recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Təbii yayılması:
----------------

Krım, Qafqaz və Orta Asiyada yayılmışdır, dəniz səviyyəsindən 2000 -2500 m hündürlükdə bitən ardıcların köklərində parazitlik edir.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 2-20 sm, oduncaqlı, yığcam, buğumlu, çox miqdarda budaqları olan koldur. Çiçəkləri yarpaqların qoltuqlarında tək, bircinsli, ikievlidir. Çiçəkyanlığı 2-3 bölümlü, bu qədər erkəkciklidir. Dişicik çiçəklərin borucuqlu, ikiyə bölünmüş çiçək yanlığı vardır. Sütuncuğu qısa, konusşəkilli, küt dişicik ağızlıdır. Meyvəsi yumurtaşəkilli, yalançı giləmeyvədir. Yarpaqları xırda, cüt, oturaqdır. Giləmeyvəsi yumurtaşəkilli, mavi, ucunda çiçək yanlığının qalıqları vardır, yetişdikdə açılır. Xırda yarpaqları bünövrəsində bitişir. Bitkinin tərkibində saponin, 0,7% alkaloidlər, flavonoidlər, leykoantosianlar, antosianlar vardır. Yarpaqlarda qlükozid mirisetin tapılmışdır. Meyvələrində 34-49% efir yağı, 8-15% ali yağ turşuları vardır.

Ekologiyası:
------------

Daşlı-gilli yamaclarda, qayalarda, dəniz səviyyəsindən 2000 -2500 m hündürlükdə bitən ardıcların köklərində parazitlik edir. Quraqlığa davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Böyük Qafqazın şərq hissəsində ardıclarda parazitlik edir.

İstifadəsi:
-----------

Bitki proteosid xüsusiyyətlərə malikdir. Su infuzoriyalarının məhvinə səbəb olur. Yarpaqların və gövdələrin həlimi əsməcəyə qarşı istifadə edilir. Meyvələrin tozu yaralarda istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri
-----------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Arceuthobium oxycedri* | 
* Wikidata: Q3814464
* Wikispecies: Arceuthobium oxycedri
* APDB: 168337
* BOLD: 619075
* EoL: 597104
* EPPO: AREOX
* FoC: 200006520
* GBIF: 2889841
* iNaturalist: 189393
* IPNI: 547939-1
* IRMNG: 10194669
* ISC: 6851
* ITIS: 184681
* IUCN: 63518
* NCBI: 35989
* PFI: 330
* Plant List: kew-2646832
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:547939-1
* Tropicos: 19101149
* WFO: wfo-0000543294

 |
| *Viscum oxycedri* | 
* Wikidata: Q39908909
* APDB: 187221
* GBIF: 4068359
* IPNI: 552487-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:552487-1
* Tropicos: 19101150
* WFO: wfo-0000424945

 |
**Amfibolit** — amfibol, plagioklaz və aşqar minerallardan təşkil olmuş ortadənəli metomorfik süxur amfibolit olan adi hornblend, metomorfizmin daha aşağı temperaturlu pillə amfibollarından olduqca mürəkkəb tərkib və alüminium oksidinin yüksək miqdarı ilə fərqlənir: plageoklaz adətən andezinə müvafiq olur. Metamorfizmin yüksək pillə süxurlarının bir çoxundan fərqli olaraq amfibolit heç də həmişə aydın şistvari tektstura müşahidə edilmir. Amfibolit qranoblast və ya (hornblend şistləşmə üzrə uzunsov kristallar əmələ gətirməyə meyil etikdə) qeyri-metoblast və hətta febroblast quruluşlu olurlar. Amfibolit həm əsasi tərkibli püskürmə süxurları (qabbro, diabazlar, bazaltlar və b.), həm də mergel tərkibli çökmə süxurların hesabına əmələ gələ bilər. Qabbroya keçid növlər qabbro-amfibolitlər adlanır və relikt qabbro quruluşu ilə səciyyələnirlər. Ultraəsasi süxurlar hesabına yaranan amfibolit üçün adətən plagioklazların olmaması və Mg ilə zəngin olan hornblendlərdən (antofillit, jedrit) təşkil olunması səciyyəvidir.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Universalis · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh85004613 |

| ⛭Süxurların növləri |
| --- |
| Maqmatik süxurlar | Absarokit • Adamelit • Andezit • Aplit • Dolerit • Esseksit • Fonolit • Kimberlit • Komatiit • Qranodiorit • Melteyqit • Nefelinli siyenit • Norit • Obsidian • Peqmatit • Restit |
| Çökmə süxurlar | Argillit • Boksit • Çöküntülər • Daşlaşma • Dolomit • Fosforitlər • Gips • Mergel • Onkolitlər • Oolitlər • Opoka • Radiolaritlər • Təbaşir |
| Metamorfik süxurlar | Amfibolit • Antrasit • Eklogit • Fenitlər • Fillit • Kvarsit • Restit |
| Xüsusi növlər | Adamelit • Çaxmaqdaşı |
Karxanada bir çalovlu ekskavator
**Ekskavator** — yumşaq xassəli torpaqların qazılması və ya süxurlu yerlərin xırdalanmış halda emalı, həmçinin onların avtomobillərə və digər yükdaşıyan maşınlara yüklənməsinə imkan verən xüsusi maşındır. İşləmə prinsipinə görə bir çalovlu və çox çalovlu ekskavatorlar fərqlənirlər. Birinci tip ekskavatorlarda iş mərhələləri ardıcıl olaraq yerinə yetirdildiyi halda, çox çalovlu ekskavatorlarda bu paralell baş verir.

Bir çalovlu ekskavatorlar ən geniş yayılmışdır. Bu ekskavatorlarda iş əməliyyatı yeri kəsmək (qazmaq), dolmuş çalovu boşaltma mövqeyinə gətirmək, çalovu boşaltmaq və ilkin mövqeyə qaytarmaqdır. İş tsiklinin davamı ekskavatorun gücündən və iş şəraitindən asılı olaraq 12–80 saniyə çəkir. Bir çalovlu ekskavator istənilən qruntların emalında tətbiq oluna bilir. Asan qazılan yerlərdə çalovun həcmi böyüdülə bilir. Suxurlu yerlər ekskavatorla emal olunmazdan əvvəl boşaldılır (adətən partlayışla). Bir çalovlu ekskavatorlar tırtıllı, təkərli, dəmir yollu transmisiyaya malikdir. Ötürmə mexanizmini işlətmək üçün daxili yanma və elektrik mühərriklərindən istifadə olunur.

Çoxçalovlu ekskavator
Çox çalovlu ekskavatorun konstruksiyası böyük həcmdə torpağın məhsuldar emalına şərait yaradır. İş zamanı gövdəyə bərkidilmiş çalovlar ardıcıl olaraq yerə batır, qazır, yükü nəql edir və arabaya boşaldır. Bu tip ekskavatorlar zəncirli və rotorlu olurlar. Birinci halda çalovlar (40-a qədər çalov) sonsuz zəncirə bağlanırlar. Rotorlu ekskavatorlarda çalovlar (24-ə qədər çalov) işçi çarx boyunca düzülürlər. Qazılmış torpaq bir başa, ya da qidalandırıcının köməyi ilə yükləyici konveyerə ötürülür. Emal olunan yerin uzunluğu 150m, qazma hündürlüyü 50m və qazma dərinliyi 25 m olur. Müasir tipli rotorlu ekskavatorların çəkisi 135t-a qədərdir. Bu ekskavatorla gün ərzində 240000 m³ həcmində torpaq qazmaq mümkündür.

İstinad
-------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.
Sədun – Tarixi Azərbaycan ərazisində vilayət, Şirvanşahlar dövlətinin tərkibində olmuşdur.

