recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Telan Nağıyeva** (tam adı:*Nağıyeva Telan Talıb qızı*; 1924, Aşağı Əndəmic, Naxçıvan MSSR) — aktrisa.

Həyatı
------

Nağıyeva Telan Talıb qızı 1924-cü ildə Ordubad rayonunun Aşağı Əndəmic kəndində anadan olmuşdur.

### Təhsili

1955-ci ildə Bakı mədəni-maarif texnikumunu bitirmişdir. 

### Fəaliyyəti

### Əmək fəaliyyəti

1967-ci ildən ömrünün sonuna qədər Ordubad şəhər klubunun müdiri olmuşdur.

### Səhnə fəaliyyəti

Ordubad Dövlət Dram Teatrı və Ordubad Xalq Teatrının səhnəsində Leyli, Əsli, Sənəm,Telli ("Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "O olmasın,bu olsun", Arşın mal alan,Üzeyir Hacıbəyov), Pəri ("Solğun çiçəklər",Cəfər Cabbarlı), Naznaz ("Beş manatlıq gəlin",Məmməd Səid Ordubadi) və s. rollarda oynamışdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

* 1967 — SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin diplomu

* 1980 — Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 337. ISBN 5-8066-1468-9.
**Anu** — Şumer-Akkad mifologiyasında baş tanrı.

Baş tanrı
---------

Ümumiyyətlə, İkiçayarası xalqlarının tanrılar panteonu həm zəngin, həm də maraqlıdır. Burada Şumer, Akkad tanrıları ilə yanaşı, Babilistan padşahlığı dövrünün tanrıları da yerləşdirilmişdir. Əlbəttə Babil tanrılarının əksəriyyəti Şumer tanrılarıdır. Ancaq Babilistanda onları qəbul edərkən xeyli hissəsinin adlarını dəyişsələr də, onların funksiya və vəzifələri dəyişmədən qalmışdır. Şumerlərdə tanrıların daxili dünyasının ierarxiyası mövcud olmuşdur. Yəni hər bir allah özünə məxsus mövqe tutmuşdur. Çünki tanrılar panteonu cəmiyyət və dövlət qaydalarına uyğun təşkil edilmişdir. Tanrılar ierarxiyasının zirvəsində əvvəllər Şumer allahı Anu dururdu. O, özünə göylərdə məskən seçmiş səma allahı idi. Digər tanrılar isə onun övladları sayılırdı. Lakin Anu allahının bu cür yüksək mövqeyinə baxmayaraq, ona nisbətən çox az məbədlərdə pərəstiş edirdilər. O, əlçatmaz və insanlara düşmən mövqedə olan kimi anlaşılırdı və onlara müxtəlif bəlalar göndərirdi. Ona görə də onunla dindarlar arasında heç vaxt yaxınlıq və etibarlılıq münasibətləri yaranmamışdı. Təsadüfi deyildir ki, elə Şumer dövründə Anunun yerini bir sıra münasibətlərdə oğlu Enlil tutmağa başlamışdı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Şumerlər
* Akkad

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Şumer mifologiyası |
| --- |
| Tanrılar | An  • Apsu  • Anşar  • Enki  • Enlil  • İsinu  • Nammu  • Antu  • Ninki  • Zu  • Ninhursag  • Ereshkigal  • Huşbişag  • İştar • Kinqu  • Nanna  • Nebo  • Nabu  • Namtar  • Nergal  • Nidaba  • Ningal  • Ninisinna  • Ninkasi  • Ninlil  • Sin  • Tiamat  • Utu  • Nusku  • Utukku  • Şamaş  • Dumuzi  • Gilqameş  • Qeştinanna  • Qugalanna  • Huwawa  • Enkidu  • İnanna |  |
**Emil Antuan Burdel** (30.10.1861, Montoban – 1.10.1929, Le Vezine) — fransız heykəltəraşı.

Həyatı
------

Tuluzada (1876–84), Parisdəki zərif sənətlər məktəbində (1884–86) oxumuşdur; 1893–1908-ci illərdə O, Rodenin emalatxanasında assistent işləmişdir. 1884-cü ildən Paris salonu sərgilərinin iştirakçısı olmuşdur. Roden impressionizmini qəbul etməyən Burdel monumentallığa və incəsənətin sintezinə can atmış, antik klassikaya və arxaikaya əsaslanaraq relyef sənətini dirçəltmişdir.

Fəaliyyəti
----------

"Ox atan Herakl" (tunc, 1909, Müasir Milli İncəsənət Muzeyi, Paris), gen. K.M. Alvearın tunc abidəsi (1913–23, Buenos-Ayres), "Fransa" heykəli (tunc, 1925, Paris), A. Mitskeviçin abidə si (tunc, 1909 –29, Paris), "Avtoportret" (maska, 1925), "Safo" (1924 –25; hər ikisi Burdel muzeyi, Paris) və s. əsərlərin müəllifidir. Görkəmli ictimai xadimlərin çoxsaylı portretlərini (100-ə yaxın) yaratmışdır: Lüdviq van Bethoven (tunc, 1887– 1929; 21 variant), A. Frans (tunc, 1919; hər ikisi Burdel muzeyi) və s. Arxaikləşən neoklassisizm ruhunda Yelisey Çölü Teatrının barelyeflərini hazırlamışdır (gips, 1912). Burdel həmçinin monumental rəngkar (Yelisey Çölü Teatrının freskaları, 1910–12) və qrafik (J. Klemanso və Q. Floberin kitablarına illüstrasiyalar) kimi də işləmişdir. Sənətkarın neoidelaizm və modern üslublarına yaxın yaradıcılığında neoromantik və neoklassik tendensiyalar birləşmişdir. 19-cu əsrin sonu–20-ci əsrin əvvəllərinin ən görkəmli heykəltəraşı olan Burdelin yaradıcılığı heykəltəraşlığın sonrakı inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. Parisdə Qran-Şomyer studiyasında dərs demişdir (1909–1929). A. Cakometti, V.İ. Muxina, İ.D. Şadr Burdelin tələbələri, A. Avqustinçiç, Y.V. Vuçetiç, A. Breker, İ. Meştroviç onun davamçıları olmuşlar.

Qalereyası
----------

Antuan Burdelin 1910-1912-ci illərdəki sənət əsəri

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  artist list of the National Museum of Sweden. 2016.
3. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
4. 1 2 3  Burdel// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 80-81.

Xarici keçidlər
---------------

* Works by or about Antoine Bourdelle at Internet Archive
* Musée Bourdelle (fransız dilində)
* Portrait of Rodin from Antoine Bourdelle, Musée Rodinin rəsmi vebsaytında
* National Art Gallery and Alexander Soutzos Museum, Bourdelle Emile-Antoine, Biography (ingilis.) Arxivləşdirilib 2015-05-28 at the Wayback Machine
* Antoine Bourdelle in American public collections, on the French Sculpture Census website Edit this at Wikidata Arxivləşdirilib 2016-11-07 at the Wayback Machine
**«Keshet 12»** (ivr. ‏‎קשת 12‎‏‎) — İsrail özəl telekanalı. Telekanal «Keshet Media Group» şirkətinin bir mülküdür. «Channel 2» kanalının əvəzinə yaradılan telekanal yayıma 1 noyabr 2017-ci ildə başlamışdır.

Tarixi
------

İsrailin «Channel 2» kanalı «İkinci Televiziya və Radio Şirkəti» tərəfindən idarə olunurdu. Lakin kanal «Keshet Media Group» və «Reshet» şirkətləri tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. İsrailin yayım sistemində həm özəl, həm də dövlət kanallarının müxtəlifliyini və rəqabətini artırmaq məqsədilə keçirilən islahatlar nəticəsində «Channel 2» bağlanmışdır. «Keshet 12» və «Reshet 13» telekanalı ilə birlikdə 1 noyabr 2017-ci ildə yayıma başlamışdır. «İsrail Televiziya Xəbərlər Kompaniyası» hər iki kanalda xəbər proqramlarını təqdim etməyə davam edir. Əsas xəbər bülleteni hər iki kanal tərəfindən ortaq şəkildə yayımlanır, digər proqramlar isə iki kanal arasında bölünmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kamin, Debra.* "Keshet, Reshet Begin Operating Own Channels in Israeli TV Shakeup". Variety (ingilis). Archived from the original on 2022-06-13. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2017.
2. ↑  "Israel's Channel 2 set for historic split Tue midnight". Globes (ingilis). Archived from the original on 2018-06-19. İstifadə tarixi: 8 noyabr 2017.

Xarici keçidlər
---------------

mako.co.il/tv — «Keshet 12» telekanalının rəsmi saytı
**Antoine Kombouare** (16 noyabr 1963, Numea) — Fransız futbol mütəxəssisi.

  

16 fevral 1963 tarixində Fransanın Nouméa şəhərində anadan olmuşdur. Futbol karyerasında 1982-ci ildə PSJ FK klubu ilə başlayan Kombouare, müxtəlif klublarda futbol oynayıb və 1994-cü ildə futbol karyerasını sonlandırıb.

Məşqçilik karyerasına isə 1998-ci ildə başlayan Kombouare, ilk olaraq PSJ FK-da köməkçi məşqçi kimi işləyib və sonra baş məşqçi təyin olunub. Daha sonra başqa klublarda da məşqçi kimi çalışan Kombouare, son illərdə Fransa və yurtdışındakı klublarda çalışıb.

Hazırda Kombouare, Fransa 1-ci Divizionunda yerləşən Nant klubunun baş məşqçisi və idarə heyətinin bir üzvüdür.

Antuan Kombouare futbolçu karyerası ərzində bir çox uğurlara imza atıb. Futbolçu karyerası ərzində Fransa Liqa 1 komandalarından olan Nant FK və PSJ FK kimi komandalarda çıxış edib. O, PSJ-də oynayarkən komandanın kapitanı olub.

Məşqçilik karyerasında o, 2009–2011-ci illər arasında PSJ-ni çalışdıraraq Fransa Liqa 1 çempionluğunu qazanıb. O, həmçinin Lens, Guingamp, Dijon və Tuluza kimi komandaları da çalışdırıb.

Kombuare 1991-ci ildə Fransa millisində də çıxış edib və 1992-ci ildə Avropa Futbol Çempionatında milli komanda ilə yarışıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Antoine Kombouaré // Transfermarkt (çd.). 2000.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | BDFutbol · FootballDatabase.eu · L’Équipe · Soccerbase (məşqçi) · playmarkerstats.com (oyunçu) · playmarkerstats.com (məşqçi) · Transfermarkt (oyunçu) · Transfermarkt (məşqçi) · worldfootball.net (oyunçu) |
| Normativ yoxlama | BNF: 17837621f · ISNI: 0000 0004 4762 5921 · SUDOC: 184452287 · VIAF: 315253345 · WorldCat VIAF: 315253345 |
**Kernqorms Milli Parkı**— (*ing.* Cairngorms National Park, şot.kelt Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh) Şotlandiyanın cənubunda, Qrampian dağlarının şimal yamacında yerləşir.

Di çayı

Yaranma tarixi və məqsədi
-------------------------

Kerngorms qoruğu 1954-cü ildə təbii halda bitən çinar ağaclarının qorunması məqsədi ilə yaradılmışdır. Ərazisi 4.528 km² təşkil edir. 2003-cü ildə Milli Park səviyəsinə çatmışdır. 2010-cu ildə isə Pert-end-Kinross əyalətinin ərazisinin bir hissəsi parkın ərazisinə daxil edilmişdir.

Parkın əhatə etdiyi ərazilər
----------------------------

Parkın ərazisi Şotlandiya torpaqlarının cəmi 10%-ni təşkil edir. Əsasən dağlıq olan ərazini Abendirşır, Anqus, Mori, Haylend və Pert-end-Kinross bölgələrinin torpaqlarında yerləşir. Burada Böyük Britaniyanın 5 ən hündür zirvəsindən 4-ü yerləşir. Bunlar: Ben-Makdui (1309 m.), Kern-Qorm ( 1244 m.), Cairn Toul (1291 m.), Braeriach (1296 m.).

Flora və faunası
----------------

Parkın ərazisində İngiltərədə mövcud olan ən böyük təbii meşələr yerləşir.Burada şam, ardıc, əsməqovaq, söyüd, tozağacı, qızılağac, quşarmudu aspen ağacları təbii halda bitir.Qoruğun ərazisində əsasən meşə heyvanları yaşayır. Bunlar dovşan, Avropa cüyürü, nəcib maral, meşə pişiyi. Çay qaraquşu, şahin, tetra, berqut parkın ornitofaunasını təmsil edr. Çay qaraquşunun sayı bu ərazilərdə az olduğuna görə nadir növlərdən hesab edilir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Kernqorms qoruğu Arxivləşdirilib 2017-12-01 at the Wayback Machine
* Kerngoms qoruğu
* Şotlandiya. Kernqorms Milli Parkı
* Kernqorms Milli Parkı
Londonun yaşıl zolağında yerləşən Sent-Ceyms parkı ilə səhv salmayın.
Stadionun daxili görünüşü
Sent-Ceyms Park (1998)
**Sent-Ceyms Park** — İngiltərənin Nyukasl şəhərində yerləşən və Nyukasl Yunayted futbol komandasının ev oyunlarını oynadığı, 52394 nəfər tamaşaçı tutumuna sahib futbol stadionu. Azarkeşlər arasında "Heaven" (tərc. "cənnət") və "The Castle" (tərc. "qala") adları ilə də tanınır. 1892-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Burada Bryus Sprinqstin, Kuin, Bob Dilan və Brayan Adams kimi sənətçi və musiqi qruplarının konsertləri keçirilmişdir.

Stadion 1996 Avropa Futbol Çempionatında 3 oyuna ev sahibliyi etmişdir. Eland Road ilə birlikdə B qrupunda Fransa, İspaniya, Rumıniya və Bolqarıstan yığmalarının oyunlarını qəbul etmişdir.

2012 Yay Olimpiya Oyunlarında bəzi oyunların bu stadionda keçirilməsi planlaşdırılır.

Stadion FİFA videooyunlarında lisenziyalı olaraq göstərilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Sent-Ceyms Parkın şəkilləri Arxivləşdirilib 2006-10-13 at the Wayback Machine
* St. James Park
**Əliverdi xan** (ən geci 10 may 1671, Dekkan sultanlıqları – 9 aprel 1756, Mürşüdabad[d]) — Benqal, Biharа və Orissanın 1740–1756-cı illərdə nəvvabı.

Həyatı
------

Əliverdi xanın atası Şahqulu xan Mirzə Məhəmməd Mədəni, anası nəvvab Aqil xan Avşarın qızı idi. Avşar elindən çıxmışdılar. Onun əsl adı Mirzə Məhəmmədəli idi. Ailələri şiə məzhəbində idilər. Atası Övrəngzebin oğlu Əzəmşaha xidmət edirdi. Əzəmşah qardaşlarına da orduda rütbə vermişdi. Atalarının vəfatından sonra çox kasıbladılar.

