recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Eucotyle nephritica** (*lat.* Eucotyle nephritica) Yastı qurdlar tipinin Trematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Uzunluğu 2,5 mm, 0.78-0,82 mm eni olan kiçik və uzunsov trematodlardır. Onun baş tərəfi tinləri kütləşmiş, üçbucaq şəklindədir. Kutikula tikanla örtülüdür. Ağız əmziyi 0,24 mm, fariniks isə 0,480 mm diametrə malikdir. Qida borusunun ön hissəsi şişkinlik (bulbus) əmələ gətirir. Bağırsq qolları azca əyilir və helmintin nəhayətindən 0,48 mm məsafədə qurtarır. Toxumluqlar bədənin qabaq yarsında yerləşir, paylıdır və biri digərindən aralı vəziyyətdə durmuşdur. Ölçüləri: 1-ci toxumluq 0,456x0,276 mm, 2-ci toxumluq isə 0,420-0,276 mm-dir. Yumurtalıq paylı olmaqla 0,228x0,228 mm ölçüyə malikdir. Melis cisimciyi oval şəklində və 0,30x0,168 mm ölçüdədir. Sarılıqlar bədənin ön hissəsində olan əzələvi şişkinlik qurtardığı yerdən başlayaraq bədədnin axırıncı 1/3 hissəsinin başlanğıcında qurtarır. Yumurtalar oval şəkildədir, miqdarı çoxdur, ölçüləri: 0,036x0,012 mm-dir.

Həyat tərzi
-----------

Azsaylı-kosmopolit növdür, növdaxili müxtəlifliyi Politipdir, Parazit orqanizm olub quşların (Podiceps nigricollis) sidik yollarında yaşayır. Mürəkkəb həyat tərzi keçirir. Nəsillərin növbələşməsi və sahiblərin dəyişilməsi ilə müşayiət edilir. Epiteli hüceyrələri ilə qidalanır. Hermofradit orqanizmdir. Cinsi çoxalması yumurta qoyma (nəsil dəyişkənliyi) və qeyri-cinsi çoxalma (partenogeniz) formasında olur. Üçüncü dərəcəli konsumentdir.

Yayılması
---------

Dünyada 9, Azərbaycanda 2, Qafqazda da 2 növlə təmsil olunmuşdur. Dünyada Almaniya, Ukrayna, Rusiya, Azərbaycanda isə Nohur gölü, Qızılağac qoruğunda yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Трематоды птиц Причерноморских и Прикаспийских районов. М. 1983 стр. 85-86.
2. ↑  S.M.Vahidova "Azərbaycanda balıqyeyən quşların parazit qurdları" Bakı, 1968, səh. 57-58.
3. ↑  Ваидова С.М. "Гелминты птиц Азербайджана" , Б. 1978, стр. 96-97.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q31301119
* EUNIS: 242147
* Fauna Europaea (new): b25a9b7e-1b3a-48a4-bfa9-a8a6142ec90b
* GBIF: 4415119
* WoRMS: 736190

 |
Bolama küçəsinin görünüşü
**Bijaqoş**, Bisaquş — Atlantika okeanında adalar qrupu.

Haqqında
--------

Afrikanın qərb sahilləri yaxınlığındadır. Qvineya-Bisaunun tərkibinə daxildir. Təqribən 60 adadan ibarətdir. Sahəsi 1600 *km2*
*-dir. Manqr meşələri var. Yabanı kokos və yağlı palma meyvələri yığılır. Çəltik becərilir. Mühüm portu Bolamadır.*

İqtisadiyyatı
-------------

İqtisadiyyatı əsasən, kənd təsərrüfatdan ibarətdir, bir çox ailələr fərdi olaraq əkinçilik və balıqçılıq ilə məşğul olurlar. Qonşu Seneqaldan gələn bəzi turizm fəaliyyətlərinə əsasən qayıq nizamnamələrı daxildir. İnfrastuktura və kommunikasiya əlaqələrinin olmaması adaların unikal turizm potensialının inkişafına mane olur.

2000-ci illərin əvvəllərindən başlayaraq bir neçə Bijaqoş adaları narkotiklərin tranzit depoları kimi istifadə olunmağa başlamışdır, adaların sosial və iqtisadi strukturları tez-tez dəyişir.

Tarixi
------

Avropanın qədim müstəmləkəçi dövrlərində adalar Qərbi Afrikanın sahilində ticarət mərkəzi idi və güclü bir donanma qurdular. 1535-ci ildə bu, onları 1703-cü ildə tərk edilmiş Bissao üzərində qala inşa edən Portuqaliyanı məğlub etməyə imkan verdi. Adalar rəsmi olaraq Portuqaliyanın tərkibinə 1936-cı ilə qədər qatılmamışdır.

1930–1931-ci illərdə Bijaqoş Avstriyalı antropolog və fotoqraf Hüqo Bernatzik tərəfindən ziyarət edildi və o, Bidyoqo xalqının arasında gündəlik həyatını yazıya alaraq qeyd etdi.

Həmçinin bax
------------

* Cəmiyyət adaları
* Taiti
* Cerba
* Polineziya
* Papeete
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 30. ISBN 978-9952-441-03-1.
2. ↑  Guiné-Bissau: Arquipélago dos Bijagós utilizado como depósito dos narcotraficantes – Governo Arxivləşdirilib 2014-11-29 at the Wayback Machine, Agência Lusa, *Visão* magazine
3. ↑  Edward Stallibrass, 'The Bijouga or Bissagos Islands, West Africa', in *Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography*, Vol. 11, No. 10 (Oct. 1889), p. 595.
4. ↑  Thornton, John (1998). *Africa and Africans in the Making of the Atlantic World, 1400–1800* Arxivləşdirilib 2016-04-17 at the Wayback Machine. Paris: Cambridge University Press. ISBN 9781139643382. Retrieved 2015–01-26.
5. ↑  Henry, Christine (1994). *Les îles où dansent les enfants défunts. Âge, sexe et pouvoir chez les Bijogo de Guinée-Bissau* Arxivləşdirilib 2016-04-13 at the Wayback Machine (in French). Paris: Les Editions de la MSH. pp. 66–68. ISBN 9782735116829. Retrieved 2015–01-26.
6. ↑  *Geheimnisvolle Inselntropen Afrikas: Frauenstaat und Mutterrecht der Bidyogo; ein Forschungsbericht* 1933

Xarici keçidlər
---------------

* Bijaqoş adaları
**Uğursuzlar** (*fr.* La Chèvre) — rejissor Fransis Veberin filmi. 1991-ci ildə ABŞ-də filmin "Təmiz bəxtigətirmə" (*ing.* Pure luck) adlı remeyki çəkilmişdir..

Məzmun
------

Böyük bir şirkətin prezidentinin qızı inanılmaz dərəcədə uğursuz insandır. Latın Amerikasına kurorta gedən qız bədbəxt hadisədən sonra quldurların əlinə keçir. Axtarışlar nəticə vermir. Prezident olanlara bir çarə tapa bilmir. Amma orada işləyən psixoloq prezidentə bir ideya verir: mühasibatlıqda Fransua Perren adlı çox uğursuz bir insan işləyir. Əgər o da qızın getdiyi yerə getsə, Perren eynilə qızın düşdüyü uğursuzluqlara düşəcək. Belə olsa, prezidentin adamları qızın izinə düşə bilərlər. Ağlına başqa variant gəlməyən prezident Perreni şəxsi xəfiyyəsi Kampana ilə qızının getdiyi yerə göndərir.

