recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şarl Despio** — fransız heykəltaraş, qrafik.

Həyatı
------

Despionun ilk müəllimi (liseydə) heykəltaraş M.Moran olmuşdur. Parisdə Dekorativ Sənət Məktəbində E.Lemerdən (1892–95) və Zərif Sənətlər Məktəbində E. Barridən (1894–1901) dərs almışdır. 1890-cı illərin sonu-1900-cü illərin əvvəllərində bir sıra kiçik büst-heykəllər yaratmışdır ("Çıxışdanqabaq", 1901; "Düşüncə", 1904 və s.).

Fəaliyyəti
----------

O.Rodenin köməkçisi olmuş Despio onun əsərini (Varvara Yeliseyevanın portreti, 1906–09, Ermitaj, Sankt-Peterburq) mərmərə köçürmüşdür. Despionun yaratdığı portertlərdə Rodenin təsiri hiss olunur (L.Levrin portreti, 1918, Zərif Sənətlər Muzeyi, Əlcəzair ş. və s.). "Madam Eli For" (1927), "Odetta" (1934; hər ikisi Müasir İncəsənət Milli Muzeyindədir, Paris) və s. kimi qadın portretlərinin müəllifidir. Despio insan fiquru üzərində də işləmiş, burada da gözəl və mükəmməl formalara nail olmuşdur ("Apollon", 1937–46, Müasir İncəsənət Milli Muzeyi, Paris). Kitablara (Ş.Bodler, A. de Monterlan və b.) illüstrasiyalar da çəkmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  Charles Despiau (nid.).
3. ↑  death certificate.
4. ↑  Charles Despiau // Despiau, Charles (ing.). // *Grove Art Online* / J. Turner [Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. ISBN 978-1-884446-05-4 doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T022426
5. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
6. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 6-cı cild: Çin – Dərk (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2015. səh. 497. ISBN 978-9952-441-11-6.

Xarici keçidlər
---------------

* Şarl Despionun əsərlərinin nümayiş edilməsi
* Şarl Despio arxiv
* Şarl Despio əsərləri Arxivləşdirilib 2017-11-20 at the Wayback Machine
**Marianna** (*fr.* Marianne) — Fransanın milli simvolu və həmçinin 1792-ci ildən Fransanın ləqəbidir.

Başında frigiya papağı olan cavan qadın kimi təsvir edilir. Marianna Fransanın devizi sayılan **"Azadlıq, Bərabərlik, Qardaşlıq"**ın təcəssümü sayılır. Onun profili Fransanın dövlət möhürünə yerləşdirilməklə yanaşı, Fransa poçt markalarında da təsvir olunmağa başlamışdır. Avronun tətbiq edilməsinə qədər onun təsvirini müvafiq olaraq santim və frank qəpiklərinin üzərində görmək olardı.

Tarixi
------

Ejen Delakrua, "Xalqı istiqamətləndirən Azadlıq", 1830-cu il
1792-ci ildə Fransanın Milli Məclisi dövlətin yeni möhürü kimi əlində nizə tutaraq başına friqiya papağı geyinmiş qadın təsvirinin olması qərarını qəbul etdi. Bu baş geyimi Roma imperiyası dövründən məlumdur. Belə ki, bu baş geyimini azad olmuş qullar geyinirdilər. O vaxtdan friqiya papağı azadlığın simvoluna çevrilmişdir.
Beləliklə, friqiya papaqlı Marianna azad Fransanın simvoluna çevrildi. Çoxlu fransız rəssamları və heykəltəraşları onu öz əsərlərində təsvur etmişdilər. Belə məşhur əsərlərdən biri 1830-cu il inqilabının təsiri altında çəkilən Ejen Delakruanın "Xalqı istiqamətləndirən Azadlıq" (digər adı *"Barrikadalar üzərində azadlıq"*) rəsmidir.

1848-ci ildə Fransanın daxili işlər nazirliyi Fransanın ən yaxşı simvolu üçün müsabiqə elan elədi. Bu müsabiqədə 2 rəsm: "Mübarizə aparan Marianna" və "Müdrik Marianna" qalib gəlir. 1849-cu ildən Mariannanın təsviri olan poçt markaları buraxılmağa başlandı. İkinci İmperiya dövründə Mariannanın təsviri qadağan olunmuşdur.

Mariannanın heykəl təsviri
Təqribən 1875-ci ildən başlayaraq, Mariannanın təsviri rəsmi müəssisələrdə: departament, bələdiyyələr, məhkəmələrdə yayılmağa başladı.

İlk əvvəl bu ümumi obrazı olan büst olsa da, 1970-ci ildən yeni ənənənin başlanğıcı qoyulmuşdur. Fransa şəhərlərinin merlərindən ibarət Komitəsi tərəfindən ölkənin ən məşhur gözəl qadınlarından biri Mariannanın prototipi kimi seçilməyə başladı:

* 1968 - Bricit Bardo - kinoaktrisa
* 1972 - Mişel Morqan - kinoaktrisa
* 1978 - Mirey Matyö - müğənni
* 1985 - Katrin Denöv - kinoaktrisa
* 1989 - İnes de la Fressanj - manekençi
* 2000 - Letisiya Kasta - top model
* 2003 - Evelin Toma - televiziya aparıcısı
* 2012 - Sofi Marso - kinoaktrisa

Həmçinin bax
------------

* Sem dayı
**İbrahimpaşa Hüseyn oğlu Dadaşov** — Azərbaycan sərbəst güləş ustası, dəfələrlə SSRİ çempionu. 62 və 67 kq çəki dərəcələrində güləşmişdir.

Sovet idmançıları üçün debüt olan 1952 yay Olimpiya oyunlarında sərbəst güləş yarışlarında iştirak etmiş, yeddinci yeri tutmuşdur. 1949, 1951, 1952 və 1956-cı illərdə SSRİ çempionatlarında qalib olmuş, 1954 və 1955-ci illərdə gümüş medala sahib olmuş, 1950-ci ildə bürünc medala layiq görülmüşdür. SSRİ əməkdar idman ustası və SSRİ əməkdar məşqçisi adlarına layiq görülmüşdür. Bakı Dinamo cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. Bir çox güləş ustalarını SSRİ miqyasında yarışlara hazırlayıb. Dünya və Avropa çempionu və 1964 yay Olimpiya oyunlarının bürünc mükafatçısı Aydın İbrahimovun məşqçisi olub.

Xatirəsi
--------

Adına Bakının Binəqədi rayonunda küçə var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sports-Reference.com (ing.).

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Maqneziya döyüşü** - E.ə. 190-cı ildə (Bəzi tədqiqatçılara görə E.ə. 189-cu ildə) Selevkilər və müttəfiqləri ilə Roma Respublikası və Perqama krallığının orduları arasında döyüş. Selevkilər dövlətinin ordusuna III Antiox, Roma Respublikası ordusuna konsul Lusi Kornelli Skipo və qardaşı Publi Korneli Skipo, Perqam krallığı ordusuna isə II Emanuel rəhbərlik edirdi. Selevkilər tərəfdə Qalatiyalılar və Kelt tayfalarıda vuruşurdu. Roma Respublikası bu döyüşdə böyük qələbə qazandı və Selevkilərin hakimiyyəti altında olan Anadolu torpaqları Romanın əlinə keçdi. Bu döyüş barədə məlumatı Romalı tarixçi Titu Livi və Appian öz yazılarında qeyd etmişdir.

