recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Axund Əliağa Süleymanzadə** (1885, Novxanı, Bakı qəzası – 26 noyabr 1977, Bakı) — Qafqaz müsəlmanlarının X Şeyxülislamı

Həyatı
------

Şeyxülislam Axund Əliağa Hacı Süleyman oğlu Süleymanzadə 1885-ci ildə Novxanı kəndində dindar bir ailədə dünyaya göz açıb. İlk təhsilini mollaxanada alan Əliağa Quranı, Sədi Şirazinin "Gülüstan" və "Bustan"ını öyrənmişdir. Əliağanın İslam dininə olan dərin marağını görən gələcək qohumu Axund Hacı Məhəmmədəmin onu öz doğma oğlu Ağaməmmədlə birlikdə Yaxın Şərq ölkələrinə ali ruhanilik təhsili almaq üçün oxumağa göndərmək istəyir. Əliağanın böyük qardaşı Ağaməhəmməd təhsil almaq xərclərini öz üzərinə götürür. 1902-ci ildə iki yoldaş əvvəlcə İranın Xorasan əyalətində bir müddət təhsil aldığdan sonra, onu İraqi-Ərəbin Nəcəf şəhərində davam etdirir. Mədinədə imtahan verərək ali ruhanilik təhsillərini 12 il müddətində başa vururlar.

### Dini fəaliyyəti

Axund Əliağa Bakının bir çox məscidlərində axundluq etmişdir. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra din xadimlərinin təqibindən Axund Əliağa da yaxa qurtara bilmədi. O, daim NKVD-nin nəzarəti altında idi. Şeyxülislam Şeyx Möhsün Həkimzadə 1966-cı ildə vəfat etdikdən sonra iki ilə qədər Şeyxülislamlıq vəzifəsi boş qalır.

1968-ci ildə Zaqafqaziya müsəlmanlarının IV qurultayı çağrılır. 20 ilə yaxın Təzəpir məscidinin axundu işləyən Əliağa Süleymanzadə 83 yaşında ikən ruhani idarəsinin sədri seçilir. Şeyxülislam Axund Əliağa Süleymanzadə işlədiyi 1968–1978-ci illərdə bir çox konfranlarda, simpoziumlarda beynəlxalq təşkilatların tədbirlərində ölkəni təmsil edib. 1970-ci ilin oktyabrında Daşkənddə "Sülh uğrunda mübarizədə birliyin və əməkdaşlığın əhəmiyyəti"adlı Ümumittifaq Konfransı təşkil edilir və Şeyxülislam Süleymanzadə həmin tədbirdə iştirak edir və nitq deyir. 1977-ci ilin iyununda Moskvada "Din xadimləri möhkəm sülh, tərksilah və xalqlar arasında ədalətli münasibətlər uğrunda" Ümumsünya Konfransında da iştirak etmişdir. 1978-ci ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Axund Əliağa Hacı Məhəmmədəminin qızı Ümmulbanu ilə evlənmiş, beş övlad atası olmuşdur (1 oğlan, 4 qız).

İstinadlar
----------

1. ↑  Faiq Vəlioğlu — Azərbaycan alimlərinin həyatı, Əliağa Süleymanzadə
2. ↑  "Şeyxülislam Axund Əliağa Süleymanzadə". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-10.

Mənbə
-----

* Fuad Nurullayev. Şeyxulislamlıq zirvəsi: Hacı Allahşükür Paşazadə. Bakı, "Nurlar", 2014, səh. 96–98. ISBN 978-9952-490-50-3
* Hafiz Sadıq. "İslam dünyası" qəzeti", 15.06.1993-cü il

| ⛭Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi |
| --- |
| Şeyxülislamlar | Məhəmmədəli Hüseynzadə • Fazil İrəvani • Əhməd Hüseynzadə • Mirzə Həsən Tahirzadə • Əbdüssəlam Axundzadə • Məhəmməd Mövlazadə • Məhəmmədəli Pişnamazzadə • Ağa Əlizadə • Mirmöhsün Həkimzadə • Əliağa Süleymanzadə • Mirqəzənfər İbrahimov • Allahşükür Paşazadə |  |
| Müftilər | Tacuddin Mustafin • Osman Əfəndi Vəlizadə • Məhəmməd Müftizadə • Əbdülhəmid Əfəndizadə • Mirzə Hüseyn Qayıbzadə • İbrahim Əfəndizadə • Əsədulla Dibirov • Şərif Vəlizadə • Əhməd Bozgəziyev • İsmayıl Əhmədov • Salman Musayev |
| Digər | Şeyxülislam ordeni • Bakı İslam Universiteti • "Haqqın nuru" qəzeti • Təzəpir məscidi |
**Dalğalı birəcik** (*lat.* Phyllotreta undulata) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin sərtqanadlılar dəstəsinin yarpaqyeyənlər fəsiləsinin birəcik cinsinə aid heyvan növü.

Xarici quruluşu
---------------

Bu birəciyin rəngi qara və bozumtuldur. Hər qanadın üstündə sarı, uzun xətt keçir. Uzunluğu 2-2,8 mm-dir.

Həyat tərzi
-----------

Cinsi yetişkənliyə çatmayan yaşlı böcəklər tarlalarda, bağlarda, meşə kənarında yerə tökülmüş yarpaqların, müxtəlif bitki qalıqlarının altında, torpağın üst qatlarında və başqa yerlərdə qışlayırlar. Böcəklər martın ikinci yarısında qışlamadan çıxırlar, əvvəl onlar müxtəlif xaççiçəkli bitkilərin alaq otları ilə qidalanırlar.

Şitillərin sahələrə köçürüldüyü və xaççiçəkli bitkilərin cücərtiləri əmələ gəldiyi vaxtlarda birəciklər mədəni bitkilər üzərinə keçirlər. Əsasən yarpaqları, bəzən isə yarpaqların saplaqlarını, çiçək və toxumların qınlarını zədələyirlər. Birəciklər yarpaqların üzərində çoxlu deşiklər açırlar. Toxumalar zədələndiyi üçün yarpaqlar quruyurlar. Kiçik zədələnmələrə bitkilər asanlıqla dözürlər. Lakin zərəvericinin miqdarı xeyli artdıqda bitkinin yarpaqları quruyur, bitkilər boyatmadan qalır, bəzən isə məhv olurlar. Bitkinin orta yarpaqları və boy nöqtəsinin məhv edilməsi daha təhlükəlidir. 

Yaz fəslində isti və quraq günlərdə böcəklərin fəallığı və qidalanmaya hərisliyi artır. Temperatur aşağı düşəndə və nisbətən çox rütubət olanda böcəklər az fəallıq göstərirlər. Böcəklər ilin yaz, yay və payız fəsillərində rast gəlmək olar. Əsasən ildə 1 nəsil verirlər.

Yayılması
---------

Dağlıq və dağətəyi ərazilərdə geniş yayılmışdır. Azərbaycanın Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz, Gəncə-Daşkəsən və Lənkəran-Astara zonalarında daha geniş yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2007.
2. 1 2  Səfərova İ.M. Quba-Xaçmaz bölgəsində kələmin zərərvericiləri və başlıca zərərvericilərə qarşı kompleks mübarizə tədbirləri, Gəncə, 2006, s. 54-57.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q392252
* Wikispecies: Phyllotreta undulata
* AFD: Phyllotreta\_undulata
* BioLib: 11946
* BOLD: 167772
* BugGuide: 899661
* EoL: 1172423
* EPPO: PHYEUN
* EUNIS: 262642
* Fauna Europaea: 242856
* Fauna Europaea (new): d131788b-bbf5-49a7-96b2-c49c89370e50
* GBIF: 1049228
* iNaturalist: 395154
* IRMNG: 10527098
* ITIS: 720436
* NBN: NBNSYS0000011220
* NCBI: 346830
* NZOR: 58fe09fe-e8d6-44c3-bcb2-3a56baad6c2a

 |
**Dairə yaşayış yeri** — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə.