Demək olar ki, psixoloqun versiyası düz çıxdı. Bir çox uğursuz macəralara düşən Perren mənasız, uğursuz və bəzən məzəli hadisələrdən sonra prezidentin qızını tapır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Fransis Veber
**Rejissor:** Fransis Veber
**Operator:** Aleks Fillips
**Bəstəkar:** Vladimir Kosma
**Prodüser:** Alan Puare
### Rollarda

Pyer Rişar — Fransua Perren
Jerar Depardye — Jan Kampana
Pedro Armendares — Kostao
Korinn Şarbi — Mari Bens
Marisa Olivares
Andre Valardi — psixoloq Meyer
Xorxe Lüke — Xuan Arbal
Serxio Kalderon
Mişel Roben — milyonçu Bens

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  .
3. 1 2  .
4. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
5. 1 2 3  .
6. ↑  .
7. ↑  .
8. ↑  Unifrance. 1949.
9. ↑  Lexicon of international films (alm.). Zweitausendeins.
10. ↑  Pure luck on imdb.com Arxivləşdirilib 2009-02-09 at the Wayback Machine  (Yoxlanılıb 30 avqust 2016)

Xarici keçidlər
---------------

* *Uğursuzlar* — Internet Movie Database saytında.

* *La Chèvre* AllMovie saytında
* Trailer  (fr.)
**Əliyev Zülfüqar Mənsur oğlu** — şair, SSRİ Yazıçılar İttifaqının, Azərbaycan SSR Jurnalistlər Birliyinin (1964) və 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Zülfüqar Qodmanlı 1933-cü il iyunun 15-də Masallı rayonunun Qodman kəndində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini doğma kənddə almış, sonra Bakıda Buzovna qəsəbəsində tikintidə fəhlə işləmiş, həm də axşam fəhlə-gənclər məktəbində orta təhsil almışdır. Buzovna qəsəbəsində 1 saylı tikinti idarəsinin komsomol komitəsinin katibi (1953-1955) olmuş, Sumqayıt şəhər komsomol və partiya komitələrində təlimatçı işləmişdir.

1960-1965-ci illərdə Sov.İKP MK nəzdindəki Moskva ali partiya məktəbini bitirdikdən sonra Sumqayıt aşqarlar zavodunda kadrlar şöbəsinin rəisi, boru-prokat zavodunda məişət sexinin rəisi, 35 saylı məktəbdə ictimaiyyət və estetika, tibb məktəbində fəlsəfə müəllimi, 85 saylı texniki məktəbdə direktor olmuş,Sonradan Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində redaktor vəzifəsində işləmişdir.

Ədəbi fəaliyyətə "Sosialist Sumqayıtı" qəzetinin 1960-cı il noyabr tarixli sayında çap etdirdiyi "Taxtabiti" adlı satirik şeri ilə başlamışdır. O zamandan dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış etmişdir.

Zülfüqar Qodmanlı SSRİ Yazıçılar İttifaqının və Jurnalistlər Birliyinin üzvü olmuşdur. Öz yaradıcılığında Sumqayıta və şəhərin zəhmət adamlarının tərənnümünə geniş yer ayırmışdır. Onun elmi əsərlərinin əksəriyyəti, o cümlədən dissertasiyası da Sumqayıta həsr olunmuşdur.

1998-ci il martın 24-də Sumqayıtda vəfat etmişdir.

Əsərləri
--------

1. Sumqayıt axşamları. Bakı: Gənclik, 1969, 30 səh.
2. Zəminə. Bakı: Gənclik, 1972, 36 səh.
3. Sumqayıt nəğmələri. Bakı: Gənclik, 1979, 37 səh.
4. Gəl görüşək. Bakı: Yazıçı, 1983, 126 səh.
5. Şöhrət meydanı. Bakı: Gənclik, 1985, 126 səh.
6. Sənin taleyin. Bakı: Yazıçı, 1989, 230 səh.
7. Dağ yeli. Bakı: Gənclik, 1992, 202 səh.
8. Vaxt və inam. Bakı: Azərbaycan nəşriyyatı, 1993, 317 səh.
9. Sumqayıta qayıdıram. Sumqayıt nəşriyyatı, 1998

İstinadlar
----------
**Şuxov qülləsi** (*rus.* Шуховская башня) və ya **Şabolovka qülləsi** (*rus.* Шаболовская башня) — Rusiyanın paytaxtı Moskvada yerləşən, Vladimir Şuxov tərəfindən hazırlanmış teleradio qülləsi. 160 metr hündürlüyündə olan bu diaqrid struktur Rusiya vətəndaş müharibəsi illərində — 1920–1922-ci illərdə poladdan hazırlanmışdır.

Struktur
--------

Şuxov qülləsi layihəsi (1919)
Şuxov qülləsi hiperboloid quruluşa malik olub (hiperbolik polad torşəkilli örtük) konusşəkillidir. Qüllə diaqrid quruluşa malikdir və onun polad örtüyü küləyə davamlı olması üçündür (hündür binalar üçün əhəmiyyətli dizayn faktoru).

Orijinal plana əsasən qüllənin hündürlüyü 350 metr olmalı idi. Lakin tikildiyi dörvrdə Rusiyada polad ehtiyatları az olduğundan 160 metr hündürlüyündə tikilmişdir.

Yer
---

Şuxov qülləsi Moskvada, Kremlın bir neçə kilometr cənubunda yerləşir, amma turistlərin bura daxil olmasına icazə verilmir. Qüllə *Şabolovka küçəsi, 37* ünvanında yerləşir.

Sökülməsi
---------

2014-cü ilin əvvəllərində qüllənin Rusiya Telelviziya və Radio Yayımı üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən sökülməsi planlaşdırılmışdır, amma daha sonra onun bərpası üçün müraciətlər olmuşdur. Qüllənin qorunması üçün keçirilmiş kampaniyadan sonra 2014-cü ilin sentyabrında Moskva Şəhər Şurası qüllənin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə onu qorumağa aldığını açıqlamışdır. Amma hələ də nəzərdə tutulmuş bərpa işləri üçün heç bir iş görülməyib.

Modellər
--------

Şuxov qülləsinin Londonda yerləşən Elmlər muzeyinin İnformasiyalar dövrü qalereyasında bir modeli nümayiş etdirilir. Model 1:30 miqyasındadır və 2014-cü ilin oktyabrında qalereyada quraşdırılmışdır.

Qalereya
--------

* 19791979
* 20062006
* 20072007
* 20072007
* 20082008

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. 1 2  *Stevens, Susannah.* "Shukhov Tower: The Eiffel of the East". BBCNews. BBC. 9 April 2014. 25 September 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 April 2014.
3. ↑  campaign to save Shukhov Tower Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine:  Arxivləşdirilib 2017-07-31 at the Wayback Machine
4. ↑  *Kimmelman, Michael.* "Broadcasting a Plea to Save a Historic Tower". The New York Times. March 16, 2014. October 4, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 15, 2015.  (#apostrophe\_markup)
5. ↑  *Penny Sarchet.* "Soviet-era hyperboloid tower saved from destruction". New Scientist. 2 September 2014. 31 May 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 December 2015.
6. 1 2  "Moscow Puts Iconic Shukhov Tower on Protected Landmark List". The Moscow Times. Aug 18, 2014. March 4, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 15, 2015.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-01-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-15.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Şuxov qülləsi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Qüllənin 3D modeli Arxivləşdirilib 2007-05-19 at the Wayback Machine
* Hiperbolid qüllənin mənzərərləri Arxivləşdirilib 2011-07-09 at the Wayback Machine
* Şuxov Qüllə Fondu
**Convair X-6** — sxem stolundan kənara çıxa bilməyən nüvə enerjisi ilə işləyən bir sınaq təyyarəsidir.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən 1946-cı ilin mayında nüvə enerjisi ilə işləyən bir təyyarə hazırlamaq proqramına (Nuclear Energy for the Propulsion of Aircraft (Təyyarənin Sürətlənməsi üçün Nüvə Enerjisi) — NEPA) start verildi. Bu proqram altında işlər davam etdirilərkən, bu proqram 1951-ci ilin may ayında başqa bir proqram ilə (Aircraft Nuclear Propulsion (Nüvə enerjisi ilə təyyarə sürətlənməsi) (ANP)) əvəz edildi. ANP proqramı Convair tərəfindən dəyişdirilmiş MX-1589 layihəsi çərçivəsində iki B-36-nın işlənməsini əhatə etmişdir. Bu iki təyyarədən biri uçan reaktorun radiasiya qalxanlarında tədqiqat üçün istifadə ediləcək, digəri isə X-6 layihəsi olacaqdı.

