recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vilyam Volles "Villi" Linkoln** (*ing.* William Wallace Lincoln) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 16-cı prezidenti Avraam Linkolnun oğlu. 1850-ci ilin 12 dekabrında İllinoys ştatının Sprinqfild şəhərində anadan olmuşdur. O, Sprinqfilddə xanım Corcoranın şəxsi məktəbində 2 il təhsil almışdır. Villinin elmə çox böyük marağı vardı, dəqiq elmləri, əsas da riyaziyyatı gözəl bilirdi. 1859-cu ildə Villi vəkil işləyən atası Avraam Linkolnun işləri səbəbi ilə bir müddətlik Çikaqoya getmişdir. Buradan yaxın dostu olan Henri Remanna məktub yazdığı məlumdur. Məktubda əsasən öz səfər düşüncələri yer alır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Bu şəhər çox gözəl yerdir. Mən və atam rahat bir mənzildə qalırıq. Bizim otaqda hər şeydən iki ədəddir. Biri atam üçün, digəri isə mənim üçün. Bizim iki səhəngimiz var. Böyük səhəng atamın, kiçiyi isə mənimkidir. Eyni zamanda hərənin öz dəsmalı var. Artıq iki teatra getmişik.* | "|

Vilyam Linkoln 1861-ci ildə atası, Avraam Linkolnun prezident seçilməsindən sonra Ağ evdə yaşamışdır. 1861-ci ildə Ağ evdə Villinin ad günü mərasimi kecirildi. Bu zaman onun 11 yaşı tamam olurdu. İki aydan sonra Villi xəstələndi. Həkimlərin səylərinə baxmayaraq, onun durumu gündən-günə ağırlaşırdı. 1862-ci il 20 fevral, saat 5:00-da Villi vəfat etdi.

Ölümü atasına pis təsir etmiş və həmin zaman ABŞ Vətəndaş müharibəsi davam etdiyindən, ölüm xəbəri bir müddət Avraam Linkolna bildirilməmişdir. Vilyam Linkolnunun ölümünə əsas səbəb kimi qarın yatalağı və ya ağciyər iltihabı xəstəlikləri göstərilirdi.

Villi ilə vida mərasimi Ağ evin Yaşıl otağında keçirildi. 24 fevralda o, dəfn olundu. Villinin məzarı bir neçə dəfə yer dəyişmişdir. Əvvəlcə paytaxt Vaşinqtonda olan Oak Hilldə dəfn edildi. 1865-ci ilin 15 aprelində atası Avraam Linkoln Con Uilks But tərəfində qətlə yetirildikdən sonra, məzarı atasının yanına Sprinqfilddə gətirildi. 1871-ci ilin 19 sentyabrında Avraam Linkoln, Vilyam Linkoln və Eddi Linkolnun məzarları əsas qəbirə köçürüldü.

Xarici keçidlər
---------------

* Vilyam Linkolnun şəkilləri Arxivləşdirilib 2008-08-28 at the Wayback Machine
* Vilyam Linkolnun həyatı haqqında (ingiliscə) Arxivləşdirilib 2011-07-18 at the Wayback Machine
**Dukmasovanın binası** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində təhsil mərkəzi. A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyaaı 1880-ci illərdə təsis edilmişdir. Binası isə Novoçekassk şəhəri Atamanakaya küçəsi, ev 42 ünvanında yerləşir. Qoruma statusuna malikdir. Regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir çox mənbələrdə Alekseevka uşqaq qızlar yetimxanası olaraq gösyərilir.

Tarixi
------

A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyasının fəaliyyəti 1880- 1889illərə təsadüf edir. Gimnaziya açıq tipli bir təhsil mərkəzi olmumdur. Burada əsasən orta təbəqənin övladları təhsil alsalarda digər təbəqələrin övladlarına belə rast gəlinirdi. 1921-ci ildə gimnaziya ikinci açıq tipli birinci və ikinci dərəcəli sovet məktəbinə çevrilmişdir. Bir müddət sonra burada sənaye-iqtisadiyyat, elevator və veterenar texnikimu təşkil edilmişdir. XXI əsrdə bura Rusiya Federasiyası Kənd Təsərrüfatı və Sənaye Nazirliyi tərəfindən Rostov institinda təhsil alan kadrları qəbul edir. 1992-ci ildən bina arxitektur tikili və mədəni əhəmiyyətli obyekt olaraq qeydə alınmışdır.

Təsviri
-------

A. D. Duvokinin xüsusi qızlar gimnaziyasının yerləşdiyi bina onun açılışından bir qədər öncə inşa edilmişdi. Bina iki məryəbədən ibarət idi. Ampir stilində inşa edilmişdi. Bunu isbstlayan pəncərə kənarlarının simmetrik ilması isbat edir. Binanın əsas girişi onun mərkəzində yerləşir. Finanın fasadı qədim elementlərlə işlənmişdir. Üstəlik rəngarəngliyi ilə seçilir. İkici mərtəbənin dekor elementləri daha zəngindir. Birinci mərtəbə barəsində isə bunu demək mümkün deyildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Здание детского Алексеевского приюта для девочек". 2017-03-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
2. ↑  "Ростовский институт переподготовки кадров агробизнеса". 2017-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
3. ↑  "Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.82-83". 2017-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
**David Kldiaşvili** (*gürc.* დავით კლდიაშვილი ; 29 avqust (10 sentyabr) 1862 və ya 1862, Zeda Simoneti[d], Kutaisi quberniyası, Rusiya imperiyası – 24 aprel 1931 və ya 1931, Zeda Simoneti[d], Gürcüstan SSR, SSRİ) — Gürcü yazıçı. Roman və pyeslərində Gürcüstandakı kəndli əhalinin səfil vəziyyətdə yaşamasını, gürcü cəmiyyətinin ziddiyyətlərini, ölkənin zadəgan ailələrinin getdikcə yox olmasını və s. kimi məsələləri qeyd etmişdir.

Həyatı
------

Rusiya imperiyasının Gürcüstan əyalətinin İmereti bölgəsindəki Zeda Simoneti adlı kənddə anadan olmuşdur. Ailəsi Gürcüstanın keçmiş zadəgan ailələrindən olmuşdur, lakin sonradan yoxsullaşmışdır. Kiyev və Moskva şəhərlərindəki hərbi məktəblərdə təhsil almışdır. Gürcüstana qayıtdıqdan sonra Rusiya ordusunda hərbi xidmətə başlamışdır. Batumi şəhərində xidmət etdiyi dövrdə şəhərdəki yerli ziyalılar ilə yaxın əlaqələr qurdu və mədəni işlərə qatılmağa başladı. Bu səbəbdən Rusiya ordusu tərəfindən etibar edilməyən zabitlər siyahısına salındı və Rusiyada 1905-1907-ci illər inqilabı ərəfəsində ordudan istefa vermək məcburiyyətində qaldı. I Dünya müharibəsi dövründə yenidən orduya çağırıldı və Osmanlı ilə sərhəddə xidmət etməyə başladı. 1915-ci il Fevral inqilabından sonra ordudan tərxis edildi və Gürcüstana geri döndü. Bu dövrdə səhhətində problemlər yaranmağa başlamışdı.

### Əsərləri

David Kldiaşvili ən yaxşı əsərlərini yazıçı fəaliyyətinin ilk illərində yazmışdır. Yazıçının Kiyevdə yaşadığı dövrlərdə gürcü dilini unutması və yenidən öyrənməyə məcbur olması ilə bağlı məlumatlar mövcuddur. Yazıçının tərcümələri və əsərləri 1880-ci ildən etibarən gürcü mətbuatında dərc olunmağa başlanılmışdır. İlk böyük romanı olan "Solomon Morbeladze"ni (*gürc.* სოლომონ მორბელაძე) 1894-cü ildə yazmışdır. Ardınca 1897-ci ildə "Samanişvilinin ögey anası" (*gürc.* სამანიშვილის დედინაცვალი), 1900-cü ildə "Kamuşadzenin bədbəxtlikləri" (*gürc.* ქამუშაძის გაჭირვება), 1910-cu ildə "Rüstəm Maşvelidze" (*gürc.* როსტომ მანველიძე), 1920-ci ildə isə "Bakulanın donuzları" (*gürc.* ბაკულას ღორები) və s. digər romanları qələmə almışdır. Həmçinin 1840-cı illərin Fransız komediyalarına bənzəyən "İrina səadəti" (*gürc.* ირინეს ბედნიერება) və "Darispannın bədbəxtlikləri" (*gürc.* დარისპანის გასაჭირი) adlı pyeslər də qələmə almışdır. David Kldiaşvili 1930-cu ildə Gürcüstan SSR-nin Xalq Yazıçısı adına layiq görülmüşdür.

1931-ci ilin 24 aprelində, 68 yaşında vəfat etmişdir. Tiflis şəhərində dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. Б. А. Введенский, 2-е изд. Т. 21. Кинестезия — Коллизия. 1953. 628 стр. илл.; 52 л. илл. и карт.
2. 1 2  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 12. Кварнер — Коигур. 1973. 624 стр. илл. 35 л. илл. и карт.
3. ↑  Клдиашвили Давид Самсонович Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine в Большой Советской Энциклопедии

Xarici keçidlər
---------------

* *nplg.gov.ge.* "Samanişvilinin ögey anası" (PDF) (gürcü). David Kldiaşvili. 5 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: David.

**David Qrossman** (ivr. ‏‏דויד גרוסמן‏‎; 25 yanvar 1954[…], Qüds, İsrail) —yəhudi yazıçı.

Həyatı
------

David Qrossman 1954-cü ildə Qüds şəhərində doğulub.Atası Polşadan gəlmədir. Bütün ata qohumları Holokost zamanı ya məhv olmuş, ya da itkin düşmüşdü. Anası əslən qüdslüdür.

David Qrossman İsrail ordusunda xidmət etdikdən sonra universitetdə fəlsəfə və teatr sənətini öyrənmişdi. İsrailin səsi radiosunda aparıcı kimi çalışmışdı.

Ədəbi yaradıcılığı
------------------

David Qrossman ilk kitabını 1979-cu ildə nəşr etdirib. İlk romanı isə "Oğlağın təbəssümü" (חיוך הגדי) adlanır. İudeya və Samariya əhalisinin yaşam yolu haqqındadır. Roman İsrail baş nazirinin ədəbi mükafatına layiq görülmüşdü. Əsərin motivləri əsasında bədii film çəkilib.

Vikianbarda ***David Qrossman*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  jeugdliteratuur.org.
2. ↑  David Grossman // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
**Baharçılar** (*lat.* Plecoptera) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Ümumi məlumat
-------------

Bu dəstənin nümayəndələri orta ölçülü olub, bədəni üst və alt hissədən yastılaşmışdır və uzunsovdur. Baş hissəsi sərbəstdir və proqnatik tipdədir. Ağız orqanları zəif inkişaf etmişdir.Başda bir cüt sapşəkilli və çoxbuğumlu bığcıq, bir cüt göz, 3 gözcük vardır. Döş buğumları yaxşı inkişaf etmişdir. Qanadları torşəkillidir. Ön danadlara nisbətən arxa qanadlar enlidir və yelpikşəkilli qatlanır. Çox da yaxşı uçmaq qabiliyyətinə malik deyillər. Bəzilərində isə cinsi dimorfizim müşahidə edilir. Dişilərə nisbətən erkəklər qısaqanadlı olur. Az bir qisim növləri isə tamamilə qanadsız olur. Ayaqları nazik və yüyürücü tipdədir. Pəncələri 3 buğumludur. Qarın hissəsinin buğumları, demək olar ki, eynidir və axırında serqi vardır. Yetkin dişi fərd suya yumurta tökdükdən sonra yumurtadan sürfələr çıxır. Onlar bədən formasına görə yetkin fərdə oxşayır, ancaq qanadları olmur. Qanadlar sürfə mərhələsinin inkişafının axırında əmələ gəlir. Yetkin mərhələdən fərqli olaraq, sürfədə diş-diş olan güclü çənələr vardır. Sürfələr əsasən yırtıcı həyat tərzi keçirir, suda yaşayan bir çox sürfələrlə və s. onurğasız heyvanlarla qidalanırlar. Sürfənin inkişafı 1-3 il davam edir və bu müddətdə 20-30 dəfə qabıq dəyişirlər. Əksəriyyəti traxeya qəlsəmələri ilə, bir qismi də bədən səthi ilə tənəffüs edir. Balıqların qidasını təşkil edirlər.

Azərbaycanda 32 növ baharçı yayılmışdır. Bunların əksəriyyəti sürfə formasında tədqiq edilir.

Naxçıvan MR faunasında 10 baharçı növü aşkar edilmişdir.

Təsnifatı
---------

* Euholognatha
	+ Capniidae
	+ Leuctridae
	+ Nemouridae
	+ Taeniopterygidae
* Systellognatha
	+ Chloroperlidae
	+ Peltoperlidae
	+ Perlidae
	+ Perlodidae
	+ Pteronarcyidae

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q203547
* Wikispecies: Plecoptera
* ADW: Plecoptera
* BOLD: 135
* BugGuide: 76
* EoL: 1018
* EPPO: 1PLECO
* Fauna Europaea: 12088
* Fauna Europaea (new): 65e60a58-541f-416c-9dfd-8ffe9294b6ed
* GBIF: 787
* iNaturalist: 47504
* IRMNG: 10508
* ITIS: 102467
* NBN: NHMSYS0000841058
* NCBI: 50622
* NZOR: 2ffd4e0a-5167-421c-9beb-709b7488bd14
* Plazi: DA2287BC-FFAC-FFBC-FF54-AA82FCF67D5F
* WoRMS: 593173

 |
"Böyük odaliska"
**Cariyə** — sosial vəziyyətinə görə məşuqdan daimi asılı olan (maddi vəziyyətinə görə və ya şəxsi asılılıq vəziyyətində olan kölə qadın) məşuqə. 

XIX əsrin ortalarında Rusiyada Vladimir İvanoviç Dal tərəfindən tərtib edilmiş lüğətə əsasən cariyə termini aşağıdakı mənalarda izah olunurdu: "qeyri-qanuni arvad", "yataq yığışdıran" Bibliyanın rusca tərcümələrində cariyələr patriarxlara uşaq doğan məşuqə (Xettura) adlandırılmışdır.

Bibliyaya görə çar Solomonun 300 cariyəsi var idi.. Qədim Rusiya dövlətinin tarixində də cariyələrin olması haqqında çoxlu faktlar vardır. Məsələn, rus tarixçisi V.Koptevin qeyd etdiyi kimi knyaz Vladimirin 700-ə yaxın cariyəsi var idi..

Cariyəlik 19-cu əsrin ortalarında qadağan edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Konkubina

Xarici keçidlər
---------------

* Nikahsız halallar – cariyələr![*ölü keçid*]

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İslam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

1. ↑  Толковый словарь В. Даля/Накурлыкать — Налепливать — Викитека
2. ↑  Библия|3Цар|11:3
3. ↑  Коптев А. В.Fornicator immensus — О „гареме" князя Владимира Святославича Arxivləşdirilib 2023-07-05 at the Wayback Machine // Russian history/Histoire russe, vol. 31, no. 1-2, 2004, p. 1-37.
**Loqum**, Su, şəkər, nişasta istifadə ilə istehsal edilən bir Türk şirinidir.
Loqumun Osmanlı tərəfindən rahat ul-hulküm yəni boğaz rahatlaşdıran sözündən törədiyi rəvayət edilər. 15. əsrdən bəri Kiçik Asiya da bilinməklə birlikdə, xüsusilə 17. əsrdə Osmanlı İmperiyası sərhədləri içində yayılan loqum, Avropada bir İngilis səyyah vasitəsiylə 'Turkish Delight' adıyla 18. əsrdə tanınmağa başlamışdır. Loqumun ilk istehsalçılarından sayılan Hacı Bəkir Əfəndi 1777-ci ildə Kastamonu dan İstanbula gələrək Bağçaqapı 'da açdığı kiçik bir dükanda loqum vs. qida maddələrini çıxarmağa başlamışdır. İki əsrdən bu yana loqum istehsalını müvəffəqiyyətlə reallaşdıran Hacı Bəkir dövrün padşahı tərəfindən də Nişanı Əli Osmanı ilə təltif edilmiş və sarayın şəkərçi başısı olaraq xidmət etmişdir. Daha əvvəllər bal ya da bəkməz və un birləşməsi ilə edilən loqumun 17. əsrdə 'kəllə şəkəri' olaraq bilinən rəfinə şəkər ilə xüsusilə nişastanın tapılıb ölkəyə gətirilməsiylə istehsalı və ləzzəti də dəyişmişdir. İndiki vaxtda Hacı Bəkir, Hafiz Mustafa, Cemilzade kimi əsri aşan bir müddətdir loqum və şəkərləmə üzərinə xidmət edən hələ də bir neçə yer mövcuddur.
**Lombok boğazı** (ind. Lombok Selat) - Lombok boğazı Malay arxipelaqına aid olan İndoneziyaya məxsus Bali, Nusa Penida və Lombok adalarını ayırır.

Coğrafiyası
-----------

Sakit okeanına aid olan Bali dənizini (şimaldan) Hind okeanı (qərbdən) ilə birləşdirir. Boğazın cənub-qərbində Bali və Nusa Penida adaları arasında Badunq boğazına çevrilir. Ən dar yeri 18 km təşkil edir. Nusa Penida adası qərbdə, Lombok adası isə şərqdə yerləşir. Ən dərin yeri 1400 m təşkil edir ki, o da boğazın şimalında yerləşir. Ən dayaz yeri isə 250 m-dən aşağıdır. Boğaz İndoneziyanın iki vilayəti olan Bali və Qərbi Kiçik Zond adaları arasında sərhəd təşkil edir. Sahilində Bali adasında Manqqis və Kubu, Lombok adasında Matarom və Lembar şəhərləri yerləşir. Burada xırda adalar vardır. Lombok adasının qurtaracağında Qili arxipelaqı yerləşir.

Təbiəti
-------

Lombok boğazı Volles xəttində yerləşir və Asiya və Avstraliya arasında yerləşir. Sualtı relyef çox mürəkkəbdir. Əsasən dərinlik birdən yüksəlir və sualtı pillə əmələ gətirir. Suyun temperaturu 27-28 °C təşkil edir. Sakit okeanına aid olan hissədə suyun duzluğu nisbətən zəifdir. Hind okeanına aid hissədə isə 33-34 ‰ təşkil edir. Burya tökülən çaylar boğazın suyuna elə də təsir göstərmir. Boğazın sahilində Bali, Lombok və Nusa Penida adalarında çimərliklər vardır.

Nəqliyyat əhəmiyyəti
--------------------

Boğaz özünün rahatlığı, təhlükəsizliyi və istənilən növ gəmilərin maneəsiz keçidi üçün əlverişli olmağı ilə seçilir. Boğaz Sakit və Hind okeanları arasında ən əlverişli boğazdır. Lembara və Podanq Bem limanları arasında istər sərnişin, istərsə də yükdaşımada adalararası böyük əhəmiyyətə malikdir.

Mənbə
-----

* Bölgədən keçən xəttlər haqqında məlumat Arxivləşdirilib 2009-02-27 at the Wayback Machine
**Krivan** (slovak. Kriváň, pol. Krywań) — Slovakiya ərazisində yerləşən, Yüksək Tatra dağlarının ən yüksək zirvələrindən biri. Zirvə ümumən Karpat dağlarına aiddir. Krivan 200 ildir Slovakiyanın simvolu və milli qürur mənbəyidir. 2009-cu ildən dövrüyyədə olan ölkənin 1, 2 və 5 qəpiklərinin üzərində Krivan dağı təsvir olunmuş.

Adın mənası
-----------

İlk dəfə Krivan adına 1639-cu ildə rast gəlinir. Sözün kökü *kriv* olub əyri, çevrilmiş mənası verir.

Coğrafiyası
-----------

Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü - 2494 metrdir. Üç Stydniçki qəsəbəsindən hündürlük - 1353 metrdir. Krivan dağı şərqdən Vajes vadisi ilə əhatələnmiş və burada Krivan Zelyonıy pleso gölü yerləşir. Göldən Ağ Vah çayı başlayır və çay ölkənin ən uzun çayı olan Vahın (406 km) qollarından biridir. Dağ maqmatik süxur olan qranodioritdən təşkil olunmuş. Bu süxurlar bloklar şəklində dağın cənub hissəsində cəmlənmiş. Pleystosennin və Holosennin eroziyaları dağda özünü aydın göstərir.

1000 metrdən 2000 metrə qədər ərazilərdə orta illik temperatur + 4 °C-dir. Yüksəyə qalxdıqca göstərici - 1 °C-qədər enir. Yağıntılar 100 metr hüdürlükdə 50–60 mm, zirvədə isə 2000 mm olur. Qar örtüyü il ərzində çox qalır. Turistlər üçün ən elverişli mövsüm payız aylarıdır.

Flora və faunası
----------------

Enliyarpaqlı ağaclar 1300 metr yüksəkliyə qədər yayılıb. 1300-1550 metr yüksəklikdə küknar və mamırlar üstünlük təşkil edir. 1550 metr yüksəklikdən alp çəmənlikləri başlayır və bəzi yerlərdə şam ağaclarınada rast gəlinir. 2300 metrə qədər ərazilərdə ot bitkiləri üstünlük təşkil etsədə, daha yüksəkdə artıq bitki örtüyü yoxdur. Ərazi nival bölgə hesab olunur. Heyvanat aləmindən qarapaça, marmot, qonur ayı, canavar və vaşaq geniş yayılıb.

Turizm
------

Krivan Slovakiyanın ən asan çıxılan zirvələrindən biridir. Adətən dağa Ştrbske-Pleso gölündən qalxırlar. Məhs yol turistlər üçün çox çətinlik yaratmır və yüksək hazırlığa ehtiyac yox. Daha çətin marşurut isə tatra avtomaqistralından Üç Stydniçki qəsəbəsinə qalxan yoldur. 1447 metr yüksəklikdə yerləşən Yamskoe pleso gölü sahilindən aşırımla zirvəya qalxılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Peakbagger.com". 2012-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
2. ↑  "Монеты Словакии / Словацкие монеты". 2018-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
3. ↑  "Klimatické pomery Slovenskej republiky". 2022-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
4. ↑  "Podnebie". 2022-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
**Lome müqaviləsi** və ya **Lome konvensiyası** Avropa İqtisadi Cəmiyyətini və Afrika, Karib və Sakit okean ölkələri arasında imzalanmış ticarət və yardım müqaviləsidir. İlk dəfə 1975-ci ildə Qərbi Afrikada yerləşən Toqo Respublikasının paytaxtı olan Lome şəhərində imzalanıb.

