recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Klassik Yunanıstan** (E.ə. V—IV əsrlər) — polis qurumunun ən yüksək inkişaf dövrü. Yunanların memarlıq, heykəltəraşlıq, vaza rəssamlığı, zərgərlik, poeziya, teatr sənəti, elm (astronomiya, həndəsə, fizika, zoologiya, tibb, psixologiya, məntiq, siyasətşünaslıq, sənət tarixi, ritorika, iqtisadiyyat, tarix, coğrafiya) sahələri üzrə nailiyyətləri bu dövrdə o qədər böyük oldu ki, onları təqlid etmək və nümunə götürmək istəyi yarandı. Buna görə bu dövr "klassik" adlanır, yəni təqlid etməyə layiq olan.

Hərbi-siyasi tarixi
-------------------

Yunan-Fars müharibələrində (e.ə. 500-449) yunanların qələbəsi nəticəsində Afina şöhrət qazandı və Delos liqası (Afinanın rəhbərliyi ilə) yaradıldı. Afinanın ən qüdrətli dövrü, siyasi həyatının ən çox demokratikləşməsi və mədəniyyətin çiçəklənməsi Periklın hakimiyyətinə (e.ə. 443—429) təsadüf edir. Afina və Sparta arasında Yunanıstanda hegemonluq və ticarət yolları uğrunda mübarizə nəticəsində Afina və Korinf arasında yaranan ziddiyyətlər Afinanın məğlubiyyəti ilə sona çatan Peloponnes müharibəsinə (e.ə. 431—404) səbəb oldu. Sonradan Spartanın Yunanıstanda hegemonluğu Teben (e.ə. 371) tərəfindən mübahisə edildi. Sonsuz vətəndaş qarşıdurması Yunanıstanı zəiflətdi və Makedoniya kralı II Filip e.ə. 338-ci ilə materik Yunanıstanın demək olar ki, bütün polislərini nəzarət altına ala bildi.

Sosial-iqtisadi tarixi
----------------------

Yunan polisinin iqtisadi əsasını şəhər (divar ilə dövrələnmiş və ticarət limanı, bazar (agora) və şəhər iqtisadiyyatına malik əhalisi sıx olan böyük yaşayış məntəqəsi) və polisin əkinçilik periferiyasının birləşməsindən ibarət idi. Əcnəbilərin köləliyi yunan polislərində geniş tətbiq olunurdu. Spartada ilotiya (yunan əkinçilərinin böyük hissəsinin dövlət köləliyi) üstünlük təşkil edirdi. Əkinçilərin bənzər köləlik və təhkimçilik formaları bəzi geridə qalmış digər aqrar yunan polislərində mövcud idi. Klassik Yunanıstanın iqtisadiyyatı kredit və uzaq dəniz ticarətinin böyük inkişafı və tarixdə ilk dəfə olaraq pulun geniş yayılması (mis, gümüş və qızıldan hazırlanan metal sikkələr) ilə fərqlənirdi. Yunan polislərinin əksəriyyətində çoxlu üzüm və zeytun yetişdirilirdi, balıqçılıq, heyvandarlıq, keramika sənəti, gəmiqayırma, metallurgiya və metal emalı inkişaf edirdi. Taxılçılıq böyük miqyasda yalnız materik Yunanıstanın bəzi ovalıq əraziləri (Lakonika, Beotiya, Fessaliya və Makedoniya), Siciliyadakı bəzi yunan koloniyalarında (Sirakuze, Aqrigent) və şimali Qara dəniz bölgəsində (Kimmer Bosforo, Tavr Xersonesi, Olviya) yetişdirilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  The "Classical Age" is "the modern designation of the period from about 500 B.C. to the death of Alexander the Great in 323 B.C." (Thomas R. Martin, *Ancient Greece*, Yale University Press, 1996, p. 94).
**Ərgün Pənbə** (17 may 1972, Zonquldak) — Türkiyə futbolçusu, futbol məşqçisi.

Klub karyerası
--------------

Ərgün Pənbə ilk dəfə "Kilimlispor" komandasının heyətində forma geyinib. 1992–1994-cü illərdə "Gənclərbirliyi" komandasında çıxış edib. 1994-cü ildə "Qalatasaray"a transfer olunub.

"Gənclərbirliyi" komandasının heyətində 1 mart 1992 – 8 may 1994-cü illər arasında çıxış etdiyi 60 rəsmi oyunda 179 dəqiqə meydanda olub və 4 qol vurub. Bu komandada ilk rəsi oyununa Türkiyə futbol çempionatının 1991–1992-ci illər mövsümünündə oynanılan "Gənclərbirliyi"-"Altay" oyununda çıxıb.

2000-ci ildə UEFA kubokunun finalında "Arsenal"ın qapısına vurduğu penalti komandasının kuboku qazanmasında böyük rol oynayıb.

Bütün peşəkar futbolçu karyerası boyu cəmi 1 dəfə qırmızı vərəq alıb – 1996-cı ildə "Trabzonspor"la qarşılaşmada üst-üstə 2 sarı vərəq aldığına görə meydandan qovulub.

Qalatasarayla müqaviləsi bitdiyinə və yenilənmədiyinə görə bu komandanı tərk edərək "Qaziantepspor"da çıxış edib.

Milli komanda karyerası
-----------------------

Milli komanda formasını ilk dəfə Türkiyə Milli Futbol Komandası ilə Rusiya millisinin qarşılaşdığı oyunda geyinib (may, 1994). 2000-ci ilə qədər 48 dəfə milli komanda heyətində meydana çıxıb. Dünya çempionatının bürünc medalını qazanan Türkiyə millisinin heyətində yer alı.

### Milli komanda statistikası

| Nömrə. | Tarix | Milli Komanda | Oyun sayı | Qol sayı |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 1992–1993 | Türkiyə 21 yaşlılardan ibarət Türkiyə Milli Futbol Komandası | 00100 | 00020 |
| 1. | 1994–2006 | Türkiyə Türkiyə Milli Futbol Komandası | 00480 | 00000 |
| **Cəmi** | 00**58**0 | 000**2**0 |

Baş məşqçi karyerası
--------------------

2008–2009-cu illər mövsümündə Turkcell super liqasında "Hacettepe" komandasının baş məşqçisi olub. Baş məşqçi kimi hazərladığı komanda ilk oyununu "Beşiktaş" qarşı keçirmiş və 2–3 hesabıyla məğlub olmuşdur.

2009–2010-cu illər mövsümünün II yarısında Bank Asiya 1-ci liqasının komandalarından biri olan "Mərsin İdman Yurdu" komandasına baş məşqçilik edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ergün Penbe // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  PEMBE ERGUN // Argentine Soccer Database (isp.).

Xarici keçidlər
---------------

* ergunpenbe.com – Ərgün Pənbənin internet saytı
* TFF rəsmi internet saytında futbolçu Ərgün Pənbənin profili
* TFF rəsmi internet saytında məşqçi Ərgün Pənbənin profili

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Keyxosrov.
Keyxosrovun başçılıq etdiyi İran və Turan orduları
**Keyxosrov** (*avest.* **Kavi Husravah**, pəhl. **Kay Husraw**, *fars.* **كی خسرو**‎ — *Kavi Xaosrova*, *Kavi Xosrav*, *Kay Xusroy)* — Firdovsinin Şahnamə əsərinin qəhrəmanlarından biri, Siyavuşun oğlu.

