recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Krım əfsanələri** Krım tatarlarına məxsus folklor ədəbiyyatında yer alan əfsanələr toplusuna verilən addır. Krım əfsanələrinə maraq 19-cu əsrin sonlarından etibarən oyanmışdır. Əfsanələr turizmi təşviq etmək məqsədilə nəşr edilirdi. Krım xalq ədəbiyyatı nümunələrinin toplanması və nəşri üzrə fəaliyyətlər daha çox qeyri-peşəkarlar tərəfindən həyata keçirilirdi. Buna görə də əksər vaxtlarda toplanmış materialların təsnifat prinsipləri və əfsanələrin milli mənşəyi naməlum olaraq qalır.

Tarix
-----

Sırf Krım tatarlarına aid olan əfsanələrin nəşrinə əsas etibarilə 1937-ci ildən start verilmişdir. Digər bir qism əfsanalərin isə Yunan və Yəhudi Krım Türk xalqı olan Kəraimlərə aid olduğu deyilir. Əfsanələrin əksəriyyəti öz orijinal dillərində toplanmış və nəşr olunmaq üçün rus dilinə tərcümə edilmişdir. Əfsanə mətnlərinin məzmunu bəzi hallarda tərcüməçilərin və ya onları toplayanların şəxsi və aid olduqları mədəniyyətin təsirlərinə məruz qalmışdır.

Əfsanələrin toplanmasına ən elmi yanaşma 1920–1930-cu illərdə hakimiyyətə yenicə gəlmiş və milli azlıqların mədəni inkişafına dəstək verməyə başlayan Kommunist Partiyasının elmi ekspedisiyaları dəstəkləməyə başlamasından sonra müşahidə edilmişdir. Lakin Stalinin repressiyalarından və Krım tatarlarının deportasiyasından sonra folklor da o dövr hakimiyyətin ideoloji mahiyyətinə uyğun olan dəyişikliklər və təhriflərə məruz qalmışdır.

Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı (SSRİ) dağıldıqdan sonra Krım əfsanələrinin nəşrinə yenidən başlanılmışdır. Lakin bu dəfə əfsanələr kommersiya məqsədilə buraxılırdı. Ticari məqsədli nəşrlərdən başqa, tatar cəmiyyəti də əfsanə toplularını nəşr etməyə başlamışlar.

Əlaqəli məqalələr
-----------------

* Krım tatarları
* Krım tarixi
* Krım qotları
* Kəraimlər

İstinadlar
----------

1. ↑  Kondaraki, V. (1883). Legendi Krima, Moscow: Tipografiya Checherina.
2. ↑  Marx, N. (1914). Legendi Krima, Moscow: Skoropechatnya A. A. Levenson; Marx, N. (1917). Legendi Krima, Odessa: Odesskie novosti.
3. ↑  Zherdieva, A. (2012). *Principles of publishing of Crimean legends*. Kultura narodov prichernomorya, № 220, 148–156.
4. ↑  Birzgal, Jan. (1937). Qrьm tatar masallar ve legendalar. Simferopol: Qrım ASSR;Marx, N. (1914). Legendi Krima, Moscow: Skoropechatnya A. A. Levenson.
5. ↑  Kondaraki, V. (1883). Legendi Krima, Moscow:Tipografiya Checherina.
6. ↑  Polkanov, V. (1995). Legendi i predaniya karaev (krimskih karaimov-turkov), Simferopol.
7. ↑  Vul, R. Shlyaposhnikov, S. (1959). Krimskie legendi, Simferopol: Krimizdat.
8. ↑  Zherdieva, A. (2013). Crimean legends as phenomenon of world culture, Saarbrücken: LAP LAMBERTAcademic Publishing
9. ↑  Birzgal, Jan. (1937). Qrьm tatar masallar ve legendalar. Simferopol: Qrım ASSR.
10. ↑  Temnenko, G. (2002). "Crimean legend and some characteristics of modern cultural consciousness." Etnografiya Krima XIX – XX vekov i sovremennie etnokulturnie processi.
11. ↑  Barskaya, Tatyana. (1999). Legendi i predaniya Krima. Yalta: Krimpress.
**Krosnovodsk qoruğu** — 1932-ci ildə Xəzər dənizi sahəsində təşkil edilmiş qoruq.

Məlumat
-------

Bu qoruğ 1932-ci ildə təşkil edilmişdir, lakin onu 1969-cu ilə kimi Həsənqulu qoruğu adlandırmışlar. Bura əsasən quşlar qışlamağa gəlirlər. 1968-ci ildə qoruğun sahəsi xeyli artırılmış və buraya Krosnovodsk və şimali Çəlikən körfəzləri də daxil edilmişdir. Qoruğun ümumi sahəsi 262 min hektardır. Qoruq şimal və cənub hissələrdən ibarətdir. Krosnovodsk qoruğunun iqlimi kontinental qurudur, qar örtüyünün müddəti 10-20 gündür, qoruğun duzluluğu 13,5 % dir.

Flora və fauna
--------------

Krosnovodsk qoruğunda 400 növ quru bitkisi müəyyənləşdirilmişdir onun əsas hissəsini səhra bitkiləri təşkil edir. Bunlar qaraşoran, saksaul, kəvən, şoraot və s. Krosnovodsk körfəzinin zooplanktonunda 18 növ heyvan qeyd edilmişdir. Qoruqda 35 növ balıq yaşayır. Bunlardan nərə, bölgə, kələmo, xullar, siyənəklər, çəki, külmə, kefal, aterina və s. aiddirlər. Qoruqda quşların 300 növü məlumdur, onların əksəriyyəti qışlamaga gələn quşlardır. Ekoloji biomüxtəlifliyin qorunmasında qoruq mühüm rol oynayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  AMEA müxbir üzvü Qasımov Əbdül.H. "Xəzər Dənizi" 1999 cu il,səh:183-194
**Arpoador** (*port.* Arpoador) — çimərlik və eyni adlı qayalı burun. Çimərlik Rio-de-Janeyro şəhərinin İpanema rayonu ərazisində yerləşir. Praya-du-Diabu (*port.* Praia do Diabo) və İpanema (*port.* Praia de Ipanema) çimərlikləri arasında qərarlaşır. Ərazi sadəcə 500 metrlik məsafəni əhatə edir.

Arpoador Seyfinq həvəskarları arasında məşhurdur.

Tarixi
------

Arpoador adı *аrpао* (*port.* arpão) sözündən əmələ gəlmiş mənası qarpun deməkdir. Bu isə burada vaxtı ilə balina ovunun həyata keçirilməsi ilə əlaqədardır.

Çimərlik onunla tanınır ki, ilk dəfə Braziliyada 1948-ci ildə alman model Miriam Es çimərlik geyimlərini nümayiş etdirmişdir.

Qarota-di-İpanema
-----------------

Arpoador rayonu ərazisində Qarota-di-İpanema parkı yerləşir.

Panorama
--------

Arpoador çimərliyi

Mənbə
-----

* Wikirio
* panoramio.com Arxivləşdirilib 2015-12-22 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  O biquíni pioneiro de Miriam Arxivləşdirilib 2014-03-13 at the Wayback Machine Folha de São Paulo
2. ↑  "Evolução do Biquini - 1948". 2020-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-17.
**RSD-10 *Pioneer*** (ракета средней дальности (РСД) «Пионер» az.: *Raketa Sredney Dalnosti (RSD) "Pioneer"*; Orta Mənzilli Raket "Pioneer") nüvə döyüş başlığı daşıya bilən köhnə orta mənzilli ballistik raket. 1976-1988-ci illər arasında SSRİ tərəfindən istifadə edilmişdir. NATO kod adı **SS-20 Saber** idi.

