recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Loqosu
**DKNY** (*ing.* Donna Karan New York) — Mərkəzi ofisi Nyu-Yorkda yerləşən moda evi və brend. Yaradıcısı amerikalı modelyer-dizayner və sahibkar Donna Karandır.

Tarixi
------

1984-cü ildə Donna Karan tərəfindən yaradılmışdır.

Fəaliyyəti
----------

DKNY eynəyi
Bu brend özündə sadə biçimi, zərifliyi və rahatlığı birləşdirir. Şirkətin əsas xətti qadın geyimləri və aksessuarlardan ibarətdir. Brend geyim, ayaqqabı, çanta, alt paltarı, ev əşyaları, bəzək əşyaları, şərflər, əlcəklər, qayışlar, interyer əşyaları, parfümeriya və kosmetika istehsalı ilə məşğul olur. Moda evi dəb həftələrində mütəmadi olaraq öz kolleksiyalarını nümayiş etdirir. Bu illər ərzində eleqant, klassik və modern üslubun xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən marka qadınların hörmətini və sevgisini qazanmağa nail olub. Moda evinin məşhur müştəriləri arasında Demi Mur, Barbara Streyzand, Bill Klinton, Cennifer Lopez və sairləri var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "lvmh.com - Donna Karan". 2013-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-26.
2. 1 2 3 4 5 6  Aytən. Moda dünyasında inqilab edən amerikalı dizayner – FOTOLAR Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine. publika.az, 25.07.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda DKNY ilə əlaqəli mediafayllar var.

* dkny.com — DKNY rəsmi saytı
* Donna Karan Original Site
**Elastik istehsal sistemi** (*ing.* Flexible Manufacturing System, FMS) — istehsal sistemidir ki, burada sistemin məhsul qarışığı və ya texnologiyasındakı dəyişikliklərə, proqnozlaşdırılan və ya gözlənilməz şəkildə reaksiya verməyə imkan verən çeviklik dərəcəsi vardır.

FMS tərkibi
-----------

Ümumiyyətlə, bu çeviklik bir çox alt kateqoriyadan ibarət iki kateqoriyaya bölünür:

* Birinci kateqoriya, marşrut çevikliyi, yeni növ məhsullar istehsal etmək üçün sistemin dəyişdirilməsi qabiliyyətini və hissədə yerinə yetirilən əməliyyatların ardıcıllığını dəyişdirmək qabiliyyətini əhatə edir.
* İkinci kateqoriya maşın çevikliyi adlanır ki, bu da bir hissədə eyni əməliyyatı yerinə yetirmək üçün bir neçə maşından istifadə etmək qabiliyyətindən, həmçinin sistemin həcm, tutum və ya imkanlar kimi irimiqyaslı dəyişiklikləri qəbul etmə qabiliyyətindən ibarətdir.

Əksər FMS üç əsas sistemdən ibarətdir. Tez-tez avtomatik CNC maşınları olan iş maşınları hissələrin hərəkətini optimallaşdırmaq üçün material idarəetmə sistemi və material hərəkətlərini və maşın axınını idarə edən mərkəzi idarəetmə kompüteri ilə birləşdirilir.

FMS-nin əsas üstünlükləri onun istehsal resurslarının idarə edilməsində yüksək çevikliyidir, məsələn, yeni məhsulun istehsalı üçün vaxt və səy. FMS-nin ən yaxşı tətbiqi kütləvi istehsalda kiçik bir sıra məhsul dəstlərinin istehsalında tapıla bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hary Gunarto, An Industrial FMS Communication Protocol, UMI (Univ. Microfilms International), Ann Arbor, Michigan, 160 pp, 1988
**Harami yaylaqları** — Ermənistan Respublikasının cənubunda, keçmiş Qafan rayonunda, Gığı dərəsi ərazisində yerləşən yaylaq. Yaylaqdan qədim zamanlardan Sovet dövrünə kimi Cəbrayıl, Füzuli elləri mal-qara otarılması üçün istifadə edib.

Gığı dərəsində Acıbac kəndindən yuxarıda *Sarıdərə çayı*nın başında yerləşən Harami yaylaqları qədim yaylaq yerlərindən biridir. Yaylaq ərazisində eyniadlı ərazicə iri Harami qəbiristanlığı da yerləşib ki, burada yaylaq vaxtı dünyadan köçənlər dəfn ediliblər.

Erməni qadağalarına baxmayaraq Azərbaycanlıların Qafan rayonu ərazisindən deportasiyasına kimi Cəbrayıl rayonunun Hovuslu, Horovlu (Horavlı), Şahvəlli (Şahvəlili), Qovşudlu (Qovşud), Mahmudlu, Çərəkən fermaları *Harami yaylaqları*na gəliblər. Yaylaq yaxınlığındakı azərbaycanlı kəndləri ilə Cəbrayıl rayonunda yerləşən kəndlər arasında qohumluq münasibətləri bugünə kimi qalır.

Qeydlər
-------

1. ↑  Mötərizə içərisində göstərilən adlar həmin kəndlərin Səməd Qarayevin *«Qazangöl həsrəti»* kitabında adlandırılma şəklidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Səməd Qarayev. «Qazangöl həsrəti», Bakı, "Azərbaycan nəşriyyatı", 2002. səh. 17. (az.)
*Orijinal mətn* (az.)  

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Belə ki, Cəbrayıl, Füzuli elləri **Harami yaylaqları**na gələrdilər. Harami yaylaqları Acıbac kəndindən yuxarı Sarıdərə çayının başında yerləşir, orada böyük bir qəbiristanlıq da var ki, ona Harami qəbiristanlığı deyilir.
«Qazangöl həsrəti», Səməd Qarayev. səh. 17. (Bakı, 2002) | "|
2. ↑  Səməd Qarayev. «Qazangöl həsrəti», Bakı, "Azərbaycan nəşriyyatı", 2002. səh. 18. (az.)
*Orijinal mətn* (az.)  

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Son zamanlar ermənilər qadağa etsələr də, Cəbrayılın Hovuslu, Horavlı, Şahvəlili, Qovşud, Mahmudlu, Çərəkən fermaları Harami yaylaqlarına gələrdilər.
«Qazangöl həsrəti», Səməd Qarayev. səh. 18. (Bakı, 2002) | "|
**Ekspropriasiya** (Şablon:Dil-neolat — mülkiyyətdən məhrumetmə; latınca *lat.* ех — den/dan + proprius — şəxsi) – 1. (hüquq) əmlakın (mülkün) dövlət hakimiyyəti orqanları tərəfindən məcburi surətdə (əvəzsiz, yaxud haqqı ödənilməklə) özgələşdirilməsi. Ekspropriasiya müsadirə və ya rekvizisiya formasında həyata keçirilir. Əgər milliləşdirmə — alınmış əmlakın (mülkün) dövlət hesabına keçirilməsini nəzərdə tutursa, ekspropriasiya alınmış əmlakın (mülkün) ya dövlət hesabına və ya digər şəxsin hesabına keçirilməsini nəzərdə tutur; 2. adətən dövlət çevrilişləri, inqilablar nəticəsində bir sosial təbəqənin öz əmlakından, hətta əvvəlki sosial mövqeyindən iqtisadi yolla və ya zorakılıqla məhrum etməsi (misal: Böyük Oktyabr sosialist inqilabından sonra, dərhal Sovet dövləti burjua təbəqəsinin əmlakını (mülkiyyətini) ekspropriasiya etmişdir); 3. ekspropriatorların ekspropriasiya edilməsi — qəsbkarların mülkiyyətindən məhrum edilməsi.

