recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Rauf Oktay oğlu Şahbazov** (1970, Qubadlı) — Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, Virciniya ştatındakı Universitet Xəstəxanasının həkimi, Azərbaycan-Amerika Tibb Assosiasiyasının rəhbəri. Nyu-York ştatında yerləşən Albany Tibb Mərkəzinin yeni yaradılan transplantalogiya cərrahiyyəsi şöbəsinin rəhbəri,

Həyatı və təhsili
-----------------

Qubadlı rayonunun Tarovlu kəndində doğulub. 5 nömrəli kimya-biologiya təmayülü məktəbi qızıl medalla bitirib. 1993-cü ildə Tibb Universitetinin müalicə-profilaktika fakültəsini bitirib.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Bakıdakı 5 nömrəli kliniki şəhər xəstəxanasında ümumi cərrah işləyib.Sonra üç il hərbi səhra hospitalında hərbi cərrah kimi fəaliyyət göstərib. Daha sonra Rauf Şahbazov 5 il Səudiyyə Ərəbistanının Əl-Taif şəhərindəki Kral Feysəl xəstəxanasında çalışıb. Klinika cərrahiyyə rezidentura təlimləri verdiyindən orada həm də Edinburq Cərrahlar Kollecinin standartlarina uyğun olaraq ümumi cərrahliq ixtisasina yiyələnib.

Bakıya qayıdandan sonra Xəzər Universitetinin tibb fakültəsində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan cərrah N.Tusi klinikasında praktik fəaliyyətini də davam etdirib.

2007-ci ildən sonra iki il qardaş Türkiyənin Ankara şəhərindəki Başkənd Universitetində transplantasiya cərrahiyyəsi üzrə təlimlərdə iştirak edib. Həmin təlimlərdən sonra iki il Bakıdakı Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında transplantasiya əməliyyatları aparıb. Sonrakı bir il Elmi Cərrahiyyə Mərkəzində peşə fəaliyyətini davam etdirən Rauf həkim 2011-ci ildə Amerika Cərrahlar Kollecinin qrant layihəsində qalib gələrək Birləşmiş Ştatlarda Los-Anceles, Klivlend və Beylor klinikalarında qısamüddətli təcrübə keçib.

İctimai fəaliyyəti
------------------

Rauf Şahbazov 2012-ci ildə "Amerika Cərrahlar Cəmiyyəti" tərəfindən ABŞ-yə dəvət alıb.

2015-ci ilədək Texas ştatının Dallas şəhərindəki "Baylor Universiteti"nin Tibb Mərkəzində mədəalti vəzin adacıq hüceyrələrinin transplantasiyası sahəsində elmi tədqiqatlarını davam etdirib, bu sahədə mütəxəssis olmuşdur.

2013–2014-cü illərdə "USMLE Step" imtahanlarını uğurla verərək, ABŞ-də həkim işləmək hüququnu qazanıb.

2015–2018-ci ilədək "Virciniya Universiteti"nin Tibb Mərkəzində böyrək və qara ciyər transplantasiyası ilə məşğul olub.
2018-ci ildən Nyu York ştatının Sirakuz şəhərindəki "Upstate Medical University"da həm müəllim və həm də transplantasiya üzrə cərrah işləyir. Mədəaltı vəz və adacıq hüceyrələri transplantasiyası proqramının rəhbəridir.

2017-ci ildə "Azərbaycan Amerika Tibb Assosasiyası"nı yaradaraq, ictimai fəaliyyətə başlayıb.

Həmçinin bax
------------

* Cərrahlıq
* Akim Muxtarlı
* Ramiz Bayramov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rauf Şahbazovu tanıyaq". 2019-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.
2. ↑  Azərbaycanlı həkimə ABŞ-da yüksək vəzifə verilib
3. ↑  "Dr. Rauf Shahbazov Named Chief of Transplant Surgery at Albany Medical Center". 2023-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-02.
4. ↑  "Virciniya ştatındakı Universitet Xəstəxanasının həkimi Rauf Şahbazov". 2019-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.

Xarici keçidlər
---------------

Dr.Rauf Şahbazov (2)
**Fatmavati** (5 fevral 1923, Benqkulu – 14 may 1980, KL) İndoneziyanın Milli Qəhrəmanıdır (ind. Pahlawan Nasional Indonesia). İndoneziyanın birinci xanımı olan Fatmavati İndoneziyanın ilk prezidenti Sukarnonun üçüncü həyat yoldaşı və İndoneziyanın ilk qadın prezidenti Meqavati Sukarnoputrinin anasıdır. İndoneziyanın ilk bayrağı onun tərəfindən qurulub.

Həyat
-----

Fatmavati İndoneziyanın ilk bayrağını qurur. Şəkil İndoneziya bayrağının ilk dəfə qaldırıldığını göstərir.
Fatmavati 5 fevral 1923-cü ildə Benqkulu şəhərində Həsən Din və Xədicənin evində doğulmuşdur. Əcdadlarından biri Inanapura Sultanlığı, Minanqkabau Krallığının bir şahzadəsidir. Sukarno ilə tanış olduğu zaman o, yeniyetmə idi və 53 yaşlı Inqit adlı bir qadınla evli idi. Şübhəsiz ki, Sukarnonun həyat yoldaşı ərindən boşanmaq istəmirdi, lakin iki ildən sonra boşanmağı qəbul etdi. Sukarno yeni uşağının adını daşımaq istəyi olduğunu ifadə edərək yeni həyat yoldaşı bildirdi.

Fatmavati Sukarno ilə birlikdə beş uşağı ilə
1943-cü ildə Fatmavati Sukarnonun üçüncü həyat yoldaşı oldu və sonrakı il ilk uşağı bir oğlu dünyaya gəldi. Sukarno oğlunu ildırım mənasını verən Gunturk adlandırdı. 1945-ci ildə İndoneziya müstəqil elan edilərkən həyat yoldaşı idi. Yeni ölkənin bayrağı Fatmavati tərəfindən tikilib və eyni bayraq 1967-ci ilə qədər hər il yenidən dalgalandı. O, bir neçə dəfə evləndiyi kimi ilk həyat yoldaşı deyildi. Lakin bütün əvvəlki xanımları dövlət qanunlarına uyğun olaraq boşanmışdı. Buna görə Fatmavati o dövrdə tək həyat yoldaşı idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tiga Putri Bung Karno Raih Penghargaan MURI Arxivləşdirilib 2011-06-20 at Archive.today (Indonesian)
2. ↑  "Biography of Fatmawati". Kepustakaan Presiden-Presiden Indonesia (Indonesian). 21 July 2011 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  Agus, Yusuf, Sejarah Pesisir Selatan, Jakarta : PT. Arina Yudi, 2001
4. ↑  *MacDonald, Ian.* "Indonesia". Flags of the World. 2006. 2 aprel 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 mart 2010.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA17341028 · GND: 1170589103 · ISNI: 0000 0000 6368 7808 · LCCN: n85018405 · NLA: 35287554 · NTA: 072255625 · SUDOC: 142760226 · VIAF: 75272970 · WorldCat VIAF: 75272970 |

 |
**İoki mağarası** (伊尾木洞, *İoki-do*?) – Yaponiyanın Koçi prefekturasının Aki şəhərində yerləşən mağara. Ghibli-vari mənzərəsinə görə tanınır.

Yerləşməsi
----------

Mağara okean sahilinin və İoki stansiyasının yaxınlığındadır. Mağaranın yaxınlığında Hiqaşiyama Meşə Parkı yerləşir.

