recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: 1000 (dəqiqləşdirmə).

***1000 il*** tammetrajlı sənədli televiziya filmi rejissor İsrafil Səfərov tərəfindən 1987-ci ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycantelefilmdə istehsal edilmişdir. "1000 il", "Vətənin yüksək səması altında" və "Yaddaş" filmləri kinotrilogiyaya daxildir. Bu filmlərdə Azərbaycan tarixi (qədim dövrlər, Qafqaz Albaniyasının minillik çarlığı və 12-ci əsrdən 16-cı əsrə qədərki dövr) öz əksini tapmışdır.

Məzmun
------

"1000 il", "Vətənin yüksək səması altında" və "Yaddaş" filmləri kinotrilogiyaya daxildir. Bu filmlərdə Azərbaycan tarixi (qədim dövrlər, Qafqaz Albaniyasının minillik çarlığı və XII əsrdən XVI əsrə qədərki dövr) öz əksini tapmışdır.

Bu filmdə Qafqaz Albaniyasının minillik çarlığı dövrü əks etdirilir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: İsrafil Səfərov  

Rejissor: İsrafil Səfərov  

Operator: Rafiq Cavadov  

Rəssam: Şamil Nəcəfzadə  

Bəstəkar: Rafiq Babayev

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1987-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.260.
2. ↑  Tarixi yaddaş və inam haqqında pritça-film
**Sinan Güler** (*türk.* Sinan Güler; 8 noyabr 1983, İstanbul) — türk peşəkar basketbolçusu, oyun qurucu və hücum edici müdafiəçi mövqeyində oynayır. Daryüşşafaka BK-nun və Türkiyə milli basketbol komandasının oyunçusu.

Təhsili
-------

Güler ​​2002–2004-cü illərdə Salt Lake City Community College komandası üçün kollec səviyyəsində oynamışdır. Daha sonra daha iki il Carroll Collegenin (Montana) şərəfini qorumuşdur.

Peşəkar karyerası
-----------------

Beşiktaş Basketbol Klubunun gənclər komandalarında oynadıqdan sonra Güler 2000–01 mövsümündə ​​peşəkar fəaliyyətinə başladı. ABŞ-da kollecdə oxuduqdan sonra Türkiyəyə qayıtdı və Daryüşşafaka klubuna qatıldı. 2008-ci ildə isə Anadolu Efes klubuna keçdi. 2009-cu ildə yeni klubu ilə "qızıl dubl" etdi. Türkiyə kubokunu qazandı və eyni zamanda Türkiyə çempionu oldu. 2009 və 2010-cu il mövsümlərində də Türkiyə Superkubokunun sahibi oldu.

2013-cü ildə komandanın kapitanı olduğu Qalatasaray klubuna keçdi. Qalatasaray klubunda Avrokubok 2016-nın sahibi oldu. 3 İyul 2017 tarixində Güler ​​2 + 1 formatında başqa bir Türkiyənin klubu "Fənərbaxça" ilə müqavilə imzaladı.

Milli karyerası
---------------

Güler ​​Türkiyə millisinə 2009-cu ildə qatıldı. O həm də komandanın kapitanı seçildi. Eurobasket 2009, 2010 Dünya Basketbol Çempionatı kimi turnirlərdə iştirak etdi və gümüş medal qazandı. Eurobasket 2011, Eurobasket 2013, Dünya Basketbol Çempionatı 2014, Eurobasket 2015, Eurobasket 2017, habelə Dünya Kuboku 2016 seçmə turnirlərində iştirak etmişdir.

Statistika
----------

Sinan Güler 2015–2016-cı il mövsümündə TBL-də 350-dən çox oyuna çıxmış və 2000 xal, 500 ötürmə və 500 ribaund etmişdir. Avrokubokda Beşiktaş ilə bir sezon oynamış ve 13 oyunda toplam 75 xal, 52 ribaund etmişdir. Avroliqada isə Efes Pilsen və Qalatasaray formalarıyla toplam 115 oyuna çıxmış və 469 xal, 198 ribaund,135 , 35 top çalma ve 15 blok etmişdir. Avropa və TBL-də hələ də oynamaqdadır.

Şəxsi həyatı
------------

Sinan Güler ​​Fənərbaxça basketbol klubunda oynayan və (1993-cü ildə) məşqçi işləyən keçmiş türk basketbolçu Necati Gülerin oğludur. Sinanın böyük bir qardaşı Muratxan da peşəkar basketbolçudur.

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт Синана Гюлера Arxivləşdirilib 2020-06-17 at the Wayback Machine sinanguler.com  (türk.)
* Синан Гюлер на сайте eurobasket.com
* Синан Гюлер на сайте euroleague.net
* Синан Гюлер на сайте fiba.com (архив)
* Гюлер[*ölü keçid*] на сайте fibaeurope.com
* Синан Гюлер на сайте tblstat.net

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fenerbahce adds veteran playmaker Guler". 2017-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-17.
2. ↑  "Sinan GÜLER (TUR)". 2017-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-17.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-13.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-17.
**Cavid Mərdan oğlu Kərimov** (23 fevral 1999-cu ildə doğulub) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Cavid Kərimov 23.02.1999 tarixində Yevlaxda anadan olmuşdur.

Hərbi xidməti
-------------

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

Cavid Kərimov 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Suqovuşan və Murov dağ istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Yevlax Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.Təltifləri:Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatıdığı və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.Suqovuşanın işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.Döyüş əməliyyatlarında şəxsi igidlik və cəsurluq nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edilib.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (18.12.2020) — "Cəsur döyüşçü" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI YEVLAX ŞƏHƏR İCRA HAKİMİYYƏTİ". 2022-06-14 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.e-qanun.az. 15.12.2020. 2021-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
3. ↑  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 18.12.2020. 2020-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18.12.2020.
**"Qanun naminə"** — Lider televiziya və radiosunun sifarişi ilə "ProMix Production" şirkəti tərəfindən lentə alınan teleserial.

Məzmun
------

Film haqqında
-------------

"Qanun naminə" teleserialının məqsədi tamaşaçıları XX əsrdə törədilmiş və Azərbaycanın Dövlət Təhlükəsizlik orqanları əməkdaşlarının peşəkarlığı sayəsində açılmış cinayətlərin tarixi ilə tanış etməkdir. 

Teleserialın ilk 8 seriyası XX əsrin 30-60-cı illərində baş verən hadisələrə həsr edilib. Bu teleserial tamaşaçıya keçən əsrin atmosferini dərindən dərk etməyə və həmin dövrdə baş verən hadisələri hiss etməyə kömək edəcək. Tamaşaçı həmçinin bu telerserial sayəsində iki müxtəlif dövrü müqayisə edə biləcək.

