recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Litva Elmlər Akademiyası** (lit. Lietuvos mokslų akademija) və ya **LEA** — 1941-ci ildə Litva SSR Elmlər Akademiyası (lit. Lietuvos TSR Mokslų akademija) olaraq Litva SSR hökumətinə elmi məsləhət orqanı kimi xidmət edən muxtar, dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən bir müəssisə kimi yaradılmışdır. Müəssisənin ilk prezidenti Vintsas Kreve olmuşdur.

Akademiya Litva Respublikasını ALLEA (Bütün Avropa Akademiyaları Federasiyası), ICSU ( Beynəlxalq Elm Şurası), EASAC (Avropa Akademiyaları Elmi Məsləhət Şurası) və IAP (İnterAcademy Panel) kimi beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edir. Bir neçə elmi müəssisə və fondlar təsis etməklə yanaşı, nəşrlər və dərsliklər buraxır, simpozium və konfranslara sponsorluq edir. Akademiya 15 xatirə mükafatı təsis etmiş və hər il gənc alimlərə 10 mükafat və tələbələrə 15 mükafat təqdim edərək gənc alim və tələbələri tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa təşviq edir. 2008-ci ildən bəri Litva Bankı ilə birlikdə Vladas Jurgutis mükafatını verir.

Akademiyanın qərargahı Vilnüsdə yerləşir.

Struktur
--------

Litva Elmlər Akademiyası beş şöbədən ibarətdir:

* Prof. Domas Kaunasın rəhbərlik etdiyi Humanitar və ictimai elmlər şöbəsi;
* Prof. Leonas Valkūnasın rəhbərliyi altındakı Kimya, fizika və riyaziyyat şöbəsi;
* Prof. Vaidutis Kuçinskasın rəhbərlik etdiyi Biologiya, tibb və coğrafi elmlər şöbəsi;
* Prof. Zenonas Dabkevičiusun rəhbərlik etdiyi Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Elmləri bölümü;
* Prof. Gintautas Žintelisin rəhbərliyi altındakı Texniki və mühəndislik elmləri şöbəsi;

Mənbə
-----

* Rəsmi veb sayt
* Interacademy Panel on International Issues
"**Livin' in the Sunlight, Lovin' in the Moonlight**" — Al Şerman və Al Luis tərəfindən 1930-cu ildə Moris Şevalyenin baş rolda oynadığı "The Big Pond" filmi üçün yazılmış məşhur mahnı. 22 mart 1930-cu ildə Binq Krosbi və Pol Vaytmen Orkestri bu mahnının məşhur kaver versiyasını da yazdılar. Mahnı günün çartlarında 16-cı mövqedə qalmağı bacardı.

Berni Kamins və onun Orkestrı da 1930-cu ildə mahnı ilə uğur qazanmış və onların versiyası 20-ci pillədə qərarlaşmışdı. El Boulli mahnını Les Allen ilə 17 oktyabr 1930-cu ildə səsyazı studiyasında yazdırmışdı. Britaniyadan gələn başqa kaver versiyanın müəllifləri iki qardaş Bob və Alf Pirson idi.

1968-ci ildə "Tiny Tim" bu mahnının kaver versiyasını buraxdı. Mahnının bu qeyri-adi ukulele versiyası Süngər Bob Kvadrat Şalvarın "Köməkçi axtarılır" pilot epizodunda istifadə edilmiş və yenidən populyarlaşmışdır. 2008-ci ilin yanvarında "American Idol" müsabiqəsinin iştirakçısı Sara Vitaker mahnı ilə çıxış etmişdi. Valve əvvəlcə "Team Fortress 2" adlı sinif əsaslı çox oyunçulu oyununun "Meet the Pyro" treylerində Tiny Tim versiyasını istifadə etməyi düşünsə də, nəticədə son qərarı "The Lovin' Spoonful"-un "Do You Believe in Magic" adlı mahnısı oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "A Bing Crosby Discography". BING magazine. International Club Crosby. March 7, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 10, 2017.
2. ↑  *Whitburn, Joel.* Joel Whitburn's Pop Memories 1890-1954. Wisconsin, USA: Record Research Inc. 1986. səh. 452. ISBN 0-89820-083-0.
3. ↑  *Whitburn, Joel.* Joel Whitburn's Pop Memories 1890-1954. Wisconsin, USA: Record Research Inc. 1986. səh. 117. ISBN 0-89820-083-0.
4. ↑  "78 RPM - Bob And Alf Pearson - Livin' In The Sunlight - Lovin' In The Moonlight / You Brought A New Kind Of Love To Me - Broadcast - UK - 641". 45worlds. 13 October 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 April 2019.
**Qılıncvari gəvən** (*lat.* Astragalus xiphidium) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin gəvən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Kiçik Qafqaz dağlarında yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

30-50 sm hündürlükdə yarımkoldur. Yerüstü hissəsi oduncaqlaşmışdır. Bitkinin üzəri çökük, ağ və ya boz tüklüdür. Bütün bitki yerə sərilmiş halda, ağ, yaxud boz tüklü, 3-5 cüt dar, xətvari, ucu küt, 10–14 mm uzunluqda, 1–2 mm enində yarpaqcıqları vardır. Paxlası qısayarpaqlı, adətən horizontal vəziyyətdə, xətvari, bizvari, 3-5 sm uzunluqda və 3 mm enində olub, üzəri tüklə örtülmüşdür. Yabanı halda mayda çiçəkləyir, meyvəsi iyun-iyulda yetişir. Toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Orta dağ qurşağında daşlı yamaclarda, açıq quru sahələrdə daha çox rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqaz dağlarının orta dağ qurşağında, Gəncə yaxınlığında kiçik areallarda rast gəlinir. Azərbaycanın nadir bitkisidir.

İstifadəsi
----------

Tərkibində qatran vardır. Yaşıllaşdırmaya tətbiq olunmur.

Sinonimləri
-----------

### Heterotipik sinonimləri

* *Astragalus maraziensis* Rzazade
* *Tragacantha procerior* Kuntze

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15524863
* EoL: 679197
* GBIF: 5346658
* iNaturalist: 139599
* IPNI: 480575-1
* IRMNG: 10791066
* NCBI: 1193453
* Plant List: ild-54486
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:480575-1
* Tropicos: 13027158
* WFO: wfo-0000208415

 |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rafail.

**Rafail Qəribov** (*Qəribov Rafail Bəşir oğlu*; d. 21 noyabr 1961. Sofular, Tovuz rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Texnika elmləri doktoru (2008). "Volqapromstroybezopasnost" ETM QSC‑nin baş direktoru. Beynəlxalq İctimai Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2008).

Həyatı
------

Qəribov Rafail Bəşir oğlu 1961-ci il noyabrın 21-də Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sofular kəndində anadan olub. 1986-cı ildə Azərbaycan Mühəndis-Tikinti İnstitutunu "sənaye və mülki tikinti"
ixtisası üzrə bitirib. 1980-1982-ci illərdə Sovet Ordusunda xidmət edib. 1978-1988-ci illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsi sistemində işçi, mühəndis, baş mühəndis işləyib. 1988-1990-cı illərdə 11 nömrəli "Sosialmədənitikinti" tresti partiya komitəsinin katibi olub. 1990-cı ildən Bakı Ali Partiya Məktəbinə göndərilib. 1992-ci ildə R.Qəribov Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirib və həmin il Rusiyanın Saratov şəhərinə köçüb. Baş mühəndis, tikinti müəssisəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb və paralel surətdə hələ 1983-cü ildə tələbə olarkən başladığı elmi fəaliyyətlə məşğul olub. O, 1999-cu ildə Saratov Dövlət Texniki Universitetinin aspiranturasına qəbul edilib, dissertasiya hazırlamaqla yanaşı, müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olub. 2003-cü ildə "Konstruksiyanın dəmir-beton elementlərinin aqressiv mühitin təsirinə müqaviməti" mövzusunda dissertasiyasını müdafiə etdikdən və texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsi aldıqdan sonra körpülər və nəqliyyat qurğuları kafedrasının dosenti olub. Saratov Dövlət Texniki Universitetində fəaliyyəti ilə paralel olaraq tikinti mövzusu üzrə eksperimental və nəzəri tədqiqatlar aparıb.

R.Qəribov həm Rusiyada (Moskva, Samara, Saransk, Penza, Tula, Volqoqrad və başqa şəhərlərdə), həm də digər ölkələrdə (İspaniya, Tunis, Cənubi Koreya, Yunanıstan, Çin, Almaniya, Ukrayna və digər dövlətlərdə) keçirilən 20-dən çox beynəlxalq elmi konfransda iştirak edib. 2008-ci ildə Penza Dövlət Memarlıq və Tikinti Universitetinin dissertasiya şurasına "Ətraf mühitin aqressiv təsirləri zamanı daşıyıcı dəmir-beton konstruksiyalarının möhkəmliyi və deformativliyi" mövzusunda müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasını təqdim edib.

Təltif və mükafatları
---------------------

R.Qəribovun şəxsi xidmətləri çoxsaylı mükafatlarla qeyd olunub. Belə ki, o, I dərəcəli "Rusiyanın mühəndis şöhrəti" şərəf nişanının sahibidir. I dərəcəli "Derjava" ordeni, "Elmə töhfəyə görə" ordeni, "Dünyanın xeyirxah mələyi" qızıl medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
**GMA Network, Inc.** (ümumi olaraq **GMA** olaraq bilinir) — Quezon City mərkəzli bir Filipin media şirkətidir. Əsasən radio və televiziya yayımında iştirak edir, müxtəlif media ilə əlaqəli müəssisələrdə iştirak edən törəmə şirkətlərlə. Mənfəətinin əksəriyyəti televiziya paylanması ilə əlaqəli tanıtım və marketinq gəlirlərindən əldə edilir. GMA, bazar kapitallaşması, şəbəkə əhatə dairəsi, reklam gəlirləri, auditoriya payı və işçi sayı baxımından Filippinlərin ən böyük media şirkətidir.

14 iyun 1950-ci ildə qurulmuş, hazırda iki milli televiziya şəbəkəsinə (GMA Network və GMA News TV), iki milli radio stansiyasına (Super Radyo DZBB 594 kHz və Barangay LS 97.1), iki regional radio şəbəkəsinə (Super Radyo və Barangay FM), ayrıca film istehsalı və paylanması (GMA Pictures), musiqi istehsalı və nəşri (GMA Music), istedadın inkişafı və rəhbərliyi (GMA Artist Center) və Filippinlərdə bir sıra internet və rəqəmsal yaxınlaşma texnologiyası (GMA New Media). Şirkət Filippin Fond Birjasında xalqa satılan bir şirkətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "GMA Network, Inc. Company Information". PSE Edge. The Philippine Stock Exchange, Inc. April 1, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt  (ing.)
**Beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları** (*ing.* International Non-Governmental Organizations) — müxtəlif ölkələrin ictimaiyyətinin müxtəlif təbəqələrindən olan oxşar və ya ümumi sosial, siyasi, iqtisadi, ideya, peşəkar və digər maraqlı təşkilati rəsmiləşmiş birliklər. BQHT-ları ayrı-ayrı şəxslərin müxtəlif milli cəmiyyətləri və ittifaqlarını birləşdirir.

Beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları xalqlar arasında ünsiyyət formalarından biridir. Bir sıra BQHT-nın fəaliyyətləri səhralaşma problemləri ilə əlaqədardır.

Beynəlxalq QHT-lər 1952-ci ildən Avropa Şurası yanında məsləhətçi statusuna malikdirlər. 2003-cü ilin noyabrında beynəlxalq QHT-lərə iştirakçı statusu verildi ki, bu öz növbəsində onların Avropa Şurasının fəaliyyətində mühüm rolunu tanımasından irəli gəldi. Bu status Nazirlər Komitəsinin Qətnaməsi (2003) tərəfindən idarə olunur. Bu cür statusa malik olmaq istəyən Beynəlxalq QHT-lər xüsusilə onların sahəsində (sahələrində) təmsil olunmalıdır. Onlar Avropa Şurasının məqsədlərini izləməli və onun fəaliyyətinə öz töhfələrini verməlidirlər. Bu günə kimi təxminən 370 beynəlxalq QHT bu cür statusa malikdir. Onlar ümumi tədbirlər planı haqqında yekun qərar vermək məqsədilə ildə bir dəfə olaraq Avropa Şurası Beynəlxalq QHT-in Konfransını keçirirlər

İstinadlar
----------

1. ↑  **Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y.** *Ekoloqların məlumat kitabı.* "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.
**Vaqif Əlibala oğlu Axundov** (16 sentyabr 1950, Astara) — Azərbaycan hərbi xadimi, general-polkovnik, Azərbaycan Respublikası Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin rəisi (2003–2020).

Həyatı
------

Vaqif Axundov 1950-ci il sentyabrın 16-da Astara şəhərində anadan olmuşdur. 1968–1972-ci illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda, 1989–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetində, 1999–2002-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında təhsil almışdır. İxtisasca iqtisadçı-mühəndis, hüquqşünasdır.

Əmək fəaliyyətinə 1971-ci ildə Kuybışev şəhərində qazma-balta zavodunda tornaçı kimi başlamışdır. 1972–1975-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında zabit kimi hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Bakıda leytenant Şmidt adına Maşınqayırma Zavodunda normalaşdırıcı, böyük mühəndis, iqtisadçı işləmişdir.

1975-ci ildə Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyində növbətçi hissə üzrə növbətçi köməkçisi, 1975–1978-ci illərdə Bakı şəhər Daxili İşlər İdarəsində komsomol komitəsinin katibi, 1978–1991-ci illərdə DİN-də şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi işləmişdir.

1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Ali Dövlət Hakimiyyəti və İdarəetmə Orqanları Mühafizə İdarəsinin rəisi, 1993-cü ildən isə Ali Dövlət Hakimiyyəti və İdarəetmə Orqanları Baş Mühafizə İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

2 iyun 2003-cü ildən Azərbaycan Respublikası Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin rəisidir.

Azərbaycan SSR Ali Sovetini Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı, "Azərbaycan Bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir. 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə Vətənə xidmətə görə 1-ci dərəcəli ordenlə təltif edilmişdir.