Mirzə Məhəmmədəli və qardaşı Mirzə Əhməd Orissanın söbədarı Şücaəddinin yanında xidmətə daxil oldular. Şücaəddin nəvvab postunu tutandan sonra qardaşların vəziyyəti düzəldi.

1728-ci ildə Şücaəddin Mirzə Məhəmmədəlini Racmahalın föücdarı təyin etdi. Həmin vaxtdan sonra Mirzə Məhəmmədəli **Əliverdi xan** adlandı. 1733-cü ildə Biharın naib nazimi, naib köməkçisi təyin olundu. 1734-cü ildə Məhəbbət-Cəng ləqəbi aldı. Vəzifə və ləqəbləri artdıqca könlündən hökmüranlıq keçdi. 10 aprel 1740-cı ildə Giriya yaxınlığındakı döyüşdə vəlineməti Şücaəddinin vəliəhdi Sərfraz xanı öldürdü. Beləliklə Bihar və Benqalı nəzarətə götürdü. 3 mart 1741-ci ildə Orissanın naib nazimi və Sərfraz xanın qohumu, bacısının əri Rüstəm-Cəngə qalib gəldi. Orissa da onun hökmranlığı altına keçdi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Əliverdi xan Arxivləşdirilib 2011-07-01 at the Wayback Machine Banqlapediyada
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Əfəndiyev.

**Rasim Səməd oğlu Əfəndiyev** (30 oktyabr 1928, Qazax – 13 fevral 2010, Bakı) — professor, sənətşünaslıq doktoru, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2001), AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru.

Həyatı
------

Rasim Əfəndiyev 30 oktyabr 1928-ci ildə Qazax şəhərində anadan olmuşdur. Sankt-Peterburq Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının sənətşünaslıq fakültəsini bitirmişdir.

AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru, Bakı İncəsənət Mərkəzi, Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi, Xalça Muzeyi və s. təşkilatların elmi və bədii şuralarının sədri, memarlıq və incəsənət sahəsində elmi tədqiqat işləri üzrə koordinasiya şurasının sədri, Azərbaycan Rəssamlar Birliyinin üzvü, Beynəlxalq kitab sərgisinin laureatı, 1992-ci ildən Beynəlxalq Şərq Rəssamlıq Akademiyasının akademik-katibi, Rəssamlıq sənətinin inkişafında ən böyük rolu olan alimlərdən biridir.

SSRİ Rəssamlar İttifaqının, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin bir sıra diplom və mükafatları ilə, Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. "Soltan Məhəmməd" adına Beynəlxalq mükafata layiq görülmüşdür.

Akademik Rasim Əfəndiyev 13 fevral 2010-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Elmi əsərləri
-------------

* Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı: 202
* Xaricdə çıxmış elmi əsərlərin sayı: 56

Əsas elmi əsərlərin adları:

* Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətləri (orta əsrlər), (1976), Moskva
* Xalq sənəti. (1984), Bakı, (Azərbaycan, rus, ingilis dillərində)
* Azərbaycan daş plastikası. (1986), Moskva
* Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətləri. (1999), Bakı
* Azərbaycan İncəsənəti. (ingilis dilində), (2004)

Təltif və mükafatları
---------------------

* SSRİ Mətbuat Komitəsinin mükafatı — 1977
* SSRİ Rəssamlar İttifaqının mükafatı — 1986
* SSRİ Rəssamlar İttifaqının mükafatı — 1989
* Atatürk kültür mərkəzinin mükafatı — 1994
* AMEA Fəxri Fərmanı — 2003
* Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni — 14 fevral 2004
* "Soltan Məhəmməd" mükafatı

Mənbə
-----

* Rasim Əfəndiyev Arxivləşdirilib 2008-02-29 at the Wayback Machine
* "Təsviri sənətimizi dünyaya tanıtdıran alim". Vidadi Xəlilov. Ömür yollarında. Bakı: Nərgiz, 2012. — səh. 33.
**Rejissor. Ssenari müəllifi. Aktrisa. Prodüser.**

Həyatı
------

Günel Şakir qızı Əlibəyli (Tağıyeva)- 19 avqust 1981-ci ildə Bakıda anadan olub. 1998-2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Rejissorluq" fakültəsinin kinorejissorluq ixtisasında təhsil almışdır. Müəllimi xalq artisti, professor Eldar Quliyev olub. 2000-ci ildən "Azad Azərbaycan" İctimai-siyasi radiosu və qəzetinin müxbiri vəzifəsində çalışıb. 2004-cü ildə "Lider" TV-nin "Azərbaycan" redaksiyasında rejissor assistenti və prodüser kimi çalışıb. 2005-2007-ci illərdə "CNF production"da rejissor işləyib. 2007-ci ildən ATV telekanalında rejissor vəzifəsində çalışır. Ailəlidir, bir övladı var, Elçin Əlibəylinin həyat yoldaşıdır.

Filmoqrafiya
------------

1. Kəsişməyən yollar (film, 2002)
2. Ümid (film, 2002)
3. Daha Dəhşət (2005)
4. Məni Taparsız Şeirlərimdə (2005)
5. Tanıdım (2005) (veriliş)
6. Yaşayır İnsan (2005)(ifaçı Rəşid Behbudov)(klip)
7. Mən Sizə Gələcəm (2006)(ifaçı Aslan)(klip)
8. Sən Nəğmələr Qoş (2006)
9. Azərbaycan Təbiəti (2007)
10. Azərbaycan Mədəniyyəti (2007)
11. El içində (veriliş, 2007) (veriliş)
12. Səma Altında Muzey (2007)
13. Azərbaycanda İstirahət (2007)
14. Bapbalaca (2008)
15. Baş Komandan (2008)(ifaçı Təranə Vəlizadə)(klip)
16. Füzuli Kantatasından Ariya (2008)(ifaçı Nadir Qafarzadə)(klip)
17. LG Bilik Akademiyası (2008)
18. Sirr (serial, 2012)
**Ketrin Svinford** (*ing.* Katherine Swynford) (d. 25 noyabr 1350 – ö. 10 may 1403) — İngiltərə kralı III Eduardın oğlu Lankaster hersoqu Gentli Conun üçüncü xanımı. O, nigahdan öncə hersoqla uzun illər məşuq həyatı yaşayıb. Cütlüyün rəsmi nigahdan sonra doğulan övladları hersoqun qardaşı oğlu II Riçardın səltənətində qanuni övlad statusu aldılar. Buna baxmayaraq hersoqun ilk evliliyindən doğulan oğlu Bolinbruklu Henrinin İngiltərə kralı olmasının ardından, Ketrin Svinfordun övladları və onların şəcərəsindən gələnlərin taxt hüququnun olmadığını elan etdi. Ancaq bu şəxslərin İngiltərə krallığı üzərindəki taxt hüququ IV Henrinin belə dəyişdirə bilməyəcəyi parlament qərarı ilə təsdiq edilmişdi.

Ketrin Svinfordun övladları və onlardan törəyənlər Gül müharibəsi illərində mühüm rol oynayan Byufort ailəsinin əsasını qoydular. Belə ki, müharibənin sonunda 1485-ci ildə İngiltərə krallığını ələ keçirən VII Henri məhz Marqarita Byufortun oğlu idi. Marqarita Byufort isə Gentli Con və Ketrin Svinfordun nəticəsi idi.

