recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kayanberd** (*erm.* Կայանբերդ) və ya **Dsevəng** (*erm.* Դսեվանք) — Ermənistanın Loru mərzində tarixi qala və Erməni Apostol Kilsəsinə tabe olmuş keçmiş monastır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Kayanberd Ağpat və Sanain monastırları arasında yerləşir. Kayanberd strateji cəhətdən Tona çayının üstündəki iki kanyon arasında silsilənin kənarında tikilmişdir.

Qalanın tikintisinin dəqiq ili məlum deyil. Bəzi alimlər onun II Aşot Yerkatın hakimiyyəti dövründə, X əsrdə tikilmiş ola biləcəyini ehtimal edirlər. Qala əsasən xarabalıq halındadır. Divar halqası üçbucaqlı sahə ilə əhatə olunmuş və yarımdairəvi müdafiə qüllələri ilə təmin edilmişdir. Ərazinin içərisində Dsevəng Müqəddəs Tanrı Ana kilsəsi salamat qalmışdır. Kilsə qara tufdan tikilmişdir. Onun mavi, qırmızı və ağ rənglərdə olan günbəzi 1827-ci ildə baş verən zəlzələdə zədələnmişdir. Günbəz qalanın sağ küncündə tikilmiş, onunla xarici divarı bölüşür. Yaxınlıqda çoxlu sayda ev xarabalıqları, gildən hazırlanmış sarnıçlar və su boruları da mövcuddur. Qalanın yaxınlıqlarında yerləşən kənddə erkən dəmir dövrünə aid məzarlıq var.

Tarixi
------

XI əsrin ortalarında Loru vilayətinin dini mərkəzi olan Ağpat tikilmişdir və bu kilsə Sanain monastırı ilə rəqabət aparmışdır. Orta əsr tarixçisi Kirakos Qandzaketsinin məlumatına görə, Ağpat arxiyepiskopu olan Ovanes qalanı 1233-cü ildə Sanain ərazisində kütləvi müdafiə divarları olan monastır kimi tikmişdir. O, əslən Mxarqrdzeli sülaləsindən olmuşdur. Tikili əvvəlcə Müqəddəs İşarə monastırı adlandırılmışdır. Bundan başqa, Dsevəng və Kayanberd terminləri daha yeni yaranmışdır.

Sanain ərazisindəki vəziyyət iki monastır arasında münaqişəyə səbəb olmuşdu. Yepiskopun ölümündən sonra tatarlar 1241-ci ildə monastırın divarlarını sökmüşdülər. Monastır sonradan bərpa edilmişdir, lakin XIV əsrin sonunda Teymurun qoşunları tərəfindən dağıdılmışdır. Kilsə sonra yenidən bərpa olunmamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. 1 2 3 4  *Baghdasaryan Brothers.* "Kayanberd (Dsevank) fortress". 2023-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-27.
3. ↑  *Deirdre Holding.* [Gbz-AwAAQBAJ Armenia with Nagorno Karabagh : the Bradt travel guide] (#bad\_url) (4). Chalfont St. Peter. 2014. səh. 259. ISBN 978-1-84162-555-3.
4. ↑  "Kayan Berd – Armeniapedia.org" (ingilis). 2023-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-27. (Copy of: Raffi Kojian: *Rediscovering Armenia: an archaeological/touristic gazetteer and map set for the historical monuments of Armenia*. Tigran Mets, Yerevan 2001, ISBN 99930-52-28-0)
5. ↑  "Rediscovering Armenia Guidebook - Tavush Marz – Armeniapedia.org" (ingilis). 27 November 2017. 27 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 March 2023.
**Mari Fransua Ksavye Bişa** (*fr.* Marie François Xavier Bichat; 14.11.1771, Tuarett – 22.7.1802, Paris) — fransız həkimi, anatomu, fizioloqu; patoloji anatomiya və histologiyanın banilərindən biri.

Fəaliyyəti
----------

Tibb elmini Lionda və Parisdə öyrənmişdir. 1800-cü il dən Parisin "Hotel-Dieu" xəstəxanasında işləmişdir. İnsan bədəninin toxu maları haqqında ümumi anatomiya adlanan təlimi yaratmış və buna görə də fizioloji təbabətin banisi sayılır. Toxumaları həyatın əsas struktur və fizioloji vahidləri – bütün həyati (o cümlədən xəstələnmə) proseslərin daşıyıcıları hesab edirdi. Tibb elminə "toxuma" və "sistem" terminlərini daxil etmişdir. Dərkedilməz və canlını cansızdan fərqləndirən "həyat gücü"nün mövcudluğunu qəbul etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Lui Paster
* Lui-Ferdinand Selin

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Moiroux J.* Le cimetière du Père-Lachaise (fr.). Paris: 1908. P. 72.
3. 1 2  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 149. ISBN 978-9952-441-03-1.

Xarici keçidlər
---------------

* Mari Fransua Ksavye Bişanın əsərləri
***WarioWare, Inc.: Mega Microgames! -*** *Nintendo şirkəti tərəfindən hazırlanmış, Game Boy Advance oyun konsolu üçün nəzərdə tutulmuş, kiçik oyunlardan ibarət videooyunudur.* *WarioWare* oyununda əsas məqsəd, "mikrooyunların", oyunçuya ardıcıl olaraq və hər tamamlanan oyun üçün artan sürətlə verilən qısa mini oyunların sürətli şəkildə tamamlanmasından bəhs edir. Oyunun konsepti Nintendo 64DD üçün olan *Mario Artist: Polygon Studio-* nun "Sound Bomber" rejimindən ilhamlanmışdır. Musiqi və səs effektləri (Vario-nun səs klipləri daxil olmaqla) *Wario Land 4* -dən götürülmüşdür. Oyunun prodüseri Takehiro İzuşi və rejissoru Hirofumi Matsuoka idi. *Mega Microgames!* 2003-cü ildə fərqli ölkələrdə çıxmışdır; Yaponiyada martda, Şimali Amerika və Avropada mayda, Avstraliyada isə iyunda.

*WarioWare, Inc.: Mega Microgames!* çıxışından sonra, *GameSpot*  '​ un Redaktorun Seçimi Mükafatını və 2003-cü ilin Ən Yenilikçi Oyun Mükafatını qazanaraq oyunçular tərəfindən bəyənmə qazandı. Həm də bütün zamanların ən yaxşı oyunlarından biri kimi hörmətlə qarşılanır.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: W (dəqiqləşdirmə).

**W** (Hangul: 더블유; RR: Deobeuryu), **"W – İki Dünya Arasında"** adıyla da bilinən 2016-cı il Cənubi Koreya televiziya serialıdır. Baş rollarda Lee Jong Suk və Han Hyo Joo oynadılar.

Süjet
-----

Illustrator Oh Sung Mo 7 ildir məşhur və ticari cəhətdən uğurlu olan "W" veb-komiksini buraxır.Son fəslin yazılışı zamanı müəmmalı şəkildə yox olur. Otuz yaşında həkim işləyən qızı Oh Yeon Joo atasının ofisinə girərək monitorda "W" komiksinin əsas qəhramanı Kang Cholu qanlı vəziyyətdə olduğu səhnəni görür. Monitordan çıxan əl onu içəri çəkir. Bir binanın damında yaralı kişinin yanında idi. Peşakar bacarığına görə kişini xilas edə bilir. Birdən bu kişinin "W" komiksinin əsas qəhrəmanı, həmin Kang Cholun olduğunu anlayır. Hər dəfə gerçək dünya və komiks aləmi arasında yerini dəyişən Oh Yeon Joo getdikçə Kang Chol ilə olan münasibətində çox qarışır. Komiksdə baş verən hadisələr gerçək dünyaya təsir etməyə başlayır və yaxud, əksinə, gerçək dünyanın hadisələri komiks aləminə təsir edir.

