recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mersad Berber** (1 yanvar 1940[…] və ya 1940 – 7 oktyabr 2012[…] və ya 2012, Zaqreb) — Bosniyalı rəssam idi.

Həyatı
------

Berber, Yuqoslaviya Krallığının Bosanski Petrovac şəhərində anadan olmuşdur. O, Lyublyanadakı Təsviri İncəsənət Akademiyasında təhsil alıb, burada bakalavr və magistr dərəcələrini bitirib. 1978-ci ildə Berber Sarayevo İncəsənət Akademiyasında müəllimlik vəzifəsi aldı.

Yaradıcılığı
------------

Bu gün Berber dünyanın ən tanınmış qrafika rəssamlarından biridir. 1984-cü ildə Tate Gallery kolleksiyasına daxil edilmişdir. Karyerası boyunca hadisələri, hörmətləri və ithafları salan rəsm silsilələr yaratdı. Hər dövrün orta əsrlərdən iyirminci əsrə qədər Bosniya-Hersoqovina tarixində öz kökləri var. Onun əsərləri qədim motivlərin daha müasir şərhlə qarışması, simvolik sirri və intensivliyi ilə valeh olması ilə səciyyələnir. Onun səthləri də subyektləri kimi mürəkkəbdir, müxtəlif zamanlardan və yerlərdən olan texnikaları birləşdirərək estetik və cazibədarlığı qoruyub saxlayır. Berber rəssamlıq, qrafika, illüstrasiya və biblioqrafik nəşrlər, qrafik və poetik xəritələr hazırlamaqla məşğul idi. Onun ssenarisi və geyim dizaynı Lyublyana, Zaqreb, Sarayevo və Vaşinqtonda teatrlarda canlandı. 1985-ci ildə Berber öz cizgi filmi Tempo Sekondonu bitirdi. 1992-ci ildən 2012-ci ilin oktyabrında ölümünə qədər Berber həm Zaqrebdə, həm də Dubrovnikdə yaşayıb və çalışıb.

Mükafatları
-----------

1966-cı ildən Berber əllidən çox mükafat aldı. Aldığı bir çox beynəlxalq mükafatlar arasında:

* Triestdə keçirilən Birinci Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Sərgisində Qızıl Medal və Fəxri Diplom,
* San Pauloda 11-ci Beynəlxalq Biennaledə ilk mükafat,
* Tokioda 10-cu Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Biennalesində Fəxri Pri,
* İsgəndəriyyədə 7-ci Aralıq dənizi Biennalesində ilk mükafat,
* Monte Karloda ICOM mükafatı,
* 4-cü Beynəlxalq Qrafik İncəsənət Biennalesində Krakov Şəhər mükafatı
* Yeni Dehli 5-ci Hindistan Triennalesində Lalit Kala Akademiyası Qran Prisi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  RKDartists (nid.).
2. 1 2  Mersad Berber // The Fine Art Archive. 2003.
3. 1 2 3 4  Berber, Mersad // Czech National Authority Database.
4. 1 2  Mersad Berber: Inspirirala ga je mistika Bosne, a crtao je zadivljujućom vještinom.
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Mersad Berber // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
**Yuxarı Taz Dövlət Təbiət Qoruğu** - 24 dekabr 1986-cı ildə təşkil olunmuşdur. Ümumi sahəsi 631,308 ha-dır. Qoruq Rusiya Federasiyasının Təbii Sərvətlər və Ekologiya Nazirliyi tərəfdindən idarə edilir.

Coğrafiya
---------

Qoruq Qərbi Sibir düzənliyində, Rusiyanın Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin Krasnoselkupski rayonunda yerləşir. Uzunluğu şimaldan cənuba 150 km, qərbdən şərqə 70 km-dir. Ərazi iki meşə bölgəsinə bölünür: Pokolskoye və Tazovskoye.

Qoruq Yuxarı Taz yüksəklikləri daxilində yerləşir. Təpələrin hündürlükləri 50 m-ə çatır. Ərazisi kiçik çayların dərin vadiləri ilə parçalanmışdır. Dibi quru olan yarğanlar inkişaf edir. Torpaqlar əsasən meşə və bataqlıq arasında keçidlidir. Ən böyük çayları Pokolka çayı (260 km) və Ratta (210 km).

Qoruq ərazisi 631 308 ha-dır. Meşələr 534 955 ha, meşə olmayan ərazilər 96 353 ha böılgəni əhatə edir. Burada bataqlıqlar (90 713 ha) xüsusi əhəmiyyətə malikdir.

Sərhədləri
şimal - Alaqa və Ratta çaylarının mənsəbləri arasındakı Taz çayı boyunca;

şərqdə - Ratta çayı boyunca Togol-Kı və Koçepka çaylarına qədər;

cənub - Ob-Taz-Yenisey su hövzəsi boyunca;

qərb - Pokolka və Alaqa çayları boyunca.

İqlim
-----

Bölgənin iqlimi kontinentaldır, uzun qışa və isti yaya sahibdirlər. Minimum qış və maksimum yay istiliyinin amplitüdü −49 °C ilə + 30 °C arasında dəyişir. Qış orta hesabla 208 gün davam edir. Oktyabrın ikinci ongünlüyünün başlayır. Yaz isə cəmi 15-18 gün davam edir. Yay 90 gün sürür. Ən isti ay iyuldur (orta aylıq temperatur + 18 °C-ə çatır). Payız təxminən bir ay yarım davam edir.

Şaxtasız günlərin sayı 83 gündür.

Flora
-----

Qoruğun ərazisi şimal tayqası zonasına daxildir. Flora baxımından qara tayqadır (15 014 ha). Küknar (15 014 ha), sidr (89 055 ha) gerniş ərazini tutur. Açıq iynəyarpaqlı tayqa da mövcuddur: şam ağacı (318 550 ha) və Larix (59 021 ha) cin sinə daxil ağaclar burada üstünlük təşkil edir. Enli yarpaqlı və kol bitkiləri ağcaqayın, əsməqovaq, söyüd kimi ağaclarla təmsil olunur. Enliyarpaqlılar 40.463 ha əraziyə yayılmışdır. Cəmi 310 növ damarlı bitkisi müəyyən edilmişdir.

Fauna
-----

Fauna Qərbi Sibir tayqası üçün səciyyəvidir: sığın, qonur ayı, canavar, adi tülkü, adi Sibir porsuğu, qaqum, adi gəlincik, dələ, ondatra və kiçik meşə gəmiricilər. Quşlardan çay qaraquşu, berqut, şunqar, qızılxallı qonurqanad, qırmızıdöş qaz və s ilə təmsil olunur.

Ümumilikdə qoruqda 548 növ həşərat, 23 növ balıq, 2 növ suda-quruda yaşayan, 2 növ sürünən, 199 növ quş və 36 növ məməli müəyyən edilmişdir.

Mənbə
-----

* Yuxarı Taz Dövlət Təbiət Qoruğu
* Федеральная система ООПТ

İstinadlar
----------

1. ↑  "Upper Taz Zapovednik (Federal Site; see infobox for local website)" (rus). Ministry of Natural Resources and Environment. January 25, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 21, 2016.
2. ↑  "Upper Taz Zapovednik" (rus). Ministry of Natural Resources and Environment. January 25, 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 21, 2016.
**Adriana Manuela Ramona Yellinek** (*alm.* Adriana Manuela Ramona Jellinek‎; ləqəbi **Mersédes** (*isp.* Mercédes) olub; 16 sentyabr 1889, Vyana – 23 fevral 1929, Vyana) — Avstriyalı iş adamı Emil Yellinekin qızı, "Mersedes" avtomobil markası onun şərəfinə adlandırılıb.

