recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Məzmun
------

Teleserialın əsas mövzusu eşq və intiqamdır. Uşaqkən atasının xaincəsinə öldürülməsinə şahid olan Lalə adlı qızcığaz hüquqşunas olub intiqam almaq fikrinə düşür. Lalə atasının qatili sandığı adama aşiq olur. Daha sonra qatilin həmin adam olmadığı üzə çıxır. Həm Lalə, həm də qatil hesab edilən Samir böyük bir oyunun içində olduqlarını anlamırlar.

Filmin heyəti
-------------

### Filmin üzərində işləyənlər

**Rejissor :** Mehmet Ulukan  

**Operator :** Bülent Özüer
### Rollarda

Rasim Balayev - Bəhruz
Günəş Mehdizadə
Nəsimi Mirzəyev
Osman Albayrak - Azad
Safura Əlizadə - Nərgiz
Zaur Şəfiyev
Abbas Qəhrəmanov - Məmmədəli
Pərviz Məmmədrzayev
Elnur Şeydayev
Mehriban Zəki
Çingiz Aslan
İlqar Cahangir - İlqar
Elşən Rüstəmov
Vüqar Əliyev
Vüqar Məmmədov - Rəhman
Musa Uzunlar - Tamerlan
Bülent Şakrak
Sabir Məmmədov
Rəşad Həsənov
Fuad Quliyev
Tofiq Əliyev
Ayşən Hüseynova
Orxan Baxşəliyev
Kənan Baxşəliyev
Səmra Bayramova
Əsmət Məmmədova
Elçin İbrahimov
Aydan Əhədova
Vasim Seyfullayev
Bayram Süleymanov
Rəna Mustafayeva
Pərviz Muradov
Yaşar Vəliyev
Kamran Qasımov
Famil Rəhimov
Ayaz Ağazadə
Nərminə Dadaşova
Günay Mirzəyeva
Yusif Hüseynov
Müşfiq Yusubov
Elnur Cəbrayılov
Seymur Sadıqov
Günel Şükürova
Lalə Qasımlı
Gülnarə Kərimova
Mina Səmədova
Cavidan Həsənov
Arzu Rəcəbova
Kamran Mehdiyev
Ramin Qulammirzəyev
Orxan Xəlilov
İsmayıl Ramazanov
Fərhad Soltanov
Arifə İslam
Mustafa Üstündağ
Begüm Kütük
Hüseyin Avni Danyal
Ebru Özkan
Güler Ökten

Həmçinin bax
------------

* Oğurlanmış arzular (film, 2013)

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Qaranlıqlar çiçəyi"nə 10 üstündən 20 bal verərdim"". 2021-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-09.

Xarici keçid
------------

* Yerli serial rejissorları ittihamlara cavab verdilər: "Böyük-böyük danışırlar, amma heç kim kömək etmir"
**Aktyor**

Həyatı
------

1982-ci ildən Naxçıvan teatrında aktyor işləyir. Orta təhsillidir.
2000-ci ildə Naxçıvan MR. Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. Teatrda işlədiyi müddətdə H.Cavid "İblis"də Vasif, "Topal Teymur"da Ağbuğa,
İ.Səfərli "Xeyir və Şər"də Xeyir, Ü.Hacıbəyov "Arşın mal alan"da Vəli, N.Həsənzadə "Atabəylər"də Ruz, İ.Əfəndiyev "Hökmdar və qızı "nda Əbülfət ağa, "Şeyx Xiyabani"də Həsən Soltan, H.Arzulu "Mərhəmət məhəbbət deyil"də Fərid, Ə.Əylisli "Vəzifə"də Əjdər, G.Xuqayev "Mənim qaynanam"da Elbrus, İ.Coşğun "Ana laylası"nda Musa, A.Babayev "Yarımçıq şəkil"də Rüfət, H.Arzulu "Əlincə qalası"nda Qasım, Ə.Əsgərov "Qız atası"nda Heydər, C.Məmmədquluzadə "Dəli yığıncağı"nda Şimrəli,Mir Cəlal "Dirilən adam"da Qiyas,A,Məmmədov "Həmyerlilər"də Sarı Sarızadə və s. rollar oynayıb.

9 may 2012-ci il tarixdə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür. 30 aprel 2014-cü ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Tale yükü (film, 1997)

İstinadlar
----------

1. ↑  "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2018-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-30.
2. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 06.05.2023. 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-07.
**Volqa Bölgəsi İdman və Turizm Akademiyası** — idman-turizm profilini inkişaf etdirən bir universitetdir. Təşkilatçı Rusiya Federasiyası İdman Nazirliyidir.

Tarixi istinad
--------------

1974-cü ildə Volqoqrad Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun Kazan filialı olaraq açıldı.

1986-cı ildə məktəb, RSFSR İdman Komitəsinin əmri ilə Kazandan Brejnevə (Naberejnıye Çelnı) köçürüldü.

1997-ci ildə öz təhsil proqramlarını inkişaf etdirərək müstəqil bir təhsil müəssisəsi oldu. Sonra institut akademiya statusu alır. Eyni zamanda, Akademiya idman, turizm və pedaqoji və psixoloji ixtisaslar açdı. Bədən Tərbiyəsi və İdman Kolleci orta ixtisas təhsili almaq imkanı verir. Dissertasiya Şurası idman elmi üzərində işləməyə başlayır. Tibbi və bioloji araşdırmalar diqqət çəkir. Bütün bunlar, ölkə üçün bir tikinti dövrünə təsadüf edir, bu dövrdə təhsil sahəsində maliyyənin azaldığı və bazar islahatlarının təhsil sistemində böhran yaşanmasına səbəb olduğu bildirilir.

2010-cu il tarixinə əyani şöbədə təxminən 1000 tələbə və 400-ü daxil olmaqla distant təhsil şöbəsində 500-ə yaxın tələbə ödənişli qaydada qeydiyyata alınmışdır; müəllim heyəti 75 nəfərdən ibarətdir, onlardan 30 nəfəri doktorlar, 5 nəfəri doktorlardır (iki işdə işləyənlərlə birlikdə).

Üçüncü mərhələ, 2013-cü ildə Kazanda XXVII Dünya Yay Tələbə Oyunlarının keçirilməsi ilə əlaqədardır. Dörd əsr sonra akademiya ən yaxşı ənənələri qorumaqla, yeni maddi-texniki baza və yüksək status yaratmaqla Kazana qayıdır - akademiyanın yeni həyatı və missiyası buradan başlayır: idman elminin lehinə inkişafı beynəlxalq tələbə heyətinin, yeni təhsil texnologiyalarının yaradılması.

2011-ci ildə universitet Kazana köçürüldü və hazırkı adı var.

Ümumi məlumat
-------------

Volqa Bölgəsi GFKSİT bədən tərbiyəsi müəllimləri, idman məktəbləri məşqçiləri, fitness təlimçiləri, fiziki hazırlıq təlimçiləri və bədən tərbiyəsi və reabilitasiya mərkəzlərinin işçiləri, idman menecerləri və idmançılar və idmançılar, menecerlər və idmançılar, təşkilatçılar və kütləvi təşkilatçıların təlimlərini həyata keçirir.

Universitetdə müasir tədris və laboratoriya binası, həmçinin Universiada-2013-ə hazırlıq məqsədilə tikilmiş yeddi idman qurğusu var: Gimnastika və Avarçəkmə Mərkəzi, Kazan Tennis Akademiyası, Badminton Klubu, Badminton Klubu, Su İdman Sarayı, Su Sarayı Zilant Buz Sarayı.

