recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Əlfiya Avzalova** (tam adı: *Əlfiya Avzalova*, tatar. Әлфия Афзал кызы Авзалова; 15 yanvar 1933, Aktanış[d], Tatarıstan MSSR – 15 iyun 2017, Kazan) — tatar əsilli Sovet və Rusiya müğənnisi, Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası əməkdar artisti və xalq artisti, RSFSR-in əməkdar artisti, Tatar Filarmoniyasının solisti və Tatarıstan Respublikasının Dövlət Mükafatı laureatı.

Həyatı
------

Əlfiya Avzalova Tatarıstanın Aktanış rayonunda anadan olmuşdur. Anası vəfat etdikdən, ardınca is atası Böyük Vətən müharibəsində həlak olduqdan sonra yetim qalan Əlfiyanı xalası böyütmüşdür.

1957-ci ildə Tatar Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olmuş və Soltan Qabəşi, A.Klyuçarev, Mənsur Müzəffərov, Z.Həbibullinin və digər bir çox bəstəkarların əsərlərini ifa etmişdir. Onun repertuarına qədim və müasir folklor mahnılar daxil idi. Əlfiya Raisa Volkova ilə bir yerdə təhsil almış və sonralar Tatar Dövlət Filarmoniyasının bədii direktoru işləmişdir.

Ansamblda bir il işlədikdən sonra Əlfiya Avzalova musiqi məktəbinə daxil olmuşdur. Sonralar filarmoniyanın bədii rəhbərliyinin tövsiyəsi ilə Əlfiya Avzalova özünün konsert qrupunu yaratmışdı: qrup tərkibində Kərim Qəbidullinin rəhbərliyi altında orqan, gitara, musiqili klaviatura və sintezatordan ibarət, həmçinin rəqs qrupunun da olduğu "Kazan utları" adlı ansambldan ibarət idi.

Bu ansamblla birlikdə Əlfiya Avzalova Mərkəzi Asiya və Baltikyanı dövlətlərə qastrol səfərlərinə getmiş, həmçinin Moskva Leninqrad və Rusiyanın bir sıra şəhərlərində səhnə almışdı. Hər səfəri 2-3 ay çəkmiş və bu səfərlərin hər birində 100-dın çox konsert vermişdi.

Müğənninin ilk böyük uğuru 1957-ci ildə Moskvada Tatar incəsənətinin və ədəbiyyatının 10-cu ildönümündəki çıxışı olmuşdur.

Əlfiya Avzalova 85 yaşında Kazanda vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* Tatarıstan MSSR-in əməkdar artisti (1962)
* Tatarıstan MSSR-in xalq artisti (1970)
* İki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (birinci dəfə 1976-cı ildə)
* RSFSR-in əməkdar artisti (1983)
* Abdulla Tuqay mükafatı (1992)
* "Xalqlar arasında sülhü gücləndirmək üçün aktiv fəaliyyətinə görə" Sovet Sülh Komitəsinin fəxri diplomu (1960)
* "Tatar estradasının əfsanəsi" fəxri mükafatı (2008)

İstinadlar
----------

1. ↑  "На 85-м году жизни скончалась татарская певица Альфия Авзалова". 2018-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-19.
2. ↑  "Авзалова – биография | VIPERSON". viperson.ru. 2016-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-23.

Xarici keçidlər
---------------

* Альфия Авзалова: «Моң патшабикәсе»
* Альфия Авзалова отпразднует свой день рождения большим концертом
* Татар-информ.
* Альфия Авзалова признана «Легендой татарской эстрады»\*
Əlavə etməklə sıralama
**Artırmalı nizamlama** (ing. insertion sort ~ ru. сортировка вставкой ~ tr. eklemeli sıralama) – siyahıda bir elementdən başlayıb, yeni elementləri bir-bir lazım olan yerlərə qoymaqla siyahının yenidən qurulmasından ibarət nizamlama alqoritmi. Artırmalı nizamlama massivlərlə işlərkən səmərəli olmur (elementlərin daim yerlərini dəyişdirilməsi səbəbindən), ancaq əlaqəli siyahıların çeşidlənməsi üçün ideal uyğun gəlir. 
Proqramlaşdırması olduqca sadə olan ancaq performans baxımından digər sıralama alqoritmlərindən zəifdir.

Alqoritmin adı seçilən elementin sıralanmış massivdə uyğun yerə əlavə edilməsindən gəlir.

İşləməsinə aşağıdakı nümunə üzərində baxaq. 

3 4 2 8

ilk rəqəmdən başlayaq.(3)

**Birinci** gedişdə sadəcə 3 sıralanır yəni heç nə etmirik.

3\* 4 2 8(\* simvolu O ana qədər sıraladığımız rəqmləri göstərir. Yəni \* solundakı rəqəmlər sıralanmışdır.)

**İkinci** gedişdə seçdiyimiz ədəd 4-dür. 3 ilə 4-ü qarşılaşdırırığ 3 kiçik olduğu üçün yer dəyişdirmirlər.

3 4\* 2 8

**Üçüncü** gedişdə sıradakı rəqəm 2-dir və 4 ilə qarşılaşdırırığ Və 2 kiçik olduğu üçün 4-ilə yer dəyişdirirlər.

3 2 4\* 8(Sıralama hələ bitməyib çünki, 2 3-dən kiçikdir)
2 3 4\* 8(3. gediş tamamlandı)

**Dördüncü** gedişdə Növbəti ədəd 8-dir və burda heç bir əməliyyat yerinə yetirilmir ,çünki 8 hamısında böyükdür

insertionSort (array A)

for i = 1 to length[A-1] do

value = A[i]

j = i-1

while j >= 0 and A[j] > value

A[j + 1] = A[j]

j = j-1

A[j+1] = value

Java Dilində Təsviri
--------------------

public static void insertionSort(int[] A){

for(int i = 1; i < A.length; i++){int value = A[i];

int j = i - 1;

while(j >= 0 && A[j] > value){

A[j + 1] = A[j];

j = j - 1;

```
   }
```

A[j + 1] = value;

```
}}
```

Bu Sıralamanın performansı O(n2)-dır. Bunun səbəbi massivdəki element sayı qədər gediş edilməsi və hər gedişdə ən pis ehtimalla element sayı qədər yerdəyişmə edilməsidir. Yəni bu sıralamada ən pis vəziyyət tərsdən sıralamaqdır.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Həmçinin bax
------------

* sıralama alqoritmi

Xarici keçidlər
---------------

* digər Proqramlaşdırma dillərində təsviri

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 71317734 |
Vikipediyada bu təxəllüslü müxtəlif şəxslər haqqında məqalələr var, bax: Zülqədər. 

**Əlaəddövlə Bozqurd bəy Süleyman bəy oğlu Zülqədər** (1479-1515) — hökmdar.

Həyatı
------

Süleyman bəyin dördüncü oğlu Bozqurd bəy Əlaəddövlə ləqəbini daşıyırdı. 1479-cu ildən 1515-ci ilədək bəyliyi idarə etmişdi. Əlaüddövlə Bozqurd bəy hakimiyyətinin ilk illərındə osmanlıların yanında yer aldı. Üzərinə göndərilən məmlük ordularını dalbadal mağlub etdi. Zülqədər bəyliyi üzündən Osmanlı-Məmlük ilişkiləri pozuldu. Çuxurovada hakimiyət mücadiləsi üzündən başlayan Osmanlı-Məmlük savaşları 1485–1491 illərı arasında davam etdi. Əlaüddövlə bəy qızı Ayşə xatunu II Bəyazidə verdi. Bu evlilikdən Səlim Yavuz dünyaya gəldi. Əlaüddövlə Bozqurd bəy də Yavuzun babası oldu.

