recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Andris Berzinş** (*latış.* Andris Bērziņš‎; 10 dekabr 1944) — Latviya dövlət və siyasət xadimi. Latviya Prezidenti (2011–2015). Sahibkar, milyoner.

Həyatı
------

### Təhsili

1958-ci ildə — Nitaur orta məktəbini bitirib.

1971-ci ildə — Riga Politexnik İnstitutunu radio mühəndisi ixtisası ilə bitirib.

1988-ci ildə — Latviya Dövlət Universitetini sənaye planlaşdırma ixtisası üzrə bitirib.

### Sovet dövründə karyera

1970-ci ildən — mühəndis, daha sonra — "Elektron" müəssisəsinin direktoru. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü idi.

1988-ci ildən — Latviya SSR Xalq xidmətləri nazirinin müavini. Xalq Deputatları Şurasına və Valmiera bölgəsinin icra komitəsinə rəhbərlik etdi.

1990-cı ildə Latviya Ali Şurasına seçildi, Latviya Xalq Cəbhəsi fraksiyasında çalışdı. 4 may 1990-cı il müstəqilliyin bərpasına səs verdi.

### Müstəqil Latviya dövründə karyerası

1993-cü ildə — Latviya Bankında özəlləşdirmə fonduna rəhbərlik etmişdir.

1993–2004-cü illərdə — "Latvijas Unibanka" ASC -nin prezidenti.

dekabr 2006-cı il — aprel 2009-cu ildə — Latvenergo İdarə Heyətinin sədri.

2006–2010-cu illərdə könüllü olaraq Ticarət və Sənaye Palatasının prezidenti vəzifəsində çalışıb.

AS Unibanka Skandinaviska Enskilda Bankının prezidentinin müşaviri olaraq çalışdı.

Təqaüdə çıxdıqdan sonra Berzins yenidən aktiv siyasətə qayıtdı. 2005-ci ildə Yaşıllar və Kəndlilər Birliyindən Riga Şəhər Şurasına namizəd oldu.

2 noyabr 2010-cu ildən — Latviya 10-cu Seyminin deputatı və fraksiyanın üzvü. 4 noyabr 2010-cu ildən — üzv, 8 noyabrdan isə Seymin İqtisadi, Kənd Təsərrüfatı, Ekoloji və Regional Siyasət Komitəsinin sədri. 4 noyabr 2010-cu ildən — Seym Sorğuları Komissiyasının üzvü. 17 mart 2011–25 may 2011-ci illərdə —Parex Banka ASC-nin qanunsuz olaraq alındığı və yenidən qurulduğu ilə əlaqədar Parlament İstintaq Komissiyasının üzvü.

### Prezidentlik seçmələri zamanı görülən işlər

2 iyun 2011-ci ildə prezident seçkilərində iştirak etdi və ikinci turda V. Zatlersə 43-ə qarşı 53 millət vəkilinin səsini qazanaraq qalib gəldi. 8 iyul 2011-ci ildə rəsmi olaraq vəzifəsinə başladı. İkinci prezidentlik yarışına qatılmadı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Andris Bērziņš // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. ↑  *Алексеев, Юрий Георгиевич (политик)* Судьба президента Arxivləşdirilib 2011-06-05 at the Wayback Machine DELFI
3. ↑  Rīgas Dome. Zaļo un Zemnieku savienība. Andris Bērziņš Arxivləşdirilib 2016-05-05 at the Wayback Machine  (latış.)
4. ↑  Список СЗК на выборах в Рижскую думу в 2005 г. Arxivləşdirilib 2016-03-13 at the Wayback Machine  (latış.)
5. ↑  "Латвию возглавил крепкий хозяйственник". 2011-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-30.
6. ↑  Президентом Латвии стал Андрис Берзиньш.
7. ↑  "Экс-банкир, мультимиллионер Берзиньш стал главой Латвии". 2013-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-30.
Elektrik lampası
thumb|Mis gövdəli neft lampası (19-cu əsr)
thumb|İşıq diodlu elektrik lampası
**Lampa** — süni işıq mənbəsi və gövdəsidir. Bu anlayış 13-cü əsrdə qədim yunan dilində λαμπάς (lampás, lampádos) məşəl, işıq sözlərinə əsaslanan fransız sözü lampedən alınmışdır.

Lampa sözü dedikdə çib fənəri, tavan lampası, masaüstü lampa və gecə lampası başa düşülür. Xalq arasında lampa həm də işıq kimi başa düşülür. Azərbaycan dilində lampaya həm də çıraq deyilir. Lampa əslində işıq saçan qurğu və ya məşəl kimi işlənməlidir. Lampanın üzərindəki çətir çox vaxt ətraf mühiti güclü işıq şülarından və ya istidən qoruyur.

Neft lampasını (XIII əsr), qaz lampasını (XIX əsr) və elekriklə işləyən közərmə lampasını ixtira edənə qədər lampa gildən, daşdan və ya metaldan hazırlanmış qabıq formalı olub içərisinə bitki və ya hevan yağı ila islanmış fitil yerləşdirilirdi. Bu tipli lampalar ən qədim zamanlarda mövcud olmuşdur.

Lampalara başqa misal kimi işıq saçan materialdan hazırlanmış boruları, hologen lampalarını, metal buxarı lampalarını, günəş enerjisi ilə işləyən lampalar, qövs lampalarını və işıq diodlarını göstərmək olar. Elektriklə işləyən lampalar metal və ya keramikadan hazırlanmış gövdəyə, və metal tellərə malikdirlər.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Lampen ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-08-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-31.
**Qevorq Çavuş** (*erm.* Գէորգ Արոյի Ղազարեան) - Osmanlı imperiyası sərhədləri daxilində fəaliyyət göstərmiş Daşnaksütun terrorçusu, qaçaq.Qevorq Çavuş Sasunun Mktink kəndində ovçu ailəsində doğulmuşdur  İlk təhsilini Muşda Arakelots monastırında almışdır Bir müddətdən sonra monastırı tərk edib Arabonun dəstələrinə qoşulur o zamanlar Arabo fidayi dəstələrinə başçılıq edirdi  Arabonun tutulmasından sonra o Arabonu satanın arxasını düşür və həmin şəxsi öldürür  1885dən 1888ə qədər səyahət edir sonunda Hələbdə qalmağı qərarlaşdırır  Hələbdə işləyib silahlanmaq üçün yetərincə pul yığır 1890cı ildə yenidən Darona qayıdır və burada dostu Hampartsum Boyacıyananın dəstələrinə qoşulur   1894cu ildə Sasun Üsyanına qatılır burada Osmanlı qüvvələri tərəfindən tutulur və 15 illik həbs qətimkan tədbiri seçilir onun üçün lakin 2 ildən sonra türmədən qaçmağı bacarır və Sasunun Dağlarında qaçaq həyatı yaşayır burada dostları ilə birgə Daşnaksütüna üzv olur  1896cı ildə Andranik ozanyanla tanış olur və 2ci Sasun üsyanında birgə vuruşurlar. Döyüşdüyü dövrlərdə məşhur erməni terorçusu Serob Aghpyurunda dəstələrində iştirak edib  bu dövrdə Gevorkun əmisi erməni kəndlərindən qadın qaçırıb qadın alveri ilə məşğul idi  Serobun dəstələri Qevorqun əmisin tutur və son qərar Qevorqa qalır Seron Qevorqa deyir  «sənin əmin günahkardın talehinə sən qərar ver» (Ermənicə: «Գէորգ քու հօրեղբայրդ է յանցաւորը, դո՜ւն դատէ ու վճռէ:») Qevorq əmisin günahını bağışlamır və onu öldürür  amma sonralar öldürdüyü üçün depresiyaya düşür və əmisinin qatili olduğu üçün özünü fidayilərdən təcrid edir 25 may 1907ci ildə ağır yaralanır və 2 gün sonra meyidi körpünün altından tapılır
**Şövkət Əzizağa qızı Tağıyeva** (11 iyun 1926 — 11 iyun 2015) - Azərbaycanın tanınmış tarixçi-şərqşünas alimi, professoru,Şərqşünaslıq İnstitutunda Cənubi Azərbaycan tarixi şöbəsinin rəhbəri olub.Milli azadlıq hərəkatında, Müsavat Partiyasının bərpasında yaxından iştirak edib. Müsavat Partiyasının Məclis və Divan üzvü olub.Elmi fəaliyyətinə İranda, o cümlədən Güney Azərbaycanda Milli Azadlıq Hərəkatları tarixi üzrə tədqiqatlarla başlayıb, Moskvada namizədlik dissertasiyası müdafiə edib, bu sahədə 2 monoqrafiya və 50-dən çox məqaləsini Azərbaycanda, 16 məqaləsi Sovetlər Birliyi, Polşa, Türkiyə, Kanada və İranda çap edirib.