Mənbə
-----

* B.Atakişiyev. İnzibati hüquq və terminlər. Bakı: 2008, səh. 127-128.
**Baxmutino mədəniyyəti** — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasında Xalqların böyük köçü (5–7/8-ci əsrlər) dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət.

Başqırdıstan Respublikasının Baxmutino kəndinin adı ilə adlandırılmışdır.

Ufa çayının aşağı axınından Belaya çayının Kamaya töküldüyü rayonadək yayılmışdır.

İlk dəfə 1911-ci ildə burada dəfn yeri aşkarlanmışdır. 1928-ci ildə A.V. Şmidt tərəfindən Baxmutino qəbiristanlığında, Çandar və digər yaşayış yerlərində aşkar olunmuş materiallar əsasında müəyyənləşdirilmişdir. Mazunin mədəniyyətinin (onu bəzən Baxmutino mədəniyyətinin erkən mərhələsi hesab edirlər, 3–4-cü əsrlər) başqırd variantının və gəlmə əhalinin ənənələri əsasında təşəkkül tapan Baxmutino mədəniyyətinə sonradan Turbaslin mədəniyyəti, Kuşnarenko mədəniyyəti və Şimali Qafqazla əlaqələr də təsir göstərmişdir.

Yarımqazmaları, çoxsaylı təsərrüfat quyuları, o cümlədən taxıl anbarları olan şəhər və kənd yerləri aşkar edilmişdir. Hər nekporolda meyitlərin eyni səmt də dəfn olunduğu torpaq qəbirlər üstünlük təşkil edir. Dəfn mərasimlərində istifadə edilən müxtəlif heyvan fiqurları, dairəvi oturacaqlı və nöqtəvi basmalı keramika, qaşovlar və s. tapılmışdır. Baxmutino mədəniyyəti Perm fin-uqorlarının çöl mədəniyyəti, həmçinin ehtimal ki, Uralaşırı mədəniyyətlərlə əlaqələrini əks etdirir.

VIII əsrdə Baxmutino mədəniyyətinin daşıyıcıları türk başqırd tayfaları tərəfindən sıxışdırılmış, yaxud assimilyasiyaya uğradılmışlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  BAXMUTİNO MƏDƏNİYYƏTİ Arxivləşdirilib 2022-08-16 at the Wayback Machine. ensiklopediya.gov.az  (az.)
2. ↑  *Иванов В. А.* Путями степных кочевий. Уфа: Башкнижиздат, 1984.

Ədəbiyyat
---------

* Башкирская энциклопедия в 7 т. / Гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Научное издательство «Башкирская энциклопедия», 2005. — Т. 1 (А - Б). — 624 с. — 7 000 экз. — ISBN 5-88185-053-X.
**Səriyyə Xəlilova** — Əli Bayramov adına Qadın klubunun tikiş fabrikinin işçisi Azərbaycanda qadınların çadradan azad olması hərəkatının fəallarından və çadrasını atan ilk qadınlardan biri idi.

Qətli
-----

Səriyyə Xəlilova 1933-cü ilin yanvarında Bakıda doğmaları – atası və qardaşı tərəfindən vəhşicəsinə qətlə yetirilmişdir. Bu cinayət mövhumatçı kəsimin yenilikçi qadınlara qarşı çıxmasının tipik nümunəsi sayılır. Belə ki, Səriyyə Xəlilova Azərbaycanda qadınların çadradan azad olması hərəkatının fəallarından və çadrasını atan ilk qadınlardan biri olmuşdur.

Səriyyə Xəlilovanın dəfn mərasimi qadınların köhnə, patriarxal-mövhumatçı məişətinin dayaqlarına qarşı ciddi etiraz nümayişinə çevrilmiş, minlərlə qadın dəfn mərasiminə qatılmışdır. Fabrik, zavod, kolxoz və sovxozlarda işçi və kəndli qadınlar Səriyyənin öldürülməsi ilə bağlı dərin hiddətlərini bildirmiş və öz hüquqları uğrunda daha inadla mübarizə aparacaqlarına and içmişdilər.

Azərbaycanın ilk qadın neft mühəndisi olan Füruzə Kərimovanın qızı Rəbiyyə Sultanzadə bu haqda belə xatırlayır:

> 
> 
> *"Anam danışırdı ki, Qadın klubunun fəalı Səriyyə Xəlilovanın həlak olduğu günü heç vaxt unutmayacaq. Onu idman kostyumu geyindiyinə görə, atası və qardaşı qətlə yetirir. Onun tabutunun arxasınca gedən bir çox qadınlar əl-ələ verərək çadralarını çıxarıb tulladılar. Bu, əsl qadın tətili idi və bu haqda onun iştirakçıları əvvəldən heç düşünməmişdilər də."*
> 
> 
>

Xatirəsi
--------

Səriyyə Xəlilovanın xatirəsi cəmisi 1 il sonra "İsmət" (digər adı — "Adətin məhvi") bədii filminin çəkilişləri ilə əbədiləşdirilir. Bu film təkcə Səyyarənin xatirəsinə yox, həm də Azərbaycanın ilk qadın təyyarəçisi Leyla Məmmədbəyovaya həsr edilmişdir. Belə ki, rejissor ümumiləşdirmə apararaq, Azərbaycan qadınlarının taleyini əks etdirmişdir.

Filmin rejissoru Mikayıl Mikayılov öz xatirələrində yazırdı:

> 
> 
> *"1933-cü ildə qətlə yetirilən Səriyyə Xəlilovanın dəfni demək olar ki, bütün Bakını ayağa qaldırmışdı. Cənazə Əli Bayramov adına Qadın klubundan götürüldü. Həmin Azərbaycan qadınının obrazını ümumiləşdirərək əsərimin qəhrəmanı, peşəsini isə təyyarəçi etdim. Bu, həm kino üçün yeni əlverişli sahə, həm də simvolik mənada yüksəklərə ucalmağa səy edən Azərbaycan qadınları üçün xarakterik idi…"*
> 
> 
>

Filmoqrafiya
------------

"İsmət" filmindən başqa, 1927-ci ildə istehsal olunmuş "Oktyabrın on illiyi" adlı sənədli filmdə Əli Bayramov adına ilk qadınlar klubunun işi və bu klubun əsasını qoyan Ceyran Bayramova ilə yanaşı Səriyyə Xəlilovanın da təşkilatçılığı öz əksini tapmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Oktyabrın on illiyi (film, 1927)
* İsmət (film, 1934)
* Əli Bayramov adına Qadın klubu

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Məmməd Süleymanov. Azərbaycanda çadra əleyhinə hərəkat — Səriyyə Xəlilovanın Bakını ayağa qaldıran qətli[*ölü keçid*]. teleqraf.com  (az.)
2. ↑  Rəbiyyə Sultanzadə. "Neft komandiri". "Xalq qəzeti", 10 mart 2010.  (az.)
3. ↑  Zöhrə Fərəcova. SƏMANI FƏTH EDƏN QADIN Arxivləşdirilib 2021-05-12 at the Wayback Machine. regionplus.az, 11.11.2014  (az.)
**Tanrıya pərəstiş kultu** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Çində qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Tanrıya pərəstiş kultunun lideri Lyu Caquo əvvəllər "İlahidən göndərilmiş kral" sektasının üzvü olmuş, ancaq sektanın rəhbəri Van Yanminin adi insan olduğunu bildikdən sonra ondan ayrılmışdır. O, belə inancların kökündə fırıldaqçılığın durduğunu tez bir zamanda anlayaraq, 1993-cü ildə kral sektasının bir sıra davamçılarını öz tərəfinə çəkmiş və şəxsi kultunu yaratmışdır. Lyu iddia edirdi ki, o, Yer kürəsinin tanrısıdır. O, öz sektasından varlanmaq və ziyarətçilərlə intim əlaqəyə girmək məqsədilə istifadə edirdi. Sonralar Lyunu 40000 ABŞ dollarını mənimsəməkdə və sektanın 10 üzvünü, həmçinin iki 13 yaşlı qızı zorlamada ittiham etdilər. Həbsdə olan Lyu asanlıqla dələduzluğunu boynuna alaraq bildirdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Əgər Tanrı olsaydım, həbsxanaya düşərdimmi? | "|

Lyu Caquo 1999-cu ildə ölüm hökmünə məhkum edilənədək Tanrıya Pərəstiş kultu Hunan əyalətində 10000-dən çox adamı təriqətə cəlb etməyə nail olmuşdu.