Əlaüddövlə Bozqurd bəy Məmlük və Osmanlı torpaqları arasında kalan bəyliyinin davam edə bilməsi üçün hər iki dövlət ilə də yaxın ilişkilər qurdu. İzlədiyi dəngə, bərabərlik siyasəti ilə uzun illər bəyliyin başında durdu. Ancaq 1501-ci ildə Təbrizdə qurulan türk Səfəvi dövləti ilə mücadilə etmək məcburiyyətində qaldı. Səfəvi hökmdarı Şah İsmayıl Anadolunu ələ keçirmək istəyirdi. Zülqədər torpaqlarına girən Şah İsmayıl 1507-ci ildə Əlbistanı aldı və buranı başdan-ayağa xaraba qoyaraq Maraşı da ələ keçirdi. Şah İsmayılın çəkilməsindən sonra Əlaüddövlə bəy Maraş və Əlbistanı yenidən geri qaytardı. Ancaq Əlbistan elə xarab edilmişdi ki, bu üzdən paytaxtı Maraşa köçürdü. Bundan sonra Əlaüddövlə bəy, osmanlılara qarşı məmlüklərin yanında yer almağa başladı. Təzə düşməni Şah İsmayılın üzərinə Yavuzun başladığı Çaldıran səfərinə çağırıldığı halda qatılmadı. Hətta I Şah İsmayıl ilə möhkəm ittifaq qurdu. Əlaüddövlə bəy Yavuzun yanında olan qardaşı Şahsuvar bəyin oğlu Əli bəyin osmanlılar tərəfindən dəstəklənməsini xoş qarşılamırdı. Bu üzdən Çaldıran savaşına gedən osmanlı ordusunun iaşə yollarını kəsərək, təçhizatlarını yağmalatdırdı.

Yavuz Sultan Səlim 1514-cü ildə Çaldıran zəfərini qazanınca Zülqədər bəyliyini ortadan qaldırmaq üçün hərəkətə keçdi. Qeysəri sancaq bəyliyinə gətirilən Şahsuvaroğlu Əli bəyə, Zülqədər torpaqları alındığı təkdirdə ona veriləcəyini bildirdi. 1515-ci ildə Əli bəy və Rumeli bəylərbəyi Sinan Paşa Əlaüddövlə bəyin üstünə göndərildi. 13 iyun 1515-ci ildə Göysun yaxınlarında Durna dağında osmanlılar ilə zülqədərlilər arasında baş verən savaşda Əlaüddövlə bəy yenilərek dörd oğlu ilə birlikdə edam edildi. Beləcə Zülqədəroğulları bəyliyi felən sona çatmış oldu.

Ailəsi
------

Əlaəddövlə Bozqurd bəyin Şahrux bəy, Əhməd bəy, Turaq bəy, Süleyman bəy, Ərdivanə bəy adlı oğulları, Ayşə xatun, Bəyli xatun adlı qızları vardı.

Qızı Ayşə xatunu Osmanlı sultanı II Bəyazidlə evləndirmişdir.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Zülqədər eli, Bakı: Şərq-Qərb, 2011,-156 səh.

Həmçinin bax
------------

* Zülqədəroğulları bəyliyi

İstinadlar
----------
Edib Efendi Yalısı
**Yalı** İstanbul boğazının hər iki tərəfində tikilmiş, dənizə sıfır, başda iki, bəzən də üç mərtəbəli olan mənzillərə verilən ümumi addır.

Osmanlı dövründə sahillərə inşa edilməyə başlanan yalılar, Boğaziçi memarlığının ən görkəmli nümunələrindən olubdur. Əsrlər boyu İstanbul Boğazının iki yaxasında tikilən yalılardan günümüzə çatanlarının sayı təxminən 360 ədəddir. Yalıların ən böyük xüsusiyyəti lebiderya, yəni dənizə sıfır evlər olmaları olsa da, zaman içində bəzi yalılar lazım mənzil sahibləri məkan qazanmaq üçün nəzərləri torpaq doldurularaq, istərsə də sahil zolağına yol göstərmək üçün bələdiyyə tərəfindən geri plana alınaraq dənizdən qismən uzaqlaşmışdır. Günümüzdə böyük əksəriyyəti hələ də köhnə hallarını qoruyan yalılar, həm İstanbul şəhərinin, həm də Türkiyənin ən bahalı daşınmaz əmlakı arasında yer alırlar. Boğaziçi yalılarının dəyərləri ən yüksək olanları arasında Hasip Paşa yalı, Muhsinizadə yalı, Əhməd Fəth Paşa yalı, Topxanə Müşir-i Zəki Paşa yalı, Kiprli yalı, Tahsin Bəy yalı, Qraf Ostrorog yalı, Şahzadə Bürhanəddin Əfəndi yalı, Zərif Mustafa Paşa yalı və Nuri Paşa yalıları var.

Etimologiya
-----------

Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa Yalı İstanbul.
Yalı, söz mənası olaraq keçmişdə sahil mənasında işlənmişdir. Bodrumdakı Bitez yalı, quş növü mavi suquzğunu, söz olaraq "yalıkazığı," "Yalı kənarında zülfümü darayaram" nəğməsi, Krımdakı Yalıboyu bölgəsi bu köhnə məzmunun izləridir.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Beşiktaşın Arnavutköy məhəlləsində yerləşən yalılar.
Osmanlı yalılarının memarlıq xüsusiyyətləri sahiblərinin sosial sinfinə görə dəyişirdi. Müsəlman yalıları arasında boşluqlar tikilərkən, qeyri-müsəlman yalıları isə ümumiyyətlə bitişik şəkildə inşa edilirdi. Yalılar ümumiyyətlə 2 ilə 3 mərtəbəli olaraq tikilir və rəngləri gül qurusu ilə bordo arasında dəyişərdi. Qeyri-müsəlman yalıları daha tünd rənglərdə olurdu. Bu rəng ənənəsi son illərdə dəyişmiş, Boğaziçi yalılarının rəngarəngliyi buna nümunədi. Ümumiyyətlə eyvan elementi olmayan yalılarda bunun əvəzinə geniş erkerlər edilmiş və yalıların hamısında qayıqlar üçün anbar adlanan bir kiçik estakada ilə yalıların simvolu olan gül bağcaları olmuşdur.

Mənbə
-----

* İstanbul Boğaziçi Yalıları
* İstanbul'un En Ünlü 100 Yalısı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Yalı*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

1. ↑  "başlık = İstanbul'un gerdanında parıldayan incilere yolculuk | erişimtarihi = 24 Kasım 2009". 2007-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-19.
2. ↑  "başlık = Arnavutköy, Beşiktaş | erişimtarihi = 24 Kasım 2009". 2011-02-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-19.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-19.
4. ↑  "İstanbul Boğazı'nın tarihe tanıklık eden yalılarıyla ilgili ilginç bilgiler". 2015-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-19.
**Səfəvi imperiyasında xristianlıq** — Səfəvi imperiyası daxilində xristianların və xristianlığın vəziyyəti nəzərdə tutulur. 

Səfəvi imperiyası çoxetnoslu və çoxdinli bir imperiya idi. XVII əsrdə imperiya ərazisində yaşayan xristianlar əsas olaraq 3 qrupa bölünməkdə idilər:

* Gürcü Pravoslav Kilsəsinə mənsub olan gürcülər.
* Erməni Həvari kilsəsinə mənsub olan ermənilər.
* Roma-Katolik kilsəsinə mənsub olanlar. Bura əsasən avropalı missionerlər və digər şəxslər, son dönəmdə katolikliyə keçənlər daxil idi. Bu son qeyd edilənlər əsasən ermənilər idi.

