recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ufa sürətli tramvayı** — Başqırdısta Respublikasının Uda şəhərində planlaşdırılan sürətli tramvay xətti. Surətli tramvay xətti Ufa metropoliteninin əvəzinə olaraq istifadəyə vriləcəkdir. Hazırdas layihənin ekspertizası aparılır..

Təsviri
-------

Bu layihənin hazırlanmasına zərurət sərnişin daşımada yaranan sıxlıq olmuşdur. Sürətli tramvay metropolitenə əvəz olaraq planlaşdırılır. Belə ki metropolitenə nisbətdə daha az vəsait sərf olunması və sürətin metro ilə eyni olması buna rəvac olmuşdur. Bu layihə həmdə şəhərin hər iki hissəsində yerləşən tramvay xətlərini birləşdirməyə imkan verməlidir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Sürətli tramvay iki xətdən ibarət olmalıdır. Şəhərin əsas magistralına paralel — Oktyabr prospekti — prospetin şərq və qərb küçələri ilə hərəkət edəcəkdir. Xətt Ufa tramvayının digər hissələri ilə birləşdiriləcəkdir. Bu hissə öz növbəsində modernləşdiriləcəkdir.. На линии обеспечивается возможность развивать максимальную скорость до 70 км/ч. Dayanacaqlar arasında sürət 30 km/s təşkil etməlidir. Bu layihənin hazırlanması zamanı müasir texnologiyalardan istifadə edilməlidir. Bu isə sərnişinlərin və şəhər sakinlərinin narahatlıqlarını aradan qaldıracaqdır.

İlk əvvəl
---------

İlk əvvəl şəhərin iki tramvay xətti birləşdirilərək Blyuxer küçəsinə uzaldılacaqdır. Bu xətt boyunca 7 stansiya olacaqdır ki, onlar da şəhər nəqliyyatının yükünü azaldacaqdır.. Bir stansiya isə şəhər ətrafı dəmir yolu ilə piyada keçidi vastəsi ilə birləşdiriləcəkdir. Təhlükəsizliyi təkin etmək məqsədi ilə Otyabr prospektində uzunluğu 72 m olan tunel çəkilmişdir.

İkinci mərhələ
--------------

İkinci mərhələnin həyata keçirilməsi daha çox sərnişin daşınağa imkan verəcəkdir. Bununlada şəhərin mikrorayonlar ərazisinidə əhatə edəcəkdir. Komsomolskaya və Rusiya küçələri boyunca sürətli tramvay xəttinin bir hissəsi estakadalar üzərindən keçməlidir. Bu mərhələdə 14 stansiyanın inşası planlaşdırılır. Onlar da şəhər nəqliyyatının yükünü azaldacaqdır. İkinci mərhələnin gercəkləşdirilməsinə birinci mərhələ bitdikdən sonra başlanacaqdır.

Həmçinin bax
------------

* Ufa tramvayı
* Ufa metropoliteni

İstinadlar
----------

1. ↑  "Международные эксперты проведут независимую экспертизу проекта строительства линий скоростного трамвая". 2014-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.
2. ↑  "Завершаются работы по проектированию скоростной линии легкорельсового трамвая". 2019-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.
3. ↑  "Навстречу скоростному трамваю". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.
4. ↑  "В Уфе появится скоростной трамвай". 2019-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.
5. ↑  "Будет ли безопасно жить вдоль линии скоростного трамвая?". 2013-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-06.
6. ↑  Раскрыты подробности амбициозного проекта «Скоростной трамвай» в Уфе

Mənbə
-----

* Ролик-презентация проекта скоростного трамвая в г. Уфа Arxivləşdirilib 2013-08-05 at the Wayback Machine
* Проект первой очереди
**Ufologiya** (*ing.* ufology) — UNO-ları (uçan naməlum obyekt) görmüş şəxslərin verdikləri məlumatların yığılması, təsnifləşdirilməsi və interpretasiyası ilə məşğul olan bir elm sahəsidir. Ufologiya elminin əsas problemi daxil olan məlumatların obyektivliyidir.

Ufologiya elmi rəsmi elm sayılmır. Bu termin yalnız kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən istifadə edilir. Bu elmin tədqiqatları və tədqiqat metodları olduqca müxtəlifdir. Qeyri-adi hallarala maraqlanan mütəxəssislərin diapozonu olduqca genişdir: sadə həvəskarlardan tutmuş alimlərə qədər. Bu elmin obyekti isə ciddi elmi tədqiqatlar və sadə insanların müşahidələrindən ibarət olduğuna görə ufologiyanı alimlər tam bir elm saymırlar.

Ufoloqlar elmə məlum olmayan hallar və qeyri-adi varlıqlarla əlaqəyə girmiş şəxslərin verdikləri məlumatları toplayırlar.

Ufoloqlar arasında gəlmələrin bizim planetə haradan və hansı məqsədlərlə gəlmələri ilə bağlı ciddi fikir ayrılığı mövcuddur. Onların yaşayış yerləri kimi qalaktikanın başqa planetləri, paralel dünyalar, mənəvi sferalar və s. göstərilir. Gəlmələrin bizim planetə səfərlərinin məqsədləri də müxtəlif olaraq göstərilir: insanlara kömək, insanları öz məqsədləri üçün istifadə, eksperimentlər və s. Ufoloqların MUFON (Mutual UFO Network) kimi beynəlxalq təşkilat və cəmiyyətləri mövcuddur. Ufoloqlar ekstrasenslər, parapsixoloqlar və falçılar kimi qeyri-adi istedada malik şəxslərlə sıx əlaqə saxlayırlar.

UNO-lar haqqında indiyə qədər yüz minlərlə məlumat çap edilib. UNO-lar haqqında olan məlumatın geniş xalq kütləsi arasında yayılması 24 iyun 1947-ci ildə Amerikalı Kennet Arnoldun öz təyyarəsi ilə Vaşinqton ştatının üzərindən uçarkən 10 böyük sürətlə hərəkət edən diskvari obyektləri görməsindən sonra başlamışdır. Növbəti gün bu hadisə yerli qəzetlər tərəfindən "uçan boşqablar" adlı məqalədə öz əksini tapmışdı.

Səmada uçan naməlum obyektlər haqqında məlumatlar qədim zamanlarda da mövcud olmuşdur. Tarixçilər e.ə. 322-ci ildə Makedoniyalı İsgəndərin başına gəlmiş bir hadisəni qeyd edirlər. Onun qoşunları Tir şəhərini keçərkən onların üzərindən öz aralarında üçbucaq əmələ gətirmiş üç kürə keçmişdir. Birdən kürələrin ən böyüyündən ildırım çıxaraq qala divarlarından birini dağıtmışdır. Bundan sonra kürələr qüllə və divarları dağıdaraq İskəndərin qoşunları üçün yol açmışdır.

İngiltərədə Empeforus monastırında 1230-cu ilə aid olan (1953-cü ildə tapılmlş) bir yazı vardır. Yazıda deyilir:

> 
> 
> *"Henrix duaya başlarkən, qardaşlardan biri olan Yan içəri girərək bayırda nə isə anlaşılmaz bir şeyin baş verdiyini dedi. Keşişlər bayıra çıxarkən bayırda böyük və parlaq bir diskin olduğunu görmüşlər. Onların hamısını qorxu bürüdü."*
> 
> 
>

Həmçinin bax
------------

* Uçan naməlum obyekt
**Tatarıstan iqtisadiyyatı** (tatar. Татарстан икътисады) — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının iqtisadiyyatı.

