recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ararat Mikayeli Melkumyan** (*erm.* Արարատ Միքայելի Մելքումյան; 1 fevral 1973, Qırmızı Bazar, Martuni rayonu, DQMV, Azərbaycan SSR) — Ermənistan hərbçisi, general-mayor, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Martuni vilayəti administrasiyasının keçmiş rəisi (2019–2021), Qondarma DQR Təhlükəsizlik Şurasının keçmiş katibi (7–16 yanvar 2023), DQR Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru.

Həyatı
------

Ararat Melkumyan 1 fevral 1973-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Martuni rayonunun Qırmızı Bazar kəndində anadan olmuşdur. Ailəsi altı uşaqdan ibarət idi. Məktəbi bitirdikdən sonra Moskva Hüquq İnstitutunun qiyabi şöbəsinə daxil olmuşdur. 1991-ci ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırılmışdır. 1992-ci ildə Xocavənd şəhərinə gedərək və Qırmızı Bazarda dislokasiya edilmiş erməni separatçı dəstəsinə daxil edilmişdir. Onun komandirləri müharibə cinayətkarları Monte Melkonyan və Movses Akopyan idi.

Rota komandiri olmuşdur. 1994-cü ildə DQR-nin 2-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir. Daha sonra Moskva Silahlı Qüvvələr Akademiyasında təhsilini davam etdirmiş, sonra Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun əsas bölmələrindən birində xidmət etmişdir. N saylı hərbi hissəsinin komandiri olmuşdur. 2016-cı ildə öz dəstəsi ilə Aprel döyüşlərində iştirak edib və Ermənistanın 1-ci dərəcəli "Döyüş xaçı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2018-ci ilin fevral ayında Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin 1-ci hərbi hissəsinin komandiri təyin edilmişdir. 2019-cu ilin iyul ayından Martuni rayon icra başçısıdır.

2021–2023-cü illərdə Dağlıq Qarabağ Respublikası Milli Təhlükəsizlik Xidməti direktorunun birinci müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2023-cü il yanvarın 7-dən 16-dək Dağlıq Qarabağ Respublikası Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsini tutmuşdur. Ararat Mikayeli Melkumyan İkinci Qarabağ müharibəsində DQR qarşısında müstəsna xidmətlərinə görə DQR Prezidenti Arayik Arutyunyan tərəfindən "Artsax Qəhrəmanı" ali tituluna layiq görülmüşdür.

General-mayor hərbi rütbəsinə malik idi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Մարտունու շրջանի վարչակազմի ղեկավար Արարատ Մելքումյանին Արցախի հերոսի կոչում է շնորհվել". Hetq.am. 2021-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.
2. ↑  "Արարատ Մելքումյան. մեկնել է գրավված դիրքերի շրջան եւ կասեցրել հակառակրդի առաջխաղացումը". Armtimes.com. 2022-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.
3. ↑  "Արարատ Մելքումյանը նշանակվել է 1-ին զորամիավորման հրամանատար". artsakhpress.am. 2022-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.
4. ↑  *Սարոյան, Նազենիկ.* "Գնդապետ Արարատ Մելքումյանը նշանակվել է 1-ին զորամիավորման հրամանատար | Razm.info". 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.
5. ↑  "Արարատ Մելքումյանը նշանակվել է Մարտունու շրջանի վարչակազմի ղեկավար". artsakhpress.am. 2022-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.
6. ↑  "Արարատ Մելքումյանին շնորհվել է «Արցախի հերոս» բարձրագույն կոչում". www.panorama.am. 2020-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.

Xarici keçidlər
---------------

* hetq.am saytında
* Fədailər. Ararat Melkumyan
**ABŞ-da növbəti prezident seçkiləri** 2024-cü il noyabrın 5-nə təyin edilib. Seçki ölkə tarixində 60-cı prezident seçkiləri olacaq və bu seçkidə ABŞ-ın 47-ci prezidenti seçilə bilər (əgər 46-cı prezident Co Bayden seçkidə uduzsa və ya seçkidə iştirak etməsə). 2020-ci il siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən, seçki səsləri ştatlar arasında yenidən bölüşdürüldü.15 noyabr 2022-ci ildə ABŞ-ın 45-ci prezidenti Donald Tramp seçki kampaniyasına başladığını elan etdi. 25 aprel 2023-cü ildə hazırkı prezident Co Bayden namizədliyini elan etdi.

ABŞ Konstitusiyasının 2-ci maddəsinə əsasən, prezident seçilmək üçün namizədin anadangəlmə ABŞ vətəndaşı olması, ən azı 35 yaşı olması və ən azı 14 il ölkədə yaşaması lazımdır. Namizədlər öz siyasi partiyaları tərəfindən praymerizin nəticələrinə əsasən irəli sürülür. Seçilmiş prezidentin andiçmə mərasimi 2025-ci il yanvarın 20-nə təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "2024 Elections" (PDF). sos.la.gov (ingilis). 2022-11-20 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-11-20.
2. ↑  *Brooke Singman.* "Donald Trump announces 2024 re-election run for president". foxnews.com (ingilis). 2022-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-20.
3. ↑  *Ben Gittleson, Molly Nagle.* "Joe Biden announces he is running for president again, setting up possible Trump rematch". abcnews.go.com (ingilis). 2023-04-25. 2023-04-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-25.
**Coşua Rayan Hatçerson** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — amerikalı aktyor və prodüser.

O, aktyorluq karyerasına 2000-ci illərin əvvəllərində başlamış, əvvəlcə reklamlarda, filmlərdə və teleseriallarda kiçik rollarda çəkilmişdir. O, ən çox yeniyetmə yaşlarında tanınıb və şöhrət qazanıb. Onun diqqətəlayiq filmlərindən bəziləri arasında "*Little Manhattan*", "*Zathura: A Space Adventure*", "*RV*", "*Terabitiya körpüsü*", "*Yerin mərkəzinə səyahət*" və "*The Kids Are All Right*" var.

Coş 2011-ci ildə, 18 yaşında olarkən, "*Aclıq oyunları*" film seriyasında Pita Mellark personajını canlandırmaq üçün seçildi. Coşun bu filmlərdəki performansı ona üç "MTV Film Mükafatı" və "Xalqın Seçimi Mükafatı" qazandırdı. O, bu dövrlərdə "*Journey 2: The Mysterious Island*" filmində baş rolda çəkilmiş, həmçinin "*Epic*" animasiya filmində səsləndirmə etmişdir.

O, vaxt bəri Coş müxtəlif filmlərdə rol almağa davam etmişdir. Bunlara daxildir "*Burn*", "*Across the River and Into the Trees*", "*57 Seconds*" və "*Freddi ilə beş gecə*". Coş bundan əlavə Hulu-da yayımlanan "Future Man" serialında baş qəhrəmanı səsləndirmişdir.

Coş karyerası boyunca həm rejissorluğa, həm də prodüserliyə böyük maraq göstərib. O, "*Detention*", "*The Forger*" və "*Escobar: Paradise Lost*" filmlərində icraçı prodüser kimi iştirak edib. Maraqlıdır ki, o, bu filmlərin hər birində baş rolu da öz üzərinə götürüb.
**Yana Berezko-Marqqrander** (d. 17 oktyabr 1995) — İtaliyanı təmsil edən bədii gimnast. Yana Berezko-Marqqrander 2012 və 2016-cı ildə Almaniyanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. O, həmdə 2010-cu ildə Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

Karyerası
---------

Yana Berezko-Marqqrander birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. London şəhərində baş tutan yarışlarda o, 105.100 xalla 17-ci yeri tutdu.

