recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Təzəkənd bazilikası** – Ağcabədi rayonunun Təzəkənd kəndi ərazisində yerləşən VI əsrə aid alban kilsəsinin xarabalıqlarıdır.

Tarixi
------

Mxitar Qoşnın *"Alban salnaməsi"*ndə Alban katalikosu Lazar haqqında yazarkən göstərir ki, "o, Baqməcdə (Bərdə və Beyləqan arasında yer) Hazarapatı (kəndini) və Müqəddəs Pantaleon kilsəsini tikdirmişdir. O, bunları Allah-təaladan ona vəhy gələndən sonra bina etmişdir." Təzəkənd bazilikasının həmin Pantaleon kilsəsinin olduğu fikri var.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Bina, plan baxımından iki cüt sütunla bölünmüş üçnefli bazilikadır. Bina yaxşı yonulmuş daş və kərpicdən inşa edilmişdir. Abidənin uzunluğu 16,5 metr, eni isə 9,2 metrdir. Binanın şərq tərəfində səcdəgah absidaları və yanlarda keşiş cübbələrinin saxlandığı yer vardır. Orta nefin eni 5 metr, yan neflərin eni isə 2,1 metrdir. Əgər səcdəgah absidası orta nefin sonluğu idisə, düzbucaqlı formalara malik olan keşiş cübbələrinin saxlandığı yerlə yandakı neflər başa çatırdı.

Bazilikanın döşəməsi bişmiş kərpicdən hazırlanmışdır. Qapı oyuğu qərb tərəfdə yerləşirdi. Səcdəgah absidası nalşəkilli formaya malik idi. Bir-birindən 2 metrlik məsafədə yerləşən sütunlar da çaydaşından tikilmişdir.

Bazilikanın səcdəgahının qarşı hissəsinin təmizlənməsi zamanı aydın olmuşdur ki, səcdəgah hissəsi neflərin döşəməsindən 45 santimetr ucada yerləşir. Bazilika ərazisində tapılmış saxsı materiallarına əsasən bu abidəni V–VI əsrə aid edirlər. Amaras monastırındakı bazilikadan fərqli olaraq Təzəkənd bazilikasının apsidası düzbucaqlı içinə daxil edilməmişdir.

Tədqiqi
-------

Məbədin qalıqları 1963-cü ildə aşkara çıxarılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Мамедова, 2004. səh. 59
2. 1 2  Azərbaycan Tarixi (yeddi cilddə) (II cild). Bakı: AMEA Tarix İnstitutu. 2007.
3. 1 2  *Геюшев, Рашид.* Христианство в Кавказской Албании: по данным археологии и письменных источников. Элм. 1984. 87.
4. 1 2  *Геюшев, Рашид.* Христианство в Кавказской Албании: по данным археологии и письменных источников. Элм. 1984. 89.
5. 1 2  *Геюшев, Рашид.* Христианство в Кавказской Албании: по данным археологии и письменных источников. Элм. 1984. 86.

Ədəbiyyat
---------

* *Мамедова, Гюльчохра,* Зодчество Кавказской Албании, Баку: Чашыоглу, 2004

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ⛭Qafqaz Albaniyasının kilsələri |
| --- |
| 

|  |
| --- |
| Təzəkənd bazilikası (Qafqaz Albaniyası)Bideyiz
Mingəçevir
M. Yelisey
Qum bazilikası
Gavurqala
Mazımçay
Təzəkənd
Ləkit
Katex
Kilsədağ
Minkənd bazilikası
M. Yelisey
Qabaqtəpə
Mamrux
Çiçərvəng
Beşikdağ
Gədəbəy
Əyrivəng
Qırmızı kilsə
Qədim Pipan
Pipan
Qəbizdərə
Zəyzid
Vaçar
M. Stepanos
Talalar
Harva
Xilaskar
M.Stefan
M.İohann
Kavakavəng
M. Tanrı anası
Ağ xaç
M.Tanrı anası
M.Qriqoris
Bri
M. Tanrı anası
Bakirə Məryəm
M.Tanrı anası |

 |

 |
İsrail ilk dəfə 2012-ci ildə Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirak etmişdir. Ölkədə müsabiqəyə olan marağın az olması səbəbindən İsrail növbəti illərdə müsabiqədə iştirakdan imtina etmişdir. Lakin ölkə müsabiqəyə üç illik fasilədən sonra 2016-cı ildə geri dönmüşdür. Müsabiqədə İsrailin indiyədək qazandığı ən yaxşı nəticə 2012-ci ildə qazandıqları 8-ci yerdir.

Təmsilçilər
-----------

  Qalib
  İkinci yer
  Üçüncü yer
  Sonuncu yer

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **İl** | **Dil** | **Müğənni** | **Mahnı** | **Final** |
| **Yer** | **Xal** |
| 2012 | İvritcə, İngiliscə, Fransızca, Rusca | Kids.il | "Let The Music Win" | 8 | 68 |
| 2016 | İvritcə, İngiliscə | Şir və Tom | "Follow My Heart" | 15 | 27 |
| 2018 | İvritcə | Noam Dadon | "Children Like These" | 14 | 81 |
|

Həmçinin bax
------------

* Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avroviziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**XIX əsr fəlsəfəsi**, əsas olaraq Alman fəlsəfəsində romantizm və idealizm dövrüdür. Eyni şəkildə, materializmin yeni bir dərinliyə qovuşduğu və fərq edildiyi görülür. Bir tərəfdən Fransız filosofu Charles Föryer, Pierre-Joseph Proudhon, Claude Henri de Saint-Simon kimi islahatçı mütəfəkkirlər; digər tərəfdən, Avqust Comte ilə positivizm daha çox nəzərə çarpacaq şəkil alır. Burada tarixçi Tocqueville və sosioloq və mütəfəkkir Emil Durkheim də əlavə etmək lazımdır.

XIX əsr ümumiyyətlə tarix əsri olduğu ifadə edilir, yəni tarixi şüurun inkişafı və düşüncə və fəlsəfənin tarixi ilə birlikdə qiymətləndirilməsi və tendensiyası nəzəri bilik əldə etməyə başlayır. Beləliklə, siyasi nəzəriyyələrin və sosiologiya fəlsəfəsi çərçivəsində bir intizam ortaya çıxdı. Almaniyada idealizm fəlsəfəsi,Fransada sosyalist düşüncə, İngiltərədə iqtisadi nəzəriyyə inkişaf etmiş və güclənmişdir. Fəlsəfədə, romantik düşüncə, idealizm, materializm, realizm, rasionalizm, tarixçilik, pozitivizm bu əsrdə özünü göstərir.

XIX əsr tarixi siyasi ideologiyaların ön plana çıxdığı dövr kimi xatırlanır. Sosialist düşüncə və onun fəlsəfi kökləri bu dövrdə aydın oldu, liberalizm və onun fəlsəfi kökləri aydın oldu. XVIII əsrin aydınlığının fəlsəfi mövqeyi davam etdirilməsinə baxmayaraq, fəlsəfi konsepsiyaların aydınlaşdırılmasında müəyyən dərəcədə şübhə doğuran bir meyl kimi formalaşdığı deyilə bilər. Fransız İnqilabından sonra ortaya çıxan xəyal qırıqlığının təsiri XIX əsr fəlsəfəsində görüldü.
**Leyla Rəcəb qızı Şəripova** (tac. Лайло Шарифова; 28 yanvar 1930, Moskva – 19 fevral 2024, Düsseldorf) — müğənni, bəstəkar, nəğməkar şair, Tacikistan SSR (1965) və Azərbaycan SSR xalq artisti (1977).

Həyatı
------

1930-cu il yanvarın 28-də Bakıda anadan olub. Atası İzmir türkü, anası isə azərbaycanlıdır.

