recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Heydər Əliyev Muzeyi** — Göyçay rayonunda Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini, zəngin dövlətçilik irsini özündə təcəssüm etdirən muzey .

Ümumilikdə Heydər Əliyev mərkəz və muzeyləri Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik məfkurəsinin dərindən öyrənilməsi, geniş təbliği, Azərbaycan tarixi və dilinin, mədəniyyətinin, milli-mənəvi dəyərlərinin yaşadılması istiqamətində sistemli fəaliyyət göstərir.

Azərbaycanda Heydər Əliyev muzeylərinin təşəbbüskarı və yaradıcılarından biri Quba Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Elza Orucova olmuşdur.

Heydər Əliyev muzeylərinin mahiyyət etibarı ilə mərkəz kimi fəaliyyət göstərdiyini, onların regionlarda ictimai-siyasi və mədəni mərkəzlər kimi mühüm rol oynadığını nəzərə alaraq, habelə yerlərdən daxil olan çoxsaylı müraciətlərə əsasən Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin müvafiq əmri ilə Heydər Əliyev Muzeyləri mərkəz adlandırılmışdır.

Haqqında
--------

Göyçay rayon Heydər Əliyev Muzeyi 2007-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır. Heydər Əliyev Muzeyi Mədəniyyət və Turizm Nazirinin 24.01.2012-ci il tarixli 19 nömrəli əmrinə əsasən Heydər Əliyev Mərkəzi adlandırılmışdır. Göyçay rayon Heydər Əliyev Mərkəzi 2009-cu ildə tikilib, 2010-cu il fevralın 12-də Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyevin iştirakı ilə rəsmi açılışı olmuşdur. Mərkəz iki mərtəbədən ibarət olaraq 3200 m²-lik sahəni əhatə edir. Mərkəzin həyətyanı sahəsi isə 1,5 ha-dır. Mərkəzdə 310 nəfərlik iclas zalı, 1 konfrans zalı,12 inzibati otaq və yardımçı otaqlar mövcuddur. Mərkəzdə 518 eksponat cəmlənmişdir. Bunlardan 302-si fotoşəkil, 182-si kitab, 32-si sənəd, 2-si isə heykəltaraşlıq nümunəsidir. Mərkəzdə rəsm, tarix, ədəbiyyat, xarici dil öyrənmə, şahmat dərnəkləri, kitabxana fəaliyyət göstərir. Həmçinin multi-media, virtual siniflər mövcuddur. Mərkəzin ekspozisiya sahəsi 300 m2-i əhatə edir. Burada Ulu Öndər Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini əks etdirən 215 ədəd eksponat sərgilənir.

Heydər Əliyev mərkəzinin qarşısında isə uzunluğu 40 m, hündürlüyü 6 m olan şəlalə-fəvvarə kompleksi yaradılmışdır.

Muzey-kompleks rayonun daxili imkanları hesabına tikilib. "Göyçay Təmir-Tikinti" MMC tərəfindən milli arxitektura üslubunda inşa edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Heydər Əliyev Muzeyi (Mingəçevir)
* Heydər Əliyev Muzeyi (Gəncə)
* Heydər Əliyev Muzeyi (Naxçıvan)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "GÖYÇAY ŞƏHƏRİNDƏ HEYDƏR ƏLİYEV MUZEY-KOMPLEKSİ TİKİLİR" (az.).. 25-01-2023 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3  "Göyçayda Heydər Əliyev Mərkəzi" (az.).. Archived from the original on 2023-01-25.
3. 1 2 3 4  "Göyçay Rayon Heydər Əliyev Mərkəzi" (az.). ttps://kataloq.gomap.az. Archived from the original on 2023-01-25.
4. ↑  "Göyçay Rayon Heydər Əliyev Mərkəzi" (az.). ttps://kataloq.gomap.az. Archived from the original on 2023-01-25.

Xarici keçidlər
---------------

* "Göyçayda Heydər Əliyev Mərkəzi" (az.).. 25-01-2023 tarixində arxivləşdirilib.
**Barbados bayrağı** — Barbadosda işlədilən rəsmi dövlət bayrağı 30 noyabr 1966-cı ildə ölkənin Müstəqillik 
Günündə qəbul edilmişdir. Bayraqdakı sol tərəfdəki göy rəng göy üzünü, sağ tərəfdəki göy rəng isə okeanı təmsil edir. Qızılı rəng isə ölkənin şəriət ölkəsi olduğunu göstərir. Mərkəzdəki çəngəl isə ölkənin İngilis əsarətindən xilas olduğunu göstərir.

Barbadosun milli bayrağı 1966-cı ildə təsdiqlənmişdir. Bayraq 3 bərabər şaquli hissəyə bölünmüş düzbucaqlı parçadan təşkil olunmuşdur. Bayrağın mərkəzində üçbaşlı əsa şəkli həkk olunub. 

Barbadosun milli bayrağını əhali arasında keçirilmiş konkursdan sonra Karl Brudhaqen, Qrantley Preskod və Advena Kendall düzəldiblər. Rəsm müəllimi olan Qrantley Preskodun yazdığına görə, mavi rəng dənizin, sarı rəng isə adanı əhatə edən qızılı qumun rəmzidir.

Üçbaşlı əsa isə Barbadosun demokratik hökumətinin 3 prinsipini özündə cəmləşdirir: xalqdan, xalqla, xalq üçün. Üçbaşlı əsanın tutacaq yerinin olmaması Barbadosun artıq koloniya dövləti olmadığına işarədir. Həmçinin o, dəniz tanrısı, Neptunun rəmzi olmaqla yanaşı, Barbados üçün dənizin əhəmiyyətinin vacib olduğunu əks etdirir. Bayrağın parametrləri 3:2 nisbətindədir.

| ⛭Barbados mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Barbados"**
 | Barbados |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Barbados ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qaradağ rayonu Heydər Əliyev Muzeyi** — Qaradağ rayonunda yerləşən, 2006-cı ilin aprel ayında tikintisinə başlanılmış, tərtibat, tamamlanma işlərinin 2007-ci ilin fevral ayında başa çatdırıldığı H. Əliyev adına muzey. Muzeyin açılışı 14 iyun 2008-ci ildə baş tutmuşdur.

Respublikanın müxtəlif regionlarında və iri şəhərlərində ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən, Azərbaycanın müasir tarixindən və zəngin mədəni irsindən bəhs edən, müasir avadanlıq və zəruri ədəbiyyatla təchiz edilmiş muzey və muzey mərkəzləri yaradılması Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə həyata keçirilib.

Mərkəzlərdə yaradılmış müxtəlif fotostendlər, kinozallarda nümayiş etdirilən videosüjetlər Heydər Əliyevin siyasi, dövlətçilik fəaliyyətinin öyrənilməsi və gələcək nəsillərə çatdırılmasında müstəsna rol oynayır. Bu muzey mərkəzlərində həmçinin gənclər üçün şahmat, kompüter, xalçaçılıq, təsviri və tətbiqi incəsənət, heykəltaraşlıq dərnəkləri fəaliyyət göstərir.

Ümumi məlumat
-------------

Muzeyin yaradılmasında əsas məqsəd sabiq prezident Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini, zəngin irsini və çoxşaxəli siyasətini gənc nəsillərə dolğun şəkildə çatdırmaq və təbliğ etməkdir. Muzeyin nəzdində 19 nəfərdən ibarət tədqiqat qrupu yaradılmışdır. Bu qrupun başlıca vəzifəsi Qaradağ rayonu ilə əlaqədar olaraq Heydər Əliyevin tarixi fəaliyyətini daha geniş, əhatəli şəkildə araşdırmaqdan ibarətdir.

Muzey 3 otaqdan ibarətdir. H. Əliyev adına muzeydə 195 ədəd fotoşəkil, 94 ədəd kitab, 9 ədəd Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini əks etdirən disk var. Muzeydə həmçinin Heydər Əliyevin bürünc heykəli vardır. Bu heykəlin müəllifi azərbaycanlı heykəltaraş Natiq Əliyevdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Heydər Əliyev muzey və muzey mərkəzləri" (az.).. 08-12-2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 dekabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* "Heydər Əliyev Mərkəzinin Muzeyi ilə tanışlıq" (az.).. 08.12.2022 tarixində arxivləşdirilib.
* "İlham Əliyev Qaradağ rayonunun Sahil qəsəbəsində salınacaq yeni parkın ərazisinə baxmışdır" (az.).. 08.12.2022 tarixində arxivləşdirilib.
* "Qaradağ rayon Heydər Əliyev Mərkəzində "Xarıbülbül" adlı şeir müsabiqəsi keçirilib" (az.).. 2022-11-10. 08.12.2022 tarixində arxivləşdirilib.
**Sadıq Həsən oğlu Həsənzadə** (1906, Bakı – 1979, Bakı) — aktyor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1958).

Həyatı
------

Əməkdar artist olub. Gəncə teatrının qüdrətli xarakterlər ustası kimi şöhrət qazanıb.
Otuz ılə yaxın Gəncə teatrında işləyib və yaşlı vaxtlarında Sumqayıt teatrında, "Azərbaycanfilm"
studiyasında çalışıb.

Gəncə teatrında ifa etdiyi əsas rollar: Elxan və Yanardağ, Uryadnik, Şərif və Aftil ("Od
gəlini", "1905-ci ildə" və "Almaz", Cəfər Cabbarlı), Vəli ("Bahar", Məmmədhüseyn Təhmasib), Qurbanov, Mirzə Qərənfil ("Aşnalar" və "Xoşbəxtlər", Sabit Rəhman), Əbdək ("Nizami", Mehdi Hüseyn), Nüsrət ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), Montano və Yaqo ("Otello", Vilyam Şekspir), Hacı Qara, Xan ("Hacı Qara" və "Lənkəran xanının vəziri", Mirzə Fətəli Axundzadə), Zeynəboğlu ("Vəfa", Rəsul Rza), Dev ("Məlik Məmməd", Əyyub Abbasov), Rzaqulu ("Hacı Fərəc", Nəcəf bəy Vəzirov), Şapur, Qacar ("Fərhad və Şirin" və "Vaqif", Səməd Vurğun), Xacə Süleyman ("Qərq edilmiş daşlar", İlo Mosaşvili), Ağasəlim ("Atayevlər ailəsi", İlyas Əfəndiyev), Tahir ("Xəyanət", Həsən Bicari və Qulamrza Cəmşidi), Qənbərov ("Günəş", Lütfəli Həsənov), Qulam ("Vicdan", Bəxtiyar Vahabzadə), Cjou Pu Yuan ("Tufan", Tsao Yuy), Əfrasiyab ("Səyavuş", Hüseyn Cavid), Cönendro ("Qanq qızı", Rabindranat Taqor), Tumacov ("Kişilər", Altay Məmmədov), Ömər ("Şücayət qəbul edilmir", Toktobolat Əbdülmöminov), Farsadan ("Tariyel", Məmmədəli Nəsirov), Sarvan ("Kəndçi qızı", Mirzə İbrahimov), komissar ("Anacan", Yusif Əzimzadə), Gəray bəy ("Komsomol poeması", İsgəndər Coşqun), Milton Sterlinq ("Sarı əlcək", Əfqan Əsgərov), Dərviş ("Nəsrəddin", Yusif Əzimzadə), Kazım ("Ürək yanarsa...", Teymur Məmmədov), Mark Tuysk ("Azmış oğul", Eqon Rannet), Yanar ("Ürək sevərsə... ", Əlyar Yusifli), Braun ("Üç qəpiklik opera", Bertolt Brext).

