Proqramlaşdırılabilən kontroller
**Proqramlaşdırılabilən məntiqi kontroller** (*ing.* programmable logic controller, PLC) - maşın və qurğulıarın idarə olunmasında tətbiq olunan düyümdür. Proseslərin idarə olunmasında istifadə olunan proqramlaşdırıla bilən avadanlıqdır. Bu düyümlər tətbiq sahəsindən asılı olaraq proqramlaşdırılıb tətbiq oluna bilirlər. Adətən elektronik şəkildə hazırlanmış bu düyümlər öz iş prinsipinə görə kompyuterlə oxşardır. Senzorlar və aktorlarla əlaqədə olan YPİ-sistemi proqram əsasında prosesin idarə olunması üçün siqnallar verir. Bu informasiya əsasında tənzimləyicilər maşınların bu və ya digər qurğuya qoşulmasını elə idarə edir ki, o tələb olunan funksiyanı yerinə yetirsin.

İstənilən alqoritmi proqram şəklində PLC- yə yazmaq mümkündür. PLC-lər ən çox sənayedə texnoloji proseslərin idarə olunmasında istifadə olunurlar. Sahə cihazlarından gələn siqnallar giriş modulları vasitəsilə rəqəmsal şəkilə gətirildikdən sonra PLC- yə ötürülür. PLC bu parametrləri qəbul etdikdən sonra əvvəlcədən yazılmış proqrama əsasən qərar qəbul edir. Yekun nəticə çıxış modulları vasitəsilə icra mexanizmlərinə siqnal şəklində ötürülür. Məsələn, çəndəki mayenin səviyyəsindən asılı olaraq çıxışdakı klapan ya açılır, ya da bağlanır.

Tətbiqi
-------

Əvvəllər sadə еmallar üçün yaradılan PLC- lər günümüzdə daha mürəkkəb problеmləri həll еdəcək şəkildə bir cihaz şəklini almışdır. Sənayеdə bir çox firmaların yaratdığı PLC- yə rast gəlmək olar. Bu firmalara Schneider-Electric, Siеmеns, Gеnеral Еlеktrik, Wеstinghosе, Mitsubishi, Toshiba, Omron və s.misal göstərmək olar. Bu kitabda Siеmеns firmasının istеhsalı olan S7-200 sеriyalı PLC -lərə baxılacaq. Əslinə qalsa, bütün PLC- lər bir -birinə oxşardır. Еyni bir məntiq əsasında işlədilirlər. Bu bir şəhərə fərqli yollarla gеtməyə bənzəyir. Nəticədə еyni şəhərə çatırsan. PLC -lər ən çox sənayе avtomatik dövrələrində istifadə olunurlar. Burada söhbət gеdən sənayе avtomatik dövrələr sayğac, zaman rеlеsi, kontakt, köməkçi rеlе kimi еlеmеntlərin yaratdığı dövrələrdir. Sənayе idarəеtmə dövrələrini PLC- lərlə həyata kеçirmək üçün birinci olaraq problеmin həll olunması üçün lazımi məntiqi funksiyaların yaradılması və ikinci bu məntiq funksiya proqramının PLC- yə yüklənməsi lazımdır. PLC- ni proqramlaşdırmaq üçün iki üsuldan istifadə olunur. Birinci hər bir firmanın istеhsal еtdiyi PLC üçün xüsusi bir proqram, ikinci DOS və Windows mühitində hazırlanmış pakеt proqramlardır. PLC böyük mənada bir mikrokontrollеr və ya mikro ЕHM, giriş və çıxış qurğuları, proqramlaşdırıcı qurğular, qida mənbəyi kimi əsas hissələrdən ibarətdir. Ayrıca PLC ЕЕPROM (yaddaş qurğusu), gеnişlətmə qurğusu və ardıcıl məlumat mübadiləsi qurğularını birləşdirir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Proqramlaşdırılabilən məntiqi kontroller ilə əlaqəli mediafayllar var.

| ⛭İnternetə çıxış |
| --- |
| Simli | 
* Kabel
* Kommutasiyalı (dial-up)
* DOCSIS
* DSL
* Ethernet
* FTTx
* G.hn
* HD-PLC
* HomePlug
* HomePNA
* IEEE 1901
* ISDN
* MoCA
* PON
* PLC
	+ Genişzolaqlı

 |
| Wireless PAN | 
* Bluetooth
* Li-Fi
* Wireless USB

 |
| Wireless LAN | 
* Wi-Fi

 |
| Uzun məsafəli simsiz | 
* 5G NR
* DECT
* EVDO
* GPRS
* HSPA
* iBurst
* LTELTE
* MMDS
* Muni Wi-Fi
* Peyk
* UMTS-TDD
* WiMAX
	+ WiBro

 |

| ⛭Ağıllı ev |
| --- |
| Sistem | 

|  |  |
| --- | --- |
| Elementlər | 
* Aktuatorlar
* Proqramlaşdırılabilən məntiqi kontroller
* Sensorlar

 |
| Qarşılıqlıəlaqə növü | 

|  |  |
| --- | --- |
| Simli | 
* Kabel (DSL)
* Optik fiber
* PLC
	+ PLCBUS
	+ Universal powerline bus (UPB)
	+ X10

 |
| Simsiz | 
* Radio tezliyi
	+ Bluetooth
	+ Bluetooth Low Energy
	+ DECT
	+ EnOcean
	+ GPRS
	+ Matter
	+ MyriaNed
	+ One-Net
	+ UMTS
	+ Wi-Fi
	+ Zigbee
	+ Z-Wave
* Infrared (Consumer IR)

 |
| Hər ikisi | 
* Insteon
* KNX

 |

 |
| Funksiyasınagörə şəbəkətexnologiyaları | 

|  |  |
| --- | --- |
| Cihazınqarşılıqlı əlaqəsi | 
* Bluetooth
* Bluetooth Low Energy
* FireWire
* IrDA
* USB
* Zigbee

 |
| Nəzarət vəavtomatlaşdırma | 
* AllJoyn
* Bus SCS OpenWebNet ilə
* C-Bu
* CEBus
* EnOcean
* EHS
* Insteon
* IP500
* Luxom
* KNX
* LonWorks
* One-Net
* Universal powerline bus
* X10
* Zigbee
* Z-Wave

 |
| Verilənlərşəbəkəsi | 
* Ethernet
* HomePlug
* HomePNA
* Wi-Fi

 |

 |

 |  |
| Tapşırıqlar | 
* Audio və video
* İstilik, havalandırma və kondisioner
* İşıqlandırmaya nəzarət sistemi
* Robotexnika
* Təhlükəsizlik
* Termostat
* Şlüz
* Ağıllı ev habı

 |
| Digər | 
* Hücrə şəbəkəsi
* Ağıllı şəbəkə

 |
| Həmçinin bax | Gələcəyin evi
* Binaların avtomatlaşdırılması
* Mərtəbənin planı
* Ağıllı ev
* Evin enerji monitoru
* Ev şəbəkəsi
* Ev serveri
* Robotik xəritəçəkmə
* INTEGER Millennium House
* Kardiffdəki Gələcəyin evi
* Hər yerdə olan hesablama
* Zanadu Evləri
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | BNE: XX531788 · Microsoft: 37374048 |