**Hibrid Giriş Şəbəkələri** — lent genişliyini yaxşılaşdırmaq üçün iki fərqli şəbəkə texnologiyasının birləşdirildiyi genişzolaqlı giriş şəbəkələri üçün xüsusi bir arxitekturaya malikdir. Bu cür Hibrid Giriş Şəbəkələri üçün ən geniş yayılmış motiv bir xDSL şəbəkəsini LTE kimi simsiz şəbəkə ilə əlaqələndirməkdir. Texnologiya ümumi və DOCSIS, WiMAX, 5G və ya peyk şəbəkələri kimi müxtəlif növ giriş şəbəkələrini birləşdirmək üçün tətbiq oluna bilər. Genişzolaqlı Forum bu cür şəbəkələrin yerləşdirilməsi üçün xüsusi bir quruluş təyin etmişdir.

İstifadə halları
----------------

Bu cür hibrid giriş şəbəkələri üçün əsas məqsədlərindən biri, küçə kabineti ilə ev arasında uzun məsafələri qət edə bilməyən G. Fast və ya VDSL2 kimi daha sürətli xDSL texnologiyalarının tətbiq olunmasının həmişə sərfəli olmadığı kənd yerlərində daha sürətli internet xidmətləri təmin etməkdir. Avropada, xüsusən də bəzi hökumətlər, şəbəkə operatorlarında 2020-ci ilədək bütün sakinləri minimum 30 Mbps sürətlə İnternet xidmətləri ilə təchiz etməyi tələb edirlər.

İkinci istifadə məqsədi, həm xDSL şəbəkəsinin, həm də simsiz şəbəkənin eyni zamanda uğursuz olacağı ehtimalını nəzərə alaraq, giriş bağlantısının etibarlılığını təmin etməkdir.

Üçüncü məqsəd isə sürətli xidmət dönüşü adlanır. Müştəri dərhal hibrid şəbəkə girişini qura bilər və şəbəkə operatoru simli hissəni quraşdırarkən simsiz ayağını istifadə edə bilər.

Texnologiya
-----------

Hibrid Giriş Şəbəkələri yaratmaq üçün Geniş Zolaqlı Forum tərəfindən bəzi üsullar müəyyən edilmişdir. Onları göstərmək üçün, son istifadəçinin həm xDSL kimi simli giriş şəbəkəsinə, həm də LTE kimi simsiz bir qoşulmuş hibrid CPE yönləndiricisinə sahib olduğunu hesab edirik. Digər yerləşdirmə variantları da mümkündür, məsələn, son istifadəçi bir hibrid CPE marşurutlaşdırıcısı əvəzinə bir kabellə birləşdirilmiş iki fərqli giriş yönləndiricisinə sahib ola bilər.

İlk yerləşdirmə ssenarisində, şəbəkə operatoru hər bir abunəçiyə hibrid bir CPE yönləndirmə təqdim edir, lakin operator şəbəkəsində xüsusi avadanlıqdan istifadə etmir. IP ünvanları üçün iki mümkün konfiqurasiya vardır. İlk yerləşdirmə ssenarisi, simli və simsiz interfeyslərə fərqli IP ünvanlarını müəyyən etməkdən ibarətdir. Bu vəziyyətdə, hibrid CPE yönləndiricinin iki şəbəkə arasındakı balans paketlərini ağıllı bir şəkildə yükləməsi lazımdır. Xüsusilə, müəyyən bir TCP bağlantısına aid olan bütün paketlərin eyni interfeys üzərindən göndərilməsini təmin etməlidir. İkinci bir yerləşdirmə ssenarisi, eyni IP ünvanını həm simli, həm də simsiz şəbəkələrə ayırmaq və paketlərin düzgün istiqamətləndirilməsini təmin etmək üçün bu şəbəkələrdəki yönləndirməni təmin etməkdir.

İkinci yerləşdirmə ssenarisində, şəbəkə operatoru hər bir abunəçiyə hibrid bir CPE yönləndirici təqdim edir və giriş şəbəkələri daxilində hibrid birləşdirmə şlüzünü quraşdırır. Hibrid birləşmə şlüzü şəbəkəsi eyni zamanda iki giriş boyunca Hibrid CPE yönləndirici üçün göndərilən və təyin olunan paketlərin balanslaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Hibrid CPE yönləndiricilərinin Hibrid birləşmə şlüzü ilə qarşılıqlı əlaqəsini təmin etmək üçün iki texnologiya təyin edilmiş və tətbiq edilmişdir. Bu texnologiyaların əsas məqsədi, müxtəlif gecikmə və lent genişliyinə sahib olmaqlarına baxmayaraq, iki giriş əlaqəsindən də səmərəli istifadə etməkdir. Paketləri bu cür fərqli kanallara ayırarkən ortaya çıxan texniki çətinliklərdən biri də, lent genişliyi sürətlə dəyişə bilən simsiz şəbəkədəki sıxlığı dəqiq bir şəkildə aşkar etmək və gecikmə fərqlərindən qaynaqlanan yenidən tənzimləmənin öhdəsindən gəlməkdir. Mövcud yanaşmalardan biri yuxarı qat protokoluna yönləndirilmiş iki əlaqəni gizlətmək üçün GRE adlanan keçidlərdən istifadə edir. Həm hibrid CPE, həm də HAG, TCP-ninnin ardıcıl paket qəbul etməsini təmin etmək üçün alınan paketləri yenidən sıralamalıdır. İkinci yanaşma, bir seansa aid paketlərin fərqli əlaqələr üzərindən ötürülməsinə imkan vermək üçün hazırlanmış TCP-nun davamı olan Multipath TCP-dən istifadə edir. Bu yanaşma, MPTCP-nun tıxacları səmərəli idarə etmə və heterogen giriş bağlantılarında yenidən əmr etmək bacarığından istifadə edir. MPTCP-nun həm əsas kompüterdə, həm də serverdə dəstəyə ehtiyacı vardır Hibrid CPE yönləndiricisi ilə hibrid toplama şlüzəsi arasında əlaqə üçün iki yanaşma müəyyən edilmişdir. Şəffaf rejim hibrid CPE yönləndiricisi tərəfindən göndərilən bütün paketlərin yolunda hibrid birləşdirmə şlüzünün yerləşdirildiyi zaman istifadə olunur. Əks təqdirdə, Hibrid birləşmə şlüzəsi, öncədən müəyyənləşdirildiyi kimi bir TCP çeviricisini ehtiva edəcəkdir. Hibrid Giriş Şəbəkələri və onların yerləşdirilməsi barədə əlavə məlumatlar

Hybrid[ölü keçid] Access NetworkHybrid[*ölü keçid*] Access Network

Yerləşdirmələr
--------------

İlk ticarət məqsədli yerləşdirmələr 2015-ci ildə başladı — bu, 404'd -> linkidir. Hibrid Giriş Şəbəkələrinin bir neçə yerləşdirilməsi artıq sənədləşdirilmişdir. 

* Deutsche Telekom, GRE keçidlərdən istifadə edərək Hibrid Giriş Şəbəkələrini tətbiq etmişdir
* Proximus, Multipath TCP istifadə edərək Hibrid Giriş Şəbəkələrini tətbiq etmişdir
* KPN, Multipath TCP istifadə edərək hibrid Giriş Şəbəkələrini tətbiq etmişdir. Həlli yolu 440.000 ünvanında mövcuddur
* Telia də Hibrid Giriş Şəbəkələrini Litva və Finlandiyada səfərbər etmişdir
* Pulsuz (ISP) Fransada Hibrid Giriş Şəbəkələrini də istifadə edilmişdir.
* Go Malta Maltada Hibrid Giriş Şəbəkələrini səfərbər etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  rfc:8157{{|title=Huawei's GRE Tunnel Bonding Protocol|rfc=8157|last=Leiman|first=N.|date=May 2017|autolink=yes|publisher=[[Internet Engineering Task Force|]]}}
2. ↑  {{cite IETF |title=TCP Extensions for Multipath Operation with Multiple Addresses |date=Jan 2013|autolink=yes |publisher=[[Internet Engineering Task Force|]]|rfc=rfc6824}
3. ↑  Peirens, Bart; Detal, Gregory; Barre, Sebastien; Bonaventure, Olivier (July 2016).  Arxivləşdirilib 2021-05-06 at the Wayback Machine IETF. I-D draft-peirens-mptcp-transparent-00.
4. ↑  Bonaventure, Olivier; Boucadair, Mohammed; Gundavelli, Sri; Seo, SungHoon; Hesmans, Benjamin (March 2020). *0-RTT TCP*  Arxivləşdirilib 2021-05-04 at the Wayback Machine *Convert Protocol*. IETF. I-D draft-ietf-tcpm-converters-19.
5. ↑  *Keukeleire, Nicolas; Hesmans, Benjamin; Bonaventure, Olivier.* "Increasing Broadband Reach with Hybrid Access Networks". IEEE Communications Standards Magazine. 4 (1). 2020: 43–49. doi:10.1109/MCOMSTD.001.1900036.
6. ↑  Go Malta Arxivləşdirilib 2022-08-04 at the Wayback Machine, Malta.