recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pac-Man World** — "Namco" oyun şirkəti tərəfindən 1999-cu ildə yaradılan macəra oyunudur. "Pac-Man World" videooyun seriyasının birinci seriyasıdır.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Pak-Man 20 illiyini qeyd etmək üçün (oyun məhz Pac-Manın 20 illiyində yaradılmışdır) evə ailəsinin yanına gələn zaman Xanım Pak-Man, Beybi Pak, Jr. Pak, Professor Pak, Chomp Chomp the dog, və Pukanın Tok-Man tərəfindən qaçırıldığını eşidir. Pac-Man ailəsini xilas etmək üçün onların ardınca gedir. Ailəsinin hər bir üzvü müxtəlif dünyada yerləşdirilmişdir. Macəraların sonunda Pak-Man ailəsinin bütün üzvlərini xilas edir və Tok-Man üzərində qələbə çalır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Dünyalar
--------

| Raundlar | Ad | Tərcümə |
| --- | --- | --- |
| 1 | Pirate world | *azərb.* Pirat dünyası‎ |
| 2 | Ruins world | *azərb.* Pirat dünyası‎ |
| 3 | Space world | *azərb.* Xarabalıqlar dünyası‎ |
| 4 | Circus world | *azərb.* Sirk dünyası‎ |
| 5 | Factory world | *azərb.* Fabrik dünyası‎ |
| 6 | Toc-Man's Mansion | *azərb.* Tok-Menin böyük evi‎ |

Xarici keçidlər
---------------

* Pac-Man World (PS)
35 mm-lik PZA "Loara-A" zenit-top kompleksi
İstehsalçı ölkə: Polşa

İstehsalçı firma: Radwar

Tip: Özüyeriyən zenit-top kompleksi

İstehsal tarixi: 1990

Xidmətə giriş ili: 1990 – günümüzə

Ekipaj: 3 nəfər

Ölçülər
-------

Ağırlığı: 45.3 ton

Uzunluğu: 6.67 m

Eni: 3.4 m

Hündürlüyü: 2.19 m

Klirens: 0.47 m

Müdafiə
-------

Zireh: 490 mm-lik homogen polad

Sis bombaları

Performans
----------

Dalış dərinliyi: 1.2 m

Xəndək keçmə: 2.8 m

Maneə keçmə: 0.85 m

Qalxma dərəcəsi: 60º

Motor: S-1000 dizel

Güc: 1000 at gücü
Maksimal sürət: 60 km/saat

Mənzili: 650 km

Dayandırılması (Asqı tipi): fərdi burulma bar

Silahlanma
----------

2 ədəd 35 mm-lik Oerlikon L/90 avtomatik top

Kalibr: 35 mm

Mərmi: 35x228 mm

Lülənin qalxma bucağı: -5º... +92º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin çıxış sürəti: 1175 metr/saniyə

Atış tezliyi: 550 atış/dəq (hər biri)

Hədəfi məhvetmə hündürlüyü: 5 km

Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 4 km

Radarın avtomatik hədəf izləmə məsafəsi: 26 km

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 Polşa

35 mm-lik PZA "Loara-A" zenit-top kompleksi, T-72M1 tankının Polşa variant olan PT-91-in bazasında hazırlanmışdır.
**Beynəlxalq Bioloji Proqram** (*ing.* International Biological Program) — həm təbii, həm də insanın yaratdığı quru, şirin su və dəniz bitki və heyvan qruplaşmalarının bioloji məhsuldarlığının qlobal öyrənilməsinin uzunmüddətli proqramı. 1964-cü ildən 1974-cü ilə qədər davam etmişdir. Azərbaycan Respublikasıda daxil olmaqla proqramda 58 ölkə, həmçinin Beynəlxalq biologiya cəmiyyətləri ittifaqı Beynəlxalq fiziologiya elmləri ittifaqı, Beynəlxalq coğrafiya ittifaqı və s. iştirak etmişdir. İş 7 bölmədə, o cümlədən məhsulvermə prosesləri, quru qruplaşmalarının mühafizəsi bölmələrində, həmçinin müxtəlif layihələr üzrə aparılmışdır.

SSRİ-də Beynəlxalq Bioloji Proqram üzrə tədqiqatlarda SSRİ Elmlər Akademiyasının, müttəfiq respublikaların Elmlər Akademiyalarının təqribən 300 elmi müəssisəsi, bir çox inistutlar iştirak etmişdir. Bu proqram (1969 ildən) orqanizmlərin adaptasiya xüsusiyyətlərinin ekoloji-fizioloji və trofoenergetik mexanizmlərini nəzərə almaqla becərilən bitkilərin və onlara yaxın yabanı (qohum) bitkilərin genetik müxtəlifliyini və s. Arktikadan səhralara qədər müxtəlif qruplaşmaların məhsuldarlığının iqlimdən, biogeosenotik və antropogen faktorlardan asılılığının geniş tədqiqini əhatə etmişdir. Azərbaycanda proqramın rəhbəri
akademik Həsən Əliyev olmuşdur.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 510. ISBN 978-9952-441-07-9.
**Beynəlxalq Fəlsəfə Günü** — 2002-ci ildən noyabr ayının 3-cü həftəsində YUNESKO-nun qərarı ilə qeyd olunur. Beynəlxalq Fəlsəfə Günü dünyanın 70 ölkəsində qeyd olunmaqdadır. Hər il noyabr ayının üçüncü çərşənbə gününə təsadüf edən bu gün, 2014-cü ildə 20 Noyabr tarixinə düşür.

Hər il Noyabrın üçüncü Cümə axşamı günü Ümumdünya Fəlsəfə Gününü qeyd edərək, YUNESKO, insan düşüncəsinin inkişafının, hər mədəniyyət və hər bir şəxs üçün fəlsəfənin davamlılığını vurğulayır. YUNESKO həmişə fəlsəfə, spekulyativ və ya normativ fəlsəfə ilə deyil, beynəlxalq kontekstdə həyat və fəaliyyətə məna verməyə imkan verən tənqidi suallar ilə sıx bağlıdır.

2005-ci ildə Ümumdünya Fəlsəfə Gününü təsis edərkən YUNESKO-nun Baş Konfransı, bu fənnin, xüsusən gənclər üçün əhəmiyyətini vurğulayaraq, "fəlsəfə tənqidi və müstəqil düşüncəni təşviq edən,dözümlü və sülhsevər dünyanı daha yaxşı dərk etmək və təşviq etmək üçün istifadə olunan intizamlı bir sistemdir". YUNESKO-nun Baş Konfransı "Fəlsəfə Gününün YUNESKO-da" Dünya Fəlsəfə Günü "olaraq təsis edilməsinin fəlsəfə və xüsusilə dünyada fəlsəfənin tədrisi üçün nüfuz qazanacağına və güclü təkan verəcəyinə əmin idi".