"Tarix-i əl-Bab"da adı çəkilən Sədun Şəbəranın yaxınlığında idi. Xaqani və Fələki Şirvani kimi şairlər III Mənuçöhrün Girdimanda və Sədunda (Sədan) tikdirdiyi suvarma şəbəkələrini vəsf etmiş, həmin şəhərlərin Şirvanşah tərəfindən salındığını göstərmişlər. Xanıkov yazırdı: *"Sədun, indiki Siadan, Qübbə rayonunda, Şabranın xarabalıqlarının yaxınlığında şəhərdir".* Sədun-Sədan Xəzər dənizi və Ataçay çayının, Siyəzən şəhərinin yaxınlığında lokallaşdırılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mинopcкий, c.57.
2. ↑  Xaqani Şirvani. Divan. Tehran, h.1316 (1898), s.405.
3. ↑  Hadi Hasan. Researches in Persian Literature. Hyderabad, 1958, c.16, 81.
4. ↑  Mинopcкий, c.ПO
5. ↑  Lettre de M. Khanykov a M. Dorn. Melanges. Asiatiques, t. III, 1858, c.129
6. ↑  S. Aşurbəyli – Şirvanşahlar dövləti, Bakı, 2007

Həmçinin bax
------------

* Qafqaz Albaniyası
* Şirvanşahlar dövləti
* Azərbaycan (tarixi ərazi)
**Hezarfən Əhməd Çələbi** (Osmanlı türkcəsi: هزارفنّ أحمد چلبی‎; 1609, Konstantinopol – 1640, Əlcəzair) — XVII əsrdə Osmanlı imperiyasında yaşadığı güman edilən müsəlman türk alimi.

Ümumi məlumat
-------------

Hezarfən Əhməd Çələbinin düzəltdiyi qanadlarla Abbas ibn Firnasdan sonra uçmağı bacaran ilk insan olduğu deyilsə də, onun haqqında yeganə məlumat Səyahətnamədə var. 1623–1640-cı illər arasında IV Sultan Muradın hakimiyyəti dövründə uçma konstruksiyasını reallaşdırdığı üçün, həmçinin dərin elminə görə xalq arasında Hezarfən olaraq adlandırıldığı deyilir. Hezar fars mənşəli söz olub, 1000 deməkdir. Hezarfən isə "elmli", yəni "çox şeyi bilən adam" mənasını verir.

Hezarfən Əhməd Çələbinin uçmaqla bağlı çalışmalarında Leonardo Da Vinçidən çox əvvəl bu mövzuda sınaqlar aparan, 10-cu əsrdə yaşamış müsəlman türk alimlərindən biri olan İsmayıl Cövhəridən ilhamlandığı deyilir. Cövhərinin əldə etdiyi nəticələri araşdıran və öyrənən Çələbi quşların uçuşunu tədqiq edərək tarixi uçuşundan əvvəl hazırladığı qanatların möhkəmliliyini ölçmək üçün Ox meydanında sınaqlar apardığı güman olunur.

Çələbinin uçuş yolu1632-ci il küləkli havada Qalata qülləsindən quş qanadlarına bənzəyən bir vasitə ilə özünü boşluğa buraxan və uçaraq Bosforu keçib 3358 metr kənarda Üsküdarda Doğancılara eniş etdiyi güman edilən Hezarfən Əhməd Çələbi türk aviasiya tarixinin ən diqqət çəkən adamlarından biridir. Bu uçuş haqqında sənədlər indiyə qədər sadəcə Övliya Çələbinin Səyahətnaməsində yer alır. Övliyə Çələbi əsərində bunları yazıb:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Ox meydanının minbəri üstündən qartal qanadları ilə səkkiz, doqquz dəfə havada pərvazlanmışdı. Sultan Murad xan Sarayburnunda Sinan Paşa Köşkündən tamaşa edərkən Qalata qülləsindən uçaraq Üsküdarda Doğancılar meydanına enmişdir. Bu hadisə Osmanlı dövlətində əks-səda yaratdı və həmin dövrün padşahı IV Murad tərəfindən bəyənildi. Sonra Murad xan Hezarfən Əhməd Çələbiyə bir kisə qızıl hədiyyə etmişdir. | "|

Həmçinin bax
------------

* Qalata qülləsi
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Hezarfen Farsça kökenli bir sözcüktür. "Hezar" Farsçada "bin" anlamına gelir.[*ölü keçid*] Hezarfen ise bin fenli (bilimli) yani elinden çok iş gelen, birçok bilimden anlayan anlamına gelir. Arxivləşdirilib 2013-10-20 at the Wayback Machine
2. ↑  hezarfen Arxivləşdirilib 2013-10-20 at the Wayback Machine TDK Büyük Türkçe Sözlük. Erişim: 26 Mayıs 2009
3. 1 2  Evliya Çelebi Seyahatnamesi. C. 1, S. 670
**Texnologiya fəlsəfəsi** — texnologiyanın təbiəti və sosial təsirləri ilə məşğul olan bir fəlsəfə sahəsi. Qədim Yunanıstanda yaranan texnologiyanın fəlsəfəsi və ən qədim fənlərdən biridir. İnsanın alətlər düzəltməsini və onların nəticələrinin sorğulayır. Aristotel texnologiyanı ilk dəfə insan cəmiyyətinə təsirini ətraflı araşdırmışdır. Orta əsrlərdən sonra Frensis Bekon əsərləri onun varislərinə işıq tutur. Con Dyui, Martin Haydeqqer, Karl Marks müasir texnologiya fəlsəfəsinə yeni şərhlər gətirmişdir. Ümumiyyətlə texnologiya tənqid olunmuşdur. Heraclitus və Demokritus texnologiyanı təbiətin təqlidi kimi təsvir edir.Platon texnologiyanı tanrı sənətinin təqlidi olaraq görür. Aristotel təbiətin təqlidini qəbul edərkən: Texnologiya təbiətin tamamlaya bilmədiyi işləri tamamlamışdır deyib. Haydeqqer, texnologiyanın insan inkişafı mərkəzi olduğunu və ən böyük təhlükə meydana gətirdiyini söyləyir. Texnologiyanı Ehtiva edən Sual (Die Frage nach der Technik) adlı əsərində "çərçivələmə" adını verdiyi funksiyadan danışır. Buna görə, texnologiya həyatı əhatə edər və onu immun hala salar. Onun varlığı və olmaması həyati dərəcədə təhlükəli və faydalıdır. Neo-ludizm və anarko primitivizmi kimi cərəyanlar texnologiyanı qınayır. O, insanları ətraf mühitdən ayırır və təbiəti məhv edir. Bu cərəyanlar sadə həyatı tövsiyə edir, təbiəti təbiəti məhv edən texnologiyanı istifadə etməməyə çağırırlar. Transhumanizm və texnologiya inkişafı, texnologiyanın cəmiyyət üçün faydalı olduğunu iddia edir.
**"Four Seasons Hotel Baku"** — Bakı şəhərində yerləşən, Four Seasons şəbəkəsinə daxil olan hotel. Neftçilər prospekti, 1 ünvanında, İçərişəhərin yanında yerləşir.

2006-cı ilə qədər hotel binasının yerində "Tibb İşçiləri Evi" kimi tanınan, 1860-cı illərdə Karl Hippius tərəfindən tikilmiş və inqilabdan əvvəl Qubernator evi kimi tanınan bina mövcud idi. 2009-cu ildə sökülən Tibb İşçiləri Evinin yerində Paşa İnşaat yeni hotelin tikintisinə başlayıb. Layihənin icraçısı ingilis ReardonSmith şirkətidir. Hotel binasının tikintisi 4 il davam edib, açılışı 2012-ci il sentyabrın 3-də ölkə prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə baş tutub.

Hoteldə 27-si lüks olan 171 otaq mövcuddur. Həmçinin 2 prezident otağı — Heather və Lyman mövcuddur. Hoteldə həmçinin işgüzar görüşlər üçün "Şur", "Cahargah", "Bayatı-Şiraz", "Hümayun" və "Şüştər" muğamlarının adını daşıyan 5 iclas otağı var. Hoteldə İtalyan mətbəxi olan Zafferano restoranları, çay üçün Piazza Launge, Bentley Bar və Kaspia restoran-bar mövcuddur. Banketlər üçün iki böyük zal var: "Segah" və "Rast". Ən böyük zal 500 nəfər üçün nəzərdə tutulmuş Segah zalıdır. Rast zalı isə 350 nəfər üçün nəzərdə tutulub.

Oteldə təxminən 350 nəfər çalışır. Oteldə otaq qiymətləri 300 manatdan başlayır. Ən bahalısı 6000 manat olan prezident otağıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Эмиль Аббасов: Я могу сыграть даже «братана» - ИНТЕРВЬЮ". Oxu.Az (rus). 28 aprel 2015.
2. ↑  "В Баку будет построен элитный жилой комплекс и отель Four Seasons". РБК Недвижимость (rus). 4 avqust 2010.
3. ↑  "Bakıda beşulduzlu "Four Seasons Hotel Baku"nun açılışı olmuşdur Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev açılış mərasimində iştirak etmişdir". AZƏRTAC. 3 sentyabr 2012. İstifadə tarixi: 27 fevral 2024.
4. ↑  "Интервью с PR-менеджером открывшегося 3 сентября в Баку отеля Four Seasons Hotel Baku Айнур Мамедовой". abc.az. 20 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib.

| ⛭Bakı otelləri |
| --- |
| Mövcud | 
* Bulvar
* Fairmont Baku
* Four Seasons Hotel Baku
* *Full Moon Hotel*
* Grand Hotel Europe Baku
* Hilton Baku
* Hyatt Regency Baku
* İnturist otel
* Jumeirah Bilgah Beach Hotel
* JW Marriott Absheron
* Kempinski Hotel-Badamdar
* Park Inn

 |
| Keçmiş | 
* Abşeron
* Azərbaycan
* Bakı
* Gənclik
* İnturist-Azərbaycan
* Köhnə İnturist
* Metropol
* Moskva
* Muğan
* Qarabağ
* Təbriz
* Yeni Avropa

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dinamo.

**Dinamo Zaqreb FK** — komanda ikinci Dünya Müharibəsinin bitdiyi il, 1945-ci ildə qurulub (9 iyun). Klubun tam adı "Noqometniy Klub Dinamo Zaqreb"dir. Ləqəbləri "plavi". Komanda oyunlarını 38 923 nəfərlik Maksimir stadionunda oynayır. Klub qeyd olunan tarixdə Yuqoslaviya Kommunist Partiyasının da dəstəyi ilə Zaqrebin o vaxtki 3 məşhur komadasının — HASK, Qrajdanski, Konkordia — tək ad altında birləşməsindən ortaya çıxıb. Klubun Avropa kuboklarındakı ən uğurlu mövsümü 1997–1998-ci ildə Uefa kubokunda 3-cü mərhələyə qədər gəlməsi olub. Burda isə Atletiko Madridə 1–2 (iki oyun) məğlub olaraq vətənə qayıdıb.

Ölkə daxilindəki müvəffəqiyyətləri
----------------------------------

* Yuqoslaviya çempionluğu 4 dəfə 1948, 1954, 1958, 1982
* Yuqoslaviya kuboku : 7 dəfə 1951, 1960, 1963, 1965, 1969, 1980, 1983
* Xorvatiya çempionu: 24 dəfə 1993, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021–2022, 2022–23
* Xorvatiya kuboku : 11 dəfə 1994, 1996, 1997, 1998, 2001, 2002, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011
* Xorvatiya superkuboku: 7 dəfə 1996, 1997, 1998, 2002, 2003, 2006, 2007

Köhnə Yuqoslaviya zamanında 1967-ci ildə indiki UEFA kubokunun sələfi olan ICFC (international cities fair cup — Yarmarkalar Kuboku) kubokunu baş üzərinə qaldırıb. 1977-ci ildə isə Slavyan Çempionlar Liqasının (rəsmi olaraq Balkan Kuboku) qalibi olub.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bıçaq
**Bıçaq** — əsas hissəsi kəsici tildən və sapdan ibarət olan alətdir. Kəsici hissə çox vaxt bərk materialdan hazırlanır və iki və daha artıq tilə malik olur. Bıçağın uc hissəsi biz olur. Bıçağın geniş yayılmış konstruksiyalarında sap (dəstək) və til nəzərə çarpır.

Tarixi
------

Qurbanlıq üçün Misir bıçağı, təxm. b.e.ə. 3000-ci il
Qədim bıçaqlar Paleolit dövründən məlumdurlar. İlk bıçaqlar daşdan hazırlanırdı. Sonradan bıçaqlara ağacdan dəstək bağlanmağa başlayırlar. Obsidian kimi dağ suxurlarından istifadə daha iti tilə malik bıçaqların hazırlanmasına imkan yaradır. Sümükdən, bambuk ağacından hazırlanmış bıçaqlar da geniş yayılmışdır. Təxminən 5 min il öncə insanlar metalın emalını mənimsəyir və bıçaqları bürünc və misdən hazırlamağa başlayır. Cənubi Amerika bölgəsində qızıldan hazırlanan bıçaq növlərinə də rast gəlinir. Dəmir dövrünün başlanması ilə bu materialdan hazırlanmış bıçaqlar digərlərini sıxışdırmağa başlayır. Sənaye inqilabından sonra əl ilə hazırlama texnologiyası zavodlarla əvəz olunur. Nəticədə bıçaqların konstruksiyası və materialı təkmilləşdirilir.

2005-ci ildə "Forbes" jurnalı öz oxucuları arasında insanlığın inkişafına ən çox təsir göstərən əşyalar haqqında sorğu keçirmişdir. Sorğunun nəticəsinə görə bıçaq birinci yerlərdən birini tutmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* İsveçrə bıçağı

Mənbə
-----

* Richard Hehn, Norbert Klups: *Messer. Profi-Tipps für Benutzer und Sammler.* Motorbuch, 2001, ISBN 3-613-02100-5.
* Joe Kertzman: *Art of the Knife.* Krause Publications, 2007, ISBN 978-0-89689-470-9 (englisch).
* Heinz Knorr: *Messer und Dolch. Eine Untersuchung zur mittelalterlichen Waffenkunde in gesellschaftskritischer Sicht.* In: *Veröffentlichungen des Museums für Ur- und Frühgeschichte Potsdam.* Band 6 (1971), S. 121–145.
* Rezo Əliyev. Maşınqayırmanın tarixinə dair. Bakı, "Təhsil" NPM, 2008, 542 s

İstinadlar
----------


Vikianbarda Bıçaq ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda ***Bıçaq*** ilə əlaqədar sitatlar var.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Sədərək (dəqiqləşdirmə).

İrəvan qəzası, Sədərək və Saraybulaq dağları
**Sədərək** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunda kənd. Kənd 2003-cü ilə qədər eyniadlı rayonun mərkəzi idi.

Statusu
-------

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Sədərək qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sədərək qəsəbəsi kənd statusuna aid edilmiş və Sədərək kəndi adlandırılmış, Sədərək qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Sədərək kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır. Sədərək rayonunun mərkəzi Sədərək kəndindən Heydərabad qəsəbəsinə keçirilmişdir.

Etimologiyası
-------------

Sədərək düzündə yerləşir. Sədərək adı haqqında toponimikada müxtəlif fikirlər mövcuddur. Oykonimi sedars (fars. "119 dara"), rang (fars. "yüz rang"), Sagt'ay ("Dədə Qorqud" qəhrəmanlarından biri), Quxur Sadd (vaxtila Sədərək da daxil olmaqla Naxçıvan erazisi belə adlanırdı) sözləri ilə əlaqələndirirlər. Lakin son tədqiqatlara görə, toponim ərəb dilindəki saddr (düşərgə) sözü və -ak şak.-sindən ibarətdir. Belə ehtimal edilir ki, kənd vaxtilə hərbi dişərgə olan ərazidə salınmışdır.

Əhalisi
-------

1831-ci ildə Sədərək kəndində 135 ailə, 469 kişi, 409 qadın, cəmi 878 tatar yaşayırdı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan Muxtar Respublikası şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-29.
2. ↑  Sədərək // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2020-11-29 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-22.

Xarici keçidlər
---------------

* "Tarixin işığında: Sədərək" (Sədərək haqqında sənədli televiziya filmi)

Həmçinin bax
------------

| ⛭Sədərək rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Qəsəbələr | Heydərabad |  |
| Kəndlər | Dəmirçi • Qaraağac • Kərki • Sədərək |
Şorun hazırlanması
**Şor** - süd məhsulu. Şor qatığın əmələ gəlməsindən 2-5 gün sonra nehrə adlanan sentrefuqa aparatında 20-30 dəqiqə fırladılaraq qatığın 2 hissəyə, yağ və ayrana ayrılmasından sonra əmələ gələn məhsuldur. Ayran hissəsi 3-5 dəqiqə qaynadıldıqdan sora soyudulur və tənzif vasitəsilə süzülərək su kənarlaşdırılır, nəticədə şor sudan ayrılaraq götürülür. Şorun tərkibi əsasən zülal və kalsiumla zəngin olur. Orqanizm üçün süd məhsullarının içərisində ən faydalı məhsul sayılır. Tərkibində demək olar ki, yağ olmur, dieta saxlayan, uşaqlar, qocalar və xəstələr üçün əvəzedilməz qidadır.1 kq qatıqdan təqribi 200 qram şor alınır. Şor əmələ gələndən sonra 7 gün ərzində istifadəyə yararlıdır, çox tez xarab olan məhsullar sırasındadır, lakin əvəzolunmaz qida məhsulu sayılır. Tez həzm olunmaqla yanaşı əks təsirləri demək olar ki yoxdur.

Hazırlanması
------------

Şor hazırlamaq üçün ayranı qaynadırlar. Çürümüş kütləni zərdabdan ayırmaq üçün torbaya töküb süzürlər. Su süzüldükdən sonra yerdə qalan kütlədən şor alınır. Duz əlavə edib, motalda, küpdə, yaxud saxsı qablarda saxlayırlar. Azərbaycanın Şamaxı və Qobustan rayonları öz şorları ilə məşhurdur.

İstifadə
--------

Şor yavanlıq kimi istifadə edilir. Süfrəyə yağla, xama ilə qarışdırılıb və ya ayrıca qəlyanaltı kimi verilir. Şora göyərti əlavə edib məzə hazırlanır. Motal şoru şorun bir növüdür.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Kulinariyası Ensiklopediyası, səh, 137.

Həmçinin bax
------------

* Süd
* Ayran
* Qurut
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Heydərabad.

**Heydərabad** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunda qəsəbə.

Statusu
-------

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Sədərək rayonunun Sədərək qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibində faktik mövcud olan ərazi vahidi Heydərabad qəsəbəsi adlandırılmış və rayonun ərazi vahidləri uçot məlumatına daxil edilmiş, Heydərabad qəsəbəsi Sədərək qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla, Heydərabad qəsəbə inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.

Tarixi
------

Qəsəbə, 1970-ci illərdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin 23 mart 2000-ci il tarixli qərarı ilə Sədərək kəndindən (İndi qəsəbə) ayrılmışdır. Bunun nəticəsində qəsəbə müstəqil idarə vahidi halına gəlmişdir. Ermənistanla sərhəddə yerləşdiyinə görə, dəfələrlə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən silahlı hücumlara məruz qalmışdır. 1992-ci ildə artilleriya mərmiləri ilə qəsəbə darmadağın edilmişdir. Bu səbəblə qəsəbə əhalisi məcburi köçkün olmuşdur. Məcburi köçkünlər Sədərək kəndində və Naxçıvanın digər bölgələrində məskunlaşmalı oldular.

1997-ci və 1998-ci illər arasında bərpa edilərək inşaat və yaxşılaşdırma işləri edildi və yeni ofis binaları, ictimai müəssisələr, ticarət mərkəzləri və s. inşa edildi. Ermənilər tərəfindən xaraba halına gətirilən 75 yaşayış binası, Heydər Əliyevin anadan olmasının 75 illiyi ərəfəsində bərpa edilmişdir. Bu səbəbdən yerli əhalinin təşəbbüsü ilə qəsəbənin adı "*Heydərabad*" olaraq dəyişdirildi. Burada 35/10 kilovatlıq yarımstansiya quraşdırılmış, *Bulaqbaşı* kəhrizini qəsəbəyə yönəltmək məqsədiylə nasos stansiyası qurulmuş və elektrik xətti çəkilmişdir. Qəsəbədə Şərab Zavodu, orta məktəb, uşaq bağçası, xəstəxana və s. tikililər mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Heydərabad // Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 228. ISBN 5-8066-1468-9.
2. ↑  "Naxçıvan Muxtar Respublikası şəhər və rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı". 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-29.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Heydərabad ilə əlaqəli mediafayllar var.

* GEOnet Names Server-də Heydərabad, Azərbaycan

| ⛭Sədərək rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Qəsəbələr | Heydərabad |  |
| Kəndlər | Dəmirçi • Qaraağac • Kərki • Sədərək |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Qəsəbə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bərbər paradoksu** — Rassel paradoksundan yaradılmış tapmacadır. Bertran Rassel tərəfindən yaradımışdır. Bu paradoksu ona tövsiyə edən adsız bir kişiyə ithaf etmişdir.

Paradoks
--------

Sadəcə bir kişi bərbərin olduğu qəsəbə düşünün. Bu qəsəbədə hər kişi bunlardan birini etməklə daima taraşlı gəzməkdədir.

1. özünü taraş edərək
2. bərbərə gedərək

Fərqli şəkildə ifadə edərsək: bərbər yalnız qəsəbədə özünü taraş edə bilməyən kişiləri taraş edir. Bunlar aşağıdakı paradoksal sual xaricində məntiqli görünməkdədir.

Bərbəri kim taraş edir?
Bu sual paradoks yaradır. Bərbər yalnız aşağıdakı adamlar tərəfindən taraş edilə bilər.

1. özü
2. bərbər (yenə özü)

Ancaq bu variantlardan heç biri keçərli deyil. Çünki:

1. Əgər bu adam özünü **taraş edərsə**, bərbər (özü) tərəfindən taraş edilməməli.
2. Əgər bu adam özünü **taraş etməzsə**, bərbər (özü) tərəfindən taraş edilməli.

Birinci dərəcə məntiqlə ifadəsi
-------------------------------

Paradoks yaratmayan alternativlər
---------------------------------

Bu paradoksun başqa formaları zaman-zaman məntiq sualı olmuşdur. Bu versiyada bərbər haqqında məlumat verilməməkdədir. Həlli isə bərbərin qadın (ya da uşaq, qorilla, başqa qəsəbədən bir kişi və ya kişi xaricində başqa bir şey) olmasıdır. Bu paradoks yaratmır. Bərbər paradoksunun yaranması üçün bərbərin "özünü taraş etməyən hər kəsi taraş etmə" iddiasının ozünü də əhatə etməsidir.
Rassel paradoksu Kantorun standart çoxluqlar nəzəriyyəsindəki təməl boşluğu vurğulayır. Paradoksun əsas vurğuladığı sual belədir: çoxluq özünün alt çoxluğudurmu? Sual riyaziyyatı çoxluqlar nəzəriyyəsindən qurmaq istəyən riyaziyyatçılar üçün problem yaratmışdı. Məsələni Hilbert və digər dövrün məşhur riyaziyyatçıları müzakirə edib cavab verməyə çalışsalar da, dahi yəhudi əsilli avstriyalı filosof Ludviq Vittgenstayn 70 səhifəlik "Məntiqi fəlsəfi traktat" əsərində birdəfəlik həll etmişdir. Belə ki, çoxluq özünün alt çoxluğu deyildir. Paradoks bununla da öz həllini tapmışdır. Lakin buna baxmayaraq, hələ də çoxluq anlayışına dəqiq riyazi tərif vermək mümkün deyil.

Xarici keçidlər
---------------

Proposition of the Barber's Paradox
**Bioloji oksidləşmə** – canlı hüceyrə və toxumalarda oksigenin sərfi ilə üzvi maddələrin parçalanması nəticəsində və karbon qazının ayrılması ilə gedən prosesdir.

Bioloji oksidləşmə haqqında müasir nəzəriyələr
----------------------------------------------

1774-cü ildə Fransız alimi A.Lavuazye müəyyən etdi ki, yanma maddələrin oksigenlə oksidləşməsindən ibarətdir. Başqa sözlə, tənəffüs yanma prosesi ilə eyniyyət təşkil edir. Bioloji oksidləşməyə dair bir sıra alimlər müxtəlif fikirlər irəli sürmüşdür. Məsələn, N.Sösürün, E.Saks, F.Şenbay, Van-Hoff və s. Bu alimlərin irəli sürdüyü fikirlər bioloji oksidləşmənin öyrənilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. F.Şenbayaya görə oksidləşmədə ozon iştirak edir. 1897-ci ildə toxumaların tənəffüsü bioloji oksidləşməyə dair ilk hipotez irəli sürüldü. Bu hipoteza peroksid nəzəriyyəsi adlanır. Bu hipotezanı bir-birindən aslı olmayaraq rus alimi A. N. Bax və alman alimi K. Engler hazırlamışdır. Ona görə də peroksid nəzəriyəyə A. N. – K.Engler nəzəriyyəsi də deyilir. Bu hipotezin əsas məğzi ondan ibarətdir ki, tənəffüs zamanı oksigen molekulları fəallaşdırılır və peroksid birləşmələri yaranır.
Göstərilən proseslərin getməsi üçün oksidaza və peroksidaza fermentləri olduqca zəruridir. Sonralar müəyyən edilmişdir ki, tənəffüs zamanı maddələrin oksidləşməsində yuxarıda qeyd edilən proseslər müstəsna hal təşkil edir. Yəni bütün maddələr üçün eyni deyildir. Hal-hazırda müəyyən edilmişdir ki, üzvi maddələrin oksidləşməsi mitoxondrilərdə deyil, ağciyərin mikrosomlarında gedir. Toxunma tənəffüsünün əsas mexanizmini alman alimi O. Varburq işləyib hazırlamışdır. O, hesab edirdi ki, toxuma tənəffüsündə əsas mərhələ oksigenin aktivləşdirilməsidir. Məhz oksigen aktivləşəndən sonra hidrogenə birləşib su əmələ gətirir. 1912-ci ildə O. Varburq oksigeni aktivləşdirən hem tərkibli proteid aldı və buna sitoxromoksidaza adını verdi. Həmin ildə Batelli və Ştern dehidrogeneza fermentini kəşf etdi və göstərdilər ki, toxuma tənəffüsündə fəallaşmış oksigen deyil, toxumalarda aktivləşən hidrogendir.
1912-ci ildə V.İ.Palladin toxuma tənəffüsünün sxemini vermişdir və göstərmişdir ki, tənəffüs zəncirində dehidrogenləşmə mühüm rol oynayır. Başqa sözlə, onun hipotezi hidrogenin aktivləşməsi adlanır.
Sonralar Q.Viland və Tunberq sübut etdilər ki, oksigenin fəallaşması dehidrogenaza fermentinin köməyilə əldə edilir. Beləliklə V. İ. Palladinin hipotezi təcrübədə öz təsdiqini tapdı.

Tənəffüs zənciri
----------------

1933-cü ildə D. Keylin sitoxromları kəşf etdi və müəyyənləşdirdi ki, onlar elektronların hidrogendən oksigenə aralıq daşıyıcısı rolunu oynayır. Qeyd etmək olar ki, həqiqətən də dehidrogenezaların iştirakı ilə substratdakı hidrogenlərin fəallaşdırılması və oksidazaların iştirakı ilə oksigenin oksidləşməsindən ibarətdir.
Müasir elmi təlimə görə toxumaların tənəffüsü üçün çoxlu ferment zəncirləri ilə təşkil olunmuş substrat hidrogenlərinin elektronlarının və protonlarının oksigenə daşınmasından ibarətdir. Bu prosesə tənəffüs zənciri deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  A. M. Məhərrəmov, M. Ə. Allahverdiyev. Həyat fəaliyyətinin kimyəvi əsasları, Bakı: "Bakı Universiteti" nəşriyyatı, 2009, 288 s.
**Xudgər şəlaləsi** — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonu ərazisində yerləşən şəlalə.

Haqqında
--------

Yerli əhali tərəfindən Xudgər adlandırılan bu şəlalə Kiş çayının Damarçın qolunun sağ sahilində dəniz səviyyəsindən 1668 m hündürlükdə yerləşir. Xudgər adı "xonkar", "xodkar", "xudkar" sözlərindən yaranmışdır ki, bu da "hökmdar", "sultan", "başçı" mənasını daşıyır. Elmi mənbələrdə adı qeyd olunmayan, 14,8 metr hündürlükdən tökülən, koordinatları N 41˚ 17' 37", E 47˚ 15' 05" olan "Xudgər" şəlaləsi öz bənzərsizliyi ilə regionda ekoturizmin inkişaf etdirilməsi baxımından perspektivli təbiət abidəsidir. AMEA-nın Şəki Regional Elmi Mərkəzinin "Ekoloji coğrafiya" şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, Coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru Ağabalayev Qafqaz Məhəmmədhəsən oğlu və "Ekoloji coğrafiya" şöbəsinin rəhbəri Rəhimov Yusif Rəsul oğlu tərəfindən 2018-ci ildə Şəki rayonundakı Kiş çayı və çayın qolları üzərində, regionun ekoturizm potensialının öyrənilməsi istiqamətində aparılan tədqiqatlar zamanı qeydə alınıb.

Həmçinin bax
------------

* Qoçyataq şəlaləsi
* Xalıt şəlaləsi
* Mucuq şəlaləsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Экологическое состояние притока Дамарчин реки Киш и
опасность селевых потоков". Transactions Farth Sciences. Baku: ANAS (2). 2019.
2. ↑  Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Şəki Regional Elmi Mərkəzinin "Ekoloji Coğrafiya" şöbəsinin 2018-ci il üzrə hesabatı.
3. ↑  "Kiş çayının Damarçın qolunda ekoloji vəziyyət". Şəki Bələdiyyəsi. January 2020. 22 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 May 2023.
**Qəhvəyi dağ-meşə torpaqları** — inkişaf etdiyi kserofit meşə və kolluqlar iqlimi Aralıq dənizi iqlim tipinə yaxındır.

Yayıldığı ərazilər
------------------

Böyük və Kiçik Qafqazın orta və alçaq dağ qurşağını, Naxçıvan MR, Qanıx-Əyriçay vadisi və Lənkəran rayonunu əhatə edir. Dəniz səviyyəsindən 600–1200 m hündürlükdə, güclü parçalanmış dağlarda, bitki örtüyü yaxşı inkişaf etmiş meşəaltı və kserofil ot örtüklü palıd-vələs meşələri altında inkişaf etmişdir. Bu torpaqlar Lənkəran rayonunda 400–600 m yüksəkliklərdə əsasən cənub yamaclarda palıd-vələs meşələri altında yayılmışdır.

İqlimi
------

İsti yayı və mülayim qışı ilə səciyyələnir. Orta illik temperatur 8,4°-10,8 °C, ən soyuq ayların temperaturu 1,2°-3,4°C arasında dəyişir. yağıntıların miqdarı 350–600 mm olub, əsasən yaz və payız fəsillərində düşür.

Lənkəran rayonunda bu torpaqlar alçaq dağlıqda, yarımrütubətli subtropik iqlim tipinin hakim olduğu ərazilərdə yayılmışdır. Lənkəran rayonunun cənub qurtaracağından fərqli olaraq şimal hissədində insanın antropogen təsiri nəticəsində meşələr qırılmış və onların yerində taxıl, noxud, kartof və digər kənd təsərrüfatı bitkiləri becərilir. Burada yayılan qəhvəyi torpaqlar dağ və düzən qəhvəyi torpaqlara ayrılır.

Yarımtipləri
------------

Qəhvəyi dağ-meşə torpaqları fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərinə görə aşağıdakı yarımtiplərə bölünür:

1. yuyulmuş qəhvəyi dağ meşə
2. tipik qəhvəyi dağ meşə
3. karbonatlı qəhvəyi dağ meşə
4. bozqırlaşmış qəhvəyi dağ meşə

İstinadlar
----------

1. ↑  Quliyev İ. Ə. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası. Bakı: 2014.
**Qarışıq meşələrin torpaqları** — Tayqa meşələri zonasından cənubda qarışıq meşələr — iynə və enliyarpaq ağaclardan ibarət meşələr zonası. Bu meşələr xüsusilə Şərqi Avropa düzənliyində geniş ərazini əhatə edir. Ural dağlarından şərqə davam edərək Amursahili zonaya qədər uzanır, lakin bütöv qurşaq əmələ gətirmir.

Şimali Amerikada
----------------

Şimali Amerikda bu torpaq tipi Mərkəzi Kanada torpaq vilayətinə düşür. Bu vilayət Mərkəzi Kanadanın Böyük düzənliyinə, Makkenzi və Ris-Ruver çaylarının hövzələrinə, Atabsaka və Saskaçevanın şimal hissələrini əhatə edir.

Şərqi Avropada
--------------

Şərqi Avropada qarışıq meşələrin ağac tərkibi əsasən küknar, tozağacı, ağcaqovaq, Qərbi Sibirdə tozağacı və ağcaqovaq üstünlük təşkil edir. Qarışıq meşələrdə az-çox ot örtüyü yaxşı inkişaf etmişdir. Qarışıq meşələrdə biomassa tayqaya nisbətən çoxalır (2000–3000 s\ha). Şimali Amerikada qarışıq meşələrin ağac tərkibi kimidir: Fraxinus Pennsylvaniça, Ulmus Amerikana, Acer Negunqo və s.

İqlimi
------

Qərbi Avropada qarışıq meşələr zonası iqliminə görə tayqa meşə landşaftı ilə müqayisədə bir qədər isti və yayı xeyli davamlıdır. Yağıntıların illik miqdarı 500–600 mm-ə çatır. Yağıntıların miqdarı şərqə doğru əksinə çoxalır. Şimali Amerikada isə yağıntıların illik miqdarı 300–400 mm, yanvar ayının orta temperaturu −27°-30° C, iyulun orta temperaturu isə 15°C-yə yaxındır. Vilayətin şimal hissəsi daim donuşluğa düşür.

Torpaqları
----------

1. çimli podzol torpaqlar
2. torflu-podzollu-qleyli torpaqlar
3. çimli karbonatlı torpaqlar

İstinadlar
----------

1. ↑  Quliyev İ. Ə. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası. Bakı: 2014

Xarici keçidlər
---------------

* Torpaq tiplərinin coğrafi icmalı
**Abdullayev Sücəddin Mustafa oğlu** (1949, Nərimankənd, Gədəbəy rayonu – 21 oktyabr 2018, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının keçmiş Mənzil-Kommunal Təssərrüfat naziri, ictimai-siyasi xadim.

Həyatı
------

Sücəddin Abdullayev 1949-cu ilin 20 dekabr tarixində Gədəbəy rayonunun Nərimankənd kəndində anadan olub.1967-ci ildə kənd məktəbini qurtardıqdan sonra M. F. Axundov adına Azərbaycan Dillər İnstitutun rus dili və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olub.1967-ci ildən 1972-ci ilə qədər başqa -başqa yerlərdə fəhlə, tərbiyəçi vəzifələrində çalışıb.1972-ci ildə peşə məktəbində komsomol komitəsinin katibi olub.1973-cü ildə sovet ordusu sıralarında xidmət edib.1974-cü ildə texnikumda komsomol komitəsinin katibi vəzifəsində çalışıb.1975-ci ildə Lenin rayonu(indiki Sabunçu)komsomol komitəsində şöbə müdiri olub.1976-cı ildə partiya işinə keçdiyinə görə tutduğu vəzifədən azad olunub.1976–1990-cı illərdə Lenin rayonu partiya komitəsində instruktor, şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb.1984-cü ildə Bakı Ali partiya məktəbini qırmızı diplomla başa vurub.1990–1991-ci illərdə Xətai rayonu İcra hakimiyyətində sədr müavini vəzifəsində çalışıb.1991–1992-ci illərdə icra başçısının mənzil məsələləri üzrə müavini olub.1992–1993-cü ilədək Azərbaycan Respublikası Mənzil-Kommunal Təssərrüfat naziri vəzifəsinə təyin edilib.1993–1999-cu ilədək Mənzil-Kommunal Təssərrüfatı Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb. 2018-ci ilin oktaybr ayının 21-ində uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-08.
3. ↑
Neskafénin logosu
**Nescafé**— dünyada hazır qəhvəni ilk olarak satışa çıxaran firmadır. Nestléyə aid olan bir hazır qəhvə markasıdır.

Hazırda dünyanın demək olar ki, hər yerində fərqli çeşidləri ilə tanınır və sevilərək içilir. Eyni zamanda qəhvəyə zamanla bir çox yeni dad qataraq qəhvə satışında çeşidli yeniliklər etmişdir. Son olaraq şəkər, krem və qəhvəni hazır olaraq birliktə istifadəçilərinə təqdim edən ilk markadır.

Hazır qəhvə istehsalında işlədilən qəhvə çəyirdəkləri
-----------------------------------------------------

Hazır qəhvə, ilıq və tropik iqlimlərdə yetişən dağ ətəklərində yetişdirilə n Robusta çəyirdəklərindən istehsal edilir. Xoş qoxulu və aromatik bir dada sahib olan Arabica, Robustaya görə daha yumşaq bir dada sahibdir və daha yüksək temperaturda həll olur. Robusta çəyirdəkləri , Arabica'dan daha geniş bir coğrafyada yetişdiyi üçün hazır qəhvə istehsal edənlər tərəfindən ilk öncə seçilmiş hala gətirilmişdir.

Hazır qəhvə istehsal müddəti
----------------------------

Qovrulduqdan sonra üyüdülən qəhvə çəyirdəkləri , böyük ölçüdə olan süzgəcli ibriklərə qoyulur. isti su ilə bişirildiyi üçün qəhvə özünün suya keçməsi üçün şərait yaradılır. Bunun sorasında, içindəki su buxarlaşdırılaraq saf qəhvənin özü əldə edilir. Bu qəhvə özü spreyləmə və donmuş qurutma texnikası ilə qurudularaq hazır qəhvə halına gətirilir. Bu proseslə suda 100% həll ola bilən qəhvə əldə olunur.

Məhsullar
---------

Nestlé iddia edir ki,Dünyada hər saniyədə 3,000 fincan neskafe məhsulları içilir.

Neskafé məshullarına daxildır :

* Nescafé Original Blend
* Nescafé Classic
* Nescafé Clasico
* Nescafé Dolca
* Nescafé Gold Blend, (in Sweden called 'Lyx' as in 'Luxury')
* Nescafé Gold Blend Decaf, (in Sweden called 'Lyx' as in 'Luxury')
* Nescafé Gold Blend Half Caff
* Nescafé Black Gold
* Nescafé Spécial Filtre (in France)
* Nescafe Blend 43
* Nescafé Blend 37
* Nescafé Decaff
* Nescafé Half Caff
* Nescafé Fine Blend
* Nescafé Partners Blend (Fairtrade)
* Café Parisien (The Paris experience)
* Nescafé Suraya
* Nescafé Alta Rica
* Nescafé Alta Rica Decaff
* Nescafé Allen
* Nescafé Cap Colombie
* Nescafé Espresso
* Nescafé Red Cup (available in several European countries)
* Nescafé Green Blend (with more antioxidants, available in Sweden)
* Nescafé Azera (barista style instant coffee)
* Nescafé Café de Olla

Həçinin bax
-----------

Nescafé Basement

İstindalar
----------

1. ↑  Nestlé UK – Coffee Arxivləşdirilib 2010-05-29 at the Wayback Machine. Nestlé.co.uk (1938-04-01). Retrieved on 2011-04-17.
2. ↑
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* Nescafe Türkiyə Rəsmi Saytı
**Con Bon Covi** (*ing.* Jon Bon Jovi; əsl adı **John Francis Bongiovi**) — ABŞ-dən musiqiçi, bəstəkar, aktyor və qurucusu olduğu öz adını daşıyan rok musiqi qrupu Bon Jovinin solistidir. Bu günə qədər qrupu ilə on bir studiya albomuna imza atan Con Bon Covi solo fəaliyyət göstərərək iki albom da yayımlamışdır.

Con Bon Covi 1995-ci ildə *"Moonlight and Valentino"* filmi ilə kino aktyorluq karyerasına başladı və bu günə qədər on üç kino filmində rol alan musiqiçi *Sex and the City* və *Ally McBeal* kimi müxtəlif TV seriallarında qonaq aktyor olaraq yer aldı. *The Jon Bon Jovi Soul Foundation* vəqfinin qurucusu olan sənətçi bir çox xeyriyyəçilik işləri ilə də məşğuldur. 2005-ci ildə Luizianada qasırğada evlərini itirənlər üçün 28 ev tikdirdi və bu evlərin yerləşdiyi küçəyə *Bon Jovi Bulvarı* adı verldi. Con Bon Covi, 2000-ci il ABŞ prezident seçkilərində Al Gore, 2004-ci ildə John Kerry və 2008-ci ildə Barak Obamanın namizədlik kampaniyalarında iştirak etdi. Musiqiçi, Arena Futbol Liqası komandalarından *Philadelphia Soul*un da qurucularındandır.

2012-ci ildə Billboard jurnalı Con Bon Covi'yə musiqi dünyasının ən güclü və ilham verici 100 insanı siyahısında yer verdi. 2010-ci ildə Forbes jurnalı isə musiqiçini 125 milyon dollarlıq qazancla 2010-ci ilin ən çox qazanan ikinci musiqiçisi olaraq təyin etdi. Con Bon Covi *People jurnalı* tərəfindən dünyadakı ən gözəl 50 insandan biri olaraq seçildiyi vaxt yenə eyni jurnal tərəfindən *"Ən Seksual Rok Ulduzu"* olaraq təyin olundu. 2009-ci ilin Yanvar ayında İngiltərədə statistik mövzusunda bir nüfuz olaraq qəbul edilən OnePoll tərəfindən skiddle.com'un dəstəyi ilə və olduqca genişmiqyaslı iştirakla həyata keçirilən bir ankete görə *Rock Allahı* anketində Freddi Merkyuri və Elvis Preslinin ardından üçüncü sırada yer aldı. Musiqiçi 2009-ci ildə bəstəkarlar üçün təşkil edilən *Songwriters Hall of Fame* tərəfindən şərəfləndirildi. Musiqiçiyə 2001-ci ildə Nyu Cersidə Monmouth Universiteti tərəfindən *Elmlər Doktoru* ünvanı verildi.

Diskoqrafiya
------------

### Solo Albomlar

* 1990 - *Blaze of Glory*
* 1997 - *Destination Anywhere*

Filmoqrafiya
------------

| İl | Film | Rol |
| --- | --- | --- |
| 1990 | *Young Guns II* |  |
| 1995 | *Moonlight and Valentino* | Rəssam |
| 1996 | *The Leading Man* | Robin Qranq |
| 1997 | *Destination Anywhere* | Con |
| *Little City* | Kevin |
| 1998 | *Homegrown* | Denni |
| *No Looking Back* | Maykl |
| *Row Your Boat* | Cemi Midovs |
| 1999 | *Sex and the city*  | Set |
| 2000 | U-571 | Leytinant Pete Emmet |
| *Pay It Forward* | Riki Makkinni |
| 2001–2002 | *Ally McBeal* | Viktor Morrison |
| 2002 | Vampirlər 2: Ölülər günü | Derek Bliz |
| 2005 | *Cry Wolf* | Riç Volker |
| 2006 | *National Lampoon's Pucked* | Frenk Hoper |
| *The West Wing* | Özü olaraq |
| 2010 | *30 Rock* | Özü olaraq |
| 2011 | *New Year's Eve* | Censin |
**Kanal V** — Antalyada yayım edən televiziya kanalı.

Haqqında
--------

20 dekabr 1992-ci il Erdal Önər tərəfindən yaradılan Vip Tv kanalı,1998–2000 illəri arasında musiqi kanalı kimi olmuşdur.2000-ci illərin başlanğıcında "KadıAhmetoğulları’’-nın alması ilə kanalın adı dəyişdirilərək Kanal Vip oldu.2005-ci ildə kanal VTV adı ilə yayımlanmış, 2015-ci ilin sonlarında isə Kanal V olmuşdur.

Yayımlanması
------------

2002-ci ildə Türksat Kablo TV-də yayına başladıqdan sonra 2011-ci il Cumhuriyet (qəzet)-nin Antalya təmsilcisi Ahmet Oruçoğlunun satın alması ilə 2012-ci ildə sputnik üzərindən yayıma başlamışdır.2017-ci lin fevral ayından etibarən Kanal V-nin yeni sahibi Mehmet Okan Kayadır.

Kanal V Antalya içində karasal yayın və Kablo TV-də, Türkiyədə isə Türksat 4A və D-Smart platformalarında yerləşir.

Şüarın yaranması və Xarici əlaqələri
------------------------------------

Antalyada olan kanallardan ART Akdeniz TV 2016-da yayımlamağa durdu. Nəticə də Kanal V ‘‘*Antalya’nın Tek Televizyonu’’* şüarını mənimsəmiştir.

Kanalın veb-səhifəsi: Kanal V web sayfası

İstinadlar
----------
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **Ağqoyunlu Əlvənd mirzə** haqqındadır. **Qaraqoyunlu hakimi** üçün **Əlvənd mirzə (Qaraqoyunlu)** səhifəsinə baxın.* |

**Əlvənd Mirzə** (*bilinmir* – 1505, Mardin) — Ağqoyunlu hökmdarı.

Həyatı
------

Uzun Həsənin nəvəsi Yusif bəy Bayandurun ikinci oğludur. 1478-ci ildə Sultan Xəlil tərəfindən Şiraz valisi təyin olunmuşdur. Gödək Əhmədin ölümündən sonra Azərbaycanda hakimiyyətə gəlmişdir. 1500-1501-ci illərdə iki yerə bölünmüş Ağqoyunlu dövlətinin bir hissəsinin hökmdarı olmuşdur.

Hakimiyyəti
-----------

Qazi bəy Bayandur və Kazım bəy Pörnak tərəfindən dəstəklənirdi. İlk işi qardaşı Məhəmmədi Yəzddən qovmaq oldu. Məhəmməd Mirzə İsfahana qaçdı. Növbəti döyüşdə Əlvənd bəy məğlub olub Təbrizə çəkildi. Bu hadisədən sonra Sultan Murad Eybə Sultanın qardaşları tərəfindən Şirvandan çağrıldı. O da, Şirazdan İsfahana gəlib 1499-cu ildə Məhəmmədi tutdu və Təbrizə sürgün etdi. Əlvənd Mirzə və Murad Əbhərdə sülh bağladı və bunun nəticəsində Diyarbəkir (Şərqi Anadolu) ilə Azərbaycan Əlvənd Mirzəyə, İraqi-Ərəb, İraqi-Əcəm və Fars da Sultan Murada qaldı.

Səfəvilərlə mübarizə
--------------------

Əlvənd Mirzə Şah İsmayılın Şirvanşahları məğlub etməsi xəbərini alan kimi böyük bir ordu ilə Təbrizdən Naxçıvana gəldi. O, qızılbaşların Kür çayını keçməsini əngəlləmək üçün hərbi rəisi Məhəmməd Qaracanı Gəncə və Qarabağa yolladı. Qızılbaşlar Kür çayını keçib Əlvəndin göndərdiyi ordunu məhv etdilər. Əlvənd Şah İsmayıla Şirvana qayıtmaq tələbi ilə məktub göndərsə də, rədd cavabı aldəqdan sonra, döyüşmək üçün nəzərdə tutduğu Şərur düzünə yollandı. Lakin 1501-ci ildə Şərur döyüşündə Əlvənd Mirzə məğlubiyyətə uğradı. 1501-ci ildə İsmayıl Təbrizə daxil olub özünü şah elan edir. Bununla da paytaxtı Təbriz olan Səfəvilər dövlətinin əsası qoyuldu. Əlvənd Mirzə Ərzincana qaçmaqla xilas ola bildi.

Həmçinin bax
------------

* Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  F. Sümer, "Akkoyunlular", s. 273.
2. ↑  "İlhan Erdem - OTLUKBELİ SONRASI AK-KOYUNLULAR (1473-1478)" (PDF). 2012-03-23 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-12-06.
3. ↑  Həbib əs-Siyər, c. 4, səh. 499-500
4. ↑  Həsən bəy Rumlu, "Əhsən ət-Təvarix", səh. 234
5. ↑  Minorsky V. La Perse au XV-e siècle entre La Turque et Venise, Paris, 1933, səh. 60-61
6. ↑  Эфендиев О. А. Образование азербайджанского государства Сефевидов в начале XVI века. Баку, 1961, səh. 90-91

Xarici keçidlər
---------------

|  |
| --- |
| Əlvənd mirzə **Bayandur tayfasıAğqoyunlu sülaləsi****Doğum:** (ehtimal ki)1464  **Vəfat:** 1505 |
| Hakimiyyət titulları |
|
| Sələfləri Gödək Əhməd | **Ağqoyunlular dövləti(آق‌قویونلو‎) sultanı(Yəzddə)**1498-1501 | Xələfləri (Səfəvilər imperiyası quruldu)Şah İsmayıl Xətai |

| ⛭Ağqoyunlu hökmdarları |
| --- |
| Bəylər | Pəhləvan bəy  • Əlaəddin Turəli bəy  • Fəxrəddin Qutlu bəy  • Əhməd bəy  • Yuluq Osman bəy  • Cəlaləddin Əli bəy  • Həmzə bəy  • Cahangir mirzə |
| Sultanlar | Uzun Həsən  • Xəlil  • Yaqub  • Baysunqur  • Rüstəm  • Gödək Əhməd |
| Müxtəlif ərazilərdə | Diyarbəkirdə: Qasım  • Zeynalabidin bəyAzərbaycanda: Əlvənd mirzəYəzddə: Məhəmməd mirzəİraqda: Sultan Murad |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qaraçı (dəqiqləşdirmə).
**"Qaraçılar"** (*rus.* Цыганы) — Aleksandr Puşkinin bayronsayağı cənub poemaları silsiləsindən olan sonuncu poeması.

"Qaraçılar" poeması da "Qafqaz əsiri" kimi sürgün illərində yazılıb. Burda da şairin öz şəxsi iztirabları, ələmləri duyulur. Ancaq bu yeni, romantik cənub poemasında bu iztirablar ümumiləşdirilmiş və müəyyən dövrdə Rusiyanın liberal dvoryan gənclərinin taleyi kimi verilmişdir. Əsərin bir yerində qoca qaraçı, Alekoya vaxtilə Cənubdan Bessarabiyaya sürgün edilmiş bir şairin, bir nəğməkarın taleyindən bəhs edir. Bu parçada şairin öz taleyinin əks olunduğu aydın bilinir. Aleko qocanın çar tərəfindən sürgün edilmiş şair haqqında söhbətini dinləyib dəhşətə gəlir. "Qaraçılar" poeması yazılanda Rusiyanın az-çox qabaqcıl adamlarının taleyi belə idi. Hər addımda ömürlük sürgün təhlükəsi vardı.

Poemanın qəhrəmanı Alekoda da kübar aləminə, dvoryanlara qarşı kəskin bir nifrət var. Ümumiyyətlə, bu xüsusiyyət Puşkinin cənub poemalarının hamısında var. "Qaraçılar"da isə daha qüvvətlidir. Aleko surətində bu təbəqənin gənclərində olan ruh düşkülüyü, ümidsizlik, məyusluq, ətalət, aydın şəkildə görünür. O, azadlığı mücərrəd anlayış kimi qəbul edən xəyalpərəst gəncdir. Əsərin romantik bir poema kimi meydana çıxmasına səbəb qəhrəmanın bu səciyyəsidir. Romantiklərə aid olan bütün xüsusiyyətlər Alekoda birləşdirilib və tip yaradılıb.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında
**Qanun nəşriyyatı** – 1995-ci il 6 oktyabr tarixindən fəaliyyət göstərir, hal-hazırda Tbilisi prospekti 76 ünvanında yerləşir. Nəşriyyat ilk illərdə, əsasən, hüquq ədəbiyyatı nəşr edirdi. Sonralar isə bədii və tərcümə ədəbiyyatının nəşrinə üstünlük vermişdir.

Fəaliyyəti
----------

"Qanun" nəşriyyatı bütün sahələrdə: bədii ədəbiyyat, fəlsəfə, tarix, iqtisadiyyat, tibb, coğrafiya, elmi-fantastika, uşaq ədəbiyyatı, din, mətbəx və sağlamlıqla bağlı kitablar nəşr etməklə fəaliyyətini ilbəil genişləndirir. "Qanun" nəşriyyatının gənclərlə bağlı başladığı "birinci kitab" və "ən yeni ədəbiyyat" seriyası cəmiyyətdə populyarlıq qazanmışdır.

"Qanun" nəşriyyatı bir çox Nobel mükafatı laureatının: Gabriel Garcia Marquez, Orhan Pamuk, Herta Müller, J.M.G. Le Clezio, Jose Saramago, Albert Camus və s. ilə yanaşı, Bernhard Schlink, George Orwell, Marc Levy, Paulo Coelho, Dan Brown, Richard Branson, David Eagleman, Yuval Noah Harari, Eckhart Tolle, Salman Rushdie, J.R.R.Tolkien, Rhonda Berne, Stephen Hawking, Franz Kafka kimi dünyaca oxunan yazarların əsərlərini türk, rus, ingilis, alman, fransız dillərindən Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

"Qanun" nəşriyyatı "Dünya klassikləri" seriyasında Fyodor Dostoyevski, Lev Tolstoy, Toni Morrison, Anton Çexov, Victor Hugo, Theodore Dreiser, Jane Austen, John Steinbeck, Jack London, İvan Turgenev, Thomas Mann, Aleksandr Puşkin, Charles Dickens, "Azərbaycan klassikləri" seriyasında isə Məmməd Səid Ordubadi, Mikayıl Müşfiq, Cəfər Cabbarlı, İlyas Əfəndiyev, Hüseyn Cavid, Cəlil Məmmədquluzadə, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, İsmayıl Şıxlı və digərlərinin əsərləri çap olunmuşdur.

Kitab satışı
------------

Kitab satışı, əsasən, nəşriyyatın özündə yerləşən "Qanun" mağazada həyata keçirilir. Həmçinin nəşriyyat məşhur kitab mağazaları ilə – "Əli və Nino" kitab şəbəkələri, "Baku Book Center", "Kitabevim.az", "Kitabxana Kollektoru" və s. ilə əməkdaşlıq edərək, Azərbaycanın bütün bölgələrində kitab satışını həyata keçirir.