Döyüşdən öncə
-------------

Selevkilərin keçmiş müttəfiqi Filip E.ə. 197-ci ildə Romaya məğlub oldu. Selevki hökmdarı ona Yunanıstanı işğal etmək fürsəti verdi. Sürgündə olan Karfagenli Hannibal tərəfindən qızışdırılan III Antiox bəzi yunan dövlətlərlə razılaşaraq Yunanıstanı işğal etdi. Ancaq, bu qərarı onun çöküşünü gətirdi. Selevkilər E.ə. 191-ci ildə Fermopil döyüşü məğlub oldu və Anadoluya çəkildi.

Döyüşdən sonra
--------------

Bir il sonra Roma Respublikası generalı konsul Lusi Korneli Skipo 30 minlik Roma ordusu Anadoluya keçdi və 50 minlik Selevki ordusunu təqib etməyə başladı. İki ordu Maqneziya yaxınlığında döyüşə başladı. Selevki hökmdarı III Antiox öz məsləhətçisi Hannibal Barcanı dinləmədi və öz taktikası ilə döyüşdə qalib gələcəyini düşündü. Roma ordusu Zama döyüşündəki taktikasından istifadə etdi. Döyüşün sonunda Selevki ordusu ağır məğlubiyyət aldı. Selevkilər Anadolu torpaqlarından geri çəkilməyə başladılar.

Nəticə
------

E.ə. 188-ci ildə Selevkilərlə Romalılar arasında Apameya sülh müqaviləsi bağlandı. Müqaviləyə əsasən:

* Selevkilər Qərbi Anadolu torpaqlarından geri çəkilir;
* Maiandrosdan şimaldakı bütün Qərbi Anadolu torpaqları Perqam krallığına verilir;
* Qərbi Anadolu torpaqları Perqam krallığı ilə Rodos arasında bölüşdürülür.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  Grainger, s.321
2. ↑  Grainger, s. 314
3. ↑  Grainger, s.328
4. ↑  Grant, The History of Rome, p. 119
5. ↑  Lane Fox, The Classical World, p. 326
6. ↑  Liv. 37.33-34
7. ↑  Holleaux, C.A.H. c.XIII, s.222-231.
8. ↑  Demircioğlu, a.g.e. s.336
9. ↑  S.Atlan, Roma Tarihinin anahatları, s.92
10. ↑  O. Akşit, Manisa tarihi, s. 75-87
11. ↑  Hasan Malay - "Hellenistik Devirde Pergamon", s.61
**Maqnit lenti** - tape ~ магнитная лента ~ manyetik bant – üzərinə verilənlərin yazıldığı maqnit materialla örtülmüş nazik maylar zolaq. Lentdən istifadə etmək üçün verilənlərin saxlanması qurğusu iki dolama (sarğı) çarxına və oxuma-yazma başcığına malik olmalıdır. Lent kəsilməz informasiya daşıyıcısı olduğundan, başcıq isə dərhal lazım olan yerə "adlaya" bilmədiyindən, lentdən oxuma, yaxud lentə yazma diskdə olduğu kimi ixtiyari deyil, ardıcıl aparılmalıdır.

Maqnit lent çarxı
**Maqnit lent kartrici** - tape cartridge ~ кассета магнитной ленты ~ bant kartuşu ~ müəyyən dərəcədə audiokassetə bənzəyən və içərisində maqnit lenti olan modul. Qabaqlar maqnit lent kartriclərindən sərt disklərdə saxlanılan informasiyanın üzünü çıxarmaq üçün istifadə edilirdi.

1952-ci ildə "IBM System 701" kompüterlərində informasiyanın saxlanması, yazılması və əldə olunması üçün maqnit lentlərindən istifadə olunmuşdur. Bu lentlər daha sonra geniş yayılmış və kompakt-kasetlər formasında istifadə olunmağa başlamışdır.

**Maqnit lent qurğusu** – tape drive ~ накопитель на магнитной ленте ~ teyp sürücü ~ maqnit lentində oxuma-yazma əməliyyatına yerinə yetirmək üçün lenti hərəkət etdirən qurğu.

**Tar file** – UNIX əməliyyat sistemində: tar ("tape archive" – "lent arxivi") proqramı vasitəsilə bir faylda birləşdirilmiş fayllar toplusu. (Hazırda tar fayllar lentdə deyil, demək olar ki, həmişə diskdə saxlanılır.) tar faylı açmaq, yəni ona toplanmış faylları çıxartmaq üçün aşağıdakı komandadan istifadə olunur:

% tar –xvf filename.tar

ZIP fayllardan fərqli olaraq, tar sıxılmış fayl deyil; belə ki, tar fayllar çox zaman başqa utulit (compress) vasitəsilə sıxılmış olur.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
**Çin yasəməni** (*lat.* Syringa × chinensis) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinin yasəmən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Yarpağı tökülən koldur. 1777-ci ildə Ruan Botanika Bağında (Fransa) aşkar olunan bu hibrid fars yasəməni və adi yasəmənin çarpazlaşdırılması nəticəsində əmələ gəlmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 3-6 m, enli-yumurtavari və ya piramidal çətirli koldur. Qabığı boz rəngli, soyulandır. Budaqları nazik, düz dayanan və ya qövsvari olmaqla yuxarıya doğru əyilmişdir. Yarpaqların uzunluğu 4-8 sm, eni 2-4 sm, yumurtavari və ya yumurtavari-neştərvari formalı, yuxarısında ucu biz, bünövrəsi yumru, çılpaq, yarımdərili, parlaq yaşıl rəngli, alt tərəfi bir az açıqdır. Saplaqları nazik, uzunluğu 1,2 sm-dir. Çiçəkləri bənövşəyi, qırmızımtıl və ya bənövşəyi-qırmızımtıl rəngli, güclü xoş qoxuludur. Çiçəklərin diametri 1,8 sm, uzunluğu 17 sm, eni 9-10 sm olan düz, yumru, piramidal formalı, bir az sallaq süpürgələrə yığılmışdır. Çiçək tacının uzunluğu 0,8-1,2 sm, borucuğu ensiz-qıfvari, büküşün hissələri uzunsov-ovaldır. Maydan iyunadək 2-3 dəfə bol çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

Soyuğa davamlıdır (-34 C). Bitki küləkdən qorunan, işıqlı yerlərə üstünlük verir, ancaq kölgədə də bitə bilər. Orta miqdarda nəmişli, məhsuldar, strukturlu, humuslu, su keçirməyən, qara, gillicə, üzvi və ya mineral gübrəli torpaqlara üstünlük verir. Yüksək quraqlığa davamlığı ilə fərqlənir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mədəni səraitdə bir çox rayonlarda becərilir.

