recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mikayıl Gözəlov** (5 aprel 1948, Mərzili, Ağdam rayonu – 11 dekabr 1991, Şuşa) — Şuşa Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1991).

Həyatı
------

Mikayıl Gözəlov 5 aprel 1948-ci ildə Ağdam rayonunun Mərzili kəndində doğulmuşdur. Mərzili kəndində 7 illik orta məktəbi bitirdikdən sonra Novruzlu kəndində orta təhsilini başa vurmuşdur (1964). Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsini bitirmişdir (1969). Təyinatla Şuşa şəhərinə göndərilmişdir. 92 saylı tikinti idarəsində tikinti ustası, iş icraçısı, baş iş icraçısı və s. vəzifələrdə çalışmışdır. Həmin idarənin rəisi olmuşdur (1976). Şuşada, Xocalıda, Ağdamda, Laçında, Qubadlıda, Kəlbəcərdə, DQMVdə və Azərbaycanın digər bölgələrində onlarla tikinti obyektlərinin icraçı mühəndisi, rəisi kimi fəaləiyyət göstərmişdir. Xankəndi şəhərində yerləşən 9 saylı DQMV tikinti trestinin rəis müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur (1989).

### Qətli

İş başında ikən, 11 dekabr 1991-ci ildə əslən Şuşalı olan təcili yardım maşını sürücüsü Elbrus İbrahimov tərəfindən avtomat silahdan açılan atəşlə qətlə yetirilmişdir. Qətlin səbəbləri indiyədək müəmmalı qalır. Ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən Elbrus İbrahimov 2019-cu ildə həbsxanada vəfat etmişdir.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

1988-ci ildə Şuşa Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri seçilmişdir.

1990-cı ildə 360 saylı Şuşa seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinə deputatlığa namizədliyi qeydə alınmışdır. Seçki gününə bir gün qalmış, adı çəkilən dairədən seçkilərin keçirilməsi dayandırılmışdır.

7 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı ilə Şuşa rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

Hərbi fəaliyyəti
----------------

Azərbaycan Respublikası Milli Ordusunun ilk rəsmi hərbi hisələrindən olan 816 saylı Şuşa ərazi özünümüdafiə taborunu yaradanlardan biri olmuşdur. Şuşanın ermənilər yaşayan Qala dərəsi, Böyük Qala dərəsi, On verst, Salatın kənd (keçmiş Yeğsahoğ) kəndlərinin azad edilməsi əməliyyatına rəhbərlik etmişdir. Laçın-Şuşa yolunun təhlükəsizliyini təmin edənlərdən biri olmuşdur.

Xatirəsi
--------

Ölümündən sonra Şuşa rayonu kolxozlarından birinə, Şuşa şəhərində küçəyə adı verilmiş, yaşadığı binaya xatirə lövhəsi vurulmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qətlə yetirilən icra başçısının oğlu illər sonra danışır". 2019-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-20.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-20.

Xarici keçidlər
---------------

* Vicdanlı icra başçısı, vətənpərvər məmur, qeyrətli oğul… Arxivləşdirilib 2017-07-02 at the Wayback Machine
* İcra başçısını kabinetində qətlə yetirən həbsxanada öldü — bir qətlin və qatilin tarixçəsi
**Rasim Həsənov** (11 may 1989: Bakı, Azərbaycan) - azərbaycanlı bodibildinqçi.

Həyatı
------

Rasim Həsənov 11 may 1989-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2006-2010 -cu illərdə Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasında təhsil almışdır. 2010-2011 -ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 2011-2012 -ci illərdə gəmi kapitanı köməkçisi vəzifəsində calışmışdır.

2012-2021 -ci illərdə Danimarkanın Maersk Drilling şirkətində kapitanın baş köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır.

Karyerası
---------

2004-2005 -ci illərdə kikboksla, 2005-2007 -ci illərdə sərbəst güləşlə, 2007-2008 -ci illərdə boksla, 2009-2010 -cu illərdə qaydasız döyüş (MMA) idman növü ilə məşğul olmuşdur.

Bodibildinqə 2016- ci ilin əvvəllərində başlamışdır. Həmin ildə AQGF -nin təşəbbüsü ilə keçirilən "Mens Physique" yarışında birinci yerə nail olmuşdur.

2019-cu ildə ATEF şirkətinin keçirdiyi yarışda qizil medal qazanmışdır. Həmin ildə Respublika çempionatında 3-cü yerə nail olmuşdur. 2021-ci ilin may ayının 15-də Ispaniyada Santa Susannada keçirilən IFBB avropa çempionatının mütləq qalibi olmuşdur (qızıl medal). 2021-ci ilin sentyabrın 18-də ispaniyanin Sevilya şəhərində keçirilən dünyanın ən prestijli yarışmasında iFBB Arnold Classikde mütləq qalib olmuşdur. 2021-ci ilin noyabrın 6-da Ispaniyada Santa Susannada keçirilən IFBB dünya çempionatında ikinci yerə nail olmuşdur(1700 idmançı arasında). Bu yarış son 10 ilin ən güclü dünya çempionatı hesab olunur. 

6 ay ərzində Azərbaycana 3 medal: 2 qızıl, bir bürünc medal gətirmişdir. Hər 3 medal Azərbaycan bodibildinq tarixində ilk ən böyük nəticələr olub.

Xarici keçidlər
---------------

Азербайджан завоевал историческое золото на ЕВРО

Кураж азербайджанского бодибилдинга на чемпионате Европы

Феномен в Севилье. Азербайджан выиграл два золота на Arnold Classic

Aзербайджанские бодибилдеры завоевали золотые медали в Севилье - ФОТO

Azərbaycanlı bodibilderlər Sevilyada qızıl medal qazanıblar
**Ras-Nuadibu** (*ərəb.* **رأس نواذيبو**‎) — Afrikanın qərbində uzunluğu 70 km olan ensiz yarımada. Uzqar nöqtəsi *Kap-Blan* və ya *Kabo-Blanko* burnu adlanır. Ən hündür nöqtəsi 27 metrdir.

Hələ koloniyalaşma zamanı yarımada iki hissəyə bölünmüşdü:şimal və cənub. 1900-cü ildə nəhayət son sərhəd qəbul edilir. Qərb hissə İspaniyanın müstəmləkəsi Rio-de-Ora, şərq hissə isə Fransız Qərbi Afrikanın ərazisi elan edilir.

Yarımadanın Qərbi Saxaraya aid hissəsi hazırda heç bir ölkə tərəfindən nəzarət edilmir. [[Mərakeş hissədən bölgə mina sahələri iıə bağlanmışdır. Bu sahə Mərakeş səddindən başlayaraq (21°21′99″ ş.e.) Mavritaniyaya aid posta qədər uzanır (21°17′66″ ş.e. 16°58′74″ q.u.). Sahil ərazilərinə isə Mərakeş hərbiçiləri nəzarət edir. Qərb hissədə ən iri şəhər Laquiradır. Burada hələ müstəmləkə dönəmində aid asfalt yol vardır. Yol hazırda bərpa edilir. Mərakeşlə Mavritaniyanı birləşdirir.

Monax suitisi|Monax suitiləri]]nin yatağı (1945)]]

Tərk edilmiş «United Malika» gəmisi (2014 ilin mayı)
Yarımadada dünyanın ən böyük Monax suiti koloniyası məskunlaşmışdır. 1997-ci ildə koloniyada olan 310 suitidən ⅔ bilinməyən epidemiyadan həlak olmuşdur. Haxıırdan koloniyanın nərpası baş verir. Hazırda sayları 150 başdır.