Bir müddət Sədrəddin Əyni adına Tacikistan Opera və Balet Teatrında solist kimi fəaliyyət göstərib. 1978-ci ildə Bakıya köçüb və 1980-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin aparıcı solisti işləyib. Leyla Şəripova Yevgeni Jıvayevin rəhbərliyi ilə Özbəkistan Televiziya və Radio xalq çalğı alətləri ansamblının, Adil Bağırovun rəhbərliyi ilə "Xatirə" xalq çalğı alətləri ansamblının və Gülarə Əliyevanın rəhbərliyi ilə "Dan ulduzu" instrumental ansamblının müşayiəti ilə çıxış edib. 1988-ci ildən Almaniyanın Düsseldorf şəhərində yaşayıb.

Şəripovanın repertuarında türk, əfqan, azərbaycan, erməni, türkmən, ərəb, fars, özbək və ispan mahnıları olub. Müğənninin ifaları nüfüzedici lirizim ilə, şeriyyətlə fərqlənir. Leyla Şəripovanın ustalığı və zərif vokal mədəniyyəti dinləyicilərin məhəbbətini qazanmışdır. Şəripova həm də bəstəkar və nəğməkar şair olub, 10 mahnının sözlərini yazıb, "Qara gözlər" və "Badam çiçəyi" adlı fars mahnıların müəllifi olub.

2024-cü il fevral ayının 24-də Almaniyanın Düsseldorf şəhərində vəfat edib. Vəsiyyətinə uyğun olaraq cənazəsi yandırılıb.

Mükafatları
-----------

* Tacikistan SSR əməkdar artisti (1960)
* Tacikistan SSR xalq artisti (1965)
* Azərbaycan SSR xalq artisti (29 iyun 1977)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azadlıq radiosu. Praqa: 1949.
2. 1 2  Qafqazinfo. 2010.
3. 1 2  .
4. ↑  "Xalq artistini İran şahı ilə nə birləşdirirdi?". 2023-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-11.
5. ↑  "Bakının məşhur qonaqları: Xalq artisi Leyla Şərifovanın Bakıya sirli gəlişi, həmişəlik gedişi - FOTOLAR+VİDEO". 2019-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-08.
6. ↑  "ШАРИПОВА Лейла". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-08.
7. ↑  "Azərbaycanın Xalq artistinin cənazəsi yandırıldı - FOTO". Oxu.Az (az.). 2024-02-23. İstifadə tarixi: 2024-02-23.
Estoniya müstəqil demokratik parlamentli respublikadır, burada hakimiyyətin əsas daşıyıcısı xalqdır.

Riyqikoqu
---------

Binanın fasadı
Riyqikoqunun yığıncaq otağı.
*border=none Əsas məqalə: Riyqikoqu*
Ştatın ən yüksək nümayəndəli və qanunverici orqanı 4 il müddətinə seçilən 101 deputatdan ibarət Riyqikoqu adlanan birpalatalı parlamentdir. Parlament seçkilərində yalnız 18 yaşdan yuxarı Estoniya vətəndaşları səs vermək hüququna malikdir. Estoniya ərazisində yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslərin, habelə xarici dövlətlərin vətəndaşlarının Estoniyada yaşama müddətindən və doğulduğu ölkədən asılı olmayaraq parlament seçkilərində iştirak etmək hüququ yoxdur.

Parlamentin hazırkı tərkibi 2023-cü il martın 5-də seçilib.

Respublika hökuməti
-------------------

İcra hakimiyyətini respublika hökuməti (est. Vabariigi Valitsus) həyata keçirir. Hökumətin başçısı Baş nazirdir, onun namizədliyi parlamentdə təmsil olunan siyasi qüvvələrin rəhbərləri ilə müvafiq məsləhətləşmələrdən sonra Respublika Prezidenti tərəfindən təklif edilir. Parlament təklif olunan namizədliyi təsdiq edərsə, hökumətin tərkibi respublika Prezidentinə təqdim edilir, o, sərəncamla hökumət üzvlərini rəsmi olaraq vəzifəyə təyin edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Valitud Riigikogu liikmed". 2023-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-16.
2. ↑  "Правление Рийгикогу". 2015-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-16.
**Pol Verlen** (*fr.* Paul Marie Verlaine, 30 mart 1844[…], Mets, Mozel – 8 yanvar 1896[…], Paris) — fransız şairi.

Həyatı
------

Pol Verlen 1844-cü ildə Fransanın şərqində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Parisdə almış, və 20 yaşında şəhər Valisi idarəsində işə düzəlmişdir. Gənc və zərif hissiyyatlı Verlen bütün boş vaxtını poeziyaya həsr etmiş, ilk dəfə "Müasir Monparnas" jurnalında "Saturn şerləri" dalı şerlər silsiləsini çap etdirmişdir. Üç il sonra onun daxili sıxıntılarını açıq büruzə verən başqa əsərləri çap olunur. Həmən dövrdə o artıq sərsəm həyat keçirməyə başlamış və içkiyə meyli güclənmişdi. Buna baxmayaraq Matild Mote adlı mülayim və məlahətli bir qız ona ərə gedir və şair bir neçə ay xoşbəxt ailə həyatı sürür. 1870-ci ildə Parisin almanlar tərəfindən mühasirəyə alınması, ictimai qarışıqlıqlar, xüsusən də şair Artur Rəmbo ilə yaxınlığı Verlenin ailə həyatına son qoymuşdur.

Rəmbo ilə birgə o iki il avara həyat keçirmiş, İngiltərə və Belçikaya səfərlər etmişdir. Səfərləri vaxtı Verlen özünün "Sözsüz romanslar" adlı ən yaxşı şerlər kitabını yazır. Sərxoşluq anlarının birində özünün yol yoldaşını güllə ilə vurur və Belçikada həbs edilir. İki il həbsxana həyatı yaşadıqdan sonra Verlen "Ağıllılıq" adlı yeni bir şerlər kitabı hazırlayır. Bundan sonra da bir neçə dəyərli şerlər silsiləsi yazmasına baxmayaraq, şairin yaradıcılığı həyatı boyu qiymətləndirilməmiş və 1896-cı ildə Paris şəhərində ömrünü rəzalət içərisində başa vurmuşdur.


1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Paul Verlaine (nid.).
3. 1 2 3 4  Верлен Поль // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi. 1808.
**Sol mədəcik** (*lat.* Ventriculus sinister) — ürəyin sol və arxa hissəsini tutaraq sivriləşmiş ellipsə bənzəyir; sağ mədəcikdən uzun və ensizdir; divarlari təxminən üç dəfə qalındır, daxili səthində olan ətli atmaların miqdarı çox, ensiz həm də bir-birinə sıxdır. Məməyəbənzər əzələlər — (*lat.* mm. papillares anterior et posterior) mədəciyin ön və arxa divarlarında olurlar. Mədəciklərarası arakəsmənin — (*lat.* septum interventriculare) çıxıq səthi sağ mədəciyə tərəf olduğu üçün sol mədəciyin eninə kəsiyi ovala bənzəyir; bu arakəsmənin yuxarı hissəsində əzələ elementləri yoxdur; odur ki, buna zarlı hissə — (*lat.* pars membranacea (septum membranaceum ventriculorim - BNA)) və mədəciklərarası arakəsmənin yerdə qalan hissəsinə əzələvi hissə — (*lat.* pars muscularis (septum musculare ventriculorum - BNA)) deyilir. Sol qulaqcıq-mədəcik dəliyi sol qulaqcıq-mədəcik qapağı, ya ikitaylı qapaq (mitral qapaq) — (*lat.* valva atrioventricularis sinistra s. bicuspidalis (s. mitralis)) ilə və aorta dəliyi aorta qapağı — (*lat.* valva aortae) ilə tutulmuşdur.

