recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Brandon Curry** (19 oktyabr 1982, Neşvill) IFBB pro liqasında kişilər arasında açıq bodibildinq bölməsində yarışan amerikalı peşəkar bodibilderdir. O, bodibildinq üzrə 2019-cu ilin Mr. Olympia çempionu olmuşdur.

Bioqrafiya
----------

**Həyatı**-Karri Tennessi ştatının Nashville şəhərində anadan olmuşdur. O, ilk dəfə altıncı doğum günü üçün Hulk Hogan markalı bir cüt dumbbell aldıqdan sonra çəki məşqləri ilə maraqlanmışdır. Curry daha sonra bir jurnal müsahibəsində onu super qəhrəman hərəkət fiquru G. I.-nin motivasiya etdiyini xatırlamışdır. Joe and the Rocky və Rambo onun bədənini tam əzələ qabiliyyətinə qədər inkişaf etdirmək üçün film'lər çəkmişdir.

Uşaqlıqda Karrinin valideynləri onu gimnastika dərslərinə yazdırsalar da, onun, idman'a marağı azalmışdır. Karri Nashvilledəki Hunters Lane Kompleks Liseyində tələbə olarkən güləş, yüngül atletika və futbol'la məşğul olmuşdur.

Karri, Tennessi ştatının Murfreesboro şəhərindəki Orta Tennessi Dövlət Universitet'ində oxumuşdur və eynilədə burada idman elmləri üzrə ixtisaslaşmışdır. O, əvvəlcə universitetin futbol komandasında oynamışdır. Lakin sonradan komandanı tərk etdi və atletik diqqətini bodibildinqlə əlaqəli çəki məşqlərinə çevirmişdir. Bodibildinqdən kənarda Karri şəxsi məşq'çi kimi çalışmışdır. O, rezidenturasını Kaliforniya ştatının Nashville və Oceanside arasında bölüşmüşdür.

**Bodybuilding Kariyerası**-Əvvəlcə yüngül-ağır çəki dərəcəsində yarışan Karri ilk bodibildinq yarışmasında, 2003-cü ildə Fövqəltəbii Bodibildinqdə qalib gəlmişdir. Növbəti il, çərçivəsinə əlavə, 28 iyul 2007-ci ildə NPC ABŞ Çempion'atı üçün ağır çəki divizionuna yüksəldi və burada öz bölməsində ikinci olmuşdur. 17 noyabr 2007-ci ildə o, həmin ilki NPC Milli Çempionatında ağır çəkidə ikinci olmuşdur.

2019-cu ildə o, Arnold Classic-i qazanmışdır və 2019-cu ildə Mr. Olympia-da qazandığı qələbə ilə özünü dünyanın elit bodibilderlərindən biri kimi möhkəmləndirmişdir. Onun ilk uğuru 2011-ci ildə keçirilən Cənab Olympia yarışlarında oldu və o, ilk dəfə Olympia səhnəsinə gələrkən 8-ci olmuşdur. 25 iyul 2008-ci ildə Curry həm ağır çəki dərəcəsində, həm də NPC ABŞ Çempionatının ümumi qalibi olmuşdur və bu, onun peşəkar bodibilder kimi sıralanmasını təmin etmişdir.

Mükafatları
-----------

* Mr. Olympia 2019

* 2003 Supernatural Bodybuilding, 1st

* 2008 NPC USA Championships, 1st

* 2017 IFBB New Zealand Pro, 1st

* 2017 IFBB Arnold Classic Aus, 1st

* 2017 IFBB Ferrigno Legacy, 1st

* 2019 IFBB Arnold Classic, 1st

* 2019 IFBB Mr. Olympia, 1st

* 2022 IFBB Arnold classic, 1st

Şəxsi həyatı
------------

Curry uzun müddətdir sevgilisi olan Brandy Leaver ilə evlidir. Cütlüyün Zoey Curry adlı bir qızı və Marvelous Curry də daxil olmaqla üç oğlu var.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Vətən Müharibəsi Fondu** — Vətən müharibəsində iştirak etmiş şəhid və qazilərimizə məxsus materialların toplanması, qorunması, tədqiqi və təbliği ilə məşğul olan muzey fondu .

Fondun yaranması
----------------

Vətən Müharibəsi Fondu 2021-ci ilin yanvar ayında Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Elmi Şurasının qərarı ilə yaradılmışdır. Fondun yaradılmasında məqsəd Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid və qazi olan həmvətənlərimizə məxsus geyim, xatirə əşyaları, sənədlər və fotoların toplanması, qorunması, tədqiqi və təbliğidir

Fonddakı materiallar
--------------------

Fonda Azərbaycan Respublikasının güc strukturlarının Vətən Müharibəsində istifadə etdikləri geyim və ideoloji vəsaitlər də daxil edilmişdir. Hazırda 100 — dən artıq inventarı olan Vətən Müharibəsi Fondu yeni materialları qəbul etməkdədir. Fondda Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları general—mayor Polad Həşimov, polkovnik İlqar Mirzəyev, polkovnik Şükür Həmidov və Çingiz Qurbanova məxsus əşyalar və fotolar mühafizə olunur. Vətən Müharibəsi fondunda mühafizə olunan materiallar arasında Azərbaycan ordusunun torpaqlarımızın azad edilməsi zamanı erməni hərbçilərindən hərbi qənimət kimi götürdükləri nümunələr də yer alır.

Fondun fəaliyyəti
-----------------

Vətən Müharibəsi fondunun əsas fəaliyyəti I vı II Qarabağ müharibəsinə aid tədqiqatçılara fond materialları ilə kömək etmək, elmi-publisistik məqalələr , kataloqlar, kitablar və broşürlar tərtib etməkdir. Fondun digər fəaliyyəti Vətən müharibəsinə aid sərgilərin təşkilndə iştirak etməkdir.

Fond KİV-də
-----------

Həmçinin bax
------------

Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Numizmatika Fondu

İstinadlar
----------

1. ↑  "AzərTAc". 2023-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-14.
2. ↑  "Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi". 2022-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-14.
3. ↑  "Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi Vətən Müharibəsi Fondu". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-14.
4. ↑  "Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-14.
**Qəssanilər** (*ərəb.* الغساسنة‎ *əl-Ğəsasinə* və ya الغسانيون *əl-Ğəssaniyyun*) — Ərəbistanda iqtidarda olan sülalə.

Tarixi
------

Bu sülaləni bəzi vaxtlar Ali Cəfnə də (babalarının adıdır) adlandırırlar. Onlar Yəməndən şimala tərəf köçərək Roma imperiyasının sərhədlərində məskunlaşanlardırlar. Deyilənə görə bu əhali ilk dəfə Məkkəyə yollanmış, sonra onlardan bir qol ayrılaraq Badiyətuş-Şama (Şam çölünə) getmişdir. Qəssan adlı çayın sahilində yerləşdiklərinə görə onları Qəssani çağırırmışlar. Qəssanilər Ərəbistanın şimalında məskunlaşdıqları ilk vaxtda Səlih qəbiləsinə tabe olmuşlar. Ancaq onlara qalib gəldikdən sonra Roma imperiyasında, daha sonra Bizans imperiyasında baş verən müharibələrdə Romalıları (və Bizanslıları) himayə edirdilər. Sasani şahlarının tərəfdarları olan Ləxmilər ilə də müharibə edirdilər.

