recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
D, C, AA, AAA, **AAAA**, 9-Volt batareyalar
**AAAA batareyası** — uzunluğu 42,5 mm və diametri 8,3 mm-dir. Qələvi hüceyrə təxminən 6,5 qr ağırlığında və 1,5 V istehsal edir. Bu ölçülü batareya **R8D425 (IEC)** və **25 (ANSI/NEDA)** da təsnif edilir. Bu ölçüdə olan qələvi batareya, Duracell tipli **MN2500** və ya **MX2500** və Energizer tipli **E96** nömrələri ilə də tanınır.

növü
----

|  | Sink-karbon | Qələvi | NiCd | NiMH | Li-Ion |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| IEC adı | R8D425 | LR8D425 | KR8D425 | HR8D425 |  |
| ANSI/NEDA adı | 25D | 25A |  |  |  |
| Tipik tutum | 300 mAh | 500–600 mAh |  | 325–500 mAh | 160–170 mAh |
| Nominal gərginlik | 1.50 V | 1.50 V | 1.25 V | 1.25 V | 3.7 V |

İstifadə
--------

The opening of a 9-volt battery to reveal six LR61 cells, which are similar to AAAA cells.
Bu batareya ölçüsü ən çox lazer göstəriciləri, LED qələmlər, kompüter qələmləri, qlükoza sayğacları və kiçik qulaqlıq gücləndiriciləri kimi kiçik cihazlarda istifadə olunur. Bu batareyalar AAA və ya AA tipli batareyalar qədər populyar deyil və buna görə də ümumiyyətlə mövcud deyil. Qələvi doqquz voltlu batareyanın bəzi modellərində, qaynaqlanmış çubuqlarla bağlanan altı LR61 hüceyrəsi var. Bu hüceyrələr AAAA hüceyrələrinə bənzəyir və 3,5 millimetr daha qısa olmasına baxmayaraq bəzi cihazlarda öz yerlərində istifadə edilə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Batareya
* AAA batareya
* AA batareya

İstinadlar
----------

1. ↑  IEC 60086–2-2011 p.15
2. ↑  "Miniature Rechargeable Series" (PDF). GP Batteries. 6 December 2011 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 November 2011.
3. ↑  "GP Rechargeable Batteries". GP Batteries. 7 March 2012 tarixində orijinalından (Web) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 November 2011.

Xarici linklər
--------------

* Technical drawing of AAAA alkaline battery, based on ANSI specifications

| ⛭Batareya ölçüləri |
| --- |
| tək hüceyrə | 
* AAAA
* AAA
* AA
* C
* D
* N

 |
| Çox hüceyrəli | 
* Doqquz-volt (PP3)
* Lantern
* A23
* A27
* CR-V3

 |
| Düymə hüceyrəsi | 
* CR2032 batareyası
* LR44 batareyası

 |
**Kəmaləddin ibn Qəvaməddin əl-Hüseyni əl-Mərəşi** (Amul, Mazandaran ostanı – 1398) — XIV əsr İran dövlət adamı və şair.

Həyatı
------

Kəmaləddin ibn Mir Qəvaməddin Təbəristanın Amul şəhərində dünyaya gəlmişdi. Həzrət Əli soyundan olub, Mərəşiyyyə seyidləri kökənlidir. Təriqət şeyxi olan atası Seyid Qəvaməddin müstəqil bir idarəçilik qurmaq amacıyla 1349-cu ildə qiyam qaldırdı; oğulları və müridlərinin yardımı ilə Mazandaranın böyük bir qismini ələ keçirdi və Mərəşilər xanədanını qurdu (1359). Qəvaməddinin yerinə keçən oğlu Kəmaləddin, Əmir Teymur tərəfindən uşaqları və qardaşlarıyla birlikdə Mavəraünnəhirə sürüldü (1393).

Əmir Teymur o zamanlar Mərəşi soyundan olan şiə sülaləsi tərəfindən idarə edilən Mazandaran vilayətinə hücum çəkir. Mərəşi dövlətinin başçısı Seyid Kəmaləddin qısa müqavimətdən sonra təslim olur. Əmir Teymur Mərəşiyyə əyanlarını hüzuruna gətirməyi əmr edir və görüş zamanı Seyid Kəmaləddinə deyir: "Mən sizin mal-mülkünüzü əlinizdən almaq üçün vilayətinizə gəlməmişəm. Bura ona görə gəlmişəm ki, sizin məzhəbiniz (əqidəniz) pisdir!" Seyid Kəmaləddin soruşur: "Ey əmir, bizim məzhəbimizin nəyi pisdir?" Əmir Teymur o zamanlar şiələr haqqında əhli-sünnədə formalaşmış fikri dilə gətirir: "Siz səhabələri söyürsünüz və rafizi məzhəbsiniz!" .

Seyid Kəmaləddin Mərəşi 1398-ci ildə Kaşqarda vəvat edib.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Maraşilər, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2013, №3, s.39-40;

İstinadlar
----------

1. ↑  Mir Seyid Zəhirəddin Mərəşi. Təbəristan, Ruyan və Mazandaranın tarixi, s. 231
**A101 Yeni Mağazacılıq ASC** və ya qısaca **A101** — Türkiyədə satış edən diskaunter mağaza. 28 mart 2008-ci ildə 28-ci filialının açılışı edilmişdir. A101-ə məxsus yük maşınları anbarlardan mağazalara göndərilir. Şirkətin mərkəzi İstanbul'un Üsküdar ilçəsində yer alır. 

A101 Türkiyənin 81 ili, 923 ilçəsində 9001 mağaza ilə xidmət göstərir. Ümumilikdə 16 regional müdriyyəti var.

A101 Yeni Mağazacılıq ASC, 79,21% səhmdar quruluşa sahib Turgut Aydın Holdinqə aiddir. 16 iyul 2016-cı ildə A101 və A101 idarə heyəti üçün əməliyyat başladılmışdır. Xüsusi əməliyyatlar A101 və A101 idarə heyəti üzvlərinin təxminən 3 gün sonra sərbəst buraxılması ilə başa çatdı. İstintaqı aparan prokuror, sorğu sonrası A101 Bazarlar Zəncirinin sədri Turgut Aydın, sədr müavini Əhməd Yaşar Aydın, İdarə heyəti Üzvü Ayhan Aydın və Aydan Aydın, Zehra Aydın və Oksana Aydının sərbəst buraxılmasına qərar verdi və bu barədə mediada məlumat verildi.

A101 rəsmi Facebook səhifəsində A101 əleyhinə iddiaları rədd etmək və ictimaiyyəti məlumatlandırmaq üçün müxtəlif elanlar verildi. Verilən ifadələr nəticəsində və istintaq müddətində A101-ə qarşı irəli sürülən iddiaların əsassız olduğu məlum oldu.

Xidmətlər
---------

### Fəaliyyət

Zəncir mağazaları diskaunt mağaza anlayışı ilə fəaliyyət göstərir. Müştərilərinə aşağı qiymətlər və ucuz qiymətə qida və istehlak materialları təklif edir. Bundan əlavə, elektron ticarət bazarı hazırda həm onlayn, həm də ənənəvi metodlarla fəaliyyət göstərir.

### Endirim

A101 Yeni Mağazacılıq ASC, həftəlik endirim kataloqu kağız və broşuralarda çap edərək paylayır və internetdə yayımlayır.

