recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İlyas bəy Ağalarov** (*azərb.* İlyas bəy Allahyar bəy oğlu Ağalarov‎; 7 iyun 1860 və ya 1860, Yelizavetpol, Tiflis quberniyası – 18 mart 1913, Yelizavetpol) — çar ordusunun polkovniki.

Həyatı
------

İlyas bəy Ağalarov 1860-cı il iyunun 7-də Gəncədə nüfuzlu bəy ailəsində dünyaya gəlib. İlyas bəy İkinci Moskva hərbi gimnaziyasında və Pavlov hərbi məktəbində təhsil alıb. Hərbi xidmətə 1879-cu il aprelin 26-da başlayıb. 1887-ci il avqustun 8-də podporuçik, 1894-cü il avqustun 1-də ştabs-kapitan, 1898-ci il avqustun 1-də kapitan, 1904-cü il iyunun 26-da podpolkovnik, 1910-cu il dekabrın 6-da isə polkovnik rütbələrini alıb.

Gürcüstan Mərkəzi Dövlət Arxivində İlyas bəy Ağalarova məxsus azsaylı sənədlərdən məlum olur ki, o, Port-Artur döyüşlərində iştirak etmiş və sağ-salamat qayıtmışdır. Sonralar İkinci Qafqaz istehkamçı batalyonunun komandiri olan polkovnik 1913-cü ildə martın on səkkizində qəfil mərmi partlayışından həlak olub. Bu sərkərdənin məzarı hazırda Gəncədəki İmamzadə məscidinin həyətindədir. Məzarında bu sözlər yazılmışdır: "Qvardiya polkovniki İlyas bəy Ağalarov".

"*Tərcüman*" qəzeti Port-Artur müharibəsinin gedişatını müntəzəm izləmiş və öz səhifələrində orduda qəhrəmanlıqla döyüşən, dini müsəlman olan əsgər və zabitlərin fəaliyyətindən
xəbərlər dərc etmişdir. Qəzet 11 iyun 1904-cü ildə "*Müxtəlif xəbərlər*" rubrikasında yazırdı:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| İstehkamçı - kapitan İlyas bəy Ağalarov yeni podpolkovnik rütbəsi alaraq Uzaq Şərq döyüşlərinə yola düşür. Məşhur bəy nəslinin nümayəndəsi İlyas bəy Ağalarov əla hərbi təhsil almaqla elektrotexnika sahəsində də görkəmli mütəxəssis olmuşdur. Onun orduda keçən hərbi xidməti, həyatı və rütbəsi Rusiyada yaşayan hər bir müsəlman əhlində iftixar hissi doğurur. | "|

Mükafatları
-----------

Polkovnik İlyas bəy Ağalarovun Port-Artur döyüşlərində və nizami ordudakı nümunəvi xidmətləri 1901-ci ildə ikinci dərəcəli "Müqəddəs Stanislav", 1905-ci ildə ikinci dərəcəli "Müqəddəs Anna", yenə həmin ildə dördüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna" (bant və qılıncla birgə) ordenlərinə layiq görülmüşdür.

Həmçinin bax
------------

* İbrahim bəy Aslanbəyov

Xarici keçidlər
---------------

* История 13-го лейб-гренадерскаго Эриванского Его Величества полка за 250 лет. 1642–1892. Приложения к пятой части. Гренадеры (1856–1892). — СПб. 1898, приложение 64, с. 18
**Seyid Əbülqasim Xoyi** (19 noyabr 1899, Xoy, Qərbi Azərbaycan ostanı – 8 avqust 1992[…], Kufə, Nəcəf mühafəzəsi) — müctəhid, ayətullah əl-üzma.

Həyatı
------

Əbulqasim ibn Əliəkbər ibn Haşim Musəvi Xoyi q. 1371-ci ildə (15 rəcəb) Xoy şəhərində dünyaya göz açmışdır. Məşrutə hərəkatı dönəmində yaranan problemlərdən sonra atası Nəcəf şəhərinə köçmüşdür. Bundan iki il sonra isə (1330-cu ildə) oğlu atasının yanına getmişdir.

O, Nəcəfdə dövrünün Şeyx Fəthullah, Ayətullah Naini, Ayətullah Kompani, Seyid Hüseyn Badkubi və s. məşhur alimlərinin dərslərində iştirak edərək ictihad dərəcəsinə yetir. Mərhum Ayətullah Xoyi İslam elmlərinə böyük xidmətlər etmişdir.

Onun Üsul elmində özünəməxsus metodu olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, İran İslam İnqilabının lideri Ayətullah Xamenei onun haqqında deyir: "Biz, Mərhum Ayətullah Xoyiyə yalnız bir mərcəi-təqlid deyil, həm də böyük tədqiqatçı, pedaqoq və müəllif kimi baxırıq. Onun keçdiyi şərəfli həyat yoluna baxdıqda bir çox elmlərdə mütəxəssis olduğu tam aydın görünür".

Ayətullah Xoyinin ömrünün bərəkəti bu gün də İslam aləmində hiss olunmaqdadır. Günümüzdə ən böyük mərcəi-təqlidlər onun ömrünün bəhrəsidir. Belələrinə Ayətullah Seyid Əli-Hüseyn Sistani, Mərhum Ayətullah Cavad Təbrizi, Ayətullah Vəhid Xorasani və digərlərini nümunə göstərmək olar.

Seyid Əbülqasim Xoyi 8 avqust 1992-ci ildə İraqda, Kufə şəhərində vəfat edib. Həzrət Əlinin (ə) mübarək hərəmi yaxınlığında dəfn edilib.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Official website
* Imam Al-Khoei Foundation


1. 1 2  Abolqasem al Khoei // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Abū al-Qāsem al- Kho'î // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
**İdeal kinoteatrı** — Yuxarı Don ərazisində 1911-ci ildə təsis edilmiş. Bu gölgənin iık kinoteayrlsrınfan biri hesab edilir. Bu kinoteatr səssiz kinomatqrafiyaya aiddir. 1920–1930-cu illərdə burada tamaşsların nümayişi baş verirdi. Onlarda şəxsən yazıçı və kinorejisor, Mixail Aleksandr Şoloxov iştirak edirdi. Bu bina M. A. Şoloxov adına Dövlət muzey qoruğu ərazisimə daxildir. Bina Rostov vilsyəti Bokovski rayonu Karqin stanisası əraxisində yerləşir. Ksrqinski kinomatoqrafiyası Don vilsyətində ikinci kinoteatr olmuşfur. Bu adla ilk kinoteatr Rostov-na-Donu şəhərində fəaliyyət göstərmişdir.

Tarixi
------

Kazak Tikofey İvanoviç Ksrqin 1911-ci ildə Karqin stanisasında "İdeal" kinoteatrını inşa etdirmişdir. Bu kinoteatrın rəngli reklamı vardı. Kinoya baxmaq məqsədilə bir çox xutor və stanisalsrdan bira insanlar axışırdı. "Səssiz kino" dönəmində dəssiz filmlər nümayiş etdirilirdi. İlk əvvəllər burada proektor üçün fransız "PATE" firmasına məxsus idi. Sonrada ikinci nəsil apsratlsr alınmışdır ki, onlarda elektrikləşdirilmişdi. Bu 1917-ci ildə Karqin stanisasında dəyirman kompleksində dinamo-maşının quraşdırılması ilə mümkün olmuşdur. O, daxili yanma mühərriki ilə işləyirdi. Fizel yanacağı ilə fəsliuyyət göstərirdi. Ondan həm də kinoteatrın işıqlandırılmasında belə istifadə edilirdi.

Biletin qiyməti yerindən asllı olaraq 10 qəpikdən 50 qəpik arasında dəyişirdi. Yuxarı cərgələrdə yer pulu olduqca az idi. Yuxarına qonaqlar üçün xüsusi loja vardı. Taxta oturacaqlarda əyləşmək 5 qəpik idi. Zol maksimum yüz nəfər tuta bilirdi.