Quruluşu
--------

Böyük sənaye müəssisələrinin olduğu, şoselərin, şərq və qərb, şimal və cənub keçid yollarının kəsişdiyi bir mövqedə dayanan Tatarıstan Rusiya Federasiyasının subyektləri içərsində iqtisadi inkişaf cəhətdən ən üst səviyyədə olan respublikadır.

Sənaye
------

Yanacaq və neft-kimya sənayesi Tatarıstanın əsas sənaye potensialını müəyyən edir. Tatarıstan neft, təbii qaz, gips qaynaqları baxımından olduqca zəngindir.

Ölkənin ən böyük təbii sərvəti neft və təbii qazdır. Tatarıstan ildə təxminən 32 milyon ton xam neft istehsal edir. Ölkədə bir milyard ton neft ehtiyatı olduğu təxmin edilir. Neft və qaz Elmet, Leninogorsk, Alabuga, Mendeleyev şəhərlərində çıxarılır. Çıxarılan neft boru kəməri ilə Moskva, Perm, Qorkiy, Kuybişev, Yaroslavl, Rezon və Başkırdistandakı zavodlara göndərilir.

Neft və qaz sənayesi ilə yanaşı kimya və neft-kimya sənayesi də inkişaf etmişdir. Kimya fabriklərində polietilen, aseton, sintetik kauçuk, film kimi dörd minə yaxın kimyəvi maddə emal edilməkdədir. Neft-kimya sənayesində xam neft, sintetik kauçuk, şinlər, polietilen və neft məhsulları üstünlük təşkil edir.

Ölkədə vertolyot, təyyarə, təyyarə mühərriki, TIR, avtomobil, kompressor və neft-qaz nasosla vurma təchizatları, yüksək texnologiyaya sahib elektrik cihaz istehsal edən şirkətlər var. "Kamaz" markalı yük maşını istehsalının 24%-i Tatarıstana aiddir. Ölkənin neft-kimya şirkətlərinin polietilen, sintetik kauçuk və avtomobil şini istehsal miqdarı Federasiya içində üçüncü yerdədir.

Ayrıca Kazanda təyyarə, kompüter, yük maşını və dizel mühərrik istehsal edən müəssisələr də vardır.

İstinadlar
----------



| ⛭Tatarıstan mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Tatarıstan"**
 | Tatarıstan |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kuybışev.

**Kuybışev su anbarı** (bəzən *Juqulev dənizi* adlanır) — Volqa çayının ən böyük su anbarıdır. Bu su anbarı 1955-1957-ci illərdə Juqulev SES-in tikintisi bitəndən sonra Stavropol şəhəri yaxınlığında yaradılmışdır. Sahəsinə görə dünyada üçüncü ən iri su anbarı hesab edilir. Su anbarının adı Kuybışev şəhərinin adından götürülmüşdür. Su anbarının uzunluğu 500 km, ən enli yeri Kama çayı yaxınlığında 40–44 km-dir. Su səthinin sahəsi-6,45 min km²-dir. Suyun ümumi həcmi-58 kv km, bunun 34 kv km-i faydalıdır.  Su anbarının iri körfəzləri Kama, Sviya, Kazanka və digər çayların vadilərində formalaşır. Su anbarı Volqanın axımını da dəyişmişdir. Su anbarının tikilişindən sonra burada su əvvəlkinə nisbətən 3-5 gün əvvəl donma, və buzdan daha gec azad edilmə müşahidə edilmişdir.

Balıq resursları
----------------

Araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, su anbarında 49 balıq növü yaşamışdır. Kuybışev SES-nin tikintisindən sonra onların sayında azalma müşahidə edilmişdir. Belə ki, bu rəqəm 39-40 arasında olmuşdur. Süni vətəqələrin yaradılması ilə bəzi növlərin sayında artım müşahidə edilmişdir.

1980-cı illərin ortasından başlayaraq su anbarının canlılar aləminə antropogen təsirin gücü artmışdır. Su anbarında ağır metalların miqdarı o qədər çoxalmışdır ki, hətta balıqlarda onların miqdarı müəyyən edilmişdir. Belə ki, sinkin, xromun və qurğuşunun miqdarı YVH-dən 2 dəfə artıq olmuşdur. Texnogen təsirlərin yüksək olduğu ərazilərdə bu göstəricilər daha yüksək həddə olmuşdur. Pestesidlərin və ağır metalların duzlarının toplanması balıqların bioloji göstəricilərinə mənfi təsir etmişdir. Onların boyları uzanmamış və bir çox xəstəliklərə tutulmuşlar.

Körfəzləri və çayları
---------------------

**Usiy körfəzi**

* 45 km-Muranka çayı
* 49 km-Tışirok çayı
* Taydakov (sağ)
* Maza-1502 km (sağ)
* Beketov-1536 km (sağ)
* Elaurka-1541 km (sağ)
* Böyük Çeremşan-1551 km (sol)

**Çeremşan körfəzi**

* 25 km- Birla
* 31 km- Eriqla
* 38 km- Sosnovka
* 49 km- Erikla
* 52 km- Melekes
* 1569 km: Senqileyka (sağ)
* 1570 km: Тuşenka (sağ)
* 1585 km: Кalmayur (sol)
* Аrbuqa (sağ)
* 1593 km: Аtça (sağ)
* 1657 km: Uren (sol)
* 1669 km: Мayna (sol)

**16 km: Маyniy körfəzi: Qırmızı**

* 1685 km: Utka (sol)
* 1732 km: Мordov (sağ)
* 1735 km: İşimov (sağ)
* 1741 km: Bezdna (sol)
* 1744 km: Каramalka (sağ)
* 1787 km: Моrdovka (sağ)
* 1804 km: Kama (sol)

**Kam körfəzi**

* 8,6 km: Аktay (лв)
* 11 km: Мeşa (пр)
* 17 km: Nikol (пр)
* 24 km: Brıssa (пр)
* 32 km: Şuranka (пр)
* 45 km: Кurliyanka (лв)
* 52 km: Оşnak (пр)
* 55 km: Betka (пр)
* 59 km: Urayka (пр)
* 67 km: Şentala (лв)
* 68 km: Böyük Baxta (лв)
* 74 km: Suşa (пр)

90 km: Şumbut (пр)

* 106 km: Bersut (пр)
* 120,7 km: Şeşma (лв)
* 120,9 km: Zabor (пр)
* 131 km: Оmarka (пр)
* 135 km: Pakşin (лв)
* 146,5 km: Vyazovka (пр)
* 146,8 km: Uratma (лв)
* 1826 km: Qazanka (лв)
* 1851 km: Sviyaqa (пр)

Xarici keçidlər
---------------

*

Həmçinin bax
------------

* Volqa çayı
**Azərbaycan kinosu və müharibə** — Azərbaycan kinosunun İkinci Dünya müharibəsi ərəfəsində, dövründə və ondan sonrakı tarixi haqqında kitab.

Kitab haqqında
--------------

Kitabın müəllifi Aydın Kazımzadə, redaktoru Mürvət Bəyişli, rəyçisi sənətşünaslıq elmləri namizədi İlham Qazızadə, rəssamı Xalidə Kazımova, korrektoru isə İlahə Hüseynovadır.

