recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayeva.

**Yana Matiasovska-Ağayeva** (7 iyul 1987, Bratislava) — Slovak əsilli Azərbaycan voleybolçusu, Türkiyənin Bələdiyəspor Çanaqqala komandasının şərəfini qoruyur.

Yana voleybola məktəbli olarkən Slovakiya voleybol məktəbində başlayıb. Məktəbdə oxuyanda müəllimlərindən biri voleybol məşqçisi olub. O, həmişə Yanaya gəl voleybol oyna, boyun da yaxşıdır deyirmiş. Əvvəlcə tərəddüd içərisində olub. Bir gün test tapşırığını pis yazan Yana, düşünür ki, gedib voleybolçu olacam. 2000-ci ildən peşəkar olaraq voleybol klublarında çıxış etməyə başlayır. 5 il ərzində ölkəsinin ən güclü klubunda forma geyir. Məktəbi bitirəndən sonra Amerikaya təhsilini davam etdirməyə gedir. Orada bir universitet komandasında oynayır və yenə də oynadıqları çempionatların əksəriyyətində qalib olur. Daha sonra Rusiyaya gəlib ilyarım Uraloçkada oynayır. 2010-cu ildə Azərreylə transfer olunur. Burda Çağırış kubokunu qazanan Yana Azərbaycanda yerli voleybolçu kimi qalmaq təklifini qəbul edir. 2012-2013-cü illərdə o, Cənubi Koreyanın ən güclülərindən sayılan Suwon Hyundai E&C Hillstate klubunda çıxış edir. 2013-cü ildən Bakının "Azəryol" komandasının üzvüdür. 2014-cü ildə Superliqanın gümüş medallarına yiyələndikdən sonra klubu tərk etmişdir. 2014-cü ildə Atom klubuna transfer olunsa da, mövsümün ortasında əsas heyətdə az hallarda yer aldığına görə oranı tərk edib Bələdiyəspoa yollanır.

Xüsusiyyətləri
--------------

* Boy: *199 sm*
* Çəki: *82 kq*
* Mövqe: *Hücumçu*
* Blok yüksəkliyi: *300 sm*
* Hücum yüksəkliyi: *319 sm*
* Nömrə: *10*

Oynadığı klublar
----------------

| Tarix | Ölkə | Klub |
| --- | --- | --- |
| 2000-2005 | Slovakiya | Slávia UK Bratislava |
| 2005-2009 | ABŞ | University of Louisville |
| 2009-2010 | Rusiya | Uraloçka |
| 2010-2011 | Azərbaycan | Azərreyl Bakı |
| 2011-2012 | Azərbaycan | Azəryolservis |
| 2012-2013 | Cənubi Koreya | Suwon Hyundai E&C Hillstate |
| 2013-2014 | Azərbaycan | Azəryol Bakı |
| 2014- | Polşa | Atom Sopot |
| 2015- | Türkiyə | Bələdiyəspor Çanaqqala |

Klubla qazandığı uğurlar
------------------------

* "Slovakiya çempionu", 2001/2002
* "Çex-Slovak Kuboku", 2-ci yer 2002/2003
* "CEV Kuboku" 1/4 final mərhələsi, 2003/2004
* "İlin ən yaxşı debüt edən voleybolçusu", 2005
* "Big East Conference", 1-ci yer, 2005/2006 , 2006/2007, 2008/2009
* "Rusiya Superliqası", 3-cü yer, 2009
* "CEV Kuboku", 2-ci yer, 2009
* "Rusiya Superliqası", 4-cü yer, 2009/2010
* "CEV Kuboku", 4-cü yer, 2009/2010
* "Azərbaycan Superliqası", 2-ci yer, 2010/2011
* "Çağırış Kuboku", 1-ci yer, 2010/2011

Meydançadan kənar həyatı
------------------------

* Sevdiyi yemək: Salmon balığı, dondurma
* Sevdiyi komanda: Slovakiya Milli Hokkey Yığması
* Xoşladığı kitab: Xaç atası
* Musiqi: Black Eyed Peas qrupu
* Təhsil: İqtisadi təhlil və proqnozlaşdırma
* Məşğuliyyət: Qiraət, kino və idman oyunları izləmək
* Sevdiyi filmlər: Unudulmaz titanlar, Xoşbəxt ayaqlar, Bacarırsan yaxala, Matrix və s.
* Devizi: Özünə güvən və heç vaxt təslim olma!

İstinadlar
----------


Vikianbarda Yana Matiasovska-Ağayeva ilə əlaqəli mediafayllar var.
Hyundai Loqo
**Hyundai** — Cənubi Koreyalı avtomobil istehsalçısı və polad sənayesində öndə gedən firmadır. Koreya dilində Hyundai müasir, müasirlik mənasındadır. Hyundai elantra 2015 , aralarında tikinti materialları, avtomobil, gəmi istehsalı, sığortaçılıq, elektron və s çox sahədə fəaliyyət göstərməkdədir.

1967-ci ildə Cənubi Koreya Ulsan'da Chung Ju Yung, Hyundai Motors firmasını HMC adıyla quraraq İngiltərədən kit halında gələn Ford Cortina modeli avtomobilləri monte etməyə başlamışdır.

Chung Ju Yung inkişafın sektora fərqli bir baxımdan baxan bir xarici vətəndaş tərəfindən gərçəkləşəcəyinə inanırdı. Ərəblərə çox da müsbət bir gözlə baxmayan bir mədəniyyətdə bu riskli bir seçimdi. Yung bu riski gözə aldı və seçimi İngiltərədən Corc Turnbull oldu.

Turnbull, Koreyaya 1974-cü ilin əvvəllərində gəldi və özünə Ulsan da bir avtomobil zavodu quraraq ilk avtomobilini iki il ərzində istehsal etmək vəzifəsi verildi. Avtomobil istehsalı üçün inkişaf etmiş bir alt quruluşu olmayan bir ölkədə bu çox çətin bir məsələ idi. Turnbull rəhbərliyi kar əldə etməyi gözləmirdi. Çətin şəraitə baxmayaraq iki il sonra Hyundai Pony sdlı ilk Cənubi Koreya xalq avtomobili olaraq istehsal xəttindən satışa keçə bildi. Bir Koreyalı və bir İngilis əl-ələ verərək Cənubi koreyalıların məşhur bir şəkildə satın alıb istifadə edə biləcəyi bir avtomobili satışa çıxardılar.

Hyundai Tucson
Hyundai Sonata

Həmçinin bax
------------

* Hyundai Accent

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Hyundai ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Hyundai ingiliscə saytı Arxivləşdirilib 2005-09-10 at the Wayback Machine
* Hyundai Türkcə saytı

1. 1 2  .
2. ↑  ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
**Fərid Nadir oğlu Xəlilov** (24 may 1983, Bakı) — Azərbaycanlı maliyyəçi və idarəçi; Azərbaycan Voleybol Federasiyası Rəyast heyətinin üzvü, Azerreyl Voleybol Klubu MMC-nin prezidenti (17.05.2019 – h.h.)

Həyatı
------

Fərid Nadir oğlu Xəlilov 24 may 1983-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Təhsili
-------

1990-cı ildə 134 saylı Bakı şəhəri orta məktəbinə daxil olmuş, 1997-ci ildə 2 saylı Bakı şəhəri Həbib bəy Mahmudbəyov adına texniki-humanitar liseyinə keçmiş və 2000-ci ildə oradan məzun olmuşdur.

