recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Karaoke
**Karaoke** (カラオケ - yaponca: kara 空 - "boş, yox" və ōkesutora オーケストラ - "orkestra", orkestranın yoxluğu, solistsiz orkestra) — Yapon mənşəli əyləncə anlayışıdır. **Karaoke** - mahnının əslindən sözlərin çıxarılaraq onu oxuyacaq şəxsin önündə monitora vəya kağıza yazılması və həmin şəxsin mikrofonla bu mahnı sözlərini oxuyaraq ifa etməsinə verilən addır.karaoke – mahnıların kompüterdə musiqili müşayiəti (akkompanementi). "Karaoke CD" termininə də rast gəlinir. Mahnı sözləri adətən Müğənniyə yol göstərmək məqsədiylə monitorda hərflər və rənglərlə musiqili video ilə göstərilir.

Tarix
-----

Yapon musiqiçi Daysuke İnoye kafelərdə çalışırdı. Bir müştəri onunla birlikdə şəhər kənarındakı tədbirə getməsini istədi. Daysuke səfərə çıxa bilmədi. Buna baxmayaraq, müştərinin yemək zamanı mahnı oxuya bilməsi üçün xüsusi səs yazdırdı. Müştəri ondan daha bir neçə kaset yazdırmasını da istədi. Bundan sonra Daysuke insanların oxuduğu musiqini çalan, mikrofonu, səsgücləndirisi olan bir sistem qurmağa qərar verdi. İnoye texnologiyadan xəbərdar dostlarıyla birlikdə 11 ədəd "8 Juke" adlı aparat yaratdı. Bu aparatları Kobedəki kiçik barlara kirayə verdi.

Həmin dövrlərdə onun bu əməyi qiymətləndirilməsə də 15 il sonra karaoke məşhurlaşmağa başladı. 2004-cü ildə isə Daisuke bu "ən ağılsız, gülməli və lazımsız kəşf"ə görə Nobel mükafatına layiq görülüb.

### Karaoke şəbəkəsi

90-cı illərdə karaoke Asiyada geniş yayıldı. Həmin vaxtlar karaoke sisteminə modern səs texnologiyası, lazer disklər və videoyönləndirici əlavə olundu. Daysuke bu icadını patentləşdirmədiyi üçün çoxlu pul qazana bilmədi. Onun ixtirasından şirkətlər yararlandı.

Karaoke
Bir müsahibəsində İnoye bunları bildirib:

*"İxtirama patent alsaydım, karaokenin cari inkişafına əngəl yaradacaqdım, bu qədər geniş yayılmayacaqdı. Lakin o vaxt çoxlu pul gətirəcəyini düşünmürdüm. Sadəcə, Kobedə aparatlarımın istifadə olunacağını planlaşdırmışdım. Çoxları buna inanmasa da, mən karaokenin bu qədər inkişaf edəcəyini düşünmürdüm".*

1996-cı ildə İnoye haqqında Sinqapur televiziyasında geniş material efirə getdikdən sonra onu karaokenin yaradıcısı kimi tanımağa başladılar. 1999-cu ildə "Time" dərgisinin Asiya nəşrində "yüz ilin ən məşhur asiyalıları" siyahısında yer aldı.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Karaoke*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |

* Let's all sing the praises of karaoke

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-13.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-13.
**Zərnətün** - Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun ərazisində XX əsrin 50-ci illərinə qədər mövcud olmuş tarixi kənd.

Tarixi və tarixi-coğrafi mövqeyi
--------------------------------

Naxçıvandan Batabat yaylağına doğru hərəkət edərkən gözəlliklərlə dolu səfalı təbiəti ilə Zərnətün yolun solundan, Hunzirək-Xınzirək kəndi isə yolun sağında qalır. Bu yurd yerlərinin yerləşdiyi mövqe, insanların məskunlaşması üçün əlverişli təbii-coğrafi şərait burada tarixən insanların məskunlaşmasına şərait yaratmışdır. Zərnətün həm də Kolanı türk tayfalarının Naxçıvanda məskunlaşdığı yurd yerlərimizdən biri olmuşdur. 
AMEA-nın müxbir üzvü, mərhum alim Adil Bağırovun yazdığına görə, hətta XIX əsrin ikinci yarısında qonşu kəndlərdən, xüsusilə Biçənəkdən bir sıra ailələr qonşu Zərnətün və Xınzirək kəndlərinə köçmüşdür.

XX əsrin 50-ci illərində 30-35 evdən ibarət olan Zərnətün kəndi uca dağların qoynunda yerləşirdi. Bu kənddən baxanda Batabat gölləri ovuc içi kimi görünür. Kənd ərazisində mövcud olmuş əsas bulaqlar Tamam bulağı, Qaya bulağı, Qamışlı bulağıdır.

XX əsrin 50-ci illərinin sonlarında kənd baxımsız vəziyyətdə qalmış, sonralar Qaqanoviç adına Zərnətün kolxozu Biçənək kəndindəki "Qırmızı Oktyabr" kolxozu ilə birləşdirilmişdir. Bundan sonra isə zərnətünlülər Biçənəyə, Məzrəyəyə, Vayxıraa, hətta Bərdə rayonunun Qaraqoyunlu kəndinə köç etmişlər.

1966-cı ildə Zərnətün çayında baş verən dağıdıcı sel yeni tikilmiş beton körpünü dağıtmış və onun bütövlükdə Naxçıvançay dərəsinə qədər daşınmışdır.

Əhalisi
-------

Kənddə əsasən türk tayfaları tarixən məskunlaşmışlar. Kolanılılar, qədimlilər, quluuşağı, paşauşağı elləri bu yurd yerini özlərinə məskən seçmişdilər.

Görkəmli şəxsləri
-----------------

* Misirxan İsayev - Naxçıvan Muxtar Respublikasında sovet dövründə tanınmış balaban ustası, el sənətkarı
* İman Quliyev - Naxçıvan Muxtar Respublikasında sovet dövründə tanınmış tulum ifaçısı, el sənətkarı
* Əbülfəz Muxtaroğlu - tanınmış dialektoloq-alim, şair
* Qaçay Quliyev- Naxçıvan Muxtar Respublikası Daxili İşlər Nazirinin müavini olmuş, polis general-mayoru
* Nizami İsayev- polis mayoru

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kəlbizadə E. Orda bir kənd var. "Şərq qapısı" qəzeti - 20.09.2016-ci il". 2016-09-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-03.
2. ↑  Материалы по гидрографии СССР. Том III, часть 2. Бассейн Кавказа, Басейн р. Аракс. Под ред С.Г.Рустамова и Е.А. Смирновой. Баку, 1955, 488 с

Mənbə
-----

* Kəlbizadə E. Orda bir kənd var. "Şərq qapısı" qəzeti - 20.09.2016-ci il Arxivləşdirilib 2016-09-24 at the Wayback Machine
**Karaqin rayonu** (*rus.* Карагинский район) — Rusiya Federasiyası, Kamçatka diyarı tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. Rayon Koryak dairəsi daxilində yerləşir. İnzibati mərkəzi Ossora qəsəbəsidir.

Coğrafiya
---------

Karaqin inzibati rayonu, Kamçatka yarımadasının şimal hissəsində yerləşir. Şimal-qərbdən Oxot dənizinin suları ilə, şərqdə Berinq dənizi ilə yuyulur. Üç ərazi zonasından ibarətdir: şimal, cənub və Karaqinski adası. Rayonun sahəsi 40,6 min km² -dir.

Relyefi
-------

Ərazinin böyük hissəsi Sredinnı silsiləsinin şimal hissəsini tutur. Şimal-qərbdə Parapol vadisi, şimal-şərqdə Koryak dağının ətəkləri geniş ərazini əhatə edir. Sahil xətti rəngarəngdir. Parapol vadisinin ovalıqları bir çox yerlərdə bataqlıqdır.