Həyatı
------

Mənbə
-----

* Armitage-Smith, Sydney (1905). *John of Gaunt: King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England*. Charles Scribner's Sons
* Sargeant, Carol (2009). *Love, Honour and Royal Blood Book One: Katharine Swynford*. Dog Ear Publishing. ISBN 978-1-60844-162-4
* Weir, Alison, *Mistress of the Monarchy: The Life of Katherine Swynford, Duchess of Lancaster*

İstinadlar
----------
**Gündüz Balaş oğlu Abbaszadə** (22 avqust 1980, Kirovabad) — Azərbaycanın idman jurnalisti, şərhçi. "Qarabağ" FK-nın mətbuat xidmətinin rəhbəri. Azərbaycanda UEFA Çempionlar liqasının ilk şərhçilərindəndir.

Həyatı
------

Gündüz Abbaszadə 22 avqust 1980-ci ildə Gəncə şəhərində ziyalı ailəsində doğulub. 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin məzunu olub. 1999-cu ildən dövrü mətbuatda çalışır. O, bu müddət ərzində "İdman" qəzeti, AzTV, ANS TV və CBC Sport-də fəaliyyət göstərib. Bundan başqa 2011-2015-ci illərdə Neftçi PFK-nın mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr departamentinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb. 2003-cü ildən şərhçilik edir. Azərbaycanda UEFA Çempionlar Liqasının ilk şərhçilərindəndir. Fəaliyyəti dövründə UEFA Çempionlar liqası, Dünya və Avropa çempionatlarının final matçlarının şərhçisi olub. Bundan başqa 2019-cu ildə UEFA Avropa liqasının Bakıda keçirlimiş, Arsenal FK və Çelsi FK komandaları arasında baş tutmuş final oyununu şərh edib. DÇ-2018 və DÇ-2022-nin final oyunlarının şərhçisidir.

2009-cu ildə Ermənistanda keçirilən cüdo üzrə Avropa çempionatı zamanı İrəvan şəhərindən hazırladığı reportaj Prezident Kitabxanasında saxlanılır. Həmin çempionatı işıqlandırmış yeganə azərbaycanlı jurnalist Gündüz Abbaszadə olub.

Təltifləri
----------

2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən "İlin idman jurnalisti" adına layiq görülüb.

Ailəsi
------

Atası Balaş Abbaszadə yazıçı-jurnalist olub. Balaş Abbaszadə uzun müddət Azərbaycan Ali Soveti sədrinin, o cümlədən Heydər Əliyevin köməkçisi kimi çalışıb.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Jurnalist ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Təpələr yаşаyış yеri** — Tumаslı kəndinin cənubundа su kаnаlının sаğ tərəfində yеrləşir. Yаşаyış yеrinin ərаzisi hаzırdа əkin sаhəsinə çеvrilmişdir. Аbidənin bəzi qismlərində kül yığınlаrı, bаd qırıqlаrı və kеrаmikа pаrçаlаrınа rаstlаnır. Kеrаmikа məmulаtı çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirsiz qаblаrın pаrçаlаrındаn ibаrətdir. Fоrmа vеrməyən şirli kеrаmikа məmulаtınа dа rаstlаnır. Аrаşdırmаlаr zаmаnı müəyyən оlunmuşdur ki, Təpələr yаşаyış yеrinin böyük bir qismi indiki Tumаslı kəndinin аltındа qаlmışdır. Tumаclı kəndinin yаşаyış yеrinə yахın оlаn məhəlləsi хаlq аrаsındа Vаyхır аdlаndırılır. Аrхеоlоji mаtеriаllаrа əsаsən yаşаyış yеrini XI-XVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
**Siqx dövləti** — 1764-сü ildə Cənubi Asiyada Pəncab ərazisində siqxlər tərəfindən təşkil edilmiş və 1799-cu ildə tam formalaşmış dövlət. Amritsar və Lahor kimi mərkəzləri var idi. Dövlət misalilərə bölünürdü, misalilərə misaldarlar rəhbərlik edirdi. Ümumi sayı 12 idi və hər birinin təxminən 70.000 süvarisi var idi.

Tarixi
------

1764-cü ildə Pəncab ərazisində müstəqil Siqx dövləti təşkil edildi. Bu dövlət, feodal istismarçılarına qarşı xalq kütlələrinin yüz ildən bəri apardığı mübarizənin nəticəsində yaradılmışdı. Bunun nəticəsi olaraq siqx icması (xəlsə) mülki və hərbi işlər sahəsində ali hakimiyyət orqanı elan edildi. Hakimiyyətdən devrilmiş feodal zadəganların torpaqları müsadirə edilib icma mülkiyyəti elan olundu. Kəndlilərin vəziyyəti müvəqqəti olaraq yüngülləşdirildi.

Xarici işğalçılara qarşı müvəffəqiyyətli ümumxalq mübarizəsi kütlələrin vətənpərvərlik şüurunun artmasına kömək etdi. Əfqan ordularının 1764-cü və 1767-ci illərdə Hindistana yenidən soxulmaq cəhdləri Pəncabın xalq kütlələri tərəfindən qəti surətdə dəf edildi.

Bu hadisə Əhməd şahın öz qoşunlarını Hindistandan çıxarmağa məcbur olmasında həlledici rol oynadı. Lakin XVIII əsrin 70-90-cı illərində Britaniya müstəmləkəçilərinə qarşı Hindistanın apardığı şiddətli mübarizədə Pəncab ciddi rol oynaya bilmədi, çünki döyüş meydanı Pəncabdan xeyli uzaqda idi.

XIX əsrin 70-ci illərində Siqx dövlətinin özündə də daxili ictimai-siyasi vəziyyət dəyişmişdi. Siqxlərin hərbi sərkərdələri (sərdarlar) ən yaxşı və çoxlu münbit torpaqlar ələ keçirmişdilər. Onlar Pəncab əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən, siqx olmayan kəndliləri istismar etməyə başlamışdılar. Zəif siqx hökuməti cəmi bir neçə il fəaliyyət göstərdi. Nəticədə Pəncab on iki xanədana (misala) parçalandı ki, bunların da hakimləri arasında fasiləsiz mübarizə başlandı. Bu mübarizə XIX əsrin əvvəllərinədək davam etdi.

12 aprel 1801-ci ildə Rancit Sinq Maxaraca kimi taxta çıxmışdı. 1799-cu ildən paytaxt şəhər Qucranvala oldu. 1802-ci ildə isə paytaxt Amritsar və Lahora köçürüldü.

Rancit Siqxin ölümündən sonra 1839-cu ildə sərdarlar arasında münaqişə baş verdi, bu da zamanla həmin sərdarların zamanla iri feodallara çevrilməsi ilə nəticələndi. Bu dövlət 1849-cu ilə qədər mövcud oldu və ikinci ingilis-siqx mühariibəsi nəticəsində Britaniya müstəmləkəsinə çevrildi.

Sonuncu siqx knyazı Dalip Siqx taxtdan salındı və ömrünün sonuna qədər Britaniya hökumətindən təqaüd aldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  Nuruzadə Ş.C. Asiya və Afrika ölkələrinin yeni tarixi. (XVII əsrin I yarısı və XIX əsrin 70-ci illəri). Sumqayıt, "Azəri" nəşriyyatı, 2017, s.92-93
**Darıdağ Karbon Qazı Zavodu** — Culfa şəhərinin 3 km-liyində, Culfa-Ordubad avtomobil yolunun solunda, Darıdağın ətəyində, Darıdağ mineral su mənbəyi ərazisindədir.

