recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Çezare Makkari. "Siseron Katilinanı ifşa edir" (1888)
**Natiqlik** və ya **bəlağətli nitq** **sənəti** — inandırmaq məqsədi ilə kütlə qarşısında çıxış etmə sənəti. Natiqlik ritorika, aktyorluq texnikası (təqdimat) və manipulyasiya üsullarının harmonik vəhdətidir.

Natiqin məqsədi öz nöqteyi-nəzərini müdafiə edərək, öz mövqeyini rəqibə və ya auditoriyaya təqdim etməkdir. Hazırlanmış nitq və natiqlik üsullarından istifadə edərək bu məqsədinə nail olur.

Natiqlik sənəti və onun xassələrini ritorika elmi öyrənir.

Natiqlikdə arqumentasiya
------------------------

Kütləvi nitqdə **arqument** tezisi sübut etməyə yönəlmiş faktlar, tədqiqat məlumatları, hadisələr, praktik nümunələrdir.

Antik ritorikada Aristotel arqumentin üç növünü ayırd edirdi: etos, patos, loqos.

* **Etos** – öz nitqi ilə insanları müəyyən hərəkətlərə sövq etməyə, bəyanatın mövzusuna baxış və münasibəti dəyişməyə çağırmağa hazırlaşan şəxsin etik, mənəvi mövqeyidir; etos ən birbaşa danışıq və ya yazılı söz üçün vətəndaş məsuliyyəti hissi ilə əlaqələndirilir.
* **Loqos** – insanlar üçün mühüm düşüncədir, dialektik səviyyədə onların fəal əks etdirilməsi və mənimsənilməsi mövzusuna çevrilməli olan ideyadır.
* **Pafos** – vəziyyətə, ifadənin məqsədinə uyğun gələn və ifadənin mənasının başa düşülməsinə və mənimsənilməsinə ən çox kömək edən obrazlı nitq formasıdır.

Natiqlik sənəti keyfiyyətinə psixikanın təsiri
----------------------------------------------

İnsan psixikası ilə səs aparatı arasında birbaşa əlaqə var. Əgər danışanın səsləndirmək istədiyi fikir və hisslər zəif, anlaşılmaz və ya qeyri-müəyyəndirsə, onun nitqinin də mahiyyəti eynilə bu cür olacaq. Nitq aparatı tam işləməyəcək. Bu cür nasazlığın əlamətləri aralıq və dayaz nəfəs, monoton səs, aydın olmayan artikulyasiya və yanlış intonasiyadır. Nitq mexanizmini tam "döyüş hazırlığına" gətirmək üçün parlaq, canlı düşüncələr və natiqin onları bölüşməyə hazır olması lazımdır. Pol Soperə görə, natiqin əsas vəzifəsi *deyilməli nələrəsə sahib olmaq və onu ifadə etməyə dərin ehtiyac duymaqdır*.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Николай Овчаров.* Мастер публичных выступлений. 2017.
2. ↑  "Филология в задачах - Этос, логос и пафос". www.philologia.ru. 2017-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
3. ↑  Поль Л. Сопер. Основы искусства речи. Глава 1 (Основы речи), часть А (Речь — это человек в целом), 6-й абзац.
**Onlayn bankçılıq**, və ya **internet bankçılığı**, **virtual bankçılıq**, **veb-bankçılıq** — bankın və ya digər maliyyə institutunun müştərilərinə maliyyə institutunun veb-saytı və ya mobil proqramı vasitəsilə bir sıra maliyyə əməliyyatlarını həyata keçirməyə imkan verən sistem. Bu 2000-ci illərin əvvəlindən müştərilərin bank hesablarına daxil olmalarının ən geniş yayılmış yolu olmuşdur.

Onlayn bankçılıq sistemi adətən bank xidmətlərinə çıxışı təmin etmək üçün bank tərəfindən idarə olunan əsas bank sisteminə qoşulur və ya onun bir hissəsi olur. Onlayn bankçılıq filial şəbəkəsindən asılılığı azaldaraq bankların əməliyyat xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və bəzi müştərilərə filiala getməyə məcbur etmir, hətta filiallar bağlı olduqda belə bank əməliyyatlarını həyata keçirmək imkanı verir.

İnternet bankçılığı elektron ödənişlərin edilməsi, hesab qalıqlarına baxmaq, çıxarışların alınması, son əməliyyatların yoxlanılması və hesablar arasında pul köçürməsi kimi funksiyaları təklif edən fərdi və korporativ bankçılıq xidmətləri təqdim edir.

Bəzi banklar tamamilə internet və ya internet və telefon vasitəsilə fəaliyyət göstərirlər, heç bir fiziki filialı olmadan öz onlayn bankçılıq imkanlarına tam etibar edirlər. Bu banklara "birbaşa bank" və ya "neobank" deyilir.
**Mənsubiyyət kateqoriyası** — sahib şəxslə mənsub əşya arasındakı münasibəti bildirən ümumi qrammatik kateqoriya.

Formalaşma üsulları
-------------------

Müasir Azərbayсan dilində mənsubiyyət kateqoriyası iki üsulla ifadə edilir: morfoloji üsul, sintaktik üsul.
Morfoloji üsulda mənsubiyyət məfhumunun yaranması üçün həmişə iki sözün bir tərkib şəkildə işlənməsi şərt deyildir.
Sahib anlayışı verən subyekt (şəxs əvəzliyi) iştirak etmədən də 
obyektlə-isimlə (mənsub əşya ilə) həmin məzmunu yaratmaq 
mümkündür. Məsələn: Dərdimin, qəmimin səndin ortağı (B.Vahabzadə).

Sintaktik üsulla ifadə olunan mənsubiyyət kateqoriyasının iki tərəfi var. Birinсi tərəf sahib şəxs, ikinсi tərəf isə mənsub şəxs və ya əşyadan ibarət olur. Məsələn:
İndi kimə açım dərdimi bir-bir,
Kim mənim dərdimə yanar sən qədər?
(B.Vahabzadə).

Rus dilində mənsubiyyət kateqoriyası yalnız sintaktik üsulla yaranır. Çünki bu dildə mənsub əşya mənsubluq anlayışını bildirən qrammatik göstərici qəbul etmir. Məsələn, моя книга.

sikiyyət şəkilçiləri
--------------------

Müasir ədəbi dilimizdə işlənən mənsubiyyət kateqoriyasının şəkli əlamətləri aşağıdakılardır:
Birinci şəxsin təki saitlə bitən isimlərdə -m (atam, nənəm), samitlə bitən isimlərdə -ım, -im, -um, -üm (yolum, gözüm).
Birinci şəxsin cəmi saitlə bitən isimlərdə -mız, -miz, -muz, -müz (atamız, nənəmiz), samitlə bitən isimlərdə -ımız, -imiz, -umuz, -ümüz (əlimiz, topumuz).
İkinci şəxsin təki saitlə bitən isimlərdə -n (atan, nənən), samitlə bitən isimlərdə -ın, -in, -un, -ün (əlin, topun).
İkinci şəxsin cəmi saitlə bitən isimlərdə -nız, -niz, -nuz, -nüz (atanız, nənəniz), samitlə bitən isimlərdə -ınız, -iniz, -unuz, -ünüz (yolunuz, gözünüz).
Üçüncü şəxsin təki və cəmi saitlə bitən isimlərdə -sı, -si, -su, -sü (nənəsi, atası), samitlə bitən isimlərdə -ı, -i, -u, -ü (topu, gözü).

Həmçinin bax
------------

* İsim

İstinadlar
----------

1. ↑  *Muxtar Hüseynzadə.* Müasir Azərbaycan dili Morfologiya. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 40.
2. ↑  *Buludxan Xəlilov.* Müasir Azərbaycan dilinin morfologiyası. Bakı. 2000. səh. 206.
3. ↑  *Muxtar Hüseynzadə.* Müasir Azərbaycan dili Morfologiya. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 41-42.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Tofiq Əhmədov.

