**Kor bağırsaq** - *lat.* cecum; *yun.* typhlon yoğun bağırsağın qalça bağırsağa açılan yerindən aşağı olan hissəsinə deyilir; uzunluğu 6-8 sm və eni 7-7,5 sm olub, sağ qalça çuxurunda, pupart bağından yuxarı, qalça fassiyası üzərində yerləşmişdir. Çox vaxt kor bağırsaq hər tərəfdən periton ilə örtülü olur; ona görə də çox mütəhərrikdir; bəzən arxa səthi periton ilə örtülü olmayıb qarın boşluğunun arxa divarına bitişir. kor bağırsaq içəri tərəfdən uzun, silindirəbənzər və 1,0-1,5 sm diametrində bir çıxıntı gedir, buna soxulcanabənzər artım (çıxıntı) - *lat.* appendix vermiformis (processus vermiformis s. appendix - BNA) deyilir. uzunluğu çox müxtəlifdir - 2 sm-dən 20 sm-ə qədər tərəddüd edir, orta hesabla 7-9 sm-ə çatır. Bunun içərisi boşdur və *lat.* ostium appendicis vermiformis adlanan dəlik vasitəsilə kor bağırsağa açılır. Həmin dəliyin ətrafında selikli qişadan əmələ gəlmiş və aypara əklində bir qapaq - *lat.* valvula appendicis vermiformis vardır.
Kor bağırsaq və soxulcanabənzər çıxıntı birlikdə filogenez və ontogenez cəhətcə vahid üzv qəbul edilməlidir; inkişaf dövründə qeyri-bərabər böyüməsi nəticəsində kor bağırsağın aşağı ucu zəif inkişaf edərək soxulcanabənzər çıxıntıya çevrilir. Yenidöğulmuşlarda kor bağırsaq yavaş- yavaş soxulcanabənzər çıxıntıya krçir, belə ki, onların hüdudu bir o qədər məlum olmur. bəzən belə bir hala yetişmiş şəxslərdə də anomaliya olaraq təsadüf olunur.
Soxulcanabənzər çıxıntı hər tərəfdən periton ilə örtülüdür, ona görə onun xüsusi çözü (müsariqəsi) - *lat.* mesoappendix (mesenteriolum processum vermiformis) vardır. Bu çıxıntının vəziyyəti çox müxtəlifdir:

1. enən vəziyyət - 40-45% hallarda təsadüf edilir; bu zaman *lat.* appendix vermiformis çanağın hüdudi xəttini çarpazlayaraq, kiçik çanağa sallanır və qadınlarda uşaqlıq borusuna və sağ yumutralığa söykənir.
2. Bayır ya sağ vəziyyət (25%) - kor bağırsağın sağ tərəfində, kor bağırsaqla qarın divarı arasında yerləşir.
3. İçəri ya sol vəziyyət (17-20%) - bu zaman soxulcanabənzər çıxıntı qalça bağırsaqla kor bağırsaq altındakı çuxurda (*lat.* fossa subcecalis) yerləşir (subsekal vəziyyət) ya qalça bağırsağı öndən ya arxadan çarpazlayır.
4. Qalxan vəziyyət (13%) - belə halda *lat.* appendix vermiformis kor bağırsağın arxasında (*lat.* fossa retrocecalis) yerləşir (retrosekal vəziyyət); belə olduqda onun çözü olmur.

Qalça bağırsağın kor bağırsağa açılan yerində qalça kor bağırsaq qapağı - *lat.* valva ileocecalis (valvula coli s. ileocecalis Bauhini - BNA) vardır. Bu qapaq qıf şəklində olub iki dodaqdan ibarətdir: aşağı dodaq - *lat.* labium inferius və yuxarı dodaq - *lat.* labium superius. bunlar selikli qişa büküşlərindən əmələ gəlmişdir; burada həlqəvi əzələ lifləri vardır. Yuxarı və aşağı dodaqlar arasında olan uzunsov dəlik - *lat.* ostium ileocecale qalça bağırsağı kor bağırsaqla birləşdirir. dodaqların ucları bir-biri ilə birləşərək, hər tərəfdə birər köndələn büküşə - qlça kor bağırsaq yüyəninə - *lat.* frenulum valvae ileocecalis (frenulum valvulae coli -BNA) keçir. Kor bağırsaq dolduqda həmin yüyənlər gərginləşir və dodaqlar bir-birinə yaxınlaşaraq qapağın dəliyini örtür; beləliklə kor bağırsağa keçən qida qalığı geriyə qayıtmır.
Qalça bağırsağın kor bağırsağa keçən yeri Monroy xəttinin (göbək ilə qalça sümüyünün ön yuxarı tinini birləşdirən xəttin) ortasında yerləşmişdir; bu yerə cərrahlıqda Mark-Burney nöqtəsi deyilir.

Mənbələr
--------

* Prof. Kamil Əbdülsalam oğlu Balakişiyevin, İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı - 1979
* Atlas of Human Cardiac Anatomy - Endoscopic views of beating hearts - Cardiac anatomy
* Р. Д. Синельников. Атлас анатомии человека (4 тома)
* Anatomy: Embryologie[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Photo at mgccc.cc.ms.us Arxivləşdirilib 2006-07-15 at the Wayback Machine
* Video clip of worms in the Cecum Arxivləşdirilib 2010-01-29 at the Wayback Machine

| ⛭Həzm sistemi |
| --- |
| Mədəyə qədər | Ağız boşluğu • Damaq • Diş • Ağız vəziləri • Dil • Damaq badamcıqları • Udlaq • Qida borusu • Mədə |  |
| Nazik bağırsaq |  • Onikibarmaq bağırsaq • Acı bağırsaq • Qalça bağırsaq |
| Vəziləri | Dilaltı vəzi • Çənəaltı vəzi • Qulaqaltı vəzi • Qaraciyər: Öd kisəsi; Öd • Mədəaltı vəzi |
| Yoğun bağırsaq | Kor bağırsaq • Soxulcanabənzər çıxıntı • Çənbər bağırsaq • Qalxan çənbər bağırsaq • Köndələn çənbər bağırsaq • Enən çənbər bağırsaq • S-ə bənzər çənbər bağırsaq • Düz bağırsaq • Varoli sfinkteri • Buzi sfinkteri • Hirş sfinkteri • Kennon-Bem sfinkteri • Horst sfinkteri • Kennon sfinkteri • Payr-Ştraus sfinkteri • Balli sfinkteri • Rossi-Mutye sfinkteri • O’Bern-Piroqov-Mutye sfinkteri |