recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ələkbər Yusif oğlu Qəmərli** (12 dekabr 1950, Naxçıvan) — Azərbaycan Respublikası İqtisad Məhkəməsi sədrinin birinci müavini; Birinci ixtisas dərəcəli hakim (1993).

Həyatı
------

12 dekabr 1950-ci ildə Naxçıvan şəhərində doğulmuşdur. 1967-ci ildə Naxçıvan şəhəri 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1969–1971-ci illərdə Sovet ordusu sıralarında həqiqi hərbi xidmət etmişdir. 1972–1976-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində ali təhsil almışdır. 1984-cü ildə SSRİ Ədliyyə Nazirliyinin ədliyyə işçilərinin Ümumittifaq Təkmilləşdirmə İnstitutunda ixtisasını artırmış, 1989-cu ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatı Akademiyasının dövlət idarəçiliyi ali rəhbər işçilərinin ixtisasartırma instututunu bitirmişdir.

1976-cı ildən 1981-ci ilədək Azərbaycan SSR Ədliyyə Nazirliyində baş məsləhətçi, 1981-ci ildən 1987-ci ilədək isə Azərbaycan SSR Dövlət Arbitrajında dövlət arbitrı vəzifələrində işləmişdir.

30 dekabr 1987-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Azərbaycan SSR Baş Dövlət Arbitrının müavini, 1992-ci ilin iyun ayından Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Ali Arbitraj Məhkəməsi sədrinin birinci müavini, 1995-ci ildən isə Azərbaycan Respublikası İqtisad Məhkəməsi sədrinin birinci müavini seçilmişdir.

6 dekabr 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə qanunla hakimlər üçün müəyyən olunmuş birinci ixtisas dərəcəsi verilmişdir.

2000-ci ilin iyul ayında səlahiyyət müddəti bitdiyi üçün vəzifədən azad olunmuşdur.

2000–2010-cu illərdə "BM" və "Lekx" hüquq firmalarında və "Sabina" MMC-də Baş direktorun hüquq müşaviri vəzifələrində çalışmışdır.

Ailəlidir, 3 oğlu, 8 nəvəsi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ə. Y. Qəmərlinin Azərbaycan Respublikası Ali Arbitraj Məhkəməsi sədrinin birinci müavini və V. C. Kamalovun Azərbaycan Respublikası Ali Arbitraj Məhkəməsi sədrinin müavini seçilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 iyul 1992-ci il tarixli 203 nömrəli qərarı" (az.). e-qanun.az. 1992-07-08. 2024-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-14.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikası Ali Arbitraj Məhkəməsinin hakimlərinə ixtisas dərəcəsi verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 6 dekabr 1993-cü il tarixli 766 nömrəli qərarı" (az.). e-qanun.az. 1993-12-06. 2024-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-14.
Atollun kosmosdan təsviri.
**Manihi** (*fr.* Manihi) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Papeetedən 500 km şimal-şərqdə yerləşir.

Coğrafiya
---------

Ovalvari formaya malikdir. Atollun uzunluğu 27 км, eni — 8 km, quru sahəsi isə 13 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Laqunun sahəsi 160 km²-dir. Laqun okeanla adanın cənub-qərbində yerləşən Tairapa boğazı ilə birləşir. Ərazisində ən geniş yayılmış bitki Kokos palmasıdır.

İnzibati bölgüsü
----------------

Kommunaya Manihi və Ahe adaları daxildir. 

| Ada və ya rif | Quru sahəsi,km² | Laqunun sahəsi,km² | Əhali,nəf. (2007) | İnzibati mərkəz |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Manihi | 13 | 160 | 818 | Paeua |
| Ahe | 12 | 138 | 561 | Tekukupara |
|
| Manihi | 25 | 298 | 1379 | Paeua |

Tarixi
------

Adada ilk məskunlaşanlar polineziyalılar olmuşdur. Adanı ilk kəşf edən 1616-cı ildə Villem Sxouten olur. XIX əsrdən etibarən adada mirvari yetişdirilir. Turizm inkişaf etdirilmişdir.

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 818 nəfər yaşayır. *Paeua* əsas yaşayış məntəqəsidir.

Mənbə
-----

* Ada haqqında informasiya  (fr.)
* Turistlər üçün məlumat  (fr.)
* Adanın fotoları  (fr.)
Atollun kosmosdan təsviri.
**Rangiroa** (*fr.* Rangiroa) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan atoll (Fransa Polineziyası). Papeete şəhərindən 355 km aralıda yerləşir.

Coğrafiya
---------

Atollun sahəsi 79 km²-dir. Hündürlüyü 12 metrdir. Ümumilikdə 415 kiçik adacıqdan ibarətdir. Daxilində laqun vardır. Laqunun sahəsi 1446 km²-dir. Laqunun uzunluğu 80 km, eni isə 32 – 5 km arasında.

Tarixi
------

Rangiroa hələ X əsrdən məskunlaşılmışdır. Bu gündə adada o dövrəı aid yaşayış məntəqələrinin qalıqları qalır. Təqribi olaraq 1560-ci ildə baş vermiş təbii fəlakət adanın qərbində böyük zərərə səbəb olur. XVII əsrdən 1770-ci illərə qədər adad inkişaf baş verir. Daha sonra Anaa atollu sakinləri ilə baş vermiş toqquşmalarda ada sakinləri ya öldürülür və ya əsr götürülür.

Rangiroa ilk dəfə 1616-ci ildə Villem Kornelis Shauten tərəfindən kəşf edilir. 1722-ci ildə isə ada yaxınlığından hollandiya səyyahı Yakob Roqqeven keçir. XIX əısrin ortalarından adada katolik misionerlər ayaq açır. 1865-ci ildə adada kokos palması əkilir. Bundan sonra bu sahə əhalinin əsas gəlir mənbəyinə çevilir. Son illər isə bu sahədə eniş müşahidə edilir. Balıqçılıq isə inkişaf edir. 1965-ci ildən adada turizmin inkişafı məqsədi ilə uçuş-eniş zolağı salınmışdır.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati baxımından Rangiroa, Tikehau, Mataiva, Makatea atolları birlikdə Rangiroa kommunasını əmələ gətirir. O da Tuatomu-Qambe inzibati bölgüsünə daxildir. 

| Ada / rif | Quru sahəsi,km² | Laqunun sahəsi,km² | Əhali,nəf. (2007) | İnzibati mərkəz |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Rangiroa | 79 | 1 446 | 2438 | Tiputa |
| Tikehau | 20 | 400 | 507 | Tuherahera |
| Mataiva | 16 | 25 | 204 | Papua |
| Makatea | 24 | — | 61 | Moutu |
|
| Rangiroa kommunası | 139 | 1 871 | 3210 | Tiputa |

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 2438 nəfər yaşayır. *Tiputa* və *Avatoru* iri yaşayış məntəqələridir.

Mənbə
-----

* Ada haqqında informasiya  (ing.)
* Rangiroa  (fr.)
Atollun kosmosdan təsviri.
**Vahitahi** (*fr.* Vahitahi) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Nukutavake atolundan 50 km şimalda yerləşir.

Coğrafiya
---------

Adanın sahəsi 2,5 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Laqun tam olaraq okeandan təcrid olunmuşdur.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati baxımından Nukutavake kommunasına daxildir.

Tarixi
------

Ada 1768-ci ilin martında Lui Antuan Bugenvil tərəfindən kəşf edilir. O, adanı *fr.* Les Quatre Facardins olaraq adlandırır. 1769-ci ildə ada yaxınlıqlarından keçən Ceyms Kuk adanı *Laqun adası* olaraq adlandırır.