Yustinianın imperator olduğu dövrdə Qəssani dövləti daha da gücləndi. O, bu sülalənin əmiri olan Haris ibni Cəbləni padşahlıq rütbəsinə qaldırdı. O, bu işdən Qəssanilərin Ləxmilər müqabilində daha da qüdrətlənməsi məqsədini güdürdü. Qəssani dövləti islamın şimaldakı ilk qələbələrinə və Suriyanın müsəlmanlar tərəfindən fəth olunmasına qədər mövcud olmuşdur. Yərmuk müharibəsində Roma imperiyasının qoşunu məğlub edildikdən sonra, bu əhalinin bir hissəsi öz yerlərində qalaraq müsəlmanlarla həmkarlıq etmiş və başqa bir hissəsi isə Bizansa və ya Kiçik Asiyaya getmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Laruss ensiklopediyası · Britannica (onlayn) · Treccani · Universalis |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tümenski** — Krasnodar diyarının Tuapsenski rayonunda yerləşən qəsəbə. Qəsəbə Nebuq kənd yaşayış ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Qəsəbə Qara dəniz sahilində, Kazaçya Şel dərəsində yerləşir. Tuapsedən 11 km şimal-qərbdə və Krasnodar şəhərindən 93 km cənubda yerləşir. Qəsəbədən A-147 "Tuapse-Novorossiysk" federal avtomobil yolu keçir.

Şimal-qərbdə Mayski və cənub-şərqdə Nebuq yaşayış məntəqələrinin əraziləri ilə həmsərhəddir.

Qəsəbə Qara dəniz sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacında yerləşir. Qəsəbə şam və enliyarpaqlı meşələrlə əhatə olunmuş dağ silsilələri ilə əhatə olunmuşdur. Kəndin orta hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 124 metr yüksəklikdədir. Kəndin qərbində — Milyonı (427 m) və Saray Qora (433 m) dağları var. Kazaçka çayının yuxarı axınında Lysaya dağı (821 m) yüksəlir.

Hidroqrafik şəbəkəsi əsas Kazaçka çayı ilə xarakterizə olunur. Çayın kiçik qolları var. Kazaçka çay hövzəsində qədim — dolmenlər rast gəlinir.

Tümenski qəsəbəsinin iqlimi mülayim və subtropik qurşaqlarının sərhəddində yerləşir. Qəsəbənin iqliminə Qara dəniz üzərində formalaşan hava kütlələri təsir edir. Havanın orta illik temperatur +13°С-dir. İyul ayının orta temperaturu +23°С olur. Yanvarın orta temperaturu isə +4°С-dir. Əraziyə düşən yağıntıların illik miqdarı 1100 mm-dir. Yağıntılar əsasən payız-qış aylarında düşür.

Tarixi
------

"Kazaçya Şçel" xutoru 1965-ci ildə yaradılıb. 1972-ci ildə təsərrüfatda 17 təsərrüfat var idi. 1973-cü ildə "Kazaçya Şel" xutorunun yerində *Surqut* sağlamlıq mərkəzinin maliyə dəstəyi ilə sanatoriyalar və pansionatlar tikilməyə başlandı. 1977-ci ildə xutor qəsəbə statusu aldı və xutora Tümenski adı verildi.

Əhalisi
-------

1987-ci ildə qəsəbədə 1493 nəfər yaşayırdı. 1999-cu ildə qəsəbə əhalisinin sayı 2496 nəfər olmuş. 2010-cu ilin Ümumrusiya əhalinin siyahıyaalınmasına görə qəsəbədə əsasən ruslar, ukraynalılar və adıqlar yaşayır.

İqtisadiyyatı
-------------

Qəsəbənin iqtisadiyyatında xidmət sahəsi üstünlük təşkil edir. Kənddə onlarla sanatoriya, pansionat, istirahət mərkəzləri, düşərgələr və s. fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "История возникновения Туапсинских посёлков". 2008-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
2. ↑  "База микроданных Всероссийской переписи населения 2010 года". 2014-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
**Hörmüz əmirliyi** (*fars.* هرمز‎; *port.* Ormuz) — 1050-ci ildən 1600-cü illərin əvvəllərinə qədər İran körfəzinin girişindəki Hörmüz adasında hakimiyyət sürmüş dövlət.

Strateji mövqeyinə görə Hörmüz boğazını və İran körfəzi ticarətini nəzarətdə saxlaya bilən əmirliyə müvafiq olaraq səlcuqlular, Kirman səlcuqiləri, salqurlular, Elxanilər, Müzəffərilər, Teymurilər dövləti, Qaraqoyunlu dövləti və Ağqoyunlu dövlətinə tabe olduqdan sonra Səfəvilərin ali hökmranlığını tanımışdı.

Portuqaliyalı kəşfiyyatçı Afonsu d' Albukerkinin 1507-ci ildə qədəm qoyduğu ada 1512-ci ildə Portuqaliya hakimiyyətinə keçmişdir. Əmirlik Portuqaliya imperiyasına illik vergi ödəməyə başlamışdı. Bu dövrdə Hörmüz əmiri IV Turanşah və vəziri Osmanlı admirallarından Həmid Rəis idi.

1552-ci ildə Osmanlı dənizçisi Piri Rəisin komandanlığı altında Osmanlı donanması tərəfindən mühasirəyə alınsa da, əməliyyat uğur qazanmamışdır. Ada 1622-ci ildə Səfəvi şahı I Abbas tərəfindən fəth edilmişdir. Səfəvilər adayı ələ keçirdikdən sonra əmirliyə birdəfəlik son qoymuş və adanı birbaşa İrana birləşdirmişdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Öztuna, Yılmaz, "Devletler ve Hanedanlar, Cilt:1", Kültür Bakanlığı, Ankara (1996), s.735

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Aubin, Jean. "Les Princes d’Ormuz du XIIIe au XVe siècle." *Journal asiatique*, vol. CCXLI, 1953, pp. 77–137.
* Natanzi, Mo'in ad-Din. *Montakhab ut-Tawarikh-e Mo'ini*. ed. Parvin Estakhri. Tehran: Asateer, 1383 (2004).
* Qa'em Maqami, Jahangir. "Asnad-e Farsi o Arabi o Torki dar Arshiv-e Melli-ye Porteghal Darbarey-e Hormuz o Khaleej-e Fars." *Barrasihaa-ye Tarikhi* (1356-1357).
* Shabankareyi, Muhammad b Ali. *Majma al-Ansab*. ed. Mir-Hashem Mohadess. Tehran: Amir Kabir, 1363 (1984).
* Vosoughi, Mohammad Bagher. "the Kings of Hormuz: from the Beginning until the Arrival of the Portuguese." in Lawrence G. Potter (ed.) *The Persian Gulf in History,* New York: Palgrave MacMillan, 2009.
Miyakocima Mamoru-kun.
Tarama Hava Limanının qarşısındakı Mamoru-kun fiquru.
**Miyakocima Mamoru-kun** (宮古島まもる君?) və ya qısaca **Mamoru-kun** – Yaponiyanın Okinava prefekturasına daxil olan Miyakocima şəhərində yol təhlükəsizliyini təbliğ etmək üçün quraşdırılmış polis məmuru formasındakı fiqurlar. "Mamoru" sözü yapon dilindən tərcümədə "qorumaq" deməkdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Miyakocimanın yerli hakimiyyəti 1990-cı illərdə yol təhlükəsizliyini təbliğ etmək üçün yeni metoddan istifadə etməyə qərar vermiş və adanın müxtəlif yerlərindəki yollarda beş ədəd Mamoru-kun fiquru quraşdırmışdır. Mamoru-kunun rəsmi doğum tarixi 5 avqust 1991-ci il və boyu 180 santimetrdir. O, Miyakocima Təhlükəsizlik Assosiasiyasının üzvü və Miyakocima Polis Nəqliyyatı Diviziyasının məmurudur. 2012-ci ildə keçirilmiş tədbir zamanı şəhərin meri Toşiko Şimoci Mamoru-kuna xüsusi iqamətgah icazəsi vermişdir.