Kitabda İkinci Dünya müharibəsi dövründə Azərbaycan kino işçilərinin ön cəbhədə həm çəkilişlər aparmalarından, həm də əldə silah düşmənlə üz-üzə vuruşmalarından, arxa cəbhədə gecəni gündüzə qataraq dövrün kino salnaməsini lentə almalarından danışılır. Burada müharibədən sonrakı illərdə kinematoqrafçılarımızın müharibə mövzusunda bədii və sənədli filmlər yaratmalarından geniş söhbət açılır. Bu filmlərdə faşizm üzərində Qələbənin qazanılmasında ölkəmizin bütün zəhmətkeşlərinin, ələlxüsus neftçilərin, neftçi-alimlərin, Azərbaycan neftinin müstəsna rolu haqqında da bəhs olunur.

Kitab, mədəniyyət və incəsənət işçiləri, kinoşünas – mütəxəssislər, kino həvəskarları və oxucuların geniş dairəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. 

Kitab, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-04.
**Maqnitorezistivlik** materialların xarici maqnit sahəsinin təsiri altında sistemin müqavimətinin dəyişməsi xassəsidir. Böyük maqnitorezistivlik effektinin kəşfi bərk maqnit çeviricilərinin inkişafına gətirib çıxardı. Bu çeviricilər tətbiqetmələrdə işlədilən çox baha naqilli çeviriciləri əvəz etdi.

Bütün keçiricilər adi maqnitorezistivlik kimi qəbul edilən zəif maqnitorezistivlik xassəsi göstərir. Bu xassə çeviricilərdə istifadə etmək üçün çox zəif hesab olunur. Çox maqnit materiallar isə anizotropik maqnitorezistivlik kimi tanınan nisbətən böyük maqnitorezistivlik xassəsi göstərir. Adi maqnitorezistivlikdən fərqli olaraq bu xassədən çevirici texnologiyasında istifadə etmək mümkündür. Elmdə olan son yeniliklər tədqiqatçılara nanostrukturlu çoxlaylı qurğuların hazırlanmasına imkan verdi. Bu qurğularda rast gəlinən effektlər nəhəng maqnitorezistivlik və tunel maqnitorezistivliyi adlanır. Bu texnologiyaların üçündən də hal-hazırda istifadə olunur.

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Maqnitorezistivlik*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

1. 1 2  Albrecht Jander.Carl Smith. Robert Schenider. Magnetoresistive Sensors for Nondestructive Evaluation. səh 1. Korvallis 2005
**Karpyeyənlər** və ya quyruqqəlsəməlilər *lat.* Branchiura dəstəsinin nümayəndələri iri xərçənglərdir.

Quruluşu
--------

Karpyeyənlər - 3–15 mm uzunluğunda iri xərçənglərdir. Yastı bədəni ön və arxa şöbələrdən ibarətdir. Ön, baş-döş şöbəsi üstdən enli baş-döş qalxanla ör¬tülmüşdür. Bel səthində bir cüt faset göz, onların arasında isə üç sadə nauplial gözcük yerləşir. Bir cüt ikişaxəli üzgəc ayaqları ilə təchiz edilmiş dörd döş seqmenti də qalxanla örtülmüşdür. Bədən qarın şöbəsi ilə qurtarır, bunun sonunda isə furkal şaxələr vardır. Ön şöbənin çıxıntıları sahibin bədəninə yapışmağa, arxa şöbəninkilər isə üzməyə xidmət edir. Hər iki cüt antenalar çox qısadır. Çeynəmə çənələri arxaya yönəlmiş xortumcuq təşkil edir. Bu xortumcuq balığın bədən örtüyünə daxil edilir və onların qanını sormağa xidmət edir. Xortumcuğun yanlarında əmziklər yerləşmişdir. Dörd cüt döş ayaqcığı lələkli qıllarla təchiz olunmuşdur və bel tərəfi ilə yuxarıya doğru üzməyi həyata keçirir.

Yayılması
---------

Karpyeyənlər şirin və şor sularda, müxtəlif balıqların dərisində yaşayırlar. Cəmi 60 növü məlum olan bu dəstənin 2 növü Azərbaycanda yaşayır.

Təsnifatı
---------

Argulus coregoni Thorell Kür nərə zavodlarında nərə körpələrinin dərisi üzərində qeydə alınmışdır. Xəzər və Qara dənizlərin hövzələrində, Amur çayında, Kola yarımadası, Sankt-Peterburq vilayəti və Kareliyanın su hövzələrində yayılmışdır.
A.follaceus (L.) Aşağı Kür göllərindən Hacıqabul, Şilyan, Naxalıxçala göllərində və Mingəçevir su anbarında tapılmışdır. Külmə, karp, sıf və b. balıqların parazitidir. Güclü patogen növdür. Arqulyozdan balıqların kütləvi qırılması məlumdur. Hər yerdə yayılmış növdür. Karpyeyənlər bəzən nohurlarda karpların qırılmasına səbəb olur. Kürəkayaqlılardan fərqli olaraq, onlar doyandan sonra balıqdan əl çəkir və su qatlarında üzürlər.

Həmçinin bax
------------

xərçəngkimilər

Ədəbiyyat
---------

AZƏRBAYCANIN HEYVANLAR ALƏMİ,II cild, Bakı, Elm, 2004
**Qədim müsəlman qəbiristanlığı** - İçərişəhərin şimal-qərbində yerləşən orta əsrlərə aid qəbiristanlıq. Tikinti işləri zamanı qəbiristanlığın ərazisindaən XII-XIV əsrlərə aid qəbirlər aşkar edilib.

1883-cü ilin noyabr ayının 9-da Bakı Şəhər Dumasında pravoslav kilsəsinin tikilməsi üçün müsəlman qəbiristanlığının köçürülməsi ilə bağlı məsələ müzakirəyə çıxarıldı. Bu qərara müsəlman qlasnıları etiraz etdilər məhz buna görə də qəbiristanlıq ərazisinin hasara alınması və kilsənin tikintisi üçün daha uyğun yerin seçilməsi ilə bağlı qərar qəbul edildi. Ancaq bir neçə müddət sonra qəbiristanlığın yerində kilsənin tikintisinə başladılar. 1898-ci ildə gələcək kilsənin özülü üçün qazılan yerdə bir neçə sıra daş sandıq qəbirlər və hətta böyük təndir formasında olan qəbir də aşkarlandı. Aşkarlanan daş sandıq qəbirlərin bəziləri üst-üstə bəziləri isə yan-yana idi.

1888-ci ilin oktyabr ayının 8-də imperator III Aleksandr və II Nikolayın da iştirakı ilə tikiləcək Aleksandr Nevski kafedralının təməlqoyma mərasimində iştirak etdilər. Memar Robert Marfeld Bakıda tikilən yeni kilsəni Yeni Afonda tikdiyi kilsəyə bənzər layihələndirdi.

Sonradan qəbiristanlığın yerində tikilmiş Aleksandr Nevski kafedralı da 1936-cı ildə Sovet işğalı dövründə dağıdıldı. Hazırda qəbiristanlığın yerində Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbi və 189 və 190 saylı Orta Ümumtəhsil məktəbləri yerləşir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Aşurbəyli. səh. 147
2. ↑  *Kəmalə Orucova.* Городское самоуправление Баку в конце XIX-начале ХХ вв. Bakı: Nurlan. 2003. səh. 36. 2022-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-05.
3. ↑  *Sara Aşurbəyli.* Очерк истории средневекового Баку, VIII -начало XIX вв. Bakı: "Science" Publishing House. 1964. səh. 27.
4. ↑  *Georgi Zapletin, Gulnara Shirinzada.* Русские в истории Азербайджана. Bakı: Qanun. 2008. səh. 191. 2021-05-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-05.

Ədəbiyyat
---------

* *Sara Aşurbəyli.* Bakı şəhərinin tarixi (PDF). Bakı: Apostrof. 2009.
**Cəlilov Maqsud Fərhad oğlu** — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Maqsud Cəlilov 1935-ci il mayın 2-də əzəli Azərbaycan torpağı olan Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbin 4-5-ci siniflərini bir ildə tamamlayaraq, məktəbi bitirdikdən sonra Qazax 2 illik Müəllimlər İnstitutuna daxil olmuşdur. Sonradan İnstitut Şəki şəhərinə köçürülmüşdür. Şəki Müəllimlər İnstitutunu bitirib Lənkəran rayonunun Şağlaser kəndində bir il müəllim işlədikdən sonra Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunun Tarix-Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. İnstitutda oxuduğu müddətdə "Lenin" adına təqaüd almış, 1960-cı ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra doğma kəndinə qayıtmış, əvvəlcə kənd orta məktəbində müəllim, sonra isə rayon qəzetində müxbir işləmişdir.

1966-cı ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Fəlsəfə institutunun aspiranturasına daxil olmuş, 1969-cu ildə "Dinlə ictimai şüurun başqa formaları arasında qarşılıqlı əlaqə" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edərək fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

1968-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin fəlsəfə kafedrasında işləmişdir. 1976-cı ildən ömrünün sonunadək kafedra müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildə "Elmi-texniki inqilab ilə şəxsiyyətin dünyagörüşü arasında qarşılıqlı əlaqə" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 70 illik yubileyi munasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə (13 iyun 2002-ci il) ona "Əməkdar müəllim" fəxri adı verilmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

### Monoqrafiyaları

* 1965 – "İslam dini və əmək"
* 1967 – "Məişət, din və mənəvi tərbiyə"
* 1976 – "Cəmiyyət, din və ateizm"
* 1978 – "Din və mənəvi tərbiyə"
* 1987 – "Elmi-texniki inqilab və ateist dünyagörüşü"
* 2001 – "Tərəqqi, insan və şəxsiyyətin dünyagörüşü"

### Proqramları

Maqsud Cəlilov 1992-1998-ci illərdə fəlsəfəyə dair yeni proqramlar hazırlayıb çap etdirmişdir.

* "Fəlsəfə proqramı"
* "Dinşünaslıq"
* "Mədəniyyətşünaslıq"
* "Din və mədəniyyət"

Bunlara uyğun beş cilddən ibarət "Fəlsəfədən mülahizələr", "Azərbaycan fəlsəfəsi" və "Sosial fəlsəfə" adlı fəlsəfədən mülahizələr kitabı işıq üzü görmüşdür.

1996-cı ildə Maqsud Cəlilovun "Fəlsəfənin əsasları" dərsliyi çap olunmuşdur. Bu kitab fəlsəfədən ilk milli dərs vəsaiti kimi qiymətləndirilməkdədir. 1997-2009-cu illər ərzində bu dərslik müəyyən düzəlişlərlə dəfələrlə çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Tofiq Əhmədov.

**Əhmədov Tofiq Bəşir oğlu** (1934, Laçın – 25 dekabr 2012) — SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü.

Həyatı
------

1934-cü ildə Laçın şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1952-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş, 1957-ci ildə tam kursu müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

İnstitutu bitirdikdən sonra Laçın rayonuna təyinat almış və gənc mütəxəssis kimi öz ixtisası üzrə aqronom vəzifəsində işləməyə başlamışdır.

1959-cu ildə Laçın şəhər orta məktəbində müəllim işləmiş, 1961-ci ildə isə Laçın şəhər 1№li orta məktəbinə tədris hissə müdiri təyin edilmişdir.

1966-cı ildə Laçın Rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı təyin edilən T.Əhmədov 1968-ci ildə "Laçın" qəzetinin kənd təsərrüfatı şöbəsinə müdir vəzifəsinə irəli çəkilir. Peşəkarlığı və işgüzarlığı sayəsində 1980-ci ildə məsul katib, 1988-ci ildən isə redaktor müavini təyin edilir.

25 il jurnalist kimi fəaliyyət göstərən T.Əhmıdov 1979-cu ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü olmuşdur.

Müxtəlif səpkili yazıları hər zaman rayon sakinləri tərəfindən ehtiramla qarşılanmış, yaxşı mənada diqqəti cəlb etmişdir. Rayonun bütün kəndlərini, müəssisə və təsərrüfatlarını bir-bir gəzərək qabaqcıl işçilər, zəhmət adamları, eyni zamanda nümunəvi müəssisələr haqqında silsilə yazılar, maraqlı oçerklər qələmə almışdır.

Həyat yoldaşı və 4 övladı Bakı Dövlət Universitetini bitiriblər.

1992-ci il iyul ayında Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyində "Kommersiya-informasiya" xidməti şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1999-ci ilə qədər həmin vəzifədə çalışmış, sonra təqaüdə çıxmışdır.

Tofiq Əhmədov 25 dekabr 2012-ci ildə ömrünün 79-cu baharında dünyasını dəyişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Laçın yurdu" jurnalı, №3(10), Bakı, "Bəxtiyar-4" nəşriyyatı, 2013. – səh.87–88
**Zeynalov Tofiq Məhəmmədəli oğlu** (17 iyul 1944, Qovlar, Tovuz rayonu) — 1991–1992 və 2007–2018-ci illərdə Tovuz rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Zeynalov Tofiq Məhəmmədəli oğlu 17 iyul 1944-cü ildə Tovuz rayonunun Qovlar qəsəbəsində anadan olmuşdur.

Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi fakültəsini və Bakı Ali Partiya məktəbini bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1960-cı ildə Qovlar İnternat məktəbində kitabxana müdiri kimi başlamışdır. 1964–1967-ci illər hərbi xidmətdə olub.

1971-ci ildə Tovuz rayon Komsomol Komitəsində təlimatçı vəzifəsinə təyin olunub. 1971–1973-cü illərdə Tovuz rayon Komsomol Komitəsində təşkilat şöbəsinin müdiri işləyib. 1973–1976-cı ilərdə Tovuz rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi işləyib. 1976–1978-ci ilərdə Bakı Ali Partiya məktəbində təhsil almışdır.

1978–1982-ci illərdə Tovuz şəhər 155 №-li Texniki Peşə Məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışıb. 1982–1985-ci illərdə Tovuz rayon Partiya Komitəsində təlimatçı vəzifəsində işləyib. 1985–1986-cı illərdə Tovuz rayon Partiya Komitəsinin şöbə müdiri vəzifəsində işləyib. 1986–1989-cu illərdə Engels adına üzümçülük və şərəbçılıq sovxozunun direktoru vəzifəsində işləyib. 1989–1990-cı illərdə Tovuz rayon Aqrar Kombinatının baş direktorunun birinci müavini vəzifəsində işləyib.

1990–1991-ci illərdə Tovuz rayon Aqrar Kombinatının baş direktoru vəzifəsində işləyib. 1993–1999-cu illərdə M. B. Qasımov adına Üzüm istehsalı və emalı müəssisəsinin direktoru, YAİK-in sədri vəzifəsində işləyib. 2000–2001-ci illərdə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Beynəlxalq əlaqələr idarəsində rəis müavini, 2001–2002-ci illərdə isə rəisi vəzifəsində işləyib. 2002–2007-ci illərdə Tovuz Ərazi Kənd Təsərrüfatı idarəsinin rəisi vəzifəsində işləyib.

