recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Əli Məhərrəmov** (*Əli Hüseyn oğlu Məhərrəmov*; 12 aprel 1924, Çaykənd, Qazax qəzası – 12 oktyabr 1977, Bakı) — Azərbaycan hüquqşunası, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü (1975-1977).

Həyatı
------

Əli Məhərrəmov 1924-cü il aprelin 12-də qədim Oğuz yurdu Çaykənddə anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra bir müddət məktəbdə müəllim işləyib. 1941-ci ildə könüllü olaraq cəbhəyə gedib, Sovet Ordusu sıralarında zenit artilleriyası diviziyasının atıcısı kimi vuruşub, Berlin uğrunda şiddətli döyüşlərdə ağır yaralanıb. Faşizm üzərində qələbədən sonra doğma vətəni Göyçə mahalına qayıdıb, Basarkeçərdə məktəb direktoru işləyib.Eyni zamanda təhsilini davam etdirərək, 1950-ci ildə Bakıda iki illik Ali hüquq məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsində ali təhsil alıb,Leninqrad Dövlət Universitetinin hüquq fakultəsində ixtisasartırma kurslarında oxuyub. Həyatını sevdiyi hüquqşünas peşəsinə həsr edən Əli Məhərrəmov Azərbaycan Respublikasının hüquq-mühafizə orqanlarında müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışaraq, bütün qüvvə və bacarığını cinayətkarlıqla mübarizə işinə sərf edib, hər zaman hadisələrin ən qaynar və təhlükəli nöqtələrində olub, öhdəsinə düşən bütün mürəkkəb vəzifələri layiqincə yerinə yetirib.

O müxtəlif illərdə Ağdam rayon prokurorunun köməkçisi (1950-51), Şuşa rayonunun prokuroru (1951-54), Qubadlı (1954-55), Zəngilan (1955-57), Zaqatala (1957-62) və Lənkəran (1962-66) rayon prokurorluqlarında müstəntiq vəzifələrində çalışıb.

1966-cı ildə Respublika Prokurorluğunun xüsusilə mühüm işlər üzrə müstəntiqi vəzifəsinə təyin olunub, bu ağır və məsuliyyətli vəzifədə uzun illər ləyaqətlə işləyib.1974-cü ildə Respublika Prokurorluğunda şöbə prokuroru vəzifəsinə irəli çəkilib.Çalışdığı müddət ərzində respublika rəhbərliyinin və hüquq ictimaiyyətinin yüksək etimadını qazanan Əli Məhərrəmov 1975-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin xeyir-duası ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin üzvü seçilib.Əli Məhərrəmov uzun illər hüquq-mühafizə orqanlarında səmərəli fəaliyyətinə görə dəfələrlə Baş prokurorluğun yüksək mükafatlarına layiq görülüb, cinayətkarlığa qarşı aparılan mübarizələrdə xüsusi fərqləndiyinə görə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunub.

Zəngin, şərəfli və ləyaqətli ömür yolu keçən görkəmli hüquqşünas 1977-ci il oktyabrın 12-də 54 yaşında qəflətən vəfat etmişdir.

Azərbaycan yazıçısı, filoloq alim, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Akif Əlinin atasıdır.

İstinadlar
----------
**Cessur** — Banqladeşin cənub-qərbində, Khulna vilayətində şəhər.

Əhalisi
-------

Əhalisi 260,8 min (2010).

Coğrafiyası
-----------

Bhayrab çayı sahilində yerləşir. Dəmiryol stansiyası. Aeroport.

Memarlığı
---------

Şəhər Kəlkətədən Dəkkəyə gedən yolun üstündə ticarət mərkəzi kimi inkişaf etmişdir. Politexnik institut; Cessur dairə məktəbi (1838; ölkənin qədim və ən nüfuzlu dövlət məktəblərindən biri), Racşahi Universitetinin 4 kolleci və s. var. Kütləvi kitabxana (1854; Banqladeşdə ilk kitabxanalardan biri) fəaliyyət göstərir.

Sənayesi
--------

Cessur mühüm sənaye mərkəzidir. 6 kimya zavodu (plastik kütlə istehsalı), 4 poladəritmə zavodu; toxuculuq və diyircəkli qələm istehsal edən fabriklər; yeyinti sənayesi (yağ, çəltiktəmizləyən) müəssisələri; ədva istehsalı, buz hazırlayan 2 zavod və s. fəaliyyət göstərir. Kustar istehsal – toxuculuq, bambukdan məmulatlar, tikiş, zərgərlik, dəmirçilik, dulusçuluq sənəti inkişaf etmişdir. Cessur kənd təsərrüfatı rayonunun (düyü, şəkər qamışı, xurma və s. ticarəti) ticarət-paylaşdırıcı mərkəzidir. Banqladeş Hərbi-Hava Akademiyası Cessur yaxınlığındadır.

Həmçinin bax
------------

* Dəkkə

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  **Cessur**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 226. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Cessur rəsmi internet səhifəsi
**Vıborq** (fin Viipuri, *isv.* Viborg, *alm.* Wiburg‎) — Rusiyanın Leninqrad vilayətində şəhər.

Şəhər Fin körfəzinin şimal-şərq hissəsində yerləşən Vyborq körfəzinin sahillərində yerləşir. Leninqrad vilayətinin böyük bir iqtisadi, sənaye və mədəniyyət mərkəzi, Baltikdəki liman, magistral və dəmir yollarının əhəmiyyətli bir mərkəzidir.

Orta əsrlərdə isveçlilər tərəfindən əsası qoyulan Vıborq, Leninqrad vilayətində 2010-cu ildən bəri yeganə tarixi yaşayış məntəqəsidir. 1940-cı ilə qədər Finlandiyanın ikinci böyük şəhəri olmuşdur. Görməli yerlər arasında Vıborq qalası, Alvar Aalto kitabxanası, Monrepo parkı var. Ümumilikdə 300-dən çox fərqli abidə Vıborqda cəmləşib: memarlıq, tarixi, heykəltəraşlıq, arxeoloji, mənzərə bağçılıq sənəti. 2010-cu ilin mart ayından - "Hərbi Şöhrət şəhəri"dir.

Əhalisi 77 400 nəfər (2018), sahəsi160.847 km²-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
Rio-Antirio körpüsünün sxemi
Rio-Antirio körpüsünün xəritədəki yeri
**Rio-Antirio körpüsü** (*yun.* Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου) – Yunanıstanın Rio və Antirio şəhərlərini birləşdirən, 2880 metr uzunluğunda körpü.

Körpü rəsmi olaraq Yunanıstanın keçmiş baş naziri Xarilaos Trikupisin (*yun.* Χαρίλαος Τρικούπης) adını daşıyır. 19-cu əsrdə yaşamış Xarilaos Trikupis Rio və Antirio şəhərləri arasında körpünün tikilməsini təklif edən ilk şəxsdir. Layihənin ümumi dəyəri 630 milyon avro təşkil eləmişdir. Körpünün tikilməsinin 10%-ni özəl şirkətlər, 45%-ni Yunanıstan dövləti, 45%-ni də Avropa İttifaqı maliyyələşdirmişdir.

19 iyul, 1998-ci ildə Yunanıstan baş naziri Kostas Simitisin və Yunanıstan prezidenti Kostis Stefanopulos iştirakı ilə Rio – Antirio körpüsünün təməli atıldı. 2004-cü il avqustun 12-də, layihə müddətindən 4 ay tez, eyni zamanda 2004 Yay Olimpiya Oyunları açılış ərəfəsində körpü tamamlandı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "THE RION-ANTIRION BRIDGE An Engineering Marvel Spanning the Gulf of Corinth, Greece". 2018-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-23.
2. ↑  "Gefyra SA. A great dream". 2010-11-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-23.
**Cevat Çobanlı** (*türk.* Cevat Çobanlı; 14 sentyabr 1870, Konstantinopol – 13 mart 1938, İstanbul) — Osmanlı ordusunun hərbi komandiri, Osmanlı İmperiyasının Müharibə naziri və Türk ordusunun generalı olmuşdur.

