recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oğru müharibələri** — Bəhram Çələbinin əsəri.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Qırxıncı və doxsanıncı illərin oğru qanunları bir-birindən çox fərqlənir. Bu fərqi başa düşmək olar. İttifaqın dağılması oğru qardaşlığına da birbaşa təsir edib. Zakonniklərin bir qismi bu dövrdən də sağ-salamat çıxaraq öz ənənələrinə sadiqliyini qoruyub saxlamağa müvəffəq oldu. Klassik ənənələrə sadiq oğrulara indi NEP dövrünün oğruları deyirlər. Yeni oğrular isə oğru qanunlarını müasir tələblərə uyğun şəkildə tətbiq edənlərə deyilir.

Yenidənqurma başlamazdan xeyli əvvəl də SSRİ-nin meqapolislərində cinayətkar klanlar arasında mübarizə çox ciddi şəkildə gedirdi. Lakin əsasən "peşka"lar və ya "döyüşçü"lər qırılırdılar, mübarizə avtoritetlərin qətlinəcən gedib çatmırdı.

İttifaq dağıldıqdan sonra isə…

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsərin birinci kitabı 2019-cu ildə Bakı Kitab Klubunda 270 səhifədə nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oğru müharibələri (Birinci kitab)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.

Həmçinin bax
------------

* Qanuni oğru

Xarici keçidlər
---------------

* "Oğru müharibələri (Birinci kitab)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
* Bəhram Çələbinin yeni kitabı - "Oğru müharibələri" çap olunub
**Sıyrılmış qılınc** — Cəlal Bərgüşadın Babək Xürrəmidən bəhs edən, ilk dəfə 1981-ci ildə Bakıda nəşr edilmiş tarixi romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Calal Bərgüşadın "Sıyrılmış qılınc" tarixi romanı məşhur xalq sərkərdəsi Babək Xürrəminin ölməz həyatına həsr edilmişdir. Romanda Babəkin azadlıq və istiqlaliyyət uğrunda xilafətə qarşı apardığı bir sıra şanlı döyüşlər, o dövrün tarixi xronologiyası təsvir olunur.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər ilk dəfə Bakıda Kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 1981-ci ildə, Gənclik nəşriyyatında 375, latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə isə 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 436 səhifədə nəşr edilib.

Roman azərbaycanlı tarixçi Zülfiyyə Vəliyeva tərəfindən türk dilinə tərcümə edilib, "Sıyrılmış Kılıç Babek" adı ilə 17 oktyabr 2005-ci ildə Ankarada "Yurt Kitap-Yayın"da 472 səhifədə nəşr edilib.

Tədqiq və tənqidi
-----------------

Azərbaycanlı filoloq Nigar Göyçayskaya 2005-ci ildə "Ərəb və azərbaycan nəsrində Babək və xürrəmilər obrazı (Circi Zeydanın "Fərqanə gəlini" və Cəlal Bərgüşadın "Sıyrılmış qılınc" romanları əsasında)" mövzusunda olan namizədlik dissertasiyasının müdafiə edib.

Asif Ata "Babəkliyimiz: Xəlifət boşluğu" məqaləsində Cəlal Bərgüşadın "Sıyrılmış qılınc" romanı barədə belə qeyd edir: *«Sıyrılmış qılınc» romanının müəllifi tarixə daxili göz ilə baxa bilmir, hadisələri nəql eləyir, mahiyyətə varmır, mütəfəkkirlikdən uzaqdır, bu səbəbdən də Xəlifəlik bilinir – dərk olunmur... «Sıyrılmış qılınc»da Babəkin ayrı-ayrı nişanələri görünürsə də, bütöv Babək görünmür; dahilik, qeyri-adilik, bənzərsizlik dərk olunmur, açılmır, idraki, ilahi Qəhrəmanlıq İntiqamçılıq kimi qiymətləndirilir, Babək kiçilir... Babək romanda Qisas andıyla tarixi səhnəyə atılır; «Sıyrılmış qılınc» əsərdə ən çox intiqam rəmzi kimi canlanır, əslində isə o, azadlıq rəmzi kimi canlanmalıydı...*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cəbrayıl Bədəlov.* "Əbədi abidə" ( (az.)). "Birlik" qəzeti №61 / aghsu.cls.az. 1981-05-26. 2019-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
2. ↑  "Sıyrılmış qılınc" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
3. ↑  "Vəliyeva Zülfiyyə Qəhrəman qızı" ( (az.)). elm.az. 2019-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
4. ↑  "Sıyrılmış Kılıç Babek" ( (türk.)). kitapyurdu.com. 2017-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
5. ↑  "Kafedranın müəllimi" ( (az.)). philology.bsu.edu.az. 2011-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
6. ↑  *Asif Ata.* "Asif Ata. Tarixə Çatmaq. Babəkliyimiz (I Və II Hissə)" ( (az.)). asifataocagi.com. 2015-01-29. 2018-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.

Xarici keçidlər
---------------

* Google Books-da — Siyrilmiş qilinc: tarixi roman
* Goodreadsdə Sıyrılmış qılınc
* "Sıyrılmış qılınc" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
**Abdullah ibn Salam** (550-ci illər və ya 550, Mədinə – 643 və ya 663, Mədinə) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri olmuşdur. O, Mədinədə doğulmuşdur. İslamı qəbul etməzdən əvvəl o, Yəhudi kahini olmuşdur. O dövrdə onun adı Hüseyn ibn Salam olmuşdur. O, sonuncu peyğəmbərin gələcəyinə inanmışdır. Məhəmməd peyğəmbər haqqında insanlardan eşitsə də, onunla tanış olmamışdır. Peyğəmbər Mədinəyə hicrət etdikdən sonra, Hüseyn onun yanına gəlmiş və onun simasında əski yəhudi mənbələrində gəlişi gözlənilən sonuncu Tanrı elçisini tanımışdır. Bundan sonra o, İslamı qəbul etmiş və Məhəmməd peyğəmbər də onu Abdullah ibn Salam adlandırmışdır.

Abdullah ibn Salam yazıb-oxumağı bacarmış, həyatı boyu dini elmlərlə məşğul olmuşdur. Ondan bir neçə hədis də rəvayət edilmişdir. Xəlifə Əbu Bəkrin xəlifəliyi dövründə, İslamdan çıxan ərəb qəbilələrinə qarşı aparılan savaşlarda (riddət II) iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Али-заде А.* Абдуллах ибн Салам (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Aydın Əlizadə, Elsevər Səmədov. **İslam: Tarix, Fəlsəfə və Hüquq**. *Ensiklopedik Lüğət*. Bakı: "3 saylı Bakı Mətbəəsi" ASC, 2016, səh. 9.  (az.)
**Villqodt Teofil Odner** (10 avqust 1845 – 2 sentyabr 1905, Sankt-Peterburq) — 10 avqust 1845-ci ildə rus əsilli isveç mexaniki, bütün dünyada məşhur olan portativ mexaniki Odner arifmometrinin ixtiraçısı **Villqodt Teofil Odner (Willgodt Theophil Odhner)** anadan olmuşdur. Arifmometrin ixtirasına görə o, dəfələrlə qızıl və gümüş medallarla təltif edilmişdir. Mühəndisliklə bərabər Odner ictimai və idarəçilik fəaliyyəti ilə də məşğul idi. O, ″Skandinaviya″ xeyriyyə cəmiyyətinin, həmçinin yaşlı qadınlar üçün sığınacağın idarə heyətinin üzvü idi. Təəssüflər olsun ki, Odner ürək xəstəliyi səbəbindən bütün planlarını həyata keçirə bilməmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  T Willgodt Odhner (швед.). 1917.
2. ↑  Əliquliyev R. M. Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraql; xronoloji faktlar. Bakı:"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook · İsveç bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| Normativ yoxlama | GND: 1172296987 · ISNI: 0000000051819316 · NUKAT: n2020202209 · LIBRIS: 209362 · VIAF: 61519004 · WorldCat VIAF: 61519004 |
**Qaçaq Nəbi** — Əhliman Axundovun tərtib etdiyi və ilk dəfə 1941-ci ildə nəşr edilən Azərbaycanın xalq qəhramanı Qaçaq Nəbidən bəhs edən dastan.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

