recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi
**Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi** — 2004-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyinin nəzdində yaradılmışdır.

Haqqında
--------

Mərkəzdə 20 çarpayılıq stasionar, funksional müayinə otaqları, fizioterapevtik müalicə kabinələri, müalicəvi idman, trenajor və duş zalları fəaliyyət göstərir. Mərkəz Yaponiya və Almaniya istehsalı olan müasir tipli avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Burada muxtar respublika ərazisində yaşayan əlillər pulsuz bərpa müalicəsi qəbul edirlər. Mərkəzdə, əsasən, fizioterapevtik müalicə metodlarından istifadə olunur. Müalicə elektriklə, işıqla, infraqırmızı və ultra-bənövşəyi lampalarla, aşağı tezlikli, ultra yüksək tezlikli mikrodalğalı aparat vasitəsilə, masajla, müxtəlif duşlarla (sınaq duşu, yağış tipli, toz tipli duş, sirkulyar duş), burulğanlı vanna, parafin vannası ilə aparılır. Bərpa müalicəsi qəbul edənlər pulsuz yeməklə də təmin edilirlər.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Naxçıvan Əlillərin Bərpa Mərkəzi**// Naxçıvan Ensiklopediyası / V.Y. Talıbov. — Təkminləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr. — Naxçıvan, 2005. — 2 cilddə. — II cild. — Səhifələrin sayı: 380. — Səh.: 83. — ISBN 5-8066-1468-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Naxçıvan Əlillərin Regional Bərpa Mərkəzi
**Yaşıl mil** (*ing.* The Green Mile) — 1999-cu ildə istehsal olunmuşdur. Rejissoru ve ssenaristi Frenk Darabotdur. Film Stiven Kinqin eyni adlı romanı əsasında çəkilmişdir.
Film, "Ən Yaxşı Film" , "Ən Yaxşı Köməkçı Kişi Aktyor", "Ən Yaxşı Film Musiqisi" naminasiyalari üzrə Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdir.

Məzmun
------

Kifayət qədər yekəpər olan Con Koffi iki balaca qızın öldürülməsində təqsirli bilinir. Vahiməli görüntüsünün əksinə olduqca incə və qarışıq iç dünyası olan Koffi bəzi fövqəlbəşər güclərə sahibdir. Təcridxananın edam otağı baş gözətçisi Paul Edgecombun ondan həqiqətən günahkar olub olmadığını soruşması ilə birlikdə aralarında bir dialoq başdıyır. Xəstə olan Paul Edgecomb Koffinin gücləri sayəsində sağalması ilə hadisələr inkişaf etməyə başlayır. Koffi fövqəlbəşər gücü sayəsində öz içinə çəkdiyi xəstəlikləri ağzından sərbəst buraxaraq həyatına davam edir. Edgecombun Koffi bu gücünün fərqinə varmasıyla ona olan münasibəti dəyişməyə başlayır. Koffi bu gücü sayəsində möcüzələr yaradır və Edgecomb bu möcüzə insanın həyatına davam etməsinin vacib olduğunu düşünür. İrəliləyən süjet xəttində hadisələr bu xətt üzrə inkişaf edir.

Çəkiliş yeri
------------

Çəkiliş məkanı kimi indi istifadəsiz qalan Tennessee Dövlət Cəzaçəkmə Müəssisəsi qərar verilmişdir. Edamların həyata keçirildiyi elektrik kreslonun dizaynı hazırlanarkən, Nyu-Yorkdakı Sing Sing həbsxanasının reallığından istifadə edilmişdir.

Rollarda
--------

| Aktyor | Rol |
| --- | --- |
| Tom Hanks | Paul Edgecomb |
| David Morse | Brutus 'Brutal' Howell |
| Bonnie Hunt | Jan Edgecomb |
| Michael Clarke Duncan | John Coffey |
| James Cromwell | Hal Moores |
| Michael Jeter | Eduard 'Del' Delacroix |
| Graham Greene | Arlen Bitterbuck |
| Doug Hutchison | Percy Wetmore |

Film haqqında şərhlər və fikirlər
---------------------------------

Film tənqidçilər tərəfindən Stephen Kingin romanının yaxşı bir uyğunlaşması kimi bəyənilmişdir. Romandan yalnız çox az bir hissə çıxarıldığı üçün üç saat davam edən bir film olmuşdur.

Film, IMDb (İnternet Film Məlumat bazası) siyahısında 2014-cü ilin Fevral ayı etibarilə təxminən 492,188 adamın səsi ilə 10 baldan orta hesabla 8,5 bal yığaraq ən yaxşı 250 film arasında 45-ci yeri əldə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
2. ↑  IMDb (ing.). 1990.
3. ↑  .
4. ↑  "Boxofficemojo.com Hasılat Detayları". 2006-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-12.
ABŞ-in Milli Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzi, 2012-ci il
**Təhlükəsizlik əməliyyatları mərkəzi** (SOC) — təşkilatı kibertəhlükələrdən qorumaq məsuliyyəti daşıyan mərkəz. SOC analitikləri təşkilatın şəbəkəsinin gecə-gündüz monitorinqini həyata keçirir və potensial təhlükəsizlik insidentlərini araşdırır. Kiberhücum aşkar edilərsə, SOC analitikləri onu aradan qaldırmaq üçün lazım olan bütün addımları atmağa cavabdehdirlər. O, təşkilatın təhlükəsizlik vəziyyətini idarə etmək və artırmaq üçün üç hissədən ibarətdir: insanlar, proseslər və texnologiya. İdarəetmə və uyğunluq bu hissələri birləşdirən bir çərçivə yaradır. Bina və ya obyekt daxilindəki SOC, işçilərin məlumatların emalı texnologiyasından istifadə edərək sayta nəzarət etdiyi mərkəzdir. Tipik olaraq, SOC girişin idarə edilməsi mexanizmi və işıqlandırma, siqnalizasiya və avtomobil maneələrinə nəzarət etmək üçün təchizatla təmin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Vielberth, Manfred; Böhm, Fabian; Fichtinger, Ines; Pernul, Günther.* "Security Operations Center: A Systematic Study and Open Challenges". IEEE Access. 8. 2020: 227756–227779. doi:10.1109/ACCESS.2020.3045514. ISSN 2169-3536.
2. ↑  *de Leon, Sixto O.* Security: Defense Against Crime. Manila: National Book Store. 1976. səh. 17.
3. ↑  *Nadel, Barbara A.* Building Security: Handbook for Architectural Planning and Design. McGraw-Hill. 2004. 2.20. ISBN 978-0-07-141171-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Maliyyə bazarları üzrə kibertəhlükəsizlik strategiyası
* Kiber Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzi istifadəyə verilib
**Vücudnamə** — aşıq şeri şəkli. Vücudnamələrdə insanın ayrı-ayrı yaş mərhələlərinin səcıyyəsi verilir. Bu şeir formasında sənətkarlar bir növ özünün əsli-nəcabəti, ana bətninə düşməsi, anadan olması, uşaqlıq illəri, təhsil alması, ədəb-ərkanı həyatının müxtəlif yaş dövrləri, oturub-durması, ailə məişəti, məhəbbəti, elobası, həyat yollarında olan çətinlikləri, gənclik, ahıllıq dövrü və s. haqqında avtobioqrafik məlumatlar verir.

Azərbaycan aşıq və şairlərinin bəziləri gəraylı, qoşma, divani və s. şeir janrlarında vücudnamələr yazmışlar. Bu cür vücudnamələrin sayı çox azdır. Çünki, bu növ şeir yazmağın öz çətinlikləri var. Burada müəllifdən geniş dünyagörüşü, zəngin bilik, psixoloji, fəlsəfi duyum və s. tələb olunur.

