recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Dunay körpüsü** (daha çox **Dostluq körpüsü** adı ilə məşhurdur; bolq. Мост на дружбата, Дунав Mост; *rum.* Podul Prieteniei,Podul de la Giurgiu) — Ruse və Curcu şəhərlərindən şimalda yerləşən, Rumıniya sahilinin cənubu ilə Bolqarıstan sahillərini birləşdirən, Dunay çayı üzərində yerləşən polad qəfəslər şəklində inşa olunmuş körpüdür. Körpü Rumıniya ilə Bolqarıstanı birləşdirən iki körpüdən biridir. Onlardan ikincisi isə *Yeni Avropa* körpüsüdür. Körpü Vidin və Kalafat şəhərlərinin arasında yerləşir.

Tarixi
------

Layihələşdirilən körpü 1948-ci il poçt markasında
Körpü 20 iyun 1954-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Sovet mühəndisləri olan V. Andreyev və N. Rudomazin tərəfindən hazırlanmışdır. Körpünün uzunluğu 2223 metrə bərabərdir. Vaxtı ilə bu körpü Dunay vasitəsilə Bolqarıstan və Rumıniyanı birləşdirən yeganə körpü idi. Körpüdən bundan başqa nəqliyyat bərələri və quru yolları üçün də istifadə edilirdi. Körpünün dekor elementləri bolqar memarı Qeorqi Ovçarov tərəfindən layihələşdirilmişdir. Körpü iki yarusa malikdir: ikizolaqlı avtomagistral və dəmir yolu. Burada piyadalar üçün səki də mövcuddur. Körpünün (85 m) mərkəzi hissəsi hərəkətlidir və iri həcmli gəmilərin keçidi üçün vaxtaşırı aralanır. Hərəkətli hissənin əsas hissəsi Rumıniyaya qoyulmuşdur. Körpü yarı məsləhətçilərin və Sovet İttifaqının resurslarının köməyi ilə iki dəfə təmir olunmuşdur.

Sovetlər İttifaqı bu layihəni "Dostluq körpüsü" adlandırdılar. Amma hər iki ölkədə kommunist rejimləri ləğv edildikdən sonra tikili funksional adı olan "Dunay körpüsü" adını aldı..

Sərhəd zonasının postları körpüdə yerləşmişdir. Körpü hər iki ölkə arasında sərhəd rolunu çıxış edir. 2007-ci ilin yanvar ayından burada gömrük nəzarəti yoxdur və şəxsiyyət vəsiqəsi ilə digər ölkəyə keçmək mümkündür. Bu xidmət yalnız bolqarlara və rumınlara şamil edilir. Körpü Avropa İttifaqı çərçivəsində "daxili sərhəd" rolunu daşıyır. Bolqarıstan və Rumıniya arasında Şengen razılaşması əldə edildikdən sonra sərhəd nəzarəti tamamilə ləğv olunacaq.

İki ay təmir işlərindən sonra 3 sentyabr 2011-ci ildə yenidən körpünün bolqar hissəsi istismara verilmişdir.

Dunay körpüsünün panoramı

Qalereya
--------

* Körpünün rumın tərəfiKörpünün rumın tərəfi
* Körpünün ortasıKörpünün ortası

Həmçinin bax
------------

* Beska körpüsü

İstinadlar
----------

1. ↑  The history of "The Danube" bridge Arxivləşdirilib 2011-09-01 at the Wayback Machine  (rum.)
2. ↑  "Лужнецкий мост, г. Москва". sprintinfo.ru. sprintinfo.ru. 2009. 2013-04-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-01.
3. ↑  *Bousfield, Jonathan.* Rough guide to Bulgaria (4). Rough Guides. 2002. səh. 203. ISBN 1-85828-882-7.
4. ↑  *Watkins, Richard.* Bulgaria (3). Lonely Planet Publications. 2008. səh. 271. ISBN 978-1-74104-474-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Giurgio-Ruse Bridge на сайте *Structurae*
* *На полпути вниз по Дунаю*, короткий рассказ о пересечении моста
FedEx
-----

FedEx Corporation, köhnədən Federal Express, adlı quruluş dünya səviyyəsində hava-quru transfer və məntiqi xidməti təqdim edən bir Amerika şirkətidir. Dünyanın ən nüfuzlu şirkət qrupları arasında iştirak etməkdədir.

Tarixi
------

1971-ci ildə Federal Express adı altında Frederick W. Smith tərəfindən Little Rockda (Arkansas) qurulub, 1973-cü ildə Memfisə (Tennessee) köçürülmüşdür.

FedEx havayolu nəqliyyatı
1989-cu ildə Federal Express Flying Tiger Line, 1998-ci ildə Caliber System, Inc, Roberts Express, Viking Freight və Caliber Logistics şirkətlərini satın almışdır. Qısa zaman sonra American Freightways satın alaraq bütün bu firmalar artıq FDX Corp adı altında həyata keçirilir. 2000-ci ildə şirkətin ümumi adı təkrar FedEx Corporation olaraq dəyişdirilmişdir.

Memphis (Tennessee) superhub yanında aşağıdakı hublarlada beynəlxalq xidmət edir:

ABŞ
Anchorage (Alyaska)
Fort-Uort (Texas)
Indianapolis (Indiana)
Newark (New Jersey)
Oakland (Kaliforniya)
Kanada
Toronto (Ontario)
Cənubi Amerika və Karib hövzəsi
Miami (Florida)
Avropa / Afrika / Orta Şərq
Paris-Charles də Gaulle (Fransa)
Frankfurt (Almaniya)
London-Stansted (Birləşmiş Krallıq)
Turkey (Türkiyə)
Asiya və Sakit Okean
Subic Kişi (Filippin)
Guangzhou (Çin) (tikintisi davam edir.)
FedExin ən böyük rəqibləri DHL, UPS, USPS, TNT və YankItdır.

1. ↑  ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑  10-K forması.
3. 1 2  10-K forması. 2022.
**Gilzaylar**—Əfqanların qolu.

Tarixi
------

Əsas əfqan tayfalarından biri Gilzaylardır (gil-oğru, zay-isə oğlu deməkdir) türk və ya əfqan mənşəli olduqları uzun müddət mübahisə mövzusu olmuşdur. Gilzaylar özlərini Nuhdan başlayaraq İran hökmdarı Zahakdan keçərək gəldiyini iddia edirlər. Türk mənşəli versiyasını irəli sürənlər gilzayların türk tayfası olan xələclərin törəmələri ölduğunu bildirirlər. Gilzayların tarix səhnəsində fəallaşması I Şah Abbasın hakimiyyəti dövrünə təsadüf edir. Belə ki, bu vaxt onların davamlı hücümları nəticəsində Abdal əfqanları Qəndəharı tərk edərək , qonşu Herata çəkildilər. Zəmindavar və Qəndəharda ən güclü tayfaya çevrildilər. Qəndəharın gah moğolların gah da Səfəvilərin əlinə keçməsindən gilzaylar öz mənafelərinə uyğun şəkildə istifadə etmək fürsətini əldən vermirdilər, lakin gilzaylar sunni təriqətinə mənsub olmalarına baxmayaraq, üstünlüyü Səfəvilərə verirdilər. Lokhart bunun səbəbini Şah I Abbasın onlara tolerant və liberal münasibəti olduğunu göstərirdi.

