**Monoxlorsirkə turşusu** CH2ClCOOH – metil qrupunun 1 hidrogen atomu Cl atomuna əvəz olunmuş sirkə turşusudur, rəngsiz kristallardır.

Fiziki xassələri
----------------

Tərimə = 61,20C, Tqayn.=189,30C. Suda, spirtdə, asetonda, efirdə həll olur.

Tətbiqi
-------

Monoxlorsirkə turşusu – indiqo və başqa boyaların sintezində aralıq məhsuldur, karboksimetilsellülozanın, herbisidlərin (məsələn, 2,4-dixlorfenoksi sirkə turşusunun duzları və efirləri), B6 vitaminin alınmasında istifadə olunur.
Üzvi kimyada onun faydalığının illüstrasiyası (aydın nümunəsi) salisil aldehidinin xlorsirkə turşusu ilə O-alkilləşməsi, ardınca alınmış efirin dekarboksilləşməsi ilə benzofuranın alınmasıdır.
Reaksiyaların əksəriyyətində C-Cl rabitəsinin yüksək reaksiya qabiliyətindən istifadə edilir.
Herbisid olan qlifosat üçün prekursordur (yəni ondan əvvəl əmələ gələn). MXFST (2-metil-4-xlorfenoksi sirkə turşusu) herbisidi xlorsirkə turşusunun alkillləşməsi ilə alınmışdır. Xlorsirkə turşusunu xlorasetil xloridə, adrenalinin prekusoruna çevirirlər.
PVC stabilizatoru və bəzən kosmetikada komponent kimi istifadə edilən tioqlikol turşusu xlorun kükürdlə əvəzolunma reaksiyası ilə əldə edilir.
Əlavə məlumat: [PVC- neft və ya təbii qazdan alınan polimer növüdür. Tam adı polimervinilxloriddir].
Xlorsirkə turşusunun ən çox miqdarı qatılaşdırıcı olan karboksimetilsellülozanın hazırlanmasında istifadə edilir.

Alınması
--------

Əsasən, monoxlorsirkə turşusunu buzlu sirkə turşusunun sirkə anhidrinin katalizi ilə alırlar

{\displaystyle {\mathsf {CH\_{3}COOH+Cl\_{2}\rightarrow CH\_{2}ClCOOH+HCl}}}
Trixloretilenin hidrolizi – başqa sənaye metodudur

{\displaystyle {\mathsf {CCl\_{2}CHCl+2H\_{2}O\rightarrow CH\_{2}ClCOOH+2HCl}}}
Hidrolizlə təmiz məhsul alınır, çünki xlorlaşdırmaq üçün mono-, di-, trixlorsirkə turşularının ayrılması məqsədilə çətin distillyasiya aparılır.
Xlorsirkə turşusunun illik istehsalı təxminən 420 min ton təşkil edir.
Az miqdarda qırmızı fosforun iştirakı ilə gedən xlorla sirkə turşusunun reaksiyası nəticəsində mono-, di-, trixlorsirkə turşuları alınır.

Təhlükəsizlik
-------------

Başqa halogen turşuları və halogenalkanlar kimi, xlorsirkə turşusu təhlükəli alkilləşdirici agentlərdir.

İstinad
-------

1. Burgstahler, A. W.; Worden, L. R. (1966). "Coumarone." Org. Synth. 46: 28.
2. Günter Koenig, Elmar Lohmar, Norbert Rupprich "Chloroacetic Acids" in Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry 2002, Wiley-VCH, Weinheim. DOI:10.1002/14356007.a06\_537

Mənbə
-----

* Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н. С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5 (Три-Ятр). — 783 с. — ISBN 5–85270-310

İstinadlar
----------

1. ↑  *Flash P.* Small Scale Determination of the pKa Values for Organic Acids (ing.). // *J. Chem. Educ.* ACS, 1994. Vol. 71, Iss. 1. P. A6. ISSN 0021-9584; 1938-1328 doi:10.1021/ED071PA6
2. ↑  Chemia analityczna (2008). Varşava: Polish Scientific Publishers PWN, 2008. ISBN 978-83-01-14156-1, 978-83-01-14157-8, 978-83-01-14158-5

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4341455-2 · LNB: 000305454 · Microsoft: 2779346680 · NDL: 01169841 |

| ⛭Üzvi xlor birləşmələri |
| --- |
| Alkanlar və Tsikloalkanlar | Dixlormetan • Xloretan • Xlormetan • Xloroform • Polistirol • Tetraxlormetan • Tsikloheksilxlorid • Tsikloalkanlar • 1,1-dixloretan • 1,2-dixloretan • 1,1,1-Trixloretan • 1,1,2-Trixloretan • 1,1,2,2-Trixloretan |
| Alkenlər və Alkinlər | Allilxlorid • Xloropren • Vinilxlorid |
| Spirtlər, Ketonlar, Aldehidlər | Etilenxlorhidrin • Xloral • Epixlorhidrin |
| Turşu və Anhidrid | Dixloroasetik turşu • Monoxlorsirkə turşusu |
| Aromatik birləşmələr | Adipostatin A • Aromatiklik termini • Aspartam • Benzilxlorid • Benzimidazol • Benzotriflüorid • Xlorbenzol • Xlorasetonfenon • 1-Xlornaftalin • İnden • Qrafen • 5-O-MetilMirisetin • Naftilaminlər • Piridazin • Timin |
| Elementli üzvi birləşmələr(Azot, Fosfor, Arsen, Kükürd) | Xlorofos • Xlorpikrin • Lyuizit |
| Polimerlər | Polivinil xlorid |