Xristianlar əsasən imperiyanın xarici dövlətlərlə, xüsusən Avropa dövlətləri ilə ticarətlərində mühüm rol oynayırdılar. Bu ticarət fəaliyyətləri zamanı Avropa ilə yaranan tanışlıq sonradan onların imperiyanın diplomatik fəaliyyətlərinə də cəlb olunmalarına yol açdı. Həmçinin I Abbasın hakimiyyəti dövründən etibarən xristianlardan müsəlmanlığı qəbul edənlər imperiyanın müxtəlif dövlət vəzifələrində də yüksəlmə imkanı əldə etdilər. Azyaşlı ikən xristianlardan toplanan və şahın qulları kimi yetişdirilən xristian uşaqlar İslamı qəbul edir və I Abbas tərəfindən yaradılmış yeni ordu qruplaşmalarında xidmət edə bilmə imkanı əldə edirdilər. Onlar arasından məmurluq işlərində də yüksəlməyi bacaranlar olurdu.

Həmçinin bax
------------

* Səfəvi Gürcüstanı

İstinadlar
----------

1. ↑  Kołodziejczyk, 2017. səh. 21
2. ↑  Floor, 2001. səh. 131

Mənbə
-----

* *(Red.) Willem Floor; Edmund Herzig.* Iran and the World in the Safavid Age. I.B. Tauris. 1–672. ISBN 978-1780769905.
* *Dariusz Kołodziejczyk.* "Christians in the Safavid Empire". In Thomas, David; Chesworth, John A. (eds.). Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History. Volume 10 Ottoman and Safavid Empires (1600-1700). BRILL. 2017. 21–33. ISBN 978-9004346048.
* *Willem Floor.* Safavid Government Institutions. Costa Mesa, California: Mazda Publishers. 2001. 1–311. ISBN 978-1568591353.
Густозаселенное Швейцарское плато: вид с горы Uetliberg на Цюрих
**İsveçrə platosu** - İsveçrənin əsas landşaft tiplərindən biridir. İsveçrənin 30% burada yerləşir. Alp dağlarının cənub-şərqində yerləşir. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 400-600 m-dir. Bura İsveçrənin ən çox əhalinin məskunlaşdığı zonadır.

Coğrafiyası
-----------

Platonun şimal və şimal-qərbi Yur dağları ilə əhatələnib. Platonun cənub-qərb hissəsi Cenevrə və Nevşat gölləri ilə əhatələnir. 
İsveçrə sərhəddi 300 km uzunluğu platodan keçir. Enliliyi qərbdən şərqə azalır. Cenevrə yaxınlığında platonun eni 30 km-dir. Berndə 50 km-dir. İsveçrənin şərqində isə bu göstərici 70 km-dir.

İqlimi
------

Orta illik temperaturu 9 — 10 °C yanvarda +1 °C-dir. Şərqə doğru getdikcə yanvar ayının temperatur −1 °C olur. İyul temperaturu 20 °C, cənub Yur dağından 18 — 20 °C və 16 — 18 °C isə platoun şərqində olur. yağıntıların miqdarı 1900 mm-dir. Yur dağ ətrafında 800 mm, Alpda isə 1200-1400 mm-dir.

Əhalisi
-------

5 milyondur. Əksər əhalisi İsveçrədə məskunlaşıb.

İstinad
-------

Cenevrənin geologiyası
**Ümumdünya Turizm Agentlikləri Federasiyası** - seçilmiş səyahət agentliklərinin qarşılıqlı əməkdaşlıq və qlobal şəbəkə vasitəsilə üzv agentlərin peşəkarlıq və gəlirliliyinin artırılması məqsədi ilə yaradılmış beynəlxalq turizm təşkilatı.

Ümumi məlumat
-------------

1949-cu ildə təsis edilmişdir. Mənzil qərargahı Cenevrədədir (İsveçrə).

Təşkilatın əsas məqsədi
-----------------------

Bu təşkilatın üzvlərinin iqtisadi maraqlarının müdafiəsinə təminatlı xidmət və informasiya verməklə yardım etmək, işgüzar əlaqələr yaratmaq, bronlaşdırma sistemini sadələşdirmək və əməliyyatlara görə mükafatlandırmanın təminatlı strukturunu təşkil etmək; mərkəzləşdirilmiş sənədləşdirmə və reklam fəaliyyəti sisteminin inkişafına kömək etmək.

Həmçinin bax
------------

* Turizm

Xarici keçidlər
---------------

* wata.net — Ümumdünya Turizm Agentlikləri Federasiyasının rəsmi saytı
* Ümumdünya Turizm Agentlikləri Federasiyası — Facebook səhifəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "WATA HISTORY". Wata. 2020-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 avqust 2017.
2. ↑  "WATA structure". Wata. 2020-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 avqust 2017.
3. ↑  Məmmədov.C.A, Soltanova.H.B, Rəhimov.S.H Beynəlxaql turizmin coğrafiyası, Bakı 2002
**Demirbank** — Türkiyədə bank.

Tarixi
------

1926–1929-cu illərdə Türkiyədə bankların sayı sürətlə artmışdır, lakin bunlar əsasən yerli iş adamları tərəfindən qurulan yerli banklar idi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra kreditə tələbatın artması bəzi tacirlərin və kənd təsərrüfatı ixracatçılarının Türkiyə iqtisadiyyatında kredit imkanlarını artırmaq üçün banklar qurması ilə nəticələnmişdir. 1940-cı illərdə bankların əksəriyyəti dövlət bankları idi, lakin 1944–1960-cı illərdə özəl kommersiya banklarının sayında artım olmuşdur.

"Demirbank" 7 sentyabr 1953-cü ildə "Cıngıllı Holding" tərəfindən İstanbulda qurulmuşdur. 6 dekabr 2000-ci ildə "TMSF"-ə verilmişdir. Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi transfer qərarını ədalətsiz hesab etmişdir. 20 sentyabr 2001-ci ildə "HSBC" tərəfindən satın alınmış və 11 dekabr 2001-ci ildə "HSBC Bank A.Ş."yə ilə birləşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cosar, Nevin.* "Demirbank: The History of a Small Commercial Turkish Bank". Business and Economic History. 28 (1). 1999: 125–132. JSTOR 23703256.
2. ↑  "Demirbank HSBC'ye iyi günler diler!". Milliyet (türk). 30 iyul 2015. 4 mrt 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2022.
3. ↑  "AİHM'den, Bank Asya'ya emsal olacak Demirbank kararı". Zaman (türk). 28 dekabr 2015. 29 yanvar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2022.
4. ↑  "Demirbank HSBC evliliği tamam" (türk). 20 sentyabr 2001. 28 yanvar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2022.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Səfəralı Məmmədov.

**Məmmədov Səfərəli İbrahim oğlu** (30 dekabr 1929, Əhən, İsmayıllı rayonu – 22 mart 2010, Bakı) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, SSRİ Dövlət Mükafatı Laureatı, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar inşaatçısı, Bakı şəhərinin fəxri vətəndaşı, Prezident təqaüdçüsü

Həyatı
------

Səfərəli Məmmədov 30 dekabr 1929-cu ildə İsmayıllı rayonunun Əhən kəndində anadan olub. 1947-ci ildən Azərbaycan Sənaye Tikinti Nazirliyinin 4 nömrəli trestinin 48 nömrəli tikinti idarəsində 48 il çalışıb. Trestdə fəhləlikdən trestin Həmkarlar İttifaqının sədri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.

Səfərəli Məmmədov 22 mart 2010-cu ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 942 saylı, 11 iyun 2002-ci il tarixli Sərəncamı". e-qanun.az (az.). e-qanun.gov.az. 11 iyun 2002. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-04.
**Ələddin Xalıqverdi oğlu Şamilov** (10 mart 1943, Qoşabulaq, Basarkeçər rayonu) — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Ələddin Şamilov 1943-cü ildə Basarkeçər rayonunun Qoşabulaq kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuş, 1963-cü ildə Gəncə Dövlət Universitetinin Fizika-Riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, iki il əsgərlik, daha sonra isə iki il anadan olduğu kənddə müəllim işləmiş və 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universiteti (ADU) Diferensial və İntegral Tənliklər kafedrasının aspirantı və 1969-cu ildə isə müəllimi seçilmişdir. 