Əsas personajlar və aktyorlar
-----------------------------

* Lee Jong Suk – *Kang Chul*
* Han Hyo Joo – *Oh Yeon Joo*
* Kim Yo Sun – *Oh Sung Mo, Oh Yeon Joonun atası, veb komiks müəllifi*
* Lee Tae Hwan, *Seo Do Yeon rolunda, Kang Chulun dostu (veb-komiksdə)*
* 이시 언 - *Park* Seo *Bom, illüstrator, Oh Sung Mo-* nun *köməkçisi*
* 정유진 - Yeo *Soo Hee, şəxsi köməkçi və Kang* Chulun *dostu (veb-komiksdə)*
* 박원상 - *Han* Çul *Ho, komiksin əsas canisi*

Linklər
-------
**Aspendos** və ya **Belkıs** — Antalya ilinin Serik ilçəsində olan Belkıs kəndində yerləşən ampiteatrı (açıq teatr) ilə məşhur bir antik şəhərdir.

Aspendos Serik ilçəsinin 8 kilometr şərqində, Köprüçayının dağlıq bölgəsindən düzlüyə çatdığı yerdə e.ə. X əsrdə Akalar tərəfindən qurulmuş və antik dövrün xoş zəngin şəhərlərindən biridir. Buradakı teatr II əsrdə Romalılar tərəfindən inşa edilmişdir. Şəhər biri böyük, biri kiçik iki təpə üzərinə qurulmuşdur. Coğrafiyaçı Strabon və Pamponrus Mela, şəhərin Agruslularca qurulduğunu yazırlar. Bölgəyə e.ə. 1200-cü ildən sonra Yunan köçləri olmuşdur halbuki Aspendos adının mənbəyi Rumlardan əvvəlki yerli Anadolu dilidir. Əhəmiyyətli bir ticarət yolu üzərində olduğu və Köprüçay çayı ilə limana bağlandığı üçün Aspendos, hər dövrdə ələ keçirilməyə istənilən şəhərlər arasında yer almışdır.

Aspendosun ən əhəmiyyətli abidəsi teatrıdır. Antik teatrlar arasında ən yaxşı şəkildə qorunanaraq gəlmiş bir açıq hava teatrıdır. Bu teatr Anadoludakı Roma teatrlarının günümüzə səhnəsi ilə çata bilən ən köhnə və möhkəm bir nümunəsidir. Memarı Aspendoslu Theodorusun oğlu Zenondur. Antonius Piu zamanında inşasına başlanmış Marcus Aurelius zamanında tamamlanmışdır (138-164). Teatr, şəhərin yerli tanrıları ilə imperator ailəsinə təqdim edilmişdir. Hər il minlərlə yerli, xarici turist Aspendosu gəzməkdədir. Antik teatr ayrıca konsertlər, tədbirlər üçün istifadə edilməkdədir.

Bir də Aspendos Antik teatrının kiçik bir əhvalatı var. Aspendos kralının bir zamanlar hər kəsin evlənmək istədiyi çox gözəl bir qızı vardır. Kral qızını kimə verəcəyini bilmədiyi üçün xalqa, *"Kim xalqımız, şəhərimiz üçün ən faydalı şeyi etsə qızımı ona verəcəyəm"* deyə eşitdirər. Bunu bilən iki əkiz qardaş iki böyük tikili inşa edərlər. Biri şəhərə çox uzaqlardan, kompleks yolları bir çox çətinliyi keçərək, su gətirən su kəmərləri, o biri ortasında yerə metal pul atıldığında üst sıralarda belə səsinin eşidildiyi dünyanın akustik olaraq ən yaxşı teatrıdır. Kral su kəmərlərini gördükdən sonra qızını su kəmərlərini inşa edənə vermək istəyir. Bunun eşidən teatrın memarı Zenon krala bir oyun oynayır. Kral teatrın üst sıralarında gəzərkən bir pıçıltı duyur: "Kral qızını mənə verməlidi." Akustikaya heyran qalan kral qızını böyük bir qılıncla ikiyə ayırır və qardaşlara verir.

Xarici keçidlər
---------------

* Aspendos Ampiteatrının peykdən görünüşü **Google Maps**


Vikianbarda ***Aspendos*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Ukraynanın Finlandiya səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Республіці Фінляндії) — Ukraynanın Finlandiyanın Helsinki şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il fevralın 26-da Ukrayna və Finlandiya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalanıb. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Finlandiya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Finlandiyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Olqa Dibrovadır. O, 2020-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın Finlandiya səfirliyi.* "Посольство України в Республіці Фінляндії". www.finland.mfa.gov.ua (Ukraynanın Finlandiya səfirliyinin rəsmi saytı) (az.). 24.02.2021. 2021-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Əbu Məhəmməd əl-Həsən ibn Əhməd əl-Həmdani**(*ərəb.* **أبو محمد الحسن بن أحمد بن يعقوب الهمداني**‎ ) (akademik İ.Y. Kraçkovski görə — əl-Həsən ibn Əhməd əl-Həmdani, İbn əl-Haiq, İbn əbu əd-Dumayn) (893, Səna — 945, Səna) —Ərəb tarixçisi, filoloqu.

Həyatı
------

Əbu Məhəmməd əl-Həsən ibn Əhməd əl-Həmdani 893-cü ildə Yəmənin Səna şəhərində anadan olmuşdu.Yaşamının çoxunu Sənada keçirdi. Mükəmməl bir təhsil gördü və çox yer gəzdi; ölkəsini çox yaxşı tanıdı. Bir çox siyasi çəkişmənin içində yer aldı. Bu səbəblə bir dəfə həbsə də atıldı. Amma həbsdən çıxarılması üçün bəzi qəbilələrin üsyanını başladacaq qədər nüfuzluydu. On cildlik ensiklopedik əsəri *əl-İklil'*in günümüzə yalnızca VIII və X cildləri çatmıdır. *Əl-İklil* və başqa əsəri*Sifa Cəzirətü'l-Ərəb* (1884-91; Ərəb yarımadası coğrafiyası), Ərəbistan'la ilgili başlıca qaynaqlardandır. Bunlarda Cənubi Ərəbistan şeirinin dəyərli örnəkləri ilə yanaşı qəbilələrin soy-kötüyü, Ərəbistanın topografiyası və tarixi mövzusunda da bir çox bilgi vardır. Bunların xaricində günümüzə qədər çatmamış, yalnızca adları bilinən *Sirr ül-hikmə*, *Kitab ül-hayavan il-müfteris*, *Kitab ül-qüvvə* adlı əsərlər də onundur.

Əbu Məhəmməd əl-Həmdani 945-ci ildə vəfat edib.

