recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yan Sze** (*ing.* Bolo Yeung, kantonca:楊斯; 3 iyul 1946) — Çin və ABŞ aktyoru, döyüş ustasıdır.

Həyatı
------

Bolo Yen 3 iyul 1946-cı ildə Çin Xalq Respublikasının Quandun əyalətinin inzibati mərkəzi olan Quançjouda doğulmuşdur. 10 yaşı tamam olduqdan sonra bir çox çin vətəndaşları kimi kunq-fu sənəti lə məşğul olmağa başlayır. Döyüş sənətləri ilə bərabər Bolo Yen bodibildinqlə məşğul olur və bir müddət keçdikdən sonra 1970-ci ildə "Cənab Honq Konq" yarışmasının qalibi olur. Həmin ildən başlayaraq "Shaw Brothers Studio" kompaniyasının istehsal etdiyi filmlərdə pis obraz rolları alaraq, çəkilməyə başlayır. Bolo Yen bu studiyanı 1971-ci ildə tərk edir. "Winston" markalı siqaretin reklamında Bolo Yen Brüs Li ilə tanış olur və Brüs Li onu Əjdahanın çıxışı filmində dəvət edir. 1974-cü ildə Türkiyə-Honkonq əməkdaşlığı sayəsində çəkilən və Cüneyt Arkının rol aldığı "Karateçilər İstanbulda" filmində Mister Yanq rolunu ifa edir. Ona ilk populyarlıq isə 1988-ci ildə Frenk Dyuksun həyatından bəhs edən döyüş filmi janrında çəkilən Qanlı idman filmində "Çonq Li" rolu gətirir. Filmdə baş rolu Jan-Klod Van Damm ifa edir. Bu filmdə Jan-Klod Van Damm Bolo Yen ilə tanış olmuş və onunla yenidən 1991-ci ildə çəkilən "İkiqat zərbə" filmində birlikdə çəkilir. Filmin ardınca Bolo Yen Kanadalı prodüser və aktyor Calal Merhinin döyüş janrında yaratdığı filmlərdə rol alır. Lakin Bolo Yen bu filmlərdə əvvəlki kimi populyarlıq qazana bilmir. Bolo Yen 2008-ci ildən etibarən filmlərdə az peyda olur və Bodibildinq Üzrə Milli Tayvey Assosiasiyasının meneceri vəzifəsində işləyir. Bolo Yen ailəlidir və üç övladı (2 oğlu Denni ilə Devid və qız övladı Debbra) vardır.

Seçilmiş filmoqrafiya
---------------------

| İl | Film | Rol | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- |
| 1970 | Təəccüblü qılıncoynadan | "Təkbuynuz" Du Kuo Lung | titrdə: Yan Sze |
| 1972 | Dəmirdən adam | Tszin Sıxu |  |
| 1973 | Əjdahanın çıxışı | Bolo |  |
| 1974 | Karateçilər İstanbulda | Cənab Yan | titrdə: Yan Sze |
| 1986 | Millionerlərin ekspresi | rolu yoxdur | Pambıq toxucusu |
| 1988 | Qanlı idman | Çonq Li |  |
| 1989 | Qanlı döyüş | Çanq Li | "Vyetnamlı Kobra" ləqəbli döyüşçü |
| 1985 | Mənim xoşbəxt ulduzlarım | Milyonçu Çen |  |
| 1988 | Xoşbəxt ulduzların dəlisov missiyası | Film başçısı |  |
| 1991 | İkili zərbə | Mun |  |
| 1991 | Qorxmaz pələng | rolu yoxdur | Dağda olan döyüş ustası |
| 1991 | Pələng cırmağı | Çonq |  |
| 1992 | Güclü zərbə | Şinqo |  |
| 1993 | 2000-ci il Polisləri | Döyüş ustası Sumai |  |
| 1996 | Pələng cırmağı 2 | Çonq |  |
| 1996 | Güclü zərbə 2 | Şinqo |  |
| 2007 | Yaxın döyüş | rolu yoxdur | Erikin treyneri |

Maraqlı faktlar
---------------

* Bolo Yenin boyu 1,68 m-dir.
* 2004-cü ildə yaradılan "Tekken 5" video oyununda Fen Vey personajı Bolo Yenin əsasında yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Logan, Bey Hong Kong Action Cinema (Overlook Press, 1995)
2. ↑  Bolo Yen Arxivləşdirilib 2012-09-26 at the Wayback Machine Kinopoisk.ru saytında, Yoxlanılıb: 23 sentyabr 2014
3. ↑  Tekken 5 Feng Wei Arxivləşdirilib 2019-03-06 at the Wayback Machine Kinopoisk.ru saytında, Yoxlanılıb: 23 sentyabr 2014

Xarici keçidlər
---------------

* Bolo Yen — IMDb səhifəsi

bh
**Seylenn** – Troms-oq-Finnmarkda (Norveç) yerləşən ən böyük səkkizinci ada. 583 km² ərazini əhatə edən ada Alta və Hammerfest arasında bölünür.

Arxeoloji qazıntılar göstərir ki, 7000 ildən də uzun müddət əvvəl insanlar burada məskunlaşıb. Buna baxmayaraq, günümüzdə adanın tərkedilmiş ərazilərində azsaylı insan yaşayır. Buraya adanın şimalında Karhamn, cənub hissəsində Honsebi, Aydvagen, Fiskebukta, Survika, cənub ucunda isə Altnesetdən Hakkstabenə qədər olan ərazilər daxildir. 2006-cı ildə mərkəzi Seylennin böyük əksəriyyəti Seylenn Mərkəzi Parkının ərazisinə çevrilir. 

Adada iki buzlaq mövcuddur: Seylennscokelen və Nordmenscokelen. 1078 metr (3537 fut) hündürlüyündəki Seylennstuva dağı adadakı ən hündür dağdır. Adada Lill Kufcorden, Stor Kufcorden, Nordefcorden və Cofcorden daxil olmaqla bir neçə fyord da var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-29.
2. ↑  "Statistisk årbok 2009: Geografisk oversikt" (norveç). Ssb.no. 2010-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-08-01.
3. ↑  "Seiland". 28 July 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 Aug 2010.
4. ↑  "Seiland National Park". VisitNorway.com. 2011-09-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 Aug 2010.
5. ↑  *Store norske leksikon.* "Seiland" (Norwegian). 2013-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Seylennin xəritəsi
**Seyidəli Əli oğlu Muxtarzadə** (1872-1960)—Cənubi Azərbaycanda Demokratik Hərəkatın rəhbərlərindən biri.

Həyatı
------

1905-1911-ci illər İran İnqilabının və Cənubi Azərbaycanda Demokratik Hərəkatın rəhbərlərindən biri Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlu İranda, Cənubi Azərbaycanın Urmuyə şəhərində 1872-ci ilin may ayının 19-da anadan olub.

Muxtarzədə Seyidəli gənc yaşlarından şah üsuli idarəsinə qarşı vuruşmuş, silahlı partizan dəstələri yaratmışdır. O, 1905-ci ildə İranda, o cümlədən Cənubi Azərbaycanda genişlənən milli-azadlıq hərəkata qoşulmuşdur. Eyni zamanda «Həqiqəti Əncümənin» üzvü olmuşdur. 1906-cı ildə Təbriz üsyanında Mücahidlərə rəhbərlik edənlərdən biri olmuşdur.

1908-ci il iyun ayının 23-də üsyanı boğmaq istəyən irticaçı qüvvələr 40 minlik şah qoşunu ilə Təbrizə daxil oldu. Muxtarzadənin rəhbərliyi ilə fədai dəstələri əksinqilabi qüvvələrə ağır zərbə vuraraq, onları Təbrizdən qovdular. 11 ay davam edən bu vuruşmada Muxtarzadə mahir bir sərkərdə kimi özünü göstərdi.