İqlimi
------

İqlim şəraiti ağır və rəngarəngdir. Qış oktyabr ayında başlayır və aprelin sonunda (orta hesabla 200 gün) bitir. Ən soyuq ayın (fevralın) orta temperaturu −14 ° C, bəzi günlərdə −36 ° S-ə qədər enir. Qar örtüyü martın ortalarında ən yüksək hündürlüyə çatır (130 sm). Küləyin orta sürəti 4,2 m/s-dir. Yağıntının miqdarı ayda 530 mm-dir. Bahar qısa sürür. Gündəlik orta yemperatur may ayının ortalarında 0 ° C-dən yüksək olmağa başlayır. Bu dövrdə şərqdən və qərbdən əsən küləklər havaya soyuqluq gətirir. Temperaturur artması yavaşlayır.

Xüsusilə sahil bölgələrində yay sərin olur. Ən isti ayda (iyul) orta aylıq temperatur + 12 ° C-dir. Yağıntının miqdarı ayda 730 mm-dir. Fasiləsiz yağış yağır.

Tarixi
------

Mərkəzi Karaqa kəndi olan Karaqin rayonu 1 aprel 1926-cı ildə təşkil olundu. Onun tərkibində hazır ki, Karaqinin bütün ərazisi (Uka Kənd Sovetinin ərazisindən başqa) və Olutorski rayonunun ərazisi daxil idi. 10 dekabr 1930-cu ildə Koryak Milli Dairəsi təşkil olunduqdan sonra Olyutorski Karaqin rayonundan ayrılaraq müstəqil bir rayona çevrildi. 1933-cü ildə Uka Kənd Sovetliyi Karaqin rayonuna birləşdirildi.

1 aprel 1942-ci ildən Ossora kəndi rayonun inzibati mərkəzi oldu.

1 iyul 2007-ci ilə qədər rayon Kamçatka vilayətinin Koryak muxtar dairəsinin tərkibində idi.

Əhali
-----

Milli tərkib
Şimalın yerli xalqları - 36.9 %, o cümlədən:

* Koryaklar — 35,2 %;
* İtelmenlər — 0,1 %;
* Çukçalar — 0,04 %;
* Eskimoslar — 0,04 %;
* Evenlər — 0,08 %

İqtisadiyyat
------------

Rayon ərazisində balıqçılıq və maralıçılıq inkişaf etmişdir. Təsərrüfatların heç biri məhsul yetişdirməklə məşğul deyil. Rayon subsidiya hesabına fəaliyyət göstərir.

Təbii ehtiyyatlar
-----------------

Təbii qaz və neft, qonur kömür, qızıl, kükürd, platin və nikel-mis filizlərinin ehtiyatları vardır.

Mənbə
-----

* Karaqin rayonu administrasiyasının rəsmi saytı

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
4. ↑  "Karaqin rayonu". 2013-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-11.
**Banque générale** — 2 may 1716-cı ildə Con Lo tərəfindən Fransada əsası qoyulan ilk özəl səhmdar bankı.

Haqqında
--------

Bank hər biri 5000 livr olan 1200 səhmə bölünmüş 6 milyon livr kapitalla yaradılmışdır. Bank aşağıdakı bank əməliyyatlarını həyata keçirmişdir: əskinasların buraxılması, veksellərin diskontlaşdırılması, şəxsi əmanətlərin qəbulu və köçürmələrin həyata keçirilməsi. Bank, bankın açıldığı vaxt tədavüldə olan eyni çəkidə və nominalda olan əskinasları ekyu ilə dəyişməyi öhdəsinə götürdü. Beləliklə, bank öz biletləri üçün dəyişməz valyuta təyin etməklə, sanki, daimi bank hesab vahidi yaratdı. Con Lou bankın direktoru təyin edildi və ən mühüm məsələlər səhmdarların ildə iki dəfə keçirilən yığıncaqlarında qərara alındı ​​və bu yığıncaqda 5 səhm sahibinə səsvermə hüququ verildi.

Bankın ilk hərəkətləri çox uğurlu oldu. Hesab endirimini əvvəlcə 6%-ə (o vaxt özəl endirim 20-30%-ə çatırdı), sonra 4%-ə endirməklə bank ilin birinci yarısı üçün səhmdarlara 7%-lik dividend verməklə ümumi etimad qazandı. Qanun bununla kifayətlənməyən və bankın spekulyativ fəaliyyətini daha geniş ərazilərə yaymaq istəyən Fransız Şimali Amerika koloniyalarını istismar etmək üçün 100 milyon livr əsas kapitala malik Mississippi şirkətini qurdu. Qvineya və Şərqi Hindistan şirkətləri tezliklə Mississippi şirkətinə qoşuldular və birlikdə bankla sıx əlaqədə olan bir Hindistan şirkəti yaratdılar.

Ədəbiyyat
---------

* Банки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | VIAF: 316913299 · WorldCat VIAF: 316913299 |
**İzabella Klara Yevgeniya** (*isp.* Isabel Clara Eugenia) (12 oktyabr 1566 – 1 dekabr 1633[…], Brüssel[d], İspaniya imperiyası) — İspaniya və Portuqaliya kralı II Filip və üçüncü xanımı Valualı Elizabetin qızı, Habsburq Niderlandiyasının naibəsi. Bibisi oğlu Avstriyalı Albertlə evləndi və onunla birlikdə bölgəni 35 il boyunca idarə etdi. Onların bölgədəki naiblik dönəmi Habsburq Niderlandiyasının Qızıl dövrü olaraq qiymətləndirilir. İzabella XVI-XVII əsr Avropasında ən güclü qadınlardan biri idi.

Həyatı
------

İzabella Klara Yevgeniya 1566-cı ildə Seqoviyadakı Valsayn sarayında dünyaya gəldi. O, İspaniya kralı II Filippin və onun üçüncü xanımı Valualı Elizabetin həyatda qalan ilk qızları idi. Özündən yaşca böyük Karlos adlı qardaşı olsa da, atasıyla münasibətləriylə uzaq idi və bu səbəblə hər kəs ona kralın yeni varisi olaraq yanaşırdı.

Gələcəkdə VII Urban adıyla Roma papası olan rahib Xuan Bautista Kastano tərəfindən vəftiz edilən İzabellanın xaç atası ögey əmisi Avstriyalı Con oldu. Bir il sonra dünyaya gələn doğma bacısı Ketrinlə birlikdə böyüsə də, hələ 2 yaşında ikən anası bir doğum əsnasında vəfat etdi. Anasının vəfatından sonra bacılar ögey anaları Avstriyalı Annanın himayəsinə verildi. Kral sarayında mükəmməl təhsil alan İzabella ana dili olan ispan diliylə yanaşı, flaman, fransız və italyan dillərini də öyrəndi. O yeganə şəxs idi ki, atasının sənədlərini səliqəyə salmaqda, eləcə də italyanca olan sənədləri ispan dilinə tərcümə etməkdə ona kömək edirdi.

Fransa kralı olan dayısı III Henrinin gənc bir keşiş tərəfindən öldürülməsinin ardından (1589), atası II Filipp qızı İzabellanın adından Fransa taxt-tacına iddia irəli sürdü. Qadın soyundan gələnlərin taxt hüququnu tanımayan salik qanunlarına baxmayaraq, İzabellanın bu taxt iddiası Fransada xeyli tərəfdar topladı. Üstəlik katolik cəbhəsinin mərkəzi hesab edilən Paris məclisi də onu "leqal monarx" elan etdi. Buna baxmayaraq Navarralı Henri qısa zamanda ölkəni ələ aldı və yerli zadəganların da dəstəyilə IV Henri adıyla taxta çıxdı.

