**Kitabi Dədə Qorqud. Basat və Təpəgöz** — Arif Məhərrəmovun filmi.

Bu animasiya filmi "Kitabi-Dədə Qorqud" eposunun motivləri əsasında çəkilib.

Məzmun
------

Köç zamanı oğlunu itirən Aruz bir gün yolda təpəsində bir gözü olan əcaib bir məxluq tapır, özüylə obaya gətirir və onu öz balası kimi böyüdür. İllər keçir Aruz itgin düşmüş oğlunu da tapır və Dədə Qorqud ona Basat adını qoyur. Artıq böyüyüb boya başa çatmış Təpəgöz bir gün insanları yeməyə başlayır. Bunu xəbər tutan el camaatı Təpəgözü obadan qovurlar. Təpəgözün anası pəri onu qır gölündə çimdirəndən sonra ona artıq heç silah təsir etmir və Təpəgöz camaatın qarşısında şərt kəsir ki, hər gün bir adam və 500 qoyun gətirməlidirlər. Yoxsa, hər yeri yerlə yeksan edəcək. Obanın belə bir çətin vəziyyətə düşdüyünü görən Dədə Qorqud "Çarə yalnız Basatdır" deyir. Gördüyü yuxu nəticəsində səfərdən yarımçıq qayıdan Basat Təpəgözə hiylə quraraq ona qalib gəlir və xalqı bəladan qurtarır.

Film haqqında
-------------

Filmin titrləri: ...Qədim zamanlarda Oğuz elində Dədə Qorqud adlı bir ozan vardı. Tanrı onun könlünə ilham vermişdi. Qeybdən dürüst xəbərlər söylərdi. Nə desəydi çin olardı. Dədə Qorqud belə söylərmiş: Əcəl vaxtı çatmayınca kimsə ölməz. El oğlunu bəsləməklə oğul olmaz. Böyüyəndə atıb gedər, gördüm deməz. Əski pambıq bez olmaz. Əski düşmən dost olmaz.

Film 3 hissədən ibarətdir.

Səhvlər
-------

* *Orfoqrafik:* Titrlərdə "Basatın i**ğ**idliyi" yazılmışdır. Doğrusu "...i**g**idliyi" olmalıdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Arif Məhərrəmov
**Ssenari müəllifi:** Arif Məhərrəmov
**Bəstəkar:** Arif Məlikov
**Quruluşçu rəssam:** Arif Məhərrəmov
**Səs operatoru:** Roman Məmmədov
**Kompüter mühəndisi:** Konstantin Qavriş
**Rəssam:** Yelena Qolubeva
**Cizgi rəssamı:** Rauf Dadaşov, Firəngiz Quliyeva, Aleksandra Şirinova, Arifə Hatəmi
**Rejissor assistenti:** Toğra Ağabəyova, Zəkiyyə Mahmudova
**Rəssam assistenti:** Əli Əliyev, Samirə İsmayılova
**Fazaçı rəssam:** Lalə Məmmədova, Tamilla Əsgərova
**Rəngləmə:** Samirə İsmayılova, Hüseyn Cavid İsmayılov
**Fonlar üzrə rəssam:** Arif Əlioğlu
**Redaktor:** Ramiz Rövşən (Ramiz Əliyev kimi)
**Musiqi redaktor:** Rauf Əliyev
**İnzibatçı:** İlqar Musayev (II)
**Mühasib:** Nərminə Mehdiyeva
**Filmin direktoru:** Heydər Dadaşov
### Filmi səsləndirənlər

Yaşar Nuri — Təpəgöz
Rasim Balayev — Dədə Qorqud
Elxan Cəfərov — Basat
Ramiz Əzizbəyli — Aruz
Əliqulu Səmədov — aşpaz
Fərhad İsrafilov — çoban
Nuriyyə Əhmədova — çobanın arvadı
Şəfəq Əliyeva
Firuzə Yusubova

Sponsor
-------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin İnformatika və Statistika İdarəsi
MARS Oversis Baku Ltd. (MARS Overseas Baku Ltd.)
"Orxan Eloğlu" Şirkəti
"Qorqud Holdinq" Şirkəti (Gorgud Holding)
"MİR" Dövlətlərarası Teleradio Şirkəti
"Azərbaycanfilm" Kinostudiyası

Sitatlar
--------

Dədə Qorqud: Bala, niyə bu camaata zülm eləyirsən?
Təpəgöz: Dədə, gündə bir adam nədi ki?
Dədə Qorqud: Sən lap qudurmusan, Təpəgöz! Elin qarğışı tutacaq o tək gözünü
Təpəgöz: Doymuram bir adamdan.