Təbriz üsyanı zamanı İnqilabi Hökumətin Hərbi Şurası yaradıldı. Hərbi Şuranın 5 nəfər üzvü var idi. Muxtarzadə Seyidəli həmin 5 nəfərdən biri idi. O, Səttar xanın yaxın silahdaşı idi.

1910-cu ilin avqust ayında xarici müstəmləkətçilər, daxili irtıcaçı qüvvələr və şah qoşunları Cənubi Azərbaycana, Təbrizə hücum edərək Inqilabi Hökuməti qan içərisində boğdular. İnqilabi Hökumətin həyata keçirdiyi bütün Demokratik tədbirlər ləğv olundu.

Birinci Dünya muharibəsi başlandıqdan sonra Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlu Şimali Azərbaycanın Gəncə şəhərinə köçür və ömrünün sonunadək orada yaşayır. O,

1918-ci ildə Sultan Əli qızı ilə ailə həyatı qurur, Miri adlı oğlu və Rüxsarə adlı qızı olur.

Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlu Fərdi Təqaüdçü idi. O, 1960-cı ilin mart ayının 23-də Gəncə şəhərində 88 yaşında vəfat edir.

1946-cı ildə Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərində Milli Hökumət zamanı Qərərgah rəisi işləmiş Hərbi zabit, mühacir və Fərdi Təqaüdçü Dəsti Nüsrət Rəhim oğlunun xatirələrindən:

Mən Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlu ilə yaxından tanış idim. O, İrandakı İnqilabi Hərəkatlardan söhbət edərkən Səttarxan, Bağırxan, Əli Müsyo və başqaları haqqında çoxlu xoş xatirələr söyləyirdi. İnqilabi Hərəkatların qələbələrindən və məğlubiyyətindən söhbət edirdi.

1960-cı ilin may ayının 22-si idi. Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlunun xəstəliyinin ağır vaxtı idi. Təsadüfən Azərbaycan Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Vəli Axundov Gəncə şəhərində idi. O, Gəncə mehmanxanasında qalırdı. Mən onun qəbuluna getdim və Fərdi Təqaüdçü – İnqilabçı Sərkərdə Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlu haqqında ətraflı danışdım və onun səhhəti haqqında məlumat verərək bildirdim ki, hal-hazırda onun vəziyyəti ağırdır, can verir.Vəli Axundov yanındakı digər yoldaşlar ilə Vaqif küçəsində yaşayan Inqilabcı Sərkərdə Muxtarzadə Seyidəli Əli oğlunun yanına getdilər. Təsadüfən İlahi tərəfındən Muxtarzadə Seyidəliyə eləbil ki, bir qüvvə gəldi. O, gözlərini açıb Vəli Axundova – mənim kasıb evimə çox xoş gəlibsiniz, bağışlayın ki, çarpayıda uzanmış haldayam. Bir qədər söhbət etdikdən sonra sonuncu dəfə «salamat qalın» deyib, gözlərini əbədi yumdu.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Yohan Vilhelm Snelman** (fin Johan Vilhelm Snellman; 12 may 1806[…], Stokholm – 4 iyul 1881) — fin yazıçısı, diplomatı və filosofu.

Həyatı
------

Snelman İsveçin Stokholm şəhərində anadan olmuşdur. Atası Kristan Henrik Snelman gəmi kapitanı, anası isə evdar qadın idi. 1808-1809-cu illərdə Rusiyanın Finlandiyanı işğalı və Finlandiyanın avtonom çar Dukalığının yaradılmasıyla, ailəsi 1813-cü ildə Finlandiyanın Kokkola şəhərinə köçdü. Bu hadisədən bir il sonra anası Mariya Maqdalena Snelman vəfat etdi.

Alman mütəfəkkiri Hegel haqqında elmi işlərinin nəticəsi olaraq 1835-ci ildə Helsinki Universitetinə dəvət olundu. Snelmanın dərsləri qısa zaman içində məşhurlaşdı. Lakin 1838-ci ildə universitetin dövlət nəzarəti altına keçdi və bunun davamında dövlət ağalığına qarşı olan fikirlərin yatışdırılması istənildi, Snelmanın dərsləri müvəqqəti olaraq dayandırıldı.

Snelman bu hadisələrdən sonra öz istəyilə Finlandiyadan ayrıldı. 1839-1842-ci illərdə İsveç və Almaniyada yaşadı. 1842-ci ildə ən çox səs gətirən əsəri olan *Läran om staten* nəşr olundu. Helsinkiyə qayıtdığı zaman daha da məşhurlaşmışdı, buna baxmayaraq onun Universitetdə yenidən işləmək fikri siyasi səbəblərdən gerçəkləşmədi. Bunun əvəzinə Kuopioda bir məktəbdə direktor olaraq çalışmağa başladı. Həmin dövrdə onun bəzi siyasi məzmunlu məqalələri dərc olundu. İsveç dilində nəşr etdiyi *Saima* qəzetində təhsilin isveç dili yerinə, fin dilində aparılmasını və Fin mədəniyyətinin hər sahədə dəstəklənməsinin vacibliyini vurğuladı.

Saima qəzetinin nəşrinə 1846-cı ildə hökumət tərəfindən son qoyuldu. 1848-1849-cu illərdə Helsinki Universitetinə professorluq üçün etdiyi müraciət qəbul olunmadı. Snelman İsveçə köçməyi düşünsə də, 1855-ci ildə qəti olaraq Kuopiodan Helsinkiyə köçdü. Snelman, 1855-ci ildə çar I Nikolayın ölümünə qədər böyük maddi çətinliklərlə ailəsini keçindirməyə çalışdı. Çar öldükdən sonra yenidən öz məqalələrini dərc etmək mümkün oldu.

Nəhayət, Snelman 1856-cı ildə Helsinki Universitetinə professor təyin olundu. 1863-cü ildən Finlandiya Parlamentində senat vəzifəsini icra etməyə başladı. Maliyyə Nazirliyinə qədər yüksəldi və 1865-ci ildə Finlandiyanın milli pul vahidi olan Markkanın tədavülə buraxılmasına nail oldu. 1868-ci ildə çox siyasi münaqişə yaratdığı səbəbiylə istefaya çağrıldı.Bütün bunlara baxmayaraq, Snelman 1866-cı ildə Parlamentin Şərəf Konsulluğuna seçildi.

Snelman həyatının davamını da siyasətlə məşğul olaraq keçirdi.

Finlandiyada hər il 12 may Snelman Günü olaraq qeyd edilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Snellman'nın 200'üncü doğum günü vesilesi ile hazırlanmış bir site Arxivləşdirilib 2006-08-13 at the Wayback Machine
* Snellman Enstitüsü Arxivləşdirilib 2006-09-10 at the Wayback Machine
* Snellman'nın 200'üncü doğum günü vesilesi ile Helsingin Sanomat'ta yayınlanan makale Arxivləşdirilib 2006-09-02 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Johan Vilhelm Snellman // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  .
**Alfonso de Zamora** (*isp.* Alfonso de Zamora; 1474, Samora[d], Kastiliya və Leon – 1531, Samora[d], Kastiliya və Leon) – yəhudiəsilli İspaniya alimi. Bibliya tərcüməçisi olmuşdur.

Həyatı
------

Alfonsonun atası Xuan de Zamora 1492-ci ildə İspaniyadan sürgün olunmuş, lakin daha sonra İspaniyaya qayıtmış yəhudilərdən biri olmuşdur. Onlar 1506-cı ildə katolikliyə keçsələr də, gizli yəhudi olmağa davam etmişdirlər.

Alfonso katolikliyə keçməmişdən sonra yəhudi təhsili almış və Salamanka Universitetində ivrit dili üzrə professor olmuşdur. Bu universitet Vyana Şurasının dekreti (1311–1312) əsasında ivrticə təhsil verən Avropa universitetlərindən biri idi. O, latın dilində ivrit dili qramatikası və lüğətləri yazmış, Bibliya araşdırmaları aparmış və Roma yəhudilərinə konversionist məktub (1526, Alkala-de-Enares) yazmışdır.

