**Periqorlu Aqnes** (*fr.* Agnes; v. 1345) — Albaniya Krallığının hökmdarı olan Durattso hersoqu Qravinalı İohann ilə evliliyi sayəsində Durattso hersoginyası. Aqnes heç vaxt Kraliça kimi seçilməsə də, siyasi cəhətdən nüfuzlu oldu. 1343-cü ildə Neapol Kralı Robertin ölümündən sonra o, böyük oğlu üçün Neapol taxt-tacında ikinci sırada olan Robertin nəvəsi ilə evlilik təşkil etdi. Aqnesin ambisiyası ailəsini varislik xəttinə yaxınlaşdırmaq idi.

Erkən həyatı və evliliyi
------------------------

Aqnes Perigor qrafı VII Eli və ikinci həyat yoldaşı Brunissende de Fuanın qızı idi. Onun qardaşları arasında Avinyon Papalığının əsas fiquruna çevriləcək kardinal Eli de Talleyran-Perigor da var idi.

Aqnes və İohann arasındakı evlilik, çox güman ki, Avinyon Papalığına olan rəğbətinə görə Siciliya Kralı Robert tərəfindən təşkil edilmişdir. Kralın Şimali İtaliyada gibellinlər əleyhinə ambisiyaları var idi və onlara nail olmaqda Papalıqdan və fransızlardan dəstək istəyirdi. Bacısı Rozemburq Papanın nəvəsi Jak de Lavi ilə evli olduğu üçün Aqnesin ailəsi Papa XXII İohann ilə evlilik bağlarına malik idi. Avinyon səfəri zamanı buna əməl edən Robert qardaşının Jakın baldızı ilə evlənməsini təşkil etdi.

Nikah müqaviləsi 14 noyabr 1321-ci il tarixlidir. Cütlük on dörd il evli oldu və üç oğlu dünyaya gəldi:

* Karl, Durattso hersoqu (1323-1348)
* Durattsolu Lüdovik, Qravina qrafı (1324-1362)
* Durattsolu Robert (1326-1356)

Aqnes, ərinin Taranto şahzadəsi I Filipp ilə qardaşcasına mübahisəsi sayəsində Durattso şahzadəsi oldu. Onun əri 1335-ci ildə öldü və onun yerinə oğlu Karl keçdi.

Siyasi intriqaları
------------------

Durattso ailəsinin Robertin taxtının varisi İoanna ilə evlənmək planları 1333-cü ildə Robert onun Macarıstanlı Endryu ilə evlənməsinə razılıq verəndə puça çıxdı. Bununla belə, son vəsiyyətində Robert göstəriş verdi ki, İoanna öləcəksə, Neapol taxt-tacı onun subay olan bacısı Mariyaya keçməlidir. Monarxdan danışıldığı halda, varis deyildi. Aqnes, Robertin Mariya üçün Durattsonu nəzərdən keçirəcəyi ümidi ilə ailəsinin kral ailəsinə qarşı əlverişli görünməsi üçün əlindən gələni etdi. 1338-ci ildə Siciliyanı fəth etmək üçün Robertin armadasının başında oğlunun mövqeyini dəstəklədi. Lakin tifus xəstəliyinin baş verməsi səbəbindən kampaniya uğursuzluğa düçar oldu. Aqnes məhkəmədəki öz mövqeyindən öz xeyrinə istifadə edərək, Kraliça Sança və gənc şahzadələrlə dostluq təklifləri etdi. Bu da heç bir evlilik planı ilə nəticələnmədi.

Kral Robert 1343-cü ilin yanvarında vəfat etdi. Aqnesin son illərindəki taktikaları uğursuz oldu, ona görə də o, işləri öz əlinə aldı. Robertin ölümündən dərhal sonra o, böyük oğlu ilə Mariya arasında evliliyi təşkil etdi. Bu evliliyin vaxtı çox vacib idi, çünki İoanna Yekaterinanın oğlu şahzadə Robert ilə münasibətdə olan Taranto fraksiyasını dəstəkləyirdi və Mariyanın Endryu qardaşlarından birinə evlənməyə söz verildi. Bu iki məsələ yalnız Durattso ailəsini siyasi cəhətdən təcrid edəcək və onların taxt-taca çatma şanslarına mane olacaqdı.

Aqnes nüfuzlu qardaşı kardinal Talleyran ilə əlaqəsindən Mariya ilə Macarıstan şahzadəsinin evliliyini bir kənara qoymaq və iddialı evlilik üçün Papadan icazə almaq üçün istifadə etdi. Yalnız ailə hisslərinə güvənməyən Aqnes mütləq dəstəyi təmin etmək üçün qardaşına cehizindən qalan 22.000 florinlə rüşvət verdi. Kraliça Sança ilə dostluq qurmaq da, Kraliçanın onu dəstəkləməsi ilə də öz bəhrəsini verdi. Digər tərəfdən, Taranto klanı Aqnesin planını aşkar etdikdə dəhşətə gəldilər və ona son qoymaq üçün İoanna üzərindəki təsirlərindən istifadə etdilər. Yekaterina gənc Kraliçaya kral lütfünün olmamasının çəkindirici rol oynayacağına ümid edərək, evliliyə qarşı çıxmağı tapşırdı.

Tarantosları çox narahat edən İoanna üzərində nəzarəti 1343-cü ilin aprelində bir gecə Mariyanı qaçıraraq Karlla evləndirməklə cavab verən Aqnesin qarşısını almaq üçün kifayət etmədi. Evlilik İoanna və Endryu üçün böyük bir təhqir idi, çünki onların kral səlahiyyətləri pozuldu və sonuncunun ailəsi varisə tam nəzarət etmək şansını itirdi. Tarantoslar durattsolu qohumlarına qarşı silahlı müharibəyə hazır idilər, Neapol vətəndaş müharibəsinin astanasında dayanmışdı. Məsələni həll etmək üçün Papa həm İoannaya, həm də Aqnesə papalıq səlahiyyətinin etibarlılığını təsdiq edən məktublar yazdı, onlardan fikir ayrılıqlarını bir kənara qoymağı və İoannadan rəsmi nikah mərasiminə icazə verməyə çağırmağı xahiş etdi. Aqnesə göndərilən məktubda həmçinin bildirilir ki, Papa İtaliyada papalıq xidmətində təcrübəsi olan Talleyranın palatası Vintronolu Roceri neapollular arasında yaranmış pozğunluğu aradan qaldırmaq üçün göndərir. Rogerin səyləri, Endryunun Aqnes və ailəsini əfv etdiyi üçün açıq şəkildə işlədi və nikah 14 iyulda rəsmi olaraq tanındı. Mariyanın hamilə olması da yəqin ki, problemin həllinə kömək etdi, daha çox qalmaqallar arzu olunmurdu.

Daha sonra Aqnes İoanna ilə Endryu arasındakı nikah mübahisələrinə qarışdı. Sonuncu əvvəlcə həyat yoldaşı ilə birgə səlahiyyətdən imtina etdiyi üçün anası Elizabetə məktub yazaraq Neapoldan qaçmaq planlarını elan etdi. Elizabet dövlət səfəri etmək qərarına gəldi və Endryu evə qayıdanda özü ilə aparacağı ilə hədələdi. İlk dəfə Aqnes, Yekaterina və İoanna birlikdə çalışaraq Elizabeti bunu etməməyə razı saldılar. Hər üç qadın Endryu yalnız Macarıstan ordusu ilə qayıdacağından xəbərdar idi; Domeniko de Qravinaya görə, İoanna və Yekaterina sırf bu təhlükə ilə motivasiya edildi, lakin Aqnes həqiqətən Endryunun rifahı ilə maraqlanırdı. Müraciətlər nəticə verdi və Endryu qaldı. Bu məsələdə onun köməyinə baxmayaraq, İoanna evlilik hiylələrinə görə Aqnesi bağışlamadı.

Ölümü
-----

Onun həyatı kimi, Aqnesin ölümü də siyasi intriqalarla əhatə olunmuşdu. 1345-ci ilin ilk aylarında hersoginya Papalıqla əlaqəli diplomatiyaya qarışaraq özünü İoanna ilə daha da populyarlaşdıra bilmişdi. Bundan əlavə, o, Taranto ailəsinə nüfuz etmək ümidi ilə oğullarından birini Yekaterinanın qızı ilə evləndirməyə cəhd etmişdi. May ayında o, xəstələndi. İddiaya görə, həkim sidik nümunəsi istəyib və həmin sidik nümunəsi həmin axşam götürüləndə, İoannanın dostu olan hamilə qadının sidik nümunəsi ilə dəyişdirilib. Həkim Aqnesin guya hamilə olduğunu aşkar etdikdə bu, qalmaqala səbəb oldu və oğlu Karldan uzaqlaşdı. Bu, şahzadə xanımlar üçün Aqnesi zəhərləmək üçün mükəmməl şərait yaratdı.

Baxmayaraq ki, bu hadisələrin uydurma olması tamamilə mümkündür, lakin Elizabetlə qarşılaşmada qeyd edildiyi kimi, İoanna və Yekaterina deyil, Aqnesə rəğbət bəsləyən Domeniko de Qravina tərəfindən izah edilir. Aqnesin isti iqlimlə pisləşən bakterial infeksiyaya tab gətirməsi də mümkündür.

Çarlz və Mariya heç vaxt taxta çıxmadılar, birincisi İoanna və macarlarla bağlı öz siyasi intriqalarına görə anasının ölümündən üç il sonra edam edildi. Buna baxmayaraq, oğlu Lüdovik vasitəsilə Aqnesin nəvəsi olan Karl 1382-ci ildə taxt-taca çıxdı. Ailəsi kimi o, İoanna ilə toqquşdu, lakin onu taxtdan salmağı bacardı və onu boğdu. Karl və Mariyanın qızı Marqaretlə evləndi.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lundy D. R.* Agnes of Perigord // The Peerage (ing.).
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑

Xarici keçidlər
---------------