Ədəbiyyat
---------

* Асланов М. Г. Афганцы // Народы мира. Народы передней Азии : этнографические очерки / под общ. ред. : Толстова С. П. — М. : Наука, 1957.
* Кочнев В. И. Логашова Б.-Р. Гильзаи // Народы мира : справочник / глав. ред : Бромлей Ю. В. — М. : Советская энциклопедия, 1988: 134

İstinadlar
----------

1. ↑  Lokhart. L. The fall of the Safavi dynasty and the afghan occupation of Persia. London.1915.səh 135–146.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Dunqanlar**- Huey xalqının Orta Asiyadakı hissəsinin adı. 
XIX əsrdə baş vermiş üsyanın yatırılmasından sonra hakimiyyətin cəza tədbirlərindən xilas olmaq məqsədilə, o vaxtkı Rusiya imperiyasının ərazisi olan Orta Asiyaya qaçmaq məcburiyyətində qalmışlar. Həmin dövrdən etibarən orada məskən salaraq, yaşamağa başlamış, yerli əhali tərəfindən dunqan adı ilə tanınmışlar. Onların rəsmi surətdə bu adı almaları yalnız SSRİ-nin dövründə, 1924-cü ildə baş vermişdir. Sayları Qazaxıstanda 40 min, Qırğızıstanda isə təxminən 60 minə yaxındır. Buradan başqa Özbəkistan, Tacikistan və Rusiya Federasiyasında da kompakt şəkildə yaşayırlar. Onlar əsasən kənd təsərrüfatı, ticarət və restoran biznesi ilə məşğul olurlar. O da çox maraqlıdır ki, dunqanlar Orta Asiyada ən aşağı sosial vəziyyətə və ən çox dini özünüdərk duyğusuna malik xalq hesab edilirlər. Onların yalan danışmamaları, ticarətlə məşğul olsalar belə, alıcıları aldatmamaq kimi xislətləri qonşu xalqların arasında bir zərb-məsəl halına gəlmişdir.

Dunqanlar özünəməxsus mədəniyyətə malikdirlər və qonşu xalqlar içərisində öz ənənələrinə görə də seçilirlər. Qırğızıstanın Karakol şəhərində XX əsrin əvvəllərində inşa edilmiş taxta məscid onların memarlıq ənənələrini özündə əks etdirir. Onun inşaatına memar Çjou Sı rəhbərlik etmişdir. Məscid dördbucaq formada, qranit səkiyə alınmış süni təpənin üzərində inşa edilmişdir. Məbəd dunqanların dünyagörüşlərinə uyğun olaraq, yaşıl, sarı və qırmızı boyalarla rənglənmişdir. Bu rənglərin hər biri özündə simvolik mənalar daşımaqdadır. Qırmızı - xoşbəxtliyə, yaşıl – uğura, sarı isə möhtəşəmliyə işarədir. Başqa müsəlman xalqlarından fərqli olaraq, dunqanlarda İslamın rəngi yaşıl deyil, sarı kimi qəbul olunmuşdur.

Müasir dövrdə dunqanlar Qırğızıstanda ictimai həyatda fəal iştirak edir. Onların dilində qəzet nəşr edilir, radioverilişlər aparılır, ictimai birlikləri fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  David Trilling (April 20, 2010). *"Kyrgyzstan Eats: A Dungan Feast in Naryn". Arxivləşdirilib 2018-07-07 at the Wayback Machine* EURASIANET.org.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Livadiya sarayı** (*rus.* Ливадийский дворец, *ukr.* Лівадійський палац) — Yaltanın 3 km uzaqlığında, Livadiyada Mohabi təpəsində yerləşən saray kompleksi.

1911-ci ildə Rusiya çarı II Nikolay tərəfindən yay evi kimi tikilmişdir.

Haqqında
--------

Bizans, ingilis, qotika və ərəb memarlığının izlərini daşıyan saray İtaliya intibah tərzində 1910-1911-ci illəri arasında memar Nikolay Krasnov tərəfindən tikilmişdir. İnşaasında ağ Krım qranitindən istifadə olunmuşdur. Sarayın bəzi yerlərində islam memarlığına aid izlər vardır. Sarayın bağçası İtalyan görkəminə malikdir. Sarayın içində muzey və şəkil qaleriyası fəaliyyət göstərir.

Livadiya sarayı inşa olunduqdan sonra çar II Nikolay bura sadəcə 2 dəfə gələ bilmişdi. 1917-ci ildə inqilabdan sonra saray sanatirum kimi istifadə olunmuş, 1993-cü ildə muzeyə çevrilmişdi. 1917-ci ildə inqilabdan sonra bir çox əsəri isə itmişdir. Lakin itmiş əsərlərin bir hissəsi digər ölkələrdən satın alınaraq muzeyə qaytarılmışdır

Siyasi rolu
-----------

4-11 fevral 1945 tarixində Stalin, Çörçill və Franklin Delano Ruzveltin toplandığı Yalta konfransı burada keçirilmişdi. Bu 3 şəxsiyyətin şərəfinə sarayın bağında basdırılan 3 palma ağacını hələ də görmək mümkündür

Muzey
-----

İki mərtəbəli sarayın birinci mərtəbəsində Yalta konfransı ilə bağlı sənədlər, fotolar və əşyalar, ikinci mərtəbəsində isə II Nikolay və ailəsinə aid çarlıq əşyaları sərgiləir. Xüsusilə ikinci mərtəbədəki kolleksiya daha zəngindir. Sarayda çara aid bir çox şərab anbarı da mövcuddur. Bu bölgə şərabları ilə məşhurdur.

Kinematoqrafiya
---------------

Saray Lope de Veqanın məşhur fimi "Samanlıqdakı İt" filminə ev sahibliyi etmişdir.

Qalereya
--------

* Sarayın İtalyan bağıSarayın İtalyan bağı
* Sarayın görünüşü Sarayın görünüşü
* "Ağ zal""Ağ zal"
* Qarşıdan görünüş Qarşıdan görünüş
**Alina Arturovna Tumiloviç** (d. 21 aprel 1990; Minsk, Belarus) — Belarusu təmsil edən bədii gimnast. Alina Tumiloviç, 2008 və 2012-ci illərdə Belarusu Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.

Karyerası
---------

Alina Tumiloviç, 2008-ci ildə Belarus bayrağı altında Çinin paytaxtı Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Qlafira Martinoviç, Anastasiya İvankova, Zinaida Lunina, Olesya Babuşkina və Kseniya Sankoviç ilə birgə finalda 34.900 xal toplayaraq 3-cü yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

Alina Tumiloviç, növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Marina Qançarova, Nataliya Leşçik, Aleksandra Narkeviç, Kseniya Sankoviç və Anastasiya İvankova ilə birgə finalda 55.500 xal toplayaraq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

İstinadlar
----------
**Leonid Vaynşteyn** (tam adı: *Leonid Moiseyeviç Vaynşteyn*; 20 aprel 1945, Bakı – 20 iyun 1994, Bakı) — bəstəkar, pedaqoq, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1987).

Həyatı
------

Leonid Vaynşteyn 20 aprel 1945-ci ildə anadan olmuşdur. Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını 1968-ci ildə professor Qara Qarayevin sinfi üzrə bitirmişdir. Müxtəlif illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının və Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumunun bəstəkarlıq kafedralarında dosent, elecə də Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında musiqi tərtibatçısı vəzifələrində çalışmışdır. Müxtəlif janrlarda əsərlər bəstələyərək, teatr-səhnə və simfonik musiqiyə üstünlük vermişdir. Musiqiləri Azərbaycan, Rusiya və keçmiş SSRİ respublikaları, Avropa ölkələri, ABŞ və İsraildə səslənmişdir.