Ailəlidir, 1 övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti: Rəhbərlik". Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti (az.). dmx.gov.az. 2013. 2014-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-11.

Mənbə
-----

* Axundov Vaqif Əlibala oğlu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 222. ISBN 978-9952-441-02-4.
"Makaroni. Son maskalı balda həqiqi bir xarakter" (mis taxta, Philip Dawe, 1773)
**Makaroni** (İngilis. ***macaroni***, daha qədimdən ***maccaroni***), XVIII əsrin 70-ci illərində İngiltərədə dəbli geyinməyi sevən, dəb dalınca qaçan və öz ədəbazlığı ilə diqqəti cəlb etməyə çalışan gənclərə verilən addır (ləqəbdir).

Xronologiya
-----------

Sözün əsli italyancadır. Müxtəlif dillərdən alınan sözlərin qarışıq şəkildə işlədilməsi yolu ilə yaradılan satirik və gülməli şeirlərə makaronik poeziya deyirdilər. XV əsrdə İtaliyada latın sözləri və qafiyələri ilə italyan sözləri və qafiyələrini qarışıq işlədilən poetik əsərlərə bu adı verirdilər. XVIII əsrin ingilis gəncləri moda dalınca qaçanda bəzək-düzəkdə bir çox elementləri qarışdırdıqlarına görə onlara "*makaroni*" ləqəbi verilmişdi. Bu gənclər Londonda özləri üçün xüsusi "*Makaronilər klubu*" düzəltmişdilər.

İstinad
-------

* Çarlz Dikkens - Oliver Tvistin Macəraları, səhifə 9. Bakı Qanun Nəşriyyatı, 2015.

Həmçinin baxın
--------------

* Kaftan
* Dəb
**Meksika tarixi** Şimali Amerikanın cənub hissəsində yerləşən bir ölkə olan Meksikanın üç min illik dövrünü əhatə edir. İlk dəfə 13.000 il əvvəl sivilizasiyalar tərəfindən kəşf edilmişdir.Ərazi 16-cı əsrdə ispanlar tərəfindən işğal edilməzdən əvvəl Meksika hinduları və asteklər kimi tanınan yerli sivilizasiyalar mövcud idi.

1519-cu ildə Meksikanın ən köklü yerli sivilizasiyaları ispanlarla qarışmağa başladı və Avropa Mədəniyyətini mənimsəməyə doğru irəlilədi. Ölkə dünyanın ən çox ispandilli bölgəsi olsa da, yerli Amerika dilləri baxımından Şimali Amerikanın əksəriyyətinə də ev sahibliyi edir. Üç əsr ərzində İspaniya İmperiyasının bir hissəsi olan ölkə, ispan dilinin, eləcə də katolikliyin və Qərb mədəniyyətinin təsirinə məruz qalmışdır. Uzun mübarizədən sonra Meksika 1810-cu ildə İspaniyadan müstəqilliyini elan etdi. 1846-cı ildə Meksika-Amerika müharibəsinin başlaması ilə Meksika iki illik müharibədə ərazisinin demək olar ki yarısını ABŞ-yə verdi.

Daha sonra 19-cu əsrdə Fransa Meksikanı işğal etdi (1861) və Maksimilian taxtına salaraq İkinci Meksika İmperiyasını qurdu. Lakin bu rejim 1867-ci ilə qədər davam etdi. Yarım əsrlik iqtisadi durğunluq və siyasi xaosdan sonra 1884-cü ildə hakimiyyəti ələ keçirən Porfirio Diaz dövlətin gücünü idarə etdi, cəmiyyəti və iqtisadiyyatı modernləşdirdi. Bununla belə, Meksika inqilabı (1910-1920) ilə başlayan proses Porfirio Diazın devrilməsi və Meksikanın Rouminq ordularının ölkə əhalisinin onda birini öldürməsi ilə sona çatdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İndiyə qədər tapılmış ən qədim Amerika kəlləsi"Arxivləşdirilib 2011-01-23 at the Wayback Machine, CNN
**Monteneqroda islam** — xristianlıqdan sonra ölkədə ikinci ən böyük dini qrupu təşkil edir. Monteneqronun 110 min müsəlman əhalisi mövcuddur. Onlar ümumi əhalinin 17,74%-ni təşkil edir. Əhalisi bir neçə əsas qrupa bölünürlər: bosniya dilində danışan bosniyalılara, bilavasitə Monteneqro dilində danışan müsəlman slavyanlara və Monteneqrolulara, həmçinin etnik albanlara. Albanlar gündəlik ünsiyyətdə öz dillərindən istifadə edən ayrıca etnik qrupdur.

Tarixi
------

Hüseyn-paşa məscidi Pljevlja
15-ci əsrdə Osmanlı İmperiyası Monteneqronun böyük hissəsini fəth etdi və İslam ərazisinə daxil etdi. 1704-cü ilin Milad ərəfəsində Monteneqrolular ölkənin müsəlman əhalisinə qarşı "Türklərin zülmü" kimi tanınan qırğın həyata keçirdilər.

### XXI əsr

Bosniyalılar və Monteneqronun bir çox albanları müsəlmandırlar, eyni zamanda özlərini bosniyalı və yaxud alban qanından olan Monteneqrolular kimi tanıdırlar. Müsəlmanlar əsasən Monteneqronun Sancak bölgəsində yaşayırlar.

Demoqrafiya
-----------

2011-ci il siyahıyaalınmasına görə Monteneqrodakı İslam tərəfdarları
2011-ci il siyahıyaalınmasına görə etnik tərkibi:

* cəmi 118.479 müsəlman:
	+ 53 453 - Boşnaklar (45,12%);
	+ 22 267 - albanlar (18,79%);
	+ 20 270 - müsəlman slavyanlar (17,11%);
	+ 12 758 - Monteneqrinlər (10,77%);
	+ 5 034 - Qaraçılar (4,25%);
	+ 2003 - Misirlilər (1,69%);
	+ 1 435 - qeyd olunmayıb (1,21%);
	+ 1159 - qalanlar (0,98%).

Qalereya
--------

* Rojajedəki Sultan II Murat məscidiRojajedəki Sultan II Murat məscidi
* Rojajedə Kuçanska məscidiRojajedə Kuçanska məscidi
* Pljevlyadakı məscidPljevlyadakı məscid
* Ulcinjdə Dənizçilər MəscidiUlcinjdə Dənizçilər Məscidi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011" (PDF). Monstat. 14, 15. July 27, 2011 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: October 16, 2016.
2. ↑  "Statistical Office of Montenegro: Population by ethnicity and religion (2011)". 2016-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-30.
**Şair Alməmməd** (1800–1868) — Aşıq Ələsgər və Çoban Məhəmmədin atası.

Həyatı
------

Alməmməd Aşıq Ələsgərin atasıdır. O, Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində yaşamış, yoxsul həyat keçirmiş, kəndin sayılan adamlarından biri olmuşdur. Dülgərliklə məşğul olmuş, 4 oğul, 2 qız atası olduğu üçün həmişə zəhmətə qatlaşmış, Kəlbəcər ərazisindəki meşələrdən gətirdiyi ağaclardan şana, kürək, dırmıq düzəldərək satar, ailəsini dolandırarmış.