1976-cı ilin aprelində qüvvəyə minmiş ilk Lome Konvensiyası (Lome I) o vaxtkı Avropa İqtisadi Birliyi (AİB) ilə inkişaf etməkdə olan Afrika, Karib və Sakit okean ölkələri (AKSOÖ), xüsusən də keçmiş Britaniya, Hollandiya, Belçika və Fransa koloniyaları arasında əməkdaşlığın yeni çərçivəsini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Onun iki əsas aspekti var idi: O, AKSOÖ-nün kənd təsərrüfatı və mineral ixracatının əksəriyyətinin AİB-yə rüsumsuz daxil olmasını təmin edirdi. AİB kənd təsərrüfatı ilə rəqabətdə şəkər və mal əti kimi məhsullar üçün kvota sisteminə əsaslanan imtiyazlı giriş razılaşdırıldı. İkincisi, AİB AKSOÖ ölkələrinə yardım və investisiya üçün Avropa Hesablama Birliyinə (AHB) 3 mlrd. avro vəsait ayırmağı öz öhdəliyinə götürdü.

Konvensiya yenidən müzakirə edilib və üç dəfə yenilənib. 

II Lome (1981-ci ilin yanvarından 1985-ci ilin fevralına qədər) - Avropa Hesablama Birliyi yardım və investisiya xərclərini 5,5 milyarda qədər artırdı. 

III Lome 1985-ci ilin martında (ticarət müddəaları) və 1986-cı ilin mayında (yardım) qüvvəyə minib və 1990-cı ildə başa çatıb; AHB-nin öhdəliklərini 8,5 milyard avroya artırdı. 

IV Lome 1989-cu ilin dekabrında imzalanıb. Onun ticarət müddəaları on ili, 1990-1999-cu illəri əhatə edir. İlk beş il üçün yardım və investisiya öhdəlikləri 12 milyard avro təşkil edib. Ümumilikdə 70-ə yaxın ACP ölkəsi Lome I-i imzalayan 46 ölkə ilə müqayisədə IV Lome-nin tərəfdarıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lome Konvensiyası tam mətn / Lome Convention full text" (PDF) (ingilis). 2022-02-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-11-14.
Laxer-Ze ərazisinin topoqrafik xəritəsi
**Laxer-Ze gölü** (*alm.* Laacher See‎) – Almaniyanın Reynland-Pfalts vilayətinin Arvayler bölgəsinin Qles kommunasında vulkan mənşəli axarsız göl.

Göl 1,9 km diametrli vulkanik kalderada, Koblensdən 24 km şimal-qərbdə və Bonndan 37 km cənubda, Reyn çayı üzərində yerləşən Andernax şəhərindən 8 km məsafədə yerləşir. Vulkan Ayfel dağlarındə qərarlaşır.
Laxer-Ze gölü eramızdan əvvəl 10,930-cu ildə əmələ gəlmişdir. Vulkanik partlayıcılıq indeksi VEI 6-ya bərabər olan Lah super vulkanının Plinian tipli püskürməsindən sonra, bu təxminən Filippin Pinatubo vulkanının 1991-ci ildə püskürməsinə uyğundur. Radiokarbon üsulu Lah vulkanının püskürməsinin 13006 ± 9 təqvim ili əvvəl baş verdiyini müəyyən edib.

Bu püskürmə Böyük Şaxta iqlim anomaliyasının mümkün səbəbi kimi müzakirə edilir. Yaxınlıqdakı ərazilər əlli metrlik vulkanik kül və pemza təbəqəsi altında idi, daha kiçik hissəciklər əsasən cənubdan müasir Şimali İtaliya ərazisinə və şimal-şərqə - müasir Rusiya ərazisinə və Skandinaviya yarımadasına uzanırdı. Ola bilsin ki, Lah vulkanının püskürməsi müasir Danimarka ərazisində Bromme mədəniyyətinin yaranmasına səbəb olub.

Laxer-Zedə mofetlər
Laxer-Ze dəniz səviyyəsindən 275 metr yüksəklikdə yerləşir və sahəsi 3,31 km², maksimal dərinliyi 51 metrdir.

Laxer-Ze Lax abbatlığının cənub-qərb sahilində yerləşir. 1979-cu ildə aparılan dendroxronoloji təhlilin nəticələri göstərdi ki, 1164-cü ildə abbat Fulbertin dövründə güclü yağışlar yağmışdır. Bu dövrdə 880 metr uzunluğunda olan, suyun Laxer-Zedən yayındırılması üçün nəzərdə tutulmuş axının tikintisinə göstəriş verən də məhz o olmuşdur. 

2007-ci ildə krater gölündən karbon qazının çıxması müşahidə edilmişdir.

1867 və 1872-ci illərdə Laxer-Zeyə Pomeraniyadakı Madyu gölündən və Boden gölündən mayalanmış siqi kürüsü buraxılmışdır. Hazırda göldə bir neçə növ siqi balığı yaşayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Василий Жуков.* "Археологи нашли «мертвую зону» в центре Европы". Популярная механика. 2020-05-11. 2020-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-23.
2. ↑  Klaus Grewe, Der Fulbert-Stollen am Laacher See. Eine Ingenieurleistung des hohen Mittelalters, Rheinland-Verlag Köln (in Kommission Rudolf Habelt Verlag Bonn), 1979. ISBN 3-7927-0489-7
3. ↑  "Britischer Bomber im Laacher See". 2014-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-11.
**Amerika-Kuba-Arıta** — Laptevlər dənizində, Lena deltasında yerləşən kiçik ada. İnzibati baxımdan Rusiya Federasiyası Saxa Respublikasının Bulunski ulusu ərazisinə daxildir.

Yerləşməsi
----------

Ada Lena deltasının şimalında, Tumanski körfəzinə tökülən Osoxtox-Uese qolundan 20 km qərbdə yerləşir. Adadan şimalda artıq açıq dəniz başlayır. Amerika-Kuba-Arıtadan şərqdə və qərbdə yerləşən adalardan eyni adlı boğazla ayrılır. Boğaz 450–500 m enə malikdir. Ətrafında yerləşən adalar (şərqdən saat əqrəbi istiqamətində): Faddey-Arıta, Cyuxan-Arlta, Belyux-Arıta, Naqıy-Arıta və Alxan-Belkyuyu. Amerika-Kuba-Arıtanın şərq hissəsindən bir qədər aralıqda bataqlıqlaşmış adalar da vardır. Onlaın böyük qismi kiçik adalardır.

Təsviri
-------

Ada şərqdən qərbə uzanmış formadadır. Uzunluğu 8 km, eni isə 6 km təşkil edir. Gölün böyük hissəsi bataqlıqlaşmış göllərlə örtülüdür. Elədə böyük olmayan quru parçaları isə adanın şimal-şərq və cənub-qərb hissələrində yerləşir. Bataqlıqların dərinliyi 0,5 m, göllərin isə — 1 metri keçmir. Göllərin uzunluğu 700 metri keçmir. Onların bir qismi şirinsuludur. Hətta dənizlə kiçik axarlarla birləşir. Adanın hündürlüyü ərazidən asılı olaraq 0,1–0,4 metr arasında dəyişir. Adamnın ən hündür nöqtəsi olan 0,4 metrlik hissə adanın şimaı-şərqində yerləşir. Sahilləri hamar və düzdür. Qərb və cənub-qərb hissələrində sahil xətti daimi deyil. adanın ətrafı ilin böyük qismi buzla örtülü olur. Əraziisində əsasən mamır kimi tundra bitkiləri bitir. Ətrad ərazilər ilin bir neçə ayı müddətində buzdan azad olur.

