recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tələbələrə maddi yardım (və ya tələbə maddi dəstəyi və ya tələbə yardımı)** — təhsilini davam etdirən şəxslərə verilən maliyyə dəstəyi. Tələbə maliyyə yardımı təqaüdlər, qrantlar, tələbə kreditləri və iş üzrə təhsil proqramları da daxil olmaqla bir sıra formalarda ola bilər. Tələbələrə maliyyə dəstəyi göstərməyin bu üsullarının hər birinin öz üstünlükləri və çatışmazlıqları var.

Maliyyə yardımı proqramı
------------------------

Bir çox ölkələrin tələbələri üçün bir növ maliyyə yardımı proqramı var. Hamı üçün nominal qiymətə təhsil verən ölkələrdə maliyyə yardımı ailənin iqtisadi vəziyyətindən daha çox təhsil statusu ilə yalnız üçüncü dərəcəli əlaqəyə malik ola bilər və tələbələrin maliyyə dəstəyi əsasən dolayıdır. Məsələn, Belçikada tələbə krediti sistemi yoxdur və bilavasitə dəstək yalnız aztəminatlı ailələrdən olan tələbələrə olur, tələbələrin çox məhdud hissəsinə yardım maddi cəhətdən yoxlanılmış qrantlar şəklində verilir.

Konkret nümunələr
-----------------

* Kanadada tələbə maliyyə yardımı
* Finlandiyada tələbə maliyyə yardımı
* Almaniyada tələbə maliyyə yardımı
* İsveçdə tələbə maliyyə yardımı
* Birləşmiş Krallıqda tələbə kreditləri və qrantlar
* ABŞ-da tələbə maliyyə yardımı

İstinadlar
----------

1. ↑  EURYDICE, *Modernisation of Higher Education in Europe: Funding and the Social Dimension* (2011), p. 50-57.
2. ↑  OECD, *OECD Economic Surveys: Belgium 2007* (2007), p. 97.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
Budda Amitabha, XII əsr, Kamakura, Yaponiya.
**Təmiz torpağın buddizmi** (*çin.* 净土宗 *цзинтуцзун*; *yap.* 浄土宗, *дзёдо-сю*; vyet. Tịnh Độ Tông, *Tin Do Tonq*), eləcə də ***amidaizm, amitoizm*** — Mahayana buddizmin məktəbi, Uzaq şərq buddizmin qolu.

Təlimin xülasəsi
----------------

Daosizmin və buddizmin bir sıra ideyalarını özünəməxsus şəkildə sintez edən Daoanın şagirdi Huey-yuan icmanı – «sanqha»nı – hökmdara və hakimiyyətə qarşı qoyaraq və transsendental kontekstdə anlaşılan, yəni dünyanın fövqündə duran şəxsiyyət kimi qəbul edilən Vahid Tanrı – Amitabha – kultunu yaratmaqla dini dünyagörüşün, daha dəqiq deyilərsə, transsendental dinin formalaşma prosesini sona çatdırdı. Amidaizm adlandırılan bu din cəmiyyətdə hakim mövqe tutduqca Çin tarixinin orta əsrçilik dövrü başlayır.

Amidaizm Çində buddizmin ilk variasiyası kimi təşəkkül tapdı. Bu, icmaçı variasiya idi.

Konfutsiçilik cərəyanına daxil olanlar qeyri-aristokratik mənşəli legist ideyalarla barışdıqları üçün Çinin aristokratik ruhu özünü konfusiçiliyin dilində deyil, daha çox buddizmin dilində anlaya bildi və ifadə etdi. Aristokratik buddizm çan adlandırıldı və özünü icmaçı buddizmə – amidaizmə qarşı qoydu. Əgər amidaizm bu dünyadakı əziyyətlərin əvəzində o dünyada rahat həyata, cənnətə nail olmaq istəyənlərin buddizmi idisə, çan dünyanı həqiqiləşdirərək cənnətə döndərmək əzmində olanların buddizmi oldu. Əgər amidaizm dünyaya, dünyəvi həzlərə bağlı olanların buddizmi idisə, çan həqiqətə bağlı olanların buddizmi oldu. Əgər amidaizmdə Amidanın (Amitabhanın) mərhəmətinə inam təlqin edilirdisə, çanda ürəyin haqq səsinə inam təlqin edildi.

Həmçinin bax
------------

* Çində buddizm
**Antroponim** (antropo… + yun. ονύμα – ad) – müxtəlif şəxs adlarının məcmusunu bildirən termin, insana aid hər hansı bir xüsusi ad. Şəxsin öz adını (Əhməd), atasının adını (Məmməd), soyadını (Həsənli), ləqəb (Kefli İsgəndər), təxəllüs (Abbas Səhhət) və s. əhatə edir. Dialektal, fərdi, ədəbi, poetik, topoantroponim, real, reprezentativ antroponimlərə ayrılır. Azərbaycan dilində antroponimin iki növü var: real və qeyri-adi antroponimlər. Cəmiyyətdə insanları bir-birindən fərqləndirmək məqsədi ilə istifadə olunan hər bir həqiqi ad real antroponimdir. Məs. Mərdan qaşqabaqlı bir sükutla budaqları aralayıb kolların qaranlıq diblərini, mağaraları nəzərdən keçirirdi (İ.Əfəndiyev). Yazılı ədəbiyyat və folklorda müəyyən bədii məqsədlərlə bağlı işlədilən antroponim qeyri-adi bədii antroponim adlanır. Məs. Ramazan nə qədər tələsirdisə, Cinayətov bir o qədər ağır tərpənirdi… (M.Cəlal). Antroponimlərdə xalqın özünəməxsus mədəniyyəti, məşğuliyyəti, etik və estetik görüşləri öz əksini tapmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 563. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Ayaqlı təcnis** — aşıq poeziyasında forma etibarilə "təcnis müstəzad", "qoşma müstəzad" əsasında yaradılmış təcnis şeir formasının şəkillərindən biri. Əlamətlərinə görə ayaqlı qoşmanı xatırladır. Əsas fərq buradakı bəndlərin cinas qafiyədən qurulmasıdır. 

Ayaqlı təcnisin birinci bəndində 1-ci və 3-cü misralar sərbəst, 4-cü misranın yarımçıq hissəsi 2-ci misranın yerində işlənən hissə ilə həmqafiyə olur. Ayaqlı təcnis el aşıqları arasında "təcnis müstəzad" adı ilə də işlənilir.

Çox çətin və eyni zamanda estetik baxımdan, poetik arxitektonikası etibarilə çox da maraqlı olan ayaqlı təcnis nadir təcnis şəklidir. Burada hər bəndin axırında 5-6 hecalı əlavə bir misra da işlənir. Təsadüfi deyildir ki, ustad Aşıq Ələsgərin yaradıcılığında yalnız bir ayaqlı təcnis nümunəsinə rast gəlinir.

Götürüb sazımı, girrəm meydana,  

  Gəl eyləyək bəhs!  

Əyər sən toxunsan, mən də toxunnam,  

Şəriətdə halal - qisasa qisas,  

  Qoy ucalsın səs!  

  

Bir xoş günü əvəz min ayə billəm,  

Çəkilib qamətin minayə, billəm.  

Pirimdən dərs aldım, min ayə billəm,  

Bir sözünə min söz deyəm dəsbədəs,  

  Dur yerində pəs!  

  

Ovsunçuyam, ovsun sallam hi mara,  

Bənna isən tərkin axtar, him ara.  

Səmin diraz, ləhçən bənzər himara,  

Aləmə bəllidir bu nitqü nəfəs,  

  Misali hədəs!  

  

Mən dərdliyəm, mən ağlaram budağlar,  

Eşq ucundan sinəmdədi bu dağlar,  

Bir tərlanam, oylağımdı bu dağlar.  

Sənsən səgi-lağər, şikarin məkəs,  

  Hökmün kəsakəs!  