Xüsusiyyətlər
-------------

40 metr uzunluğunda olan bu mağara, eləcə də, kanyon 3 milyon il əvvəl okean suyunun aşındırması nəticəsində yaranmışdır. Mağara divarlarında fosilləşmiş balıqqulaqlarına rast gəlmək olar. Kanyonun dibində kiçik çay axır. Burada üç şəlalə tökülür, cığırın sonunda yerləşən ən böyük şəlalənin suyu yaşıl-göy rəngli kiçik gölməçə əmələ gətirir. Mağarada yarasalar da yaşayır.

Mağarada temperaturun təxminən 20 °C olması burada tropik qıjıların yetişməsi üçün ideal şərait yaradır. Mağaranın girişində yerləşən kanyonun divarları 40-dan çox növə aid olan qıjılarla örtülmüşdür. İoki mağarası zəngin florasına görə fərqləndiyi üçün 1915-ci ildə Milli Təbiət Abidəsi statusu almışdır.

Qalereya
--------

* Mağaraya giriş.Mağaraya giriş.
* Mağaradakı qıjılar.Mağaradakı qıjılar.
* Kanyon divarları.Kanyon divarları.
* Mağarada yerləşən heykəl.Mağarada yerləşən heykəl.
* Mağarada yerləşən heykəlcik.Mağarada yerləşən heykəlcik.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Ioki Cave". Atlas Obscura (ingilis). 2023-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-23.
2. 1 2  "Ioki Cave Walk Route Map". Visit Kochi Japan (ingilis). 2023-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-23.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Raad.

**Raad-2** ("Şimşək-2") — İran istehsalı olan özüyeriyən artilleriya sistemidir. Dəqiqə ərzində 5 dəfə atəş aça bilər. Raad-2 üçün V-8 dizel, Raad-2M üçün 5TDF mühərrikindən istifadə edilir. Raad-2 modeli 840, Raad-2M isə 700 at gücündədir. 500 km-lik hərəkət mənzilinə malikdir. Yönləndirmə sistemi burulma çubuğu ilə təmin edilir.

Dizaynı və inkişafı
-------------------

1997-ci il sentyabrın əvvəlində, İran tərəfindən Raad-2 (Şimşək-2) kimi tanınan sürətli, mobil atəşə dəstək vasitəsi olan haubitsasının uğurla sınaqdan keçirildiyi bildirilmişdir. 

M109A1 155mm/39 cal özüyeriyən artilleriya sistemindəkinə bənzər olan bir qüllədən istifadə edir. İran Müdafiə Sənayesi Təşkilatı, İran Müdafiə Sənayesi Təşkilatının Hadid zavodu tərəfindən istehsal olunan 155 mm HM44 haubitsasının yüksək atəş sürətinə və dəqiqliyə sahib olduğunu iddia etmişdir. Dəqiqədə beş atəş aça biləcəyi ifadə edilmişdir. Silahın mənzilinin 30 km (19 mil) olduğu, həmçinin lazer məsafəölçən və yarı avtomatik yükləmə sistemi kimi xüsusiyyətlərə də sahib olduğu da bildirmişdir. Silah M109A1-in 155mm/39-cal M185 silahına bənzəyir və bir cüt qanadlı lülə ağız əyləci, tüstünü udan sistem (atəş açılan zaman çıxan tüstünün udulması üçün nəzərdə tutulmuşdur), vida paz mexanizmi, hidro-pnevmatik yığıcı və hidravlik geriyə təpmə əyləci ilə təchiz edilmişdir. Rusiyanın BMP-1 və ya Çinin Type 86 (WZ-501) PDM-inin dəyişdirilmiş versiyası, İran istehsalı olan Boragh APC şassisində istifadə edilir. Döyüş meydanında 70 km/saat (43 mil) sürətlə hərəkət edə bildiyi ifadə edilmişdir.

Variantları
-----------

* **Raad-2** - əsas SPG versiyası.
	+ **Raad-2M** - V-8 Dizel mühərriki əvəzinə Ukrayna istehsalı olan 5TDF mühərriki ilə təkmilləşdirilmiş Raad-2 modeli.

İstinadlar
----------


1. ↑  Galen Wright (March 15th 2011) *Iranian Military Capability 2011 - Ground Forces*
2. ↑  "Archived copy". 2012-07-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
3. ↑  "Archived copy". 2012-07-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
4. ↑  
	* Thunder 2 Arxivləşdirilib 2017-02-21 at the Wayback Machine
**Yevgeni Fyodorov adalаrı** — Kara dənizində yerləşən Nordenşeld arxipelaqına daxil olan iki adadan ibarət olan adalar qrupu (Şərq adaları). İnzibati cəhətdən Rusiya Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Nordenşeld arxipelaqının şərq hissəsində qərarlaşır. Üstəlik Şərq adaları qrupunun tərkibinə daxildir. Bu qrupun isə şimal-şərq qutaracağını təşkil edir. Şimal burnu prupun şimal qutaracağını təşkil edir. Cənubdan, şərqdən və qərbdən bir sıra adalarla əhatələnmişdir. Qərbində Matros adası, cənubunda Volna adası və Bianki adası, şərqində Nord adası yerləşir. Bianki adasından Spokoynı boğazı ilə ayrılır. Adalar qrupundan 6 kilometr şimal-şərqdə Kolomeysev adaları yerləşir. Bu ada Şərq adaları qrupuna daxil deyildir. Ada ilə Rusiyanın materik hissəsi ilə məsafə 50 kilometr təşkil edir. Arktik iqlim qurşağında yerləşir

Ümumi məlumat
-------------

Adalar qrupu cəmi iki adadan ibarətdir. Qrupa daxil olan adaların ayrılıqda adları yoxdur. Qrupa daxil olan ada şimaldan cənuba doğu genişlənir. Onun uzunluğu 6,3 km, ən enli yerdə eni isə 2,4 km təşkil edir. Kiçik ada isə böyük adanın cənub-şərqində, sahildən bir necə yüz metr aralıda yerləşir. O şimaldan cənuba ox kimi uzanmış formadafır. Uzunluğu 3 km təşkil edir. Eni isə ən enli yerdə 1 kilometrə yaxındır.

Adanın böyük hissəsini hündürlüyü elədə yüksək olmayan təpələr örtür. Sıldırımlı olan bu təpələrin şimslda ən hündürü 30 m, cənubdakı isə 18 metr təşkil edir. Sahil əraziləri əsasən daşlıqlardan ibarətdir. Adalarda göl və axar yoxdur. Adanın cənub sahilləri elədə hündür olmaya qayalardan ibarət olduğu halda, şimalı kiçik sıldırımlardan ibarətdir. Bu baxımdan şimal-şərq hissəsi xüsusi ilə seçilir. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir

Tarixi
------

Adalar öz adnını Yevgeni Konstantinoviç Fyodrın adından almışdır. O, Sovet İttifaqı qəhrəmanı, Stalin mükafatı lauriyyatı, sovet geofiziki, SSRİ Hidrometroloji xidmətin rəhbəri, dövlət və ictimai xadim, SSRİ elmlər akademiyasının akademiki olmuşdur. Adalar 1939-cu ildə Hidroqrafik xidmətin rəhbəri А. İ. Kos tərəfindən adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-01.
2. 1 2  Arktikada olan adlar
**İsrafil ağa hamamı** — qoşagünbəzli hamamdır, Qazax şəhərin mərkəzində, Cümə məscidinin qarşısında yerləşir.

