recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**BakuBuild** — beynəlxalq tikinti sərgisidir. Qeyd olunan sərgidə beynəlxalq istehsalçılar ən son tendensiyaları, materialları və tikinti texnikasını təqdim edirlər.
Sərgi tikinti, dizayn və memarlıq sahəsində ən əlamətdar hadisələrdən biridir. BakuBuild uzun illərdir unikal platformadır; sənayenin peşəkarlarını bir araya gətirir və ən son yenilikləri nümayiş etdirir.
BakuBuild Azərbaycanda və bütün Xəzər regionunda aparıcı tikinti forumu mövqeyini möhkəm saxlayır. Sərgi bazar araşdırması, biznesin inkişafı, distribyutor axtarışı və regionda mövqelərin möhkəmləndirilməsi üçün platformadır.

Tarix
-----

### 2016-cı il BakuBuild

Dünyanın 26 ölkəsini təmsil edən 298 şirkət iştirak edib və üç ölkə — İtaliya, İran və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri sərgidə öz milli pavilyonları ilə təmsil olundu. Həmçinin tədbirdə fransız şirkətləri kollektiv stendlə, Türkiyəni təmsil edən istehsalçılar isə böyük qrup şəklində iştirak edib.

### 2017-ci il WorldBuild Baku

Sərgidə dünyanın 23 ölkəsindən 200-dən artıq şirkət iştirak edib. Almaniya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və İran sərgidə öz milli pavilyonları ilə təmsil olundu. Polşa milli stendi ilə çıxış etdi.

### 2018-ci il BakuBuild

BakuBuild 2018-də sərgidə 22 ölkədən 301-ə yaxın sərgi iştirakçısı və 8089 ziyarətçi iştirak etmişdir.

### 2019-cu il BakuBuild

BakuBuild 2019-da dünyanın 23 ölkəsindən 280 şirkətin yeni məhsulları nümayiş olundu. İştirakçıların coğrafiyası Avropa, Asiya, Amerika və MDB ölkələrini əhatə edib.

### 2021-ci ildə BakuBuild

BakuBuild 2021-də 17 ölkədən 279 şirkət iştirak etmişdir.
İştirakçı ölkələr: Azərbaycan, Almaniya, BƏƏ, Böyük Britaniya, Belarus Respublikası, Gürcüstan, Çex Respublikası, Fransa, İsrail, İtaliya, İran, Macarıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Rusiya, Türkiyə və Ukrayna
Sərgi sahəsi: 7907 m2
BakuBuil sərgisi Rebuild Karabakh sərgisi ilə birlikdə keçirilmişdir.

Sərgi bölmələri
---------------

* İnşaat materialları
* Sanitariya
* Dam örtükləri və izolyasiya
* İnteryer. Bəzək materialları. Dizayn
* Boyalar, laklar və örtüklər
* Landşaft memarlığı və dizayn
* Kotteclər (Taxta evlər. Prefabrik evlər. Hamamlar. Köşklər)
* Fasadlar, Pəncərələr, Qapılar
* İnşaat avadanlıqları və texnologiyalar
* Metalın həddələnməsi
* Ekoloji tikinti
* İnşaat və xüsusi texnikası
* İşıq və elektrik məhsulları
* Mebel
* RemontEkspo

Qalereya
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakıda XXII Azərbaycan Beynəlxalq İnşaat "BakuBuild 2016" sərgisi keçiriləcək". Azərtac (az.).. 2016-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17.10.2016.
2. ↑  ""WorldBuild Baku 2017" sərgisi Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi tərəfindən dəstəklənir". azertag.az (az.). 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-12.
3. ↑  ""BakuBuild 2019" sərgisi - İŞƏ BAŞLAYIB". FED.az (az.). 22 oktyabr 2019. 2020-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-12.

Xarici keçidlər
---------------

* adex.az — BakuBuild rəsmi saytı
**Əbdürrəşid xan ibn Sultan Səid xan** (1509, Moğolustan – 1559, Xotən, Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu) — Yarkənd xanlığının hakimi.

Həyatı
------

Said xanın yerinə keçən oğlu Əbdürrəşid xan (1533-1559) atasının bu parlakq dönəmini davam etdirəməmişdir. Bu dövrin ən böyük rahatsızlığı ölkənin Uyğurustan olaraq bilinən şərq şəhərləri ilə Altışəhər olaraq bilinən Xotan, Yarkənd, Yengihisar, Qaşqar, Aksu və Uçturfan kimi qərb şəhərləri arasındakı arasında sürdürülən üstün olma mübarizənin böyüyərək düşmənlıyə çevrilməsidir.

Bu durumdan istifadə edən və Monqolustanda hegemonluğu əllərinə keçirərək həm Çin istiqamətində, həm də Şərqi Türkistan yönündə irəliləmək istəyən Kalmuklar (*Jungarlar*) sıx-sıx Şərqi Türkistanın şərq şəhərlərinə basqınlar etməyə başlamışdılar.

Mirzə Heydər Duqlat yazdığı əsərə görə, dövrün Yarkənd xanlığının hökmdarı Sultan Səid xanın yerinə keçən oğlu Rəşidi xanın adını verərək "*Tarix-i Rəşidi*" onun adına təqdim etmişdir. Mirzə Məhəmməd Heydər Duqlat bu dövr hadisələrini ətraflı bir şəkildə anladır.

I Əbdürrəşid xan 1559-cu ildə vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

* Yarkənd xanlığı
**İberiya Knyazlığı** (gürcü: ქართლის საერისმთავრო, romanlaşdırılmış: kartlis saerismtavro) erkən orta əsrlərdə Gürcüstan aristokrasi. O, VI-IX əsrlər arasındakı interregnum dövründə, aparıcı siyasi hakimiyyətin bir-birinin ardınca knyazlar tərəfindən həyata keçirildiyi dövrdə çiçəkləndi.Knyazlıq Sasanilərin yerli kral Xosroid sülaləsinin sıxışdırılmasından qısa müddət sonra, təxminən 580-ci ildə quruldu; 888-ci ilə qədər davam etdi, padşahlıq Baqrationi sülaləsinin bir üzvü tərəfindən bərpa edildi. İberiyanın başçı knyazları bu dövr ərzində farslar, bizanslılar, xəzərlər, ərəblər və qonşu Qafqaz hökmdarları ilə qarşı-qarşıya qaldıqları üçün onun sərhədləri çox dəyişdi.Knyazlığın vaxtı Gürcüstan tarixində ən kəskin dövr idi; Prinsip gürcü xristian kilsəsinin son formalaşmasını, ana dilində ədəbi ənənənin ilk dəfə çiçəklənməsini, gürcü Baqratidlər ailəsinin yüksəlişini və müxtəlif feodal anklavlarının mədəni və siyasi birləşməsinin başlanğıcını gördü.

İstinadlar
----------
**Refleksiya** – proqramlaşdırmada: proqramın icrası zamanı öz strukturunu və hərəkətlərini izləyə və dəyişdirə bildiyi proses. İnikasın əsaslandığı proqramlaşdırma paradiqması refleksiv proqramlaşdırma adlanır. Bu, metaproqramlaşdırmanın növlərindən biridir.

Müasir kompüter arxitekturalarının əksəriyyətində proqram kodu (CODE) verilənlər (DATA) kimi saxlanır. Kod və verilənlər arasında fərq ondan ibarətdir ki, kompüterlər kodu yerinə yetirməklə verilənləri emal edir. Başqa sözlə, kod (göstərişlər) yerinə yetirilir, verilənlər isə bu göstərişlərə uyğun olaraq emal olunur. Fəqət bəzi dillərdə yazılmış proqramlar öz göstərişlərini (INSTRUCTION) verilənlər kimi emal etmək və, beləliklə də, refleksiv modifikasiyaları yerinə yetirmək imkanına malikdir. Belə özünü modifikasiya edən proqramlar, əsasən, virtual maşından istifadə edən yüksək səviyyəli proqramlaşdırma dilləri (məsələn, SMALLTALK, skriptli dillər) vasitəsilə yaradılır. Refleksiyadan bir az aşağı səviyyədə Java, C, ML, Haskell kimi dillərdə istifadə olunur.

// Refleksiyasız
new Foo().Hello();

// Refleksiya ilə
Type type=System.Type.GetType("Foo");
var foo=Activator.CreateInstance(type);
foo.GetType().GetMethod("Hello").Invoke(foo, null);

R-14. C++ dilində Foo sinfinin foo nüsxəsinin yaradılması və Hello metodunun çağrılması: refleksiyasız və refleksiyadan istifadə olunmaqla

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Abad.

**Abadkənd** (1954-cü ilədək "**Cındırlı**" və ya **Candarlı**) — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Əhalisinin sayı 2956 nəfərdir (2008). Rayon mərkəzindən 22 km şimal-şərqdə, Cənub-Şərqi Şirvan düzündədir. Əhalisi heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəb, ibtidai məktəb, mədəniyyət evi, kitabxana, ambulatoriya var.

Adı
---

2007-ci ildə nəşr edilmiş "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti" kitabının 6-cı səhifəsində verilən məlumata əsasən: Abadkənd — sadə oykonimdir. 1954-cü ilədək Cındırlı (əsli *Candarlı*) olmuşdur. Cənub-şərqi Şirvan düzündədir. Oykonim abad və kənd topokomponentlərindən düzəlib, "müntəzəm və çoxlu tikintisi, yaşayış üçün hər cür şəraiti olan, məskun edilmiş, səliqəli, inkişaf etmiş, becərilmiş, düzəldilmiş yer, yaşayış məntəqəsi" deməkdir. Abad topokomponenti çox vaxt şəxs adlarına qoşularaq rus dilindəki -qrad, -ovka, yunan dilindəki -pol, alman dilindəki — burq topoformantlarına uyğun gəlir və memorial toponimlərin yaranmasında iştirak edir. Bu topokomponento hind, Pakistan, fars, türk (həmçinin digər türkdilli xalqlar) toponimiyasında rast gəlmək mümkündür. Candarlı toponiminə gəlincə, bu toponimə Çandır/Çandar/Candar variantlarında Türkmənistan, Özbəkistan, Gürcüstan toponimiyasında təsadüf olunur. Azərbaycanının Qazax-Ağstafa bölgəsində Candar göl hidronimi və Çəndirli familiyası da qeydə alınmışdır. XIX əsrdə Azərbaycanın keçmiş Cavad qəzasında yaşayan Xələclərin bir tirəsinin adı *Candır* olmuşdur. İndiki Abadkənd kəndinin Xələc i.ə.v.-nin tərkibində olması bu toponimin etnotoponim olmasını söyləməyə əsas verir. Candar etnonimi Səlcuq oğuzları ilə əlaqələndirilir.

Mənbə
-----

* **Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə: I cild.** Bakı şəhəri, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı, 2007-ci il, 304 səhifə

Foto məlumatlar
---------------

**Abadkənd kəndi 2012** Arxivləşdirilib 2016-08-29 at the Wayback Machine

Xarici keçid
------------


Vikianbarda Abadkənd ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar
----------



| ⛭Salyan rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Salyan |  |
| Qəsəbələr | Qaraçala • Qırx Çıraq |
| Kəndlər | Abadkənd • Alçalı • Arbatan • Aşağı Kürkəndi • Aşağı Noxudlu • Beştalı • Bəşirbəyli • Bəydili • Birinci Varlı • Boranıkənd • Cəngan • Çadırlı • Çuxanlı • Dayıkənd • Düzənlik • Ərəbqardaşbəyli • Gəncəli • Gomuşçu • Həsənli • Xələc • Xıdırlı • Xocalı • Xurşud • İkinci Varlı • Kərimbəyli • Kolanı • Kür Qaraqaşlı • Kürsəngi • Qarabağlı • Qardili • Qızılağac • Quyçu • Marışlı • Pambıqkənd • Parça Xələc • Peyk • Piratman • Sarvan • Seyidan • Seyidlər • Seyidsadıqlı • Şəkərli • Şorsulu • Təzəkənd • Yenikənd • Yeni Uluxanlı • Yolüstü • Yuxarı Noxudlu |

|  |  |
| --- | --- |
| Salyan rayonu | *Salyan rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İbrahim Məmmədov** (tam adı:Məmmədov İbrahim Xəlil oğlu; 1930, Danzik, Naxçıvan MSSR – 4 iyul 2016, Bakı) — Dövlət Plan Komitəsi sədrinin birinci müavini, Kənd Təsəsrüfatı və İqtisadiyyat nazirinin müavini, professor.

Həyatı
------

Məmmədov İbrahim Xəlil oğlu 1930-cu ildə Naxçıvan Muxrar Respublikası Şərur rayonunun Danzik kəndində anadan olmuşdur.

### Ailəsi

Atası Kərbəlayı Xəlil bəy Vəkilov 1937-ci ildə repressiyaya olunaraq güllələnib.

### Vəfatı

4 iyul 2016-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

Uzun illər Dövlət Plan Komitəsi sədrinin birinci müavini, Kənd Təsəsrüfatı və İqtisadiyyat nazirinin müavini işləmişdir. İqtisadçı kadrların hazırlanmasında xüsusi xidmətləri olmuşdur.

Üzvü olduğu təşkilatlar
-----------------------

* 1996-cı ildə Beynəlxalq Energetika akademiyasının Akademiki seçilmişdir.

Fəxri adları və təltifləri
--------------------------

1966-cı ildə "Şərəf nişanı" ordeni ilə, 1970-ci ildə V.İ.Leninin anadan olmasının 100 illiyi ilə əlaqədar "Yubiley medalı", 1971-ci ildə Dövlət Plan Orqanlarının 50 illiyi münasibətilə "Tərifnamə", 1973-cü ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə, 1976-cı ildə "Xalqlar Dostluğu" ordeni və Xalq Təsərrüfatında görkəmli nailiyyətlərinə görə SSRİ Xalq Təsərrüfatı nailiyyətləri sərgisinin "Qızıl medal" ilə, 1984-cü ildə Bolqar-Sovet dostluğunun təsisi ilə əlaqədar "Tərifnamə" ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İbrahim Məmmədov dünyasını dəyişdi". 2020-07-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-22.
2. ↑  İ. X. Məmmədovun Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilməsi haqqında
**Xosrov Cahanbani** (27.2.1941 Tehran - 16.4.2014 Cenevrə) — İranın müdafiə naziri olmuş Qacar şahzadəsi Əmənulla Cahanbaninin oğlu, Məhəmməd Rza Pəhləvinin qızı Şahnaz Pəhləvinin ikinci həyat yoldaşı, rəssam.

Həyatı
------

Xosrov Cahanbani 27 fevral 1941-ci ildə Tehran şəhərində anadan olub. Onun atası İranın müdafiə naziri olmuş Qacar şahzadəsi Əmənulla Cahanbanidir. Kaliforniya Dövlət Universiteti Sakramentoda və Miçiqan Universitetində təhsil alıb. 1971-ci ildə İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvinin böyük qızı şahzadə Şahnaz Pəhləvi ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onlar nikahlarını İranın Parisdəki səfirliyində rəsmiləşdirmişdilər. Deyilənə görə Məhəmməd Rza Pəhləvi bu nikahı dəstəkləmirdi. İran İslam İnqilabından sonra Xosrov Cahanbani İranı tərk edir və İsveçrəyə köçür. 16 aprel 2014-cü ildə xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişib.