Tənqid
------

Azərbaycanlı kinoşünas Aygün Aslanlı bu filmi tənqid edib: *Qəhrəmanlar o qədər qeyri-təbii hərəkət edirlər. Hətta ABŞ istehsalı olan dəhşətli cizgi filmlərindən daha dəhşətlidir, baxmaq olmur.*

Həmçinin bax
------------

* Kitabi Dədə Qorqud. Səkrəyin dastanı (film, 1990)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Milli animasiya filmlərimizin əsas problemi nədir?". 2021-12-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-18.
2. ↑  "ƏMƏKDAR RƏSSAM ARİF MƏHƏRRƏMOV VƏFAT EDİB". 2022-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-18.
3. ↑  "Vətənpərvərlik mövzusunda animasiya filmlərinin çəkilişi "daşa dirənib"…". 2022-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-18.
4. ↑  "Azərbaycan cizgi filmlərinin çoxu niyə maraqsızdır? (Debat)". 2022-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-18.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 380.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə (tam versiya) (18+)
* Filmi izlə (qısa versiya)
* Xpert x OD - Basat VS Təpəgöz

| ⛭Arif Məlikov |
| --- |
| Mahnılar | Azərbaycan   • Bəni adəm xoş gəlib  • Çıx yaşıl düzə  • Dənizdə Ay çiməndə  • Dön, geri bax!  • Gəldi bahar  • Güllərim  • Günəş ürəkli  • İnandım   • İnanma   • Lay-lay  • Sən Əslisən, mən Kərəm  • Sən gəlmədin / Niyə gəlmədin?  • Səpil, toxumum!  • Təəssürat   • Vətəndir  • Yaşatdın məni |  |
| Baletlər | Məhəbbət əfsanəsi (1961)  • Ölümdən güclü (1966)  • Yer üzündə iki nəfər (1969)  • Əlibaba və qırx quldur (1973)  • İki ürəyin dastanı (1981)  • Yusif və Züleyxa (1999) |
| Simfonik əsərlər | "Simfonik nağıl"   • Səkkiz simfoniya  • 7 saylı Simfoniya  • Azərbaycan balladası (1995) |
| Operatta | Dalğalar (1967) |
| Filmoqrafiya | Sehrli xalat (1964)  • İyirmialtılar (1966)  • Məhəbbət əfsanəsi (1969)  • Axırıncı aşırım (1971)  • Ulduzlar sönmür (1971)  • Rüstəm və Söhrab (1971)  • Ürək məsələləri (1971)  • Qərib cinlər diyarında (1977)  • Qız qalası əfsanəsi (1978)  • İşarəni dənizdən gözləyin (1986)  • Arif Məlikov. "Məhəbbət əfsanəsi" (1987)  • Doğma sahillər (1989)  • Gecə qatarında qətl (1990)  • Kitabi Dədə Qorqud. Səkrəyin dastanı (1990)  • Kamil (1997)  • Tənha ruh (1998)  • Tanrıya tapınan Kiş (2001)  • Hacı Qara (2002)  • Maestro (2002)  • Kitabi Dədə Qorqud. Basat və Təpəgöz (2003)  • Nəfəs alətləri (2004)  • Oqtay Ağayev. Ötən günlər (2004)  • Rəssam ömrünün palitrası. Xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadə (2006)  • Dağlı çörəyi (2007)  • Hədiyyələr, həyəcanlar... (2007)  • Maestro Niyazi (2007) |