İstifadəsi
----------

Çox dekorativ görünüşə malik növdür. Soliter və ya kiçik qruplarda, yaxşı görünən yerlərdə, digər ağaclarla və ya kollarla kompozisiyalarda, canlı, sərbəst böyüyən hasarların yaradılmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q164629
* Wikispecies: Syringa × chinensis
* EPPO: SYRCH
* GBIF: 5549761
* GRIN: 36085
* IPNI: 611097-1
* ITIS: 832915
* MoBotPF: 253926
* NCBI: 329228
* Plant List: kew-356375
* PLANTS: SYCH3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:611097-1
* Tropicos: 100263658
* WCSP: 356375
* WFO: wfo-0000818589

 |
**Çin çayı** (*lat.* Camellia sinensis) —

Təbii yayılması
---------------

Vətəni yabanı halda rast gəlinən Hindistan və Hind-Çinin dağlarıdır. Bizim eradan çox əsrlər əvvəl Çində becərilməyə başlanmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10 m - dək olan, çoxbudaqlı, kiçik, həmişəyaşıl, ağac və ya iri koldur. Yarpaqları növbəli, oval və ya uzunsov - ellipsvari, uzunluğu 6 - 8 (30- dək) sm və eni 4 sm - dək, üstü tünd yaşıl yarpaq ayasının kənarı dişli və qısa saplaqlıdır. Çiçəkləri ətirli, yarpaqların qoltuqlarında çiçək saplağında tək və ya dəstələrlə 2-5 ədəd yerləşir. Hər çiçəkdə meyvələrdə qalan 5-7 kasayarpaqları vardır; çiçək tacı 5-9 ağ ləçəkli, sarımtıl - çəhrayı çalarlı, diametri 2 - 5 sm, çoxsaylı erkəkcikləri xırda, sarı tozluqlu, dişiciyi yuxarı, yumurtalıqlı və 3 (bəzən 5) sapvari sütuncuqludur. Meyvələri hamar, 3 yuvalı, laylarla açılan, 3 iri, şarşəkilli, boz qonur, hamar toxumları olan, oduncaqlı qutucuqlardır. 2-3 yarpaqlı cavan zoğları yığılır; 4-cü yarpaq qoltuq tumurcuğu ilə budaqda qalır və tumurcuqdan yeni zoğ inkişaf edir.

Ekologiyası
-----------

Tropik və subtropik iqlimi olan regionlarda becərilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Talışda mədəni şəraitdə geniş becərilir.

İstifadəsi
----------

Yarpaqlarında 1,5-3,5% mərkəzi əsəb sisteminə və ürək fəaliyyətinə təsir edən, qan təzyiqini artıran, tənəffüsü sürətləndirən, beyin damarlarını genişləndirən kofein, ürəyə müsbət təsir göstərən teofillinin izləri, 20-24% aşılayıcı maddələr, flavonoidlər, efir yağının izləri, C, B1, B2 vitaminləri, nikotin və pantoten turşuları, mikroelementlər vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.
**Pontiya rododendronu** (*lat.* Rhododendron ponticum) — bitkilər aləminin erikaçiçəklilər dəstəsinin erikakimilər fəsiləsinin rododendron cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda, Balkan yarımadasının şərq sahilində,Suriyada, Livanda rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Düz və ya əyilmiş gövdəli, hündürlüyü 8 m-ə qədər olan, həmişəyaşıl ağac və yaxud iri koldur. Təbii şəraitdə qoca gövdələrin diametri 40 sm-ə çatır. Qabığı qonur və ya tünd-qırmızı qonurdur. Cavan zoğları tükcüklü, lakin tez çılpaqlaşandır. Yarpaqları uzunsov-lansetvarı, uzunluğu 9-28 sm, eni 2-9 sm, ucu biz, bünövrəsi ensiz, kənarı bir az burulmuş, üst tərəfi parlaq, tünd-yaşıl,alt-tərəfi açıq, hər iki tərəfdən çılpaq, 12-16 cüt damarcıqlıdır. Çiçəkləri 10-15 ədəd, böyük, möhkəm çiçək qruplarında yerləşir. Çiçək tacının diametri 4,5-6,0 sm, bənövşəyi,al-qırmızı, açıq-çəhrayı, sarımtıl-xallı, qıfvari-zəngvari, 5 uzunsov dilimlidir. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 2,0-4,5 sm, çılpaq və ya vəziciklidir. Sütuncuğu və dişicik ağzı tükcüklüdür. Yumurtalığı xırda vəziciklidir. Sütuncuğu və dişicik ağzı al-qırmızıdır. Qutucuğu silindrik, çılpaq, uzunluğu 1,5-1,8 sm-dir. Təbiətdə apreldən iyuna qədər, bəzən ikinci dəfə payızda çiçəkləyir, meyvə qutucuğu çılpaqdır.

Ekologiyası
-----------

Dənizə yaxın əhəngsiz ərazilərdə, meşə yamaclarında, sıx cəngəlliklərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda əsasən subalp qurşaqda təsadüf edilir və bəzən qrup şəklində bitərək fon yaradır.

İstifadəsi
----------

Mədəni şəraitdə Pontiya rododendronunun ağ çiçəkli formasına rast gəlinir- R.h. ponticum L. var.album (Sweet) Zbl.Pontiya və Qafqaz rododendronunun alınan preparatların bioloji aktivliyi çoxdur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q557928
* Wikispecies: Rhododendron ponticum
* APDB: 142897
* APNI: 190561
* EoL: 6945035
* EPPO: RHOPO
* EUNIS: 169459
* FoAO2: Rhododendron ponticum
* GBIF: 7327990
* GISD: 1651
* GRIN: 31511
* iNaturalist: 60364
* IPNI: 333114-1
* ISC: 47272
* NBN: NBNSYS0000003888
* NCBI: 49628
* NZOR: 4340f8b3-da88-4499-84f4-2231cfd246c0
* Plant List: kew-2418394
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:333114-1
* Tropicos: 12303137
* WFO: wfo-0000400178

 |
**Seyid Həsən Baba** (*fars.* سید‌حسن‌بابا‎), Kuhkəmər kəndində yaşamış, elə orada da türbəyə sahib olan seyid. Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi 9-cu h.q əsrində Mərəndin Kuhkəmər kəndində yaşayıb elə o əsrdə də vəfat etmişdir.

Soy
---

Seyid Həsən Hüsyeni Fatimi Seyid Əli oğlu Seyid Məhəmməd Ələvi Misri nəslindən olan və onunda nəsli 9-nəsl fasilə ilə Həsən Əftəs Əli Əsğər oğlu oda Əli Hüseyn oğlu şiələrin dördüncü imamına yetişir. Əli Əsğər İmam Səccadın ən kiçik oğlu idi.

Naqibəs-sadat ləqəbi ilə tanınmiş alimi Əllamə Mərəşi-Nəcəfi belə qeyd edir:

> 
>  
> Təbrizin Kuhkəməri seyidləri Hüseyni seyidləri hesab olunur. Anamın ata və babaları bu seyidlərdəndir. Şöhrət və paklıqda bu nəcib nəsil camaat arasında özünə məxsus yer tutur.
> 
> 
> Bu tanınmış nəslin ulu babası Seyid Məhəmməd Misridir. O öz dövründə "Hicazi" ləqəbi ilə tanınırdı. Seyid Hicazi 4-cü imam həzrət Səccadın (ə) nəvələrindən sayılan imamzadə Əliəsğər ibn Əli ibn Hüseynin (ə) nəvələrindəndir.
> 
> 
>

Türbəsi
-------

İndi Seyid Həsən babanın türbəsi Azərbaycan və Kuhkəmər kəndinin xalqları yanında böyük məqama sahibdir və ona özəl ehtiram edirlər. indilikdə xeyrsevən insanlar və Kəndin əhalisi onun türbəsinin yenidən düzəltmə və onarmasına başlayıblar.
Bir şair Kuhkəmər və Seyid Həsən Baba üçün belə demişdir:

Kuhkəmər kəndinə bir gəlin gedək

Seyid Həsən Babanı ziyarət edək

Seyidlər cəminə səlam ərz edək

Fatimə balasın bir didar edək

Yaşam və ailəsi
---------------

Məşhurdur ki Seyid Həsən Babanın iki arvadı varimiş, biri Kuhkəmər kəndində ki o, xanımın ovladları Əbyəz seyidlər (Ağ seyidlər) adlanıb və obiri xanım Zunuz kəndində, ki, onunda ovladları Əsvəd seyidlərə (Qara seyidlər) məşhurdular. onların belə adlanmalarının səbəbi onların üz boyalarının fərqindən qaynaqlanır. onun şəxsi halları və yaşamından təzkirə və ənsab kitablarında bir yazı yoxdur, amma onun ovladlarından 40-dan çox ali fəqih və alim dünyaya gəlibdir.

Ovladları
---------

Seyid Həsən Babanın ovladlarından bəziləri(Çalışılıb Azərbaycan vikisində olan adlardan və ya yaradıla bilmək olasılığı olanlardan ad aparılsın):

* Seyid Əli Mir Qılınc
* Seyid Məhəmməd Höccət Kuhkəməri
* Mirzə Möhbəli xan Yekani
* Mirzə Cahangir xan Ziyai.
* Nəzərəli xan Mərəndi
* Seyid Hüseyn Kuhkəməri
* Ayətullah Yusuf Mədəni Təbrizi

### Türbələri olan

* Seyid Əli Mir Qılınc türbəsi, Yekan Kəhriz, Mərənd.
* Mir Fəttah türbəsi, Məmişxan, Xoy.
* Mir Əbdüləli Kuhkəməri, Məqbərə küçəsi, Xoy
* Mir Yəqub Məqbərə, Taliqani küçəsi, Xoy.
* Sadiqi Sadatı Məqbərəsi, Əyri Bucaq kəndi, Xoy.
* Mir Ağa türbəsi, Firurəq şəhəri, Xoy.

Ayrıca bax
----------

* Əli Əsğər Əli oğlu
* Ələvi Misri duası

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Məhəmməd Əlvansaz Xoyi,Məsnəd Nişini Quds, Homaye Qədir nəşri,s. 14, ISBN 978-964-8493-17-7
2. ↑  Mərhum Ağa Mir Fəttah kiramətləri,Seyid Məhəmməd Misri Xoyi,öz nəşri, s. 11.
3. ↑  Həzrəti Məsumə saytı[*ölü keçid*], Hərəm ulduzları kitabı,c. 17, Seyid Əli Ağa Kuhkəməri bölməsi.
4. ↑  Nasixul Təvarix,c. 8, s. 383,(ناسخ‌التواریخ)
5. ↑  Montəhiul Amal,c. 2,s. 1243(منتهی‌الآمال)
6. ↑  Məhəmməd Əlvansaz Xoyi,Məsnəd Nişini Quds, Homaye Qədir nəşri,s. 15, ISBN 978-964-8493-17-7
**Tit Flavi Klement** (*lat.* Titus Flavius Clemens; təq. 50 – may 95, Roma) — Qədim Roma dövlət xadimi, 95-ci ildə konsul. O, Flavilər sülaləsindəndir. Roma katolisizmində və bir sıra pravoslav kilsələrində müqəddəs kimi şöhrət qazanmışdır.

Həyatı
------

Klement Tit Flavi Sabinin oğlu idi. Sabin 72-ci ildə konsul-suffekt idi. Klementin qardaşı Tit Flavi Sabin 82-ci konsul olmuşdur və həyat yoldaşı Yuliya Flaviya idi. Atası 69 dekabrda Vitelli dövründə öldürülmüşdür. O, imperator Vespasianın qardaşının nəvəsi, imperator Tit və Domisianın qohumu idi.

Dion Kassinin sözlərinə görə, Klement "tanrısızlıq"da ittiham olunmuşdur. Onun həyat yoldaşı Flaviya Domisilla Pandateriya adasına sürgün edilmişdir. Yevsevi yazmışdır ki, Domisilla xristian olduğu üçün sürgün edilmişdir. Bununla belə, Dion Kassinin hesabında o, yalnız başqaları ilə birlikdə yəhudiliyə simpatiyada günahkar bilinmişdir. Svetoni sürgündən ümumiyyətlə bəhs etmir. Pal Keresteş ehtimal etmişdir ki, onlar iudaizmi qəbul etmiş və iudaizmə etiqad edən bütün şəxslərə tətbiq edilən "*Fiscus Judaicus*" vergisini ödəməkdən yayınmağa cəhd etmişdilər.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  Светоний. *Жизнь двенадцати цезарей*. *Vita Domitiani*, XV, 1
2. ↑  Дион Кассий. Римская история. LXVII, 14.
3. ↑  Филострат. *Жизнь Аполлония Тианского*. VIII, 15.
4. ↑  Евсевий. Церковная история. III, 14.
5. ↑  Иероним Стридонский. *Epistulae*. 27
6. ↑  Barnes, 1968a. səh. 36
7. ↑  Barnes, 1968a. səh. 37
8. ↑  Brown, 1997. səh. 805–809

### Ədəbiyyat

* *Barnes, T. D.* "Legislation against the Christians". The Journal of Roman Studies (ingilis). 58. 1968. doi:10.2307/299693. JSTOR 299693. 2022-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-23.
* *Brown, Raymond E.* An Introduction to the New Testament (ingilis). Yale University Press. 1997. ISBN 0-385-24767-2.
**Biryoçiy adası** (*ukr.* Бирю́чий О́стрів) — Fedotov dilinin cənub qutaracağında yerləşən dil. Azov dənizinin qərbində yerləşir. Fedotov dili və Biryoçiy adası Utlyuk limanını əmələ gətirir. 1929-cu ildə Biryoçiy adası və Fedetov dili arasında boğaz mövcud olmuşdur. Xerson vilayəti ərazisinə daxildir. Bununla belə vilayətlə quru əlaqəsi yoxdur. Dilin uzunluğu 20 km, ən enli yeri isə 5 km təşkil edir. Şimal-qərb sahillərində çixlu sayda buxta və liman vardır. 
Dil ərazisində Azov-Sivaş Milli Parkı yaradılmışdır.

Filin cənub-qərbində Biryoçiy mayakı inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Alimlərin fikirinə görə bir zamanlar dil ərazisində skif çarlarının məskəni olmuşdur. Məhz bu dilin şəkili bir çox skif metal pullarının üzərində təsvir edilmişdir (1 min. b. e. ə).

Adanın adı tərcümədə «Canavar adası» mənasını verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Пункт призначення №14. Бирючий острів, Генічеський район Херсонської області" (ukrayna). LB.ua. 2014-07-30. 2014-08-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-30.
**Titsian Tabidze** (*gürc.* ტიციან ტაბიძე; doğum 21 mart 1895, İmereti diyarı, Kutaisi quberniyası, Rusiya İmperiyası - ölüm 16 dekabr 1937, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Titsiani (*gürc.* ტიციანი) kimi də tanınan gürcü şair və Gürcü simbolist hərəkatının liderlərindən biri. İosif Stalinin Böyük Təmizlik kampaniyasının qurbanı olub. Həbs edilib və vətənə xəyanətdə itdiham edilərək güllələnib. Tabidze onun əsərini rus dilinə tərcümə edən məşhur rus yazıçısı Boris Pasternakın yaxın dostu olub.

Həyatı
------

Titsian Tabidze kənd keşiş ailəsində anadan olub. 1905-ci ildən Kutaisi Gimnaziyasında təhsil almağa başlayıb. Tezliklə yazarlığa başlayıb, öz əsərləri və rus və fransız dilindən tərcümə etdiyi əsərlər əvvəl Kutaisi qəzetlərində daha sonra Tbilisidə çap olunub.

O, 1917-ci ildə Moskva Universitetinin tarix-filologiya fakültəsinin məzunu olub. Moskvada Rus simbolizmi ilə tanış olub. Tabidze Gürcüstana qayıdıb və "Göy qılınc" hərəkatının təsisçilərindən və əsas ideoloqlarından biri olub. Tbilisiyə gələn hər bir şair qonağı bir qayda olaraq ilk qarşılayanlar Titsian Tabidze və Paulo Yaşvili olurdular. Bu baxımdan Tabidze məşhur şair Aleksandr Çavçavadzenin ənənəsini davam etdirirdi. Aleksandr Çavçavadzenin evi də indi onun yaşadığı evin yaxınlığında idi.

1924-cü ilin sentyabrında onlar Sergey Yesenin, 1926-cı ilin martında isə Vladimir Mayakovski ilə görüşdülər. 1931-ci ildə Boris Pasternak Gürcüstana səfər elədi və burada iki şairin tarixi görüşü oldu, onlar dost oldular. Titsianın yaradıcılığı rus ədəbiyyatına Zabolotsikinin, Pasternakın, Axmatovanın tərcümələri ilə daxil olmuşdu.

1937-ci ilin başlanğıcında Moskvada və Leninqradda Tabidzenin ifadəsi alındı. Həmin il o həbs olundu və 16 dekabr 1937-ci ildə güllələndi. Ölümündən sonra bəraət verildi.


Vikianbarda ***Titsian Tabidze*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Seyid Həşim** — XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində seyid kimi tanınmış biri.

Həyatı
------

Seyid Həşim Seyid Qara Məhəmməd oğlu təxminən 1858-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Seyid Həşim yeniyetmə yaşda olarkən atası Seyid Qara Məhəmməd dünyasını dəyişmişdir. Seyid Həşim atasının ölümündən çox illər sonra Kərbəlaya ziyarətə getmiş və oranın Şeyxi ilə görüşmüşdür. Kərbəladakı Şeyx Seyid Qara Məhəmmədin paltarını eləcə də səfər zamanı əlində tutduğu əsaya sancılan tünd rəngli saçağı ona təqdim etmişdir. Şeyx Seyid Qara Məhəmmədin məzarına yığılmış nəzirləri özü ilə aparmağı təklif etsə də, Seyid Həşim bundan imtina etmiş, nəzirlərin yoxsullara, kimsəsizlərə, xəstələrə paylanmasını istəmişdir.

Seyid Həşim Seyidli kəndinin, Qazılı soyunun adlı-sanlı bəyi Məhəmmədalı bəyin (1828–1873) kiçik qızı Mələk xanımla (…– 1941) ailə həyatı qurmuşdur.

Sovet Rusiyasının hərbi müdaxiləsi nəticəsində Azərbaycan müstəqilliyini itirdikdən sonra ölkədə kütləvi repressiyalar aparıldı, neçə-neçə dəyərli insanlar incidildi, təqib edildi. Hər zaman tutulmaq təhlükəsi ilə yaşayan dəyərli insanlar sırasında Seyid Həşim də var idi. O, 1931-ci ilin mart ayının əvvəllərində dünyasını dəyişmişdir. Öz istəyi ilə Ağdamın "Qarağaacı" qəbirstanlığında torpağa tapşırılmışdır. Müsəlman qaydalarına görə qəbrinin itməsini vəsiyyət etmişdir.

Seyid Həşimin Seyidə, Ayna, Əziz adlı üç qızı, Talıb, Qayıb, Talıb adlı üç oğlu olmuşdur.

Onların nəslinə mənsub insanlardan biri də – AMEA-nın müxbir üzvi, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədovdur. O, ana tərəfdən Seyid Qara Məhəmmədin kötücəsi, Seyid Həşimin nəticəsi, Seyidə xanımın nəvəsidir.

Tədqiqatçı-jurnalist Orxan Zakiroğlu (Baharlı) Seyid Həşimin qızı Seyidə xanımın nəticəsidir.

Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin təxribatının qarşısını alankən şəhid olmuş Zakir Cəfərov Seyid Həşimin oğlu Talıb Məmmədovun nəticəsidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seçilmişlər. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 06–12 iyun 2012-ci il. № 19(151)

Mənbə
-----

* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seçilmişlər. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 06–12 iyun 2012-ci il. № 19(151)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyid Səfinin övladları. "Soy" dərgisi, № 4 (36), 2010-cu il
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). İmam-Peyğəmbər övladı – Seyid Həşim. "Qarabağ" qəzeti, 15–28 mart 2013-cü il, № 05–06 (545–546)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağ torpağının seyid övladı. "Təzadlar" qəzeti, 28 may 2013-cü il, № 54 (1791)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyid Səfi nəslinin İman-Peyğəmbər övladları. "Yeniləşən Azərbaycan" qəzeti, 22 fevral-01 mart 2013-cü il, № 06 (116)

Həmçinin bax
------------

* Seyidli oymağı
* Ağdam rayonunun Seyidli kəndi
* Seyid Qara Məhəmməd
* Seyid Möhsün
* Məmməd Murtuza bəy oğlu Məmmədov
* Zakir Cabbar bəy oğlu Məmmədov
* İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşları
Koordinat:Sky map 12s 34d 2,8sn; +7º 41' 12″

**NGC 4560**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **SB0** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1785-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4560: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4536 |
NGC 4537 |
NGC 4538 |
NGC 4539 |
NGC 4540 |
NGC 4541 |
NGC 4542 |
NGC 4543 |
NGC 4544 |
NGC 4545 |
NGC 4546 |
NGC 4547 |
NGC 4548 |
NGC 4549 |
NGC 4550 |
NGC 4551 |
NGC 4552 |
NGC 4553 |
NGC 4554 |
NGC 4555 |
NGC 4556 |
NGC 4557 |
NGC 4558 |
NGC 4559 |
**NGC 4560** |
NGC 4561 |
NGC 4562 |
NGC 4563 |
NGC 4564 |
NGC 4565 |
NGC 4566 |
NGC 4567 |
NGC 4568 |
NGC 4569 |
NGC 4570 |
NGC 4571 |
NGC 4572 |
NGC 4573 |
NGC 4574 |
NGC 4575 |
NGC 4576 |
NGC 4577 |
NGC 4578 |
NGC 4579 |
NGC 4580 |
NGC 4581 |
NGC 4582 |
NGC 4583 |
NGC 4584 |
NGC 4585



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Birma İstiqlaliyyət Bəyannaməsi** (birm. လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း) — 4 yanvar 1948-ci ildə Birmada (indiki Myanma kimi tanınır) Britaniya hakimiyyətinə son qoyan bəyannamə. 1947-ci il İstiqlaliyyət Aktı nəticəsində rəsmi olaraq elan edilmişdir. Bu tarix indi Müstəqillik Günü kimi qeyd olunur, milli səviyyədə qeyd olunan bayramdır.

Tarixi
------

Yaponiyanın Birmaya hücumu İkinci Dünya müharibəsi zamanı, 1941-ci ilin dekabrında Malayadan başlamışdır. Bu, Britaniya və Hindistan qüvvələrinin məğlubiyyəti və Yaponiya hökmranlığı ilə nəticələnmişdir. 1942-ci ildə yaponlar müharibədən sonra Birmanın müstəqilliyini təmin edəcəklərinə dair vədlər vermiş, birmalılar isə Ox dövlətlərinin qələbəsində pay qazanacaqlarına inanırdılar. Onlar və gələcək yeniliyə qarşı müqavimət yaradacağına inanırdılar. Qərb güclərinin gələcək müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı müqavimət yaratmış və Yaponiyanın müharibə səylərinə hərbi və iqtisadi formada dəstək olmuşdular. 1 avqust 1943-cü ildə nominal olaraq müstəqil Birma Dövləti elan edilmişdir.

1944–1945-ci illərdə Britaniya imperiyası, Çin Respublikası və ABŞ tərəfindən Yaponiya və yeni Birma Dövlətinə qarşı aparılan Birma kampaniyası nəticəsində Birma Britaniyanın nəzarətinə qayıtmış, lakin yerli əhali buna müqavimət göstərmişdir. Klement Ettli başçılığındakı yeni hökumət Birmaya müstəqillik vermək qərarında olmuşdur. Ardınca 1947-ci il İstiqlaliyyət Aktı imzalanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Taylor, Robert H.* Dr Maung Maung (ingilis). Flipside Digital Content Company Inc. 2003-08-01. ISBN 9789814515863.
2. ↑  John Toland, *The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire 1936-1945* (Random House, New York 1970), p. 456
3. ↑  "Dr. Ba Maw Library - Statements". www.drbamawlibrary.org. 2022-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-27.
4. ↑  House of Commons Debate, 5 November 1947, Hansard volume 443, cc1836-9611836
5. ↑  The Burma Independence Act 1947 (1947, 11 Geo. VI, Ch. 3)
**Birrəng ağ şam** (*lat.* Abies concolor) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin ağ şam cinsinə aid bitki növü.

ABŞ-nin cənub-qərbi və Şimali Meksika dağlarında, dəniz səviyyəsindən 2000–3000 m-ə qədər hündürlükdə kölgəli yamaclarda və çayların kənarında bitir. 350 ilə qədər yaşayır. Hündürlüyü 40 (60) m-ə çatan, gövdəsinin diametri 1,8 m-ə qədər, konusvarı, sıx çətirli ağacdır. Yaşlandıqda çətiri a.ağıya doğru əyilir. Gövdəsinin qabığı boz, qalın və hamardır. İynəyarpaqları hər tərəfdən göyümtül-yaşıl, üstü orta damarcığın ətrafında 6-8 ağızcıq xətli, alt tərəfi kilin hər tərəfindən 5-8 ağızcıq xətlidir. Tumurcuqların diametri 3–5 mm-dir. Toxum qabıqları əsasən pazşəkillidir. Tək və qrup əkinlərində payızda iynəyarpaqları saraldıqda daha dekorativ görünür. Sərt qış aylarında donur, ancaq əkin yeri düzgün seçildikdə yüksək dekorativ keyfiyyətliyini saxlayır, qozalar və cücərən toxumlar əmələ gətirir. Tək və qrup əkinləri üçün yararlıdır. Quraqlığa davamlıdır. Mədəni şəraitdə 1831-ci ildən becərilir. Respublikamızda qışa davamlıdır. Qış qələmlərinin 10 %-i kök atır. Yaşıllaşdırmada az istifadə edilir. Bakı şəhərində 1998-ci ildən mədəni şəraitdə becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Abies concolor* | 
* Wikidata: Q145939
* Wikispecies: Abies concolor
* BioLib: 2361
* Calflora: 3
* Ecocrop: 2553
* EoL: 1033078
* EPPO: ABICO
* FEIS: abicon
* FNA: 233500005
* GBIF: 2685580
* GRIN: 649
* iNaturalist: 68087
* IPNI: 1031026-2
* IRMNG: 11439848
* ITIS: 181826
* IUCN: 42276
* MoBotPF: 284980
* NBN: NHMSYS0000455515
* NCBI: 97173
* NZOR: 83c6d255-518b-4626-9cc8-f12e72b46764
* PalDat: Abies\_concolor
* PfaF: Abies concolor
* PPE: abies-concolor
* Plant List: kew-2609785
* PLANTS: ABCO
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1031026-2
* Tropicos: 24900136
* uBio: 4963870
* WCSP: 381713
* WFO: wfo-0000511077

 |
| *Picea concolor* | 
* Wikidata: Q64831242
* GBIF: 5284657
* GRIN: 28287
* IPNI: 325663-2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:325663-2
* Tropicos: 24900294
* WCSP: 380616
* WFO: wfo-0000482497

 |
**Qızlar qalası** Qəbələ rayonunun Zalam kəndindən təxminən 3 km şərq tərəfdə, adğın üstündə, əlverişli coğrafi şəraitdə yerləşir. Qala güclü dağıntıya məruz qalmışdır. 1972-ci ildə qajada aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində qala divarları, bürcləri və darvaza yeri tam aşkarlanmışdır. Dördkünclü biçimdə olan Qızlar qalasinin uzunluğu 16,5 metr, eni 15,7 metrdir. Qala divarlarının qalıqlarının hündürlüyü bəzi yerlərdə 1,5 metrə qədərdir. Qalanın hər bir küncündə monolit dairəvi bürc, hər bir divarında isə yarımdairəvi kontrfors vardır. Bürclərin diametri 3,5 metr, kontrforsların diametri isə 1,5 metrdir. Darvaza qalanın cənub-qərb tərəfində yerləşir və eni 1,8 metrdir. Qalanın salamat qalmış qalıqları daşdan kirəc məhlulu ilə inşa olunmuşdur. Lakin ətrafa səpələnmiş 33 X 33 X 8 sm ölçüdə bişmiş kərpic nümunələrinin çoxluğu istehkamın üst hissəsinin həmin inşaat materialından hörüldüyünü söyləməyə imkan verir.

Arxeoloji qazıntılar nəticəsində Qızlar qalasında 20 sm qalınlığında mədəni təbəqənin varlığı müəyyən olunmuş, daş sütun altlığı fraqmenti və xeyli şəxsi qab qırıqları tapılmışdır. Faktiki materiallar Qızlar qalasının IX əsrdə inşa olunduğunu və XI əsrin əvvəllərinədək istifadə edildiyini söyləməyə imkan verir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan arxeologiyası, VI cild. Bakı,2008.
* F.Qədirov. Azərbaycanın şimal müdafiə istehkamları. Bakı, 1984.
**Spid-metal** (*ing.* Speed metal) — Soyuq müharibə vaxtı, heavy metalın anti-sosial və anarxist hardkor pank ilə birləşməsindən yaranıb. Qruplar adətən 1970-ci illərin proqressiv metal janrından bəhrələnərək, hardkor musiqisini dəyişərək daha sürətli, amma idarə edilə bilən, daha çox musiqi texnikası işlədərək ərsəyə gətirdilər. Mahnılar adətən müharibə, çirklilik, nüvə silahları və suverenlik haqqındadır.

Spid-metal, treş-metal ilə qarışdırılsa da, daha melodik və daha az pank əlamətlərini özündə cəmləşdirən Heavy metal alt qoludur. İlk qrup Judas Priest sayılır. 1990-cı ildə çıxardıqları "Painkiller" albomundakı qısa, amma sürətli riffləri, uzun gitara soloları, gitara duelləri və Rob Halfordun əla vokalı Speed metal`ı tanıtdırmaq üçün əla nümunə ola bilər.

Spid-metal, əksər insanlar tərəfindən metal musiqisinin sürətli növü kimi ağılda qalmışdı. Bir çox qruplar bu tərz üzərində işləyərək, özlərini tanıtdırmağa çalışırdılar. Motorhead bacarıqlı olanlardandır. Hətta blek-metal əfsanələrindən olan Venomda bu tərzdən faydalanmışdır.

Tarixdəki ilk spid-metal mahnıları 1970-ci ildə Black Sabbathın "Paranoid", "Deep Purple"ın "Speed King" və 1972-ci ildəki "Highway Star" hesab edilir.

Spid-metal bu günə kimi yaşasa da, əvvəlki yaradıcılığı yoxdur. Judas Priest qrupunun 1990-cı ildəki "Painkiller" albomundan sonra, bu səviyyəyə çata bilən nə bir spid albom, nə də albomu yarada bilən bir qrup olub. "Gamma Ray" və "Primal Fear" son dövrdə ən bacarıqlı spid-metal qruplar olaraq tanınırlar, amma "Judas Priest" və "Motorhead" yada düşdükdə, onların əhəmiyyətinin hansı mərhələdə olmaları düşündürür.

### Spid-metala ən çox müraciət edən qruplar

* Megadeth
* DragonForce
* Blind Guardian
* Metallica
* Helloween
* Slayer
* Motorhead
* Anthrax
* Judas Priest
* Children of Bodom
* Annihilator
* Gamma Ray
* Venom
* Running Wild
* Iced Earth
**Adel Kutuy** (tatar. Гадел Кутуй; 28 noyabr 1903 – 15 iyun 1945) — Sovet tatar elmi fantastika yazıçısı, şair və dramaturq, jurnalist, müharibə müxbiri.

Bioqrafiya
----------

Adel Kutuy Tatarski Kanadey kəndində (indiki Penza vilayətinin Kuznetsk rayonunda) anadan olub. 1922-ci ildə Kazana köçür və 5 ildən sonra tatarların ən görkəmli beş yazıçısından biri kimi tanınır. 1927-ci ildə Şamil Osmanovun dəvəti ilə oktyabr inqilabının 10 illik yubileyində birinci Kazan yayım stansiyasında diktor işləyir. Vladimir Mayakovskidən təsirlənərək LEF, SULF, yəni Sul Cəbhəsi — Sol Cəbhə tatar yaradıcılıq birliyini qurur. 1930-cu ildən sonra ən məşhur romanlarını yazır. 1942-ci il mayın 25-də könüllü olaraq Qırmızı Ordu sıralarına yollanır. Qərb və Don cəbhələrində 75-ci Əlahiddə Qvardiya minaatan diviziyasının tərkibində döyüşür. Stalinqrad döyüşündə fərqləndiyinə görə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilir. Sonra Bryansk cəbhəsində 3-cü qvardiya minaatan briqadasının komandirinin adyutantı olur. 1944-cü ildə qvardiya kiçik leytenantı A. Kutuy "Qırmızı Ordu" cəbhə qəzetinin tatar dilində döyüş müxbiri olür. 1945-ci ilin qışında Vistula-Oder əməliyyatında iştirak edən Adel tankerlərlə birlikdə Vistuladan Oderə gedir. Eyni zamanda, o, kəskin soyuqdəymə keçirir, lakin vəziyyəti kəskin pisləşənə qədər cəbhə bölgəsinə getməyə və hesabat verməyə davam edir. O, Znej (Polşa) şəhərindəki 2606 saylı evakuasiya xəstəxanasına təxliyə edilmiş, lakin 1945-ci il iyunun 16-da ağciyər vərəminin kəskin formasından vəfat etmişdir. Şəhər qəbiristanlığının hərbi hissəsində (35 nömrəli qəbir) dəfn edilmişdir.

İrs
---

Onun ilk şeirlərində (məsələn Günlər qaçanda (1924) nəşr olunan şeirləri) futurizmin təsiri ilə seçilir. "İstedadlar vətəni" poeması (1937), "Soltannın ber könə" (Sultan günü, 1938), "Vojdan qazaba" romanları cəmiyyətdə ziyalılıq qazanır. Adel Kutuyun ən görkəmli əsəri "Göndərilməmiş məktublar" (1936) lirik hekayəsidir. O, həmçinin "Rüstəmin macəraları" (1945) elmi fantastikasını da yazıb. Adel Kutuy bir neçə pyes yazmışdır: "Qanun bacıları" (1926), "Qazan" (1927), "Cavab" (1929). Əsərlərinin tam nəşri ölümündən sonra buraxılır, buraya: "Publisist" (1957) və "İlham" (1982) daxil edilir.

Oğlu: Rüstəm Kutuy (1936–2010) — tanınmış yazıçı və tərcüməçi, Tatarıstan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi, Kazanda yaşayıb.

Kazanın Sovetski rayonunda bir küçəyə A. Kutunun adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  А.Ф.Орлова. Время и связь. — Казань: Татарское книжное издательство, 1988. — С. 86. — 144 с.
2. ↑  Скончался известный писатель и переводчик Рустем Кутуй (2010, okazani.ru) [*ölü keçid*]
**Adelreyd** (*ing.* Adelaide Island, *isp.* Isla Adelaida или Isla Belgrano) — Antarktida sahilində yerləşən ada. 121 km uzunluğa, 32 km enə malik ada Antarltidanın sahəsinə görə orta ölçülü adasıdır.

Coğrafiya
---------

Antarktik yarımadasının şimal-qərbində, Marqarita körfəzinin isə şimalında yerləşir. Buzlaqların hesabına materika birləşmişdir. Bütünlüklə buzla örtülüdür. Adanın sahəsi 4463 km²-dir Qaudri dağı adanın ən hündür nöqtəsidir (2315 m)

Tarixi
------

Ada ilk dəfə Con Bisko tərəfindən 14 fevral 1832-ci ildə kəşf edilmişdir. Ada öz adını kraliça Adeleydin şərəfinə adlandırılmışdır.

Cənub hissəsində Qütb stansiyaları fəaliyyət göstərir. Böyük Britaniyaya məxsus "Rothera-Station" və "Adaleyd-Aylend" stansiyaları fəaliyyət göstərir. Qütb stansiyalarının
hədəfi meteorologiya və qlasiyalogiyadır. Mövsümdən asılı olaraq stansiyalarda 22–130 nəfər işləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  UNEP Islands Arxivləşdirilib 2013-05-01 at the Wayback Machine (ing.)
2. ↑  "Mount Gaudry". 2021-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-28.
3. ↑  Bioqrof Con Bisko[*ölü keçid*]
4. ↑  "Böyük Britaniya elmi stansiyaları". 2012-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-28.
**Darul Aman sarayı** - Əfqanıstanın paytaxtı Kabilin mərkəzindən 16 km uzaqlıqda yerləşən və Avropa tərzində tikilmiş saray.

Tarixçə
-------

Darul Aman sarayı 1920-ci illərdə kral Əmanullah Xan tərəfindən Əfqanıstanı müasirləşdirmək üçün tikdirilmişdi. Saray yeni paytaxt layihəsinin bir parçası idi. Neoklassik memarlığında inşa edilmiş saray ölkədə çıxan bir çox islamiyyət çevrilişləri üzündən əhəmiyyət qazanmamışdır.

Dağılması
---------

Saray ilk dəfə 1969-cu ildə hücuma məruz qalmış, 1970-1980 illəri arasında təmir edilib Əfqanıstan Müdafiə Nazirliyinə təhvil verilmişdir. 1978-ci ildə sosialist inqilabında yenidən zərər görən saray 1990-cı illərdə antikommunist hadisələr zamanı xaraba edilmiş, SSRİ Əfqanıstandan çəkilənə qədər top atəşinə tutulmuşdur

2005-ci ildə Əfqan Məclisi sarayın bərpası üçün qərar versə də, layihənin başlanacağı 2010-cu il iyununda heç bir iş görülməmişdi. 15 aprel 2012-ci ildə isə Talibanın hücumlarına məruz qalmışdır.

Sarayın yaxınlığında Əmanullah Xan üçün tikdirilmiş Tacbeq sarayı da yerləşir.

Qalereya
--------

* SSRİ çəkildikdən sonra saraySSRİ çəkildikdən sonra saray
* Qərbdən görünüşQərbdən görünüş
* 2 ABŞ əsgəri sarayı izləyərkən2 ABŞ əsgəri sarayı izləyərkən
* ABŞ əsgərləri sarayda - 2002ABŞ əsgərləri sarayda - 2002
* Sarayın vəziyyəti - 2010-cu il iyunSarayın vəziyyəti - 2010-cu il iyun

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-21.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-12-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-21.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-21.
Düyü kababı
**Düyü kababı** (*fars.* چلوکباب‎) — İran mətbəxinin ən məşhur ənənəvi yeməklərindən biri. Kababın hazırlanması üçün yağdan, düyüdən və pomidordan istifadə olunur. Bu yemək ilk dəfə Naser od Din tərəfindən yeyilib. Bişmiş düyüdən ibarət olan İran yeməyidir. İranın "milli yeməyi" hesab olunur. Ehtimal ki, Qacar ​​sülaləsi dövründə yaradılmışdır. Kababın inqridentləri kərə yağı, soğan, pomidor və yumurtadır. Kabab ilə müşayiət olunan ənənəvi içki, karbonatlı sulardan hazırlanmışdır. Kabab əvvəlcə bişirilir sonra lavaşın içərisinə qoyulur. Adətən kababı lavaşın içərisində qoyduqdan sonra şişi tez çəkirlər. Bu zamam şiş kabab lavaşın içərisinə düşür. Düyü kababı Avropa restoranlarında yeyilirdi. Eyni zamanda, ilk düyü kababının Təbrizdə yeyildiyinə dair sübut var. Yeyilmiş kebabların sayı yeməyin qiymətinə təsir etməmişdir. Keçmişdə yeməkxanalarda da düyü kababı verilirdi. Keçmişdə, çin restoranlarında da düyü kababı verilirdi.

Xarici keçidlər
---------------

* Приготовление челоу-кебаба
**Sanduqo** (*isp.* Sandugo) — 1565-ci il martın 16-da ispan konkistadorlarla Flippinin Bohol adasının yerli xalqı arasında Sanduqo adlı mərasim təşkil olunmuşdur. *Sanduqo* yerli bisay dilində *tək qan* deməkdir. Mərasim zamanı ispanların komandanı Migel Leqaspi ilə yerli tayfa başçısı Datu Sikatuna şərabla dolu eyni qaba öz qanlarını axıdaraq, birlikdə içmişlər. Qanlı müqavilə kimi xatırlanan bu mərasim hər iki tərəf üçün xüsusi önəm daşıyırdı. İspanlar Sanduqo sayəsində özlərinə nüfuz qazanıb, oralarda möhkəmlənmişdilər. Leqaspiyə lazım idi ki, yerli xalq onun dənizçilərinin portuqal yox, ispan olduğunu anlasın. Çünki belə olmasa idi, 40 il öncə buralarda qətlə yetirilmiş Fernando Magellanın və ekspedisiyasının aqibətini yaşayacaqdılar. Yerlilər isə güclü düşmən hücumundansa, sazişi üstün tutmuşdu. Sanduqo flippinlilərlə ispanlar arasında imzalanmış çoxsaylı dostluq müqavilələrinin birincisidir. Məhz bu əhəmiyyətinə görə flippinlilər həmin tarixi milli tarixlərinin başlanğıcı sayır. Bohol adasının iki əyalətinin rəsmi bayraqlarında da Sanduqo təsviri verilmişdir. Flippində hər ilin iyul ayında Sanduqo şərəfinə rəqslərlə müşayiət olunan şənliklər təşkil olunur.

Ədəbiyyat
---------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Sanduqo*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |

* Agoncillo, Teodoro A. History of the Filipino People. GAROTECH Publishing, 1990 (8th Edition).
* Arcila, José S. Rizal and the Emergence of the Philippine Nation. 2001 revised edition.
* Constantino, Renato. The Philippines: A Past Revisited. Tala Publishing Series, 1975.
* Corpuz, Onofre D. The Roots of the Filipino Nation. 1989.
* Scott, William Henry. Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society. AdMU: 1994.
* Zaide, Gregorio F. Great Filipinos in History: An Epic of Filipino Greatness in War and Peace. Verde Bookstore, 1970.
* Zaide, Gregorio. Dagohoy: Champion of Philippine Freedom. Manila: Enriquez, Alduan and Co. 1941.
**Düyü afelenxi** (*lat.* Aphelenchoides besseyi) Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Düyü afelenxi ikicinslidir. Erkək nematodun uzunluğu 0,44-0,72 mm, dişininki isə 0,62-0,88 mm-dir. Baş hissə hamardır, çox genişlənmişdir. Ağız boşluğunda xiti stilet yerləşir, stiletin uzunluğu 9-10 mk-dur. Sinir həlqəsi bulbusun arxasında, nematodun bədəninin diametrinə bərabər məsafədə yerləşir. Yumurtalıq qısadır, oositlər bir neçə cərgədədir. Quyruq konusşəkilli olub, iç tərəfdən sivrilənmişdir. Hər iki cinsdə ulduz şəklində düzülmüş 4 çıxıntılı mikro vardır..

Həyat tərzi
-----------

Geniş yayılan növdür. Gövdə və yarpaqların böyümə nöqtələrində parazitlik edir. Bitki toxumlarının şirəsi və göbələk mitselesi ilə qidalanırlar. 
Düşmənləri yırtıcı nematodlar, ibtidailər, yırtıcı göbələklər, viruslardır. İkicinslidir, yumurta qoymaqla çoxalır. Növün Fenologiyası məlum deyil. Orta ömrün uzunluğu 35-50 gündür, cinsi yetkinliyə çatma müddəti isə məlum deyil. Tam çevrilmə ilə inkişaf edir. Fərdi inkişaf forması yumurta-sürfə-yetkin fərd şəklindədir.Reproduktivliyi yumurta qoymaqladır, yumurta tökmə müddəti fasilələrlə, hər dəfəsində 40-50 qoymaqla təyin olunur, xromosom göstəriciləri isə məlum deyil. Bir mövsümdə 8-13-ə qədər nəsil verir. Sayı və limit faktoru-5-6 fərd, bəzən daha çoxdur, inkişafını - yüksək temperetur, quraqlıq ləngidir, nəmlik və mülayim temperatur isə sürətləndirir. Bitki məhsuldarlığını aşağı salır. Mühafizəyə ehtiyac yoxdur.

Yayılması
---------

Dünyada 40 növ, Qafqazda 12, Azərbaycanda 9 növ geniş yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Atakişiyeva Y.Y. Qasınova Q.Ə. Azərbaycanda bitkilərin parazit nematodları və onlarla mübarizə tədbirləri. Bakı, Elm, 1977, s. 55-60.
2. ↑  Atakişiyeva Y.Y. Qasınova Q.Ə. Azərbaycanda bitkilərin parazit nematodları və onlarla mübarizə tədbirləri. Bakı, Elm, 1977, s. 55-60.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4779557
* AFD: Aphelenchoides\_besseyi
* BOLD: 27548
* EoL: 4963586
* EPPO: APLOBE
* EUNIS: 247795
* Fauna Europaea: 224165
* Fauna Europaea (new): b1aee809-ca92-4e2a-b217-5295702bb08b
* GBIF: 4559429
* iNaturalist: 650718
* IRMNG: 10010972
* ISC: 6378
* NCBI: 269767
* uBio: 5457573
* WoRMS: 1294800

 |