**Əhmədov Tofiq Mürsəl oğlu** (8 may 1938, Quba – 17 aprel 1998, Bakı) — Azərbaycanın dilçi alimi, toponimist, Azərbaycan Onomastika Cəmiyyətinin
İdarə heyətinin sədr müavini, Azərbaycan İqtisad İnstitutunun "Azərbaycan dili"
kafedrasının müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Tofiq Əhmədov 1938-ci il mayın 8-də Quba şəhərində anadan olmuşdur.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində (1962-1967)
təhsil almışdır.
AMEA-nin Dilcilik institutuna işə dəvət olunmuşdur.AMEA-nın (1967-1969) müxtəlif şöbələrində işləmişdir.
1987-ci ildə Sovet Türkoloqları Komitəsinin XV plenumun qərarı ilə SSRİ EA Türk onomastikası bölməsinin büro üzvü və 1988-cici ildə Azərbaycan Mədəniyyət Fondunun elmi-ictimai Toponimiya şurası sədrin müavini seçilmişdi.Eyni zamanda Azərbaycan Onomastika Cəmiyyətinin İdarə heyəti sədri müavini idi. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində Azərbaycan dili kafedrasının müdiri olmuşdur(1990-1998).

Ədəbi fəaliyyəti
----------------

Azərbaycan toponimlərini ilk dəfə sistem halında təhlil etmiş, onların müxtəlif sözlərdən törəmə olduğunu, ümumi leksik vahidlərlə toponimlərin fərqinin, mikro və makro toponimlərin xüsusiyyətlərini, elliptik və tam formada işləndiklərini, sintaktik xüsusiyyətlərini, qədim türk sözlərinin toponimlərdə əks olunması və s. problemlərə aid sanballı əsərlər yazmış, bu sahədə 120-dən çox elmi məqalə çap etdirmişdir. Onun səyi ilə ilk dəfə olaraq Bakı Dövlət Universitetində "Azərbaycan onomastikası" ümumi kursu təşkil olunmuş, "Azərbaycan toponimikası" ixtisas kursu tədris edilmiş, bu kursların dərs vəsaitləri hazırlanmış və çap olunmuşdur. Onomastika və dilçiliyin digər sahələri ilə məşğul olan onlarla alimə elmi rəhbər
və opponent olmuşdur.

Professor T.Əhmədovun rəhbərliyi altında "Azərbaycan dilinin böyük izahlı onomastik lüğəti" hazırlanmışdır.Türkdilli ölkələr arasında ilk dəfə olarag "Azərbaycan dilinin dialektoloji atlası" (1990) adlı monumental əsərin müəlliflərindən biri olmuşdur.
100-ə qədər elmi əsərin müəllifi və 30-a yaxın regional, beynəlxalq konfransların iştirakçısı olub.

Kitabları
---------

* Əhmədov T.M El-obamızın adları. Bakı, "Gənclik", 1984, s.128.
* Əhmədov T.M. Azərbaycan paleotoponimiyası, Bakı, ADU, 1985, 88 səh.
* Əhmədov T.M Azərbaycan toponimiyasının əsasları. Bakı, Bakı Universiteti Nəşriyyatı, 1991, s. 312.
* Əhmədov T.M. Qədim «şen» coğrafi terminin mənşəyinə dair. - Azərbaycan onomastikası problemləri, VI, Bakı, 1996, səh.63-69.

İstinadlar
----------

* «Azərbaycan filologiyasının inkişafında Bakı Dövlət Universitetinin rolu»
* «Toponimler»
**Kaya ayıcası** (*lat.* Arctia caja) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin pulcuqluqanadlılar dəstəsinin erebidlər fəsiləsinin ayıca cinsinə aid heyvan növü.

Təsviri
-------

Qanadları açılmış halda 65 – 68 mm-dir. Ön qanadlar tünd qəhvəyi rəngdədir, azacıq qırmızıya çalır. Üzərində sarımtıl-ağ rəngdə zolaqlar var. Qanadın zirvəsinə yaxın eninə yerləşən sarğı enli, ona birləşən və digər ucu qanadın daxiin kənarına doğru uzanan zolaq isə ensizdir. Buradan qanadın əsasına doğru uzanan zolaq qanadın əsasına birləşir və burada bir neçə yerə haçalanır. Arxa qanadlar açıq qırmızı rəngdədir, əsasına yaxın bir böyük qara ləkə, yanlarında isə iki kiçik qara ləkə vardır. Qanadın kənarında 1 kiçik, 2 böyük qara naxış yerləşir. Döşün üzəri ön qanadın rəngində tüklərlə örtülüdür. Qarıncığı arxa qanadın rəngindədir, qırmızıdır.

Yayılması
---------

Avropa, Ön Asiya, Qafqaz, Orta Asiya, Qazaxıstan, Sibirdən Sakit okeanın sahillərinə qədər, Şimali Çin, Koreya, Tibet və Himalay, Yaponiya, Şimali Amerika, Azərbaycanda isə Quba-Xaçmaz, Şəki-Zaqatala bölgəsi, Lənkəran, Dağlıq Qarabağ və Naxçıvan MR-da yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Dağətəyi və dağ meşələrinin açıqlığında, tuqay meşələrində. Həyat tərzi ətraflı öyrənilmişdir. Tırtılı müxtəlif yaşlarda qışlayır. Əsasən ot bitkiləri və bir çox kol bitkiləri ilə qidalanır. Tozağacı, söyüd, moruq, çiyələk, böyürtkən və çuğundura zərər verir. Kəpənəyi iyun, iyul və avqust aylarında uçur. 2 nəsil verir.

Sayı
----

Azsaylıdır. Naxçıvandan 3 kəpənəyi tutulmuşdur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, tuqay meşələrinin qırılması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
-----------------------------------------

Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q674760
* Wikispecies: Arctia caja
* ADW: Arctia\_caja
* BAMONA: Arctia-caja
* BioLib: 54922
* BOLD: 22952
* BugGuide: 26615
* EoL: 51859959
* EPPO: ARCTCJ
* EUNIS: 309183
* Fauna Europaea: 446959
* Fauna Europaea (new): eb129c3c-dfb0-49a9-bf8d-6b5ffb16079d
* GBIF: 5115874
* iNaturalist: 68330
* IRMNG: 11251188
* ITIS: 188662
* LepIndex: 41008
* LoB: 5518
* MONA: 8166
* NBN: NBNSYS0000006143
* NCBI: 289281

 |
**"İmtiyaz" medalı** və ya "**İmtiyaz" nişanı** (Osmanlı türkcəsi: ‏امتياز نشانی) - Sultan II Əbdülhəmid dövründən 1882-ci ildən etibarən Osmanlı imperiyası tərəfindən verilməyə başlanan mülki və hərbi medal.

Haqqında
--------

Qızıl və gümüş olmaqla iki növdən ibarət olmuşdur. Qızıl medal müharibələrdə ən yüksək cəsarət göstərən Osmanlı hərbçilərinə verilirdi. I Dünya müharibəsi zamanı verilən medallarda çarpaz qılınc və üzərində verildiyi ilin yazıldığı sancaq olurdu. Məcidiyyə nişanında olan *Sədaqət*, *Hamiyyət*, *Qayrət* və *Şücaət* kəlimələri bu medalda da var idi. Medal xarici hərbiçilərə verilməmişdir. Lakin bunun tək istisnası I Dünya müharibəsi zamanı alman hərbçilərə verilməsidir. Medal birbaşa Sultan və ya onun adından hər hansısa yüksək vəzifəli dövlət rəsmisi tərəfindən verilirdi. Sahibinin ölümündən sonra medal sahibinin varislərinə keçə bilməzdi.