Alfonso ilk poliqlot Bibliya olan Komplutensiya Poliqlotta üzərindəki işinə görə tanınır. O, bu Bibliya üzərində 15 il işləmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Alfonso de Zamora // opac.vatlib.it (ing.).
2. 1 2 3  Encyclopaedia Judaica, 643

Ədəbiyyat
---------

* Encyclopaedia Judaica (ingiliscə). I cild (2-ci nəşr). ABŞ: Gale. 2007. 643. ISBN 978-0-02-865930-5. İstifadə tarixi: 13 may 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* SNAC

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Catholic (1997—…) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10035642 · BNE: XX1139306 · BNF: 12129917d · GND: 119257246 · ICCU: MILV339985 · ISNI: 0000 0001 1827 9669 · LCCN: n83225929 · SUDOC: 029740045 · VIAF: 100897315, 46794951 · WorldCat VIAF: 100897315, 46794951 |

 |
**Seyiçi Miyake** (三宅 精一, *Miyake Seyiçi*?, 5 fevral 1926, Kuraşiki, Okayama prefekturası – 10 iyul 1982, Okayama) – Yaponiya mühəndisi və ixtiraçısı. O, görmə məhdudiyyətli şəxslərin yol keçidlərində hərəkətini asanlaşdırmaq üçün taktil plitələri ixtira etməsinə görə tanınır.

Yaponiyada yerləşdirilmiş taktil plitələr.

Həyatı
------

Seyiçi Miyake 5 fevral 1926-cı ildə Yaponiyanın Okayama prefekturasının Kuraşiki şəhərində doğulmuşdur. Mühəndislik təhsili almış, bir neçə ixtiraya imza atmışdır. 10 iyul 1982-ci ildə Okayama şəhərində ölmüşdür.

İxtirası
--------

Miyake 1965-ci ildə görmə qabiliyyəti zəifləmiş dostuna kömək etmək üçün qabarıq səthlərlə təcrübələr aparmağa başlamış və sonda öz maddi vəsaiti hesabına taktil plitələri və ya orijinal adı ilə Tenci plitələrini ixtira etmişdir. O, plitələrin iki növünü yaratmışdır: nöqtəli və zolaqlı. Zolaqlı plitələr təhlükəli yerə yaxınlaşdıqlarını bildirir və keçidlərin kənarında yerləşir. Zolaqlı plitələr isə istiqamət bildirir. O, görmə məhdudiyyətli şəxslərin əsasən müşayiətçi it və ya dəyənəklə hərəkət etdiyini düşündüyü üçün bu dizaynın uyğun olacağını qənaətinə gəlmişdir. Miyake parlaq sarı rəngin görmə məhdudiyyətli şəxslər tərəfindən asan seçildiyini əsas gətirərək taktil plitələrin rəngini bu cür müəyyənləşdirmişdir.

Miyakenin taktil plitələri ilk dəfə 18 mart 1967-ci ildə Yaponiyanın Okayama şəhərində yerləşən Okayama Korlar Məktəbinin yaxınlığındakı küçədə quraşdırılmışdır. Taktil plitələrin istifadəsi yayılmış və 1975-ci ildə Yaponiyadakı dəmiryolu stansiyalarında icbari standart olmuşdur. 1990-cı illərdə isə bütün dünyada istifadə olunmağa başlamışdır.

Xatirəsi
--------

Google 18 mart 2019-cu ildə Miyakenin taktil plitələri ixtira etməsinin 52 illiyi münasibətilə dudl yayımlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Celebrating Seiichi Miyake". Google (ingiliscə). 18 mart 2019. 20 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 noyabr 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Seiichi Miyake". Gale Biography Online Collection (ingiliscə). Gale. 2019. İstifadə tarixi: 20 noyabr 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| Normativ yoxlama | NDL: 00623516 · VIAF: 254471891 · WorldCat VIAF: 254471891 |
**Hacıyev Əmir Səhliəli oğlu**  (5 (17) may 1899, Şuşa – 21 avqust 1972, Bakı) — Azərbaycan qrafik rəssamı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1943).

Həyatı
------

Əmir Hacıyev 17 may 1899-cu ildə Şuşada anadan olmuşdur. Yaradıcılığa 1918-ci ildə Şuşada afişa və portretlər yaratmaqla başlamış, 1923-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinə daxil olmuşdur. 

1920-ci illərin ikinci yarısından Əmir Hacıyev "Azərbaycan Qadını (jurnal)", "Həmkarlar İttifaqı" kimi jurnallara illüstrasiyalar çəkir, əməkdaşlıq və digər mövzularda plakatlar yaratmağa başlayır. Eyni zamanda o, Bakıda pedoqoji fəaliyyətlə məşğul idi. Tələbələrindən biri olan Kazım Kazımzadənin də tanınmış rəssam kimi formalaşmasında Əmir Hacıyevin rolu əvəzsizdir. Bu dövrdən başlayaraq rəssam tanınmış yazıçıların əsərlərinə illüstrasiyalar yaradır. "Xavər" (Mehdi Hüseyn) (1930), "Nəhənglər Ölkəsi" (Mirzə İbrahimov) (1932), "Leyli və Məcnun" (Füzuli) (1953) "Poçt Qutusu" (Mirzə Cəlil) (1960) bu əsərlərə nümunədir.

Hacıyevin ən yaxşı kitab təsvirləri Süleyman Sani Axundovun "Qaraca qız" (1924), Əbülhəsən Ələkbərzadənin "Yüksəliş" (1931), Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin "Qızlar Bulağı" (1934), Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hekayəti Molla İbrahim-Xəlil Kimyagər" (1938), Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" (1941), Füzulinin "Leyli və Məcnun" (1953) əsərlərinə çəkilmiş illüstrasiyaları hesab olunur.

1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsi dövründə təbliğat afişaları yaratmağa başlayır. Hacıyev eyni zamanda bir sıra bəzək və süjet xalçalar üçün eskizlər vermiş, miniatür silsilələrə ("Azərbaycan", 1961; "Şuşa", "Şamaxı", "Bakı", 1964) müəlliflik etmişdir.

1943-cü ildə rəssama Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi adı verilmişdir. 1945-ci ildən isə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.

Görkəmli rəssam 21 avqust 1972-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "AZƏRBAYCAN SƏNƏTKARLARI". 2021-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-24.
2. ↑  "Hacıyev Əmir Səhliəli oğlu". 2020-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-24.
**Yohannes Hesters** (1903-2011) — Tanınmış aktyor və estrada müğənnisi (tenor).

Həyatı
------

Yohannes Hesters 1903-cü ildə Hollandiyada doğulub.O, dünyada fəaliyyətini davam etdirən ən yaşlı aktyor və müğənni sayılır.
Amma onun 90 illik karyerası ziddiyyətli dövrləri ilə də yadda qalıb.
Karyerasının əvvəlində bir sıra operetta və musiqili filmlərdə rollar ifa edən Heesters 1935-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Almaniyaya köçür. 
30-40-cı illərdə Almaniyadakı fəaliyyəti onun ulduzunun parlaması, məşhurlaşması dövrü olur. 
Heesters nasist diktatoru Adolf Hitlerin sevimli müğənnisi idi.
O, təkcə Hitler, Gerinq kimi nasist liderlərinin qarşısında çıxışlar etməyib, həm də müharibə dövründə davamlı şəkildə nasist ordusunun əsgərlərinə baş çəkib, onlar qarşısında çıxışlar edib. 

Hətta iddialara görə, o, nasistlərin yaratdıqları Daxau düşərgəsinə də gedib.

Amma sənətçinin özü heç zaman həbs düşərgələrində qatil nasistlər qarşısında çıxış etmədiyini bildirir.

Heestersin bir sıra yüksək vəzifəli SS rəsmiləri ilə də dostluq etdiyi faktdır. 

