recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**2020-ci il Rusiyada Konstitusiya Referendumu** - 25 iyun və 1 iyul tarixləri arasında keçirilir. Koronavirus pandemiyasına görə bir dəfə təxirə salınan ümumxalq səsverməsi seçicilərin sağlamlıq təhlükəsizliyi nəzərə alınaraq, həftə ərzində və ölkə tarixində ilk dəfə olaraq onlayn formada keçirilir.

Ümumxalq səsverməsinin qəbul olunması üçün 50 faizdən çox seçici fəallığı tələb olunmur. Bu seçkilərdə Rusiya əhalisi paket formada, yəni, təklif olunan bütün dəyişikliklərə birdəfəlik səs verir. Buna səbəb isə mövcud konstitusiyaya 200-dən çox dəyişikliyin edilməsi və hər bir düzəlişə ayrıca olaraq səsvermənin texniki cəhətdən mümkün olmadığı göstərilir. Konstitusiyaya dəyişikliklərdə Rusiya qanunvericiliyinin beynəlxalq qanunvericilik üzərində üstünlüyü, Rusiya xalqı və tanrı barədə anlayışlara düzəlişlər, eləcə də hazırkı ölkə Prezidentinin növbəti müddətə seçilmək imkanı nəzərdə tutulur.

Dəyişikliklər
-------------

2020-ci ildə Federal Məclisə göndərdiyi mesajda Putin ölkənin Əsas Qanununa bir sıra dəyişikliklər təklif etdi. Sonradan təkliflər xüsusi yaradılmış işçi qrupu tərəfindən işlənib hazırlanandan sonra prezident müvafiq qanun layihəsini Dövlət Dumasının müzakirəsinə təqdim etdi. Mövcud Konstitusiyaya 171 dəyişiklik edilməsi planlaşdırılır. Təklif edilən dəyişikliklərə əsasən konstitusiyada prezidentlik müddətinin "sıfırlanması", yəni düzəlişlərin qüvvəyə minməsindən sonra indiki prezidentin də yenidən namizədliyini irəli sürməsi imkanının yaradılması (bu isə o deməkdir ki, Putin 2024-cü ildən sonra yenidən iki müddət, yəni 12 il prezident ola biləcək) nəzərdə tutulur.

Nəticə
------

Protokolların 100% emal olunduqdan sonra ümumi seçici fəallığının 67,97% təşkil etdiyi müəyyənləşib. Seçicilərin 77,92%-i (təxminən 58 milyon rusiyalı) dəyişikliklərin lehinə, 21,27%-i (təxminən 16 milyon nəfər) isə əleyhinə səs verib. Vladimir Putin 3 iyul tarixində ölkə konstitusiyasına dəyişikliklər edilməsi barədə fərmanı imzalayıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rusiyada konstitusiya dəyişdirilir". 2020-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.
2. ↑  "Rusiyada konstitusiya dəyişir - Putin qərarı imzaladı". 2020-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.
3. ↑  "Putinin 2036-ci ilə qədər hakimiyyətdə qalmasının yolu açılır". 2020-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.
4. ↑  "Putin konstitusiyaya dəyişikliklər haqqında fərmanı imzaladı". 2020-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.
Kosovo
Kosovo faydalı qazıntılar baxımından zəngin bir ölkədir. 1980-ci illərə qədər Kosovoda ağır sənaye inkişaf etmişdi. Belə ki, çoxsaylı mədən ocaqlarına əlavə olaraq, xammal emalı zavodları da var idi. Slobadan Miloçeviçin hakimiyyəti dönəmində sənayeyə demək olar investisiya qoyulmamış, Kosovo müharibəsi isə təsərrüfat sahələrinə ağır zərbələr vurmuşdur. İndiyə qədər qeyri-müəyyən hüquqi vəziyyətə görə istehsalda nəzərəçarpacaq dərəcədə bərpa yoxdur. Bircə qonur kömür hasilatında yerli tələbatla əlaqədar olaraq artış vardır. Birləşmiş Millətlər Təşçkilatının hesabatına görə hasilat sahəsinin dirçəldilməsi 35 000 yeni iş yerinin açılmasına səbəb ola bilərdi. Malik olduğu xammalla Kosovo özünü hələ 1000 il belə təmin edə bilər (indiki tələbatla).

Kosovoda əsasən qurğuşun, sink, nikel və qonur kömür kimi faydalı qazıntılar vardır. Bununla yanaşı ölkədən Gümüş, Qızıl, Kobalt, Alüminium, Kadmium, Dəmir, Maqnezit və Xrom da çıxarılır.

Yataqlar
--------

### Kömür

Kosovada kömür növlərindən ən çox yayılmış olanı qonur kömürdür (yumşaq qonur kömür). Kosovoda qonur kömür hövzəsi şimalda Kosovo Mitrovisasından cənubda Kaçanikə qədər uzanır. Kükürd konsentrasiyası 0,8 % -ə qədər, suyun tərkibi isə 45%-dir. Hövzədə kömür ehtiyatının 11,5 milyard ton, bərpa olunan isə — 8,8 milyard ton.

Metohiya hövzəsində olan kömür demək olar ki, Kosovo hövzəsində olduğu kimidir. Onun ehtiyatları 2,7 milyard tondur. Bərpa edilə bilən 1,5 milyard ton. Qonur kömür Dreniçi hövzəsində belə vardır. Onun ehtiyatları 500 milyon ton olaraq qiymətləndirilir.

### Qurğuşum, Sink, Gümüş

Qurğuşun, sink və gümüş mədənciliyinin ən böyük ehtiyatları Trepçadadır (*Stan Terq*).

| Şaxtalar | Ton | Gl% | Zn% | Ag i/t |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Belo Brdo | 1 340 000 | 6,59 | 5,74 | 97,4 |
| Srnas | 1 648 000 | 7,57 | 2,93 | 102,0 |
| Stan Terq | 432 000 | 5,10 | 2,21 | 80,5 |
| Xayvaliya | 723 000 | 9,65 | 18,26 | 126,4 |
| Artana - Novo Brodo | 2 700 000 | 4,43 | 5,42 | 140,6 |
| Ümumi | 6 843 000 | 6,20 | 6,04 | 117,6 |

### Nikel, kobalt, dəmir

Kosovonun nikel-kobalt filizi dağıntı qabığında yerləşir.

| Şaxta | Ton | Ni% | Co% | Fe2O3% |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Duşnaya | 6 350 000 | 1,29 | 0,05 | 24,29 |
| Suke | 630 000 | 1,36 | 0,06 | 30,56 |
| Qllavisa | 6 240 000 | 1,55 | 0,05 | 21,53 |
| Ümumi | 13 220 000 | 1,42 | 0,05 | 23,29 |

### Boksit

| Şaxta | Ton | Al2O3% | SiO2% | TiO2% | Fe2O3% |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Qrebnik | 1 700 000 | 49,00 | 2,25 | 1,50 | 27,50 |

İstinadlar
----------

1. 1 2  Kosovonun qızıl dağları Arxivləşdirilib 2017-11-07 at the Wayback Machine // srpska.ru

Mənbə
-----

* "Kosovo Mining Journal" (PDF). beak.de. 2010. 2011-07-18 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-03.
**Alaverdi monastırı** (*gürc.* ალავერდის მონასტერი), **Alaverdi kafedral kilsəsi**, **Alaverdi kilsəsi** – Şərqi Gürcüstanda, Kaxeti ölkəsindəki Axmeta şəhərindən 25 km məsafədə, Axmeta bələdiyyəsi ərazisində yerləşən və Gürcü pravoslav kilsəsinə aid olan gürcü monastır kompleksi. ХI əsrdə Kaxeti xorepiskopu III Kvirike(fr) (1010 – 1037/38-ci illərdə hakimiyyətdə olub) köhnə Müqəddəs Georgi kilsəsinin yerində tikdirmişdir. Bəzi hissələri VI əsrə aiddir.

