**Open Directory Project**, **ODP** və ya **Açıq Kataloq (ODP)**, həmçinin öz domen adı ilə – "**dmoz**" (*dmoz.org*) kimi tanınır və bu domen adı, onun ilk və indi də işlək olan ***d**irectory.**moz**illa.org* domen adının qısaldılmış formasıdır. Açıq Kataloq dünyanın müxtəlif yerlərindəki könüllü redaktorlar tərəfindən onlayn idarə edilən, çoxdilli, beynəlxalq bir saytlar kataloqudur.

Tarixi
------

Açıq Kataloq Riçard Skrentoy və Bob Truel tərəfindən yaradılmış və 5 iyun 1998 -ci il tarixdə rəsmən, fəaliyyətə başlamışdır. İlk mərhələdə bu layihə *GnuHoo*, *NewHoo*, yaxud *ZURL* kimi tanınırdı. Kataloqun 1998 il noyabr ayının 17-si *Netscape* korporasiyası tərəfindən 40 050 000 dollar müqabilində satın alınması (əslində alqı-satqı oktyabr ayında artıq baş tutmuşdu) haqqında elandan sonra adı dəyişdirildi və indiki adını aldı.

Ümumi məlumat
-------------

**Dmoz** onlarla internet kataloqun, o cümlədən *Alexa Internet* kataloqunun və Google axtarış sisteminin əsas bazasıdır. Amma *Alexa Internet* kataloqu ən yaxşı halda bir neçə gündən bir yenilənirsə, Dmoz – Açıq Kataloq, hər saniyə yenilənir və hər gün bura ictimai redaktorlar yüzlərlə yeni sayt daxil edirlər və xaric edirlər. 29 dekabr 2010-cu il tarixdə Dmoz – Açıq Kataloq, 4 778 462 saytdan ibarət idi. Redaktorlar könüllülük prinsipi ilə işləyirlər. Açıq Kataloqun məsələn, **Abşeron rayonu** kateqoriyasının redaktoru olmaq üçün, sadəcə, həmin kateqoriya səhifəsindəki "Açıq Kataloq Proyektində Redaktor ol" düyməsini basmaq, tələb olunan "Açıq Kataloq Proyektinə Redaktor Aplikasiyası"nı doldurmaq və redaktorluğa qəbul-edilib edilməyəcəyin barədə cavabı gözləmək lazımdır.

Azərbaycanca bölmənin tarixi
----------------------------

30 aprel 2001-ci il tarixdə Açıq Kataloqun "*World:Azerbaycani*" kateqoriyasının yaradılmasından sonrakı 9 il ərzində buradakı azərbaycanlı redaktorların sayı heç 9-u ötməmişdir.
Azərbaycanlı redaktorlardan ən yüksək mərtəbəyə qalxan şəxslərdən birinin istifadəçi adı *"tabib"* , digərinin adı isə *"namiq"*dir. Onlar 2001-ci ildə Açıq Kataloqun *World:Azerbaycani* kateqoriyasının yaradılmasında əsas rol oynamışlar. Bu iki azərbaycanlı redaktorun rus, ingilis və azərbaycan dilində Azərbaycana aid olan bütün kateqoriyalarla yanaşı Azərbaycana aid olmayan bəzi kateqoriyaları da redaktə etmək hüquqları var idi. Lakin hansısa səbəbdən, *namiq* 23 aprel 2004-cü il tarixdən, *tabib* isə 19 iyul 2006-cı il tarixdən sonra redaktor hüquqlarından istifadə etməyib. 3-cü azərbaycanlı əsas redaktorun istifadəçi adı isə *"editoraz"*dır  Onun Azərbaycan dilində olan bütün kateqoriyaları və Azərbaycana aid ingilis dilində olan əksər kateqoriyaları redaktə etmək hüququ var. 4-cü və 2011-cu ilin əvvəllərində Açıq Kataloq redaktoru kimi fəaliyyətini davam etdirən 3 azərbaycanlı redaktordan birinin isə istifadəçi adı "*salis*"dir O, Azərbaycan, özbək, türkmən, uyğur, qırğz, başqırd, tatar dillərindəki saytlar üçün bütün kateqoriyaların və ingiliscə *"Azerbaijan"*, kateqoriyasının redaktoru olmaqla yanaşı, həm də rusca *"Азербайджан"*, *"Кыргызыстан"* kateqoriyalarını və s. kateqoriyaları da redaktə etmək hüququna malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
2. ↑  Dmoz Open Directory Project, Информация о проекте Arxivləşdirilib 2022-05-10 at the Wayback Machine (rusca wikipedia məqaləsi).
3. ↑  The History of the Open Directory Project Arxivləşdirilib 2008-05-16 at the Wayback Machine (1999 il məqaləsi)  (ing.).
4. ↑  "www.dmoz.orq saytının Ana səhifəsi". 2016-05-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-28.
5. ↑  "*Alexa Internet* kataloqu". 2013-09-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-05.
6. ↑  "Açıq Kataloq Proyektində Redaktor ol"[*ölü keçid*]
7. ↑  Editor: tabib[*ölü keçid*] (Təbib; 23.04.2000-ci il tarixdə redaktorluğa qəbul edilib).
8. ↑  Editor: namig[*ölü keçid*] (Namiq Quliyev; 02.04.2001-ci il tarixdə redaktorluğa qəbul edilib; o, həm də rus dilində olan saytıar üçün kateqoriyanın, həmçinin, ingilis dilində olan Russia, *Estonia* və *Argentina* kateqoriyalarının da redaktoru idi.
9. ↑  "Açıq Kataıoq; "World:Azerbaycani" kateqoriyası – baş səhifə". 2011-01-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-28.
10. ↑  Editor: editoraz Arxivləşdirilib 2014-04-12 at the Wayback Machine. (Anar; 22.06.2002-ci il tarixdə redaktorluğa qəbul edilib).
11. ↑  Editor: salis Arxivləşdirilib 2017-03-02 at the Wayback Machine (Aydın Məmmədov; 23.03.2009-cu il tarixdə redaktorluğa qəbul edilib).
12. ↑  "Açıq Kataloq; "Regional:Asia:Azerbaijan" kateqoriyası – baş səhifə". 2011-01-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-28.
13. ↑  "Açıq Kataloq; "World:Russian:Страны и регионы:Азия:Азербайджан" kateqoriyası – baş səhifə". 2010-12-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-28.
14. ↑  "Açıq Kataloq; "World:Russian:Страны и регионы:Азия:Кыргызыстан" kateqoriyası – baş səhifə". 2011-01-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-29.

İstifadə edilmiş mənbələr
-------------------------

* Azərbaycan mətbuatı üçün ilk dəfə; DMOZ İnternet kataloqu haqqında

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda DMOZ ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Açıq Kataloq Arxivləşdirilib 2016-05-14 at the Portuguese Web Archive
* Rəsmi bloq DMOZ Arxivləşdirilib 2016-05-14 at the Portuguese Web Archive