Ailəsi
------

Atası Qacar şahzadəsi Əmənulla Cahanbani İranın müdafiə naziri olub. Onun ulu babası Fətəli şah Qacardır. Anası Yelena Kasminskaya isə Petroqrad şəhərinin zadəgan rus ailəsindən idi. Böyük qardaşı Nadir Cahanbani İran Hərbi aviasiyasının rəisi olmuş lakin 1979-cu ildə İran İslam İnqilabından sonra güllələnmişdir. İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvi və Fövziyə bint Fuad qızı olan Pəhləvi şahzadəsi Şahnaz Pəhləvi ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bu nikahdan 1971-ci ildə Keyxosrov adlı oğlu və 1973-cü ildə Fövziyyə adlı qızı dünyaya gəlib.

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar
* Fətəli şah Qacar
* Əmənulla mirzə Qacar

İstinadlar
----------

1. 1 2  "The Qajar Dynasty (Djahanbani, Jahanbani, Kaikavusi Jahanbani, Keykavoussi)" (*ing.* ). royalark.net. 4 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *(ed.) Gholamali Haddad Adel, Mohammad Jafar Elmi, Hassan Taromi-Rad.* Pahlavi Dynasty: An Entry from Encyclopaedia of the World of Islam. MIU Press. 1 oktyabr 2012. səh. 146. ISBN 978-1-908433-01-5. 2022-06-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2013. ([[:Category:|link]])[[Category:]]
3. 1 2 3  "Khosrow Khoban Mirza Djahanbani" (*ing.* ). geni.com. 4 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  *Central Intelligence Agency.* Centers of Power in Iran (PDF). May 1972. səh. 22.
5. ↑  "Helen Djahanbani" (*ing.* ). geni.com. 9 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib.
6. ↑  "Nader Jahanbani" (*ing.* ). iranrights.org. 4 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib.
**Heydər Əliyev və Azərbaycan elmi** — 1997–2000-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuş Fərəməz Maqsudovun qələmə aldığı kitab.

Haqqında və məzmunu
-------------------

Kitabda Azərbaycan Respublikasınının Prezidenti ulu öndər Heydər Əliyevin 30 illik ictimai-siyasi fəaliyyətinin elmi cəhətləri şərh olunmuş, eləcə də onun Azərbaycan elminin, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının inkişafına göstərdiyi qayğı, diqqət və onun rəhbərliyi altında əldə edilən uğurlar açıqlanmışdır. Kitabda Heydər Əliyevin səfərləri haqqında xarici və Türkiyə mətbuatında çap edilən xəbərlər öz əksini tapıb. Fotolar öz əksini tapıb.

1998-ci ildə Elm (nəşriyyat)ində çap edilib. Redaktoru akademik Cəmil Quliyev olub.

Həmçinin bax
------------

* Heydər Əliyev və Azərbaycan nitq mədəniyyəti (kitab)
* Heydər Əliyev və Qafqazda Sülh Prosesi (kitab)
* Heydər Əliyev (kitab)
* Heydər Əliyev ideyalarının zəfər yürüşü (kitab)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Pərvanə İmanova.* "Heydər Əliyev Mərkəzində "Heydər Əliyev və Azərbaycan elmi" mövzusunda seminar keçirilib" (az.). azertag.az. 2019-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 fev 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Heydər Əliyev və Azərbaycan elmi: biblioqrafik göstərici
**Əşrəf Nəzir oğlu Heybətov** (18 fevral 1951, Bakı) — YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti". Azərbaycanın xalq rəssamı (2018), RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

18 fevral 1951-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

1979-cu ildə Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir.

Azərbaycanın xalq rəssamı, RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Almaniyada "Bakı" Mədəniyyət Cəmiyyətinin sədridir. Rusiya Federasiyası Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamıdır.

1991-ci ildən YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti" Beynəlxalq Assosiasiyasının mükafatı laureatıdır. Bundan başqa, Rusiya Federasiyası Rəssamlar İttifaqının və Rusiya Şərqşünaslıq Cəmiyyətinin üzvüdür.

"Azərbaycan-Almaniya" Dostluq Cəmiyyəti İdarə Heyətində təmsil olunur. Çingiz Aytmatov adına Beynəlxalq Fondun Avropa ölkələri üzrə Kuratoru, Almaniya Rəssamlar Birliyi, Beynəlxalq PDA ("Platforma, Dialoq, Avrasiya") təşkilatının, Qərbi Avropa Elm və Mədəniyyət Akademiyasının üzvüdür.

Hal-hazırda Almaniyanın Koblents şəhərində yaşayır.

2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur. 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

Onun işlərinin əsas mövzusu Azərbaycan və bu diyarın xalqıdır. Əslən içərişəhərli olan Əşrəf Heybətov öz əsərlərinin çoxunda Bakının bu qədim hissəsindəki doğma dar küçələri təsvir etmişdir, lakin son vaxtlar ümumtürk miqyaslı mövzular onu daha çox maraqlandırır. Rəssam emosional hisslərini belə ifadə etmişdir:

> 
> 
> *"Bakı Azərbaycanın ürəyi, Şuşa isə onun ruhudur".*
> 
> 
> 

2023-cü ildə rəssamın "Bizim Şuşa" adlı albomu işıq üzü görüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.
2. ↑  *Mədəniyyət TV.* "Əşrəf Heybətovun "Bizim Şuşa" adlı albomu təqdim olunub" (az.). Youtube.com. 20.06.2023. 2023-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-20.

Mənbə
-----

* diaspora.gov.az
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu

Xarici keçidlər
---------------

* Əşrəf Heybət yeni əsərini Novruz bayramına həsr edib
* В комплексе "Гала" открылась выставка Ашрафа Гейбатова
Üç sərbəstlik dərəcəsinə malik giroskopun modeli
**Giroskop** (yunanca γυρο "*fırlanmaq*" və σκοπεω "*baxmaq*" sözlərindəndir) ətalət koordinat sisteminə əsasən oriyentasiya bucağını dəyişmə qabiliyyətinə malik qurğudur. Giroskopun ən sadə forması uşaqlar üçün oyuncaq olan *fırfıradır*.

Onların növləri sərbəstlik dərəcəsindən asılı olaraq 2 və 3 dərəcəliyə bölünürlər. Bundan əlavə giroskoplar bölünürlər:

* Mexaniki və
* Optik

İşləmə prinsipinə görə olurlar:

* Bucaq sürətini ölçən vericilər,
* İstiqamət göstəriciləri.

Xassələri
---------

Hərəkətdə olan giroskopa əgər xarici qüvvə təsir edərsə onda, o öz istiqamətini bu qüvvəyə uyğun deyil ona perpendikulyar istiqamətdə dəyişir. Nəticədə giroskop təsir edən momentin oxuna perpendikulyar olan, belə adlanan ölçü oxu istiqamətində fırlanır. Bu xassə koriolis qüvvəsinin yaranması ilə bağlıdır.

Fırlanan hissələrin giroskopik effekti materiyanın ətalətliyinə əsaslanır.

Giroskopun hərəkətinin sadə formada tənliyi belədir:

{\displaystyle {\vec {M}}={{d{\vec {L}}} \over {dt}}={{d(I{\vec {\omega }})} \over {dt}}=I{\vec {\varepsilon }}},
burada {\displaystyle {\vec {M}}} və {\displaystyle {\vec {L}}} vektorları uyğun olaraq, giroskopa təsir edən qüvvənin momenti və onun moment impulsudur, **I** skalyar kəmiyyəti — onun ətalət momentidir, {\displaystyle {\vec {\omega }}} və {\displaystyle {\vec {\varepsilon }}} vektorları bucaq sürəti və bucaq təcilidir.