Mənbə
-----

* Cordula Van Wyhe (ed.), *Isabel Clara Eugenia: Female Sovereignty in the Courts of Madrid and Brussels* (Madrid and London, 2011).
* Werner Thomas and Luc Duerloo (eds.), *Albert & Isabella, 1598–1621: Essays* (Turnhout, 1998).
* Marie de Villermont, *L'Infante Isabelle, Gouvernante des Pays-Bas* (Paris, 1912).

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Isabella Clara Eugenia. 2009.
3. 1 2  Isabella Clara Eugenia, archduchess of Austria // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. 1 2  RKDartists (nid.).
**Həyat qığılcımı** (alm. *Der Funke Leben*) — Erix Mariya Remarkın 1952-ci ildə nəşr edilmiş romanı. Əsər Remarkın 1943-cü ildə nasistlər tərəfindən başı kəsilmiş bacısı Elfridə həsr edilmişdir. Hadisələr uyğurulmuş Mellern şəhərində yerləşən konslagerdə baş verir. Həqiqətdə belə bir düşərgə olmamışdır, lakin onun təsviri zamanı Remark Buhenvalda dair məlumatlardan istidafə etmişdir. Mellern şəhərini isə özünün doğma şəhəri olan Osnabrük kimi təsvir etmişdir. Remark özü heç vaxt konslagerdə olmamışdır. Lakin romanda rəsmi hesablardan və şahidlərin ifadələrindən istifadə etmişdir.

Əsərin konsepsiyası 1944-cü ildən hazır olsa da, o, işlərə 1946-ci ildə - bacısının cəzalandırılmasına dair məlumat əldə etdikdən sonra başlamışdır. Beş illik fəaliyyətindən sonra Remark başa düşür ki, o, bu mövzular üzrə həmin dövr üçün Almaniyada qüvvədən olan prinsipləri pozmuşdur. (bu barədə o, sonralar "Cənnətdə kölgələr" əsərində qeyd etmişdir).Bu səbəbdən bir neçə nəşriyyat evi əsərin nəşrindən imtina etmişdilər.

İstinadlar
----------
**ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyası** 100.000-dən artıq film,televiziya aktyorları və arxa plan ifaçılarını təmsil eləyən işçi birliyi idi. 2008-ci ildə Gildiya üzvləri səs çoxluğu ilə Amerika Tv. və Radio Sənətçiləri Federasiyası ilə birləşmək qərarına gəldi və AKG-ATRSF-nı yaradıldı.

Yaranma Səbəbləri
-----------------

1930-cu illər , aktyorların çətin iş şəraitləri-falisəsiz işləməyə məcbur edilmələri,iş saatının uzunluğu,şəxsi və siyasi qərarlarına belə qarışılması,uzunmüddətli müqavilələr imzaladıqları üçün etiraz edə bilməmələri və prodüserlərin hansı rolla çıxış etmələrinə qərar verməsi bu birliyin yaradılması üçün başlıca səbəblər oldu.

### Yaranması

1933-cü ildə birliyin əsası qoyuldu.Kinostudiyalarla ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyası arasında ilk müqavilə 1937-ci ildə imzalandı,bununla da aktyorlar bir neçə hüquqa yiyələndilər. Ancaq yenə də aktyorlar kinostudiyaların "mülkü" sayılırdılar. Bu məqamda kömək artıq studiyaların mütləq güc olmasını qəbul etməyən Bett Deyvis və Oliviya de Hevillenddən gəldi. Warner Bros.un onu oynamağa məcbur etdiyi uyğunsuz rollardan bezən Bett Deyvis etiraz etdi və maaşı belə verilmədən işindən uzaqlaşdırıldı. Warner Bros. onun başqa studiyalarda işləməkdən məhrum edilməsi üçün məhkəməyə müraciət etdi ,o da öz növbəsində Warner Bros.u məhkəməyə versə də uduzdu. Oliviya de Hevillend də Küləklə Sovrulanlardan sonra daha yaxşı rollar tələb edirdi , bu da onun altı aylıq işdən uzaqlaşma almasına səbəb oldu. Yeddi illik müqaviləsi bitdikdə Warner Bros. onu buraxmaqdan imtina edib səbəb kimi altı ay işləməməsini göstərsə də Oliviya de Hevillend şirkəti məhkəməyə verir və qazanır ki, bu da diqqətləri kino bölməsindəki müddətli müqavilələrə çəkir və onların yenidən müzakirə olunmasına səbəb olur. 1948-ci ildə isə Amerika Ali Məhkəməsi kino biznesinin müstəqil qurumlara yol açacaq şəkildə yenidən qurulmasına qərar verdi. Bununla da aktyorlar öz kariyeralarını qurmaq azadlığı qazandılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-10.
**Amerika Birləşmiş Ştatları Kosmik Komandanlığı** (USSPACECOM və ya SPACECOM) — Birləşmiş Ştatların Müdafiə Nazirliyinin Vahid Döyüş Komandanlıqlarından biridir. Onun vəzifəsi kosmosdakı hərbi əməliyyatlara, xüsusən dəniz səviyyəsindən 100 kilometr yuxarıdakı bütün əməliyyatlara cavabdehlik və nəzarətdir.

ABŞ-nin hərbi kosmik əməliyyatları əvvəlcə 1945-ci ildə başlamışdı, lakin 1985-ci ilin sentyabrına qədər bütün hərbi qüvvələrin xarici kosmosda ortaq komandanlıq və nəzarətinin təmin edilməsi və digər döyüş komandanlıları ilə əlaqələndirilməsini təmin etmək üçün Kosmik Komandanlıq yaradılmadı. SPACECOM 2002-ci ildə ləğv edildi və onun bütün vəzifələri və qüvvələri Birləşmiş Ştatların Strategiya Komandanlığına birləşdirildi. Təxminən 17 il sonra, Kosmik Komandanlıq 29 avqust 2019-da yenidən quruldu və döyüş bölgəsi olaraq kosmosa yenidən diqqət yetirildi.

Həmçinin bax
------------

ABŞ Kosmik Qüvvələri

İstinadlar
----------

1. ↑  "Air Force Magazine". Air Force Association. December 21, 2006 – Google Books vasitəsilə.
Yastıqda oturdulmuş yük aıtında olan tirin vəziyyətini əks etdirən sxem
**Nəzəri mexanika** — mexaniki hərəkətlər haqqında ümumi qanunları və cisimlərin qarşılıqlı təsirini öyrənən elmdir. Fizikanın bir bölməsi olmuş nəzəri mexanika özünə aksiomlar şəklində fundamental əsas yaradaraq ayrıca elmsahəsi kimi inkişaf etmişdir. O texnikada tətbiqi xarakter daşıdığından geniş tətbiq olunur.

Nyutona görə "*nəzəri mexanika istənilən qüvvə ilə yaradılmış hərəkətlər haqqında və istənilən hərəkəti yaratmaq üçün tələb olunan isbat olunmuş qüvvələr haqqında elmdir".*

Nəzəri mexanika aksiomalara əsaslanan bir qanunlara əsaslanır. Bu aksiomlar tətbiqi mexanikanın həqiqəti haqqında induktiv xarakter daşıyır. Nəzəri mexanika deduktiv xarakterə malikdir. Təcrübələrdən əldə edilmiş aksiomalara əsaslanan nəzəri mexanika qanunları sərt riyazi asılılıqlar əsasında təsvir olunurlar.