Yana Berezko-Marqqrander 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, fərdi yarışların təsnifat mərhələsində 68.249 xal topladı və 18-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

İstinadlar
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | FIG · Olympedia · Olympic Channel · МОК · Олимпийская спортивная конфедерация Германии |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Munzinger |
**Qay Foks** və ya **Quido Foks** (təq. 13 aprel 1570, York, İngiltərə krallığı – 31 yanvar (10 fevral) 1606, Vestminster[d], İngiltərə krallığı), O, Katolik bir əsgər idi. 5 noyabr 1605-ci ildə İngiltərədə "Barıt sui-qəsdi" adlı tarixi hadisədə əməliyyat icraçılarından biri olmuşdur.

"Barıt sui-qəsdi" hadisəsi
--------------------------

Əməliyyatın icraçıları arasında İngiltərə tarixinin ən böyük "Vətən xaini" kimi yadda qalan Qay Foks olmuşdu. Sui-qəsd planının müəllifi olmadığı haqda fikirlər geniş yayılsa da, o, 5 noyabr gecəsi əlindəki barıt çəlləyi və fitillə iş başında yaxalanmışdı. Foks həbs edilərək, zindana atılmış, 31 yanvar 1606-cı ildə saray qarşısında asılaraq, edam edilmişdi.
İngilislər həmin günü öz tarixlərində demokratiya zəncirindəki önəmli halqalardan biri kimi görür.

Hər ilin 5 noyabr gecəsi Birləşmiş Krallıq və onun əyaləti olan ölkələrdə "Barıt sui-qəsdi"nin uğursuzluğa düçar olması münasibətilə "Qay Foks Gecəsi" adı altında şənliklərlə qeyd edilir. Şənlik zamanı havaya fişənglər atılır, barıtla dolu qablar alışdırılaraq, küçəboyu yuvarlandırılır, vətən xaininin cəzalandırılmasını qutlamaq üçün Qay Foks maskası taxılmış kuklalar yandırılır.

Hal-hazırda bu, siyasi deyil, əyləncə xarakterli mərasim kimi qeyd olunmaqdadır.

Həmçinin bax
------------

* Barıt sui-qəsdi
* V — Vendetta deməkdir (film, 2006)

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  .
**Kərəmpa oymağı** — Azərbaycan tarixində rol oynamış oymaqlardan biri. 

Bu oymaq öncə müstəqil halda Sivas və Amasiya ətrafında yaşam sürürdü. Sonra Ustaclı elinə qoşulub yaylaq-qışlaq güzəranı keçirmişdi. O zaman Kərəmpa oymağının başçısı Əhməd ağa idi. I Şah İsmayıl Səfəvinin bu bölgələrə gəlişi zamanı Ustaclı eli ilə birlikdə Qızılbaş tayfa ittifaqına qatılmışdı. Əli bəy Əhməd ağa oğlu I Şah Təhmasib Səfəvinin yaxınları cərgəsində idi. Bu oymaqdan çıxan Çıraq bəy şahdan aldığı sultan ünvanı ilə Dərbənd hakim təyin edilmişdi. Əhməd bəy Kərəmpa-Ustaclı isə Sultan Şah Məhəmməd Xudabəndə Səfəvi inin və I Şah Abbas Səfəvinin hakimiyyəti dönəmində Qızılbaş ordusunun görkəmli sərkərdələrindən olmuşdu. Kərəmpa oymağı Ustaclı tayfasının tərkibindən çıxıb Kəngərli elinə qatıldı. Naxçıvan xanları bu oymağı Dərəlyəz nahiyyəsində yerləşdirdilər. Bu oymaq camaatı Meşkin, Qaradağ və başqa yerlərdə də məskunlaşıb.

Oymağın məşhur simaları
-----------------------

* Allahqulu sultan Ustaclı

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Qarşı yatan Qaradağ. Bakı, "Ozan", 1998.– 192 səh.
* Ənvər Çingizoğlu,Qaradağlılar. Bakı, "Şuşa" nəşriyatı, 2008. – 160 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Qaradağ xanlığı, Bakı, "Mütərcim", 2011. – 212 səh.

Həmçinin bax
------------

* Kəngərli eli
"**Drunken Sailor**" (*azərb.* Sərxoş dənizçi‎), həmçinin "**What Shall We Do with the Drunken Sailor?**" (*Sərxoş dənizçi ilə nə edək?*) or "**Up She Rises**" (*O, qalxır*) — ənənəvi şanti. Roud Xalq Mahnısı İndeksində 322-ci yerdədir. Ən azı 1830-cu illərdə yelkənli gəmilərdə oxunurdu.

Mahnının sözləri versiyalarına görə dəyişir, lakin adətən bu sualın bəzi variantını ehtiva edir: "Səhər tez vaxtlarda sərxoş dənizçi ilə nə edək?" Bəzi ifa üslublarında hər bir ardıcıl misra sərxoş dənizçini ayıltmaq və ya onu cəzalandırmaq üsulunu təklif edir. Digər üslublarda müxtəlif insanlar haqqında əlavə suallar verilir və cavablandırılır.

"Drunken Sailor" XX əsrdə dənizçi olmayanlar arasında populyar bir mahnı kimi yenidən canlandırılmışdır. Mahnının auditoriyası genişlənərək insanlar arasında şanti repertuarının ən məşhur mahnılarından birinə çevrilmişdir. Bu, bir çox musiqi sənətçiləri tərəfindən ifa edilmiş və yazılmışdır. Mahnı müntəzəm olaraq populyar mədəniyyətdə müşahidə olunur.

Sözləri
-------

 Şablon:Poemquote

İstinadlar
----------

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Stan Hugill, *Shanties from the Seven Seas* Mystic Seaport Museum 1994 ISBN 0-913372-70-6

Xarici keçidlər
---------------

* Example version with lyrics.
* Another example version with lyrics and alternative chorus.
* Ubisoft's version from the game Black Flag
* An example of a high school male choir singing the version arranged by Robert Shaw and Alice Parker.
* The sheet music
* An Irish Rovers version

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | MusicBrainz |
Мальчик-аристократ, представитель знати Aristokrat oğlan, əsilzadəliyin üzvü
**Əsilzadəlik**, **aristokratiya** (*yun.* αριστοκρατία), **zadəganlıq**, **nobilitet** — irsi, dövlətdə imtiyazlı təbəqənin ən yüksək təbəqəsi .

Bir çox dövlətlərdə formal olaraq bütün hakimiyyət monarxa və ya xalq məclisinə məxsus olsa belə, əsilzadələr siyasətə əhəmiyyətli təsir göstərirdilər. Hakimiyyətin əsilzadələrə məxsus olduğu sistemə aristokratiya deyilir. Bu sistemin adı ilə əsilzadəliyin özü çox vaxt "aristokratiya" adlanır.

Aristokratiyanın əlamətləri
---------------------------

Qədim dövrlərdən bəri əsilzadələrin, yuxarı təbəqənin və aristokratiyanın nümayəndələrini bir sıra əlamətlərlə (həm xarici, həm də daxili) müəyyən etmək olardı; əsilzadələrin özünəməxsus ritualları və davranış ənənələri var idi. Bir çox ölkələrdə adi insanların çox oxumaq, bahalı paltarlar geyinmək və ya yaxşı duruşa sahib olmaq imkanı yox idi - bu xüsusiyyətlər əsilzadəlik əlamətləri idi və əsilzadələrin nümayəndələri üçün onlara sahib olmaq və daim nümayiş etdirmək daha vacib idi. Erkən uşaqlıqdan əsilzadə insanlara xarici dillər, coğrafiya, tarix, ritorika, qılıncoynatma, etiket, paltar seçmək və geyinmək bacarığı öyrədilirdi  .

Tarixi
------

Əsilzadələr müxtəlif yollarla formalaşmışdır. Romada əsas şəhərin yerli sakinləri olan patrisilər zadəganlara çevrildi. Qalliyada franklar ölkəni fəth etdilər. Çox vaxt hərbi komandirlər və dövlət məmurları aristokratiyaya çevrilirlər. Bir çox dövlətlərdə aristokratiyaya xüsusi xidmətlərə görə və ya çoxlu pul müqabilində qoşulmaq mümkün idi: beləcə çoxlu tacir və varlı kəndli yanbanın bir hissəsi oldu.

Əsilzadələr çox vaxt hərbi təbəqələr idi, lakin orta əsrlərdə İtaliyanın şəhər dövlətlərində əsilzadələrə təkcə döyüşçülər deyil, həm də tacirlər daxildir; eləcə də iri latifundistlər. Mütləq monarxiya dövründə xidmət edən zadəganlar keçmiş aristokratiyaya qoşularaq yeni əsilzadələr sinfini - zadəganları meydana gətirirdilər.

Müasir dövrün burjua inqilabları cəmiyyətin imtiyazlı təbəqəsi kimi zadəganların yox olmasına səbəb oldu: bu sosial inqilabın tələblərindən biri sosial bərabərlik idi. Bununla belə, hətta zadəganların mövcud olduğu və sonra imtiyazlarını itirdiyi dövlərlər də (Yapon kuqe kimi) keçmiş aristokratiya çox vaxt böyük gücü saxlayır və digər keçmiş aristokratlarla əlaqələrə malikdir, bu da onlara əhəmiyyətli üstünlük verir.

1. ↑  Знать // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. 1 2  "Аристократические манеры" (rus). mjusli.ru. 2019-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-13.
**Profitrol** (*fr.* profiterole, profit) — Bişmə xəmirdən hazırlanmış Fransız şirniyyatıdır. Ölçüsü azı 4 sm olur. İçərisinə müxtəlif içliklər qoyulur. Bəzən şirin bəzən də şirin olmayan içliklərdən hazırlanır. Məs, bişmiş krem, salat, göbələk, ət və s.

Yaranması
---------

Profitrol
Fransız dilindən tərcümədə mənası xırda pul mükafatı kimi başa düşülür.Sonradan bu ad altında xırda dadlı şirniyyatlar başa düşülürdü.

Təqdim olunması
---------------

Şirin profitrollları ayrıca desert kimi təqdim etmək olar. Bəzən südlü supun da yanında ətli və göbələkli profitrolları təqdim etmək mümkündür. Ən çox profitrollu bulyon ən məşhurudur. Belə ki, profitrollardan müxtəlif şirniyyatlar hazırlanır.

Qaleriya
--------

* Şokoladlı profitrol.Şokoladlı profitrol.
* Kremli profitrol.Kremli profitrol.

Həmçinin bax
------------

* Ekler

İstinadlar
----------

1. ↑  ↑ Профитроли — Институт русского языка имени В. В. Виноградова РАН и компания «Словари.ру» (недоступная ссылка с 09-04-2017 [310 дней])
**Anastasiya Prasolova** (19 oktyabr 1989, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast və məşqçi.

Karyerası
---------

Anastasiya Prasolovanın da olduğu Azərbaycan qrupu 2007-ci ildə Patras şəhərində (Yunanıstan) baş tutan Dünya Çempionatını onuncu pillədə başa vurdu və olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

Anastasiya Prasolova Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovada ibarət qrup beş iplə turnirdə 15.575 balla 8-ci pillədə qərarlaşdı. Avqustun 22-də 3 halqa/2 gürzlə turnirdə çıxış edən qrup turniri 15.875 balla 7-ci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Azərbaycan qrupu 31.450 balla 12 qrup sırasında 8-ci pillədə qərarlaşdı və olimpiadanın final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində qrup əvvəl beş iplə turnirdə mübarizə apardı. Nəticədə Azərbaycan gimnastları 16.075 balla turniri altıncı pillədə başa vurdu. 3 halqa/2 gürzlə turnirdə Azərbaycan qrupu 15.500 balla turniri yeddinci pillədə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Alina Trepina, Anastasiya Prasolova, Anna Bitiyeva, Dina Qorina, Valeriya Yeqay və Vəfa Hüseynovadan ibarət qrup Olimpiya Oyunlarında 31.575 balla yeddinci pillənin sahibi oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1303 nömrəli Sərəncamına əsasən Birinci Avropa Oyunlarında məşqçi olaraq qazandığı uğurlara və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Anastasiya Prasolova Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Anastasiya PRASOLOVA". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Rhythmic Gymnastics / Group / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. ↑  *Normativ hüquqi sənədlərin vahid internet bazası.* "I Avropa Oyunlarında uğurla çıxış etmiş idmançıların məşqçilərinin "Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1303 nömrəli Sərəncamı". www.e-qanun.az (az.). 22.08.2022. 2022-05-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
**Vilyam Kidd** (*ing.* William Kidd; 1645, Dandi, Şotlandiya – 23 may 1701[…]), **kapitan Vilyam Kidd** və ya sadəcə **kapitan Kidd** kimi də tanınır — Şotlandiya kaperi. Onun erkən həyatı ilə bağlı ziddiyyətli hesablar var, lakin onun Dandidə anadan lolduğu güman edilir. Kidd sonradan Nyu-Yorkda məskunlaşmışdır. Kidd 1690-cı ilə qədər Şimali Amerikada və Vest-Hinddə İngiltərənin maraqlarını qorumaq üçün təyin edilmiş yüksək müvəffəqiyyətli kaper olmuşdur.

Kidd 1695-ci ildə Hind okeanında dəniz quldurlarını və düşmən fransız gəmilərini ovlamaq üçün Nyu-York, Massaçusets körfəzi və Nyu-Hempşirin qubernatoru Riçard Kutdan kral tapşırığı almışdır. Səyahətində bir çox hədəf tapa bilməmiş, ekipajının çox hissəsini itirmiş və qiyam təhlükəsi ilə üzləşmişdir. İngiltərədəki siyasi mühit ona qarşı çevrilmiş və Kidd pirat kimi qınanmışdır. Kidd Bostona qayıtdıqdan sonra Bellomont onun həbsi üçün hazırlıqlar aparmış və onu Londonda məhkəmə qarşısına çıxarmağa göndərmişdir. Kidd günahkar bilinərək 1701-ci ildə asılmışdır.