Nüvə Test Təyyarəsi (Nuclear Test Aircraft — NTA) adlanan ilk dəyişdirilmiş B-36, 1952-ci il sentyabrın 1-də Carswell Hərbi Hava Qüvvələri bazasını vuran tornadoda zədələnmiş B-36H-20-CF (Seriya nömrəsi 51–5712) modeli idi. Bu təyyarənin adı əvvəlcə XB-36H, sonra NB-36H olaraq dəyişdirildi və 1000 kilovattlıq hava soyuduculu nüvə reaktoru aparmaq üçün modifikasiya edilmişdir. Bu təyyarənin əsas məqsədi bir nüvə reaktorunun təyyarə sistemlərinə təsirini görmək idi. NB-36H 1955 ilə 1957 arasında 47 sınaq uçuşu etdi. NB-36H sınaqlarının nəticələrinə əsasən X-6 və bütün nüvə təyyarəsi proqramlarına xitam verildi.

1960-cı illərdə Sovet İttifaqındakı Tupolev dizayn bürosu əməliyyat reaktoru aparmaq üçün dəyişdirilmiş Tu-95 olan Tupolev Tu-119 ilə oxşar sınaqlar həyata keçirmişdir.

Convair NB-36H, X-6 layihəsinin uçan test yatağı
**Myonxyansan** (kor. 묘향산, 妙香山) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının ərazisində yerləşən dağdır. Koreya dilindən tərcümədə dağın adı "sirli ətir dağı" mənasına gəlir. Öz adı dağ onun sayəsində alıb ki, onun ərazisində sirli formalar və ətirlər aşkar edilmişdir. Əfsanəyə görə bu müqəddəs yer, yəni Myoxyansan koreya millətinin əcdadı olan Danqun Vanqqeomun evi olmuşdur.

Ətraf mühiti
------------

Dağın çox hissəsi müxtəlif tipli sıxyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. Dağın 16 000 hektarlıq ərazisi milli parkın ərazisinə daxildir. 7 000 hektarlıq ərazi *BirdLife International* beynəlxalq təşkilatı tərəfindən mühafizə olunur. Bunun da səbəbi nadir quşların yuva salmaq üçün buraya gəlmələridir.

### Dünya biosfer qoruğu

YUNESKO-un "İnsan və biosfer" adlı hazırladığı proqram üzrə 2009-cu ildə dünya biosfer qoruğu kimi Myonxyansan dağı müəyyən edilmişdir. Onun mədəni əhəmiyyətinə, həmçinin sıldırım qayalarına istinad edərək dağa bu ad verilmişdir. Dağ ərazisində endemik hesab olunan bitkilərin 30 növü bitir. Burada yayılan bitkilərdən 16 növü, heyvanlardan isə 12 növü tamamilə məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Turizm
------

Myoxyansan dağı — Koreya Xalq Demokratik Respublikasında əsas turizm obyektlərindən biri hesab olunur. Əhalinin çox hissəsi bu dağı ziyarət edirlər. Dağa səyahət etmək üçün bir neçə turizm marşrutu təşkil edilmişdir. Gözəl mənzərələrdən başqa həmçinin turistləri Poxyonsa məbədi cəlb edir. Sanvon komaları, Kımqvan, Xabiroda diqqəti cəlb edən obyektlərdəndir. Ryonmun mağarası süni şəkildə turistlər üçün hazırlanmışdır.

Myoxyansan dağında dünyada böyük xəzinə kimi status almış Dostluğun Beynəlxalq Sərgisi təşkil olunur. Sərgidə hökumətin idarəsinin bütün illəri, həmçinin Koreya Xalq Demokratik Respublikasının rəhbərləri tərəfindən alınmış hədiyyələr turistlərə və əhaliyə nümayiş olunur. Böyük bina hədiyyələrin sərgisini təqdim edir. Burada siz Kim Er Senin və kiçik Kim Çen İrin sərgiyə təqdim etdikləri hədiyyələri görə bilərsiniz.

"Xyansan" mehmanxanası zəngin ziyarətçilərə xidmət edir. "Çxonçxon" mehmanxanası isə — orta sinifin nümayəndələrini qəbul etmək üçün yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Peakbagger.com". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-09.
2. ↑  "Unesco, Mount Myohyang, Democratic People's Republic of Korea". 2016-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-01.
3. ↑  "Mount Myohyang". Important Bird Areas factsheet. BirdLife International. 2013. 2013-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-012.
4. ↑  *Revkin, Andrew C.* "The New York Times". Dotearth.blogs.nytimes.com. 2009-05-26. 2013-06-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-21.

Xarici keçidlər
---------------

* *Ryongmun Cavern* picture album Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine at Naenara
* *Hyangsan Hotel* picture album[*ölü keçid*] at Naenara
* Another picture album Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine at Naenara
**Meşəli gölü** (*ing.* Lake of the Woods) — Şimali Amerikada yerləşən göl. Böyük göllər şəbəkəsindən qərbdə yerləşən göl. ABŞ və Kanada sərhəddində yerləşir. İnzibati cəhətdən isə Kanadanın Manitoba və Ontario vilayətləri, ABŞ-nin isə Minnesota ştatları ərazisində yerləşir. ABŞ ərazisində sahəsinə görə 7-ci göldür. Gölün sahəsi 4350 km² (bunun 3149 km² Kanada ərazisi) təşkil edir. Gölün su səthi 323 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Sahilləri parçalıdır. Sahil xəttinin uzunluğu 105000 km təşkil edir. Göl daxilində 14 min kiçik ada vardır. Onlar arasında ən iriləri: Biq-Aylend, Biqsbi və Falkon. Şimal sahilində Kenora şəhəri yerləşir. Gölün əsas qidalandırıcısı cənubdan ora tökülən Reyni çayıdır. Üstəlik gölə Kakaqi, Drayberi çayları axır. Göldən isə Vinnipeq gölünə eyni adlı çay tökülür.

Geoloji baxımından bu su tutarı Aqassis gölünün qalığıdır.

Sahillərində *Charadrius melodus* və Amerikan ağ qutanı yuva qurur. Üstəlik sahillərində bir necə min baş Ağbaş qartala rast gəlinir. Gölün özündə isə Xanıkimilərdən xüsusi ilə Sarı xanı ovlanılır.

Meşəli göl.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lake of the Woods — The Canadian Encyclopedia". 2011-08-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
2. ↑  "Canada Fishing Online. Ontario Fishing". 2011-08-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
**Aidon Oy** — Şimali Avropada ağıllı şəbəkə üçün ağıllı ölçmənin həllərinə və xidmətlərinə diqqət yetirən Finlandiya texnologiya şirkəti. Şirkət 2004-cü ildə Finlandiyanın Yüvəskülə şəhərində təsis edilmişdir. Şirkətin Finlandiya, Norveç və İsveçdə ofisləri mövcuddur.