Həyatı
------

1870-ci ildə İstanbulda Şakir Paşanın və Əminə xanımın ailəsində doğulmuşdur. İstanbul – ö. 13.03.1938

### Hərb təhsili

Qalatasaray Liseyi bitirdikdən sonra 1888-ci ildə daxil olduğu Hərbi məktəbi 1891-ci ildə leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. 1892-ci ildə daxil olduğu Hərbi akademiyanı 1894-cü ildə kapitan rütbəsi ilə bitirmişdir. 1894–1900 illəri arasında "Sultan Yaveri" adı ilə *Maiyet-i Şeriye* Ərkani Hərbində xidmət etmişdir. Eyni zamanda, zəlzələrdən zədələnmiş hərbi binalarını təmir etməyə çalışırdı. 1895-ci ilin 26 avqustunda Orleanda təşkil edilən Fransız ordusunun manevrlərində iştirak etmək üçün Parisə getdi. Burada dörd il qaldıqdan sonra 1899-cu ilin 7 fevralında Bolqarıstana və elə həmin ildə Haaqada təşkil edilən Silahların Qadağan olunması-Silahsızlanma Konfransına göndərildi. 1905-ci ildə Ədirnə rəhbərliyinin tərkibində Tophane-i Amiredəki müəssisədə xidmət etmişdir. 1907-ci ildə təşkil olunan yeni təşkilata dəstək olmaq üçün 4-cü orduda xidmət etmişdir.

1909–1910-cu illərdə Hərbi Akademiyanın komandiri vəzifəsində çalışıb. 1910-cu ilin iyulunda Almaniyaya səfər etdi. Hərbi bacarıqları sayəsində orduda vəzifəsi sürətlə yüksəldi. 1911-ci il və 1912-ci ilin yanvarında 1-ci Ordu Baş Qərargah rəisi təyin olundu. Bundan sonra, o, 1911-ci ilin may ayında İngiltərənin kralının tacqoyma mərasimində iştirak etmək üçün Vəliəhd Yusif İzzəddin Əfəndinin iştirakı ilə Londona getdi.

Balkan müharibələri
-------------------

Londondan geri qayıtdıqdan sonra 1912–1913-cü illərdə Şərq Ordusu Baş qərargah rəhbəri olaraq Balkan müharibələrində və Çatalca ordusunun Topçu Komandirliyi Qərargah rəhbəri olaraq vəzifəsini icra etdi. 1913–1914 illər arasında müharibədən sonra 9-cu bölmə komandiri oldu və iki dəfə Osmanlı-Bolqarıstan Sərhəd Komissiyasının sədri təyin edildi.

Malta sürgünü
-------------

Cevat Çobanlı 16 mart 1920-ci ildə İstanbulu işğal edən Britaniya qüvvələri tərəfindən həbs edilib Bəkirağa bölgəsində bir həftə saxlanıldıqdan sonra martın 22-də hərbi bir gəmidə Maltaya göndərildi.

Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
--------------------------------

23 oktyabr 1921-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi və İngiltərə hökuməti arasında imzalanan razılaşması əsasında 15 yanvar 1922-ci ildə Türkiyəyə geri dönərək Ankaraya gəldi. 9 fevral 1922-ci ildə Diyarbəkirdə yerləşən Əl-Cəzirə bölgə qərargahına təyin edildi. 21 oktyabr 1922-ci ildə yenidən qurulan 3-cü Ordu Müfəttişliyinə təyin edildi. 31 oktyabr 1922-ci ildə bu vəzifədən istefa etdi və Elazığın millət vəkili oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Mesut Aydın, *Türkiye ve Irak Hudûdu Mes'elesi*, Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Yayınları, 2001, p. 53. Arxivləşdirilib 2016-06-03 at the Wayback Machine
3. ↑  T. C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, *Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademlerdeki Komutanların Biyografileri*, Genkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, p. 22.  (türk.)
**Maliyyəçi** (*ing.* The Financier) — Teodor Drayzerin 1912-ci ildə nəşr olunan romanı, "Arzular trilogiyası" silsiləsindən ilk kitab. Triloqiyanın baş qəhrəmanı – Frenk Kaupervud. Amerikalı milyonçu Çarlz Yerksin (1837-1905) həyatı əsasında yazılıb.

Kaupervudun psixoloqiyasını formalaşdıran amilləri Drayzer yaxşı göstərir. Uşaq vaxtından onu əhatə edən mühitdə böyüyən Frenk pul qazanmaq üçün heç nəyin qabağında dayanmayacaq bir maliyyəçiyə dönür. Xırda birja spekulyasiyalardan başlayıb xeyli sərvətlər qazanır və məmurlarla bələdiyyədən rüşvətlə, qeyri-qanuni Filadelfiya şəhərində konsessiyalar alır. Kitabın sonunda o, məğlub olur, həbsxanaya düşür və Filadelfiyanı tərk etməli olur.

Məzmun
------

Baş qəhrəman, Frenk Alcernon Kaupervud, cavan yaşlarından məşhur maliyyəçi olur. O, Filadelfiyada bank işçisi ailəsində dünyaya gəlib və ABŞ-da vətəndaş müharibəsi ərəfəsində Pensilvaniyanın maliyyə maqnatlarının sırasına qəbul olunmağa nail olur. 21 yaşında Lilian adlı xanımla evlənir və 2 uşaq atası olur; vaxt keçdikçə o, öz makler şirkəti üçün şəhərin "vizit kartı" olan Üçüncü küçədə ev alır.

Lakin müvəffəqiyyəti, qadınları və pulu sevən Frenk bundan da çoxunu arzulayır. O, podratçı Batlerin qızı Eylinə vurulur. Onu ilk dəfə atasının evində, görəndə Eylinin 16 yaşı var idi. 1871-ci ildə, Çikaqoda yanğın baş verir və Kaupervud törətdiyi fırıldaqlara görə büdcəyə yarım milyona qədər pul borclu olduğundan çətin vəziyyətə düşür. Kaupervudun Eylinlə əlaqəsi olduğu haqqda Batler və Lilian anonim məktub alırlar. Batler qisas almaq qərarına gəlir və onun təsiri altında Kaupervud köməkdən məhrum olunur və ona qarşı büdcə vəsaitlərini israf olunması haqqda cinayət işi açılır.

Məhkəmənin qərarı ilə 34 yaşlı Kaupervud 4 il 3 ay həbs cəzası alır. Lakin 13 aydan sonra Eylinin atası olür və əfv xahişinə maneçilik törədən olmadığından Kaupervud azad olunur.

1873-cü ilin birjadaki növbəti vahimədən sonra fürsətdən istifadə edən Kaupervud bir günə milyonçu olur. Maliyyə vəziyyətini bərpa etdikdən sonra adını bərpa edə bilməyəcəyini başa düşən Kaupervud sevgilisi ilə Fildaelfiyanı tərk edir və Çikaqoya yola düşür.

Keçidlər
--------

* Maliyyəçi Qutenberq layihəsində
**Nəsib sultan Şəmsəddinli** (1763-1819) — Gəncə xanlığının Şəmsəddin mahalının başçısı (1797—1819), mayor.

Həyatı
------

Nəsib sultan 1763-cü ildə Şəmsəddin mahalının Öysüzlü obasında anadan olmuşdu. Əli Sultandan sonra mahal başçısı olmuşdu.

Sisiyanov Gəncəyə hücum edəndə 700 atlı ilə ona qoşulub Cavad xana qarşı vuruşur.

Nəsib sultan Gəncə hakiminə qarşı Qazax ağalarını da səfərbər etdi. Yaxşı təlim görmüş 300 qazaxlı süvari çar generalının əmri ilə Gəncəyə hücum etmişdi.