İkitaylı qapaq sol qulaqcıq-mədəcik dəliyini əhatə edən lifli halqadan (*lat.* anulus fibrosus) başlayaraq vətər telləri vasitəsilə sol mədəciyin ön və yuxarı divarlarında olan məməyəbənzər əzələlərə bağlanmışdır. Bu qapaq iki taydan ibarətdir; ön tay — (*lat.* cuspis anterior) və arxa tay — (*lat.* cuspis posterior). Ön tay dal taydan böyükdür və özü də qabaqda və sağ tərəfdə yerləşərək sol qulaqcıq-mədəcik dəliyini aorta dəliyindən ayırır. Ön və dal tayların arasında bəzən əlavə kiçik taylara da təsadüf olunur.

Sol mədəciyin əzələ qişasının en kəsikdən görünüşü
Aorta qapağı — (*lat.* valva aortae) ağciyər kötüyü qapağı kimi üç aypara qapaqcıqdan ibarətdir. Bunlardan biri — (*lat.* valvula semilunaris posterior) arxada, ikinci — (*lat.* valvula semilunaris dextra) sağda və üçüncüsü — (*lat.* valvula semilunaris sinistra) solda yerləşmişdir. Bunların hamısı ağciyər kötüyünün eyniadlı qapaqcıqlarından qalın və möhkəmdir və üzərində olan düyüncüklər və aycıqlar (*lat.* noduli et valvularium semilunarium aortae) yaxşı gözə çarpırlar.

Aorta dəliyini örtən aypara qapaqcıqların ciblərinə aorta cibləri — (*lat.* sinus aortae (Valsalvae - BNA)) deyilir. Sağ və sol aorta ciblərindən ürəyi qidalandıran tac arteriyalar — (*lat.* art-ae coronariae dextra et sinistra) başlayırlar.

Mənbələr
--------

* Prof. Kamil Əbdülsalam oğlu Balakişiyevin, İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı — 1979
* Atlas of Human Cardiac Anatomy — Endoscopic views of beating hearts — Cardiac anatomy
* Р. Д. Синельников. Атлас анатомии человека (4 тома)
* Anatomy: Embryologie [*ölü keçid*]

| ⛭İnsan ürəyinin anatomiyası |
| --- |
| Sol ürək | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sol qulaqcıq | Ağciyər venaları |
| Sol mədəcik | Aorta • Aorta qapağı • İkitaylı qapaq |

 |  |
| Sağ ürək | 

|  |  |
| --- | --- |
| Sağ qulaqcıq | Yuxarı boş vena • Aşağı boş vena |
| Sağ mədəcik | Ağciyər arteriyası • Ağciyər kötüyü qapağı • Üçtaylı qapaq |

 |
| 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
Arterial sistem
 | 
Venoz sistemi
 | 
Anadangəlmə ürək qüsurları
 |

 |

 |
Dəyişən ulduzlar

Elə ulduzlar vardır ki, onların parlaqlıqları zamandan asılı olaraq dəyişir. Bu ulduzlara dəyişən ulduzlar deyilir.
Dəyişən ulduzlar iki əsas Qrupa bölünürlər. 1) optik dəyişənlər; 2) fiziki dəyişənlər.
Optik dəyişənlərin parlaqlığının dəyişməsinin səbəbi tutulmalardır. Fiziki dəyişən ulduzların parlaqlıqlarının və başqa parametrlərinin dəyişməsi isə onların daxilində gedən fiziki proseslərlə əlaqədardır. Dəyişən ulduzları 2 əsas qrupa bölürlər. Döyünən dəyişən ulduzlar və erruptiv - partlayış xarakterli dəyişən ulduzlar.

### Döyünən dəyişənlər

Bu ulduzların parlaqlığının dəyişməsi onların radius və effektiv temperaturlarının müəyyən amplitud və periodla dəyişməsi ilə əlaqədardır.

### Erruptiv- partlayış xarakterli dəyişən ulduzlar

Bu ulduzların parlaqlıqlarının dəyişməsi partlayış xarakterli enerji ayrılması ilə əlaqədardır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  R. Ə. Hüseynov Ümumi Astrofizika "Bakı Universiteti" nəşriyyatı, Bakı, 2010.
**Yese** — Kartli çarı. Kartli kralı Levan şahzadə Tinatin Avalişvilinin oğlu, Kartli çarı "XI Georgi"nin qardaşı..

Həyatı
------

Yese 1680-ci ildə qəyyum Levanın və ikinci həyat toldaşı Tinatin Avalişvilinin oğlu olaraq doğulmuşdu. Müsəlman olduqdan sonra Əliqulu xan adını götürən Yese 1708-1709-cu illərdə Kirman naibi, 1709-1711-ci illərdə isə Kirman bəylərbəyi olmuşdu. 1711-1714-cü illərdə isə Səfəvi ordusunun topçubaşı (artilleriya üzrə baş komandan) olmuşdu.

Hakimiyyəti
-----------

1714-cü ilin martında VI Vaxtanq İslamı qəbul etmədiyi üçün onun yerinə çar olmuşdu. II David ilə ittifaq quran çar 1716-cı ilin iyunu çarlıqdan kənarlaşdırılaraq yerinə VI Vaxtanq gəldi.

Həbs və dini dəyişiklik
-----------------------

Yesse Telaviyə köçdü və III Bakarın qəyyumluğu altında yaşamağa başladı. 1721-ci ildə VI Vaxtanq tərəfindən Kartli ədalət naziri təyin edildi. II Konstantin Baqrationinin hücuma hazırlaşdığını eşidən Yese 1723-cü ildə Osmanlıya qaçaraq sünni oldu və 1724-cü ildə Mustafa paşa adı ilə çar elan edildi. 1727-ci ildə öləndən sonra isə çarlıq institutu ləğv edildi.

Ailəsi
------

Yese 2 dəfə ailə qurmuşdu:

* 1712-ci ildə Maryam Orbeliani (1692-1767) ilə: Georgi Allahverdi (1713-1762)
* Bir kənizlə:
	+ Arçil
	+ İshaq Aleksandr Baqrationi
	+ Levan Hüseyn Baqrationi
* I İrakli Baqrationinin qızı Yelena ilə:

1. Teymuraz Baqrationi (1720—1788) - gələcək katolikos I Anton
2. David (1716-1738)
3. Nikolas
4. İoane (ö. 1717)
5. Xoreşan
6. Anastasiya

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cyrille Toumanoff*. Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l’Antiquité jusqu’au XIXe siècle. Tables généalogiques et chronologiques. — Rome, 1990. — P. 144.
**Adeleinlər** (*lat.* Adeleina) — Sporlular və ya Apikompleksa *lat.* Apicomplexa tipinə aid olan yarımdəstəsidir. 3 fəsiləsi, 8 cinsi məlumdur. Onlardan Azərbaycanda Haemogregarinidae fəsiləsinin Haemogregarina, Hepatozoon, Karyolysus cinslərinin nümayəndələri tapılmışdır.

Xarakterik əlamətləri
---------------------

Balıqların və sürünənlərin qan parazitləridir. Adeleid koksidiləri üçün belə bir xüsusiyyət xarakterikdir ki, makro və mikroqamontların inkişafı bilavasitə bir-biri ilə əlaqədə baş verir. Mikroqametosit 1–4 mikroqamet formalaşdırır. Qametlərin kopulyasiyası siziqiyanın ümumi qabığı altında baş verir. Əmələ gələn ziqota böyüyür, qabıqla örtülür və oosistaya çevrilir. Sporoqoniya prosesi oosistanın içərisində ya sporozoitlərlə sporosistaların, ya da sporosistalara daxil olmayan sərbəst sporozoitlərin əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır. Bu koksidilərin transmissiyası onurğasız daşıyıcının udulması nəticəsində baş verir. Sporozoitlər daxili orqanların hüceyrələrində məskunlaşırlar, ancaq son nəticədə onlar qan hüceyrələrinə keçir və sahibin periferik qan dövranına düşürlər. Əksər hallarda periferik qan eritrositlərində aşkar edilən mərhələlər qamont olur.

