**Kvazizərrəcik** anlayışının meydana gəlməsi dualizm prinsipinə əsaslanır. Dualizm prinsipinə görə, hər bir mikroskopik varlıq həm zərrəcik, həm də dalğa xüsusiyyətinə malikdir. 

**Zərrəciyin xarakteristikaları**: enerji və impuls

**Dalğanın xarakteristikaları**: tezlik və dalğa vektoru

Bu kəmiyyətlər Eynşteyn və de-Broyl ifadələri ilə əlaqələnirlər:  

{\displaystyle E=\hbar \omega }

{\displaystyle {\overrightarrow {p}}=\hbar {\overrightarrow {k}}}

Beləliklə, dalğa hərəkəti kristalda kvazizərrəciklə təsvir edilə bilər. Bu kvazizərrəciklərdən ibarət qaza statistik fizika qanunlarını tətbiq olunur. Bu yolla bərk cisimlərin kvant nəzəriyyəsi çox vaxt ideal qaz nəzəriyyəsinə dərəcəsinə qədər sadələşir. Aşağıda bəzi kvazizərrəciklər haqqında qısa məlumat verilib.

Fonon
-----

Kristal qəfəsdə yayılan **elastik dalğalara uyğun** kvazizərrəcikdir. Kristal **qəfəsin** elementar **həyəcanlanması** kimi də başa düşülə bilər. Boze-Eynşteyn statistikasına tabedir və **bozondur**. 

 Arxivləşdirilib 2020-10-21 at the Wayback Machine Akustik rəqslər.**Akustik** və **optik** fononlar olur. Akustik fononlar **akustik rəqslərə** uyğundur. Akustik  rəqslər zamanı atomlar **eyni**fazada hərəkət  edirlər. 

 Arxivləşdirilib 2006-12-16 at the Wayback Machine Optik rəqslər. 
Optik fononlar **optik rəqslərə** uyğundur. Optik rəqslərdə atomlar **əks** fazada hərəkət edirlər.

Maqnon
------

 Spin dalğasının yayılması. 
Maqnit düzülüşlü (ferromaqnetik və ya antiferromaqnetik) qəfəslərdə yayılan **spin dalğalarına** uyğun kvazizərrəcikdir. Başqa sözlə, **spin sisteminin** **həyəcanlanmasıdır**. Bozondur.

Plazmon
-------

 Metal nanozərrəcikdə lokal yük sıxlığının rəqsləri.  
Lokal yük sıxlığının dalğa şəklində yayılması nəticəsində yaranan **plazma** **dalğalarına** uyğun kvazizərrəcikdir. Boze-Eynşteyn statistikasına tabedir və **bozondur**.

Elektron və deşik
-----------------

Həyəcanlanma nəticəsində **elektron** valent zonasından keçirici zonaya keçir və valent zonasında boş kvant halı – **deşik** yaranır. Elektron və deşiklər **müstəvi dalğa funksiyaları** ilə təsvir olunurlar və bu dalğalara uyğun kvazizərrəciklərdir. Elektron və deşiklər **fermiondur**.

Eksiton
-------

Eksiton.
Bu tip həyəcanlanmada valent zonasından çıxan elektron deşiklə əlaqəni itirmir və onlar bir kvaziatom yaradırlar. Hər ikisi eyni impulsla hərəkət edir. Eksiton **neytral** kvazizərrəcikdir. **Bozondur**.

Polyaron
--------

 GaAs kristalında polyaron. 
**İon kristallarda** meydana gəlir. Elektron öz ətrafını qütbləşdirərək polyarizasiya çuxuru yaradır və bu çuxura düşür. Polyaronu **fonon buludu** ilə əhatə olunmuş elektron kimi də təsəvvür etmək olar. Elektron hərəkət etdikcə fonon buludu da elektronla birlikdə hərəkət edir. Polyaron **fermiondur**.

Kuper cütləri
-------------

[*ölü keçid*] Diaqramda elektronlardan biri fonon buraxır, digəri isə bu fononu udur. 
**İfratkeçirici** materiallarda meydana gəlirlər. **Elektron-fonon qarşılıqlı təsir** nəticəsində elektronlar bir-birinə bağlanıb Kuper cütünü yaradırlar. Elektronlardan biri fonon buraxır, o birisi isə bu fononu udur. Kuper cütü **bozondur**.

İstinadlar
----------

1. ↑  B.M.Əsgərov. Bərk cisimlərin nəzəriyyəsi. Bakı: "Bakı Universiteti" nəşriyyatı, 2013.
2. ↑  Charles Kittel. Introduction to Solid State Physics. John Wiley & Sons, 2005.
3. ↑  М.И.Каганов, И.М.Лифшиц. Квазичастицы. Идеи и принципы квантовой физики твердого тела. 2-е изд. М.: Наука, 1989.
4. ↑  Н.Б.Брандт, В.А.Кульбачинский. Квазичастицы в физике конденсированного состояния. М.: Физматлит, 2007.