Keyxosrov — qədim İran padşahlarından Keylər sülaləsinin üçüncü hökmdarıdır. Firdovsinin "Şahnamə"sinə görə, Keyxosrov Siyavuşun oğlu və Keykavusun nəvəsi olmuşdur; Siyavuş öz ögey anasının ona atdığı böhtan nəticəsində atası Keykavusdan acıq edib, Turana qaçmış, Turan padşahı Əfrasiyabın qızı Firəngizlə evlənmişdir. Orada da yenə böhtana düşüb, Əfrasiyab tərəfindən öldürülmüşdür. Sonralar Firəngiz Səyavuşdan Keyxosrovu doğanda Əfrasiyab uşağı öldürmək istəmiş, lakin, onu qaçırıb, dağda çobanlar arasında böyütmüşlər. İranlılar Turana gələrək, Keyxosrovu tapmış və onu aparıb babası Keykavusa çatdırmışlar. Keykavus atəşpərəstlərə məxsus bir təntənə ilə Keyxosrovu öz yerinə taxta çıxararaq, şah etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑

Xarici keçidlər
---------------
Anlaşmanın imzalanması
Anlaşmanın birinçi mətni
**Qrinvill anlaşması** ABŞ-la hindu qəbilələrinin birliyi Qərbi Hindu Konfederasiyası arasında bağlanmışdır. Müqavilə Şimal-Qərbi İndiana müharibəsindəki məğlubiyyətdən sora imzalanır.

Tarixi
------

Bu anlaşma ABŞ-la hindu qəbilələrinin birliyi arasında 1795-ci ilin 2 avqustda , hinduların Qırılmış Ağaclar döyüşündəki məğlubiyyətindən sonra imzalanmışdır. ABŞ hökumətini Entoni Ueyn, hindu birliyini isə vayandatov, delavaros,şauni, ottava, odjibve, mayami, kikopu, kaskask və potavuomi qəbilə başçıları arasında imzalanmışdır. Anlaşmanın şərtinə görə indiki Ohayo ştatının ərazisini özünə birləşdirir və İndiana ştatının ərazisini nəzarətə alır. Müəyyən olunmuş sərhədə görə həmin ərazilərə kolonistlər yerləşdirilməli idi.

Münasibət
---------

Məşhur hindu sərkərdəsi Tekumse hansı ki, bu müqavilənin imzalanmasında iştirak etməmişdi. Bu anlaşmanı tanımadığını bildirir.

Mənbə
-----

* Müqavilənin bəndi/Charles J. Kappler.(1904)."TREATY WIHT THE WYANOOT, ETC.1795". U. S. Government treaties with Native Americans Oklahoma State university Library. Retrieved 1 August 2009 [*ölü keçid*] (ing.)
*Azərbaycan VII-IX əsrlərdə* — Azərbaycanlı tarixçi Ziya Bünyadov tərəfindən yazılmış kitab. İlk dəfə rus, daha sonra isə Azərbaycan dilində nəşrə hazırlanmışdır.

Haqqında
--------

"Azərbaycan VII-IX əsrlərdə" kitabı ilk dəfə 1965-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası nəşriyyatı tərəfmdən rus dilində nəşr olunmuşdur. Kitab sonradan Azərbaycan dilinə də tərcümə edilmişdir. Akademik Ziya Bünyadov Azərbaycan dilindəki nəşrə yazdığı girişdə rusdilli və azərbaycandilli nəşrlərin mətnləri arasında demək olar ki, heç bir fərqin olmadığını, sadəcə Xürrəmilər hərəkatı ilə bağlı yeni materiallar üzə çıxdığı üçün o mövzuya əlavələr edildiyini bildirmişdir.

Kitabda Azərbaycanın ərəblər tərəfindən istila edilməsi dövrü ilk dəfə tədqiq olunur. Onun siyasi və sosial-iqtisadi vəziyyəti, yerli hakimiyyətin
Ərəb xilafətinə münasibəti, ərəblərə qarşı mübarizə araşdırılır. İnzibati bölgü, vergi sistemi, kənd təsərrüfatının inkişafı və s. haqqında məlumat verilir. Ərəblərə qarşı döyüşmüş Babək və onun silahdaşları haqqında ərəb mənbələrindən götürülmüş materiallara kitabda yer verilmişdir.

Müəllif giriş hissəsində sonralar təkcə azərbaycanlılar adı ilə tanınan ümumi etnik qrupun əsərdə şərti olaraq ümumi termin mənasında "türklər"
deyə adlandırıldığını bildirmişdir.

1. ↑  Bünyadov, 2007. səh. 5-6
2. ↑  Bünyadov, 2007. səh. 2
3. ↑  Bünyadov, 2007. səh. 5
**Armen Şekoyan** (*erm.* Արմեն Շեկոյան; 28 mart 1953, İrəvan – 29 iyul 2021) — Ermənistan yazıçısı, şairi və jurnalisti.

Həyatı
------

Armen Şekoyan 1974-cü ildə Xaçatur Abovyan adına İrəvan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmiştir. O, 1985-ci ildə Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun ali ədəbi kurslarında oxumuşdur. İrəvan Dövlət Tibb Universitetində, "*Tsitserrnak*" jurnalında, Ədəbiyyat İnstitutunda, "*Sovetakan qroğ*" nəşriyyatında, Ermənistan Mədəniyyət Nazirliyində işləmişdir. 1990–1992-ci illərdə "Nairi" nəşriyyatının baş redaktoru, 1992–1997-ci illərdə Ovannes Tumanyanın Muzeyinin direktoru olmuşdur.

29 iyul 2021-ci ildə 68 yaşında vəfat etmişdir

Əsərləri
--------

Armen Şekoyanın şeirlərində şəhər jarqonlarından istifadə xarakterikdir. "*Erməni vaxtı*" romanının müəllifi olmuşdur.

Mükafatlar
----------

* Ermənistan Yazıçılar Birliyinin Avetik İsaakyan mükafatı
* Vl. Mayakovski günləri mükafatı (1981, Gürcüstan SSR)
* "Movses Xorenatsi" medalı (2017)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Մահացել է Արմեն Շեկոյանը.
2. ↑  Biography, WUA site
3. ↑  Biography (in Armenian), WUA site
4. ↑  "Contemporary Armenian prose writer Armen Shekoyan dies". news.am (ingilis). İstifadə tarixi: 2021-07-30.
5. ↑  Armen Shekoyan, ArmMuseum

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 1029496765 · VIAF: 293780681 · WorldCat VIAF: 293780681 |
**Miqyas** — Yer səthinin kartoqrafik təsvirlərdə neçə dəfə kiçildildiyini göstərən kəsr ədədi.

Miqyasın xəritədə istifadə yolları
----------------------------------

* **Sadəcə miqyas:**

Onun bütün şəkli**{\displaystyle 1 \over N1000}** belədir. O ölkələrdə işlənir ki metrik sistemlidirlər və belə göstərir ki **1mm** xəritə üzərində,**N** metr yer üzərinə bərabərdir. Örnək: **{\displaystyle 1 \over 25000}** yəni **1mm** xəritədə bərabərdir **25m** yerdə.

* **Mürəkkəb miqyas**

Metrik sistemi istifadə etməyən ölkələrdə işlənir, ABŞ və İngiltərə də bu ölkələrdəndirlər. Örnək: **{\displaystyle 2in \over 5Mi}** yəni **2inç** xəritədə bərabərdir **5mayl** yerdə.

* **Xətti miqyas**

Bir boyu bəlli cizgidir ki, neçə bərabər bölməyə bölünür və bölmənin hər bölümu bəlli əndazəsi var, hər bölmə bəlli bir ölçünu xəritə üzərində göstərir.

Bu miqyasın üstünlüyu o biri miqyaslara görə budur ki hava dayişmələri və zaman boyunca xəritənin əndazəsi dəyişir və onunla bərabər cizgi miqyasında əndazəsi dəyişir.

Miqyas baxımından xəritələr
---------------------------

* **Çox böyük miqyaslı xəritələr**

Miqyasları **{\displaystyle 1 \over 500}** və **{\displaystyle 1 \over 100}** arasında dəyişilir, bu miqyasda xəritələrə plan deyilir.

* **Böyük miqyaslı xəritələr**

Miqyasları **{\displaystyle 1 \over 10000}** və **{\displaystyle 1 \over 500}** arasında dəyişilir. Bu xəritələrə mühəndis planı deyilir.

* **Orta miqyaslı xəritələr**

Bunların miqyası **{\displaystyle 1 \over 50000}** və **{\displaystyle 1 \over 10000}** arasında dəyişilir.

* **Kiçik miqyaslı xəritələr**

Bunların miqyası **{\displaystyle 1 \over 250000}** dən yuxarı olur ki onlara Atlas deyilir.

Həmçinin bax
------------

* Mərz çəkmə
* Autodesk
* Topoqrafiya
* Bucaq ölçümü standartları

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Geodeziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Banu Çiçək** — "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında işlənən antroponimlərdən biridir. Mürəkkəb quruluşlu Banuçiçək antroponimin birinci hissəsi fars mənşəli «Xanım» anlamlı banı tituludur. Semantikasında gözəllik ifadə edən, çoxəsrlik tarixə malik olan, bu gündə qadın adı kimi işlənən «çiçək» adının qədim tarixi vardır. Dastandakı «Banuçiçək» antroponiminin yaranmasında «xanım», «padşah arvadı» mənasında olan Banı titulu ilə «çiçək» apelyativi uyğun təşkil edir.

Banu Çiçək. Mürəkkəb quruluşlu "Banuçiçək" antroponimin 1-ci hissəsi fars mənşəli "xanım" anlamlı banı//banu tituldur. Müasir ədəbi dilimizdə titul kimi arxaikləşsə də, antroponimlər sistemində qadın adı kimi ayrılıqda, həm də mürəkkəb quruluşlu antroponomlərin tərkibində işlənməkdədir. "Orxon-Yenisey" abidələrində "çeçek" şəklində işlənən apelyativ gözəllik məzmunlu olduğuna görə qədim türk ad sistemində antroponim yaradıcılığına cəlb edilmişdir. Semantikasında gözəlliyi, qəşəngliyi bildirən, əsrlərin süzgəcindən keçib gələn, çoxəsrlik tarixə malik, bu gün də türk antroponimləri sistemində qadın adları kimi işlənən "çiçək" adının tarixi qədimdir. Macar alimi Pyotr Qolden yazır ki, 732-ci ildə Xəzər xaqanı öz qızını Bizans imperatoru Konstantinə ərə verir. Yunanlar onu İrina, Xəzərlər isə Çiçək çağırırlar

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Kitabi-Dədə Qorqud

| ⛭Kitabi-Dədə Qorqud |
| --- |
| Boylar | Dirsə xan oğlu Buğacın boyu • Salur Qazanın evinin yağmalandığı boy • Bayburanın oğlu Bamsı Beyrək boyu • Qazan bəyin oğlu Uruz bəyin dustaq olduğu boy • Duxa Qoca oğlu Dəli Domrulun boyu • Qanlı Qoca oğlu Qanturalı boyu • Qazılıq Qoca oğlu Yeynəyin boyu • Basat Təpəgözü öldürdüyü boy • Bəkil oğlu Əmranın boyu • Uşun Qoca oğlu Səgrəyin boyu • Salur Qazan dustaq olub oğlu Uruz çıxardığı boy • İç Oğuza Dış Oğuz asi olub Beyrək öldüyü boy |  |
| Personajlar | Dədə Qorqud • Alp Ərən • Bamsı Beyrək • Banu Çiçək • Basat • Bayandur xan • Baybican bəg • Burla xatun • Dəli Domrul • Qaraca çoban • Qazan xan • Selcan xatun • Uruz bəy • Təpəgöz • Əzrayıl |
| Yerlər | Ərzurum • Diyarbakır • Trabzon • Bayburt • Gürcüstan • Ala dağ • Kazılık dağı • Karaçuk • Aygır gölü • Dəmir Qapı • Bərdə • Amıt suyu • Şökli • Aglagan gölü • Cızıklar gölü • Göyçə gölü • Düzmürd • Şüregün • Dere-şam • Meçaver çayı • Ak Hisar • Ak Saz • Axaltsixe |
**Fukivare şəlalələri** (吹割の滝?) – Yaponiyanın Qunma prefekturasının Numata şəhəri yaxınlığında yerləşən şəlalə. Bəzən "Şərqin Niaqarası" da adlandırılır. Şəlalə mənzərəli görünüşünə görə tanınır və turist axınına məruz qalır. Şəlalənin 4 kilometr yaxınlığında Oyqami onseni yerləşir.

Kataşina çayı Hiraqava və Kurihara çayları ilə birlikdə Fukivare yarğanını əmələ gətirir. Çayın sağ sahilində Şoci qayası yerləşir. Fukivare şəlalələri ilə Niqura qayası arasındakı 1,5 kilometrlik məsafədə bir çox çuxur yerləşir. Yarğan ətrafındakı cığır 1991-ci ildə tamamlanmışdır.

Şəlalənin eni 30 metr, hündürlüyü 7 metrdir. Şəlalə suyun eroziyasından yaranmışdır. Yaxınlığında Masutobi adlı digər şəlalə yerləşir. Şəlalənin yaxınlığında Hannya, Byobu və Şişi qayaları da yerləşir. V şəkilli şəlalədir.

Əfsanəyə görə şəlalələr Əjdahanın sualtı sarayı olan Ryuquya aparan yolun üzərində yerləşir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* Masutobi şəlaləsiMasutobi şəlaləsi
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fukiware Falls". Japan Travel. 2021-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 aprel 2019.
2. 1 2 3 4  "Fukiware Falls". Numata (ingiliscə). 2020-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 aprel 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Fukivare şəlalələri** ilə əlaqəli mediafayllar var.
ABŞ hərbi geyimində kürd peşmərgəsi
**Peşmərgə** (kürd. Pêşmerge) — Kürd silahlısında verilən ümumi ad. Kürd dilində *Peş* arxasından *Merg* isə ölüm deməkdir. Sözün kürd dilində tərcüməsi "ölümün arxasından gedən" anlamını verir. Bununla Peşmərgələrin ölümdən qorxmadıqları fikri ifadə olunur. Peşmərgə əsgərləri ilk dəfə 1920-ci ildə İraqın şimalında Kürdüstan dövlətini yaratmaq məqsədi ilə döyüşmüşdülər. Sonrakı illərdə peşmərgələrin fəaliyyəti zəifləmiş və zamanla tarix səhifəsindən çıxmışdır. 2005-ci ildə ABŞ
dövləti, İraqın şimalında təhlükəsizliyi təmin etmək üçün peşmərgələrin fəaliyyətini yenidən bərpa etmişdir. ədədləri 300 min qədərdir

| ⛭ Kürdüstan Regional Hökuməti mövzularda |
| --- |
| Simvollar | 
* Bayraq
* Gerb
* Himn

 | Kürdüstan Regional Hökuməti gerbi |
| İller | 
* Ərbil
* Dəhuk
* Süleymaniyyə
* Hələbcə

 |
| Siyasət | 
* Konstitusiya
* Ərbil
* Prezident
* Baş Nazir
* Parlament
* Hüquq
* Seçki
* Siyasi partiyalar
* İnzibati quruluşlanma
* Xarici siyasət
* Ordu

 |
| Coğrafiya | 
* Geologiya
* Dağlar
* Göllər
* Çaylar

 |
| İqtisadiyyat | 
* Birja
* Pul vahidi
* Banklar
* Ulaşım
* Telekommunikasiya

 |
| Demoqrafiya | 
* Dil
* Din
* Şəhər

 |
| Mədəniyyət | 
* Ədəbiyyat
* Təhsil
* Media
	+ Televiziya
* Mimari
* Mətbəx
* Musuqi
* Rəsmi bayramlar
* İncəsənət
* Kinoteatr
* İdman

 |
**Аdi yumаqоtu** (*lat.* Carlina vulgaris) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinin yumaqotu cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

İkiillik, hündürlüyü 30-50 sm, gövdəsi düz, sadə yuxarı hissədə qalxanvari budaqlı olan, hörmüçəktorlu, lifli bitkidir. Yarpaqları cod, lansetvari və ya ensiz lansetvaridir, aşağıdakı yarpaqları daha uzun və ensiz, sonrakılar – oturaq, yuxarıdakılar — başcıq kimi sıxılmışdır. Səbətciklərinin eni 2-3 sm, tək-tək və ya 3-5 sayda olmaqla birlikdə yerləşmişdir. Sarğıların xarici yarpaqcıları tikanlı, dişlidir. Çiçəkləri sarı və ya açıq sarı, ucları al qırmızıdır. Toxumcaları 2-4 mm uzunluqda, mixəyi, tüklənmişdir; kəkili toxumcadan 2-3 dəfə uzundur.

Yayılması
---------

BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında orta dağ, nadir hallarda subalp qurşağında yayılmışdır. Meşə talalarında, yol və meşə kanarlarında, nadir hallarda dağ çəmənlərində bitir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Mak-Medro boğazı** *ing.* McMurdo Sound - Antarktidada buzla örtülü olub, təqribi olaraq eni və uzunluğu 55 km təşkil edir. Boğaz Ross dənizi akvatoriyasında yerləşir. Qərb sahillərində hündürlüyü 4205 m olan Royal Sociely Range dağı yerləşir. Cənubunda Mak-Medro şelf buzlağı yerləşir, şərq sahili Ross adasını ilə əhatələnir. Adada Erebus vulkanı yerləşir. Hündürlüyü 3794 m təşkil edir. Cənubunda Antarktidanın ən böyük elmi-tədqiqat bazası olan Mak-Medro ABŞ, Skot-Beys Yeni Zellandiya bazalarıdır. Boğaz Cənub qütbündən 1300 km uzaqlıqda yerləşir. Boğazın sahilləri yayda cəmi 10% buzdan azad olur. Boğazın sularına Sakit okean və Atlantik okeandan gələr isti cərəyanlar qərb küləklərinin təsiri ilə sıfıra endirilir. Qütb gecələri zamanı burada temperatur -51 °C, yanvar və dekabr ayları zamanı isə -1 °C qalxır. Qışda buzlağın qalınlığı 3 m-ə çatır.

Tarixi
------

Boğaz 1841-ci ilin fevralında Ceyms Klars Ross tərəfindən kəşf edilir. Boğaza ad leytenant, ekspedisiya rəhbəri HMS Terror gəmisinin kapitanı Arcibolda Makmedronun şərəfinə verilmişdir. XX-əsrdə Ernest Şeklton və Robert Skott boğazın sahilində düşərgə salmışlar. Hədəf isə Cənub qütbünə çatmaq olmuşdur.

Əhəmiyyəti
----------

Elmi-tədqiqat işləri
Bu yer XX əsrdən Antarktidaya təşkil edilən əsas turizm maşrutlarından bidir. Turistlər Antarktida yarımadasından sonra əsasən bu boğaza təşrif buyururlar. Burda Antraktidanın ən böyük hava limanı olan Vilyans buz çölü də yerləşir. Üstəlik burada daim fəaliyyət göstərən liman vardır. Əsasən bazalara gələnlər bu limanlardan istifadə edir.

Fauna
-----

Sahillərində suitilər, imperator və adeli pinqivinləri üstünlük təşkil edir. Burada kitlərə də rast gəlinir.

Mənbə
-----

* Antarktida Yeni Zelland. Arxivləşdirilib 2009-06-02 at the Wayback Machine
* Antarctic Photo Library.
* Antarctic Sun.
* Australian Government Antarctic Division.
* British Antarctic Survey.
* International Association of Antarctic Tour Operators.
* International Ice Patrol Student Section. Arxivləşdirilib 2008-06-15 at the Wayback Machine
* National Science Foundation. Arxivləşdirilib 2006-12-05 at the Wayback Machine
* New Zealand Antarctic Heritage Trust. Arxivləşdirilib 2007-02-14 at the Wayback Machine
**Vyetnam–Filippin münasibətləri** — Vyetnam və Filippin arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Vyetnam Sosialist Respublikası ilə Filippin arasında ilk diplomatik əlaqələr 12 iyul 1978-ci ildə qurulmuşdur. İki ölkə arasında bir başa quru sərhəddi yoxdur.

Tarixi
------

### Vyetnam müharibəsi 1957–1975

1955-ci ilin iyulunda Filippin Prezidenti Roman Maqsaysay Cənubi Vyetnamı müstəqil dövlət olaraq tanıyır. Filippin tibbi persponalını Vyetnam müharibəsində Şimali Vyetnama qarşı vuruşan Cənubi Vyetnam qüvvələrinə yardım məqsədilə göndərir. Bununla yanaşı Roman Maqsaysay açıq şəkildə ABŞ-nin apardığı müharibədə ona istənilən dəstəyi verməsini bəyan edir. Ancaq Filippin müharibəyə ancaq mülki kontingent göndərmişdir. 1964-cü ilin oktyabrında Cənubi Vyetnama iki qrumpdan ibarət tibb işçiləri göndərilir (bura 68 nəfər daxil idi). 1966-cı ildfə isə sayı min nəfər olan mülki şəxs göndərilmişdir. Bunlara hərbi xitmətdə olan ancaq fəal hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyən hərbi kəkimlər, mühəndis-inşaatçılar, kənd təsərrüfatı sahəsi mütəxəsisləri və s daxil idi. Filippin kontingenti olaraq Cənubi Vyetnam ərazisində 2 min insan xidmət etmişdir. Onlar əsasən Teymin vilayətində cəmləşmişdilər. Burada tibb mərkəzi və çox sayda yollar inşa edilmişdir. Filippin kontingenti Vyetnamdan 1970-i ildə çıxarılmışdır. Onların ehtiyacları üçün ümumilikdə 35 milon dollar xərclənmişdir. Şəxsi heyətin qorunması məqsədilə Amerika tərəfi onlara iki çay patrul kateri, avtomatlar, mühəndis-istehkam texnikaları yüngül atıcı silahlar (tapanca, M-16 abtomatı və M-60 plemyotu) vermişlər

### Müasir əlaqələr

2015-ci ilin oktyabrında Filippinmin Xarici İşlər Naziri Alberto rosario Hanoyda səfərdə olmuşdur. 2015-ci ilin noyabrında isə Vyetnam Sosialist Respublikasının Prezidenti Çıonq Tan Şanq Filippinə rəsmi dövlət səfəri etmişdir. 17 noyabr 2015-ci ildə hər iki ölkəınin liderləri ölkələri arasında trateji əməkdaşlıq haqqında bəyanat vermişlər. Vyetnam ABŞ və yaponiyadan sonra Filippinin üçüncü strateji ortağıdır. 2016-cı ilin sentyabrında Filippin Prezidenti Rodriqo Duterte vyetnamı rəsmi dövlət səfəri ilə ziyarət etmişdir. Rodriqo Dutertenin hakimiyyəti dövründə ABŞ ilə münasibətlərdəki dəıyişiklik və Çin Xalq Respublikasının Cənubi Çin dənizindəki mübahisəli adalara qoşun yerləşdirməsi bu iki ölkəni bir-biribnə daha da yaxınlaşdırmışdır.

İqtisadi əlaqələr
-----------------

Vyetnamın Filippinə əsas ixracatı: düyü, kofe, ani əriştə və yerfındığı. 2014-cü ildə Vyetnam Filippin iqtisadiyyatına 294 mln ABŞ dolları yatırıəm qoymuşdur. 29 iyul 2014-cü ildə Vyetnam-Filippin dostluq assosaiyası təşkil olunur. Bunda məqsəd iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin inkişaf etdiriməsi olur. 2016-cı ilə Vyetnam və Filippin arasında iki tərəfli ticarət əlaqələrinin həcmi 3 mlrd dollar olmuşdur. 2010-cu ildə Vyetnamda 3500 filippinli yaşayırdı. 2016-cı ildə bu rəqəm 5000 nəfərə qədər artmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-08-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-03.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-03.
**Indi pop** (həmçinin **indi-pop** və ya **indipop** kimi yazılır) meynstrim pop musiqisinə zidd olan gitara popu DIY (özün elə) etikası ilə birləşdirən musiqi janrı və alt mədəniyyət. O, 1970-ci illərin sonlarında İngilis post-pankından yaranıb. Oxşarı olan indie rok ilə müqayisədə bu janr daha melodik, daha az sərt və nisbətən daha vecsizdir. Alt janrlara kamera popu və tvit popu daxildir.

İnkişaf və xüsusiyyətlər
------------------------

Həm *indi*, həm də *indi pop* 1970-ci illərin sonlarında eyni şeyə istinad edirdilər. Stilindən daha çox pank rokun DIY yönümlülüyündən ilhamlanan gitar qrupları o çağ, hamı kimi böyük səsyazma studiyalarıynan kontrakt imzalayıb yayımlanmaqdansa, bir birilərinə dəstək olub öz musiqilərini özləri buraxaraq yaranırdı. Emili Dolanın sözlərinə görə, indi janrı Velvet Underground- un distorşonlu musiqisi, erkən pankın "üsyankar qışqırığı" və Conatan Riçman kimi "rokun daha qəribə və ekssentrik fiqurları" üzərində qurulub. "The Monochrome Set's" -ın ilk sinqlları indie pop qrupu Smiths üçün o qədər təsirli idi ki, Coni Mar sonralar deyirdi, "onlar olmasaydı, The Smiths qrupu mövcud olmazdı".

İstinadlar
----------

1. ↑  *Tea, Mark.* "10 Canadian jangle and indie pop bands that will improve your day". Aux. 14 April 2014. Jun 15, 2018 tarixində arxivləşdirilib. Instead, we're focusing on a more classic definition of the genre, one that marries guitar pop with D.I.Y. ethics.
2. ↑  Frith, Horne, 2016
3. ↑  *Heaton, Dave.* "The Best Indie-Pop of 2013". PopMatters. 5 December 2013. 7 December 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 September 2023.
4. ↑  "The Monochrome Set". CCCB (ingilis). 2023-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-30.
5. ↑  *Robb, John.* "The Monochrome Set: Remembering the band that history forgot". The Guardian (ingilis). 2009-01-09. ISSN 0261-3077. 2014-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-30.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh2015000867 |
**Gəncə müqaviləsi** (*rus.* Гянджинский договор) — 1735-ci il martın 21-də Rusiya ilə Səfəvi nümayəndələri arasında imzalanmış müqavilə. Bu müqavilənin şərtlərinə əsasən rus qoşunları Xəzərsahili vilayətləri tamamilə tərk edir, burada əvvəlki inzibati idarə üsulu bərpa olunurdu. Gəncə müqaviləsi rus tacirlərinin Səfəvi ərazisində sərbəst və gömrüksüz ticarət imtiyazlarını bir daha təsdiq etdi.

Müqavilənin tarixi və şərtləri
------------------------------

Müqavilə 10 mart 1735-ci ildə Səfəvilər tərəfdən Nadir xan Əfşar, Çar Rusiyası tərəfdən isə knyaz Sergey Qolitsın tərəfindən imzalanmışdı. Müqavilənin imzalandığı ildə Nadir xan Gəncə qalasını mühasirəyə almışdı və Osmanlı qüvvələri ilə döyüşlər gedirdi. Razılığa da elə Gəncə yaxınlığında Nadir xanın düşərgəsində gəlinmişdi. Lakin 1747-ci ildə Nadir xanın ölümündən sonra Rəşt müqaviləsi və Gəncə müqaviləsi ləğv olundu.

Müqavilənin şərtlərinə görə Nadir xan Rusiyanın düşmənlərini öz düşməni hesab edir və qaytarılan torpaqları bir də heç vaxt Osmanlılara verməməyi öz üzərinə götürürdü. Rusiya isə 19-21 mart 1735-də bütün Xəzəryanı vilayətlərdən (Kürün axarından Dərbəndədək) birdəfəlik çıxmağa razı oldu. Bu andlaşmaya görə, Rusiya Bakını 15 günə, Dərbəndi 2 aya boşaltmalıydı, Nadirsə öhdəsinə götürdü ki, Rusiyanın daimi müttəfiqi olacaq, Bakı və Dərbəndi heç kəsə verməyəcək. Solaq qalası Rusiya və Səfəvi dövlətləri arasında sərhəd oldu. Dövlətlər bir-birindən xəbərsiz Osmanlıyla müqavilə bağlamamağa da razılaşdılar. Lakin Nadir xan 1746-da Osmanlılarla müqavilə bağlayarkən rusların rəyini nəzərə almamışdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  *e-derslik.edu.az.* "Rəşt və Gəncə müqavilələri" (az.). 2022-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-01.
2. ↑  *Yaqub M. Mahmudov, Kərim K. Şükürov.* Vətən tarixi (Dörd cilddə, I cild) (PDF). Bakı. 2009. səh. 123. ISBN 978-9952-8133-0-2. 2017-05-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-01.
3. ↑  *Ədalət Tahirzadə.* Nadir şah Əfşar (Tərcümeyi-hal oçerki) (PDF). Bakı: "Çıraq". 2005. səh. 10. 2017-05-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-01.

| ⛭ Səfəvilərin sülh müqavilələri |
| --- |
| Sülh müqavilələri | Amasya (1555)  • İstanbul (1590)  • İstanbul (1612)  • Sərab (1618) • Qəsri-Şirin (1639)  • Rusiya-Səfəvi sülh müqaviləsi (1667)  • Peterburq (1723) • Nabur (1727)  • Həmədan (1727)  • Kirmanşah (1732)  • Rəşt (1732) • Bağdad (1733)  • Gəncə (1735)  • İstanbul (1736) |
**Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqı** (ATGTİ və ya Tələbə İttifaqı) Azərbaycanın 101 ali və orta təhsil müəssisəsini özündə birləşdirən ən böyük tələbə təşkilatlarından biridir.

**ATGTİ** qeyri-siyasi, qeyri-kommersiya və qeyri hökumət təşkilatıdır. İttifaqın əsası 20 noyabr 2009-cu ildə qoyulmuşdur, 2010-cu ilin mart ayında isə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində dövlət qeydiyyatına alınmışdır. İttifaqın məqsədi ali məktəblərdə təhsilin inkişafına kömək olmaq, tələbələrin maraqlarını təmsil və müdafiə etmək, respublikanın ictimai, mədəni və sosial-iqtisadi həyatında onların fəal iştirakını təmin etməkdir.

ATGTİ mütəmadi olaraq yerli təlimlər, seminarlar, konfranslar, milli və beynəlxalq yay düşərgələri, tələbə mübadilələri, tələbələrarası müxtəlif olimpiadalar, incəsənət müsabiqələri və digər bu kimi fəaliyyətlər təşkil edir.

Məqsəd
------

Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının məqsədi respublikada fəaliyyət göstərən ali və orta ixtisas təhsil müəssisələrində fəaliyyət göstərən tələbə gənclər təşkilatlarının koordinasiyasını təmin etmək və onların dövlət gənclər siyasətində effektiv rolunu artırmaqdır. Eyni zamanda, Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının əsas missiyasından biri də ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələr vaistəsi ilə tələbə 
gənclərin uğurlarını beynəlxalq sferada işıqlandırmaq, həmçinin, təhsil həyatında xüsusi aktivliyi ilə seçilən gənclərin beynəlxalq təmsilçilikdə iştirakına dəstək olmaqdır.

Struktur
--------

Təşkilatın katibliyi bir sədr, 1 baş katib, 1 proqram meneceri, 2 üzvlərlə iş üzrə menecer, 1 klublarla iş üzrə menecer, 1 layihələrin idarə edilməsi və protokol üzrə menecer, 1 beynəlxalq əlaqələr üzrə menecer və 1 qrafik dizaynerdən ibarətdir.

Katiblik| Tarix | Ad, soyad | Vəzifə |
| --- | --- | --- |
| 2020-ci ildən | Pərviz Mirələmli | Sədr |
| 2023-cü ildən | Rəşad Zeynalov | Baş katib |
| 2023-cü ildən | Fidan Həsənova | Proqram meneceri |
| 2023-cü ildən | Rüfət Rüstəmov | Üzvlərlə iş üzrə menecer |
| 2023-cü ildən | Gülşən Qubadova | Üzvlərlə iş üzrə menecer |
| 2023-cü ildən | Aqil Quliyev | Klublarla iş üzrə menecer |
| 2023-cü ildən | Bəxtiyar Quluzadə | Layihələrin idarə edilməsi və protokol üzrə menecer |
| 2023-cü ildən | Aysu Məmmədova | Beynəlxalq əlaqələr üzrə menecer |
| 2022-ci ildən | Əsmər Məmmədova | Qrafik dizayner |

İstinadlar
----------

1. ↑  "ATGTİ rəsmi saytı". 2022-09-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-14.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Linkedin · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Tofiq Hüseyn**, **Tofiq Yadulla oğlu Hüseynov** - Azərbaycan şairi, publisist, Azərbaycanın Əməkdar Jurnalisti, "Tərəqqi" medalına layiq görülüb (2005).

Həyatı
------

Hüseyn Tofiq Yadulla oğlu 1946-cı ildə Masallı rayonunun Məmmədxanlı kənddində anadan olub.

1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universtitetini bitirəndən sonra təyinatla Əli Bayramlı şəhərinə göndərilib, burada çıxan "İşıq" qəzetində ədəbi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Şöbə müdiri, məsul katib vəzifələrində işləyib.

1990-cı ildə alternativ Əli Bayramlı Şəhər Sovetinə deputat seçilib. 1991-cı ildə yeni yaradılan Hacıqabul rayonunda "Hacıqabul" qəzetinin ilk baş redaktoru təyin olunub. 1993-cı ildə "Həyat"qəzetinin cənub bölgəsində, 1997-cı ildən hal-hazıra kimi "Respublika" qəzetinin Muğan-Şirvan bölgəsində xususi müxbir kimi çalışır. 

Mətbuatda səmərəli fəaliyyətinə görə 2005-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına, 2013-cü ildə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.

Ədəbi fəaliyyəti
----------------

Ədəbi fəaliyyətə 1964-cı ildə ADU-nun "Lenin tərbiyəsi uğrunda" qəzetində dərc olunan "Yarpaq "şeiri ilə başlayıb. 1965-cı ildə Xəlil Rza Ulutürkün "Uğurlu yol" u ilə Masallı rayon qəzeti "Çağırış" da dərc olunan sil-silə şeirləri ədəbi iştimaiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. Sonrakı illərdə görkəmli söz ustaları Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri, Tofiq Bayram, Cabir Novruz, Qulu Xəlilli, İlyas Tapdıq, Məmməd İsmayıl, Sabir Rüstəmxanlı, Tofiq Abdin, Əjdər Ol və başqaları tərəfindən müxtəlif qəzet və jurnallarda ədəbi yaradıcılığı yüksək qiymətləndirilib. 

8 şeir və publisistik məqalələr kitabının, sənədli povestin müəllifidir.

Ailəlidir, 2 övladı, 3 nəvəsi var.

Əsərləri
--------

* 1. Sənə inanıram;
* 2. Sənin yaxşılığın;
* 3. Sabah sənin ad günündür;
* 4. Şərurlu polkovnik;
* 5. Əli Bayramlı hacıları
* 6. Adamları mənim yanıma dərd gətirir
* 7. Seçilmiş Əsərləri 2 cilddə
* 8. Üzünə gün işığı düşən adam

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan mətbuat işçilərinin təltif edilməsi haqqında[*ölü keçid*]
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Oba (dəqiqləşdirmə).
**Oba** — XIX əsrdə həm maldar icma üzvlərinə məxsus xüsusi qurum (birlik) və həm də oturaq əhalinin muvəqqəti yaşayış məskəni olmuş, tədriclə daimi yaşayış məskəninə – kəndə çevrilmişdir.

Ümumi məlumat
-------------

Azərbaycanın ayrı-ayrı bolgələrində movcud olmuş belə obalar kəndə cevrilərkən kənd adlarında oba komponentini də saxlayırdı. Məsələn, Kəndoba (Ağsu rayonu), Vəlioba, Mollaoba, (Masallı rayonu), Mahmudoba (Şahbuz rayonu), Aşıqoba (Qusar rayonu) və b.

Oba heyvandarlıq təsərrufatının yaylağa və qışlağa köçməsi ilə əlaqədar meydana gəlmişdi. Daimi yaşayış məskənindən-kənddən nisbətən aralı salınan obada, adətən, qohum ailələr məskunlaşırdı. Bəzən bir obada bir necə qohum nəsil birgə yaşayırdı. Otlaqlardan səmərəli istifadə etmək məqsədilə istər yaylaqlarda, qışlaqlarda obalar xırda vahidlərə-dəngələrə bolunur, dəngələr isə bir-birindən "otarası" adlanan mərzlərlə ayrılırdı.

Mənbə
-----

* Azərbaycan etnoqrafiyası. Üç cilddə. II cild Bakı,2007, səh.24-25.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

* Kənd
* Yaylaq
* Qışlaq
* Şenlik
Uilks Torpağı
**Uilks Torpağı** (*ing.* Wilkes Land) — Şərqi Antarktida ərazisində, Adel Torpağı və Kraliça Meri Torpağı arasında yerləşir.

Coğrafiya
---------

Burada buzlaq qatının qalınlığı 3 km-dir. Bəzi hissəslərdə qalınlığı 1000—2500 metrdir. Sahilə yaxın yerlərdə vahələr (Banger vahəsi, Qrirson vahəsi), qayalar və nunataklar buzdan azaddır.

Sahillərində Noks sahili, Badd sahili, Sabrina sahili, Banzare sahili və Klari sahili.

Mənimsənilməsi
--------------

Sahil Avstraliya antarktika ekspedisiyası (1911-1914) zamanı ABŞ antarktida ekspedisiyasıın rəhbəri Çarlz Vilksin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1840-cı ildə 97°-158° ş.u arasındakı bölgədə olmuşdur.

Uilks Torpağına Avstraliya iddia edir. Ancaq Antarktida haqqında konvensiyasına görə bütün iddialar dondurulmuşdur.

2006-ci ildə Ralf fon Freze və Lemer Pottsun rəhbərliyi ilə təşkil olunan ekspedisiya zamanı Uilks Torpağı krateri aşkarlanmışdır. Ehtimal edilir ki, bu 250 mln il öncə bölgəyə düşmüş meteoritin izidir.

Mədəniyyətdə
------------

Uilks Torpağı «Məxfi materillar: Gələcək uğrunda mübarizə (film)» xatırladılır. Foks Malder bura Dan Skallini xilas emək məqsədi ilə gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "E.Q.Şeklton. Antarktidanın ürəyi" (eng). Project Gutenberg. 2014-02-26 tarixində arxivləşdirilib.
**No Nut November** və ya qısaca **NNN** — noyabr ayı ərzində kişilərin cinsi əlaqədən imtina etməsi ilə əlaqəli internet meydan oxuması. 2011-ci ildə yaranıb və 2017-ci ildən sonra sosial mediada populyarlığı artıb.

Tarixi
------

"No Nut November" əvvəlcə satirik xarakter daşısa da, bəzi iştirakçılar eyakulyasiya etməməyin və pornoqrafiyaya baxmamağın sağlamlığa faydası olduğunu iddia edirlər. "No Nut November" üçün "Urban Dictionary" elementi 2011-ci ildə nəşr olundu və meydan oxuma 2017-ci ildə sosial mediada populyarlıq qazanmağa başladı. Bu üzvlərini masturbasiya etməməyə təşviq edən Redditdəki "NoFap "subredditi ilə əlaqələndirilir. Subredditin üzv sayı 2018-ci ilin noyabrında 16,500 nəfərdən 2019-cu ilin noyabrında 52,000 nəfərə yüksəldi.

Bəzi ifrat sağçı ictimai xadimlər, o cümlədən Paul Cozef Vatson kampaniyanı reklam etdikdən sonra "Rolling Stone" jurnalından E. J. Dikson hərəkatın ifrat sağçılar tərəfindən birgə seçildiyini irəli sürdü. "Vice" nəşri 2018-ci ildə tərəfdarlar "Twitter"də "xHamster"ə təhdidlər göndərdikdən sonra problemi tənqid etdi və eyni şəkildə bunun ifrat sağçı fiqurlar tərəfindən seçildiyini söylədi.

Destroy Dick December
---------------------

"Destroy Dick December", "No Nut November"dən sonra əks-məqsədli internet çağırışıdır və bu iştirakçıları əvvəlki ay ərzində etmədikləri cinsi əlaqə və masturbasiya kimi cinsi fəaliyyətlərdə iştirak etməyə təşviq edir. Bu iştirakçıların hər gün, dekabrın 1-də 1 "qoz"la başlayıb, son günündə 31 "qoz"la bitən, ayın tarixinə bərabər sayda boşalmağa çalışma yarışıdır. Bu isə ay ərzində 496 "qoz" deməkdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Sarah Manavis.* "No Nut November: the insidious internet challenge encouraging men not to masturbate". New Statesman. 13 November 2018. İstifadə tarixi: 11 November 2019.
2. 1 2  *Zachary Zane.* "Inside 'No Nut November,' Where Guys Don't Masturbate for a Month". Men's Health. 5 November 2019. İstifadə tarixi: 11 November 2019.
3. 1 2 3  *EJ Dickson.* "How a New Meme Exposes the Far-Right Roots of #NoNutNovember". Rolling Stone. 8 November 2019. İstifadə tarixi: 11 November 2019.
4. ↑  *Phoebe Loomes.* "Thousands of men quit sex for 'No Nut November'". The New Zealand Herald. 24 November 2018. İstifadə tarixi: 11 November 2019.
5. ↑  *Samantha Cole.* "Let This Be the Last No Nut November". Vice. 30 November 2018. İstifadə tarixi: 11 November 2019.
6. ↑  "Destroy Dick December Is the New Month Long Masturbation Challenge". The Daily Dot (ingilis). 2017-11-15. İstifadə tarixi: 2020-11-22.

Xarici keçidlər
---------------

* No Nut November Redditdə
**Vilyam Holl Meysi Cr.** (*ing.*  William Hall Macy Jr; 13 mart 1950[…], Mayami, Florida) — ABŞ aktyoru. O, həm böyük, həm də müstəqil filmlərdə çəkilib. Onun rol aldığı məşhur filmlərdən bəziləri arasında "*Farqo*", "*Boogie Nights*" və "*Jurassic Park III*" var. Meysi iki "Emmi" və dörd "Ekran Aktyorları Gildiyası" mükafatı qazanıb. O, "*Farqo*" filmindəki performansına görə "Oskar" mükafatına namizəd göstərilib. Meysi 2011-ci ildən 2021-ci ilə qədər "*Utanmaz*" teleserialında Frenk Qallaher adlı personajı canlandırıb. Aktyor 1997-ci ildən etibarən Felisiti Haffman ilə evlidir.

Həyatı
------

Vilyam Holl Meysi Florida ştatında yerləşən Mayami şəhərində doğulub. O, Corciya və Merilend ştatlarında böyümüşdür. Onun atası Vilyam Holl Meysi Sr. İkinci Dünya müharibəsində bombardmançı pilot kimi xidmət etmiş və daha sonra iş adamı kimi çalışmışdır. Meysinin anası Lois, birinci əri müharibədə həlak olduqdan sonra onun atası ilə tanış olmuş dul idi.

Meysi Merilend ştatının Kamberlend şəhərindəki Allegany Liseyində oxuyub və 1968-ci ildə oranı bitirib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra o, baytarlıq təbabəti təhsili almaq üçün Qərbi Virciniyadakı Bethany Kollecinə yollanıb. Lakin o, bunu bəyənməmiş və Vermontdakı Goddard Kollecinə getmişdir. Burada o, məşhur dramaturq Devid Memetin yanında təhsil almaq imkanı qazanmışdır. Meysi 1972-ci ildə Goddard Kollecini bitirib. 

Kollecdən sonra Meysi aktyorluğa olan həvəsini davam etdirdi və Nyu-Yorkdakı HB Studio-da teatr təhsili aldı. Bu təhsil onun aktyorluq bacarıqlarını inkişaf etdirməyə kömək etdi və uğurlu aktyor olmasına yol açdı.

Filmoqrafiya
------------

* Maqnoliya (1999)
* Siqaret çəkdiyiniz üçün təşəkkürlər (2005)
* Utanmaz (2011–2021)

İstinadlar
----------

1. 1 2  W. H. Macy // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
2. 1 2  William H. Macy // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
3. ↑  *Robert, Abele.* "Interview with William H. Macy". Maxim. July 2001: 84.
4. ↑  "William H. Macy Biography". Yahoo! Movies. June 28, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 7, 2010.
5. ↑  "William H. Macy Biography (1950–)". Film Reference. 2020-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-31.
6. ↑  "MACY'S ROOTS RUN DEEP INTO PASCAGOULA". Sun Herald. April 11, 2004. August 13, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 13, 2019.
7. ↑  "HB Studio Alumni". 2019-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-31.

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***Vilyam H. Meysi*** ilə əlaqədar sitatlar var.

Vikianbarda Vilyam H. Meysi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Vilyam H. Meysi — IMDb səhifəsi
* Vilyam H. Meysi — Twitter səhifəsi
**Altay Bayındır** (14 aprel 1998) — Türkiyəli milli futbolçu. Fənərbaxça PFK futbol klubunun qapıçısıdır.

Klub Karyerası
--------------

Altay Super Liqadakı ilk maçına 30 noyabr 2018-ci ildə MKE Ankaragücündə Çaykur Rizəspora qarşı 1–1 bitən qarşılaşmada çıxmışdır.

8 iyul 2019-cu ildə Altay dörd illik müqavilə ilə Fənərbaxça PFKya qatıldı. Altay, komanda yoldaşı Harun Təkin ilə performans fərqindən sonra ilk seçim qapıçısı oldu. Fənərbaxçadakı ilk oyununu 19 avqust 2019 tarixində Şükrü Saracoğlu stadionunda Gazişəhər Gaziantep F.K.-ya qarşı Fənərbaxça üçün 5–0 bitən maçda çıxmışdır.

3 oktyabr 2020-ci ildə Super Liqanın 4. həftəsində Fatih Karagümrüklə olan qarşılaşmada Altay, Erik Sabonun penalti zərbəsini qurtardı, oyun Fənərbaxça üçün 2–1 sona çatdı. 6 dekabr 2020-ci ildə Super liqanın 11-ci həftəsində Fənərbaxçanın Dənizlispora qarşı 2–0 qazandığı maçda Radosław Murawski-nin bir penalti zərbəsini qurtardı. Sərdar Əzizin çıxışından sonra Fənərbaxçanın 10 nəfərlik səviyyəyə endiyi bu oyun zamanı cəmi 7 qurtarış etdi.

Beynəlxalq Karyera
------------------

### Gənclik

Altay, 2018-ci il Toulon Turnirində Türkiyə U-20-lərini təmsil etdi.

### Türkiyə A milli

Altay, 9 noyabr 2020-ci il tarixində Macarıstan və Rusiyaya qarşı UEFA Millətlər Liqası qarşılaşmaları üçün Şənol Günəş tərəfindən A milli-yə çağırıldı. Altay, ilk milli maçına 27 may 2021-ci ildə Türkiyə və Azərbaycan arasında 2–1 bitən yoldaşlıq oyununda çıxmışdır.

Karyera Statistikaları
----------------------

*17 fevral 2021 tarixindən etibarən*

| Klub | Sezon | Liqa | Kubok | Avropa | Ümumi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Maç | Qol | Maç | Qol | Maç | Qol | Maç | Qol |
| MKE Ankaragücü |
| 2015–16 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| 2016–17 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 |
| 2017–18 | 7 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 |
| 2018–19 | 17 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 19 | 0 |
| Ümumi | 27 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 30 | 0 |
| Fənərbaxça |
| 2019–20 | 32 | 0 | 3 | 0 | 0 | 0 | 35 | 0 |
| 2020–21 | 23 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 12 | 0 |
| Ümumi | 43 | 0 | 4 | 0 | 0 | 0 | 47 | 0 |
| Umumi karyera | 70 | 0 | 7 | 0 | 0 | 0 | 77 | 0 |

İstinadlar
----------

1. 1 2  Altay Bayindir // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  "Altay Bayındır renklerimize bağlandı". 2020-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-05.

Xarici Keçidlər
---------------

* Altay Bayındır TFF oyunçu məlumatları
* Transfermark-Altay Bayındır

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · FootballDatabase.eu · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · ТФФ (oyunçu) · УЕФА |
**Terabitiya körpüsü** (*ing.* Bridge to Terabithia) — 2007-ci ildə çəkilmiş fantastik dram filmi. Rejissoru Qabor Çupo olan filmin ssenari müəllifləri David L. Paterson və Jeff Stockwell-dir. Film Katerine Patersonun eyni adlı romanı əsasında ABŞda Walt Disney Pictures tərəfindən istehsal olunub. Filmin ulduzları sırasında Josh Hutcherson, AnnaSophia Robb, Robert Patrick, Bailee Madison, Zooey Deschanel yer alıb. *Terabitiya körpüsü* filmi Terabitiya adlanan fantaziya dünyasını yaradan və tərk edilən ağac evində boş vaxtlarını birlikdə keçirən Cess Aarons və Lezli Burk adlı 10 yaşlı qonşulardan bəhs edir.

Orijinal roman müəllifin oğlunun uşaqlığındakı hadisələrə əsaslanır. Filmin istehsalı 2006-ci ilin fevralında başladı və noyabrında başa çatdı. Əsas çəkiliş Yeni Zelandiyanın Aukland adlı bölgəsində altmış günə baş tutub. Filmin montajına 10 həftə sərf olunmasına baxmayaraq, televiziya proqramının, musiqi və vizual effektlərin quraşdırılması bir neçə ay çəkdi.

*Terabitiya körpüsü* filminin buraxışılışı kifayət qədər uğurla nəticələndi və tənqidçilər tərəfindən uşaqlar üçün olan romanlara sadiq qalan bir layihə adlandırdı. Film üçün 7 mükafat təyin olundu, Cavan Artist Mükafatı nominasiyasında 5 mükafat qazandı.

Həmçinin bax
------------

ABŞ filmlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  .
3. 1 2  .

Xarici keçid
------------

* Filmi izlə (azərbaycan dilində)
Gənc marka kolleksiyaçısı (1954).
**Poçt markası kolleksiyaçılığı** poçt markası və əlaqəli əşyaların kolleksiyası ilə məşğul olmağı əhatə edir. Filateliyanın sahələrindən biridir. XIX əsrdən bəri dünyanın ən populyar hobbilərindən biridir.

Tarixi
------

İrlandiyada yaşamış Con Burkenin ilk marka kolleksiyaçısı olduğu güman olunur. O, 1774-cü ildə fiskal markalardan ibarət kolleksiya hazırlamışdır. Onun kolleksiyası Dublində yerləşən İrland Kral Akademiyasında mühafizə olunur.

Poçt markası kolleksiyaçılığı isə demək olar ki, poçt markalarının ilk dəfə buraxıldığı zamanda yaranmışdır. Artıq 1860-cı illərdə Avropada və ABŞ-də poçt markası kolleksiyaçılığı ilə məşğul olan minlərlə şəxs var idi. Poçt markası yığan ilk görkəmli şəxslərdən biri Con Eduard Qrey olmuşdur. Adelayd Lusi Fenton isə poçt markası kolleksiyaçılığı ilə məşğul olmuş ilk qadınlardan biridir.

Alətlər
-------

Poçt markası kolleksiyaçılığı ilə məşğul olarkən bir neçə sadə alətdən istifadə olunur. Marka maqqaşı markaları onlara zərər vermədən götürmək üçün istifadə olunur. Lupa isə markadakı detallara baxmağa kömək edir. Markalar adətən poçt markası albomunda saxlanır.

Məşhur kolleksiyaçılar
----------------------

Con Lennonun marka albomu.
Fransa-Avstriya aristokratı Filipp fon Ferrarinin XX əsrin əvvəllərində yığdığı poçt markası kolleksiyası ən məşhur kolleksiyalardan biri hesab olunur. İngiltərə biznesmeni Tomas Taplinq öz poçt markası kolleksiyasını 1891-ci ildə Britaniya Muzeyinə bağışlamışdır. Bu kolleksiya Taplinq kolleksiyası kimi tanınır.

Bəzi Avropa monarxları poçt markası kolleksiyaçısı olmuşdurlar: Britaniya kralı V Corc və Rumıniya kralı II Karol kimi. ABŞ prezidenti Franklin Delano Ruzvelt poçt markası yığmağı sevirdi. Hətta bir sıra xatirə markasını o dizayn etmişdir. Freddi Merkuri uşaq olarkən marka yığmışdır. Onun uşaqlıq kolleksiyası Britaniya Poçt Muzeyi və Arxivində saxlanılır. *"The Beatles"* qrupunun üzvü Con Lennon da uşaqlıqda poçt markası yığmışdır. Onun kolleksiyası Milli Poçt Muzeyində qorunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Vickers, Marcia.* "Delivery Isn't Guaranteed, but Stamps Are Turning Profits". The New York Times. 15 December 1996. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
2. ↑  "The origin of stamp collecting in America, Part 1". Linn's Stamp News. 17 October 2014. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
3. ↑  Gray, John Edward,  *A Hand Catalogue of Postage Stamps for the use of the Collector*. 1862. Robert Hardwicke. page viii.
4. ↑  *The American Philatelist,* Volume 75, p.32
5. ↑  ""Philatelic Collections: The Tapling Collection", British Library".
6. ↑  "FDR–Stamp Collecting President". National Postal Museum. 11 July 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
7. ↑  "Famous Philatelists". The British Postal Museum & Archive. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.
8. ↑  "John Lennon – The Lost Album". National Postal Museum. İstifadə tarixi: 31 oktyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* LearnAboutStamps.com Marka kolleksiyaçıları üçün resurs

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh85105432 |