Tarixi
------

Aidon 2004-cü ildə Finlandiyanın Yüvəskülə şəhərində yeddi nəfərlik startap şirkəti kimi təsis edilmişdir. 2004-cü ildən bəri Aidon Şimali Avropada 2,5 milyondan çox nöqtənin ölçülməsi üçün müqavilə imzalamışdır.

Xidmətləri
----------

Aidon Şimali Avropa enerji paylayıcı sistem operatorlarına (DSOs) sənaye interneti və ağıllı şəbəkə texnologiyalarını paylayır və onları gündən-günə təkmilləşdirir. Şirkət Finlandiya, Norveç və İsveçdə fəaliyyət göstərir. Hal-hazırda şirkətin Şimali Avropada 2,5 milyondan çox hesablayıcısı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aidon". Aidon. İstifadə tarixi: 2018-03-02.
2. ↑  "Jyväskylässä Alvari 2015 -tunnustus Kasvun Roihu Oy:lle" (Finnish). Jyväskylän kaupunki. 2018-10-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-02.
3. ↑  "Älymittareilla maailmaa valloittamaan" (Finnish). Yle. İstifadə tarixi: 2018-03-02.
4. ↑  "Energia-alan murros älykkäine sähköverkkoineen on ollut kuin lottovoitto jyväskyläläiselle Aidonille" (Finnish). Kauppalehti. İstifadə tarixi: 2018-03-02.
5. 1 2  "Aidonille jälleen kauppa Norjaan – yhteensä jo 1,5 miljoonaa mittauspistettä" (Finnish). Keskisuomalainen. İstifadə tarixi: 2018-03-02.
Myosotis sylvatica Ehrh. ex Hoffm. (M. sachalinensis M. Pop. M. sylvatica var. sachalinensis (M. Pop.) Tolm.)

Hündürlüyü (12) 20-50 sm, gövdəsi tək və ya bir neçə ədəddir, düz və ya əyilib qalxandır, sadə və ya yuxarı hissədə budaqlanmış, aşağı hissədə aralanmış, üst tərəfdə sıxılmış tüklü olan ikiillik və ya çoxillik ot bitkisidir.

Yarpaq
------

Kökətrafı yarpaqları uzunsov və ya uzunsov-əksinəyumurtaşəkillidir, kifayət qədər uzun saplağa daralmışdır, gövdə yarpaqları uzunsov-neştərvari, küttəhər və ya sivritəhərdir,aşağı saplaqlı yarpaqlar qaidə hissəsinə doğru daralmışdır, yuxarıdakılar isə oturaqdırlar.

Çiçək
-----

Qıvrım çiçək qrupu çoxçiçəklidir, yarpaqsızdır. Tac tünd və ya açıq-mavi rəngli, diametri 7–8 mm-ə qədər olan yastı büküşlüdür və kasa yarpağına bərabər olan borucuğu vardır.

Meyvə
-----

Fındıqcaların uzunluğu 2 mm-ə yaxındır, uzunsov-yumurtaşəkillidir, üçtilli, qara və parlaqdır.

Çiçəkləməsi
-----------

(Aprel) May-Avqust

Meyvə verməsi
-------------

İyun- Avqust

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Kür düz. KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, Nax. dağ. Lənk. dağ.. Aşağıdan dağ qurşağından subalp qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Meşələrdə və kolluqlarda, subalp çəmənlərində, qayalıqlarda rast gəlinir

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q149464
* Wikispecies: Myosotis sylvatica
* APA: 5280
* APDB: 77483
* APNI: 107478
* BioLib: 40720
* Calflora: 10140
* eFloraSA: Myosotis\_sylvatica
* EoL: 580089
* EPPO: MYOSI
* EUNIS: 161966
* FloraBase: 12708
* GBIF: 5341175
* GRIN: 24818
* iNaturalist: 55826
* IPA: 11972
* IPNI: 119282-1
* IRMNG: 10876326
* ITIS: 31698
* MichiganFlora: 589
* MoBotPF: 278005
* NBN: NHMSYS0000460822
* NCBI: 192364
* NSWFlora: Myosotis~sylvatica
* NZOR: cc1bb930-be3e-45ef-869f-b97025110962
* NZPCN: 3212
* PalDat: Myosotis\_sylvatica
* PFI: 4354
* Plant List: kew-2358257
* PLANTS: MYSY
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:119282-1
* SANBI: 1503-8
* Tropicos: 4001323
* VASCAN: 3807
* VicFlora: 1eca2f52-7fbe-46d6-be97-60feb3c44a82
* WisFlora: 4303
* WFO: wfo-0000368542

 |
**Abdullayeva Aida Həmdulla qızı** (13 aprel 1922, Bakı – 11 aprel 2009, Bakı) – musiqiçi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1972), Bakı Musiqi Akademiyasının professoru, Azərbaycan arfa ifaçılığı məktəbinin yaradıcısı.

Həyatı
------

Aida Abdullayeva 1922-ci il aprelin 13-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1940-cı ildə onillik orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Xalq Komissarları Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsi tərəfindən ali musiqi təhsili almaq üçün Moskva Dövlət Konservatoriyasına göndərilmişdir. 1941-ci ildə müharibənin başlaması ilə əlaqədar Aidə Abdullayeva Bakıya qayıdır və Opera və Balet Teatrının orkestrində işə qəbul olunur. 1942-ci ilin payızında ailəsi ilə birlikdə repressiyaya məruz qalaraq Qazaxıstana sürgün edildi. 
1943-cü ildə Üzeyir Hacıbəyovun vəsadəti əsasında o, Azərbaycana qaytarılıb Bakı Dövlət Konservatoriyasına bərpa olunur və Radiokomitənin Simfonik orkestrində işləməyə göndərilir.

1944-cü ildə Aida Abdullayeva yenidən Moskva Konservatoriyasında professor K.Erdelinin sinfində təhsilini davam etdirir. Bu təhsil ocağını 1949-cu ildə bitirdikdən sonra Aida Abdullayeva o vaxtlar Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının rektoru olmuş Qara Qarayevin rəyi əsasında Konservatoriyada müəllimlik fəaliyyətinə başlayaraq arfa sinfinə rəhbərlik etməyə başlayır. Burada işlədiyi onilliklər ərzində o, respublikamızda, eləcə də xaricdə fəaliyyət göstərən simfonik orkestrlər üçün bir çox arfa ifaçıları hazırlamışdır. Onun təşəbbüsü ilə Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində, Sumqayıt musiqi məktəbində arfa sinfi açılmışdır.

Mənbə
-----

1. ↑  Aida Həmdulla qızı Abdullayeva[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan musiqisi
**Preetika Rao**-(7 iyun 1988, Manqalur, Karnataka) Hindistan-lı aktrisa, model, jurnalist və müğənnidir.Colors TV-nin Əbədi Sevgi(serial) (Beintehaa) adlı romantik dramında Aliyə Zeyn Abdullah(Aaliya Zain Abdullah) obrazı ilə tanınır.

Həyatı
------

Preetika Rao 29 may 1988-ci ildə Manqalur, Hindistan-da doğulub.Rao, Sofiya Kollecindən Tarix ixtisası üzrə məzun olmuşdur, eyni zamanda reklam və jurnalistika diplomu almışdır. Bacısı Amrita Rao da Bollyvood aktrisasıdır.

Karyera
-------

Gənc model olaraq Preetika, modellik karyerasına Cadbury Dairy Milk reklamı ilə başlayan Amitabh Bachchan ilə birlikdə Shoojit Sarkarın rejissorluğu ilə qırxdan çox TVC ilə uğurlu bir modellik karyerasına başladı.Film jurnalistikası ilə məşğul olmağa başlayan Preetika Bangalore Mirror, Deccan Chronicle və Asiya Çağı üçün məqalələr yazdı.

