**Beynəlxalq Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi** (abreviatur *ing.* INSTC ) — 2000-ci il 12 sentyabr tarixində Rusiya, İran və Hindistan arasında imzalanmış hökumətlərarası Saziş əsasında "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizinin təməli qoyulmuşdur. Azərbaycan bu Sazişə 2005-ci ildə qoşulmuşdur. Ümumilikdə 13 ölkə sözügedən Sazişi ratifikasiya etmişdir (Azərbaycan Respublikası, Belarus Respublikası, Bolqarıstan Respublikası, Ermənistan Respublikası, Hindistan, İran İslam Respublikası, Qazaxıstan Respublikası, Qırğızıstan Respublikası, Oman Sultanlığı, Rusiya Federasiyası, Tacikistan Respublikası, Türkiyə Respublikası, Ukrayna).

Məqsədləri
----------

Dəhlizin yaradılmasında məqsəd Hindistandan Rusiyaya, eləcə də Şimali və Qərbi Avropaya gedən yüklərin çatdırılma müddətini azaltmaqdır (hazırkı marşrut üzrə çatdırılma vaxtı 6 həftədən artıqdır, "Şimal-Cənub" vasitəsilə 3 həftə olması gözlənilir).

Şimali və Qərbi Avropa – Rusiya Federasiyası, daha sonra üç istiqamətdə nəzərdə tutulur:

Qafqaz – Fars körfəzi (Qərb marşrutu);
Mərkəzi Asiya – Fars körfəzi (Şərq marşrutu);
Xəzər dənizi – İran İslam Respublikası – Fars körfəzi (Mərkəzi marşrut).

İştirakçı ölkələr
-----------------

### Azərbaycan

"Şimal-Cənub" Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin Azərbaycan Respublikasının ərazisindən keçən hissəsində işlərin sürətləndirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 dekabr 2015-ci il tarixli Sərəncamının icrası olaraq, aşağıdakı tədbirlər görülüb:

Astara (AR) – Astara (İİR) dəmir yolu xəttinin Astaraçay üzərindəki körpüyə qədər 8,3 km yeni yol tikilib;
Astaraçay üzərində dəmiryol körpüsü inşa olunub;
Astaraçay üzərində dəmiryol körpüsündən İran İslam Respublikası ərazisində tikilmiş yük terminalına qədər 1,4 km yol çəkilib.

Azərbaycan tərəfi Astarada (İran) 35 hektar ərazidə dəmir yolu stansiyasının tikintisi və yüklərin boşaldılması üçün terminalların inşasını davam edir.

Dəhliz çərçivəsində Azərbaycan dəmir yollarının İran dəmir yolları şəbəkəsi ilə birləşdirilməsi üçün:

6 mart 2019-cu il tarixində Qəzvin – Rəşt (175 km) sahəsinin rəsmi açılış mərasimi keçirilib;
İran İslam Respublikası ərazisində Rəşt – Astara (167 km) sahəsində dəmir yolu tikilməlidir.

28 mart 2018-ci il tarixində İran İslam Respublikası Prezidentinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində "Azərbaycan Respublikası ilə İran İslam Respublikası arasında İran İslam Respublikası ərazisində Astara – Rəşt dəmir yolu hissəsinin tikintisinin maliyyələşdirilməsi haqqında Saziş" imzalanıb.

Dəhliz çərçivəsində bütün infrastruktur layihələri tamamlandıqdan sonra İran ərazisindən keçməklə Bakıdan Naxçıvan Muxtar Respublikasına dəmir yolu ilə birbaşa daşımaların təşkili mümkün olacaqdır.

Dəhlizlə ilkin olaraq il ərzində 5 mln. ton yükün daşınması, gələcəkdə isə 10 mln. tona qədər artırılması planlaşdırılır.

İran tərəfdən əsasən neft və neft məhsulları, mineral gübrələr, sement, kimyəvi məhsullar və s. İran istiqamətində isə taxıl məhsulları və meşə materialları daşınır.

Mənbə
-----

| ⛭ Azərbaycanda nəqliyyat |
| --- |
| Nəqliyyat və enerji dəhlizləri | 
* Beynəlxalq Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi
* Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi
* Cənub Qaz Dəhlizi
* Laçın dəhlizi
* Zəngəzur dəhlizi

 |
| Metro | 
* Bakı

 |
| Tramvay | 
* Bakı
* Gəncə
* Sumqayıt

 |
| Trolleybus | 
* Bakı
* Gəncə
* Mingəçevir
* Naxçıvan
* Sumqayıt

 |





1. ↑  "Şimal-Cənub" Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi Arxivləşdirilib 2021-02-28 at the Wayback Machine İstifadə tarixi: 22.06.2021