Ədəbiyyat
---------

* Hemdânî, Kitûbü’l-Cevhereteyni’l-atîķateyni’l-mâǿiǾateyni mine’ś-śafrâǿ ve’l-beyđâǿ (nşr. ve trc. Ch. Toll), Uppsala 1968;
* Yəmən ensiklopediyası. — 2-ci nəşr. — Т. I. — Səna, 2003. (Ərəb dilində);
* *Крачковский И. Ю.* Арабская географическая литература. — М.: Восточная литература. — 2004. — С. 52, 70, 80, 166, 168, 170, 350, 415.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Крачковский И. Ю.* Арабская географическая литература. — М.: Восточная литература. — 2004. — С. 858.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10146505 · BNF: 11957610j · EGAXA: vtls000818958 · GND: 118830732 · ISNI: 0000 0001 1879 3000 · LCCN: n80133102 · NKC: jn20020913004 · NLP: A23114587 · NTA: 089166620 · NUKAT: n2011206932 · LIBRIS: 189847 · SUDOC: 07333250X · VIAF: 90043634 · WorldCat VIAF: 90043634 |

 |
**Rodop dağları** (bolq. Родопи, *yun.* Ροδόπη, *türk.* Rodop) — Balkan yarımadasında, Bolqarıstan və Yunanıstanda yerləşən dağlar sistemi. Ən hündür zirvəsi Qolyam Perelikdir. (2.190 m)

Coğrafiya
---------

Dağların 87 %-i Bolqarıstanın cənub sərhədlərində, qalan 17 %-i Yunanıstanda yerləşir. 2.191 hündürlüyü ilə Qolyam Perelik dağı Bolqarıstanın ən hündür 7-ci dağıdır.

Karst ərazilərə sahib olan Rodop dağlarının uzunluğu 220 km, eni 100–120 km-dir. Əhatə etdiyi sahə isə 14.735 km² olub orta hündürlüyü 785 metrdir. Dağlarda biri YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısında olan 15 milli park yerləşir. Ən məşhuru Velinqrad və Narexen olmaqla bir çox mədən suyu yerləşir.

Dağlarda Pinopsida fəsiləsinə aid olan ağaclar bitir. Bölgə zəngin bitki örtüsünə və yırtıcı quşaləminə sahibdir.

İqlim
-----

Rodob dağları Balkan yarımadsının cənub-qərbindəki iqlimə böyük təsir göstərir. Şimalından gələn soyuq havanın da, cənubdan gələn isti havanın da bölgədəki təsiri görünür.

Rodop dağlarının şərqində orta temperatur 12–13 °C-dir. Yağış ən çox dekabr, ən az avqust ayında düşür. Qərbi Rodop dağlarında isə temperatur 5 °C-9 °C arasında dəyişir və burada tez-tez yağışlar yağır.

Su hövzələri
------------

Dağlar bol su ehtiyatına malikdir. Mənbələr və çaylar arasında möhkəm əlaqə vardır. Bir çox təbii göl vardır. Ən məşhuru Bolqarıstandakı Paşmaklı gölüdür. Dağlarda Dospat, Batak, Qolyam Perelik, Kırcaali, Studen Kladanets, Vaça kimi su anbarları yerləşir.

Əhali
-----

Bu dağlarda müsəlman əhalinin sayı üstündür. Bu müsəlman qismin böyük hissəsini türklər təşkil edirlər. Digər müsəlman əhaliyə Pomaklar da aid edilir.
Rodop dağlarında Pirin, Vardar, Filibe, İskəçə, Kircaali, Məstanlı, Madan, Dand, Əyridərə, Hasköy kimi yaşayış məskənlərində 700.000-dən çox türk və pomak yaşayır və bolqarıstan əhalisinin 10 %-ni təşkil edirlər.

Qalereya
--------

* Təbii körpüTəbii körpü
* TəbiətTəbiət
* Triqrad (Üçşəhər) vadisiTriqrad (Üçşəhər) vadisi
* Ustra qalasının qalıqlarıUstra qalasının qalıqları
* Asenova Krepost kilsəsiAsenova Krepost kilsəsi
* TəbiətTəbiət
**La-Şo-de-Fon** (*fr.* La Chaux-de-Fonds) – İsveçrənin Nevşatel kantonunda yerləşən şəhər. Yura dağlarında dəniz səviyyəsindən min metr yüksəklikdə, Fransa ilə sərhəddən bir neçə kilometrlik məsafədədir.

Saat sənayesi
-------------

37 min əhalisi olan bu şəhər turizm baxımından əhəmiyyət daşımır. Ancaq Chevrolet markasının da meydana gəldiyi bu şəhərdə dünyanın ən bahalı saatları düzəldilir. Rolex, Patek Philippe və Omega da daxil olmaqla, bir çox məşhur saat markasının atelyeləri və mərkəzləri buradadır.

Bu firmalar La-Şo-de-Fonda qurulub və "saatın paytaxtı" olaraq İsveçrənin adını dünyaya tanıdıb.

1867-ci ildə Karl Marksın məşhur əsəri "Kapital"da söz açdığı "böyük fabrik-şəhər" məhz buradır. O, Cenevrədəki atelyelərin beş qatı qədər istehsal həyata keçirildiyi üçün sənayeləşmənin nümunəsi olaraq buranı göstərib.

Bu gün İsveçrə saat sənayesinin idari və bir çox baxımdan mənəvi paytaxtı sayılır. Şəhər küçələrində gəzərkən tikililərin girişləri, küçələrin genişliyi diqqət çəkir. XIX əsrdə salınmış bu küçələr atelyelər günəş işığı ilə aydınlansın deyə geniş götürülüb.

UNESCO 2009-cu ildə şahmat taxtasını xatırladan bu şəhəri Dünya Mədəniyyət İrsi siyahısına salıb. Atelyelərin bir qismi evlərə çevrilsə də, hələ də qapıları açıq kiçik dükanlarda ustalar saatların vacib detallarını hazırlayırlar.

Şəhərdə Beynəlxalq Saat Muzeyi fəaliyyət göstərir. Dünyanın ilk kvars saatı da buradadır.

1968-ci ildə şəhər əhalisinin yarıdan çoxu – 11 min nəfəri saat şirkətlərində işləyirdi. Saatlarda kvars kristallarından istifadə olunmağa başlandıqdan sonra 1975-ci ildə bu rəqəm yeddi minə enib. 1970-ci illərdə kvars minerallarından istifadə etməklə dəqiq saatların yaradılması İsveçrə saatlarının da dəyərini itirməsinə səbəb olub. Patek Philippe markasının sahibi Filipp Sternin saatda dəqiqliklə yanaşı, lüks və keyfiyyətə önəm verməsi bu tendensiyanı dəyişib və İsveçrə saat bazarı öz əzəmətini geri qaytarıb. Girard-Perregaux markasının istehsalı şəhərin böyük atelyelərindən birində həyata keçirilir. Kiçik atelyelərdə hazırlanan detallar saat ustaları tərəfindən burada birləşdirilir. Başqa bir otaqda isə bəzək işləri tətbiq edilir.