Buradan alınır ki, giroskopun fırlanma oxuna və eyni zamanda {\displaystyle {\vec {L}}}ə perpendikulyar təsir edən moment qüvvəsi {\displaystyle {\vec {M}}} həm {\displaystyle {\vec {M}}}ə həm də {\displaystyle {\vec {L}}}ə perpendikulyar olaraq presesiyya halını yaradır. Bucaq sürəti {\displaystyle {\vec {\Omega }}\_{P}} onun moment impulsu və təsir edən qüvvənin momenti ilə hesablanır:

{\displaystyle {\vec {\tau }}={\Omega }\_{P}\times {\vec {L}}},

yəni {\displaystyle {\vec {\Omega }}\_{P}} giroskopun fırlanması ilə əks mütənasibdir.

Tətbiq sahələri
---------------

Giroskop avtomobillərdə və naviqasiya sistemlərində geniş tətbiq olunur.

Təyyarələrdə giroskoplardan istifadə etməklə üfüqün vəziyyəti düzgün qiymətləndirmək üçün istifadə edilir. Bu təyyarənin vəziyyətindən asılı olmayaraq həmişə düzgün vəziyyəti göstərir.

Ballistik raketlərdə giroskopun tətbiqi uçuş zamanı xarici təsirlərdən uçuş trayektoriyasından meyillənməsini ölçmək və onu korrektə etmək mümkün olur. İlk dəfə olaraq Verner fon Braun tərəfindən düzəltdilmiş V2 raketində tətbiq olunmuşdur.

Kosmosda aparatların vəziyyətini tənzim etmək üçün tətbiq olunur. Burada ətalət və reaktiv qüvvələrin təsirindən o özü tənzimlənir. Ən dəqiq giroskipik cihaz 2004-cü ildə *Gravity* peyki üçün düzəldilmişdir.

Mənbə
-----

* W. Fabeck: *Kreiselgeräte*. 1. Auflage. Vogel-Verlag, Würzburg 1980, Kap.1, 3 und 8
* H. Simon: *Instrumentenflugkunde und Navigation*, Teil I. *Bücher der Luftfahrtpraxis* Band 8. Hanns Reich-Verlag, München 1961
Ağac sarmaşığı (Cobaea L.)-yabanı halda dağlıq,tropik meşələrdə bitən iri kol bitkisidir.Şaxələnmiş bığcıqları vaitəsilə bitkilərə sarmaşır.Ağac sarmaşığı yarasalar və ya iri gecə kəpənəkləri vasitəsilə tozlanır.Cinsin iki növü vardır:sallaqçiçəkli ağac sarmaşığı (C.penduliflora) və sarmaşan ağac sarmaşığı (C.scandens).Sarmaşan ağac sarmaşığı dekorativ gülçülükdə şaquli yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.Ağac sarmaşığı gövdələri 3 m uzunluqda olan bitkidir.İlk istifadə edilən növün gülləri al-qırmızı rəngdə olub, diametri 9 sm-ə çatır.Mədəni formasının (C.scandens f.alba) sarı gülləri vardır.Gül və zoğları əvvəlcə yaşıl rəngdə,sonradan al-qırmızı olur.Ağac sarmaşığı şitil üsulu ilə yetişdirilir.Torpağı əkəndən sonra şitilləri sulamaq lazımdır.Ağac sarmaşığı lian bitkilərə aiddir.Onun inkişaf etməsi üçün taxta və metal konstruksiyalardan dayaq qurulur və buna əsasən müxtəlif kompozisiyalar yaradılır.Azərbaycanda təbii halda meşələrdə,mədəni halda isə yaşıllaşdırmada və parkların salınmasında istifadə olunur.

Məlumat mənbəsi
---------------

1. Tofiq Məmmədov (botanik) "Gülçülük ensiklopediyası": Bakı: "Azərbaycan"-2016.  Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
**Dublet** — hər hansı bir şeyin ikinci nüsxəsi, iki eyni şeydən biri.

Dubletlər
---------

Dildəki dubletləri sinonimlərlə və antonimlərlə eyniləşdirmək olmaz. Onlar daha çox sinonimlərə oxşayır, amma onların eyni deyildir. Məlumdur ki, bəzi terminlər bir neçə elmə aid olur. Dublet termini də bir neçə elmə aiddir. Dublet sözü fransız sözü olub, "cüt,qoşa" deməkdir. Bu anlayış isə müxtəlif sahələrə aiddir: 

1)Hərbdə qoşalüləli silahdan eyni vaxtda atılan güllə;

2)Muzeylərdə saxlanılan eksponatların düzəldilmiş oxşarı(rəsm əsərlərinin surəti);

3)Zərgərlikdə bahalı bəzək əşyalarının saxtası;

4)Fizikada atomların spektr xətlərinin ikiyə bölünməsi;

5)Musiqidə eyni kökdə qoşa registr.

Bizi maraqlandıran dilçilikdəki dublet terminidir. Bu termin dilçilikdə də eyni anlayış ifadə edir. Məna və səs təşkili etibarilə eyni olan sözlərdən biri digərinin dubleti adlanır.

Növləri
-------

Dilçilikdə dubletlərin bir neçə növü qeyd olunur:

1. Etimoloji dublet- mənşəcə bir anlayışı ifadə edən müxtəlif dillərin təsirinə məruz qalmış sözlər. Məsələn, "köşk" sözü dilimizə fars dilindən keçmişdir. Eyni söz rus dilinə keçərək "киоск" şəklini almışdır. Bu sözlərin hər ikisi Azərbaycan dilində işlənərək biri digərinin dubleti olur. Rus dilində: волость-власть, стор она-страна. İngilis dilində: hostel-hotel-hospital. Fransızca: chose-cause, natif-naif.

2. Variant dubletlər- belə dubletlər fonetik, leksik, morfoloji və sintaktik səviyyədə olur. 

* a) fonetik səviyyədə: döy-döyül-dögül-degil-dəyil-dəyir, əsasən-əsasən (vurğunun dəyişməsi ilə) və s.
* b)morfoloji səviyyədə: ədəbiyyatşünas-ədəbiyyatçı, nainsaf-insafsız.
* c)sintaktik səviyyədə: sözlərin cümlədəki mövqeyindən və ya sintaktik funksiyasından asılı olaraq yaranmış variantlar. Məs: "ki" sintaktik vəzifəsinə görə həm bağlayıcı, həm də ədat ola bilər.

3. Eyni elmi anlayışı ifadə edən terminlərdən biri: dilçilik-linqvistika, dilşünas-dilçi, qolkiper-qapıçı, aeroport-təyyarə meydanı, surət-obraz, mənzərə-peyzaj, final-son, kulminasiya-zirvə və s.

Həmçinin bax
------------

* Sinonim

İstinadlar
----------

1. ↑  *Afad Qurbanov.* Müasir Azərbaycan Ədəbi Dili. Bakı. 2010.