Həmçinin bax
------------

* "Müharibə" medalı
* "Ləyaqət" medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Edhem, Eldem.* İftihar ve İmtiyaz : Osmanlı Nişan ve Madalyaları Tarihi. İstanbul. 2004.
2. ↑  *Erüreten, Metin.* Osmanlı madalyaları ve nişanları. Belgelerle tarihi. İstanbul. 2001.
**Pareto əyrisi** (Pareto diaqramması) — Pareto qanununun qrafik əksi, müəyyən resursların (toplanmış sərvət, səsvermənin nəticələri...) bölüşdürülməsinin məcmu asılılığı və ya çoxlu səbəblər toplusundan (nümunə) əldə edilən nəticələr (məsələn, əhalinin sayı, əhalinin fəaliyyəti). iştirakçılar...). İstehsal proseslərinin keyfiyyətinin ölçülməsi, qiymətləndirilməsi, nəzarəti və təkmilləşdirilməsi üçün yeddi əsas vasitədən biri "keyfiyyətə nəzarətin yeddi aləti"nə daxildir.

Müxtəlif k üçün Pareto paylanma funksiyası

Tarixi
------

1897-ci ildə italyan sosioloqu və iqtisadçısı Vilfredo Pareto (1848-1923) aşkar etdi ki, cəmiyyətdə sərvətin bölüşdürülməsi ümumiyyətlə müəyyən qanuna uyğundur - idarə olunan mülkiyyətin/sərvətin miqdarı iki dəfə artdıqca, müvafiq səviyyəyə çatan insanların sayı eksponent olaraq azalır. təqribən sabit çarpan. Beləliklə, Pareto belə bir nəticəyə gəldi ki, cəmiyyətdə sərvət bölgüsü qeyri-bərabərliyi təbiətin təbii qanunu kimi bir şeydir, onun təsiri hamarlana bilər, lakin pul sistemində aradan qaldırıla bilməz.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Nancy R. Tague.* "Seven Basic Quality Tools". The Quality Toolbox. Milwaukee, Wisconsin: American Society for Quality. 2004. səh. 15. 2018-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-02-05.
2. ↑  "What is a Pareto Chart? Analysis & Diagram". ASQ.org. 2021-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-10.
3. ↑  *Mohamed Ben-Daya, Salih O. Duffuaa, Abdul Raouf, Jezdimir Knezevic, Daoud Ait-Kadi.* Handbook of Maintenance Management and Engineering. ISBN 1848824726.
Köhnə konservatoriya binası (1911-ci ilə qədər) indiki CNSAD binasıdır.
**Paris Konservatoriyası** — 1795-ci ildə yaradılan musiqi və rəqs məktəbi, hal-hazırda Parisin 19-cu bölgəsində mövcud olan Jan Jores küçəsində yerləşir. Konservatoriya musiqi, rəqs, dram və rəsm sahələrində ənənəvi "*fransız məktəbi*" istiqamətində təhsil verir. 1946-cı ildə konservatoriya iki ayrı konservatoriyaya ayrıldı; teatr, dram və aktyorluq fakültələrinin olduğu *Conservatoire national supérieur d'art dramatique* (CNSAD) və musiqi, rəqs təhsilinin verildiyi *Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris* (CNSMDP).

Konservatoriya Fransa Mədəniyyət Bələdiyyəsinin himayəsi altında fəaliyyətini davam etdirir.

Tarix
-----

Paris Konservatoriyasının tarixi XIV Lüdovikin 1669-cu il iyunun 28-də qurduğu Kral musiqi məktəbinə (*fr.* École Royale de Chant) qədər gedib çıxır. 1785-ci ildə Fransua Josef Qossek konservatoriyanı yenidən qurdu.

1793-cü ildə konservatoriya Kral musiq məktəbi milli qvardiyanın musiqiçiləri üçün olan bir məktəblə birləşdirildi və *İnsitut national de musique* olaraq adlandırıldı.

Böyük Fransa inqilabı ərəfəsində qurulmuş olan Milli konqres məktəbi 1795-ci ildə Musiqi Konservatoriyası (*fr.* Conservatoire national supérieur de musique) adlandırıldı və yeni konservatoriyanın ilk 350 şagirdi 1796-cı ilin noyabrında təhsillərinə başladı.

Həmçinin bax
------------

* Konservatoriya

Xarici keçidlər
---------------

* CNSAD website
* CNSMDP website {English} Arxivləşdirilib 2007-01-25 at the Wayback Machine
* Effects of the Bologna Declaration on Professional Music Training in Europe Arxivləşdirilib 2005-09-30 at the Wayback Machine
* European Association of Conservatoires (AEC)

İstinadlar
----------

* Pierre, Constant, editor (1900). *Le Conservatoire national de musique et de déclamation. Documents historiques et administratifs*. Paris: Imprimerie National. 1031 pages. View at Google Books.

1. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | YouTube |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Laruss ensiklopediyası · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX141521 · BNF: 118633265 · GND: 4374866-1 · ISNI: 0000 0001 2175 8572 · LCCN: no97033312 · NKC: ko2008480104, ko2008480103 · SUDOC: 030464579 · VIAF: 144434906 · WorldCat VIAF: 144434906 |

 |
**MEGA** (*ing.* MEGA Encrypted Global Access) – məlumatları qorumaq üçün şifrələmə alqoritmlərindən istifadə edən bulud hostinq servizidir. MEGA əvvəllər Megaupload-ı quran Yeni Zelandiyalı sahibkar Kim Dotcom tərəfindən təsis edilib. Kim Megaupload müəllif hüquqlarının pozulması ittihamı ilə ABŞ səlahiyyətliləri tərəfindən bağlandıqdan sonra yeni platformanı yaradıb.AES alqoritmindən istifadə edərək brauzerdəki bütün məzmunu şifrələyir. MEGA interfeysində istifadəçilər faylları yükləyə və saxlaya, qovluqlar yarada, sənədlərə və media fayllarına baxa bilərlər. İstifadəçilər yüklənmiş faylları siyahı və ya nişanlar kimi görə bilər və həmçinin tələb olunan faylı tapmaq üçün axtarışdan istifadə edə bilərlər.
Pulsuz hesablar üçün 20 GB-a qədər, qeydiyyatdan sonrakı ilk ay ərzində 50 GB-a qədər, ödənişli bulud yaddaş is – 400 GB-dan 16 TB-a qədərdir. Ödənişli xidmətlər üçün ödəniş PayPal, VISA, MasterCard və ya Bitcoin kriptovalyutasından istifadə edən resellerlər vasitəsilə həyata keçirilir. Pulsuz istifadəçilər üçün bir IP ünvanı üçün məlumat ötürmə limiti var: hər 6 saatdan bir 4 GB-a qədər. MEGA bulud yaddaşı təklif etməklə yanaşı, MEGAmail adlı e-poçt xidməti də təklif edir İstifadəçinin faylları bərpa imkanı olmadan istənilən vaxt administrasiya tərəfindən silinə bilər. Baş ofis Yeni Zellandiyada yerləşir.

Tarixi
------

MEGA fayl hostinq servizi Megaupload 19 yanvar 2012-ci ildə Birləşmiş Ştatların Ədliyyə Departamenti tərəfindən ələ keçirildib, bağlandıqdan sonra yaradılmışdır.
4 iyul 2013-cü ildə MEGA Android proqramını Google Play -də yayımlayıb.
2016-cı ilin yanvarında MEGA xidmətin 12 milyard fayl yüklənmiş 35 milyon qeydiyyatdan keçmiş istifadəçisi olduğunu elan etdi.
2020-ci ildə Mega, 195 milyon istifadəçidən ibarət istifadəçi bazasına malik olduğunu bildirib. Daha sonra 2021-ci ildə MEGA şəffaflıq hesabatını paylaşdı, burada 107 milyard fayl saxlayaraq 230 milyon qeydiyyatdan keçmiş istifadəçisi olduğunu yayımlayıb.

Həmçinin bax
------------

* Bulud texnologiyaları
* Google Drive
* OneDrive
* Amazon Web Services
* Google Cloud Platform

İstinadlar
----------

1. ↑  "MEGA".  (ingilis). İstifadə tarixi: 2023-12-19.  (#first\_missing\_last)
2. ↑  "MEGA". Gabon suspends Kim Dotcom's me.ga domain (ingilis). Archived from the original on 2023-12-19. İstifadə tarixi: 2023-12-19.  (#first\_missing\_last)
3. ↑  "MEGA". Mega (ingilis). Archived from the original on 2023-12-19. İstifadə tarixi: 2023-12-19.  (#first\_missing\_last)
4. ↑  "MEGA turns 3!". Mega (ingilis). Archived from the original on 2023-12-19. İstifadə tarixi: 2023-12-19.  (#first\_missing\_last)
5. ↑  "MEGA turns 3!". Mega Cloud Now Has 230 Million Users Storing 107 Billion Files (ingilis). Archived from the original on 2023-12-19. İstifadə tarixi: 2023-12-19.  (#first\_missing\_last)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Linkedin · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Tematik saytlar | GitHub |
**Hesabatlı hökumət** (İngilis dilində: Responsible government), xüsusən İngiltərə parlamenti əsasında modelləşdirilən parlament sistemlərində hökumətin, yəni icraedici orqanın hökmdardan daha çox parlamentlar məclis üçün hökumətin məsuliyyətini, yəni hesabat verməsini izah edən bir termindir. Bu mənada istifadə edildikdə, parlament sistemində qurulmuş bir hökumət deməkdir.

Hesabatlı hökumət konsepsiyası Britaniya imperiyası tarixində, xüsusən Kanada və Avstraliya kimi koloniyalarda mühüm yer tutur. Hesabatlı hökumət çərçivəsində bu koloniyalardakı qubernator seçilmiş parlamentin rəyinə uyğun qərar qəbul etməli idi. Xalqın seçdiyi məclis bu tətbiqin icrasından əvvəl məsləhət verə bilsə də, mərkəzi hökumətə cavabdeh olan qubernator bu tövsiyəni dinləmək məcburiyyətində deyildi.

Kanadada xalqa cavabdeh hökumət anlayışı 1830-cu illərdə İngiltərədəki hökumət formasını sevənlər tərəfindən, hakimiyyətin güclü, yerli elitaların əlində olması nəticəsində koloniyalarda yaranmış problemlərin həlli üçün təbliğ olunmağa başlanmışdı. Bu dövrdə Yuxarı Kanadada William Lyon Mackenzie və Aşağı Kanadada Louis-Joseph Papineau tərəfindən dəstəklənən Amerika tipli hökumət, "məsuliyyətli hökumət"dən daha radikal bir cərəyanı təmsil etmişdi. Durham qrafı John Lambton Nova Scotiyada, Joseph Howe Yuxarı Kanadada, Robert Baldwin isə İngiltərədə modelləşdirilən xalq qarşısında cavabdeh hökumət konsepsiyasını müdafiə etdi. Nova Scotiada Howe, Baldwin və Louis LaFontaine Kanada əyalətində məsuliyyətli hökumət səlahiyyətlərini əldə etmək üçün mötədil (mülayim) islahat partiyaları qurdular. Bu mandat əvvəlcə Yeni Şotlandiyaya 1848-ci ilin yanvarında, 1848-ci ilin növbəti aylarında isə Kanada əyalətinə verildi.
**Rza bəy Lətifbəyov (Rza Zaki)** — pedaqoq, yazıçı.

Həyatı
------

Şəkidə üsuli-cədid məktəbində, Batumda Anxazi məktəbində, Gəncə Ruhani Seminariyasında (1906-1909), Göyçayda müsəlman cəmiyyətinin "İqbal" məktəbində (1910), Hacı Zeynalabdin Tağıyevin fabrik məktəbində (1910-1914) və rus-Azərbaycan (rus-müsəlman) məktəbində (1915-1920) Azərbaycan dilindən və şəriətdən dərs demişdir. Rza Zaki XX əsrin əvvəllərində bədii yaradıcılıqla məşğul olmuş, "Zavallı Cavad" (1912), "Fədayi-eşq" (1912), "Koroğlu" (1913) romanlarını, "Sultan Ədbülhəmidin xəli" (1913) pyesini yazıb nəşr etdirmişdir. Azərbaycanın istiqlal yazıçısı Seyid Hüseyn Rza Zakinin nəsr əsərlərinin ideya-bədii cəhətdən zəifliyini, xüsusilə Avropa məişətinin Azərbaycan adət-ənənəsi kimi təsvir olunmasını, xalq ədəbiyyatı nümunələrinin bəsit əksini kəskin surətdə tənqid etmişdir. Rza Zaki Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə dövlət teatr truppasının inzibatçısı vəzifəsində işləmiş, 1919-cu il oktyabrın 24-də teatr mövsümü onun nitqi ilə açılmış, sonra İsa bəy Aşurbəyovun tarixi movzuda "Azərbaycan" pyesinin tamaşası göstərilmişdi. Həmin ildə Rza Zakinin "Sultan Əbdülhəmidin xəli" pyesi də tamaşaya qoyulmuşdu.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Yazıçı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Siyana Vasileva** (3 mart 1996, Bolqarıstan) — Bolqarıstan mənşəli Azərbaycanın bədii gimnastı.

Həyatı
------

Siyana Vasilevanın anası bədii gimnastika üzrə məşqçidir, eyni zamanda atası da idmançıdır.

Siyana Vasileva bolqar dili, rus və ingilis dillərini bilir.

Siyana, həmçinin psixologiya elmi ilə maraqlanır.

Karyerası
---------

Gimnastikaya ilk addımlarını 2005-ci ildə atan Siyana 2011-ci ildən milli komandaya çağırılıb. Ənənəvi "Baltik Halqası" turnirində çıxış edən Siyana ilk qızıl medalını da Latviyadan gətirib. İlk ciddi qələbəsini də 2011-ci ildə Minskdə keçirilən Avropa Çempionatında gənclərdən ibarət komandanın tərkibində 1-ci yeri tutmaqla qazanıb. 2014-cü ildə Bakıda keçirilən Avropa Çempionatında Diana Doman, Aliyə Paşayeva, Aleksandra Platonova, Aynur Mustafayeva və Səbinə Abbasova ilə birlikdə 3 top və 2 lentlə qrup tapşırıqlarında gümüş medal qazanıb. Gimnastlarımız Müslüm Maqomayevin "Mavi əbədilik" mahnısının sədaları altında çıxış ediblər. Hakimlər azərbaycanlı gimnastların çıxışını 17.650 balla qiymətləndiriblər. Bu, Avropa çempionatında Azərbaycan gimnastlarının qazandığı 3-cü medal olub.

Siyana qrup komandası tərkibində 2015 Avropa Oyunlarında Azərbaycanı təmsil edəcək.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-10.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-01-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-10.
3. ↑
**Çiloe adası́** (*isp.* Isla de Chiloé) — Sakit okeanda yerləşən, Çiliyə məxsus olan ada. Sahəsi 8394 km² təşkil edir. Çiloe arxipelaqının əsas adası olaraq arxipelaqın 91,4 % ərazisini təşkil edir (9181 km²).

Yerləşməsi
----------

Çiloe
Sahəsinə görə Çilinin Odlu Torpaqdan sonra ikinci adasıdır. Cənubi Amerikanın isə sahəsinə görə dördüncü adasıdır.

