recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sevil İnşalla qızı Hacıyeva** (16 iyul 1975, Bakı) — Azərbaycanin ilk qadın dirijoru, Əməkdar İncəsənət xadimi, Prezident təqaüdçüsü, BMA-nın dosenti, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və balet teatrının baş xormeysteri və dirijoru.

Həyatı
------

Sevil İnsalla qızı Hacıyeva 1975-ci il iyulun 16-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini G.G.Şaroyev adına musiqi məktəbində fortepiano üzrə almışdır. 1999-cu ildə Üz.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının dirijorluq fakultəsini – Xalq artisti Yalçın Adıgözəlovun sinifini bitirmişdir. Hal-hazırda BMA-nın dirijorluq kafedrasının dosentidir.

2003-cü ildən 2009-cu ilə qədər Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının Fikrət Əmirov adına "Mahnı və rəqs "ansamblında xormeyster vəzifəsində çalışmışdır. 

2003-cü ildə Sevil Hacıyeva Opera və balet teatrına - baş xormeyster vəzifəsinə təyin edilmişdir. Teatrda fəaliyyəti dövründə göstərdiyi yüksək peşəkarlığını nəzərə alaraq 2006-cı ildə dahi Üz.Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun "operası Sevil Hacıyevaya həvalə olundu. Bu məsuliyyətli işin öhdəsindən müvəffəqiyyətlə gələrək Sevil Hacıyeva ilk qadın dirijoru adını qazandı. Bundan əlavə Sevil Hacıyeva Üz. HAcıbəylinin "O, olmasın, bu, olsun ", "Arşın mal alan "musiqili komediyalarına , M.Maqomayevin "Şah İsmayıl ", Z. Hacıbəyovun "Aşıq Qərib "operalarına, həmçinin bir neçə balet tamaşalarına - İ. Ştrausun "Düyməcik "və Əfrasiyyab Bədəlbəylinin "Qız qalası "baletlərinə müvəffəqiyyətlə dirijorluq edir.

Sevil Hacıyeva 2013 –cü ildə Üz. Hacıbəylinin daha bir ölməz əsəri "Əsli və Kərəm ", 2019-cu ildə Nazim Əliverdibəyovun "Cırtdan "operasını bərpa etmişdir.

Sevil Hacıyeva Opera və balet teatrının kollektivi ilə Qətər dövləti və Türkiyə respublikasında keçirilən qastrol səfərlərində, eyni zamanda Azərbaycanda keçirilən "Üz. Hacıbəyli "adına Beynəlxalq musiqi festivalı və beynəlxalq "İpək yolu "festivallarında , həmçinin bölgələrə qastrol səfərlərində uğurla çıxış edərək orkestri böyük məharətlə idarə etmişdir.

Mükafatları
-----------

7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə və 10 may 2022-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 07.05.2020. 2020-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.
2. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 07.05.2021. 2021-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-07.
3. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 10.05.2022. 2022-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-12.
**Anil Ramkişan Ratod** (12 mart 1950 – 5 avqust 2020) — Hindistan diplomatı, Maharaştra Qanunverici Məclisinin üzvü. (1990 – 5 avqust 2020)

Həyatı
------

Anil Ramkişan Ratod 1956-cı ildə Mumbayda anadan olmuşdu.1990-cı ildə Maxaraştradan və Əhmədnaqardan Maharaştra Qanunverici Məclisinə üzv seçildi. O, bu məclisə üzv seçiləndə Şiv Sena Partiyasının üzvü idi. 2-ci çağırış məclis üzvü olanda o, Maxaraştranın dövlət naziri oldu. 2 il bu vəzifəni icra etdi. 2009-cu ilə qədər məclisin üzvü olan Anil Ratod bir müddət fasilədən sonra yenidən məclis üzvü seçildi. Ömrünün sonuna qədər Maharaştra Qanunverici Məclisinin üzvü oldu.

Ölümü
-----

Anil Ramkişan Ratod 5 avqust 2020-ci ildə Mumbaydakı iqamətgahında ürək tutmasından qəfil vəfat etdi. Sabiq nazir Mumbayda dəfn olundu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Nimbalkar, Ashok.* "Former Minister Anil Rathod Passes Away". Sakal (marathi). 5 svqust 2020. 2020-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 avqust 2020.
**Ağabala Ağasəid oğlu** (1860, Bakı – 1928, Bakı) — tanınmış Azərbaycan xanəndəsi, muğam bilicisi.

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

Ağabala Ağasəid oğlu 1860-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. Erkən yaşlarından şeirə, musiqiyə həvəs göstərmiş, fars dilini öyrənərək Yaxın Şərq poeziyası ilə tanış olmuşdur. 1880-ci illərdə Bakıda yaradılan və şair Ağakərim Salikin evində toplanan "Məcməüş-şüəra" ədəbi məclisinin şeir və musiqi ilə müşayiət olunan, poeziya və muğam barədə maraqlı müzakirələr keçirilən yığıncaqlarında iştirak etmiş və bütün bunlar onun sənətkarlığının inkişafına güclü təsir göstərmişdir. Ağabala Ağasəid oğlu əsasən muğam məclislərində çıxış edirdi.

Ağabala Ağasəid oğlu şeiri, musiqini bütün sevən, qiymətləndirən xanəndə olmuşdur. Onun yaradıcılığının başlıca xüsusiyyəti söz seçmək, onu dinləyiciyə aydın çatdırmaq bacarığı olmuşdur. O, ifa zamanı kəlmə və ifadələri aramla, musiqi cümləsinin tempinə və xarakterinə uyğun oxuyurdu. Ağabala Ağasəid oğlunun ifasında "Bayatı-Şiraz", "Rast", "Şur", "Segah-zabul" muğamları təsirliliyinə görə xüsusilə fərqlənir. Xanəndə Şirin Axundov, Mirzə Mansur Mansurov, Əhməd Bakıxanov, Mirzə Fərəc Rzayev kimi tarzənlərin müşayiətilə çıxış etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ağabala Ağa Səid oğlu" (az.). Muğam Ensiklopediyası. 2022-01-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 mart 2019.
2. ↑  Энциклопедия Азербайджанского Мугама. Б: Şərq-Qərb. 2012. səh. 37–38.

Həmçinin bax
------------

* İslam Abdullayev
* Hacı Hüsü
* Bülbülcan
**Torpaq sahəsi** – dövlət torpaq kadastrında və torpaq sahələri üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatı sənədlərində sərhədləri, ölçüləri, coğrafi mövqeyi, hüquqi statusu, rejimi, təyinatı və digər göstəriciləri əks etdirilmiş yer səthinin bir hissəsidir. Torpaq sahəsinin sərhədləri topoqrafik planlarda əks etdirilir və yerə (naturaya) keçirilir. Torpaq sahəsinin sərhəddi yerə (naturaya) keçirildikdən sonra onun ölçüsü müəyyən edilir.

Hüquqi statusu
--------------

Torpaq sahəsinin hüquqi statusu onun məqsədli təyinatını, torpaq sahəsi üzərində hüququn formasını (mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququ), habelə torpaq sahəsindən istifadəyə dair müəyyən edilmiş yüklənməni (məhdudiyyətləri) əhatə edir. Qanunvericiliklə başqa hallar nəzərdə tutulmamaşdırsa, torpaq sahələri və onların üzərində hüquqlar, habelə torpaq sahəsi ilə bağlı daşınmaz əmlak (sututarlar, meşələr, çoxillik əkmələr, tikililər, qurğular və bu kimi digər obyektlər) dövriyyədə ayrılmaz şəkildə iştirak edirlər.