Kidd ölümündən sonra romantikləşmış və onun fəaliyyəti pirat mövzulu bədii əsərlərin populyar mövzusuna çevrilmişdir. Onun basdırılmış xəzinəni tərk etdiyinə dair iddialar əfsanələşmiş və bu, sonrakı əsrlərdə çoxsaylı xəzinə ovlarına ilham vermişdir.


1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  *Societies A. C. o. L. Press O. U. Ritchie R. C.* William Kidd // Kidd, William (1645-1701), pirate (ing.). // *American National Biography Online* / S. Ware [New York]: Oxford University Press, 2017. ISSN 1470-6229 doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.2000543
3. 1 2  William Kidd // Encyclopædia Britannica (ing.).
**Layes Abdullayeva** (29 may 1991, Əddis-Əbəbə) — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet.

Karyerası
---------

Layes Abdullayeva 2009-cu ildə Serbiyanın Novi Sad şəhərində gənclər arasında Avropa Çempionatında 3000 metr məsafəyə maneələrlə qaçış turnirində 9:55.95 dəqiqə nəticə ilə gümüş medalın sahibi oldu.

2010-cu ildə Kanadada gənclər arasında Dünya Çempionatında 3000 metr məsafəyə qaçış turnirində 8:55.33 dəqiqə nəticə ilə bürünc medala sahib olan Layes Abdullayeva həmin il Qətərin Doha şəhərində Dünya Çempionatını (zalda) yeddinci pillədə, İspaniyanın Barselona şəhərində Avropa Çempionatını isə altıncı pillədə başa vurdu.

Layes Abdullayeva 2011-ci ildə Fransanın Paris şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında (zalda) 3000 metr məsafəyə qaçış turnirində 9:00.38 dəqiqə nəticə göstərdi və turnirin bürünc medalına sahib oldu. Həmin il Layes Abdullayeva həm də Çexiyanın Ostrava şəhərində U-23 Avropa Çempionatında 5000 metr və 10000 metr məsafələrə qaçış turnirlərini müvafiq olaraq 15:28.46 dəqiqə və 32:18.05 dəqiqə nəticələrlə başa vurdu və turniri qızıl medallarla başa vurdu. Layes Abdullayeva həmin mövsümdə Çində baş tutan Universiada Oyunlarında 5000 metr məsafəyə qaçış turnirini beşinci pillədə başa vurdu.

2012-ci ildə Layes Abdullayeva İstanbul şəhərində Dünya Çempionatında (zalda) təsnifat mərhələsini 9:08.40 dəqiqə nəticə ilə onuncu pillədə başa vuraraq turnirdə uğursuz çıxış elədi və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. İyunda isə Layes Abdullayeva Finlandiyada Avropa Çempionatında 5000 metr məsafəyə qaçış turnirində 15:33.88 dəqiqə nəticə göstərdi və turniri 14-cü pillədə başa vurdu.

Layes Abdullayeva Azərbaycanı 2012-ci ildə London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. 5000 metr məsafəyə qaçış turnirində çıxış edən Layes Abdullayeva təsnifat mərhələsinin B qrupunda 15:45.68 dəqiqə nəticə göstərdi və mərhələni 18 atlet sırasında 17-ci pillədə başa vuraraq olimpiada da mübarizəsini dayandırdı.

2013-ci ildə Layes Abdullayeva iyulda Finlandiyanın Tampere şəhərində baş tutan U-23 Avropa Çempionatıdna 5000 metr məsafəyə qaçış turnirində 15:50.72 dəqiqə nəticə göstərdi və turnirin qalibi oldu. Sentyabrda isə Layes Abdullayeva İndoneziyanın Palembanq şəhərində baş tutan III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında 5000 metr məsafəyə qaçış turnirini 16:48.08 dəqiqə nəticə ilə üçüncü pillədə başa vurdu və islamiadanın bürünc medalına sahib oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Layes Abdullayeva // World Athletics Database.
2. ↑  *Olympedia.org.* "Layeş ABDULLAYEVA". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. ↑  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Athletics / 5000 metres / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. İstifadə tarixi: 30.08.2022.[*ölü keçid*]
**Bakı-Rostov avtomobil yolunda partlayış** 1999-cu il oktyabrın 29-da Çeçenistanın Şaami-Yurt kəndi yaxınlığında baş vermiş hadisədir. Alçaqdan uçan iki Rusiya təyyarəsi İnquşetiyaya"təhlükəsiz çıxış" marşrutu ilə daxil olmağa çalışan böyük qaçqın karvanına dəfələrlə raket zərbələri endirib. Hücumda çoxlu insan ölüb və ya yaralanıb.

Hadisə
------

Hadisə Çeçenistan və İnquşetiya arasında bir həftəlik bağlanan sərhədin yenidən açılacağı rəsmi elan edildikdən sonra baş verib. Lakin təhlükəsiz istiqamətə gedən 1000-dən çox avtomobil karvanının sərhədi keçməsinə icazə verilməyib və naməlum yüksək rütbəli rus hərbi zabiti (ərazi general Vladimir Şamanovun cavabdehliyi altında idi) tərəfindən geri qayıtmaq əmri verilib və daha sonra yolda onlara hücum edilib. Mühasirəyə alınan konvoy Çeçenistanın paytaxtı Qroznıya qayıdıb.

Amnesty İnternational hesabatına görə, "Rusiyanın hücumları zamanı ərazidə heç bir qanuni hərbi hədəf yox idi. Bu hadisənin şahidlərinin verdiyi ifadələr, Rusiya qüvvələrinin beynəlxalq humanitar hüququ pozaraq qəsdən mülki əhalini və mülki obyektləri hədəf aldığını göstərir." 

Qurbanlar arasında Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Hərəkatının yerli işçiləri, öldürülən iki çeçen jurnalist (o cümlədən Ramzan Mejidov) və çoxlu sayda qadın və uşaqlar var idi, onlardan bəzilərinin maşınlarında sıxışaraq diri-diri yandırıldığı bildirilir. Rusiya hakimiyyət orqanları əvvəlcə rəsmi olaraq məsuliyyəti öz üzərinə götürmədi  və sonrakı hərbi araşdırmalar heç bir məna kəsb etmədi.

1. ↑  Russia denies deadly attack on refugee convoy, *The Independent*, Nov 1, 1999
**Stardew Valley** — Erik "ConcernedApe" Barone tərəfindən hazırlanmış ferma simulyasiyası videooyunu. Bu oyununda oyunçular mərhum babalarının dağılmış fermasını miras alan bir xarakterə çevrilirlər. Bu ferma Stardew Valley adlı füsunkar yerdə yerləşir. Oyunçunun missiyası təsərrüfatı bərpa etmək və onu əvvəlki şöhrətinə qaytarmaqdır. Oyun ilk olaraq 2016-cı ilin fevralında Windows üçün satışa çıxarılmış və daha sonra digər platformalar üçün də buraxılmışdır. Stardew Valley bir çox fərqli şeylər edə biləcəyiniz bir oyundur. Oyunun konkret sonu və ya məqsədi yoxdur; istədiyiniz qədər oynaya bilərsiniz. Oyunda məhsul əkib məhsul yığa, heyvanlara qulluq edə, balıq ovuna gedə, yemək bişirə, əşyalar əldə edə, bitki və digər şeyləri tapmaq üçün ərazini araşdıra bilərsiniz. Siz həm də qəsəbədə yaşayan insanlarla danışıb onlarla münasibət qura bilərsiniz, istəsəniz, hətta evlənib uşaq sahibi də ola bilərsiniz. 

Barone tək başına vaxtının dörd il yarımını Stardew Valley oyununu hazırlamağa sərf etmişdir. O, "*Story of Seasons*" oyun seriyasından ilham almış və bu konsepsiya əsasında öz oyununu yaratmağa qərar vermişdir. 

Stardew Valley bütün zamanların ən yaxşı videooyunlarından biri hesab edilir. Oyun 2022-ci ilə kimi 20 milyondan çox nüsxə satmağa müvəffəq olmuşdur.

Gameplay
--------

Stardew Valley "*Story of Seasons*" oyununa bənzəyən ferma simulyasiya oyunudur. Oyunun əvvəlində oyunçulardan bir xarakter yardılması tələb olunur. Oyunçu personaj bir vaxtlar babasına məxsus olan bir torpaq sahəsini və kiçik bir evi miras alır. Bu mülk "Stardew Valley"dəki Pelican Town adlı kənddə yerləşir. Oyunçular hər birinin müxtəlif özəlliyi olan ferma növlərini seçə bilərlər. Ferma tamamilə qayalar, ağaclar, kötüklər və alaq otları kimi maneələrlə örtülmüş kiçik bir əkinçilik sahəsi ilə başlayır. Məqsəd bu maneələri aradan qaldırmaq və fermanı tədricən çiçəklənən kənd təsərrüfatı cənnətinə çevirməkdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Grayson, Nathan.* "Steam's Latest Hit Is A Game About Farming And Relationships". Kotaku (ingilis). February 29, 2016. November 8, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 September 2021.
2. ↑  *Phillips, Tom.* "Stardew Valley is changing the way you start your farm". Eurogamer. September 29, 2016. September 30, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 29, 2016.
**İsmayılov Telman Mərdan oğlu** (26 oktyabr 1956, Göyçay rayonu) — Rusiyada yaşayan biznesmen və AST Şirkətlər Qrupunun sahibi, Rusiya milyarderi.

Həyatı
------

Telman İsmayılov 1956-cı ildə Göyçay rayonunda anadan olub. 

1973-1976-cı illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil aldığı bildirilir, lakin təhsil müəssisəsi bu məlumatı təkzib edib.

Fəaliyyəti
----------

Telman İsmayılov tərəfindən Türkiyənin Antalya şəhərində beş ulduzlu "Mardan Palace" adlı otel inşa olunub. 23 may 2009-cu ildə "Mardan Palace" otelinin açılış mərasimi olmuşdur. Otelin açılış mərasiminə Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan və dünya şöhrətli müğənnilər dəvət olunmuşdur. Otelin tikintisi 1,4 milyard dollara başa gəlmişdir.

İki oğlu, Ələkbər və Sərxan, ailə biznesində fəal iştirak edirlər.

Məlumatlara görə Telman İsmayılov Türkiyənin "Antalyaspor" klubunu satın almaq istəyir. Hazırda onun oğlu "Antalyaspor"un vitse-prezidentidir.

Azərbaycandan olan biznesmen Türkiyədə türk vətəndaşlığına keçmək üçün rəsmi müraciət edib. T. İsmayılov Türkiyəni çox sevdiyini və özünün də türk olduğunu bildirib: "Rusiya pasportum var, ancaq Türkiyəyə aşiqəm. Bu səbəblə vətəndaşlığa keçmək üçün müraciət etdim". Telman İsmayılov Avrasiya Yəhudi Kongresinin vitse-prezidentidir. Dağ yəhudilərindən olan Telman İsmayılovun sərvətinin 3 milyard dollar olduğu təxmin edilir. İsrailin Akko şəhərində atasının adına sinaqoq tikdirmişdir.[*mənbə göstərin*]

İstinadlar
----------

1. ↑  Telman İsmayılov: "Milliyyətcə yəhudiyəm, amma özümü azərbaycanlı hesab edirəm"
2. ↑  "Telman İsmayılovla bağlı sensasiyon yalan - FOTO" (az.). xeberle.com. İstifadə tarixi: 2023-10-23.
3. ↑  Azərbaycanlı iş adamının Antalyadakı ultramüasir otelinin açılışı olub [*ölü keçid*] APA, 24 may 2009
4. ↑  Tayyib Ərdoğan azərbaycanlı iş adamının otelinin açılışında iştirak edəcək [*ölü keçid*] ANS, 22.05.2009
5. ↑  "ACT, Group of Companies" (ingilis). tadviser.com. İstifadə tarixi: 2023-10-23.
6. ↑  Azərbaycanlı biznesmen "Antalyaspor"u satın alır Arxivləşdirilib 2008-09-13 at the Wayback Machine ANS, 29.05.2009
7. ↑  Azərbaycanlı iş adamı Telman İsmayılov Türkiyə vətəndaşlığına keçmək üçün rəsmi müraciət edib [*ölü keçid*] APA, 25 may 2009
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-05-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-04.
9. ↑  GÖYÇAYIN "MARDAN PALACE"si…  [*ölü keçid*] Musavat, 28.05.2009
10. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* AST Group
* Telman İsmayılov müsahibə Arxivləşdirilib 2017-02-12 at the Wayback Machine
**Şakir Şıxəliyev** (19 noyabr 1990, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən idman gimnastı.

Karyerası
---------

Şakir Şıxəliyev dəfələrlə Dünya və Avropa Çempionatlarında çıxış eləsə də, ciddi uğurlara imza ata bilmədi.

Şakir Şıxəliyev 2012-ci ildə Azərbaycanı London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Şakir Şıxəliyev bu idman növü üzrə Azərbaycanı Olimpiya Oyunlarında təmsil edən birinci idmançı olaraq tarixə düşdü. Şakir Şıxəliyev ümumi nəticədə təsnifat mərhələsini 80.364 balla 40-cı pillədə başa vurdu və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Ayrı-ayrı alətlərdə də Şakir Şıxəliyev final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Olympedia.org.* "ŞAKİR ŞIXƏLİYEV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Artistic Gymnastics / Individual All-Around / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Sərdar Həsənov** (12 may 1985, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Sərdar Həsənov 2008-ci ildə Azərbaycanı Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Sərdar Həsənov birdən qaldırma mərhələsini 128-lıq nəticə ilə başa vurdu. Təkanla qaldırma turnirində isə Sərdar Həsənov mərhələni nəticəsiz başa vurdu. Bununla belə 2016-cı ilin iyulunda Sərdar Həsənovun qanında dopinq tapıldığına görə onun nəticələri ləğv edildi.

Daha sonra Sərdar Həsənov 2012-ci ildə Azərbaycanı Birləşmiş Krallıqın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Sərdar Həsənov ümumi nəticədə 321 (145+176) nəticə göstərdi və London Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu. Bununla belə bir neçə il sonra Sərdar Həsənovun həmin nəticələri dopinqdən istifadə elədiyinə görə ləğv edildi.

Sərdar Həsənov 2013-cü ildə Albaniyanın Tirana şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Amma bir neçə il sonra Sərdar Həsənovun həmin nəticələri dopinqdən istifadə elədiyinə görə ləğv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Sərdar HƏSƏNOV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Weightlifting / Featherweight (62 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Veliçko Çolakov** (12 yanvar 1982 – 20 avqust 2017) — Bolqarıstanı və Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Karyerasının birinci uğuruna Veliçko Çolakov 2002-ci ildə gənclər arasında Dünya və Avropa Çempionatlarının qalibi olmaqla imza atdı.

2003-cü ildə Veliçko Çolakov Kanadada baş tutan Dünya Çempionatında gümüş medalla başa vurdu.

2004-cü ilin mayında Veliçko Çolakov Kiyev şəhərində baş tutan Avropa Çempionatının qalibi oldu. Həmin avqustunda Afina şəhərində (Yunanıstan) baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında isə Veliçko Çolakov 447.5-lıq (207.5 + 240.0) nəticə göstərdi və olimpiadanın bürünc medalına sahib oldu.

Olimpiadadan sonra Veliçko Çolakov 2006-cı ildə Polşada baş tutan Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.

2008-ci ildə Veliçko Çolakov və digər bolqar idmançılarından götürülən dopinq-testin analizinin müsbət nəticə verməsi barədə məlumat verildi. Bununla da Bolqarıstan ağır atletləri 2008-ci il olimpiadasında mübarizə aparmadı.

Bir müddət beynəlxalq turnirlərdə çıxış eləməyən Veliçko Çolakov daha sonra bir neçə bolqar ağır atletləri ilə birgə Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb edildi. Veliçko Çolakov 2012-ci ildə Azərbaycanı London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil eləməli olsa da, son anda zədə səbəbilə olimpiada da mübarizə aparmadı.

Veliçko Çolakov 20 avqust 2017-ci ildə 35 yaşında ürəyində olan problemlərə görə vəfat elədi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  *Olympedia.org.* "Veliço ÇOLAKOV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Yelena Çalıx** (25 mart 1984) — Rusiyanı və Azərbaycanı təmsil edən velosipedçi, Avropa Çempionatının qalibi.

Karyerası
---------

Yelena Çalıx 2000-ci ildə Mançesterdə, 2001-ci ildə Antverpendə 2004-cü ildə isə Melburnda baş tutan Avropa Çempionatlarında bürünc medalların sahibi oldu. 2003-cü ildə isə Yelena Çalıx Rusiyada Dünya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu. Yelena Çalıx həm də Rusiyanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Turnirin nəticələrinə əsasən Yelena Çalıx olimpiadanı yeddinci pillədə başa vurdu. 2008-ci ildə isə Yelena Çalıx Polşada Avropa Çempionatının qalibi oldu.

2010-ci ildə Azərbaycan Velosiped İdmanı Federasiyası (AzVİF) Yelena Çalıxı Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb elədi.

Yelena Çalıx Azərbaycanı 2012-ci ildə London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Yelena Çalıx velosiped idmanı üzrə Azərbaycanı Olimpiya Oyunlarında təmsil edən birinci idmançı olaraq tarixə düşdü. İyulun 28-də Yelena Çalıx ümumi turnirdə mübarizə apardı. 66 velosipedçinin mübarizə apardığı final mərhələsində Yelena Çalıx finiş həddinə çata bilmədi və London Olimpiadasını nəticəsiz başa vurdu. Avqustun 1-də isə Yelena Çalıx zamana qarşı fərdi turnirdə mübarizə apardı. 24 velosipedçinin mübarizə apardığı final mərhələsində Yelena Çalıx 40 dəqiqə 46.06 saniyə nəticə göstərdi və London Olimpiadasını 20-ci pillədə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Olympedia.org.* "Yelena ÇALIX". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. ↑  *Olympedia.org.* "2004 Summer Olympics / Cycling / TRACK / Individual Pursuit / 3000 metres / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. İstifadə tarixi: 30.08.2022.[*ölü keçid*]
3. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Cycling Road / Road Race / Individual / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. İstifadə tarixi: 30.08.2022.[*ölü keçid*]
4. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Cycling Road / Individual Time Trial / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. İstifadə tarixi: 30.08.2022.[*ölü keçid*]
**Aynur Abbasova** (qızlıq soyadı: Mustafayeva; 13 fevral 1998) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.

Həyatı
------

Aynur Mustafayeva 1998-ci il fevralın 13-də olub.

Karyerası
---------

2014-cü ilin iyununda baş tutan Avropa Çempionatında Azərbaycanı Aleksandra Platonova, Aliyə Paşayeva, Aynur Mustafayeva, Diana Doman və Siyana Vasilevadan ibarət qrup təmsil elədi. Ümumi turniri 34.050 balla beşinci, 10 gürz turnirini isə 17.166 balla altıncı pillədə başa vuran Platonova, Paşayeva, Mustafayeva, Doman və Vasilevadan ibarət qrup 3 top+2 lent turnirində 17.650 ballıq nəticə göstərdi və Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Aynur Mustafayeva 2014-cü ilin sentyabrında İzmir şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aleksandra Platonova, Aliyə Paşayeva, Aynur Mustafayeva, Diana Doman, Səbinə Abbasova və Siyana Vasilevadan qrup ümumi turniri 33.332 balla altıncı, 10 gürz turnirini 15.416 balla, 3 top+2 lent turnirini isə 16.608 balla 8-ci pillələrdə başa vurdu.

Aynur Mustafayeva 2015-ci ilin sentyabrında Almaniyanın Ştutqart şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aleksandra Platonova, Aynur Mustafayeva, Diana Doman, Nigar Əbdüsəlimova, Səbinə Abbasova və Siyana Vasilevadan qrup ümumi turniri 32.532 balla 12-ci, 6 gürz+2 halqa turnirini isə 16.566 balla 8-ci pillələrdə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fédération Internationale de Gymnastique.* "**AYNUR ABBASOVA**". www.gymnastics.sport ( (ing.)). 22.08.2022. 2023-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
**Çərşənbə axşamı** – dünyanın bir çox ölkələrində həftənin sayca ikinci günü.

ISO 8601 beynəlxalq standartına görə yeddi günlük həftənin ikinci günüdür.

Rəsmi sənədlərdə çərşənbə axşamı bəzən qısaldılmış şəkildə **ç.a.** da yazılır.

Fars dilində çərşənbə axşamı "dördüncü şənbə axşamı" deməkdir.

Azərbaycanda bu gün rəsmi sənədlərdə və rəsmi dildə **Çərşənbə axşamı** adlansa da, cəmiyyətdə daha sadə, sıra sayına görə **ikinci gün** deyilir.

Çərşənbə axşamı həftədə bazar ertəsi günü ilə çərşənbə arasında yerləşir.

Qədim Romada çərşənbə axşamı muharibə allahı Marsa həsr edimişdi.

Azərbaycanda Novruz bayramından əvvəlki dörd həftənin çərşənbə axşamları bayram günləri kimi qeyd edilirlər. İnsanlar bir-birini təbrik edir, həyət və küçələrdə tonqallar qalanaraq üstündən tullanırlar.

Maraqlı faktlar
---------------

* Katolik dininə mənsub ölkələrdə Böyük Orucluqdan əvvəlki gün "yağlı çərşənbə axşamı" adlanır.
* ABŞ-də prezident seçkiləri noyabr ayının birinci çərşənbə axşamı keçirilir.
* **Qara çərşənbə axşamı** — ABŞ-də 29 oktyabr 1929-cu ildə fond birjalarında maliyyə təlatümünün baş verdiyi gün çərşənbə axşamı idi. O **qara cümə axşamından** sonra ilk çərşənbə axşamı idi. Məhz həmin gün ABŞ-də Böyük böhranın başlanğıcı hesab edilir.

| Həftənin günləri |
| --- |
| Bazar ertəsi ·  Çərşənbə axşamı ·  Çərşənbə ·  Cümə axşamı ·  Cümə  ·  Şənbə ·  Bazar |
İndiki Vaşinqton küçəsi boyunca Boston-nekin trayektoriyası.
**Boston-nek** və ya **Roksberi-nek** — o vaxt yarımadada olan Boston şəhərini materik Roksberi şəhəri (indiki Bostonun məhəlləsi) ilə birləşdirən dar torpaq bərzəxi. Boston şəhərinin əhalisi genişləndikcə ətraf ərazi tədricən doldurulmuşdur. Əvvəllər bu ərazini təşkil edən torpaq indi Saut-End kimi tanınan məhəllənin bir hissəsidir.

Amerika inqilabı
----------------

8 iyul 1775-ci ildə Bostonun mühasirəsi zamanı Boston-nek bir sıra Britaniya müntəzəm və iki yüz müstəmləkə könüllüləri arasında kiçik bir toqquşma yeri olmuşdur. Müstəmləkəçilər iki topla Boston-nekin hər iki tərəfindəki bataqlıqlardan keçərək qarovulxananın bir neçə yüz metrliyinə yaxınlaşmışdılar, altı nəfərdən ibarət kiçik bir dəstə qarovulxananın arxasında dövrə vurmuşdur. Avanqard dəstənin siqnalı ilə iki top evə atəş açmışdır. Britaniyalılardan bəziləri yaralanmış və onlar Bostona doğru çəkilməli olmuşdular. Bundan sonra dəstə qarovulxananı və başqa bir tikili yandırmış, iki muşket və bir neçə başqa silahı ələ keçirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Moore, Frannk.* "Skirmish on Roxbury Neck". The History Carper. Holt's Journal. July 27, 1775. January 26, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 26, 2012.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

 

* Nancy S. Seasholes, *Gaining Ground: A History of Landmaking in Boston*, The MIT Press (September 28, 2003)
* James Henry Stark’s *Antique Views of Boston* (1967 reprint) Burdette & Company, Inc. Boston
* David Hackett Fischer, *Paul Revere's Ride*, Oxford University Press, USA

Xarici keçidlər
---------------

* Etching of Boston Neck from *The Pictorial Field-Book of the Revolution* by Benson J. Lossing, (New York: Harper & Brothers, 1851)
**Şizofrenik** — Alman psixoloji triller müəllifi Vulf Dornun 2010-cu ildə nəşr etdiyi sayca ikinci roman. Kitab ilk dəfə 2010-cu ildə "Wilhelm Heyne Verlag" nəşriyyatı tərəfindən "Kalte Stille" adı ilə nəşr olunub.

Psixiatr Yan Forstnerin nikahı uğursuz alınır. O, arvadından boşanandan sonra işini də itirir və doğulub boya-başa çatdığı Falenberqə qayıdır. Onun kiçik qardaşı 23 il əvvəl izsiz-tozsuz yoxa çıxmış, bundan az sonra isə atası dəhşətli avtomobil qəzasında ölmüşdü. Qardaşının qəfildən itməsi, onun taleyinin naməlum qalması, atasının isə qorxunc aqibəti Yana ağır psixoloji zərbə olur, başına gələn bu müəmmalı hadisələr onu rahat buraxmır. Yan bu kabuslardan qurtulmaq və yenidən normal həyata qayıtmaq istəyir. Amma klinikada bir xəstə intihar edəndən sonra Yan 23 ildir gizli qalmış dəhşətli sirri açmağa qərar verir və araşdırmalara başlayır ...

Vulf Dornun öz axıcılığı və sürətli tempi ilə qeyri-adi bir roman yazaraq, yenidən "Şizofrenik" ilə oxucunu mükəmməl psixoloji macəraya sürükləyir.

Qısa süjet
----------

Psixiatr Yan Forstner klinikada baş verən hadisənin izinə düşməsi ilə onun mərhum atası və qardaşının sirrli yox oluşu məsələsini də açacaqdır. Hadisələrin düyüm mərkəzi həm indi özünün, həm də əvvəllər atasının psixiatr kimi işlədiyi klinikadır. Prof.Dr.Raimund Flayşerin gənc yaşda aşiq olduğu qıza bənzəyən qızları klinikada istismar etməsi və qızın qəfil ölümü Yan Forstnerin atası Bernhard tərəfindən aşkar edilir. Fleischerin hadisələri ört-basdır etməsi və iş məsləkdaşı, dostu Bernhardı susdurmaq üçün Yan Forstnerin qardaşını qaçırır. Lakin heç bir şey planlaşdırdığı kimi alınmır, Bernhard və oğlunun aqibətlərinin ölümləri ilə sonlanır.

Personajlar
-----------

* Yan Forstner - əsas personaj, protaqonist
* Sven Forstner - Yanın qardaşı
* Bernhard Forstner - Yanın atası
* Anjelika Forstnner - Yanın anası
* Raimund Flayşer -
* Annabel Flayşer - Flayşerin qızı
* Anna Flayşer - arvadı
* Norbert Rauh - psixatr
* Aleksandra Marenburq - Yanın ölümünə şahid olduğu qonşusu
* Rudolf Marenburq - Aleksandranın atası
* Flora Marenburq - Aleksandranın anası
* Rufus - it
* Andrea Kunert
* Konrad Fuhrmann
* Lutz Bissincer
* Ralf Steffens
* İeronim Libverk
* Sibille - üzündə böüyk şişliklər olan ruhi xəstə
* Dunya Koslovski - Mandi
* Natali Köppler - psixoloji problemləri olan. daha sonra intihar edən qız
* Karla Veller - Natalinin ən yaxın rəfiqəsi
* Hubert Amstner - illər əvvəl yanlış anlaşılma səbəbindən manyak kimi tanınan, buna görə də müflisləşmiş kişi
* Kröger - polis komissarı
* Karmen
* Volfqanq Hesse
* Paul Visnievski
* Cənab Kayser - Yanın müəllimi
* Karle Veller
* Eduard Peşke
* Laszinski
* Robert de Niron
* Karolin Noyhaus - Flayşerin katibəsi
* Klavdiya Lippert - kök xəstə
* Sabine - tibb bacısı
* Sikandar Mehra - həkim
* Konni
* Rebekka Ştaynfurt
* Edvina Sejinski - tibb bacısı
* Hans Auerin - qəbirqazan

İstinadlar
----------

1. ↑  Vulf Dorn. Şizofrenik. Bakı, TEAS Press Nəşriyyat evi, 2022, 428 s.
2. ↑  "Şizofrenik". wulfdorn.com. 2022-05-01 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  *Wulf Dorn.* Şizofren. Pegasus. 2017. səh. 400. ISBN 9786053430346.
Luis Fransisko de la Serda dəbdəbəli qırmızı jüstokor geyimində, təq. 1684-cü il.
**Böyük kişi imtinası** (*fr.* Grande Renonciation masculine) — XVIII əsrin sonunda varlı Qərb kişilərinin geyimlərində parlaq rənglərdən, mürəkkəb formalardan və müxtəliflikdən istifadə etməyi dayandırdıqları, bu xüsusiyyətləri qadın geyimlərinə buraxdıqları tarixi hadisə. Bunun əvəzinə kişilər kəsimdəki kiçik fərqlərə və düz parçanın keyfiyyətinə diqqət yetirməyə başlamışdılar.

1930-cu ildə İngiltərə və Almaniya psixoloqu Con Flügel tərəfindən icad edilən bu ifadə geyim tarixində kişilərin zinət və gözəllik iddialarından əl çəkdiyi mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur. Flügel kişilərin "gözəl sayılmaq iddiasından əl çəkdiyini" və "bundan sonra yalnız faydalı olmağı hədəflədiklərini" iddia etmişdir. Böyük imtina XIX əsrin əvvəllərində kişi geyim qaydaları üzərində kostyumun monopoliyasının qurulmasını təşviq etmişdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Tünd rəngli və ya qara paltar imtina zamanı kişi geyimləri üçün standart halına gəlmişdir. Avropada XVII əsrin əvvəllərində İrandan gələn sürmə ayaqqabıları əsasında qəbul edilən hündürdaban ayaqqabılar 1740-cı illərdə kişilər üçün dəbdən düşmüşdür. Daha yaxşı dərzilik təklif edən və kişi fiqurunun, xüsusən də ayaqların gücünü vurğulayan dar şalvarlar pantalonlarla əvəz olunmuşdur. Uzun corablar, bahalı pariklər və parçalardan imtina edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bourke, Joanna.* "The Great Male Renunciation: Men's Dress Reform in Inter-war Britain". Journal of Design History. 9 (1). 1 January 1996: 23–33. doi:10.1093/jdh/9.1.23.
2. 1 2  *Kremer, William.* "Why did men stop wearing high heels?". BBC News. 25 January 2013. 17 August 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 June 2023.
3. ↑  Quoted by Bourke, p. 23
4. ↑  *Edwards, Nina.* "Dark Fashion". The Paris Review. 4 January 2019. 14 October 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 October 2020.
5. ↑  *Harvey, Karen.* "Men of parts: masculine embodiment and the male leg in eighteenth-century England" (PDF). Journal of British Studies. 54 (4). 2015: 797–821. doi:10.1017/jbr.2015.117. 25 August 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 9 October 2020.
6. ↑  *Wright, Jennifer.* "Serious Q: Why Did Men Stop Wearing Capes?". Repeller. 11 January 2019. 25 September 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 October 2020.
**Alan Naniyev** (3 oktyabr 1978, Şimali Osetiya) — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Karyerası ərzində Alan Naniyev dəfələrlə Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə aparsa da, uğurlu nəticələ imza ata bilmədi. 2005-ci ildə Qətərdə Dünya Çempionatında 5-cu pillə onun beynəlxalq turnirlərdə qeydə alınan ən yaxşı nəticəsidir.

Alan Naniyev Azərbaycanı 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Birdən qaldırma turnirində Alan Naniyev birinci cəhdində 190.0 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bilməsə də, növbəti cəhdində ştanqı qaldırmağı bacardı. Bununla da Alan Naniyev birdən qaldırma turnirində beşinci pillədə qərarlaşdı. Təkanla qaldırma turnirində Alan Naniyev birinci cəhdində 190.0 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bilməsə də, növbəti cəhdində ştanqı qaldırmağı bacardı. Sonuncu cəhsində 227.5 kiloqramlıq ştanqı sifariş verən Alan Naniyev bunu qaldırmağı bacarsaydı olimpiadanı medalla başa vuracaqdı. Amma Alan Naniyev bunun öhdəsindən gələ bilmədi və mərhələni 220.0-lıq nəticə ilə başa vurdu. Ümumi nəticədə isə Alan Naniyev 410.0-lıq (190.0+220.0) nəticə ilə olimpiadanı altıncı pillədə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Alan NANİYEV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4 5 6  *Olympedia.org.* "2004 Summer Olympics / Weightlifting / Heavyweight (105 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-05-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Şəmsəddin Qocabəy oğlu Abışov** (14 sentyabr 1963, Köryədi, Yardımlı rayonu) — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasının rəis müavini, gömrük xidməti polkovniki. Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Təlim və Tədris Mərkəzinin keçmiş rəisi.

Həyatı
------

Şəmsəddin Abışov 14 sentyabr 1963-cü ildə Yardımlı rayonunun Köryədi kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.

1986-cı ildə Şimali Osetiyada Orconikidze (vladiqafqaz) Ali Hərbi Ümumqoşun Komandirlər məktəbini, 1998-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Hərbi Akademiyasını bitirmişdir.

1986–1992-ci illərdə keçmiş Sovet Ordusunda müxtəlif vəzifələrdə, 1992-ci ildən 2016-cı ilə qədər Azərbaycan Ordusunda zabit kimi xidmət etmişdir. Xidmət etdiyi dövrlərdə döyüş bölgələrində böyük həcmli hərbi hissə komandiri, birliyin qərargah rəisi vəzifələrinə qədər yüksəlmişdir.

2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Təlim və Tədris Mərkəzinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2014–2016-cı illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində aparıcı kafedraların rəisi vəzifələrində xidmət etmişdir. 2016-cı ilin sonunda təyin edilmiş yaş həddinə görə Silahlı Qüvvələrdən "Polkovnik" rütbəsi ilə ehtiyata buraxılmışdır.

2018-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasının rəis müavini vəzifəsinə, Gömrük xidməti polkovniki rütbəsi verilməklə təyin edilmişdir.

Ailəlidir, 4 övladı var.

Döyüş yolu
----------

1992–1994-cü illərdə Dağlıq Qarabağ bölgəsində aktiv döyüş əməliyyatlarında iştirak etmişdir. Beyləqan-Füzuli-Xocavənd rayonları istiqamətində bir çox ərazilərin və əhəmiyyətli yüksəkliklərin düşməndən azad edilməsində tabor komandiri vəzifəsində uğurlu döyüş əməliyyatları aparmışdır.

2002–2003-cü illərdə Qazax bölgəsində hərbi hissə komandiri vəzifəsində xidmət edərkən neytralda olan bir sıra strateji cəhətdən vacib əraziləri ələ keçirməklə Məzəm, Quşçu-Ayrum, Fərəhli kəndlərinin təhlükəsizliyini təmin etmişdir.

2003–2013-cü illərdə Beyləqan bölgəsində Birliyin Qərargah rəisi kimi döyüş yolunu davam etdirmişdir.

Mükafatları
-----------

Hərbi xidmətdə göstərdiyi yüksək nəticələrə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən 2007-ci ildə "Vətən Uğrunda", 2012-ci ildə "Hərbi xidmətlərinə görə" medalları ilə təltif edilmişdir.

Müdafiə nazirliyi tərəfindən bir çox medallarla təltif olunmuşdur

Müharibə və Silahlı Qüvvələr veteranıdır.

İstinadlar
----------