Hamamı Qıraq Kəsəmən kəndinin sakini, Qazax diyarında tanınmış sahibkar İsrafil ağa Kərbəlayev XIX əsrin axırlarında tikdirib, buna görə də hamam onun adı ilə tanınır. Bina memar Müzəffər Hüseynovun layihəsi əsasında qırmızı kərpicdən kirəclə hörülüb.

Hamamın ümumi zalı, otaqları, diqqət çəkən hovuzu və çayxanası var. Böyük ölçülü (30m x 20m) hamamın plan quruluşu iki hissəyə bölünür: ənənəvi Azərbaycan və şərq hamamlarına xas olan dəhliz ilə birləşən ikigünbəzli hissə və kabinələrdən ibarət hissə. Hamamın küçəyə çıxan hissəsində kiçik dükanlar yerləşir. Plan quruluşuna görə şərq və Avropa tələblərini özündə cəmləşdirən bu tikili tipinə Azərbaycanın digər bölgələrində rast gəlinmir.

Geyinmə və yuyunma yerlərinin kənardan görünməyən günbəzlərini də nəzərə alsaq, hamamın iki deyil, səkkizgünbəzli olduğunun şahidi oluruq. Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi dövlət mühafizəsinə götürülmüş tikilinin ümumi sahəsi yardımçı otaqlarla birlikdə 420 kvadratmetrdir. Memarlıq cəhətdən Gəncədəki «Çökək» hamamını xatırladan İsrafil ağa hamamının istifadəsində olan otaqlar günbəzlərin üstünə açılmış xüsusi bacalar vasitəsilə işıqlandırılır.

Yaşlı nəslin nümayəndələrinin sözlərinə görə, hamam səhər saat 6-dan günorta 2-dək qadınlara, 2-dən sonra isə kişilərə xidmət edirmiş. Hazırda yalnız nömrələri istifadə olunan hamamın artıq 25 ildir ki, ümumi şöbəsi işləmir. Bu səbəbdən də abidənin təmir-bərpa işlərinə ehtiyac var. Tarixi keçmişimizi özündə əks etdirən bu memarlıq incisi həm də turizmin inkişafı üçün dəyərli potensialdır. Hamamın təmir olunması onun həm gələcək nəsillərə çatdırılmasını, həm də turizm məqsədləri üçün istifadəsini təmin edəcək.

ADA Universiteti Qazax Mərkəzinin tədris kompleksinə daxil olan XIX əsrə aid yerli əhəmiyyətli tarixi İsrafil ağa hamamının təmirindən sonra onun daxilində Qazax xalçaçılıq məktəbi nümunələrindən ibarət muzeyin və rəsm dərnəyinin açılması nəzərdə tutulur. Bura, həmçinin kiçik həcmli musiqili ədəbi-mədəni tədbirlərin keçirilməsi üçün ideal məkandır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "tarixi memarlıq abidələri". 2012-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-03-05.
2. ↑  "Qazax şəhəri. İsrafil Ağanın hamamı". 2021-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-04.
3. ↑  "İsrafil ağa hamamı memarlıq nümunəsidir". 2021-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-11.
4. ↑  "İlham Əliyev Qazax Müəllimlər Seminariyası ADA Universiteti Qazax Mərkəzində yaradılan şəraitlə tanış olub". 2023-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-10.
**Qırğızıstan–Tacikistan münasibətləri** — Tacikistan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. İkitərəfli əlaqələr 14 yanvar 1993-cü ildə quraşdırılmışdır. İki ölkə arasında sərhəd məsələləri ilə bağlı olaraq toqquşmalaar baş verir.

Tarix
-----

1997-ci ilin martında Düşənbədə Qırğızıstan səfirliyi açılır. Bişkekdə Tacikistan səfirliyi fəaliyyət göstərir.

Tacikistan Respublikasının başçısı Emoməli Rəhmon 1993-cü ilin yanvarında, 1998 və 2013-cü ilin mayında Qırğızıstanda olmuşdur. Qırğızıstan Respublikasının ilk prezidenti Əsgər Akayev 1996-cı ilin iyulunda və 2004-cü ilin mayında Tacikistana səfər edir. Qırğızıstanın ikinci prezidenti Qurmanbek Bakıyev 2008-ci ilin may ayında Tacikistanın Sogd vilayətinə səfər edir.

Dövlətlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Müstəqil Dövlətlər Birliyi, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı və Avrasiya İqtisadi Birliyi kimi bir çox beynəlxalq və regional təşkilat çərçivəsində əməkdaşlıq edirlər.

Qırğızıstan Milli Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2011-ci ilin yanvar-may aylarında iki respublika arasında ticarət dövriyyəsi 11 milyon ABŞ dolları təşkil edib.

Tacikistandakı qırğızlar
------------------------

Tacikistan Respublikasının ərazisində 56 min qırğız yaşayır. 64 qırğız məktəbi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda 37 məktəbdə tədris dili qırğız dilində, 24 məktəbdə qırğız və tacik dilində, iki məktəbdə dərslər özbək və qırğız dillərində aparılır. Eyni zamanda tacik, qırğız və rus dilləri ilə qarışıq məktəblər də fəaliyyət göstərir.

Qırğızıstandakı taciklər
------------------------

Qırğızıstanda təxminən 50 min etnik tacik yaşayır. Tacikistanın Qırğızıstandakı səfirliyi onların həyatında mühüm rol oynayır. Ölkədə yeddi tacik məktəbi var. Onlardan üçündə dərslər tacik dilində aparılır, tacik sinifli üç məktəb və tacik sinifli bir qırğız məktəbi var.

Taciklər Qırğızıstan Respublikasının Batken və Oş vilayətinin Kara-Suv rayonunda yaşayırlar. Qırğızıstanın Oş və Cəlalabad vilayətlərindəki millətlərarası qarşıdurmalarla əlaqədar olaraq Tacikistan rəhbərliyi ölkənin cənub bölgələrinin sakinlərinə humanitar yardım göstərmişdir (ümumilikdə 252 ton humanitar yardım çatdırıldı).

İstinadlar
----------

1. ↑  Martha Brill Olcott. "Central Asian Neighbors". *Kyrgyzstan: a country study* Arxivləşdirilib 2012-12-13 at Archive.today (Glenn E. Curtis, editor). Library of Congress Federal Research Division (March 1996). *This article incorporates text from this source, which is in the public domain.*
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-16.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-02-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-16.

Mənbə
-----

* Посольство Республики Таджикистан в Кыргызской Республике Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* МИД Таджикистана об отношениях с Киргизией
* Посольство Кыргызской Республики в Республике Таджикистан
**Əhmədağa Məmmədrza oğlu Bakıxanov** (5 sentyabr 1892, Bakı – 26 mart 1973, Bakı) — Azərbaycan tarzəni, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1973), Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi (1943).

Həyatı
------

Əhməd Bakıxanov 5 sentyabr 1892-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini İranda almış, 1920-ci ildən Bakıda musiqi məclislərində və konsertlərdə ifa etmişdir. 1930-cu illərdən Üzeyir Hacıbəyovun dəvəti ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında, daha sonra Azərbaycan Dövlət Musiqi Kollecində muğamdan dərs demişdir. 1931-ci ildə Xalq Çalğı Alətləri Ansamblını yaratmış, ömrünün sonunadək bu ansambla rəhbərlik etmişdir. 1973-cü ildən həmin ansambl Əhməd Bakıxanovun adını daşıyır.