El şairi Gəncəli Həsən yazırdı:

Gəncəli Həsənəm, ürəyim acı,  

Moskov fürsət tapıb çaldı qılıncı,  

Şəmsəddinli, Qazax, Borçalı, gürcü,  

Taladı, qalmadı malı Gəncənin…

Nəsib sultan Şəmsəddinli göstərdiyi xidmətə görə mayor rütbəsi almışdı. Gəncənin işğalı başa çatdıqdan sonra Nəsib sultanın səlahiyyəti genişləndi, o, Şəmşəddin və Qazax mahallarının başçısı təyin edildi. Xidmətlərinə görə Həsənsuyundan başlamış Şahdağına qədər olan ərazini onun ixtiyarına verdilər. Lakin bu səlahiyyət uzun sürmədi. Ona böhtan atdılar ki, guya 40 nəfər çar əsgərini öldürmüşdür. A. S. Yermolov da bunu bəhanə gətirib general-leytenant Velyaminova tapşırmışdı ki, Nəsib sultanı və Mustafa ağanı nəzarətdə saxlasın. Qorxulu adamdılar, xalqı iğtişaşa qaldırmaq üçün məqam axtarırlar. Mən qəti surətdə deyirəm, əgər lazımdırsa, onları həbsə alın, inanılmış nəzarətçililərlə Mozdok komendaturasına aparıb təhvil verin. Bu tərəfdən də knyaz V.Q. Madatov xüsusi tapşırıqla Yelizavetpola göndərilmişdir ki, təxirə salmadan Nəsib sultanla Mustafa ağanı həbsə alsın.

1819-cu ildə general-leytenant V.Q. Madatov Gəncəyə gəlib Nəsib sultanı və Qazax mahalı kənd sakini şair Mustafa ağa Arifi (d. 1774) yanına çağırtırıb həbsə alaraq Tiflisə aparmış və oradan da onlar Kazana, bir rəvayətə görə isə Xarkov şəhərinə göndərilmişdir. Beləliklə, Nəsib sultan tutulub Rusiyaya sürgün olundu.

Nəsib sultan 11 may 1819-cu ildə öldürülüb.

Övladları İrana, Sulduz ətrafına qaçdılar.

Nəsib sultanın törəmələri Sultanov soyadını daşıyırdılar.

Nəsib sultanın Yusif xan, Məsih xan, İskəndər bəy, Mehdixan bəy adlı oğulları, Xədicə xanım adlı qızı vardı.

İstinadlar
----------

1. ↑  ÜQVIA, f.VUA, d-4278, ç.2, /sxema şturma Qəndci/
2. ↑  AKAK, tom VI, ç.1, №1022

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Zülqədər eli, "Soy" dərgisi, 1(21) 2009.
* Ənvər Çingizoğlu, Şəmşəddil sultanlığı, Bakı: Mütərcim, 2012,-208 səh.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Ceyhan** (tarixən **Piramos** ya **Piramus** (*yun.* Πύραμος), **Leukosirus** (*yun.* Λευκόσυρος) və ya **Cihun**) ―Türkiyənin cənubunda, Anadoluda çay.

Çayın məcrası
-------------

 Ceyhan çayı mənbəyindən Aralıq dənizinə qədər
Ceyhan çayı mənbəyini Türkiyənin Kahramanmaraş vilayətinin Əlbistan qəsəbəsinin cənub-şərqindən, Şərqi Tavr dağ silsiləsinin Nurhak dağlarından, Pınarbaşı adlanan yerdən götürür. Klassik istinadlara görə isə çayın mənbəyi Arabissos şəhəri yaxınlığındakı Kataoniyadadır. Çayın əsas qolları Harman, Göksun, Mağara Gözü, Fırnız, Tekir, Körsulu, Aksu (Kahramanmaraşda Ceyhanla birləşir), Çakur, Susas və Çepercedir. Ceyhan çayının ümumi uzunluğu 509 kilometr (316 mil)-dir.

Çay klassik dövrlərdə bir müddət torpağın altı ilə axmış, daha sonra yenidən üzə çıxaraq axınını bərpa etmişdir. Çay Tavr dağlarındakı dərəsi boyu axarkən bəzi yerlərdə o qədər daralırdı ki, Strabon bir itin və ya dovşanın çayın üzərindən sıçrayaraq keçəcəyini iddia edirdi. Çay dərin və sürətli idi və orta eni 600 fut (180 m) idi.

Hal-hazırda əvvəllər mövcud olan dar dərin vadiləri səbəbilə Ceyhan çayının üzərində hidroelektrik enerjisi istehsalı, daşqınlara qarşı mübarizə və məhsuldar Çukurova bölgəsinin suvarılması məqsədi ilə bəndlər tikilmişdir.

Ceyhan çaydakı su axını mövsümü olarq çox dəyişir. Avqust və sentyabr ayları çayın qıtsulu dövrüdür. Noyabr və dekabr aylarında isə payız yağışları suyun axın sürətini müvəqqəti olaraq saniyədə 50–380 kub metr olmaqla dəyişir. Yaz və yay aylarının əvvəllərində Tavr dağlarındakı qar əriyəndə axın artır və vaxtaşırı daşqınlara səbəb olardı. 20-ci əsrin son rübündə baş verən daşqınlar zamanı Çukurova düzünün iki çayı: Ceyhan və Seyhan çayları ən az 6 dəfə birləşmişdir.

Çay klassik dövrlərdə özü ilə elə bir miqdarda palçıq daşıyırdı ki, qədim bir kəlama görə, çayın mənsəbində yığdığı material bir gün Kipr adasına çatacaq və beləliklə adanı materiklə birləşdirəcəkdi. Ceyhan çayının mənsəbində əmələ gələn delta bataqlıq quşları üçün sığınacaqdır və bəzi illərdə onların sayı bir neçə milyona çatırdı. Buradakı qum sahili dəniz tısbağaları üçün yuva kimi rol oynayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wikisource Kisholm, Hyu, ed.Anazarbus // Britannika Ensiklopediyası (XI). Cambridge University Press. 1911.
2. ↑  Strabo i. p. 53 Arxivləşdirilib 2023-07-05 at the Wayback Machine, xiv. p. 675.
3. ↑  Strab. xii. p. 536.
4. ↑  Tzetzes. *ad Lycophron* 440.
5. ↑  Xenoph. *Anab.* i.4.1.
6. ↑  Source: "Archived copy". 2008-10-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-30. Turkcebilgi Encyclopedia website. (Turkish) (Reference date:29.6.2009)
7. ↑  "Strab. l. c.; Eustath. *ad Dionys.*, 867". 2022-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-15.
**Visual FoxPro** (VFP) — mərkəzində relyasiyalı verilənlər bazalarının idarəolunması sistemi olan obyekt-yönlü və prosedurlu proqramlaşdırma dili. Microsoft şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanıb. Əsasında FoxPro proqramlaşdırma dili dayanır. dBase proqramlaşdırma dilinin bazasında hazırlanmış xBase dillər ailəsinə aiddir. Bu ailənin başqa üzvləri Clipper и Recital dilləridir.
FoxBASE adlı ilk versiyası 1984-cü ildə Fox Software şirkətində işlənib hazırlanıb. 1992-ci ildə Fox Technologies şirkəti Microsoft tərəfindən alındıqdan sonra, proqram məhsulunun yeni versiyaları önəmli dərəcədə dəyişdirilmiş və adına "Visual" önşəkilçi əlavə edilmişdir. Orijinal FoxPro proqramının sonuncu 2.6 versiyası DOS, Windows və Unix əməliyyat sistemlərində işləyirdi; Visual FoxPro 3.0 versiyası Mac OS və Windows, daha sonrakı versiyalar isə yalnız Windows tərəfindən dəstəklənirdi. Cari MS Visual FoxPro versiyası COM texnologiyasına əsaslanır.

Visual FoxPro interfeysi
* Visual FoxPro dilində proqram fraqmenti:

```
      ===================================
      Donluq.prg
      -----------------------------------
      SET ECHO        OFF
      SET SAFETY      OFF
      SET TALK        OFF
      SET SCOREBOARD  OFF
      SET DATE        FRENCH
      SET CENTURY     ON
      SET OLEOBJECT   ON
      PUBLIC path0, path1, path2, path3, path4, path5, ;
      pathres, pathimg
      path0   = "DATA\SETUP\DONLUQ\"
      path1   = "DATA\LIST\"
      path2   = "DATA\BASE\"
      path3   = "IMAGES\MAP\"
      path4   = "DATA\DBOUT\"
      path5   = "DATA\ARXIV\"
      pathres = SYS(5) + '\ARBAY\RESOURCE'
      pathimg = SYS(5) + '\ARBAY\IMAGES'
      DECLARE integer GetSystemMetrics IN Win32API;
      integer
      x = GetSystemMetrics(0)
      y = GetSystemMetrics(1)
      WITH _SCREEN
      .TitleBar    = 0
      .WindowState = 0
      .BorderStyle = 0
      .Top         = 0
      .Left        = 0
      .Width       = x
      .Height      = y
      .AutoCenter  = .T.
      ENDWITH
```

*

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

Microsoft Visual FoxPro 9.0

Visual FoxPro tarixi
**Cevariye Məcitova** (7 oktyabr 1913, Çaltemir[d], Tavriya quberniyası[d] – 4 sentyabr 1992, Daşkənd) — Krımtatar şairəsi və müəllimi.