Mənbə
-----

* Ras-Nuadibunun ətraflı xəritəsi Arxivləşdirilib 2006-11-10 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "International Boundary Study, Algeria-Western Sahara 1968" (PDF). 2012-02-18 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-08.
**Rasim Muxtarov** (azərb. Muxtarov Rasim Mustafa oğlu) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

1958-ci il iyulun 10-da anadan olmuşdur. Məişət kondisionerləri zavodunda çilingər işləmişdir. İki ciyərparası qaldı. İlahə və Kəmalə. Qanlı yanvar gecəsindən 1 ay. 5 gün sonra, fevralın 25-dən 26-na keçən gecə baş vermiş bu hadisəni eşidəndə bir daha əmin olursan ki, qanlı günlər davam edir. Hadisə həmin gecə Tağızadə ilə Pişəvəri küçələrinin kəsişdiyi yerdə olub. Yaralını xəstəxanaya aparan 5 nömrəli köməkçi yardım stansiyasının həkimi Hürü Ağayar qızının dediklərindən: — Həmin gecə növbədə idim. 00.10 dəqiqədə çağırışdan qayıdırdıq. Tağızadə küçəsi ilə Pişəvəri küçələrinin kəsişdiyi yerdə hərbçilər maşını saxlayıb sənədlərimizi yoxlamağa başladılar. Elə bu vaxt güllə səsi eşidildi. Gördük ki, göy rəngli «Moskviç» markalı maşın sürətlə səkiyə çıxdı və divara dəyib dayandı. Biz onlara dedik ki, yaralıya kömək lazımdır. Onlar isə öz işlərində idi. Bu vaxt Pişəvəri küçəsi ilə təcili yardım maşını bizə yaxınlaşdı. Hərbçilər maşının işığını görən kimi yaralıya yardım etməyə icazə verdilər. Biz «Moskviç»in qapısını açanda gördük ki, yaralı arxa tərəfə qanrılıb və başından qan axır. Onu xəstəxanaya çatdırdıq. Beş dəqiqədən sonra isə... Mərhum Şəhidlər xiyabanında uyuyur.

Ünvan
-----

Hüsü Hacıyev küçəsi, 35, mənzil 32.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Şahin Şıxlinski** — Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin vitse-prezidenti, Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin (ÜAK) vitse-prezidenti, ÜAK-ın Ural Dairə Şurasının sədri, Ümumdünya Azərbaycan və Türkiyə diaspor təşkilatlarının Koordinasiya Şurasının üzvü, Sverdlovsk vilayətinin qubernatoru yanında Milli məsələlər üzrə Məsləhət Şurasının üzvü.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Şahin Mutvəli oğlu Şıxlinski 1966-cı il fevralın 20-də Qazax rayonunun İkinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur.1973-cu ildə orta məktəbə daxil olmuş, 1983-cu ildə isə təhsilini bitirmişdir. 1984-1986-cı illərdə Sovet ordusunda baş mexanik-sürücü, serjant vəzifəsində çalışmışdır. 1986-cı ildə "Sverdlovskqrajdanstroy" trestində calışmış, Komsomol Komitəsinin katibi vəzifəsinə seçilmişdir. Sonralar "E" İnşaatda Hüquq şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1995-ci ildə Yekaterinburq şəhərində Ural Dövlət Hüquq Akademiyasını bitirmiş, həmçinin bu Akademiyanın aspiranturasında təhsil alaraq elmi dərəcə əldə etmişdir. 1996-1999-cu illərdə "Prestij-Servis" İstehsalat Kommersiya Firmasının prezidenti olmuşdur. 2004-cu ildə Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin (UAK) Ural Rayon Şurasının sədri, 2004-cu ilin oktyabrında UAK-ın vitse-prezidenti seçilmişdir. 2007-ci il martın 10-da Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin (AAK) II qurultayında vitse-prezident təyin olunmuşdur. Dünya azərbaycanlılarının I və II qurultaylarında nümayəndə, Dünya Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurasının üzvü, Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin I və II qurultaylarında nümayəndə, Ümumdünya Azərbaycan və Türkiyə diaspor təşkilatlarının Koordinasiya Şurasının üzvü seçilmişdir. Sverdlovsk vilayətinin qubernatoru yanında Milli məsələlər üzrə Məsləhət Şurasının üzvüdür.

Təltifləri
----------

Sverdlovsk vilayətinin Qubernatorunun 2008-ci il 22 fevral tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikası və Sverdlovsk vilayəti arasındakı iqtisadi və mədəni əlaqələrin inkişafındakı xidmətlərinə gorə Sverdlovsk vilayətinin Dovlət mukafatı ilə, 2008-ci ilin avqust ayında isə "Yekaterinburq şəhərinin qurulmasının 285 illiyi" medalı ilə təltif olunmuşdur. 2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

* diaspora.gov.az
* Azərbaycan Diasporu Ensiklopedik Məlumatlar Toplusu
**Sasaki Soiçi** (佐々木 惣一?, 28 mart 1878 – 4 avqust 1965) – Yaponiya hüquqşünası. Konstitusional və inzibati hüquq sahəsindəki fəaliyyətinə görə tanınır.

Həyatı
------

Sasaki Soiçi 1878-ci ildə Yaponiyanın Tottori prefekturasında doğulmuşdur. 1903-cü ildə Kioto Universitetindən məzun olmuş və burada mühazirələr verməyə başlamışdır. 1909-12-ci illərdə Almaniya və Fransada inzibati hüquq üzrə təhsil almışdır. 1913-cü ildə Kioto Universitetində professor olmuşdur. Lakin akademik azadlığın pozulmasına və həmkarı Takikava Yukitokinin universitetdən qovulmasına görə universiteti tərk etmişdir. Daha sonra Ritsumeykan Universitetinin prezidenti seçilmişdir.

İkinci dünya müharibəsindən dərhal sonra Sasaki və Konoe Fumimaro Yaponiya möhürünün qoruyucusu tərəfindən Meyci konstitusiyasına dəyişiklik təklif etməklə vəzifləndirilmişdirlər.

Sasakinin konstitusional və inzibati hüquq haqqında şərhləri xırda məntiq və obyektivliklə xarakterizə olunur. O, 1952-ci ildə "Mədəniyyət" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Əsas əsərlərinə *"Yaponiyanın inzibati hüququ"* (1924), *"Yaponiya konstitusiyasının mahiyyəti"* (1933) və *"Yaponiya konstitusiyası"* (1949) aiddir.

Qeydlər
-------

1. ↑  Əsərlərin orijinal adları müvafiq olaraq *"Nihon qyoseyho ron"*, *"Nihon kenpo yoron"* və *"Nihonkoku kenpo ron"* şəklindədir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 23. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 22 iyul 2022.
**Rasi Mahmud oğlu Abdullayev** (6 iyul 1944, Bakı) — Azərbaycan violonçelçalanı, professor (1999), Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2005).

Həyatı
------

Rasi Abdullayev 6 iyul 1944-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.1951–1962-ci illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində, 1962–1967-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında violonçel ixtisası üzrə professor Sabir Əliyevin sinfində təhsil almışdır. Həmin il o, violonçel ixtisası üzrə konservatoriyada assistent kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1968–1969-cu illərdə Moskva Dövlət Konservatoriyasının aspiranturasında Mstislav Rostropoviçin sinfində violonçel ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. 1973-cü
ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının aspirantura-assistentliyini bitirmişdir.

1964–1972-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrinin, 1970–2010-cu illərdə isə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının simfonik orkestrində solisti olmuşdur.