  

Aşıq gərək bu meydanda bir qala,  

Eşq odunu bir ətəklə, bir qala,  

Ələsgərdi Xeybər kimi bir qala,  

Bacara bilməzsən, dur yerində pəs,  

  Danışma əbəs!

İstinadlar
----------

1. ↑  Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, səh.379

Mənbə
-----

* Elçin. Seçilmiş əsərləri. 10 cilddə. IX cild. Bakı: ÇİNAR-ÇAP, 2005, 509 səh.
* Tariyel Məmmədov. İzahlı saz-söz lüğəti. Bakı: Elmin İnkişafı Fondu, 2015, səh.16.
**Ayaq** — qədim uzunluq ölçü vahidi.

Ümumi məlumat
-------------

Addım, qulac, qarış və dirsək türk sözləri olub, bu gün də bir çox xalqların, xüsusilə türk xalqlarının, eləcə də azərbaycanlıların həyat və məişətində uzunluq ölçmək üçün geniş şəkildə işlənməkdədir. Bu da onların dəqiq ölçülərə daha çox yaxınlığı ilə bağlıdır. 
Xalqımızın məişətində əski çağlarda işlənmiş, lakin bu gün öz əhəmiyyətini demək olar ki, itirmiş uzunluq ölçüsü vahidləri də vardır. İnsanın bədən üzvləri ilə ifadə olunan ayaq və barmaq kimi qədim ölçüləri bunlara aid etmək olar. 

Addım, qarış, qulac və dirsəyə nisbətən ayaq uzunluq ölçü vahidi az işlənmiş, tədricən unudularaq arxaikləşmişdir. Bu gün ayaqdan uzunluq ölçmək üçün istifadə edildiyinə rast gəlinməsə də, xalqın yaratdığı və öz məişətində uzun illər boyu işlətdiyi uzunluq ölçü vahidlərindən biridir. Hal hazırda kiçik yaşlı uşaqlar oyun oynayarkən müxtəlif oyunlar zamanı ayaq ölçü vahidindən istifadə edirlər. 

Azərbaycanda işlənən "ayaq" təxminən yarım inşaat arşınına (0,76 sm : 2 = 0,38 sm ) bərabər götürülmüşdür. Hazırda məişətimizdə işlənən sacayağı da "ayaq" ölçü vahidindən yaranmışdır. Sacayağının ayaqlarının arası onun böyüklüyündən-kiçikliyindən asılı olaraq təxminən bir ayaq, yaxud yarım ayaq uzunluğunda olur.

Mənbə
-----

**Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 455. ISBN 978-9952-34-152-2**

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------
**Ayastefanosdakı rus abidəsinin yıxılması** (*türk.* Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı; osm. موسقوف هىكلنك تجريبى, translit. *Moskof Heykelinin Tahribi*, *azərb.* Moskva heykəlinin təxrib olması‎) — Fuad bəy tərəfindən 14 noyabr 1914-cü il tarixində çəkilən Osmanlı sənədli filmi. Film Türkiyə kinematoqrafiyasındakı ilk film kimi qəbul edilir. Ayastefanos (indiki Yeşilköy) yaxınlıqlarındakı Kalitariyada (indiki Şənlikköy) 1877–1878-ci illərdəki Osmanlı–Rusiya müharibəsinin xatirəsinə ruslar tərəfindən tikilən Ayastefanosdakı rus abidəsinin yıxılmasını əhatə edən film Avstriya-Macarıstan şirkəti olan "Sascha-Meßter-Film"in texniki dəstəyi ilə Osmanlı ordusu adına 150 metrlik lentə ağ-qara olaraq çəkilmişdir.

Digər tərəfdən, bəzi mənbələrdə filmin doğrudan da çəkilib çəkilməməsi müzakirə mövzusuna çevrilmişdir. Filmin 1953-cü ildə Nurullah Tilgən tərəfindən Türkiyə kinematoqrafiyasının ilk filmi olduğu irəli sürülmüşdür. Lakin filmin heç bir nüsxəsinin mövcud olmaması və varlığını sübut edən konkret bir dəlilin olmaması 1970-ci ildə Nicat Özönün bu məsələyə şübhəli yanaşmasına səbəb olmuşdur. Filmi izlədiyini iddia edən şahidlərin ortaya çıxmasına baxmayaraq, kinematoqrafiya tarixçiləri hələ də filmin doğrudan da çəkilib çəkilməməsi haqqında həmfikir deyillər. Əlavə olaraq, sənəd filmin "Türkiyənin ilk filmi" olması iddiası da mübahisəlidir. Əksinə, fərqli-fərqli qruplar iddia edir ki, Türkiyə kinematoqrafiyasındakı ilk film ya "*İp toxuyan qadınlar*", ya da "*Despina nənə*"dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Türk kinosu atlara və yeniçərilərə borcludur. **kulis.az**[*ölü keçid*]  (az.)
IS-3.Kiyev 
İosif Stalin tankının 1944-cü ilin sonlarında dizaynın və konstruksiyanın yüksəldilməsi nəticəsində IS-3 (Object 703) tankları meydana gəldi. Bu tankın zireh nizamı düzəldildi və müharibədən sonra SSRİ tanklarının damğası halına gələn yarımkürəvi quruluşa malik olan çuqunlu qəlibləşdirilmiş tank qülləsindən (tərsinə çevrilmiş bir şorba kasasına bənzəyən) istifadə edilməyə başlanıldı. Bu alçaq hemisferik tank qülləsi, müdafiəni gücləndirmişdir. Eyni zamanda, xüsusilə doldurucu üçün çalışma sahəsi önəmli şəkildə azaldı (ümumiyyətlə götürdükdə SSRİ tankları Qərb tanklarına nəzərən narahat olan daha kiçik interyerə (daxili dizayn) sahib olmuşdurlar). IS-3 tankları İkinci dünya müharibəsinin lap sonlarında gəldi və almanlar ilə çox da ciddi müharibələrdə qarşılaşmadı. Yalnız Berlinin müdafiəsinin yarılması əməliyyatlarında bu tanklardan almanlara qarşı istifadə edilmişdir. Berlin müharibəsində almanların əlində olan heç bir texnika bu tankın öndən zirehini dağıtmağı bacarmamışdır. Bu tanklardan ibarət olan bir alay Yaponiya İmperiyasına qarşı Mancuriyaya göndərilmişdir.

IS-3 tankının arxa tərəfdən görünüşü
IS-3 2015-ci il 9 mayda Xabarovsk paradı zamanı
1960-cı ildə başlayan modernizasiya ilə IS-3 tankları və yüngül IS-2M tankları oxşar bir şəkildə, IS-3M olaraq modernizasiya edilmişdirlər.

Belə bir əfsanə dolaşır ki, İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra keçmiş müttəfiqlər getdikcə güclənməkdə olan SSRİ-yə qarşı müharibəyə başlamaq və həmin müharibədə əsir almanlardan da istifadə etmək istəyirlərmiş. Lakin 7 sentyabr 1945-ci ildə SSRİ Berlində keçirilən qələbə paradında ilk dəfə özünün İS-3 tipli yeni, ağır tanklarını nümayiş etdirir. Bu tankları görən müttəfiqlər SSRİ-yə qarşı müharibəyə başlamaq fikrindən çəkinirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-04.
**Bell 429** — Bell Textron Helicopter şirkəti tərəfindən istehsal olunan ABŞ mənşəli çoxməqsədli helikopterdir. Bell 427 helikopterlərinin uzadılmış bir versiyası olub ilk uçuşunu 27 fevral 2007-ci ildə həyata keçirmişdir  və 1 iyul 2009-cu ildə xidmətə qəbul edilmişdir.