### Ailəsi

Ailəlidir. 4 övladı var.Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin rəisi, general-mayor Ramiz Zeynalovun qardaşıdır.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

1991–1992-ci illətdə Tovuz rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləyib.

27.02.2007-ci il tarixdən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Tovuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-08.
4. ↑  "İcra hakimiyyətinin başçısı". 2022-06-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-24.
5. ↑  "Azərbaycandakı vəzifəli şəxslərin vəzifəli qohumları - SİYAHI". 2023-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-01.
**Tofiq Nurəli** (Hacıyev Tofiq Niyətulla oğlu; 4 iyul 1953, Yerfi, Quba rayonu) — şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1988)

Həyatı
------

Tofiq Nurəli 1953-cü ildə Qonaqkənd rayonunun Yerfi kəndində anadan olmuşdur. Yerfi kənd məktəbində oxuyub. N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb institutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir (1972–1978). Müxtəlif səhiyyə ocaqlarında rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. İlk kütləvi səhiyyə qəzetini "Şəfqət"- indiki "Tibb qəzeti"ni yaratmış və 1991–1995-ci illərdə qəzetin baş redaktoru işləmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Səksəninci illərdə ədəbiyyata gələn Tofiq Nurəlinin şeirləri o dövrün gəncləri arasında ən çox oxunan, sevilən poeziya nümunələrindən idi. Təsadüfi deyil ki, ədəbi orqanlardakı çıxışları kimi onun 1983-cü ildə çap olunan ilk "Şehli kəpənəklər" adlı kitabı da böyük rəğbətlə qarşılanmışdı. 1984-cü ildə gənc yazıçıların VIII Ümumittifaq müşavirəsindəki uğurlu iştirakı, şeirlərinin "Literaturnaya qazeta" da dərc olunması həmin müvəffəqiyyətin davamı idi.

"Şehli kəpənəklər" (1983), "Yağışdan sonra" (1989), "Tənha bir qüssə" (1998), "Tənha payız yarpağı" (2003), "Yarpaqlarım "ağrıyır" (2014) adlı kitabları çap olunub. Şeirləri Moskvada, Təbrizdə, Türkiyədə çap olunub. 1920-ci ilin aprelində işğalçı Qızıl Orduya müqavimətin təşkili və ondan sonrakı dövrlərdə gizli şəkildə baş verən hadisələrdən bəhs edən "Qaçaq Mayıl" kinopovestinin də müəllifidir.

İstinadlar
----------
**Közbəkçi Yusif Paşa** (ö. 1678) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.

Həyatı
------

Doğum tarixi və əsli haqqında məlumat yoxdur. Bostançı ocağında yetişdikdən sonra 1662-ci ilin iyulunda bostançıbaşı, 1666-cı ilin mayında Silistrə sancaqbəyi və vəzir oldu. Bu vəzifədə ikən 1667-ci ilin sentyabrında Sultan Əhmədin qızlarından Fatma Sultanla nigahlandı. Nigahın ardından Temeşvar sancaqbəyi, 1670-ci ilin avqustunda Yanova, 1671-ci ilin martında isə Ərzurum bəylərbəyi olub, divan vəzirliyini davam etdirdi. Ardından paytaxta çağrıldı və 1677-ci ilin fevralında İstanbulda taxt naibi təyin edildi. Həmin ilin sonunadək bu vəzifədə qalan Yusif Paşa ardından orduya əsgər toplamaq məqsədilə Rumeliyə göndərildi. Ancaq 1678-ci ildə Vidin yaxınlığında vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Peirce , Leslie P. (1993) Imperial Harem : Women and Sovereignty in the Ottoman Empire 1993, Oxford University Press, ISBN 0-19-508677-5.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sicill-i Osmani IV, səh. 171
**Şarl Messye** (*fr.* Charles Messier; 26 iyun 1730[…] – 12 aprel 1817[…], Paris) — fransız astronom.

1774-cü ildə dumanlıqlar və ulduz topaları kimi 45 dərin kosmos cismindən ibarət olan bir kataloq dərc elədi. Bu kataloqun hazırlanma məqsədi, özü kimi kometa həvəskarlarına və digər göyüzü müşahidəçilərinə, dəyişməyən göy cisimləri ilə hərəkətli göy cisimlərinin ayırd edilə bilinməsinə köməklik etməkdi.

1781-ci ildə 110, "Messier cisimlərini" əhatə edəcək formada genişləndirildi. M1-dən M110-a qədər bu cismlər, günümüzdə hələdə yüksək nisbətdə istifadə edilməkdədir.

Bu katoloq, M1 olaraq adlandırılmış Xərçəng dumanlığından, Andromedanın yanındakı kiçik eliptik bir qalaktika olan M110-a qədər astronomik olaraq ən önəmli göy cismlərini ehtiva etməkdədir. Messier marafonlarında həvəskar kosmonavtlar, çoxluqla şərtlərin daha uyğun olduğu mart ayında, bu 110 göy cismini günbatışından gündoğuşuna qədər keçən bir gecə içərisində müşahidə etməyə çalışarlar.

Aydakı Messier krateri və 7359 Messier meteoru, onun şərəfinə adlandırılmışdır.

Həmçinin baxın
--------------

* Messier cisimləri
	+ Messier 88
	+ NGC 4321
	+ NGC 5194

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Charles Messier // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Charles Messier // Roglo. 1997.
4. 1 2  Мессье Шарль // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Admiralti adası** (*ing.* Admiralty Island) — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada.

Coğrafiya
---------

Adanın uzunluğu 154 km, eni 56 km və 4264 km² ərazisi vardır. Ərzisinə görə ABŞ-nin 7-ci və dünyanın 132-ci ən böyük adasıdır. Stivens boğazının ən dar hissəsində materikə olan məsafə 5 kilometrdən azdır. Alyaskanın paytaxtı olan Cuno adanın şimal ucundan 12 kilometr aralıda yerləşir. Adanın Qlass yarımadasını adanın əsas hissəsindən ayıran Seymur-Kanal körfəzi onu ikiyə bölünür.

Fauna
-----

Adanın 3860 km² hissəsi, Admiralti Təbiət Qoruğudur. Burada 1700-ə qədər qonur ayının yaşadığı məlumdur (yəni adanın hər sakininə demək olar ki, üç ayı düşür). Adada qaraquyruqlu marallara da rast gəlinir, 5000-dən çox ağbaş qartal yaşayır. Suitilər, dəniz donuzları və dəniz şirləri sahil sularında yaşayır, donqar balinalar tez-tez adanın ən böyük körfəzi olan Simor-Kanalına girir. Burada çoxlu qızılbalıq vardır.

Ayı və qar keçiləri üçün mütəşəkkil ov aparılır.

Tarix
-----

Ada səyyah Corc Vankuver tərəfindən xidmət etdiyi Britaniya Admirallığının şərəfinə adlandırılmışdır. İlk dəfə "Discovei" gəmisinin kapitanı Cozef Uidbi tərəfindən 1794-cü ilin iyul-avqust aylarında Vankuver Ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir.

Əhali
-----

Əhalisi adada min ildən artıq yaşamış tlinqitlər. Ən böyük yaşayış məntəqəsi Anqundur.

İqtisadiyyat
------------

1989-cu ildən adada böyük bir gümüş mədəni fəaliyyət göstərir, qızıl, sink və qurğuşun da kiçik həcm də olsa belə hasil edilir.