Xarici keçidlər
---------------

* Philosophy Day at UNESCO

Mənbə
-----

1. ↑  ""День философии"". 2021-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-11-19.
Genetik geokimya – geokimya elminin inkişafda olan sahəsidir. Yer qabığında mənşəyindən asılı olaraq yayılan kimyəvi elementlərin təbii proseslərdəki geokimyəvi xüsusiyyətlərini öyrənir. Mənşəyinə görə kimyəvi elementlər bir neçə qrupa bölünür: filizəmələgətirən – Pb və Co; fasial – Sr və B; formasion – S və Ni; litogen – K; tektono-maqmatik (tektonik – Mn, maqmatik – Pb); çökmə (autigen – Sr, allotigen – Ba); metamorfogen – P və Li elementlərinin tipomorfluğu ilə səciyyələnən genetik qruplar vardır. Daş kömür, yanar şist yataqlarında – N və P, nadir metal yataqlarında – K və Be, polimetal yataqlarında – Br və Pb, dəmir qrupu elementləri və boksit yataqlarında – Mn və V, duz yataqlarında – Mg və K, uran və manqan yataqlarında – Sr və S, qiymətli daş yataqlarında – Li və Be elementləri indikator kimi iştirak edirlər. Ag mikroelementinin tipomorfluğu səciyyəvidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *H.Mustafabəyli.* Geokimya terminlərinin izahlı lüğəti (Azərbaycan). Şəki: Kaskad. səh. 50. ISBN 978-9952-8330-0-3. 2023-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-05.  (#redundant\_parameters)
**Beynəlxalq Demokratiya Günü** (*ing.* International Day of Democracy) — 2007-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası, demokratiyanın əsaslarını təbliğ etmək və dəstəkləmək məqsədi ilə 15 sentyabrı Beynəlxalq Demokratiya Günü kimi qeyd etməyi qərara aldı. Bu tarix 2008-ci ildə yeni və bərpa edilmiş demokratiyaların 20 illiyinə həsr olunan beynəlxalq konfransında müəyyən edilib.

  

1997-ci ilin sentyabrında Parlamentlərarası Birlik Demokratiyaya dair Ümumdünya Bəyannaməsini qəbul etdi. Bu Bəyannamə demokratiyanın əsaslarını, demokratik hökumətin elementlərini və həyata keçirməsini və beynəlxalq demokratiya dairəsini təsdiqləyir.

Yeni və bərpa edilmiş demokratiyalar üzrə beynəlxalq konfranslar 1988-ci ildə Filippin prezidenti Korason Akinonun təşəbbüsü ilə "Xalq Hakimiyyəti İnqilabı" adlandırılan beynəlxalq konfrans Ferdinand Markosun 20 illik diktaturasını devirdikdən sonra başlayıb. Əvvəlcə hökumətlərarası forum olan Nanotexnologiyalar sahəsində tədqiqat və İnkişaf üzrə beynəlxalq konfrans (ICNRD) prosesi hökumətlərin, parlamentlərin və vətəndaş cəmiyyətinin iştirakı ilə üçtərəfli bir quruluşa çevrildi. 2006-cı ildə Qətərin Doha şəhərində baş tutan altıncı konfrans (ICNRD-6), prosesin üçtərəfli olmasını gücləndirdi və demokratiyanın təməl prinsiplərini və dəyərlərini təsdiqləyən bir bəyannamə və fəaliyyət planı ilə başa çatdı.

İllik günün mövzuları
---------------------

* 2009 - "Demokratiya budur ..."
* 2010 - "Demokratiya və Minilliyin İnkişaf Məqsədləri"
* 2011 - "Sülh və Demokratiya: elə edin ki, səsiniz eşidilsin"
* 2012 - "Demokratiya üçün Təhsil"
* 2013 - "Demokratiyanın səslərini gücləndirin"
* 2014 - "Demokratiyada gənclərin iştirakı"
* 2015 - "Vətəndaş cəmiyyəti üçün məkan"
* 2016 - "2030-cu ilə qədər davamlı inkişaf gündəliyi"
* 2017 - "Demokratiya və münaqişələrin qarşısının alınması"
* 2018 - "Stress zamanında demokratiya: Dəyişən dünya üçün həllər"
* 2019 - "İştirak"
* 2020 - "COVİD-19 pandemiyası zamanı demokratiyaya xidmət"

İstinadlar
----------

1. ↑  Выступление Генерального секретаря ООН в 2009 году
2. ↑  "Universal Declaration on Democracy". 20 September 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 September 2016.
3. ↑  "icnrd.org - This website is for sale! - icnrd Resources and Information". 6 November 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 September 2016.
**Qeorqi Nikolay oğlu Cibladze** (*gürc.* გიორგი ნიკოლოზის ძე ჯიბლაძე, 27 aprel (10 may) 1913, Kutaisi, Rusiya imperiyası — 23 sentyabr 1989, Tbilisi, SSSR) — gürcü sovet ədəbi tənqidçisi. Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1960-cı ildən). RSFSR Pedaqoji Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü.

Həyatı
------

1933-cü ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsini bitirib.

1935-ci ildən Kutaisi Pedaqoji İnstitutunda dərs deyir. 1953-1960-cı illərdə Gürcüstan SSR təhsil naziri olmuşdur. 1963-1980-ci illərdə Gürcüstan SSR ali və orta ixtisas təhsili naziri, baş nazir. 1980-ci ildən Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidentidir.

Hələ tələbə ikən ədəbi tənqidçi kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdı. İncəsənət, romantizm və realizm nəzəriyyəsinin aktual məsələlərini, klassik irsin aktual məsələlərini işləyib hazırlamış və İ.Çavçavadze, A.Sereteli, G Eristavi, D. Çonkadze, A.Kazbeqi, Vaja Pşavela, M.Cavaxişvili, Sh. Dadiani, L. Kiacheli, Q.Tabidze, G.Leonidze, i. Qrişaşvili kimi görkəmli yazıçıların yaradıcılığını öyrənmişdir.

Mükafatları
-----------

* 1987-ci ildə İ.Çavçavadze haqqında monoqrafiyasına görə Gürcüstan SSR Dövlət Mükafatı laureatı
* "Lenin" ordeni (iki dəfə)
* "Oktyabr inqilabı" ordeni
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (üç dəfə)
* "Şərəf nişanı" ordeni

Biblioqrafiyası
---------------

* "Təbiətdə və yaradıcılıqda gözəlliyin problemi" (1940),
* "Bədii yaradıcılıq oçerki" (1946)
* "İncəsənət və reallıq" (1955)
* "Estetik nəzəriyyənin sualları" (1961)
* "Tənqid etüdləri" (yəni 1-4, 1955-63)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ордена". 2023-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-14.

Xarici keçidlər
---------------

* გიორგი ჯიბლაძე (gürc.)
**Beynəlxalq Biokimya və Molekulyar Biologiya İttifaqı** (*ing.* International Union of Biochemistry and Molecular Biology) — beynəlxalq qeyri hökumət təşkilatı. Beynəlxalq Biokimya İttifaqı kimi 1955-ci ildə yaradılmış, 1991-ci ildən indiki adı ilə fəaliyyət göstərməkdədir. 1955-ci ildən Beynəlxalq Elm üzrə Şuraya daxildir. İttifaqın əsas vəzifəsi dünyadakı ən yeni nailiyyətləri nəzərə almaqla biokimya və molekulyar biologiya sahəsində tədqiqatların və təhsilin inkişafına kömək etməkdir.

2010-cu ilin məlumatlarına görə 77 ölkənin alimlərini özündə birləşdirir. İttifaq 3 ildən bir biokimya və molekulyar biologiya üzrə tədqiqatların bütün əsas istiqamətlərinin təqdim olunduğu beynəlxalq konqreslər keçirir. 1992-ci ildən konqreslərin çağırış dövrləri arasında konfranslar və xüsusi müşavirələr keçirilir.

İttifaq işçi müşavirələrini təşkil və himayə edir, inkişaf edən ölkələrin gənc tədqiqatçıları üçün maarifləndirici proqramlar yaradır, biokimyəvi nomenklaturanın qəbul olunmuş standartları haqqında məlumat nəşr etdirir. Maliyyələşməsinin əsasını ittifaqın üzvlərinin üzvlük haqları və sponsor yardımı təşkil edir.

İttifaq regional biokimya cəmiyyətləri ilə sıx əməkdaşlıq edir. Bütün bu cəmiyyətlər formal olaraq ittifaqın şöbələridir və ondan maliyyə yardımı alır. İttifaq bir sıra jurnalların nəşrinə kömək edir.