Müharibədən sonra o, bir müddət filmlərdə çəkilib.

Daha sonra diqqətini müğənnilik karyerasına yönəldərək dalbadal albomlar buraxıb.

Nasistlərlə əməkdaşlıq etməsinə baxmayaraq tanınmış sənətçi müharibədən sonra
Johannes Heesters nişanlısı Luiza ilə. 1928

Almaniyada ciddi təpkilərlə üzləşməyib.

Yalnız Almaniyanın bəzi şəhərlərindəki çıxışları zamanı nasist əleyhdarları ona qarşı kiçik etirazlar təşkil ediblər.

Son illərdə o səhnədə seyrək görünür. Müzikllərdə kiçik partiyalar ifa edir.

Səbəb – çox qocalması və demək olar ki, gözlərinin görməməsidir.

2008-ci ildə onun Almaniyada televiziya proqramı zamanı dedikləri qalmaqala səbəb olub.

Sənətçi - Hitlerin cinayətlərinə bəraət qazandırmadığını söyləsə də, bir neçə dəfə görüşdüyü nasist liderinin bir insan kimi ona xoş təsir bağışladığını qeyd edib. Qalmaqal böyüdükdən sonra Heesters "axmaq sözlərinə görə" üzr istəyib.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Xanko yarımadası** (fin Hankoniemi, *Хаӈкониэми*, *isv.* Hangö udd) — Fin körfəzinin şimal sahillərində, Finlandiyanın cənub-qərbində yerləşən yarımada. Yarımada Finlandiyanın ən ucqar cənub nöqtəsini təşkil edir (materik hissəsinin).

Torpaq örtüyü əsasən qumluqlardan ibarətdir. Yarımadanın sahilləri qumlu çimərliklərlə örtülüdür. Üstəlik ətrafında arxipelaq yerləşir. 
İnzibati cəhətdən Uusimaa vilayəti ərazisinə daxildir. Yarımadanın cənub hissəsində Xanko şəhəri yerləşir. 
1940-cı ilin martında Qış müharibəsi sonucu olaraq SSRİ yarımadanın cənub hissəsini 30 illiyinə icarəyə götürür. Ancaq onlar burada 1941-ci ilin dekabrına qədər qala bilirlər.

19 sentyabr 1944 ildə Finlandiya tərəfdən hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə SSRİ və Finlandiya ilə sülh anlaşması imzalanır. 1940-cı ildə imzananmış müqavilənin bütün şərtləri bərpa edilir. Ancaq SSRİ tərəfindən yarımadaya olan bütün hüquqlar dondurulur. Əvəzində isə SSRİ Porkkala yarımadasını 50 illiyinə icarəyə götürür.

Mənbə
-----

* Xanko Arxivləşdirilib 2010-07-23 at the Wayback Machine
**İdxal** (en. import ~ ru. импорт ~ tr. ithal)– (*lat.* importo - *daxil edirəm*) görünən, görünməyən və kapitalın importu adlanan üç böyük kateqoriyaya ayrılır. Görünən import real əmtəələrin hərəkəti kimi xaricdən alınan məhsulların ölkəyə gətirilməsi və daxili bazarda satılmasını ifadə edir. Görünməyən import isə xidmətlər sferasında ehtiva olunur. Buraya konkret olaraq ölkə vətəndaşlarına xarici kompaniyaların xidmətlər göstərməsi, xarici banklara pul qoyuluşları, xarici firmalardan alınan turist yollanışlarının alınması və digər müvafiq təyinatlı xidmətlər aiddir. Kapital importuna isə xarici investorların milli müəssisələrin səhmdarlarına çevrilməsi, onların müvafiq istiqamətli müxtəlif layihələrdə investisiya qoyuluşları ilə çıxış etmələri şamil olunur. Bütün import kateqoriyaları eksportla birlikdə ölkənin tədiyyə balansını təşkil edirlər. Ticarət balansına isə eksport və importun ilk iki kateqoriyası aid olunur. Müsbət ticarət balansı ölkənin iqtisadi vəziyyətinin yaxşı olduğunu ifadə edir. Bu sırada Yaponiya ölkəsi ənənəvi olaraq yüksək müsbət balansa - profisitə malikdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Всемирная торговая организация (ВТО)
* Комиссия по торговле и развитию ООН (ЮНКТАД) Arxivləşdirilib 2007-08-04 at the Wayback Machine
**İfrat solçuluq** (Radikal sol ya da ingilis dilindəki adı ilə far-left) — kommunist və sosialist siyasi partiyaların solunda yerləşən və parlament demokratiyasını rədd edən bütün inqilabçı hərəkatlar. Bunlar köklü struktur islahatların tərəfdarıdırlar. İctimai azadlıqlara görə sosializm; İstehsal və dəyişdirmə vasitələrinin kollektivləşməsinin tərəfdarı olan marksist-leninist-maoist kommunizm, ifrat solçuluğa bir nümunədir. Ümumiyyətlə Parlament sistemini rədd edir və birbaşa fəaliyyəti müdafiə edirlər.

Bununla belə, Karl Marks kommunist sisteminə keçidin yalnız proletar inqilabı ilə mümkün olacağını, sonrakı dövrlərdə istehsal vasitələrinə və kütləvi informasiya vasitələrinə dövlət sahibliyi ilə bir egalitar (bərabərlik) cəmiyyətin qurulacağını və dövlətin bir müddət sonra yox olacağını bildirirdi. Digər tərəfdən, anarxistlər dövlətin ən qısa müddətdə məhv edilməsinin və insanların öz həmrəylik sistemlərində yaşamasının tərəfdarıdırlar.

İfrat sol qanad siyasətində din və milliyyət arxa plandadır. Hər cür millətçiliyi rədd edir. Çünki bütün insanların bir dam altında həmrəylik içində yaşadığını müdafiə edir. Tam egalitardır. Sinfi qarşıdurmaları aradan qaldırmaq, daha doğrusu, sinifsiz bir cəmiyyət yaratmaq üçün iqtisadi tələblərin bərabər şəkildə paylanmasını müdafiə edir. Bu cəhətdən sosial demokratiyadan fərqlənir. Çünki sosial demokratiya sosial ədalətin və bərabərliyin mülayim və iş şəraitinə uyğun paylanmasını müdafiə edir. Həmçinin sosial demokratiyada fərdi mülkiyyət anlayışı da mövcuddur. Karl Marksın dinə dair fikirləri aydındır. Karl Marks bunu belə izah etmişdir: "Din qəlbsiz dünyanın ürəyidir. Bütün insanları dünyanın əzab və əziyyətlərindən uzaqlaşdırır, rahatlaşdırır. İnsanları inqilaba aparan yoldan çəkindirir. Din demək olar ki, tiryəkdir"

Anarxizm, Avtonomizm, Kommunalizm, Kommunizm, Marksizm, Leninizm, Stalinizm, Trotskizm, Maoizm, Sol Kommunizm ifrat sol qanad siyasətinin elementləridir.
**Mahmud Kamil Paşa** (*türk.* Mahmut Kâmil Paşa) (d. 1880, Hələb - ö. 1922, İstanbul) — Osmanlı ordusunun generalı.

Həyatı
------

1880-ci ildə Hələbdə anadan olmuşdur. 1902-ci ildə Baş Qərargahın hərbi məktəbini bitirdikdən sonra 5-ci orduya göndərildi. Balkan müharibələrində Şkoder qalasının komandiri təyin edildi. Bundan sonra əvvəl 5-ci, daha sonra isə 4-cü korpusda xidmət etməyə başladı. Birindi Dünya müharibəsi illərində Müharibə Nazirliyində xidmət göstərdi. 1914-cü ildə 2-ci ordu, 1915-ci ildə isə 3-cü ordu komandirliyinə təyin edildi. Müharibə Nazirliyindəki vəzifəsinə qayıtmaq bir il çəkdi. Müharibənin sonuna beş ay qaldığı vaxtda beşinci ordusunun komandirliyinə təyin edildi.