Rasi Abdullayev Bakı Musiqi Akademiyasında dərs deyir. 1976–1979-cu illərdə Qahirə, 1987–1994-cü illərdə isə Dəməşq konservatoriyalarında pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 16 sentyabr 2005[⇨]
* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı — 17 may 1991[⇨]

İstinadlar
----------

1. 1 2  Abdullayev Rasi Mahmud oğlu // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 36. ISBN 978-9952-441-02-4.
2. 1 2  *Tahirə Mustafayeva.* Azərbaycanda milli violonçel sənətinin yaranmasına dair (dərs vəsaiti). Bakı. 2019. səh. 62–71.
**Şahin Salahov** - Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Tikinti və kommunal təsərrüfatı şöbəsinin müdiri

Həyatı
------

Salahov Şahin Rasim oğlu 1952-ci ildə Bərdə rayonunda anadan olmuşdur. İxtisasca hidrotexnika mühəndisidir.

Əmək fəaliyyətinə 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyinin Abşeron mexaniki suvarma idarəsində sahə mühəndisi kimi başlamışdır.

1977-1986-cı illərdə "Azbaşmeliosutikinti"-nin "Xüsusisənayemənzilsutikinti" trestində mühəndis, şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi, 34№-li səyyar-mexanikləşdirilmiş dəstənin rəisi, istehsalat şöbəsinin rəisi, 1986-1990-cı illərdə "Başmeliosutikinti" idarəsinin "Xüsusisənayemənzilsutikinti" trestinin istehsalat şöbəsinin rəisi, trest müdirinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

1990-1991-ci illərdə Daimi Yaşayış Yerlərini Məcburi Tərk Etmiş Şəxslərlə İş üzrə Azərbaycan Respublikası Dövlət Komitəsinin "Qaçqıninşaat" İTB-də İTŞ-nin rəisi, 1991-1993-cü illərdə 1№-li "Qaçqıninşaat" trestinin İTŞ-nin rəisi, baş mühəndisi olmuşdur.

1993-2002–ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin tikinti, inşaat materialları və tikinti sənayesi şöbəsində böyük referent, həmin şöbənin müdir müavini, şöbənin müdiri vəzifələrində işləmişdir.

2002-ci ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin tikinti və kommunal təsərrüfatı şöbəsinin müdiridir.

2012-ci il 22 iyun tarixdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti
Praktik Ali Elmlər Məktəbi
**Praktik Ali Elmlər Məktəbi** (*fr.* École pratique des hautes études, qıs. EPHE) — Parisdə qabaqcıl tədqiqatlar institutudur, lakin klassik mənada universitet deyil.

EPHE 31 iyul 1868-ci ildə Fransanın Təhsil Naziri Victor Duruy fərmanı ilə yaradılmışdır və böyük ekollardan biridir. Əsas ideya tələbələri tədqiqat təcrübəsində iştirak etməklə tədqiqata hazırlamaq idi. Heç bir diplom tələb olunmayıb və verilməyib.

Onun dinşünaslıq və tarix üzrə diplomları dünyanın ən yaxşılarındandır.

EPHE davamlı olaraq Asiya və İslamşünaslıq üzrə dünya səviyyəli mütəxəssisləri, o cümlədən investisiya bankirlərini, diplomatları və bu sahələrdə ixtisaslaşmış hərbi zabitləri hazırlayıb.

Məşhur məzunlar
---------------

* İren Məlikova, Fransada fəaliyyət göstərmiş, əslən azərbaycanlı türkoloq alim, professor.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Décret n° 2005-1444 du 24 novembre 2005 relatif à l'Ecole pratique des hautes études". 2021-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.
2. ↑  "L'instruction supérieure en France : son histoire et son avenir". 2014-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.
3. ↑  "École Pratique des Hautes Études". 2021-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-08.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Praktik Ali Elmlər Məktəbi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* EPHE
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ramil.

**Ramil** (*arami.* רעמאנל‎, ivr. ‏רעמיאל‏‎, *yun.* ‘Ραμιήλ) və ya **Remil** — apokrifik Enox kitabında düşmüş keşikçi və arxangel. Ramil ivrit dilindəki ra'am (Şimşək) və El (Tanrı) elementlərindən əmələ gəlib, "Şimşək tanrısı" deməkdir.

Düşmüş keşikçi
--------------

Enox kitabında 20 rəhbər, yəni 1 enox var. Onların adını qeyd edən hissədə yazılmışdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| 7. Bu da onların rəhbərlərinin adıdır: onların lideri Səmyaza, Arakel, Ramil, Kokabil, Tamil, Ramel, Daniel, Çazakil, Barakil, Asael, Armaros, Bataril, Ananil, Zakil, Şamsil, Sataril, Turil, Yomyael, Saril. 8. Bunların onların başçılarıdır. – Keşikçilər kitabı, VI fəsil. | "|

1 enoxda izah edildiyi kimi, bunlar arvad alıb, insan qadınlar ilə cütləşib və onlara qadağan olunmuş biliyi öyrətdiklərinə görə düşmüş mələyə çevrilmiş 200 mələyin rəhbəridir. 20 rəhbərdir biri olan Ramilin adı altıncı yerdə qeyd olunmuşdur.

Mələk
-----

Onun İkinci Barux kitabında da qeyd olunmuşdur. Burada yazılmışdır ki, o, "*gerçək uzaqgörənliyə sədrlik edir*" (55:3).

Ramil ümid mələyidir və o, iki tapşırığına görə bilinir. O, ilahi uzaqgörənliyin səbəbkarıdır və əqidə sahiblərinin ruhlarını Cənnətə daşıyır. O, Ceremiel və ya Uriel də adlanır. O həmçinin, Assuriya hökmdarı Sennaxeribin ordularının məhvinin də səbəbkarı və yeddi mələk təlimatlarının daşıyıcısıdır.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  "Devotions: The Invocation of Angels". ethiopianorthodox.org (ingilis). Ethiopian Orthodox Tewahedo Church. October 3, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 31, 2019. Devoutly are kept the feasts of all Angels including St. Michael, St. Gabriel and St. Raphael. […] Uriel, Regel, Remiel and Phanuel are other revered angels.

### Ədəbiyyat

* *Çarlz, Robert Henri.* The Book Of Enoch (ingilis). Oksford: Clarendon Press. 1917. ISBN 1-57863-259-5.
* *Knibb, Maykl.* The Ethiopic Book Of Enoch (ingilis). Oksford: Clarendon Press. 1978. ISBN 978-1436777643.
**Sabir Həmidov** — Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent

Həyatı
------

Sabir Həmidov 1954-ci ildə Ermənistan Respublikasında anadan olub. Orta məktəbi Naxçıvan şəhərində bitirib.

1971-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olub. 1976-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakultəsini bitirib.

Sabir Həmidov AMEA-nın Kibernetika İnstitutunda (1976-1980), Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində (1981-1982 ixtisasartırma), "Kaskad" Xüsusi Konstruktor Bürosu (1983-1990) və "Savalan" Kişik Müəssisəsində (1991-2000) çalışmışdır.

1986-cı ildə "Bəzi sinif qeyri-hamar funksiyaların xassələrinin tədqiqi və minimallaşdırılması" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. Fizika-riyaziyyat elmləri namizədidir. 2000-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin "Riyazi kibernetika" kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır.

O, bakalavr pilləsi üzrə - diskret riyaziyyat kursu, riyazi məntiq və diskret riyaziyyat modelləri kursu, iqtisadi kibernetika kursu Magistratura pilləsi üzrə isə - diskret minimaks məsələləri, qeyri-hamar analizin bəzi məsələləri, iqtisadi sistemlərdə diskret proqpamlaşdırma üsulları dərslərini tələbələrə tədris edir.