Onun şimaldan cənuba uzunluğu 190 km, maksimal hündürlüyü 1048 metr təşkil edir. Şərqdən qərbə eni 60 km-dir.

Şərqi təpəli düzənliklərdən ibarətdir.

Ada materikdən Ankud körfəzi və Korkovado körfəzi şərqdən, Cakao boğazı şimaldan, Quafo boğazı ilə isə cənubdan ayrılır.

İqlimi
------

İqlimi mülayim və rütubətlidir. Sakit okendan keçən Peru cərəyanının təsirinə məruz qaldığından ada ətrafında temperatur il ərzində 9–11 °C arasında dəyişir.

Adanın mərkəzindən keçən dağlar adanı iqlim baxımdan iki yerə bölür. Dağlar iqlimə böyük təsir göstərir.

Yayda temperatur 12,8 °C, qışda isə 7,5 °C olur. İllik yağıntının miqdarı isə 2900 mm-dir.

Tarixi
------

Belə düşünülür ki, adanın ilk sakinləri Çonolar olmuşdur. 1567-ci ildə ispanlar adaya ilk dəfə ayaq basırlar. Elə həmin ildəcə onlar Kastro şəhərini inşa edirlər. 1768-ci ildə Ankud adanın mərkəzi şəhəri olur. 1817-ci ilin dekabrında Çili və İspaniya qüvvələri arasında Çiloe adasında şiddıtli döyüş baş verir. Bundan sonra isə ada Çilinin mülkiyyətinə çevrilir.

XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Çilini bürüyən qızıl xəstəliyi səbəbindən ada əhalisinin bir qismi ölkənin cənubuna axışmışdır.

Güçlü zəlzələdən sonra Ankud şəhəri tamamən dağılır. 200 ildən sonra 1982-ci ildə Kastro yenidən adanın mərkəzinə çevrilir.

### Ümumdünya irsi

İspanlar adaya ayaq basdıqdan sonra bura xristian dini adada təbliğ edirlər. Burada inşa edilən kilsələr unikallığı ilə seçilir. Bu səbəbdən 2000-ci ildə bu abidələr UNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Əhalisi
-------

"*Çompa-Çilota*" Çiloelilərin geyimi
Əhalisi 2002-ci ilə olan məlumata görə 154 700 nəfər təşkil edir. Adanın yaşayış məntəqələri — Kastro şərqdə və Ankud şimalda.

Ada əhalisinin əsas məşğuliyyəti meşə məhsullarının istehsalı və balıqçılıqdır.

İnzibati bölgü
--------------

Çiloe arxipelaqına daxil adaların böyük qismi eyni adlı əyalətin ərazisinə daxildir. Ada ərazisi isə kiçik ərazi vaxidlərinə bölünür.

İqtisadiyyat
------------

Kənd təsərrüfatının əsasını heyvandarlıq və kartofçuluq təşkil edir. Ada ilə materik arasında bərə fəaliyyət göstərir. Çakao boğazı üzərində gələcəkdə körpü tikintisi planlaşdırılır. Vilayətin büccəsinin əsasını isə turizm təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд. перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 428

Mənbə
-----

* Çiloe adası
* Çiloe adasının portalı
* Çiloe mifologiya Arxivləşdirilib 2006-04-11 at the Wayback Machine
**Epoxalizm** — dövrün mütərəqqi ruhuna, sosial və texnoloji tərəqqiyə hörmət münasibəti. Bu, Klifford Girts tərəfindən ənənəvi dəyərlərin qiymətləndirilməsi (essensialist) adlandırdığı anlayışla ziddiyyət təşkil edir. O, bu fərqliliyi inkişaf etməkdə olan ölkələri əhatə edən mərkəzi sosial qütb kimi qiymətləndirmişdir.

Daha geniş mənada, istifadə olunan termin postfordist, postmodern inamı təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Bu inanca görə, indiki dövr keçmişlə əsaslı təmiz qırılmanı təmsil edir, bəşər tarixində unikal bir şeydir və bu köklü dəyişiklik səbəbindən əvvəlki qaydalar artıq tətbiq edilməyəcək.

Qütbləşmələr
------------

İnkişaf etməkdə olan dünyada epoxalizm sırf cəmiyyətin və icmanın ənənəvi dəyərlərinə reqressiv qayıdışdan fərqli olaraq, sekulyarlaşma və sənaye tərəqqisinə doğru hərəkəti dəstəkləyən proqressiv qüvvə kimi görünə bilər. Bununla belə, praktikada vəziyyətin daha mürəkkəb olacağı ehtimal edilir. Müstəqillik uğrunda aparılan milliyətçi mübarizələr Qərb modelindən və ya nəzarətindən asılılıqdan xilas olmaq məqsədilə çox vaxt orijinal etnik icmalara və mədəni təcrübələrə, eləcə də epoxalizmə əsaslı çağırışlara arxalanırdılar.

İnternet epoxalizmi
-------------------

Ümumdünya hörümçək torunun sürətli yüksəlişi bir çox diceratinin onu bütün keçmiş təcrübələrdən tamamilə ayrılmış görünməmiş bir insan fenomeni kimi görməsinə səbəb olmuşdur. Yevgeni Morozov XXI əsrdə geniş yayılmış "indiki dövr həqiqətən müstəsna zamandır" inamını təsvir etmək üçün epoxalizm terminindən istifadə etmiş və bunu intellektual yanlışlıq kimi qələmə vermişdir. Dəmir yolları dövrü və ya yayım dövrü kimi əvvəlki texnoloji irəliləyişlərdə Alfred Edvard Hausman 1988-ci ildə "keçmişə və gələcəyə heç bir baxış verməyən, lakin indiki modanın, indiyə qədərki bütün modalardan fərqli olaraq, əbədi qalacağına inanan" zehni tənqid etmişdir.

Bununla belə, son müasirlik zaman intervalları haqqında şüurun qısalması və bu günə diqqət yetirməsi ilə epoxalizmin uzaqgörənliyini edir. Morozov bunu internetə əsaslanan həllərin qaranlıq fetişizmi kimi görürdü.

Həmçinin bax
------------

* Sosial innovasiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Clifford Geertz, *The Interpretation of Culture* (1973) p. 240-1
2. ↑  E. Morozov, *To Save Everything, Click Here* (2013) p. 44
3. ↑  J. Urry, *Climate Change and Society* (2011) p. 36
4. ↑  B. K. Khlief, *Language, Ethnicity and Education in Wales* (1980) p. 6
5. ↑  Edward Said, *Culture and Imperialism* (1993) p. 263 and p. 371
6. ↑  A. Briggs/P. Burke, *A Social History of the Media* (2002) p. 312
7. ↑  E. Morozov, *To Save Everything, Click Here* (2013) p. 36
8. ↑  A. Briggs/P. Burke, *A Social History of the Media* (2002) p. 263
9. ↑  A. E. Housman, *Collected Poems and Selected Prose* (1988) p. 312
10. ↑  I. Craib, *The Importance of Disappointment* (1994) p. 197
11. ↑  E. Morozov, *To Save Everything, Click Here* (2013) p. 36

Xarici keçidlər
---------------

* "Against Epochalism: An Analysis of Conceptions of Change in British Sociology" by Mike Savage in *Cultural Sociology* July 2009 vol. 3 no. 2 217-238
**Bayandur xan** — türk əfsanələrində adı çəkilən əfsanəvi xaqan. **Bayundur (Bayındır) Xan** olaraq da bilinir. Türk xalqlarının qədim tarixi abidəsi olan Qorqud Ata (Dədə Qorqud) əhvalatlarında Xanlar Xanı olaraq təyin olunar. Lakin boylarda onun yalnız adı çəkilir. Əsərin əsas qəhrəmanı isə Qazan xan və onun ətrafında birləşən bahadırlardır. "Oğuz еli" dövlət quruluşunun başında durur. Göründüyü kimi, Azərbaycan-türk yazılı abidələrində Bayandurun adı antroponim, gah da etnonim kimi qeyd olunur. Bayandur tayfasının başçısıdır.