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 83 nəfər yaşayır. *Mohitu* əsas yaşayış məntəqəsidir. Adada uçuş-eniş zolağı vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "South Sea Companion Place". 2007-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-09.
2. ↑  "Captain James Cook Biography. Part 2: The First Voyage". 2008-10-15 tarixində arxivləşdirilib.

Mənbə
-----

* "Описание острова в дневнике Джеймса Кука" (ingilis). 2007-09-23 tarixində arxivləşdirilib.
**Avlakogen** — platforma bünövrəsini kəsən iri yarıqlarla hüdudlanmış, yüksək mütəhərrikli, xətti çökək.

Haqqında
--------

Uzunluğu bir neçə 100 km, eni 10 km-lərlədir; adətən yaxınlıqda yerləşən geosinglinallarla sıx əlaqədə olur. Avlakogen təşkil edən çökmələr böyük qalınlıqlı (1000 m-ərlə) olub, adətən mürəkkəb qırışıqlar əmələ gətirir. Formasiya tərkibinə görə avlakogen miogeosinklinallara yaxındır. Sadə (sadə sinklinal quruluşlu qrabenlər) və mürəkkəb (qırışıqlıq sistemləri) avlakogen ayrılır. Eninə (qapalı) avlakogen bir tərəfi platformada tamamlanan (məsələn: Dnepr-Donets avlokogeni), digər tərəfi isə platforma sərhədindən kənara çıxan strukturlar və iki tərəfə çıxan – yəni platformanı başdan-başa kəsib keçən strukturlar (məsələn: Şimal Amerikada Uaçita sistemi) daxildir. Avlakogen platformanın müxtəlif inkişaf mərhələlərində, adətən, erkən inkişaf mərhələsində əmələ gəlir. Məsələn: Şərqi Avropa platformasında erkən avlakogen rifeydə, gec avlakogen isə Orta-Gec Paleozoyda əmələ gəlmişdir.

Yaxın terminlər
---------------

* Qraben-sinekliz
* Tafrosinekliz
* Tafrogeosinklinal
* Zevqogeosinklinal

Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑    (#bare\_url\_missing\_title). 2017-04-30 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).  (#archive\_missing\_date) tarixində [archive.org arxivləşdirilib] (#bad\_url).
Bostondakı Azadlıq ağacı. 1825-ci ildə təsvir edilmişdir.
**Azadlıq ağacı** (*ing.* Liberty Tree) — Amerika inqilabından əvvəlki illərdə Massaçusetsin Boston şəhərində, Boston-Kommon yaxınlığındakı məşhur qarağac ağacı. 1765-ci ildə Bostonda patriotlar ağacın başında Britaniya hökumətinə qarşı ilk etiraz aksiyası keçirmişdilər. Ağac Britaniyanın Amerika koloniyaları üzərində hökmranlığına qarşı artan müqavimət üçün toplanma nöqtəsinə çevrilmişdir. Sonradan onu əhatə edən ərazi **Azadlıq salonu** kimi tanınmışdır. Azadlıq ağacı 1775-ci ilin avqustunda Nataniel Koffin və ya Cob Vilyamsın başçılıq etdiyi loyalistlər tərəfindən kəsilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Loyalists of Massachusetts and the Other Side of the American Revolution Arxivləşdirilib 2023-05-18 at the Wayback Machine by James Henry Stark
2. ↑  *Drake, Samuel Adams.* Liberty Tree and the Neighborhood // Old Landmarks and Historic Personages of Boston. Profusely Illustrated. J. R. Osgood. 1873. 396–415. ISBN 9781425556013.

Xarici keçidlər
---------------

* "A View of the Year 1765" by Paul Revere (engraving)
* "Liberty Tree" by Thomas Paine (poem)
* *Otis, James.* Under the Liberty Tree: A Story of The 'Boston Massacre'. Boston: Estes & Lauriat. 1896.
* *Young, Alfred F.* Liberty Tree: Ordinary People and the American Revolution. NYU Press. 2006. ISBN 9780814729359.
**Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası** (qısa adı:**AKF**) — 1993-cü ildə yaradılmış idman federasiyası.

Tarixi
------

Federasiya 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Əməkdar Xadimi, Uşu Federasiyasının prezidenti Azər Həsənsoy tərəfindən yaranmışdır. İlk yarananda federasiyanın adı Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası idi. Bir il sonra isə adı Azərbaycan Kikboksinq və Muey-Tay Federasiyası olaraq dəyişdirilmişdir.

1999-cu ildə Azərbaycan Kikboksinq və Muey-Tay Federasiyasının Prezidenti olan Azər Həsənsoy tərəfindən Milli komandanın rəisi və beynəlxalq əlaqələr üzrə menecer vəzifəsinə Sadıx Bağırov təyin olunmuşdur.

2000-ci ildə Azərbaycan Kikboksinq və Muey-Tay Federasiyasının Prezidenti Millət Vəkili Adil Əliyev seçilmişdir.

2000-ci ildə AKMF-nın 1-ci Vitse-Prezidenti Oqtay Mehtiyev təyin olunmuşdur (2008-ci ildə istefaya verdi). 2001-ci ildə Namiq Əsgərov və Ramiz Quliyev AKMF-nın Vitse-Prezident vəzifələrinə təyin olunublar. 2008-ci ildə Güloğlan Cabbarov Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının Vitse-Prezidenti təyin olunmuşdur.

12 dekabr 2008-ci ildə İdarə Heyətinin qararı ilə Azərbaycan Kikboksinq və Muey-Tay Federasiyası iki müstəqil təşkilatlara bölünub: Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası və Azərbaycan Muaytay Tayboks Federasiyası.

Üzvü olduğu təşkilatlar
-----------------------

1. (1995-indi) — WAKO-nun (World Association of Kickboxing Organization) rəsmi üzvü.
2. (1997–2002) — İAKSA-nın (International Amateur Kickboxing Sport Association) rəsmi üzvü.
3. (1999–2009) — WPKA-nın (World Profi Kickboxing Association) rəsmi üzvü.

Rəhbərlik
---------

* Prezident: Orxan Əliyev
* Vitse-Prezident: Ramal Aslanov
* Baş menecer və Milli komandanın rəisi: Sadıx Bağırov
* Katib: Rüstəm Rüstəmov
* GİN-də kurator: Tofiq Eyvazov

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Kikboksinq Azərbaycanda". 2012-10-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-09.
2. ↑  "Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasına yeni prezident seçildi" (az.). qafqazinfo.az. 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-30.
**Bakı gəvəni** (*lat.* Astragalus bakuensis) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin gəvən cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" CR B1ab (i, ii, iii, iv, v). Regional IUCN Statusu - CR B1ab (i, ii, iii, iv, v).

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Gövdəsiz, cüzi tüklü qabarmış, 5-15 sm hündürlükdə, otvari çoxillik bitkidir. Yarpaqları 4-22 sm uzunluğunda, 12-20 cüt, yumurtavari, dəyirmi-yumurtavari və ya uzunsov-ellipsşəkillidir. Salxım çiçək qrupu 4-6 çiçəklidir. Kasacıq borucuqlu, xətti-bizvari dişlidir, borucuğa nisbətən 4 dəfə kiçikdir. Tac 30 mm uzunluğunda; Lövhə bayraqvari, oval şəklindədir və ya tərs yumurtavari, uzunsov ellipsşəkillidir, tünd-qırmızı, qəhvəyidir. Yumurtalıq 8 sm uzunluğunda, tüklü, uzun ayaqcıqlıdır. Paxlameyvələri dairəvari, 2,5 sm-dək, yumurtavari, uzunsov-ellipsşəkilli, şişkin, hər iki ucu sivrilənmiş, təpə hissədə 2 mm-dək çıxıntılı və ikiyuvalıdır.