Ailəsinin üçüncü uşağı idi. Anası Raxel Qoqqman Senrobert (Rachel Goggmann Cenrobert, 1854–1893) əlcəzairli Səfərad yəhudilərindən idi. Onun babası Adolf Yellinek Vyana şəhərinin baş ravvini olmuşdur. Onu evdə "Mersedes" (Ladino dilində "şəfqət", "məlahət" deməkdir) çağırırdılar. Avstriyalı bankir və Qotlib Daymlerin avtomobil firmasının təsisçisi olan atası müəssisədə buraxılan avtomobil markasını qızının şərəfinə adlandırmışdır. "Mersedes" "Daymler"in əvvəlki modellərinin elementləri əsasında hazırlanmışdır, onun texniki yenilikləri ştamplanmış rama və giriş klapanlarının mexaniki ötürücüsü idi, amma sonradan şirkət onlardan imtina etməli oldular. Maşının idarə edilməsi qeyri-adi dərəcədə asan və ən əsası istismarda etibarlı idi. O vaxtdan "Daymler" kompaniyası "Mersedes" adını daha tez-tez istifadə etməyə başladı, firmanın bütün sonrakı modelləri bu marka altında çıxdı. Bu seriyadan olan ilk avtomobil 1901-ci il istehsalı "Mercedes 35 PS" olmuşdur. 23 fevral 1902-ci ildə "Mercedes" sözü rəsmi əmtəə nişanı kimi qeydə alındı. Həmin ildə Parisdə keçirilən avtomobil sərgisində stendlərin birində Mersedesin portreti asılmışdı. 1903-cü ilin iyununda Emil Yellinek "Yellinek" soyadını "Yellinek-Mersedes"ə dəyişmək üçün rəsmi icazə aldı.

Mersedes Vyanada yaşamış və iki qalmaqallı boşanma ilə məşhur idi. O, musiqi ilə məşğul olurdu və yaxşı səsi vardı, amma atası kimi maşın həvəskarı deyil idi. 1929-cu ildə sümük xərçəngindən vəfat etdi.

Onun qardaşı Raul Ferdinand Yellinek (1888–1939) avstriyalı yazıçı idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #143613537 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Kərim Yaycılı** — azərbaycan mühacir şairi.

Həyatı
------

Kərim Yaycılı Naxçıvanın Yaycı kəndində anadan olmuşdur. Erməni zülmündən xilas olmaq məqsədilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə (1918-1920) ailəsiylə birlikdə Gəncəyə gəlir, bolşeviklər hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra isə Türkiyəyə qaça bilir. Burada hərbi təhsil alır və bir müddət orduda xidmət edir. Sonralar Dövlət Konservatoriyasında və Dövlət teatrlarında çalışmışdır. İlk şeirləri 1934-cü ildən etibarən Məmməd Əmin Rəsulzadənin Berlində nəşr etdirdiyi "Qurtuluş" jurnalında dərc olunur. Daha sonralar şeir və hekayələri Ankarada nəşr edilən "Azərbaycan" jurnalında çıxır. Azərbaycan Milli Mərkəzinin və Müsavat partiyası Ankara təşkilatının üzvü idi. "Türk birliyi" adlı jurnal nəşr edirdi. Şeirlərinin böyük bir qismi "Azərbaycan, Qafqaz, Anadolu" adlı kitabda toplanıb.

K.Yaycılının yaradıcılığında əsas motiv Azərbaycan həsrəti və onun istiqlaliyyətinə inam duyğusudur.

Yaradıcılığı
------------

Həmçinin bax
------------
**Ramal İsrafilov** (15 iyun 1985, Şamaxı) — Azərbaycanlı müğənni, bəstəkar.

Həyatı
------

İsrafilov Ramal 1985-ci il, iyun ayının 15-i Şamaxı şəhərində musiqiçi ailəsində dünyaya göz açıb. Valideynlərinin dediyinə görə 3 yaşında olarkən pianoda ilk dəfə "Cücələrim" mahnısını ifa edib. 1991-ci ildə Şamaxı şəhər 5 saylı orta məktəbə daxil olub. 1993-cu ildə ilk dəfə Türkiyənin Rize şəhərində Sarımsaq festivalı adlı konsert proqramında çıxış edib. 1997-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün Bakı şəhəri Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbinin xanəndə sinfinə daxil olub.

1998-ci ildən 2000-ci ilə qədər Bakı şəhərindəki "Səyyah" folklor ansamblında solist kimi fəaliyyət göstəib. Bir çox böyük səhnələrdə həmin ansambl ilə çıxış edib. 2001-ci ildə təhsil aldığı məktəbi bitirib. 2002-ci ildə görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Vaqif Gərəyzadənin yaratdığı "Aypara" vokal qrupuna dəvət olunub.

2004-cü ildə Azərbaycan müğənnisi Abbas Bağırovla birğə yaratdığı "A-Trio" adlı qrupda solist olaraq fəaliyyət göstərdi. 2009-cu ildə solo karyerasına start verib və hal-hazırda çox ciddi olaraq həm bəstəkar, həm də müğənni kimi fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Azərbaycanlı müğənninin ad günüdür

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ram-Ki** (*ing.* Rum Cay — Baham adalarında ada və rayon. 1996-cı ilə qədər ada San Salvador və Ram-Ki rayonunun bir hissəsi idi.

Coğrafiya
---------

San Salvador adasından 32 kilometr (20 mil) cənub-şərqdə yerləşən Ram-Ki adasının səthi əsasən düzdür, hündürlüyü təxminən 37 metr (121 ft) yüksəkliyə qədər olan yumşaq maili təpələrlə örtülmüşdür. Əsas yaşayış yeri kokos bağlarının ortasında yerləşən Port-Nelson kəndidir.

İnzibati bölgü
--------------

Ram-Ki Baham adalarının 32 rayonundan biridir. Rayonun inzibati mərkəzi Port-Nelson kəndidir. Rayonun sahəsi 78 km2, əhalisi 99 nəfərdir.

İqtisadiyyat
------------

XIX əsrin ikinci yarısında Ram-Ki adasının əhalisi beş min nəfərə çatmışdır. Adanın iqtisadiyyatında mühüm yer ananasın becərilməsi, duz hasilatı və sisal istehsalı tuturdu, lakin rəqabət və 1926-cı il qasırğası kimi təbii fəlakətlər öz təsirini göstərmişdir. Odur ki, indiki dövrdə əsas məşğuliyyət ada turizmdir. "Mərzlər" adlanan plantasiya sərhədləri adanın hər yerində görünə bilər. Bu plantasiyalar XIX əsrin əvvəllərinə, loyalistlərin orada məskunlaşdığı vaxta təsadüf edir. İndi demək olar ki, bütün ada sakinləri Port-Nelson kəndində yaşayır.

Tarixi
------

Adanın şimalında lukayan təsvirləri və yazıları olan bir mağara var. Hindilərin yarasa nəcisi ilə mayalandırdıqları adanın münbit torpağında kəndlilər aravak dövrünə aid müxtəlif əşyalar tapmışlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.