"Qaçaq Nəbi" dastanı həyatını və qısa ömrünü xalqına, onun azad yaşamasına həsr etmiş və bu yolda həlak olmuş Nəbi Alı oğlu haqqındadır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Dastan ilk dəfə Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 1941-ci ildə, 2-ci dəfə 1961-ci ildə Azərnəşrdə çap edilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2009-cu ildə Çıraq nəşriyyatında 440, 2016-cı ildə Bakı Kitab Klubunda 504 səhifədə çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kitab Klubunun YENİ NƏŞRLƏRİ". 2022-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.
2. ↑  Qaçaq Nəbi
3. ↑  "Qaçaq Nəbi" ( (az.)). bbclub.az. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-31.

Həmçinin bax
------------

* Qaçaq Nəbinin tarixi

Xarici keçidlər
---------------

* "Qaçaq Nəbi" ( (az.)). bbclub.az. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-31.
**"F91 Dudelange"** — Lüksemburqun cənubundakı Düdelanj şəhərini təmsil edən futbol klubu. Klub Lüksemburq Milli Divizyonunda çıxış edir.

1991-ci ildə Düdelanj şəhərindəki üç klubun birləşməsindən yaranıb: "Alyanz Düdalanj", "Ştad Düdelanj" və "US Düdelanj". Klub 15 dəfə Lüksemburq Milli Divizyonunun qalibi olub və 8 dəfə Lüksemburq Kubokunu qazanıb. "F91 Düdelanj" 2018-2019 mövsümündə UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsinə vəsiqə qazanmaqla Lüksemburq futbolunda Avrokuboklarda qrup mərhələsinə vəsiqə qazanan ilk klub olub.

Dudelanj FK
-----------

Klubun əsası 1991-ci ildə Düdelanj şəhərində qoyulmuşdur. Həmin vaxt 3 klub – "Allyans", "Stad" və YUS-un birləşməsi ilə bu yeni klub yaranmışdır.

Rəngləri
--------

Rəngləri sarı və qırmızıdır.

Uğurları
--------

* Liqa
	+ Çempion(9): 1999–00, 2000–01, 2001–02, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11
	+ İkinci (4): 1998–99, 2002–03, 2003–04, 2009–10
* Lüksemburq Kuboku
	+ Çempion(4): 2003–04, 2005–06, 2006–07, 2008–09
	+ İkinci (3): 1992–93, 1993–94, 2001–02

Stadionu
--------

Komanda ev oyunlarını "Yos Nosbaum" stadionunda keçirir. Bu arenanın azarkeş tutumu 2600 nəfərlikdi.

Rəhbərlik
---------

Komandanın prezidenti Romeyn Şumaxer, baş məşqçisi isə fransız Mişel Lefloşmoandı<ref name="sport7.az">.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Qarabağ"ın 25 yaşlı rəqibi – 12 qat ölkə çempionu Arxivləşdirilib 2016-08-27 at the Wayback Machine. apasport.az, 20.06.2016  (az.)
2. 1 2  "Qarabağ"ın "sarı-qırmızılı" rəqibi Arxivləşdirilib 2022-04-05 at the Wayback Machine. sport7.az, 20.06.2016  (az.)
**Gəncə üsyanı – 1920** — Azərbaycanlı telejurnalist, araşdırmaçı yazar Xanlar Bayramovun 1920-ci il Gəncə üsyanı barədə sənədlər və materiallardan ibarət tədqiqat kitabı.

Məzmun
------

Kitab sovet işğalına qarşı 1920-ci il mayın 26-31-də Gəncədə baş vermiş xalq üsyanını əks etdirir. Azərbaycanın işğal edilməsinə, onun dövlət müstəqilliyinə son qoyulmasına qarşı xalqın kütləvi və mütəşəkkil müqaviməti burada sənədlər və materiallarla təsvir olunur.

Üsyan 1920-ci il mayın 24-dən 25-nə keçən gecə Gəncədə Azərbaycanın sovetləşməsinə etiraz əlaməti olaraq başlanıb. Ağır zərbədən sarsılan istiqlal mücahidləri Gəncəyə toplaşaraq üsyana qalxdılar. Üsyanın təşkilatçıları və istiqamətverici qüvvəsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun zabitləri idi. Mayın 23-də üsyan başçılarının sonuncu müşavirəsi keçirildi. Müşavirədə Azərbaycan ordusunun təchizat rəisi general Məhəmməd Mirzə Qacar, 1-ci piyada diviziyasının komandiri general-mayor Cavad bəy Şıxlinski, süvari diviziyasının komandiri Teymur bəy Novruzov, 3-cü Şəki süvari alayının komandiri polkovnik Cahangir bəy Kazımbəyli və başqaları iştirak edirdilər.

Nəşr və tərcümə
---------------

İlk dəfə Bakıda 2010-cu ildə Ləman nəşriyyatında, 2019-cu ildə isə Bakı Kitab Klubunda 280 səhifədə təkrar nəşr edilib. Kitabın təkrar çapına Yüksəl Bağırov da dəstək olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əhməd İsayev. Gəncə üsyanı. "Azərbaycan" qəz. 2010, 8 avqust, s. 4
2. ↑  Bayramov X. Gəncə üsyanı–1920: sənədlər və materiallar. Redaktor: Z. Sadatlı. Bakı: "Ləman Nəşriyyat–Poliqrafiya" MMC, 2010, 290 s.
3. ↑  "Gəncə üsyanı – 1920. Sənədlər və materiallar" ( (az.)). bbclub.az. 2020-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Gəncə üsyanı – 1920. Sənədlər və materiallar" ( (az.)). bbclub.az. 2020-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.
Romanın azərbaycanca ilk (2008-ci il) nəşrinin üz tərəfi
**Kərbəla dilbəri** (*ərəb.* غادة كربلاء‎) — Ərəb yazıçısı, tarixçisi, maarifçisi və publisisti Circi Zeydanın Kərbəla hadisəsindən bəhs edən romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Ərəb ədəbiyyatında tarixi roman janrının formalaşdırılmasında xüsusi rolu olan Circi Zeydan (1861-1914) məhəbbət və sədaqət rəmzi ola biləcək qəhrəmanlarını islam dininin yaranmasının ilk illərində baş vermiş hadisələrin, o cümlədən Kərbəla şəhidliyinin, içərisindən keçirərək bir-birinə qovuşdurur. Əsər, bir qədər sərbəst yozulsa da, tarixi faktlar və qeyri-adi vəziyyətlərlə zəngindir, maraqla oxunur və zamanının ruhunu oxucuya çatdırır. Min bir gecə nağıllarındakından heç də geri qalmayan sərgüzəştlərlə dolu, islam tarixinə hörülmüş məhəbbət romanı. Aleksandr Dümanın əsərlərinin xilafətin saray intriqaları, Mediçi üslubunda sui-qəsd və qətllərini təsvir edən ərəb analoqu. Eyni zamanda, Kərbəla düzündə İmam Hüseynin qətlini təsvir edəcək dərəcədə mötəbər bir əsər. Gənclər bu kitabı bir məhəbbət və sərgüzəşt romanı, yaşlılar isə islam dininin yaranmasının ilk illərinin xronikası kimi oxuya bilər.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Roman Eldar Məmmədov tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, Bakı Kitab Klubunda 2008-ci ildə 336 səhifədə, 300 tirajla, 2019-cu ildə isə 100 tirajla çap edilib.