Əsas əsərləri: "İlham" baleti, "Səhranın bəyaz günəşi" rok-operası, üşaqlar üçün "Çəkməli pişik", "Zoluşka" operaları, Böyük simfonik orkestr üçün 6 simfoniya, Violino Konserti, simli orkestr üçün Konsert, simli kvartet; orqan üçün "Memorial" triptixi (Xocalı soyqırımına ithaf), qarışıq xor ilə BSO üçün "Azərbaycan-60" kantatası (R.Zəkanın şeirlərinə, F.Qarayevlə birlikdə); solist, kişi xoru və BSO üçün "Dənizə dönmək istərəm" oratoriyası (Nazim Hikmətin şeirlərinə), "Dəniz, səma və məhəbbət" vokal silsiləsi (Nəbi Xəzrinin şeirlərinə), teatr, kinofilmlər üçün musiqi, estrada pyesləri, romans və mahnılar.
Son əsərlərindən biri "Sənin baharın gələcək Azərbaycan!" ("Твоя весна придёт Азербайджан!") romansı olmuşdur.

Leonid Vaynşteyn 1994-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Ailəsi
------

Moisey Vaynşteyn və Olqa Belyavskanın oğlu, Əbdürrəhman Vəzirovun bacısı Bəyaz Vəzirovanın həyat yoldaşı, Harri Kasparovun əmisi, Timur Vaynşteynin atasıdır.

Filmoqrafiya
------------

* Ad günü (film, 1992) (cizgi filmi)
* Dostuma məktub (film, 1992)
* Əgər bir yerdəyiksə (film, 1975)
* Gəmi saatının sirri (film, 1983)
* Gənc qadının kişisi (film, 1988)
* Həqiqətin özü (film, 2008)
* Kürən (film, 1989)
* On yeddi yaşlı oğlan (film, 1985)
* Şahzadə qız (film, 1991)
* Unudulmuş qəhrəman (film, 2005)
* Yaramaz kral (film, 1990)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-13.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Normativ yoxlama | LCCN: no2014047638 · VIAF: 308237180 · WorldCat VIAF: 308237180 |

| ⛭Parni iz Baku |
| --- |
| Tarixi | 
* Parni iz Baku (1967-1971)
* Parni iz Baku (1988-2001)
* Planet Parni iz Baku

 |
| Şəxslər | 
* Anar Məmmədxanov
* Azər Məmmədzadə
* Bəhram Bağırzadə
* Cabir İmanov
* Elçin Əzizov
* Emil Abbasov
* Ənvər Mansurov
* İlqar Nəbiyev
* Murad Dadaşov
* Müşfiq Abbasov
* Tahir İmanov
* Timur Vaynşteyn
* Vado Korovin
* Yana Nikitina
* Yuli Qusman
* Leonid Vaynşteyn

 |
| Filmlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhəllə | Məhəllə (2003)  • Məhəllə 2 Moskvada (2004)  • Məhəllə 3 (2019) |
| Ağanatiq | Ağanatiq (2017)  • Ağanatiq 2 (2020) |
| Digər | Məşədi İbad 94 (2005)  • Bir dəfə Qafqazda (2007)  • Ölülər XXI əsr (2016)  • Bəxt üzüyü 2 (2017) |

 |
**Firudin Abbasqulu xan oğlu Adəmiyyət** (1920–2008) — İran tarixçisi.

Həyatı
------

Abbasqulu xan Qəzvinin oğlu olan Firudin xan 1920-ci ildə Tehranda doğulmuşdu. Əslən Qəzvinlidir.

İran İslam inqilabından sonra fəaliyyətinə və kitablarının çapına məhdudiyyət qoyulan, hətta İran Xarici İşlər Nazirliyindən aldığı təqaüdü kəsilən alim son 29 ildə Tehranın Yusifabad məhəlləsindəki evində sakit və tənha bir ömür sürmək məcburiyyətində qalıb. Bu müddətdə onun evinin qapısı bəzi yaxın dost-tanışlarından, tanıdığı yazıçı, şair və jurnalistlərdən savayı heç kimin üzünə açıq olmayıb.

F.Adəmiyyət ömrünün böyük hissəsini müasir İran tarixi, xüsuilə Məşrutə inqilabı, bu inqilabın məzmun, hədəf və ideyaları, onda iştirak etmiş şəxsiyyətlərin fəaliyyəti barədə tədqiqatlara həsr edib. O, "İran Məşrutə hərəkatında ictimai demokratiya təfəkkürü", "Mirzə Fətəli Axundovun düşüncələri", "Talıbov düşüncələri", "Mirzə Ağaxan Kirmaninin düşüncələri", "Tarixi məqalələr toplusu", "Şeyx Fəzlullah Nurinin əqidə və düşüncələri", "İranda tarixçiliyin tənəzzülə uğraması" və s. kitabların müəllifidir.

ABŞ-nin Stenford Universitetinin siyasi elmlər üzrə müəllimi Abbas Milani "Azadlıq" radiosunun fars redaksiyasına açıqlamasında F.Adəmiyyəti müasir İran tarixini araşdıran ən böyük və etibarlı tarixçilərdən olduğunu deyib: "Mən tam qətiyyətlə deyə bilərəm ki, Əhməd Kəsrəvidən sonra heç kəs Məşrutə tarixini Firudin Adəmiyyət qədər işıqlandırmayıb".

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* [*ölü keçid*]

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 104664579X · ISNI: 0000 0000 8414 7325 · LCCN: n88604361 · NUKAT: n2016200592 · SUDOC: 112340059 · VIAF: 118416473 · WorldCat VIAF: 118416473 |

 |
**Leonid Vinoqradov** (v. 2013, Sankt-Peterburq) — general.

Həyatı
------

L.Vinoqradov 1979-1986-cı illərdə Zaqafqaziya hərbi dairəsində siyasi şöbənin rəisi, Azərbaycanda dislokasiya olmuş Bakı Ümumqoşun Birləşməsinin Hərbi Şurasının üzvü olub.

L.Vinoqradov 1982-1986-cı illərdə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Azərbaycan KP MK-nın üzvü olub. Ömrünün son illərini Puşkin şəhərində yaşayan Leonid Vinoqradov Azərbaycanla tarixi dostluq əlaqələrini qoruyub saxlayıb, Azərbaycan rəhbərliyi və dövlət xadimləri ilə daima təmasda olub. Eyni zamanda, L.Vinoqradov Sankt-Peterburqdakı Azərbaycan diasporu nümayəndələri ilə mütəmadi olaraq əlaqə saxlayıb.

Dəfni
-----

3 sentyabr 2013-cü ildə general Leonid Vinoqradovun dəfn mərasimi keçirilib. Azərbaycanın Sankt-Peterburqdakı Baş Konsulluğunun əməkdaşları, Sankt-Peterburqda yaşayan Azərbaycan diasporunun fəal üzvləri və nüfuzlu iş adamları iştirak ediblər. Dəfn mərasimində Puşkin şəhər Administrasiyasının rəhbəri İvan Stepanov, Puşkin şəhər bələdiyyə şurasının sədri Boris Kiselyov, Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin birinci sərhəd kadet korpusunun rəisi Eduard Filippov, Puşkin şəhərinin müharibə veteranları şurasının üzvləri və zabit dostları L.Vinoqradovun şərəfli həyat yolunu qeyd edərək, onun dövlət qarşısındakı misilsiz xidmətlərindən söz açıblar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Lent.az.* "Azərbaycana dost general dəfn olunub" (az.). news.lent.az. 03.09.2013 / 23:46. 2013-09-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-26.
**Boz siçancıq** (*lat.* Cricetulus migratorius) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin gəmiricilər dəstəsinin siçancıqlar fəsiləsinin siçancıq cinsinə aid heyvan növü.