Dairə yaşayış yeri Böyükdaş dağının aşağı şimalında yerləşir. Ətrafı iri həcmli yonulmamış daşlardan hörülmüş divarla əhatə edilmişdir. Sahəsi 200 m² olan yaşayış yerinin 1/3 hissəsi qazıntılarla öyrənilmişdir. Divar boyunca aparılan qazıntılar abidənin tam planını ortaya çıxarmağa imkan vermişdir.

Yaşayış yerini əhatə edən müdafiə divarı içəridə dikinə, o biri tərəfdən isə yastısına qoyulmuş daşlarla tikilmişdir. Мüəyyənləşdirilmişdir ki, mədəni təbəqə yalnız divar boyu yığılmışdır. Təbəqənin qalınlığı 30- 40 sm- dir. 

Yaşayış yerinin şərq hissəsində yaşayış binalarına aid tikinti qalıqları aşkar olunmuşdur. Lakin onlar yaxşı qalmadığından, ümumi planlarını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Tədqiqat zamanı gil qab parçaları, əmək alətləri, ocaq yerləri aşkar edilmişdir.

Abidənin cənub hissəsinin tədqiqi zamanı tikinti qalıqları, ocaq qurğusu, gil qab parçaları və daş alətlər aşkar olunmuşdur. Şimal-şərq tərəfdə, divar boyu daş döşənmiş sahə, divar qalıqları və dairəvi formalı ocaq aşkar olunmuşdur. Ocağın ətrafından gil qab və iri manqal parçaları da tapılmışdır. Мaddimədəniyyət qalıqlarına əsasən demək olar ki, abidədə yaşayış başlıca olaraq müdafiə divarı boyunca olmuşdur. Onun mərkəzi hissəsindən, ehtimal ki, ictimai məqsədlər üçün istifadə edilmişdir.

Mənbə
-----

* Vəli Baxşəli oğlu Baxşəliyev. Azərbaycan arxeologiyası (Ali məktəb tələbələri üçün vəsait). I cild. Bakı: Elm, 2007
**Daksner** (Daxner) Ştefan Marko (26 dekabr 1822 və ya 22 dekabr 1823 – 11 aprel 1892 və ya 11 aprel 1891) — Slovakiya ictimai-siyasi xadimi, yazıçı, hüquqşünas, iqtisadçı. 1848–1849-cu illərdə Slovakiya milli hərəkatının rəhbərlərindən biridir.

Həyatı
------

1848-ci ildə Liptovski-Mikulaşda çoxsaylı mitinqin və 1861-ci ildə Milli Slovak toplantısının yaradılmasının təşəbbüsçüsü olmuşdur. 1860-cı illərdə-Slovak melkoburjua Xalq Partiyasının görkəmli xadimidir.

Slovak xalqının Memorandumunun, Slovak Milli Məclisində qəbul edilən Slovakiya konstitusiya, hüquqi, siyasi və mədəni tələblərin proqram sənədinin müəllifidir.

Şeir və nəsr yazmış, Slovak folkloru, xalq nağılları toplamışdır.

Martin şəhərində xalq qəbiristanlığında dəfn edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1032447125 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2 3 4  Czech National Authority Database.
3. 1 2 3 4  The Fine Art Archive. 2003.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 1032447125 · ISNI: 0000 0000 6149 9037 · NKC: ola2002113900 · NLP: A25980555 · VIAF: 84952667 · WorldCat VIAF: 84952667 |
**No Degree of Separation** (*azərb.* Ayrılıq yox dərəcəsində‎) — İtaliyanın 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.

Françeska Mikyelin "No Degree of Separation" mahnısının tamamilə italyan dilində səslənən versiyası **Nessun grado di separazione** ilə İtaliyanın əsas musiqi hadisələrindən hesab olunan Sanremo musiqi festivalında iştirak etmiş və ikinci yerə layiq görülmüşdür. Mahnı Avroviziya üçün seçildikdən sonra müsabiqə qaydalarına əsasən mahnı bir qədər qısaldılmış və eyni zamanda Mikyelinin və İtaliyanın RAI telekanalının birlikdə qərarı ilə mahnının kiçik bir hissə ingilis dilinə tərcümə edilmişdir. "No Degree of Separation" mahnısının musiqisi Keope, Fabio Qarqiulo və Federika Abbate, sözləri isə ifaçı Françeska Mikyelin və eyni zamanda Federika Abbate və Norma Cin Martineyə aiddir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Francesca Michielin all'Eurovision Song Contest" (italyanca). 15 Fevral 2016. 2016-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2016.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Il Volo  "Grande Amore"** | **İtaliya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2016** | Sonrakı:**Françesko Qabbani  "Occidentali's Karma"** |
**Əliabbas Mədətzadə Abbasqulu oğlu** (1909, Maştağa, Bakı qəzası – 1972, Bakı) — coğrafiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycanın məşhur sinoptiki və iqlimşünası, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1970).

Həyatı
------

Ə.A. Mədətzadə Bakının Maştağa qəsəbəsində anadan olmuşdur.1931-ci ildə ADPİ-nın fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirib, Respublika Hidtometeoroloji xidmət idarəsində əmək fəaliyyətinə başlamışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

İlk elmi işi 1936-cı ildə tərtib etdiyi "Azərbaycanın sinoptik rayonlaşdırılması" xəritəsi olmuşdur və ondan indi də hava proqnozlarının verilməsində istifadə olunur. 1946-cı ildə "Cənubi xəzərin fırtınaları" mövzusunda namizədlik, 1957-ci ildə isə "Abşeronun hava və iqlim tipləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1947–1950-ci illərdə Azərbaycan Hidrometeoroloji xidmət idarəsinin dəniz rəsədxanasının direktoru işləyib.Onun bütün həyatı AMEA Coğrafiya İnstitutu ilə bağlı olmuşdur.1959–1972-ci illərdə isə əvvəl sinoptik meteorologiya, sonra isə atmosfer fizikası şöbəsinə rəhbərlik edib.Onun Coğrafiya elmminə verdiyi töhfələr içərisində 1963-cü ildə çap olunmuş "Azərbaycan Respublikasının atlası"nda verdyi xəritələr xüsusi qeyd olunur. O, ilk dəfə Azərbaycana daxil olan hava kütlələrinin hərəkət istiqamətini müəyyənləşdirmiş, fəsillik hava proqnozunun metodikasını işləmiş, ilk dəfə təbii-sinoptik iqlim fəsillərinin xəritəsini tərtib etmişdir.

Elmi əsərləri
-------------

Ə.A.Mədətzadə "Cənubi Xəzərin qasırğaları", "Abşeronun hava növləri və iqlimi", "Şərqi Qafqazın təbii sinoptik iqlim fəsilləri"monoqrafiyalarının, çoxlu sayda xəritələrin və 100-ə qədər məqalənin müəllifi olub.