Koroğlunun "Bənzərsən" rədifli vücudnaməsi Azərbaycan poeziyasında bu şeir şəklinin ən tanınan nümunələrindəndir. Ümumiyyətlə, Koroğlunun iki vücudnaməsi var. Onların hər ikisi qoşma janrındadır. Bu vücudnamələrdən biri insan, digəri isə at haqqındadır. İnsan haqqındakı "Bənzərsən" vücudnaməsi dastanın heç bir qolunda yoxdur. Onu müstəqil qoşma kimi 1804-cü ildə Əhərli şair Əndəlib Qaracadaği yazıya alıb, öz əlyazmalarına daxil etmişdir. Ə.Qaracadağinin əlyazmalardan ibarət həmin dəftəri hazırda Sankt-Peterburq şəhərində saxlanır. Koroğlunun "Bənzərsən" vücudnaməsinin də orijinalı həmin dəftərdədir. Koroğlunun digər vücudnaməsi isə ərəb atına həsr olunub.

Vücudnamə
---------

Üç yaşından beş yaşına varanda,  

Yenicə açılan gülə bənzərsən,  

Beş yaşından on yaşına varanda,  

Arıdan saçılmış bala bənzərsən.  

  

On dördündə sevda enər başına  

On beşində yavan kirər duşuna  

Çünki yetdin iyirmi dörd yaşına  

Boz, bulannıq axan selə bənzərsən  

  

Otuzunda kəklik kimi səkərsən,  

İgidlik eyləyib qanlar tökərsən,  

Qırxında sən əl haramdan çəkərsən,  

Sonası ovlanmış gölə bənzərsən.  

  

Əllisində əlif qəddin çəkilər,  

Altmışında ön dişlərin tökülər,  

Yetmişində qəddin, belin bükülər,  

Karvanı kəsilmiş yola bənzərsən.  

  

Səksənində sinən enər dizinə,  

Doxsanında qubar qonar gözünə,  

Koroğlu der, çünki yetdin yüzünə,  

Uca dağ başında kola bənzərsən

Həmçinin bax
------------

* Ustadnamə
* Qoşma
* Bayatı
* Gəraylı
* Tuyuq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aşıq şeirinin şəkilləri". 2017-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-04-23.
2. ↑  *Məhərrəm Qasımlı, Mahmud Allahmanlı.* "Aşıq şeirinin poetik biçimləri və çeşidləri" (az.). Elm və təhsil. 2018. 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-13.
3. ↑  "Koroğlunun vücudnamələri". 2020-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-05.
**Windows Reestr (Windows Registry)** - Kompüterdə sistemin bütün sazlanmalarını, quruluşunu özündə saxlayan bazadır. Burada işləyərkən çox ehtiyatlı olmaq lazımdır.

Reestri görmək üçün Start - Run sətrində regedit yazıb Enter vurmaq lazımdır. Reestr 6 bölmədən ibarətdir:

* HKEY\_CLASSES\_ROOT - fayl genişlənmələri haqqında məlumatları özündə saxlayır,
* HKEY\_CURRENT\_USER - müəyyən istifadəçinin sazlanmaları,
* HKEY\_LOCAL\_MACHINE - kompüterdə olan proqramlar, drayverlər haqqında və digər əsas sazlanmalar,
* HKEY\_USERS - bütün istifadəçilər haqqında məlumatlar,
* HKEY\_CURRENT\_CONFIG - kompüterin konfiqurasiyası.

Reestrdə hər hansı dəyişiklik sistemin işinə təsir edir, buna görə də öz işində arxayın olmayanlara reestrdə işləmək məsləhət görülmür. Ehtiyat üçün reestrin kopyasını götürmək olar. Bunun üçün Start - Run sətrində regedit yazıb Enter vurmaq, File menyusundan Export seçmək, ad yazmaq və Save vurmaq lazımdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Reestr Microsoft Windows
* MSDN
**Stevo Pendarovski** (mak. Стево Пендаровски, 3 aprel 1963, Skopye) — makedoniyalı siyasətçi, Şimali Makedoniya Respublikası prezident seçkiləri namizədi.

Həyatı
------

Stevo Pendarovski 3 aprel 1963-cü ildə Üskubda dünyaya gəlmişdir. Ali təhsilini Üskup Müqəddəs Kiril ve Metodius Universitetində almış, 1987-ci ildə universitetin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Daha sonra yenə eyni universitetdə magistr və doktorluq dərəcələrinə yiyələnmişdir. 2008-ci ildən Üskup Amerikan Kolleci Universitetində "Beynəlxalq təhlükəsizlik, xarici siyasət və qlobalizasiya" ixtisası üzrə professor köməkçisi vəzifəsində çalışmaqdadır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

2001–2004-cü illərdə prezident Traykovskinin milli təhlükəsizlik məsləhətçisi vəzifəsini icra edən Pendarovski 2004–2005-ci illərdə Dövlət Seçki Komissiyasına rəhbərlik etmişdir. 2005–2009-cu illərdə prezident Zrvenkovskinin xarici siyasət müşaviri olmuşdur. 2014-cü il prezident seçkilərində iştirak edən siyasətçi SDSM-nin namizədi olaraq seçkilərdə müvəffəqiyyətsizlik əldə etmişdir. 2016–2017-ci illərdə millət vəkili olan Pendarovski, 2017-ci ilin noyabr ayından etibarən NATO Milli Koordinatorluq vəzifəsini icra etməkdədir.

Prezidentliyə namizədliyi
-------------------------

2019-cu il aprelin 21-də Şimali Makedoniya Respublikasında keçirilən prezident seçkilərində iştirak edib. Seçkilərdə üç əsas namizəd- Stevo Pendarovski, Gordana Silyanovska və Blerim Reka mübarizə aparıb. Namizədlərdən hər hansı biri səsvermədə iştirak edən seçicilərin səsinin 50 faizdən çoxunu qazanmayıb. Stevo Pendarovski 42.25 faiz səslə rəqiblərini keçərək,2019-cu ilin mayın 5-də səsvermənin ikinci turunda iştirak edəcək. Makedoniya hakimiyyəti, o cümlədən ölkənin türk icmaları Stevo Pendarovskini müdafiə edirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Stevo Pendarovski // Munzinger Personen (alm.).
2. ↑  "Kuzey Makedonya'da cumhurbaşkanlığı için üç aday yarışacak". 2019-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
3. ↑  "**STEVO PENDAROVSKI**". 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-24.
**İsgəndər Xəlilov** — sahibkar, "Tərəqqi" medalı laureatı, Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

1955-ci il dekabrın 9-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutu, 1984-cü ildə isə Moskva Hüquq Akademiyasını bitirmişdir. Bir müddət Bakı şəhərinin müəssisələrində ixtisası üzrə işləmişdir. 1988-ci ildən 1991-ci ilə qədər "LUKoyl" şirkəti prezidentinin məsləhətçisi olmuşdur.1991-ci ildə "LUKoyl" - Azərbaycan" Neft Şirkətinin direktorlar şurasının sədri seçilmişdir. 1996-cı ildən 2000-ci ilə qədər "LUKoyl"- Türkiyə" nümayəndəliyi İdarə Heyətinin rəhbəri olmuşdur.2000-ci ildə "Slavneft"in Neft-qaz şirkətində fəaliyyətə başlamışdır. "Slavneft"in İdarə Heyətinin uzvu, xarici iqtisadi fəaliyyət və inkişaf üzrə vitse-prezidenti olmuşdur.2003-cü ilin fevralından "LUKoyl" Oversiz Holdinq LTD"-nin beynəlxalq fəaliyyət üzrə vitse-prezidenti işləmişdir.Geologiya mineralogiyaelmləri doktorudur. Rusiya, MDB olkələri və uzaq xarici olkələrdəki neft biznesi ilə bağlı olan, peşəkar dairələrlə geniş işguzar əlaqələri var. 
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

Mənbə
-----

* Azərbaycan Diasporu Enskilopedik Məlumatlar Toplusu
Himalay, kosmosdan görünən Yer kürəsinin ən yüksək dağ silsiləsi
**Dağ silsiləsi** — sıra ilə düzülmüş və hündür yerlə birləşən dağlar və ya təpələr silsiləsi. Dağ sistemi və ya dağ qurşağı eyni səbəbdən, adətən orogenezdən yaranan forma, quruluş və düzülüşünə görə oxşarlığa malik dağ silsilələri qrupudur. Dağ silsilələri müxtəlif geoloji proseslər nəticəsində əmələ gəlir, lakin Yerdəki əhəmiyyətli olanların əksəriyyəti tektonik plitələrin nəticəsidir. Dağ silsilələri Günəş sistemindəki bir çox planetar kütləli obyektlərdə də rast gəlinir və çox güman ki, əksər yer qrupu planetlərinin xüsusiyyətidir.

Dağ silsilələri adətən dağlıq ərazilər və ya aşırım və dərələrlə bölünür. Eyni dağ silsiləsindəki ayrı-ayrı dağlar mütləq eyni geoloji quruluşa və petrologiyaya malik deyillər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Definition of mountain system". Mindat.org. Hudson Institute of Mineralogy. 12 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 August 2017.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük katalan · Böyük norveç · Kanada · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 115131309 · NKC: ph124196 |
**Filipp Seymur Hoffman** (*ing.* Philip Seymour Hoffman; 23 iyul 1967[…], Feyrport[d], Nyu-York ştatı – 2 fevral 2014[…], Manhetten, Nyu-York ştatı) — ABŞ aktyoru.

Həyatı
------

1967-ci il iyulun 23-də Nyu-York ştatının Feyrport şəhərində anadan olan aktyor 90-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq kino karyerasına başlayıb. 1993-cü ildə "Qadın ətri" filmində yaratdığı ərköyün tələbə obrazı ilə prodüserlərin diqqətini özünə cəlb edə bilib.

Məşhur art-haus ustası, rejissor Pol Tomas Andersonla 5 filmdə əməkdaşlıq edən Hoffman öz potensialını tam şəkildə nümayiş etdirə bilib. 1998-ci ildə qara yumor və ironiya dolu filmlər çəkən Koen qardaşlarının "Böyük Lebovski" filmində yer alan Hoffman xarakterik aktyor kimi bir daha öz ustalığını nümayiş etdirib. 2006-cı ildə Kapote filmində Amerikanın tanınmış homoseksual yazıçısı Trumen Kapotenin obrazını canlandıran mərhum aktyor buna görə yeganə "Oskar" mükafatını qazanıb.

2010-cu ildə isə o, "Cek üzməyə gedir" filmi ilə rejissorluq debütü edib. 1999-cu ildən Mimi O'Donnel ilə evli olan aktyorun 3 övladı var. 2014-cü ildə Filip Seymur Hoffmanın rol aldığı 2 filmin premyerası keçiriləcək. 25 illik karyerası boyu əsasən ikinci plan rolları ifa edən aktyor uzun illər idi ki, narkotik aludəçisi idi.

Filmoqrafiya
------------

* Böyük Lebovski (1998)
* Maqnoliya (1999)
* İstedadlı cənab Ripli (1999)
* 25-ci saat (2002)
* Soyuq dağ (2003)
* Qeyri-mümkün missiya 3 (2006)

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  Philip Seymour Hoffman // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Filip Seymur Hoffman ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Fədayə Baris qızı Məmmədova** (3 iyun 1977, Laçın) — Azərbaycanlı müğənni, aktrisa.

Həyatı
------

Fədayə Məmmədova 3 iyun 1977-ci ildə Laçın şəhərində dünyaya göz açıb. Bacısı İlahə Fəda da ifaçılıq etmişdir. Bir dəfə ailəli olan xanım müğənninin bir oğlu var. Həyat yoldaşı onu tərk edərək Rusiyaya gedib. Oğlunu tək böyütməyə məcbur olan Fədayə Laçın elə o zamandan müğənniliyə başlayıb. Fədayə Laçın Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Azərbaycanın xalq artisti, xanəndə Canəli Əkbərovun tələbəsi olub və ifaçılığın sirlərini ondan öyrənib. Fədayə Laçın C. Əkbərovun tələbəsi olması ilə yanaşı, Azərbaycanın əməkdar və xalq artisti Arif Babayevdən də dərs almışdır. Fədayə Məmmədovanı Fədayə Laçın kimi Azərbaycan tamaşaçılarına tanıdan Azərbaycanın əməkdar artisti, mərhum Məhəbbət Kazımov olub.

Karyerası
---------

Bir çox xalq və bəstəkar mahnılarının mahir ifaçısıdır. Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrında (01 yanvar 2014-cü ildə ləğv edilmişdir) Azərbaycanın xalq artisti İslam Rzayev lə çalışmışdır.

2015-ci ildə müğənninin Cavanşir Quliyevin bəstələrindən ibarət albomu işıq üzü görmüşdür.

Diskoqrafiyası
--------------

* Tamaşa və Filmlərə Yazılmış Mahnılar (Cavanşir Quliyevin bəstələri)
* Ordan Burdan (Cavanşir Quliyevin bəstələri)

Həmçinin bax
------------

* İlahə Fəda
* Tacir Şahmalıoğlu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
**Mar Taşimoviç Bayciyev** (23 mart 1935, Cəlalabad – 29 oktyabr 2021, Bişkek) — qırğız yazıçısı.

Həyatı
------

Mar Taşimoviç Bayciyev 23 mart 1935-ci ildə Qırğızıstanda anadan olub. 1960-cı ildə Qırğızıstan universitetini bitirib. Pravda və Komsomolskaya pravda qəzetlərində çalışıb.

Mar Bayciyev nasir, dramaturq, teatr və kino rejissorudur. 1990–1995-ci illərdə Qırğızstan Parlamentinin deputatı olub.

Qırğızstan parlamentinin Təhsil, elm, mədəniyyət və idman komitəsinin iclasında yazıçı Mar Bayciyev təklif verib ki, məscidlərdə sübh azanı qadağan edilsin.

Yazıçının məntiqinə görə, əvvəllər azan möminlərə namaz vaxtını xatırlatmaq məqsədilə verilirdi. İndi, bu, lazım deyil və möminlərə görə dinə inanmayanlar əziyyət çəkməli deyillər. Ona görə də səhər saat 5-də verilən azana qadağa qoyulmalıdır.

Yazıçı onu da bildirib ki, qırğız milli mədəniyyətində baş örtüyü olmayıb, əksinə, xanımların üzü həmişə açıq olub. O, misal kimi "Manas" eposundan qadın obrazlarını xatırladıb.

M. Bayciyev söyləyib ki, insanlarda islam və ümumiyyətlə, din haqqında kamil məlumat yoxdur. Ona görə də məktəbliləri dinlə bağlı maarifləndirmək lazımdır ki, böyüyəndə fanat olmasınlar.

Filmoqrafiya
------------

* Duel

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Мар Байджиев
* Байджиев М. Т. Сказание о Манасе // Новая литературы Киргизстана
**Anastasiya İlyiniçna Bliznyuk** (d. 28 iyun 1994, Zaporojya, Ukrayna) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Anastasiya Bliznyuk, Rusiyanı 2012 London və Rio-de-Janeyro Olimpiadalarında təmsil edib və 2 dəfə qızıl medal qazanıb.

Anastasiya Bliznyuk həmdə, bir dəfə Dünya, üç dəfə isə Avropa çempionu olub.