Alməmməd aşıqlıq eləməsə də, ustad aşıqların şerlərini əzbərdən söyləyər, özü də həvəsi gələndə şeirlər qoşarmış. Onun şeirləri tez-tez aşıq məclislərində eşidilərmiş. Bu nəslin şeir yazanları çox olsa da, onların yaradıcılığına aid nümunələr bəzən qarışıq düşmüşdür.

Yaradıcılığı
------------

Alməmmədin qoşduğu, çox incə mətləblərə toxunan düşündürücü şeirləri olmuşdur. "Görmədim" divanisini M. P. Vaqif üslubunda söyləmişdir:  

  

Dünya, sənin gərdişinlə başa vuran görmədim, Qəhr oldu aləm, qəhr işindən, can qurtaran görmədim. Bilmirəm ki səbəb nədi, şadı qəmgin eylədin?  

Abadanı viran qoydun, artdı haran görmədim.  

  

Kəsilməz mürdə karvanı, qəflə işlər, köçər gedər, Nə İmranlar nakam qoydun, didəsindən yaş gedər. Yetmiş iki millət var, əli səndən boş gedər!  

Yanısınca malı-dövlət, pul aparan görmədim.  

  

Alməmmədəm, bu dünyada bir nişanam qalmadı, Getdi əldən qohum-qardaş, atam, anam qalmadı. Süleyman tutdu dünyanı, dedi: mənəm, qalmadı. Bir kəs ilə heç düz ola sənin aran görmədim.  

  

El şairi Alməmmədin "Görmədim"lə yanaşı, "İnsan", "Şirinşirin" rədifli daha iki qoşması da oxuculara tanışdır

Şəcərəsi
--------

* Heydər
	+ Əbdüləzim
		- Təhməz
			* Talıbxan
				+ Allahverdi
					- Alməmməd

Ailəsi
------

Alməmmədin Ələsgər, Salah, Xəlil, Məhəmməd adlı dörd oğlu, Fatma və Qızxanım adlı iki qızı varmış.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qara Namazov, "El çələngi" (xalq şeirindən seçmələr) Arxivləşdirilib 2017-05-17 at the Wayback Machine, Bakı, 2004.

Mənbə
-----

* "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.
* Ziyəddin Məhərrəmov, "İrəvanda məktəbdarlıq və maarifçilik", Bakı, Nurlan, 2010.
* Aşıq Ələsgər [*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Şair Alməmməd*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Göyçə
* Aşıq Ələsgər
**Müşviq Orucov** (tam adı: *Müşviq Arif oğlu Orucov*; 18 sentyabr 1994, Bakı – 5 aprel 2016, Talış, Tərtər rayonu) — Aprel döyüşləri şəhidi.

Həyatı
------

### Erkən illəri

Müşviq Orucov 1994-cü il sentyabr ayının 18-də Bakıda doğulub. O, 7 nömrəli Zəngilan rayon məktəbində oxuyub. Müşfiq Orucov 700 balla Azərbaycan Texniki Universitetinin avtomatika və kompyüter texnikası fakültəsinə qəbul olub. Universitetdə oxuya-oxuya həm də şadlıq sarayında ofisiant işləyib. O, havalar isinəndə axşam 7-dən səhər 7-yə qədər dondurma sexində çalışırmış.

### Hərbi illəri

Orucov sonuncu dəfə 2016-cı ilin yanvarda valideynilərlə görüşüb. O, Naftalan şəhərində hərbi xidmətdə olub. Sonuncu dəfə 2016-cı il 29 martda atası Müşfiqlə danışıb.

### Dördgünlük müharibədə iştirakı və ölümü

Hövsan qəsəbəsində yerləşən "Dədə Qorqud" qəbristanlığında torpağa tapşırılıb, ruhuna dualar oxunub. Tabuta sarılan döyüş bayrağı şəhidin atası Arif Orucova təqdim olunub.

### Şəxsi həyatı

İrsi
----

Təltif və mükafatları
---------------------

Müşfiq Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

* 2016 — Azərbaycan "Vətən uğrunda" medalı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Üç Evə Açılan Atəş". chai-khana.org. chai-khana.org. 15 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyul 2016.
2. 1 2  "Şəhidimiz dəfn olundu - Müşfiq Orucov". news.atv.az. news.atv.az. 2016-04-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyul 2016.

Xarici keçidlər
---------------

* Facebook səhifəsi
**Ərbil Türkman TV** — türkmən dilində yayımlanan televiziya.

Məlumat
-------

1996-cı ildə fəaliyyətə başlayan bu kanal, əslində, İraq Türkman Cəbhəsinə bağlı olub təhlükəsizlik bölgəsində TERT adında qurulmuş bir TV kanalıdır. Ancaq 2003-cü ildən İraq Türkman Cəbhəsinin rəhbərliyinin Kərkükə köçməsi ilə bəzi türkman qruplar tərəfindən KDP (Kürdüstan
Demokratik Partiyası) qüvvələri ilə razılığa gəlindi və televiziya kanalı KDP-nin idarəsinə keçdi.

Ərbil və ətraf ərazilərə yayımlanan "Ərbil Türkman" TV kanalı türkmən dilində siyasi, mədəni və sosial verilişlərə yer verir. KDP əleyhinə yayım siyasəti aparır. Bəzi bölgə və ölkə əhəmiyyətli TV kanallarda müəyyən müddətdə türkcə xəbər və musiqiyə yer ayrılır. Onlardan dövlət televiziyası "İraqiyyə" TV, "Kərkük", "Nəbə" TV, "Kürdüstan" TV, "Zaqros" TV kimi kanallardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin Kuzəçi.* İraq mətbuat tarixi (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 105-106. ISBN 978-9952-516-66-1..
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xaraba.
Orta əsrlər zamanı Naxçıvan bölgəsində fəaliyyət göstərən tanınmış karvansaralardan biri də hazırda Kəngərli rayonunun Xok kəndi yaxınlığında qalıqları qalan karvansaradır. Yerli əhali tərəfindən qalıqlarına əsasən "Xaraba karvansara" adlandırılan bu abidənin sahəsi 2 hektara yaxındır. Karvansaranın yerində xeyli kərpic qalıqlarına rast gəlinir. Bu qalıqlara əsasən demək olar ki, vaxtilə burada olan tikintilərin inşasında bişmiş kərpicdən geniş istifadə olunmuşdur. Hazırda tikintilərin yerində dördkünc formalı çalalar və kərpic təpəcikləri qalmışdır. Tikinti qalıqlarına əsasən karvansara kompleksinə daxil olan binaların bir-birinə bitişik yerləşdirilmiş, dördkünc formalı tikililərdən ibarət olduğunu demək olar.

Karvansara ərazisindən əldə olunan yerüstü arxeoloji materiallar başlıca olaraq çəhrayı rəngli şirsiz və şirli keramika məmulatlarından ibarətdir. Aşkar olunan yerüstü keramika məmulatı başlıca olaraq Son Orta əsrlər dövrü üçün xarakterikdir. Arxeoloji materiallara əsasən karvansaranın qalıqlarını XIV–XVIII əsrlərə aid etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası, 2008, s. 97
**Tsiklopropan** (**trimetilen**) — kimyəvi formulu C3H6, tsikloalkanlar sırasına aiddir.

Fiziki xassələri
----------------

Rəngsiz −32,9oS-də qaynayan qazdır. Özünəməxsus petroleyin efiri iyli qazdır. Permanqanatla adi temperaturda oksidləşmir, bununla da tsiklopropan propilendən fərqlənir.

Tibbdə
------

Tsiklopropan, narkotik təsiri olduğu üçün cərrahiyyə əməliyyatında işlədilir.
Tsiklopropan, qüvvətli anesteziyaedici qaz olub, hətta çox az miqdarı belə öz təsirini göstərir. Başqa narkotik maddələrdən fərqli olaraq onun təsirindən insan huşunu itirmir.

Törəmələri
----------

Tsiklopropan və onun törəmələri təbiətdə tapılmamışdır.
**Tsiklopropen** — 36oS-də mayeləşən iyli qazdır, asan polimerləşir, bromla birləşdikdə yanır.
Tsiklopropen, tərkibində ikiqat rabitə olan polimetilen karbohidrogenlərdəndir. Bu cür birləşmələrə tsikloolefinlər deyilir.

Mənbə
-----

* M. Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.
* Плехоткина С. И. ГоловчинскийВ. Б. Бюлл экспер. биол. и мед. 1971, т. 72, № 8, с. 68–62.
* Жданов Г. П. и д р. Фармакол. и токсикол. 1969, т. 32. № 1. с- 88–92.

1. ↑  CYCLOPROPANE (ing.).
**Ələmdar** - Ələm ərəbcə "bayraq", dar isə farsca "-cı" deməkdir. Sözün mənası bayraqçı (bayraqdar) kimi başa düşülə bilər.

Ələmdar isə təntənəli bayram günlərində ələm gəzdirirdi. 1555-ci ildə şahzadə Sultan İbrahim Mirzəni seyidlər,xadimlər,əmirlər və vəzirlər tam hörmətlə qarşıladılar.Ələmdarlar bu vaxt ələmləri qaldırdılar.
Carçı-şah, vali hakim tərəfindən bir xəbəri, yaxud mətləbi küçədə, bazarda, şəhər meydanında və ya xalq arasında uca səslə elan edirdi. Əlyazmalarda hətta I Şah Təhmasibin oğlanlarından Musa Mirzənin carçı olduğu göstərilir. Mənbələrdə adı çəkilən monhinin də vəzifəsi carçıya bənzəyirdi. 1531-ci ildə monhilər (hərbi xəbərləri verən carçılar) və təvaçilər şahzadə Əlqas Mirzənin 4000 nəfərlik qoşunla köməyə gəldiyini I Şah Təhmasibə xəbər verdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti

Ədəbiyyat
---------

* *Jean-Louis Bacque-Qrammont.* Padişah ve Şah. 16. Yüzyıl Başında İyi Bilinmeyen Diplomatik Oyunlar Hakkında. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 1987.
* *Afaq Qasımova.* Sinifdənxaric tədbirlər zamanı tarixi şəxsiyyətlərə dair materialların öyrənilməsi. Bakı: Nurlan. 2006.
**Muavr düsturu** — kompleks ədədlər üçün ifadə olunan {\displaystyle z=r(\cos \varphi +i\sin \varphi )\ } düsturu, iddia edir ki, ixtiyari {\displaystyle n\in \mathbb {Z} } üçün olduqda **Muavr düsturu** aşağıdakı kimi olur:

{\displaystyle z^{n}=r^{n}(\cos n\varphi +i\sin n\varphi )\ }.

İsbatı
------

Muavr düsturunu Eyler düsturu ilə {\displaystyle e^{i\varphi }=\cos \varphi +i\sin \varphi \ } ifadə edib və qüvvət əməllərini {\displaystyle (e^{a})^{b}=e^{ab}\!} yerini yetirib isbat etmək olar. Burada *b* — tam ədəddir.

Tətbiqi
-------

Analoji düstur həmçinin kompleks ədədlərin sıfırdan fərqli *n*-ci köklərinin tapılmasında istifadə olunur:

{\displaystyle z^{1/n}=[r(\cos(\varphi +2\pi k)+i\sin(\varphi +2\pi k))]^{1/n}=r^{1/n}\left(\cos {\frac {\varphi +2\pi k}{n}}+i\sin {\frac {\varphi +2\pi k}{n}}\right),}
*k* = 0, 1, …, *n*—1 olduqda.

Tarix
-----

Bu düstur ilk dəfə XVIII əsrdə yaşamış fransız riyaziyyatçısı Abraham de Muavr tərəfindən kəşf edilmişdir və onun şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əgər *b* — natamam ədəddirsə, {\displaystyle (e^{a})^{b}\!} — çoxdəyişənli *a* və {\displaystyle e^{ab}\!} funksiyalarının yalnız birinin qiymətini alacaq
**Tomas Ceykob "Cek" Blek** (*ing.* Jack Black; 28 avqust 1969, Santa-Monika, Kaliforniya) — amerikalı aktyor, komediyaçı, və musiqiçi. Tenacious D rok qrupunun üzvü. İki dəfə "Qızıl Qlobus" nominantı (2004, 2013).

Həyatı
------

Blek səhnəyə ilk peşəkar addımını 1989-cu ildə Edinburq festivalında Tim Robbinsin "Carnage" filmində göründüyü zaman atmışdır. Kino debütünü 1992-ci ildə Bob Roberts adlı siyasi satirada etdi. 90-cı illər boyunca Cek Blek müxtəlif filmlərdə köməkçi və baş rollarda oynamağa davam etdi. 1994-cü ildə, 5-ci mövsümün 5-ci hissəsində o, Şimal tərəfi teleserialında Maggie-ni baloya dəvət edən bir məktəb məzunu rolunu oynadı. 2000-ci ildə aktyor Fanatik filmində ən yaxşı rollarından birini aldı. Bu filmdə Cek Blek böyük ekranda musiqiçi kimi istedadını nümayiş etdirdi. Aktyor Saturday Night Live, Primetime Glick, The Osbournes televiziya şoularında, musiqi və film mərasimlərində tez-tez çıxış etməyə başladı. 2003-cü ildə Black, Richard Linklater-in rejissorluğu ilə ilk böyük hitini, "School of Rock" musiqili komediyasında rol aldı və o, pul qazanmaq üçün sənətkarlığı öyrədən bir metal baş gitaraçı rolunu oynadı. Tənqidçilər aktyorun işinə o qədər heyran qaldılar ki, hətta onu Qızıl Qlobus mükafatına da namizəd göstərdilər.

Cek Blek 1994-cü ildə Kyle Gass ilə Tenacious D-ni yaratdı. Qrup bu gün də populyardır və müntəzəm olaraq HBO-nun müxtəlif komediya şoularında çıxış etməyə davam edir. Black qrupda həm akustik, həm də elektrik gitara çalır. Ağlasığmaz ansamblın pərəstişkarları arasında məşhur aktyor Con Kusak da var ki, o, musiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə Bleki özünün baş rolu ifa etdiyi "Fanatik" filmində baş rola dəvət edir.

Cek Blek həmçinin Gorillazın "Təvazökarlıq", Foo Fighters tərəfindən "Uçmağı öyrənin", "The One" və "Low", Sum 41-in "Things I Want", Weezerin "Photograph" və bir sıra başqa videokliplərdə rol alıb.