Teleserialda tarixi xronika və sənədlərdən, həmçinin arxiv materiallarından istifadə olunub. Teleserial stereomusiqidən istifadə etməklə HD formatında çəkilib.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** İsmayıl İmanov
**Quruluşçu rejissor:** Xanlar Ağayev
**Quruluşçu operator:** Nadir Mehdiyev
**Bəstəkar:** Rəşad Həşimov
### Rollarda

Rasim Balayev
Əbdülqəni Əliyev
Kamran Ağabalayev
Elman Rəfiyev

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Mənbə
-----

Yeni serial: "Qanun naminə" Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine  

"Qanun naminə" çoxseriyalı televiziya filmi tezliklə Lider-TV-də (youtube)

Xarici keçidlər
---------------

Filmi izlə (1-3, 5-8-ci seriyalar)  

Filmi izlə (4-cü seriya)
**Sərvər Şahbəyli** — Azərbaycan aktyoru, ssenaristi, nəğməkar şairi.

Həyatı
------

Sərvər Şahbəyli 15 aprel 1962-ci ildə Ağsu şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Ağsuda 1 saylı orta məktəbi, 1984-ci ildə Bakıda Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olmuşdur. 1987-ci ildə 3-cü kursda oxuyarkən, Bakı Meydan Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. 1988-ci ildə institutu bitirib Dövlət Filarmoniyasında aparıcı-artist (konfransye) vəzifəsində çalışmışdır. 1989-cu ildə Dövlət Gənclər teatrının yaranmasında yaxından iştirak etmişdir. 2005-ci ilə qədər müəyyən fasilələrlə həmin teatrda fəaliyyət göstərmişdir. 1991-ci ildə İstiqlal teatrının da yaranmasında yaxından iştirak etmiş, həmin teatrda bir il fəaliyyət göstərmişdir.

Orta məktəb illərindən poeziyaya-ədəbiyyata maraq göstərmiş, elə o illərdə Ağsu "Birlik" qəzetində şeirləri çap olunmuşdur. 1987-ci ildən şeirlərinə yazılan mahnılar efirdə səslənməyə başlamışdır. Şeirləri bir neçə almanaxda çap olunub, 2006-cı ildə isə "Bu yol hara gedir belə? kitabı çapdan çıxmışdır. 2014-cü ildə kitabın eyni adlı audio versiyası öz ifası ilə dinləyicilərə təqdim olunmuşdur. Sərvər Şahbəylinin sözlərinə 200-ə yaxın mahnı yazılıb, "Səni axtara-axtara", "Hamı gəzir yarısını", "Gecikməyin sevməyə" ("Əl uzatdım, gəlmədi") kimi hit mahnıları sevilə-sevilə dinlənilir.

Nəğməkar-şair uzun müddətdir qaraciyər xəstəliyindən əziyyət çəkirdi. Bu səbəbdən reanimasiyaya yerləşdirilən şair 27 dekabr 2016-cı ildə 53 yaşında dünyasını dəyişmişdir. Doğulduğu Ağsu rayonunda dəfn edilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Muradsad (film,1984)
2. Şəhərli biçinçilər (film, 1985)
3. Sürəyya (film, 1987)
4. Yük (film, 1993)
5. Qax abidələri (sənədli film, 2001)
6. Ərazi (film, 2005)
7. Əlvida (film, 2007)
8. Qurban (film, 2011)
9. Yada salar ellər məni (film) - rol: Səməd Vurğun
10. Məhkumlar (teleserial, 2012)
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Zalov.

**Oruc İbrahim oğlu Zalov** (7 dekabr 1952, Naxçıvan) — Azərbaycan Respublikası daxili işlər nazirinin sabiq müavini (1998–2022), polis general-leytenantı.

Həyatı
------

Zalov Oruc İbrahim oğlu 1952-ci il dekabrın 7-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini, 1990-cı ildə isə SSRİ DİN-in Volqoqrad Ali İstintaq Məktəbini bitirmişdir. Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

1979-cu ildən daxili işlər orqanlarında xidmət etmişdir. 1994-cü ildə Babək rayon Polis Şöbəsinin rəisi vəzifəsinə irəli çəkilmiş, 1995–1998-ci illər Azərbaycan Respublikası DİN-in Qərargah rəisi vəzifəsində xidmət etmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 fevral 1998-ci il tarixli 757 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası daxili işlər nazirinin müavini təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 dekabr 1999-cu il tarixli 54 nömrəli Fərmanı ilə polis general-mayoru, 17 yanvar 2002-ci il tarixli 647 nömrəli Fərmanı ilə polis general-leytenantı xüsusi rütbəsi verilmişdir.

Ailəlidir. Üç övladı var.

Təltifləri
----------

Cinayətkarlığa qarşı mübarizə işinin təşkilində, dövlətin Konstitusiya və dövlət quruluşunun müdafiəsində, əmin-amanlığın təmin edilməsində uğurlu nəticələrinə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.

* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 dekabr 1995-ci il tarixli 424 nömrəli Fərmanı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
* 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (8 dekabr 2022)

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "O.İ.Zalovun 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-24.
**Çad bayrağı** — Çadın rəsmi Dövlət bayrağı

Çad bayrağı, hal-hazırkı halı ilə ilk dəfə 1959-cu ildə Fransadan asılı olarkən istifadə edilməyə başlanmışdır. Çad 1960-cı ildə müstəqilliyini qazandıqdan sonra bayraq dəyişilmədən yeni ölkənin rəsmi bayrağı olaraq qəbul olunmuşdur.

Bayrağı əmələ gətirən Fransa bayrağı və Pan-Afrika rəngləri əsas götürülmüş və hər iki bayrağı xatırladacaq rənglər Çadın bayrağında istifadə edilmişdir. Bayraq şaquli olaraq bölünmüş üç bərabər zolaqdan (sıra ilə mavi, sarı və qırmızı) ibarətdir. Bayraqdakı mavi rəng aydın göyüzünü, ümidi və ölkənin cənub bölgələrini təmsil edərkən, sarı rəng günəşi və ölkənin şimal bölgələrində yerləşən səhra və çölləri təmsil edir. Bayraqdakı qırmızı rəng isə tərəqqiyi, birliyi və Çad xalqının vətəni üçün ölümə hazır olduğu ifadə etməkdədir.