Onun tədqiqat sahəsinə - Qeyri-hamar optimizasiya məsələləri və İqtisadi dinamika modellərinin tədqiqi aiddir.

Sabir Həmidov Bakı şəhərində keçirilən – "The 1-st İnternational Conference on Control and Optimization with İndustrial Applications" (Baku, 2005) və "The 2-nd İnternational Conference on Control and Optimization with İndustrial Applications" (Baku, 2008) adlı Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirak etmişdir.

Kitabları
---------

* "İqtisadi kibernetikadan mühazirələr", Bakı, 2008.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* 1. Об одной задаче со связанными ограничениями, "Təhsil", №3, 2003
* 2. Об устойчивости равновесного возрастного распределения в одном частном случае. I Beynəlxalq konfransın materialları COİA - 2005. Bakı, 2005.
* 3. О моделях экономической динамики совместного функционирования нескольких технологий. "Bakı Universitetinin xəbərləri", №4, 2006.
* 4. О локально-оптимальных траекториях в однопродуктовых моделях Elmi konfrans materialları, Bakı, 2006.
* 5. О проблеме равновесия с заданным непрерывным ценообразованием. Elmi konfrans materialları, Bakı, 2007
* 6. Bəzi iqtisadi dinamika modellərində effektiv trayektoriyalar haqqında. Elmi konfrans materialları, Bakı, 2007.
* 7. II Beynəlxalq konfransın materialları COİA - 2008. Bakı, 2008.
* 8. О поведении оптимальных траекторий. Elmi konfrans materialları, Sumqayit, 2008

İstinadlar
----------

*
**Rami Qaripov** (başq. Рәми Йәғәфәр улы Ғарипов 12 fevral 1932, Arkaul[d] – 20 fevral 1977, Arkaul[d], Başqırd MSSR) — Başqırd şairi.

Bioqrafiyası
------------

Başqırdıstanın xalq şairi Rami Qaripov 12 fevral 1932-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Salavat rayonunun Arkaul kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur.

Doğma kəndindəki yeddi illik məktəbi bitirib, sonra 9 nömrəli Ufa orta məktəbində oxumuşdur.

1950–1955-ci illərdə A. M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun tələbəsi olur. Oranı bitirdikdən sonra "Başqırdıstan Şurası" qəzetinin redaksiyalarında, "Ağidel" jurnalında və Başqırd kitab nəşriyyatının bədii redaktoru işləmişdir.

1959–1964-cü illərdə Rami Qaripov doğma yurdunda yaşayır, Yuryuzan kolxozu və Salavat rayonunun Sarqamış sovxoz komsomol təşkilatının katibi, Salavat regional qəzetinin şöbə müdiri vəzifələrində çalışır.

1964–1966-cı illərdə "Başqırdıstan Şurası" qəzetində ədəbi işçi, 1968–1972-ci illərdə "Başqırdıstan Qızı" jurnalının icraçı katibi işləyir.

Rami Qaripovun əsərləri 1950-ci ildən çap olunmağa başlayır. İlk şeiri 1950-ci ildə "Ədəbi Başqırdıstan" jurnalında çap olunur.

İlk şeirlər kitabı "Yuryuzan" (1954) Ədəbiyyat İnstitutda Rami Qaripovun diplom işi olur. "Daş çiçək" (1958) və "Torağayın mahnısı" (1964) şeirlər toplularını doğma yurduna, təbiətinə və yurddaşlarına həsr etmişdir. Sonrakı "Uçuş" (1966), "Xəzinədar söz" (1969), "Ryabinuşka" (1974) kolleksiyalarında fəlsəfi sözlərə bir cazibə hiss olunur. Həyatın mənası, xalqın tarixi taleyi, nəsillərin mənəvi bağlantısı, ana dilinin və mədəniyyətinin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlar, R. Qaripov şeirinin mahiyyətini müəyyənləşdirirdi. Tez-tez başqırd poetik yaradıcılığına, xüsusən Kubair janrlarına və klassik xalq mahnılarına müraciət edirdi. R. Qaripovun bu janrların dirçəlişində və inkişafındakı böyük xidmətləri olmuşdur. R. Qaripov həm də Puşkin, Lermontov, Yesenin, Blok, Heyne, Rudəki, Həmzətov və başqalarının poeziyalarını tərcümə etmişdir.

Şair Ömər Xəyyamın rübailərinin tərcümələri üzərində səmərəli işləmişdir. Tərcümə fəaliyyətinin nəticəsi "Mənim Antologiyam" (1991) kitabı olur.

Sovet milli siyasətinə tənqidi münasibətinə görə istedadlı şair R. Qaripov təqib edilir. Bir çox şeiri şairin həyatı boyu nəşr olunmamış qalır. 1964-cü ildə yazılmış "1937" şeiri yalnız 1987-ci ildə çap olunmuşdur

20 fevral 1977-ci ildə ürək çatışmazlığından dünyasını dəyişir. Ufa müsəlman qəbiristanlığında dəfn edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Сайт с полной биографией". 2018-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-03.

Mənbə
-----

* Некоторые стихи на русском языке. [*ölü keçid*]
* Рами, начало пути — Равиль Бикбай Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Мажит Алкин "Штрихи к Портрету Рами Гарипова"
* Статья памяти  Arxivləşdirilib 2019-12-11 at the Wayback Machine
**Silk Way Airlines Antonov An-12 qəzası** — 18 may 2016-cı ildə Bakı vaxtı ilə təxminən saat 18:30 radələrində Silk Way Airlines-ə məxsus Antonov An-12 yük təyyarəsi Cənubi Əfqanıstandakı Duayer hava limanından Türkmənistandakı Meri Beynəlxalq hava limanı getmək üçün havaya qalxarkən qəza edib. 1963-cü ildə hazırlanan bu təyyarənin etibarlılıq müddəti artıq 2016-cı il oktyabr ayında bitməli idi. Təyyarə əsaslı təmirdən sonuncu dəfə 1991-ci ildə keçib. Tez-tez texniki qulluğa ehtiyacı olan bu təyyarələrin istehsalı dayandırılmışdır və bu cür təyyarələri Asiyanın bir çox ölkələrində, Avropa ölkələrində istehsal və istismarına qadağa qoyulmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Aviasiya Administrasiyasından araşdırma üzrə komissiya qəza yerinə getmişdir. Komissiya tərəfindən texniki qulluğun düzgün göstərilməməsi nəticəsində mühərrikin imtina etməsi müəyyən edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan təyyarəsi qəzaya uğrayıb: Ölənlər var". 2016-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-06.
2. ↑  Qəzaya uğrayan Azərbaycan təyyarəsi ilə bağlı son məlumat

| ⛭
* ← 2015
* Aviasiya qəzaları və insidentləri (2016 (2016))
* 2017 →

 |
| --- |
| 
* 19 mart → Rostov-na-Donuda təyyarə qəzası (19 mart 2016)
* 18 may → 2016 Silk Way Airlines Antonov An-12 qəzası
* 3 avq → Emireyts Hava Yolları reys 521
* 28 noy → LaMia Hava Yolları reys 2933
* 7 dek → Pakistan Hava Yolları reys 661
* 25 dek → 2016 Rusiya Müdafiə Nazirliyi Tu-154 qəzası

 |
**Qazaxıstan-Bolqarıstan münasibətləri** — Qazaxıstan və Bolqarıstan arasında iki tərəfli münasibətlər. İki tərəfli əlaqələr 5 iyun 1992-ci ildə qurulmuşdur. XX əsrin 90-cı illərinin əvvəllərinə qədər Qazaxıstan Sovet İttifaqının tərkibində bir respublika, Bolqarıstan isə xalq respublikası idi və Şərq blokunun bir hissəsini təşkil edirdi. Bu gün ölkələr BMT, ATƏT, ÜTT kimi bir sıra beynəlxalq strukturlarda iştirak edirlər. Hər iki ölkə beynəlxalq təşklatlar səviyyəsində bir-biri ilə əməkdaşlıq edir.