1920–1930-cu illərdə burada klub fəaliyyət höstərmişdir. 2016-cı ildə burada yenidən qurma və təmir işləri apsrılmışdır. Karqin yarmarkası zamanı kinoteatr 2016-cı ilin oktyabrında təmirdən sonra yenidən açılmışdır. Açılış zamsnı burada bir çox şəxslər çıxışlsr etmişdir.

Mənbə
-----

* Каргинский кинематограф на Викимапии

İstinadlar
----------

1. ↑  "Каргинскому «Кинематографу „Идеалъ"» исполняется 105 лет". 2017-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
2. ↑  "Кинотеатр «Идеал»". 2017-04-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
3. ↑  "Каргинский мемориально-исторческий комплекс". 2017-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
4. ↑  "«Каргинская ярмарка на Покрова» побила все рекорды". 2017-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
Aerob oksidləşdirici prosesdir ki, bu zaman substrat sona qədər zəif enerjili qeyri-üzvi maddələrə parçalanır, proses müvafiq olaraq yüksək enerji çıxımı ilə gedir. Bunun üçün oksigen lazımdır. Bu prosesə ATP-nin generasiyası kimi baxmaq olar ki, burada elektronların yekun akseptoru rolunu qeyri-üzvi birləşmələr (məs. O2) yerinə yetirir. Elektronun donoru rolunu həm üzvi, həm də qeyri-üzvi birləşmələr yerinə yetirə bilər.

Mənası
------

**Tənəffüs** aşağıdakı mənalarda istifadə edilirː

* Oksigenli tənəffüs, hüceyrələrin enerji əldə etmək üçün istifadə etdikləri bir biokimyəvi prosesdir. (Oksigen bir elektron qəbul edicisidir).
* Oksigensiz tənəffüs, hüceyrələrin enerji əldə etmək üçün istifadə etdikləri bir biokimyəvi prosesdir. (Oksigendən tamam fərqli elektron qəbul ediciləri istifadə edilir).
* Nəfəs alma, nəfəsin orqanizmə alınıb atılması.

* Tənəffüs sistemi, bədəndəki sistemlərdən biri.

Mərhələləri
-----------

Tənəffüs üç mərhələdən ibarətdir:

1.    Asetil CoA-nin piruvatdan, yağ turşularından və aminturşulardan oksidləşməklə əmələ gəlməsi;

2.     Trikarbon tsiklində asetil qruplarının CO2-nin və hidrogen atomlarının azad olması ilə parçalanması;

3.      Tənəffüs zəncirilə elektronların sonuncu elektron akseptoruna-oksigenə diğru daşınması (hidrogenin atomlarına müvafiq olaraq). Bu proses sərbəst enerjinin olduqca azalması ilə müşayət olunur ki, bunun çox hissəsi ADP-nin oksidləşmə ilə əlaqədar olan fosforilləşməsi nəticəsində əmələ gələn ATP şəklində ehtiyat kimi yığılır.

4.     Qlükozanın tam oksidləşməsizamanı, yəni onun CO2 və H2O-ya qədər oksidləşməsi zamanı, qlükozanın laktaka anaerob çevrilməsində ayrılan enerjiyə nisbətən daha çox enerji ayrılır. Müqayisə edək:

Qlükoza ---- 2 laktak + 2H+ ∆G0 = -47.0 kkal

Qlükoza + 6O2---- 6CO2+ 2H2O  ∆G0 = -686.0 kkal

Bu onunla izah olunur ki, qlikolizin məhsulu olan süd turşusu qlükoza kimi mürəkkəb birləşmədir və onun karbon atomları həmin oksidləşmə dərəcəsinə malikdirlər (karbonun və hidrogenin atomları saylarının nisbətləri qlükozada olduğu qədərdir), lakin tənəffüs məhsulu olan CO2 nisbətən sadə birləşmədir ki, onun yeganə karbon atomu tam oksidləşmişdir.

Tənəffüs prosesi zamanı 1 molekul qlükozanın parçalanmasından 36 molekul ATP yaranır.

C6H12O6 + 36ADP+ 36P1 +36H+ + 6O2--- 6CO2 +36ATP + 42H2O

Tənəffüs proses kimi:
---------------------

Tənəffüs iki natamam prosesin cəmindən əmələ gəlir:

1.    Substratın hidrogeni almaqla tədricən parçalanması, ayrılmış hidrogen kofermentlə bağlanır [H2] və

2.    Onun oksigenə daşınması nəticəsində tədricən oksidləşməsi

Karbohidratlar üçün:

Substratın parçalanması: C6H12O6 + 6H2O--- 6CO2 + 12 [H]

Hidrogenin oksidləşməsi: 12 [H2] + 6O2---- 12 H2O

C6H12O6 + 6H2O + 6O2--- 6CO2 +12H2O   G0 = -2875 kC/mol

Mənbə
-----

1. S.F. Qarayev, P.Ş. Məmmədova, A. Q.Həbibova. "Biokimyanın əsasları" Bakı. Təfəkkür 2002. 359 s.


|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon | **Tənəffüs** sözü bir çox mənada istifadə olunur.Lazımi mənanı dəqiqləşdirmək üçün bu səhifədəki siyahıdan istifadə edin.  |
Split şəhərindəki Hipermarket Super Konzum
Оmişdəki Konzum supermarketi
**Konzum** — Xorvatiyanın ən böyük pərakəndə satış şirkəti. Şirkət hər gün 650 mindən çox insanın alış-veriş etdiyi 700 supermarket şəbəkəsinə (ərzaq və məişət əşyaları) malikdir. Şirkət eyni zamanda Bosniya və Herseqovinada və Serbiyada pərakəndə satış şəbəkələrinə sahibdir. Bundan əlavə şirkət 72 aptek şəbəkəsinə və KOZMO markası altında fəaliyyət göstərən 1 aptek atomatına malikdir. Pərakəndə satışdan əlavə, Konzum ərzaq və məişət məhsulları istehsal edir və supermarketlərdə «K Plus» markası ilə aşağı qiymət seqmentində satır.

Quruluşu və göstəriciləri
-------------------------

Konzum Xorvatiyanın ən böyük özəl şirkəti Agrokorun bir törəməsidir. Konzum Zaqreb Birjasında müstəqil bir siyahıya sahibdir və əsas CROBEX Xorvat birjasına daxil olan 25 şirkətdən biridir. Qərargahı Zaqrebdə yerləşir. İşçilərin ümumi sayı 12 min nəfərdir.

2011-ci ildə şirkətin maliyyə göstəriciləri belə olmuşdur: cəmi gəlir - 13,359 milyard Xorvatiya kunası (1.83 milyard avro), xərcləri - 12.913 milyard kuna (1.77 milyard avro), əməliyyat mənfəəti - 446 milyon kuna (61 milyon avro), xalis mənfəət - 345 milyon kuna (47 milyon avro). Şirkət ölkənin pərakəndə bazarının 30% -dən çoxunu tutur. Halbuki digər bazar oyunçularının hər birinin payı isə 10% -i keçmir.

Tarixi
------

İlk Konzum mağazası 1957-ci ildə Zaqrebdə açıldı (1995-ci ilə qədər mağazalar Unikonzum adlanırdı). 1994-cü ildə Konzum Aqrokor şirkətlər qrupunun törəmə şirkəti olur. 2002-ci ildə Xorvat pərakəndə Alastor şirkəti ilə anlaşmanı tamamlayır, bundan sonra milli bazarda mübahisəsiz lider olur. 2003-cü ildə şirkət səhmlərlə Zaqreb Birjasına daxil olur.

