**Şahzadə qız — Qu quşu** (*rus.* Царевна-Лебедь) — Rus rəssamı Mixail Aleksandroviç Vrubel tərəfindən 1900-cü ildə çəkilmiş rəsm. Şəkil Aleksandr Puşkinnin *Çar Saltan haqqında nağıl* əsərinin və N.A.Rimski-Korsakovun eyniadlı operasının personajına həsr edilib.

Tabloda rəssamın zövcəsi Nadejda Zabela-Vrubel təsvir olunub. O, həmin operada Şahzadə qız — Qu quşu rolunda məşhurlaşmışdı.

Vrubelin şəklindəki Şahzadə qız əsrarəngiz və anlaşılmazdır, siması çox kədərlidir. Şahzadə qız — Qu quşu dəniz üzərinə enən alaqaranlıq, üfüqdəki ensiz qürub və uzaq şəhər zolağının fonunda təsvir edilib.

Rəsm tarixi
-----------

Vrubeldən ilham alan musiqili dramın premyerası 1900-cü il dekabrın 21-də S. İ. Mamontovun Şəxsi Opera Teatrında baş tutdu. Vrubel dekorasiya və kostyumlar üçün eskizlər yaratdı, həyat yoldaşı Nadejda Zabela-Vrubel isə Qu Şahzadəsi partiyasını ifa etdi.

Bununla belə, onun şahzadə rolunda çəkilmiş fotoşəkilləri qorunub saxlanılıb ki, bu da rəssamın əsərini yaradan zaman təbiətdən kifayət qədər uzaqlaşdığını göstərir.

"Şəkildə "Çar Saltan"ın səhnə təfsiri ilə birbaşa əlaqə yoxdur və şahzadənin özü portret oxşarlığının olduğu "Dəniz şahzadəsindən" fərqli olaraq tamamilə fərqli bir şəxs olan N.I. Zabelaya oxşamır. şübhəsiz. N. A. Praxov Qu Şahzadəsinin simasında bacısı E. A. Praxova ilə oxşarlıq tapıb. Çox güman ki, Vrubel həm həyat yoldaşının, həm də vaxtilə sevdiyi qadının və bəlkə də başqasının cizgilərini uzaqdan əks etdirən və birləşdirən Şahzadənin üzünü icad etdi.

Rəssam İvanovski fermasında qohumları ilə — 1900-cü ilin yayında Çerniqov vilayətindəki Pliska stansiyasının yaxınlığında rəssam Nikolay Genin ailəsi (o zaman artıq mərhum) ilə şəkil çəkir.

Rəsm 1910-cu ildə M. A. Morozovun vəsiyyəti ilə Tretyakov Qalereyasına daxil oldu. Əsər Dövlət Tretyakov Qalereyasının inventar kitabında Zh-42 nömrəsi ilə qeyd edilmişdir. Rəsmin iki eskizi Dövlət Rus Muzeyindədir

Təsvir
------

Vrubelin kətanından olan şahzadə sirli və müəmmalı, üzü kədərlidir. Qu Şahzadəsi dənizin üzərinə enən alaqaranlıq fonunda, üfüqdə dar gün batımı zolağı və uzaq bir şəhər fonunda təsvir edilmişdir.

"Lakin şəkil rəssamın geyimli portreti deyil, ən yüksək gözəllik haqqında, onun dünyada təzahürünün sirri haqqında sehrli bir mifdir. Simvolizm estetikasında qu quşu həm ruhu yüksəldə, həm də həyatın qaranlıq, sirli tərəflərini bilməyə apara bilən ilhamı təcəssüm etdirir. Rəssam obrazına şeytani xüsusiyyətlər bəxş edir. Swan Princess ikili təbiətli bir məxluqdur, o, iki elementi — qaranlıq, soyuq su və eyni zamanda hava, cənnəti təcəssüm etdirir. Rəssam qızın quşa çevrilmə anını, qürubun son şüalarında əriyən kimi formaların ecazkar metamorfozasını çəkməyə çalışır. O, gedən şahzadənin çətin hərəkətini çatdırır. Görüntü cisimsiz bir xəyal kimi görünür."

Vrubel yaradıcılığının ilk ciddi tədqiqatçısı, sənətşünas A.P. İvanov bu şəkil haqqında belə danışdı: "Qədim bir şeirin dediyi kimi, "mavi dənizə qu quşu qanadlarını sıçrayan Bakirə-İncinin özü deyilmi" böyük fəlakətlər günlərindən əvvəl?", "İqorun yürüşü haqqında nağıl" mənasını verir

Qeydlər
-------

* Dövlət Tretyakov Qalereyası. 12-ci əsr — 20-ci əsrin əvvəlləri sənəti. — M.: ScanRus, 2007. — S. 256. — ISBN 978-5-93221-120-5.
* Bakirə və Uşağın (Vrubel) yaradılması tarixinə də baxın.
* smallbay.ru/artrussia/vrubel\_zarevna-lebed.html Qu quşu şahzadəsi

İstinadlar
----------

* "Царевна-Лебедь (Врубель)" в базе данных Третьяковской галереи
* Бодунова В. "Разгадай загадку, царь…" — Третьяковская галерея : журнал. — 2021. — № 3 (72).

1. ↑  "Царевна-Лебедь (Врубель)" в базе данных Третьяковской галереи
2. ↑  Бодунова В. "Разгадай загадку, царь…" — Третьяковская галерея : журнал. — 2021. — № 3 (72).