recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Szyutszyan** (*çin.* 九江) – Çin Xalq Respublikasının Jianqxi idarə bölgəsinin şimal hissəsində eyniadlı bələdiyənin mərkəzi olan çay liman şəhəri.

Szyutszyan şəhəri Yanszı çayının sağ qolu Qan çayının sahilində, çayın Poyan gölünə daxil olduğu yerin qərbində yerləşmişdir.

Jiangxi vilayətinin şəhəri olan Szyutszyan həmçinin vilayətin şimalında Yanqtze və Xiu (*shui*) çayları arasındakı Szyutszyan bələdiyəsinin (*diqu*) idarə mərkəzidir. Szyutszyan şəhəri həm limanı, həm digər şəhərlərlə əlaqə qurmaq üçün olan su yolları,həm də 1915-ci ildə tikilən və Szyutszyan şəhərini Nançanq şəhərinə birləşdirən demiryolu ilə Jiangxi vilayətinin "ticarət qapısı" hesab edilir.

Szyutszyan şəhəri Pekin şəhərində keçirilən iclasda Çinin 10 yaşamaq üçün əlverişli şəhərindən biri seçilmişdir.

Tarixi
------

Szyutszyan III əsrdə sərhəddə yerləşirdi və gömrük qəsəbəsi rolu oynayırdı. V əsrdə Szyutszyan qəsəbəsi ətrafında qala divarları tikildi və 589-cu ildə vilayətin idarə mərkəzi kimi şəhər statusu verildi. 1368-ci ildə üst şəhər (*fu*) statusu aldı. İllərcə Jiangxi vilayətinə geden yolun üstündə olan şəhər stratejik bir ərazi idi və bir ticarət bazarı kimi xüsusi yer tutan Szyutszyan şəhəri XVII-XIX əsrlərdə Çinin çay ticarətinin əsas mərkəzlərindən birinə çevrildi.

1861-ci ildə ölkədəki məhsulun bir hissəsi şəhərdə olan liman vasitəsiylə xaricə ixrac olunmağa başladı. XIX əsrim ikinci yarısında liman vasitəsilə şəhərə gələn Avropalı miqrantlar şəhərin qərbində Guling bölgəsində yerləşdi.

İllər sonra çay ticarəti zəyiflədi və şəhər ixracatının əsas hissəsi 1936-1937-ci illərdə tikilən Nançanq ilə dəniz arasında açılan dəmiryolu xəttinə düşdü. Jiangxi vilayətinin şimalında sadə bir şəhər rolu oynayan Szyutszyan şəhəri Xiu çayı və Poyang gölü ətrafından gələn taxıl, pambıq, çay və başqa məhsulların anbarı oldu.

Sənaye
------

Şəhərin sənayesini 1949-cu ildən əvvəl yalnız əl işləri təşkil edirdi. Sonralar şəhərdə düyü təmizləmə, kərpic, yağ, kiçik maşın və pambık parça istehsalı üçün zavod və fabrikləri quruldu.

Şəhərin qərbindəki təpələrdə zəngin Mis yataqları vardır.

Şəkillər
--------

* Szyutszyan-Donqlin məbədiSzyutszyan-Donqlin məbədi
* Szyutszyan - HeykəlSzyutszyan - Heykəl
* Szyutszyan - Yanszı körpüsüSzyutszyan - Yanszı körpüsü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-19.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-07-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-19.
**Spiritizm** (*lat.* spiritus "can, ruh") — XIX əsrin ortalarında Fransada Allan Kardek tərəfindən işlənmiş dini-fəlsəfi doktrina.

Rusiyada "spiritizm" termini daha ümumi məna kəsb edərək, bir tərəfdən spiritizmin dini fəlsəfəsi ilə, digər tərəfdən isə sözdə "masaçevirmə", avtomatik yazı və sözün geniş mənasında spiritizm (spiritik seanslar) təcrübəsi ilə sinonimləşdi. 

Kardek "Ruhlar Kitabı"nın girişində bildirmişdir ki, o, öz doktrinasını təyin etmək üçün yeni "spiritizm" termini təqdim edir, çünki "yeni anlayışlar yeni adlar tələb edir" . Bununla belə, bu söz dərhal çoxsaylı mənalar qazandı, adətən alçaldıcı və bir çox dini və gizli cərəyanlara, o cümlədən: kandomble, umbande, kaoday, santeriya, eləcə də Afrikadakı animizm ənənələrinə tətbiq olunmağa başladı. Spiritizmin ardıcılları sonradan iki anlayışın sferalarını bir-birindən ayırmağa bir neçə dəfə cəhd etdilər. A. Konan Doylun "Spiritualizm tarixi "ndə o, aydınlaşdırır: "spiritizm spiritualizmin bir hissəsidir, lakin əksinə deyil"  .


1. ↑  "А. Кардек. Книга Духов". 2008-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-21.
2. ↑  *А. Конан Дойль.* "История спиритуализма. Глава 21". rassvet2000.narod.ru. 2011-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-01.
**Bəxtiyar İlyas oğlu Hacıyev** (28 mart 1982, Zod, Vardenis rayonu) — azərbaycanlı siyasətçi, ictimai fəal, keçmiş siyasi məhbus.

Həyatı
------

Bəxtiyar Hacıyev 1982-ci il martın 28-də Basarkeçər rayonunun Zod kəndində anadan olub. 1989–2000-ci illərdə Ağdaş Özəl Türk Liseyində tam orta təhsil alaraq oranı qızıl medalla bitirib.

1998–2000-ci illərdə Respublika Fənn Olimpiadası çərçivəsində "Fizika" fənni üzrə 2 və 3-cü yerləri tutmuş, 2000-ci ildə isə İngiltərədə keçirilən Beynəlxalq Fizika Olimpiadasında (IPhO) həvəsləndirici mükafat qazanmışdır.

2000–2004-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsində bakalavr səviyyəsi üzrə ali təhsil almışdır. Daha sonra ali təhsilini davam etdirmək məqsədilə 2004–2006-cı illərdə Xəzər Universitetində magistr səviyyəsi üzrə təhsil alıb. Magistr səviyyəsi üzrə təhsil alan zaman Beynəlxalq Elm Olimpiadası (IJSO) Beynəlxalq İdarə Heyətinin üzvü və Azərbaycan komandasının rəhbəri olmuşdur. Həmçinin ABŞ-də yerləşən Təhsil İnkişaf Mərkəzinin (EDC) dəstəyilə Şəffaf Təhsil Şəbəkəsinin (TEN) regional koordinatoru vəzifəsində çalışmışdır.

2005-ci ildə BMT Baş Assambleyasının 60-cı sessiyası zamanı Azərbaycanın gənc nümayəndəsi olmuş və Baş Assambleyanın plenar iclasında çıxış etmişdir.

2007–2009-cu illərdə Harvard Universitetinin Con Fiscerald Kennedi adına İdarəetmə Məktəbində "İctimai siyasət" ixtisası üzrə magistr təhsili alaraq ictimai idarəetmə elmləri üzrə magistr dərəcəsi almışdır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Bəxtiyar Hacıyev ABŞ Dövlət Katibi Hillari Klintonla (2012)
2010-cu il parlament seçkilərində namizəd olsa da seçilə bilməyib.