Nəzəri mexanika təbiət elmlərinin bir hissəsinə olub hissələr yox onların modelləri ilə işləyən riyazi üsullardan istifiadə edir. Belə modellərə aşağıdaklar aiddirlər:

* *materiya nöqtəsi və materiya nöqtələr çoxluğu,*
* *mütləq bərk cism və bərk cismlər sistemi,*
* *bütöv mühitin deformasiyası.*

Adətən nəzəri mexanikada aşağıdakı bölmələri vardır:

* kinematika
* statika
* dinamika

Nəzəri mexanikada istifadə olunan riyazi üsullar:

* *vektor hesabatı v. diferensial həndəsə*,
* *riyazi analiz,*
* *diferensial tənliklər,*
* *variasiya hesabatları.*

#### Mənbə

* *Məmmədov Həbib*. Nəzəri mexanika. Ali texniki məktəblər üçün dərs vəsaiti. Bakı, 1966. Səh.288.
* *István Szabó*: Einführung in die Technische Mechanik, 8. neu bearbeitete Auflage 1975, Nachdruck 2003 ISBN 3-540-44248-0
* *Wriggers/Nackenhorst/Beuermann/Spiess/Löhnert*: Technische Mechanik kompakt, 2. Auflage, Teubner-Verlag, Stuttgart, 2006, ISBN 978-3-8351-0087-9

| ⛭**Mexanikanın bölmələri** |
| --- |
| Klassik mexanika  • Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi  • Nəzəri mexanika  • Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi  • Relyavistik mexanika  • Kvant mexanikası |
| Bütöv mühit mexanikası | Qazodinamika  • Hidrodinamika  • Hidrostatika |
| Tətbiqi mexanika | Materiallar müqaviməti  • İnşaat mexanikası  • Fəza mexanikası |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | BNF: 11932447q · LCCN: sh85082769 · Microsoft: 19117948 · NDL: 00569005 · NKC: ph182381, ph126462 |
**Dénes Rósa** (7 aprel 1977, Budapeştdə anadan olub) — son olaraq Macarıstanın Birinci Divizionu Ferencváros klubunda oynamış keçmiş macar milli futbolçudur.

Karyera
-------

Rosa vətəni Macarıstanda bir neçə klubda oynadı və karyerası 2004-cü ildə Ferencváros ilə başa çatdı, burada liqa və kuboku birlikdə qazandı. Bu müddət ərzində o, altı Avropa çempionatında (həm UEFA Kuboku, həm də Çempionlar Liqasının seçmə mərhələsində) çıxış edib və altı qol vurub.

2006-cı ilin yanvarında o, keçmiş Ferencváros komanda yoldaşı Gábor Gyepes ilə əlaqə saxladığı altı aylıq sınaq müqaviləsi ilə Britaniya Çempionatının Wolves komandasına icarəyə verildi. O, klubda debütünü 2 yanvar 2006-cı ildə Koventri Sitiyə 2:0 hesabı ilə uduzduqda etdi və turnirin qalan hissəsində 9 liqa oyununda çıxış edərək iki qol vurdu. Mövsümün sonunda Roza və Wolves 3 illik müqavilə imzalayıb. 

Bununla belə, Qlenn Hoddl-un sürpriz gedişi və yayda Mik Makkartinin baş məşqçi kimi gəlişi onu sonradan əsas komandada çıxış uğrunda mübarizədən kənarda qoydu. Makkarti etiraf etdi ki, Roza öz komandasında rol almaqda çətinlik çəkə bilər. Yarımmüdafiəçi 2007-ci ilin yazında bir ay müddətinə Liqa One Cheltenham Town-a icarəyə verildi, lakin sonradan "Wolves" tərəfindən transfer siyahısına salındı. Növbəti mövsümdə Liqa Kubokunda qısa müddətə Wolves üçün əvəzedici oldu, lakin güclü qol rekorduna baxmayaraq, bir daha heç vaxt əsas komandada çıxış etmədi.

Rósa nəhayət, 13 yanvar 2009-cu ildə müqaviləsi qarşılıqlı razılıq əsasında ləğv edildikdən sonra Wolves-dan ayrıldı. Qısa müddət sonra uğurlu sınaqdan sonra Şotlandiyanın Hibernian klubu ilə müqavilə imzaladı. Müqaviləsinin sonunda klubdan ayrılana qədər Hibs üçün 12 dəfə oynadı. Qısa müddət sonra *Edinburgh Evening News* Rozanın şəhərdəki rəqibləri Hearts komandası tərəfindən hədəf alındığını iddia etdi , lakin bunun əvəzinə Rosa Ferencvarosa müraciət etdi.

Milli komanda karyerası
-----------------------

Dénes Rosa beynəlxalq debütünü 1 iyun 2004-cü ildə Tianjində Çinə qarşı keçirdi.

Resurslar
---------

1. ↑  Dénes Rósa // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  Dénes Rósa // FBref.com (çd.).
3. ↑  "Dénes Rósa - Oyuncu profili". Transfermarkt (türk). 2023-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-23.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". eurosport.com. 2023-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-23.
5. ↑  "Dénes Rósa Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more". FBref.com. 1977-04-07. 2023-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-23.
Maşınqayırma və Kimya Sənayesi Anonim Cəmiyyəti (qısaca MKS), 15 mart 1950-ci ildə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin hər cür silah, sursat, raket bütün növ avtomobil və texnika ehtiyaclarını təmin etmək olan və Milli Müdafiə Nazirliyinə tabe olan müdafiə sənayesi sahəsində fəaliyyət göstərən dövlət müəssisəsi kimi yaradılmışdır. MKS 3 iyul 2021-ci il tarixdən Maşınqayırma və Kimya Sənayesi Səhmdar Cəmiyyəti haqqında 7330 saylı Qanunla səhmdar cəmiyyətə çevrilmişdir.

Təşkilatın əsasları Fateh Sultan Məhəmməd tərəfindən yaradılmış artilleriya istehsalı zavoduna əsaslanır. Təşkilat dünyanın 40-dan çox ölkəsinə məhsullarını ixrac etməyi bacarmışdır. 2020-ci ildə təşkilatın mənfəəti ₺925.788.800-ə çatdı və beləliklə də bu onu ən gəlirli dövlət sənaye təşkilatları arasında ilk üçlüyə çıxarmışdır. Ən son 2020-ci ildə MKS Təşkilatı, Türkiyənin 100 ən böyük sənaye təşkilatından biri olaraq 90-cı yerdə olmuş və həmçinin Türkiyənin müdafiə sənayesi təşkilatları arasında 4-cü, dövlət sənaye təşkilatları arasında isə 7-ci sırada yer almışdır.

İstinadlar
----------
**İlham Pirməmmədov** — riyaziyyat üzrə elmlər doktoru,professor

Həyatı
------

İlham Teymur oğlu Pirməmmədov 18 aprel 1955-ci ildə Qazax rayonunda anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Qazax rayonu Daş Salahlı kənd 1 nömrəli orta məktəbini bitirərək S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) "Mexanika" fakültəsinə qəbul olunmuş və 1977-ci ildə bu ali təhsil müəssisəsini həmin ixtisas üzrə bitirmişdir. Elə həmin ildə təyinatla Dənizneftqazlayihə Elmi-Tədqiqat İnstitutunda əmək fəaliyyətinə başlayan İ.Pirməmmədov 1977–80-ci illərdə həmin institutda mühəndis, kiçik elmi işçi vəzifələrində çalıçmışdır.1980–84-cü illərdə, o, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin aspiranturasında təhsil alıb.1984–1989-cu illərdə Təhsil Nazirliyinin nəzdində Tələbə Elmi Tədqiqat işləri üzrə Respublika Şurasında baş referent, 1989–2015-ci illərdə hal-hazıra qədər Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə (1-ci dərəcəli inspektor, aparıcı inspektor, baş inspektor, baş mütəxəssis, Rəhbərlik yanında aparatın rəhbəri, Aparat rəhbəri, nazirin müşaviri) çalışmışdır.