Haqqında
--------

Əvvəllər Azərbaycan Respublikası Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin nəzdində idi. Sonralar mineral su yatağının bazası əsasında karbon qazının alınması məqsədilə kəşfiyyat işləri aparılmış, 1977-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində zavod yaradılmışdır. Karbon qazından mineral suların və şampan içkilərinin qazlaşdırılmasında və digər sahələrdə istifadə olunurdu. 1970-ci illərdə zavodun istehsal gücü çox aşağı olmuşdur. Buna görə 1980-ci ildə həmin ərazidə sutkalıq istehsal gücü 30 ton olan və müasir tələblərə cavab verən yeni zavod tikilib istifadə verilmiş, Azərbaycan Mineral Sular və Naxçıvan Mineral Sular Birliyinin sərəncamına verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvanda karbon qazı və quru buz istehsal edən müəssisə istifadəyə verilib". 2019-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-07.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 96. ISBN 5-8066-1468-9.
**Staniçno-Luqansk qoruğu** (*ukr.* Станично-Луганське відділення) — Luqansk təbiət qoruğunun filialı, Staniçno-Luqansk rayonunun (Luqansk vilayəti, Ukrayna) ərazisindəki Pesçanoe kəndindən qərbdə yerləşir

.

İdarənin əsas vəzifəsi Severski Donets çayının daşqın düzənliyinin təbii komplekslərinin qorunmasıdır.

Sahəsi 494 hektardır.

Bölgədəki hərbi əməliyyatlarla əlaqədar olaraq, Staniçno-Luqansk şöbəsi Luqansk vilayətində böyük dərəcədə zərər çəkmiş ekoloji obyektlərdən biridir.

Məkan
-----

Qoruq Seversk-Donetsk fiziki-coğrafi bölgəsində yerləşir. 50 metrə qədər yüksəklikləri əhatə edən bölgədə qərarlaşır.

### Torpaq

Qoruğun demək olar ki, bütün ərazisi qara torpaqla örtülüdür, baxmayaraq ki, onun bir hissəsində qum təpələri var.

### Hidrosfer

Qoruğun ərazisində sahəsi 2 hektar olan Soldatskoye gölləri və sahəsi 0,8 hektar olan Krasnenkoe və sahəsi 7,6 hektar olan Pesçanoe gölü var. Çaylar və göllər yağıntılar, yeraltı sularla qidalanır.

### İqlim

Qoruğun iqlimi kontinental, quraqdır. Qoruqda orta temperatur yayda +21°C, qışda isə az qarla -24-30°C təşkil edir.

### Flora

Qoruğun florası 745 növ damarlı bitkilərdən, 131 növ yaşıl yosunlardan ibarətdir. Üstəlik burada 266 növ göbələk var. Qoruqda Ukraynanın Qırmızı Kitabına daxil edilmiş 10 növ bitki qorunur. Bunlardan xırda çiçəkli civanperçemi, Lavrenko ayrıqotu, Popov sümürgəni, Aspérula graveólens, Dianthus squarrosus, şirin mahmızca, Don ayrıqotu və s. Staniçno-Luqansk qoruğunda botanika tədqiqatları 1970-ci illərdən aparılır.

### Fauna

Qoruğun faunası 49 növ məməli, 169 növ quş, 6 növ sürünən, 5 növ suda-quruda yaşayan, 29 növ balıqdan ibarətdir. Bir çoxu Ukraynanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "СТАНИЧНО-ЛУГАНСКОЕ ОТДЕЛЕНИЕ" (rus). 2015-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-30.
2. ↑  "Луганский природный заповедник" (rus). 2012-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-30.
3. ↑  "Информационный портрет луганского региона :: Главная" (rus). 2013-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-30.
4. ↑  "Статья *Через бойові дії на Донбасі зруйновано 5 заповідників* на сайте espreso.tv". 2014-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-26.
**The Statler Brothers** - Amerikan musiqi qrupudur. Kvartet 1955-ci ildə yerli səhnədə çıxış edərkən yaradılıb. 1964-72-ci illərdə onlar Conni Keş üçün əsas və ehtiyat ifaçılar kimi oxuyublar.

Əvvəlcə yerli kilsələrdə "Cənubi müjdə" musiqisini ifa edən qrup özlərini "Dörd Ulduzlu Kvartet", daha sonra isə "Krallar" kimi təqdim edirdi. 1963-cü ildə "The Kingsmen" adlı qaraj rok qrupunun "Louie, Louie" mahnısı məşhurlaşdıqda qrup özlərini "[he Statler Brothers" adlandırmaq qərarını verdi. Adına baxmayaraq, qrupun yalnız iki üzvü (Don və Harold Reid) əsl qardaş idi və heç bir üzvdə Statler soyadı yox idi. Qrup əslində özlərini otel otağında gördükləri üz toxumasının markasına görə adlandırdılar (daha sonra özlərini asanlıqla "Kleenex Brothers" adlandırılaraq lağ edilə bilinəcəyindən xəbərdar idilər). Don Reid aparıcı ifaçı, Harold Reid - Donun böyük qardaşı, bass oxudu; Phil Balsley bariton çaldı və Lew DeWitt tenor oxudu. O həm də 1982-ci ildə Cimmi Fortune tərəfindən səhhətindəki problemə görə dəyişdirilməzdən əvvəl gitaraçı idi.

Qrupun üslubu onların tarixi kökləri ilə sıx bağlı idi. "Biz tarixi harmoniyalarını götürdük və onları ölkə musiqisiylə birləşdirdik." - Harold Ridd
Onların albomlarının əksəriyyətində minimum bir xalq mahnısı var və onlar yalnız İncildən sitatlardan ibarət olan bir neçə mahnı istehsal ediblər. Onlar həmçinin musiqilərinə təsir edən "The Blackwood Brothers"-a hörmət mahnısı yazdılar. "We Got Paid by Cash" mahnısı Statler Qardaşları tərəfindən onları kəşf edən və onlara mentorluq edən Conni Keşin şərəfinə yazılmışdır.

Mükafatlar
----------

1972 - Ən yaxşı vokal qrupu

1977 - Ən yaxşı vokal qrupu

2016 - "Cliffie Stone Pioneer" mükafatı

1972 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1973 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1974 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1975 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1976 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1977 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1979 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1980 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

1984 - İlin ən yaxşı vokal qrupu

İstinadlar
----------

1. ↑  W. K. McNeil, ed.The Statler Brothers // Encyclopedia of Gospel Music. Glasgow: Routledge. 2005. 376. ISBN 0-415-94179-2.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Əmək (dəqiqləşdirmə).
Fəhlə əməyi (fiziki əmək), 1920.
**Əmək** — fərdin və cəmiyyətin tələbatını ödəmək üçün insanın məqsədyönlü, maddi (fiziki əmək) və qeyri-maddi (əqli əmək) fəaliyyəti.

Ümumi anlayış
-------------

Əmək vasitəsi ilə insan özü ilə təbiət arasında münasibətləri tənzimləyir. Əmək prosesində təbiəti dəyişməklə insan özünü də dəyişir, yeni imkanlarını üzə çıxardır. Əmək insanı təbiətdən təcrid etsə də, təbiətlə xüsusi münasibətlərini daima saxlayır.

Əmək iqtisadi kateqoriya kimi istehsalat faktorlarından biri sayılır.

Marksizm nəzəriyyəsinə görə əmək insanın dünyaya bağlılığın ilk faktorudur. Həmçinin əmək prosesində xüsusi münasibətlər - istehsal münasibətləri yaranır. Əmək kollektiv fəaliyyət olduğundan onu təşkil etmək üçün əlaqə vasitələri lazım olur. Bu rolu isə insan dili oynayır.

Cəmiyyətin inkişafı əsasən əmək alətlərinin və istehsal münasibətlərinin təkmilləşdirilməsindən asılıdır. Bu hal insan zəhmətini canlıların instinktik fəaliyyətindən fərqləndirir. Bu baxımdan filosoflar Karl Marks və Fridrix Engels insanın və cəmiyyətin yaranmasında ilk növbədə "əmək faktoru" görürlər.