Point Retreat mayakı adanın şimal hissəsində 1904-cü ildən fəaliyyət göstərir.

Ədəbiyyat
---------

* *Corc və Con Vankuverlər.* "«A voyage of discovery to the North Pacific ocean, and round the world»". books.google.ru (rus). 1801. İstifadə tarixi: 2021-02-11.
* Artur Spenser, *"The Juneau Gold Belt, Alaska: A Reconnaissance of Admiralty Island, Alalska"*, 2011, ISBN 978-5-8781-1165-2

İstinadlar
----------

1. ↑  "Introducing Admiralty Island". 2018-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-24.
2. ↑  "Admiralty Island National Monument". 2012-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-25.
3. ↑  "Охота на Адмиралтейском острове". 2012-04-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-24.
4. ↑  "Маяки Аляски". 2012-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-25.

Mənbə
-----

* Друзья Адмиралтейского острова (ing.)
* "Admiralty Island National Monument (Kootznoowoo) Wilderness". 2013-01-03 tarixində arxivləşdirilib.
* Адмиралтейский остров
**Solano Kassamayor** — 21 noyabr 1995-ci ildə anadan olmuşdur. Belçikalı akrobatika gimnastıdır. Belçikanı 2015-ci ildə Avropa Oyunlarında təmsil etdi və 3 gümüş medal qazandı. Solano Kassamayor Yana Vastavel ilə birgə Azərbaycan paytaxtında çoxnövçülük, balans hərəkətləri və temp hərəkətlərində gümüş medal qazandı. 2013-cü ilin Avropa Çempionatınında gümüş medalçısıdır.

Həyatı
------

Solano Kassamayor 21 noyabr 1995-ci ildə anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Solano Kassamayor ilk uğurunu 2013-cü ildə Portuqaliyada qazandı. O Odivelasdə Avropa Çempionatının gümüş medalını qazandı. 1 il sonra isə Solano 2015-ci ildə Azərbaycan paytaxtında böyük uğur qazandı. O Bakıda Avropa Oyunlarında Yana Vastavel ilə birgə 3 gümüş medal qazandı. Solano Kassamayor çoxnövçülük, balans hərəkətləri və temp hərəkətlərində gümüş medala layiq görüldü.

Uğurları
--------

| Turnir | Yarış | Medal |
| --- | --- | --- |
| 2013 Avropa Çempionatı | Çoxnövçülük | 20x20px[ölü keçid] |
| 2015 Avropa Oyunları | Çoxnövçülük | 20x20px[ölü keçid] |
| Balans hərəkətləri | 20x20px[ölü keçid] |
| Temp hərəkətləri | 20x20px[ölü keçid] |

### Dövlət mükafatları

Həmçinin bax
------------

* Akrobatika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Qarışıq (Cütlük, Çoxnövçülük)
* Akrobatika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Qarışıq (Cütlük, Balans hərəkətləri)
* Akrobatika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Qarışıq (Cütlük, Temp hərəkətləri)

İstinadlar
----------
**Blue Origin** - kosmik araşdırma şirkəti. Amazon.com-un yaradıcısı Ceff Bezos tərəfindən yaradılıb və mərkəzi Vaşinqtonda yerləşir. Şirkətin qarşısına qoyduğu məqsəd kosmosa az xərclə və tam təhlükəsizlik şəxsi səyahət edə bilmək üçün mümkün texnologiyalar yaratmaqdır.

Blue Origin şirkəti suborbital və orbital kosmosa çıxış üçün raketlə işləyən şaquli qalxma və şaquli eniş (VTVL) vasitələrinə diqqət yetirməklə müxtəlif texnologiyalar inkişaf etdirir. Şirkətin adı başlanğıc nöqtəsi kimi mavi Yer planetinə istinad edir.[3]

Əvvəlcə suborbital kosmos uçuşuna diqqət yetirən şirkət, Texas ştatının Culberson şəhərindəki obyektlərində New Shepard avtomobilinin bir çox prototiplərini dizayn etdi, tikdi və uçurdu. Alan Şepardın adını daşıyan New Shepardın inkişaf test uçuşları 2015-ci ilin aprel ayında başladı və uçuş sınaqları davam edir. Şirkət hələ kommersiya sərnişin uçuşlarına başlamayıb və onların nə vaxt başlayacağı ilə bağlı dəqiq tarix açıqlamayıb.

2019-cu ilin may ayında Jeff Bezos Blue Origin-in kosmik vizyonunu açıqladı və 2024-cü ilə qədər hazırlanması planlaşdırılan "Mavi Ay" kimi tanınan Ay eniş planını açıqladı.[4]

İstinadlar
----------

1. ↑  "Blue Origin's older than SpaceX in more ways than one". 2017-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-05.
Onluq kəsrdə 9 rəqəmi sonsuza kimi təkrarlanır.
**0.999...** (həmçinin **0.9**, **0.(9)** kimi yazılır) — Riyaziyyatda onluq nöqtədən sonra yazılan sonsuz sayda 9 rəqəmindən ibarət olan rasional ədəd. 0.999... ədədi 0.9, 0.99, 0.999 və s. kimi ədədlərin hamısından böyükdür. Bu ədəd 1-ə bərabər olaraq göstərilə bilər. Başqa sözlə "0.999 ..." və "1" eyni ədədi təmsil edir. Bu bərabərliyin riyazi olaraq sübuta yetirilməsinin bir çox yolu var.

Cəbri isbatlar
--------------

### Dövri kəsrlərdən

Hər rasional ifadə sonlu sayda rəqəm ehtiva edən onluq ədədlərlə ifadə edilə bilməz. Məsələn;

{\displaystyle {\frac {5}{9}}=0,(5)}
{\displaystyle {\frac {1}{3}}=0,(3)} kimi.
Əgər ikinci bərabərliyin hər iki tərəfini 3-ə vursaq:

{\displaystyle {\frac {3}{3}}=3\times 0,{\bar {3}}}
{\displaystyle 1=0,(9)} bərabərliyini alarıq.
### Dörd əməliyyatdan

{\displaystyle 0.(9)} ədədini riyaziyyat dilində məchul ifadələrə verilən {\displaystyle x} ilə əvəzləyək.

{\displaystyle x=0,(9)}
Hər iki tərəfi 10-a vuraq.

{\displaystyle 10x=9,(9)}
Hər iki tərəfdən ədədin özünü, yəni {\displaystyle x}-i çıxaq.

{\displaystyle 9x=10x-x=9,(9)-0,(9)=9}
Sadələşdirək.

{\displaystyle x=1}
### Limitdən

Ədədimizi limit dilində ifadə ədək:

{\displaystyle 0.999\ldots =\lim \_{n\to \infty }0.\underbrace {99\ldots 9} \_{n}=\lim \_{n\to \infty }\sum \_{k=1}^{n}{\frac {9}{10^{k}}}=\lim \_{n\to \infty }\left(1-{\frac {1}{10^{n}}}\right)}
{\displaystyle n} sonsuza yaxınlaşarkən {\displaystyle {\frac {1}{10^{n}}}} ifadəsi {\displaystyle 0}-a bərabərdir. Buradan alınır ki;

{\displaystyle =1-\lim \_{n\to \infty }{\frac {1}{10^{n}}}=1\,} dir.
### Sonsuz ardıcıllıqlardan

Teorem:{\displaystyle |r|<1} və {\displaystyle a} sabit ədəddir və {\displaystyle ar+ar^{2}+ar^{3}+\cdots ={\frac {ar}{1-r}}}-dir.