Xarici keçidlər
---------------

Azərbaycan dili-3 LEKSİKA

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Dilçilik** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Ktulxu mifologiyası, Amerikalı dəhşət ədəbiyyatı yazıçısı **Hovard Filips Lavkraft** tərəfindən yaradılan uydurma kainat və bu kainatdakı bütün hekayələrini əhatə edən mətnlərin hamısına verilən adlardır. Adın əsası isə 1928-ci ildə ‘Weird Tales’ jurnalında nəçr edilən ‘Ktulxunun Çağırışı’ əsərindən götürülmüşdür. (*əsər Lavkraft tərəfindən yazılıb*)

**Ktulxu mifalogiyasına aid tanrılar :**

**Azatot** (ing. Azathoth) - ən güclü ruh olaraq digər Tanrıları idarə edir.

**Yoq-Sotot** (ing. Yog-Sothoth) - digər dünyaları, dövrləri bir-biri ilə əlaqələndirən Tanrı. 

**Ktulxu** (ing. Cthulhu) - Qədim Tanrıların qardaşı.

**Xastur** (ing. Hastur) - Kainatdan kənarda yaşayan və adətən tufan kimi gələn Tanrı.

**Yiq** (ing. Yig) - Hindularda ilana bənzər Tanrı. İnanclara görə bütün ilanlar onun övladı olmuş, o, adamları ilanabənzər-insana çevirə bilirdi. Lavkraftın təsvir etdiyinə görə Hindular Yiqdan qorunmaq üçün aylar boyu dayanmadan barabanlara vururdular. 

**Dagon** - (ing. Father Dagon) - sualtı Tanrı olmuş, bütün suda yaşayan canlılar ona tabe olub. Təsvirinə görə daha çox amfibiyaya oxşayıb. Qədim Tanrılardan ən cavanı olub.
**Psixoloji manipulyasiya** — gizlilik, aldadıcılıq, zorakılıq istifadə edərək digər insanların qavrayışını (və ya davranışını) manipulyatorun maraqları üçün dəyişdirməyə yönəlmiş bir fəaliyyət növü olan sosial təsir tipi (və ya sosial-psixoloji fenomen 

Bu cür üsullar manipulyatorun maraqlarını digər insanların hesabına irəli sürdüyü üçün onları istismarçı, zorakı, vicdansız, qeyri-etik kimi nəzərdən keçirmək olar. Sosial təsir həmişə mənfi deyil,Belə ki, məcburi olmadığı və şəxsin onu qəbul etmək (və ya rədd etmək) hüququna hörmət etdiyi müddətcə zərərsizdir. Kontekstdən və motivasiyadan asılı olaraq sosial təsir gizli (və ya açıq) manipulyasiya ola bilər.
Категория:Википедия:Статьи, требующие конкретизации
Категория:Википедия:Статьи с шаблонами недостатков по алфавиту



1. 1 2  *Braiker H. B.* Who's Pulling Your Strings? How to Break The Cycle of Manipulation. McGraw-Hill Prof Med/Tech. 2004. ISBN 9780071446723.
2. ↑  Доценко, 1997
3. ↑  Шостром, 1992
**Bilik Günü** — Azərbaycanda və bir sıra ölkələrdə məktəblərdə dərslərin başladığı gün qeyd edilir. 2004-cü ilə qədər həmin gün sentyabrın 1-nə təsadüf edirdi. Lakin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 21 avqust 2004-cü il tarixli fərmanı ilə Azərbaycanın bütün təhsil müəssisələrində dərslərin 15 sentyabrdan başlanması qərara alınmış, beləliklə, həmin gün Bilik Günü elan edilmiş oldu

İslamda elmə münasibət
----------------------

Tarix boyu elmə, biliyə yiyələnmək və onu tədris etmək şərəfli iş hesab olunub. 
İslama görə elm öyrənmək Allaha ibadət qədər əhəmiyyətlidir.

Bu haqda Məhəmməd Peyğəmbərin (s.) və onun bir çox səhalələrinin hikmətli sözləri və hədisləri vardır. İslam tarixində öz şərəfli yeri olan, dərin bilik və ağıl sahibi Həzrəti Əli müəllimə dəyər verərkən "Mənə bir hərf öyrədənin köləsi olaram "demişdi.

Azərbaycanda elmə münasibət
---------------------------

Xalqımız elmi, biliyi yüksək qiymətləndirmiş, öz övladlarının savadlanması üçün əllərindən gələn səyi əsirgəməmişdir. Azərbaycan elminin tarixində Nəsirəddin Tusi, Bəhmənyar, Abbasqulu Ağa Bakıxanov, Mirzə Kazım bəy, Yusif Məmmədəliyev kimi yüzlərlə alim və filosovlar olmuşdur ki, onlar dünya elminin inkişafına öz töhfələrini vermişlər.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Bilik
* Elm

| ⛭Azərbaycanın dövlət bayramları və xüsusi günləri |
| --- |
| Rəsmi | 
* Yeni il bayramı
* Beynəlxalq Qadınlar günü
* Novruz bayramı
* Faşizm üzərində qələbə günü
* Müstəqillik Günü
* Milli qurtuluş günü
* Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri günü
* Müstəqilliyin Bərpası Günü
* Dövlət Bayrağı Günü
* Zəfər Günü
* Konstitusiya Günü
* Milli Dirçəliş Günü
* Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü
* Ramazan bayramı
* Qurban bayramı

 |
| Hüzn günləri | 
* Anım Günü
* Ümumxalq hüzn günü
* Xocalı soyqırımı günü
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

 |
| Qeyri-rəsmi | 
* Böyük Çillə
* Kiçik Çillə
* Xızır Nəbi bayramı
* Su, od, yel və torpaq çərşənbəsi
* Hellouin
* Ümumdünya Gülüş Günü

 |
| Təhsil | 
* Bilik Günü
* Azərbaycan Dili və Əlifbası Günü
* Son zəng

 |
| Regional | 
* Kürmükoba bayramı (Qax)
* Susəpən bayramı (Ordubad)
* Nar bayramı (Göyçay)

 |
| Keçmişdə | 
* 28 aprel
* Milli İstiqlaliyyət Bayramı
* SSRİ-nin dövlət bayramları və xüsusi günləri

 |
| Həmçinin bax | 
* Peşə bayramları və xüsusi günlər
* İslamda xüsusi günlər

 |
**Uçot dərəcəsi** (yenidən maliyyələşmə dərəcəsi) –(*ing.* discount rate) – Mərkəzi Bankın ölkənin digər banklarını pul kütləsi ilə təmin etməsidir. Sadə dillə desək, Mərkəzi bank kommersiya bankları və digər maliyyə təşkilatlarına kredit verir, onlar isə öz növbəsində həm adi vətəndaşları (fiziki şəxslər), həm də müxtəlif şirkət və təşkilatları (hüquqi şəxslər) kreditlə təmin edir.

Təcrübədə isə bu aşağıdakı formada həyata keçirilir:

Tutaq ki, kommersiya bankı Mərkəzi bankdan 1 milyon dollar götürə bilər. 1 ildən sonra isə o Mərkəzi Banka ondan əldə etdiyi ümumi məbləği və həmin dövr ərzində toplanmış yenidən maliyyələşmə dərəcəsini (uçot dərəcəsini) geri qaytarmalıdır.

Həmin il ərzində kommersiya bankı həmin pulları uçot dərəcəsindən yüksək faizlə əhaliyə və təşkilatlara kredit olaraq verir və gəlir əldə edir. Bunu rəqəmlərlə izah etməli olsaq tutaq ki, Mərkəzi Bankın təyin etdiyi yenidən maliyyələşmə dərəcəsi 10% təşkil edir. Bank Mərkəzi Bankdan 10%-lə məbləği əldə edir və onu vətəndaşlara 18%-lə kredit şəklində verir. Aradakı fərqi kommersiya bankı və yaxud kredit təşkilatı gəlir olaraq əldə edir.

Uçot dərəcəsinin təyin edilməsi
-------------------------------

Uçot dərəcəsi ölkədəki cari iqtisadi vəziyyət və inflyasiya səviyyəsi nəzərə alınaraq təyin edilir. Əgər inflyasiya səviyyəsi yüksəlirsə, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini yüksəldir və əksinə, inflyasiya səviyyəsi endikcə, uçot dərəcəsi də endirilir.

Uçot dərəcəsi aşağı olduqda kreditlər əlçatan xarakter alır. Kreditlər üzrə faiz dərəcələri enir və insanlar kredit əldə etməyə həvəs göstərir.

