recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Osmanlı ermənisi (1779)
**Osmanlı erməniləri** — Osmanlı imperiyasında yaşayan ermənilərə verilən ümumi ad. Ermənilər XIX əsrdə Türkiyədə Şərqi Anadolu bölgəsində yaşayırdılar. 1361-ci ildə Bursa şəhərinin Osmanlı imperiyasının paytaxtı olmasından sonra, erməni kilsəsi də yeni paytaxta köçürülmüşdür. 1453-cü ildə İstanbulun fəth edilməsindən sonra dini qurumda bu şəhərə köçürülmüşdür. Bu dövrlərdə Osmanlı imperiyasında ermənilərin sayı çox deyildi. Əsasən ticarətlə məşğul olan ermənilər, böyük şəhərlərdə ailələri ilə birlikdə qalmırdılar. XVII əsrdən etibarən isə Anadolu bölgəsində yaşayan ermənilərin İstanbul kütləvi axını nəticəsində, böyük bir etnik qrup formalaşmışdır.

Osmanlı imperiyasında yaşayan digər etnik qruplardan fərqli olaraq, ermənilər daha çox imtiyazlara sahib olmuşlar. Onlar, cəmiyyətin əsas üzvüləri hesab edilirdi. Dini mənsubiyyətlərinə görə hərbi xidmətdən azad olan ermənilər, uzun illər İstanbulda parça ticarətinə rəhbərlik etmişlər.

Mühüm hadisələr
---------------

* 1324-cü ildə Bursa şəhəri paytaxt olmasından sonra, Kütahyada yerləşən erməni kilsə mərkəzi, Osman Qazinin əmri ilə Bursa köçürülmüşdür.
* 1453-cü ildə İstanbulun fəth edilməsindən sonra Bursada yerləşən erməni kilsə mərkəzi yeni paytaxta, köçürülmüşdür.
* 1461-ci ildə II Mehmedin əmri ilə İstanbulda Erməni kilsəsi və dini şurası yaradılmışdır.
* 1514-cü ildə Yavuz Sultan Səlim 1514–1516-cı illər Cənubi Qafqaz və Anadolu fəthlərindən sonra burada yaşayan ermənilər İstanbulda yerləşən Erməni kilsəsinə tabe edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Erməni ruhani və ali məclisləri

İstinadlar
----------
**Klabbinq** və ya həmçinin **klub mədəniyyəti** — reyv ilə əlaqədar olaraq gecə klublarına və festivallara ziyarət, oralarda ictimai şəkildə toplaşmaq fəaliyyəti. Bura sosiallaşmaq, musiqi dinləmək, rəqs etmək, spirtli içki qəbul etmək və narkotiklərdən istifadə daxildir. Çox vaxt bu, adətən evdə ola biləcəyindən daha böyük, yüksək səviyyəli audio sistemlərdə yeni musiqi eşitmək və ya sosiallaşmaq, yeni insanlarla tanış olmaq üçün edilir. Klabbinq və reyv tarixən texno, haus, trans, bas kimi elektron şəkildə hazırlanmış rəqs musiqisini özündə əks etdirən, gecəboyu təşkil edilən, antiistəblişment və lisenziyasız rəqs diskotekalarına aid edilirdi.

Tarixi
------

Klabbinq 1970-ci illərin diskoteka dalğasında kök salmış və Çikaqo, Nyu-York və Detroitdə inkişaf etmişdir. Başlanğıcda başqa yerlərdə üzləşdikləri sosial təcrid səbəbindən gey və qaradərili amerikalılar arasında populyar idi. Özlərini yaratmaq üçün əvvəlcədən mövcud musiqi üslublarını qarışdırmaq və bunu MDMA kimi yeni mövcud olan istirahət dərmanları ilə birləşdirmək hedonizm hissi yaratmış və icma formalaşdırmışdır. Digər daha əsas klublar və diceylər səhnənin musiqisini, üslublarını və narkotiklərini qəbul etməyə başlamışdı, bu da auditoriyanın orijinal qaradərili gey icmasından kənara çıxmasına səbəb olmuşdur. Bu altmədəniyyət 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərində ABŞ və Londonda yeraltı şənliklərdə formalaşmışdır. Birləşmiş Krallıqda buna xüsusi töhfə verən britaniyalı turistlərin on iki saatlıq klub dövrünə məruz qaldığı İbiza klub səhnəsi idi. Bununla belə, o vaxtdan bəri bu altmədəniyyəti əsas hərəkata, gənclərə yönəlmiş həyat tərzinə və qlobal fəaliyyətə çevirmək üçün çoxsaylı sosial dəyişikliklər baş vermişdir.

Klabbinq daha çox reyv altmədəniyyəti olsa da, əvvəldən əsasən 16–25 yaş arası gəncləri əhatə edirdi. Sülh, sevgi, birlik və hörmət etosunu özündə cəmləşdirən və başqaları üçün empatiyaya əsaslanan bir konsepsiya ətrafında formalaşmışdır. Bununla belə, reyv səhnəsi öz yerini daha çox spirtli içki qəbul edən yaşlı (18-–yaş) kütlənin iştirak etdiyi daha çox gecə klublarına əsaslanan elektron rəqs musiqisi (EDM) səhnəsinə vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  A "Rave" Review: Conceptual Interests and Analytical Shifts in Research on Rave Culture, Tammy L. Anderson and Philip R. Kavanaugh, University of Delaware, 2007,  Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine
2. ↑  *Goulding, Christina; Shankar, Avi; Elliott, Richard.* "Working Weeks, Rave Weekends: Identity Fragmentation and the Emergence of New Communities". Consumption Markets & Culture (ingilis). 5 (4). December 2002: 261–284. doi:10.1080/1025386022000001406. ISSN 1025-3866.
3. 1 2  Electronic Dance Music and Youth Culture: Exploring Change and Consequence in London, England, Tammy L. Anderson, Ph. D. Principal Investigator and Associate Professor, Department of Sociology and Criminal Justice, University of Delaware,  Arxivləşdirilib 2016-07-26 at the Wayback Machine
**Allahyar xan Qılıncçı** (1735-?) — Qılıncçı tayfasının başçısı, Səbzivarın hakimi.

Həyatı
------

Allahyar xan Qılıncçı 1735-ci ildə Xorasanda anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Qılıncçı elinə başçılıq etmişdi. Səbzivarı da əlinə keçirmişdi. Bu ərazi üstündə Hüseynqulu xan Məhəmmədhəsən xan oğlu Qovanlı-Qacarla üz-üzə gəlmişdi. Hüseynqulu xan Kərim xan Zəndin sərkərdələri tərəfindən oldürüləndən sonra Allahyar xan Xorasandan Xəzər dənizi sahillərinə qədər ərazilərə iddia etmişdi.

Allahyar xan Qılıncçı Köklən türkmənlərinə qarşı vuruşaraq, Qorqanı, Astrabadı və digər yerləri müdafiə etmişdi.

Allahyar xan Qılıncçı 1796-cı ildə Ağaməhəmməd şah Qovanlı-Qacara qarşı vuruşmuşdu.

Ədəbiyyat
---------

* Əzüdüddövlə, Tarix-eʿAzodi, 2nd ed. ed.
* H. Kuhi Kirmani, Tehran, 1327 ş/1948, səh. 21.
* M. Bamdad, Rical I, səh. 159.
* Əbdürrəzaq bəy Dünbili, Məasir əs-sulṭaniya, Təbriz, 1241/1825–26, pp. 49, 53–54, 61, 66–71, 81, 87.
* Еtimadüssəltənə, Tarix-e müntəẓəm-e Naṣiri III, Tehran, 1300/1882–83, səh. 60, 73, 76.
* Rzaqulu xan Hidayət, Rövzətüs-Səfayi-Nasiri, II cild, IX, Tehran, 1339 ş./1960, səh. 106–07, 211, 354–56, 362.
* Məḥəmmədtağı Sepehr, Nasex əl-təvarix (Qācārīya), IV cild, Tehran, 1344 ş./1965, I, səh. 104–11.
* P. Sykes, A History of Persia, 3rd ed. 2 vols. London, 1930, II, pp. 300–04.
* R. G. Watson, A History of Persia, London, 1866, pp. 125–26.
**Arzu Sahib qızı Cavadova**— Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti.

Həyatı
------

Cavadova Arzu Sahib qızı 24 avqust 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1984-cü ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olaraq, 1989-cu ildə fərqlənmə ilə bitirib. Geologiya/mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru-elmlər namizədi elmi dərəcəsini alıb.

Əmək fəaliyyətinə 1985-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda başlayıb. 1985–1986-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun "Ümumi, tarixi geologiya və hidrogeologiya" kafedrasında, 1987–1988-ci illərdə isə "Geofiziki kəşfiyyat üsulları" kafedrasında 0.5 ştat laborant, 1989–1991-ci illərdə "Neft və qaz yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatı" kafedrasında mühəndis vəzifələrində çalışıb. 1990-cı ildə "Neft və qaz yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatı" kafedrası nəzdində aspiranturaya daxil olub, kafedrada təhsil zamanı 0.5 ştat, 1994-cü ildə bitirdikdən sonra 1996-cı ilə qədər isə tam ştat assistent vəzifəsində çalışıb. 1996–1997-ci illərdə ARDNŞ-nin "Azərineftinformatika" hesablama mərkəzində mühəndis, 1997-ci ildə Dənizdə neft və qazçıxarma İstehsalat Birliyinin mərkəzi laboratoriyasında geokimyaçı-qrup rəhbəri, Dənizdə neft və qaz yataqlarının işlənməsinə nəzarət ekspedisiyasının Neft geokimya qrupunun rəhbəri kimi çalışıb.

1997–1999-cu illərdə ABŞ "Frontera Resources" neft şirkətində baş geoloq, 1999–2003-cü illərdə "Salyan Oil" Ltd. şirkətində aparıcı və işlənmə üzrə geoloq, 2003–2007-ci illərdə isə "Delta Hess ACG" Ltd. şirkətində geoloji işlər üzrə baş mütəxəssis vəzifələrində çalışıb. 2007–2022-ci illərdə "BP Exploration" (Caspian Sea Ltd.) şirkətinin kəşfiyyat şöbəsində baş geoloq, qrup rəhbəri, geoloji kəşfiyyat üzrə menecer, karbohidrogen sistemləri üzrə analitik vəzifələrində çalışıb.

2022–2023-cü illərdə SOCAR-ın baş geoloqu vəzifəsində işləyib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 28 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.az.* "A.S.Cavadovanın Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 2023-07-28. 2023-07-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-28.

Mənbə
-----

* [Arzu Cavadova ]
**Keep Calm and Carry On** (*azərb*. Sakit qalın və fəaliyyətinizə davam edin‎) — Böyük Britaniyada 1939-cu ildə II Dünya Müharibəsinin əvvəlində hazırlanan təbliğat plakatı.

Tarixi
------

Plakat ilk olaraq 1939-cu ildə II Dünya Müharibəsinin əvvəlində Britaniya İnformasiya Nazirliyin (*ing.* Ministry of Information) tərəfindən düzəldilmişdir. İki milyon yarım nüsxə çap edilmişdi, lakin plakat geniş yayılmamışdı.

Bu seriyada daha iki plakat mövcuddur — 400 min nüsxəsi olan "*Freedom Is In Peril. Defend It With All Your Might"* (ing. *"*Azadlıq təhlükədədir. Bütün gücünüzlə onu müdafiə edin*"*), və 800 min nüsxəsi olan *" Your Courage, Your Cheerfulness, Your Resolution Will Bring Us Victory "* (ing."Sizin qıvraqlığınız, cəsarətiniz, qətiyyətiniz bizə qələbə qazandıracaqdır*"*).

Müasir mədəniyyətdə
-------------------

2000-ci ildə Barter Books ikinci əl kitab dükanında plakatın bir nüsxəsi tapılmışdır. İngiltərə hökuməti tərəfindən istehsal olunan bu cür əsərlərə verilən müəllif hüququ müddəti 50 il müddətində bitdiyi üçün şəkil ictimai mülkiyyət sayılır. Bu hal poster nüsxələri məhdudiyyətsiz miqdarda çap etməyi, eləcə də şüarı olan digər suvenirləri istehsal etməsini mümkünləşdirir. Plakatın populyarlığı dəyişdirilmiş bir yazı və ya loqo ilə bir çox təqlidlərə da yol açdı.

2009-cu ildə Stereophonics qrupu posterin adıyla adlandırdığı albom buraxdı.

2011-ci ilin avqust ayında, "Keep Calm and Carry On Ltd" şüarını ticarət markası kimi qeydiyyata aldı və başqaların tərəfindən hazırlanan suvenir satışını dayandırmağı tələb etdi. Sonradan şüarın həddindən artıq geniş tanınması və məşhur olması əsasında qeydiyyatı ləğv edilməsi tələbi irəli sürüldü .

Qeydlər
-------

1. ↑  "The greatest motivational poster ever?". BBC News. 02-04-2009. 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "What crisis?". Guardian.co.uk. 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Stereophonics Keep Calm and Carry On Review". 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Battle rages over 'Keep Calm and Carry On' souvenirs". The Telegraph. 2011-09-24. 2012-08-26 tarixində arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |

* The Guardian-da fotoşəkillər toplusu


Vikianbarda Keep Calm and Carry On ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Soyuq verilənlər** (*ing.* cold data) — kompüter yaddaşında nadir hallarda əldə edilən verilənlər. Soyuq verilənlər tez-tez əldə edilən verilənlər olan isti verilənlərin əksidir. Müəyyən təriflər bu cür verilənləri 31 gün əvvəl əldə edilmiş verilənlər kimi təsvir etmişdir. IBM-nin meyarlarında qeyd edilmişdir ki, bu, minimum 90 gün əvvəl əldə edilmiş verilənlərə uyğun gəlir.

Saxlama xərclərini optimallaşdırmaq üçün soyuq verilənlər aşağı performanslı və daha ucuz saxlama mühitində saxlanıla bilər. Məsələn, SSD-lər isti məlumatların saxlanması üçün istifadə oluna bilər, soyuq verilənlər isə sərt disklərə, optik disklərə, lentlərə köçürülə və ya bulud yaddaşına köçürülə bilər. İyerarxik yaddaş menecmenti (HSM) verilənlərin idarə edilməsi məqsədləri üçün istifadə olunur. Əsasən, "qaynar" kimi təsnif edilən məlumatlar SSD saxlama mühitlərinə ayrılır. Sonradan, verilənlərin aktivliyi zaman keçdikcə azaldıqca, onlar adi sabit disklərə (HDD) keçirlər.