Xüsusiyyətləri
--------------

Döyüş raketi 16,5 metr hündürlüyündə, 1,9 metr çapında və 37,1 ton ağırlığındaydı.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***RSD-10 Pioner*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

  

* SS-20 - Saber - (MAZ-547A base), RSD-10, Pioneer – Walk around photos Arxivləşdirilib 2007-12-27 at the Wayback Machine
* SS-20 Installations
* RSD-10 "Pioneer" Arxivləşdirilib 2006-12-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

Cant, James "The SS-20 Missile-Why Were You Pointing at Me?" pages 240-253 from Russia War, Peace and Diplomacy edited by Ljubica and Mark Erickson, London: Weidenfeld & Nicolson, 2004 ISBN 0-297-84913-1.

1. ↑  Cant, James "The SS-20 Missile-Why Were You Pointing at Me?" pages 240-253 from *Russia War, Peace and Diplomacy* edited by Ljubica and Mark Erickson, London: Weidenfeld & Nicolson, 2004 ISBN 0-297-84913-1.
**Coanna Hiffernan** qısa olaraq **Co** (*ing.* Joanna Hiffernan; 1843–1903) — irland mənşəyli model, Ceyms Uistler və Qustav Kurbenin rəsm əsərlərinin əsas obyekti, eyni zamanda Ceyms Uistlerin sevgilisi. Coanna Hiffernanın təsvir olunduğu ən məşhur tablolar "Ağ simfoniya № 1, ağ geyimli qız", "Ağ simfoniya № 2, ağ geyimli qız", "Ağ simfoniya № 3, ağ geyimli qız", "Gözəl irland qadını" və "Yuxu" hesab olunur.

Həyatı
------

Coanna irland Patrik və Katerin Hiffernanın ailəsində 1843 cü ildə dünyaya gəlmişdir. Rəssam Ceyms Uistler ilə ilk tanışlığı London atelyelərinin birində olmuşdur. Coannanın Uistlerə ilk dəfə çəkiliş üçün duruşu "Ağ simfoniya № 1, ağ geyimli qız" tablosu ilə əlasqəli olmuşdur.

Uistler Coannanın gözəlliyini dostu Anri Fantin-Latura 1861 ci ildə yazdığı məktubda belə ifadə edirdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Mən onun simasına bir ifadə vermək istədim! sözün əsil mənasında, dostum! həqiqi bir ifadə — əgər onun başını təsvir edərdimsə — onun hədsiz gözəl saçları elədir ki, heç belə bir şey görməmisən! qırmızımtıl, nə qızılı nə də mis kimi — sanki arzularımın çələngidir! — dərisi isə bilmək istəsən, ağ-qızılı yaxud sarı…  | "|

Uistlerin anası və əqrabası onun Coanna ilə əlaqəsindən çox narazı idilər. Onların gözündə model xidməti göstərən Coanna həmin dövürün dedi-qodularına görə bir faişə idi. Uistlerin anası Londona oğlunu ziyarətə gələrkən rastlaşmamaq üçün Coanna müvəqqəti olaraq mənzili tərk etməyə məcbur olurdu.

Uilster Coannaya saçlarının rənginə görə atəşli Co ləqəbini qoymuşdur. 1865 ci ildə Normandiya sahillərindəki Truvilldə Uilster Coannanı Qustav Kurbe ilə tanış edir. Elə həmin il Kurbe "Gözəl irland qadını" tablosunu və Conun portret eskizini çəkir. 1866 cı ildə Uilster Valparaisoda olanda, Parisə "Yuxu", "Dünyanın mənşəyi" tablosu üçün çəkiliş duruşuna gələn Coanna ilə Qustav Kurbe arasında eşq məcarası başlayır. Valparaisodan qayıtdıqdan sonra bundan xəbər tutan Uistler Coannanı atır.

Coanna Ceyms Uistler[en] tablolarındaWhistler James Symphony in White no 1 (The White Girl) 1862.jpg Ağ simfoniya №1[en]Yaxşı məqalə Whistler Symphony in white 3.jpgAğ simfoniya №3[en]Yaxşı məqalə James Abbot McNeill Whistler 013.jpgAğ simfoniya №2[en]Yaxşı məqalə 
Coanna Kurbenin tablolarındaGustave Courbet - Jo, la belle Irlandaise (MET-Museum).jpg"Co, gözəl irland qadını"Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg"Yuxu"Origin-of-the-World.jpg"Dünyanın mənşəyi"
**RS-485** — ilk dəfə Elektron Sənaye Assosiasiyası tərəfindən qəbul edilmiş standart nömrəsidir. İndi bu standarta TİA/EIA 485 də deyilir. RS-485 - sənaye Avtomatik idarəetmə sistemlərində kontrolyor və digər avadanlığı birləşdirmək üçün istifadə edilən məşhur interfeysin adıdır. 

RS-485-in onun kimi geniş yayılmış RS-232-dən əsas fərqi bir neçə qurğunu birləşdirmək imkanıdır. RS-485 standartında 1200 metrə qədər kabellər dəstəklənir. RS-232 standartında yalnız 5 metrə qədər uzunluğu olan kabellər dəstəklənirdi. RS-485-də isə bu göründüyü kimi daha çoxdur. Ötürülmə sürəti istifadə ediləcək kabelin uzunluğu və növündən asılı olaraq dəyişə bilər. Əlaqəqələrdə müxtəlif çeşidlli kabellərdən istifadə edilə bilər. RS-485 10 Mbit / s-ə qədər ötürülmə sürətinə malikdir. 120 metrə qədər uzunluqda sürət 10 Mbit/san, 1200 metrə qədər isə 100 kbit/san olur. Quraşdırılan qurğuların sayı 32-256 arasında olmalıdır. Gərginlik səviyyəsi -7 Voltdan 12 Volta qədər ola bilər.

RS-485 portu
------------

TIA-485-A olaraq da bilinən, ANSI / TIA / EIA-485, TIA / EIA-485, EIA-485 və ya RS-485 Telekommunikasiya nəşr sistem.Standart balanslaşdırılmış digital çoxnöqtəli istifadə üçün sürücü və alıcıları elektrik xüsusiyyətləri standart müəyyən edir Sənaye Dərnəyi / Electronic Industries Alliance (TIA / EIA). Standart EIA-485 həyata Digital rabitə şəbəkələri səmərəli uzun mesafelerde və elektrik səs-küylü mühitlərdə istifadə edilə bilər. Bir neçə alıcıları xətti, multi-point konfiqurasiya şəbəkəsinə qoşula bilər. Bu xüsusiyyətləri bu cür şəbəkələr sənaye applications və oxşar proqramları faydalı edir.

EIA bir (Standartı Tövsiyə) prefiks "RS" ilə bütün standartlara etiketli, lakin EIA-TIA rəsmən standartların mənşəyi müəyyən kömək etmək üçün, "ƏMTQ / TIA" ilə "RS" əvəz. [1] ƏMTQ rəsmi dağıldı, və standart artıq TIA.Standart RS-485 TIA-485 ilə əvəz olunur dəstəklənir, lakin tez-tez mühəndis və proqram təyin RS istifadə davam təlimatlar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SEVERAL EIA-485 VARIANTS, George Thomas" (PDF). 2008-11-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2013-09-25.
2. ↑  "Rs-232 Nedir? Rs-485 Ne demektir?". 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-25.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Kompüter şəbəkələri** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Coberti Vinçenso** (*5.4.1801, Turin – 26.10.1852, Paris*) — italyan filosofu, publisist, dövlət xadimi, Risorcimentonun başlıca ideoloqlarından biri.