Prezidentləri
-------------

Prezidentlər| Sıra. | Müddət | Prezident | Ölkə |
| --- | --- | --- | --- |
| 18. | 2015-… | Con Ginovard | İspaniya İspaniya |
| 17. | 2012–2015 | G. Petsko | ABŞ ABŞ |
| 16. | 2007–2012 | A. Azzi | ABŞ ABŞ |
| 15. | 2006 | G. Kenyon | ABŞ ABŞ |
| 14. | 2003–2006 | M. Osborn | Almaniya Almaniya |
| 13. | 2000–2003 | B.F.C Clark | Danimarka Danimarka |
| 12. | 1997–2000 | W.J. Whelan | ABŞ ABŞ |
| 11. | 1994–97 | K. Yagi | Yaponiya Yaponiya |
| 10. | 1991–94 | H.L. Kornberg | Böyük Britaniya Böyük Britaniya |
| 9. | 1988–91 | E.C. Slater | Niderland Niderland |
| 8. | 1985–88 | M. Grunberg-Manago | Fransa Fransa |
| 7. | 1979–85 | H.G. Wood | ABŞ ABŞ |
| 6. | 1979 | F. Lynen | Almaniya Almaniya |
| 5. | 1976–79 | Aleksandr Baev | Rusiya Rusiya |
| 4. | 1973–76 | Osamu Hayaishi | Yaponiya Yaponiya |
| 3. | 1967–73 | A.H.T. Theorell | İsveç İsveç |
| 2. | 1961–67 | S. Ochoa | ABŞ ABŞ |
| 1. | 1955–61 | M. Florkin | Belçika Belçika |

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 510. ISBN 978-9952-441-07-9.

İstinadlar
----------

1. ↑  IUBMB Previous Officers Arxivləşdirilib 2016-11-20 at the Wayback Machine. Retrieved 2/12/2015.
**Gəyən düzü** — Cəbrayıl rayonu və Qubadlı rayonu rayonlarının arasında yerləşir.

Adın etimologiyası
------------------

Türk mənşəli addır. Tam aydın, işıq olmayan mənalarına malik olduğu bilinir. Bəzi mənbələrdə "gəyən" sözü süd kimi aydın gecə mənasında izah olunur. Şivələrimizdə bu söz genişlik, açıqlıq mənalarındadır. "Mal-qaranı gəyənlikdə bağladılar" deyərkən açıq yerlər nəzərdə tutulmuşdur. Xalq etimologiyasına görə də "Gəyən" adı düzün geniş, ucsuz-bucaqsız olması ilə əlaqədardır. Bu söz genişlik mənası ilə yanaşı, quraqlıq, susuzluq mənalarına da malikdir.

Sarı Aşığın aşağıdakı bayatısında bu söz həm geniş, həm də quraqlıq, susuzluq mənalarındadır.

Mən aşıq gəyən yerlər.   

Göyərmiş gəyən yerlər  

Mənə nişanə qaldı,   

Ayağın dəyən yerlər.

Toponimikası
------------

Mil düzünün bir hissəsidir. Göyən çölü, Gəyən düzü də adlanır. Çölün qərb hissəsi İncəçöl, şərq hissəsi isə Çaxmaqçöl adlanır. Bir fikrə görə, oykonimin əsli Göyən olmuşdur. Kəndin ərazisi yazda və payızda göy otla zəngin olduğundan keçmişdə maldar tayfaların köç vaxtı dayanacaqları olmuşdur. Oronim göy ("yaşıl ot" mənasında) sözündən və məkan bildirən -an şəkilçisindən əmələ gəlib, "göy otlaq, göylük" mənasını bildirir. Başqa bir fikrə görə, göyən sözü coğrafi termin olub, "təpəliklərin üstündəki geniş sahə, çöl, düz" mənasındadır. Cənubi Azərbaycanda da Göyən kəndi qeydə alınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti.
2. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb",

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
| Cəbrayıl rayonu | *Cəbrayıl rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Qubadlı rayonu | *Qubadlı rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Alüminium-kalium sulfat** — kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Xassələri
---------

Rəng – ağ, rəngsiz; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – yarımşəffaf; Sıxlıq – 1,76; S – 2; Ayrılma – {111}üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qabıqvari; Başqa xassələr – dadı kəmşirindir, ağız büzüşdürücüdür, suda yaxşı həll olur (151 q/l 20°C-də); Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; oktaedrik, nisbətən az – heksaedrik; Mineral aqreqatları: torpaqvari və sıx kütlələr, qabıqlar, qaysaqlar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Arid vilayətlər üçün tipik olan ekzogen əmələgəlmə kimi göl sularının buxarlanması zamanı kristallaşır. Sulfid yataqlarının oksidləşmə zonasında da əmələ gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: başqa sulfatlar, müxtəlif karbonatlar və s. Mineralın tapıldığı yerlər: Qara-Qum (Türkmənistan); Şorsu (Özbəkistan); Şimali Qafqaz; Dağıstan; Tambov və Ulyanovsk yaxınlığında (Rusiya); Katmay (ABŞ) və b. Azərbaycanda Böyük Qafqazın Cənub yamacının pirit saxlayan gil şistlərində yerləşən bir sıra kiçik zəy təzahürləri məlumdur. Bundan başqa bir sıra filiz yataqlarının və təzahürlərinin (Filizçay, Çıraqdərə, Gədəbəy, Bülüldüz və b.) oksidləşmə zonalarında, Kəlbəcər rayonun və Naxçıvan MR-nın bəzi yerlərində aşkar edilmişdir.

Tətbiqi
-------

Dəriaşılama işlərində, boyaq, kağız istehsalında, təbabətdə və b. sahələrdə geniş istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Kalinite (ing.).

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2781291830 |

* Potassium alum
**Zeyd ibn Ərkam** (*ərəb.* **بِشْرِ بْن بَراء**‎; Əl-Mədinə[d]) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi. Xəzrəc qəbiləsindən olmuşdur. Məhəmmədlə 17 müharibədə iştirak etmiş və hicri 66-cı ildə vəfat etmişdir. 

Abdullah ibn Üveyin islam düşmənləri ilə əlaqələrinin olması Zeyd ibn Ərkam tərəfindən onun yaşamasını istəyən Peyğəmbərə deyilir. İbn Übey belə şeylər dediyini inkar edərək and içir və buna görə də azad edilir. Lakin sonradan Zeyd bin Ərkamın şahidliyi Munafiqun surəsinin nazil olması ilə təsdiqlənir. O, Əbu Bəkrə beyət etdiyi bilinir.

Səqaleyn hədisi
---------------

Məhəmmədin "Sizə 2 şeyi geridə qoyuram və onlara əməl etsən əsla azmazsan! Biri Allahın kitabı, digəri isə mənim Əhli-beytimdir" sekaleyn hədisini Zeyd böyüyərkən Əməvi xilafətində təkrar edir. "Səhih-Müslim"in bir rəvayətindən sitat gətirilmişdir, orada bir neçə dəfə soruşduqdan sonra hadisəni danışır və istəmədən Məhəmmədin zövcələrinin Əhli-beytə aid olmadığı qənaətinə gəlir. Başqa bir rəvayətdə isə daha müəmmalı cavab verir.