İ.Pirməmmədov 1995-ci ildə namizədlik, 2010-cu ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. O, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi,riyaziyyat üzrə elmlər doktorudur. 35 elmi məqalənin və 1 monoqrafiyanın müəllifi, bir neçə dərs vəsaitinin həmmüəllifidir. İ.Pirməmmədov BDU-nun nəzdində FD.02.016 İxtisaslaşdırılmış Dissertasiya Şurasının üzvüdür.

Bununla yanaşı İ.Pirməmmədov əvvəllər Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində, 2000-ci ildən isə Bakı Dövlət Universitetinin "Nəzəri mexanika" kafedrasında pedaqoji faliyyətlə məşğuldur. Hal-hazırda Azərbaycan Texniki Universitetinin elm və texnika üzrə prorektor vəzifəsində çalışır.

İlham Teymur oğlu Pirməmmədov təhsil sahəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04.10.2005-ci il tarixli sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Evlidir, iki övladı var.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: MG.

MG 34
MG-34-dən istifadə edən Vermaxt əsgərləri
**MG 34** (Maschinengewehr 34) — Almaniya istehsalı olan hava soyutmalı, yüngül/orta səviyyəli pulemyotdur, ilk dəfə 1934-cü ildə istehsal edilmiş və 1935-ci ildə xidmətə qəbul edilmiş və 7.92 mm-lik Mauzer döyüş sursatından istifadə etmişdir.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra klassik, ləng və ağır Maksim mitralyozlarına alternativ olaraq, Alman mühəndisləri yüngül yüksək atəş gücünə malik olan MG 42 və MG 34-ün ilk modeli olan MG 15 pulemyotunun istehsal etdilər. MG 15-in inkişafı ilə 1935-ci ildə gözlənilən MG 34 ağır pulemyotu istifadəyə verildi. MG-34 asanlıqla daşınır və psixoloji cəhətdən düşməni lərzəyə salırdı. 1942-ci ilə qədər piyada və tanklarda istifadə edilən MG 34-lərin istifadəsi 1942-ci ildən yalnız tanklarla məhdudlaşdırıldı və istehsalı dayandırıldı. 1942-ci ildən başlayaraq MG 42 istehsal olunmağa və istifadəyə başlanıldı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  MG 34 and MG 42 Machine Guns. Osprey Publishing, 2012. S. 12–13. ISBN 978 1 78096 008 1
**MBB/Kawasaki BK 117** Messerschmitt Bölkow-Blohm (MBB) və Kawasaki Heavy Industries (Kawasaki ağır sənaye) şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş olan Alman-Yapon ortaq istehsalı olan çoxməqsədli helikopterdir. Helikopter, sərnişin və VİP səyahətdə populyar olub nəqliyyat, hərbi, polis, hava ambulansı, axtarış-xilasetmə kimi vəzifələrdə istifadə edilmişdir. Hal-hazırda aktiv şəkildə istifadə edilmirlər və onlar öz yerlərini Eurocopter EC145 helikopterlərinə buraxmışdırlar. İlk uçuşunu 13 iyun 1979-cu ildə həyata keçirib. 9 dekabr 1982-ci ildən aktiv xidmətə qəbul edilib. 1979-2004-cü illər arasında 443 ədəd istehsal edilmişdir. MBB Bo 105 helikopterləri əsas baza hesab edilərək bu helikopterlər yaradılmışdırlar.

Texniki xüsusiyyətləri (BK 117 B-2)
-----------------------------------

* Ekipaj: 1
* Sərnişin tutumu: 10
* Uzunluq: 9.91 m
* Əsas vintin uzunluğu: 11.0 m
* Hündürlüyü: 3.85 m
* Əsas vintin sahəsi: 95.03 m²
* Boş çəkisi: 1,727 kq
* Maksimum yükgötürmə qabiliyyəti: 3,350 kq
* Mühərrik: 2 × Textron Lycoming LTS 101-750B-1 Qazturbin mühərriki

İstinadlar
----------

1. ↑  World Air Forces 2014. 2014.
Basketbol lövhəsi və səbət
**Basketbol lövhəsi** — basketbol oyununda istifadə edilən idman avadanlığı. Lövhə düzbucaqlı və ya kvadrat formasında olur və ona basketbol səbəti bərkidilir. Basketbol lövhəsi arxadan divara və dirəyə asılmaq üşün xüsusi bağlayıcılara malik olur.

Ölçüləri
--------

Beynəlxalq Basketbol Federasiyasının qaydalarına əsasən lövhənin ölçüləri belədir: 180х105 sm. Lövhənin aşağı kənarından döşəməyə qədər olan məsafə 290 sm olmalıdır. Səbət dəmir halqadan və halqaya keçirilmiş dibi olmayan səbətdən ibarətdir. Səbət döşəmədən 3,05 metr, lövhənin aşağı hissəsindən isə 0,15 metr məsafədə yerləşir.

Milli Basketbol Assosiasiyasında basketbol lövhəsinin ölçüləri — 72х42 düymə olur. Basketbol halqası 18 düymə diametrində və yerdən 10 fut hündürlükdə olmalı. Daxili düzbucağın ölçüləri 24х18 düymədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rule No. 1, Court Dimensions, Equipment" (ingilis). NBA. 2013-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-27.
**Veqa** yelkənli buxarlı bark, balina ovlayan gəmi. Bu gəmidə Adolf Erik Nordenşyold başında olan, İsveçin arktika ekspedisiyası 1878-1879 illərdə ilk dəfə Avropa və Asiyanın şimal sahilləri boyunca şimal-şərq yollu ilə Atlantik okeandan Sakit okeana keçdi. Avropanı dolanıb İsveçə qayıtdılar (bir qışlaqla)

Bark Norveç gəmi sahibi Pedersen sifarişi ilə Almaniyanın Bremerhaven şəhərində hazırlanıb və balina ovlayan gəmi kimi planlaşdırılmışdı. İlkin adı *Yan Mayen* idi. Gəmi böyük möhkəmliyə fərqlənirdi və Arktika şəraiti üçün xüsusi olaraq nəzərdə tutulmuşdu.

1878-ci ildə Nordenşyoldun hazırlaşdığı ekspedisiyası üçün alınmışdı və kral hərbi dəniz tərsanəsində avadanlığlarının təzələnməsinə məruz qalmışdı. Yenidən qurulmasından sonra gəminin heyəti 21 nəfərə qədər azaldılmışdı, gəmini İsveç Hərbi Dəniz Qüvvələrinin leytenantı L.A.Palander idarə edirdi.

Ekspedisiya zamanı gəmi heç bir xəsarət görmədi. Ekspidisiya bitəndən sonra balina ovlayan gəmi zavoduna satıldı və Qrenlandiya üçün 1903-cü ildə ,Melvill körfəzində batmayana qədər,fəaliyyət göstərirdi.

Batdığı yer
24 aprel, 1930 ildə Stokholmda Kral təbii tarix muzeyi yanında abidə ucaldılmışdır.
Vençeslav Novak
**Vençeslav Novak** (xorv. Vjenceslav Novak; d. 11 sentyabr 1859, Sen – ö. 20 sentyabr 1905, Zaqreb) — Xorvatiya realist yazıçısı, dramaturqu, musiqi tarixçisi.

Vençeslav çex mühacir ailəsində doğulub. Anası Bavariya immiqrantlarından idi.O, Xorvatiyanın ən görkəmli realist yazıçılarından olduğundan *Xorvatiyanın Balzakı* adlandırılıb.O,ibtidai və orta məktəbi Sen və Qospikdə bitirib və bir müddət Sendə müəllim işləyib.

O, bədii yaradıcılığa 1881-ci ildə yazdığı Maka romanı ilə başlayıb. Yaradıcılığı illərində Vençeslav yeddi roman yazıb və otuz hekayə dərc etdirib. Hekayələrdən savayı o, həm də şeir, felyeton, pyes, tənqidi məqalələr və musiqi əsərlərinin müəllifidir.