2020-ci ildən etibarən Povoljsk Dövlət Tibb Universitetinin tədris prosesində 3 fakültə və 16 kafedra iştirak edir.

Rektorlar (filial müdirləri)
----------------------------

* Georgi Tsyganov (1989-1999)
* Abdulakhat Chinkin (1999-2010)
* Yusuf Yakubov (2010-)

Keçidlər
--------

Mənbə
-----

* 
* Arxivləşdirilib 2021-07-13 at the Wayback Machine
**Etilendiamintetrasirkə turşusu** - Azərbaycan dilində qısaldılmış formada EDTS, ingilis dilində isə EDTA və bundan sonra –orjinalda olduğu EDTA kimi istifadə olunacaq,kimyəvi formulu (HOOCCH2)2N(CH2)2N(CH2COOH)2 – ibarət
dördəsaslı karbon turşusudur, ağ rəngdə kiçik kristallara malik tozdur, suda az həll olur, bütün üzvi həlledicilərdə həll olur, qələvilərdə həll olur, metal kationları ilə etilendiamintetraasetat duzlarını əmələ gətirir. O, etilendiaminin monoxlorsirkə turşusu ilə kondensasiyasından alınır.

Хелат EDTA

Tətbiqi
-------

EDTA ikilinatriumduzlarının dihidratları (komplekson ııı, trilon B, Na2-ЭДТА) şəklində toxuculuq, dəri, kağız, lakboya sənayesində, metal, kauçuk istehsalında, kinematoqrafiyada, suyun yumşaldılmasında istifadə olunur. Analitik kimyada ETDA-dan istifadə etməklə 60-dan çox elementi təyin etmək mümkün olur. Təbabətdə ETDA-dan orqanizmdə olan zəhərli və radioaktiv metalları çıxarmaq üçün, qanın konservləşdirilməsi üçün istifadə olunur. EDTA kobalt duzu toksikologiyada sinil və ya xlorsianla zəhərlənmə zamanı antidot qismində istifadə olunur. Stomatologiyada diş kanallarını endodontik emalında istifadə olunur. EDTA farmaseptik texnologiyalarda selikli qişa vasitəsilə orqanizmə daxilolmanı gücləndirən komponent kimi istifadə olunur1.
Həmçinin kənd təsərrüfatında gübrə kimi istifadə olunur (elementlərin xelat formasında). Qidalandırıcı elementlərin xelat forması istər köklər və istərsə də yarpaqlar vasitəsilə yaxşı mənimsənilir. 
Molekulyar biologiyada maddələri təmizləmək üçün istifadə olunur. EDTA –nın natrium duzu məhsula 100%-li spirtlə birlikdə əlavə olunur.

Həmçinin bax
------------

* turşular
* Qida əlavələri
* Kompleksonometriya
* Bufer TE

Mənbə
-----

* ↑ Peter W.J. Morrison, Vitaliy V. Khutoryanskiy Enhancement in corneal permeability of riboflavin using calcium sequestering compounds // International Journal of Pharmaceutics. — Т. 472, вып. 1-2. — С. 56–64. — DOI:10.1016/j.ijpharm.2014.06.007.

Ədəbiyyat
---------

* pH-Spectrumof EDTA complexes
* EDTA: MoleculeoftheMonth
*
**Çu Kosaka** (小坂 忠, *Kosaka Çu*?, 8 iyul 1948, Nerima, Tokio, Yaponiya – 29 aprel 2022, Saytama prefekturası, Yaponiya) və ya doğum adı ilə **Masayuki Kosaka** (小坂 正行, *Kosaka Masayuki*?) – Yaponiya rok-musiqiçisi. *"Apryl Fool"* qrupunun baş vokalisti olmuşdur.

Karyerası
---------

Çu Kosaka 1968-ci ildə *"The Floral"* rok-qrupunda debüt etmişdir. 1969-cu ildə Haruomi Hosono və Takaşi Matsumoto ilə birlikdə *"Apryl Fool"* rok-qrupunu yaratmış və Yaponiyada rok-n-roll tarixinin bünövrəsini qoymuşdur.

*"Apryl Fool"* qrupu dağılandan sonra Kosaka 1975-ci ildə Masataka Matsutoya da daxil olmaqla *"Tin Pan Alley"* qrupunun üzvləri ilə birlikdə *"Horo"* albomunu buraxmışdır. Soul janrında olan bu albom Yaponiyada uğur qazanmışdır.

Şəxsi həyatı
------------

Kosaka xristian olmuş və protestant kilsəsi pastoru kimi fəaliyyə göstərmişdir. Rusiya–Ukrayna münaqişəsində Ukraynanı dəstəklədiyini bildirmişdir. 2022-ci ilin martında ona bağırsaq xərçəngi diaqnozu qoyulduğunu açıqlamışdır. Kosaka 29 aprel 2022-ci ildə ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  シンガー・ソングライター小坂忠さん死去、73歳　名アルバム「ほうろう」など.
2. 1 2 3  "Japanese rock musician Chu Kosaka dies at 73". The Mainichi (ingiliscə). 30 aprel 2022. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* chu-kosaka.com — Çu Kosakanın rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Apple Music · Google Play Music · Google Play Music · Google Play Music · Last.fm · Spotify · YouTube |
| Tematik saytlar | AllMusic · Discogs · Discogs · IMDb · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000000378679319 · NDL: 00164932 · VIAF: 256881345 · WorldCat VIAF: 256881345 |
**Nəzərova Dilarə Şamil qızı** — aktrisa.

Həyatı
------

Dilarə Nəzərova 13 yanvar 1974-cü ildə Bakıda anadan olub. 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Aktrisalıq sənətinə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında başlayıb. Sumqayıt səhnəsində Həlimə ("Yanmış evin nağılı" A.Zeynalov), Taclıbəyim ("Çaldıran döyüşü" İ. Ağalaroğlu), Kukla Teatrında Şərəfnisə ("Müsyö Jordan" M.F.Axundov), Əzrayıl ("Dəli Domrul" Dədə Qorqud Dastanı) kimi obrazlar yaratmışdır.

1996-cı ildə Akademik Milli Dram Teatrının artist heyətinə qəbul edilib. O, teatrın səhnəsində aşağıdakı rolları ifa edib: Güllər ("Ah, Paris…Paris!.." Elçin), Kəniz ("Özümüzü kəsən qılınc" B.Vahabzadə), Susanna ("Aydın" C.Cabbarlı), Böcək ("Köhnə ev" Ə.Əmirli) Səkinə ("Bu dünyanın adamları" Hidayət), Papopa ("Fedra" J.Rasin), Gözəl ("Mənim günahım", İlyas Əfəndiyev), Bettino ("Silindr", Eduardo de Filippo).

Filmoqrafiya
------------

1. İtkin gəlin (film, 1994)
2. Ağ atlı oğlan (film, 1995) (tammetrajlı bədii film) - rol: Səidə
3. Yük (film, 1995)
4. Kiçik leytenant (film, 1996)
5. Ölümə dəvətnamə (film, 1999)
6. Bığ əhvalatı (film, 1998)
7. Bağdada putyovka var... (film, 2000)
8. Yanmış körpülər (film, 2007)
9. Cavid ömrü (film, 2007)
10. Gürzə (film, 2008)
11. Sahə (film, 2010)
12. Xəzər Dəninz Donanması
13. Bir ailəm var (teleserial, 2013)
14. Lal yuxu (teleserial, 2017)
15. Qaragöz (film, 2018)

İstinadlar
----------
**Əyyub Haqverdiyev Məmmədəli oğlu** (15 mart 1911, Naxçıvan – 12 iyun 1996, Naxçıvan) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR Xalq artisti (1964).