Kərbəladan sonra
----------------

Kufəyə çatdıqdan sonra Hüseyn ibn Əlinin ailəsinin qadınları və əsirləri İbn Ziyada təqdim edildi və zadəganlarla dolu bir mərasimlə Hüseynin başı onun qarşısındakı nimçəyə qoyuldu. Əlində çubuq olan İbn Ziyad Hüseynin başına bir neçə dəfə vurdu. Orada olan Zeyd ibn Ərkam baş verənlərdən xəbərsiz olaraq Hüseynin üzünü tanıyır. O, sarsıntı və kədərdən təsirlənərək İbn Ziyada qışqırır: "Neçə dəfə Peyğəmbərin bu üzdən öpdüyünü görmüşəm, elə isə çubuğunu çək!" və göz yaşlarına boğulur. İbn Ziyad qəzəblənir və cavab verir: "Allah gözlərini ağlatsın, əgər sən axmaq, qoca olmasaydın, sənin başını kəsərdim". Beləliklə Zeyd ibn Ərkam ayağa qalxaraq oranı tərk edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tarikh al-Yaqubi, as quoted in Peshawar Nights on Al-islam.org Arxivləşdirilib 2020-12-09 at the Wayback Machine  Arxivləşdirilib 2012-06-09 at the Wayback Machine. Also, a list composed of sources such as Ibn Hajar Asqalani and Ahmad Ibn Yahya al-Baladhuri, each in his *Ta'rikh*, Muhammad ibn Khwand in his *Rawdatu 's-safa*, Yusuf ibn Abd-al-Barr in his *The Comprehensive Compilation of the Names of the Prophet's Companions*
**Kənar effekt**(side effect,побочный эффект, yan etki)-ltproqramın yaratdığı hər hansı vəziyyət dəyişikliyi. Məsələn, fayldan hər hansı kəmiyyəti oxuyan və onun cari vəziyyətinin yerini dəyişdirən altproqram haqqında deyirlər ki, o, kənar effekt yaradır. Yan təsirlər bir proqramın xarici dünya ilə qarşılıqlı əlaqəsi (insanlar, fayl sistemləri, şəbəkələrdə digər kompüterlər) ən ümumi üsuludur. Yan təsirlərin hansı dərəcədə istifadə edildiyi isə proqramlaşdırma paradiqmasına bağlıdır. İmperativ proqramlaşdırma yan təsirlərin tez-tez istifadəsi ilə tanınır. Altproqram eyni parametrlərlə çağrılsa belə, hər çağırışda özünü fərqli apara bilər. Məsələn, Java dilindəki aşağıdakı metod massivin iki elementinin qiymətlərini bir-biriylə əvəzləyir və həm də qlobal t dəyişəninin dəyişməsində kənar effektə malikdir:

```
static void swap(int a []) {
 t = a[0];
 a[0] = a[1];
 a[1] = t;
}

```

Kənar effektlər, adətən, arzuolunmazdır, çünki onlar proqramın başqa hissələrində istifadə olunan dəyişənləri "korlayır". Əgər t lokal dəyişən kimi elan olunsa idi, kənar effekt də baş verməzdi.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 776 s.
**Xüsusilə Afrikada Ciddi Quraqlıq və / və ya Səhralaşma Yaşanan Ölkələrdə Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyası** (*ing.* The United Nations Convention to Combat Desertification in Those Countries Experiencing Serious Drought and/or Desertification, Particularly in Africa, UNCCD) — dövlətlərin və ictimai təşkilatların beynəlxalq, regional, milli və yerli səviyyələrdə səhralaşma, torpaq deqradasiyası və quraqlığın təsirlərini azaltmaqla mübarizə səylərini birləşdirmək üçün yaradılmış BMT konvensiyası.

Konvensiya, 17 iyun 1994-cü ildə Rio-de-Janeyroda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf və İnkişaf Konfransının (UNCED) nəticəsi olaraq Parisdə qəbul edildi və 26 dekabr 1996-cı ildə qüvvəyə mindi. 29 may 2012-ci il tarixindən etibarən Konvensiya 195 ölkə tərəfindən təsdiq edilmişdir.

Tarixi
------

1977-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Səhralaşma Konfransı səhralaşmaya qarşı mübarizə planı qəbul etdi. Bununla birlikdə, 1991-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramı (UNEP), "yerli müvəffəqiyyət hekayələri" nə baxmayaraq, quraq, yarı quru və quru sub-rütubətli ərazilərdə torpaqların deqradasiyasının daha da pisləşdiyi qənaətinə gəldi.

1992-ci ildə Rio-de-Janeyroda BMT-nin Ətraf və İnkişaf Konfransı keçirildi, bu müddətdə səhralaşma probleminə yeni inteqrasiya olunmuş yanaşma nəzərdən keçirildi. 1992-ci ilin dekabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi 47/188 saylı qətnamə qəbul edərək Səhralaşma ilə Mübarizə Konvensiyasını hazırlamaq üçün Hökumətlərarası Müzakirə Komitəsi yaratdı.

Konvensiya 17 iyun 1994-cü il tarixində Fransanın Paris şəhərində qəbul edilmiş, 14–15 oktyabr 1994-cü il tarixlərində imzalanmaq üçün açılmış və əllinci ratifikasiya alındıqdan 90 gün sonra 26 dekabr 1996-cı ildə qüvvəyə minmişdir.

2006-cı il BMT Baş Məclisi tərəfindən Beynəlxalq Səhra və Səhralaşma İli elan edildi (23 dekabr 2003-cü il tarixli, 58/211 saylı Qərar).

2010-cu ilin yanvarından 2020-ci ilin dekabrına qədər olan dövr, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Səhralar və Səhralaşma ilə Mübarizə Onilliyi elan edilmişdir. Məqsəd quru əraziləri qorumaq üçün hərəkəti təşviq etməkdir (qətnamə 2007-ci il, 62/195).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Список стран, ратифицировавших Конвенцию" (PDF). 2012-11-11 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2012-09-04.
2. ↑  "Резолюция 58/211, принятая Генеральной Ассамблеей ООН: Международный год пустынь и опустынивания, 2006 год". 2018-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-24.

Xarici keçidlər
---------------

* Ciddi quraqlıq və/və yaxud səhralaşma baş verən ölkələrdə, xüsusilə də Afrikada səhralaşma ilə mübarizə üzrə Konvensiya
**Zeta sabiti** — tam ədədi Rieman zeta funksiyasında yerində yazmaqla alınan sabit.

0 və 1-də Rieman zeta funksiyası
--------------------------------

* 0-da Rieman zeta funksiyası aşağıdakı kimidir:

{\displaystyle \zeta (0)=B\_{1}=-{\frac {1}{2}}.}
* 1-də Rieman zeta funksiyası aşağıdakı kimidir:

{\displaystyle \zeta (1)=\infty .\,}

Müsbət cüt tam ədədlər
----------------------

Müsbət cüt tam ədədlər üçün aşağıdakı kimidir:

{\displaystyle \zeta (2n)=(-1)^{n+1}{\frac {B\_{2n}(2\pi )^{2n}}{2(2n)!}}}
{\displaystyle n\geq 1} düsturuna əsasən hesablanmış zeta funksiyası:

{\displaystyle \zeta (2)=1+{\frac {1}{2^{2}}}+{\frac {1}{3^{2}}}+\cdots ={\frac {\pi ^{2}}{6}}=1.6449\dots }; Bazel problemi
{\displaystyle \zeta (4)=1+{\frac {1}{2^{4}}}+{\frac {1}{3^{4}}}+\cdots ={\frac {\pi ^{4}}{90}}=1.0823\dots }; Fizikada Ştefan–Boltsman qanunu və Vyana Yaxınlaşması
{\displaystyle \zeta (6)=1+{\frac {1}{2^{6}}}+{\frac {1}{3^{6}}}+\cdots ={\frac {\pi ^{6}}{945}}=1.0173...\dots }
{\displaystyle \zeta (8)=1+{\frac {1}{2^{8}}}+{\frac {1}{3^{8}}}+\cdots ={\frac {\pi ^{8}}{9450}}=1.00407...\dots }
{\displaystyle \zeta (10)=1+{\frac {1}{2^{10}}}+{\frac {1}{3^{10}}}+\cdots ={\frac {\pi ^{10}}{93555}}=1.000994...\dots }
{\displaystyle \zeta (12)=1+{\frac {1}{2^{12}}}+{\frac {1}{3^{12}}}+\cdots ={\frac {691\pi ^{12}}{638512875}}=1.000246\dots }
{\displaystyle \zeta (14)=1+{\frac {1}{2^{14}}}+{\frac {1}{3^{14}}}+\cdots ={\frac {2\pi ^{14}}{18243225}}=1.0000612\dots }
Müsbət tam ədəd üçün olan zeta ilə Bernulli ədədləri arasındakı əlaqə aşağıdakı kimi yazılır:

{\displaystyle 0=A\_{n}\zeta (n)-B\_{n}\pi ^{n}\,}

Müsbət tək tam ədədlər
----------------------

Buna misal olaraq bir neçəsini göstərmək olar:

{\displaystyle \zeta (1)=1+{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{3}}+\cdots =\infty }
{\displaystyle \zeta (3)=1+{\frac {1}{2^{3}}}+{\frac {1}{3^{3}}}+\cdots =1.20205\dots }; Aperi sabiti
{\displaystyle \zeta (5)=1+{\frac {1}{2^{5}}}+{\frac {1}{3^{5}}}+\cdots =1.03692\dots }
{\displaystyle \zeta (7)=1+{\frac {1}{2^{7}}}+{\frac {1}{3^{7}}}+\cdots =1.00834\dots }
{\displaystyle \zeta (9)=1+{\frac {1}{2^{9}}}+{\frac {1}{3^{9}}}+\cdots =1.002008\dots }

Zeta Sabitləri Cəmi
-------------------

Zeta Sabitləri Cəminin düsturu aşağıdakı kimidir:

{\displaystyle \sum \_{k=2}^{\infty }(\zeta (k)-1)=1}

Xarici keçidlər
---------------

* Simon Pluffe "Zeta sabiti Arxivləşdirilib 2009-01-30 at the Wayback Machine", (1998).
* Simon Pluffe "Zeta sabiti haqqında Arxivləşdirilib 2009-04-04 at the Wayback Machine
* Simon Pluffe "PDF Zeta sabiti Arxivləşdirilib 2011-09-26 at the Wayback Machine" (2006).
* Linas Vepstas "Simon Pluffi Linas.org"
* Math. NT/0609775 Arxiv (2006).
* Vadim Zudilin "ζ(5), ζ(7), ζ(9), ζ(11)'den Biri İrrasional." Uspekhi Mat. Nauk 56, 149–150, 2001.
* PDF Wain.mi.ras.ru  (rus.)
* PS Wain.mi.ras.ru  (rus.)
* PDF Wain.mi.ras.ru  (rus.)
* PS Wain.mi.ras.ru  (rus.)
Qumul (şəhər) (uyğurca:uyğ. قۇمۇل , Qumul, K̡umul, çincə:çin. sadə. 哈密市 ; pinyin: Hāmì shì) Sincan-Uyğur Xalq Muxtar Rayonunun cənubunda İpək Yolunun Təkləməkan şimal-şərq marşrutu üzərində yerləşən tarixi vahə şəhəridir. Qumul Çində məşhur Hami qovunları ilə tanınır.>

Tarixi
------

Şəhərə verilmiş digər adlar bunlardır: Ha-mi-hsien, Komul, Chamil, Ha-mi-cheng-chen, Kamil, Ha-mi-chen, Qomul, Kumul, Khamil, Koumoul, Ha-mi-shih, Qumul və Kha - mil.

Portuqaliyalı Yezit Benedikt Qoes və italyan Matteo Ricci 1615-ci ildə səyahətləri zamanıbu şəhərin adını öz qeydlərində Camul olaraq qeyd etmişlər. Ən qədim təsdiqlənmiş Çincə adı Kūnmò (昆莫)-dir. Şəhər Han sülaləsi dövrünə aid qeydlərdə Yīwú (伊吾) və ya Yīwúlú (伊吾卢); Tan sülaləsi dövründə Yīzhōu (伊州); Yuan sülaləsi dövründə monqolca Qamil, Çin transliterasiyasında Hāmìlì (哈密力), Min sülaləsi dövründə Qumul, Hāmì (哈密) kimi tanınırdı.

Burada Tunc dövrünə və ya erkən Dəmir dövrünə aid Yanbulaq mədəniyyətinə (焉不拉克古墓群; Yanbulake gumuqun və ya 焉不拉克墓地; Yanbulake mudi) aid Yanbulaq qəbirləri var. Həmçinin, qədim Buddist məbədinin xarabalıqları Baiyang He çayının qərb sahilində, Baiyanqou cun kəndində yerləşir.

Yuan sülaləsi dövründə Qumullu tarixçi Qanqlı Tutu, məşhur tərcüməçi Bilənnaşil, yüksək rütbəli sərkərdə Tabil kimi şəxslər uyğur tarixində çox mühüm iz qoyublar.

1697-1930-cu illərdə hökmranlıq edən doqquz müsəlman xanlarından yeddinci və doqquzuncu xanlarının ziyarətgahları Qumul şəhərindən orta hesabla bir kilometr cənub-qərbdədir.

İqlimi
------

Turfan kimi Qumul şəhəri də dəniz səviyyəsindən orta hesabla 200 metr aşağıdadır. İqlimi çox müxtəlifdir. Belə ki, yay vaxtı ən yüksək istilik 43 °C, qış aylarında isə havanın tempraturu -32 °C-ə çatır.

İqtisadiyyatı
-------------

Araşdırmaya görə, Sincan Muxtar Bölgəsi və Qumulda 27 növ qarpız yetişir ki, bunlardan ən əhəmiyyətlisi ağ və qara qarpızlardır.

Demoqrafiya
-----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| Qumul şəhərində yaşayan xalqların nisbəti |
| --- |
|  |  | Faiz nisbəti |
| Çinlilər |    | 68.4% |
| Uyğurlar |    | 23.5% |
| Hueylər |    | 3.9% |
| Qazaxlar |    | 3.0% |
| Monqollar |    | 0.3% |
| Başqaları |    | 0.9% |

 |

Həmçinin bax
------------

* Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu

İstinadlar
----------

1. ↑  *E. Bretschneider.* Notices of the Mediæval Geography and History of Central and Western Asia. Trübner & Company. 1876. 110–.
2. ↑  Journal of the North-China Branch of the Royal Asiatic Society. The Branch. 1876. 184–.
3. ↑  3-7 各地、州、市、县(市)分民族人口数 [3-7 Population by Nationality by Prefecture, State, City and County (City)]. tjj.xinjiang.gov.cn (çin). Statistical Bureau of Xinjiang Uyghur Autonomous Region. 2020-06-10. 2020-11-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-11.
**Gintaras Beresnyavisius** (lit. Gintaras Beresnevičius; 7 iyul 1961, Kaunas – 6 avqust 2006, Vilnüs) — Litva dinşünas, yazıçı və publisist.

Bioqrafiyası
------------

Gintaras 7 iyul 1961-ci il Kaunasda anadan olmuşdur. 1979-cu ildə 26 №-li (hal-hazırda Simonas Daukantas adına məktəb) Kaunas məktəbini bitirmişdir. 1984-cü ildə Vilnüs Universitetinin tarix fakultəsi bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra 2 il sovet ordusuna xidmət etmiş, zirehli tank qoşunlarında iştirak etmişdir. 1986-cı ildən müxtəlif universitetlərdə işləmiş və 1993-cü ildə (elmi rəhbər Norbertas Velyus) həkim dərəcəsini almışdır.