Mənbə
-----

* **Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.  (az.)
*Tsikloheksanon* (С6Н10О) – üzvü birləşmə, alisiklik keton

Fiziki xassələri
----------------

Tsikloheksanon – aseton və nanə iyli rənqsiz yağlı mayedir.

Alınması
--------

* Sənayedə tsikloheksanon naftenat və ya stearat kobaltın iştiraki ilə sikloheksanın oksigenlə (temperatur 140—165 °С, təziq 0,9—1,6 МПа) oksidləşməsindən alınır

{\displaystyle {\mathsf {C\_{6}H\_{12}+O\_{2}{\xrightarrow {140-165^{o}C,p,kat:Co(C\_{17}H\_{35}COO)\_{2}}}C\_{6}H\_{10}O+H\_{2}O}}}.
* Tsikloheksanon həmçinin fenolun katalitik hidrogenləşdirilməsi reaksiyası zama- nı tsikloheksanolla birgə alınır

{\displaystyle {\mathsf {2C\_{6}H\_{5}OH+5H\_{2}{\xrightarrow {t,p,kat:Pd/Al\_{2}O\_{3}}}C\_{6}H\_{11}OH+C\_{6}H\_{10}O}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Tsikloheksanonun katalitik dehidrogenləşmə- sindən fenol alınır

Toksikliyi
----------

Tsikloheksanonun insan orqanizmı üçün ölümcül dozası 50q – dır. Atmosferdə onun miqdarı 300mq/m³ olduqda selikli qışanın qıcıqlanması baş verir.

Tətbiqi
-------

Tsikloheksanonun əsas hissəsi sənayedə sintetik poliamidlərin istehsal prossesində aralıq məhsulun – adipin turşusunun alınmasında istifadə olunur. Tsikloheksanon həmçinin nitratların, piylərin, sellüloza asetatın, təbii qətranların həlledici- si kimi istifadə olunur.

Mənbə
-----

* Лупанов П. А. Циклогексанон // Химическая энциклопедия: в 5 т / Зефиров Н. С. (гл. ред.). — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5: Триптофан—Ятрохимия. — С. 366. — 783 с.

1. ↑  .
**Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondu** — Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində olan və Azərbaycan Respublikasında mənəvi dəyərlərin qorunmasına və inkişafına, bu sahədə sosial layihələrin reallaşdırılmasına, habelə vətəndaşların dini etiqad azadlığının həyata keçirilməsinə dövlət dəstəyi göstərən qeyri-kommersiya hüquqi şəxsdir.

Tarixi
------

Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Mərkəzi Aparatı
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 oktyabr 2017-ci il tarixli Fərmanı ilə yaradılmışdır. Elə həmin fərmanla "Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondunun Nizamnaməsi" təsdiq edilmişdir.

Maliyyələşməsi
--------------

Fondun əmlakı nizamnamə kapitalından, təsisçinin verdiyi digər əmlakdan, dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitdən, fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirdən, ianələrdən, qrantlardan, cəlb edilən investisiyalardan və qanuna uyğun əldə etdiyi digər vəsaitlərdən formalaşır.

Fondun nizamnamə kapitalı 100 000 manatdır və dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına formalaşır.

Fondun saxlanması və fəaliyyətinin təmin edilməsi Fondun əmlakı hesabına – dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait, habelə kreditlər, qrantlar və texniki yardımlar, fiziki və hüquqi şəxslərin ianələri və qanuna uyğun əldə etdiyi digər vəsaitlər hesabına həyata keçirilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondunun yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı Arxivləşdirilib 2018-03-30 at the Wayback Machine. president.az, 10.10.2017  (az.)
2. 1 2 3  Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondunun NİZAMNAMƏSİ Arxivləşdirilib 2021-03-02 at the Wayback Machine. president.az, 10.10.2017  (az.)
**Trypanosoma neveulemairei**  (*lat.* Trypanosoma neveulemairei )-Mastigophora tipinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

**Trypanosoma neveulemairei**  Bədəni çox uzun, ilanabənzər, hər iki ucdan itidir. Titrək membran orta endə, çoxlu qatlar əmələ gətirir. Sitoplazma dənəvaridir, bənövşəyi rəngə boyanır. Arxa tərəf kinetoplasta qədər zəif boyanır. Bədənin uzunluğu 107.0-152.3, eni – 5.9-13.0, kinetoplast orta ölçülüdür 0.6-1.0, kinetoplastdan arxa qutaracağa qədər olan məsafə 28.3-63.0, kinetoplastdan nüvəyə qədər olan məsafə - 5.0-10.3. Nüvəni uzunluğu 5.6- 10.0, nüvənin eni 3.2-6.0, nüvədən ön qutaracağadək 62.2-81.0, titrək membranın eni 1.0-2.5, qamçının sərbəst ucu orta ölçülüdür, uzunluğu 5.0-14.0 mkm-dir.

Yayılması
---------

Kür çayı, Araz çay, Qanıxçay, Qarayazı gölü, Çınqıl karxanası, Ağgöl, Naxalıqçala gölü, Qanlıgöl; Şəmkir, Nohurqışlaq, Aşıqbayramlı, Yekəxana su anbarları, Dəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzində yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirir. Sahibi: göl qurbağası Pelophylax ridibundusdur.

Həmçinin bax
------------

* Trypanosoma ataevi
* Trypanosoma luciopercae

Xarici keçidlər
---------------

* Trypanosoma[*ölü keçid*]
* Trypanosoma

Mənbə
-----

* Mahir Əli oğlu Hüseynov Azərbaycanda balıq, amfibi və su reptililərinin ibtidai qan parazitləri;
1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süquta uğradıldıqdan sonra Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti (Azərbaycan SSR) adı altında bolşevik hakimiyyəti qurulmuşdur. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində Azərbaycan özünün dövlət atributlarını Sovet Rusiyasının atributlarına uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində qalmışdı. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından SSRİ-nin tərkibinə daxil olduğu dövrədək keçən müddət ərzində bir sıra orden və medallar təsis edilmişdir. Azərbaycan 1922-ci ilin sonunda SSRİ-nin tərkibinə daxil olduqdan sonra orden və medallarla təltif funksiyası tədricən SSRİ-nin mərkəzi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmişdir.

1920-1922-ci illərdə Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyətinin təsis etdiyi orden və medalların bir qismininşəkilləri Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin "Azərbaycanda dövlətçilik və onun rəmzləri" (Bakı, 2000) nəşrində və 7 cildlik "Azərbaycan tarixi" nəşrinin 6-cı cildində (Bakı, 2000) öz əksini tapmışdır.

