recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Bozqır general-qubernatorluğu** (*rus.* Степное генерал-губернаторство) və ya **Bozqır diyarı** (*rus.* Степной край) — Rusiya imperiyasının ümumi qubernatorluqlarından biri olmuşdur.

Haqqında
--------

Bozqır general-qubernatorluğu 18 (30) may 1882-ci ildə Akmola və Semipalatinsk bölgələrinin bir hissəsi olaraq İdarəetmə Senatına verilmiş qeydə alınmış ən yüksək fərmanla quruldu.

Bozqır general qubernatorunun köməkçisi vəzifəsi qurulmamışdı.

Qubernatorluq bu günkü Qazaxıstan və Qırğızıstanın şərqini əhatə edirdi və mərkəzi Omsk idi. Qubernatorluq 1882-ci ildə Qərbi Sibir general-qubernatorluğunun yerinə qurulmuş və 1918-ci ildə ləğv edilmişdir. 1882-ci ildə müharibə naziri P. S. Vannovskinin təşəbbüsü ilə Rusiya ilə Çin arasında həmsərhəd olan ərazilərin vahid bir qubernatorluğa birləşdirilməsinin zəruriliyi ilə əlaqədar olaraq yaradılmışdır. Qubernatorluğun yaradılması ilə Qərbi Sibir general-qubernatorluğu ləğv edilmiş, oradan Akmola və Semipalatinsk vilayətləri köçürüldü. Yeni general-qubernatorluğun tərkibinə daxil olan üçüncü bölgə əvvəllər Türkistan general-qubernatoruna tabe olan Semireçye vilayəti idi. Çöl ərazisinin general-qubernatoru eyni vaxtda Omsk Hərbi Dairəsinin komandiri və Sibir kazak ordusunun atamanı idi.

1899-cu ildə Semireçye vilayəti Türküstan general qubernatorluğuna qaytarıldı.

Qubernatorluq 1917-ci il Fevral inqilabından sonra faktiki olaraq dağıdılmışdır.

İnzibati bölgüsü
----------------

Bozqır general-qubernatorluğu Akmola, Semey, Sibir Qırğızıstanı və Yeddisu olmaqla, 4 vilayətə bölünürdü. 1889-cu ildə Yeddisu vilayəti Türküstan general-qubernatorluğuna tabe edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *И. П. Шихатов.* Губернаторская галерея: генерал-губернаторы Западной Сибири и Степного края, 1819—1917. səh. 22.
2. ↑  *ОЛМА Медиа Групп.* Большая Школьная Энциклопедия «Руссика». История России. 18–19 вв.
3. ↑  *Chisholm, Hugh.* Steppes, General-Governorship of. Cambridge University Press. səh. 890.

Həmçinin bax
------------

* Rusiya Türkistanı
**Konyunktura** (*lat.* conjunctura, *lat.* conjungo «bağlayıram, bağlanıram») — mövcud vəziyyət, hər hansı bir sahədə vəziyyət və ya ictimai həyatın vəziyyəti.

Konyunktura termini universaldır və bir çox sahələrdə istifadə olunur, daha çox iqtisadiyyat, maliyyə, siyasət, sosiologiya, fəlsəfə, psixologiyalar, mədəniyyətşünaslıq.

1. **Siyasi konyuktura** nəyəsə, mühitə, vəziyyətə təsir edən şərtlər toplusudur.
2. **İqtisadi şərait** - əmtəə təsərrüfatının iqtisadi vəziyyətini müəyyən edən şərtlər toplusu.

İqtisadi şərait
---------------

İqtisadi vəziyyət məhsul satışı şəraitində özünü göstərən makroiqtisadi təkrar istehsal prosesinin (onun inkişaf səviyyəsi, tempi və nisbətləri ilə müəyyən edilən) vəziyyətidir.

Tədqiqat obyektlərinə görə ümumi iqtisadi şərait və əmtəə şəraiti (əmtəə bazarı şəraiti) fərqləndirilir.

Bazar formalaşdıran amillər iqtisadi vəziyyətin tərkib hissələrinə, yəni təkrar istehsal prosesinin elementlərinə təsir edən amillərdir. Təkrar istehsal prosesi dörd mərhələdən keçir: istehsal (əmtəə və xidmətlər), bölüşdürmə (gəlir istehsal prosesinin iştirakçıları - istehsal amillərinin sahibləri arasında), mübadilə və ya satış (aralıq və son məhsullar) və istehlak (son məhsullar). ). İstehsal mərhələsi üçün əmək, kapital, torpaq, eləcə də elmi-texniki tərəqqi kimi amillər mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bölüşdürmə mərhələsində əməyin və kapitalın əlavə dəyəri, eləcə də gəlirlərin yenidən bölüşdürülməsi: xərclər və yığımlar (vergilər, kreditlər, sığorta haqları) əhəmiyyət kəsb edir. Mübadilə pul sistemindən, eləcə də tədarükdən, qiymətlərdən, mal və xidmətlərin keyfiyyətindən asılıdır. İstehlak əhali və adambaşına düşən gəlir kimi amillərlə müəyyən edilir və şəxsi, dövlət, əsas kapitala investisiya və xalis ixraca bölünür.

Siyasi vəziyyət
---------------

Siyasətdə vəziyyət mövcud siyasi rejimə uyğunlaşmadır. İstənilən dövlət sosial həyatın tədqiqatçılarına bu və ya digər şəkildə təsir göstərir, çünki o, ilk növbədə öz mənafeyini qoruyur və əgər onun maraqlarının alimin bu və ya digər elmi mövqeyi ilə təhdid edildiyinə inanırsa, onu sadəcə olaraq qadağan edə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑   Клинов В. Г. Экономическая конъюнктура. Факторы и механизмы формирования. М.: Экономика, 2005. С. 19.
2. ↑  Гобозов И. А. История и мораль. Arxivləşdirilib 2015-02-23 at the Wayback Machine // Философия и общество. — № 1. — 2010. — С. 5-20
**Sevastopol uğrunda döyüş** (rusca: *"Битва за Севастополь"*; Rom: *Bitva za Sevastopol*; ukraynca: *Незламна"*; Rom: *Nezlamna*) İkinci Dünya müharibəsində nasistlərin Sovet İttifaqına hücumuna qarşı Qırmızı Orduya qoşulan sovet qadın snayperçi olan Lyudmila Pavliçenkonun həyat hekayəsindən bəhs edən Rusiya və Ukraynanın müştərək istehsalı olan filmdir. Filmdə 2015-ci ilin aprelin 2-də buraxılmışdır. Bu filmin ssenari müəlliflərindən biri olan Leonid Korin Baxmuta edilmiş hücum zamanı qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Korin 2023-cü ilin yanvar ayında xüsusi olaraq təşkil edilmiş olan bir əməliyyat üçün könüllü olmuşdur. Müəllif Orkestrin kəşfiyyat dəstəsində PKM-nin atıcı köməkçisi kimi xidmət etmişdir.

O, 29 mart 2023-cü ildə Baxmut anqarlarına edilmiş olan hücum zamanı öldürülmüşdür. Hücum qrupu düşməni işğal olunmuş xətlərdən çıxarsa da, rəqibin güclü artilleriya atəşinə məruz qalmışdır. Korin artilleriya atəşi zamanı atılan mərmilərdən birinin qəlpələrindən ağır formada yaralanmışdır.