Karyerası
---------

Soldan sağa: Bliznyuk, Donskova, Makarenko, Nazarenko və Sevastyanova
Anastasiya Bliznyuk, 2012-ci ildə Rusiya bayrağı altında Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Ulyana Donskova, Alina Makarenko, Kseniya Dudkina, Anastasiya Nazarenko və Karolina Sevastyanova ilə birgə finalda 57.000 xal toplayaq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

Anastasiya Bliznyuk, növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Vera Biryukova, Anastasiya Maksimova, Anastasiya Tatareva və Mariya Tolkaçeva ilə birgə final yarışlarında 36.233 xal toplayaraq 1-ci yeri tutdu və 2-ci dəfə Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Olympedia (ing.). 2006.

| ⛭Bədii gimnastika üzrə Olimpiya çempionları (Qrup turniri) |
| --- |
| 
* **1996:** İspaniya Baldo, Kabanillas, Ximenez, Qurendez, Lamarka, Martinez
* **2000:** Rusiya Belova, Şalamova, Lavrova, Netesova, Şimanskaya, Zilber
* **2004:** Rusiya
* **2008:** Rusiya
* **2012:** Rusiya
* **2016:** Rusiya
* **2020:** Bolqarıstan
 |  |
**Anastasiya Alekseyevna Tatareva** (d. 19 iyul 1997, Yekaterinburq, Rusiya) — Rusiyanı təmsil edən bədii gimnast. Anastasiya Tatareva, 2016-cı ildə Rusiyanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qızıl medal qazanıb.

Karyerası
---------

Anastasiya Tatareva, 2016-cı ildə Rusiya bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Vera Biryukova, Anastasiya Bliznyuk, Anastasiya Maksimova və Mariya Tolkaçeva ilə birgə final yarışlarında 36.233 xal toplayaraq 1-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

İstinadlar
----------



| ⛭Bədii gimnastika üzrə Olimpiya çempionları (Qrup turniri) |
| --- |
| 
* **1996:** İspaniya Baldo, Kabanillas, Ximenez, Qurendez, Lamarka, Martinez
* **2000:** Rusiya Belova, Şalamova, Lavrova, Netesova, Şimanskaya, Zilber
* **2004:** Rusiya
* **2008:** Rusiya
* **2012:** Rusiya
* **2016:** Rusiya
* **2020:** Bolqarıstan
 |  |
**Funksional klavişlər** (*ing.* function keys) — F1, F2, F3 və s. kimi nişanlanmış və klaviaturanın sol və ya yuxarı qırağı boyunca yerləşdirilmiş on və ya daha artıq sayda klaviş dəsti; bu klavişlər ayrı-ayrı proqramlarda xüsusi əməliyyatların yerinə yetirilməsi üçün istifadə olunur. 

Funksional klaviş, mahiyyətcə, "qiyməti proqram" və ya bəzi hallarda istifadəçi tərəfindən müəyyənləşdirilən "proqramlaşdırılan" klavişdir. Yəni, proqramçı tərəfindən klavişə (düyməyə) xüsusi proqram tətbiq edilir. Funksional klaviş tətbiqi proqram və ya əməliyyat sistemi tərəfindən tez-tez rast gəlinən komandalar ardıcıllığını tez çağırmaq, ya da başqa bir yolla erişilməyən funksiyaya müraciət etmək üçün istifadə olunur. Belə ki, funksional klaviş (tək və ya digər klavişlərlə, məsələn, Control və ya Alt ilə kombinasiyada) verilmiş proqramın ekran arayışını çağıra bilər, kursorun yerini dəyişə bilər, xüsusi rejimi aktivləşdirə bilər və s.

F1 – Kömək pəncərəsinin açılması

F2 – Qovluğun və ya faylın adının dəyişdirilməsi

F3 – Cari qovluğda və ya Windows ƏS-də axtarış panelin açılması

F4 – Aktiv pəncərənin bağlanması

F5 – Qovluğun və ya faylın məzmunun yenilənməsi

F6 – salam. Necəsən

  

F7 – Mətnin yoxlanışı

F8 – Windows ƏS yoxlanılan zaman yükləmə rejiminə icazə

F9 – Word sənədinin yenilənməsi

F10 – Pəncərənin menyusunun çağırışı

F11 – Tam ekranlı rejimə keçid

F12 isə Word proqramında yaddaşa vermək komandası üçündür.

Ədəbiyyat
---------

1. ↑  İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

*
**Tsvetelina Naydenova** (d. 28 aprel 1994) — Bolqarıstannı təmsil edən bədii gimnast. Tsvetelina Naydenova 2012 və 2016-cı ildə Bolqarıstanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi; 2016-cı ilə isə yarışların bürünc medalını qazandı. Naydenova həmdə Dünya və Avropa Çempionatlarında ümumi olaraq üç qızıl, iki gümüş və beş bürünc medala sahib çıxıb.

Karyerası
---------

Tsvetelina Naydenova birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. London şəhərində baş tutan yarışlarda o, komanda yoldaşları ilə birgə 54.375 xal topladı və 6-cı yeri tutdu.

Tsvetelina Naydenova 2016-cı ildə Bolqarıstan bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Lyubomira Kazanova, Mixaela Maevska-Veliçkova, Reneta Kamberova və Xristiana Todorova ilə birgə final yarışlarında 34.282 xal topladı və bürünc medal qazandı.

İstinadlar
----------



1. 1 2 3  Olympedia (ing.). 2006.
**Şərqi Afrika Valyuta Şurası** (ŞAVŞ; *ing.* East African Currency Board, EACB) — 1919-cu ildə Britaniya Şərqi Afrikasındakı Britaniya koloniyalarının valyutalarını təmin etmək və onlara nəzarət etmək üçün yaradılmış qurum. Bu, Britaniya Birinci Dünya müharibəsinin sonunda Almaniyadan Tanzaniyaya nəzarəti ələ keçirməsindən və Uqanda, Keniya və Tanzaniya ərazilərinə (Zənzibar istisna olmaqla) nəzarət etməsindən sonra yaradılmışdır. Zənzibar 1936-cı ildə valyuta zonasına qoşulmuşdur. Qərargahı London şəhərində yerləşirdi.

Mövcud olduğu müddət ərzində ŞAVŞ-nin əsas funksiyası yerli Şərqi Afrika şillinqini Britaniya şillinqi ilə bərabər saxlamaq idi. Bu, yerli valyutanın sterlinq qiymətli kağızları ilə adekvat şəkildə dəstəklənməsini təmin etməklə həyata keçirilmişdir.

Şərqi Afrika Valyuta Şurası 1966-cı ildə bu ölkələrin müstəqil mərkəzi bankları ilə əvəz olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Arnaldo Mauri, *The Currency Board and the rise of banking in East Africa*, Dept. of Economics, University of Milano, WP n. 10/2007, in SSRN.
**Otvari qıfotu** (*lat.* Vinca herbacea) - qıfotu cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------

*Vinca herbacea* Waldst. & Kit. (*V. semidesertorum* Ponert) 

Çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovu qısa, tin-tindir, çoxsaylı uzunluğu 20 sm-ə qədər olan kökləri vardirBarverməyən budaqları uzun, sərilən,torpaqda kök salmayandır, çiçəkləyən, yuxarı qalxan səriləndir, hamar və çılpaqdır.

**Yarpaq:** Yarpaqları qışda töküləndir, aşağı 

yarpaqları dəyirmi-yumurtaşəkilli və ya elliptik,

orta yarpaqlar uzunsov və ya uzunsovneştərvaridir,

uzunluğu (2) 3-4 sm, eni (5) 10-18

mm-dir, sivridir, qaidə hissəsi pazşəkilli, kənarları

və damarları kələ-kötürdür, qısa saplaq

üzərindədir.

