Sədrin çəkici — parlament prosedurunun ən populyar simvollarından biridir.
**Parlament proseduru** — iclaslarda və ictimai təşkilatların, siyasi partiyaların, klubların, dini icmaların, qanunvericilik məclislərinin və digər ictimai məclislərin gündəlik işlərində istifadə olunan prosedur, etik və ənənəvi qaydalar toplusudur. Parlament proseduru, Birləşmiş Krallıq Parlamentinin İcmalar Palatasının praktikasında kökləri olan adət hüququnun bir qoludur.

ABŞ və Avropada parlament proseduru termini ilə yanaşı, *parlament hüququ*, *məclis qaydaları* və *prosedur qaydaları* terminləri də istifadə olunur. Rusiyada ən yaxşı qurulmuş ifadə, yəqin ki, görüş qaydalarıdır. Parlament prosesinin əsasını azlıqların hüquqlarına hörmət ilə əksəriyyət qaydası təşkil edir. Parlament prosedurunun əsas vasitəsi bu məsələlərə dair ağlabatan iclas qərarının hazırlanması məqsədi ilə təşkilatı maraqlandıran məsələlərin hərtərəfli müzakirəsidir. Özünü idarəetmə təşkilatları ən az müqavimət göstərərək qarşılıqlı məqbul həlləri müzakirə etmək, inkişaf etdirmək və həyata keçirmək üçün parlament prosedurundan istifadə edirlər.

Parlament proseduru qaydaları bir neçə mənbədən tərtib edilmişdir. Birincisi, bunlar öz spesifikliyi əsasında təşkilat tərəfindən hazırlanmış və qəbul edilən qaydalardır. Müəyyən bir təşkilata xas olan bu qaydalar ümumiyyətlə standart bir prosessual məcmuə ilə tamamlanır: cəmiyyətdə məclisin keçirilməsini tənzimləyən qaydalar toplusundan biri. Təşkilat bu kolleksiyalardan birini seçir və öz qaydalarına əlavə olaraq qəbul edir. Bir qayda olaraq, demokratik ölkələrin və özünü idarəetmə ərazilərinin qanunverici məclislərində qanunverici orqanın mövcudluğu tarixi ərzində toplanmış detallı prosedur iş qaydaları mövcuddur. Qeyri-hökumət təşkilatları, bir qayda olaraq, təşkilatın xüsusiyyətlərini əks etdirən kiçik qaydalar toplusu ilə məhdudlaşır, qaydaların əksəriyyəti standart prosedur toplusundan götürülür.

Parlament səlahiyyətlərindən istifadə qaydaları
-----------------------------------------------

Parlament proseduru, azlığa münasibətdə ədaləti təmin etmək və hər bir üzv və ya nümayəndənizə fikir bildirmək hüququ verməklə əksəriyyətin səmərəli və səmərəli qərar qəbul etməsinə (əksəriyyət qaydası) imkan vermək prinsiplərinə əsaslanır. Səsvermə məclisin iradəsini müəyyənləşdirir. Hər məclis öz qaydalar toplusunu yarada bilərsə də, bu dəstlər fərqli olduğundan daha çox oxşar olurlar. Adi bir təcrübə parlament proseduru haqqında standart bir arayış kitabı qəbul etmək və qəbul edilmiş orqanı əvəz edən xüsusi nizam qaydaları ilə dəyişdirməkdir.

Parlament quruluşu fəaliyyətə səbəb olan vəsatətlər vasitəsilə iş aparır. Üzvlər əsas təklifləri təqdim edərək iclasdan əvvəl iş aparır və ya köməkçi və ya təsadüfi hərəkətlər vasitəsilə bu işi sərəncam verirlər. Parlament proseduru, namizədlik, səsvermə, intizam tədbirləri, müraciətlər, rüsumlar və təşkilat nizamnamələrinin, konstitusiyalarının və qanunverici sənədlərinin hazırlanması ilə bağlı qaydalara da imkan verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Henry M. Robert, *Parliamentary Law*, 1923, p. 3
2. ↑  Robert, Henry M.; et al. (2011). Robert's Rules of Order Newly Revised (11th ed.). Philadelphia, PA: Da Capo Press. p. l. ISBN 978-0-306-82020-5.