**"Əfqan parçalanması"** — 1991-ci ildə Sovet rejissoru Vladimir Bortkonun Əfqanıstan müharibəsindən bəhs edən filmidir.

Süjet
-----

Hadisələr 1988-ci ildə Sovet İttifaqının Əfqanıstandan çıxarılmasından əvvəl baş verir. Yüksək rütbəli generalın oğlu Leytenant Steklov, döyüşlərdə iştirak etmək və müharibə bitməzdən əvvəl bir sıra medal qazanmaq ümidi ilə Əfqanıstana təyin edilir. Arsionov döyüş təcrübəsini və cəsarətini, sahədəki gənc əsgərlərlə dedovşina rəftarı ilə birləşdirir. Banduranın vəzifə səfəri başa çatır. Evə getmək və az qala unutduğu həyat yoldaşı ilə yenidən görüşmək üçün azaddır. Lakin bu, bazanın xəstəxanasında aşiq olduğu tibb bacısı Katyadan ayrılmaq demək idi. Yenidənqurma dövründə Sovet İttifaqında baş verən dəyişikliklə əlaqədar narahatlıq hissi duyurdu. Bandura özünün buna uyğunlaşa bilməyəcəyini düşünürdü. Katya isə, Əfqanıstanın həyatlarının ən yaxşı hissəsi kimi xatırlanacağını söyləyir.  

Sovet komandanlığı yerli əfqan sərkərdəsi ilə silah və təchizat qarşılığında Sovet qoşunlarının geri çəkilməsinə qarşı tədbir görəcəyi barədə razılaşma bağlayır. Ondan döyüşün demək olar ki, sona çatdığını və daha çox silaha nəyə görə ehtiyacı olduğunu soruşduqda, müharibənin çox uzun davam edəcək cavabını verir. Ehtiyatları çatdıran karvanı geri qaytarmaqda mücahidlərin başqa bir dəstəsi pusquya düşür.

Paraşütçülər cəmi bir neçə itki ilə döyüşürlər, lakin yol zədələnmiş yanacaq daşıyıcısı ilə bağlanır. Bandura şəxsən bu daşıyıcıları yoldan çıxartmaq üçün bir tank idarə edərkən, təcrübəsiz Steklov qoşunları əks hücuma keçirməyə çalışır və ağır yaralanır.

Daha sonra xəstəxanada ayağı amputasiya olunur, bu da Banduranın karyera problemlərinə əlavə olunur. Bandura, bir müddət öz adamları ilə qalmaq və neytral sərkərdənin kəndinə aparıldığı mücahid liderini bitirmək üçün qisas missiyasına başlamağa qərar verir.

Hazırlıqlar bitdikdən sonra Bandura, sabah ölkəni tərk etməyi planlaşdırdığı Katya ilə vidalaşmağa gəlir. Xəstəxanadakı cavan bir əsgər, onu təhqir edir, lakin Bandura onu cəzalandırmır. Yenidən dəhşətli hücumda neytral əskərlər öldürülür. Bandura, bölməsini əsasən bütöv vəziyyətdə çıxara bilir, ancaq hava hücumu ilə kənd dağılır. Hava zərbəsindən sonra Bandura laqeyd olur və məlum səbəb olmadan yenidən kəndə girir. Kənddə AK-47-yə sarılmış 10 yaşlı oğlandan başqa heç kim sağ qalmamışdı. Bandura tərəddüd edir, nə edəcəyini bilmir, sonra uzaqlaşır, oğlanın onu arxadan vurub öldürməsinə imkan verir.

Film çəkilişi
-------------

Film 1990-cı ilin qışında Tacikistanda çəkilib. Fevralın 11-dən bəri çəkiliş qrupu Düşənbədəki iğtişaşların mərkəzində idi, nəticədə filmdə şəkil inzibatçısı Nikita Matrosov öldürüldü və film heyəti hərbi maşınlarda Daşkəndə təxliyə edildi. Bununla əlaqədar çəkiliş Krıma və Suriyaya köçürüldü.

Rollarda
--------

* Mişel Plaçido- mayor Mixail Bandura (Oleq Yankovski tərəfindən səsləndirilib)
* Tatyana Doqileva — Katya, tibb bacısı
* Mixail Ziqalov — podpolkovnik Leonid, alay
* Aleksey Serebryakov- Çavuş Arsenov
* Filip Yankovski — baş leytenant Nikita Steklov
* Nina Ruslanova — Tatyana
* Yuri Kuznetsov — helikopter pilotu
* Viktor Proskurin — Simakov, Klub rəhbəri
* İvan Krasko — polkovnik Viktor Nikolayeviç
* Andrey Krasko — heyət
* Viktor Bychkov — heyət
* Mixail Truxin — əsgər
* Anastasiya Melnikova — epizod
* Sergey İsavnin — Sedıx, əsgər
* Alexander Rosenbaum — kamo, bir ordu klubunda çıxış edir
* Muso İsoyev — Adil

İstinadlar
----------

1. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  "В Санкт-Петербурге вспоминали «Афганский излом»". 2021-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-08.
3. ↑  "Афганский излом". 2021-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-08.
4. ↑  "Афганский излом (1991) / Afganskiy izlom". 2021-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-08.
5. ↑  "«Афга́нский изло́м» Сюжет". 2020-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-08.
6. ↑  "Афганский излом (1991)". 2021-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-08.