Yayılması
---------

Azərbaycanda balıqların və sürünənlərin qanında məhz bu mərhələlər tapılmışdır. Parazitlərin növ tərkibi müəyyən edilməmiş, daşıyıcıları tapılmamışdır. Haemogregarina, Hepatozoon cinslərindən olan parazitlər Kür xramulasında, adi koramalda, tısbağada, gürzədə, Qafqaz aqamasında; Karyolysus udavcıqda, sarı koramalda aşkar edilmişdir.

Ədəbiyyat
---------

1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild, Elm nəşriyyatı, 2002, 266 səh.

Həmçinin bax
------------

* Sporlular

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild, Elm nəşriyyatı, 2002, 266 səh.
2. ↑  Qəndilov, 1963; Musayev, Zeyniyev, 1992

Xarici keçidlər
---------------
Malavinin bölgələri
Afrika qitəsi ölkələrindən Malavi inzibati və coğrafi şərtlər göz qarşısında saxlanılaraq üç bölgəyə ayrılmışdır. Bu üç bölgə isə ayrıca 28 rayona ayrılmışdır. Malavidəki ən böyük inzibati vahid olan bölgələr mahalları də əhatə edir.

* Şimal bölgəsi

Əhalisi: 1,698,502 (2008)
Sahəsi: 26,931 km2
İnzibati mərkəz:Mzuzu
* Mərkəz bölgəsi

Əhalisi: 5,491,034 (2008)
Sahəsi: 35,592 km2
İnzibati mərkəz: Lilonqve
* Cənub bölgəsi

Əhalisi: 5,876,784 (2008)
Sahəsi: 31,753 km2
İnzibati mərkəz: Blantire

Həmçinin bax
------------

* Malavi
* Malavi şəhərləri

| ⛭Malavi bölgələri və dairələri |
| --- |
| Şimal bölgəsi | Çitipa  ·  Karonqa  ·  Rumfi  ·  Mzimba  ·  Nxata Bey  ·  Likoma | Malavi |
| Mərkəz bölgəsi | Kasunqu  ·  Nxotakota  ·  Ntçisi  ·  Dova  ·  Mçini  ·  Lilonqve  ·  Salima  ·  Dedza  ·  Ntçeu |
| Cənub bölgəsi | Manqoçi  ·  Balaka  ·  Maçinqa  ·  Neno  ·  Mvanza  ·  Blantire  ·  Zomba  ·  Çiradzulu  ·  Falombe  ·  Mulane  ·  Çikvava  ·  Tayolo  ·  Nsane |
San-Paulu ştatında yerləşən heykəli.
**Şuhey Uetsuka** (上塚周平, *Uetsuka Şuhey*?, 12 iyul 1876, Kumamoto – 6 iyul 1935) – Braziliyada yapon icmasının lideri. O, "yaponların Braziliyaya immiqrasiyasının atası" hesab olunur.

Həyatı
------

Şuhey Uetsuka 1876-cı ildə Yaponiyanın Kumamoto prefekturasında doğulmuş, Tokio Universitetində hüquq təhsili almışdır. 1908-ci ildə Braziliyaya immiqrasiya edən ilk yaponlara sponsorluq edən *"Kokku"* kolonizasiya şirkətinin agenti olmuşdur. O, Braziliyaya immiqrasiyanın ilk illərində yapon icmasına böyük dəstək göstərmiş, müstəqil fermerliyi müdafiə etmiş və bir çox yapon kənd təsərrüfatı məskəni qurmuşdur. 1918-ci ildə San-Paulu ştatında Promisan koloniyasının əsasını qoymuşdur.

Braziliyada yapon icmasına başçılıq etməklə yanaşı boş vaxtlarında hayku poeziyası ilə məşğul olmuşdur. 1935-ci ildə ölmüş və Promisan bələdiyyə qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Xatirəsi
--------

1978-ci ildə Braziliyaya gəlişinin 60 illiyi münasibətilə San-Paulu ştatında onun heykəli qoyulmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2  "Shuhei Uetsuka standing in front of the monument commemorating ten years of reclamation". National Diet Library. 22 iyul 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 noyabr 2022.
3. 1 2  "Associação Kumamoto lança campanha para recolocação de estátua de Shuhei Uetsuka". Nippon Ja (portuqal). 19 may 2022. 17 November 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 noyabr 2022.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VIII cild (Temp–Z). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 130. ISBN 0-87011-628-2. İstifadə tarixi: 17 noyabr 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000000115094458 · LCCN: n2011205543 · NDL: 01140610 · VIAF: 167751647 · WorldCat VIAF: 167751647 |
**PZ-90** — Məşhur alim F. N. Krasovski, M. S. Molodenski və A. A. İzotov tərəfindən keçmiş Sovet İttifaqında 1942-ci il koordinat sistemi geodeziya-astronomiya, qravimetriya və ölkənin nivelir şəbəkəsi əsasında yaradılmışdır. 50 ildən çox başlanğıc məntəqə kimi istifadə olunan Pulkov rəsədxanasına istinad edib triqonometrik məntəqələrin koordinatlarını bir neçə metr orta kvadrat yanlışla qərb tərəfə, 15 m-ə qədər isə şərq tərəfə hesablayıb tapmaq olar.

Ancaq peyk üsulu ilə ölçmələrin aparılmasının inkişafı bu səhvi bir metrə qədər azaltmışdır, yəni ± 1 metrdir. 1990-cı ildə (PZ-90) radio-yüksəklikölçən aparatla təchiz olunmuş "Qeo-İK" peykinin köməyi ilə yerdə nöqtənin dəniz səviyyəsində yüksəkliyi 1 metrdən də az səhvlə tapılır. Dopler ötürücü aparatı isə peyklə məntəqə arasındakı məsafəni 1–2 m dəqiqliyində tapmağa imkan verir.
PZ-90-la hesablama aparanda aşağıdakı fundamental sabitlərdən istifadə olunub:

* İşıq sürəti c= 299 792 458 m/san.
* Geosentrik qravitasiya sabiti
* Yerin öz oxu ətrafında fırlanma sürəti.

PZ-90 Geosentrik koordinat sistemi xarici geodeziya şəbəkələrinin inteqrasiyası olmadan yaradılıb. Bu da keçmiş SSRİ ərazisində 30 məntəqəni əhatə edir.
30 milyon peyk müşahidələrindən (həm qurudan və həm də okeanlardan) ümumi yer ellipsoidinin parametrləri belədir:

* Böyük yarım ox: a=6 378 136 m
* Yer ellipsoidinin basıqlıq məxrəci: f=298,257839303
* Yerin normal potensialı
* İkinci qormanik əmsal.

Ümumdünya Koordinat Sistemi PZ-90-la 1942-ci il koordinat sistemləri arasında fərq az olduğundan bəzi işlərdə onlar nəzərə alınmır.

Mənbə
-----

* Məmmədov Q. Ş, Əhmədov İ. H. Geodeziya. Bakı, 2002.
**chess24.com** ingilis, ispan, alman və digər yeddi dildə fəaliyyət göstərən 2014-cü ildə qurulumuş şahmat saytıdır.

Sol tərəfdə qara zolaq qaraların böyük üstünlüyünü göstərir. Sağ tərəfdə hər bir oyunçunun vaxtını əks etdirən taymer yerləşir.

Əməkdaşlar
----------

Chess24-lə qrosmeyster, beynəxalq ustalar və namizəd ustalar – Vişvanatan Annad, Peter Svidler, Rüstəm Qasımcanov, Artur Yusupov, Jan Qustafson, Fransisko Vallexo, David Martinez, Lukas Vitenburq, David Andon Duiyarro, Pepe Kuenka, Dorsa Deraxşani, Sopiko Quramişvili, İvan Salqado, Karlos Martinez, Robert Baskin, Yan-Kristian Şölder, Roeland Pruysers, Xesus de laVilla, Anna Rudolf, Niklas Huşenbet, Xristof Sielecki, Mark, Dvoretski, Timur Qareyev, Roven Voqel, Sabrina Veqa, Robin van Kampen, Daniel Forsen, Angel Arribas, Ernesto Fernandez, Xose Migel Fernandez, Markos Kamayxo, Laurens Trent və Hou Yifan əməkdaşlıq edir. Bu şahmatçılar beynəxalq turnirlər zamanı oyunlara canlı şərhlər verir.