İndiyə qədər Miyakocima şəhərində 21 Mamoru-kun fiquru quraşdırılmışdır. Miyako adasında 17, İrabu adasında 2, Şimoci və Tarama adalarının hərəsində 1 belə fiqur yerləşir. 2011-ci ildə Miyakocima polis məntəqəsində quraşdırılmış Maruko-çan yeganə qadın fiqurdur və digərlərindən fərqli olaraq qırmızı formada təsvir olunmuşdur. Hər Mamoru-kun fiqurunun öz adı var:

* Susumu-kun
* Koci-kun
* Mitsuo-kun
* Toşio-kun
* Mamoru-kun
* Maruko-çan
* Hitoşi-kun
* İtaru-kun
* Ryozo-kun
* Masakatsu-kun
* Kazuki-kun
* Tetsuya-kun
* Kiyoşi-kun
* Atsuşi-kun
* Takuma-kun
* İzuru-kun
* İsao-kun
* Takaya-kun
* Cunki-kun
* Masao-kun
* Tsuyoşi-kun

Populyarlıq
-----------

Mamoru-kun fiqurları əvvəlcə "ətürpəşdirici" hesab edilsə də, son illərdə populyarlıq qazanmağa başlamışdır. Miyakocima şəhərində Mamoru-kuna həsr olunmuş içkilər, şirniyyatlar və telefon aksessuarları satılır. Turistlər üçün Mamoru-kun fiqurlarını göstərən xüsusi xəritədə və içərisində *"Miyakocima Mamoru-kunun mahnısı"* olan CD hazırlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Mamoru-kun Patrolman". Atlas Obscura. 25 iyul 2023. 26 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 iyul 2023.
2. 1 2  "Can you find all of them? Search for "Miyakojima Mamoru-kun". Zekkei Japan (ingiliscə). 23 yanvar 2019. 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-26.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Miyakocima Mamoru-kun*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Miyakocimada quraşdırılmış Mamoru-kun fiqurlarının xəritəsi
**Filipp Zimmermann** (Philip R. Zimmermann) — (12 fevral 1954) — dünyanın ən çox istifadə edilən e-poçt şifrləmə proqramı Pretty Good Privacy (PGP) yaradıcısıdır. O, VoIP şifrləmə protokollarında, xüsusilə də ZRTP və Zfone ilə işləyir. Zimmermann, qlobal şifrli kommunikasiya şirkəti Silent Circle-in həmtəsisçisi və baş alimidir.

Həyatı
------

Filipp Zimmermann 12 fevral 1954-cü ildə Camden şəhərində anadan olmuşdur. Atası beton qarışdırıcı yük maşını sürücüsü idi. Filipp Zimmermann 1978-ci ildə Boca Ratonda Florida Atlantik Universitetindən kompüter elmləri üzrə dərəcə alıb və bundan sonra San Fransisko Körfəzi ərazisinə köçdü. 1980-ci illərdə, Zimmermann, Boulder şəhərində bir proqram mühəndisi olaraq çalışmış və hərbi siyasət analitiki olaraq Nüvə Silahları Dondurma Kampaniyasının bir hissəsi olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Amerikalı proqramçı Filipp Zimmermann 1991-ci ildə o, elektron formada təsvir edilən informasiya üzərində şifrləmə əməliyyatlarını yerinə yetirməyə imkan verən PGP (Pretty Good Privacy) proqramını yaratmışdır. Zimmerman Beynəlxalq Kriptoqrafik Araşdırmalar Assosiasiyasının (International Association of Cryptologic Research), Kompüter Assosiasiyasının (Association for Computing Machinery) və Proqramlaşdırma Azadlığı Liqasının (League for Programming Freedom) üzvüdür.

Ədəbiyyat
---------

* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | ORCID |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Notable Names Database |
| Normativ yoxlama | BIBSYS: 90835208 · ISNI: 0000 0000 3216 2136 · LCCN: n95026072 · SUDOC: 171845447 · VIAF: 75558298 · WorldCat VIAF: 75558298 |
**Şaman burnu** (bur. Айха Шулуун, *rus.* Шаманский мыс) — Baykal gölünün qərb qutaracağında, Slyudyanka şəhəri ilə Kultuk qəsəbəsi arasında yerləşən burun. Yerli sakinlər və turistlərin ən sevimli istirahət məkanlarından biridir.

Gölün içərilərinə 600 m məsafədə daxil olur. Kultuk körfəzinin mərkəzində yerləşir. Burunun şərq hissəsi «Starı kamen» adlanır. Eni 30 m, uzunluğu isə 200 netrdən çoxdur. Əsas buruna 10 m eni olan bərzəxlə birləşir.

Toponim və yerli adətlər
------------------------

Buryatlar arasında burun müqəddəs sayılır. Buryatca *Ayxa-Şulun* adlanır və tərcümədə «Köhnə daş» mənasını verir. Deyilənə görə burada mağaraların birində şaman dəfn olunmuşdur. Bundan sonra burun qurbangaha çevrilir. Burunun hazır ki, adı da buradan götürülmüşdür.

Geologiya
---------

Şaman burnu Hamar-Daban daş sisteminin bir davamıdır. Onun uzunluğu 640 metrdir. Əsasən qranit və mərmərdən təşkil olunmuşdur. Bəzi hissələr isə əhəngdaşıdır. Burada əhəng daşından dolayı mağaralar vardır. Şaman burnunda vaxtı ilə "Xortum qayası" olmuşdur. Xortum adını xarici görünüşündən almışdır. Onun şəkli olan açıqcalar da buraxılırdı. Ancaq qaya əhəng daşı olması səbəbi ilə partladılmışdır.

Arxeoloji tapıntılar
--------------------

Bəzi məlumatlar görə burunda 1860-cı illərdə aparılmış qazıntılar zamanı qədim insan skeletləri və kəlləsi aşkarlanmışdır. Anvcaq bunu isbatlayan dəlillər yoxdur. 1924-cü ildə Pavel Xoroşix, 1929-cu ildə isə Aleksey Okladnikov burunda arxeoloji qazıntılar aparmışdır. Onlar burundan müxtəlif artefaktlar aşkarladığını bildirmişdir.

Burunda genişmiqyaslı arxeoloji qazıntılara 13 oktyabr 1962-ci ildən başlanılmışdır. 1965-ci ildə şagirdlər qazıntılar arasından insan kəlləsinə aid sümük aşkarlayırlar. Bir müddət sonra Aleksey Timvanenko qayıq ilə burun sahillərinə reydə çıxır. Burad iki skelet aşkarlayır. Buradan aşkarlanan tapıntılar neolit dövrünə aid olmuyşdur. Burada əmək alətləridə aşkarlanır.