Həyatı
------

Əyyub Məmmədəli oğlu Haqverdiyev 15 mart 1911-ci ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. O, 1930-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir. 1930-1996 illərdə C.Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında işləmişdir. Komik rollar ifaçısı kimi tanınmış, lakin dramatik və faciəvi obrazlar da yaradıb. 1948-50- ci illərdə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı olub.

Fəaliyyəti
----------

Əyyub Haqverdiyev Məşədi İbad, Vəli ("O olmasın, bu olsun", "Arşın mal alan", Ü. Hacıbəyov), Dursun ("Durna", S.Rüstəm), Mirzə Səməndər, Aqşin ("Almaz", "Od gəlini", C.Cabbarlı), Surxay ("Toy", Sabit Rəhman) və s. rolları oynamışdır.

Onun Ü. Hacıbəyovun "O olmasın bu olsun" komediyasında oynadığı Məşədi İbad rolu təkcə tamaşaçılar deyil, o cümlədən Xalq artisti, gülüş ustası Lütfəli Abdullayev tərəfindən də yüksək qiymətləndirlib. Lütfəli Abdullayev Naxçıvan teatrında Məşədi İbadı obrazını oynayandan sonra xatirə və ehtiram olaraq öz parik və saqqalını ona hədiyyə edib. Hazırda bu yadigar aksesuarlar Əyyub Haqverdiyevin oğlu, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti Behruz Haxverdiyevdədir.

Vəfatı
------

Əyyub Haqverdiyev 12 iyun 1996-cı ildə Naxçıvanda dünyasını dəyişmişdir.

Mükafatları
-----------

Əyyub Haqverdiyev "Əməkdə fərqlənməyə görə", "Əmək igidliyinə görə" medalları və "Mədəniyyət əlaçısı" döş nişanı ilə təltif edilib. Aktyora 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan SSR Əməkdar artisti, 14 oktyabr 1964-cü ildə Azərbaycan SSR Xalq artisti fəxri verilmişdir.

Mənbə
-----

* C.Vəzirov. Güldürən-ağladan. Naxçıvan, 1998

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi - 2021 (PDF). Bakı: Zərdabi Nəşr. 2020. səh. 99. ISBN 978 9952 542 04 2.
**Elçin Məmiyev** (28 yanvar 1966, Masallı rayonu) — Azərbaycan televiziya rejissoru və aktyoru.

Həyatı
------

Azərbaycanın ilk teleserial rejissoru Elçin Təvəkkül oğlu Məmiyev 28 yanvar 1966-cı ildə Masallı rayonu, Qasımlı kəndində Müəllim ailəsində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra, incəsənət universitetinin aktyorluq fakültəsinə daxil olub. Tələbəlik illərində gənc aktyor kimi Azərbaycan və dünya dramaturqlarının səhnə əsərlərində müxtəlif rollar oynayıb. 1988-ci ildə ali təhsilini başa vurub. Nizami Gəncəvinin eyniadlı poemasının motivləri əsasında çəkdiyi "Leyli və Məcnun" bədii televiziya filmi ilk rejissorluq işidir. 1990-cı illərdə "iynə-sap", "səs", "qorxma atəş aç!" və sair televiziya filmləri ilə tamaşaçıların və sənətşünasların böyük rəğbətini qazanıb. 1992-ci ildə Salam Qədirzadənin eyniadlı hekayəsinin motivləri əsasında çəkdiyi və xalq artisti Arif Quliyevin baş rolda oynadığı "Bığ əhvalatı" televiziya filmidir. 1994-cü ildə "Sənət" mükafatına layiq görülüb. Elçin Məmiyevin "Yanmış körpülər", "Oyunçu", "Susmuş vicdan", "Sevginin Göz Yaşları", "Boyunbağı" teleserialları onun özünün də aktyor kimi oynadığı rejissorluq işlərindəndir. İstedadlı rejissor Elçin Məmiyev baş rolların ifaçısı olmaqla yanaşı, bir çox filimlərin ssenari müəllifləri kimi tanınır. 15.05.2017 tarixindən Lider televiziyasında yayımlanan "Qum Saatı" musiqili, əyləncəli, maarifləndirici verilişinin aparıcı və layihə rəhbəridir.05.01.2018 tarixindən Lider kanalında başlamış "Görüş Yeri" musiqili-əyləncəli verilişin layihə rəhbəridir. Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondu Lider TV-də efirə gedən "Qum saatı" verilişinin aparıcısı,tanınmış aktyor və kinorejissor Elçin Məmiyevi gənclər arasında vətənpərvərlik dəyərlərinin təbliğində fəaliyyətinə görə mükafatlandırıb.İstedadlı rejissora yaradıcıllığında uğurlar arzulayırıq!

Filmoqrafiya
------------

1. Qatil (film, 1994)
2. Ayrılıq (film, 1995)
3. Məhv olmuş gündəliklər (film, 1999)
4. Yanmış körpülər (serial, 2007)
5. Şans (film, 2004)
6. Oyunçu (film, 2008)
7. Susmuş vicdan (serial, 2010)
8. Sevginin göz yaşları (teleserial, 2013) # Boyunbağı (serial, 2014) # Qum Saatı (veriliş,2017 Lider TV # Görüş Yeri (veriliş,2018 Lider TV)
9. "Beşatılan" ilk zəfər filmi

İstinadlar
----------
**Gültəkin Əjdər qızı Cabbarlı** (9 mart 1929, Bakı — 15 oktyabr 1996, Bakı) — 1950-ci il fevralın 6-dan Radiolaşdırma və Radio Verilişləri Komitəsi Radioinformasiya Komitəsinin, 1954-cü ildən Mədəniyyət Nazirliyinin Radioinformasiya İdarəsinin, 1957-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin, 1970-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin diktoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1990).

Həyatı
------

Gültəkin Cabbarlının Azərbaycanda peşəkar diktorluq məktəbinin yaranmasında xüsusi xidmətləri olub. O, təmiz, cilalanmış, məlahətli səs sahibi idi.

1947-cü ildə orta məktəbi bitirib.
1950-cı il fevralın 6-da Dövlət radiosunda diktor vəzifəsində işə qəbul olunub.
1953-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib.
1955-ci ildə Aydın Qaradağlı ilə ailə həyatı qurub.
1956-cı ildə Xanım, 1959-cu ildə Aygül adlı qızları, 1966-cı ildə isə Vüqar adlı oğlu anadan olub.
1990-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.
1996-cı il oktyabrın 15-də dünyasını dəyişib.
Gültəkin Cabbarlı efirdə, 1956

Yaradıcılığı
------------

Respublikanın əməkdar artisti Gültəkin Cabbarlı 1950-ci ildə radioya diktor vəzifəsinə qəbul olunmuş və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışmış radio fədailərindəndir. Gültəkin Cabbarlı yüksək bədii, lirik ifa imkanlarına malik olan bir diktor idi.

Onun səsinin Azərbaycan mədəniyyətində olduqca böyük rolu var. Gültəkin Cabbarlının səsini daha çox Güney Azərbaycan dinləyiciləri yaxşı tanımış, ona "Gültəkin ana" deyərək qəlblərində yer vermişlər. Çünki Gültəkin xanım uzun müddət Cənubi Azərbaycan redaksiyasında çalışaraq hər gün həmvətənlərimizlə təmasda olmuşdur.

