recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Leyla Vəkilli** (tam adı; *Leyla Həsanalısultan qızı Vəkilli*; 1932, Paris – 26 noyabr 2017, Bodrum, Muğla ili) — Fransada yaşayan azərbaycan əsilli jurnalist, Fransada türk film festivallarının qurucusu.

Həyatı
------

Leyla Vəkilli 21 fevral 1932-ci il tarixdə Parisdə doğulub. 26 noyabr 2017-ci il tarixdə Türkiyədə Bodrum, Muğla, Türkbükü bölgəsində dünyasını dəyişmişdir. Atası Həsənalısultan bəy Vəkilov Şərur-Dərələyəz qəzasının Çivə kəndində anadan olub. İlk orta təhsilini İrəvanda gimnaziyada alıb, sonra Rusiyada Xarkov Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsini bitirib. Bir müddət Tiflisdə yaşayıb. Tiflisdə Mariya adlı gürcü xanımla evli olub. 1920-ci ildə Qafqazda sovet rejimi qurulduqdan sonra Türkiyəyə mühacirət edib.

Türkiyəyə mühacirət edərkən Mariya xanım onunla getməkdən imtina edib. Türkiyədə Krım türklərindən olan Safiyə xanımla ailə qurub. Sonra Həsənalısultan bəy Vəkilov Fransanın paytaxtı Paris şəhərinə köçüb. 1932-ci ildə Leyla Həsanalısultan qızı Vəkilli Parisdə dünyaya gəlib. Sonra yenidən Türkiyəyə İstanbul şəhərinə köçüblər. Leyla Vəkkili 1952-ci ildə İstanbulda Fransız Liseyində təhsil alıb. Sarbona Universitetini sosialogiya fakültəsini bitirb. Sonradan Fransada jurnalist kimi fəaliyyətə başlayıb. Dünyada 184 ölkədə bürosu olan Sipa-Press Agentliyində çalışıb. Jurnalistlik fəaliyyəti ilə bağlı dünyanın bir çox ölkələrində olub. O, cümlədən Afrikaya, Latın Amerikasına, Fələstinə, Nikaraqua və Əlcəzairdə olub. Əlcəzairdə avtomobil qəzasında ağır yaralanıb. Əlcəzairdə Argentinalı marksist-inqilabçı və siyasətçi Ernesto Çe Gevara ilə 3 saatlıq görüşdə iştirak edib. 1962-ci ildə Fransada Nazim Hikmətlə görüşüb. Fransada Türk Film Festivalının qurucularından olub.

Leyla Vəkillinin baş redaktoru olduğu DEFİ jurnalı.
Fransada cap olunan DEFİ jurnalının baş redaktoru olub. 1996-cı ilədək Parisdə yaşayıb. Həmin il Türkiyəyə Bodurumun Muğla şəhərinin, Türkbükü bölgəsinə köçüb. 26 noyabr 2017-ci il tarixdə dünyasını dəyişib.

Leyla Vəkilli məşhur Vəkilovlar nəsilindəndir. İqtisаdçı və dövlət хаdimi, iqtisаd еlmləri namizədi, dоsеnt İlyas Vəkilovun qardaşı qızıdır.

Həmçinin bax
------------

* Nazim Hikmət
* Vəkilovlar

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dünya şöhrətli azərbaycanlı jurnalistin doğum günüdü". 2022-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-23.
2. ↑  "Bir Türkbükü tarihçesi". 2016-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-04.
3. ↑  "Savaş Muhabiri Gazeteci Leyla Vekilli, Che ve Nazımlı günlerini anlattı". 2020-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-04.
4. ↑  "Vəkilovların 3 fərqli sistemdə yaşayan məşhur üzvü". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-25.

Xarici keçidlər
---------------

* "İLK TAPDIĞIM VƏKİLOV HİNDİSTANDA YAŞAYIRDI"
* Her Story: Leyla Vəkilli
* Leyla Vəkilliyə həsr edilmiş tədbir keçirilib
* Çe Gevara ilə görüşən məşhur azərbaycanlı qadın - Foto
* Fransada türk filim festivalının qurucusu Leyla Vəkilliyə həsr edilmiş tədbir keçirilib
* Nikaragua Devrimini belgeleyen gazeteci Leyla Vekilli’yi kaybettik. Bakü Röportajı
* Leyla xanım Vəkilli: "Mən İstambulda böyüdüm..."
**Əli Rza Ataman** və ya **Kağızmanlı Əli Rza bəy** (1884, Kağızman, Qafqaz diyarı – 26 iyun 1955) — Türkiyə Böyük Millət Məclisinin I çağırış millət vəkili, Kağızman qaymakamı, Cənub-Qərbi Qafqaz Cümhuriyyəti daxili işlər naziri.

Həyatı
------

Əli Rza Ataman 1884-cü ildə Kağızmanda anadan olmuşdur. İdadi məzunudur.

1914-cü ildə qardaşları Məmməd bəy, Ömər bəy İsmayılbəyzadələrlə birgə tutularaq Qars həbsxanasında həbs olunmuş, 1917-ci ildə azadlığa çıxmışdır.

25 iyun 1955-ci ildə vəfat etmişdir.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Difai Partiyasının üzvü və Nəşri-Maarrifin təmsilçisi olmuşdur.

5 noyabrda Kağızmanlı Əli Rza bəy, Qarslı Sarı Xəliloğlu Nuhlis, Orenburqlu Tevhiddin bəy Mamlıoğlu, Emin ağa Acalov və Fəxrəddin bəy Piroğlu rəhbərliyində Qars İslam Şurası qurulmuşdur.

26 noyabr 1918-ci ildə Qarsda yerli Milli İslam Şurasının sancak şöbəsini yaratmışdır.

7 yanvar 1919-cu ildə isə İkinci Ardahan Konqresi keçirilmişdir. Bu konqresi keçmiş konqresin 8 nəfərlik heyəti ilə yanaşı Milli Şura Hökumətinin 12 təmsilçi nümayəndəsi — Axalkələkdən Mehmed Əli bəy, Çıldıdan Doktor Əsəd bəy, Qarsdan İbrahim bəy Cahangirzadə və Həsən bəy Cahangirov, Oltudan Yusif Ziya bəy, Əhməd bəy Şakiroğlu, Mehmet Ramiz bəy, Olurdan Rüstəm bəy Hamşioğlu, Kağızmandan Əli Rza, Şörəyeldən Ağbabalı Hacıabbasoğlu və Kərbəlayi Məmməd bəy də qatılmışdır. Konqresdə Cənub-Qərbi Qafqaz Müvəqqəti Milli Hökumətini qurmaq üçün büyük konqres təşkil etmək, erməni-gürcü birləşmələrinə qarşı vuruşma, Batumda yayımlanan "Səda-yi Millət", Trabzondakı "İstiqbal", Ərzurumdakı "Albayraq" qəzetləri vasitəsilə məlumatlandırma və bir neə başqa qərar alınmışdır.

17 yanvar 1919-cu il tarixində 131 nümayəndənin iştirakı ilə Böyük Qars Konqresi təşkil olundu. Konqres Doktor Əsəd bəyin rəhbərliyində topanmışdır. Konqresə Qars, Ərdəhan, Batum, Naxçıvan, Ordubad,Culfa, Axısqa, Axalkələkdən nümayəndələr gəlmişdir. Konqresdə Cənub-Qərbi Qafqaz Müvəqqəti Hökuməti elan olunmuşdur. 18 yanvar tarixində Batumdan gələn Uçaksa vəkilləri də hökumətə birləşmişdir. 25 mart 1919 tarixində hökumətin adı Cənub-Qərbi Qafqaz Cümhuriyyəti adını almışdır Həmin vaxtdan Cümhuriyyətin Parlamenti olan "Şura" işə başlamışdır. 27 mart tarixində parlament hökuməti təsdiq etmiş, hökumətin başçısı İbrahim bəy Cahangirzadə seçilmişdir. Əli Rza bəy bu hökumətdə daxili işlər naziri təyin olunmuşdur. 13 apreldə ingilis işğalından sonra Əli Rza Ataman Qarsa köçmüşdür.

