Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Tofiq.

**Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadə** (20 sentyabr 1946, Sarıyaqub, Basarkeçər rayonu – 13 noyabr 2006, Bakı) — Azərbaycan alimi, filoloq, şair, jurnalist və publisist. SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1987). Tofiq Hüseynzadə Səfəvilərin dövlət xadimi, mütəfəkkir, sufi şeyxi, övliya, sufi şair, pir, "Ocaq" sahibi, böyük elm və din xadimi Miskin Abdalın (1430–1535) oğlu Şadmanın nəslindəndir.

Həyatı
------

Tofiq Hüseynzadə 20 sentyabr 1946-cı il tarixdə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Göyçə mahalının Basarkeçər (1969-cu ildən Vardenis) rayonunun Sarıyaqub (keçmiş Zərgərli) kəndində doğulmuşdur.

Tarixdə Miskin Abdal kimi tanınmış, Şah İsmayıl Xətainin mürşidi, Səfəvilərin görkəmli ideoloqu, dövlət xadimi və böyük Övliyası, hərbi sərkərdə, sufi şair, mütəfəkkir (filosof), Ozandan Aşığa (Haqq Aşiqliyinə), qopuzdan saza keçidin banisi, "Baş Divani", "Osmanlı Divanisi" ve sair çoxsaylı sufi-təsəvvüf musiqi bəstələrinin — Aşıq havalarının müəllifi, müqəddəs Ocaq-Pir sahibi Seyyid Hüseyn Məhəmməd oğlunun (1430–1535) oğlu Şadmanın nəslindəndir.

Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistanda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1988-ci il Ermənistandan azərbaycanlıların kütləvi deportasiyası zamanı ailəsi ilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüş və fəaliyyətini burada davam etdirmişdir.

Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürk ilə yaxın dostluq əlaqələri olmuşdur.

Təhsili
-------

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində filologiya üzrə ali təhsil almışdır (1965–1971). Daha sonralar təhsilini AMEA-nın Folklor İnstitutu nəzdində davam etdirmişdir.

Ailəsi
------

5 övladı və 10 nəvəsi vardır.

Avropa Uroloqlar Assosasiyasının üzvü, uroloq, tibb elmləri doktoru Rafiq Hüseynzadənin atası, Azərbaycanlı şair, həkim-onkoloq Rafiq Hüseynzadənin qardaşıdır.

Vəfatı
------

Tofiq Hüseynzadə 2006-cı ilin noyabr ayının 13-də vəfat etmişdir. Mehdiabad qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Karyerası
---------

T. Hüseynzadə 1970-ci ildən Qazax rayonunun Barxudarlı kəndində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, daha sonra isə Basarkeçər rayonunun Sarıyaqub kəndində müəllimlik fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1979-cu ilin noyabr ayından Basarkeçər rayon qəzetində ("Vardenis") ədəbi işçi, 1986-cı ilin noyabr ayından isə kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1987-ci ildən keçmiş SSRİ Jurnalistlər Birliyinin üzvlüyünə qəbul edilmişdir.

Sonralar isə filologiya sahəsi üzrə AMEA-da işləmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

"Yeni Azərbaycan", "Millət", "Haqq yolu" və sair qəzetlərində jurnalist kimi fəaliyyət göstərmiş, Göyçə folkloru və sair tarixi mövzularda araşdırmaları ilə bağlı çap olunan müxtəlif səpkili məqalələri və şeirləri ilə Azərbaycan mətbuatında yaxşı tanınmış, mərkəzi televiziya və radioda çıxışlar etmişdir.

Səfəvilər dövrünün mütəffəkiri, həmçinin də öz ulu babası olan Miskin Abdal irsini araşdırmış, 2005-ci ildə Səfəvilərin böyük övliyası — Miskin Abdal kitabını nəşr etdirmişdir. 2003-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun dissertantı olaraq "Aşıq deyişmələrinin poetikası" mövzusunda dissertasiya işini 2005-ci ildə başa çatdırmış, ölümü həmin işin müdafiəsini etməyə imkan verməmişdir.

