarında necə, nə qədər və hansı istiqamətdə ayrılmaları" məsələsi çıxır.

Llevellin yazırdı: "Hüquq sahəsi mübahisələrin həllinə aid olan fəaliyyətdir. Vəzifəsinə görə bu fəaliyyəti həyata keçirən insanlar isə istər bu, hakimlər, şeriflər, məmurlar, həbsxana işçiləri və hüquq məsləhətçiləri olsun, hamı hüququn rəsmi təmsilçiləridir. Bu adamların mübahisəli məsələlərdə qəbul etdikləri qərarlar da, mənim fikrimcə, hüququn özüdür". Amerika hüquq ədəbiyyatında bu ifadəni çox zaman Llevellinin hüquqa verdiyi tərif kimi sitat gətirirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Brozović D. Ladan T.* Karl Nickerson Llewellyn // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 s. ISBN 978-953-6036-31-8
2. ↑  Czech National Authority Database.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | American National Biography |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12277547z · CONOR: 110345571 · GND: 119182327 · ISNI: 0000 0001 1061 4581 · LCCN: n85098478 · NKC: mub2017944283 · NTA: 068263287 · NUKAT: n2005014552 · SUDOC: 031590454 · VIAF: 49285552 · WorldCat VIAF: 49285552 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ABŞ bayrağı | *Amerika Birləşmiş Ştatları ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Monblan** (*fr.*  Mont Blanc,it.  Monte Bianco, "ağ dağ") — hündürlüyü 4810 m-ə çatan kristal massiv. Alp dağ sisteminə daxil olan Qərbi Alp dağlarında yerləşmişdir. Yuxarı Savoyya və Kurmayor rayonlarında Fransanın və İtaliyanın sərhədindədir. Qərbi Avropanın (eləcə də Avropanın) ən yüksək nöqtəsidir. 50 km ətrafında ölçüsü; ən hündürdə donma sahəsi; 200 km², böyük buzlağı Mer-de-Qlasdır. Alpinizm mərkəzi.

Monblanın altında Fransa ilə İtaliyanı birləşdirən 11,6 km uzunluğunda avtomobil tuneli çəkilmişdir; Bu tunel ödənişlidir. 2013-cü ilin martı ayına görə, tunel vasitəsilə gediş haqqı 40 avro 90 sent təşkil edir.

Monblanın qərb ətəyində , Fransanın ərazisində Şamoni dağ xizək kurortu yerləşmişdir. Cənub ətəyində, İtaliyanın ərazisində — Kurmayor dağ xizək kurortu yerləşir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Fransa ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *İtaliya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
| Dağ | *Dağ ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kruşinyana məscidi** — Polşanın Podlaskiye voyevodalığının Kruşinyana kəndində yerləşən taxta məscid. Bu ölkənin ən qədim tatar məscididir.

Tarix
-----

Kruşinyana kəndi Polşa kralı III Yan Sobieski tərəfindən Osmanlı İmperiyasına qarşı müharibədə Birlik tərəfində iştirak edən tatarlara təhvil verilmişdir. Tatar əhalisi məskunlaşdıqdan sonra tatarlar ilk dəfə 1717-ci il tarixli sənəddə adı çəkilən məscidi tikdirdilər. İndiki məscid böyük ehtimalla XVIII əsrin ikinci yarısında və ya XIX əsrin birinci yarısında (binanın dəqiq tikilmə tarixi məlum deyil) keçmiş məscidin yerində tikilmişdir. 1846-cı ildə bina təmir edilir, bu barədə məlumat məscidin qadınlara aid girişində daş lövhədə var.

2008-ci ildə Polşanın Mədəniyyət və Milli İrs Nazirliyi tərəfindən maliyyə ayrılması nəticəsində taxta bina mühafizə sistemi ilə təchiz edilmişdir.

16 mart 2010-cu ildə Uels şahzadəsi Çarlz Kruşinyanadakı məscidi ziyarət etmişdir.

Polşa Prezidentinin 22 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamına əsasən (20 noyabr 2012-ci ildə dərc edilib və qüvvəyə minib) Kruszinyanadakı məscid Polşa tarixinin abidələrindən biri (Pomnik historii) kimi tanınıb. 

2014-cü ildə Polşada islamofob hücumlar zamanı məscidin divarı donuz təsviri ilə kirlənib və yaxınlıqdakı qəbiristanlıq şiddətli qraffitilərlə təhqir edilib.