Xarici keçidlər
---------------

* Ram-Ki adasının və onun sakini Billi Davisin fotoqalereyası
**Santorini** (*yun.* Σαντορίνη) — Egey dənizində yerləşən Tira adasında olan vulkan şəbəkəsinə aid kaldera. Bu kalderanın əmələ gəlməsi zamanı güçlü vulkan püskürməsi baş vermiş və nəticədə Egey sivilizasiyası, Krit, Tira adaları və Egey dənizi sahillərində olan yaşayış məntəqələrti məhv olmuşdur. Pürkürmənin b.e.ə 1645—1600 illərdə olması qeyd olunur. Partlayışın güçü 7 ball olaraq qiymətləndirilir. Bu isə Tambora və Krakatau vulkanlarının püskürməsindən 3 dəfə güçlü olması anlamına gəlir. Sunaminin hündürlüyü 100 metrə çatmnası ehtimal edilir. Nəticədə isə Krit adasında mövcud olan Minoy sivilizasiyası məhv olmuşdur. Vulkandan 200–1000 km aralıda yerləşən ərazilər küllə örtülmüşdür

Püskürmənin tarixi
------------------

 *Əsas məqalə: Minoy püskürməsi*
Minoy sivilizasiyasında yaşayan insanlar yaxşı dənizçilər və tacirlər idilər. Onların donanması bir zamanlar Egey dənizində hakimlik edirdi. Tira adasında Santorini dağının ətəklərində paytaxt və digər iri yaşayış məntəqələri yayılmışdı. Dağın ətəyində isə əlverişli buxta vardı.

Tira adasında baş vermiş püskütrmədən öncə əhali öz gəmilərinə minərək adanı tərk etmişdi. Vulkan partlayışı nəticəsində dağın yerində dərin konus əmələ gəlmişdir. Bu konusa isə Egey dənizinin suları daxil olur. Bu püskürmənin nəticəsində sahilə yaxın ərazidə yerləşən şəhər və kəndlər yer üzündən silinir.
Santorini dağı yer üzündən silinir. Bu kalderanı bu gündə kosmosdan izləmək mümkündür.

Zəlzələ
-------

Tira adasında baş vermiş minoy püskürməsi b.e.ə 1628-ci ildə baş vermişdir.

İkinci ən güclü zəlzələ isə b.e.ə 1380-cu ildə baş verir.

Sonuncu püskürmə isə 1950-ci ilə aiddir.

Püskürmənin səbəbi
------------------

Püskürmənin səbəbi Tira adasının Afrika plitəsi ilə Avrasiya plitəsinin toqquşduğu yerdə yerləşməsindən qaynaqlanır.

Krit adasındakı sivilizasiyanın məhvi
-------------------------------------

Krit adasında aqrar gövlət hakim idi. onlar əsasən əkinçiliklə məşqul idilər. Püskürmədən sonra isə tarlaları qalın pkül təbəqəsi örtmüşdür. Sahildə yerləşən şəhərləri isə hündürlüyü 100 m, sürəti 200 km/saat (digər versiyaya görə hündürlüyü 200–260 m, bir digərinə görə 15 m) olan sunami vurmuşdur. B.e.ə 1450-ci ildə isə adanın şəhərlərində yanğınlar olmuşdur. Belə ehtimal edilir ki, Kritdəki sivilizasiyanı «Dəniz xalqı» məhv etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Георгий Скарлато. Захватывающая география. Учебное пособие. — К.: «Альтерпресс», 1998. — 414 с. ил. ISBN 966-542-036-4
2. ↑  *Lilley, Harvey.* "The wave that destroyed Atlantis". BBC Timewatch. 20 April 2007. 2007-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-03-09.

Mənbə
-----

* "Institute for the Study and Monitoring of the Santorini Volcano (ISMOSAV)" (ingilis). İstifadə tarixi: 2017-08-21.
* *Максим Борисов.* "Извержение Санторина состарило греков на сотню лет". Грани.ру. 2006-05-03. İstifadə tarixi: 2017-08-21.
* santorini püskürməsi
**Pistoya** (it. Provincia di Pistoia) — İtaliyanın Toskana regionunda vilayət. Vilayətin inzibati mərkəzi eyniadlı şəhərdir .

Coğrafiya
---------

Vilayətin ərazisi 964.12 km2 sahəni əhatə edir, əhalisi isə 2015-ci ildə 291 788 nəfər olmuşdur.

Vilayət düzən vadilər və dağların kombinasiyasından ibarətdir. Pistoyanın dağları və Abetone və Val-di-Lutz kurortları xizəkçi turistlər arasında populyar yerlərdir. Pistoyya şəhəri Lukkadan və Florensiyadan 40 km məsafədə yerləşir. Pistoya və Peşa şəhərləri güllərin və bitkilərin beynəlxalq bazarda satışı üçün yetişdirilməsində populyar yerlərdən bəziləridir. Kuarrata şəhər və kommunası isə taxta mebel istehsalı ilə məşhurdur.

Pistoya viləyətinin şəhər və kommunaları
----------------------------------------

Vilayət 22 kommunaya bölünür.

* **Pistoya** — vilayətin kommuna və inzibati mərkəzi;
* Montekatini-Terme — spa-kurort şəhəri;
* Peşa — şəhər;
* Sambuka-Pistoyeze — kommuna.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.

Xarici keçidlər
---------------

* Vilayətin rəsmi saytı (ital.) )
**Adil Əli oğlu Tatarov** (28 yanvar 1999, Qıraq Kəsəmən, Ağstafa rayonu – 20 may 2018, Günnüt, Naxçıvan Muxtar Respublikası) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Günnüt döyüşlərinin şəhidi.

Həyatı
------

Adil Tatarov 28 yanvar 1999-cu ildə Ağstafa rayonunun Qıraq Kəsəmən kəndində doğulmuş və Qıraq Kəsəmən kənd tam orta məktəbdə orta təhsil almışdır. Ailədə 5 uşaqdan kiçiyi olan Adil eyni zamanda Tatarovlar ailəsinin yeganə oğul övladı olmuşdur.

Hərbi xidməti
-------------

Orta təhsilini aldıqdan sonra 2017-ci ilin aprelində hərbi xidmətə yollanmışdır. Adil Tatarov da 2018-ci il mayın 20-dən 27-nə qədər Naxçıvan MR ərazisində baş verən hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdi. Günnüt əməliyyatı adlandırılan hərbi əməliyyatların nəticəsində Günnüt, "Ağbulaq" strateji nöqtəsi, Qızılqaya və Qaraqaya dağları Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir. Adil Tatarov 20 may 2020-ci ildə Şərur rayonunun Günnüt kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olmuşdur. Şəhid doğulub, boya-başa çatdığı Ağstafa rayonunun Qıraq Kəsəmən kənd qəbirstanlığında son mənzilə yola salınıb. Dəfn mərasimində şəhidin müəllimləri, sinif yoldaşları, dostları, döyüş yoldaşları, Müdafiə Nazirliyi və rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Adil Tatarov müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənovun 22.05.2018 tarixli əmri ilə ölümündən sonra "Şücaətə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Adil Tatarov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.05.2018 tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Təltifləri
----------

* (22.05.2018) — "Şücaətə görə" medalı (ölümündən sonra)
* (29.05.2018) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

Həmçinin bax
------------

* Günnüt əməliyyatı
* Qıraq Kəsəmən

İstinadlar
----------

1. ↑  *sputnik.az.* "Evə qayıtmasına iki ay qalmış, şəhid oldu" (az.). İlham Mustafa. 22:44 20.05.2018. 06.06.2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-06.
2. ↑  *ordu.az.* "Adil Əli oğlu Tatarov xüsusi qəhrəmanlıqla şəhidlik zirvəsinə ucaldı" (az.). Cümşüd Məmmədov. 21 May 2018. 2018-06-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-06.
3. ↑  *agstafa-ih.gov.az.* "Şəhid Adil Əli oğlu Tatarov "Şücaətə görə" medalı ilə təltif olunub" (az.). 2018-05-22. 2018-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-06.
4. 1 2  *turkustan.info.* "Prezidentdən Zakir Həsənovla bağlı – SƏRƏNCAM" (az.). 29 İyun 2018 20:53. 2018-06-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-29.
5. ↑  *agstafa-ih.gov.az.* "Şəhid Adil Əli oğlu Tatarov "Şücaətə görə" medalı ilə təltif olunub" (az.). 2018-05-22. 2018-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-06.
**«Düşmənlə yataqda»** (*ing.* Sleeping with the Enemy) — 1991-ci ilin psixoloji triller filmi. Rejissoru Cozef Ruben olan və baş rollarda Culiya Roberts və Patrik Berginin çəkildiyi ABŞ filmidir.