Xarici görünüşü
---------------

Bədənin uzunluğu 128, quyruğu 37 mm-ə qədərdir. Üstünün rəngi tünd-bozdan açıq kül-boza qədər, noxuda çalarlıdır.

Yayılması
---------

Yunanıstandan və Ruminiyadan Monqolustan və Çinə qədər Avroasiyada yayılmışdır. Azərbaycanda Xəzər sahilindən 2200–2400 m hündürlüyə qədər hər yerdə müşahidə edilir. Sistematikası öyrənilməmişdir. Görünür, C.m.issabellinus de Flippi formasına aiddir.

Həyat tərzi
-----------

Başlıca olaraq çöl növü olub yarımsəhra quraqlığı şəraitinə və rütubətli subalp çəmənlərinə də uyğunlaşır. Gəmiricinin areal hüdudlarında yerləşməsi iki xüsusiyyətlə səciyyələnir: tutduğu biotopların böyük miqdarı və kənd təsərrüfatı sahələrinə sıx bağlılığı. Onun qeydə alındığı 25 biotopun 12-si becərilən torpaqların payına düşür. Landşaftdan asılı olmayaraq siçancıq müxtəlif otluqda, kolluqlarda və cəngəlliklərdə rast gəlinir. Sadalanan yerlərdə gəmiricinin miqdarı 0,4–0,8 % təsadüfə bərabər olub mövsümi sabitliyi ilə səciyyələnir. Onun sayı yalnız hündür dağ çəmənlərində həmişə az olur. Şoranotlu qruplaşmalarda bu göstərici yazda 0,6 % -dən, qışda 2,6 % -ə qədər, daşlıqlarda isə yayda 0,5% — dən qışda və yazda 1,0–1,4%-ə qədər dəyişir. Bu növün Xəzər sahilinin zəif bərkimiş qumluqlarında tapılması maraq doğurur. Yarımsəhrada siçancıq 21 biotopda rast gəlinmişdir. Özlərinin qazdıqları yuvalar sadə quruluşlu olub iki çıxışı və bir kamerası olur. Qida ehtiyatlarının saxlanılması üçün çox vaxt kor kameralrdan istifadə olunur.

Çoxalması
---------

İldə bir neçə nəsil verərək hər dəfə 10-a qədər bala doğur. İlk nəslin cavanları doğulduqları il çoxalmada iştirak edirlər. Təqribən 3 ilin çox hissəsində erkəklərin üstünlüyü hiss olunur.

Qidalanması
-----------

Başlıca olaraq bitki toxumları ilə qidalanır. Yuvalarda taxıl bitkilərinin dənləri, balqabaq, qarpız və günəbaxan toxumları tapılmışdır. Bunların çəkisi 800 q-a qədər olmuşdur. Heyvani qidadan həmişə, xüsusilə yerüstü molyusklardan, tırtıl və cücü sürfələrindən istifadə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q788391
* Wikispecies: Cricetulus migratorius
* ADW: Cricetulus\_migratorius
* BOLD: 16141
* EoL: 1179510
* EUNIS: 11251
* Fauna Europaea: 305611
* Fauna Europaea (new): dfc00278-d0f4-4c49-a396-02b4939e7f58
* GBIF: 2438772
* iNaturalist: 44911
* IRMNG: 10227891
* ITIS: 632732
* IUCN: 5528
* MSW: 13000359
* NCBI: 10032

 |
**Alina Andreyevna Makarenko** (d. 14 yanvar 1995; Elista, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Alina Makarenko, Rusiyanı 2012 London Olimpiadasında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.

Karyerası
---------

Soldan sağa: Bliznyuk, Donskova, Makarenko, Nazarenko və Sevastyanova
Alina Makarenko 2012-ci ildə Rusiya bayrağı altında Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Anastasiya Bliznyuk, Ulyana Donskova, Kseniya Dudkina, Anastasiya Nazarenko və Karolina Sevastyanova ilə birgə finalda 57.000 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

İstinadlar
----------



| ⛭Bədii gimnastika üzrə Olimpiya çempionları (Qrup turniri) |
| --- |
| 
* **1996:** İspaniya Baldo, Kabanillas, Ximenez, Qurendez, Lamarka, Martinez
* **2000:** Rusiya Belova, Şalamova, Lavrova, Netesova, Şimanskaya, Zilber
* **2004:** Rusiya
* **2008:** Rusiya
* **2012:** Rusiya
* **2016:** Rusiya
* **2020:** Bolqarıstan
 |  |
**Həbibulla Əmirxanov İbrahim oğlu** (d.7 may 1907-ci il, Dağıstan - ö. 1986-cı il ) — azərbaycanlı alim, fizika-riyaziyyat elmlər doktoru (1942), professor, Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü (1949), SSRİ EA -nın müxbir üzvü (1972).

Həyatı
------

Həbibulla İbrahim oğlu Əmirxanov 7 may 1907-ci ildə Dağıstanın Korod kəndində anadan olmuşdur. 1925-ci ildə Bakıya köçmüş və Bakı Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsində təhsil almışdır.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Həbibulla Əmirxanov universiteti bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun Fizika kafedrasında işə başlamışdır. O, həmçinin SSRİ Elmlər Akademiyasının Zaqafqaziya filialının Azərbaycan bölməsinin fizika sektorunda çalışmışdır. Həbibulla Əmirxanov 1935-ci ildə yaradılmış SSRİ EA-nın Azər­baycan filialının fizika sektorunun rəh­bə­ri vəzifəsini icra etmişdir. 1945-1950-ci illərdə isə Azərbaycan EA Fizika və Riyaziyyat İnstitutunun ilk direktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1950-ci ildə Dağıstana köçən Həbibulla Əmirxanov SSRİ EA Dağıstan filialı Rəyasət Heyətinin sədri olaraq çalışmış, həmçinin SSRİ EA Fizika İnstitutu Dağıstan filialının direktoru vəzifəsini icra etmişdir. Bununla yanaşı, o, Azərbaycan Sənaye İnstitutunun fizika kafed­rasının müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1949-cu ildən Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki olan H.Əmirxanovun neft fizikası, yarımkeçiricilər, geofizika və fiziki termodinamikaya həsr olunmuş tədqiqatları vardır. Alim eyni zamanda istilik tutumunu və istilikkeçirməni ölçmək üçün yüksək dəqiqliyi ilə fərqlənən cihazlar yaratmışdır. Həmçinin adiabat kalorimetr onun ixtiralarından biridir və bu ixtira SSRİ XTNİ-in fəxri diplomuna layiq görülmüşdür.

A.F.İoffenin tələbəsi olan Həbibulla Əmirxanov yarımkeçiricilər məktəbinin üzvü olmuşdur. O, tələbləri və həmkarları ilə birlikdə elmi məktəbin əsasını qoymuşdur. Bununla yanaşı, alim mədən süxurları­nın mütləq yaşını təyin etmək üçün kütlə spektrometriyasına əsasla­nan yeni üsul yaratmışdır.

