|  |
| --- |
| Nasional sosializm |
| Əsas anlayışlar |
| 

* Diktatura
* Vojdizm
* Sağçılıq
* Şovinizm
* İrqi siyasət
* Militarizm
* Antidemokratizm
 |
| İdeologiya |
| 

* Xalq hərəkatı
* «25 maddə»
* «Mənim mübarizəm»
* Adamcıq
* Nürnberq qanunları
* Günter irqi nəzəriyyəsi
* İrqi siyasət
* «İyirminci əsrin mifi»
 |
| Tarix |
| 

* Tula cəmiyyəti
* Almaniya Fəhlə Partiyası
* Pivə qiyamı
* Üçüncü Reyx
* Uzun bıçaqlar gecəsi
* Kristal gecə
* İkinci Dünya müharibəsi
* Çex məsələnin həlli
* Yəhudi məsələnin həlli
* Holokost
* SSRİ əhalisinə qarşı hərbi cinayətlər
* Nürnberq prosesi
 |
| Şəxslər |
| 

* Adolf Hitler
* Henrix Himmler
* Herman Görinq
* Rudolf Hess
 |
| Təşkilatlar |
| 

* NSDAP
* SA
* SS
* Hitleryugend
* Gestapo
* Vervolf
* Almaniya Qızları İttifaqı
* Yunqfolk
* Qızlar İttifaqı
* Qış yardımı
* Almaniya İşçi Cəbhəsi
* Sevinc vasitəsilə güc
* İnam və gözəllik
* Üçüncü Reyxdə təhsil
* Nasional sosialist
	+ mexkorpus
	+ aviakorpus
	+ xalq rifahı
	+ qadınlar təşkilatı
	+ Tələbə İttifaqı
	+ Həkimlər İttifaqı
	+ Şagirdlər İttifaqı
	+ Hüquqşünaslar İttifaqı
	+ Müharibə Qurbanlarına Yardım İttifaqı
 |
| Nasist partiyası və hərəkatı |
| 

* Macarıstan
* Şimali Qafqaz
* Belçika
* Niderland
* Çeçenistan
* Norveç
* Latviya
* Belarus
 |
| Yaxın anlayışlar |
| 

* Faşizm
* Antikommunizm
* Neonasizm
* Kollektivist millətçilik
* Nasizmdə okkultizm
 |
| * Portal:Üçüncü Reyx
* Portal:Nasizm
 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Faşizm**
Faşizmin simvolu sayılan fassiyalı qartal motiviFaşizmin simvolu sayılan fassiyalı qartal motivi

 **Əlaqəli mövzular**

|  |
| --- |
| Millətçilik  Vətənpərvərlik  Totalitarizm  Militarizm  Şovinizm  Rasizm  Antikommunizm  Anti-kapitalizm  Populizm  Korporatizm  İrredentizm  Üçüncü yol  Sosial darvinizm |



**İstiqamətlər**

|  |
| --- |
| İtalyan faşizmi  Nasizm  Falangizm  Avstriya Faşizmi  Peronizm  Reksizm  Yapon millətçiliyi  Yeni Dövlət  Neofaşizm  Neonasizm |



 **Doktrinalar**

|  |
| --- |
| *Faşizmin Doktrinası*  *Mein Kampf* |



 **Təşkilatlar**

|  |
| --- |
| **Partiyalar**
Milli Faşist Partiyası 
Cumhuriyyətçi Faşist Partiyası
Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyası 
Ustaji 
Dəmir qvardiya 
 ·  
**Silahlı birləşmələr**
Qara köynəklilər 
Sturmabteilung 
Schutzstaffel 
Hitlerjugend 
Gestapo 
 ·  
**Mətbuat-yayım orqanları**
*Il Popolo d'Italia* 
*Völkischer Beobachter* |



 **Faşist liderlər**

|  |
| --- |
| * Benito Mussolini
* Adolf Hitler
* Fransisko Franko
* İon Antonesku
* Antoniu Salazar
* Xuan Peron
* Ante Paveliç
 |



 **Faşist dövlətlər**

|  |
| --- |
|  Üçüncü Reyx 
 İtaliya Sosial Respublikası 
 Franko İspaniyası 
 Antonesku Rumıniyası 
 Böyük Albaniya 
 Xorvatiya Müstəqil Dövləti |
|

* bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Gestapo** — Almaniya nasistlərinin yaratdıqları dövlət gizli polisi.

Tarixi
------

Gestapo adı Alman Dövlət Gizli Polisi mənasına gələn "Geheime Staatspolizei" nin qısaldılmış şəklidir. Təşkilat 1933-1936-cı illərdə SS-lərin (Qara Köynəklər) lideri olan Henrix Himmlerin rəhbərliyinə keçdi. Lakin Gestapo hissələri arasındakı daxili anlaşılmazlıqlar təşkilatın Dövlət Mərkəzi Təhlükəsizlik Dairəsi adı altında birləşdirilməsi ilə aradan qalxdı.

Bu gizli polis təşkilata üçün xüsusi və fərqlənmiş şəxslər cəlb olundu. Təşkilat uniforma baxımından polis birliklərindən fərqlənirdi. İlk adı Geheime Polizei Amt. yəni GPA idi. Daha sonralar, dəyişərək Gestapo adını almışdır (açılışı — Die Geheime Staatpolizei).

İkinci dünya müharibəsi əsnasında təxminən 45.000 üzvü var idi, ofislərinə Gestapo Leitstellen deyilirdi. Günümüzdəki kəşfiyyat təşkilatları üçün nümunə təşkil edir. Gestapo II Dünya Müharibəsi ərəfəsində əhəmiyyətli komandir və generalların mühafizəsini boynuna götürmüşlər. Gestapo ayrıca döyüş əsnasında Almaniyada olan müttəfiq casuslarını yox etmək üçün də istifadə edilirdi.

Gestapo 1936-1945-ci illər arasında Henrix Himler tərəfindən idarə edilmiş və icraatı ilə dəhşət saçmışdı. Siyasi müxaliflərin və Yəhudilər kimi istənməyən millətlərin təqibi və toplanması üzərində tam səlahiyyəti vardı.

Gestapoda Himmlerdən sonra gələn ikinci adam olan Reynhard Heydrix Çexoslovakiyada büyük bir əzmlə işləyirdi. Çekoslovakiyada iqtisadi vəziyyətin yaxşı olması ilə bağlı Heydrix üstü açıq avtomobillə cangüdənsiz hərəkət edə bilirdi. Bunu fürsət bilən Çex Partizanların süiqəsdi nəticəsində ağır yaralanır ve 4 iyunda vəfat edir. Bu bacarıqlı komandirinin öldürülməsinə qəzəblənən Himmler intiqam məqsədiylə 3000 Yəhudini toplama düşərgələrinə aparır. Ayrıca bununla kifayətlənməyib Praqa şimal-qərbindəki kiçik bir kənd olan Lidiceni xəritədən silir. Bir çox dövlətlər Almaniyaya üz çevirməyə başlamışdı və əldə olunan
bütün torpaqlar bir-bir itirilirdi. Döyüşün son anına qədər böyük bir əzmlə çalışan Gestapo Henrix Himmlerin intihar etməsi və Adolf Hitlerin aradan itməsi ilə tarixdəki yerini tutdu.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Gestapo*** ilə əlaqəli mediafayllar var.