recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Orta Əlican** — Türkiyənin İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsinə daxil olan kənd.

Tarixi
------

2014-cü ilə qədər Aşağı Əlicana bağlı bir yaşayış yeri olmuşdur. Qida, Kənd Təsərrüfatı və Heyvandarlıq Nazirliyinin 22.9.2014-cü il tarixli və 12795 nömrəli əmrinə əsasən, Suvarma Sahələrində Torpaqların Düzəldilməsi haqqında Kənd Təsərrüfatı İslahatı Qanununun 3083-cü maddəsinin 14-cü maddəsinə görə, Nazirlər Kabineti 30 sentyabr 2014-cü il tarixində Aşağı Əlican kəndindən ayrılmasına qərar verir. Yaşayış məntəqəsi Orta Əlican adı ilə ayrı bir kənd olur.

Coğrafiyası
-----------

İğdır ilçə mərkəzinə 23 km uzaqlıqdadır. Əlican sərhəd qapısı kəndin sərhədləri içərisində yerləşir.

Əhalisi
-------

| İllərə görə kənd əhalisi |
| --- |
| 2019 | 221 |
| 2018 | 213 |
| 2017 | 190 |
| 2016 | 213 |
| 2015 | 208 |
| 2014 | 241 |

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Mukadder Yardımcıel.* "Alican Sınır Kapısı, Iğdırlıları ikiye böldü" (Türkcə). www.milliyet.com. 25 Nisan 2009. 19 Haziran 2013 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5 6  "Iğdır Merkez Çalpala Köy Nüfusu". Nufusune.com. Archived from the original on 2021-11-04.
**Kornell metodu** (*ing.* Cornell method) və ya **Kornell qeyd tutma sistemi** (*ing.* Cornell note-taking system) – 1940-cı illərdə Kornell Universitetinin professoru Volter Pauk tərəfindən yaradılan qeyd tutma metodudur.

Kornell metodu zamanı qeyd tutmanın əsas məqsədi məlumatı birbaşa kağıza köçürmək və ya qeydlərin bir daha baxılmamaq üzrə yazılması deyil. Kornell metodu bir çox universitetlərdə istifadə olunan metoddur.

Kornell metodu ilə qeyd tutmaq üçün A4 kağızı götürülür. Aşağını 4-5 sm boşluq buraxacaq şəkildə sətir çəkilir. Yuxarıdan aşağıya doğru vərəqi 2 sütuna böləcək şəkildə xətt çəkilir. Sol sütun sağ sütundan 2-3 qat qalın ola bilər. Sol sütun açar sözlər, mövzu haqda suallar, fikirlər, sağ sütun isə qeydlər üçündür. Səhifənin ən yuxarısında başlıq, ən aşağısında isə xülasə sətiri var.

Kornell metodundan istifadə etmək üçün spesifik kağıza ehtiyac yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Etkili Not Tutmayı Sağlayan Bir Yöntem: Cornell Metodu". CEOtudent (türkcə). 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyun 2019.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Təhsil** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Sungun Babacan** (5 oktyabr 1958, Ankara – 6 avqust 2022) – Türkiyədən olan səsləndirmə aktyoru.

1958-ci ildə Türkiyənin Ankara şəhərində doğulmuşdur. Hacettepe Universitetinin iqtisadiyyat və idarəçilik fakültəsindən məzun olmuşdur.

Dublaj sənətinə TRT kanalında başlamışdır. 1980-ci illərin ortalarında TRT kanalında yayımlanan "Şənbədən şənbəyə" verilişinin aparıcısı olmuşdur. Bir çox film və serialın aktoyorlarının dublajını edən Babacan tərcümə və dublaj rejissorluğu da etmişdir. Televiziya filmləri və reklamlar üçün səsləndirmələrdə iştirak etmişdir. "League of Legends" video oyununun türkcə versiyasında Lyuşian personajını səsləndirmişdir. "Keçmişdən evim möhtəşəm" və "Gülə-gülə oturun" verilişlərinin səsləndirilməsində iştirak etmişdir. Paytaxt Kommunikasiya Elmləri Akademiyasında dublaj mövzusunda dərslər vermişdir.

Kristofer Nolanın "Qara cəngavər" trilogiyasında Betmeni, "Forrest Qamp" filmində baş personajı, "Kriminal qiraət" filmində Con Travoltanın personajını səsləndirmişdir.

Səhhətində problem olduğu üçün bir müddət müalicə alan Babacan 6 avqust 2022-ci ildə ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Hollywood yıldızlarının Türkiye'deki sesi Sungun Babacan hayatını kaybetti". NTV (türkcə). 6 avqust 2022. 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 avqust 2022.
2. 1 2 3 4 5 6  "SUNGUN BABACAN kimdir, kaç yaşındaydı? Sungun Babacan neden öldü? İşte seslendirmeleri". Milliyet (türkcə). 2022-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 avqust 2022.
**Qoçqıran** — Türkiyənin İğdır ilinin Qaraqoyunlu ilçəsinə daxil olan kənd.

Tarixi
------

1919-cu ildə erməni dəstələrinin kənddəki müsəlmanlara hücum etməsi nəticəsində türk milisləri toqquşma baş verir. Qadın və uşaqların bir hissəsi Kərimbəyli və Ramazankəndə köçürülür. Kənddə qalanlar və qaça bilməyənlər erməni dəstələri tərəfindən tutularaq kütləvi şəkildə öldürülür.

Kəndin adı 1928-ci ildə kürd dilində "qala" mənasını verən Dize olaraq adlıandırılırdı. 1960-cı ildə kəndin adı Qoçqıran olaraq adlandırılır. Qoçqıran adı bölgənin qoç kultundan və əfsanəvi Koçkar Atadan gəlir.

Coğrafiyası
-----------

İğdır ilçə mərkəzinə 29 km, Qaraqoyunlu ilçə mərkəzinə 14 km uzaqlıqdadır. Ermənistanla sərhədi təşkil edən kəndin şimalından Araz çayı axır. Kənd Ermənistan sərhədində, paytaxt İrəvana ən yaxın türk məskənlərindən biridir.

Əhalisi
-------

1886-cı il məlumatına görə kənddə 1329 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.

| İllərə görə kənd əhalisi |
| --- |
| 2019 | 518 |
| 2018 | 542 |
| 2017 | 526 |
| 2016 | 531 |
| 2015 | 545 |
| 2014 | 548 |
| 2013 | 568 |
| 2012 | 568 |
| 2011 | 582 |
| 2010 | 628 |
| 2009 | 620 |
| 2008 | 648 |
| 2007 | 662 |
| 2000 | 1.261 |
| 1886 | 1.329 |

İstinadlar
----------

1. ↑  Onk, Nizamettin (2006). Kafkasya'dan Anadolu'ya Iğdır Tarihi, Türk Dünyaları Araştırma Vakfı Yayınları, İstanbul. ISBN 975-498-177-9.
2. ↑  *Sevan Nişanyan.* "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri" (Türkcə). nisanyanmap.com. 4 iyun 2020. 2020-06-04 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2 3 4  "Kərimbəyli Köyü" (Türkçe). YerelNet.org.tr. 5 Mart 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
4. 1 2  "ИГДЫРСКИЙ УЧАСТОК (1886 г.)" (Rusça). ethno-kavkaz.narod.ru. 5 Mart 2016 tarixində arxivləşdirilib.
5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Iğdır Merkez Çalpala Köy Nüfusu". Nufusune.com. Archived from the original on 2021-11-04.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: III Pyotr (dəqiqləşdirmə).

**Konstantin Bodin** (XI əsr – 1108) — Duklya və Dalmaçiya kralı və **III Pyotr** adı ilə Bolqarıstan çarı.

Həyatı
------

Duklya kralı I Mixailin oğlu olub, Voyislavyeviç sülaləsindən idi. Anadan olduğu tarix bilinmir.