Məzmun
------

Lora və Martin dördüncü ildir ki, evlidirlər. Xoşbəxt və şanslı həyat yoldaşlarına bənzəyirlər. Ancaq xarici əmin amanlıqın arxasında heç xoşbəxt bir münasibət dayanmır. Martin uzun illərdir ki, Loranı kiçik qanun pozuntularına görə döyərək cəzalandırır, buna, həm qonşusuna Loranı qısqanmağı, həm Loranın pedantik tələblərə tam riayət etməməsi və s. səbəb olur. Neçə illər dözüb heç nə edə bilməyən Lora, bir gün dənizə çıxan zaman öz ölümünü saxtalaşdıraraq evdən qaçır. O, Ayova ştatında bir şəhərcikdə məskunlaşaraq həyatını təzə adla, təzə səhifə ilə başlayır. Martin Loranı dəfn etdikdən bir müddət sonra çoxsaylı səbəblərə görə Loranın sağ olduğunu anlayaraq onun axtarışına başlayır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***Düşmənlə yataqda (film, 1991)*** ilə əlaqədar sitatlar var.

* *Sleeping with the Enemy* — Internet Movie Database saytında.

* *Sleeping with the Enemy* AllMovie saytında
* *Sleeping with the Enemy* Box Office Mojo-da
* Sleeping with the Enemy Rotten Tomatoes saytında  (ing.)
Penueldə Yaqubun mələk ilə güləşməsinin təsviri.
**Penuel** (həmçinin **Peniel**, **Fənuil** və ya **Fəniil**; ivr. ‏פְּנוּאֵל‏‎ *Pənūʾēl*) — Yəhudi Bibliyasında təsvir olunan yer. Sukkotdan çox uzaqda yox, İordan çayının şərqində və indiki İordaniyada Yəbbuq çayının cənubunda yerləşir.

Penuel Yaradılış kitabında Yaqubun mələklə güləşdiyi yer kimi qeyd olunur. Bu, Birinci Padşahlar kitabında möhkəmləndirdiyi Şimal İsrail çarlığının ilk padşahı Yarovamın paytaxtı kimi xatırlanır.

Müəyyənləşdirilməsi
-------------------

1970-ci ilə qədər Bibliya alimləri Penueli indiki İordaniyada Təlül əz-Zəhəb əkiz zirvələri ilə eyniləşdirdilər. Yaradılış kitabında verilən hesaba əsaslanaraq, alimlər Penuelin müqəddəs ziyarətgah yeri olduğuna inanırdılar və zirvələrdən birində Birinci Dəmir dövrünə və ya ondan əvvəllərə aid bir məbədin olduğunu güman edirdilər. Belə bir quruluş tapılmadığı üçün bu nəzəriyyə sual altına düşmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan dilində Müqəddəs Kitab YARADILIŞ 32". ebible.org. 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-22.
2. ↑
3. ↑  *Klein, Lillian R.* "*Reading the Fractures of Genesis: Historical and Literary Approaches* (review)". Hebrew Studies. 39 (1). 1998: 213–216. doi:10.1353/hbr.1998.0034. ISSN 2158-1681.
4. ↑  *Reinhard, Jochen; Rasink, Bernd.* "A preliminary report of the Tulul adh-Dhahab (Wadi az-Zarqa) survey and excavation seasons 2005 - 2011": 85. 2023-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-22.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | VIAF: 239199144 · WorldCat VIAF: 239199144 |
**Çadır-Lunqa Dimitri monastırı** — Qaqauziyanın Çadır-Lunqa şəhərində yerləşən Rus Pravoslav Kilsəsinin Kahul və Komrat yeparxiyasının monastırı.

Tarixi
------

1972-ci ilin sentyabr ayında Sovet hakimiyyəti şəhərin mərkəzində yerləşən Müqəddəs Dimitri kilsəsini partlatmışdır. 14 yaşlı Dimitri Kirioqlo xarabalıqların altından sağ qalan iki ikona çıxarda bilmişdir.

1980-ci illərin sonlarında Dimitri Kirioqlo Moskva Ruhani Akademiyasını bitirib Çadır-Lunqaya geri qayıtdı. 1988-ci ildə əhalidən yüzlərlə imza toplayaraq məbəd tikmək üçün SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinə müraciət etdi. Ərizə qəbul edildi, lakin torpaq mərkəzdə deyil, şəhərdən kənarda, qəbiristanlığın yaxınlığında verildi. Yeni tikilmiş məbədin divarlarını Dimitri qızı Kseniya ilə birlikdə boyadılar. Dimitri həmçinin 17-ci əsr Balkan oyma tərzində ikonostas eskizlərini hazırlamışdır, hansıları ki sonra ukraynalı ustalar düzəltmişdilər.

7 oktyabr 2000-ci ildə Rus Pravoslav Kilsəsinin Müqəddəs Sinodu Müqəddəs Dimitri kilsəsini monastıra çevirməyə qərar verdi. 27 iyul 2009-cu ildə rahibə Elisaveta (Popova) monastırın başçısı təyin edildi.

2014-cü ildə monastır kompleksi torpaq sürüşməsi təhlükəsi ilə üz üzə qaldı. Bu zaman monastır kompleksin ətrafındakı ərazini möhkəmləndirmək üçün rəhbərlik təxminən 400 min ley xərclədi, lakin üç il sonra, 2017-ci ilin yazında beton dirəklər uçuruldu və monastır yenidən dağıdılmaq təhlükəsi altında qaldı. 2017-ci ilin sonunda monastırın ətrafındakı yarğan yenidən gücləndirildi, bu dəfə proses Qaqauziya hakimiyyətinin dəstəyi ilə həyata keçirildi.