Texniki xüsusiyyətləri (Bell 429)
---------------------------------

Ekipaj üzvləri: 1 nəfər

Sərnişin tutumu: 7 nəfər

Uzunluğu: 12.7 metr

Pərinin (pərvanə) uzunluğu: 10.97 metr

Hündürlüyü: 4.04 metr

Boş çəkisi: 1925 kiloqram

Maksimal yükgötürmə qabiliyyəti: 3175 kq

Motor: 2 x Pratt & Whitney Canada PW207D1 qazturbin mühərriki

Bell 429

İstifadəçilər
-------------

ABŞ

Avstraliya

Böyük Britaniya

İsveç

Kanada

Küveyt

Puerto-Riko

Slovakiya

Türkiyə

Tayland

Oman

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Bell 429*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

Bell Helicopter 429 Official Site

İstinadlar
----------


1. ↑  World Air Forces 2014. 2014.
2. ↑  "Bell Flies 429, Stretches Program" Arxivləşdirilib 2016-01-16 at the Wayback Machine. *Rotor & Wing*, April 2007.
3. ↑  "Bell 429 Achieves Certification" Arxivləşdirilib 2009-07-11 at the Wayback Machine. Bell Helicopter, July 1, 2009.
4. ↑  Bell 429 brochure Arxivləşdirilib 2009-04-19 at the Wayback Machine. Bell Helicopter.
5. ↑  Bell 429 product specs Arxivləşdirilib 2007-03-22 at the Wayback Machine. Bell Helicopter
6. ↑  Bell 429 page Arxivləşdirilib 2005-03-12 at the Wayback Machine. Flug Revue.
**Kiasma Müasir İncəsənət Muzeyi** — Kiasma vizual mədəniyyət Mərkəzi - Finlandiyanın və Helsinkinin ən çox ziyarətçisi olan muzeylərindən biri.

Tarixi
------

Kiasma Müasir İncəsənət Muzeyinin əsası 1998-ci ildə qoyulmuşdur. Muzeyin binasının layihələşdirilməsi və planlaşdırılması 40 il ərzində davam etdirilmişdir.

Muzey Helsinki şəhərinin mərkəzində, Mannerheyminaukino meydanında, marşal Mannerheymin abidəsinin yaxınlığında yerləşir. Kiasma Müasir İncəsənət Muzeyi Ateneum Bədii muzeyi, Sinebryuxov bədii muzeyi, Finlandiya mərkəzi Bədii Arxivi ilə birlikdə Finlandiya Milli Qalereyasının tərkibinə daxildir.

Muzeyin eksponatları
--------------------

Muzeyin fondunda müasir incəsənətə aid 4 minə yaxın eksponat saxlanılır. Muzeyin eksponatlarından ibarət sərgilər hər il yenilənir, 4-cü və 5-ci mərtəbələrdəki müvəqqəti sərgilər il ərzində 3-4 dəfə dəyişdirilir. 2013-cü ildən muzeyə Rusiyadan gələn turistlərə eksponatlar haqqında məlumat rus dilində verilir .

Muzeyə 4 №-li tramvay, 15 №-li avtobus və metronun Rautatientori stansiyası vasitəsilə getmək mümkündür. Muzey həftənin III-V günləri saat 10:00-dan 23:00-dək, II və bazar günləri saat 10:00-dan 17:00-dək işləyir.

Rəhbərlik
---------

* Pirkko Siitari (2010 - 31 mart 2015)
* Leevi Xaapala - 1 iyun 2015-ci ildən )

Xarici keçid
------------

* Официальный сайт
* О музее Киасма на официальном сайте Министерства иностранных дел Финляндии
* You Tube — экскурсия по музею Киасма

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .
3. ↑   Arxivləşdirilib 2016-03-27 at the Wayback Machine
Музей современного искусства Киасма заговорила по-русски.2014
4. ↑   главой музея современного искусства Kiasma избран Лееви Хаапала. 2015
**Khmer yazısı** və ya **khmer əlifbası** (khm. អក្សរខ្មែរ, [ʔakˈsɑː ˈkʰmae], *aksa khmae*) — Kambocanın rəsmi dili olan Khmer dilini yazmaq üçün istifadə olunan yazı.

Samitlər
--------

Khmer yazısında 35 samit var, onlardan yalnız 33-ü müasir khmer dilində istifadə olunur, ikisi isə köhnəlmişdir. Hər samitin özünəməxsus saiti var. Samit silsiləsi samitlərə aid edilən asılı saitlərin tələffüzünü müəyyən edir və bəzi mövqelərdə özünəməxsus sait səsi öz-özünə tələffüz olunur. Bu iki cərgə əvvəlcə səssiz və müvafiq olaraq səsli samitlər idi. Orta Khmer dövründə fonetik dəyişikliklər səssiz samitlərdən sonra saitlərə təsir etmiş və bu dəyişikliklər xarakterik səsin itirilməsinə baxmayaraq davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Huffman, F.* Cambodian System of Writing and Beginning Reader. [New Haven, CT]: Yale University Press. 1970. /. ISBN 0-300-01314-0.

Xarici keçidlər
---------------

* кхмерское письмо на сайте Omniglot  (ing.)
* таблица романизации кхмерского письма  (ing.))
**Məryəm Səfərova** (d. 3 iyul 2004; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı bədii gimnast. O, Eleonora Yusifova, Nərminə Səmədova və Nəzrin Cəfərzadə ilə birgə, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının açılış mərasiminin baş qəhrəmanı olan Mina obrazını canlandırıb.

Həyatı
------

Məryəm Səfərova 2004-cü il 3 iyulda anadan olub.

Karyerası
---------

Məryəm Səfərova 2009-cu ildən etibarən bədii gimnastika ilə məşğul olur.

Məryəm Səfərova beynəlxalq səviyyədə birinci uğurunu 2015-ci ildə qazandı. Məryəm Səfərova, Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində baş tutan yarışda, qızıl medala layiq görüldü.

Elə həmin ildə o, Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində baş tutan beynəlxalq turnirdə mübarizə apardı və yenə, yarışların qızıl medalına layiq görüldü.

2015-ci ildə isə Məryəm Səfərova Bakı Çempionatında da qızıl medala sahib oldu.

### IV İslam Həmrəyliyi Oyunları

Məryəm Səfərova 2017-ci il 12 mayda Bakı Olimpiya Stadionunda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının açılış mərasimində, Eleonora Yusifova, Nərminə Səmədova və Nəzrin Cəfərzadə ilə birgə, Mina obrazınının canlandırdı.

Həmçinin bax
------------

* Eleonora Yusifova
* Nərminə Səmədova
* Nəzrin Cəfərzadə

İstinadlar
----------
**Məryəm Aydəmirova** (1 yanvar 1924 – 2 noyabr 1992, Qroznı) — Çeçen müğənnisi, musiqiçi, bəstəkar, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Xalq artisti, RSFSR əməkdar artisti.

Bioqrafiya
----------

1 yanvar 1924-cü ildə Nadterek rayonunun Beno-Yurt kəndində anadan olmuşdur. Ailənin yeganə övladı olur. Məktəbdə onunla birlikdə oxuduğu Mahmud Esambayev tərəfindən bir həvəskar sənət dərnəyində mahnı oxumağa çağrılır. Beşinci sinifdə Pyatiqorskda istedadlı uşaqlar üçün keçirilən yarışmada iştirak edir. Ancaq xüsusi bir musiqi təhsili almır.

Deportasiya illərini Cambulda keçirir. Bir tanış onu ziyarətçilər üçün mahnı oxuduğu yeməkxanada işləməyə dəvət edir. Ailəyə verilən cüzi yardımla anası bir qarmon alır. Məryəm bunun üzərində çalmağı öyrənməyə başlayır. Qazandığı yeməyi qohumları və qonşuları arasında paylaşır.