Bayandur xan hökm etdiyi xalqa hər il böyük mərasim təşkil, yemək və içki yağma etdirər. Adının mənasını baxıldığında ölkəni dirlik və nizam içində tutan, inkişaf etdirən, sivilizasiyası yayan bir adam olduğu və bu adın bəlkə də bir ünvan olaraq verildiyi ağıla gəlir.

Etimologiya
-----------

(Bay) kökündən törəmişdir. Məmləkətlər inşa edən deməkdir. Yenidənqurma etmək, baxıb gözəlləşdirmək mənasını daşıyır. Monqolcada Bayı/Bayıh felii olmaq və biryerde olmaq, Mançuca Ba sözü yer mənasını verər.

Mənbə
-----

1. ↑  Dədə Qorqud" eposunda qəhrəmanlıq və vətənpərvərlik, Şərq.- 2011.- 12 iyul.- S. 11.

Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)

Həmçinin bax
------------

* Kitabi-Dədə Qorqud

| ⛭Kitabi-Dədə Qorqud |
| --- |
| Boylar | Dirsə xan oğlu Buğacın boyu • Salur Qazanın evinin yağmalandığı boy • Bayburanın oğlu Bamsı Beyrək boyu • Qazan bəyin oğlu Uruz bəyin dustaq olduğu boy • Duxa Qoca oğlu Dəli Domrulun boyu • Qanlı Qoca oğlu Qanturalı boyu • Qazılıq Qoca oğlu Yeynəyin boyu • Basat Təpəgözü öldürdüyü boy • Bəkil oğlu Əmranın boyu • Uşun Qoca oğlu Səgrəyin boyu • Salur Qazan dustaq olub oğlu Uruz çıxardığı boy • İç Oğuza Dış Oğuz asi olub Beyrək öldüyü boy |  |
| Personajlar | Dədə Qorqud • Alp Ərən • Bamsı Beyrək • Banu Çiçək • Basat • Bayandur xan • Baybican bəg • Burla xatun • Dəli Domrul • Qaraca çoban • Qazan xan • Selcan xatun • Uruz bəy • Təpəgöz • Əzrayıl |
| Yerlər | Ərzurum • Diyarbakır • Trabzon • Bayburt • Gürcüstan • Ala dağ • Kazılık dağı • Karaçuk • Aygır gölü • Dəmir Qapı • Bərdə • Amıt suyu • Şökli • Aglagan gölü • Cızıklar gölü • Göyçə gölü • Düzmürd • Şüregün • Dere-şam • Meçaver çayı • Ak Hisar • Ak Saz • Axaltsixe |
Mövzusu
-------

Xocalı soyqırımının ildönümü ərəfəsində F. Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasında Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun şərəfli döyüş yolundan bəhs edən "Qisas gecəsi" kitabının təqdimatı olmuşdur.

Faciə qurbanlarının xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad olunduqdan sonra kitabxananın direktoru, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Fizurə Quliyeva iştirakçılara XX əsrin ən dəhşətli faciələrindən olan Xocalı soyqırımı haqqında ətraflı məlumat vermişdir. O, Xocalı soyqırımının xalqımızın tarixində silinməz izlər buraxdığını, ermənilərin öz işğalçılıq siyasətini bu gün də davam etdirdiklərini bir daha diqqətə çatdırmışdır.

F. Quliyeva Xocalı soyqırımının dəhşətlərindən bəhs edən "Cəhənnəmdən gələn səs" əsəri ilə oxucuların rəğbətini qazanmış yazıçı Elxan Elatlını iştirakçılara təqdim etmişdir.

Bildirilmişdir ki, bu gün təqdimatına yığışdığımız "Qisas gecəsi" kitabı E. Elatlının sayca 13-cü əsəridir. Müəllif bu əsərdə Mübariz İbrahimovun ömür və döyüş yolunu son dərəcə canlı təsvir etmişdir. Kitabla tanışlıq zamanı ilk baxışda hər bir oxucuda elə təsəvvür yaranır ki, sanki müəllif bu hadisələrin bilavasitə şahidi olmuşdur. Əsər qısa vaxtda böyük oxucu auditoriyası qazanmışdır

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-12-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-12-08.
**Baqırdağ** - türk və altay mifologiyasında yeraltı dağı. **Mis Dağ** mənası vardır. Müxtəlif türk dillərində **Bakırtav, Pakırtağ** olaraq da deyilər. **Maştağ (Mıştav)** da yenə bu sözlə eyni mənalı və ya xarakterizə edici olaraq istifadə edilər. Yeraltında doqquz dəniz vardır, bunların hamısının birləşməsindən Böyük Dəniz (Taluy) meydana gəlir. Burada doqquz Tanrı yaşayır. Bu doqquz dənizin qovuşduğu yer olan tam orta nöqtədə Mis Dağ iştirak edər. Mis üçüncü olmağı ifadə edir. Birinci sırada qızıl, ikinci sırada dəmir vardır. Bakırdağ, mifologiyada Altındağın yeraltındakı hissəsi olaraq düşünülər.

Bir-birinin davamı şəklində olan mifoloji dağların ən əhəmiyyətli üç dənəsi bu şəkildədir:

1. **Altındağ**: Göy üzündedir. Doqquz küləyin kəsişdiyi yerdə başlayır.
2. **Dəmirdağ**: Yer üzündedir. Doqquz çayın qovuşduğu yerdədir.
3. **Baqırdağ**: Yer altındadır. Doqquz yeraltı dənizinin birləşdiyi yerdədir.

Etimologiya
-----------

(Bax/Bah/Bak/Baq) kökündən törəmişdir. Diqqət çəkmək və qırmızı rəng mənası vardır. Ən köhnə çağlardan bəri işlənən bir metaldır.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)

Həmçinin bax
------------

* Altındağ
* Dəmirdağ
Neo-mağribi planları əsasında inşa edilmişdir.
**Maltada islam** — Malta əsasən xristian ölkəsidir və 2021-ci il siyahıyaalınmasına əsasən İslam dini əhalinin təxminən 3,9%-ni əhatə edir.

Tarixi
------

Ərəblər 870-ci ildə Siciliyanı fəth etdikdən sonra İslam Maltaya yayıldı. Malta tarixində İslam dövrü nisbətən az öyrənilmişdir. 1091-ci ildə adanın Normanlar tərəfindən tutulmasından sonra Malta xristianlığa qayıtdı. Müsəlmanlara 13-cü əsrə qədər dinlərinə etiqad etməyə icazə verildi. Bəzi hesablamalara görə, ümumi əhalinin 95–98%-nin mənsub olduğu Roma Katolik Kilsəsi ilə müqayisədə Maltada müsəlman icması nisbətən kiçikdir. Ölkədə 3000-ə yaxın müsəlmanın olduğu təxmin edilir ki, onlardan 2250-si əcnəbi, 600-ü sonradan vətəndaşlıq alan, 150-si isə yerli Malta sakinləridir. Onlar əsasən müsəlman kişilərlə evlənərək İslamı qəbul etmiş qadınlardır. Ölkədə bir məscid və bir müsəlman ibtidai məktəbi var. Məscid 1978-ci ildə İslamı bütün dünyaya yaymaq üçün Liviya hökumət təşkilatı olan Dünya İslam İcması tərəfindən açılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Malta tarixi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
2. ↑  *Jørgen S. Nielsen; Samim Akgönül; Ahmet Alibasi; Egdunas Racius.* Avropa Müsəlmanlarının İlliyi. 4. 12 October 2012. 390–391. ISBN 978-90-04-22521-3. 27 July 2023 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Arab Legacy – Arab Rule in Malta". Malta Tourism Authority. 23 April 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 May 2014.
4. ↑  Kenneth M. Setton, "The Byzantine Background to the Italian Renaissance" in Proceedings of the American Philosophical Society, 100:1 (Feb. 24, 1956), pp. 1–76.
5. ↑  *Daftary, Farhad.* The Ismāʻı̄lı̄s: Their History and Doctrines. Cambridge University Press. 1990. ISBN 0-521-37019-1.
**Oleq Pavlenko** — SSRİ, Rusiya və Azərbaycan şahmatçısı, FİDE ustası. Məşqçi. SSRİ idman ustası (1966). Gənclər arasında SSRİ çempionu (1961). SSRİ çempionatının iştirakçısı (1967).