Həyatı
------

Elmi fəaliyyətə İranda, o sıradan, Güney Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatları tarixi üzrə tədqiqatlarla başlamış, Moskvada namizədlik disertasiyası müdafiə etmiş, bu sahədə 2 monoqrafiya və 50-dən çox məqalə respublikada, 16 məqalə Sovetlər Birliyi, Polşa, Türkiyə, Kanada və İranda çap etdirmişdir. Problemlə bağlı respublikada və xaricdə elmi konfrans və seminarlarda məruzə və çıxışlar etmişdir. Elmi fəaliyyətdə aparıçı istiqamətlərdən biri İranda aqrar münasibətlər problemidir. Problemlə bağlı 2 monoqrafiya, 12 məqalə və tezislər çap edilmiş, elmi toplantılarda çıxışlar edilmişdir. Bu sahədə axtarışlarını "XİX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində İranda aqrar münasibətlər" adlı doktorluq disertasiyasında cəmləmiş və 1967-ci ildə Bakıda müdafiə etmişdir. Elmi yığıncaqlarda Güney Azərbaycanla bağlı fəaliyyəti aparıcı yer tutmuşdur. Respublikada və ondan kənarda Güneyazərbaycanşunaslıq elmi məktəbinin yaradıcısı kimi tanınır. 1976-1991-ci illərdə AMEA-nın Şərqşunaslıq İnstitutunda fəaliyyət göstərmiş, "Cənubi Azərbaycan tarixi şöbəsi" nin yaradıcısı və rəhbəri olmuş, bu sahədə elmlər namizədləri yetişdirmişdir. Kollektivlə hazırlanmış "Cənubi Azərbaycan tarixi oçerki 1828-1917" (Bakı,1985), "Cənubi Azərbaycan tarixi məsələləri" (Bakı, 1989-1991) kitablarının əsas müəlliflərindən biri, həm də elmi redaktoru olmuşdur. 2000-çi ildə yetirmələrindən elmlər namizədləri Ə.Bije və S.Bayramzadə ilə birlikdə "Güney Azərbaycan" ensiklopedik, elmi sorğu kitabını çap etdirmişdir. Problem və bütövlükdə ümumi tarix üzrə namizədlik və doktorluk disertasiyalarının opponenti olmuşdur. Hazırda "Güney Azərbaycan tarixi" nin 3 cildini hazırlamışdır. Güney Azərbaycanının XİX-XX yüzilliklər tarixinə aid araşdırmaların elmi nətiçələrini ali və orta məktəblər üçün respublikada hazırlanmış "Azərbaycan tarixi" dərsliklərinin Cənubi Azərbaycana aid fəsillərində əks etdirmişdir.

Əsərləri
--------

* 1. The National liberation in Iran Azerbaijan in 1917-1920. Baku, 1956, 120 pp. (in Russian)
* 2. The 1917-1920 uprising in Persian Azerbaijan, "Central Asian Review". vol.VI, 1958, N3, pp. 347–356 and N4, pp. 432–447
* 3. Lands Property forms and the rules of land-using in Iran in the end of XIX and early XX centuries. Baku, 1964, 246 pp. (in Azeri)
* 4. The Conditions of Iran peasants in the end of XIX and early XX centuries. Baku, 1969, 198 pp. (in Azeri)
* 5. Tebriz revolt in 1920. Baku, 1990, 148pp. (in Azeri)
**NGC 952**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Ücbucaq (bürc) Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. **NF** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1871-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS

* WikiSky-da NGC 952: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 928 |
NGC 929 |
NGC 930 |
NGC 931 |
NGC 932 |
NGC 933 |
NGC 934 |
NGC 935 |
NGC 936 |
NGC 937 |
NGC 938 |
NGC 939 |
NGC 940 |
NGC 941 |
NGC 942 |
NGC 943 |
NGC 944 |
NGC 945 |
NGC 946 |
NGC 947 |
NGC 948 |
NGC 949 |
NGC 950 |
NGC 951 |
**NGC 952** |
NGC 953 |
NGC 954 |
NGC 955 |
NGC 956 |
NGC 957 |
NGC 958 |
NGC 959 |
NGC 960 |
NGC 961 |
NGC 962 |
NGC 963 |
NGC 964 |
NGC 965 |
NGC 966 |
NGC 967 |
NGC 968 |
NGC 969 |
NGC 970 |
NGC 971 |
NGC 972 |
NGC 973 |
NGC 974 |
NGC 975 |
NGC 976 |
NGC 977



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Li San-Un** (d. 5 mart 1975) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Li San-Un Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1996-cı ildə Atlanta şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 37:33 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Atlanta Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Daha sonra Li San-Un Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 22:20 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Sidney Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.

Li San-Un Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 38:36 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Afina Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Koreya 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2000 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Li San-Unun tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 16 December 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1996 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Un-Hi • Sun-Hi • Yon-Ho • Çon-Şim • Un-Mi • Yon-Mi • Mi-Sim • Ran • San-Un • O-Kyon • Hyang-Ja • Son-O • Yon-Ran • Yon-Lim • Hye-Yon • Sun-Yon |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2000 Yay Olimpiya Oyunları (IV yer) |
| --- |
| Hyun-Yun • Un-Hi • Sun-Hi • Sun-Yon • Yon-So • Hyan-Ki • Hyun-O • Jin-Son • Yun-Yon • Nam-So • San-Un • Kyon-Ha • Son-O • Yon-Ran • Çun-Hi |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 2004 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Yon-Ran • Kyon-Ha • Sun-Hi • Sun-Yon • On-Yo • Son-Hi • Hyun-O • Ça-Yon • Son-O • O-Kyon • San-Un • Bo-Hi • İm-Yon • Pil-Hi • Yon-So |  |
**San İldefonso anlaşması** Bu anlaşmanı bəzən Birinci San İldefonso anlaşması da adlandırırlar.Anlaşma İspaniya və Portuqaliya arasında La Plata hövzəsində sərhədin müəyyən edilməsini nəzərdə tutulurdu.Anlaşma 1 oktyabr 1777 -ci ildə San İldefonsoda imzalanmışdır.