Etimalogiya və tarix
--------------------

Adanın saxa dilindən tərcümə *Amerika Ququşunun adası*. *sah:Куба* sözü saxa dilindən təscümədə qu mənasını verir. Bu adla bağlı bir çox coğrafi adlar vardır. Onların çoxu Lena deltasında yerləşir: Kuba-Arıta və Kuba-Muorataqi-Kumax. *Amerika* adı isə ABŞ dənizçisi Corc de Lonqla bağlıdır. 5 sentyabr 1879-cu ildə De Lonqun "Jannetta" şxunu Herald adası yaxınlığında buzlar arasında parçalanır. Komanda qayıqlarda xilas olmalı olur. Komandanın yan aldığı Amerika-Kuba-Arıtasında xatirə abidəsi qoyulmuşdur. Delonqun adaya çıxdığı hissə adanın şimsalında yerləşir. Bu yürüşdə həlak olmuş erkspedisya üzvləri Kyueqel-Xaya dağında dəfn olunmuşdur. Bu hadisələrdən sonra dağ qeyri-rəsmi olaraq Amerika-Xaya olaraq adlandırılır. Bu yaxınlarda "Yakusk" katerində yürüşə çıxmış iştirakçılar Arktika fədailərinin qəbrlərini ziyarət edərək xaçları bərpa etmişlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Изба-читальня — Полярный круг — Топонимика Арктики Arxivləşdirilib 2016-08-11 at the Wayback Machine (rus.)
2. ↑  "Lena deltası". 2010-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
3. ↑  Leonard F. Guttridge, *Icebound: The Jeannette Expedition’s Quest for the North Pole* (Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1986) ISBN 0–87021-330-X.
**Taş-Kumır**, **Daş-Gömür** (qırğız dilində - Ташкөмүр) — Qırğızıstanın Cəlalabad vilayətində vilayət tabeli şəhər.

Əhalisi
-------

Qırğızıstanda 2009-cü ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına görə Taş-Kumır şəhərinin əhalisi 34 756 nəfərdir. Onlardan 30 530 nəfərini (87,8 %) qırğızlar, 2635 nəfərini (7,6 %) özbəklər, 680 nəfərini (1,9 %) ruslar, 542 nəfərini (1,6 %) tatarlar təşkil edirlər .

Hazırda şəhərin tərkibinə Şamaldı-Say, Kızıljar qəsəbələri və Tendik kəndi də daxildir.

1999-cu ildə qırğızlar əhalinin 65 %, ruslar — 12 %, özbəklər — 8 %, qazaxlar — 1 %, tatarlar — 7 %, taciklər— 0,5 %, ukraynalılar — 1 %, digər millətlər— 5 %-ni təşkil edirdilər.

Coğrafiyası
-----------

Taş-Kumır şəhəri Fərqanə vadisinin şimal-şərq hissəsində yerləşir. Şəhər şimal-qərb tərəfdən Aksıy rayonu, şimal-şərq tərəfdən Kara-Kul şəhəri, şərqdən Nooken rayonu ilə sərhəddir. Şəhərin ərazisi 48.3 kv.km.-dir, dəniz səviyyəsindən 585 metr yüksəklikdə yerləşir. Yay dövründə havanın orta temperaturu +40 °S-dək yüksəlir, qış dövründə temperatur −15 °S-dək düşür. Küləyin sürəti saatda 6-8 metrə çatır. Şəhər Sır-Dərya çayının hövzəsində, Narın çayının sağ sahilində, Bişkek-Oş avtomobil yolunun üzərində yerləşir. Taş-Kumır şəhərindən Bişkek şəhərinə qədər məsafə 450 km, Cəlalabad şəhərinə qədər - 129 km. təşkil edir.

Tarixi
------

Müasir Taş-Kumır şəhərinin yerində ilk yaşayış məskəni XX əsrin əvvəllərində burada daş kömür mədənlərinin aşkar edilməsi ilə əlaqədar yaradılmışdır. 1930-cu illərdə Taş-Kumır - Əndican dəmiryol xətti istifadəyə verildikdən sonra burada daş kömür hasilatı sürətlə inkişaf etməyə başladı. 1933-cü ildə burada mədənlər idarəsi yaradıldı. 1930-cu ildə bu regionda zəngin daş kömür hövzəsi aşkar edildikdən sonra kiçik mədən kəndi kimi Taş-Kumırın əsası qoyulmuş, 1943-cü ildə səhər statusu almışdır.

Keçən əsrin 60-cı illərində burada Uçkurqan SES-nın, daha sonra isə Toktoqul SES-nın əsası qoyulduqdan sonra Taş-Kumır təkcə mədənçilər deyil, inşaatçılar və energetiklər şəhərinə çevrildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  census of Kyrgyzstan 2009.
2. ↑  "Перепись населения Киргизии 2009. Джалал-Абадская область" (PDF). 2011-08-10 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-10.

Xarici keçidlər
---------------

* На сайте Ассоциации городов Кыргызской Республики Arxivləşdirilib 2018-04-02 at the Wayback Machine.
**Entimema** (q.yun. ἐνθύμημα - əqldə tutmaq) — ənənəvi formal məntiqdə deduktiv əqli nəticə; bu əqli nəticədə hər hansı bir hissənin ya müqəddimələrdən birinin, ya da nəticənin aydın ifadə olunmamasıdır.

Mahiyyəti
---------

Çox vaxt elmi müddəaların şərhində, insanın praktik fəaliyyətində, yaxud nitq prosesində bütöv halda əqli nəticələrə rast gəlmirik, orada müqəddimələrdən biri, yaxud bir neçəsi buraxılır, buraxılan hissə öz-özlüyündə düşünülür, ixtisari forma alan belə sillogizmlərə entimema deyilir. Entimemanın vasitəsi ilə insan nitqin qısa və yığcam ifadəsinə nail ola bilir, digər tərəfdən ixtisari əqli nəticələr dinləyicini, oxucunu düşünməyə vadar edir.

Növləri
-------

Entimemanın müxtəlif növləri vardır:

* 1. Böyük entimema
* 2. Kiçik entimema
* 3. Nəticəsi buraxılan entimema.

Nümunə: 
"Bütün cinayətkarlar hüquqi məsuliyyətə cəlb olunmaldır. Bilal cinayətkardır". Burada nəticə buraxılmır deyilmir. Yaxud "vəzifəsindən sui-istifadə edən hər bir adam cinayətkardır. Xalid cinayətkardır". Bu ixtisari əqli nəticədə kiçik müqəddimə deyilmir, buraxılır.

İstifadəsi
----------

Entimemalardan şifahi və yazılı nitqdə geniş istifadə olunur. Aforizmlərin çoxu entimema formasında olur. Yunanlarda belə bir aforizm var: "Yupiter, sən əsəbiləşirsən, deməli, haqlı deyilsən". Bunun özü entimemadır. Həzrəti Əlinin "özünü tanıyan Allahını da tanıyar" kəlamı da bu qəbildəndir.

Həmçinin bax
------------

* Nəticə
* Sillogizm
* Dilemma
* Hökm

Mənbə
-----

M.M.İsrafilov Məntiq kursu (dərslik). Bakı-2005

Xarici keçidlər
---------------

* M.M.İsrafilov - Məntiq kursu (\*pdf)[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  Fəlsəfə, Bakı, ""Azərbaycan Ensiklopediyası" Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyi", 1997, səh. 136
**Ruslan Əliyev** — Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun kafedra müdiri, Azərbaycanın Rusiyadakı ticarət nümayəndəsi, Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər Universitetinin (MDBMİ) Dayanıqlı İnkişaf Mərkəzinin direktoru

Həyatı
------

Ruslan Əliyev 1974-cü ildə anadan olub. 1996-cı ildə MDBMİ-nin beynəlxalq hüquq fakültəsini bitirib, 1999-cu ildə isə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər fakültəsinin sığorta kafedrasında namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

1996-2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində, 2000-2004-cü illərdə ARDNŞ-in sığorta məsələləri üzrə xarici investisiyalar idarəsi rəisinin müavini vəzifəsində çalışıb.

2004-cü ildə o, "Kapital Perestraxovaniye" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin Moskva filialına icraçı direktor vəzifəsinə dəvət edilib, 2007-ci ildə "Kapital" sığorta qrupunun prezidenti, 2008-ci ildə isə həm də "Kapital Straxovaniye" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin baş direktoru təyin edilib.

2011-ci ildə Rusiyanın dünyada tanınmış ali məktəblərindən birinin – Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun (MDBMİ) kafedra müdiri vəzifəsinə ilk dəfə azərbaycanlı Ruslan Əliyev təyin edilib..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ruslan Əliyev: "Azərbaycan toxuculuq məhsulları Rusiyada geniş rəğbət görür"". 2021-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-26.
2. ↑  "Azərbaycanın Rusiyadakı ticarət nümayəndəsi MDBMİ-nin Dayanıqlı İnkişaf Mərkəzinin direktoru təyin olunub". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-26.
3. ↑  Həmvətənimiz Rusiyada ali məktəbin kafedra rəhbəri təyin edilib[*ölü keçid*]
**Minahassa yarımadası** (ind. Semenanjung Minahasa) — Sulavesi adasının şimal hissəsində yerləşən yarımada.

Yarımadanın sahəsi 40 min. km²-dir. Burada 4.5 milyon əhali yaşayır. Dini baxımından əhalisi xristian və müsəlmanlara bölünür.

Minahassa seysmik aktivlik baxımından seçilir. Burada çoxlu sayda vulkan fəaliyyət göstərir. Faydalı qazıntılar baxımından zəngin regiondur.

Yarımadanın təbii rəngarəngliyi burada qoruq vəı milli parkların təşkilinə zəmin yaratmışdır. Bununla belə bəzi rayonlarda insan fəaliyyəti nəticəsində ekolojoi problemlər ortaya çıxır.

XVI əsrdə yarımada Malay arxipelaqının avropalılar tərəfindən ilk koloniyalaşdırılmış ərazisi olur. XVII - XX əsrlərdə hollandların arxipelaqı əlində saxlamaq üçün əsas istinadgahlarından biri olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı burada Hollandiya Ost-Hind kral ordusu ilə Yapon İmperiya ordusu arasında qanlı döyüşlər getmişdir. bunlar arasında ən əhəmiyyətlisi Manadao olmuşdur.

Minahassa ərazisində İndoneziyanın Şimali Sulavesi, Qorontalo vilayətləri bütünlüklə və Mərkəzi Sulavesinin bir hissəsii daxildir. İri yaşayış məntəqələri: Manadao və Qorontalo.

Coğrafiyası
-----------

### Yerləşməsi

слева
Minahassa yarımadası Sulavesi adasının dörd yarımadasından ən iri olanıdır. Adaya mərkəzi hissədən, şimal istiqamətdən birləşir. Uzunluğu 800 km, eni isə ən enli hissədə 100 metrdir. Minimal eni isə 20 kmdir ki, bu da mərkəzi hissədə yerləşir. Sahəsi 40 min km²-dir.

Qərb hissədən Makassar boğazı, şimaldan Sulavesi dənizi, şimal-şərqdən Molukka dənizi ilə əhatələnir. Şərq sahillərini isə Tomini körfəzi yuyur. Sakit okean akvatoriyasına daxildir. Sahilləri olduqça parçalıdır və kiçik yarımadalara ayrılır.

### İqlimi

Bütün Malay arxipelaqında olduğu kimi ekvatorial iqlimə malikdir. Burada iki mövsüm hakimdir: yağışlar və quraq. İllik yağıntının miqdarı olduqca çoxdur. yarımadanın şimal hissəsi cənuba və mərkəzi hissələrə nisbətdə daha çox yağıntı düşür. Əgər dekabr ayında şimala 961 mm yağıntı düşürsə, cənubda bu rəqəm 320 mm-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Официальный сайт Центрального статистического агентства Индонезии". 2012-02-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-07.
**Şi Hu** Hu Çaonun üçüncü imperatorudur. Hunların Ci qəbiləsindəndir.

İlk illəri
----------

295-ci ildə anadan olmuşdu. Şi Le ilə bir böyümüş və onun ordusunda generallıq etmişdi. Ordusu ilə çox sərt yöntəmlərdən istifadə edən Şi Hu ələ keçirdiyi hər yerdə qətliamlar törədirdi. Çonqşan knyazı elan olunmuşdu. Şi Hu şanyü olmaq istəsə də bu titul ona verilmədi. Ona görə 334-cü ildə taxtı ələ keçirdi.

Hakimiyyəti
-----------

335-ci ildə paytaxtı Yeçenqə köçürdü. Bir çox saraylar tikdirdi. O çox qəddar bir hökmdar olaraq yadda qalmışdı. 337-ci ildə vəliəhd oğlu Şi Suini öldürdü və onunla birlikdə 26 övladını öldürərək bir qəbirdə basdırtdırdı. Kian Yan kralı ilə birləşib Duanlara hücum edən Şi daha sonra kralın qaçmasına görə əsəbləşib onun üzərinə hücum etdi. 348-ci ildə oğlu Şi Hsüan qardaşı Şi Taonu öldürtdürdü. Şi Hu buna görə əsəbləşib Hsüanı edam etdi. Hsüanın bütün nəvələri öldürüldü və onların içində Hunun sevdiyi ən gənc şahzadənin də öldürülməsindən təsirlənən Hu xəstələndi. Şi Hu yeni vəliəhd olaraq Luanti sülaləsindən olan qadından doğulmuş Şi Şini seçdi. Sonrakı illərdə oğlu Şi Bin 349-cu ildə öldürüldü. Şi Hunun ölümündən sonra taxta Şi Şi keçdi.

Ailəsi
------

Oğulları:

* Şi Sui
* Şi Hsüan
* Şi Tao
* Şi Çun
* Şi Çian
* Şi Bao
* Şi Bin
* Şi Tinq
* Şi Çi
* Şi Kun
* Şi Şi


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Şi Honq |  | **Şi Hu  Hu Çao hökmdarı və Çin imperatoru**334-349 |  | **XƏLƏF**Şi Şi |
Rustavi Ansamblı və ya Gürcüstan Dövlət Akademik Ansamblı, 1968-ci ildə bəri yeddi nəsil əhatə edən görkəmli gürcü musiqiçi, müğənni və folklorşünası Anzor Erkomaişvili tərəfindən yaradılmış Gürcüstan xalq musiqisi ansamblıdır. Yarandığı gündən bəri Rustavi ansamblı dünyanın 80-dən çox ölkəsini uğurla gəzmiş və 5000 -dən çox (bəzi ölkələrdə bir neçə dəfə) konsert vermişdir.

Xarakteristika
--------------

İş və müharibə üçün mahnı və rəqslər, möhtəşəm geyimlər, özünəməxsus gürcü üslubu polifonik oxuma və zəngin səslər Rustavi Xorunu xarakterizə edir. Üst -üstə düşən, davamlı hərəkət edən ahəngləri ilə müqəddəs ilahiləri səsləndirirlər. Rustavi həm də milli və müxtəlif ənənəvi rəqsləri yüksək keyfiyyətlə ifa edir. Mükəmməl kostyumlar, parlaq performans və zərif xoreoqrafiya ansamblın işinin keyfiyyət göstəricisidir.

Erkomaişvilinin bu işə baxışı, bütün Gürcüstandan etnoqrafik olaraq orijinal musiqi ifa edərkən regional üslubların etnik sərhədlərini aşmaq idi. Ansamblın ifa tərzi ənənəvi regional xalq xorlarının güclü, kobud səsli səciyyəvi xüsusiyyətlərini günümüzdə getdikcə daha çox beynəlxalq miqyasda konsert təqdimatına yönəlmiş daha yeni, daha təmiz, daha incə biləkli bir estetiklə sintez edir.
Ansambl üzvləri orijinal səslərini və səs tembrlərini qorumağa və bəzi hallarda yenidən yaratmağa çalışarkən daha möhkəm, daha parlaq harmoniyalar yaratmaq üçün əvvəlki xorların istifadə etdiyi mürəkkəb tərəziləri sadələşdirdilər. Müəyyən mahnılarda daha az sayda müğənninin istifadəsi də onların musiqi quruluşunu aydınlaşdırmağa kömək etdi.

Mükafatlar
----------

UNESCO -nun Pacha Mükafatı 2001 -ci ildə Gürcüstan Respublikasında gürcü polifonik mahnısının qorunmasına və təbliğinə görə Rustavi Dövlət Akademik Oxuma və Rəqs Ansamblına verildi. 2005-ci ildə UNESCO, Rustavi ansamblını 60 illik yubileyində Tokioda bir konsert verməyə dəvət etdi.

Qeydlər
-------

1998-ci ildə qrup, Mirangula CD-lərini Rustavi Xalq Xoru adı ilə lentə aldı və bu musiqilərinin Gürcüstan xaricində daha geniş qiymətləndirilməsinə imkan verdi. Bu CD-yə dünya miqyasında bir qədər populyar xalq mahnısı olan *Tsintskaro* daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rustavi Choir". 2021-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-03.
2. ↑  Georgian folk music and dance/Rustavi Ensemble
3. ↑  "UNESCO culture prizes awarded
**Yenidənyazma** və ya **rebut** (*ing.* Reboot) — eyni personajlardan və ideyalardan istifadə edən, lakin seriyada əvvəlki əsərlərdə baş tutan hadisələrə məhəl qoymayan, yeni süjet xətti yaradan bədii əsərin (film, kompüter oyunu, komiks və s.) yeni versiyası. Yenidənyazma seriyadakı köhnə girişlərin süjetini ləğv etmədiyi təqdirdə, bu, yumşaq yenidənyazma adlanır və hər halda, bir çox cəhətdən hekayəni sıfırdan başladır.

Yenidənyazmanın əsas məqsədi yeni fanatlar cəlb etmək və gəliri artırmaq üçün seriyanı "canlandırmaq"dır. Beləliklə, yenidənyazma köhnəlmiş seriyanı xilas etmək cəhdi kimi qiymətləndirilə bilər. Bundan əlavə, seriyanın sıfırdan başlaması qazanc baxımından kifayət qədər təhlükəsiz layihədir, çünki tanınmış personajların olduğu əsərin artıq mövcud fanatları var və buna görə də tamamilə orijinal əsərdən daha az risklidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Е. Н. Шагалова.* Словарь новейших иностранных слов. АСТ-ПРЕСС КНИГА. 2017. ISBN 978-5-462-01845-9.
2. 1 2  *Willits, Thomas R.* "To Reboot or Not to Reboot: What is the Solution?". bewilderingstories.com. 2009. 2012-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-12-09.
3. ↑  *Agar, Chris.* "Why Soft Reboots Are the Ideal Compromise Between Remakes & Sequels". Screen Rant. 2016-02-11. 2020-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-17.
4. ↑  *Tallerico, Brian.* "Twenty Film Franchises in Need of a Reboot". movieretriever.com. 2009-04-27. 2012-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-12-09.
5. ↑  Sunday Discussion: The Mighty Hollywood Reboot Trend Arxivləşdirilib 2010-08-28 at the Wayback Machine. Firstshowing.net (October 6, 2008).
**Himiko** (yaponcaː 卑弥呼; 175 – 248, Yaponiya) — Yaponiyanın erkən dövlət qurumlarından birinin hakimi (173-250).

Haqqında
--------

Himiko barədə məlumat verən yeganə etibarlı yazılı mənbə Çin tarixi salnaməsi "3 şahlığın yazıları" əsərdir. Bu əsərin xüsusilə "Şərq varvarları haqqında bölməsi"ni qeyd etmək olar. Həmin əsər təxminən 297-ci ildə yazılmışdır. Bu əsərdə Yaponiya arxipelaqının sakinlərinin - "Va insanları"nın (倭人 — «karlik insanlar) sosial təşkili, həmçinin "Qadın hökmdar Himikonun hakimiyyəti dövrü təsvir olunur. O, çin mənbələrində Yamatay ölkəsinin şaman və Yaponiyanın asılı ölkələrinin hakimi kimi xatırlanır. Çin salnamələri qeyd edir ki, 239-cu ildə Himikonun Çin sülaləsi - Veyə (220-265) hədiyyələr göndərməsi barədə məlumat verilir.

243-cü ildə Himikonun ikinci dəfə hədiyyələrlə öz nümayəndəsini Loyana göndərməsi barədə məlumat verilir. Sonuncu dəfə isə 248-ci ildə Çinə Himiko tərəfindən hədiyyələr göndərilməsindən bəhs edilir.

Eramızın əvvəllərində Yaponiya adaları ərazisində yaşayan kumaso (xayato) (Şikoku adasında və Kyüsyü adasının cənubunda), tenson (Kyüsyü adasının şimalında), icumo (Xonsyu adasında, Noto yarımadasının mərkəzində) və emişi (eco) (Xonsyu adasının şimal-şərqində) tayfalarını göstərmək olar. Bu tayfalar arasında gedən fasiləsiz müharibələr nəticəsində yapon xalqının təşəkkülü prosesi başlamış və ibtidai icma quruluşunun dağılması posesi sürətlənmişdi.

II əsrin sonlannda Yaponiyada ilk tayfa ittifaqları meydana gəlir. Bu tayfa ittifaqları içərisində ən güclüsü - mərkəzi Kinai rayonu olan Yamatay adlanan tayfa ittifaqı idi. Tayfa ittifaqına Himiko (173-250) adlı qadın başçılıq edirdi. Yamatay tayfa ittifaqının daxili iqtisadi vəziyyəti ağır olmuşdur. Koreyanın orta əsrlər dövrünə aid olan Silla salnaməsində 193-cü ildə yaponların aclıq keçirməsi haqqında məlumat verilir. İqtisadi çətinliklərlə yanaşı, Yamatay tayfa ittifaqı siyasi problemlərlə də üzləşmişdir. Belə ki, kumaso tayfası Koreya yarımadasından kömək alaraq, Yamatay tayfa ittifaqına qarşı hərbi yürüşlər təşkil etmişdi. 247-ci ildə isə Himiko Çin tərəfindən müdafiə edilən xayato tayfasının hücumlarını dəf etməli olmuşdu. Himiko evli deyildi. Onun məiyyətini tənh qadınlar təşkil edirdi. Onun hüzuruna gəlib gedən yeganə kişi müşaviri olan qardaşı idi. O heç vaxt insanlar arasına çıxmazdı. Ölümündən sonra məzarı ətrafında 1000 qulu öldürülərək qəbri ətrafında dəfn edilmişdir.

250-ci ildə Himikonun ölümündən sonra onun qardaşı özünü hökmdar elan etmişdi. Lakin digər tayfaların başçıları onun hakimiyyətini tanımamış və tayfalararası müharibələr başlanmışdı. Nəticədə, hakimiyyətə Himikonun 13 yaşlı qızı İyo gəlmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Davudov Q. Yaponiya tarixiː Bakıː Elm və Təhsil, 2014, s. 16
Hind-Avropa xalqları Avrasiyanın bütün ərazilərində yaşamış və müxtəlif dövrlərdə sivil dünyada məskunlaşmış köçəri xalqlardırlar.

