**Xudayarlı** — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Xudayarlı Cəbrayıl rayonunun Qumlaq inzibati ərazi vahidində kənd. Araz çayı sahilində, düzənlikdədir. Xudayarlı kənddə yaşayan dord nəsildən birinin adıdır. Böyük Vətən müharibəsi illərində kənd əhalisinin bir hissəsi Xələfli qəsəbəsinə, qalan hissəsi isə Xudafərin korpusunun yanına köçmüşdür. Odur ki,
kənd bəzən Xudafərin də adlanır..

Tarixi
------

1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd öz adını Xudayar yüzbaşı Çələbiyanlıdan alıb. O, 1799-cu ildə Qaradağ vilayətinin Çələbiyanlı elində öz adı ilə adlanan оbada anadan оlmuşdu. Bəzi bilgilərə görə Şərəfabad şamı deyilən yurdda dünyaya gəlib. Mоlla yanında оxumuşdu. Atasından sоnra оbalarına yüzbaşılıq еtmişdi. Xudayar yüzbaşı 1835-ci ildə Çələbiyanlı elinin bir neçə obası ilə Qarabağa gəlmişdi. Hələ Qaradağdan tanıdığı Cəfərqulu xan Məhəmmədhəsən ağa oglu Sarıcalı-Cavanşirə (Cəfərqulu xan Nəvaya) müraciət etmiş, ondan Diridağını almışdı. Burda qışlaq qurmuş, yayı yaylaqda keçirmişdi. Adi bir yüzbaşı olmasına baxmayaraq bir sıra görkəmli adamlarla dostluq etmişdi. İran şahının vəliəhdi Abbas mirzə Naibəssəltənə onu şəxsən tanıyırmış. II Rus-İran savaşında şahzadənin tapşırıqlarını yerinə yetirmişdi. Abbas mirzənin vəfatından sonra Qaradağ hakimi ilə yola getməmiş, Qarabağa mühacirət etmişdi. Qarabağda heyvandarlıqla məşğul olmuş, hakimin xahişlərinə baxmayaraq geri qayıtmamışdı. Xudayar yüzbaşı 1870-ci ildə vəfat edib. Xudayar yüzbaşı Şərəfnisə xanımla ailə qurmuşdu. Mustafa (1830-?), Əsədulla (1832-?), Fərəculla (1839-?), Əmənulla (1842-?) adlı оğulları, Hürnisə və Gülnisə adlı qızları vardı.Kəndin aparıcı tayfası onun törəmələri idilər.
Xudayarlı obasından Əziz Fərəc yüzbaşı oğlu çar zabiti idi. Teymur Fərhad oğlu I Dünya müharibəsində iştirak etmişdi.

Toponimikası
------------

Xudayarlı Cəbrayıl rayonunun Qumlaq inzibati ərazi vahidində kənddir. Araz çayı sahilində, düzənlikdədir. Xudayarlı kənddə yaşayan dörd nəsildən birinin adıdır. Böyük Vətən müharibəsi illərində kənd əhalisinin bir hissəsi Xələfli qəsəbəsinə, qalan hissəsi isə Xudafərin körpüsünün yanına köçmüşdür. Odur ki, kənd bəzən Xudafərin də adlanır.

Mədəniyyəti
-----------

Azərbaycan aşıq şeirinin babası Dirili Qurbani, Dirili Surxay əslən bu kəndəndirlər.

### Tarixi abidələri

Kənddə anaxaqanlığı dövründən qalma Mazan nənə türbəsi, Qız qalası (Cəbrayıl) istehkamı, Dirili Qurbaninin məzarı, Mərmər ana türbəsi və başqa tarixi abidələr qərar tuturdu.

Qızqalası istehkamı

Əhalisi
-------

### Tayfaları

Xudayarlı, Hacıabasəlilər, Abışlı, Hacıhüseynli...

İqtisadiyyatı
-------------

* Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.

Həmçinin bax
------------

* Cəbrayıl rayonu
* Xudayar yüzbaşı Çələbiyanlı

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikası Cəbrayıl Rayon İcra Hakimiyyəti

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Yük üstü çadırlı, yük altı qatırlı oba - Xudayarlı, Bakı, "Soy" dərgisinin buraxılışı, 2004, 128 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
2. ↑  Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427

| ⛭Cəbrayıl rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhv edilmiş | Cəbrayıl |

 |
| Qəsəbələr | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhv edilmiş | Xələfli • Xudafərin • Mahmudlu • Qumlaq |

 |
| Kəndlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bərpa edilmiş | Cocuq Mərcanlı |
| Məhv edilmiş | Ağtəpə • Alıkeyxalı • Aşağı Maralyan • Aşağı Sirik • Aşıq Məlikli • Balyand • Böyük Mərcanlı • Cəfərabad • Çaxırlı • Çapand • Çələbilər • Çərəkən • Çullu • Dağ Maşanlı • Dağ Tumas • Daş Veysəlli • Daşkəsən • Dəjəl • Dərzili • Doşulu • Əfəndilər • Əmirvarlı • Əsgərxanlı • Fuğanlı • Göyərçin Veysəlli • Hacı İsaqlı • Hacılı • Hasanlı • Həsənqaydı • Horovlu • Hovuslu • Hüseynalılar • Xanağabulaq • Xələfli • Xubyarlı • Xudaverdili • İmambağı • İsaqlı • Karxulu • Kavdar • Keçəl Məmmədli • Kürdlər • Qalacıq • Qaraağac • Qaracallı • Qazanzəmi • Qərər • Qışlaq • Qoşabulaq • Qovşudlu • Qumlaq • Quycaq • Qurbantəpə • Quşçular • Mahmudlu • Maşanlı • Mehdili • Məstalıbəyli • Məzrə • Minbaşılı • Mirək • Molla Həsənli • Niftalılar • Niyazqulular • Nüsüs • Nüzgar • Papı • Safarşa • Sarıcallı • Sədi • Sirik • Soltanlı • Sofulu • Söyüdlü • Süleymanlı • Şahvələdli • Şəybəy • Şahvəlli • Şıxalıağalı • Şükürbəyli • Şıxlar • Tatar • Tinli • Tulus • Yanarxac • Yarəhmədli • Yuxarı Maralyan • Yuxarı Mərcanlı • Yuxarı Məzrə • Yuxarı Nüsüs |
| Ləğv olunmuş | Aracamux • Araksavan • Aşağı Mərcanlı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Cəbrayıl rayonu | *Cəbrayıl rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |