**Sebastian Kurts** (*alm.* Sebastian Kurz‎; 27 avqust 1986[…], Vyana) — 2020-ci ilin yanvarından etibarən Avstriya Kansleri olaraq çalışan, əvvəllər bu vəzifəni 2017-ci ilin dekabrından 2019-cu ilin mayınadək tutan avstriyalı siyasətçi.

Kurts Vyananın Maydlinq bölgəsində anadan olub. 2004-cü ildə "GRG 12 Erlgasse"-dən məzun olmuş və 2005-ci ildə məcburi hərbi xidmətini başa vurmuşdur. Kurts Vyana Universitetində Hüquq fakültəsində təhsil aldı. Siyasətə 2003-cü ildə Gənclər Partiyasına qoşularaq başladı. Beş il sonra ilk siyasi vəzifəsini Vyana üçün GXP sədri olaraq başladı. 2010-cu ildə Kurts uğurla Vyana Dövlət Seyminə namizəd oldu və bununla da ilk hökumət postunu aldı. 2011-ci ildə Faymanın Birinci Ofisində baş verən dəyişiklikdən sonra Kurts Daxili İşlər Nazirliyində Sosial İnteqrasiya üzrə Dövlət katibi vəzifəsinə təyin edildi. 2013-cü il parlament seçkilərindən sonra Kurts Avstriya Xarici İşlər Naziri oldu və 2017-ci ilin dekabrına qədər ölkənin ən yüksək diplomatı olaraq qaldı.

Vitse-kansler Reynhold Mitterlehnerin 2017-ci ilin mayında Xalq Partiyasının sədri vəzifəsindən istefa etməsindən sonra Kurts onun yerinə təyin edildi. Mitterlenerin siyasətdən getməsi Kern kabinetinin devrilməsinə səbəb oldu və 2017-ci ildə erkən qanunvericilik seçkiləri baş tutdu, Kurts partiyasının əsas namizədi kimi iştirak etdi. Seçkidən sonra ən böyük partiyanın lideri olaraq Kurts ilk kabinetini qurmağı tapşırdı və daha sonra Azadlıq Partiyası ilə koalisiya qurdu. Prezident olduğu dövrdə Kurts bir çox dəyişiklik və islahatlar keçirdi. İbiza hadisələrindən sonra Kurts 2019-cu ilin may ayında verilən etimadsızlıq qərarı ilə Milli Şura tərəfindən istefaya göndərildi. 2019-cu ildə keçirilən erkən parlament seçkilərindən sonra yenidən koalisiya quraraq hakimiyyətə qayıtdı.

Onun gəncliyi və siyasi münasibəti Avstriyada və böyük ölçüdə Avropada ənənəvi mühafizəkar hərəkatın canlanması ilə əlaqələndirilir. 34 yaşlı Kurts dünyanın ən gənc hökumət başçısıdır və ilk dəfə 31 yaşında vəzifəyə seçilmiş və onu Avstriya tarixində ən gənc kansler etmişdir.

Həyatı
------

Kurts Roma Katolik valideynləri Cozef və Elizabet Kurtsun tək övladı olaraq Vyanada anadan olub. Atası mühəndis, anası isə gimnaziya müəllimidir. Kurtsun ana nənəsi 1928-ci ildə Yuqoslaviya Krallığının Temerin şəhərində anadan olan Maqdalena Müllerdir. Kurts hazırda yaşadığı Vyananın 12-ci bölgəsi olan Meidlingdə böyüdü. 2004-cü ildə məzuniyyət sertifikatını almış, 2005-ci ildə hərbi xidmətini başa vurmuş və həmin il Vyana Universitetində hüquq təhsili almağa başlamışdır. Daha sonra universiteti buraxmış və bütün diqqətini siyasi karyerasına yönəltmişdir. Kurts orta məktəbdə oxuduqları vaxtdan bəri iqtisadiyyat müəllimi Suzanna Tyer ilə münasibət qurur.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

### İlk illəri

Kurts 2003-cü ildən bəri Gənclər Partiyasının üzvüdür. 2008–2012-ci illərdə Vyanadakı GXP-ın sədri idi. Prezidentliyi dövründə Xalq Partiyasının 2010-cu il Vyana əyalət seçkilərində gənclər kampaniyasına rəhbərlik etdi. Kampaniya əsnasında "Geilomobil" adlı qara rəngli avtomobildə Vyanadan keçdi. 2009-cu ildə Kurts partiya qurultayında GXP-ın federal sədri seçildi və səslərin 99 faizini aldı, beş il sonra 100% səslə yenidən seçildi. 2017-ci ildə federal sədr vəzifəsini avstriyalı vəkil Stefan Şnölə təhvil verdi. 2009-cu ildən 2016-cı ilədək Kurts Vyanada Xalq Partiyası sdrinin müavini vəzifəsində çalışıb. 2010-2011-ci illərdə Vyana Dövlət və Bələdiyyə Seyminin üzvü idi, burada bütün nəsillər üçün bərabərlik və ədalətli pensiyaların təmin edilməsinə diqqət yetirmiş. Bütün namizədlərdən ən çox səs aldığı 2013-cü il Avstriya qanunvericilik seçkilərindən sonra qısa müddətdə Milli Şuranın üzvü oldu. 2013-cü ilin dekabrında Kurts parlamentdən ayrıldı və 27 yaşında ölkənin ən gənc xarici işlər naziri oldu.

### Dövlət katibli fəaliyyəti

Kurts hökumət və inanc cəmiyyətləri arasında sağlam və davamlı dialoqun sosial daxilolma üçün vacib olduğunu görür. İnteqrasiya üzrə Dövlət katibi vəzifəsindəki yeni aylarında Kurts dil çatışmazlığı olan uşaqlar üçün uşaq bağçasında ikinci məcburi il kimi bir neçə dəyişiklik təklif etdi. İnteqrasiya üzrə Dövlət katibliyi 2011-ci ildə Avstriya İnteqrasiya Fondu və Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə "Zusammen: Österreich" adlı kampaniya qurdu. Kampaniya mühacirləri Avstriya mənzərəsi və mədəniyyəti ilə tanış etmək, din azadlığı və demokratiya kimi dəyərləri çatdırmaq üçün çalışdı. Kampaniya miqrantların Avstriya Respublikası ilə uyğunlaşması üçün məktəblərə "inteqrasiya elçiləri" göndərdi.

Dövlət katibi olaraq, Kurts 2011-ci ildə miqrantlar üçün on beş milyon avro illik büdcə ayırdı. Büdcə 2017-ci ilədək 100 milyon avroya qaldırıldı. Artım alman dili kurslarının sayının geniş miqyasda artması ilə əlaqədardır.

2013-cü ildə Kurts Avstriya vətəndaşlıq qanununa təklif olunan düzəlişin sponsoru oldu.

### Xarici İşlər Naziri fəaliyyəti

Kuts Xarici İşlər Naziri olaraq Xorvatiya Prezidenti İvo Yosipoviç ilə, 20 dekabr 2013
2013-cü il qanunvericilik seçkilərindən sonra Kurts Xarici İşlər Naziri vəzifəsini Maykl Şpindeleqqerdən aldı. 2014-cü ilin mart ayında nazirliyinin səlahiyyətləri genişləndirildi və daha çox inteqrasiya məsələləri ona həvalə edildi. Kurts Qərbi Balkanlarla münasibətləri əsas prioritetlərindən biri adlandırdı, bu səbəbdən nazir olaraq ilk xarici səfəri Xorvatiyaya oldu. İsrail ilə yaxşı münasibətlər "tarixi səbəblərdən" və inteqrasiya sahəsində hər iki tərəf üçün vacib adlandırdı.

26 fevral 2014-cü il tarixində Belqrad səfəri zamanı Avstriyanın iqtisadi və siyasi maraqları səbəbiylə Serbiyanın Avropa Birliyinə üzvlüyünə davamlı dəstəyini təsdiqlədi. Serbiyanın Baş naziri Aleksandr Vuçiç ilə birlikdə Bosniya və Avstriya–Serbiya münasibətlərinin gələcəyindən tarixi kontekstdə danışdı.

2014-cü ilin noyabr ayında #stolzdrauf kampaniyasına başladı, bu məqsədin insanları sosial mediada Avstriya ilə qürur duymağa təşviq etmək olduğunu bildirdi. Kampaniya atlet Devid Alabanı reklam etdikdə mübahisələrə səbəb oldu. "Frankfurter Allgemeine Zeitung"-a görə kampaniya tərəfdarları arasında keçmiş "Miss Avstriya" Əminə Mirzəxanova və musiqiçi Andreas Gabalye kimi məşhurlar vardı. Buna Prezident Haynz Fişer, Avstriya Hava Yolları, Yəhudi icması və İslam Dini Cəmiyyəti də qatıldı. Xarici İşlər Nazirliyinin kampaniyanın təşviqinə yatırdığı pul miqdarı da kəskin şəkildə tənqid olundu, bu da beş-altı həftə ərzində 326.029 avro və 120.000 avro təşkil etdi, bunun 55%-i bulvar və ya pulsuz qəzetlərin elanlarına yönəldildi.