### Onlayn

Ənənəvi satış metodlarına əlavə olaraq, A101 2018-ci ildə onlayn platformalarda satış üçün araşdırmalara başladı. A101 rəsmi bağlantısı ilə elektron ticarətə açıldı; bir çox kateqoriyada məhsul təklif edir. Çatdırılma pulsuzdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Türkiye istihdam şampiyonu A101!". www.perakende.org. İstifadə tarixi: 13 may 2020.[*ölü keçid*]
2. ↑  "Hakkımızda - A101". www.a101.com.tr. 22 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2020.
3. ↑  "SA101 ve Akfa Holding'e operasyon!". www.hurriyet.com.tr (türk). 1 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2020.
4. ↑  "A101İletisim". www.facebook.com (ingilis). 28 July 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2020.
5. ↑  "FETÖ soruşturmasında A101'in patronu serbest". BloombergHT (türk). 19 avqust 2016. 2 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2020.
6. ↑  "A101 HARCA HARCA BİTMEZ". www.a101.com.tr. 9 December 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2020.

Həmçinin bax
------------

* BİM


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şirkət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**David Pablo Nalbandyan** (isp David Pablo Nalbandian; 1 yanvar 1982) — Profesional Arqentinalı tennisçi.

Nalbandyan ümumilikdə 11 ATP turnirinin qalibi olmuşdur. 2002 ci ildə, Nablandyan öz karyerasında addım ataraq Böyük Slam turnirinin finalina qədər gəldi. Ancaq, finalda avstraliyalı Leiton Hiuiltə qarşı 3 dəfə uduzdu. Nalbandiani tarixə arqentinalı kişi tennisçi kimi düşmüşdür. O, bütün böyük slam turnir oyunlarının yarıfinalına qədər gəlmişdir. Nalbandyan karyerasına 2013- cü ildə son qoydu.

Həyatı
------

Nalbandyan 1 yanvar 1981-ci ildə ölkədə böyüklüyünə görə 2ci yerdə olan şəhər Kordovadan 28 kilomer uzaqlıqda yerləşən, Unkiloda anadan olmuşdur.

Nalbandyanın valideynləri italiya kökənli Alda və erməni kökənli Norberto Nalbandyan idi. Onun 2 qardaşı var, Xavier və Dario.

Nalbandyan tennis oyununa 5 yaşındaykən babasının tikdiyi sement pərdədə böyük qardaşlarıyla oynayaraq başladı. Nalbandyan "River Fleyt" adlı futbol komandasının fanatıdır.

### Böyük Slam Turnirinin finalı

| Nəticə | İl | Turnir | Qapaq | RƏqib | Hesab |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uğursuz | 2002 | Uimblton | Ot | Avstraliya Leiton Hiuit | 1–6, 3–6, 2–6 |

### İlin Xülasə Turnir Finalı: 1 (1–0)

| Nəticə | İl | Turnir | Qapaq | Rəqib | Hesab |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uğurlu | 2005 | Tennis Master Kuboku, Şanxay (1) | Xalça (d) | İsveçrə Rocer Feder | 6–7(4–7), 6–7(11–13), 6–2, 6–1, 7–6(7–3) |

(d) – Qapalı Məhkəmə

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3  ATP website.
**Jurnalistlərin Beynəlxalq Həmrəyliyi Günü** (*ing.* International Day of Journalists' Solidarity) — Hər il sentyabrın 8-də dünya üzrə qeyd olunan jurnalistlərin, repartyorların və müxbirlərin beynəlxalq həmrəyliyi günü.

Jurnalistlərin Beynəlxalq Həmrəylik Günündə bütün dünyada konfranslar, qurultaylar keçirilir, burada müxtəlif ölkələri təmsil edən jurnalistlər toplanır. Bu bayram toplantılarında təcrübə mübadiləsi ilə yanaşı, bəzən hətta təhlükəli olan zəhmətləri müqabilində mükafatlarla təltif edilirlər. 1958-ci ildə Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə keçirilən Beynəlxalq Jurnalistlər Təşkilatının IV Konqresində bununla bağlı qərar qəbul olunub.

Tarixi
------

Dünya mediası üçün əlamətdar sayılan bu tarix 1943-cü il sentyabr ayının 8-də hitlerçilər tərəfindən qətlə yetirilmiş çexiyalı jurnalist Yulius Fuçikin xatirəsinə həsr olunub. 
BMT tərəfindən təsis edilmiş bayram sadəcə peşə bayramı kimi qeyd olunmur, bu gün bütün jurnalistlər özlərini həmrəy və birlik içində hiss edirlər.

Həmçinin bax
------------

* Beynəlxalq Jurnalistlər Federasiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Международный день солидарности журналистов — 8 сентября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010". 2014-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-14.
**Wrestling Superstars - Live!** bir qrup müstəqil peşəkar güləş promosyonlarının idarəedici orqanı olub, müxtəlif çempionatların keçirilməsinə icazə verirdi.1996-cı ildə Dale Gagner və Jonnie Stewart tərəfindən yaradılmışdı.

Tarixi
------

1996-cı ildə Deyl Qaqner və onun partnyoru, Amerika Güləş Assosiasiyasının keçmiş işçiləri Connie Stewart Minnesota ştatında Amerika Güləş Assosiasiyasının adından istifadə etməyə, Minnesota Dövlət Katibinin icazəsi ilə yalan iddia irəli sürməyə və adı ilə tanınan təşkilat yaratmağa başladılar.   Onlar təşkilata 1991-ci ildə bağlanan Amerika Güləş Assosiasiyasının davamı kimi başladılar.

2005-ci ilə qədər təşkilat Amerika Birləşmiş Ştatları,Kanada, Böyük Britaniya və Yaponiya ətrafında mövcud müstəqil promosyonlara üzvlük sataraq AWA Superstars of Wrestling adını françayzinq etməyə başladı.  AWA Superstars of Wrestling-in bir neçə üzvü Milli Güləş Alyansının keçmiş üzvləri idi.  2007-ci ildə üzvləri aldatdıqdan sonra əksəriyyəti Dale Gagner tərəfindən üzvlükləri ləğv edildi.  Qaqner və Stüart daha sonra bunun əvəzinə az sayda regional promouterlə birlikdə şouların təşviqinə başladılar.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Televiziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Mahşərəf Ərdəlan** və ya **Mahşərəf xanım Məsturə** (1805, Sənəndəc – 1848, Süleymaniyyə) — kürd şairəsi, tarixçisi və yazıçısı.

Həyatı
------

Mahşərəf xanım Məsturə 1805-ci ildə Sənəndəc şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Əbülhəsən bəy Ərdəlan xanlarının sarayında yüksək vəzifələr tutmuş Qadiri nəslindən idi. Əlavə olaraq, Mahşərəf Məsturənin anasının ailəsi həmin xanlıqda hakimiyyət uğrunda mübarizədə əhəmiyyətli rola malik olmuş, gah Ərdəlan valilərini fəal müdafiə etmiş, gah da əllərində silah onlara qarşı çıxmışlar. Mahşərəf xanım Məsturə Ərdəlan valisi Xosrov xan Sani ilə evlənmişdir.

Mahşərəf xanım Məsturə əsərlərini fars və kürd dillərində yazmış, Yəğma Cəndəgi və Xızr Nali kimi şairlər ilə ədəbi əlaqə saxlamışdı. Məsturənin 20 min beytdən ibarət "Divan"’ı olmuş, lakin əksəriyyəti itib-batmış və 1926-cı ildə Tehranda çap olunmuş "Divan"ında onun ancaq farsca şerləri toplanmışdır ki, bu da 2 min beytdən artıq deyil. Şairənin məlum əsərləri fars dilində yazılmış, lakin onun şerlərinin əksəriyyətinin kürd dilinin gorani dialektində yazıldığı məlumdur.