Ələddin Şamilov əcnəbi tələbələrlə

1972-ci ildə namizədlik, 1984-cü ildə isə doktorluk dissertasiyasını Moskva V.A. Steklov İnstitutunun dəstəyi ilə Ukrayna Elmlər Akademiyası Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda və Novosibirsk Dövlət Universitetində müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. 

 Ələddin Şamilov müəllimlərlə

1977-ci ildə M.Y. Lomosonov adına Moskva Dövlət Universitetinin İxtisas Yüksəltmə fakültəsindən məzun olmuşdur. 

Ələddin Şamilov Əli müəllim ilə

1978-ci ildə BDU-nun Dosenti, 1987-ci ildə Professoru elmi adını almışdır. BDU-nun Mexanika-Riyaziyyat Fakültəsi ilə yanaşı Azərbaycan və diğər ölkələrin universitet müəllimləri üçün İxtisas Yüksəltmə fakültəsində dərs vermiştir. 

Ələddin Şamilov beynəlxalq tədbirdə

Riyaziyyatın müxtəlif sahələrinə aid səkkiz kitabı və bir şeir kitabı vardır, on iki elmlər namizədi və elmlər doktoru yetişdirmişdir, 150-dən çox elmi əsəri beynəlxalq ve yerli jurnallarda çap olunmuşdur. BDU-da elmlər doktoru müdafiə şurasının həmsədri, Ümumi Riyaziyyat Kafedrasının müdiri (1996-2000) işləmişdir. 

Ələddin Şamilov beynəlxalq tədbirdə

1999-cu ildə Türkiyə Cumhuriyyəti Eskişehir Osmangazi Universitetinə dəvət olunmuş və 2001-ci ildən etibarən Anadolu Universiteti Statistika bölümünün Professoru olaraq işləyir. BDU və fakültə elmi şuralarının üzvü olmuşdur. 

Ələddin müəllim tələbə yoldaşı İsmayıl müəllim və oğlu Zəfər müəllimlə birgə

Əsas elmi nəticələri
--------------------

Funksiyonal differensial tənliklər və abstrakt differensial tənliklər üçün parametrdən asılı olan xüsusi sərhəd problemlərinə baxılmış və bu problemlərin həlli üçün   

a) asılı dəyişənlər metodu;  

b) asılı olmayan dəyişənlər metodu işlənib hazırlanmışdır. Xüsusi törəməli differensial tənliklər üçün sərbəst sərhədli bölgələrdə xüsusi problem təklif edilmiş və bu problemin həllinin varlığı, yoxluğu kimi məsələlər həll edilmişdir. 

Ələddin müəllim tələbə yoldaşı İsmayıl müəllim və oğlu Əlövsətlə birgə
Riyazi Statistikada mühüm tətbiqləri olan MaxMaxEnt, MinMaxEnt, MaxMinxEnt və MinMinxEnt olmakla Ümumiləşdirilmiş Entropi Optimallaşdırma Metodları təklif edilmiş ve bu metodların müxtəlif elm sahələrinə tətbiqləri tələbələri ilə birlikdə göstərilmişdir.

Stokastik Diferansiyal Dənkləmlere ait araşdırmalar tətqiqatı aparılmış və mühüm nəticələr əlde edilmişdir. Bu sahəde elmler doktoru yetişdirməkdə davam edir. Əldə olunmuş nəticələrin hamısı SCI –ə aid jurnallarda çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------
İsveçrə gerbi və Sürix gerbi (sağda) Sürixdə qeydiyyatdan keçən avtomobil nömrəsində. 

**İsveçrə gerbi** — İsveçrənin 1889-cu ildə qəbul edilmiş dövlət simvolu. Qırmızı qalxanda ağ xaç təsvir edilib, əsas dövlət atributlarından biridir, həmçinin bayraqla yanaşı rəsmi səfərlər və tədbirlər zamanı da istifadə edilir.

Təsviri
-------

Qırmızı qalxanda xətləri kənarı kəsməyən ağ xaç təsvir edilib. Qırmızı və ağ rənglər ölkənin müstəqilliyinin işarəsidir, xaç isə İsveçrənin suverenliyinin toxunulmazlığını bildirir. Əsrlərlə bu simvol dəyişilməz qalıbdır.

Mənbə
-----

* İsveçrə gerbi haqqında 12 dekabr 1889-cu iltarixli federal qanun Arxivləşdirilib 2006-03-29 at the Wayback Machine  (ital.)
* İsveçrə gerbi haqqında 12 dekabr 1889-cu iltarixli federal qanun Arxivləşdirilib 2006-03-29 at the Wayback Machine  (alm.)
* İsveçrə gerbi haqqında 12 dekabr 1889-cu iltarixli federal qanun Arxivləşdirilib 2006-03-29 at the Wayback Machine  (fr.)
* İsveçrənin avtomobil nişanları

Həmçinin bax
------------

* İsveçrə bayrağı
**Fyodorov tıs-tısı** (*lat.* Acantholimon fedorovii) — plumbaqokimilər fəsiləsinin tıs-tıs cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Cənubi Qafqazda geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Kiçik kolcuqdur. Budaqları əsasa qədər köhnə yarpaqlarla örtülüdür. Yarpaqların hamısı demək olar ki, üfüqi, oturaq olub, göyümtül, çılpaq, kənarları boyunca hamar və ya aşağı hissəsində az və ya çox dərəcədə qısa, nadir hallarda kirpikciklidir. Yarpaqların əsası tükcüklüdür. Çiçəkaltlıqları kasacığın borucuğundan qısa, çılpaq və parlaqdır. Xarici çiçəkaltlığı 3 mm uzunluqda olub, yuxarıdan dəyirmi, küt və ya bir qədər itiləşmişdir. Daxili çiçəkaltlıqları 4 mm uzunluqda olub, yuxarı hissədə dəyirmi, küt, azacıq itiləşmişdir. Kasacığı qıfvari və 6-7 mm uzunluqdadır. Kasacığın büküyü 2-2,5 mm enində olub, damarları daxildən (aşağı hissədə) tükcüklərlə örtülmüşdür. Çiçək saplaqları yarpaqlardan hündür olmayıb, aşağı hissədə az və ya çox dərəcədə sıx tükcüklüdür. Sünbülcükləri 6 (7) mm uzunluğa malikdir. Çiçəklər sünbüllərdə demək olar ki, bir-birini kirəmitvari örtür. Çiçək qrupunun oxu çılpaqdır. Ləçəkləri solğun çəhrayıdır. Çiçəkləmədən sonra onlar kasacığın borucuğundan yuxarı qalxmır. İyun ayında çiçəkləyir, iyul-avqustda toxumları yetişir

Ekologiyası
-----------

Kserofitdir. Dəniz səviyyəsindən 600-800 m hündürlükdə, daşlı və çınqıllı quru yamaclarda, qayalıqlarda rast gəlinir. İran-Turan coğrafi elementinə daxildir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-dan toplanılan materiallara əsasən təsvir edilmişdir. Ordubad rayonunun Kotam və Kilit kəndlərinin ətraf ərazilərində yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Bol çiçəkləməsi və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına görə dekorativ bitki kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17233721
* Wikispecies: Acantholimon fedorovii
* EoL: 5490365
* GBIF: 4090326
* iNaturalist: 830965
* IPNI: 685978-1
* NCBI: 1851272
* Plant List: kew-2614706
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:685978-1
* WFO: wfo-0000513290

 |
**Berlin Olimpiya stadionu** (alm. Olympiastadion) — Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yerləşən futbol və atletika stadionu.