1922-ci ildə səhhətində problemlər olduğu üçün hərbi xidmətdən ayrıldı. O, həmin ildə İstanbulda vəfat etdi.

Həmçinin bax
------------

* Balkan müharibələri
* Birinci Dünya müharibəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Harp Akademileri Komutanlığı, *Harp Akademilerinin 120 Yılı*, İstanbul, 1968, p. 27.  (türk.)

Xarici keçidlər
---------------

* İşte tehcirin uygulanmasını ve Doğu’daki bütün Ermeniler’in sürülmesini başlatan mektup!
**Strelets edamının səhəri** (*rus.* Утро стрелецкой казни) rus rəssamı Vasili Surikov tərəfindən 1881-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri

«Strelets edamının səhəri» - rus rəssamı Vasili Surikovun 1698-ci ilin uğursuz qiyamından sonra atıcıların edamına həsr olunmuş rəsm əsəridir. «Strelets edamının səhəri» rəsmi Surikovun Rusiyanın tarixi mövzusuna həsr olunmuş ən böyük əsəri idi. Rəssam I Pyotr dövrünün hadisələrinə müraciət etmişdir. O vaxt çariça Sofyanın başçılıq etdiyi Strelets qiyamı yatırılmış, streletslər (atıcılar) isə edam olunmuşdu. Lakin Surikov edam anını verməmiş, tamaşaçıları sarsıtmaq istəməmişdir. O, bütün diqqətini məhkum olunmuşların ruhi vəziyyətinə və ömrünün axırıncı anlarını yaşayanların son əhvalına yönəltməyə çalışmışdır.

| ⛭ Vasili Surikovun rəsmləri |
| --- |
| Strelets edamının səhəri  • Menşikov Beryozovada  • Boyar arvadı Morozova  • Qar şəhərciyinin alınması  • Sibirin Yermak Timofeyev tərəfindən fəthi  • Suvorovun Alpı keçməsi |
**Seyidəkəran** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Əhalisi
-------

Əhalisi 1048 nəfərdir.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Lənkəran rayonunun Aşağı Nüvədi inzibatı ərazi vahidində kənddir. Lənkəran ovalığında yerləşir. Kənd qərbdən Tütəpeştə kəndi, cənubdan Xolmili kəndi, şərq tərəfdən isə Kənarmeşə kəndi ilə həmsərhəddir.

Toponimiyası
------------

Oykonim seyid (dini rütbə) və kəran (evlər) komponentlərindən düzəlib (-ə mənsub, bildirir), "seyidlərin evləri" mənasındadır.

Tarixi
------

25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Kənarmeşə, Seyidəkəran və Şilim kəndləri Aşağı Nüvədi qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Kənarmeşə kəndi olmaqla Kənarmeşə kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının inzibati - erazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı - 2013. 488 səh.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
3. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,304 səh.
4. ↑  "Lənkəran rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının 25 oktyabr 2011-ci il tarixli **Qanunu**" (az.). az.president.az. 23 dekabr 2011, 20:40. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-05.
Çarx çörəyi
**Çarx çörəyi** (*əbcəd.* چرخ چؤرگی‎) - Qəzvin bölgəsinin yerli və ənənəvi şirniyyatlarından biridir ki daha çox Novruz bayramında hazırlanır.

Lazım olan ərzaqlar
-------------------

* 500 q düyü unu
* 500 q ağ un
* 375 q qatı yağ
* 350 q şəkər tozu
* 5 ədəd yumurta sarısı
* 150 q qatıq
* 1 çay qaşığı qabartma tozu
* 1 yemək qaşığı hil tozu
* 4 yemək qaşığı gülab

Hazırlanma qaydası
------------------

İlk olaraq yağı hamar olana qədər qarışdırıcı ilə qarışdırıb, sonra şəkər tozunu üstünə töküb və 4 dəqiqə qarışdırıcı ilə qarışdırın ki içi boş və yüngül olsun.
Sonra hil tozu ilə yumurta sarısını əlavə edib və yenidən bir qarışdırıcı ilə qarışdırın. Daha az qarışdırırıq.
İndi qabartma tozunu qatıqla qarışdırıb, hazırlanandan sonra , gülabı üzərinə töküb qarışdırın, sonra qatıq əlavə edib qarışdırın.Tərkiblərimizi yaxşı qarışdırıldıqdan və maddələr hamar olduqdan sonra bir dəfə düyü unu və ağ un əlavə etdikdən sonra əlimizin barmaqları ilə qarışdırmağa və yoğurmağa başlayırıq (təbii ki, xəmir yağlandığı və bərk olduğu üçün çox yoğurmamalıyıq).Xəmiri top(yuvarlaq) şəklinə çıxartmaqdan sonra freezer bag ilə üstünü örtüb bir sərin yerdə 4-5 saat qoyun qalsın.
çörək qalıbını ətçəknə quraşdırırıq.
Dincəlməkdən sonra xəmiri yenidən yumşalıncaya qədər çox yüngül yoğurun.İndi ətçəkənə töküb və dəyirmanın içindən keçirin, sonra xəmiri qayçı ilə istədiyiniz ölçüdə kəsin.Çörəyin üzünə döyülmüş püstə töküldükdən sonra sobada 15-20 dəqiqə 175° temperaturunda hazırlanmalıdır.

İstinadlar
----------

Şokolad kafesi


1. ↑  "Yaşayış görünüşü". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-04.
**İfratkeçiricilər**
İfratkeçirici – temperaturun Tc-nin müəyyən bir dəyərinə qədər azalması nəticəsində elektrik müqaviməti sıfıra bərabər olan (ifratkeçiricilik) materialdır. Bu zaman bildirilir ki, material "ifratkeçirici xüsusiyyətlər" əldə edir, və ya "ifratkeçirici vəziyyətə" keçir. Hal-yazırda ifratkeçiricilik sahəsində Tc temperaturunun otaq temperaturuna qədər artırılması məqsədilə araşdırmalar aparılır.

Tarix
-----

1911-ci ildə holland fiziki Kamerlinq-Onnes müəyyən etmişdir ki, civəni maye heliumda soyudan zaman onun müqaviməti əvvəlcə tədricən dəyişir, sonra isə 4.1 K temperaturda kəskin şəkildə sıfıra düşür.
Ən kiçik ölçülü ifratkeçirici 2010-cu ildə üzvi ifratkeçirici (BETS)2GaCl4[1][2] əsasında yaradılmışdır ki, burada da "BETS" abbreviaturası bisetilenditiotetraselenafulvalen deməkdir. Yaradılmış ifratkeçirici, nümunənin ümumi uzunluğu təxminən 3,76 nm olmaqla bu maddənin cəmi dörd cüt molekulundan ibarətdir.

İfratkeçiricilərin xüsusiyyətləri
---------------------------------

Xüsusiyyətlərindən asılı olaraq ifratkeçiricilər üç qrupa bölünür:

1. I (birinci) tip ifratkeçiricilər;
2. 1,5 tipli ifratkeçiricilər;
3. II (ikinci) tip ifratkeçiricilər.

İfratkeçirici vəziyyətinə faza keçidi
-------------------------------------

Maddələrin ifratkeçiricilik vəziyyətinə keçidi onun termal xüsusiyyətlərinin dəyişilməsi ilə müşayiət olunur. Lakin bu dəyişiklik nəzərdən keçirilən ifratkeçiricilərin tipindən asılıdır. Belə ki, I tip ifratkeçiricilər üçün maqnit sahəsi olmadıqda ifratkeçirici vəziyyətindən adi vəziyyətə keçidin (udulma və ya ayrılma) istiliyi sıfıra bərabərdir. Bu səbəbdən də istilik tutumu sıçrayışlara məruz qalır ki, bu da II tip faza keçidi üçün xarakterikdir.