Bioqrafiyası
------------

7 oktyabr 1913-cü ildə Çaltemir kəndində anadan olmuşdur. Atası Abdulməcit qəssab, ana Rəsimxan isə evdar qadın olmuşdur. Ümumilikdə onlar ailədə beş uşaq idi.

Cevariye Məcitova doğma kəndində məktəbi bitirdikdən sonra Yalta Pedaqoji Kollecinə daxil olur. Kerç Metallurgiya Zavodunda ibtidai sinif müəllimi işləyir. Müəllimlik təcrübəsi zamanı şeirləri "Yaş qüvvət" (gənc qüvvət) qəzetində dərc olunur.

1935-ci ildə M. V. Frunze adına Krım Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Krım tatar dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuşdur. Daha sonra yazıçı olmuş Amet Mefayev, Yunus Temirkay, Rza Xalid ilə birlikdə oxuyur. Məcitova oxuduğu müddətdə folklorla maraqlanır. 1938-ci ildə "Qızıl Kırım" qəzetində (sonradan isə rus dilində "Krasnı Krım" qəzeti olaraq adlandırılmış) Moskva — Şimali Amerika uçuşuna həsr olunmuş bir şeiri çap olunur. 1939-cu ildə Krın Dövlət Peqadoji İnstitutunu bitirdikdən sonra aspiranturaya daxil olur və Elmi-Tədqiqat Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda işləməyə başlayır. Kiçik bir tədqiqatçı kimi "Krım Tatar xalqının folklorundakı qadının obrazı" mövzusunda dissertasiyasını işləyir və folklor ekspedisiyalarında iştirak edir.
Böyük Vətən Müharibəsi illərində müəllim işlədiyi Takyul kəndində yaşayır. 1944-cü ildə Daşkəndə sürgün edilir. Ali təhsil sayəsində Prodmaş zavodunda iqtisadçı vəzifəsində çalışır. Müəllimlərin çatışmazlığı səbəbindən kənd məktəbində rus dilində dərs deməyə başlayır. Sonra Orconikidze rayonunda metodist kimi çalışır, amma oradan qovulur. Sonra 5 il kitabxanaçı işləyir.

Xüsusi yaşayış məntəqələri rejimi ləğv edildikdən sonra Məcitova baş müəllim, özbək və qazax məktəblərinin direktoru kimi çalışmışdır. 1965-ci ildə Çirçikə köçür. "Lenin Bayağı" qəzetinə müntəzəm olaraq dərc olunur. "Yıldız" jurnalında da əsərləri nəşr edilmişdir. Dörd şeir toplusunu: "Unudulmaz səhifələr" (1970), "Yaşıl yarpaqlar arasında" (1972), "Yaşıl yarpaqlar arasında" (1974), "Həyatımın çiçəkləri" (1987), "Həyatımın bağçası" (1980) kitabları çap etdirmişdir.

4 sentyabr 1992-ci ildə Daşkənddə vəfat etdmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Кокиева А. Кусьмедим, акъикъат, йырладым сени (Не падала духом, оспівуючи правду) // Йылдыз (Зірка). 1998. № 4;
* Усейнова Г. Джеваире — жемчужина современной крымскотатарской культуры // Голос Крыма. 2003, 17 окт.;
* Деятели крымскотатарской культуры; Къуртнезир.

Mənbə
-----

* 105 лет со дня рождения писателя и педагога Джеваире Меджитовой
* Наджие Баталова. Таланты Керченского полуострова
* КЪЫРЫМТАТАР ХАЛКЪНЫНЪ ЗЕКЯЛЫЛАРНЫНЪ ХАТЫРАСЫНА

İstinadlar
----------

1. ↑  Бекирова Гульнара. Джеваире Меджитова Arxivləşdirilib 2020-04-07 at the Wayback Machine (12 октября 2015) // Крым. Реалии
2. ↑  "Джеваире Меджитова". 2020-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-07.
| ⛭Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi |
| --- |
| 
* **Türkiyə–Yunanıstan müharibəsi**  İzmirdə desant
	+ İşğal
* Urla
* Malqaç
* Berqama
* Ərbəyli
* Ərikli
* Tellidədə
* Aydın
* Ağbaş
* 1920 yay hücumu
* Qediz
* I İnönü
* II İnönü
* Kütahya–Əskişəhər
* Sakarya
* Böyük hücum
	+ Dumlupınar
	+ İzmirin qurtuluşu

* **Ermənistan–Türkiyə müharibəsi**Oltu
* Sarıqamış
* Qars
* Gümrü

* **Fransa–Türkiyə müharibəsi**Maraş
* Urfa
* Antep
* Karboğazı
* Qanlıkeçid

* **Cəzirə cəbhəsi**

* **Üsyanlar** Əli Qalib
* Anzavur
* Aynacıoğulları
* Çərkəz Əthəm
* Çopur Musa
* Dəmirçi Məhməd Əfə
* Düzcə
* Hart
* İntiqam alayı
* Koçkiri
* Konya
* Milli tayfası
* Pont
* Yozqat

* **Donanma**Samsun
* Trabzon

* **Digər**Çanaqqala böhranı

 |

**Malqaç basqını** — 16 iyun 1919-cu ildə Yörük Əli Əfə və qoşunlarının yunanların nəzarət etdiyi Malqaç körpüsünə basqını. Basqının hədəfi yunanlar tərəfindən Nazilliyə və onun hüdudlarından kənara hərbi texnika daşımaq üçün istifadə edilən Malqaç dəmir yolu körpüsü olub. Bu, Anadolunun qərbində işğalçı yunan qüvvələrinə qarşı ilk təşkil edilmiş mülki müqavimət hücumlarından biri idi.

Zəmin
-----

Körpü Osmanlı imperiyasında tikilən ilk dəmiryolu olan İzmir–Aydın dəmir yolunun bir hissəsi idi. Malqaç körpüsü Sultanhisar və Atça arasında yerləşirdi və Malqaç dərəsinn üzərində tikilmişdi.

Basqın
------

Körpü pulemyotlarla dəstəklənən 20 ağır silahlı yunan əsgəri tərəfindən müdafiə olunurdu. İyunun 15-dən 16-na keçən gecə türklər Dondurandan irəliləyərək səhər saat 02:00-da sallarla Böyük Məndərəs çayını keçdilər. Keçid zamanı onlar iki qrupa bölündülər, hər qrupda 30 nəfər var idi. Onlar Malqaç körpüsünə çatanda qarğıdalı tarlalarında irəliləyərək körpünü mühasirəyə aldılar. Eyni zamanda, bəzi qoşunlar telefon dirəklərinə dırmaşaraq yunanların əlavə qüvvələr çağırmasının qarşısını almaq üçün telefon xətlərini kəsdilər. Onlar körpüyə üç tərəfdən hücum etdilər, yunan qoşunlarını təəccübləndirdilər və hamısını öldürdülər. Onlar körpü dayaqlarına dinamit qoyaraq körpünü dağıtmışdır. Partlayış və yüksək atəş səslərinə görə əraziyə gələn yunan qoşunları yaxınlıqdakı qərargahdan kömək almağa çalışsalar da, türk qoşunları onları saxlamışdır. Dəstək qüvvələrinə bəzi itkilər verdikdən sonra türk qüvvələri geri çəkilmişdir. Hücum bir neçə saat davam etmiş və yunan əsgərləri 20-dən çox itki vermişdir. Türk basqınçılardan yalnız biri yaralanmışdır.