Həyatı
------

Turin Universitetinin ilahiyyət fakültəsini bitirmişdir (1823). 1825-ci ildən keşiş, 1826-cı ildən Pyemontda saray kapellanı olmuşdur. Gizli cəmiyyətlə əlaqədə şüb həli bilinərək 1833-cü ildə həbs edilmiş və Pyemontdan sürgün edilmiş, Parisdə və 1834–45-ci illərdə əsas əsərlərinin buraxıldığı Brüsseldə yaşamışdır. Onun İtaliyanın milli dirçəlişi və papanın başçılığı altında dövlətlər federasiyasında birləşməsi proqramından ibarət "İtalyanların mənəvi və sivil birinciliyi haqqında" (*"Del primato morale e civile degli Italiani", 1843*) və "Müasir yezuit" ("*Il gesuita moderno", vol. 1–7, 1846–47*) əsərləri, həmçinin dini-fəlsəfi kitabları çox geniş populyarlıq qazanmışdı.

Fəaliyyəti
----------

1911 İtaliya mülki yenilənməsi
İtaliyaya zəfərlə qayıdışı Cobertinin Pyemontun deputatlar palatasına deputat seçilməsi (1848), onun prezidenti olması ilə başa çatmışdı; 1848-ci ilin dekabrından 1849-cu ilin fevralınadək nazirlər kabinetinə başçılıq etmişdir. Avstriya ilə müharibədə Pyemontun məğlubiyyətindən (1849) sonra Parisdə könüllü sürgündə olmuş, başlıca fəlsəfi əsəri "Protologiya"nın ("Della Protologia"; tamamlanmamışdır, 1857-ci ildə nəşr edilmişdir) üzərində işləmişdir. "İtaliyanın sivil bərpasına dair" (*"Del rinno vamento civile d`Italia", vol. 1–2, 1851*) siyasi traktatında gələcəyin İtaliyası unitar dünyəvi dövlət kimi təsəvvür edilmişdir. "Fəlsəfənin öyrənilməsinə giriş" (*"İn -troduzione allo studio della filosofia", vol. 1–4, 1840*) əsərində dində (*protestantizm*) və fəlsəfədə "psixologizm"in tənqidi ilə çıxış edən Coberti xristian platonizmi ənənəsinə əsaslanaraq "ontologizm" prinsipini ona qarşı qoymuşdur. Cobertinin fəlsəfi sisteminin mərkəzində yaratma ideyası durur, onun düsturu: "Var olan mövcud olanı yaradır" (*L`Ente crea l`esistente*). Var olanın (yəni Tanrının) mövcudiyyətlə eyniləşdirilməsi panteizmə, yaxud hətta materializmə aparıb çıxarır. "İkinci yaradıcı tsikl" insanın mənən başqa şəklə düşməsi prosesi və onun Tanrıya yetməsidir. Cobertinin əsərləri Vatikan tərəfindən "Yasaqlanmış kitablar indeksi"nə daxil edilmişdi. C. Centilinin aktual idealizminə və M.F. Şakkanın dini spiritualizminə Cobertinin təsiri olmuşdur.

Əsərləri
--------

* Epistolario. Firenze, 1927-1937. Vol. 1-11;
* Edizione nazionale delle opere… Mil.;Padova, 1938-1977. Vol. 1-31.

Həmçinin bax
------------

* Din
* Panteizm

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  **Coberti**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 372. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Bioqrafiyası Arxivləşdirilib 2017-01-12 at the Wayback Machine
* Coberti Vinçenso
**Taşır nahiyəsi** — XIV əsr-XIX əsrlərdə inzibati nahiyə. Borçalının bölgələrindən biri.

Tarixi
------

1590 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Axtala sancağının Taşirabad nahiyəsi adlanırdı.

1590 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Lori əyalətinin Taşır sancağının Tasık nahiyəsi adlanırdı.

1724 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Ağcaqala livasının nahiyəsi.

Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasında və Ermənistan Respublikasında yerləşir. Qərbi Azərbaycanın Loru mahalının Dağlıq Borçalı ərazisində yerləşirdi. Daha sonra Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasının tərkibində olmuşdur (1880-1922). 31 dekabr 1937-ci ildə təşkil edilmişdir. 1991-ci ildə adı dəyişdirilmiş və Taşir rayonu adlıandırılmış, 5 noyabr 1995-ci ildə isə ləğv edilərək ərazisi yeni yaradılmış Loru mərzinin tərkibinə qatılmışdır.

Kəndləri
--------

Əhalisi
-------

### Şəxsiyyətləri

Mənbə
-----

İstinadlar
----------

1. ↑  Gürcüstanda Azerbaycan Menşeli Toponimlərin Izahlı Luğeti - B. Budaqov - Q.eybullayev
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-05.
3. ↑
4. ↑  Национальное Собрания Республики Армения: Закон Республики Армения «Об административно-территориальном делении Республики Армения». Принят 07.11.1995. Подписан Президентом Республики Армения Л. Тер-Петросяном 04 декабря 1995 года, гор. Ереван С-062-1.-ЗР-18 Arxivləşdirilib 2014-01-28 at Archive.today

Xarici keçidlər
---------------
Rənglərin Additiv modeli
**RGB** (abbreviatura İngilis sözləri **R**ed, **G**reen, **B**lue – qırmızı, yaşıl, göy) — Rənglərin Aşqar modeli, bir qayda olaraq, rənglərin bir-birinə sintez olunmasıdır.

Addittiv ona görə adlanır ki, əsas rənglərin qara rəngə əlavə olunması ilə rənglər alınır.

Konsepsiyanın yaranma tarixi
----------------------------

İlk dəfə 1756-cı ildə rus alimi Mixail Lomonosov fikir yürütmüşdür ki, təbiətdə hər hansı bir rəngi yaratmaq üçün 3 əsas rəngi (göy, qırmızı, yaşıl) müəyyən nisbətlə qarışdırmaq kifayətdir.

Qısa məlumat
------------

Təsvirlərin kompüter kodlaşdırılması rəngin 3 komponentlik nəzəriyyəsinin əsasında qurulmuşdur. Görmə zamanı rənglərin müxtəlifliyinin hiss edilməsini insanın əsəb sistemində 3 tip oyanışın kombinasiyalarının müxtəlifliyi ilə izah etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
**Cabbar Ağadadaş oğlu Qasımov** (9 fevral 1935, Bakı – 19 oktyabr 2002) — plakatçı rəssam, professor, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002).

Həyatı
------

Cabbar Qasımov 9 fevral 1935-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini, 1963-cü ildə V. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunu bitirmişdir. Cabbar Qasımov 1965-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü seçilmiş, İttifaqın Rəyasət Heyətinin üzvü və plakat bölməsinin sədri olmuşdur.

Professor Cabbar Qasımov yaradıcılıqla yanaşı, pedaqoji sahədə də fəaliyyət göstərmiş, uzun illər Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində və Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında işləmişdir.

Cabbar Qasımov 19 oktyabr 2002-ci ildə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Cabbar Qasımov yaradıcılığına plakatçı rəssam kimi fəaliyyətə başlamış, Azərbaycanda bu sahədə aparıcı rəssam kimi tanınmışdır. O həmçinin rəngkarlıq əsərləri də yaratmış, kitab qrafikası və monumental sənətlə də məşğul olmuşdur. Onun yaratdığı plakatlar məzmunu, mövzu aktuallığı və emosionallığı ilə seçilirdi.

Rəssamın yaradıcılığında "Lenin yolu ilə kommunizmin qələbəsinə doğru" (1970), "Planetin uşaqlarına sülh", "Torpağı qoru və onu sev" əsərləri əhəmiyyətli yerə malikdir. Onun "Bizim amalımız qurmaqdır" plakatı 1965-ci ildə Zaqafqaziya plakatçı rəssamlarının yaradıcılıq konfransında nümunəvi hesab edilmiş və SSRİ Rəssamlar İttifaqının diplomu ilə təltif edilmişdir.