Müqavilənin şərtləri
--------------------

Müqavilənin şərtlərinə əsasən İspaniya Portuqaliyaya Cənubi Amerika ərazisində Braziliya koloniyasına müəyyən qədər ərazi verir.Bunun müqavilində Uruqvay üzərində nəzarəti əlinə alır.Fernando-Po və Afrikanın sahil ərazilərində Higer və Oqove çayları arasındakı torpaqlarda İspaniyaya verilir.Üstəlik Portuqaliya Şərq misiyası ,Sakromento koloniyası ,Filippin və Marian adalarından əl çəkməli olur.Bu müqavilənin 20-21 ci maddələrinə əsasən əvvələr imzalanmış Tordesilyass və Saraqoss digər sülh anlaşmaları ,həmçinin Utrext və Paris müqavilələri öz qüvvəsini itirmiş olur.6-15 ci maddələrinə əsasə isə Cənubi Amerikada sərhədlərin müəyyənləşməsi demək olar ki, Madrid anlaşması(1750)ndakı sərhəddən heç bir fərgi yox idi.18-ci maddədə sərhəd bölgəsində istehkamlar tikməyə icazə verilir.

Nəticəsi
--------

Bu anlaşma İspan və Portuqal müharibəsi(1776-1777)nə son qoysada ,Braziliya və ispan koloniyaları arasında dəqiq sərhəd müəyyənləşmədi.Buda bir çox toqquşmalara gətirib cıxarırdı.Bu münaqişə yalnız XIX əsrin müəyyən tarixi gedişləri nəticəsində çözülmüş olur.

Mənbə
-----

* Katolik ensiklopediyası Uruqvay[*ölü keçid*]
**Sığorta müqaviləsi** (*alm.* Rückversicherungsvertrag‎) — müqavilə və protokol Pavel Şuvalov və Otto fon Bismark tərəfindən 1887, iyunun 18-də imzalanmışdı.

Tarixi
------

Məlum Olduğu Kimi, Bismarkın başlıca məqsədlərindən biri Rusiya ilə ikitərəfli müqavilə imzalamaq, gələcəkdə Almaniya və Fransa arasında olacaq müharibədə Rusiyanın bitərəfliyinə nail olmaq idi. Lakin onun bir neçə dəfə bu istiqamətdə etdiyi təşəbbüslər uğur qazanmamışdı. 3 imperator ittifaqının müddətinin qurtarmasından istifadə edərək Bismark bu istiqamətdə yeni təşəbbüslə çıxış etdi. Çar 1887, apreldə danışıqlara razılıq verdi. Berlində Bismarkla Pavel Şuvalov arasında bağlanılacaq müqavilənin layihəsini Bismarka verdi.

Layihənin birinci maddəsi qızğın müharibəyə səbəb oldu. Bu maddədə göstərilirdi ki, razılığa gəlmiş yüksək tərəflərdən biri III bir böyük dövlətlə müharibə vəziyyətində olarsa, digər təfər ona qarşı xeyirxah bitərəflik saxlayır. Bismark hər vasitə ilə çalışırdı ki, bu Avstriyaya yox, təkcə Fransaya aid edilisin. Bismark bunu əsaslandırmaq üçün 1879 cu ildə imzalanmış Almaniya-Avstriya müqaviləsini əsas gətirdi və göstərdi ki, o dövrdə mövcud olmuş vəziyyət bu müqaviləni imzalamağa onu məcbur etmişdi. Indi Bismark müqaviləni bağladı və ona əməl etməyə borcludur.

Iki gündən sonra mayın 17-də danışıqlar bərpa edildi. Nə Bismark, nə də Şuvalov öz məqsədlərindən dönmürdülər. Şuvalov kanslerə təklif etdi ki, "Rusiya-Avstriya müharibəsi şəraitində Almaniyanın vəzifələrinin məhdudlaşdırılması" sətirlərinə bunlar əlavə edilsin: "Almaniya-Fransa müharibəsi baş verərsə, bu istisnalar Rusiyaya da aiddir". Bu əlavə çox aydın və sadə idi. Bu, belə idi: Siz (Almaniya) Avstriyanın əzilməsini istəmirsinizsə, biz Fransanın əzilməsini istəmirik.

Nəhayət, gərgin və qızğın mübahisələrdən sonra bitərəfliyin həm Fransa, həm də Avstriyaya qarşı olan müharibəyə aid olunması haqda razılığa gəlindi. Müqavilənin II maddəsi Balkan yarımadasında Rusiyanın qazanmış olduğu hüquqlarının, xüsusilə, Bolqarıstanda və Şərqi Rumelidə onun üstünlüyünün və həlledici təsirinin qanunauyğunluğunun tanınmasına, III maddə isə boğazlar məsələsinə həsr edilmişdi.

Müqaviləyə xüsusi protokol da əlavə edilmişdi. Bu protokola əsasən, "Əgər Rusiya imperatoru "öz imperiyasının açarını saxlamaq" məqsədilə Qara dənizə çıxışın müdafiəsini öz üzərinə götürərsə, Almaniya Rusiya diplomatiyasına dəstək verməyi öhdəsinə götürürdü. Həmçinin, Almaniya Bolqar taxt-tacına şahzadə Vattenberqin yenidən gətirilməsinə razı olmayacağına söz verdi.

Müqavilə və protokol Şuvalov və Bismark tərəfindən 1887, iyunun 18-də imzalandı. O, sığorta müqaviləsi adı ilə tarixə daxil oldu. Rusiya və Fransaya qarşı İtaliya və Avstriya-Macarıstanla müqavilələrlə sığortalanan Bismark sanki müqavilənin nəticəsi ilə də sığortalanırdı.
**Hicaz vilayəti** (*ərəb.* ولاية الحجاز‎; *türk.* Hicaz vilayeti) — Osmanlı İmperiyasında 1872-ci ildə Məkkə şərifliyini ləğv edərək təsis etiyi vilayət. 1899-cu ilə əsasən vilayətin sahəsi 250 000 km2 olduğu ehtimal olunur. Hicaz vilayətinin şimalında Şam vilayəti, cənubunda Yəmən vilayəti vardı. Vilayətin inzibati mərkəzi əvvəllər Məkkə şəhəri idi. Sonradan mərkəz Taifə köçürülmüşdür.

Tarixi
------

1517-ci ildə Osmanlı sultanı I Səlimin Misir Məmlük Sultanlığını məğlub edərək Ərəbistan yarımadasında Məkkə və Mədinə bölgələrini ələ keçirdi. Bu tarixdən etibarən Məkkə və Mədinə bölgəsində hökmranlıq edən Məkkə şərifliyi Osmanlılardan vassal asılılıqda idi.

1750-ci ildə bölgəni vəhhabilər tamamilə öz hakimiyyəti altına salmaq istəyirdilər. XIX əsrin əvvəllərində Misir vilayətinin əlinə keçdi və Qavalalı Mehmed Əli Paşa osmanlılar adına bölgəni idarə etməyə başladı. 1811-ci ildə bölgəni vəhhabilər işğal etsədə Qavalalı Mehmed Əli Paşa təkrar bölgəni geri aldı

1872-ci ildə Məkkə şərifliyi ləğv edildi. Onun əhatə etdiyi torpaqlarda Hicaz vilayəti yaradıldı. I Dünya müharibəsi zamanı 1916-cı il iyul ayında ərəblər tərəfindən ələ keçirildikdən sonra vilayət ləğv edilərək müstəqil Hicaz krallığı yaradıldı.

Əhalisi
-------

1885-ci ildə Osmanlı imperiyasının Hicaz vilayəti üzrə əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, vilayət əhalisinin ümumi sayı 3.5 milyon nəfərdir. Vilyam L. Oçsenvaldın sözlərinə görə, XIX əsrdə Asır və Hicazın faktiki əhalisi 400 000-dən 800 000 diapazonundadır. Əhalinin əksər hissəsi heyvandarlıqla məşğul olan oturaqlar və yarımsəhra köçəriləridir. Vilayətdə bədəvi tayfaları üstünlük təşkil edirdi. Onların üzərindəki Osmanlı nəzarəti formal idi. Bədəvi tayfalarından əsasən Mədinə və Ciddə sancaqlıqlarına valilər təyin edilirdi.

Sancaqlıqlar
------------

Hicaz vilayətinə bağlı olan sancaqlıqlar aşağıdakılardır:

* Məkkə sancaqlığı — Sancaqlığın mərkəzi Məkkə şəhəri idi.
* Mədinə sancaqlığı — Sancaqlığın mərkəzi Mədinə şəhəridir. Bu sancaqlığa Əl-Vəç, Səvarix, Yənbə ul-Bahr qəzaları və Xaybar, Emlac, Ala və Akabe nahiyələri tabe idi.
* Ciddə sancaqlığı — Sancaqlığın mərkəzi Ciddə qəzası idi. Bu sancaqlığına Mamurətulhəmid qəzası və Rabiğ nahiyəsi tabe idi.

Həmçinin bax
------------

* Məkkə Şərifliyi
* Hicaz krallığı

İstinadlar
----------

1. 1 2  Asia by A. H. Keane, page 459. İstifadə tarixi:2015–11-19
2. ↑  Numan 2005, p. 33.
3. ↑  Gábor Ágoston; Bruce Alan Masters (2009–01-01). Encyclopedia of the Ottoman Empire Arxivləşdirilib 2022-05-06 at the Wayback Machine. Infobase Publishing. p. 253.
4. ↑  Numan 2005, p. 71.
5. ↑  Numan 2005, p. 42.
6. ↑  "Ceziretül Arab – Hicaz ve Yemen Vilayetleri | Tarih ve Medeniyet". 2014-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-19.
**Par Yon-Lim** (d. 25 sentyabr 1970) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.

Karyerası
---------

Par Yon-Lim Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1992-ci ildə İspaniyanın Barselona şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasını 22:28 hesabı ilə məğlub edən Cənubi Koreya yığması, Barselona Olimpiadasını 1-ci yerdə başa vurdu və qızıl medal qazandı.

Daha sonra Par Yon-Lim Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1996-cı ildə Atlanta şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 37:33 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Atlanta Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Koreya 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında
* Cənubi Koreya 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "Par Yon-Limin tərcümeyi-halı  (ing.)". www.sports-reference.com. 31 August 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1992 Yay Olimpiya Oyunları (I yer) |
| --- |
| Ja-Kyun • Yon-Ho • Ri-Ra • Hva-So • Ho-Yon • Mi-Yon • O-Kyon • Hye-So • Hyang-Ja • Un-Yon • Son-O • Yon-Lim • Kap-So |  |

| ⛭Cənubi Koreya yığması — 1996 Yay Olimpiya Oyunları (II yer) |
| --- |
| Un-Hi • Sun-Hi • Yon-Ho • Çon-Şim • Un-Mi • Yon-Mi • Mi-Sim • Ran • San-Un • O-Kyon • Hyang-Ja • Son-O • Yon-Ran • Yon-Lim • Hye-Yon • Sun-Yon |  |
**Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri** — Ermənistan 2006-cı ildən bəri, Azərbaycan isə 2008-ci ildən bəri Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edir. BMT tərəfindən Azərbaycanın de-yure hissəsi sayılan, lakin 1993-cü ildən Ermənistanın dəstəklədiyi de-fakto Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının nəzarəti altında olmuş Qarabağ bölgəsi ilə bağlı davam edən münaqişə, bir neçə dəfə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə də təsir etmişdir.

Ermənistanla Azərbaycan arasındakı münaqişələr ilk dəfə 2006-cı ildə, Azərbaycan mətbuatı müsabiqənin veb-saytında Dağlıq Qarabağın Ermənistan təmsilçisi Andrinin doğum yeri kimi qeyd etməsini, o vaxtkı Azərbaycan SSR-in tərkib hissəsi kimi qeyd etməsini tənqid edəndə ortaya çıxdı. 

Münaqişələr 2009-cu il müsabiqəsi boyunca kəskinləşdi: Azərbaycan ərazisindəki abidənin təsvirinin erməni ifaçılarının 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin reklam çarxına daxil edilməsi ilə bağlı Azərbaycan XİN-in etirazından sonra Eurovisionun təşkilat komitəsi ermənilərin bu hərəkətini həqiqətən siyasi addım hesab etmiş və həmin hissəni videogörüntüdən çıxartmışdır.

Ermənistan finalda, nəticələr açıqlanarkən abidənin çoxsaylı şəklini göstərərək cavab verdi. Müsabiqənin ardından, Azərbaycanın dövlət yayımçısının erməni girişini senzura etmək üçün verilişin yayımını pozduğunu və Azərbaycan hökumətinin vətənpərvər olmamaqda və təhlükəsizlik üçün təhdiddə ittiham edərək Ermənistana səs verən vətəndaşları sorğu-suala tutması barədə iddialar ortaya çıxdı. İstintaqın ardından, Azərbaycan Avropa Yayım Birliyi (EBU) tərəfindən seçicilərin şəxsi həyatının pozulmasına görə cərimələndi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ÖZ DƏYƏRLƏRİMİZİ QORUYAQ". azertag.az. azertag.az. 2021-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 oktyabr 2016.
**Seymur İsayev** (28 iyul 1998, Qazax azərbaycan) — Azərbaycanlı peşəkar boksçu (Universal boxing organisation UBO) dünya kəmərinin sahibi.

Tam adı Seymur Afiq oğlu İsayev

Seymur İsayev (28 iyul 1998, Qazax azərbaycan) Azərbaycan peşəkar boksçu (UBO Universal boxing organisation) dünya kəmərinin sahibi tam adı-Seymur Afiq oğlu İsayev Vətəndaşlıq-Azərbaycan doğum tarixi-28 iyul 1998 idman növü-peşəkar boks

Boy-175 sm

Çəki-61

Nəticələr

Döyüş-12

Qələbə — 12

K.o — 10

Məğlubiyyət — 0

Heç-heçə — 0

Bundan əlavə, Seymur Ubo dünya çempionu kəmərini qazanan ilk Azərbaycanlıdır. Seymuru digər rəqiblərdən fərqləndirən başqa bir xüsusiyyət də Seymurun döyüşlərində yenilməz olmasıdır.

Həyatı
------

Seymur İsayev 28 iyul 1998-ci ildə Qazax rayonunda anadan olub. Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində idmanla məşğul olmağa başlayıb, bir çox regional yarışlarda qalib gəlib, 2013-cü ildə Azərbaycana qayıdıb və ölkəsini beynəlxalq arenalarda təmsil etməyə başlıyıb. O yeniyetmələr və gənclər arasında Azərbaycan çempionatının qalibi olub. O, iki dəfə Azərbaycan çempionu olub. Şəxsi məşqçisi Elbrus Rzaevdir. Həvəskar boksda 150 döyüş keçirdib və onlardan 136-nı qazanıb. Seymur İsayev peşəkar boks üzrə Dünya Çempionu (Universal boxing organisation UBO) kəmərini qazanan ilk Azərbaycan boksçusudur.

Təhsili
-------

2015-ci ildə resbublika olimpia idman litseyini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlet Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasinin təkmübarizlik fakültəsinə daxil olmuş, 2019-cu ildə oranı bitirmişdir.

İstinadlar
----------

boxen247

uboboxing

kaspi

sportline.az

mediaxeberleri

photostock

boxrec
------

1. ↑  "Seymur İsayev". 2023-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-09.
2. ↑  Seymur İsayev (boz qurd)
Wow! siqnalı
**Wow! siqnalı** — 15 avqust 1977-ci ildə SETI layihəsi çərçivəsində kosmosdan təsbit edilən radio siqnalı. Sadəcə 72 saniyə davam edən bu siqnalı Dr. Cerri Ehman (Jerry R. Ehman) tərəfindən Ohio Dövlət Universitetinə aid Big Ear (*Böyük Qulaq*) radioteleskopunda kiçik zolaqlı bir radio siqnalı olaraq təyin edilmişdir. Siqnal dünya xaricindən və hətta günəş sistemi xaricindən olan siqnallardan gözlənilən bütün xüsusiyyətlərə malik idi. Kütləvi informasiya vasitələrində böyük maraq doğuran siqnal çoxlu cəhdlər olmasına baxmayaraq təkrar təsbit edilə bilməmişdir.

Siqnalın ulduzlararası siqnallardan gözlənilən bütün xüsusiyyətlərə tamamilə uyğun gəlməsinə heyrətlənən Ehman, kompüterdən emal edilmiş vərəqdə o izi dairə içərisinə almış və səhifənin kənarına "Wow!" (İngiliscə heyrət nidası) yazmışdır. Bu söz sonralar siqnalın adı halına gəlmişdir.

Texniki detallar
----------------

Wow! siqnalının gəldiyi yer.
Dairə içərisinə alınan "6EQUJ5" kodu siqnalın qatılıq detalını göstərir ki, bu da əslində çox böyük ölçüdə siqnal deməkdir.

Siqnalın bant genişliyi 10 kHzdən kiçikdir. Tezlik olaraq 1420,356 MHz (C. D. Kraus) və 1420,456 MHz (C. R. Ehman) qiymətləri müəyyən edilmişdir.

Təsbiti
-------

Big Ear teleskopu sabit teleskop idi və kainatı incələmək üçün dünyanın cazibə qüvvəsinin təsiri altında dünya ətrafında dönərək fəaliyyətdə idi. Dünyanın dönüş sürətinə müvafiq olaraq və Big Ear-ın müşahidə pəncərəsinin genişliyi nəzərə alındığında, teleskop səmadakı müəyyən bir nöqtəni dəqiq olaraq 72 saniyə müddətində müşahidə edə bilərdi. Bu səbəbə bir dünyadan kənar siqnalın 72 saniyə davam etməsi gözlənilən olardı, siqnal ilk 36 saniyə boyunca güclənməli, daha sonra zəifləməliydi — bu müddətlər Wow! siqnalının xüsusiyyətləri ilə tamamilə eynidir.

Siqnalın mənbəyi
----------------

Wow siqnalının dalğa qrafiki
Siqnalın dünyadan kənar sivilizasiyadan gəlməsi mümkünlüyü vardır. Wow!-un daha zəif bir siqnalın ulduzlarası titrəmə nəticəsində güclənmiş halı olduğu və ya ulduzlarası dönən cisimlər nəticəsində yarana biləcəyi fikirləri də irəli sürülmüşdür.

Xarici keçidlər
---------------

* Wow! siqnalı 30-cu ildönəmi hesabatı
**Valeri Nərimani Qriqoryan** (*erm.* Վալերի Նարիմանի Գրիգորյան; 2 yanvar 1952, Stepanakert) — Ermənistan hərbçisi, Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin keçmiş müavini. O, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olmuşdur.

Həyatı
------

Valeri Nərimani Qriqoryan 2 yanvar 1952-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Xankəndi şəhərində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbini bitirmişdir. 2001-ci ildə Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Hərbi Akademiyasını bitirmişdir. 1970–1992-ci illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrində xidmət etmişdir. 1992-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrindədir. Alay və briqada komandiri vəzifələrini tutmuşdur. O, Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Xocalı soyqırımını törədənlərdən biri olmuşdur.

1994-cü ildə Ermənistan Respublikası müdafiə nazirinin əmri ilə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Əməliyyat İdarəsinin rəis müavini, sonra isə Armavir Təlim Briqadasının komandiri təyin edilmişdir. 1997-ci ildə Ermənistan Respublikası müdafiə nazirinin əmri ilə Ermənistan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Hərbi İnstitutunun rəis müavini təyin edilmişdir. 1999-cu ildə Ermənistan Respublikası müdafiə nazirinin əmri ilə Ermənistan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin 5-ci Ordu Korpusunun komandirinin müavini təyin edilmişdir.

2003-cü ildə Ermənistan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Ermənistan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin 5-ci Ordu Korpusunun komandiri təyin edilmişdir. 20 iyul 2007-ci ildə Ermənistan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Ermənistan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin 4-cü Ordu Korpusunun komandiri təyin edilmişdir. Ermənistan Prezidentinin 26 yanvar 2009-cu il tarixli fərmanı ilə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin müavini təyin edilmişdir.

2004-cü ildə Ermənistan Prezidentinin fərmanı ilə ona general-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir. 2011-ci ildə Ermənistan Prezidenti prezidentinin 3 sentyabr tarixli fərmanı ilə ona general-leytenant hərbi rütbəsi verilmişdir. 2012 il-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin müavini vəzifəsindən azad edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Գրիգորյան Վալերի Նարիմանի // .
2. ↑  "Niyə Xocalı qətliamı üçün 26 fevral seçildi?". Axar.Az. 27 fev 2023.
Darqo döyüşü, Frans Roubaud tərəfindən rəsm
**Darqo ekspedisiyası** (*rus.* Даргинский поход) — 1817–1964-cü illərdəki Qafqaz müharibəsi gedişində 1845-ci ildə Şeyx Şamilin iqamətgahı olan Darqo ailini tutmaq məqsədilə rus qoşunlarının 5 iyundan 20 iyuladək davam etmiş yürüşü. Yürüş rusların böyük itkiləri ilə nəticələnmişdir ki, sonda onlar geri çəkilməyə məcbur olmuşlar. Darqo ekspedisiyasının nəticəsi Şamilin bölgədəki təsirinin artmasında çox əhəmiyyətli oldu.

Xronologiyası
-------------

General-leytenant Vorontsov
1845-ci il iyun ayının 5-i və 6-nda rus qoşunlarının avanqardı komandan general-mayor D.V.Passek dağlıları Ançimeyer və Zunumeyer dağlarında məğlub etdikdən sonra rus qoşunlarının əsas qüvvələri komandan general-leytenant qraf M.S. Vorontsovun başçılığı ilə 20-dən çox piyada batalyonu, 16 kazak bölüyü, Gürcüstan milisinin süvari və piyada dəstələri, 46 topdan ibarət ordu üçün Darqoya gedən yolun üstündəki Andi kəndinə yol açıldı. İyun ayının ortalarında baş vermiş qanlı döyüşlər nəticəsində ruslar Andi və Qoqotl kəndlərini tutdular. Rusların ərzaq və sursat nəqliyyatlarına dağlıların daimi hücumları nəticəsində rus qoşunları burada iki həftə qalmalı oldular. Yalnız iyulun 6-da Vorontsov Darqoya qoşunun bir hissəsini – 10,5 piyada batalyo nu, 3 atıcılar rotası, 4 kazak bölüyü; cəmi 9,5 min nəfər və 16 top olmaqla yeridə bildi.

Şeyx Şamil
Şeyx Şamilin əmri ilə yandırılmış Darqoya ruslar iyulun 7-də girdilər. Şeyx Şamil Darqoda rus qoşunlarını mühasirəyə alaraq faktiki öz iqamətgahını "tələ"yə çevirdi. Vorontsov qanlı döyüşlərdə xeyli itki verərək mühasirəni yarmağa nail oldu.

Rusların qalan qüvvələri – təqribən 5 min nəfər; onlardan da 700 nəfəri yaralı olmaqla Miskit mərzində general-leytenant R.K. Freytaqın 7,5 piyada batalyonu, 3 kazak bölüyü, 13 ədəd topdan ibarət dəstəsi ilə birləşərək 20 iyul tarixində Gerzel ailinə daxil oldular.

Nəticələri
----------

Darqo ekspedisiyası rus qoşunlarının Qafqaz müharibəsi zamanı ən iri məğlubiyyəti idi. Çar ordusunun itkiləri 3,6 min nəfərdən çox, o cümlədən 3 general, 186 zabitdən ibarət oldu. Darqo ekspedisiyasının iflasa uğraması Rusiya komandanlığını İmamlığın içərilərinə uğursuz hücumlarını dayandırmağa və frontal irəliləmə sisteminə qayıtmağa vadar etdi. Bu sistem rəqibin tədricən sıxışdırılması və işğal edilmiş ərazilərdə möhkəmləndirilməsindən, o cümlədən aillərə gedən yolların meşəliklərdən təmizlənməsi, yeni istehkamların tikilməsi və sairlərdən ibarət idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 6-cı cild: Çin – Dərk (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2015. səh. 335. ISBN 978-9952-441-11-6.
**Xizer Petri** (13 iyun 1978, Oklend, Kaliforniya) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.

Karyerası
---------

Xizer Petri, ABŞ yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Avstraliya yığmasına 4:5 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, Sidney Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Xizer Petri, ABŞ yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Avstraliya yığmasını 6:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Afina Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.

Xizer Petri, ABŞ yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Niderland yığmasına 10:11 hesabı ilə məğlub olan ABŞ yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Xizer Petri, ABŞ yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İspaniya yığmasını 8:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, London Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xizer Petrinin tərcümeyi-halı". www.olympedia.org ( (ing.)). 24.07.2020. 2022-06-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.07.2020.

| ⛭ABŞ yığması — 2000 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| B. Orviq • B. Villa • C. Ertel • E. Estes • E. Lorents • K. Şixi • K. Simmons • K. Conson • M. O'Tul • N. Peyn • R. Boreqar • X. Mudi • X. Petri |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2004 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Staxovshi • B. Villa • E. Estes • E. Lorents • J. F. De Luha • K. Rulon • M. Dinqeldeyn • N. Qolda • N. Peyn • R. Boreqar • T. Munro • X. Mudi • X. Petri |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2008 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Qreqorha • B. Villa • B. Xeys • C. Steffens • E. Uindes • K. Kreyq • L. Venqer • M. van Norman • N. Qolda • P. Kardenas • X. Komer • X. Petri • Y. Armstronq |  |

| ⛭ABŞ yığması — 2012 Yay Olimpiya Oyunları  |
| --- |
| A. Dris • B. Villa • C. Steffens • E. Uindes • K. Kreyq • K. Rulon • K. Metyuson • M. Zaydemann • M. Steffens • L. Venqer • T. Anae • X. Petri • Y. Armstronq |  |
**Zoran Primoraç** (10 may 1969) — Yuqoslaviyanı və Xorvatiyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.

Karyerası
---------

Zoran Primoraç Yuqoslaviyanı 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu pillənin, cüt turnirdə isə gümüş medalın sahibi olub.

Daha sonra Zoran Primoraç Xorvatiyanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.

Zoran Primoraç Xorvatiyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, cüt turnirdə isə 17-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Zoran Primoraç Xorvatiyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.

Zoran Primoraç Xorvatiyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.

Daha sonra Zoran Primoraç Xorvatiyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci, Komanda turnirində isə 7-ci pillənin sahibi olub.

Zoran Primoraç Xorvatiyanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "**Zoran Primorac**". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Səxavət Məmmədov (dəqiqləşdirmə).

**Səxavət Əmirxan oğlu Məmmədov** (23 oktyabr 1953, Gülablı, Ağdam rayonu – 30 sentyabr 1991, Azərbaycan) — Azərbaycan xanəndəsi.

Həyatı
------

Səxavət Məmmədov 1953-cü il oktyabr ayının 23-də Ağdam rayonunun Abdal-Gülablı kəndində anadan olmuşdur. Səxavətin də səsi "Segah"a yatımlı idi, ruhu "Segah"a bağlı idi. Oxuduğu mahnıların əksəriyyəti məhz "Segah" ladındadır. "Ay Bəri Bax", "Uca Dağlar", "Yar Bizə Qonaq Gələcək", "Ay Çiçək", "Sarı Bülbül" "Sona Bülbüllər" və s.

1971-ci ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumununa daxil olan Səxavət ustad xanəndə, xalq artisti Hacıbaba Hüseynovdan muğamın sirlərini öyrənir. 1976-cı ildə "Hümayun" xalq ansmblının solisti olur. 1983-88-ci illərdə Dövlət İncəsənət İnstitutunda təhsil alan Səxavət Məmmədov Azərbaycan muğamını bir çox ölkələrdə təmsil edir. Yaratdığı "Qarabağ" instrumental ansamblı isə xanəndənin şah əsərlərindən biri kimi bu gün də yaşayır.

"Qarabağ" instrumental ansamblı Qarabağ hadisələrinin ilk illərində yarandı. Səxavət "Qarabağ"la təkcə Qarabağı deyil, SSRİ-ni, Avropa ölkələrini gəzib dolanır, muğamımızla yanaşı, Azərbaycan həqiqətlərini də dünyaya çatdırırdı.

Səxavət Məmmədov bənzərsiz səsə malik idi. Xanəndə 1991-ci il sentyabrın 30-da indiki Şirvan rayonundan qayıdarkən avtomobil qəzasına uğrayaraq dünyasını dəyişdi. Müharibə vəziyyətinə görə Səxavət Məmmədovun qəbri üzərinə qoyulmaq üçün Bakıda sifariş edilən məzar daşı kənddə gedən gərgin döyüşlər səbəbindən ünvanına çatdırıla bilmədi. Daha sonra isə kənd işğal olundu. Səxavət Məmmədovun üzərində şəkli, doğum və ölüm tarixi həkk olunmuş başdaşı Bakıdakı evinin həyətində qaldı.

Ailəsi
------

Oğlu Bəxtiyar Məmmədovdur.

Xanəndə Firuz Səxavətin böyük qardaşıdır.

Filmoqrafiya
------------

1. Bəxt üzüyü (film, 1991) - *Mahnı ifa edən*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məşhurların ailə faciələri". 2016-01-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-01.
2. ↑  *ARB TV.* "Səxavət Məmmədovun məzarı tapıldı" (az.). Youtube.com. 26.11.2020. 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-27.

Xarici keçidlər
---------------

* XANƏNDƏ SƏXAVƏT MƏMMƏDOVUN RƏSMİ SAYTI Arxivləşdirilib 2012-06-19 at the Wayback Machine
* 
* Səxavət Məmmədov, Qubanin ag almasi
* Səxavət Məmmədov, Bəxtiyar Vahabzadənin qəzli
* Səxavət Məmmədov - Azad Bir Quşdum (Azad Bir Qusdum)
* Səxavət Məmmədov - Mirzə Hüseyn segahı (Möhlət Müslümov - Tar, Fəxrəddin Dadaşov - Kamança)
* Səxavət Məmmədov - Dəşti təsnifi (Möhlət Müslümov - Tar, Fəxrəddin Dadaşov - Kamança)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs |
| Normativ yoxlama | SUDOC: 143125133 · VIAF: 216371467 · WorldCat VIAF: 216371467 |
**Fəməlhut** (α PsA) Cənub Balığı bürcünün ən parlaq ulduzudur/

Alpha Piscis Austrini (α Piscis Austrini, qısaldılmış Alpha PsA, α PsA) adlı, Fomalhaut Piscis Austrinus bürcünün ən parlaq ulduzudur və göydə ən parlaq ulduzlardan biridir. Əsas seridə Hipparcos günəşdən təxminən 25 işıq ili (7.7 ədəd) olan bir astrometriya doymuşluğu ilə ölçülür. 1943-cü ildən bu ulduzun spektri digər ulduzların təsnif olunduğu sabit anchor nöqtələrindən biri olmuşdur. ultra-infraqırmızı radiasiya yayan və ətraf mühit diskləri ilə əhatə olunan bir virus kimi təsnif edilən bir ulduz kimi təsnif edilir. K-tipi əsas ardıcıllığı ulduz TW Piscis Austrini və həmkarları bir neçə dərəcə ayrılmış olsa da, Fomalhaut, M tipli qırmızı cırtdan ulduz LP 876-10, üçlü sistem təşkil edir.

Ekstrasolar planetar tədqiqatlarda ekstrasolar planet namizədi (daha sonra Dagon Fomalhaut b) adlı görünən dalğa uzunluğunda görünən ilk ulduz sisteminin mərkəzi olan Fomalhaut xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Fomalhaut Günəş və Polluxdan sonra planet sisteminə məlum olan üçüncü parlaq ulduzdur (Yerdən göründüyü kimi).

-29.6 ° 'lik bir enişdə, Fomalhaut səma ekvatora cənubuda tapılar və bu səbəblə ən yaxşı Cənubi Yarımkürədə görülə bilər. Bununla birlikdə, cənubdakı əyəm, Acrux, Alpha Centauri və Canopus kimi uldızlarınki qədər geniş deyil, yəni onlardan fərqli olaraq Fomalhaut Şimali Yarımkürədə böyük bir hissəsindən də görülə bilər. Sapması Sirius'unkinden böyükdür və Antares'inkine bənzərdir. 40 ° N'də Fomalhaut səkkiz saat ərzində üfüqdə yüksələr və üfüqdən yalnız 20 dərəcə yüksələrkən, Təxminən eyni saatda yüksələn Capella, iyirmi saat ərzində üfüqdə qalar. İngiltərədən ulduz, üfüqdə çox yaxın olması səbəbiylə 2.2'den çox daha parlaq görünmür və cənub Alaska ya da Skandinaviyadan heç bir zaman üfüqdə yüksəlmir.Beta'dan Alpha Pegasi'ye cənub üfüq xəttinə doğru davam edən Fomalhaut, Alpha Pegasi'nin 45 ° güneyindedir və arasında parlaq ulduzlar yoxdur.

Fomalhaut, bir milyard il potensial həyatına sahib gənc bir ulduzdur, bu illərdə yalnız 100 ildən 300 milyon il olacağını düşünür. 2012-ci ildə aparılan bir araşdırma 440 ± 40 milyon il ilə bir qədər yüksək idi. Ulduzun səthi temperaturu 8.590 K (8.320 °C) təşkil edir. Fomalhaut kütləsi günəşin təxminən 1,92 dəfə, təxminən 16,6 dəfə daha parlaq və təxminən 1,84 dəfə böyük diametrdədir.

Fomalhaut Günəşə nisbətən yüngül metallar, yəni hidrogen və helyumdan başqa elementlərin kiçik bir hissəsini ehtiva etməz. Metallicity adətən şəkildəki dəmirin miqdarını hidrogen bolluğuna nisbətlə ölçməklə təyin olunur. 1997-ci ildə bir spektroskopik tədqiqat günəşin dəmir məzmununun 93% -ə bərabər olduğunu ölçür. İkinci bir 1997 çalışması, Fomalhaut'un qonşu ulduz TW Piscis Austrini ilə eyni metallığa sahib olduğunu fərz edərək 78% dəyərini çıxardı.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Astronomiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



1. ↑  .
**Camal Biediç Universiteti** (bosn. Univerzitet "Džemal Bijedić" Mostar) — Bosniya və Herseqovinanın Mostar şəhəri ərazisində yerləşən universitet. Universitet 1993-cü ildə təsis edilmişdir. Uniuversitet siyası xadim Camal Biediç adını daşıyır. Universitetin tərkibinə 8 fakultə daxilir. Ali təhsil ocağının dekanı 2012-ci ildən professor Sead Paşindir. Universitetdə təhsil boşnak dilində aparılır.

Tarixi
------

11 fevral 1977-ci ildə Motsarda Mostar Universiteti təşkil olunmuşdur. Bu universitet ilk əvvəllər Camal Biediç adını daşıyırdı. O, bir dövlət xadimi olaraq 1977-ci ildə avia qəzada həlak olmuşdur.

1992-ci ildə başlanan Bosniya müharibəsi zamanı Camal Biediç Universitetinin adı Mostar Universiteti olaraq dəyişdirilir. Bundan sonra universitetin rəsmi dili xorvat dili olur. 1993-cü ildə Universiteti tərk etmiş müsəlman professorlar Mostarda ikinci ali təhsil müəsisəsini təşkil etdirlər. Ali təhsil ocağı Camal Biediç Universiteti adlanır. O keçmiş Yuqoslaviya hərbi kazarmalarından birində yerləşir.

Universitetin təşkil olunduğu ilk illərdə olduqca böyük cətinliklər yaşamışdır. Kitabxanalarda kitab çatışmamazlığı, pedaqoq və personal azlığı his edilirdi. Bu problemlərin bəzisi iyanələr hesabına ödənmişdir.