Coğrafiyası
-----------

Konzum supermarketləri Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina və Serbiyada yerləşir. Xorvatiyada mağazalar Konzum (supermarket), Konzum Maxi və Super Konzum (hipermarket) markaları altında, Bosniya və Herseqovinada Velpro markası altında (bu markanın bir sıra mağazaları Xorvatiya və Serbiyada da var), Serbiyada isə Idea markası altında fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сайт компании". 2012-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-07.
2. ↑  "kozmo.hr". 2012-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-07.
3. ↑  "Zaqreb fond birjasınn saytı". 2013-02-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
4. ↑  "Godišnje izvješće 1Y. revidirano, nekonsolidirano, 2011. godina". 2012-06-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
5. ↑  "Konzum with 30 percent of the market". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
6. ↑  "velpro.hr". 2020-04-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
7. ↑  "idea.rs". 2014-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-09.
**Kosovo ədəbiyyatı**, Kosovodan olan yazarlar tərəfindən Alban, Serb, Bosniya və Türk dilində yazılmış əsərlərdən ibarətdir.

Tarixi
------

Osmanlı dövrü, 1912-ci ilə qədər Alban dilinin yazılı istifadə edilməsinə qadağa qoymasına baxmayaraq, bu dövr Kosovanın ədəbiyyat tarixində önə çıxır. Bu siyasət İkinci Dünya Müharibəsinin başlanğıcına qədər Serbiya hökumətində davam etdi. Müharibədən sonra, təhsil serb dilində aparılmışdır. Serbiya Kosovanı işğal etdikdən sonra, alban dilində təhsil və nəşriyyat qadağan olundu. Kim ki, alban dilində olan Rilija qəzetini alırdı, gizli polis tərəfindən qeydə alınırdı.

1940-cı illərin sonlarında yeraltı ədəbiyyat Alban dilində yaradılmış və nəşr olunmuşdur. 1949-cu ildə "Jeta e re" adlı ədəbi jurnalının yaranması ilə Yugoslaviyalı gənc Alban dilli yazıçılar öz əsərlərinin nəşri üçün yer aldılar. 1960-cı illərdə Kosovo Alban ədəbiyyatı aktiv olaraq nəşr olundu. 1950-ci illərin ikinci yarısında ciddi nəsr janrı yarandı. O dövrdə, Mitrovicadan Hivzi Süleymani, Priştinadan Adəm Dəmaçi və Prizrendən Anton Paşka kimi yazarlar bu janrda yazmışlar. 
1974-cü ildə Yuqoslav konstitusiyası elan edildikdən sonra, alban dili və mədəniyyəti tam hüquq əldə etdi və daha da inkişaf etdi. Kökləri xalqın ənənələrinə dayanan, Kosovalı albanların şeirləri çox populyar idi.
Köhnə Yuqoslaviya ərazisində müasir alban şeirlərinin qurucusu Əsəd Miquli hesab edilir. Digər görkəmli müasir şairlər Əkrəm Başa, Besim Bokşi, Rəhman Deday, Mirko Qaşi, Ənvər Qiercçek, Fahredin Gunqa, Abdulla Konuşevtsi, Dean Mehmeti, Əli Podrimia və Azem Şkrelidir.

Bölgədəki serb ədəbiyyatının ənənələri XIII əsrə qədər daha uzun tarixə malikdir. 20-ci əsrin ən böyük serbiyalı Kosovo yazıçıları, roman yazar Vukaşin Filipoviç, şair Darinka Evriç, yazıçı Radosav Stojanoviç, şair və yazıçı Petar Sariç, şair Lazar Vukoviçdir.
1970 və 1980-ci illərdə Kosovo Yazıçılar Birliyində həm serb, həm də alban Kosovo yazıçıları, təmsil olundu. 1980-ci illərin sonlarında etnik münaqişənin artması ilə, serblər təşkilatdan ayrıldı və o vaxtdan bəri yalnız Alban müəllifləri Kosovo Yazarlar Birliyinə qoşulublar. Bu təşkilat Kosovanın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdı, İbrahim Rugova da daxil olmaqla bir çox üzv, Kosovo Demokratik Cəmiyyətində ön sıralarda idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elsie, RobertHistorical Dictionary of Kosovo Arxivləşdirilib 2017-01-23 at the Wayback Machine— 2010. — P. 179–180. — ISBN 978-0-8108-7483-1.
2. ↑  Malcolm, Noel. Kosovo: A Short History. — Harper Perennial, 1999. — P. 267. —ISBN 978-0-06-097775-7. Arxivləşdirilib 2023-07-25 at the Wayback Machine
3. ↑  Malcolm, Noel (1999). Kosovo: A Short History. Harper Perennial. p. 327ISBN 978-0-06-097775-7. Arxivləşdirilib 2016-12-27 at the Wayback Machine
4. ↑  Elsie, RobertHistorical Dictionary of Kosovo Arxivləşdirilib 2017-01-23 at the Wayback Machine— 2010. — P. 179–180. — ISBN 978-0-8108-7483-1.

Xarici keçidlər
---------------

* Kosovo Cultural life
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Azər Mirzəyev.

**Mirzəyev Azər Əlibala oğlu** (12 may 1952, Zərdab rayonu – 19 iyul 2014, Bakı) — teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti.

Həyatı
------

Azər Mirzəyev 1952-ci il may ayının 12-də Zərdab rayonunda müəllim ailəsində anadan olub. Atasının işi ilə əlaqədar olaraq sonradan ailəsilə Sabirabad rayonuna köçüb, orta məktəbi burda başa vurub və 1968-ci ildə SSRİ xalq artisti Adil İsgəndərovun rəhbərliyi altında "Azərbaycanfilm"in nəzdində fəaliyyət göstərən kino aktyorluğu studiyasına qəbul olunub.

1970-ci ildə buranı bitirəndən sonra sənədlərini İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsinə verib və qəbul olunub. İncəsənət İnstitutunda respublikanın xalq artisti, professor Rza Təhmasib və Fikrət Sultanov kimi sənətkarlardan akytorluq sənətinin sirlərini öyrənib.

1974-cü ildə bu ali məktəbi bitirəndən sonra təyinatla Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrına göndərilib. O vaxtdan ömrünün sonuna qədər bu tetrda çalışıb.

19 iyul 2014-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Sabirabad rayonunda dəfn edilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Nekroloq (film, 2001)
2. Qeybdən gələn səs (film, 2002)
3. Yaşıl eynəkli adam-3 (film, 2002)-Rəis
4. Dəvətnamə (film, 2003)
5. Yol yoldaşları (film, 2003)
6. Mükafat (film, 2004)
7. Böyük ömrün davamı (film, 2007)
8. Mürafiə vəkillərinin hekayəti (film, 2011)
9. Sübhün səfiri (film, 2012)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aktyor Azer Mirzeyev Vefat Etdi". 2016-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-26.
2. ↑  "Aktyor Azər Mirzəyev vəfat etdi - YENİLƏNİB - FOTO". Milli.az (az.). news.milli.az. 10:55, 19 iyul 2014. 2015-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-19.

Xarici keçidlər
---------------

* Ölüm ayağında hər kəsi şoka salan əməkdar artistlə bağlı gizlinlər — VİDEO
**Brometan** (etil bromid) - C2H5Br tərkibli hallogenalkandır,xloroform qoxusu olan şəffaf, rəngsiz və ya bir qədər sarımtıl zəhərli mayedir.

Fiziki xassələri
----------------

Brometan xloroform qoxusu olan şəffaf, rəngsiz və ya bir qədər sarımtıl mayedir. İşıq və havanın (oksigen) təsirindən asanlıqla parçalanır, buna görə də hermetik şəkildə bağlanmış qaranlıq şüşələrdə saxlanmalıdır.