Ə. Bakıxanov "Azərbaycan xalq rəngləri" (1964), "Azərbaycan ritmik muğamları" (1968), "Muğam, mahnı, rəng" (1975) kimi not nəşrlərinin müəllifidir.

Əhməd Bakıxanovun ifasından bir çox instrumental muğamlar — "Rast", "Şur", "Bayatı-Şiraz", "Segah-Zabul", "Rahab", "Şüştər", "Hümayun", "Şahnaz" muğamları bəstəkar Nəriman Məmmədov tərəfindən nota salınaraq çap olunmuşdur. Ə. Bakıxanovun mənzilində Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyinin filialı yaradılmış, burada tarzənin xalq çalğı alətlərindən ibarət zəngin kolleksiyası nümayiş olunur.

26 mart 1973-cü ildə vəfat etmiş, İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. 1994-cü ildə Əhməd Bakıxanovun 100 illiyinə həsr olunmuş tələbə və gənclərin tar alətində muğam ifaçılığı üzrə respublika müsabiqəsi keçirilmişdir.

Məşhur yayılmış versiyanın əksinə, Abbasqulu ağa Bakıxanovun nəvəsi deyil, bəstəkar Tofiq Bakıxanovun atasıdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 23 mart 1973[⇨]
* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 4 dekabr 1964[⇨]
* "Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi" fəxri adı — 17 iyun 1943
* "Şərəf nişanı" ordeni — 25 fevral 1946

Filmoqrafiya
------------

* Əhməd Bakıxanov (film, 2003)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əhməd Bakıxanov xatirələr işığında". medeniyyet.az. 6 sentyabr 2013. 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 aprel 2021.
2. 1 2  ЕАМ, 2012. səh. 71
3. ↑  "Azərbaycan milli musiqisində Əhməd Bakıxanov yaradıcılığı". konservatoriya.az. 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 aprel 2021.
4. ↑  "Görkəmli tarzən, pedaqoq Əhməd Bakıxanov". az.baku-art.com. 26 mart 2021. 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 aprel 2021.
5. ↑  "Eldar İsmayılov - Бакихановы: бекские линии рода". 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-21.

Ədəbiyyat
---------

* Енциклопедия Азербайджанского Мугама. Б: Шарг-Гарб. 2012. 268.
**Şəms əl-maarif** və ya **Şəms əl-Məarif və Lətaif əl-Avarif** (*ərəb.* كتاب شمس المعارف ولطائف العوارف ‎) — XIII əsr aiddir. ruhları çağırmaq üçün sehrli prosedurların və sehrlərin təsviri özündə əks etdirən kitab. ( ərəb dilində Qrimuar), Misirin sufi şeyxi Əhməd əl-Buni (1225) tərəfindən tərtib edilmişdir. Şəms əl-maarif kitabı ümumiyyətlə ərəb və müsəlman dünyasında öz janrının ən təsirli dərsliyi kimi qəbul edili.

Məzmunu
-------

Müasir formada kitab iki variantdan ibarətdir; Şəmsül-məarif əl-Kubra və Şəmsül-məarif əl-Suğra , birinci hissə daha böyükdür. İlk bir neçə fəsil oxucunu sehrli kvadratlar və əlifbanın rəqəm və hərf birləşmələri ilə tanış edir ki, bu da sehrli təsir göstərir və müəllifin fikrincə, cinlər , mələklər və ruhlarla ünsiyyət qurmağın yeganə yoludur. Sonrakı çap nəşrlərində çıxan məzmun cədvəli nömrələnməmiş qırx fəsildən ibarətdir ( fasl). Çap nəşrinin yaranmasına qədər hər birinin uzunluğuna görə fərqlənən üç siyahı mövcud idi. Kitab İslam dünyasında məşhur idi, lakin eyni zamanda İslam tarixinin çox hissəsi boyunca qadağan edildi. Nəqşbəndi kimi həqiqi sufi tarikatları şəriətdən kənara çıxan hər şeyi haram hesab edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Coullaut Cordero, Jaime.* "El Kitāb Šams al-Ma'ārif al-Kubrà (al-ŷuz' al-awwal) de A¬mad b. 'Alī al-Būnī: Sufismo y ciencias ocultas". 2009. doi:10.14201/gredos.76252. 2023-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-15.
2. ↑  ":: شمس المعارف ولطائف العوارف / Shams al-Ma'arif al-Kubra wa Lataifu al-Avarif (Gold illuminated)". 15 avqust 2008. 2023-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-15.
3. ↑  "Şems'ül Maârif'ül Kübra" (Turkish).
4. ↑  "Shams al-Maarif: Why is this mystic book feared in the Middle East?". Middle East Eye (ingilis). 2023-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-15.
**Qaragöysu** (qum. Къара къойсу) — Rusiyadakı çay (Dağıstan), Avar Göysu çayının sağ qolu. Çaroda, Qunib və Gergebil rayonlarının ərazisindən axır.

Coğrafiya
---------

Qaragöysu çayı Xalaxurkas keçidindən 0.9 km şimal-qərbdə Dyultı-Dağ silsiləsinin yamaclarından başlayır. Şimal-şərq istiqamətində axır və Avar Qöysu çayına sağ sahildən mənsəbə 37 km qalmış birləşir. 

Yuxarı axarda Ritlyab kəndinə qədər Oysor, aşağıda isə Risor çayının birləşdiyi yerə qədər Tleiseruxun adlanır.

Çayın uzunluğu 93 km, ümumi düşmə hündürlüyü 2530 m, su tutma sahəsi 3720 km², orta hündürlüyü 2260 m. Çay hövzəsinin çox hissəsi (80%) 1500 m-dən yuxarıda yerləşir.

Çayın yuxarı hissəsində Dağıstanın təbii abidəsi - Çırxalyu şəlaləsi var.

Toponim
-------

"Göysu" adı türkcə (qumuq dili) "göy su" və "Qara" - qara rəng deməkdir. 20-ci əsrin ortalarına qədər Sulak çayı "Göysu" adını daşıyırdı.

Hidrologiya
-----------

Çay əsasən qar və yağış suyu ilə qidalanır. Çay rejiminin əsas mərhələləri yaz-yay daşqınları və qışın az sulu dövrləridir.

Bir il ərzində axının paylanması son dərəcə qeyri-bərabərdir. İllik axıntı həcminin təxminən 50-60% -i yaz-payız dövründə, təxminən 5-6%-i qışda olur. Maksimum su axıntısı ən çox iyun-avqust aylarında güçlü yağışlarla meydana gəlir.

Çayda fəlakətli daşqınlar şəklində təhlükəli hidroloji hadisələr müşahidə olunur.

Orta illik su axını çay mənsənində 31.6 m³/san, maksimum 220, minimum 1.30 m³/san təşkil edir. Çayda özü ilə xeyli miqdarda çöküntü daşıyır. Daşqın dövründə su çox palçıqlıdır (buna görə Qara adını alır). Çöküntülərin orta uzunmüddətli axını 850 min tondur.

Qolları
-------

Ən böyük qolları bunlardır: Risor (uzunluğu 38 km), Qaralazurqer (uzunluğu 32 km), Samtiçay (uzunluğu 28 km), Betsor (uzunluğu 29 km), Saltıçay (uzunluğu 24 km), Qaziqumuq Göysu (uzunluğu 81 km). Çay şəbəkəsinin sıxlığı 0,86 km/km²-dir.

Su qeydiyyatı məlumatları
-------------------------

Rusiyanın dövlət su reyestrinin məlumatlarına görə, Qərbi Xəzər hövzəsi rayonuna, Sulak çayının su idarəetmə hissəsinə aiddir.