**Çiçək:** Çiçəkləri göy-bənövşəyi rəngdə olub,

qoltuq çiçəkləridir. Çiçək saplağı çılpaq,

yarpaqlardan uzundur və yaxud onlara

bərabərdir. Tacın diametri (12) 16-20 mm-dir;

onun dilimləri sivridir, elliptik və ya rombşəkillidir.

**Meyvə:** Meyvəsi 3-4 sm uzunluqdadır,

uzunsovdur, qövsşəkilli əyilmişdir, qarının yarıq

hissəsindən açılandır. Toxumları tünd-qəhvəyi

rəngdədir, uzunsovdur, qabarcıqlıdır.

**Çiçəkləməsi:** Aprel

**Meyvə verməsi:** May-İyul

**Azərbaycanda yayılması:** BQ (Quba), BQ

şərq, Qob. Abşer. Kür-Araz oval. (nadir

halda), KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, Nax.

dağ. Lənk. dağ.

**Yaşayış mühiti:** Otlu yamaclarda, kolluqlar

arasında, meşə kənarında, rast gəlinir. Dağınıq

haldadır.

**Təsərrüfat əhəmiyyəti:** Xalq təbabətində

qankəsici, yara sağaldıcı və s vasitə kimi istifadə

olunur. Həmçinin diş ağrısı və ağız boşluğunun

digər xəstəliklərində istifadə olunur.

Mənbə
-----

1. ↑  Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
2. ↑  Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
3. ↑  Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1050286
* Wikispecies: Vinca herbacea
* EoL: 585621
* EPPO: VINHE
* EUNIS: 152530
* FoIO: VINHER
* GBIF: 3169710
* iNaturalist: 170230
* IPNI: 82691-1
* IRMNG: 11194959
* ITIS: 30236
* NBN: NBNSYS0000003955
* PalDat: Vinca\_herbacea
* Plant List: kew-213157
* PLANTS: VIHE3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:82691-1
* Tropicos: 1800052
* WCSP: 213157
* WoI: 492
* WFO: wfo-0000332775

 |
**Patrik Sueyzi** (*ing.* Patrick Swayze; d. 18 avqust 1952 - ö. 14 sentyabr 2009) — Amerikalı aktyor, rəqqas və ifaçı-bəstəkar.

"Çirkin rəqslər" (1987) və "Ruh" (1990) filmlərindəki rollarına görə dünya şöhrəti qazanıb. "Ruh" filmi 5 nominasiya üzrə "Oskar" mükafatına namizəd göstərilmişdir. Bu filmdə Sueyzinin tərəf müqabilləri Demi Mur və Vupi Qoldberq olmuşdur. 1991-ci ildə "People" jurnalı onu "İlin Ən Seksual Kişisi" elan etmişdi.

2008-ci ilin martında Sueyzidə mədəaltı vəzinin xərçəngi aşkar edildi. Həmin ilin iyununda müsahibə verən aktyor həqiqətən də bu xəstəliklə mübarizə apardığını, amma həkimlərin bədbin proqnoz verdiklərini etiraf edib. Ağır xəstəliyə baxmayaraq, Sueyzi "Vəhşi" (*"The Beast"*) teleserialındakı rolunu tamamlayıb. 2009-cu ilin əvvəlində isə həyat yoldaşı ilə birlikdə memuarlar yazmağa başlayıb.

Patrik Sueyzi 2009-cu il sentyabrın 14-də Los-Ancelesdə 57 yaşında vəfat edib. Onun ölümü ilə bağlı rəsmi nümayəndəsi Annet Volfun bəyanatında bildirilir: "Patrik Sueyzi xəstəliklə 20 ay davam edən mübarizədən sonra ailə üzvlərinin yanında sakitcə dünyasını dəyişib".

Filmoqrafiya
------------

1. Ruh (film, 1990) / Ghost

Mənbə
-----

* "Ruh" öldü! Arxivləşdirilib 2009-09-27 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |



1. ↑  .
**Həbib xan Süleyman xan oğlu Şəkinski** — Çar Rusiyasında polis pristavı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəzasının rəisi.

Həbib xan at belində

Həyatı
------

Həbib xan Şəkinski 1880-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almış, sonra Şuşa real məktəbini bitirmişdi.

Çar Rusiyası dövründə Zəngəzur qəzasının Dığ nahiyəsində polis pristavı işləmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəza rəisini əvəz etmişdir. Zəngəzurun Akara, Muradxanlı, Novruzlar kəndləri Həbib xan Şəkinskiyə məxsus olmuşdur.

O, 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.

Ailəsi
------

Şəki xanı Səlim xanın və Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın nə əsinin nəvəsidir. Süleyman xan Şəkinskinin oğlu Həsən ağanın oğlu Süleyman xanın oğludur.[*mənbə göstərin*]

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əmisi qızı Ağca (Həcər) xanım Mirzə Kərim bəy qızı Hacıyeva ilə ailə həyatı qurmuşdu. Süleyman adlı oğlu, Barat xanım və Səriyyə xanım adlı qızları var idi.

Barat Şəkinskayanın atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918-1920 Bakı – Mütərcim – 2013

Həmçinin bax
------------

* Süleyman xan Şəkinski
* Barat Şəkinskaya

Xarici keçidlər
---------------
**Uncharted 2: Among Thieves**, Naughty Dog tərəfindən hazırlanan və Sony Computer Entertainment tərəfindən PlayStation 3 oyun konsolu üçün nəşr olunan bir döyüş-macəra üçüncü-şəxs şuter platforma videooyunu. Uncharted: Drekyin Talehi'nin dəvamı olan oyun, ilk olaraq 2008-ci ilin Dekabrın 1-də nümayiş olundu və elan edildi. Rəsmi olaraq Game Informer tərəfindən, 2009-cu ilin Yanvar ayında sayında elan edildi və 2009-cu ilin Oktyabr ayında satışa çıxarıldı.

Hekayə, dünyanı səyahət edərkən Neytan Dreykin yanında Kloyi Freyzer və köhnə yoldaşları Elena Fişer və Viktor Sullivan ilə birlikdə, möhtəşəm Cintimani Daşını və Shangri-La'nı Serb muzdlu əsgərlərinə qarşı bir yarışda tapmağa çalışır. Sujet, Marko Polonun Asiyaya səfərindən ilham alır.

Geniş miqyasda kritik bir müvəffəqiyyət qazanan **Uncharted 2: Among Thieves**, ətraflı əşyaları, obraz dizaynı, povesti, qrafiki, texniki yeniliyi və oyun mexanikası üçün tərifləndi. Metacritic tərəfindən 2009-ci ilin ən kritik dərəcədə sevilən oyunu olaraq seçildi. Aşağıdakılardan hər biri üçün "İlin Oyunu" (və ya ekvivalenti) mükafatını qazandı: IGN, Eurogamer, Game Informer, Joystiq, Giant Bomb, AIAS, X-Play, Oyun Hazırlayanların Seçimi Mükafatları və 2009-ci ilin Spayk Video Oyun Mükafatları. Bəziləri tərəfindən bütün zamanların ən yaxşı videooyunlarından biri olaraq qəbul edilməkdədir. Oyun, həmçinin dünya üzrə 6 milyondan çox kopiya satdı.

**Uncharted 2: Among Thieves'**nın ard oyunu olan, Uncharted 3: Drake’s Deception 2011-ci ilin noyabr ayında satışa çıxarıldı. Oyun, Uncharted: Neytan Dreyk'in Kolleksiyası'nın bir parçası olaraq serialın digər iki oyunu ilə birlikdə 2015-ci ilin Oktyabr ayında PlayStation 4 üçün yenidən nümayiş olundu.

Mükafatlar
----------

**Uncharted 2: Among Thieves** 200-dən çox "İlin Oyunu" mükafatına layiq görüldü və bu onu bütün zamanların ən yaxşı oyunu halına gətirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Stevard, Kemuel (2008-12-01). "Uncharted 2: Among Thieves Confirmed" Arxivləşdirilib 2008-12-05 at the Wayback Machine. GamerCenterOnline. Alındı 2008-12-01.
2. ↑  "Video - Einhander Opening" Arxivləşdirilib 2012-01-07 at the Wayback Machine. GameTrailers. 2011-05-25. Alındı 2013-07-13.
3. ↑  "Uncharted 2: Among Thieves - Kotaku.com" Arxivləşdirilib 2009-07-22 at the Wayback Machine. Kotaku. Alındı 2009-07-21.
4. ↑  Purçiz, Robert. "Uncharted 2 Dated for Europe" Arxivləşdirilib 2016-01-25 at the Wayback Machine. Eurogamer. Alındı 2009-09-22.
5. ↑  Vayldguz, Deyvid (2009-09-25). "250GB PS3 hits Australia with Uncharted 2 Bundle" Arxivləşdirilib 2009-10-16 at the Wayback Machine. Kotaku. Alındı 2009-10-17.
6. ↑  "Best games of 2009" Arxivləşdirilib 2013-05-13 at the Wayback Machine. Metacritic.
7. ↑  "Uncharted 3: Drake's Deception" Arxivləşdirilib 2009-09-05 at the Wayback Machine. Unchartedthegame.com. Alındı 2013-07-13.
8. ↑  Karmali, Lyuk (2015-06-04). "Uncharted: The Nathan Drake Collection Confirmed with Release Date" Arxivləşdirilib 2019-09-12 at the Wayback Machine. *IGN BK*. Alındı 2015-07-07.
9. ↑  "Uncharted Dual Pack - Uncharted 1 and 2 in one box" Arxivləşdirilib 2015-07-11 at the Wayback Machine. Naughtydog.com. Alındı 2013-07-13.
**Uncharted: Golden Abyss** — döyüş-macəra platforma videooyunu, "Uncharted" seriyasının dördüncü oyunu. PlayStation Vita üçün satışa çıxarılan ilk portativ videooyunudur. Naughty Dog nəzarəti ilə SIE Bend Studio tərəfindən hazırlandı etdirildi. Oyun Yaponiyada 2011-ci ilin Dekabrın 17-də satışa çıxarıldı. 2012-ci ilin 14 Fevralında Şimali Amerikada, 22 Fevralında Avropada, 23 Fevralında Avstraliyada bazara sürüldü.

Endiriləbilən Məzmun
--------------------

"Xəzinə xəritəsi" endiriləbilən məzmunu (EBM), oyunçuların toplanabilən əşyaları asanlıqla tapmaqları üçün hər bir hissəyə xəzinə xəritəsi əlavə edir.

Musiqisi
--------

**Uncharted: Golden Abyss**-un musiqiləri Sony PlayStation'nın Klint Bayakyan tərəfindən bəstələndi və Neşvil'dəki Ocean Way Studios'da tam orkestr ilə yazılan ilk böyük videooyunu bəstəsi idi.

Mükafatlar
----------

**Uncharted: Golden Abyss** ilk mükafatını satışa çıxarılmadan əvvəl Gamescom 2011-ci ildə *Ən Yaxşı Mobil Oyun* adlı mükafatı aldı. Həmçinin *Computec Games Award*'da *Ən Çox Axtarılan Mobil Oyun* olaraq adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Portable Uncharted" Arxivləşdirilib 2012-08-05 at the Wayback Machine. PS3 Maven. 2011-03-07.
2. ↑  Brayn Krekente (2 İyun, 2011). "Uncharted Golden Abyss Delivers a Home Console Experience" Arxivləşdirilib 2019-10-31 at the Wayback Machine. *Kotaku*. Gawker Media. 2011-ci ilin Mayın 31-də alındı.
3. ↑  "Press releases 2011" Arxivləşdirilib 2012-04-26 at the Wayback Machine. gamescom. Alındı 2011-12-22. Uncharted: Golden Abyss, Ən Yaxşı Mobil Oyun, Sony Computer Entertainment
4. ↑  "BÄM! Der COMPUTEC Games Award" Arxivləşdirilib 2017-05-12 at the Wayback Machine. Bam Mükafatı. Alındı 2011-12-22.
**Psoralea drupacea** (*lat.* Psoralea drupacea) — psoralea cinsinə aid bitki növü.

**Botaniki xarakteristikası:**
------------------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi çoxsaylı olub, hündürlüyü 40-150 sm, yuxarı hissəsi budaqlanan, azca qabırğalı, sadə, sıx tükcüklü və metalabənzər nöqtələr şəklində olan tükcüklərdən ibarətdir. Yarpaqları sadə və ya üç hissədən ibarət qovuşuq, yarpaq lövhələri demək olar ki, dairəvi, kənarları irioyuqlu dişli, əsası isə bütövkənarlı olub, uzunluğu 1,5- 5 sm, eni isə 2-5 sm, aşağı hissəsi isə sıx tükcüklüdür. Saplağı 0,5-1(4) sm-dir. Yalançı zoğları xətti-neştərşəkilli, itiuclu və tükcüklüdür. Çiçəyin uzunluğu 4-7 sm, çoxçiçəkli olmaqla, sünbül çiçək qrupunda cəmlənmişdir. Çiçək altlığının uzunluğu 2,5-3mm, metalabənzər tükcüklü, yumurtavari və itiucludur. Kasacığı zəngşəkilli və 5-yarpaqlıdır. Çiçək tacı kəpənəkçiçəkli və ağımtıl-bənövşəyi rənglidir. Meyvəsi təktoxumlu, sıx xovlu tükcüklü, ağımtıl-qonur rəngli paxlameyvədir.

Başlıca olaraq, meşə, dağətəyi, ön və aşağı dağlıq zonalarının pöhrəliklərində daha çox rast gəlinir.

Tibbdə istifadə etmək üçün paxla meyvəsini iyun-avqust aylarında toplamaq lazımdır. Əsasən zirvəsində olan paxla meyvələri toplamaqla günəş altında tədricən qurutmaq lazımdır. Meyvənin toplanılması zamanı dəri yanıqlarının qarşısını almaq üçün əlcəkdən istifadə edilməlidir.

Qabığında furokumarinlər, gövdə və yarpaqlarında isə az öyrənilən steroid birləşmələr olan drupaçin və drupanin maddələri tapılmışdır.

Havası dəyişilən quru anbarlarda saxlanılmalıdır. Saxlama müddəti 3 ildir.

**Tərkibi və təsiri**:
----------------------

Fotosensiblizasiyaedici dərmandır.  Furokumarinlər ultrabənövşəyi şüanın təsiri ilə dəridə olan melanin piqmentini stimullaşdırır. Bundan başqa sonsuzluq və piylənmələrin müalicəsində tətbiq edilir.

- Bitkinin meyvəsinin tərkibində psoralen və izopsoralen preparları vardır. Fotosensiblizasiyaedici maddə kimi 0,01q həbi, xaricə 0,1% məhlulu (70% spirtlə çıxarış) vitiliqo və allopesiyalarda təyin edilir.

Forokumarin maddələr (psoralen və izopsoralen) ən azı 0,9%, rütubət 10%, kül 8%, inkişaf etməyən və onun hissəciklər 5%, gövdə, yarpaq və çiçək hissəciklər 10%, üzvü birləşmələr 4%, mineral birləşmələr isə 2%-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
2. ↑  Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
3. 1 2  **S.C.İbadullayeva, M.C.Qəhrəmanova Bitkilərin Sirli Dünyası (Ot Bitkiləri) Bakı 2016 s.333**

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Elcan Etibar oğlu Rəsulov** (22 fevral 1987, Bakı) — azərbaycanlı aktyor və televiziya aparıcısı.

Həyatı və karyerası
-------------------

Elcan Rəsulov 1987-ci il 22 fevral tarixində Qubadlı rayonunda anadan olub

1992-ci ildə birinci sinfə daxil olub. Məktəbdə oxuyarkən 1999-cu ildən İ. Əbilov adına mədəniyyət mərkəzinin tərkibində yerləşən, əməkdar artist Tofiq Bayramovun rəhbərlik etdiyi "Xalq Teatrı"nın, daha sonra isə elə həmin mərkəzin tərkibində fəaliyyət göstərən Mirəhməd Əsgərovun rəhbərlik etdiyi "Poeziya Teatrı"nın üzvü olub.

Dəfələrlə keçirilən festival və yarışların qalibi və laeuratı olub. Məktəbdə oxuduğu müddətdə 2002-ci ildən Qüdrət Həsənovun rəhbərlik etdiyi Nəsibə Zeynalova adına "Cənnət Teatrı" na daxil olub. Müxtəlif tamaşalarda çıxış edib. Elə həmin illərdə ANS telekanalında yayımlanan "Qulp" verilişində aktyor kimi çıxış edib. "Qulp" layihəsinin daxilində hazırlanmış "Qoyun Realiti ŞOU"sunda aparıcılıq edib. 2003-cü ildə Yasamal rayonu 52 saylı orta məktəbi bitirib. Elə həmin il Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Estrada aktyorluğu" fakültəsinə daxil olub. Kurs rəhbəri və sənət müəllimi Azərbaycanın xalq artisti Afaq Bəşirqızı olub. Elə həmin il ilk televiziya layihəsini — ATV telekanalında "Şit Parad" adlı əyləncəli, yumoristik veriliş hazırlayıb, həmin verilişdə aparıcı və aktyor kimi çıxış edib. Daha sonra ANS telekanalında "Səhər çağı" proqramında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. 2006-cı ildə Space TV-də "Comedy Shou" proqramı ilə çıxış etməyə başlayıb. 2007-ci ildən həmin telekanalda aparıcı-aktyor fəaliyyətinə başlayıb. Sonrakı dövrdə isə Space kanalında "Hər Bazar", "Hər səhər" proqramlarının aparıcısı olub. "Bakı Estrada Teatrı"nda aktyor kimi fəaliyyət göstərib. Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm idarəsində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. ATV telekanalında yayımlanan "Ər və arvad" serialında aktyor kimi fəaliyyət göstərib. Hazırda həmin kanalda "Üçümüz" və "Stand up Baku Comedy" proqramlarının aparıcısıdır. "Kavkaz", "1 milyon manat", "Oğlan evi", "Oğlan evi 2", "Təhminə və Zaur", "Kəklikotu", "Qış nağılı" filmlərində çəkilib. Subaydır.

Filmoqrafiya
------------

* "Ər və arvad"
* "Kavkaz"
* "1 milyon manat"
* "Oğlan evi"
* "Oğlan evi 2"
* "Təhminə və Zaur"
* "Kəklikotu"
* "Qış nağılı"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elcan Rəsulov necə məşhurlaşdı? – Özü danışır". 2021-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-28.
2. ↑  "Elcan Rəsulov: "Dedim ki, "bura tualetdir, pencəyi ver, yeri çıx get"". 2021-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-28.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Telegram |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | IMDb |
**Qaçay Məmməd oğlu Məmmədov** (d. 25 may 1917, Xankəndi) — əməkdar müəllim, "Lenin" ordenli pedaqoq.

Həyatı
------

Qaçay Məmməd oğlu 25 may 1917-ci ildə Xankəndi şəhərində anadan olub. Sonrakı illərdə ailəsi ilə birlikdə Xankəndinə köçüblər. 1933-cü ildə Bakida pedaqoji texnikuma daxil olub. 1936-cı ildə ali təhsil almaq üçün o vaxtkı Lenin adına Pedaqoji İnstituta qəbul olub. 1940-cı ildə bu ali məktəbin filologiya fakültəsini uğurla başa vuran Q.Məmmədov müxtəlif təhsil müəssisələrində rəhbər vəzifələrdə çalışıb.

1940-cı ildə o vaxtkı Lenin adına Pedaqoji İnstitutu bitirdikdən sonra onu məcburi şəkildə Şamaxı rayonundakı pedaqoji məktəbə dərs hissə müdiri göndərdilər. Bir il işləyəndən sonra müharıbə başladı. Direktor alman dili müəllimi olduğuna görə onu orduya apardılar. 1 il orda direktor işlədi. 1942-ci il yanvarın birində müharibəyə yollandı. 5 il Yaponiya və Almaniyada gedən döyüşlərin iştirakçısı oldu. Qayıdandan sonra onu Şamaxıya maarif müdiri göndərdilər. 1–2 il orda çalışdı. Xaçmaza göndərdilər, 3 il də orada çalışdı. Ailəsi, uşaqları Bakıda yaşayırdı,ona görə mərkəzə dəyişildi. Düz 22 ay dəmiryolu məktəbində direktor işlədi, sonra bu məktəb bağlandı. 1963-cü ildən isə 102 nömrəli məktəbdə direktor işləyir.

Əməkdar müəllimdir. Sovet dövründə dəfələrlə "Qırmızı Əmək Bayrağı" və "Lenin" ordenləri ilə təltif olunub. Hazırda Prezident təqaüdçüsüdür.

Ailəsi
------

3 övlad atasıdır. 2 qızı və 1 oğlu var.
Böyük qızı uzun illər memar işləyib, oğlu hərbçi olub. Övladlarının ikisi artıq təqaüdə çıxıb. Özü isə bu yaşlı olmasına baxmayaraq hələ də işləyir. O birisi qızı isə kimya institutunda çalışır. 3 nəvəsi var, nəticələri var. Həyat yoldaşı 1980-ci ildə rəhmətə gedıb.
Uzunömürlülər nəslindəndir. Maraqlıdır ki, Qaçay müəllimin babası 107 yaşında, nənəsi 98 yaşında rəhmətə gedib. Uşaqlığı çox ağır keçib, çox çətinliklər görüb. Anası onu dünyaya gətirəndə vəfat edib. Nənəsi saxlayıb. Atası və əmisi 1937-ci ilin repressiya qurbanları olub. Odlu müharibə yolu keçib. Hərbi məktəb bitirməyi onu nizam-intizamlı və idmanla məşğul olmağı öyrədib. Həyat onu məcbur edib ki, tək olduğu üçün özümə yaxşı baxsın. Saat 20.00-dan sonra yemək yemir, bir stəkan qatiq içir. Amma uşaqlıqdan bu günə qədər ətli xörəklərə daha çox üstünlük verib. Uşaqlığı dağlıq rayonlarda keçib. Qarabağın təmiz havası, təmiz suyunu içib böyüyüb.

İstinadlar
----------
**Université Paris-Saclay** (UPS) – Fransanın Paris şəhərində yerləşən bir ictimai araşdırma universitetidir.

Paris-Saclay riyaziyyatda xüsusi şöhrət qazandı. 2021-ci ildən etibarən, 12 Fields Medalisti, universitet və əlaqədar tədqiqat institutları ilə əlaqəlidir.

Paris-Saclay Universiteti 2020-ci il Dünya Universitetlərinin Akademik Sıralamasında (ARWU) sıralamasında dünyada 14-cü yerdə qərarlaşdı. Mövzu sıralamasında, Riyaziyyat üzrə dünyada 1-ci, Fizika üzrə dünyada 9-cu (Avropada 1-ci), eyni zamanda Tibb və Kənd Təsərrüfatı üzrə ilk 25 yeri aldı.

2023-cü ilin oktyabr ayından universitet aerokosmik sahədə ikili dərəcələr üzrə IPSA-nın tərəfdaşıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑   (fr.)La France est championne du monde des maths. Et après ? Arxivləşdirilib 2022-08-25 at the Wayback Machine
2. ↑   (fr.)L'Université Paris-Saclay, première en maths Arxivləşdirilib 2021-08-02 at the Wayback Machine
3. ↑  Double diplôme : partir à la conquête du spatial avec l’IPSA, l’Université Paris-Saclay et CentraleSupélec !

Xarici keçidlər
---------------

* universite-paris-saclay.fr — Paris-Saklay Universitetinin rəsmi saytı
**Fort-Nesessiti döyüşü** (*ing.* Battle of Fort Necessity) — Yeddiillik müharibədə Şimali Amerika cəbhəsində, 3 iyul 1754-cü ildə indiki Pensilvaniya ştatının Farminqton qraflığının ərazisində baş vermiş döyüş. Bu döyüş və ondan əvvəlki Qreyt-Midouz döyüşü Corc Vaşinqtonun karyerasının ilk döyüşləri, həmçinin Fransa–hindi müharibəsinin ilk döyüşləri idi. Virciniya qubernatoru Vaşinqtona piyada alayına rəhbərlik etməyi, onu Ohayo vadisinə aparmağı və tikilməkdə olan qalanın mühafizəsini götürməyi tapşırmışdı, lakin artıq yolda Vaşinqton məlumat almışdı ki, fransızlar ondan qabaq gəlib qalanı ələ keçiriblər. O, möhkəmləndirilmiş bir düşərgə quraraq (Fort-Nesessiti) möhkəmlətmələri gözləməyə başlamış, lakin bir Fransa dəstəsi qalaya hücum etmiş və onu təslim olmağa məcbur qoymuşdur. Fransanın bu hücumu İngiltərəni qisas almağa məcbur etmiş və nəticədə Şimali Amerika qitəsində müharibənin başlanmasına səbəb olmuşdur.

İstinadlar
----------

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Anderson, Fred.* Crucible of War: The Seven Years' War and the Fate of Empire in British North America, 1754–1766. New York: Alfred Knopf. 2000. ISBN 978-0-375-40642-3.
* *Chernow, Ron.* Washington: A Life. New York: Penguin Press. 2010. ISBN 978-1-59420-266-7.
* *Freeman, Douglas Southall.* George Washington: A Biography (Volume 1). New York: Charles Scribner's Sons. 1948.
* *Ирвинг, Вашингтон.* Life of George Washington. Vol 1. New York: G. P. Putnam's sons. 1857.
**Monmut döyüşü** (*ing.* Battle of Monmouth və ya *ing.* Battle of Monmouth Court House) — ABŞ İstiqlal müharibəsi zamanı, 28 iyun 1778-ci ildə Corc Vaşinqtonun Kontinental Ordusu ilə General Henri Klintonun Britaniya Ordusu arasında baş tutmuş döyüş. Bir il əvvəl ingilislər Vaşinqtonu bir sıra məğlubiyyətlərə uğratmağa və Filadelfiyanı işğal etməyə müvəffəq olmuşdular. Vaşinqton ordunu Velli-Forca çəkmiş və onu orada yenidən qurmuşdur. Bu arada, 1778-ci ilin fevralında Fransa kolonistlərin tərəfində müharibəyə daxil olmuş, bu da güc balansını dəyişdirmişdir. Nəticədə ingilislər hücum planlarını ləğv etmiş və müdafiə mövqeyində dayanmışdır. Klinton Filadelfiyanı tərk edərək əsas qüvvələrə qoşulmaq üçün geri çəkilməyə başlamışdır. Kontinental Ordu onları təqib etməyə başlamışdır. Siyasi səbəblərdən ingilislərin cəzasız qalmaması Vaşinqton üçün çox vacib idi. O, ordusunun üçdə birini Çarlz Linin rəhbərliyi altında döyüşə qatılmadan düşmənə hücum etmək və zədələmək üçün göndərmişdir.

Klinton yürüşdə ordusunu iki kolona bölmüşdür. Qoşunların əsas hissəsi birinci kolonda, ikincisi isə əsasən konvoylardan ibarət idi. 28 iyunda onun ordusu Monmutu tərk etmişdir. General Li bundan xəbər tutmuş və ingilis arerqardına hücum etmək qərarına gəlmişdir. O, öz dəstəsini Monmuta aparıb döyüş xəttinə yerləşdirə bildi, lakin bu zaman Klintonun ordusunun ilk kolonu arerqardın köməyinə gəlmişdir. Li hücumu dayandırmış və müdafiə üçün əlverişli mövqe tapmaq niyyəti ilə geri çəkilməyə başlamışdır. Vaşinqton döyüş meydanına çatanda bu geri çəkilmə darmadağın halda görünürdü və bu, Vaşinqtonu qəzəbləndirmişdir. O, şəxsən avanqardı müdafiə mövqeyinə qoymuş və Perrins təpəsində arxada əsas ordu qurmağa başlamışdır. İngilislər hücuma keçərək avanqardı öz mövqeyindən qovmuşdular, bundan sonra ingilis batalyonlarından biri Vaşinqtonun əsas xəttinə hücum etdi, lakin geri çəkilmişdir.

Döyüş iki saatlıq artilleriya duelinə çevrilmiş və bu müddət ərzində Klinton qoşunlarını geri çəkməyə başlamışdır. Vaşinqton geri çəkilən ingilislərə iki kiçik hücum təşkil edərək onlara kiçik miqyasda ziyan vurmağı bacarmışdır. O, düşməni qabaqlamaq istəyirdi, lakin gecənin başlaması buna mane olmuşdur. Qaranlığın pərdəsi altında Klintonun piyada qoşunları mövqeyini tərk etmiş, vaqon qatarlarını aşaraq Sendi-Huka qaçmışdır. İngilislər oradan iyul ayında dəniz yolu ilə Nyu-Yorka keçmişdilər. Monmut döyüşü ABŞ İstiqlal müharibəsinin ən uzunmüddətli döyüşü hesab edilir.

İstinadlar
----------
**"Azadlıq oğulları"** (*ing.* Sons of Liberty ) — Şimali Amerika koloniyaları üçün öz müqəddəratını təyin etmək üçün mübarizə aparan inqilabi Amerika təşkilatı. 1765-ci ildə Samuel Adams tərəfindən yaradılmışdır. "Azadlıq oğulları"nın aksiyalarından biri də Boston çay qonaqlığı idi.

Adı
---

İnqilab illərində ən çox yayılmış və tarixşünaslıqda təsbit edilən "Azadlıq oğulları" adıdır. Belə təşkilatların başqa öz adları da var idi. Məsələn, "yoldaşlar" adı Pensilvaniyada geniş yayılmışdı, Konnektikutda isə təşkilat "yaxın şirkət" adlanırdı. Bəzi hallarda "stüardlar" adına da rast gəlinir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alan Axelrod.* The Complete Idiot's Guide to the American Revolution, c 80- 90. Penguin. 2000-01-01. ISBN 9780028633794. Arxiv surəti 12 fevral 2017 tarixindən Wayback Machine saytında
2. ↑  *Ira Stoll.* Samuel Adams: A Life. Simon and Schuster. 2008-11-04. ISBN 9781416594567. Arxiv surəti 12 fevral 2017 tarixindən Wayback Machine saytında
3. ↑  *Frank Lambert.* James Habersham: Loyalty, Politics, and Commerce in Colonial Georgia. University of Georgia Press. 2005-01-01. ISBN 9780820325392. Arxiv surəti 12 fevral 2017 tarixindən Wayback Machine saytında