Tezliklə onu Qazaxıstan Opera Teatrının rəhbərliyi görür. Kəndlərdə konsertlərə gedən kompleks bir konsert briqadasında işləyir. O, rayon xaricinə səyahət etmək üçün icazə alanlardan biri olur. Mahnıları tez-tez həmyerlilərinin hönkürtüləri ilə kəsilirdi. Harada konsert verərsə, həmişə torpağında ifa etdiyi insanların dilində bir neçə mahnı əzbərləyərdi. Çeçen, qazax, qırğız, özbək, erməni, osetin dillərində mahnı oxuyurdu.

1956-cı ilə qədər Qazaxıstan teatrında çalışır, truppanın yenidən canlandırılan Çeçen-İnquş Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblına qəbuluna başlayanda. seçimdən keçir, amma ona bir şərt qoyulur. O musiqi məktəbini bitirməli idi. O, şərti yerinə yetirir.

1957-ci ildə vətənə qayıtdıqdan sonra Qroznı Filarmoniyasında işləməyə başlayır. O, qastrol səfərində iyirmidən çox ölkəni gəzir. Filarmoniyada 35 il çalışır. 2 noyabr 1992-ci ildə dünyasını dəyişir.

Ailə
----

İki qızı və bir oğlu var idi.

Əri 26 aprel 1966-cı ildə Daşkənd zəlzələsi zamanı dünyasını dəyişir;

13 yaşında bir oğlu qəzada ölür.
Qızı Zulay — Rusiya Teatr Sənəti İnstitutu məzunu, X. Nuradilov adına Çeçen teatrının aktrisası, Çeçenistan Respublikasının Xalq artisti;

Qızı Məlikə Mədəni maarifçilik məktəbinin xoreoqrafiya fakültəsinin məzunudur;

Qardaşı qızı Aymani Aydəmirova müğənni, Çeçenistan Respublikasının və İnquşetiya Respublikasının Xalq Aktrisasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Айдамирова, Марьям Ахмедовна". 2021-10-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-03.

Mənbə
-----

* Марьям Айдамирова
* Марьям Айдамирова
* Марьям Айдамирова
* Марьям Айдамирова
* Жизнь замечательных людей. Марьям Айдамирова — YouTube
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayeva.

**Ağayeva Şəfiqə Əli qızı** (1918, Ağdamkənd, Ağdam rayonu – 1983) – Azərbaycan jurnalisti, tərcüməçi, nəşriyyat işçisi, pedaqoq.

Həyatı
------

Yelizavetpol (Gəncə) quberniyası Cavanşir qəzasının Ağdam kəndində müəllim ailəsində doğulmuş. Kəndində orta, Ağdam pedaqoji texnikomunda və Azərbaycan Tibb İnstitutunda ali təhsil almışdır.

İctimai Fəaliyyəti
------------------

1934–83-cü illərdə "Lenin yolu" qəzetində (Ağdam Şəhəri), "Qızıl əsgər", "Gənc işçi" qəzetlərinin," Azərbaycan qadını jurnalı"nın redaksiyalarında ədəbi işçi, şöbə müdiri, redaktor, Azərbaycan KP MK-da, respublika Baş Mətbuat idarəsində, "Uşaqgəncnəşr" və "Azərbaycan Pioneri" qəzeti redaksiyasında məsul vəzifələrdə işləmişdir. Əsasən rus ədəiyyatından tərcümələr etmişdir.

Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.

Həmçinin bax
------------

* Fərhad Kərimov
* Fərman Eyvazlı
* Fərman Nəbiyev

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Ağayeva Şəfiqə
**Mehmet Şefik Aker**, (1877, Kesriye - 1964, İstanbul ), türk əsgəri.

28 may 1894-cü ildə daxil olduğu Hərbi Akademiyanı 17 avqust 1896-cı ildə leytenant rütbəsi ilə bitirdi. 1897-ci il Osmanlı-Yunan müharibəsində iştirak etmişdir. 8 mart 1900-cu ildə kapitan, 18 iyul 1908-ci ildə mayor rütbəsinə yüksəldi.Mayor rütbəsi ilə Tripoli müharibəsinə və Balkan müharibələrinə qatıldı.

1914-cü ilin fevral ayında Çanaqqalada xidmət etmişdir. 9-cu Tümən, 25-ci Alay, 3-cü Tabor komandiri oldu. 1914-cü ilin oktyabrında eyni bölgünün 27-ci Alay komandiri təyin edildi. 29 noyabr 1914-cü ildə Qubernator rütbəsinə yüksəldi. 24 aprel 1915-cü ildə Gelibolu Yarımadasına enişlə başlayan Çanaqqala müharibələri zamanı, Arıburnu bölgəsində ANZAC qoşunlarını ilk qəbul edən komandanlığının komandanı kimi 27-ci Ordu ilə bir çox qarşıdurmaya qatıldı. Mustafa Kamal 8 avqust 1915-ci ildə Anafartalar Qrup Komandirliyinə təyin edildi. Bölmənin komandanlığını boynuna götürdü. 15-ci Ordu 1916-cı ilin avqust ayında Qalisiya Cəbhəsinə göndərildi. 19-cu Tümən komandirliyini etdi. Diviziya komandiri idi. 7 oktyabr 1916-cı ildə İzmir Bölməsinin Hərbi Xidmət İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edildi.

14 dekabr 1916-cı ildə Miralay rütbəsinə yüksəldi. 28 yanvar 1917-ci il tarixində 59-cu Bölməyə, 1917-ci il 19 iyul tarixində 49-cu diviziyaya köçürülmüşdür. 24 İyul 1917-ci ildə 57-ci Bölməyə təyin edildi. Diviziya Komandanlığı vəzifələrinə təyin edildi. 57-ci Diviziya komandiri vəzifəsinə əlavə olaraq 24 oktyabr 1917-ci ildə 21-ci ordu Korpus Komandirinin müavini vəzifəsinə təyin edildi. Sonra 57-ci Diviziya ilə birlikdə İzmir Cənub Cəbhəsinin (Menderes Qrupu) Komandiri təyin edildi.

19 may 1919-cu ildə 9-cu Ordu Müfəttişi Mustafa Kamal Paşanın əhatəsində Anadoluya getdi. 1920-ci ilin avqust ayında Konya üsyanı səbəbiylə qurulan İzləmə Dəstəyi Komandirliyinə təyin edildi. Eyni zamanda, İtaliyadan Antalyada silah və sursat təchizatı ilə əlaqədar Milli Müdafiə Nazirliyinin işlərinə təyin edildi. 6 Mart 1921-ci ildə Bölmə Komandanlığının, 14 iyun 1921-ci ildə Antalya və ətraf Komandanlığının, 24 noyabr 1921-ci ildə 7-ci Komandanlığın, Bölmə Komandanlığının, 9 May 1922 tarixində, Konya Hərbi Məhkəməsi Rəhbərliyinin, 11 sentyabr 1922-ci ildə Elazığda 11-ci Korpusun İşə Qəbulu Şurasının rəhbəri vəzifəsinə təyin edildi.

1923-cü ilin noyabrında işdən ayrıldı. 28 yanvar 1924-cü ildə MSB 2 saylı İstanbul Zabit Hərbi Məhkəməsinin üzvü olaraq təyin edildi. 25 fevral 1931-ci ildə təqaüdə çıxdı.

6 fevral 1964-cü ildə İstanbulda vəfat etdi.

Xatirələr
---------

* M. Şefik Aker, *Qurtuluş Döyüşündə 57.* *Tümen və Aydın Milli Cidalı*, Hərbi Mətbəə, 1937.
* Təqaüdçü Polkovnik Şefik Aker, 'Çanaqqala-Arıburnu Döyüşləri və 27. Alay ', *Çanaqqala Xatirələri*, Arma Yayınları, İstanbul, Kasım 2001 (ilk nəşr: *Hərbi* Jurnal, s. 40, 1935) ISBN 975-7336-26-2

İstinadlar
----------
**Armik Aleksandroviç Karamyan** (*erm.* Արմիկ Ալեքսանդրի Քարամյան; 3 avqust 1918, Kerki – *bilinmir*) — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR meşə və ağac emalı sənayesi naziri (1971–1972).