Əli Rza bəy 1921-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin I çağırışına Qarsdan millət vəkili seçilmək üçün seçkilərə qatılmış, 21 namizəd arasından 91 səs alaraq 2-ci olmuş və Qarsın 3 millət vəkilindən biri seçilmişdir.

O, həmçinin Kağızman qaymakamı da olmuşdur.

Xatirəsi
--------

Kağızmandakı evinin yerləşdiyi küçə Ali Ataman prospekti adlanmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-23.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-23.
3. 1 2 3 4  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-23.
4. ↑  "TBMM Albümü". tbmm.gov.tr.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib.
**Ryohey Uçida** (内田 良平, *Uçida Ryohey*?, 11 fevral 1874, Fukuoka – 26 iyul 1937) – Yaponiya siyasi fəalı və ultranasionalisti. O, 1901-ci ildə Qara əjdaha cəmiyyətini yaratmışdır.

Həyatı
------

Ryohey Uçida 1874-cü ildə Yaponiyanın Fukuoka prefekturasında doğulmuşdur. Toyama Mitsurunun tələbəsi olmuş və Qara dəniz cəmiyyətinə qoşulmuşdur. 1894-cü ildə Koreyada başlamış Tonhak üsyanı zamanı üsyançılara kömək etmişdir. 1901-ci ildə Qara əjdaha cəmiyyətini yaratmışdır. O, Yaponiyanın Asiya qitəsində yayılmasını dəstəkləmiş, Rusiyanı Yaponiya üçün ən böyük təhlükə hesab etmişdir. Rusiya əleyhinə kitablar və pamfletlər yazmış, Rusiyanın Asiya qitəsindəki fəaliyyətlərini öyrənmək üçün Vladivostoka səyahət etmişdir. 1903-cü ildə Tayro Doşikay adlı antirus hərəkatına qoşulmuşdur.

1905-ci ildə Rus-yapon müharibəsini başa çatdıran Portsmut müqaviləsinin şərtləri onu qane etməmiş və hökumətə qarşı keçirilən etiraz aksiyalarına başçılıq etmişdir. 1906-cı ildə Yaponiyanın Koreyadakı general-rezidenti olan İto Hirobuminin administrasiyasına təyin olunmuş və 1910-cu ildə Koreyanın Yaponiya tərəfindən ilhaqı nəticəsində başlayan iğtişaşları yatırmaqda kömək etmişdir. Daha sonra Yaponiya solçuları ilə mübarizə aparmış və Böyük Asiya hakimiyyətini dəstəkləyən kitab nəşr etdirmişdir.

1925-ci ildə baş nazir Kato Takaakiyə qarşı həyata keçirilən sui-qəsd cəhdində iştirak etməkdə ittiham olunaraq saxlanılmış, lakin günahsız hesab edilmişdir. O, Çin inqilabçısı Sun Yatsenə dəstək göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Huffman
2. 1 2  Kodansha Encyclopedia of Japan
3. ↑  The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who

Ədəbiyyat
---------

* *Huffman, James.* Modern Japan: An Encyclopedia of History, Culture, and Nationalism (ingilis). Nyu-York: Routledge. 2013. 275. ISBN 978-0-815-32525-3. İstifadə tarixi: 10 noyabr 2022.
* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VIII cild (Temp–Z). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 124. ISBN 0-87011-628-2. İstifadə tarixi: 10 noyabr 2022.
* The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who (ingiliscə) (II). Tokio: Rengo Press. 1961. səh. 1770. İstifadə tarixi: 10 noyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Kotobank saytında.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 1018261680 · ISNI: 0000 0000 8461 9468 · LCCN: n81040637 · NDL: 00089391 · VIAF: 108871382 · WorldCat VIAF: 108871382 |
**Mehmed Ali Şahin** (*ing.* Mehmet Ali Şahin; 16 sentyabr 1950) — Türkiyə siyasətçisi. O, 2009–2011-ci illərdə Türkiyə parlamentinin sədri olmuşdur.

O, hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının namizədi kimi üç dəfə İstanbul vilayətindən və Antalya vilayətindən millət vəkili olmuşdur. Şahin baş nazirin müavini, ədliyyə naziri və idmana məsul dövlət naziri vəzifələrində çalışmışdır. O, hüquqşünasdır və İstanbul Universitetinin hüquq fakültəsinin məzunudur. Şahin parlamentə girməzdən əvvəl regional siyasətlə məşğul olmuş, İstanbulun Fateh rayonunun bələdiyyə başqanı, Rifah Partiyası, daha sonra Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Ədalət və İnkişaf Partiyası ilə birlikdə çalışmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Mehmet Ali Şahin artık protokolde iki numara". Radikal (Turkish). 5 August 2009. 9 August 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 August 2009.
2. ↑  Newspaper *Radikal* Arxivləşdirilib 30 sentyabr 2007 at the Wayback Machine  (türk.)

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Mehmed Ali Şahin** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Meandrlaşmanın sxemi
Axmaz göllərin formalaşmsı
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Axmaz.
**Axmaz göl** və ya **Axmazlar** (Axmaz) — meandrlaşmış çaylarda (dolamanın) boyun hissəsinin yuyulmasının nəticəsində yatağın düzəlməsi ilə əlaqədar çaydan ayrılıb, köhnə yataqda əmələ gələn gölə deyilir və əsasən aypara formasında olur. Çay yatağının meandrlaşmasının nəticəsində yaranır. Belə ki, gursululuq və ya suyun səviyyəsinin qalxması nəticəsində çay qıvrılmış yatağını dəyişərək özünə qısa yol açır. Nəticədə yataq düz istiqamətdə uzanır. Tədricən qum və lil çayın əvvəlki yatağının girişini qapadır. Meandrlar isə kiçik göllərə çevrilir. Axmazlar bir müddət göl kimi mövcudluğunu qoruyur. Bir müddət sonra göl bataqlığa çevrilir. Daha sonra isə tamamən qururur (şoranlıq). Azərbaycan ərazisində mövcud olan Hacıqabul gölü, Sarısu, Mehmana və Duzdağ gölü axmazdırlar. Azərbaycan ərazisində ən böyük axmaz göl-Sarısu gölüdür

Ən uzun zaman mövcudluğunu qoruyan axmaz Amudəryanın əvvəlki yatağı olan Uzboy olmuşdur. Bu axmaz 500 km məsafədə uzanırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Dilinin İzahlı Lüğəti // I CİLD // 84 səh. 2006 il
**Lənkəran güləbrişini** (*lat.* Albizia julibrissin) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin güləbrişin cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Bu növə Cənubi Qafqaz, Krım, Ukrayna, Orta Asiya, İtaliya, İran, Türkiyə, Fransa, Koreya, Şimali Amerikada təsadüf edilir. Növə bəzən Güləbrişin və ya Lənkəran akasiyası da deyilir.

Botaniki təsviri
----------------

Zoğları yaşıl rəngli, hamar qabıqlıdır. Geniş çətirli, hündürlüyü 18-20 m-ə, diametri 30-40 sm-ə çatan ortaboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı boz rəngli, uzununa çatlıdır. Yarpaqlar növbəli düzülmüş, ikiqat, cütlələkvari, uzunluğu 18-25 sm-dir. Çiçəkləri xırda, 5 şüalı, başcıqvari çiçək qrupu əmələ gətirir. Çiçək qrupları iri, mürəkkəb süpürgələrdə birləşir. Başcıq çiçək qrupunun kənarlarında erkəkcikli, mərkəzində isə ikicinsli çiçəklər yerləşir. Erkəkcikli çiçəklərin çiçək yanlığı yaşılımtıl-sarı rəngdədir. İkicinsli çiçəklərin tacı isə uzun boruşəkilli, kasacıqdan 8-10 dəfə uzun, xaricdən ipəkvari tüklərlə örtülüdür. Erkəkciklər sayca çoxdur, uzun (30-35 mm), nazik saplı, tacdan çox irəli çıxmış, çəhrayı rəngdə olub, boru şəklində birləşmişdir. Tozluqları xırda, dörd kameralı, sarıdır. Salxıma oxşar tozcuq qovuqlarına yapışıqdır. Dişiciyi bir, telvari sütunludur. Paxlalar yastı, xətvari, çılpaq, 16-20 sm uzunluqda və 20-25 mm enindədir.