Korin Vaqner Şirkətinin daxili mükafatlarını almışdır: bunlara Qızıl Xaç, Şücaət medalı, döyüşlərdəki nailiyyətlərinə görə almış olduğu Qan və Şücaət medalı daxildir. O, ölümündən sonra "İgidliyə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  [King, Gilbert (February 21, 2013). "Eleanor Roosevelt and the Soviet Sniper". Smithsonian. Retrieved 14 December 2016.]
2. ↑  'Battle for Sevastopol' sold into Asia
3. ↑  *Barbara.* "Leonid Korin, the screenwriter of the movie "Battles for Sevastopol", died in the battles for Artemovsk 14:14 - Social Bites". socialbites.ca (ingilis). İstifadə tarixi: 2023-05-05.
**Təbii təsərrüfat** — insanların mübadilə, bazara müraciət etmədən yalnız öz ehtiyaclarını ödəmək üçün məhsul istehsal etdikləri iqtisadiyyat. Lazım olan hər şey biznes bölməsində istehsal olunur. Təsərrüfatçılıq əmtəə istehsalının əksidir.

Konqo Demokratik Respublikasında paxlalı bitkilərin becərilməsi (Şimali Kivu əyaləti)
Təbii iqtisadiyyatın əsas xüsusiyyətləri onun regionlararası əmək bölgüsündə iştirakının əhəmiyyətsizliyi, istehsal vasitələri və işçi qüvvəsi ilə özünü təmin etməklə, xarici aləmdən iqtisadi təcrid olunmağa (avtarkiya) qədər, hamını qane etməyə demək olar ki, hamısı imkan verir) ehtiyacları öz resursları hesabına In hunting and gathering societies, resources are often, if not typically underused..

Cəmiyyətin məhsuldar qüvvələrinin inkişafı və regionlararası əmək bölgüsünün dərinləşməsi obyektiv olaraq maddi təsərrüfat təsərrüfatının əmtəə təsərrüfatı ilə əvəzlənməsi üçün şərait hazırlayır, burada istehsalçıların konkret bir məhsul istehsalı üzrə ixtisaslaşması getdikcə daha geniş əraziləri əhatə edir.

Quldar cəmiyyətində və feodalizmdə mübadilə və əmtəə-pul münasibətlərinin inkişafına rəğmən, təsərrüfatçılıq üstünlük təşkil edirdi. Feodal cəmiyyətində təsərrüfat təsərrüfatlarının hökmranlığı feodal parçalanmasını saxlamaq üçün ilkin şərtlərdən biri kimi çıxış edir .

Yer kürəsinin iqtisadi cəhətdən geridə qalmış ərazilərində (Asiya, Afrika, Latın Amerikası), avropalılar tərəfindən müstəmləkəçilikdən əvvəl qəbilə və ya feodal münasibətlərinin hökm sürdüyü yerlərdə natəmiz təsərrüfat bu günə qədər yaşamışdır. Müstəmləkə asılılığından qurtulan ölkələrdə XX əsrin ortalarında əhalinin 50-60%-i yaşayış və ya yarımnasosial təsərrüfatla məşğul olurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  'Subsistence agriculture' in: Alan Barnard and Jonathan Spencer, eds. (1996) Encyclopedia of Social and Cultural Anthropology, London and New York: Routledge, p.624.
2. ↑  "What is subsistence economy? definition and meaning". BusinessDictionary.com. 1 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 April 2018.
3. ↑  "Subsistence Economy". 2008-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-01. Chief Seattle to President Pierce regarding sale of land
4. ↑  Marshall Sahlins (1972) Stone Age Economics, Chicago and New York: Aldine-Atherton, passim e.g. pp.17,34,42,50.
5. ↑  *Amanda D. Boyd, Cynthia G. Jardine,Christopher M. Furgal.* "A Social and Cultural Capital Approach to Understanding Traditional Activities on the Land in Two Northern Dene Communities" (PDF). The Canadian Journal of Native Studies. XXX (2). 2010: 267–287. 2023-12-18 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-01-13.
6. ↑  *Ready, Elspeth.* "Sharing-based social capital associated with harvest production and wealth in the Canadian Arctic". PLOS ONE (ingilis). 13 (3). 2018-12-03: e0193759. Bibcode:2018PLoSO..1393759R. doi:10.1371/journal.pone.0193759. ISSN 1932-6203. PMC 5846769. PMID 29529040.
İstiqlaliyyət küçəsində yerləşən Çiçək passajı.
Restoranlar şəbəkəsi.
Şüşəli gümbəz
**Çiçək passajı** (*türk.* Çiçek Pasajı) — İstanbulun Beyoğlu rayonunda yerləşən tarixi passaj. Passaj İstanbulun İstiqlaliyyət küçəsini Səhnə küçəsi ilə birləşdirir.

Tarixi
------

1876-cı ildə açılmış olan Çiçək passajı tarixi kafelər, şərab barları və restoranlarla örtülü bir qalereyadır. Binanın İstiqlaliyyət küçəsinə baxan girişinin ən üst hissəsində yer alan saatdakı rəqəmlar rum rəqəmlarından ibarətdir. Saat bu gündə oluduğu kimi işləyir.

Əvvəllər Çiçək passajının yerində Naum qardaşlarına aid teatr binası yerləşirdi. Teatr 1870-ci yanğınından böyük zərər görmüşdür. Teatrı tez-tez Osmanlı sultanları Əbdüləziz və II Əbdülhəmid ziyarət edirdi. Hətta burada Cüzeppe Verdinin Trubadur operası Parisdən öncə nümayiş etdirilmişdir.

Yanğından sonra teatr binası yunan bankiri Xristaki Zoqrafos tərəfindən satın alınır. Teatrın yerində Klreantis Zannosanın layihəsi əsasında bu gün ki, Çiçək passajının binası inşa edilir. İlk əvvəllər passaj *Cité de Péra* və ya *Xristaki Pasajı* olaraq adlanırdı. *Yorgonun Meyxanəsi* Çiçək passajında açılan ilk şərab barı olmuşdur. 1908-ci ildə Osmanlı İmperiyasının böyük vəziri Küçük Mehmet Səit Paşa passajı satın almışdır. Bundan sonra *Səit Paşa Passajı* adlandırılır

1917-ci ildə Böyük Rus İnqilabından sonra bir çox kasıblamış baronessalar da daxil olmaqla rus zadəgan qadınları pasajda çiçək satırdılar. 1940-ci illərdə passajda çoxlu sayda çiçək mağazası vardı. Passajda özünün bu günkü adını burdan almışdır.

1988-ci ildə binanın bərpasından sonra Çiçək passajı bar və restoranların qalereyası kimi açılmışdır.

Passajda ən son bərpa işləri 2005-ci ilin dekabrında aparılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Emre Aracı: "*Naum Tiyatrosu - 19.Yüzyıl İstanbul’unun İtalyan Operası*". Yapı Kredi Yayınları, Istanbul, 2010. Arxivləşdirilib 2014-02-01 at the Wayback Machine ISBN 978-975-08-1801-1
2. ↑  Vatan: "Paris’in Garnier’si neyse, İstanbul için de Naum Tiyatrosu oydu" by Buket Aşçı, 16 December 2010.[*ölü keçid*]
3. ↑  "Oynakbeyi.com: Naum Tiyatrosu". 2014-02-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-23.
4. ↑  "Çiçek Pasajı: History". 2012-08-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-23.

Mənbə
-----

* Çiçək passajının rəsmi saytı
**Dövlət-inhisarçı kapitalizm** — nasist Almaniyası (Üçüncü Reyxin İqtisadiyyatı) və bəzi digər ölkələr üçün xarakterik olan iqtisadi sistem ilk dəfə marksist təlimlərdə təsvir edilmişdir. Hərfi şərhə görə, bu, "kapitalist inhisarlarının qüdrətinin dövlətin gücü ilə birləşməsi ilə xarakterizə olunan inhisar kapitalizminin bir formasıdır".

Belə kapitalizmin yaranması mexanizmi bazarın inhisarlaşdırılması və inhisarların hökumətlə birləşməsidir. Erkən marksistlər belə birləşmənin gec-tez sosializm sisteminin yaradılmasına gətirib çıxaracağına inanırdılar, lakin artıq Lenin dövründə bunun tamamilə doğru olmadığı bəlli oldu və müasir iqtisadi nəzəriyyə bu cür institusional dinamikanı ümumiyyətlə inkar edir.

Termin yaranma və istifadə tarixi
---------------------------------

K. Marks və F. Engelsin ölümündən sonra onların əsərlərində qeyd etdikləri kapitalizmin bir çox xüsusiyyətləri keçmişdə qaldı. XX əsrin əvvəllərində real kapitalizm, onun istehsal münasibətləri və kapitalist dövlətlərinin siyasi təcrübələri artıq XIX əsrin ortalarında olduğu kimi deyildi. Marksizmin baniləri "istehsal və rabitə vasitələrinin səhmdar cəmiyyətləri tərəfindən idarə oluna bilməyəcəyi, onların burjua hökuməti tərəfindən milliləşdirilməsinin iqtisadi cəhətdən qaçılmaz olacağı bir dövrün gələcəyini qabaqcadan görsələr də" (Marks). yazırdı ki, "müəyyən sahələrdə inhisarın yaranmasına gətirib çıxarır və buna görə də dövlətin müdaxiləsini tələb edir"; Engels – "dövlət kapitalist cəmiyyətinin rəsmi nümayəndəsi kimi, dövlətin idarəçiliyini öz üzərinə götürməyə məcburdur". müəyyən istehsal və rabitə vasitələri"), uzun müddət kapitalizmin inkişafı marksist tədqiqatlarda əldə edilən nəzəri ümumiləşdirmə səviyyəsindən irəlidə idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dövlət-inhisarçı kapitalizm // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  Маркс К. Энгельс Ф. — Соч. 2 изд. т. 25, ч. 1, с. 481–82
3. ↑  Энгельс Ф. Анти-Дюринг. — Маркс К. Энгельс Ф. — Соч. 2 изд. т. 20, с. 289

Ədəbiyyat
---------

* Политическая экономия современного монополистического капитализма. — в 2-х томах. — Гл. ред. Н. Н. Иноземцев. — М.: 1970.
* Политическая экономия государственно-монополистического капитализма. — Гл. ред. С. М. Меньшиков. — М.: 1971
* *Варга, Е. С.* Основные вопросы экономики и политики империализма (после второй мировой войны). — 2-е изд. М.: 1957
* *Певзнер, Я. А.* Государственно-монополистический капитализм и теория трудовой стоимости (1978).
* Dövlət-inhisarçı kapitalizm // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Arktik və Antarktik landşaftın torpaqları** — Avrasiya materikində Şpitsbergen, Frans-İosif Torpağı, Yeni Torpaq, Novosibirsk adalarında, Taymır yarımadasında, Şimali Amerikada Qrenlandiyanın şimal sahillərində, Şimali Amerikanın şimal arxipelaq adalarında, Antarktida materikinin vahələrində rast gəlinən torpaq tipi.

İqlimi
------

İqlim şəraiti çox soyuq olub, orta illik temperatur −10°C-dən −14°C-i arasında dəyişir. Yayda orta sutkalıq temperatur +5°C-ni aşmır. Şaxtasız günlər 12–14 gündən çox davam etmir. Arktik zonanın qərb hissəsinin şərqinə nisbətən qışı yumşaqdır. Yağıntıların illik miqdarı Arktikada 130–200 mm arası dəyişir. Antraktidanın vahələrində də az yağıntı düşür. Məsələn, Benqerada ildə 62 mm qar şəklində yağıntı yayda düşür. Antraktida sahil hissələrindəki vahələrində yağıntının miqdarı 300 mm-ə qədər artır. Nisbi rütubətliyin yüksək olması xarakterikdir (90%). Torpaq-qrunt ilin çox vaxtı donmuş vəziyyətdə olur, yalnız 2–2,5 ay ərzində (Arktikada) 30–80 sm hissə donuşluqdan azad olur.

Morfoloji tərkibi
-----------------

Torpaq profilinin qalınlığı orta hesabla 40 sm təşkil edir. Bu torpaqlarda profil boyu differensasiya zəif gedir. Arktika səhra torpaqlarının profilində A0 qatı formalaşmır. Aca-Bca-C genetik qatlarə seçilir. Aca-karbonatlı humus qatı olub, qalınlığı 12–15 sm təşkil edir. Bozumtul-qəhvəyi rəngə çalır və yüngül mexaniki tərkibə malikdir. Bca-illüvial-karbonatlı qatdır. Açıq qəhvəyi rəngdədir. Qum, çınqıl və daşlar profil boyu çoxalır və bunlar karbonatlıdırlar. Arktik səhra torpaqlarında lil fraksiyası 6%-dən çox deyildir. Toz fraksiyası isə 10% təşkil edir. Bu torpaqlarda humusun miqdarı 3–5%-dən çox deyildir. Nəmlik az olduğuna görə qleyləşmə getməmişdir. Profildə asn həll duzlardan sulfatlar, natrium xlorid üstünlüyə malikdir. Torpaqda duzların miqdarı 1%-dir. Üzvi madələrin tərkibi fulvoturşaların üstünlüyü ilə seçilir. Bu nisbət Ch:Cf=0,4–0,5. torpağın uducu kompleksi əsaslarla doymuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  İ. Ə. Quliyev. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası. Bakı: 2014, 235 s.
2. ↑  M. E. Salayev, H. Ə. Əliyev. Azərbaycan torpaqlarının diaqnostikası və təsnifatı (rus dili). 1991, 240 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Torpaq tiplərinin coğrafi icmalı
**Vladimir Vasilyeviç Timoşenko** — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.

Həyatı
------

1942-ci il noyabrın 25-də Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. Moskvada Hərbi-Siyasi Akademiyanın hava hücumundan müdafiə fakültəsini bitirmişdir. Ehtiyatda olan general-mayordur. 2 övladı var.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

Bitərəfdir. Birinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. 2000-ci il noyabrın 5-də 27 saylı Nəsimi ikinci seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.

2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Vladimir Vasilyeviç Timoşenko "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib

İstinadlar
----------

1. ↑  İkinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları haqqında seçildikləri tarixə olan qısa MƏLUMATLAR. **meclis.gov.az** Arxivləşdirilib 2017-08-09 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  *"Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının təşkil edilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 26 noyabr 1991-ci il tarixli, 276-XP nömrəli **Qərarı**. **e-qanun.az** Arxivləşdirilib 2022-04-01 at the Wayback Machine  (az.)
**Starik-Kamen** — Rusiya Federasiyasının Sverdlovsk vilayəti, Orta Uralın, Vesyolıe Qorı silsiləsinin ən yüksək zirvələrindən biridir. Dağın hündürlüyü 755 m-dir. Qornouralski rayonundakı ən yüksək dağdır və Nijnı Taqil yaxınlığındakı ən yüksək dağ zirvəsidir. Geomorfoloji, geoloji və botanika təbiət abidəsidir. İstirahət, turizm və alpinizm üçün məşhur yerdir. Zirvə həmdə dini xarakter daşıyır. Sovet dövründə dinə qarşı mübarizə dövründə dağlarda dua etmək qadağan oluinur. Lakin bu günə qədər tək-tük dindarlar oraya qalxır. Ağ mərmərdən hazırlanmış, kənarları naxışlı olan Ata Pavelin qəbri, Starik-Kamen dağında yerləşirdi. 1962-ci ilə qədər qorunub bu qəbrüstü abidə qorunub saxlanılmışdı. Hazırda bu qəbrin üzərinə yeni bir taxta xaç quraşdırılıb. Karpuşixa kəndindən bura bir yol gəlir. Meşə yolu Poludennaya Şaytanka çayı boyuncadır. Nijni Tagil, Nevyansk və Yekaterinburqdan dağlara gələn onlarla insan məzarın başında toplanır.

Coğrafiyası
-----------

Starik-Kamen dağı "Nijni Tagil şəhər dairəsi" bələdiyyəsində və Karpuşixa kəndindən 11 kilometr qərbdə, Vesyolıe Qorı silsiləsinin mərkəzi hissəsinin zirvəsi olan Kirovqrad şəhər dairəsinin bələdiyyəsindədir. Dağın hündürlüyü 755.4 metr, ərazisi 16 km²-dir.

Təsviri
-------

Dağ qayalı bir zirvə və kiçik bir qayalıq ərazi istisna olmaqla tamamilə meşə ilə örtülmüşdür. Qabbro-diorit qayalarından ibarətdir və 300 metrə qədər uzanan qayalı bir silsilədir. Şərq tərəfində 50 metrlik bir uçurum var, qərb tərəfində bir yığın daş mövcuddur.

Yuxarıdan bir çox kilometr boyunca ətraf meşə sahələrinə, Bilimbay, Proseçnaya, Skalistaya, Ryabinovaya, Dva Brata dağları arasındakı geniş meşəli vadilərə bir mənzərə açılır. Açıq havada Nijni Tagil, Nevyansk, Verxnı Tagil şəhərləri, Çernoistoçinsk, Visim və Lyovixa kəndləri buradan aydın görünür. Şaytanka dağ çayı yaxınlığından axır. Dağın zirvəsində bir yolsuzluq avtomobili vasitəsi ilə keçilə bilən bir cığır vardır. Yuxarıda bir köçür çuxuru olan bir boşluq, bir çoxlu sayda odun vardır. Starik-Kamen dağının zirvəsi Avropa və Asiyanın şərti sərhədində yerləşir. Priqorodnoye və Kirovqradski rayonlarının sərhədi zirvədən keçir. Çernoistoçinsk kəndindən Starik-Kamen dağına bir torpaq yol gedir. Sonra köhnə meşə sahələrinə uzanır.

Təbiət abidəsi
--------------

1983-cü ildən bəri, Nijne-Tagil meşə təsərrüfatı ərazisindəki 1657 hektar ərazisi əhatə edən *Starik-Kamen dağı* yasaqlığı qurulur. Sverdlovsk vilayətinin xüsusi qorunan bir ərazisi, dövlət landşaft yasaqlığıdır.

Mənbə
-----

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Рундквист Н. Задорина О. Свердловская область. От А до Я: Иллюстрированная краеведческая энциклопедия. — Екатеринбург: Квист, 2009. — С. 456. — ISBN 978-5-85383-392-0.
2. ↑  Потапова Н.А. Назырова Р.И. Забелина Н.М. Исаева-Петрова Л.С. Коротков В.Н. Очагов Д.М. Сводный список особо охраняемых природных территорий Российской Федерации (справочник). Часть II Arxivləşdirilib 2021-11-18 at the Wayback Machine//ООПТ России, ФГБУ "ААНИИ"
**Tofiq Fikrət** (*türk.* Mehmet Tevfik Fikret; 26 dekabr 1867, Konstantinopol – 19 avqust 1915, Konstantinopol — Osmanlı dövründə yaşamış büyük türk şairi, pedaqoqu və jurnalisti, türk ədəbiyyatında "Sərvəti-fünun" və ya "Ədəbiyyati-cədidə" adlanan cərəyanın banisi.

Həyatı
------

1888-ci ildə Qalatasaray liseyini bitirmiş, bir müddət xarici işlər nazirliyində işləmiş, 1894–1915-ci illərdə Türk dili və ədəbiyyatından dərs demişdir. İlk şeirlərini və ədəbiyyatın ictimai roluna dair məqalələrini redaktoru olduğu "Sərvəti-fünun" jurnalında dərc etdirmişdir. O, Türk şeirinə məzmum və formaca yenilik gətirmişdir. "Sənət həyat üçündür" prinsipini həm əməldə, həm də nəzəriyyədə tətbiq edən ilk Türk şairidir. İnqilabi ruhlu şeirlərində zülm, fanatizm və istibdadı qətiyyətlə qamçılamış, humanizm və azadlıq ideyalarını, xalqlar dostluğunu tərənnüm etmişdir. Qadağan edilməsinə baxmayaraq, əsərləri gənclər və hərbçilər arasında əldən-ələ keçərək əzbərlənmiş və yayılmışdır. Hakim dairələr tərəfindən ömrünün sonunadək təqib olunsa da, inqilabi ideyalara və xalqa sadiq qalmışdır. Əsərlərində ərəb-fars kəlmələrinin, tərkiblərinin sıx-sıx işlədilməsi Tofiq Fikrətin dilini xeyli qəlizləşdirirdi. Buna baxmayaraq onun əsərləri Azərbaycanda böyük rəğbət qazanmışdır. Azərbaycan şairlərindən M. Hadi, H. Cavid, A. Səhhət və b. Yaradıcılığına təsir göstərmişdir. Onun yaradıcılığı Azərbaycan alimləri tərəfindən də öyrənilmiş və "Seçilmiş əsərləri" Azərbaycan dilində nəşr olunmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

"Rübabi-şikəstə" (1900), Tarixi-qədim" (1905), "Xaluqun dəftəri" (1911), "Rübabın cavabı" (1911), "Doxsan beşə doğru" (1912), "Həmşirəm üçün" və başqalan Totiq Fikrətin və ümumi Türk-Oğuz ədəbiyyatmm şah əsərlənndəndir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Tevfik Fikret // SNAC (ing.). 2010.
2. 1 2  Tevfik Fikret // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  *Anar.* Min beş yüz ilin oğuz şeri. Antologiya, I kitab (az.). Bakı: "Azərbaycan". 1999. Archived from the original on 2022-07-18. İstifadə tarixi: 2017-07-08.

Mənbə
-----

* *"Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və tеrminlərin şərhi"*. Tərtib еdəni: A.M. Babayеv, Bakı, "Maarif", 1993, səh. 217
* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı,2008. səh.283.

Xarici keçidlər
---------------

1. Tevfik Fikret Arxivləşdirilib 2007-10-14 at the Wayback Machine
2. T.C. Kültür Bakanlığı – Tevfik Fikret Arxivləşdirilib 2005-02-14 at the Wayback Machine
3. Şiirlerinden Seçmeler Arxivləşdirilib 2008-01-13 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Brockhaus · Prabook · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 13321270g · GND: 119168030 · ISNI: 0000000083848429 · LCCN: n84037234 · NKC: jn20020326011 · NTA: 07171636X · NUKAT: n2017177280 · SUDOC: 035470291 · VIAF: 56754453 · WorldCat VIAF: 56754453 |

 |
**Qaz boşalması** — qazlardan elektrik cərəyanı keçdikdə baş verən proseslər toplusu. Tipik olaraq, nəzərəçarpacaq cərəyanın axını yalnız qazın kifayət qədər ionlaşmasından və plazmanın formalaşmasından sonra mümkün olur.