25 fevral 2015-ci ildə Milli Şura İslam haqqında qanuna dəyişiklik qəbul etdi. Dəyişiklik 1912-ci il qanununu dəyişdirdi və İslam birliklərinin xaricdən maliyyələşdirilməsini qadağan etdi, bu da müsəlman icmasının tənqidinə səbəb oldu. Buraya müsəlmanların Silahlı Qüvvələrdə, həbsxanalarda, xəstəxanalarda və qocalar evlərində pastoral qulluq hüququ da daxil idi. Kurtsun tələb etdiyi Quranın alman dilinə tərcüməsi düzəlişə daxil edilmədi.

Kruts ABŞ Baş katibi Con Kerri ilə, 4 aprel 2016
2015-ci ilin iyun ayında Kurts uşaqları mənşə ölkələrində yaşayan, Avstriyada çalışan AB vətəndaşları üçün ailə subsidiyasını ölkələrindəki qiymət səviyyəsinə uyğunlaşdırmağı təklif etdi. Digər AB ölkələrindən gələn immiqrantlar Avstriyada maliyyə yardımı üçün müraciət etməzdən əvvəl əvvəlcə bir neçə il Avstriya sosial təminat sisteminə pul ödəməli oldular. ASP bu planlara qarşı çıxdı, lakin ailə subsidiyalarından sui-istifadə hallarının daha yaxşı nəzarət edilməli olduğunu bildirdi. AP təklifləri məmnuniyyətlə qarşıladı. Yaşıllar Kurts və partiyasını "ASP-ə nifrət siyasətini tətbiq etməkdə" günahlandırdı.

2015-ci il iyun ayının sonunda Kurts Avstriyanın Malta, Latviya, Litva və Estoniyadakı səfirliklərini 2018-ci ilin payızına qədər bağlamaq planlarını təqdim etdi. Eyni zamanda Belarus, Moldova, Gürcüstan, Qətər və Sinqapurda yeni səfirliklər açmaq fikrinin olduğunu da bildirdi. Planlarına Çində başqa bir Baş Konsulluq da açmaq daxil idi.

Vyana rəhbərliyi 2014-cü ildə Ednan Aslana İslam bağçaları ilə bağlı tədqiqat layihəsi həvalə etməkdən imtina etdikdən sonra İnteqrasiya Nazirliyi Aslanın bu işi özünə əmanət etdi. 2015-ci ilin sonunda nəşr olunan ilkin araşdırmada Sələfi cərəyanlarının meydana çıxdığı və İslamçı ideologiyaların yayılmasının müşahidə edildiyi qənaətinə gəlinmişdir. Bu narahat edici araşdırmadan sonra Vyana Şəhər Hökuməti və İnteqrasiya Nazirliyi bu mövzuda hərtərəfli elmi araşdırma aparmaq barədə razılığa gəldi. Vyana şəhəri bu uşaq bağçalarını getdikcə yenidən nəzərdən keçirdilər. 2017-ci ilin iyun ayında Kurts özlərini dil və mədəniyyət baxımından ümumi cəmiyyətdən təcrid etdikləri üçün İslam uşaq bağçalarının tamamilə bağlanmasını istədi. Falter Nazirliyin İnteqrasiya Departamentini ilkin araşdırmanın "yalnız formatlaşdırma deyil" dəyişdirməkdə günahlandırmasından sonra, maddi mübahisələr yarandı. Aslan daha sonra nəşr olunan işi dəstəklədiyini qeyd etdi. Tədqiqat Vyana Universiteti tərəfindən başladıldı.

Kurts İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə, 2016
2016-cı ilin yanvarında Kurts gündəlik "Die Welt" qəzetinə Avstriyadakı sərhəd təhlükəsizliyindən bəhs etdi: "Bir çox siyasətçinin sərhəd təhlükəsizliyi görüntülərindən ehtiyatlandığı başa düşüləndir." Sitatın son hissəsi Yaşıl Mişel Reymon tərəfindən vəfat etmiş qaçqın oğlan Aylan Kurdinin fotoşəkilinə başlıq olaraq istifadə edildi və Facebook-da paylaşıldı. Reymon Kurtsu qeyri-insani dəli adlandırdı.

Kruts Böyük Britaniyanın Baş naziri Boris Conson ilə, 20 mart 2017
2016-cı ilin fevralında Kurts Vyanada Daxili İşlər Naziri Yohanna Mikl-Leytner ilə Avstriyanın nümayəndəsi olaraq Qərbi Balkanlar mövzusunda konfransa qatıldı. Konfrans AB tərəfindən ciddi şəkildə tənqid olundu, lakin nəticədə Balkan yolunun blokadası AB tərəfindən rəsmi olaraq tanıdı.

İnteqrasiya Nazirliyinin təqdim etdiyi Tanınma və Qiymətləndirmə Qanunu 2016-cı ilin iyul ayında təsdiqləndi. Xaricdə əldə edilmiş ixtisasların tanınmasını və təhsil sertifikatlarının köçürülməsini asanlaşdırıldı.

İkinci Dünya Müharibəsinin başa çatması münasibətilə keçirilən anım və hərbi paradlar zamanı Kurts 5 may 2015-ci il tarixində Belarusu ziyarət etmiş, bundan sonra Moskvaya gələrək Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovla görüşmüşdür. O, Krımın ilhaqını və Şərqi Ukrayna separatçılarına dəstəyi "beynəlxalq hüquqa zidd" adlandırdı. 2016-cı ilin iyun ayında o, Almaniyanın keçmiş Xarici İşlər Naziri Frank-Valter Ştaynmayer tərəfindən Rusiyanın Minsk razılaşmaları ilə bağlı atdığı addımlar müqabilində sanksiyaların tədricən ləğvi barədə təkliflərini dəstəklədiyini bildirdi.

Kurts İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə razılıq anlaşması imzaladıqdan sonra, 16 may 2016. Netanyahunun nümayəndəsi Devid Kiz görüşü arxa plandan izləyir baxır.
2016-cı ilin may ayında Kurts İsraili ziyarət etdi və İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşdü. Səfər Avstriya ilə İsrail arasında diplomatik münasibətlərin 60 illiyini qeyd etdi. Netanyahu və Kurts tətil vaxtı üçün iş vizası haqqında, habelə təhsil və mədəniyyət mövzusunda razılaşma memorandumu imzaladılar.

2016-cı ilin noyabr ayında Kurts Şimali Makedoniyanın qardaş partiyası VMRO-DPMNE-in Qərbi Balkanlar üzərindən marşrutun bağlanmasına dəstək verdiyinə görə təbliğat nitqində Avropa Xalq Partiyasının sözçüsü olaraq minnətdarlığını bildirdi, bu da kampaniyanı dolayı yolla dəstəklədiyinə görə tənqid olundu. Qaçqın böhranı ilə əlaqədar olaraq İnteqrasiya Nazirliyi bütün əyalətlərdə dəyərlər və istiqamətləndirmə kursları tətbiq etmişdir.

2017-ci ilin mart ayında Kurts humanitar təşkilatların yardım səylərini "QHT çatışmazlığı" kimi tənqid etdi. Kurts dəfələrlə Aralıq dənizində qurtarılan qaçqınların İtaliyanın materik hissəsinə getməmələrini, avstraliyalı qaçqınlar modelini izləyərək Avropanın xaricindəki qaçqın mərkəzlərinə qayıtmasını tələb etdi. Məqsədləri AB sərhəd agentliyi Frontex tərəfindən dəstəklənsə də, humanitar təşkilatlar tərəfindən qarşı çıxdı.

Kurts Gürcüstan Xarici İşlər Naziri Mixail Canelidze ilə Tiflisdə, fevral 2017
2017-ci ilin mart ayında İnteqrasiya Qanunu Nazirlər Kabineti tərəfindən qəbul edildi, ardınca Milli Şura tərəfindən 2017-ci ilin mayında qəbul edildi. Aanun alman dili kurslarına getmək hüququnu ehtiva edir, dil və dəyər kurslarına qatılmaq məcburiyyətində qalır və Quran xərclərinin ictimai yerlərdə sələfilərdən paylanmasını qadağan edir. İnteqrasiya Qanunu hökumət layihəsinə uyğun olaraq İnteqrasiya İli Qanunu ilə tamamlandı. Sığınacaq axtaran və tanınma şansı yüksək olan sığınacaq axtaranların məcburi xeyriyyəçilik fəaliyyətləri İnteqrasiya İli Qanunu ilə tənzimlənir və "ümumi rifah naminə sənaye təlimi" adlanır. Xeyriyyə işləri on iki aya qədər davam edə bilər və icma təşkilatları tərəfindən həyata keçirilir. İnteqrasiya ilində iştirak edənlər "inteqrasiya kartı" alırlar.

2017-ci ilin may ayında inteqrasiya səfiri Kurtsun siyasətini tənqid etdi. Eyni KİV Xarici İşlər Nazirliyinin istinad etdiyi 350 inteqrasiya səfirindən yalnız 68-in veb saytda olduğunu bildirdi.