Həmçinin bax
------------

* Şahvələd Xəlilov
* Məhəmməd Abduyev

İstinadlar
----------

1. ↑  Budaq Budaqov.Azərbaycanın Coğrafiyaçı alimləri. Bakı "Elm" səh.64. 2013
2. ↑  Budaq Budaqov.Azərb.coğrafiyaçı alimləri. "Elm" nəşriyatı Bakı-2013 səh65
**Qədim Gəncə nekropolları və kurqanları** — Qədim Gəncə şəhər yeri ərazisində yerləşən VII-IX əsrlərə və XI-XIII əsrlərə aid iki tarixi qəbirsanlıqdır. 1939-cu ildə İ. Cəfərzadə tərəfindən aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində Qədim Gəncə nekropolunun daha qədim dövrə aid kurqanların yerləşdiyi sahədə olması müəyyən edilmişdir. Bu kurqanlar, bütün Azərbaycan ərazisində yayılmaqla daha sıx halda Kiçik Qafqaz dağlarının ətəklərində, Mil və Muğan düzlərində, həmçinin az miqdarda Böyük Qafqaz dağları ətəklərində yerləşirlər.

İ. Cəfərzadə qeyd edir ki, Kurqan tipli qədim qəbirlərin üstündə Nizami dövrünə (XII əsr) aid ikinci dəfn təbəqəsinin yaradılması, bu ərazinin hər-hansı kult əhəmiyyəti daşımış olmasından xəbər verə bilər. Qədim Gəncə nekropolundakı mədəni təbəqələşmənin oxşarını Ağdam və Xankəndi şəhərləri arasında yerləşən Xocalı kurqanlarında, Ağdam və Əsgəran arasında yerləşən Qaraağaclı qəbirsanlığında da müşahidə edilir.

İ. Cəfərzadə belə hesab edir ki, Qədim Gəncə sakinləri vəfat etmiş yaxınlarını bu ərazilərin qədim sakinlərinin dəfn olunduğu ərazidə dəfn etməyə davam etmişlər. 1938-1939-cu illərdə qəbiristanlıq ərazisində 3 kurqan və 6 məzar açılmış, onların ətrafı təmizlənmiş və ətraflı tədqiq edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Джафарзада, 1949. səh. 42
2. 1 2 3 4 5  Джафарзада, 1949. səh. 43

Ədəbiyyat
---------

* *Джафарзаде, И. М.* Историко археологический очерк Старой Гянджи. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР. 1949.
**Sayoko Yamaquçi** (山口小夜子, *Yamaquçi Sayoko*?, 19 sentyabr 1949, Yokohama – 14 avqust 2007, Tokio) – Yaponiya modeli, aktrisası və dizayneri. Yaponiyanın ilk moda ikonalarından biridir.

Həyatı
------

Sayoko Yamaquçi 1949-cu ildə Yokohamada doğulmuşdur. Suqino dərziçilik məktəbindən məzun olduqdan sonra model kimi işləməyə başlamışdır. O, 1971-ci ildə Paris kolleksiyası üçün podiuma çıxan ilk yapon model olmuş və bu çıxışından sonra tanınmış Asiya modellərindən birinə çevrilmişdir. 1974-cü ildə *"Newsweek"* jurnalı onu "dünyanın ən yaxşı dörd modelindən biri" adlandırmışdır. 1970 və 1980-ci illərdə Nyu-York və Parisdə modellik etmişdir.

Yamaquçi Kenzo Takada və Kansay Yamamoto kimi Yaponiya modelyerlərinin şoularında çıxış etmişdir. Yamamoto müsahibələrinin birində bildirmişdi ki, "o, Yaponiya qadınlarının gözəl olduğunu hiss etdirən ilk şəxs olmuşdur". Yamaquçinin kare saç düzümü və uzun dar gözləri Qərb dünyasında Asiya gözəlliyinin simvollarına çevrilmişdir.

Yamaquçi 2007-ci ildə pnevmoniyadan ölmüşdür.

İrsi
----

Tokio Müasir İncəsənət Muzeyində ona həsr olunmuş sərgi təşkil olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  IMDb (ing.). 1990.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2 3 4  "'Sayoko Yamaguchi: The Wearist, Clothed in the Future'". The Japan Times (ingiliscə). 7 aprel 2015. 23 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2022.
4. 1 2 3 4 5 6 7  "Renowned model Yamaguchi dies". The Japan Times (ingiliscə). 21 avqust 2007. 29 may 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Sayoko Yamaquçi — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX5191243 · BNF: 14240486j · GND: 138172374 · ISNI: 0000 0000 5958 4179 · LCCN: no2015070998 · NDL: 00134488 · VIAF: 32209780 · WorldCat VIAF: 32209780 |

 |
**Damarlı üskükotu** (*lat.* Digitalis nervosa) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin bağayarpağıkimilər fəsiləsinin üskükotu cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Hündürlüyü 50-140 sm, gövdəsi düz, şırımlı, sadə və çılpaq olan çoxillik ot bitkisidir. Kökətrafı yarpaqları enli tərsinəyumurtaşəkilli, kifayət qədər uzun saplağabənzər daralmışdır. Gövdə yarpaqları isə oturaq, uzunsov-neştərşəkilli, tamkənarlı olub, uc hissədə sivri və ya sivritəhərdirlər. Çiçəkləri qısa saplaq üzərində yerləşmiş və uzun sünbülşəkilli silindrik formalı təpə salxımlarda toplanmışdır. Tac 15–20 mm uzunluqda olub, sarı rəngli, vəzili-tükcüklüdür. Üst dodaq qısa ikidişli, alt dodaq isə üç bölümlüdür. Qutucuğun uzunluğu 9–12 mm, yumurtaşəkilli, sivri və iki şırımlıdır. Toxumlarının uzunluğu 1,5 mm, uzunsov və deşik-deşikdir. İyul-avqust aylarında çiçəkləyir, avqust ayında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, KQ mərkəzi, KQ cənub, Lənkdağ. - aşağı dağ qurşağından, orta dağ qurşağına kimi.

Yaşayış mühiti
--------------

Meşələrdə rast gəlinir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12838429
* Wikispecies: Digitalis nervosa
* GBIF: 5559060
* GRIN: 13982
* iNaturalist: 743340
* IPNI: 802059-1
* NCBI: 285832
* Plant List: kew-2768066
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:802059-1
* Tropicos: 29205114
* WFO: wfo-0000647371

 |
**Rıçal-su** - xloridli-hirdokarbonatlı müalicəvi mineral süfrə suyudur. Suyun mənbəyi Cənubi Dağıstan dağlarıdır. Suyun hündürlüyü 1120 m Çnal Xiv rayonu kəndi yaxınlığındadır. Suyu 1862-ci ildən istehsal olunur.

Rıçal-su
--------

Rıçal çayı özü mənbəyini bu sudan götürür. Çay Dağıstanın [[Xiv rayonu] rayonunun mərkəzindən keçir. Çayın eni 25-50 m, dərinliyi isə 1,75 m-dir. Çayın ətrafı meşə ilə örtülmüşdür. Suyun mənbəyində sahəsi 500 ha olan təbii qoruq mövcuddur. Burada diametri 200-250 km-də heç bir yaşayış yoxdur.

Tarixi
------

Rıçal-suyun XVIII əsrin ortalarından məşhurlaşmağa başladı. Xüsusilə Dağıstan, Gürcüstan və Azərbaycanda məşhurdur. 1860-cı ildə su haqqında ilk dəfə qəzetdə məqalə yazılmışdır. Suyun tərkibini A.Qriqoryev və A.Ştakmanom tərəfindən 1897-ci ildə öyrənilmişdir. Yerli xalq inanir ki, b su qüvvət, daxili rahatlıq və sakitlik verir.