Ekologiyası
-----------

Çiçəkləmə, meyvə əmələgətirmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir. Quralığa və duzlaşmaya nisbətən davamlı, işıqsevən, toxumla çoxalan, taxıl müxtəlifotlu qruplaşmalarda rast gəlinir. Populyasiyanın sayı azdır və azalmaqda davam edir. Məhdudlaşdırıcı amillər antropogen amillər (bağ tikintiləri), yayıldığı ərazilərin texnogen təsirlərə məruz qalmasıdır. Hazırda növün mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Abşeronda (Mərdəkan, Şüvəlan, Buzovna, Novxanı qəsəbələri, Xırdalan şəhəri ətrafında) yayılmışdır.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Tragacantha bakuensis* (Bunge) Kuntze

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15509573
* EoL: 669279
* GBIF: 5346691
* IPNI: 476363-1
* Plant List: ild-53776
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:476363-1
* Tropicos: 13025416
* WFO: wfo-0000207640

 |
Bal pətəyi
Arı yumurtaları saxlanılan bal pətəyi
Bal olan arı pətəyi
**Bal pətəyi** və ya **Bal şanı** — bal və yumurtalarını saxlamaq üçün arıların mumdan hazırladığı yuvacıqlar.

Bal pətəyinin qəribə memarlığı tarix boyunca insanların marağına səbəb olmuşdur. Yan-yana altıbucaqlılardan təşkil olunan bu quruluş, son dərəcə dəqiq olub ortalama divar qalınlıqları 0.1 mm-dir. Bu orta rəqəmdən fərqlənmə isə, ən çox 0.002 mm-ə qədərdir. Pətəklərin inşasında həndəsə qaydalarına ideal şəkildə riayət olunur.

Dairə, müəyyən bir sabit sahəni əhatə edən ən qısa kənar uzunluğuna malik həndəsi formadır. Məsələn, sahəsi 10 sm² olan kvadrat və dairənin çevrə uzunluqları müqayisə edildikdə dairənin çevrəsinin daha qısa olduğunu görərik. Ancaq bal pətəyinin inşasında vəziyyət heç də belə deyil. Burada bal pətəyinin geniş çərçivəsi, bərabər və daha kiçik sahələrə bölünəcəkdir və bölmə əməliyyatında ən az çevrə uzunluğuna malik quruluş istifadə ediləcəkdir. Çərçivəni, bərabər sahələrə malik kiçik dairələr şəklindəki pətəklərə bölmək istəsək, yuxarıda ifadə edildiyi kimi ən qısa kənar xüsusiyyəti təmin edəcək, fəqət dairələrin kənarları arasında qalan boşluqlar üçün daha çox mum sərf edilmiş olacaqdır.

Halbuki bu məsələni ən qısa kənar uzunluğu və ən az material ilə (mum) həll etmək üçün həndəsə prinsiplərinə müraciət etdikdə, pətəklərin bölünməsində çoxbucaqlıların istifadə edilməsinin lazım olduğu məlum olacaqdır. Bucaq sayısı n olan eyni sahəyə malik çoxbucaqlılar fərz edək. Bunların içərisində ən qısa çevrə uzunluğuna sahib olanı düz n-bucaqlıdır. Düz dedikdə, bütün xarici və daxili bucaqları bərabər olan çoxbucaqlı nəzərdə tutulur. Belə bir çoxbucaqlı, hər zaman bir dairənin içinə çəkilə bilər və çoxbucaqlının kənarları çevrənin sahəsinin üstündədir. Belə bir quruluş ideal dairə formasına yaxın olduğu üçün çevrə uzunluğu ən az olmaqdadır. Məsələn, bərabər sahəli üçbucaqlılar arasında ən qısa çevrə uzunluğu bərabər üçbucaqlıda, dördbucaqlılar arasında ən qısa çevrə uzunluğu isə kvadratdadır. Bunun kimi beşbucaqlı və altıbucaqlılar arasında müqayisə aparılsa, ən qısa çevrə uzunluğu düz beşbucaqlı və altıbucaqlıda əldə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Arı
* Pətək

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bal pətəyinin riyazi sirləri". 2009-11-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-04-17.
**Başlıq sistemi**, raket, peyk, döyüş raketi, təyyarə, helikopter, gəmi və ya oxşar nəqliyyat vasitəsinin iki və ya üç ölçülü mühitdə başqa bir yeri tərk etməsi və gəlişinin proqramlaşdırıldığı başqa bir yerə çatmasına imkan verən elektromexaniki cihaz və ya cihazlara verilən ümumi addır. Xüsusilə hərbi terminologiyada bu termin heç bir insanın nəzarəti olmadan avtonom (muxtar) naviqasiya qabiliyyəti olan nəqliyyat vasitələri üçün istifadə olunur. İstismarında yüksək insan töhfəsi tələb edən oxşar sistemlərə naviqasiya sistemləri deyilir və bunlar başlıq sistemlərindən fərqli bir kateqoriyada qiymətləndirilirlər.

Tarixi
------

Başlıq sistemləri hərbi sahədə ilk dəfə İkinci dünya müharibəsində almanların hazırladığı V-1 raketində istifadə edildi. Bu raketdə istifadə olunan başlıq sistemi uçuş istiqamətini sabit saxlamaq üçün quraşdırılmış sadə bir giroskop, uçuş vaxtını və beləliklə hədəfə olan məsafəni təyin etmək üçün istifadə edilən bir sürət sensoru, hündürlüyü təyin etmək üçün istifadə edilən bir altimeter və bütün bu başlıq sistemi elementlərindən gələn məlumatları birləşdirərək emal edərək raketi hədəfə doğru istiqamətləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş olan alt sistemlərdən ibarət idi.

İşləmə prinsipi
---------------

Başlıq sistemi üç əsas vəzifə qrupundan ibarətdir: giriş qrupu, əməliyyat qrupu və çıxış qrupu. Giriş qrupu müxtəlif antenalardan, mikrofonlardan, qəbuledicidən, kameradan, sensordan və digər xam məlumat giriş modullarından ibarət ola bilər. Əməliyyat qrupu bir və ya daha çox mərkəzi emal bölməsindən (CPU) və elektron tənzimləmə, manipulyasiya və dəstək bölmələrindən ibarətdir və funksiyası, giriş qrupu cihazlarından xammal məlumatlarını müəyyən alqoritmlərə uyğun tərtib etmək, zəruri hallarda əvvəllər yaradılmış verilənlər bazalarındakı dəyərləri və avtonom idarə olunan nəqliyyat vasitəsinin istiqamət, müəyyən bir istinad nöqtəsinə və ya hədəfə görə mövqe, sürət, sürətlənmə və s. ədədi dəyərlərini dəyişdirib-dəyişdirməmək və ya döyüş başlığını, məsələn nəqliyyat vasitəsində işə salmağın vaxtı olub olmadığını təyin etməkdir. Qəbul edilmiş qərarlar davamlı olaraq çıxış qrupu cihazlarına ötürülür. Bunlar mühərriklər, servolar və aktuatorlar, nasoslar, turbinlər, elektromexaniki qurğular, detonatorlar, ötürücü antenalar, qanadlar və qanadcıqlar ola bilər. Bu sistem elementləri, real vaxt rejimində idarə olunan nəqliyyat vasitəsinə, əməliyyat qrupundan və real vaxtdan gələn əmrlərə uyğun olaraq, tapşırıqda tələb olunan işləri yüksək dəqiqliklə yerinə yetirməyə imkan verir.
**1994-cü il Belarusda Prezident seçkiləri** — Belarus ərazisində baş tutan birinci Prezident seçkiləri. Prezident seçkilərinin Belarus Milli Məclisinin Nümayəndələr Palatasının 30.03.1994-cü il tarixli Qərarına əsasən 1994-cü il iyunun 22-də baş tutması qərara alındı.

22 iyun 1994-cü ildə baş tutan seçkilərdə altı namizəd mübarizə apardı — Belarus Aqrar Partiyasından namizəd Aleksandr Dubko, Belarus Kommunist Partiyasından namizəd Vasili Novikov, Belarus Xalq Cəbhəsi Partiyasından namizəd Zenon Poznyak, hebelə bitərəf namizədlər Aleksandr Lukaşenko, Stanislav Şuşkeviç və Vyaçeslav Kebiç.

Nəticələrə əsasən 1-ci turda Aleksandr Lukaşenko 44,80 %, Vyaçeslav Kebiç isə 17,33 % səs topladı. Heç bir namizəd 50 %-dən çox səs toplamadığı üçün iyulun 10-da 2-ci tur baş tutdu. 2-ci turun nəticələrinə əsasən isə Aleksandr Lukaşenko 80,60 %, Vyaçeslav Kebiç isə 14,20 % səs topladı. Bu minvallada Aleksandr Lukaşenko Belarus Prezidenti seçildi.

Nəticələr
---------

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **Namizəd** | **Partiya** |  | **Səslərin nəticələri (1-ci tur)** |  | **Səslərin nəticələri (2-ci tur)** |
| **Səslər** | **%** | **Səslər** | **%** |
| 1. | **Aleksandr Lukaşenko** |  | Bitərəf | 2 646 140 | 44.80 | 44,80 / 100 | 4 240 026 | 80.60 | 80,60 / 100 |
| 2. | **Vyaçeslav Kebiç** |  | Bitərəf | 1 022 174 | 17.70 | 17,70 / 100 | 748 340 | 14.20 | 14,20 / 100 |
| 3. | **Zenon Poznyah** |  | BXCP | 757 195 | 13.10 | 13,10 / 100 |  |
| 4. | **Stanislav Şuşheviç** |  | Bitərəf | 585 144 | 10.10 | 10,10 / 100 |
| 5. | **Alexandr Dubho** |  | BAP | 352 120 | 6.10 | 6,10 / 100 |
| 6. | **Vasili Novihov** |  | BKP | 252 010 | 4.40 | 4,40 / 100 |

İstinadlar
----------



| ⛭ Belarusda seçkilər və referendumlar |
| --- |
| Prezident seçimləri | 1994 • 2001 • 2006 • 2010 • 2015 • 2020 |
| Parlament seçimləri | 1995 • 2000 • 2004 • 2008 • 2012 • 2016 • 2019 |
| Konstitusiya referendumları | 1995 • 1996 • 2004 |
**Bolqarıstanda insan hüquqları** — Bolqarıstan 2007-ci ildə Avropa İttifaqına daxil olsa da, dövlətin insan hüquqları normalarına uyğunluğu mükəmməl deyil: birincisi, ölkənin mediası ümumilikdə obyektiv və müstəqil hesab edilsə də, Bolqarıstanda onları dövlətin müdaxiləsindən qoruyan qanunlar yoxdur. İkinci əsas problem həbsxanaların həddindən artıq sıxlığıdır.

Bəzən polis əməkdaşları məhbusa qarşı zorakılıq etməkdə, qanunsuz istintaq üsullarından istifadə etməkdə ittiham olunurlar.

Ölkə konstitusiyası dini etiqad azadlığına zəmanət verir, baxmayaraq ki, yerli hakimiyyət orqanları bəzi dini qruplar üçün xüsusi qeydiyyat tələblərini tətbiq etməyə cəhdlər edir. Məhkəmələrin gecikdirilməsi və məhkəmə sisteminin səmərəsizliyi bəzi hallarda konstitusiya hüquqlarının müdafiəsini problemli edir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi tez-tez hesab edir ki, Bolqarıstan Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını pozur. 2015-ci ildə Məhkəmə Bolqarıstanın ədliyyə sisteminin sistemli probleminə həsr olunmuş xüsusi press-reliz dərc edir. Burada vurğulanır ki, "Bolqarıstana qarşı 45-dən çox qərarda…hakimiyyət orqanları effektiv araşdırma aparmaq öhdəliyinə əməl etməyib".

Qaraçı azlığı
-------------

Bolqarıstan polisi tərəfindən ölkədə qaraçıların nümayəndələrinə qarşı çoxlu pis rəftar halları var. Ölkədə Bolqarıstan cəmiyyətində qaraçılara qarşı geniş yayılmış ayrı-seçkilik təcrübəsi mövcuddur və hazırda Bolqarıstan hökuməti qaraçılara qarşı ayrı-seçkiliyə qarşı heç bir qanun qəbul etməyib. Bolqarıstan Dövlət Təhlükəsizliyi əməkdaşları tez-tez qaraçı etnik mənsubiyyətindən olan küçə uşaqlarını özbaşına həbs edir və təhqir edir. Qaraçı uşaqların yüksək faizi həm yoxsulluq, həm də ana dilində danışan müəllimlərin olmaması səbəbindən məktəbə getmir.

Dini etiqad azadlığı
--------------------

Konstitusiya din azadlığını təmin edir; bununla belə, qanun qeydiyyatdan keçməmiş qruplar tərəfindən dini ayinlərin açıq şəkildə icrasını da qadağan edir. Konstitusiya həm də pravoslavlığın "ənənəvi" din statusunu təsbit edir. Dinə əsaslanan ayrı-seçkilik haqqında xəbərlər var. İctimaiyyətdə, xüsusən də mediada müəyyən dini qruplara qarşı dözümsüzlüyün təzahürləri təkrarlanan problem olaraq qalmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *HADJIYSKA, NEVYANA.* "Bulgaria, Romania Join European Union". The Washington Post (ingilis). 2007-01-01. 0190-8286. 2018-05-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
2. ↑  "Human Rights Watch World Report 2001: Bulgaria:Human Rights Developments". www.hrw.org. 2019-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-10.
3. ↑  "Bulgaria. Country Reports on Human Rights Practices". 2001-02-23. 2012-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-06.
4. ↑  "Bulgaria". Christian Solidarity Worldwide. 2009-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-06.
5. ↑  "Pastor Charged with Criminal Child Abuse Over Home Education". HSLDA. 2012-06-01. 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-06.
**Böyük Nikobar** (*ing.* Great Nicobar, *hind.* बड़ा निकोबार) — Nikobar adaları arxipelaqının ən böyük adası. Adanın sahəsi 1045 km²-dir, bu isə arxipelaq ərtazisinin yarıdan çoxu deməkdir. Ada Sumatra adasından 100 km şimal-qərbdə yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Ərazisinin 85 % cəngəlliklərlə örtülüdür. Burada eyni adlı biosfer qoruğu yerləşir. Burada olan bir çox bitki və heyvan növləri ancaq Nikobar adalaerında və Böyük Nikobar adasında müşahisdə edilir.

Adanın ən cənub nöqtəsi İndira burnudur. Bura həm də Hindistanın ən cənub nöqtəsidir. Ən hündür zirvəsi Tuler dağıdır (642 M).

2004-cü il Hind okeanında zəlzələ və sunami hadisəsi zamanı ciddi zərər görmüşdür.

Əhalisi
-------

Adada 9439 nəfər yaşayır (2001). Burada yerli əhali olan Şompenlər yaşayır. 2001-ci il məlumatına görə sayları 300 nəfərdir.

Mənbə
-----

* "Nicobar completely devastated" — from rediff.com
* Great Nicobar Biosphere Reserve

İstinadlar
----------

1. ↑  "Seite der Polizei mit den Inselnamen (engl.)". 2010-03-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-04.
2. ↑  Seite der Polizei mit Daten von 2001 Arxivləşdirilib 2011-07-21 at the Wayback Machine (ing.)
**Cəngavərliyə qəbul - The Accolade**

| Sənətçi | Edmund Leighton |
| --- | --- |
| Tarix | 1901 |
| Xüsusiyyəti | Kətan üzərinə yağlı boya |
| Ölçüsü | 144 cm × 100 cm (57 in × 39 in) |
| Yer | Xüsusi kolleksiya |

**Cəngavərlik rütbəsinin verilməsi** — *(Englishː The Accolade)* ingilis rəssam Edmund Leightonun çəkdiyi rəsmdir. Bu, mövzusu cəngavərlik olan God speed (Tanrı sürəti - 1901) və Dediction (İthaf - 1908) əsərləri daxil olmaqla 1900-cü illərdə ərsəyə gətirdiyi xeyli rəsmlərdən biridir. Leightonun əsərlərinin və dövrünün ən çox tanınan tablosu kimi təsvir edilir.

Haqqında
--------

Rəsmin orijinalı və ilham mənbəyi ilə bağlı çoxlu hekayələr var. Tarixçilər təsdiq edir ki, bu rəsm rütbə verilməyə, cəngavərliyi təsdiq etməyə, cəngavərliyə qəbul olunmağa həsr olunub. Rəsmdə təsvir olununan namizədin çiyinlərinə qılıncın küt tərəfi ilə yavaşca toxundurmaq yaxud kürəyini qucaqlamaqla birlikdə bu cür mərasimlər bir neçə forma almışdı. İlk nümunədə seçiləcək olan namizəd cəngavər taxtındakı monarx qarşısında diz çökür. Monarx qılıncın kənarını cəngavərin sağ çiyninə toxundurur. Ondan sonra monarx qılıncı yavaşca şagirdin başı üzərinə qaldırır və sol çiyninə aparır. Yeni təyin olunmuş cəngavər qalxır, idarəçi ona cəngavər ordeninin nişanəsini göstərir. Rəsmdə isə mərasim gənc kraliça tərəfindən müşayiət olunur, cəngavər onun qarşısında sədaqət və itaətlə əyilir. İzləyənlər kraliçanın mərasim şahidləri kimi onun soluna yığılıblar.

Təsdiqolunma
------------

Bütün incəsənət klassikləri Cəngavər rütbəsinin verilməsini Leightonun ən tanınmış əsəri adlandırırdılar, həmçinin sənət yeniləmə mərkəzinin direktoru da bu əsəri orta əsrlər rəsm sənətinin nümunəsi kimi təsvir edir, bununla yanaşı dövrünün yaxşı tanınan rəsm əsərləri arasında Leightonun ən məşhur əsərlərindən biridir. Sotheby-nin kataloqu bunu orta əsrin ən yaddaqalan mövzuları kimi ifadə edir. Onlar həmçinin qeyd edirlər ki, bu kolleksiya iki həmişəyaşar xüsusiyyəti ehtiva edir: Böyük diqqətlə işlənmiş detal və insanlığın həssaslığını tutmaq.

Mənbələr
--------

* "The Accolade". All Art Classics. 18 iyun 2016 tarixində mənbəyindən arxivləndi.
* Kara Ross. ""Edmund Blair Leighton"". Art Renewal Center. 18 iyun 2016 tarixində mənbəyindən arxivləndi.
* "A King and a Beggar Maid". Sotheby's. 18 iyun 2016 tarixində mənbəyindən arxivləndi.
**Damanlar** (*lat.* Hyracoidea) — afroterilər dəstəüstünə aid heyvan dəstəsi.

Haqqında
--------

Xarici görünüşünə görə bir qədər marmota oxşayır. Bədəninin uzunluğu 30–60 *sm*, quyruğu qısa (1–3 *s*m), yaxud yoxdur. Kütləsi 2–4 *kq*-dır. Bədən quruluşu möhkəm, beli qövsşəkilli əyilmişdir. Başı iri, sifəti qısa, üst dodağı haçalanmışdır. Üst kəsici dişləri uzun, içəri tərəfdən minasızdır, bütün ömrü boyu böyüyür. Yastı dırnaqlı ön ətrafları dörd-barmaqlı, arxa ətrafları üçbarmaqlıdır. Pəncələrin çılpaq alt tərəfi tər vəzilərinin sekresiyası ilə daima nəmlənən qalın elastiki epiteli ilə örtülü olduğuna görə də Damanlar substrat üzərində möhkəm dayana bilirlər. Rəngi qəhvəyi-boz, tük örtüyü sıx və coddur. Bel hissəsində daha açıq rəngli tük lərlə örtülmüş iri vəzi var; qorxu, yaxud həyəcan zamanı tüklər pırpızlaşdıqda vəzi çılpaqlaşır və iyli maddə ifraz edir.

Dəstənin yeganə fəsiləsi olan Damanlara (Pro caviidae) 3 cins: ağac Damanları (Dend rohyrax), dağ Damanları (Heterohyrax), qaya Damanları (Procavia); 10-a qədər növ daxildir. Afrikada (Böyük Səhranın qumluq sahələrindən başqa) və Ərəbistan yarımadasının cənubunda yayılmışdır. Qayalıq yerlərdə, quru çöllərdə və meşələrdə yaşayır; dağlara 4500 *m*-ə qədər yüksəkliyə qalxırlar. Gündüzlər, bəzən də gecələr fəal olurlar. Çox hərəkətlidir, sıldırım qayalarda və ağacların budaqlarında asan və sürətlə qaça bilirlər. Damanların ağacda məskunlaşmış formaları tək-tək, yerdəkilər 60 fərddən ibarət dəstələrlə yaşayırlar. Müxtəlif bitki qidası, buğumayaqlılar və onların sürfələri ilə qidalanırlar. Suya ehtiyacları yoxdur. Ətinə görə ovlanır. 1–3 (6-ya qədər) bala doğur. Balalar gözləri açıq, yunla örtülü olur, doğulan kimi sürətlə qaça bilir. Damanların 4 növü BTMİ-nin "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir.

Mənbə
-----

* Damanlar // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 273–274.

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2006.
2. ↑  *Wilson D. E. Reeder D. M.* Class Mammalia Linnaeus, 1758. // *Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness* / red. Z. Zhang 2011. C. 3148, burax. 1. S. 56–60. ISBN 978-1-86977-849-1, 978-1-86977-850-7
Dağ-xizək idmanı ilə məşğul olan idmançı
Dağ-xizək idmanı-qar üzərində xizəklərlə birlikdə edilən, qapılardan keçərək ən sürətli aşağaya enməyə məqsəd qoyulan idman növüdür.

1936-cı ildə keçirilən Qış Olimpiya oyunlarından sonra Olimpiya oyunlarına əlavə olunmuşdur. İdmançılar Olimpiya və Dünya Çempionatına qatıldıqları kimi hər il Dünya Kubokunda da iştirak edirlər. Dörd əhəmiyyətli intizam var:1. Slalom (SL), böyük slalom (GS), süper böyük slalom (super-G) və eniş yarışlarıdır. Slalom en texniki və yavaş kateqoriyadır. Sürət saatda 55 km-ə çatır. Eniş intizamı, bu yarışda ən sürətli yarışdır. Sürət saatda 100 km-ə çatar. Böyük slalom intizamı texniki, super böyük slalom isə sürət yarışması olaraq qəbul edilir və eniş yarışlarındakı sürət əldə edilir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Katalan idman · Britannica (onlayn) · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | GND: 4229641-9 · NKC: ph125552 |
**Elektriklikimilər**-*Torpediniformes* dəstəsi. **Elektrikli skat**ların 3 fəsiləsi, təxminən 40 növü məlumdur. Fəsilələr və çox tanınan növlər aşağıdakılardır: elektrikli skatlar (adi elektrikli skat, morsbi elektrik skatı və s.), narkidlər (kor elektrikli skat, Hindistan elektikli skatı və s.), termiridlər.

Skatların bəzilərində iki, digərlərində bir bel üzgəci olur. Çox az növlərin bel üzgəci yoxdur. Elektrikli skatlar tropik və subtropik dənizlərin hamısında rast gəlinir. Əlvan rəngdə olan bu balıqların başının yanlarında cüt elektrik orqanları var. Bu orqanlarda heyvani cərəyan əmələ gəlib toplanır. Az hərəkətli olan bu skatlar pis üzür, dibdə torpağa yarı girmiş halda yaşayır. Balıqları və dib onurğasızlarını daha çox yeyirlər.

Qidalanma zamanı cərəyan hasil edir və onun vasitəsilə şikarı keyləşdirib tutur. Belə cərəyan həm də müdafiə xarakteri daşıyır. Cərəyan hasil edən orqan vasitəsilə skat öz ətrafında elektrik sahəsi də yarada bilir. Bu skatlar bir dəfəyə 4-dən 10-a qədər yumurta qoyur. Çox qısa vaxtdan sonra yumurtalardan balalar çıxır ki, belə nəsl verməyə yumurtadiridoğma deyilir.

Ədəbiyyat
---------

* Abbasov H. S , Hacıyev R. V. İxtiologiya. Bakı,2007, səh 146.
* Abbasov H. S. Mustafayev Q. T. Məmmədova S. Ə. İsmayılov R. Ə. Bakı,1999, səh 118
* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s.123.
* Əbdürrəhmanov Y. Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.175.

Həmçinin bax
------------

Onurğalılar

Qığırdaqlı balıqlar

Köpəkbalığı

Skatlar

Lamnokimilər

Rombvarıkimilər

Tikanquyruqkimilər

Xarici keçidlər
---------------

* Haichance, Qığırdaqlı balıqların qoruması Arxivləşdirilib 2015-08-01 at the Wayback Machine
* Köpəkbalığı şəkilləri
* Qığırdaqlı balıqların detallı təsnif edilmələri Arxivləşdirilib 2007-10-08 at the Wayback Machine
**NGC 6008A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. **SBb** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1880-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6008A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5984 |
NGC 5985 |
NGC 5986 |
NGC 5987 |
NGC 5988 |
NGC 5989 |
NGC 5990 |
NGC 5991 |
NGC 5992 |
NGC 5993 |
NGC 5994 |
NGC 5995 |
NGC 5996 |
NGC 5997 |
NGC 5998 |
NGC 5999 |
NGC 6000 |
NGC 6001 |
NGC 6002 |
NGC 6003 |
NGC 6004 |
NGC 6005 |
NGC 6006 |
NGC 6007 |
**NGC 6008** |
NGC 6009 |
NGC 6010 |
NGC 6011 |
NGC 6012 |
NGC 6013 |
NGC 6014 |
NGC 6015 |
NGC 6016 |
NGC 6017 |
NGC 6018 |
NGC 6019 |
NGC 6020 |
NGC 6021 |
NGC 6022 |
NGC 6023 |
NGC 6024 |
NGC 6025 |
NGC 6026 |
NGC 6027 |
NGC 6028 |
NGC 6029 |
NGC 6030 |
NGC 6031 |
NGC 6032 |
NGC 6033



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 6057**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. **E2** tipli  qalaktikadır.  Levis Svift tərəfindən 1886-cı ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6057: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6033 |
NGC 6034 |
NGC 6035 |
NGC 6036 |
NGC 6037 |
NGC 6038 |
NGC 6039 |
NGC 6040 |
NGC 6041 |
NGC 6042 |
NGC 6043 |
NGC 6044 |
NGC 6045 |
NGC 6046 |
NGC 6047 |
NGC 6048 |
NGC 6049 |
NGC 6050 |
NGC 6051 |
NGC 6052 |
NGC 6053 |
NGC 6054 |
NGC 6055 |
NGC 6056 |
**NGC 6057** |
NGC 6058 |
NGC 6059 |
NGC 6060 |
NGC 6061 |
NGC 6062 |
NGC 6063 |
NGC 6064 |
NGC 6065 |
NGC 6066 |
NGC 6067 |
NGC 6068 |
NGC 6069 |
NGC 6070 |
NGC 6071 |
NGC 6072 |
NGC 6073 |
NGC 6074 |
NGC 6075 |
NGC 6076 |
NGC 6077 |
NGC 6078 |
NGC 6079 |
NGC 6080 |
NGC 6081 |
NGC 6082



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 6115**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Günyə bürcü istiqamətində yerləşir. **I2p** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1834-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  SIMBAD Astronomical Database.
4. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6115: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6091 |
NGC 6092 |
NGC 6093 |
NGC 6094 |
NGC 6095 |
NGC 6096 |
NGC 6097 |
NGC 6098 |
NGC 6099 |
NGC 6100 |
NGC 6101 |
NGC 6102 |
NGC 6103 |
NGC 6104 |
NGC 6105 |
NGC 6106 |
NGC 6107 |
NGC 6108 |
NGC 6109 |
NGC 6110 |
NGC 6111 |
NGC 6112 |
NGC 6113 |
NGC 6114 |
**NGC 6115** |
NGC 6116 |
NGC 6117 |
NGC 6118 |
NGC 6119 |
NGC 6120 |
NGC 6121 |
NGC 6122 |
NGC 6123 |
NGC 6124 |
NGC 6125 |
NGC 6126 |
NGC 6127 |
NGC 6128 |
NGC 6129 |
NGC 6130 |
NGC 6131 |
NGC 6132 |
NGC 6133 |
NGC 6134 |
NGC 6135 |
NGC 6136 |
NGC 6137 |
NGC 6138 |
NGC 6139 |
NGC 6140



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 6127**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. **E0** tipli  qalaktikadır.  Levis Svift tərəfindən 1886-cı ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6127: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6103 |
NGC 6104 |
NGC 6105 |
NGC 6106 |
NGC 6107 |
NGC 6108 |
NGC 6109 |
NGC 6110 |
NGC 6111 |
NGC 6112 |
NGC 6113 |
NGC 6114 |
NGC 6115 |
NGC 6116 |
NGC 6117 |
NGC 6118 |
NGC 6119 |
NGC 6120 |
NGC 6121 |
NGC 6122 |
NGC 6123 |
NGC 6124 |
NGC 6125 |
NGC 6126 |
**NGC 6127** |
NGC 6128 |
NGC 6129 |
NGC 6130 |
NGC 6131 |
NGC 6132 |
NGC 6133 |
NGC 6134 |
NGC 6135 |
NGC 6136 |
NGC 6137 |
NGC 6138 |
NGC 6139 |
NGC 6140 |
NGC 6141 |
NGC 6142 |
NGC 6143 |
NGC 6144 |
NGC 6145 |
NGC 6146 |
NGC 6147 |
NGC 6148 |
NGC 6149 |
NGC 6150 |
NGC 6151 |
NGC 6152



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hümmət (ad).

**Hümmət Mədət oğlu Lalayev** (1902, Salyan, Cavad qəzası – 30 aprel 1978, Salyan, Salyan rayonu) — Salyan rayon istehlak cəmiyyəti idarə heyətinin sədri, Azərbaycan Texniki Təchizat İdarəsi Salyan rayonlararası satış bazasının direktoru.

Həyatı
------

Hümmət Lalayev 1902-ci ildə Salyan qəzasının Bala Surra kəndində anadan olub. Hələ körpə ikən atası vəfat etdiyindən kiçik yaşlarından işləməyə başlamışdır. 15-16 yaşlarında yaxınlıqdakı Bankə balıq vətəgəsində işə düzəlmiş, elə o vaxtdan siyasi həyata qoşulmuşdur. Üç illik fəhlə stajı imkan verir ki, o dövrün çətin ictimai-siyasi durumundan baş çıxara bilsin.

Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra yenidən kəndə qayıdır, burada ilk gənclər təşkilatının yaradıcılarından biri olur. Başqa həmyaşıdları ilə birlikdə kənddə ictimai-siyasi iş aparır və çox çəkmir ki, ÜİK (b) P-nin sıralarına qəbul olunur. 1926-cı ildə xidmətə çağrılır və yenicə yaradılmış Azərbaycan diviziyasının ən fəal əsgərlərindən olur. 1928-ci ildə ailə vəziyyəti ilə əlaqədar yenidən doğma kəndə qayıtmaq məcburiyyətində qalır. Əvvəlcə Bankə balıq kombinatında nəqliyyat şöbəsi rəisinin köməkçisi, sonra isə Azərbaycan Su Təsərrüfatı Həmkarlar İttifaqının rayon müvəkkili işləyir, 1931-1938-ci illərdə əvvəlcə Ərəbqardaşbəyli kənd partiya təşkilatının katibi və "Bolşevik" kolxozunda MTS-in direktor müavini olmuş, Qızılağac və Şorsulu kəndlərində kənd sovetinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

1942-1951-ci və 1954-1964-cü illərdə Salyan rayon istehlak cəmiyyəti idarə heyətinin sədri, 1964-1974-cü illər ərzində isə Azərbaycan Texniki Təchizat İdarəsi Salyan rayonlararası satış bazasının direktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, 1974-cü ilin oktyabrında ölkə əhəmiyyətli fərdi təqaüdə çıxmış, 1978-ci ilin aprel ayının 30-da 76 yaşında vəfat etmişdir.

Rayon İstehlak Cəmiyyətinə rəhbərlik etdiyi 20 il ərzində o, Salyanda Azərbaycanın bütün rayonlarından fərqli ticarət sistemi yarada bilmiş, məhz bunun sayəsində Salyan ticarəti uzun illər qabaqcıl təcrübə məktəbi kimi respublikada məşhur olmuşdur. Salyanlılar indi də yeri düşəndə deyirlər ki, Böyük Vətən müharibəsi illərində camaatı aclıq və səfalətdən, ölümdən qurtaran əsas simalardan biri də Hümmət Lalayev olub. Salyanda bir vaxtlar yaşadığı küçə Hümmət Lalayevin adını daşıyır.

Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Əməkdar İncəsənət Xadimi Əliqismət Lalayevin atasıdır.
Sözün lüğəvi mənası şişirtmə deməkdir. Hadisə və ya fikrin şişirdilmiş şəkildə verilməsi mübaliğə adlanır. Ədəbiyyatşünaslıqda mübaliğəyə hiperbola da deyilir. Mübaliğədən həm nəzmdə, həm də nəsrdə ifadəni gücləndirmək üçün istifadə olunur. Həmin ritorika sənətlərindən biri olan 

mədhiyyə, qəsidə, gözəlləşdirmə kimi şeir növlərində sevgili və dövlət xadimlərinin xüsusiyyətlərini qabartmaq üçün mübaliğə sənətindən istifadə edilir.

Ədəbiyyatda daha çox şişirtmə adı ilə tanınan mübaliğə sənətindən həm şairlər, həm də roman və hekayə müəllifləri istifadə edirlər. Mübaliğə sənətinin məqsədi hekayəni daha güclü etmək və oxucunu heyran etməkdir.

Roman, hekayə və nağıl kimi hadisə yazılarında mübaliğə sənəti adətən personajın gözü ilə edilir. Personajın hiss və düşüncələrini şişirdilmiş şəkildə ifadə etmək personajın düşdüyü vəziyyəti daha aydın başa düşməyə imkan verir.

Mənzum əsərlərdə isə adətən kimisə tərifləyəndə və ya tənqid edərkən mübaliğədən istifadə olunur.

### Nümunə

1. "Dağ kimi insan" bir anda əldən ayaqdan kəsildi.
2. Onun son sözləri "ox kimi" ürəyimə batdı.
3. "Dünya qədər" boş vaxtı olmasına baxmayaraq, hələ də vaxtının olmamasından şikayətlənir

Həmçinin bax
------------

* Litota
* Təkrir
**Kassia**— 805/810-865
Bizanslı başrahibə, şair, bəstəkar və ilahi müəllifi. Kassia əsərləri itmədən və zədələnmədən günümüzə qədər gəlib çatmış nadir orta əsr bəstəkarlarından biridir. Əsərləri hələdə müasir bəstəkarlar tərəfindən şərh olunur. Dəqiq sayı bilinməsə də təxminən əlli(50) bəstəsi günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Bəzi mənbələrdə əllidən çox kompozisiyası olduğu bildirilir, lakin zaman keçdikcə bunlar itirilir və ya fərqli kompozisiyalara çevrilir. Kassia əsərləri günümüzə qədər qalan dünyanın tanınmış ilk qadın bəstəkarıdır.

Doğum:810- cu il Konstantinopol
Ölüm:865- ci il Çoban Adası
Bütün bu Allah tərzi kompozisiyalarına əlavə olaraq, rituallarla heç bir əlaqəsi olmayan 800-ə yaxın beytə bənzər aforizm və aforizmlər bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Kassiya orta əsr bizans dövründə özünə ad qoyan iki qadından biridir. Digəri isə Annadır.

Adı
---

Kassia adı Yunan adıdır, latın adının bir az daha qadın forması

Təhsili
-------

Atası bizans sarayında yüksək rütbəli zabit olduğuna görə, yüksək səviyyəli ailələrin ənənələrinə uyğun olaraq xüsusi təhsil aldı.Fəlsəfə və ilahiyyat təhsili

Dini məlumat
------------

Hər il 7 sentyabrda Pravoslav Kilsəsi tərəfindən dini bayram keçirilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
2. ↑  Stephenson, redaktor The Byzantine World. 2010. səh. 66. 2014-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-24.

Mənbə
-----

* Diane Touliatos. "Kassia", Grove Music Online, ed. L. Macy (accessed February 12, 2006), grovemusic.com21 Temmuz 2007 tarihinde WebCite sitesinde arşivlendi (subscription access).
* Anna M. Silvas, "Kassia the Nun," in Lynda Garland (ed) Byzantine Women: Varieties of Experience 800-1200, Ashgate, 2006.

Татьяна А. Сенина (монахиня Кассия). "Диалог Феофила и Кассии: литературная выдумка или реальность?" {Tatiana A. Senina (Nun Kassia), "Dialogue between Theophilus and Kassia: literary fiction or reality?"}, Scrinium. Т. 2: Universum Hagiographicum. Memorial R. P. Michel van \*Esbroeck, s. j. (1934–2003) / Ed. par B. Lourie et A. Mouraviev (Санкт-Петербург, 2006) 240–272

* Tatiana A. Senina (moniale Kassia), Ἡ γυνή φιλόσοφος: S. Cassia de Constantinople et Platon, Scrinium. Т. 4: Patrologia Pacifica and Other Patristic Studies / Ed. par B. Lourié et V. Baranov (St. Petersbourg, 2008) 333–340.
* Tatiana A. Senina (moniale Kassia). Rémarques sur le Canon des défunts écrit par S. Cassia de Constantinople, Scrinium. Т. 5: Symbola Caelestis. Le symbolisme liturgique et paraliturgique dans le monde chrétien / Éd. par A. Orlov et B. Lourié (2009) 317–322.
* Hagiography of St. Kassia from the Antiochian Orthodox Church
* Kosta Simić, "Life According to Nature: Ascetic Ideals in a Sticheron by Kassia", Crkvene studije / Church Studies 6, The Centre of Church Studies, Niš 2009, pp. 111–121. ()

Kassia the Nun in Context by Kurt Sherry

* Kosta Simić, "Kassia’s Hymnography in the Light of Patristic Sources and Earlier Hymnographical Works", Zbornik Radova Vizantološkog Instituta 48 (2011) 7-37.
**"Kazatomprom"** (*qaz.* Қазатомөнеркәсіп) — Qazaxıstanın milli nüvə şirkəti. Şirkət dünyanın ən böyük təbii uran istehsalçısıdır və dünyanın ən böyük resurs bazalarından birinə üstünlük verir. "Самрук-Казына" Səhmdar Cəmiyyəti Kazatomprom SC-nin buraxılmış ümumi səhmlərinin 85,08% -nə sahibdir, 14,92% -i Astana Beynəlxalq Birjasında və London Fond Birjasında sərbəst dövriyyədədir.

Kazatomprom, uran və onun birləşmələrinin, nüvə elektrik stansiyaları üçün nüvə yanacağının, xüsusi texnika və texnologiyaların ixracı və idxalı üzrə Qazaxıstan Respublikasının milli operatoru statusuna malikdir.

Bu status, şirkətə müəyyən imtiyazlar, o cümlədən Qazaxıstan Respublikası Hökuməti ilə birbaşa danışıqlar yolu ilə yeraltı istifadə hüquqlarının alınması, müvafiq olaraq Qazaxıstan Respublikasındakı yüksək keyfiyyətli təbii uran yataqlarına üstünlük əldə etmək, yerində yuma ilə istehsal üçün əlverişlidir.

Kazatomprom yalnız Qazaxıstan Respublikası ərazisində uran istehsal edir və sənayedə 295 min tonluq ən böyük uran ehtiyat bazasına sahibdir.

Şirkətin bütün uran yataqları, PSV metodundan istifadə edərək sərfəli və ekoloji cəhətdən ən az zərərli madencilik üçün uygundur, bu da mədən aktivlərinin uzun ömür müddəti ilə birlikdə Kazatompromun ən aşağı uran hasilatı ilə dünyanın aparıcı istehsalçıları arasında qalmasına imkan verir.

Tarixi
------

14 iyul 1997-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Kazatomprom Milli Atom Şirkəti quruldu. Holdinqə "Volkovgeologia" kəşfiyyat şirkəti, üç mədən şöbəsi (Stepnoye, Mərkəzi, Altıncı) və Ulba Metalurji Zavodu daxildir.

2003-cü ildə Qazaxıstan Hökuməti, Mangistau nüvə stansiyasını böhrandan çıxarmaq üçün Kazatomprom-a əmanət verdi — Mangistau bölgəsində yeganə enerji mənbəyi olan çoxşaxəli bir enerji müəssisəsi.

2009-cu ildən bəri Qazaxıstan ən böyük uran mədəni dövlət və təbii uran istehsalında dünyada liderdir. Qazaxıstan uran konsentratı sülhsevər nüvə enerjisi ehtiyaclarının 40% -dən çoxunu təmin edir və nüvə elektrik stansiyalarının işlədiyi dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrinə verilir.

2015-ci ildə şirkət, şirkətin səmərəliliyinin artırılması vəzifəsi olan Transformasiya Proqramını başlatdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. ↑  "Финансовая отчетность | АО «НАК «Казатомпром»". 2017-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-16.
3. ↑   Arxivləşdirilib 2021-07-23 at the Wayback Machine// kapital.kz.
4. ↑  "«Новые горизонты развития Казатомпрома»". Archived from the original on 2010-05-28. İstifadə tarixi: 2021-07-21.

Mənbə
-----

Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия. Алматы, 2012

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı (rus.)
Üzərində Plininin adı qeyd olunmuş yazılı abidədən fraqment. Müqəddəs Amvrosiya bazilikası, Milan.
**Kiçik Plini xristianlar haqqında** — Vifiniya və Pont vilayətinin (indiki Türkiyədə yerləşir) hakimi Kiçik Plininin b.ə. 112-ci ildə imperator Trayana yazdığı məktub. Burada o, erkən xristian icması ilə necə məşğul olması haqqında imperatordan məsləhət istəmişdir. Məktubda (*Epistulae* X.96) Plininin anonim ittihamlar nəticəsində onun qarşısına çıxan şübhəli xristianlar üzərində necə məhkəmələr aparması barədə təfərrüat verilir və onlarla necə rəftar edilməli olduğuna dair imperatordan göstəriş tələb olunur.

Nə Plini, nə də Trayan, xristian olmaları istisna olmaqla, xristianların törətdikləri cinayətlərdən bəhs etmirlər. Digər tarixi mənbələr bu cinayətin nə ola biləcəyinə sadə olaraq cavab vermir, lakin alimlər tərəfindən güman edilir ki, bu, xristianların Roma tanrılarına sitayiş etməkdən inadla imtina etmələri ilə əlaqədardır. Bu hərəkət onları Roma hakimiyyətinə etirazçı kimi göstərmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *The Early Christian Church* Volume 1 by Philip Carrington (Aug 11, 2011) ISBN 0521166411 Cambridge Univ Press page 429
2. ↑   *Pagan Rome and the Early Christians* by Stephen Benko (1 Jul 1986) ISBN 0253203856 pages 5-7
3. ↑  *The Power of Sacrifice: Roman and Christian Discourses in Conflict* by George Heyman (Nov 2007) ISBN 0813214890 pp xii–ix
4. ↑  *Backgrounds of Early Christianity* by Everett Ferguson (Aug 19, 2003) ISBN 0802822215 pages 504-596

Xarici keçidlər
---------------

* Full translated text of Pliny's letter and Trajan's reply