Haqqında
--------

1934-cü ildə alman memarı Albert Şpeerin dizaynı əsasında stadionun əsası qoyulmuşdur. 1936-cı ildə Berlin olimpiya oyunlarına və 1974-cü ildə Dünya çempionatına ev sahibliyi edən stadionda 2006-cı ildə Dünya çempionatının finalı keçirilib.

Herta Berlin stadionda ev oyunlarını keçirir və tutumu 74.064 nəfərdir

2004-cü ildə stadion müasirləşdirilmişdir. Yenilən stadionda ilk baş tutan oyun 1 avqust 2004-cü ildə Herta Berlin-Beşiktaş olub.

1985-ci ildən Almaniya kubokunun finalları bu stadionda keçirilir. Həmçinin stadion hər ili 6 Avropa şəhərinində keçirilən Dünya Qızıl Liqası atletika oyunlarının Berlin mərhələsinə ev sahibliyi edir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Berlin Olimpiya Stadionu*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax
------------

* Futbol üzrə dünya çempionatı 1974
* 1936 Yay Olimpiya Oyunları
**Berlin şəkil qalereyası** (*alm.* Berliner Gemäldegalerie‎) — Berlin Dövlət Muzeyləri və Avropanın aparıcı sənət muzeylərindən biri olan Prussiya Mədəni İrs Fondunun tərkibində məşhur sənət qalereyası, Potsdamer meydanı qərbindəki Berlin Kulturforumda yerləşən mükəmməl 18-ci əsrlərə aid rəsm kolleksiyasına sahibdir. Qalereya kolleksiyasında Albrext Dürer, Lukas Kranax, Bottiçelli, Rafael, Tisian Veçellio, Karavaco, İeronim Bosx, Peter Paul Rubens və Rembrandt kimi sənətkarların tanınmış dünya şah əsərləri var. 1830-cu ildə açıldı və 1998-ci ildə təmir edildi.

1998-ci ildən bəri, Berlin Rəsm Qalereyası Kulturforumda onun üçün xüsusi tikilmiş bir binada yerləşdirilmişdir. Dördbucaqlı binanın şimal fasadı bir qədər irəlidədir. Sıx şəkildə yığılmış lövhələr və fasadın paslanmış səthi İtalyan İntibahından və Prussiya klassikliyindən ilham almışdır. Binanın mərkəzində amerikalı konseptual sənətkar Valter De Maria tərəfindən Seriya 5–7-9 fəvvarə ilə bəzədilmiş iki sıra sütun, düz bir tonoz və 32 şüşə günbəzdən ibarət əsas foye var. Foye, təbii sərnişin işıqları ilə işıqlandırılan 72 mərtəbəli nal və iki mərtəbədəki iş otaqları ilə əhatə olunmuşdur. Onların ümumi sahəsi 7000 m². ziyarətçilər təxminən iki kilometr boyunca muzeyin salonlarını gəzirlər, üzərində 900 rəsm əsəri qoyulmuş divarların sahəsi 1800 xətti metrdir. Digər 400 rəsm binanın zirzəmisindəki Eskiz Qalereyasının on iki otağında nümayiş olunur. Bədii bütövlüyü təmin etmək üçün Berlin Rəsm Qalereyasının kolleksiyasından 150 rəsm 2006-cı ildə yenidən qurulduqdan sonra açılan Bode Muzeyindəki Heykəllər Kolleksiyası və Bizans Sənəti Muzeyinin ekspozisiyasına köçürüldü.

Qalereya
--------

* 14501450
* 1476-1480 1476-1480
* 1478 1478
* 1559 1559
* 
* 15261526
* 15061506
* 14351435
* 1535-15381535-1538
* 16201620
* 15321532
* 16101610
* 14301430
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Berlin şəkil qalereyası** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Берлинская картинная галерея на сайте Государственных музеев Берлина Arxivləşdirilib 2008-04-15 at the Wayback Machine
Xorvatiyada ənənəvi pisanitsa
**Pisanica** (xorv. *pisanice*) — Xorvatların pasxa bayramı üçün bəzədiyi yumurta; qədim slavyan adəti.

Haqqında
--------

Pasxa bayramı vaxtı yumurtanı tünd rənglərlə boyayırdılar və hədiyyə verirdilər. Xüsusilə də kiçik uşaqlara və yaxın qohumlara hədiyyə olunurdu. Kənd sakinləri yumurtanı boyamaq üçün əllərindəki bütün imkanlardan istifadə edirdilər. Yumurtaları boyamaq üçün ən yayğın rəng qırmızı çuğundurun və digər tərəvəzlərin bolluğuna görə qırmızı idi. Medjimuryedə amorf karbonu palıdla qarışdırırdlar ki, tünd-qəhvəyi rəng ala bilsinlər. Yaşıl bitkilərdən yaşıl rəng üçün istifadə edilirdi. Pisanitsa sözü xorvat mənşəli olub mənası "məktub" deməkdir. 

Pisanitsalarda yazılan ən çox yayılan ifadə xorvatca "Sretan Uskrs", yəni "Pasxa bayramınız mübarək" olurdu. Digər geni şyayılmış bəzəklər göyərçinlər, xaçlar, sağlıq və xoşbəxtlik arzu edən digər təntənəli şüarlar olurdu. Pasxa gününə qədər katoliklər və digər xristianlar ənənəvi yeməkləri (çörək, pendir və yumurtanı) zənbilə qoyub "gecə messa"sına gedirdilər. Messa vaxtı rahib növbəti səhər üçün qorunub saxlanılan yeməyə xeyir-dua verirdi. Pasxa günü ənənəvi oyunlar oynanılır. Belə ki, iki nəfər yumurta seçib onu şaquli vəziyyətdə saxlayıb digər şəxsin tutduğu yumurta ilə yüngülcə toqquşdururdu ki, görsün kimin iradəsi daha sağlamdır. 

Yumurtası çatlayan hər kəs digərini götürməlidir, bu proses bütün yumurtalar istifadə edilən qədər davam etməlidir. Ən möhkəm yumurtanı əlində saxlayan şəxs sonda qalib gəlir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* Zaqrebdə iri ölçülü pisanitsaZaqrebdə iri ölçülü pisanitsa

Həmçinin bax
------------

* Pasxa
* Pasxa yumurtası

İstinadlar
----------

1. 1 2  "pisanice | Hrvatska enciklopedija". 2022-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-17.
**Ümumdünya Qaçqınlar Günü** — BMT Baş Assambleyası 4 dekabr 2000-ci ildə iyunun 20-nin Ümumdünya Qaçqınlar Günü kimi qeyd edilməsinə dair qətnamə qəbul edib.

BMT-nin açıqlamasına görə, hazırda dünyada 15.4 milyon insan qaçqınlıq həyatı yaşayır və onların sayı artmaqda davam edir. Beynəlxalq Qaçqınlar Günü Azərbaycanda da hər il geniş qeyd edilir.

Sonuncu dəfə 250 min etnik azərbaycanlı Ermənistandakı tarixi torpaqlarından qovulub, Azərbaycana pənah gətirib, Bir milyona yaxın azərbaycanlı isə Dağlıq Qarabağdan və Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal etdiyi 7 rayondan didərgin salınaraq ölkənin 67 rayonunda 1600 məntəqədə müvəqqəti məskunlaşıblar.

Bundan başqa, Azərbaycandakı qaçqınların təxminən 50 mini Fərqanə hadisələri vaxtı Orta Asiyadan gələn Axısqa türkləri, 11 minə yaxını isə sığınacaq axtaranlardır.

BMT-nin açıqlamasına görə dünyada 15.4 milyon qaçqının beşdə dördü kasıb ölkələrin payına düşür. Qaçqınların ümumi sayının dördə birindən bir qədər çox isə 3 ölkəyə — Pakistan, İran və Suriyaya aiddir.

Beynəlxalq hüquqa görə, qaçqın statusunu itirən hallardan biri digər ölkənin vətəndaşlığını qəbul etməkdir. Hazırkı şəraitdə bu şəxslər beynəlxalq aləmdə qaçqın kimi tanınmırlar.

Qaçqın o şəxsdir ki, vətəndaşı olduğu ölkənin himayəsindən istifadə edə bilmir. İrqi əlamətinə, milliyyətinə, müəyyən sosial qrupa mənsubluğuna, siyasi əqidəsinə və dini etiqadına görə, təqiblərə məruz qalır.

İstinadlar
----------

* Arxivləşdirilib 2012-08-17 at the Wayback Machine
*
**Serbin** — ABŞ-nin Texas ştatı, Li qraflığında yerləşən, heç bir bələdiyyəyə aid olmayan, birləşdirilməmiş ərazidir. Ərazi Ostin şəhərindən 50 mil (80 km) məsafədə yerləşir. Yaşayış məskəni 1850-ci illərin ortalarında Texasdakı Sorb imiqrantları tərəfindən *"Low Pin Oak Settlement***"** *(Aşağı Pin palıd qəsəbəsi)* adı ilə salınmışdır. Cəmiyyətin adı 1860-cı ilə qədər sorb dilində "Sorb diyarı" mənasını verən *Serbin* olaraq dəyişdirildi. (Hər iki slavyan etnik qrupunun adları ümumi mənşəyə malik olsa da, sorblar serblərlə qarışdırılmamalıdır)

Sorbin immiqrantları ABŞ-yə ən böyük kçləri zamanı Serbini "ana koloniya" olaraq istifadə edərək Texasda məskunlaşdılar. 20 sentyabr 1854-cü ildə Lusatiya, Prussiya və Saksoniyadakı yığıncaqlardan təxminən 550 sorbiyalı lüteran Con Kilianın rəhbərliyi ilə Texasa yola düşdü. Texasa gəldikdə, indiki Serbin xalqı Texasdakı Lüteran Kilsəsinin – Missuri Sinodunun ən erkən üzvləri oldular. 1871-ci ildə tikilmiş Müqəddəs Pol Lüteran Kilsəsi, Vend memarlığının hələ də tam istifadə edilən tipik bir nümunəsi olaraq qalır.

Serbində Müqəddəs Pol kilsəsi meydanında *Texas Vendləri İrsi Muzeyi* yerləşir. Bina keçmiş Müqəddəs Paul parokal məktəbi də daxil olmaqla üç müstəqil binanı özündə birləşdirir.

Sonralar Serbində sorb dili alman və ingilis dilləri ilə əvəz olundu. Kilian, arvadı Mariya üçün qəbir daşını da sorb deyil, alman dilində həkk etmişdi və eyni şey 1884-cü ildə onun daşı üçün də edildi.

Serbində artıq mövcud iki sorb dilinin heç biri səlis və ya müntəzəm olaraq danışılmır. 2000-ci ildə ABŞ-də aparılan siyahıya görə bu ərazidəki 37 nəfər evdə polyak və ya rus dilindən başqa slavyan dilində də danışırdı.

Qalereya
--------

* Müqəddəs Pol Lüteran Kilsəsinə Vend pionerləri giriş kabinəsi. Kabin Con Kilianın evi olmaqla yanaşı məktəb və kilsə kimi xidmət edirdi.Müqəddəs Pol Lüteran Kilsəsinə Vend pionerləri giriş kabinəsi. Kabin Con Kilianın evi olmaqla yanaşı məktəb və kilsə kimi xidmət edirdi.
* Müqəddəs Pol Lüteran kilsəsinin daxiliMüqəddəs Pol Lüteran kilsəsinin daxili
* Maria Kilianın Alman dilində qəbirüstü daşıMaria Kilianın Alman dilində qəbirüstü daşı

İstinadlar
----------

1. ↑  *2000 U.S. Census.* "Data Center Results". Modern Language Association. 2011-05-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-02-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Serbin, Texas from TexasEscapes.com
* St. Paul Lutheran Church, Serbin, TX
* Texas Wendish Heritage Society
* Worldwide Wendish Connection
* Views inside church Arxivləşdirilib 2008-06-16 at the Wayback Machine
**Balıq sənaye idarəsi** — balıq ovu, xəzinə və töycü rüsumlarının artmasına nəzarət və rəhbərlik edən qurum.

Məlumat
-------

1880-ci il aprelin 20-də yaradılmış, 1918-ci il iyulun 4-də Bakı Xalq Komissarları Soveti Xalq Təsərrüfatı Şurasının qərarı ilə ləğv edilmişdi. 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Bakıya köçdükdən (1918-ci il 17 sentyabr) sonra Balıq sənayesi idarəsi öz fəaliyyətini ilk növbədə baxımsızlıqdan tənəzzülə uğrayan vətəgələrin bərpasına yönəltmişdi. Bankə vətəgəsi də Hökumətin 1918-ci il 30 avqust tarixli qərarına əsasən, bütün varidatı ilə birlikdə müsadirə edilmiş və 1919-cu il yanvarın 1-dək xəzinə ilə imzalanmış müqaviləyə əsasən, 1920-c il iyunun 1-dək xüsusi şəxsə, çay və göllərdəki digər məntəqələr isə hərrac vasitəsilə icarəyə verilmişdi. Balıq sənayesi idarəsi 1919-cu il oktyabrın 15-də xəzinəyə məxsus 44 siyənək ovu məntəqəsini 1920-ci il yanvarın 1-dən 6 il müddətinə icarəyə vermək barədə qərar qəbul etmişdi. Bundan əlavə, idarə xəzinənin xeyrinə rüsumların artmasına, xəzinə gəlirlərinin töycü hesabına çoxalmasına səbəb ola biləcək bir sıra tədbirlər görmüşdü.

Həmçinin bax
------------

* Balıq sənayesi

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, I cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2004, səh. 244
**Yanus** — Roma mifologiyasında zamanın, başlanğıcların və sonların, seçimlərin, açarların və qapıların tanrısıdır (yunanca : *Ιανός* (Ianós kimi tələffüz edilir — qapı sözündəndir). Roman iyerarxiyasında (diuum deus) ən yüksək rütbəli Tanrı hesab edilən Yanus digər Tanrılardan daha böyük imtiyaza sahibdir. İki üzlü təsvir edilir. Yanusun gənc üzü gələcəyi qoca və saqqallı üzü isə keçmişi simvolizə edir. O ilin və müharibə mövsümünün (onun məbədinin qapıları Romada sülh zamanı qapalı olurdu) açılışına rəhbərlik edən Portunus ilə birlikdə "qapılar Tanrısı"dır. Müharibə zamanı müharibənin nəticələrini əvvəlcədən təxmin etmək üçün Yanus məbədlərində ayinlər keçirilərdi. Kral Numa nın öz adını verdiyi Yanvar (januarius) ayı ona həsr edilib.

Etimologiya və epitetlər (adlar)
--------------------------------

Yanusun etimologiyası abstrakt mənada "keçmək" anlayışına müvafiq gələn, özü də hind-avropa mənşəli \*ei- (" getmək ") felindən formalaşmış \*iā sözünə əsaslanır. Bu etimologiya qədim insanların ona verdiyi mənadan irəli gəlir. Janus daha çox "keçid "anlayışına uyğundur və ümumiyyətlə o ötürücü tanrı kimi dəyərləndirilir. Ona verilən hər iki ad Tanrı \*Patuleius (açan) və Tanrı \*Clusius (bağlayan) romalıların ona "qapı açan "və "qapı bağlayan "kimi inanmalarından irəli gəlmişdir. Pater (ata) və hətta Januspater onun daha çox istifadə edilən ləqəbi olduğu güman edilir. Bu dini ləqəb istifadə edildikdə bir çox tanrılar nəzərdə tutulmasına baxmayaraq romalıların bu adı çəkərkən məhz Janusu nəzərdə tutduqları hesab edilir. Əgər onlar bütün tanrılara birlikdə ibadət edirdilərsə, sadəcə Pater deyə müraciət edirdilər. Janus üçün bu ləqəb təkcə hörmət əlaməti hesab edilmir, həmçinin onun rolunu xüsusi qiymətləndirilirdi. O tanrıların birincisi və hətta bəzi mənbələrdə yaradıcı hesab edilirdi.

