**Xanqalas ulusu** (saxa Хаҥалас улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. 
İnzibati mərkəzi Pokrovsk şəhəridir.

Coğrafiyası
-----------

Rayonun ərazisi 24,7 min km²-dir. Şərqdən Meqino-Xanqalas ulusu, cənubdan Amma ulusu və Aldan ulusu ilə, cənub-qərbdən Olyokminski ulusu, şimaldan Qornı ulusu və Yakutsk şəhərinin dairəsi ilə həmsərhəddir.

### Təbii şərait

Ulus Prilenski yaylasında yerləşir. Ulusun bütün yaşayış məntəqələri Lena vadisində yerləşir. Lena çayının sol sahilində Erkani Vadisi yerləşir.

Digər böyük çaylar: Sinaya, Ketem, Kenkem, Buotama, Lutenq, Menda və s.

İqlimi kəskin kontinentaldır. Yanvar ayının orta temperaturu −40 ° C, iyul + 19 ° C-dir. İllik yağıntının miqdarı 200 mm-dən 350 mm-ə olur.

Tarixi
------

"Xangalasski" adı 1632-ci ilə aid sənədlərdə, yəni Rus kazaklarının Yakutiyaya gəlişindən bəri işlənir. 1860-cı ildə geniş Xangalasski ulus iki ulusa - Qərbi Xanqalas və Şərqi Xangalasa bölünür. Mövcud sərhədlər daxilində isə 10 fevral 1930-cu ildə ulus meydana gəlir. Ona Qərbi Xanqalas adı verilir. 1937-ci ildə rayon burada sürgündə olan inqilabçı Serqo Orconikidzenin şərəfinə Orconikidze adlandırılır. Əvvəlki adı ona 1992-ci ildə qaytarılır.

Əhalisi
-------

Milli tərkib
2002-ci il siyahıyaalmasına görə ulusun etnik tərkibi: saxalar - 20 955 nəfər (59.53%), ruslar - 11.745 nəfər (33.37%), ukraynalılar - 497 nəfər (1.41%), evenklər - 370 nəfər (1.05%), evenlər - 234 nəfər (0 , 66%) və digər millətlərdən olanlar - 1400 nəfər (3.98%).

Urbanizasiya
Şəhər şəraitində (Pokrovsk şəhəri, Moxsoqollox q.) ulus əhalisinin 47,22 % -i yaşayır.

Yerli özünü idarəetmə
---------------------

Xanqalas ulusu ərazisinə 2 şəhər və 16 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 29 yaşayış məntəqəsi daxildir.

İqtisadiyyat
------------

İstehsal olunan məhsulların ümumi həcminin 46%-ni tikinti materialları, 45% -ni kənd təsərrüfatı məhsulları, 5% -ni qida emalı məhsulları, 3% -ni zərgərlik məhsulları təşkil edir.

Əkinçiliyin əsas sahələri ətlik və südlük heyvandarlıq, ətlik atçılıq, taxılçılıq və kartofçuluqdur.

Tanınmış şəxsləri
-----------------

Georgi Ustinoviç Germogenov - saxa folklorunun pioneri.

Qavriil Vasilieviç Ksenofontov - ictimai-siyasi xadim, ilk saxa alimi - etnoqraf, folklorşünas, din alimi.

Pavel Vasilieviç Ksenofontov - 1927-1928-ci illərdə Yakutiyada anti-bolşevik hərəkatının rəhbəri.

Mixail Efimoviç Nikolaev - Saxa Respublikasının (Yakutiya) ilk Prezidenti (1991-2002).

Sofron Sıranov - 18-ci əsrin nüfuzlu bir noyonu, Kanqalas ulus şahzadəsi Tigin Darxanın nəvəsi.

Pavel Nikolaeviç Xaritonov - məşhur saxa şairi, yazıçısı və tənqidçisi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
3. ↑  "Закон Республики Саха (Якутия) от 30 ноября 2004 года N 173-З N 353-III «Об установлении границ и о наделении статусом городского и сельского поселений муниципальных образований Республики Саха (Якутия)»". 2019-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-30.
4. ↑  "Перечень населённых пунктов, входящих в состав сельских и городских поселений Республики Саха (Якутия)". 2013-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-14.

| ⛭ Saxa Respublikası |
| --- |
| Bayraq Saxa Respublikasının | **İnzibati mərkəz**: **Yakutsk**  | **Şəhərlər**: Aldan| Verxoyansk| Vilyoy| Lensk| Mirnı| Neryunqri| Nurba| Olyokminsk| Pokrovsk| Orta Kolıma| Tommot| Udaçnı| Yakutsk

---

 | Saxa Respublikasının bayrağıSaxa Respublikasının gerbi |
| **İnzibati-ərazi bölgüsü**: | **Uluslar**: Abıy| 
Aldan| 
Allayıaxa| 
Amma| 
Anabar| 
Bulun| 
Yuxarı Vilyoy|
Verxoyansk| 
Yuxarı Kolıma| 
Vilyoy| 
Qornı| 
Jıqan| 
Kobyay| 
Lena| 
Meqino-Xanqalas| 
Mirnı| 
Muoma| 
Nam| 
Neryunqri| 
Aşağı Kolıma| 
Nyurba| 
Oymyakon| 
Olyokminski| 
Olenok| 
Orta Kolıma| 
Suntar| 
Taatta| 
Tompo| 
Ust-Aldan| 
Ust-May| 
Ust-Yana| 
Xanqalas| 
Çurapçı| 
Even-Bıtantay|

---

 |
| **Məqalələr**: | Gerb | Himn | Tarix | Əhalisi | İnzibati-ərazi bölgüsü | Bayraq |