Filmoqrafiya
------------

1. Azərbaycan naminə (film, 2005)
2. Bayquş gələndə... (film, 1978)
3. Bir cənub şəhərində (film, 1969)
4. Biri vardı, biri yoxdu... (film, 1967)
5. Dənizə çıxmaq qorxuludur (film, 1973)
6. Dörd bazar günü (film, 1975)
7. Firəngiz (film, 1975)
8. Gecə söhbəti (film, 1971)
9. Həyat bizi sınayır (film, 1972)
10. Xoşbəxtlik qayğıları (film, 1976)
11. İki dəfə iki (film, 1973)
12. Qanun naminə (film, 1968)
13. Qatır Məmməd (film, 1974)
14. Qayınana (film, 1978)
15. Qızıl qaz (film, 1972)
16. Mezozoy əhvalatı (film, 1976)
17. Nəsimi (film, 1973)
18. O qızı tapın (film, 1970)
19. Od içində (film, 1978)
20. Putyovka (film, 1975)
21. Səmt küləyi (film, 1973)
22. Tütək səsi (film, 1975)
23. Var olun, qızlar... (film, 1972)
24. Yeddi oğul istərəm... (film, 1970)
**Zeynəbin Kufədəki xütbəsi** — Zeynəb binti Əli tərəfindən Kufə camaatına edilən çıxış. Hüseyn ibn Əlinin şəhadətindən sonra qadınlar və uşaqlar əsir götürüldü. Əsirlər karvanı Kufəyə daxil olanda insanlar karvanı görmək üçün toplaşırdılar. Zeynəb bu xütbədə Kufə camaatını Hüseynə verdikləri vədləri pozduqları və imamı dəstəkləmədikləri üçün xəbərdar etdi.

Zeynəbdən söz düşmüşkən
-----------------------

O, Allaha həmd etdi, Onun elçisinə salam göndərdi və Kufə camaatını ikili davranışlarına və Hüseyn ibn Əliyə kömək etmək vəzifəsini əsirgədiklərinə görə xəbərdarlıq etdi və *"Cənnət cavanlarının ağası"*nı öldürdükləri üçün onlara böyük bir əzabın gələcəyini vəd etdi. Zeynəbin xütbəsindən sonra insanlar heyrətləndilər və həyəcanlandılar.

Məzmun
------

Zeynəb binti Əli xütbəsinə Allaha həmd ilə başladı. 

*Allaha həmd olsun, babam Məhəmmədə və onun pak və seçilmiş nəslinə salavat və salam olsun.*

### kufəliləri məzəmmət

Sonra davam etdi:

*Ey Kufə camaatı, aldadan, tərk edən və hiylə işlədən, ağlayan sizsiniz. Allah göz yaşlarınızı saxlamasın, sinəniz qəm və qəm atəşi ilə dayanmadan yansın. Sizin misalınız, zəhmətlə möhkəm bir kəndir hazırlayan, sonra isə onu özü açan və öz zəhmətini boşa çıxaran qadına bənzəyir.*

*"Siz elə yalançı andlar içirsiniz ki, heç bir həqiqəti əks etdirmir. Diqqət edin ki, sizdə boş söz, yalançı lovğalıq, fitnə-fəsad, kin, pislik, yalan və riyakarlıqdan başqa bir şey yoxdur. Diqqət edin ki, sizin məqamınız ən alçaq məxluq olan kənizlərin və satın alınmış qızların məqamıdır."*

*"Qəlbləriniz düşmənçilik və kinlə doludur. Siz murdar torpaqda bitən və hələ də yaşıl olan bitkiyə, yaxud qəbirlərə vurulan məhlul kimisiniz."*

*"Bilin ki, siz çox pis bir iş görmüsünüz və bu, sonrakı həyatınız üçün xoşagəlməz bir ruzi hazırlanmışdır ki, buna görə də Allahın qəzəbi sizədir və qəzəbi sizin üzərinizə olacaqdır."*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Yasin T. al-Jibouri.* Kerbala and Beyond. CreateSpace Independent Publishing Platform. 2014. ISBN 978-1497539440. 2023-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-16.
2. ↑  *Abu Mansur, Ahmad ibn Ali ibn Abi Talib al-Tabrisi.* al-Iḥtijāj ʿalā ahl al-lijāj. 2. 304. 2021-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-16.
3. 1 2  *Al-Muwaffaq b. Ahmad al-Khwarizmi.* Maqtal al-Husayn. 2. Anwar al-Huda. 1997. 45–47. 2022-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-16.
**Pərvin Aleksandr oğlu Hacıyev** — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının mayoru, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

Həyatı
------

Pərvin Hacıyev Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndində anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Baş leytenant Pərvin Hacıyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 16 avqust 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

### Vətən müharibəsi

Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının mayoru olan Pərvin Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin Hacıyev "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun və Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin Hacıyev "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 09.12.2020. 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 24.12.2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.12.2020.
3. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 25.12.2020. 2021-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.12.2020.
**Rəsul Təvəkkül oğlu Süleymanov** — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının polkovnik-leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

Hərbi xidməti
-------------

Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının polkovik-leytenantı olan Rəsul Süleymanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəsul Süleymanov "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun və Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəsul Süleymanov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 09.12.2020. 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 24.12.2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.12.2020.
3. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 25.12.2020. 2021-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.12.2020.
**Ulus meydanı** (*türk.* Ulus Meydanı) — Ankaranın mərkəzində yerləşən meydan.

Adı
---

Meydanda olan Mustafa Kamal Atatürk heykəlinin adı "Ulus Zəfər Anıtı"dır. Meydanın adı Türkiyənin qazandığı Türkiyə Qurtuluş Savaşından gəlməkdədir.

Tarixi
------

Əvvəllər Taşhan meydanı olaraq adlandırılan meydan 1920-ci illərdən sonra bugünkü adıyla xatırlanmağa başlanmışdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Meydandakı zəfər anıtı heykəli 1938-ci ildə Heinrich Krippel tərəfindən nəzərdə tutulmuşdur. Krippelin hazırladığı Atatürk heykəli meydanın simvolu halına gəlmişdir. Meydanda olan digər "Marşal Atatürk Anıtı"nın (1927) heykəltəraşı Pietro Canonicadır.