O,Vekoslav Klaiçlə birlikdə 1892-ci ildə *Gusle: Časopis za svjetovnu i crkvenu gasbu* adlı musiqi qəzeti nəşr etdirir. Bu qəzet yalnız bir il dərc olunur və Vençeslav növbəti il yalnız özünün redaktoru olduğu *Glazba: List za crkvenu i svjetovnu gazbu te dramatsku umetnost* jurnalının çapına başlayır. Jurnal 1893-cü ilin sonuna qədər nəşr olunur.

Onun tuberkulyozdan əziyyət çəkən, yoxsulluqla mübarizə aparan böyük ailəsi olub. O,1905-ci il, yəni ölümünə qədər yazıçı, tənqidçi, tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərib.

Əsərləri
--------

**Romanları**

* Pavao Šegota
* Pod Nehajem
* Posljednji Stipančići (Matica Hrvatska, 1899, Agram)
* Dva svijeta
* Tito Dorčić
* Nikola Baretić

Xarici keçidlər
---------------

* (xorv.) Biography Arxivləşdirilib 2007-12-28 at the Wayback Machine
**Nikky Luiza Brammayer** (30 dekabr 1986 il anadan olub) - Dreykott, Derbişir İngilis keçmiş professional velosipedçi. O, beş il velosiped sürməyə başladı və müxtəlif fənlər üzrə çempionatlar qazandı. Brammayer UCİ trekində velosiped idmanı üzrə Dünya Çempionatının klassikləri və birlik Oyunları da daxil olmaqla beynəlxalq yarışlarda iştirak edib. O, ilk UCI Dünya Kubokunu 2015-ci ildə Velocross velosiped turu ilə Namure-də qazandı.

2017–ci ilin noyabr ayında Brammayer, ilin sonunda Boels-Dolmans komandasını yalnız velokrossa diqqət yetirmək üçün tərk edəcəyini açıqladı. Gələn ay o və onun həyat yoldaşı Matt Brammayer MUDİİTA cyclo-cross layihəsi yaratdıqlarını elan etdilər, Böyük Britaniyada idmanın iştirakını təşviq etmək üçün nəzərdə tutmuşdur.

2019-cu ilin iyununda Matt Brammayer hamiləliyini və velokrossun gedişini elan edib. Həmin ilin noyabr ayında Brammaierin bir qızı anadan oldu.

Xarici keçidlər
---------------

Nikki Harris - Rəsmi veb-sayt

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-11.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-11.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-11.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-11.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şəfəq (dəqiqləşdirmə).

  

**Şəfəq qəzeti** — 1910-cu ildə Məşrutə inqilabı illərində yaranan və Təbrizdə gizli iş aparan demokrat təşkilatının qeyri-leqal mətbuat orqanı.

Fəaliyyəti
----------

Bu qəzet öz kəsərli yazıları ilə xüsusilə fərqlənir, milli istiqlaliyyət və demokratiya uğrunda mücadilənin inkişafına mühüm təsir göstərirdi. «Şəfəq» qəzetinin şücaət və cəsarətli, kəskin mübarizə xətti, xüsusilə atəşin vətənpərvərlik ruhundakı məqalələri çarizmin hiddət və qəzəbinə səbəb olurdu.

Mətbuatın ifşaçılıq fəaliyyətində intibahnamələrlə yanaşı kitabçalar nəşrindən geniş istifadə olunurdu. 1909-cu ilin may-iyun aylarında müdaxiləçilərin inqilabçılara və dinc əhaliyə qarşı azğınlıq və soyğunçuluq əməllərini ifşa edən çoxlu kitabça buraxıldı, onların mətni «Mükafat» qəzetində, habelə mühcir mətbuatında dərc olunub yayılırdı .

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Azərbaycan mətbuatı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Pərvanə Məmmədli. MƏŞRUTƏ İNQİLABI İLLƏRİNDƏ DEMOKRATİK ƏNƏNƏLƏRİN FORMALAŞMASI (1905-1911) səh 7" (PDF). 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-12-03.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsrafil Məmmədov.

**İsrafil Məmmədov** — (Tam adı: İsrafil Allahverdi oğlu Məmmədov ; d.25 iyun 1927 Ordubad - ö.28 oktyabr 1995 Bakı ) —
Kimyaçı, Kimya elmləri doktoru (1965), Professor (1972).

Həyatı
------

Məmmədov İsrafil 25 iyun 1927-ci ildə Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) kimya fakültəsini, 1955-ci ildə Azərbaycan Milli EA Kimya İnstitutunun aspiranturasını bitirmiş, 1951-1971-ci illərdə burada kiçik və böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmış, 1971-1972-ci illərdə isə korroziya prosesinin inhibitorlaşdırılması laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 1972-1978-ci illərdə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitunun (indiki Naxçıvan Dövlət Universiteti) rektoru olmuşdur.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1978-1980-ci illərdə AMEA Qeyri-Üzvi və Fiziki Kimya İnstitunda böyük elmi işçi, 1980-1986-cı illərdə dispers sistem və səth hadisələri laboratoriyasının müdiri, 1987-1989-cu illərdə Kosmik Tədqiqatlar Elm-İstehsalat Birliyinin Naxçıvan şəhərində yerləşən "*Araz*" təcrübə zavodunun direktorunun elmi işlər üzrə müavini işləmişdir. 1986-91-ci illərdə Kosmik Tədqiqatlar Elm-İstehsalat Birliyinin İnstitunda (indiki Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi) laboratoriya müdiri, 1991-1992-ci illərdə Ordubadda Xüsusi Konstruktor Bürosunun direktor müavini və Baş mühəndisi, 1992-1995-ci illərdə AMEA Y.Məmmədəliyev adına Neft Kimyası Prosesləri İnstitunda aparıcı elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. Tədqiqatları mürəkkəb çoxfazalı sistemlərdə metalların korroziyası, korroziyaya qarşı inhibitorların yaradılması və onların təsir mexanizminin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. O, 200-dən çox elmi işin, 4 monoqrafiyanın, 30 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. Bir sıra beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda məruzələrlə çıxış etmişdir.

Xatirəsi
--------

"Ömür təqvimindən tökülən yarpaqlar" kitabı İsrafil Məmmədovun həyatının bəzi məqamlarını əks etdirir.

Vəfatı
------

28 oktyabr 1995-ci ildə erməni terrorçuları Bakıda metroda partlayış törədərkən faciəli şəkildə həlak olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* 1995-ci il Bakı metrosu yanğını
* Asif Məmmədov (kimyaçı)

Xarici keçidlər
---------------

* İsrafil Məmmədov "Ömür təqvimindən tökülən yarpaqlar"

İstinadlar
----------

1. ↑  İsrafil Məmmədov (1927- 1995) kim olub?
**Bakı Bələdiyyə Teatrı** — Azərbaycan aktrisası Amaliya Pənahovanın təşəbbüsü ilə 1992-ci ildə yaranmış teatr.