II Vilhelm 1880-ci ildə əsgərləri üçün bu markadan iki min saat sifariş verib.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Arealstatistik Standard - Gemeinden nach 4 Hauptbereichen. İsveçrə Federal Statistika İdarəsi.
2. ↑  Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie Geschlecht und Gemeinde; Provisorische Jahresergebnisse; 2018. İsveçrə Federal Statistika İdarəsi, 2019.
3. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Ən bahalı saatlar bu qəsəbədə hazırlanır - FOTO". Oxu.az (az.). 2 yanvar 2019. 2019-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 yanvar 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Şəhərin rəsmi veb-saytı
**Oğulcaq xan** - Qaraxanilər dövlətinin üçüncü xaqanı.

Hakimiyyəti
-----------

Qardaşının dövründə Buğra xaqan yəni kiçik xaqan kimi tanınırdı. Hakimiyyəti dövründə I İsmayıl tərəfindən qovulmuş I Nəsr Qaraxanilər dövlətinə pənah gətirmişdi. Artış şəhərinin idarəsini Nəsrə verən Oğulcaq xaqan ona məscid tikməyə də icazə vermişdir. Ticarət şəhərinə çevrilməsi və müsəlman tacirlərin artması halı qardaşı oğlu, şahzadə Satıq Buğranın da müsəlman olmasına səbəb oldu.

Ölümü
-----

Oğulcaq xaqan Satıq Buğranın müsəlman olmasına eşidib ona Tenqri məbədi hazırlamağı əmr etdi. Satıq Nəsrin məsləhəti ilə bu məbədi ucaltdı. Daha sonra açıq şəkildə əmisinə qarşı gələn Satıq Buğra xan tərəfindən Oğulcaq öldürüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Robert Shaw (1878). A Sketch of the Turki Language as Spoken in Eastern Turkistan (Kashghar and Tarkand)
2. ↑  Golden, Peter. B. (1990), "The Karakhanids and Early Islam", in Sinor, Denis, The Cambridge History of Early Inner Asia, Cambridge University Press, p. 357

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Bazir Arslan xan |  | **Oğulcaq xan**893-940 |  | **XƏLƏF**Satıq Buğra xan |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əbu Bəkr (ad).

**Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Cəfər Narşahi** (*fars.* ابوبکر محمد **نرشخی**‎), 899—959) — X əsr Orta Asiya tarixçisi.

Həyatı
------

Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Cəfər 899-cu ildə Buxara yaxınlığındakı Narşah qəsəbəsində anadan olmuşdu. "Buxara tarixi" əsərinin müəllifidir.

Əbu Bəkr Məhəmməd ibn Cəfər Narşahi 959-cu ildə vəfat edib.

Buxara tarixi əsəri
-------------------

ən-Narşahinin "Buxaranın tarixi" əsərində isə giriş hissəsindən sonra Buxaranın tarixi,
topoqrafiyası və iqtisadi həyatı əks olunmuşdur. Bu əsər ərəb dilində 943-cü ildə yazılmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* Наршахи. История Бухары. Ташкент. 1897|publisher=Восточная литература|accessdate=13 февраля 2011|archiveurl=
* Бартольд В. В. Туркестан в эпоху монгольского нашествия. Собрание сочинений, том 1. М.: 1963
* Ebû Bekr Narşahi, Târîh-i Buhârâ, Çev.: Ebû Nasr Ahmed b. Muhammed b. Nasr el-Kabâvî, ed.: Muhammed Takî

Müderres Razavî (Tehran: Tûs 1362/1983),

İstinadlar
----------
**Toyama Masakazu** (外山正一?, 23 oktyabr 1848, Tokio – 8 mart 1900) və ya **Toyama Şoiçi** – Yaponiya pedaqoqu və şairi. Miçiqan Universitetinin ilk yapon tələbələrindən biri olmuşdur.

Həyatı
------

Toyama Masakazu 1848-ci ildə Yaponiyanın Edo şəhərində yoxsul samuray ailəsində doğulmuşdur. 1861-ci ildə Qərb elmləri üçün nəzərdə tutulmuş şoqunluq məktəbi Banşo Şirabeşoda ingilis dili təhsil aldıqdan sonra ingilis dili müəllimi olmuşdur. 1866-cı ildə şoqunluq tərəfindən Londona göndərilmiş 14 yapon tələbədən biri olmuşdur. 1868-ci ildə Yaponiyaya qayıtmış, 1870-ci ildə xarici işlər naziri Arinori Morinin katibi kimi ABŞ-yə göndərilmişdir.

Toyama 1872-ci ildə ABŞ-də təhsil almaq üçün qazandığı təqaüdü iki yapon tələbə ilə bölüşməyə qərar vermişdir. Ann-Arbor şəhərində yaşamaq daha ucuz olduğu üçün o, Miçiqan Universitetini seçmişdir. Toyama Ann-Arbor liseyində təhsil aldıqdan sonra 1873-cü ildə Miçiqan Universitetinə daxil olmuşdur. 1876-cı ildə universiteti buraxaraq Yaponiyaya qayıtmışdır. 1886-cı ildə Miçiqan Universitetinin fəxri incəsənət magistrı dərəcəsini almış və ABŞ universiteti tərəfindən bu dərəcəyə layiq görülən ilk yapon olmuşdur.

Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tokio Universitetinin fəlsəfə və sosiologiya üzrə ilk yapon professoru olmuşdur. 1897-ci ildə Tokio Universitetinin prezidenti seçilmiş, 1898-ci ildə təhsil naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.

Herbert Spenserin mədəni təkamül nəzəriyyəsinin müdafiəçisi olan Toyama yapon yazı sistemini daha "proqressiv" latın qrafikalı əlifba ilə əvəz etməyi təklif etmiş və bu ideyanı yaymaq üçün *Romacikay* adlı təşkilat yaratmışdır. O, poeziya və dramaturgiya ilə maraqlanmış, İnoe Tetsuciro və Yatabe Ryokiçi ilə birlikdə 1882-ci ildə *"Şintayşi şo"* adlı poeziya kitabı yazmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Japan Search (yap.). 2018.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  "History of CJS: Part 1: President Angell and the first Japanese students". Rəsmi sayt (ingiliscə). 12 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 oktyabr 2022.
3. 1 2 3 4 5  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VIII cild (Temp–Z). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 88. ISBN 0-87011-628-2. İstifadə tarixi: 12 oktyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Toyama Masakazu** ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | MusicBrainz |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 1019154152 · ISNI: 0000 0000 8241 7299 · LCCN: n88029904 · NDL: 00085734 · NTA: 278633307 · VIAF: 58156840 · WorldCat VIAF: 58156840 |

 |
**Biondi dağdağanı** (*lat.* Celtis biondii) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin çətənəkimilər fəsiləsinin dağdağan cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Yaponiyada və Koreyada təbii halda bitir. Avropada, Asiyada, Cənubi Amerikada, Afrikada geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 18-25 m-ə, bəzən də 40 m-ə çatan, yarpağı tökülən ağacdır. Qabığı boz, budaqları sarımtıl, qonur rəngdədir. Yarpaqları 13-15 sm uzunluqda, xətvari-neştərvari, enli yumurtavari, oval və ya oval-ellipsvari, lənarları dişli, ucu biz, nazik dərilidir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Meyvələri sentyabr-oktyabr aylarında yetişir, sərt çəyirdəkli, 6-10 mm qalınlığında, sarı, qırmızı rəngli olub, portağala bənzəyir. Toxumla çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa davamlıdır. Meşələrdə, kolların arasında, dağlarda, dəniz səviyyəsindən 2000 m-dək hündürlükdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mərkəzi Nəbatət Bağında və Mərdəkan Dendrarisində introduksiya olunmuşdur. Bakı şəhərində yaşıllaşdırmada çox az rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada istifadə edilməsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q6146290
* Wikispecies: Celtis biondii
* EPPO: CETBI
* FoC: 200006308
* GBIF: 7303618
* GRIN: 9758
* iNaturalist: 525125
* IPNI: 836949-1
* IUCN: 147508915
* NCBI: 1184750
* Plant List: kew-2708180
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:836949-1
* Tropicos: 50054460
* WFO: wfo-0000593437

 |
**Bion** peyki , (həmçinin **biocosmos** adlandırılır). Onlar Kosmos peyklərinin bir hissəsi olub, Sovet (indiki Rusiya) Biopeyklər sırasına daxildir.