Kurtsun Xarici İşlər Naziri olduğu dövrdə 2021-ci ilə qədər ikitərəfli inkişaf əməkdaşlığına ayrılan vəsaitlərin 75 milyondan avrodan 150 milyon avroya qədər artırılması barədə razılıq əldə edildi.

AB ilə Türkiyə arasında qaçqın böhranı ilə əlaqədar mart ayında qəbul edilmiş razılaşma Kurts tərəfindən "lazımlı sənəd" olaraq təhrif edildi. Qaçqınlara qayıtmaq kimi mümkün qədər az şərtlə Türkiyəni tərk etməyi müdafiə etdi. AB-in Şengen sərhədini qorumaq üçün Yunanıstana daha çox məsuliyyət verilmişdir. Bu bu problemi "çirkin əməllər" olmadan həll etməyə çalışdığını və bu kimi hallara yol verilməməsi üçün əlindən gələni etdiyini söylədi.

2016-cı ilin sonunda Xarici İşlər Nazirliyinin 1979-cu ildən bəri hər ay nəşr olunan "Südwind Entwicklungspolitik" dərgisi "Südwind Magazine" üçün maliyyəni ləğv etdiyini açıqladı. Bu addım jurnalın fəaliyyətini təhlükə altına aldığı üçün müxtəlif dairələrin tənqidinə səbəb oldu. Jurnalın nəşriyyatının sözçüsü Züdvind maliyyənin dayandırılmasını "siyasi axmağın günahı" hesab etdi. Daha sonra maliyyənin verilməməsinə qarşı internet müraciəti başladıldı.

Kurts Xarici İşlər Naziri olaraq sırasıyla Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinda və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasında çıxışlar etdi. Şiddətə məruz qalan xristianların qorunmasına dəstəyini bildirdi.

Kurts Sergey Lavrovla ATƏT-in Mauerbaxda keçirilən summitində
Avstriya Xarici İşlər Naziri olaraq Kurts 2017-ci ilin yanvarında bir il müddətində Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatına sədrlik etdi. Yeni vəzifəsinin ilk günlərində mübahisəli Ukraynaya səfərini gerçəkləşdirdi. AB-in Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara gəlincə, o, "hərəkətlər sistemi" təklif etdi. Ukrayna münaqişəsindəki irəliləyiş qarşılığında sanksiyaların tədricən ləğvinin "müsbət təkan" verə biləcəyini vurğuladı. ATƏT Ukraynanın şərqində ATƏT müşahidəçilər missiyasının genişləndirilməsini uğurlu hesab etsə də, Kristian Nünlistə görə qismən yumşalma şəxsi daxili siyasi maraqlarına söykənirdi. ATƏT sədri olaraq Kurts 11 iyul 2017-ci il tarixində Mauerbaxdakı ATƏT Sammitinə dəvət edildi.

18 dekabr 2017-ci ildə Azadlıq Partiyasından Karin Knaysl namizədliyini Xarici İşlər Nazirliyinə təqdim etdi.

### AXP liderliyi

Reynhold Mitterlehnerin Prezidentliyi dövründə mediada və partiyanın özündə Kurtsun 2017-ci il qanunvericilik seçkilərindən əvvəl partiyanı ələ keçirmə və partiyasının seçkilərdə əsas namizədi olma ehtimalı daha çox olduğunu söyləyən bir çox şayiələr var idi. 2014-cü ildə gündəlik "Kurier" jurnalı Kurtsun növbəti seçkilərdə potensial ən yaxşı namizədi barədə spekulyasiya etmişdi. 10 may 2017-ci ildə Mitterlehner nazir, vitse-kansler və partiya lideri vəzifələrindən istefa etdiyini açıqladı. Mitterlener eyni il 14 mayda siyasətdən getdikdən sonra partiyanın icra şurası Kurtsu yeni başçı təyin etdi. Bununla birlikdə Mitterleneri vitse-kansler olaraq dəyişdirməkdən imtina etdi. Rəsmi sədr vəzifəsinə seçilməzdən əvvəl Kurts rəhbərliyə təyin olunmadan əvvəl də qismən razılaşdırılmış yeddi tələb irəli sürdü, bəziləri qanunla təsbit edildi. Qeyri-rəsmi olaraq təsdiqlənmiş dəyişikliklər, sədrlərin dövlət qurumlarından federal namizədlərə qarşı veto hüququ verməsi və federal namizədlərin təqdirinə görə təyin edilməsi səlahiyyətinin alınması tələbi idi. Falter Kurtsun prezidentlik vəzifəsinə başlamazdan əvvəl korporativ donorların onun kampaniyasına maddi dəstək verəcəyini əvvəlcədən "hiss etdiyini" bildirdi, çünki göründüyü kimi bir neçə milyon avro artıq qeyri-rəsmi olaraq ianə borcuna çevrildi.

1 iyul 2017-ci ildə Kurts 98.7% səs ilə rəsmi olaraq AXP sədri seçildi və beləliklə səslərin 99.1%-i alan sələfi Reynhold Mitterlehner ilə demək olar ki, eyni səviyyəyə çatdı.

### 2017 qanunvericilik seçkiləri

2017-ci il qanunvericilik seçkilərində Avstriya Xalq Partiyası Sebastian Kurtsun siyahısı — yeni Xalq Partiyası adı altında yarışdı, lakin AXP abbreviaturasını domen kimi istifadə etdi. Kurtəsdan əlavə federal siyahı üçün digər namizədlər Elizabet Köstinger, Cozef Mozer, Qabi Şvarts, Efqani Dönmez, Mariya Qrossbauer, Rudolf Taşner, Tanya Qraf, Karl Marer və Kira Qrunberq idi. Kampaniya proqramının "Yeni Ədalət və Hesabatlılıq" adlı ilk addımı 4 sentyabr 2017-ci il tarixində təqdim edildi və vergi endirimlərinə söz verildi, əmlak və miras vergilərinə qarşı çıxdı və Avstriya vətəndaşlığı olmayan insanlar üçün minimum gəliri azaltdı. 2017-ci ilin iyun ayında Kurts xüsusilə uşaq və ailə subsidiyalarını təsir edəcək bürokratiya və "qeyri-normal sosial xidmətlər" qənaətləri ilə tarazlaşdırılan illik 12 milyarddan 14 milyard avroya qədər vergi güzəştləri hədəflədiyini açıqladı.

Doqquz gün sonra təqdim olunan planın ikinci hissəsi iqtisadiyyat, təhsil, tədqiqat, mədəniyyət və ətraf mühitdən haqqında idi. Eyni zamanda məcburi məktəb davamiyyətini "məcburi təhsil" ilə əvəz edilməsi Kurtsun partiyasının əsas prioritetlərindən biri idi. Uşaqlar "riyaziyyatın əsaslarını oxuya və başa düşə bilməlidirlər", əks halda məcburi məktəbə davamiyyət 18 ilə qədər uzadılması da buna əyani sübutdur. Alman dilini yetərincə bilməyən uşaqlar üçün uşaq bağçasında məcburi ikinci il alman dilinin öyrədilməsi plana qeyd edilənlər arasında idi. Gəlirləri az olan insanlar üçün sosial təminat sisteminə edilən töhfələr bu plana görə azaldıldı.

İlk dövr kansler fəaliyyəti
---------------------------

### Təyini

15 oktyabr 2017-ci ildə Kurts və partiyası 1.595.526 səs toplayaraq 15 əlavə yer əldə etdi və beləliklə Milli Şurada səs çoxluğu əldə edərək 2017-ci il qanunvericilik seçkilərini qazandı. Seçkidən sonra ən çox yer qazanan partiyanın lideri olaraq Kurts Prezident Aleksandr Van der Bellen tərəfindən yeni kabinet qurmaq tapşırıldı. Parlamentdə mütləq çoxluğu ala bilmədiyi üçün Kurts onu təmin etmək üçün koalisiya ortağı tapmağa qərar verdi. Axtarış kifayət qədər sürətli oldu və 25 oktyabrda Xalq Partiyası sağçı və ifrat sağçı Azadlıq Partiyası ilə danışıqlara başladı. Danışıqlar dekabrın 15-də uğurla başa çatdı və yeni koalisiya prezidentə nazirlərinin siyahısını təqdim etdi. Van der Bellen razılaşdı və 18 dekabr 2017-ci ildə Kurts kabineti qurdu və and içdi.

### Tədbir və qaydaları

#### "Familienbonus Plus" kompaniyası

İyulun 4-də Kansler Kurtə və kabineti "Familienbonus Plus" kompaniyasını başlatdı. 1 yanvar 2019-cu ildən etibarən bonus valideynin hər il müəyyən məbləğdə dövlətdən subsidiya almasına imkan verir: azyaşlı uşaq üçün maksimum 1.500 avro, 18 yaşdan yuxarı uşaq üçün 500 avro. Bonus yalnız dövlətdən uşaq subsidiyası alan valideynlərə aiddir. Valideynlərdən ən az biri ayda ən az 1.350 avro qazanarsa, maksimum kompensasiya tələb oluna bilər. Minimum müavinət məbləği 250 avrodur və aylıq gəlirlərindən asılı olmayaraq işləyən hər bir valideyn tələb edə bilər. İşsiz valideynlərə isə heç bir bonus verilmir.