Meysner effekti
---------------

İfratkeçiricinin sıfır elektrik müqavimətindən daha vacib xüsusiyyəti, onların rotB=0 maqnit axınının çıxarılmasından ibarət olan Meysner effektidir. Bu eksperimental müşahidədən ifratkeçiricinin daxilində sönməyən cərəyanların olması qənaətinə gəlinir. Bunlar da xarici, tətbiq olunan maqnit sahəsinin əksinə yönəlmiş və onu kompensasiya edən daxili maqnit sahəsi yaradır.

Mənbə
-----

1. Сверхпроводник ( )— статья из Большой советской энциклопедии
2. Физики представили теорию полуторной сверхпроводимости ( Arxivləşdirilib 2018-04-10 at the Wayback Machine)
3. В. Л. Гинзбург, Е. А. Андрюшин. Глава 1. Открытие сверхпроводимости // Сверхпроводимость (). — 2-е издание, переработанное и дополненное. — Альфа-М, 2006. — 112 с. —3000 экз. — ISBN 5-98281-088-6.

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Allahverdiyev.

**İlham Allahverdiyev** (28 oktyabr 1992, Goranboy rayonu) — Futbolçu, mövqeyi hüçumçudur. Hal hazırda Bakının "MOİK" klubunda oynayır.

Bioqrafiya
----------

İlham Allahverdiyev 28 oktyabr 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası, Goranboy rayonunda doğulub.

Karyera
-------

Neftçinin heyətində 2011/12 mövsumu.
İlham Allahverdiyev futbol karyerasına 2002-ci ildə Bakının "Neftçi" klubunun uşaq komandasında başlayıb. Bakılıların heyətində müxtəlif aşağı yaş komandalarında çıxış etdikdən sonra, 2011-ci ildə klubun əvəzedici heyətinə cəlb olunur. Daha sonra, 2011/12 mövsumundə "Neftçi"nin əsas heyəti ilə Azərbaycan çempionluğunu qazanır.

2013-cu ilin yayında "Qaradağ Lökbatan" klubuna icarəyə verilir. "Qaradağ Lökbatan" klubunda 6 ay futbol oynadıqdan sonra Allahverdiyev 2014-cu ilin yanvarında "Neftçi"yə dönur. 2013/14 mövsumu bitdikdən sonra futbolçu təkrar "Qaradağ Lökbatan"a icarəyə verilir və klubunun heyətində Azərbaycan Çemppionatının Birinci dəstəsinin 2014/15 mövsumundə 21 qol ilə bombardir olur. Futbolçu bombardir olduğu mövsumdə 21 qol vurur. Futbolçu həmin mövsum 1 dəfə poker, 4 dəfə isə dublla yadda qalır" Allahverdiyev həmin mövsüm 5 dəfə "Göyəzən", 4 dəfə "Bakılı", 3 dəfə "Turan Tovuz" və "Energetik"i cəzalandırır. Futbolçunun 1 qol vurduğu klubların sırasında isə "Şəmkir", "Ağsu", MOİK, "Neftçala", "Rəvan" və "Şuşa Qarabağ" klubları olur. Futbolçu 21 topdan 11-ni qışadək, 10-unu isə qış fasiləsindən sonra vurur. Həmin mövsüm 3 dəfə penalti nöqtəsinə yaxınlaşan Allahverdiyev bunlardan ikisində dəqiq olur.

Futbolçu 2015-ci ildə Şəmkirə keçir və 2015/16 mövsumundə Şəmkirin heyətində çıxış edir.

2016-cı ildə futbolçu Azərbaycanı tərk edir və Türkiyəyə yollanır. Allahverdiyevin Türkiyədə ilk klubu "Bartınspor FK[tr]" olur. Futbolçu daha sonra Türkiyənin "Bal Liqası"nda çıxış edən "Çəngəlköyspor"la 1 illik müqavilə imzalayır. 2019-cu ilə qədər Türkiyə klublarına çıxış edən futbolçu 2019-cu ildə Azərbaycana qayıdır və region liqasında çıxış edən Qusarın "Şahdağ" klubunda çıxış etməyə başlayır.

Futbolçu hal hazırda Bakının MOİK klubunun formasını geyinir.

Titulları
---------

### **Komanda**

* Azərbaycan Çempionu : 1 (2011/12)

### Şəxsi

* Azərbaycan Birinci dvizion bombardiri: 2014/15

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2 3
4. ↑
5. ↑
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-02.
7. ↑
**Herman Rorşax** (*alm.* Hermann Rorschach‎; 8 noyabr 1884, Sürix - 2 aprel 1922, Herizau) — İsveçrəli psixiatr və psixoloq, şəxsiyyəti müəyyən edən Rorşax testinin müəllifi.

Həyatı
------

Herman Rorşax 1884-cü il 8 noyabr tarixində Sürix şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Ulrix Rorşax rəssam olduğundan, Herman da ondan qeyri-adi rəssamlıq bacarığını mənimsəmişdi. Onu tanıyan insanların fikrincə, o yaxşı rəsm çəkməyi bacarırdı və hətta atasının yolu ilə getmək fikri də var idi. O hətta məktəb illərində "*Ləkə*" ləqəbini almışdır. Hermanın rənglərin qəribə uyğunlaşmasına və qeyri adi formalara marağı sonralar onun elmi axtarışlarında öz təcəssümünü tapmışdır.

1886-cı ildə ailə Şaffhauzendə məskunlaşır. Ulrix Rorşax isə orada rəsm müəllimi kimi çalışmağa başlayır. Reyndə yerləşən bu füsunkar şəhərcikdə Hermanın uşaqlıq və gənclik illəri keçmişdir. Hərtərəfli istedadlı olan Herman özünə gələcək peşə seçimində tərəddüd etdiyinə görə, Ernst Hekkeldən məsləhət almışdır. Bəzi tərəddüdlərdən sonra o tibbi seçir. O, Nevşatel, Sürix, Berlin və Berndə yerləşən universitetlərdə ali təhsil almışdır. 1909-cu ilin fevralında Rorşax dövlət imtahanını vermiş, 1912-ci ilin noyabrında isə "Reflektiv hallüsinasiyalar və ona yaxın təzahürlər haqda" adlı dissertasiyasını müdafiə edərək tibb doktoru dərəcəsini almışdır.

Rusiyanın pərəstişkarı
----------------------

Qərbi Avropada o zaman universitetlərdə təhsil alan, sosialist-emiqrant olan rusların sayı çox idi. Sürixdə olarkən Rorşax ruslarla ünsiyyətdə olurdu və rus dilini öyrənmək qərarına gəlmişdi. O, yetkinlik yaşında rus dilində artıq danışa bilirdi, Puşkini, Tolstoyu və xüsusi olaraq Dostoyevskinin yaradıcılığını öyrənirdi. O, 3 dəfə Rusiyada səfərdə olmuşdur.

1917-ci ildə Herman yenidən özünün qeyri-adi ləkələrinin qavranılması üzərindəki tədqiqatlarına qayıdır. Çoxsaylı təcrübələrdən sonra o 1921-ci ildə özünün məşhur "Psixodiaqnostika" kitabını nəşr etdirir. Qeyd etmək lazımdır ki, "psixodiaqnostika" terminini elmə elə Rorşax gətirmişdir. Rorşax appendisit əməliyyatından sonra peritonitdən dünyasını dəyişmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Rorşax testi

1. ↑  Hermann Rorschach // Historische Lexikon der Schweiz, Dictionnaire historique de la Suisse, Dizionario storico della Svizzera (alm.). Bern: 1998.
Təyyarənin qanadlarının üstü və altı arasındakı təzyiq fərqindən (wingtip vortix, wingtip vortices) təyyarənin arxasında yaranan vortekslərdən meydana gələn quyruq turbulansının vizuallaşdırılmış versiyası (NASA)
**Vorteks** — Təzyiq fərqinə görə bir ox mərkəzində fırlanan bir mayenin hərəkəti. Döndüyü ox, düz və ya əyri, tək və ya çox, bir yerə sabit olan və ya gəzən formada ola bilər. İçdiyimiz çayda olduğu kimi, mayenin hər hansı bir xarici məhlul və ya maddə ilə qarışdırılması ilə vorteksin əmələ gəlməsi baş verir. Gəmilərin istiqamət rulunda, hərəkət edən təyyarənin arxasında, qayıq avarının çəkilməsi ilə, bəzi külək hadisələrində fırlanan və ya yellənən vorteksləri görmək mümkündür. Bu təbii fenomen Bernoulli tərəfindən meydana çıxarılmış hidroaeromexanikanın prinsipləri ilə izah edilə bilər.