Əmək iqtisadi kateqoriya kimi
-----------------------------

Əmək əksər hallarda əmək haqqı hesabına həyata keçirilir. Əmək haqqının artması görülən işin həcminin və cəmiyyətin maddi imkanının artması hesabına arta bilir. Onun artımının müxtəlif səbəbləri olsa da onların hamısı mükəmməl sayılmır. Görülən işi tamamilə nəzərə lan ümumi prinsip indiyə qədər yoxdur. Burada subyektiv faktor və ya əməyin qiymıətləndirilməsində heç də bütün amillərin nəzərə alınmamasıdır.

Emek aletlerinin cemiyyetin inkisafinda rolu haqqinda esse

Xarici keçidlər
---------------

* Об экономике труда Arxivləşdirilib 2007-02-19 at the Wayback Machine
* Жиль Дове, Карл Несич. Пролетарий и работа – история любви? Arxivləşdirilib 2010-12-25 at the Wayback Machine
* С. А. Подолинский. Труд человека и его отношение к распределению энергии. М. 2005, ISBN 5-7619-0194-3
* Ageing workers EU-OSHA
* The Labour Economics Gateway Arxivləşdirilib 2008-02-17 at the Wayback Machine - Collection of Internet sites that are of interest to labour economists
* Labour & Worklife Program at Harvard Law School, Changing Labour Markets Project
* W.E. Upjohn Institute & Anindya N Bakrie for Employment Research Arxivləşdirilib 2010-07-09 at the Wayback Machine
* ILO: *Key Indicators of the Labour Market (KILM).* 5. ed. Sept. 2007
* LabourFair Resources Arxivləşdirilib 2017-06-30 at the Wayback Machine - Link to Fair Labour Practices
* Labour Research Network Arxivləşdirilib 2013-08-05 at the Wayback Machine - Labour research programme treating various fields

İstinadlar
----------

1. ↑  "İş tapmaq üçün faydalı məsləhətlər". 2020-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-01.
**"StarCraft"** (hərfi mənada "ulduz sənəti") — "Blizzard Entertainment" tərəfindən yaradılmış hərbi strateji videooyun. Oyunun elmi-fantastik əhvalatı 26-cı əsrdə vaqe olur. Həmin vaxtda üç kosmik irq arasında (terranlar, protosslar və zerqlər) müharibə gedir.

Oyunun bir əlavə ("StarCraft: Brood War") və iki rəsmi addonu var. Cənubi Koreyada "StarCraft", xüsusilə "StarCraft: Brood War" üzərində peşəkar yarışlar keçirilir.

Geympley
--------

"StarCraft"da oyunçu üç irqdən biri seçilməlidir. Hər bir irq öz fərqli qabiliyyətlərinə malikdir, lakin qüdrət cəhətindən bütün irqlər nisbətən bərabərdir. Oyunun məqsədi rəqib bazanı yaxud bir neçə bazaları dağıtmasıdır. İrqlərin hərbi potensialı toplanmış minerallar və qaza əsaslanır. Oyunçu bir baza və dörd fəhlə ilə başlanır. Terranlarda, yaxud insanlarda, həmin fəhlələr SCV (Space Construction Vehicle), protosslarda probalar, zerqlərdə isə dronlar adlanır. Fəhlələr minerallar və qaz toplayıb, müxtəlif qurmalar tikirlər. Protosslarda həmin qurmalar teleportasiya ilə, zerqlərdə isə dronların mutasiya nəticəsində meydana gəlir. ""StarCraft"ın bəzi xəritələrində rəqibi raş taktikası ilə məğlub etmək mümkündür. Həmin taktika tez hücuma yönəldilmiş iqtisadiyyata əsaslanır.

Bütün irqlərin silahları (həm incidici, həm də qoruyucu) apqreydə malikdir. O zamanda onların zərəri və qoruyucu qabiliyyətləri artılır. Bəzi hərbi vahidlər görünməzliyə malikdir və ancaq rəqib detektorlarla aşkar olunur (peşəkar yarışlarlarda həmin vahidləri kommentatorlar görürlər).
**"Nyu-York Tayms"** (*ing.* The New York Times (Nyu-York vaxtı)) — ABŞ-də gündəlik qəzet. 1851-ci ildən Nyu-Yorkda "Nyu-York tayms şirkəti" tərəfindən nəşr edilir. Latın Amerikası və Avropa nəşrləri müvafıq olaraq Limada (Peru) və Parisdə (Fransa) çıxır. Tirajı 1 milyondan çoxdur.

Tarixi
------

Qəzetin nüfuzu 1870–1871-ci illərdə New York City Hall Tweed Rings-in hökmranlığının sona çatmasına səbəb olan, Tammany Hall kimi şəhərdə tanınan şəhərin Demokratik Partiyasının rəhbəri William Tweed'i ifşa edən bir sıra məqalələr dərc edərkən artırdı. 1880-ci illərdə New York Times tədricən GOP adaylarının redaksiya dəstəyindən daha siyasi müstəqil və analitik bir qəzet olmaq üçün uzaqlaşdı; 1884-cü ildə Demokrat Qrover Klivlend (əvvəllər Buffalo meri və Nyu-Yorkun qubernatoru) ilk prezidentlik kampaniyasında qəzeti dəstəklədi. Bu keçid The New York Times qəzetinə mühafizəkarlar, biznes yönümlü oxucular, yüksək təbəqələrin oxucuları da daxil olmaqla oxucuların itkisi olsa da, qəzet bir neçə il ərzində oxucuların sayını bərpa etdi və yavaş-yavaş ədalətli və qərəzsiz bir qəzet kimi tanındı, xüsusilə də 1890-cı illərdə yeni bir sahibi, yayıncı, Chattanooga, Tennessee'dən Adolf Oks liderliyində.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  Museum of Modern Art online collection (ing.).
3. ↑  .
4. ↑  The ISSN portal (ing.). Paris: ISSN International Centre, 2005. ISSN 0362-4331
5. ↑  US Newspaper Links.
6. ↑  "Top Media Outlets: Newspapers, Blogs, Consumer Magazines & Social Networks" (PDF) (ingilis). burrellesluce.com. February 2011. 2012-02-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2011-07-24.
7. ↑  *Joyner, James.* "New York Times Fires 500 Staffers". Outside the Beltway. September 29, 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 4, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qəzet ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tənənəm yаşаyış yеri** — Оrtа əsr аbidəsidir. Yаşаyış yеri hаzırdа kəndin əhаtəsində qаlmışdır. Kəndin içərisində uçub-tökülmüş kərpic və möhrə tikintilərinin qаlıqlаrı nəzərə çаrpır. Tikintilərdən nisbətən sаlаmаt qаlаnı günbəzlə tamamlanan аbidədir. Аbidə dаşlа inşа оlunmuş bişmiş kərpic və kаşı ilə üzlənmişdir. Kəndin içərisində mədəni təbəqənin аşınmаsı nəticəsində çəhrаyı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz sахsı məmulаtı аşkаr еdilmişdir. Оnlаr qаblаrın gövdəsinin, оturаcаğının və qulpunun sınıqlаrındаn ibаrətdir. Şirli qаblаrın nахışlаnmаsındа yаşıl, göy və mаvi rənglərdən istifаdə еdilmişdir. Bеlə qаblаr Nахçıvаnın Оrtа əsr kеrаmikаsı üçün хаrаktеrikdir. Yаşаyış yеrini təхminən ХIV-ХVIII əsrlərə аid еtmək оlаr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
**Qivami Mütərrizi** — XII əsr Azərbaycan şairi.