Həyatı
------

Armik Aleksandroviç Karamyan 1918-ci ildə Buxara əmirliyinin (hazırda Türkmənistan) Kerki şəhərində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini bitirdikdən sonra Azərbaycan Sənaye İnstitutunun geologiya-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olmuş, 1934-cü ildən Lenin komsomolu fəalı olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsinin başlanğıcında Sovet Ordusu sıralarınanda hərbi xidmətə çağırılmış və 1943-cü ildə hərbi topçular məktəbini bitirərək 1945-ci ilədək müharibə cəbhələrində vuruşmuşdur.

Müharibədən sonra Armik Karamyan Bakıya qayıdaraq Azərbaycan Sənaye İnstitutunda diplomunu müdafiə etmişdir. 1946–1950-ci illərdə "Orconikidzeneft" idarəsinin mədənlərində baş geoloq vəzifəsində çalışmış, eyni zamanda buradakı ilk partiya təşkilatının katibi olmuşdur. 1950-ci ildə partiya işlərində irəli çəkilmiş, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində təlimatçı, sonralar isə neft sənayesi şöbəsi rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir. 1952–1953-cü illərdə Azərbaycan KP Bakı Vilayət Komitəsinin ağır sənaye şöbəsinin müdiri olmuş, 1953-cü ildə Azərbaycan KP Bakı Komitəsinin neft sənayesi şöbəsinin rəisi, 1954-cü ildə isə bu komitənin katibi seçilmişdir.

Armik Karamyan 1963–1971-ci illərdə Bakı Şəhər Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, Azərbaycan SSR Xalq Nəzarəti Komitəsi sədrinin müavini olmuşdur. 1971-ci ilin may ayından 1972-ci ilin avqust ayınadək Azərbaycan SSR meşə və ağac emalı sənayesi naziri vəzifəsində işləmişdir.

Armik Karamyan 1943-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dörd çağırış (5–8-ci çağırışlar) deputatı seçilmişdir. Müharibə cəbhələrində fərqləndiyinə görə 1-ci və 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordenləri, "Qırmızı ulduz" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Армик Александрович Карамјан // Азәрбајҹан ССР Али Совети депутатларынын тәрҹүмеји-һаллары. Бешинҹи чағырыш: 15 март 1959-ҹу ил. Бакы. 1960. С. 49.
2. 1 2  Карамјан Армик Александрович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Сәккизинҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1973. С. 187.

Xarici keçidlər
---------------

* "Карамян Армик Александрович" (rus). Память народа. İstifadə tarixi: 25 noyabr 2022.
* "Карамян Армик Александрович" (rus). Подвиг народа. İstifadə tarixi: 25 noyabr 2022.
**EC-7** (*obyekt 260*) — Sovet ağır tankları.

IS-7 ağır tankı, 1948-ci ildə təkmilləşdirilmişdir. 68 ton çəkisi, qalın şəkildə dizayn edilmiş zireh və 130 mm-lik çapa malik C-70 silahı ilə indiyə qədər SSRİ tərəfindən yaradılmış ən böyük tank olmuşdur. Bu tank çox baxımdan yenilikçi olmasına baxmayaraq, mübarizə bölməsinin çox praktik nizamlanması səbəbi ilə kütləvi istehsal üçün əsla qəbul edilmədi. İnanılmaz dərəcədə qorunan bir tank qülləsinə sahib idi və 150 mm-lik ön zirehi əyildiyi üçün müdafiə effekti dolayı yolla 2 dəfə artaraq 300 mm-ə çatırdı. Bu isə öz dövrü üçün inanılmaz bir nəticə əldə etmək demək idi. Lakin bu cür əyri zirehləri hazırlamaq həm o dövrdə, həm də müasir dövrdə olduqca çətin və mühəndislik nöqteyi-nəzərindən də mürəkkəb bir iş hesab olunur. Məhz bu səbəbdən də, bu tanklar kütləvi istehsala cəlb edilməmişdirlər.

Prototip mərhələsində olan IS-7 tankı (1948)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***İS-7*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  


|  |  |
| --- | --- |
| Silah | *Silahlarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
10 cm NbW 40
**Nebelverfer** (*ing.* Smoke Mortar*,* **azərb.* Tüstü minaatanı‎)* — İkinci Dünya Müharibəsi zamanı almanların istifadə etdiyi minaatan topu. Onlar əvvəlcə Wehrmachtın "tüstü qoşunlarına" (Nebeltruppen) hazırlanmış və onların istifadəsi üçün təyin edilmişdirlər. Onun məqsədi tüstü bombalarını atmaqdır. Onlar 15 sm-lik tüstü bombalarından istifadə edirdilər. Nebelverfer üçün əvvəldən yüksək dağıdıcılıq qüvvəsi olan mərmilər hazırlansa da, onlar ilk növbədə zəhərli qaz və tüstü mərmilərini dağıtmaq üçün nəzərdə tutulmuşdurlar. Əvvəlcə 15 ilə 32 santimetr arasında dəyişən müxtəlif reaktiv yaylım atəşi sistemləri ilə əvəz edilməzdən əvvəl iki fərqli minaatan döyüş meydanlarına cəlb edilmişdir. Raketlərin nazik divarları eyni çəkidə olan artilleriya və hətta minaatan mərmilərindən daha böyük miqdarlarda qaz, maye və ya yüksək partlayıcı materialın atılmasına imkan verməklə böyük üstünlüyə malik idi. Nebelverfer, Balkan Cəbhəsi istisna olmaqla, İkinci Dünya Müharibəsi illərində Alman ordusunun hər bir hərbi əməliyyatında istifadə edilmişdir. Müttəfiqlərin bombardmançılarına qarşı havadan havaya istifadə üçün sistemin məqsədəmüvafiq olaraq uyğunlaşdırılmış 21 sm kalibrli versiyası da mövcud olmuşdur.

Silahlar
--------

### 15 sm kalibrli Nebelverfer 41

Raketin inkişafına 1920-ci illərdə başlanılmış və otuzuncu illərin sonlarında əziyyətlər öz nəticəsini vermişdir. Qoşunlara verilmiş olan ilk silah 1940-cı ildə baş vermiş olan Fransa kampaniyasından sonra, qaz, tüstü və yüksək partlayıcılıq xüsusiyyətlərinə malik olan döyüş başlıqları ata bilən xüsusi təyinatlı raket olan 15 sm-lik Nebelverfer 41 idi. Müharibə zamanı təxminən beş milyon yarım 15 sm-lik raket və 6000 buraxıcı qurğu istehsal edilmişdir.

### 21 sm kalibrli Nebelverfer 42

1942-ci ildə təqdim edilən 21 sm-lik Nebelverfer 42 raketi daha kiçik 15 sm-lik raketdən daha uzun bir döyüş mənzilinə (7850 metr) və daha sadə dizayna malik idi. O, yalnız yüksək dağıdıcılıq qabiliyyəti olan döyüş başlıqları ilə hazırlanmış və daha kiçik silah (15 sm Nebelwerfer 41) ilə eyni avtomobildən istifadə edən beş borulu buraxıcı qurğudan atışlar həyata keçirirdi. O, həmçinin Luftwaffe tərəfindən 1943-cü ildə Werfer-Granate 21 olaraq Müttəfiq bombardmançılarını məhv etmək üçün uyğunlaşdırılmışdır. Dörd yüz mindən çox raket və 1400 buraxıcı qurğu hazırlanmışdır.

### 30 sm kalibrli Nebelverfer 42

Sonuncu Alman dizaynlı raket 1943-cü ildə istehsal edilmiş olan 30 sm uzunluğundakı Nebelverfer 42 idi. Bu raket çox qısa mənzilli 28 və 32 sm-lik raketləri əvəz etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Müharibə zamanı iki yüz mindən az raket və 700 buraxıcı qurğu istehsal edilmişdir.

Qalereya
--------

* 30 cm kalibrli Nebelverfer 42 raketi30 cm kalibrli Nebelverfer 42 raketi
* 30 cm kalibrli Nebelverfer raketi uçuş əsnasında30 cm kalibrli Nebelverfer raketi uçuş əsnasında
* 30 cm kalibrli raketler doldurulma əsnasında30 cm kalibrli raketler doldurulma əsnasında
* İtaliyada 15 cm kalibrli Nebelverfer 41 doldurulma əsnasındaİtaliyada 15 cm kalibrli Nebelverfer 41 doldurulma əsnasında
*

Müqayisə edilə biləcək digər sistemlər
--------------------------------------

* Katyuşa

* T34 Calliope
**Ncell** ( nep. एनसेल ), Nepalda özəl mobil şəbəkə operatorudur. Ncell ictimai fəaliyyət göstərən ilk özəl şirkətdir. GSM ilkin olaraq Mero Mobile olaraq adlandırldı,12 Mart 2010 -cu ildən isə Ncell olaraq adlandırılmağa başladı İsveç telekommunikasiya şirkəti Telia Sonera daha sona şirkəti sahibləndi.  Hal-hazırda dövlət telekommunikasiya şirkəti Nepal Telecom tərəfindən keçirilən inhisarçılığını əlindən aldı. 12 aprel 2016-cı ildə Ncell rəsmi olaraq Malayziyanın telekommunikasiya qrupu olan Axiata Group Berhad- ın tərkibinə daxil olmuşdur.

Fon
---

Şirkətin 80% hissəsi Axiata Group Berhada məxsusdur. 2017-ci ilin fevral ayının ortalarına kimi Ncellin 6,73 milyon abunəçisi var idi. 2017-ci ilin fevral ayından etibarən Ncell 15.21 milyon mobil abunəçiyə sahibdir.

Tərəfdaşlıq
-----------

Ncell şirkəti, Axiata Group Berhad şirkətinin bir hissəsinə çevrilmişdir. 12 aprel 2016-cı il tarixində Qrup "Reynhold Holdings" in səhmlərinin 100% -ni almışdır. 21 dekabr 2015-ci ildə TeliaSonera , Ncell-in 60.4% sahibliyini Malayziyanın telekommunikasiya şirkəti Axiata şirkətinə satmağı planlaşdırdığını açıqlayıb və bu prosesin 2016-cı ilin birinci yarısında başa çatması gözlənilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi Veb səhifə Arxivləşdirilib 2021-04-11 at the Wayback Machine
* IRD, Ncell səhmlərinin satışında vergi məsələlərini araşdırır
* Ncell-in satın alma müqaviləsi ilə məşğul olmaq
* Ncell Top-up

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ncell provides free websites to beginners". sahilshrestha11.blogspot.com. 13 November 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 December 2015.
2. ↑  "TeliaSonera divests its holding in Ncell". TeliaSonera. 21 December 2015. 22 December 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
Naha şəhərində şisa.
**Şisa** (シーサー?) – Ryukyu mədəniyyətində şirə oxşar dekorativ heykəlciklər. Ənənəvi Okinava evlərinin damlarında və girişlərində qoyulur. Müasir Okinava mədəniyyətinin talismanı hesab olunduğu üçün turistlər kiçik versiyalarını suvenir kimi alırlar.

Tarixi
------

Şisanın mənşəyi qədim Çində hazırlanan şir heykəlləri ilə bağlıdır. Şirlər cəsarət və güc simvolu hesab olunduğu üçün hökmdarların gücünü simvolizə edirdi. Ryukyu adalarında şirlər yaşamasa da, Çinlə ticarət əlaqələri sayəsində əhali şir heykəlləri ilə tanış olmuş və şirləri şəri qovan mifik varlıqlar hesab etmişdir. Bu səbəbdən şisalar tam olaraq şirə oxşamırlar, hətta Yaponiyadakı şinto məbədlərində qoyulan şir-it heykəllərinə oxşayırlar.

Okinavanın şimalında və Yaeyama adalarında "şisa" əvəzinə "şişi" sözündən istifadə olunur. Qədim yapon dilində "şişi" sözü şir demək idi. Lakin Çin dilində də "şitsi" sözü şiri bildirdiyi üçün bu sözün Çinin təsiri ilə yarandığı və daha sonra "şisa" sözünə təkamül etdiyi düşünülür.

Növləri
-------

Dekorativ şir heykəllərindən istifadə ənənəsi Ryukyu sarayında başlamışdır. Ryukyu hökmdarı Eysonun məzarında daşdan hazırlanmış şir heykəli, 1501-ci ildə tikilmiş Tamaudun mavzoleyində isə üç şir heykəli yerləşir. Hökmdarların məzarları, məbədlər və qəsrlər üçün hazırlanmış bu cür xüsusi şir heykəlləri *miyacişi* adlanır.

Şisaların ikinci kateqoriyası *muracişi* adlanır. Bu cür şisalar şəri qovmaq və yanğından qorunmaq üçün kəndlərin girişində qoyulurdu. Ən qədim muracişi Yaese qəsəbəsində yerləşən Tomori yaşayış məntəqəsindədir. Əfsanəyə görə Tomori tez-tez yanğınların baş verdiyi yer idi və kəndlilər bunun səbəbkarı kimi Yaese dağını hesab etmişdirlər. Kəndlilər dağın qarşısında şir heykəli qoymuş və nəticədə, yanğınlar səngimişdir.

Şisaların üçüncü növü *ieşişi* adlanır. İeşişi ənənəvi evlərin darvazalarında, damlarında və ya girişlərində qoyulur. Onların şəri qovduğuna inanılır. Müasir dövrdə insanların çoxu mənzillərdə yaşadığı üçün evin içində kiçik şisalar qoymaq populyarlaşmışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Adətən darvazanın qabağına bir cüt şisa qoyulur: birinin ağzı açıq, digərinin isə qapalı olur. Ağzı açıq olan erkək, ağzı bağlı olan isə dişi kimi qəbul olunur. Onlar birlikdə başlanğıcı və sonu təmsil edirlər. Buna baxmayaraq, şisa tək olaraq da qoyula bilər.

Qalereya
--------

* Tomori şisası.Tomori şisası.
* Şuri qəsrində şisa.Şuri qəsrində şisa.
* Miyako adasında şisa.Miyako adasında şisa.
* Naha Hava Limanında şisa.Naha Hava Limanında şisa.
* Satışda olan şisalar.Satışda olan şisalar.
* Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun loqosunda.Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun loqosunda.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26  ""Shīsā": Guardian Deities of Okinawa". Nippon.com (ingiliscə). 11 mart 2022. 2022-05-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 yanvar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | NDL: 001302192 |
**Şəfiyevlər** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

XVIII əsrdə Şuşa şəhərinin Təbrizli məhəlləsində öz savadı ilə seçilən Hüseynəli adlı bir kişi yaşamışdır. Saraya yaxın İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirə mehriban idi. Nəvələrinin söyləmələrinə görə, İbrahimxəlil xan оna iki kənd bağışlamışdı. Bu iki kənd sayəsində xeyli varlanmışdı. Müqəddəs Məkkəyi-müəzzəmi ziyarət etmişdi. Hacı Hüseynəlinin Şəfi adlı оğlu vardı.

Şəfi Hacı Hüseynəli oğlu 1792-ci ildə Şuşa şəhərində anadan оlmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Ticarətlə məşğul оlurdu. Müqəddəs Xоrasan tоrpağını ziyarət etmişdi. Məşədi Şəfi bir müddət Təbrizli məhəlləsinin deputatı оlmuşdu.