Çad bayrağı, 1989-cu ildə çevriliş nəticəsində sosialist dövlət gerbini bayrağından çıxatdıqdan sonra yaranan Rumıniya bayrağı ilə demək olar ki, eynidir. Rənglərin sırası, tərəflərinin nisbəti bərabər olan hər iki ölkə bayrağını fərqləndirən tək və ilk baxışda görülməyəcək fərq isə mavi rəngin tonudur. Beləki, Çad bayrağındakı mavi ton, Rumıniya bayrağındakı mavi tona görə bir az daha tünddür. Rumıniya bayrağından başqa Moldovanın və Andorranın bayraqları da Çadınkı ilə eyni rənglərdədir, ancaq həmin ölkələrin bayraqlarında dövlət gerbləri də əks olunmuşdur.

Çadın dövlət bayrağı haqqında qanun 1959-cu ilin noyabr ayının 6-da qəbul edilib. Eynilə Rumıniya bayrağına bənzəyir. Bayrağın mavi rəngi səmanı, ümidi və suyu təmsil edir. Sarı rəng günəşin və ölkənin şimal hissəsindəki səhranın rəmzidir. Qırmızı rəng isə inkişafı, birliyi və ölkənin müstəqilliyi uğrunda tökülən qanı tərənnüm edir. Parametrləri 2:3 nisbətindədir.

| ⛭Çad mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Çad"**
 | Çad |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Çad ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Hüseyn Aslan oğlu Rzayev** (14 may 1994, Novosaratovka, Gədəbəy rayonu – 26 oktyabr 2020) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Rzayev Hüseyn Aslan oğlu 1996-cı il may ayının 14 də Gədəbəy rayonunun Novo-Saratovka kəndində anadan olub. 2002-ci ildə həmin kənddə orta məktəbə gedib, 2013-cü ildə bitirib.

Hərbi xidmət
------------

2014-cü ildə hərbi xidmətə yollanıb. 2016-cı ildən müddətdən artıq hərbi xidmətdə olub, üç il Gədəbəy ərazisində xidmət edib.
2020-ci ilin aprel ayında hərbidən tərxis olunub.

21 sentyabr 2020-ci ildə könüllü olaraq yenidən hərbiyə yola düşüb. Başkənd, Füzuli bölgələrində qəhrəmanlıqlarıyla seçilib.

27 sentyabr 2020-ci il tarixində "Motoatıcı manqa komandiri" vəzifəsi üzrə sertifikata yiyələnib.

26 oktyabr 2020-ci ildə Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. 23 noyabr 2020-ci ildə doğulduğu kənddə dəfn edilib.

Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseyn Rzayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseyn Rzayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltiflər
---------

* (25.12.2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
* (24.06.2021) — "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

Həmçinin bax
------------

* Nicat Tarıverdiyev
* Yasin Məmmədov
* Azər Hüseynov
* Məmməd Əliyev
* Fərid Məmmədov
* Şəhriyar Haciyev
* Hüseyin Əsgərov
* Amin Rzayev
* Bayram Qasımov
* Eldar Fətəliyev
* Elfaq Nağıyev
* Vüsal Hüseynov
* Əli Rzayev
* Nəcəf Hüseynov

İstinadlar
----------



1. ↑  "Şəhid Rzayev Hüseyn Aslan oğlu". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑    (#bare\_url\_missing\_title). 2022-04-16 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
4. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib.
5. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-02-24 tarixində arxivləşdirilib.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əli Quliyev.

**Əli Turac oğlu Quliyev** (20 oktyabr 2001, Kərbəla – 27 oktyabr 2020, Füzuli rayonu) — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Əli Quliyev 20 oktyabr 2001-ci ildə İraqın Kərbəla şəhərində ilahiyyatçı ailəsində anadan olmuşdur. 12 yaşına kimi Kərbəla şəhərində yaşamış və təhsil almışdır. 2013-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Azərbaycanın Masallı rayon Kolatan kəndinin Bağıroba qəsəbəsinə yerləşmişdir. Elə həmin ildə də Birinci Qarabağ Müharibəsi kənd şəhidi Simran Rzayev adına məktəbin altıncı sinfinə daxil olmuşdur. Məktəbi başa vuran Əli ali təhsil olmaq üçün imtahan verir, lakin müvəffəqiyətli olmur. 2020-ci ildə hərbi xidmətə yollanır. Dislokasiyası Cocuq Mərcanlı olan "N" saylı hərbi hissədə xidmətə başladı. İkinci Qarabağ Müharibəsinə qatılaraq düşmənin Azərbaycan torpaqlarından qovulmasında iştirak etdi. Oktyabrın 26-dan 27-ə keçən gecə Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid oldu. 29 oktyabr 2020-ci ildə Kolatan kəndinə gətirilərək torpağa tapşırıldı.

Təltifləri
----------

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin 15 dekabr 2020-ci il sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir. 25 dekabr 2020-ci ildə isə "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------
The Smiths qrupunun loqosu
**The Smiths** — 1982-ci ildə Mançesterdə Stiven Patrik Morisey və Conni Marr tərəfindən qurulmuş bir ingilis qrupudur. Bir çoxlarının fikrincə bu qrup 80-ci illərdə İngiltərədə ən məşhur rok qrupu idi.

Tarixi
------

The Smiths qrupu 1982-ci ilin əvvələrində yazar Nyu York Dollsun azarkeşi Steven Patrik Morisey ilə gitaraçı və bəstəkar Conni Marr tərəfindən qurulub. Bundan sonra qrupun adı başqa bir qrupun üzvü ilə qarışdırılmaması üçün dəyişdirilmişdir. İlk albomları 1984-cü ilin fevral ayında İngiltərədə işıq üzü görmüşdür. İkinci albomları olan — "Meat is Murder" (Ət cinayətdir) isə 1985-ci ilin əvvələrində yayımlanmışdır. Bu albom ilk albomdan daha uğurlu olmuş və vegeterianlığı təbliğ etmişdir.

Üzvləri
-------

### Əsas üzvlər

* Morissey
* Conni Marr
* Andi Rurk
* Mayk Coys

### Digər üzvlər

* Steven Pomfred
* Deyl Hibert
* Kreyk Qanon
* İvor Peri

Albomları
---------

* The Smiths
* Hatful of Hollow
* The Queen is Dead
* The World Won't Listen
* Lauder Than Bombs
* Strangeways, Here We Come
* Rank
* The Sound of (Very best of)

Parçalanması
------------

The Smiths qrupunun gitaraçısı Marr 1987-ci ilin iyul ayında qrupu tərk edir. 1989-cu ildə isə qrupun yaxşı bir idarəçisi olmadığına və maliyyə çatışmazlığına görə fəaliyyətini dayandırır. Eyni zamanda qrupun dağılmasının ən böyük səbəblərindən biri də qrup üzvləri arasında birliyin olmaması və fikir ayrılığı idi.