### Bolqarıstan çarı kimi

1072-ci ildə Skopye ekzarxı Georgi Voytex tərəfindən növbəti üsyan başlamışdı. Üsyançılar I Mixailə oğullarından birini onlara liderlik etməsi üçün göndərməyini xahiş etmişdilər. Bodin I Samuilin nəticəsi idi. 1072-ci ildə Bodin III Pyotr adı ilə çar elan olunmuşdu. Lakin elə həmin il üsyan dağıdıldı və Bodin həbs olunaraq Antakiyaya göndərildi.

### Duklya kralı kimi

Bodin 6 il sonra Venesiyalı tacirlər tərəfindən ölkəsinə geri gətirildi. və 1081-ci ildə kral elan olundu. 1085-ci ildə Bizansla müharibədə yenə həbs olunaraq əsir saxlanılsa da buraxıldı. 1096-cı ildə 1101-ci il səlib yürüşünə başçılıq edən IV Raymundu qonaq kimi qarşılamışdı. 1108-ci ildə vəfat etdiyi güman olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Scylitzes Continuatus: 163
2. ↑  Georgius Cedrenus Ioannis Scylitzae ope ab I. Bekkero suppletus et emendatus II, Bonnae, 1839, pp 714-719
3. ↑  "Journal of theological studies, Vol 19-20 Macmillan, 1918". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-04.
**Kristofer Metyu Kerz** (*ing.* Christopher Matthew Kerze, 19 fevral 1973) — sonuncu dəfə 20 aprel 1990-cı ildə görünən Minnesota ştatının İqan şəhərindən itkin düşümüş amerikalı yeniyetmə. Tərkedilmiş nəqliyyat vasitəsi itkin düşdükdən iki gün sonra tapıldı. O, amerikan rok qrupu Soul Asylumun "Runaway Train" adlı musiqi videosunda yer alıb.

İtkin düşməsi
-------------

20 aprel 1990-cı ildə Kerzin xəstə olduğu üçün evdə qaldığı bildirildi. 1988-ci ilə məxsus mavi rəngli Dodge Caravan markalı ailə avtomobili həmin gün valideynləri evə qayıdarkən yoxa çıxdı. Onlar Kerzdən itkin düşməsə 6-ya kimi geri qayıdacağını bildirən qeyd tapdılar — bu qəribə idi, çünki qeyddə "itkin düşmək" sözünün altından iki dəfə xətt çəkilmişdi. Kerz baxmayaraq ki, heç bir sursat götürməmişdi, onunla bərabər 20 ölçülü O. F. Mossberg & Sons ov tüfəngi var idi. Səlahiyyətlilər onun silahdan imtina edə biləcəyini düşündülər, lakin bundan əmin deyildilər. Furqon iki gün sonra 22 aprel 1990-cı ildə Minnesota ştatı, Qrand-Rapids şəhəri yaxınlığında tərk edilmiş şəkildə tapıldı.

Kristoferin axtarışı
--------------------

Kristoferin itkin düşməsindən sonra afişalar paylandı və onu tapmaq üçün geniş axtarışlar aparıldı. 2004-cü ildə İqan Polis Departamentinə Kerzi tapmağa çalışmağı dayandırmağı təklif edən anonim bir məktub gəldi və məktubda bildirildi ki, o, hazır olduqda evə qayıdacaq. Polis məlumatın həqiqiliyini təsdiqləyə bilmədi.

Ceykob Ervin Vetterlinq cinayəti həll edildikdən sonra 2016-cı ilin sonlarında işə yenidən maraq artdı. Kerzin yaşına uyğun yeni fotoşəkilləri yaradıldı və itkin düşmüş şəxslərin afişaları o şəkillərlə birlikdə paylanıldı. Ailə həmçinin hadisə ilə bağlı mediaya müsahibələr verdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Doran, Kevin.* "After 26 Years, Christopher Kerze's Parents Have Renewed Hope He Could be Found" (ingilis). kstp.com. 2017-08-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 noyabr 2016..
2. 1 2  "The Doe Network: Case File 110DMMN" (ingilis). doenetwork.org. 3 aprel 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 noyabr 2016..
3. 1 2  "The Charley Project: Christopher Matthew Kerze" (ingilis). charleyproject.org. 8 may 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 may 2019.
4. ↑  "Family hopes to find missing son after 26 years". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Disappearance of Christopher Kerze
* Disappearance of Christopher Kerze
* Disappearance of Christopher Kerze
**Səhmdar** — dövlət və ya özəl şirkətdə bir və ya daha çox hissənin qanuni sahibi olan şəxs və ya təşkilatdır.

Bir səhmdarın iş sahəsindəki təsiri, sahiblik payı faizi ilə təyin olunur. Şirkətin səhmdarları qanuni olaraq şirkətin özündən ayrıdırlar və ümumiyyətlə, şirkətin borclarına görə məsuliyyət daşımırlar.

Hüquqları
---------

Səhmdarların hüquqlarını aşağıdakı kimi təsnifatlaşdırmaq olar:

* Dividend almaq hüququ;
* Ümumi yığıncaqda iştirak hüququ;
* Səsvermə hüququ;
* Seçmək və seçilmək hüququ;
* Məlumat əldə etmək hüququ;
* Səhmlərin geri satın alınmasını tələb etmək hüququ;
* Əlavə buraxılan səhmlərin alınmasında üstünlük hüququ;
* Cəmiyyətin fəaliyyətinin yoxlanılmasını tələb etmək hüququ;
* Cəmiyyətin ləğvindən sonra qalmış əmlakı əldə etmək hüququ.

Maraqlarının müdafiəsi
----------------------

Səhmdarların maraqlarının müdafiəsinin dövlət forması aşağıdakı müdafiə üsullarını özündə ehtiva edir:

1. Mülki-hüquqi;
2. İnzibati-hüquqi;
3. Cinayət-hüquqi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-25.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-25.
**İldus İleşev** (başq. Илешев Илдус Ғөбәйҙулла улы; 17 may 1957) — dövlət xadimi, politoloq, filoloq, diplomat, ali məktəb müəllimi. Rusiyanın Səudiyyə Ərəbistanı Krallığındakı səfirliyinin iqtisadi müşaviri, Rusiyanın İslam Əməkdaşlıq Təşkilatındakı Daimi Nümayəndəsinin müavini, Başqırdıstan Respublikası Hökuməti Baş nazirinin keçmiş müavini, Başqırdıstan Respublikasının Mədəniyyət və Milli Siyasət Naziri (2005–2010), Filologiya elmlər namizədi (1990), siyasi elmlər doktoru (2000), professor (2003).

Bioqrafiyası
------------

1980-ci ildə Moskva Dövlət Pedaqoji İnstitutu bitirir.

1980–1981 — Başqırd Dövlət Universitetinin Xarici Dillər kafedrasında müəllim işləyir.

1981–1983-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir.

1983–1984 — Ufagorremstroy Trestinin Komsomol Komitəsinin katibi olur.

1984–1992 — SSRİ Elmlər Akademiyası Başqırd filialının Xarici Dillər Bölməsinin müəllimi, baş müəllim.

1992–1994 — Başqırd Dövlət Pedaqoji İnstitutunda baş müəllim, "Adonav" LLP-nin kommersiya direktoru.

1994–1997 — Beynəlxalq və milli məsələlər, Dövlət Məclisi ilə əlaqələr şöbəsinin, Başqırdıstan Qurultayı və Başqırdıstan Respublikası Prezident Administrasiyası Dövlət Hüquq İdarəsinin ictimai birliklərinin baş mütəxəssisi.

1997–1999 — ABŞ Sülh İnstitutunun Tədqiqat Alimi; Kennan Rus Araşdırmaları İnstitutu, Vaşinqton, ABŞ.

1997–2005-ci illərdə baş elmi işçi, Rusiya Elmlər Akademiyası Ufa Elmi Mərkəzinin Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru, Başqırdıstan Dövlət Universitetinin Hüquq İnstitutunun direktoru.