Tanınmış diktorların bir çoxu (Ofeliya Sənani, Aygül Qaradağlı və b.) məhz Gültəkin Cabbarlı məktəbinin yetirmələridirlər. Azərbaycan radiosunun "Qızıl fond"unda Gültəkin Cabbarlının ifasında dünya klassiklərinin, o cümlədən, Nizami, Füzuli, Natəvan, Cəfər Cabbarlı, Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın və digər klassiklərin, habelə Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza, Hüseyn Arifin əsərlərinin səs yazması qorunub saxlanılır. Dinləyicilər bu gün də Gültəkin xanımın oxuduğu, radionun səs xəzinəsini bəzəyən verilişləri böyük məhəbbətlə dinləyirlər.

* Cəfər Cabbarlının qardaşı qızıdır.
* Aydın Qaradağlının həyat yoldaşıdır.
* Aygül Qaradağlı və Vüqar Qaradağlının anasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Danışır Bakı![*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Gültəkin Cabbarlının bioqrafiyası — www.adam.az Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Günümüzün aynası[*ölü keçid*]
* Ilk azərbaycanlı diktorlarımız Arxivləşdirilib 2009-02-25 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Onlar belə sevirdilər (veriliş, 2007)
* Cəfər Cabbarlı
* Aydın Qaradağlı
* Vüqar Qaradağlı
**Xanlar Məmməd oğlu Haqverdiyev** (25 sentyabr 1906, Ağdam, Şuşa qəzası – 5 dekabr 1980) — müğənni (lirik-dramatik tenor). Azərbaycan SSR (1956) və Türkmənistan SSR (1939) əməkdar artisti.

Həyatı
------

Xanlar Məmməd oğlu Haqverdiyev 1906-cı il sentyabr ayının 25-da indiki Ağdam rayonunun Seyidli kəndində, bəy ailəsində anadan olmuşdur.

1928-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki AMK) Vokal şöbəsinə daxil olmuş, professor H.Speranskidən rus və Avropa musiqisini, Seyid Şuşinskidən isə klassik Azərbaycan muğamlarının incəliklərini öyrənmişdir.

1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına xorda oxumaq üçün qəbul edilmişdir. Ona "Əsli və Kərəm" operasında Sofi rolu, Hüseynqulu Sarabski (Kərəm) kimi sənətkarın tərəf müqabili olmaq tapşırılmışdır.

1932–1933-cü illərdə Türkmənistanda Azərbaycan Dövlət Opera və Dram Teatrı yaradılmışdır. Aşqabad Azərbaycan Teatrının inkişafında bir çox sənətkarlarla yanaşı görkəmli aktyor Rza Əfqanlının, opera müğənnisi Xanlar Haqverdiyevin də rolu olduqca böyük olmuşdur. O, türkmən xalqının rəğbətini qazanmışdır. Məhz bunun nəticəsi olaraq müğənninin əməyi yüksək qiymətləndirilmiş, 1939-cu ildə ona "Türkmənistan SSR-in Əməkdar artisti" fəxri adı verilmişdir.

Xanlar Haqverdiyev 1959-cu ildə Moskvada Azərbaycan incəsənəti və ədəbiyyatı ongünlüyündə iştirak etmiş, "Sevil", "Koroğlu" operalarında çıxış etmişdir.

Teatr incəsənəti sahəsində fəaliyyətinə və zəhmətkeşlər qarşısında mədəni xidmətlərinə görə 1956-cı ildə ona "Azərbaycan SSR Əməkdar artisti" fəxri adı verilmişdir.

Xanlar Haqverdiyev Azərbaycan Teatr Cəmiyyətinin üzvü idi.

Lirik-dramatik tenor səs tembrinə malik olan Xanlar Haqverdiyev Məcnun, İbn Salam ("Leyli və Məcnun" — Ü.Hacıbəyli), Kərəm ("Əsli və Kərəm" — Ü.Hacıbəyli), Şah İsmayıl, Əlyar ("Şah İsmayıl", "Nərgiz" — M.Maqomayev), Qərib ("Aşıq Qərib" — Z.Hacıbəyli), aşıq ("Şahsənəm" — R.Qlier) və s. partiyalar ifa etmişdir.

Musiqili səhnə sənətini inkişaf etdirmək sahəsində göstərdiyi xidmətlərinə görə o, dəfələrlə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin, keçmiş Sovet İttifaqı respublikalarının fəxri fərmanları ilə təltif edilmiş, "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalına layiq görülmüşdür.

1962-ci ilin dekabr ayında Xanlar Haqverdiyev təqaüdə çıxsa da, bir neçə il yenidən opera teatrında fəaliyyət göstərmiş, gənc müğənnilərin yetişməsində yaxından kömək etmişdir.

Xanlar Haqverdiyev 1980-ci il dekabr ayının 5-də vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Xanlar Haqverdiyev //Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası: 10 cilddə.- Bakı, 1987.- C.10.- S.125.
2. ↑  Çəmənli, M. Sənətkar ömrünün izləri /M.Çəmənli.- Bakı: Adiloğlu, 2006.- 128 s.
3. ↑  Rəhimli, İ. Xanlar Məhəmməd oğlu Haqverdiyev //Rəhimli İ. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı.- Bakı, 2008.- S.332.
4. ↑  Xanlar Haqverdiyev//Üzeyir Hacıbəyli ensiklopediyası.- Bakı, 2008.- S.109.
**Françesko Qviççiardini** (6 mart 1483[…], Florensiya – 22 may 1540[…], Arçetri[d]) — italyan tarixçisi və siyasətçisi. Nikkolo Makiavellinin dostu və tənqidçisi olmuş Qviççiardini İtaliya İntibahının əsas siyasi yazarlarından biri hesab olunur. Qviççiardini *"İtaliya tarixi"* adlı şah əsərindəki arqumentləri və dövrünün insanları, hadisələrin real təhlilini dəstəkləmək üçün hökumət mənbələrindən istifadə etməklə tarixşünaslıqda yeni üslubun yolunu açmışdır.

Bioqrafiya
----------

### Erkən həyatı

 Florensiyada Qviççiardini sarayı
 Qviççiardininin ailə gerbi
Françesko Qviççiardini 6 mart 1483-cü ildə Florensiya Respublikasının tərkibində olan İtaliyanın Florensiya şəhərində anadan olmuşdur. O, Pyero di Iakopo Qviççiardini və Simona di Boncianni Gianfigliazzinin 11 uşağından üçüncüsü idi. Qviççiardinilər Florensiya oliqarxiyasının köklü üzvləri və Mediçi ailəsinin tərəfdarları idi. Florensiya siyasətində təsirli olan Qviççiardininin əcdadları bir çox nəsillər üçün ştatda ən yüksək vəzifələrdə çalışmışdılar, bunu onun *Ricordi autobiografici e di famiglia* şəcərəsindən də görmək olar.

İstinadlar
----------


1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  BeWeB.
3. 1 2 3 4  Гвиччардини Франческо // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2 3 4  *Jodogne P. Benzoni G.* Francesco Guicciardini // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 2004. Vol. 61.
5. ↑  Op. med. vol. X.
**Abiş Xatun** və ya **Abaş Xatun** (d. ? - ö. 29 dekabr 1286, Təbriz) - 1264-cü ildən 1282-ci ilə qədər Şiraz Salqurlularının IX və sonuncu hökmdarı.

Həyatı
------

Atası Sad ibn Əbu Bəkir Yəzd atabəyinin qızı Terkən Xatundir. Anadan olma tarixi bilinməməkdədir. Fars atabəyi olan Səlcuqşah Abiş Xatunun anası Terkən Xatunu öldürüb, Abiş Xatun və bacısını həbs edmişdi. Bunun ardınca, Elxani məmurlarını da öldürdükdən sonra Hülakü xan tərəfindən üzərinə ordu göndərilmiş və öldürülmüşdür. Atasından sonra taxta çıxan kiçik qardaşı Məhəmməd öldükdən sonra, 1264-cü ildə adına xütbə oxutduraraq və sikkə kəsdirərək taxta çıxmışdır. Ona bu işdə Hülakü xan yardım etmişdir.