Cabbar Qasımovun əsərləri müxtəlif illərdə Azərbaycanda və digər ölkələrdə keçirilən sərgilərdə nümayiş etdirilmiş, dəfələrlə diplomlara, fəxri fərmanlara layiq görülmüşdür.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı" fəxri adı — 1 dekabr 1982
* "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" fəxri adı — 30 may 2002

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Cabbar Ağadadaş oğlu Qasımov". № 243 (24207). "Xalq" qəzeti. 22 oktyabr 2002-ci il: səh. 6.
2. ↑  *İbrahimov, T.* Azərbaycanda plakat sənəti. Bakı. 2004. səh. 13–20.
3. ↑  Respublika təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1 dekаbr 1982-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
4. ↑
**REXX dili** REXX (en. Restructured Extended Executor) ) <reks> – IBM firmasının 1979-cu ildə işləyib hazırladığı interpretasiya olunan proqramlaşdırma dili. Həm kommersiya, həm də sərbəst yayılan versiyası vardır.
REXX dilinin ən geniş yayıldığı dövr 1990-cı illərin ortaları olub. İlk versiyaları obyekt-yönlü olmasa da, hazırda belə versiyaları da (məsələn, Open Object REXX) mövcuddur. Sintaksis baxımından REXX dili sadələşdirilmiş PL/1 dilini xatırladır. REXX dilində dəyişənlər tipləşdirilməyib və onları elan etməyə gərək yoxdur.

Veb-ünvanı: www.rexxla.org

/\* calc.cmd Kalkulyator (с) 1998 \*/
SAY 'Kalkulyator v0.0'
XX = "X="; X0 = "X=X"

```
 SAY 'İfadəni, yaxud proqramdan çıxmaq üçün Q simvolunu daxil edin'
```

DO FOREVER

```
 PULL v
 IF v = 'Q' THEN LEAVE
 S = LEFT( v, 1 )
 IF( DATATYPE( S, 'A' ) )
   THEN
     DO
       IF( POS( '=', v ) = 0 )
          THEN
            DO
              INTERPRET XX v
              SAY 'X=' X
            END
          ELSE
            INTERPRET v
     END
   ELSE
     DO
       INTERPRET X0 v
       SAY 'X=' X
     END
```

END
EXIT

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**XXI sülalə** - Qədim Misir tarixində üçüncü aralıq dövrə aid edilən sülalə.

Ümumi məlumat
-------------

XX sülalədən hökmdar III Ramzes hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün din xadimləri ilə yaxınlaşır. Kahinlər firondan geniş səlahiyyətlər və var-dövlət alırlar. Nəticədə onlar çox güclənərək artıq mərkəzin siyasəsitindən yayınmağa başlayırlar. III Ramzesdən başlayaraq Misirdə bölünmə gedikcə güclənir, mərkəzi hakimiyyət zəifləyir. Bu isə öz növbəsində ayrı-ayrı bölgələrin müstəqilləşməsinə şərait yaradır.

Tebesdəki Amon məbədi baş kahini o qədər güclənmişdi ki,artıq firona tabe olmurdu. Din xadimlərinin gücü baş kahin Amenhotepin zamanında daha da artır. Sonuncu firon XI Ramzesin hakimiyyəti dövründə baş kahin Herihor bütün vacib dövlət vəzifələrini əlində cəmləşdirmişdi. Artıq din xadimləri fironlarla yox, tanrı ilə insanlar arasında vasitəçi rolunu oynayırdı. Buna görə hökmdarlar əvvəlki kimi ilahiləşdirilən gücə malik deyildilər.

XI Ramzesin ölümü ilə XX sülalə də süqut etdi. Tebes və ətraf torpaqlarda hakimiyyət baş kahin Herihorda qalırsa, Nil deltasında XXI xanədan taxta çıxdı. Bununla Misirdə mərkəzləşdirilmiş dövlət yenidən bölündü. Tarixdə bu dövr üçüncü aralıq dövr adlanır.

XXI sülalənin banisi Smendes XI Ramzesin qızı evli idi. Xanədanlığın mərkəzi Tanis şəhəri idi. Ancaq Smendes və onun davamçıları hakimiyyətlərini ancaq Aşağı Misirdə yaya bildilər.

XXI sülaləsinin son fironu II Psusennes olmuşdur. Onun ölümündən sonra liviyalı I Şeşonk Nil deltasında taxtı ələ keçirdi.

Fironlar
--------

Manefona görə XXI sülalədən olan 7 firon 130 il hakimiyyətdə olmuşlar.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ad** | **Şəkil** | **Taxt adı** | **Hakimiyyət illəri** |
|
| Smendes |  | Hedcxeperre Setepenra | e.ə. 1077-1051 |
| Amenemnisu |  | Neferkara Heqavaset | e.ə. 1051-1047 |
| I Psusennes |  | Axeperra Setepenamun | e.ə. 1047-1001 |
| Amenemope |  | Usermaatra Setepenamun | e.ə. 1001-992 |
|
| Osorkon |  | Axeperra Setepenra | e.ə 992-986 |
| Siamun |  | Netyerxeperra Setepenamun | e.ə. 986-967<center |
| Psusennes II |  | Titxeperura Setepenre |  e.ə. 967-943 |

İyirminci birinci sülalə fironlarının zaman xətti
-------------------------------------------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "New Kingdom of Egypt". Ancient History Encyclopedia. Retrieved 2017-05-06". 2021-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-16.
2. ↑  Kenneth A. Kitchen, The Third Intermediate Period in Egypt (1100–650 BC), 3rd edition, 1986, Warminster: Aris & Phillips Ltd, p.531
"Mobin" İranın çoxməqsədli yerüstü idarəeməyə malik pilotsuz uçuş aparatıdır. Bu PUA ilk dəfə 27 avqust 2019-cu ildə Rusiyanın Jukovski beynəlxalq hava limanında keçirilən MAKS aviaşousunda nümayiş etdirilib. Mobin düşmənin müdafiəsinə nüfuz edən raketləri ələ keçirmək üçün hazırlanıb. 2018-ci ildə İranda silahlanmaya qəbul edilən "Mobin" ixrac üçün də nəzərdə tutulub.

Qabiliyyətləri
--------------

"Mobin" həm zərbə, həm də kəşfiyyat PUA-sı kimi fəaliyyət göstərə bilər və radarlara gürünməyən stels xüsusiyyətlərə malikdir. 3 m qanad uzunluğuna malik PUA-nın EPR-i 0,1 m²-dən azdır. Korpusun burun hissəsindəki xüsusi bölmədə 120 kq-lıq (260 funt) müxtəlif döyüş başlıqlarının quraşdırılması mümkündür. Raketin yük bölməsinin həcmi 116 litrdir. Qısa, orta və uzun məsafələr üçün yanacaq idarəetmə sistemi mövcuddur.

450 kilometr (280 mil) döyüş radiusuna malik PUA-nın çəkisi 670 kiloqramdır (1480 funt). "Mobin" 9.1 metrdən (14 fut) 14000 metr (45.000 fut) yüksəkliklərdə 45 dəqiqə ərzində uça bilər. Pilotsuz vasitənin maksimum sürəti saatda 900 kilometrdir (560 mil).

PUA həm TERCOM, həm də DSMAC naviqasiya sistemlərindən istifadə edə bilir. Pilotsuz vasitənin idarəetməsi, uçuş və enmə də daxil olmaqla tamamilə avtomatlaşdırılıb. DSMAC sistemləri terminal idarəetmə sistemi olaraq TERCOM ilə birləşdirilə bilir. TERCOM sisteminin ətalətli naviqasiya sistemləri (INS) ilə müqayisədə tuşlama dəqiqliyini xeyli artırdığı iddia edilir.

Artan dəqiqlik TERCOM ilə təchiz olunan PUA-nın maneələrə yaxın və ümumiyyətlə daha aşağı hündürlüklərdə uçması da mümkündür. Kiçik EPR yerüstü radarların onu aşkar etməsini çətinləşdirir. "Mobin"də "Toloo-4" turboreaktiv mühərrikindən istifadə edilir. Mühərrik 3 pilləli kompressordan, dairəvi birbaşa yanma kamerasından və 1 pilləli turbindən ibarət olan təkoxlu turbojet mühərrikidir.

330 mm diametrə, 1130 mm uzunluğa və 55.9 kq kütləyə malik mühərrik dəqiqədə 28500 dövr sayında 345 nm fırlanma anı əldə edir. Onun hidro-pnevmatik davamlılığı 20 saat qiymətləndirilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Iran Displays New Cruise Missile in Russian Airshow - Politics news". Tasnim News Agency (ingilis). 2022-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.
2. 1 2 3  "VIDEO: Iran introduces 'Mobin' cruise missile at 2019 MAKS". Mehr News Agency (ingilis). 2019-08-27. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.
3. 1 2 3 4 5  "MAKS 2019: Iran unveils Mobin 'cruise UAV' | Jane's 360". www.janes.com. 2019-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-30.
4. 1 2 3 4 5  "Iran Displays Jet Powered Stealth Attack Drone at MAKS 2019". www.defenseworld.net. 2022-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-30.
5. ↑  "Terrestrial Guidance Methods Arxivləşdirilib 2018-01-04 at the Wayback Machine", Section 16.5.3 of Fundamentals of Naval Weapons Systems
**Subantarktika qurşağı** - cənub yarımkürəsində yerləşən coğrafi qurşaq. 58—60° ilə 65—67°Cənub en dairələri arasında qərarlaşır. Ərazisinin böyük hissəsi okeanlarda yerləşir. Sakit, Atlantik və Hind okeanlarının bir hissəsini əhatə edir. Ərazisində çoxlu sayda kiçik adalar vardır. Ərazisi Qərb küləklərinin təsirinə məruz qalır. Cənub sərhədi Cənub okeanı, şimal sərhədi bəzən Tristan-da-Kunya və Amsterdam adası olaraq götürülür. Digər mənbələrdə isə 65—67° və 58—60 °C. e arasında olan bölgə nəzərdə tutulur. Subantarktika qurşağı üçün hava kütlələrinin mövsüm üzrə bir-birini əvəz etməsi xarakterikdir. Qışda Antarktika, yayda isə mulayim enliklərin hava kütlələri hakimdir. İqlimi soyuqdur. Havanın orta temperaturu qışda -5-dən (şimalda) —15°S-yə qədər (cənubda), yayda 0-2°S, suyun orta temperaturu isə müvafiq olaraq —1,5°S-dən —2°S-yə qədər və 0—2°S-dir. İllik yağıntının miqdarı 500 mm-dir. Qışda subantarktika qurşağının akvatoriyası üzən buzlarla örtülür, yayda isə buzlardan tamamilə azad olur. Tez-tez çovğun, qar fırtınaları, duman müşahidə edilir. Hündürlüyü 10 m-ə çatan dalğalar xarakterikdir. Suyun duzluluğu il boyu az dəyişilir (33-34%).
Flora və fauna baxımından Antarktika və mülayim qurşaqların təsiri açıq şəkildə müşahidə edilir, burada hətta endemik növlər belə vardır (Kergelen kələmi). Su sahəsi plankton, balinalar, balıqlar, Krillərlə zəngindir. Adaların sahillərində isə Suitilər]] və pinqvinlər olduqca çoxdur. Subantarktika qurşağı balıq və balina ovunun mühüm rayonlarındandır.

İri adaları — Kergelen, Prins-Eduard adaları, Kroze adaları, Herd adası və Makdonald adaları, Makkuori adası, Estados adası, Dieqo-Ramires adaları, Folklend adaları, Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları və s. Adalarda şibyə, ot və kolluqlar yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Klinck, J. M. W. D. Nowland Jr.* Antarctic Circumpolar Current // Encyclopedia of Ocean Science (1st). New York: Academic Press. 2001. 151–159.
2. ↑  "Subantarktika qurşağı". 2009-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-31.

| ⛭Subantarktik adalar |
| --- |
| 40° paralel daxilində yerləşən adalar | FransaAmsterdam və Sen-Pol adaları • Böyük BritaniyaTristan-da-Kunya adaları |
| 40°-50° paralellər daxilində yerləşən adalar | Yeni ZelandiyaAntipodov adaları • Yeni ZelandiyaBaunti adaları • Böyük BritaniyaQof adası • FransaKergelen • FransaKroze adaları • Cənubi Afrika RespublikasıPrins-Eduard adaları • Yeni ZelandiyaSners adaları • Yeni ZelandiyaStüart adası • Yeni ZelandiyaÇatem arxipelaqı |
| 50°-60° paralellər daxilində yerləşən adalar | NorveçBuve adası • ÇiliDieqo-Ramires adaları • Çiliİldefonso adaları • Yeni ZelandiyaKempbell adaları • AvstraliyaMakkuori adası • ÇiliArgentinaOdlu Torpaq arxipelaqı • Yeni ZelandiyaOklend adaları • Böyük BritaniyaArgentinaFolklend adaları • AvstraliyaHerd adası və Makdonald adaları • ArgentinaEstados adası • Böyük BritaniyaArgentinaCənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları |
**Mo dağı** (çin. ənən. 磨山, pinyin: *Mò Shān*; xalq arasında "Dəyirman daşı dağı") (Mo təpəsi, Moşan kimi də tələffüz oluna bilər) — Tarix boyunca Mo'er dağı (çin. ənən. 磨儿山) və Lonq dağı (çin. ənən. 龙山) adı ilə tanınmış, Şərq gölünün cənub sahillərində yerləşən tarixi və mədəni əhəmiyyətə malik dağ. Dağ Çinin Hubey əyalətinin Vuan regionunun Honşan rayonunun *AAAAA Çin Turist Atraksiyonları* ərazisində yerləşir.

Etimologiyası
-------------

*Mo dağı* birləşməsindəki Mo hissəciyi tərcümədə *dəyirman daşı* mənasına gəlir. Dəyirman daşı kimi yumru olduğuna görə dağ bu cür adlandırılmışdır.

Tarixi
------

Bir neçə yüz il əvvəl Lonq dağı kimi də tanınan Mo dağı *Faua məbədinin* ərazisində yerləşirdi. Məbəddə bir neçə yüz rahib çalışırdı. Ağcaqanadlar vasitəsilə insanlara keçən xəstəliklər və epidemiyalar yayıldıqdan sonra məbəd tamamilə tərk edilmişdir.

1954-cü ilin yazında Zu De Mo dağına səfər gerçəkləşdirmişdir. Səfər ərəfəsində general və siyasətçi olan De burada üzərində "东湖暂让西湖好，今后将比西湖强" sözləri yazılmış kitabə inşa etdirməyi əmr etmişdir. Kitabə üzərinə "Şərq gölü Qərb gölü qədər yaxşı olmaya bilər, lakin bu, Qərb gölündən daha güclü olacaq" kimi tərcümə olunan ifadə həkk olunmuşdur.

22 iyun 1999-cu il saat 19:35-də Mo dağında yerləşən yeddi yüzə yaxın ağac külək nəticəsində Şərq gölünə yuvarlanmışdır. Bu hadisə hələ də müəmmalı və paranormal hadisə olaraq qalır. Ehtimal var ki, bu hadisə uçan naməlum obyektlərin fəaliyyəti nəticəsində baş vermişdir.

2004-cü ildə Moşan Yaşayış Massivi (磨山社区) Quanşan rayonundan Şərq gölü mənzərəli ərazi rayonuna köçürülmüşdür.

Mənzərəli ərazi
---------------

Mo dağı ən gözək təbiət mənzərəli ərazilərdən hesab olunur. Yinçu mədəniyyətini özündə əks etdirən *Çu şəhəri* (楚城) yaşayış kompleksi də bu ərazidə yerləşir. *Çu şəhəri* kompleksi Yin şəhərinin memarlıq üslubunda inşa edilmişdir. Kompleksin şəhər qapısı 23.4 metr hündürlüyə və 105 metr uzunluğa malikdir. Keşikçi qülləsi 12.4 metr hündürlüyündədir və şəhər qapısından 11 metr alçaqdır.

Mo dağı ərazisinə *Şərq gölü Albalı çiçəyi parkı* və 1992-ci ildən Çin Alça çiçəkləri Araşdırmalar Mərkəzinin əsas binasının yerləşdiyi ərazi kimi məşhurlaşan *Alça çiçəyi parkı* daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "国家5A级景区查询". 中华人民共和国中央人民政府. 2018-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-02.
2. 1 2 3 4 5  *陈增涛.* "磨山". 价值中国网. 28 August 2006. 3 November 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 November 2018.
3. ↑  东湖史话 page 97
4. ↑  东湖磨山倒树之谜 今日湖北 Hubei Today Monthly September 1999 page 10
5. ↑  "央视《走近科学》栏目解读七年前磨山树倒之谜". 荆楚网-湖北日报网-湖北门户. 5 January 2007. 3 November 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 November 2018.
6. ↑  "洪山区历史沿革". 行政区划网站 www.xzqh.org. 行政区划网站/区划地名网站 (Administrative Divisions Web/District Geographic Names Web). 7 July 2014. 1 November 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 November 2018.
7. ↑  "2017年统计用区划代码和城乡划分代码：东湖风景区街道（洪山）". 中华人民共和国国家统计局信息网. 中华人民共和国国家统计局 National Bureau of Statistics of the People's Republic of China. 2017. 1 November 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 November 2018. 统计用区划代码 城乡分类代码 名称 420111491001 112 磨山社区居委会
**Тisa gölü**(**Kişköre**; mac. Tisza-tó, mac. Kiskörei-víztározó)- Macarıstan su anbarının yaxınlığında yerləşən göldür. Tisa çayı da buraya tökülür.

Bu göl Böyük Macarıstan düzündə yerləşən Eger şəhərinin cənub-şərqində yerləşmişdir. Tisa gölü 3 medyenin sərhədində- Borşod-Abauy-Zemplen (medye), Haydu-Bihar və Yas-Naqikun-Solnok arasında yerləşmişdir. Tisa gölü həm də 1999-cu ildə yaradılan Xortovad Milli Parkının bir hissəsidir. Avropanın Dünya mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir..

Tisa gölünün uzunluğu 27 km, sahəsi isə 127 km²-dir. Orta dərinliyi 1,3 m, maksimal dərinliyi isə 17m-dir. Yaxınlığındakı adaların ümümi sahəsi isə 43 km²-dir. Göl 3 əsas hissəyə bölünür.

Tarixi
------

Tisa gölü yaxınlığında anti-daşqın proqramı çərçivəsində su anbarı yaradılmışdır. Kişköre qəsəbəsində Tisa çayı üzərində bir bənd və bir su elektrik stansiyası tikilmişdir. Stansiyanın tikintisinə 1968-ci ildə başladılmış və 1973-cü ildə başa çatmışdır.. Su anbarı 1973-cü ildə dolduruldu və 1990-cı ildə suyun səviyyəsi maksimuma çatdırıldı. Həmişə turistlərin diqqətini cəlb edən Balaton gölündən fərqli olaraq su anbarının tikintisindən sonra bura macarlar üçün yeni istirahət mərkəzi oldu. Nəticədə gölə indiki adı verildi və turizmin inkişafı üçün prioret elan edildi. Gölün Abadsalok, Kartsaq, Kişköre kimi sahillərində termal bulaqlarla zəngin bir neçə kurort yerləşmişdir.

Təbiəti
-------

Göl Tisa çayı üzərindəki su anbarının suyunu doldurmağa başlayandan özünəməxsus flora və faunaya malikdir. Bu göldə təxminən 50 növ balıq yaşayır. 27 aprel 2012-ci ildə Tisa gölü ətrafında ekoloji mərkəz yaradıldı və heyvanlar aləmini öyrənmək istəyən turistlər üçün nəzərdə tutuldu.

Qalereya
--------

* Gölün mənzərəsiGölün mənzərəsi
* Debrecen körpüsüDebrecen körpüsü
* Tisa çayıTisa çayı
* Ekoloji mərkəzEkoloji mərkəz

İstinadlar
----------

1. ↑  Топографическая карта генштаба СССР. 5 км. 1984.
2. 1 2  "Általános tudnivalók" (macar). Tisza-tavi Ökocentrum. 2016-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20150814.
3. ↑  "Hydroelectric Power Plants in Hungary". IndustCards. 2 March 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 May 2014.
4. ↑  "Countries, regions, transboundary river basins (select "Hungary" and "Dams")". United Nations FAO. 15 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 May 2014.

Ədəbiyyat
---------

* Геологические условия и геотектонические проблемы в районе водохранилища у с. Кишкёре // Bulletin of the IXth Congress of the Carpatho-Balkan Geological Association, Том 4. 1973

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт экоцентра Тиса  (ing.)
Tirrell komandasının loqosu
**Tirrell** ( ing. Tyrrell Racing Organisation) Formula 1 dünya çempionatlarında iştirak edən idman komandası, dizayner və mühəndis **Ken Tyrrell** tərəfindən 1958-ci ildə təsis edilmişdir.

Tarixi
------

1970-ci illərdə Jackie Stewart komandaya iki çempionluq gətirməsi Komandanın böyük müvəffəqiyyət qazandığı il idi. Stewartın komandadan ayrılması nəticəsində 1970-1980 ci illərdə yarışların qazanılmasına baxmayaraq əvvəlki yüksək səviyyə saxlanıla bilmədi. 1983-cü ildə Detroytda tanınmış Cosworth DFV mühərriki son qalibiyyəti gətirdi.  

1997-ci ildə komanda British American Tobacco tərəfindən satın alınaraq, **BAR** (British American Racing) adlı yeni bir layihə üçün əsas oldu. 1998-ci il komanda Sonuncu dəfə bu ad altında fəaliyyət göstərdi. 2005- ci ildə komanda Honda Motor Co.Ltd. tərəfindən alındı və **Honda racing** adına dəyişdirildi. Bu adı altında, qrup, 2008 mövsümünün sonuna qədər mövcud idi. Bu adı altında, qrup, 2008 mövsümünün sonuna qədər mövcud idi. 2009-cu ilin əvvəlində, Honda çempionatdan ayrılmasını elan etdikdən sonra, Honda F1-in idarə direktoru **Ross Braun** komandanın aktivlərini satın aldı. Əvvəlki Honda Yeni sezona ingilis lisenziyası və yeni ad - **Brawn GP** ilə başlamışdır. 16 noyabr 2009 – cu ildə, Brawn Mercedes-Benz tərəfindən alındı və Mercedes AMG Petronas F1 Team adı ilə dəyişdirildi.

Xarici keçidlər
---------------

1. Official website
**Tiko Torres** (*ing.* Tico Torres; əsl adı **Hector Samuel Juan "Tico" Torres**) — ABŞ musiqiçisi, Bon Jovinin zərb alətləri ifaçısı olan kubalı — italiyalı Hektor və Emma Torreslərin ailəsində dünyaya gələn Tiko Torresin əsl adı Hektor Samuel Juan Torresdir. Nyu-Cersidə böyüyən Torres, *JFK Memorial* liseyini bitirmişdir. Caz musiqi dinlədiyi dövrlərdə Joe Morello ilə işləyən Tiko Torresin təsirləndiyi sənətçilər arasında John Coltrane, Elvin Cons, Led Zeppelin və The Beatles kimi musiqiçilər və musiqi qrupları var. Ləqəbi Hitman olan Tiko Torres, 1983-cü ildə Bon Joviyə qatılmadan əvvəl aralarında, Franke and the Knockouts, Pet Benatar, Çak Beri, Şer, Alice Cooper və Stevie Nicks kimi adların olduğu musiqiçilərlə həm studiya həm də canlı performanslarda işləmiş və cəmi 26 albomda yer almışdır.

1983-cü ildə Bon Jovi'nin qurulması ilə birlikdə ilk həyat yoldaşından ayrılan Tiko Torres, 1996-cı ildə Çex top model Eva Herzigova ilə evlənmişdir. Nyu Cersidə baş tutan toya cütlüyün ailələri, Donald Trump və Bon Jovi üzvləri kimi məşhurların da arlarında olduğu yaxın yoldaşları gəlmiş, cütlük məşhur toy rəqsini isə Bon Jovi'nin canlı *Always* mahnısının sədaları altında etmişdir. 1998-ci ildə Eva Herzigova'dan ayrılan Torres, 2001-ci ilin sentyabrında Maria Alejandra ilə evlənmişdir. Cütlük, 9 yanvar 2004-cü ildə doğan oğullarının adı Hector Aleksandr qoydu.

Musiqidən əlavə rəssamlıq edən Tiko Torresin ilk sərgisi Nyu-Yorkdakı *Ambassador Galleries'*də reallaşdı. 1994-cü ildən bu yana bu yolda sənətini sərgiləməyə davam edir. Şəkil çəkməyi öz-özünə öyrənən və bu mövzuda hər hansı bir təhsil almamış olan Torresin əsərlərində gündəlik həyata və qrupla olan həyatına dair mövzular ön plana çıxır. Əlavə olaraq körpə paltarları, oyuncaq, ləl-cəvahirat və mebel dizaynlarını *Rock Star Baby* markası ilə moda dünyasına təqdim edir.
**Tiroidoloq** — qalxanabənzər vəzi və əlaqəli xəstəliklər üzrə ixtisaslaşmış həkim. 

Kliniki tiroidoloq, qalxanabənzər vəzi xəstələrinin əksəriyyətini müalicə edən sertifikatlaşdırılmış endokrinoloqdur.

Bir çox Avropa ölkələrində təkcə endokrinoloqlar deyil, həm də nüvə tibb mütəxəssisləri qalxanabənzər vəzi və qalxanabənzər ətraf vəziləri xəstəliklərinin diaqnostikası və müalicəsinə diqqət yetirən klinik tiroidoloq kimi çalışırlar.

Endokrin Sertifikatlaşdırma Proqramı (ESP)
------------------------------------------

Amerika Klinik Endokrinoloqlar Assosiasiyası (AKEA) boyun ultrasəs müayinəsi üçün Endokrin Sertifikatlaşdırma Proqramını (ESP) inkişaf etdirmişdir.

ESP endokrinoloqlar, tiroidoloqlar və tiroidologiya üzrə təcrübəçilər üçün boyun ultrasəs müayinəsi sahəsində peşəkar sertifikatdır. Bu sahədə sertifikat almış həkimlətr həm diaqnostik ultrasəs, həm də ultrasəslə idarə olunan incə iynə aspirasiyası (İİA) istifadə edərək, qalxanabənzər vəzi və qalxanabənzər ətraf vəziləri xəstəlikləri üçün məsləhətlər və diaqnostik qiymətləndirmələr aparırlar.

Kliniki tiroidoloqlar
---------------------

Kliniki tireoidoloqlar müdaxiləli tiroid radioloqları rolunu öz üzərinə götürür və qalxanabənzər vəzi və qalxanabənzər ətraf vəziləri kistri və təkrarlanan xərçəngli boyun limfa düyünləri, düyünlü zob üçün ablativ terapiya kimi qeyri-cərrahi prosedurlarda ixtisaslaşırlar.

AKEA — Amerika Klinik Endokrinoloqlar Assosiasiyasının peşəkar sertifikatlı həkimləri boyun ultrasəs müayinəsi sahəsində yüksək ixtisaslaşmış tiroidoloqlardır. Onlar həm diaqnostik ultrasəs, həm də ultrasəslə idarə olunan incə iynə aspirasiyası (İİA) istifadə edərək, qalxanabənzər vəzi və qalxanabənzər ətraf vəziləri xəstəlikləri üçün məsləhətləşmələr və diaqnostik qiymətləndirmələr təqdim edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Thyroid committee of the European Association of Nuclear Medicine". EANM (ingilis). 2022-01-30. 2022-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-03.
2. ↑  "An Austrian thyroid center operated by nuclear medicine specialists". www.thyroid-vienna.com. 2023-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-03.
3. ↑  "Endocrine Certification in Neck Ultrasound (ECNU) Program | American Association of Clinical Endocrinologists". www.aace.com. 2011-11-30. 2013-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-28.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2778529336 |
**Tikinti amnistiyası**, həmçinin **yenidənqurma sülhü** və **yenidənqurma barışığı** (*türk.* imar barışı) — nominal olaraq qeyri-qanuni hesab edilən tikililəri qeydiyyata almaq və leqallaşdırmaq üçün hər hansı bir Türkiyə qanunu. Amnistiya gecəqondular kimi heç bir planlaşdırma icazəsi olmayan binalara, yanğın və zəlzələ təhlükəsizliyi qaydaları da daxil olmaqla rəsmi tikinti qaydalarına məhəl qoymayan tikililərə (geriyə) verilir. Bu amnistiyalar ümumiyyətlə hakimiyyət orqanları tərəfindən qısamüddətli iqtisadi və siyasi mənfəət üçün verilir. Amnistiya qanunları siyasətçilər tərəfindən səs toplamaq üçün populist bir üsul kimi təsvir edilmişdir, çünki onların vaxtı əsasən Türkiyədə son bir neçə onillikdə baş tutan müxtəlif seçkilərlə üst-üstə düşür.

Tarixi
------

İlk rəsmi rayonlaşdırma amnistiya planı 1984-cü ildə parlament tərəfindən qəbul edilmişdir. Buna baxmayaraq, hökumətin oxşar siyasətləri keçmişdə 1940-cı illərin sonlarına qədər həyata keçirdiyi bildirilmişdir. 1948-ci ildən bəri ümumilikdə 19 rayonlaşdırma amnistiyası olmuşdur.

Türkiyədə sonuncu tikinti amnistiyası 2018-ci il Türkiyə prezident seçkilərindən beş həftə əvvəl, 2018-ci ilin may ayında hökumət tərəfindən qəbul edilmiş və qaydalara uyğun tikilməyən 3 milyondan çox binaya yaşayış icazəsi verilmişdir. 2018-ci il amnistiyası ilə 2022-ci ilə qədər 7 milyondan çox bina icazə almışdır ki, onlardan 5,8 milyonu yaşayış binalarıdır.

Tənqidi
-------

Tikinti amnistiyaları tətbiq olunduqdan sonra o, Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqı kimi bir çox təşkilat tərəfindən tənqid olunmuşdur. 2020-ci ildə Egey dənizində baş verən zəlzələ və 2023-cü ildə Türkiyə–Suriya zəlzələsindən sonra mövzu yenidən ictimai müzakirəyə gətirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Polat, Zeynel Abidin.* ""İmar Barışı" Düzenlemesinin Yerel Yönetimler Düzeyinde Etkilerinin Analizi" (PDF). Journal of Planning. 2019. doi:10.14744/planlama.2019.04796.[*ölü keçid*]
2. ↑  "Erdoğan'ın "İmar barışı" arşivi". www.sozcu.com.tr (türk). 2023-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-12.
3. ↑  "İktidar her seçim öncesi imar affıyla ilgili çalışma yaptı, son teklif komisyonda bekliyor". www.cumhuriyet.com.tr (türk). 2023-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-12.
4. 1 2  *İltir.* "Son İmar Affından 7 Milyonun Üzerinde Konut ve İşyeri Yararlandı | Doğruluk Payı". www.dogrulukpayi.com (türk). 2023-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-12.
**Tirli Marin** — qədim coğrafiyaçı, kartoqraf, riyazi kartoqrafiyanın banisi hesab olunur.

Tərcümeyi-halı
--------------

Marin I əsrin II yarısında Tiranada anadan olmuşdur. O dövrdə Suriya Roma imperiyası müstəmləkəsi idi. Bundan əlavə, onun həyatı haqqında məlumat yoxdur. Onun əsərləri bizim dövrümüzə gəlib çatmayıb. Ptolomeyin Coğrafiya kitabında adı çəkilir.

Kartoqrafiya
------------

Ptolomeyə görə Marin dəniz xəritəsini işləmişdir. O ilk dəfə coğrafi uzunluq və enliyi elmə gətirib. ptolemoy onun bir çox əsərlərinin adlarını çəkir. Marin ilk dəfə ekvatorun uzunluğunun 180000 stadiyev olduğu demişdir. Əgər bunu indiki kimi hesablasaq bu 33000 km deməkdir. hansı ki, 17% həqiqi uzunluqdan azdır. O çox səyahət etmişdir. Roma imperiyası dövründə Çinə qədər gedib çıxmışdır. O xəritələri bərabər bucaqlı proyeksiy ilə çəkirdi. O əsasən Afrika, Asiya və Avropanı öz əsərləində təsvir edir. Tulanı ən ucqar şimal nöqtəsi, cənubi tropiki isə ən ucqar cənub nöqtəsi kimi qeyd etmişdir. o ilk dəfə Antrktida terminini elmə gətirib.

Abidə
-----

В 1935 г. onun şərəfinə Ayda kraterin adına veriblər.

Həmçinin bax
------------

* Coğrafiyaşünaslar

Ədəbiyyat
---------

1. **↑** Hubert Cancik and Helmuth Schneider (ed.): "Marinus", *Brill's New Pauly*(Паули-Виссова), Brill, 2010
2. **↑** George Sarton (1936). "The Unity and Diversity of the Mediterranean World", *Osiris* **2**, p. 406–463 [430].
3. **↑** The History of cartography. — Humana Press. — P. 178–. — ISBN 978-0-226-31633-8.
**Generalskoe** — Çeçenistanın Naurski rayonunda göl.

Ümumi məlumat
-------------

Göl Kornev xutorundan 3 km cənubda, Selivankin xutorundan 3,5 km qərbdə yerləşir. Generalskoe gölünün qərb və şərq sahilləri çox parçalanıb. Gölün dib relyefi düz olub və qalın çöküntü qatından ibarətdir. Mərkəzi hissəsində bir neçə ada mövcuddur. Çox da böyük olmayan qamışlıq sahəsi mövcuddur. Göl kənarlarında nadir halda ağaclara rast gəlinir. Daha çox ağ akasiya üstünlük təşkil edir. Göl ətrafı yarımsəhra landşaftı ilə əhatələnib. Ərazi il boyu otlaq sahəsi kimi istəfadə olunur.

Gölün qidalanmasında əsas qrunt suları üstünlük təşkil edir. Ərazidə olan allüvial çöküntülərinin üstünlük təşkil etməsi nəticəsində qrunt suları asanlıqla yer səthinə çıxa bilir. Generalskoe gölü daima axından məhrumdur. Su balansı mövcud meteoroloji durumdan asılıdır. İlin fəsillərindən asılı olaraq su səviyyəsi dəyişir. Ən yüksək su səviyyəsi yazda müşahidə olunur. Bu qarın əriməsi zamanına uyğun gəlir. İkinci ən yüksək səviyyə payızda, yağıntıların artan dövrünə uyğun gəlir.

Gölün dərinliyi az olduğuna görə suyun temperaturu çox dəyişilir. Qışda buz qatı formalaşır. Əsasən qalınlıq 10-15 sm arasında dəyişir. Yayda göl suyunun temperaturu 20-26 °C arasında dəyişir.

Göl ətrafında qumlu, şoranlı və şorəkətli ərazilər geniş yayılıb. Bölgədə açıq-şabalıdı və boz torpaqlar geniş yayılıb.

2006-cı ilə kim göl xüsusi qorunan ərazi statusuna malik idi.. Status 2014-cü ildə götürüldü..

Fauna və florası
----------------

Göl kənarı bir çox nadir və qorunan quşların yuva qurma və miqrasiya zamanı dayanacaq yeridir. Ərazidə su və səhra-çöl quşları üstünlük təşkil edir. Göldə və ətraf ərazidə daima olaraq 4 növ quş, 1 növ sürünən və 2 növ məməli yaşayır. Bunlar Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilib: Qərb yatağanı, nəhəng köstəbək, safsar, adi pərttəgöz, adi qəşəng durna, adi çaydaqcüllüt, Sternula albifrons.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Озёра Капустино, Майорское, Генеральское". fesk.ru. 2018-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-07.
2. ↑  "Постановление Правительства Чеченской Республики от 14 ноября 2006 г. № 125 «О памятниках природы Чеченской Республики»". oopt.aari.ru. 2017-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-04.
3. ↑  "Постановление Правительства Чеченской Республики № 51 от 01 апреля 2014 «О внесении изменений в постановление Правительства Чеченской Республики от 14 ноября 2006 года № 125»". docs.cntd.ru (rus). 2018-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-04.

Xarici keçidlər
---------------

* "Озёра Капустино, Майорское, Генеральское". fesk.ru. İstifadə tarixi: 2017-02-04.
* "Генеральское озеро". skfo.ru. 2017-02-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-04.
Çaçıqlı qayaüstü təsvirləri
---------------------------

Bu təsvirlər Ordubad rayonun Tivi kəndi ərazisində qeydə alınmışdır. Оnlar Gəmiqaya petroqliflərində оduğu kimi insan, hеyvan təsvirlərinə, astral rəsmlərə bölünürlər. Təsvirlər döymə və cızma üsulu ilə çəkilmişdir. hеyvan təsvirləri kеçi, maral, canavar və digər rəsmlərdən ibarətdir. Onların əksəriyyəti kеçi təsvirlərindən ibarətdir. Qayaüstü təsvirlərin bir çохu nisbətən sadə çəkilmişdir. Bəziləri isə müхtəlif işarələrlə, damğalarla birlikdə vеrilmişdir. Aşkar оlunmuş bеlə qayaüstü rəsmlərdən birində döymə üsulu ilə dağ kеçisi və tısbağa təsvir olunaraq insanların dini-idеоlоji görüşləri, mifik düşüncə tərzi ilə bağlı müəyyən kompozisiya əks eolunmuşdur.insan təsvirlərindən bir qismi təklikdə çəkilmişdir, bəziləri isə hеyvan və astral rəsmləri ilə birlikdə vеrilmişdir. Təsvirlərdən birində cızma üsulu ilə qabaqda kеçi, оnun arхasında əlində dəyənək tutmuş insan hərəkət vəziyyətində verilmişdir. Təsvirlərdə qədim türk mədəniyyətinə aid elementlərin geniş yayılması Naxçıvanın tarixən prototür kmədəniyyətinin əsas mərkəzlərindən biri olmasını, bu ərazidə türk etnoslarının yaşadığını sübut edir. Qayaüstü təsvirlər e.ə II-I minilliklərə aiddir.

1. ↑  Xəlilov T.F. Son Tunc-Erkən Dəmir dövründə Naxçıvanın əkinçi-maldar tayfalarının mədəniyyəti. Bakı: Elm və Təhsil, 2013, 200 s.
2. ↑  Xəlilov T.F. Yuхarı Gilançay vadisindən tapılan yеni qayaüstü təsvirlər, Azərbaycan arхеоlоgiyası və еtnоqrafiyası, Bakı, Nafta-Prеss, 2008,№2s. 54-62