**Fəxri Məmmədrza oğlu Vəkilov** (11 oktyabr 1916, Qazax – 2 fevral 1987, Bakı) — səhiyyə təşkilatçısı, tibb alimi, bir neçə dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1947–1952-ci illərdə SSRİ Səhiyyə naziri olmuş Yefim İvanoviç Smirnovun (1904–1989) baş referenti, Azərbaycan SSR səhiyyə naziri (1963–1970). Azərbaycan SSR əməkdar həkimi, səhiyyə əlaçısı, tibb elmləri namizədi. Şair Mənsur Vəkilovun atasıdır. ADR Parlamentinin üzvü, Azərbaycanda səhiyyənin ilk təşkilatçılarından biri olan Məmmədrza ağa Vəkilovun oğludur.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Fəxri Məmmədrza oğlu Vəkilov 1916-cı ildə oktyabr ayının 11də Qazax qəzasının Yuxarı Salahlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.

1937–1941-ci illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunda təhsil almışdır. İkinci dünya müharibəsi illərində sovet ordusunda xidmət etmiş, tibb xidməti kapitanı rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 1946-cı ildə müharibədən qayıtdıqdan sonra Tibb İnstitutunu bitirmişdir. Moskvada səhiyyə təşkilatçılarının ali kurslarını bitirdikdən sonra 1947–1952-ci illərdə SSRİ Səhiyyə naziri Yefim İvanoviç Smirnovun (1904–1989) şəxsi təşəbbüsü ilə həmin Naziirliyin aparatına işə dəvət edilmiş, nazirin baş referenti kimi 1952-ci ilə qədər orada çalışmışdır.

1952-ci ildən Azərbaycan SSR səhiyyə nazirinin müavini, 4-cü Baş İdarənin rəisi vəzifəsini daşımışdır. 1959–1961-ci illərdə Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifəsində işləmişdir. 1961–1963-cü illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti İşlər İdarəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1963–1970-ci illərdə Azərbaycan SSR səhiyyə naziri olmuş, 1970–1976-cı illərdə Elmi-Tədqiqat Vərəm İnstitutunda direktor işləmişdir.

Tibb elmləri namizədi idi. Doktorluq dissertasiyası üzərində işləyirdi. Dəfələrlə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

1987-ci ilin fevral ayının 2-də 70 yaşında dünyasını dəyişmişdi. Anadan olmasının 80 illiyi təntənə ilə qeyd edilmişdi.

### Ailəsi

Böyük qızı Adilə xanım Vəkilova (1937) Azərbaycan Musiqi Akademiyasının pedaqoqlarından biridir. Oğlu mərhum şair və tərcüməçi Mənsur Vəkilov (1939–2009), "Литературный Азербайджан" (rus dilində) jurnalının baş redaktoru idi. Bir sıra kitabların müəllifi olmuşdur. Mənsurun xanımı İradə Vəkilova (1935–1998) jurnalist, "Bakinski raboçi" *rus.* "Бакинский рабочий" qəzetinin baş redaktoru idi. Onun da qələmindən bir sıra əsərlər çıxmışdır. Kiçik qızı Nailə xanım (1941) ata-babasının yolunu gedərək, özünə həkim peşəsini seçmişdir.

Mükafatları
-----------

Fəxri Vəkilov "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi", "Səhiyyə əlaçısı" adlarını daşıyırdı. 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, bir çox SSRİ medalları ilə təltif olunmuşdu.

Laos kralı Azərbaycanda səfərdə olarkən, şəxsən onu ölkəsinin "Milyon fil və çətir" ordeni ilə təltif etmişdi.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* "Векилов Фахри Мамедович" (rus). Память народа. İstifadə tarixi: 26 avqust 2022.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycan səhiyyə nazirləri Azərbaycan |
| --- |
| Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti(1918–1920) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Səhiyyə və sosial təminat naziri(1918) | 
* Xudadat bəy Rəfibəyli (1918)

 |
| Xalq səhiyyə naziri(1918–1919) | 
* Xudadat bəy Rəfibəyli (1918)
* Yevsey Gindes (1918–1919)

 |
| Səhiyyə naziri(1919) | 
* Abram Dastakyan (1919)

 |
| Səhiyyə və sosial təminat nazirləri(1919–1920) | Musa bəy Rəfiyev (1919–1920) |

 |
| Azərbaycan SSR(1920–1991) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Xalq səhiyyə komissarları(1920–1946)  | 
* Abid Alimov (1920)
* Ağahüseyn Kazımov (1920–1921)
* Möhsün Qədirli (1921–1935)
* Müseyib Hüseynov (1935–1938)
* Kübra Fərəcova (1938–1939)
* Əziz Əliyev (1939–1941)
* Əsgər İsmayılov (1941–1946)

 |
| Səhiyyə nazirləri(1946–1991)  | 
* Əsgər İsmayılov (1946–1947)
* Kübra Fərəcova (1947–1950)
* Mahmud Əliyev (1950–1953)
* Əlihüseyn Hüseynov (1953–1954)
* Vəli Axundov (1954–1958)
* Böyük Ağayev (1958–1963)
* Fəxri Vəkilov (1963–1970)
* Hənifə Abdullayev (1970–1979)
* Tələt Qasımov (1979–1991)

 |

 |
| Azərbaycan Respublikası(1991-ci ildən) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Səhiyyə nazirləri(1991-ci ildən) | 
* Tələt Qasımov (1991–1992)
* Rahim Hüseynov (1992–1993)
* Əli İnsanov (1993–2005)
* Oqtay Şirəliyev (2005–2021)
* Teymur Musayev (*2021–2022*, 2022-ci ildən)

 |

 |