Həbibulla Əmirxanov SSRİ, Rusiya və Dağıstan respublikalarının Ali Sovetlərinin deputatı seçilmişdir. Bununla belə, alimin adı Dağıstan Elmi mərkəzinin Fizika İnstitutuna verilmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Həbibulla Əmirxanov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təşkilinin fəal iştirakçılarından biri olmuşdur. O, 1942-ci ildə fizika-riyaziyyat elmlər doktoru, 1972-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olmuşdur. Alim 400-dən artıq elmi əsərin, 13 monoqra­fiyanın müəllifidir.

Təltifləri
----------

* Sosialist Əməyi Qəhrəmanı;
* Azərbaycan SSR və Dağıstan MSSR-in Əməkdar elm xadimi fəxri adları;
* Vavilov adına qızıl medal mükafatçısı;

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Əmirxanov Həbibulla İbrahim oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 28-3-2018 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4  "AKADEMİK HƏBİBULLA ƏMİRXANOVUN 100 İLLİYİNƏ HƏSR OLUNMUŞ BEYNƏLXALQ KONFRANS KEÇİRİLİR" (Azərbaycan). azertag.az. 14-3-2021 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Elmlər Akademiyasının yaradılması prosesi və ilk təsis yığıncağı.
**Boz yalançı tsuqa** (*lat.* Pseudotsuga menziesii var. glauca) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin yalançı tsuqa cinsinin menzis yalançı tsuqası növünə aid bitki yarımnövü.

Şimali Amerikanın şimal-qərbində 600 və 2600 m hündürlükdə Roki Mauntens dağ vadilərində bitir. Hündürlüyü 30-50 m-dir, vətənində formaların hündürlüyü 90-100 m, gövdəsinin diametri 5 m olur. Avropada eni 8-10 m-ə qədər olur. İllik boy artımı 40 sm, eninə 20 sm-dir. Həmişəyaşıl, iri, tez böyüyən ağacdır; cavanlıqda düz, çətiri sütunşəkilli və düz gövdəli, yaşlandıqda gövdəsi qalınlaşır, çətiri enli olur, güclü, horizontal, yaruslu budaqlıdır. Cavan ağacların qabığı tünd-boz, qalınlığı 25 sm-ə qədər, dərin yarıqlıdır.

Qozaları uzunsov-yumurtavarı, uzunluğu 5-10 sm, diametri 1-3,5 sm-dir. Üçdişli qabıqlarla örtülmüşdür.

Normal torpaqlarda kök sistemi mil şəkillidir. Kökləri torpağın 1-1,4 m dərinliyinə gedir. Möhkəm gillicə torpaqlarda üst kök sistemi əmələ gətirir. İşıqsevəndir, kölgəyə davamlıdır. Quru və ya bataqlıq torpaqlarda pis bitir.

Mərkəzi Avropada soyuğa davamlıdır, yazda soyuqdan əziyyət çəkir, ancaq yüksək regenerasiya qabiliyyətinə malik olduğu üçün sonra bərpa olunur, çirkli havanı sevmir, humus əmələ gətirmir, budaqları qar altında sınır, oduncağı çox qiymətlidir, 500-700 il yaşayır.

Azərbaycanda Lənkəran, Bakı şəhərlərinin yaşıllıqlarında təsadüf edilir.
**Leonid İvanoviç Abalkin** (*rus.* Леони́д Ива́нович Аба́лкин 5 may 1930, Moskva – 2 may 2011, Moskva) — Rusiya iqtisadçısı, Rusiya Elmlər Akademiyasının akademiki (1991; 1987-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki), 1986-cı ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru, 1989–1991-ci illərdə SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin müavini.

Həyatı
------

Leonid İvanoviç Abalkin 5 may 1930-cu ildə SSRİ-də, Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Georgi Plexanov adına Moskva Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir. 1952-ci ildən Kalininqrad vilayətinin Qusev şəhərində kənd təsərrüfatı texnikumunda dərs demiş, direktoru olmuşdur. 1958-ci ildən Moskva Dövlət İqtisadiyyat İnstitutunun aspirantı olmmuşdur. 1961-ci ildən Georgi Plexanov adına Moskva Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda assistent, müəllim, dosent, 1966-cı ildən siyasi iqtisad kafedrasının müdiri kimi çalışmışdır. 1976–1985-ci illərdə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasında professor və siyasi iqtisad kafedrasının müdiri olmuşdur. 1985-ci ildən İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru. 1984-cü ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1988–1990-cı illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin üzvü. 1989-cu ilin avqustundan 1990-cı ilin dekabrına qədər Nikolay Rıjkovun kabinetində baş nazirin müavini. 2 may 2011-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118999052 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2  Leonid Abalkin // SNAC (ing.). 2010.
3. 1 2  .
4. 1 2  Leonid Abalkin // Munzinger Personen (alm.).
5. ↑  Энциклопедический словарь. 2009. Абалкин Леонид Иванович.

Xarici keçidlər
---------------

* Abalkinin məlumatları Rusiya Elmlər Akademiyasının saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 97033736 · BNE: XX1157406 · BNF: 16283172v · GND: 118999052 · ICCU: CFIV077747 · ISNI: 0000 0001 1081 3425 · LCCN: n80098514 · LNB: 000028451 · NDL: 00430855 · NKC: jn19990210001 · NTA: 073056871 · NUKAT: n95002829 · SUDOC: 108095266 · VIAF: 108765471 · WorldCat VIAF: 108765471 |

 |
**Miron Osipoviç Qrossman** — fotoqraf, rejissor, operator.

Həyatı
------

Milliyyətcə yəhudi olan və Odessada yaşayan peşəkar fotoqraf Miron Qrossman Fransada staj keçdikdən sonra kinematoqrafiya ilə məşğul olmağa başlamışdır. O, Rusiyada ilk fotoqraflardan idi. 1907-ci ildən Odessanın həyatından bəhs edən kinoxronikalar lentə almışdı. 1908-ci ildə isə Bakıda və Uralda çəkilişlər aparmışdı. Bunlardan üçü Bakı həyatı, biri isə Uraldakı zavodlar haqqında idi. Sonralar Odessada Deribasovsk küçəsində kiçik bir laboratoriya açan Miron Qrossman bu laboratoriyada plyonkalarını özü yuyurdu. "Miroqraf" adlı studiyanı qurduqdan sonra isə o, öz şəxsi bağında şüşədən kiçik bir çəkiliş pavilyonu tikmiş və çəkilişləri burada aparmağa başlamışdır. Hazırda onun bağının yerində Odessa kinostudiyası yerləşir." Miroqraf" studiyası 1912-1914-cü illərdə 3 bədii film çəkmişdir. Sonralar maddi çətinliklərlə üzləşən Qrossman M. Tovbinin rəhbərlik etdiyi "Cənub Bankı" ilə "Miroqraf"ı birləşdirmək qərarına gəlmiş və onlar birgə çəkilişlər aparmışlar. Miron Qrossman sovet kinosunun, xüsusilə də Ukrayna kinosunun ilk kinematoqrafçılarındandır.

Filmoqrafiya
------------

1. Ağ və qara şəhər (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film) — rejissor, operator
2. Balaxanı (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film) — rejissor, operator
3. Nobelin zavodları (film, 1908) (qısametrajlı sənədli film) — rejissor, operator

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 12.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Allahverdiyev.

**Allahverdiyev Müseyib Abdulla oğlu** (22 aprel (5 may) 1909, Dağ Kəsəmən, Qazax qəzası – 19 may 1969, Qazax) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Həyatı
------

Müseyib Allahverdiyev 1909-cu ildə Qazax rayonun Dağkəsəmən kəndində dünyaya göz açmışdır. 1936-cı ildə hərbi siyasi məktəbi bitirib və 1941-ci ildə könüllü olaraq orduda xidmətə getmişdir.