Kilsənin hündürlüyü 50 m-ə yaxındır, daxili məkanın hündürlüyü 42 m-dən yüksəkdir. Tbilisidəki Müqəddəs Üç Üqnum kilsəsinin(ru) tikilməsinə (1995-2004) qədər Gürcüstandakı ən hündür kilsə idi.

Monastırda XV əsrə aid rəsimlər zamanəmizədək qorunub saxlanılıb.

Alavedi kilsəsi UNESCO-nun "Beynəlxalq İrs" siyahısına daxil eidlmək üçün təqdim edilib.

Monastırın əsası nə vaxtsa Antioxiyadan gəlmiş və o vaxtlar Ay məbədində ibadət edən bütpərəslərin dini mərkəzi olmuş kiçik Alaverdi kəndində məskunlaşmış suriyalı rahib İosif (Yoseb, Amba) Alaverdeli tərəfindən qoyulub.

Müasir dövrdə monastır Gürcüstanda ildə bir dəfə keçirilən dini "Alaverdoba" bayramındındə, diqqət mərkəzinə çevrilir. Monastır dünyanın ən köhnə çaxır regionunda yerləşir və burada monarxlar "Alaverdi monastırı" adlanan öz xüsusi növ çaxırlar hazırlayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Alaverdi Cathedral — UNESCO World Heritage Centre/". 2019-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-06.
2. ↑  "I Am Wine: Alaverdi Monastery Cellar". 2012-05-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-06.
**Əminə Yusifqızı** — əməkdar jurnalist, "Kür" qəzetinin baş redaktoru.

Həyatı
------

Əminə Yusifqızı 1 iyun 1951-ci ildə Yevlax rayonunda doğulub.

2 övladı, 6 nəvəsi, 1 nəticəsi var.

Təhsili
-------

1970–1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin əyani şöbəsində təhsili alıb

Əmək fəaliyyəti
---------------

Təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan KP MK-nın təyinatı ilə Yevlaxda çıxan "Təşəbbüs" qəzetində (sonrakı adı "Kür") jurnalist fəaliyyətinə başlamışdir. Əvvəlcə ədəbi işçi, sonra şöbə müdiri işləmiş, 1991-ci ildən indiyəcən isə "Kür" qəzetinin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərir.

Respublika mətbuatında uzun illər səmərəli fəaliyyətinə görə "Qızıl qələm" mükafatına (1982), 2 dəfə H.B.Zərdabi adına (1993–2001), Məhsəti Gəncəvi adına (1995) mükafatlarına layiq bilinib. 1991-ci ildə respublikanın əməkdar jurnalisti fəxri adını almış, 2005-ci ildə isə ölkə başçısının daha bir sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2012-ci ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasının təsis etdiyi Ali Media Mükafatının da sahibidir.

Çalışdığı müddətdə dəfələrlə keçirilən fərdi jurnalist yazıları müsabiqələrində qalib olmuşdur, fəaliyyəti çoxsaylı diplom və fəxri fərmanlara layiq bilinmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı yanında Şura üzvüdür.

65 Yevlaxlı şəhidin həyat və döyüş yolundan bəhs edən "Zəfər Fədailəri" adlı kitabı 2021-ci ildə, "Biz vətən üçün doğulduq" kitabı isə 2022-ci ildə nəşr olunmuşdur. 

2009-cu ildən 2021-ci ilə qədər Yeni Azərbaycan Partiyası Yevlax rayon təşkilatı Qadınlar Şurasının sədri işləyib

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan mətbuat işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-09.
**Əminə burnu** (bolq. Емине) — Qara dənizin Bolqarıstan sahillərində yerləşən burun. Burun Stara Planina silsiləsinin sonucunu təşkil edir. Üstəlik Dvoynisa və Haciyska çaylarının su ayrıcısı yolunu oynayır. Burun Bolqarıstanın Qara dəniz sahillərini iki yerə bölür:Şimai və Cənubi Qara dəniz sahili.

Təsviri
-------

Əminə burnu 60 metrlik bir qaya parçasıdır. Üstəlik dəniz daxilinə su altı və üztü qayalarla 250 m məsafədə daxil olur. Bu səbəbndən ərazi gəmilər üçün olduqca təhlükəlidir. Burada mayak fəaliyyət göstərir.

Yerləşməsi
----------

Əminə burnu Varnadan 79 km cənubda, Burqasdan isə 54 km şimalda, Obzordan 14 km cənubda yerləşir.

Turistik maşrutlar
------------------

1976-ci ildən qoruq elan edilmişdir. Burunda Avropa E-3 piyada maşrutu bitir.

Mənbə
-----

* Наследството на България Arxivləşdirilib 2019-04-23 at the Wayback Machine
* Fotolar Arxivləşdirilib 2010-01-04 at the Wayback Machine
* Əminə burnu — təbiət gözəllikləri Arxivləşdirilib 2014-08-12 at the Wayback Machine
**Daxili Kartli diyarı** (*gürc.* შიდა ქართლის მხარე) — Gürcüstanın doqquz ən böyük inzibati vahidindən (mxaresindən) biridir. Tarixi Kartli bölgəsinin şimal-qərb hissəsini təşkil edir. İnzibati mərkəzi Qori şəhəridir. İç Kartli ərazisinin təxminən 20%-i hal-hazırda Cənubi Osetiya respublikasının nəzarəti altındadır.

İnzibati bölgüsü
----------------

Daxili Kartli rəsmi olaraq beş bələdiyyədən ibarətdir:

* Cava bələdiyyəsi, hal-hazırda tamamilə işğal altındadır
* Xaşuri bələdiyyəsi
* Kareli bələdiyyəsi (keçmiş Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin Znauri rayonunu da əhatə edir), qismən işğal altındadır
* Kaspi bələdiyyəsi
* Qori bələdiyyəsi (keçmiş Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin Tsxinvali rayonunu da əhatə edir), qismən işğal altındadır

Coğrafiyası
-----------

Şimalda dağlıq, cənubda isə düzənlik ərazilərdən ibarət olan İç Kartli keçmişdə Zena-Sopeli adıyla da tanınırdı. Düzənliklər, yaylaq və qışlaqların bolluğu, on bir iri çayın (o cümlədən Kür və Araqvinin) buradan axması İç Kartlidə tarixboyu maldarlıq və əkinçilik üçün əla şərait yaratmışdır. Böyük əhəmiyyəti olan tarixi Araqvi ticarət yolu da məhz bu bölgədən keçirdi.

Tarixi
------

Gürcüstan çarlığının monqol basqınına məruz qalmasından sonra İç Kartli şərqi gürcü Kartli çarlığının tərkibində qalmışdır. XIV–XVI əsrlərdə feodal təfriqə nəticəsində müxtəlif sərkərdə dəstələri tərəfindən idarə edilən vahidlərə (eristavlıqlara) bölünmüşdür, lakin sonralar yenidən Kartlinin tərkibinə qayıtmışdır.

Əhalisi
-------

Cənubi Osetiyanın işğalında qalan ərazini çıxmaqla İç Kartlinin əhalisi 2014-ci ilin qeydiyyata alınmasına əsasən 263.382 nəfərdir. Onların çoxsu etnik gürcülər (249.479 nəf. və ya 94,7%), azı isə azərbaycanlılar (5.501 nəf. və ya 2,1%), osetinlər (4.668 nəf. və ya 1,8%), ermənilər (2.072 nəf. və ya 0,8%), ruslar (758 nəf. və ya 0,3%) və digərləridir.