Həbs edilməsi
-------------

27 yanvar 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu Gəncə şəhər prokurorluğunda Bəxtiyar Hacıyev barəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 321.1-ci (hərbi xidmət keçməkdən boyun qaçırma) maddəsi ilə cinayət işi başlanıldığını bəyan edib. Bəyanatda bildirilmişdir ki, 30 iyun 2006-cı ildə Bəxtiyar Hacıyevin həqiqi hərbi xidmətə çağırışa dair möhlət hüququ bitmiş, lakin o, Gəncə şəhəri Nizami rayon hərbi komissarlığına gəlməmişdir. Bu səbəbdən Bəxtiyar Hacıyev 24 yanvar 2011-ci il tarixdə Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində saxlanılaraq Gəncə şəhəri Nizami rayon hərbi komissarlığına aparılsa da, hərbi xidmətdən imtina etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bəxtiyar Hacıyev: "Mən Ermənistanda, Vardenisdə doğulmuşam" (ing. I was born in Armenia, in Vardenis Arxivləşdirilib 2022-08-23 at the Wayback Machine)
2. ↑  "Hərbi xidmətdən boyun qaçırmaq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyətə səbəb olur". genprosecutor.gov.az (az.). Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu. 27 yanvar 2011. 2022-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fev 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Saytı
**Rüstəmov Səfxan Hidayət oğlu** — əməkdar müəllim, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin Vardenis rayon şöbəsinin əməkdaşı.

Həyatı
------

Səfxan Rüstəmov 25 aprel 1926-cı ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olub. Basarkeçər rayonunun Daşkənd kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinə daxil olmuşdur. 1951-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmişdir.

Səfxan Rüstəmov Ermənistan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin Vardenis rayon şöbəsinin əməkdaşı olmuşdur. 1970-ci ildən 1988-ci ilə qədər Daşkənd kənd orta məktəbində direktor müavini işləmişdir.

Səfxan Rüstəmov əməkdar müəllim, Vardenis rayon və Daşkənd kənd sovetlərinin deputatı olmuşdur.

1988-ci ildə doğma yurd-yuvasından məcburən ayrılan Səfxan Rüstəmov Şəmkir rayonunun Çənlibel kəndində məskunlaşmışdır.

Görkəmli pedaqoq Səfxan Rüstəmov Şəmkir rayonunun Çənlibel kəndində 15 may 1991-ci ildə vəfat etmiş və kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Mənbə
-----

* Araz Yaquboğlu,
**Fransa Prezidenti** və ya rəsmi olaraq **Fransa Respublikasının Prezidenti** (*fr.* Président de la République Française) — fransızların seçdikləri dövlət başçısı.

Fransanın beş respublikasından dördünün dövlət başçısı kimi prezidentləri olub. Fransa konstitusiyasının hər nəşrində prezidentlərin səlahiyyətləri, rol və vəzifələri və Fransa hökuməti ilə münasibətləri fərqlinir.

1965-ci ildən etibarən respublika prezidentinin seçilməsi birbaşa və ümumxalq olmuşdur (qanun 1962-ci ildə dəyişdirilmişdir).2002-ci ilə qədər (qanuna 2000-ci ildə düzəliş edildi), prezidentlik müddəti 7 il (*fr.* septennat), sonra 5 il (*fr.* quinquennat) edilmişdir.

2008-ci ilin mayında dövlət başçısının təklifi ilə hakimiyyət institutlarının islahatı komissiyası prezident səlahiyyətlərinin müddətinin konstitusiya dəyişiklikləri sayına məhdudlaşdırılması barədə nota daxil etdi. Qanunun yeni variantında dəyişiklik aşağıdakı kimidir: "Heç kim ardıcıl olaraq iki dəfədən çox prezident vəzifəsinə seçilə bilməz."

Hal-hazırda, Respublika Prezidenti, 14 may 2017-ci il tarixindən etibarən beş illik müddətə vəzifəyə başlayan, Fransa Respublikasının 25-ci prezidenti və 24-cü prezidenti Fransua Ollandın ardınca gələn Emmanuel Makrondur.

Prezident iqamətgahı - Parisdəki Yelisey sarayıdır. Ayrıca, rəsmi iqamətgah statusunda Rambuye qalası, Parisdəki "Otel Marinyi" və Var departamentindəki Fort Breqanson qalasıdır.

Fransa prezidentləri De-yure olaraq Andorra knyazları və "Fəxri Legion" ordeninin qrossmeysterləridir.

Xarici keçidlər
---------------

* elysee.fr — Fransa Prezidentinin rəsmi saytı
ESRB-nin loqosu
**Entertainment Software Rating Board** (ESRB) - ABŞ və Kanadada kompüter video-oyunları və başqa əyləncəli proqram təminatı üçün reytinqlərin qəbul və təyin olunması ilə məşğul olan qeyri-hökumət təşkilatı. 1994-cü ildə Interactive Digital Software Association (indiki adı – Entertainment Software Association) tərəfindən yaradılıb. Oyunun reytinqi məhsulun bağlamasının üzərində çap olunur, onun reklamında yerləşdirilir və saytında göstərilir. İstehsalçı şirkət rəsmi olaraq satışa buraxılmayanadək ona reytinq almağa borclu deyil, çünki işlənib hazırlanma gedişində oyunun məzmunu əhəmiyyətli dərəcədə dəyişilə bilər.

Reytinq iki hissədən ibarətdir: reytinq nişanından və məzmunun qısa təsvirindən. Reytinq nişanı, adətən, bağlamanın üz tərəfində sol, yaxud sağ aşağı küncdə yerləşir və oyun üçün ən münasib yaş kateqoriyasını müəyyənləşdirir. Məzmunun təsviri qutunun arxa tərəfində, adətən, sol, yaxud sağ aşağı küncdə yerləşdirilir və oyunun məzmunun bəzi elementlərini sadalayır. ESRB reytinqlərinin loqotipində oyunun tövsiyə olunduğu yaş kateqoriyasının adının başlanğıc hərfləri göstərilir. Hazırda aşağıdakı loqotiplərdən istifadə olunur:

  

• "EC" ("Early childhood") – "Kiçik yaşlı uşaqlar"; 
  

• "E" ("Everyone") – "Hər kəs";
  

• "E10+" ("Everyone 10 and older") – "10 yaşdan yuxarı hər kəs";
  

• "T" ("Teen") – "Yeniyetmələr";
  

• "M" ("Mature") – "Yetkin yaşlılar";
  

• "AO" ("Adults Only 18+") – "Yalnız böyüklər";
  

• "RP" ("Rating Pending") – "Reytinq gözlənilir".

  

Əvvəllər mövcud olmuş "K-A" ("Kids to Adults") – "Uşaqdan böyüyədək" reytinqi 1998-ci ildə "E" ("Everyone") ilə əvəz olunub.

Reytinqlər
----------

|  |  |
| --- | --- |
| Reytinq ESRB: EC («Early Childhood»)Reytinq ESRB: EC («Early Childhood») | «**EC**» («**Early childhood**») — «**Az yaşlı uşaqlar üçün**» |
| Reytinq ESRB: E («Everyone»)Reytinq ESRB: E («Everyone») | «**E**» («**Everyone**») — «**Hamı üçün**» |
| Reytinq ESRB: E10+ («Everyone 10 and older»)Reytinq ESRB: E10+ («Everyone 10 and older») | «**E10+**» («**Everyone 10 and older**») — «**10 yaş üzəri**» |
| Reytinq ESRB: T («Teen»)Reytinq ESRB: T («Teen») | «**T**» («**Teen**») — «**Azyaşlılar üçün**» |
| Reytinq ESRB: M («Mature»)Reytinq ESRB: M («Mature») | «**M**» («**Mature**») — «**17 Yaş üzəri**». |
| Reytinq ESRB: AO («Adults Only 18+»)Reytinq ESRB: AO («Adults Only 18+») | «**AO**» («**Adults Only 18+**») — «**Yalnız böyüklər üçün**» |
| Reytinq ESRB: RP («Rating Pending»)Reytinq ESRB: RP («Rating Pending») | «**RP**» («**Rating Pending»**") — «**Reytinq gözlənilir**» |

Xarici keçidlər
---------------

* ESRB Rəsmi sayt (ing.)
* ESRB Reytinqləri (ing.)
* Reytinqlər yetirə qədər vəzifəsini yerinə yetirir?
**dBase** kompüterlər üçün verilənlər bazası ehtiyaclarını ödəmək üçün Ashton Tate tərəfindən buraxılmış inteqrasiya olunmuş verilənlər bazası meneceri olan 4-cü nəsil proqramlaşdırma dili və proqram təminatıdır.

