recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tsuşima-maru Memorial Muzeyi** (対馬丸記念館, *Tsuşima-maru Kinenkan*?) – Yaponiyanın Okinava prefekturasının paytaxtı Naha şəhərində yerləşən xatirə muzeyi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı 1944-cü ildə ABŞ donanmasına məxsus bir sualtı qayıq tərəfindən batırılmış Tsuşima-maru gəmisinin və həmin hadisə nəticəsində ölmüş 1484 nəfərin xatirəsinə həsr olunmuşdur.

Arxa plan
---------

Tsuşima-maru Yaponiyaya məxsus olan karqo və sərnişin gəmisi olmuşdur. 22 avqust 1944-cü ildə Yaponiyanın Akuseki adası yaxınlığında ABŞ donanmasına aid olan *USS Bowfin* sualtı qayığı tərəfindən batırılmışdır. Həmin an Tsuşima-maru Okinavadan Naqasakiyə 1788 sərnişin daşıyırdı ki, onlardan 834 nəfərini məktəbli uşaqlar təşkil edirdi. Tsuşima-marunun batırılması nəticəsində gəmidəki 1484 nəfər ölmüşdür.

Xüsusiyyətləri
--------------

Muzey 22 avqust 2004-cü ildə açılmışdır. Muzeyin sərgisi birinci və ikinci mərtəbələrə bölünür. Girişin birinci yox, ikinci mərtəbədə yerləşməsinin səbəbi ziyarətçilərdə gəmiyə minmək barədə təəssürat yaratmaqdır. İkinci mərtəbədə yerləşən sərgi Tsuşima-marunun Naha limanından yola düşməsinə və batırılmasına həsr olunmuşdur. Burada Tsuşima-marunun marşrutu, vurulması və batırılması barədə ABŞ donanmasının qeydləri teleqraf mesajları və deşifrə edilmiş mətnlərlə birlikdə sərgilənir. İkinci mərtəbə Okinava məktəblərinin təxliyə edilməsinə həsr olunmuşdur və həmin dövrün sinif mühiti yaradılmışdır. Hadisə nəticəsində ölmüş məktəbliləri fotoları və onlara aid əşyalar burada nümayiş etdirilir. Divarlarda hadisə qurbanlarının adları qeyd olunmuşdur.

Muzey eksponatlarına hadisə nəticəsində sağ qalanların sahilə çıxmaq üçün istifadə etdikləri sallar və hadisə barədə çəkdikləri rəsmlər, hadisədən danışmağı qadağan edən qanun barədə sənədlər daxildir. Muzeyin audiovizual guşəsi də var. Muzey yaxınlığında hadisə qurbanlarına həsr olunmuş Kozakuro no To memorial abidəsi yerləşir. Hadisədən sağ qalan şəxslərdən biri olan Masakatsu Takara muzeyin direktorudur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Tsuşima-maru Memorial Muzeyinin bukleti" (PDF). Rəsmi saytı (ingiliscə). 29 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2023.
2. ↑  "ご挨拶". Muzeyin rəsmi saytı (yaponca). 29 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2023.
3. ↑  "Tsushima-maru Memorial Hall". Naha City tourism database search (ingiliscə). 29 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2023.
4. ↑  "Keiko Taira, survivor of WWII's Tsushima Maru sinking, dies at 88". The Mainichi Shimbun (ingiliscə). 31 iyul 2023. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* tsushimamaru.or.jp — Tsuşima-maru Memorial Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | YouTube |
| Normativ yoxlama | NDL: 001139920 · VIAF: 304306735 · WorldCat VIAF: 304306735 |
**Fələki Şirvani** — XII əsrin I yarısında yaşamış Azərbaycan şairi, alimi.

Həyatı
------

Fələki Şirvani 1108-ci ildə Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. XII əsrin I yarısında yazıb yaratmış Fələki Şirvani həm də dövrünün nüfuzlu münəccimlərindən, məşhur alimlərdən biri olmuşdur. Bir sıra mənbələrə əsasən əsl adı Məhəmməddir. Fələki gəncliyindən nücum elmini öyrənməyə başlamışdır. Fitri istedad və qabiliyyəti sayəsində bu elmi mükəmməl şəkildə öyrənmişdir. Nücum və astronomiya elmlərinə dərindən bələd olan şair İxtisasına uyğun olaraq "Fələki" təxəllüsünü qəbul etmişdir. Bir müddət Şirvanşahlar sarayında yaşamış, Şirvanşah Mənuçöhrə mədhiyyələr həsr etmişdir. Buna baxmayaraq F.Şirvani həbsxanaya salınmış və burada "Həbsiyyə" qəsidəsini yazmışdır. Zindan həyatının səhhətində törətdiyi pozuntuların nəticəsi olaraq Fələki cavan yaşlarında, 1146-cı ildə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Fələki Şirvaninin yaradıcılığında məhəbbət lirikası, təbiət tərənnümləri də güclüdür. Onun poeziyası özündə XI-XII əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatında dünyəvi şerin inkişaf mrhələlərini izləmək üçün zəngin material verir. Çünki bu poeziya Şərq ədəbiyyatının bütün mütərəqqi ənənələrini, o cümlədən insan gözəlliklərinin, onun daxili aləminin bədii inikasında təbiət lövhələrinə müqayisəli müraciətin əlvan forma və üsullarını yaradıcı şəkildə inkişaf etdirir. Əsərləri yüksək sənətkarlıq keyfiyyətlərinə malik olan Fələkinin məhəbbət təranələri öz zərifliyi və səmimiliyi ilə şüurlarda həkk olub qalır, qəlbləri riqqətə gətirir. Maraqlıdır ki, Orta əsrlər Yaxın Şərq şerində bu və ya digər dərəcədə özünü büruzə verən, ənənələrdən gəlmə qeyri-real, mistik meyillərdən Fələkinin aşiqanə lirikasında heç bir əlamət yoxdur. Onun "ay buxaqlı", "günəş camallı", "ləbləri həyat çeşməsi olan", "nərgiz gözlü", "zülfləri ənbər qoxuyan", "dişləri inci" gözəli təbii, real varlıqdır, Yer övladıdır. Fələki Şirvaninin "Divan"ının çox səhifələrində bu gözəlin rəngarəng təsvir vasitəsilə poetik portreti öz inikasını tapır.

Dövrünün bir sıra tarixi fakt və hadisələrini özündə əks etdirməsi ilə həm də tarixi mənbə kimi böyük əhəmiyyətə malik olan Fələki Şirvaninin poeziyasının ideya-fəlsəfi axtarışlarına ictimai-tarixi hadisələrdən doğan dövranın cövr-cəfasından şikayət və haqsızlıqlara qarşı etiraz motivləri də qarışır. Bu hal onun "Həbsiyyə" silsiləsinə daxil olan və həmin ad altında yazdığı şeirlərdə daha qabarıq nəzərə çarpır.

Dərdimə kimsə mədədkar deyil,  

Nə edim bəxt mənə yar deyil.  

Öldürüb səbrü intizar məni,  

Bəs nədir çarəm intizar deyil?

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan ədəbiyyatı
* Xaqani Şirvani
* İzəddin Şirvani
* Əbülüla Gəncəvi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Əlyar Səfərli, Xəlil Yusifli.* Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi. Bakı. 2008. səh. 91.

Vikimənbədə ***Kateqoriya:Fələki Şirvani*** ilə əlaqəli məlumatlar var.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əlihüseyn Hüseynov.