Bundan başqa Şaman burnunda müxtəlif dövrlərə aid olan 6 arxeoloji abidə aşkarlanmışdır.

Mağaralar
---------

baykal sahilində çoxlu sayda mağara vardır. Onlardan bir çoxu Şaman burnunda yerləşir. Bu mağaralarda qədim insan məskənləri olmuşdur. Üstəlik qaya üstü reəsmlərə də rast gəlinirdi. Ancaq hazırda mağaralar suyun altındadır. Buna səbəb Baykalın səviyyəsinin qalxmasıdır. ancaq mağaralardan birini göldən qayıqla üzərkən, qışda isə quz üzərindən görmək mümkündür.

Müasir vəziyyət
---------------

Baykalın səviyyəsi İrkutsk SES və İrkutsk su anbarının inşasından sonra artmışdır. Yolun bir qismi suyun altında qalmışdır. Olxinski platosu və Baykal gölünün sahili ilə Baykal avtomagistralı keçir.

Mənbə
-----

* Şaman burnu Arxivləşdirilib 2018-11-09 at the Wayback Machine
* Шаманский мыс - как добраться[*ölü keçid*]
* «В защиту Шаманского мыса» и другие статьи Arxivləşdirilib 2018-11-07 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Шаманский мыс - Байкалер.ру - сайт о Байкале". 2018-11-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-01.
**Qranada qətliamı** — 1066-cı ildə Qranada şəhərində yaşayan yerli yəhudiəsilli əhaliyə qarşı törədilmiş qətliam. Hadisə 1066-cı ilin 30 dekabr tarixində (İbrani təqvimlə: 9 Tevet, 4837-ci il) baş vermişdir. Hadisələr İslam hakimiyyətinə tabe olan Əndəlus bölgəsinin Qranada şəhərindəki dövlət sarayında yəhudi əsilli vəzir *Yozef ibn Nagrela* qarşı sui-qəsd ilə öldürülməsindən sonra şiddətlənmişdir. Yəhudi əsilli vəzirə qarşı törədilmiş hadisədən sonra şəhərdə yaşayan bir çox yəhudi öldürülmüş və yəhudilərə məxsus mülklərə ziyan vurulmuşdur.

Arxa plan
---------

*Yozef ibn Nagrela* və ya tarixi mənbələrdə xatırlandığı kimi *Yozef ha-Nagid* (ivr. ‏רבי יהוסף בן שמואל הלוי הנגיד‏‎ ; *ərəb.* ابو حسين بن النغريلة‎) Berber hökümdarı *Bədis əl-Müzəffərin* sarayında vəzir kimi çalışırdı və eyni zamanda Qranada şəhərindəki yəhudi icmasının rəhbəri kimi də tanınmaqda idi. Rabbi Samuel adlı yəhudinin ailəsində dünyaya gələn Yozef ilk təhsili atasından almışdır. Atasının vasitəsilə ivrit dilində yazılmış şeirlərlə tanış olmuş və ivrit ədəbiyyatı ilə daha yaxından maraqlanmağa başlamışdır. Qeydlərinə əsasən 1045-ci ildə atası ilə birlikdə hərbi səfərlərə çıxmışdır. Sarayda fəaliyyət göstərmiş atasının ölümündən sonra onun vəzifəsinə keçmişdir.

1066-cı ilin 30 dekabr tarixində şəhərin müsəlman əhalisinə mənsub bir qrup, kral sarayına hücum edərək Yozefi çarmıxa çəkmişdir. Yəhudi əsilli vəzərin öldürülməsindən sonra şəhərdə yəhudilərə qarşı poqromlar başlamışdır. 1906-cı ildə nəşr olunan *Yəhudi Ensiklopediyasına* əsasən həmin hadisələr nəticəsində 4.000 çox yəhudi öldürülmüşdür. Öldürülən və ya zərər görən yəhudi ailələrin sayı isə 1.500 dən çox idi. Yozef ibn Nagrelanın arvadı və gənc oğlu Azarya ilə birlikdə Lukena şəhərinə qaçaraq buradakı yəhudi icmasına sığınmışdır. Azarya bir müddət sonra vəfat etmişdir. Tarixçilər Qranada şəhərində yəhudilərə qarşı baş vermiş qətliamın əsas səbəbi kimi yəhudi əsilli dövlət xadimlərinin yerli müsəlman əhali üzərində yaratmış olduğu əzici və bürokratik üstünlüyü göstərirlər. Dönəmin müsəlman şairləri tərəfindən antisemitizm ruhunda yazılmış bəzi şeirlərdə yəhudilərə qarşı olan münasibəti ifadə etməkdədir və bu şeirlərində yerli əhaliyə təkan verdiyi ehtimal olunur.

*Əbu İshaq* adlı şairin yəhudilərə bağlı yazmış olduğu şeirində deyilir:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Onları öldürməyi dinə zidd kimi qəbul etməyin, onlarla bir yerdə davam etmək dinə ziddir.  Aramızda olan razılaşmanı pozdular, onlara qarşı necə günahkar ola bilərik ?  Bizlər qeyri-müəyyən olduğumuz halda, onlar seçilmişlərdir  İndi isə onların yanında başımız aşağıdır, sanki biz səhv onlar isə doğru tərəfdir.* | "|

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lucien Gubbay.* Sunlight and Shadow: The Jewish Experience of Islam. New York: Other Press. 1999. 80. ISBN 1-892746-69-7.
2. ↑  *Norman Roth.* Jews, Visigoths, and Muslims in Medieval Spain: Cooperation and Conflict. Netherlands: E. J. Brill. 1994. 110. ISBN 90-04-09971-9.
3. ↑  Granada Arxivləşdirilib 2010-12-24 at the Wayback Machine by Richard Gottheil, Meyer Kayserling, *Jewish Encyclopedia*. 1906 ed.
**Myricaria germanica** (*lat.* Myricaria germanica) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin yulğunkimilər fəsiləsinin çayyovşanı cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Krım, Qafqaz, Orta Asiya, Qərbi və Şərqi Sibir, İran, Himalay və Şimali Çində təbii arealı vardır.