Nəticədə, insanların sahib olduğu pul kütləsi artdıqca edilən alış-veriş həcmi də artır. Beləliklə, məhsulların dəyəri yüksəlir. Məhsul həcmi azaldıqca satıcılar qiymət qaldırmağa başlayır. Bununla bərabər inflyasiya artmağa başlayır.

İnflyasiyanın yüksək olması insanların həyat şərtlərinə təsir edir. İnflyasiya nə qədər yüksək olarsa, insanların yaşayış səviyyəsi bir o qədər enməyə başlayır və təbii ki, bu əhalini qane etmir. Bu vəziyyət isə öz növbəsində dövlət üçün təhlükə xarakteri daşıyır.

Bu səbəbdən də, yenidən maliyyələşmə dərəcəsi ölkədə inflyasiya səviyyəsinə təsir etmə aləti rolunu oynayır. İnflyasiyanı endirmək üçün yenidən maliyyələşmə dərəcəsi qaldırılır. Bu səbəbdən də kreditlər bahalaşmağa başlayır. Belə olduqda, kredit əldə etmək vətəndaşlar üçün sərfəli olmur və bu da özünü onların alıcılıq qabiliyyətində əks etdirir.

İnsanların pulu azalır və az xərcləməyə başlayırlar. Onlar tərəfindən qazanılan məbləğ yalnızca vacib, gündəlik xərclərin qarşılanmasına sərf olunur. Bu səbəbdən də, mağazalarda satış həcmi enir və satıcılar qiymətləri endirməyə məcbur olur. Bütün bunlar sonda inflyasiyanın enməsinə səbəb olur.

İstinadlar
----------
Osmanlı Mehmetçikləri. Fotonun nə zaman çəkildiyi bilinmir.**Mehmetçik** (*türk.* Mehmetçik) — Osmanlı və Türkiyə ordularında xidmət edənə verilən addır. Sinonimi "əsgər"-dir.

Etimologiya
-----------

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin rəsmi dərgisi olan Silahlı Qüvvələr Dərgisində Türkiyə əsgərləri üçün geniş şəkildə istifadə olunan Mehmetçik adının mənşəyi haqqında "1912-ci ilin yanvarında, Tripolitaniyada baş verən Tobruk müharibəsində Mehmet adlı əsgər şəhid oldu. Onbaşı (on əsgərin komandiri) bu hadisədən xəbər tutanda zabitə dönüb: "Komandir Mehmet şəhid oldu!"-deyə qışqırdı. Zabit də: "Vah, Mehmetçik, vah" — dedi. Zabit eşidən əsgərlərdən şəhid olan əsgərin adını Mehmetçik zənn edib, "Mehmetçik şəhid oldu" deyə qışqırdılar. Ərəb əsgərlərdə Muhammedcik, Muhammedcik şəhid oldu" deyə qışqırdılar. Alay yazısı da dəftərdə: "İlk şəhidimiz Mehmet oldu" — deyə yazdı. O gün şəhid olan, qazi olan amma adı bilinməyənlərin hamısına "Mehmetçik" deyildi" formasında izahat verilmişdir. O hadisədən sonra əhali bütün əsgərlərə "Mehmetçik" deməyə başladı.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""VAH MEHMETÇİK, VAH"". 25 iyun 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 iyun 2016.
Baltik-slavyan dillərinin rəsmi dil olduğu ölkələr:
  Şərqi Slavyan dili
  Qərbi Slavyan dili
  Cənubi Slavyan dili
  (Şərq) Baltik
Baltik-slavyan dilləri Hind-Avropa dil ailəsinin bir qoludur. Buraya ənənəvi olaraq Baltik və Slavyan dilləri daxildir. Baltik və slavyan dilləri digər Hind-Avropa dil ailələrində rast gəlinməyən bir çox dil xüsusiyyətlərini bölüşür ki, bu da onların ümumi bir inkişaf dövrünü göstərir.

Baltik və slavyan dillərini bu gün vahid bir qol kimi təsnif etmək üçün dilçilər arasında ümumi konsensus olsa da, onların əlaqələrinin təbiəti ilə bağlı bəzi təfərrüatlar bəzi dairələrdə çox vaxt siyasi səbəblərə görə mübahisəli olmuşdur.

Bəzi dilçilər (Kortlandt, Derksen) Baltik-slavyan dillərinin üç qrupa bölünməsini təklif etmişdirlər: Şərqi Baltik, Qərbi Baltik (artıq mövcud deyildirlər) və slavyan.

Baltik-slavyan dillərinin ümumi xüsusiyyətləri
----------------------------------------------

Baltik və slavyan dillərinin əlaqə dərəcəsi digər Hind-Avropa dilləri ilə paylaşılmayan ümumi xüsusiyyətlər məcmusu və bu xüsusiyyətlərin nisbi xronologiyası ilə göstərilə bilər. Baltik və slavyan dillərində bəzi ümumi mənşəli sözlər bölüşülür. Bu sözlərə digər Hind-Avropa dillərində rast gəlinmir. Var olsa belə sözlərin proto-hind-avropa dilindən miras qaldığı və digər Hind-Avropa dilləri ilə müqayisədə mənalarında oxşar dəyişikliklərin baş verdiyi müşahidə edilir. Bu ümumi xüsusiyyətlər göstərir ki, Baltik və Slavyan dilləri mənşə etibarilə proto-Baltik-slavyan dilindən yaranmışdır.
**Mustafa Əfəndiyev** (1918, Rusiya imperiyası – 3 noyabr 1982, Bakı) — "Azərnəşr"in direktoru. Tərcüməçi və naşir

Mustafa Əfəndiyev 1918-ci ildə Füzuli şəhərində anadan olmuş, orta təhsilini bitirdikdən sonra müəllim işləmiş, 1939-cu ildə SSRİ–Finlandiya, daha sonra İkinci Dünya müharibəsində ön cəbhədə döyüşmüş və ağır yaralanmışdır.

O, 1950–1955-ci illərdə M. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır. Bu universitetin jurnalistika fakültəsini bitirmiş ilk azərbaycanlı kimi Vətənə qayıdan Mustafa Əfəndiyev redaktorluq fəaliyyətinə başlamışdır. 1960-cı illərdən etibarən Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında baş redaktor və 1970-ci illərdən ömrünün sonuna kimi nəşriyyatın direktoru vəzifəsində çalışmış, 3 noyabr 1982-ci ildə vəfat etmişdir.

Mustafa Əfəndiyev "1001 gecə" nağıllarının 5-ci cildini, L. Tolstoyun "Hacı Murad" povestini və uşaq hekayələrini, A. Çexovun hekayələrini, R. Kiplinqin "Mauqli", L. Kerrolun "Alisa möcüzələr diyarında" kimi məşhur romanlarını, M. Qorkinin "Günəşin övladları" pyesini, Yelin Pelinin, V. İvanovun, A. Çakovskinin, S. Uluqzadənin və b. əsərlərini dilimizə tərcümə etmişdir. Onun tərcümə yaradıcılığı Azərbaycan tərcümə ədəbiyyatının inkişafında və zənginləşməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-12-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-09-30.

Xarici keçidlər
---------------
**Vyetnam Respublikası Silahlı Qüvvələri** (vyet. Quân lực Việt Nam Cộng hòa; abbr. *QLVNCH* və ya *VRSQ*) — Vyetnam Respublikasının (Cənubi Vyetnam) silahlı qüvvələri. 1955-ci ildə yaradılmış və 1975-ci ildə fəaliyyətini dayandırmışdır.