Osetinlər tarixən şərtli olaraq Trialeti Osetiyası adlı bölgədə yaşayıblar, lakin Cənubi Osetiya münaqişəsi nəticəsində böyük qismi bu ərazini tərk etmişdir. Azərbaycanlılar Kaspi (5 kənd) və Qori (2 kənd) bələdiyyələrində sıxca, Kareli bələdiyyəsində isə gürcü və osetinlərlə qarışıq yaşayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ethnic composition of Georgia 2014". 2018-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-03.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Gürcüstan Gürcüstanın inzibati bölgüsü |
| --- |
| Muxtar respublikalar | 
* Abxaziya1
* Acarıstan

 | Gürcüstanın regionları |
| Regionlar | 
* Quriya
* İmereti
* Kaxeti
* Kvemo-Kartli
* Msxeta-Mtianeti
* Raça-Leçxumi və Aşağı Svaneti
* Sameqrelo-Yuxarı Svaneti
* Samtsxe-Cavaxeti
* Şida Kartli

 |
| Xüsusi statuslu şəhər | 
* Tbilisi (paytaxt)

 |
| Digər | 
* Cənubi Osetiya1

 |
| 1 *De-fakto* müstəqil (bax: Abxaziya, Cənubi Osetiya) |
Qırğız manasçı
**Şifahi ənənə** — məlumatların insan doğulan gündən başlayaraq, yaddaşdan köçürülməsi, uyğun dəyişiklik metodları ilə şifahi olaraq nəsildən-nəslə ötürülməsidir. Müəyyən bir performans tərzi (oxuma, hekayə izahı) tələb edir.

Yazı icad edilməzdən əvvəl ictimai təcrübə, keçmişə dair biliklər və ilk sənət əsərləri saxlanılaraq nəsildən-nəslə ötürülürdü. Dastanlar, əfsanələr, rəvayətlər, şəcərə siyahıları şəklində şifahi tarix qədim xalqların tarixi şüurunun ən erkən forması idi.

Şifahi ənənəyə tarixi əfsanələr, qəhrəmanlıq əfsanələri, tarixi nəğmələr, xalq dastanları daxildir.

Xalq yaradıcılığı nümunələrinin nəsildən-nəslə ötürülməsi prosesində əksər hallarda digər janrlara məxsus folklor mətnlərindən götürülmüş motivlərdən və bədii vasitələrdən geniş istifadə olunur. Bu, reallıqdan xeyli dərəcədə uzaqlaşmaya səbəb olsa da, yeni motiv və vasitələrin əlavə edilməsi nəticəsində reallıqda baş verən hadisələr xalq təxəyyülü ilə zənginləşir. Bu isə folklor mətninin təsir gücünü daha da artırır.

Şifahi ənənə yazının gəlişi ilə əhəmiyyətini itirmədi. Əksinə, antik dövrdə və orta əsrlərdə hər yerdə rast gəlinən şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələri salnamə və tarixi hekayələrin tərtibində mənbə kimi istifadə edilməyə başladı.

Şifahi ənənə dinlərin inkişafında da böyük rol oynamışdır. Qədim mədəniyyətlərdə, bir qayda olaraq, bəzi mətnlər sadəcə yazıya tabe deyildi. Məsələn, yəhudi dinində, ravvin Yehuda ha-Nasidən əvvəl Tanax  haqqında fikir bildirmək qadağan edilmişdi.

Mətnin yazılması, dəyişikliklərin qadağan olunmasını nəzərdə tutan "kodlaşdırma" ilə eyni idi. Bu səbəbdən qeyd olunanların — mövcud yazılı mətnlərin əhəmiyyətinin itirilməməsi üçün şərhlərin şifahi qalması lazım idi.

Şifahi ənənədə, yazılı ənənə üçün xarakterik olan mətnin ötürülməsinin bəzi üsulları yarana bilər, məsələn, mətnin məzmununu saxlayaraq yeni variantlar əlavə edilə bilər. Bu zaman mətn, şüursuzca mənimsənilməməli, xüsusi olaraq əzbərlənməlidir. Bu qayda ilə dualar əzbərlənir, dini ayinlər icra edilir.

Həmçinin bax
------------

* Epos
* Folklor
* Hədis
* Ravvin

İstinadlar
----------

1. ↑  *Макс Фасмер.* "Раввин". Этимологический словарь Макса Фасмер. 2021-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-25.
2. ↑  Раввин — статья из Толкового словаря Ушакова. Д. Н. Ушаков. 1935—1940.

Mənbə
-----

* *Никитина С.* О понятиях стиля, традиции и формы фиксации текста. Сосуществование текстов
* *Азбелев С.* Устная традиция и письменная история Arxivləşdirilib 2021-06-24 at the Wayback Machine
* Oral Tradition Journal
**Oxatma** — qədim idman növü. Mənşəyi ovçuluq qədər köhnədir. Oxu bir yay vasitəsilə hədəfə göndərməyi məqsəd qoyan idmandır. Oxatma ilk dəfə 1904 Yay Olimpiya Oyunlarında olimpiya proqramına salınıb, 1972-ci ildən isə hər olimpiya oyunlarında idmanın bu növü üzrə yarış keçirlir. Burada 30, 50, 60, 70, 90 m məsafələrə ox atmada yarışırlar. İdman oxatması üzrə 45 ölkənin idmançıları Beynəlxalq Federasiyada (FİTA) birləşir. Bu federasiya 1931-ci ildən dünya çempionatları keçirir. Terminlərdən asılı olaraq oxatan hədəfə 30-dan 288-ə qədər ox atır. Yaylar ağacdan və metaldan müxtəlif formalı və çəkili (400-700 q) düzəldilir. Oxun gövdəsi ağacdan, metaldan, plastmasdan, ucluğu isə metaldan hazırlanır. Metal ox 20-25 q, ağac ox 30 q olur.

Xarici keçidlər
---------------

* Səda - Unudulan milli oyunlarımız

| ⛭İdman növləri |
| --- |
| Alpinizm  ·  At yarışı  ·  Avarçəkmə  ·  Avtoidman  ·  Basketbol  ·  Beysbol  ·  Bilyard  ·  Boks  ·  Boulinq  ·  Buzüstü xokkey  ·  Cüdo  ·  Dalğıclıq  ·  Fiqurlu konkisürmə  ·  Fitnes  ·  Futbol  ·  Gimnastika  ·  Güləş  ·  Həndbol  ·  Xizəkçilik  ·  Körlinq  ·  Kriket  ·  Qolf  ·  Lakros  ·  Marafon  ·  Oxatma  ·  Paraşütlə atlama  ·  Raftinq  ·  Reqbi  ·  Skeytbordinq  ·  Stolüstü tennis  ·  Su polosu  ·  Suya tullanma  ·  Tennis  ·  Triatlon  ·  Üzgüçülük  ·  Velosiped idmanı  ·  Voleybol  ·  Yelkənli qayıqsürmə ·  Yüngül atletika |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Allahverdiyev.

**Mahmud Qara oğlu Allahverdiyev** (15 may 1930, İmirhəsən, Bolnisi, Gürcüstan SSR, SSRİ – 2 dekabr 1999) — teatr tənqidçisi, ədəbiyyatşünas, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar birliyinin üzvü, sənətşünaslıq doktoru (1991), professor (1985).

Həyatı
------

1931-ci ilin mayın 15-də Gürcüstanın Bolnisi rayonunun İmirhəsən kəndində anadan olmuşdur. Burada səkkizillik məktəbi, qonşu Faxralı, Arıxlı kəndlərində orta məktəbi bitirmişdir (1950). Bir müddət kolxozda işlədikdən sonra Bakı Dövlət Teatr İnstitutunda təhsil almışdır. Bu dövrdə Nizami təqaüdçüsü olmaqla yanaşı, fəal ictimaiyyətçi-tələbə kimi tanınmış, institut həmkarlar təşkilatının katibi olmuşdur. M.Əzizbəyov adına Akademik Dövlət Dram Teatrında aktyor işləmişdir (1955-1962). Eyni zamanda teatr institutunda teatr tarixindən mühazirə oxumuşdur.

Ədəbi fəaliyyətə 1963-cü ildə "Azərbaycan kommunisti" jurnalında çap olunan nitq mədəniyyəti haqqında məqaləsi ilə başlamışdır. Dövri mətbuatda müasir milli teatr və dramaturgiya problemlərinə dair məqalələrlə vaxtaşırı çıxış etmişdir. "Müasir aktyor yaradıcılığı Ələsgər Ələkbərov" mövzusunda namizədlik (1966), "Azərbaycan xalq teatrının kökləri, növləri və müasirlik" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir (1991). Moskvada "Nauka" nəşriyyatının buraxdığı "SSRİ folklor teatrı" (1985) kitabının müəlliflərindən biridir. Azərbaycan EA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda teatr və kino şöbəsinin aspirantı olmuşdur (1962-1965). Sonra həmi şöbədə kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdir (1965-1972). M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatr tarixi kafedrasında dosent (1972-1978), kafedra müdiri (1978-1993), həm də institutda tədris və elmi işlər üzrə prorektor olmuşdur (1982-1993). Türkiyədə İstanbul şəhərindəki Memar Sinan Universitetinin teatr və musiqi bölümündə Azərbaycan və rus teatr tarixindən mühazirə oxumuşdur. Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı (1959) və "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı (1981) ilə təltif edilmişdir.

1999-cu il, dekabrın 2-də vəfat etmişdir.

Əsərləri
--------

1. Ələsgər Ələkbərov, B. Azərnəşr, 1968, 85 səh. 7.000 nüs.
2. SSRİ xalq artisti Ələsgər Ələkbərov, B. Elm, 1971, 234 səh. 4.700 nüs.
3. Müasir teatrda ənənə və novatorluq məsələləri. B. Azərnəşr, 1974, 100 səh. 2.500 nüs.
4. Qaravəlli tamaşaları, B. İşıq, 1976, 70 səh. 1.000 nüs.
5. Azərbaycan və xalq teatr tarixi, B. Maarif, 1978, 234 səh. 7.000 nüs.
6. C.Cabbarlı və müasirlik, B. Bilik, 1979, 70 səh. 1.500 nüs.
7. Azərbaycan teatrı bu gün, B. Bilik, 1984, 56 səh. 1.000 nüs.
8. Onun mübarizə yolu (Mirzağa Əliyev), B. İşıq, 1988, 140 səh. 45.000 nüs.
9. Teatr tənqidi və müasirlik, B. Maarif, 190 səh. 3.000 nüs.
10. Sözüm var sizə, Gənclər, B. İstanbul, 1994, 170 səh. 2.000 nüs.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Teymur Əhmədov. Azərbaycan Yazıçıları XX–XXI yüzillikdə. Bakı, 2011. s. 567
**Raztoçe**, *Rostoçe, Rastoçe* (*ukr.* Розточчя, pol. Roztocze) — Polşa ərazisində ensiz təpə silsiləsi. Eni 15-20 km, hündürlüyü 400 metr olan bu silsilə Ukraynanın Lvov ərazisindən başlayır və Polşa ərazisinə daxil olaraq şimal-qərbə uzanır. Nadsyan düzənliyi silsilənin cənub-qərbində, Nadbujay çökəkliyi isə şimal-şərqdə yerləşir. Bu bölgədə silsilənin hündürlüyü 100—150 metr arasında dəyişir. Şimal-qərbdə təpə Xolmsk və Lyublin yüksəkliyi ilə birləşir.

Ümumi məlumat
-------------

Rastoçe silsiləsi qeyri-simmetrik antikilinal hesab olunur. Geoloji baxımdan təbaşir və miosen yaşlı süxurlardan təşkil olunub. Buzlaq mənşəli relyef formaları diqqəti cəlb edir. Təpəlik ərazi meşə örtüyü ilə örtülüdür. Silsilənin cənub-qərb yamacları düzxətli, pilləkənvaridir. Şimal-qərb yamacları daha çox parçalanıb və şahid dağlar üstünlük təşkil edir. Qərb yamaclarının suları San çayının qolları olan Şklo, Vişnya və Tanvaya aiddir. Şərq yamaclarından isə Qərbi Burq, Poltva, Rata və Quçva çayları keçir. Cənubdan Vereşisa Dnestr çayına axır. Rastoçe silsiləsinin cənubundan avropanın əsas suayrıcı xətti keçir: Qara və Baltik dənizlərinin hövzəsini ayırır.

Çay vadiləri geniş və bataqlaşmışdır. Vadilərin dərinliyi 50—70 metrdir. Bu baxımdan Rastoçe təpəsi əsrarəngiz eroziyaya məruz qalan alçaq dağları xatırladır. Meşəli ərazilərdə böyük yarğanlar və balkalar üstünlük təşkil edir. Eol relyef formalarının çoxluğuna görə bu bölgəni Lvov səhrası adlandırırlar. Açıq-boz və boz meşə torpaqlar geniş yayılıb. 

Atmosfer yağıntıları Rastoçe ərazisində yüksəkdir (700 mm çox). Silsilənin cənub-qərb hissəsi qrunt suları ilə zəngindir. Meşələrə əsasən qarışıq tiplidir. Ərazinin 40 % meşə örtüyü ilə örtülüdür. Əkilən ərazilər 30 % təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑   Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — 256 с. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
2. ↑   Розточе // Раковник — «Ромэн». — М. : Советская энциклопедия, 1955. — С. 630. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 36).
**Yonca çiçək ağcaqanadı** (*lat.* Contarinia medicaginis) — Buğumayaqlılar tipinin İkiqanadlılar dəstəsinin Fır əmələ gətirən ağcaqanadlar fəsiləsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Yetkin ağcaqanad 2 mm böyüklükdə olub, uzun qırmızımtıl bədənə malikdir. Qarıncığında tutqun rəngli köndələn zolaqlar vardır. Xortumu qısadır. Duyğu orqanları 4 buğumludur. Bığcıqlar uzundur. Qnadları bədənə nisbətən iridir. Pəncələri beş buğumludur. Dişilərin yumurta qoyanları uzun olub ucları şişdir. Sürfəsi ağ, yaxud da limon rəngindədir.

Həyat tərzi
-----------

Torpaqda sürfə fazasında qışlayır. Yazda qışlama yerində puplaşma gedir. Aprel ayından başlayaraq bu puplardan yetkin ağcaqanadlar uçur və yumurtalarını bu dövrdə hələ yaşıl olan qönçələrin daxilinə qoyur (hər bir qönçə daxilinə 50-yə qədər). Bir qönçədə 2-14 sürfəyə təsadüf edilir. Yumurtadan çıxan sürfələr çiçəklərin daxili ilə qidalanır ki, nəticədə fır əmələ gəlməyə başlayır. Belə çiçəklərdə qapalı şişkinlik əmlə gəlir, onların kasaları saralır, meyvə başlanğıcları isə qısalaraq şişir. Qidalanması başa çatan sürfələr fırları tərk edib, torpağa düşür və onun üst səthində puplaşır.

Yayılması
---------

Yonca çiçək ağcaqanadı Avropa, Asiya, Pribaltika ölkələrində, Ukrayna, Rusiyanın Avropa hissəsində, Orta Uralda və Moldovada, Azərbaycanda isə Tovuz və Ucar rayonlarında geniş yayılmışdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q11802110
* ADW: Contarinia\_medicaginis
* BioLib: 116752
* EoL: 763592
* EPPO: CONTME
* EUNIS: 313570
* Fauna Europaea: 303641
* Fauna Europaea (new): 1a464c52-cdb9-4e81-bc0d-75fb1d60bd7d
* GBIF: 5082307
* iNaturalist: 505635
* IRMNG: 11206032
* NBN: NBNSYS0000027884
* PPE: contarinia-medicaginis
* uBio: 1055327

 |
**Heron Krespo da Silva** (*br-port.* Heron Crespo da Silva; 17 avqust 2000, Rio-de-Janeyro) və ya sadəcə **Heron** — Braziliya futbolçusu, Moldova Milli Diviziyasında çıxış edən "Şerif" FK-nın müdafiəçisi.

Klub karyerası
--------------

Heron Krespo da Silva Rio-de-Janeyroda anadan olmuşdur. O, 30 aprel 2017-ci ildə "Osvaldo Kruz"un heyətində debüt etmiş, komandası "Qremio Prudente" ilə qarşılaşmada 3:0 hesablı qələbə əldə etmişdir. Heron 16 yaşında klubda meydana çıxan ən gənc oyunçu olmuşdur. O, 16 fevral 2018-ci ildə "Qoyas"a transfer olmuş və daha sonra gənclər komandasına qayıtmışdır.

21 avqust 2021-ci ildə Heron Danimarka "Superliqa"sında çıxış edən klubuna "Vayle Boldklub"a qoşulmuşdur.