2016-cı il məlumatına görə universitetdə 250 pedaqoq fəaliyyət göstərir və 3 mindən çox tələbə təhsil alır. Universitet 8 fakultədən ibarətdir: aqrar, humanitar, informatika, tibb, tikinti, maşınqayırma, pedaqoji, hüquq. Bakalavr və magistr üçün hazırlanan proqram Boloniya qaydaları ilə uyğunlaşdırılır. Universitetin kitabxanasında 24 000 kitab vardır. Universitet müxtəlif bosniyalı, xarici elmi və təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq edir.

Təhsil müəssisəninin auditoriyası, laboratoriyası və kabinetləri 4500 m² ərazini əhatə edir. Belə bir kiçik məkan universitetin inkişafı üçün ciddi bir məhdudlaşdırıcı faktordur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mostar brosjyre 2016" (PDF). 2017-10-24 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-21.
2. ↑  "UNMO.BA — Rectors". 2017-04-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-21.
3. ↑  Gwyneth Owen-Jackson. Political and Social Influences on the Education of Children Arxivləşdirilib 2023-07-05 at the Wayback Machine. 2015
4. ↑  UNMO 2 Arxivləşdirilib 2010-06-12 at the Wayback Machine, unmo.ba; accessed 16 October 2016.
5. ↑  UNMO 4 Arxivləşdirilib 2010-06-12 at the Wayback Machine, unmo.ba; accessed 16 October 2016.
6. ↑  "UNMO.BA". 2017-05-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-21.
7. ↑  UNMO 5 Arxivləşdirilib 2010-06-12 at the Wayback Machine, unmo.ba; accessed 16 October 2016.

Mənbə
-----

* Rəsmi sayt
**Aleksey Viktoroviç Şved** (16 dekabr 1988, Belqorod) — Ximki komandasında oynayan rusiyalı peşəkar basketbolçu. Ximki komandasına qədər isə o, üç mövsümü NBA-da keçirdi: iki ili Minnesota Timbervulvz komandasında, üçüncü ili isə (2014/2015) birdən-birə üç klubda — Filadelfiya Seventi Siksers, Hyuston Rokets və Nyu-York Niksdə iştirak edib. Rusiya basketbol çempionatında 2010/11-ci ildə ən çox inkişaf edən oyunçu seçilmişdir. Rusiya basketbol komandası ilə 2012 Olimpiya Oyunlarının və 2011 Avropa çempionatının bürünc medallarının sahibidir. 20 avqust 2012-ci ildə Rusiya Milli Basketbol Komandasının 2012 Olimpiadasında müvəffəqiyyətli bir çıxışından sonra (Alekseyin son saniyələrdə atdığı üç xallıq atışı Argentina yığmasına qarşı həlledici oldu və komandası 3-cü yerə sahib oldu) Şved "Rusiyanın əməkdar idman ustası" adına layiq görüldü.

Karyerası
---------

Belqorod şəhər 1 nömrəli İdman məktəbində basketbol oynamağa başlamışdır. Alekseyin ilk məşqçisi atası Viktor Nikolayeviç Şved idi. O, həmçinin Anatoli Steinbok ilə məşq edirdi.

Hücum edən müdafiəçi mövqeyində oynayırdı. "Conti" (Sankt-Peterburq), "Petrel" (Belqorod), CSKA (Moskva), "Ximki" nin gənclər komandalarında oynamışdır. 2009/2010 mövsümünün sonuna qədər icarə əsasında Moskvanın "Dinamo" klubunda oynadı.

10 iyul 2012-ci ildə Associated Press agentliyi, Şvedin MOİK-dən ayrılacağını və Minnesota Timbervulvz klubu ilə 10 milyon dollar qarşılığında 3 illik müqavilə imzalayacağını bildirdi. İki gündən sonra rəsmi olaraq Timbervulvzə keçdi.

4 mart 2019-cu ildə Şved VTB Vahid ligasında öz rekordunu təzələdi. MOİK klubu ilə olan oyunda 37 xal topladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Basketball-Reference.com (ing.).
2. ↑  "ШТЕЙНБОК Анатолий Иосифович | Российские спортсмены и специалисты | Спортивная Россия" (rus). infosport.ru. 2018-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-18.
3. ↑  "Report: Wolves to add Alexey Shved" (ingilis). ESPN. 2012-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-12.
**Natamam limodorum** (*lat.* Limodorum abortivum) — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin səhləbkimilər fəsiləsinin limodorum cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir. Kökümsovu qısa, üfüqi, çoxlu qalın köklüdür. Gövdəsi qalın, 30–60 (80) sm hündürlükdə, yaşılı-bənövşəyi, boz, iti qınlıdır. Çiçəkqrupu iri, 6–20 çiçəkdən ibarət boş salxım şəklindədir. Çiçəkləri iri, bənövşəyi rəngli, 20–25 mm uzunluqdadır. Çiçəkyanlığının yarpaqları lansetvari, çəhrayı, 20 mm uzunluqdadır. Dodaqcığı açıq-bənövşəyi rənglidir. Mahmızı nazik, 15 mm uzunluqda, yumurtalığa bərabər və ya uzundur. Yumurtalıq silindrik, burulmamış qısa ayaqdadır.

Monotip cinsli çox nadir bitki növüdür. Azərbaycanda Zaqatala (Car kəndi), Qəbələ (Qəbələ ətrafı), Ağdaş (Şirvan stepi), Lənkəran (Alekseyevka kəndi) rayonlarında, Azərbaycandan kənarda – Krım, Ön Qafqaz, qərbi Zaqafqaziya. Orta və Cənubi Avropa, Kiçik Asiyada yayılmışdır. Aşağı dağlıq qurşağın seyrək meşələrində kolluqlar arasında, meşə kənarlarında bitir. Az rast gəlir.

Çoxalması
---------

Toxum vasitəsilə çoxalır.

Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri
-------------------------------

Bitdiyi sahənin dəyişməsi, Bitkinin kökündən çıxarılması, çiçəyinin yığılması.

Becərilməsi
-----------

Azərbaycanın Botanika İnstitutunun Botanika bağında becərilir.

Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri
--------------------------------

Xususi mühafizə tədbirləri hazırlanmamışdır.

Yayılması
---------

BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Meşə və meşə kənarlarında, seyrək meşələrdə kolluqlar arasında, talalarda bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Limodorum abortivum* | 
* Wikidata: Q163539
* Wikispecies: Limodorum abortivum
* APDB: 161129
* BioLib: 42109
* BOLD: 556433
* EoL: 1140870
* EPPO: LDUAB
* EUNIS: 189653
* FoIO: LIMABO
* GBIF: 5312179
* iNaturalist: 128137
* IPNI: 640520-1
* NCBI: 242627
* PalDat: Limodorum\_abortivum
* PFI: 8248
* Plant List: kew-112374
* Plazi: 6E8DD89F-A1F9-8CCD-16B1-6DED305972D6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:640520-1
* Species+: 20760
* Tropicos: 23500816
* WCSP: 112374
* WoI: 302
* WFO: wfo-0000227653

 |
| *Orchis abortiva* | 
* Wikidata: Q21977677
* APDB: 185203
* GBIF: 2807048
* IPNI: 648323-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:648323-1
* Tropicos: 23513446

 |