Akademik dərəcəsini davam etdirmək üçün Rao, bəzi məşhur filmlər "Jaane Tu… Ya Jaane Na (2008)", "Ajab Ghazabb Love (2012)" və "Aashiqui 2 (2013)" daxil olmaqla Bollivuddan gələn bir neçə böyük təklifi redd etməyi seçdi.
Rao, Tamil romantik filmi "Chikku Bukku" (2011) ilə Tamil filmi Jeans-in istehsalçıları ve Rajnikanth-ın Kochadaiiyaan-ı olan Media One Global Ent Pvt Ltd ilə ilk aktrisalıq karyerasına başdadı.Bununla birlikdə, Rao, New York Film Akademiyasından yayımlanan jurnalistika diplomu kursu üçün Cənubi filmlərdən ayrıldı.
2014-cü ildə Rao, Aliyə Qulam Heydər (Aaliya Ghulam Haider) rolunu oynayaraq Colors TV-də yayımlanan məşhur "Əbədi Sevgi(serial)" (Beintehaa) televiziya serialı ilə regional kinodan milli televiziyaya keçid etdi. Rao, 2015-ci ilin yanvar ayında Kolkata-da təşkil edilən Kalakar Awards-da Ən Yaxşı Aktrisa və Zee Gold Awards-ın ən yaxşı debutu mükafatını qazandı.Rao, Perfect Woman jurnalının Perfect Miss India Awards-ın marka elçisidir.

2017-ci ildə Raoya Hindistan televiziya reallıq şousu Bigg Boss-dan təklif gəldi, baxmayaraq ki, ona 6 dəfə şou təklif edildi, lakin həyatını ictimaiyyətə və 7/24 kamerada göstərmək istəmədiyi üçün fürsətdən imtina etdi. Və o ildə Star Plus-da Mohini rolunda Love Ka Hai Intezaar adlı başqa bir televiziya serialına çəkildi.

Filmoqrafiya
------------

| il | Film | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2011 | *Chikku Bukku* | Meena |
| 2012 | *Priyudu* | Madhu Latha |

### Televiziya Seriyalları

| İl | Seriyalın adı | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2013–2014 | *Beintehaa* | Aliyə Qulam Heydər/Aliyə Zeyn Abdullah(Aaliya Haider/Aaliya Zain Abdullah) |
| 2017 | *Love Ka Hai Intezaar* | Mohini |
| 2018 | *Laal Ishq* | Mahima "Mahi" Malhotra |

Diskoqrafiya
------------

| Ad | İl | Muğənni |
| --- | --- | --- |
| Na Tum Humein Jano | 2015 | Preetika Rao |
| Surilee | 2017 | Shaan |
| Yaad Kiya Dil Ne | 2017 | Preetika Rao və Siddharth Basrur |
| Tere Vede | 2017 | Manpreet Dhami |
| Tenu Bhul Na Pavagi | 2018 | Neelam Batra və Shahid Mallya |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  A journey begins
2. ↑  ""'I'm a strong believer in karma'"". 2022-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
3. ↑  "preetika-rao-on-chikku-bukku". 2022-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-09.
**Dünya Məntiq Günü** (*ing.* World Logic Day) — 2019-cu ilin noyabr ayından başlayaraq hər il 14 yanvar tarixində qeyd olunan beynəlxalq bir gündür. Dünya Məntiq Günü məntiqin intellektual tarixini, konseptual əhəmiyyətini və praktik təsirlərini daha geniş ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaq niyyətindədir.

Tarixi
------

14 yanvar Dünya Məntiq Gününü qeyd etmək üçün seçilən tarix, Kurt Hödelin ölüm tarixinə və iyirminci əsrin ən görkəmli məntiqçilərindən olan Alfred Tarskinin doğum tarixinə uyğundur.

Elan
----

Ümumdünya Məntiq Gününün elan edilməsi 2019-cu ilin ortalarında YUNESKO icra heyətinə təklif edildi. 2019-cu ilin oktyabrında YUNESKO icra heyətinin 207-ci iclasında müzakirə və qəbul edilmiş və YUNESKO-nun 40-cı Baş Konfransına təklif olunmuşdur. 26 noyabr 2019-cu il tarixində 40-cı Baş Konfransda 14 yanvar - Beynəlxalq Fəlsəfə və Humanist Araşdırmalar Şurası tərəfindən koordinasiyalı *Dünya Məntiq Günü* elan edilmişdir.

Qeyd edilir
-----------

YUNESKO-nun elan edilməsindən sonra birinci Ümumdünya Məntiq Günü YUNESKO-nun baş direktoru Odri Azulay bəyanatla çıxış edərək məntiqin vacibliyini vurğuladı:

İyirmi birinci əsrdə – həqiqətən, indi həmişəkindən daha çox – məntiq intizamı xüsusilə vaxtında, cəmiyyətlərimiz və iqtisadiyyatımız üçün son dərəcə vacibdir. Məsələn, informatika və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları məntiqi və alqoritmik mülahizələrə əsaslanır.

2020-ci ildə Dünya Məntiq Günü 35 ölkədə təxminən altmış tədbirlə qeyd olundu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "UNESCO: World Logic Day". UNESCO. 2 December 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 August 2020.
2. ↑  "UNESCO Executive Board, Two hundred and seventh session: 207 EX/42". UNESDOC Digital Library. 13 September 2019. səh. 3. 15 December 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 August 2020.
3. ↑  "UNESCO Executive Board, Two hundred and seventh session: 207 EX/Decisions". UNESDOC Digital Library. 23 November 2019. səh. 68. 8 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 August 2020.
4. ↑  "UNESCO, Records of the General Conference, 40th session, Paris, 12 November – 27 November 2019, Volume 1: Resolutions". UNESDOC Digital Library. 2020. səh. 36. 28 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 August 2020.
5. ↑  "Message from Ms Audrey Azoulay, Director-General of UNESCO on the occasion of World Logic Day, 14 January 2020". UNESDOC Digital Library. 28 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 August 2020.
6. ↑  "2nd World Logic Day 2020 — January 14, 2020". LUA. May 30, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 31, 2021.
**Yasəmən** (*lat.* Syringa) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Təbii yayılması
---------------

Bura Cənub-Şərqi Avropada (Macarıstan, Balkanlar) və Asiyada yabanı halda bitən 10 növ daxildir. Ətirli çiçəkləri olan bu sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Məhəmməd Mömin göstərir ki, bü gülü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir. Yasəmənin cövhərini xaricdən istifadə edərkən baş ağrılarına kömək edir.

İstifadəsi
----------

Ətirli çiçəkləri olan yasəmənin sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Yasəmən gülünü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir.

Yasəmən güllərinin kompresi dəri çillərini təmizləyir və üzü qızardır. Xaricdən istifadə edilən yasəmən yarpaqlarından məlhəm ereksiyanı gücləndirir. Yasəmən cövhəri saçları açıq boyayır, daha doğrusu, onları rəngsiz edir. Həddindən artıq qəbul etsən başağrısı əmələ gətirir. Bu halda bənövşə, qızılgül və sirkə onu tarazlaşdırır.

Böyük yasəmənin yarpaqları dəri xəstəliklərində, ağız yaralarında və diş ağrısında işlədilir. Yarpaqlarının təzə şirəsi döymələri (mozolları) yumşaldır. Çiçəklərin həlimi gözün yuyulması üçün tətbiq edilir, güllərinin cövhəri isə kosmetikada istifadə olunur.