Ümumi termini {\displaystyle r=\textstyle {\frac {1}{10}}} və sabit ədədi {\displaystyle 9} olan ardıcıllıq {\displaystyle 0.(9)}-dur. Teoremimizi ədədimizə tətbiq etsək

{\displaystyle 0.999\ldots =9({\tfrac {1}{10}})+9({\tfrac {1}{10}})^{2}+9({\tfrac {1}{10}})^{3}+\cdots ={\frac {9({\tfrac {1}{10}})}{1-{\tfrac {1}{10}}}}=1} olduğunu görə bilərik.

İstinadlar
----------

1. ↑  0.9, 0.99, 0.999 və s. kimi ifadələrdə sonuncu mərtəbədən sonra 0 rəqəmləri yazıla bilər və bu ifadənin qiymətini dəyişmir. Riyaziyyatdan məlumdur ki:  

{\displaystyle 0.9000...<0.9900...<...<0.9999...}
0-cı Ölçüdə nöqtə
**Sıfırölçülü fəza, 0-cı ölçü və ya 0D** riyaziyyatda müəyyən bir topoloji məkana bir ölçü təyin edilməsinin bir neçə qeyri-bərabər anlayışından birinə görə sıfır ölçüsü olan bir topoloji məkandır.

0-cı ölçü, ümumiyyətlə bizim haqqında tez-tez fikirləşmədiyimiz bir ölçüdür**.** Nöqtələr, 0-cı Ölçüdə düzgün başa düşə biləcəyimiz yeganə varlıqlardır. Onların nə ölçüləri, nə qalınlığı, nə uzunluğu, nə də hündürlükləri mövcuddur. Onlar eyni zamanda həm ola biləcəkləri qədər böyük, həm də ola biləcəkləri qədər kiçik ola bilərlər. Əgər 0-cı Ölçüdə bir kub mövcud olsaydı, həmin kub sadəcə nöqtə olaraq görünərdi. Həmçinin, kubun istənilən tərəfə doğru uzadılmış bütün ölçüləri eyni olardı, çünki 0-cı Ölçüdəki varlıqların ölçüsü mövcud deyil.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Wolcott, Luke; McTernan, Elizabeth.* Imagining Negative-Dimensional Space (PDF) // In Bosch, Robert; McKenna, Douglas; Sarhangi, Reza (eds.). Proceedings of Bridges 2012: Mathematics, Music, Art, Architecture, Culture. Phoenix, Arizona, USA: Tessellations Publishing. 2012. 637–642. ISBN 978-1-938664-00-7. ISSN 1099-6702. 26 June 2015 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 July 2015.
2. ↑  "zero dimensional". planetmath.org. 2015-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-06.
3. ↑  *Hazewinkel, Michiel.* Encyclopaedia of Mathematics, Volume 3. Kluwer Academic Publishers. 1989. səh. 190. ISBN 9789400959941. 2021-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-10.
**Casa Sindical** — (*azərb.* Həmkarlar İttifaqı evi‎ İspaniyanın Madrid şəhərində bir bina. Hal hazırda İspaniya Səhiyyə Nazirliyinin qərargahına ev sahibliyi edir.

Tarixi
------

FET, CONS həmkarlar ittifaqlarının o zamankı milli nümayəndəsi Fermin Sanz Oriyo tərəfindən dəvət edilən layihə üçün müsabiqə qaydaları 1949-cu ilin aprel ayında dərc edildi. o layihə, nəhayət, Francisco de Asis Cabrero və Rafael de Aburtoya keçmiş aequo-ya tapşırıldı. 1951-ci ildə bitən, III Milli Fəhlə Konqresinin qeyd edilməsindən yararlanaraq bəzi asılılıqlar 1955-ci ilin iyulunda açılmışdır. 27 oktyabr 1955-ci ildə Fransisko Franco tərəfindən rəsmi olaraq açılışı edildi.

Təsviri
-------

Prado Muzeyinin qarşısında, 60 metr hündürlüyə çatan mərkəzi prizmatik 16 mərtəbəli kərpic qülləsi var. Landmark, ənənəvi estetikadan uzaqlaşaraq, memarlıq dili baxımından frankist rejimi tərəfindən müasir memarlığı qəbul etməsini simvolik olaraq qeyd etdi. Bu, tez-tez italyan faşist memarı Cüzeppe Terragninin əsərləri ilə əlaqələndirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  *Rojas, Olivia.* "Falangist visions of a neo-imperial Madrid". 2009. səh. 335–352. ISBN 1752-6272.
3. ↑  *Rovira, Josep Maria.* "El Edificio de la Delegación Nacional de Sindicatos". 2001. səh. 149. ISBN 1887-2360.
**Cartel** — 1995-ci ildə Almaniyada yaradılmış məşhur Türk rep qrupudur. Qrupun əsası Almaniyada qoyulmuş, 7 üzvdən ibarət olmuşdur. Cartel qrupunun albomu ilk dəfə Avropada buraxılmışdır. Tezliklə MTV musiqi kanalında Avropada kütləvi informasiya vasitələrinin diqqətini cəlb edən qrupla bağlı müsahibələr dərc edilib. Türk musiqisinin səsini dünyaya çatdıran nadir ansambllardan biri ola bilmiş qrup Türkiyədə də böyük məşhurluq qazanmağı bacarmışdır.

İndiyədək İstanbulda Beşiktaş İnönü Stadionunda çıxış edən ilk və yeganə türk rap qrupudur. Radio və televiziya təşkilatları tərəfindən ilk həftə ərzində 100.000 disk satıldığında "Qızıl Kaset", 250.000 disk satıldığında isə "İkili Platinum" mükafatlarına layiq görülmüşlər. İngilis, alman, ispan dilində yazılmış musiqiləri bu türk rep qrupunun dil zənginliyini bir daha nümayiş etdirir. Cartel CD-diskini Türkiyədə yayınlanmasından qabaq Almaniyada 29.000 ədəd satmışdı. Türkiyədə ümumilikdə 543.000 ədəd satmış və türk rep tarixində ən çox satılan qrup olmuşdur. Türkiyədəki Beşiktaş İnönü Stadionunda konsert verən ilk və yeganə rep qrupu olan Cartel, Time amerikan jurnalının baş mövzusu olmuşdur. Həmçinin bu konsert, Maykl Ceksonun Türkiyədəki konsertindən sonra ən çox izləyici cəlb etməyi bacaran konsert olmuşdur.

Quruluş və ilk albom
--------------------

Qrup, Almaniyada üç ayrı-ayrı rep qrupunun birləşməsindən yaranmışdır. İlk dövrdə əsas üzvləri Alper Ağa, Erci E və "Cinai Şəbəkə" qrupunun üzvləri olmuşdur. Cartel adlı qrupun debüt albomu Avropada ilk dəfə PolyGram Music tərəfindən dərc edilmişdir. Albomun dərcindən qısa zaman sonra MTV Musiqi kanalında Avropada kütləvi informasiya vasitələrinin diqqətini cəlb edən qrupla bağlı müsahibələr dərc edilib.