Mənbə
-----

* "Каракойсу на сайте «Скиталец»". www.skitalets.ru (rus). 2019-04-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-01.
* "В Дагестане будет перекрыта река Каракойсу".[*ölü keçid*]
* "Бассейн Каракойсу". svyato.info. İstifadə tarixi: 2019-04-01.
* "На Гунибской ГЭС завершён пропуск экстремального паводка". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib.
* "фото места слияния рек Аварского Койсу и Каракойсу". 2012-12-25 tarixində arxivləşdirilib.
* "Кто поедет в Гергебиль?". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 9. Закавказье и Дагестан. Вып. 3. Дагестан / под ред. П. П. Буртовой. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 76 с.
2. ↑  Кумыкско-русский словарь (Къумукъча-орусча сёзлюк), Бамматов Б. Г. Гаджиахмедов Н. Э. 2013 г.
3. ↑  "Dövlət su reyestri: Кара Койсу (Ойс-ор, Тлейсерух)". 2014-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-05.
**Tehran-43** Sovet-Fransa-İsveçrənin birgə çəkdiyi film

1943-cü il Tehran konfransı zamanı Hitler kəşfiyyatı Tehranda təxribat törətmək istəyirmiş. O vaxt faşistlər, bəli, Tehrana qonaq gəlmiş Ruzvelt, Stalin, Çerçili qətlə yetirmək fikrindəymişlər. Həmin filmdə parelel, qoşa süjet də var-Tehrandakı o vaxtkı faşist aqenturası, yəni, Şerner, Maks Rişar indi, hələ sağdırlar. Max gənc Parisli Fransuase ilə gizlənir. Gizli sənədlərini ona göstərir. Bir vəkil bu sənədləri satmaq istəyir. Rus Andrej maraq göstərir. 1943-cü ildə də Tehranda idi və hücumun qarşısını ala bildi. İndi də keçmiş sevgisini yenidən Parisdə görmək istəyir: Marie. Ancaq köhnə Nazi Scherner bu işə qarışan hər kəsi ovladı. Maks isə Fransuase'nin Scherner-də işlədiyini bilmir.

* Natalya Belovstikova — Mari Luni /Natalie Luni
* Igor Kostolevski — Andre Borodin
* Armen Djigarkanyan — Maks Rişar
* Alen Delon — İnspektor Foş
* Klod Jad — Fransuase
* Kurt Yürgens — Legren
* Albert Filozov — Şerner
* Qleb Strijenov — Simon
* Jorj Jere — Dennis Piu
* Nikolai Grinko — Ermolin
* 
* 
* 
*
**Bist körpüsü I** — Ordubad rayonunun Bist kəndinin qərb tərəfindən axan Ələhi çayı üzərində tarixi memarlıq abidəsi.

Daş və kərpiclə tikilmişdir. İki tağlıdır. Qərb tağı böyük, şərq tağı kiçikdir. Uzunluğu təqribən 21, hündürlüyü 10, eni 3,8 m-dir. Körpünün yanları dəmirlərlə əhatə olunmuşdur. Körpünün salınmasında məqsəd kəndə gediş-gəlişi təmin etmək, həmçinin, Böyük İpək yolunun qolları ilə hərəkət edən ticarət karvanlarına xidmət etmək olmuşdur. Kənd sakinlərinin verdiyi məlumata görə əvvəllər körpünün yanları iri sal daşlarla möhkəmləndirilibmişdir. Körpünün I Şah Abbas dövründə inşa olunması haqqında fikirlər vardır. Körpü XVII əsrə aid edilir.

**Bist körpüsü II** — Ordubad rayonunun Bist kəndinin cənub-şərqində, Nəsirvaz çayı üzərində tarixi-memarlıq abidəsi.
Daş və kərpiclə tikilmişdir. Bir tağlıdır. Uzunluğu təqribən 23, hündürlüyü 10, eni 4 m-ə yaxındır. Körpünün yanları dəmirlərlə əhatə olunmuşdur. Körpünün salınmasında məqsəd kəndə gediş-gəlişi təmin etməklə yanaşı ticarət karvanlarının hərəkətini asanlaşdırmaq olmuşdur.
Cənub tərəfdə, daşın üzərində 1869 il tarixi yazılmışdır. Tikinti texnikasına görə Bist körpüsü I ilə oxşarlıq təşkil etsə də, ondan sonrakı dövrdə inşa olunmuşdur. Ehtimal ki, 1869 ildə körpü təmir edilmişdir. Körpü XVII\_XVIII əsrə aid olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Abidələri Ensiklopediyası
**Uzunsov danaayağı** (*lat.* Arum elongatum) — bitkilər aləminin baqəvərçiçəklilər dəstəsinin aroidkimilər fəsiləsinin danaayağı cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir. Kök yumruları yastıtəhərdəyirmidir.Gövdə yarpaq saplağından uzundur. Örtük neştərvaridir, uzanmışdır,xaricdən yaşıl və ya tünd qırmızıdır, sivri sonluğu gərilmişdir. Yarpaqları saplaqdan qısadır,uzanmış-nizəşəkilli formadadır, orta bölümü kütləşmişdir, uzunsovdur, kənardakılar 2-3 dəfə qısadır, qabarıq və ya geriyə qatlanmışdır. Qıça törəmələri iyşəkillidir, qısa saplaq üzərindədir, qalındır və uzunluğu 20 sm-ə qədərdir, örtükdən azacıq qısadır,bənövşəyi və ya tünd-qırmızı rəngdədir. May ayında çiçəkləyir və elə may ayında da meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Otlu yamaclarda, dərələrdə, kolluqlarda və meşədə bitir. BQ (Quba), Qobustan, BQ şərq, Kür düzənliyi, KQ (hər yerində) Naxç. dağlıq, Lənk. dağ. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Otlu yamaclarda,kolluqlarda rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Bitkinin bütün hissələrində zəhərli maddə vardır. Kök yumruları nişasta ilə zəngindir, quruduqdan sonra öz zəhərli təsirini itirir və qida üçün yararlı olur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12233477
* Wikispecies: Arum elongatum
* BOLD: 417581
* EoL: 1133413
* EPPO: ABGEL
* EUNIS: 185835
* GBIF: 5330629
* GRIN: 4347
* iNaturalist: 546630
* IPNI: 86003-1
* IRMNG: 10244725
* NCBI: 491971
* Plant List: kew-16130
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:86003-1
* Tropicos: 2101851
* WCSP: 16130
* WoI: 73
* WFO: wfo-0000278832

 |
**Gözəl telekiya** (*lat.* Telekia speciosa) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinin telekiya cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / Natonal IUCN Status: "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3cd; B2b(ii, iii) c (ii, iii). Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

90-200 sm hündürlükdə, çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqlar iri, yuxarıdan tünd-yaşıl, demək olar çılpaq, altdan dahasolğun, nazik, zəif tüklənmişdir. Aşağı yarpaqlar qısa saplaqlarda yerləşir, enli-yumurtavari-ürəkvari, ikidişli, sivri şəkildə; yuxarı yarpaqlar isə oturaq, uzunsov-yumurtavari, sivri, sadə ya damişarvari şəkildədir. Çiçək səbətləri iridir. Örtücük 2-2,5(3) sm enində, yarpaqlar iri, tünd-yaşıl, çılpaq uzunsov və ya uzunsov-yumurtavari, küt, başlıqda aralanmışdır. Toxumcaları 4-6 mm uzunluğunda, ensiz-silindrik, çılpaq, şırımlı şəkildə olur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəklənmə və meyvəgətirmə dövrü iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Orta dağ və subalp qurşaqlarının meşələri, hündür otluq və dağ çəmənlərində rast gəlinir, quraqlığa davamlıdır. Drman və dekorativ bitkidir.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın qərb hissəsi (Qax rayonu – İlisu kəndi, Zaqatala rayonu), Kiçik Qafqazın şimal (Gədəbəy rayonu — Qala kəndi; Göygöl rayonu — Murud kəndi, Göygöl ətrafı; Kəlbəcər rayonu — Yuxarı Ayrım kəndi) və mərkəzi hissələri.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın ehtiyatı azalır. Antropogen təsirlər populyasiyanın azalma tendensiyasını yaradır .

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Populyasiyanın zəif təkrarlanması və antropogen təsirlər 9otarılma, tapdalanma, əhali tərəfindən yığılması).

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Göygöl və Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruuqlarında qorunur. Yayıldığı ərazilrin tam qorunması, introduksiyası təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Telekia speciosa* | 
* Wikidata: Q1548492
* Wikispecies: Telekia speciosa
* BioLib: 41380
* EoL: 6260010
* EPPO: TEKSP
* EUNIS: 159521
* GBIF: 5389173
* GRIN: 426912
* iNaturalist: 358060
* IPNI: 255191-1
* MoBotPF: 277251
* NBN: NHMSYS0000464361
* NCBI: 56539
* PalDat: Telekia\_speciosa
* PFI: 5538
* Plant List: gcc-135816
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:255191-1
* Tropicos: 2701450
* WFO: wfo-0000037036
* WoRMS: 1112631

 |
| *Buphthalmum speciosum* | 
* Wikidata: Q38785098
* EUNIS: 160888
* GBIF: 5389175
* GRIN: 8152
* iNaturalist: 62333
* IPNI: 186467-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:186467-1
* Tropicos: 100389822
* WFO: wfo-0000083989
* WoRMS: 1179432

 |
M VIEW IPTV cihazı
**İnternet protokolu televiziyası** və ya qısaca **IPTV** (*ing.* Internet Protocol Television) — IP şəbəkələri üzərindən televiziya məzmununun yayımlanması. Bu ənənəvi yerüstü, peyk və kabel televiziyası formatlarından fərqlidir. Yüklənmiş mediadan fərqli olaraq IPTV mənbə olan medianı davamlı olaraq yayımlamaq imkanı təklif edir. Nəticədə media pleyer məzmunu (məsələn, televiziya kanalı) dərhal göstərməyə başlaya bilər. Bu striminq kimi də tanınır.

IPTV İnternet protokolundan istifadə etsə də, yalnız İnternetdən yayımlanan televiziya (internet televiziyası) ilə məhdudlaşmır. IPTV yüksək sürətli çıxış kanalları olan abunəçi əsaslı telekommunikasiya şəbəkələrində əlavə cihazlar və ya müştəri üçün nəzərdə tutulmuş digər avadanlıqlar vasitəsilə son istifadəçi binalarına yerləşdirilə bilər. Korporativ və özəl şəbəkələrdə media çatdırılması üçün də istifadə olunur. Telekommunikasiya arenasında IPTV davamlı standartlaşdırma prosesi ilə diqqət çəkir (məsələn, Avropa Telekommunikasiya Standartları İnstitutu).

IPTV xidmətləri əlaqəli interaktivliyi olan və ya olmayan canlı televiziya və canlı mediaya aid edilə bilər; medianın vaxtının dəyişdirilməsi, məsələn, catch-up TV (televiziya proqramlarını yayım günündən sonraki bir neçə gün ərzində internet vasitəsilə yayımlanması), start-over TV (hal-hazırda davam edən TV şousunun əvvələ çəkilməsi); və media kataloqunun elementlərini nəzərdən keçirməyi və seçməyi əhatə edən VoD (video of demand).

Həmçinin bax
------------

* CDN
* P2PTV
* Protection of Broadcasts and Broadcasting Organizations Treaty
* SAT>IP
* Proqram xidməti

İstinadlar
----------

1. ↑  "IPTV Standardization on Track Say Industry Experts". ITU-T Newslog. 27 oktyabr 2006. 16 sentyabr 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2012.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Anderson, Nate.* "An Introduction to IPTV". Ars Technica. 12 March 2006.
**Poliqlot** (*yun.* πολύγλωττος) — Çox dil bilən adam.

Poliqlotların fenomeni
----------------------

Təxminən 40 dil bilən Poliqlot Yevgeni Çernyavskiy, yazırdı:

"Sadəcə danışaraq hər yeni dil əvvəlkindən çox daha asandır".

Əgər şərti vahid üçün birinci dilin öyrənilməsi vaxtı səylərin məbləğini qəbul etməsə, onda ikincidə artıq səylərin yarısı lazım olacaq, üçüncüyə – 1/4, dördüncüyə – 1/8 və sair" O. Kotova.

Ancaq amerikalı jurnalist və filoloq Maykl Erard iddia edir ki, bir qayda olaraq, poliqlotlar, bacarıqlılar müxtəlif dillərdə danışmağa qaçmışdır, həmişə onlar yaxşı bilmirlər amma, çox dillərdə Kitab, qəzet, oxuyan poliqlotlar çox yaxşı danışırlar. Onun sözlərinə görə, hətta ən bağışlanmışlar çox olmayan altı-yeddinin arasında P. Deyniçenko dilləriylə keçmək asan bacarıqlıdır.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dil ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Əli Rza Paşa** (d. 1860 - ö. 31 oktyabr 1932) — VI Mehmed Vahidəddinin səltənətində 4 ay 28 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

Həyatı
------

Əli Rıza Paşa və ya Düzdaban Əli Rıza Paşa (1860 - 31 oktyabr 1932)), Osmanlı İmperatorluğunun son illərində Əyan Məclisinin üzvü, Hərbi Nazir və Donanma Naziri və 4 oktyabr 1919 - 2 mart 1920 tarixlərində VI Mehmedin dövründə və İstanbulun işğalı altında olduğu zamanlar sədrəzəm vəzifəsində çalışmış dövlət xadimi, Osmanlı müşiri.

1860-cı ildə İstanbulda anadan olub. 
Jandarm mayoru Tahir Əfəndinin oğludur. 
1886-cı ildə Hərbi Akademiyanı ( Mekteb-i Harbiye) bitirib.
1897-ci il Osmanlı-Yunan müharibəsi zamanı Hərbi Əməliyyatlar İdarəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
O, 1903-cü ildə Monastır valisi vəzifəsində çalışarkən, Monastırdakı rus konsulunun qətlinə görə məsuliyyət daşıdığı üçün Rusiyanın təkidi ilə Tripoliyə sürgün edilib.