Botaniki təsviri
----------------

Qoca budaqların qabığı bozumtul-qonur, birillik zoğların qabığı sarımtıl-yaşıldır. Yarpaqları xətvarı-uzunsov, xırdа, uzunluğu 1,5-5 mm, eni 0,5-1 mm, biz, bir az içəriyə burulmuş, bünövrəsi enli, oturaq, rəngi göyümtül-yaşıldır. Çiçək salxımları yan, illik budaqlardа inkişaf edir. Çiçək salxımları sıx, sünbülvarı, uzunluğu 5-10 sm, eni 1-1,3 sm olub, bünövrəsi çoxsaylı, enli, yumurtavarı, küt pulcuqludur. Çiçək saplaqlarının uzunluğu 2-3,5 mm-dir. Çiçəkaltlıqları yumurtavarı, ellipsvarı, uzunluğu 5–10 mm, eni 2–5 mm-dir. Çiçəkaltlıqlarının orta hissəsi enli, kənarları bütöv, ucu kütdür. Kasacığın uzunluğu 3–4 mm arasında olur və hissələri uzunsov-yumurtavaridir. Erkəkcik saplaqları aşağı hissəsində öz uzunluğunun 2/3 hissəsinədək borucuğa bitişmişdir. Erkəkcik saplaqları sərbəst hissəsində aşağıdan enliləşmişdir. Yumurtalığı piramidal, uzunluğu təxminən 5 mm, başcıq oturaq dişicik ağızlıdır. Qutucuğu uzunsov-piramidal, uzunluğu 7–10 mm, eni 3 mm, 2-2,5 dəfə kasacıqdan uzundur. Toxumları uzunsov, xırda, uzunluğu təxminən 1 mm, yarısından yuxarı hissəsi ağ tükcüklərlə örtülmüşdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

Çayların vadilərində, qumluqlarda bitir, dağ yamaclarındа 3200 m hündürlüyədək qalxır. Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır. Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Mədəni şəraitdə nəbatat bağlarında becərilir. Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir bitkisidir və arealı geniş deyildir. Dağlıq Qarabağ, Ağdam, Bərdə rayonları ərazilərində təbii halda yayılmışdır. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

Çохаlmаsı
---------

Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir.

Bеcərilməsi
-----------

Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.

Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
-------------------------------

Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Zəruri qоrumа tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi zəruridir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Myricaria germanica* | 
* Wikidata: Q162609
* Wikispecies: Myricaria germanica
* BioLib: 38916
* EPPO: MYAGE
* EUNIS: 184699
* GBIF: 3612876
* GRIN: 24851
* iNaturalist: 323773
* IPNI: 827969-1
* ISC: 35536
* NCBI: 269175
* NZOR: 22fbd6de-1999-4cc9-b8f6-cb9d0be7a248
* NZPCN: 3213
* PFI: 3296
* Plant List: kew-2508623
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:827969-1
* Tropicos: 31100001
* uBio: 1844002
* WFO: wfo-0000452192

 |
| *Tamarix germanica* | 
* Wikidata: Q21877560
* GBIF: 3612926
* GRIN: 36229
* IPNI: 828115-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:828115-1
* Tropicos: 50303029
* WFO: wfo-0000458620

 |
**Niqab** — üzü təbii təsirlərdən və bəd niyyətlərdən qorumaq üçün gözlərdən başqa bütün üzü və ya bir hissəsini örtmək üçün istifadə edilən bir növ pərdə.

Yəməndə niqablı qadın

Mənşə
-----

Fransa kralı VI. Çarlzın həyat yoldaşı, Bavariyalı İzabeau
Niqab sözünün mənşəyinin ərəbcə piçe istifadəsindən gəldiyi bir fərziyyədir. Digər iddia isə onun italyanca kiçik parça mənasını verən "pezzoto" sözündən götürülməsidir. Başqa dillərdə də niqab əvəzinə burku, peçe, vesvesa, rubənd kimi sözlər işlədilir. Yarandığı andan Semit tayfalarının ənənəsi olan örtünün sübuta yetirilə bilən tarixi eramızdan əvvəl IV əsrə təsadüf edir.

İstifadəsi
----------

Suriyalı qadının geyindiyi niqab, Hələb, 2010.
Niqab üzü xarici təsirlərdən fiziki olaraq qoruyan örtükdür. Bu səbəbdən səhra mühitində günəş şüalarına və külək əsən qumlara qarşı qoruyucu funksiyanı yerinə yetirir. Niqab alnın yuxarı səviyyəsində baş örtüyünə və ya çarşaba bağlanan və istifadə olunmayanda başın üstündən atılan parçadır. Hicab nöqteyi-nəzərindən üzün də örtülməsi müxtəlif coğrafiyalarda geniş yayılmışdır. Bəzi bölgələrdə, xüsusən də müsəlman, hindu və sikx əhalisinin sıx yaşadığı ölkələrdə qadınlar arasında geniş istifadə olunur. Bu ölkələrə Səudiyyə Ərəbistanı, Hindistan, Pakistan, Əfqanıstan, İraq, Banqladeş və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələr daxildir. Niqab nə baş örtüyünün bir hissəsidir, nə də burka kimi bütün bədəni örtən bir vasitədir.
Təbii yayılması:
----------------

Avropada və Şimali Afrikada bitir.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 1 m olan şaxəli koldur. Budaqları aşağıya doğru əyiləndir. Yarpaqları neştərvari və ya uzunsov-yumurtavaridir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri sarı rəngdə, kəpənək formasında salxımlarda toplanır. Meyvəsi avqustda yetişir. Paxlası çılpaq, uzunsov, ensizdir. Mədəni şəraitdə tez-tez təsadüf edilir. Toxumla çoxalır.

Ekologiyası:
------------

Əyri, qumlu yamaclarda və bataqlıqların kənarında bitir. Antropogen və ya təbii yanğınlar vaxtı tez yanır. Quraqlıq illərdə növün fərdlərinin kütləvi quruması müşahidə edilir. Bu növ iki formadan ibarətdir. Birinci forma ensiz, çılpaq yarpaqlıdır. Daşlıq ərazilərdə, meşə yamaclarında, dəniz kənarlaında, qayalarda bitir. İkinci forma enli, sıx tükcüklü yarpaqlı olub, əsasən çəmənliklərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Son dövrlərdə yaşıllaşdırmada dekorativ bitki kimi mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi:
-----------

Bu bitkidən süpürgə düzəldilir. Dekorativ koldur, çiçəklədikdə cəzbedici görünür.

Məlumat mənbələri
-----------------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q16646461
* EUNIS: 169866
* GBIF: 5347626
* GRIN: 17320
* IPNI: 496242-1
* IRMNG: 10935843
* ITIS: 820628
* Plant List: ild-9798
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:496242-1
* Tropicos: 13019456
* WFO: wfo-0000214651

 |
**Adi pişik ilanı** (*lat.* Telescopus fallax) — Suilanıkimilər fəsiləsinə aid növ.

Bədəninin uzunluğu 60–70 sm, maksimal uzunluğu — 100 sm-dir. Bədəninin aşağı nahiyəsi ağ rəngdə olur. Əsasən daşlı yaylıqlarda, otluqlar və kolluqlarda, yarımsəhrada və dağ meşələrində yayılır. Onlara 1700–1800 metr yüksəkliklərdə belə rast gəlinir. Onlar gecə və gündüz radələlərində aktiv olur. İsti yay ayları isə ancaq gecə saatları aktiv olur. Ağaclara və ev damlarına rahat çıxa bilirlər. Əsasən kərtənkələlər, gəmiricilər və quşlarla qidalanırlar. İyun ayının sonu və iyulun əvvələrində 6–9 (10–13 х 27–35 mm) yumurta qoyurlar. Sentyabrda balalar yumurtadan çıxır.

Onlara Balkan yarımadası, Egey dənizi və Aralıq dənizi adalarında, İtaliya, Xorvatiya, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan, İsrail, Suriya və Dağıstan ərazilərində rast gəlinir.

Ədəbiyyat
---------

* Buchert, I. & Buchert, P/ 2011. Die Gaviola-Lagune. Elaphe 19 (1): 26–32

İstinadlar
----------

1. ↑  *Pyron R. A. Burbrink F. T. Wiens J. J.* A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes (ing.). // *BMC Evol. Biol.* BMC, Springer Science+Business Media, 2013. Vol. 13, Iss. 1. P. 93. ISSN 1471-2148 doi:10.1186/1471-2148-13-93 PMID:23627680
2. ↑  The Reptile Database (ing.). / P. Uetz 2015.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780341135 |
**Mişa Anastasieviç**  (*serb.* Миша Анастасијевић;24 fevral 1803, Doni-Milanovas[d], Belqrad paşalığı, Osmanlı imperiyası – 27 yanvar 1885, Buxarest, Rumıniya Krallığı[d]) — Serb taciri, vətənpərvər və xeyriyyəçi, 19-cu əsrdə Serbiyanın ən zəngin insanlarından biri, siyasətçi. O, eyni zamanda Dunay Kapitanı idi və Şahzadə Miloşdan əhəmiyyətli faydalar əldə etdi. Anastasijević Serbiyada ilk ictimai xeyirxah və Belqrad burjuaziyası üçün müxtəlif topların təşkilatçısı idi. O, həm də xeyriyyəçi idi.

Bioqrafiya
----------

Poreç şəhərində anadan olub. Atası Anastas torpaq sahibi və kiçik tacir, anası Ruja isə evdar qadın idi. Atasının ölümündən sonra ona ögey anası baxıb. Onunla birlikdə Birinci Serb üsyanı və Serb İnqilabı zamanı iki dəfə Avstriyaya qaçdı. 11 yaşında oxuyub yaza bildiyi üçün doğma şəhərində müəllim olub. O, Miloş Obrenoviçin iş ortağı olub. 30 yaşında kapitan rütbəsi aldı. Tezliklə onun şirkəti Wallachia və Moldaviyadan duz ixracına nəzarət edir. Burada 10.000 işçi çalışır və 80 gəmidən ibarət donanma var. Bir çox yazıçıya kitablarını çap etdirməyə kömək etdi. Valaxiyadakı evində tələbələrin pulsuz oxuduğu bir məktəb qurdu və maliyyələşdirdi. O, Belqradda bir çox binaların tikintisini maliyyələşdirib. İşgüzar bacarıqları ona "Dunay şahzadəsi" ləqəbini qazandırıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Delić, Drago.* "KAPIAN MİŞA ANASTASIJEVİÇ KİMDİR: Duz kralı Dunay çayında böyüdü". Novosti.rs. 1 August 2020. 28 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 March 2023.
2. ↑  "Beograd - Captain Misa's Building". web.mit.edu. 2020-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-28.
3. ↑  *Bataković, Dušan.* Serb tarixi. L'Age D'Homme. 2005. səh. 166. ISBN 978-2-82511-958-7. 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-28.
**Əhməd Oytun Özdoğan** (16 iyun 1998, Dənizli) — Türkiyəli futbolçu.

Klub karyerası
--------------

Oytun, 2014-cü ildə Fənərbaxçanın gənclər akademiyasına qatılmış və 2018-ci ildə "52 Orduspor"a icarəyə getmədən əvvəl ilk peşəkar müqaviləsini Fənərbaxça PFK ilə imzalamışdır. Oytun ilk dəfə meydançaya 16 dekabr 2020-ci il tarixində Fənərbaxçanın Qaracabəy Bələdiyyəspor ilə oynayadığı Türkiyə Kuboku qarşılaşmasında çıxmışdır. Türkiyə Super Liqasında isə Fənərbaxça ilə ilk oyununa 19 dekabr 2020-ci il tarixində Fənərbaxçanın Gaziantep Futbol Klubuna qarşı 3-1 məğlub olduğu matçda çıxmışdır.

Milli komanda
-------------

9 aprel 2015-ci il tarixində Lüksemburq-un Turkiyə U17 komandasına 1-0 məğlub olduğu maçda Turkiyəni təmsil etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ahmet Oytun Özdoğan // .
2. ↑  "Gaziantep FK- Fenerbahçe SK". 2022-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-16.
3. ↑  "Lüsemburq-Türkiyə". 2023-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-16.

Xarici Keçidlər
---------------

* TFF.org Oytun Özdoğan
* Transfermark-Oytun Özdoğan
**Lopado­temacho­selacho­galeo­kranio­leipsano­drim­hypo­trimmato­silphio­parao­melito­katakechy­meno­kichl­epi­kossypho­phatto­perister­alektryon­opte­kephallio­kigklo­peleio­lagoio­siraio­baphe­tragano­pterygon** (translit.*Lopadotemaxoselxoqaleokranioleypsanodrimhipotrimmatosilfioparaomelitokatakeximenokixlepikossifofattoperisteralektrionoptekafalliokiqklopeleiolaqoiosiraiobafetraqanopteriqon*) — Aristofanın *"Qadınlar məclisi"* adlı komediyasında uydurma yemək.

Bu söz qədim yunan dilindəki "λοπαδο­τεμαχο­σελαχο­γαλεο­κρανιο­λειψανο­δριμ­υπο­τριμματο­σιλφιο­καραβο­μελιτο­κατακεχυ­μενο­κιχλ­επι­κοσσυφο­φαττο­περιστερ­αλεκτρυον­οπτο­κεφαλλιο­κιγκλο­πελειο­λαγῳο­σιραιο­βαφη­τραγανο­πτερύγων" sözünün transliterasiyasıdır. Yunan-ingilis lüğətində bu söz "bütün hər cür ləzzət, balıq, ət, quş və sousdan ibarət yemək" kimi tərcümə edilir.

Sözün yunan dilindəki versiyası 172 hərf və 78 hecadan ibarətdir. Ginnesin Rekordlar Kitabına görə bu söz ədəbiyyatda peyda olmuş ən uzun sözdür (1990).

Təsviri
-------

Yemək frikasedir. 16 növ şirin və turş komponentdən ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aristophanes, Ecclesiazusae (ed. Eugene O'Neill, Jr.), line 1163". Perseus.tufts.edu. 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 avqust 2017.
2. 1 2  Guinness Book of World Records, 1990 ed, pg. 129 Arxivləşdirilib 2020-10-07 at the Wayback Machine ISBN 0-8069-5790-5
**Kitaiçi Venesiya İncəsənəti Muzeyi** (北一ヴェネツィア美術館, *Kitaiçi Benetsia Bicutsukan*?) – Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Otaru şəhərində yerləşən və İtaliyanın Venesiya şəhərinin incəsənətinə həsr olunmuş muzey.

Tarixi
------

Muzey 1988-ci ildə Venesiya incəsənətini tanıtmaq məqsədilə Otaru şəhərində yaradılmışdır. Otaru Venesiya ilə bəzi ortaq xüsusiyyətlərə malikdir: iki şəhər də kanallarına, şüşə məhsullarına və liman ticarətinə görə tanınır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzey binasının fasadı Venesiya şəhərində yerləşən Palatso Qrassi binası əsasında tikilmişdir. Binanın interyeri, sərgiləri, mebellər və digər əşyaları Venesiya üslubundadır. 2-ci, 3-cü və 5-ci mərtəbələrdə sərgi otaqları yerləşir. Bu sərgilərdə dövlət otağı, yemək otağı, hamam otağı və s. replikaları quraşdırılaraq orta əsrlərdə yaşamış Venesiya aristokratlarının dəbdəbəli həyat şəraiti yaradılmışdır. Muzeydə Venesiya incəsənətinə aid 3000-dən çox eksponat nümayiş etdirilir.