Şəkil qalereyası
----------------

* Ankara Zəfər AnıtıAnkara Zəfər Anıtı
* Ulus meydanıUlus meydanı
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fotoðraflarla Ankara" (Türkçe). Türk Tarih Kurumu. İstifadə tarixi: 15 İyul 2014.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Ulus meydanı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Ulus tarixi Kent Mərkəzi  (türk.)
**Jak Prever** (*fr.* Jacques Prévert; 4 fevral 1900[…], Nöyi-sür-Sen – 11 aprel 1977[…]) — fransız şair və dramaturq.

Həyatı
------

Jak Prever 1900-cü ildə Fransada anadan olub. Gənclik illərində bir müddət sürrealist şairlərlə yoldaşlıq etsədə o təbii, anlaşılan, populyar şer dilini üstün tutub. Güclü heysiyyat sahibi olan bu nəğməkar şair müxtəlif jurnallarda dərc olunmuş şerlərini toplayaraq 1946-cı ildə iki şer kitabı, "Sözlər" və "Əhvalatlar" adlı kitab-
larını nəşr etdirib.

Dərin və sadə, zərif hisslər və xoş ovqatla yoğrulmuş şerləri Jak Preverə böyük rəğbət qazandırıb və şöhrət gətirib. O eyni zamanda film senariləri də yazıb ("Qəribə əhvalat" — 1937; "Dumanlı sahil"—1945). Daha sonra isə Jak Preverin şerlər kitabları, 1957-ci ildə "Tamaşa", 1966-cı ildə "Fatras", 1972-ci ildə "Əşyalar və başqaları", 1980-ci ildə isə "Gecə günəşi" əsərləri çap olunub. Jak Prever sözün əsl mə’nasında nəğməkar şair idi. O, İv Montan, Jülyer Qreko, Sert Reyqani, Jak qardaşları kimi müğənnilərin mahnılarının mətnlərinin müəllifidir.

Jak Prever 1977-ci ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Fichier des personnes décédées.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2 3 4  Jacques Prévert (nid.).
4. 1 2  Превер Жак // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
5. 1 2  .
6. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
**Ramazan Dursun oğlu Ramazanov** (1930, Ellərkənd – 2003, Marneuli rayonu, Kvemo-Kartli) — azərbaycanlı şair və aşıq.

Həyatı
------

Ramazan Dursun oğlu Ramazanov 1930-cu ildə Ağbaba mahalının bir çox məşhur aşıqların yurdu olan Ellərkənddə anadan olub. Dağlar qoynunda, sazlı-sözlü bir mühitdə dünyaya göz açan Ramazan Dursun oğlu gözünü açandan saz görüb, söz eşidib, Güllübulaqlı ünlü ozan Aşıq Nəsib və onun istedadli yetirmələrini dinləyib, onların sazının sehrinə düşüb. Aşıq Sayad və Aşiq İsgəndər ona sənətdə örnək olublar. Elə ilk sənət dərsini də Aşıq Sayddan alıb. Güclü hafizəsi sayəsində əvvəlcə Ağbaba və Qars, sonra isə Borçalı aşıq məktəbinin özünəməxsus incəliklərini, folklorunu mənimsəyib. Ancaq doğma yurd-yuvasında Ramazan Dursun oğlunun firavan həyatı uzun sürməyib. Məkrli erməni siyasətinin sayəsində üzləşdiyi təzyiqlərə dözə bilmədiyindən dədə-baba yurdunu tərk etmək məcburiyyətində qalaraq Borçalıya üz tutub. Kürüstü Dəmirçihəsənlidə — Yağlıca dağlarının ətəyində yerləşən Alget kəndinə (Alget üzümçülük sovxozu adlanırdı) köçüb və ömrünün sonana kimi burada yaşayıb. Burada ona böyük hörmətlə yanaşıblar, bir aşıq kimi məclislərə dəvət alıb, qısa müddət ərzində bütün Borçalıda tanınıb. Aşıq Ramazanın sinəsində neçə-neçə dastan, rəvayət, qaravəlli və klassik ustadlarin şeirləru vardı. Aşıq Ramazan Ramazanov 2003-cü ildə Alget kəndində vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Musa Nəbioğlu, Mahmud Kamaloğlu*. Borçalı aşıqları, s. 156
**Haqverdi Xudadverdi oğlu Dadaşov** (1975; Qubadlı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin polkovniki, İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı.

Həyatı
------

Haqverdi Dadaşov 1975-ci ildə Qubadlı şəhərində anadan olub. 1995–1999-cu illərdə Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində (BABKM) ali hərbi təhsil alıb.

Hərbi xidməti
-------------

Haqverdi Dadaşov 1993–1995-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət edib və Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ağdam rayonunun müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. 1999-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında zabit olaraq xidmətə başladı.

Baş leytenant Haqverdi Dadaşov Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 24 iyun 2003-cü il tarixli Sərəncamına əsasən "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.

Polkovnik-leytenant Haqverdi Dadaşov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24 iyun 2015-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.

Polkovnik-leytenant Haqverdi Dadaşov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin polkovniki olan Haqverdi Dadaşov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Haqverdi Dadaşov "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Haqverdi Dadaşov "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 09.12.2020. 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.
**Bonnie Lynn Hunt** (22 sentyabr 1961[…], Çikaqo, İllinoys) — Emmy, Golden Globe namizədlikləri olan, Amerikalı aktrisa, rejissor, komediyaçı və yazıçıdır.

Bioqrafiyası
------------

### İlk illəri

Bob və Alice Huntun qızıdır. Valideynlərinin adları, Hantın qurduğu şirkətin adını (Bob & Alice) ilhamlandırmışdır. 3 böyük qardaşı (Patrick, Kevin, Tom) 2 böyük bacısı (Cathy və Carol) və Helen adlı kiçik qardaşı var. Hunt Katolik məktəblərində təhsil almışdır. Bunlar St. Ferdinand və Notre Dame Liseyidir.

1982-ci ildə Chicago-Nortwestern Memoroial Xəstəxanasında xərçəng tibb bacısı olaraq işləmişdir. 1986-cı ildə "İkinci şəhər" (The Second City) tamaşasında "İmpulsiv bir şey" (An Impulsive Thing) cəmiyyətinin tərkibində çıxış edərək öz qabiliyyətlərini nümayiş etdirdi.