2005–2010 — Başqırdıstan Respublikası Hökuməti Baş nazirinin müavini, Başqırdıstan Respublikasının Mədəniyyət və Milli Siyasət Naziri.

Mükafat və fəxri adları
-----------------------

Rusiya Federasiyası Regional İnkişaf Nazirliyinin Fəxri Fərmanı (2007),

"Başqırdıstan Respublikasının əməkdar elm xadimi" fəxri adı (2007).

Ailəsi
------

Atası — Qubaydulla İleşev,

Anası — Marfuqa Qalina,

Oğlu — Nazar İleşev (ilk evliliyindən),

Həyat yoldaşı və qızı.

İstinadlar
----------

1. ↑

Mənbə
-----

* Илешев Илдус Ғөбәйҙулла улы Arxivləşdirilib 2021-04-14 at the Wayback Machine
* Илешев Илдус Ғөбәйҙулла улы
Hündürlüyü 20–100 sm, gövdəsi düz budaqlanmış, ikiillik ot bitkisidir.

Yarpaq
------

Kökətrafı yarpaqları uzun saplaqlarda yerləşib, böyrəkşəkilli, iri oyuqludişlidir. Gövdə yarpaqları ürəkşəkilliyumurtavaridir, sivri dişli, təpə yarpaqlarıyumurtaşəkilli-üçbucaq, qaidə hissəsi küt və ya pazvaridir.

Çiçək
-----

Çiçəkləri uzun salxımdadır. Ləçəkləri ağ rəngdədir, uzunluğu (4) 6–8 mm-dir. Çiçək saplağı meyvə verəndə qalınlaşır, uzunluğu 3–15 mm-dir.

Meyvə
-----

Qını köndələn şəkildə üzüyuxarı duran, çılpaq və çoxtoxumludur.

Çiçəkləməsi
-----------

Aprel-May

Meyvə verməsi
-------------

İyun-Avqust

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), Samur-Şabran oval. Xəzəryanı, Qobustan, Kür düz. BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, Nax. dağ. Lənk.-dağ. Lənkəran oval. Orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Meşələrdə, kolluqlarda, bağlarda, hasarların yanında rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Sarımsaqotunun yarpaqları sarımsağın əvəzinə ədviyyat kimi istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Eldar Şükürov. İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı, Bakı 2016

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Sportinq Lissabon muzeyi** — Portuqaliyanın tanınmış futbol komandası olan "Sportinq Lissabon" klubunun titullarını və tarixini özündə əks etdirən bir idman muzeyidir. Muzeyin açılışı 2014-cü ilin 31 avqust tarixində klubun prezidenti Antonio Dias da Kunya tərəfindən gerçəkləşdirildi. Muzey klubun ev oyunlarını keçirdiyi Joze Alvalade stadionunun birinci mərtəbəsində yerləşir. Muzeydə bir neçə mövzudan ibarət olmaqla 8 otaq fəaliyyət göstərməkdədir ki, burada Sportinq trofey adlı otaqda klubun Avropamiqyaslı turnirlərdə qazandığı 22 kubok nümayiş olunur. Ümumilikdə burada təxminən 5000 ədəd mükafat və 2000 ədəd tarixi şəkil ziyarətçilərə nümayiş etdirilir.
 Yeganə klubdur ki, ikinci muzeyi fəaliyyət göstərir və bu Leyriya şəhərində yerləşir. Burada yalnız klubun futbol komandasının qazandığı mükafatlar deyil həmçinin 32 idman növü üzrə fəaliyyət göstərən komandaların qazandıqları mükafatlarda ziyarətçilərə nümayiş etdirilir.

Muzeyə gələn qonaqlar həmçinin stadion turuna çıxa bilərlər. Həmçinin muzeydə klubun formasını geyinmiş Jose Travassos, Alberto Akosta, Luiş Fiqu və Kriştianu Ronaldo kimi futbolçuların orijinal formaları sərgilənir.

Əsas muzeyə gələn ziyarətçilər burada həmçinin 1902-ci ildə Belas klubunun qazandığı medalı görə bilər ki, onunda üzərində Sportinq klubunun orijinal loqosu təsvir olunub. Həmçinin Xoakin Aqostinyonun istifadə etdiyi velisoped, Karlos Lopezin Los-Anceles 1984 Yay Olimpiya Oyunlarında geyindiyi köynək, Antonio Livramentonun istifadə etdiyi hokkey taxtası, və 1964-cü ildə "Mançester Yunayted" üzərində qazanılmış 5–0 hesablı matçda istifade edilmiş top muzeydə sərgilənir.

İstinadlar
----------


1. ↑  [  Arxivləşdirilib 2019-04-02 at the Wayback Machine TOURS// "www.sporting.pt"]
2. ↑  [  Arxivləşdirilib 2022-04-07 at the Wayback Machine SPORTING LISBON MUSEUM & TOUR, LISBON — WORLD OF SPORTING MUSEUM // "www.portugalvisitor.com"]
3. ↑  "Estadio Jose Alvalade// "www.stadiumguide.com"". 2022-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-08.
4. ↑  [  Arxivləşdirilib 2022-04-07 at the Wayback Machine SPORTING LISBON MUSEUM & TOUR, LISBON — WORLD OF SPORTING MUSEUM // "www.portugalvisitor.com"]
**Leşukovnanın** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Komsomolsk xiyabanı ev 37 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina Aleksandr Andreyeviç Kuzminovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Rus vilayət klassizmi stilində inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Bir mətəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Komsomolsk xiyabanı ev 37 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin 60-cı illərərində baron Karl Reykinqin mülkiyyəti olmuşdur. Sonrakı sahib isə omalı Petr de Rossi olmuşdur. O, həyat yoldaşı Tereza Nikolayevna ilə Mariya adlı bir qızlarını böyüdürdülər. O, 1873-cü il doğumlu olmuşdur.

Rossi ailəsi tacir Baklajoq və onun ailəsi ilə birlikdə dostluq edirdi. Üstəlik onlar Nikolay vəMariyanın xaç valideyləri idi. Petr Yakovleviç Rossinin atası Yakov Petroviç Rossi İtaliyanın Rusiyadakı vitse-konsulu olmuşdur. Onun qardaşı Viktor Yakovleviç de Rossi 1872-ci ildə azovlu Ulyan Andreyeviç Andropovna ilə evlənmişdir.

1873–1880-ci illərdə bina Konstantin Kuzminə məxsus olmuşdur. 1880-ci illərdə binanın sahibi Vera Soltanovanaya məxsus olmuşdur. 1898-ci ildən 1906-ci ilə qədər binanın sahibi Aleksandra İvanoviç Korobin olur. 1915-ci ildə binanın sahibəsi Leşukovnaya məxsus olmuşdur.

Təsviri
-------

Bina bir mərtəbədən ibarətdir. Bina Rus vilayət klassizmi stilində inşa edilmişdir. Fasadı qara suvaqla üzlənmişdir. Aşağı mərtəbədə 4 öpəncərə vardır. Fasadı müxtəlif elementlərlə işlənmişdir. .

İstinadlar
----------

1. ↑  "Лешуковой дом//Энциклопедия Таганрога". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
2. ↑  "Дом 37. Исторический бульвар". 2017-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
**İtburnu povidlosu** — itburnu püresinin şəkərlə bişirilməsindən alınan qida məhsulu.

İtburnu povidlosu insan orqanizmi üçün xüsusilə faydalıdır. İtburnu meyvəsinin bioloji aktivliyi onun tərkibində olan C vitamini ilə əlaqədardır. C vitamini orqanizmdə maddələr mübadiləsini aktivləşdirir, müxtəlif infeksiyalara və xarici mühitin digər zərərli təsirlərinə qarşı bədənin müqavimətini artırır. Qanda xolesterinin miqdarını azaltdığına görə damar kirəcləşməsinin qarşısını alır. Mübadiləni yaxşılaşdırdığına, yara və xoraların sağalmasını sürətləndirdiyinə görə itburnu meyvəsi mədə xorası, şəkərli diabet, qızdırmalar, ürək xəstəlikləri, ateroskleroz kimi xəstəliklərdə istifadə oluna bilər. Sidikqovucu təsiti onu yüksək qan təzyiqinin və böyrək xəstəliklərinin müalicəsində faydalı edir. İtburnu meyvəsi C vitamini ilə yanaşı dəmirlə də zəngin olduğundan qanazlığının qarşısını alır.

Həmçinin bax
------------

* Povidlo

Xarici keçid
------------

* İtburnunun faydaları Arxivləşdirilib 2017-02-20 at the Wayback Machine

Mənbə
-----

* Əhmədov Ə. 1002 şirniyyat. Bakı, "Gənclik", 2010.
"Çarın zəng qülləsi" (Kreml, Moskva)
Zəng kökü tarixdən əvvəlki dövrlərə gedən bir alətdir. Zil çalınmağa başladıqda, onu toxmağla vuraraq ondan bir səs çıxarılır. Normal harmoniklər verdiyi əsas nota əlavə olunur (yuxarı səkkizli, beşlik, alt üçlü, alt səkkizli). Bu harmoniklərin dəqiqliyi zəngin konturundan (xarici və daxili dairədən) asılıdır. Zilin tənzimlənməsi üstündəki ərintinin ölçüsünün azaldılması ilə əldə edilir. Ərintinin haradan endiriləcəyi müəyyən edilir. Bunlar hər harmonikin ortaya çıxdığı yerlərdir. Zəngin ərintisi 78% mis və 22% qalaydan ibarətdir. Günümüzdə elektrik mühərriki zəng çalmaq üçün istifadə olunur. Mühərrik makaranı idarə edir. Keçmişdə makaraya bir ip bağlanırdı. Ən dolğun səs içəridən vurulan toxmaqla əldə edilir. Xaricdən vuran bir çəkicdən istifadə edilərsə, səs çox mədəni olacaqdır. Bu gün operalarda və orkestrlərdə zəng səsi köklənmiş metal borulardan hazırlanmış xüsusi bir alət ilə verilir.

Notu dördüncü sıra Fa uyğunluğu ilə Timbal və ya Drum partiyasında yazılır. Tələb olunarsa, bütün səslərdə ifa edilə bilər. Səsinin təsiri iki səkkizli yuxarıdandır. Bəstənin yerinə görə, bəstəkar hansı bəy zənginin istifadə olunacağını müəyyənləşdirməlidir. Zənglər təsirli və əzəmətli bir effekt yaradırlar.
Təbii yayılması
---------------

Çində, Yaponiyada, Kiçik və Orta Asiyada, Himalayda, Qafqazda dağların quru yamaclarında təbii yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Bu həmişəyaşıl kolun hündürlüyü 3–8 m-ə çatır. Yarpaqları yumurtavari, uzunluğu 2–5 sm, ucu biz, kənarları dişlidir. Xırda çiçəkləri dəstələrdə 3–5 ədəd və ya təkdir. Çiçəkləmə dövrü iyun-iyuldur. İnnabın yeməli, ətli meyvələri yumru, şarşəkilli, armudşəkilli və ya ellipsvari formalı ola bilər. Meyvələri avqustda-sentyabrda yetişir. Yetişmiş meyvələri zoğlarla birlikdə tökülür.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa davamlı bitki kimi çin xurması quru subtropiklərdə becərilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Respublikamızda geniş yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Şərq ölkələrində xalq təbabətinin həkimləri innabı "həyat ağacı" adlandırırlar. Bitki öz müalicəvi xüsusiyyətlərinə görə "sinə giləmeyvəsi" adlandırılır və tənəffüs yollarının xəstəliklərində istifadə edilir. Yarpaqları və qabığı ipək istehsalında istifadə edilir. Yarpaqlarından, qabığından və budaqlarından alınan həlim antibakterial təsirə malikdir. Saçların tökülməsinə qarşı innabın köklərindən həlim hazırlanır. Meyvələri tənəffüs yolları xəstəliklərində istifadə edilir.
**İqtisadi müharibə**, Oxford İngilis dili Lüğəti ilə "birincil təsiri başqa bir dövlətin iqtisadiyyatını zəiflətmək olan tədbirlərin (məsələn, blokada və s) istifadəsinə əsaslanan iqtisadi strategiya" ilə əlaqələndirilir. Hərbi əməliyyatlarda iqtisadi müharibə, müharibə zamanı və ya ondan əvvəl açıq, yaxud gizli əməliyyatların, kiber əməliyyatların, məlumat əməliyyatlarının bir hissəsi kimi izlənilən iqtisadi siyasəti əks etdirə bilər. İqtisadi müharibə kritik iqtisadi mənbələrin tədarükünü ələ keçirmək və ya başqa şəkildə idarə etmək məqsədi daşıyır ki, dost hərbi, kəşfiyyat qurumları bunlardan istifadə edə bilər, düşmən qüvvələri istifadə edə bilməz. İqtisadi müharibə konsepsiyası, millətlər arasındakı qarşıdurmada, xüsusilə bir düşmən millətin silahlı qüvvələrini deyil, həm də səfərbər bir müharibə iqtisadiyyatını əhatə edən ümumi müharibə dövründə daha çox tətbiq olunur. Belə bir vəziyyətdə düşmən iqtisadiyyatına ziyan vurmaq, müharibə aparmaq qabiliyyətinə ziyandır. Yanmış torpaq siyasəti tez-tez düşmənə mənbələrdən imtina etmək üçün tətbiq edilmişdir. İqtisadi müharibədəki siyasət və tədbirlər arasında blokada, qara siyahı, müstəsna satınalma, mükafatlandırma və düşmən varlıqlarının, təchizat xətlərinin ələ keçirilməsi, yaxud idarə edilməsi ola bilər. Tarif ayrı-seçkiliyi, sanksiyalar, yardımın dayandırılması, kapital varlıqlarının dondurulması, investisiya qoyuluşu və digər kapital axınlarının qadağan edilməsi və kamulaştırma kimi digər siyasətlər, müharibə olmasa da iqtisadi müharibə olaraq adlandırıla bilər

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | BNF: 11982177v · GND: 4190061-3 · Microsoft: 2781343802 |
**Krostvic**  (*alm.* Crostwitz‎; y.sorb Chrósćicy) — Almaniyada kənd və kommuna, rayon mərkəzi, Saksoniyada yerləşir. Drezden inzibati rayonuna tabedir. Bautzen rayonunun bir hissəsidir. 13,32 km² ərazini tutur. Rəsmi ərazi kodu: 14 2 92 090. Kommuna 6 kənd dairəsinə bölünür.

Saksoniya və Brandenburq torpaqlarının qanunvericilik aktlarının qüvvədə olduğu, sorb dillərinin və sorb mədəniyyətinin qorunub saxlanmasına töhfə verən "Sorb qəsəbəsi bölgəsi" mədəni-ərazi muxtariyyətinin bir hissəsidir. Kənddə alman dilindən başqa rəsmi dil sorb dilidir.

Coğrafiya
---------

Krostvic kəndi Klostervasser çayına axan Satkula çayının hər iki tərəfində dəniz səviyyəsindən 160-180 metr yüksəklikdə yerləşir. Qəsəbənin şərq hissəsində cənubdan və qərbdən çayla həmsərhəd olan kilsə təpəsi üstünlük təşkil edir. Krostvicin böyük hissəsi Satkulanın qərb tərəfində, Panşhvitz-Kuckau istiqamətinə uzanır.

Əhali
-----

 Krostvicdə əksəriyyətin dili sorb dilidir.
Krostvic Sorb əsas yaşayış məntəqəsinin cənub-şərqində yerləşir və onun mərkəzlərindən biridir. 2001-ci ildə bələdiyyə sakinlərinin 85,4%-i yuxarı sorb dilində danışırdı. Əhalinin əksəriyyəti də katolik inancından ibarətdir.
Arnoşt Muka Yuxarı Sorb əhalisi ilə bağlı statistikasına görə 1880-ci illərdə şəhər üçün 538 nəfər əhali təyin etmişdi, onlardan 523-ü sorblar (97%) və 15-i alman idi. 1956-cı ildə Ernst Tşernik, əsasən keçmiş şərq bölgələrindən köçkünlərin axını səbəbindən Krostvic icmasında sorb dilli əhalinin cəmi 73,9%-ni hesablamışdı. 2011-ci ildə 1058 əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, o dövrdə 984 nəfər Roma Katolik (93%), 15 nəfər protestant (1,4%) və 59 nəfər başqa və ya heç bir dini icmaya mənsub (5,6%) idi. Bu Krostvici Saksoniyadakı katoliklərin ən yüksək nisbətinə malik kilsə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2018 (4. Quartal). Federal Statistical Office.
2. ↑  Bevölkerung des Freistaates Sachsen jeweils am Monatsende ausgewählter Berichtsmonate nach Gemeinden. Statistical Office of the Federal State of Saxony.
3. ↑  "Gesetz zur Ausgestaltung der Rechte der Sorben (Wenden) im Land Brandenburg (Sorben (Wenden)-Gesetz — SWG)" (PDF). 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-07-13.
4. ↑  "Gesetz über die Rechte der Sorben im Freistaat Sachsen (Sächsisches Sorbengesetz — SächsSorbG)". Archived from the original on 2019-03-13. İstifadə tarixi: 2019-01-02.
5. ↑  Martin Walde: *Demographisch-statistische Betrachtungen im Gemeindeverband „Am Klosterwasser".* In: *Lětopis.* Band 51, 2004, Heft 1 (Digitalisat Arxivləşdirilib 2022-07-07 at the Wayback Machine als PDF; 1 MB).
6. ↑  "Zensusdatenbank auf zensus2011.de". 2013-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-16.
**Kameron Eyveri** (*ing.* Cameron Avery, 23 aprel 1988) — avstraliyalı musiqiçi, müğənni və bəstəkar. Pond qrupunun üzvü və Tame Impala ilə əməkdaşlığı ilə tanınır. Həmçinin o, The Growl qrupunun solistidir.

Həyatı
------

Şərqi Frimantlda anadan olan Eyveri, bir neçə illik Pertin şimalına köçdü; valideynləri ayrılana qədər 6 yaşına kimi Brum şəhərində yaşadı. 7 yaşında müvəqqəti olaraq Komoda məskunlaşdı və Collier İbtidai Məktəbində oxudu. O, heç vaxt məktəbə uyğun gəlmədiyini və "xordan başqa heç bir şeydə yaxşı olmadığını" dedi. Eyveri daha sonra anası və qardaşı Eliott ilə birlikdə Liminqdəki nənəsinin evində yaşamağa davam etdi.

Erkən yaşlarından Avstraliyanın peşəkar futbolçusu olmağa və AFL-də West Coast Eagles komandasında oynamağa can atırdı. Eyveri on altı yaşında gitara çalmağa, on yeddi yaşında isə mahnı yazmağa başladı; uşaq ikən arabir piano çalırdı. Gəncliyində blüz, soul musiqiçilərini xüsusilə Skip Ceyms və Son Hausu dinləyirdi.

Karyerası
---------

Eyveri əvvəlcə Red Shoes Boy qrupunun üzvü kimi fəaliyyətə başladı və müğənni Abbe May üçün təbil çaldı, daha sonra The Growl qrupunu yaratmaq üçün ayrıldı.

Bir dostunun sayəsində o, Tame Impala-nın solisti Kevin Parker ilə tanış oldu. Sonra Pert musiqi səhnəsinin bir hissəsi olacaq: Cey Vetson, Ceymi Terri və Co Rayan ilə birlikdə Pond-un qurucu üzvü oldu. Eyveri bir müddətdən sonra qrup üzvü və dostu Nik Albruk ilə yaşamağa davam etdi və Allbrook/Avery duetini yaratdı.

Şəxsi həyatı
------------

Eyveri 2018-ci ildə model Alisa Miller ilə ailə həyatı qurdu. 29 noyabr 2018-ci ildə Miller Instagram hesabı vasitəsilə cütlüyün ayrıldığını bildirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Cool Perth Nights : Articles". 5 March 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 June 2014.
2. ↑  *FBi Radio.* "Cameron Avery 'In The Belly of the Beast' (The Growl) & 'John The Revelator' & live on FBi Radio". 21 April 2013. 22 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 June 2019 – YouTube vasitəsilə.
3. ↑  *91X San Diego.* "Tame Impala – Interview with Halloran – 91X X-Sessions". 5 June 2013. 20 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 June 2019 – YouTube vasitəsilə.
4. ↑  *Clarke, Thomas.* "Introducing: Allbrook/Avery". Danceyrselfclean.com. 25 January 2012. 15 August 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 June 2019.
5. ↑  *Avery, Alyssa Miller.* "All licensed up". Instagram. 6 April 2018. 20 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 May 2018.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | MusicBrainz |
**Svetofor protokolu** – informasiya təhlükəsizliyi insidenti haqqında konfidensial informasiyanın yayılma auditoriyasını göstərmək üçün işarə sistemi.

Tarixi
------

Svetofor protokolu 2000-ci illərin əvvəllərində İngiltərənin Milli İnfrastruktur Təhlükəsizlik Koordinasiya Mərkəzinin (Milli İnfrastrukturun Müdafiəsi Mərkəzi - CPNI)tərəfindən həssas informasiyaların bölüşdürülməsi məqsədilə yaradılmışdır.

İş prinsipi
-----------

İnformasiya dörd rəngdən biri ilə işarələnir:

**Qırmızı** – olduqca konfidensial informasiya, informasiyanın hazırlanması prosesinin iştirakçılarından başqa heç bir əməkdaş və ya qurum arasında yayıla bilməz. İnformasiyanın paylaşılması üçün bütün iştirakçıların imzası tələb olunur.

**Sarı** – məhdud yayılma, paylaşılması lazım olduqda informasiyanı alan şəxs yalnız öz təşkilatı daxilində paylaşa bilər.

**Yaşıl** – geniş yayılma, müəyyən icma daxilində geniş yayıla bilər, amma KİV-də nəşr oluna bilməz.

**Ağ** – qeyri-məhdud yayılma, müəlliflik hüququ qorunmaqla yayılması sərbəstdir.

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh.
**İrina Miroşniçenko** (*rus.* Ирина Мирошниченко; 24 iyul 1942, Barnaul – 3 avqust 2023, Moskva) — sovet və rus aktrisası, müğənni, müəllim. RSFSR xalq artisti (1988).

Həyatı
------

Barnaulda anadan olub. Məktəbdə oxuyarkən Lenin Komsomol Teatrındakı studiyada oxuyub. Orada doqquz yaşından böyük olan dramaturq Mixail Şatrovla görüşdü. 1960-cı ildə evləndilər.

1961-ci ildə Moskva İncəsənət Teatr Məktəbinə (V.P.Markovun kursu) daxil olmuşdur. Üçüncü kursda o, Georgi Daneliyanın "Moskvada gəzirəm" filmində debüt etdi.

Studiya məktəbini bitirdikdən sonra İrina Moskva İncəsənət Teatrına qəbul edildi. Aktrisanın rolları - "Qağayı" tamaşasında Maşa, "İdeal ər" tamaşasında xanım Çeveli, "Valentin və Valentina" tamaşasında Jenya, "Üç bacı" tamaşasında Maşa, "Soyuqlaşmaq üçün solo" tamaşasında Daşa, "Saat", "Dul qadın"da Asya, "Azadlığın ilk günü"ndə İnqa, "Tatuirovkalı qızılgül"də Serafina della Roza, "Qağayı"da Arkadina, A.P.Çexovun "Albalı bağı"nda Ranevskaya və s idi.

Aktrisanın kinodakı ilk böyük işi "Onları ancaq gözdən tanınırdı" (1966) filmində kəşfiyyatçı Qalina Ortynskaya rolu oldu. Andrey Tarkovskinin Andrey Rublev filmində İrina Miroshniçenko Məryəm Maqdalena rolunu oynadı. O, həmçinin "Vanya dayı", "Kreml çanları", "Cəbhədən əsgər gəldi", "... Və başqa məmurlar", "Sən heç xəyalına belə gətirmədin...", "Qırmızı saçlı, dürüst, aşiq", Sevgi", "Madam Vonqun sirləri", "Qış albalı" (2 və 3-cü hissələr), "Şəkərdə zoğal" filmlərində rol alıb.

Tanınma və mükafatlar
---------------------

* 1971 — "Şərəf nişanı" ordeni
* 1976 — RSFSR əməkdar artisti
* 1988 — RSFSR xalq artisti
* 1998 — "Şərəf" ordeni
* 2015 — "Dostluq" ordeni

Filmoqrafiya
------------

1. Andrey Rublyov (film, 1966)
2. Məhəbbətim mənim, kədərim mənim (film, 1978)
3. Qəribə adam (film, 1979)
**Kalani Braun** - 21 mart 1997-ci ildə anadan olub. WNBA-nın Dallas Wings və Maccabi Bnot Ashdod üçün Amerikalı peşəkar basketbolçudur. O, basketbolçu karyerası ərzində bir çox mükafatlar alıb və 2017 və 2018 mövsümlərindən sonra Qadın Basketbol Məşqçiləri Assosiasiyası (WBCA) tərəfindən Ümumamerikalı adına layiq görülüb.

WNBA Karyera
------------

### Dallas Wings

2 fevral 2023-cü ildə Braun Dallas Wings ilə təlim-məşq toplanışı zamanı müqavilə imzaladı. Braun Wingslə təlim-məşq toplanışından keçdi, lakin onların etdiyi son əsas heyətdə yer ala bilməyən basketbolçulardan biri oldu və o, 2023 Açılış Gecəsi siyahısında yer almadı. O, bir neçə həftə sonra Wings-ə qayıtdı, çünki o, Wings-in komandada zədələri olduğuna görə Çətinlik Müqaviləsi imzaladı. 23 iyun 2023-cü ildə Braun Wingslə Çətinlik Müqaviləsindən azad edildi. Bir gün sonra Wings ilə başqa bir Çətinlik Müqaviləsi ilə qayıtdı. Çətinlik Müqaviləsi sadalanan tərəflərin öhdəliklərini tarazlaşdırmağa kömək etmək üçün müqavilələrə çətinliklə bağlı müddəalar daxil edilir. Vəziyyətlər dəyişirsə və bir tərəf indi qeyri-bərabər öhdəlik götürürsə, çətinlik bəndi müqavilələrin şərtlərinin dəyişdirilməsinə imkan verir. Çətinlik bəndləri ən çox beynəlxalq ticarət müqavilələrinə daxil edilir.

Oynadığı komandalar
-------------------

| İl | Komanda |
| --- | --- |
| 2019-2020 | Los Angeles Sparks |
| 2019-2020 | Xinjiang Magic Deer |
| 2020-2021 | Atlanta Dream |
| 2020-2021 | Kayseri Basketbol |
| 2021-2022 | Hatayspor |
| 2022-2023 | Maccabi Bnot Ashdod |
| 2022-2023 | Dallas Wings |
|

Mükafatları
-----------

* NCAA Qadınlar Division I Basketbol çempionlarının siyahısı (2019)
* Böyük 12 Konfransda İlin Qadın Basketbolçusu (2018)
* 3× Birinci Komanda Bütün Böyük 12 Konfransı (2017–2019)
* Böyük 12 Birinci Tələbə Komandası (2016)

İstinadlar
----------

1. ↑  WNBA
2. ↑  NCAA
Topkapı əlyazmasından Əd-Zuha surəsi başlıqlı səhifə
**Topqapı əlyazması** və ya **Topqapı Quranı** hicri təqvim ilə II əsrin əvvəllərinə (miladi VIII əsr) aid olan Quranın erkən əlyazmasıdır. 

Bu əlyazma İstanbulda, Topqapı Sarayı Muzeyində saxlanılır. Bu əlyazma ənənəvi olaraq Osman İbn Affana aid edilir. Bu əlyazmanın ölçüsü 41-  x 46 santimetrdir. Quranın tam mətninin 99%-dən çoxunu ehtiva edir. Cəmi iki səhifəsi (23 ayə) çatışmayan bu əlyazma Quranın tam mətninə ən yaxın olanıdır. Misir valisi Mehmed Əli Paşa bu əlyazmanı XIX əsrdə Osmanlı Sultanı II Mahmuda hədiyyə olaraq göndərmişdir.  

Əlyazmanın Paleoqrafik təhlili onun VIII əsrə aid yazılara uyğun gəldiyini göstərir.

1. ↑  "The "Qur'ān Of ʿUthmān" At The Topkapi Museum, Istanbul, Turkey, From 2nd Century Hijra". Islamic Awareness. 2008-07-19. İstifadə tarixi: 2011-10-05.
2. ↑  "Mushaf Topkapi". January 5, 2014 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  Kodex Topkapı Sarayı Müzesi at corpus coranicum
**Krım Tatar Milli Qurultayı** (krımtat. Qırımtatar Milliy Qurultayı, Къырымтатар Миллий Къурултайы) — Krım tatar xalqının nümayəndə orqanı və 1917-ci ildə Krım Xalq Respublikasının müstəqilliyini bəyan edərək onun parlamenti olan qurum.

Tarixi
------

1917-ci ilin Qurultayının üzvləri
### Mənşəyi

 *Əsas məqalə: Krım Xalq Respublikası*
Rusiyada 1917-ci ilin martın 25-də baş vermiş Fevral inqilabından sonra Simferopol şəhərində Krımın şəhərləri və qəsəbələridən 1500 nümayəndədən ibarət olan Bütövkrım Müsəlman Qurultayı baş verib. Həmin ilin oktyabrın 1-2 arasında müsəlman icra komitəsinin başçısı Noman Çələbi Cihan komitənin keçirdiyi Krım tatar qurumların toplantısında Krım Tatar Milli Qurultayını təsis etməyə təklif edib. Təklif yekdilliklə qəbul olunub.

### Sovet dövrü

 *Əsas məqalə: Krım tatarlarının deportasiyası*
Sovet dövründə törədilən deportasiyalara görə, 1950-ci və 60-cı illərdə Krım tatarların milli hərəkatı SSRİ boyu mərkəzsiz bir şəbəkə yaradıb, Özbəkistanda iclaslarını gizli şəkildə aparmağa məcbur idi. 1970-ci və 80-ci illərdə birgə məqsədləri, amma müxtəlif taktikaları olan qruplar formalaşıb. 80-ci illərin ortasında yeni təşkil üsulları üçün imkan yaradılıb.

Sovet dövründəki fasilədən sonra Qurultay yenidən 1991-ci ilin iyunun 26-da toplaşmağa başladı. Qurultay Krım Tatar Milli Məclisinin 33 üzvünü seçib.

### Krımın ilhaqından sonra

Rusiya Krımı ilhaq edəndən sonra Qurultay Kiyevdə toplaşır. İlhaqçılar isə Simferopol şəhəridə özünə sadiq olanlar üçün qurultay keçirir. Kiyevdə keçirilən iclasda ilhaq olunan Krımın müftiyi Əmirəli Ablayev yenidən öz vəzifəsinə seçilmişdi. Kiyevdəki Qurultayın nümayəndələri muftiyyatı FSB tərəfindən idarə olunduğunda ittiham edirlər.