Əsas imkanlar
-------------

Chess24 əsas beynəxalq turnirlərin canlı yayımını təmin edir.

Sayta həm facebook profili üzərindən həm də yeni Chess24 profili açmaqla üzv olmaq olar. Üzvlükdən sonra sayıtın baş səhifəsində istifadəinin sayt tərəfindən verilən bullet, blitz və klassik şahmat üzrə reytinq xalları, oynadığı oyunların sayı və s. göstərilir.

Saytda həmçinin "going premium" seçimi var. "Going premium" daha dərin "Stockfish" analizi və həmçinin "Banter Blitz" kimi yarışlarda iştirak etmək imkanı verir. "Banter Blitz" premium istifadəçilərə Chess24-ün əməkdaşları ilə oynamaq imkanı verir.

Şəhriyar Məmmədyarov haqqında məlumat
Chess24-də seçilmiş zaman nəzarətində şahmat oyunu, "Stockfishin" modifikasiya edilmiş verisyası ilə oyun, qeyri-rəsmi onlayn turnirlərə qoşulma, eləcə də şahmat videolarına baxış seçimləri var. Orada şahmatdakı çoxsaylı mövzular haqqında elektron kitablar mövcuddur. Həmçinin istifadəçilər üçün bir çox onlayn şahmat kursları mövcuddur. Gündəlik xəbərlər bölməsi sayıtın ön səhifəsində yerləşir və şahmatda önəm verilən yeni qaynar mövuzlar burada işıqlandırılır.

Əlavə imkanlar
--------------

Saytda hər bir qrosmeyster haqqında geniş məlumat dərc olunur. Bura onun doğum tarixi, FIDE ID nömərsi, FIDE üzrə dərəcəsi, hazırkı və ən yüksək reytinq xalı və nailiyyətləri haqqında qısa məlumat əks olunub. Bundan başqa şahmatçıların müqayisə pəncərəsi də mövcuddur.

Maqnus Karlsen və Teymur Rəcəbovun müqayisəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-20.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2022-07-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-20.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-20.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-20.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-20.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | X |
**Şərafəddin Can Atalay** (24 mart 1976, İstanbul, Türkiyə) — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

2014-cü ilin Soma faciəsi, 2014-cü ilin Karaman mədən qəzası, 2016-cı ilin Adana tələbə yataqxanası yanğını, 2018-ci ilin Çorlu qatar qəzası da daxil olmaqla bir çox ictimai işlərdə hüquq müdafiəçisi olaraq çalışıb. Gezi işi üzrə həbs edilib və 2022-ci ildə 18 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

2023-cü il mayın 14-də İşçi Partiyasının namizədi olaraq Hatay ilindən deputat seçilib. 30 yanvar 2024-cü ildə mandatı ləğv edilib.

Hazırda Silivri həbsxanasında saxlanılır.

Həyatı
------

Şərafəddin Can Atalay 24 mart 1976-cı ildə İstanbul şəhərində andan olub. İqtisadçı ananın və mühasib atanın yeganə uşağıdır. 1971-ci ildə siyasi sui-qəsd nəticəsində öldürülən İşçi Partiyasının (TİP) Amasiya il sədri Şərafəddin Atalayın qardaşı oğludur. "Şərafəddin" əmisinin şərəfinə adlandırılıb. Uşaqlığı və gəncliyi İstanbulda olub. Valideynlərinin çevrəsinə görə o, gənc yaşlarında ədəbiyyatın tanınan isimlərindən Əziz Nesin, Yaşar Kamal və Can Yücəllə söhbət edib.

Mərmərə Universiteti Hüquq Bölməsindən məzun olub. Təhsilini başa vurduqdan sonra bir müddət NTV-nin hüquq şöbəsində çalışıb.

İstanbulda Sosial Hüquqlar Dərnəyinin İdarə Heyətinin üzvü olub. 2014-cü ilin mayında 300 mədənçinin ölümü ilə nəticələnən Soma faciəsində sonra açılan Soma işində, həmçinin həmin il Karaman ilində 18 işçinin ölümü ilə nəticələnən mədən qəzası üzrə açılan işdə hüquq müdafiəçisi olub. 2016-cı ilin noyabrında 11 nəfərin öldüyü, 24 nəfərin yaralandığı Adana tələbə yataqxanasında baş verən yanğında həyatını itirənlərin ailələrinin və 2018-ci ilin iyulunda 25 sərnişinin öldüyü Çorlu qatarı qəzasında həyatını itirənlərin ailələrinin hüquqlarını müdafiə edib. 2020-ci ildə yeddi işçinin ölümünə və 127 işçinin yaralanmasına səbəb olan atəşfəşanlıq zavodunda baş verən partlayışda həyatlarını itirən işçi ailələrinin də hüquq müdafiəçisi olaraq çıxış edib. Memarlar Palatasının üzvü olaraq İstanbulda Validebağ bağında inşaata qarşı mübarizə aparan "Validebağ Könüllüləri"ni müdafiə edib.

2023-cü il mayın 14-də İşçi Partiyasının namizədi olaraq Hatay ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib.

Həbsi
-----

Gezi etirazları zamanı yaradılan Taksim Dayanışmasının hüquqşünası olub. Gezi işinə müttəhim olaraq daxil edilib və barəsində həbs qərarı verilib. İttiham olunduğu 2 iş üzrə ona bəraət verilib. 2022-ci il aprelin 25-də İstanbul 13-cü Ağır Cəza Məhkəməsində baş tutan iclasında "dövlət iqtidarını devirməyə cəhd" ittihamı ilə 18 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Onun cəzası Ali Apellyasiya Məhkəməsi tərəfindən 28 sentyabr 2023-cü ildə təsdiq edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *TBMM.* "Şerafettin Can ATALAY". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Mərkəzi Hind silsiləsi** — Orta-Okean silsiləsinin tərkibinə daxil olan və Hind okeanının daxilində yerləşən sualtı silsilə. Şimal-qərbdən cənub-şərqə 2300 km məsafəda uzanır. Eni isə 800–900 km arasında dəyişir.

Silsilə şimal-qərbdə Roqriges üçlüyü adlı yerdə Qərbi-Hind silsiləsi və Ərəb-Hind silsiləsi ilə birləşir. Cənub-şərqdən şərqə dönərək Avstraliya-Antarktika qalxmasına keçir.

Silsilənin cənub şərqində Amsterdam platosu yerləşir. Platonun hündürlüyü 1500 m təşkil edir. Burada Sualtı dağlara rast gəlinir. Bu tip dağların bir hissəsi okean səthinə çıxır (Amsterdam adası, Sen-Pol adası).

Okean dibinfən hündürlüyü 1000–1500 arasında dəyişir. Ən dərin rift dətələrinin dərinliyi 4245 metr təşkil edir. Bazalt suxurlardan ibarətdir.

Mənbə
-----

Mərkəzi Hind silsiləsi

| ⛭Okean silsilələri |
| --- |
| Okean silsilələri | 
* Orta Atlantika silsiləsi
* Reykyanes silsiləsi
* Şimali-Atlantika silsiləsi
* Cənubi-Atlantika silsiləsi
* Cənubi Antil silsiləsi
* Madaqaskar silsiləsi
* Afrika-Antarktika silsiləsi
* Balina silsiləsi
* Lord-Hau silsiləsi
* Qorda silsiləsi
* Havay silsiləsi
* Qərbi Çili qalxması
* Cənubi Sakit okean silsiləsi
* Şərqi Sakit okean silsiləsi
* Şatski yaylası
* Amerika-Antarktika silsiləsi
* Kergelen silsiləsi
* Maldiv silsiləsi
* Albatros silsiləsi
* Avstraliya-Antarktika qalxması
* Mərkəzi Hind silsiləsi
* Ərəb-Hind silsiləsi
* Qərbi-Hind silsiləsi
* Mozambik silsiləsi
* Maskaren silsiləsi
* Şərqi-Hind silsiləsi
* Şirşov silsiləsi
* Mendeleyev silsiləsi
* Çukot platosu
* Alfa qalxması
* Lomonosov silsiləsi
* Bofort qalxması
* Qekkel silsiləsi
* Vorinq platosu

 |  |
Çili himni
**Çili dövlət himni** (*Himno nacional de Chile*) — Çili Respublikası dövlət himni.   
Sözlərinin müəllifi — *Eusebio Lillo*.   
Bəstəkarı — *Ramón Carnicer*.