2019-cu ilə olan məlumata əsasən, monastırda 20 nəfər yaşayırdı. Monastır məbədində iki taxt var: din şəhidi Müqəddəs Dimitri adına və Müqəddəs Nikolay adına. Məbədin yaxınlığında mənəvi və tədris mərkəzi, zəng qülləsi və təsərrüfat korpusu yerləşir. Yaxınlıqda ümumi sahəsi 5 hektar olan monastır sahələri və üzüm bağları var. Monastırda köhnə Müqəddəs Dimitri Məbədindən qalan iki ikona və su quyusunda tapılan Herbovets Tanrı Anası ikonası var.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Свято-Дмитриевский женский монастырь г. Чадыр-Лунга". discover.gagauzia.today. 2019-01-03. 2019-01-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
2. ↑  "ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 7-9 октября 2000 года". patriarchia.ru. 2005-04-11. 2017-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
3. ↑  "ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 27 июля 2009 года". patriarchia.ru. 2009-07-27. 2009-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
4. ↑  "Свято-Дмитриевскому женскому монастырю в Чадыр-Лунге угрожают оползни". gagauzinfo.md. 2017-07-09. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
5. ↑  "«Нам удалось приостановить оползни»: подрядчик о выполненных работах в женском монастыре Чадыр-Лунги". gagauzinfo.md. 2018-03-17. 2019-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
6. ↑  "Mănăstirea Ceadîr-Lunga". turism.gov.md (Moldovan). Agenţia Turismului a Republicii Moldova. 2010-08-03. 2010-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-16.
**Vasak İşxanik** - Sünik knyazı. 850 – ci illərdə erməni knyazlarla birgə ərəb sərkərdəsi Buğa tərəfindən əsir alınmışdı. Əsirlikdə olduğu dövrdə taxtda onu Sünik sülaləsindən olan Geqarqunik knyazı Vasak Qabur əvəz etmişdir. Əsirlikdən qayıtdıqdan sonra yenidən Sünik taxtına sahib olan Vasak Baqratuni sülaləsinin idarə etdiyi Ani çarlığından vassal asılılığını qəbul etmişdir. Xristian birliyini parçalamağa çalışan Ərəb Xilafəti Qafqazın xristian vilayət hakimlərinin müstəqillik cəhdlərini dəstəkləsə də Vasak *"varisləri tərəfindən üsyançı kimi tanınmaq istəmədi"* və *"Ani çarlığına bağlılığını qorudu"*. Ölümündən sonra taxtda qardaşı Aşot Süni onu əvəz etmişdi.. Hovannes Drasxanakerçi yazır:

*"...İncə qəlbli və xalqın sevimlisi, bütün ömrü boyu Tanrıya yaxın olan xeyirxahlıq yolunu tutmuş Sisakan işxanı Vasakın ölməsi və əcdadlarının yanında dəfn edilməsindən sonra taxta onun qardaşı, onun kimi xalqı sevən, dindar və qəlbində Tanrı qorxusunu yaşadan Aşot gəldi və hər şey atasının hakimiyyəti dövründə olduğu kimi çox yaxşı oldu."*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Bax Qeyd 128 Arxivləşdirilib 2014-10-10 at the Wayback Machine
2. 1 2  Tovma Artsruni, III, XI
3. ↑  Stepannos Orbeli. Sisakan tarixi. — Tiflis, 1910. — səh. 299:
> Մեծարէ Ափշինն զՎասակ Սիւնի թագ կապեալ, եւ նա ոչ կամեցաւ ապստամբական անուն ժառանգել
4. ↑  A. E. Redgate - The Armenians Arxivləşdirilib 2021-01-18 at the Wayback Machine, Wiley-Blackwell, 2000, səh 208}}:
> Vayotsc-dzor and other lands passed from Vasak Ishkhanik to his brother Ashot and then to Vasak’s son as co-heir with Ashot’s four sons
5. ↑  Hovannes Drasxanakertçi. fəs. XXIX // Ermənistan tarixi Arxivləşdirilib 2009-09-08 at the Wayback Machine. — İrəvan, 1986.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Qafqaz Albaniyası" portalı |

* Sünik sülaləsi
* Sünik knyazlığı
**Adil Əlviz oğlu İsmayılov** (5 iyul 1957, Göyçay – 3 dekabr 2020, Bakı) — hüquqşünas, ictimai xadim, vəkil, Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü. 1990-cı və 2000-ci illərdə məşhur məhkəmə proseslərinin iştirakçısı.

Həyatı
------

Adil Əlviz oğlu İsmayılov 1957-ci il iyulun 5-də Göyçay şəhərində anadan olmuşdur. Bakı şəhərində S.S.Axundov adına 172 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1973–1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil almışdır.

İki övladı var: İsmayıl İsmayılzadə və Mikayıl İsmayılzadə

2020-ci il dekabrın 3-də Adil İsmayılov koronavirusdan vəfat etmişdir.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 1978-ci ildən prokurorluq orqanlarında başlamışdır. Sumqayıt şəhər prokurorluğunda baş müstəntiq, daha sonra 1983-cü ildə Baş Prokurorluqda mühüm işlər üzrə müstəntiq kimi çalışmışdır. 1991-ci ilin sentyabrında öz xahişi ilə prokurorluq orqanlarından ayrılaraq vəkil olaraq fəaliyyətə başlamışdır.1995-ci ildə "ADİSAD" hüquq firmasını təsis etmişdir.

Vəkil kimi bir sıra məşhur məhkəmə proseslərində iştirak etmişdir. Adil İsmayılov 1993-cü ildə həbs edilən İsa Qəmbərin, keçmiş daxili işlər naziri İskəndər Həmidovun vəkili olub.

Adil İsmayılov 2008-ci ildə "Qanuni Absurdlar" adlı kitab yazmışdır.Kitabda Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsindəki boşluqlar,bu Məcəllə ilə başqa Məcəllə arasındakı bəzi ziddiyətli məqamlar müəllif tərəfindən özünəməxsus şəkildə şərh edilmişdir.

2005-ci ildə "Qara kəmər" əməliyyatında DİN generalı Zakir Nəsirovun, 2006-cı ildə Macarıstanda azərbaycanlı hərbçi Ramil Səfərovun, 2015-ci ildə "MTN işi"ndə general Sübahir Qurbanovun hüquqlarını müdafiə edib.

Sonuncu işində isə Azərbaycanın keçmiş baş prokuroru Eldar Həsənovun vəkili idi. Fəaliyyət göstərdiyi vəkil qurumu, "Hümbətov və partnyorları" vəkil bürosu idi.

Adil İsmayılov vəkillik fəaliyyəti ilə yanaşı ictimai xadim kimi də tanınır və periodik olaraq dövrü mətbuatda məqalələr ilə çıxış edirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ VƏKİLLƏR KOLLEGİYASI üzvləri, İsmayılov Adil Əlviz oğlu, 268 — VK". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-03.
2. ↑  "Vəkil Adil İsmayılov koronavirusdan vəfat edib". 2020-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-03.
3. 1 2  "Adil İsmayılov vəfat etdi". 2020-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-03.
4. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ VƏKİLLƏR KOLLEGİYASI, İsmayılov Adil Əlviz oğlu". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Adil ismayılov: "Elçibəy deyirdi ki, "bizim hərəkat yüzilliklər üçün nəzərdə tutulub""
* Adil İsmayılov haqqında cəza qərarı ləğv olundu
* Adil İsmayılov Gəncə qiyamından yazdı — "Bunun bir adı var…"
**Per Daniel Amadeus Atterbum** (19 yanvar 1790[…] – 21 iyul 1855[…], Stokholm[d] və ya Uppsala[d]) İsveç romantik şairi və İsveç Akademiyasının üzvü idi.

Həyatı
------

Atterbom bir kənd papazının oğlu idi və 19 yanvar 1790-cı ildə Osterqotland əyalətində anadan olmuşdur. 1805–1815-ci illərdə Uppsala universitetində oxumuş və 1828-ci ildə orada fəlsəfə professoru olmuşdur.

Atterbom, Lorenzo Hammarsköldün tənqidi əsəri ilə başlayan , İsveç ədəbiyyatında inqilab edəcək romantik hərəkatın ilk böyük şairi idi. 1807-ci ildə Upsalada üzvlərinə VF Palmblad , Anders Abraham Grafström , Samuel Hedborn (1849-cu ildə vəfat edib) və bəzi digər gənclərin daxil olduğu Aurora Liqası adlı bədii cəmiyyət qurdu. Bu cəmiyyət öz nəsillərində böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Onların ilk qəzeti, Polyfem cox irəli gedə bilmədi və tezliklə tərk edildi, lakin 1810-cu ildə Atterbom tərəfindən redaktə edilən və üç il davam edən klassik İsveç ədəbiyyatında yer tapan Fosforos jurnalı çap olunmağa başladı. Jurnal bütünlüklə şeir və estetik-polemik oçerklərdən ibarət idi. Təkcə Atterbom deyil, Hammerskijld, Dahlgren, Palmblad və başqalarının ilk əsərləri üçün vasitə oldu. Daha sonra isə *Poetisk Kalenderi* (1812–1822) və yeni tənqidi qəzet olan *Svensk Litteraturtidning* (1815–1824) çap olundu.

Atterbom-un müstəqil əsərləri arasında ən məşhuru 1823-cü ildə nəşr olunan qeyri-adi gözəlliyə malik romantik dram olan *Lycksalighetens Ö* (Bəxtəvər Ada)dır. Bundan əvvəl o, mistik xarakterli *Blommorna* (Çiçəklər) silsiləsini nəşr etdirmişdi. Dramatikləşdirilmiş nağıldan *Fågel Blå* (Mavi Quş) yalnız onun yazılarının ən gözəllərindən olan fraqmenti qorunub saxlanılmışdır.

Sonrakı illərdə o, ədəbi mübahisələrdə daha az iştirak etdi. 1835-ci ildə Upsalada estetika və ədəbiyyat professoru oldu və dörd ildən sonra İsveç Akademiyasına qəbul olundu. O, 21 iyul 1855-ci ildə vəfat etdi. Onun Svenska Siare och Skalder (6 cild, 1841–1855, əlavə, 1864) İsveç şairlərinin və yazıçılarının tərcümeyi-halı silsiləsindən ibarətdir ki, bu da İsveç hərflərinin dəyərli tarixini təşkil edir. Atterbomun əsərləri (13 cild, Örebro) 1854–1870-ci illərdə toplanmışdır.

Bəzi Şeirləri
-------------

* Blommorna (Çiçəklər)
* Fågel Blå (Mavi Quş) 1813
* Lycksalighetens Ö (Səadət Adası) 1824–1827

İstinadlar
----------

* This article incorporates text from a publication now in the public domain: Kisholm, Hyu, ed.Atterbom, apet Daniel Amadeus // Britannika Ensiklopediyası (XI). Cambridge University Press. 1911.

1. 1 2 3 4  Per Daniel Amadeus Atterbom (швед.). 1917.
2. 1 2  Per Daniel Amadeus Atterbom // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2  Аттербум // Краткая литературная энциклопедия (rus.). Москва: Советская энциклопедия, 1962. Т. 1.
4. 1 2  Аттербом, Петр Даниель Амадей (rus.). // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский Сент-Питерсберг: Брокгауз — Ефрон, 1890. Т. II. С. 443–444.
5. 1 2  Uppsala domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/ULA/11632/F/5 (1836-1861), bildid: C0004351\_00106.
6. ↑  LIBRIS. 2018.
**Pentti Aalto**(fin Pentti Aalto; 22 iyul 1917 - 30 noyabr 1998)—Finlandiya dilçisi.

Həyatı
------

Pentti Aalto 1917-ci ildə anadan olmuşdur. 1935-ci ildə Helsinki Universitetində klassik ədəbiyyat, sanskrit dili və müqayisəli dilçilik, Altay ədəbiyyatını öyrənmişdir. 1949-cu ildə həmin universitetdə doktorluq işini müdafiə etmişdir. 1949-1958-ci illər arasında müqayisəli dilçilikdən mühazirələr oxumuş və 1958-ci ildə professor adı almışdır. O, tədqiqatları ilə bağlı Monqolustan, Türkmənistan, Hindistan və Koreyada ekspedisiyalarda olmuşdur. Onu daha çox Altay dilləri maraqlandırmışdır. 1951-ci ildə o, Q. Ramstedtin və mühazirələrini, 1952-1966- cı illərdə isə «Einfuhrung in die altaische Sprachwissenschaft» adlı böyük əsərini çap etdirmişdir. Bunlardan başqa Q. Ramstedtin «Additional Korean Etymolögies», «Torgutische Lieder» əsərləri ilə yanaşı həm onun, həm də G. Granönün qədim türk abidələri ilə bağlı əsərlərini də çap etdirmişdir. O, həmin əsərdə özünün topladığı materialları tədqiq etmişdir. «G. J. Ramstedt und die Inschrift von Tonjukuk» adlı məqaləsi və «Two Old-Turkic Monuments of Mongolia» adlı əsərinin qədim türk abidələrinin tədqiqi sahəsində əhəmiyyətli rolu var. «Old Turkic epigraphic materials. Gathered by J. G. Granö», «Uralisch und Altaisch», «Oriental Studies in Finland 1828-1918», «Der Name und das Siegel Cinggis-Khans», «Finnish Expeditions to Central Asia», «İranian Contacts of the Turks in Pre-İslamik Times» və s. əsərləri türkoloji baxımından qiymətli əsərlərdir. Aalto monqol dili ilə də bağlı bir sıra əsərlər çap etdirmişdir. «Finnish olut and humala, once again» adlı məqaləsində türk dili ilə bağlı yeni faktlarını və müşahidələrini qeyd etmişdir. Aaltonun çap etdirdiyi əsərlər «Studia Orientalia»nın 47 və 59-cu cildlərində toplanmışdır.

Pentti Aalto 30 noyabr 1998-ci ildə vəfat edib.
**Biliran adası** (seb. Lalawigan sa Biliran, taqal Biliran)- Filippin adalarına daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Şərqi Visayi regionuna daxildir. Leyte adasından bir neçə km məsafədə yerləşən. İnzibati paytaxtı Naval şəhəridir. Biliran ölkənin kiçik bir əyalətlərindəndir. 1992-ci ildə Leyte əyalətinə daxil idi. Sahəsi-555,5 кm² (ölkənin ən balaca 4-cü adasıdır). Əsas Biliran adasından başqa bir neçə adanı da özündə birləşdirir. Belə ki, onlardan Maripipi və bir çox başqa məskunlaşmamış adaları göstərə bilərik. Adanın əsas hissəsini dağlar təşkil edir. Əyalətin ən hündür nöqtəsi Suiro dağıdır (1300 m). Həmçinin burada yeganə tarixi püskürməsi 1939-cu ildə olan Biliran vulkanıdır.

Əhalisi
-------

2010-cu ilin statistik göstəricilərinə əsasən adanın əhalisi 161 760 nəfər olmuşdur. Əhalinin 58%-i varay dilində danışır. Həmçinin burada sebuan və taqal dillərində də danışırlar.

İnzibati ərazi bölgüsü
----------------------

8 inzibati vahidə bölünür.

* Almeriya
* Biliran
* Kabukqayn
* Kaibiran
* Kulaba
* Kavayan
* Maripipi
* Naval

Həmçinin bax
------------

* Lubanq adası
* Romblon adası
* Filippin

İstinadlar
----------

1. **↑** Официальный сайт острова (англ.) Архивировано из первоисточника 14 апреля 2013
**Yarımsərtqanadlılar** (*lat.* Hemiptera) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinə aid heyvan dəstəsi. Növ sayına görə həşəratlar sinfinin ən böyük dəstələrindəndir. Yer kürəsinin hər yerində yayılmış 25000—30000, o cümlədən Azərbaycanda 900 növü məlumdur.

Taxtabitilərin formaları bəzən yastılaşmış, bəzən isə silindirşəkilli qısa və ya çox uzun olur. Bədən rəngi müxtəlifdir. Qonur, sarı, yaşıl, qara, qırmızı rəngli növləri var. Dəstəyə daxil olan növlərin bədəninin uzunluğu 0,7-120 mm-dir. Növlərin başı sərbəst və zəif hərəkətlidir. Başın zirvə hissəsi iki uzununa tikişlə üzlüyə və onun böyründə yerləşən yanaqlara və ya almacıq lövhələrinə bölünür. Ağız orqanları dəlici-sorucu, xortumcuğu sərbəst olub, demək olar ki, həmişə başın qabaq hissəsinə bitişmişdir. Bığcıqları 4 və ya 5, bəzən 3 buğumludur. Qanadları 2 cütdür. Ön qanadlarının yarısı zarlı, yarısı isə nisbətən sərt (adı da buradandır), arxa qanadları zarlıdır. Yarımsərtqanadlıların, bir qayda olaraq, qoxu vəziləri olur. Bunların xaricə açılan dəliyi yaşlı fərdlərdə döşün alt hissəsində, sürfələrdə isə qarnın üzərində yerləşir. Bu vəzilərin buraxdığı xoşagəlməz qoxu ilə yarımsərtqanadlılar düşmənini qorxudur və öz növündən olan fərdləri cəlb edir. Yarımsərtqanadlıların həyat tərzi çox müxtəlifdir; əksəriyyəti quruda, müəyyən hissəsi isə suda və onun üzərində (suölçənlər), quruda olan yarımsərtqanadlılar bitkilərdə, ağac qabığı və xəzəlin altında, torpaqda, su hövzələri ətrafında və s. yerlərdə yaşayır. Əksər növləri bitkinin generativ hissəsi ilə, bir qismi xırda onurğasızlar və yosunlarla, bəziləri balıq körpələri və kürü ilə qidalanırlar. Müəyyən qismi kənd təsərrüfatı bitkilərinin zərərvericiləri olan mənənələri, gənələri, böcək sürfələrini, kəpənəklərin yumurta və tırtıllarını tələf edir, digəri insan və ev quşlarının qanını soraraq parazit həyat sürür. Bəzi növləri insan və bitkilərə xəstəlik keçirirlər. Azərbaycanda yarımsərtqanadlılardan ziyankar bağacıq və Mavr bağacığı, yonca, çəmən, çuğundur, bostan və armud taxtabitiləri və s. geniş yayılmışdır. Meşə və kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər vurur. Mübarizə tədbirləri kimyəvi və bioloji üsulla aparılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2012.

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Buğumayaqlılar. II cild. Bakı: Elm, 2004

Mənbə
-----

* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 87
* BioLib
* Avropa faunası

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q26371
* Wikispecies: Hemiptera
* ADW: Hemiptera
* AFD: HEMIPTERA
* BOLD: 133
* BugGuide: 63
* EoL: 539
* EPPO: 1HEMIO
* Fauna Europaea: 12353
* Fauna Europaea (new): f3f895f7-a188-46cb-a937-d4a6234bae19
* Fossilworks: 94230
* GBIF: 809
* iNaturalist: 47744
* IRMNG: 11584
* ITIS: 103359
* NBN: NHMSYS0000841076
* NCBI: 7524
* NZOR: abca025a-71f0-47b8-a66f-bcd16d3c3875
* Plazi: C4637022-FFDB-FC54-FF06-F9AEFDFFF98D
* WoRMS: 118089

 |
**Yarımton** – çapda fotoqrafiyanın və başqa görüntülərin diametrləri müxtəlif olan çox kiçik, müntəzəm paylanmış "ləkələr" şəklində verilməsindən ibarət texnologiya; çapda onların qarışığından boz rəngin bu və ya digər çaları əmələ gəlir. Nəşriyyat işində istifadə olunan printerlərin çoxu (xüsusən, lazerli printerlər və fotoyığım maşınları) yarımton görüntülər çap edə bilər. Adi nəşriyyat işində yarımton, görüntünün xüsusi ekran vasitəsilə fotoşəklinin çəkilməsi yolu ilə alınır; görüntünün hər hansı nöqtəsinin çaları nə qədər tünd olarsa, alınan fotoşəkildə uyğun ləkələrin sayı da bir o qədər çox olacaq. 

Examples of typical CMYK halftone screen angles 
Nəşriyyat proqramlarında yarımton ləkələr elektron üsulla yaradılır: boz rəngin hər bir səviyyəsi lazerli printerdə və ya fotoyığım qurğusunda çap edilən nöqtələr çoxluğu kimi göstərilir. Yarımton görüntünün keyfiyyətinə iki əsas amil təsir edir: printerin çözümlülüyü nə qədər çox olarsa, ləkələr arasındakı keçidlər də bir o qədər müntəzəm olacaq və boz rəngin bir o qədər çox səviyyəsini əks etdirmək mümkün olacaq, çünki hər bir ləkə nöqtələrin daha geniş diapazonu ilə göstərilə biləcək. (PostScript-uyumlu printerlərin ən geniş yayılmış çözümlülük qiymətləri bir düymə 300-dən 2540-dək nöqtə aralığında yerləşir). Yarımtonların ekran tezliyi verilmiş sahədə boz rəngin səviyyələrini göstərmək üçün istifadə olunan ləkələrin sayını müəyyən edir: adi nəşriyyat işində ekran tezlikləri bir düymdəki xətlərin sayı ilə, nəşriyyat proqramlarında isə bir düymdəki nöqtələrin sayı ilə ölçülür.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Halftone
* What is halftone printing?
Mahmud Bərzənci ənənəvi kişi geyimində.
**Kürd milli geyimləri** (kürd. Cilî Kurdî və ya *Gilê Kurdî*) — kürdlərin özlərinə xas olan tarixi və mədəni geyimləri. Hər halda, son vaxtlar kürd geyimləri dünyada tanınır və moda nümayişləri təşkil olunur.

Kürd kişiləri ənənəvi paltarlarını yalnız xüsusi günlərdə deyil, müntəzəm olaraq geyinirlər. Dəri çəkmələr, bəzən də sandal geyinirlər.

Kürd geyimlərinin çox fərqli üslubları var və son illərdə kürd və beynəlxalq tamaşaçılar üçün nümayiş etdirilən bir çox moda sərgiləri keçirilir. Kanadanın Vankuver şəhərində, Avstraliyanın Melburn şəhərində Kürd Qadınlar Cəmiyyətinin Kürd Filmləri Festivalında və Kürd Mədəni İrsi Layihəsinin bir hissəsi olaraq Hekni Muzeyində moda sərgiləri keçirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2015-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 yanvar 2022.
2. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 2015-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 yanvar 2022.
3. ↑  *Condra, Jill.* Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing around the World [2 volumes] (ingilis). ABC-CLIO. 2013-04-09. 323. ISBN 978-0-313-37637-5.
4. ↑  *Jiyar Gol.* "Kurdish Fashion Show". 11 August 2007. Archived from the original on 2021-03-17. İstifadə tarixi: 2023-01-20.
5. ↑  *KurdishCinema.com.* "Melbourne Kurdish Film Festival". 2021-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-20.
6. ↑  "We have moved – Culture24". 2009-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Kürd milli geyimləri** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Şamaxı Ensiklopediyasının logosu
**Şamaxı Ensiklopediyası** — Şamaxının millət vəkili Elxan Süleymanovun təşəbbüsü ilə hazırlanmış ensiklopediya. Ensiklopediya **www.elkhan-suleymanov.az** saytının layihəsidir.

Haqqında
--------

Ensiklopediya Şamaxının təbiətindən, tarixindən, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatından bəhs edir. Burada Azərbaycanın bu qədim diyarına həsr olunmuş oçerklərlə yanaşı, rayonun bütün inzibati-ərazi vahidləri, fiziki-coğrafi obyektləri, geoloji quruluşu, yeraltı və yerüstü təbii sərvətləri haqqında da məqalələr verilib. Şamaxı ensiklopediyasına bu bölgənin tarix boyu xalqımıza bəxş etdiyi görkəmli şəxsiyyətlərin – dövlət, ictimai və siyasi xadimlərin, sərkərdələrin, xalq, müharibə və əmək qəhrəmanlarının, alim və mütəfəkkirlərin, şair, yazıçı, memar, rəssam, musiqiçi, aktyor və digər sənət adamlarının həyat və fəaliyyətindən, yaradıcılığından bəhs edən tərcümeyi-halları daxil edilib.

Elmi redaksiya şurasının təsdiq etdiyi prinsiplər əsasında həmçinin, Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarına layiq görülmüş digər tanınmış şəxslər haqqında da məqalələr verilib.

Təqdimatı
---------

2015-ci il may ayının 15-də Şamaxı şəhər İncəsənət Təhsil Mərkəzində "Şamaxı ensiklopediyası" (www.shamakhi-encyclopedia.az) saytının təqdimatı olub. Tədbirdə rayon rəhbərliyi, alim və ziyalılar, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.  2015-ci il oktyabr ayının 26-da Şamaxı şəhərində "Şamaxı ensiklopediyası" kitabının təqdimatı keçirilib.

Yaradıcı heyəti
---------------

Ensiklopediyanın yaradıcı heyətinin rəhbəri siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Fuad Babayevdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şamaxının millət vəkili Elxan Süleymanovun təşəbbüsü ilə "Şamaxı ensiklopediyası" hazırlanır" (az.). elkhan-suleymanov.az. 27 oktyabr 2014. 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-22.
2. 1 2  ""Şamaxı ensiklopediyası" saytının təqdimatı oldu" (az.). 1905.az. 15.05.2015. 2022-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-22.

Seriyaları
----------

* Şamaxı ensiklopediyası [Mətn] /ideya müəl. və naşir E. Süleymanov ; baş red. F. Babayev. Bakı: [Şərq-Qərb], 2015. 430 s.

Xarici keçidlər
---------------

* shamakhi-encyclopedia.az
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vasif Əliyev.

**Vasif İsmayıl oğlu Əliyev** (d.1929, Azərbaycan, Naxçıvan - ö.1982, Azərbaycan) — Azərbaycanda kolçedan yataqlarının və metasomatitlərin öyrənilməsi sahəsində ilk mütəxəssislərdən biri, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Əliyev Vasif İsmayıl oğlu 1929-cu ildə Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1952-ci ildə Azərabycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitunun aspiranturasına qəbul olunur. 1952-1957-ci illərdə Azərbaycan EA Geologiya İnstitunda işləmişdir. 1955-ci ildə "*Çiraqidzor-Toqanalı filiz sahəsinin kolçedan yataqlarının filizətraflarının dəyişməsi və struktur-tektonik xüsusiyyətləri*" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1976-cı ildə "Kiçik Qafqazın kolçedan filiz formasiyaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Ömrünün son 5 ili ərzində "Kristalloqrafiya, mineralogiya və geologiya" kafedrasına başçılıq etmişdir. Azərbaycanda kolçedan yataqlarının və metasomatitlərin öyrənilməsi sahəsində ilk mütəxəssislərdən biri olan V.Əliyev Kiçik Qafqazın kolçedan yataqları süxurlarının mineralogiyasını, geokimyasını və filizətraflarını tədqiq etmiş və kolçedan filizlərinin yerləşdiyi perspektivli sahələrin aşkarlanması üçün kriterilər işləyib hazırlamışdır. V.Əliyev 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın və bir neçə tədris vəsaitinin müəllifidir.

Mənbə
-----

* Azərbaycanın geoloq və geofizik alimləri, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004
**Bill Klinton Bulvarı**, (alb. Sheshi Bill Clinton) — Kosovoda Priştina'da olan bir bulvardır. 1998-cu ildən 1999-cu ilə qədər olan Kosovo müharibəsindən sonra, Kosovodakı albanlar, köhnə ABŞ prezidenti Bill Klintona Yuqoslaviya hökuməti ilə mübarizələrində etdikləri kömək üçün təşəkkür etmək istədilər. 2009-cu ilin Noyabr ayının 1-də Klintonun 3 metr yüksəkliyində oln bir heykəli köhnə Kosovo prezidentinin danışdığı açılış mərasimində bulvarla birlikdə açılmışdır.

Priştina'nın başqa yerlərində köhnə ABŞ prezidenti Corc Uoker Buşun adından bir mərkəzi küçə açılmışdır. Kosovoda Prizren də daxil olmaqla, prezident Vudro Vilsonun adını daşıyan küçələr, bir çox şəhərlərdə mövcuddur.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

Həmçinin Bax
------------

* İmperatorluq Məscidi (Priştina)
* Müqəddəs Tereza Ana kilsəsi (Priştina)
* Dunay körpüsü

Xarici Keçidlər
---------------

* Atlas Obscura'da Bill Klinton Heykəli

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kosovo unveils Clinton's statue" Arxivləşdirilib 2020-11-09 at the Wayback Machine. *BBC*. 1 Noyabr, 2009.
2. ↑  "Kosovo Unveils Clinton Statue," *New York Times*, November 1, 2009[*ölü keçid*][
**Firuz bəy Mehdi oğlu Ordubadski** (1888–1937) — həkim.

Həyatı
------

Firuz bəy Mehdi oğlu 1888-ci ildə Ordubad şəhərində anadan olmuşdu. 1914-cü ildə tibb fakültəsini bitirmişdi. Universiteti tamamladıqdan sonra Bakı-Culfa dəmir yol xəttində sanitar həkim və Bakı səhiyyə idarəsində çalışmışdı. Azərbaycan MİK-nin üzvü olmuşdu.

1916-cı ildə Sarıqamış və Ərdahan zərərçəkənlərinə yardım edib (Müsəlman xeyriyyə cəmiyyəti onu və İdris Axundovu göndərib). 1916-cı ildən Ufada yaşayıblar, 1917-ci ildə Ordubada gəliblər. Bakıya 1919-cu ildə gəliblər. 1920-ci ildən Ərzaq Nazirliyində, sonra Dövlət plan komitəsində (1929-30-da: sədr) işləyib. D.Bünyadzadədən sonra İqtisadi Şuranın sədri olub.

Firuz bəy Ordubadski 1937-ci ildə repressiyaya uğramışdı.

Firuz bəy Ordubadski 1913-cü ildə Gülsüm xanımla ailə qurmuşdu.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Ordubadskilər, Bakı, "Soy" dərgisi, 2010.



1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-30.