Bernoulli qanununa görə, mayelərdəki təzyiq sürətə tərs mütənasibdir. Vorteks mərkəzində sürət çox yüksək olsa da, təzyiq çox aşağıdır. Mərkəzdən uzaqlaşdıqca, əksinə, təzyiq yüksəkdir və sürət aşağı olur. Bu vəziyyətdə, maye yüksək təzyiq zonasından aşağı təzyiq zonasına keçməyə meyllidir. Təzyiqin aşağı olduğu bölgə yüksək təzyiqin ortasında qalırsa, aşağı təzyiq zonası mərkəz olmağa başlayır və beləliklə vorteks baş verir. Bir bölgədəki mayenin aktivləşməsi başqa bir qüvvənin təsirli olmasını tələb edir. Hər bir təsir bir reaksiya meydana gətirdiyindən reaksiya yenidən yeni bir effektə və ya təsirə çevrilir.
**Yozef Uilliam Foster** 1935-ci ilin 18 may tarixində İngiltərənin Bolton şəhərində anadan olmuşdur. O, (qardaşı ilə birgə) Reebok şirkətinin qurucusu kimi tanınır. O, öz babası ilə eyni gündə 18 mayda doğulmuşdur. Onun babası J.W. Foster and Sons şirkətinin təsisçisi idi və altı dişli olan qaçış ayaqqabılarını yaradan həmçinin inkişaf etdirən ilk şəxslərdən biri idi.

1943-cü ildə 8 yaşında ikən Co Boltonda keçiriən qaçış yarışında qalib gələrək American Webster's adlı lüğəti əldə etmişdir. O, 1960-cı ildə burada REEBOK hecasını tapmışdır (Niderland dilində yazıda). Əgər o, ingilis dilində lüğət qazanmış olsaydı söz olaraq Rhebok tapa bilərdi. Co və onun həlak olmuş qardaşı Ceff J W Foster & family business adlı ailədə anadan olmuşlar. Amma onlar 2 illik hərbi xidmətdən sonra evlərinə geri qayıtdıqda özlərinə gələcəkləri barədə sual verdilər. Artıq 1955-ci il idi və onlar iqtisadiyyatın 1930-cu illər kimi inkişafda olduğunu gördülər.

Onların atası və əmisi bir çox idman ayaqqabıları şirkətləri kimi işlərini idarə edirdilər. Nəticədə 1958-ci ildə Co və Ceff, Foster biznesi tərk edərək idman ayaqqabıları istehsal edən yeni kompaniya yaratdılar.

9 kilometr aralıda yerləşən Beri şəhərində qardaşlar Mercury Sports Footwear adlı şirkətin əsasını qoysalarda 18 ay sonra onun adını REEBOK kimi dəyişdilər. Co şirkətlərinin adının qorunması üçün bunun qeydiyyatdan keçirilməsini təklif etdi.

Ceffin bu sahəyə qayğı göstərməsi nəticəsində Reebok biznesi istesalata başladıqdan sonra inkişaf etdi Co marketinq və satyışla bağlı olan sahəni öz öhdəsinə götürdü. İlk dövrlərdə Co ölkə boyu səyahət edərək pərakəndə şəkildə Reebok-un ayaqqabılarının satışını həyata keçirdi. 

1965-ci ildən başlayaraq Co Çikaqoda təşkil olunmuş NSGA-da (National Sporting Goods of America) öz məhsullarını təqdim etmək üçün yola düşdü hansı ki, burada bir çox qlobal macəraların və təcrübələrin başladı, 15 il sonra onu Paul Fayrmen daha sonra film və televiziya ulduzları ilə bir araya gətirdi. 

Reebok şirkətinin təsisçilərindən sağ qalan biri kimi Co hələdə Reebok'u dünyada nömrə 1 idman markası etmək yolunda apardığı işgüzar səyahətlərlə bağlı hekayələri bölüşməyə həmişə açıqdır. O, hal-hazırda Tenerife şəhərində yaşayyır və burada öz geniş tərcübələri və macəraları barədə kitab yazır.

1. ↑  Joseph William FOSTER // Companies House. 1988.
**Vostok-4** (*rus*. Sərq-4 və ya Orient-4) — Sovet kosmik proqramının ilk insanlı layihəsi olan Vostok Proqramının dördüncü missiyası idi. Bu missiyanın kosmonavtı Pavel Popoviç idi. Uçuş 1962-ci il avqustun 12-dən 15-dək baş tutdu. Missiya Vostok-3 ilə birgə gerçəkləşdi. Vostok-3-dən bir gün sonra həyata keçirilən bu birgə missiya eyni vaxtda orbitə iki kosmik gəmi yerləşdirən və kosmonavtların bir-biri ilə əlaqə saxladığı ilk missiya idi.

Ekipaj
------

* Pilot: Pavel Popoviç (Ekipaj üzvlərindən yeganə uçuş kecirən Pavel Popoviç olmuşdur)
* Ehtiyat pilot: Vladimir M.Komarov
* Ehtiyat pilot: Boris Volynov

Missiya parametrləri
--------------------

* **Kütləsi**: 4,728 kq
* **Perige**: 159 km
* **Apogee**: 211 km
* **Meyl**: 65,0°
* **Orbital dövr**: 88,2 dəq.

Missiya
-------

Orbitdə olan kosmonavtlar bir-birindən maksimum 6,5 km məsafədə qarşılaşmağa cəhd etmədilər. Buna baxmayaraq, Popoviç yerüstü idarəetmə sisteminə Vostok-3-ü görə bildiyini və gəminin "uzaqdan kiçik bir aya bənzədiyini" söylədi. Missiyanın əsas məqsədi kosmonavtların fiziki və əqli vəziyyətini, onların hərəkət koordinasiyasını və mikroqravitasiyada uzun müddət qalıcı olan əl bacarıqlarını qiymətləndirmək idi. Missiya, uğurlu olsa da, missiyanı vaxtından əvvəl başa vurmaqla yanaşı, həyati təminat sistemindəki nasazlıq səbəbindən kabinə daxilində 10 °C temperaturla yaşamaq məcburiyyətində qalan Popoviç üçün iki uğursuzluq yaşandı. Kosmosa buraxılmazdan əvvəl Popoviçə Vostok-2-nin uçuşu zamanı German Titovun yoluxduğu kosmos xəstəliyinin əlamətlərini hiss etməyə başlayarsa, "Fırtınaları seyr etmək" kodunu ötürmək tapşırıldı. Təəssüf ki, Popoviç üçün, üçüncü gün — planlaşdırılan dörd missiyanın sonunda o, Baykonura Meksika körfəzi üzərindən keçərkən orbitdə fırtınalar gördüyünü bildirdi. Mesaj yenidən giriş sorğusu kodu kimi şərh edildi və o, avtomatik olaraq qrafikdən bir gün əvvəl geri qaytarıldı.

Popoviç uçuşu paraşütlə Vostok-3-ün eniş yerindən təxminən 200 km aralıda enərək bitirdi və o da təxminən eyni vaxtda Yerə qayıtdı.