Həmçinin bax
------------

* Rok
* Musiqi
* Musiqi janrı

Istinadlar
----------

1. 1 2  "The Smiths". 2011-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-14.
2. ↑  "The Smiths". 2022-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-14.
3. ↑  Albums
4. ↑  "Johnny Marr opens up about the reasons behind The Smiths' split". 2021-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-14.

Xarici keçidlər
---------------

* How to treat Morissey? Stop listening to him
**Makintoş** (*ing.* McIntosh) — Kanadanın milli alması hesab edilən alma növü. Meyvəsinin qabığı qırmızı və yaşıl rəngdə, içi şirəli, dadı isə turş olur. Sentyabrın sonlarında yetişmiş vəziyyətə gəlir. 20-ci əsrdə bu alma Şərqi Kanada və Yeni İngiltərədə ən yaxşı seçim olmuşdur. Çox yönlü olması ilə bilinir, həm bişirmək, həm də çiy yemək üçün istifadə edilə bilər. Apple şirkətinin əməkdaşı Cef Raskin Mac kompüter ailəsini bu alma növünə görə adlandırıb.

1811-ci ildə Con Makintoş adlı bir fermer Yuxarı Kanadadakı fermasında böyüyən kiçik bir alma ağacı kəşf etmişdi. O, həyat yoldaşı ilə birlikdə bu alma ağacına qulluq edir, budaqlar yapışdıraraq daha çox ağac yetişdirirdi. 1835-ci ildə yetişdirdikləri almaları satmağa başlamışdılar. 1870-ci ildə digər insanlar da Makintoş almalarını satıb qazanc əldə etmək niyyəti ilə satırdılar. 1900-cü illərdə bu almalar çox populyarlaşır və Şimali Amerikanın şimal-şərqində tapılması asan olur. Alma 21-ci əsrin əvvəllərində populyarlığını itirir, yeni növ olan Qala almaları yeni favorit kimi qəbul edilir. ABŞ Alma Assosiasiyasının veb saytına görə, Makintoş ABŞ-də ən çox sevilən on beş alma növündən biridir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**İsax Ədalət oğlu Verdiyev** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Verdiyev İsax Ədalət oğlu 1997-ci il sentyabrın 21-də Tərtər rayonunda anadan olub. Evin tək övladı idi. 5 dil bilən İsax İqtisad Universitetində oxuyarkən savadına görə 1 illik Türkiyədə təhsil almağa göndərilib. Ailəli idi, bir oğlu var.

Hərbi xidməti
-------------

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İsax Verdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı könüllü olaraq Füzulinin azad edilməsiuğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İsax Verdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı könüllü olaraq Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. 05.10.2020-ci ildə Füzuli rayon istiqamətində düşmən üzərinə hücuma kecərkən şəhid olub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsax Verdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsax Verdiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (24.06.2021) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Normativ hüquqi sənədlərin vahid internet bazası.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.e-qanun.az. 15.12.2020. 2021-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamı". www.azertag.az. 24.06.2021. 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.06.2021.

Xarici keçidlər
---------------

Azərbaycanın qorxmaz oğlu pulemyotçu İsax Verdiyev
**Əbülhəsən Balaş oğlu Eyvazov** (1 noyabr 1996, Mollakənd, Kürdəmir rayonu – 30 oktyabr 2020, Füzuli rayonu) — İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Eyvazov Əbülhəsən Balaş oğlu 1 noyabr 1996-cı ildə Kürdəmir rayonunun Mollakənd kəndində anadan olub. Ailənin kiçiyi, iki bacının bir qardaşı idi. Subay idi. Əbülhəsən 9 aylıq olarkən ailəsi Bakı şəhəri, Nardaran qəsəbəsinə, 3 yaşı olanda Bakı şəhəri, Xətai rayonu, NZS qəsəbəsinə köçüb. 2003-cü ildə Əbülhəsən NZS qəsəbəsində yerləşən *165 saylı* orta məktəbin 1-ci sinifinə qəbul olunub. Əbülhəsən hər zaman öz tərbiyəsi, əxlaqı, mədəniyyətilə seçilib. Hər kəs onu "Əbi" deyə çağırardı.

Hərbi xidməti
-------------

2014-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra, həmin ilin oktyabr ayında hərbi xidmətə çağırılır. Hərbi xidmətini Ağdam rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə keçir. Əsgərlikdə olduğu vaxtlarda da hərbçi yoldaşları arasında hörmət qazanır, hətta komandiri, atası Balaş kişiylə görüşüb, ona təşəkkürünü bildirmək istəyib ki, - "belə övlad tərbiyə edən ataya minnətdarlıq bildirmək istəyirəm".

2016-cı ilin aprel ayında tərxis qərarının çıxmağına baxmayaraq, "Aprel döyüşləri"nin başlanmasıyla əlaqədar Əbinin ordudan tərxis olunması aprel ayının sonuna qədər ləngiyir və o, müharibədə iştirak edir. Bu müharibədə qəhrəmancasına iştirak edən Əbülhəsən, döyüşlər bitdikdən sonra xidmətini başa vurub, fəxri fərmanla təltif olunub evinə qayıdır.

2020-ci il sentyabr ayının 21-i, səfərbərlik elan olunması ilə əlaqədar Əbülhəsən hərbi təlimlərə çağırılır. 27 sentyabr 2020-ci ildə İkinci Qarabağ Müharibəsi başlayanda Əbi Füzuli rayonunda yerləşən hərbi bölmələrin tərkibində döyüşlərə qatılır. 30 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu ərazisində yerləşən "bunker" adlanan yerə yaxın ərazidə gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına döyüşərək şəhid olur.

Təltifləri
----------

Eyvazov Əbülhəsən Balaş oğlu Azərbaycan Respublikası prezidentinin 15 dekabr 2020-ci il tarixli sərəncamı ilə, ölümündən sonra "Vətən uğrunda" və "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalları ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------
Materik yer qabığının qalınlığı
**Materik yer qabığ**ı  — Yerin materik hissələrini əhatə edən qabıq. Bu qabıq çökmə, qranit və bazalt qatlardan ibarətdir. Orta qalınlığı 35 - 45 km -dir. Maksimal qalınlıq isə 75 km-dir (dağlarda) Materik qabığından fərqli olaraq okean yer qabığı nazik və tərkibcə fərqlidir. Materik yer qabığı planetin 40 % -ni əhatə edir. Həcm baxımdan isə 70 %-ni təşkil edir.

Quruluşu
--------

Üç qatdan ibarət olan materik qabığının üst qatı - çökmə qat çökmə süxurlardan təşkil olunub. Böyük qalınlığa malik olmasa da hər yerdə geniş yayılıb. Materik yer qabığının əsas hissəsini qranit və qneyslərdən ibarət olan qranit qat təşkil edir. Qranit qat aşağı sıxlığa malikdir. Qranit qatın yaşı daha qədimdir. Ehtimal olunur ki, qranit qat 3 milyard il öncə formalaşıb. Üçüncü qat bazalt qatı adlanır.

Yaşı
----

Materik qabığı okean yer qabığından daha qədimdir. Okean yer qabığının yaşı 200 milyon ili keçmir. Materik yer qabığının 7 % - nin yaşı 2,5 milyar ildir. Bəzi bölgələrdə isə mineralların yaşı 4,4 milyar ilə çatır .

Həmçinin bax
------------

* Okean yer qabığı
* Tektonik piltələr

Ədəbiyyat
---------

* *Хаин В. Е, Ломизе М. Г.* Геотектоника с основами геодинамики: Учебник. — 2-е изд. испр. и доп. — М.: КДУ, 2005. — 560 с. 16 с. цв. ил.: ил.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Hawkesworth C. J.; və b.* "The generation and evolution of the continental crust". Journal of the Geological Society. London. 167. 2010: 229–248. doi:10.1144/0016-76492009-072.  (#explicit\_et\_al)

| ⛭Yer |
| --- |
| Yerin xarici qabığı | 
Atmosfer •
Biosfer •
Noosfer •
Hidrosfer
 |  |
| Yerin daxili qatı | 
**1) Yer qabığı** (*Materik yer qabığı* •
*Okean yer qabığı*)**:** 
Çökmə qat •
Qranit qat •
*Konrada sərhədi* •
Bazalt qat •
Litosfer (*Litosfer piltələri*) •
*Moxoroviçiç sərhədi*
**2) Mantiya:** 
Yuxarı mantiya (Astenosfer) •
*Seysimik bölmə 660 km* •
Aşağı mantiya •
*Nüvənin sərhədi - mantiya*
**3) Nüvə:** 
Xarici nüvə •
Daxili nüvə
 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Yaşıl eynəkli adam (dəqiqləşdirmə).

Məzmun
------

Tamaşada poçtalyon *(Hacı İsmayılov)* Alfred Hiçkokun filmlərinə baxan Kazıma *(Yaşar Nuriyev)*, kompüter ilə fala baxan Zəhraya *(Afaq Bəşirqızı)*, oyuncaq düzəldən Qəribə *(Məbud Məhərrəmov)*, rejissor Cahangirə *(Cahangir Novruzov)*, polis rəisi Seyfullaya *(Səyavuş Aslan)* içində əjdaha başı olan bağlama çatdırır və hər birinə zəng edərək əjdaha başı ilə məktubda qeyd olunan ünvana gəlməsini tələb edir. Əjdaha başı ilə bərabər çağırılan ünvana gələnlər başa düşür ki, əslində onların qohumu olan "poçtalyon" çoxdandır bir-birilərini görməyən qonaqları bir yerə yığıb və il əjdaha üzərində təhvil verildiyindən bağlamalarda əjdaha başı yerləşdirilib. Əjdaha başlarını divardakı illustirasiyaya sancan "poçtalyon" Qafar "Başsız bədən bir işə yaramaz" deyir və qonaqları bayram süfrəsinə qonaq edir. Tamaşanın ana fikri qohumluq münasibətlərinə diqqətin artırılmasıdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Əsərin müəllifi:** Vaqif Səmədoğlu
**Quruluşçu rejissorlar:** Ramiz Həsənoğlu, Tariyel Vəliyev
**Quruluşçu operator:** Eldar Məmmədov
**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əsədov
**Bəstəkar:** Cavanşir Quliyev
**Rəssamlar:** İmran Nurəliyev, Azər Cəbrayılov
**Foto rəssamı:** Ərdəşir Məhərrəmov
**Quruluş hissə müdiri:** İlyas İsmayılov
**Dekorçular:** Fərhad Mayılov, Əliağa Xəlilov, Adil Bağırov
**Quraşdırıcılar:** Akif Cəfərov, Mixail Beloqlazov, Vamiq Hüseynov (Vamik Hüseynov kimi)
### Rollarda

Səyavuş Aslan — Seyfulla
Yaşar Nuri — Kazım
Cahangir Novruzov — Cahangir
Afaq Bəşirqızı — Zəhra
Hacı İsmayılov — Qafar
Sədaqət Dadaşova — Kazımın arvadı
Məbud Məhərrəmov — Qərib
Telman Adıgözəlov
Nuriyyə Əhmədova
Larisa Vinoqradova
Ramiz Məmmədov
Ələsgər Məmmədoğlu
Adışirin Bağırov — milis işçisi
Ələkbər Hüseynov
Ramiz Həsənoğlu (R.Drazi kimi)
Tariyel Vəliyev (T.Vəli kimi)

İstinadlar
----------

1. ↑  "VAQİF SƏMƏDOĞLU". 2021-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
2. ↑  "Ramiz Həsənoğlu". 2016-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
3. ↑  "13 aprel rejissor Ramiz Həsənoğlunun doğum günüdür". 2019-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
4. ↑  "Bu gün Səyavuş Aslanın doğum günüdür". 2021-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
5. ↑  "Hacı İsmayılovun doğum günüdür". 2020-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.
6. ↑  "Telman Adıgözəlovun doğum günüdür". 2021-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-18.

Xarici keçidlər
---------------

* Yaşıl eynəkli adamın qohumları — FOTOSESSİYA
* "Yaşıl eynəkli adam"ın kadrarxası

Həmçinin bax
------------

* Yaşıl eynəkli adam-2 (film, 1999)
* Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)
Mikrobiologiyada antaqonizm mikroorqanizmlər arasında qeyri-simbiotik əlaqənin bir növüdür, burada bir ştam digərinin böyüməsinin tamamilə qarşısını alır və ya ləngidir. Bu prosesi həm təbii, həm də süni (laboratoriya) şəraitdə müşahidə etmək mümkündür. Antaqonist mikrorqanizmlər istənilən taksonomik qrupa aid oluna bilərlər. Ümumilikdə mikroorqanizmlərin bu halı bioloji antaqonizmin bir hissəsidir.