Müasir elmi təbabətdə yasəmənin geniş istifadəsi öz yerini tapmamışdır. Yasəmən çiçəklərindən, tərkibində keton, jasmon və indol olan yasəmən yağı alırlar. Parfumeriya və kosmetikada istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linney K.* Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. S. 9. doi:10.5962/BHL.TITLE.746
2. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 9.
3. ↑  "Şəfalı bitkilər". 2022-01-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-24.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q157449
* Wikispecies: Syringa
* APNI: 198366
* EoL: 38055
* EPPO: 1SYRG
* FloraBase: 21912
* FoC: 132143
* GBIF: 3172235
* GRIN: 11814
* iNaturalist: 47732
* IPNI: 28423-1
* ITIS: 32994
* NBN: NHMSYS0000464127
* NCBI: 24208
* NZOR: 4ec90f45-28cf-4beb-9111-21a53011a300
* PLANTS: SYRIN
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:328109-2
* Tropicos: 40009205
* VASCAN: 1736
* WFO: wfo-4000037351

 |
**Əbdülqaffar Krımi** (tam adı əl-Həcc Abd əl-Qaffar ibn əl-Həcc Həsən-əfəndi kırım-tatar. Əbdülqaffar Qırımiy , عبد الغفار قريمى ‎ — krım tatar qazısı, şair, 18-ci əsr tarixçisi.

Bioqrafiya
----------

O, Krım alimlərinin (üləma) kateqoriyasına aid idi. O, məşhur Qızıl Orda üləma - Krım alimləri kateqoriyasına aid idi. O, məşhur Qızıl Orda sərkərdəsi Mamayın ailəsindən, Qıyat qəbiləsindən olan Alaçinin oğludur. Mamayın arvadı, Bərdibəy xanın qızı Biysulu vasitəsilə Əbdülqaffar Krıminin şəcərəsi Batı xana, onun vasitəsilə isə Çingiz xana qədər uzanır.

Fiqh və hədisşünaslığa dair bir sıra traktatların müəllifi olan Qarasuvbazarlı qazı 1735-ci ilin əvvəlində Məkkə və Mədinəni də ziyarət etmişdir.

"Qafuri" təxəllüsü ilə şeirlər yazmışdır. O, müasirləri tərəfindən Krımda dövrünün ən yaxşı sufi şairlərindən biri kimi tanınıb.

Amma o, daha çox tarixçi kimi tanınır. 1747-ci ildə xanın əmriylə Əbdülqaffar Kırımi Sucuqqala qalasına sürgün edildi. Burada o, "Ümdət-ül-əxbar il-mötəbər" və başqa dini-tarixi əsərlər yazmışdır. 1748-ci ildə Krıma qayıtmışdır. O, qalanı "etibarsız yer" kimi təsvir etmişdir.

"Ümdətül-əxbar" (Xəbərin əsası) adlı kitabında İslam tarixini yazmışdır (1748). Qızıl Orda və Krım xanlığının tarixinin təqdimatına da kitablarında yer vermişdir. "Ümdətül-əxbar" əsərində o dövrlər üçün çoxlu sayda mənbələrdən istifadə etmişdir. Məsələn, Quran təfsirləri, o cümlədən Abdullah Bəyzavinin təfsirləri, hədis kitabları, o cümlədən Buxari və Müslimin topluları, Firdovsinin "Şahnamə"si, Təbərinin, Mirxondun, Hafiz Əbrunun və başqalarının tarixi əsərləri, Yaqut Həməvinin coğrafi əsərləri və Məsudinin əsərlərinə istinad etmişdir. Faktiki Kırım mənbələrindən o, Xeyrəddin-zadə Məhəmməd Şirininin bu günə qədər gəlib çatmamış əsərlərinə istinad etmişdir. Əbdülqaffar Kırıminin mənbələri arasında Ötəmiş Hacının salnaməsi və Qızıl Orda tarixşünaslıq ənənəsinə əsaslanan bəzi digər mənbələr mühüm yer tutur.

"Ümdət ət-təvarix" (Salnamələrin əsası) türk tarixçisi Nəcib Asim tərəfindən 1924-25-ci illərdə İstanbulda nəşr edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Seytaqayev N. S.* Qarasulu alim Əbdülqaffar Krımi və onun tarixi əsəri (tarixi, problemləri və tədqiqat perspektivləri) // Bəkir Çoban-zadə dünyası. 2013.
2. ↑  *Q. Abdullayeva.* "Əbdülqaffar Krımi - 18-ci əsrin tarixçisi". 2014-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-29.
3. ↑  *Seytaqayev N. S.*  (#bare\_url\_missing\_title).
4. ↑  *Dərin Paşaoğlu D.* Hacı Əbdülqaffar Krımi ibn Həsən Əfəndi. 2015.
5. ↑  *Mustakimov İ. M.* "Dəftər-i Çingiz-namə"nin bir siyahısı haqqında. 2009.

Ədəbiyyat
---------

* Mustakimov İ. Bayazitova R. Uluq-Məhəmmədxanın siyasi tərcümeyi-halına // (Əsrlərin əks-sədası): elmi sənəd. jurnal - 2005. - No 2. - ISSN 2073-7483. 20 aprel 2019-cu il tarixində orijinaldan arxivləşdirilib.
* Seytaqayev N. C. Qarasulu alim Əbdülqaffar Krımi və onun tarixi əsəri (tarixi, problemləri və tədqiqat perspektivləri)
**Liu Hsian** (v. 387) — Tiefu konfederasiyasının şərqdəki son başçısı. Atası Liu Kuren idi. Əmisi Liu Tucuanı öldürərək hakimiyyətə gəlmişdi.

Hakimiyyəti
-----------

Hakimiyyətə gələndə müstəqil siyasət yürütməyə başlayan hökmdar, gələcək imperator Toba Quini təhdid olaraq görməyə başlayırdı. Bunu görən Qui əyanların köməyi ilə ana babasının yanına qaçırılmışdı. 386-cı ilin payızında Toba Kuduoya kömək edərək Toba Quini devirməyə çalışdı. Toba Kuduo isə öz növbəsində Hsianın qohumu Liu Veyçen tərəfindən tutularaq edam edildi. Liu Hsian qardaşı Liu Kanqni ilə 387-ci ilədək mübarizə aparsa da Toba Qui tərəfindən məğlub edildilər. Digər qardaşı Liu Peini 386-cı ildə təslim olmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vey kitabı (Vey Şu),ikinci cild
2. ↑  Şi Ci Tonqcian, 104, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115-ci cild

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Liu Tucuan |  | **Liu Hsian**385 - 387 |  | **XƏLƏF**Toba sülaləsi |
**"Protestant etikası və kapitalizm ruhu"** (*alm.* Die protestantische Ethik und der «Geist» des Kapitalismus‎)) — alman sosioloqu və iqtisadçısı Maks Veberin 1905-ci ildə yazdığı əsərdir.

Məzmunu
-------

Əsərdə kapitalist sisteminin yaranması Reformasiya hərəkatı ilə, xristianlıqda Protestantizmin meydana gəlməsi və onun əmək və sahibkarlığa dair məxsusi münasibəti ilə əlaqələndirilir. Alman iqtisadçının fikrincə protestant dini-etik kompleksi zəhmətkeşlik, ehtiyatlılıq və qənaətcillik və ümumilikdə rasional iqtisadi təfəkkürün formalaşmasını təmin etmişdir. Maks Veber kapital sahibləri və sahibkarlar arasında protestantların mütləq çoxluq təşkil etdiini qeyd etmişdir.

Kitab 2 hissədən və 5 başlıqdan ibarətdir:

1. Problemin qoyuluşu (3 başlıqdan ibarət ilkin iradlar);
2. Asketik protestantlığın peşəkar etikası (2 başlıq).

Tənqid
------

Polşalı iqtisadçı-tarixçi Henrik Qrossman Veberin əsərini iki cəhət üzrə tənqid etmişdir. Birincisi, Qrossman Marksın əsərlərinə istinadən, İngiltərədə icma torpaqlarının zəbt edilməsi ilə bağlı sərt hüquqi kriteriyaları qeyd edirdi. İkinci isə Qrossman həmin "qanlı qanunlar"ın bütün Avropada, xüsusilə də Fransada tətbiq edildiyini yazırdı. Qrossmanin fikrincə, onlar işsizliyi qanunsuz olan etmişdirlər və onlar tərəfindən yaradılmış müəssisələr xalqı təhkimlilikdən xilas edərək azad işçi qüvvəsinə çevirdi. Bu mühüm faktın protestantizmlə əlaqəsi yoxdur, burdan belə nəticə çıxır ki, kapitalizmin yaranması və inkişafı əsəsən digər faktorla bağlıdır. Bununla da Qrossman Veberin qarşılaşdığı aşağıdakı çətinliyi həll etmiş oldu:

Neçə oldu ki, bu qədər insan çox tez müddətdə kapitalist manifakturaları cəlb edildirlər.

Digər tərəfdən, bu yaxınları göstərildi ki, protestantlıq həqiqətən müvafiq sosial sistemlərin modifikasiya edilkməsində müsbət rol oynanışdır. Lakin bu rol, Veberin dediyi kimi, "protestant etikası" ilə deyil, daha çox savadlılıq səviyyəsinin artması ilə bağlı idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Henryk Grossman.* "The Beginnings of Capitalism and the New Mass Morality" (ingilis). Journal of Classical Sociology, Vol. 6, No. 2, 201-213 (2006). 2012-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-18.

Xarici keçidlər
---------------

* Текст книги на английском языке (недоступная ссылка с 26-05-2013 (764 дня) — *история*, *копия*)
* Текст книги на русском языке
**Hind-Çin** — Asiyanın Cənub-Şərqində yerləşən yarımada, sahəsi 2 mln km² - dir. Yarımadanın ən böyük çayları: Mekonq, İravadi, Saluin, Menam-Çao-Praya. Yarımadada 7 ölkə: Banqladeş, Vyetnam, Kamboca, Laos, Malayziya, Myanma və Tailand vardır.

Etimologiya
-----------

Yarımadanın adı avropalıların (fransızların) bura verdiyi addan qaynaqlanır. Belə ki, avropalılar yarımadada həm Çinə, həm də Hindistana aid xüsusiyyətləri birlikdə görürdülər.

İqlimi
------

Yarımadanın iqlimi subekvatorial musson iqlimidir, yalnız Malakka yarımadasında iqlim ekvatorialdır. Yarımadanın düzənlik hissəsində temperatur ilboyu 20 dərəcədən aşağı düşmür, yazda və yayda temperatur 28-30 dərəcəyə çatır. Dağlarda temperatur 15 dərəcə və daha aşağı düşür.

Təbii sərvətləri
----------------

Malakka yarımadasında böyük həcmdə qiymətli metallar olan qalay və volframın ehtiyatları vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Краткий топонимический словарь. — Москва: Мысль, 1966. — 32 000 экз.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi olmayan sayt Arxivləşdirilib 2017-10-03 at the Wayback Machine


Vikianbarda ***Hind-Çin*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Manıç (Qərbi Manıç)** — Kalmıkiya, Stavropol diyarı və Rastov vilayətində çay. Don çayının sol qolu. Kalaus çayının keçmiş bifurkasiya etdiyi yerdən, Manıç və Şərqi Manıç çaylarının hövzəsindən başlanır. Avropa və Asiya arasında olan coğrafi sərhəd variantlarından biri Manıç çayından keçir.

Uzunluğu — 420 km, şərti sutoplayıcı sahəsi — 35,4 min km², bundan 2,1 min km² göllərlə əhatələni. Göllər əsasən duzlu və şordur. Kalaus çayı ilə birlikdə Manıçın uzunluğu 856 km-dir. Sutoplayıcı sahəsi isə — 48,45 min km²-dir.

Çayın qidalanması əsasən qar suları ilədir. Minerallaşma — 2—8 il/l. Nevinnomıs kanalı və Böyük Eqorlık çayının sol qolu vasitəsi ilə Manıç çayına Kuban çayının suyu daxil olur. Çay suyundan suvarmada geniş istifadə olunur. Balıqçılıq inkişaf edib. Çayın mənbəyindən 179 km-lik məsafə gəmiçiliyə yararlıdır.

Vesyolovskoe su anbarının sahilində, Yulovski qəsəbəsinin yaxınlığında üst paleolit dövrünə aid qədim yaşayış ərazisinin qalıqları qorunur. Radiokarbon üsülu ilə ərazinin yaşı hesablanaraq təxminən 15 290 ilə 24 480 il arası göstərilir.

Relyefi
-------

Qərbi Manıç çayı vadisi inkişaf etmiş terraslarla xarakterizə olunur. Ərazidə daha çox birinci və ikinci subasar üzərində formalaşan terraslar üstünlük təşkil edir. Onların hündürlüyü 10-30 metrlə 20-40 metr arasında dəyişir. Onları subasar üzərində formalaşan üçüncü terraslar əvəz edir. Bunlar nisbətən relyefdə az özünü göstərir. Hündürlüyü 30-60 metr arasında dəyişir. Çay dərəsinin gemorfologiyasında qədim Manıç boğazının və Kumo-Manıç çökəkliyinin xüsusiyyətləri özünü əks etdirir.

İqlimi
------

Ərazinin ortaillik temperaturu 8,9 °C (şimal-qərb hövzəsində) ilə 10,2 °C (cənub-şərq hövzəsi) arasında dəyişir. Yağıntıların miqdarı da bu istiqamətdə dəyişir - 315 mm və 623 mm. Manıç çayının yuxarı axaraları quraq iqlimi ilə diqqəti cəlb edir. Yağıntıların miqdarı 300 mm-dən azdır. Buxarlanma bu ərazidə daha yüksəkdir. Əsasən yay yalarında, quru küləkli vaxtlarda buxarlanmanın qiyməti daha yüksək olur. Yağıntıların 62-71 % əsasən ilin isti dövrlərində düşür.

Bölgədə qara torpaqlar daha geniş yayılıb. Cənub-şərqdə isə şabalıdı torpaqlar üstünlük təşkil edir. Manıç hövzəsi tamamilə çöl zonasına daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Схема комплексного использования и охраны водных объектов бассейна реки Дон. Книга 1. Общая характеристика бассейна". 2015-06-26 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  До постройки дамбы в середине XX века.
3. ↑  "Река Маныч (Западный Маныч)". 2022-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-04.
4. ↑  рассчитана до отведения всех вод Калауса в Маныч
5. ↑  "«Вода России» — Маныч". water-rf.ru (rus). 2020-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-11.
6. 1 2  Западный Маныч // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
7. ↑  Западный Маныч // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
8. ↑
9. ↑
**Məmmədsadıq Məmmədağa oğlu Abdullayev** (1 iyul 1924 - 18 oktyabr 2006) — alim, anatom, histoloq, Tibb elmləri doktoru (1965), professor (1965), Əməkdar elm xadimi.

Həyatı
------

Məmmədsadıq Abdullayev 1 iyul 1924 ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur.1940-cü ildə,Lənkəran şəhərinin 2№-li orta məktəbini bitirmiş və 16 yaşında, Azərbaycan Tibb İnstitutuna qəbul olunmuşdur.1944-cü ildə institutu fərqlənmə ilə bitirmişdir, 1943-cü ildən son günlərinə qədər Azərbaycan Tibb İnstitutunda dərs deyib.1947-ci ildə buranın aspiranturasını və 1965-ci ildə Leninqradda S.M.Kirov adına Hərbi-Tibb Akademiyasında doktoranturanı bitirmiş və orada "Gözün hərəki aparat sinirləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib, tibb elmləri doktoru adı almışdır. 1967-cı ildən professordur.1969-cu ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun "Histologiya" və 1969-1979-cu illərdə "İnsan anatomiyası" kafedralarının müdiri işləmişdir. 1988-2006-cı illərdə "İnsan anatomiyası" kafedrasının professoru, 1973-1979-cu illərdə Azərbaycan Anatomlar, Histoloqlar və Embrioloqlar Elmi Cəmiyyətinin sədri, 1976-1979, 1992-1995–ci illərdə Azərbaycan Tibb jurnalının baş redaktoru, 1976 - 1979-cu illərdə Azərbaycan SSR EA Terminologiya Komitəsinin üzvü olmuşdur.

1971-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin rəyasət heyətinin fərmanı ilə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur, 2001-cü ildə "Qızıl qələm" mükafatı laureatı olmuşdur.

Məmmədsadıq Abdullyaev 18 oktyabr 2006-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Məmmədsadıq Abdullayevin tədqiqatları periferik sinirlərin mieloarxitektonikasının həm normada, həm də xroniki işemiya şəraitində öyrənilməsinə həsr edilmişdir. O, 300-ədək elmi əsərin, o cümlədən 5 monoqrafiyanın müəllifidir. Bir sıra beynalxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.

Əsərləri
--------

* "Аристотель и аристотелизм в истории анатомии" (1988);
* "Большая трагедия малого круга" (1992);
* "Qalenizm və renessans anatomiyasının iztirabları" (2000);
* "İnsanın anatomiyası". I cild. (2000);
* "Нервы в истории анатомии, их миелоархитектоника, восходящая дегенерация нервов, вегетативная природа нейрона" (2002).
* "İnsan" (1996);
* "Azərbaycanda XX əsrin tibb tarixində insanın anatomiyası" (2006).

Şer
---

"Mən daim insanlıq fikriylə yandım,  

Xoşdur anılsam da, anılmasam da.  

Əməyə, dostlara, haqqa inandım,  

Xoşdur yanılsam da, yanılmasam da,  

Çalışdım ki, xalqım getsin irəli  

Özüm sanilsam da, sanılmasamda.  

Gəzdim ölkələri anatom kimi,  

Evdə tanınsam da, taninmasam da."

*Məmmədsadıq Abdullayev*

Keçidlər
--------

* 
*
**Bikaner** — Hindistanın şimal qərbində, Racəstan ştatında şəhər.

Əhalisi
-------

Əhalisi 576 min (2005).

Coğrafiyası
-----------

Tar səhrasında yerləşir. Nəqliyyat qovşağı.

Tarixi
------

1488-ci ildə eyniadlı Racput knyazlığının paytaxtı kimi salınmışdır; Mərkəzi Asiya ilə Şimali Hindistanı Qucarat portları ilə birləşdirən karvan yolları üstündə mühüm ticarət mərkəzi olmuşdur.

Memarlığı
---------

Hündürlüyü 5–9 *m* olan qala divarları, qırmızı qumdaşıdan orta əsrlərə aid Cunaqarh fortu (*1588–93, ərazisində bir sıra saray kompleksləri vardır*) saxlanılmışdır. Racəstan Universitetinin filialı; muzey (*1937; terrakota, sikkə pullar, silah, miniatür kolleksiyası*); Dəvəçilik milli elmi mərkəzi var. Hər il dəvə festivalı keçirilir.

Sənayesi
--------

Bikaner ticarət mərkəzidir. Elektrotexnika sənayesi müəssisələri; şüşə və dulusçuluq istehsalı var; xalça, toxuculuq məmulatı, yun parça, ayaqqabı və s. hazırlanır. Bədii sənətkarlıq (*fil sümüyündən məmulatlar*) inkişaf etmişdir. Yaxınlığında fosforitlər, asbest, gips, beril, mika, kaolin, çöl şpatı hasil olunur.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Bhaktapur
* Bhaqalpur
* Bhatpara
* Bhavnaqar

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 30. ISBN 978-9952-441-03-1.

Xarici keçidlər
---------------

* Şəhərin rəsmi internet səhifəsi
**Məmmədmirzə (Məmmədxan) Məmmədrza oğlu Bakıxanov** (1890, Bakı – 20 fevral 1957, Bakı) — Azərbaycan çalğı musiqisinin görkəmli nümayəndəsi, tarzən, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1943).

Həyatı
------

Məmmədxan Bakıxanov 1890-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur.

Məmmədxanın uşaqlıq və gənclik illəri İranda keçmişdir. O, hələ 7 yaşında ikən atası İranın Rəşt şəhərinə köçmüş və orada ticarətlə məşğul olmuşdur. Balaca Məmmədxan ilk təhsilini Rəştdə almışdır. O, gənc yaşlarından başlayaraq xalq musiqisinə böyük həvəs göstərmişdir. Məmmədxanın atası Məmmədrza kişi tacir olmasına baxmayaraq, musiqi həvəskarı idi. Deyilənə görə, Məmmədrza kişi tar, saz çalar, hərdən bir pəsdən zümzümə edərdi.

Məmmədxan ilk musiqi təhsilini İranda almışdır. O, bir tarzən kimi 1916-cı ildən başlayaraq xalq məclislərində çıxış etmişdir.

Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Məmmədxan Bakıya gəlmiş və burada musiqi təhsilini davam etdirmişdir. O, 1920-ci ildə Şərq Konservatoriyasına daxil olub, burada məşhur tarzən Şirin Axundov və MəŞədi Həsəndən dərs almışdır.

Məmmədxanın xalq musiqisinə yaxşı bələd olmasını və məharətlə çalmasını görən konservatoriyanın direktorluğu 1921-ci ilin martında onu konservatoriyanın inspektoru vəzifəsinə təyin etmişdi.

1923-cü ildə Bakıda istedadlı tarzən və bacarıqlı bir təşkilatçı kimi tanınan M. Bakıxanov Əli Bayramov adına əməkçi türk qadınlarının Mərkəzi Mədəniyyət sarayına işə dəvət edilir. O, qadınlar klubunda 13 il tar müəllimi vəzifəsində çalışmış və Azərbaycan qızlarına musiqidən dərs demişdir.

1934-cü ilin iyun ayında Tiflis şəhərində keçirilən Zaqafqaziya olimpiadasında. Bakıxanovun rəhbərlik etdiyi «Şərq orkestri» da iştirak etmişdi. Olimpiadada böyük müvəffəqiyyətlə çıxış edən orkestr birinci yer tutduğuna görə Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmiş və pul mükafatı almışdır.

Zaqafqaziya olimpiadasından böyük qələbə ilə qayıdan «Şərq orkestri» 1936-cı ilin may ayında Moskvaya bədii özfəaliyyət kollektivlərinin konsert-tamaşasında çıxış etmək üçün dəvət edilmişdi. Burada tikinti işçilərinin mərkəzi klubunda çıxış edən orkestr bu dəfə də qiymətli mükafatlarla Bakıya qayıtmışdır.

Məmmədxan Bakıxanov 1943-cü ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. Məmmədxan Bakıxanov «Əmək igidliyinə görə», «Qafqazın müdafiəsinə görə» medalları və bir sıra fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.

Görkəmli sənətkar Məmmədxan Bakıxanov 1957-ci il fevral ayının 20-də Bakıda vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* Muğam Ensiklopediyası - Məmmədxan Bakıxanov

Həmçinin bax
------------