21 iyun 2022-ci ildə "Şerif Tiraspol" Heronun kluba qoşulduğunu açıqlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Zagueiro Heron acerta com o Goiás e deixa o Osvaldo Cruz" [Stopper Heron signs for Goiás and leaves Osvaldo Cruz] (portuqal). OCNet. 16 February 2018. 20 January 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 November 2020.
2. ↑  Vejle Boldklub køber høj og stærk brasiliansk back Arxivləşdirilib 2021-10-28 at the Wayback Machine, vejle-boldklub.dk, 21 August 2021
3. ↑  "Добро пожаловать, Херон". fc-sheriff.com/ (Russian). FC Sheriff Tiraspol. 21 June 2022. 21 June 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 June 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Goiás profile
Mustafa Kamal, CXP II Qurultayında nitq söyləyərkən (15 oktyabr 1927)
**Gəncliyə müraciət** — Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının II Böyük Qurultayında 20 oktyabr 1927-ci ildə "Nitq" adlı əsərinin yaranmasına səbəb olan nitqinin sonunda türk gəncliyinə xitabən söylədiyi mətndir. Nitqin yekun hissəsini təşkil edir.

Xitab, Nitqin "Türk gəncliyinə qoyduğum əmanət" başlıqlı bölməsindədir. "Türkiyə istiqlalı" və "Türkiyə Cümhuriyyəti" anlayışlarına əsaslanan bir mətndir.
Cəmi 15 cümlədən ibarətdir, onlardan on üçü tam, ikisi isə elliptik cümlədir.
Mətn "Ey türk gəncləri!" ilə başlayır, "Sizə lazım olan güc damarlarınızdakı nəcib qandadır!" ilə bitir.

Mustafa Kamal bu müraciəti ilə türk millətinin gələcəyi olan gənclərə keçmişdə yaşanan bəlaların bir daha təkrarlanmaması üçün həyati tövsiyələr verib.
Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı İmperiyasının məğlubiyyəti ilə ortaya çıxan qaranlıq mənzərənin təsviri ilə başlayır. Bu çətin şəraitdə belə türk gəncliyinin borcunun Türk istiqlalını və cümhuriyyətini əbədi olaraq qorumaq və müdafiə etmək olduğu bildirilir. Mustafa Kamal bir növ siyasi vəsiyyətnamə olan gənclərə müraciətini oxuyarkən çox təsirlənmiş və göz yaşlarını saxlaya bilməmişdi.
Atatürkün Xüsusən Gənclərə Müraciət bölməsini oxuyarkən etdiyi çıxış ictimaiyyətdə və xüsusən də gənclərdə böyük həyəcan yaratmış və Təhsil Nazirliyi 1927-ci il oktyabrın 26-da qəbul edilmiş qərarla məktəblərdə bütün siniflərdə "Gənclərə müraciət"in asılmasına qərar vermişdi.

1928-ci il yanvarın 13-də alınan qərarla Türkiyədə dərsliklərə, kitablara salınmış və əhəmiyyətli təhsil ocaqlarına asılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2007-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-11.  (#first\_missing\_last)
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2018-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-11.  (#first\_missing\_last)
3. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).  (#first\_missing\_last);  (#first\_missing\_last)
4. 1 2  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2016-04-03 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-05-11.  (#first\_missing\_last)
"Mən, robot" romanının "Dövrə" hekayəsini təsvir edən üzlük. Üç qanun ilk dəfə bu hekayədə öz əksini tapmışdır.
**Robototexnikanın üç qanunu** və ya **Azimov qanunları** – elmi fantastika yazıçısı Ayzek Azimov tərəfindən irəli sürülmüş qanunlar toplusu. Bu qanunlar robotların icbari davranışlarını müəyyənləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Üç qanun
--------

Robotexnikanın üç qanunu ilk dəfə Ayzek Azimovun 1942-ci ildə yazdığı "Dövrə" əsərində öz əksini tapmışdır. Bu qanunlar aşağıdakılardır:

> 
> 1. Bir robot bir insanı incidə bilməz və ya bir insanın incinməsinə qarşı laqeyd qala bilməz.
> 2. Birinci qanunla ziddiyət təşkil etmədiyi hallarda, bir robot bir insanın verdiyi bütün əmrləri yerinə yetirməlidir.
> 3. Birinci və ikinci qanunla ziddiyət təşkil etmədiyi hallarda, bir robot öz mövcudluğunu qorumalıdır.
> 
> 
> 
> *Orijinal mətn*  (ing.)  
> 
> 
> 1. A robot may not injure a human being or, through inaction, allow a human being to come to harm.
> 2. A robot must obey orders given it by human beings except where such orders would conflict with the First Law.
> 3. A robot must protect its own existence as long as such protection does not conflict with the First or Second Law.
> 
> 
> 
> 

Robototexnikanın üç qanunu Azimovun robototexnika hekayələrinin əsas prinsipi olmuş, əsərlərində bir çox formada tətbiq olunmuşdur. Buna baxmayaraq, bu qanunlar başqa elmi fantastik müəlliflər tərəfindən də modifikasiya olunaraq istifadə olunmuş, elmi fantastikanın mövzularından birinə çevrilmişdir.

Sıfırıncı qanun
---------------

Azimovun Üç qanunda etdiyi ən böyük modifikasiya sıfırıncı qanunu əlavə etməsi olmuşdur. Bu qanun digər üç qanunu qabaqlayır:

> 
> 0. Bir robot bəşəriyyəti incidə bilməz və ya bəşəriyyətin incinməsinə qarşı laqeyd qala bilməz.
> 
> *Orijinal mətn*  (ing.)  
> 
> 
> 0. A robot may not harm humanity, or, by inaction, allow humanity to come to harm.
> 
> 

Sıfırıncı qanun robotların bəşəriyyəti xilas etmək üçün insanları incidə bilməsinin mümkünlüyünə səbəb olmuşdur. Bu qanun Azimovun "Robotlar və imperiya" (1985) romanında adlandırılsa da, ilk dəfə yazıçının "Qaçınılmaz konflikt" (1950) adlı qısa hekayəsində öz əksini tapmışdır: robotlar bəşəriyyətin yaxşılığı üçün insanları kontrol altına almağa qərar verirlər. Devid Brinin "Fondun triumfu" (1999) əsərində robotlar Sıfırıncı qanundan istifadə edərək digər qanunları manipulyasiya edirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Historical Dictionary of Science Fiction in Literature. səh. 302
2. 1 2 3  Historical Dictionary of Science Fiction in Literature. səh. 303

Ədəbiyyat
---------

* *Booker, M. Keith.* Historical Dictionary of Science Fiction in Literature (ingiliscə). Rowman & Littlefield Publishers. 2014. 302–303. ISBN 9780810878846. İstifadə tarixi: 15 dekabr 2022.
Ən gəlirli gəlir maddəsi müstəmləkə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edən kölələr üçün üçbucaqlı ticarət yolları boyunca koloniyalara kölələrin idxalı hesab olunurdu.
**Asyento** (*isp.* reale asiento hər. «kral razılığı») — İspan monarxiyası tərəfindən 1543-1834-cü illərdə Afrika kölələrinin İspan koloniyalarına idxalına dair inhisar şəxslərə və şirkətlərə verilmişdir.

XVII—XVIII əsrlərdə asyento xüsusi şəxslərin sürətli zənginləşməsinin qarantı rolunu oynayırdı. Portuqaliyalılar və hollandiyalılar daha sonra fransız və ingilislərin də qatıldığı Asyento üçün mübarizə apardılar.

XVIII əsrin əvvəllərində İspan monarxlarının XIV Lüdoviklə qohumluğu fransızların asyento hesabına zənginləşməsinə gətirib çıxardı; Jan-Batist Dükass və Antuan Kroza əsas faydalananlar idi.

İspaniya mirası uğrunda müharibəsi nəticəsində Utrext sülhü (1713) 30 il müddətinə Böyük Britaniyaya asyento hüququnu verdi. Birinci nazir Robert Harli, İspaniya müstəmləkələri ilə ticarət inhisarını müharibə illərində həddən artıq böyüyən dövlət borcunu öz üzərinə götürən Cənub dənizlər şirkətinə təhvil verdi.

Bu ziddiyyət dolaşması, 1739-cu ildə İngilis ədəbiyyatında "Jenkins Qulağı uğrunda müharibə" olaraq adlandırılan Asyento üçün İngilis-İspan müharibəsində nəticələndi.

1748-ci ildə Ahen sülhünə görə, asyento Cənubi Dənizlərin İngilis Şirkətinə dörd il daha verildi, lakin 1750-ci ildə Madriddə bir müqavilə imzalandı və buna görə İspaniya Cənubi Okeaniya Şirkətinə 100.000 funt sterlinq ödəmək şərti ilə Böyük Britaniya asyentonun ləğv edilməsini qəbul etdi.

Ədəbiyyat
---------

* Goslinga, C.Ch. (1985) The Dutch in the Caribbean and in the Guianas 1680—1791.
* David Marley (ed.), Reales asientos y licencias para la introduccion de esclavos negros a la America Espagnola (1676—1789), ISBN 0-88653-009-1 (Windsor, Canada. 1985).
* Postma, J.M. (2008) *The Dutch in the Atlantic Slave Trade, 1600—1815* Cambridge University Press

Xarici keçidlər
---------------

* Asyento // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Erməni məhəlləsi** (*ərəb.* حارة الأرمن‎; ivr. ‏הַרֹבַע הַאַרְמֶנִי‎‏‎) — Yerusəlimdə (Qüds) olan köhnə şəhərin dörd məhəlləsindən biri.

Tarixi
------

### Zəmin

Tarixçilərə görə, ermənilər IV əsrdə xristianlığı qəbul etdikdən sonra Yerusəlim şəhərinə gəlmiş və orada erməni məhəlləsi qurmuşdur. Erməni məhəlləsi şəhər ilə birlikdə müxtəlif dövrlərdə Bizans, Xilafət, Osmanlı, Britaniya və başqa imperiyaların hakimiyyəti altında qalmışdır. Buna baxmayaraq, 1948-ci ildə baş tutan Ərəb-İsrail müharibəsi nəticəsində şəhər 2 hissəyə bölünmüşdür. Erməni məhəlləsinin də yerləşdiyi Şərqi Yerusəlim nəticədə İordaniyanın nəzarətinə keçmişdir. 1967-ci ildə baş tutmuş Altı günlük müharibə nəticəsində İsrail qüvvələri Şərqi Yerusəlimi ələ keçirmişdir. Ermənilərin böyük əksəriyyəti İsrail vətəndaşlığını qəbul etsə də, ərəb ökələrinə səyahət şanslarını itirməmək üçün hələ də İordaniya pasportlarını saxlamaqla erməni məhəlləsində yaşayırlar.

### İndiki dövrdə

Erməni məhəlləsi ağlama divarına gedən əsas yollardan biri üzərində yerləşir. Buna görə də burada mütəmadi olaraq etnik-dini zəmində qarşıdurmalar müşahidə olunur. Bu qarşıdurmalar, əsasən, milli və ya etnik kimliyini digərlərindən üstün tutan müəyyən qruplar arasında baş verir.

2019-cu ilin iyununda erməni məhəlləsində təxminən 60 nəfər erməni gənc 3 yəhudiyə hücum etmişdir. Hücuma səbəb kimi yəhudilərin erməniləri təhqir etməsini iddia etmişdi. Buna baxmayaraq, İsrail polisi sonradan hücumu təşkil edən erməniləri həbs etmişdir. 2021-ci ilin mayında üç İsrail yəhudisi Yerusəlimdəki bir erməni keşişinə hücum etmişdir. Yerusəlim Erməni Patriarxlığı polisə şikayət etmiş, nəticədə hücum edənlər saxlanılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Four Quarters of the Old City". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-19.
2. 1 2  *Məmmədov, Elvin.* "Qüdsdə erməni problemi varmı?". Politicon.co (az.). Topçubaşov Mərkəzi. 28 iyul 2021. 2022-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021. İbrahimi dinlərin ortaq müqəddəs şəhəri ...
3. ↑  *Yoel, Ari.* "לינץ' ברובע הארמני; 60 צעירים תקפו 3 יהודים". לסרוגים בע"מ (ivrit). 18 iyun 2019. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.
4. ↑  "Three Arrested in Attack on Armenian Priest in Jerusalem". The Armenian Mirror-Spectator (ingilis). 20 may 2021. 18 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.

| * b
* m
* r
Qüds şəhərinin tarixi səmtləri |
| --- |
| 

Xristianməhəlləsi
Yəhudiməhəlləsi
Erməniməhəlləsi
Müsəlmanməhəlləsi
MəbədDağı

 |
| Darvazalar |
| Yeni · Dəməşq · Herod · Şirlər · Qızıl · Peyin · Sion · Yaffa · Huldah |
| Divarlar |
| Qərb divarı  ·  Cənub divarı |
**Əli Səidlu** — İran siyasətçisi. Əslən İran azərbaycanlılarındandır. O, 2003–2005-ci illərdə Mahmud Əhmədinejadın dövründə Tehran merinin müavini olmuş və Məhəmməd Baqir Qalibaf yeni mer seçilənə qədər onun səlahiyyətlərini icra etmişdir. Səidlu 2009–2011-ci illərdə Bədən Tərbiyəsi Təşkilatının rəhbəri olmuşdur.

Həyatı
------

### Erkən illəri

Əli Səidlu 10 oktyabr 1952-ci ildə İranda, Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. O, 1975-ci ildə Təbriz Universitetini bitirmiş, sonra ABŞ-yə köçmüşdür. Səidlu 1980-ci ildə doğma şəhərinə qayıtmışdır.

### Siyasi karyera

Əli Səidlu 1982-ci ildə Ticarət Nazirliyində maliyyə məsələləri üzrə müavin təyin edilmişdir. O, iki il sonra ticarət nazirinin müavini, daha sonra isə kooperativlər nazirinin müavini seçilib. Səidlu 1990-cı ildən 2002-ci ildə İran Müdafiə Nazirliyinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edilməsinə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. 2003-cü ildə keçirilən yerli seçkilərdə Mahmud Əhmədinejad Tehran meri seçilir və Səidlu onun müavini təyin olunur. Əhmədinejad daha sonra prezident seçilmiş və Səidlu 2005-ci il avqustun 3-dən sentyabrın 17-dək Tehran merinin səlahiyyətlərini icra etmişdir. O, 2005-ci ildə Əhmədinejad tərəfindən Neft Naziri təyin edilsə də, bu, İran Parlamenti tərəfindən təsdiq edilməmişdir. 2009-cu ilin avqustunda Səidlu Əhmədinejad tərəfindən Bədən Tərbiyəsi Təşkilatının rəhbəri təyin edilir və 2011-ci ilin avqustuna qədər bu vəzifəni tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Saeedlou are new head of Physical Organization". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-18.
Ağ zalL. Premazzi, 1863Zalın sarayın planında yeri
**Ağ zal** (*rus.* Белый зал) — Sankt-Peterburqdakı Qış sarayının cənub-qərb hissəsində yerləşən və pəncərələri saray meydanına açılan zaldır.

Tarixi
------

Zal 1841-ci ildə Aleksandr Bryullovun layihəsi əsasında II Aleksandr və Mariya Aleksandrovnanın toy mərasimi üçün inşa edilmişdir. Həmin dövrdə ümumilikdə Qış sarayında böyük yenidənqurma və bərpa işləri aparılırdı. 1837-ci ildə baş vermiş yanğın sarayın böyük bir hissəsini məhv etmişdi. Sarayın bərası memar Vasili Stasova həvalə olunmuşdu. Həmin dövrdə sarayın eksteryeri orijinal halında bərpa edilsə də, zalların interyerində ciddi dəyişikliklərə yol verilmişdi.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Zal və onun ətrafındakı kiçik otaqlar çareviç və çarevnanın şəxsi otaqlarının stilində inşa edilmi və 1855-ci ildən sonra şəxsi otaqlarına qatılmışdı. Klassik stildə inşa edilmiş Ağ zal, tağlı tavanı korinf sütunlarıyla dəstəklənir. Sütunlar isə heykəllərlə tamamlanır. Bu gün Ermitaj muzeyinin tərkibində olan Ağ zalda XVIII əsrin II yarısında yaşamış fransız rəssamlarının əsərləri sərgilənir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The State Hermitage Museum". 2007-02-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-24.