İrsi
----

İran heykəltəraşı Hadi Ziyadini tərəfindən hazırlanmış Mahşərəf Ərdalan heykəli İranın Sənəndəc şəhərində ucalır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Mah Şeref Xanim Mestûre // CERL Thesaurus (ing.). Consortium of European Research Libraries.
2. 1 2  *Rəhimova, Zümrüd.* "Oxşar taleli iki şairə". Diplomat (az.). 12 (4). sentyabr 2004. səh. 2.
3. ↑  "City of Statues". ISNA. 24 dekabr 2018. 2020-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 fevral 2022.
**Çernoqorsk** (xak. Харатас) — Rusiya Federasiyası, Xakasiya Respublikasında yerləşən bir şəhər. Eyni adlı şəhər dairəsinin inzibati mərkəzidir. Xakasiya Respublikanın paytaxtı olan Abakan şəhərindən sonra əhali baxımından ikinci ən böyükl şəhərdir: 75,067 nəfər. (2018).

Rusiya Federasiyası Hökumətinin 29 iyul 2014-cü il tarixli 1398 nömrəli "Tək sənaye şəhərlərinin siyahısının təsdiq edilməsi haqqında" qərarı ilə Çernoqorsk şəhəri "Rusiya Federasiyasının ən çətin sosial-iqtisadi vəziyyəti olan tək sənaye sahəli bələdiyyələri (tək sənaye şəhərləri)" kateqoriyasına daxil edilmişdir.

Coğrafiyası
-----------

Çernoqorsk Abakandan 16 km şimal-qərbdə, Minusinsk çökəkliyində, Abakan çölünün şimal kənarında, Podkuninski silsiləsindən cənubda yerləşir. Şəhərin şərq sərhədi boyunca Abakan çayının Yeniseyə qarışdığı yerdən şərqə təqribən beş kilometrə qədər olan P257 "Yenisey" federal magistral yolu uzanır.

Tarixi
------

Şəhərin tarixi 1907-ci ildə Vera Arsenievna Balandina tərəfindən təsis edilmiş kömür mədəninin işə salınmasından başlayır. Mədənin yanında iki daxma, çoxlu sayda qazma və bir xəstəxanadan ibarət Çernoqorski Kopi adlı işçi kəndi qurulur. 1930-cu illərə qədər kənddə mədən sənayesi məktəbi, mədəniyyət mərkəzi, uşaq bağçaları, məktəb açılır və su təchizatı həyata keçirilir. Sənaye müəssisələri arasında mədəndən əlavə mərkəzi elektrik stansiyası, mexaniki emalatxanalar, çörək bişirmə zavodu, kərpic zavodu, dülgərlik emalatxanası istifadəyə verilir.

20 yanvar 1936-cı ildə Çernoqorskie Kopi kəndi və Minusinsk kömür hövzəsinin bir neçə işçi kəndinin birləşməsindən sonra yaşayış məntəqəsi qəsəbə rəsmi status alır və Çernogorsk şəhəri adlandırlır.

SSRİ NKVD-nin ilk əmək düşərgəsi 1942-ci ildə Çernoqorskda meydana gəlir. 1953-cü ilə qədər şəhərdə fərqli həbs rejimi olan on bir düşərgə var idi və Memorial beynəlxalq cəmiyyətinə görə onlarda olan məhbusların sayı 12000-ə çatırdı. Məhkumların əməyi əsasən mədənlərdə istifadə olunurdu. İş növbələri 12 saat davam edir, suyun içində diz üstündə işləməli olurdular. Mexanizasiyanın səviyyəsi çox aşağı idi. 1955-ci ildə Çernoqorskda əmək düşərgə sistemi ləğv edilir.

1980-ci illərə qədər şəhər Krasnoyarsk ərazisinin sənaye mərkəzlərindən biri olur. Şəhərin əsas müəssisələri arasında bir neçə mədən, kəsik, ağac emalı zavodu, dəmir-beton məhsulları istehsalı zavodu var idi. Şəhərin iqtisadiyyatını yüngül və toxuculuq sənayesi müəssisələri təşkil edirdi: süni dəri fabriki, yunun ilkin emalı zavodu və s.

1990-cı illərdə dəmir-beton konstruksiyalar fabriki, İskoj fabriki, Sibir fabriki, Xakasski inşaat materialları fabriki (Şərqi Sibirdə ən böyük müəssisə), ağac emalı fabriki və digərləri fəaliyyətini dayandırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Официальный сайт города Черногорск". 2011-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-21.
3. ↑  "Черногорский ИТЛ на сайте общества Мемориал". www.memo.ru (rus). 2016-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-20.
4. ↑  "Книга памяти жертв политических репрессий Республики Хакасия. Том 2". www.memorial.krsk.ru (rus). 2020-02-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-20.
"***X-ONE***" (əvvəllər "*X360*") — Birləşmiş Krallıqda "Imagine Publishing" tərəfindən nəşr olunan, "Xbox 360" və "Xbox One" üçün nəzərdə tutulmuş videooyun jurnalı. Jurnalda xəbərlər, önizləmələr, resenziyalar öz əksini tapırdı.

Tarixi
------

"*X360*" adı ilə təsis edilən jurnal ilk növbədə, "Highbury Entertainment"in ləğv olunmuş "*XBM*" nəşrinə əlavə olaraq daxil edilmişdi, lakin "Xbox 360"ın satışa çıxarılmasından əvvəl, 2005-ci ilin oktyabrında aylıq jurnala çevrilmişdir. Bu, "Highbury Entertainment"in ən böyük buraxılışı idi və aşağı səviyyəli marketinq üçün 200 min funt sterlinqdən çox məbləğ xərclənmişdir. 2013-cü ilin oktyabrında "*X360*" jurnalının adı 104-cü nömrəsində "*X-ONE*" olaraq dəyişdirilmişdir.

Jurnal 2015-ci ilin noyabr ayından nəşrini dayandırmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 1471-1192
2. 1 2  "X360 magazine renamed X-ONE for launch of new Microsoft console". Imagine. 28 October 2013. 4 April 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 April 2017.

Xarici keçidlər
---------------

* Official Website
* Official Forum
* Imagine Publishing Website
**Çervon** (*rus.* черво́нец) rusca xarici və yerli böyük qızıl sikkələrin ənənəvi adıdlr.

İlk olaraq bu qızıl sikkə nominalsız 3,3—3,5 qram çəkidə olmuşdur və dəyəri müxtəlif dövrlərdə 2—3,5 gümüş rus manatına bərabət idi. İlk rus çervonu XV əsrdə – rus çarı III İvanın dövründə, istehsal edilmiş və dövriyyəyə buraxılmışdır. Həmin vaxtlarda istənilən böyük qızıl sikkəni, imperialları və yarım imperialları "çervon" adlandırırdılar.

XX əsrin əvvəllərindən etibarən isə on manatlıq rus əskinazları (həm də qrivna, avro və s.) bəzən çervon adlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  НС, 1980, Червонец
2. ↑  СН, 1993, Червонец

Ədəbiyyat
---------

* Нумизматический словарь (4-е изд.). Львов: Высшая школа. Автор: Зварич В.В. 1980.
* Словарь нумизмата (2-е изд. перераб. и доп.). М.: Радио и связь. Авторы: Фенглер Х. Гироу Г. Унгер В. / Пер. с нем. М. Г. Арсеньевой / Отв. ред. В. М. Потин. 1993. ISBN 5-256-00317-8.
**Dermatoveneroloq** — dəri və zöhrəvi xəstəlikləri sahəsində ixtisaslaşmış həkim.