Tofiq Məhəmməd oğlu Hüseynzadənin üç cildlik *Xəyal cığırı* adlı kitabında böyük və zəngin şeriyyət dünyası, hekayələri, hikmətli kəlamları və ulu babası Hüseyn Məhəmməd oğlunun daşıdığı yüksək ilahi-ruhani təsəvvüf məqam və dərəcələrini simvolizə edən "Miskin" və "Abdal" anlayışlarının ədəbiyyatımızda ilk dəfə əsaslandırılmış elmi izahına həsr edilmiş elmi-tədqiqat əsəri "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri" əks olunub.

### Əsərləri

1. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. "Səfəvilərin böyük övliyası – Miskin Abdal", Bakı, "Şəms", 2005. 386 səh. 1000 nüsxə. (**arxivləşdirilib**)
2. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. Aşıq deyişmələrinin poetikası: monoqrafiya / T. M. Hüseynzadə; elmi red. M. Q. Allahmanlı. — Bakı: "Gənclik", 2017. — 312 s. (**arxivləşdirilib** və **arxivləşdirilib**)
3. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. Xəyal cığırı (I cild – şeirlər), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s. (**arxivləşdirilib**)
4. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. Xəyal cığırı (II cild – şeirlər), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s.
5. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. Xəyal cığırı (III cild – şeirlər və "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri" əsəri), Bakı: "Zərdabi", 2018. — 600 s.
6. *Hüseynzadə Tofiq Məhəmməd oğlu*. "Miskin Abdal – Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri", Bakı: "Zərdabi LTD", 2018. — 360 s. ISBN 978-9952-476-86-6

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mahmud Əyyublu.* ""Həmişə inləyib qəmli nəğməsi..."" (az.). palitranews.az. 2018-10-22. 2018-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-24.
2. ↑  *Niftalı Göyçəli.* "ŞAİR, TƏDQİQATÇI-JURNALİST TOFİQ HÜSEYNOV" (az.). davam.az. 2018-10-02. 2018-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-02.
3. ↑  *Qüdrət Piriyev.* "Aşıq deyişmələrinin poetikası" (az.). Xalq qəzeti. 2017-10-15. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
4. 1 2 3  "AŞIQ DEYİŞMƏLƏRİNİN POETİKASI" (PDF). 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-05-08.
5. ↑  *Elşən Məmmədov.* "Allah rəhmət eləsin böyük ziyalımız Tofiq Hüseynzadəyə" (az.). qafqazmedia. 2017-10-11. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14.
6. ↑  *Qüdrət Piriyev.* "Miskin Abdal ocağının söz xiridarları: Tofiq və Rafiq Hüseynzadələr" (PDF) (az.). Xalq qəzeti. 2018-05-13. 2018-05-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-05-14.
7. ↑  "Respublika qəzeti" (PDF) (az.). respublica-news.az. 2019-02-28 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-02-28.
8. ↑  "MEK-ə "Səfəvilərin böyük övliyası – Miskin Abdal" kitabı daxil olub". 2021-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
9. ↑  "MEK-ə "Xəyal cığırı" şeirlər toplusu daxil olub" (az.). 2018-05-10. 2018-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-10.
10. ↑  "Tanrı miskini haqq carçısı". 2018-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.

1) Sazım-sözüm, Bakı, 1973, s.12-13

2) Azərbaycan Ədəbiyyatı İnciləri/ Bayatı, Qoşma, Təcnis, Bakı, 1988, s. 70,181,534.

3) Zəki İslam, "El şairi Miskin Abdal", Günaydın qəzeti, №27-28, 28-30 aprel və 1-4 may 1998-ci il.

4) Hüseyn İsmayılov, "Miskin Abdalın şəxsiyyəti və taleyi", Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatına dair tədqiqlər, VIII kitab, Bakı, "Səda", 1999, səh.100-119.

5) Azad Ozan Kərimli, "Musiqi dünyası" jurnalı, №1, 2000-ci il. səh.68.; 

6) Hüseyn İsmayılov "Göyçə aşıqları və el şairləri", Səda-2006. səh.63-116

7) Maşallah Xudubəyli. "Mənim sazlı-sözlü dünyam". Bakı, "Elm və təhsil"-2010. səh.14-24; 

8) Miskin Abdal 

9) (Maşallah Xudubəyli "Sazlı-Sözlü Göyçə") "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (#bad\_url) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.

10) Hüseyn İsmayılov "Miskin Abdal", Bakı,2001, 

11) Tofiq Hüseynzadə "Səfəvilərin böyük övliyası Miskin Abdal", Bakı, 2005; ;

12) Tofiq Hüseynzadə "Miskin Abdal - Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri", Bakı, 2018; 

13) Mahmud Allahmanlı "Miskin Abdal - Səfəvilərin böyük ideoloqu, sufi şeyxi", Bakı, 2018; 
;

 Arxivləşdirilib 2020-02-18 at the Wayback Machine

14) Niftalı Göyçəli "Miskin Abdal və Səfəvilər", Bakı, 2018. 

15) Tofiq Hüseynzadə, "Xəyal cığırı (Şeirləri, hekayələri, "Miskin Abdal - Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri" əsəri") 3 cildlik kitabı, Bakı 2018, 

" Arxivləşdirilib 2020-02-19 at the Wayback Machine"

16) Tofiq Hüseynzadə, "Aşıq deyişmələrinin poetikası" dissertasiya işi, monoqrafiya (2005), Bakı, 2017, 

17) "Xalq qəzeti" qəzeti "Miskin Abdal ocağının söz xiridarları: Tofiq və Rafiq Hüseynzadələr"; 

18) "Respublika" qəzeti "Miskin Abdal ocağının nümayəndəsi: Rafiq Hüseynzadə"; 

19) "Miskin Abdal ve Senuber" destanı; 

20) "Miskin Abdalın kəramətləri"; 

21) Miskin Abdalın kəramətləri (möcüzələri); 

22) Miskin Abdal-Səfəvilərin böyük ideoloqu, sufi şeyxi";

23);

24) Niftalı Göyçəli "Miskin Abdal və Səfəvilər", Bakı, 2018. 

25) Miskin Abdal Türkçe Vikipedi; ;

26) Miskin Abdalın şeirləri;;

27) Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - I yazı"; ;

* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - II yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - III yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - IV yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - V yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - VI yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - VII yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - VIII yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - IX yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - X yazı"; ;
* Niftalı Göyçəli "Miskin Abdalın poetikası - XI yazı"; ;

28) Təranə Vahid "Ruhun memarı - Miskin Abdal"; ;

29) Miskin Abdal (türkçe) "Namert ile yoldaş olma"; ;

30) Miskin Abdal; ;

31) Miskin Abdal (şarkı sözleri);  Arxivləşdirilib 2020-02-21 at the Wayback Machine;

32) Həqq M.; ;

33) Mahmud Əyyublu "Həmişə inləyib qəmli nəğməsi";

34) Miskin Abdal (Türkçe bilgi); ;

35) Miskin Abdal şiirleri (Türkçe);;

36) Miskin Abdal; ;

37) Rafiq Hüseynzadə -Miskin Abdal ocağının nümayəndəsi; ;

38) Miskin Abdal haqqında; ;

39);

40) Miskin Abdal "Dünya, səndə nəyim qaldı" şeiri; ;

41) Professor Mahmud Allahmanlı "Miskin Abdal-Səfəvilərin böyük övliyası" məqaləsi; ;

42) Səkinə Qafarova "Miskin Abdal"; 

43) Miskin Abdal rus dilində wikipediada;;

44) Qədir Aslan "Miskin Abdal - Qeyb Ərəni, Təsəvvüf Piri"(Respublika qəzeti); ;

45) Nigar Nagiyeva "1990’dan günümüze Türkiye ve Azerbaycan edebiyatlarının karşılıklı etkileşimi";;

46) Tofiq Hacıyev "Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi";;

47) Naile Asker "Aşık Nesip’te sufizm";;

48) Tofiq HÜSEYNZADƏ "Tanrı miskini, Haqq carçısı"; ;

49) Qüdrət Piriyev (2017-10-15). "Aşıq deyişmələrinin poetikası" (azərb.). Xalq qəzeti.  2018-05-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-14;

50) Tofiq HÜSEYNZADƏ "Abdal təsəvvüfün əsası kimi" (Miskin Abdal haqqında) ;

51) Miskin Abdalın şarkı sözleri (Türkçe);

52) Miskin Abdal wikimənbə (şeirləri);

Xarici keçidlər
---------------


**Vikikitabda** **Tofiq Hüseynzadə** ilə əlaqəli kitablar var.

**Vikisitatda** **Tofiq Hüseynzadə** ilə əlaqəli sitatlar var.