Qrupun Avropada qazandığı uğurlar tezliklə Türkiyə kütləvi informasiya vasitələrinin də diqqətini cəlb etmişdir. 1995-ci ilin avqust ayında Cartel Türkiyəyə gəldi və televiziyaya çıxmağa başladı. Cartel, albomu həmçinin Türkiyədə Raks Music tərəfindən dərc edilmişdir. Qrup ikinci albom üzərində 1996-cı ildə işə başlamış və *"Kartel Gəlir"* adlı mahnı dərc edildi. Lakin bu albom üzərində iş nəticə vermədi.

Fasilə
------

Albomdan sonra Cartel qrupunun tərkibindən üzvlər ayrıldı və o işini solo olaraq davam etdirmək qərarına gəlir. 1997-ci ildə Alper Ağa və Erci E solo albomlarını dərc etdilər. Xüsusilə, Alper Ağa, gözlədiyi diqqəti cəlb etmədiyini gördüyü zaman Türkiyənin musiqi bazarından çəkildi. Erçie E daha sonra başqa bir albom buraxdı, lakin bu musiqi də yetərincə diqqət cəlb edə bilmədi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rock'n Coke 2009 Festival'inde Sahne Alacak Sanatçıları Tanıyalım! | izle Sinetif.com". Sinetif (türk). 2016-10-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 mart 2020.
**Le Korbuzye** (*fr.* Le Corbusier; əsl adı **Şarl-Eduar Jannere-Qri** (*fr.* Charles-Edouard Jeanneret-Gris; 6 oktyabr 1887[…], La-Şo-de-Fon, İsveçrə – 27 avqust 1965[…]) — İsveçrəli memar. Yeni müasir memarlığın liderlərindən və memarlıqda rasionalizmin yaradıcılarından biri.

İnşaatın sənayeləşdirilməsi ideyası Le Korbuzyeyə məxsusdur.O, yeni material və konstruksiyalardan istifadə etmiş, memarlıq təcrübəsinə lentvari- üfüqi pəncələr,yastı dam-bağ, dayaq sütunlar üzərində ucaldılmış bina və s kimi yeniliklər gətirmişdir. Korbuzyenin yaradıcılığında şəhərsalma problemləri böyük yer tutur. Onun 3 milyon əhali üçün nəzərdə tutduğu müasir şəhərin layihə-dioramasında (1922), Parisin mərkəzinin yenidənqurma planında ("Plan Buazen",1925), Hindistanın Çandiqarx şəhərinin inşasında, Buenos Ayres, Əlcəzair və s şəhərlərini planlaşdırılmasında yeni urbanizm təmayülləri özünü göstərir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Le Corbusier // SIKART. 2006.
2. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
3. ↑  Arkitekter verksamma i Sverige. 2014.
4. 1 2  Le Corbusier (nid.).
5. ↑  Arkitekter verksamma i Sverige. 2015.
6. ↑  .
7. ↑  Charles-Edouard; Jeanneret-Gris, Charles-Edouard Le Corbusier [Jeanneret]. 2006.
**Vaqif Mirəsgər oğlu Nağıyev** (d.1941, Lənkəran — ö. 1992, Bakı) — texnika elmləri doktoru, professor, SSRİ EA-nın və SSRİ Tibbi-Texniki Elmlər Akademiyasının akademiki, tibb xidməti general-mayoru.

Həyatı
------

Vaqif Nağıyev 1941-ci ildə Lənkəranda doğulmuşdur. 1963-cü ildə Neft-Kimya İnstitutunu elektromexanik-mühəndis ixtisası üzrə bitirdikdən sonra bir ilə yaxın Azərbaycan EA-da işləmişdir. Daha sonra Moskvaya gedən Nağıyev 1965-ci ildə yarımkeçiricilərlə bağlı namizədlik dissertasiyası müdafiə edir, Moskva Aviasiya Texnologiya İnstitutunda radioelektron aparatların istehsalı texnologiyası kafedrasında işləyir.

1986-cı ildə kosmosda istifadə olunmaq üçün tibbi diaqnostik aparatların hazırlanma texnologiyası ilə məşğul olmuş, SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin tibbi texnika üzrə Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Sınaq İnstitutunda ultrasəs diaqnostik tibbi aparatların hazırlanması və koordinasiyası şöbəsinin müdiri və həm də SSRİ Səhiyyə Nazirliyində bu sahənin rəhbəri olmuşdur. 1992-ci ildə Romada keçirilən konfransda iştitak etmək üçün gedərkən hava limanında vəfat etmiş Bakıya gətirələrək ailəsinin yanında dəfn olunmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Vaqif Nağıyev eyni zamanda SSRİ Müdafiə Nazirliyində kosmosda diaqnostik tədqiqatlarla bağlı mühüm vəzifə daşımışdır. Ultrasəs vazolokator, elektron qurğularının termoelektrik sərinləşdirilməsi, inteqral sxemlərin tədqiqi və sınağı üçün termoelektrik cihazlar, allergiyalı dermotozların müalicə üsulları və ultrasəs texnologiyalarının perspektiv inkişafı ilə bağlı tədqiqatlar aparmışdır. Tədqiqatlarının əsas yönümü kosmosla bağlı olmuşdur. 5 monoqrafiyanın, 23 ixtiranın, 200-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Vaqif Nağıyev" (PDF) (Azərbaycan). files.preslib.az. 23-5-2011 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
Varyaq mühafizəçilərinin təsvir olunduğu Bizans təsviri.
**Varyaq mühafizəçiləri** (*yun.* Τάγμα των Βαράγγων, Tágma tōn Varángōn) X - XIV əsr müddətincə Bizans imperiyasında imperator və digər yüksək rütbəli şəxslərin şəxsi mühafizəsini təşkil etmiş xüsusi hərbi birləşmə. Vareq mühafizəçilərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri Skandinaviya mənşəyli olmaları ilə bağlıdır.. Belə ki, X əsrdən etibarən Bizans imperiyası daxilindəki siyasi vəziyyətin gərginləşməsi fonunda imperatorlarla özlərinə qarşı baş verə biləcək mümkün təhlükələrin qarşısını almaq üçün başqa ölkələrdən gətirilmiş muzdlu mühafizəçilərin saxlanılmasına üstünlük verməyə başlamışdılar.

Tarixi
------

Mühahifəzçilər ilk dəfə Böyük Kiyev Knyazı I Vladimirin xristianlığı qəbul etməsindən sonra Bizans imperatoru II. Basileiosun nəzarəti altında 988-ci ildə yaradılmışdır. I Vladimir varyaqlardan təşkil olunmuş döyüşçülərin köməkliyi ilə Kiyev şəhərini ələ keçirdikdən sonra Bizans tərəfi ilə əldə olunmuş razılaşmaya əsasən 6.000 min döyüşçünü II Basileiosa göndərmişdir.

Funksiyaları
------------

Məşhurluğu
----------

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alvarez, Sandra,* "English Refugees in the Byzantine Armed Forces: The Varangian Guard and Anglo-Saxon Ethnic Consciousness", De Re Militari, The Society for Medieval Military History, 2014-06-23, 2017-08-06 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2018-11-22
2. ↑  *Maggio, Edward.* Private Security in the 21st Century: Concepts and Applications. Sudbury, Massachusetts: Jones and Bartlett Publishers. 1997. 4–5. ISBN 978-07637-5190-6.
3. ↑  *Raffaele D'Amato.* The Varangian Guard 988-1453. İstifadə tarixi: 18 August 2011.[*ölü keçid*]
4. ↑  *Abbot Gleason.* A companion to Russian history. 5 May 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 August 2011.
5. ↑  *Thomas Craughwell.* How the Barbarian Invasions Shaped the Modern World. 22 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 August 2011.