Kimyəvi tərkibi
---------------

Qafqazda 286 dənə mineral su mövcuddur. Ən mürəkkəb kimyəvi təkibə malik olanı Rıçal sudur. Onun əsas tərkibi hidrokarbonat-xlorid-natrium təşkil edir. Bu su Rusiya Federasiaysında da ən yaxşı mineral su kimi tanınır. İnsan orqanizmini mikroorqanizmlərlə zənginləşdirir. 
**anionlar**, mq/dm3

* Sulfat: < 25
* Xlor: 450—550
* Yod: 0,3 — 0,6
* Hidrokarbonat: 2500 — 3000

**kationlar**, mq/dm3

* Kalsium: < 25
* Maqnezium: < 25
* Natrium + Kalium: 1200—1450

Ümumi minerallığı — 4,0—5,0 q/l.

Müalicə əhəmiyyəti
------------------

Bu suyun aşağıdakı xəstəlikləri müalicə etmək olur: qastrit, kolit, pankreatit, mədə xəstəlikləri, sümük, obezite, diabetin mülayim formaları, viral hepatitdən qalıcı təsirlər, yod çatışmazlığı. İnsan orqanimzi üçün mikro və makroelementləri (yod, ftor, kalium və s.) ilə zənginləşdirir.

Xarici keçid
------------

* Rəsmi səhifəsi

Həmçinin bax
------------

* Mineral su
**Neofolklorizm** — neofolklorizm (yunan dilində yeni və folklor, ingilis dilində new folkloristics — yeni folklorşünaslıq). Termin XX əsrin 3-cü yarısında Avropa musiqisi ilə əlaqəli olaraq folklordan alınmış və müasir musiqinin texniki və üslub üsullarından istifadə ilə inkişaf etdirilmişdir. Neofolklorizm, neoklassisizmə paralel olaraq inkişaf etmiş və «Могучая кучка» üzvləri tərəfindən qurulan ortodoksal folklorizmə zidd idi. Manuel de Falla və Bartokun məqalələri, o cümlədən çıxışları onun "proqramının" əsasını təşkil edirdi. Neofolklorizmin ilk nümayəndələri Bela Bartok və İqor Stravinski idi.

Haqqında
--------

Neofolklorizm musiqisi, folklorun müəyyən xüsusiyyətlərinin konsentrasiyası ilə xarakterizə olunur, məsələn, nizamsızlıq (Stravinskinin "Velosiped"), musiqi düşüncəsi klassik Avropa ənənələrindən fərqlənən xalqların folklor özəlliklərinin "vurğulanması". Məsələn, "15 Macar rəqsi", "2 rumın rəqsi"). Bir sıra əsərlər aktivliyi, ritmikliyi ("Alleqro barbaro", Bartok, 1911; "Müqəddəs bahar", Stravinski, 1913) və folklora xas forma formalaşdırma prinsipləri ilə xarakterizə olunur. Bu istiqamətdəki musiqi əsərləri xalq həyatının xarici gözəlliyini (Millau-nun "Əyalət suitası") əks etdirməklə yanaşı, həm də milli xarakterin ümumiləşdirilmiş təcəssümüdür (Manuel de Falla "7 İspan Mahnısı").

Təsiri
------

1950-ci illərin ikinci yarısı — 80-ci illərdəki sovet musiqisində Georgi Sviridov, Valeri Qavrilin, Rodion Şedrin, Roman Ledenev, Yuri Butsko, Sergey Slonimski və başqa bəstəkarların yaradıcılığında neofolklorizm inkişaf etdi. Rusiyada bu yaradıcılıq istiqamətini müəyyənləşdirmək üçün "Yeni folklor dalğası" adı qəbul edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑   Фраёнова, 2013, с. 135

Ədəbiyyat
---------

  

* Новая фольклорная волна / Фраёнова О. В. // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 135. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
* Неофольклоризм / Фраёнова О. В. // Нанонаука — Николай Кавасила. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 449–450. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 22). — ISBN 978-5-85270-358-3.
* The «New Folkloristic Wave» in Contemporary Soviet Music as a Sociological Phenomenon, IMSCR XII: Berkeley 1977. (англ.)
**Firdovsi Qiyas oğlu Naibov** (22 aprel 1935 – 29 noyabr 2009) — aktyor, rejissor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1978), Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Teatr rejissorluğu" kafedrasının müdiri, professor.

Həyatı
------

Firdovsi Naibov 1935-ci ildə Ağdam şəhərində anadan olub. 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun "Teatr və Kino aktyoru" şöbəsini bitirib. Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında, Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. Bu teatrda aparıcı səhnə ustası kimi 80-a qədər müxtəlif xarakterli rollar oynayıb. Bunların içində Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan"ında Fərhad, İ. Coşqunun "Komsomol poeması"nda Cəlal, Vilyam Şekspirin "Romeo və Culyetta"sında Romeo, Ə. Abbasovun "Məlik Məmməd"ində Məlik Məmməd, C. Məmmədovun "Zəncirlənmiş Promotey"ində Zevs, Ş. Xurşudun "Məhəbbət novellası"nda Vasif, A. Babayevin "Yarımçıq şəkil"ində Bəhruz Kəngərli obrazları xüsusi qeyd edilməlidir.

F. Naibov 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllim kimi pedaqoji fəalliyətə başlayıb, baş müəllim, dosent, professor vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 10 ilə yaxın "Teatr rejissorluğu" kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Hazırladığı tələbələrin əksəriyyəti Respublikanın müxtəlif mədəniyyət ocaqlarında, teatr və televiziya kanallarında uğurlu fəaliyyət göstərirlər. Bir çoxları yüksək mükafatlara, fəxri adlara layiq görülmüşlər. F. Naibov pedaqoji fəaliyyətinə görə bir neçə dəfə universitet rəhbərliyi tərəfindən təşəkkür almışdır. Ümumiyyətlə, F. Naibov yaradıcılıq fəaliyyəti dövründə "Əla mədəniyyət işçisi", "Qabaqcıl maarif xadimi" döş nişanlarına, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına, "Humay" mükafatına və bir çox diplomlara layiq görülmüşdür. Teatr xadimləri ittifaqının üzvü olmuşdur.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı – 10 yanvar 1978

İstinadlar
----------

1. ↑  Respublikanın teatr xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10 yanvar 1978-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
Yay
**Yay** — ilin dörd fəslindən biri.

Məzmun
------

| Şimal və cənub yarımkürələrində astronomik və təqvim qış fəsli |
| --- |
|  | Təqvim | Astronomik |
| Şimal yarımkürəsi | 21 iyun — 21 sentyabr | Yay gündönümü (20–21 iyun) -payız gecə-gündüz bərabərliyi (22–23 sentyabr) |
| Cənub yarımkürəsi | 21 dekabr — 28/29 fevral | Qış gündönümü (21–22 dekabr) - yaz gecə-gündüz bərabərliyi (20–21 mart) |

Yay, ən isti mövsümdür. Şimal yarımkürəsinin ən uzun günləri yayda reallaşır. Dünya istiliyi anbar etdiyi üçün ən isti günlər ümumiyyətlə təxminən iki ay sonra ortaya çıxar. İsti günlər Şimali Yarım Kürənin 21 İyun ilə 22 Sentyabr arasında, Cənub Yarım Kürənin isə 22 Dekabr ilə 21 Mart arasındadır.

Yay mövsümündə insanlar təbiətin gözəlliklərindən faydalanma imkanıları tapır. İnsan sağlamlığına böyük faydası olan və sümüklərin inkişafı üçün lazım olan D vitamini, günəş şüalarından alınır. Yazın insanlar dərisinə və bəzi xəstəliklərin yaxşı gələn dəniz suyu və dəniz qumundan faydalanılırlar. Günəş duşları romatizmalar üçün çox faydalıdır. Günəşin qüvvətli şüaları bir çox xəstəlikləri yox edir və yaxşılaşdırir. Meyvələrin, tərəvəzlərin əksəriyyəti bu mövsümdə yetişir. Bu fəsildəki meyvələr bol sulu olmaları ilə fərqlənir. İnsan qidasının böyük bir qisimini tutan; buğda, arpa, misir və yulaf kimi hububatlar bu mövsümdə toplanar və ambarlanır. Bu mövsümdə ərazilər gələcək oktyabr dövrünə hazırlanır.