2000-2004 - cü illərdə  Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "İqtisadiyyatın dövlət tərəfindən idarə olunması" üzrə bakalavr təhsili, eləcə də eyni universitetdə 2005-2007-ci illərdə "Maliyyənin idarə olunması"(MBA) ixtisası üzrə magistratura pilləsində ali təhsilini fərglənmə diplomla bitirmişdir.

2006-2013-cü illərdə İngiltərənin "Charted Institute of Managerial Accounting"  İnstitutunu bitirib və ABŞ-nın CFM ( Sertifikatlaşmış Maliyyə Modelləşdiliməsi ) üzrə kvalifikasiya sahibi olub.

Əmək fəaliyyəti
---------------

2004- 2006 – cı illərdə "Amorgo Management & Consulting" şirkətində maliyyə məsləhətçisi olaraq işə başlamışdır.

2006- 2008 - cı illərdə "Detal" Ltd. şirkətində Büdcə Planlaşdırma və Nəzarət mütəxəssisi olaraq çalışmışdır.

2008-ci ildə AZMECO – Azərbaycan Metanol Şirkətin də layihə menecerinin köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

2008-2009-cu illərdə "Embawood" MMC-də Maliyyəyə Nəzarətçisi olaraq çalışıb.

2009-2011-ci illərdə "Unibank" Kommersiya Bankında Maliyyə Planlaşdırma və Büdcə şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

2011-2013-cü illərdə "Aztexnika Arxivləşdirilib 2020-10-29 at the Wayback Machine" Holdinq - İdarə heyətinin üzvü, Daxili Audit Departamentinin Direktoru 2013-cü ildə "Mol Bulak" Qeyri Bank Kredit Təşkilatı – İdarə heyətinin üzvü, Baş Maliyyə Direktoru və Tender komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.

2013-2015-ci illərdə Bakı Avropa Oyunları Əməliyyat Komitəsində Maliyyə Meneceri vəzifəsində çalışıb.

2015-2016-cı illərdə "Baygroup" şirkəti - Baş Direktor, 2019-cu ildən isə maliyyə məsləhətçisi vəzifəsində çalışır.

2016-2019-cu illərdə "PMD Group"-da müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışıb.

2019-2021 – "Azerreyl Voleybol Klubu" MMC-nin Prezidenti və Azərbaycan Voleybol Federasiyasının Rəyasət heyətinin üzvüdür.

2021-2023 - "Azərbaycan Voleybol Federasiyası"nın Baş katibi

2023-hal-hazırda "Mətanət A" şirkətlər qrupunun Maliyyə Meneceri vəzifəsində çalışır

Şəxsi həyatı
------------

Ailəlidir, 2 övladı var.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağalarov.

**Abbas Fərhad oğlu Ağalarov** (1911, Azərbaycan – 1967) — Azərbaycan boksunun banilərindən biri, SSRİ-nin əməkdar məşqçisi, əməkdar idman ustası, beynəlxalq dərəcəli hakim.

1936-cı ildə Abbas Ağalarov ilk dəfə boks üzrə azərbaycanlı idman ustası dərəcəsini almışdır. 1937-ci ildə SSRİ Çempionatlığında final pilləyə yüksəlmişdir, "Dİnamo" Bakı cəmiyyətinin üzvü idi. Etdiyi mükəmməl çıxışdan sonra "Buravestnik" (Буревестник) və "Dinamo"-nun baş məşqçisi təyin olunur.Onun yetirmələrindən Azərbaycan boksuna öz töhvələrini vermiş, dünya ve avropa çempionları yetişdirmiş Rauf Cabbarov uzun müddət Boks üzrə Azərbaycan yığma komandasının baş məşqçisi olmuşdur.

Abbas Ağalarov Rus ordusunun qeneral-leytenantı Həsən bəy Ağalarovun nəslindən idi. O, həm də Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda boks kafedrasına rəhbərlik edirdi.

Məşhur idmançı, məşqçi və pedaqoq Abbas Ağalarov 1967-ci ildə 56 yaşında dünyasını dəyişdi.

Həyatı
------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Boksçu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

Fəaliyyəti
----------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abbas Ağalarov". 2023-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-04.
**Difai FK** — 2018-ci ildə yaradılmış eyni adlı idman klubunun bazasında yaradılıb. Klub 2022/2023-cü illər futbol mövsümündə Region liqasında çıxış edib. 2023/2024-cü illər futbol mövsümündə Azərbaycan Birinci Liqasında Ağsu şəhərini təmsil edir

Tarixi
------

"Difai" 1918-ci ilə qədər gizli fəaliyyət göstərmiş Azərbaycanın 1-ci anti-terror təşkilatının adıdır.

2022/2023 mövsümündə "DİFAİ" klubu Region Liqasında Paxtaxt qrupunda mübarizə aparmağa başladı. 11 noyabr 2022-ci ildə ilk oyununda Cürət klubuna böyük darmadağınla qalib gəldi. Beləcə, liqada güclü rəqib olduğunu bir növ bəyan etmiş oldu. Ardından "İCBFA" 4–2, "Çınar Zəngilan" klubunu 2–1 hesabı ilə məğlub etdi. Darmadağınlara davam edən klub 4-cü oyununda "İrəvan" klubunu 12–0 hesabı ilə, "Cəbrayıl" klubunu 3–2 hesabı ilə, "Lokomotiv" klubunu 7–1 hesabı ilə məğlub etdi. Rəqiblərin kabusuna çevrilən "DİFAİ" 9 oyun məğlub edilməz bir kluba çevrildi. "DİFAİ" klubunun qarşısını yalnız 10-cu oyunda "Çınar Zəngilan" klubun 2–0 hesabı ilə məğlub edərək ala bildi.

Pley-off mərhələsində isə, "DİFAİ" daha çox etirazı ilə gündəmə gəldi. Belə ki, "Şirvanovka" klubu ilə oynanan oyunlarda qayda pozuntusunun baş verdiyini, AFFA ya müraciət etdiklərini dilə gətirdilər. 2022/23 sezonu üçün ələmdar olan başqa bir hadisə isə, klubun stadionunun "ASK Arenadan" "Şirvan Olimpiya Kompleksinə" daşınması oldu.

2023/2024-cü il futbol mövsümündə Azərbaycan Birinci Liqasına vəsiqə əldə edən klublar arasında "Difai" klubunun da adı var idi. Bu mövsüm üçün əlamətdar başqa bir hadisə isə, klubun artıq Şuşanı deyil, Ağsu şəhərini təmsil etməyə başlaması oldu. Həmçinin 21 noyabr tarixindən etibarən klub ev oyunlarını Şamaxı şəhər stadionunda keçirməyə başladı. Səbəb, Ağsu stadionunun təmirə başlamasıdır.

Hədəfi
------

Klubun hədəfi çempionluqdur. Azərbaycanı uğurla təmsil etmək. Həmçinin Premyer liqaya vəsiqə qazanmaqdır

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2023-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-21.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-06.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-29.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-29.
5. ↑
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-18.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rəşid Abdullayev.

**Rəşid Abdulla oğlu Abdullayev** (25 noyabr 1957, Qafan – 9 oktyabr 2020) — SSRİ çempionu, idman ustası, Ermənistan SSR Əməkdar məşqçisi (1987).

Həyatı
------

Rəşid Abdullayev 1957-ci il noyabrın 25-də Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalındakı Qafan şəhərində pəhləvan Abdullanın ailəsində anadan olub. Az yaşlarından çıxışları zamanı atasının iki qolu üzərində 20 nəfər saxladığını, armaturları əydiyini, boynunda yoğun dirəyi sındırdığını və üstündən avtomobil keçdiyini görüb ona oxşamağa çalışırdı.

Yeniyetmə yaşlarından rayonda, respublikada ad qazandı. 1970-ci ildə, 12 yaşında SSRİ əmək ehtiyatları idman cəmiyyətinin çempionu oldu və xalq arasında onu "Rəşid pəhləvan" deyə çağırmağa başladılar.

1975-ci ildə Qafan şəhəri 4 №-li orta məktəbi bitirdi. 1976-cı ildə respublika ağır atletika yarışlarında iştirak edərək yeniyetmələr arasında Ermənistan çempionu oldu. Əsgəri xidmətdə ikən SSRİ Ordu Spartakiadasının çempionu, 1979-cu ildə isə hərbi xidmətdən qayıdan gənc pəhləvan ağırlıq qaldırma üzrə SSRİ çempionu və idman ustası adlarını qazandı.

Azərbaycan birinciliyində beş pudluq daşı sağ əli ilə 16 dəfə qaldıraraq həm də dünya rekordçusu oldu.

Dəfələrlə Ermənistan mətbuatı və televiziyası məşhur ata-oğul pəhləvanların möcüzəsindən yazırdı. 1982-1988-cı illərdə Rəşid pəhləvan daşoynatma üzrə, 70 kq çəki dərəcəsində Ermənistanın altıqat mütləq çempionu oldu. 22-24 noyabr 1985-ci ildə Rusiyanın Lipetsk şəhərində daşoynatma üzrə SSRİ ümumittifaq yarışlarında 70 kq çəki dərəcəsində SSRİ çempionu adını qazanır. 1987-ci ildə ona Ermənistan SSR Əməkdar Məşqçisi adı verildi.

Hazırda Rəşid pəhləvan Bakıda yaşayır.

Fəxri adları
------------

* SSRİ çempionu, 1985, Rusiya, Lipetsk şəhəri
* SSRİ idman ustası, 1979, Moskva şəhəri
* Ermənistanın mütləq çempionu, 1982-1988
* Ermənistan SSR Əməkdar məşqçisi.

Mənbə
-----

* Sabir Cəlal oğlu Əsədov. "Zəngəzur qartalı". 1998, Bakı, Gənclik nəşriyyatı, İSBN-5-8020-1382-6.
**Arakel Davrizetsi** (*erm.* Առաքել Դավրիժեցի, *fars.* آراکل\_داوریژتسی‎) — erməniəsilli salnaməçi, tarixçi və din adamı.

1595-ci ildə Səfəvi İmperiyasının keçmiş paytaxtı Təbrizdə anadan olan Arakel Davrizetsi XVII əsr, Səfəvi, Osmanlı, Qafqaz bölgəsi haqqında məlumat verən önəmli qaynaqlardan biri hesab edilir. 1670-ci ildə Eçmiədzin Monastrında vəfat etmişdir.

Hələ həyatda ikən onun 1662-ci ildə tamamladığı "Tarix kitabı" əsri, 1669-cu ildə Amsterdamda nəşr edilmişdir. 1602-1662-ci illər əhatə edən əsər 58 fəsildən ibarət olub, müəllif səyahətləri zamanı baş vermiş hadisələrin iştirakçıları ilə şəxsən görüşmüş, hadisələrin xronologiyasını dəqiqləşdirmiş, əlyazmalar və mənbələrdən istifadə etmişdir. Səfəvi-Osmanlı müharibələri, Cəlalilər hərəkatı, Koroğlu, Şah Abbasın köçürmə siyasəti (xüsusiylə Culfadan), Azərbaycanın iqtisadi həyatı, verigilər, mükəlləfiyyətlər, əhalinin ümumi vəziyyəti, Təbriz zəlzələsi (1641) vs. mövzular haqqında məlumatlar vermişdir. 

Erməni Qriqoriyan Kilsəsinin mövqeyindən çıxış edən Arakel Davrizetsi əsərində hakim sinfin mənafeyini müdafiə edir, xalq hərəkatına mənfi münasibət bəsləyirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Erməni Sovet Ensiklopediyası (erm.). / red. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. 1 2 3  Erməni Qısa Ensiklopediyası (erm.). Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. C. 1.
3. 1 2 3  Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, I cild, səh. 381
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-23.
**Oberkommando des Heeres** (qısaca: OKH, Quru Qoşunlarının Baş Qərargahı) — 1935–1945-ci illər arasında Nasizm dövründə Heer (Quru Qoşunları) qərargahına verilən addır.

Veymar Respublikası dövründən Almaniyanın silahlı qüvvələrinin adı olan Reichswehr, Adolf Hitlerin 16 mart 1935-ci ildə Versal sülh müqaviləsinin Almaniya Silahlı Qüvvələrini məhdudlaşdıran maddələrini ləğv edərək yenidən silahlandırma haqqında qanun verməsindən sonra Wehrmacht olaraq dəyişdirildi. Wehrmachtın quru qüvvələri qolu olan Reichsheer də Heer adlandırıldı və OKH *Heer*in baş qərargahı olaraq yaradıldı.

Faşistlərin sovet əsirlərinə qarşı etdiyi cinayətlərin əhəmiyyətli bir hissəsi *Oberkommando des Heeres*in əmri ilə baş vermişdir.

Baş qərargah rəhbərləri
-----------------------

Chefs des Generalstabes des Heeres

* 1935–1938, Generaloberst Ludwig Beck
* 1938 — sentyabr 1942, Generaloberst Franz Halder
* sentyabr 1942 — iyul 1944, Generaloberst Kurt Zeitzler
* iyul 1944 — mart 1945, Generaloberst Heinz Guderian
* mart 1945 – 1 may 1945, General Hans Krebs

Baş komandirlər
---------------

Oberbefehlshaber des Heeres (OBdH)

* 1935–1938, Generaloberst Werner von Fritsch
* 1938–19 dekabr 1941, Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch
* 19 dekabr 1941 – 30 aprel 1945, Adolf Hitler
* 30 aprel 1945 – 8 may 1945, Generalfeldmarschall Ferdinand Schörner

İstinadlar
----------
**Məhəmməd Mokayev** (qum. Магьамат Мурадны уланы, *ing.* Muhammad Mokaev; 30 iyul 2000, Buynaksk, Dağıstan) — UFC-də çıxış edən qumuq əsilli rus və ingilis qarışıq döyüş sənəti iştirakçısıdır .

Bioqrafiya
----------

Məhəmməd Mokaev 30 iyul 2000-ci ildə Buynakskda anadan olub. Milliyyətinə görə - Qumukdur. Gənc yaşlarından döyüş sənəti ilə məşğul olmağa başladı. O, ilk vaxtlar güləşlə məşğul olmağa başladı, ancaq karateni xüsusilə sevirdi. Artıq 12 yaşında Məhəmməd ailə səbəblərinə görə vətənini tərk edib İngiltərəyə (Mançester şəhərinə) köçməli oldu .

İdman karyerası
---------------

Məhəmməd həvəskarlar səviyyəsində ilk döyüşünü 2016-cı il sentyabrın 24-də Ash McCracken-ə qarşı keçirdi və yekdil qərarla böyük qələbə qazandı. Bundan əlavə, döyüşçü iki dəfə 2018 və 2019-cu illərdə MMA üzrə 20 yaşadək dünya çempionatının qalibi olub.

2022-ci ilin martın 19-da ilk UFC görüşünə çıxan Mokayev, rəqibi Codi Durdeni 58 saniyəyə boğucu gilyotin fəndi işlətməklə qalib gəldi.

2022-ci ilin iyulun 23-də ikinci UFC görüşündə, rəqibi Çarlz Consonu hakimlərin yekdil qərarı ilə məğlub etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-31.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-31.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | Объединённый мир борьбы |
**İnessa Qorxmaz** (17 yanvar 1972, Saratov) — Azərbaycan voleybolçusu.

Karyerası
---------

İnessa Qormaz, 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.

İnessa Qormaz daha sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.

İnessa Qormaz bir ildən sonra, 2007-ci ildə Belçika və Lüksemburqda baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  CEV database (ing.).

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Olympedia · WorldofVolley · ЕКВ |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
Pol Qogenin ən məşhur postimpressionizm əsərlərindən *Biz haradan gəlmişik? Biz kimik? Biz hara gedirik?* rəsm əsəri.
Fəlsəfi bir sual olan **"Həyatın mənası nədir?"** sualı fərqli insanlar tərəfindən fərqli şəkildə qəbul edilə bilər və "məna" sözünün qeyri-müəyyənliyi fərqli açıqlamalara səbəb olur: *"Həyatın mənşəyi nədir?", "Kainatın və həyatın təbiəti nədir?", "Həyatı dəyərli edən nədir?", "İnsan həyatının məqsədi nədir?"* Bu suallara elmi nəzəriyyələrdən tutmuş fəlsəfi, teoloji və mənəvi dəlillərə qədər müxtəlif yollarla cavab verilir.

Başqa bir nəzəriyyəyə görə, "həyatın mənası" problemi yalnız ölümlə başa çatır, cavablandırıla bilər. Fəlsəfi baxımdan nəticə qaçılmaz ölümdür. Həyatından asılı olmayaraq (varlı, kasıb, ağıllı, axmaq, gözəl, çirkin) hər bir insan ölür və bu problem sona çatır. Mövzuya dair fikirləri aşağıda ümumiləşdirmək olar.

Məşhur fikirlər
---------------

Bir çox insan müəyyən bir dövrdə özlərinə "həyatın mənası nədir?" sualını verir və sonrada öz suallarına özləri cavab verirlər. Həmin sualların cavablarının ən populyarları aşağıdakılardır:

**Həyatın davamlılığı və maddi/müvəqqəti uğurlar**

* … gəlirlərin artması və sosial statusun yüksəldilməsi.
* … başqaları ilə rəqabət etmək və ya tərəfdaş olmaq
* … səni incidənləri yox etmək və ya pasifist olmağa çalışmaq
* … Yaşamaq
* … öz ailənizi və ya başqasının ailəsini qorumaq
* … güc qazanmaq və gücdən istifadə etmək
* … kitab və ya rəsm kimi sənət əsərlərini miras qoymaq/buraxmağa çalışmaq
* … fiziki, maddi və ya əqli azadlıq əldə etmək
* … məşhur olmaq
* … çox övladlı olmaq

**Hikmət və bilik**

* … mütəmadi sual vermək və ya sual verməmək
* … hüdudlardan kənarları araşdırmağa çalışmaq
* … kiminsə səhvlərindən nəticələr çıxarmaq
* … daimi olaraq həyatın mənasını başa düşməyə və anlamağa çalışmaq
* … bir insanın baxış bucağını/dünyagörüşünü dəyişdirmək

**Əxlaqi**

* … mərhəmət göstərmək
* … başqaları ilə və təbiətlə dinc şəraitdə yaşamaq
* … aşiq olmaq
* … aşiq etdirmək
* … fəzilətli olmağa çalışmaq
* … digər insanlara xidmət etmək
* … ədalət üçün çalışmaq

**Dini və mənəvi.**

* … mənəvi rahatlığa çatmaq
* … yaxşı işlər görmək
* … ölümdən sonra cənnətə çatmaq
* … Allaha xidmət etmək
* … qul olmaq

Həmçinin bax
------------

* Biz haradan gəlmişik? Biz kimik? Biz hara gedirik?
**Mərkəzi Avropa Təşəbbüsü** — 1989-cu ildə Budapeştdə yaradılan və 18 dövlətin üzv olduğu Mərkəzi Şərqi və Cənub-Şərqi Avropa dövlətlərini özündə birləşdirən regional forumdur. CEİ regionda olan ən qədim və ən geniş regional təşəbbüs forumudur. CEİ regionda olan ən qədim və ən geniş regional təşəbbüs formudur. Bu foruma Albaniya, Avstriya, Belarus, Bosniya və Herseqovina, Bolqarıstan, Çexiya, Xorvatiya, Macarıstan, İtaliya, Makedoniya, Moldova ,Monteneqro, Polşa, Rumıniya, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya və Ukrayna daxildir. Forumun əsas məqsədi müxtəlif siyasi istiqamətli ölkələr və iqtisadi strukturlar arasında əlaqə yaratmaq birgə maraq kəsb edən sahələrdə nailiyyətlər əldə etməkdir. Forumun əsas əməkdaşlıq sahələri iqlim dəyişikləri , ətraf mühit və enerji təhlükəsizliyi, turizmin, insan resuslarının, informasiya və cəmiyyətinin inkşafı mədəniyyətlərarası əməkdaşlıq, elm texnika, kənd təsərrüfatı sahəsində davamlı əməkdaşlıq regionlararası və sərhəd əməkdaşlığını gücləndirmək.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Samir Həmidov.* Beynəlxalq Təhlükəsizlik. Bakı: Mürtəcim. 2017. səh. 378.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| ISNI: 0000000121961044 · LCCN: n94118528 · Microsoft: 2801452568 · NKC: kn20010710451 · SUDOC: 154244422 · VIAF: 159602497 · WorldCat VIAF: 159602497 |

 |
**Yağmur Atsız** (4 noyabr 1939, İstanbul) — türk tarixçi, şair, türkoloq və türk millətçiliyinin ideoloqlarından olan Hüseyn Nihal Atsızın oğlu, türkoloq Buğra Atsızın böyük qardaşı.

Həyatı
------

1939-cu ilin noyabr ayının 4-də İstanbul şəhərində Nihal Atsızın ailəsində anadan olmuşdur.

### Təhsili

Heydərpaşa liseyində orta təhsilini başa vurduqdan sonra İstanbul universitetinin Hüquq fakültəsinə qəbul olmuşdur. Buradakı təhsilini bitirdikdən sonra Almaniyanın Bonn Universitetinə təhsil almaq üçün getmişdir.

Fəaliyyəti
----------

1967-ci ildə buradakı təhsilini bitirdikdən sonra bir müddət Türkiyədə Mətbuat-Nəşriyyat İdarəsində işləmişdir. 1971-ci ildə Almaniyaya geri dönən Atsız, televiziya və radio qurumlarında film çəkilişi və siyasi şərhçiliklə məşğul olmuşdur. 1977-ci ildən etibarən 2 il müddətinə Türkiyənin Bonn şəhərindəki konsulluğunun mətbuat katibliyini etmişdir.

### Mətbuat sahəsindəki fəaliyyətləri

Nöqtə, Bazar postası, Yeni yüz il, Tərcüman, Milliyyət, Maya, Türk ədəbiyyatı kimi qəzet və jurnallarda yazılar yazmışdır. 31 dekabr 2014-cü il tarixinə qədər Star qəzetində köşə yazıları yazmışdır. 2016-cı ilin oktyabr ayından etibarən Qərar qəzetində yenidən köşə yazıları yazmağa başlasa da, qısa müddət sonra bu fəaliyyətini də dayandırmışdır.

Ədəbi yaradıcılığı
------------------

Əsərləri:

* Türk ədəbiyyatından seçmələr və alman ədəbiyyatında türk izləri (1976)
* Bloknot- çəkməcə yazıları (2000)
* Eine frau um Vierzig (40 yaşlarından qadın) — almanca və fransızca şerlər (1985)
* Günlərimiz (1993)
* Unudular şəhər (1997)
* Məchul gənc jurnalistə yazılar (2002)
* Cervantes inebahtı'nın tək qollusu

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1048652637 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. ↑  "yağmur atsız". 2021-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
3. ↑  "Yağmur Atsız". 2017-02-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
4. ↑  "**En güzel ânında bitirin!**". 2022-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
5. ↑  "Merhaba derken". 2017-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-04.
***Almas İldırım*** filmi rejissor Zaur Məhərrəmov tərəfindən 1991-ci ildə çəkilmişdir. Film "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film vətənindən didərgin salınmış Azərbaycan şairi Almas İldırımın ömür və sənət yolundan danışır.

Məzmun
------

Film vətənindən didərgin salınmış Azərbaycan şairi Almas İldırımın ömür və sənət yolundan danışır.

Almas İldırım Türkiyədə yaşayıb yaratsa da, demək olar ki, bütün şerləri Azərbaycanla, onun əsrarəngiz təbiəti ilə bağlı olmuşdur.

Filmdə şairin həyat yoldaşı Zivər xanım, oğlanları Azər, Araz, Otkan, 30-cu illərdə Almas İldırımla "Qızıl Qələmlilər" İttifaqında birgə çalışan, indi Dəvəçidə yaşayan şair Nağı, İttihad məktəbində şairlə birgə təhsil almış buzovnalı Abbas müəllim şair haqqında xatirələrini söyləyirlər.

Filmdə şairin oğlu Azərin həyat yoldaşı ilə Bakıya gəlişi, Şüvəlanda əmisi Güləli Almaszadə ilə görüşləri, onların səfəri barədə maraqlı epizodlar var.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Ramiz Rövşən, Maarif Teymurov  

Rejissor: Zaur Məhərrəmov  

Operator: Zaur Məhərrəmov  

Bəstəkar: Eldar Mansurov

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 291

Mənbə
-----

* Zaur Məhərrəmov. "Şair haqqında film" //Bakı.-1990.- 9 mart.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 352.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1991-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Kiçik stolüstü generator
Lorens qüvvəsinin təsviri
**Generator** - elektrik maşını olub mexaniki enerjini elektrik enerjisinə çevirir və quruluşca elektrik mühərriki ilə oxşardır. Generatorlar ingilis fiziki Maykl Faradeyin 1831-ci ildə elektromaqnit induksiyası qanununu kəşf etdikdən sonra düzəldilməyə başlanmışdır.

Generatorların hamısının işləmə prinsipi eynidir. Mexaniki enerji generatorun valını fırlatmağa sərf olunur.

Çevrilmə lorens qüvvəsinə əsaslanır. Lorens qüvvəsi elektrik yükünün maqnit sahəsində hərəkəti zamanı ona təsir edən qüvvəni izah edir. Əgər keçirici maqnit sahəsində eninə hərəkət edərsə onda lorens qüvvəsi keçiricidə olan yükləri bu keçirici boyunca hərəkətə gətirir. Yükün hərəkəti keçiricinin uclarında gərginlik fərqi yaradır. Gərginliyi artırmaq üçün dolaq şəklində olan keçiricilərdən istifadə edirlər. Generatorda rotor gövdəyə nisbətən fırlanır. Üzərində maqnit olan stator maqnit sahəsində fırlanan zaman lorens qüvvəsi elektrik cərəyanı yaradır.

Əldə edilmiş elektrik gücü mexaniki gücə bərabər olur. Əlbəttə ki, bu prosesdə müəyyən itkilər də yaranır. Belə ki, elektrik generatorunun gücü

{\displaystyle P\_{gen}=P\_{mex}-P\_{itki}} bərabərliklə müəyyən olunur.

Burada {\displaystyle P\_{gen}} yaradılmış elektrik gücü, {\displaystyle P\_{mex}} tətbiq olunmuş mexaniki güc. 
{\displaystyle P\_{itki}} isə itkiyə sərf olunan gücdür.

Geneartorun ixtiraçısı Verner fon Simens sayılır. O 1866-cı ildə dinamoelektrik prinsipini kəşf etmiş və ilk dinamo maşınını düzəltmişdir. Bundan sonra əlavə cərəyan mənbəyinə ehtiyac olmadan bir başa mexaniki enerjidən elektrik enerjisinin alınması mümkün olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Elektrik cərəyanı
* Elektrik mühərriki
**Karles Puyol** Saforkada 1978-ci il aprelin 13-də dünyaya göz açmışdır.
Karles Puyol öz dövrünün ən yaxşı müdafiəçilərindən biri kimi hesab edilir.

Klub karyerası
--------------

Karles Puyol futbol karyerasına doğulduğu bölgənin La Pobla de Sequr adlı klubunda qapıçı olaraq başlamışdır. Lakin, çiynindəki zədə ilə bağlı olaraq sonradan hücumçu kimi çıxış etməyə başladı. 1995-ci ildə o Barselona'nın gənclərdən ibarət komandasına qoşuldu və orada müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edirdi. 1997-ci ildə Barselona B-də çıxış etməyə başladı və burada o sağ cinah müdafiəçisi mövqeyində oynayırdı.

1999-cu ildə Barselona'nın baş məşqçisi onu əsas komandaya gətirdi. Puyol əsas komandada debütünü 1999-cu il oktyabrın 2 Real Valyadolid'ə qarşı oyunda edib. Daha sonralar o müdafiənin mərkəzində də çıxış edirdi. 2002-ci ildə o UEFA tərəfindən "Avropanın ən yaxşı sağ cinah müdafiəçisi" mükafatına layiq görüldü. Aqressivliyi və peşəkarlığı ilə seçilən Puyol müdafiənin istənilən mövqeyində oynaya bilir. 2003-2004 mövsümünün sonundan etibarən komandanın kapitanıdır.

2008-ci il sentyabrın 16-sı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində Sportinqlə keçirilən qarşılaşmada o əsas komandada 400-cü oyununu keçirdi.

Milli karyerası
---------------

2000-ci il noyabrın 15-də o İspaniya milli komandasında ilk oyununa çıxıb. İspaniya millisinin tərkibində o 2000-ci il Sidney Olimpiya, 2002 FIFA Dünya Kuboku, Avro 2004, 2006 FIFA Dünya Kuboku Avro 2008 kimi beynəlxalq turnirlərdə oynayıb. Bu müddət ərzində 72 oyunda 2 qol vurub. O həmçinin Kataloniya milli komandasının yoldaşlıq oyunlarında da çıxış etmişdir.

2008-ci ildə keçirilən Avropa Çempionatında yığmanın çempion olmasında o böyük pay sahibi olmuşdur və Avro 2008 Rəmzi komandasına mərkəz müdafiəçi mövqeyində seçilmişdir.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |



1. ↑  Carles Puyol // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  PUYOL carles // Argentine Soccer Database (isp.).
XIX əsrdə apteklərdə satılan heroin
Kofein
Tütün
**Narkotik** (və ya "Ağ ölüm") yunan "narke" sözündən götürülüb, yunan dilindən tərcümədə "yuxu" deməkdir.

Narkotik maddələr ilk öncə tibbdə istifadə olunmağa başlamışdır. Bu elə bir maddədir ki, insanın düşüncəsinə təsir edir və müəyyən mənada beyni tənzimləyir. Bu tənzimləmə hər cür psixoloji və fiziki defektlərlə nəticələnə bilər. Bu o deməkdir ki, narkotik maddələr hisləri, əhval-ruhiyyəni, düşüncəni dəyişməyə qadirdir.

Narkotik bitkilər
-----------------

**Narkotik bitkilər** (yun. narke – donub qalma, quruyub qalma, mat qalma) – tərkibində mərkəzi sinir sistemini qıcıqlandıran, tədricən onun fəaliyyətini zəiflədici maddə olan bitkilər. Bir sıra Narkotik bitkilərdən tibdə ağrıkəsən dərman kimi istifadə edilir. Narkotik bitkilərdə təsiredici maddə alkoloidlərdir; Narkotik bitkilərdən alınan preparatlardan çox istifadə etdikdə narkomaniya baş verir. Narkotik bitkilərin əksəriyyəti ali bitkilərə aiddir. Narkotik bitkilərin çoxuna Cənubi və Şimali Amerikanın, Mərkəzi Asiyanın tropiklərində təsadüf olunur. Tiryək, xaş-xaş, hind çətənəsi (kənaf), kokain kolu, bir sıra dərman bitkiləri və zəhərli bitkilər narkotik bitkilərdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Narkotik maddələr haqqında BMT-nin qərarı
* Narkotik və insan beyni

Həmçinin bax
------------

* QİÇS

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008
**Semih Yalçın** (1958, Gəmərək, Sivas ili) — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

Həyatı
------

Semih Yalçın 1958-ci ildə Sivas ilinin Gəmərək ilçəsində anadan olub. Ankara Universiteti Dillər, Tarix və Coğrafiya Bölməsindən məzun olub. Ankara Universitetinin Tarix İnstitutunda magistr, Ərciyəs Universitetinin Sosial Elmlər İnstitutunda isə PhD dərəcələri alıb.

Qazi Universitetinin Elm və Ədəbiyyat Bölməsində yardımçı dosent, dosent və professor elmi adları alıb. Təhsil Elmləri İnstitutunun rəhbəri, İncəsənət və Elmlər Bölməsinin Tarix şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb, bir müddət səhiyyə nazirinin müşavirinin müavini olub. Kitabları və məqalələri dərc olunub.

Uzun illərdir MHP üzvüdür. MHP sədrinin müavinidir.

2011-ci ildə Qaziantep ilindən, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə isə İstanbul ilindən MHP namizədi olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib. TBMM Milli Müdafiə Komissiyasının üzvü, TBMM Daxili İşlər Komissiyasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

İngiliscə bilir. Evli və 4 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *TBMM.* "Edip Semih YALÇIN". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Qantiadi kilsəsi** (*gürc.* განთიადის ეკლესია, translit. *Qantiadis eklesiya*) — Gürcüstan Respublikası əraziləri daxilində *de-fakto* müstəqil olan Abxaziya Respublikasının Qaqra rayonunun Qantiadi şəhər tipli qəsəbəsində VI əsrə aid gürcü ortodoks kilsəsi. Kilsə VIII–X əsrlərdə tez-tez sökülmüş və yenidən tikilmişdir. Kilsə 1576-cı ildə Osmanlı imperiyasının regionu işğal etməsi zamanı qismən dağıdılmışdır. Bu, Abxaziya və Gürcüstandakı ən qədim kilsələrdən biridir. Mövcud abidənin sadəcə basilika hissəsi bu günə kimi qalmışdır.

Kilsə üç naflı bir basilikadır. Ortamiqyaslı əhəngdaşlarıyla tikilmiş bu kilsənin üç apsidası var.

Tarixi
------

Mütəxəssislər iddia edilər ki, kilsə Bizans imperatoru I Yustinianın buyruğuyla xristianlığı qəbul edən abaza və abxaz tayfaları üçün inşa edilmişdir. Bazilikanın xarabalıqlarında üzərində yunan unisial yazıları olan başdaşının bir fraqmenti tapılmışdır. Ehtimal olunur ki, bu yazılar Abxaziyanın klerikal və ya dünyəvi bir əyanının başdaşına aiddir. Dəfn edilən şəxsin adı itmişdir. Yazılar VI əsrə təsadüf edir.

XX əsrin əvvəllərində knyaz Olderburqlu Petroviç çalışır ki, kilsədə bərpa işləri aparsın. Kilsədə qazıntı işləri sovet dövründə aparılmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* *R. Rcheulishvili, V. Jaoshvili.* Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası (gürcü) (2). Tbilisi. 1977. səh.  680.
**Vey çayı müqaviləsi** — Şərqi Göytürk xaqanlığı ilə Tan sülaləsi arasında imzalanan sülh müqaviləsidir. Müqavilə Tan hökmdarının Şərqi Göytürklərə ödəmək məcburiyyətində qaldığı yüksək miqdarda təzminata görə Çin qaynaqlarında "Vey çayı utancı" adı ilə anılmaqdadır. Müqavilənin nəticəsində türk xaqanı İllig xaqan qazanclı olaraq görülsə də, Şərqi Göytürklərə sığınan Sui sülaləsi üzvlərinin geri verilməsini ehtiva edən bu müqavilə göytürklərin Tana qarşı siyasi üstünlüyünü bitirmişdir.

Çanqan basqını və Bian körpüsü danışıqları
------------------------------------------

626-cı ilin avqust ayında türk xaqanı İllig xaqan və qardaşı oğlu Tölis Çinə qəfil hücum etdi. Bu hücum digər basqınlardan fərqli olaraq, Tan sülaləsinin paytaxtı Çanqanı ələ keçirmək üçün edilirdi. Hazırlıqsız yaxalanan Tan hökmdarı Li Şimin ordusu ilə türk ordusunun qarşısına çıxmaqdansa, yanına aldığı 8 atlı ilə birlikdə Çanqana yaxınlaşan türk hökmarı İllig xaqanın qərərgahını ziyarətə qərar verdi. İllig xaqan Çin hökmdarını Bian körpüsündə qarşıladı və ki hökmdar arasındakı müzakirələr burada başladı. Tan sülaləsi göytürklərə böyük miqdarda qızıl və gümüş verməyi, bundan əlavə Çinşahzadələrindən birini İllig ilə evləndirməyi qəbul etdi. Təzminat ödənildikdən sonra türk ordusu geri çəkildi.

Təsirləri
---------

İllig xaqanın paytaxt Çanqana hücum etmədən geri çəkilməsi Şərqi Göytürk dövləti daxilindəki narazılığı artırdı. Bu vəziyyət dövlətin getdikcə zəifləməsinə təsir göstərdi. 630-cu ildə İllig xaqanın Li Şiminin şərq səfəri nəticəsində öldürülməsiylə Şərqi Göytürk xaqanlığı süqut etdi. Və bu da digər müqavilələr kimi Sərqi Göytürk xaqanlığının xeyrinə işləmədi. Şərqi Göytürk xaqanlığı süqut etdikdən sonra yerləşdiyi coğrafiyasında bir çox kiçik dövlət və yaxud dövlət qurumları yaranmağa başladı. Buna baxmayaraq xaqanlığın ərazisi artıq İllig xaqanın əmrində idi.

Müqavilə Çin tərəfindən alçaldıcı olaraq qiymətləndirilsə də, dövrün şərtləri baxımından türklərin Tan üzərindəki təzyiqini ortadan qaldırdığı üçün uğurlu müqavilə və razılaşma olaraq qəbul edilir.

Həmçinin bax
------------

* İllig xaqan

* Şərqi Göytürk xaqanlığı

* Tan sülaləsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Skaff, J. Karam.* Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections. 2012. səh. 190.
2. ↑  *Hugh Dyson Walker.* East Asia: A New History. 2012. səh. 159.
3. ↑  *Cary Yee-Wei Liu, Dora C. Y. Ching.* Arts of the Sung and Yüan: Ritual, Ethnicity, and Style in Painting. 1999. səh. 213.
4. ↑  *Cho-yun Hsu.* China: A New Cultural History. Columbia Üniversitesi Yayınları. 2012. səh. 576.
***Azərbaycan xalçası*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Şamil Əliyev tərəfindən 2009-cu ildə çəkilmişdir. "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan xalçaçılıq mədəniyyəti, Azərbaycanda xalçaçılığın tarixi, Azərbaycan xalçalarının dünya mədəniyyətinə təsiri, Azərbaycan xalçaçılıq məktəbləri haqqında geniş məlumat verir.

Məzmun
------

Film Azərbaycan xalçaçılıq mədəniyyəti, Azərbaycanda xalçaçılığın tarixi, Azərbaycan xalçalarının dünya mədəniyyətinə təsiri, Azərbaycan xalçaçılıq məktəbləri haqqında geniş məlumat verir.

Festivallar və mükafatlar
-------------------------

* Kann Beynəlxalq kinofestivalının qısametrajlı filmlər müsabiqəsi (2009)
* Sardiniyada (İtaliya) V Beynəlxalq Qısametrajlı Filmlər Festivalı (2010)
* Moskva "Etnoqrafik kino günləri" festivalında "Maddi mədəniyyətin ən yaxşı obrazı" diplomu
* "Xarkov yasəməni" Beynəlxalq qısametrajlı filmlər festivalı

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Aydın Talıbzadə  

Rejissor: Şamil Əliyev  

Operator: Nizami Abbas  

Prodüser: Cavid İmamverdiyev

Operator assistenti: İsmayıl Qasımov

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  ""Azərbaycan xalçası" filmi beynəlxalq kinofestivalda" (az.). Baku-art.com. 22 iyun 2010. 2023-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-23.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2009-cu ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qoruq
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qoruq (dəqiqləşdirmə).
**Qoruq** — mövcud təbiət komplekslərini qorumaq, təbiət proseslərinin təbii hərəkətlərini öyrənmək üçün xüsusi qorunan təbiət əraziləridir. Qoruqlar elm, mədəniyyət və təsərrüfat üçün müstəsna əhəmiyyəti olan, dövlət tərəfindən mühafizə edilən ərazilərdir (akvatoriyalar).
Qoruqlar təbiətin ən yaxşı mühafizə formalarından biridir. Burada müxtəlif təbii zonaların xarakterik landşaftları, kökü kəsilməkdə olan, yaxud nadir hallarda rast gələn bitki və heyvan növləri, eləcə də aradan çıxmaq təhlükəsinə məruz qalan təbii komplekslər və onların komponentləri, marağalar, şəlalələr, buzlaqlar və s. qorunur. Qoruqlarda geoloji kəşfiyyat işləri, şumlama, mal-qara otarması, turizm, ov etmək, balıq tutmaq, ağac kəsmək, bitkiləri məhv etmək, ümumiyyətlə təbii
sərvətlərdən istifadə etmək və onların təbii halını pozmaq qadağan edilir.

Qoruqlar təbii canlı laboratoriya sayılır. Burada müxtəlif obyektlərdə uzun illər boyu tədqiqatlar aparılır, təbiətin etalon və kontrol sahələrində mürəkkəb ekoloji sistemlərin inkişafı qanunauyğunluqları öyrənilir. Tədqiqat zamanı əldə edilən materiallar təsərrüfatda istifadə edilən sahələrlə müqayisə edilir. Belə nəticələr təbii mühitin pozulma dərəcəsini aşkara çıxarmağa və onun qarşısını almaq üçün tədbirlər sistemini hazırlamağa imkan yaradır. Ekoloji sistemin daha çox rəngarəngliyini öyrənmək, genetik fondun növlərini saxlamaq məqsədilə Q. müxtəlif landşaft zonalarında yaradılır. Qoruq əraziləri ətrafında mühafizə zonaları yaradılır. Bu zonalar insanın təsərrüfat fəaliyyətinin qoruğa daxil olmasının qarşısını alır.Qoruqlarda insan fəaliyyəti tamamilə qadağan edilmiştir.

11 yanvar Dünya Qoruqlar və Milli Parklar Günü olaraq qeyd olunur.

Təsnifat
--------

* Ia = Ia (Ciddi Təbiət Qoruğu)
* Ib = Ib (Vəhşi təbiət ərazisi)
* II = II (Milli park)
* III = III (Təbiət abidəsi)
* IV = IV (Dövlət Təbiət Yasaqlığı)
* V = V (Qorunan landşaft/akvatoriya)
* VI = VI (Davamlı təbiətdən istifadə sahəsi)

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Qoruqlar Arxivləşdirilib 2012-01-11 at the Wayback Machine
***Azərbaycan... Əbədiyyət yolu*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor İqbal Məmmədəliyev tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. "Salnamə" sənədli filmlər studiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın qədim tarixinə, abidələrinə və zəngin mədəniyyətinə, həmçinin bu gününə həsr olunmuşdur.

Məzmun
------

Film Azərbaycanın qədim tarixinə, abidələrinə və zəngin mədəniyyətinə, həmçinin bu gününə həsr olunmuşdur. Filmdə həmçinin, Azərbaycanın dini tollerantlığı, xalqımızın tarixi keçmişində islam dininin yeri barədə həqiqətlər öz əksini tapıb.

Filmdə, xüsusi olaraq, ən maraqlı və təqdirəlayiq məqamlardan biri də, Azərbaycanın tarixi qədimliyinə və zənginliyinə görə seçilən Azərbaycan məscidlərinin erməni vandalları tərəfindən vəhşiliklə dağıdılmasının bir fakt kimi öz əksini tapmasıdır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Südabə Ağabalayeva, Tofiq Məmmədov  

Rejissor: İqbal Məmmədəliyev  

Operator: Köçəri Məmmədov, Orxan Dadaşov  

Prodüser: Tofiq Məmmədov

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *F. Bayramzadə.* "XİN-də "Azərbaycan əbədiyyət yolu" sənədli filminin təqdimatını keçirdi". Səs (az.). ANL. 21 iyun 2006. İstifadə tarixi: 2017-11-23.
2. ↑  ""Azərbaycan... Əbədiyyət yolu" filminin təqdimat mərasimi keçirilmişdir" (az.). AzərTac. 20 iyun 2006. 2023-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-23.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2006-cı ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Fırın** - odun, qaz, yağ və kömür yandırmaqla nəzarətli istilik yaratmq üçün tətbiq olunan qurğudur.Fırınlar tətbiq 
Fırınlərinədn asılı olaraq müxtəlif formalara malik olurlar. Buraya yemək hazırlamaq üçün istifadə olunan sadə Fırınlardan tutmuş, polad və digər metalların əridilməsi üçün tətbiq olunan domna Fırınları daxildir.