Alınması
--------

Sənayedə etil bromidi, bromun etilenə elektrofil birləşməsi nəticəsində almaq olar:

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{2}{=}CH\_{2}+HBr\ {\xrightarrow {\ \ \ }}\ CH\_{3}{-}CH\_{2}{-}Br}}.}

  

Laboratoriya şəraitində etil bromidi, hidrogen bromidin etanolla nukleofil əvəzetmə reaksiyası nəticəsində almaq olar. Çox vaxt hidrogen bromidi, kalium bromidin sulfat turşusu ilə reaksiyaya daxil olaraq alırıq:

{\displaystyle {\mathsf {KBr+H\_{2}SO\_{4}\ \xrightarrow {} \ HBr+KHSO\_{4}}},}
{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}CH\_{2}{-}OH+HBr\ {\xrightarrow {H\_{2}SO\_{4}}}\ CH\_{3}CH\_{2}{-}Br+H\_{2}O}}.}

  

  

Laboratoriya praktikasında nadir hallarda istifadə edilən brometanın alınması üsullarına etanın radikal bromlaşması reaksiyaları daxildir:

{\displaystyle {\mathsf {3CH\_{3}CH\_{2}{-}OH+PBr\_{3}\ \xrightarrow {\ \ \ } \ 3CH\_{3}CH\_{2}{-}Br+P(OH)\_{3}}},}
{\displaystyle {\mathsf {4CH\_{3}CH\_{2}{-}OH+PBr\_{5}\ \xrightarrow {\ \ \ } \ 4CH\_{3}CH\_{2}{-}Br+PO(OH)\_{3}+HBr}}.}
{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}{-}CH\_{3}+Br\_{2}\ {\xrightarrow {h\nu }}\ CH\_{3}CH\_{2}{-}Br+HBr}},}
Həmçinin gümüş propionatın və bromun iştirakı ilə gedən Baradin-Xunsdiker reaksiyasıda daxildir:

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}CH\_{2}{-}COOAg+Br\_{2}\ {\xrightarrow {\ \ \ }}\ CH\_{3}CH\_{2}{-}Br+CO\_{2}+AgBr}}.}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Bir çox halogen törəmələri kimi, suda yavaş-yavaş hidroliz olunur:

Qələvilərlə reaksiya daha sürətli və iki istiqamətdə gedir:

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}CH\_{2}Br+H\_{2}O\rightleftharpoons \ CH\_{3}CH\_{2}{-}OH+HBr}}.}

  

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}CH\_{2}Br+NaOH\ {\xrightarrow {\ H\_{2}O\ \ }}\ CH\_{3}CH\_{2}{-}OH+NaBr}},}
{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}CH\_{2}Br+NaOH\ {\xrightarrow {\ alcohol\ \ }}\ CH\_{2}{=}CH\_{2}+NaBr+H\_{2}O}}.}

Tətbiqi
-------

Etil bromid tibb sənayesində, etil mayesinin istehsalında, üzvi sintez üçün kimyəvi xammal kimi, həmçinin narkotik maddə kimi istifadə olunur.

Toksikliyi
----------

Etil bromid böyük miqdarda zəhərlidir. Kəskin zəhərlənmədə narkotik vəziyyət yaranır, taxikardiya, siyanoz və kollaps müşahidə olunur. Ölümcül doza 36 mq/l (ağ siçanlarda), 53 mq/l (ağ siçovullarda).

İstinadlar
----------

* Несмеянов А. Н. Несмеянов Н. А. Начала органической химии. В 2-х томах. — 2-е изд. пер. — М.: «Химия», 1974. — Т. 1. — 624 с.
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б. П. и др.. — 2-е изд. М.—Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
* S.F.Qarayev, U.B.İmaşev və G.M.Talıbov "Üzvi kimya", Bakı-2003.

1. ↑  .
**Yeni Sibir** (saxa Саҥа Сибиир арыы) — Yeni Sibir adalarının Anju qrupuna daxil olan ada. Sahəsi 6,2 min km² təşkil edir. Şərqi Sibir dənizində Kotelnı adasından şərqdə yerləşir. Cənub-qərbdə Sannikov boğazı onun sahillərini yuyur. Üst-Lensk təbiət qoruğu ərazisində yerləşir.

Relyef
------

Adanın relyefi ümumilikdə düzəndir. Relyefin bu cür olması buzlaqların ekzarasiya fəaliyyəti ilə meydana gəlir. Ada tundra örtülü olur. Adanın sahillərində hündürlüyü 10–17 m hündürlüyə malik olan uçurumlar vardır. Şimalında isə bu bur sıldırımların hündürlüyü 25 metrə çatır. Sahilləri demək olar ki eyni quruluşa malik olaraq, şərqində Mir buxtası yerləşir. 
Adanın mərkəz hisələrdə kiçik yüksəkliklər vardır (Vısokiy 47 m, Qoristıy 51 m və Derevyannıy Dağları). Derevyannıy dağının ən hündür nöqtəsi 79 metrdir.

Daxili suları
-------------

Adanın daxili sıx çay şəbəkəsinə malikdir. Onun daxili və Qərbindən ən iri çayı Bolşaya çayı axır. Adada çoxlu sayda göl vardır. Ən iri gölləri Çornuy Qusey, Ottax-Kyuele, Mutnoe.

Flora və Faunası
----------------

Heyvanlardan Maral, Ağ ayı, su samuru, rossоmахи və çığın sıçan. Quşlarından Ağ filin, turaç, qaz, turpan və Qaqa kimilərinin adını çəşkək olar. Çay sularında iki növ balıq yaşayır: Xanıkimilər dəstəsinə aid balıqlar.

Adanın araşdırılması
--------------------

Yeni Sibir adası 1806-ci ildə ishesalçıları tərəfindən kəşf edilir. 1886-ci ildə ada Eduard Toll tərəfindən araşdırılır. 1951-ci ildə sovet qütb coğrafiyaçıları K.S.Badiqin və N.N.Zubov arxiv sənədlərini araşdırarkən Şərqi Sibir dənizini araşdıran Stepan Andreev 1764-ci ildə adanı görmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Arxivləşdirilib 2021-12-20 at the Wayback Machine Yeni Sibir adası [1806-ci ildə deyil 42 il önçə kəşf edilib

| ⛭Şərqi Sibir dənizi adaları |
| --- |
| Adalar | Ayon adası  • Böyük Lyaxovski  • Böyük Fyodorov  • Matar  • Vxodnoy  • Qlavsevmorput  • Kolesovski  • Kolesovskaya Otmel  • Kotelnı  • Krestovıy  • Kiçik Lyaxovski  • Mixalkino adası  • Yeni Sibir  • Bennett adası  • Jeleznyakov adası  • Vilkiski adası  • Vrangel adası  • Henriett adası  • Jannett adası  • Joxov  • Kotordır  • Şalaurov adası  • Polski  • Posadnıy  • Saxarnıy  • Uparovski  • Usun Arı  • Tas-Arı adası  • Çenkul adası  • Mosey adası  • Diomid  • Rıyanranot adası  • Xopto-Terer adası  • Nanosnıy adası  • Skrıtıy adası  • Xoptolox |
| Adalar qrupu | Anju adaları  • De-Lonq adaları  • Medvejı adaları  • Yeni Sibir adaları  • Routan adaları  • Neizvesniye adaları |
**Edvard Vilyam Leyn**(*ing.* Edward William Lane; 17 sentyabr 1801[…] – 10 avqust 1876[…]) — Böyük Britaniya şərqşünası.

Həyatı
------

Edvard Vilyam Leyn 17 sentyabr 1801-ci ildə Herefordda doğulmuşdu. Orta təhsilini Bath və Herefordda tamamlayıb Cambridge Universitetinə girdiysə də daha sonra buradan ayrılaraq Londona yollandı və qravür rəssamlığı təhsili gördü; bir yandan da Ərəb dilini öyrəndi. Ərəb dilində qısa zamanda mütəxəssislik düzəyində irəliləmə qeyd etməsi şərqşünaslıq araşdırmalarına maraq duymasına yol açdı. 1825-ci ildə Misirə getdi və üç dönəm halında toplam on iki ilə qədər orda qaldı.

