**Maeda Toşiie** (前田 利家?, 15 yanvar 1538 və ya 15 yanvar 1539, Naqoya – 27 aprel 1599) – Azuçi-Momoyama dövrünün nüfuzlu Yaponiya daymyolarından biri. 1551-ci ildə Oda Nobunaqaya xidmət etməyə başlamışdır.

1559-61-ci illər istisna olmaqla, Nobunaqanın ölümünə qədər onun xidmətində olmuşdur. Bu dövr ərzində Nobuqananın əsas generallarından birinə çevrilmiş, Ovari əyalətinin daymyosu olmuşdur. Növbəti illərdə isə Toyotomi Hideyoşinin yaxın müttəfiqinə çevrilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Oda klanı ilə

Toşşie Nobunaqanın başlıca hərbi əməliyyatlarının çoxunda iştirak etmişdir. 1560-cı ildə ronin kimi Okehazama döyüşündə, 1561-67-ci illərdə Mino əyalətinin işğalında, 1570-73-cü illərdə Asaqi Naqamasa və Asakura Yoşikaqeyə qarşı hərəkatlarda, Osakada Təmiz torpağın buddizmi rahiblərinin silahlı qüvvələrinə qarşı mübarizədə, 1575-ci ildə muşketyor kimi Naqaşino döyüşündə Nobunaqa üçün döyüşmüşdür.

Maeda Toşiienin Kanazavada yerləşən heykəli.
1575-ci ildə Nobunaqa Eçizen əyalətini yenidən işğal etmiş və əyalətin idarəsini Şibata Katsuieyə tapşırmışdır. Bu zaman Toşiieni Şibatanın idarəçiliyini təftiş etməklə vəzifləndirmişdir. Tezliklə o, bir daymyonun gəlirinə və statusuna malik olmuş, 1581-ci ildə isə Nobunaqa tərəfindən Noto əyalətinin daymyosu seçilmişdir. Həmin dövrdə Noto əyaləti Oda rejiminin Eçiqo əyalətinin daymyosu olan Uesuqi Kaqekatsuya qarşı müharibədə vacib yerlərdən biri hesab olunurdu. Nobunaqanın 1582-ci ildəki ölümü zamanı Toşiie bu müharibədə iştirak edirdi.

Hakimiyyət uğrunda başlayan mübarizə zamanı Toşiie Şibata Katsuie ilə Toyotomi Hideyoşi arasında sülh danışıqları aparmağa çalışsa da, cəhdləri uğursuz olmuş və iki rəqib 1583-cü ildə Şizuqatake döyüşündə bir-birinə qarşı döyüşmüşdür. Toşiie keçmiş müttəfiqi Katsuieni tərk edərək Hideyoşinin qələbəsini və Şibatanın məhvini təmin etmişdir. Hideyoşi onu mükafatlandıraraq Kaqa əyalətinin iki bölgəsini Noto əyalətinə vermişdir. Həmin il Toşiie iqamətgahını Kanazavaya köçürərək Kanazava hanının əsasını qoymuşdur.

### Hideyoşi klanı ilə

Hideyoşinin 1584-cü ildə gələcək şoqun Tokuqava İeyasu və Nobunaqanın oğlu Oda Nobukatsu ilə münaqişəsi zamanı Toşiie Hideyoşi torpaqlarının şimalını qorumaqla vəzifələndirilmişdir. Maeda hanı Etçu daymyosu Sassa Narimasa tərəfindən işğal edilsə də, Narimasanın 1585-ci ildəki məğlubiyyətindən sonra Etçu torpaqlarının böyük hissəsi Toşiieyə verilmişdir. 1590-cı ildə Hideyoşinin Hoco klanına qarşı başlatdığı Odavara hərəkatında iştirak etmiş, Yaponiyanın şimal əyalətlərinə qədər irəliləyərək 1591-ci ildə bütün ölkəni Hideyoşi hakimiyyəti altında birləşdirmişdir.

Toşiienin Hideyoşi yaxın qohumluq əlaqələri var idi. İki qızı – Kiku və Qo Hideyoşi tərəfindən övladlığa götürülmüşdü. Digər qızı Maa isə Hideyoşinin kənizi idi. Toşiie Hideyoşinin yaxın müttəfiqlərindən biri idi və 1590-cı illər boyunca onunla yaxın qalmışdır. Hideyoşi 1595-ci ildə Beş böyük ağsaqqal şurasını quranda Toşiie Yaponiya hökumətinin ən yuxarı qrupuna daxil olmuşdur. Hideyoşinin 1598-ci ildəki ölümündən sonra Toşiee onun varisi olan Toyotomi Hideyorinin maraqlarını qorumağı başlıca vəzifə seçmişdir. Lakin Toşieenin 1599-cu ildəki ölümündən sonra Toyotomi klanın əsas sütunlarından biri də ortadan qalxmış, beləcə, hakimiyyət uğrunda mübarizə kəskinləşmişdir. 1600-cü ildə baş verən Sekiqahara döyüşündən sonra Tokuqava İeyasu bütün hakimiyyəti ələ keçirmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 80
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 81

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan. V cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 80-81. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 20 mart 2022.