Mikroorqanizm digər mikroorqanizmin böyüməsinə və fəaliyyətinə maneə törədən antibiotik xüsusiyyətləri olan kimyəvi maddələr ifraz etdikdə bu hal baş verir. Bu zaman kimyəvi maddəni ifraz edən mikroorqanizm rəqabət üstünlüyü əldə edir. Digər mexanizmlər də mümkündür. Mikroorqanizmlərin antaqonizmi daimi rəqabətin olduğu torpaqda geniş yayılmışdır. Bu proses ilk dəfə 1877-ci ildə L. Paster tərəfindən təsvir edilmişdir.

Nümunələr
---------

Mikroorqanizmlər arasında antaqonizmə nümunə olaraq nistatin istehsal edən aktinomisetlər tərəfindən maya artımının qarşısının alınmasını göstərmək olar. Başqa bir nümunə, qrammənfi aerob çubuqşəkilli bakteriya lat. pseudomonas aeruginosa tərəfindən digər qrammənfi bakteriya növü olan taun çöpünün qarşısının alınması.

İstifadəsi
----------

* antibiotiklərin istehsalında;
* kənd təsərrüfatında torpağın münbitliyinin artırılması və patogen orqanizmlərlə mübarizədə;
* tibbdə;
* qida sənayesində.

Antaqonist digər növlər
-----------------------

Antaqonist mikroorqanizmlər kimi təbiətdə yaşamaq uğrunda mübarizədə həmişə barışmaz ziddiyyətli münasibətdə olan digər növlər də mövcuddur. Məsələn, koralina və kodium yosunlarının ifraz etdiyi bioloji təbəqə əmələ gətirən maddə bığayaqlı xərçənglərin (dəniz qozası) və molyuskların (midilər) sürfələrinə öldürücü təsir göstərdiyindən bu orqanizmlərə bir yerdə rast gəlinmir. Bu yosunların ifrazatı həm də bakteriosit xassəyə malikdir. Parazit-sahib və yırtıcı-qənimət münasibətində də növlərin antaqonistliyi mövcuddur.

Ədəbiyyat
---------

1. Axundov M. A. Mehrəliyev Ə. Ə. Əliyev A. R. Muradova E. Ə. Bioloji terminlər lüğəti. Bakı, 2005, 260 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Talaro, Kathleen P.* FOUNDATIONS IN MICROBIOLOGY (ingilis). McGraw-Hill. 2012. 205–206. ISBN 978-0-07-337529-8.
2. ↑  "Биологический антагонизм. Микробы против микробов". Хабр (rus). 2021-06-22. 2024-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-15.
3. ↑  "Уроки антибиотической истории | "Клінічна імунологія. Алергологія. Інфектологія"". kiai.com.ua. 2024-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-15.
4. ↑  "Экология бактерий". nsau.edu.ru. 2024-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-15.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əli Əsədov (dəqiqləşdirmə).

**Əli Akif oğlu Əsədov** (08.04.1993; Mingəçevir, Azərbaycan — 13.10.2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Əli Əsədov 8 aprel 1993-cü ildə Mingəçevirdə anadan olmuşdur.

İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
-------------------------------------

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu olan Əli Əsədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan və Ermənistan arasında başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər də iştirak edərək, 2020-ci il oktyabrın 13-də qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli və 26.09.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Əsədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı və "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytı). 08.12.2020. 2021-02-27 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 22.12.2020.
**Beydullah Xanmaqomedov** (18 avqust 1927 – 28 sentyabr 1999, Mahaçqala — Sovet və rus dilçisi, qafqazşünas, Tabasaran dili üzrə mütəxəssis, Tabasaran dili dərsliklərinin və lüğətlərinin müəllifi, dünya ədəbiyyatı əsərlərinin Tabasaran dilinə tərcüməçisi.

Bioqrafiyası
------------

1927-ci ildə Xiv rayonunun Kondik kəndində tabasaranlı və ləzgi ailəsində anadan olmuşdur. Ata babası Cənubi Dağıstanda məşhur bir torpaq sahibi olan Hacı-Kutaya Xiv rayonunun ən varlı şəxsi olur. Ana babası isə tarixçi, filosof, şair və pedaqoq Mirzə Həsən Əlqədari olmuşdur.

Xiv orta məktəbini bitirdikdən sonra, 1942-1945 -ci illərdə rayon torpaq şöbəsində əlavə işçi, sonra Xiv rayonunda heyvandarlıq texnikisi vəzifəsində çalışmışdır. 1945-ci ildə Pedaqoji İnstitutun Dil və Ədəbiyyat Fakültəsinə daxil olur. İnstitutu bitirdikdən sonra Tabasaran rayonunun Tinit orta məktəbinə rus dili və ədəbiyyatı müəllimi, 1952-ci ildə isə Xiv orta məktəbinə göndərilir. 1953-54-cü illərdə Təhsil və Gənclər Siyasəti Nazirliyinin dəvəti ilə Daquçpedqizdə Tabasaran dilinin redaktoru işləmişdir. Sonra SSRİ Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunda aspiranturanı bitirmişdir.

1958-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunda "Tabasaran dilinin deklensiya sistemi ləzgi və agul dillərinin azalma sistemləri ilə müqayisədə" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Dissertasiyanı müdafiə etdikdən sonra 1972-ci ilə qədər Taxo-Qodi adına Pedaqoji Elmi-Tədqiqat İnstitutunun ana dilləri sektorunda, o cümlədən 1972-ci ilə qədər ana dillər sektorundan məsul vəzifələrində çalışmışdır. 1970-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunda "Tabasaran dilinin sintaksisi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir və "Tabasaran dilinin sintaksisinə dair oçerklər" kitabını nəşr etdirir.

1972-1983-cü illərdə Dağıstan Dövlət Texniki Universitetinin rus və xarici dillər kafedrasının dekanı olur.

1984-1999-cu illərdə Dağıstan Elmi Mərkəzinin Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutunda çalışır və burada tabasaran dili ilə bağlı araşdırmalarını davam etdirir.

Ailəsi
------

Atası - Hacı-Kurban Xanmaqomedov (1877-1938), rus zabiti, 1937-ci ildə həbs edilmiş, 1938-ci ildə isə güllələnmişdir. Ölümündən sonra ona bəaraət verilmişdir.

Böyük qardaşı - Ömər Xanmaqomedov (1901-1976), mühəndis, Vətəndaş və Böyük Vətən müharibələrinin iştirakçısı.

Əmisi uşaqları - sənətşünas Səlim Xanmaqomedov və ədəbiyyatşünas Marietta Çudakova.