Gintaras bir sıra elmi kitabların müəllifi və redaktoru olmuşdur. 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Baltika mifologiyasını və din tarixini ən yaxşı bilənlərindən biri hesab edilirdi. 2003-cü ildə din tədqiqatı üzrə dərslik dərc etmişdir. Dərslik 11 və 12-ci siniflərdə tədris olunur.

Onun qısa hekayələri və şərhləri əsasən *Naujasis Židinys* jurnalında və mədəniyyət haqqında həftəlik qəzet olan *Šiaurės Atėnai* qəzetində dərc edilmişdir. Gintaras qəzetdə müxtəlif xəbərlər və internet-portallarının redaktoru olmuşdur. Bundan başqa o, esselərin (həmçinin *Antanas Sereda* təxəllüsü ilə) və bir neçə romanın toplusunu dərc etdirmişdir. 2001-ci ildə Gintaras Litva tarixinə həsr edilmiş *Ant laiko ašmenų* toplusuna görə Litva prezidenti tərəfindən mükafata layiq görülmüşdür. 2004-cü ildə o, prezident seçkilərində Kazimir Prunskeneni dəstəkləmişdir.

Son illərində Beresnyavisius Vilnüs Universitetinin din tədqiqatı mərkəzində, həmçinin mədəniyyət, incəsənət və fəlsəfə institutunda çalışmışdır. Onun elmi nailiyyətlərinə və Kaunas universitetindəki mühazirələrinin məşhurluğuna baxmayaraq, Gintaras professor drəcəsini ala bilmədi.

Gintaras Beresnyavisius 6 avqust 2006-cı ildə naməlum şəraitdə dünyasını dəyişmişdir. Dəqiq məlumdur ki, Gintaras bardan qayıdarkən sərxoş halda olmuş və polis tərəfindən saxlanmışdır. Rəsmi məlumatlara əsasən, onun ölümü ürək çatışmazlığından baş vermişdir. Ölümün polis əməkdaşlarının səlahiyyətlərini aşması nəticəsində baş verməsi yalandır.

Əsərləri
--------

### Elmi işləri

* *Dausos*. Klaipėda 1990.
* *Religijų istorijos metmenys*. Vilnius 1997. ISBN 9986-590-54-X
* *Trumpas lietuvių ir prūsų religijos žodynas*. Vilnius 2001. ISBN 9955-445-31-9
* *Palemono mazgas. Palemono legendos periferinis turinys*. Vilnius 2003. ISBN 9955-9557-9-1

### Belletristika

* *Ant laiko ašmenų*. Vilnius 2002. ISBN 9955-445-41-6
* *Zauber der baltischen Staaten. Estland - Lettland - Litauen.* Fotos v. Kai U. Müller. Texte v. Gintaras Beresnevicius, Cornelius Hasselblatt, Detlev Henning u. a. München, GeraNova/Bruckmann, 2005. ISBN 3-86517-030-7

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #113968264 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2  .
3. 1 2 3  "Балто-славянские исследования. XVIII: Сборник научных трудов". 2023-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
4. ↑  "Новостной портал Delfi (литовский)". 2007-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
**Qundaqlı yay-ox** (köhnə azərbaycanca tarixi adları: **Çarx** چارخ **Zənbərək** زنبرک **Zənburək** زنبورک) — mexaniki yay-ox Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə əsasən soyuq atıcı silah növüdür.

Arbalet adi yay və oxdan dəqiq atış və dağıdıcı gücü ilə fərqlənir, lakin ox və yay arbaletdən daha sürətlidir. Arbaletdən atış üçün bolt, ox və ya güllədən istifadə edilir. Döyüş zamanı həm mexaniki (əl ilə istifadə edilən), həm də xüsusi avadanlığın üzərinə quraşdırılmış iri həcmli arbaletlərdən də istifadə edilirdi. Belə arbaletlərə arkbalist deyilir.

Mexanizm
--------

Arbaletin əsas hissəsi qundaqdır və qundağın iç hissəsinə tətik quraşdırılır. Qundağın üzərində istiqamətləndirici (oxları) oyuq olur. Qundağın sonuna isə çiyinlər bərkidilir və həmin çiyinlərə ayağ üçün halqa quraşdırılır. Həmin halqaya arbaleti doldurma zamanı ayaq keçirilir. Çiyinlər elastikliyə malik polad, ağac və ya buynuzdan hazırlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Lazar Budaqov, Сравнительный словарь турецко-татарских наречий, Sankt-Peterburq, 1869-cu il
**Vəhdətül-vücud** — sufi təlimi.

Haqqında
--------

Bu sufi təlimə görə yalnız bir varlıq vardır, o da Allahdır. Ondan başqa heç nə yoxdur. Maddi və mənəvi aləmdə olanlar isə onun təcəllisi və təzahürüdürlər. Onların varlıqları Tanrının varlığından asılıdır. Deməli maddi aləmin Allahla əlaqəsi bir şeyin onun kölgəsi ilə bağlılığı kimidir. O şey olmasa, onun kölgəsi də olmaz. Deməli bu dünyanın da varlığı Allahın varlığına bağlıdır.

"Vəhdəti-vücud" təliminə görə hər bir şeydə Tanrının təzahürləri vardır. Hər bir sufi Tanrıdan başqa heç bir şeyin olmadığını bilir. Bunu o, yalnız irrasional təcrübədən kənar yollarla, öz mənəvi potensialını zahidlik həyatı keçirməklə, çoxsaylı zikrlər etməklə duymağa başlayır. Sufinin mənəvi təcrübəsi, eləcə də Yaradıcıya olan sonsuz sevgisi onu varlığının birliyi duyğusuna gətirib çıxarır.

Belə bir durumda o, Allahla birliyini duyaraq Onun içində əriyir. Bu durumda olan "sufi" öz dediklərinin, etdiklərinin, davranışlarının onun deyil, Allahın olduğunu iddia edir. Səmalar kimi müxtəlif ayinlər ona bu gizli bilginin açılmasına yardım edir. Bütün bunlar Allaha sonsuz sevgi duyğusundan irəli gələn sərxoşluq və vəcd durumlarında baş verir. Sonda sufi özünü Tanrının bir parçası kimi duyaraq "Ənəl-Həqq" deyir. Ənənə və şəriət tərəfdarı olan müsəlman çoxluğu vəhdəti-vücudu heç də bir mənalı qarşılamamışdırlar. Sufiləri İslama bidət gətirməkdə ittiham etmişdirlər. Onlara qarşı təqiblər də olmuşdur. İlk dəfə "Ənəl-Həqq" deyən tanınmış sufi Mənsur Həllac bu sözlərinə görə hətta edam edilmişdir. "Vəhdəti-vücud" təliminin prinsipləri tanınmış arif İbn əl-Ərəbinin (ö. 638/1240) əsərlərində əks olunmuşdur. Ona görə də o, bu təlimin yaradıcısı hesab edilir. İbn əl-Ərəbiyə görə Allahdan başqa hər bir varlıq əslində yoxdur. Onun fikrincə varlıq Allahdadır. Onun görünən təzahürləri isə Allahın təzahürləridir. Buna görə də, hər bir maddi şeydə Tanrını duymaq mümkündür.