Həyatı
------

Nizami Gəncəvinin yaxın qohumu olmuş Qivami Mütərrizi XII əsrdə Gəncədə anadan olmuşdur. O, ədəbiyyat tarixinə Əbül-üla Gəncəvi məktəbinin istedadlı davamçısı kimi düşmüşdür. Ehtimala görə Qivaminin 7000 beytlik divanı olmuşdur. Bəzi mənbələr onun Nizami Gəncəvinin qardaşı olduğunu yazır.

Yaradıcılığı
------------

Qivami Mütərrəzinin divanı Britaniya muzeyində saxlanılır. Qivami Gəncəvinin təxəllüsü "*Mütərrizi*" olmuşdur. Onun "Bədiiliyin sehirkarlıqları" adlı məşhur qəsidəsi şərhləri ilə birlikdə Özbəkistanda Ə.Biruni adına İnstitutun əlyazmalar şöbəsində saxlanılır.

Əsərləri
--------

Şair saray həyatına tamamiylə biganə olsa da, Eldəgizlərə, Cahan Pəhləvana, Qızıl Arslana qəsidələr yazmış, onların qüdrətini alqışlamişdır. Qızıl Arslanın ölümündən sonra ona şeir həsr etmişdir. Şairin çox saylı əsərləri içərisində ən dəyərlilərindən biri də "*Raiyyə*" qəsidəsidir. Qızıl Arslana həsr olunmuş bu şeirdə Qivami m Şərq poeziyasının bütün incəliklərindən istifadə edərək hökümdarın igidliyindən, qəhrəmanlığından, vətənin, xalqın qeydinə qalmasından söz açmışdır. 

1960-cı nəşr olunmuş "*Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi*" kitabında, 1965-ci ildə Moskıvada çap olunmuş "*Kratkie soopşeniya instituta narodov Azii AN SSSR*" məcmuəsinin dərc etdirdiyi məqaləde Qivami Mütərrizi Gəncevinin həyat və yaradıcılığından məlumatlar, əsəhrlərindən nümunələr vermişdir.

Həmçinin bax
------------

* Nizami Gəncəvi
* Cahan Pəhləvan
* Qızıl Arslan

İstinadlar
----------

1. ↑  Dahi şairin müasiri Qivami Gəncəvi
**Qitələrarası Kubok** — Avropa və Cənubi Amerikanın ən güclü klublarının iştirak etdiyi yarış.

Tarixi
------

1960-cı ildə – Avropa Çempionları Kuboku turniri artıq ən populyar turnir olanda UEFA-nın baş katibi Avropanın və Cənubi Amerika (futbolda ən böyük inkişafı olan qitələr) nın ən güclü klubları arasında matç keçirmək ideyasını təklif edir.

Məhz onun KONMEBOL-a (Cənubi Amerika Futbol Federasiyasına) məktubundan sonra Libertadores Kubokunun birinci turnirini də təşkil edirlər. Birinci turnirdə Montevideonun məşhur "Penyarol" klubu qalib gəlir. Həmin 1960-cı ildə daha iki matç keçirilir: Madridin məşhur "Real" klubu ilə "Penyarol" klubu arasında. İki görüşün nəticəsinə görə uruqvaylılara üstün gələn "Real" (5:1 öz meydanında və 0:0 rəqib meydanında) klublar arasında dünyanın birinci qeyri-rəsmi çempionu olur. Maraqlıdır ki, turnirin birinci qolunu elə birinci dəqiqədə Ferents Puşkaş (Macarıstan) vurmuşdur.

Avropalıların birinci qələbəsində sonra amerikalılar cəsarətlə işə girişdilər və artıq bir neçə qələbədən sonra xeyli irəli çıxdılar. Ola bilsin ki, məhz buna görə 70-ci illərin sonuna yaxın Avropa klubları bu turnirə marağı itirdilər. Onda yaponlar, daha doğrusu, məşhur "Toyota" avtomobil konserninin nümayəndələri işə qarışdılar. Onların köməyi ilə 1980-ci ildən etibarən Qitələrarası Kubokun finalı Tokioda keçirilməyə başlandı. Qalibə bu kubokdan başqa, "Toyota" Kuboku da verilir, ən yaxşı futbolçuya isə həmin konsernin təzə avtomobili bəxş edilir.
2017-ci ildə FIFA bütün qalibləri klub dünyası çempionu olaraq rəsmən tanıyıb.

Həmçinin bax
------------

* FİFA Klublararası Dünya Çempionatı

İstinadlar
----------

1. ↑  "FIFA Club World Cup 2017" (PDF). FIFA Report 2017. Zurich: Fédération Internationale de Football Association: səhifələr 15, 40, 41, 42. December 2017. 2017-12-30 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-25.
2. ↑  FIFA Council approves key organisational elements of the FIFA World Cup Arxivləşdirilib 2017-10-27 at the Wayback Machine - Recognition of all European and South American teams that won the Intercontinental Cup – played between 1960 and 2004 – as club world champions./ www.fifa.com

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
* UEFA

| ⛭Qitələrarası kubok |
| --- |
| 
* Daha sonra: FİFA Klublararası Dünya Kuboku

 |
| Cüt oyunlu | 
* 1960
* 1961
* 1962
* 1963
* 1964
* 1965
* 1966
* 1967
* 1968
* 1969
* 1970
* 1971
* 1972
* 1973
* 1974
* ~~1975~~
* 1976
* 1977
* ~~1978~~
* 1979

 |
| Tək oyunlu | 
* 1980
* 1981
* 1982
* 1983
* 1984
* 1985
* 1986
* 1987
* 1988
* 1989
* 1990
* 1991
* 1992
* 1993
* 1994
* 1995
* 1996
* 1997
* 1998
* 1999
* 2000
* 2001
* 2002
* 2003
* 2004

 |
| Təsnifat | 
* CONMEBOL
* UEFA

 |
| 
* Rekordlar və statistikalar
* Qalib komandalar
* Qalib baş məşqçilər

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
**Adventisizm** — 1831-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında Vilyam Miller (William Miller 1782 - 1849) adlı bir fermer tərəfindən yaradılmış bir xristian - din hərəkatıdır.

Haqqında
--------

Bu təriqətə inananlar İsanın gəlməsini ümidlə gözləyənlər qrupudur. Miller Tövrat üzərində işləyərək İsanın dünyaya ikinci gəlişinin 1843-də yox, 1844-də olacağı qənaətinə gəlmişdir. O, tezliklə ikinci gəliş haqqında konfranslar verməyə başladı, bu haqda "Gecəyarısı ağlayır" (The Midnight Cry) adlı qəzet çap elətdirdi. Miller İsanın ikinci gəlişinin 22 oktyabr 1844-cü ildə baş verəcəyi ilə bağlı bir vəhy aldığını elan etdi. Lakin İsa elan olunan tarixdə gəlmədiyinə görə, Miller bu işdən imtina etdi və tərəfdarları üçün başqa tarix verməyə başlayırdı. Sonuncu dəfə 1959-cu ildə Məsihin gələcəyini gözləyən təriqət üzvləri böyük xəyal qırıqlığına uğradı. İkinci gəlişin tarixi və ruhun ölümsüzlüyü haqqında irəli sürülən fərqli fikirlər qrup içində ayrılığa gətirib çıxartdı. Hal-hazırda isə "İkinci Advent Adventistlər" və "Yeddinci günün adventistləri" var. Bunların ən əhəmiyyətlisi və missioner xarakterli olanı Yeddinci Günün Adventistləridir. 