Torpaq sahəsi bölünən və bölünməz ola bilər.

Bölünən torpaq sahələri
-----------------------

Bölünən o torpaq sahələri hesab edilir ki, öz məqsədli və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı hissələrə bölünə bilər və bölgüdən sonra bu hissələrin hər biri müstəqil torpaq sahələrinə çevrilməklə dövlət qeydiyyatından keçirələ bilər.

Bölünməz torpaq sahələri
------------------------

Bölünməz o torpaq sahələri hesab edilir ki, onlar öz məqsədli və təsərrüfat təyinatına görə ayrı-ayrı müstəqil torpaq sahələrinə bölünə bilməzlər. Torpaqların həddindən artıq bölünməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə dövlət qeydiyyatına alına bilən topraq sahəsinin minimum həddinin müəyyən edilməsi qaydaları Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyənləşdirilir. Azərbaycan Respublikasında 1 m² torpaq sahəsi Dövlət Torpaq kadastrında hüquqi qeydiyyata alına bilər.

Həmçinin bax
------------

* Torpaq Kadastrı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi". 2022-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-08.
**Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası pasportu** — demək olar ki, Ermənistan pasportu ilə eynidir. Pasportun məzmununa erməni və ingilis dilləri daxildir.

Beynəlxalq səviyyədə tanınmayan Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının pasportları 2006-cı ildə Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının konstitusiyaya edilmiş dəyişiklikləri əsasında verilir. Dövlət statusuna görə pasport beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən hüquqi cəhətdən tanınmır və yalnız Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının sərhədləri daxilində istifadə olunur.

Səyahət və tanınma
------------------

Dövlət statusuna görə pasport beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən hüquqi cəhətdən tanınmır və yalnız Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası və digər üç postsovet münaqişəsi dövlətinin sərhədləri daxilində istifadə olunur; Abxaziya, Cənubi Osetiya və Dnestryanı tanınmamış dövlətlər birliyinin bütün üzvləri kimi öz vətəndaşları üçün viza tələbini ləğv etməyə razılaşıblar. Bundan əlavə, Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası vətəndaşları qonşu ölkə Ermənistana vizasız gedə bilərlər.

Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası ikili vətəndaşlıq prinsipini qəbul edib və nəticədə 2012-ci ildə Dağlıq Qarabağ Respublikasına köçmüş suriyalı erməni qaçqınlarına Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası pasportu verilib.

Həmçinin bax
------------

* Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının viza siyasəti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Քաշաթաղ, Լիբանան, թե՞ ուր. Բերձոր եկած սիրիահայերը հեռանալու և մնալու միջև". emedia.am (erməni). 17 iyun 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 yanvar 2016.
**Meri Ceyn Rid** (*ing.* Mary Jane Read; 1685, London – 28 aprel 1721) — ingilis dəniz qulduru.

Həyatı
------

Uşaqlıqdan Meri özünü oğlan kimi göstərməyə məcbur olmuşdur. Dul qadın olan anası varlı qayınanasının şübhəsini cəlb etməmək üçün nikahdankənar qızına erkən vəfat etmiş oğlunun paltarını geyindirmişdir. Meri 15 yaşında Flandriyaya getmiş, burada kişi qiyafəsində və Villi kişi adı ilə kadet kimi piyada alayına yazılmışdır. Karyera yüksəlişinə nail ola bilmədiyinə görə piyada ilə vidalaşmış və süvarilərdə xidmət etməyə getmişdir. Burada bir neçə parlaq əməliyyat keçirmiş və komandir heyətinin hörmətini qazanmışdır.

Tezliklə gənc Meri silah yoldaşı olan bir zabit ilə evlənmişdir. Merinin sonrakı həyatı ərinin gözlənilməz ölümü ilə alt-üst olmuşdur. Dul qalmış qadın yenidən kişi obrazına qayıtmalı olmuşdur. O, orada yeni bir həyata başlamaq üçün Hollandiya gəmisi ilə Qərbi Hindistana getmişdir. Bununla belə, gəmi ingilis quldurları tərəfindən tutulmuş, onlar gəmini qarət etdikdən sonra daha da üzmək üçün buraxmışdılar, lakin gəmidəki "yeganə ingilis" olan Meri Rid onlar tərəfindən dəniz quldurluğuna cəlb edilmişdir. Pirat gəmisində Enn Bonni ilə tanış olmuş və onlar kapitan Cek Rekhem ilə birlikdə yaşamağa başlamışdılar. 1720-ci ildə ekipaj Yamayka qubernatoru tərəfindən əsir götürülmüşdür. Meri də hamı kimi edam cəzasına məhkum edilmişdi, lakin Enn kimi onun cəzası hamiləlik səbəbiylə gecikdirilmişdi.

Meri 1721-ci ildə həbsxanada vəfat etmişdir. Ölümün səbəbi bilinmir, lakin iki versiya hallanır: doğuş zamanı ölüm və ya gizli qətl.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Tikkanen A. Bell A.* Mary Read // Encyclopædia Britannica (brit. ing.). Encyclopædia Britannica, Inc. 1768.
2. ↑  "От солдата до пирата: история Мэри Рид" (rus).
**Əlif Piriyev** (10.01.1922 - 20.04.1986) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı

Həyatı
------

10 yanvar, 1922-ci ildə Neftçala rayonu Z.O.Qoltuq kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyəti dövründə neft sahəsində operator, sonralar sərnişindaşıma- nəqliyyat sahəsində işləmişdir.

1938-ci ildə 26 Bakı komissarı adına qəsəbədəki neft mədənində neftçıxarma operatorının köməkçisi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1941-ci ilin iyulunda cəbhəyə gedib müharibənin ilk günündən başlayaraq Şimali Qafqaz cəbhəsinin tərkibində alman-faşist işğalçılarına qarşı qəhrəmancasına döyüşmüşdür. Novorasiski yaxınlığında Kiçik torpaqda vuruşmuş, dəfələrlə kəşfiyyatda olmuş, Kerç desantının tərkibində Krım torpağına çıxarılmış bu döyüşlərdə dəfələrlə yaralansa da sağalan kimi döyüş meydanına qayıtmışdır. Krımın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi mərdlik və igidliyə, Sapundağa hücum zamanı şəxsi qorxmazlığı və qəhrəmanlığına görə Əlif Piriyev Sovet İttifaqı qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Müharibədən sonra uzun illər Azərbaycan SSR Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyinin Bakı sərnişin daşımaları istehsalat birliyi sistemində çalışmışdır. 1986-cı ildə vəfat etmişdir. Neftçala şəhər parkında büstü, şəhərdə adını daşıyan küçə vardır.

Böyük Vətən müharibəsinədək (1941–45) Neftçalada neft mə‘dənlərində işləmişdir. 1942 ildə Sovet Ordusuna çağırılmışdır. Prussiyaya qədər döyüş yolu keçmişdir. Piriyev Şimali Qafqazda, "Kiçik torpaqda"kı döyüşlərdə, Kerç yarımadasında desant əməliyyatında iştirak etmişdir. 1944 il mayın 9-da Sevastopol şəhərinin azad olunması uğrunda vuruşmalarda igidlik göstərmişdir. 1945 ildə ordudan buraxıldıqdan sonra Azərbaycan Avtomobil Nəqliyyatı Nazirliyi sistemində çalışmışdır. Medallarla təltif olunmuşdur.

Böyük Vətən Muharibəsində Krım uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1945-ci il 24 mart tarixli fərmanı ilə Sovet ittifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

19 may 1986-ci ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Neftçala qəhramanlar". 2011-07-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-30.
2. ↑  "Периев Алиф Туриханович". 2018-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
3. ↑  "10 января родились…". 2016-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-11.
4. 1 2 3  "Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmi saytı. Neftçala Rayonunun Görkəmli Şəxslərinin siyahısı". 2011-08-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-04.
5. 1 2  "PİRİYEV ƏLİF DURAXAN OĞLU". 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-02.

Xarici keçidlər
---------------

* Периев Алиф Туриханович
* Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2011-08-23 at the Wayback Machine
**Cəfərov Ağaşirin Ağaməmməd oğlu** (10 iyul 1906, Ballıcalı, Cavad qəzası – 3 may 1984, Neftçala) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Həyatı
------

25 fevral 1906-cı ildə indiki Neftçala rayonunun Ballıcalı kəndində anadan olmuşdur.

1928-1930-cu illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir. Böyük Vətən Müharibəsinin ilk günlərindən qələbə gününə kimi Qafqazdan başlayaraq Berlinədək döyüş yolu keçmiş, özünü bacarıqlı və igid komandir kimi tanıtmışdır. Döyüşlərdə üç dəfə yaralanmışdır.

Pulemyotçu kiçik serjant Ağaşirin Cəfərov 1942-ci ilin noyabrında Cənub cəbhəsində 51-ci ordu tərkibindəki 416-ci Azərbaycan Milli diviziyasında döyüşə başlamışdır. 1943-cü ilin oktyabrında Melitopol şəhəri yaxınlığındakı döyüşlərdə sərrast atəş ilə şəxsi igidlik göstərərək, düşmənin atəş nəqtələrini və 300-dən artıq canlı qüvvəsini məhv etmiş, döyüş üçün mühüm yüksəkliyin zəbt edilməsini təmin etmişdir. Taqanroq şəhəri uğrunda gedən vuruşlarda xüsusi igidliyinə görə 1943-cü ilin 1 noyabrında Sovet İttifaqı Qəhrəmanı kimi yüksək ada layiq görülmüşdür.

O, 416-cı diviziyada bu adı alan birinci qəhrəmandır.

Starşina Ağaşirin Cəfərov müharibə qurtardıqdan sonra öz kəndində kolxoz və kənd soveti sədri olmuş, sonra isə Bakıda Neft-qazma idarəsində işləmişdir.

3 may 1984-cü ildə vəfat etmişdir. Məzarı Neftçala şəhərindəki İsmilli aramgahındadır.

Neftçala rayonu Astanlı kənd tam orta məktəbi Ağaşirin Cəfərovun adını daşıyır. Neftçala şəhər parkında büstü və şəhərdə adına küçə vardır.

Mənbə
-----

* 9may.az. Qəhrəmanlar. Arxivləşdirilib 2010-01-18 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Джафаров Агаширин Агамамед оглы". 2012-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-20.
2. ↑  "Neftçala qəhramanlar". 2011-07-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-30.

| ⛭SSRİ **Sovet İttifaqı Qəhrəmanı** |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • Ö  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • Ü  • V  • Y  • Z |  |
|  **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** •     **Dördqat Qəhrəmanlar** |
**Sirus Yədulla oğlu Mirzəzadə** (22 yanvar 1944 və ya 1944, Bakı) — Azərbaycanın xalq rəssamı (2018).

Həyatı
------

S.Mirzəzadə 1944-cü ildə Bakıda anadan olub. 1966-cı ildə Ə.Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini, 1972-ci ildə Moskva Ali rəssamlıq məktəbini bitirib. 1972-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvlüyünə qəbul olunub. Yaradıcılığa 1970-ci illərdən başlayan rəssam istər monumental-dekorativ, istərsə də dəzgah rəngkarlığı sahələrində fəal işləyir və bu iki fəaliyyət sferaları onun yaradıcılığında vəhdət təşkil edir.

Əməkdar rəssam S.Mirzəzadə Azərbaycan rəngkarlıq məktəbinin tanınmış nümayəndəsi kimi müasir təsviri sənətin zənginləşməsində xüsusi payı və xidmətləri olan rəssamlardandır. S.Mirzəzadə öz yaradıcılığında ənənə ilə müasirliyin, milli bədii təfəkkürlə beynəlmiləl bədii düşüncə tərzinin maraqlı sintezini yaradıb.

Uzunmüddətli bədii fəaliyyəti dövründə təkrarsız üsluba malik rəssam çoxsaylı əsərlər yaradıb, 1972-ci ildən etibarən respublika, ümumittifaq və beynəlxalq sərgilərdə mütəmadi olaraq iştirak edərək bir çox mükafatlara layiq görülüb. 1987-ci ildə Bakıda və Moskvada, 1995-ci ildə Fransada və Türkiyədə fərdi sərgiləri keçirilib. 1996-cı ildə "Humay" mükafatına, 2002-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülüb.

Əsərləri Azərbaycan, Rusiya, İran, Türkiyə, Almaniya, Niderland, Norveç, Fransa, Kuba, Rumıniya, Bolqarıstan, Macarıstan, Suriya, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Böyük Britaniya, ABŞ və İtaliyada nümayiş etdirilib. Onun əsərləri muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

Hazırda Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur.

Mükafatları
-----------

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əməkdar rəssam Sirus Mirzəzadənin fərdi sərgisi açıldı". 2019-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
2. ↑  "Rəssam Siruz Mirzəzadənin 70 illik yubiley sərgisi keçiriləcək". 2019-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
3. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.
***Barton reaksiyası*** - fotokimya,nitrosoalkonallarda alkil nitritlərin yenidən təşkili ikincisinin oksimlərə və ya dimerlərə çevrilməsidir:

burada R = H, Alk, Ar. Proses ümumiyyətlə təsirsiz bir p-həlledici və > 330 nm-də soyutma ilə həyata keçirilir. Alkil zənciri üçdən çox C atomunu və karbon atomundakı H atomunu əvəz edən reaksiyaya daxil olur. Sonuncunun H atomu yoxdursa, spirtlərin və karbonil birləşmələrin əmələ gəlməsi ilə nisbət pozğunluğu müşahidə olunur.
Barton, reaksiya sərbəst radikal mexanizminə görə davam edir və H atomunun alkoksi radikalında (f-la I) keçid vəziyyətindən (II) keçərək H atomunun hüceyrədaxili miqrasiya mərhələsini əhatə edir; nitro mürəkkəb III okside izomerləşir: 
P-tion yalnız 6 üzvlü bir həlqənin meydana gəlməsinin mümkün olduğu hallarda problemsiz bir şəkildə davam edir. keçici vəziyyət. Başlanğıc nitritdəki karbon atomunun ikinci bir H atomu yoxdursa, nitroz birləşməsinin də dimeri yaranır.
Bartonun reaksiyası steroid molekullarının qeyri-aktiv bölgələrinə funksiyanı təqdim etmək üçün geniş istifadə olunur. xüsusən 18 və 19 mövqelərindəki metil qruplarında, məsələn: 
Barton reaksiya məhsulları aralıq maddə olaraq istifadə olunur, politsikl sintezində. nitronlar, məsələn: 
Reaksiya 1960.-cı ildə D.Barton tərəfindən kəşf edilmişdir.