Böyük Vətən müharibəsində batalyon komandiri olub. Böyük Vətən müharibəsi illərində döyüşən ordu sıralarında Moskva altındakı döyüşlərdən başlayaraq Budapeştə qədər döyüş yolu keçmişdir. Mayor Müseyib Allahverdiyevin komandir olduğu batalyon Dnepri keçərək Macarıstan ərazilərində ağır döyüşlərdə iştirak etmişdir. Batalyonun 1944-cü ilin 1 dekabrında apardığı döyüşdə düşmənin 500 əsgəri məhv edilmiş və 2200 nəfəri əsir alınmışdır. M. Allahverdiyev Budapeştin azad edilməsi əməliyyatında da iştirak etmişdir.

Müharibədə göstərdiyi şücaətlərə görə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1945-ci il 24 mart tarixli fərmanı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Qazax və Ağstafa rayonlarının yeganə Sovet İttifaqı Qəhrəmanıdır.

19 may 1969-cu ildə vəfat edib.

Qazax avtovağzalının qarşısında büstü qoyulub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Allahverdiyev Müseyib Abdulla oğlu". 2010-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-23.
2. ↑  Şəmistan Nəzirli, Krım dəftəri. Bakı, Şirvannəşr, 2004
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
4. ↑  "Аллахвердиев Мусеиб Абдулла оглы". 2012-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-12.

Xarici keçidlər
---------------

* Аллахвердиев Мусеиб Абдулла оглы
* 9may.az. Qəhrəmanlar. Arxivləşdirilib 2010-01-18 at the Wayback Machine
**Feyrfild Universiteti** — Konnektikut ştatının Feyrfild şəhərindəki özəl Yezuit universiteti. 1942-ci ildə yezuitlər tərəfindən yaradılmışdır. 2017-ci ildə universitetdə əyani və qiyabi tələbələr də daxil olmaqla təxminən 4100 tam ştatlı bakalavr tələbəsi və 1100 aspirant var idi. Beş məktəb və kollec vasitəsilə bakalavr, magistr və doktorantura dərəcələri təklif edir.

Tarixi
------

1941-ci ildə İsa Cəmiyyətinin Yeni İngiltərə Vilayətinin Dairə Komissarı Rahib Ceyms H. Dolan Konnektikutun cənub-qərbində Yezuit orta məktəbi və kolleci yaratmaq üçün Hartford arxyeparxiyasının yepiskopu Moris F. Makaulifdən yazılı icazə aldı. Feyrfild Universiteti rəsmi olaraq 1942-ci ildə Yezuit Brüster Cenninqs və Valter Laşar ailələrinin iki qonşu mülkünü aldıqdan sonra quruldu. Yarandıqdan sonra ABŞ-da 26-cı Yezuit kollec-universiteti oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Postsecondary Education Data System. 1992.
2. ↑  U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) (ing.). National Association of College and University Business Officers, 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0001 0727 1047 · LCCN: n82129104 · Microsoft: 126350171 · SUDOC: 121995844 · VIAF: 151148206 · WorldCat VIAF: 151148206 |
**Mirmahmud Ağamirzə oğlu Əliəsgərli**  (*tam adı: Mirmahmud Ağamirzə oğlu Əliəsgərli ;* d.1895, - ö.1958, Bakı şəh.) — maarif xadimi, pedaqoq, şair.

Həyatı
------

XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaradan, klassik şeir ənənələrini yaradıcılığında yaşadan şairlərdəndir. Əlyazmalar İnstitutunda Əliabbas Müznibin və Məmməd Səid Ordubadinin arxivində və fraqmentlər bölməsində Mirmahmud Nurinin tərcümeyi-halı və şeirləri saxlanılır. 5 il üsuli-ətiq üzrə təhsil almış, sonra iranlıların "İttihad" məktəbinə daxil olmuşdur. sonra türklərin "Kiçik zabitan" kursunu bitirmiş və türk ordusunun Bakı bölməsiondə xidmət etmişdir. satiraları "Soyulmuş Əyyar", lirik şeirləri "Nuri" təxəllüsü ilə çap olunmuşdur.

Bakı müəllim və şairləri. 1916.
Soldan. 
1-ci cərgə: 1) (Mir)bədrəddin Seyidzadə "Bədri", 2) Mirəbdülvahab "Seyid Zərgər", 3) Mikayıl Məhəmmədəli oğlu "Seydi", 4) Əbdülxalıq "Cənnəti", 5) Ağadadaş Müniri "Müniri", 6) Mirsadıq "Sadiq", 7) Nemət Bəsir Hacıyev. 
2-ci və 3-cü cərgələr: 1) Hacı Səlim Qasımzadə "Səyyah", 2) Hüseynqulu "Tülui", 3) Mirmahmud Əliəsgərli "Nuri", 4) Ağadadaş Ələkbərov "Dərviş", 5) Hüseynqulu "Sacid", 6) Nüsrət Ərdəbili, 7) Mirzəbala Qardaş "Xadim", 8) Mirzə Xəlil Canıbəyov, 9) Əliabbas Müznib "Müznib", 10) Əliağa Vahid "Vahid", 11) Əbdürrəhman "Asim", 12) Əmin Abid Gültəkin "Abid", 13) Sultan "Gülşəni", 14) Hənəfi Zeynallı, 15) Əlisəttar İbrahimov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-19.
Lui Bretonun Mammona təsviri. 1863-cü il.
**Mamona** və ya **mammona** (q.yun. μαμωνᾶς, *lat.* mammona) — Əhdi-cədiddə pul, maddi sərvət və ya sərvət vəd edən və mənfəət əldə etmək üçün acgözlüklə əlaqəli hər hansı bir varlıq. Həm Matvey incilində, həm də Luka incilində İsanın bu sözü tez-tez "Siz tanrıya və mammona eyni anda xidmət edə bilməzsiniz" ifadəsində istifadə etdiyinə dair sitat gətirilir.

Personaj orta əsrlərdə tez-tez təcəssüm olunur və bəzən cəhənnəmin yeddi şahzadəsi siyahısına daxil edilirdi.

Etimologiyası
-------------

Arami dilindədir, bibleizm kimi Avropa dillərinə yunan və latın dilləri vasitəsilə daxil olmuşdur. Güman edilir ki, sözün arami dilindəki "ma'amon" (girov kimi götürülən dəyər) ilə əlaqəlidir, ya da arami dilində "amn" (etibar) kökündən əmələ gəlmişdir. Mütəxəssislər ehtimal edirlər ki, bu, hansısa bir Kənan dilindən götürülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Маммона Arxivləşdirilib 2010-08-18 at the Wayback Machine в энциклопедии «Кругосвет»
2. ↑  W. Bauer, Griechisch-deutsches Wörterbuch zu den Schriften des Neuen Testaments und der frühchristlichen Literatur; Walter de Gruyter, 1988 — S. 994

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* "Krugosvet "ensiklopediyasındakı məqalə
* Əhdi-Cədid üçün İstinad və İzahlı Lüğətdə Məqalə .
* Andrey Vladimiroviç Qriqoryev. Mədəniyyət kontekstində rus bibliya frazeologiyası. Indrik, 2006.
* Aleksandrov, A. İ. A. Dmitriev, E. İ. Varyuxina. Müasir slavyan ədəbi dillərində və xalq nitqində Mamon biblicalizmi // Professor P. A. Dmitriev və professor G. I. Safronovun xatirəsinə slavyan oxunuşları (2005): 86.
Starlink, Amerikanın SpaceX peyk şirkəti tərəfindən peyk interneti təmin etmək üçün inşa edilmiş bir peyk şəbəkəsidi. SpaceX rabitə şəbəkəsi xəbərləri ilk dəfə 2015-ci ilin yanvarında ictimaiyyətə təqdim edildi. Bəyanatlarda, bütün yenidən qurulan rabitə trafikinin 50% -ni daşımaq üçün kifayət qədər bant genişliyini dəstəkləyə biləcəyi və sıx şəhərlərdə yerli internet trafikinin 10% -ə qədərini təmin edə biləcəyi ifadə edildi.internet şəbəkəsinin normal çalışması üçün minimum 780 peyk lazımdır. Elon Musk 1-ci mərhələdə Yer kürəsinin orbitində 12.000 ədəd Starlink peyki yelrəşdirməyi planlaşdırır.Kosmosda qurulmağa başlayan bu internet şəbəkəsinin sürətli və sabit işləməsi üçün birinci mərhələdə 12000 peyk, ikinci mərhələdə 30000 peyk göndəriləcəkdir. Elon Musk’ın son hədəfi cəmi 42000 peykdir.Starlink peyklərinin hər biri 260 kq ağırlığında və bir masa ölçüsündədir. Üzərində 4 güclü antena var. Bunların sayəsində bir-biri ilə və dünya ilə əlaqə qura bilərlər. Enerjisini akkordeon şəklində açan günəş panellərindən əldə edir. Bu peyklər ion mühərriklərinin sürətlənməsi ilə hərəkət və manevr edə biləcək.

Starlink Azərbaycanda
---------------------

2022-ci ilin dekabr ayında İlon Maskın şirkəti "Starlink Azerbaijan" MMC adında Bakıda qeydiyyatdan keçib.

Starlink peyki
Starlink antenası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Starlink Layihəsi nədir? Starlink peyki haqqında ətraflı məlumat" (az.). 2022-02-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-28.
2. ↑  "Starlink qlobal internet şəbəkəsi layihəsinin beta testində iştirak üçün sorğular artıq qəbul olunur" (az.). Archived from the original on 2022-02-28. İstifadə tarixi: 2022-02-28.
3. ↑  "Elon Musk komandasının kosmosa göndərdiyi Starlink peyklərinin məqsədi nədir?" (az.). Archived from the original on 2022-02-28. İstifadə tarixi: 2022-02-28.
4. ↑  "Starlink peyklərinin məqsədi nədir?" (az.). Archived from the original on 2022-02-28. İstifadə tarixi: 2022-02-28.
5. ↑  "İlon Mask Azərbaycanda şirkət yaradıb". 2023-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-02.
**Pirrotin (maqnitli kolçedan)** — heksaqonal sinqoniya (heksapirrotin – Fe1-xS); monoklinik sinqoniya (klinopirrotin – Fe7S8). Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.

Xassələri
---------

Rəng – qırmızımtıl və ya şabalıdı çalarlı bürüncü-sarı, bəzən oksidləşmə rəngləri müşahidə olunur; Mineralın cizgisinin rəngi – bozumtul-qara; Parıltı – metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,6-4,7; S – 3,5-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {1010} üzrə qeyri-mükəmməl; Bölünmə – {0001} üzrə mükəmməl; Başqa xassələr – klinopirrotin güclü, heksapirrotin isə zəif maqnitlik xassəsinə malikdir; elektriki yaxşı keçirir; Morfologiya – kristallar: nadir hallarda rast gələn heksaqonal kəsilişli lövhəvari və bipiramidal kristallar; İkiləşmə: {1011} üzrə ikiləşmələr, hərdənbir – üçləşmələr; Mineral aqreqatları: bütöv kütlələr püruzlar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Maqmatik mənşəli mis-nikel sulfid filizlərinin əsas mineralı olan pirrotinin ən iri yataqları ultraəsasi və əsasi maqmatik süxurlar içərisində yerləşir. Kolçedan filizlərində, skarn tipli və hidrotermal yataqlarda, bəzən qranit peqmatitlərində, çökmə və metamorfik süxurlarda rast gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: xalkopirit, pentlandit, pirit, maqnetit, sfalerit, qalenit, arsenopirit, kalsit, kvars. Mineralın tapıldığı yerlər: Sedberi (Kanada); Buşveld kompleksi (CAR); Maunt-Ayza (Avstraliya); Outokumpu (Finlandiya); Qreya (Rumıniya); Qızıl-Dərə, Norilski, Talnax, Xolodninski, Dalneqorski (Rusiya); Adanqe (Gürcüstan). Azərbaycanda Filizçay, Katsdağ, Cixix-Saqator, Mazımçay, Gədəbəy, Çıraqdərə, Toğanalı yataqlarında, Böyük Qafqazın cənub (Çuqak, Tenros, Qudurdağ) və Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamaclarında yerləşən bir sıra filiz təzahürlərində (Əsrikçay, İtqırılan, İsakənd) və bəzi başqa məntəqələrdə qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Bəzən sulfat turşusu almaq üçün xammal kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2777163820 |

* THE MINERAL PYRRHOTITE
**Ferrum** — Azərbaycan rok musiqisi tarixində ən parlaq və yadda qalan qruplardan biri. Qrup musiqilərində əsasən ədəbsiz ifadələrdən istifadə edirdi və bu pərəstişkarların zövqünə görə olmuşdur. Qrupun qısa vaxt ərzində fəallığı musiqiçilərə böyük məşhurluq gətirdi.

Ferrum qrupunun əcdadı kimi Xalottazz (Fahişələr) qrupunu hesab etmək olar. Lakin, bu qrup çox qısa bir müddətdə fəaliyyət göstərdi. Hər şey dayandırıldıqdan bir ay sonra çıxış yeni qrup «Ferrum»a dəyişdirildi. Qrupun təsisçiləri İlkin Məhəmmədli, Fərda Ramazanov və Erkin İsayev hesab edilə bilər. Erkin artıq bir çox qruplarda ifa etmiş təcrübəli bas gitarist idi. Həmçinin Nurlan Kərimov və Erhan Qendjalpanı yeni qrupa dəvət etməyə qərar verilmişdi.

Qrup rəsmi olaraq 2004-cü ilin oktyabr ayında yaradılmışdır. Əvvəlcə qrup doğma azərbaycan dilində ifa edirdi. Daha sonra isə 2 alman və bir türk dilində mahnı ifa etdi.

Ferrumun ilk çıxışı yalnız üç mahnı yazıldıqdan sonra 28 noyabr 2004-cü ilə təsadüf etdi. Ağır musiqi və mahnıların mətnində ədəbsiz sözlər çox dinləyicilərin ürəyincə olmuşdur. O vaxtdan ədəbsiz mahnı sözləri Ferrum yaradıcılığının vizit kartı oldu.

Tezliklə Erkin İsayev qrupu tərk etdi. O öz alkoqol asılılığının öhdəsindən gəlməyi bacarmırdı və tez-tez məşqləri buraxırdı. Daha ağır musiqi ifa etmək istəyən Fərda Ramazanov Alternativ pank janrında ifa edən İlkin Məhəmmədli ilə fikir ayrılığı yaşadı və 2005-ci ilin sentyabr ayında qrupu tərk etmək qərarına gəldi. Lakin tezliklə Fərda qrupa qayıtdı və 5 dekabr 2005-ci il Gürcüstanda keçirilən «Sərhədsiz rok» festivalında tam heyətlə iştirak etdi.