Tarix
-----

Müasir Bakı Bələdiyyə Teatrı
----------------------------

Vacib tarixlər
--------------

1992-ci ildə Amaliya Pənahova tərəfindən yaradılmışdır.
2002-ci ilin 7 noyabrında Bakı Bələdiyyə Teatrının 10 illiyi ilə əlaqədar Prezident Heydər Əliyevin fərmanı ilə 23 aktyora fəxri adlar verilmişdir.
2010-cu il 11 oktyabrda yazıçı Anarın "Qaravəlli" pyesi əsasında hazırlanmış eyni adlı tamaşasının premyerası olub.
2010-cu il 8 noyabrda "Dostluq" kinoteatrında ilk məşqə başlanılıb.
2011-ci il 16 mayda Məhəmməd Əsəd bəy "Əli və Nino" romanı əsasında hazırlanmış eyni adlı tamaşanın premyerası olub.(tamaşa Akademik Milli Dram Teatrının səhnəsində oynanılıb)

Yaradıcı heyət
--------------

Vaqif Əliyev (xalq artisti)
Şahzadə Babayeva (əməkdar artist)
Aydın Əliyev (əməkdar artist)
Rafiq İbrahimov (əməkdar artist)
Əfqan Soltanov (əməkdar artist)
Tofiq Bayramov (əməkdar artist)
Mahirə Yaqubova (əməkdar artist)
Elxan Rza (fəxri mədəniyyət işçisi,əməkdar artist)
Tural Ağayev
Arzu Şuşanova
Ramin Şıxəliyev
İlqar Musayev
Hüsniyyə Mürvətova (əməkdar artist)
Əhməd Salahov (əməkdar artist)
Təzəgül Məmmədova (əməkdar artist)
Toğrul Rza
Səmayə Sadıqova (əməkdar artist)
Vüqar Vəlixanov
Zemfira Səidi
İsmayıl Atakişiyev
Namiq Cavadov
Asif Rəhimov
Zaur Həmidov
Ələkbər Əliyev
**Dünyasını dəyişmişlər**

Yusif Muxtarov (xalq artisti, Bakı Bələdiyyə Teatrının sərəncamçı direktoru)
Muxtar Avşarov (xalq artisti)
Sofa Bəsirzadə (xalq artisti)
Məhluqə Sadıqova (xalq artisti)
Firudin Mehdiyev (əməkdar artist)
Mirvari Novruzova (əməkdar artist)

Teatrın repertuarı
------------------

| Müəllif | Əsər | Rejissor |
| --- | --- | --- |
| Cəlil Məmmədquluzadə | **Ölülər** | **Oruc Qurbanov** |
| Nəriman Nərimanov | **Nadir şah** | **Ələkbər Kazimovski** |
| Altay Yusifoğlu | **Dəli Domrul** | Amaliya Pənahova |
| Mirzə Fətəli Axundov | **Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli Şah** | Zirəddin Tağıyev |
| Əziz Nesin | **Tənha qadınlar** | Zirəddin Tağıyev |
| Əmir Pəhləvan | **İnsan v İblis** | Bəhram Osmanov |
| Süleyman Rəşidi | **Mənim Ərdəbilim** | Amaliya Pənahova |
| Rauf İçərişəhərli | **Vətənə igidlər gərək** | Amaliya Pənahova |
| Nazim Hikmət | **Damokl qılıncı** | **Oruc Qurbanov** |
| Cəfər Cabbarlı | **Dönüş** | **Hafiz Fətullayev** |
| Mövlud Süleymanlı | **Bəylik dərsi** | **Rövşən Almuradlı** |
| Anar | **Qaravəlli** | **Rövşən Almuradlı** |
| Qurban Səid | **Əli və Nino** | **Elvin Mirzəyev** |
| Elçin | **Mənim ərim dəlidir. Diaqnoz D** | **Oruc Qurbanov** |

Mənbə
-----

* Mükərrəmoğlu, M. "Bakı Bələdiyyə Teatrının 10 yaşı tamam olur" [Bayram ərəfəsində teatrın 23 sənətçisi respublika Prezidenti Heydər Əliyevin fərmanı ilə fəxri adlara layiq görülmüşdür] //Xalq.- 2002.- 9 noyabr.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan teatrlarının siyahısı

Video
-----

* Ölülər (Teatr tamaşası)
* Amaliya Pənahova(Day.azda çıxışı)

Xarici keçidlər
---------------

* Qaravəlli tamaşası haqqında[*ölü keçid*]
* "Əli və Nino" premyera
* Səda - "Məkr və məhəbbət "tamaşasının premyerası gerçəkləşdi (04.05.2016)
**Bronks əhvalatı** (*ing.* A Bronx Tale) — Robert de Nironun 1993-cü ildə çəkdiyi və özündə qanqster, dram və döyüş kimi janrları cəmləşdirən ABŞ filmidir. Film Robert de Nironun rejissor kimi debüt işidir. O, filmi atasının xatirəsinə həsr etmişdir.

Film Çezz Palminterinin (əsl adı Kalocero Lorenso Palminteri) avtobioqrafik pyesi əsasında ekranlaşdırılıb. İlk zamanlar müəllif kitabın ekranlaşdırılması üçün müəllif hüquqlarını satmaqdan imtina edirdi. O, yalnız Robert de Nironun ona filmin ssenari müəllifi olmağı və filmdə baş rollardan birini oynamağı təklif etməsindən sonra əsərin müəllif hüquqlarını satmağa razılaşıb.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Film atası (*Robert de Niro*) sadə avtobus sürücüsü işləyən, İtaliyanın Bronks məhəlləsindən olan Kalocero adlı oğlan haqqındadır. Uşaqlıqda Kalocero yerli qanqsterlərin başçısı olan Sonninin (*Çezz Palminteri*) törətdiyi qətlin şahidi olur, ancaq o, polisə yalan məlumatlar verir, nəticədə cinayətkar Sonni azadlıqda qalır. Uşağı olmayan Sonni, Kaloceronu öz himayəsinə götürür. Bununla da Kalocero sanki iki ata tərbiyəsi ilə böyüməli olur, lakin doğma atası Sonninin onun oğluna verdiyi dərsləri bəyənmir.

Gənc oğlan olduqdan sonra, Kalocero digər ictimai problem ilə üzləşir, belə ki, onun italyan məhəlləsindən olan dostları afroamerikan məhəlləsindən olan gənclərlə mübahisə edirlər, məhz belə bir zamanda Kalocero həmin məhəllədən olan mulat Ceyn Vilyamsla görüşməyə başlayır. İtaliyalı yeniyetmələr afroamerikalıların yaşadığı məhəlləyə hücum etmək istəyirlər, ancaq bu hücum onlar üçün faciə ilə bitir.

Filmin sonunda Sonni ölür. Kalocero mafiya başçısının dəbdəbəli dəfn mərasiminə gəlir, bu zaman ona ata kimi olan Sonni ilə təklikdə vidalaşmağa imkan yaradılır. Kaloceronun qarşısında həyat yolunun seçimi ilə bağlı yenidən çətin məsələ dayanır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Rollarda
--------

* Robert de Niro — *Lorenso Anello*
* Çezz Palminteri — *Sonni LoSpekko*
* Lillo Brankato — *Kalocero "Si" Anello (17 yaşında)*
* Frensis Kapra — *Kalocero Anello (9 yaşında)*
* Taral Hiks — *Ceyn Vilyams*
* Ketrin Narduççi — *Rozina Anello*
* Klem Kazerta — *Cimmi "Pıçıltı"*
* Co Peşi — *Karmayn*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kachka, Boris.* "How 'A Bronx Tale' Got Told — New York Magazine". Nymag.com. 2007-10-14. 2020-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-20.
2. ↑  "A Bronx Tale (1993)". Box Office Mojo. 1993-11-16. 2012-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-20.
3. ↑  "В Италии состоялась премьера фильма Роберта Де Ниро о его отце". Tass.ru. 2020-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-30.

Xarici keçidlər
---------------

* *Bronks əhvalatı* — Internet Movie Database saytında.

* *Bronks əhvalatı* Allmovie saytında
**Verbovka çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Verbovka çayı Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 222 km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 36 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 401 km²-dir.

Çay sistemi: **Verbovka** → Çir → Don → Azov dənizi.

Təsviri
-------

Verbovka çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Bokovski rayonuna daxil olan Platov xutorundan götürür. Mənbə Platov xutorun cənubunda yerləşir. Sonradan Malaxovski və Verbovka yaşayış məntəqələri axır. Zemsov xutoru önündə elə də böyük olmayan göl əmələ gətirir. Sonradan cənuba doğru axır. Burada isə Bokovski stanisası ərazisindən isə Çir çayına tökülür. Burada eyni adlı yataq əmələ gətirir.