Bion kosmik proqramı
--------------------

Sovet biopeyk proqramı 1960-cı ildə Kosmos 110 adı ilə başlamışdır və 1973-cü ildə Kosmos605 ilə davam etmişdir. Sovet İttifaqı ilə Amerika Birləşmiş Ştatları arasında kosmik müəssisələr sahəsində əməkdaşlıq 1971-ci ildə ABŞ və Sovet İttifaqının Elm və Tətbiq Sazişinin (kosmik tədqiqat əməkdaşlığına dair razılaşma daxil edildi) imzalanması ilə başlanmışdır.

1969-cı ildə U.S biopeyk layihəsinin ləğvindən bir neçə il sonra, Sovet İttifaqı ilk dəfə 1974-cü ildə ABŞ-nin təcrübələrini Kosmos biopeykində keçirilməsini təklif etdi. Bu təklif 1975-ci ildə ABŞ-Sovet araşdırmasının Kosmos 782 missiyasının başlanması zamanı həyata keçirildi.
Bion kosmik gəmisi Zenit peykinə əsaslanırdı və 1973-cü ildə başlaması ilə insanlara radiasiya təsiri problemlərinə əsas diqqət yetirildi. Başlanğıc proqrama Kosmos 110, 605, 690, 782, əlavə olaraq Zenit-2M kəşfiyyat peykləri üzərində uçan Nauka modulları daxildir. Nauka modulunda 90 kq-lıq avadanlıq ola bilərdi.  

Sovet / Rus Bion proqramı, ABŞ tədqiqatçılarını, Fundamental Kosmos Biologiya və biotibbi eksperimentlərin kosmosa buraxılması üçün bir platforma ilə təmin etdi.
1966-cı ildə başlanan Bion proqramı, yerə yaxın orbitdə bir biopeykdə primatlar, gəmiricilər, həşəratlar, hüceyrələr və bitkilər istifadə edərək bioloji təcrübələrin aparıldığı bir sıra missiyalardan ibarət idi.   

NASA proqrama 1975-ci ildə cəlb edilmiş və 11 Bion missiyasının 9-da iştirak etmişdir. NASA 1996-cı ilin dekabrında başlanan Bion 11 missiyası ilə proqramda iştirakını başa vurdu. Bu əməkdaşlıq ABŞ-də 100-dən çox təcrübəyə gətirib çıxardı, Amerika Birləşmiş Ştatları təbiət elmlərində olan bütün təcrübələrin yarısı insan tərəfindən idarə olunmayan obyektlərdə aparıldı.

Missiyalar beş gündən (Bion 6) 22 günə qədər dəyişirdi (Bion 1 və Kosmos 110)

Bion-M
------

2005-ci ildə Bion proqramı üç yeni Bion-M modifikasiya edilmiş peyklə bərpa olundu - ilk uçuş 19 aprel 2013-cü il tarixində Qazaxıstanın Baykonur kosmodromundan başlayıb.

Bion-M1 yeni seriyasının ilk peyki Alman Aerokosmik Mərkəzi (DLR)tərəfindən təqdim edilən akvariumla 45 siçovul, 18 monqol gerbili, 15 geko, ilbizlər, balıq və mikroorqanizmlərlə 30 gün ərzində orbitə daxil olmuşdur. Gerbillərin hamısı avadanlıq çatışmazlığından, siçovulların isə yarısı təxmin edildiyi kimi həlak olmuşdu. Yalnız digər canlılar təcrübədən müvəfəqiyyətlə keçdilər.

Xarici keçidlər
---------------

1. ↑  "Past Programs: Bion Biosatellite Program"
2. ↑  Bion
3. ↑  "Russia retrieves mice, newts from space"
4. ↑  ""Gerbils, half of mice die during satellite flight - experiment chief"". 2021-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-01.
BiosenologiyaBiosenologiya
**Biosenologiya** — biosenozlar haqqında elm. Bu elm biosenozları, onların tərkibini, quruluşunu, dinamik inkişafını, yayılmasını, mənşəyini, xarici mühit amilləri ilə qarşılıqlı əlaqəsini və növlər arasındakı münasibəti öyrənir.

Biosenologiyanın vəzifəsi
-------------------------

Ümumi ekologiyanın ekosistemlərini öyrənən biosenologiya, müxtəlif populyasiyalara aid olan növlər arasında, onların özləri və ətraf mühit arasında baş verən qarşılıqlı əlaqələri öyrənir. Biosenologiyanın vəzifəsinə ekosistemlər arasında sərhədlərin qurulması, orada mövcud olan ərzaq zəncirinin analizi, növ tərkibininn və onun sıxlığının təyin olunması və daxildir.

Biosenoloji mühit
-----------------

Biosenoloji mühit orqanizmlərin xarici mühitə birgə təsiri ilə, əsasən də maddələr mübadiləsi vasitəsilə yaranan biosenozun daxili mühitidir. Bununla əlaqədar olaraq, xarici mühitin (hava, mineral, su) xasusiyyətləri biosenoloji mühitin əsasını təşkil edir və iki hissəyə bölünür:

* Humusu, ölü kütləsi və digər üzvi maddələri ilə birlikdə torpaq (polipedon) və günəş radiasiyasının tərkibi
* Xüsusi aerozol (tozcuq, biolin, spor), qaz tərkibi ilə birlikdə hava (klimatop) dəyişir.

Dəniz biosenozlarında bioloji mühit öz xüsusiyyətləri ilə ayrılır: suda həll olan üzvi maddələrin və metobolizmin məhsullarının (zülallar, polisaxaridlər, nuklein turşuları, fermentlər) olması biolin rolunu oynayır.

Bioloji mühit biosenozun ayrılmaz hissəsi olub, onu senoekosistemə (biogeosenoza) çevirir.

Həmçinin bax
------------

* Biosenoz
* Biosenozun sərhədi
* Biosenozun sıxlığı

Xarici keçid
------------

* Ekologiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008
2. ↑  N. Ə. Səlimova, B. Ş. Şahpələngova, Ə. İ. Babayev. Mühəndis ekologiyası. Bakı-2012
**La Val**— Bolzano şəhərindən təxminən 45 kilometr şimal-şərqdə İtaliyanın şimalındakı Cənubi Tirol əyalətində bir bələdiyyə.

Coğrafiyası
-----------

30 noyabr 2010-cu il məlumatına görə əhalisi 1307 nəfər və ərazisi 39,0 kvadrat kilometrdir.