Böyük qardaşı – Əsədulla Xanmaqomedov (1911-1974), Tabasaran yazıçısı.

Böyük bacısı – Zümrüd Xanmaqomedova (1915-2001), Tabasaran şairi və ali təhsil alan ilk tabasaranlı qadın.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Списки жертв". 2021-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-15.
2. ↑  В.Б. Бесолов. ВЫДАЮЩИЙСЯ РОССИЙСКИЙ УЧЕНЫЙ, ГРАЖДАНИН И ПАТРИОТ АКАДЕМИК АРХИТЕКТУРЫ СЕЛИМ ОМАРОВИЧ ХАН-МАГОМЕДОВ Arxivləşdirilib 2017-11-16 at the Wayback Machine // ВЕСТНИК ИНСТИТУТА ИАЭ. 2012. № 1. С. 81-94.(09.01.1928-3.05.2011)
3. ↑  "ЛЭ - Асадулла Гаджи-Курбанович Ханмагомедов". 2021-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-15.
**Ermənistan Demokratik Respublikası** (*erm.* Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն), bəzi mənbələrdə **İlk Ermənistan Respublikası** və ya **Ararat Respublikası** — 1918–1920-ci illərdə mövcud olmuş erməni dövləti. Ermənistan Demokratik Respublikası Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının dağılmasından sonra Daşnaksütun təşkilatının liderləri tərəfindən yaradılmışdır. Ermənistan Demokratik Respublikası fəaliyyət göstərdiyi 2 il ərzində, daim öz ərazilərini qonşu dövlətlərin ərazisini qəsb yolu ilə genişləndirmək siyasəti yürütmüşdür. Bu respublika yarandığı gündən süqut etdiyi günə kimi demək olar ki, bütün qonşularına qarşı torpaq iddiaları ilə çıxış edirdi. Ərazi iddialarının nəticəsi olaraq mövcud olduğu iki il ərzində Ermənistan qonşuları olan Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan ilə hərbi münaqişələr yaşamışdır. 29 noyabr 1920-ci ildə Qızıl Ordu birliklərinin İrəvan şəhərinə daxil olması ilə Ermənistan Demokratik Respublikasının fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.

1918–1920-ci illərdə ilk Ermənistan Respublikasının iddia etdiyi ərazilər.

Parlament
---------

**Ermənistan Demokratik Respublikası** hökumətinin yerləşdiyi bina (İrəvan şəhəri)

İstinadlar
----------

1. ↑  Chiclet Christophe, Turkey Today: A European Country  Arxivləşdirilib 2023-07-10 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Gürcüstan Demokratik Respublikası
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

Xarici keçidlər
---------------

* Délégation de la République arménienne à la Conférence de la. Paix (1920)
* Армянская республика
* *Yaqub Mahmudov.* "İRƏVAN VƏ ƏTRAFINDAKI TORPAQLAR ERMƏNİLƏRƏ HANSI ŞƏRTLƏRLƏ VERİLMİŞDİ" ( (az.)). azerbaijan-news.az. 2014-10-14. 2015-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-29.
* Vasif Qafarov. Ermənistanın təşəkkülü və İrəvanın ermənilərə verilməsi məsələsi. [*ölü keçid*] 3 hissədə. Respublika qəzeti. 2 [*ölü keçid*], 5 [*ölü keçid*] və 8 [*ölü keçid*] iyun 2019-cu il tarixli buraxılışlarda.
**Xviça Biçinaşvili** (28 yanvar 1974) — 1993-1998-ci illərdə Gürcüstanı, 2000-2004-сü ildə isə Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

Karyerası
---------

Xviça Biçinaşvili 1994-1997-ci illərdə Dünya və Avropa Çempionatlarında çıxış eləsə də uğurlu nəticələrə imza ata bilmədi.

1998-ci ildə Belarusda baş tutan Avropa Çempionatının final görüşündə rəqibinə məğlub olaraq turniri gümüş medalla başa vuran Xviça Biçinaşvili həmin il İsveçdə Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu. Bundan sonra bir müddət Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə apara bilməyən Xviça Biçinaşvili 2000-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərlə çıxış elədi. Dünya Olimpiya Təsnifat Turnirlərinin nəticələrinə əsasən Xviça Biçinaşvili olimpiya lisenziyasına sahib oldu.

2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan olimpiada da Xviça Biçinaşvili uğursuz çıxış elədi. Qrup mərhələsinin birinci görüşündə Xviça Biçinaşvili Cənubi Koreya nümayəndəsi Kim İn-So ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Xviça Biçinaşvili rəqibinə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və növbəti mərhələyə vəsiqə qazanmaq şanslarını itirdi. Növbəti görüşdə isə onun rəqibi Dünya və Avropa Çempionatlarının qalibi Türkiyə nümayəndəsi Nazmi Avluca oldu. Bu görüşdə Xviça Biçinaşvili rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub oldu və olimpiadanı 16-cı pillədə başa vurdu.

Nəticələri
----------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **İl** | **Yarış** | **Ev sahibi** | **Nəticə** |
| Gürcüstan **Gürcüstan** |
| 1 | 1994 | Dünya Çempionatı | Finlandiya Finlandiya | 12. |
| 2 | 1997 | Avropa Çempionatı | Finlandiya Finlandiya | 5. |
| 3 | Dünya Çempionatı | Polşa Polşa | 8. |
| 4 | 1998 | Avropa Çempionatı | Belarus Belarus | **2.** |
| 5 | Dünya Çempionatı | İsveç İsveç | 7. |
| Azərbaycan **Azərbaycan** |
| 6 | 2000 | Dünya Olimpiya Təsnifat Turniri | İtaliya İtaliya | **2.** |
| 7 | Dünya Olimpiya Təsnifat Turniri | Fransa Fransa | **2.** |
| 8 | Dünya Olimpiya Təsnifat Turniri | Özbəkistan Özbəkistan | 5. |
| 9 | Olimpiya Oyunları | Avstraliya Avstraliya | 16. |
| 10 | 2004 | Dünya Olimpiya Təsnifat Turniri | Özbəkistan Özbəkistan | 6. |

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Xviça BİÇİNAŞVİLİ". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4  *International Wrestling Database.* "**KVITSHA BICHINASHVILI**". www.iat.uni-leipzig.de (ingilis). 2022-08-04. 2022-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 02.08.2022.
3. 1 2 3 4 5  *Olympedia.org.* "2000 Summer Olympics / Wrestling / Middleweight / Greco-Roman (76 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Olympedia · Объединённый мир борьбы |
**Orxan Zeynalov** (*Zeynalov Orxan Namiq oğlu*, 1982) — Azərbaycanlı diplomat, Azərbaycan Respublikası energetika nazirinin müavini

Həyatı və təhsili
-----------------

Orxan Zeynalov 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin bakalavr, 2004-cü ildə isə magistr təhsil pilləsini bitirib. 
Eyni zamanda, 2003-2004-cü illərdə Pakistan Xarici Xidmət Akademiyasında xüsusi diplomatik təhsil, 2015-ci ildə isə Harvard Kennedi Məktəbində əlavə təhsil alıb. 

2003-2020-ci illər ərzində Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) sistemində müxtəlif diplomatik vəzifələrdə çalışıb. 
2003-2004-cü illərdə XİN-də enerji, nəqliyyat və ətraf mühit üzrə mütəxəssis, 2005-2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Hindistan Respublikasındakı Səfirliyində iqtisadi-ticarət məsələləri üzrə attaşe, 2008-2009-cu illərdə XİN mərkəzi aparatında regional iqtisadi təşkilatlar üzrə məsul əməkdaş, 2010-

2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Avstriyadakı Səfirliyində, həmçinin, ATƏT yanında Daimi Nümayəndəlikdə müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 

2013-cü ildə İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Enerji, Ətraf Mühit və Minerallar Departamentinin müdiri (D2) vəzifəsinə seçilərək, 2013-2016-cı illər ərzində sözügedən təşkilatda Azərbaycanı təmsil edib.

2018-ci ildə XİN sisteminə bərpa olunaraq, Avropa İttifaqı (Aİ) şöbəsinin müdiri və 2017-ci ilin fevral ayından Aİ-Azərbaycan Yeni İkitərəfli Sazişi üzrə Azərbaycan tərəfdən sektoral danışıqlar qrupunun rəhbəri və baş danışıqçının müavini olub. 
2016-2017-ci illərdə "Azərbaycan-Avropa İttifaqı Tərəfdaşlıq Prioritetləri 2018-2020" sənədi üzrə Azərbaycan tərəfindən danışıqlar prosesinin aparılması və sənədin razılaşdırılmasında bilavasitə iştirak edib. 

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-dakı Səfirliyinin müşaviri vəzifəsinə təyinat alaraq, 2020-ci ilin dekabr ayınadək bu vəzifədə çalışıb.
Energetika Nazirliyində Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

8 aprel 2024-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə energetika nazirinin müavini təyin edilib.

İngilis, rus, türk dillərini sərbəst, alman və fars dillərini orta səviyyədə bilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nazir müavinləri". 2024-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-08.
2. ↑  "Orxan Zeynalov nazir müavini təyin olundu". 2024-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-08.
**Viktoriya** (*ing.* Victory Island) - Kanada Arktik arxipelaqınına daxil olan Kanadaya məxsus ada. İnzibati cəhətdə Kanadannın Nunavut və Şimal-Qərb əraziləri vilayətlərinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Kosmosdan çəkiliş
Təxmini eni 300–600 km, uzunluğu isə 400–500 km arasında dəyişir. Sahəsi 217 291 km² təşkil edir. Hündürlüyü şimal-qərbdə 665 metrdir. Çoxlu sayda gölləri vardır ki, onunlarında ən iriləri Ferquson, Taha, Tahiryak, Uoşberndir. Baffin Torpağı adasından sonra sahəsinə görə Kanadada ikinci, dünyada isə onuncudur. Sərt iqlim səbəbindən adada cəmi 1707 nəfər (2007 il) yaşayır. Əsas yaşayış məntəqələri: Keymbridj-Bey, Ulukhaktok.

Viktoriya adası Qütb tundrası ekoloji bölgəsinə daxildir (*ing.* Middle Arctic tundra).

### Boğazlar və körfəzlər

Şimal-qərbində Banks adasını Viktoriya adasından dar Uels Şahzadəsi (boğaz) ayırır. Şimalında Riçard-Kalliston və Uinnitt köfəzləri, həmcinin dərin Haldi körfəzi yerləşir. Şərqdə Viktoriya adasını Qoldsmit bboğazı Stefansson adasından ayırır. Mak-Klintok boğazı adanı Uels Şahzadəsi adasından ayırır. Cənub-şərqdə Kuin-Mod körfəzi, cənubda Vellinqton buxtası yerləşir. Viktoriya (boğaz), Dis boğazı və Dolfin və Yunion boğazı adanı materikdən ayırır. Cənub-qərbdə dərin Şahzadə-Albert, qərbdə isə Minto və Uoker körfəzləri yerləşir.

### Yarımadaları

Şimal-qərbdə Uels Şahzadəsi boğazı və Riçard-Kalliston körfəzi arasında Şahzadə Albert yarımadası yerləşir. Uzaq şərq hissədə Pill burnu yerləşir və o adanın ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir.
Şimal-şərdə Haldi körfəzi ilə Qoldsmit boğazı arasında Starkenson yarımadası mövcuddur və onun sonucunda Elvayra burnu yerləşir.
Cənub-qərbdə Dolfin and Yunion boğazı və Şahzadə Albert körfəzi arasında Vullaston yarımadası yerləşir. Qərbdə Şahzadə Albert və Minto körfəzi arasında Dayamond-Cennis yarımadası qərar tutur.

Tarixi
------

Ada Böyük Britaniya araşdırmaçısı Tomas Simpson 1838-ci ildə kəşf edir. Növbəti ildə isə Britaniya kraliçası Viktoriyanın şərəfinə adlandırılır. O Böyük Britaniya və Kanadanın kraliçası olaraq ölkəni 1867-1901 ci illərdə idarə etmişdir..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сanadian Encyclopedia. Victoria Island". 2010-12-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-25.
**Sehriman Rəhman oğlu Əliyev** (17 aprel 1990, Araz Yağlıvənd, Füzuli rayonu – 29 sentyabr 2020, Qorqan, Füzuli rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Sehriman Əliyev 1990-cı il aprelin 17-si Füzuli rayonunun Araz Yağlıvənd kəndində anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Sehriman 2008-ci ildə orta məktəbi bitirərək hərbi xidmətə yollanıb. Xidmətini başa vurduqdan sonra, 2016-cı ildə hərbidə, müddətdən artıq hərbi xidmət vəzifəsində çalışmışdır. İkinci Qarabağ müharibəsi başlayan gündən döyüşlərdə iştrak etmiş və Füzuli rayonunun Qorqan kəndi istiqamətində şəhid olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sehriman Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az (Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı) ( (az.)). 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.