Dövrü olaraq çayın təmizlınməsi həyata keçirilir. Sonuncu dəfə çayın təmizlənməsi 2015-ci ildə gerçəkləşdirilmişdir.

Burada nərəkimilər, karp, som və digər balıqlara rast gəlmək mümkündür. Burada həvəskar balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Çay əsasən yağış, qar və yer altı sularla qidalanır. Bölgəyə xass xüsusiyyətlərdən biri yazda suyunda gur sululuq müşahidə edilir. Bu isə qar sularınln əriməsi ilə əlaqədardır. Yay ayları isə yuyunda azalma müşahidə edilir.

Çayın axdığı rayonlar: Bokovski.

Su reyster xidmətinin məlumatı
------------------------------

Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Dövlət su reyster xidmətinin obyektə verdiyi kod — 05010300812107000009672.

İstinadlar
----------

* Непростая речка Чир Arxivləşdirilib 2017-04-03 at the Wayback Machine
* В рамках целевой программы русло реки Чир расчищают

İstinadlar
----------

1. ↑  "Расчистка реки Чир и устьевого участка реки Вербовая в станице Боковская, Боковский район". 2017-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
2. ↑  "Расчистка р. Чир и устьевого участка р. Вербовая в ст. Боковская, Боковский район". 2017-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
3. ↑  "Государственный водный реестр РФ: Река Вербовая (Вербовка, балка Вербовая)".[*ölü keçid*]
**Milton Sperlinq** (*ing.* Milton Sperling) — Amerika kino prodüseri.

Həyatı
------

Milton Sperlinq Nyu-York şəhər kollecini bitirdikdən sonra kino sahəsinə üz tutur və Paramountda klerk kimi çalışmağa başlayır. 1931-ci ildə məşhur Warner Bros. kino şirkətində Deril F. Zanuk və Hel Uallisin yanında katib işləyir. Bir qədər sonra Sperlinq, Edvard Smollun yanında assistent kimi müstəqil filmlərdə çalışır.

Zanuk 20th Century Fox-da Milton Sperlinqi işə götürür. 20th Century Fox-da olan səmərəli fəaliyyəti zamanı Milton 1936-cı ildə Harri Uornerin (*ing.* Harry Warner) qızı Betti Uornerlə tanış olur. Onlar 1939-cu ildə ailə həyatı qururlar.

1941-ci ildə rejissor Brüs Hamberstoun Milton Sperlinqin prodüserliyi ilə "Günəşli vadinin serenadası" filmini çəkir.

Müharibədən qayıtdıqdan sonra Zanuk M. Sperlinqə öz köhnə işinə qayıtmağı təklif edir. Lakin Miltonun qayınatası Harri Uorner ailənin bir üzvü kimi ona rəqib studiyada işləməyi məsləhət görmür. Milton öz studiyasını yaratmaq qərarına gəlir.

Sperlinq öz kampaniyasını "United States Pictures" adlandırır və burada 14 layihəsini həyata keçirir. Onun ən gözəl işlərindən biri 1955-ci ildə gerçəkləşdirdiyi "Billi Mitçelin hərbi məhkəməsi" filmi olur. Bu film Academy Award-ın Orijinal ssenari, əhvalat və ekran həllinə görə mükafatını qazanır.

Son filmlərdən biri – United States Pictures-də çəkilən "Qabarlılıq döyüşü" oldu. Bu film 1965-ci ildə İspaniyada reallaşdı. 
Böyük prodüser Milton Sperlinq 1988-ci ilin avqustunda xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Günəşli vadinin serenadası (film, 1941) / Sun Valley Serenade

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Sperling, Cass Warner, Millner, Cork, and Warner Jr, Jack *Hollywood Be Thy Name* Prima Publishing (1994)
**Vera Viktorovna Timanova** (*rus.* Вера Тиманова Викторовна, 18 fevral 1855, Ufa, Orenburq Quberniyası, Rusiya imperiyası — 22 fevral 1942, Leninqrad, Rusiya SSR, SSRİ) — Rusiya pianoçusu.

Bioqrafiya
----------

Vera Timanova, 18 fevral 1855 tarixində, Ufa şəhərində universitet müfəttişi və Orenburq quberniyasının vitze-qubernator ailəsində anadan olmuşdur. Timanovanın atası vərəm xəstəliyindən erkən vəfat etməklə, beş yaşlı qızını və onun üç bacısını tək qoymuşdur.

Evdə, o vaxtlar Ufa şəhərində işləyən Lüdviq Novitski tərəfindən musiqi dərsi alan istedadlı gənc Timanova, ilk konsertini doqquz yaşında, zadəgan məclisinin zalında verib. Bu konsertdə Timanova Şopenin, Kalkbrennerin və Motsartın çətin əsərlərini ifa etmişdir. Bu konsertdən sonra Timanova, Ufa zənginləri olan Bazilevski, A.Q Rubinştayn və P.L Petersonun fondu ilə Sankt-Peterburq Konservatoriyasında təhsil almağa başlamışdır. Bacarıqlarını təkmilləşdirməsi üçün Berlin şəhərinə getmişdir və 3 il Karl Tauziqin rəhbərliyi altında təhsil almışdır. Timanova daha sonra Veymar şəhərinə getmiş, orada Ferens Listin ən sevimli şagirdlərindən biri olmuşdur.

Çox uğurlu xarici konsertlərdən sonra, Timanova Sankt-Peterburqa geri qayıdıb və orada özünü konsert və pedaqoji fəaliyyətlərə həsr etmişdir. Onun ifaçılıq sənətlərini P.İ Çaykovski və A.P Borodin tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi. Çaykovski Timanovaya müvəffəqiyyətlə ifa etdiyi yumoristik bir şöhrət həsr etmişdi (Eduard Napravnik — Fortepiano və orkestr üçün Rusiya fantaziyası, 1881).

1917-ci ildəki Oktyabr inqilabından sonra Timanova yeni hökuməti təsdiq etmədiyindən, ictimai fəaliyyətini dayandırdı. 22 fevral 1942 tarixində, 87 yaşında Leninqrad mühasirəsi zamanı aclıqdan vəfat etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Arif Mirzəyev
* Vaqif Mustafazadə
* Zöhrab Adıgözəlzadə

İstinadlar
----------

1. ↑  *Yuri Uzikov.* "Она умирает от голода в Осажденном Ленинграде ([[Azərbaycan dili|*azərb.*]] Mühasirəyə alınmış Leninqradda aclıqdan vəfat edir‎)" (rus). Bashvest. 22 fevral, 2006. 2017-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyun, 2011.
2. ↑  "Тиманова Вера Викторовна ([[Azərbaycan dili|*azərb.*]] Timanova Vera Viktorova‎)" (rus). Ufacity.org. 20 oktyabr, 2012. 2012-10-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Ədəbiyyat
---------

* (#bare\_url\_missing\_title). . 5 (jurnal). Redakçiya jurnalı (rus). 1871. С. 346—347.

Xarici keçidlər
---------------

* Атанова Л. Вера Тиманова //Сохраним выцветшие строки. Уфа, 1988; Музыкальная энциклопедия. Т.5. М. 1981.  (rus.)
* С листа играла Листа. Исполнилось 150 лет со дня рождения выдающейся пианистки Веры Тимановой  (rus.)
* Конкурс юных пианистов им. Веры Тимановой  (rus.)
* Уфимские губернские ведомости (апрель 1896 года). Второй концерт В. В. Тимановой. Arxivləşdirilib 2006-07-13 at the Wayback Machine  (rus.)