Nəticə
------

Türklər yunanlardan bəzi silah və sursatları ələ keçirmişdilər. Körpünün və dəmiryolunun dağıdılması nəticəsində yunanlar xeyli müddət Aydın–Nazilli marşrutu üzrə texnika daşımaq üçün dəmiryolundan istifadə edə bilməmişdir.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. 1 2 3 4  *MALGAÇ BASKINI’NIN YILDÖNÜMÜ KUTLANDI* Arxivləşdirilib 2011-06-23 at the Wayback Machine, gozumuzaydin.com (türk.)
2. ↑  Sıtkı Aydınel: *Güneybatı Anadolu'da Kuvâ-yı Milliye harekâtı*, Vadi Yayınları, 2008, page 156. (türk.)

### Ədəbiyyat

* YORUK ALI EFE AND MALGAC SURPRISE ATTACK Sultanhisar Municipality
* *Çine Kuvayı Milliye Müzesi*, Yaşar Aksoy, 06.07.2008 (Article about the Malgaç Raid)
* Malgaç Baskını'nın 93. Yıldönümü (93rd anniversary of the Malgaç Raid) haberler.com
**Nəsir Məmmədov** (tam adı: *Məmmədov Nəsir Nəsirzadə*;10 may 1907, Dəstə, Ordubad rayonu – 25 iyul 1982, Bakı) — dilçi alim

Həyatı
------

10 may 1907-ci ildə Ordubad rayonun Dəstə kəndində anadan olmuşdur.

### Təhsili

1925-ci ildə orta məktəbi bitirmiş, 1928-1929-cu illərdə Zaqaf­qaziya Kommunist Universitetinə daxil olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) filologiya fakültəsini bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

Azərbaycan Ali məktəb və Elmi İdarə İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika komitəsinin sədri, Bakının sabiq Keşlə rayon partiya komitəsinin katibi vəzifələrində çalışmışdır.

### Pedaqoji və elmi fəaliyyəti

1942-1945-ci illərdə C.Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun direktoru olmuş, burada dilçilik kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 1945-ci ildən yenidən BDU-nun Ümumi dilçilik kafedrasında çalışmağa başlamış, 22 il bu kafedrada dosent və professor vəzifələrində işləmişdir. 1947-ci ildə namizədlik, 1964-cü ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1967-ci ildə M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutunda Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının müdiri olmuşdur.1972-ci ildə yenidən BDU-nun Ümumi Dilçilik kafedrasına keçərək orada professor vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycanda nəzəri dilçiliyin yaradıcılarındandır. Nəzəri dilçilik sahəsindəki fəaliyyəti Azərbaycanda bu sahədə elmi fikri xeyli zənginləşdirmişdir.

Əsərləri
--------

* Dilçiliyin əsasları, Bakı,1961
* Dilçiliyə giriş (A.Axundovla birgə), Bakı,1966
* Azərbaycan dilçiliyinin nəzəri əsasları, Bakı, 1970

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məmmədov Nəsir Nəsirzadə" (PDF). 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-06-15.
2. ↑  "Azərbaycan dilçilik elminin yaradıcılarından biri". 2017-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-15.
**Əmirxan Xəlilov** — professor.

Həyatı
------

23 fevral 1937-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Marneuli (Sarvan) şəhərində anadan olmuşdur.

Orta məktəbi Marneuli (Sarvan) şəhərində bitirmiş, 1956-1961-ci illərdə BDU-da təhsil almışdır

Təhsili elmi dərəcə və adları
-----------------------------

1961-ci ildə BDU-nu bitirmişdir
1968-ci ildə "Cəfər Cabbarlının ədəbi-tənqidi görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

1987-ci ildə "Azərbaycan-rus ədəbi əlaqələrinin inkişaf mərhələləri (1920-1980)" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir
1971-ci ildən dosent, 1988-ci ildən etibarən professor elmi adlarını almışdır

Əmək fəaliyyəti
---------------

1965-ci ildə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş və 1968-ci ildə bitirmiş, elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.

1970-ci ildən BDU-da "Rus ədəbiyyatı tarixi", "Türk və şərqi slavyan xalqları ədəbiyyatı", "Dünya ədəbiyyatı" kafedralarında çalışmışdır
"Rus ədəbiyyatı" və "dünya ədəbiyyatı" fənlərindən mühazirələr oxuyur.

170-dən artıq məqalə, 5 monoqrafiya, 8 kitab müəllifidir.

3 elmlər namizədi yetişdirmişdir.

Məmməd Araz adına "İti qələm" mükafatı laureatı adını almışdır.

Tədqiqat sahəsi
---------------

Filologiya, tənqid və ədəbiyyatşünaslıq

Beynəlxalq seminar və simpoziumlarda iştirakı
---------------------------------------------

Riqa və Daşkənddə (1975-1976-cı illər) ədəbi-elmi konfranslarda məruzə ilə çıxış etmişdir

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* "Məmməd Araz və çağdaş Azərbaycan poeziyası"
* "Sergey Yesenin şərq-qərb kontekstində"
* "Əliağa Kürçaylının poetik tərcümələri"
* "Asif Asimanın söz asimanı"
* "Şair Zəlimxan Yaqub və müasir Azərbaycan poeziyası"

Kitablar
--------

* "Cəfər Cabbarlı: sənət və sənətkarlıq". Bakı. 1974,
* "Rus sovet ədəbiyyatı tarixi".(Müəlliflərdən biri), Bakı. 1976,
* "Sergey Yesenin və Azərbaycan". Bakı. 1977,
* "Aleksandr Blok və Azərbaycan poeziyası". Bakı 1980,
* "Ədəbi üfüqlər". Bakı 1985,
* "Poeziya, həyat və mənəviyyat". Bakı 1990,
* "Sənət həyata bələdçidir". Bakı 1992,
* "XX əsr rus ədəbiyyatı tarixi". Bakı 1995,
* "Sergey Yesenin: Mərdəkanın qızıl payızı və yazı". Bakı 1996,
* "Günəşi içirik, günəşlənirik (tənqidçi Əli Nazim)". Bakı 2000,
* "Məmməd Araz dühası". Bakı 2002,
* "Şair Əliağa Kürçaylı". Bakı 2003
* "Olimpə gedən yol (Xalq şairi Zəlimxan Yaqub)". Bakı 2005,

İstinadlar
----------

* Əmirxan Xəlilov Arxivləşdirilib 2011-04-27 at the Wayback Machine
Böyük Tokio Bölgəsi.
**Şəhər aqlomerasiyası** — yaşayış məntəqələrinin, ilk növbədə şəhərlərin intensiv istehsalat, nəqliyyat və mədəni əlaqələrlə mürəkkəb dinamik sitemə birləşməsidir. Bu urbanizasiyanın növbəti mərhələsi sayılır.

Aqlomerasiyaların mərkəzində böyük şəhər — "nüvə", kənarlarında isə nisbətən kiçik şəhər və kənd yaşayış məntəqələri — "peyk şəhərlər" yerləşir.

*Monomərkəz* (bir şəhər ətrafında birləşən aqlomerasiya, məsələn, Bakı aqlomerasiyası) və *polimərkəz* aqlomerasiyalar (şəhərlərin birləşməsi, məsələn, Almaniyadakı Rur regionu).

Çin, Hindistan, ABŞ, Braziliya, Rusiya, Meksika şəhər aqlomerasiyalarının sayına görə fərqlənir. Dünyanın ən iri şəhər aqlomerasiyaları Tokio (38 milyon nəfərdən çox), Mexiko, Nyu-York, San-Pauludur.

Aqlomerasiyalar böyüyərək eqalopolisə çevrilir.

Ədəbiyyat
---------

* Харченко К. В. Проблемы управления развитием городских агломераций: взгляд из г. Белгорода // Муниципальный мир. − 2009. − № 1–2. − С.49–57.
* Demographia World Urban Areas (World Agglomerations). 8th Annual Edition: Version 2. July 2012
* Абакано-Черногорская агломерация Эксперт-Сибирь. — 2012. — 12 марта.
**Qrabovaça** (xorv. Grabovača) — Xorvatiya ərazisində yerləşən dağ və mağaralar kompleksi. Dağ ölkənin Lika tarixi əyalətində, Peruşiç şəhərinin 2,5 km-də yerləşir. Ərazidə "Qrabovaça mağara parkı" yaradılıb. Sahəsi 595,5 hektar olan parkın əsası 2006-cı ildə qoyulub.