Filmoqrafiya
------------

* Orinc qraflığı (2002)
* Kinq Konq (2005)
* Saatlı evin sirri (2018)
* Cumanci: Növbəti mərhələ (2019)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Jack Black // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
2. 1 2 . 2019.
**NGC 2875**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Lawrence Parsons tərəfindən 1874-cü ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2875: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2851 |
NGC 2852 |
NGC 2853 |
NGC 2854 |
NGC 2855 |
NGC 2856 |
NGC 2857 |
NGC 2858 |
NGC 2859 |
NGC 2860 |
NGC 2861 |
NGC 2862 |
NGC 2863 |
NGC 2864 |
NGC 2865 |
NGC 2866 |
NGC 2867 |
NGC 2868 |
NGC 2869 |
NGC 2870 |
NGC 2871 |
NGC 2872 |
NGC 2873 |
NGC 2874 |
**NGC 2875** |
NGC 2876 |
NGC 2877 |
NGC 2878 |
NGC 2879 |
NGC 2880 |
NGC 2881 |
NGC 2882 |
NGC 2883 |
NGC 2884 |
NGC 2885 |
NGC 2886 |
NGC 2887 |
NGC 2888 |
NGC 2889 |
NGC 2890 |
NGC 2891 |
NGC 2892 |
NGC 2893 |
NGC 2894 |
NGC 2895 |
NGC 2896 |
NGC 2897 |
NGC 2898 |
NGC 2899 |
NGC 2900



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 3181**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır.  Vilyam Parsons tərəfindən 1851-ci ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3181: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3157 |
NGC 3158 |
NGC 3159 |
NGC 3160 |
NGC 3161 |
NGC 3162 |
NGC 3163 |
NGC 3164 |
NGC 3165 |
NGC 3166 |
NGC 3167 |
NGC 3168 |
NGC 3169 |
NGC 3170 |
NGC 3171 |
NGC 3172 |
NGC 3173 |
NGC 3174 |
NGC 3175 |
NGC 3176 |
NGC 3177 |
NGC 3178 |
NGC 3179 |
NGC 3180 |
**NGC 3181** |
NGC 3182 |
NGC 3183 |
NGC 3184 |
NGC 3185 |
NGC 3186 |
NGC 3187 |
NGC 3188 |
NGC 3189 |
NGC 3190 |
NGC 3191 |
NGC 3192 |
NGC 3193 |
NGC 3194 |
NGC 3195 |
NGC 3196 |
NGC 3197 |
NGC 3198 |
NGC 3199 |
NGC 3200 |
NGC 3201 |
NGC 3202 |
NGC 3203 |
NGC 3204 |
NGC 3205 |
NGC 3206



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 5451**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır.  Vilyam Parsons tərəfindən 1851-ci ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5451: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5427 |
NGC 5428 |
NGC 5429 |
NGC 5430 |
NGC 5431 |
NGC 5432 |
NGC 5433 |
NGC 5434 |
NGC 5435 |
NGC 5436 |
NGC 5437 |
NGC 5438 |
NGC 5439 |
NGC 5440 |
NGC 5441 |
NGC 5442 |
NGC 5443 |
NGC 5444 |
NGC 5445 |
NGC 5446 |
NGC 5447 |
NGC 5448 |
NGC 5449 |
NGC 5450 |
**NGC 5451** |
NGC 5452 |
NGC 5453 |
NGC 5454 |
NGC 5455 |
NGC 5456 |
NGC 5457 |
NGC 5458 |
NGC 5459 |
NGC 5460 |
NGC 5461 |
NGC 5462 |
NGC 5463 |
NGC 5464 |
NGC 5465 |
NGC 5466 |
NGC 5467 |
NGC 5468 |
NGC 5469 |
NGC 5470 |
NGC 5471 |
NGC 5472 |
NGC 5473 |
NGC 5474 |
NGC 5475 |
NGC 5476



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 930**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgəsi. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. **GxyP** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Ralph Copeland tərəfindən 1872-ci ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 930: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 906 |
NGC 907 |
NGC 908 |
NGC 909 |
NGC 910 |
NGC 911 |
NGC 912 |
NGC 913 |
NGC 914 |
NGC 915 |
NGC 916 |
NGC 917 |
NGC 918 |
NGC 919 |
NGC 920 |
NGC 921 |
NGC 922 |
NGC 923 |
NGC 924 |
NGC 925 |
NGC 926 |
NGC 927 |
NGC 928 |
NGC 929 |
**NGC 930** |
NGC 931 |
NGC 932 |
NGC 933 |
NGC 934 |
NGC 935 |
NGC 936 |
NGC 937 |
NGC 938 |
NGC 939 |
NGC 940 |
NGC 941 |
NGC 942 |
NGC 943 |
NGC 944 |
NGC 945 |
NGC 946 |
NGC 947 |
NGC 948 |
NGC 949 |
NGC 950 |
NGC 951 |
NGC 952 |
NGC 953 |
NGC 954 |
NGC 955



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nəfəs (dəqiqləşdirmə).
Erke
**Nəfəsli musiqi (çalğı) alətləri** (üfləmə alətlər) — havanın alətin daxilinə üfürülməsi (nəfəs verilməsi) üsulu ilə səs əldə olunur.

Növləri
-------

Bu alətlərin ilk sadə nümunələri eramızdan bir neçə min il əvvəl qarğı və qamışdan hazırlanmışdır. Bu ənənə dövrümüzə qədər yaşamış və bu gün də davam etdirilir. Hazırda bir neçə nəfəsli musiqi aləti: ney, tütək, musiqar, sümsü və onun növləri qarğı və qamışdan hazırlanır. Nəfəsli musiqi alətləri sümükdən, heyvanların buynuzundan, gildən, müxtəlif ağac növlərindən, mis və digər materiallardan da hazırlanır. Çağımızda ***hazırlanma materialına görə*** üfləmə alətlər iki yerə bölünür:

* **Mis alətlər** – truba, kornet, trombon, tuba, valtorna və s.
* **Ağac alətlər** – fleyta, hoboy, klarnet, faqot və s.

Nəfəsli musiqi alətlərinin texniki və bədii imkanları o qədər də geniş deyil. Bu da, hər şeydən əvvəl, onların səs diapazonunun məhdudluğu ilə əlaqədardır. Bu alətlər arasında daha çox istifadə olunanı zurnadır ki, onun da səs düzümü iki oktavadan artıq deyildir. Nəfəsli musiqi alətləri ***ifa tərzinə görə*** müxtəlifdir:

* Müştüklü: zurna, balaban.
* Müştüksüz: ney, tütək, yan tütək.
* Körüklü (dərili): tulum,

Quruluşuna görə növləri:

* **dəlikli** alətlər,
* **qamış dilçəkli** alətlər,
* **müştüklü** alətlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əfrasiyab Bədəlbəylinin İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti — Nəfəsli musiqi alətləri". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-04.