**Əlihüseyn Ələsgər oğlu Hüseynov**, və ya **Yaquar** (d. 15 dekabr 1957, Salyan, Azərbaycan SSR, SSRİ – ö. 24 oktyabr 2017, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan kəşfiyyatçısı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı
------

### Erkən illəri

### Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı

Əlihüseyn Hüseynov müharibədə kəşfiyyatçı olub, qəhrəmanlıqlarına görə ona "Yaquar" ləqəbi verilib. O, Şıxov batalyonunda erməni işğalçılarına qarşı qəhrəmanlıqla döyüşüb. Daşaltı əməliyyatında iştirak edib.

Qarabağ müharibəsindən sonra
----------------------------

O, Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları Səbail rayon təşkilatının müavini olub.

### Ölümü

2017-ci il oktyabrın 24-də Əlihüseyn Hüseynov Bakının Səbail rayonu, "Oksford" məktəbi ilə üzbəüz yerləşən hərbçilərin yaşadığı binanın damına su çənini düzəltmək üçün çıxmış və binanın üstündən yıxılaraq yerə düşüb və hadisə yerindəcə vəfat edib. Badamdar qəbiristanlığında dəfn edilib.

### Şəxsi həyatı

Ailəli idi, 3 övladi var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Bakıda tanınmış kəşfiyyatçı faciəvi şəkildə ölüb". azvision.az. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2017.[*ölü keçid*]
2. 1 2 3 4  "İkinci qrup Qarabağ əlili, kapitan Hüseynov Əlihüseyn Ələsgər oğlu vəfat edib". www.qaziler.az. 2017-10-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2017.
3. ↑  "Daş altında qalan əməliyyat: Böyük Qarabağ xəyanəti". istipress.com. 2019-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2017.
Atmosfer

Atmosfer
--------

Atmosferin yer kürəsində insanın həyatı və fəaliyyəti üçün əhəmiyyəti çox böyükdür. Əgər yerdə atmosfer olmasa idi, canlı aləm olmazdı. Atmosferin tərkibinə daxil olan qazlardan biri oksigen canlı aləmin nəfəs almasına və yanma prosesinə kömək edir. Karbon qazı isə bitkilərin, yarpaqların qidalanması üçün istifadə olunur və bitkilər tərəfindən atmosferə oksigen buraxılır. Atmosferin əsas qazı azot zülal və azotlu birləşmələrin tərkibinə daxil olub yerdə həyatın inkişafı ilə sıx əlaqədardir. Atmosfer Azotun, Oksigenin, Arqonun, Neonun və başqa qazların sənaye üsulu ilə alınmasında tükənməz rol oynayır. Atmosfer gündüzlər yerin günəş şüaları tərəfindən hədsiz qızmasının, gecələr isə hədsiz soyumasının qarşısını alır, eyni zamanda canlı orqanizmləri günəşin ultrabənövşəyi və kosmik şüalarından qoruyur.31

Atmosferin tərkibi
------------------

Tərkibində su buxarı olmayan hava quru hava adlanır. Yer səthi yaxınlığında quru hava 99% azotdan (78% mol miqdarına görə və 76% kütləyə görə) və oksigendən (21% mol miqdarına görə və 23% kütləyə görə) ibarətdir. Hər iki qaz yer səthi yaxınlığında atmosferin tərkibinə ikiatomlu molekul (N2 və O2) şəklində daxildir. Qalan 1% demək olar ki, arqonun payına düşür(Ar). Cəmi 0,03% karbon qazına(CO2) qalır. Çoxsaylı digər qazlar havanın tərkibinə mində, milyonda bir və daha kiçik faizlə daxildir. Bunlar kripton(Kr) , ksenon(Ks), neon(Ne), helium(He), hidrogen(H), Ozon(O3), yod(J), radon(Ra), metan(CH4), ammonyak(NH3),hidrogen- oksid(H2O2), azot oksid(N2O) və b.- dır. Yer səthi yaxınlığında quru havanın faiz tərkibi çox sabitdir və hər yerdə eynidir. Ancaq karbon qazının miqdarı olduqca dəyişə bilər. Nəfəsalma və yanma prosesləri nəticəsində onun həcmi sənaye mərkəzlərinin havasında bir neçə dəfə arta bilər(0,1–0,2%). Bununla əlaqədar azotun və oksigenin miqdarı həcmə görə az da olsa azala bilər. Bu qazların miqdarı ammonyakın, yodun, radonun və atmosferə torpaq və yaxud su səthindən düşən digər qazların miqdarının dəyişməsi ilə də cüzi də olsa dəyişə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Atmosfer
* Atmosferin kütləsi

Xarici keçidlər
---------------

Atmosferin təbəqələrə bölünmə prinsipləri

İstinadlar
----------

1. ↑  Meteorologiya və iqlimşünaslıq. Ağayev T. D. Eldarov N. Ş. Bakı 2015.
2. ↑  С.П.Хромов Метеорология и климатология. Ленинград. 1968, стр. 342.
*Arevaxaç* etanoslar tərəfindən istifadə olunan bir simvoldur.
**Erməni neopaqanizmi** (*erm.* Նոր հայկական հեթանոսություն) və ya **etanizm** (*erm.* Հեթանոսութիւն) — Ermənistanda məqsədi ermənilərin qədim etnik dinini yenidən dirçəltmək olan neopaqan hərəkatları toplusu. Etanizmin davamçıları özlərini "etanos" (*erm.* հեթանոս) adlandırırlar.

Tarixi
------

Erməni neopaqanizminin tarixi XX əsrin əvvəllərində filosof və hərbi-siyasi xadim Qaregin Njdenin "*Tsağakron*" (milli din) adlı əsərinin nəşri ilə əlaqədar başlamışdır. Bu inanclar 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan dərhal sonra rəsmi forma almışdır. Ölkədə milliyətçiliyin yüksəlişindən sonra Slak Kakosyan "Arordineri Uxt" təşkilatını təsis etmişdir. Aşot Navasardyan da daxil olmaqla, Ermənistanın hakim Respublika Partiyasının yaradıcılarından bəziləri etanizmi dəstəkləmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Антонян, Ю. Ю.* «Воссоздание» религии: неоязычество в Армении. Laboratorium (rus). Журнал социальных исследований. 2010. səh. 103–128.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Konrad Siekierski, Yulia Antonyan. A Neopagan Movement in Armenia: the Children of Ara. In Native Faith and Neo-Pagan Movements in Central and Eastern Europe. Kaarina Aitamurto, Scott Simpson. Acumen Publishing, 2013. ISBN 1844656624
* Yulia Antonyan. «Re-creation» of a Religion: Neo-paganism in Armenia. Yerevan State University. Published on Laboratorium, n. 1, Saint-Petersburg, 2010

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт организации «Арординери Ухт»Arxivləşdirilib 2013-09-08 at the Wayback Machine
* Армянские Арии отпраздновали праздник сотворения
**Nurziya Yaxinova Baqmanova** (*başq. Баһманова Нурзиә Яхъя ҡыҙы)*; 8 aprel 1963-cü ildə anadan olmuş, Ryatamak, Yermekeyevo rayonu, Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, RSFSR, SSRİ) — rusiyalı yüngül atlet (qaçışçı), dünya və Avropa çempionu, Rusiyanın əməkdar idman ustası (2000).

Bioqrafiyası
------------

Moskva Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun məşqçilik fakültəsinin məzunudur. Orta məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Həm də Lenin təqaüdçüsü, Moskva universitetləri arasında fəlsəfə mövzusunda elmi konfransın qalibi olmuşdur. 1990-1992-ci illərdə atletika üzrə SSRİ yığma komandasının (MDB) üzvü. 1993-1998-ci illərdə Rusiya milli yüngül atletika komandasının üzvü.

Nurziya əsasən marafon qaçışı üzrə və yüksəkmarafon (100 km qaçış) üzrə ixtisaslaşmışdlır. Nurziya Rusiyanın 100 km-lik marafon yürüşündə ilk dünya çempionudur.

Ailəlidir. İki övladı var. Moskva şəhərində yaşayır. Oğlu — Pavel, qızı — Yaroslava Şvedova peşəkar tennisçidir. 2008-ci ildən Qazaxıstan Respublikası adından çıxış edir.

Uğurları
--------

Nurziya 1991-ci ilin 25-26 mayında İtaliyanın Florensiya şəhərində keçirilən 100 km qaçış üzrə dünya çempionatında altıncı yerə layiq görüldü. Onun nəticəsi — 8:42.54. 1992-ci il Nurziya üçün uğurlu oldu. İlk öncə İspaniyanın Palamos şəhərində keçirilən dünya çempionatında 7:44.37 nəticə ilə qalib oldu. Daha sonra İspaniya (Madrid) açıq çempionatını qazandı. Barselonada olimpiya öncəsi çempionatının və Belçika açıq çempionatının birincisi oldu. İlin yekunlarına görə Nurziya Bahmanova «*Dünyanın ən dözümlü qadını»* tituluna layiq görüldü. 1992-ci ildə ona «Beynəlxalq dərəcəli idman ustası» adı verildi.

1993-cü ildə Paris marafonununda çempion oldu. 1994-cü ildə isə 100 km qaçış marafonunda komanda hesabında Avropa çempionu oldu. Həmən il Avropa çempionatının gümüş medalına layiq görüldü. 1995-ci ildə keçirilən Rusiya çempionatında (Podolsk) Avropa rekordunu müəyyənləşdirdi.

Nurziya müxtəlif beynəlxalq səviyyəli marafonların iştirakçısı və qalibidir. 2000-ci ildə ona əməkdar idman ustası adı verildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cool Running :: A Conversation With 100 Km USA Team Members Jim Garcia and Kevin McGovern". 2011-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-02.
2. ↑  "World and European Ultra Running Championships". 2011-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-02.
3. ↑  IAU Newsletter Autumn edition 1991 p.p. 5—8 (ing.)
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-02.
**Vaqif Ucatay** (*Hüseynov Vaqif Hüseyn oğlu*; 22 iyun 1955, Təkyə, Dəvəçi rayonu – 20 dekabr 2020, Bakı) — Azərbaycan rəssamı; Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvü (2006).

Həyatı
------

Vaqif Ucatay 22 iyun 1955-ci ildə Dəvəçi rayonununnun Təkyə kəndində anadan olub. 1972-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin boyakarlıq fakultəsinə qəbul olmuşdur. 1973–1975-ci illərdə Krasnoyarsk şəhərində hərbi xidmətdə olmuş, 1978-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbinin boyakarlıq fakultəsini bitirmişdir. 1981–1987-ci illərdə Sankt-Peterburqda Repin adına Rəssamlıq Akademiyasının boyakarlıq fakultəsində təhsil alıb. 1993-cü ildən Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Kollecində və Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur.

20 dekabr 2020-ci ildə 65 yaşında dünyasını dəyişib.

Yaradıcılığı
------------

1990-cı illərdən karikatura ilə ciddi məşğul olur. Əsərləri bir sıra kitab və jurnallarda çap olunub. 1993-cü ildən pedaqoq-rəssam kimi fəaliyyət göstərir. Bir çox sərgilərin və müsabiqələrin iştirakçısıdır. 2007-ci ildə fərdi sərgisi açılıb. 2006-cı ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür. FECO (Beynəlxalq Karikaturaçılar Təşkilatları Federasiyası) Azərbaycan qrupunun üzvüdür.

2009-cu ildə azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən soyqırımına həsr edilmiş 33 rəsmdən ibarət fərdi sərgisi keçirilib.

### Əsərlərinin siyahısı

* 1987 — Nizami işığında (208x160 sm yağlı boya).
* — "Novruz süfrəsi"
* 2018 — Şair Məmmədhüseynin portreti (30x40 sm karton, yağlı boya).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ulduzə QARAQIZI, "Azərbaycan üçün ölürəm". Ekspress. — 2009. — 23 iyul. — S. 23". 2022-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.
2. ↑  Vaqif Ucatay vəfat etdi[*ölü keçid*]
3. ↑  "Rəssam: Vaqif Ucatay. **1905.az** saytı, 24.10.2014". 2021-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Vaqif Ucatay ilə əlaqəli mediafayllar var.

*
**Məmmədov Əflatun Yunis oğlu** (Əflatun Saraçlı) (d.5 dekabr, 1936-ö.22 yanvar, 2008) – şair, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas.

Həyatı
------

Əflatun Saraçlı 1936-cı il dekabr ayının 5-də Gürcüstan Respublikası Bolnisi rayonun Saraçlı kəndində anadan olmuşdur. 1944-1952-ci illərdə kənd səkkizillik məktəbində, 1952-1956-cı illərdə isə Borçalı (Marneuli) Pedaqoji Məktəbində təhsil almışdır. 

1956-cı ildə Tbilisi Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1961-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək həmin institutun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasında laborant və müəllim vəzifələrində işləmişdir. 

1961-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə qəbul olunmuş, 1967-ci ildə "Azərbaycan uşaq mətbuatında ədəbiyyat məsələləri" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 

1969-cu ildən baş elmi işçi vəzifəsində işləyən Ə.Məmmədov 1984-cü ildə "XIX əsrin sonu–XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan bədii nəsrinin inkişaf problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1984-cü ildən həmin institutun aparıcı elmi işçisi, sonra isə ömrünün sonuna kimi şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 

Azərbaycanın tanınmış ədəbiyyatşünas alimlərindən olan Əflatun Saraçlının yüzlərlə elmi məqaləsi və kitabları nəşr olunmuşdur. "Azərbaycan bədii nəsri" , "Abdulla Şaiq", "Zeynalabdin Marağalı", "Azərbaycan yazıçıları Cümhuriyyət dönəmində" və s. monoqrafiyaları ona böyük şöhrət qazandırmışdır. 
Azərbaycan Yazarlar Birliyinin üzvü professor Əflatun Saraçlı həm də şair kimi tanınmışdır. O, ədəbi yaradıcılığa ötən əsrin 50-ci illərində başlamışdır. Bir çox şeirləri dillər əzbəri olan şairin ilk şeri 1956-cı ildə "Stalin yolu" adlı rayon qəzetində işıq üzü görmüşdür. Onun "Borçalı Harayı" adlı şeirlər toplusu çap olunmuşdur. 

Əflatun Saraçlı tərcüməçi kimi də səmərəli fəaliyyət göstərmiş, Azərbaycan-gürcü ədəbi əlaqələri, xüsusilə gürcü ədəbiyyatının orijinaldan tərcüməsi sahəsində çox mühüm işlər görmüşdür. M.Cavaxişvilinin "Günahsız Abdulla", "Ləmbəli" əsərlərini, S.S.Orbelianinin "Uydurmanın hikməti" əsərini, "Bir sinədə iki ürək" (gürcü şairlərinin Azərbaycan mövzusunda şeirləri), gürcü poeziyasından ibarət "Kür Araza qovuşur" kitablarını Azərbaycan oxucusuna təqdim etmişdir. 
Onun haqqında "Əflatun Saraçlı" adlı kitab (müəllifi professor Ş. Vəliyevdir) nəşr olunmuşdur.

Azərbaycan-gürcü ədəbi-mədəni əlaqələri sahəsindəki xidmətlərinə görə Gürcüstan Respublikasının "Şərəf ordeni" ilə təltif olunmuşdur. 

2008-ci il yanvarın 22-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* Fikrət Süleymanoğlu. Borçalı Saraçlısı. Bakı,2009
**Yeməli yosunlar** — Yosunlar göbələklər kimi yeyilən və yeyilməyən olur. Yeyilən yosunlar dəniz yosunlarıdır. Şirin su yosunları zəhərli ola bilər. *Dəniz otları* fibra (liflər), minerallar, mikroelementlər və vitaminlərlə zəngindir (xüsusilə kalsiumla). *Tam proteinlidir" , yəni tərkibində insan orqanizmi üçün vacib olan doqquz aminoturşunun adekvat proporsiyası var. Yeyilən yosunları xüsusən onların yodla zənginliyi və sağlam tiroid üçün əhəmiyyətidir. Tiroid metabolizmi və bədən temperaturunu requlyasiya edir. Ona görə yosunlar çəki probleminə də kömək edə bilir. Bundan başqa təbii diuretikdirlər (sidik ifrazını gücləndirirlər). Bəzi yosunlar, məsələn mozuku (yaponca) yosunu, hətta xərçəng müalicəsində istifadə olunur. Rəngləri də təbii ki, variasiya edir və əsasən qırmızı, yaşıl və qəhvəyinin müxtəlif çalarlarında olurlar.*

Algae fuel in a beaker.jpg

Asiya mətbəxində
----------------

Yeməli yosunlardan Yaponiya, Çin və Koreya kimi Asiya ölkələrində lap qədimlərdən istifadə ediblər. Misal üçün porphyra (porfira) yosununu bu ölkələrdə qurudub mətbəxdə istifadə edirlər. Bu yosunu şorbalara əlavə etmək və ya düyü yeməklərinə qatmaq olar. Yaponlar porphyra yosununun vərəqlərindən suşi bükmək üçün istifadə edirlər. Porfira yosununa nori dedikləri üçün bu vərəqlər da nori kağızları və ya vərəqləri adlanır. Ümumiyyətlə, yapon mətbəxində yosunların xüsusi yeri var və onların yeddi növü müəyyən edilir. Yaponlar hətta yosunları dənizdə xüsusi sahələrdə yetişdirirlər və sonra tozsoranabənzər sovurucu aparatla yığırlar. Amma təbii ki, yosunları belə yetişdirən yeganə ölkə deyillər. Misal üçün Fillipində bəzi yosunlar su sahələrində yetişdirilirlər.

Həmçinin bax
------------

* Yosunlar

İstinadlar
----------

1. ↑  Q. Məmmədov. Torpaqşünasliq və torpaq coğrafiyasinin əsasları. Bakı, Elm, 2007
2. ↑   Arxivləşdirilib 2018-05-18 at the Wayback Machine Mətbəxə dəniz dadı qatan yeməli yosunlar

Xarici keçidlər
---------------
**Tauz Sement Zavodu Cəmiyyəti** — SSRİ şirkəti. Tam adı Portland sement və digər tikinti materiallarının istehsalı üzrə "Tauz" səhmdar cəmiyyətidir. Şirkətin baş ofisi Sankt-Peterburqda yerləşirdi.

Tarixi
------

Акция в 100 руб. на предъявителя акционерного общества для производства портландцемента и других строительных материалов "Тауз". С.-Петербург, 1913 г.
Müasir Azərbaycanın hüdudlarından xeyli kənarda tanınan, respublikanın şimal-qərbində, Bakıdan təxminən 430 km aralıda yerləşən Tauz (indiki Tovuz) Rayonunda rəngli sement istehsal edilirdi. 1912-ci ildə əsası qoyulmuşdur. Bəzi məlumatlara görə, layihə gücü ildə 4 min tona qədər sement olan zavodun tikintisi ilə Almaniyanın "Siemens" səhmdar cəmiyyəti məşğul olub **.**
Əsas kapitalı 600 min rubl olan Tauz Zavodu Şirkətinin nizamnaməsi nominal dəyəri 100 rubl olan 6 min səhmə bölündü. hər biri 29 mart 1913-cü ildə ən yüksək səviyyədə təsdiq edilmişdir.
Sement istehsalı müəssisəsinin tikintisi üçün yer təsadüfi seçilməmişdir - Tovuz rayonunun torpaqları Üst Təbaşir dövrünə aid olan əhəngdaşları ilə zəngindir (senoman əhəngdaşı-mergel təbəqələri adlanır), bu da öz növbəsində əla xammaldır. sement sənayesi üçün material.
Artıq sovet dövründə, 1936-cı ildə Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Sement İnstitutunun (VNIITs) apardığı elmi-tədqiqat işləri əsasında Xalq Komissarları Sovetinin xüsusi qərarı ilə ağ və rəngli sementlərin istehsalına başlanılıb. sənaye miqyasında ilk dəfə Tauz sement zavodunda yaradılmışdır. Ağ sement istehsalı üçün xammal Ararat əhəngdaşı idi.
Bu əsas tikinti materiallarından birinin ilk sənaye partiyaları uğurla istehsal edildikdən sonra Tauz sement zavodu daimi ağ və rəngli (açıq krem, krem, bej, sarı, çəhrayı, qırmızı, yaşıl, mavi və qara) sementlər. Məhsulların keyfiyyəti ən yüksək tələblərə cavab verirdi: ağlıq, möhkəmlik (400, 500 dərəcəli), aşınma müqaviməti, rəng sabitliyi və davamlılıq. Böyük Vətən Müharibəsində Qələbədən bir neçə il sonra Tauzda ağ sement istehsalının həcmi iki dəfə artırılaraq ildə 35 min tona çatdırıldı. 1980-ci ildə təbii səbəblərdən bağlanana qədər keçmiş Səhmdar Cəmiyyətinin Portland sementi və digər tikinti materialları istehsalı müəssisəsi "Tauz" Sovet İttifaqının bir çox irimiqyaslı və məşhur tikinti obyektlərini ağ sementlə təmin edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "7 rəngdə sement istehsal edən 109 yaşlı zavod kimə SATILIB? - DETALLAR". bizim.media.
2. ↑  "Tovuzda bir vaxtlar yeddi rəngdə sement istehsal edən zavod – REPORTAJ VİDEO - AZƏRTAC".
3. ↑  /life/tourism/1478232.html Trend InfoService. Azərbaycanın siyasət və iqtisadiyyat xəbərləri, neft və qaz |Bakının qərbində: Şəmkir-Tovuz-Ağstafa-Qazax
4. ↑  AZERBAIJAN ONLINE. Tovuz rayonunun tarixi
**Şanxay** (*çin.* 上海, *ing.* Shanghai) — Çində şəhər.

Çinin ən böyük şəhəridir. Çinin şərq sahilində Yangtze çayı deltasında qurulmuşdu. Olduqca sıxlıq olan bu şəhər ayrıca Çin Xalq Respublikasının ən əhəmiyyətli liman şəhəridir.

Şanghay, Şərq Çində Yangtze Çayı Deltasının sahilində iştirak edən Çin Xalq Respublikasının ən böyük və dünyanın da səkkizinci ən böyük şəhəridir. Məşhur olaraq Çinin müasir iqtisadiyyatının qalası olaraq hesab edilən şəhər bu istiqamətiylə, xalqın ən əhəmiyyətli mədəni, ticari, sənaye və ünsiyyət mərkəzlərindən biri olaraq xidmət görər. İnzibati olaraq Şangay Çin Xalq Respublikasının əyalət statusundakı bir bələdiyyəsidir. Bununla birlikdə Şangay dünyanın ən sıx limanlarından biridir və 2005də dünyadakı ən böyük yük limanı olmuşdur.

Əsasında bir balıqçı qəsəbəsi olan Şangay Çinin yirminci əsrlə birlikdə ən əhəmiyyətli şəhəri oldu və Çin Respublikası dövrü əsnasında məşhur mədəniyyətin, intellektual müzakirənin və siyasi intriqanın mərkəzi idi. 1949dakı kommunist inqilabdan sonra, Şangay mərkəzi hökumətin ağır vergiləndirməsi və xarici investisiyanın sona çatması, və sözdə şəhərli ünsürlərin təmizliyi üzündən canlılığını itirdi. Davamında 1992də mərkəzi hökumətin Şangayda bazar iqtisadiyyatının yenidən inkişaf etdirilməsi səlahiyyətiylə birlikdə Çinin iqtisadi böyüməsinin qabaqcılı olmuşdur. 21-ci yüzilin başındakı Şangay üçün var olan bəzi məsələlər şəhərin artan işçi köçü, böyük sərvət bərabərsizliyi və ekoloji pozulma ilə başa çıxmaq üçün mübarizə kimi məsələlərdir. Bu məsələlərə baxmayaraq göydələnlər və müasir həyat tərzi sıxlıqla Çinin bu andakı iqtisadi inkişafının təmsili olaraq görülməkdədir.

May və oktyabr 2010 arasında Şangayda Expo 2010 Dünya Sərgis(n)i toplanmış olacaq. Bununla birlikdə Formula 1 Çin Böyük Yarışı ilk dəfə 26 Sentyabr 2004də Şangay Beynəlxalq Murdar idində reallaşdırıldı. Yenə qlobal istiləşməyə qarşı yeddi qitənin bütünündə doqquz fərqli yerdə reallaşdırılan Live Earth (Yaşayan Dünya) konsertlərindən biri 7 İyul 2007də Şangayda Oriental Pearl TV Towerdə reallaşdırıldı..

  

* Şanxay
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Şanxay ilə əlaqəli mediafayllar var.

shanghai.gov.cn — Şanxay rəsmi saytı

1. ↑  .
Məktəbli quaşı
**Quaş (Sulu boya)** — daha çox sıx və tutqun yapışqanlı, suda həll olunan rəngli boya növüdür.

Quaş termini əvvəlcə Fransada XVIII əsrdə yarandı, ancaq bu rəngin yaradılması texnikası çox-çox əvvəllər — orta əsrlərlərə Avropada istifadə olunurdu. Orta əsrlərlərə kitab miniatürləri artıq adi akvarellə kombinasiyada sulu boyayla yerinə yetirilirdi. İntibah dövrünün rəssamları eskizlər, kartonlar və başqa hazırlıq işlərləri üçün, həmçinin portret miniatürləri üçün sulu boyanın texnikasını tətbiq edirdilər. Sulu boyanın texnikasının çiçəklənməsi XIX əsrin sonu — XX başlanğıcına təsadüf edir. Rusiyada rəssamlar birliyinin "İncəsənət Dünyası" quaşın (sulu boyanın) dekorativ keyfiyyətlərindən istifadə edərək böyük sənət əsərləri yaratdılar.

Quaş tipli rənglər ağ boyaqlara (ruşullara) rəngli piqmentlərin və yapışqanların əlavə edilməsiylə hazırlanır. Ağ rəngli sulu boya ilə (ruşulların) rəng qatışığından alınan quaşa tutqun rəng zərifliyi (lətifliyi) verir, amma boyadan istifadə zamanı onun qurudulması vaxtı bir qədər vaxt aparır ki, rəsm çəkmə prosesində hər bir rəssam bunu nəzərə almalıdır. Quaş tipli boyaların köməyi ilə tünd tonları işıqlı tonlarla əvəz etmək daha asan olur. Sulu boya işlənmiş (çəkilmiş) rəsm və ya təsvir rütubətli yerdə saxlanılan zaman daha daha tez rənglərin tonu dəyişir. Həmçinin quaşın istifadəsi zamanı ondan tünd rəng almaq üçün qalın qat çəkilərsə bir müddət sonra və yaxud da rəsmin istifadəsi zamanı müxtəif çatların əmələ gəlmə ehtimalı çoxalır.

Quaşla yalnız kağız üzərində deyil, həm də astarlanmış (yuyulub aparılmayan) qalın kətan üzərində, həmçinin parça, karton, faner üzərində işləməmək olar. Sulu boya dekorasiya rəsmində, müxtəlif eskizlərin işlənməsi vaxtı geniş tətbiq edilir. Ondan rəngli eskizlərin işlənməsi zamanı çox tez-tez istifadə edirlər. Quaşla işləmək rəsm işində rahatdır və eyni zamanda əhəmiyyətlidir, çünki iş prosesində düzəliş etmək üçün imkan vardır.

Dekorativ işlər və tamaşaların rəsmləşdirilməsi üçün işıq əks etdirən quaş (sulu boyalı rənglər) buraxılır. Bu rənglər ultrabənövşəyi və görülən bənövşəyi, göy və yaşıl şüalar təsiri altında işıq vermək qabiliyyətinə malikdir. Fluoressensiya quaşları şüalanma vaxtı öz parlaqlığını gücləndirməyə xüsusiyyətə malikdir və bu səbəbdəndə qaranlıqda dekorasiya effektləri yaratmaq üçün istifadə olunur.


Vikianbarda Quaş ilə əlaqəli mediafayllar var.
Zamanın təhrifinin bədii və ya simvolik təsviri
**Zamanın təhrifi** və ya **zamanın distorsiyası** (*ing.* tachypsychia) — zamanın həqiqi ölçüsündən asılı olmayaraq, insan zamanın uzandığını və ya daraldığını hiss edə biləcəyi zaman onun qavrayışındakı dəyişikliyi ifadə edən psixoloji termin. Zaman yavaşladıqda, hərəkət edən obyektlərin bulanıqlaşması kimi optik illüziyalar yarana bilər . Zamanın təhrifi keçmişin və ya gələcəyin təhrif olunmuş qavrayışına səbəb ola bilər. Bəzən bu şüursuz şəkildə baş verir. Qavrayışdakı dəyişikliklərin səbəbi çox vaxt psixoloji travma, fiziki fəaliyyət, psixi vəziyyətə və şüura təsir edən maddələrin istifadəsidir.

Tarixi
------

Zamanın distorsiyasının ayrıca bir fenomen kimi müəyyənləşdirilməsi nisbətən son dövrlərdə başlamışdır. Psixoloq Paul Fress 1978-ci ildə yazırdı ki, stresli vəziyyətdə yaşanan vaxtın həddən artıq qiymətləndirilməsi baş verir və bunda affektiv vəziyyət həlledici rol oynayır . Bəzi psixoloqlar fərdin psixoloji vaxtı kimi kateqoriyanı müəyyən edir  , zamanın qavranılmasının subyektivliyini qeyd edirlər.

Qeyri-elmi mühitdə, eyni zamanda, vaxtın fərdi olaraq qəbul edildiyi, həmçinin stresli bir vəziyyətdə bir çox insanın təhrif - uzadılmış vaxtı hiss etdiyi barədə ümumi bir fikir var. Beləliklə, pilotların və hərbi qulluqçuların fövqəladə hallarla bağlı hekayələri geniş yayılıb, bu hekayələr faktiki təsdiqini tapmır, lakin hadisənin subyektiv qavrayışından bəhs etdiyimiz üçün onları təkzib etmək çətindir. "Psixoloji zaman" («Психологическое время») kitabının müəllifləri izah edirlər ki, hadisələrin intensivliyi artdıqda zaman təbii olaraq qavrayışda uzanır.

Zaman hissi beynin fəaliyyətindən asılıdır. "Yavaş gedən vaxt"ın təsiri adrenalin ifrazı nəticəsində beyin fəaliyyətinin yüksəlməsi ilə müşayiət olunur. "Katexolaminlərin yuyulması" nəticəsində beyin fəaliyyətində kəskin azalma adətən hadisədən sonra baş verir. Onun müddətinin qavranılması son təcrübəmizlə modelləşdirilmişdir. İnsanlar adətən ilk dəfə başlarına gələn hadisənin müddətini qavrayışda uzadır . Məsələn, insanın tanındığı yol çox vaxt tanış olmayan yoldan daha qısa görünür. Və təcrübə ilə fasilədə mövcud olan gözlənilməz qəfil hadisə daha uzun görünə bilər  .

İstinadlar
----------

1. ↑  *Amato, Ivan.* "When Bad Things Happen in Slow Motion". Nautilus (science magazine). 2018-06-07. 2018-06-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-09.
2. ↑  *APA Dictionary of Psychology.* "time distortion" (ingilis). APA Dictionary of Psychology apa.org. 2017-09-07. 2021-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-09.
3. ↑  П. Фресс, Ж. Пиаже. Психологическое время личности. М. «Прогресс», 1978
4. 1 2  Е. И. Головаха, А. А. Кроник. Психологическое время личности. Киев, «Наукова думка», 1984
5. ↑  *Rose D. Summers J.* Duration illusions in a train of visual stimuli // Perception . 24 (ingilis). № 10. 1995. doi:10.1068/p241177. PMID 8577576.
6. ↑  *Tse P. U. Intriligator J. Rivest J. Cavanagh P.* Attention and the subjective expansion of time // Perception & Psychophysics . 66 (ingilis). № 7. 2004. doi:10.3758/BF03196844. PMID 15751474.
**Qara Şlyapa Brifinqləri**– rəqəmsal özünümüdafiə ilə əlaqəli mövzular haqqında biliklərini bölüşmək üçün hüquq, texnologiya və akademiya ekspertləri Qara şlyapa brifinqləri konfransı üçün hər il Las Veqasda, Avropada və Asiyada toplaşırlar.

Tarixi
------

Qara Şlyapa Brifinqləri 1997-ci ildə təşkil olunmuşdur. Konfransın təşkilatçısı və prezidenti Jeff Mossdur (The Dark Tanget kimi də tanınır). Qara Şlyapa Brifinqləri dünyanın ən qabaqcıl konfranslarından biridir.

Mədəniyyət
----------

Qara Şlyapa Brifinqləri DEF CON konfransından əvvəl təşkil olunur. Qara Şlyapa Brifinqləri təhlükəsizlik konfransı kimi təhlükəsizlik sənayesi tərəfindən tanınır, lakin DEF CON qeyri-rəsmi konfransdır.

Məqsəd
------

Konfrans iki əsas hissədən ibarətdir: Qara Şlyapa Brifinqləri və Qara Şlyapa Təlimləri. Təlimlər müxtəlif kompüter təhlükəsizlik təchizatçıları və fərdi təhlükəsizlik mütəxəssisləri tərəfindən keçirilir.
Brifinqlər tərs mühəndislik, şəxsiyyət və gizlilik və hacking daxil olmaqla müxtəlif mövzularda olur.

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh.
**Hüseyn Arac** (15 oktyabr 1956, Kiçik Asiya) — Danimarka Sosial Demokratlar partiyasının tərcüməçisi və siyasətçisi.

Həyatı
------

Hüseyn Arac 1956-cı ildə oktyabrın 15-də Türkiyə Anadolu şəhərində anadan olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Hüseyn Arac 1993-cü ildə Bələdiyyə Məclisinə üzv seçilərək siyasi sferada ilk addımını atmışdır. 1998–2002-ci illərdə Arac İctimai işlər üzrə dairə başçısı olmuşdur. O,2005–2007-ci illərdə Arhus Dairə Bələdiyyəsinin üzvü seçildi.26 oktyabr 2010-cu ildən 28 avqust 2011-ci ilə qədər Kirsten Brosbolun müavini kimi "East Jutland's Storkreds"-in müvəqqəti məclis üzvü olmuşdur. Hüseyn Arac hər zaman öz çıxışlarında Danimarkanı təmsil etməsinə baxmayaraq Türk olduğunu vurğulayıb və həmçinin Azərbaycana da böyük diqqət ayırmışdır və Qarabağ problemini Danimarka parlamentində gündəmə gətirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-25.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-11-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-25.
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------
**Partizan marketinqi** (ing. - Guerrilla marketing)— xırda şirkətlərin bazarda sabit vəziyyət qazanmaq üçün nəhəng rəqib şirkətə müntəzəm olaraq kiçik zərbələr vurmaq üçün istifadə etdikləri marketinq strategiyaları. Partizan marketinqi az büdcə ilə böyük təsiretmə və mənfəət gətirməsi ilə fərqlənir.

Tarixi
------

Növləri
-------

Üstünlükləri və mənfi cəhətləri
-------------------------------

Bütün növ mal və xidmətlər üçün yox, daha çox qeyri-adi məhsullar üçün nəzərdə tutulan və müsbət cavab vermə ehtimalı daha yüksək olan gənc istehlakçıları hədəf almaq üçün istifadə olunan partizan marketinqinin üstünlükləri aşağıdakılardır:

* Çox vaxt digər kampaniya üsulları ilə müqayisədə daha ucuzdur;
* Daha çox yaradıcılığa imkan verir;
* Ənənəvi marketinq kampaniyaları ilə müqayisədə daha geniş auditoriyaya çata bilir;
* Marketinq mütəxəssislərinin iş prosesi daha əyləncəli ola bilir.

Nümunələr
---------

İstinadlar
----------

1. ↑  "https://www.investopedia.com - What Is Guerrilla Marketing? Definition, Examples, and History. İstifadə tarixi: 13.06.2023". 2023-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-12.
**Rucina Balşiç** (*serb.* Руђина Балшић; 1396 – 1420) — zetanlı zadəgan qadın və Balşiç ailəsindən bugünkü Monteneqro və Albaniya ərazisini idarə edən hökmdar. O, Mrkşa Jarkoviç ilə evləndi və 1414-cü ildə vəfat etdikdən sonra onun səltənətini, Valona Knyazlığını miras aldı. Onun hersoqluğunu venesiyalılara satmaq üçün uğursuz danışıqlardan sonra, Osmanlılar 1417-ci ildə onu ələ keçirdilər. Rucina 1418-ci ildə Valonadan Buva valisi olduğu Zetaya qaçdı. 1420-ci ildə İkinci Skutari Müharibəsi zamanı heç bir müqavimət göstərmədən Budvanı venesiyalılara təslim etdi və şəhərin xəzinəsi ilə Dubrovnikə köçdü.

Ailəsi və evliliyi
------------------

1372–1378-ci illər arasında Balşiç hökmranlığı.
Rucina (və ya Rugina, Rudina) Zeta Lordu II Balşanın (1378–1385) və İvan Komnin Asenin qızı Komnena Asenin qızı idi. 1391-ci ildə Rucina zadəgan Mrkşa Jarkoviç ilə evləndi. Onların nikahı Ohrid Arxiyepiskopu tərəfindən xeyir-dua aldı, baxmayaraq ki, onlar yaxın qohum olduqları üçün qeyri-kanonik sayılırdı. 1397-ci ildə ona və anasına Raquza Respublikasının vətəndaşlığı verildi.

Valona, ​​Kanina, Himare və Berat hersoginyası fəaliyyəti
---------------------------------------------------------

1414-cü ildə ərinin ölümündən sonra Rucina Valona (Vlora) üzərində nəzarəti miras aldı və 1417-ci ildə Osmanlıların əlinə keçənə qədər onu saxladı. O, 10.000 dukat müqabilində Valonanı Venesiya Respublikasına təklif etdi. Venesiyalılar, Osmanlıların Adriatik dənizinə girişə nəzarət etmələrinin qarşısını almaq üçün Valona üzərində nəzarəti ələ keçirməkdə maraqlı idilər. Venesiyalılar daha yaxşı qiymət almaq ümidi ilə Rucina ilə danışıqları uzatsalar da, Osmanlılar 1417-ci ilin iyununda Valonanı ələ keçirdilər.

Budva qubernatoru fəaliyyəti
----------------------------

Osmanlıların Valona şəhərini fəth etməsindən sonra Rucina əvvəlcə Kerkiraya, sonra isə 1418-ci ildə sahilyanı Budva şəhərinin qubernatorluğunu ona həvalə edən qardaşı oğlu III Balşanın idarə etdiyi Zetaya qaçmalı oldu. Venesiyalılar 1419-cu ildə İkinci Skutari Müharibəsi zamanı Budva limanına dəniz eskadronu göndərdi, Rucina heç bir müqavimət göstərmədən şəhəri təslim etdi və şəhərin xəzinəsini götürərək Raquza Respublikasına (Dubrovnik) qaçdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-29.
10. ↑

Xarici keçidlər
---------------
**Yelena Petrovna Blavatskaya** (31 iyul (12 avqust) 1831, Dnepr, Yekaterinoslav quberniyası[d], Rusiya imperiyası – 26 aprel (8 may) 1891, London) — Teosofiya Cəmiyyətinin banisi.

Həyatı
------

Blavatskaya 1831-ci ildə Yekatirinoslavda, alman zadəganı Piter Hanın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Gənclik illərində spiritizm (ruhlarla əlaqə yaratmaqla bağlı mistik təsəvvür) ilə maraqlanan Yelena 17 yaşında çar generalı Blavatskiy ilə ailə qurmuş, lakin üç aydan sonra onu tərk etmişdir. Uğursuz ailə həyatından sonra o, mistik din və təlimlərlə məşğul olmaq yolunu seçərək, Tibetə, Hindistana, Misirə, daha sonra Amerikaya səyahət etmişdir. Səyahətlər zamanı ezoterik (gizli) dini məktəblərin təlimlərinə yiyələnmiş və onlar haqqında əsaslı məlumat əldə etmişdir. Çətin xasiyyətli olmasına baxmayaraq, o, nəzərə çarpan bacarığı ilə 1875-ci ilin 13 sentyabrında özünün iki pərəstişkarı – polkovnik Henri Olkottun və Uilyam Cacın köməkliyilə "Həqiqətdən üstün din yoxdur" şüarı altında Teosof cəmiyyətini yaratmışdır.

Onun təqdim etdiyi teosof təliminin əsasında Brahmanizm, hinduizm və Buddizmin dini-fəlsəfi konsepsiyalarının, həmçinin okkultik və mqnostik elementlərin təsiri müşahidə edilmişdir. Təşkilat rəhbərləri dinlərin tarixi formalarını nəzərə almayaraq, bütün dini rəmzlərdəki gizli mənalarında oxşarlıq axtarmaq mövqeyindən çıxış edərək, müxtəlif inancları birləşdirib ehkamlarla bağlı olmayan universal din yaratmağa çalışmışdılar.

İlk vaxtlar cəmiyyətin fəaliyyəti Avropa və Amerikanın bir çox ölkələrində sürətlə yayılmışdı. Onun ətrafında astrologiya və okkultizimlə maraqlanan çoxlu sayda insan toplaşmışdı

Blavatskaya və Olkott 1879-cu ildə Hindistana gedərək Adyar şəhərində cəmiyyətin mərkəzi qərargahını açmışdılar. Bu köçü Nyu-Yorkda üzləşilən maliyyə çətinlikləri və Olkottun kolonial iqtisadi sərmayəyə can atması ilə də izah edənlər var.

Seylon adasına gələn Blavatskaya burada üsyan qaldıran buddistləri müdafiə etməklə müstəmləkəçi dairələrlə əlaqələrini çətinləşdirsə də, Teosof cəmiyyətinin fəaliyyəti Seylondakı yerli buddist icmaları tərəfindən dəstəklənmişdir.

Tənqidi
-------

Bir müddət sonra təşkilat ətrafında müxtəlif qalmaqallar baş vermiş və Blavatskaya casusluq, saxtakarlıq və şarlatanlıqda ittiham olunmuşdur. 1884-cü ildə növbəti qalmaqal zamanı Teosof cəmiyyətinin mənzil qərargahında çalışan təşkilatın hindistanlı mənsubları Emma və Aleksis Kulomb cütlüyü Blavatskayanın fırıldaqlarını – hərəkət edən divar, tavan və müqəvva "fokuslarının" mexanizmini üzə çıxarmışlar.

Ölümü
-----

1891-ci ildə Londonda vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* **Müəllif:** *Əliheydər Zülfüqar – "Cəmiyyət və Din" qəzeti*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Record #11892330s // BnF catalogue général (fr.). Paris: BnF.
2. 1 2  .
3. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
**Xor Olimpiadaları 2000** — İnterkultur fondu tərəfindən xor ifaçıları üçün təşkil edilən, ilk ümumdünya musiqi hadisəsi. Müsabiqə Avstriyanın Linz şəhərində, 60 ölkənin iştirakı ilə baş tutmuşdur.

Müsabiqə
--------

Yeni eranın başlanğıcında, dünyanın müxtəlif qitələrindən təqribən 15 000-dən çox xor ifaçısı Birinci Xor Olimpiadalarının premyerasını başlatmaq üçün, Avstriyanın Linz şəhərində bir araya gəlmişdir. İnterkultur fondunun rəhbəri Qüntər Teçşin başçılığı və Avstriya federal prezidenti Tomas Klestilin himayədarlığı altında, 7 – 16 iyul 2000-ci il tarixlərində baş tutan tədbirdə, ümumilikdə 28 kateqoriya üzrə 342 xor musiqi qrupu, 403 yarışmada qələbə uğrunda mübarizəyə qoşulub. Beynəlxalq münsiflər heyətinə daxil olan və 51 nəfərlik qrupdan ibarət xüsusi xor mütəxəssisi yarışmanın yekununda, 69 qızıl, 124 gümüş və 34 bürünc medalı öz sahibinə təqdim etmişdir.

Olimpiada günlərində qlobal xor ictimaiyyətinin nümayəndələri, xor musiqisinin hazırkı vəziyyəti haqqında məlumatların, YUNESKO-nun Beynəlxalq Musiqi Şurasına(BMM) təhvil verilməsi üçün qətnamə qəbul edib.

Kateqoriyalar
-------------

Birinci Xor Olimpiadalarında, ölkələrin mübarizə apardığı müxtəlif kateqoriyaların adları aşağıdakı siyahıda təqdim edilmişdir:

* ***Uşaq xorları***
* ***Bərabər səsli gənclik xorları***
* ***Gənc xorları***
* ***Qarışıq gənc xorları***
* ***Qarışıq vokal ansamblları***
* ***Qarışıq xorlar***
* ***Qriqorian nəğmələri***
* ***Sakra və kapella musiqisi***
* ***Sakra musiqisi***
* ***Müasir xor musiqisi***
* ***Vokal, caz və digər janrlar***
* ***Qospel və İlahi xorlar***
* ***Populyar xor musiqisi***
* ***Folklor və kapella***
* ***İnstrumental folklor***
* ***Səhnə folkloru***

Qaliblər
--------

Birinci Xor Olimpiadalarının yekun nəticələrinə əsasən, qızıl medal sayına görə ən güclü qalib beşliyin siyahısı, aşağıdakı cədvəldə təqdim olunmuşdur:

| Dərəcə | Ölkə | Xal |
| --- | --- | --- |
| 01 | Macarıstan Macarıstan | 10 |
| 02 | Çin Çin | 8 |
| 03 | Almaniya Almaniya | 7 |
| 04 | İndoneziya İndoneziya | 6 |
| 05 | Rusiya Rusiya | 5 |

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2018-07-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-18.
2. ↑  "1st Choral Olympics 2000". Interkultur. 19 July 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 July 2018.

Xarici keçidlər
---------------
**Dominikan Monastrı** Polşanın Lublin şəhərindəki ən böyük dini ansambldır, zəngin bir müqəddəsliyin sahibidir.

Mərkəzi bina-*Müqəddəs Xaç hissələrinin Bazilikası* ( Polşa Bazyliką Relikwii Krzyża Świętego ) kimi də tanınan **Müqəddəs Stanislaus, Yepiskop** və həmçinin *Müqəddəs Xaç hissələrinin Bazilikası* ( Polşa Bazyliką Relikwii Krzyża Świętego ) kimi tanınan **Şəhid Bazilikasıdır** ( Polşa Bazylika św. Stanisława Biskupa Męczennika ). Bu, Lublindəki ən qədim kilsələrdən biridir və yerli arxeparxiyanın kiçik bazilikasıdır.

Monastr kompleksi Avropa mədəni irsinin abidəsi statusuna malikdir. 28 fevral 1967-ci ildən A / 244 nömrəsi ilə tarixi abidələrin milli reyestrinə daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Lublindəki Dominikan monastırının yaranma tarixi 1253-cü ildir; Dominikanlılar bu şəhərə XIII əsrin 30-cu illərində Krakovdan gəliblər. Qotik üslubda olan monastır kilsəsi 1342-ci ildə Polşa kralı Böyük Kazimirin əmri ilə onlar tərəfindən tikilmişdir. Əvvəlcə iki nave və presviteriya vardı; Məbədin sahəsi 16-cı əsrdə artırıldı. Birliyin yaradılması haqqında Lublin İttifaqının imzalanmasından sonra burada ilk şükranlıq mərasimi keçirilib.

1420-ci ildə Kiyevdən buraya Həyat verən Xaçın hissəcikləri gətirildi, onlar 1991-ci ilə qədər burada saxlandılar, emalatxana ilə birlikdə oğurlandılar. Kilsə 1575-ci ildə yanğında yandı, lakin tezliklə Lublin İntibahı üslubunda yenidən quruldu. 21 iyun 1967-ci ildə Papa VI Pavel Lublindəki Dominikan kilsəsinə kiçik bazilika titulunu verdi.

Təsviri
-------

Oyma pedimentləri (tanınan pilləli gable elementləri ilə ) və qoşa pilastrlarla bəzədilmiş hündür qüllələr ilə son intibah üslubunda fasad. Əsas portal kilsənin mərkəzi oxundan bir qədər şimala doğru sürüşdürülüb, çünki XVIII əsrdə kilsənin qarşısında vətəndaşların evləri var idi. Məbəd on bir ibadətgahı olan üç keçidli bazilikadır. Firleyev və Ossolinski ailələrinin İntibah ibadətgahları, Tışkeviçlər ailəsinin barok kilsəsi və ya Son Qiyamət freskası olan Müqəddəs Xaç xüsusilə məşhurdur. İnteryer qotika üslubunda işlənib. Qurbangahların əksəriyyəti 18-ci əsrin ikinci yarısına aiddir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* "Parafia pw Św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Lublinie". www.stanislaw.lublin.pl.  (pol.)
**Adamlar**-2014-ci ildə qurulmuş vokalist, gitaraçı Tolga Akdoğan, gitaraçı Gürhan Öğütücü, baş gitaraçı Berat İşçioğlu və nağaraçı Bartu Özbatur'dan ibarət rok musiqi qrupudur.

Karyera
-------

İlk olaraq Tolga Akdoğan "Adamlar" adı ilə əlavə layihə olaraq musiqi hazırlamağa başladı. Sonralarda o kariyerasına bu adla davam etmək qerarına gəldi. Albom prosesi albomdakı mahnıları toplamaq ideyası ilə başladı. Beləliklə albomun hazırlanması prossesi başladı. Bu müddət ərzində qrupda fəaliyyət göstərəcək üzvlər müəyyənləşdirilib. Heyət Tolga Akdoğan, Berkan Tilavel, Burak Güngörmüş, Gürhan Öğütücü və sonradan gələn Burak Irmak ilə tamamlanıb. 2014-ci ilin sentyabr ayında *Eski Dostum Tankla Gelmiş* adlı ilk albomlarını hazırlamışdırlar. Tərz olaraq əyləncəli sözlərə və musiqilərə sahib olan bu albom dinləyiciləri tərəfindən maraqla qarşılanıb. 2016-cı ilin oktyabr ayında ikinci albomları olan *Rüyalarda Buruşmuşuz* dinləyicilərə təqdim olunub. 2018-ci ilin avqust ayında *"Hikaye"* 
sinqlı klipi ilə birlikdə işıq üzü gördü. 12 aprel 2019-cu ildə bu mahnınında yer aldığı 
*Dünya Günlükleri*adlı üçüncü albom ərsəyə gəlmişdir. 2021-ci ilin iyun ayında isə **Sezen Aksu -**nun *"Küçüğüm"* adlı mahnısına cover etmişdirlər.

Diskoqrafiya
------------

**Albomları**

| İl | Başlıq | Şirkət |
| --- | --- | --- |
| 2014 | Eski Dostum Tankla Gelmiş | Fono Müzik |
| 2016 | Rüyalarda Buruşmuşuz | People Make Music |
| 2019 | Dünya Günlükleri | Garaj Müzik |

**Ep'ləri**

| İL | Başlıq | Şirkət |
| --- | --- | --- |
| 2021 | Harekete kimse mâni olamaz. | Sony Music |
| 2023 | Harekete kimse mâni olamaz. Part II | Sony Music |

**Single'ları**

| il | Başlıq | Şirkət |
| --- | --- | --- |
| 2018 | Hikaye | Garaj Müzik |
| 2021 | Küçüğüm | Sony Music |

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Eski dostları tankla gelmiş!"". 2023-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-28.
2. ↑  "Adamlar'dan Yeni Albüm: "Rüyalarda Buruşmuşuz"
3. ↑  "Adamlar "Hikaye" ile geri döndü!"
4. ↑  "Adamlar'ın üçüncü albümü "Dünya Günlükleri" yayında"
5. ↑  "Adamlar'dan "Küçüğüm"e cover geldi - Dergy"
**Hacı Rəşid körpüsü** yaxud **Daşüz körpüsü** — Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndi ərazisində, Daşüz yaşayış ərazisində XIX əsrə aid tarixi abidə.

Haqqında
--------

Hacı Rəşid körpüsü (Daşüz körpüsü) Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndinin ərazisində Daşüz yaşayış ərazisində yerləşir. Mənzərəli bir yerdə, Sarısu adlanan kiçik bir çay üzərində tikilmişdir.

Körpü çatma tağlıdır. Yəni iri dairə qövsünün kəsişməsindən yaranır. Körpünün inşasında əsas tikinti materialları kimi səliqə ilə hamarlanmış iri kvadrat formal tuf daşı və kirəc məhsulundan istifadə olunmuşdur. Körpü bir aşırımlı olub, çayın özünə yol açdığı təbii kiçik qayalar üzərində tikilmişdir. Uzunluğu 12 m-ə yaxın, eni 4,5 metrdir. Körpünün aşırımının eni 5 metrə yaxındır. Tağın suyun səthindən hündürlüyü isə 7 metrdir. Körpünün üstünə torpaq döşənmişdir. Hacı Rəşid körpüsü bu gün də öz görkəmini tamamilə saxlamışdır.

Mənbə
-----

* Azərbaycan arxeologiyası. VI cild, Bakı, 2008.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikipediya:Viki Abidələri Sevir/Abidələrin siyahısı/Oğuz

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı". 2014-11-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-25.
2. ↑  "Zərdüşt yurdu, Şumer məskəni, Oğuz eli... - FOTOLAR". 2012-12-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-02.