Bonus tək valideyn üçün 440 avro, evli cütlük üçün isə 600 avro təyin edilmişdir. "Uşaq vergisi krediti" valideynlərə illik 2.300 avro verən "uşaq baxımı maliyətinin azaldılması" kimi bir neçə uşaq subsidiyasını əvəz edir, lakin bu subsidiya yalnız 10 yaşdan aşağı uşaqlar üçün verilir.

Sosial Demokrat Partiyası bu bonusu "yalnız qazanclı insanlar üçün nəzərdə tutulub, az təminatlı və işsizləri tamamilə unutdurduğu" üçün kəskin tənqid edib.

#### Əsas gəlir və işsizlik sığortası

2018-ci ilin noyabr ayında Kurts ofisi əsas gəlir, işsizlik sığortası və təcili yardımla bağlı əsas dəyişikliklərin hazırlanmasını başa çatdırdı. Başlanğıcda əsas gəlir "minimum subsidiya" olaraq təyin edilmişdi, lakin hazırdı "sosial yardım" olaraq dəyişdirilmişdir. Dəyişikliklərdən irəli gələn yeni nizamnamə "federasiyalar və əyalətlər arasında minimum sosial xidmət standartlarına dair razılaşma"nı əvəz edir və əsas gəlir qərarlarını qəbul edərkən əyalətlərin öz muxtariyyətlərini qoruyub saxlamalarını təmin edərək "çərçivə" qanunu ilə əsas gəliri federallaşdırır.

Yeni qanun subay olan əsas gəlir sahiblərinə ayda maksimum 863.04 avro, evli cütlüklərə isə aylıq maksimum 1.208.26 avro verir. Valideynlər birinci uşaq üçün 215 avro, ikinci uşaq üçün 129 avro, üçüncü və ya daha sonrakı üçün isə 43 avro alır. Avropa Birliyi, Avropa İqtisadi Bölgəsi və xarici ölkələrin vətəndaşları əsas gəlir üçün yalnız beş il qanuni qeydiyyatdan keçdikdən sonra və ya işəgötürən kimi işlədikdən sonra müraciət edə bilərlər. Alman dilini yetərincə bilməyən immiqrantlar yalnız 563 avroluq endirilmiş əsas gəlir əldə edilməsi nəzərdə tutulub. 863 avronun tam məbləği alman dili üzrə B1 və ya ingilis dili üzrə C1 səviyyəsinə çatmış immiqrantlar üçün nəzərdə tutulub. Qanuna əsasən əsas gəliri saxlamaq üçün tətbiqetmə hər il yenidən təqdim edilməlidir.

Dəyişikliklər işsizlik sığortasını təcili yardımla birləşdirir, birləşmənin nəticəsi isə "yeni işsizlik sığortası" adlanır. Öncəki işsizlik sığortası yeni işsiz tərəfindən yalnız bir il müddətinə tətbiq oluna bilsə də, yeni işsizlik sığortası bu müddəti iki ilə qədər uzadır. Bununla birlikdə, insanlar artıq ilkin işsizlik sığortası ala bilmədikləri zaman, daimi olaraq yenilənə bilən, lakin daha az ödənişli təcili yardım ala bilərlər. Yeni işsizlik sığortası təcili yardımı ləğv edir və beləliklə insanların birbaşa əsas gəlir əldə etməsi ilə nəticələnir.

Dəyişikliklər 2019-cu ilin martında Nazirlər Şurası tərəfindən qəbul edildi və daha sonra Milli Şura tərəfindən təsdiqləndi. Federal çərçivə qanunu 2019-cu ilin aprel ayından etibarən qüvvədədir, əyalətlər isə bu qanunu 2021-ci ilin iyun ayına qədər qəbul etməyəlidirlər.

#### 12 saatlıq iş günü

2018-ci ilin iyul ayında Kurts kabineti "12 saatlıq iş günü" adlandırılan Milli Şuranın iş saatı qanununa dəyişiklik qəbul etdi. Nazirlər Kabineti düzəlişin ümumi qiymətləndirilməsini atladı. Avstriyada ortalama iş saatı gündə səkkiz saat idi, dəyişiklik maksimum iş vaxtını gündə on saatdan on iki saata, həftədə əlli saatdan altmış saata qədər artırdı. Kansler Kurts və kabineti dəyişiklikləri belə şərh etdi: "Qanun işçilərin könüllü olaraq gündə daha çox işləməsinə icazə verir. Nəzəri olaraq, işçilər qanuni olaraq işəgötürənin işə davam etmək tələbini rədd edə bilərlər."

Dəyişikliklərdən əvvəl yalnız müəyyən şərtlər altında və iş şurasının açıq razılığı ilə gündə on saatdan çox işləmək mümkün idi. Bu dəyişikliklərin dəstəkçiləri İqtisadi Palata və Sənaye Federasiyası idi. Digər tərəfdəki müxaliflər Sosial Demokrat Partiyası, Piter Pilts palatası, İşçi və İşçilər Palatası və Həmkarlar İttifaqları Federasiyası idi. Müxaliflər "könüllü əsas" tətbiqetməsinin həqiqətən də praktik olaraq mümkün olduğuna şübhə edərək düzəlişlə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə etdilər.

#### Məcburi alman dili dərsləri

16 may 2018-ci il tarixində Kurts kabineti Milli Şurada məcburi alman dili dərslərini tətbiq edən qanunu təklif etdi.

1 yanvar 2019-cu il tarixindən etibarən bütün ibtidai və orta məktəblər, kifayət qədər alman dili biliyi olmayan uşaqlar üçün "fövqəladə tələbələr" adlandırılan uşaqlar üçün məcburi alman dili dərsləri yaradıldı. Lakin bu cür dərslər yalnız hər məktəbdə ən azı səkkiz belə şagird olduğu təqdirdə yaradıla bilərdi. Alman dili bacarıqları yüksək olan şagirdlər məktəb ili və ya təhsil ili dövründə məktəbə qəbul və ya Avstriyaya yeni gələnlər haqqında ümumxalq testi ilə müəyyən edilir. Testlər alman dilini "qeyri-kafi" bildiyini göstərdikdə, şagirdlərdən ibtidai məktəblərdə həftədə on beş saat, orta məktəblərdə iyirmi saat alman dili dərslərinə qatılmaq tələb olunur. Fövqəladə tələbələr bu siniflərdə maksimum dörd semestrə qədər qalır və ya ən azından bacarıqlarını alman dilini "qeyri-kafi" bilmək üçün artırsalar dil səviyyələri hər semestrdə nazirlik tərəfindən müəyyən olunmuş test ilə yoxlanılır. Bu cür şagirdlər rəssamlıq, musiqi, gimnastika və əl işləri kimi bölüşdürülən mövzulara öz bacarıq tətbiqləri ilə qatılır.

Yeni qanun şagirdlərin həftədə on bir saat alman dilində dərslərə könüllü getməsinə imkan verən əvvəlki qanunu əvəz etdi. Kabinet əvvəlki qanunun kifayət qədər effektiv olmadığını və istənilən nəticəni vermədiyini buna səbəb göstərdi.

Yeni təşəbbüs məktəblər, onların nümayəndələri və müxalifət partiyaları tərəfindən ciddi qınaqla qarşılaşdı. Müxaliflər təkcə Vyana məktəblərinin 500 əlavə otağa ehtiyac duyacağını iddia etdilər.

#### Avropalı əcnəbilər üçün ailə subsidiyası

2018-ci ilin oktyabr ayında Kurts kabineti avropalı əcnəbilər üçün ailə subsidiyasına qanunvericilik dəyişiklikləri etdi, dəyişikliklər 1 yanvar 2019-cu ildə qüvvəyə mindi. Dəyişiklik Avropa Birliyinin Avstriyada işləyən, lakin övladları Avstriyanın xaricində yaşayan xarici vətəndaşlarına şamil edilir. Dəyişikliklər bu uşaqların aldığı ailə subsidiyalarını yaşadıqları ölkədəki yerli qiymət səviyyəsinə görə tənzimləyir. Dəyişiklik xüsusilə tibb bacıları, sosial və mülki sektor işçilərinə aiddir.

Avropa Komissiyası Birlik qanunlarında "sistemə bərabər töhfələr bərabər xidmətlər ilə ödənilməlidir" bəndi üçün kabineti avropalı əcnəbilər üçün ailə subsidiyalarında dəyişiklik etməyə çağırdı. Komissiya düzəliş qüvvəyə mindiyi anda Avstriyanın iddiasının Avropa Ədalət Məhkəməsinə çıxarılması imkanlarını nəzərdən keçirdi.

#### Kompakt monitorinq

2018-ci ilin aprelində koalisiya rəsmi olaraq "təhlükəsizlik paktı" adlanan "nəzarət paktı" imzaladı. Xalq Partiyası əvvəlki qanunvericilik dövründə belə bir qanunu qəbul etməyə çalışmışdı, lakin Milli Şuraya təqdim etdikləri qanun layihəsini mövcud və keçmiş koalisiya ortaqları da daxil olmaqla bütün digər partiyalar tərəfindən rədd edildiyi üçün uğursuz olmuşdur.

Müqavilə səlahiyyətlilərə ən çox on il həbs cəzası verilən, həyatı və cinsi toxunulmazlığının təhdid edildiyi və ya potensial terrorçu olduğuna şübhə edildiyi beş ildir cinayət törətmiş şəxsin kurerlik xidmətlərini idarə etməyə imkan verir. Yeni müqaviləyə əsasən, səlahiyyətlilər telekommunikasiya şirkətlərinə, müəyyən cinayət törətməkdə şübhəli olduqları təqdirdə insanlar haqqında məlumatları bir il müddətinə saxlamağı əmr etmək hüququna sahib olur. İstintaq zamanı ilkin şübhə təsdiqlənməsə, məlumatların saxlanılması əmri etibarsız olacaq. İctimai yerlərdə optik və akustik nəzarət sisteminin genişləndirilməsi planlaşdırılır, beləliklə səlahiyyətlilər dörd həftə ərzində qeydlərini aparmaları lazım olan dövlət və ya maliyyələşdirilən təşkilatların video və səsli nəzarətinə daxil ola biləcəklər. "Plaka tanıma sistemləri" hər hansı vasitənin sürücüsünü, nömrəsini, növünü və rəngini müəyyənləşdirə bildikləri üçün təkmilləşdirilir. Polis tərəfindən istifadə edilən IMSI sistemləri müvafiq telekommunikasiya şirkətinə müraciət etmədən telefonların yerini tapa bilir. Bunun ardınca ölkədə bütün anonim kommunikasiya kartları ləğv edildi və yalnız sim karlarla kommunikasiya leqallaşdırıldı.

Müqavilə beş il müddətində qüvvədə olacaq və üç ildən sonra qiymətləndiriləcəkdir. Vəkillər bu müqavilədən ciddi narahatlıqlarını ifadə etdilər və bunu azadlığın təməllərini pozmaqda günahlandırdılar. Həm Sosial Demokrat Partiyası, həm də NEOS, Konstitusiya Məhkəməsində müqaviləyə qarşı qanuni əməliyyat başlatılması üçün parlamentə üçdə bir ərizə elan etdilər, Sosial Demokrat Partiyası ərizəsini Federal Şuraya təqdim etdi. NEOS Milli Şuradakı yerlərin üçüncüsünü təmsil edərək və lazımi qalan səsləri aldığı üçün Sosial Demokrat Partiyasının dəstəyini gözlədi.

#### Rəqəmsal ofis

19 mart 2019-cu ildə Kurts ofisi Android və İOS üçün "Digital Office" mobil tətbiqetməsini və oesterreich.gv.at veb saytını təqdim etdi, hər iki platforma vətəndaşların internet üzərindən hökumət ilə qarşılıqlı əlaqədə olmasına imkan verən mövcud hökumət onlayn xidmətlərini birləşdirir və mərkəzləşdirir. Hər ikisi eyni dərəcədə olsa da, mobil tətbiqetmə "daha çox istifadəçi dostu" paneli olaraq adlandırılır. Hər iki platformanın konsepsiyası Rəqəmsal İşlər Naziri Marqaret Şrambek tərəfindən hazırlanmış və daha sonra nazirliyi tərəfindən işlənmişdir. Dövlət xidmətləri və bürokratiyanın rəqəmsallaşdırılması Kurtsun seçki kampaniyasında verdiyi vəd idi. data.gv.at-in müstəqil veb sayt olaraq qalması gözlənildiyi halda data.gv.at və help.gv.at xidmətləri yeni platformalara birləşdirildi.

Hal-hazırda yeni platformalar istifadəçilərə aşağıdakıları etməyə imkan verir:

* qeydiyyatdan keçmə və mövcud yaşayış yerinin ləğvi,
* yeni doğulmuş uşaqlar üçün sertifikatların verilməsi,
* pasport şəkillərinin saxlanılması,
* pasportun etibarlılıq müddəti bitdikdə avtomatik bildirişlərin alınması,
* qarşıdan gələn seçki üçün səs kartının verilməsi,
* yeni pasportun verilməsi,
* kənar yaşayış yerlərinin qeydiyyata alınması və ləğv edilməsi,
* sertifikatlar və digər hüquqi sənədlər üçün zərər hesabatın təqdimatı
* sürücülük vəsiqəsinin rəqəmsal istifadəsi

Bu platformalarda qeydiyyatdan keçmək üçün mobil imza tələb olunur. Hazırda 1.1 milyondan çox mobil imza qeydə alınıb.

#### AB şurasına sədrliyi

Avstriya 2018-ci ilin iyul ayından dekabr ayına qədər AB sədrliyi vəzifəsini icra edərkən Kurts Şengen sərhədinin daha yaxşı qorunmasının tərəfdarı idi və Frontex sərhədçilərinə miqrant qayıqlarının Avropaya girməsinin qarşısını almağı təklif etdi.

#### Sosial sığortaların birləşməsi

13 dekabr 2018-ci ildə Kurts kabineti sosial təminat qanununa dəyişiklik qəbul etdi. Dəyişiklik Avstriya sosial sığorta sisteminin təşkili və quruluşunu, əsasən "vəzifəli şəxslərin" birləşməsi və işdən çıxarılması, habelə iş yerlərinin modernləşdirilməsi yolu ilə islahat məqsədi daşıyırdı. Nazirlər Kabineti "sosial sığorta sisteminin mərkəzləşdirilməsi sığortaolunanlar üçün xidmətlərin keyfiyyətini artıracağını" söylədi.

Aşağıdakı sığorta təşkilatları birləşdirildi:

* Avstriyanın doqquz əyalətinin federallaşmış "Avstriya Tibbi Sığortası"na qoşulması
* Ticarət İqtisadiyyatında fəaliyyət göstərən fermerlər üçün Sosial Sığortanın birləşdirilməsi
* "BVAEB"-də Dövlət Məmurlarının sığortası ilə Dəmir Yolları və Mədənçilik Sığortasının birləşdirilməsi

Pensiya sığortası və risk sığortası dəyişməz olaraq qalır. Bütün sosial sığorta təşkilatlarını özündə birləşdirən Avstriya Sosial Sığorta Birliyi ixtisar edildi və dəyişiklik qüvvəyə mindikdən sonra ləğv edildi.

Layihə rəsmi olaraq 2019-cu ilin aprelində birləşməyə nəzarət edən keçid parlament komissiyasını yaratdı. Komitə 2019-cu ilin sonunda ləğv edildi və 2020-ci ildən etibarən yeni təşkilat və struktur tam fəaliyyətə başladı.

Müxalifət Avstriya Sosial Sığorta Birliyinin sədri və çoxsaylı səhiyyə iqtisadçıları dəyişiklikləri qınadılar və "mərkəzləşdirməyəcəklərini, əksinə mərkəzsizləşdirəcəklərini və mükəmməl işləyən və səmərəli sistemə zərər verəcəklərini, beləliklə sığortalıların vəziyyətini pisləşdirəcəklərini" söylədilər. Birləşmə hökumətə təxminən 300–400 milyon avroya başa gəldi.

#### Miqrasiya üçün Qlobal Saziş

31 oktyabr 2018-ci ildə Kansler Avstriyanın suverenliyini azaldaraq qanunsuz və qanuni immiqrasiya ilə iqtisadi və humanitar immiqrasiya arasındakı fərqi qarışdıracağı üçün Avstriyanın Qlobal Miqrasiya Sazişini imzalamayacağını açıqladı.

#### Siyasi İslam və paralel cəmiyyətlər

Kurts tərəfindən dəstəklənən və öncəki Nazirlər Kabineti dövründə tətbiq olunan çarşab geyilməsinə qoyulan qadağadan sonra 21 noyabr 2018-ci il tarixində Nazirlər Şurası da uşaq bağçalarında hicabın istifadəsinə qadağa qoyuldu. Gələcəkdə ibtidai sinif şagirdlərinə qoyulan bu qadağanın genişləndirilməsi planlaşdırılır.

2019-cu ilin mart ayında kabinet 2020-ci ildən etibarən ölkədəki siyasi İslamla əlaqəli fəaliyyətlərə nəzarət etməli və sənədləşdirməli olduğu yeni qurum yaratmaq niyyətində olduğunu açıqladı. Avstriya müsəlmanlarının xeyli hissəsinin anti-Qərb və antisemitizm baxışlarına sahib olduğunu göstərən araşdırmalardan bəhs edən Kurts liberal, demokratik qorumaq üçün təməl İslam kontekstində məscid, klub, ideologiya və sosial media töhfələrini izləməyin lazım olduğunu söylədi. Nazirlər Kabinetinə görə, təşkilata İslam ekstremizmi ilə əlaqəli sağçı ekstremizmə münasibətdə Avstriya Müqavimətinin Sənədləşmə Mərkəzi ilə eyni rol verilməlidir. Avstriya Müqavimətinin Sənədləşmə Mərkəzi səlahiyyətliləri hökumətin qərarını məmnuniyyətlə qarşıladılar və siyasi İslamın təhlükələrinə daha yaxından baxmaq lazım olduğunu təsdiq etdilər.

#### Siqaret qadağasının ləğvi

2018-ci ilin mart ayında Kurts kabineti sələfi Kern kabineti tərəfindən qoyulan siqaret qadağasını ləğv etdi. Siqaret qadağasının ləğvi Azadlıq Partiyasının çoxdankı istəyi idi, bu səbəbdən koalisiya razılaşması baş tutdu və kabinet proqramında istəyini möhkəmləndirdi. Siqaret qadağasının ləğvi, yalnız bütün müxalifət partiyaları və bir çox mütəxəssis tərəfindən deyil, hətta böyük koalisiya ortağı olan Xalq Partiyası tərəfindən də qarşı çıxan son dərəcə mübahisəli hərəkət idi. Lakin Xalq Partiyası son nəticədə koalisiya uzlaşması olduğu üçün bu addıma razı oldu.

Siqaret qadağası əvvəllər yalnız uyğun siqaret sahələrində icazə verilən çayxanalarda və restoranlarda siqaret çəkməyi qadağan edirdi. Fevral ayında ləğv edilməzdən əvvəl 1 may 2018-ci ildə qüvvəyə minməli idi. Ləğv yalnız siqaret qadağasını ləğv etmədi, həm də 18 yaşına çatmayanlara tütün satışını qadağan etdi və avtomobillərdə siqaret çəkməyi də qanunsuz hala gətirdi, lakin bu hal yalnız avtomobildə yetkinlik yaşına çatmayan şəxs olduqda tətbiq olunur.

Siqaret qadağası götürüldükdən sonra "Siqaret çəkməyin" adlı təşəbbüs, trend və kampaniya başladıldı. Müvafiq əhali müraciəti Avstriya əhalisinin 13.8%-i olan 880.000-dən çox səs aldı və beləliklə ölkə tarixindəki ən uğurlu xalq müraciətlərdən biri oldu, lakin nəticədə bu mövzuda yeni parlament müzakirələrinə səbəb olmadı. Azadlıq Partiyasının lideri vitse-kansler Haynz-Kristiam Ştraxe tərəfindən təyin olunduğu kimi lazımi 900.000 səs ala bilmədi. Ştraxe xüsusilə müxalifətdə olarkən 150.000 səs toplayan hər xalq müraciətini qəbul edəcəyinə söz verdiyindən, lazımi səs sayını 900.000-ə qaldırdığına görə ciddi şəkildə tənqid olundu. Bunun ləğv edilməsinə qarşı Konstitusiya Məhkəməsinə iddia qaldırıldı.

### Müddətinin sonu

17 may 2019-cu ildə İbiza işi kimi tanınan siyasi qalmaqal ictimaiyyətə açıqlandı. Bu skandal, Baş nazir köməkçisi və Azadlıq Partiyasının sədri Haynz-Kristian Ştraxe və Azadlıq Partiyası sədr müavini Yohannes Qudenusun rus oliqarx İqor Makarovun qardaşı oğlu olduğunu iddia edən sənəd təqdim etdi. Skandalın geniş siyasi təsirləri var idi, AXP-AP koalisiyasına son qoyuldu və nəticədə kansler Kurtsun istefasına səbəb oldu.

Qalmaqalın ertəsi günü Ştraxe bütün siyasi vəzifələrdən istefa etdiyini açıqladı, lakin Kurts kabinetinin hakimiyyətdə qalmasını arzuladı. Ancaq ertəsi gün kansler Kurts mətbuat konfransından əvvəl qalmaqal barədə rəsmi bir açıqlama verdi və koalisiyanı "yetər, yetər" sözləri ilə sonlandırdı. Prezident Aleksandr Van der Bellendən erkən seçki təyin etməsini xahiş etdiyini də söylədi. İki partiya arasındakı koalisiya müqaviləsi həmin gün rəsmi olaraq ləğv edildi.

Ertəsi gün Kurtsun Daxili İşlər Naziri Herbert Kiklin istefasını təklif etməyi planlaşdırdığı barədə fərziyyə ortaya çıxdı. Nəticədə, bütün Azadlıq Partiyası nazirləri, Kurtsun istefa edəcəyi təqdirdə özlərinin də istefa edəcəyini açıqladılar. Kikl onsuz da İbiza hadisəsindən əvvəl Azadlıq Partiyasındakı ən mübahisəli şəxslərdən biri idi və Daxili İşlər Naziri olaraq, qalmaqalın araşdırılmasına rəhbərlik etdi və bu səbəblə partiyasının keçmiş başçısını təqib etdi. Kikl qalmaqalın ortaya çıxmasından qısa müddət sonra tabeliyində olan Piter Qoldqruberi ictimai təhlükəsizliyin baş direktoru vəzifəsinə təyin etdi.

Kurts 20 may, bazar ertəsi günü Prezident Van der Bellenden Kikli Daxili İşlər Naziri vəzifəsindən azad etməsini istədi. Kurtsun istəyi ilə Azadlıq Partiyasının bütün nazirləri istefalarını dedikləri kimi prezidentə təqdim etdilər. Van der Bellen bütün bu istəkləri qəbul etdi və 23 mayda rəsmi olaraq Kikl və digər nazirləri partiyasından çıxardı. Boş qalan nazir postları mütəxəssislərlə əvəz edildi.

Koalisiyanın dağılması və Kiklin istefası səbəbi ilə Kurts parlamentdəki çoxluğunu itirdi və qısa müddətdə etimadsızlıqla qarşılandı. Mayın 27-də Sosial Demokrat Partiyası parlamentdəki bütün kabinetə etimadsızlıq etdi. JETZT və indiki müxalifət olan Azadlıq Partiyasının dəstəyi ilə hərəkat çoxluğu qazandı, Kurtsu və onun kabinetini sıxışdıraraq müvəffəqiyyətlə keçdi. Bu, respublika tarixində kanslerə və onun kabinetinə edilən ilk uğurlu etimadsızlıq idi. Ertəsi gün Kurts rəsmi olaraq prezident Van der Bellen tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı, kabinetinin qalan hissəsi vəzifəsindən alındıqdan dərhal sonra bərpa edildi və müvəqqəti vəzifə verildi. Maliyyə Naziri Hartviq Löger Kurtsun xələfi seçildi.

İkinci dövr kansler fəaliyyəti
------------------------------

### Təyini

2019-cu ilin sentyabrında Xalq Partiyası 1.789.417 səs və ümumi faizin 37.5%-i alaraq Milli Şuradakı geniş səs çoxluğu üçün böyük bir fərqlə 2019-cu il qanunvericilik seçkilərində qalib gəldi. Nəticədə Kurts və partiyası daha doqquz parlament yeri qazandı. Bu, Xalq Partiyasının ardıcıl ikinci seçki qalibiyyətidir.

7 oktyabr seçkiləri nəticəsində Prezident Alekaandr Van der Bellen yenidən Kurtsa yeni kabinet qurmağı tapşırdı. Oktyabr ayı ərzində Kurts, Sosial Demokrat Partiyası, Azadlıq Partiyası, NEOS ilə yanaşı, 2017 seçkilərindən sonra Milli Şuradan ayrıldıqdan sonra 2019 seçkilərində möhtəşəm geri dönüş yaşayan Yaşıllar Partiyası ilə bir neçə ilkin görüş keçirdi. 11 noyabrda Kurts Xalq Partiyasının Yaşıllar Partiyası ilə koalisiya danışıqlarına girəcəyini açıqladı.

Dekabr ayının sonunda koalisiya danışıqlarının uğurla başa çatdığı bildirildi. Yeni kabinetin proqramı 2 yanvar 2020-ci ildə ictimaiyyətə təqdim edildi. Xalq Partiyası İcra Şurası ertəsi gün koalisiya müqaviləsini təsdiqlədi, ardından 4 yanvarda Yaşıllar Partiyasının federal qurultayı keçirildi.

Kurts andiçmə mərasimi zamanı and içdikdən sonra və andiçmə andını imzaladıqdan sonra 7 yanvar 2020-ci il tarixində yerli vaxtla saat 11-da Prezident Van der Bellen tərəfindən kansler olaraq and təsdiqləndi.

Xalq Partiyası–Yaşıllar koalisiyasının planlarına uyğun olaraq, Avstriya, müəyyən edilmiş ümumavropa hədəfindən on il əvvəl, 2040-cı ildə karbon neytrallığına çatmağı, 2030-cu ilə qədər bütün elektrik enerjisinin bərpa olunan mənbələrdən istehsal ediləcəyi vədini artırmağı hədəfləyir. Koalisiya razılaşmasına 14 yaşdan kiçik qızlar üçün məktəblərdə hicab taxma qadağası, 2021-ci ilin əvvəlində millət vəkilləri tərəfindən təsdiqlənən 10 yaşına qədər qadağanın uzadılması da daxildir. Saziş potensial təhlükədən sığınacaq axtaranlar üçün "qoruyucu həbs" planını da irəli sürdü.

### Kabinetinin tərkibi

İkinci kabinetinin dövründə Kurts kanslerlik və səkkiz nazirlik, Yaşıllar partiyası isə vitse-kanslerlik və dörd nazirlik aldı.

İkinci kabinet əhəmiyyətli dərəcədə daha çox partizan təyin edilmiş şəxslərdən və Kurts tərəfdarlarından ibarət idi, burada həm Blümel, həm də Nehammer əvvəllər AXP-ın baş katibləri vəzifəsində çalışıblar. Bu həm də Avstriya tarixində Yaşıllar Partiyasının daxil olduğu ilk kabinet və əsasən qadın üzvlüyə malik ilk kabinet idi.

### Müddətinin sonu

6 oktyabr 2021-ci ildə Korrupsiya və İqtisadi İşlər üzrə Mərkəzi Prokurorluğun agentləri Kurts və onun "yaxın çevrəsini" hədəf alan korrupsiya araşdırması çərçivəsində Federal Kansler və AXP-ın qərargahına basqın etdilər. Prokurorlar iddia edirlər ki, Kurts 2016-cı ildə Raynhold Mitterlener əleyhinə təbliğat aparmaq üçün xəbər agentliklərinə rüşvət verib. Rüşvət sxemi o zaman vitse-kansler və AXP sədri vəzifələrində çalışmış Mitterleneri vəzifədən uzaqlaşdırmaq məqsədi daşıyırdı ki, Kurts onun yerini tuta bilsin. Bundan əlavə, KİİMP Kurtsu vergi ödəyicilərinin pullarını mənimsəməkdə ittiham edib, buna sübut kimi isə onlar rüşvətin Maliyyə Nazirliyinin vəsaitlərindən uzaqlaşdırılması kimi görüblər.

Reyddən sonra müxalifət partiyaları yekdilliklə Kurtsun istefasını tələb edib və parlamentin növbədənkənar sessiyasını etimadsızlıq səsverməsinə çağırıb. Yaşıllar, əgər Kurts könüllü olaraq istefa vermək istəməsə, təklifi dəstəkləməyi düşündülər, eyni zamanda Kurts istefaya göndərilərsə, koalisiya kabinetinin davam etdirilməsini dəstəkləyirdi. 9 oktyabr 2021-ci ildə Kurts kanslerlikdən istefa verdi, lakin partiya sədri olaraq qalmaq və Parlamentdə partiyaya birbaşa rəhbərlik etmək niyyətini açıqladı. Yaşıllar Kurtsun sövdələşməsini qəbul etdi, müxalifət partiyaları isə bu addımı kəskin şəkildə pisləyərək, Kurtsun rüşvət almağa davam edəcəyini söylədi.

11 oktyabr 2021-ci il, saat 11:00-da Prezident Aleksander Van der Bellen Kurtsu rəsmi olaraq vəzifəsindən kənarlaşdırdı və onun namizədi və o zamankı Xarici İşlər Naziri Aleksander Şallenberqi Avstriyanın Kansleri təyin etdi.

### Kölgə

#### Arxa fonu

Kurts kansler vəzifəsindən istefa verəndən bəri xəbər agentlikləri, siyasətçilər, siyasi analitiklər və geniş ictimaiyyət onu "kölgə kansleri" adlandırır və o, faktiki olaraq hökumətin başçısı olmağa davam etdi, baxmayaraq ki, Kurts özü bunu inkar edirdi. Hakim koalisiya kabinetinin yüksək səviyyəli partiyasının lideri olaraq, Kurts qanunvericiliyə gəldikdə hərəkətverici qüvvə olaraq qaldi, o, dolayı yolla ən mühüm hökumət nazirlikləri üzərində nəzarəti saxladı, buna səbəb isə onlara daim sarsılmaz dəstəyini ifadə edən partiya tərəfdarlarına rəhbərlik etməsi oldu. Ən böyük parlament qrupunun lideri kimi Kurts istənilən vaxt kabinetin ayrı-ayrı üzvlərini və ya bütün kabineti hədəf alan etimadsızlıq təklifi təqdim edə bilərdi.

11 oktyabr 2021-ci ildə Kurts yekdilliklə Parlamentdə AXP-ın lideri seçildi. Üç gün sonra Kurts rəsmi olaraq parlament üzvü kimi and içdi. Oktyabrın 15-də KİİMP onun qanuni toxunulmazlığının ləğvi üçün Parlamentə ekstradisiya sorğusu göndərdi, AXP bu tələbi "alqışladı", çünki bu, "Kurtsa korrupsiya iddialarını təkzib etməyə imkan verəcək". Kanslerliyinin ilk həftəsində Aleksander Şallenberq bir neçə dəfə Kurts ilə "çox sıx əməkdaşlıq" istədiyini təsdiqlədi və kölgə kanslerin siyasət istiqamətlərini saxlayacağını söylədi.

16 noyabr 2021-ci ildə Parlamentin alt komitəsi yekdilliklə Kurtsun deputat toxunulmazlığından məhrum edilməsinə səs verdi və məsələni plenuma göndərdi, plenum iki gün sonra təklifi təsdiqlədi və KİİMP araşdırmasını davam etdirməyə icazə verdi.

3 dekabr 2021-ci ildə Kurts partiyadakı vəzifələrindən istefa verdi və onun yerinə Karl Nehammer sədr səlahiyyətlərini, Avqust Voyeginger isə parlament lideri oldu. O, siyasətdən getməsinin əsas səbəbi kimi yeni doğulan oğlunu göstərib.

İctimaiyyətdə yeri
------------------

Kurtsun Berlinə ilk rəsmi səfərindən sonra "Frankfurter Allgemeine Zeitung" onu "çox danışan", "lakonik" və "ümumiyyətlə utancaq olmayan" kimi tanımlamış, hətta onu "gənc Metternix" adlandıranların da sözlərindən sitat gətirmişdir. 2014-cü ilin dekabrında Kurts Alman Mətbuat Agentliyi tərəfindən "2014 qlobal siyasi arenanın yeddi qalibi"dən biri seçildi.

"Focus"-dan Anna von Bayern "Xarici İşlər Nazirliyinin yeni özünə inamı həqiqətən nəzərə çarpır, Kurts ona yeni aktuallıq verdi" yazdı. Vyana əvvəlcə 2014-cü ildə Ukrayna zirvəsi zamanı, daha sonra İranla nüvə sazişi üzrə danışıqlar zamanı "dialoq yeri" oldu. 2015-ci ilin payızında Vyanada Suriya ilə bağlı müzakirələr başladı. 2016-cı ilin mart ayında "Frants Şandl ilə Cümə Günü" proqramı məqaləsində Kurtsu "mehriban üz" çəkən biri kimi xarakterizə etdi. Bununla birlikdə sağçı populist rəqibləri ilə əhəmiyyətli fikir ayrılıqlarına yalnız "marjinal" adı verildi. 2017-ci ildə Amerikanın "Time" jurnalı Kurtsu "yeni nəslin liderləri" onluğundan biri olaraq göstərdi. "Yeni dövlət xadimi" qaçqın böhranı ilə mübarizə üçün bir yol tapdı. "Praqmatik yol" digər Avropa siyasətçiləri tərəfindən inkişaf etdirildi və qəbul edildi. "Die Welt" Kurtsu hakimiyyətə gəlməsi bir çox cəhətdən Prezident Emmanüel Makronun yüksəlişini xatırladan "Avropa baxışları olan mühafizəkar-liberal siyasətçi" olaraq xarakterizə etdi. Balkan yolunun bağlanması diplomatik iş olaraq xarakterizə edildi. "Neue Zürcher Zeitung" Kurtsun "üsyan, inam, dinamizm, zəriflik və qətiyyət", Angela Merkel isə "durğunluq" mənasını verdiyini qeyd etdi.

"Cicero" jurnalı Kurtsu "gec doğuşun lütfündən zövq alan tez-tez sadəlövh, çoxmədəniyyətli, əsasən müsbət görünüşlü alman elitası"nın əksinə "xarizmatik şəxsiyyət" olaraq qiymətləndirdi. Erik Frey Avstriyanın "Der Standard" qəzetində 2017-ci ildə Milli Şuraya seçkilərlə əlaqədar olaraq, qəzetin Sebastian Kurtsa "inamsızlığının" ağır olacağını yazdı. Bunun səbəbi, Kurtsun "xaricilərin kampaniyasına" rəhbərlik etməsi, məsələni immiqrasiyaya qədər daraltması və "qanunun sərt müdafiəçisi" olmağı ilə açıqladı. Bununla birlikdə, Frey, Hayder, Ştraxe və Ko kimi populistlərə "təsirli cavab" olduğunu söyləyərək Kurtsa dəstək meylinin müəyyən əsasını da gördü. Kurts immiqrasiyanın daha sərt şəkildə "təcavüz və mübahisəsiz tənzimlənməlidir" fikrini inkişaf etdirdi. Kurts "yüksək sosial və analitik bacarıqları" ilə "qərar qəbul etmək üçün təbii istedada" sahibdir. Frey əsas sualın Kurtsun liberal və demokratik meylli olub-olmaması və ya "Orban vannası" olması olduğunu söylədi. Bu sualı hazırda "cavablandırmaq mümkün deyil". "Rheinische Post" yazırdı: "Əgər birbaşa onun tərəfdarlarına baxsaq, Kurts təxminən 30 il əvvəl yaranan qırmızı-qara nisbət sistemini məhv etmək üçün yola çıxan və nəticədə uğursuz olan əfsanəvi sağçı populist Yörg Hayderə bənzəyir. Kurts seçki kampaniyası dövründə aydınlaşdırılmayan şeyə sadiqdir. Həqiqətən aydın olan tək şey onun Avstriyanın ən gənc kansleri olmaq istəməsidir. Buna görə də nazirlərin kanslerə tabe olacağı Almaniyanı nümunə götürərək "Richtlinienkompetenz" yaradılmasına çağırırıq.