Tarixçə
-------

Orijinal dBase Wayne Ratliff tərəfindən hazırlanmışdır. 1978-ci ildə Reaktiv Sürmə Laboratoriyasında işləyərkən Ratliff CP/M montaj proqramlaşdırma dili ilə kompüterdə istifadə üçün verilənlər bazası yaratdı. Onun burada məqsədi futbol komandalarının matç nəticələrini izləmək olub. O, daha sonra iş yerində biznes proqramı hazırlayıb və onu "Vulcan" adlandırıb.

1980-ci ilin əvvəlində Ashton-Tate-nin müdiri Corc Tate və Ratliff ilə kommersiya müqaviləsi imzaladı. Vulkanın adı "dBase" olaraq dəyişdirildi və proqram çox qısa müddətdə böyük uğur qazandı.

Funksiyalar
-----------

Proqram təminatında böyük və kiçik hərflər arasında heç bir fərq yoxdur və əmrlərin/funksiyaların ilk dörd hərfini yazmaq kifayətdir. Dəyişənlər on hərfdən çox ola bilməz, lakin istəsən daha uzun yazıla bilər; tərtibçi yalnız ilk on hərfi nəzərə alır. dBase güclü tipli bir dil deyil. Dəyişən istənilən sətirdə müəyyən edilə bilər və onun növü istənilən vaxt dəyişdirilə bilər.

dBase sayəsində əvvəllər yalnız böyük kompüter sistemlərində mümkün olan məlumat proqramları indi kiçik kompüterlərə yayıldı. dBase III+ versiyası öz dövrünün əfsanəsinə çevrildi və proqram tərtibatçıları verilənlər bazası məntiqinin inkişafına və ondan geniş istifadə olunmasına böyük töhfə verdilər.
**Şprengel muzeyi** (alman dilində:Sprengelmuseum) — Almaniyanın Hannover şəhərində müasir bədii incəsənət muzeyi.

Tarixi
------

Şprengel muzeyi 1972-ci ildə təşkil olunmuşdur. Muzeydə 1992-ci ildə yenidənqurma işləri aparılmışdır. Şprengel muzeyində 1900-1930-cu illər incəsənəti Pikassonun, Paul Kleenin, Kazimir Maleviçin, Mass Ernestin, Fernan Lejenin, Maks Bekmannın və arxivi 1993-cü ildən Şprengel muzeyində mühafizə və nümayiş olunan Hannover rəssamı Kurt Şvitersin əsərləri ilə təmsil olunur. Sürrealizm, dadizm və ekspressionizm ənənələrini əks etdirən əsərlər muzeydə mühüm yer tutur. 

Şprengel muzeyinin eksponatlarının əsasını Bernard Şprengelin 1969-cu ildə Hannover şəhərinə hədiyyə etdiyi müasir incəsənət əsərlərindən ibarət kolleksiya təşkil edir. Bundan başqa, Bernard Şprengel muzey binasının tikintisinə də köməklik göstərmişdir.

Mənbə
-----

* Dietmar Elger, Ulrich Krempel (Hrsg.): Sprengel Museum Hannover. Malerei und Plastik. Band 1: Text, Band 2: Bestandsverzeichnis, Hannover 2003,
* Vanessa-Maria Voigt: Kunsthändler und Sammler der Moderne im Nationalsozialismus. Die Sammlung Sprengel 1934 bis 1945. Reimer, Berlin 2007,
* Angela Kriesel (Hrsg. für das Sprengel Museum mit Unterstützung des Vereins der Freunde des Sprengel Museum Hannover): Ein Geschenk. Die Sammlung Sprengel, Wallstein, Göttingen 2010,

Xarici keçid
------------

* Официальный сайт
* Kurt and Ernst Schwitters Foundation


1. ↑  .
Təbii yayılması
---------------

Aralıq dənizinin şərq hissəsi və İranda yayılmışdır. Dağıtım sahəsinə Türkiyə və Kipr, Əlcəzairdən  Fələstinə, İordaniyaya, Suriyaya, Ərəbistana, İraqa, Əfqanıstana, Pakistana və Qafqazın bir hissəsi, Orta Asiya və İrandan Hindistana qədər daxildir.

Botaniki təsviri
----------------

Şaxəli tikanlı kolcuqdur, hündürlüyü 50-60 sm-ə çatan, nazik, möhkəm və əyilən budaqlıdır, üzəri konusşəkilli qırmızımtıl tikanlıdır. Cavan budaqlar və yarpaq saplaqları qısa tükcüklüdür. Yarpaqlar uzunsov-ovalşəkilli, uzunluğu 4-6 sm-dir. İkiqat cütlələkvaridir. Yarpaqcıqları xırda, 2,5-5,0 mm uzunluqda və 2 mm-ə qədər enində olub, xətvari, uzunsov formalı, üzəri qısa-tüklü, çox xırda saplaqcıqlarda yerləşir. Salxımları sıx, silindrik, çoxçiçəkli, yarpaqların qoltuqlarında yerləşir, ölçüsünə görə yarpaqlara bərabər və ya onlardan azca qısadır. Kasacığı dairəvi, 5 qısa dişcikli, tacı 4-5 mm-ə qədər uzunluqda olub, solğun və ya açıq sarı rəngdədir. Erkəkcikləri sərbəst, tacdan uzundur. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi iyul-sentyabrda yetişir. Paxlaları yumurtavari, uzunsov, düz və ya əyilmiş, qırmızımtıl-qonur rəngli olub, sonralar şabalıdı-qonura çalır, 4-6 sm uzunluğunda və 2,5 sm-ə qədər enindədir. Toxumları yığcam, dəyirmi, hamar, qonurdur. Yerüstü hissələri çox yavaş böyüyür.
İşıq, istisevən, quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkar, tez böyüyən bitkidir.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkar xırda kolcuqdur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Xəzər sahili, Abşeron, Qobustan, Kür-Araz ovalığı, Lənkəran, Muğanda dağ ətəklərində və şoranlaşmış düzənliklərdə bitir.

İstifadəsi
----------

Meyvəsi, kökü, kök qabığı taninlə zəngindir, tərkibində 5,9% şəkər var, dadlıdır, bəzən xörəkdə istifadə olunur. Çiçəklərdə boyayıcı piqmentlər vardır ki, bundan da ipək boyamasında istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "فوائد وأضرار نبات الينبوت (خرنوب الشوك,غاف مليء) لصحة الجسم والكلى | أعشاب الهيرب ALHERB". أعشاب الهيرب ALHERB | فوائد وأضرار الأعشاب والنباتات والزيوت العطرية (ərəb). İstifadə tarixi: 2023-10-12.

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Prosopis farcta* | 
* Wikidata: Q2113274
* Wikispecies: Prosopis farcta
* APDB: 147782
* ARKive: prosopis-farcta
* EoL: 703106
* EPPO: PRCST
* FoIO: PROFAR
* GBIF: 5358492
* GRIN: 100110
* iNaturalist: 82810
* IPNI: 515819-1
* IRMNG: 10582695
* ITIS: 504619
* IUCN: 19375485
* NCBI: 264982
* Plant List: ild-7661
* PLANTS: PRFA2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:515819-1
* Tropicos: 13046210
* WoI: 345
* WFO: wfo-0000212585

 |
| *Mimosa farcta* | 
* Wikidata: Q39169157
* APDB: 186802
* GRIN: 314600
* IPNI: 507986-1
* IRMNG: 11373531
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:507986-1
* Tropicos: 13036320

 |
**Salnamə** — Azərbaycanda film studiyası.

Tarix
-----

1988-ci ildə xronikal-sənədli, elmi–kütləvi və tədris filmləri birliyinin bazasında yaradıldı. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərir. Sənədli filmlər istehsal edir. Rəhbəri Nazim Hüseynovdur. 1993-cü ildən sonra isə dövlət statuslu müstəqil sənədli filmlər studiyası adlandırıldı.

Hər il dövlət sifarişi ilə 1 film çəkilir. Bundan başqa süjetlər, kinoçarxlar istehsal olunur. Maliyyənin 90 faizini dövlət ödəyir. 3 dəqiqəlik lentlərə xronikal süjetlər çəkilir. İldə 90-100 belə süjet çəkilir (10 min metr). Dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən bu süjetlər Dövlət Arxivinə təhvil verilir. Bu həm də əvvəlki kinojurnalların ənənəsidir. Bu studiyada dövlət sifarişi və sponsor xətti ilə 50-dən artıq sənədli film çəkilib.

Mənbə
-----

* Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 5.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 325-334; 345-359.

Xarici keçidlər
---------------

* Salnamə kanalı — YouTube
**Aleksandr Klumberg** — Estoniyalı yüngül atlet. Aleksandr Klumberg 1924-cü ildə Paris şəhərində baş tutan VI Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalçısıdır.

Həyatı
------

Aleksandr Klumberg 17 aprel 1899-cu ildə Estoniyanın Tallin şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Aleksandr Klumberg birinci dəfə Yay Olimpiya Oyunlarına 1920-ci ildə qatıldı. 1920-ci ildə Yay Olimpiya Oyunlarında nizə atma yarışlarında Aleksandr Klumberg 5-ci, beş növçülük yarışlarında isə 8-ci yeri tutdu. Aleksandr Klumberg növbəti dəfə Yay Olimpiya Oyunlarına 1924-cü ildə qatıldı. O 1924-cü ildə Fransanın Paris şəhərində baş tutan VI Yay Olimpiya Oyunlarının onnövçülük yarışlarında yalnızca Amerika Birləşmiş Ştatlarının idmançılarından geri qalaraq 1924 Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.

Aleksandr Klumberg Daxili İşlər Xalq Komisarlığı tərəfindən 1944-cü ildə həbs edildi. 1956-cı ildə isə azadlığa buraxıldı.

Aleksandr Klumberg 10 fevral 1958-ci ildə 58 yaşında Tallin şəhərində dünyasına dəyişdi.

Xarici keçidlər
---------------

* Aleksandr KLUMBERG

İstinadlar
----------
**Qanlı Kilsə** və ya **Müqəddəs Məryəm Kilsəsi** — İstanbulda yerləşən pravoslav kilsəsidir. İstanbulda Osmanlı dövründə məscidə çevrilməyən və yunanların ibadətinə buraxılan Bizans dövründən qalmış yeganə kilsədir. Fatih səmtində hündür divarlar arxasında olan kilsə ümumiyyətlə ictimaiyyətə açıq deyil.

Tarixi
------

7-ci əsrin əvvəllərində İstanbulun beşinci təpəsində Bizans imperatoru Maurikiosun qızı şahzadə Sopatra və onun dostu Eustolia tərəfindən monastır tikilmişdir, lakin monastır Dördüncü Səlib yürüşündən sonra qurulan Latın İmperiyası dövründə dağıdılıb.

1261-ci ildə şəhər Bizanslılar tərəfindən yenidən ələ keçirildikdən sonra Georgios Akropolitesin qayınatası və VIII Mixailin dayısı İsaakios Doukas, eyni yerdə sadə bir mərtəbəli monastır tikdirmişdi.

1281-ci ildə İmperator VIII Mixayılın qeyri-qanuni qızı və Monqol Elxanlı hökmdarı Abaka Xanın həyat yoldaşı Maria Despina Palaiologina ərinin ölümündən sonra İstanbula qayıdıb. Maria Despina monastır və kilsəni günümüzə gəlib çatan formada tikdirdi və Ktētorissa (qurucu) titulunu aldı. Bu tarixdən etibarən monastır və kilsəyə **Mouchliōtissa** (yunanca "monqolların") ləqəbi verildi.

1453-cü ildə İstanbulun fəthindən sonra kilsə Sultan II Mehmet tərəfindən Fatih məscidinin memarı Christodoulos'un anasına bağışlanmışdı.

Həmçinin bax
------------

* Alman lüteran kilsəsi (Gədəbəy)
* Müqəddəs İohann kilsəsi (Göygöl)
* Alman lüteran kilsəsi (Şəmkir)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bizans İmperiyasının Böyük Strategiyası". 31 May 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 may 2023.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | NLG: 280673 |

* "Müqəddəs Məryəm – mövlud" pravoslav kilsəsi
İzurtu şəhərinin xəritədə yeri
**İzirtu** və ya **İzurtu** — e.ə. IX-VI əsrlərdə mövcud olmuş Manna dövlətinin paytaxtı. Qədim Azərbaycan şəhəri.

Tarixi
------

E.ə. 716-cı ildə Aşşur hökmdarı II Sarqon İzurtunu tutub yandırmışdı. Lakin şəhər tezliklə bərpa olunmuşdu. E.ə. 650-ci ildə Aşşur hökmdarı Aşşurbanipal yenidən İzurtunu zəbt edərək dağıtmışdı.

Haqqında
--------

Tədqiqatçıların fikrincə, İzirtu müasir Ziviyə şəhərinin yaxınlığında yerləşirdi. İzirtu da digər Manna şəhərləri kimi müdafiə xarakterli qalalarla əhatələnmişdi. Şəhərdə iki və üç mərtəbəli binalar, eləcə də məbədlər olub. E.ə. 716-cı ildə Assur hökmdarı II Sarqon İzirtunu tutub yandırmışdı. Lakin şəhər tezliklə bərpa olunmuşdu. E.ə. 650-ci ildə Assur hökmdarı Aşşurbanipal yenidən İzirtunu zəbt edərək dağıtmışdı.

Coğrafiyası və strateji mövqeyi
-------------------------------

Tədqiqatçıların fikrincə İzurtu şəhəri Cənubi Azərbaycanda müasir Ziviyə şəhərinin yaxınlığında yerləşirdi. İzurtu da digər Manna şəhərləri kimi müdafiə xarakterli qala divarları ilə əhatələnmişdi. Şəhərdə iki və üçmərtəbəli binalar, eləcə də, güman edildiyinə görə, məbədlər var idi.

Həmçinin bax
------------

* Manna dövləti

İstinadlar
----------
**Ərzincan döyüşü** (*rus.* Эрзинджанское сражение, *türk.* Erzincan Muharebesi) — 1916-cı ilin iyulunda, Birinci Dünya müharibəsi zamanı Rusiya və Osmanlı imperiyalarında arasında Ərzincanda baş tutmuş döyüş.

1916-cı ilin fevralında Nikolay Yudeniç Ərzurum və Trabzon şəhərlərini ələ keçirmişdir. Trabzon rusları Qafqazda əlavə qüvvələr qəbul etmək üçün liman ilə təmin etmişdi. Ənvər Paşa Vehib paşanın olan 3-cü Orduya Trabzonu geri almağı əmr etmişdir. Vehibin hücumu uğursuz olmuş və general Yudeniç 2 iyuldaəks hücum keçmişdir. Rusların hücumu türklərin rabitə mərkəzi olan Ərzincanı hədəf almışdı. Vehib paşa qoşunlarını geri çəkilməyə məcbur qalmış və yarısı əsir kimi alınmaqla 34,000 əsgəri itirmişdir. Nəticədə, 3-cü Ordu ilin qalan hissəsi üçün təsirsiz hala gəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *A Global Chronology of Conflict*, Volume Four, ed.
2. ↑  David Eggenberger, *An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 b.c. to the Present*, (Courier Dover Publications, 1985), 137.
**SimHash** — Kompüter elmlərində, xüsusilə mətn üzərində olan əməliyyatların sıx olduğu, axtarış mühərriki kimi tətbiqlərdə faylların və ya veb saytlarının bir-birinə olan bənzərliyini tapmaq üçün istifadə edilən alqoritmdir.

Alqoritmə alternativ olaraq klassik hash funksiyaları istifadə edilə bilər. Məsələn iki veb səhifənin ayrı-ayrı hash qiymətləri alınıb bu dəyərləri müqayisə etmək mümkündür. Ancaq simhash alqoritmi, bu üsula görə daha çox sürət və performans təqdim edir.

SimHash alqoritmi, iki faylı bir vektor olaraq görür və bu vektorlar arasındakı kosinusu tapır.

Yuxarıdakı şəkildən də görsəndiyi kimi ayrı-ayrı iki sənədin xüsusi vektor olması vəziyyətində, aralarında cos (x) olaraq göstərilən bir bucaq ilə əlaqə qurulması mümkündür.

Alqoritm, əvvəlcə işlədiyi mətndəki sözlərin ağırlıqlarını (weight) çıxarır və buna görə də sözləri sıralayır.

Sıralanan hər sözə, b uzunluğunda, yeganə (unique) qiymət qaytaran funksiya istifadə olunur. Məsələn hər söz üçün fərqli bir hash qiyməti qaytaran funksiya istifadə edilə bilər.

b ölçüsündəki bir vektorun ağırlıq dəyəri hesablanarkən, hər sözdəki 1 qiyməti üçün +1 və 0 qiyməti üçün -1 dəyəri əlavə olunur.

Son olaraq çıxarılan ağırlıq vektorundakı + dəyərlər 1, 0 və - dəyərlər isə 0 olaraq çevrilir.

Məsələn bir nümünə üzrə izah edək.

"**code org code yazmaq saytıdır**"

Yuxarıdakı mətni alqoritm üzrə işləyək. İlk olaraq hər bir sözün ağırlıq dərəcəsini hesablayırıq.

***Code 2, org 1, yazmaq 1, saytıdır 1***

İndi hər bir söz üçün barmaq izi (fingeprint) yaradırıq. Barmaq izləri yalnız bir sözə məxsus olur. Bu qiymət Hash funksiyalarından yaradılır. Biz sadəlik olsun deyə təsadüfi qiymətlər verəcəyik, amma real tətbiqlərdə təsadüfi ədələrdən istifadə oluna bilməz.

Indi bu ədədləri toplayaq: 

Simhash CəmSimhash Cəm
Alınan nəticəni ikilik koda çevirik və bu bizim simhash qiymətimiz olur.

**1 0 0 1 0 0 1 0**

Fərz edək ki, başqa bir mətn üzərində də eyni bir əməliyyatı aparmışıq və nəticə olaraq

**1 1 0 1 1 1 0 1**

qiyməti almışıq.

Sonda biz hər iki qiyməti bir-biri ilə müqayisə edirik.

Simhash fərqlərSimhash fərqlər
Bu iki simhash qiyməti arasındakı bit fərqi 4-ə bərabərdir. Bu o deməkdir ikinci hash qiymətini çıxardığımız mətn birinci mətnə ("**code org code yazmaq saytıdır**") 4 məsafəsində yaxındır.
**Yorq Baberovski** (24 mart 1961, Radolfsell[d], Konstanz[d]) — alman tarixçisi, stalinizm dövrü ilə bağlı mütəxəsis, Berlin Humboldt Universitetinin Şərqi Avropa tarixi üzrə professoru.

Haqqında
--------

Baberovski Qərbi Almaniyanın Radolfzel am Bodense şəhərində anadan olub. O, katolik və sosial demokrat ailəsində böyüyüb. Onun babası polşalıdır. Babasının əsli Rur hövzəsində yaşayan polşalı azlığa aiddir. 1982-ci ildə Holzminden şəhərində gimnaziyanı bitirib. 1982-1988-ci illər arasında Göttingen Universitetində tarix və fəlsəfə üzrə təhsil alıb. 1988-ci ildə "Rusiya imperiyasının son illərində siyasi məhkəmə" mövzusunda elmi işi müdafiə edərək magistr dərəcəsini alıb.

Frankfurt Universitetinin Şərqi Avropa tarixi seminarlarında elmi işçi kimi işləməyə başlayır. 1993-cü ilin qışında "Avtokratiya və məhkəmə" mövzusunda elmi işi müdafiə edərək doktorluq dərəcəsi alır. 1993-cü ilin yaz ayından etibarən Tübingen universitetinin Şərqi Avropa tarixi İnstitutunda işləməyə başlayır və 2000-ci ilin iyun ayında burada "Qafqazda stalinizm haqqında birmənalılıq axtarışında" adlı habilitasiya elmi işini müdafiə edir. Sonradan bu elmi işinin əsasında "Düşmən hər yerdədir. Qafqazda stalinizm" kitabını nəşr etdirir. Tədqiqatçı kimi Azərbaycanın, Finlandiya və Rusiyanın arxivlərində qorunan sənədlərlə işləyib.

2001-ci ilin aprel ayından etibarən Baberovski Leypsiq Universitetində Şərqi Avropa tarixi üzrə müvəqqəti professor yerini alır. 2002-ci ilin oktyabr ayından isə Berlin Humboldt Universitetinin nəzdində Tarixi araşdırmalar İnstitutunun Şərqi Avropa tarixi kafedrasında professorluq edir. 2004-cü ildən 2006-cı ilin fevral ayına qədər isə professorluqla yanaşı həmin institutun direktor vəzifəsini də icra edir.

Əsərləri
--------

* *Yorq, Baberovski.* "Avtokratiya və Ədalət". Çökən Çar imperiyasında qanunun aliliyi və geriliyin əlaqə 1864—1914-cü illər («Autokratie und Justiz». Zum Verhältnis von Rechtsstaatlichkeit und Rückständigkeit im ausgehenden Zarenreich 1864—1914) (*alm.* ‎). Frankfurt: Klostermann Vittorio GmbH. 1996. 846 səhifə. ISBN 3-465-02832-5.
* *Yorq, Baberovski.* Düşmən hər yerdədir. Qafqazda stalinizm (Der Feind ist überall. Stalinismus im Kaukasus ) (*alm.* ‎). Moskva: РОССПЭН. 2003. 658 səhifə. ISBN 978-5-8243-1435-9.
* *Yorq, Baberovski.* Qırmızı terror. Stalinizmin tarixi (Der Rote Terror: Die Geachichte des Stalinismus) (*alm.* ‎). Moskva: РОССПЭН. 2004. 280 səhifə. ISBN 978-5-8243-0877-8..
* *Yorq, Baberovski.* Hegeldən Fukoya qədər tarixi araşdırma nəzəriyyələri («Der Sinn der Geschichte». Geschichtstheorien von bis Hegel Foucault) (*alm.* ‎). Münhen: C.H.Beck. 2005. 250 səhifə. ISBN 978-3406669170.
* *Yorq, Baberovski.* Yandırılmış torpaq. Stalinin zorakılıq krallığı (Verbrannte Erde: Stalins Herrschaft der Gewalt.) (*alm.* ‎). Moskva: РОССПЭН. 2012. 488 səhifə. ISBN 978-5-8243-1858-6.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Jörg Baberowski // Munzinger Personen (alm.).
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #121811670 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Valqamaa** (est. Valgamaa və ya *Valga maakond*) — Estoniyanın cənubunda vilayət. İnzibati mərkəzi — Valqadır. Əhalisi 31 233 min nəfər, ərazisi isə 2 044 km².

Əhali
-----

Bölgənin Təbii artım səviyyəsi digər bölgələrdə ki kimi aşağıdır. Estonlar əhalinin 82,7 %, ruslar 12,5 %, ukraynalılar 1,5 %, finlər, və digərləri (beloruslar, almanlar, tatarlar, ermənilər v.b.) 3,3 % təşkil edir.

Şəhər və icmalar
----------------

Valqamaanın şəhər və icmaları
Valqamaa 2 Şəhəri və 11 İcmanı özündə birləşdirir.

### Şəhər

* Tırva
* Valqa

### İcma

* Helme
* Hummuli
* Karula
* Otepya
* Palupera
* Puka
* Pıdrala
* Sangaste
* Taheva
* Tılliste
* Iru

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Valqamaa** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Valgamaa portaal
* Valga maavalitsus
* Valga maakond statistikaameti piirkondliku statistika portaalis


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Estoniya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Vladimir Seren-ool** (tuvaca: Владимир Седипович Серен-оол, d. 14 mart 1942 – ö. 14 iyul 1994) - tuvalı məşhur roman yazıçısı.

Həyatı
------

Vladimir Seren-ool 14 mart 1942-ci ildə Tuvanın Uluiq-Hem bölgəsinin Övür-Torqalıq məntəqəsində anadan olmuşdur Torqalıqda 8 illik təhsil görmüş, daha sonra təhsilini Handagaytın orta məktəbində davam etdirmişdir. Ali təhsilini Leninqradda almışdır. Burada Dövlət Teatr, Musiqi və Kinomatoqrafiya İnistitutunu və Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnistitutunu bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Tuvada nəşr edilən tuva türkcəsində qəzet olan "Tıvanın anıyaktarı" qəzetinin redaktorluğunu etmiş, siyasi qəzet olan "Şın" qəzetinin müxbirliyini etmiş, Tuva Sənət-teatr Mərkəzinin işçisi olmuşdur. 1975-ci ildən bəri teatrda ədəbi sahədəki fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1960-cı ildən etibarən ədəbiyyatla maraqlanmağa başlamışdır. "Sıgıt" adlı kitabı 1973-cü ildə nəşr edilmiş, sonra "Solanqı" (1977), "Heelig ister" (1989), "Kan-Kıs" (1991), "Beldir" (1993) adlı kitabları yayımlanmışdır. "Sööskenner çeçektelib turda" adında pyes əsəri 1995-ci ildə onun ölümündən sonra nəşr edilmişdir. Marşak, Moqilevskaya, Moler, Tikomanu, Hacıbekov kimi müəlliflərin nəsr və pyes əsərlərini tuvacaya tərcümə etmişdir. Seren-oolun əsərləri də rusca, xakasca, saxaca, monqolcaya tərcümə edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Badra İrgit

* Şullu Çırqal-ool Sat

* Mengi Oorjak

* Viktor Kök-ool

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vladimir Seren-ool". cultin.ru. 29 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Серен-оол, Владимир Седипович". tuva.asia. 29 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Vladimirin ədəbi fəaliyyəti". tuva.asia. 29 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  Комбу С. С. Серен-оол Владимир Седипович / С.С. Комбу // Тувинская литература : словарь / С.С. Комбу; под ред.: Д.А. Монгуша, М.Л. Трифоновой. - Новосибирск: 2012. səh - 254.

Xarici keçidlər
---------------

* Vladimir Seren-oolu anma günündən
multimedia qalereyası
**Multimedia Qalereyası** - AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda yaradılmış və AMEA-da keçirilən bütün tədbirlərdən çəkilmiş şəkil və video-fayllarının toplanması və saxlanmasını həyata keçirən qalereya.

Yaranma səbəbi
--------------

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) yarandığı dövrdən görkəmli elm xadimlərinin fəaliyyətinin əks olunmamasının səbəbi, foto və s. materialların olmaması və ya kifayət qədər az olmasıdır. 
2003-cü il science.az portalının fəaliyyət göstərməsi ilə AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən müxtəlif tədbirlərdən fotoşəkillər çəkilmişdir. Çəkilən şəkillərin, videomaterialların bulud texnologiyalarında etibarlı şəkildə qorunub saxlanmasına ehtiyac duyulurdu.
AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanmış Multimedia Qalereyası bütün bu resursları toplayaraq lazım olan informasiyanı açar sözlərinin köməyi ilə asanlıqla əldə etməyə imkan yaradır.

Fəaliyyəti
----------

Multimedia Qalereyası AR Prezidentinin elm sahəsinə qayğısını əks etdirən AMEA Rəyasət Heyətinin rəsmi görüşləri, eləcə də AMEA-nın keçirdiyi mötəbər tədbirlərdən materialları özündə əks etdirir. AMEA-nın institut və təşkilatlarında keçirilən konfrans və iclaslar, görüşlər, hesabatlar və s. Multimedia Qalereyasında strukturlaşdırılmış şəkildə toplanır. AMEA-nın institut və təşkilatlarının yeni avadanlıqlarla təchizatını əks etdirən fotomateriallar dövlətin elmə qayğısının bariz nümunəsidir. Qalereya eyni zamanda çoxşaxəli axtarış imkanlarına malikdir. 
Multimedia Qalereyasına ElmTV tərəfindən çəkilmiş videolar yerləşdirilir. Burada AMEA RH və AMEA-nın müxtəlif qurumları tərəfindən keçirilən mühüm elmi tədbirlər haqqında video-informasiya yayımı ətraflı əks olunur.

Fiziki imkanları
----------------

İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun Multimedia Qalereyası böyük yaddaş imkanlarına malikdir. Hal-hazırda 72299-ə yaxın şəkil və 417 videolamaterial yerləşdirilib. Bu resurslar açar sözlərin köməyi ilə asanlıqla əldə olunur. Qalereya adminlər vasitəsilə idarə olunur, materiallar tədbirin adı, məkanı və tarixinə uyğun yüklənir və axtarışı asanlaşdırmaq üçün digər açar sözləri yazılır, şəkil və videolar axtarışa hazır vəziyyətə gəlir. 
İstifadəçilər üçün də açar sözləri vasitəsilə axtardığı materialı əldə etmək mümkündür

İstinadlar
----------

1. ↑  "AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda Multimedia Qalereyası yaradılıb". 2015-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-19.
**Xorvat qoyun iti** (xorv. Hrvatski ovčar) — Xorvatiya ərazisində geniş yayılmış ancaq digər ərazilərdə olduqca az müşahidə edilən cins. Orta ölçülərə malik olan, əsasən qara rəngdə olan cins. Bu cinsin özünə məxsus xüsusiyyəti baş və ayaq nahiyyələrində qısa tükə malik olmalarıdır. Xarici görünüş baxımından Macarıstanda yetişdirilən Mudi cinsinə bənzəyir. Cins XIV əsrdən yetişdirilir.

Qısa məlumat
------------

### Ümumi görünüş

Xorvat qoyun iti orta ölçülərin ən minimumuna malikdir. Rəngi əsasən qara rəngdə olsada sinə və pəncə nahiyyəsində ağ ləkələr vardır. Baş və ayaq nahiyyələrində tüklərin qısa olması onu tülküyə bənzədir. Bədənin digər nahiyyələrində isə uzun və dalğalıdır. Ölçüləri: hündürlüyü 40-50 sm, çəkisi 13-20 kq arası olurBədənin quruluşu onun görünüş baxımından 10% iri görünməsinə səbəb olur. Son dövrlərdə isə ölçülərinin artması müşahidə edilir. Bu isə onların əziyyətsiz həyat sürməsi və yaxşı qidalası ilə əlaqədardırlar. Onların quyruqlarını adətən qısa olaraq kəsirlər.

Yetkin fərdlər əmrlərə tabe olan, enerjili, insanla dosluq quran və ona sədaqətlə tabe olan canlıdır. Xəstəliyə davamlı və sağlam olurlar. Saxlamaqlarına çoxlu məsrəf sərf olunmur. Sürünün qorunması üçün istifadə olunsada, həyətyanı sahələrin qorunmasında belə,istifadə oluna bilir.

Təlimi
------

Xorvat qoyun itinin saxlanması üçün aktiv həyat sürməsi vacibdir. Bu itlər təlimləri baxımdan istənilər it idmanı yarışlarında iştirak edə bilirlər. Diqqətə layiq hərəkətlər sayəsində sahibinə daha çox tabe olur. İt ləqəbləri asanlıqla yaddında saxlıya bilirlər.

Xorvat qoyun itinin balası
Əvvəllər bu itlər əsasən donuzların palıd meşələrində otarılmasına xidmət göstərirdi. Sənədlərdə göstərilir ki, itlər bəzən at arabalarının dartılmasında istifadə edilirdi. Onlar sürünün önündə onu istiqamətləndirirlər. Onların dişləməsi nadir hallarda müşahidə edilir. Təlim görmüş itlər insanların əmrinə tabe olaraq aqressiv və səs-küylü ola bilir. 3-4 aylığında sürünü otaran itlərə qoşulur. 6 aylığında isə tamamən sərbəstləşir.

Hər zaman sahibinin ardınca gedərək əmr gözləyir. Onlar sanki sabinin gözlərinə baxaraq demək istəyirlər ki, *Sonra nə?. Onların qədimdən Sloveniyada istifadə edildiyi ehtimal edilir. Sonradan isə onların əkinçiliyə keçmələri ilə Xorvatlar tərəfindən istifadə edilmişdir.*

Tarixi
------

Xorvat qoyun iti ilk əvvələr xalq seleksiyası sayəsində Sloveniyada yetişdirilmişdir. Onlar haqqında ilk yazılı məlumat «Canis pastoralis croaticus» adı ilə 1374-cü ildə xatırlanır.

Sistematik seleksiya isə Stepan Romiçev tərəfindən 1935-ci ildə Coyakov şəhərində aparılır. 1969-cu ildə isə Beynəlxalq Kinoloji Cəmiyyət tərəfindən müstəqil növ olaraq qəbul olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Standart № 277 (Xorvat qoyun iti) от 04.06.1996 Arxivləşdirilib 2012-09-14 at the Wayback Machine  (rus.)
2. ↑  Hrvatski Ovčar Homepage Arxivləşdirilib 2009-04-15 at the Wayback Machine  (xorv.)

Mənbə
-----

* ZooKlub: Xorvat qoyun iti  (rus.)
* Dog Breed Info Center: Croatian Sheepdog  (ing.)
**Tofiq Balo oğlu Vəkilov** (1929, Naxçıvan – 6 oktyabr 1967, Bakı) — Ordubad rayonunun infrastrukturunun inkişafında kəndlərin elektrikləşdirilməsində xüsusi rol oynayıb.

Həyatı
------

Tofiq Vəkilov 1929-cu ildə Naxçıvan şəhərində doğulub. Naxçıvanda tibb məktəbini bitirdikdən sonra iki il tibb sahəsində çalışıb. 1949–1953-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Xalq Təsəsrrüfatı İnstitutunu bitirib. Bir müddət Naxçıvan MSSR plan komitəsində məsul vəzifədə işləmişdir. 1962–1964-cü ildə Ordubad rayon Partiya Komitəsinin Birinci katibi vəzifəsində çalışıb. 1964–1967-ci illərdə Naxçıvan şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin edilib. 1967-ci ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin katibi vəzifəsinə təyin edilib. Xəstəliklə əlaqədar bir müddət Bakıda Respublika Müalicə Komissiyasında müalicə alır. 6 oktyabr 1967-ci ildə 38 yaşında dünyasını dəyişib. Naxçıvan şəhər qəbiristanlığında dəfn edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Görkəmli dövlət xadimi TOFİQ BƏY VƏKİLOV". Avrasiya.Net (rus).
2. ↑  "Görkəmli dövlət xadimi TOFİQ BƏY VƏKİLOV » FACT-INFO.AZ". FACT-INFO.AZ (az.).
3. ↑  "Ermənilərlə döyüşmüş Vəkilovlar nəsli". www.anl.az.
4. ↑  "Andranikə qarşı vuruşan Balo bəy Vəkilov". Axar.Az (az.). 5 fevral 2022.
5. ↑  "Ermənilərə qarşı vuruşan mücahid – İsmayıl bəy Vəkilov kimdir?" (az.). 18 sentyabr 2023.
**Mixay Çiksentmixayi** (*ing.* Mihaly Csikszentmihalyi [ˈmiːhaɪ ˌtʃiːksɛntməˈhaɪ.iː]) — macar əsilli amerikalı psixoloq, psixologiya üzrə professor, Çikaqo Universitetində keçmiş fakültə dekanı. Xoşbəxtlik, yaradıcılıq və subyektiv rifahla bağlı araşdırmaları ilə məşhurdur, lakin ən çox bir neçə onilliklər ərzində öyrəndiyi "axın" ideyası ilə tanınır.  Çiksentmixayi bir çox bestsellerlərin, jurnallar və kitablar üçün 120-dən çox məqalənin müəllifidir, onların bir çoxu müxtəlif dillərə tərcümə edilmişdir. O, psixologiya və bizneslə bağlı bir neçə sahədə dövrümüzün ən çox istinad edilən psixoloqlarından biri hesab olunur.

Yaradıcılığı
------------

*"Axın: Optimal təcrübə psixologiyası" (Flow: The Psychology of Optimal Experience) əsərində* Çiksentmixayi oxucuları insanların xüsusi **axın vəziyyətində** - insanın fəaliyyət və situasiya ilə tam vəhdətdə olan dzen vəziyyətində olanda ən xoşbəxt olduqları nəzəriyyəsi ilə tanış edir. Axın vəziyyəti, insanın etdiyi işdə tamamilə iştirak etdiyi daxili motivasiyanın optimal vəziyyəti hesab edilə bilər. Bəzi ehtiyaclar, o cümlədən əsas ehtiyaclar ümumiyyətlə nəzərə alınmadıqda, yəqin ki, hər kəs azadlıq, sevinc, tam məmnunluq hissi ilə xarakterizə olunan bu hissi yaşamışdır. Belə vəziyyətdə insan vaxtı, aclığı, ictimai rolunu və s. unudur.

Wired jurnalına verdiyi müsahibədə Çiksentmixayi axını belə təsvir edir:

> 
> Fəaliyyətdə tam şəkildə iştirak etməkdir. Eqo uzaqlaşır. Vaxt uçur. Hər bir fəaliyyət, hərəkət, düşüncə əvvəlkindən irəli gəlir, sanki caz ifa edirsən. Bütün varlığınız iştirak edir və siz bacarıqlarınızdan bütün hüdudları qədər istifadə edirsiniz.
> 
> 

Axın vəziyyətinə nail olmaq üçün vəzifənin mürəkkəbliyi ilə subyektin bacarığı arasında tarazlıq tapmaq lazımdır. Vəzifə çox asan və ya çox çətin olarsa, axın vəziyyətinə nail olmaq mümkün deyil.

Axın vəziyyəti də bir növ diqqəti fokuslayır; Müşahidə edilmişdir ki, şüurlu meditasiya, yoqa və döyüş sənətləri insanın axın vəziyyətinə nail olmaq qabiliyyətini yaxşılaşdırır. Qısaca olaraq, axını diqqətin, motivasiyanın və situasiyanın bir növ məhsuldar harmoniya və ya əks əlaqə yaratmaq üçün bir araya gəldiyi bir vəziyyət kimi təsvir edilə bilər.

> 
> Diqqət o qədər mükəmməlləşir ki, vaxtı, öz bədənimi, ətraf mühiti, başqa insanları unuduram. Əllərimdən başqa heç nədən xəbərim olmur. (Csikszentmihalyi, 1975)
> 
> 

> 
>

Həmçinin bax
------------

* Pozitiv psixologiya
Pornoaktrisa Culiya Enn, MILF janrında 
**MILF** (milfa) (*ing.* «**M**other **I'**d **l**ike to **f**uck.»: *azərb.* mənim sikişmək istədiyim ana‎)   qısaltma (abbreviatura) və ümumi danışıqda (jarqon) vulqar ifadədir.

İstifadəsi
----------

MILF cinsi cəhətdən cəlbedici yetkin qadına, adətən uşaq dünyaya gətirən qadına aiddir. Sözün düzgün mənasında, sözügedən qadın cazibədarlığını bildirən kişiyə ana olmaq üçün kifayət qədər yaşlı olmalıdır. Termin "Amerikan piroqu "(1999)  filmi sayəsində məşhurlaşdı, baxmayaraq ki, abbreviatura özü əvvəllər yaranıb: söz artıq bir neçə ildir ki , internetdə dolaşırdı, bu ifadə əvvəllər filmdə eşidilirdi. "Bill və Tedin inanılmaz macərası "( 1989 ).

MILF əvvəlcə 35-55 yaş arası qadınlara istinad etsə də, 2010-cu illərin porno sənayesində bu imiclə iyirmi beş və daha gənc modellərə rast gəlmək qeyri-adi deyil  .

MILF obrazı ənənəvi qadınlıq ideyalarına meydan oxuyur və pornoqrafiya tədqiqatçıları bunu qadın obrazının stereotipinə qarşı bir oyun hesab edirlər  .

İstinadlar
----------

1. ↑ . /.
2. 1 2 . /.
3. ↑  An example of 1995 internet usage of 'MILF' predating *American Pie*.
4. ↑  Adult FYI, 2016
5. ↑  Musser, 2018
**Akif Əmənov** (12 aprel 1942, SSRİ – 25 iyun 2021) — SSRİ dönəmində tanınmış neftçi, buruq ustası, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Hindistanın fəxri vətəndaşı, 4 çağırış (20 il) Azərbaycan SSR Ali Sovetinin, SSRİ xalq deputatı.

Həyatı
------

SSRİ dönəmində tanınmış neftçi, buruq ustası, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Hindistanın fəxri vətəndaşı Akif Əmənov 4 çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin, eləcə də SSRİ xalq deputatı olub.

O, 1991-ci ildə SSRİ xalq deputatı statusunda o vaxtkı hakimiyyət tərəfindən təzyiqlərlə üzləşərək Naxçıvanda yaşayan Heydər Əliyevin görüşünə gedib. Mərhum prezident ona bildirib ki, A. Əmənovu ikinci dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına təqdim etmək istəyibmiş.

2002-ci ildən A. Əmənov prezident təqaüdçüsü olub. Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə ona Bakı şəhərində üç otaqlı mənzil bağışlanıb.

2010-cu ildə Milli Məclisə seçkilərdə iştirak etmək üçün Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Akif Əmənov namizədliyini irəli sürmüşdür. Adlı–sanlı buruq ustası A. Əmənov 46 saylı Şirvan seçki dairəsi üzrə sənədlərini DSK-ya təqdim edərək imza vərəqələri götürüb. A. Əmənov kampaniyaya bitərəf kimi qoşulmuşdur.

Akif Əmənov 25 iyun 2021-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ƏMƏNOV Akif Mәmi oğlu". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
2. ↑  "Sağlığında başdaşı sifariş edənlər". 2021-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.
3. ↑  "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı deputatlığa namizədliyini irəli sürüb". 2013-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-31.
4. ↑  "Akif Əmənov vəfat edib". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-07.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Əhməd Kərəm oğlu Muxtarov** (5 fevral 1951, Malbinəsi, Yevlax rayonu) — Hacıqabul rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Ə. Muxtarov 05 fevral 1951-ci ildə Yevlax rayonu Malbinəsi kəndində anadan olub. 1967-ci ildə Yevlax rayonunun Malbinəsi kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1968-ci ilin yanvar ayından 1968-ci ilin sentyabr ayına kimi Yevlax Neftbazasında operator işləmişdir. 1968-ci ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun əyani şöbəsinə daxil olmuş və 1972-ci ildə həmin institutun uçot-iqtisad fakültəsini bitirmişdir. 1972-ci ilin sentyabr ayından 1972-ci ilin noyabr ayına kimi Yevlax şəhər Qarışıq Mallar Ticarəti İdarəsinin Şəhər ictimai iaşə idarəsində mühasib vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ilin noyabr ayından 1973-cü ilin noyabr ayına kimi Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

Siyasi-İctimai fəaliyyəti
-------------------------

1974-cü ildə Yevlax şəhər Qarışıq Mallar Ticarəti İdarəsinin Şəhər ictimai iaşə idarəsində mühasib, 1974–1980-ci illərdə Yevlax birləşmiş Mülkü hava dəstəsində pullu komsomol komitəsinin katibi, Yevlax şəhər komsomol komitəsində Komsomool Təşkilatları şöbəsinin müdiri, Yevlax şəhər Komsomol Komitəsinin katibi və ikinci katibi vəzifələrində işləmişdir. 1980–1981-ci illərdə Yevlax rayonunun Xaldan mal-qara kökəltmə sovxozunda azad partiya komitəsinin katibi vəzifəsində işləmişdir. 1981–1983-cü illərdə Bakı Partiya məktəbində əyani təhsil almışdır. 1983–1991-ci illərdə Yevlax rayon XDS İcraiyyə Komitəsində İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini – rayon plan komissiyasının sədri, 1991–1992-ci illərdə Yevlax şəhər İcra Hakimiyyətində sənaye-nəqliyyat şöbəsinin müdiri, 1992–1995-ci illərdə Yevlax şəhər Xalq Deputatları Sovetində təlimatçı, 1995–1997-ci illərdə Yevlax şəhər İcra Hakimiyyətində iqtisadçı, 1997–2000-ci illərdə Azərittifaqın Yevlax rayon İstehlak Cəmiyyəti İdarə Heyətinin sədri, 2000–2005-ci illərdə Yevlax rayon İcra Hakimiyyəti başçısının sosial-iqtisadi məsələlər üzrə müavini, 2005–2006-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin "Azərdənizneftinşaat" trestində müdir müavini vəzifəsində işləmişdir.

2006-2019-cu illərdə il Hacıqabul Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb.

İstinadlar
----------



| ⛭Hacıqabul rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR |  |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Əlibala Hüseynov (–1992)
* Hüseynxan Vəliyev (1992–1993)
* Ağababa Qasımov (1994–2000)
* Firudin Babayev (2000–2006)
* Əhməd Muxtarov (2006–2019)
* Rüstəm Xəlilov (2019–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Hacıqabul rayonu 24 aprel 1990-cı il tarixində keçmiş Qazıməmməd rayonu ərazisində yaradılmışdır..* |