### Şəxsi həyatı

1988-ci ildə Hunt bir bankir olam John Murphy ilə evlənmişdir, lakin 6 iyun 2006-cı ildə David Lettermanın şou proqramında yenidən tək olduğunu bildirmişdir. Eyni zamanda 1991-ci ildən bəri Bethoven film setində tanış olduğu David Duchovny ilə yaxşı dostluq münasibətlərinə malikdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  IMDb (ing.). 1990.
2. 1 2  Bonnie Hunt // SNAC (ing.). 2010.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | X · X |
| Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Giant Bomb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Notable Names Database · Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNC: a10101871 · BNE: XX1173889 · BNF: 140326652 · GND: 140872302 · ISNI: 0000000116917663 · LCCN: no97035734 · NKC: xx0079956 · NLP: a0000001616023 · NTA: 213819325 · NUKAT: n2009113825 · SUDOC: 145722252 · VIAF: 100239969 · WorldCat VIAF: 100239969 |

 |
steroidlər
**Steroidlər** – bitki və heyvanlar aləmində çox yayılmış olan və fizioloji cəhətdən olduqca əhəmiyyətli maddələrdir. Onlar həyati proseslədə çox böyük rol oynayır və dərman kimi işlədilir.

Sinifləri
---------

Steroidlər-sterinlər, cinsi hormonlar, öd turşuları, ürək qlikozidləri və başqa siniflərə ayrılır.

Kimyəvi quruluşları
-------------------

Kimyəvi quruluş etibarı ilə Steroidlər bir-birinə yaxın birləşmələrdir.
Üç altıtaqımlı halqa ilə bir beştaqımlı halqanın aşağıda göstərilən bitişmə məhsulu və ya 1,2-tsiklopentenhidrofenantren, Steroid birləşmələri molekullarının əsasını təşkil edir.
Steroidlərin çoxünda 3-cü karbona hidroksil, 10-13-cü karbonlara iki metil qrupu, 17-ci karbona isə başqa alkil qrupu və ya oksigenli yaxud azotlu radikal birləşmiş olur. Bundan əlavə, Steroidlərdə bir və ya bir neçə ikiqat rabitənin varlığı, habelə optik izomerlik və müxtəlif sis, trans formalar, onların cürbəcür izomerlər şəklində olmasını təmin edir.

Steroidlər

Sterinlər
---------

Steroid siniflərindən biri sterinlərdir. Sterinlər öz mənşələrininə görə zoosterin (heyvan orqanizmlərində), fotosterin (bitkilərdə), mikosterin (kiflərdə) olmaqla üç yerə bölünür.
*Zoosterinlərin* əhəmiyyətli nümayəndəsi xolesterindir.
*Xolesterin* beyində, əsəblərdə, böyrəkdə, dəri piyində, habelə qanda, yumurta sarısında və başqa heyvan orqanizmi hüceyrələrində olur. bəzi xəstəliklər nəticəsində öd kissəsi və öd borularında toplanan öd daşlarında xolesterinin miqdarı 90%-ə çata bilər. Arteriskleroz xəstəliyi zamanı da bədəndə xolesterinin miqdarı xeyli artır.
Xolesterin süd və yumurta sarısında orqanizmə daxil olur. Bundan başqa xolesterin heyvan orqanizminin özündə daha sadə maddələrdən sintez oluna bilər.
Xolesterin doymamış biratomlu tsiklik spirtdir. 8 asimmetrikkarbon atomu olduğu üçün onun çoxlu stereoizomer formaları vardır.
Mikosterinlərdən balatıda, kiflərdə və pensillin istehsalı qalıqlarında olan *erqosterini* göstərmək olar.
*Erqosterin* bərk birləşmədir, 1650C-də əriyir, günəş işığının və ya ultrabənövşəyi işığın təsirindən vitamin D2-yə çevrilir. Bina görə də provitamin D2 də adlanır. Erqosterin hormonlar istehsalında işlədilir.

Mənbə
-----

1. M.Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif – 1966.
**Ələsgər Faiq oğlu Muxtarov** — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının mayoru, "Əqrəb" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiri, İkinci Qarabağ müharibəsi qazisi.

Hərbi xidməti
-------------

Mayor Ələsgər Muxtarov Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının "Əqrəb" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiridir.

### Vətən müharibəsi

Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının mayoru olan Ələsgər Muxtarov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib. Ələsgər Muxtarov döyüşlər zamanı Xocavənd rayonunun Qırmızı Bazar istiqamətində yaralanıb.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ələsgər Muxtarov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ələsgər Muxtarov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 09.12.2020. 2021-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 09.12.2020.
2. ↑  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az ( (az.)). 24.12.2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.12.2020.
**Savalan dağı** — İranda dağ, geoloji olaraq yatmış vulkandır.

Savalan Dağı Ərdəbil şəhəri yaxınlığındadır. Hündürlüyü 4811 m. Hündürlüyünə görə Cənubi Azərbaycan vilayətinin ən hündür dağıdır. Savalanın düz zirvəsində göl yaranmışdır. Ərazisində dağ-xizək idmanı sahələri və turist bazaları yerləşir. Alpinizm üçün əlverişlidir.

Zirvəsi qarla örtülü olan Savalan dağının ətəyində qədim İran şəhərləri Ərdəbil, Sərab və Meşkin, həmçinin Ərşə mahalı yerləşir. Bu dağ Şimalda Araza, Cənubda isə Urmiya gölünə qədər olan ərazini su ilə təmin edir. Bu silsilə Qərbdən 20, Şərqdən isə 40 km enə mailkdir. Bu dağın ətəyi sıldırımlı olduğundan buradan keçmək olduqca çətindir. Lakin onun Qərb ətəklərində olan bəzi keçidlər (gədiklər) gediş-gəliş üçün əlverişlidir.

Qalereya
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |


|  |  |
| --- | --- |
| Dağ | *Dağ ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Depressantlar** (*lat.* depressio, yatırtmaq, boğmaq) — psixi oyanışı yəni mərkəzi sinir və/və ya tənəffüs sisteminin fəaliyyətini, hətta bu əsas onların aktivliyinin əsas aspekti olmasa da, depressiyaya salan, azaldan və ya boğan maddələr. Kifayət qədər dozada onlar gərginliyin və inhibənin zəifləməsinə səbəb olur. Adından göründüyü kimi, onlar əks təsir göstərən antidepressanlar deyil, psixostimulyatorlardır .

Depressanlar təşviş nevrozu, ümumiləşdirilmiş təşviş pozğunluğu, sosial fobiya, panik atak, yuxusuzluq, OKP, konvulsiyalar və depressiya üçün istifadə edilə bilər. Depressanların qan təzyiqinin və ürək ritminin azalmasına, yuxululuğa, ataksiyaya, sedativliyə, analjeziyaya, hipoventilyasiya sindromuna, amneziyaya, idraki defisitə səbəb ola biləcəyi səbəblərə görə, dissosiasiya və ya eyforiya, həmçinin əzələ gevşetici və antiepileptik təsirlərə görə, onlar tez-tez resept dərmanlarıdır.

Nümunələr
---------

Mərkəzi sinir sistemi depressantlarına sedativlər / hipnotiklər ( benzodiazepinlər , barbituratlar   daxil olmaqla), opioidlər  ( opiatlar  daxil olmaqla), antipsikotiklər , spirt , anesteziklər daxildir, trankvilizatorlar aiddir. Bəzən antikonvulsanlar da anormal neyron fəaliyyətinə inhibitor təsir göstərdiyinə görə depressantlar qrupuna daxil edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Депрессанты". Толковый словарь иностранных слов Л. П. Крысина. Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия. 2021-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-24.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Термины по вопросам, связанным с зависимостью от алкоголя, наркотиков и других психоактивных веществ - депрессант" (rus). İstifadə tarixi: 2019-08-26.
3. 1 2  *Р. Комер.* "Депрессант". Общая психология:глоссарий. Национальная психологическая энциклопедия. 2014-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-27.
4. 1 2 3 4  "Медицинский словарь - Депрессант". 2021-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-26.
**Çapayev** (*qaz.* Чапаев, چاپاەۆ , *Çapayev* ; Rusça: Чапаев) — Qazaxıstanın şimal-qərbində şəhər. Qərbi Qazaxıstan vilayətinin Akjaik rayonunun mərkəzidir. Şəhərin 8,476 (2009-cu ilin məlumatına əsasən) sakini var.

Şəhər Oraldan 130 km cənubunda, Ural çayının sağ sahilində yerləşir.

Şəhər Rusiya Vətəndaş Müharibəsinin (1919) qırmızı ordu qəhrəmanı Vasili Çapayevin ölüm yeri olub. 1927-ci ildə onun xatirəsinə muzey yaradılmışdır.

Əvvəlki qəsəbə Lbişensk adlanırdı və 1899-cu ildə şəhərdə 3400 nəfər (onlardan 2100-ü kazaklar), 2 kilsə, 2 məktəb, poçt və teleqraf məntəqələri var idi. 1939-cu ildə *Çapayevo*, 1992-ci ildə *Çapayev* adlandırıldı.

Yerli sakinlər əsasən əkinçilik, balıqçılıq, maldarlıq, ovçuluq və biyan kökü yığmaqla məşğul olurlar.

1997-ci ildə şəhər Akjayık rayonunun paytaxtı oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Департамент социальной и демографической статистики". stat.gov.kz. 2016-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 avqust 2022.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n96041444 · VIAF: 124501387 · WorldCat VIAF: 124501387 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vüqar Novruzov.

**Vüqar Vahid oğlu Novruzov** (7 oktyabr 1980, Bakı) — Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (2019-cu ildən).

Həyatı
------

Vüqar Novruzov 7 oktyabr 1980-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2001-ci ildə Azərbaycan Texniki Universitetinin Mühəndis-menecmenti ixtisası üzrə bakalavr, 2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Mühasibat uçotu və audit ixtisası üzrə magistratura pilləsini, 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisası üzrə magistratura pilləsini bitirib.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Dövlət qulluğunun baş müşaviridir.

Ailəlidir, üç övladı var.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Fəaliyyətinə 2002–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasının Təşkilat şöbəsində böyük mütəxəssis kimi başlayıb. 2003–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının böyük mütəxəssisi, məsləhətçisi, aparıcı məsləhətçisi, sektor müdiri, 2007–2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Ərazi-təşkilat məsələləri şöbəsində məsləhətçi, baş məsləhətçi vəzifələrində çalışıb. Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 27 sentyabr 2019-cu il tarixli 107 nömrəli əmri ilə Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini vəzifəsinə təyin edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 dekabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilib.

Təltifləri
----------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı ilə, 21 iyun 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İcra başçısı təyin edilən 39 yaşlı Vüqar Novruzov kimdir?". 2019-12-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-26.
2. ↑  "Prezident İlham Əliyev Vüqar Novruzovu Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edib". 04 Dec 2019 - 04 Dec 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-26.
3. ↑  "V.V.Novruzovun Naftalan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 4 Dec 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-26.

| ⛭Naftalan şəhərinin rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR |  |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Şəhər İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Alim Hüseynov (–1993)
* Füzuli Sadıqov (–2006)
* Musa Musayev (2006–2010)
* Natiq Aslanov (2010–2018)
* Rövşən İbrahimov (2018–2019)
* Vüqar Novruzov (2019–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Naftalan şəhəri 28 aprel 1967-ci ildə respublika tabeli şəhər statusu almışdır.Qeyd 2: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |
**İlansoğanı** — bitkilər aləminin qulançarçiçəklilər dəstəsinin qulançarkimilər fəsiləsinin i̇lansoğanı cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Regional İUCN Statusu-NT.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaqları xırda, 1 sm diametrində, tutqun pulcuqlu, yumurtavaridir. Gövdə tək, 10 sm hündürlükdə, yarpaqlar 2-3, bəzən 4, xətvari, 3-5 mm enindədir. Salxım qısa, orta uzunluqda (1,5) sm, yumurtavari, çox və az dərəcədə sıxdır. Meyvəverən çiçəklərin saplağı qısa, 2 dəfə çiçəkyanlığından qısadır. Çiçəkyanlığı 3-4 mm uzunluğunda, parlaq-mavi və ya tünd-göy rənglidir. Erkəkcik aydın olmayan ikisıralıdır, qısa, uzunsov-oval tozcuqludur. Yumurtalıq dairəvi, sütuncuğa bərabər və ya çox az uzundur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrümay ayına əsadüf edir. Mezokriptofit, duzadavamlıdır. Soğanaqla çoxalır.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lerik rayonu, Orand kəndi yaxınlığında, dəniz səviyyəsindən 1700 m hündürlükdədir).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın yegane lokaliteti olan Hirkan Milli Prakında qorunmasına baxmayaraq ətraf mühitin dəyişilməsindən asılıllığı azalma tendensiyasına səbəb olur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Hal-hazırda populyasiyanın qorunmasına və sabitliyinə baxmayaraq əhali tərəfindən yığılması təhlükə yarada bilər.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə heç bir tədbir görülmür. Yasaqlıqların təşkili, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q159562
* Wikispecies: Muscari armeniacum
* APNI: 64585
* BioLib: 215235
* BOLD: 557378
* eFloraSA: Muscari\_armeniacum
* EoL: 1003992
* EPPO: MUSAR
* EUNIS: 189078
* FoAO2: Muscari armeniacum
* GBIF: 2772174
* GRIN: 24749
* iNaturalist: 57847
* IPNI: 77306704-1
* IRMNG: 11011117
* ITIS: 503891
* MoBotPF: 282356
* NBN: NBNSYS0000004651
* NCBI: 156613
* NZOR: d0f158d4-76a2-443a-a00e-b6b4c89d90e1
* NZPCN: 3180
* PFI: 6869
* Plant List: kew-281679
* PLANTS: MUAR5
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77306704-1
* Tropicos: 18405267
* VASCAN: 2742
* VicFlora: 701fc332-6c8e-4b04-96bf-b440778f7c42
* WCSP: 281679
* WFO: wfo-0000694251

 |
**Əyyub Əsgərov** — BDU-nun Beynəlxalq hüquq və xarici ölkələrin dövlət hüququ kafedrasının müdiri

Həyatı
------

Əyyub İsmayıl oğlu Əsgərov 23 fevral 1913-cü ildə anadan olmuşdur.

Əyyub Əsgərov 1927-ci ildə oxumaq üçün hərbi məktəbə göndərilmişdir. O, Bakı Piyada Məktəbində təhsilini başa vurduqdan sonra müxtəlif hərbi və siyasi vəzifələrdə çalışmışdır.

Əyyub Əsgərov 1931-ci ildən 1938-ci ilədək, eyni zamanda hərbi intizam müəllimi işləmişdir. O, 1933-cü ildə Bakıda Kommunist Universitetini bitirmişdir.

Əyyub Əsgərov 1934-cü ildə BDU-nun Hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1939-cu ildə oranı bitirmişdir. Ə. İ. Əsgərov 1941-ci ildən 1943-cü ilədək Azərbaycan SSR KP Şamxor (indiki Şəmkir) rayonunun birinci katibi vəzifəsində çalışmışdır.

Əyyub Əsgərov 1947-ci ildən başlayaraq BDU-nun Dövlət hüququ kafedrasında müəllim işləmişdir.

Ə. İ. Əsgərov 1951-ci ildə namizədlik, 1970-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, 1972-ci ildən professordur. Əyyub Əsgərov 1976-cı ildə BDU-nun Beynəlxalq hüquq və xarici ölkələrin dövlət hüququ kafedrasının müdiri təyin edilmişdir. O, Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Ə. İ. Əsgərov 100-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 20-dən çox hüquq elmləri namizədi dissertasiya işi müdafiə edilmişdir.

Əsərləri
--------

İstinadlar
----------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Zaqatala zəlzələsi.

**Zaqatala zəlzələsi** — 7 may 2012-ci il tarixində Azərbaycanın şimal-qərbində Zaqatala rayonunda 7 bal gücündə zəlzələ. Nəticədə ölən olmasa da, 30 nəfər yaralandı. Bəzi evlər dağıldı.

7 may 2012-ci il tarixində Bakı vaxtı ilə saat 09:40-da Zaqatala rayonundan 17 km cənub-qərbdə episentrdəki gücü 7,0 bal gücündə zəlzələ olmuşdur.

Zəlzələ ilə əlaqədar Azərbaycan Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq xilasetmə qüvvələri hadisə bölgəsinə göndərilmiş, 8 may 2012-ci il tarixində səhər saatlarında isə fövqəladə hallar naziri general-polkovnik Kəmaləddin Heydərov hadisə zonasına gəlmiş və yerli icra nümayəndələri ilə birgə zəlzələ bölgəsinə baxış keçirmişdir. Həmçinin Zaqatala, Balakən və Qax rayonlarında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin operativ qərargahları yaradılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Ölkənin zəlzələ baş vermiş şimal-qərb bölgəsində fəsadlar aradan qaldırılır — Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin rəsmi informasiya portalı
* BBC Azeri — Azərbaycan və bölgə — Zaqatala zəlzələsi fotoşəkillərdə [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Zəlzələnin nəticələri aradan qaldırılır — **fhn.gov.az** saytı". 2022-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-01-23.

| ⛭2011 ← • 2012-ci ildəki zəlzələlər • → 2013 |
| --- |
| May | Zaqatala zəlzələsi |
| Avqust | Şərqi Azərbaycanda zəlzələlər (2012) |
**Lobnor dialekti** və ya **Lobnor dili** — qarluq qrupuna daxil olan türk dili və ya uyğur dilinin şərq dialekti.

Təsnifi
-------

Daha yeni tədqiqatlar göstərir ki, Lobnor dilinin xüsusiyyətləri onun digər uyğur dialektləri ilə əlaqəsini təsdiqləyir. Bəzi tədqiqatçılar lobnorlular ilə qırğızlar arasında sıx əlaqəyə dair fərziyyələr irəli sürmüşlər, lakin türk dillərinin təsnifatında ənənəvi meyarları nəzərə alındıqda, Lobnor dialektinin cənub-şərq türk dillərinin şərq qoluna aid olduğunu təsdiq etmək mümkün olar.

Hər halda, Lobnor dialektinin dil xüsusiyyətləri onun digər uyğur dialektlərindən fərqli özünəməxsus xüsusiyyətləri olduğunu göstərir. Bu xüsusiyyətlərə ciddi ahəng qanunu, mütərəqqi samitlərin assimilyasiyası, ahəng qanunu və mütərəqqi assimilyasiya nəticəsində yaranan bəzi törəmələrin və inyektiv şəkilçilərin müxtəlif icrası, genitiv-akkusativ yaxınlaşma, sadə indiki/gələcək zaman və s. aiddir. Güman edilir ki, samitlərin mütərəqqi assimilyasiyası türk dillərinin bu sahədə təmaslarının nəticəsidir, qalan xüsusiyyətlər isə Lobnor dialektinin daxili inkişafına aiddir. Belə ki, özünəməxsus xüsusiyyətlərinə görə başqaları tərəfindən lobnorluların dilini uyğur dilinin ləhcəsi kimi deyil, özünəməxsus dil kimi təsnif etmək təklifləri də olmuşdur. Odur ki, dili dialektdən ayırmaq üçün ümumi qəbul edilmiş meyar yoxdur. Bəzi hallarda dili müəyyən etmək demək olar ki, qeyri-mümkündür və ya dialekt yalnız linqvistik sübutlarla məhdudlaşır. Buna baxmayaraq, sosial, mədəni və siyasi meyarların köməyi ilə əsasən linqvistik meyarlara əsaslanaraq belə güman etmək olar ki, Lobnor regionunda danışılan dil müstəqil dil sayıla bilməz və böyük ehtimalla müasir uyğur dilinin ləhcəsidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Esmael Abdurehim.* AN ENDANGERED TURKIC VARIETY IN CHINA: THE LOPNOR DIALECT OF UYGHUR.
**Aşıq Məhəmməd Sadaxlı** (1930, Mollaoğlu, Marneuli bələdiyyəsi – 25 mart 2016) — gürcüstanlı aşıq.

Həyatı
------

Aşıq Məhəmməd 1930-cu ildə Gürcüstan Respublikasının Sadaxlı elinə bağlı Mollaoğlu kəndində dünyaya göz açmışdır. Həmin kənddə ibtidai, sonralar isə 7 illik təhsil almışdır. Uşaqlıqdan əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olan aşıq həyatı boyu doğulduğu kənddə yaşamışdır.

Məktəb illərindən aşıq sənətinə həvəs göstərməsi onu öz üzərində çalışmağa, aşıq şeirini, xalq dastanlarını və aşıq havalarını dərindən öyrənməyə sövq etmişdir.

1950-ci illərdən ifaçılıq sənətini daha dərindən mənimsəmək və bu sahədə biliklərini daha da artırmaq istəyən Məhəmməd ustad yanına gedərək sənətin sirlərini öyrənmiş, saz havalarının bir çox variantlarını mənimsəmiş, digər tərəfdən aşıq şeirinin bütün növlərindən istifadə etməklə onları saz havalarında oxumağı öyrənməyə çalışmışdır. Həyatının ilk illəri ötən yüzilliyin repressiyaları, İkinci Dünya savaşına. Aclıq illərinə təsadüf etməsi, onun özünü bir insan kimi formalaşdırmış, mətin və dəyanətli şəxs kimi yetkinləşməsinə yol açmışdır. Məşhur Borçalı aşığı Xındı Məhəmmədin şagirdi olması, onunla məclislərə getməsi, Sadaxlı Məhəmmədin klassik və milli ənənələrə bağlı aşıq kimi yetişməsinə böyük təsir göstərmişdir. Məhəmməd göz açdığı bölgədə və Borçalının bütün ərazilərində aşıqlığın çox böyük, məsuliyyətli və ağır bir iş olduğunu da anlamışdı. Burada aşıq kimi yetişmək yalnız saz çalıb oxumaqla, düyünlərdə və məclislərdə insanlarlı əyləndirmək işi deyildir. O da aydın dərk edirdi ki, aşıq bir şəxsiyyət kimi yaşından asılı olmayaraq həm muəllim, həm də el ağsaqqalı kimi tanınır. Aşıq xalq arasında dolaşıq işləri həll edən, yeri gəldikdə xalq hakimi kimi anlaşılmazlıqlara aydınlıq gətirən, küsülüləri barışdıran, ailə məsələlərini, bəzən də dövlət və xalq arasındakı problemləri çözən, siyasi msələlərə aydınlıq gətirən bir "vəzifə" sahibidir. Ona görə Aşıq Məhəmməd Sadaxlı da ustadlarında gördüyü bu keyfiyyətləri mənimsəmək üçün daha dərindən çalışmalı, hər bir ağır işə qatlanmalı olmuşdur.

Aşığın Gürcüstanda Azərbaycan səfirliyinin dəstəyi ilə 80 və 85 illik yubileyləri keçirilmişdir. Məhəmməd Sadaxlı həmçinin "Şərəf" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Ustad aşıq 25 mart 2016-cı ildə 85 yaşında vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Aşıq Məhəmməd Sadaxlı (film, 2003)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.
2. ↑  "Qocaman aşıq Məhəmməd Sadaxlı dünyasını dəyişdi". 2016-03-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-26.

Xarici keçidlər
---------------

* Aşıq Məhəmməd Sadaxlı Arxivləşdirilib 2012-04-09 at the Wayback Machine