Muzeydə Şahzadə Diananın mindiyi qondola da sərgilənir. Ziyarətçilərə ənənəvi Venesiya geyimlərini geyməyə icazə verilir. 5-ci mərtəbədə muzeyin kafesi yerləşir. Kafedə italyansayağı şokolad və biskotti satılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Kitaichi Venetian Art Museum". Muzeyin rəsmi saytı (ingiliscə). 7 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2023.
2. ↑  "KITAICHI Venetian Art Museum". Live Japan (ingiliscə). 7 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2023.
3. ↑  "KITAICHI VENETIAN ART MUSEUM in Otaru". Remoju (ingilis). 7 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 avqust 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* venezia-museum.or.jp — Kitaiçi Venesiya İncəsənəti Muzeyinin rəsmi saytı
**Berkcan Güven** və ya təxəllüsü ilə **BEGE** (30 may 1996, İstanbul) — Türkiyə internet fenomeni, "YouTuber" və müğənni. O, 2014-cü ildə "YouTube" karyerasına başlamış və indiki dövrdə xüsusilə buraxdığı mahnılarla tanınır.

Kariyera
--------

Güven 2013-cü ildə "Vine" sosial şəbəkə platformasında ilə mediaya daxil olmuşdur. O, daha sonra platformanın bağlanması ilə "Instagram" , ardınca "Youtube"da məzmun istehsal etməyə başlamışdır. Güvən 2017-ci ildə "YouTube My Job", daha sonra isə "Re" və "Where?" kimi buraxdığı mahnılarla populyarlığını artırmışdır. Onun "Re" mahnısının klipində müğənni Aleyna Tilki ilə çıxış etməsi də mətbuatda yer almışdır. O, 27 dekabr 2019-cu ildə "Clear Man"in sponsorluğu ilə Kriştiano Ronaldo ilə video çəkmişdir. O, Ben Fero, Reynmen, Unlost və Efe Uygaç kimi şəxslərlə əməkdaşlıq edərək öz nənəsi üçün ianə yayımı başlatmış, Darülacezeyə 200 min TL ianə etmişdir. Bu ianə yayımında Türkiyə futbolçusu Yusuf Yazıcı da ianə etmişdir.

Həyatı
------

Güvən səs aktyoru və aktyor Burhan Güvənin oğludur. O, İşıq Universitetində Vizual Ünsiyyət Dizaynı üzrə təhsil alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Berkcan Güven kimdir, kaç yaşında ve nereli? Aleyna Tilki, Berkcan Güven'in yeni klibinde". Habertürk. 19 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 November 2019.
2. ↑  *Can Şişman.* "Berkcan Güven, Aleyna Tilki sayesinde 'pop rap' kralı olabilir". Milliyet. 20 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 November 2019.
3. ↑  "Helal Olsun Sana! Anneannesi için Darülaceze'ye 200 Bin Lira Bağışta Bulunan YouTuber Berkcan Güven". Onedio.com. 20 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 November 2019.
4. ↑  "Eğlenceli ve Sempatik Tavırlarıyla YouTube'da Fırtınalar Estiren Bir Fenomen: Berkcan Güven". Onedio.com. 20 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 November 2019.
5. ↑  "Berkcan Güven kimdir?". Haberler.com. 19 November 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 November 2019.
"PHotoEspaña 2017"nin rəsmi afişası
**PHotoEspaña** (*azərb.* Şəkil İspaniya‎) — Madriddə fotoqrafiya və vizual incəsənətlə bağlı keçirilən beynəlxalq festival. Festival 1998-ci ildən bəri keçirilir. Festivalın proqramı ispan və beynəlxalq təsvirçilərin əsərlərini təqdim edir. Festivalın müxtəlif kateqoriyalara sahib olan bir mükafat proqramı var. "PHotoEspaña 2018" 6 iyun–26 avqust tarixləri arasında keçiriləcək.

Mükafatlar
----------

### Kəşf mükafatı

"PhotoEspaña ən yaxşı portfel üçün kəşf mükafatı" (*isp.* Premio PHotoEspaña Descubrimientos al mejor portfolio), 1998-ci ildən bəri verilən bir mükafatdır. San-Paulu, Karakas və Madrid şəhərlərində keçirilən "PhotoEspaña portfel gözdən keçirişi"ndən iştirak edən hərkəsə açıqdır. Qalib növbəti "Photoespaña" sərgisində öz əsərini nümayiş etririr.

* 2014: "*Moises*" — Mariyela Sankari.
* 2015: "*Parallel Crisis*" — Yannis Karpouzis.

### Ən yaxşı fotoqrafiya kitabı (beynəlxalq)

* 2010: "*Atlas Monographs*" — Maks Pam (en).
* 2014: *Party* — Kristina-de-Middel.

### Ən yaxşı fotoqrafiya kitabı (milli)

* 2014: "*Ostalgia*" — Simona Rota.

### İlin ən məşhur nəşriyyat evi

* 2014: Devi Levis (en).

### İnsan dəyərləri üçün PhotoEspaña və OjodePez mükafatı

* 2014: Aytor Lara.

### PhotoEspaña mükafatı

* 2014: Ramón Masats.

### Bartolomé Ros mükafatı

* 2014: Qervasiyo Sançes.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hodqson, Fransis.* "PhotoEspaña: the gaze turns inwards". Financial Times. 27 June 2014. 3 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 August 2014.
2. ↑  "PHotoEspaña 2018" (ingilis). esmadrid.com. 2018. 2023-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-04.
3. ↑  *British Journal of Photography.* "PhotoEspaña Discovery Award". 161 (7826). Apptitude Media. 2014: 7.

Xarici keçidlər
---------------

* phedigital.com — PHotoEspañanın rəsmi saytı
* "PHotoEspaña 2013: Interview Claude Bussac, the director of the Festival PHotoEspaña since 2007". Le Journal de la Photographie.
**Lyulyalyako** — Cənubi Amerika vulkanı. Yer kürəsindəki ən hündür vulkan. Püskürməsinə görə dünyada altıncı vulkanı hesab edilir.

Arxeoloji
---------

Lyulyaylyako Cənubi Amerikada hündürlüyünə görə (6379 m) altıncı dağdır. Dağ Atakama səhrası boyu geniş uzanan vulkanik böyük bir sahəni əhatə edir. Buradakı vulkan fəaliyyətdə olan ən hündür vulkandır. Dağ Çili və Argentina sərhəddində yerləşir.

Bu dağ səhranın təsiri ilə qar xəttinin hündürdən keçməsi ilə fərqlənir (6500 metr). Belə ki, burada qar xətti Himalaydan 1001 metr, Kolumbiya və Ekvador ərazisində olan And dağlarından isə 2020 metr yüksəkdir. Bu, dünyada ən yüksək göstərici hesab olunur.