Ədəbiyyat
---------

* *Budberg, Moura.* Great Palaces (The Winter Palace. Pages 194–201). London: Hamlyn Publishing Group Ltd. 1969. ISBN 0-600-01682-X.

* *Norman, Geraldine.* The Hermitage: The Biography of a Great Museum. New York: Fromm International Publishing. 1998. ISBN 0-88064-190-8.

* *Stuart, D.* Dear Duchess: Millicent, Duchess of Sutherland (1867 - 1955). London: Victor Gollancz Ltd. 1982. ISBN.
* History of the Hermitage retrieved 1 November 2008

| ⛭Qış sarayı |
| --- |
| Otaqlar | İordan pilləkəni \* Feldmarşallar zalı \* Kiçik taxt zalı \* Gerb zalı \* Hərbi qalereya \* Müqəddəs Georgi zalı \* Böyük saray kilsəsi \* Aleksandr zalı \* Ağ zal \* Qızılı zal \* Şəxsi otaqlar \* Rotunda \* Ərəb zalı \* Malaxit zalı \* Neva anfiladası \* Bağlar | Sankt-Peterburqun gerbi |
| Digər | Böyük Pyotrun domiki \* Qış sarayında yanğın \* Ermitaj |
Səftər Quliyev küçəsi (İçərişəhər)**1**
**1**
**2**
**2**
**2**
**3**
**4**
**5**
**6**
**7**
**8**
**14**
**8**
**14**
**10**
**11**
**12**
**13**
**15**
**15**
**9**
**16**
**17**
**18**
**19**
**20**İçərişəhər küçələrinin xəritəsi: 1 — Böyük Qala, 2 — Kiçik Qala, 3 — Asəf Zeynallı, 4 — Qala, 5 — Hərb, 6 — Həqiqət Rzayeva, 7 — Vəli Məmmədov, 8 — Qəsr, 9 — İlyas Əfəndiyev, 10 — Mirzə Şəfi küçəsi, 11 — Telman Bağırov, 12 — Sabir, 13 — Firdovsi küçəsi, 14 — Müslim Maqomayev, 15 — Mirzə Mansur, 16 — Neftçilər, 17 — Əziz Əliyev, 18 — Səftər Quliyev, 19 — Qazı Məhəmməd , 20 — Vaqif Mustafazadə.
**Səftər Quliyev küçəsi** — Bakıda, İçərişəhər tarixi rayonunda, Əziz Əliyev küçəsindən, Neftçilər prospektinə qədər, qısa bir küçədir.

Tarixi
------

Azərbaycan SSR-in neftşünaslarından Səftər Quliyev (1908-1973) adına layiq görülmüşdür.

19-cu əsrin ikinci yarısında Hacı Ağa Zeynalın (Bakı milyoner Ramazanovun babası) əmrinə əsasən, ənənəvi sxemə əsasən yaşayış binasında hamam kompleksi qurulmuşdur: vestiyer, hovuz, soyuq və isti su ilə bir hovuz və istilik otağı.

Tikili
------

Küçədə bir sıra evlər (3, 7, 9, 11) yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələri elan edilir (XIX - XX əsrin əvvəlləri).

Görməli yerlər
--------------

Ağa Zeynal hamamı
5 - Ağa Zeynal hamamı.

Mənbə
-----

1. Ичери-шехер. Памятники местного значения Arxivləşdirilib 2018-01-21 at the Wayback Machine
2. Ичери-шехер. Памятники архитектуры местного значения
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Pərviz Abdullayev.

**Pərviz Abdullayev** — texnika elmlər doktoru, professor.

Həyatı
------

Pərviz Şahmurad oğlu Abdullayev 1967-ci ildə Qərbi Azərbaycanın (keçmiş Ermənistan SSR) Amasiya rayonunun Əzizbəyov kəndində (keçmiş Qaraçanta kəndi) anadan olmuşdur. Süleymanlılar tayfasının nümayəndələrindəndir.

Orta təhsilini rayon mərkəzində Amasiya kənd məktəbində tamamlamışdır.

1990-cı ildə Leninqrad Mexanika İnstitutunu «Uçuş aparatlarının mühərrikləri» ixtisası üzrə bitirmişdir.

1990-1993-cü illərdə Bakı Aviasiya İstehsalat Birliyində müxtəlif mühəndis vəzifələrində çalışmışdır.

1993-cü ildə Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasında (MAA) müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 2003-cü ilin may ayından müsabiqə yolu ilə «UA və AM K və İ» kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Hal-hazırda Abdullayev P.Ş. həmin vəzifəni icra edir.

2001-ci ilin oktyabrında Sankt-Peterburq Mülki Aviasiya Akademiyasının İxtisaslaşdırılmış Şurasında «Hava nəqliyyatının istismarı» ixtisası üzrə «Uçuş informasiyası əsasında qaz turbin mühərriklərinin diaqnozlaşdırma metodikasının təkmilləşdirilməsi» mövzusunda namizədlik dissertasiyasının müdafiəsini keçərək Rusiya Federasiyası Təhsil Nazirliyi yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən texnika elmlər doktoru elmi dərəcəsini almış, professordur.

Apardığı elmi-tədqiqat işləri üzrə 64 elmi məqalə və tezis çap etdirmiş, müxtəlif beynəlxalq, ümumrusiya və respublika elmi texniki simpozium, konfrans və seminarının işində iştirak etmişdir. 5 dərs və metodiki vəsaitlərin həmmüəllifidir.

İstinadlar
----------
**Mövüc** - (*tumlu üzüm qurusu*) Abşeronda geniş yayılan çərəz növüdür. 

Azərbaycan kulinariyasında mövücdən geniş istifadə olunur. Üzüm tumlu qurudulanda mövüc, tumsuz qurudulanda isə kişmiş adlanır. 
Ən yaxşı üzüm qurusu səbzə, şahani, ağ kişmiş, qara kişmiş və s.-dir. Üzümün növündən asılı olaraq, mövüc və kişmiş açıq-qəhvəyi, tünd qəhvəyi, qaramtıl rənglərdə ola bilir.

Hazırlanması
------------

Mövüc hazırlamaqdan ötrü üzüm salxımı 15-20 dəqiqə müddətində isti duzlu suya salınır. Bundan sonra salxımlar qurudulur. Quruyandan sonra gilələyib qışa saxlayırlar. Digər bir qaydaya görə isə ağ şanı üzüm növünü yalnız günün altında qurutmaqla mövüc hazırlanır. 

Digər üsula görə, üzümü tamam yetişdikdən sonra qurutmaq lazımdır. Yaxşı olar ki,qurutmaq üçün nəzərdə tutulan üzüm tənəkdə qalıb tamam yetişərək şirə salsın. Sonra üzümü tənəkdən dərib salxımda olan çürümüş və əzilmiş gilələri ayırırlar. Üzümü tez-tez o üz-bu üzə çevirməklə tabaqlarda 3 gün müddətində qızmar günəş altında qurutmaq məsləhət görülür. Tamam qurumuş üzüm gilələri asanlıqla salxımdan qopub tökülür.Həmin gilələri havada qurudub sonra qablara yığırlar,qışa saxlayırlar.Kölgədə qurudulmuş Mövüc uzun vaxt tələb etsə də daha keyfiyyətli olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Quliyev Varis. "Yerli bitki xammalı əsasında kişmiş və mövüc hazırlanmasının təkmilləşdirilmiş üsülü" metodikası
2. ↑  Azərbaycan Kulinariyası Ensiklopediyası. Şərq-Qərb 2007
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-22.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Assimilyasiya.
**Assimilyasiya** (*yun.* assimslatio) — bütün canlılara xas olan proses, maddələr mübadiləsində tərəflərdən biri. Assimilyasiya daha bəsit maddələrdən orqanizmi təşkil edən mürəkkəb maddələrin əmələ gəlməsidir.

Ümumi məlumat
-------------

Assimilyasiya prosesi enerji mənbəyi olan ehtiyatların toplanmasını, böyüməsini, inkişafını və orqanizmin təzələnməsini təmin edir. Bütün canlı təbiət üçün enerji mənbəyi günəş şüalarıdır. Yalnız avtotrof orqanizmlərdən olan yaşıl bitkilər fotosintez prosesində Günəş enerjisindən bilavasitə istifadə edir və qeyri üzvi birləşmələrdən üzvi birləşmələr (karbohidratlar, amin turşuları, zülallar və s.) yaradır.

Həmçinin bax
------------

* Assimilyasiya (sosiologiya)
* Maddələr mübadiləsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Xarici keçid
------------

Qida rasionlarının enerji dəyərinin normallaşdırılmasının elmi əsasları
"***Ars Technica***" (tələffüzü – /Ars-teknika/; latın dilindən – "texnologiya incəsənəti") — ABŞ xəbər və analitik onlayn nəşri. Publikasiyanın məzmunu informasiya texnologiyalarına həsr olunmuşdur. IT mövzusundakı ən populyar şəbəkə nəşrlərindən biridir. Müxtəlif hesablamalara görə, internet portalı 1,5 milyondan 4,5 milyona qədər unikal ziyarətçi cəlb etmişdir.

"*Ars Technica*" 1998-ci ildə Ken Fişer və Con Stoks tərəfindən yaradılmışdır. Burada elm, texniki icmallar, video oyunlar kimi mövzularda xəbərlər, resenziyalar, təlimatlar, kompüter avadanlıqları və proqram təminatı dərc olunur. Saytdakı məqalələr çox vaxt müəlliflərin subyektiv fikrini əks etdirir, qəzet və jurnallardan fərqli olaraq qeyri-rəsmi dildə yazılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
2. ↑  *Юрий Ильин.* "Издание Ars Technica приобретено издателем журнала Wired" (rus). 2008-05-19. 2015-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-08.

Xarici istinadlar
-----------------

* arstechnica.com — Ars Technicanın rəsmi saytı
**Rakhi Gülzar** (15 avqust 1947, Ranaqxat[d]) 15 avqust 1947-ci ildə Hindistanda anadan olub. Əsasən hind dilində olan filmlərdə rol alıb. Təxminən 50 il ərzində 100-ə yaxın filmdə oynayıb. "Ən yaxşı qadın rolu"na görə Hindistanın "Filmfare Awards" milli mükafatının laureatı olub. 16 dəfə "Filmfare" mükafatına namizəd olub və bu onu aktrisalar arasında ən çox mükafata layiq görülən qadın aktrisa kimi tanıdıb. Rakhi "Utancaq"(1971), "Məhəbbət həyatdır" (1976), "Keçmşin kölgəsində" (1977), "Anlayışsızlıq" (1978), "Kölgəli xoşbəxtlik" (1981), "Qan qohumluğu" (1983), "Sevginin gücü" (1984) "Əriyən buludlar" (1985) filmlərində Şaşi Kapurla çəkilib. Onun digər tərəf-müqabili Amitabh Baççan olub. Birlikdə "Məhəbbət həyatdır" (1976), "Taleyin allahı" (1978), "Andlar və vədlər" (1978), "Qisas" (1979), "Qara daş" (1979), "Bir yağışlı gecə" (1981) «Təkrarolunmaz" (1982) filmlərinə çəkiliblər. Rakhi həmçinin "Ram və Lakhan" (1989), "Ölümlə oyun" (1993), "Zalım" (1993), "Karan və Arcun" (1995) və "Sərhəd" (1997) filmlərində də iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  The International Who's Who of Women 2006. Routledge, 2005. ISBN 978-1-85743-325-8
**Qırx kimsənə məscidi** — Naxçıvan ərazisində orta əsrlər zamanı yaradılmış türk-islam mədəniyyəti nümunələrindən biri də XIV əsrə aid "Qırx kimsənə" məscididir. Оrdubad rayonunun Nüsnüs kəndində yerləşən və yerli əhali arasında "Qırx kimsənə" adlanan bu məscid həm də ziyarətgahdır. Məscidin binasının оrtasında birinci mərtəbədən başlayaraq qalxan, daşdan hündürlüyü təxminən beş metr оlan bir sütun vardır. 
Məscidin birinci mərtəbəsində yerləşən ziyarətgahın giriş qapısı üzərində ərəb dilində dоqquz sətirdə həkk edilmiş kitabənin mətnindən aydın olur ki, bu məscid Səid Bahadır xanın səltənəti dövründə (1316-1335-ci illər) Atabəyin candarı Sədr bin Sarim bin Səncər bin Aytəkin tərəfindən inşa edilmişdir. Kitabə hicri təqvimi ilə çərşənbə axşamı, 4 ramazan 726-cı ildə (4.08.1326) yazılmışdır. Kitabədə verilən məlumatdan aydın оlur ki, Naxçıvan ərazisi Hülakilər dövlətinin sоn dövrlərində də həmin dövlətin tərkibində оlmuşdur.
Məscid 1993-cü ildə bərpa edilmişdir.

Mənbə
-----
**Çarvak gölü** (özb. Chorvoq; *fars.* چهارباغ‎, Char bagh – "dörd bağ") — Özbəkistanın Daşkənd vilayətinin şimal hissəsindəki Bostanliq rayonundakı su anbarı, Ugam (şimal), Pskem (şərqdə) və Chatkal ( cənub) silsilələri. Su anbarı, Tuncu Şan dağlarının qərbindəki Pskem, Ko'ksu və Chatkal çaylarının birləşməsindən bir qədər aşağı məsafədə yerləşən Chirchiq çayı üzərində 168 m (551 fut) yüksəklikdə bir daş bənd (Çarvak Su Elektrik Stansiyası) tikməklə yaradılmışdır. Suyun əsas həcmini təmin edir. Hər üç çay birbaşa Çarvaka axır. Anbarın tutumu 2 km3 (0,48 kub mil) təşkil edir.

Çarvak gölü, Chirchiq çayında hazırlanan bir neçə su anbarının ən üstüdür. Aşağıdan daha kiçik əraziyə sahib olan Xodjikent su anbarı və Qazalkent su anbarı var.

Çarvak Anbarı
Bəndin inşasına 1964-cü ildə başlanılmış və 1970-ci ildə başa çatdırılmışdır. Anbar doldurulduqda 150-yə yaxın arxeoloji yer su altında qalmışdır. Bənd tikilməzdən əvvəl bu yerlər Özbəkistan Tarix və Arxeologiya İnstitutu tərəfindən araşdırılmışdır.

Çarvak gölü Daşkənd bölgəsində məşhur bir kurortdur və bütün Özbəkistan və qonşu ölkələrdən minlərlə tətilçi su anbarını ziyarət edir. Çarvakın sahilindəki Yusufhona, Burchmulla, Nanay, Chorvoq, Sidjak, Bogustan və ətrafları turistləri qəbul etmək üçün geniş otel, dachas, ev və tapchans təklif edir. Yusufhona eyni zamanda paraşütçülər arasında populyar bir yerdir və bu idman növü üçün şərait yaradır.

Həmçinin bax
------------

* Özbəkistan
* Göl
* Anbar
* Daşkənd

Xarici keçidlər
---------------

* Çarvak gölü
* Çarvak gölü fotoları

İstinadlar
----------

1. ↑  Lake Charvak on Orexca.com Arxivləşdirilib 2019-03-27 at the Wayback Machine.
2. 1 2  Чарвакское водохранилище (Russian). Central Asia Travel. 5 March 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 January 2016.
3. ↑  Paragliding on Charvak Lake at Aba Sayyoh Arxivləşdirilib 2021-04-13 at the Wayback Machine .