Himn ispan dilində
------------------

>   
> 
>  **Dulce Patria, recibe los votos**  
> 
>  **con que Chile en tus aras juró**  
> 
>  **que o la tumba serás de los libres**  
> 
>  **o el asilo contra la opresión.**  
> 
>   
> 
> I  
> 
>  Ha cesado la lucha sangrienta;  
> 
>  ya es hermano el que ayer invasor;  
> 
>  de tres siglos lavamos la afrenta  
> 
>  combatiendo en el campo de honor.  
> 
>  El que ayer doblegábase esclavo  
> 
>  hoy ya libre y triunfante se ve;  
> 
>  libertad es la herencia del bravo,  
> 
>  la Victoria se humilla a su pie.  
> 
>   
> 
> II  
> 
>  Alza, Chile, sin mancha la frente;  
> 
>  conquistaste tu nombre en la lid;  
> 
>  siempre noble, constante y valiente  
> 
>  te encontraron los hijos del Cid.  
> 
>  Que tus libres tranquilos coronen  
> 
>  a las artes, la industria y la paz,  
> 
>  y de triunfos cantares entonen  
> 
>  que amedrenten al déspota audaz.  
> 
>   
> 
> III  
> 
>  Vuestros nombres, valientes soldados,  
> 
>  que habéis sido de Chile el sostén,  
> 
>  nuestros pechos los llevan grabados;  
> 
>  los sabrán nuestros hijos también.  
> 
>  Sean ellos el grito de muerte  
> 
>  que lancemos marchando a lidiar,  
> 
>  y sonando en la boca del fuerte  
> 
>  hagan siempre al tirano temblar.  
> 
>   
> 
> IV  
> 
>  Si pretende el cañón extranjero  
> 
>  nuestros pueblos, osado, invadir;  
> 
>  desnudemos al punto el acero  
> 
>  y sepamos vencer o morir.  
> 
>  Con su sangre el altivo araucano  
> 
>  nos legó, por herencia, el valor;  
> 
>  y no tiembla la espada en la mano  
> 
>  defendiendo, de Chile, el honor.  
> 
>   
> 
> **V**  
> 
>  **Puro, Chile, es tu cielo azulado,**  
> 
>  **puras brisas te cruzan también,**  
> 
>  **y tu campo de flores bordado**  
> 
>  **es la copia feliz del Edén.**  
> 
>  **Majestuosa es la blanca montaña**  
> 
>  **que te dio por baluarte el Señor,**  
> 
>  **y ese mar que tranquilo te baña**  
> 
>  **te promete futuro esplendor.**  
> 
>   
> 
> VI  
> 
>  Esas galas, ¡oh, Patria!, esas flores  
> 
>  que tapizan tu suelo feraz,  
> 
>  no las pisen jamás invasores;  
> 
>  con su sombra las cubra la paz.  
> 
>  Nuestros pechos serán tu baluarte,  
> 
>  con tu nombre sabremos vencer,  
> 
>  o tu noble, glorioso estandarte,  
> 
>  nos verá, combatiendo, caer.
> 
>

Xarici keçidlər
---------------

* Çili himni (MIDI)

| ⛭Çili mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Çili"**
 | Çili |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Çili ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**"Sarıköynəklə Valehin nağılı"** — Lütfi Məmmədbəyli tərəfindən 1980-ci ildə çəkilən Televiziya tamaşası.Televizya tamaşasıƏli İsmayılov səhnələşdirmişdi Azərbaycan Televiziyası tərəfindən çəkilmişdir.

Məzmun
------

Televizizya tamaşası uşaqlıqdan bir-birilərini sevən və ailə quran Sarıköynəklə Zemfira Nərimanbəyova Valehin İlham Əsgərov acı taleyi haqqındadır. Lakin onların bir-birinə olan məhəbbəti hər bir çətinliyə qalib gəlir və onların xoşbəxtliyinə heç bir qüvvə mane ola bilmir.

Televiziya tamaşası haqqında
----------------------------

Televiziya tamaşası yazıçı İlyas Əfəndiyevin eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir.
Televiziya tamaşasında "Gün keçdi", "Alma almaya bənzər", "Həyat bizi sınayır" və. s filmlərin musiqisindən istifadə edilmişdir.
Televiziya tamaşasında kinokamera ilə çəkilən səhnələr də vardı.

### Televiziya tamaşası üzərində işləyənlər

**Əsərin Müəllifi :** İlyas Əfəndiyev
**Səhnələşdirən :** Əli İsmayılov
**Quruluşçu rejissor :** Lütfi Məmmədbəyli(Lütfi Məmmədbəyov kimi)
**Quruluşçu rəssam :** Rəfael Əlizadə
**Operator :** Fəxrəddin Məmmədov, Hüseyn Aşurov
**Səs Rejissoru** : Sabir Əliyev
**Rejissor Köməkçisi** : Sevil İbrahimova
**İşıq Tərtibatçısı** : Bəxtiyar Əliyev
### Rollarda

Zemfira Nərimanbəyova-Sarıköynək
İlham Əsgərov-Valeh
Kamal Xudaverdiyev-Muradzadə
Zərnigar Ağakişiyeva-Ceyran
Ağasadıq Gəraybəyli-Professor
Mirvari Novruzova-Güllübəyim
Sofa Bəsirzadə-Qönçə
Muxtar Avşarov-Qədirxan
Məcnun Hacıbəyov-Ağabəşir
Səidə Quliyeva-Sənübər
Elşad İsmayılov-Gülbala
Elxan Ağahüseynoğlu-Xıdırov
Ələsgər Məmmədoğlu-Musa
Nəcəf Həsənzadə-Sürücü
Səməndər Rzayev-Baləmi
Əminə Babayeva-Simuzər
Mərziyyə Məmmədbəyli-Sara
Aqşin Vəlixanov-Məcidov
Mustafa Süleymanov-Sədir
Elxan Quliyev-Rövşən
Nazir Rüstəmov-Camal
Pərviz Bağırov-Sərvər
Şahin Cəbrayılov-Eldar
Rəfael Dadaşov-Yusifov
Sadıq İbrahimov-Müstəntiq
Əlvida Cəfərov-Leytenant

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

* Filmi izlə
**Miras** (*ing.* Legacies) — Amerika fantastik dram televiziya serialıdır. Culi Plek tərəfindən *İlk doğulmuşlar*-ın spinoffu olaraq yaradılmış 25 oktyabr 2018-ci ildə The CW -də premyerası baş tutmuşdur. Vampirin gündəlikləri kainatının bir hissəsi olduğu üçün hər ikisindəki eləcədə *Vampiri gündəliklərindəki* personajlarını əks etdirir. Daniell Rouz Rassell *İlk doğulmuşların son* beşinci mövsümündə yaratdığı 17 yaşlı Houp Mayklson rolunu davam etdirir. Matt Davisdə *Vampirin gündəlikləri*-n dəki Alarik Saltzman rolunu yenidən canlandıraraq serialda yer alır. 2022-ci ilin may ayında dördüncü mövsümün son mövsümü olacağı açıqlandı.