Tarix
-----

Bolqarıstanın Qazaxıstandakı səfirliyi 1994-cü ilin yanvarında fəaliyyətə başlayır. Qazaxıstanın Bolqarıstandakı diplomatik nümayəndəliyi 2004-cü ilin dekabrında qurulmuşdur.

Bolqarıstan Respublikasının ilk Prezidenti Jelyu Jelev 1993-cü ilin iyul ayında Qazaxıstana rəsmi səfər edir. Nursultan Nazarbayevin Bolqarıstanın paytaxtına cavab səfəri 1999-cu ilin sentyabrında baş tutur. Bolqarıstanın ikinci Prezidenti Georgi Pırvanov 2003-cü ilin sentyabrında və 2010-cu ilin dekabrında Astanaya rəsmi səfərlər edir. İki dövlətin xarici işlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələr mütəmadi olaraq aparılır.

2009-cu ilin avqust ayından etibarən Qazaxıstan Respublikasının Bolqarıstan Respublikasındakı müvəqqəti işlər vəkili Temirtay İzbastindir. 2015-ci ilin mart ayında Vasil Petkov Qazaxıstanda Bolqarıstan Respublikasının müvəqqəti işlər vəkili təyin edilir.

İqtisadi əməkdaşlıq
-------------------

Bolqarıstan kapitalının iştirakı ilə 55-dən çox müəssisə Qazaxıstanda qeydiyyata alınmışdır. Qazaxıstan kapitallı 35 şirkət Bolqarıstanda qeydiyyatdan keçib. 2013-cü ildə Bolqarıstan ilə Qazaxıstan Respublikası arasında ticarət dövriyyəsi 163,5 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir. Bolqarıstanın Qazaxıstandakı səfirinin sözlərinə görə, 2014-cü ildə ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 100 milyon avrodan çox olmuşdur.

Qazaxıstandakı bolqarlar
------------------------

Bolqarlar XX əsrdə müasir Qazaxıstan ərazisində yerləşməyə başladılar. Bəziləri İosif Stalinin dövründə oraya köçürülmüşdür. Bu gün burada dörd min bolqar yaşayır. Böyük bolqar diasporları Pavlodar, Aktöbe, Atıra vilayətlərindədir. Qazaxıstanda bolqarların milli ənənələrini və mədəniyyətini qorumaq və 1995-ci ildə Qazaxıstandakı dövlət mədəni tədbirlərində iştirak etmək üçün Bolqarıstan Mədəniyyət Mərkəzi qurulmuşdur.

Qazaxıstanın Bolqarıstandakı səfirləri
--------------------------------------

* Timur Urazaev (2004-08)
* Serjan Abdıkərimov (2008-09)
* Temirtay İzbastin (2009-indiyə qədər)

Bolqarıstanın Qazaxıstandakı səfirləri
--------------------------------------

* Stoyan Rizov
* Nikola Filçev
* Vasil petkov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ръководство". Посольство Казахстана в Болгарии. 2016-07-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-14.
2. ↑  "Участие в церемонии принятия верительных грамот". Официальный сайт президента Республики Казахстан. 18 марта 2015 года.[*ölü keçid*]
3. ↑  "Посол Болгарии: В 2015 году товарооборот с Казахстаном вырастет на 20%".[*ölü keçid*]
4. ↑  "Под единым шаныраком: Более 100 лет на казахстанской земле живут болгары". bnews.kz. 2016-10-30 tarixində arxivləşdirilib.
**Nəcmətdin Xəlil Onan** (d. 1902, Çatalca, Kocaeli – ö. 17 avqust 1968, İstanbul) – türk şair, müəllim, elm xadimi, ədəbiyyat tarixçisi.Türk ədəbiyyatının artıq klassikləşmiş əsəri olan və türk ordusunun Çanaqqala döyüşündəki müdafiəsini yad edən "Bir yolçuya" şerini qələmə alan şairdir.

Həyatı
------

1902-ci ildə Çatalcada anadan olmuşdur. Atası Düyün-i Umumiyyə məmuru Xəlil Hilmi bəy idi. Orta təhsilini Vəfa liseyində tamamlamışdır. 1919-cu ildə Darülfünun Ədəbiyyat fakültəsində olan imtahanı verərək Türk dili və ədəbiyyatı fakültəsinə qəbul olmuşdur. Cənab Şahabətdin, Fuad Köprülü, Fərid Kam, Yusif Şərif, Yahya Kamal, Hüseyn Daniş kimi ədəbiyyatçıların tələbəsi olmuşdur. Lakin İstanbulun işğalından sonra məktəb müvəqqəti olaraq qapadıldıqdan sonra milli mübarizəyə qatılmaq üçün Ankaraya qaçmışdır. Ankara təlimatgahında zabit vəkili olmuş, Anadolu Agentliyinin Sivas sevisində çalışmış, milli mübarizə sonlandıqdan sonra İstanbula gələrək təhsilini sonlandırmış və 1924-cü ildə məzun olmuşdur. Bir müddət təkrar Anadolu Agentliyində və özəl məktəblərdə çalışmışdır. 1929-cu ildən etibarən İzmir, Adana, Ankara illərində bir çox liseydə ədəbiyyat müəllimliyi və lisey müdirlüyü etdikdən sonra maarif müfəttişi olmuşdur.

1942-1946-cı illərdə Ali Təhsil Ümumu Müdirliyi etmiş, Ankara Universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya fakültəsində qədim türj ədəbiyyatı professoru olaraq təyin edilmişdir. 1959-cu ildə isə universitetdəki vəzifəsindən təqaüdə ayrılmışdır. 18 avqust 1968-ci ildə İstanbulda vəfat etmişdir.

Ədəbi fəaliyyəti
----------------

Nəcmətdin Xəlil yazı həyatına əruz vəznində şerlər yazaraq başlamışdır. İlk şerləri Nədim jurnalında nəşr edilmişdir. Əruzu buraxıb, heca vəznində şerlər yazmağa başladığında şerlərini Dərgah və Həyat jurnallarnda nəşr etdirmişdir. Şerlərini 1927-ci ildə v 1933-cü ildə nəşr etdirdiyi iki kitabda toplamışdır. Eşq, təbiət və milli hisslər ilə əlaqəli şerlər yazmışdır. Son dövr şerlərində Yahya Kamal Beytalı təsiri hiss olunur. "İşləyən yara" adlı romanı kitab olaraq nəşr edilməmiş, lakin 1932-ci ildə Vakit qəzetində hissə-hissə yayımlanmışdır. Orta məktəblər üçün dil bilgisi kitabları da hazırlamışdır.

Əsərləri
--------

### Şer kitabları

1. Çakıl Taşları (1927)
2. Bir Yudum Daha (1933)
3. Bir Yolcuya (1960)

### Digər kitabları

1. Dilbilgisi (1928), 2 cilt
2. Dilbilgisi (1934)
3. Dilbilgisi (1943), İlkokullar için
4. İzahlı Divan Şiiri Antolojisi (1940, 1946)
5. Namık Kemal’in Talim-i Edebiyatı Üzerine Bir Risalesi (1950)
6. Leyla ve Mecnun (1956), Fuzuli’nin eserinin tenkidi

### Romanları

1. İşleyen Yara (yayımlanmadı)
2. Kolejli Nereye (1977)

### Haqqında yazılanlar

* Necmettin Halil Onan - Abdülkadir Hayber (ISBN 975-17-0198-8)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Necmettin Halil ONAN". insicamx.com. 4 aprel 2011 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Bir yolcuya". 25 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  Halil Onan.html "Xəlil Hilmi bəy və Nəcmətdin Xəlil Onan" (#bad\_url). 21 yanvar 2011 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Nəcmətdin Xəlil Onanın şeirləri". antoloji.com. 25 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
5. ↑  "Nəcmətdin Xəlil Onanın kitabları". 25 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Xan-vəzir** — Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər fəsillərdə əsasən uşaq və gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biridir.