İbn əl-Ərəbidən sonra vəhdəti-vücud müsəlman dünyasının müxtəlif bölgələrində yayılmışdır. Anadoluda bu ideyaları onun görkəmli davamçısı Sədrəddin Konyəvi (ö. 623/1224), Fələstin və Misirdə isə İbn Fərid (ö. 632/1234) yaymışdırlar. Türk sufi təlimlərində bu ideyaları Yunus Əmrə səsləndirmişdir. Vəhdəti-vücudun motivləri Mövlanə Cəlaləddin Ruminin (ö. 672/1273) "Məsnəvi"sində də yer almaqdadır.

Həmçinin bax
------------

* Panteizm
* Pandeizm

İstinadlar
----------

1. ↑  A.A.Əlizadə, E.M.Səmədov. İslam: Tarix, Fəlsəfə və Hüquq. Ensiklopedik Lüğət. Bakı: 3 Saylı Mətbəə, 2016, s. 268

Xarici keçidlər
---------------

* Султанов Р. И. Вахдад аль-вуджуд // Философский энциклопедический словарь / Гл. редакция: Л. Ф. Ильичёв, П. Н. Федосеев, С. М. Ковалёв, В. Г. Панов. — М.: Советская энциклопедия, 1983. — С. 74–75. — 840 с. — 150 000 экз.
* Кныш А.Д. Вахдат ал-вуджуд // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 48–49.
**Qunbad məscidi və ya Altmış qübbə məscidi** (benq. ষাট গম্বুজ মসজিদ *Shaṭ Gombuj Moshjid*) — Banqladeşdə məscid.YUNESKO-nun Dünya İrsinə daxil olan Baqerhat Məscid şəhərinin bir hissəsidir. Bu, sultanlıq dövründən (1204-1576) Banqladeşdə ən böyük məsciddir. Məscid Sundarban qubernatoru Xan Cahan Əli tərəfindən Benqal Sultanlığı dövründə qurulmuşdur.

Tarixi
------

Məscidin inşasına 1442-ci ildə başlanmışdır  və 1459-cu ildə tamamlandı. Məscid namaz üçün, həmçinin mədrəsə və məclis zalı kimi istifadə olunurdu.

Üslub
-----

Məscid, Tuğlaq üslubunda tikilimişdir. Bura dam örtüyünü dəstəkləyən çoxsaylı tağlara çatan incə sütunlarla əhatə olunmuşdur. Məscid əsasən terrakota və kərpiclə bəzədilib Məscidin uzunluğu 160 fut (49 m) eni isə 108 fut (33 m). Məsciddə 77 qübbə və hər küncdə bir günbəz var. Məscidin dörd minarəsi var və bu minarələrdən ikisindən azan verilirdi. Geniş namaz salonu şərq, şimal və cənubdan hər biri havalandırma və işıq üçün 11 tağlı qapı ilə təmin olunsa da, içəridə qaranlıq və səliqəli bir görünüş səciyyəvidir. Məscid XV əsr memarlığını təmsil edir.

"Altmış qüllə" və ya "altmış sütun" məscidi
-------------------------------------------

Məscid, yerli olaraq "Shat Gombuj Məscidi" olaraq bilinir, bu da Banqladeşdə altmış qübbə məscidi deməkdir. Bununla birlikdə əsas salonun üzərində 77 qübbə və tam olaraq 60 daş dirək var. Məscidin əvvəlcə Ərəb / Fars dilində sütun mənasını verən Amud (شصت عمؤد) sözlə altmış sütunlu məscid olaraq adlandırılması, sonralar Banqladeşcə qübbə mənasını verən Gombuj (গম্বুজ) ilə dəyişdirildi.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Baqerhat məscid şəhəri

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bari, MA.* Shatgumbad Mosque // In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. (eds.). Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second). Asiatic Society of Bangladesh. 2012. 2020-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-02.
2. ↑  "Shat Gombuj Mosque – Bangladesh". Banglaview24.com. 2012-04-24. 2013-09-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-28.
3. ↑  "The Shat Gambuj Masjid (The Sixty Domes Mosque)". Rafiul alam. 2019-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-04-14.
4. ↑  "Shat Gambuj Mosque: world Heritage site as a historical beautiful mosque". Travel-bangladesh.net. 2010-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-28.
**Xocəsən** — Bakı metrosunun sayca ikinci elektrik deposu. Bənövşəyi xəttin bir hissəsini təşkil edir. Xocəsən metrostansiyasının yanında yerləşir.

Tarixi
------

"Xocəsən" elektrik deposunun açılışı 23 dekabr 2022-ci ildə baş tutmuşdur. Açılışda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev iştirak etmişdir. Elektrik deposunun tikintisi üç mərhələli plan üzrə aparılmış və birinci mərhələ başa çatmışdır. Daha iki mərhələ üzrə işlər xəttin yeni stansiyaları və tunelləri inşa olunduqca tələbata uyğun görüləcək.

İkinci mərhələdə məişət otağı ilə dayanma korpusu, qatarların yuyulması kamerası, təkərlərin diaqnostika kompleksi, yanacaq-sürtkü materialları anbarı, dönmə qurğuları, kompressor stansiyası, təmir-dayanacaq binası üçün qazanxana inşa olunacaq. Üçüncü mərhələdə isə vaqonların təmiri və istehsalı korpusu, inzibati və məişət binaları, dispetçer idarəetmə məntəqəsi və vaqon təmiri binaları üçün qazanxana, qaldırıcı kran estakadası ilə texnoloji platformanın tikintisi planlaşdırılır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Elektrik deposu 24 hektardan çox ərazini əhatə edir. Depoda iki içməli su anbarı, iki yanğın su anbarı, üç baxış qanovu və xidməti otaqlar, qatarların hərəkətini idarə etmək üçün blok-post, elektrik yarımstansiyası, təmir və texniki baxış infrastrukturu yaradılıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  "İlham Əliyev Bakı Metropoliteninin "Xocəsən" stansiyasının açılışında iştirak edib". Report. 23 dekabr 2022. 2022-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 dekabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* metro.gov.az/az/ — Bakı Metropoliteninin rəsmi saytı

| ⛭ Bakı metrosu |
| --- |
| M1 | 
* İçərişəhər
* Sahil
* 28 May
* Gənclik
* Nəriman Nərimanov
* Bakmil
* Ulduz
* Koroğlu
* Qara Qarayev
* Neftçilər
* Xalqlar Dostluğu
* Əhmədli
* Həzi Aslanov

 |  |
| M2 | 
* *Həzi Aslanov-2*
* *Ağ Şəhər*
* Xətai
* Cəfər Cabbarlı
* Nizami
* Elmlər Akademiyası
* İnşaatçılar
* 20 Yanvar
* Memar Əcəmi
* Nəsimi
* Azadlıq Prospekti
* Dərnəgül

 |
| M3 | 
* Xocəsən
* Avtovağzal
* Memar Əcəmi-2
* 8 Noyabr
* *Cəlil Məmmədquluzadə*
* *B-5*

 |
| Depolar | 
* Nərimanov
* Xocəsən

 |
| Qeyd: Adı *italik stildə* yazılan stansiyaların tikintisi davam etməkdədir. |
**Lita Qrey** (*ing.* Lita Qrey; d. 15 aprel 1908 — ö. 29 dekabr 1995, əsl adı *ing.* Lillita Louise MacMurray) — Amerikalı kino aktrisası, Çarli Çaplinin ikinci həyat yoldaşı

Doğum
-----

Lita Qrey 15 aprel 1908-ci ildə Amerikanın Kaliforniya ştatının Hollivud şəhərində anadan olmuşdur. Atası milliyətcə şotland idi. Anası isə Kaliforniyanın ispan ailəsində doğulmuşdu.