Yanvar ayının adı bu tanrının şərəfinə adlandırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Qədim Roma dini və mifologiyası |
| --- |
| Əsas tanrılar | 
Apollon •
Venera •
Vesta •
Vulkan •
Diana •
Kvirin •
Mars •
Merkuri •
Minerva •
Neptun •
Pluton •
Serera •
Yunona •
Yupiter
 |  |
| Kahinlər | 
Avqurlar •
Avqustallar •
Arval qardaşları •
Baş pontifik •
Vestalklar •
Haruspik •
Pontifiklər kollegiyası •
Saliyalar •
Müqəddəs hökmdar •
Fesiallar •
Tisiyalar kollegiyası •
Flaminlər •
Epulonlar
 |
| İnanclarvə ayinlər | 
Sivill kitabları •
Bayramlar
(Kvinkvatriyalar •
Konsualiyalar •
Lemuriya •
Luperkaliyalar •
Matronaliyalar •
Neptunaliyalar •
Parentaliyalar •
Saturnaliyalar •
Terentin oyunları •
Serealiyalar •
Yuvenaliyalar) •
Məbəd •
Auspisiya
 |
| Digər tanrılar,ilahlar və ruhlar | 
Annona •
Bellona •
Yaxşı ilahə •
Vagitan •
Dioskurlar •
Kibela •
Kons •
Kupidon •
Laralar •
Orkus •
Roma •
Kron •
Sol •
Tellus •
Favn •
Yanus •
Priap •
Penatlar
 |
| Personalaşdırma | 
Angerona •
Virtus •
Konkordiya •
Xonos •
Fortuna •
Eternitas
 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aylar necə adlanıb? Təqvimin sirrləri". 2022-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-28.
Cek kəndində hazırlanmış əvəlik
**Əvəlik şorbası** — Əsasən, Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan ərazisi) Qarabağda məşhurdur. Qədim torpaqlarımız olan Qars, İğdır, Ərzurum, Van bölgələrində də çox bişirilir. Qey edək ki, bu ərazilərin bir çox hissəsi bir zamanlar İrəvan xanlığının bir parçası olmuşdur. Bu şorba sağlamlığa faydalıdır. Xalq arasında soyuqdəymə zamanı müalicə üçün istifadə edilir.

Tərkibi
-------

* 1 ədəd soğan
* 1 ədəd kartof
* 1 kasa yaşıl mərcimək
* 1 kasa düyü
* 1 ovuc əvəlik yarpağı
* Ət suyu, yağ, sous, pulbibər,su
* Umac
* Bəzi yerlərdə əriştə və düyü də əlavə edirlər

Hazırlanması
------------

Əvəlik yarpaqları bir qazana qoyulub biraz qaynadılır.Sora yaşıl mərcimək qaynadılır. Kartof küp küp doğranılır və hazır saxlanılır.
Əvvəl soğan doğranıb yağla qovrulur və sonra sous və pulbiber qatılır. Soyuq su əlavə edildikdən sonra bir kasa düyünu suyun içinə boşaldılır. Kartof və ardından yaşıl mərcimək əlavə edilir və ən son duzu da qatılaraq qaynamağa qoyulur.Çox qatılaşarsa üzərinə biraz su tökərək isdədiyiniz formanı ala bilərsiniz.

İstinadlar
----------
Əlaqəli siyahı
**Əlaqəli siyahı** (en. linked list) – proqramlaşdırmada: verilənlər strukturunun göstəricilərlə (POINTER) bir-birinə bağlanmış bəndlərinin və ya elementlərinin siyahısı. Sadə bağlantılı siyahının hər bir bəndində bir göstərici var ki, həmin göstərici siyahının növbəti bəndinə göndərir (müraciət etdirir); ikiqat bağlantılı siyahının (DOUBLE-LINKED LIST) hər bir bəndində iki göstərici var ki, onlardan bir növbəti, o biri isə əvvəlki bəndə göndərir; dairəvi siyahıda birinci və axırıncı bəndlər əlaqəlidir. Massivlər kimi, bağlantılı siyahılardan da tez-tez siyahıların, steklərin və verilənlər növbələrinin yaradılmasında istifadə olunur. Bağlantılı siyahılar daha əlverişlidir, çünki onlarda bəndlər dinamik paylanır və bütün bəndlərin eyni tipdən olması tələb olunmur; massivlər isə, öz növbəsində, verilmiş bəndə birbaşa erişməyə imkan verir.

Həmçinin bax
------------

* Dövrün tapılması

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

*Əlaqəli siyahılar haqqında*

Məlumat strukturunun növləri
**Alıcan Abbasov** — (tam adl: *Alıcan Bayramalı oğlu Abbasov*; d.20 may 1940, İsmayıllı, Tircan.) — Azərbaycan iqtisadçısı, iqtisad elmlər doktoru (1987), professor (1998), Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2006).

Həyatı
------

Alıcan Abbasov 1940-cı ilin may ayının 20-də Azərbaycanın İsmayıllı rayonunun Tircan kəndində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirmişdir. 1965-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun əyani aspiranturasına daxil olmuş və 1967-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1986-cı ildə Moskva şəhərində "Aqrar-sənaye kompleksi sistemində yeyinti sənayesinin inkişafının perspektiv planlaşdırılması problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

A.Abbasov 1962–64-cü illərdə "Şirvanneft" Neft və Qazçıxarma İdarəsində iqtisadçı, 1965–83-cü illərdə Elmi Tədqiqat İqtisad İn-tunda bölmə və şöbə müdiri, 1984–92-ci ildə Azərbaycan Texnologiya İn-tunda kafedra müdiri işləmişdir. 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində biznes inzibatçılığı kafedrasının müdiridir.

Tədqiqatları
------------

Tədqiqatları Azərbaycanda sahibkarlığın və biznesin inkişafı problemlərinə həsr olunmuşdur. 180-dək elmi əsərin, o cümlədən 5 monoqrafiyanın müəllifidir. Elmi kadrların hazırlanmasında xidməti var.

Əsəri
-----

* Sahibkarlıq fəaliyyəti: növləri, təşəkkülü və inkişaf problemləri. B. 1998.

Həmçinin bax
------------

* Zakir Nəcəfov
* Əsəd Dilbazov

Xarici keçidlər
---------------

* i.e.d. prof. Abbasov Alıcan Bayraməli oğlu

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 17. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Ekran kvotası** — hökumət tərəfindən daxili mədəniyyət sənayesinin qoruması məqsədi ilə, nümayişçilərə (məsələn, kinoteatrlara və televiziya kanallarına) daxili mədəni malların nümayişlərinin minimumu təyin etməsi.

Braziliya
---------

Braziliyada ekran kvotaları 1930-cu illərdən başlayaraq tədbiq olunmağa başadı. O zaman qaydaya görə, xarici filmlərinin seanslarından öncə yerli filmlər nümayiş olunmalı idi. 1950-ci illərdə isə Braziliya kinoteatrları il ərzində ən azı 42 gün yerli filmləri göstərməli idilər. 1971-ci ildə bu rəqəm 42-dən 84-də qalxıb, çünki Braziliyada illik şəkildə istehsal olunan filmlərinin sayı artırdı. Eyni zamanda, çox sayda kinoteatrlar hətta köhnə sistemin çərçivəsində gəlirlərini itirdiklərindən xəbər verirdi. Nəticədə, bir sıra kinoteatr şəbəkəsi birgə film istehsalı şirkətini açıblar. Müstəqil rejissorlarlar birləşərək, onlar bazara çox sayda erotik komediya buraxırdılar.