Məşədi Şəfinin törəmələri Şəfiyev soyadını daşıyırdılar

Məşədi Şəfi Həlimə ilə ailə qurmuşdu. Mirzə, Hacı, Kazım, Fərəc, Şükür adlı oğlanları, Mələk və Zəri adlı qızları vardı.

Soyun tanınmış nümayəndələri
----------------------------

* Rauf Şəfiyev — Azərbaycan və Rusiya Federasiyasının əməkdar məşqçisi, Beynəlxalq Sambо Məşqləri İttifaqının üzvü;
* Sabir Şəfiyev — ictimai-siyasi xadim;
* Nərgiz Şəfiyeva — Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü;
* Sənubər Şəfiyeva — geoloq-mineroloq;
* Dr Şəfiyev Bəşir - Dəri zöhrəvi həkimi

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Şəfiyevlər, "Soy" dərgisi, 1 (1), Bakı, 2003.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Soylarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Üçbucaq** — müstəvinin bir düz xətt üzərində olmayan 3 nöqtəsini (üçbucağın təpələri) cüt-cüt birləşdirən 3 parçası (üçbucağın tərəfləri) ilə hüdüdlanmış hissəsinə deyilir.

Üçbucağın təpələri adətən böyük latın hərfləri ilə (A, B, C), uyğun təpədəki bucaqların dərəcə ölçüsü yunan hərfləri (α,β,γ) ilə, uyğun təpənin qarşısındakı tərəfin uzunluğu isə əlyazma latın hərfləri ilə (*a*, *b*, *c*) işarə olunur.

Standart işarələmə

Üçbucaqda dörd mühüm nöqtə
--------------------------

Evklid həndəsəsində hər bir üçbucaqla bağlı aşağıdakı dörd nöqtə var:

1) Medianların kəsişmə nöqtəsi;

2) Tənbölənlərin kəsişmə nöqtəsi;

3) Tərəflərin orta perpendikulyarlarının kəsişmə nöqtəsi;

4) Hündürlüklərin (və ya onların uzantılarının) kəsişmə nöqtəsi.

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.

2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
**Mustafaqulu xan Qaragözlü** (?-1891)—Şamlı elinin Qaragözlü oymağından olan hərbçi, Əmir tuman.

Həyatı
------

Iran dovlətinin sərhədlərinin qorunmasında və asayişin bərpa olunmasında komandan, qosun rəisi Mustafaqulu xan Qaragözlünün xidmətləri böyükdür.
Həmədanlı hərbi xadim cox vaxt qosun rəisi kimi bir cox ölkədaxili döyüşlərdə də istirak etmisdir. O, 1850-ci ildə Babın yaxın adamlarından olan Seyid Yəhya Darabini və onun tərəfdarlarını məğlub etmək ucun Sirazdan Təbrizə göndərilmiş və qələbə qazanmısdı. 1880-cı ildə Azərbaycanın cənub-qərbində və İran Kürdüstanında Seyx Abdulla Nəqşbəndinin başcılığı, xarici dövlətlərin təhriki ilə qiyam qalxdığı zaman onun tərəfdarları Azərbaycan ordusunun komandanı olan Mustafaqulu xan Qaragözlü tərəfindən zərərsizləsdirilmisdi. Iran dovləti tərəfindən Sainqalanı (Şahindeji) kürdlərdən təmizləmək də Mustafaqulu xan Qaragözlüyə və Hacı Mirzə Hüseyn xan Sipəhsaların göndərdiyi Həsənəli xan Gərrusiyə qismət oldu. Bir sozlə, Şahsevən və Gorus qosunlarının koməyi ilə Şeyx Abdullanın sərkərdələri Qadir ağa və Həmzə ağa olkədən xaric edildilər.

Mustafaqulu xan 1298-ci ilin səvval ayında (1881, sentyabr) Urmiyada vəfat etmisdir. Tarixci coğrafiyasunas, marağalı Məhəmmədhəsən xan Etimadussəltənə öz xatirələrində onun mirpənc (general), əmir tuman (on minbaşı), Azərbaycan ordusunun komandanı kimi xatırlamıs, ondan bəhs etmis həmin tarixdə vəfat etdiyini bildirmişdir.

Ailəsi
------

Oğlu
Abdulla xan

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qaragözlülər, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №5, səh.66-79.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Şamlı eli
* Qaragözlü oymağı
**İoseb İremaşvili**(*ing.* Ioseb Iremashvili;6 yanvar 1878 – 1944, Berlin)— gürcü siyasətçisi və yazıçısı idi. Uşaqlıq dostu və daha sonra İosif Stalinin siyasi rəqibi olan Stalin və Die Tragödie Georgiens (Stalin və Gürcüstan faciəsi, Berlin, 1932) kitabı ilə daha çox tanınır.

Bioqrafiyası
------------

Həm Stalin, həm də İremaşvili Gürcüstanın Qori şəhərində (o vaxt Tiflis əyalətinin bir hissəsi, İmperator Rusiya) böyüdülər və burada yerli kilsə məktəbində oxudular. Daha sonra Tiflis İlahiyyat Seminariyasında birlikdə təhsil aldılar. Rusiya Sosial Demokrat İşçi Partiyasının üzvü olan İremaşvili Zaqafqaziyada inqilabi fəaliyyətlərdə iştirak etdi və tezliklə Gürcüstanda hakim siyasi qüvvəyə çevrilən Menşevik fraksiyasına qoşuldu. 1917-ci ildən sonra Tiflisdə müəllim işlədi və 1919-cu ildə Gürcüstanın Təsis Məclisinə seçildi. 1921-ci ilin fevralında Sovet Rus Qırmızı Ordusu Gürcüstana hücum etdi və üçillik müstəqilliyinə son qoydu. İremaşvili, digər gürcü menşevikləri kimi, Metexi həbsxanasında həbs edildi, lakin 1921-ci ilin iyulunda Tiflisə səfəri zamanı Stalinlə danışıqlar aparan bacısının səyləri ilə sərbəst buraxıldı. 1921-ci ilin oktyabrında İremaşvili də daxil olmaqla altmış iki menşevik həbs edildi. Siyasi sığınacaq aldığı Almaniyaya deportasiya edildi. Berlində məskunlaşdıqdan sonra Avropanın Gürcüstanın müstəqilliyinə dəstəyini təmin etmək məqsədi ilə gürcü mühacirlərinin fəaliyyətinə başladı.

Xatirələri
----------

1932-ci ildə "Stalin və Gürcüstan faciəsi" (Stalin və Gürcüstan faciəsi) xatirələrini alman dilində nəşr etdi. Sürgündə nəşr olunan və Sovet qınağına toxunulmaz olan kitab, Stalinə düşmən olsa da, Stalinin bioqrafları üçün həyati mənbə olduğunu sübut edir. Xatirələrində İremaşvili, atası Vissarion Cuqaşvili tərəfindən ona edilən pis rəftara diqqət yetirərək Sosonun (Stalinin uşaqlıq adı) Qori həyatının bir çox detallarını izah edir. İremaşvilinin hekayəsinə əsaslanaraq çıxardığı ilk nəticəni bir neçə psixobioqraf izlədi, xüsusən Qustav Buxovski və Daniel Rankor-Lafferier, döyülmələrini gələcək diktatorun əsas psixoloji tərifi hesab edirlər. İremaşvili, gənc Stalinin könüllü olaraq seminariyasını tərk etdiyini və Sovet liderinin rəsmi
tərcümeyi-halında göstərildiyi kimi inqilabi fəaliyyətə görə qovulmadığını da bildirir. Bundan əlavə, o, Sosonun valideynlərinin etnik osetiyalılar olduğunu iddia edir ki, bu da Stalinin müstəqil Gürcüstana qarşı xüsusilə sərt siyasətini və 1920-ci illərdə Gürcüstan SSR-də anti-Sovet müxalifətini yatırmaqda həddindən artıq sərtliyini izah edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Suny, Ronald Grigor (Spring, 1991), Beyond Psychohistory: The Young Stalin in Georgia. *Slavic Review*, Vol. 50, No. 1, pp. 48–58.
**İosif Eliozoviç Noneşvili** (*gürc.* იოსებ ელიოზის ძე ნონეშვილი; 6 aprel 1918, Kardaxani[d], Zaqafqaziya DFR – 18 oktyabr 1980, Tbilisi) — Gürcüstan-sovet şairi.