Kitab Klubunun 2010-cu il yanvar monitorinqinə görə ən çox oxunan kitablar arasında 25-ci yerdə olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kərbəla dilbəri" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.
2. ↑  "Kitab bolluğu, oxucu qıtlığı..." 2021-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Kərbəla dilbəri" ( (az.)). kitabklubu.org. 2017-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.
Mavi bayraq
2007-ci ildə Xorvatiyadakı çimərliklərdən birindəki mavi bayraq
**"Mavi bayraq"** (*ing.* Blue Flag beach) — ən yüksək səviyyəli xidmətlər göstərən və yüksək meyarlara cavab verən çimərliklərə verilən Avropa Birliyi "Çimərlik suyu direktivi"nə uyğun olaraq Beynəlxalq Ətraf Mühit Təhsili Təşkilatı tərəfindən verilən nümunəvi xidmət göstəricisi.

Tarixi
------

"Mavi bayraq" kampaniyası 1987-ci ildən Avropa Ətraf Mühit Təhsili Təşkilatı tərəfindən həyata keçirilir. İlk olaraq 11 Avropa Birliyi ölkəsində, daha sonra isə 22 digər ölkədə müvəffəqiyyətlə tətbiq olunub. 2001-ci ildən isə Avropa xaricindəki ölkələrin tələbləri ilə bağlı olaraq kampaniyanın əhatəsi genişləndirilib və Avropa Ətraf Mühit Təhsili Təşkilatı dünya miqyasında Beynəlxalq Ətraf Mühit Təhsili Təşkilatı adlandırılıb.

Təltif edilmə
-------------

Bayraqla təltif edilmə üçün çimərliklər müəyyən edilmiş meyarlara uyğun olaraq mütəxəssislər tərəfindən qiymətləndirilir. "Mavi bayraq" çimərliyin diqqətçəkən hissəsinə sancılır və bu, çimərliyin yüksək imic qazanmasına xidmət edir. Ancaq proses bununla da yekunlaşmır. Bayraqla təltif edilən çimərliklərdə müntəzəm olaraq yoxlamalar təkrarlanır. Əgər çimərlikdə suyun təmizliyi, göstərilən xidmətlərin səviyyəsi, xilasedicilərin sayı, dəniz kənarının təmizlik səviyyəsi, kölgəlik, duş, sürüşkənlər, hətta sanitar qovşaq kabinələrinin vəziyyəti standartlara cavab verməzsə, bayraq geri alınır və ondan istifadəyə qadağa qoyulur.

Meyarlar
--------

"Mavi bayraq" sertifikatı 4 meyar üzrə müəyyənləşir:

* suyun təmizliyi;
* ekologiyanın qorunması;
* təhlükəsizlik;
* istirahət edənlərin məlumatlandırılması.

Burada aşağıdakı kimi vacib məsələlər də əsas götürülür:

* lazımi sayda zibil qutusunun yerləşdirilməsi;
* tullantıların vaxtlı-vaxtında daşınması;
* ev heyvanlarının çimərliyə girişinin beynəlxalq qanunlara görə müəyyən edilməsi;
* nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinin məhdudlaşdırılması;
* yetərli sayda xilasedicilərin mövcudluğu;
* ətrafı çirkləndirə biləcək qəza risklərinə qarşı tədbirlərin vaxtında həyata keçirilməsi.

Faydası
-------

"Mavi bayraq" statusu bölgənin turizm potensialının inkişafına müsbət təsir edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Çimərlik turizmi: dünya təcrübəsi və standartları[*ölü keçid*]. medeniyyet.az, 22.07.2016  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Mavi bayraq ilə əlaqəli mediafayllar var.

* blueflag.org — Mavi bayraq rəsmi saytı
* Blue Flag Beaches in South East England, official tourist information
* Current UK Blue Flag Beaches List Arxivləşdirilib 2015-08-29 at the Wayback Machine
**Vətəndaşsızlıq** və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslər (*latış.* nepilsoņi‎) — 1 iyul 1992-ci il tarixində Latviyada yaşayan və başqa dövlətlərin vətəndaşlığı olmayan keçmiş SSRİ vətəndaşlarına Latviya Respublikası tərəfindən verilən xüsusi hüquqi status. 1990-cı illərin ortalarında. vətəndaş olmayanların sayı təxminən 730–740 min nəfər idi.

2021-ci ildən etibarən 190522 nəfər (ölkə əhalisinin 10,1%-i) [3] Latviya vətəndaşlığı olmayan şəxslər var idi. Latviya sakinlərinin təxminən 6,6%-i (125.560 nəfər), siyahıyaalmada milliyyətini "rus" olaraq ifadə edən vətəndaş olmayanlardır. Eyni zamanda, Latviya əhalisinin 16,1%-i (305 448 nəfər) rus millətli Latviya vətəndaşları idi.

Hüquqi baxımdan — "Latviya və ya başqa bir dövlətin vətəndaşlığı olmayan keçmiş SSRİ vətəndaşlarının statusu haqqında" 12 aprel 1995-ci il tarixli qanunun subyektləri — vətəndaşlığı olmayan və olmayan şəxslər bu tələblərə cavab verən SSRİ-dən başqa hər hansı bir dövlətin: "1 iyul 1992-ci ildə, qeyddə göstərilən yaşayış sahəsinin vəziyyətindən asılı olmayaraq, Latviya ərazisində və ya əvvəl qeydiyyatdan keçmiş son yaşayış yerində qeydiyyata alınmışlar. 1 iyul 1992-ci il Latviya Respublikasında idi və ya məhkəmənin qərarı ilə qeyd olunan tarixdən əvvəl ən az 10 il ərzində Latviya ərazisində davamlı yaşadıqları faktı təsbit edildi. vətəndaşlıq. Vətəndaş olmayanların əhəmiyyətli bir hissəsi Latviya ərazisində anadan olub.