Cənubi Koreya
-------------

1966-ci ildə Cənubi Koreyanın Film qanunun ikici dəyişikliyi çərçivəsində ölkədə ilk dəfə ekran kvotanı tətbiq edilib. O zaman Koreya filmlərin nümayişi üçün hər il 90 gün ayırılıb. 1973-cü ildə həmin qanuna dördüncü dəyişiklik edilib və günlərin sayı ildə 121-ə qədər artırılıb. 1984-cü ildə isə 146 günə qədər.

2019-cu ildə kvota 73 gün idi və həmin il *Qisasçılar: Final* filmin Cənubi Koreyada böyük uğur qazandığına görə, bir sıra siyasətçi, o cümlədən, Mədəniyyət, İdman və Turzim Naziri və hakim partiyanın bir sıra deputatı qanunvericilikdə dəyişiklər eymək təklif ediblər.

Rusiya
------

2015-ci ildə Rusiya Mədəniyyət Nazirliyi və bir sıra kinoteatr şəbəkəsi arasında imzalanmış müqaviləyə görə, 2016-cı ilin yanvarın 1-dən, həmin şəbəkələr il ərzində ekran vaxtının 20%-i Rusiya kinoları üçün ayırmalıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-17.
3. ↑  Hyae-joon Kim, "A History of Korean Film Policies," in Korean Cinema: From Origins to Renaissance, ed. Mee-hyun Kim (Seoul: Com-munication Books, 2007)
4. ↑  "Dispute over 'screen quota'. Park Moo-jong. The Korea Times". 2022-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-03.
5. ↑  "Ирина Чевтаева. Квота на кино в России: главное - отчитаться. 16.10.2015. DW". 2022-11-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-18.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**PlanetMath** – ingilis dilində fəaliyyət göstərən, azad onlayn riyazi ensiklopediyasıdır. PlanetMath virtual ensiklopediyası da Vikipediya kimi GFDL lisenziyası ilə işləyir.

Lyihə Virciniya Texniki Kollecinin Rəqəmsal Tədqiqat laboratoriyasının kitabxanasında yerləşir. Layihə MathWorld azad ensiklopediyasının məhkəmə tərəfindən 12 aylıq bağlanmasına cavab olaraq yaradılmışdır.

PlanetMath ensiklopediyasının yaradılmasında və idarəı edilməsində Perl proqram təminatından istifadə olunur.

Həmçinin bax
------------

* İnternet
* Ensiklopediya
* GFDL

Xarici keçidlər
---------------

* PlanetMath
* Article on PlanetMath in the American Scientist Arxivləşdirilib 2007-11-04 at the Wayback Machine
* Article on PlanetMath in the science magazin of the AAAS
* Wikipedia:WikiProject Mathematics/PlanetMath Exchange, a project that assists in content exchange between PlanetMath and Wikipedia.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnternet** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


* 
* 
*
**Bengütürk** — Türkiyədən yayımlanan milli bir xəbər kanalıdır. 2007-ci ildə sınaq yayımına başlayıb. Kanal Milliyyətçi Hərəkat Partiyasına yaxınlığı ilə tanınır.

Tarixi
------

1 mart 2016-cı il tarixində Türksat ilə müqavilənin yaratdığı problem səbəbindən Türksat peykində yayımlar kəsilmişdir. Murat İde bunu öz Facebook-hesabında söyləmişdi. Kanal 11 mart 2016-cı il tarixində Türksat peykindəki yayımlarına qayıtmışdır.

İdarə heyətinin sədri Murat İde 2017-ci ildə Türkiyədə keçirilən referendum konstitusiya dəyişikliyində "xeyr" oyunun istifadə ediləcəyi səbəbiylə kanaldan çıxarılıb. Buna cavab olaraq kanalın tanınmış üzvləri vəzifələrindən istefa etmişdir.

Azərbaycan rüzgarı
------------------

Kanalda 1 avqust 2018-ci ildən "Azərbaycan rüzgarı" veriliş yayımlanır. Verilişin aparıcısı Səidə Ömərovadır.

Xəbər diktorları
----------------

* Alptekin İyigun
* Pelin Koç
* Kubra Eser
* Cem Acikgöz
* Muhammet Kutlu
* Sibel Mazrek

İstinadlar
----------

1. ↑  "Türkiyədə "Azərbaycan rüzgarı" adlı veriliş efirə gedəcək". 2018-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-03.
**Naroç** (*belar.* На́рач) — göl Belarusun Minsk vilayətinin Myadelski rayonu ərazisində yerləşir. Naroç gölü eyni adlı çayın hövzəsindədir. Göl ümumilikdə Naroçan göllər sisteminə daxildir: (Myastro, Batorino, Blednoye).

Naroç gölü Naroçan göllər sisteminin və Belarusun ən iri böyük gölüdür. Onun su səthinin sahəsi 79,6 km²-dir. Ən dərin yeri 24,08 metrdir. Gölün uzunluğu 12,8 km, sahil xətti isə 41 km-dir. Su tutum sahəsi 710 milyon m³, gölün sahəsi isə 199 km² təşkil edir. Göldə ümumilikdə 22 növ balıq yaşayır. İri balıqlardan nərəkimilərə aid balıqlar vardır. Burada fısıldayan qu quşu, çay qaraquşu, Sternula albifrons kimi quşlar sahilində yuva qurur.

Naroç gölü bir necə min il öncə buzlağın ekzorasiya fəaliyyəti nəticəsində əmələ gəlmişdir. Buzlağın əriməsi nəticəsində geniş ərazini su basmışdır. Nəticədə bir-biri ilə əlaqəsi olan bir necə göl meydana gəlmişdir. Göl Belarusiyanın şimal bölgəsində yerləşən digər göllər kimi eyni xüsusiyyətə malikdir.

Tarixi
------

Birinci Dünya müharibəsi zamanı 1916-cı ilin mart ayında Naroç hücum əməliyyatı keçirilir. Hədəf Belarusun alman işğalından azad edilməsi məqsədi ilə həyata keçirilmişdir. Rusiya imperiyasının ordusu tərəfindən böyük həmləyə baxmayaraq müharibənin taleyinə təsir göstərə bilmir. Ruslar ancaq Postavı şəhərini və on km²-lərlə ərazini işğaldan azad etmişdir. Ruslar tərəfindən umumilikdə 78 000 insan həlak olmuşdur.

1935-1939-cu illər ərzində göldə balıq tutan balıqçılar etirazlar etmişlər. Səbəb isə Polşa hökumətinin ağır vergiləri olmuşdur.

Göl ətrafında bir çox yaşayış məntəqəsi vardır: kurort turizm şəhəri Noraç, kəndlər: Antonisberq, Simoni, Çerevki, Pasınki, Nikolsi, Qatoviçi, Zanaroç, Zubrenevka, Borovıe, Nanosı, Stepenyova. Burada sanatoriyalar vardır.

Adının mənası
-------------

Adının mənası Hind-Avropa məşəlli olub hidroloji termin olan *nar*, *ner* olub çay və göl mənasını verir.

Qalereya
--------

* Adanın cənub-şərqiAdanın cənub-şərqi
* Sahil xətti.Sahil xətti.
* Təpəli sahil.Təpəli sahil.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naroç". // interfax.by. 2012-05-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-4-23.
2. ↑  "Birinci Dünya müharibəsi. Rusların hücum əməliyyatı". // pobeda.ru. 2012-02-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-9-17.
3. ↑  Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь / Ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд. — М.: Русские словари, 2002. — С. 283. — 512 с. — 5000 экз.

Mənbə
-----

* Noraç gölü[*ölü keçid*]