Oyunun qaydaları
----------------

Bu oyunda beş(7, 9 və s.) nəfər iştirak edir. Hər hansı bir yerdə ovuc boyda bir çala qazılır. Beş(7,9 və s.) xırda daş götürülür. Oyunçular növbə ilə beş addımlıqda dayanıb bu daşları ovucun içində saxlamaqla çalaya atırlar. Əgər daşın üçü(5, 7 və s.) oraya düşərsə, o oyunçu çalanın bir tərəfindən durub xan elan edilir. Daşın ikisi(4, 6 və s.) çalaya düşərsə, həmin oyunçu özünü vəzir elan edir, bir(2, 3 və s.) daşı çalaya düşən oyunçu isə ya xana, yada vəzirə "at" olur. Beləliklə, oyunu gedişində "xan", "vəzir" və onların "atları" məlum olur. Oyun qızışdıqca, yeni daşlar çalaya atıldıqca, oyunçuların ifa etdiyi rollar dəyişilir. Bu zaman xanın hökmü yerinə yetirilir. Xan: "Atlanın!" - əmri verdikdə, vəzir və xan at rollarını aparanların çiyinlərində otururlar.

Oyunun sonrakı gedişində heç bir rol əldə etməyən oyunçu – yəni beşinci(yeddinci, doqquzuncu və s.) adam, rolların yenidən dəyişilməsinə səbəb olur. Belə ki, əgər o, daşın beşini(7, 9 və s.) də çalaya salarsa, onda beşinci(yeddinci, doqquzuncu və s.) adam "müharibə" elan edir və xanla vəzir at üstündə hakimiyyət uğurunda vuruşurlar. Əgər vəzir qələbə çalarsa, xanla yerini dəyişir. Yox, əgər xan qalib gələrsə, öz yerində qalır. Əgər beşinci adam daşların dördünü çalaya salarsa, o, hakimiyyətin dəyişildiyini elan edir. Yəni xalqı təmsil edən atlar xan və vəzir olur, xanla vəzir isə atların yerini tuturlar.

Beləliklə, oyun bu şəkildə davam edir.

| ⛭Azərbaycan xalq oyunları |
| --- |
| Döyüş oyunları | Qurşaqtutma • Zorxana • Azərbaycan milli güləşi |  |
| Strategiya oyunları | Mərəköçdü • Noxud çuxuru • Pula-pula • Qalaqapı |
| Novruz oyunları | Baca-baca • Keçəl • Kos-kosa • Yumurta döyüşdürmə |
| Atüstü oyunlar | Baharbənd • Cıdır • Sür-papaq • Çövkən • Qız-qov |
| Tamaşa oyunları | Dəvə • Çömçəxatun • Gülümey • Gül-gül • Xan-vəzir • Xıdır Nəbi • Nənəcan |
| Uşaq oyunları | Artırma • Barmaq oyunu • Beşdaş • Bənövşə • Cıdır oyunu • Dirədöymə • Dəsmal aldı, qaç • Dəyirman oyunu • Dolama • Çatı götürdü • Çırtı, çırtı • Çiləmə • Çilingağac • Çömçəbaşı bəzəmə • Evcik-evcik • Eşşək beli sındırdı • Əlquşu ilə ov • Ənzəli • Fincan-fincan • Gəlinbacı • Gizlən qaç • Gözbağlıca • Güleynari • Halay • Haxışta • Hoqqa • Hoppana hoppan • Hil-hil oyunu • Xəndəkbacı • Xıy xıy • Köşki balaban • Qərcimədaş • Qərəq • Qığ mərəsi • Qundaq-qundaq • Qurd-qurd • Laldinməz • Mərə-mərə • Mətə-mətə • Molla, haray • Öcəşmə • Papaqaldıqaç • Papaqatdı • Papaqqapdı • Püşk • Sanama • Say saymaq • Şeşpər-şeşpər • Şota • Şöbə-şöbə • Tapmaca • Tapın görək • Təkə • Təkləmə • Turnavurdu • Tuğay Məlik • Usta-şagird • Şatırlar • Yaşıl yarpaq, qızılgül • Yaylıqqaçırtdı • Yeddi ağac • Yeddi daş • Yelləncək • Yoldaş, səni kim apardı? |
**Sarubobo** (さるぼぼ?) - əsasən Gifu prefekturasının Takayama şəhərində istifadə olunan yapon amulet. Sarubobo qırmızı, insan formalı kukladır, üzü olmur, müxtəlif ölçülərdə hazırlanır. Ənənəvi olaraq, sarubobolar nənələr tərəfindən nəvələri üçün kukla kimi və ya qızları üçün yaxşı evlilik, yaxşı uşaqlar gətirməsi üçün hazırlanır. Bundan əlavə, tamamilə fərqli formada "tobibobo" adlı sarubobo da var.

Etimologiya
-----------

Sarubobo yapon dilindən tərcümədə "körpə meymun" deməkdir. "Saru" yaponca "meymun", "bobo" isə yerli Takayama dialektində "körpə" deməkdir.

Sarubobo adının etimologiyası üçün başqa versiyalar da var. Sarubobo üç arzu ilə əlaqələndirilir:

* Bəd şeylərdən qorunma: yapon dilində "saru" həm də "çıxmaq" kimi tərcümə olunur, bəd şeylərin "çıxmasına" işarədir.
* Xoşbəxt ev, yaxşı oyun: yapon dilində xoşbəxt ev "kanai enman", yaxşı oyun isə "ryo-en" deməkdir. "Saru" sözünü deməyin digər yolu isə "en"dir.
* Asan doğum: meymunlar doğumu insanlara nəzərən daha asan keçir.

Sarubobonun üzü ənənəvi olaraq körpə meymunlar kimi qırmızı rəngdədir. Başqa versiyaya görə isə Edo dövründə yaponlar qırmızı rəngin şeytandan qoruduğuna inanırdılar.

Xüsusiyyətlər
-------------

Sarubobo kuklalarının adətən üz detalları olmur. Bunun səbəbi aydın deyil, lakin versiyalar mövcuddur. Bir versiya odur ki, sarubobolar paltarların sol parçasından və qohumlar tərəfindən hazırlanırdı, buna görə də əlavə detallara ehtiyac duyulmurdu.

Başqa versiyaya görə isə üzün yoxluğu sahibinə ona təsəvvür etmək imkanı verir. Sahibi kədərli olanda, o, sarubobonu da kədərli təsəvvür edə bilər. Takayama xalqı tərəfindən nəql olunan bir hekayəyə görə bu kuklaların üzsüz olmasının səbəbi İkinci dünya müharibəsi dövründə hazırlanmasıdır. Analar bu dövrlərin çətin olduğunu bilirdilər, lakin kuklalara kədərli üzlər vermək istəmirdilər. Buna görə üzsüz hazırlayırdılar.

Müasir dövrdə sarubobo Takayamada populyar suvenirdir, dükanlarda müxtəlif rənglərdə və formalarda sarubobolar tapmaq olar, lakin ənənəvi olaraq, qırmızı rəngdə və qara paltarlı olur. Hətta Hello Kitty forması geyinmiş sarubobolar da mövcuddur. Sarubobolardan açarlıq kimi dəfə istifadə olunur.

Müxtəlif rəngli saruboboların hərəsinin öz mənası var:

* Qırmızı sarubobo - evlilikdə və uşaq doğmada uğur gətirmək üçündür.
* Göy sarubobo - təhsildə uğur gətirməsi üçündür.
* Çəhrayı sarubobo - sevgidə uğur gətirməsi üçündür.
* Yaşıl sarubobo - sağlamlıqda uğur gətirməsi üçündür.
* Sarı sarubobo - pulda uğur gətirməsi üçündür.
* Qara sarubobo - uğursuzluğu qovmaq üçündür.
* Qızıl sarubobo - qumar oyunlarında uğur gətirməsi üçündür.
* Bənövşəyi sarubobo - uzunömürlülük gətirməsi üçündür.
* Gümüş sarubobo - dostluqda uğur gətirməsi üçündür.
* Narıncı sarubobo - yeni evlilərə uğur gətirməsi üçündür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "The Intriguing Sarubobo Dolls of Gifu and Their Meanings". Japan Info (ingiliscə). 2021-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyul 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Sarubobo** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Ruğa** (lat. Rua, ?-434) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı. Attilanın əmisi.

Həyatı
------

412-422 illəri arasında Avropa Hun dövləti ilə əlaqədar çox bir məlumata rast gəlinməməkdədir. Hökmdar soyundan gələn Rua 422-ci ildə taxtı ələ keçərərək, ölkəni qardaşları Muncuk, Oktar və Aybars ilə birlikdə idarə etdi. Muncukun erkən ölümü üzərinə Aybars ölkənin şərq qanadının rəhbərliyinə, Oktar isə qərb qanadının rəhbərliyinə gətirildi.

Rua, Uldızın təyin etdiyi Hun xarici siyasətini tətbiqə davam etdi. Casusluq fəaliyyətlərini irəli sürərək Bizans üzərinə bir səfər təşkil etdi (422). Bu səfər nəticəsində Bizans ağır bir vergiyə bağlandı.
Qərbi Romadakı taxt qarışıqlıqlarından faydalanmaq istəyən Bizans, İtaliyaya hərbi qüvvə göndərdi. Bunun üzərinə Rua, altmış min nəfərlik bir ordunu Qərbi Romanın köməyinə göndərərək Bizans imperatoru Theodosiusı (Teodosyus) döyüşmədən geri çəkilmək məcburiyyətində buraxdı.

Bizans üzərinə edəcəyi yeni bir səfərə hazırlanarkən 434 ilində öldü. Yerinə qardaşı Muncukun oğulu Attila keçdi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Avropa Hun İmperiyası
**Nəcməddin Mürvətov** (*azərb.* Nəcməddin Taci oğlu Mürvətov‎; d. 5 dekabr 1953-cü il, Dəvəçi rayonu, Yuxarı Ələz kəndi) — şair, müəllim, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002).

Həyatı
------

Mürvətov Nəcməddin Taci oğlu 5 dekabr 1953–cü ildə Dəvəçi rayonunun Yuxarı Ələz kəndində anadan olmuşdur. 1960-cı ildə Dəvəçi rayonu Yuxarı Ələz kənd ibtidai məktəbinin I sinfinə qəbul olunmuş, 1961-ci ildə ailəsinin Siyəzən şəhərinə köçməsi ilə əlaqədar, təhsilini Siyəzən şəhər 1 saylı orta məktəbində səkkizillik, 1970-ci ildə isə C.Cabbarlı adına orta məktəbi bitirmişdir. Nəcməddin Mürvətov ADPU-nun (keçmiş V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun) riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1974-cü ildə oranı bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### İctimai fəaliyyəti

Nəcməddin Mürvətov ali məktəbdə oxuduğu illərdə qrup komsomol təşkilatının katibi, fakültə həmkarlar təşkilatının büro üzvi kimi ictimai vəzifələr daşımışdır. 

### Əmək fəaliyyəti

Nəcməddin Mürvətov universiteti riyaziyyat müəllimi ixtisası üzrə bitirdikdən sonra 1974-1977–ci illərdə Dəvəçi rayonun Böyük Həmyə səkkizillik məktəbində müəllim, 1977-1978-ci illərdə isə direktor vəzifəsində çalışmışdır. O, 1978-2008-ci illərdə Böyük Həmyə kənd orta məktəbinə direktor vəzifəsini icra etmişdir. 2008-ci ildən etibarən Siyəzən şəhər C.Cabbarlı adına 1 saylı orta məktəbində direktor vəzifəsində çalışır.

### Ədəbi fəaliyyəti

Nəcməddin Mürvətovun "Ehtiyac" və "Şuşa" adlı ilk mətbu şeirləri 1993-cü ildə "Çıraq" qəzetində dərc olnumuşdur.

Mükafatları
-----------

1985-ci ildə Respublikanın "Xalq maarifi əlaçısı" adını almışdır. 2008-ci ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2015-ci ildən Azərbaycanın Əməkdar müəllimidir.

Kitabları
---------

* "İlk sözüm" – 1997 – ci il, Bakı şəhəri, "Şərq – Qərb" nəşriyyatı
* "Etiraf" – 2001- ci il , Bakı şəhəri , "Nafta – Press" nəşriyyatı
* "Varım, dövlətim" – 2003 – cü il, Bakı şəhəri, "Nafta – Press" nəşriyyatı
* "Dünyamıza sözüm var" - 2005–ci il Bakı şəhəri, "Nafta-Press" nəşriyyatı
* "Həqiqət axtarıram" - 2006-cı il Bakı şəhəri, "Şur" nəşriyyatı
* "Yaxşılar azalmasın" – 2008-ci il Bakı şəhəri, "Şur" nəşriyyatı
* "İnam zəfərə aparır" - 2009-cı il Bakı şəhəri,"Şur" nəşriyyatı
* "Ömür adlı payım varmış" -2 011--cı il Bakı şəhəri,"Şur" nəşriyyatı
* "Ürəklərin sifarişi sözümdə" - 2012-ci il Bakı şəhəri, "Şur" nəşriyyatı
* "Bircə söz de, şeir yazım" – 2014-cü il, Bakı şəhəri, "Araz"nəşriyyatı
* "Nə verdim ki, dünyaya..." - 2014-cü il, Bakı şəhəri, "Şur" nəşriyyatı
* "Səsim, ünüm, harayım..." - 2015-ci il, Bakı şəhəri, "Şur" nəşriyyatı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Teymur Əhmədov.* "Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə)". Bakı: "Nurlar" NPM. 2011. 1056. ISBN 978 9952 460 06 3.
**Atlantida: İtirilmiş İmperiya** (*ing.* Atlantis: The Lost Empire) — 15 iyun 2001-ci ildə Volt Disney tərəfindən istehsal edilmiş qısametrajlı animasiya filmidir.

Məzmun
------

Minlərlə il əvvəl Atlantida, əzəmətin zirvəsini yaşayan çox güclü bir xalq idi. Ancaq Kral və ətrafındakılar, əllərindəki bu yüksək gücü dünyaya hökm etmə məqsədiylə istifadə etmək üçün cəhd etdilər. Bu səbəbdən çox böyük bir döyüş çıxdı və böyük sivilizasiya yer üzündən yox oldu. Nəhəng bir qabarma-çəkilmə dalğası okeanın dərinliklərinə basdırılan sivilizasiya sanki heç vaxt mövcud olmamış kimi itkin düşdü.

1914-cü ildə Xəritə və Dilçilik mütəxəssisi cavan ABŞ alimi Maylo Ceyms Tetç Vaşinqton Muzeyində, itkin qitə Atlanıldısan yerini bildiyi mövzusunda Muzeydəki həmkarlarını razı salmağa çalışır. Babası Taddeus Tetç ona əsrarəngiz bir sivilizasiyadan söz etmiş və "Çobanın gündəliyi" adını daşıyan bu antik kitabın içində qitənin yerinə bağlı açar məlumatın olduğunu izah etmişdir. Ancaq gənc Tetçin ətrafındakı insanlar, eynilə bir zamanlar ulu babalarına baxdıqları kimi ona da ağlını itirmiş kimi baxırlar…

Xarici keçidlər
---------------

* *«Atlantida: İtirilmiş İmperiya»* — Internet Movie Database saytında.


| ⛭Atlantida: İtirilmiş imperiya |
| --- |
| Seriyalar | Atlantida: İtirilmiş imperiya (2001) · Atlantida 2: Maylonun qayıdışı (2003) |
| Video oyunlar | Atlantis The Lost Empire: Search for the Journal · Atlantis The Lost Empire: Trial by Fire |
| Əlaqəli səhifələr | Atlantida · Atlantida dili · Atlantida (teleserial, 2013) · Ulduz qapısı: Atlantida · Atlantis (Lunatica albomu) |
**Səlahəddin Məhəmməd Bahəddin Sadiq** (*ərəb.* صلاح الدين بهاء الدين‎; 1950, Hələbcə) — kürd siyasətçi. O, Kürdüstan İslam Birliyinin qurucusu və indiki lideridir.

Həyatı
------

Səlahəddin Məhəmməd Bahəddin Sadiq 1950-ci ildə Hələbcə şəhərində anadan olmuşdur. O, 1971–1981-ci illərdə müəllim işləmişdir. Səlahəddin Bahəddin İraq ordusunda xidmət etməkdən imtina etdikdən sonra vəzifəsindən azad edilmişdir. O, BƏƏS Partiyasına qoşulmaqdan imtina etdikdən sonra işgəncələrə məruz qalmışdır. Səlahəddin Bahəddin ardınca İraqı tərk edərək 10 il İran, Türkiyə və Körfəz ölkələrində yaşamışdır. O, daha sonra 1991-ci ildə İraqa qayıtmışdır.

Səlahəddin Bahəddin 6 fevral 1994-cü ildə Kürdüstan İslam Birliyinin təsisçilərindən biri olmuşdur. O, birinci ümumi konfransda partiyanın baş katibi seçilmişdir. Bahəddin daha sonra ikinci, üçüncü və dördüncü konfranslarda yenidən baş katib seçilmişdir. Bundan sonra onu Hadi Əli və Məhəmməd Fərəc əvəzləmiş, lakin 2016-cı ildə yenidən baş katib seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *کوردیپێدیا, Kurdipedia-.* "سەڵاحەدین محەمەد بەهائەدین سادق". Kurdipedia.org (kürd). 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 fevral 2022.
2. ↑  "Iraq: a "quota" Council". The Middle East. 1 avqust 2003. 2011-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 fevral 2022.
3. ↑  "KIU elects Salahaddin Bahaddin as new Secretary-General". Kurd Press. 29 may 2016. İstifadə tarixi: 6 fevral 2022.[*ölü keçid*]
Koordinat:Sky map 11s 40d 54,0sn; +56º 12' 11″

**NGC 3804**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **SBc** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1789-cu ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 3804: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3780 |
NGC 3781 |
NGC 3782 |
NGC 3783 |
NGC 3784 |
NGC 3785 |
NGC 3786 |
NGC 3787 |
NGC 3788 |
NGC 3789 |
NGC 3790 |
NGC 3791 |
NGC 3792 |
NGC 3793 |
NGC 3794 |
NGC 3795 |
NGC 3796 |
NGC 3797 |
NGC 3798 |
NGC 3799 |
NGC 3800 |
NGC 3801 |
NGC 3802 |
NGC 3803 |
**NGC 3804** |
NGC 3805 |
NGC 3806 |
NGC 3807 |
NGC 3808 |
NGC 3809 |
NGC 3810 |
NGC 3811 |
NGC 3812 |
NGC 3813 |
NGC 3814 |
NGC 3815 |
NGC 3816 |
NGC 3817 |
NGC 3818 |
NGC 3819 |
NGC 3820 |
NGC 3821 |
NGC 3822 |
NGC 3823 |
NGC 3824 |
NGC 3825 |
NGC 3826 |
NGC 3827 |
NGC 3828 |
NGC 3829



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Azər Mustafayev** — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Azər Mustafayev 1954-cü il 27 iyun Bakıda anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun, Xalq Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və planlaşdırılması fakültəsinə daxil olmuş, 1975-ci ildə həmin institutu bitirmişdir. 1977-1978-ci illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1978-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında çalışır. AMEA-nın İqtisadiyyat İnstitutunda laborant, kiçik elmi işçi vəzifələrində işlədikdən sonra 1979-cu ildən etibarən AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda işə başlamışdır.

1979-1982-ci illərdə Moskva şəhərində yerləşən SSRİ EA Fəlsəfə İnstitutunun əyani aspirantı olmuşdur. Alim 1983-cü ildə fəlsəfə elmləri üzrə namizədlik, 1991-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi, sektor müdirinin müavini, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1987-ci ildən Azərbaycanın müxtəlif ali məktəblərində fəlsəfə və politologiya fənlərini tədris etmişdir. Bu müddət ərzində aspirantlar üçün nəzərdə tutulmuş və Azərbaycan Təhsil Nazirliyi xətti ilə təsdiq edilmiş tədris-metodik vəsaitin müəllifidir.

2000-ci ilin may ayından 2003-cü ilin may ayınadək AMEA Rəyasət Heyətinin nəzdində yerləşən fəlsəfə kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Hazırda Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun Sosial fəlsəfə şöbəsinin müdiri işləyir.

Elmi fəaliyyəti və əsərləri
---------------------------

Milli psixologiyanın, milli şüurun, milli özünüidarəetmənin, milli siyasət məsələlərinə, turançılıq, türkçülük, azərbaycanlılıq ideyalarının tədqiqinə, siyasi fəlsəfədə ilk dəfə olaraq "nəcib insan" konsepsiyasına, münaqişələr və konfliktlər konsepsiyasına dair elmi nəticələr əldə edilmişdir.

Azər Mustafayev 5 kitabın, 60-a yaxın məqalənin, 4 elmi-pedaqoji əsərin müəllifidir. Son illər bakalavr və magistr pillələri üzrə konfliktologiya, politologiya və digər problemlərlə əlaqədar tədris proqramları, vəsaitlər çap etdirmişdir.

Əsas elmi əsərləri
------------------

* Keçmiş SSRİ-də milli münasibətlər türk alimlərinin gözü ilə. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 1990 (12 ç.v.)
* Azərbaycanda milli hərəkat ideyalarının yaranması və tarixi təkamülü (XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəlləri). Bakı: 1994. (5 ç.v.)
* Fəlsəfədə ziddiyyətlər və münaqişələr problemi (dərs vəsaiti). Bakı: 2000.(3,6 ç.v.)
* Konfliktologiya fənninin tədrisi metodikası (metodik vəsait). Bakı: 2001.(6,6 ç.v.)
* Konfliktologiya fənninin tədrisi proqramı. Bakı: 2001.(1,5 ç.v.)

Xarici keçidlər
---------------

* Azər Xoşbəxt oğlu Mustafayev[*ölü keçid*]