14 avqust 1908-ci ildə Hərbi Nazir oldu, lakin 41 gün sonra İttihat və Tərəqqi Partiyasının etirazı ilə vəzifəsindən azad edildi.
O, 1909 və 1918-ci illərdə iki dəfə Hərbi Dəniz Qüvvələri naziri olub. 
1912-1913-cü illər arasında Balkan müharibəsində Qərb Ordusunun Baş Komandanı vəzifəsində çalışıb.
Daha sonra İstanbulun işğal olunduğu illərdə 2 oktyabr 1919-cu il - 3 mart 1920-ci il tarixləri arasında baş vəzir (sədrəzəm) vəzifəsində çalışıb.
Anadoluda inkişaf edən Qüvayi-milliyə üzvləri ilə anlaşmanın qaçılmaz olduğunu görüb, nümayəndə heyəti ilə əlaqə qurdu və Saleh Paşanı Mustafa Kamal Paşa ilə görüşmək üçün Amasiyaya göndərdi və razılaşma yolları axtardı.
O, formalaşdıracağı kabinetdə nümayəndə heyətinin (Heyeti Temsiliye) müraciətlərinə baxacağına söz verib.
Lakin o, "Kuvâ-yi Milliye"ni hakimiyyəti ələ keçirməyə və "Heyeti Temsiliye"ni ləğv etməyə cəhd etdi.
1920-ci ildə Müttəfiq dövlətlərin təzyiqi ilə istefa verməli oldu.
O, 1922-ci ildə Osmanlının sonuncu kabinetində ictimai işlər və daxili işlər naziri olub.

31 oktyabr 1932-ci ildə İstanbulda Erenköydə vəfat etmiş və İçerenköy qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Mənbə
-----

* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-11.
2. ↑   [*ölü keçid*]

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Prabook |
| Normativ yoxlama | GND: 130273457 · ISNI: 0000 0000 4364 2143 · LCCN: no2004046621 · VIAF: 38021247 · WorldCat VIAF: 38021247 |

| ⛭VI Mehmed Vahidəddin |
| --- |
| Ailəsi | Gülüstü Qadınəfəndi  • Əminə Nazikəda Qadınəfəndi  • Səniyə İnşirah xanım  • Şadiyə Müvəddət Qadınəfəndi  • Nəvvarə xanım  • Nəvzad xanım  • Mehmed Ərtoğrul Əfəndi  • Fatma Ülviyyə Sultan  • Səbihə Sultan  |  |
| Sədrəzəmlər | Tələt Paşa  • Əhməd İzzət Paşa  • Əhməd Tofiq Paşa  • Kürəkən Fərid Paşa  • Əli Rza Paşa  • Saleh Hulusi Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Musa Kazım Əfəndi  ·  Ömər Xülusi Əfəndi  ·  Heydərizadə İbrahim Əfəndi  ·  Mustafa Səbri Əfəndi  ·  Dürrizadə Abdullah Bəyəfəndi  ·  Mədəni Məhmət Nuri  |
**Şafli əməliyyatı** (*ing.* Operation Shufly) — 1962-ci ildən 1965-ci ilə qədər Vyetnam müharibəsinin ilkin mərhələlərində Vyetnam Respublikası Ordusunun (ARVN) qüvvələrinin hərəkətliliyini yaxşılaşdırmaq üçün ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusunun əməliyyatı. 15 aprel 1962-ci il tarixindən başlayaraq, döyüş əməliyyatları zamanı hücum dəstəyi və itki evakuasiyası yardımını təmin etmək məqsədilə Mekonq deltasındakı Şokçanq aerodromuna və daha sonra Dananq aviabazasına yerləşdirilən dəniz helikopter eskadrilyaları, əlaqəli texniki xidmət bölmələri və hava hərəkətinə nəzarət dəstələri dörd aydan bir uçuş edirdi. 1965-ci ilin əvvəlində Dəniz Piyadaları Korpusunun orta vertolyot eskadrilyalarının yarısı "Şafli" əməliyyatının bir hissəsi olmuşdu. Əməliyyat 8 mart 1965-ci ildə sona çatmışdı. Bu tarixdə 9-cu Dəniz Ekspedisiya Briqadası ABŞ-nin Cənubi Vyetnama çoxlu sayda nizami döyüş birləşmələri göndərmək öhdəliyinin avanqardı kimi Vyetnama endirilmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Simmons, Edwin H.* The United States Marines: A History, Fourth Edition. Naval Institute Press. 2003. səh. 221. ISBN 1-59114-790-5.
2. ↑  *Mersky, Peter.* U.S. Marine Corps Aviation 1912 to the Present. Nautical & Aviation Publishing Company of America. 1983. səh. 209. ISBN 978-1591145165.
**Elena Stepanova Levçenko** (*belar.* Алена Сцяпанаўна Леўчанка; doğ. 30 aprel 1983, Qomel, BSSR, SSRİ) — Belarus Respublikasının peşəkar basketbolçusu, WNBA (Qadınların milli basketbol assosiyasıyası) oyunçusu. Mərkəz oyunçu mövqeyində oynayır. Çinin "Sıçuan Uels" klubunda oynamışdır.

Bioqrafiyası
------------

30 aprel 1983-cü ildə Belarusun Gomel şəhərində anadan olub. Gomelin SDYŞOR-9-da basketbol klubunda oynamağa başlamışdır. Elenanın ilk məşqçisi Viktor Orlov idi. Daha sonra Minsk Respublika Olimpiya Ehtiyatları Məktəbinə keçd etmişdir. İlk debütü 1999-cu ildə Avropa çempionatında olmuşdur. 2000-ci ildə təhsil almaq məqsədi ilə ABŞ-yə köçdü. Qərbi Virciniyadakı kolleci bitirib ABŞ-də çıxış edən ilk Belarus idmançısı oldu. İlk vaxtlar dizində olan zədə ona oynamağa mane olurdu. Mövsümdə 42 oyun keçirə bilmişdir. Elena Şarlott Hornets klubunun şərəfini qorumuşdur. 2007-ci ildə isə Washington Mysticsda oynamışdır. ABŞ-də 6 il yaşadıqdan sonra Belarusa qayıtmışdır. 2010-cu ildə Атланты Dreamın tərkibində WNBA finalını oynamışdır.

Avropaya gəldikdən sonra Litvanın VIČI-Aistės Kaunas klubu ilə müqavilə imzalayır. Avro liqada Yekaterinaburqun UQMK klubunda yarım finala kimi gəlib çıxır.. Sonda fransa komandasına məğlub olaraq bürüncə sahib olurlar. Elena hal-hazırda Türkiyənin *Yakin Dağu* klubunda çıxış edir.

2001-ci ildən Belarus milli basketbol komandasında oynayır. 2008 və 2016 Olimpiya Oyunlarının, Çexiyada keçirilən Dünya Kubokunun, 2007, 2009,2010, 2011, 2013 və 2015 Avropa çempionatlarının iştirakçısıdır. 2010-cu ildə keçirilən dünya çempionatında komandası Rusiya millisinə qalib gələrək dördüncü yerə sahib çıxırlar. Elena Levçenko turinirin ən yaxşı beş oyunçusundan biri seçilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Профиль на официальном сайте БК УГМК
* Елена Левченко в twitter
* Официальный сайт Елены Левченко

İstinadlar
----------

1. ↑   (ing.)  Arxivləşdirilib 2013-06-29 at Archive.today
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-06-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-16.
**Əzizə Əhmədova** (*Əzizə Türkan*; 26 yanvar 1932, Bakı – 2003, Bakı) — azərbaycanlı yazıçı, şair, tərcüməçi, dramaturq, ədəbiyyatşünas, ictimai xadim, filologiya elmləri doktoru.