Mənbə
-----

* Ordenlər və medallar, səh. 13 Arxivləşdirilib 2010-11-06 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifləri
* Azərbaycan medallarının siyahısı
* Azərbaycan ordenlərinin siyahısı
**Mühəndisi geologiya -** geologiya elminin insanın mühəndis fəaliyyətilə əlaqədar olaraq Yer qabığının üst qatlarının geoloji şəraitini və dinamikasını öyrənən sahəsi. Mühəndisi geologiya tədqiqatların əsasında tikinti obyektlərinin daha münasib yeri, əlverişli konstruksiyası, inşaat işlərinin üsulları və həmçinin tikintinin təsiri nəticəsində baş verə və onun normal istismarına mane ola biləcək geoloji proseslərə qarşı mübarizə tədbirləri müəyyən edilir. Mühəndisi geologiya tədqiqatlar əsasında: a) tikintinin ağırlığı altında süxurların sıxlaşma həddi və sürəti; b) süxurun özül altından sıxışdırılıb çıxardılmasına qarşı müqaviməti; c) özül, karxana, kanal və b. qazımalarda divarların möhkəmliyi; ç) su hövzəsi bəndinin hövzə suyunun təzyiqinə qarşı davamlılığı; d) su hövzəsi sahillərinin yuyulması; e) qrunt suyu səviyyəsinin qalxdığı ərazilərdə tikinti özüllərinin möhkəmlik şəraiti; ə) seysmik, karstlaşma, sürüşmə və b. zonalarda tikilən obyektlərin davamlılığı öyrənilir.

Həmçinin bax
------------

* Geologiya
* Mühəndislik
* Yer qabığı
* Geoloji proseslər
* Qrunt suyu
* Seysmik zona
* Sürüşmə

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
**Trichocephalus georgicus** (*lat.* Trichocephalus georgicus)- dəyirmi qurdlar tipinin nematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Erkək fərdin uzunluğu 40,2 – 52,0 mm – dir. Başın eni 0,014 – 0,018 mm, quyruq hissənin eni 0,50 – 0,60 mm – dir. Başın axırından 0,50 – 0,76 mm məsafədə nazik kutikulyar lövhəciklər görsənir. Spikula şəffafdır, bir cinəli olmayan quruluşa malikdir, uzunluğu 2,12 – 2,86 mm, eni isə 0,036 mm – dir. Distalın sonu kütdür. Spikulanın girəcəyi kutikulyar çıxıntılarla əhatə olunmuşdur. Kloaka dəliyi subterminaldır. Dişilər 45,0 – 55,0 mm uzunluqdadır. Başın qurtaran hissəsinin eni 0,014 – 0,018 mm – dir. Bədənin nazik hissəsinin eni 0,32 – 0,40 mm, qalın hissəsinin eni isə 0,53 – 0,70 mm – dir. Kutikulyar lövhəciklər başdan 0,80 – 0,85 mm məsafədən başlanaraq, 1,8 – 2,1 mm - ə qədər uzanır. Yumurtalıq qida borusundan arxada açılır. Yumurta 0,075 – 0,085 x 0,036 – 0,040 mm ölçüdədir.

Həyat tərzi
-----------

Az yayılan, az saylı növdür.Tülkünün, çaqqalın mədə-bağırsağında parazit həyat tərzi keçirirlər.Bağırsaq şirəsi ilə qidalanır. Düşmənləri yoxdur. Müxtəlif cinsli olub, yumurta vasitəsilə çoxalır. Orta ömrün uzunluğu – məlum deyil, cinsi yetkinliyə çatma müddəti 70 – 107 gün arasında dəyişir.Geohelmint olub, inkişafı yumurta vasitəsilə gedir.Reproduktivliyi və xromosom göstəriciləri məlum deyil. Sayı və limit faktorları- 2 – 20 fərd, çox aşağı, çox yüksək temperaturlarda yumurtalar məhv olur. 1 – cü dərəcəli konsumentdir. İnsan həyatına təsiri öyrənilməyib. Mühafizəyə ehtiyac yoxdur.

Yayılması
---------

Dünyada – 65 növ, Qafqazda – 15 növ, Azərbaycanda – 15 növ ilə təmsil olunmuşdur. Azərbaycanda sahiblərinin yayıldığı hər yerdə yayılmıdır.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

Təsnifatı
---------

Ədəbiyyat
---------

* Садыхов И.А. Елчуев М.Ш. "Гельминты служебных собак Шеки – Закатальской зоны Аз – ской ССР ". Изв. АН Аз. ССР, 1985, №3, s. 37 – 42.
* Azərbaycanda kənd təsərrüfatı heyvanlarının helmint və helmintozlarının zonalar üzrə yayılması və helmintozlarla mübarizənin gücləndirilməsi üçün təkliflər. Redaktəsi ilə, Bakı, "Elm" nəşriyyatı, 1975, 85 səh.

Həmçinin bax
------------

* Troglostrongylus brevier
* Trichocephalus vulpis
* Uncinaria stenocephala

Xarici keçidlər
---------------

* Trichocephalus georgicus

İstinadlar
----------

1. 1 2  Садыхов И.А. Елчуев М.Ш. "Гельминты служебных собак Шеки – Закатальской зоны Аз – ской ССР ". Изв. АН Аз. ССР, 1985, №3, s. 37 – 42.
Platoberqet
**Platoberqet** (norv. Platåberget, *rus.* Горное плато) — Hotellneset yarımadası ərazisində yerləşən plato. Plato yaxınlığında Şpitsbergenin ən böyük yaşayış məntəqəsi olan Lonqyirbyuen yerləşir. Platodan qərbdə Blomsterdalen vadisi (norv. Blomsterdalen), qərbdə isə Ayı vadisi (norv. Bjørndalen) vardır. Bitki örtüyü mamır və şibyə istisna demək olar ki yoxdur.

1999-cu ildən burada peyk stansiyası var. Peyk stansiyası televiziya və internet əlaqələrini təşkil edir. Rikintiyə qədər vdüşünülürdü ki, Platoberqet Şpitsbergenin mədəni irsinə aid qalıqlarla zəngindir. Lakin bu isbat olunmamışdır.

2008-ci ildə platoda qiyamət anbarı inşa edilmişdir. Anbarda dünyadakı bütün bitkilərin toxumlarından vardır. Platoya qışda qarda yeriyən maşınlar, yayda isə piyada belə getmək olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Platåberget". Norveç Qütb İnstitutu. 19 March 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 March 2012.  (#invalid\_param\_val)
**Altunsaç** (*alm.* Das Mädchen vom Goldenen Horn‎; *azərb*. Qızıl buynuzdan olan qız‎) — Qurban Səid təxəllüsü ilə yazılmış 2-ci əsər.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli Azərbaycan Yazıçılar İttifaqından çıxarılmazdan 3–4 ay əvvəl yazdığı "Altunsaç" adlı kinossenarisini də Azərfilmə vermişdi. Geniş mütəxəssis müşavirəsində oxunub bəyənilməsinə baxmayaraq "Azərfilm"in direktoru Merkel son mərhələdə Yusif Vəzirə müraciət edərək demişdi: *"Studentlər" romanınız tənqid edildiyi üçün sizinlə müqavilə bağlaya bilməyəcəyəm.*

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Adı Avropada XX yüzilin 100 ən çox oxunan yazarları siyahısına düşmüş Azərbaycanın emiqrant yazıçısı Qurban Səidin "Altunsaç" romanının süjeti həyata Şərq-Qərb baxışının toqquşmaları və ziddiyyətləri üzərində qurulmuşdur.

Tarixi qaynaq və məlumatlarla zəngin olan bu romanı müəllif özünəməxsus bir üslubla alman dilində yazmışdır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər ilk dəfə 1938-ci ildə Zinnen nəşriyyatı tərəfindən Vyanada nəşr olunub.