Eniş yeri Qazaxıstanın Qaraqandı şəhərinin cənubunda yerləşir. Yenidən daxil olan kapsul indi Moskvada NPO Zvezda Muzeyində ictimaiyyətə nümayiş etdirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑ . ISBN 0025428209.
2. ↑  "Soviet Spacemen Say No Try Made To 'Rendezvous'" Arxivləşdirilib 2022-07-24 at the Wayback Machine, *TheMontreal Gazette newspaper*, Aug 22, 1962
3. ↑  "Soviet Spacemen Say No Try Made To 'Rendezvous'" Arxivləşdirilib 2022-07-24 at the Wayback Machine, *TheMontreal Gazette newspaper*, Aug 22, 1962
**Əcəm qızı** — repertuar sayı 1398, bölgəsi Kırşehir, mənbə adamı Çəkic Əli, tərtibçisi Osman Özdənkçidir.

Mübahisələr
-----------

Sözləri və musiqisi Nəşət Ərtaşa məxsus olan mahnının müəllifinin əslində Aşık Canani və Hüseyn Tənəcioğlu olduğu ilə bağlı mübahisələr var. Hüseyn Tənəcioğlunun şeiri həm qafiyələrdəki ahəng, həm də sözlərin düzgünlüyü baxımından daha möhkəm mətndir. İrfan Canın yazdığı "Qədirli Boxçası" kitabında müsahibələrdə adı keçən Əcəm qızı türküsünün Aşık Hüseynə aid olduğu iddiası, Aşık Feymani, bu mahnını Nəşət Ərtaş oxumazdan əvvəl Ceyhanda dəfələrlə eşitmiş və dinləmiş, Nəşət Ərtaşın atasının da Ceyhandan bir çox türkü tapıb tərtib etdiyinin məlum olduğu söylənərək dəstəklənir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *TRT Müzik Dairesi Yayınları.* ""Basılı yayının elektronik kopyası"". repertukul.com (türk). 28 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 avqust 2022.
2. ↑  ""Tenecioğlu Aşık Hüseyin ve Acem Kızı Türküsü Üzerine Bir Değerlendirme"" (PDF). turukdergisi.com (türk). 2023-01-28 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-01-28.
3. ↑  *İrfan Can.* "Kadirli Bohçası". Ekrem Matbaası.  (#cite\_web\_url)
**Körpü idarəetmə sistemi** və ya **BMS** körpülərin dizaynı, tikintisi, istismarı və saxlanılması, onların idarə olunması üçün vasitədir. Mövcud vəsaitlər daha çox artdıqca, dünyada yol idarələri körpülərin idarə olunması ilə bağlı problemlərlə üzləşirlər və böyük infrastruktur obyektlərinin saxlanılması üçün ehtiyac artır.

Fəaliyyəti
----------

Köprü idarəetmə sistemləri tikinti inventar və yoxlama məlumat bazaları, texniki baxım, sistemli bir şəkildə təmir və reabilitasiya (MR & R) müdaxilələri, maliyyə resurslarının ayrılmasını optimallaşdırmaq və körpü istifadəçilərinin təhlükəsizliyini artırmaqda qurumlara kömək edir. 
Körpünün idarə edilməsində əsas vəzifələrə inventar məlumatlarının toplanması, müayinə, vəziyyətin və qüvvənin qiymətləndirilməsi, komponentlərin təmiri, möhkəmləndirilməsi və ya dəyişdirilməsi, və fondların ayrılmasının prioritetləşdirilməsi daxildir. BMS, xərclərin məhdudlaşdırılmasında xidmət proqramlarını formalaşdırmaq üçün körpü məlumatlarını idarə etmək vasitəsidir.  

BMS dörd əsas komponentdən ibarətdir: *məlumatların saxlanması, dəyəri və pozulma modelləri, optimallaşdırma və analiz modelləri və funksiyaları yeniləmək*.
1980-ci illərdə dövlət və federal səviyyələrdə effektiv və körpülərin idarə olunması sistemlərinin (BMS) inkişaf etdirilməsində əhəmiyyətli maraq görüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Overview of Existing Bridge Management Systems"(PDF). Archived from the original
2. ↑  Mobile Location-Based Bridge Inspection Decision-Support System Arxivləşdirilib 2006-09-25 at the Wayback Machine ArchivedSeptember 25, 2006, at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Learn more about Bridge Management
**Yozef Kasavubu** (*ing.* Joseph Kasavubu) - Konqolu dövlət xadimi və siyasətçi. Kasavubu, Mərkəzi Afrikada yerləşən Konqo-Leopoldvil dövlətinin (günümüzdə (Konqo Demokratik Respublikası) ilk prezidenti kimi 1960-1965-ci illərdə vəzifəsini icra etmişdir.

Həyatı
------

1917-ci ildə Belçika Konqosunun Mayobe şəhərində anadan olmuşdur. Konqoda olan avropalı katolik missionerlərdən ilk dini təhsilini almış və sonradan müəllim kimi işləməyə başlamışdır. 1942-ci ildə Belçika müstəmləkə hökumətində vəzifəyə təyin olunmuşdur. Kasavubu həmin zaman konqoluların işləyə biləcəyi ən yüksək vəzifədə, başkatib vəzifəsində çalışırdı. Konqonun azadlıq hərəkatının ilk öndərlərindən olan Kasavubu 1940-cı illərin sonlarında, mədəniyyət dərnəkləri və ya tələbə birlikləri adı altında ölkəsinin müstəqilliyi üçün fəaliyyətlər göstərmişdir.

Özünündə mənsub olduğu bakonqo qəbiləsinə muxtar krallıq statusunun verilməsini və Konqo dövlətinin federal dövlət kimi tam müstəqil olmasını müdafiə etmişdir. 1955-ci ildə dönəmin güclü mədəni və siyasi təşkilatından olan Abakonun rəhbərliyinə gətirilmişdir. 1957-ci ildə Belçikalı rəsmilərin icazəsi ilə keçirilən ilk bələdiyyə seçkilərində, Abakonun tərəfdarları Leopoldvil şəhərindəki seçilərdən qalib çıxmış və Kasavubu, Dendale bələdiyyəsinin rəhbəri seçilmişdir.

1960-cı ildə keçirilən ilk milli seçkilərdə Patris Lumumbanın partiyası, Kasavubu rəhbərliyindəki Abako və müttəfiqlərindən daha çox səs toplamaqlarına baxmayaraq, heç bir tərəf öz namizədləri ilə vahid hökumət yarada bilməmişdir. Tərəflər arasında sonradan razılıq əldə olunmuş və Yozef Kasavubu prezident, Patris Lumumba isə baş nazir seçilmişdir.

Müstəqilliyin elan edilməsindən qısa bir müddət sonra Konqo ordusunda üsyan baş vermişdir. Belçika tərəfi ölkədə olan vətəndaşlarını qorumaq əsası ilə Konqoya müdaxilə etmişdir. Hadisələrin gedişatında Moise Tshombe rəhbərliyindəki Katanqa bölgəsində öz müstəqilliyini elan etmişdir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatını müdaxilələri belə bir fayda verməyincə, baş nazir Patris Lumumba kömək üçün SSRİ-yə müraciət edəcəyini bildirmişdir.

Bundan sonra Kasavubu, polkovnik Yozef Mobutu rəhbərliyindəki ordu qüvvələri ilə birlikdə Patris Lumumbanı hakimiyyətdən kənarlaşdırmışdır. 1960-cı illərin sonlarına yaxın Yozef Mobutunun təşkil etdiyi çevirilişi dəstəkləmiş Kasavubu, Patris Lumumbanın güllənməsi səbəbindən dünya dövlətlərinin qəzəbinə səbəb olmuşdur. 1965-cü ildə Tshombenin baş nazir olmasına şərait yaradan Yozef Kasavubunun siyasi karyerası 1965-ci ildə Mobutu Sese Sekonun təşkil etdiyi çevirilişdən sonra tamamlanmışdır.