Mağara park dağın 770 metr hündürlüyündə yerləşib və Velebet massivinə aiddir. Qərb hissədə Lika çayının karst mənşəli vadisi yerləşir.

Dağın şərq hissəsində tarixi abidələr yerləşir. Bölgədə XVI–XVII əsrlərə aid qüllə və kilsə var. Qrabovaçada çoxlu yer altı karst mağaraları mövcuddur. Mağaralar əsasən kalsit mineralından təşkil olunub. Ümumən kompleksdə 6 mağara və bir karst mədəni yerləşir. Mağaralardan üçü təbiiyət abidəsi kimi qeydə alınıb.

Park yerli idarə etmənin və qorumanın nəzarəti altındadır. Qış fəslindən başqa ilin bütün vaxtı mağaralara gediş açıqdır.

Samoqrad mağarası
-----------------

Ərazidə olan mağaralardan ən məşhuru Samoqraddır. Mağara dağın şərq yamacında, dəniz səviyyəsindən 675 metr yüksəklikdə yerləşir. Uzunluğu 240 metr, hündürlüyü isə 4–30 metr arasında dəyişir. Mağara girişdən sonra tədricən genişlənir. Mağaranın əsas zalından sonra ölçüsü yenidən kiçilir. Turistlərin rahatlığı üçün mağarada pilləkənlər və cığırlar yaradılıb. Mağara daxilində temperatur 7–10 °C-dir.

Mağara daxilində ümumən 4 zal var. "Frasa zalı" yerli məktəb müfəttişi Yuliya Frasanın şərəfinə adlandırılıb. O 1850-cı ildə mağaranı geniş təsvir edib. Digər zal "Peruşiç zalıdır". Peruşiç məşhur nəsilin soyadıdır. Üçüncü zal "Karloviç", dördüncü zal isə "Kukuleviç" adlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Grabovača, Cave Park, Perušić". 2020-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-27.
**Pyaozero gölü** (*Puvоzero*) (fin Pääjärvi) — Kareliya Respublikasının Louxski rayonu ərazisində yerləşən iri şirinsulu göl.

Kum suanbarının bir hissəsini təşkil edir. Hazırkı gölün ərazisi 1966-cı ildə Kum çayının qaşısına atılan bənd sayəsində formalaşmışdır. Bənd sayəsində suyun səviyyəsi 9 metrə çatır. Suanbarının inşası zamanı bor necə kəndin əhalisi köçürümüşdür.

Coğrafiyası
-----------

Topozero gölünə nisbətdə gölün orta dərinliyi çoxdur. Suyu yay ayları istidir. Dibi olduqca mürəkkəbdir. Əsasən lil suxurundan təşkil olunmuşdur. Sahilləri hündür olsada əsasən daş və qumdan ibarətdir. Sahilləri əsasən meşələrlə örtülüdür. Cənubda sahil alçaq olub bataqlaşmış ərazilərdən ibarətdir. 
Göldə ümumilikdə 66 ada vardır. Onların ümumi sahəsi 96,1 km² təşkil edir. Ən iri adalarında (Voçkala, Maloşuari, Laydomuari, Talvişuari, Mayyaşuari, Lupçanqa) balıqçı dümərgələri vardır. Adaların əsas gəlir mənbəyi balıq məhsullarıdır. Bununla belə insanlar adalardan (Buoşkaloşuari) giləmeyvə tədarük edirlər.
Gölün uzunluğu 77 km, eni 30 km, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 109 metrdir. Sahəsi 659 km², sahil xəttinin uzunluğu 256 km təşkil edir. Gölün maksimal dərinliyi 49 metr, orta dərinliyi 15,4 metr, suyun şəffaflığı 4 meyrdir.

Canlılar aləmi
--------------

Göldə Siq, Forel, Leş, Nalim kimi balıqlar yaşayır. Ən geniş yayılmış bitki qamışdır. Demək olar ki, bütün dayazlıqlar qamışlıqlarla örtülüdür.

Adı
---

Toponim fin məşəllidir. *Pyaayarvi* iki sözün birləşməsindən meydana gəlmişdir. *Pyaa* (fin pää) — *baş* və *yarvi* (fin järvi) — *göl* mənasını verir. Bu termin məna baxınından Karel dialekti ilə eynilik təşkil edir. Bunulada *Pyaayarvi*, *Pyozero* baş göl və ya əsas göl mənasını verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Pyaozero gölü". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-16.
2. ↑  "Louxski rayonunun toponimləri". 2019-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-16.

Ədəbiyyat
---------

* Озёра Карелии / Александров Б. М. Зыцарь Н. А. Новиков П. И. Покровский В. В. Правдин И. Ф. — Петрозаводск: Госиздат Карельской АССР, 1959. — С. 550—573. — 618 с. — 3000 экз.
* Григорьев С. В. Грицевская Г. Л. Каталог озёр Карелии. — Москва: АН СССР [Ленингр. отделение], 1959. — 239 с.
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. С. 457—464 с.: ил. карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

Mənbə
-----

* Pyaozero gölü (Louxski rayonu, Kareliya Respublikası). Fiziki-coğrafi xüsusiyyətlər. Gölün xəritəsi Arxivləşdirilib 2012-01-17 at the Wayback Machine
* Pyaozero gölü Arxivləşdirilib 2012-01-17 at the Wayback Machine
**Şəhriyar Əbilov** — Tanınmış aktyor, aparıcı

Həyatı
------

Əbilov Şəhriyar İbrahim oğlu 30 avqust 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1996-cı ildə məktəbi birdiyi il Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin hüquq fakultəsinə daxil olub. Ali təhsili iə yanaşı aktyor dərnəyində fəaliyyət göstərib. 2002-ci İldə Neft şirkətinin Günəşli Neft Yatağında neftçi (operator) işləyib, 2006-cı ildə "Qəfəs" Realiti şousunda iştirak edib və qaliblərdən biri olub. Uzun müddət restoranlarda, toylarda, konsertlərdə aparıcı kimi fəaliyyət göstərib. 2010-cu ildən bu günə kimi mütəmadi olaraq filmlərdə iştirak edir. 2011–2012-ci ildə 101 Anten FM radio kanalında DJ fəaliyyəti göstərib. 2012–2017-ci illərdə "Azad Azərbaycan TV" telekanalında Səhər proqramı ilə aparıcılığ fəaliyyətinə başlayıb, ardından Fort Boyard yarışmasında iştrakçı kimi iştrakçısı olub. "Böyük Səhnə", "Big Show", "Oyuncaq" kimi layihələrinin aprıcısı olub.

2021 ildə Aztv televiziyasında çalışır "Evimizdə" verlişinin aparıcısıdı.

Filmoqrafiya
------------

1. Xoxan (film, 2014)
2. Şər qarışanda (film, 2016)
3. Zaman adlı qatar (film, 2016)
4. Mələyin öpüşü (film, 2017)
5. 3 badam 1 qoz (film, 2017)
6. Lal yuxu (teleserial, 2017)
7. Mən klounam (film, 2018)
8. Məşhur Gəlin (film, 2018)
9. Sevgi romanı (film, 2020)
10. Evdə qalmış (film, 2023)

Xarici keçidlər
---------------

* Şəhriyar Əbilov: Karyerama görə ailədən vaz keçdim — MÜSAHİBƏ
* Şəhriyar Əbilov: "Futbol pula görə inkişaf etdirilməməlidir"
* Şəhriyar Əbilov: "Ailəli qadına heç vaxt yaxın durmaram, çünki…"
* Şəhriyar Əbilov: "Həyat hərəkətdən ibarətdir" FOTOLAR
* Şəhriyar Əbilov: arzum məni həmişə irəli aparırdı
* Şəhriyar Əbilov: Filmlərdə ehtiraslı səhnələrə çəkilərəm, amma pornoya yox
**Nəsir Mehdi oğlu Paygüzar** (ədəbi təxəllüsü "Nəsir") - 1311-ci il noyabr ayının 11-də Mərənd bölgəsinin Zunuz şəhərində anadan olub. Ali təhsil aldıqdan sonra bir neçə il Mərənd şəhərində müəllimlik edib. 1339-ci ildə Təbrizə gəlib və müxtəlif mədrəsələrdə idman müəllimi işləyib. Eyni zamanda ədəbiyyat fakültəsinin fransız dili və ədəbiyyatı bölməsinin axşam şöbəsində təhsil alıb. Nəsir bu sahədə çoxlu uğurlara imza atıb. 12 il ərzində Şərqi Azərbaycanın gimnastika komandasının rəhbəri olub. O dəfələrlə xarıcı ölkələrə səfərlər edib və çoxsaylı konfransların iştirakçısı olub.

