Sosiologiyada "**mexaniki həmrəylik** "və "**orqanik həmrəylik** "[1] Émile Durkheim tərəfindən inkişaf etdirilən həmrəylik anlayışlarıdır. Durkheim , "The Division of Labour in Society" (1893) kitabinda cəmiyyətlərin inkişaf nəzəriyyəsinin bir hissəsi kimi "mexaniki" və "üzvi həmrəylik" ifadələrini təqdim etmişdir. Durkheimin sözlərinə görə, ictimai həmrəyliyin növləri mexaniki və üzvi cəmiyyətlər olan cəmiyyət növləri ilə əlaqəlidir.

Mexaniki birliyini nümayiş etdirən bir cəmiyyətdə, onun birləşməsi və inteqrasiyası, eyni iş, təhsil və dini təlim və həyat tərzi ilə əlaqəli olan fərdlərin — homojenliyindən gəlir. Mexanika həmrəyliyi normal olaraq "ənənəvi" və kiçik miqyaslı cəmiyyətlərdə fəaliyyət göstərir. [2] Sadə cəmiyyətlərdə (məsələn, qəbilə), həmrəylik adətən ailə şəbəkələrinin qohumluq əlaqələrinə əsaslanır.

Üzvi həmrəylik, işin ixtisaslaşmasından və insanlar arasındakı tamamlayıcılıqlardan yaranan bir-birinə olan bağlılığından gəlir — müasir və sənaye cəmiyyətlərində baş verən inkişaf. [2] Bu, daha inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə bir-birinə olan asılılıqlara əsaslanan sosial birlikdir. Fərqli vəzifələri yerinə yetirərkən və müxtəlif dəyərlər və maraqlara sahib olsa da, cəmiyyətin sırası və çox həmrəyliyi insanlarin müəyyən vəzifələrini yerinə yetirmək üçün bir-birlərinə güvənməsindən asılıdır. Beləliklə, ictimai həmrəylik daha kompleks cəmiyyətlərdə onun tərkib hissələrinin bir-birindən asılı olması yolu ilə saxlanılır (məsələn, fermerlər fermerin ərzaq istehsal etməyə imkan verən traktoru istehsal edən zavod işçilərini qidalandırmaq üçün ərzaq istehsal edir).

Həmrəyliyin iki növü morfoloji və demoqrafik xüsusiyyətlər , mövcud normaların növü, vicdan kollektivinin intensivliyi və məzmunu ilə fərqlənə bilər.

Mexanik vs üzvi dayanışma [3]  
| Xüsusiyyət | Mexanika həmrəyliyi  | Üzvi həmrəylik  |
| --- | --- | --- |
| Morfoloji (struktur) əsas | Bənzərliklərə əsasən (daha az inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə üstünlük təşkil edir)
Segmental tip (ilk klan-əsaslı, sonrakı ərazi)
Az qarşılıqlı əlaqə (sosial bağlar nisbətən zəifdir)
Əhalinin nisbətən aşağı həcmi
Nisbətən aşağı material və mənəvi sıxlığı | Əmək bölünməsi əsasən (daha çox inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə)
Təşkil edilən tip (bazarların birləşməsi və şəhərlərin böyüməsi)
Çox qarşılıqlı əlaqə (sosial bağlar nisbətən güclü)
Əhalinin nisbətən yüksək həcmi
Nisbətən yüksək maddi və mənəvi sıxlıq |
| Normların növləri (qanunla ifadə edilmiş) | Çətin sanksiyalarla qaydalar Cəza qanununun yayılması  | Qayğısız sanksiya qaydaları
Kooperativ qanununun (vətəndaş, kommersiya, prosessual, inzibati və konstitusiya hüququ) yayılması |
| Vicdan kollektivinin formal xüsusiyyətləri | Yüksək səs
Yüksək intensivlik
Yüksək müəyyənlik
Kollektiv mövqe mütləqdir | Aşağı həcmi
Aşağı intensivlik
Aşağı müəyyənlik
Fərdi təşəbbüs və düşünmə üçün daha çox yer |
| Vicdan kollektivinin məzmunu | Yüksək dini
Transandantal (insan maraqlarından üstün və müzakirədən ötə) Cəmiyyətə və bütövlükdə cəmiyyətin maraqlarına yüksək dəyər verilməsi Konkret və xüsusi | Daha dünyəvi
İnsana yönümlü (insan maraqları ilə maraqlanır və müzakirəyə açıqdır)
Fərdi ləyaqətə, fürsət bərabərliyinə, iş etikasına və sosial ədalətə yüksək dəyər verilməsiAbstract və ümumi |

İstinadlar
----------

1. 1946, Skull, Andrew, (2013). *Durkheim və qanun*. s. 1. ISBN 9781137031815. OCLC 857109661 .

1. ^ Jump up to:***a*** ***b*** *Collins Sosiologiya* lüğəti, p405–6.
2. **^** *Collins Sosiologiya* lüğəti, p406, S. Lukes, *Emile Durkheim* tərəfindən adaptasiya edilmişdir *: Onun həyatı və işi* (1973) London: Allen Lane