Mənbə
-----

* Г.О. Беккера, /Введение в фотохимию органических соединений,/. пер. с нем. Л. 1976, с. 200-204; Общая органическая химия, пер. с англ. т. 3, М. 1982, с. 379, 443-44, 447, 484, 615. К. В. Вацуро.
**NGC 1435**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. **RN** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Vilhelm Tempel tərəfindən 1859-cu ildə 10.16 sm (4 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1435: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1411 |
NGC 1412 |
NGC 1413 |
NGC 1414 |
NGC 1415 |
NGC 1416 |
NGC 1417 |
NGC 1418 |
NGC 1419 |
NGC 1420 |
NGC 1421 |
NGC 1422 |
NGC 1423 |
NGC 1424 |
NGC 1425 |
NGC 1426 |
NGC 1427 |
NGC 1428 |
NGC 1429 |
NGC 1430 |
NGC 1431 |
NGC 1432 |
NGC 1433 |
NGC 1434 |
**NGC 1435** |
NGC 1436 |
NGC 1437 |
NGC 1438 |
NGC 1439 |
NGC 1440 |
NGC 1441 |
NGC 1442 |
NGC 1443 |
NGC 1444 |
NGC 1445 |
NGC 1446 |
NGC 1447 |
NGC 1448 |
NGC 1449 |
NGC 1450 |
NGC 1451 |
NGC 1452 |
NGC 1453 |
NGC 1454 |
NGC 1455 |
NGC 1456 |
NGC 1457 |
NGC 1458 |
NGC 1459 |
NGC 1460



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Sərrin döyüşü** — 2015-ci ilin mart–aprel aylarında Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı YPG və müttəfiq qüvvələrin İraq və Şam İslam Dövlətinə qarşı Sərrin şəhəri və ətrafı uğrunda həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat.

Nəticəsi
--------

29 aprel 2015-ci ilin əvvəlində Kobanidə yerləşdirilmiş son 124 "Peşmərgə" döyüşçüsü şəhərin təhlükəsizliyi təmin olunduğu üçün İraq Kürdüstanına qayıtmışdır. İraq Kürdüstanı da Kobaniyə bir daha əsgər göndərilməyəcəyini bəyan etmişdir.

5 iyunda YPG-nin başçılıq etdiyi döyüşçülər Mitrasın şərqindəki Cəbiriyyə kəndini geri almışdır. Sərrin Taxıl Silosuna qədər uzanan ərazidə qarşıdurmalar davam etmişdir. İŞİD Sərrinin qərb hissəsini də geri almış, YPG-nin rəhbərlik etdiyi döyüşçülər isə şəhərin şərq kənarına doğru irəliləmişdir.

18 iyun 2015-ci ildə ASO və YPG-nin Sərrin qəsəbəsinə yeni hücuma keçdiyi bildirilmişdir. Sərrini almaq məqsədi iyunun sonunda Kobani qətliamından sonra daha da aktuallaşmışdır. 1 iyulda YPG-nin rəhbərlik etdiyi qüvvələr Sərrin Taxıl Silosu və Xirbət əl-Bürcün mühasirələrini bərpa etmiş, 4 iyulda Sərrini tam mühasirəyə almışdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Peshmerga forces leave Kobani, having secured the town". Bugun.com.tr. 2015-07-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  Kobani Canton conflict map: 5 June 2015 Arxivləşdirilib 9 iyul 2015 at the Wayback Machine
3. ↑  "Sarrin: YPG/J and FSA forces launch new offensive against IS". Imgur.
4. 1 2  "July 1: Major Military Campaign Launched Against Daesh (ISIS) Terrorists in Southern Kobani". ypgrojava.com. 2015-07-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-08.
5. ↑  Sarrin Urban Area Now Surrounded By Joint Forces. Daesh Line of Retreat Cut.

Xarici keçidlər
---------------

* Operation Inherent Resolve airstrike updates
* ISIL frontline maps (Syria)
**NGC 1555**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. **RN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu John Hind tərəfindən 1852-ci ildə 17.78 sm (7 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1555: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1531 |
NGC 1532 |
NGC 1533 |
NGC 1534 |
NGC 1535 |
NGC 1536 |
NGC 1537 |
NGC 1538 |
NGC 1539 |
NGC 1540 |
NGC 1541 |
NGC 1542 |
NGC 1543 |
NGC 1544 |
NGC 1545 |
NGC 1546 |
NGC 1547 |
NGC 1548 |
NGC 1549 |
NGC 1550 |
NGC 1551 |
NGC 1552 |
NGC 1553 |
NGC 1554 |
**NGC 1555** |
NGC 1556 |
NGC 1557 |
NGC 1558 |
NGC 1559 |
NGC 1560 |
NGC 1561 |
NGC 1562 |
NGC 1563 |
NGC 1564 |
NGC 1565 |
NGC 1566 |
NGC 1567 |
NGC 1568 |
NGC 1569 |
NGC 1570 |
NGC 1571 |
NGC 1572 |
NGC 1573 |
NGC 1574 |
NGC 1575 |
NGC 1576 |
NGC 1577 |
NGC 1578 |
NGC 1579 |
NGC 1580



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Musanın övladları** (ivr. ‏בני משה‏‎) — mifik Sambation çayının kənarında yaşayan Musanın mifik nəsli. Onlar haqqında məlumatların əksəriyyəti ərəb mənbələrindən (burada onlar **Banu Musa** adlanır) əldə edilir ki, onların əsas mənbəyi Eldad ha-Dani hesab edilir.

Britannika Ensiklopediyasında yazılmışdır ki, "Eldad ərazisi gözəl çayla əhatə olunmuş güclü və utopik irq olan Musanın övladlarını təsvir edir". Eldad həmçinin yazırdı ki, məbədin dağıdılması zamanı bir bulud Musa övladlarını Sambationdan keçirdi və çay onları qoruyur. O, əlavə etmişdir ki, onlar xoşbəxt, fəzilətli və uzunömürlüdürlər.