Roman Çərkəz Qurbanlı tərəfindən alman dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunub, 2018-ci ildə Bakıda Bakı Kitab Klubunda 272 səhifədə, 100 tirajla çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ağır xəstəliyə tutuldu, ölümlə təhdid olundu, həbsdə həyatını itirdi – Səfalət içində ölən məşhur yazıçımız". 2022-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-08.
2. ↑  Elfriede, Bnin Ehrenfels von Bodmershof, Leo Noussimbaum: Das Mädchen vom Goldenen Horn. Zinnen-Verl. Wien [usw.] 1. Januar 1938 (worldcat.org [abgerufen am 30. April 2017])
3. ↑  *Bakı Kitab Klubu.* "Altunsaç (roman)" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-17.

Həmçinin bax
------------

* Əli və Nino

Xarici keçidlər
---------------

* *Bakı Kitab Klubu.* "Altunsaç (roman)" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-17.
* Əsəri oxu
**Pərviz Saday oğlu Ələkbərov** (15 oktyabr 1972, Şuşa, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının sədrinin müavini. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 30 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Həyatı
------

15 oktyabr 1972-ci ildə Şuşada doğulub.

Təhsili
-------

1995-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquqşünaslıq ixtisasını bitirmişdir.

Peşə fəaliyyəti
---------------

1997-ci ildə Vəkillər Kollegiyasının üzvlüyünə qəbul olunmuş və hal-hazıradək vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olmaqdadır.

2017-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının sədrinin müavinidir.

Nailiyyətləri
-------------

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 30 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Vəkillər Kollegiyasının Rəyasət Heyətinin 24 sentyabr 2019-cu il tarixli qərarı ilə "Azərbaycan vəkilliyinin 100 illiyi" yubiley döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.

Vəkillər Kollegiyasının Rəyasət Heyəti tərəfindən "Fəxri hüquq doktoru" adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-01.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-01.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-01.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-01.
**Siciliya bayrağı** (sic. Bannera dâ Sicilia; it. Bandiera siciliana) — İtaliya muxtar vilayətlərindən biri olan Siciliyanın bayrağı.

Tarixi
------

Siciliyanın qədim bayrağı ilk dəfə 1282-ci ildə Palermodakı "Siciliya gecəsi"ndə qəbul edilib.

Forması
-------

Bayrağın mərkəzində üçayaqlı insan təsvir olunub. Ayaqlar Siciliya adasının üç ucqar nöqtələrinə işarədir. Belə ki, bu adanın qədim adı da yunan dilində "üçbucaq" mənasını verir. Bayrağın rəngi isə Palermo və Korleone şəhərlərini özündə ehtiva edir.

Həmçinin bax
------------

* Mozambik gerbi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Kalaşnikov avtomatı, üçayaqlı insan – qeyri-adi dövlət bayraqları - FOTOLAR Arxivləşdirilib 2015-10-23 at the Wayback Machine **publika.az** 07.10.2015.  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | *İtaliya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bayraq** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
***Bakı oğrusu*** tammetrajlı bədii filmi rejissor Anar Nağılbaz tərəfindən 1997-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Virtuoz" TRK v' "Canlı Klip" şou t.-nin istehsalıdır. Filmdə həbsxanadan yeni çıxan Anar (Anar Nağılbaz) dostu Əhməd (Əhməd Salahov) tərəfindən xəyanətə uğrayır və başa düşür ki, həbsxana azadlıqdan daha ədalətliymiş. Belə vəziyyət filmin qəhrəmanının özünün məhvinə gətirib çıxarır. Əsas rolları Anar Nağılbaz, Əhməd Salahov və Validə ifa edirlər.

Məzmun
------

Filmdə həbsxanadan yeni çıxan Anar (Anar Nağılbaz) dostu Əhməd (Əhməd Salahov) tərəfindən xəyanətə uğrayır və başa düşür ki, həbsxana azadlıqdan daha ədalətliymiş. Belə vəziyyət filmin qəhrəmanının özünün məhvinə gətirib çıxarır.

Həmçinin, filmdə narkotik vərdişlər tənqid olunur.

Film haqqında
-------------

Filmdəki hadisələrin çoxu həqiqətdə baş vermişdir.

Film üzərində işləyənlər
------------------------

Ssenari müəllifi: Anar Nağılbaz  

Rejissor: Anar Nağılbaz  

Operator: Ayaz Qocayev  

Bəstəkar: Anar Nağılbaz  

Montaj: Yafət Xeyirov

Rollarda
--------

Anar Nağılbaz — Anar  

Əhməd Salahov — Əhməd  

Validə — Elnarə  

Telman Adıgözəlov — əcnəbi  

Arif Quliyev — molla

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1997-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

Şablon:Anar Nağılbaz
**Kömür** (*ing.* Coal, hind कोयला: Koyla) — 1997-ci ildə çəkilmiş məhəbbət və döyüş janrında çəkilən Hind filmidir. Film Rusiyada və Azərbaycanda "Sözsüz məhəbbət" adı ilə tanınır.

Məzmun
------

Raca Saab sənaye hökmdarıdır. Bəzən işçiləri ilə pis davranır və onların qadınlarına təcavüz edər. Bu zaman ona üsyan edən hər kəsi öldürər. Raca gözəl kənd qızı Qaurini özünə həyat yoldaşı seçmək istəyir. Bunun üçün Raca ona səssiz xidmətçisi Şanxarın bir fotoşəklini göndərir və qız ona aşiq olar. Qauri bir müddət sonra evlənəcəyi adamın Şanxar olmadığını anlayır. Racaya bədənini vermək istəmir. Bu səbəbdən Raca Qaurini otağa bağlayar əziyyət verər. Şanxar Qaurinin qardaşını bura gətirir, amma Raca və qardaşı Bricva tərəfindən öldürülər. Ölmədən əvvəl Qaurinin qardaşı Şanxardan bacısını qorumasını istəyir. Bu zaman Şanxar və Qauri gizlənmək üçün meşəliyə qaçmağa məcbur olurlar...

Saundtrek
---------

| # | Ad | İfaçı | Davam etmə müddəti |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | "Tanhai Tanhai" | Alka Yagnik, Udit Narayan | 05:35 |
| 2 | "Badan Juda Hote Hain" | Kumar Sanu, Preeti Singh | 10:30 |
| 3 | "Dekha Tujhe To" | Kumar Sanu, Alka Yagnik | 07:32 |
| 4 | Sanson Ki Mala | Kavita Krishnamurthy | 06:47 |
| 5 | "Bhang Ke Nashe Mein" | Alka Yagnik | 06:07 |
| 6 | "Ghunghte Mein Chanda Hai" | Udit Narayan | 06:17 |

İstinadlar
----------

1. ↑  Sözsüz məhəbbət[*ölü keçid*] Yoxlanılıb: 24 oktyabr 2014

Xarici keçidlər
---------------

* *Kömür* — Internet Movie Database saytında.
Məzmun
------

Filmdə böyük türk xaqanları Haqq divanında toplaşaraq sərkərdə Əmir Teymuru divana çəkirlər. Sonda isə Teymur (*Fuad Poladov*) haqqında ədalətli qərarın çıxarılması tamaşaçıların ixtiyarına verilir.

Film haqqında
-------------

Film Nejdat Sevincin "Duruşmalar" pyesinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Əsərin müəllifi:** Nejdat Sevinc
**Ssenari müəllifi:** Mövlud Süleymanlı
**Quruluşçu rejissor:** Ramiz Həsənoğlu
**Quruluşçu operator:** Eldar Məmmədov
**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əsədov
**Bəstəkar:** Cavanşir Quliyev
**Səs rejissoru:** Teymur Abdullayev
**Rejissor:** Rafiq Dadaşov,Vüqar Vəliyev, Teymur Quliyev
**Operator:** Pərviz Əzimzadə
**Montaj rejissoru:** Nelli Dadaşova
**Montaj edən:** Etibar Həsənov
**Prodüser:** Ramiz Həsənoğlu
**Redaktor:** İlhamiyyə Rzayeva
**Direktor:** Nazim Dadaşov
**Rəqsin quruluşu:** Bəxtiyar Xanızadə
**Dekor rəssamı:** Hikmət Qurbanov
**Geyim rəssamı:** İvqa Salayeva
**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
**Qrim ustası:** Ulduz Kazımova, İlqar Cəfərov, Hikmət Qurbanov
**Fotoqraf:** Rafiq Bağırov, Tahir Cəfərov, Namiq Məmmədov
**Çəkiliş texnikası üzrə mexanik:** Kamil Məlikov
**Rejissor assistenti:** Pərviz Yusifov
**İşıqçı:** Ramiz Axundzadə, Natiq Rəcəbov
**Quruluş hissə müdiri:** İlyas İsmayılov
**Butaforçu:** Güloğlan Məmmədov, Lyubov Popova
**Kostümer:** Elmira Quliyeva, Gülxar Sadıqova
**Dekorçu:** Fərhad Mayılov, Arzu Poladov, Rəşad Məlikov, İsfəndiyar İsmayılov, Əliağa Xəlilov, Vaqif Cəfərov
**Quraşdırıcı:** Akif Cəfərov, Ələkbər Rəsulov, Qabil Rəhimov, Elçin Quliyev, Camal Dadaşov, Kərəm Rzayev
**Sürücü:** Bayram Cəbrayılov
### Rollarda

Fuad Poladov — Əmir Teymur
Fərhad İsrafilov — Oğuz xan
İlham Əsgərov — Bilgə xaqan
Vidadi Həsənov — Atilla
Məmməd Səfa — Alparslan
Şahmar Qəribli — Şaman dədə
Əbdülqəni Əliyev — Güntəkin
Sənubər İsgəndərli — Olcay Türkan xatun
Yaşar Nuri — şikayətçi ərəb
Rafiq Hüseynov — İbn Haldun
Vidadi Əliyev — Hafiz Şirazi
Yasin Qarayev — şahid
Pərviz Məmmədrzayev
Ramiz Novruzov — Atilla
Vaqif Əsədov — Oğuz xan
Sabir Məmmədov — Alparslan
Məbud Məhərrəmov — Səfir Klavio
Rəzzaq Məmmədov — Dəmirtaş
Hüseynağa Atakişiyev — Yıldırım Bəyazid
Hacı İsmayılov — Candarlı Əli paşa
Məzahir Süleymanov — Mövlana Şəmsəddin Fənari
Elşən Şirəliyev — İbn Ərəbşah
Hafiz Fətullayev — Cəlair oğlu Əhməd bəy

Xarici keçidlər
---------------

* AzTV-də daha bir yenilik
* ""Fatehlərin divanı"nın bilinməyən 26 seriyası məndədir, onları…" – Xalq yazıçısı Arxivləşdirilib 2019-01-15 at the Wayback Machine
**Engelman küknarı** — hündürlüyü 30–50 m-ə qədər, gövdəsinin diametri 90 sm olan ağac. Vətəni Şimali Amerikadır.

Engelman küknarının çətiri möhkəm, piramida formalı, budaqları bir az sallaqdır. Uzunömürlüdür, 300-400 il yaşayır. İynəyarpaqları göyümtül, ucu biz, yumşaq, zoğlarda 10-15 il, mədəni şəraitdə 7-8 il qalır. Qabığı cavan yaşda qırmızı-qonur, sonradan açıq-qonur rəngdə olur. Dekorativ cəhətdən iynəli küknardan bir az aşağıdır. Qışa davamlıdır. Mədəni şəraitdə 1862-ci ildən becərilir. Xiyabanlarda, şəhərin küçələrində və meydanlarında, xiyaban əkinlərində tək və ya kiçik qruplarla əkilməsi məsləhətdir.

"Qlauca", Göyümtül ("Glauca"). Hündürlüyü 20–40 m, konusvarı çətirli, budaqlarının üfüqi yarusluğu dəqiq olmayan ağacdır. İynəyarpaqları az iynəli, elastik, göyümtül-mavi olur, dəqiq rəngi erkən yazda bilinir. Qışda iynəyarpaqları dekorativdir. Tez böyüyür. Qışadavamlıdır. Toxumlarla, qələmlərlə, calaqla çoxalır. 1874-cü ildən mədəni şəraitdə becərilir. Digər formalardan aşağıdakılar məlumdur: gümüşü (f. argentea)-gümüşü iynəyarpaqlıdır; mavi, salalq (f. glauca pendula)-iynəyarpaqları boz-mavi, çətiri salalq, əsas budaqları çox sallaqdır; Fendler (f. Fendleri)-iynəyarpaqları gümüşü, nazik və uzun (2,8 m-ə qədər), sallaq formadır; xırda iynəyarpaqlı (f. microphilla)-şarşəkilli, cırtdan formadır.
Kölgəyədavamlıdır, ancaq çox işıqda yaxşı inkişaf edir. Torpağın məhsuldarlığına və havanın nəmişliyinə tələbkardır. Kontinental iqlimə və bir az bataqlaşmaya dözür. Havanın çirklənməsindən əziyyət çəkir və ilk növbədə iynəyarpaqların tez tökülməsinə səbəb olur. Cavan yaşda zəif böyüyür.
Küknarlar digər iynəyarpaqlılara nisbətən köçürülməni yaxşı keçirir, əsas kökü öz böyüməsini tez başa çatdırır, yan kökləri üstə yerləşən kök sistemi əmələ gətirir.

Toxumlarla, bağ formaları qələmlərlə və bəzən calaqla çoxalır.
Abşeron da bəzi həyətyanı sahələrdə, bağlarda tez-tez rast gəlinir. Böyük bağlarda tək əkilir, qrup və alleya əkinlərində məsləhət görülür.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q165387
* Wikispecies: Picea engelmannii
* BioLib: 2379
* Calflora: 6494
* CNPS: 1372
* EoL: 1061646
* EPPO: PIEEN
* EUNIS: 150683
* FEIS: piceng
* FNA: 233500908
* GBIF: 5284917
* GRIN: 28288
* iNaturalist: 78582
* IPNI: 262646-1
* IRMNG: 10587359
* ITIS: 183291
* IUCN: 42322
* MoBotPF: 284989
* NBN: NHMSYS0000461250
* NCBI: 3334
* NZOR: 8ee68f03-4ea5-4ea1-86c2-af0db45e59cf
* PPE: picea-engelmannii
* Plant List: kew-2563424
* PLANTS: PIEN
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:262646-1
* Tropicos: 24900166
* VASCAN: 7171
* WFO: wfo-0000482495

 |
**Xamzat Qastamirov** və ya **Şeyx Xamzat** (tam adı: **Xamzat Qastamirov Maqomedoviç**; d. 22 aprel 1975, Qroznı, Çeçenistan, RSFSR, SSRİ) — çeçen əsilli qanuni oğru.

Həyatı
------

Xamzat Qastamirov 22 aprel 1975-ci ildə Çeçenistanın paytaxtı Qroznı şəhərində anadan olub.

Kriminal aləmdə "Şeyx Xəmzət" ləqəbi ilə tanınan bu "qanuni oğru" hazırda Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yaşayır. O, indiyədək Bakıda, Moskvada və yaşadığı Berlində həbsdə olub.

Qastamirovun ilk məhbəs həyatı 1990-cı illərin əvvəlinə təsadüf edir. Bayıl türməsində dəmirbarmaqlıqlar arxasında olan "Şeyx Xamzat" burada Azərbaycan dilini öyrənib.

Azərbaycanda növbəti dəfə 2016-cı ilin avqustunda Türkiyənin İstanbul şəhərində qətlə yetirilən "qanuni oğru" Rövşən Lənkəranskinin yas mərasimində görünüb. O, dəfn mərasimindən qayıdarkən Bakıda hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən saxlanılsa da, heç bir təqsiri olmadığından sərbəst buraxılıb.

Hazırda oğru aləminin Avropa kassasının nəzarətçisi kimi tanınan "Şeyx Xamzat" Rövşən Canıyevin mənəvi qardaşı və varisi hesab olunur. Təsadüfi deyil ki, Lənkəranskinin vəfatından sonra onun mülklərinə nəzarət məhz Qastamirova keçib.

Xamzat Qastamirova qarşı indiyədək 4 dəfə sui-qəsdə cəhd edilib. Lakin Berlin, Qroznı, Amsterdam və Pyatiqorsk şəhərlərində təşkil edilən həmin sui-qəsdlər uğursuz alınıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kriminal aləmin "Kurtlar Vadisi" və ya "Şeyx Xəmzət"in səltənəti – FOTO – VİDEO
2. ↑  Kriminal avtoritet "Xamzat" Bakıda niyə saxlanıldı? Arxivləşdirilib 2018-10-09 at the Wayback Machine avropa.info  (az.)
3. ↑  "Криминальный авторитет новой формации". 2019-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-08.

Həmçinin bax
------------

* Rövşən Lənkəranski
**Xaybula Musalov** (4 dekabr 1990; Qunib rayonu, Dağıstan MSSR) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.

Həyatı
------

Xaybula Ənvərbəyoviç Musalov 1990-cı il dekabrın 4-də Rusiyanın Qunib rayonunda anadan olub.

Karyerası
---------

Xaybula Musalov 2015-ci ilin 12-28 iyununda baş tutan I Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində Fransa nümayəndəsi Kristian M'Billiyə (3:0), 1/4 final mərhələsində Belarus təmsilçisi Vitali Bandarenhaya (3:0), 1/2 final mərhələsində isə Macarıstan nümayəndəsi Zoltan Harcsaya (3:0) qalib gələn Xaybula Musalov, final görüşündə İrlandiya təmsilçisi Mixael O'Reilli ilə üz-üzə gəldi. Həlledici görüşdə Xaybula Musalov rəqibinə 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və I Avropa Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Xaybula Ənvərbəyoviç Musalov "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.

Uğurları
--------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **İl** | **Yarış** | **Ev sahibi** | **Nəticə** |
| 1 | 2015 | Avropa Oyunları | Azərbaycan Azərbaycan | **2.** |

İstinadlar
----------

1. ↑  *Amateur-boxing.strefa.pl idman portalı.* "2015 European Games — **Results**". www.amateur-boxing.strefa.pl ( (ing.)). 22.08.2022. 2022-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
2. ↑  *Normativ hüquqi sənədlərin vahid internet bazası.* "I Avropa Oyunları qaliblərinin və Azərbaycan idmanında xidmətləri olan şəxslərin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamı". www.e-qanun.az ( (az.)). 29.06.2015. 2016-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.08.2022.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qobustan (dəqiqləşdirmə).

Məzmun
------

Film yer kürəsinin ən qədim insan yaşayış məskənlərindən biri, sivilizasiyanın başlanğıc nöqtəsi olan Qobustan və onun qayaüstü təsvirlərinin mənaları haqqındadır.

Film haqqında
-------------

Filmin çəkilişlərinə Qobustan qəsəbəsinin sakinləri köməklik göstərmişdir.

Filmin ingilis dilindəki variantı AZTV-nin rəhbərliyi tərəfindən Tur Heyerdala göndərilib. Dünya şöhrətli Tur Xeyerdal cavab məktubunu Camal Abdullayevin adına Norveç konsulluğu vasitəsi ilə göndərib.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Filmin ideyası:** Qulu Məhərrəmov
**Ssenari müəllifi:** Qulu Məhərrəmov, Camal Abdullayev, Rövşən Almuradlı
**Quruluşçu rejissor:** Rövşən Almuradlı
**Tədqiqatlar:** Camal Abdullayev
**Elmi məsləhətçi:** Nəsir Rzazadə (sənətşünaslıq doktoru)
**Quruluşçu rəssam:** Adil Azay
**Quruluşçu operator:** İzzət Əzizov
**Rejissor assistenti:** Rüfət Əsədov
**Səs rejissoru:** Firudin Bağıroğlu
**Redaktor:** Sadıq Elcanlı
**Montaj edən:** Kamal Rzayev, Yafət Xeyirov
**Kompüter qrafikası:** Aleksandr Nikolayev
**Səs tərtibatçısı:** Həmid Rəsulov
**Videomühəndis:** Ceyhun Ağayev
**İşıqçı:** Ramiz Axundzadə
**Mətni oxuyan:** Eldəniz Rəsulov
**Filmin direktoru:** Məhyəddin Əsgərov
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkar:** Rafiq Babayev, Aydın Əzim Kərimoğlu, Ruhəngiz Qasımova

Filmdə iştirak edən
-------------------

Əsədulla Cəfərov

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğu
"Maqsud" firması
"Azərbaycanı tanıtma" fondu

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Əməyin istismarı** — başqa şəxsin əməyinin nəticələrinin dəyişdirilmədən və ya dəyəri bu şəxsin iş vaxtı ərzində əməyinin yaratdığı dəyərdən az olan əmtəə (xidmət, pul) müqabilində verilməklə mənimsənilməsi.

Karl Marks əməyin dəyər nəzəriyyəsinə əsaslanaraq belə qənaətə gəlirdi ki, istismar təkcə işçilərin açıq-aşkar asılılığı (quldarlıq, təhkimçilik, feodala tabelik) şəraitində mövcud deyil. İstehsalın və marketinqin bütün mərhələlərində (aldatma, zorakılıq və ya digər məcburiyyət olmadan) bütün malların tam dəyərinin ödənilməsi ilə bütün tərəflərin tamamilə könüllü hərəkətləri ilə belə muzdlu işçilərin əməyinin iqtisadi istismar mexanizmini göstərdi. Əksər qeyri-marksist iqtisadi nəzəriyyələr istismarın mövcud olmadığına və ya onun müstəsna olaraq qeyri-iqtisadi xarakter daşıdığına (zorakılıq, aldatma, asılılıq, məcburiyyət və s. əsasında) inanır. Marksizmə görə, hər hansı bir istismar forması üçün maddi ilkin şərt məhsuldar qüvvələrin inkişaf səviyyəsidir ki, bu zaman insan təkcə minimum ehtiyaclarını (zəruri məhsulu) ödəmək üçün deyil, həm də müəyyən izafi (artıq məhsul) istehsal edə bilər. muzdlu və ya məcburi işə götürülən şəxsin əməyini təşkil edən istehsal vasitələrinin sahibləri tərəfindən mənimsənilən.

İstinadlar
----------

1. ↑  *.* Эксплуатация // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Kökəb Əliyeva** (tam adı: **Əliyeva Kökəb Miri qızı**; d. 1935, Məşhəd, İran) — Azərbaycan əsilli Özbəkistan rəqqası. Azərbaycan Respublikasının və Özbəkistan Respublikasının əməkdar artisti.

Həyatı
------

Kökəb Əliyeva 1935-ci ildə İranın Məşhəd şəhərində anadan olmuşdur.

Özbəkistana köçmüş Kökəb Əliyeva Daşkənd Dövlət Xoreoqrafiya məktəbini bitirmişdir.

Daha sonra Özbəkistanda tanınmış Batır Zakirovun Estrada Orkestrində işləmişdir. O, Oleq Lundstremin estrada orkestrində rəqqasə vəzifəsində çalışmışdır.

2002-ci və 2005-ci illərdə keçirilmiş *"Özbəkistan – bizim ümumi evimizdir"* festivallarının laureatı olmuşdur.

Özbəkistanda fəaliyyət göstərən "Mexrijon" xeyriyyə fondunun həmsədridir.

"Azəri qızları"
---------------

Kökəb Əliyeva hazırda Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərən "Azəri qızları" rəqs ansamblının bədii rəhbəridir. Azərbaycan xalq rəqslərinin Özbəkistanda fəal təbliğatçısı olan Kökəb Əliyevanın rəhbərliyi ilə indiyədək yüzlərlə uşaq və yeniyetmə Azərbaycan milli rəqslərini, rəqs sənətinin sirlərini öyrənmişlər. Hazırda işlədiyi rəqs dərnəyində isə 40-dan çox uşaq Azərbaycan musiqisi ilə yanaşı özbək və digər Şərq xalqlarının rəqslərini öyrənirlər. Onlar müntəzəm olaraq Azərbaycanın Özbəkistan səfirliyinin və Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin tədbirlərdə uğurla çıxış edirlər.

Mükafatları
-----------

Kökəb Əliyeva Azərbaycan və Özbəkistan respublikalarının bir sıra rəsmi dövlət mükafatları ilə təltif edilmişdir:

* Azərbaycan "Əməkdar artist" (17.09.2007)
* Özbəkistan "Dostluq" ordeni;
* Özbəkistan "Şöhrət" ordeni;
* Özbəkistan "Müstəqillik" ordeni.
* Özbəkistan "Əməkdar artist"

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi (Daşkənd)
* Özbəkistan azərbaycanlıları

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Özbəkistanda tanınmış azərbaycanlılar: Əliyeva Kökəb Miri qızı Arxivləşdirilib 2021-11-12 at the Wayback Machine. azculture.uz  (az.)
2. 1 2  "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında" Arxivləşdirilib 2022-01-17 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 sentyabr 2007-ci il tarixli, 2387 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az  (az.)
3. 1 2  Rəqs kursu Arxivləşdirilib 2022-01-20 at the Wayback Machine. azculture.uz  (az.)
4. 1 2  Azərbaycanın əsrarəngiz mədəniyyəti Orta Asiyada Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine. turkelpress.com, 05.05.2013  (az.)
**Sinapslar** — neyronların (sinir hüceyrələrinin) digər neyronlara və ya əzələlər və vəzilər kimi qeyri-neyronal hüceyrələrə mesaj ötürməsinə imkan verən xüsusi qovşaqlardır. Hərəki neyron və əzələ hüceyrəsi arasındakı kimyəvi sinapsa *sinir-əzələ qovşağı* da deyilir.

Kimyəvi sinapslar sayəsində mərkəzi sinir sistemindəki neyronlar bir-biri ilə neyron şəbəkəsi yarada bilirlər. Buna görə də sinapslar qavrayış və təfəkkür kimi zehni funksiyalar üçün mühüm rol oynayır. Bundan əlavə, sinir sisteminin bədənin digər orqanları ilə əlaqəsi sinapsların mövcudluğundan asılıdır.

İnsan beynində çoxlu sayda kimyəvi sinaps var. Gənc uşaqlarda 10–16 (10.000 trilyon) sinaps olduğu halda, bu rəqəm yaş artdıqca tərs şəkildə azalır və böyüklərdə sabitləşir. Yetkin bir insanın sinapslarının təxmini sayı 10 15 ilə 5 x 10 15 arasındadır (1000-dən 5000 trilyona qədər).

Zamanla sinapsların sayının azalması itki kimi qəbul edilməməlidir.

Sinaps termini ser Çarlz Skott Şerrinqton və onun həmkarları tərəfindən yunanca "sin-" (birlikdə, birlikdə) və "haptein" (qucaqlamaq) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Kimyəvi sinapslar mövcud olan yeganə bioloji sinaps növü deyil, elektrik sinapsları və immunoloji sinapslar da mövcuddur. Ancaq ümumi istifadədə sinapslar xatırlandıqda, kimyəvi sinapsı nəzərdə tutulur.
Dəvəquşu effektini göstərən karikatura
**Dəvəquşu alqoritmi** — informatikada (kompüter elmində) çox nadir ola biləcəyi üçün potensial problemləri görməzlikdən gəlmək strategiyası. Adını "başını quma soxmaq və heç bir problem olmadığını iddia etmək" mənası verən dəvəquşu effektindən almışdır. Problemin qarşısını almaqdansa, onun baş verməsinə imkan vermək daha sərfəli olduqda istifadə olunur.

Ölü kilidlənmə zamanı istifadə
------------------------------

Bu yanaşma, çox nadir olduğu və aşkarlanması və ya qarşısının alınması xərclərinin yüksək olduğu güman edildiyi halda, paralel proqramlaşdırmada ölü kilidlənmələrin aradan qaldırılmasında istifadə edilə bilər. Əgər dəstdəki hər bir proses digər prosesin hərəkətə keçməsini gözləyirsə, proseslər dəsti kilidlənir.

Dəvəquşu alqoritmi heç bir problem olmadığını iddia edir və ölü kilidlənmələr çox nadir hallarda baş verərsə və onların qarşısının alınmasının dəyəri yüksək olarsa, o zaman istifadə edilməsi məqsədəuyğundur. UNIX və Windows əməliyyat sistemləri bu yanaşmadan istifadə edirlər.

Dəvəquşu alqoritmindən istifadə kilidlənmə ilə mübarizə üsullarından biri olsa da, dinamik qaçınma, bankerin alqoritmi, aşkarlama və bərpa və qarşısının alınması kimi digər effektiv üsullar da mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *English, John.* Introduction to Operating Systems: Behind the Desktop (ingilis). Bloomsbury Publishing. 2017-09-16. ISBN 978-0-230-37408-9. 2022-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-07.
2. ↑  *Kaur, Gurusharan; Kaur, Lakhbir; Kaur, Rajinder.* Elements and Digitization of Computer (ingilis). Educreation Publishing. 2022-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-07.
3. ↑  "Middle East Technical University. Deadlocks". 2012-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-07.

Xarici keçidlər
---------------

* Ostrich algorithm
* Non-Hard Locking Read-Write Locker
* Deadlock Basics + Modelling + Ostrich Algorithm

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 127490471 |
**Keniyada çayçılıq** — Keniya Respublikasında çay plantasiyalarının salınması, çay əkini materiallarının yetişdirilməsi, yaşıl çay yarpağının istehsalı və emalı ilə məşğul olan kənd təsərrüfatı və yeyinti sənayesi sahəsi.

Keniyada çay istehsalçılarının 90 %-nin plantasiyalarının ərazisinin 0,4 hektardan az olmasına baxmayaraq, ölkə yüksək yarpaq çıxımına malik sortlardan istifadə olunması hesabına 2013-cü ildə dünya bazarına 370 min ton çay ixrac etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Çayçılıq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çayçılıq haqqında" Arxivləşdirilib 2022-03-19 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikasının 17 dekabr 2002-ci il tarixli, 402-IIQ nömrəli Qanunu. e-qanun.az  (az.)
2. ↑  ""Azərbaycan Respublikasında çayçılığın inkişafına dair 2018–2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı"nın təsdiq edilməsi haqqında" Arxivləşdirilib 2022-03-19 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 fevral 2018-ci il tarixli, 3660 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az  (az.)