Mənbə
-----

* Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 225. ISBN 978-9952-34-152-2

Həmçinin bax
------------

* Orkestr
* Marş
* Zərb musiqi alətləri
* Simli musiqi alətləri

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 4130897-9 · LCCN: sh85146863 · LNB: 000083391 · NDL: 00564867 · NKC: ph119354 |
**Apatit filizləri** – texnoloji və iqtisadi göstəricilərinə görə istismara yararlı apatitli təbii polimineral törəmələri. Apatit filizlərini mineral tərkibinə görə silikatlı-oksidli, silikatlı, karbonatlısilikatlı, karbonatlı və hidrosilikatlı-hidroksidli, P2O5-in miqdarına görə isə zəngin (16%-dən çox), adi (8–16%), kasıb (4–8%) və çox kasıb (4%-ədək) növlərə ayırırlar. Mineral tərkibindən asılı olan saflaşdırılma dərəcəsinə görə asan (apatit konsentratında P2O5-in miqdarı 90%-dən çox), qənaətbəxş (70–90%) və çətin saflaşan (70%-dən az) Apatit filizləri var. Silikatlı filizlər (apatit-nefelinli və s.) asan, karbonatlı və hidrosilikatlı-hidroksidli filizlər isə çətin saflaşır. Əmələgəlmə şəraitinə görə Apatit filizlərinin maqmatogen, metamorfogen və sedimentogen yataq tipləri olur. Maqmatogen, eləcə də sedimentogen (aşınma qabığı törəmələri) tipli yataqlar daha böyük sənaye əhəmiyyətinə malikdir. Apatit filizlərinin dünya üzrə ümumi ehtiyatı (P2O5 üzrə) təqribən 1,2 mlrd. tondur. Əsas yataqları RF-də (dünya ehtiyatının 1/3-i), həmçinin Vyetnam, Braziliya, CAR, Finlandiya, Uqanda, Norveç, Zimbabve, Kanada, İspaniya və Hindistandadır. Apatit filizlərindən mineral gübrələr istehsalında, metallurgiya, keramika və şüşə sənayesində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 570. ISBN 978-9952-441-02-4.
Türk qəhfəsi
**Türk qəhvəsi** (*türk.* Türk kahvesi) — yalnız Türklər tərəfindən hazırlanan, özünəxas bişirmə və təqdim etmə şəkli olan qəhvə növüdür. Türk qəhvəsi deyilincə ağla ilk gələnlər köpük, telvə (türklər qəhvənin dibində qalan çöküntüyə telve deyirlər), cezve (qəhvədan) və fincandır.

Tarixi
------

Türk Qəhvəsi Qanuni Sultan Süleyman dövründə, 1543-cü ildə Həbəşistandan İstanbula gətirilmiş və zamanla Osmanlılardan Avropaya keçmişdir. Avropada qəhvə uzun müddət Türk Qəhvəsi olaraq təqdim edilmişdir. Türk mədəniyyətinə xas güğüm(səhəng) və qəhvədanlarda bişirildiyi üçün Türk qəhvəsi olaraq xatırlanmağa başlanmışdır. O dövrdə açılan qəhvəxanalar sayəsində Türk xalqı qəhvə ilə tanış olmuşdur. Qəhvəxanalar söhbət edilən, oyun oynanan ictimai yerlərdir və Türk mədəniyyətində əhəmiyyətli bir yer tutmaqdadırlar.

Türk qəhvəsinin hazırlanması
----------------------------

Türk qəhvəsi istəyə görə sadə, az şəkərli, orta şəkərli və çox şəkərli olaraq təqdim edilə bilər. Qəhvəni bişirmədən öncə təqdim olunacaq fincan qədər su götürülür və həmin su qəhvədana tökülür. Bu çox qısa bir müddətdə olur və dərhal bu qarışıq qarışdırılır. Məsələn, bir adama orta şəkərli qəhvə bişirmək üçün, bir fincan soyuq su, iki dolu çay qaşığı qəhvə və iki çay qaşığı şəkər qəhvədana qoyulur. Qəhvədan az atəşli ocağa alınır və suyun üstündəki qəhvənin tamamilə çökməsi gözlənilir.
Yaxşıca qarışdırılan qəhvə az atəşdə ağır-ağır bişirilir. Qısa bir müddətdə qəhvənin üzərində köpük meydana gəlməyə başlayır. Bu köpük və qəhvənin bir qismi soyuq olmayan fincana boşaldılır. Daha sonra qəhvədandakı qəhvə təkrar köpürənə qədər ocaqda tutulur və sonra qalan qisim də fincana boşaldılır.

Qəhvəni təqdim edərkən, yanında mütləq bir stəkan su verilir. Qəhvə içilmədən öncə əvvəl həmin sudan bir qurtum içilir. Daha sonra yenə də lazım olarsa, su içilməsinə davam edilir.

Mənbə
-----

* Türk qəhvəsi necə hazırlanır?
**Mark Rutte** (nid. Mark Rutte; 14 fevral 1967[…], Haaqa, Niderland) — Niderlandın baş naziri.

Həyatı
------

14 fevral 1967-ci il tarixində Haaqada anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Haaqada orta məktəbi bitirmişdir. 1984–1992-ci illərdə Leyden Universitetində Niderland tarixi üzrə təhsil almışdır. 1988–1991-ci illərdə "İnsanların Azadlığı və Demokratiyası Partiyası"nın (VVD) gənclər təşkilatının milli sədri olmuşdur.

1992–1997-ci illərdə "Unilever" şirkətində kadrlar üzrə menecer vəzifəsində çalışmışdır.
1993–1997-ci illərdə VVD partiyasının icra aparatının üzvü olmuşdur.
1997–2002-ci illərdə "Unilever" şirkətinin "Van den Bergh Nederland" bölümündə kadrlar
üzrə menecer vəzifəsində çalışmışdır.
2002–2002-ci illərdə "Unilever" şirkətinin "İGLOMora Group BV" şöbəsində kadrlar üzrə
direktor vəzifəsində çalışmışdır .

2002–2004-cü illərdə I və II Belkenende hökumətlərində Sosial Təminat və Məşğulluq üzrə
Dövlət Katibi vəzifəsində çalışmışdır.
2004–2006-cı illərdə II Balkenende hökumətində Təhsil, Mədəniyyət və Elm məsələləri üzrə
Dövlət Katibi vəzifəsində çalışmışdır.
2003-cü ildə VVD partiyasının Nümayəndələr Palatasının təmsilçisi olmuşdur.
29 iyun 2006-cı ildə Parlamentdə çoxluq təşkil edən VVD partiyasının lideri olub.
31 may 2006-cı ildən VVD partiyanın siyasi lideridir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  .
2. 1 2  Mark Rutte // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Linkedin · X |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Prabook · Treccani |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 142715522 · GTAA: 149017 · ISNI: 0000000107558662 · LCCN: n2011058319 · NLP: a0000002886271 · NTA: 265547113 · VIAF: 160188731 · WorldCat VIAF: 160188731 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasətçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Bir və üç mərtəbəli hərbi gəmi, İngiltərə, 1728 *Cyclopaedia*
**Hərbi gəmilər** , ilk növbədə dənizdəki hərbi əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulmuş olan gəmi növüdür. Əsasən ticarət gəmilərindən çox fərqli olurlar. Silahlarla təchiz edilməsinin mümkün olması ilə bərabər, kommersiya (ticarət) gəmilərindən fərqli olaraq xəsarətlərə qarşı dözümlü, manevr qabiliyyəti yüksək və sürətli olaraq hərəkət etmək qabiliyyətinə malik olaraq istehsal edilirlər. Kommersiya gəmilərindən fərqli olaraq tipik bir hərbi gəmi sadəcə olaraq silahlar, cəbbəxana və ekipajı üçün ərzaq daşıyır. Əsasən hər hansı bir donanmaya aid olduğu kimi, bəzən xüsusi şirkətlər tərəfindən də istehsal edilmiş olan hərbi gəmilər mövcud olmuşdur. İstehsalı çox qədim zamanlara gedib çıxan bu texnikanın istehsal səbəbi, dəniz və okeanlarda hərbi əməliyyatlar aparmaq qabiliyyətinə malik olmasıdır.

Hərbi əməliyyatlar vaxtı hərbi gəmi ilə kommersiya gəmisi arasındakı fərq olduqca aşağı düşür. Müharibələr zamanı kommersiya gəmiləri də silahlandırılır və Birinci dünya müharibəsi zamanındakı *Q-ship* kimi **köməkçi hərbi gəmi** (İngiliscə: *Auxiliary warship*) olaraq da istifadə edilir. XVII əsrə kimi bir kommersiya gəmisinin, bir donanma gəmisinin yarısı qədər hərbi gəmi kimi fəaliyyət göstərməsi normal bir hal hesab edilirdi.

Bu vəziyyət XIX əsrdə piratçılıq ilə başa çatdı. Bu dövrdə böyük kommersiya gəmilərini qaleon tipli gəmilər kimi silahlandırmaq normal bir cəhd idi. Hərbi gəmilər ayrıca Fransız Donanması və ya İkinci dünya müharibəsindəki Yaponiya İmperiya donanmasındakı kimi əsgər daşımaq və ya gəmilərə sursat daşımaq məqsədilə də istifadə edilmişdirlər.
**Saint-Jean-de-Maurienne müqaviləsi** — 1917-ci ilin ortalarında I Dünya Müharibəsi zamanı imzalanmış gizli müqavilələrdən biridir.

İtaliyaya verilməsi planlaşdırılan ərazilər
İngiltərə və Fransa Osmanlı İmperiyasının parçalanması üçün torpaq verəcəyini vəd edərək İtaliyanı Müttəfiq dövlətlərin tərəfində müharibəyə girməyə razı saldılar. Bu müqaviləyə görə Mersindən başqa Antalya, Konya, Aydın və İzmirin İtaliyaya verilməsi istənilirdi. Oradakı maddələrə görə, müqavilə rusların təsdiqinə tabe idi. Lakin Rusiya hökuməti bolşeviklər tərəfindən devrildiyindən bu müqavilə heç vaxt qüvvəyə minmədi.
Buna baxmayaraq, italyanlar onlara vəd edilmiş torpaqları istəməkdə israr edirdilər. Hətta bir italyan senator "Başqaları heç nə almasa, biz də heç nə tələb etməyəcəyik" söyləmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Paul C. Helmreich. *From Paris to Sevres. Thr Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919–1920.* (Colombus, Ohio: Ohio State University Press, 1974) sayfa. 18
**Şeyx Məhəmməd Siddiq əl-Minşavi** (*ərəb.* محمد صديق المنشاوي‎ d. 1 yanvar 1920-ci il – ö. 20 iyun 1969-cu il) — İslam dünyasının görkəmli Quran qarisi, tilavət qaydalarının pionerlərindən biri. Qurani-Kərimi xüsusi həzin üslubda oxumaqla fərqlənirdi.

Həyatı
------

Məhəmməd Siddiq Minşavi 1920-ci il yanvarın 1-də Misir Ərəb Respublikasının Suxac vilayətində dünyaya gəlmişdir. Səkkiz yaşında olarkən, o artıq Quranı bütövlüklə bilirdi. Qurani-Kərimi gözəl avazla oxuması, eləcə də bu Kitabın məna və təfsirini dərindən bilməsi tez bir zaman ərzində Minşaviyə şöhrət gətirir. O, Fələstin, Suriya, Kuveyt və Livan məscidlərində, həmçinin radio verlişlərində Quranı tilavət edir. Minşavi 1969-cu il iyunun 20-də qida borusu venalarının varikoz genişlənməsi xəstəliyindən dünyasını dəyişir. Müsəlman aləminin ən məşhur qarilərindən biri kimi yadda qalmış Məhəmməd Siddiq Minşavinin ölümündən qırx ildən çox keçməsinə rəğmən, onun səsi lentə yazıldığından, Qurani-Kərimin aşiqlərini hələ də feyzyab etməkdədir.

Şəxsi həyatı
------------

Məhəmməd Siddiq Minşavi iki dəfə evli olmuşdur. Birinci nikahdan onun dörd oğlu və iki qızı, ikinci nikahdan isə beş oğlu və dörd qızı var idi. Minşavinin ikinci həyat yoldaşı ərindən cəmi bir il qabaq dünyasını dəyişmişdir.

Şəkilləri
---------

* Məhəmməd Siddiq Minşavi tələbəlik illərindəMəhəmməd Siddiq Minşavi tələbəlik illərində
* Məhəmməd Siddiq MinşaviMəhəmməd Siddiq Minşavi
* Məhəmməd Siddiq MinşaviMəhəmməd Siddiq Minşavi

İstinadlar
----------

* Şeyx Məhəmməd Siddiq əl-Minşavinin həyatı (ərəb dilində)
**Məhəmmədşah Buranqulov** (tam adı: **Buranqulov Məhəmmədşah Əbdürrəhmanoviç**; başq. Мөхәмәтша Әбдрәхмән улы Буранғолов; 15 dekabr 1888, Verxneilyasovo[d], Orenburq vilayəti – 9 mart 1966, Ufa) — başqırd şairi, dramaturq, folklorçu. Başqırdıstanın xalq seseni (1944).

Təhsili və fəaliyyəti
---------------------

Başqırd Pedaqoji İnstitutunda oxumuş, 1938-ci ildən Ufadakı Dil və Ədəbiyyat ETİ-də işləmişdir.

Repressiyaya məruz qalması
--------------------------

1950–1956-cı illərdə repressiyaya məruz qalmış, həbsdə olmuşdur. 1959-cu ildə bəraət almışdır.

Yaradıcılığı
------------

Başqırd folklorşünaslığının inkişafında onun xidmətləri böyükdür. Belə ki, o mahnıları, rəvayətləri, "Ural batır" xalq eposunu yazıya almışdır; toy mərasimlərinin və digərlərinin təsvirini vermişdir.

Başqırd xalq rəvayətlərinin motivləri əsasında "Aşkadar", "Başqırd toyu", "Şəürə" və digər pyeslərin müəllifidir.

Mükafatları
-----------

* Başqırdıstan Başqırdıstanın xalq seseni (1944).

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  BURANQULOV Arxivləşdirilib 2023-08-04 at the Wayback Machine. ensiklopediya.gov.az  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 1158284411 · ISNI: 0000000034971930 · LCCN: n96016765 · VIAF: 14031095 · WorldCat VIAF: 14031095 |