2018-ci ilin iyun ayında Edvard Lukasın "Financial Times" tərəfindən nəşr olunan şərhində 1930-cu illərdəki vəziyyətlə Avropa və ABŞ-nin mövcud siyasi inkişafı ilə paralellər aparıldı. Kurtsun ABŞ-nin Respublikaçı Prezidenti Donald Tramp və sağçı İtaliyanın Daxili İşlər Naziri Matteo Salvini asanlıqla qarşılaşdırıldığı, Lukasın isə onu "sağçı kansler" adlandırdığı deyilirdi. Şərh dərc edildikdən sonra, Avstriyanın Vaşinqtondakı səfirliyi müəlliflə əlaqə saxladı və məqaləni qəbuledilməz hesab etdikləri üçün müəllif müvafiq bəndləri dəyişdirdi. 2018-ci ilin dekabrında "Schweigekanzler" sözü ikinci dəfə Avstriyada ilin sözçüsü seçildi. Münsiflər heyəti bu sözü ona görə seçdi: "Kurts onun üçün xoşagəlməz mövzulara reaksiya verməkdən çəkinir, partiya üzvlərinin hərəkətlərinə və açıqlamalarına şərh verməkdən də çəkinir, burada ictimaiyyət kanslerdən açıqlama gözləyir."

"Spiegel Online" "2019-cu ildə xaricdə kimlər vacib olacaq?" sıralamasında Kurtsu birinci sırada qoydu. Beynəlxalq hesabatda AXP siyasətçisinin "yalnız 32 yaşında olduğu və sağçı populistlərlə rəhbərlik etdiyi" üçün diqqət çəkdiyi bildirilir. Jurnal "sağçı populist koalisiyadakı ortağı AXP-in söz sərhədlərini aşdığını söylədi. Gələcəkdə əcnəbilərə, qaçqınlara və miqrantlara qarşı təzyiq daha da güclənəcək, çünki Kurts koalisiya ortağının pis sözlər söyləməsinə icazə verir, amma susur. Bu zaman populyarlığı yüksək olaraq qalır." 2018-ci il dekabr ayının sonunda vergi islahatları çərçivəsində rəqəmsal verginin elan edilməsi beynəlxalq mediada sensasiyaya səbəb oldu. 2018-ci ildə Kurts "Deutsche Sprachwelt"-in oxucuları tərəfindən "İlin Spraçvarı" seçildi və "Schweigekanzler" ilin Avstriya sözü oldu.

Siyasi duruşları
----------------

### Eyni cinsli evlilik

Konstitusiya Məhkəməsinin 4 dekabr 2017-ci il tarixli qərarı ilə Qeydiyyata Alınmış Tərəfdaşlıq Qanununun çox hissəsi ləğv edildi və 1 yanvar 2019-cu ildən etibarən Avstriyada eyni cinsli nikah qanuniləşdirildi.

Həm Xalq Partiyası, həm də Azadlıq Partiyası homoseksualların evliliyinə qarşı çıxdı və Sosial Demokrat Partiyası, NEOS və Yaşıllar tərəfindən təklif olunan, məhkəmə qərarı çıxana qədər onu leqallaşdıracaq qanun layihələrini rədd etdi.

Kurts eyni cinsli nigahlara qarşı çıxdı və qeydiyyatdan keçmiş ortaqlıqların leqallaşdırılması ilə ayrıseçkiliyin aradan qaldırıldığını iddia edərək dedi: "Artıq ortaqlıqlar üçün bir fürsət var, homoseksual cütlüklərin övladlığa uşaq götürmələri üçün bir fürsət var, bu səbəbdən ayrı-seçkilik artıq aradan qaldırıldı.

### Xarici siyasəti

Xarici İşlər Naziri olaraq Kurts planetdəki bütün nüvə silahlarının məhv edilməsi və istehsalının dayandırılmasını müdafiə etdi və bunları belə şərh etdi: "Nüvə silahları yalnız bütün bəşəriyyət üçün daimi təhdid deyil, eyni zamanda qətiyyətlə aradan qaldırılması lazım olan Soyuq Müharibənin mirasıdır. Tezliklə nüvə silahlarının yayılması nəzərə alınaraq beynəlxalq nüvə tərksilah səylərində paradiqma dəyişikliyi yetişdi." 2014-cü ildə Vyanada nüvə tərksilah mövzusunda beynəlxalq konfransa ev sahibliyi edildi.

### İqtisadi siyasəti

Kurta 2017-ci il qanunverici seçki vədlərində dövlət borcunun daha da artmasına, dövlət xərclərini və büdcə kəsirlərini azaltmağa qarşı çıxdı, təklif olunan siyasəti — "Kalte Progression"-u ləğv edərək əmək haqqı və gəlir vergilərini azaltmaqla həyata keçirmək niyyətində olduğunu açıqladı. Kurtə miras, əmlak və kapital vergilərinin hər növünə qarşı çıxır. Nağd pulun ənənəvi ödəmə üsulu olaraq qalmasını istəyir.

2018-ci ilin dekabr ayında Kurts yaxınlaşan böyük vergi islahatını qismən maliyyələşdirmək üçün ümummilli rəqəmsal vergini təqdim etdi. Rəqəmsal vergitutma mövzusu əvvəllər Avropa səviyyəsində müzakirə edilmiş, lakin razılığa gəlinməmişdir.

### Sosial siyasəti

Kurts orta və aşağı pensiyaların endirilməsinə qarşı çıxır və pensiya müavinətlərinin ləğv edilməsini dəstəkləyir. Minimum 1.500 avro gəlir və vətəndaşlığı olmayanlar üçün minimum gəlir alanlara xüsusi qaydaları müdafiə edir.

### Media siyasəti və mesajlara nəzarət

Kansler olaraq Kurts hökumət və nazirlik qarşılıqlı əlaqələrinin idarə edilməsi və nəzarəti üçün ciddi qaydalar tətbiq etdi. Konsepsiya nazirlər kabinetinin heç bir üzvünün fərdi baxışları və mövqeləri ilə özünü ayırd edə bilmədiyi, hökumətin vahid və demək olar ki, sinxron şəkildə ortaya çıxmasını nümayiş etdirmək məqsədi daşıyır. Jurnalistlər Kurts kabinetini sualları rədd etməkdə və medianın yayımına nəzarət etmək və ya başqa cür təsir göstərmək məqsədi ilə mesajları idarə etmək üçün digər üsullardan istifadə etməkdə günahlandırdılar. Kurts özü nitqini qısa və tez-tez təkrarlanan cümlələrə və açar sözlərə çevirir.

Digər fəaliyyətləri
-------------------

* Avstriya İnkişaf Agentliyi, İnkişaf Siyasəti Məsləhət Şurasının sədri
* Avstriya Çin Araşdırmaları Cəmiyyəti, Qəyyumlar Şurasının üzvü
* Milli Sosializm Qurbanları üçün Ümumi Hesablaşma Fondu, Mütevelli Heyətinin üzvü
* Avropa Xarici Əlaqələr Şurası, üzv

Siyasətdən sonrakı fəaliyyəti
-----------------------------

Kurts 2022-ci ilin birinci rübündə Piter Til üçün qlobal strateq kimi işə başlayacağını açıqladı.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Sebastian Kurz (avs. alm.). Österreichisches Parlament, 2014.
2. ↑  Czech National Authority Database.
3. ↑  Sebastian Kurz // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
8. ↑
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
10. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
11. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
12. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
13. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
14. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
15. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
16. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
17. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
18. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
19. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
20. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
21. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
22. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
23. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
24. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
25. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
26. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-08-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
27. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
28. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
29. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
30. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
31. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
32. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-27.
33. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
34. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
35. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
36. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
37. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
38. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
39. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
40. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
41. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
42. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
43. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
44. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
45. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
46. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
47. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
48. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
49. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
50. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
51. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
52. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
53. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
54. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
55. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
56. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
57. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
58. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
59. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
60. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
61. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
62. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
63. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
64. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
65. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
66. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
67. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
68. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
69. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
70. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
71. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
72. ↑  "Arxivləşdirilib 2021-05-18 at the Wayback Machine
73. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
74. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
75. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
76. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
77. ↑  "Arxivləşdirilib 2021-05-14 at the Wayback Machine
78. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
79. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
80. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
81. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
82. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
83. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-29.
84. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.

Xarici keçidlər
---------------