Kömür sobaları
--------------

Uzun müddət kömür sobaları ən geniş yayılmış sənaye sobaları idilər. kömür sobalarına istənilən ölçüdə rsat gəlmək olurdu. Kömür oduna nisbətən daha yüksək temperaturda yanır. Buna görə də kömür sobalarının konstruksiyası daha istiyə davamlı olurdular. Odun sobalarından fərqli olaraq kömür sobalarını həm odun, həm də kömürlə işlətmk olur. Kömür sobaları torla təchiz olunurlar ki, bu da havanı aşağıdan verməyə şərait yaradır. Alovun altından verilən havanın miqdarı kömürün növündən asılıdır. Boz və linit kömürlərin yanma prosesində antrasitə nisbətn çoxlu yanacaq qazı ayrılır, ona görə də kömürün tam yanması üçün daha çox havaya ehtiyac yaranır. Kömürün tam yanması üçün havanın miqdarı tənzim olunur. Eyni həcmli kömür oduna nisbətn daha çox istilik verir. Son zamanlar daş kömür sobalarının tətbiqi ekoloji problemlərlə bağlı arxa plana keçmişdir.

Konstruksiyaları
----------------

Franklin sobası (izahı mətndə).
Ilk təkmilləşmiş soba - evin divarında quraşdırılmış, birbaşa bacaya maik olan kamin (lat. caminus — оaçıq ocaq)idi. Kaminin istilik effekti ilk öncə istiliyin şüalanmasına əsaslanırdı. Ən az istilik açıq kamindən gəlir. Yaxşı quraşdırlmış bağlı kamin bütün bir evi qızdırmağa qadir idi. Müasir kaminlər müxtəlif enerji mənbələrindən istifadə edirlər: odun, kömür, qaz, bioyanacaq, elektrik. Bəzi kaminlər hava axınını gücləndirmək üçün ventilyasiya ilə təchiz olunurlar və nəticədə otaq brabər qızır. 

1741-ci ildə Benjamin Franklin iqtisadi cəhtdən təkmilləşmiş soba düzəldir. O sobann divarlarını yüksk istilikkeçirmə qabiliyyətinə malik olan çuqundan düzəldir. Be soba hm də eyni zamanda həm yanacaq kamerası, hm də radior (sobanın divarları qızaraq otaqdakı havanı isidirdi) idi. Yanma üçün isti hava xaricdən götürülürdü. Tüstü U-formalı yolla xaric edilirdi. Beləliklə o yanacağa qənaət eməyə nail olmuşdur. 

Kərpiç sobalar yanma zamanı hava sərfini tənzimləmək mqsədil işlənirlər. Buarad havanın həcmindən asıl olmayaraq bütün yanacaqların sona qədər yanmaları mümkündür. 

  

  

* Müxtəlif soba növləri
* Daşdan olan yemək bişirmə sobasıDaşdan olan yemək bişirmə sobası
* Qədim Romada tapılan isitmə sobasıQədim Romada tapılan isitmə sobası
* Qədim sobaQədim soba
* Odunla isidilən səyar sobaOdunla isidilən səyar soba
* Sənaye sobasıSənaye sobası
* Fransada qədim sobada çörəkbişirməFransada qədim sobada çörəkbişirmə
* Kəndçi evində sobalı oturacaqKəndçi evində sobalı oturacaq
* Qədim dərzi sobasıQədim dərzi sobası

İstinad
-------

* Печи // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Jörg Petrasch: Typologie und Funktion neolithischer Öfen in Mittel- und Südosteuropa. In: Acta Praehistorica et Archaeologica. 18, 1986, S. 33–83.
Məzmunu
-------

Qurbanov *(Yaşar Nuri)* vəzifəli bir şəxsdir. Evdar arvadı və bir oğlu vardır. Günlərin bir günü o evə gəlir və arvadı Məryəmə *(Amaliya Pənahova)* evi həmişəlik tərk etmək istədiyini bildirir. Bu xəbərdən pərt olan Məryəmin özü evdən çıxıb gedir. Lakin Qurbanovun oğlu Mürsəllə *(Vaqif Azəryar)* onun nişanlısı Xumar *(Firəngiz Mütəllimova)* fənd işlədərək dağılmaqda olan ailəni xilas edirlər.

Səhvlər
-------

* Tamaşanın əvvəlində, titrlərdə Amalya Pənahova, sonunda isə Amaliya Pənahova yazılmışdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi :** Ruhəngiz Qasımova
**Mahnıların müəllifi :** Ruhəngiz Qasımova
**Şerlərin müəllifi :** Fikrət Qoca
**Quruluşçu operator :** Eldar Məmmədov
**Operatorlar :** Zakir Muxtarov, Yusif Yaqubov, Əlövsət Aslanov
**Quruluşçu rəssam :** Rəfael Əlizadə
**Qrim üzrə rəssam :** Aslan Qafarov
**Səs rejissoru :** Sabir Əliyev
**Rejissor assistentləri :** Arif Qasımov, Sevil İbrahimova
**Quruluşçu rejissor :** Ramiz Mirzəyev
**Musiqisindən istifadə edilən bəstəkar :** Antonio Vivaldi (titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Amaliya Pənahova-Məryəm
Yaşar Nuri (Yaşar Nuriyev kimi)-Qurbanov
Hamlet Qurbanov-Çingiz
Bəsti Cəfərova-Qurbanovun sevgilisi
Firəngiz Mütəllimova-Xumar
Elxan Ağahüseynoğlu-Mühəndis
Nuriyyə Əhmədova-Nuriyyə
Vaqif Azəryar-Mürsəl
Fəxrəddin Manafov-Natiq
Məzahir Cəlilov-Mühəndis
Ruhəngiz Qasımova-Özü (titrlərdə yoxdur)
Hicran Hüseynov-Diktor (titrlərdə yoxdur)

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
Məzmunu
-------

"İşgüzar qadınlar" süjetində iş yerlərindəki etinasızlıqlar, "İşgüzar kişilər" süjetində iş yerlərində qonaqlıqlara olan meyl, "P əməliyyatı" süjetində isə qeyri-qanuni həyata keçirilən satışlar əks etdirilir.

Film haqqında
-------------

Kinotrilogiya "İşgüzar qadınlar", "İşgüzar kişilər" və "P əməliyyatı" süjetlərindən ibarətdir. Birinci və ikinci süjet bədii, üçüncü süjet isə sənədlidir.

Titrlər ruscadır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəlliflər:** Anar, Sadıq Babayev (S. Babayev kimi), Vaqif Nəsib
**Rejissor:** Oqtay Mirqasımov
**Operator:** Ələsgər Ələkbərov
**Rəssam:** Məsud Pənahi
**Səs operatoru:** Kamal Seyidov
**Direktor:** Kamil Hacıyev
**Baş redaktor:** Eyvaz Borçalı
**Mətni oxuyan:** Rasim Balayev (titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Eldəniz Rəsulov — aparıcı
Gülşən Qurbanova — Validə
Xuraman Hacıyeva — Xalidə
Adil İsmayılov — İsmayılov
Hüseyn Seyidzadə — Mahmudov
Arif Quliyev — ərizəçi (titrlərdə yoxdur)
Ağaxan Salmanov — məclisdəki şəxs (titrlərdə yoxdur)
Əhməd Əhmədov — məclisdəki şəxs (titrlərdə yoxdur)
Muxtar Maniyev — məclisdəki şəxs (titrlərdə yoxdur)
Novruz Axundov — məclisdəki şəxs (titrlərdə yoxdur)
Firuz Xudaverdiyev — telefonla danışan
### Filmi səsləndirənlər

Rasim Balayev — aparıcı (Eldəniz Rəsulov) (titrlərdə yoxdur)
Ramiz Əzizbəyli — İsmayılov (Adil İsmayılov) (titrlərdə yoxdur)
Elxan Ağahüseynoğlu — Mahmudov (Hüseyn Seyidzadə) (titrlərdə yoxdur)

Xarici keçidlər
---------------

* **Filmi izlə** sayt YouTube