Eyni zamanda, ilhaqçılar Qurultay nümayəndələrə Krımdan Ukraynanın qitə hissəsinə keçməsinə maneə olurlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "89 років від проголошення у Бахчисараї Кримської Народної Республіки". 2021-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-10.
2. ↑  "КУРУЛТАЙ КРЫМСКОТАТАРСКОГО НАРОДА: истоки и созыв национального съезда". 2022-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
3. ↑  "Kırım Tatar Kurultayı: Millî Sözleşmesi kökenleri ve toplanması" (rus).. 15 Mayıs 2018. 2016-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-07.
4. ↑  "*The Tatars of Crimea: Return to the Homeland : Studies and Documents*, p. 285". 2023-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-09.
5. ↑  "Разделенный курултай. Как крымские татары собрались на съезд дважды: и в Киеве, и в Крыму". 2022-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-06.
HMAS Adelaide (L01)
NAM Atlântico (A140)
**Helikopter daşıyıcısı** və ya **Helikopter gəmisi** əməliyyat baxımından vertolyotdan istifadə edən bir təyyarədaşıyıcı növüdür. Helikopter daşıyıcılarında gəminin çox hissəsini əhatə edən və gəminin uzununa uzanmış olan uçuş göyərtəsi mövcud olur. Bu gəmilərə misal olaraq Britaniya Kral Donanmasının HMS Ocean, Sovet Donanmasının Moskva sinfi və ya  Çin Hərbi Dəniz Qüvvələrindin Tip 0891A gəmilərini vermək mümkündür. Bu gəmilərdə adətən təyyarələrin saxlanması üçün anqarlar da mövcud olur.

XXI əsrdə sırf helikopter daşımaq üçün nəzərdə tutulmuş olan helikopter daşıyıcılarından danışmaq çətindir. Harrier və F-35 kimi şaquli qalxan və enən STOVL təyyarələrinin yaranması təsnifatı daha da çətinləşdirmişdir. Məsələn, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki Wasp sinifli gəmilər altı-səkkiz Harrier və 20-dən çox helikopter daşıya bilər. Müasir dövrdə yalnız təyyarə daşıya bilməyən kiçik helikopter daşıyıcıları və köhnə helikopter daşıyıcıları əsl helikopter daşıyıcıları sayıla bilərlər. Bir çox hallarda, şaquli qalxma və şaquli enmə həyata keçirdə bilən STOVL təyyarələrini daxilində yerləşdirən gəmilər "yüngül təyyarə daşıyıcıları" kimi təsnif edilirlər. *Wasp* sinfi kimi gəmilər həmçinin dəniz piyadaları kimi qoşun növləri ilə desant əməliyyatlarını həyata keçirmək qabiliyyətinə malikdirlər. Belə gəmilər həm də amfibiya hücum gəmiləri kimi təsnif edilirlər.

Helikopter daşıyıcıları sualtı qayıqlara qarşı nəzərdə tutulmuş olan döyüş gəmiləri və amfibiya hücum gəmiləri kimi istifadə edilə bilərlər.

Britaniya kral donanmasının arsenalında olan 22.000 ton ağırlığındakı HMS Hermes və həmin sinifdəki iki ekvivalenti sırf helikopter gəmisinə çevrilmiş və həmin gəmilər "komando gəmiləri" olmuşdurlar. Hermes daha sonra STOVL daşıyıcısına çevrilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "HMS Ocean (LPH01) Helicopter Carrier". Naval Technology. 15 Haziran 2011. 2 Kasım 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 Nisan 2014.
**Itaka** (Yunanca, Ιθάκη) — İon dənizində yerləşən Yunan adası.

İtakanın əsas adasının sahəsi 96 km²-dir.Əhalisi 2011-ci ilə görə 3231 nəfərdir.

Müasir İtaka Odisseyin evi olan Homerin İtakası ilə eyniləşdirilir.

Etimologiya
-----------

İtaka adı qədim dövrlərdən bəri dəyişməz qalsa da, müxtəlif dövrlərə aid yazılı sənədlərdə adaya başqa adlarla müraciət edilir, məsələn:

Trakoniso, Takou, Tiakou (Bizans)

Tiaki (Venesiyadan əvvəlki Bizans)

Teaki(Venesiya dövründə)

Fiaki(Osmanlı dövründə)

Tarixi
------

Adada e.ə 2-ci minillikdən etibarən məskunlaşma var.Ehtimal olunur ki, Mikena dövründə Kefaloniyanın paytaxtı və Odissey tərəfindən idarə olunan kiçik krallığın paytaxtı olub.İtaka sonrakı dövrlərdə romalılar,Bizans imperiyası tərəfindən işğal olunub.
Ardınca İtaka, 1797-ci ildə Campo Formio müqaviləsinə əsasən Fransa tərəfindən işğal edilmiş 1798-ci ildə isə rus-türk birliyinin komandirləri Fyodor Uşakov və Kadir bey tərəfindən azad olunub.Ada 1807-ci ildə yenidən Fransanın mülkünə çevrildi lakin,1809-cu ildə İngiltərə adanı işğal etdi.
1815-ci ildə bağlanılmış Paris müqaviləsinə əsasən İtaka Birləşmiş İyon Adaları Ştatlarının tərkibinə verildi.
1864-cü ildə bağlanmış London müqaviləsinə əsasən adalar Yunanıstanın tərkibə daxil edildi.

Coğrafiyası
-----------

İtaka adası Kefaloniyanın şimal-şərq sahilindən şərqdə yerləşir, oradan İtaka Boğazı ilə ayrılır. Adanın ümumi sahəsi 117.8 km²-dir.Ümumi sahil uzunluğu isə 101 km-dir.

Adanın məşhur sakinləri
-----------------------

Odissey

**Platon Drakoulis**

Lorenzos Mavilis

İoannis Metaksas

Həmçinin bax
------------

Sardiniya

Krit

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
USS Tarawa (LHA-1) 1997-ci ilin iyun ayından aktiv xidmətdədir.
 San Dieqo, Kaliforniya limanına çatan *USS America* (LHA-6) gəmisinin havadan görünüşü, 15 sentyabr 2014-cü il
**LHA** (**Desant helicopter assault)** ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində mövcud olan "*Tarava*" və "*Amerika*" sinifli çoxməqsədli vertolyot daşıyıcı amfibiya hücum gəmilərini təyin etmək üçün istifadə edilən təsnifatdır.

Bu gəmilərin məqsədi amfibiya əməliyyat qrupunun və ya hücum qrupunun tez bir zamanda istənilən əraziyə köçürülməsini təmin etməkdən ibarətdir. 

Bu gəmilər təyyarə daşıyıcıları kimi tam uçuş göyərtəsinə malikdirlər və onların daxilində hücum helikopterləri olur. MV-22 Osprey kimi əyri rotorlu təyyarələr və AV-8 Harrier və F-35B Lightning II kimi STOVL təyyarələri də bu gəmilərdə yerləşdirilə bilər. 

Tarava sinifli LHA-lar Dəniz Piyadaları Korpusuna birbaşa desant əməliyyatı ilə yanaşı helikopterlə də desant əməliyyatı həyata keçirməyə imkan yaradır.  Bu gəmilər hər iki üsulla eyni vaxtda səmərəli desant əməliyyatları üçün nəzərdə tutulmuş ilk gəmilərdirlər.

Yeni *Amerika* sinifli gəmilərin ilk ikisi olan, LHA-6 və LHA-7, həm köhnə *Tarawa* sinifli LHA-lar, həm də dok göyərtələrinə malik müxtəlif LHD-lərdirlər. ; LHA-8 və sonrakı gəmilərdə dok göyərtəsi mövcuddur.  Dok göyərtələri olan LHA-larda eniş gəmilərindən, hava yastıqlı eniş gəmilərindən (LCAC) və digər hidrovasitələrdən istifadə edilə bilər.

Çöl Qalxanı və Çöl Fırtınası əməliyyatları zamanı üç Tarawa Class LHA-dan fəal şəkildə istifadə edilmişdir. O vaxtdan bəri, LHA-lar ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən İraq və Əfqanıstandakı müharibələrdə, 2004-cü ildə sunamidən sonrakı humanitar yardımlar zamanı istifadə edilmişdirlər. 

| Gövdə nömrəsi | ad | Xidmətə daxil edilməsi | İstifadədən çıxarılmışdır |
| --- | --- | --- | --- |
| **Tarawa sinfi** |
| LHA-1 | USS Tarawa | 29 may 1976-cı il | 30 sentyabr 2009-cu il |
| LHA-2 | USS Saipan | 15 oktyabr 1977-ci il | 20 aprel 2007-ci il |
| LHA-3 | USS Belleau Wood | 23 sentyabr 1978-ci il | 28 oktyabr 2005-ci il |
| LHA-4 | USS Nassau | 28 iyul 1979-cu il | 31 mart 2011-ci il |
| LHA-5 | USS Peleliu | 3 may 1980-ci il | 07 aprel 2015-ci il |
| **Amerika sinfi** |
| LHA-6 | USS Amerika | 11 oktyabr 2014-cü il | USS America sinif gəmilər orijinal beş Tarawa sinif LHA-nı əvəz etmişdirlər |
| LHA-7 | USS Tripoli | *Tikinti mərhələsindədir* |  |
| LHA-8 | USS Bougainville | *Tikinti mərhələsindədir* |  |

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Amphibious Assault Ships (LHD/LHA)". US Navy. 1 Ocak 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 Şubat 2020.
2. 1 2  "Fact File: Amphibious Assault Ships—LHD/LHA(R)". U.S. Navy. 10 Ocak 2017. 1 Ocak 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 Nisan 2017.
**Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi-tibb idarəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun qoşun hissələrində tibb xidmətinin təş-
kilinə rəhbərlik edən orqan.

Yaradılması
-----------

Əsası 1918 il noyabrın 15-də qoyulmuş və əvvəlcə şöbə kimi Ümumi qərargahın tərkibində fəaliyyətə başlamışdı. Azərbaycanda tibbin kifayət qədər inkişaf etmədiyi bir vaxtda hərbi-tibb idarəsinin fəaliyyəti hərbi
nazirin ciddi nəzarətində olmuşdur. Nazir Səməd bəy Mehmandarovun müvafiq əmri ilə həkim A.Sulakov 1918 il noyabrın 27-də hərbi-tibb şöbəsinin rəisi təyin edildi. Həmin tarixdə daha 15 nəfər tibb işçisi orduya qəbul edilərək, müxtəlif qoşun hissələrinə təyinat aldılar.

Fəaliyyəti
----------

Qoşunlarda tibb xidmətinə olan ehtiyacın aradan qaldırılması üçün S.Mehmandarovun əmri ilə 1918 il dekabrın 14-də Gəncə Praporşiklər məktəbində 10 nəfərlik qəbul otağı, dekabrın 15-də Hacıqabulda yerləşən 2-ci Bakı alayında 60 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 1919 il yanvarın 1 -də 1-ci Cavanşir piyada alayında 60 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 2-ci Qarabağ süvari alayında 20 nəfərlik müayinə otağı, 1919 il fevralın 4-də isə Əlahiddə Zaqatala taborunun 20 nəfərlik əsgər xəstəxanası fəaliyyətə başladı. Bakı, Gəncə və Xankəndidə hərbi xəstəxanalar təşkil edildi. Gəncə hərbi xəstəxanası nəzdində bölük feldşer köməkçiləri hazırlayan 4 aylıq kurslar yaradıldı.

Hərbi nazirin əmri ilə 1919 il iyulun 19-da həkim Bahadur bəy Qayıbov strukturun rəhbəri təyin olundu. Onun rəhbərliyi ilə 1919 il noyabrın 5-də Şuşada 5 nəfər zabit və 100 nəfər əsgər üçün nəzərdə tutulmuş 105 nəfərlik əsgər xəstəxanası, 1920 il yanvarın 1-də Bakı şəhərində 5-ci Bakı piyada alayının əsgər xəstəxanası, 1920 il yanvarın 13-də Xankəndidə 2-ci Qarabağ süvari alayın ın 30 nəfərlik müayinə
otağı, 1920 il fevralın 1-də Xankəndidə 1-ci Cavanşir piyada alayının 30 nəfərlik müayinə otağı açılmışdı. Hərbi nazirin əmri ilə 1919 il oktyabrın 20-də hərbi-tibb idarəsinin və yerli lazaretlərin strukturu enişləndirildi. 1920 ilin martında bu qurum təchizat idarəsinin tərkibinə daxil edildi.

### Şuşa feldşer məktəbi

1919 ilin payızından isə hərbi nazirin əmrilə Şuşa feldşer məktəbi fəaliyyətə başladı. Hərbi hissələrdə, xüsusən Qarabağ bölgəsində yerləşən qoşun hissələrinin şəxsi heyəti arasında yayılan yoluxucu xəstəliklərin qarşısının alınmasında məsuliyyətsizlik göstərdiyi üçün idarənin rəisi Sulakov vəzifəsindən azad edildi və onun yerinə həkim Qabayev təyin edildi.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, I cild, Bakı, 2004.

### İstinadlar

1. 1 2  Manaf Süleymanov, Azərbaycan ordusu (1918–1920)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu
* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Feldşer Məktəbi
Quba Hərbi Dəstəsinin üzvü olan iki Azərbaycan əsgəri (1919)
**Quba Hərbi Dəstəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə şimaldan gözlənilən Çar Rusiyasının hərbçisi olan Anton Denikinin hücumuna qarşı 1919-cu ilin noyabr ayında yaradılmış taktiki hərbi qrup.

Haqqında
--------

Xaçmaz Hərbi Dəstəsinin bazasında təşkil edildiyindən, həmin dəstənin komandiri polkovnik Şirin bəy Kəsəmənli Quba hərbi dəstəsinin də komandiri vəzifəsində saxlanıldı. Quba qəzasındakı bütün hərbi hissə və bölmələr Şirin bəy Kəsəmənliyə tabe etdirildi. Quba hərbi dəstəsinin qərargahı Qusara köçürüldü və Şirin bəy Kəsəmənli, eyni zamanda, Qusar qarnizonunun rəisi vəzifəsini də öz üzərinə götürdü. Quba hərbi dəstəsi şimal sərhədi boyunca müdafiə mövqelərini möhkəmləndirməklə bərabər, kəşfiyyat işləri də aparmalı, Anton Denikinin qüvvələrinin Dağıstan ərazisindəki yerdəyişmələrini izləməli, toplanılan məlumatları Bakıya göndərməklə yanaşı, zəruri hallarda vəziyyətə uyğun qərarlar qəbul etməli idi. 4 dekabr 1919-cu il tarixində Şirin bəy Kəsəmənli 2-ci piyada diviziyasının komandir müavini təyin edilməsi ilə əlaqədar Quba hərbi dəstəsinin komandiri vəzifəsindən azad edildi və bu vəzifəyə süvari diviziyasının komandiri general-mayor Teymur bəy Novruzov təsdiq olundu, ancaq bir neçə gündən sonra onun da, yalnız birbaşa vəzifəsinin icrası ilə məşğul olması məqsədəuyğun bilindi, dəstəyə komandirlik isə 2-ci piyada diviziyasının komandiri vəzifəsinin icraçısı general-mayor ə həvalə olundu. Anton Denikinin hücum təhlükəsinin aradan qaldırılmasından sonra, 31 dekabr 1919-cu il tarixində Quba hərbi dəstəsi ləğv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Quba Hərbi Dəstəsi // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 157. ISBN 9952-417-44-4.

Həmçinin bax
------------

* Cənub qrupu (AXC)
* Birinci Piyada Diviziyası (AXC)