Həyatı
------

İosif Eliozoviç Noneşvili 6 aprel 1918-ci il tarixində o vaxtlar Zaqafqaziya DFR-nın bir hissəsi olan Gürcüstanın Kardanaxi kəndində anadan olmuşdur. O, 1945-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvüdür. Noneşvili 1968-ci ildən Gürcüstan Yazıçılar İttifaqı İdarə heyətinin katibi, 1973-cü ildən isə Gürcüstan SSR Sülhü Müdafiə Komitəsinin sədri olmuşdur. O, 18 oktyabr 1980-ci il tarixində, 62 yaşında SSRİ respublikalarından olan Gürcüstan SSR-nin paytaxtı Tbilisi şəhərində vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Sovet vətəndaşlarının döyüş və əmək rəşadətinin, duyğularının, sülh uğrunda mübarizəsinin tərənnümü Noneşvilinin yaradıcılığının başlıca mövzularındandır. Bunlara "*Qonaq gəlin Gürcüstana*", "*Sülh uğrunda*", "*Puşkinin heykəli yanında*", "*Sayat Novanın xatirəsinə*", "*İki Zoya*" və s. şeirləri, "*Bir qız haqqında povest*" poeması və s. aiddir. Onun Azərbaycana həsr olunmuş şeirləri, Azərbaycan poeziyasından tərcümələri var.

Təltif və mükafatları
---------------------

2 orden və medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Нонешвили Иосиф Элиозович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3  Нонешвили Иосиф Елиозович // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 288.

Xarici keçidlər
---------------

* Страница на сайте ПЕН-центра Грузии  (gürc.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0003 9373 8540 · NUKAT: n2015167803 · VIAF: 9002154260759524480008 · WorldCat VIAF: 9002154260759524480008 |
**İosif Qavriloviç Yesman** (1 dekabr 1868, Vileyka[d], Vilen quberniyası[d] – 30 iyun 1955, Bakı) — Hidravlika sahəsində görkəmli sovet alimi, Azərbaycan SSR EA-nın akademiki (1945), Əmək Qəhrəmanı (1937), texnika elmləri doktoru (1933), professor (1933), Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi (1927).

Həyatı
------

İosif Yesman 1 dekabr 1868-ci ildə Belarusiyanın Vileyka şəhərində anadan olmuşdur. Ali təhsilini 1892-ci ildə Sant-Peterburq Texnoloji İnstitutunun Mexanika şöbəsində almışdır.

Akademik fəaliyyəti
-------------------

İosif Yesman adyunkt elmi dərəcəsini 1913-cü ildə, elmlər doktoru elmi dərəcəsini və professor elmi adını 1933-cü ildə almışdır. Azərbaycan EA-nın ilk 15 təsisçisindən biri olan İosif Yesman 1945-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın fizika-texnika elmləri və neft bölməsi üzrə həqiqi üzvü (akademik) seçilmişdir.

Yesmanın elmi işləri, əsasən, hidravlika və hidromaşınqayırmaya, porşenli və mərkəzdənqaşma nasoslarının nəzəriyyə və hesablamalarına həsr olunmuşdur. Bir çox SES-lərin layihələndirilməsində iştirak etmişdir. Elmi kadrların hazırlanmasında xidməti olmuşdur.

Əmək fəaliyyəti
---------------

İosif Yesman 1914-1917-ci ildə Peterburq Politexnik İnstitunda professor, dekan, 1919–1922-ci illərdə Vladiqafqaz Politexnik İnstitunun rektoru vəzifəsini icra etmişdir. 1922-1924-cü illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda professor, kafedra müdiri olmuşdur.

1924-1953-cü illərdə "Azneft"in məsləhətçisi olan İosif Yesman 1926-1929-cu illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Elmi Şurasının üzvü, 1928-ci ildə isə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun rektoru kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1928-1932-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Elmi Tədqiqat İnstitutunun üzvü, 1932-1935-ci illərdə SSRİ EA Zaqaf­qaziya filialının Azər­bay­can şöbəsinin sektorunun müdiri vəzifəsini icra etmişdir.

İosif Yesman 1935-1945-ci illərdə SSRİ EA Azərbaycan filialın­da Energetika sek­to­runun müdiri, 1945–1955-ci illərdə Azərbaycan SSR EA-nın Energetika İnsti­tutunun direktoru, 1945-1950-ci illərdə AEA Fizika-Texnika elmləri və Neft bölmə­sinin sədri vəzi­fələrində çalışmışdır.

1943-cü ildə Yesmanın 75 illiyi və elmi-texniki fəaliyyətinin 50 illiyi ilə bağlı olaraq Azərbaycan SSR EA Energetika İnstitutuna onun adı verilmişdir.

Mükafatları
-----------

İosif Yesman 1953-cü ildə Lenin ordeni, 1941-ci ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, "Qırmızı ulduz" ordeni və "Qafqazın müdafiəsinə görə", "1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində əmək igidliyinə görə" medalları ilə təltif edilmişdir. Eyni zamanda 1927-ci ildə "Əməkdar elmi xadimi", 1937-ci ildə "Əmək qəhrəmanı" fəxri adlarına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  И. Г. Есьман. Библиография, Б. 1969. səh. 32
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-08-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-08.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  "Yesman Iosif Qavriloviç" (Azərbaycan). science.gov.az. 18-09-2021 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  И. Г. Есьман. Библиография, Б. 1969. səh. 13–14
5. ↑  Azərb. Sovet Ensiklopediyası, V cild, səh. 135
6. ↑  И. Г. Есьман. Библиография, Б. 1969. səh. 13–14
**Əbu Həmzə Qureyşi** (*ərəb.* أبو حمزة القرشي‎ ; v. 3 fevral 2022, Atme[d]) — İraq Şam İslam Dövlətinin 27 oktyabr 2019-cu ildə Əbu Həsən Muhacirin ölümündən sonra təyin edilmiş rəsmi nümayəndəsi. Onun adı ilk dəfə 31 oktyabr 2019-cu ildə "Furqan Media İstehsalat İnstitutu" media mərkəzinin yaydığı "kim Allahla bağladığı əhdə sadiq olsa, Allah ona böyük bir nemət bəxş edər" başlıqlı rəsmi açıqlamada hallanmışdır. Əbu Həmzə burada "Şeyx Mühacir Əbu Həmzə Qureyşi" kimi təqdim edilmişdir.

Əbu Həmzə ilk çıxışında Əbu Bəkr Bağdadinin və qrupun keçmiş spikeri Əbu Həsən Muhacirin ölümünü elan etmiş və sonra İslam Dövləti Şurasının yeni "xəlifə" seçdiyini bildirmişdir. Əbu İbrahim Haşimi Qureyşi "xəlifə" elan edilmiş, Əbu Həmzə isə qrupun bütün tərəfdarlarını "dünyadakı bütün müsəlmanların lideri" olan Əbu İbrahimin adına and içməyə çağırmışdır. O həmçinin, vəd etmişdir ki, İslam Dövləti Bağdadi və Muhacirin ölümünə görə ABŞ-dən qisas alacaq.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Islamic State names new leader, confirming US raid killed predecessor (ing.). // *The Guardian* UK: GMG, 2022. ed. size: 107899 ISSN 0261-3077
2. ↑  "Почему вокруг нового лидера ИГ много мистики" (rus). NEWS.ru. 2022-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-01.
3. ↑  "Новое руководство ИГИЛ: «Америка, не радуйся убийству...»" (rus). haqqin.az. 2019-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-01.