1270-ci illərdə Hülakü xanın oğlu olan Mengü Teymur ilə evlənmişdir. Bu evlilikdən Alqançı və Kördüçin adlarında iki qızı olmuşdur. Abaqa xanın taxta çıxmasından sonra Fars atabəyliyi əlindən alındı və Farsın gəlirindən illik 70.000 qızıl təqaüd ayrıldı. 1282-ci ildə Əhməd Təküderin taxta çıxmasından sonra təkrar Fars atabəyi edildi. Xalq Abiş Xatunu böyüks evinclə qarşılayaraq, günlərlə şənlik etdi. Qısa müddət sonra Əhməd Təküderi taxtdan endirərək özünü xan elan edən Arqun xana Abiş Xatunun vəzirinin düşməni İmaməddin tərəfindən şikayət edildikdən sonra Abiş Xatun Fars atabəyliyindən uzaqlaşdırıldı və Orduya gəlməsi əmr edildi. Lakin Abiş Xatun buna əməl etmədi. Adamlarının yeni atabəy İmaməddini öldürməsindən sonra Abiş Xatun Arana gətirilərək sorğuya çəkildi və adamlarına cəza verildi. Özünə sülalə gəlini olduğu üçün heç nə edilmədi.

29 dekabr 1286-cı ildə Təbrizdə vəfat etdi. Müsəlman olduğu halda, monqol adətləri ilə Şirazda dəfn edildi.

Həmçinin bax
------------

* Salqurlular

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Mernissi, Fatima. *The Forgotten Queens of Islam*. Mary Jo Lakeland. Minneapolis:University of Minnesota Press, 1993. p. 104.
* Uçok , Bahriye. *Al-nisa’ al-hakimat fi tarikh*. Trans. I. Daquqi. Baghdad:Matba’a al-Sa’dun, 1973. pp. 101ff.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Lane, George E.* Early Mongol Rule in Thirteenth-Century Iran: A Persian Renaissance (ingilis) (1). Routledge. 2003-09-01. 136. doi:10.4324/9780203417874. ISBN 9780203417874. 2018-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-22.
3. ↑  *Broadbridge, Anne F.* Women and the Making of the Mongol Empire (1). Cambridge University Press. 2018-07-18. 265. doi:10.1017/9781108347990.010. ISBN 9781108347990.
***SSRİ-də seks yoxdur*** (*rus.* В СССР секса нет) – rus dilində zərb-məsəl. İfadə 17 iyul 1986-cı ildə yayımlanmış Leninqrad–Boston telekörpüsünün sovet iştirakçısı tərəfindən işləndikdən sonra yaranmışdır.

Tarixi
------

17 iyul 1986-cı ildə iki televiziya müxbiri – sovet Vladimir Pozner və amerikalı Fil Donahyu ABŞ ilə SSRİ arasındakı ilk telekörpülərdən birini təşkil etmişdirlər. *"Qadınlar qadınlarla danışır"* adlı telekörpünün amerikalı qadın iştirakçılarından biri sovet iştirakçı Lüdmila İvanovaya belə bir sual vermişdir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Bizdə bütün günü telekanallardakı reklamlar seksin ətrafında dövrə edir, sizdə də belə reklamlar varmı? | "|

Həmin dövrdə *"İnturist"* otel sistemind' işləyən və Sovet Qadınları Komitəsinin nümayəndəsi olan Lüdmila İvanova belə bir cavab vermişdir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Biz sekslə məşğul olmuruq və onun əleyhinəyik! Bizdə sevgi var. | "|

İvanovanın cavabı zalda qəhqəhə partlayışına səbəb olmuşdur. İfadə populyar mədəniyyətdə "SSRİ-də seks yoxdur" formasında məşhurlaşmışdır.

Şərhlər
-------

İvanova verdiyi müsahibədə qeyd etmişdir ki, verilişə qədər seks sözünü eşitməmişdi, sadəcə mənasını təxmin edirdi və yaxşı mənada olmadığını düşünürdü. O bildirmişdi ki, sözləri qəhqəhə ilə qarşılaşanda nəyisə doğru demədiyi üçün qorxmuşdur. Belə ki, partiya tərəfindən onlara verilmiş tapşırığa görə amerikalıların nə deməsindən asılı olmayaraq bunları inkar etməli və razılaşmamalı idilər. Verilişdəki sözlərinə görə Sovet Qadınları Komitəsində onu sıxışdırmışdılar, hətta komitədən qovacaqdılar.

Vladimir Pozner verdiyi müsabibədə bildirmişdir ki, Boston studiyasında yaşlı bir qadın sual vermişdi. O gileylənirdi ki, nəvəsi bütün günü televizora baxır, orada isə seks və zorakılığı göstərirlər. İvanova məhz televiziyada seks olmadığını demək istəmişdi. Lüdmila İvanova sonralar Poznerə şikayətlənirdi ki, adamlar onu küçədə tanıyırlar və hətta sataşırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  ""SSRİ-də seks yoxdur" söhbəti necə yaranıb?". BBC Azərbaycan. 28 iyun 2017. 2024-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 yanvar 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* Leninqrad–Boston telekörpüsündən fraqment.
**Solodovun binası** — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Bina Rostov-na-Donu ərazisində regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. Solodovun binsının müasir ünvanı: Qazetnaya döngəsi, ev 17..

Tarixi
------

1880-ci illərdə binsnın sağ qanadında aparılsn tikintinin hesabına binanın sahəsi genişlənmişdir. Bu hissəsin layihəsi memar Nikolay Aleksandroviç Doroşenko tərəfindən hazırlanmışdır. Binanın sahibi həm də un fabrikinin sahibi olan Solodov olmuşdur. Tikili fabrik binası ilə bir kompleksi təşkil edir. Üstəlik eyni ünvanda yerləşir. XX əsrin əvvəllərindən binanın sahibi olaraq Solodovun həyat yoldaşı Yekaterina Nikolayevna Solodova məxus olmuşdur. Bir müddət sonra bina "müəllimlər binası" olaraq adlandırılırdı. Burada böyük bir kitabxana olmuşdur. Ondan şagird və müəllimlər istifadə edirdi.

Təsviri
-------

Yaşayış binası eklektika stilində inşa edilmişdir. Pəncərələri yarımdairəvi formaya malikdir. Bina küncvari quruluşa malikdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Zirzəmi binanın mərkəzin hissəsinin altında yerləşir. Üzəri qara suvaqla üzlənmişdir. Birinci mərtəbədə yerləşən pəncərələr məhəccərlər ilə qorunur. Mərtəbələr arasında karnizlər vardır. Pəncərələrin kənarları isə qalın suvaqla bəzədilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Xatranovun villası (Rostov-na-Donu)

İstinadlar
----------

1. ↑  ">Строения, памятники и здания, охраняемые на региональном уровне Arxivləşdirilib 2017-02-13 at the Wayback Machine
2. ↑  "Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону". 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-16.
3. ↑  "Донской временни//Краеведческий библиотечно-библиографический журнал". 2017-02-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-16.
4. ↑  "Памятники Дона. Сайт защитников культурно-исторического наследия Ростовской области". 2017-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-16.
Eyler adına Beynəlxalq Riyaziyyat İnstitutu Sankt-Peterburqda elmi müəssisədir.

Akademik Faddeyevin təşəbbüsü ilə beynəlxalq elmi əməkdaşlığın təşkili və rus və xarici alimlərin (ilk növbədə riyaziyyatçıların) birgə tədqiqatlarına şərait yaratmaq məqsədi ilə 1988-ci ildə Steklov adına Riyaziyyat İnstitutunun Leninqrad filialının nəzdində yaradılmışdır.
Həyatının çox hissəsini Sankt-Peterburqda keçirmiş Leonard Eylerin şərəfinə adlandırılmışdır. 1990-cı illərdən şöbə kimi POMI RAS-ın bir hissəsidir. Əsas fəaliyyət istiqamətləri fundamental tədqiqatlar, konfransların, seminarların, müsabiqələrin təşkili, riyaziyyat, nəzəri informatika, riyazi və nəzəri fizika üzrə aspirantura fəaliyyət göstərir.

2020-ci ilə qədər institut Steklov İnstitutu və Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Riyaziyyat və kompüter elmləri fakültəsi əsasında elmi fəaliyyətini artırdı, beynəlxalq əməkdaşlığı inkişaf etdirdi, böyük dövlət və özəl maliyyə vəsaitləri almışdır. Ancaq Rusiya–Ukrayna müharibəsi (2022 hal-hazırda) müharibəsinin başlaması ilə beynəlxalq əməkdaşlıq demək olar ki, tamamilə dayandırıldı.
İnstitut yarandığı gündən 2017 — ci ilə qədər direktoru Lüdviq Faddeyev, 2017-ci ildən Peter Zograf olmuşdur.

2022-ci ilə qədər institutda 37 elmi işçi çalışıb.

İnstitutun adı — Leonard Eyler adına Sankt-Peterburq Beynəlxalq Riyaziyyat İnstitutu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Заседание, посвящённое памяти академика Л. Д. Фаддеева (1934–2017)". 2019-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-03.
2. ↑  *Ольга Орлова.* "Реликтовое излучение математики". T-invariant. 2023-02-24. 2023-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-09.

Xarici keçidlər
---------------

* eimi.ru — официальный сайт Международный математический институт имени Эйлера
* Профиль института на сайте MathNet.ru
* Эйлера институт // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* Интервью Л. Фаддеева о Григории Перельмане
**Zöhrə Abdulla qızı Abdullayeva** (18 dekabr 1952, Şuşa, DQMV – 26 may 2021, Bakı) — Azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (2011).

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Zöhrə Abdullayeva 16 dekabr 1952-ci ildə Şuşada anadan olub. Azərbaycan Dövlət Texnologiya Universitetini bitirib. Sara Qədimova, Əbülfət Əliyev, Yavər Kələntərli kimi sənətkarlardan fərdi muğam dərsləri alıb. İlk müəllimi Rəhilə Həsənova olub. Peşəkar səhnəyə isə İslam Rzayev gətirib.

Əvvəl "Lalə qızlar anasmblının", sonralar isə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Zöhrə Abdullayeva daha çox Məmmədbağır Bağırzadə ilə ifa etdiyi duetlərə görə tanınmışdır. Bundan başqa, xalq və bəstəkar mahnıları, muğamlar da ifa etmişdir.

Dünyanın otuz ölkəsində Azərbaycan musiqisini tərənnüm edib. 1985-ci ildə "İstedadlar axtarılır" konsert müsabiqəsinin qalibi olub. 2000-ci ildə Bağdadda "Babil festivalı"nın diplomuna layiq görülüb.

Zöhrə Abdullayeva 16 yaşında ailə həyatı qurmuşdur. Bir oğlu, iki nəvəsi vardır. Oğlu 24 may 2018-ci ildə ağır xəstəlikdən vəfat etmişdir.

Zöhrə Abdullayeva 28 may 2021-ci ildə uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir. Xırdalanda dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-22.
3. ↑  "Oğlunu itirən Zöhrə Abdullayeva fəryad etdi". 2018-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-22.
4. ↑  "Əməkdar artist Zöhrə Abdullayeva vəfat edib". apa.az (az.). Azəri Press Agentliyi. 28 may 2021. 28 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 may 2021.
5. ↑  *Real TV.* "Zöhrə Abdullayeva dəfn edilir" (az.). Youtube.com. 28.05.2021. 2021-06-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-29.
«Ufa-Arena»
**«Ufa-Аrеnа» universal idman kompleksi** (başq. Өфө-Арена) — Ufa şəhərində yerləşən çox funksiyalı idman-konsert komplekski. İdman kompleksi Rusiyanın «Salavat Yolayev» xokkey klubunun (19 dekabr 2007) ev arenasıdır. Arenada ilk oyun 27 avqust 2007-ci ildə Rusiyanın gənclərdən ibarət xokkey yığması ilə Kanadanın gənclərdən ibarət xokkey yığması arasında baş vermişdir.

Tikinti
-------

Rusiya yeni xokkey arenalarından fərqli olaraq («Tatneft-Arena», «Arena Omsk», «Arena Mıtişi» və s.) «Ufa-Arena» yerli tikinti şirkətlərin əməyi ilə inşa edilmişdir. Binanın layihəsi İldar Fanisoviç İbrahimov və Vladimir Nikolay Savenkoya tərəfindən hazırlanmışdır. «Ufa-Arena» Başqırdıstanın Rusiyaya birləşməsinin 450 illiyi münasibətilə inşa edilmişdir.

### İkinci mərhələ

Ufa-Arenanın ehtiyat meydançası 640 yerlik tamaşaçı tutumuna malikdir. İkinci mərhələsinin açılışı 20 noyabr 2011-cu ildə baş tutmuşdur. Arenanın açılışında Başqırdıstan Respublikasının Prezidenti Rüstəm Xamitov, Başneftin rəhbərliyi, Ufa meri Pavel Kaçkaev iştirak etmişdir. İkinci mərhələnin gerçəkləşməsi məqsədi ümumi xərcin 20 % ödəmişdir. İki il ərzində tikinti işlərinə 105 milyon rubl xərclənmişdir.

### Arxitektura

«Ufa-Arena» iki meydançadan ibarətdir. Birinci meydança 8070, kiçik meydança isə 640 tamaşaçı tutumuna sahibdir. Arenanın birinci mərtəbəsində idmançıların istirahət otağı, iki buz hamarlayan maşın üçün qaraj, tibbi baxış və dopinq nəzarəti kabinetləri, ikinci və fördüncü mərtəbələr arasında VIP-lojalar vardır. Üstəlik arenada kommentator otağı, KİV otağı və restoran belə vardır.

### Xüsusiyyətləri

Əsas arena
* Ümumi sahəsi — 29 070 m²
* Tamaşaçı yeri — 8 070
* Yeraltı park 996 m/yer

Ehtiyat arena
* Ümumi sahəsi — 8300 m²
* Tamaşaçı yeri — 640
* Yeraltı park 222 m/yer.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2012-02-16 at the Wayback Machine Строительство второй очереди Уфа-Арены
2. ↑   Уфа-Арена на сайте ЗАО «Башкиргражданпроект»
3. ↑   Вторая очередь УСА «Уфа-Арена» на сайте ЗАО «Башкиргражданпроект»

Mənbə
-----

* Уфа-Арена на спортивном городском сайте Arxivləşdirilib 2012-04-22 at the Wayback Machine
* Уфа-Арена на официальном сайте хоккейного клуба «Салават Юлаев» Arxivləşdirilib 2010-04-28 at the Wayback Machine
* Уфа-Арена на сайте фанатов Спартака Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* *Рыбинский В. А.* Уфа-Арена.// Статья в Башкирской энциклопедии[*ölü keçid*]
**Populus euphratica** (*lat.* Populus euphratica) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin qovaq cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10 m-ə qədər olan geniş çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı aşağı hissədən tünd-boz, yuхarıdan açıq-qəhvəyi rəngdədir. Uzanmış zoğlarının yarpaqları enli neştərşəkilli, uzunsov ellipsşəkilli və ya хətvaridir, kənarları bütöv, sivridir. Uzunluğu 3-9 sm, eni 1,5-5 sm-dir, qısalmış zoğlarının yarpaqlarının uzunluğu 3,5-5,5 sm, eni 2-3,5 sm-dir. Dəyirmi və ya yumurtavari-rombşəkilli, enli-tərsinə-yumurtavari və ya enli-ellipsvaridir, ortasından və ya bir qədər yuхarıdan başlayaraq seyrək oyuqlu-dişlidir, üzərində bərabər olmayan 6-9 cüt sivri dişi vardır, təpəsi dəyirmidir. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 1-2,5 sm olub, üzərində ziyilə oхşar iki vəzi vardır. Erkəkcikli çiçək sırğaları 3-4 sm uzunluğunda olub, kövrəkdir. Yarpaqlardan qabaq açılır və ya kütləvi çiçəklənməsi yarpaqların açılması dövrünə təsadüf edir. Tozluqları yetişdiyi zaman tünd-qımızı rəngdə olur. Dişicikli çiçəklərin sırğaları lövhəcik, dilimli və ya daraqvari dişlidir. Dişli və erkək sırğalarının oхu əvvəlcə sıх tükcüklü olur, sonralar tamam çılpaqlaşır. Əsasən qələmlərlə çoхaldılır. Aprel və may aylarında çiçəkləyir. İyun ayında meyvə verir.

Ekologiyası
-----------

İstiyə və quraqlığa davamlıdır. Torpağa az tələbkar olmaqla, nisbətən kasad və şorakətli torpaqlarda da bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

İlk dəfə Naхçıvan MR-da təsvir edilmişdir. Хəzər ovalığında, Balocaş gölü ətrafında, Kür və Araz çayı boyunca, Tuqay meşələrində, Naхçıvanda Əlincəçay boyunca meşə və kolluqlarda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Qrupla və tək-tək əkilir. Abşeronda bağ və parklarında geniş şəkildə istifadə olunur.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Balsamiflua euphratica* (Oliv.) Kimura
* *Turanga euphratica* (Olivier) Kimura

### Heterotipik sinonimləri

* *Balsamiflua ariana* (Dode) Kimura
* *Balsamiflua bonnetiana* (Dode) Kimura
* *Balsamiflua deltoides* Griff.
* *Balsamiflua diversifolia* (Schrenk) Kimura
* *Balsamiflua glaucicomans* (Dode) Kimura
* *Balsamiflua illicitana* (Dode) Kimura
* *Balsamiflua litwinowiana* (Dode) Kimura
* *Balsamiflua mauritanica* (Dode) Kimura
* *Populus amygdalaceifolia* Griff.
* *Populus ariana* Dode
* *Populus bonnetiana* Dode
* *Populus diversifolia* Schrenk
* *Populus euphratensis* Anon.
* *Populus euphratica var. bonnetiana* (Dode) Maire
* *Populus euphratica var. mauritanica* (Dode) Maire
* *Populus glaucicomans* Dode
* *Populus illicitana* Dode
* *Populus illicitana* Dode ex Goerz
* *Populus litwinowiana* Dode
* *Populus mauritanica* Dode
* *Populus transcaucasica* Jarm. ex Grossh.
* *Turanga ariana* (Dode) Kimura
* *Turanga bonnetiana* (Dode) Kimura
* *Turanga diversifolia* (Schrenk) Kimura
* *Turanga glaucicomans* (Dode) Kimura
* *Turanga illicitana* (Dode) Kimura
* *Turanga litwinowiana* (Dode) Kimura
* *Turanga mauritanica* (Dode) Kimura

Yarımnövləri
------------

* {{bt-azlat||

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Monika Lovinesku** (19 noyabr 1923, Buxarest – 20 aprel 2008[…], Vilye-le-Bel) — Rumıniya esse və qısa hekayə yazarı, ədəbi tənqidçisi və kommunist rejimin jurnalisti idi. O, Monique Saint-Come və Claude Paskal təxəllüsləri ilə bir neçə əsəri nəşr etdirmişdir. Monika, ədəbiyyatşünas Evqeni Lovineskunun qızıdır. O, ədəbi tənqidçi Virgil Lerunka ilə evlənmişdi.

Həyatı
------

Monika Lovinesku, Buxarestdə anadan olmuşdur. Buxarest Universitetinin Ədəbiyyat Fakültəsinin məzunu olmuş, Vremea jurnalında ədəbi debüt edərək müntəzəm olaraq nəsr əsərlərini *Revista Fundaţiilor Regale*də və teatr salnamələrini Democraţiaʼda nəşr edirdi.

Rumıniyada açıq kommunist hakimiyyətinin qurulmasına yönəldilən sürətli addımlar onu Fransaya sığınmağa məcbur etdi: 1947-ci ilin sentyabrında Fransa hökumətinin təşkil etdiyi bir təqaüdə gedərək, o, (1948-ci ilin avqustunda) oradan sığınacaq tələb etdi. O, ölkəsində kommunizm mövzusuna, eləcə də Rumıniya ədəbiyyatı üzərində işlərə geniş yer verdi. Onun məqalələri tez-tez Kontinent, Les Cahiers de l'Est və L'Alternativ kimi nüfuzlu jurnallarda yerləşdirilirdi.

1951 və 1974-cü illər arasında Monika Lovinesku, Radiodiffusion Française'in Rumıniya dili yayımlarına öz töhfəsini verirdi və Şərqi Avropanın stansiya heyətinin üzvü idi. 1960-cı illərdən etibarən, Radio Free Europe jurnalisti idi və Nikolae Çauşesku rejiminə daxili qarşıdurmanın yaranmasında təsirli olan iki həftəlik çıxış yaratmışdı. Əsas məqsəd Azadlıq Dünyasında Romanları mədəni və siyasi tendensiyalarla məlumatlandırmaq idi. Yayım ssenarisinin bir qismi U*nde Scurte* ("Shortwaves"), Madriddə (1978) nəşr olunmuşdur.

O, Rumıniya kommunist mətbuatında zorakı hücumların hədəfi idi. Bunlardan ən çox diqqəti çəkən jurnalistlər Evqen Barbu və Korneliu Vadim Tudor idi. 1977-ci ildə üç zabit tərəfindən ağır şəkildə döyüldü, Lovinesku həmçinin bir neçə rumın ədəbi əsərini Fransız dilinə tərcümə etmişdir.

O, 20 aprel 2008-ci il Parisdə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Monica Lovinescu // FemBio database (alm.).
2. 1 2  Monica Lovinescu // Babelio (fr.). 2007.
3. 1 2  .
4. ↑  "Monica Lovinescu". 2019-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.
5. ↑  "Monica Lovinescu | Revolvy". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.
6. ↑  "Monica Lovinescu, la force d'une voix". 2021-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.
7. ↑  "Lovinescu Monica, Most widely held works about Monica Lovinescu". 2022-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.
8. ↑  "History of Communism in Europe". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-27.

Xarici keçdilər
---------------

* Books by Monica Lovinescu
**Stavka** (*rus.* Ставка) - Rusiya imperiyasının (Birinci dünya müharibəsi) və SSRİ-nin (İkinci dünya müharibəsi) ümumi qərargahı.

İkinci dünya müharibəsində, 23 iyun 1941-də Sovet Xalq Komissarlığı Şurası və Partiya Mərkəzi Komitəsinin əmri ilə Yüksək Sovet Hərbi Assambleya Təşkilatı oldu. Bu assambleyada Xalq Müdafiəsi Komissarı general Georgi Jukov, İosif Stalin, Vyaçeslav Molotov, marşal Kliment Voroşilov, marşal Semyon Budyonnı və xalq komissarı (narkom) və admiral Nikolay Gerasimoviç Kuznetsov vardı.

Stavka Sovet Silahlı Qüvvələrinin bütün fəaliyyətlərini idarə edirdi, lakin bu idarə dövlət müdafiə komitəsinin göstlərişləri çərçivəsində gedirdi. Stavka ilə cəbhədə döyüşən komandirlər arasındakı əməkdaşlıq və əlaqə komandirlərin Stavkaya çağırılaraq məlumat verilməsi surətiylə reallaşırdı. Həmçinin, bu əlaqə bəzən assambleya təmsilçilərinin də şəxsən cəbhələrə gedərək yoxlanış və əməkdaşlıq etmələri ilə də təmin edilirdi.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hərb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

1. ↑  "Создание Ставки Главного Командования Вооруженных Сил СССР". victory.mil.ru. 5 mart 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyun 2021.
**Alejandro Qarnaço Ferreyra** (*isp.* Alejandro Garnacho Ferreira ; 1 iyul 2004, Madrid, İspaniya) — İngiltərənin "Mançester Yunayted "klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən argentinalı futbolçu .

Klub karyerası
--------------

Madridli olan Qarnaço 2015-2020 -ci illərdə "Atletiko Madrid"in gənclər komandasında çıxış edib. 2020-ci ilin oktyabrında "Mançester Yunayted"in gənclər komandasına qoşuldu. 28 aprel 2022-ci ildə "Mançester Yunayted"in heyətində Premyer Liqada "Çelsi "ilə matçda debüt etdi  ]. 11 may 2022 -ci ildə "Nottingem Forest" ilə final matçında iki qol vuraraq FA Gənclər Kubokunu qazandı.

Milli komanda karyerası
-----------------------

2021-ci ilin sentyabrında İspaniyanın 18 yaşadək futbolçulardan ibarət komandasında debüt etdi.

2022-ci ilin mart ayında Argentina milli komandasına ilk çağırışını aldı  .

22 mart 2022-ci ildə Argentinanın 20 yaşadək futbolçulardan ibarət komandası üçün ABŞ -a qarşı matçda debüt etdi. 1 iyun 2022-ci ildə 20 yaşadək futbolçulardan ibarət komandanın heyətində ilk qolunu Panama ilə Toulon Turniri matçında vurdu. Qarnaçonun 4 matçda 4 qol vurduğu Toulon turnirində Argentina qalib gəldi  .

Nailiyyətlər
------------

Mançester Yunayted
* FA Gənclər Kubokunun qalibi : 2022

Şəxsi nailiyyətlər
* Jimmy Murphy İlin Gənc Oyunçusu Mükafatı : 2021/22
### **Mehmed Hanciç** (tib. Mehmed Handžić; 16 dekabr 1906, Sarayevo – 26 iyul 1944, Sarayevo) — Bosniya İslamşünas, ilahiyyatçı və siyasətçisi. O, Bosniyada İslam dirçəliş hərəkatının lideri və "Əl-Hidayə" dini icmasının yaradıcısı olmuşdur. Hanciç Sarayevo Müsəlman Qətnaməsinin müəlliflərindən biri və Milli Qurtuluş Komitəsinin sədri idi.

Həyatı
------

Hanciç Sarayevoda anadan olmuş, burada ibtidai və orta təhsilini almışdır. O, daha sonra Misirin Əl-Əzhər Universitetinə daxil olmuş, ilk əsərlərini burada yazmışdır. Hanciç Əl-Əzhəri bitirdikdən sonra Bosniyaya qayıtmış, ölkədəki Qazi Xosrov bəy adına mədrəsənin professoru, sonra isə müdiri olmuşdur. 1936-cı ildə o, dirçəliş hərəkatının ziyalılarını bir araya gətirən "Əl-Hidayə" assosiasiyasının həmtəsisçisi olmuş, 1939-cu ildə isə təşkilatın prezidenti və onun mətbu orqanının baş redaktoru olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Hanciçin siyasi karyerası 1938-ci ildə Yuqoslaviyada keçirilən parlament seçkilərində namizədliyi ilə başlamışdır. Bir il sonra o, Bosniya və Herseqovina Muxtariyyət Hərəkatının yaradılmasında iştirak etmiş və onun rəhbərliyinin bir hissəsi olmuşdur. Ox dövlətləri 1941-ci ilin aprelində Yuqoslaviyanı işğal etdikdə Müstəqil Xorvatiya Dövləti adlı kukla dövlət yaratmış, Hanciç isə bu dövlətə sədaqətlik göstərdi. Buna baxmayaraq, bir neçə aydan sonra o, dəstəyini geri çəkmiş və Müstəqil Xorvatiya Dövlətinin törətdiyi hərbi cinayətləri qınayan Sarayevo Müsəlman Qətnaməsinin qəbul edilməsi təşəbbüsü ilə çıxış etmişdir. Hanciç daha sonra Bosniya müsəlmanlarının müdafiəsi təşkil etmək üçün yaradılmış Milli Qurtuluş Şurasının sədri olmuşdur. O, 29 iyul 1944-cü ildə Koşevskaya xəstəxanasında tibbi əməliyyat zamanı vəfat etmişdir.

### İstinadlar
**Gemma McCaw**— (2 may 1990, Tauranqa (Yeni Zellandiya)) Yeni Zelandiyayın otüstü xokkeyçisi

Həyatı
------

Gemma McCaw Tauranqa'da doğulub. Mişel Flinnin ən kiçik övladı və yeganə qızıdır. Tauranqa Orta Məktəbində və Tauranqa Qızlar Kollecində oxuyub. Massey Universitetində idman elmini öyrənib.

Karyerası
---------

Gemma McCaw 2008 Yay Olimpiya Oyunları və 2012 Yay Olimpiya Oyunları, 2010 və 2014-cü il Birlik Oyunları da daxil olmaqla, 2008-ci ildən Yeni Zelandiya Qadınlardan İbarət Otüstü Xokkey üzrə Milli komanda da mübarizə aparıb. 2009-cu ildə Qadınlararsı "İlin Gənc Oyunçusu" adına layiq görülüb. Həm 2012, həm də 2016-cı il Olimpiadalarında onun komandası Bürünc medal oyununda uduzub və dördüncü olub. 2016 Yay Olimpiya Oyunlarından sonra o, xokkeyə uzun müddət fasilə verib və daha sonra təqaüdə çıxmaq qərarına gəlib. 2019-cu ilin noyabrında təqaüdə çıxıb. Gemma McCaw 2020-ci ildə Tokioda keçiriləcək Yay Olimpiya Oyunlarında yenidən yarışmaq niyyətində olub. Covid-19 pandemiyası səbəbiylə oyun baş tutmayıb.

Şəxsi həyatı
------------

2013-cü ildə Gemma McCaw "Bütün Qaralar" komandasının kapitanı Riçi Makkou ilə görüşdüyü bildirilib. 2016-cı ilin əvvəlində onunla nişanlanıb və 14 yanvar 2017-ci ildə onunla evlənib. Onların iki qızı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gemma McCaw'ın Kariyerası". 2023-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-27.
2. ↑  "Gemma McCaw". 2023-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-27.