Mövzu
-----

*Miras* Klaus Mayklson və Heyli Marşalın qızı olan və ən güclü vampir, canavar və cadugar nəslindən olan Houp Mayklsonun ətrafında cərəyan edir. *İlk doğulmuşlar*-dakı hadisələrdən iki il sonra 17 yaşlı Houp Salvatore Gənc və İstedadlılar Məktəbində oxuyur. Məktəb fövqəltəbii varlıqların öz qabiliyyətlərini və impulslarını idarə etməyi öyrənə biləcəyi bir cənnət təmin edir.

Xarici keçidlər
---------------

* *Miras* — Internet Movie Database saytında.

İstinadlar
----------



1. ↑  *Petski.* "*Legacies* To End With Season 4 On The CW". Deadline Holywood. May 12, 2022. August 23, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 12, 2022.
2. ↑  *Pena.* "Legacies: CW Orders Spinoff of The Originals for Fall 2018". TV Series Finale. May 17, 2018. İstifadə tarixi: July 11, 2018.[*ölü keçid*]
3. ↑  *Roffman.* "*Legacies* Books First *Vampire Diaries* Vets but Will Follow Its Own Path". The Hollywood Reporter. July 21, 2018. July 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 21, 2018.
Yaponiya və ABŞ arasında ikitərəfli etimad (təhlükəsizlik) müqavilələri əsasında
möhkəmlənmiş münasibətlər Yaponiyanın xarici siyasətinin bünövrəsini təşkil edir.
Yaponiya-ABŞ əlaqələri müharibədən sonrakı dövrdə sürətlə inkişaf etməyə
başlamışdır. Yaponiya ABŞ-la əlaqələrini gücləndirməyə və qorumağa səy
göstərməklə yanaşı, beynəlxalq ictimaiyyətə də əhəmiyyətli dərəcədə yardım edir.
Yaponiyanın Qərbi Avropa ölkələri ilə münasibətləri Yaponiya-ABŞ əlaqələri qədər
yaxın deyildir. Lakin güclü və tarazlaşdırılmış üçtərəfli əlaqələrə duyulan ehtiyac
Yaponiyanın Avropa ilə əlaqələrini qüvvətləndirmək məcburiyyəti ilə üzləşdirmişdir.
Yaponiyanın Asiya-Sakit Okean regionuna daxil olan ölkələrlə əlaqələri sadəcə
coğrafi şərtlərlə deyil, eyni zamanda mədəni və tarixi yaxınlıqla da ölçülür. Çoxsaylı
yapon şirkətlərinin xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərməsi, Cənub Şərqi Asiya
Dövlətləri Cəmiyyətinə (ASEAN) üzv olan ölkələrdən Yaponiyaya ixracın sürətlə
artması, Yaponiya ilə Asiya-Sakit okean bölgəsi arasında insan mübadiləsinin hiss
edilən dərəcədə yüksəlməsi ilə Yaponiyanın son illərdə qeyd olunan regionla
münasibətlərini xüsusilə yaxınlaşdırmışdır. Bu şərtlər çərçivəsində iqtisadi sahədə
nüfuzlu qüvvəyə malik olan Yaponiyanın Asiya-Sakit Okean bölgəsində inkişaf və
tarazlığın təmin edilməsində fəal iştirakı labüddür.
Rusiya ilə əlaqələri gəlincə, Yaponiya bu ölkə ilə "şimal əraziləri" problemini həll
etməklə sülh müqaviləsi imzalamağa çalışır. Yaponiyanın fikrincə, yalnız bundan
sonra iki ölkə arasında münasibətlər tam normallaşacaqdır. Bununla yanaşı, Yaponiya
Rusiya]]da islahatların həyata keçirilməsinə müvafiq yardım göstərməyə çalışır.
Hatoyama Hökumətinin xarici siyasət xəttinə gətirdiyi digər təşəbbüs "Şərqi Asiya
İttifaqının" yaradılması ilə bağlı olmuşdur. Əsas məqsədi Yaponiyanın qonşuları ilə
yaxşı münasibətləri planlayan bu təklifin Avropa İttifaqı ideyasından ilham alındığı
fikirləri səslənir. Baş Nazir təyin edildikdən dərhal sonra ilk səfərlərini Çin, Cənubi
Koreyaya edən və bir sıra Şərqi Asiyada keçirilən yüksək səviyyəli tədbirlərdə iştirak
edən Hatoyamanın fikrincə sabiq Baş Nazir Koizumi dövründə lazımsız olaraq
pisləşdiyi üçün xüsusilə Çin və Cənubi Koreya ilə münasibətlərin yaxşılaşdırılmasını
vacib hesab etmişdir. Bu məqsədlə ortaya atılan Şərqi Asiya İttifaqının yaradılması
konseptual olaraq gözəl səslənməsinə baxmayaraq, təşəbbüsün təfsilatına gəlincə DPJ
Hökuməti müəmmalı davranır. Yaxın keşmişə nəzər salsaq, LDP Hökumətinin güclü
olduğu zamanlarda Baş Nazir Koizumi eyni şəkildə bu ideyanı yaymağa cəhd
göstərmiş, hətta Xarici İşlər və İqtisadiyyat, Ticarət və Sənaye Nazirlikləri bu
istiqamətdə Şərqi Asiya dövlətləri arasında şərqi asiya cəmiyyətinin qurulması
təklifinin gücləndirilməsi üzrə mьxtəlif təkliflər ilə çıxış etmişdilər. Hər nə qədər Baş
Nazir Hatoyama çıxış etdiyi xarici siyasi xətti LDP meylindən uzaq tutmaq istəsə də,
bir çox təkrarlar və oxşarlıqların davam etdirilməsi qaçınılmaz görünür.
**Yayğın damardaxili laxtalanma sindromu** (YDDL) — qanın damar daxilində diffuz və davamlı laxtalanması ilə səciyyələnən patologiyadır. Bu sindrom birincili xəstəlik deyil, adətən xəstəliklərin ağırlaşmasıdır.

Damardaxili laxtalanma sindromu yerli müdafiə prosesi olan laxtalanma prosesinin "həddini aşaraq" yayğınlaşması prosesidir. Buna bənzər digər patologiya ümumi iltihab sindromudur.

Yayğın damardaxili laxtalanma sindromu klinik olaraq iki formada büruzə verir: xroniki və kəskin. Xroniki sindromda yavaş və nisbətən hüdudlu gedən laxtalanma trombozlar törədir. Laxtalanma faktorlarının "xərclənməsi" qaraciyərdəki və sümük iliyindəki kompensator istehsalı üstələmədiyi üçün "tükənmə fenomeni" olmur və qanaxma təhlükəsi minimuma enir. Bu formada baldır venaları trombozflebiti, lokal trombozlar çox rast gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *N. Y. Bayramov.* Təcili Abdominal Cərrahiyyədə Müayinə və Müalicə Qaydaları (PDF). Bakı: Qismət. 2009. 138.

Xarici keçidlər
---------------
Piano, Steinway & Sons firması
**Piano** (it. Piano — sakit) — simli və klavişli çalğı aləti. Pianoda səsləri kiçik çəkiciklər zərbə ilə tellərə dəyərək yaradırlar. Onlara qüvvə dəstəkləri basmaqla xüsusi mexanzimin köməyi ilə ötürülür. Çəkic tellərə dəyməmişdən öncə, tellər dempferdən ayrılırlar ki, yaxşı səs çıxara bilsinlər. Dəstəklər pianonun qabaq hissəsində bir lövhənin üzərində yerləşdirilirlər.

Piano iki formada mövcuddur:

* Royal
* Piano

Royalda tellər, titrəyidicilər və dayaqlar döşəməyə nisbətən paralel yerləşir. Pianoda isə onlar şaquli istiqamətdə olurlar. Buna baxmayaraq, onların təşkilediciləri eynidir.

Quruluşu
--------

Ferens List fortepiano arxasında (1886).
Piano aşağıdakı komponentlərdən ibarətdir:

* Gövdə və dayaqlar (ağacdan): gövdə konstruksiyası, titrəyidici və səsboğucu

pianinonun 7 ağ dili var

* **Akustik qurğu**
	+ Tellər (metaldan)
	+ Titrəyidici (ağacdan): tellərin titrəməsi ilə gücləndirilir
	+ Səsboğucu (ağacdan),
	+ Gövdə (metaldan): onun üzərində tellər və onların gərilməsini qəbul edilir (16–25t arasında yük)
* **Pianonun quruluşunun sxematik təsviri**

1 Metal çərçivə  

2 Qabaq qapaq  

3 Kapodaster və ya təzyiq çubuğu  

4 Dempfer  

5 Arxa qapaq  

6 Dempfer qolu  

7 Peal hissəi (titrəyən ağac lövhə)  

8 Pedal hissəi (İtələyici)  

9 Pedal hissəsi  

10 Pedal qolu  

11 Pedal  

12 Körpü  

13 Tel asılqanı  

14 Metal gövdə  

15 Titrəyidici  

16 Tellər

* **İfa mexanizmi**

1 Dəstək  

2 Ötürüc  

3 Aparıcı qol  

4 İşə salma başlığı  

5 İtələyici dil  

6 Çəkic kapsulası  

7 Vint  

8 Çəkic dəstəyi  

9 Qol  

10 Çəkic başlığı  

11 Tutqac  

12 Dempfer qolu  

13 Qaldırıcı  

14 Qaşıq  

15 Dempfer  

16 Tellər  

17 Metal lövhə  

18 Aqraffe  

19 Səs burulğanı  

20 Səsboğucu
kateqoriyası|Pianos}}
**Zəfər Səfərov** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — 1975-ci il iyun ayının 7-də Lerik rayonunun Blaband kəndində anadan olub.

Həyatı
------

Zəfər Ağayar oğlu Səfərov 1975-ci il iyunun 7-ddə Lerik rayonunun Blaband kəndində anadan olub.

Təhsili
-------

1982-ci ildə Blaband kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 1992-ci ildə həmin məktəbin onuncu sinfini bitirib.

Hərbi xidməti
-------------

Orta məktəbi bitirdikdən sonra Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılaraq Qarabağ cəbhəsinə yola salınıb. Qarabağ döyüşlərində iştirak edərək qəhrəmanlıqlar göstərən Zəfərin son döyüş yeri Murov cəbhəsi olub. Döyüşlərin birində yaralı əsgər yoldaşını döyüş meydanından uzaqlaşdırmış, lakin geri dönərkən düşmən gülləsinə tuş gəlmişdir. Beləliklə, 19 aprel 1994-cü ildə Murovdağ uğrunda gedən döyüşlərdə Zəfər Səfərov şəhid olur. Blaband kənd orta məktəbi Səfərov Zəfər Ağayar oğlunun adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lerik rayonu". 2023-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-30.
**Zaur Valeh oğlu Axundov** (6 iyul 1971, Tovuz – 29 mart 1994, Koxanəbi, Tovuz rayonu) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı
------

Zaur Axundov 1971-ci il iyul ayının 6-da Tovuz şəhərində anadan olub. 1978-ci ildə Tovuz şəhəri Nəsirəddin Tusu adına orta məktəbdə 1-ci sinifə gedib, 1988-ci ildə orta məktəbi bitirib. Sovet ordusunda 1989-cu ildə Rusiyanın Krasnoyarsk diyarının Abakan şəhərində əsgəri xidmətdə olub. 1991-ci ildə hərbi xidmətini başa vurub.

Z.Axundov əsgəri xidmətini başa vurub Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Tovuz istiqamətində gedən döyüşlərdə yaxından iştirak edib. 1992-ci ildən 1994-cü ilin 29 mart tarixinə qədər düşmənlə üzbəüz mövqelərdə döyüşüb.

Z.Axundov 1994-cü il martın 29-da Ermənistan ordusunun atdığı tank mərmisinin zərbəsinə tuş gələrək 11 nəfər döyüşçü yoldaşı ilə birgə həlak olub. Tovuz rayonunun Koxanəbi ərazində Sulutəpə zirvəsində şəhid olan Z.Axundov rayonun Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.

Xatirəsi
--------

2005-ci ildə Z.Axundovun qardaşı taekvondo ustası Ümid Axundov tərəfindən şəhidin adını daşıyan taekvondo klubu yaradılıb. "Zaur Axundov adına Taekvondo Klubu" respublikanın idman həyatında mühüm rol oynayır və klubda sırf olimpiya qaydalarına uyğun məşqlər, yerli və beynəlxalq əhəmiyyətli yarışlar, turnirlər keçirilir. 

Şəhidin adı həmçinin Tovuz rayonunun Aşağı Öysüzlü kənd mədəniyyət evinə verilib. 

Zaur Axundov adına rayon mərkəzində də küçə var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *İradə Sarıyeva.* "Tovuzun qəhrəman oğlu - şəhid Zaur Axundov..." (az.). baki-xeber. 2019-07-10. 2019-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-26.
2. ↑  "Ermənistan təcavüzünün nəticələri: Rayonun şəhidləri: Axundov Zaur Valeh oğlu" (az.). heydaraliyev-centers.az. 2019. 2019-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-26.
İran Milli Kitabxanası və Arxiv Təşkilatı (Farsca: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران), İranın paytaxtı Tehran şəhərində yerləşən kitabxanadır.

İran Milli Kitabxanası rəsmi olaraq 1933-cü ildə açılmışdır. Ölkədə milli kitabxana açmağın ilk addımları 1861-ci ildə Darülfünun liseyinin və bu məktəbin kiçik bir kitabxanasının açılması ilə başlamışdır.

İran Milli Kitabxanasının memarı Fransız André Godarddır. Godard eyni zamanda İran Arxeologiya Muzeyinin memarıdır; kitabxana muzeyin şimal fasadında yerləşir.

Kitabxana 1 mart 2005-ci ildə İranın keçmiş prezidenti Məhəmməd Xatəminin dövründə Tehranın Abbas Abad regionundakı yeni qərargahını əldə etmişdir. Məhəmməd Xatəmi bir müddət kitabxananın rəhbəri olmuşdur.

İran Milli Kitabxanasının yeni binasından bir görüntü

Haqqında
--------

**İran İslam Respublikasının Arxiv və Milli Kitabxanası Təşkilatı** elm, təhqiqat,təhsil və xidmət müəssisəsidir və onun nizmanaməsi İslami şura Məclisi tərəfindən təsdiq edilmişdir.
Onun təsis edilməsi 1937 ci ilə qayıdır. 1979 cu ildə kitab mərkəzi xidməti və 1999 cu ildə isə İslam İnqilabının Mədəniyyət Sənədləri Təşkilatı bura birləşdirilmişdir. 2002 ci ildə milli Kitabxana və Milli Arxiv İdarələri birləşdirildi. Milli Arxiv İdarəsi 1970 ci ildə təsis edilmişdi. Hal hazırda bu Təşkilatda iki müstəqil bina- İran Milli Kitabxanası və Milli Arxiv İdarəsi fəaliyyət göstərir. Milli Kitabxana Tehranın Şəhid Həqqani küçəsində yerləşir və Milli Arxiv İdarəsi isə Mirdamad prospektində yerləşir. Bu mədəniyyət Məcmuəsinin ölkə üzrə 12 şöbəsi vardır.

İmkanlar
--------

İran Milli Kitabxanası 9700 kv .m  ərazidə yerləşir və 8 mərtəbə betondan istifadə olunmuşdur ki, bu da 9 rixter zəlzələyə dözümlüdür.
Burada saxlanılan kitabların çoxu iranlı tanınmışların ədəbiyyat, tarix, fəlsəfə, irfan, fiqh, üsul, tibb, astronomiya sahəsində yazdıqları əsərləri,ilkin farsca tərcümələr və məşhur xəttatlıq nümunələrinə aiddir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-16.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-26.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-16.