Aralarında eyni dilin differensiasiyalaşması yolu ilə əmələ gəldiyi düşünülən (beləliklə, bu dillərin strukturları eynidir, lakin bir-birlərinin nitqini başa düşə bilmirlər) linqvistik qohumluğun mövcudluğundan və eyni həyat tərzini yaşamalarından başqa bu xalqların arasında heç bir vəhdət yoxdur. Bu xalqlar basqınları zamanı fəth etdikləri cəmiyyətlər üstündə, əgər onlar sivilizasiyalı cəmiyyətlər olmuşdularsa, onların sivilizasiyalarını və mədəniyyətlərini mənimsəyərək, ibtidai icma səviyyəsindəki cəmiyyətlər isə sivilizasiyalı cəmiyyətə çatacaq sinfi cəmiyyəti yaradaraq hakim sinfi formalaşdırdıqları üçün cəmiyyətlərə və kütlələrə öz dillərini tətbiq etdirmişdirlər. Fin, Eston, Macar və Bask dillərindən başqa bütün Avropa dillərinin onlara Avropaya gətirdikləri dillər olduğu və İran ilə Hind dillərinində eyni struktura malik olan dillər olduğu nəzərə alındığından, bu dillər ailəsinə Hind-Avropa dilləri və tarixdə bu dillərdə danışan xalqlara isə Hind-Avropa xalqları deyilir.

Bununla belə, bəzi tədqiqatçılar Hind-Avropa dilləri və tayfaları nəzəriyyəsinin qeyri-kafi və qeyri-müəyyən olduğunu iddia edir və bu birləşmənin digər etnik dil ailələrindən müstəqil olmadığını, əksinə, həmin ailələrdən ayrılaraq inkişaf etdiyini iddia edirlər və beləliklə, onlar hesab edirlər ki, Hind-Avropa nəzəriyyəsi yenidən nəzərdən keçirilməlidir.
**Entoni Eşli-Kuper** (*ing.* Anthony Ashley Cooper; 22 iyul 1621, Dorset[d] – 21 yanvar 1683, Amsterdam, Hollandiya qraflığı) — çoxhakimiyyətlilik və kral II Karlın hakimiyyəti dövründə nüfuz qazanmış İngiltərə siyasətçisi. O həmçinin, Viqlər partiyasının qurucusu və İngiltərə filosofu Con Lokkun hamisi idi.

Həyatı
------

Dorsetdə anadan olan Entoni Eşli-Kuper ser Con Kuperin və onun həyat yoldaşı, kraliça I Elizabetin hakimiyyəti dövründə müharibə katibi olaraq xidmət etmiş ser Entoni Eşlinin qızı Enn Eşlinin oğlu idi. Onun valideynləri gənc yaşlarında vəfat edir və Eşli-Kuper baronet titulunu əldə edir. Puritan müəllimlər tərəfindən təhsil almış, Oksforddakı Ekseter kollecində oxumuşdur.

Ser Entoni Qlosterşir qraflığındakı Tüksberi şəhərini təmsil edən I Karlın qurduğu qısa parlamentə qatılır. O, daha sonra uzun parlamentdə Dorset qraflığındakı Pul şəhərini təmsil edir. Denzil Hollislə rəqabət aparan ser Entoni İngiltərədə vətəndaş müharibəsinin əvvəllərində ilk öncə kavalerlərin tərəfini tutur, bundan sonra isə Oliver Kromvelə sadiq girdəbaşların sırasına keçir. 1660-cı ildə Kromvelin qalibiyyəti nəticəsində İngiltərə Respublikasının süqutundan sonra ser Entoni İngiltərə sərkərdəsi Corc Monk ilə birlikdə kral II Karlın ölkəyə qayıtmasını dəstəkləyir.

Ser Entoni Klarendon qrafının hökuməti dövründə əhəmiyyətli bir dövlət xadiminə çevrilir. Lakin o, Klarendon ilə mübahisələr yaşayırdı, xüsusilə də dini mövzularda. O, 1663-cü ildə Şimali Amerikada Lordlar Sahibləri təyin olunan səkkiz centlmendən biri idi. Ser Entoni Con Lokk ilə Karolina əyalətinin formalaşmasında aktiv iştirak edir.

Klarendonun devrilməsindən sonra ser Entoni 1672-ci ildə lord-kansler təyin edilir. Qısa müddət sonra kral ona Şeftsberi qrafı ünvanını verir.

Çıxarılma böhranı dövründə İngiltərə parlamentdə "Çıxarılma haqqında qanun"un tərəfdarları və müxalifləri arasında bölünməsinə şahid olur. Bu, II Yakovun qardaşı və II Karlın varisini taxt-tac varisliyindən xaric edən bir qanun idi. Şeftsberi qanunun əsas tərəfkeşlərindən biri idi. Bu onun sürətli şəkildə nüfuzunu itirməsinə səbəb olur və o, Hollandiyaya qaçmalı olur. Entoni Eşli-Kuper 1683-cü ildə Hollandiyada vəfat edir.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. 1 2  *Lundy D. R.* Anthony Ashley-Cooper, 1st Earl of Shaftesbury // The Peerage (ing.).
2. 1 2 3 4  Anthony Shaftesbury // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag

### Ədəbiyyat

* K. H. D. Haley, *The First Earl of Shaftesbury* (Oxford: Oxford University Press, 1968). ISBN 0198213697

Xarici keçidlər
---------------

* Anthony Ashley Cooper, 1st Earl of Shaftesbury on Spartacus Educational
*
**Xumar Rza qızı Zülfüqarova** (15 noyabr 1927, Bakı – 2 iyul 2017, Bakı) — Azərbaycan rəqqasəsi, baletmeyster, Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblının yaradıcısı.

Həyatı
------

Xumar Zülfüqarova 1927-ci il noyabr ayının 15-də Bakı şəhərində teatr və kino aktyoru Rza Əfqanlının ailəsində anadan olmuşdur. O, 1945-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya məktəbini bitirmişdir. 1945–1966-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, 1966–1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Mahnı və Rəqs ansamblının solisti və bədii rəhbəri, Dövlət Rəqs Ansamblının yaradıcılarından biri, 1978–1988-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Qastrol və konsert üzrə birliyinin ilk baş baletmeysteri olmuşdur. Üzeyir Hacıbəylinin "Koroğlu" operası əsasında rəqs qurmuş, Qara Qarayevin "Yeddi gözəl" baletində çıxış etmiş, kinofilmlərdə rol almışdır. "Şah İsmayıl", "Aşıq Qərib", "Əsli və Kərəm", "Leyli və Məcnun" operalarında rəqqasə qismində mahircəsinə çıxış etmişdir. Rusiya, İraq, ABŞ və Kanadanın müxtəlif şəhərlərində qastrol səfərlərində olmuş, Azərbaycan peşəkar rəqs sənət nümunələrini nümayiş və təbliğ etmişdir. 1950-ci ildə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində pedaqoji fəaliyyətə başlayan Xumar Zülfüqarova 60 il ərzində bir neçə nəsil rəqqas və xoreoqraf yetişdirmişdir. Bu gün Azərbaycan səhnəsinin parlaq ulduzlarının bir çoxu, Azərbaycan Respublikasının xalq və əməkdar artistləri məhz Xumar Zülfüqarovanın yetirmələri olub.

25 iyun 2017-ci ildə görkəmli sənətkar insult keçirmiş, 2 iyul 2017-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.

Xatirəsi
--------

2017-ci ilin noyabrında Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyində Xumar Zülfüqarovanın 90 illik yubileyi qeyd olunmuşdur.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 10 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 2 aprel 1979
* "Şöhrət" ordeni — 14 dekabr 2009

Filmoqrafiya
------------

* Arşın mal alan (film, 1965)
* Fətəli xan (film, 1947)
* Məmlük (film, 1958)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xalq artisti xumar Zülfüqarova vəfat etdi". 2021-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-03.
2. ↑  *Lider TV.* "Xumar Zülfüqarovanın 90 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib" (az.). Youtube.com. 16.11.2017. İstifadə tarixi: 2017-11-16.
3. ↑  X. R. Zülfüqarova yoldaşa Azərbaycan SSR xalq artisti fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 2 aprel 1979-cu il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
4. ↑  "Yaradıcı Qadınlar Assosiasiyası — Чествуя и боготворя…". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-01.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan baleti