Həmçinin bax
------------

* Vətəndaşsızlıq hallarının azaldılması haqqında Konvensiya

İstinadlar
----------

1. ↑  ЕКРН First report on Latvia Arxivləşdirilib 2020-10-28 at the Wayback Machine pp. 11, 16 (ing.)
2. ↑  Латвия отчиталась в ООН об успехах в интеграции общества Arxivləşdirilib 2021-01-18 at the Wayback Machine DELFI 2016
3. 1 2  "База данных центрального статистического управления Латвии". 2021-06-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-01.
4. ↑  Закон "О статусе граждан бывшего СССР, не имеющих гражданства Латвии или иного государства" Arxivləşdirilib 2006-07-21 at the Wayback Machine  [*ölü keçid*]
5. ↑  *Бузаев В. В.* Неграждане Латвии Arxivləşdirilib 2012-06-12 at the Wayback Machine — Рига: ЛКПЧ, 2007 — стр. 12–13
**"Petrobras"** (*port.* Petróleo Brasileiro S.A.) — Braziliyanın ən böyük neft-qaz şirkəti

Bu şirkət dünyanın ən çox gəlirə sahib 500 şirkətinin yer aldığı "Fortune Global 500" siyahısında 28-ci yerdədir.

Səhmləri
--------

Rio-de-Janeyrodakı mərkəzi ofisi
60%-dən çox səhmləri Braziliya hökumətinə məxsus olan bu şirkətin digər səhmləri isə Nyu-York və San-Paulu birjalarında ticarətə çıxardılıb.

"Petrobras" tarixə birjada birdəfəlik böyük dəyərli səhmlərin yerləşdirilməsi ilə düşmüşdür. Belə ki, 2010-cu ilin sentyabr ayında birjada onun 72,8 milyard dollar dəyərində səhmləri satılmışdır.

Okeanda fəaliyyəti
------------------

"Petrobras" şirkəti balinaların haqqlarını müdafiə edir, lakin bu onlara okeanda dərin quyular qazmağa mane olmur.

Faciələr
--------

16 avqust 1984-cü ildə şirkətin "Enchova Central Platform" üzən platforması Rio-de-Janeyro sahillərində qəzaya uğramışdır. Burada quyunun qəfil püskürməsi nəticəsində əvvəlcə partlayış, sonra isə yanğın baş vermişdir. İşçilərin əksəriyyəti evakuasiya edilmiş, lakin xilasetmə qayığı suya endirilərkən platformadan asılı qalmıdır. Bundan sonra 20 metrlik hündürlükdən dənizə çırpılan qayıqda 42 nəfər həlak olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4 5  Dünyanın ən böyük neft-qaz şirkətləri (II hissə) Arxivləşdirilib 2016-03-20 at the Wayback Machine. banker.az, 09.01.2014  (az.)
3. ↑  *eddiegilman.* "Petrobras". Fortune. 21 July 2015. 19 April 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 May 2016.
4. 1 2 3 4  Açıq dənizdə neft fəlakətləri: SOCAR tək deyil... virtualaz.org, 07.12.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Petrobras ilə əlaqəli mediafayllar var.

* petrobras.com.br — Petrobras rəsmi saytı
* Petrobras' News Agency Arxivləşdirilib 2011-01-30 at the Wayback Machine
* Petrobras Magazine Arxivləşdirilib 2008-04-01 at the Wayback Machine
**Marsela Temer** (*port.* Marcela Tedeschi Araújo Temer; d. 16 may 1983, Pauliniya, San-Paulu, Braziliya) — Braziliyanın vitse-prezidenti Mişel Temerin həyat yoldaşı. 12 may 2016-cı ildə Braziliya Senatının prezident Dilma Rousseffin vəzifəsindən 180 gün müddətinə uzaqlaşdırılmasından sonra onun əri Mişel Temer prezident səlahiyyətlərini icra etməyə başlamışdır ki, bundan sonra Marsela Temer də ölkənin birinci xanımı olmuşdur.

Həyatı
------

16 may 1983-cü ildə San-Paulu ştatının Pauliniya şəhərində anadan olmuşdur.

Marsela Temer əvvəllər fotomodel işləyib. O, ərindən 42 yaş balacadır.

Marsela ölkədə daim qalmaqallarla gündəmə gəlir. Onun çılpaq bacısını və şəxsi məqsədləri üçün şəkillərini çəkən minlərlə insan tənqidi dərəcədə bəyənildi.. Əri Mişel Temer dövlət büdcəsindən milyonlar xərcləyərək xanımına eksklüziv geyimlər, aksessuarlar, ev və avtomobillər alıb.

Şəkilləri
---------

* 2010-cu il2010-cu il
* 2011-ci il2011-ci il
* 2015-ci il2015-ci il
* 1 yanvar 2015-ci il1 yanvar 2015-ci il
* 20162016

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4 5 6  Ərindən 42 yaş balaca birinci xanım - Çılpaq fotolar, xərclənən milyonlar... Arxivləşdirilib 2016-07-27 at the Wayback Machine qafqazinfo.az, 21.05.2016  (az.)
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-02-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-16.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Marsela Temer ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Qasımov Abutalıb Ağa oğlu** (25 may 1956, Culfa rayonu – 11 dekabr 2018) — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil Naziri (1994-1995), Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin birinci müavini (1995-2000)

Həyatı
------

Abutalıb Qasımov 1956-cı il may ayının 25-də Culfa rayonunun Saltaq kəndində anadan olub.

1963-1973-cü illərdə orta məktəbdə təhsil alıb və oranı fərqlənmə attestatı ilə bitirib.

1974-cü ilin dekabr ayından 1975-ci ilin iyul ayına qədər Naxçıvan Dövlət Pedoqoji İnstitutunun hazırlıq şöbəsində oxumuşdur. 1975-ci ilin avqust ayından 1979-cu ilin dekabr ayınadək Naxçıvan Dövlət Pedoqoji İnstitunun Tarix fakültəsində təhsil almış və buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1988-ci ildə Azərbaycan EA Tarix İnstitutunun aspiranturasında qiyabi yolla təhsilini başa vurmuş, namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Abutalıb Qasımov 11 dekabr 2018-ci ildə qəflətən dünyasını dəyişmişdir.

Fəaliyyəti
----------

1973-cü ilin sentyabr ayından 1974-cü ilin dekabr ayına qədər Culfa rayonunun C. Cabbarlı adına kolxozunda fəhlə işləyib.

1979-cu ilin avqust ayından 1984-cü ilin avqust ayınadək Culfa rayonunun Saltaq kənd orta məktəbinin tarix müəllimi, 1984-cü ilin sentyabr ayından 1990-cı ilin iyul ayınadək həmin məktəbin direktoru işləmişdir.

1991-ci ilin avqust ayından 1994-cü ilin oktyabr ayınadək Naxçıvan Dövlət Unversitetində elmi katib, Azərbaycan tarixi kafedrasında baş müəllim, 1995-ci ilin dekabr ayından isə həmin kafedranın dosenti vəzifəsində işləmişdir.

### Siyasi fəaliyyət

1990-cı ilin iyun ayından 1991-ci ilin iyun ayınadək Culfa rayon Partiya Komitəsində şöbə müdiri, 1991-ci ilin iyun-avqust aylarında isə Naxçıvan Dövlət Universitetində ilk partiya təşkilatı katibi olaraq çalışmışdır.

1994-cü ilin oktyabr ayından 1995-ci ilin dekabr ayınadək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil Naziri, 1995-ci ilin dekabr ayının 23-dən səlahiyyət müddəti qurtarana qədər - 2000-ci il dekabr ayının 7-dək Naxçıvan Muxtar Respublikasın Ali Məclisi Sədrinin birinci müavini vəzifəsində işləmişdir. 1995-2005-ci illərdə Naxçıvan MR Ali Məclisinin II çağırışının deputatı olmuşdur.