Həyatı
------

Oleq Timofeeviç Pavlenko 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

Gənc yaşlarında şahmata olan marağı onu tezliklə idmanın bu növü ilə yaxından məşğul olmağa məcbur edib. 

1959-cu ildən 1975-ci ilə qədər Oleq Pavlenko Azərbaycan milli komandasının şərəfini SSRİ xalqlar spartakiadasında qoruyub. 

1960-cı ildə SSRİ-Yunanıstan dostluq matçında gənclərdən ibarət komandada SSRİ-ni təmsil edib. Veteranlar arasında keçirilən Azərbaycan çempionatının mükafatçısı olub. 

O, ömrünün son 20 ilini Azərbaycanda istedadlı şahmatçıların üzə çıxmasına sərf edib. Onun məşqçi-müəllim kimi çoxsaylı istedadlı şahmatçıların inkişafında böyük əməyi olub.

Azərbaycanın veteran şahmatçısı Oleq Pavlenko 2010-cu ilin sentyabr ayında 68 yaşında vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "FIDE rating history: Pavlenko, Oleg". OlimpBase. İstifadə tarixi: 19 dekabr 2023.
2. ↑  "Шахматисты почтили память мастера ФИДЕ Олега Павленко" (rus). Azertag.az.
3. ↑  "Павленко Олег Тимофеевич" (rus). Sport-strana.ru. 27 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Azərbaycanın veteran şahmatçısı vəfat edib" (az.). Lent.az. 2010-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-09-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şahmatçı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | 365chess · Chess Games · Chess Tempo |
Slovo binasının səmadan görüntüsü, 2008-ci il
**Slovo binası** – Xarkovdakı Mədəniyyət küçəsi 9-da yerləşən yaşayış binası. Ötən əsrin 20-ci illərində Xarkovda müxtəlif peşə sahiblərinin nümayəndələri üçün kooperativ yaşayış evləri tikilməsi "bum"u başlamışdır. Həmin dövrdə tikilən bu tipli yaşayış evlərinə  *"Dərzi", "Həkim", "Qırmızı bankir"* adlı binaları göstərmək olar. 1928-ci ildə isə ədəbiyyatşünaslar üçün "Slovo" adlanan yaşayış binası tikilmişdir.

Mixail Daşkeviçin layihəsi əsasında tikilən bina modern və konstruktivizm üslubları arasında orta mövqe tutur. Plana əsasən bina simvolik olaraq kiril əlifbasının "C" hərfi ( slavyan əlifbasında – "söz" kimi tərcümə edilən "slovo" sözünü bildirir) formasında tikilmişdir. Yalnız 1930-cu ildə binanın sakinləri buraya köçürülmüşdür. Yazıçıların binaya köçdükləri 4 ildən sonra artıq repressiya başlamışdır. Onun ilk "qaranquş"larından biri İvan Baqryanı olmuşdur. 1932-ci ildə həbs edilsə də, sonradan azad buraxılan ədəbiyyatşünas Stalin rejiminin iyrəncliklərinin ətraflı təsvirini özünün "Gefsiman bağı" romanında vermişdir. Buranın tezliklə "Krematoriy" adını aldığını bildirmişdir. 66 mənzilli binanın 40-a yaxın mənzilinin sakini repressiya qurbanı olmuşdur.
.

1933-cü ildə Mixail Yalovoyu Kommunist partiyasının mərkəzi komitəsinin ikinci katibi Pavel Postışevə qarşı suiqəsdə Aleksandr Şumski ilə casusluq və əlaqədə ittiham edərək həbs edirlər. Mixail Yalovoy ilk əvvəl 10 il həbs düşərgəsinə göndərilsə də, 4 ildən sonra onu güllələyirlər. Yalovoyun həbsindən sonra Nikolay Xvılevoy dostlarını mənzilinə qonaq çağıraraq qonşu otaqda özünə intihar edir. Ölümündən əvvəl yazdığı məktubda bunları yazmışdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *"Yalovoyun həbsi- bu, bütöv bir nəslin güllələnməsidir... Nəyə görə? Ən səmimi kommunist olmağımıza görəmi? Heç nə anlamıram... Dəhşətli dərəcədə ağırdır. Yaşasın kommunizm. Yaşasın sosialist quruluşu. Yaşasın kommunist partiyası".* | "|

Ölümündən bir neçə il sonra onu "burjua milliyyətçiliyi"ndə günahlandıracaqdılar.

Sakinləri
---------

"Slovo" binasında yaşamış yazıçı və incəsənət xadimlərinin adları olan siyahı
Uzun müddət binanın divarında Pavel Tıçinin adı olan memorial lövhə asılmışdır. Yalnız 1980-ci illərin sonlarında Perestroyka (Yenidənqurma) dövründə vaxtilə burada yaşamış və çalışmış yazıçıların tam olmayan siyahısı qoyulsa da, 10 il sonra naməlum şəxslər tərəfindən qoparılaraq məhv edilmişdir.

Tam siyahının rəsmi açılışı 2003-cü ilin avqustunda Ukraynanın müstəqillik günündə baş tutmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Лариса Салімонович. Непрочитане «Слово» Arxivləşdirilib 2017-12-06 at the Wayback Machine // Україна молода, № 148 за 12.08.2005
2. ↑  "Харьковский дом «Слово» — элитная «мышеловка» для представителей «расстрелянного возрождения»". 2022-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-30.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Ukrayna ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Göy Xan** - türk və altay mifologiyasında səma xaqanı. **Gök (Kök, Kük) Xan** olaraq da bilinir. Oğuz Xanın ikinci yoldaşından doğulan oğludur. Türk yurdunun sonsuzluğunu və genişliyini işarələyir. Göyün ənginliyi və sonsuzluğu böyük əhəmiyyətə malikdir. Göy xanın onqonu bataqlıq belibağlısı quşudur. Maviyə çalan bir rəngi vardır. Digər quşları ovlamaqda istifadə edilər. Göy Xan 3 ox qolunun oğullarınındır. Göy Xanın 4 oğlu var : Bayandır , Peçeneq , Çavuldur , Çəpni.

Bayandırdan 11 qol yaxud ölkə : Xıdır bəy , Kanqalı , Qaradaşlı , Tarank , Yazlıq , Qısır, Axqayı , Qarayalı , Qalayı , Yapanqı , Ağqoyunlu. 

Göy Xanın Oğlu Çəpninin emblemi .
Göy Xaqanın Oğlu Bayandırın emblemi .
Göy Xaqanın Oğlu Çavuldurun emblemi .
Göy Xaqanın Oğlu Peçeneqin emblemi .