Vyetnam Respublikası Silahlı Qüvvələri Vyetnam müharibəsində mühüm rol oynamışdır. Cənubi Vyetnam hökumətinin hərbi dayağı olan VRSQ ölkəni Vyetkonq və Şimali Vyetnam qüvvələrinə qarşı müdafiə etməyə çalışmışdır.

Qolları
-------

Cənubi Vyetnamın silahlı qüvvələri üç xidmət qolundan ibarət idi:

* Quru Qüvvələri
* Hava Qüvvələri
* Hərbi-Dəniz Qüvvələri
* Dəniz Piyadaları

Tarixi
------

Vyetnam Respublikası Silahlı Qüvvələri 1955-ci ildə Vyetnamı şimal və cənuba bölən Cenevrə razılaşmalarından sonra yaradılmışdır. Cənubi Vyetnamın rəsmi hərbi qüvvəsi kimi yaradılmış VRSQ ölkənin suverenliyini qorumaq və kommunist şimalın artan təsirinə qarşı durmaq məqsədi daşıyırdı.

VRSQ-nin bir sıra problemləri var idi. Cənubi Vyetnam hökumətindəki korrupsiya və xalq dəstəyinin olmaması kimi müxtəlif amillər ordunun effektivliyinə mane olurdu. Bundan əlavə, ABŞ məsləhətçiləri ilə VRSQ rəhbərliyi arasında əlaqənin kəsilməsi bəzən koordinasiya və strategiyanın icrasında problemlərə gətirib çıxarırdı.

#### Vyetnamlaşdırma

1969-cu ildə ABŞ-nin prezidenti Nikson "Vyetnamlaşdırma" adlanan siyasət elan etmişdir. Bunun mahiyyəti VRSQ-ni effektiv döyüş qüvvəsinə çevirmək, eyni zamanda Amerika qoşunlarının ölkədən çıxarılmasına başlamaq idi. VRSQ daha çox yeni silahlar almağa başladı, strukturu genişləndi. 1970-ci ildə VRSQ ABŞ qoşunları ilə birgə həyata keçirilən Kambocaya hücum zamanı uğurla fəaliyyət göstərmişdi. Bununla belə, 1971-ci ildə müstəqil şəkildə Laosun işğalı cəhdi VRSQ üçün ağır məğlubiyyətlə başa çatmış və bu, rəhbərliyinin səriştəsizliyinin VRSQ -ın əsas problemi olaraq qaldığını göstərmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Rottman and Bujeiro, *Army of the Republic of Vietnam 1955-75* (2010), p. 7.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Дэвидсон, Ф..* Война во Вьетнаме (1946—1975). М.: Изографус, Эксмо. 2002 [Vietnam at War: The History 1946-1975]. 816.
* Şablon:H

Xarici keçidlər
---------------

* "Army of the Republic of Vietnam" (ingilis). 2007-10-20 tarixində arxivləşdirilib. — Краткая информация об АРВ.
* "General Hieu 's Page" (ingilis). 2018-01-09 tarixində arxivləşdirilib. — Сайт, посвящённый южновьетнамскому генералу Нгуену Ван Хиеу. Множество статей, связанных с АРВ.
* "ARVN Interviews" (ingilis). 2005-07-28 tarixində arxivləşdirilib. — Серия интервью с бывшими военнослужащими АРВ.
* "День Вооруженных сил Республики Вьетнам 19.06.1971 и 19.06.1973 (1973)". AsiaFilm.TV (rus). 2012-08-23 tarixində arxivləşdirilib. — Хроникально-документальный фильм об армии Южного Вьетнама.
**Banger vahəsi** (**Banger-Hills**; *ing.* Bunger Hills, Bunger Lakes, Bunger Oasis) — Antarktika vahəsi. Antarktida sahillərində yerləşir. Mouson dənizinin kənarında Noks sahilində qərarlaşır. Vahə ABŞ təyyarəçisi Devid E. Banger tərəfindən 1947-ci ilin fevralında aşkarlanmışdır.

Vahənin sahəsi 450 km² (65°58' və 66°20' cənub enliyi, 100°28' və 101°20' şərq uzunluğu. Bəziləri vahənin sahəsinin 750 km² və hətta 942 km²-dir) təşkil edir. Vahə buzdan tam azad olsada ətrafı buzlaqlarla örtülüdür. Cənubdan şərqə iri matarik buzlağının ətəyi, şimaldan isə Şellkton şelf buzlağı ilə əhatələnir. Bu buzlaq onu dənizdən ayırır.

Vahənin relyefi alçaq-təpəlikdir. Burada çoxlu sayda göl vardır. Ən böyük gölün uzunluğu 25 km, dərinliyi isə 137 metrdir. Buradan çoxlu sayda axarlar axır.

1956—1959-cu illər ərzində burada Sovetlərə məxsus olan "Oazis" stansiyası fəaliyyət göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2007-12-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-07.
2. ↑  "Tour.Pp.Ru". 2007-09-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-07.

Mənbə
-----

* Russian site about Oasis Station and Bunger Hills Area Arxivləşdirilib 2007-12-16 at the Wayback Machine
**İzmir Atatürk stadionu** (*türk.* İzmir Atatürk Stadyumu) — Türkiyənin İzmir şəhərində yer alan olimpik stadion. 1971-ci ildə Aralıq dənizi Oyunları üçün inşa edilmişdir. 51.337 nəfərlik tutumu ilə Türkiyənin ən böyük ikinci olimpik stadionudur. Atletizm üçün 8 min kvadrat metrlik bir sahəsi olan İzmir Atatürk stadionu, Türkiyənin ən böyük atletizm sahəsinə sahib olan stadionudur. 1980-ci ildə İslam Ölkələri İdman Oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. İzmirdə keçirilən 2005 Dünya Universiteti Yay Oyunları səbəbiylə stadion yenidən quruldu və açılış və bağlanış şoularında bir çox qarşılaşmalara ev sahibliyi etdi.

Altay İK, Karşıyaka İK, Göztəpə İK və İzmirspor komandaları bu stadiondan istifadə edir. 61.060 biletli tamaşaçı 1981-ci ildə oynanan Karşıyaka-Göztepe mübarizəsinə ev sahibliyi etmişdir.

Stadion bir dövr Türkiyə milli futbol komandasına da ev sahibi olmuşdur. 1970-ci illərdən sonra milli komanda uzun müddət bu stadionda məğlub olmamasına görə uğurlu stadion adlandırılmışdır. Burada bir çox tarixi nailiyyətlər əldə edilmişdir. Lakin sonradan əhəmiyyətini itirdi. Bu gün milli komandanın ardıcıl xüsusi oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. Milli komandanın gəlişi ilə İzmirli futbol azarkeşləri bir neçə gün əvvəldən biletlərin demək olar ki, hamsını alaraq, rəsmi matçlar üçün istəklərini dilə gətirdilər.

İzmir Atatürk Stadionu, BleacherReport idman saytının 18 dekabr 2014-cü ildə dərc etdiyi dünyanın 100 ən yaxşı stadionu siyahısında 94-cü sırada iştirak etmişdir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Stat Arama Detay TFF". www.tff.org. 2015-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2020.
2. ↑  "1981 yılındaki Karşıyaka Göztepe maçı hakkında seyirci bilgisi". Yeni Çağ Gazetesi. İstifadə tarixi: 2 aprel 2020.[*ölü keçid*]
3. ↑  *Tighe, Sam.* "Top 100 Stadiums in World Football". Bleacher Report (ingilis). 2016-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2020.