2006-cı ilin yanvarında Ferrum qrupunun son konserti oldu və pərəstişkarların fikrincə bu qrupun bütün qısa 2 illik tarixi üçün ən parlaq və ən yaxşı konserti idi. Təəssüflər olsun ki, qrup bu konsertdən sonra bir daha toplaşmadı və hal-hazırda dağılmış hesab edilir. Bəzi keçmiş üzvlər başqa Azərbaycan rok qruplarına qoşuldular (Ozan, Red Sky, The Midnight).

Diskoqrafiya
------------

Sinqllar| Sıra | Azərbaycan dilində adı | Rus dilində adı | Müddət |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Uzbekistan | Узбекистан | 2:27 |
| 2 | Qebbels babaya salamlar | Привет дедушке Геббельсу | 3:34 |
| 3 | Polis | Полиция | 4:02 |
| 4 | Donmuş göz yaşları | Замерзшиеся слезы | 5:00 |
| 5 | Çıx get | Уходи | 4:12 |
| 6 | Sikimin Başı | Отвали | 3:34 |
**Xristian Volf** (24 yanvar (3 fevral) 1679[…], Vrotslav, Bohemiya tacı torpaqları[d] – 9 aprel 1754[…], Halle) — 18-ci əsrdə yaşamış alman filosof və psixoloq idi.

Fəaliyyəti
----------

XVIII əsrdə psixologiya elmində o, xüsusilə seçilirdi. İlahiyyat, riyaziyyat və fəlsəfə öyrənən Volf 1703-cü ildə Leypsiq Universitetində müəllimlik edir, 1706-cı ildə riyaziyyat kafedrasının professoru vəzifəsini tutur. **Volf**un ən böyük xidmətlərindən biri latın terminlərini alman psixoloji terminləri elə əvəz etməsindədir. Avropada psixologiya termininin yayılması da onun adı ilə bağlıdır. **Volf** həm də "qabiliyyətlərin psixologiyası" nəzəriyyəsinin müəllifidir. Bu nəzəriyyəinin əhəmiyyəti ondadır ki, insanın müxtəlif psixi keyfiyyətlərinin elmi əsasları verilir. Qabiliyyətlətin psixologiyasının mühüm müddəalarından biri də idrak prossesinə rasionalist yanaşma ilə başlıdır. Volfa görə, ruhun inkişafı ğrylərin əksolunma surəti ilə bağlıdır. Dumanli olan hissi idrak, ayıdn və dəqiq olanlar əqli idrak səviyyəsində qavranılır. Lakin bu təsəvvürlər statik deyil, hər bir təsəvvür insanın istəkləri ilə müşayət olunur. Əgər obyektin təsviri razılıq hissi ilə bağlıdırsa, ruh onu saxlamağa çalışır. Narazılıq hissi isə əksinə.

**Volf** psixi hadisələrin müxtəlif təsnifatını verir, qruplara ayırır. Qabiliyyətlərlə bağlı təlimlər də bütün psixi proseslərin obyektiv şərhinin verilməsinə cəhd göstərilmişdir. O, hesab edirdi ki, beyində gedən proseslər əzələ hərəkətini yaradır və buna müvafiq olaraq arzu və iradi impulslar meydana çıxır. Beləliklə, bir tərəfdə fiziki hadisələr zəncirvari düzülür, digər tərəfdə isə psixi olanlar. Bu sıralar bir-biri ilə qarşılıqlı şəkildə bağlıdır. Əvəllər isə fiziki və psixi olanlar paralel şəkildə, bir-birində ayrılıqda təqdim olunurdu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Christian, baron von Wolff // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118634771 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. 1 2  Czech National Authority Database.
5. 1 2 3 4  Almanca Vikipediya (alm.). 2001.
6. ↑  Mathematics Genealogy Project (ing.). 1997.
7. ↑  Əliyev R. İ. Psixologiya tarixi. Bakı, 2006
**Liana Hayd** (tam adı: *Liana Hayd*, *alm.* Liane Haid‎; 16 avqust 1895[…], Vyana – 28 noyabr 2000[…]) — Avstriya aktrisası, Avstriyanın ilk kino ulduzu.

Həyatı
------

Vyanada dünyaya göz açmış Liana Hayd rəqqasə və müğənni kimi fəaliyyətə başlamışdır. Tezliklə *Süßes Wiener Mädel*in ("Şirin Vyanalı qız") rəmzinə çevrilir və 1920-1930-cu illərdə məşhur pin-ap modeli kimi fəaliyyət göstərir. Kinoda ilk işi Birinci Dünya müharibəsi zamanı çəkilmiş təbliğat xarakterli *Mit Herz und Hand fürs Vaterland* (1915) filmi olmuşdur. Hayd UFA kino şirkəti üçün çalışmış və ixtisaslı müğənni kimi Villi Forst, Bruno Kastner, Georq Aleksandr, Teo Lingen və Haynz Rüman və digər alman ulduzları ilə bir yerdə çəkildiyi komediya filmlərində asanlıqla səsini nümayiş etdirə bilmişdir.

Hollivuddan gələn bir çox təklifləri rədd edən Liana Hayd "rejim, hər yerin bombardman edilməsi və bütün yaxşı rejissorların ölkəni tərk etməsi səbəbi ilə" 1942-ci ildə Almaniyanı tərk edərək İsveçrəyə köçür. O, burada Karl Şpixer ilə ailə həyatı quraraq kino karyerasına da son qoyur.

Ən məşhur filmləri sırasına *Xanım Hamilton* (1921), *Lukretsia Borciya* (1922), *Çardaş şahzadəsi* (1927, Emmerix Kalmanın operettası əsasında), eləcə də səsli filmlərinə *Mahnı bitdi* (1930) və *Öpüşmədən yatmaq lazım deyil* (1936) daxildir. Sonuncu dəfə 1953-cü ildə filmə çəkilmişdir.

Aktrisanın bacısı Qrit Hayd 1938-ci ildə 38 yaşında ikən Almaniyanın Qara meşə adlanan ərazisində dünyasını dəyişmişdir.

Filmoqrafiya
------------

* *Mit Herz und Hand fürs Vaterland* (1915)
* *Yay İdili* (1916)
* *İmperator və İmperiya üçün Allahla birlikdə* (1916)
* *Avaralar* (1916)
* *Rottershaym qəsrinin faciəsi* (1916)
* *Yüksəklikdə* (1916)
* *Lebensvogen* (1917)
* *Qara əl* (1917)
* *Utanc ləkəsi* (1917)
* *İsrafçı* (1917)
* *İkiqat intihar* (1918)
* *Kral özünü əyləndirir* (1918)
* *So fallen die Lose des Lebens* (1918)
* *Qadın əcdad* (1919)
* *Həyat ustası* (1920)
* *Qoy balacalar mənə gəlsin* (1920)

Həmçinin bax
------------

* Uzunömürlü

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Liana Hayd*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Liana Hayd — IMDb səhifəsi
* Liana Haydın fotoşəkilləri

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Liane Haid // filmportal.de. 2005.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 14682816g · GND: 13544697X · ISNI: 0000 0000 8001 4373 · LCCN: nr97034507 · NKC: xx0159362 · VIAF: 69192795 · WorldCat VIAF: 69192795 |

 |