Ailəsi
------

A. Qasımov ailəli olmuşdur.2 oğlu, 2 qızı, 9 nəvəsi vardır.

Abutalıb Qasımov Kəngərli tayfasındandır. Ata-babaları XX əsrin 30-cu illərində repressiya dövrünün təzyiqləri nəticəsində Kəngərli soyadından zorla uzaqlaşdırılmış, babası Qasım xanın adı ilə Qasımovlar soyadını qəbul etmişlər.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi tərəfindən 2005-ci ildə buraxılan "Naxçıvan Ensiklopediyası"nın təkmilləşmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşrində, ikinci cilddə səhifə 87-də Abutalıb Qasımov da daxil olmaqla, Kəngərlilərin Vəkil-Sultan qolunun 500 illik cədvəli verilmişdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Meltzer Komitəsi** (*ing.* Meltzer Commission) — 1998-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən yaradılmış Beynəlxalq Maliyyə Qurumları üzrə Məsləhətçi Komitənin qısa adıdır. Rəhbəri olmuş Allan Meltzerin adı ilə çağrılır.

Meltzer Komitəsinin məqsədi BVF və DB kimi dünya miqyaslı iqtisadi təşkilatlara ABŞ dövlətinin ayırdığı vəsaitin hədər gedib-getmədiyini üzə çıxarmaq və onların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üçün təkliflər irəli sürməkdir. Komitənin verdiyi ən mühüm tövsiyələrdən biri BVF və DB arasında aydın əmək bölgüsünü bərpa edib təkrarlanan funksiyaları aradan götürməkdir. Bu baxımdan BVF-nin orta və uzun müddətə borc verməsini dayandırmaq və bunu yalnız DB-nın regional qollarının öhdəsinə buraxmaq məsləhət görülür. BVF isə son çarə kreditoru olaraq yalnız maliyyə sabitliyi baxımından əvvəlcədən müəyyən olunmuş şərtləri ödəyən ölkələrə qısamüddətli kreditlər ayırmalıdır. Həmçinin, Fondun kreditləri bazar qiymətlərindən xeyli yüksək faiz dərəcəsi ilə verilməlidir ki, ona doğrudan da son çarə kimi müraciət olunsun. Beləcə,BVF dünya maliyyə sabitliyini qoruyan və üzvü olan ölkələrdə sağlam fiskal siyasəti təbliğ edən "daha kiçik bir qurum" şəklinə düşər. DB-nin isə öz növbəsində "Dünya İnkişaf Agentliyinə" çevrilərək yoxsul ölkələrə borc verməkdənsə, səylərini texniki yardım və yoxsulluğu azaltma qrantlarının verilməsinə yönəltməsi lazım bilinir. Borcvermə də daxil olmaqla qalan funksiyaları regional inkişaf bankları yerinə yetirməlidir. Komitəyə görə, DB regional inkişaf banklarının arzuolunar səviyyədə olmadığı Afrika və bəzi Orta Şərq ölkələrinə xüsusi diqqət ayırmalıdır. Komitənin Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankı və Dünya Ticarət Təşkilatı ilə bağlı daha kiçik miqyaslı tövsiyələri vardır. Meltzer Komitəsinin tövsiyələrinə münasibət birmənalı deyildir.Çox vaxt bu fikir bildirənin siyasi mənsubiyyətindən asılı olur.Belə ki, Komitənin tərkibində çoxluq təşkil edən konservativ görüşlü alimlərin respublikaçılar mövqeyindən, liberalların isə demokratların mövqeyindən çıxış etdikləri qəbul olunur.
**Ardıcıl giriş** (sequential (serial) access) — informasiyanın elə yazılması və axtarılması üsuludur ki, oxumanı verilənlər yığınının lap başlanğıcından başlamaq gərəkdir. Verilənlər bağlı ardıcıllıq ola bilər, yəni ardıcıllıqda hər bir element (fayl, yaxud yazı) növbəti elementi göstərə bilər. Bu termin ardıcıl erişimli fayllara (SEQUENTİAL-ACCESS FİLES) erişməni təsvir etmək üçün istifadə edilə bilər. Hər bir informasiya elementinin özündən əvvəlki informasiyaya istinad etdiyi fayllar (məsələn, poçt göndərmələrinin siyahısından və mətn prosessorlarının sənədlərindən ibarət fayllar) üçün ardıcıl erişimdən istifadə etmək daha yaxşı olur. Ardıcıl erişim maqnit lentində olan müəyyən mahnının axtarılması prosesi kimidir: axtarış lentin başlanğıcından başlamalı və lazım olan mahnı tapılanadək ardıcıllıqla davam etdirilməlidir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Koordinat başlanğıcı** — Evklid fəzasında hesablamanın başlanğıcı — *O* hərfiylə adətən ifadə edilən xüsusi nöqtədir. Bütün qalan nöqtələr üçün hesablama nöqtəsi kimi istifadə olunur. Evklid həndəsəsində koordinatların başlanğıcı istənilən sərbəst seçilmiş nöqtə ola bilər.

Dekart koordinat sisteminin başlanğıcı
Koordinatların başlanğıcından keçirilmiş vektor başqa nöqtəyə radius-vektor adlanır.

Dekart koordinat sistemi
------------------------

Dekart koordinat sistemində, koordinat başlanğıcı — bütün koordinat oxlarının kəsişdiyi nöqtədir. Bu isə o deməkdir ki, bu nöqtənin bütün koordinatları sıfıra bərabərdir. Məsələn, səthdə o (0,0) koordinatlarına malikdir, amma üçölçülü sahədə isə — (0,0,0).

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 77357849 |
**5 qəpiklik sikkə** — Azərbaycanda işlədilən qəpik sikkələrindən biri. 2006-cı ildən dövriyyədədir. 2023-cü ildə yenilənmiş 5 qəpiklik metal pul nişanlarını tədavülə buraxıb. Hər iki sikkə paralel olaraq dövriyyədə olacaq.

Mövzusu
-------

Hazırda dövriyyədə olan 5 qəpiklik sikkələr tarix mövzusuna həsr olunmuşdur.

Təsviri
-------

Dövriyyədə olan 5 qəpiklik sikkələr mislə örtülmüş qırmızı rəngdədir. Yan tərəfləri individual üsulla hazırlanmışdır.

Ölçüsi və çəkisi
----------------

2006-cı ildə dövriyyəyə buraxılmış 5 qəpiklik sikkələrin ölçüsi isə 19,75 mm, çəkisi isə 4,85 qramdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanda yenilənmiş 5 qəpiklik metal pul nişanı tədavülə buraxılıb". Oxu.Az (az.). 2023-09-25. İstifadə tarixi: 2023-09-25.
2. 1 2 3 4  Dövriyyədə olan sikkələr Arxivləşdirilib 2014-11-10 at the Wayback Machine. cbar.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* cbar.az — Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi saytı
* Pul. preslib.az  (az.)

| ⛭Azərbaycan valyutası |
| --- |
|  | Mövzular | 
* Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı
* Azərbaycan manatı

 |  |
| Sikkələr | 
* 1
* 3
* 5
* 10
* 20
* 50

 |
| Əsginaslar | 
* 1
* 5
* 10
* 20
* 50
* 100
* 200
* 250
* 500
* 1000
* 10000
* 50000

 |
| Xatirə sikkələri | 
* 5
* 50
* 100
* 500
* 1000

 |
**Villa Epekuyen** — Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresin cənub-qərbində kurort şəhəri.

Tarixi
------

Şəhər 1920-ci ildə Epekuyen gölü ətrafında yaradılmışdır.

Turizmi
-------

Turizm bölgəsi kimi fəaliyyət göstərən Epekuyeni hər il 20 min insan ziyarət edib. Şəhəri turizm üçün əlverişli edən əsas xüsusiyyəti Epekuyen gölünün okean suyundan 10 qat duzlu suya malik olması idi. Gölün suyu revmatizm, depressiya, dəri xəstəlikləri, anemiya və şəkər xəstəliklərini müalicə edərmiş.

Əfsanəyə görə, Epekuyen gölü sevgisinə görə ağlayan mifik başçının göz yaşlarından yaranmışdır. Bu səbəbdən də gölün suyu duzludur.

Təbii fəlakət
-------------

6 noyabr 1985-ci ildə başlayan güclü yağışlar nəticəsində gölün suyu artaraq şəhəri basıb. Tez bir zamanda Epekuyen gölü daşaraq insanların dincəldiyi və yaşadığı əraziləri suya qərq etməyə başlayıb. İnsanlar şəhərdən mümkün qədər uzaqlaşmağa çalışıb. Nəticədə Villa Epekuyen şəhəri duzlu suya qərq olmuşdur.

İllər keçdikcə suyun səviyyəsi aşağı enməyə başlamışdır.

Qalereya
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  25 il su altında qalan şəhər Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine publika.az, 13.01.2015,  (az.)
**Xoş gəlişlər ola** Mahnının bəstəkarı Tağı Oşenyüzen və sözlərinin müəllifi Mehmet Türkeldir.

Xoş gəlişlər ola
----------------

Hoş gelişler ola Mustafa Kemal Paşa  

Askerin milletin bayrağınla çok yaşa  

  

Arş arş arş ileri ileri  

Arş ileri marş ileri  

Dönmez geri Türk'ün askeri  

Sağdan sola soldan sağa  

Al da bayrağın düşman üstüne  

  

Cephede süngüler ayna gibi parlıyor  

Kahraman Türkleri bayrak açmış bekliyor  

  

Arş arş arş ileri ileri  

Arş ileri marş ileri  

Dönmez geri Türk'ün askeri  

Sağdan sola soldan sağa  

Al da bayrağın düşman üstüne  

  

Parlayan yıldızın alemi tenvir eder  

Cumhuriyet bayrağı semalar içre süzer  

  

Arş arş arş ileri ileri  

Arş ileri marş ileri  

Dönmez geri Türk'ün askeri  

Sağdan sola soldan sağa  

Al da bayrağın düşman üstüne

Mənbə
-----

Xarici keçidlər
---------------

* mahnı YouTube-də
* YouTube-də (başqa variantı)
* YouTube-də (bir başqa variantı)

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Uzunquyruqlu siçan** —gəmiricilər dəstəsinin Siçanlar fəsiləsinə (*lat.* Muridae) aid məməli heyvan növüdür. Kiçik siçan bədəni 6–7 sm uzunluğunda, uzun nazik quyruğu ilə, uzunluğu 10–11 sm-ə çatır.Rəngi ​​monotondur — qəhvəyi-boz, qarında daha açıq, arxada isə daha tünddür. Coğrafi cəhətdən digər siçan növlərindən təcrid olunmuşdur. Heyvanın iqtisadi əhəmiyyəti öyrənilməmişdir. Əhalidəki fərdlərin sayı yəqin ki, azdır.

Yayılması və həyat tərzi
------------------------

Uzunquyruqlu siçanlar Primoryedə, Mançuriyanın şimalında və Saxalində yaşayırlar.Uzunquyruqlu siçanın sığınacaqları hələ aşkar edilməyib.Düzdür, bir heyvan gənc ağcaqovaqda ot və yarpaqlardan toxunmuş sferik yuvada tutuldu, amma onu özü tikdi, yoxsa başqasının imkanlarından istifadə etdi, bilinmir. Uzunquyruqlu siçanın qidalanması digər növlərin qidalanmasına çox bənzəyir, lakin onun qidasının tərkibində toxum qidası üstünlük təşkil edir. Gəmirici toxumdan başqa itburnu, limon otu, qırmızı qarağat, tırtıl, milçək, hörümçək, çəyirtkə ilə qidalanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2002.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑    (#bare\_url\_missing\_title). 2022-05-19 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
**Xüsusiyyətlər**  (*ərəb.* خصائص أمير المؤمنين‎, tam adı: Yalnız İmam Əliyə məxsus olan xüsusiyyətlər) — Nəsainin Əli ibn Əbu Talib barədə olan kitabı.

Əli barəsində yazılmış ən qədim Əhli-Sünnə mənbə kitabı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Həzrət Əli ibn Əbu Talib tarixə gəlmiş ən üstün şəxsiyyət çalarlarına, cazibədar xarakterə malik bir insan olmuşdur. O, kamil formada bütün bu üstün insani sifətlərə sahib olmaqla yanaşı, yalnız özünə xas xüsusiyyətlərə də malik olmuşdur. Tarixdə bir müddət bəzi cərəyanlar Həzrət Əli ilə düşmənçiliklərinə görə onun şəxsiyyətinin hər tərəfə saçan nurunu söndürmək istəmiş və bunun üçün müxtəlif əks təbliğatlar aparmışlar. Qarşınızda olan bu kitab Həzrət Əlinin düşmənlərinə cavab olaraq, tanınmış sünni alimi Əhməd ibn Şuəyb Nəsayi tərəfindən qələmə alınmışdır. Müəllif sonunda da məhz Həzrət Əlinin düşmənləri tərəfindən qətlə yetirilmişdir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr
----

Kitab 2013-cü ildə Rövşən Abdullaoğlu tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 136 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xüsusiyyətlər" ( (az.)). qedimqala.az. 2016-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-24.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Xüsusiyyətlər" ( (az.)). qedimqala.az. 2016-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-24.

| ⛭Rövşən Abdullaoğlu |
| --- |
| Müəllifi olduğuəsərlər | Abaddon • Arxadakı körpüləri yandırın • Bu şəhərdə kimsə yoxdur • Çətin olsa da, həyat davam edir • Əsarət • Hər bir insan hökmdardır • Həyatın imzası • Koramal • Ləpirçi: Mən yeməli deyiləm • Nəfsi təzkiyyənin elmi əsasları • Qorxular • Relslər üzərinə uzanmış adam • Ölülərin hakimiyyəti • Üsyan • Zamanı necə yeyək? |
| Tərcümə və şərhçisi olduğuəsərlər | Ariflərin irfani məqamları • Bəla və Səbir • Görüntülər • Hikmətin əvvəli • İlk Kitab • Hidayət risaləsi • İnsan dünyadan əvvəl • İnsan dünyadan sonra • İnsan dünyadan sonradan sonra • **O** • Mərifət • Xüsusiyyətlər |
**İqtisadi islahat** — iqtisadi sistemin fəaliyyət tərzini dəyişdirməyə yönəlmiş hökumət siyasəti. İqtisadi islahat hüquqi tənzimləmə və ya hökumətin birbaşa təsir tədbirləri (fiskal, inzibati və s.) vasitəsilə həyata keçirilə bilər.

Konsepsiyası
------------

İqtisadi islahatların məqsədi ölkənin iqtisadi vəziyyətini, o cümlədən işsizliyin azaldılması, iqtisadi bərabərsizliyin azaldılması və ya ÜDM-in artırılması kimi məsələlərdə yaxşılaşdırmaqdır.

İqtisadi islahatlar müxtəlif tənzimləyici və institusional maneələrlə qarşılaşa bilər. OECD baş katibi Anxel Qurria qeyd edib ki, islahatların həyata keçirilməsi asan məsələ deyil. Onların uğurla başa çatmasına mane olan bir neçə amil var. Bəzən görülməli olan tədbirlər müəyyən qruplar üçün ağrılı olur, onlar birləşərək onları əngəlləyə bilər. İslahatdan bəhrələnənləri isə kollektiv fəaliyyətə səfərbər etmək daha çətindir. İslahatların nəticələri adətən orta və uzunmüddətli perspektivdə reallaşır və seçki təqvimini nəzərə almır. İslahatın hər bir ardıcıl mərhələsi əvvəlkindən daha çətindir, çünki siz bu yolda siyasi kapital sərf edirsiniz.

Hökumətlər vaxtaşırı islahatlar proqramının (məsələn, 500 gün proqramı) hazırlanmasına mütəxəssisləri cəlb edir, lakin belə proqramın həyata keçirilməsinin forması və həcmi mövcud iqtisadi və siyasi vəziyyətlə müəyyən edilir.

Bəzi hallarda iqtisadi islahatlar ölkəyə uğur qazanmağa imkan verir. Çinin misalı tez-tez xatırlanır, çünki onun maoçu iqtisadiyyatı liberallaşdırmaq tədbirləri son onilliklərdə əhəmiyyətli artım əldə etməyə imkan verib. Digər islahatlar, məsələn, SSRİ-nin dağılmasından dərhal sonra yaranmış keçid iqtisadiyyatlarında olduğu kimi, daha az aydın uğur qazanmışdır.

1. ↑  Réformes économiques 2010 Objectif croissance: Objectif croissance. OECD Publishing. OECD. 2010. 57. ISBN 978-92-64-07999-1.
2. ↑  Réformes économiques 2007 Objectif croissance: Objectif croissance. OECD Publishing. OECD. 2007. 187. ISBN 978-92-64-03050-3.
3. ↑  *Angel Gurría.* "Address on the occasion of the handover ceremony". OECD. 2006-05-24. 2021-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-22.
4. ↑  *Angel Gurria.* "Every single stage of reform is more difficult because you use political capital … now inaction is penalised politically". The Times of India. 2017-03-04. 2021-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-22.
5. ↑  La Chine dans l'économie mondiale Réussir la réforme des entreprises en Chine. OECD Publishing. OECD. 2001. 7. ISBN 978-92-64-28771-6.
**Abbas Soltan oğlu Vəlibəyov** (1947, Şuşa şəhəri — 9 aprel 2018) — Azərbaycan Respublikası səhiyyə nazirinin müavini.

Həyatı
------

1947-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur.

Təhsili
-------

1965–1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun sanitariya-gigiyena fakültəsində təhsil alıb.

Karyerası
---------

1971–1974-cü illərdə Azərbaycan Mülki Aviasiya idarəsində həkim–epidemioloq, daha sonra Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə o cümlədən həkim-inspektor, sanitariya epidemiologiya baş idarəsində rəis müavini, rəis vəzifələrində çalışıb. 1988-ci ildə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin Elmi-Təcrübi və Tədris Birliyinin baş direktoru vəzifəsinə təyin edilib. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə nazirinin müavini, Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin baş direktoru, 1993-cü ildən isə Respublika Gigiyena və Epidemiologiya mərkəzinin baş direktoru təyin olunub. 1999-cu ildən bu günə kimi səhiyyə nazirinin müavini — Azərbaycan Respublikası Baş Dövlət Sanitar Həkimi vəzifəsində çalışırdı.

Fəxri adları və dərəcələri
--------------------------

1981-ci ildən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Kollegiyasının üzvü, sosial gigiyena və səhiyyənin təşkili üzrə ali dərəcəli həkim, Ümumittifaq Epidemioloqlar, mikrobioloqlar və parazitoloqların Elmi Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin, eləcə də Ümumittifaq Gigiyenist və sanitar həkimlərinin Elmi Cəmiyyətinin İdarə heyətinin üzvü seçilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü idi. Səmərəli fəaliyyəti ilə respublikamızda səhiyyənin inkişafına sanballı töhfələr vermiş *Abbas Vəlibəyov* 1980-ci ildə SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə "*Səhiyyə əlaçısı*" döş nişanı ilə, 2000-ci ildə "Əməkdar həkim" fəxri adı ilə, 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Siyasi mənsubiyyəti
-------------------

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olmuşdur.

Mükafatları
-----------

* SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin əmri ilə "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı (1980)
* "Əməkdar həkim" fəxri adı (2000)
* "Tərəqqi" medalına (2013)
* 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  Nazir müavini vəfat etdi — Azərbaycanda Arxivləşdirilib 2019-07-31 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 09.04.2018  (az.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Azərbaycanda nazir müavini vəfat etdi". 2019-05-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-09.
3. 1 2 3 4  "**Vəlibəyov Abbas Soltan oğlu**". 2018-04-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-09.
**Əjdər bəy Xocabəy oğlu Aşurbəyov** — məşhur Azərbaycan xeyriyyəçisi, şəxsi vəsaiti hesabına Əjdərbəy məscidini tikdirib. Aşurbəyovlar nəslinin kökündə Xorasan Əfşarlarının Pəpəli oymağından olan Aşur xan Pəpəli-Avşar dayanır. Onun dövründə Aşur xan Təbriz şəhərinin hakimi və Azərbaycanın sərdarı olub. Lakin Qacarlar sülaləsi hakimiyyətə keçəndən sonra Aşur xan məmləkəti tərk edib Rusiya imperiyasının ərazisinə köç etmişdir. Nadir şah hələ 1740-cı ildə Azərbaycana gələndə Bakıda və ətraf kəndlərdə özünə arxa olaraq əfşar türk tayfalarından bəzilərini indiki Sabunçu, Zabrat və Keşlə kəndlərinin ərazilərində yerləşdirmişdi.

Həyatı
------

Bakı taciri və mesenatı Hacı Əjdər bəy 1858-ci ildə Bakıda doğulmuşdur. Nabat Aşurbəyovanın qardaşıdır. Səlim bəy Behbudov Bakıya — bir çox tələbələrə səxavətlə hamilik edən xeyriyyəçi Əjdər bəy Aşurbəyovun yanına getdi, gəlişinin məqsədini və arzusunu bildirdi. Maarifə, təhsilə böyük qiymət verən bu Bakı milyonçusu Səlim bəyi ümidsiz qoymadı, ayda 25 manat təqaüdlə onu Fransaya ali təhsil almağa göndərdi.

Əjdər bəy öz kürəkəni (gələcəkdə məşhur kimyaçı-alim və Strasburq universitetinin laboratoriya rəhbəri olmuş) Möhsün bəy Xanlarovun da oxumasının xərcini çəkmişdir.

Nabat xanım Xocabəy qızı Aşurbəyli — Rzayeva Təzəpir məscidini tikdirməyə başladıqda qardaşı Əjdər bəy ona kömək təklif edir. Nabat xanım isə cavabında, "əgər belə imkanınız və hünəriniz varsa, gedin, özünüz bir məscid tikdirin" — deyir və köməkdən imtina edir. Belə olduqda Əjdər bəy Aşurbəyov 1905-ci ildə məscid tikdirmək qərarına gəlir və indiki Göy məscidin əsası qoyulur.

İstinadlar
----------

* Ənvər Çingizoğlu. Behbudovlar. Bakı: Mütərcim, 2008, 168 səh.
**Əməllərin mükafat və cəzası** (*ərəb.* ثواب الأعمال وعقاب الأعمال‎; transkripsiya: Səvabul-əmal və iqabul-əmal) — Şeyx Səduqun əsəri.

Kitabda hansı əməllərin mükafata və cəzaya səbəb olması Məhəmməd peyğəmbərin və Əhli-beytin hədisləri ilə bəyan olunmuşdur.

Məzmun
------

**2-ci hissə**

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

"Əməllərin cəzası" kitabı İslam peyğəmbəri və imamlar tərəfindən nəql olunan hədislərin toplusudur. Kitab iki hissədən ibarətdir: Yaxşı əməllərin əvəzi və pis əməllərin cəzası. Oxuculara "Əməllərin cəzası" adı ilə təqdim olunan bu kitab ikinci hissədə qərar tutan hədislərdən ibarətdir. Kitabda pis əməllərə görə verilən dünya və axirət cəzalarından danışılır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsərin 2-ci hissəsinin azərbaycancasının üz qabığı
Əsərin 2-ci hissəsi 2014-cü ildə Müşfiq Mehdibəyli və Mikayıl Əlizadə tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, "Əməllərin Cəzası" adı ilə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 136 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

Kitab tam şəkildə 2017-ci ildə Taleh Abbasovun tərcümə layihəsi rəhbərliyi ilə Müşfiq Mehdibəyli və Peyman Məhəmmədi tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Əhli-beyt maarifi nəşriyyatında çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əməllərin Cəzası" ( (az.)). qedimqala.az. 2017-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
2. ↑  "Dəyərli "Səvabul-əmal və iqabul-əmal" kitabı artıq satışda - Annotasiya" ( (az.)). islamazeri.az. 2017-03-08. 2017-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-06.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Əməllərin Cəzası" ( (az.)). qedimqala.az. 2017-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
* Goodreads-də Əməllərin Cəzası
* ARTIQ SATIŞDA ...
* "Səvabul-Əmal və İqabul-əmal" (Əməllərin mükafat və cəzası) kitabı haqqında
* Dəyərli "Səvabul-əmal və iqabul-əmal" kitabı artıq satışda
**Türkeşlər** — on oxların tu-lu qoluna mənsub olan türk mənşəli xalq.

Haqqında
--------

Türkeşlərin ilk yaşadıqları bölgə Altay dağlarının cənub-qərb ətəkləri idi. Türkeşlər eramızın əvvəllərində Balxaş gölü ətrafındakı ərazidə, Çu və İli çayları arasında yaşayırdılar. On boy halında yaşayan türkeşlər, 657-ci ildən sonra Çinin təzyiqi ilə qərbə köçüb ətrafa yayıldılar. Bunlardan daha çoxsaylı beş boy İli çayı boylarına gəlib yerləşdilər. Sarı türkeşlər deyə adlandırılan bu qisimin başında Baqa Tarkan dururdu.

Daha qərbdə Talas bölgəsinə gəlmiş olan digər beş boy isə Qara türkeşlər adı ilə bilinməkdədir. Baqa Tarkan, qərbdəkilərin də onlara birləşməsi ilə siyasi birlik meydana gətirmiş, cənubda məşhur bir ticarət mərkəzi olan Toxmaq şəhərini ələ keçirərək buranı paytaxt elan etmişdir. Şəhərləşməyə böyük əhəmiyyət verən Türkeşlər, Türküstanın əhəmiyyətli şəhərlərini ələ keçirmişdilər. Baqa Tarkan öz adına pul da zəbt etdirmişdir.

Qərb sərhədlərini Sır-Dəryaya qədər uzadan türkeşlər, Qərbi Türküstana hakim olan ərəblərlə də təmasa keçmişdirlər. 681-ci ildə İkinci Göytürk dövlətinin yenidən qurulması ilə türkeşlər, Göytürklərin hakimiyyətini qəbul etmək məcburiyyətində qalmışlar. VII əsrin sonlarında qərb türkləri arasında real hakimiyyət türkeşlərin bəyi U-çe-denin əlinə keçdi. 699-cu ildə şərq göytürkləri on oxları öz hakimiyyətlərinə tabe etdilər. 712-ci ildə isə Göytürk Kağanı Qapaqan, Türkeş Kağanını öldürərək onun xanədanına son vermişdir. Ancaq 717-ci ildə Türkeşlərin qərb seqmentlərinin yenidən birlik meydana gətirdiklərini görürük. Artıq bu dövrdə daha da qərbə keçmiş olan türkeşlər, əvvəllər ərəblərin irəliləyişinin qarşısında ən böyük maneə olmuşdur. Zamanla boylar arasında rəqabətin artması və daxili çəkişmələr, türkeşlərin zəifləməsinə səbəb olmuşdur. 766-cı ildə Qərbi Göytürk ərazisində hakim olmağa başlayan karluqlar, türkeşlərin siyasi varlıqlarına son qoydular. Türkeşlər, türklərin şəhər və mədəniyyət həyatını mənimsəməsində və qərbdəki türk əhalisinin artmasında böyük rol oynamışlar. Beləcə sonradan Səlcuqlar kimi böyük dövlətlər quracaq olan türk birliklərinin məlumat və bacarıqlarının artmasını təmin etmişlər. Ayrıca Şərqi Avropada gördüyümüz Uz, Peçenek kimi türk kütlələrinin də təməlini meydana gətirmişlər.

Mənbə
-----

* Əsməd Muxtarova. Türk xalqlarını tarixi. Bakı,1999.
* Faruq Sümər. Oğuzlar. Bakı,1982.
Kollecin binası
**Veyl Kornel Tibb Kolleci** (*ing.* **W**eill **C**ornell **M**edical **C**ollege in **Q**atar – **WCMC-Q**) — Kornel Universitetinin Qətərdəki təhsil şəhərciyində.

Kollec 2004-cü ilin sentyabrında açılmışdır. Qətər dövləti ilə Kornel Universitetinin birgə layihəsi olan bu kollec ABŞ hüdudlarından kənarda açılmış ABŞ-yə bağlı olan ilk tibb məktəbidir. Bu layihə Qətərdə akademik proqramların və tibbi xidmətlərin yüksəldilməsi üçün həyata keçirilir.

Kollec Qətər dövləti tərəfindən maliyyələşir və Qətər Fondu məktəbin tikintisinə 750 milyon dollar vəsait ayırmışdır. Kollec memar Arat İsodzaki tərəfindən inşa edilən ikimərtəbəli böyük binada yerləşir.

2004-cü ildən Qətər Fondu Veyl Tibb Kollecinin yerləşdiyi ərazidə xəstəxana tikintisinə başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Lamiyə Əliyeva, *Dünya universitetləri: Kornel Universiteti* Arxivləşdirilib 2014-09-09 at the Wayback Machine, "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 11.12.2009, № 48.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* qatar-med.cornell.edu — Veyl Kornell Tibb Kollecinin rəsmi saytı