Həmçinin bax
------------

* Keş

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cai, Zhipeng; Wang, Chaokun; Cheng, Siyao; Wang, Hongzhi; Gao, Hong.* Wireless Algorithms, Systems, and Applications: 9th International Conference, WASA 2014, Harbin, China, June 23-25, 2014, Proceedings (ingilis). Springer. 18 June 2014. ISBN 978-3-319-07782-6. 30 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 March 2024.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
***Forrest Qamp*** – Robert Zemekisin rejissorluğunu, Erik Rotun ssenaristliyini etdiyi 1994-cü il ABŞ istehsalı romantik, komediya-dram janrında film. Film Vinston Qrumun eyni adlı romanı əsası üzərində çəkilsə də, ssenari romandan böyük ölçüdə fərqlənir. Baş rollarda Tom Henks, Robin Rayt, Geri Sinis, Maykelti Vilyamson və Salli Fild kimi şəxslərin yer aldığı film zəka səviyyəsi 75 olan birinin həyatını ələ alır. Zəka səviyyəsindən ötrü dövlət məktəblərinə girməkdə belə çətinlik çəkən Forrest Qamp zaman keçdikcə məntiqə uyğun gəlməyən nailiyyətlərə imza atır. Hər nə qədər zəka səviyyəsi aşağı olsa da, fiziki olaraq son dərəcə sağlam olan Forrest zaman keçdikcə baş verən hadisələr zəncirində bizi xəyal edə bilməyəcəyimiz bir dünyaya aparır. Film qızıl kürə mükafatına layiq görülmüşdür. Baş aktyor Tom Henks isə bir neçə təşkilat tərəfindən dəfələrlə ən yaxşı aktyor mükafatına layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə Konqres kitabxanası Forrest Qamp filmini Birləşmiş Ştatlar Beynəlmiləl Film Kadrlarında qorunmalı olan mədəni, tarixi və etik bir film olaraq seçdi.

Görüntü və səs effektləri
-------------------------

Sözü gedən dövrü mümkün qədər yaxşı canlandırmaq üçün geniş musiqi arxivi toplanmışdır. Film musiqisi bütün dünyada 12 milyondan daha çox satılaraq ən çox satılan albomlardan biri olmuşdur.

Bəzi səhnələr CGİ (Computer generated imager) üsulu istifadə olunmaqla Qampın o anda həyatda olmayan şəxslərlə bir araya gəlib görüşməsi səhnələri çəkilmişdir. Tarixi şəxsiyyətlərin mimika və danışıq tərzlərini yansılamaq üçün xüsusi effektlərdən istifadə olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4  Forrest Gump (ing.). 1994.
3. 1 2  "Forrest Gump (1994)". Box Office Mojo. October 25, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 25, 2019.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ərəstun Əhməd oğlu Kərimov** (3 may 1969, Mişni, Laçın rayonu – 28 aprel 1993) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Ərəstun Kərimov 3 may 1956-cı ildə Laçın rayonunun Mişni kəndində anadan olub. Orta məktəbi Mişni kəndində bitirdikdən sonra Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutuna daxil olaraq mühəndis-elektromexanik ixtisasına yiyələnib. Qarabağ müharibəsinə qədər "Azərelektroterm" Elm İstehsalat Birliyinin Bakı Elektroterm avadanlıqları zavodunda işləyib.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

Ərəstun Kərimov 1992-ci ildə Bakı Ali Hərbi Komandirlər Məktəbinin müdavimi olub. Baş leytenant xidmət etdiyi poliqonda olarkən taqım komandiri vəzifəsini daşıyıb. Onun komandirlik etdiyi taqım ilk dəfə 1993-cü il martın 10-da taborun başqa bölmələri ilə birlikdə döyüş zonasına göndərildi. Martın 15-də Ərəstun öz taqımı ilə ilk döyüşdə iştirak etdi.

28 aprel 1993-cü ildə döyüş zamanı şəhid olmuşdur.

İrsi
----

Bakı şəhəri, Həzi Aslanov qəsəbəsində (Xətai rayonu) 3-cü dairə küçəsinə və Laçın rayonu Mişni kənd mədəniyyət evinə onun adını vermişdir. Həmçinin Mişni kəndində adına küçə var.

Mənbə
-----

Laçın yurdu (jurnal) № 2(5), Bakı, "Bəxtiyar-4" nəşriyyatı, 2012.
**Yaqub Xoşdari** (23 oktyabr 1968, Muğanlı – 16 avqust 1992, Qarabağ) — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Yaqub Xoşdari 23 oktyabr 1968-ci ildə Xocavənd rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuşdur.

1976-cı ildə Muğanlı kənd səkkizillik məktəbinin birinci sinfinə daxil olan Yaqub 1986-cı ildə Kuropatkin kənd orta məktəbinin onuncu sinfini bitirmişdir. Həmin il O, Mingəçevir Politexnik Texnikumunun qiyabi şöbəsinə daxil olmuşdur. Lakin təhsilini hərbi xidməti başa vurduqdan sonra davam etdirmişdir. O, eyni zamanda, Ağdam rayon rabitə qovşağının Muğanlı kəndində yerləşən ATS-də mexanik işləməyə başlamışdır. 1991-ci ildə "Avtomobillərin təmiri və onlara texniki qulluq" ixtisası üzrə Texnikumun tam kursunu bitirmişdir. Yaqub dəfələrlə həyatını təhlükəyə ataraq ermənilərin kəsdiyi rabitə xəttini birləşdirmək məqsədi ilə təhlükəli ərazilərə keçmişdir.

Muğanlı kəndi Gülmətəpə yüksəkliyində yerləşən erməni mövqelərindən tez-tez atəşə məruz qalırdı. Oradan atılan mərmilər kənddə böyük dağıntılar törədirdi. Kəndin özünümüdafiə dəstəsi yüksəklikdəki ermənilərin sayının dəqiqləşdirilməsi barədə əmr alır. 1992-ci il avqustun 14-də axşam saatlarında dəstə həmin yüksəkliyə doğru istiqamət alır. Yaqub Xoşdari də vuruşanlar arasında idi, lakin evin tək oğlu olduğu üçün dəstə rəhbəri ona döyüşməyə icazə verməmişdi. Yaqub həm də özü üçün ratsiya götürmüşdü. Kəşfiyyatçılar düşmən postunun 30-40 metrliyinə çatanda onlardan biri minaya düşdü. Bu vaxt baş verən partlayış nəticəsində bir nəfər həlak oldu, Yaqub və daha iki nəfər isə yaralandı. Düşmənlə xeyli atışmadan sonra kəşfiyyatçılar geri çəkildilər. Ağır yaralanan Yaqubu Ağdam rayonunun Qaradağlı kəndində yerləşən Hərbi Hospitala yerləşdirdilər. Vəziyyəti daha da ağırlaşdığından onu oradan Bakı şəhərindəki Mərkəzi Hərbi Hospitala köçürdülər. Buna baxmayaraq, Yaqubu xilas etmək mümkün olmadı. Yaqub Xoşdari 16 avqust 1992-ci ildə müalicə aldığı xəstəxanda dünyasını dəyişdi.

Muğanlı kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Ailəli idi, Murad adlı bir oğlu var.