Stiven Vasserstrom qeyd edir ki, Eldad tarixi mənbə kimi etibarlı deyil, lakin Sambation və "Musa övladları" motivlərinin VII əsrdə etibarlılığa malik olduğuna dair sübutlar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Joseph Jacobs, Şablon:İll, MOSES, CHILDREN OF, *Jewish Encyclopedia*
2. ↑  Nissan Mindel, "Eldad Hadani", *chabad.org*
3. ↑  Şablon:Wikisource-inline
4. ↑   Menahem Mansoor, *Jewish History and Thought. An Introduction*, 1991, ISBN 0881254045,p. 214
5. ↑  Steven Wasserstrom, *Between Muslim and Jew. The Problem of Symbiosis Under Early Islam*, 1995; 2014: ISBN 1400864135, p. 63

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Children of Moses, *Hebrew Nations*, June 14, 2018
**NGC 6188**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qurbangah bürcü istiqamətində yerləşir. **EN+RN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1836-cı ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑   name="simbad"
3. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
4. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6188: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6164 |
NGC 6165 |
NGC 6166 |
NGC 6167 |
NGC 6168 |
NGC 6169 |
NGC 6170 |
NGC 6171 |
NGC 6172 |
NGC 6173 |
NGC 6174 |
NGC 6175 |
NGC 6176 |
NGC 6177 |
NGC 6178 |
NGC 6179 |
NGC 6180 |
NGC 6181 |
NGC 6182 |
NGC 6183 |
NGC 6184 |
NGC 6185 |
NGC 6186 |
NGC 6187 |
**NGC 6188** |
NGC 6189 |
NGC 6190 |
NGC 6191 |
NGC 6192 |
NGC 6193 |
NGC 6194 |
NGC 6195 |
NGC 6196 |
NGC 6197 |
NGC 6198 |
NGC 6199 |
NGC 6200 |
NGC 6201 |
NGC 6202 |
NGC 6203 |
NGC 6204 |
NGC 6205 |
NGC 6206 |
NGC 6207 |
NGC 6208 |
NGC 6209 |
NGC 6210 |
NGC 6211 |
NGC 6212 |
NGC 6213



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Şeyxhasanlılar** — Ələvi əşirət, el.

Tarixçə
-------

Şeyx Hasanlıların Anadoluya köçləri haqqında dəyişik rəvayətlər mövcutdur. Bir rəvayətə görə Bağdadın Tuba qəsəbəsindən gəlmişdirlər və Həzrəti İmam Əli nəslindəndirlər. Digər bir rəvayətə görə Xorasanlı Abbasi xəlifələri nəsli olaraq qeyd olunurlar. Son olaraq isə Vəfai təriqətı qurucusu Tacül Arifiyn Seyyid Əbul Vəfa övladlarından və Xacə Əhməd Yəsəvi təriqətindən icazətli Şeyx Əhməd Yəsəvi nəslindən zikr edilmişdilər. Bu rəvayətlərin bir-birinə qarışmasının səbəbi bəlgələrin çox və fərqlı olmalarındandır.

Şeyx Hasan və Şeyx Əhməd dədə
-----------------------------

Şeyx Hasan və Seyx Əhməd dədə qardaşdirlar. Türbələri Elazığ ilinin Baskil ilçəsinə (Əski Malatya) bağlı Şeyx Hasan kəndindədir. Şeyx Hasan və Şeyx Əhməd dədənin əski məzar daşında 1188 YA ALLAH KONYA yazı və ili mövcud olub bu tarixin doğummu yoxsa Haqqa yürüməmi olduğu haqqında dəqiq bir bilgi yoxdur. Bu tarixlər də İran Xorasanın Nişapur şəhərindən Malatyanın Şeyx Hasan kəndinə gəldikləri də bilinir. Əski məzar daşlarının Ələvi inanç məzar mədəniyətində çox rastlanan cikək motivləri ilə süslü olup Karakaya Barajı nədəni ilə nakil çalişmaları əsnasında itdiyi bilinir.

Din
---

Şeyx Hasanlılar ümumi olaraq Ələvi bir eldir. Bölgəyə görə Sünni olaraq həyatını davam etdirənlər də mövcuddur.

Qolları
-------

Şeyx Hasanlılar Ocaq (Manəvi Öndərlər) və el-əşirət olaraq iki bölümə ayrılılar. Şeyx Hasanlıların Ocaq mənsubları başta Şeyx Hasan kəndi olmaq üzərə Elazığ, Malatya, Tunceli, Ərzincan, Sivas, Tokat, Samsun kimi yerlərdə mövcudlardır. Əşirətləşmə isə Tuncelidə başlamış və zamanla Türkiyənin çeşidli bölgələrinə yayılmışdır. Şeyx Hasanlıların əşirət qolları

* Şeyx Hasanlı qolu:

1. Abbasan (Abbasuşağı)
2. Karabalian (Karabaliuşağı)
3. Fərhadan (Fərhatuşağı)

* Seyyid qolu:

1. Kalan (Kaluşağı)
2. Koçan (Koçuşağı)
3. Kəvan (Kavuşağı)

Və bu ana qolların özləri alt qolları da var. Hamısına birdən ümumi olaraq Şeyx Hasanlı adı verilir…
**Afrika Milli Konqresi** (*AMK*) – CAR-da hakim partiya; yerli əhalinin kütləvi və nüfuzlu siyasi təşkilatı. 1912-ci ildə yaradılmışdır. Afrika Milli Konqresi irqi ayrı- seçkiliyə qarşı çıxır və CAR-ın bütün əhalisinin hüqüq bərabərliyi naminə çalışır. 1955-ci ildə Afrika Milli Konqresi və digər müxalifət təşkilatlarının təşəbbüsü ilə çağırılmış Xalqlar konqresində Azadlıq xartiyası – demokratik Cənubi Afrika uğrunda mübarizə proqramı qəbul olundu. Afrika Milli Konqresi ölkənin bütün tərəqqipərvər qüvvələrini birləşdirməyə çalışaraq, dəfələrlə hakim dairələrin irqçi və antidemokratik siyasətinə qarşı çıxmışdır. 1960–1990-cı illərdə gizli fəaliyyət göstərmişdir. Afrika Milli Konqresi rəhbərliyi altında irqçiliyə qarşı aparılan mübarizənin Afrika və dünya demokratik qüvvələri tərəfindən dəstəklənməsi CAR-da aparteid sisteminin ləğvinə gətirib çıxardı. 1994, 1999, 2004-cü illərdə CAR-da keçirilən ümumxalq seçkilərində Afrika Milli Konqresi qalib gəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 139. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Baba Samit** orta əsrlərdə Azərbaycanda və Türkiyədə geniş rəğbət qazanmış şiə sufi təriqəti idi. Bəktaşi (Bektaşiyye) təriqətinin bir qolu olduğu güman edilir. Baba Samit, rəvayətə görə, hərəkatın banisi Hacı Bektaş Vəlinin oğludur. Həmçinin türbə kitabələrinə görə İmam Əli Rzanın nəslindəndir. Azərbaycanda Baba Samit hərəkatının tarixi kifayət qədər zəif araşdırılıb.

Bəktaşi hərəkatının Azərbaycanda XVI əsrə qədər geniş yayıldığı məlumdur. Səfəvi dövləti qurulduqdan sonra bu şiə ordeni hakimiyyət tərəfindən təbliğ edildi. 16-cı və 19-cu əsrlər aralığında xeyli sayda sufi təkkələri fəaliyyət göstərmişdir.

Azərbaycanda, Sabirabad yaxınlığındakı Baba Samid məqbərəsi hələ də əhali tərəfindən ehtiramla yad edilir, lakin sovet dövründən qalma diqqətsizlik nəticəsində həm təsəvvüf təriqətlərinin tədqiqi, həm də onların adət-ənənələri ilə bağlı biliklər zəifdir.

**Baba Samid məqbərəsi** Sabirabad rayonunun Şıxlar kəndi ərazisində magistral yolun kənarında yerləşən ibadətgahdır. Azərbaycan Tarix İnstitutunun professoru, tarix elmləri doktoru Məşadıxanım Nemətova türbənin tarixini araşdırmış və bu barədə öz fikirlərini dəfələrlə dərc etmişdir. Baba Samid türbəsinin ərəb - fars dilində 1-ci və 3-cü sətirlərinin 9 sətirində, XIX surə, 31-32-ci ayələrdə Qurandan yazılmışdır. 4-5-ci sətirlər İmam Əlinin tərifinə, qalan 4 sətirdə isə I Təhməsp türbəsinin Səfəvi şahı (padşahı) hicri 993-cü ildə Şirvan valisi Abdulla xan Ustaclı tərəfindən tapşırılmışdır. (XI-1585) "səadət mənbəyi olan seyidlərin rəhbəri (burada seyid "böyükdür"), Baba Samid bin Bektaş bin Sultan Əli ibn Həzrəti Musa Ərrizanın başı üçün tikilmişdir" kimi yazılar qeyd edilmişdir. Baba Samid Hacı Bektaşın oğludur. Onu İmam Rza (765-818) ilə əlaqələndirirlər. Hacı Bektaşın İmam Rzanın oğlu (məzhəb oğlu) olması onun rəhbərlik etdiyi cəmiyyətin şiəliklə məşğul olduğuna dəlalət edir.
**Manel Navarro Kesada** (*isp.* Manel Navarro Quesada; 7 mart 1996) və ya sadəcə **Manel Navarro** — İspaniya müğənnisi və bəstəkarı. O, İspaniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

### 2014-2016: Başlanğıc

2014-cü ildə Manel Navarro *Catalunya Teen Star* musiqi yarışmasında qalib gəlmişdir. Qalibiyyətin ardınca Manel TeenStarRecords albom şirkəti ilə anlaşma imzalamışdır. Həmin ilin dekabr ayında ifaçının "Brand New Day" adlı debüt sinqlı buraxılmışdır. 2015-ci ildə Sweet California qrupunun tur çərçivəsində təşkil etdiyi konsertdə Manel də səhnə almışdır. Həmin ildə müğənni Sony Music Spain albom şirkəti ilə yeni bir müqavilə imzalamışdır. 2016-cı ilin iyun ayında onun "Candle" adlı ikinci sinqlı təqdim edilmişdir. Mahnı İspaniya hit paradlarında yüksək sıralarda yer almışdır.

### 2017-indiki zaman: Avroviziya

2017-ci ilin yanvar ayında Manel Navarronun "Do It for Your Lover" mahnısı təqdim edilmişdir. Daha sonra ifaçının həmin mahnı ilə İspaniyanın TVE telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edəcəyi öz təsdiqini tapmışdır. Yaranan mübahisələrə baxmayaraq, fevral ayının 11-də Manel seçim turunun qalibi elan edilmişdir.. Seçim turunda Manel münsif səsverməsinin qalibi olsa da, SMS səsverməsində üçüncü yerdə qərarlaşmışdır. Mübahisələrin yaranmasına əsas səbəb radioaparıcı Xavi Martinesin münsiflər heyəti panelində olması ilə bağlı idi. Martines seçim turunun keçirilməsindən öncə Maneli öz radio şousuna dəvət etmiş və ona dəstək olduğunu bildirmişdir. Yarışmanın finalında Martines ən yüksək səsi Manelə verməklə qalmamış, Manelin əsas rəqibinə isə ən az səs vermişdir. Nəticədə Manel seçim turunun qalibi elan edildikdən sonra yarışmanın keçirildiyi studiyada əyləşən insanlar etiraz səslərini yüksəltmiş və münsiflər heyəti saxtakarlıqda ittiham olunmuşdur.

Manel Navarro "Do It for Your Lover" mahnısı ilə İspaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmiş və nəticə olaraq finalda sonuncu yerdə qərarlaşmışdır.

Avroviziyadan sonra 2017-ci ilin iyun ayında Manelin "Keep On Falling" adlı yeni sinqlı pərəstişkarlarına təqdim edilmişdir. Mahnı İspaniya hit paradlarında 37-ci yerədək yüksələ bilmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

* "Brand New Day" (2014)
* "Candles" (2016)
* "Do It for Your Lover" (2017)
* "Keep On Falling" (2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  Manel Navarro // .
2. ↑  "Manel Navarro to represent Spain in Kyiv!". eurovision.tv. AYİ. 11 fevral 2017. 2017-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-13.
3. ↑  "Manel Navarro logra el pase a Eurovisión con corte de mangas y "tongo" incluidos". ELMUNDO (İspanca). 2021-05-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-13.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Barei  "Say Yay!"** | **İspaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Alfred və Amaya  "Tu canción"** |

Xarici keçidlər
---------------
**Ross** (norv. Rossøya) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan qayalıqdan təşkil olunmuş adalardan biri. Sjuoyane adaları qrupuna daxildir. Şimal-Şərq Torpağından şimalda yerləşir. Barens dənizi akvatoriyasına daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Şimal qütbü ilə ada arasında 1024,3 km, Lonqyirbyuen arasında 350 km, Şimal-Şərq Torpağı arasında məsafə isə 50 km-dir.

Vesle Tavleoya adasından .imal-qərbdə yereləşir. Adanın ən ucqar şimal nöqtəsi 80° 49′ 44.41″ş.e ərazisində yerləşir və həm Şpitsbergen həmdə Noerveçin ən ucqar nöqtəsidir. Bəzən bu nöqtəni Avropanın ən ucqar nöqtəsi hesab edirlər. Ancaq bu o zaman mümkün ola bilər ki, Frans-İosif Torpağı hesaba alınmasın. belə ki, Rudolf adasında yerləşən Fliqeli burnu 81° 48′ 24″ ş. e yerləəşir.

Adaya çatmış gəmilər artıq buradan şərqə doğru buz örtüyü səbəbindən hərəkət etməkdə çətinlik çəkirlər. Amma Şpitsbergenin cənub-şərqdə yerləşən adalarına nisbətdə bu adaya Qolfstrim cərəyanının təsiri daha yüksəkdir.

Ada yaşıllığa bürünmüşdür. Burada bitən Cochleraria groenlandica bitkisi Kiçik qaqarkaların təbii gübrələrindən bəhrələnərək yayılır. Adada görünən tək məməli ağ ayıdır. Onlar əsasən qış ayları adadaya qışlamaq məqədi ilə gəlirlər

Tarixi
------

Ada tanınmış hərbi ingilis dənizçisi, Kral Coğrafiya Cəmiyyətinin üzvü Ceyms Rossun (1800-1862) şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1827-ci ildə Vilyam Parri ilə birlikdə Şimal qütbünə getmək istəsələrdə Tusenoyane adaları və Ross adası yaxınlığında buzların gəmini sıxışdırması bəbəbindən geri dönməli olmuşlar. bununla belə bu ekspedisiya irəliləmə məsələsində bir rekorda imza atmışdı. Sjuoyane adaları ilk dəfə 1618-cı ildə balina ovçuları tərəfindən kəşf edilsə də adalar xəritəyə 1663-cü ildə Hendrik Donsker tərəfindən (*ing.* Hendrick Doncker) salınmışdır. Sonradan adalar Piter Qus (*ing.* Pieter Goos), Kornelis Jil (*ing.* Cornelis Giles) və Otqer Rep (*ing.* Outger Reps). kimi kartoqpafların xəritələrində əks olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Norwegian Polar Institute.* "Rossøya". 2016-05-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-16.
2. ↑  *Norwegian Polar Institute.* "Sjuøyane" (English). 2012-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 June 2009.
3. ↑  *Prestvold, Kristin.* "Phipps' og Parry's expeditions". Norwegian Polar Institute. 2012-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 June 2009.
4. ↑  *Conway, W. M.* No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: Cambridge University Press. 1906.
Xətlərin kəsişməsi (animasiya)
**Evklidin paralellik aksiomu** və ya **beşinci postulatı** — klassik planimetriyanın əsasını qoyan aksiomlardan biri. İlk dəfə Evklidin "Başlanğıclar" əsərində verilmişdir:

*Əgər iki düz xəttin üzərinə düşən düz xətt bir tərəfdə iki düz bucaqdan az olan daxili bucaqlar əmələ gətirirsə, qeyri-müəyyən müddətə uzadılırsa, bu düz xətlər bucaqların iki düz bucaqdan az olduğu tərəfdə birləşəcək.*

Evklid postulat və aksioma anlayışlarından onların fərqlərini izah etmədən istifadə edir; Evklidin Başlanğıclar əsərinin müxtəlif əlyazmalarında müddəaların aksioma və postulatlara bölünməsi fərqlidir, necə ki, onların sırası üst-üstə düşmür. Heyberqin "Principia" adlı klassik nəşrində qeyd olunan iddia beşinci postulatdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4173277-7 · Microsoft: 189160397 |
Qara Dəniz Forumuna üzv dövlətlər
**Tərəfdaşlıq və Dialoq üçün Qara Dəniz Forumunun** (BSF) ilk sessiyası – iyun 2006-cı il tarixlərində Buxarestdə keçirilmişdir. Forum Rumıniya təşəbbüsü ilə baş tutmuşdur və ilkin olaraq prezidentlər səviyyəsində hər il müntəzəm keçirilən sammitlər və həmin illik fasilələr ərzində tematik və ya sektorlar üzrə əməkdaşlıq görüşlərinin keçirilməsi nəzərdə tutulur. Sessiyaların keçirilmə məkanı üzv dövlətlər arasında növbəli şəkildə razılaşdırılmaqla seçilir. Forum yeni regional institutlar yaratmaq məqsədi daşımır, əksinə, geniş Qara dəniz regionu ölkələri ( Cənubi Qafqazdan Xəzər dənizinə qədər daxil olmaqla) və bu qrup ölkələrlə beynəlxalq təşkilatlar arasında müntəzəm məsləhətləşmə prosesinə çevrilmək məqsədi daşıyır. İlk sammitdən sonra başqa sammitlərin keçirilməsi nəzərdə tutulmayıb.

Rumıniya və Bolqarıstan Aİ-yə daxil olduqdan sonra Forum Şimali Avropa ölkələri və Baltik dənizi ölkələri üçün Şimal Ölçüsü təşəbbüsünə bənzər Qara və Xəzər dənizi dövlətləri ilə əməkdaşlıq üçün Aİ təşəbbüsü formasını aldı.

Üzvlük
------

Rumıniya prezidenti Trayan Besesku, Moldova prezidenti Vladimir Voronin, Ukrayna prezidenti Viktor Yuşşenko, Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvili, Ermənistan prezidenti Robert Köçəryan, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Türkiyənin dövlət naziri və Bolqarıstanın bir nümayəndəsi parlamentin ilk iclasında Birgə Bəyannamə imzalayıblar. Onlara ABŞ, NATO və Aİ-nin yüksək səviyyəli rəsmiləri də qoşulub.

Üzvlər dövlətlər

* Ermənistan Ermənistan
* Azərbaycan Azərbaycan
* Gürcüstan Gürcüstan
* Moldova Moldova
* Rumıniya Rumıniya
* Ukrayna Ukrayna

Müşahidəçi dövlətlər

* Bolqarıstan Bolqarıstan
* Türkiyə Türkiyə
**İsmayıl Mahir** (1928, İnəkdağı, Yeni Bəyazid qəzası – 1995, Gəncə) — Aşıq, sazbənd və şair.

Həyatı
------

Nağıyev İsmayıl Bahan oğlu 1925-ci ildə Göyçə mahalının İnəkdağı kəndində anadan olub. O el arasında sinədəftər aşıq, el şairi və mahir sazbənd kimi şöhrət tapmışdır.

Uşaq ikən ata və anasını itirən balaca İsmayıl Gəncədə yaşayan bacısı Zibərin himayəsində böyümüşdür.

17 yaşında ikən yenidən Göyçə mahalına qayıtmış, Dədə Ələsgər ocağında Aşıq Talıbdan və Aşıq Nəcəfdən 5 il dərs almışdır. Ustadları onu yüksək qiymətləndirmişlər və o "Mahir" təxəllüsünü qazanmışdır.

Tərlan Göyçəli "Göyçə aşıq məktəbi" kitabında İsmayıl Mahir haqqında yazır: — "Ələsgər ocağından kamil dərs alan, sazın sirlərinə mükəmməl yiyələnən sənətkar bənzərsiz çalğısı, əfsunlu oxuması ilə aşıq ifaçılıq sənətində öz dəsti-xəttini yaradıb, bir müddətdən sonra taleyini birdəfəlik Gəncə şəhərinə bağlamışdır."

İsmayıl Mahir həmçinin "İsmayıl və Qəmzə" dastanının yaradıcısıdır.

Gəncə şəhərində və ətraf bölgələrdə sazbənd kimi də mahir sənətkar olan İsmayıl Nağıyev 1995-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.
2. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.
**Valeh Əvəz oğlu Mirzəyev** (13 dekabr 1956, Astarxanbazar) — Azərbaycanın tanınmış şair və publisisti. Azərbaycan müəllimi qəzetinin keçmiş baş redaktoru. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Mirzəyev Valeh Əvəz oğlu (Valeh Mirzə) 1956-cı il 13 dekabrda Cəlilabad rayonun Ləkin kəndində anadan olub.1974-cü ildə Ləkin kənd orta məktəbini bitirib.1976-cı ildə M. F. Axundzadə adına Rus dili və Ədəbiyyat İnstituna (indi ki, Bakı Slavyan Universiteti) daxil olub.1981-ci ildə İnstitunu bitirdikdən sonra Cəlilabad rayonun Xəlilli kənd 8-illik məktəbində rus dili və ədəbiyyat müəllimi çalışıb.1984-cü ildən 2000-ci ilədək "Azərbaycan pioneri >> indiki <<Savalan>> qəzetində müxbir, baş redaktor müavini və baş redaktor vəzifələrində çalışıb.2000–2001-ci illərdə <<Bakı Post>> qəzetində ,2001–2007-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin rəsmi orqanı olan <<Azərbaycan müəllimi" qəzetində baş redaktor vəzifələrində çalışıb.

Valeh Mirzə şair kimi yaradıcılığa yeniyetmə yaşlarından başlayıb.İlk şeirləri 1972-1973-cü illərdə "Azərbaycan pioneri>>,<<Azərbaycan gəncləri>> qəzetlərində dərc olunub.2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezdenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub.1997-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü olub AZƏRBAYCAN YAZIÇILAR İTTİFAQININ ÜZVÜDÜR.. Müxtəlif illərdə <<Araz>> Ali ədəbi və <<Azərbaycan bayrağı>> media mükafatlarına layiq olub.2005-ci ildə Avropa Nəşr və Mətbuat evi tərəfindən <<İlin ən yaxşı vətənpərvər şairi" medalı ilə təltif olunub. Ulu öndər Heydər Əliyev haqqında iki eyni adlı "Azərbaycan dövlətçiliyinin qoşa qanadı" kitabına görə 27.12.2004-cü ildə Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Forumun 1-ci diplomuna layiq görülmüşdü. Valeh Mirzə 15 kitab müəllifdi 9-cu "Söz ilə qazandın əbədiyyəti" kitabı alim Mir Cəlal Paşayevin 100-illik yubileyinə həsr olunub.

1993-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyası yarandığı ilk gündən üzvüdür. İki oğul atasıdır.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Laçınkənd.

**Laçın massivi** və ya **Laçınkənd** — Bakının Qaradağ rayonu ərazisində, Qurd qapısı yaxınlığında Bakı dairəvi avtomobil yolu üzərində yaşayış massivi.

Tarixi
------

1993-cü ildə Laçın rayonu ermənilər tərəfindən işğal edildikdən sonra əsasən Laçın rayonunun İmanlar kəndinin əhalisi burada yerləşmişdir.

Yaşayış massivi daha çox *Laçınkənd* adı ilə tanınır.

Coğrafiyası
-----------

Yaşayış massivi dağın yamacında yerləşir. Həmçinin "Qurd qapısı" adlanan ərazi ilə Sədərək Ticarət Mərkəzi aralığında, Bakı dairəvi avtomobil yolu üzərindədir.

Təhsil
------

Laçın massivində Laçın rayonu İmanlar kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir (*Laçın rayonu Vüqar Cavanşir oğlu Niftəliyev adına İmanlar kənd tam orta məktəbi isə Sumqayıtın Hacı Zeynalabdin qəsəbəsində fəaliyyət göstərir*).

İstinadlar
----------

1. ↑  "BAKI, QARADAĞ, QURD QAPISI, LAÇIN MASSİVİ" (PDF). 2018-09-13 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-07-14.
2. ↑  "Laçın rayonunun təhsil müəssisələrinin 2017-2018-ci tədris ili üçün DİSLOKASİYASI". 2021-05-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-14.
Seksual penetrasiya, yaxud Cinsi nüfuz insan və heyvan cinsiyyətində cinsiyyət orqanı və ya barmaqlar kimi bədən orqanlarının vajina, anus və ya ağız kimi orqanlara daxil edilməsi hərəkətidir.

Bu termin hüquqda da geniş formada istifadə olunur. Bir çox ölkələrdə təcavüzü cəzalandırmaq üçün vajinanın və ya anusun cinsi orqan və ya başqa bir əşya ilə zorlanması şərti tələb olunur.

Təriflər
--------

Penisin vajinaya daxil olmasına vaginal cinsi münasibət deyilir. Eynilə, penisin anusa nüfuz etməsi isə anal seks adlanır. Nüfuzetməyə məruz qalan orqan ağız olanda isə oral seks baş verir. Penis ilə baş verən hadisə fellatio, vulva ilə baş verən hadisə isə cunnilingus adlanır. Ağızın anusa daxil olmasına anilingus deyilir. Penetrasiya üçün barmaqlardan istifadə edildikdə barmaqlama, yumruqdan istifadə edildikdə isə fistinq adlı hadisə baş verir. Penetrasiyada təkcə orqanlardan istifadə edilmir. Dildo, vibrator və ya digər seks oyuncaqları da penetrasiya üçün istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cecie Starr, Beverly McMillan.* Human Biology. Cengage Learning. 2008. səh. 314. ISBN 978-0495561811. October 15, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 30, 2013.
2. ↑  Sexual intercourse // Collins English Dictionary. January 28, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2012.
3. ↑  *Savage, Dan.* Savage Love from A to Z: Advice on Sex and Relationships, Dating and Mating, Exes and Extras (ingilis). Sasquatch Books. 2021-09-21. ISBN 978-1-63217-383-6. 2022-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
4. ↑  *Barry R. Komisaruk; Beverly Whipple; Sara Nasserzadeh; Carlos Beyer-Flores.* The Orgasm Answer Guide. JHU Press. 2009. 108–109. ISBN 978-0-8018-9396-4. İstifadə tarixi: November 6, 2011.
5. ↑  *Janell L. Carroll.* Sexuality Now: Embracing Diversity. Cengage Learning. 2009. 270–271. ISBN 978-0-495-60274-3. October 21, 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 19, 2010.
**Mutagenez** – irsi dəyişkənliklərin yaranması prosesi, fiziki, kimyəvi (süni) və təbii (sponton) amillərlə meydana gəlir. İonlaşdırıcı şüaların mutagen təsirinin öyrənilməsi göstərmişdir ki, bütün tədqiq olunan müxtəlif orqanizmlərdə onlar çoxlu miqdarda gen mutasiyalar və xromosom dəyişilmələri əmələ gətirir ki, bu da yəni indiksion mutasiyaların tezliyi əsas etibarilə radiasiyanın dozasından asılıdır.

İonlaşdırıcı şüalar gen mutasiyaların tezliyinə nisbətən xromosom dəyişilmələri spontan arasında olduğundan xeyli çoxdur. Fiziki mutagenlərə ionlaşdırıcı şüalardan başqa ultrabənövşəyi şüalar da aiddir.

Bu şüalar atomları ionlaşdırmır, onların yalnız elektron təbəqələrini oyadır və hüceyrədə kimyəvi reaksiyalar yaradır ki, bunun da nəticəsində mutasiya törəyir. Kimyəvi mutagenlər üçün də gen mutasiyaları və xromosom dəyişilmələri törətmək xarakterikdir. Süni yolla mutasiya törətməyin üsullarının işlənməsi mutagenləri tətbiq etməklə seleksiyanı xeyli sürətləndirmək imkanları açmışdır ki, bu da seleksiyaçıya seçmə üçün başlanğıc material verir; bir çox yüksək məhsuldar kənd təsərrüfatı bitki sortları, qiymətli mikroorqanizm ştampları yaradılmışdır. Bu məqsədlə seleksiyada kimyəvi mutagenlər və supermutagenlər böyük müvəfəqiyyətlə tətbiq edilir. Bitkilərin seleksiyasında süni yolla salınmış poliploid mutasiyalardan istifadə olunur.

Mutagenlər
----------

irsi dəyişkənliklər (mutasiyalar) yaradan fiziki və kimyəvi amillər ətraf mühitin antropogen çirklənməsi nəticəsində çoxlu miqdarda M. toplanır. M.-rə bir çox pestisidlər, azot gübrələri (nitritlər), ağır metallar, bəzi dərmanlar, radioaktiv maddələr, viruslar, bakteriyalar və s. aiddir.

Xarici keçid
------------

*

Həmçinin bax
------------

* Orqanimz
* Bitkilər
* Heyvanlar

İstinadlar
----------

1. ↑   Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.