Məscidin təsviri
----------------

Tünd yaşıl rəngli taxta bina xristian kilsəsinə bənzəyir. Binanın içərisinə xalçalar düzülüb, divarlara Qurandan sitatlar həkk olunub. Məscidin üç qülləsi var, onlardan ikisi minarə kimi xidmət edir. Planda bina 10x13 m ölçüdə düzbucaqlı formasına malikdir. İnteryer biri qadınlar, digəri isə kişilər üçün iki hissəyə bölünür. Qadın girişi binanın əsas oxu boyunca yerləşdirilib. Kişilərin girişi yan tərəfdədir. Qadın bölməsi kişilərin ibadət zalından xeyli kiçikdir və kişilər bölməsindən taxta arakəsmə ilə ayrılır, oradan təxminən 1 metr hündürlükdə otağın uzunluğu boyunca uzanan hissə kəsilir və şəffaf bir arakəsmə ilə örtülür. Kişilərin ibadət zalının ön tərəfindəki divarda cənub-şərqi Məkkəyə doğru istiqamətləndirərək, müqəddəs kitabların saxlandığı mehrab olan kiçik bir yuva var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Meczet w Kruszynianach". Kruszyniany. 2020-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 березня 2016.
2. ↑  "Dz.U. 2012 poz. 1275". Sejm. 2016-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 березня 2016.
3. ↑  "Kruszyniany: Książę Karol zwiedził meczet i spróbował tatarskiego jadła (wideo, zdjęcia)". 2018-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-07.
4. ↑  "Kruszyniany: Książę Karol zwiedził meczet i spróbował tatarskiego jadła (wideo, zdjęcia)". 2018-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-07.
5. ↑  "Крушыняны — калыска польскіх татараў". 2020-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-07.
Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Kruni buxtası** (bolq. *залив Круни*, ‘Zaliv Kruni’ \'za-liv 'kru-ni\) — 900 m uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən 1.15 km şərqdə yerləşmişdir. Qaliçe qayasından, Somovit burnundan şimalda, Kitçen burnundan cənubda yerləşmişdir.

Buxta şimal-şərqi Bolqarıstanda yerləşən qədim Frakiya şəhəri olan Kruninin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Kruni buxtası 62°23′34″ c. e. 59°21′20″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4 (Updated second edition 2010. ISBN 978-954-92032-9-5)
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR), 1993–2016.

Həmçinin bax
------------

* Robert adası
* Cənubi Şetland adaları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Kruni Cove.
**ANS ÇM Radiosu** — Azərbaycanda ilk özəl radio kanalı.

Tarixçə
-------

1994-cü ilin mayın 28-də Azərbaycanın müstəqilliyi günündə "ANS ÇM" radiostansiyası efirə çıxdı. Stansiya, Zoologiya İnstitutunun binasında kirayəyə götürülmüş kiçik bir otaqda fəaliyyət göstərirdi.
Radio stansiyaya Vahid və Seyfulla Mustafayevlərin qardaşı Çingiz Mustafayevin adı verilib.
ANS ÇM Radiosunun həftəlik yayımının ümumi həcmi 168 saat təşkil edir.

Milli Televiziya və Radio Şurasının 27 aprel 2007-ci il tarixli qərarı ilə "ANS" Müstəqil Yayım və Media Şirkətinə radio yayımı üçün 6 il müddətinə xüsusi razılıq (lisenziya) verilmişdir.

2014-cü ilin yazından etibarən "Qafqaz Top 10"luq layihəsini yayımlayır. Bu layihədə bütün Qafqaz xalqlarının, o cümlədən azərbaycanlı, erməni, gürcü və digər millətdən olan müğənnilərin mahnıları səsləndirilir. Layihə bəzi media orqanları tərəfindən tənqid edilmişdi. "Xəbərçi" verilişinin qonağı olmuş Mirşahin Ağayev açıqlamasında "ANS ÇM Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayevin adını daşıyır, Azərbaycan Dövlət Radiosu hər gün saat 13:00-dan 14:00-a kimi erməni dilində verilişlər hazırlayır, CBC kanalı hər gün saat 16:00-dan 17:00-a kimi erməni dilində xəbərlər yayımlayır, Azərbaycanda erməni dilində sayt var (armenia.az), bu baxımdan ANS ÇM də dövlətin apardığı ideoloji siyasətə yaxındır" demişdi.

18 iyul 2016-cı il tarixində ANS TV ilə birlikdə fəaliyyətini dayandırmışdır. 16 fevral 2023-cü ildə fəaliyyətini internet yayımı ilə davam etdirmişdir.

Həmçinin bax
------------

* ANS Şirkətlər Qrupu
* ANS TV
* ANS Press
* Çingiz Mustafayev Fondu
* Bakı Film

Xarici keçidlər
---------------

* ANS ÇM | Web
* ANS ÇM | Facebook
* ANS ÇM | Twitter
* ANS ÇM | Instagram
* ANS ÇM | Telegram

İstinad
-------



| ⛭Azərbaycandilli radio kanalların siyahısı |
| --- |
| Ümumrespublika | Radio Respublika  • Bürc FM  • Radio Antenn  • Azad Azərbaycan radiosu  • 106 FM  • Space Radio  • İctimai Radio  • Xəzər FM  • Media FM  • Araz FM  • Avto Radio  • ASAN Radio |  |
| Regional | Naxçıvan radiosu  • Naxçıvanın səsi  • Kəpəz FM |
| Peyk, internet, kabel | Radio NEXT  • Xəzərin səsi  • Radio Avropa  • İ Radio  • Radio Muz  • Lady Radio  • Radio MOR  • ORadio  • Radio Azerbaijan  • Day.az Radio  • Sputnik Azərbaycan |
| Xaricdə fəaliyyət göstərən | Azadlıq Radiosu  • Amerikanın səsi |
| Fəaliyyətini dayandıran | BBC Azərbaycanca  • Muğam Radio  • Europa Plus Baku  • 101.7 FM  • Radio Sara  • Dinamik FM  • ANS ÇM  • Buta FM  • Jazz FM |
**Rəhim Arazi** (tam adı: *Nəcəfov Rəhim Cəfər oğlu*; 1928, Alışar, Naxçıvan MSSR – 19 avqust 1982, Alışar, İliç rayonu) — Dissident şair.

Həyatı
------

Nəcəfov Rəhim Cəfər oğlu (Arazi) 1928-ci ildə Şərur rayonunun Alışar kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun III kurs tələbəsi olarkən siyasi fəaliyyətinə görə ailəsi (anası, qardaşı və bacıları) ilə birlikdə Cənubi Azərbaycana mühacirət etmək cəhdinə görə həbs olunmuş, 25 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. 1957-ci ilə qədər Komi MSSR-da siyasi dustaqlar üçün həbs düşərgələrində saxlanılmışdır. Amnistiyaya görə həbsdən vaxtından əvvəl azad olunduqdan sonra ailəsini dolandırmaq üçün uzun müddət fəhlə, gözətçi, kankan işləmişdir.

1967-ci ildən ömrünün sonuna kimi müxtəlif məktəblərdə riyaziyyatdan dərs demişdir. 1982-ci ilin avqust ayının 19-da doğma kəndində vəfat etmişdir.

Siyasi və lirik şeirlərdən, kiçik poemalardan ibarət 4 dəftəri qalmışdır.

Oğlu Yusif Nəcəfov atasının məhbəs şeirlərini çap üçün hazırlasa da, onlardan yalnız bir neçəsi "Ulus" və "Hürriyyət" qəzetlərində işıq üzü görmüşdür.

Sabiq SSRİ-nin bir sıra dissidentləri ilə tanışlığı olan, Azərbaycan SSR məmurları tərəfindən təqib edilən, xalq tərəfindən həm anlaşılan, həm də anlaşılmayan Rəhim Arazi fərd kimi (əslində xalqı ilə birlikdə) faciəli bir ömür yaşamışdır. O, Azərbaycanda bu gün də mövcudluğunu davam etdirən saray psevdokulturasının (saxta mədəniyyətinin) kəskin və barışmaz əleyhdarı olmuşdur. Mahiyyəti nisbətən asan başa düşülən şeirlərini yeni nəsil oxucularının öhdəsinə buraxırıq. Qoy şeirləri müəllif haqqında danışsın.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Laçın yurdu" jurnalı, № 3(3), 2011, Bakı, "Elm və təhsil", 2011.
**1840-cı il Kamboca üsyanı** — Kambocada, Preyvenq və Baphnum ətrafında Vyetnam əleyhinə üsyan.

1840-cı ildə Kamboca kraliçası Anq Mey vyetnamlılar tərəfindən taxtdan salınmış, həbs olunmuş, qohumları və kral reqaliyası ilə birlikdə Vyetnama köçürülmüşdür. Bu hadisədən qəzəblənən bir çox Kamboca əyanı və onların ardıcılları Vyetnam hakimiyyətinə qarşı üsyan qaldırmışdır. Üsyançılar Kamboca taxtına başqa bir iddiaçı şahzadə Anq Zıonqu dəstəkləyən Siama müraciət etmişdir. III Rama cavab vermiş və Anq Zıonqu taxt-taca oturtmaq üçün siam qoşunları ilə birlikdə Banqkokdakı sürgündən azad etmişdir.

Vyetnamlılar həm Siam qoşunları, həm də Kamboca üsyançıları tərəfindən hücuma məruz qalmışdı. Daha da pisi, Koxinxinada bir neçə üsyan baş vermişdir. Əsas Vyetnam qüvvəsi bu üsyanları yatırmaq üçün Koxinxinaya yürüş etmiş. Vyetnamın yeni imperatoru Thyeu Tri sülh əsaslı həll yolu axtarmağa qərar vermişdir  Trantay general-qubernatoru Trıonq Min Zyanq geri çağırılmışdır. Zyanq həbs olundu və daha sonra həbsxanada intihar etdi.

Anq Zıonq 1846-cı ildə Kambocanı Siam və Vyetnamın birgə mühafizəsi altına almağa razılaşmışdır. Vyetnamlılar Kamboca kral ailəsinin üzvlərini buraxmış və kral reqaliyasını qaytarmışdır. Eyni zamanda, Vyetnam qoşunları Kambocadan çıxarılmışdır. Nəhayət, vyetnamlılar bu ölkəyə nəzarəti itirmiş, Kamboca Vyetnamdan müstəqillik qazanmışdır. Kambocada hələ də bir neçə siam qoşunu qalmasına baxmayaraq, Kamboca kralı əvvəlkindən daha çox muxtariyyətə sahib idi.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  Harris, 2005. səh. 45
2. 1 2  Chandler, 2008
3. ↑  Chandler, 2008. səh. 161
4. ↑  Chandler, 2008. səh. 162
5. ↑  Chandler, 2008. səh. 164–165

### Ədəbiyyat

* *Chandler, David P.* A history of Cambodia (4th). Westview Press. 2008. ISBN 0813343631.
* *Harris, Ian.* Cambodian Buddhism, History and Practice (PDF). University of Hawaii Press. 2005. ISBN 0-8248-2765-1.
1947-ci ilin əvvəlində ABŞ Sakit okeanda əvvəllər yapon nəzarəti altında olan adaların (Karolin, Marian, Marşall) ona verilməsini xahiş etdi. Lakin BMT Təhlükəsizlik Şurası bu ərazilərin özünüidarəetmə istiqamətində inkişafı haqqında düzəlişləri qəbul etdi.

1947-ci il iyulun 11-də Uzaq Şərq Komissiyası Yaponiya ilə sülh müqaviləsini tərtib etmək üçün 11 dövlətdən ibarət müşavirənin çağırılması təklifini irəli sürdülər. 1949-cu ildə Kanberra görüşündə bu tələb təsdiq olundu.

1951-ci ilin yanvarında Dalles Tokioya gələrək Yaponiya hökuməti ilə danışıqlara başladı. Mart ayında hazırlanmış Amerika-Yaponiya birgə layihəsi regionda ABŞ-İngiltərə əməkdaşlığını nəzərə alırdı.

İyulun 20-də İngiltərə və ABŞ Yaponiya ilə sülh müqaviləsi bağlamaq üçün San-Fransiskoda müşavirə keçirilməsini təklif etdilər. 1951-ci ilin sentyabrında keçirilən bu müşavirədə 52 dövlət iştirak etdi. Müqavilənin imzalanması mərasimində SSRİ, Polşa və Çexoslovakiya iştirak etmədilər. Müqaviləyə görə:

* Yapon xalqının Yaponiya üzərində tam suverenliyini tanıyan iştirakçılar ilə bu ölkə arasında müharibə dayandırıldı.
* Yaponiya Kuril, Cənubi Saxalin, Tayvan, Penxuledao, Spratli, Paraselsk adalarına olan iddialarından imtina etdi.
* Bonin, Ryukyu, Rozario, Volkano, Pares, Vela Markus və Dayto kimi yapon adaları ABŞ-nin idarəsinə verildi.
* Amerika qoşunları Yaponiyada qeyri-müəyyən vaxta qədər qalmalı idi.

Bu müqavilənin imzalanmasından 5 saat sonra Amerika və Yaponiya təhlükəsizliyə dair müqavilə imzaladılar. Bu müqaviləyə görə, ABŞ-nin Yaponiyada öz qüvvələrini yerləşdirmək səlahiyyəti təsdiq olunurdu.

1956-ci ilin oktyabrında SSRİ ilə Yaponiya arasında da müqavilə imzalandı. Onun qətnaməsinə görə, bu iki dövlət arasında müharibə dayanmalı və diplomatik münasibətlər bərpa olunmalı idi. SSRİ əsir düşmüş yapon əsgərlərini azad etmək və Yaponiyanın BMT-yə daxil olmasını dəstəkləmək vədini verdi.

Mənbə
-----

* Из заявления первого заместителя министра иностранных дел СССР А. А. Громыко на пресс-конференции в Сан-Франциско