Lyulyaylyako həmçinin məşhur arxeoloji abidə kimi də tanınır. Burada 1999-cu ildə ink tayfalarından olan 3 uşağın (4-5 yaşlarında qız və oğlan, və 13 yaşında qız) mumiyalaşmış meyidləri tapılmışdır. Uşaqların təxminən 500 il qabaq qurban edildikləri ehtimal edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Lyulyaylyako vulkanının hündürlüyü[*ölü keçid*]
2. ↑  "Lyulyaylyako vulkanının dağ sərhəddi". 2021-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-08.
3. ↑  "Lyulyaylyako vulkanının ən yüksək göstəricisi". 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-08.
4. ↑  Vulkanlar QEYZERLƏR Arxivləşdirilib 2020-02-17 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Nadkanija** (xorv. Kan(j)iža, Velika Kan(j)iža; *alm.* Großkirchen, Groß-Kanizsa‎, it. Canissa, sloven. Velika Kaniža, *türk.* Kanije) — Cənub-qərbi Macarıstanın Zala medyesində yerləşən orta-ölçülü şəhər. Macarıstanda **Kanija** kimi də tanınır.

Tarixi
------

Şəhərin Qədim Roma dövrünə aid xarabalıqları 1960-cı illərdə aşkar edilmişdir. Daha sonra isə orta əsrlər dönəmində bura Macarıstan Krallığının ən önəmli istehkamlarından birinə çevrildi. Qala bütün Qərbi Avropanı Osmanlı İmperatorluğunun hücumlarından qoruyaraq Macarıstanın cənub sərhəddində qalxan rolunu oynadı. Müasir dövrdə Nadkanija şəhəri minlərlə turisti özünə cəlb edir. Kanija (*Knysa*) sözü sloven mənşəlidir və "şahzadəyə məxsus" anlamına gəlir. Bu bölgənin aristokrat ailəsinin mülkiyyəti olduğunu göstərir.

Tanınmış şəxsləri
-----------------

* Kanijalı Siyavuş Paşa

Beynəlxalq əlaqələri
--------------------

### Qardaşlaşmış şəhərlər

Nadkanija aşağıdakı şəhərlər ilə qardaşlaşmışdır:

|  |  |
| --- | --- |
| * İsrail Əkka, İsrail
* Xorvatiya Çakoveç, Xorvatiya
* Avstriya Qlaysdorf, Avstriya
* Bolqarıstan Kazanlık, Bolqarıstan
 | * Rumıniya Kovasna, Rumıniya
* Almaniya Puhhaym, Almaniya
* Finlandiya Salo, Finlandiya
* Çin Şiçzyaçjuan, Çin
 |

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *(unspecified title)*. Hungarian Central Statistical Office.
2. ↑  Magyarország helységnévtára, Detailed Gazetteer of Hungary (mac.). KSH.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Nadkanija ilə əlaqəli mediafayllar var.

* VikiSəyahətdə **Nagykanizsa** haqqında səyahət məlumatları var.
* nagykanizsa.hu — Nadkanijanın rəsmi saytı in Hungarian
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nedelya.

Cənubi Şetland adalarında Livinqston adasının yerləşməsi.
Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
**Nedelya burnu** (bolq. *нос Неделя*, ‘Nos Nedelya’ \'nos ne-'de-lya\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Livinqston adasının Barkley körfəzi sahillərindən 300 m şimalda yerləşən burundur. Burun buzlaqlardan azaddır.

Burun Bolqarıstanlı təhsil işçisi Nedelya Petkovanın (1826–1894) adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Burun Bilyar burnundan 1.8 km cənub-qərbdə, Sparadok burnundan 1.58 km şimal-şərqdə, Leyr burnundan 2.86 km şərqdə yerləşmişdir. Katler kekuru ilə şimal və şimal-qərbdən 310 m məsafədə əhatə olunmuşdur. Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* L.L. Ivanov et al. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands. Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, 2005.
* L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Şetland adaları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Nedelya Point.
**Derivatoqrafiya** – temperatur rejiminin dəyişməsi şəraitində maddədə baş verən kimyəvi və fizika-kimyəvi proseslərin tədqiqi üsuludur.

Derivatoqrafiyanın əsası
------------------------

Derivatoqrafiyanın əsası differensial termiki analizin (DTA) başqa fiziki və ya fiziki-kimyəvi metodların , məsələn termoqravimetriya (TG), dilatometriya, kütlə spektrometriya, spektroskopiyanın birləşdirilməsilə qoyulub.
DTA – TG analizində termiki effektin təsiri altında maddənin transformasiyasının baş verməsilə yanaşı, nümunənin (maye və ya bərk) kütləsində dəyişiklik qeydə alınır.

Derivatoqraf cihazı
-------------------

Termik və termoqravimetrik dəyişmələri qeyd edən cihaz derivatoqraf adlanır.

Mənbə
-----

* Paulik F. Paulik J. Erdey L. Derivatography A complex method in thermal analysis. Talanta, 1966. – 13. – P. 1405-30.
* Уэндландт У. Термические методы анализа = Thermal Methods of Analysis/ Пер. с англ. под ред.Степанова В.А. и Берштейна В.А. – М.: Мир, 1978. – 526 с.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Geologiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Roda adasında mövcud olan Nilometr
**Nilometr** — Nilin səviyyəsini ölçmək üçün inşa edilən tikili.

Nilometrlər Fironlar dönəmindən istifadə edilməyə başlanılır. Nil daşqınından sonra vadiləri zəngin humuslu torpaq örtürdü. Bundan sonra əkin dövrü başlayırdı. Zəif daşqınlar kütləvi aclığa səbəb olurdu. Belə ki, daha az ərazi bu zəngin humusla örtülürdü. Güclü daşqınlarda böyük fəlakətlərə səbəb ola bilirdi. Daşqınların həcmini müəyyən etmək məqsədi ilə Elefantina adası və Nilin axarı boyunca bu tip tikililər inşa edilmişdir.

Orta əsrlər dövründə nilometrlərin böyük qismi bərpa edilir. Hətta yeniləri belə inşa edilir. İllər üzrə qeydə alınmış rəqəmlər bü gündə yazılarda qorunur. Roda nilometrində ölçmələr 621-ci ildən aparılır. Bu isə dünyanın ən uzun müddətli və sistematik müşahidəsidir.

Hazırda 20 nilometr mövcudluğunu qoruyur. Onlar arasında Roda adasında olan *Daşqınlar evi* və Elefantina adasında olanlardır. Nilometrlərdən biri Qahirədəki Müqəddəs Qeorqi kilsəsindədir.

Hazırda nilometrlər Misir tarixinin bir parçasıdır. 1960-cı ildə Asuan bəndinin inşası ilə nilometrlər əhəmiyyətini itirmişdir.

* Elefantina adasında yerləşən nilometrElefantina adasında yerləşən nilometr
* Elefantina adasında olan nilometrdəki pilləkənElefantina adasında olan nilometrdəki pilləkən
* Roda adasındakı nilometr.Roda adasındakı nilometr.
* Roda adasındakı nilometr. David Roberts tərəfindən çəkilən 1840-ci ilə aid rəsvir.Roda adasındakı nilometr. David Roberts tərəfindən çəkilən 1840-ci ilə aid rəsvir.
* Kom-Ombo məbədindəki nilometr.Kom-Ombo məbədindəki nilometr.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nilometrlər". physiography.ru. 2019-01-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-17.
2. ↑  "АСУАНСКАЯ ПЛОТИНА - история укрощения Нила". www.river-nile.info. 2019-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-17.
3. ↑  "Müqəddəs Qeorqi kilsəsi". www.egyptologia.com. 2019-01-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-17.
4. ↑  "Нил и ниломер: древние верования и современные приметы". www.river-nile.info. 2019-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-17.