Tarixi
------

Emblem bir əyri budaqdan ibarətdir, iki yarpağı ilə əyilmiş formada təsvir edilmiş, Rü ailəsinin emblemidir. Emblem 1969-cu ildə qəbul edilmişdir.

Cəmiyyət
--------

2011-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, əhalinin 97.66%-i Ladino dilində, 1.53%-i italyan dilində və 0.81%-i alman dilində birinci dil kimi danışırlar.

İqtisadiyyat
------------

### Turizm

Turizm mərkəzlərində də insanlar ingilis dilində danışırlar. Dini Roma Katolikidir.

Kənd turizmin (yürüyüş, alpinizm, dağ velosipedi) və kənd təsərrüfatla yaşayır. Ərazidə xizək turizmi yoxdur, lakin qış servis avtobusları Alta Badia kimi yaxınlıqdakı xizək mərkəzlərinə turistlər gətirir. Qışda yaydan daha çox turist qonaq olur.

Əvvəlki onilliklərdə kənd təsərrüfatı kifayət qədər genişlənmiş, eyni zamanda mal-qaraya əsaslanan bir monokultura halına gəlmişdir.

Pederoa'daki Qran Eqa çayı vadisinin aşağı hissəsi əl sənəti və sənaye bölgəsidir (ayaqqabı, tekstil).

La Val (Wengen) aşağıdakı bələdiyyələrlə sərhədlənir: Badia, Mareo və San Martin de Tor.

* La Val kilsəsi, Cənubi Tirol, İtaliyaLa Val kilsəsi, Cənubi Tirol, İtaliya
* Miribunda qədim boş evMiribunda qədim boş ev
* Dini mərasimDini mərasim
* Maks Plank Rumenstlunzda qonaq olmuşMaks Plank Rumenstlunzda qonaq olmuş

Həmçinin bax
------------

* İtaliya
* Lana, İtaliya

İstinadlar
----------

1. ↑  All demographics and other statistics: Italian statistical institute Istat.
2. ↑  "Heraldry of the World: La Val". 2012-08-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **metallurgiya prosesi** haqqındadır. **bədən döymələri haqqında oxumaq** üçün **Döymə** səhifəsinə baxın.* |

Maşınla döymə
**Döymə** — qızdırılmış metalı çəkiclərin köməyi ilə döyərək lazımi fromaya salmaq üçün mexaniki emal üsuludur. Proses zamanı pəstah çəkicin qaırlığı altında "axaraq" formasını dəyişir. Bu üsulla böyük ölçülü hissələr hazırlanır. Çəkisi 250t olan metal hissələrin hazırlanması nadir hal deyil. Misal kimi gəmilərin və generator turbinlərinin dirsəkli vallarını göstərmək olar. Prosesin əvvəlində pəstah sobada qızdıırlır. Qızdırma temperaturu metalın asan emalolunma xarakteri ilə müəyyən olunur.

Döymə ilə məşğul olanlara dəmirçi deyilir.

Döymə sənəti zərgərlikdə
------------------------

Zərgərlikdə döymə ən qədim üsullardan biridir. VIII əsrdə Azərbaycanda metaldan hazırlanmış məişət əşyaları, silah, zinət şeyləri əsas etibarı ilə döymə üsulu ilə hazırlanırdı. Sənətkarlığın başqa texniki üsullarına nisbətən xeyli sadədir. İti göz və böyük ustalıq tələb edir. Sənətkarlar çəkic və ucu nazik alətlərlə işləyirlər.

* {de}Animation Arxivləşdirilib 2012-07-12 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bədii metal". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-19.

Həmçinin bax
------------

* Minaçılıq
* Qızıl
* Polad
"Faber-Castell" məhsulları Bakı Kitab Mərkəzində
**"Faber-Castell"** — dünyanın ən böyük qələm, karandaş və rəssamlıq ləvazimatları istehsalçısı olan alman şirkətidir. Əsası 1761-ci ildə Kaspar Faber tərəfindən Almaniyada - Nürnberq yaxınlığındakı Ştayn şəhərində qoyulmuşdur. Bu şirkət indiyə qədər də onun nəsli tərəfindən idarə olunur.

Hazırda şirkətin 7 000 işçisi var və dünyanın 100-dən çox ölkəsində filialları fəaliyyət göstərir. Məhsullarının çoxu Malayziyada istehsal olunur, lüks məhsulları Almaniyada istehsal edilir.

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
*

Xarici keçidlər
---------------

* faber-castell.de — Faber-Castell rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şirkət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Almaniya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


1. ↑  A. W. Faber-Castell // 20th Century Press Archives. 1908.
**Toyqar İşıqlı** (16 aprel 1974, Gölcük[d], Kocaeli ili) — türk bəstəkarı, musiqi prodüseri və müğənnisi.

Film və serial musiqisi üzrə fəaliyyət göstərən sənətkar mindən çox əsər bəstələmişdir. Serial musiqi albomları ilə yanaşı, onun öz sözləri, bəstəsi və şərhi ilə solo albomları da var. *Arven Müzik* film istehsalı və yayımlanması şirkətinin sahibidir.

Həyatı
------

1974-cü ildə Gölcükdə anadan olub. Gölcük Barbaros Hayrettin Liseyini bitirib. Daha sonra İstanbula köçdü və Mərmərə Universitetində vokal ixtisası üzrə bakalavr təhsili aldı. O, magistr dərəcəsini İstanbul Texniki Universiteti MİAM-da (Musiqidə İrəli Araşdırmalar Mərkəzi) almışdır. Hal-hazırda, İstanbul Texniki Universitetində musiqişünaslıq və musiqi nəzəriyyəsi üzrə aspirantura təhsili alır. Toygar Işıklı Berklee Musiqi Kollecində də film musiqisi oxuyub. Təhsil aldığı müddətdə o, caz, 20-ci əsr musiqisi, klassik türk musiqisi və klassik musiqi sahəsində araşdırmalarına və işlərinə görə Həsən Uçarsu, Kamran İnce, Pieter Snapper, David Osbon, Şehvar Beşiroğlu və Nail Yavuzoğlu kimi tanınmış bəstəkar və akademiklərlə əməkdaşlıq etmək şansı qazanıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Toygar Işıklı kimdir, nereli, kaç yaşında? Afara'nın konuğu Toygar Işıklı'nın hayatı ve biyografisi". Sabah (türk). 2022-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-14.
2. ↑  "Toygar Işıklı kimdir, kaç yaşında, nereli? Toygar Işıklı Afara konukları arasında!". www.hurriyet.com.tr (türk). 2022-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-14.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · Spotify · Yandex Music · YouTube |
| Tematik saytlar | Discogs · IMDb · MusicBrainz |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0003 7247 0522 |
**L’Officiel** bir Fransız moda dergisidir. 1921-ci ildə Parisdə nəşr edilmiş və 25-49 yaş arası yüksək gəlirli təhsilli qadınlara yönəldilmişdir.  2006-cı ildə 101.719 nüsxə tirajı var idi. Həmçinin dərc olunan L'Officiel və 11 xarici nəşrlərin (2008-ci ilin mart ayından etibarən). Jurnalın tam adı: "Parisin L'Officiel de la couture et de la mode de Paris".