Ekologiyası
-----------

İşıq, istisevən, quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkar, tez böyüyən bitkidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Əsasən Talış ərazisində yayılmışdır. Bakı, Gəncə, Astara, Lənkəran, Kür-Araz ovalığı, Samur və Şabran rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir. Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir (1989).

İstifadəsi
----------

Dekorativ, ballı bitkidir, xoş ətirlidir. Qabığında 7-8% aşı maddəsi, saponin, həmçinin boyaq maddəsi vardır. Qabığından alınmış cövhərdən xalq təbabətində istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q750307
* Wikispecies: Albizia julibrissin
* AoFP: 188
* APA: 1872
* APDB: 62359
* APNI: 154481
* BioLib: 143163
* Calflora: 9279
* EoL: 640054
* EPPO: ALBJU
* FEIS: albjul
* FoC: 200011875
* GBIF: 2972983
* GISD: 364
* GRIN: 2136
* iNaturalist: 47443
* IPA: 3004
* IPNI: 473275-1
* IRMNG: 10171174
* ISC: 4005
* ITIS: 26449
* MoBotPF: 280416
* NCBI: 3813
* NZOR: 30a14756-ea03-4eec-8ee2-6af1fcf7010f
* NZPCN: 2459
* PalDat: Albizia\_julibrissin
* PfaF: Albizia julibrissin
* PFI: 2250
* Plant List: ild-19968
* PLANTS: ALJU
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:473275-1
* SANBI: 278-79
* Tropicos: 13025045
* uBio: 7428814
* WFO: wfo-0000173835

 |
**İdriya** (*Idrija, Idria*) — Sloveniyada mədən şəhəri. Eyni adlı bələdiyyənin inzibati mərkəzi. Şəhər Sloveniyanın şimal-qərbində, Lyublyananın 60 km-də yerləşir.

Müasir şəhər XVI əsrdə meydana gəlmişdir. Yerli kəndlilər su quyusundan su çəkən zaman vedrənin qeyri-adi ağırlığa və suyun parıltılı olmasını müşahidə etmişlər. Sonda bunun civə olduğu məlum oldu. Tezliklə İdriya civə yatağı ispaniyanın Almaden mədəni ilə rəqabətə başladı. İdriya dünyada ikinci ən böyük civə yatağıdır (birinci yerdə Almaden mədəni). Dünya civə ehtiyatının 13 % İdiriya mədənlərində istehsal olunur. İdriyada 500 il müddətində — 107 000 ton civə istehsal edilmişdir. 1970-ci ildə dünya civə bazarında civənin qiymətində düşmə qeydə alındı. Civənin istifadə edildiyi sahələrdə (amalqamasiya, səhiyyə, yod, xlor, boya istehsalı və s.) artıq civəni daha ekoloji təmiz materyallarla əvəzlənməsinə başlanılmışdır. 1977-ci ildə mədən müvəqqəti bağlanıldı. Bu şəhər əhalisinin həyatında böyük dəyişikliklərə səbəb olmuşdur. 1987-ci ildə mədən birdəfəlik bağlanıldı.

2010-cu İdriya ərzisində «İdriya Geoparkı» yaradılmış. Parkda İdriya ərazisinin zəngin geoloji özəlliklərini qoruyub saxlanılır. İdriya Geoparkı beynəlxalq özəlliyə malikdir və UNESCO-nun geoparklar şəbəkəsinə daxildir.

YUNECKO 2012-ci ildə Almaden və İdriya civə mədənlərinin çox əsrlik sənaye infrastrukturunu bəşəriyyətin 450 illik unikal dağ-mədən qazma işlərinin şahidi kimi qəbul etmişdir.

İdriya şəhərindən 102 nömrəli baş maqistral yolu keçir. Yol Loqates şəhərini Tolmin şəhəri ilə birləşdirir. İdriyanın əsas sənaye zavodları «Hidriya» və «Kolektordur». Sənayenin inkişafı nəticəsində şəhərdə işsizlik səviyyəsi çox aşağıdır - 5,7 %.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
* Geopark (ingilis dilində)
* Şəhərin turist portalı (ingilis dilində)
* İdriya festivalı (ingilis dilində) Arxivləşdirilib 2020-03-26 at the Wayback Machine
* İdriya şəhər muzeyi (ingilis dilində)

İstinadlar
----------

  

1. ↑  "Idrijski rudnik živega srebra". 2013-10-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-14.
2. ↑  "Idrija's miners". 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-14.
3. ↑  "Geopark Idrija: About us". 2014-01-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-14.
**Rəhim Qurbani** (*Qurbanov Rəhim Kazım oğlu*; 22 dekabr 1951, Zərkənd, Basarkeçər rayonu – 1 dekabr 2020, Gəncə) — azərbaycanlı şair. Əsasən təcnis sənətkarı kimi tanınır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (2015) və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (2015) üzvü.

Həyatı
------

Rəhim Qurbani 1951-ci il dekabr ayının 22-də Qərbi Azərbaycanın, Göyçə mahalının Zərkənd (Zərzibil) kəndində ziyalı ailəsində anadan olubdur.

1970–1972-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1974-cü ildə Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. 1979-cu ildə həmin institutu bitirib tarix müəllimi ixtisasını almış, həmin ildən doğma kəndlərində tarix müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdı.

Gənc müəllim kimi işlədiyi vaxtdan yaradıcılıqla məşğul olmuş, dövrü mətbuatda — "Sovet Ermənistanı", "Vardenis" qəzetlərində şeirləri müntəzəm dərc olunmuşdur.

Azərbaycanlıların Ermənistandan köçürülməsi nəticəsində 1988-ci ildə doğulduğu kənddən ailəsi ilə birlikdə Azərbaycana köçmüş, 1989-cu ildən Gəncə şəhərində məskunlaşmışdır. 1989–2017-ci illərdə Gəncə şəhər 9 saylı orta məktəbdə tarix müəllimi işləyib.

1 dekabr 2020-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat etmiş və Gəncədəki Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

Azərbaycanda məskunlaşdıqdan sonra şeirləri bir çox qəzet və jurnallarda dərc olunub. "Oğuz eli", "Gəncənin səsi", "Göygöl", "Mübariz", "Naftalan", "Daşkəsən", "Vətəndaş", "Yeni Təfəkkür", "Vətən səsi", "Kredo", "Qərbi Azərbaycan press" qəzetlərində, "Pəncərə", "Ovqat", "Dünya Meridianları" və Yazıçılar Birliyinin nəzdində olan "Gəncə qapısı" jurnalında daimi olaraq şeirləri nəşr olunmuşdur.

Əvvəllər "Qərbi Azərbaycan press" qəzetinin əməkdaşı olmuş, hal-hazırda "Qanun və Səlahiyyət" qəzetinin xüsusi müxbiridir.

1989-cu ildən "Azərbaycan Aşıqlar Birliyi"nin, 2015-ci ildən isə "Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin" və "Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi"nin üzvü idi.

### Kitabları

* "Göyçə yaraları", Bakı, "Elm və təhsil", 2013.
* "Göyçə qibləgahım, Gəncə pənahəm", Bakı, "Elm və təhsil", 2019. ISBN 978-9952-5654-4-7

Mükafat və təltifləri
---------------------

2010-cu ildən "Qızıl Qələm" mükafatı laureatı adına və "Nüfuzlu Ziyalı" diplomuna layiq görülmüşdür.

2018-ci ilin aprel ayında Prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.

Ailəsi
------

Ailəli idi, 3 oğlu, 1 qızı, 8 nəvəsi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ocaqquliyev, Həsən.* Yadda qalan xatirələr — Zərkəndli şair Rəhim (PDF) (az.). Bakı: "Elm və təhsil". 2016. 2017-11-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-11-08.
**Arsenopirit** — mineral. Arsenopiritə eyni zamanda arsen kolçedanı da deyilir.

Xassələri
---------

Qatışıqları - Co, Cu, Au. Rəngi gümüşü-ağ, poladı-boz, qara arsında dəyişir.Cizgisi bozumtul-qaradır. Monoklinik sinqoniyada kristallaşır. Qısa prizmatik iynəşəkilli qrup formaları təşkil edir. Kristalları L2 üzrə cizgiləşmişdir. İkiləşmə {100} və {001} üzrə, bitişmə və daxil olma ikiləşmə {101} üzrə, xaçvari və ulduzvari üçlüklər isə {012} üzrədir.Ayrılma {101} üzrə mükəmməldir. Aqreqat: dənəvəri, çubuqvaridir. Parıltı metallik. Sərtliyi 5,5-6. Xüsusi çəki 5,9-6,3. Özünəbənzər minerallardan qalayı-boz rəngi, yüksək sərtliyi və çəkiclə əzərkən özünəməxsus qoxu verməsi ilə fərqlənir.

Əmələ gəlməsi
-------------

Hidrotermal, paragenezislərini volfram, qalay, qurğuşun, sink, kvars, çöl şpatatları, karbonatlar, bəzən turmalin təşkil edir.

İşlədilməsi
-----------

Kimya sənayesində arsen almaq üçün. kənd təsərüfatında zərərvericilərə qarşı, gön-dəri sənayesində də istifadə olunur.

Yataqları
---------

Rusiyada Uralda damarşəkillii qızıl yataqlarında, Orta Asiyada əhəngdaşları içərisində mövcuddur. Ən böyük yatağı İsveçdə Boliden yatağıdır. Burada arsenopirit qızılla birlikdə çıxarılır.

Qalareya
--------

* Arsenopirit flüoritlə birlikdəArsenopirit flüoritlə birlikdə
* Arsenopirit kvarslaArsenopirit kvarsla
* Arsenopirit (Rusiya)Arsenopirit (Rusiya)

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780756512 |
**Şeyx Hüseyn Vəhid Xorasani** (1 yanvar 1921, Nişapur, Rəzəvi Xorasan ostanı) — din alimi, müctəhid.

Həyatı
------

Şeyx Vəhid Xorasani 1 yanvar 1921-ci ildə (hicri-şəmsi 1299-cu il, 11 Dey) Məşhəd şəhərində doğulmuşdur. Müqəddimə və ədəbiyyat dərslərini Ayətullah Nəhavəndidən, məntiq və fəlsəfə dərslərini isə Mirzə Əbül-Qasım İlahi və Mirzə Mehdi İsfahanidən almışdır. Daha sonra isə Ayətullah Mehdi İsfahani və Ayətullah Əştiyarinin xaric dərslərinə qatılmışdır.

27 yaşında ikən təhsilini davam etdirmək üçün Nəcəfi-əşrəfə yola düşmüşdür. Ayətullah Əbdül-Hadi Şirazi və Ayətullah Xoyinin dərslərinə qatıldı, o həzrətin seçilmiş tələbələrindən olmuşdur.

İllərlə üsul və fiqh dərslərinin təlimi və tədrisi ilə məşğul olduqdan sonra, Nəcəfdə 12 il xaric dərsləri vermişdir. İrana qayıtdıqdan sonra Məşhəd şəhərində tədrislə məşğul olmuşdur. 1 il sonra Qum şəhərinə getmişdir. Hal-hazırda üsul və fiqh dərslərinin ali səviyyədə tədrisi ilə məşğuldur.

Ayətullahul-uzma Şeyx Vəhid Xorasani dövrümüzün əzəmətli fəqihlərindən biridir. İranda, İraqda, Azərbaycanda və bir çox qərb ölkələrində müqəllidləri vardır. Ustadın "Tovzihul-məsail" risaləsi dilimizə tərcümə olunmuşdur.

İstinadlar
----------
**Hayimə Xatun** və ya **Hayimə Ana** (1176, Osmanlı imperiyası – 1268, Osmanlı imperiyası) ― Osmanlı dövlətinin qurucusu Osman Qazinin nənəsi və Sunqur Təkin, Gündoğdu bəy, Ərtoğrul Qazi və Dündar bəyin anasıdır. Osmanlı İmperiyasının Dövlət Anası adına layiq görülmüş və tanınmışdır.

Xatirəsi
--------

Necdet Sakaoğlunun dediyinə görə, tarixçilər tərəfindən çox tədqiq edilməmiş Hayimə ananın xatirəsini Domaniç qəsəbəsinin sakinləri yaşatmışdırlar. Çarşamba kəndindəki bir qəbrin yerli xalq tərəfindən əsrlər boyu Hayimə Xatunun qəbri olaraq ziyarət edildiyini eşidən Osmanlı Sultanı II Əbdülhəmidin əmri ilə burada 1892-ci ildə bir türbə tikdirilmişdir. Digər tərəfdən, İdris-i Bitlisî Heşt Behişt adlı tarixində Osman Qazinin kiçik oğlu Ələddin Paşanın anası ilə birlikdə Biləcikdə yaşadığı yazılmışdır.

Həyatı
------

Osmanlı sultanlarının qeyri-müsəlman cariyələrlə evlənmə ənənəsi hələ başlamadığından, Hayimə Xatunun türk olduğu iddia edilir. Başqa bir inanca görə, Hayimə Ana, Kaya Alpoğlu Süleyman şahın həyat yoldaşı, Ərtoğrul Qazinin anası və Osmanlı dövlətinin qurucusu Osman Qazinin nənəsidir. Əri Süleyman Şah Fəratı keçərkən boğulduqdan sonra Qayı qəbiləsinin başçılığını ələ keçirmiş Hayimə Ana, əvvəlcə Səlcuqlu Sultanı Əlaəddin Keykubadın əmri əsasında əvvəlcə Ankara, Karacadağ, sonra isə Domaniç və Söğütə yerləşmişdir. Ərtoğrul Qazi, "Dövlət Anası" olaraq da tanınan anası Hayimə Anayı hər il Çarşamba kəndində çadır qurduğu bir təpədə dəfn etdirmişdir. Sultan II Əbdülhəmid 1892-ci ildə Hayimə Ananın məzarı üzərində inşa edilən indiki türbəni inşa etdirmişdir. Çarşamba kəndində vəfat edən Hayimə Ananın məzarı başında anma mərasimi təşkil edilir. Hayimə Xatun türbəsi və Hayimə Ana heykəli Kütahyanın Domaniç mahalında görüləcək ən əhəmiyyətli yerlərdən biridir.

1. ↑  "HAYME HATUN DEVLET ANA". Devlet-i Aliyye-i.
**Kayman adaları dolları** — Böyük Britaniyanın dəniz ərazilərində Vest-Hinddə yerləşən Kayman adalarının pul vahididir. Bir dollar 100 sentə bərabərdir. Pul vahidinin beynəlxalq işarəsi — KYD-dir. Simvolu — CI$-dir. 2003-cü ilin 1 yanvarından valyutaların Ümumrusiya təyinedicisində Kayman adalarının pul vahidi dollar adlanır.

Mübadilədə 1, 5, 10, 25, 50, 100 nominallı dollardan, 1, 5, 10, 25 sentlik və əsginaslıq sikkələrdən istifadə olunur.

Tarixi
------

Kayman adaları dolları 1 may 1972-ci ildə pul vahidi kimi qəbul edilmişdir. Valyuta Yamayka dollarını (31 avqust 1972-ci ilə qədər ödənişin qanuni vasitəsi hesab edilirdi) əvəz etmişdir. 1974-cü ilin 1 aprelindən Kayman adaları dolları məzənnədə 1 ABŞ dolları ilə əlaqələnmişdir. 1 Kayman adaları dolları = 1,2 ABŞ dolları.

Sikkələr
--------

Mübadilədə dörd sikkədən — 1, 5, 10, 25 nominallı sentlərdən istifadə olunur. Sikkələri əvvəlcə tuncdan, qalan hissəsini isə melxiordan kəsilirdilər. 1992-ci ildən başlayaraq tunc sikkələrin yerinə polad və qızıl sikkələr tutmuşdur. Melxiorların yerini isə polad, qızıl və nikeldən hazırlanmış sikkələr tutmuşdur. Böyük Britaniyanın Kral zərbxanası sikkələrin istehsalıyla məşğul olur. 2008-ci ilin dekabr ayının məlumatlarına görə mübadilədə 8.8 milyon Kayman adaları dollarına bərabər sikkələr istehsal edilmişdir.

Əsginaslar
----------

Əvvəlcə mübadilədə dörd əsginas — 1, 5, 10, 25 nominallı dollarlar istifadə edilirdi. Əsginaslara 1981-ci ildə 100 və 40 nominallı dollarlar edilmişdir. Tezliklə, 1985-ci ildə 40 dollarlıq əsginas 50 dollarla əvəz edilmişdir. Əsginaslar Britaniya şirkəti olan "De La Rue" tərəfindən çap olunur. 2008-ci ilin dekabr ayının məlumatlarına görə mübadilədə 74.8 milyon Kayman adaları dollarına bərabər əsginaslar istehsal edilmişdir.

Valyuta məzənnəsi rejimi
------------------------

Kayman adaları dolları məzənnədə 1 ABŞ dolları ilə əlaqələnmişdir. 1 Kayman adaları dolları = 1,2 ABŞ dolları.

|  Hazırkı KYD mübadilə məzənnəsi |
| --- |
| Google Finance əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |
| Yahoo! Finance əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |
| XE.com əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |
| OANDA.com əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |
| fxtop.com əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |
| Currency.wiki əsasən: | AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Coin catalog of Cayman Islands" (ingilis). 2012-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-05.
2. ↑  "Currency Statistics" (ingilis). Cayman Islands Monetary Authority. 2007-07-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-05.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* "The History of Cayman Islands Currency" (ingilis). 2012-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-05. — Dollar "Kayman adalarının Valyuta idarəsinin rəsmi saytında Kayman adası haqqında informasiya.».
* *Максим Буйлов.* "В семье не без удода". Коммерсантъ. 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-05.
* Банкноты стран мира. 40 Долларов Каймановых островов 1974 года, с изображением королевы Елизаветы II
**Rümuzül-işarət** — Seyid Yəhya Bakuviyə məxsus, digər adı Təvilü və təfsirü-ihdinə-siratəl-müstəqim olan bu əsər nəsrlə yazılmışdır.

Bu əsər Şirvanşah I Xəlilullah xanın iştirak etdiyi bir məclisdə, ehtimal ki, onun soruşduğu bir suala Seyid Yəhyanın verdiyi cavabdır və bu ayəinin mənasının açıqlamasını isə o, bir risalə şəklində daha sonra qələmə almışdır. Bu, Seyid Yəhyanın *"bir adil şahın hüzurunda soruşulan"* ifadəsindən məlum olur. Bu əsərdə Fatihə surəsinin V ayəsi olan *"Bizi doğru yola yönəlt"* mənasındakı "İhdinəs-siratəl-müstəqim" sözü təfsir və təvil edilərək, işarə, mükaşəfat və muayinə əhlinin qəlb yolundan nəyi hasil etdiyi izah olunur. Bu ayənin ixlas və inancın artmasına vasitə ola bilməsi məsələsinə toxunan müəllif : *"Bu izahlar təfsir kitablarına bağlı qalmadan könülə doğan açıqlamalardır."* — dedikdən sonra: *"O gün belə soruşuldu:"Ənbiya və övliya necə olur ki, özləri də "Bizi doğru yola yönəlt"- diləyində olurlar. Onlar əslində doğru yolda deyillərmi ki, bu doğru yolu istəyirlər"* – deyə soruşulan digər bir suala cavab vermişdir.

Əsərin Bakı nüsxəsinin adı "Təvil və təfsiri" – İhdinə-siratəl-müstəqim"dir.

Əlyazma nüsxələri
-----------------

* Nuruosmaniyyə,4904/3
* Manisa Muradiyyə,2906/3
* İstanbul Universiteti Mərkəz Kitabxanası FY.954/HE.8194/3
* Bakı-B6960/3

İstinadlar
----------
**Zülfüqar Şirvani** (1190-1291) - Azərbaycan şairi, alimi. Zülfüqar Şirvaninin fəaliyyəti XIII əsrə təsadüf edir. Bu Azərbaycan alimi, şir və mütəfəkkiri poetika, məntiq, fəlsəfə sahələrində məşhur idi. Zülfüqar Şirvaninin fəlsəfi görüşləri onun 10 min beytdən ibarət "Divan"ında əksini tapıb.

"Divan"dan məlum olur ki, Zülfüqar Şirvaninin dünyagörüşü gərgin panteist təlimləri təsiri altında formalaşmışdır.

Həyatı
------

Adı Qivamüddin Hüseyn ibni-Sədrəddin Əlidir. Qiymətli bir alim və yüksək dərəcəli bir şair olmuşdur. Şirvanşahın vəziri sədr Səidülmastri haqqında uzun və mükəmməl bir qəsidə yazmışdır. Bunun müqabilində mükafat olaraq yeddi xalvar ipək almışdır. Axırda İraqa gedib, Sultan Məhəmməd Xarəzmşahın tarixini nəzmə çəkmiş və ondan iltifat götürüb, bir çox hədiyyə almışdır. Moğol dövləti zamanında da, Abaqa xanın vəziri atabək Yusif ona hədsiz iltifat göstərmişdir.

1291-ci ildə vəfat edib, Təbrizin Sürxab qəbristanında - Məqbərətül şüərada basdırılmışdır.

Yaradıcılığı
------------

Zülfüqar Şirvaninin yaradıcılığı və dünyagörüşü ziddiyyətlidir. Şair həm saray mühiti ilə bağlı olmuş, feodalları mədh etmiş, həm də istedadlı bir sənətkar kimi dövrün ictimai hadisələrindən kənarda qalmamışdır. Dini-idealist mahiyyətli dünyagörüşünə malik şairə sufizm ideyaları da ciddi təsir göstərmişdir.

Poliqlot şair kimi tanınmışdır. Özü qeyd etmişdir ki, 6 dildə lirik əsərlər yaratmışdır. Şairin yalnız qələmə aldığı farsca "Divan"ı bizə çatmışdır. İngiltərədə nəşr edilmiş bu "Divan"da məhəbbət lirikası üstünlük təşkil edirdi. Şairin yaradıcılığına daha çox dünyəvi məhəbbətin, real gözəlin tərənnümü üstünlük təşkil edirdi. Azərbaycanca qələmə aldığı ayrı-ayrı misra və beytlər də farsca "Divan"ının tərkibində bizə gəlib çatmışdır. 9000 beytdən ibarətdir.

Seyid Zülfüqar Şirvaninin qəsidə, qəzəl, qitə və rübailərdən ibarət olan böyük divanı (1345-ci il) Sankt-Peterburqda, M.E.Saltıkov-Şedrin adına Dövlət
Kütləvi Kitabxanasının əlyazmalar şöbəsində saxlanılmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. III cild (XIII-XVIII əsrlə r). Bakı."Elm". 2007. 592 səh" (PDF). 2020-10-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2013-05-31.

Mənbə
-----

* A. Bakıxanovun "Gülüstan-i İrəm"
**Yelena Şabovta** (d. 28 avqust 1969) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Yelena Şabovta, Azərbaycan yığmasının heyətində 1994-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına qatılıb və 9-cu yeri tutub.

Karyerası
---------

Yelena Şabovta, 1994-cü ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Braziliyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışların 1/8 final mərhələsində Azərbaycan yığması, Almaniya yığmasını 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 9-cu yerdə başa vurdu.

Yelena Şabovta daha sonra, 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasını 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.

Yelena Şabovta bir ildən sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.

İstinadlar
----------



| ⛭Azərbaycan yığması - 1994 Voleybol üzrə Dünya Çempionatı (9-cu yer) |
| --- |
| Həsənova **(K)** • Teterina • Aidarova • Kərimova • Serquyeva • Kuzmina • Tsarenko • Volçkova • Barinova • Selernyova • Fyodorova • Ravva • Stepanişyova • Arifova • Şabovta • Baş məşqçi: Qarayev |  |

| ⛭Azərbaycan yığması - 2005 Voleybol üzrə Avropa Çempionatı (4-cü yer) |
| --- |
| Alla Həsənova **(K)** • İlahə Ağayeva • İnessa Qorxmaz • İrina Siminyagina • Kseniya Poznyak • Nataliya Məmmədova • Natəvan Qasımova • Oksana Kurt • Oksana Məmmədyarova • Valeriya Məmmədova • Yelena Parxomenko • Yelena Şabovta • Baş məşqçi: Faiq Qarayev |  |

| ⛭Azərbaycan yığması - 2006 Voleybol üzrə Dünya Çempionatı (13-cü yer) |
| --- |
| Aynur Kərimova (voleybolçu) • İnessa Qorxmaz • İrina Siminyagina • Kseniya Poznyak • Nataliya Məmmədova • Natəvan Qasımova • Oksana Kurt • Oksana Məmmədyarova • Səbinə Yarməmmədova • Valeriya Məmmədova • Yelena Parxomenko • Yelena Şabovta • Baş məşqçi: Faiq Qarayev |  |
**Qocaman Qocamanov** (1923, Daşkənd, Yeni Bəyazid qəzası – 31 avqust 2016, Yeni Daşkənd, Bərdə rayonu) — Azərbaycanlı uzunömürlü, şair.

Həyatı
------

Qocamanov Qocaman Camal oğlu 1923-cü ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Atası Camal kişi Qocamanın iki yaşı olarkən, Kərbəlaya getmiş və oranı ziyarət etdikdən sonra xəstələnmiş, orada vəfat etmiş və öz vəsiyyətinə görə Kərbəlada dəfn olunmuşdur. Odur ki, ailənin vəziyyəti ağırlaşmışdır. Qocamanın qardaşları Balış, Albaba və Böyükkişinin köməkliyi nəticəsində Qocaman böyüyüb ərsəyə çatmışdır.

1941–1945-ci illərdə Qocaman Böyük Vətən müharibəsinə getməmiş, qaçaqlıq etmiş və anası Gülgəz Maqsudqızının qohumlarının yaşadığı Bərdə rayonuna gəlmişdir. Burada bir müddət müharibədən gizlənsə də onu tuturlar. Həbsxanada olarkən Qocaman xüsusi hörməti, davranışı, istedadlı olması, şeirlər yazması, dini qaydalara hörmətlə yanaşması onun köməyinə çatmışdır. O, həbsxanada qazandığı hörmətə görə bəraət verilərək azadlığa buraxılır.

1988-ci ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən deportasiya olunduqdan sonra hal-hazıra qədər Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində yaşayır. 8 övladı, 24 nəvəsi və nəticəsi var.

31 avqust 2016-cı ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Qocaman hələ uşaqlıq yaşlarından aşıqların və din xadimlərinin yanından əl çəkməmiş və orta təhsilli olmasa da eşitdiklərinin hamısını yaddaşında saxlamışdır. Qocaman özü də Göyçəyə bir sıra bayatılar və şeirlər qoşmuşdur. Şair Məmmədhüseynin, Aşıq Alının, Aşıq Ələsgərin, Aslan Məmmədsadiqoğlunun, Həsən Xəyallının, Daşkəndli Aşıq Ziyadın şeirlərini əzbərdən bilir. Həmişə Göyçə həsrəti ilə yaşayır.

2007-ci ildə "Nurlan" nəşriyyatında "Göyçə mahalında, Daşkənd elində" adlı kitabı çap olunub.

Həmçinin bax
------------

* XX əsrdə Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiyası və köçürülməsi

Mənbə
-----

* Araz Yaquboğlu, Daşkənd Aşıqları və Şairləri, Bakı-2008

İstinadlar
----------
**Səyyad Şairov** (1 iyul 1945, Daşkənd, Basarkeçər rayonu – 3 yanvar 2023, Ramana) — şair, "Araz" ali ədəbi media mükafatı laureatı.

Həyatı
------

Şairov Səyyad Süleyman oğlu, 1 iyul 1945-ci ildə ulu Oğuz yurdu Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun axarlı-baxarlı bir guşəsi sayılan Daşkənd kəndində anadan olub. Səyyad Şairov haqq aşiqi şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.

1962–63-cü illərdə 1 saylı Peşə Məktəbində təhsil almış və Bakı şəhəri Səbail rayon "Neft-Qaz Çıxarma Idarəsi"ndə neft quyularının təmiri briqadasında və "Rayonlararası Avtomatlaşdırma və Elektirikləşdirmə Idarəsi"ndə elektrik işləmişdir.

1964-cü ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırılan Səyyad Şairov Belarusiyanın Novo-Borisov şəhərində tank komandiri hazırlayan hərbi məktəbə daxil olub. Hərbi təhsili bitirdikdən sonra Qrodno şəhərində motoatıcı batalyonun tank komandiri, bölmə komandirinin müavini və bölmə komandiri olmuşdur.

1971–73-cü illərdə Gəncə Politexnik Texnikumunun "Avtomobil nəqliyyatının istismarı" ixtisasını bitirdikdən sonra 1973–76-cı illərdə Xalq Universitetinin "Kənd Təsərrüfatının Iqtisadiyyatı" fakültəsini bitirmişdir.

Səyyad Şairov Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinin "Rabitə şöbəsi"nin rəisi işləmişdir. Rayon təbliğat-təşviqat şöbəsinin üzvü olmuşdur.

1980-ci ildən 1989-cu ilin sonuna qədər Yeni Daşkənd kənd orta məktəbində "Gənclərin çağırışaqədərki hazırlığı" üzrə təlimatçı müəllim işləmişdir.

1990-cı ildən Yeni Daşkənd kənd ərazi vahidində Qərargah mühəndisi və "Maşın-Traktor Parkı"nda təhlükəsizlik mexaniki və yanğından mühafizə dəstəsinin rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 1998-ci il noyabr ayının 3-dən 2009-cu ilə qədər "Abşeronneft" Neft-Qaz Çıxarma Idarəsində neft hasilatı üzrə operator işləmişdir.

Səyyad Şairov 2005-ci ildə Şair Məmmədhüseynin yaradıcılığından ibarət "Yatıb oyanmaz, oyanmaz" adlı kitabını toplamış, tərtib etmiş və "Nurlan" nəşriyyatında çap etdirmişdir.

2006-cı ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndinin Qarabağ Müharibəsi şəhidlərindən bəhs edən "Yaralı Göyçə", 2009-cu ildə isə "Taleyini görən şair" adlı kitabları "Nurlan" nəşriyyatında çap olunub.

"Qədim Oğuz", "Islahat", "Haqqın Səsi", "Azərbaycan Müəllimi", "Həqiqət və Zaman", "Hüquqşünas", "Açıq Səma", "Həqiqətin Sorağında", "Etiraf" kimi mötəbər qəzetlərdə öz şeirləri və müxtəlif səpkili məqalələri ilə yazıları dərc olunmuş, "Durna Qatarı" ədəbi toplusunda və Araz Yaquboğlunun "Daşkənd aşıqları və şairləri" adlı kitabında şeirləri çap olunmuşdur.

Babası şair Məmmədhüseyn Həsən oğlunun həyat və yaradıcılığı haqqında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Folklor Institutunda Arzu Fikrət qızı Dadaşovanın Filologiya Elmləri Namizədliyi dissertasiyasında şairin tədqiqatçısı kimi böyük əməyi olmuş 19.09.2008-ci ildə dissertasiya müvəffəqiyyətlə başa çatmışdır.

Səyyad Şairov "Araz" ali ədəbi media mükafatı laureatının fəxri diplomu ilə təltif olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* "Yaralı Göyçə" Bakı. Nurlan-2006. 80 səh. şəkilli
* "Taleyini görən şair" Bakı. Nurlan-2009. 108 səh.

Mənbə
-----

* Araz Yaquboğlu, Daşkənd Aşıqları və Şairləri, Bakı-2008
**İnstinkt** (*lat.* instinctus – arzu, niyyət, oyanma) və ya **Sövqi-təbii** — qeyri-iradi və ya qeyri-şüuri olaraq məqsədəuyğun hərəkət etmək və ya iş görmək qabiliyyəti; orqanizmin xarici və daxili qıcıqlanmalara verdiyi anadangəlmə cavab reaksiyalarının məcmusu; canlıların, daxili və ya xarici mühitin dəyişməsinə cavab olaraq anadangəlmə, qeyri-şüuri və qeyri-iradi görmə qabiliyyəti (məsələn, özünüqoruma instinkti). Milçəkqapan quşunun qış gələndə cənuba uçması, ayının qış yuxusuna getməsi, itin sahibini qorumaq istəməsi instinktdir.

İnstinkt və ya irsi davranış bir canlının təbiətində var olan başqa kompleks bir davranışa yönəlmə meylidir. Tədris prosesinin təsirli olmadığı, canlının əvvəlki təcrübələrindən müstəqil şəkildə verdiyi reaksiyalar instinkt daxilində qiymətləndirilməkdədir. Çimərliyə buraxılan dəniz tısbağalarının okeana yönəlmələri bu vəziyyətə nümunə olaraq göstərilə bilər.

Ədəbiyyat
---------

* Əliquliyev R. Şükürlü S. Kazımova S. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan terminlər. Bakı: İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

1. ↑   Azərbaycan Dilinin İzahlı Lüğəti. Sövqi-təbbi. İnstinkt
**Vahid Rəcəboğlu** (*azərb.* (Əhmədov Vahid Rəcəb oğlu‎; d. 10 fevral 1951, Göyçə mahalı, Qoşabulaq) — Azərbaycan şairi.

Həyatı
------

Vahid Rəcəboğlu 1951-ci ilin 10 fevralında Göyçə mahalının Qoşabulaq kəndində tanınmış Aşıq Rəcəbin ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1956-cı ildə Qoşabulaq kənd yeddi illik məktəbin 1-ci sinifinə qədəm qoymuşdur. 1959-cu ildə isə orta təhsil almaq üçün Bərdə rayonunundakı Yeni Daşkənd kəndinə gedir. Yeni Daşkənd kənd orta məktəbinin X sinifini əla qiymətlərlə bitirir.

1966-cı ildə indiki Gəncə Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakultəsinə daxil olmuşdur. 1970-ci ildə institutu bitirmişdir. 1972-ci ildə hərbi xidmətə çağrılmışdır. Bir illik hərbi xidmətini Almaniya Demokratik Respublikasının Yuterborq şəhərində başa vurmuşdur. 1973-cü ildə hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Göyçə mahalına qayıtmışdır.

Elmə marağı onu Moskva şəhərinə də aparmışdır. 1978-ci ildə Moskva şəhərindəki Kənd Təsərrüfatı Mütəxəsislərinin Təkmilləşdirilməsi və Yenidən Hazırlanması İnstitutunun "Kənd təsərrüfatı məhsullarının iqtisadiyyatı və təşkili" fakultəsinın qiyabi şöbəsinə daxil olmuş və 1981-ci ildə oranı bitirərək ikinci diplomunu almışdır.

1988-ci ildə bütün Göyçəlilər kimi Vahid Rəcəboğlu da dədə-baba yurdu Göyçədən erməni daşnakları tərəfindən qovulmuşdur. 1989-cu ildən İsmayıllı rayonunun Qalagah kəndində məskunlaşmışdır.

Pedaqoji fəaliyyəti
-------------------

1970-ci ildə təyinatla Göyçay rayonundakı Çərəkə kənd orta məktəbində riyaziyyat müəllimi kimi pedoqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1973-cü ilin sentyabrından doğma kəndi Qoşabulaq kənd tam orta mətəbində riyaziyyat müəllimi kimi pedoqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.

1990-cı ilin sentyabrından yüksək peşəkarlığı nəzərə alınaraq İsmayıllı rayonunun Qalagah kənd orta məktəbinə direktor vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Vahid Rəcəboğlu orta məktəbdə oxuyarkən poeziya ilə məşğul olmuşdur. Atası aşıq Rəcəbin sazının tellərində səslənən sehrli havalar, səsindəki məlahət, Göyçə təbiətinin gozəlliyi Vahid Rəcəboğlunda poeziyaya olan həvəsi daha da gücləndirmişdir.

Göyçədən ayrıldıqdan sonra Göyçə həsrəti, Göyçə nisgili ondakı poeziya qığılcımlarını daha da alovlandırmış, vətən həsrətli şeirləri daha çox yazmağa başlamışdır. Şeirləri dövrü mətbuatda daimi çap edilmişdir.

2009-cu ildə "Qoşabulağın qoşa dərdi", 2012-ci ildə isə "Əsrlikdə qalan Göyçə" kitabları işıq üzü görmüşdür. "Göyçə mənim ürəyimdə" kitabı isə çapa hazırlanır.

Mükafatları
-----------

Səmərəli pedoqoji fəaliyyətinə görə Diplom və Fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.

Ailəsi
------

Vahid Rəcəboğlu 1973-cü ilin avqustunda ailə həyatı qurmuşdur. 1973-1982-ci illərdə beş övladı dünyaya göz açmışdır. On bir nəvəsi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ziyəddin Qasımov.* "Nigarançılıqla döyünən ürək". İsmayıllı xəbərləri (az.). ismayilli-xeberleri.info. 30 may 2015. 2017-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-12.
**Onflör** (*fr.* Honfleur Fransızca tələffüz: [ɔ̃flœʁ]) — Fransa kommunasında, Normandiya regionunda yerləşir. Şəhər Kalvados departamentinə daxildir. Lizyö şəhərindən 33 km şimalda, Havrdan isə 25 km cənubda yerləşir. sena çayının La-Manş körfəzinə töküldüyü yerdə yerləşir. Burada Sena çayı sahilində Havr limanı yerləşir. Əhalisi 7440 nəfərdir (2014).

Tarixi
------

Onflör qədim dövrlədən əsas liman şəhəri olub. Əsas müttəfiqi Havr limanıdır. İlk dəfə bu şəhər haqqında 1027-ci ildə danışılır. Normand kralı III Riçard şəhərin kralı idi. Normandların süqutundan sonra La-Manşın ərazisinə daxil oldu. 100 illik müharibə zamanı şəhər müxtəlif imperiyaların əlinə keçmişdir. XVII-XVIII ingilislərdən fransızlara verilir. Bu şəhər 1608-ci ildə Amerikanın koloniyası belə olub.

Görməli yerləri
---------------

* Müqəddəs Yekatirina kilsəsi
* Məşhur yazıçı Alfonsa Alyenin ev muzeyi

İqtisadiyyatı
-------------

Əhali əsasən aşağıdakı sahələrdə işləyir:

* Kənd təsərrüfatı — 1,3 %
* Sənaye — 18,7 %
* Tikinti — 3,9 %
* Ticarət və nəqliyyat — 49,3 %
* Dövlət işçiləri — 26,8 %

Qalereya
--------

Гавань Онфлёра
Башня церкви Святой Екатерины

İstinad
-------

* Национальный институт статистики
* Результаты муниципальных выборов 2014 года

1. ↑  répertoire géographique des communes. Institut national de l'information géographique et forestière.
2. ↑  Populations légales 2020. Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu, 2022.
3. ↑  Base officielle des codes postaux. La Poste, 2018.
**Kuril qoruğu** — dövlət təbii qoruğu. RSFSR Nazirlər Sovetinin 10 fevral 1984-cü il tarixli 47 nömrəli qərarı ilə Kunaşir adasında və RSFSR-in Saxalin vilayətinin Cənubi Kuril rayonunda Kiçik Kuril cərgəsi adalarında qurulmuşdur. Sahəsi 65 355 hektardır. Qorunan zona 73 475 hektardır. Qoruğun mərkəzi şəhər tipli Yujno-Kurilsk qəsəbəsindədir.

Qoruğun yaradılmasında məqsəd təbii proseslərin və hadisələrin təbii gedişatını, flora və faunanın genetik fondunu, bitki və heyvanların ayrı-ayrı növlərini və icmalarını, Cənubi Kuril adalarının tipik və unikal ekoloji sistemlərini qorumaq və öyrənməkdir. Qoruğun təbii kompleksləri misilsizdir və dünyada analoqu yoxdur. 
Kunaşir ərazisi və Kiçik Kuril silsiləsi Rusiya ilə Yaponiya arasında ərazi mübahisəsinin predmetidir.

Flora və fauna
--------------

Bitki örtüyünün əsasını mühafizə olunan ərazinin 70% -dən çoxunu tutan meşələr təşkil edir.

Qoruğun ərazisində 227 növ quş (bunlardan 107-si yuva qurur), 29 növ məməli vardır.

Qoruqda yaşayanlardan 84 növ Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.

Əsas qorunma obyektləri
-----------------------

Qoruğun ərazisində və onun mühafizə olunan zonalarında fərqli mühafizə statusuna malik olan və Saxalin vilayətinin regional Qırmızı Kitabına, Rusiya və Beynəlxalq (IUCN) Qırmızı Kitablarına daxil edilmiş 107 növ damarlı bitki yetişir. Bunlardan 41 növ bitki və göbələk Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir. Beləliklə Rusiya ərazisində yalnız Kunaşir adasında Maximoviç tozağacı (Betula maximowicziana Regel), botrokarium zoğalı (Bothrocaryum controversum (Hemsl. ex Prain.) Pojark), Magnolia obovata, Yapon ağcaqayını (Acer japonicum Thunb.), Maximoviç çökəsi (Tilia maximowicziana Shirasawa) növləri yaşayır.

Rusiyanın Qırmızı Kitabına daxil olan heyvanlar arasında qoruq ərazisində 5 növ onurğasız və 37 onurğalı heyvan növü qeyd olunur: 1 balıq, 2 növ sürünən, 3 növ məməli və 33 quş növü. Qoruqda yaşayan növlərin IUCN Nadir Növlər Kitabına dəniz samurları (Enhydra lutris), Şimal dəniz şiri (Eumetopias jubatus), Steyneqer suitisi (Phoca vitulina kurilensis (Ph. V. stejngeri)), balıq bayquşu (Ketupa blakistoni) və Yapon durnası (Grus japonensis) daxildir. Şimal dəniz aslanı və Steyneqer suitisi qoruq ərazisində böyük yay yatağı təşkil edir. Yapon durnası hər il Alyoxinski meşə təsərrüfatının ərazisində yuva qurur. Qoruq boyunca balıq bayquşu yuva qurur.
Tarixi və mədəni yerlər: Qoruğun ərazisində və qorunan zonalarında 66 arxeoloji və etnoqrafik abidə qeyd edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Заповедник «Курильский» − "Список видов, включённых в Красную книгу РФ".[*ölü keçid*]
2. ↑  "Красная книга России". 2008-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-03-20.
**Cəhənnəm** (yəhudicə gehinnom – "Hinnom vadisi") — "dərin quyu" Bunun ərəbcə "bədbəxtlik, uğursuzluq" mənasını verən bir söz olduğunu iddia edən İslam alimləri olsa da, dil alimləri bu məsələdə tərəddüd etmişlər. Yunan dilində geenna və latınca gehenna kimi istifadə olunan söz, ehtimal ki, ibranicə gé-Hinnom (Hinnom vadisi) sözündəndir. Əksər dini təlimlərə görə əbədi əzaba düçar edilmiş günahkarların ruhlarının məskəni. 
İslam dininə görə 7 təbəqədən ibarət cəhənnəm üzərindən qıldan nazik Sirat körpüsü çəkilmişdir. Günahkarlar körpüdən yıxılıb cəhənnəmə vasil olurlar.

İslamda cəhənnəm
----------------

Quranın yetmiş yeddi ayəsindəki cəhənnəm sözünün ərəbcə olduğunu deyənlər cəhənnəm sözünün ərəbcə "Cəhnəm" sözündən götürüldüyünü, cəhnəmin isə "cəhm"dən törədiyini bildiriblər.Cehm; galiz, murdar, istenmeyen
deməkdir.Cəhənnəm günahkar bəndələrin və kafirlərin axirətdə gedəcəkləri əzab yeridir.Yaxud bu, Allahın əzaba layiq olanları onunla cəzalandıracağı və ölümdən sonra əbədi əzab yurdu olan odun adıdır. Qurani-Kərimdə cəhənnəmin müxtəlif adları qeyd olunmaqdadır.

Cəhənnəmin təbəqələri
---------------------

"Cəhənnəm" Hinnom vadisi, 2007
"Qurani-Kərim"də cəhənnəmin 7 qapısının olduğu qeyd olunur: *(Cəhənnəmin) yeddi qapısı var. Hər qapıdan müəyyən bir dəstə girər.*

* *Cəhənnəm* — Ümumiyyətlə, axirətdə bütün əzab yerinin adıdır. Üst təbəqəni təşkil edir, ən yüngül əzablı hissədir.
* *Ləza* — Saf alov mənasında cəhənnəm adıdır.Lüğəvi mənası alovlandırmaqdır.Ləza Quranda yalnız bir dəfə qeyd edilmişdir.
* *Hutama* — "hatm" sözündən əmələ gəlib. Bir şeyi sındırmaq, mənasına gəlir. Hutame "şiddətli alov" deməkdir. Bir görüşə görə, cəhənnəmin qapılarından biridir.
* *Sair*— Yanmış alov deməkdir. Odu yandırmaq mənasını verən "sa'r" kökündəndir.
* *Səqar* —"güclü hərarətlə yandırmaq" mənasını verən "sakr" kökündən olan addır. Dörd ayədə cəhənnəm sözünün yerinə işlənmişdir.
* *Cəhim*— Çox şiddətli alovlu, bir-birinin üstündə və çuxurda yanan böyük bir yanğın mənasını verir.Qurani-Kərimdə 26 yerdə keçməkdədir.
* *Haviyə* — Cəhənnəmin adlarından biri olan Haviye cəhənnəmin yeddinci mərtəbəsidir və hərarət və əzab baxımından ən şiddətlidir. Haviyyə "uçurum, dərin çuxur" deməkdir. Quranda yalnız bir dəfə qeyd edilmişdir."

*

Həmçinin bax
------------

* Cənnət
* İslamda cəhənnəm

İstinadlar
----------

1. ↑  M. F. Abdülbâhyğybýyjghynhbühy
Bgdtkī, el-Muʿcem, "cehennem", "caḥîm", "hâviye", "ḥuṭame", "leżâ", "saʿîr", "saḳar", "nâr", "ʿadüv" md.leri.
2. ↑  Hicr surəsi, 44
3. ↑   Huməzə surəsi, 4