Edvard Vilyam Leyn 10 avqust 1876-cı ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Edward William Lane // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
3. ↑  Dictionary of African Biography (ing.). / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. NYC: OUP, 2012. ISBN 978-0-19-538207-5

Həmçinin bax
------------
**Yakov Sannikov** (1780, Ust-Yansk — 1812) — Rus istehsalçısı (peseç xəzinin satışı ilə məşqul olurdu), Yeni Sibir adalarının araşdırmaçısı.

Həyatı
------

Stolbovoy (1800) və Fadddeevski (1805) adarını kəşf etmiş və onları araşdırmışdır.

1808—1810 ci illərdə Matvey Matveyeviç Qedenştromun təşkil etdiyi ekspedisiyada iştirak etmişdir. 1810-ci ildə Yeni Sibir adaların önünə və 1811-ci ildə Faddeevski adasının arxasına keçmişdir.

Sannikov Yeni Sibir adalarında şimalda adalar olduğunu iddia etmiş və xəyali olaraq geniş ərazini Sannikov torpağı adlandırmışdır. 
Onun nəvəsi Yakov Federoviç Sannikov öz növbəsində mesenant kimi tanınır. O, Aleksandr Bunqe, Frityof Nansen və Eduard Toll kimi səyyahların ekspedisiyasılarını maliyyələşdirmişdir.

Xatirəsinə
----------

Araşdımaçının şərəfinə :

* Moskva şəhərində onuun şərəfinə küçə;
* Kiçik Lyaxovski adası ilə Kotelnı adası arasında yerləşən boğaz onun adını daşıyır (Sannikov boğazı).

Mənbə
-----

* Sannikovun Həyatı
* YAKOV SAHHİKOV Arxivləşdirilib 2014-02-24 at the Wayback Machine
**Texniki xidmət** (*ing.* maintenance, ru.сопровождение, поддержка, эксплуатация, техническое обслуживание)-proqram təminatının istismara verilməsindən sonra təkmilləşdirilməsi, optimallaşdırılması və aşkarlanan xətaların aradan qaldırılması prosesi. Müşayiətin gedişində proqramda aşkarlanmış xətaları və çatışmazlıqları düzəltmək, eləcə də proqram təminatının istifadəsini daha əlverişli etmək məqsədilə ona yeni funksiyalar əlavə etmək üçün proqramlarda dəyişikliklər edilir. Texniki xidmət proqramları kompüterin düzgün işlənməsinə nəzarət etmək və nasazlıqları aşkar etmək üçündür. Kompüterin işinə nəzarət etmək üçün müxtəlif üsullar mövcuddur. Bu üsullardan bəziləri kompüterin aparat vasitələri ilə, bəziləri aparat proqram vasitələri ilə, bəziləri isə proqram vəsitələri həyata keçirilir. Proqramla nəzarət test proqramları və xüsusi nəzarət proqramları vasitəsilə həyata keçirilir. Testlə yoxlama kompüterin və onun ayrı-ayrı blokıarının işini yoxlayan test- proqramlar vasitəsilə yerinə yetirilir. Test proqramları adətən kompüterin daimi yaddaş qurğusunda saxlanılır və kompüter elektrik şəbəkəsinə qoşulduqda avtomatik olaraq işə düşülür. Xüsusi nəzarət proqramları kompüterdə məsələləsin həlli üçün tətbiq olunan proqramların icrası zamanı əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş vəziyyətlərin, asılılıqların və məhdudiyyətlərin ödənilib-ödənilməməsini yoxlayır. Bütün hallrda nasazlıqların xarakteri, mənbəyi və bəzən də səbəbi haqqında ekrana və ya çapa məlumat xaric edilir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

İstinadlar
----------
Oğuz-Həzbani münaqişəsi Rəvvadilər dövləti ərazisində yerləşdirilən, Boğa, Göy Daş, Mənsur və Dana rəhbərliyindəki oğuz türkləri ilə bölgədə yerləşən Həzbanilər arasında baş vermişdir.

Erkən dövr
----------

Oğuzların Azərbaycana gəlişi Rəvvadi hökmdarı Vəhsudanın (1025–1058) dəvəti ilə olmuşdur. Vəhsudan, ərazidəki digər dövlətləri öz təsiri altına almaq üçün oğuzlarla ittifaq qurmuşdur. Ancaq qısa müddət sonra Vəhsudanla oğuzların ittifaqı dağıldı. Vəhsudanın onlara qarşı hazırladığı xəyanət planı ortaya çıxınca, oğuzlar dostluqlarını pozdular və Rəvvadi mülklərini talan etməyə başladılar. Oğuzlar narazılıqlarını büruzə vermək üçün Marağada bir məscidi də yandırdılar.

Bundan başqa, oğuzlar Həzbaniyye oymağından və xalqından çoxlu insanı qılıncdan keçirdilər. Bu hadisənin əslində Vəhsudanın istəyi ilə meydana gəldiyi haqqında məlumatlar vardır. Zira, Vəhsudan ilə Həzbaniyye oymağı başçısı Əbul-Heyca ibn Rəbibüddövlə bir-birlərinə düşmən idilər.

Ancaq Vəhsudan köhnə düşmənlərini zəiflətdikdən sonra oğuzların böyük bir siyasi və əsgəri güc kimi ortaya çıxmasından narazıydı. Bu məqsədlə Əbul-Heyca ilə ittifaq qurdu və oğuzlara qarşı düşmənçiliyini açıq şəkildə büruzə verdi. Bu vəziyyət qarşısında xeyli güclənən Vəhsudanla müharibə edə bilməyəcəklərini başa düşən oğuzlar Azərbaycanı tərk edib İraq tərəfinə getdilər.

Ancaq oğuz sərkərdəsi Dananın əmrindəki oğuz birlikləri Vəhsudanla qurduqları yaxşı münasibətlər sayəsində Urmiyaya yerləşdilər. Vəhsudan, Dananın qohumlarından bir qızla evləndi və oğuzları, xüsusilə də bu ərazilərdəki bəylərin gözünü qorxutmaq üçün Urmiyaya yerləşdirdi. Bu oğuz türkmənlərin Azərbaycanda ilk məskunlaşmasıdır.

1038-ci ildən sonra
-------------------

1038-ci ildə Dananın idarəsində Urmiyada məskunlaşan oğuzlar Ərməniyyə ərazisində məskunlaşmış yerli əhaliyə hücum etdilər. Cərəyan edən hadisələrin sonunda oğuzlar əsir və qənimətlərlə geri dönmüşdür. Oğuzların bu zəfərinin arxasından Urmiyə ətrafında mövcud olan Həzbanilər sülaləsinə qarşı müharibə etdikləri məlumdur. Xüsusilə Vəhsudanın xahişi ilə bu əraziyə yerləşən Dananın qüvvətləri Həzbani Əbul-Heyceya gözdağı verirdilər. Oğuzların rahat hərəkəti və istədiklərini etmələri Əbul-Heycanı çox əsəbiləşdirmişdir. Buna görə, bütün gücünü yığıb onlarla vuruşmağa başladı. Bunun nəticəsində oğuzlar buradakı Həzbani idarəsindəki kəndlərə hücum etdilər. Talan və çoxlu insanın öldürülməsi Həzbanilərin geri çəkilməsinə səbəb oldu. F. Sumər haqlı olaraq, Vəhsudanın qız qohumluğu əvəzində başlıq pulu olaraq Urmiyəni Danaya dirlik payı verdiyini qeyd etməsi bu hadisələrlə əlaqədardır.

İstinadlar
----------

* Əkbər N. Nəcəf. Səlcuqlu dövlətləri və atabəyləri tarixi (Oğuzların ortaya çıxmasından — XIV əsrə qədər). Bakı: Qanun, 2010.
**Kıttık yarımadası** — Çukot Muxtar Dairəsinin şimal sahillərində yerləşəm yarımada. Sahillərini Şərqi Sibir dənizinin suları yuyur. 

Yarımadanın ucqar şimal nöqtəsini Pesçanıy burnu təşkil edir. Yarımada ərazisi bataqlıq sahədən ibarətdir. Kiçik Caun boğazı ilə Ayon adasından ayrılır.

Səthinin orta hündürlüyü 5 metrdir. Ən hündür hissələri 15-50 metr arasında dəyişir. Yarımadanın şimal-şərq hissəsində bu yüksəklik sahildə bitir və sıldırımlı sahil əmələ gətirir. Yarımadanın hamar hissəsi qumluqlarla örtülür. Qərb hissədə olan göllər dairəvi formaya malikdir, üstəlik sahilləri enişlidir. 

İqlimi arktikdir. Rauçua meteostansiyasının məlumatına görə orta illik temperaturu −10,6°С, yanvar ayının orta temperaturu −26°С, iyun ayının isə +7,6°С təşkil edir. İllik yağıntının miqdarı 140 mm-dir. Sahillərində daim şimal küləyi əsair. Qar mayın sonları əriyir və oktyabrdan isə yerə oturur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
3. ↑  "Низовья реки Раучуа и полуостров Кыттык". 2019-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
4. ↑  "Низовья реки Раучуа и полуостров Кыттык". 2019-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
**Lakier binası**— Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Turqenev xiyabanı ev 5 ünvanında yerləşir Bina XIX əsrin birinci yarısında inşa edilmişdir. Bina klassizm stilinə sahibdir. Fasadı yarımkolonnalar ilə işlənmişdir.

Tarixi
------

Taqanroq şəhəri Turqenev xiyabanı ev 5 ünvanında yerləşən bina XIX əsrin birinci yarısında inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Bina ilk dəfə bir mərtəbəli kiçik bir binanın üzərində ucaldılmışdır. Bu kiçik bina Naxçıvan-na-Donudan olan L gildiya taciri Karp Markoviç Qayrabetova məxsus olmuşdur. 1839-cu ildə bina yunan taciri olan Manuilu Kumaniyə məxsus olmuşdur. 1860-cı illərdə binanın sahibi dəyişir. Binanı kollecdə işləyən Mark Varvasi satın alır. 1882-ci ildə ev sahibləri binanı öz vərəsələri olan Aleksandr Popudovoy və Yelena Lakierə vermək qərarına gəlir. Onların mülkiyyətində həmdə Lakierovların binasıda vardı. O zaman ki, məlumatlara görə binanın qiyməti 24 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. Bülə bir məlumatda vardır ki, binada emalatxana və uşaq və qadın geyimlərinin hazırlandığı dərzi evi məqsədli belə istifadə edilirdir. Digər məlumata görə «Dəb emalatxanası» binada 1892-ci ildən fəaliyyət göstərmişdir. Bu dəb evi İ. Y. Fiviçə mənsub olmuşdur. 1992-ci bina regional əhəmiyyətli mədəni arxitektur abidə elan edilmişdir. Üstəlik qoruma altına alınmışdır. 2003-cü ildən binada Tolonek uşaq bağçası yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Жилой дом". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
2. ↑  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. ↑  "Дом 5". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
4. ↑  "Энциклопедия Таганрога". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-13.
**Konqo Demokratik Respublikası bayrağı** (*fr.* Drapeau de la République démocratique du Congo) — Afrikada yerləşən müstəqil dövlət Konqo Demokratik Respublikasının dövlət bayrağı. Bayraq mavi fonda yerləşən sarı beşguşəli ulduzdan və bayrağı dioqanal kəsən sarı cizgili qırmızı xətdən ibarətdir. Bayraq 20 fevral 2006-cı ildə qəbul olunub. 2005-ci ilin dekabrında təsdiqlənmiş yeni konstitusiya 1963-1971-ci illərdə istifadə olunmuş bayrağa çox oxşar bu bayrağın istifadə edilməsinə dəstəkləyib. 1963-1971-ci illərdə istifadə olunmuş bayraq ilə yeni bayraq arasındakı fərq yeni bayraqda göy rəngin daha açıq olmasıdır. Bayraqda göy rəng sülhü, qırmızı ölkə uğrunda ölən şəhidlərinin qanını, sarı rəng ölkənin zənginliyini, sarı ulduz isə ölkənin işıq saçan gələcəyini simvolizə edir.

Əvvəlki bayraqlar
-----------------

Bundan əvvəlki bayraq 2003-cü ildə qəbul olunub və bu bayraq 1960-1963-cü illərdə istifadə olunana çox bənzəyir. Bayraq Kral Leopoldun Beynəlxalq Afrika Assosasiyası üçün 1877-ci ildə istifadə etdiyi bayraq əsasında yaradılıb. II Leopoldun Berlin konfransında Konqo Müstəqil Dövlətinin yaradıldığını bildirdikdən sonra bu bayraq Konqo üçün istifadə olunmağa başlanıb. Konqo 30 iyun 1960-cı ildə Belçikadan müstəqillik qazananda da, yeni qəbul edilmiş bayraqda əvvəlki bayrağın cizgiləri saxlanıldı. Bu bayraq isə 1963-cü ilə qədər istifadə olundu.

Konqo krizisində Mobutu Sese Sekonun hakimiyyətə çıxmasından sonra indiki bayrağa çox bənzər bayraq qəbul edilib. İndikindən fərqli olaraq bu bayraqda ulduz daha kiçik, göy rəng daha tünd və qırmızı xətt daha nazik idi. Qırmızı rəng qanı, sarı rəng firavanlığı, göy rəng ümidi, ulduz isə birliyi təmsil edirdi. Ölkənin adının Zair olmasından sonra bu bayrağın əvəzinə yaşıl fonun mərkəzində sarı dairə olan və dairənin içində məşəl tutan qolun təsvir olunduğu tamamilə başqa bayraq qəbul olundu. Bu bayraq isə Birinci Konqo müharibəsinə qədər istifadə olundu.

Rənglər
-------

| Rəng | HTML | Mənası |
| --- | --- | --- |
| Mavi | #007FFF | Sülh |
| Qırmızı | #CE1021 | Şəhid qanı |
| Sarı | #F7D618 | Zənginlik |

Qalereya
--------

* Belçika bayrağıBelçika bayrağı
* Belçika Konqosu bayrağıBelçika Konqosu bayrağı
* Konqo Müstəqil Dövlətinin bayrağı (1908-1960)Konqo Müstəqil Dövlətinin bayrağı (1908-1960)
* Konqo bayrağı (1960-1963)Konqo bayrağı (1960-1963)
* Konqo Kinşasa bayrağı (1966-1971)Konqo Kinşasa bayrağı (1966-1971)
* Zair bayrağı (1971-1997)Zair bayrağı (1971-1997)
* Konqo DR bayrağı (1997-2003)Konqo DR bayrağı (1997-2003)
* Konqo DR bayrağı (2003-2006)Konqo DR bayrağı (2003-2006)
* İndiki bayraqİndiki bayraq

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Konqo DR bayrağı*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

1. ↑  "Construction sheet". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-28.
2. ↑  "News story about the change". 2012-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-28.
3. ↑  "www.crwflags.com". 2021-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-28.

Xarici keçidlər
---------------

* Konqo DR *Flags of the World* saytında
**Süpürgəvari ağəsmə** (*lat.* Clematis paniculata) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin qaymaqçiçəyikimilər fəsiləsinin ağəsmə cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Bitki Yaponiyada və Koreyada təbii halda yayılmışdır. Sankt-Peterburqda, Cənubi Pribaltikada, Kalininqrad vilayətində, Belarusiyada, Ukraynada, Qafqazda və Orta Asiyada mədəni şəraitdə becərilir.

Botaniki təsviri
----------------

Uzunluğu 10 m-dək olan, yarpağı tökülən lianadır. Uzunluğu 3-10 sm olan yarpaqları 3-5 yumurtavari yarpaqcıqlı olub, çılpaq və ya alt tərəfi tükcüklü, damarcıqlıdır. Ağ, ətirli çiçəklərinin diametri təxminən 3 sm olan çoxçiçəkli süpürgələrə yığılmışdır. Süpürgəvari ağəsmənin uzunsov kasayarpaqları üstdən çılpaqdır. Toxumcaları haşiyəli, bir az tükcüklü, uzun lələkvari tükcüklü, çıxıntılıdır. Süpürgəvari ağəsmə iyuldan oktyabradək davam edən bol və gec çiçəkləməsi ilə çox effektlidir. Tez böyüyür, vegetasiya dövrü ərzində 3,5 m-dək artır. Ağəsmə qələm, calaq və toxumlarla çoxalır. Şitilləri payızda və ya yazda əkilir. Tez kök atması üçün budaqların üzərində kəsik edilir və uzununa kökatma buğumu yarılır.

Ekologiyası
-----------

Günəşli yerlərə üstünlük verir. Soyuğa və istiyə dаvаmlıdır. Quru və nəm torpaqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda park və bağlarda mədəni şəraitdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Canlı çəpərlərin salınmasında sarmaşan bitki kimi geniş istifadə edilir. Müxtəlif sahələrində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q5131218
* Wikispecies: Clematis paniculata
* BOLD: 805760
* EoL: 5527379
* EPPO: CLVPN
* GBIF: 3033548
* GRIN: 419675
* iNaturalist: 194530
* IPNI: 709949-1
* IRMNG: 10671686
* ITIS: 511128
* NCBI: 384955
* NZOR: f51323ae-f9e7-41a4-aca8-647ab12b46dd
* NZPCN: 1683
* Plant List: kew-2726504
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:709949-1
* VASCAN: 19590
* WFO: wfo-0000610441

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hüseyn Məmmədov.

**Hüseyn (Söyün) Gülməmməd oğlu Məmmədov** (*gürc.* ჰუსეინ გიულმამედ ოღლუ მამედოვი, 1875, Yormuğanlı – ən tezi 1921) — Azərbaycan əsilli gürcü siyasətçi, Hümmət Partiyasının həmtəsisçisi, Gürcüstan Müəssislər Məclisinin üzvü (1919–1921).

Həyatı
------

Hüseyn Məmmədov Gürcüstan Müəssislər Məclisinin tərkibində *(sonuncu sırada sağdan birinci)*.
1875-ci ildə Muğanlı kəndində anadan olub. Milliyətcə azərbaycanlıdır.

1899-cu ildən Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasının üzvü olmuşdur. 1904-cü ildə Hümmət Sosial-Demokrat Müsəlman Partiyasının təsisçilərindən biri olub.

12 mart 1919-cu ildə Gürcüstan Sosial Demokrat Partiyasının siyahısı üzrə Gürcüstan Müəssislər Məclisinə üzv seçilmişdir.

1919-cu ilin martında Georgi Ancaparidze, Samson Pirsxalava və Pyotr Surquladzeylə birlikdə Ahalsıx üsyanın səbəblərinin araşdırılması üçün yaradılmış xüsusi komissiyaya seçilmişdi.

Məmmədov gürcü dilini sərbəst bilirdi və mənsub olduğu bölgənin müəyyən problemləri ilə bağlı gürcüdilli dövri mətbuatda vaxtaşırı məqalələrlə çıxışlar edirdi.

1921-ci ildə, Qızıl Ordunun Gürcüstanı işğal etməsindən sonra Gürcüstanda qalıb. Sonrakı taleyi haqqında heç bir məlumat yoxdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "მამედოვი ჰუსეინ ყული-მამედ-ოღლი". Archive.ge (gürcü). 2022-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-08.
2. 1 2  "GÜRCÜSTANIN DEMOKRATİK YOLLA SEÇİLMİŞ İLK PARLAMENTİNƏ – MÜƏSSİSLƏR MƏCLİSİNƏ SEÇKİLƏR. QARAÇÖPLÜ DEPUTAT HÜSEYNQULU MƏMMƏDOV". Zim.az (az.). 2018-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-08.
3. ↑  "მამედოვი ჰუსეინ ყული-მამედ ოღლი". Nplg.gov.ge (gürcü).
**Kobe Lempvork Şüşə Muzeyi** (KOBEとんぼ玉ミュージアム, *Kobe Tonbadama Myuciamu*?) – Yaponiyanın Hyoqo prefekturasının Kobe şəhərində yerləşən muzey. Dünyada şüşəçilik sənətinin lempvork üslubuna həsr olunmuş yeganə muzeydir.

Tarixi
------

Muzey 2005-ci ilin iyulunda Miyamoto Kyonobu tərəfindən Böyük Hanşin zəlzələsinin 10 illiyini yad etmək məqsədilə özəl muzey kimi açılmışdır. Həmin ilin dekabrında muzeydə Beynəlxalq Lempvork Sərgisi baş tutmuşdur. 2015-ci ildə muzeyin 10 illiyi münasibətilə yenidənqurma işləri aparılmış, sərgilər xronoloji ardıcıllıq üzrə yox, mövzu üzrə sıralanmışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzeydə qədim dövrdən müasir dövrə qədərki vaxta aid 2000-dən çox lempvork iş sərgilənir. Bu işlər arasında yapon dilində tonbadama kimi tanınan lempvork muncuqlar, murrini, marbllar, şüşə heykəlciklər, stəkanlar var. Muzeyin kolleksiyasına Yaponiyanın aparıcı şüşə kolleksiyaçılarından biri olan Habara Akinorinin kolleksiyası da daxildir. Muzeydə Matsuşima İvao və Yano Tayaki kimi sənətçilərin işləri ilə yanaşı müxtəlif ölkələrdən göndərilmiş lempvork işlər sərgilənir.

Muzeyin emalatxana bölməsində ziyarətçilər lempvork üsulu ilə öz muncuqlarını yarada bilərlər. Muzeyin dükkanında isə lempvork üslubunda olan hədiyyyələr satılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "About Us". Muzeyin rəsmi saytı (ingiliscə). İstifadə tarixi: 8 avqust 2023.
2. 1 2  "Permanent Exhibition". Muzeyin rəsmi saytı (ingiliscə). İstifadə tarixi: 8 avqust 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* lampwork-museum.com — Kobe Lempvork Şüşə Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
***Daily Mail*** (tərcümədə — "Gündəlik Poçt") — kütləvi İngilis gündəlik qəzeti. 1896-cı ildən bəri nəşr edilmişdir. İngiltərədə *The Sun* sonra ikinci ən böyük gündəlik qəzet. 2013-cü ilin sonunda *Daily Mail*-in şənbə günləri *The Sun*-un şənbə buraxılışlarını üstələdi.

Tarixi
------

Orta sinif üçün ilk İngilis qəzetlərindən biri idi və bu gün oxucularının 50% -dən çoxunu — qadınları olan yeganə qəzetdir. Daily Mail-in bir neçə "milli" — İrlandiya, Şotlandiya, Hindistan versiyaları var idi. 1975-ci ildən bəri kompakt formatda çap olunur.

Daily Mail 1886-cı ildə Alfred Harmsvort və Rotermir Lordu olan qardaşı Harold tərəfindən quruldu. 1902-ci ildə gündəlik tirajı milyonu keçərək dünyanın ən tirajlı qəzeti oldu.

1939–1969-cu illərdə tanınmış sənətçi Lesli Qilbert İllinqvort, nəşrin baş karikaturaçı rəssamı olaraq çalışdı. Aktual siyasi mövzularda bir çox rəsm çəkdi. Cizgi filmlərinin personajları arasında İosif Stalin, Adolf Hitler və Nikita Xruşşov dəfələrlə olub.

Tarix boyu qəzetin redaktor mövqeyi demək olar ki, həmişə mühafizəkar olub. Qəzet ənənəvi olaraq İngilis Tories-in sağ qanadını dəstəklədi. 2008-ci ildə Cənubi Osetiyadakı hadisələrdən sonra İngilis hökumətini Rusiya ilə münasibətləri pozduğuna və ikili olduğuna görə — Kosovonun sözügedən hökumət tərəfindən tanınması və Abxaziya və Cənubi Osetiyanın tanınması üçün Rusiyanı tənqid etdi.

Daily Mail qəzetinin öz Mail Online saytı var.

2020-ci ildə Böyük Britaniyada 1978-ci ildən bəri bu ada sahib olan The Sun qəzetini geridə qoyaraq ən populyar qəzet oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Boyle, Darren.* "The Daily Mail has overtaken The Sun as Britain's most popular newspaper on a Saturday". Press Gazette. 6 December 2013. 15 February 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 January 2014.
3. ↑  "Daily Mail eclipses the Sun to become UK's top-selling paper". The Guardian. 2020-06-19. 2023-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-09.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | YouTube |
| Tematik saytlar | Rotten Tomatoes · Internet Speculative Fiction Database · OCLC |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) · Treccani · Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 13180749p · ISNI: 0000 0001 0648 7014 · VIAF: 311800997 · WorldCat VIAF: 311800997 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əli Babayev.

**Əli Baba oğlu Babayev** — İkinci Dünya müharibəsi dövründə İtaliyadakı partizan hərəkatının fəal iştirakçısı. "Hərbi şücaətinə görə" gümüş medalı laureatı.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Əli Baba oğlu Babayev 1910-cu ildə Naxçıvanda anadan olmuşdur. 1938-ci ildən Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1940-cı ildə Sovet Ordusuna çağrılmışdır. 1942-ci ildə faşistlər tərəfindən əsir götürülmüşdür.

1943-cü ilin noyabrında Əli Babayev İtaliyanın şimalında yerləşən Udine şəhərindəki əsir düşərgəsindən bir qrup hərbi əsirlə, İtalyan kommunistlərinin köməyi ilə düşərgədən qaçmışdır.
25 mart 1944-cü ildən İtaliyan partizanlarına qoşulub, Pyetto (Piotto) ləqəbi ilə tanınmışdır. Sovet Ordusunun hərbi əsirlərindən ibarət Çapayev batalyonunu yaratmış və komandiri olmuşdur. Çapayev batalyonunda Əli Babayevdən başqa Oruc adlı azərbaycanlı da xidmət etmişdir.

Əli Babayev İkinci Dünya müharibəsi dövründə İtaliyadakı partizan hərəkatında fəal iştirak etmiş, Harribaldi adına batalyonun komandiri olmuş, döyüşlərdəki igidliyinə görə İtaliyanın "Hərbi şücaətə görə" gümüş medalı ilə təltif olunmuşdur.

1951-ci ilin yanvarında Bakıda Azərbaycan legionunun üzvü kimi həbs edildi və həmin ilin noyabrında hərbi məhkəmə tərəfindən vətən xaini ittihamı ilə əmlakı müsadirə olunaraq 15 il azadlıqdan məhrum edildi. Stalinin ölümündən sonra isə əfv edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Əli Babayev.* Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. I. Bakı: AMEA. 1976. səh. 519.
2. ↑  *Mədətov G.A.* Böyük Vətən müharibəsində Azərbaycanın rolu. 1975. səh. 363.
3. 1 2  *İlham Abbasov.* "Участие азербайджанцев в движении Сопротивления стран Европы: Неизвестные страницы / Azərbaycanlıların Avropa Müqavimət Hərəkatında iştirakı: Naməlum Səhifələr". 1news.az. 26 may 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 may 2020.
4. 1 2  "Naxçıvanşünaslıq Mərkəzində açıq dərs". nuhcixan.az. 26 may 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 may 2019.
5. ↑  *Talalay M.* Dal Caucaso agli appennini. gli azerbaigiani nella Resistenza italiana. Roma. 2013. səh. 108-109. ISBN 978-88-88249-24-7.

Xarici keçidlər
---------------

* Азербайджанские партизаны времен Второй мировой: неизвестные герои Arxivləşdirilib 2015-12-22 at the Wayback Machine
**Kökatan nargülü**

Təbii yayılması
---------------

Şimali Amerika, Çin və Vyetnamda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15 m-ə qədər olan, iri, qalın gövdəsi üzərində külli miqdarda hava kökləri əmələ gətirən sarmaşıqdır. Budaqda xırda yarpaqların sayı 9–11 ədəd olub, qarşılıqlı, lələkvari, ellipsvari, uzunluğu 3–6 sm-dir, üst hissəsi yaşıl, kənarları dişli, çılpaq, alt hissəsi isə açıq-yaşıl, kənarları bütöv, damarcıqları damarcıqları tüklüdür. Qıfabənzər iri çiçəkləri, 10 sm uzunluğunda, 5 sm enində, kənarları tünd-narıncı rəngli, çiçəkləri dəstədə 4–12 ədəd olmaqla süpürgə çiçək qrupunda toplanır. Çiçək tacının uzunluğu 5–7 sm, diametri 3–4 sm olub, uzunsov-boruşəkilli, üstdən narıncı, içəridən sarıdır. Çiçəkləməsi yay aylarına təsadüfən edir və uzun müddət çiçəkləyir. Meyvələrin uzunluğu 12 sm-ə qədər olan, uzunsov-silindrik qutucuqlardır. Toxumlarla, kök qələmləri və zoğlarla çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Zəngin və orta miqdarda nəmişli torpaqlarda tez böyüyür. Quraqlığa davamlı, işıq və istisevəndir, ancaq qışda −20 °C temperaturda şaxta vurur. Budanmanı asanlıqla keçirir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

1940-cı ildən mədəni şəraitdə becərilir. Abşeronda, Kür-Araz ovalığında, Lənkəranda, Kür-Araz ovalığında, Lənkəranda, Gəncədə, Qubada və s. şəhərlərdə yaşıllıqlarda təsadüf edilir.

İstifadəsi
----------

İri lələkvari yarpaqları və çiçəkləri çox effektli görünür. Divarların, çəpərlərin şaquli yaşıllaşdırılması və qazonlarda piramida, şar formaları düzəldilməsi üçün istifadə edilir.

Məlumat mənbəsi
---------------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
**"12 süvari"** — ABŞ filmi.

Süjet xətti
-----------

2001-ci ilin 11 sentyabr hadisələri insanların yaddaşına həmişəlik həkk olunacaq. Həmin gün ABŞ tarixində ən dəhşətli faciə baş verdi və bu hadisə çox sayda insan həyatına son qoyan terror aktı kimi yadda qalacaq. ABŞ hökuməti terrorçularla mübarizəyə özünün ən peşəkar hərbi hissəsini yollayır. Onların məqsədi bu hadisəni törədən terror təşkilatının üzvlərini məhv etməkdir. 12 nəfərdən ibarət xüsusi təyinatlı əl-Qaidə təşkilatının üzvlərini tapmaq üçün düşmən ərazisinə yollanır. İşlərinin peşəkarları kimi onlar dəfələrlə çətin vəziyyətdən çıxaraq məqsədlərinə qarşı addımlayırlar. Lakin getdikcə missiyanın müsbət sonluğu bütün qrup üzvlərinə inanılmaz kimi görünür. Onlar real təhlükələrlə rastlaşandan sonra riskləri başa düşüb evə bir də qayıtmayacaqlarını dərk edir, amma buna baxmayaraq tapşırığı sona çatdırmağı qərara alırlar. Çox böyük çətinliklər və itkilər hesabına olsa da, onlar Tangit dərəsini keçib, Məzari-Şərif Talibandan təmizləyib şəhəri ələ keçirirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  12 Strong (2018): Release Info (ing.). 1990.
3. ↑  12 Strong (2018): Technical Specifications (ing.). 1990.
4. 1 2 3  The Numbers (ing.). 1997.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes |