**Aleksandr Aleksandroviç Çuprov** (6 (18) fevral 1874, Mosalsk[d], Kaluqa quberniyası[d] – 19 aprel 1926[…], Cenevrə) — rus statistiki, professor. Sankt-Peterburq Politexnik İnstitutunda dərs dediyi illərdə statistikanın tədrisi üçün nümunəvi sistem işləyib hazırlamış və onu uğurla həyata keçirmişdir.

Həyatı
------

Hələ 14 yaşı olanda 5-ci gimnaziyaya, onun 5-ci sinfinə daxil olub. 1892-ci ildə Çuprov orta məktəbi bitirmiş və atasının məsləhəti ilə Fizika-Riyaziyyat fakültəsinin riyaziyyat şöbəsini seçərək Moskva Universitetinə qəbul oldu. Onun namizədin "Ehtimal nəzəriyyəsi nəzəri statistikanın əsası kimi" əsəri A. Çuprovun sonrakı əsərlərində işləyib hazırladığı məsələlərə həsr olunmuşdu. O , B. K. Mlodzeevskini özünün müəllimi hesab edirdi. Çuprov P. Çebışev və A. Markovun Sankt-Peterburq riyaziyyat məktəbinə böyük maraq göstərmişdi .

1896-cı ildə Çuprov Berlində təlim keçmiş, oradan 1897-ci ildə Strasburqa köçmüş və burada Georq Knapp tərəfindən hökumət bilikləri üzrə seminarda iştirak etmişdir. 1901-ci ilin yayında A. Çuprov Strasburqda doktorluq imtahanlarından keçmiş, elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almış və ali təhsil müəssisəsində dosent elmi dərəcəsi almaq məqsədilə Moskva Universitetinin Hüquq fakültəsində magistratura imtahanlarına hazırlaşmağa başlamışdır. Çuprov K. Marksın, F. Engelsin əsərlərini və sosialist hərəkatı məsələlərini intensiv şəkildə öyrənirdi. 1902-ci ilin yazında magistratura imtahanlarını vermişdir.

1909-cu ildə o, ikinci dissertasiya kimi Moskva Universitetinə "Statistika nəzəriyyəsi üzrə oçerklər"ini təqdim etmiş və onu uğurla müdafiə etmişdir. 1910-cu ildə professor oldu.

1902–1917-ci illərdə Sankt-Peterburq Politexnik İnstitutunda statistika kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Bir çox rus statistikləri üçün məktəbə çevrilən statistikaya dair seminar təşkil etdi. adına Cəmiyyət Şurasının üzvü A. VƏ. Çuprov sosial elmlərin inkişafı üçün .

1917-ci ildə tarix və siyasi elmlər sinfi üzrə Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.

1917-ci ilin mayında yay tətili üçün İsveçə getdi, lakin xəstəlik və inqilabi hadisələr onu Rusiyaya qayıtmasını təxirə salmağa məcbur etdi. 1920-ci ilə qədər Stokholmda, 1920–1925-ci illərdə Drezdendə yaşayıb. 1925-ci ildə — Praqada Rusiya Hüquq fakültəsində kafedra müdiri olub.

Vyaçeslav Molotov Politexnik İnstitutunda oxuduğu illəri belə xatırlayırdı: "Çuprov böyük statistikdir, onun kursunu tam dinləmişəm… O, çox yaxşı, bacarıqlı mühazirəçi idi" .

Əsərləri
--------

* Die Feldgemeinschaft, eine morphologische Studie (1902)
* Die Aufgaben der Theorie der Statistik (1905)
* Statistik als Wissenschaft (Arxiv für Sozialwiss, 1906)
* Konstitusiyalı Demokrat Partiyası və Sosializm. — M. : Xalq Qanunu, 1906. — 16 s.
* Statistika nəzəriyyəsi üzrə esselər / 2-ci nəşr, təftiş. və əlavə — Sankt-Peterburq, 1910. — 443 s.
* Statistikanın sualları (1960)
* Korrelyasiya nəzəriyyəsində əsas problemlər (1960)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Чупров Александр Александрович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Čuprov, Aleksandr Aleksandrovič // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  Чупров, Александр Александрович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
4. ↑  Биография
5. ↑  *Чуев Ф.* Сто сорок бесед с Молотовым.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | zbMATH Open |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Brockhaus |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 15044451n, 12284764k · GND: 118666274 · ISNI: 0000 0001 0880 8635 · LCCN: n81039219 · NKC: js2014836957 · NTA: 069408769 · NUKAT: n97065928 · LIBRIS: 248551 · SUDOC: 171542010 · VIAF: 25396210 · WorldCat VIAF: 25396210 |

 |