Həmçinin bax
------------

* Birinci Qarabağ müharibəsi

Xarici keçidlər
---------------

1. XOCAVƏND ŞƏHİDLƏRİ - XOCAVƏND RAYON İcra Hakimiyyəti
**Axundova Rübabə Məmməd qızı** (1907, Azərbaycan Respublikası, Şamaxı—1969)— Azərbaycanın əməkdar müəllimi, SSRİ Ali Sovetinin iki çağırışının deputatı, Azərbaycan SSR Maarif İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin sədri, M.Ə.Sabir adına Pedaqoji məktəbin direktoru olmuşdur.

Həyatı
------

Rübabə Məmməd qızı Axundova Azərbaycanın Şamaxı rayonunda anadan olmuş, bir çox rəhbər vəzifələrdə çalışmış və əməkdar müəllim fəxri adlına layiq görülmüşdür. 11 yaşı olanda atası rəhmətə getmiş və o bacısının ailəsində tərbiyə almışdı. 1925-ci ildə orta məktəbi bitirmiş və Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı dövlət Universiteti) Şərq fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1928-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir. Rübabə xanım həmçinin Azərbaycan Dövlət Universitetinin ədəbiyyat fakültəsinin də məzunudur. 1928-ci ildən Bakı şəhəri Stalin rayonunda (indiki Səbail rayonu) orta məktəbdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi, Bakı şəhəri Voroşilov rayonu (indiki Səbail rayonu, vaxtilə ayrıca rayon olmuş, daha sonra Stalin, yəni indiki Səbail rayonuna birləşdirilmişdir) 132 nömrəli qızlar orta məktəbinin tədris bölməsinin müdiri olmuşdur. 1947-ci ilin oktyabrından Azərbaycan SSR ibtidai və orta məktəb işçilərinin peşə ittifaqı Mərkəzi Komitəsinin sədri olmuşdur. Daha sonra M.Ə.Sabir adına Pedaqoji məktəbin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Rübabə Axundova bir sıra dövlət mükafatlarına da layiq görülmüşdür.

### Mükafatlar

* Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı
* Azərbaycan SSR əməkdar müəllimi (1943)

Həmçinin bax
------------

Mənbələr
--------

Sabir Gəncəli (Məmmədov)/ Сабир Гянджали (Мамедов). Ömürlərdən səhifələr/Страницы жизни. Bakı: İşıq, 1973

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rayon haqqında". sabail-ih.gov.az. 5 July 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mar 2024.
2. ↑  "газета «Бакинский рабочий» (Баку), 28 февраля 1950 г.".

Xarici keçidlər
---------------
**Elşad Heybət oğlu Quliyev** (23 yanvar 1941, Astarxanbazar – 27 may 2008, Bakı) — professor, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989), Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının elmlər doktoru, Beynəlxalq Televiziya Akademiyasının həqiqi üzvü.

Həyatı
------

Elşad Quliyev 23 yanvar 1941-ci ildə Cəlilabad şəhərində anadan olub. ADU-nun Filologiya fakültəsini və Moskva İctimai Elmlər Akademiyasını bitirib. 3 il Lənkəranda müəllimlik edəndən sonra Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində işləyib. 1966-cı ildə dublyaj şöbəsində tərcüməçi, sonra isə televiziya proqramları baş redaktoru olub. 1972-ci ildə Televiziya Komitə sədrinin birinci müavini təyin edilib. 1983-cü ildən 1990-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışıb.

1992-ci ildə yenidən Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətinə sədr təyin olunub. 1993-cü ildən 1994-cü ilə qədər Azərbaycanda ilk müstəqil televiziya kanalı olan BMTİ-nin baş direktoru işləyib. 1990–2008-ci illərdə həm də Bilik Maarifçilik Cəmiyyətinin sədri olub. Ayrı-ayrı illərdə kütləvi informasiya vasitələri sahəsində xidmətlərinə görə orden və medallarla təltif edilib.

Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi (1989), tarix elmləri namizədi (1991), Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının elmlər doktoru, professoru, Beynəlxalq Televiziya Akademiyasının həqiqi üzvü olmuşdur. Elşad Quliyev akademik Vavilov adına Beynəlxalq medala layiq görülmüşdü.

Telefilm Yaradıcılıq Birliyi tərəfindən Elşad Quliyevin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş "Ömrün teleformatı" adlı film çəkilmişdir. Həmçinin onun haqqında "Telefenomen Elşad Quliyev ilə 16 saat söhbət" adlı kitab işıq üzü görüb.

Rejissor Cəmil Quliyevin atasıdır.

Elşad Quliyev 27 may 2008-ci ildə ağır xəstəlikdən vəfat edib.

Kitabları
---------

* "Telekamera və mikrofonla" (1985)
* "Televiziya iki əsrin ayrıcında" (1993)
* "Televiziya: nəzəriyyə, inkişaf meyilləri" (2004)

Filmoqrafiya
------------

* Azərbaycan iri addımlarla addımlayır (film, 1979)
* Xuraman (film, 1978)
* Qızılı yamaclar (film, 1982)
* Muğanda bir kənd var (film, 1978)
* Nəbi Xəzri (film, 1987)
* Oxu, tar (film, 1989)
* Sovet Azərbaycanı (film, 1977)
* Şəki (film, 1977)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Xatirə Qasım.* "Elşad Quliyevsiz 1 il" (Azərbaycan). anl.az. 2021-06-22 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5 6  *Aydın Kazımzadə.* "Yaxşı əməllər, işıqlı düşüncələr sahibi" (Azərbaycan). anl.az. 22-6-2021 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2 3 4 5  *Akif Cabbarlı.* "O, teleradio məkanında bənzərsiz peşəkar idi" (Azərbaycan). anl.az. 22-6-2021 tarixində arxivləşdirilib.
**Abbasqulu Ağa Bakıxanovun Ev-Muzeyi** — 7 iyul 1999-cu il tarixində Amsar kəndində istifadəyə verilən A. A. Bakıxanovun Ev Muzeyi Azərbaycanın görkəmli, tarixi şəxsiyyəti A. A. Bakıxanovun XVIII əsrdə yaşadığı ərazidə yaradılmışdır. Ekspozisiyada A. A. Bakıxanovun dövrünü və onun həyatını əks etdirən tarixi eksponatlar nümayiş olunur.

Muzeyin yaranması
-----------------

Qubada, Amsar kəndi XIX əsrə aid binada – vaxtilə Bakıxanovların yaşadıqları evdə A. Bakıxanovun ev-muzeyi yaradılıb..

Muzeyin eksponatları
--------------------

Abbasqulu Ağa Bakıxanovun bir sıra şəxsi əşyaları burada qorunub saxlanılır. Muzeydə Abbasqulu Ağa Bakıxanovun "Gülüstan" elmi-ədəbi məclisinin eksponatlar, müəllifinin əsərlərindən ibarət kitablar toplusu, xalçalar, əlyazmalar və möhürü qorunur. Ümumilikdə isə muzeyin fondunda 300-dək eksponant saxlanılır. Muzeydə A. A. Bakıxanovun bəzi əlyazmaları, əsərlərindən ibarət kitablar toplusu və xalçalar mühafizə olunur. Ziyarətçilər burada görkəmli yazıçının şəxsi möhürünü də görə bilərlər. Bu möhür şəxsi əşyalar arasında ziyarətçilərin ən çox diqqətini çəkən eksponatdır.

Muzeydə "Gülüstan" adlı elmi-ədəbi məclisin fəaliyyətini əks etdirən bəzi sənədlər də qorunub saxlanılır.

Həmçinin bax
------------

* Abbasqulu ağa Bakıxanov
* Quba rayonu
* Muzey

Xarici keçidlər
---------------

* A. Bakıxanovun ev-muzeyi
* Abbasqulu Ağa Bakıxanovun şəxsi möhürünün saxlanıldığı muzey

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xan nəvəsinin Qubadakı ev muzeyi". 2020-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-22.
2. ↑  "Abbasqulu Ağa Bakıxanovun xatirə muzeyi". 2020-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-22.
3. ↑  "Abbasqulu Ağa Bakıxanovun Ev-Muzeyi". 2020-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-22.
4. ↑  "Abbasqulu Ağa Bakıxanovun Ev-Muzeyi". 2021-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-22.
**Yaşar Rəhimov** (12 yanvar 1947, Fəxralı, Qasım İsmayılov rayonu – 28 dekabr 1991, Todan, Goranboy rayonu) — Goranboy rayonunun könüllülər batalyonunun döyüşçüsü, Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Yaşar Ağalar oğlu Rəhimov 12 yanvar 1947-ci ildə Qasım İsmayılov rayonunun Fəxralı kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsil aldıqdan sonra Kirovabad şəhərində texniki peşə məktəbini bitirmiş, Kirovabad şəhər Enerji təchizat şöbəsində işləmişdir. 1 dekabr 1991-ci il tarixində Goranboy rayonunun könüllülər batalyonuna yazılmış, rayon ətrafında gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. 28 dekabr 1991-ci il tarixində Todan kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə aldığı ağır güllə yarasından şəhid olmuşdur. Yaşadığı Dəliməmmədli şəhərində dəfn edilmişdir. Üç övladı var.

Yaşar Rəhimov gənclik illərində futbol idman növünə böyük həvəs göstərmiş, doğulub boya-başa çatdığı Faxralı kəndinin, Dəliməmmədli qəsəbəsinin və Qasım İsmayılov rayonunun yığma futbol komandalarında qapıçı kimi çıxış edmiş, Kirovabadın "Dinamo" klubunun əvəzedici kollektivinə dəvət almışdır.

İrsi
----

Goranboy rayonu Fəxralı kənd uşaq bağçasına şəhid Yaşar Rəhimovun adı verilmişdir.

Dəliməmmədli şəhərinin küçələrindən biri şəhid Yaşar Rəhimovun adını daşıyır.

Həmçinin bax
------------

* Birinci Qarabağ müharibəsi

Mənbə
-----

* Vüsal Xoylu, "Unutmayaq ki, unudulmayaq" Faxralı elinin izi ilə, Bakı, (2011), 323 səh.
* Respublikanın təhsil müəssisələrinə şəhid adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı №124, 17/09/1996 il.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Vüsal Xoyluyev, «Unutmayaq ki, unudulmayaq» Faxralı elinin izi ilə Arxivləşdirilib 2018-02-07 at the Wayback Machine (2011), (Səh. 71)
2. ↑  Respublikanın təhsil müəssisələrinə şəhid adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı №124, 17/09/1996 il[*ölü keçid*]
**Kərimov Əhməd Musa oğlu** (*Əhməd Oğuz*; 13 noyabr 1961, Qızıl Şəfəq, Kalinino rayonu – 31 avqust 2021, Bakı) — şair, ssenari müəllifi, kino redaktoru, 1993-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Əhməd Oğuz 1961-ci il noyabrın 13-də Qərbi Azərbaycanın Kalinino rayonu Qızıl Şəfəq kəndində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Doğma kəndində orta məktəbi bitirmişdir (1978). Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1978—1982).
Azərbaycanın Quba rayonunun Hacıqaib və Ermənistanın Kalinino rayonunun Soyuqbulaq kəndlərində dil və ədəbiyyat müəllimi işləmişdir (1985—1989). Ermənistanda ata-baba yurdundan zorla qovulduqdan sonra "Azərbaycan" qəzeti redaksiyasında müxbir olmuşdur (1989-1990).
Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olsa da, bir ildən sonra qiyabi şöbəsinə dəyişilmişdir (1991). "Xəzər" jurnalında şeir şöbəsinə rəhbərlik etmişdir (1991—1992). "Oğuz eli" qəzeti redaksiyasında məsul katib olmuşdur (1992—1993).
Hazırda Azərbaycan Radio və Televiziya Verilişləri Şirkətində radio xalq yaradıcılığı baş redaksiyasında söz şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır (1993-cü ildən).

Bədii yaradıcılığa erkən başlasa da, ilk şeirləri keçən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərindən "Ulduz", "Azərbaycan" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində müntəzəm çap olunmuşdur. "Nar ağacı" adlı ilk şeri 1981-ci ildə "Ulduz" jurnalının üçüncü sayında dərc edilmişdir. "Azərbaycantelefilm" yaradıcılıq birliyində onun ssenariləri əsasında bir neçə sənədli fılm ("Bağlı qapı", "O quzeylər" və b.) çəkilmişdir. "Bağlı qapı" sənədli filminə görə "Humay" mükafatına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür (1998). İlk şeirlər kitabı - "Hara gedirsiniz dağlar?" 1998-ci ildə nəşr edilmişdir.

Türkiyədə keçirilən "Türk xalqları şeir şöləni"ndə Azərbaycan poeziyasını təmsil edən nümayəndə heyətinin tərkibində olmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. Abbas Səhhət (film, 2007)(qısametrajlı sənədli film)(Aztv)-redaktor
2. Almas Yıldırım (film, 2004)
3. Cümhuriyyət generalları (film, 2006)
4. Deportasiya (film, 2001)
5. Deportasiya. II Film (film)
6. Deportasiya. III Film (film)
7. Deportasiya. IV Film (film)
8. Deportasiya. V Film (film)
9. Deportasiya. VI Film (film)
10. Deportasiya. VII Film (film)
11. Hədiyyələr, həyəcanlar... (film, 2007)
12. Xalq rəssamı Kamil Əliyev. İlmələrdə yaşayan ömür (film, 1999)(tammetrajlı sənədli film)(TV)
13. Kamil (film, 1997)
14. Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
15. Qız qalası (film, 2000)
16. Naməlum səs (film, 1997)
17. O quzeylər (film, 2000)
18. Oyun (film, 2003)
19. Uluxanlı məktəbi (film, 2007)
20. Zəlimxan dastanı (film, 2007)
21. Mən bir Turan yolçusuyam... (2010)
22. Adım Ələsgərdir, Göyçə mahalım... (film, 2014)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Şair, jurnalist Əhməd Oğuz vəfat edib // .
**35-ci ABŞ prezidenti Con Kennedinin qətli** 1963-cü il 22 noyabr yerli vaxtla saat 12:30-da Dallasda baş verir. Kennedi Xanımı Jaklinlə prezident kortejində Elm-Stritdən keçərkən tüfəng atəşindən ölümcül yaralanır və elə həmin gün vəfat edir. Qətli rəhbəri ABŞ Ali Məhkəməsinin sədri Erl Uerron olan xüsusi komissiya tərəfindən on ay ərzində araşdırılır və komissiya qətlin Li Harvi Osvaldın tək planlaşdırdığı və yerinə yetirdiyi nəticəsinə gəlir, lakin indiyə qədər bu cinayətlə bağlı çoxlu versiyalar və fikirlər gəzib-dolaşır. Sosial sorğuya əsasən amerikalıların 70% rəsmi açıqlamaya inanmır.

Hadisələrin gedişi
------------------

Kennedinin Texasa səfər edəcəyi hələ 5 iyuldan bəlli idi. Bu səfər 1964-cü il prezident seçkilərinə hazırlıq kampaniyası üçün nəzərdə tutulmuşdu. Əvvəlki seçkidə (1960) Kennedi Texasda respublikaçı Riçard Niksonu məğlub etmişdi. Həm də vitse-prezident Lindon Conson bu ştatın Senatda təmsilçisi idi.

Səfər üçün xüsusi olaraq Texas qubernatoru Con Konalli özü məşğul olurdu. Amerika gizli xidmət orqanları hazırladığı prezident kortejinin marşrutu 19 noyabrda Dallas qəzetlərində dərc edilir. Kortejin çatacağı son dayanacaq Dallas sərgi mərkəzi olacaqdı. Burada böyük ziyafət keçirilməsi planlaşdırılırdı.
**Sesiliya Axern**(*ing.* Cecelia Ahern; 30 sentyabr 1981[…], Dublin)-İrlandiyalı yazıçı.

Həyatı
------

Sesiliya Axern Deyvid Keoqan ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onlar 9 iyun 2010-cu ildə evləndilər. Onların iki övladı: qızı Robin 2009-cu ilin dekabrında, oğlu isə 2013-cü ilin iyulunda dünyaya gəlmişdir.

Yaradıcıllığı
-------------

Yazıçı olmadan əvvəl Sesiliya Axern Jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. 21 yaşında o,"P. S. Mən səni sevirəm"ilk romanı ABŞ, İrlandiya, Hindistan və İngiltərənin kitab satışı reytinqində birinci olmuşdur. 2004-cü ilin noyabrında "Göyqurşağı bitən yerdə" ikinci kitabı İrlandiyada və Birləşmiş krallıqda reytinqin üstünə cıxdı. İrlandiyanın ən yaxşısı siyahısında 12 həftə birinici olmuşdur. Onun üçüncü kitabı "Əgər məni indi görə bilsən" 2004-cü ilin noyabrında nəşr olunmuşdur. 2006-cı ildə dördüncü romanı "Buralarda belə bir yer yoxdur" İrlandiyada və ABŞ da birinci olmuşdur. Sesiliya artıq müxtəlif mükafatlar almışdır. O vaxtdan bəri Sesiliya ən yaxşı satılan 1–2 roman yazdı.

Kitabı
------

* P. S. Mən səni sevirəm

Mükafatlar
----------

* 2004–2005—The British Book Awards "P. S. Mən səni sevirəm"
* 2005— Irish Post Award
* 2005— Corine Literature Prize "Göyqurşağı bitən yerdə" romanı
* 2006— Fun Fearless Fiction Award

Əsərinin ekran versiyası
------------------------

* 2007—P.S. Mən səni sevirəm (film, 2007)

Xarici keçidlər
---------------

* Sesiliya Axern [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------


1. 1 2  Cecelia AHERN // NooSFere (fr.). 1999.
2. 1 2  Cecelia Ahern // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #128795972 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. ↑  "Cecelia Ahern". 2022-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-26.
5. ↑  "Cecelia Ahern". 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-26.
**Alma çayı döyüşü (20 sentyabr 1854)** — Krım müharibəsinin ilk mühüm döyüşü olan Alma çayının cənubunda baş vermişdir. General Arnaud və Lord Raqlanın komandanlığı altında ingilis-fransız müttəfiq qüvvələri general Menşikovun rus qüvvələrini məğlub etdi. Ruslar təxminən 6000 itki vermişdir.

İngilis-Fransız qüvvələri 13 sentyabr 1854-cü ildə Krım yarımadasının qərb sahilində, Sevastopoldan 56 km şimalda yerləşən Kalamita körfəzinə yerləşdirildi. Dizenteriya və vəba xəstəliyinə görə çox nizamsız vəziyyətdə olsalar da, sahildən 4 km içəriyə sıxışdırılmışlar. Altı gün sonra müttəfiq ordusu üç çaya doğru irəliləyərkən ikinci çay Alma çayı yaxınlığında rus ordusu ilə qarşılaşdılar. Rus ordusu müdafiə mövqeyi tutdu. İngilis və Fransız qüvvələri gecəni çadırsız düşərgədə keçirdikdən sonra çayın şimalındakı təpələrə sızmağa başladılar. Ruslar isə çayın cənubundakı sıldırım təpələrə qalxaraq 107 m hündürlükdə, qısa çöl otları ilə örtülmüş dominant təpədə yerləşdilər. Döyüşdə qalib gələn müttəfiqlərin üzünə Sevastopolun yolu açıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  William Howard Russell, The British Expedition to the Crimea, Routledge & co. 1858. p. 154 "The English army present at the Alma, in round numbers as stated in the official returns, consisted of 27,000 men; the French, of 25,000; the Turks, of 6,000 men."
**Lim O-Kyon** (11 dekabr 1971) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Lim O-Kyon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1992-ci ildə İspaniyanın Barselona şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasını 22:28 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, Barselona Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.

Daha sonra Lim O-Kyon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1996-cı ildə Atlanta şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 37:33 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Atlanta Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Lim O-Kyon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 38:36 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Afina Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Koreya 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lim O-Kyonun tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 9 August 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1992 Yay Olimpiya Oyunları (I yer) |
| --- |
| Ja-Kyun • Yon-Ho • Ri-Ra • Hva-So • Ho-Yon • Mi-Yon • O-Kyon • Hye-So • Hyang-Ja • Un-Yon • Son-O • Yon-Lim • Kap-So |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1996 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Un-Hi • Sun-Hi • Yon-Ho • Çon-Şim • Un-Mi • Yon-Mi • Mi-Sim • Ran • San-Un • O-Kyon • Hyang-Ja • Son-O • Yon-Ran • Yon-Lim • Hye-Yon • Sun-Yon |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2004 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Yon-Ran • Kyon-Ha • Sun-Hi • Sun-Yon • On-Yo • Son-Hi • Hyun-O • Ça-Yon • Son-O • O-Kyon • San-Un • Bo-Hi • İm-Yon • Pil-Hi • Yon-So |  |
**Şahmalı Mirsəqulu oğlu Hacıyev** (12 aprel 1930, Ağdam rayonu – 6 noyabr 1992) — azərbaycanlı xanəndə

Həyatı
------

1930-cu il aprelin 12 də Ağdamın Qiyaslı kəndində dünyaya göz açıb. Atası, əslən Dərələyəz mahalından Mirsəqulu Fətəliyev qaçaq olub. Daha sonra Qarabağa üz tutub. Ağdamın Qiyaslı kəndinə sığınıb Ermənilərin onu tanımaması üçün özünə "kürd" ləqəbi götürüb. Təqiblərə məruz qalmamaqdan ötrü anası oğlunun soyadını "Hacıyev" yazdırıb. Buna baxmayaraq atasının adına uyğun olaraq Şahmalı Kürdoğlu kimi tanınıb.

Şahmalı Kürdoğlu Ağdam pedaqoji institutunu (indiki Şuşa Pedaqoji Texnikumu) Aşqabad Universitetinin hüquq fakültəsini, Asəf Zeynallı adına musiqi texnikumunu, Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. Asəf Zeynallı adına Musiqi Kollecində Seyid Şuşinskidən muğam təhsili alıb. İslam Abdullayev, Xan Şuşinski, Seyid Şuşinski kimi xanəndələrin davamçısı hesab olunurdu.

Atasına görə Sovet hökuməti onu ixtisası üzrə işləməyə qoymamışdı. Bir müddət rayon məktəblərindən birində müəllim kimi fəaliyyət göstərib. Fikrət Əmirov Ağdama "Leyli və Məcnun"da oynaya bilən xanəndə tapmaq üçün gəldikdə Şahmalı Kürdoğlunu Bakıya dəvət edir. Şahmalı Kürdoğlu bundan sonra filarmoniyada konsertlər verir.

1978-ci ildə həbs olunub. Yeddi il Şuşa türməsində məhbus həyatı yaşayıb. "Şur" ansamblının yaradıcılarından biri olub.

Şahmalı Kürdoğlu 1992-ci ildə Ağdamda həyətlərində 8 yaşlı oğlu Şahiməli ilə birlikdə nar yeyərkən həyətə düşən "qrad" qəlpəsinin partlaması ilə həlak olub.

Ailəsi
------

İki dəfə ailə həyatı qurub. Şahmalı Hacyevin 6 övladı var. Vaqif, Afət, Ceyhun, Seyhun, Tərxun və Şahiməlı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Erməni qadın onu 7 il həbs etdirdi, yas yerində "Rast" oxudu, həyətinə düşən mərmidən 8 yaşlı oğlu ilə şəhid oldu – Məşhur müğənninin film kimi həyatı". Kulis.az (az.). 2024-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-30.
2. ↑  "Mustafa Çəmənli: "Rast"da yaşanan ömür - Şahmalı Kürdoğlu » Karabakhmedia.Az". web.archive.org. 2017-06-15. Archived from the original on 2017-06-15. İstifadə tarixi: 2024-01-30.
3. ↑  "UNUDULMAYAN ŞAHMALI KÜRDOĞLU". www.anl.az. 2024-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-30.
4. ↑  "Bir Şahmalı var idi". www.anl.az. 2024-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-30.
5. ↑  "Şəhid xanəndə - Şahmalı Kürdoğlu". www.anl.az. 2024-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-30.

Mənbə
-----

* Azərbaycan muğamının şəhidlik zirvəsi — **Ədalət qəzeti** [*ölü keçid*]
**Ukrayna ədəbiyyatı** — ukrayn dilində yazılmış ədəbiyyat. Bəzi hallarda Ukrayna ədəbiyyatına ukraynalı müəlliflərin başqa dillərdə yazdığı əsərlər də daxildir.

Orta əsrlər
-----------

Müqəddəs Sofiya Kafedralında kitab yazma emalatxanası. XV əsrin sonu Radzivil salnaməsindən 1037-ci il hadisələrinin təsviri üçün miniatür
Ukrayna ədəbiyyatı tarixinin başlanğıcı Kiyev Rusu dövrünə təsadüf edir.

Rus ədəbi ənənəsi Bizans və Bolqar ədəbi ənənələri ilə sıx bağlı idi. IX əsrdən müasir dövrün əvvəllərinə qədər vahid dil mühitində (kilsə slavyan dili, onun tərcümələri, habelə onlara yaxın milli ədəbi dillər) mövcud olan pravoslav slavyanların ədəbi icması olan Slavia Orthodoxa-nın bir hissəsi və vahid ədəbi fonda malik idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ukraine: Cultural life — literature // Encyclopædia Britannica 15th ed. (second version, Macropædia) Vol. 28: S-U (1985–2010). 1050 p.: 981–1982 pp. (ing.)
2. ↑  Ukrainian literature // Encyclopædia Britannica 15th ed. (second version, Micropædia) Vol. 12: Trudeau — Żywiec (1985–2010). 968 p.: p. 111 (ing.)
3. 1 2  Ukrainian literature // Encyclopædia Britannica Online (ing.)
4. ↑  *Пиккио, Рикардо.* Slavia Orthodoxa. Литература и язык. М.: Знак. 2003.
**Teymur Kərimov** (16 noyabr 1970, Quzanlı, Ağdam rayonu – 20 avqust 1992, Gülyataq, Ağdərə rayonu) — şəhid.

Həyatı
------

Teymur Kərimov 1970-ci il noyabrın 16-da Quzanlı kəndində anadan olub.1987-ci ildə kənd orta məktəbini,1990-cı ildə isə Xındırıstan texniki peşə məktəbini bitirib, sürücülük vəsiqəsi alıb. Həmin ildə sovet ordusu sıralarına çağrılıb, ikiillik hərbi xidmətini Ukraynada başa vurandan sonra doğulduğu kəndə qayıdıb.

Bu vaxt cəbhədə döyüşlərin qızğın çağı, ordumuzun Ağdərə və Ağdam istiqamətlərində irəlilədiyi günlər idi. Bir yandan bu, bir yandan da üç-dörd ay əvvəl itkin düşən qardaşı Firdovsinin dərdi Teymuru rahat buraxmadı. Əsgərlikdən qayıdandan cəmi bir neçə həftə sonra Teymur könüllü olaraq milli orduya yazıldı.

Döyüş yolu Ağdərə istiqamətindən başlanan Teymur Canyataq, Gülyataq, Qazançı, Mehmanə kəndlərinin azad olunmasında iştirak edir, Canyataq və Gülyataq dağlarından dəfələrlə əldən-ələ keçdiyi qanlı döyüşlərdə böyük fədakarlıq göstərib.

1992-ci il avqustun 20-də də Gülyataq yüksəkliyi uğrunda gedən növbəti döyüşlərdən birində düşmən düşmən gülləsi Teymurun həyatına son qoydu.

İstinadlar
----------
**Drezden müqaviləsi** — Polşa kralı və Saksoniya kurfyursti II Avqustla Danimarka-Norveç kralı IV Frederik arasında gənc İsveç kralı XII Karla qarşı barışıq müqaviləsi. Müqavilə 14 sentyabr 1699-cu idə Drezdendə imzalanmış və Şimal müharibəsinə hazırlıq məqsədi daşımışdır.

Müqavilənin əhəmiyyəti
----------------------

25 avqust 1699-cu ildə Danimarka kralı V Kristianın ölümündən taxta IV Frederik adı ilə onun böyük oğlu gəldikdən sonra sonuncu öz nümayəndəsi qraf Kristian fon Reventlovu gizli missiya ilə Drezdenə göndərmişdir. Kristian fon Reventlov kralın adından II Avqustla İsveç əleyhinə gizli ittifaq müqaviləsi imzalanmasına nail olmuşdur. Gənc qraf bu missiyanı elə məharətlə yerinə yetirmişdir ki, Polşa kral sarayında olan İsveç diplomatı Vellinq heç nədən şübhələnməmişdir.. elə həmin ilin noyabrında bu ittifaqa II Aqqustla Preobrajenskidə müqavilə imzalayan Rusiya hökmdarı I Pyotr da qoşulmuşdur. Maraqlıdır ki, II Avqust bu ittifaq müqaviləsini IV Frederiklə və I Pyotrla Polşa kralı kimi deyil, Saksoniya kurfyursti kimi imzalamışdır.

Nəticədə Şimal müharibəsinin başlanmasına təkan verən üç tərəfli Şimal ittifaqı yaradılmışdır.

Drezden müqaviləsi bir ildən az müddətdə qüvvədə olmuşdur, 1700-cü ilin avqustunda Danimarka İsveçlə separat Travendal sülhü bağlayaraq müharibədən çıxmışdır.

Mənbə
-----

* Анисимов Е. В. Реформы Петра Великого. Прогресс через принуждение. — 1993. — С. 53. — ISBN 1-56324-047-5.

İstinadlar
----------

1. ↑  Harbou, H. W. Reventlow, Christian Ditlev.  biografisk Lexikon. Udgivet af C. F. Bricka. Kjøbenhavn|издательство. Gyldendalske Boghandels Forlag (F. Hegel & Søn)|год.1900
**Proteus anguinus** – eyni zamanda Avropa proteyası, proteya adlanan suda-quruda yaşayan quyruqlu. Bu ilan bənzəri amfibiya növü torpaq altında qalmış su kanallarında yaşayır və tamamilə kordur.

Quruluşu
--------

Proteus anguinus orta hesabla 20–30 santimetr uzunluqdadır. Təkamül müddəti ərzində heç bir işə yaramayacaq qədər korlaşmış, asanca qırılan üzvlərə (qollara və qıçlara) malikdir. Qollarının ucunda üç ədəd, daha da korlaşmış olan qıçlarının ucunda isə iki ədəd barmaq olur. Növün həm balıqlar kimi qəlsəmə yarıqları var, həm də yer sürünənləri kimi ağciyərlərə sahibdirlər. Lakin ağciyərlər çox nadir istifadə edilir, daha çox qəlsəmə yarıqlarına müraciət edilir. Gözlərinin üstü qalın bir dəri təbəqəsi ilə örtülüdür. Bu təbəqənin altında gözlərə çatmaq mümkündür, lakin bu gözlər fəaliyyət göstərmir. Bu da, təkamül müddəti ərzindəki korlaşmanın ən canlı nümunələrindən biridir. Bu gözlər yalnız işığın varlıq-yoxluq vəziyyətinə reaksiya verə bilir, görmə funksiyasını qətiyyən yerinə yetirmir (halbuki tam inkişaf etmiş bir göz quruluşu var).

Yaşadığı ərazilər
-----------------

Əsasən İtaliya, Sloveniya, Bosniya və Herseqovina və Xorvatiyada yaşayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.

Xarici keçidlər
---------------

* 

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
| Normativ yoxlama | GND: 4158327-9 |
**Sahil mühafizəsi** ölkələrin dənizlərdən olan təhlükəsizliyini (hüquq-mühafizə orqanı) təmin edən təşkilatdır.

Sahil mühafizəsi xidmətlərinin tərifi və əhatə dairəsi və onları həyata keçirən orqanın strukturu ölkələrin müvafiq qanunvericiliklərindən asılı olaraq ölkələr arasında çox böyük fərqliliklər göstərə bilir. Sahil mühafizəsini icra edən orqanların vəzifələri sırasına dəniz qanunvericiliyinin tətbiqi, milli dəniz sərhədlərinin mühafizə edilməsi, patrul xidmətləri, dəniz və ya sahildə həyata keçirilən narkotik qaçaqmalçılığı, silah qaçaqmalçılığı, insan qaçaqmalçılığı və digər qeyri-qanuni kommersiya fəaliyyətləri ilə mübarizə aparmaq, dənizin çirklənməsi ilə mübarizə aparmaq, dəniz gəmiləri və dənizdə olan şəxslərin mühafizəsi və xilas edilməsi ilə bərabər milli və beynəlxalq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi daxildir. Xüsusilə də müharibə dövründə bu vəzifələr limanların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və dəniz kəşfiyyatını əhatə edəcək şəkildə genişləndirilə bilər.

Azərbaycan
----------

*border=none Əsas məqalə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sahil Mühafizəsi*
Azərbaycan Respublikasında sahil mühafizə xidmətini Dövlət Sərhəd Xidmətinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sahil Mühafizəsi təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti saytı". 2022-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-06.
Güllər Pərisi — XIX əsrdə fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı qadın aşıq və şairə.

Həyatı
------

Güllər Pərisi 1790-cı ildə Borçalı mahalının Faxralı kəndində anadan olmuşdur. Həyatı və fəaliyyəti çox az məlumat bəlli olsa da, onun kənddə və uzun ömür ömür yaşadığı bilinməkdədir. Bəzi rəvayətlərdə onun 135 il yaşadığı iddia edilməkdədir. Mütəxəsislər dövrümüzə qədər gəlib çatan əsərlərinə əsasən onun şair və aşıq olaraq yüksək bacarığa sahib olduğunu bildirməkdədirlər. 

Onun dövrümüzə gəlib çatan şeirlərinin bəzilərindən anlaşıldığı qədərilə qardaşı məişət mövzusunda problemlər yaşamış və Osmanlı hakimiyyəti altında olan Qarsa qaçmağa məcbur olmuşdur. Bu hadisə Güllər Pərisinin şeirində də öz əksini tapmışdır:

Qarsa tərəf baxıb-baxıb ağlaram,  

Vurulub köksümə yaralar, qardaş!   

Sinəm üstün çalın-çarpaz dağlaram,  

Dolanır könlümdə haralar, qardaş?  

  

Eşqin badəsini yaman içibsən,  

Dərd əlindən türk elinə qaçıbsan,  

Qohumdan-qardaşdan niyə keçibsən?  

Divan işə baxıb aralar, qardaş!  

  

Qəlbim qövr eyləyir köhnə yaradan,  

Çox keçməz, çıxarsan qorxu-qaradan,  

Sıra dağlar çəkilsəydi aradan,  

Görünərdi gözümə oralar, qardaş!  

  

Pəriyəm, dərdinə dözə bilmirəm,  

Savadım çatmayır, yaza bilmirəm,  

Sənsiz bu dünyada gəzə bilmirəm,  

Gəlməsən bacılar saralar, qarda!

Güllər Pərisi qardaşının əhv edilməsi üçün Rusiya imperiyasının Qafqaz canişinin yanına da getmişdir. Bu barədə yazdığı şeir belədir:

Hökmdarsan, hüzürunə gəlmişəm,  

Amandı, qardaşım eldən ayrılma!  

Qocalıb anamız gözü yoldadı,  

Bülbülü çəməndən, güldən ayırma!  

  

Tapılmırdı, vətənindən qaçmışdı,  

Tərlan idi, yuvasından uçmuşdu,  

Yad ölkəyə, qəribliyə düşmüşdü,  

Bağışla, o tuti dildən ayırma!  

  

Pəriyəm, gəlmişəm sizə minnətə,  

Amandı, qardaşım salma zillətə,  

Çəkib cəzasını, düşüb qürbətə,  

Yaşılbaş sonanı göldən ayırma!  

  

* + -

  

Qadir Allah, gəl rəhm eylə bu çağa,  

Qoyun necə tab gətirir bıçağa?  

Qoyallar qəbirə, bükəllər ağa,  

Nəkraillər sual etsə, nə deyim?