Həyatı
------

1932-ci il yanvarın 26-da Bakıda dünyaya göz açdı. İlk təhsilini doğma şəhərdə alan Əzizə Əhmədova əvvəlcə pedaqoji texnikumu bitirdi, amma yaradıcılığa olan marağı onu Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika şöbəsində təhsil almağa vadar etdi. Buranı bitirdikdən sonra "Uşaq və gənclər" nəşriyyatında əmək fəaliyyətinə başladı. Elə ədəbi yaradıcılığı da o illərdə çiçəkləndi. İlk hekayəsi "Qorxmazın səhvi" adlanırdı. 1957-ci ildə "Pioner" jurnalında dərc edilən bu bədii yazının qədəmi düşərli oldu. Əzizə son dərəcə məhsuldar işləyirdi. Hekayələri, pyesləri ilə yanaşı, tərcümələri də müntəzəm olaraq oxuculara çatdırılırdı.

Azərbaycan ensiklopediyasından çalışmağa başlayan Əzizə Əhmədova bir qədər də burada böyük redaktor vəzifəsində çalışdı.1967-ci ildə isə "Gənclik" nəşriyyatına direktor təyin edildi. Əzizə xanımın əsərləri keçmiş SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə edilirdi. Bir müəllif kimi onlarla kitabı dərc olunmuşdu. Əzizə Əhmədovanın əsərləri 30, 40, 50 min tirajla çap edilirdi bunlardan "Xınalı qayalar", "Yaz qarı", "Onu çiçəklər sevdi", "Bu ellərə vurulmuşam", "Bir ürək sındırmışam", "Çiçəklərim" və digərlərinin adlarını sadalamaq olar.ərcümə kitabları daha çoxdur.

Əzizə Əhmədova tərçüməçi kimidə böyük işlər görmüşdür V. Hauf, A. Kuprin, A. Qaydar, İ. Franko, S. Magilevskaya, C. Barri, M. Prilejayeva, A. Rıbakov, A. Lindqren və onlarla başqalarının əsərləri məhz azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

1985-ci ildə Əzizə xanımın yeni kitabı olan "Damda yaşayan Karlsonla bacada yaşayan Damdabacanın macəraları" böyük əks-səda doğurdu. Əzizə Əhmədovanın mətbuatda dərc edilmiş son hekayələrindən biri "Ümid yaşadır bizi" adlanırdı. Ötən əsrin sonlarında baş verən ziddiyyətli məqamlar, quruluşun dəyişməsi, bədnam qonşularımızın torpaq iddiaları yazıçının da ovqatında bir kədər və bədbinlik yaratmışdı. 2003-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Kitabları
---------

1. Yaz qarı (1970)
2. Onu çiçəklər sevdi (1977)
3. Bu ellərə vurulmuşam (1978)
4. Bir ürək sındırmışam (1980)
5. O günlərə baxıram (1982)
6. Mavi gözlərin işığı (1984)
7. Damda yaşayan Karlsonla, bacada yaşayan Dam- dabacanın macəraları (1985),
8. Çiçəklərim (1988)

Filmoqrafiya
------------

1. Pəncərədə işıq (film, 1987)
2. Toplan və kölgəsi (film, 1977)

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-09-27 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-07-11.

Xarici keçidlər
---------------

* "Bu ellərə vurulmuşam" — yazıçı, ədəbiyyatşünas, ictimai xadim Əzizə Əhmədova
* Əzizə Əhmədova
"*Chatham House*" binası.
**"*Chatham House*" qaydası** — görüşə gələn hər kəsin müzakirədə verilən məlumatlardan istifadə etməkdə sərbəst olması, lakin həmin xüsusi şərhi kimi verdiyini açıqlamağa icazə verilmədiyi qayda. Bu, müzakirələrin daha da açıq olması üçün nəzərdə tutulmuşdur. Qayda mübahisəli mövzular üzrə debatlar və diskussiya panelləri keçirmək üçün yaradılmış bir sistemdir. Bu qayda 1927-ci ilin iyununda təsis edilmiş Kral Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun Londonda yerləşən qərargahının adını daşıyır.

Qayda
-----

Qayda 1927-ci ildə yaradılmış və 1992-ci ildə təkmilləşdirilmişdir. Tərkibinə sonuncu dəfə 2002-ci ildə dəyişiklik edilmiş qaydada qeyd olunur:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Görüş və ya onun bir hissəsi "*Chatham House*" qaydasına əsasən keçirildiyi təqdirdə iştirakçılar alınan məlumatdan istifadə etməkdə sərbəstdirlər, lakin nə məruzəçi(lər)in, nə də hər hansı digər iştirakçının kimliyi və ya mənsubiyyəti açıqlana bilməz. | "|

Bəzi hallarda "*Chatham House*" qaydalarına istinad edilir. Bununla belə, "*Chatham House*" bildirmişdir ki, bu, bir qaydadan ibarət olduğuna görə tək halında istifadə edilməlidir.

Məqsədi
-------

Qayda dövlət siyasətinin və cari məsələlərin müzakirəsinin daha açıq formada aparılmasını təşviq etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu, insanlara öz karyeraları üçün risk yaratmadan, işəgötürənlərinin rəyindən və baxışından aydın şəkildə ayrı olan mübahisəli fikirləri və arqumentləri ifadə və müzakirə etmək üçün imkan yaradır.

1927-ci ildə yaradılmış orijinal qaydaya 1992-ci ilin oktyabrında və yenidən 2002-ci ildə dəyişikliklər edilmişdir. "*Chatham House*" qaydası adını daşıdığı qurum tərəfindən ərəb, Çin, fransız, alman, portuqal, ispan və rus dillərinə tərcümə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Chatham House Rule". London: Chatham House. 2018-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyul 2023.
**Bakı Yanğın Texniki Məktəbi** — orta-ixtisas təhsili müəssisəsi. Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin strukturuna daxildir.

Yaranma tarixi
--------------

Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra Azərbaycanın yanğın təhlükəsizliyi xidmətində mühüm hadisələrdən biri Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 may 1996-cı il tarixli qərarı ilə DİN-in Yanğından Mühafizə Tədris Mərkəzinin bazasında "Yanğına qarşı mühafizənin təşkili və texnikası" ixtisası üzrə orta-ixtisas təhsili verən Bakı Yanğın Texniki Məktəbinin yaradılması oldu. Bakı Yanğın Texniki Məktəbi Azərbaycanda yanğın təhlükəsizliyi orqanları üçün kadr hazırlayan yeganə orta-ixtisas təhsil müəssisəsi idi. 16 dekabr 2005-ci ilə qədər DİN BDYTİ-nin nəzarəti altında fəaliyyətini davam etdirmişdir. Fövqəladə Hallar Nazirliyi yaradıldıqdan sonra Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin tabeliyinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 iyun 2008-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Dövlət Yanğından Mühafizə Xidmətinin Bakı Yanğın-Texniki Məktəbinin, S. Ə. Dadaşov adına Elmi Tədqiqat və Layihə-Konstruktor İnşaat Materialları İnstitutunun, Azərbaycan Respublikası Dövlət Əməyin Mühafizəsi və Təhlükəsizlik Texnikası Elmi Tədqiqat İnstitutunun və Tədris-Təlim Mərkəzinin bazasında Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyası yaradılmışdır. Hazırda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin yanğın təhlükəsizliyi orqanlarında Bakı Yanğın Texniki Məktəbinin yüzlərlə məzunu xidmətini davam etdirir.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi
* Dövlət Yanğından Mühafizə Xidməti
* Baş Dövlət Yanğın Təhlükəsizliyi İdarəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Bakı Yanğın Texniki Məktəbində təhsil almaq istəyən gənclər üçün imtahan keçiriləcəkdir.(15.08.2008)az.trend.az

Mənbə
-----

* Bakı Yanğın-Texniki məktəbinin yaradılması barədə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı Arxivləşdirilib 2019-04-13 at the Wayback Machine