**Savoya** (*fr.* Savoie, oks. Savòia) — Fransanın şərqində yerləşən, Overn-Rona-Alp regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 73. İnzibati mərkəzi — Şamberi, Subprefekturası isə Sen-Jan-de-Moryen, Albervil. Əhalisi — 421105 nəfərdir (departamentlər arasında 57-ci yer, 2012-ci ilin məlumatları).

Departament Fransanın ən dağlıq bölgəsidir (ərazinin 88,4% -i). Onlar əsasən Alp dağlarına aiddir, lakin Savoyun qərbində Yura dağı yerləşir. Departament 1860-cı ildə Savoya hersoqluğu Fransaya qoşulması zamanı yaradılmışdır. XIX əsrin sonlarından etibarən, Savoyada turizm sektoru aktiv şəkildə inkişaf edir. Burada xizək stansiyalarının sayı (63 stansiya) və turizm gəlirləri baxımından aparıcı departamentdir - turist dövriyyəsi departamentin ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) demək olar ki, 50% -ni təşkil edir.

Coğrafiyası
-----------

Savoie, Rhone-Alp bölgəsinin bir hissəsidir. Departamentin sahəsi 6,028,25 km² (602,825 hektar, ərazisinin 14%). Şimalda Yuxarı Savoya, qərbdə En və İzer, cənubda Yuxarı Alplar departamentləri ilə sərhəddir.

Departament Alp dağının mərkəzində yerləşir və Fransanın ən dağlıq bölgəsidir (554.100 hektar dağlar - 88.4%). Ən aşağı nöqtə Sen-Jeni-sür-Qyer (208 metr), ən yüksək Qrand Kas massivi, Vanuaz (3855 metr) zirvəsidir .

* 
* 
*

Tarixi
------

Savoy ərazisində insanın ilk əlamətləri 9000-3300-cü illər arasında Neolit ​​dövrünə aiddir. Orta əsrlərdə Müqəddəs Roma İmperiyasına tabe olan Savoya departamentində 1416-cı ildə bir hissəsi olaraq , sonra dövlət statusunu aldı. 1718-ci ildən Savoya Sardunyalı bir padşahlığın bir hissəsi idi. O, ilk dəfə 1792-1815 dövrünə Fransaya daxil oldu, sonra 1860-cı il 14 iyun tarixinə qədər Savoya Evinə qayıdıb.

14 iyun 1860 - Savoya hersoqluğu İkinci İmperiyaya qoşulmasının rəsmi tarixidir. Ertəsi gün, 15 iyun tarixində, Savoya və Yuxarı Savoya departamentləri imperiya fərmanı ilə yaradılmışdır. Departamentin hüdudları başlanandan bəri heç dəyişməmişdir, yalnız 1861-ci ildə Şərqi sərhəd İtaliya Krallığının yaradılması səbəbindən yenidən nəzərdən keçirilmişdir.

1992-ci ildə Albervil, bölgənin inkişafına yardım edən Qış Olimpiadalarının paytaxtı oldu.

Qeraldika
---------

Savoya bölgəsində rəsmi bir paltar yoxdur, lakin Savoya və Yuxarı Savoya departamentlərində qırmızı fonda, Savoya hersoqluğu keçmiş paltarında ağ xaç istifadə edirlər. Bu motif departamentin bəzi emblemlərində istifadə olunur. Belə emblemlərin nümunələri:

| Savoya | Şamberi | Albervil | Monmelyan | Yen | La-Mot-Servole | Le-Şatelyar |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |

İnzibati bölgüsü
----------------

Rayonlar:

* Şamberi (Chambéry) — 160 kommun. Sahəsi — 1586 km², əhali — 263 430.
* Albervil (Albertville) — 82 kommun. Sahəsi — 2466 km², əhali — 111 315.
* Sen-Jan-de-Moryen (Saint-Jean-de-Maurienne) — 62 kommun. Sahəsi — 1976 km², əhali — 44 204.

Əhalisi
-------

Savoya departamentində orta təbəqəli əhali yaşayır. 1990-cı ildə, Fransanın 348.261 nəfərlik əhalisi olan departamentləri arasında 60-cı yeri tuturdu və 1999-cu ildə 373,350 əhalisi olan 58-ci yerdə idi. 2006-cı ildə şöbə əhalisi 400.000-dən çox olmuş və 2009-cu ildə 411,007 nəfər (58-ci yer) olmuşdur. Savoie əhalisinin sıxlığı 2009-cu ildə km2
-ə 68 adam olub, eyni il ərzində qitə Fransa üçün 114 nəfər / km² idi .. Turizm mövsümündə Savoya əhalisi təxminən iki dəfə artır.

Savoya ən böyük şəhəri Şarbeni, 58,039 nüfuslu (2012) əhalisi olan Savoya hersoqluğunun tarixi departamenti və paytaxtıdır. Bura, 50 mindən çox əhalisi olan yeganə şəhərdir.:

| 1861 
  | 1872
  | 1891
  | 1901 
  | 1911
  | 1921
  | 1836
  | 1846
  | 1954
  | 1975
  | 1982
  | 1999
  | 2012
  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 275 039
  | 267 958
  | 263 297
  | 254 781
  | 247 890
  | 225 034
  | 239 115
  | 235 965
  | 252 192
  | 305 118
  | 323 675
  | 373 258
  | 421 105
  |

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Présentation de la Savoie". Chambre de commerce et d'industrie de la Savoie. 2013-09-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-18.
2. ↑  "La Savoie, données essentielles". Ministère de l'Intérieur. 2013-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-07.
3. 1 2  "Les observatoires de la Savoie". Conseil général de la Savoie. 2019-09-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-07.
4. ↑  "Décret n° 2014-180 du 18 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Savoie". LegiFrance. 2015-06-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-24.
5. ↑  "Les nouveaux cantons du département de la Savoie" (fransız). INSEE. 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-24.
6. ↑  "Savoie : Évolution de la population". Site sur la Population et les Limites Administratives de la France (SPLAF). 2006-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Préfecture
* Conseil général Arxivləşdirilib 2011-04-30 at the Wayback Machine
* Archives départementales de la Savoie (Nombreuses informations historiques)