Yayın həddindən artıq qovurucu istiliyindən da çəkinmək lazımdır. Uzun müddət başı açıq gəzmək, həddindən çox günəş vannası qəbul etmək, dəri və insan sağlamlığı üçün çox təhlükəlidir. Sərinlədici içkilər içmədə də həddindən artıq gidilmemelidir. Yayda ayağa geyilən ayaqqabılara da diqqət etmək lazımdır. Yayları tər əmici, rütubət cazibədar pambıqlı geyəcəklər seçim edilib, neylon və buna bənzər geyəcəklər geyinməməliyik.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Museum Victoria: The Sun and the Seasons". 2010-09-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-20.
2. 1 2  "Earth's Seasons — Naval Oceanography Portal". 2011-06-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-20.
3. ↑  NOAA’s National Weather Service Glossary Arxivləşdirilib 2012-01-11 at the Wayback Machine.

| ⛭İlin fəsilləri |
| --- |
| Mülayim qurşaqlarda | Yaz • Yay • Payız • Qış |
| Tropik iqlimlərdə | Yağışlar mövsümü • Quraqlıq mövsümü |

| ⛭Günəş Hava yağmur |
| --- |
| İlin fəsilləri | Qış • Yaz • Yay • Payız |  |
| Atmosfer yağıntıları | Yağış • Çiskin • Dolu • Qar • Şeh • Qırov • Sırsıra |
| Proqnoz və hava gündəliyi | Buludlu • Rütubətlilik (mütləq və nisbi) • Təzyiq • Havanın temperaturu • Küləyin istiqaməti |
| Atmosfer hadisələri | Külək • İldırım • Burağan • Qasırğa • Boran |
| Qlobal istiləşmə | İstixana effekti • İstixana qazları |
**Ukrayna Milli İncəsənət Muzeyi** (*ukr.* Національний Художній Музей України) — Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə 1898-ci ildə qurulan sənət muzeyi.

Tarixi
------

Ukrayna sənətinin ən əhəmiyyətli heykəlləri, rəsm əsərləri bu muzeydədir. Dövrün ziyalıları tərəfindən hər kəsə açıq bir muzey olaraq qurulmuş və neoklasik muzey binası 1898-ci ildə inşa edilmişdir. İlk qurulduğunda, *Kiyevin Antik və İncəsənət Şəhər Muzeyi* adlandırıldı. Muzeyin qurucuları Ukrayna sənət nümunələrini bir araya gətirən bir kolleksiya yaratmaq istədilər. I Dünya müharibəsindən sonra muzey *Tarix Muzeyi* oldu. II Dünya Müharibəsindən sonra ölkənin hər yerindən gələn sənət əsərləri ilə zənginləşdi. Avropada və ABŞ-da yaşayan Ukrayna rəssamları ilə Moskva və Sankt-Peterburqdakı rəssamların əsərləri də kolleksiyaya əlavə edildi. Lakin bu alışlar Stalin dövründə dayandı; Kolleksiyanın əksəriyyəti dağılmış və gizlidilmişdir. Ölkə müstəqilliyini qazandıqdan sonra muzey mühüm bir beynəlxalq qurum halına gəldi. Kolleksiyaları ölkə xaricində sərgilənir; Sərgilər Holland, Kanada, Fransa, Danimarka, Xorvatiya kimi ölkələrdə keçirildi.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 


Vikianbarda ***Ukrayna Milli İncəsənət Muzeyi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Xarici keçidlər
---------------

* Muzeyin rəsmi səhifəsi
* Ukraynanın Milli İncəsənət Muzeyi

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Representatives of the museum, Resmi site, Erişim tarihi:28.04.2015". 2018-05-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-02.
**Rəbiqə Nazim qızı Zeynalova** (5 noyabr 1979, Bakı) — azərbaycanlı şair, tərcüməçi, esseist.

Həyatı
------

Rəbiqə Nazimqızı 1979-cu il noyabrın 5-də Bakı şəhərində anadan olub. 263 saylı Bakı şəhər tam orta məktəbindən məzun olub.

Təhsili
-------

1995–1999-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsində təhsil alıb. 2006–2008-ci illərdə həmin fakültənin magistratura pilləsini ədəbiyyat ixtisası üzə bitirib.

Fəaliyyəti
----------

1998-ci ildən qəzet, jurnal, sayt və onlayn televiziyalarda müxbir, tərcüməçi və redaktor kimi çalışıb. 2006-cı ildən etibarən Rəbiqə Nazimqızı imzası ilə şeirlər yazmağa başlayıb. Hazırda Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzində dil mütəxxəsisi vəzifəsində fəaliyyət göstərir.

Şeir kitabları
--------------

2008-ci ildə "Sənə qədər" adlı şeirlər kitabı çap olunub.

2013-cü ildə "Yazıçı" nəşriyyatında "Epizodik sevgilər" adlı şeirlər kitabı çapdan çıxıb. 

2020-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzində "Çətirlərin qiyamı" adlı kitabı nəşr olunub.

Tərcümələri
-----------

2014-cü ildə onun tərcüməsində "Rixard Vaqner. Mənim həyatım" memuarı (Qismət Rüstəmovla birlikdə);

2015-ci ildə "ATV Kitab" layihəsi çərçivəsində Avqust Strindberqin "Tənha" romanı onun tərcüməsində "Parlaq İmzalar" nəşriyyatında nəşr olunub.

Prezident İlham Əliyevin 24 avqust 2007-ci il tarixli sərəncamına əsasən, çap olunan 150 cildlik "Dünya ədəbiyyatı kitabxanası" (DƏK) seriyasından Romen Rollanın "Seçilmiş əsərləri" (2016) və Elias Kanettinin "Korlaşma" əsəri (2018) onun tərcüməsində işıq üzü görüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Rəbiqə Nazimqızının ilk kitabı işıq üzü gördü"" (az.). www.yarpaq.az. 2008-09-06. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
2. ↑  ""Rəbiqənin "Epizodik sevgilər"i- Fotolar"" (az.). www.525.az. 2013-05-29. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
3. ↑  ""Epizodik sevgilər"ə təqdimat "" (az.). www.qaynarinfo.az. 2013-05-27. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
4. ↑  ""Rəbiqə Nazimqızıdan yeni kitab"" (az.). www.kulis.az. 2020-04-30. 2020-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
5. ↑  ""Çətirlərin qiyamı" nəşr edildi"" (az.). www.manera.az. 2020-04-30. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
6. ↑  ""Rəbiqə Nazimqızı ilə "Çətirlərin qiyamı"nda"" (az.). www.qadinkimi.com. 2020-05-19. 2022-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
7. ↑  ""Bakıda alman bəstəkarı Rixard Vaqnerin "Mənim həyatım" kitabının təqdimatı keçirilib"" (az.). www.apa.az. 2014-04-04. İstifadə tarixi: 2021-03-26.
8. ↑  ""Strindberqin "Tənha" romanı Azərbaycan dilində "" (az.). www.kulis.az. 2015-12-09. 2016-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-26.

Xarici keçidlər
---------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti** (*ukr.* Товариство Червоного Хреста України, Tovarystvo Chervonoho Khresta Ukrayiny) — Ukraynanın qeyri-kommersiya və humanitar yardım təşkilatı. Təbii fəlakətlərin idarə edilməsi, səhiyyə, axtarış xidməti, gənclərin fəaliyyətləri / könüllülər, insan ləyaqətinin qorunması sahəsində fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti 1918-ci ilin 17-18 aprel tarixində Ukrayna Xalq Respublikasının müstəqil humanitar cəmiyyəti kimi yaradılmışdır. Onun ilkin vəzifələrinə qaçqınlara və müharibə məhkumlarına, əlillərə, yetim uşaqlara qayğı göstərmək, aclıq və epidemiyalara qarşı mübarizə, xəstəlik bölgələrinə, xəstəxanalara və ictimai yeməkxanalara kömək etmək daxil idi. 1920-ci illərdən Ukrayna ərazisi Sovet İttifaqının bir hissəsinə inteqrasiya olunduqdan sonra 1992-ci ilə qədər Ukrayna Qırmızı Xaçı Sovet Qırmızı Xaçının bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı fəaliyyəti
-----------------------------------------

1943-cü ildə Ukrayna İnqilabçı Ordusunun strukturunun birləşdirilməsindən sonra Ukrayna Qırmızı Xaçı Sovet Qırmızı Xaçından ayrı bir təşkilat kimi yaradıldı. Təşkilat Ukrayna İnqilabçı Ordusunun xəstə və yaralı əsgərləri üçün yüksək səviyyəli həkimləri cəlb etmiş, tibbi təchizat hazırlamış, yerli xəstəxanalarla təchiz etmiş, eləcə də, UİO-nun yeni həkimləri və əsgərləri üçün təlim kursları keçirmiş və xüsusi tibbi təlimatlar hazırlamışdır. Həkimlər alman, sovet və polşa cəzaçəkmə qruplarının hücumlarından əziyyət çəkən yaralıları müalicə edən regional hərbi xəstəxanalarda çalışmışlar.

Müasir dövrdəki fəaliyyəti
--------------------------

Yaralı Avromeydan nümayişçisinə ilk yardım edən könüllülər.
Qırmızı Xaç qanununu 1999-cu ildə Ukrayna Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. 2001-ci ildə Ukraynanın Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin tərkibində 6,3 milyondan çox tərəfdar və aktivist vardı. Təşkilatın tərkibində 3200 ixtisaslı tibb bacısı fəaliyyət göstərir. Təşkilat Ukraynanın 40-dan çox humanitar proqramında iştirak edir, əksər hallarda ictimai ianə və korporativ tərəfdaşlıqlarla maliyyələşdirilir.

Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti (1993-cü ildən) Beynəlxalq Qırmızı Xaç / Qırmızı Aypara Cəmiyyətlər Federasiyasının üzvüdür.

Həmçinin bax
------------

* Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Searching for Lost Relatives, General information, Consulate General of Ukraine in San Francisco*

Xarici keçidlər
---------------

* Ukrainian Red Cross Society
Minik avtomobili — sürücünün oturacaq yeri daxil olmaqla, oturacaq yerlərinin sayı doqquzdan çox olmayan avtonəqliyyat vasitəsi.

Minik avtomobillərinin təsnifatı

Banın növü görə avtomobilləri qapalı (limuzin, sedan, universal), açıq (fayton, kabriolet, torpedo) və kombinə edilmiş (açılabilən) kuzalı olurlar. Qapılarının sayına görə kuzalar 2, 4 və 5 qapılı olurlar.

Mühərrikin işçi həcminə (litrlə) görə və öz kütləsinə görə minik avtomobilləri ən kiçik (1.2-dən az), böyük (3.5-dən çox) və ali (məhdudlanmır) siniflərə bölünürlər. Minik avtomobilləri əvvəllər tətbiq olunan sovet təsnifatında əsas təsnif əlaməti olaraq mühərrikin işçi həcmi istifadə olunurdu. Müasir avtomobilqayırma praktikasında bir modeldən olan avtomobillərin müxtəlif həcmli və güclü mühərriklərlə təchiz olunmasının geniş yayıldığı nəzərə alınarsa bu cür təsnifat səmərəli deyildir. Ona görə də, adətən minik avtomobillərinin Avropa təsnifatından istifadə edilir. Belə təsnifatda Minik avtomobilləri qabariti və kuza və şassinin konstruksiyasının xüsusiyyətlərinə görə fərqləndirilir. Təsnifatda istehlak məqsədləri və bazarın marketinq seqmentasiyası üçün şərti olaraq 10 qrup-altı sinif (A-dan F-ə qədər latın hərifləri ilə işarələnir) və dörd kuza və ya şassi növü ayırd edilir.

Kuzasının növünə görə;
Qapalı,
Limuzin,
Sedan, 
Furqon – Van,
Universal,
Hetçbek.

Kuzasının növünə görə;
Açıq, 
Fayton, Kabrolet, Torpedo — Kupe,
Pikap, Kupe, Kupe Sport,

Kombinə edilmiş (açılabilən, Kabrio, Rodster – Raritet (Nadir, Fayton,

Minik avtomobillərinin ümumi istifadə və təyinat süsusiyyətlərinə görə tipləri isə bunlardır (şərti):

Şəhər tipli avtomobillər, Ailəvi avtomobillər,
Yolsuzluq avtomobilləri,
Yolsuzluq avtomobilləri krossoverlər, İdman tipli avtomobillər,

Mənbə
-----

* Çingiz Rəhimov, Bakı şəhərində avtobus sərnişin daşımalarının təşkilində müasir üsulların tətbiqi
* Chingiz Rehimov МЕТОДЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ТРЕБУЕМОГО КОЛИЧЕСТВА ЛЕГКОВЫХ АВТОМОБИЛЕЙ ТАКСИ И ПРАКТИКА МИРОВЫХ СТРАН В ЭТОЙ ОБЛАСТИ Arxivləşdirilib 2012-09-06 at the Wayback Machine

| Avropa Komissiyasına görə minik avtomobillərinin təsnifatı |
| --- |
| 
* A
* B
* C
* D
* E
* F
* J
* M
* S

 |
**Aymani Aydəmirova** (8 mart 1965) — müğənni, aktrisa, Çeçenistan Respublikasının xalq artisti, İnquşetiya Respublikasının xalq artisti, Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti. Çeçenistan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi, Çeçenistan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi. Çeçenistan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri. Milləyyətcə çeçendir.

Bioqrafiyası
------------

Aymani Aydəmirova 1965-ci il martın 8-də anadan olmuşdur. Yaradıcılıq fəaliyyətinə 1981-ci ildə Çeçen-İnquş Dövlət Filarmoniyasının solist-vokalistinin işinə girərək başlayır. Müğənni karyerasının ilk günlərindən xalq mahnılarının istedadlı ifaçısı kimi diqqəti cəlb edir.

Krasnodar Mədəniyyət İnstitutunu xor dirijoru ixtisası üzrə bitirmişdir. Təhsil aldığı müddətdə Kuban Kazak Xorunda işləyir.

1990-cı ildə "Jovxar" (İnci) adlı qız qrupunu qurur. Qrupu ilə ilk Ümumrusiya yarışması olan "Rusiyanın Səsləri" üçün Smolensk şəhərinə gedir. Qrupun cəmi dörd aylıq olmasına baxmayaraq, Aymani Aydəmirova və "Jovxar" yarışmanın qalibi olur. Elə həmin il "Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti" adına layiq görülür.

1992-ci ildə Qroznı Mədəniyyət İdarəsinin müdiri təyin edilir. 1995-ci ildə Çeçenistan Milli Dirçəlişi Hökuməti Sədrinin əmri ilə mədəni və humanitar əməkdaşlıq məsələlərini həll etmək üçün Türkiyəyə göndərilir.

2000-ci ildə yeni bir "Nur-Jovxar" vokal qrupunu qurur.

2002-ci ildə Çeçenistan Respublikasının Xalq artisti adına layiq görülür. Eyni zamanda İnquşetiya Respublikasının xalq artistidir.

Hal-hazırda Adnan Şahbulatov adına Çeçen Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəridir. İndi özü musiqi bəstələyir, əsərlərinin aranjimanı ilə məşğul olur. Aymani Aydəmirovanın repertuarında rus, ərəb, qumuq, türk xalq mahnıları vardır.

Mükafatlar və titullar
----------------------

Çeçenistan Respublikasının xalq artisti (2002);

İnquşetiya Respublikasının xalq artisti;

Rusiya Federasiyasının əməkdar artisti (2008);

Çeçenistan Respublikasının əməkdar artisti;

Çeçenistan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi;

"Çeçenistan Respublikasına xidmətlərinə görə" medalı;

"Əməkdə Uğur və Çalışqanlığa görə" medalı;

Əməd Kadırov adına orden;

Ailəsi
------

Evlidir. Dörd uşaq anasıdır. Məşhur çeçen müğənni Məryəm Aydəmirovanın əmisi qızıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Хеда Хачукаева.* "Аймани Айдамирова - популярная артистка и многодетная мама". grozny-inform.ru. Информационное агентство «Грозный-информ». 2014-12-01. 2021-11-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
2. ↑  "Айдамирова Аймани Шамсудиновна". filarma.ru. Чеченская государственная филармония. 2014-04-08. 2017-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
3. ↑  Рассыпался чеченский жемчуг[*ölü keçid*]
4. ↑  "Аймани Айдамирова". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-03.
**Əfəndizadələr** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Professor Zəkəriyyə Əlizadə’nin başçılıq etdiyi AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzi Azərbaycan tarixi üçün bir-birindən dəyərli olduqca qiymətli əsərlər nəşr etməkdədir. Onların içərisində hələlik 2 cildi çıxmış "Şəkidə məhəllə adları, soylar və ləqəblər" kitabının ayrıca yeri var. Bu kitabın Zəkəriyyə Əlizadə ilə Sevinc Bəharəddin qızının ərsəyə gətirdiyi 1-ci cildində (Bakı: "Nafta-Press", 2004, ss.134-136) Rövşən bəy Əfəndizadənin bütün nəsli haqqında bilgi verilib. Buradan öyrənirik ki, Rövşən bəyin babası Məhəmməd əfəndi zəmanəsinin məşhur ruhanilərindən olub. Şəkidəki "Məhəmməd əfəndi piri" adlı ziyarətgah onun məzarı olan yerdir. Məhəmməd əfəndinin oğlu Mustafa əfəndinin ziyarətgahı isə Yuxarıbaşın birinci rayonundakı came məscidindədir. Mustafa əfəndinin 12 oğlunun, 2 qızının olduğu söylənilir. Oğlu Mir Rövşən "1893-cü ildə Şəkidə açılan yeni milli məktəbdə rus dili müəllimi işləmişdir. Bu məktəbdə yeni üsulda dərs deyir, ana dili isə gizli tədris olunurdu. Sonralar bu məktəbdə şagird qəbulu azalmışdır. 1906-cı ildən məktəb təzədən camaatın idarəsinə keçmişdir. Giləhli məhəlləsinin adlı ziyalısı Məhəmmədəli Xəlifəzadənin "Təzə həyat" qəzetinin 1907-ci il 5 avqust sayında yazdıqlarından: "Bu gün, 24 iyulda Şəkinin birinci milli məktəbinə camaat tərəfindən müəllim təyin olunduq. […] Burada ikinci müəllim Haşım Məhəmmədzadə, rus dili müəllimi Mir Rövşən Əfəndiyev idi".

İnjiner Mustafanın dediyinə görə, əmisi Mir Rövşən sonralar Bakıya köçmüş, rus dili müəllimi işləmiş, nəhayət, bədnam repressiyanın qurbanı olmuşdur".

Soyun tanınmış nümayəndələri
----------------------------

* Rövşən bəy Əfəndizadə — Azərbaycan ictimai və maarif xadimi, pedaqoq.
* Rəşid bəy Əfəndizadə — XIX-XX əsrlər Azərbaycan müəllimi, maarifçisi və yazıçısı.
* Abdulla bəy Əfəndizadə — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin üzvü, pedaqoq.

Mənbə
-----

Aqil Əfəndiyev, Əfəndizadələr, Bakı:Azərnəşr, 2007, 160 səh.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-26.
**Pseaşxo** (**Pseaşxa**) — Qərbi Qafqazda dağ silsiləsi. Krasnaya Polyana kəndindən 20 km məsafədə yerləşir. Uruşten, Malaya Laba, Pslux çaylarının yuxarı axarında, Qafqaz Təbiət Biosfer Qoruğunun ərazisindədir. Pseaşxo silsiləsi Krasnodar diyarının cənubunda, Baş Qafqaz silsiləsinin şimal-qərbində yerləşir.

"Pseaşxo" adıgey dilindən "bol sulu dağlar" (*adıge.* Псы— su və *adıge.* Шха — baş, zirvə) deməkdir. Bilindiyi kimi məhs bu dağların zirvələrindən çoxlu çaylar öz başlanğıcını götürür. Çaylar əsasən buzlaq suları ilə qidalanır.

Coğrafiyası
-----------

Pseaşxo massivi qərbdə Pseaşxo aşırımı (2014 m) ilə əhatə olunmuşdur. Təxminən beş kilometr uzunluğunda və 500 metr enində olan bu vadi qədim buzlağın geoloji işi nəticəsində formalaşıb.

Bu aşırım vasitəsilə şimaldan Pseaşxodan, Baş Qafqaz silsiləsi ilə cənuba yol keçir. Məhz bu yolla 1835-ci ildə rus zabiti Baron Fyodor Tornau kəşfiyyat məqsədilə keçmişdir.

Cənub-qərbdən Pseaşxo massivi Pslux çayının vadisi, şərqdən Malaya Laba və Çistaya çaylarının vadiləri, şimaldan Xolodnaya və Mramornaya çaylarının vadiləri ilə həmsərhəddir. Massivin cənub ucu Aişxa aşırımı (2401 m), şimal ucu Mramornı aşırımı (təxminən 2800 m) hesab edilir.

Pseaşxo massivi müxtəlif istiqamətdə uzanan silsilələrdən və zirvələri 2500 m-dən yüksək olan mürəkkəb bir sistemdir. Əsas massivdə aşağıdakı zirvələr fərqlənir: Şimali Pseaşxo (3256,9 m) — massivin əsas zirvəsi; Cənubi Pseaşxo (3251,2 m) Nodovaya (3196 m), Qərbi Pseaşxo (2899,8 m).

Pseaşxo massivində 11 buzlaq var. Krasnodar diyarının ən böyük buzlağı Pseaşxo burdadır. Buzlaq kar-vadi tiplidir. Uzunluğu 3 km, sahəsi 1,5 km²-dir. Şimali Pseaşko zirvəsinin şimalında Mramornaya çayınının qidalandığı Mramornı buzlaqı yerləşir. Son onilliklərdə buzlaqların sahəsi azalır.

Turizm
------

Pseaşxo dağ massivi turistlər və alpinistlər arasında məşhurdur. Dağ zirvələrinə 1B-dən 3B-ə qədər müxtəlif çətinlik kateqoriyalı dırmaşma marşrutları var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Географический энциклопедический словарь: географические названия / Гл. ред. А. Ф. Трёшников. — 2-е изд. доп. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 386. — 592 с. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
2. ↑  "Архивированная копия". 2019-08-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-30.
3. 1 2 3  Тарчевский Б. А. Массив горы Псеашхо //Краевед Черноморья, 2005, № 7, с.79–85
4. ↑  Торнау Ф.Ф. Воспоминания Кавказского офицера. М.: АИРО-XX, 2000
**Unianqa gölləri** — Şimal-Şərqi Çadda, Böyük Səhrada, Qərbi Tibesti və şərqi Ennedi dağlarındakı bir hövzədə yerləşən bir neçə göldür. 2012-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

UNESCO-nun açıqlamasına görə göllər ildə 2 millimetr (0.1 düym)-dən az yağış yağan isti və hiperarid bir səhrada yerləşirlər. Göllər müxtəlif ölçü, dərinlik, kimyəvi tərkib və rənglər nümayiş etdirir.

Qrupda üzmumi 18 göl var. Göllərin ümumi səth sahəsi təxminən 20 kvadrat kilometrdir. Göllərin ən böyüyü olan Yoa gölü təxminən 3.5 kvadrat kilometr sahəyə və 20 metr (66 ft)-ə çatan dərinliyə malikdir.

Coğrafiya
---------

Bu göllər Yer səhralarında bənzərsiz bir hidroloji sistem meydana gətirir. Suyun yüksək quraqlıq mühitlərdə buxarlamağa məruz qaldığı zaman göllərdə duzluluq meydana gəlir. Bu vəziyyətdə, Yoa gölündən buxarlanma sürəti 6 metr (20 ft)-ə bərabər olsa belə, 25 metr (82 ft) bərabər olan gölün ümumi dərinliyi və unikal fiziki amillər mərkəzi Teli gölü istisna olmaqla, bütün gölləri təmiz saxlamaq üçün birləşir.

Göllərin şirinsulu olmasının (Teli gölü istisna olmaqla) bir neçə səbəbi var. Birincisi minilliklər ərzində yeraltı bir hövzədə yığılan su göllərə verilir. İkincisi, küləyin gətirdiyi qum hövzəni ətrafdakı göllərdən daha aşağı mövqe tutan Teli gölü ilə birlikdə 10 gölə ayırır. Üçüncüsü, buxarlanmanı yavaşlatan qalın qamış örtüyü şirinsulu göllərin səthini örtür. Nəticədə suyun səviyyəsi aşağı olduğundan Teli gölünün səthindən daha böyük buxarlanma baş verir.

Tarixi dəlillər
---------------

Bölgənin iqlim tarixinin təxminən 11000 il əvvəl son buz dövrünün sonunda insan miqrasiyası ilə əlaqəli olduğu düşünülür. Səhra təxminən 5000 il əvvəl mussonların azalmasından sonra bölgəyə qayıtmışdır. Aparılan araşdırılmada Yoa gölünün dibindən götürülmüş və buz dövründən əvvələ aid olan 16 metr (52 ft) qalınlığındakı çöküntüdə 10940 təbəqə aşkar etmişdir. Bu təbəqalərin hər biri 1 ilə uyğun gəlir.

Qrupdakı Serir gölünün panoraması

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lakes of Ounianga". UNESCO. 21 October 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 September 2012.
2. ↑  *Kröpelin, Stefan.* "The Saharan lakes of Ounianga Serir (NE Chad): a unique hydrogeological system". 2009-12-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-08-28.
3. ↑  Johann Grolle, "Miracle in the Sahara: Oasis Sediments Archive Dramatic History", Spiegel-online, May 21, 2013,  Arxivləşdirilib 2014-05-14 at the Wayback Machine

Vikianbarda ***Unianqa gölləri*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Maliyyələşmə
------------

Böyük Britaniyada isə seçki 2000 –ci ildə qəbul edilmiş siyasi partiyalar, seçkilər və referndum haqqında qəbul edilmiş qanunla tənzimlənir. Seçki Komissiyası partiyaların seçki ilə bağlı maliyyə işlərini tənzimləyir. Seçki kampaniyası zamanı hər bir partiya dövlətin hesabına poçt göndərişlərini edə bilər. Bundan başqa partiyalar bələdiyyə mülkiyyətindən (məktəblərdən, kitabxanalardan və s) öz təbliğat tədbirlərinin keçiriliməsi üçün pulsuz istifadə edə bilər. Həmçinin partiyalar BBC-nin efirindən pulsuz efir vaxtı əldə edirlər.

Seçkilər zamanı partiya bir seçki dairsində öz namizədinə 30 min funt-sterlinqdən artıq xərcləyə bilməz. Bununla yanaşı, partiyalar ümümmilli kampaniyalar keçirərkən nə qədər istəslər pul xərcləyə bilərlər. 2005-ci ildə İngiltərədə keçirilən parlament seçkilərində partiyalar 42 milyon funt xərcləyib. Bu seçkilər zamanəı mühafizəkarların 13 milyon funt ianə toplaya bilmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* İngiltərədə seçkilər
**Səttar Məcid oğlu Əsədov** (15 mart 1910, Şuşa – 11 fevral 1974, Bakı) — Azərbaycan zooloq–parazitoloqu, biologiya elmləri doktoru (1961), professor (1969), Azərbaycan SSR EA-nın həqiq üzvü (1968), akademik.

Həyatı
------

Səttar Əsədov 15 mart 1910-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1939-cu ildə Bakı Dövlət Universtetinin Biologiya fakültəsində almışdır. 1945-ci ildə biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1961-ci ildə elmlər doktoru dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. 1962-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü, 1968-ci ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Azərbaycan SSR EA Zoologiya İnstitutunda direktor müavini (1948–1950), direktor (1950–1960) olmuşdur. 1960–1974-cü illərdə təşkil etdiyi ekoloji parazitologiya laboratoriyasının rəhbəri idi. Əsas tədqiqatı parazitologiyanın mühüm nəzəri məsələlərinə, sahiblərə və landşafta görə parazitlərin spesifikliyinə, onların təbii və məhəlli ocaqlarına həsr edilmişdir.

Səttar Əsədov Azərbaycan ərazisini ekoloji helmintoloji rayonlara ayırmış və bu məqsədlə xəritələr tərtib etmişdir. Onun ixtisaslı kadrlar hazırlanmasında xidməti var. Azərbaycan SSR Helmintoloqlar Cəmiyyətinin sədri olmuşdur (1948–1974).

Elmi fəaliyyəti
---------------

Professor Səttar Əsədov 132 elmi əsərin, habelə 3 monoqrafiya, 1 kitab və bir neçə elmi-kütləvi kitabçanın müəllifi və həmmüəllifidir. Akademik orta məktəb üçün "Zoologiya" dərsliyinin, "Zooloji terminlər lüğəti"nin, "Azərbaycanın heyvanlar aləmi" monoqrafiyasının tərtibçilərindən biri olmuşdur. Səttar Əsədovun rəhbərliyi ilə 8 fəlsəfə doktoru və 2 elmlər doktorluğu dissertasiyası müdafiə edilmişdir.

Vəfatı
------

Səttar Əsədov 11 fevral 1974-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Mükafat və təltifləri
---------------------

Səttar Əsədov "Şərəf nişanı" ordeni və bir sıra medallarla təltif edilmişdir.

Mənbə
-----

* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. Məşhur biologiya alimləri. Bakı: Maarif, 2002, səh.148

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Əsədov Səttar Məcid oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 16-09-2021 tarixində arxivləşdirilib.