Tarixtə Göy Xan kimdir ?
------------------------

**Laoşan** (e.ə. 174-161), Mete Xandan sonra Laoshan'ı (Gök Xan) idarə etdi. Bəzi tarixi mənbələrdə ad Kiuk və Kiok (Mavi) şəklində qeyd edilmişdir. Laoşa (Gök Xan) dövründə Mete Xanın qurduğu imperiya qaydaları müəyyən bir şəkildə davam etdi. Hun imperatorluğunun ərazisi çox geniş olsa da, sərhədlər yenidən genişləndirildi və keçmiş sərhəd qonşu tayfalar təhdid olunmağa davam etdilər. Laoshan, Mete Khan'ın tarixi səhnəsinin dağıdılması və yox olma təhlükəsi ilə üzləşən Oğrularını təhlükəyə atmaq üçün mübarizə apararaq mücahidləri tarix səhnəsindən uzaqlaşdırdı. Hun İmparatorluğu Lao Şan dövründə işğalını davam etdirdikcə, Çin Hunlarla yarışdı və onları məğlub etdi və azalmış coğrafi mövqeyində lazımi islahatlara başladı. Məhz bu dövrlərdə əsgərlər Hun əsgərləri sisteminə görə strateji qaydalarına riayət etməyə başladılar. Eyni zamanda Hunların birliyini dağıtmaq və Hun imperiyasındakı türk olmayan qrupları Hunların gücünü azaltmaq və qaladan istifadə etmək üçün təhrik etmək üçün siyasi və hərbi rafineri ilə birlikdə Beşinci Siqnal Hərəkatını idarə etməyə başladı. Daxilindən, içərisindən, dərinliklərindən. Bu piramidalar Lao Şan dövründə müvəffəq olmasa da, son əsrlərdə bəhrəsini vermiş və Çinə şöhrət qazandırmışdır. Laoşanın ölümündən sonra onun hakimiyyətinə Kunchin rəhbərlik etdi (Sun Khan). Böyük Hun İmperiyası Kunchin (Sun Khan) dövründə gücünü itirməyə başladı. Çin (Çin-Maşın) Xanlığı içindəki islahatlar və Hun dövlətindəki hökmlər qüvvəyə minməyə başladı ki, bu da Hun imperiyasının zəifləməsinə səbəb oldu. 

| Oğuzlar |
| --- |
| Bozoklar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gün Xan | * Qayı
* Alqaevli
* Bayat
* Qaraevli
 |
| Ay Xan | * Yazır
* Döyər
* Dodurqa
* Yaparlı
 |
| Ulduz Xan | * Əfşar
* Bəydili
* Qarğın
* Qızıq
 |

 |
| Üçoklar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Göy Xan | * Bayandır
* Çavuldur
* Çəpni
* Peçeneqlər
 |
| Dağ Xan | * Salur
* Ulayundluğ
* Əymür
* Yürəğir
 |
| Dəniz Xan | * İğdir
* Büğdüz
* Yıva
* Qınıx
 |

 |

Mənbə :
-------

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)

Xarici keçidlər :
-----------------

* Türk Mifologiya Temaları

Həmçinin baxın :
----------------

* **Oğuz xan**
* Dağ xan
* Ay xan
* Dəniz xan
* Ulduz xan
* Gün xan
**Ay Xan** — türk və altay mifologiyasında ay xaqanı. Monqolcada **Sara Xan** və ya **Hara Xan** olaraq bilinir. Oğuz Xanın ikinci yoldaşından olan oğludur. Onqonu qartaldır. Qartal hökmranlığı işarələr. Buryatçada Hara sözcüyü Ay deməkdir (monqolca Sara), bəzi qeydlərdə Oğuz Xanın atasının adı Qara Xan ikən bəzi qaynaqlarda Ay Xan olaraq göstərilməsi bu söz bənzənəmlər səbəbiylə ola bilər, halbuki gerçəkdə Ay Xan, Oğuz Xanın oğlunun adıdır. Ay bir çox mədəniyyətdə dişi bir varlıqdır, ancaq türklərdə həm dişi həm də kişi ay ilahı mövcuddur, lakin xüsusilə vurğulanması lazım olan xüsus, Ay Xanın bir Tanrı deyil, müqəddəs bir adam olaraq qəbul edildiyidir. Ay sözü burada xüsusiyyət deyil bir sifətdir. Ay Ata ilə qarışdırılmamalıdır.

Etimologiya
-----------

(Ay/Ağ) kökündən törəmişdir. Dünyanın peyki olan göy obyekti. Parlaqlığı, işığı və gözəlliyi simvollaşdırma edər. Əgər söz kökündə də şüur, işıq, parlaqlıq kimi mənalar vardır.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)

Həmçinin baxın
--------------

* **Oğuz xan**
* Dağ xan
* Dəniz xan
* Ulduz xan
* Göy xan
* Gün xan

Xarici keçidlər
---------------

* Türk Mifologiya Temaları
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qaraquş (dəqiqləşdirmə).
**Qaraquş Xan** - türk və altay mifologiyasında quşlar tanrısı. **Karaguş** və ya **Harahus** olaraq da xatırlanır. **Karağuş** şəklində də deyilər. Quşlara hökm edər. Tanrı Ülgənin oğludur.

Türk mədəniyyətində qaraquş
---------------------------

Karakuş (Qaraquş) Anadoluda türklərdə böyük və yırtıcı quşları təyin etməkdə istifadə edilən ortaq bir təbirdir. Bundan başqa, kamın ayin əsnasında etdiyi hərəkətlərin, bəzi bölgələrdə rast gəlinən qartal oyunu ilə təmsil edildiyi görülməkdədir. Qartal oyunu Siirtdə "Harahusta", Urfa və Adıyamanda "Karakustana" şəklində deyilir. Hınısda isə "Yarkusta" oyunu deyilir. Bu oyunun Qaraquş Xana bir hörmət ehtiva etməsi də olabiləcəkdir.Türk şamanları qara quşlara köməkçi ruhlar gözüylə baxardılar. A. Divayev'in qələmə aldığı şaman mahnılarında "karakuş" dan kömək istəməsinə rast gəlinər. Teleğüt şaman barabanlarında "dəmir dırnaqlı qaraquş" rəsmi yerləşirdi. Manas dastanında Qaraquş, Er Töştük'ü udar. Qaraquş balaları analarına nəhəng bir ilanın ağzından özlərini onun qurtardığını söyləyincə qaraquşun qarınından sağ xilas olar. "Qaraquş" məna olaraq "Simurg'la eyni məzmunu daşıyar. Yaxşı şamanların ruhu qırmızı şam üzərindəki qırmızı yumurtadan, pis olanlar isə qara qayın üzərindəki qara yumurtadan çıxarlar. Bu qartal bütün ömrü boyu o samanı qoruyar və köməkçi olar. Bu quş o qədər böyükdür ki, ay onun sol qanadını, günəş də sol qanadını ancaq bağlayar. Sibir inanclarına görə Tanrı insanlara kömək etməsi üçün qartalı göndərmişdir. Qartal şamana özündən keçərək etdiyi səfərdə yoldaşlıq edər.
Türklərdə qartal və ona bənzəyən sungur, şahin, qırğı, laçın kimi quşlara ümumi olaraq qaraquş adı verilər. Bu quş növü eyni zamanda görünməz aləmlə olan əlaqəni təmsil edən bir ruh olaraq da görülər. Şamanlar onun köməyinə müraciət edir. Qaraquş bəzən igidləri bütöv udar və onlarda onun bətnindən təkrar sağ olaraq çıxmaq üçün bir yol tapırlar. Anadoluda aşiqlər ancaq özlərinə bir quş qılığına girən Cəbrayıl və ya Mikayıln yuxularında görünməsiylə birlikdə aşiqlıq xüsusiyyətini qazanarlar.

Etimologiya
-----------

Qara (Hara) və Quş (Kuş) sözlərinin mürəkkəb halıdır. Qartal mənasını verər.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)
* Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi
* Pertev Naili Boratav, Türk Mitolojisi, Oğuz-Anadolu-Azeri-Türkmen, Bilgesu Yayınları, 2012, Çeviri: Recep Özbay ("Kartal" maddesi)

Həmçinin baxın
--------------

* Ağ oğlanlar