Həmçinin bax
------------

* İzmir Atatürk Stadionunun kosmosdan görünüşü
*Nuhun gəmisi* (1846), Amerika rəssamı Edvard Hiksin əsərində.
**Nuhun gəmisi** (ivr. ‏תיבת נח‏‎; ibranicə: *Tevat Noaḥ* ) Yaradılış kitabındakı tufan hekayəsindəki gəmidir ki, bu gəmi vasitəsilə Tanrı Nuhu, onun ailəsini və bütün dünya heyvanlarını qlobal daşqından xilas edir. Yaradılış kitabındakı hekayə Mesopotamiyada yaranan əvvəlki tufan miflərinə əsaslanır və Quranda müxtəlif dəyişikliklərlə təkrarlanır, burada gəmi *Safinat Nūḥ* (*ərəb.* سَفِينَةُ نُوحٍ‎) v' və *əl-fulk* (ərəb: الفُلْك) kimi görünür.

İosif Flavi kimi erkən xristian və yəhudi yazıçıları Nuhun gəmisinin mövcud olduğuna inanırdılar, baxmayaraq ki , Nuhun gəmisi üçün ən azı Yevsevi dövründən (təxminən 275-339) uğursuz axtarışlar aparılmışdır. Gəmiyə inananlar müasir dövrdə də onu axtarmağa davam edirlər, lakin Gəminin mövcudluğuna dair hələ ki, heç bir elmi dəlil tapılmamışdır və həmçinin qlobal daşqına dair da elmi dəlillər mövcud deyil. Bibliyada təsvir edilən gəmi və təbii fəlakət fiziki imkansızlıqlardan və qeyri-adi anaxronizmlərdən asılı olmuşdur Bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Yaxın Şərqdə real daşqın hadisəsi potensial olaraq şifahi və sonradan yazılmış hekayələrdən ilhamlanmışdır: Fars körfəzindəki daşqın və ya 7500 il əvvəl Qara dəniz daşqını belə bir tarixi namizəd kimi irəli sürülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bailey, 1990
2. ↑  *Cline, Eric H.* Biblical Archaeology: A Very Short Introduction. Oxford University Press. 2009. 71–75. ISBN 978-0199741076.
3. ↑  *Lorence G. Collins.* "Yes, Noah's Flood May Have Happened, But Not Over the Whole Earth". NCSE (ingilis). 2009. 2018-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-22.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Zazalı (dəqiqləşdirmə).

**Zazalı** — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Toponimikası
------------

Tarixi sənədlərdə kəndin 1828-ci ildən sora salındığı göstərilir. Yaşayış məntəqəsi Zaqafqaziya d.y. xəttinin çəkilişindən (1883) sonra inkişaf etməyə başlamışdır. Kənddə xəlfəli tayfasına mənsub ailələr məskun­laşmışlar. Bəzi tədqiqatçılar oykonimi zaza tayfasmın adı ilə əlaqələndi­rirlər. Zazaların orta əsrlərdə İranda və Tür­kiyənin Siverek mahalında yaşamaları qeydə alınmışdır. Amma kəndin etnik mənzərəsi göstərir ki, kənd əhalisi qarapapaq (tərəkəmə) türklərindən ibarətdir. Qarapapaq türkləri isə Oğuz-Səlcuq axınları zamanı XI əsrdə Azərbaycana Mərkəzi Asiyadan gələn türk xalqıdır. Demək kənd adı İrandilli yox, türkdilli toponimdir. Araşdırmalar göstərir ki, kənd əhalisi xalis türklərdən ibarətdir. Qədim türk dillərində zaza "qamışlıq", "bataqlıq" mənalarında işlənmişdir. Güman etmək olar ki, oykonim ərazinin keçmişdə bataqlıq və qamışlıq olması ilə bağlı yaran­mışdır.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.

Əhalisi
-------

Əhalisinin sayı 617 nəfərdir. Qiyasəddin Qeybullayevə görə, kəndin əhalisi kürd mənşəli olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Zazalı // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
3. ↑  Гиясаддин Гейбуллаев, (1986), Топонимия Азербайджана. С. 102

Həmçinin bax
------------

| ⛭Samux rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Samux |  |
| Qəsəbələr | Alabaşlı • İnstitut • Qaraağaclı • Qaraarx • Qarayeri • Yenibağ |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Zazalı |
| Kəndlər | Alıuşağı • Aşağı Ağasıbəyli • Bağbanlar • Burunqovaq • Çobanabdallı • Əhmədbəyli • Füzuli • Hacıalılı • İstixana • Kəsəmən • Köbər • Qarabağlar • Qarabağlı • Qədili • Qiyaslı • Qovlarsarı • Lək • Poylu • Salahlı • Sarıqamış • Sarıqaya • Seyidlər • Sərkar • Tatlı • Yenikənd • Yuxarı Ağasıbəyli • Zazalı • Ziyadlı |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Alıncalı • Kolayır |

|  |  |
| --- | --- |
| Samux rayonu | *Samux rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
[[Kateqoriya:]] 

**Qızılağacabənzər mürdəşər** (*lat.* Frangula alnus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin murdarçakimilər fəsiləsinin mürdəşər cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Avropanın meşə və meşə-çöl zonasında, Qərbi Avropanın mərkəzi rayonlarında, Kiçik Asiyanın şimalında, Krımda, İranda və Qafqazda, Orta Asiyanın şimal rayonlarında rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 7 m-ə çatan kol və ya kiçik ağacdır. Gövdəsi və budaqları tünd qonurdur. Gövdəsi hamar, tikansızdır. Tünd qabığı mərciməkli, mantar qatının altında qırmızı qat vardır. Yarpaqları ellipsvari formalı, uzunluğu 4–10 sm, kənarları bütöv, 6–8 cüt paralel yan damarcıqlı, qısa saplaqlarda (1,5 sm-dək) yerləşir. Yarpaqların yerləşməsi — növbəli və ya əyri-üzbəüzdür. Çiçəkləri ikicinsli, beş hissəli, kasacığı zəngvari olmaqla yarpaqların qoltuqlarında yerləşir, uzunluğu 2–3,5 mm-dir. Çiçək tacı yaşılımtıl-ağdır. Meyvəsi — şarşəkilli, diametri 8–10 mm, iki-üç yaşılımtıl-sarı, yumru-üçkünc çəyirdəkli, ximircəkli, ikili "dimdikli" çəyirdəkdir. Yetişmiş halda meyvələri göy-qaradır.

Ekologiyası
-----------

İstisevəndir, soyuğa və rütubətə davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın bəzi bölgələrində rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Meyvələri zəhərlidir, xalq arasında "canavar giləmeyvəsi" adlandırılır, ancaq quşlar tərəfindən yeyilir. Qabıq, tumurcuq, yarpaq və meyvələrində qlikozidlər, qatranlar, aşılayıcı maddələr, efir yağları vardır. Qabığı və meyvələri işlətmə və qusma xüsusiyyətlərinə malikdir və xalq təbabətində istifadə edilir. Oduncağından kömür alınır. Qabığında boyayıcı maddələr vardır. Dekorativ kol kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q146136
* Wikispecies: Frangula alnus
* APDB: 152442
* BioLib: 40395
* BOLD: 101054
* Ecocrop: 6266
* EoL: 485613
* EPPO: RHAFR
* EUNIS: 178032
* FEIS: fraaln
* FNA: 242322785
* GBIF: 3039454
* GISD: 810
* GRIN: 105534
* iNaturalist: 55972
* IPA: 5649
* IPNI: 717344-1
* IRMNG: 10212956
* ISC: 47001
* ITIS: 504744
* IUCN: 164056
* MichiganFlora: 2411
* NBN: NHMSYS0000458887
* NCBI: 106677
* NZOR: 74bcab2a-560b-4809-afd1-b72f64a833a1
* Plant List: kew-2814031
* PLANTS: FRAL4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:717344-1
* Tropicos: 27500736
* VASCAN: 8593
* WisFlora: 13050
* WFO: wfo-0000691852

 |