Həyatı
------

Lita Çarli Çaplinlə səkkiz yaşında olarkən kafedə tanış olmuşdur. Daha sonra 1921-ci ildə Çaplinin Körpə filmində "nazlı mələk" rolunu ifa etmişdir. 1924-cü ildə Çarli Çaplinlə ailə qurmuşdur. Litanın Çarli Çaplinlə nikahından Çarles və Sidney adında 2 oğlu dünyaya gəlmişdi. Lakin bu evlilik cəmi 3 il davam etmişdir. Lita Çarli Çaplindən sonra daha 3 dəfə ərə getmişdir.

Ölümü
-----

Lita Qrey 29 dekabr 1995-ci ildə 87 yaşında Los-Anceles şəhərində xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir. Şimali Hollivudda Valhalla Memorial Park Qəbirsanlığında dəfn olunmuşdur.

Filmoqrafiya
------------

1. Uşaq (film, 1921)
2. Mr. Brodvey (1933)
3. Şeytanın yuxusu (1949)
4. Bilinməyən Çaplin (1983)
**Yağlayıcı-soyuducu maye**, *YSM* — əsasən metalların kəsmə və ya təzyiqlə emalı zamanı istifadə olunan müxtəlif maye tərkiblərin ümumiləşdirilmiş adıdır. Ən çox yayılmış YSM neft yağlarıdır (adətən, yeyilməyə və siyrilməyə qarşı aşqarlarla birlikdə) və onların 3-10%-li su emulsiyalarıdır.

YSM-lərin tətbiqi
-----------------

Adından məlum olduğu kimi, YSM-lərin əsas funksiyaları soyutma və yağlamadır. Metalların müasir emal texnologiyaları və avadanlıq kəsmə, basma, yayma, qazma, cilalama və digər intensiv prosesləri həyata keçirməyə imkan verir. Yüksək gərginlik, yüksək statik və dinamik yüklər deformasiyaya uğrayan materialların qızmasına səbəb olur, bu da emalın keyfiyyətinin pisləşməsinə, avadanlıq və alətlərin korlanmasına gətirib çıxarır. YSM-ın tətbiqi emal zonasında temperaturu istilikdəyişmə, daha çox buxar əmələgəlmə hesabına münasib səviyyəyədək azaltmağa imkan verir. YSM-də yağlayıcı xassələrin olması emal zonasında sürtünməni, alətin yeyilməsini, siyrilməsini, emal olunan detal və alətlərin səthlərinin zədələnməsi ehtimalını xeyli azaldır. Ümumiyyətlə, YSM-dən istifadə texnoloji proseslərin intensivliyini və avadanlığın məhsuldarlığını artırmağa imkan verir. Müasir YSM-lər mürəkkəb fiziki-kimyəvi sistemlər ola bilər. Onların tərkibində korroziyaya, yeyilməyə və siyrilməyə qarşı aşqarlar, eləcə də biosidlərin olması mümkündür.

YSM-lərin təsnifatı
-------------------

YSM-lər fiziki-kimyəvi tərkibinə görə aşağıdakı kimi təsnif olunur:
1.Yağlı. Alətin toxunan hissələrində sürtünmənin azalmasını təmin edən baza yağı (çox vaxt mineral yağ) əsasında hazırlanır. İşçi göstəriciləri yaxşılaşdırmaq üçün tərkibə müəyyən aşqar paketləri də daxil edilir.
2. Su ilə qarışan. Bu YSM-lərin tərkibi olduqca müxtəlifdir: emulqator, spirtlər, yağlar, elektrolitlər, aşqarlar və digər maddələr. Hazırlanan emulsiyanın xassələri suyun miqdarından asılıdır.
müxtəlif istismar göstəriciləri olan 3 növ su ilə qarışan YSM mövcuddur:
•emulsiya yaradan (emulsol) və ya adi – tərkibində yüksək miqdarda yağ olan (60-75%) YSM su ilə durulaşdırılanda süd rəngli emulsiya əmələ gətirir;
•yarısintetik - tərkibində az və ya orta miqdarda yağ olan (10-50%) YSM su ilə qarışanda yarımşəffaf mikroemulsiya əmələ gətirir;
•sintetik – tərkibində yağ olmayan və su ilə təmiz kimyəvi məhlul əmələ gətirən YSM adətən cilalamada istiadə olunur.

YSM-lərin göstəricilərinə həmçinin aşqarlar təsir edir:
•korroziyaya qarşı aşqarlar metalın ağır yükün təsiri altında emal zamanı onun səthinin müdafiəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur;
•yeyilməyə qarşı aşqarlar alətlərin, eləcə də dəzgahların ayrı-ayrı detallarının yeyilmə və köhnəlməsini azaltmağa və bununla da avadanlığın istismar müddətini artırmağa imkan verir;
•siyrilməyə qarşı aşqarlar alət səthinin emal zamanı zədələnməsinin qarşısını alır;
•dumana qarşı aşqarlar yağlı YSM-lərdən duman əmələ gəlməsinin qarşısını alır;
•köpüyə qarşı aşqarlar YSM-lərin istismar müddətini artırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-28.
Koordinat:Sky map 20s 52d 48,9sn; -5º 50' 20″

**NGC 6980**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. **\*** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Guillaume Bigourdan tərəfindən 1886-cı ildə 30.48 sm (12 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS Arxivləşdirilib 2007-10-22 at the Wayback Machine
* 

* WikiSky-da NGC 6980: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6956 |
NGC 6957 |
NGC 6958 |
NGC 6959 |
NGC 6960 |
NGC 6961 |
NGC 6962 |
NGC 6963 |
NGC 6964 |
NGC 6965 |
NGC 6966 |
NGC 6967 |
NGC 6968 |
NGC 6969 |
NGC 6970 |
NGC 6971 |
NGC 6972 |
NGC 6973 |
NGC 6974 |
NGC 6975 |
NGC 6976 |
NGC 6977 |
NGC 6978 |
NGC 6979 |
**NGC 6980** |
NGC 6981 |
NGC 6982 |
NGC 6983 |
NGC 6984 |
NGC 6985 |
NGC 6986 |
NGC 6987 |
NGC 6988 |
NGC 6989 |
NGC 6990 |
NGC 6991 |
NGC 6992 |
NGC 6993 |
NGC 6994 |
NGC 6995 |
NGC 6996 |
NGC 6997 |
NGC 6998 |
NGC 6999 |
NGC 7000 |
NGC 7001 |
NGC 7002 |
NGC 7003 |
NGC 7004 |
NGC 7005



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Sanqar boğazı** (*yap.* 津軽海峡) – Honşu adasını Hokkaydo adasından ayıran boğaz. Sakit okeanı isə Yapon dənizi ilə birləşdirir. Boğazın uzunluğu 96 km ,eni isə 18–110 km arası dəyişir. Dərinliyi isə 110–491 m arası təşkil edir. Boğazda axının istiqaməti qərbdən şərqə doğrudur. Axının sürəti mərkəz hissələrdə 3 dəniz milinə bərabərdir. Burada dalğaların hündürlüyü 2 m-dir. Boğazın hər iki sahili sıldırımlı ,qayalı dağlar və onların üzəri isə meşələrlə örtülüdür. Hokkoyda adasının boğaz sahillərində yerləşən əsas liman şəhəri Hakodayedir. XX- əsrdə burada böyük liman olmuş və region əhəmiyyət kəsb etmişdir. Boğazın ilk xəritəsini rus admiralı İ.F.Kruzenşter tərtib etmişdir. Boğazın cənub hissəsində Muçu körfəzi yerləşir. Körfəzin əsas limanı Aomoridir. Qışda boğaz donmur. Boğazın altından Seykan tuneli keçir. O, dünyanın ən uzun dəmiryol tunelidir.

Mənbə
-----

* Kruzenşter. Sanqar boğazı Arxivləşdirilib 2007-09-30 at the Wayback Machine