Nəsir Paygüzar hazırda Təbriz Azad Universitetinin idman müəllimidir. 45 il bundan əvvəl şeir yazmağa başlayıb. Şeirlərini türkcə və farsca yazıb.

Kitabları
---------

**Azərbaycan türkcəsində**

* Tarımın telləri
* Ballı bayatılar
* Qızıl salxımı
* İpək xəyalları
* Əşk-i-Şəm

**Farsca**

* Celvehaye cenas dər şere farsi
* Əşke əsb

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**II İovannes** (*II İovannes Qabelian*, İoann, ?—574) — erməni katolikosu (557—574 ).

565-ci ildə Dvində nestorianlıq və xalkidonçuluq əleyhinə üçüncü kilsə yığıncağı təşkil etmişdir. Onun iki məktubu məlumdur, hansı ki Albaniyanın və Süniyin dini rəhbərlərindən nestorianlığa qarşı təcili tədbirlər görülməsini istəyir. Albaniya katolikosu Abbasa ünvanlanladığı birinci məktub Moisey Kalankatlı tərəfindən "Alban ölkəsinin tarixi"nin ikinci kitabına daxil edilmişdir. İkinci məktub isə Sünik hakimi Mir-Artaşirə və Sünik yepiskopu Vrtanesə ünvanlanışdır. Hər iki məktubun mətni "Məktublar kitabı"ında zamanəmizə qədər gəlib çatıb.

İovannes Ermənistanın Ayrarat tarixi vilayətinin Qabexian kantonunda olan Syun Tseqhoun kəndindən idi.

Onun katolikosluğu dövründə Ermənistan İran işğalı altında idi. 571-ci ildə Sasani şahı I Xosrov Dvində atəşpərəst məbədi tikdirdi. Bu zaman Ermənistan paytaxtında III Vardan Mamikonyanın başçılığı altında üsyan qalxdı. İovannes üsyanı dəstəklədi. 572-ci ildə Dvin iranlılar tərəfindən tutuldu və İovannes Bizans torpaqlarına qaçdı. O, orada imperator II Yustindən komək istəyir. İmperator kömək etməyə bu şərtlə razı olur ki, Erməni kilsəsi tərəfindən rədd edilən xalkidonçuluğu qəbul etsinlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Moisey Kalankatuklu, 2006. səh. 296
2. ↑  Хайазг
3. ↑  Grousset, 1947. səh. 243
4. ↑  Garsoïan, 2004. səh. 108
5. ↑  Mahe, 2007. səh. 203

Ədəbiyyat
---------

* *Moisey Kalankatuklu.* II kitab // Albaniya tarixi (10000 nüs.). Bakı: Avrasiya Press. 2006. səh. 130. ISBN 9952-421-52-2 , 978-9952-421-52-1.

* Ованн II Габагеанци // Армянская энциклопедия "Хайазг" (rus).
* *Grousset René.* Histoire de l’Arménie des origines à 1071. Paris: Payot. 1947.
* *Mahé Jean-Pierr.* Affirmation de l'Arménie chrétienne (vers 301-590). 2007.
* *Nina Garsoïan.* The *Marzpanate* (428-652). (ingilis). New York. 2004. ISBN 978-1-4039-6421-2.
**Brandenburq** (*alm.* Brandenburg‎) — Almaniyanın vilayəti, mərkəzi Potsdamdır.

Haqqında
--------

Almaniyanın şimal-şərqində yerləşən bir dövlətdir. 1050 yaşı olan Brandenburq/Havel şəhəri üç hissədən ibarətdir. Altestadt (Köhnə şəhər), Neuestadt (Yeni şəhər) və Dominsel (Katedral Adası). Köhnə və Yeni şəhər Havel tərəfindən iki hissəyə bölünür. Hər iki əsas qapısı qüllələr, qalan yerlər isə şəhər divarları da köhnə qotik şəhərləri xatırladır. Neustadtsa (Yeni şəhər) yerləşən və 1401-ci ildə inşa edilmiş Kaharinen Kilsəsi buna təsirli bir nümunədir. Altestadtda (Köhnə şəhər) yerləşən Qothard kilsəsi də Katerina kilsəsindən sonra inşa edilmişdir. Onların tikintisində kərpic istifadə olunmuşdur.

Bələdiyyə binasın qarşısında yerləşən Roland vardır ki, XV əsrdə şəhərin simvolu olaraq tikilmiş heykəl 5 metrdən çoxdur.
Şəhərin mərkəzi olan Katedral adası (Dominsel) Brandenburqun Katedralində yerləşir. Bu Peter və Paula aid ən qədim binası mövcuddur. Şəhər içərisində 400-ə qədər abidə vardır. Tarixi binaların yarıdan çoxu yenidən bərpa edilir və ya restoran kimi fəaliyyət göstərir.

İdarə
-----

Brandenburq ərazisi on dörd idarəyə bölünür (Landkreise),

1. Barnim
2. Dahme-Sprevald
3. Elbe-Elster
4. Havelland
5. Markiç-Oderland
6. Oberhavel
7. Obersprevald-Lausitz
8. Oder-Spre
9. Ostpriqnitz-Ruppin
10. Potsdam-Mittelmark
11. Priqnitz
12. Spre-Neve
13. Teltov-Flaminq
14. Uckermark

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  Absatz 1 (3) // Constitution of the State of Brandenburg. 1992.
3. ↑  .

| ⛭Almaniya Almaniya: inzibati bölgü |
| --- |
| Vilayətlər | Bavariya  • Şlezviq-Holşteyn • Meklenburq-Ön Pomeraniya • Brandenburq • Aşağı Saksoniya  • Saksoniya-Anhalt  • Şimali Reyn-Vestfaliya  • Saksoniya • Türingiya • Hessen • Reynland-Pfalts  • Saarland  • Baden-Vürtemberq |  |
| Vilayət statuslu şəhərlər | Hamburq  • Berlin • Bremen |
**Spaç həbsxanası** (alb. *Burgu i Spaçit*) — Albaniyanın kommunist rejimi boyunca xüsusi olaraq siyasi məhkumlar üçün istifadə edilmiş həbsxana idi. Spaç kəndində yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır. Keçmiş həbsxana indi ikinci dərəcəli milli abidə kimi qorunur. Sürətlə körlanan bu obyekti muzeyə çevirmək planlaşdırılırdı, amma 2013-cü ilin fevral ayına olan vəziyyətə görə bu barədə hələ heç bir irəliləyiş əldə olunmayıb. 1973-cü ildə bir sıra məhbuslar üsyan qaldırdılar, onun gedişində kommunist bayrağı endirilmişdir. 1984-cü ildə analoji üsyan Qafë Bar həbsxanasında baş vermişdir.

2015-ci ildə Nyu York təşkilatı olan World Monument Fund həbsxananı "Dünyanın ən təhlükəli 50 abidəsi" siyahısına salmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gjenden kufomat e dy të pushkatuarve të revoltës së burgut të Qafë-Barit Gazeta 55 2011-05-29". 2012-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-23.
2. ↑  "2016 World Monuments Watch" Arxivləşdirilib 2017-03-29 at the Wayback Machine. Yoxlanılıb 13 mart 2016.

Xarici keçidlər
---------------

* Spaç həbsxanası Youtube saytında
* Spaç keçmiş siyasi həbsxanasına Google Xəritədə bax
Piter ("Pyer Brasso") 1964-cü ildə.
**Pyer Brasso** (*fr.* Pierre Brassau) – 1964-cü ildə "Göteborgs-Tidningen" bulvar qəzetinin isveçli jurnalisti Eke "Daku" Akselson tərəfindən təşkil olunmuş mistifikasiyada rol oynamış şimpanze. Akselson bir şimpanzenin çəkdiyi rəsmləri əvvəllər tanınmayan fransız rəssam "Pyer Brasso"nun adı ilə nümayiş etdirmək və beləcə də, tənqidçilərin əsl avanqard incəsənəti ilə şimpanzenin rəsmləri arasındakı fərqi deyə bilib-bilməyəcəkləri test etmək istəmişdir.

"Pyer Brasso" əslində 4 yaşlı adi şimpanze idi. Buros zooparkından idi və əsl adı Piter idi. Akselson şimpanzenin 17 yaşlı baxıcısını Piterə fırça və boya verməyə razı sala bilmişdi. Bundan sonra Piter bir neçə əsər yaratmışdır. Akselson onlardan ən yaxşı 4-nü seçmiş və onların Höteborq şəhərindəki Kristina qalereyasından sərgilənməsini təmin etmişdir. "Bunu ancaq şimpanze çəkə bilər" deyən bir tənqidçi istisna olmaqla, tənqidçilərin çoxu əsərləri tərifləmişdirlər. "Göteborgs-Posten" qəzetindən Rolf Anderberq yazmışdır: "Brasso güclü fırça toxunuşları ilə, lakin aydın qətiyyətlə çəkir. Onun fırça toxunuşları şiddətli tələbkarlıqla hərəkət edir. Pyer balet ifaçısı zərifliyi ilə performans sərgiləyən bir sənətkardır".

Mistifikasiya üzə çıxandan sonra da belə Rolf onun əsərlərinin "sərgidəki ən yaxşı əsərlər" olduğunu bildirmişdir. Şəxsi kolleksiyaçılardan biri onun bir əsərini 90 dollara (2017-ci ilin kursu ilə 710 dollar) almışdır.

Piter 1969-cu ildə Çester zooparkına transfer olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Pierre Brassau, Monkey Artist". The Museum of Hoaxes. 2018-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-29.
2. ↑  "Zoo Story". Time. February 1964. 2019-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-29.
3. 1 2  "Avantgarde artist Pierre Brassau". ecclesiastes911.net. 2018-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 aprel 2018.
4. 1 2  *Lemarquis, Pierre.* Portrait du cerveau en artiste (fransız). Paris: Odile Jacob. 2012. səh. 69. ISBN 978-2-7381-7850-3. 2020-02-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Avanqard sənətkar Pyer Brasso

| ⛭Məşhur meymunlar |
| --- |
| * Məhşur meymunların siyahısı
* Meymunlar kosmosda
* Uydurma primatların siyahısı
 |
| Bonobolar | 
* Kanzi
* Nyota
* Panbanişa

 |
| Şimpanzelər | 
* Ay
* Ayumu
* Bonzo
* Pyer Brasso
* Babls
* Çita
* Konqo
* Enos
* Qrequar
* Qua
* Ham
* Ciqqs
* Culius
* Kasakela Şimpanze Cəmiyyəti
* Lana
* Balaca Mama
* Lulis
* Lüsi
* Makako Tyao
* Metyü Hiasl Pan
* Mitumba Şimpanze Cəmiyyəti
* Moca
* C. Fred Maqqs
* Nim Çimpski
* Oliver
* Pankun
* Santino
* Sara
* Sultan
* Treyvis
* Viki
* Uoşo

 |
| Qorillalar | 
* Qorilla Alfred
* Babek
* Binti Cua
* Bobo
* Bokito
* Qorilla Çarlz
* Kolo
* Fato
* Qarqantua
* Qorilla Qay
* Harambe
* İvan
* Cambo
* Cenni
* Cumoke
* Koko
* Luis
* Massa
* Maks
* Maykl
* Pettikeyk
* Poqo
* Şabani
* Snoufleyk
* Titus
* Trudi
* Toto
* Uilli B.

 |
| Oranqutanlar | 
* Abanq
* Ah Menq
* Azi
* Bonni
* Çantek
* Cenni
* Ken Allen
* Manis
* Avstriyalı Nonca
* Malayziyalı Nonca
* Sandra
* Tonda

 |
| Digər | 
* Cek

 |
**Brandon Universiteti** (*ing.* Brandon University) — Kanadanın Manitoba əyalətinin Brandon şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Ümumilikdə 3662 (2018) tam zamanlı və yarı zamanlı bakalavr və magistratura tələbələri olan bir universitetdir. Mövcud korpus 13 iyul 1899-cu ildə baptizm qurumu olaraq Brandon Kolleci kimi təsis edilmişdir. Daha sonra Prezident Con E. Robbins tərəfindən 5 iyun 1967-ci ildə bir universitet olaraq dəyişdirildi. Brandon Universiteti, Kanadada əsasən bakalavr dərəcəsi üzrə ixtisaslaşmış olan yerli sənət və elm qurumlarından biridir.

Universitet, Kanada Universitetləri və Kollecləri Birliyinin (AUCC) və İngilis Birlik Universitetləri Birliyinin (ACU), Kanada Universitetlərarası Müzakirələr Birliyinin (CUSID) və U Sportsun üzvüdür. Brandon Universitetində tələbə müəllim nisbəti 1:11-dir və bütün siniflərin 60%-də 25-dən az tələbə var. 

2015-ci ildə Kanadada lisenziyalı universitetlərin reytinqində Brandon Universiteti 19 universitet arasında 16-cı, tələbə-müəllim nisbəti kateqoriyasında 1-ci yeri tutdu. Universitet mətbuatı, The Quill, CUP təşkilatlarının üzvüdür.

Tarixi
------

Universitetin əsası 1890-cı ildə qoyulmuşdur.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Brandon Universiteti*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* brandonu.ca — Brandon Universitetinin rəsmi saytı
**Marina Nikolayevna Litvinenko** — Azərbaycan aktrisası.

Həyatı
------

Marina Litvinenko 25 sentyabr 1956-cı ildə Estoniyanın Tallin şəhərində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə A.Zeynallı adına Musiqi məktəbini bitirib. 

1987-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına artist-vokalist vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 

İşlədiyi müddət ərzində "Filumena Marturano"da Rozaliya, "Pominalnaya molitva"da Qodl, "Qırmızı papaq"da Qırmızı papaq, "Düyməcik"də Düyməcik, "Odnajdı v Baqdade"də Afət, "Sıqan premyer"də Yulişka, "Silva"da Stassi, "Maritsa"da Liza, "Vesyolaya vdova"da Valentina, Elqa, "Arşın mal alan"da Asya, "İki küpə girən qarı"da Duni, "Nu volk poqodi"də Dovşan kimi rolları ifa etmişdir. Həmçinin uzun illərdir Parni iz Baku teatrında da çıxış edir.

Subaydır, 1 övladı var.

Filmoqrafiya
------------

1. Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
2. Biz qayıdacağıq (film, 2007)

Mənbə
-----

* Marina Litvinenko[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

| ⛭Parni iz Baku |
| --- |
| Tarixi | 
* Parni iz Baku (1967-1971)
* Parni iz Baku (1988-2001)
* Planet Parni iz Baku

 |
| Şəxslər | 
* Anar Məmmədxanov
* Azər Məmmədzadə
* Bəhram Bağırzadə
* Cabir İmanov
* Elçin Əzizov
* Emil Abbasov
* Ənvər Mansurov
* İlqar Nəbiyev
* Murad Dadaşov
* Müşfiq Abbasov
* Tahir İmanov
* Timur Vaynşteyn
* Vado Korovin
* Yana Nikitina
* Yuli Qusman
* Leonid Vaynşteyn

 |
| Filmlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhəllə | Məhəllə (2003)  • Məhəllə 2 Moskvada (2004)  • Məhəllə 3 (2019) |
| Ağanatiq | Ağanatiq (2017)  • Ağanatiq 2 (2020) |
| Digər | Məşədi İbad 94 (2005)  • Bir dəfə Qafqazda (2007)  • Ölülər XXI əsr (2016)  • Bəxt üzüyü 2 (2017) |

 |