Alovsuz qaz boşalması
---------------------

Alovsuz qaz boşalması qaz boşalmasının bir növüdür.

Neon lampalarda alovsuz qaz boşalması istifadə olunur
Alçaq təzyiqlərdə (10−2−10−3 mm c.süt.) baş verir. Elektrodlar arasındakı gərginlik bir neçə yüz volt olmalıdır. Alovsuz qaz boşalması neon işıqlarda, reklm lampalarında, qaz lazerlərində və eyni zamanda ündüz işığı lampalarında istifadə olunur. Qazın rəngindən asılı olaraq, alovsuz boşalmanın da rəngi müxtəlif cür olur.

Məsələn, müxtəlif qazların qarışığı olan hava-moruğu, arqon-göyümtül yaşıl, firuzəyi rəngə çalan işıq verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Юрий Петрович Райзер. Физика газового разряда. Изд. 3-ое, доп. и перераб. — Долгопрудный: Издательский дом: "Интеллект", 2009.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 4139645-5 · Microsoft: 30254895 |
**Sergey Kirovun heykəli** — 1939-cu ildə Sergey Kirovun şərəfinə inşa edilib. 20 Yanvar hadisəsindən sonra 5 yanvar 1991-ci ildə sökülüb.

Tarixi
------

Heykəl 1939-cu ildə, məşhur memar Pinxos Sabsay və Lev İlin tərəfindən hazırlanmışdır. 1990-cı ildə 20 Yanvar hadisəsi baş verdikdən sonra, əhali Şəhidlər Xiyabanı ilə eyni ərazini bölüşən heykəli istəmirdilər. Ona görə də Azərbaycan rəhbərliyi, Kommunist Partiyasının 1-ci katibi Ayaz Mütəllibov və hakim sovet elitası heykəlin götürülməsi ilə bağlı qərar verirlər. Ancaq Moskvanı qəzəbləndirməmək üçün hansısa bir ciddi səbəb göstərmək lazım idi. Bunun üçün heykəlin yerləşdiyi relyefdən istifadə etmək qərara alınır. Rəsmi açıqlama yayılır və orada elan olunur ki, Bayıl yamacında başlanan sürüşmə heykəlin yıxılması üçün ciddi təhlükə yaradıb. Fəsadları aradan qaldırmaq üçün heykəlin sökülməsi vacibdir. Bundan sonra xüsusi texnika ilə heykəl sökülür, hissələrə bölünərək maşınlara yüklənir və Dağüstü Parkdan bidəfəlik aparılır. Onun hara aparıldığı indiyə qədər məlum deyil.

Filmoqrafiya
------------

Kirovun heykəlinin sökülməsi ilə bağlı rejissor Nizami Abbas sənədli film çəkib. Həmin filmdə 1937-ci ildə heykəlin fundamentinin qoyulması prosesi əks edilib. Mircəfər Bağırovun iştirakı ilə aparılan bu prosesdə postamentin altına dairəvi qutu qoyulur. Həmin yerin üzərinə "Kirovun heykəlinin sənədləri" yazılıb. Bunun üzərində isə heykəl ucaldılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Dağüstü Park"ın simvolunun yıxılması". Sputnik.az (az.). 2022-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 dekabr 2022.
2. ↑  "Bakını "salamlayan" Kirovun heykəli 29 il əvvəl necə götürülüb?". pia.az (az.). 1 dekabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 dekabr 2022.
**İsmayıl Abdul-Qədirov** (tam adı: *İsmayıl Qafar oğlu Abdul- Qədirov*; 15 fevral 1936, İsmayıllı rayonu – 16 avqust 2021, Bakı) — Azərbaycan idmançısı, sərbəst və yunan-Roma güləşi üzrə ümumittifaq dərəcəli hakim (1966). Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi, Bədən tərbiyəsi və idman əlaçısı, Fəxri bədən tərbiyəsi və idman işçisı, Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi

Həyatı
------

İsmayıl Abdulqədirov 1936-cı il fevral ayının 15-də Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitunu bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

İsmayıl Abdulqədirov idmanla məşğul olmağa 14 yaşında başlayıb. 1950-ci ildə «Dinamo» idman cəmiyyətində yunan-Roma güləşi ilə məşğul olub. Bir neçə ildən sonra özünü məşqçilik sahəsində sınayan Abdul-Qədirov 1965-1968-ci illərdə məktəblilərdən ibarət yığma komandanın məşqçisi olub. Onun yetirmələri 1967-ci ildə SSRİ məktəblilərinin 10-cü yubiley Sparakiadasında 3-cü yerə layiq görülüb. 1950-cu ildə Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi və İdman İnstitutunu bitirdikdən sonra institutun «Güləş və onun metodikası» kafedrasında işləməyə başlayıb.

1961-ci ildə «Bədən tərbiyəsi və idman əlaçısı» adına layiq görülən mütəxəssis həmin il güləş üzrə respublika, 5 il sonra isə Ümumittifaq dərəcəli hakimliyə yüksəlib. 1980-1990-cı illərdə İsmayıl müəllimin elmi-pedaqoji fəaliyyəti özünü daha qabarıq büruzə verib. İ.Abdul-Qədirov məşqçilik fəaliyyəti dövründə 25-dən artıq idman ustası, 50-dən çox idman ustalığına namizəd hazırlayıb.

1980-ci ildən başlayaraq, çalışdığı kafedraya rəhbərlik edən A.Abdul-Qədirov 10 il bu vəzifəni daşıdıqdan sonra, uzun müddət institutun qiyabi fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb.

1991-ci ildə, elmi-pedaqoji fəaliyyəti nəzərə alınaraq, ona dosent elmi dərəcəsi verliib. Bədən tərbiyəsinin nəzəriyyəsi və metodikası kafedrasının professoru olub. İsmayıl müəllimin qələmindən neçə-neçə elmi məqalə çıxıb, 30 dərslik və tədris vəsaitinin müəllifi idi.

A.Abdul-Qədirovun Azərbaycan idmanı, idmançı kadrların yetişdirilməsi sahəsindəki uzunmüddətli və məhsuldar əməyi dəfələrlə Ümumittifaq və respublika idman komitələri tərəfindən diplom və fəxri fərmanlarla qeyd olunub. 1990-2002-ci illərdə Milli Olimpiya Komitəsi İcrayyə Komitəsinin üzvü olan görkəmli idman xadimi, 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə «Tərəqqi» medalı, 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi adına lqyiq görülüb. 2010-cu ildə «Şöhrət» ordeni ilə təltif edilib.

Ölümü
-----

Tanınmış idman mütəxəssisi İsmayıl Abdul-Qədirov 16 avqust 2021-ci ildə 85 yaşında vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 25. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Abdul-Qədirov İsmayıl Qafar oğlu
* Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
**Vrangel adası** (*ing.* Wrangell Island) — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada.

Coğrafiya
---------

Adanın uzunluğu 45 km, eni isə 8–23 km arasında dəyişir, sahəsi 544 km²-dir. Bu da onu ABŞ-də 29-cu ən böyük ada edir. Materiklə məsafəsi Bleyk boğazının ən dar hissəsində təxminən 300 metr, Etolin adasına olan məsafə isə Zimoviya boğazının ən dar hissəsində təxminən 700 metrdir. Adanın yaxınlığında Stikin çayının mənsəbi yerləşir.

Tarix
-----

Ada 1793-cü ildə Vankuver ekspedisiyası zamanı araşdırmaçı Ceyms Constoun tərəfindən kəşf edilmişdir. Constoun açıq ərazinin ada olduğunu sübut etmədən yalnız şərq sahil xəttinin xəritəsini çəkir.

1834-cü ildə Dionisiya qalasını tikən ruslar adaya admiral və səyyah Ferdinand Vrangelin şərəfinə adaya indiki adı verirlər. 1867-ci ildə ada Rusiya İmperiyasından ABŞ-yə keçir və 1877-ci ilə qədər Amerika ordusu onun ərazisində yerləşdirilir, daha sonra ada ovçular, araşdırmaçılar və mədənçilər üçün daşıma bazası kimi xidmət edir.

Yaşayış məntəqələri
-------------------

Ən böyük yaşayış məntəqələri: Vrangel (2308 nəfər) və Toms-Pleys (22 nəfər). Vrangel şəhərində eyni adlı hava limanı yerləşir.

İqtisadiyyat
------------

Adada balıqçılıq və mədənçilik yaxşı inkişaf etmişdir. 1990-cı illərə qədər adada meşəkəsmə müəssisəsi işləmişdir. Əl dəyməmiş meşələr, çoxsaylı göllər, çaylar, mağaralar, çoxlu vəhşi heyvanlar - xüsusən də çoxlu qonur ayı, baribal, qartal, sığın, tirəndaz, adaya çoxlu turist cəlb edir.

Ədəbiyyat
---------

* Corc və Con Vankuverlər, *«A voyage of discovery to the North Pacific ocean, and round the world»*, 1801

Mənbə
-----

* "Остров Врангеля". 2010-09-18 tarixində arxivləşdirilib.
* Остров Врангеля
* Wrangell Island and Alaska Summers
* График приливов и отливов

İstinadlar
----------

1. ↑  Things to Do in the Wrangell Area Arxivləşdirilib 2019-01-09 at the Wayback Machine на сайте *wrangell.com*
**Faiq Hüsiyev** (tam adı: *Hüsiyev Faiq Nuruş oğlu*; d.7 noyabr 1970, Sumqayıt, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2008).Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin sədr müavini (2009-2015); Teleradio Akademiyasının rektoru (2015-2021); AZTV Analitik qrupun rəhbəri (2021 h/h).

Həyatı
------

Faiq Hüsiyev 7 noyabr 1970-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. Sumqayıt şəhər 30 saylı orta məktəbi bitirib. 1988-1990-cı illərdə hərbi xidmətdə olub. 1991-1997-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində ali təhsil alıb.

1993-1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziyasında müxbir işləyib. 1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Televiziyasının "Yurd" mübadilə proqramları Baş redaksiyasına redaktor vəzifəsinə təyin olunub. 1997-1998-ci illərdə Televiziyanın "Ədəbiyyat və publisistika" redaksiyasında redaktor vəzifəsində, 1998-2005-ci illərdə "Beynəlxalq proqramlar" redaksiyasında böyük redaktor vəzifəsində çalışıb.

2006-cı ildə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin "Müəllif proqramları" departamentinin rəisi vəzifəsində işləyib. 2007-2009-cu illərdə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin "Tv. İnformasiya proqramları" studiyasının direktoru olub.

2008-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti" fəxri adı ilə təltif edilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 avqust 2009-cu il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib.

2015-2021-ci illər ərzində Televiziya və Radio Akademiyasının Rektoru olmuşdur. Hal hazırda Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin Analitik qrupun rəhbəridir.

Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. Rus və alman dillərində sərbəst, ingilis dilində orta danışır. 300-ə yaxın televiziya verilişinin, 10-a yaxın sənədli filmin müəllifidir.

Ailəlidir. Bir qızı və iki oğlu var.

Fotolar
-------

* Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev ilə müsahibəRusiya prezidenti Dmitri Medvedev ilə müsahibə
* Rusiya prezidenti  Dmitri Medvedev ilə müsahibədən sonraRusiya prezidenti Dmitri Medvedev ilə müsahibədən sonra
* Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevlə müsahibəQazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevlə müsahibə
* Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevlə müsahibədən sonraQazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayevlə müsahibədən sonra
* Serbiya Prezidenti Tomislav Nikoliçlə müsahibəSerbiya Prezidenti Tomislav Nikoliçlə müsahibə
* Şimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti Mustafa Akıncı ilə müsahibəŞimali Kipr Türk Respublikasının Prezidenti Mustafa Akıncı ilə müsahibə

İstinadlar
----------

1. ↑  F.N. Hüsiyevin "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti sədrinin müavini təyin edilməsi haqqında[*ölü keçid*] — e-qanun.az
2. 1 2  Interview to Azerbaijan Television and Radio Broadcasting Company (AzTV) Arxivləşdirilib 2014-11-01 at the Wayback Machine kremlin.ru  (ing.)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC

Xarici keçidlər
---------------

* Faiq Nuruş oğlu Hüsiyev Arxivləşdirilib 2013-09-13 at the Wayback Machine — AzTV-nin saytında
* Əməkdar jurnalist Faiq Hüsiyevin "1988-ci il" kitabı çapdan çıxıb
**Qazma baltası** — yeraltı yataqlara yol açmaq prosesində dağ-mədən suxurlarının deşilməsi üçün tətbiq olunan deşmə alətinin əsas hissəsidir. Baltalar adətən deşmə ştanqının sonunda bərkidilir və ona deşmə avadanlığından fırlanma hərəkəti verilir. Zərbə ilə işləyən qurğularda balta başlığı metal məftilldən asılır və deşmə lazımi yerə zərbə ilə düşərək həyata keçirilir.

Təsnifatı
---------

3 dişli,diyircəkli qazma balatsı
Qazma baltalarının sinifləşdirilməsi onun təyinatı və suxura təsirindən asılı olaraq aparılır. Təyinatından asılı olaraq 3 növ baltalar mövcuddur: bütöv qazma üçün (suxuru bütün qazma boyu dağıtmaqla), içlikli qazma (suxur silindrik divar boyu kəsilir, içi isə bütöv qalır) və xüsusi hallar üçün (sementin deşilməsi, quyunun genişləndirilməsi). Suxura təsir etmək xarakterinə görə isə baltalar 4 sinifə bölünürlər: qazma hərəkətli, qazma-ovma və sürtmə-kəsmə hərəkətli. Baltaların əsas elementi olan gövdəsi və işçi hissəsinə görə 3 növ baltalar vardır: diyirlənən, almazlı və kürəkli.

Diyirlənən qazma baltası qaz və neft yataqlarının qaılmasımda tətbiq olunan baltaların 90%-ni təşkil edirlrər. Bu baltalar bir, iki, üç və çox saylı diyircəklərə malik ola bilir. Diyirlənən baltaların kəsən hissəinin parametrləri (dişin hündürlüyü və uzunluğu, ilişmə bucağı, itiləmə bucağı, yeyilməsi, dişlər arasındakı məsafə) onların tətbiq olunduğu şəraitdən asılı olaraq təyin olunur. Gövdələri bütöv və ya yığılabilən hazırlanır. 
Almaz balatlar polad gövdədən və almaz daşıyan başlıqdan ibarətdir. Baltanın mərkəzi hissəsi konus şəkilli, içəriyə batmış olur. Burada yuyucu mayenin axması üçün kanallar yerləşdirilir. Baltanın kəsən hissələrinə almaz dənəciklər yapışdırılır. Konstruksiyasına görə spiralşəkilli, radial və pilləli almaz başlıqları mövcuddur.

Kürəkli baltalarda verilən gücün təsiri altında kürəklər suxura bataraq onu ovur. Baltanın gövdəsində olan deşikdən yüksək sürətlə verilən maye quyunu yumağa xidmət edir. Bu növ alətlər adətən yumşaq yerlərin qazılmasında tətbiq olunur. Almaz baltaların uzunömürlülüyü diyirlənən başlıqlı baltalara nisbətən dəfələrlə yüksəkdir.

Istinad
-------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.
**Nemuro yarımadası** Hokkaydo adasının şimal-şərqində yerləşir. Sonucunda Yaponiyanın ucqar şərq nöqtəsi olan Nosappu burnu qərarlaşır. Qərbdən Nemuro-Van körfəzi ilə yuyulur. Yarımada Siretoko yarımadasından fərqli olaraq alçaq platodur. Siqnalnıy, Rifovıy və Storojovoy adalarından Sovet boğazı ilə ayrılır. Yarımadanın mərkəzində 30 000 əhalisi olan Nemuro şəhəri yerləşir. Yarımada yaxınlığında yerləşən adalarda quşlar yuva qurur. İyunda Nemuro yarımadasında Yaponiyada ən tez gün çıxır (3:30).

Flora və fauna
--------------

Yarımadada Harayçı qu quşu, Ağquyruq dəniz qartalı, Qara ağacdələn, Əkin qazı və Yapon durnasına rast gəlmək olar. Burada tülkü, maral və dələ kmi məməlilər yaşayır.

Şəkilləri
---------

* Nissapu burnuNissapu burnu
* MayakMayak
* Xanasaki burnu.Xanasaki burnu.

1. ↑  "Nemuro yarımadası". 2015-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-29.
2. ↑  "YouRoute". 2015-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-29.
3. 1 2  "Nemuro turizmi". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-29.
4. ↑  "Nemuro Tourist Information". 2014-11-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-29.
Qüllə milad bayramında
**Gerbrandi teleqülləsi** ( nid. gerbrandytoren ) Hollandiyanın Eyselesteyn şəhərində yerləşən qüllədir. 1961-ci ildə tikilmişdir.

Təsvir
------

Gerbrandi teleqülləsi istiqamətləndirilmiş radio xidmətləri və FM, televiziya yayımı üçün istifadə olunur. Gerbrandi qülləsi, 100 metr yüksəklikdə olan hava dirəyinin quraşdırıldığı konkret qüllədən ibarətdir. Onun ümumi hündürlüyü 382,5 metr idi, 1987-ci ildə 375 metrədək azaldıldı.

2 Avqust 2007-ci ildə onun analoq antenası diapazonla əvəz olunaraq, hündürlüyü 9 metr azaldıldı. Qüllənin hündürlüyü 366,8 metrdir.

Bu qüllə tipi yuxarı quraşdırılmış qülləylə aşağı sərbəst qüllə antennalarını birləşdirən qismən ucaldılmış hissədən ibarətdir. Quruluş təkcə qüllə sayılırsa, Qərbi Avropada ən yüksək qüllədir. Gerbrandi qülləsi yalnız bir qüllə deyil, onun üzərindəki mast yerləşən qarışıq qüllədir. Hollandiyada eyni quruluşa malik olan bir oxşar qüllə daha var. Zendstation Smilde radio qülləsi, 80 metr yüksəklikdə olan beton blokdan ibarətdir və 223.5 metr yüksəklikdə olan mast quraşdırılmışdır. Bu tikili 15 İyul 2011-ci ildə yanğından sonra çökmüşdür. Qüllənin yenidən qurulması 2011-ci ilin sonunda başlanmış və 2012-ci ilin oktyabrında başa çatmışdır; Yeni tikili 303 metr yüksəklikdə çatmışdır

### Adlandırma

Qüllə İkinci Dünya müharibəsi dövründə Hollandiya Baş naziri Pieter Gerbrandinin adını daşıyır.

Yaxınlıqda digər antenna daha var: KNMI-mast Cabauv , meteoroloji ölçmələr üçün istifadə edilən mastdır.

Digəri antenna isə 196 metr yüksəklikdəki orta dalğa ötürücüsü Lopikdir və həmin antenna 2015-ci il sentyabrın 4-də dağıldı.

Teleqüllədə yanğın
------------------

15 İyul 2011-ci ildə Gerbrandi qülləsində kiçik bir yanğın baş verdi. Yalnız bir neçə saat sonra, Smildedakı bənzər bir qüllədə yanğın baş verdi və sonra Gerbrandi qülləsindəki bütün ötürücülər FM-radio və rəqəmsal televiziya (DVB-T) qəbulu olmadan Hollandiya böyük hissəsiylə yayım əlaqəsini itirdi.

Həmçinin bax
------------

* Qüllələrin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Gerbrandiy Toren на сайте *Structurae*
* SkyscraperPage.com-da rəsmlər
* Dünyanın ən böyük Christmas Tree Vəqfi

| Qeydlər |
| --- |
|
| Əvvəllər ən yüksək tikili  Eyfel qülləsi  312.3   m (1,025   ft) | **Aİ-də ən yüksək tikili**  **382.5   m (1,255   ft)**  1961-1973 | Yenilənmədən sonraBelmot teleqülləsi  387.5   m (1,271   ft) |

İstinadlar
----------

1. ↑  Press-release Infracapital buys Alticom Arxivləşdirilib 2011-07-24 at the Wayback Machine, 8 June, 2011, retrieved 27 July, 2011
**Mirzə Məhəmmədbağır xan Əmirnizam** (1845) — İran hərbçisi.

Həyatı
------

Mirzə Məhəmmədbağır xan Məhəmməd xan oğlu 1845-ci ildə anadan olmuşdu. Atası Əmir Tuman Məhəmməd xan Təbrizin hakimi olmuşdu. Babası Hidayət xan Gilandan idi. Bir müddət müstəqil hakimlik etmişdi. O, Fətəli şah Qacar tərəfindən öldürülmüşdür. 
Mirzə Məhəmmədbağır xan əvvəlcə Şücaəssəltənə, Sərdari Əkrəm, Sərdari Küll ləqəblərini daşımışdı.
Mirzə Məhəmmədbağır xan Əmirnizam böyük mülkədar idi. Onun Azərbaycanda, Tehranda mülkləri vardı.
Mirzə Məhəmmədbağır xan Əmirnizam Nasirəddin şah Qacarın hakimiyyəti dönəmində ordu komandanı idi. Müzəffərəddin şahın tacgüzarlığından sonra bütün İran ordusunun komandanı oldu.

Ailəsi
------

Mirzə Məhəmmədbağır xan Əmirnizam Mirzə Əli xan Əminəddövlənin bacısı ilə ailə qurmuşdu. Onun vəfatından sonra Mirzə Ələsgər xan Əminüssultanın böyük qızı ilə evlənmişdi. Hüseyn xan adlı oğlu vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Mirzə Məhəmmədbağır xan Əmirnizam  (fars.)
**Gelati monastırı** — Gürcüstanda ən mühüm orta əsr monastırı. Kilsənin mərkəzi və mədəni həyat, Katolikosun iqamətgahı XVI əsrin ikinci yarısından 1814-cü ilinə aiddir. YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir (1994).

Tarixi
------

Monastır 1106-cı ildə IV Kral David tərəfindən təsis edilib və məzarı olmuşdur. Monastır 1125-ci ilə qədər inşa edilib və beş il ərzində bu, Zaqafqaziyada ən yaxşı olan mozaika ilə bəzədilmişdir. Həmin dövrdə monastır Yunanıstanın qədim yunan fəlsəfəsinə maraq göstərən Gelati Akademiyasının kreslosu idi.

13-cü əsrdə müqəddəs Nikolay və müqəddəs Georgiya kilsələrinə eyni zamanda üç qatlı zəng daxil edildi. Divaryazısı 12–18-ci əsrlərdən etibarən Gürcüstan tarixinin müxtəlif dövrlərinə aiddir; Xüsusilə təpə başlarının portretləri diqqətəlayiqdir. Əvvəllər monastırda bir çox qiymətli nişan və tətbiqi sənət əşyası yerləşirdi; Sovet dövründə onları ələ keçirmiş və muzeylərə paylanmışdı.

* Gelati monastırı kompleksiGelati monastırı kompleksi
* Gelati monastırıGelati monastırı
* Gelati monastırı. Kutaisi tərəfindən görünüşüGelati monastırı. Kutaisi tərəfindən görünüşü
* Müqəddəs Georgiya kilsəsiMüqəddəs Georgiya kilsəsi
* Müqəddəs Nikolay kilsəsiMüqəddəs Nikolay kilsəsi
* 
* 
* Kİlsədə portalKİlsədə portal
* Kilsənin freskalarıKilsənin freskaları
* Kilsənin freskalarıKilsənin freskaları

İstinadlar
----------

1. ↑  *UNESCO World Heritage Centre.* "Gelati Monastery" (ingilis). UNESCO World Heritage Centre. 2018-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-12.

Ədəbiyyat
---------

* Gelati monastırı // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər
---------------

* Monastırın təsviri

| ⛭Gürcüstanda Ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
| Azərbaycan bayrağı | 
Msxetanın tarixi abidələri (Cvari monastırı  • Svetitsxoveli kafedralı  • Samtavro monastırı)  • Baqrati kafedralı və Gelati monastırı  • Yuxarı Svaneti
 | Ümumdünya irsi |
**Ədil Ədilzadə** (25 may 1995,Varvara , Yevlax −19 sentyabr 2023, Xocavənd rayonu) — Baş leytenant, azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

Ədil Ədilzadə 1995-ci il may ayının 25-i Yevlax rayon Varvara kəndində anadan olmuşdur. O orta təhsilini Yevlax rayon "Varvara kənd tam orta məktəbində" almışdır. Ədil Ədilzadə təhsilini

Azərbaycan Dövlət Aqrar universitetində(ADAU)davam etdirmişdir. Daha sonra Hərbi Xidmətə çağırış üzrə Dövlət komitəsinin Təlim və Tərbiyə mərkəzində "zabitlik"kursu keçmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

Ədil Ədilzadə 2019-cu ildə kursu bitirərək "Leytenant" hərbi rütbəsi ilə Bərdə rayonu "N" saylı hərbi hissədə Ərzaq Xidmət Rəisi vəzifəsində xidmətə başlamışdır. 2022-ci ildə Tərtər rayonu "N" saylı hərbi hissədə Arxa təminat rəisi vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir. 2023-cü il yanvar ayında "Baş Leytenant" rütbəsi almışdır. 2023-cü il yanvarından Qubadlı rayonu Komando birliyinin "N" saylı hərbi hissədə Arxa Təminat rəisi vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir .

### Vətən müharibəsində iştirakı

2020-ci ildə 44-günlük vətən müharibəsində iştirak etmişdir. 12–14 sentyabr 2022-ci ildə antiterror əməliyyatlarında iştirak etmişdir .

### Ölümü və dəfn mərasimi

19.09.2023 il Xocavənd rayonu istiqamətində gedən lokal xarakterli Antiterror əməliyyatları zamanı qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. 20. sentyabr 2023 il Yevlax rayon Varvara kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir .

Ailəsi
------

Onun ailəsi atasından, anasından və 1 bacıdan ibarət olmuşdur. Atası Məmmədov Rövşən Ədil oğlu 1970-ci il fevralın 9-u Yevlax rayon Varvara kəndində anadan olmuşdur. Anası Məmmədova Sevinc Xuduş qızı 1974-cü il sentyabrın 26 -sı Yevlax rayon Varvara kəndində anadan olmuşdur. Bacısı Ədilzadə Türkay Rövşən qızı 1997-ci il noyabrın 17-si Yevlax rayon Varvara kəndində anadan olmuşdur .

Ədil Ədilzadə 15.06.2022-ci ildə Qənbərli Ayşən ilə ailə həyatı qurmuşdur. Həyat yoldaşı Ayşən xanım 12 sentyabr 2000-ci il tarixində Göyçay rayon Bəydövül kəndində anadan olub. Onların bu evlilikdən 1 qız övladları var. Ədil Ədilzadə şəhid olarkən 20 günlük qız övladı vardı .

Təltifləri
----------

"Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı — "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı
"Vətən uğrunda" medalı — "Vətən uğrunda" medalı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — "3-cü dərəcəli Vətənə xidmətə görə" ordeni
**Səttar Bəhlulzadənin Ev-muzeyi** — Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin ən görkəmli nümayəndələrindən biri, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1960), Azərbaycan xalq rəssamı (1963), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1972) Səttar Bəhlulzadənin yaşayıb yaratdığı mənzildə yaradılmış ev muzeyidir.

Tarixi
------

1994-cü ildə- Muzey Heydər Əliyevin istedadlı fırça ustasının Əmircanda yaşadığı evdə muzeyinin təşkil olunması haqqında müvafiq Sərəncamına əsasən yaradılmışdır. 
Mayın 23-də Bakının Suraxanı rayonunun Əmircan qəsəbəsində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən ev-muzeyinin təmir, bərpa və ekspozisiyanın yeni bədii tərtibatından sonra açılış mərasimi keçirildi.
Mərasimdə Mədəniyyət və Turizm naziri Əbülfəs Qarayev, nazir müavini Sevda Məmmədəliyeva, Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı İlqar Abbasov, 
Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri, Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov, Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin rəisi Əlikram Əliyev, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin məsul şəxsləri, tanınmış rəssam və sənətşünaslar, ictimaiyyət nümayəndələri iştirak edirdi.

Ekspozisiya
-----------

Muzeyin ekspozisiyası evin iki mərtəbədən və həyətdən ibarətdir. Muzeyin kiçik otağında rəssamın "Corat qovunları" adlı əsərinin reproduksiyası, rəssamın fırçaları, boyaları, S.Bəhlulzadə haqqında müxtəlif illərin mətbuat səhifələrində, eyni zamanda, elmi nəşrlərdə dərc olunmuş yazılar yer alıb. Burada Səttar Bəhlulzadənin fərdi və rəssamlarla birgə fotoları, məşhur əsərlərinin reproduksiyaları nümayiş olunur. Muzeydə rəssamın molberti, palitrası, fırçaları, yazı stolu, radiola, başqa məişət əşyaları, haqqında yazılmış kitablar, müxtəlif illərin mətbuat səhifələrində, nəşrlərdə dərc olunmuş yazılar və s. sərgilənir.

* Qonaq otağıQonaq otağı
* DəhlizDəhliz
* Yataq otağıYataq otağı
* Rəssamın masasıRəssamın masası
* Rəssamın iş otağıRəssamın iş otağı
* RadioRadio
* TelevizorTelevizor
* ŞkafŞkaf

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakıda Səttar Bəhlulzadənin ev-muzeyinin yenidənqurmadan sonra açılışı olacaq". az.trend.az. 22 may 2014. 25 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 August 2017.
2. ↑  "Azərbaycan Qəzetinin Rəsmi internet səhifəsi". adalet.az. 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-04.
3. ↑  *Mədəniyyət TV.* "Görkəmli rəssam Səttar Bəhlulzadənin ev-muzeyi" (az.). Youtube.com. 16.02.2024. İstifadə tarixi: 2024-02-16.