Qısa məlumat
------------

Dermatoveneroloq ixtisasına sahib olan həkimlər dəri və zöhrəvi, yəni dəri xəstəlikləri və cinsi yolla yoluxan xəstəlikləri müalicə edirlər. Dermatoveneroloq sözü dermatoloq və veneroloq sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Dermatoloq dedikdə dəri həkimi veneroloq dedikdə isə zöhrəvi xəstəlikləri həkimi nəzərdə tutulur. Adətən dermatoloq və veneroloq eyni həkim olduğu üçün onlara dermatoveneroloq deyə müraciət edirlər. Azərbaycan və Türkiyədə 4 illik rezidentura təhsilindən sonra dəri və zöhrəvi xəstəlikləri sahəsində ixtisaslaşan həkimlərə **Dermatoveneroloq** ixtisası verilir.

Verdiyi xidmətlər
-----------------

Dermatoveneroloqların xəstələrə verdiyi xidmətlər spektrumu çox genişdir. Bu ixtisas sahiblərinin müayinə və müalicə etdikləri xəstəlik çeşidləri digər tibb ixtisas sahibləri ilə müqayisədə daha genişdir.

Dermatoveneroloqların verdiyi xidmətlər:

1. Dəri cərrahiyyəsi
2. Pediatrik dermatologiya
3. Kosmetik və estetik dermatologiya
4. Dermatopatologiya
5. Venerologiya
6. Dermato-onkologiya

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Senna alexandrina** (*lat.* Senna alexandrina) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin səna cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Sudanda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Yerə sərilən yarımkoldur. Hündürlüyü 1,5 m-ə qədərdir. Gövdəsi düz, çoxlu budaqlara şaxələnir. Yarpaqları növbəli, cütlələkvari olub, 4-8 cüt yarpaqcıqlardan ibarətdir. Yarpaqcıqları enli neştərvari, ucu şiş, göyümtül-yaşıl, üzəri tüksüz və ya zəif tüklü, kənarları bütövdür. Çiçəkləri iri, salxımşəkilli çiçək qruplarına yığılmışdır. Ləçəkləri sarı, kasayarpaqları 5, erkəkcikləri 10-dur. Erkəkciklərin üçünün toz kisəsi yaxşı inkişaf edib, mayalanmağa qadirdir, dördü isə həşəratı özünə cəlb edmək üçündür. İyun-sentyabr aylarında çiçəkləyir, meyvələri sentyabr-oktyabrda yetişir. Paxlası enli, oval, hamar, uzunluğu 5,5 sm, eni 2-6 sm, tünd qonur rəngli, çox toxumludur. Toxumun ölçüsü 0,5-0,8 sm-dir. Toxumla çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

İstisevən bitkidir, +100C temperaturda boyartımı dayanır, aşağı temperaturda məhv olur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində 1982-cı ildən introduksiya olunmuşdur.

İstifadəsi
----------

Abşeronda yaşıllaşdırmada rast gəlinir. Dərman əhəmiyyətli dekorativ bitkidir. Yarpaqlarında, meyvələrində və gövdələrində antraqlikozidlər və onlardan əlavə üzvi turşular vardır. Yarpaqlarını qurudub, işlətmə xəstəliyində dərman kimi istifadə edirlər.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q132675
* Wikispecies: Senna alexandrina
* APDB: 147882
* APNI: 154391
* ARKive: senna-alexandrina
* EoL: 418313
* EPPO: CASSE
* FoIO: SENALE
* GBIF: 2958032
* GRIN: 100067
* iNaturalist: 52349
* IPNI: 518323-1
* IRMNG: 10177787
* ITIS: 505142
* IUCN: 19375516
* NCBI: 72402
* Plant List: ild-1115
* PLANTS: SEAL5
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:518323-1
* Tropicos: 13032839
* uBio: 475940
* WoI: 2659
* WFO: wfo-0000164723

 |
**Piaui** (*port.* Piauí) — Braziliyanın şimal-şərqində yerləşən ştat. Qərbdə Maranyan və Tokantins, cənubdan Baiya, şərqdən Seara və Pernambuku ştatları ilə sərhədlənir. Şimalı Atlantik okeanın sahilini təşkil edir. İnzibati mərkəzi Terezina şəhəridir.

Coğrafiya
---------

Terezinanın mənzərəsi
Piaui ekvatorial iqlimə malikdir. Ərazisinin böyük qismi Savannadır. İnzibati mərkəzi Braziliyanın şimal-şərqində yeganə paytaxtdır ki, okean sahilində yerləşir. Şəhərdə ümumi ölkə ərazisinin ən yüksək orta temperaturu müşahidə edilir..

Ştatın sahil xətti 66 km-dir. Bu göstərici ilə ölkədə okeana çıxışı olan ştatlar ərazisində ən qısa sahil xəttidir.

Tarixi
------

Mtat ərazisində ilk məskunlaşma 1674-cü ilə təsadüf edir. XVII əsrdən burada kasıblar, izeuitlər, keşişlər, hindular və qara qullar məskunlaşmışlar. Bu gəlmələrlə burada heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir.

İnzibati quruluş
----------------

İnzibati cəhətdən 4 mezoregion və 5 mikroregiona bölünür.

İqtisadiyyat
------------

Piaui Braziliyanın ən kasıb ştatlarından biridir. Burada sənaye olduqca zəyifdir. Gəlirin əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Burada iri buynuzlu heyvandarlıq üstünlük təşkil edir. Üstəlik Çəltik, Şəkər qamışı və Maniok əkilib becərilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .
3. ↑  .
4. ↑  "*Piaui*". 2011-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-25.
5. 1 2  Piaui Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine russobras.com. saytı
6. ↑  "Piaui". 2021-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-25.

Mənbə
-----

* Piaui ştatının rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2008-02-09 at the Wayback Machine

| ⛭Braziliya ştatları |
| --- |
| Akri • Alaqoas • Amazonas • Amapa • Baiya • Qoyas • Maranyan • Matu-Qrosu • Matu-Qrosu-du-Sul • Minas-Jerays • Para • Paraiba • Parana • Pernambuku • Piaui • Rio-de-Janeyro • Riu-Qrandi-du-Norti • Riu-Qrandi-du-Sul • Rondoniya • Rorayma • San-Paulu • Santa-Katarina • Seara • Serjipi • Tokantins • Federal dairə • Espiritu-Santu | Braziliya bayrağıBraziliya bayrağı |
**Senhime** (千姫?, 26 may 1597, Yaponiya – 11 mart 1666) – şoqun Tokuqava Hidetadanın qızı və Toyotomi Hideyorinin həyat yoldaşı. Anası Tatsuhime və Hideyorinin anası Yodoqimi bacı idilər.

Həyatı
------

Senhime 1597-ci ildə doğulmuşdur. 4 sentyabr 1603-cü ildə Toyotomi Hideyori ilə evləndirilmişdir. İki uşaq arasındakı bu birlik ölmüş Toyotomi Hideyoşinin vəsiyyəti əsasında baş versə də, əslində, Tokuqava və Toyotomi ailələri arasındakı pis münasibətləri yaxşılaşdırmaq məqsədi güdürdü. Lakin Toyotomi klanı Tokuqavaya itaət etmək istəmədiyi üçün bu plan uğursuzluğa düçar olmuş və Tokuqavanın Osaka hərakatını (1614–15) başlatması ilə nəticələnmişdir.

Osaka qəsrinin süqutundan sonra Senhime həyat yoldaşının həyatını xilas etmək üçün atasının yanına göndərilmiş, lakin xahişi qəbul edilməmiş və Hideyori intihar etmişdir. Növbəti il Kuvana daymyosunun oğlu Honda Tadatoki ilə evlənmişdir. Hondanın 1626-cı ildəki ölümündən sonra həyatının qalan hissəsini Edoda dul keçirmişdir.

Mədəniyyətdə
------------

Senhimenin həyatı bir çox əfsanə və rəvayətin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Ən məşhur rəvayətə görə Sakazaki Naomori onu Osaka qəsrindəki yanğından xilas edərək onunla evlənmək istəmiş və onu qaçırmağa cəhd etmişdir. Hətta Senhimenin Honda ilə evliliyinə qarışmışdır. Bəzi hekayələr Senhimeni acgöz, kişiləri yoldan çıxaran gənc dul kimi təqdim edir. Takeşiba Kenci onun həyatından bəhs edən *"Yoşida qoten maneku furisode"* (1891) adlı kabuki tamaşası yazmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 64
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 65

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 64–65. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 2 yanvar 2023.
**Pidna** *(yun.Pydna)* döyüşü — Fermey körfəzinin sahilində, Qədim Makedoniya şəhəri Pidna yaxınlığında, e.ə 168-ci ilin 22–23 iyununda, 3-cü Makedoniya müharibəsinin həlledici döyüşü. Emili Pavelin başçılığı altında 26 minlik romalı ordusu iyunun 21-də Pidnaya yaxınlaşdı. Pidnanın mühasirəsinə imkan verməmək üçün Makedoniya çarı Perseyin 40 minlik makedon ordusu şəhər civarında düzüldü. Ertəsi gün makedoniyalılar birinci döyüşü başladılar. Makedon falanqası güclü zərbəsi ilə romalıları sıxışdırmağa başladı. Geri çəkilməkdə olan romalıların ardınca gələn falanqa kəsişən(yarğanlı) ərazi ilə hərəkət etməli oldu. Yarğanların üzərindən keçə bilməyən monolit falanqanın sırası pozuldu. Emili Pavel legionun manipulyar düzülüşündən istifadə edərək, falanqanın yaranmış dəliklərinə hucum etmək əmri verdi. Makedon falanqası darmadağın edildi. Makedoniyalılar 20 min ölü və 11 min əsir itki verdilər. Romalıların itkiləri dəfələrlə az idi. Pidna döyüşündə, Makedoniya müharibələrinin başqa döyüşlərində olduğu kimi, bu döyüşdə də manipulyar taktikanın falanqa taktikasından üstün olması bir daha sübut olundu.

Mənbə
-----

* Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР T. 6 səh.332
**Desibel** (en. decibel), (ru. децибел), (tr. desibel) — səs gurluğunun ölçü vahidi. Belin 0,1 hissəsidir: elektronika və başqa sahələrlə bağlı olan müəyyən kəmiyyətlərin nisbi ölçü vahidi; telefoniyanın əsasını qoyanlardan olan şotland əsilli Amerika alimi Aleksandr Qreyam Bell’in (*Alexander Graham Bell*) şərəfinə adlandırılıb.

Səsin gurluğunun desibel şkalası.
Desibellə ifadə olunmuş qiymətlər loqarifmik şkalada yerləşir və verilmiş kəmiyyətin hər hansı məlum (*etalon*) səviyyəyə nisbətən ölçülməsinin nəticəsini göstərir. İki qiymət arasındakı desibellərin miqdarını müəyyənləşdirmək üçün aşağıdakı düsturdan istifadə olunur:

```
 dB = n log (x/r),
```

burada x – ölçülən səviyyə, r – etalon səviyyə, n isə gərginliyi və ya cərəyan şiddətini ölçərkən 10-a, gücü ölçərkən 20-yə bərabərdir. Mənfi desibel ədədi ölçülən kəmiyyətin etalon səviyyəsindən aşağı olduğunu göstərir. Səsli kompakt diskin dinamik diapazonu təxminən 90 dB olur, yəni musiqinin maksimal səviyyəsi fon küyünün səviyyəsindən 90 dB yuxarıdır. Audio kassetin dinamik diapazonu, adətən, 60 dB olur. 80 (dB) insan üçün yolverilən həddir.

Xarici keçidlər
---------------

* What is a decibel? With sound files and animations
* Conversion of sound level units: dBSPL or dBA to sound pressure p and sound intensity J
* OSHA Regulations on Occupational Noise Exposure

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Fizika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

| ⛭BS vahidləri |
| --- |
| Baza vahidləri | 
* amper
* kandela
* kelvin
* kiloqram
* metr
* mol
* saniyə

 | Sİ logo |
| Törəmə vahidləri | 
* bekerel
* kulon
* selsi
* farad
* qrey
* henri
* hers
* coul
* katal
* lumen
* lyuks
* nyuton
* om
* paskal
* radian
* siemens
* sievert
* steradian
* tesla
* volt
* vatt
* veber

 |
| Sİ ilə istifadəsiqəbul edilmiş vahidlər | 
* astronomik vahid
* dalton
* sutka
* desibel
* dərəcə
* elektron volt
* hektar
* saat
* litr
* dəqiqə
* bucaq saniyələri
* neper
* ton
* atom vahidləri
* təbii vahidlər

 |
| Həmçinin bax | 
* Vahidlərin çevrilməsi
* Sİ prefiksləri
* 2005–2019 tərifləri
* 2019 yenidən tərifi
* Ölçü sistemi
* Etalon

 |
| 
* Category Kateqoriya

 |
**Amel Tuka** (bosn. Amel Tuka; 9 yanvar 1991) — Bosniyalı yüngül atlet. 2015 və 2019-cu il dünya çempionatlarının mükafatçısı. 800 metrlik məsafə üzrə ixtisaslaşmışdır.

Bioqrafiyası
------------

Tuka doğma şəhərində yerli yarışlarda qalib gəldikdən sonra *Zenica* klubunda çıxış etməyə başladı. 2013-cü ildə Amel Tuka Avropa Komanda Çempionatının üçüncü liqasında oynadı. Nəticəsi *1 51.11* oldu. Gənclər arasında Avropa Çempionatında bu göstəricini beş saniyəyə daha da yaxşılaşdırdı və bu nəticə yeni milli rekord oldu (1.46.29). Çempionatdan sonra Bosniyadan İtaliyaya köçdü və Veronanda yeni məşqçi Gianni Gidini ilə məşq etməyə başladı.

2014-cü ildə Avropa çempionatında 800 metr məsafəyə qaçışda səkkizinci oldu −1.46.12. Bu göstərici onun yeni şəxsi rekordu oldu.

2015-ci ildə Riodakı Olimpiya Oyunlarına vəsiqə qazanaraq şəxsi rekordunu artırdı. Velenye şəhərində keçirilən turnirdə (1 iyul) 800 metr məsafəni 1.44.19. qət etdi.

2016 Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində Bosniya və Herseqovina milli komandasının bayraq daşıyıcısı olaraq iştirak etdi. 800 metr məsafəyə qaçışda ilkin mərhələni keçsə də, finala yüksələ bilmədi. Tuka yarımfinal yarışlarında on ikinci yeri tuta bildi (1.45,24).

Londonda keçirilən Dünya Kubokunda (2017) 21-ci (1.46.54) oldu. Bir il sonra Berlindəki Avropa çempionatında bosniyalı ilk turu keçərək yarışıda ikinci oldu (1.46.47), lakin yarımfinalda iki saniyə gecikdi və on üçüncü oldu (1.47.24).

2019-cu ildə Qətərdə baş tutan olimpiya öncəsi dünya çempionatında 800 metr məsafədəki bosniyalı idmançı 1.43.47 nəticə göstərərək finiş xəttinə ikinci çatdı və dünya çempionatının gümüş mükafatçısı oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Amel Tuka // World Athletics Database.
2. ↑  *Elmedin Bišić.* "Amel Tuka, otkriće bh. atletike: "Moramo vjerovati u sebe"" (bosniya). Novo Vrijeme. 2013-06-25. 2013-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
3. ↑  *EAA.* "2013 European U23 Championships Results". 2013-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
4. ↑  *LetsRun.com.* "Rest of Monaco: A Guy You've Never Heard of From Bosnia Runs 1:42.51, Boris Borian Runs 1:43.34, The Clean World Record in the Shot Put by Kovacs? and Ghribi Runs World Leading Steeple" (ingilis). July 17, 2015. 2018-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
5. ↑  "Amel Tuka šesti na Evropskom prvenstvu, oborio lični i bh. rekord" (bosniya). Klix.ba. 2014-08-15. 2018-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
6. ↑  "800 Metres Summary - The XXXI Olympic Games" (ingilis). IAAF. 2018-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
**Mansur Əbdül oğlu Mansurov** (13 avqust 1944, Bakı – 22 aprel 2020, Bakı) — A.Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrının aparıcı səhnə ustası, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2012).

Həyatı
------

Mansur Mansurov 13 avqust 1944-cü ildə Bakı şəhərində doğulub. 190 saylı məktəbdə oxuyub (1950-1960). Bakı kitabxanaçılıq texnikumunun aktyor-rejissorluq fakultəsində təhsil alıb (1963-1966). İxtisas aldığı illərdə və sonrakı vaxtlarda Bayıl və Tibb işçiləri mədəniyyət evlərinin xalq teatrında çalışıb, rejissor olub.

1970-ci ildən ömrünün sonuna qədər Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla teatrında çalışıb.Uzun müddət teatrın səhnə ustası olmuşdur.

Repertuarın əsasını təşkil edən tamaşalarda silsilə rolların ifaçısıdır. Əli Səmədlinin "Cubbulunun çərpələngi" tamaşasında Div, Abdulla Şaiqin "Tıq-tıq xanım" tamaşasında Siçan bəy, "Yaxşı arxa" tamaşasında Tülkü, Rəhman Əlizadənin "Dəcəl çəpişlər belə-belə işlər" tamaşasında Cangüdən, "Bilqamıs əfsanəsi" tamaşasında İlan, Odlu, E.Quliyev və A.Əbilovun "Dədə Qorqud" tamaşasında Ağsaqqal, N.Zamanov və M.Məmmədov "Səfərin nağılı" tamaşasında Rəmmal, N.Qarnet "Ələddinin sehirli çırağı" tamaşasında Cin, S.Marşal "Bu ev kimin evidir?" tamaşasında Kirpi, Ə.Vəliyevin "Madarın dastanı" tamaşasında Vəzir, F.Məmmədovun "Tələ quran özü düşər" tamaşasında Alabaş, Əli Səmədlinin "Artıq tamah baş yarar" tamaşasında Səməndər, H.Ziya "Əkiz qardaşlar" tamaşasında Cin, Kədi, T.Mütəllibov "Meşə nağılı" tamaşasında Dələ, "Danışan qayalar" tamaşasında Şakir, Y.Oleşa "Üç gombul" tamaşasında Tibul, Mirvarid Dilbazinin "Göyçək Fatma" tamaşasında Elçin, Xanımana Əlibəylinin "Cunquş" tamaşasında Vəli baba, Mirmehdi Seyidzadənin "Sehirli nar" tamaşasında Vüqar və Mərcan, Əyyub Abbasovun "Keçinin qisası" tamaşasında Qurd, Vaymil Rabadanın "Zəncirlənmiş Pəri" tamaşasında Zalım, Anarın "Qaravəlli" tamaşasında Abbas Abbasov, Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" tamaşasında Məşədi İbad, Rada Moskovanın "Hara qaçırsan, dayça?" tamaşasında Madyan, Şahmar Hüseynovun "Sehirli güzgü" tamaşasında Zalım, Mərkəz Quliyevin "Dovşanın məhkəməsi" tamaşasında Çaqqal, Firidun Qurbansoy və Bəhrəm Basqallının "Canım Qırat, Gözüm Dürat" tamaşasında Gavur çarı, Mirmehdi Seyidzadənin "Cırtan" tamaşasında Div, Mişşi Yuxmanın "Həsir oğlan" tamaşasında Mısmırıq, Eldar Baxışın "Məlikməmməd" tamaşasında Məlikməmməd, Rəhman Rəhmanovun "Rəhmanın nağılı" tamaşasında Əzazil, Karlo Qostinin "Şahzadə Turandot" tamaşasında Briqela, Pantalone rollarını xüsusi qeyd etmək olar.

Kukla teatrının Yəmən, Hindistan, İran, Moskva qastrollarında, beynəlxalq festivallarda iştirak edib.

2012-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür.

2020-ci il 22 aprel uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kulis.* "Azərbaycanlı aktyor vəfat etdi" (az.). Kulis. 22.04.2020. 2020-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-22.

Mənbə
-----

* Mansur Əbdül oğlu Mansurov[*ölü keçid*]
**Həsən Əftəs** (*ərəb.* حسن افطس‎) Əli Əsğər Əli oğlunun yeganə oğlu. Həsənin atası Əli Əsğər oğlu anasının bətnində olarkən Ərəbistanın Yənbə şəhərində 30 yaşında dünyasını dəyişmişdir. Ona Əftəs deyilməsinin səbəbi onun burnunun üstündə bir az içəri getmə olmasındanidi. O, uca qamətli və iyididi buna görədə ona Rəmhi ali Əbutalib (*ərəb.* رمح آل أبي طالب‎) deyirdilər. Məhəmməd Nəfsi Zəkiyyənin Abbasilərə qarşı sürdüyü savaşlarda onun müavin və bayraqdarı idi. Nəfsi Zəkiyyə öldürüldükdən sonra və qoşunu dağıldıqdan sonra Həsən gizləndi. Onun gizləndiyindən sonra İmam Sadiq İraqa gəldi və Əbu Cəfər Mənsurun yanına gedib dedi: Ey Mənsur, istəyirsən ki, Məhəmməd Rəsulullaha bir yaxşılıq edəsən? dedi: Hə, ey Əbaəbdillah. İmam dedi: Əmioğlun Həsən Əftəsdən keç! və Mənsur ondan vaz keçdi.

Övladları
---------

Həsən Əftəsin oğlanları Ömər, Əli Əlhuri, Hüseyn, Həsən Məkfuf və Obeydullahdırlar ki, Bərməkilər əliylə şəhid olmuşlar.

### Törəməsi

* Ələvi Misri duası
* Seyid Həsən Baba
* Seyid Əli Mir Qılınc
* Seyid Hüseyn Kuhkəməri
* Seyid Məhəmməd Höccət Kuhkəməri
* Mirzə Möhbəli xan Yekani
* Mirzə Cahangir xan Ziyai
* Nəzərəli xan Mərəndi
* Əlirza xan Yekani

Ayrıca bax
----------

* Əli ibn Hüseyn
* Əli Əsğər Əli oğlu

İstinadlar
----------

1. ↑  Rəyahinül Şəriə, Zəbihullahi Məhəllati, c. 4, s. 318(ریاحین الشریعه)
2. ↑  Siracül Ənsab, Əhməd bin Məhəmməd Kiya Gilani, Mehdi Rəcai, s. 160.(سراج الانساب)
3. ↑  Nasixul Təvarix,c. 8, s. 383,(ناسخ‌التواریخ)
4. ↑  Montəhiul Amal,c. 2,s. 1243(منتهی‌الآمال)
**Həsən xan Şamlı** (?-1641) — qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi, şair, xəttat.

Həyatı
------

Həsən xan Hüseyn xan oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Ailə təlim-tərbiyəsi almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Şamlı elinin Bəydili oymağına mənsub olan ailəsini səfəvilərlə qohumluq telləri bağlayırdı. Atası Sultan Hüseyn xan 1618-ci ildə vafat etdikdən sonra Heratın hakimi oldu.

Həsən xan dövlət işlərində çalışmaqla yanaşı ədəbiyyatla, incəsənətlə də məşğul olurdu. Şair idi. Xoşxətt xəttat kimi də tanınmışdı.

Məhəmməd Tahir Nəsrabadinin məşhur təzkirəsinə əsaslanan İsmayıl Hikmət dediklərinə nümunə olaraq Səfəvilər dövründə Herat hakimi olmuş Həsən xan Şamlını nümunə gətirir. Alim məlumat verir ki, Həsən xan dövlət işlərində mahir olduğu qədər, ədəbiyyat və xətt sənətində də ustad olmuşdur: "Əvamiri-əşərə" adlı bir əsəri tərifə sığmaz bir dərəcədə gözəl və qiymətli bir nəstəliq xəttiylə və öz qələmiylə yazmışdır. Bu qiymətli əsər bu gün Münhenin Baviyera Dövlət Kitabxanası muzeyində bir mövqe və ehtiram işğal etməkdədir". Bundan başqa, Həsən xanın farsca şeirlər divanının mövcudluğu da göstərilir.

Cövhəri Herat hakimi Həsən xan Şamlının tərifində bir mənsəvi qoşmuşdur. Aşağıdakı şeirlər bu məsnəvidəndir:

Mərhəmətinə şahın layiq Həsən xan,  

Allahın kölgəsində o, tapmış aman.  

Qəza onun oxilə olar yanaşı,  

Qılıncına qədər olmaz heç qarşı.  

İsgəndər onunla heç üzləşə bilməz,  

Qılınc parıltısında başqa heç görməz.  

  

Cövhəri öz arıq, gücsüz atı haqqında deyir:  

Cövhəriyə nəsib olmuşdur bir at.  

Büdrəməkdir onda, yoxdur yerimək.  

Nə ot, nə arpa, saman o yeməmişdir,  

Boynunda bircə tük olmazmış görmək.  

Çal quyruğunu əgər düyünləməsəm,  

İynə gözündən də olar keçirmək.  

Damarları haqqənda bilmək istəsən,  

Damardan səvayı onda yox demək.  

Ağac kölgəsilə yaş yerdən keçsə.  

Cumar, batar torpaq içrə o, su tək.  

Baş qaldıra bilməz yazıq zəfindən,  

Cilovlu bərk çəkib qaldıranadək  

Məkkəyə ayaqla gedim, qurtarım,  

Məni candan saldı bu ata minmək.

  

Həsən xan 1641-ci ildə vəvat edib.

Ailəsi
------

Həsən xanın Mürtəzaqulu xan, Abbasqulu xan adlı oğlanları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Şamlı elinin tanınmış simaları, "Soy" dərgisi, 9 (29), Bakı, 2009.

Həmçinin bax
------------

* Şamlı eli
* Herat bəylərbəyliyi

Xarici keçidlər
---------------

* Heratın xəttat hakimi




1. ↑  .
Hindistan sindromu - Hər il minlərlə qərbli, mənəvi aydınlanmanı kəşf etmək üçün Hindistana səyahət edir amma bəziləri geri qayıtmır. Hindistanda fövqəlinsan olmaq istəyərkən mədəni şok, emosional tənhalıq, narkotik istifadəsi və həddindən artıq dərin düşünməyin yaratdığı mənəvi böhran, bu məqsədlə səfər edənlərin qarşılaşdıqları problemdir. Bu ruhi xəstəliyə Hindistan sindromu deyilir. 

Sindrom haqqında ilk yazılı qeyd 2000-ci ildə fransız psixiatrı Regis Airault tərəfindən Hindistan Sindromu haqqında yazdığı kitabda rast gəlinir. *Fous de l'linde* yəni Hindistana Xəstə adlı bu kitabında Airault, Hindistandakı təcrübələrini psixiatr gözü ilə qiymətləndirir. Airault kitabında, Hindistana mənəvi rahatlıq axtarmaq üçün gələn və Hindistan Sindromuna tutulan insanları necə müalicə etdiyini və onların nələr yaşadığını açıqlayır.

Həmçinin bax
------------

* Stokholm sindromu
* London sindromu
* Travmatik çəkilmə sindromu
* Paris sindromu
* Stendal sindromu
* Qüds sindromu
* Men ştatındakı dik atılan fransız sindromu

İstinad
-------
**Jurnalistlər üçün hərbi məlumat kitabı** — jurnalistlər üçün nəzərdə tutulmuş məlumat kitabı. Tərtib edənləri Rəşad Süleymanov və Ramil Məmmədlidir. Kitabın redaktoru Cavid İsmayıldır.

Kitabda müdafiə sektorundan yazan jurnalistlər, eləcə də bu mövzuya maraq göstərənlər üçün gərəkli olan bir sıra hərbi terminlərin və anlayışların izahı verilib. Hərbi Hava Qüvvələri, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Sərhəd Qoşunları kimi spesifik strukturlara aid terminlər ayrıca bölmədə göstərilib. Kitaba Azərbaycanın hərb tarixinə bağlı günlər, hərbi nazirliklər və qeyri-hökumət təşkilatlarının ünvanları, əlaqəli şəxsləri, veb-saytları, elektron poçtları daxil edilib.

Mənbələr haqqında
-----------------

Kitabdakı anlayışların toplanmasında müxtəlif mənbələrin məlumatlarından istifadə olunub. Sahələr üzrə terminlərin izah olunmasında APA-ya Azərbaycan Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentlik (ANAMA), Dövlət Sərhəd Xidməti, Daxili Qoşunlar, Müdafiə Sənayesi Nazirliyi və Ehtiyatda və İstefada Olan Zabitlər İctimai Birliyi kömək göstərib.

Kitabın tərtibçiləri Rəşad Süleymanov və Ramil Məmmədov, redaktoru Cavid İsmayıldır. Kitaba ön sözü Azərbaycan Respublikası Ehtiyatda olan Zabitlər Konfederasiyasının sədri, general-mayor Dadaş Rzayev yazıb. 1000 ədəd tirajla nəşr olunan kitabça jurnalistlər arasında pulsuz paylanmışdır.

"Hərbi vətənpərvərlik şüurunun formalaşdırılmasına KİV dəstəyi" layihəsi
------------------------------------------------------------------------

"Hərbi vətənpərvərlik şüurunun formalaşdırılmasına KİV dəstəyi" adlı layihəsi çərçivəsində APA İnformasiya Agentliyinin veb-saytında 3 dildə-Azərbaycan, ingilis və rus dillərində "Hərbi" bölməsi yaradılıb, hərbi vətənpərvərlik mövzuları üzrə 12 debat keçirilib. Debatlar APA-nın saytında yayımlanıb.

Mənbə
-----

* "Jurnalistlər üçün Hərbi Məlumat Kitabı"  Arxivləşdirilib 2010-03-07 at the Wayback Machine
**Entrapment sindromu** və ya **dizaltı arteriyasının kompression sindromu** (*ing.* popliteal artery entrapment syndrome (PAES)), baldırın qan təchizatının dizaltı arteriyanın (*lat.* arteria poplitea) ətraf toxuma, xüsusilə əzələ toxumaları ilə bitişməsi nəticəsində sıxılması və ya kompressiyası nəticəsində pozulması. Bu cür davamlı sıxılma və ya kompressiyonlar müvafiq arteriyanın divarının zədələnməsinə, tromblaşmasına, mənfəz daralmasına gətirib çıxara bilir. Əsas simptomları işemiya əlamətlərindən: müvafiq nahiyyədə ağrı, avazıma ibarətdir.

Entrapment sindromun adətən cavanlarda rast gəlinir və hər iki tərəfdə müşahidə olunur. Sakit vəziyyətdə əlamətsiz olduğundan müəyyən etmək o qədər də asan olmur. Sakit vəziyyətdə (*lat.* a. pedicus dorsalis) üzərində belə normal nəbzi əlləmək mümkündür. Sadə müayinə üsulu dopler/dopleks ultrasəs müayinəsi zamanı (gərginlik altında: topuq oynağı nahiyyəsindən bükülmə və açılma hərəkətləri icra etməklə) dizaltında nəbzin itməsinin müəyyən edilməsidir. Dəqiq diqanostikası üçün maqnit rezonans tomoqrafiya (gərginlik altında: topuq oynağı nahiyyəsindən bükülmə və açılma hərəkətləri icra etməklə) müayinəsi labüddür.

Xəstəliyin müalicəsi cərrahi yolla olub, dizaltı arteriyanın ətraf əzələlərlə bitişmələrdən azad edilməsindən (preparasiyasından) və yaxud dizin arxa səthindəki ikibaşlı baldır əzələsinin (*lat.* m. gastrocnemius) kompressiyaya səbəb olan strukturlarının kəsilib götürülməsindən ibarətdir.

Mənbələr
--------

* Diagnosis and surgical approach of popliteal artery entrapment syndrome: a retrospective study. (ing.)
* Popliteales Entrapment-Syndrom . (alm.)
**Minamitori** (*yap.* 南鳥島) — Sakit okeanın şimal-qərbində yerləşən ada. Sahəsi 1,2 km² təşkil edir. Əvvəllər Anson arxipelaqı aid edilirdi.

Coğrafiya
---------

Adanın səmadan görünüşü
Yaponiyanın ən ucqar şərq adasıdır. Tokiodan 1848 km cənub-şərqdə yerləşir. Yaponiya məxsus ən yaxın adadan 1267 km şərqdə yerləşir. Oqasavara kənd vahidliyinə daxildir. Ən yaxın torpaq sahəsi Faralon-de-Paxaros adası Marian adalarına daxildir və ondan 1021 km aralıda yerləşir. Kiçik əraziyə malik olasına baxmayaraq Yaponiyaya 428 875 km² iqtisadi zona qazandırır.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə 1694 ildə aşkarlanmışdır. XIX əsrin ortalarına qədər adanın kordinatları dəqiq müəyyənləşməmişdi.

1874 ildə ada amerikan araşdırmaçı gəmisi tərəfindən araşdırılır. Beş il sonra adaya ilk dəfə yaponlar ayaq basırlar. Ada 24 iyul 1898-ci ildə Yaponiya imperiyasına birləşdirilir. 1935 ildə İmperiya donanması tərəfindən metereoloji stansiya və uçuş zolağı inşa edirlər. İkinci Dünya müharibəsi dönəmində adada 4 000 əsgər yerləşdirilmişdi.

Müharibə bitdikdən sonra digər Bonin adaları kimi Minamitori adası ABŞ dövlətinin əlinə keçir. 1968-ci ildən ada Yaponiyaya qaytarılır.

İqtisadiyyat
------------

2012-ci ildə adada bir qrup yapon alimi anomaliya aşkarlayırlar. Burada nadir tapılan metalların ehtiyatı 6,8 milyon ton olaraq qiymətləndirilir. Bu ehtiyatlar Yaponiyaya gələcək 200 il ərzində yetərlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Welsch, Bernhard: The asserted discovery of Marcus Island in 1694; in: Journal of Pacific History, Vol. 36, No. 1; 2001, pp. 105—115
2. ↑  Kuroda, Nagahisa: Report on a trip to Marcus Island, with notes on the birds; in: Pacific Science, Vol. 8, No. 1; 1954
3. ↑  "Yaponlar 6,8 milyon ton nadir tapılan metal ehtiyyatı aşkarlamışlar". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-18.
4. ↑  "Discovery of rare earths around Minami-Torishima|Todai Research". 2013-07-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-18.

Mənbə
-----

* Minami Torishima info and pictures
* Marcus Island Arxivləşdirilib 2007-09-28 at the Wayback Machine sunrise, sunset, tides
* Map and aerial photo of Minami Torishima Arxivləşdirilib 2006-04-11 at the Wayback Machine, from the Geographical Survey Institute of Japan website
* The island during the Pacific War (USS Shubrick DD 639)
**Minadora Ordjonikidze**(*ing.* Minadora Orjonikidze;14 mart 1879, Qareşa[d], Kutaisi quberniyası – 19 oktyabr 1967, Tbilisi)— Minadora Ordjonikidze (gürcü: მინადორა ორჯონიკიძე 14 mart 1879, Qareşa[d], Kutaisi quberniyası – 19 oktyabr 1967, Tbilisi), Gürcüstan Demokratik Respublikası və onun Qurucu Məclisində fəal olan gürcü siyasətçisidir. Tibb təhsilini Cenevrə Universitetində alan Orjonikidze marksizmlə tanış oldu və təhsil aldığı müddətdə gürcü marksist Malakia Toroşelidze ilə evləndi. Gürcüstana qayıtdıqdan sonra Orjonikidze inqilabi hərəkatın fəal iştirakçısı oldu, baxmayaraq ki, 1905-ci ildə bolşeviklər və menşeviklər arasında bölünmədən sonra gürcülərin əksəriyyətini izləmişdi və menşevik olmuşdu. 1918-ci il mayın 26-da Gürcüstan Xalq Cümhuriyyəti müstəqillik elan edərkən, Orjonikidze bəyannaməni imzalayan və Təsis Məclisinə seçilən beş qadından biri idi.
1921-ci ildə Qırmızı Ordunun Gürcüstana hücumundan sonra Bolşevik əleyhinə hərəkatın fəal iştirakçısı idi, lakin Gürcüstanda baş verən üsyandan sonra 1924-cü ildə Moskvaya sürgün edildi. 1930-cu illərdə yenidən həbs edilən əri və iki oğlu Qazaxıstan SSR-ə sürgün edildikdə güllələndi. 1950-ci ildə həbsdən çıxan qadın 1956-cı ildə reabilitasiya olunduğu Gürcüstana qayıtdı. Orjonikidze 1967-ci ildə vəfat etdi. 1950-ci ildə həbsdən çıxan qadın 1956-cı ildə reabilitasiya olunduğu Gürcüstana qayıtdı. Orjonikidze 1967-ci ildə vəfat etdi. Əmisi oğlu, sonralar görkəmli bolşevik və İosif Stalinin yaxın müttəfiqi olan Sergo Ordjonikidze idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "მინადორა ორჯონიკიძე-ტოროშელიძე" [Minadora Orjonikidze-Toroshelidze]. National Parliamentary Library of Georgia. 26 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 July 2019.
2. 1 2  *Ugrekhelidze, Mariam.* "The five women who crafted the Georgian constitution". Jam-News.net. 8 March 2018. 6 June 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 July 2019.
3. ↑  *Montefiore, Simon Sebag.* Young Stalin. London: Phoenix. 2007. ISBN 978-0-297-85068-7.