Yeddinci günün adventistləri Müqəddəs Kitabın qaydalarına ciddi riayət edirlər. Ruhun ölümünə, sadəcə dürüst olanların və haqqı qəbul edənlərin (yəni özlərinin) öldükdən sonra diriləcəyinə inanırlar. Müqəddəs Yəhudi Kitabına digər xristianların göstərmədiyi sadiqliyi göstərir; ibadət günü olaraq bazar günü yerinə, şənbə gününü qəbul edir və bu günün qadağalarına ciddi riayət edirlər. Onlar ağır əxlaqi qaydalar tərtib edirlər. Vəftizi suya batırmaq yolu ilə həyata keçirirlər. Bir Adventist əsla ət yeməməli, qəhvə, tütün və spirt qəbul etməməlidir. 
Günümüzdə Yeddinci Gün Adventistlərinin ümumi mərkəzi Vaşinqtondur. Bu təriqətin hal hazırda 2.500.000 tərəfdarı var.

İstinad
-------

* Adventistlər - Dünya dinləri
* Adventistlər haqqında bilməyiniz lazım olan 9 şey
* adventist.org Arxivləşdirilib 2018-02-16 at the Wayback Machine
* Adventisizm haqqında
**Yekaterina boğazı** (*rus.* Екатерины (Пролив)) — Sakit okeanına daxil olan Kunaşir adasını daxil olan Lovçov yarımadasını İturup adasının Casovoy yarınadasını ayırır. Oxot dənizini Sakit okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu 15 km, ən dar eni isə 21 km təşkil edir. Dərinliyi 400+ metrə çatır. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. Boğazın sahillərində dərinlik 1,0 m təşkil edir. Boğaz sahilində Qnevnıy,Rikorda (İturup), Spokoynıy, Rifovıy, Lovçova (Kunaşir) burnuları vardır. Boğaza çoxlu çay və bulaqlar axır. Buna misal kimi Filyuşkina və Nepreçi misal çəkmək olar. Şimal hissədə Dozornıy, cənub hissədə isə Spokoynıy körfəzləri vardır. Yaxınlığında Riko adası və Morjskoy qayalığı vardır. Boğazın adı isə 1792-ci ildə onu üzüb keçən "Yekaterina" (*rus.* Екатерины) gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Rusiyaın inzibati-ərazi bölgüsünə görə Saxalin diyarının ərazisinə daxildir. Yaponiya isə boğazda daxil olan ərazini öz torpağı hesab edir. Bölgə Nemuro vilayyətinin Hokkoyda qubernatorluğuna aid olduğu bildirilir.

Mənbə
-----

* Topoqrafik xəritə
**Lev Samuiloviç Kleyn** (*rus.* Лев Самуи́лович Клейн; 1 iyul 1927, Vitebsk – 7 noyabr 2019, Sankt-Peterburq) — sovet və rus tarixçisi, arxeoloq, mədəniyyət antropoloqu, filoloq, elm tarixçisi. Tarix elmləri doktoru, professor. Sankt-Peterburqdakı Avropa Universitetinin qurucularından biridir.

Tələbəlik illərində, Nikolay Marrın müəllif olduğu və o vaxt hakim olan "Yafəs dilləri nəzəriyyəsini"nə qarşı çıxırdı, aspiranturaya daxil olduqdan sonra isə Kiyev Rus dövlətinin mənşəyi məsələsində Sovet arxeoloqlarının fikirlərinə hakim olan antinormanizmə qarşıydı. İyirmi il Leninqrad Universitetinin arxeologiya şöbəsində dərs keçirdi. Nəzəri arxeologiyanın əsasları üzərində işləyirdi; nəzəriyyə və tarixşünaslıq mövzularına aid işləri təkçə Sovet İttifaqında deyil, həm də Qərbdə də fəal şəkildə nəşr edilirdi. 1981-ci ildə SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi alimə qarşı cinayət işi başlatdı və o, məhkum edildi.

1982-ci ildə sərbəst buraxıldıqdan sonra Kleyn akademik dərəcəsindən və fəxri addan məhrum edildi, onu işə qəbul etmirdilər və dərs deməyə icazə verilmirdi. Yalnız yenidənqurma illərində xaricdə müəllimlik etməyə başladı və SSRİ-nin dağılmasından sonra Sankt-Peterburq Dövlət Universitetində professor oldu və 1997-ci ilə qədər Avropa Universitetində dərs deyirdi. 70 yaşında təqaüdə çıxdıqdan sonra Kleyn xarici universitetlərdə müəllimliyi davam etdirdi. 21-ci əsrin əvvəllərində, bir çoxu 1970–80-ci illərdə düşünülmüş və qismən yazılmış əsərləri fəal şəkildə nəşr etdirməyə başladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Лев Клейн // RİA Novosti (rus.). Россия сегодня, 1941.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CONOR: 5919843 · GND: 115440410 · ISNI: 0000 0001 1586 9954 · LCCN: n85179421 · NKC: js2005312132 · NTA: 07059600X · NUKAT: n02092107 · LIBRIS: 328478 · SUDOC: 10709052X · VIAF: 3200042 · WorldCat VIAF: 3200042 |

 |
Antuan Pocer Riqodo (fransiz dilində: Antoine Roger Rigaudeau; 17 dekabr 1971-ci ildə anadan olmuşdur) ― peşəkar fransız basketbol oyunçusu. 2015-ci ildə FİBA şərəf zalı siyahısına daxil edilmişdir..

Peşəkarlıq karyerası
--------------------

Antuan Riqodo Fransanın Şole (basketbol klubu) (1987—1995), PO-Ortez (basketbol klubu) (1995—1997), Virtus (basketbol klubu, Bolonya) (1997—2003), Dallas Maveriks (basketbol klubu, ABŞ) (2003), Valensiya (basketbol klubu, İspaniya) (2003—2005) komandalarında çıxış etmişdir.

O, 1997-1998-ci il və 2000-2001-ci il mövsümlərində Virtus (basketbol klubu, Bolonya) komandasının tərkibində Avroliqa çempionu olmuşdur. Antuan Riqodo, həmçinin 2002-2003-cü il mövsümündə Dallas Maveriks komandasının tərkibində Milli Basketbol Assosiasiyasında NBA-da çıxış etmişdir.

Fransa yığması
--------------

2001-ci ildə hələ basketbol üzrə Avropa çempionatına qədər Antuan Riqodo Basketbol üzrə kişilərdən ibarət Fransa yığma komandasının tərkibində 127 oyun keçirdikdən sonra beynəlxalq basketbol oyunlarından uzaqlaşmışdır, lakin 2005-ci ildə o, basketbol üzrə Avropa çempionatına qayıtmağı qərara almış, bürüc medal qazanmış, turnir qurtardıqdan sonra yenidən idmandan getmişdir.

Məşqçilik fəaliyyəti
--------------------

Antuan Riqodo 2015-ci ildən Paris-Levallua basketbol komandasının məşqçisidir.

Nailiyyətləri
-------------

**Fransa yığması ilə**

* 2000-ci il yay Olimpiya oyunları: альт= Gümüş
* 2005-ci il basketbol üzrə Avropa çempionatı: альт= Bürünc

**Şəxsi**

* Fransa liqasında 5 dəfə ən qiymətli oyunçu : 1991, 1992, 1993, 1994, 1996-cı illərdə

Xarici keçid
------------

* Профиль на сайте ФИБА
* Профиль на сайте ФИБА-Европа
* Euroleague.net, профиль
* Итальянская Лига, профиль Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine (Italyan dilində)
* Испанская Лига, профиль Arxivləşdirilib 2015-09-25 at the Wayback Machine (Ispan dilində)

İstinadlar
----------



1. ↑  "2015 Class of FIBA Hall of Fame: Antoine Rigaudeau". 2016-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-17.