Tarix
-----

L'Officiel ilk olaraq 1921-ci ildə André Castagnier tərəfindən nəşr olundu. 1932-ci ildə Georges Jalou jurnalı bədii rəhbər kimi qatılıb. Daha sonra L'Officiel Pierre Balmen (Balmain), Cristobal Balenciaga, Christian Dior və Yves Saint Laurent kimi dizaynerləri açdı və jurnal "moda və yüksək cəmiyyətin Müqəddəsi" oldu.  Daha sonra Jalu jurnalın baş direktoru oldu və nəticədə nəşr alıb. 1986-cı ildə L'Officiel'i üç uşağına təslim etdi. Laurent, Editions Jalou-un prezidenti oldu, Marie-José, redaksiyalı materiallara nəzarət etdi və Maxim dərc üçün məsuliyyət daşıyırdı. Laurent'in 2003-cü ilin yanvar ayında ürək çatışmamazligından sonra öldürüldüyü şirkətin başçısı Marie-José Saskind-Jalou idi. Son illərdə nəşr modaya daha gənc və enerjili bir yanaşma etmişdir.

Digər nəşrlər
-------------

1996-cı ildən etibarən L'Officiel, Fransa xaricindəki yayıncılar tərəfindən istifadə üçün markasını lisenziyaya almağa başladı. L'Officielnin xarici nəşrləri Yaponiya, Hindistan, Çin, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Braziliya, Yunanıstan, Latviya, Litva, Hollandiya, Ukrayna, Serbiya, Mərkəzi Asiya, Türkiyə, İtaliya, Rusiya çap olunur.  Parisdə L'Officiel Hommes adında kişi jurnalıda nəşr olundu. .

İstinadlar
----------

1. 1 2  «Lifestyle Mag L’Officiel to be Published in Latvia from Sept». Baltic News Service (March 10, 2008). (Via LexisNexis.)
2. 1 2  Corine Moriou. «Le groupe édite L’Officiel, Jalouse, L’Optimum, etc.; Jalou, les magazines qui font des jaloux». *L’Entreprise* (September 1, 2006), p. 54.

Xarici keçidlər
---------------

* Сайт журнала  (fr.)
* L’Officiel на Look At Me
**Rodos nəhəngi** — qədimdə "dünyanın yeddi möcüzəsi"ndən biri sayılan, 36 metr hündürlüyə malik olmuş nəhəng abidə.

E.ə. III əsrdə sərkərdə Demetri Rodos adasına hücum etmiş, lakin rodosluları məğlub edə bilməmişdi. Adanın uğurlu müdafiəsi şərəfinə rodoslular adada dünyanın ən böyük heykəlini qoymağı qərara aldılar.

Tarixi
------

Abidənin yaradılması antik dövrün məşhur heykəltəraşı Lissipin şagirdi Xaresə həvalə olunmuşdur. Xares abidəni 12 il ərzində yaratmışdır. Heykəl 66 il mövcud olmuşdur.

Dənizlə şəhər darvazaları arasındakı bazar meydanında qoyulmuş 36 metrlik tunc heykəldə gənc oğlan təsvir olunmuşdu. Onun möhkəm ayaqları azacıq aralı, sağ əli gözlərinin üstündə idi. Başında günəş şüalarının rəmzi olan tac vardı. Bu, günəş Tanrısı Heliosun təsviri idi. Camaat onu öz himayəçisi hesab edirdi.

E.ə 225-ci ildə baş verən zəlzələ nəticəsində Rodos nəhənginin ayaqları sınmışdır. Heykəl dənizə yıxılmış və təxminən 1000 il sahildə bu vəziyyətdə qalmışdır. Tarixçi Strabonun məlumatına görə rodoslular "baxıcı" məsləhəti ilə onu qaldırmırlar. 653-cü ildə ərəb sərkərdəsi Müaviyyə adanı ələ keçirdikdən sonra nəhəngi bir yəhudiyə satır.

977-ci ildə heykəli hissələrə ayıraraq satmaq qərarına gəlmişlər. Qədim əlyazmalarda göstərilir ki, heykəlin hazırlandığı tuncun daşınması üçün 900 dəvə lazım olmuşdur.

Nyu-York buxtasındakı Azadlıq heykəlinin timsalında Rodos nəhənginin obrazı yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dünyanın yeddi möcüzəsi. Rodos nəhəngi". portal.azertag.az. 2019-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-21.

Həmçinin bax
------------

* Misir ehramları
* Halikarnas mavzoleyi
* Dünyanın yeddi möcüzəsi
* Semiramidanın asma bağları
* Olimpdə Zevsin heykəli
* Artemida məbədi
* İsgəndəriyyə mayakı

Xarici keçidlər
---------------

* Oktay Talıstanlı. Qədim Şərqin möcüzələri. Bakı: "Adiloğlu", 2007.

| ⛭Dünyanın yeddi möcüzəsi |
| --- |
| 
Xeops ehramı •
Semiramidanın asma bağları •
Olimpdə Zevsin heykəli •
Artemida məbədi
Halikarnas mavzoleyi •
Rodoslu Kolossu •
İsgəndəriyyə mayakı
 |  |
**Ninel Yultıyeva** (başq. Нинель Дауыт ҡыҙы Юлтыева; 3 fevral 1926, Ufa, SSRİ – 2014, Kazan) — Sovet balerinası, müəllim, xoreoqraf. Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1953). Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası xalq artisti (1957). Tatarıstan Respublikasının xalq artisti (1996). Başqırdıstan Respublikasının xalq artisti (1995)

Bioqrafiyası
------------

3 fevral 1926-cı ildə Ufada bir başqırd yazıçısı və ictimai xadimi Daut Yultiyevin ailəsində anadan olmuşdur. 1935–1941-ci illərdə A. Y. Vaqanova adına Rusiya Balet Akademiyasında oxumuşdur. 1968-ci ildə A. Y. Vaqanova adına Rusiya Balet Akademiyasının pedaqoji şöbəsini bitirir. 1972-ci ildə N. A. Rimski-Korsakov adına Sankt-Peterburq Konservatoriyasının xoreoqrafiya şöbəsini bitirib. 1941–1946-cı illərdə Başqırdıstan Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.

1946-cı ildə Kazana gələrək Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrında N. C. Ciqanovun "Zyuqra" baletində baş rolunda debüt edir.

1946–1966-cı illərdə prima balerinası və M. Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrının balet truppasının bədii rəhbəri olur.

1972-ci ildən ömürünün sonuna qədər Kazan Mədəniyyət İnstitutunun xoreoqrafiya şöbəsinin müdiri işləyir. 1974–1977-ci illərdə Qahirə balet truppasının əsas xoreoqrafı və bədii rəhbəri (Misir) olur. 1981–1983-cü illərdə Venesueladakı T. Karano Karakas Teatrının xoreoqrafı və müəllimi kimi çalışır. 1988–1989-cu illərdə Qahirə Ali Balet İnstitutunun bədii rəhbəri (Misir) işləyir.

1998-ci ildən Ninel Yultıyeva Kazan Xoreoqrafiya Məktəbinin bədii rəhbəri olur.

1950-ci illərdə başlayan fəal pedaqoji fəaliyyətə başlayan Ninel Yultıyevanın bu günə qədər yüzlərlə şagirdi institutlarda, məktəblərdə və kolleclərdə dərs deyir, komandalar idarə edir və teatrlarda işləyir.

Ninel Yultıyeva 23 noyabr 2014-cü ildə Kazanda vəfat edir.

Mükafatları
-----------

Tatarıstan muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1953)

Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası xalq artisti (1957)

Tatarıstan Respublikasının xalq artisti (1996)

Başqırdıstan Respublikasının xalq artisti (1995)

"Can rəqsi" mükafatı.

Sankt-Peterburq Petrovski Elm və İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü, professor.

"1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində fədakar əməyə görə" medalı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Гатова И. Юлтыева Венера Гареевна //Народные артисты: Очерки.— Казань, 1980. С. 444–450
2. ↑  "Казанское хореографическое училище". 2019-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-02.
3. ↑  "Петровская Академия Наук и Искусств". 2014-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-07.
Qalanın Kiçik şəhərinin görünüşü.
**Səməndirə qalası** (*serb.* Смедеревска тврђава) - Dunay çayı sahilində, XV əsrin əvvəllərinə aid qaladır. Corc Brankoviç Serbiya despotluğunu buradan idarə etmişdir. Zamanla qalanın ətrafında Səməndirə şəhəri yaranmışdır. 1459-cu ildə qalanın türklər tərəfindən alınması orta əsr Serb dövlətçiliyini tamamilə süquta uğradır.

Tarixi
------

Böyük şəhərin istehkamları
Brankoviçlər qalanın tikintisini 1428-ci ildə başlatmışlar.

Belqrad macarların əlində olduğundan Səməndirə Serbiyanın yeni paytaxtına çevrildi. 1430-cu ildə qalanın Kiçik şəhərinin, o cümlədən sarayın və digər binaların inşası başa çatdırıldı. 1430-1439-cu illərdə ümumi sahəsi 11 hektar olan, konturları üçbucaqlı formaya malik Böyük şəhər ucaldıldı, bunun sayəsində Səməndirə qalası Avropanın ən böyük düzənlik qalalarından birinə çevrildi.

Kiçik şəhərin içərisində, Dunaya ən yaxın divarında, orta əsr saray həyatının keçdiyi qəbul zalı var idi. Həmçinin Kiçik şəhərda zərgərlik emalatxanası, mətbəə var idi, sikkələr zərb edilirdi. Böyük Şəhər daxilində saray və Xeyirxəbər kilsələri yerləşirdi; sonuncuda Müqəddəs Lukanın olduğu ehtimal edilən qalıqları saxlanılırdı. Böyük şəhər həm də Dubrovnikdən olan koloniyasının fəaliyyət göstərdiyi sənətkarlıq və ticarət mərkəzi kimi tanınırdı.

1459-cu ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən tutuldu. 1867-ci ildə knyaz Mixail Obrenoviçin dövründə Səməndirə qalasının açarları Serbiyaya qaytarıldı.

İkinci dünya müharibəsi zamanı alman qoşunları qaladan sursat saxlamaq üçün istifadə edirdilər. 5 iyun 1941-ci ildə döyüş sursatları partlayaraq istehkamın bir hissəsini dağıtmışdır. Partlayış nəticəsində 2500-ə yaxın insan həlak olmuş, 5000-dən çox insan yaralanmışdı. 1944-cü ildə Müttəfiqlərin aviasiyasının bombardmanı qalaya daha böyük ziyan vurmuşdu.

Arxitekturası
-------------

Səməndirə qalası planına baxanda nizamsız üçbucağı xatırladan monumental kompleksdir. Qala bir tərəfdən Dunayla, digər tərəfdən Ezava çayı ilə həmsərhəddir, üçüncü tərəfdən isə açıqdır və yalnız istehkamlarla qorunur. Qala 1,5 kilometr uzunluğunda, qalınlığı 2 metrdən çox divarla əhatə olunub və hündürlüyü təqribən 25 metr olan 25 bürcə (bura Böyük şəhərin 19 və Kiçik şəhərin 6 bürcü daxildir) malikdir.

Böyük şəhərin istehkamlarının mənzərəlik görünüşü (Kiçik şəhərin divarından çəkilən fotoşəkil)

İstinadlar
----------

1. ↑  Информация Туристической организации общины Смедерево

Xarici keçidlər
---------------

* Starina Novak i knez Bogosav on Wikisource  (serb.)
* "Смедеревская крепость". serbia.travel.
* "Смедеревская крепость". otdihvserbii.ru.
* "Смедеревская крепость". srbija.ru.
* "Смедеревская крепость". wikiway.com.
* "Смедеревская крепость". planetofhotels.com.
* Smederevska Tvrđava iz vazduha (4k) — YouTube
* 4K - Smederevska Tvrđava — YouTube
* Смедерево Облет крепости — YouTube
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Lopyan təpəsi** (bolq. *Лопянски камък*, ‘Lopyanski Kamak’ \lo-'pyan-ski 'ka-m&k\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən 1.7 km cənubda yerləşən, 583 m hündürlüklü təpədir. Təpə Erul yüksəkliyindən və Russell İst buzlağından cənubda yerləşmişdir.

Təpə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Lopyan şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Lopyan təpəsi 63°42′11″ c. e. 58°23′29″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Giqen zirvəsindən 1.98 km cənub-şərqdə, Koburq zirvəsindən 2.27 km cənub-qərbdə, Panhard nuntakından 4.96 km şimal-qərbdə, Siniger nunatakından 2.64 km şimal-şərqdə, Roman təpəsindən 3.63 km şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
Nimruddan olan Lammasu fiquru. E. ə. 883-859-cu illər. Perqam muzeyi, Berlin
**Nimrud** (və ya **Nəmrud**) — Qədim Assuriyanın Kalhu adlanan şəhərinin vaxtı ilə yerləşdiyi təpəliyin adıdır. İraqın Mosul şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Burada e.ə. XIII əsrdə I Salmanassar tərəfindən paytaxt Nineviyadan 4 mil aralıqda şəhər salınmışdı. E.ə. 885-ci ildə Aşşurnasirpal paytaxtı buraya köçürür və şəhəri bərpa edir. Kalax şəhəri Nineviyadan daha çox mövcüd olur və eyniadlı əyalətin mərkəzinə çevrilir.

Şəhər vaxtı ilə hündür dördbucaq formasında olub və Dəclə çayı ilə yuyulub. Hal hazırda burada 4 qrup qalıqlar var. Nimrudda yerləşən şəhər qalıqları 1845-1847-ci illərdə Leyard tərəfindən araşdırılıb. Şimalda yerləşən qalıqlar ən qədimdir və Aşşurnasirpalın sarayının qalıqlarıdır. Mərkəzdə yerləşən qalıqlar onun sələfi II Salmanasara aiddir. Cənub-qərbdə yerləşən qalıqlar Assarqoduonun bitirilməmiş sarayının qalıqlarıdır. Nimrudda həmçinin kiçik məbədin qalıqları yerləşir. Sarayların divarlarında yerləşən barelyeflər Assuriya mədəniyyətinin öyrənilməsində mühüm mənbələrdir.

2015-ci ilin mart ayında İŞİD terror qruplaşmasının silahlıları Nimrudun qalıqlarını ağır texnika vasitəsilə məhv ediblər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İŞİD-dən növbəti vəhşilik: tarixi Nimrud şəhəri ağır texnika vasitəsi ilə məhv edildi". 2015-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-06.

Mənbələr
--------

* Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti
* Arxeoloji lüğət


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Nimrud*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |