recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gürcü Kənan Paşa** (v. 1652, Konstantinopol, Osmanlı imperiyası) — II Osman və IV Murad səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.

Həyatı
------

Həyatının ilk illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur. Əslən gürcü olub, saray hərəmində silahdar olaraq xidmət etdiyi bilinir. 1619-cu ildə vəzir rütbəsi alaraq divana daxil olan Kənan Paşa Qara dəniz sərdarlığına gətirildi və bu vəzifədə ikən quldur kazak dəstələriylə mübarizə apardı. 1627-ci ilin martında sədarət naibi Rəcəb Paşanın tövsiyəsi və Sultan Muradın əmriylə Rumeliyə göndərilən Kənan Paşa bölgədə mərkəzi hakimiyyəti gücləndirdi və üsyan çıxaran dəstələri zərərsizləşdirdi. Bu səbəblə 2 il davam edən bu vəzifəsinin ardından Ədirnəyə gələn Kənan Paşa Sultan Murad tərəfindən xələt geyindirilərək mükafatlandırıldı. Vəfatına qədər Sultan Murad, Sultan İbrahim və Sultan Mehmed səltənətlərində müxtəlif dövlət vəzifələrində xidmət edən Kənan Paşa 1634-cü ildə Sultan Əhmədin qızlarından Burnaz Atikə Sultanla nigahlandı.

Həmin il Ədirnəyə səyahət edən Sultan Murad tərəfindən İstanbul naibi elan olundu. 1635-ci ildə çıxılan İrəvan səfərinə vəzir ünvanıyla qatılan Kənan Paşa Ahıska qalasının fəth olunmasında mühüm rol oynadı. 1638-ci ildə Ərzurum bəylərbəyi təyin edilən Kənan Paşa ertəsi il Bağdad səfərindən dönən Sultan Muradı Sivas yaxınlığında qarşıladı və hədiyyələr təqdim etdi.

Sultan Muradın vəfatı və qardaşı Sultan İbrahimin taxta çıxmasının ardından siyasi karyerasına davam edən Kənan Paşa paytaxta çağırılaraq yenidən divan vəziri təyin edildi. 1641-ci ildə sədrəzəm Kəmankeş Mustafa Paşanın paytaxtdan uzaqlaşması səbəbilə sədarət naibi oldu. 1645-ci ildə Anadolu bəylərbəyi təyin edilsə də, həmin il yaşlılığı bəhanə edilərək külli miqdarda təqaüdlə vəzifədən alındı. Sultan İbrahimin devrilməsi və 7 yaşlı oğlu Sultan Mehmedin taxta çıxarılmasının ardından qaynanası Validə Mahpeykər Kösəm Sultan *"Valide-yi kəbir"* ünvanıyla yenidən taxt naibəsi təyin edildi. Beləcə, Kənan Paşa yenidən divan vəziri təyin olundu. Ancaq çox keçmədən Kənan Paşa 1652-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.

Mənbə
-----

* *Sözleri Dinlensin, Tasviri İzlensin: Tulû‘î’nin Paşanâme’si ve 17. Yüzyıldan Eşkıya Hikâyeleri.* Tülün DEĞİRMENCİ.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sicill-i Osmani III, səh. 205
Avtomobillərin yığılması istehsalı
**Maddi istehsal** — insanın və cəmiyyətin müəyyən tələbatlarını ödəyən maddi nemətlərin yaradılması ilə bilavasitə bağlı istehsal. Maddi istehsal qeyri-istehsal sahəsinə qarşı çıxır, maddi dəyərlərin istehsalını qarşısına məqsəd qoymur. Bu bölgü əsasən marksist nəzəriyyə üçün xarakterikdir.

Maddi istehsal maşın və texnologiyanın tətbiqinə, eləcə də insanlar arasında istehsal münasibətlərinə əsaslanır. Demək olar ki, cəmiyyətin texniki və texnoloji inkişafı insan ehtiyaclarının kəmiyyət və keyfiyyətcə artması hesabına baş vermiş və baş verir. Antropogen amil isə maddi istehsalın bir çox təbii proseslərin pozulmasına, yer səthinin geniş sahələrinin deqradasiyasına, havanın və suyun geniş miqyasda çirklənməsinə səbəb olmasına şərait yaradır. Ona görə də istehsal fəaliyyətinin həcminə və formalarına nəzarət edilməlidir.

Maddi istehsalın sahələrinin digər fəaliyyət növlərindən ayrılması (sosialist ölkələrində) ümumi ictimai məhsulun və milli gəlirin həcmini müəyyən etmək üçün həyata keçirilirdi. Bu sahələrin tərkibinə adətən sənaye, kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı, tikinti, nəqliyyat və rabitə, ticarət və ictimai iaşə, logistika və marketinq, tədarük və s. (nəşriyyat, kinostudiyalar, səsyazma müəssisələri, layihə təşkilatları, metal qırıntılarının tədarükü və xilası, yabanı bitkilərin, meyvələrin, göbələklərin, toxumların, otların yığılması və onların ilkin emalı, ovlanması). Bundan əlavə, maddi istehsala nəticələri birbaşa maddi nemətlərdə təcəssüm olunan belə elmi fəaliyyət də daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Материальное производство Arxivləşdirilib 2023-07-27 at the Wayback Machine в Современном экономическом словаре.
2. ↑  *В. В. Миронов.* Философия: учебник для ВУЗов Arxivləşdirilib 2009-02-21 at the Wayback Machine.
3. ↑  [bse.sci-lib.com/article107974.html Сфера материального производства] в БСЭ.
**Beynəlxalq İnkişaf və Yenidənqurma Bankı, BİYB** *ing.* International Bank for Reconstruction and Development ) — beynəlxalq maliyyənin daha bir mühüm təşkilatı. BİYB 1944-cü ildə Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə bir vaxtda yardılmışdı.

BİYB-nın rəhbər orqanları ali rəhbər orqanı İdarəedicilər Şurasıdır və onun Direktorluğudur. Bura üzv olan ölkələr BVF-nun üzvü olmalıdırlar. Bu şurada hər bir üzv ölkə idarəedici və onun müavini qismində təmsil olunur. Bunlar adətən maliyyə naziri və mərkəzi bankın sədrindən təyin olunur. Bundan sonrakı orqan İdarəedici Şuradır. Bu bank Dünya Bankı da adlandırılır. Bankın ümümu kapitalının 20%-dən çox hissəsi ABŞ-nin payına düşür. Dünya Bankının qərargahı Vaşinqtonda yerləşir. Əsasən Dünya Bankının məqsədi aşağıdakıları əhatə edir:

* üzv ölkələrin iqtisadi maliyyə islahatlarına yardımçı olmaq;
* xarici maliyyə qaynaqlarından daxilolan investisiya vəsaitləri ilə üzv ölkəri təmin etmək;
* ölkələrin xarici dövlət borcu mexanizmni normal hala gətirmək və bu yöndə meydana çıxan əsaslı çətinlikləri aradan qaldırmaq;
* ölkələr üçün daha sərfəli investisiya mənbələrini müəyyən etmək və beynəlxalq iqtisadi tarazlığı təmin etmək;
* üzv ölkələrin yerli şirkətlərinin maliyyə mənbələrinə yaranan ehtiyacın aradan qaldırılması və s.

Bu maliyyə qrumu öz tərkibində Beynəlxalq İnkişaf Assosiasiyası (BİA); Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası (BMK); İnvestisiya Zəmanəti üzrə Çoxtərəfli Agentlik (İZÇA)-yi birləşdirir.

Mənbə
-----

1. ↑  Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankı[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Dünya Bankı
**Geobotanika** (q.yun. γῆ "torpaq" + βοτανικός "bitkilərə aid olan") və ya **fitosenologiya** ya da **fitososiologiya** — bitki qruplaşmaları və ya fitosenozları, onların tərkibi, quruluşu, biosenoloji mühitinin xüsusiyyətləri, məhsuldarlığı, istifadəsi və dəyişdirilməsini öyrənən elm. Geobotanikanın obyekti fitosenozlar, onların yaratdığı bitki örtüyü sayılır. Geobotanika fitosenozların morfologiyasını, onların biotik əlaqələrini, xüsusilə fitosenozların daxili mühitini (sinekologiya), tarixi inkişafını (senogeniya) və təsnifatını tədqiq edir.

Geobotaniki xəritələşmə
-----------------------

Müxtəlif miqyaslı geobotaniki bitki örtüyünün xəritələrinin tərtibi. 1:5000–1:100 000 miqyaslı geobotaniki xəritələşdirmə üçün çöl tədqiqatları (rekoqnossirovka, xətti taksasiya, geobotaniki profilləmə geobotaniki çəkmə, "açar" (test) metodundan istifadə edilir. Kiçik miqyaslı (1:5000000–1:4000000) xəritələr ədəbiyyat materiallarının köməyi ilə tərtib olunur. Geobotaniki xəritələşmənin ən məsuliyyətli və mürəkkəb hissəsi geobotanika xəritələrinin legendasını tərtib etmək, yəni xəritəyə daxil olan ərazilərdəki bitki örtüyünün qısa təsvirini verməkdir. Geobotaniki xəritələr dəqiq irimiqyaslı – 1:5000–1:25 000, ümumiləşdirilmiş irimiqyaslı – 1:50000–1-200 000, orta miqyaslı – 1:300 000–1:1000000, xülasəli miqyaslı – 1:500 000–1:400 000, kiçik miqyaslı xülasəli – 1:5000000 və daha kiçik olur. Geobotaniki xəritələr məqsədinə, tərtibinin prinsipinə görə universal, xüsusi aktual (müasir) bitki örtüyü, ilkin bitki örtüyü, indiqasiya, proqnoz, botaniki-təsərrüfat xəritələrinə bölünür.

Geobotaniki əyalət
------------------

Zonanın (yarımzonanın) tabeliyində olan geobotaniki rayonlaşdırma vahidi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y. Ekoloqların məlumat kitabı. Bakı: Elm, 2003

Xarici keçidlər
---------------

* Geobotabika fənninin məqsəd və vəzifələri, əhəmiyyəti


Vikianbarda Geobotanika ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax
------------

* Geobotanika
**Alex Teixeira Santos** ( Portuqalca tələffüz: [[Beynəlxalq fonetik əlifba|[aˈlɛks te(j)ˈʃejɾɐ]]] ; 6 yanvar 1990[…], Duki-de-Kaşias[d], Rio-de-Janeyro) Vasko da Qama komandasında hücumçu kimi çıxış edən braziliyalı peşəkar futbolçudur.

Teyşeyra karyerasına Vasko da Qama ilə başlayıb, 2009-cu ilin noyabrında "Şaxtyor Donetsk" ə keçməmişdən əvvəl 18 yaşında əsas komandada debüt edib. O, klubda 7 il keçirib, 222 oyunda 89 qol vurub, 5 dəfə Ukrayna Premyer Liqasının qalibi olub. 2016-cı ilin fevralında o, Çin Superliqa komandası olan Jiangsu Suning-ə Asiyada transfer rekordu olan 50 milyon avroya transfer oldu.

Milli karyerası
---------------

2007 U-17 Dünya Kubokunda və 2009 U-20 Dünya Kubokunda Braziliya millisində oynamışdır. Sonuncu turnirdə o, üç qol vurdu, lakin Qana ilə finalda həlledici penaltini əldən verdi. Qanalı Dominik Adiyiahdan sonra turnirin ikinci ən yaxşı oyunçusu seçildi. 

Teixeira Braziliyanın əsas komandasının Copa América Centenario üçün müvəqqəti heyətinə daxil edildi, lakin sonra heyətdən çıxarıldı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Alex Teixeira // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  ALEX teixeira santos // Argentine Soccer Database (isp.).
3. ↑  "UEFA Champions League Alex Teixeira". 14 May 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 September 2012.
4. ↑  "Dunga names 40-man preliminary Copa America squad". goal.com. 29 April 2016. 1 May 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 June 2016.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | AS.com · BDFA · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · Kooora · L’Équipe · Sambafoot · Soccerway · Sportbox.ru · playmarkerstats.com (oyunçu) · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · ТФФ (oyunçu) · УАФ · УЕФА · УПЛ |
Zaqreb Funikulyoru

**Zaqreb funikulyoru** (xorv. Zagrebačka uspinjača) — Funikulyor Xorvatiyanın paytaxtı olan Zaqrebdə yerləşir. Funikulyor Tomisa və İlisa küçəsini Ştrosmayer prospekti ilə birləşdirir. Zaqreb funikulyorunun operator funksiyasını Zaqreb tramvay şirkəti (ZET) həyata keçirir.

Funikulyorun istifadədə olan uzunluğu cəmi 66 metr təşkil edir. Bu xüsusiyyətinə görə funikulyor dünyanın ən qısa xəttə malik nəqliyyat vastəsidir. Zaqreb funikulyorunun tikintisinə 1890-cı ildən başlanmışdır. Tikinti işləri 1893-cü ilin 23 aprelində başa çatdırılır. İlk əvvəllər buxar mühərriklərindən istifadə edilmişdir. 1934-cü ildə isə buxar mühərrikləri elektrikli mühərriklə əvəzlənmişdir. Zaqreb funikulyoru öz ilkin görünüşünü qoruyub saxlamışdır. Hətta texniki xarakteristikasını qoruduğundan onu Xorvatiya paytaxtının mədəni abidələri siyahısına daxil edir.
Yeni funikulyor 1974-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Bundan sonra isə hər il funukulyor təmir edilir. 2005-ci ildə isə yuxarı və aşağı stansiyalar təmir edilmişdir.

Texniki xüsusiyyətlər
---------------------

Sərnişinlər iki kiçik vaqonlar vastəsi ilə daşınır. Hər vaqonda 28 sərnişin daşına bilir (16-sı oturaraq, 12-si isə ayaqüstə). Vaqonlar 5,640 metr uzunluğa malikdirlər. Vaqonun ümumi çəkisi 5,05 tondur. Dəmir kəndirlərin hər biri 2240 kq yükü dartma güçünə malikdir. Elektrik mühərrik funikulyorun şimal girişində (yuxarı başında) yerləşir. Mühərrikin güçü 28,5 kVt təşkil edir. Mühərrik 400 V güçü ilə işləyir. Bir dəqiqədə fırlanma güçü 700-dür. Reylslər arasında məsafə 1200 mm təşkil edir. Reyslərin ümumi uzunluğu 66 metrdir. Funikulyor qısa olmaqla yanaşı həmdə dünyanın mayilliliyi olan funikulyorudur. Vaqonlar 1,5 m/s sürəti ilə hərəkət edirlər. Vaqonun yuxarıdan aşağıya cəmi 55 saniyəyə enir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Funicular". ZET. 27 August 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 may 2015.
2. ↑  "Zagreb Funicular:Yesterday". Funimag. 11 June 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 may 2015.
3. ↑  "Zagreb Funicular:Technical". Funimag. 11 June 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 may 2015.

Mənbə
-----

* *Funicular*, Zagrebački holding, ZETArxivləşdirilib 2014-08-05 at the Wayback Machine
**Caspian Engineering Solutions (CES)** — MMC Azərbaycanın aparıcı yoxlama, sınaq və laboratoriya xidmətləri göstərən şirkət.

Haqqında
--------

Şirkət 500-dən çox fərqli sınaqlar həyata keçirdiyi sənaye obyektlərinin, neft və qaz emalı zavodlarının, platformaların və terminallarının yenidən qurulması və tikintisi layihələrində uzunmüddətli təcrübəyə malikdir. Eyni zamanda CES-in labaratoriyalarında bütün növ geologiya, beton, qrunt, metal konstruksiya, o cümlədən qeyri-dağıdıcı üsul ilə testlər, defektoskopiya, radioqrafiya, ultrasəs, termiki emal və s. sınaqları həyata keçirilir. Hal-hazırda müvafiq sınaqları "Cənub Qafqaz Boru Kəməri layihəsi"ndə Saipem S.A şirkəti, "Şahdəniz 2 layihəsi"ndə Azfen B.M və BP şirkətləri üçün, SOCAR-ın bir neçə neft və qaz emalı zavodlarında, Gübrə istehsalı (Karbomid) zavodunun tikintisində Samsung Engineering şirkəti üçün, Azərkimya İ.B-də "Ep-300 qurğusunun tikintisi layihəsi"ndə Ustay və Technip şirkətləri üçün aparılır. 

15 ildən artıq qaynaq, metallurgiya ve inşaat mühəndislərindən ibarət komandası olan Caspian Engineering Solutions şirkəti rəqabətqabiliyyətli xidmətlər təklif etməkdədir. CES şirkətinin Avropa və ABŞ şirkətlərində təcrübə qazanmış işçi heyətinin peşəkarlığı regionun tikinti və mühəndislik bazarında göstərdiyi keyfiyyətli xidmətin göstəricisidir. Yuxarıda qeyd olunan xidmətlər ən müasir standardlara cavab verir və yerli bazar qiymətlərinə uyğundur. CES-in məqsədi keyfiyyətinə zəmanət verdiyi xidmətləri daha da genişləndirərək irimiqyaslı layihələrdə digər şirkət və qurumları ilə əməkdaşlıq etməkdir.

Şirkətin yuxarıda qeyd olunan xidmətlər üçün test prosedurları, akkreditasiya sənədləri, avadanlıq siyahısı və kalibrasiya sertifikatları və cümlədən ISO 9001, ISO 18001 və ISO 14001 sertifikatları vardır.

Mənbələr
--------

1. ↑  "ces.az". 2018-10-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-15.
2. ↑  "CASPIAN ENGINEERING COMPANY biznesinfo.az". 2018-10-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-15.
3. ↑  "Caspian Engineering Company awarded with International Certificate. azertag.az". 2018-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-15.
**Bulbazavr** (フシギダネ, *Fushigidane*?) — iki növlü çəmən/zəhər Pokemon növü. Milli Pokedexdə ilk Pokemon və eyni vaxtda Kanto və Fieo Pokedexində də ilk Pokemondur. Kanto ərazisində 3 başlanğıc Pokemonundan biridir oyunçu eyni vaxtda Çarmendr və Skörtllə də oyuçu tərəfindən seçilə bilər. Həm Pokemon; Red, Green, Blue həm də FireRed və LeafGreendə başlanğıc Pokemonu olaraq seçilə bilər. Eyni vaxtda HeartGold və SoulSilverdə onu əldə etmek nişanlar aldıqdan sonra və Red(reqibini)i məğlub etmək lazımdır. Bulbazavr səviyyə 16 da İvyzavr, İvyzavr da səviyyə 32 də Venuzavra çevrilir.

Fizioloji
---------

**Bulbazavr** göy-yaşıl ləkəli qurbağa və gənc bir dinozavr bənzəri pokemondur.Gözləri parlaq qırmızıdır,ancaq bu Pokemonun ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti arxasında soğan bənzəri bir çiçək soğanı olmasıdır.Bu çiçək soğanı doğumda anası tərəfindən toxum olaraq kürəriyində tikildiyində pokemonla birlikdə simbiotik əlaqə içərisində böyüyər.Əksinə Parasın arxasında böyüyən parazitar tchukaso göbələk içinə doğru inkişaf yalnız evrimləşirkən Parasekt olduğunda inkişaf,Bulbazavrın çiçək soğanı həm simbiotik əlaqəylə böyüyər həm də onabir çox fayda təmin edir.Bulbazavr səhərlər çiçək soğanına işıq anbarlar və gecələri bunu istifadə edirlər.Çiçək soğanı eyni vaxtda onun qida ehtiyacını təmin edir.Ümumiyyətlə dörd ayaq üzərində getməsinə baxmayaraq gənc bir Bulbazavr arxa ayaqları üzərində çixa bilər.Çiçək soğanı evrimləşincə ağırlaşır və buna görə Bulbazavr bu qabiliyyətini itirir.Bu da sonra təkamülü sürətini itirilməsinə səbəb olur.

| ⛭Pokemonların siyahısı |
| --- |
| Nəsil I (1996) | 
* MissingNo. (naməlum)
* Bulbazavr
* Venuzavr
* Çarmander
* Çarizard
* Skvirtl
* Blastoys
* Pikaçu
* Vulpiks və Ninetales
* Ciqqlipaf
* Myaut
* Psaydak
* Abra, Kadabra və Alakazam
* Haunter
* Qenqar
* Koffinq və Uizinq
* Mr. Maym
* Cinks
* Maqikarp
* Qyarados
* Lapras
* İvi
* Snorlaks
* Artikuno
* Zapdos
* Moltres
* Myutu
* Myu

 |
| Nəsil II (1999) | 
* Toqepi
* Anaun
* Entey
* Luciya
* Selebi

 |
| Nəsil III (2002) | 
* Blaziken
* Madkip
* Nosepass
* Absol
* Latias və Latios
* Reykvaza
* Deoksis

 |
| Nəsil IV (2006) | 
* Lukario
* Probopass
* Qiratina

 |
| Nəsil V (2010) | 
* Oşavott, Devott və Samurott
* Zorua və Zoroark

 |
| Bütün siyahı | 

|  |  |
| --- | --- |
| Nəsil I | 
* (001–051)
* (052–101)
* (102–151)

 |
| Nəsil II | 
* (152–201)
* (202–251)

 |
| Nəsil III | 
* (252–319)
* (320–386)

 |
| Nəsil IV | 
* (387–440)
* (441–493)

 |
| Nəsil V | 
* (494–545)
* (546–598)
* (599–649)

 |
| Nəsil VI | (650–721) |
| Nəsil VII | (722–807) |

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Anime və manqa ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Eurofighter Typhoon qırıcı təyyarəsinin idarəetmə çarxı. Mərkəzi kolon və ya joystik tipli leverlər, əsasən aerobatik təyyarə və ya qırıcı təyyarə kimi yüksək manevr qabiliyyətinə malik olan təyyarələrdə istifadə olunur
**İdarəetmə çarxı** və ya lever, təyyarəni idarə etmək üçün nəzərdə tutulan xüsusi qurğu. Lever; qanadcıq və rul kimi nəzarət səthlərini hərəkət etdirmək üçün istifadə olunur. Qanadcıq ilk növbədə təyyarənin yuvarlanma oxunda yatış həyata keçirməsini; hündürlük sükanı isə tanqaj hərəkətlərini təmin edir.

Qaleriya
--------

* Airbus A380 sərnişin təyyarəsindəki side-stick tipli leverAirbus A380 sərnişin təyyarəsindəki side-stick tipli lever
* Cessna 152 təyyarəsindəki yoke (boyunduruq) tipli leverCessna 152 təyyarəsindəki yoke (boyunduruq) tipli lever
* Boeing 737 təyyarəsinin üfüqi stabilizatoru (sarı). Leverin irəli-geri hərəkəti ilə üfüqi stabilizator üstündəki hündürlük sükanı idarə edilir.Boeing 737 təyyarəsinin üfüqi stabilizatoru (sarı). Leverin irəli-geri hərəkəti ilə üfüqi stabilizator üstündəki hündürlük sükanı idarə edilir.
* Qanadcıqların (qara) hərəkəti ilə təyyarənin enişə keçməsiQanadcıqların (qara) hərəkəti ilə təyyarənin enişə keçməsi
**De Morqan qanunları** — Şotland riyaziyyatçısı Avqust de Morqan (1806-1871) adı ilə adlandırılıb. Avqust de Morqan ilk dəfə bu xassəni dəqiq ifadə etmiş və tam araşdırmışdır.

Təkliflər hesabının (nəzəriyyəsinin) xassəsi. Bu xassə təkliflərin konyuksiyasının (dizyunksiyasının) inkarının onların inkarının dizyunksiyası (konyuksiyası) ilə eyniqiymətli olduğunu müəyyənləşdirir. Başqa sözlə 

{\displaystyle {\overline {A\land B}}={\overline {A}}\lor {\overline {B}}} və {\displaystyle {\overline {A\lor B}}={\overline {A}}\land {\overline {B}}.}
De-Morqan qanunları istənilən Bul cəbrində, xüsusi halda, çoxluqlar cəbrində doğrudur. İxtiyari {\displaystyle A\subset U,B\subset U} çoxluqları üçün

{\displaystyle (A\cap B)^{\prime }=A^{\prime }\cup B^{\prime },(A\cup B)^{\prime }=A^{\prime }\cap B^{\prime },} 
Burada {\displaystyle X^{\prime }=U\backslash X}, {\displaystyle (X\subset U)}- tamamlama əməlidir.

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
**Aqoy** — Krasnodar diyarının Tuapse rayonunda kənd. Nebuq kənd qəsəbəsi icması tərkibinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Kənd Qara dəniz sahilində, eyni adlı Aqoy çayının mənsəbində yerləşir. Tuapsedən 5 km şimal-qərbdə və Krasnodardan 101 km cənubda yerləşir. Qəsəbədən Tuapse-Novorossiysk avtomobil yolu keçir. Kəndin ərazisində, çay vadisində dənizə birbaşa bitişik "Aqoy" hərbi aerodromu yerləşir.

Şimal-qərbdən Nebuq, şərqdən Agui-Şapsuq və cənub-şərqdən Tuapse yaşayış məntəqələri ilə həmsərhəddir.

Kənd Qara dəniz sahilində, Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacında yerləşir. Relyefi əsasən dağlıq və təpəlikdir. Sahil hissəsində və Aqoy çayının mənsəbində hündürlüyün dəyişməsi cüzidir. Kəndin orta hündürlüyü 15 metrdir. Mütləq yüksəklik 250 metrdir. Kəndin cənub-şərqində Aqoi ilə Tuapse şəhərini ayıran Aqoi aşırımı var. Dağlar sıx meşə ilə örtülüdür. Burada şam, şabalıd və s. geniş yayılıb.

Hidroqrafik şəbəkə Aqoy çayı ilə təmsil olunur. Çimərlik zolağının uzunluğu 1 km, eni isə 20–30 metrdir. Sahildə dənizin dibi düz, çıxıntısız və daşsızdır. Çimərlik mövsümü mayın sonundan oktyabrın əvvəlinə qədər davam edir.

Kənd mülayim iqlimdən subtropikə keçid zonasında yerləşir. Əsasən Qara dənizdən əsən hava kütlələri üstünlük təşkil edir. Orta illik temperatur təxminən + 13,5 °C, iyulun orta temperatur təxminən + 23 °C, yanvarın orta temperaturu + 4,5 °C-dir. Orta illik yağıntı təxminən 1200 mm-dir. Yağıntıların çoxu qışda düşür.

Tarixi
------

Qafqaz müharibəsinin sonuna qədər birləşmiş Şapsuq yaşayış məntəqələri Aqoya çayı vadisi boyunca yerləşirdi. Mühacirlərdən sonra Aqoy çayının vadisi bir neçə onilliklər ərzində boş qalmışdır.

1915-ci ildə Aqoy çayının mənsəbində müxtəlif köçkünlər məskunlaşdı. 1917-ci il yanvarın 1-də Aqoy yaşayış məntəqəsi Qara dəniz vilayətinin Tuapse rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.

Əhalisi
-------

Kənd əhalisinin sayı 2662 nəfərdir.

2010-cu ilin siyahıyaalmaya görə qəsəbə əhalisinin milli tərkibi aşağıdakı kimi olmuşdur

| Xalq | Sayı |  % |
| --- | --- | --- |
| ruslar | 2 239 | 84,1 % |
| ukraynalılar | 91 | 3,4 % |
| adıqlar | 63 | 2,4 % |
| ermənilər | 62 | 2,3 % |
| digərləri | 207 | 7,8 % |
| Cəmi | 2 662 | 100 % |

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  *Кумахов М. А.* Адыгская (черкесская) энциклопедия. Москва: ФОНД им. Б. Х. Акбашева. 2006. 735. ISBN 5-99003-371-0.
3. ↑  "База данных Всероссийской переписи населения 2010 года". 2014-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-29.
**Musiqi turizmi** hər hansı böyük şəhər və ya kiçik şəhərcikdə keçirilən musiqi festivalını və ya ayrı-ayrı musiqi tədbirlərini görmək üçün ziyarət etmək aktıdır. Bu növ turizm hal-hazırda getdikcə populyarlaşır.
Müxtəlif ölkələrin həm böyük şəhərləri , həm də kiçik qəsəbələri belə , musiqi festivalı keçirərkən xarici qonaqların dəvət olunması və ziyarətçilərin axını yerli bələdiyyələr tərəfindən tənzimlənir, festivalın proqramı aylarca öncədən elan olunur ,kağız daşıyıcılar, məsələn , afişa və müasir üsulla, yəni KİV vasitəsilə turistlər cəlb edilir.
Yaxın dövrlərdə Jam band fenomenini kimi müasir örnək musiqi turizminin inkişafına yol açmışdır.Hər il keçirilən festivallarda ildən-ilə ziyarətçi turistlərin sayı daha da artır.Bu cür musiqi bayramları həm musiqi kollektivlərinin tanınması, həm tədbir məkanının məşhurlaşmasına səbəb olur.

Musiqiyə yaxın tədbirlər və istiqamətlər
----------------------------------------

Bütün dünyada böyük sayda musiqi festivalları keçirilir , adətən , onlar hər il keçirilir ki , bu da təkcə yerli deyil , əcnəbi ziyarətçiləri cəlb edir.Bəzi nəhəng musiqi festivalları davamiyyətinə və ziyarətçi sayına görə rəqabət aparır.Bəzi festivalların konsertləri isə açıq havada icra olunur. Hər halda , hər bir böyük musiqi tədbiri böyük maliyyə hesabına başa gəlir.

Azərbaycanda musiqi turizmi
---------------------------

Azərbaycanda musiqi turizmi son on ildə çox inkişaf etmişdir.Azərbaycanın paytaxtı Bakıdan əlavə , böyük şəhərləri olan Qəbələ , Şəki

6 iyul 2016
Beynəlxalq musiqi festivallarına ev sahibliyi edir.

Həmçinin bax
------------

**Qəbələ Musiqi Festivalı**

**Bakı Beynəlxalq Caz Festivalı**

**Mstislav Rastropoviç adına Beynəlxalq musiqi festivalı**

**Qara Qarayev adına Beynəlxalq Müasir musiqi festivalı**

**Şəki "''İpək yolu''" Beynəlxalq musiqi festivalı**

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-10.
**Dezinfeksiya** (*lat.* Inficere — yoluxdurmaq) — xəstəlik törədən mikroorqanizmləri sağlam orqanizmə yoluxduran infeksiya mənbəyini məhv etmək üçün aparılan üsul və vasitələr. Dezinfeksiya və dezinseksiya əksepidemik işin tərkib hissəsi olub, törədicinin yoluxma yollarını və amillərini, deratizasiya isə infeksiya mənbəyinin aradan qaldırılmasına yönəlmişdir Dezinfeksiyanın əsas məqsədi infeksiyanı yayan əsas obyektləri (su, yeyinti məhsulları, məişətdə işlədilən əşyalar və s.) zərərsizləşdirməkdir. Dezinfeksiyanın bioloji, fiziki və mexaniki üsulları var:

* Bioloji üsulla axar sular və gölməçələr Dezinfeksiya edilir.

* Fiziki üsulla yüksək temperatur (quru və rütubətli isti hava), normal və yüksək təzyiqli su buxarı, qaynar su geniş tətbiq olunur.
* Mexaniki üsulla yoluxmuş əşyalar (paltarları, xalçaları fırça ilə, mebel və mənzili tozsoranla təmizləmək, otağın havasını dəyişmək, otağı nəm əski ilə silmək və s.) zərərsizləşdirilir. Başqa üsulların tətbiqi mümkün olmadıqda kimyəvi üsuldan istifadə edilir.

Mənbə
-----

1. ↑   Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.
**Kirovski kənd dairəsi** — Krasnodar diyarının Soçi kurort-şəhər ərazisində yerləşən inzibati-ərazi vahidi. Kənd dairəsi Lazarevski rayonu daxilindədir. Dairənin inzibati mərkəzi — Txaqapş auludur.

Psezuapse və Çusxvac çaylarının hövzələrində, şəhər hüdudlarından kənarda yerləşən bölgənin ərazilərini və yaşayış məntəqələrini birləşdirir.

Coğrafiyası
-----------

İnzibati ərazi vahidi Soçi kurort şəhərinin Lazarevski rayonunun mərkəzi hissəsində yerləşir. Kənd dairəsinə dörd qəsəbə daxildir. Lazarevski rayonunun ikinci ən böyük inzibati vahididir.

Kirovski aşağıdakı inzibati ərazi vahidlərinin əraziləri ilə həmsərhəddir: şimal-qərbdə Lıqotxski kənd dairəsi, cənub-şərqdə Kiçmayski kənd dairəsi, həmçinin qərbdə Soçi şəhərinin mikrorayonları ilə sərhəddir. Şərqdə kənd dairəsi Baş Qafqaz silsiləsi ilə həmsərhəddir.

Kənd dairəsi Böyük Soçinin dağətəyi və dağlıq ərazilərində yerləşir. Relyef əsasən qərbdən şərqə doğru yüksələn sıx meşə örtüyünə malik yüksək parçalanmış dağlıq ərazidir. Dəniz səviyyəsindən təxminən 804 metr yüksəklikdədir. Psezuapse çayının yuxarı axınındakı mütləq yüksəkliklər dəniz səviyyəsindən 1800 metr yüksəkliyə çatır.

Hidroqrafik şəbəkə Psezuapse və Çusxvaj çaylarının hövzələri ilə xarakterizə olunur. Ərazi müxtəlif mineral bulaqlarla zəngindir.

Ərazinin iqlimi əsasən subtropikdir. İsti yay və az qarlı qışI ilə xarakterizə olunur. Dənizdən uzaqlaşdıqca iqlimin kontinentallığı yüksəlir. Orta illik hava temperaturu təxminən + 14,2 ° C-dir və yanvarda orta + 5,3 ° C-dən iyulda + 23,2 ° C-ə qədər dəyişir. İllik orta yağıntı təxminən 1300 mm-dir. Baş Qafqaz silsiləsinin şimal yamacından asılı olaraq, cənub yamacında yağıntının əsas miqdarı qışda düşür.

Tarixi
------

Kirovski kənd Soveti 1965-ci il yanvarın 12-də Psezuapse çayının vadisində, Lazarevski kəndindən yuxarıda yerləşən, əvvəllər Lazarevskidən Tuapse rayonuna köçürülmüş, sonra isə geri qayıtmış yaşayış məntəqələri arasından yaradılmışdır. Həmçinin Tsuşvac çayının yuxarı axını kənd sovetinin ərazisinə verilib.

1992-ci ildə Kirovski kənd Soveti dəyişdirilərək Kirovski kənd dairəsi elan edildi.

Əhalisi
-------

2010-cu ilin məlumatına əsasən kənd dairəsində 712 nəfər əhali yaşayır.

İstinadar
---------

1. ↑  "УСТАВ МУНИЦИПАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ ГОРОД-КУРОРТ СОЧИ". 2018-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
2. ↑  "База микроданных Всероссийской переписи населения 2010 года". 2014-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
**Donuzlav gölü** (*rus.* Донузлав) və ya **Donuzlav Körfəzi** ― Krımın ən dərin gölü (27 m). Göl Krım Muxtar Respublikasının qorunan landaşaftı və istirahət parkıdır.

Donuzlav əvvəl göl olsa da, 1961-ci ildə onu Qara dənizdən ayıran qum zolağının (eni 200-400 m) qazılması ilə körfəzə çevrilmişdir. Gölün dənizə qovuşduğu hissə duzlu olsa da, dibdə yerləşən bulaqlar suyu gölün başlanğıcında şirinsulu edir.

Tarixi
------

1960-cı illərdə Sovet Krım Hərbi Dəniz Bazasının burada olduqca gizli yaradılması ilə məşhur idi. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra baza Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə verildi və Cənub Dəniz Bazası adı ilə Ukraynanın üç əsas dəniz bazasından biri oldu. 2014-cü ildə Krımın Rusiyaya ilhaqından sonra bazanın əvvəlki adı bərpa edildi.

Donuzlav yarımadanın ətrafında yerləşən bir neçə göldən biridir. Körfəz Qara dənizdən 12 kilometr (7.5 mil) uzunluğunda və 0.3 kilometr (980 ft) enindəki qum zolağı ilə ayrılır. Donuzlav Qara dənizlə gəmi kanalı vasitəsilə əlaqələndirilmişdir.

Donuzlavın uzunluğu 30 kilometr (19 mil), eni 8.5 kilometr (5.3 mil), sahəsi 32 km², dərinliyi isə 27 metr (89 ft)-dir. Ərazidə bir neçə kiçik körfəz var. Gölün ayrı-ayrı hissələrində bataqlıq bitkiləri hakimdir.

Göllərin yuxarı hissəsində balıq yetişdirmək üçün iki bənd, mərkəzində isə dəniz bazası mövcuddur. Gölün sahillərində 53 külək turbinindən ibarət külək enerjisi stansiyası mövcuddur.

Krım böhranı
------------

5 mart 2014-cü ildə, Krım böhranı zamanı Rusiya gəmiçiləri Ukrayna donanmasına aid gəmilərin Qara dənizə daxil olmasının qarşısını almaq üçün Donuzlav körfəzinin girişindəki Rusiya Qara Dəniz Donanmasına aid iki gəmiyə xəbərdarlıq etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Oliferov, A.M. *Donuzlav (ДОНУЗЛА́В) Arxivləşdirilib 2021-04-11 at the Wayback Machine*. Encyclopedia of Modern Ukraine.
2. ↑  Defence Express 05.03.2014
3. ↑  "Large ASW Destroyer "Ochakov" - Project 1134B / Kara class". Flot.sevastopol.info. 2007-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-23.
4. ↑  "Спасательное буксирное судно "Шахтер" Черноморского Флота". Flot.sevastopol.info. 2007-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-23.
5. ↑  "В Крыму затоплен российский большой противолодочный корабль "Очаков" • Таймер". Timer.od.ua. 2014-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-23.
The Beatles ilə tanınan musiqi prodüseri Sir George Martin, 1966-cı ildə Abbey Road-da səs yazan Corc Harrison, Pol Makkartni və Con Lennon ilə birlikdə şəkil çəkdirərkən.
**Musiqi prodüseri** və ya **səs prodüseri** — musiqi əsərlərinin hazırlanması və istehsalından məsul şəxs, səsyazma layihəsinin yaradıcı və texniki tərəflərinə nəzarət, studiya vaxtını idarə edən şəxsdir. Musiqi prodüseri musiqi ifaçılarının seçilməsi, mahnı ideyalarının hazırlanması, melodiyalar bəstələmək, səsyazma studiyasında işləyərkən musiqiçilərə mentorluq edən, səsyazma, miks və masterinq prosesinə nəzarət edən şəxsdir.

Musiqi prodüseri icraçı prodüserdən fərqlənir. İcraçı prodüser musiqiçinin karyerasını idarə edən və hüquqi dəstəyindən, leybllar ilə əməkdaşlıqdan, reklam təbliğatından, sifarişdən, qastrol fəaliyyətlərindən və s. məsul şəxsdir.

Səsyazma prodüseri fikir toplamaq, musiqi bəstələmək, sessiya musiqiçilərini seçmək, mahnı aranjımanında dəyişikliklər təklif etmək, ifaçılara məşqçilik etmək, seanslara nəzarət etmək, səslərin mikslənməsinə nəzarət etmək və bəzi hallarda masterinqə nəzarət etmək daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Virgil Moorefield, "Introduction" Arxivləşdirilib 2022-05-10 at the Wayback Machine, *The Producer as Composer: Shaping the Sounds of Popular Music* (Cambridge, MA & London, UK: MIT Press, 2005).
2. 1 2  Richard James Burgess, *The History of Music Production* (New York: Oxford University Press, 2014), pp 12–13 Arxivləşdirilib 2021-09-12 at the Wayback Machine.
3. ↑  Allan Watson, *Cultural Production in and Beyond the Recording Studio* (New York: Routledge, 2015), pp 25–27 Arxivləşdirilib 2022-09-22 at the Wayback Machine.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | NKC: ph508986, ph701375 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Yens Harald Kristensen** (dan. Jens Harald Christensen, 4 yanvar 1884, Kopenhagen – 8 avqust 1959, ABŞ), sonradan **Harold Mayk Hovard** (*ing.* Harold Mike Howard) kimi tanınmışdır — Danimarka və ABŞ Yunan-Roma güləşçisi, Dünya və Avropa çempionu.

Həyatı
------

1884-cü ildə Kopenhagendə doğulmuşdur. 1907-ci ildə qeyri-rəsmi Avropa Çempionatının qalibi olmuşdur, bundan əlavə həmən ildə Dünya çempionluğunu qazana bilmişdir. 1908-ci ildə Dünya Çempionatının gümüş medalçısı oldu, lakin London Olimpiya Oyunlarında ancaq 17-ci yeri tutdu. 1909-cu ildə qeyri-rəsmi Avropa Çempionatının qalibi oldu. 1910-cu ildə Dünya və qeyri-rəsmi Avropa çempionatlarının gümüş medalını qazandı. 1911-ci ildə ilk rəsmi Avropa Çempionatının qalibi oldu. 1912-ci ildə Stokholm Olimpiya Oyunlarında uğursuz iştirak etdi. 1913-cü ildə o, qeyri-rəsmi Avropa Çempionatının gümüş medalını qazandı.

1915-ci ildə ABŞ-yə emiqrasiya etdi və Harold Mayk Hovard kimi tanınmağa başlandı. 1921–1952-ci illərdə Ayova Universitetində məşqçi kimi çalışırdı.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Yens Harald Kristensen Arxivləşdirilib 2013-02-03 at the Wayback Machine — *Sports-Reference.com* saytında Olimpiya statistikası (ing.)
* Yens Harald Kristensen — *International Wrestling Database* saytında profili (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Olympedia · Объединённый мир борьбы |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
**Bostancı Cəfər Paşa** (v. 28 may 1635, Budin əyaləti, Osmanlı imperiyası) — IV Murad səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi.

Həyatının ilk illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur. Əndərun bostancılar ocağında təlim-tərbiyə gördükdən sonra bostancıbaşı, 1633-cü ilin iyulunda isə vəzir rütbəsi alaraq kaptan-ı dərya təyin olundu. Bu vəzifədə ikən 1633-cü ildə Sultan Əhmədin qızlarından Burnaz Atikə Sultanla evləndirildi.

Toy mərasiminin ardından Egey dənizində indiki Kassandra sahillərində dəniz quldurlarıyla girdiyi mübarizədə gəmisi yandırılmış, özü isə gəmidən qaçaraq xilas olmuşdur. Ardından Qara dənizdə səyahətə çıxmış, bu səyahətinin də uğursuzluqla nəticələnməsinin ardından 30 iyun 1634-cü ildə vəzifədən alınmışdır. Eyni zamanda paşanı bacısı Burnaz Atikə Sultandan da boşayan Sultan Muradın əmriylə həmin ilin iyulunda Budin bəylərbəyi təyin edilərək paytaxtdan uzaqlaşdırıldı. Ancaq Sultan Muradın əmriylə 28 may 1635-ci ildə yerinə təyin edilən Nasuhpaşazadə Hüseyn Paşa tərəfindən edam olundu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sicill-i Osmani II, səh. 47
2. ↑  Râmizpaşazâde Mehmed İzzet, *Harîta-i Kapûdânân-ı Deryâ*, İstanbul 1258, s. 48.

| ⛭IV Murad |
| --- |
| Ailəsi | Kösəm Sultan  • Ayşə Hasəki Sultan  • Əsməhan Qaya Sultan  • Safiyə Sultan  • Ruqiyə Sultan |  |
| Sədrəzəmlər | Mere Hüseyn Paşa  • Kəmankeş Qara Əli Paşa  • Çərkəz Mehmed Əli Paşa  • Hafiz Əhməd Paşa  • Maraşlı Xəlil Paşa  • Qazi Əkrəm Hüsrəv Paşa  • Topal Rəcəb Paşa  • Dabanıyasdı Mehmed Paşa  • Bayram Paşa  • Təyyar Mehmed Paşa  • Kəmankeş Qara Mustafa Paşa |
| Kaptan-ı dəryalar | Maraşlı Xəlil Paşa  • Topal Rəcəb Paşa  • Çatalcalı Həsən Paşa  • Canpoladzadə Mustafa Paşa  • Bostancı Cəfər Paşa  • Dəli Hüseyn Paşa  • Kəmankeş Qara Mustafa Paşa  • Tüccarzadə Mustafa Paşa  •  |
| Şeyxülislamlar | Zəkəriyazadə Yəhya Əfəndi  ·  Ahizadə Hüseyn Əfəndi ·   |
**Biləcəri mədəniyyət-istirahət parkı** (xalq arasında bəzən **Biləcəri Dəmiryolçular Parkı**) — Azərbaycanın Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun Biləcəri qəsəbəsində yerləşən park. Parkda həmçinin Biləcəri Mədəniyyət Mərkəzi yerləşir.

Tarixi
------

Xalq arasında Biləcəri Dəmiryolçular Parkı kimi də adlandırılan Biləcəri mədəniyyət-istirahət parkı 1957-ci ildə dəmiryolçuların istirahət parkı kimi inşa edilmişdir. Parkda əsaslı təmir işləri prezident İlham Əliyevin 2011-ci il 13 aprel tarixli Sərəncamı əsasında həyata keçirilib. 2013-cü il aprelin 22-sində mədəniyyət-istirahət parkı əsaslı bərpa və yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilmişdir. Açılışda prezident İlham Əliyev də iştirak etmişdir.

Park ərazisində yerləşən Biləcəri Mədəniyyət Mərkəzi

Xüsusiyyətlər
-------------

5 hektar sahəyə malik Biləcəri mədəniyyət-istirahət parkında Biləcəri Mədəniyyət Mərkəzi, 2 ədəd restoran, fəvvarə, idmanın müxtəlif növləri ilə məşğul olmaq üçün süni örtüklü meydança yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Biləcəri qəsəbəsi Dəmiryolçuların mədəniyyət və istirahət parkı | Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti". www.binegedi-ih.gov.az. 2023-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-06.
2. ↑  "İlham Əliyev Biləcəri qəsəbəsindəki mədəniyyət-istirahət parkının əsaslı təmir və yenidənqurmadan sonra açılışında iştirak etmişdir » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2023-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-06.
Fərid Əliyev küçəsi (İçərişəhər)**1**
**1**
**2**
**2**
**2**
**3**
**4**
**5**
**6**
**7**
**8**
**14**
**8**
**14**
**10**
**11**
**12**
**13**
**15**
**15**
**9**
**16**
**17**
**18**
**19**
**20**İçərişəhər küçələrinin xəritəsi: 1 — Böyük Qala, 2 — Kiçik Qala, 3 — Asəf Zeynallı, 4 — Qala, 5 — Hərb, 6 — Həqiqət Rzayeva, 7 — Vəli Məmmədov, 8 — Fərid Əliyev, 9 — İlyas Əfəndiyev, 10 — Mirzə Şəfi küçəsi, 11 — Telman Bağırov, 12 — Sabir, 13 — Firdovsi küçəsi, 14 — Müslim Maqomayev, 15 — Mirzə Mansur, 16 — Neftçilər, 17 — Əziz Əliyev, 18 — Səftər Quliyev, 19 — Qazı Məhəmməd , 20 — Vaqif Mustafazadə.
**Fərid Əliyev küçəsi** — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində, Səbail rayonunda, İçərişəhərdə küçə.

Küçə 2023-cü ilə qədər **Qəsr** adlanıb.

Tarixi
------

2000-ci ildə Bakı şəhərində baş vermiş zəlzələ zamanı küçənin bəzi tikililərinə, xüsusilə 16 nömrəli yaşayış binasına ciddi ziyan dəymişdir. Zəlzələ zamanı dağılmış bəzi evlərin divarlarında erkən orta əsrlərə aid pullar aşkar olunmuşdur.

2023-cü ildə küçəyə şəhid Fərid Əliyevin adı verildi. 11 aprel 2023 tarixində küçənin açılış mərasimi keçirildi.

Əsas tikililər
--------------

Saray hamamının qalıqları.
Küçənin şimal hissəsində Şirvanşahlar sarayının hamam kompleksi yerləşir.

Görməli yerləri
---------------

Hacı Heybət məscidi (1791, arxitektor Hacı Heybət Əmiralı oğlu)

Bakı miniatür kitab muzeyi

32 nömrəli yaşayış binası - (XVIII əsr)

F.Əliyev küçəsinin Şirvanşahlar sarayına bitişik ərazisində yeddi "armudu" stəkandan ibarət İnstallyasiya abidəsi (İnstallyasiya (ing. installation - quraşdırma, yerləşdirmə, montaj) — müasir incəsənət forması. Müxtəlif elementlərdən quraşdırılaraq vahid fəza bədiilliyi təsəvvürü verir) yerləşir.

İstinadlar
----------


1. ↑  В ноябре 2000 года после произошедшего в Баку сильного землетрясения на месте развалившихся в крепости домов были обнаружены монеты раннего средневековья.
2. ↑  "İçərişəhərdə küçəyə Vətən müharibəsi şəhidinin adı verildi". ORDU.AZ (az.). 11.04.2023. 2023-04-11 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Бакинский музей миниатюрных книг". 2016-08-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-06.
4. ↑  "Семь красавиц «армуды»". 2017-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-06.
**Gəncənin mühasirəsi** — 1734-cü ildə Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1730-1736) çərçivəsində Gəncə şəhərini Osmanlılardan geri almasıyla nəticələnən toqquşma.

Tarixi
------

Nadir xan Əfşar Qafqazda Osmanlı təsrini aradan qaldırmaq üçün 1734-cü ildə Şimali Azərbaycana daxil oldu. Nadir xanın qoşunları 1734-cü ildə Şamaxıya daxil olduqdan sonra, noyabr 3-də Gəncəyə çatdılar.

Gəncə qalası iki divarla və üç xəndəklə əhatə olunmuşdu. Qala daxilində Osmanlı qüvvələrindən başqa Krım xanlığından göndərilmiş tatar dəstəsi də var idi. Nadirin yaxınlaşması xəbəri eşidiləndə Gəncə şəhəri boşaldıldı və hamı qala daxilinə daşındı. Eyni zamanda qala daxilində uzun sürən mühasirəyə davam gətirmək üçün hərbi hazırlığa başlandı.

Nadir şah əvvəlcə diplomatik yolla qalanın təslim olunmasını istəsə də buna nail ola bilmədi. Qala 4 ay mühasirədə saxlanılsa da Nadir xanın topxanası zəif olduğu üçün qalanın alınması çətinləşirdi. Bu vaxt Səfəvi və Çar Rusiyası arasında imzalanacaq Gəncə sülh müqaviləsinə görə Nadir xanın düşərgəsində olan knyaz Sergey Qolitsin Nadirə kömək təklif etdi və onun razılığından sonra Rusiyanın Dağıstandakı qoşunlarının komandanı general Luvaşov xeyli ağır top göndərdi.

Bu vaxt Nadir xan Qarsda olan Osmanlı paşası Abdulla Köprülünün Gəncəyə hərəkəti və ya Gəncə qalasına yardımı ilə bağlı məlumatlar almağa başladı. Belə olduqda qoşunun bir hissəsini Gəncənin mühasirəsi üçün saxlayan Nadir xan 1735-ci ilin Novruz bayramından bir neçə gün sonra Qarsa yollanıb oranı mühasirəyə aldı. O, 25 may 1735-də Arpaçayı keçərək Qarsın cənub-şərqinə çəkildi. İrəvan yaxınlığındakı Bağavars (Yağavərd) boğazında 18 iyun 1735-də baş vermiş döyüşdə Nadir xan qalib gəldi. Döyüşdə Abdulla paşa, Osmanlı sultanının kürəkəni Mustafa paşa və 50 min Osmanlı əsgəri həlak oldular.

Nadir xan döyüşdən sonra yenidən Qarsa doğru hərəkətə başladı və qalanı mühasirəyə aldı. Bu müddət ərzində Qars hakimi Nadirlə əlaqələr yaratmağa, onu Qarsın mühasirəsindən çəkindirməyə çalışdı. Amma Nadir bu mühasirəni Osmanlı sarayı Gəncə, İrəvan və Tiflis qalalarını təhvil verməyə razı olduqdan sonra dayandırdı. Osmanlı sarayı ilə əldə edilən razılaşmanın nəticəsi kimi də 1735-ci il iyulun 9-da Gəncə, avqustun 12-də Tiflis və oktyabrın 3-də isə İrəvan Osmanlı qüvvələri tərəfindən tərk edildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Ədalət Tahirzadə.* Nadir şah Əfşar (Tərcümeyi-hal oçerki) (PDF). Bakı: "Çıraq". 2005. səh. 10. 2017-05-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
2. 1 2  *Süleymanov Mehman.* Nadir şah (PDF). Tehran. 2010. səh. 262. 2021-08-30 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-04.
3. ↑  *Süleymanov Mehman.* Nadir şah (PDF). Tehran. 2010. səh. 277. 2021-08-30 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-04.

Həmçinin bax
------------

* Gəncə müqaviləsi
**Milliyyət** — Türkiyə Respublikasında gündəlik çap olunan qəzet. Hazırda mətbuat orqanının sahibi Demirören Holdinqdir.

Tarixi
------

Türkiyənin ən əhəmiyyətli gündəlik qəzetlərindən biri olan Milliyyət, əvvəllər Doğan Qrupu bünyəsində nəşr olunmaqdaykən 2011 ili başlarında cüyürün-Demirören ailələrinin sahibi olduğu DK Jurnalistikaya satılmışdır. Əli Cüyürün və Ömər Cüyürün qardaşlar ilə Demirören ailəsi arasındakı ortaqlığın pozulması üzündən bir müddət sürüşüm tərəfindən idarə olunan qəzet son olaraq Karacan ailəsinin hissələrini təhvil verməsi ilə Demirören ailəsinin mülkiyyətinə keçmişdir.

Milliyyətin internet saytı milliyyət. com.tr, İyun 2011-də 8,8 milyon ziyarətçisiylə Avropada ən çox ziyarət edilən beşinci xəbər saytı oldu.

Qurucusu Əli Naci Karacan olan Milliyyət qəzetinin ilk sayı 3 May 1950 tarixində nümayiş olundu. Qəzetin ilk yazıçıları arasında Rəfiq Xalid, Bedii Faiq, İsmayıl Hami, Ulunay olmuşdur. ABŞ-ni İpəkçi 1954-də yazı işləri müdiri olunca Milliyyət qəzeti Türkiyənin ən təsirli siyasi qəzetlərindən biri halına gəldi. Peyami Səfa, Rəşad Əkrəm, Çətin Altan kimi yazarlar da Milliyyətdə yazmağa başladı.

Milliyyət qurulduğunda əvvəl zamanın Demokrat Partiyanı dəstəkləyirdi, daha sonra gedərək sola qeydi. Tirajı 20 minlərdən, 100 minlərə çıxdı. Qərb tərzi jurnalistika, ABŞ-ni İpəkçinin balanslı manşetləri, həftəlik reportajları, Əli Gevgililinin intellektual yazıları və açıq iclasları Milliyyəti Babıalidə hörmətli bir qəzet vəziyyətinə gətirdi. 1960larda yazı heyətində Burhan Fələk, Talat Halman, Rəfiq Çatdıran, Bülent Ecevid, Kamal Bisalman, İsmayıl Cem, Mətin Toker, Həsən Pulur, Sami Kohen, Ümid Dəniz, Bedri Koraman, Görkəmli Soysal, Hörsənsə Öymen, Yılmaz Çetiner iştirak edirdi.

Son vəziyyət
------------

Milliyyət qəzeti Ümumi Nəşr Rejissorluğunu 4,5 ildir davam etdirən Sədat Yetkin, 1 Oktyabr 2009 tarixindən etibarən yerini Vətən qəzeti köhnə nəşr rejissoru Tayfun Devecioğluna buraxmışdır.
Sentyabr 2012 statistikalarına görə Milliyyət qəzetinin internet xəbər saytı Türkiyə daxilində ən çox ziyarət edilən saytlar sıralamasında 5. sırada. Dünya daxilində isə 323. sırada.
Milliyyət Qəzeti, Doğan Holdinq tərəfindən Aprel 2011də Cüyürün və Demirören qruplarının ortaq şəkildə meydana gətirdikləri konsorsiyuma, Vətən Qəzeti ilə birlikdə 79 milyon dollar qarşılığında satıldı. Sancılı bir müddətin ardından qəzetin sahibliyi Demirören ailəsinə keçdi. 1,5 ildə qəzetdə sanki yarpaq tökülməsi yaşandı. Başda Yazı İşləri olmaq üzrə çox sayda ad Milliyyət ilə yollarını ayırmaq məcburiyyətində qaldı.

Ayrılan adlar belə:
1- Tayfun Devecioğlu - Ümumi Nəşr Rejissoru 2- Əmrə Oral - Nəşr Koordinatoru 3- Cem Dizdar - Yazı İşləri Müdiri 4- Əli Acar - Vizual Rejissor 5- Ümid Aslanbay - Ümumi Nəşr Məsləhətçisi 6- Xaqan Oktay - Xəbər Müdiri 7- Jasmin Saraç - Yazı İşləri - Redaktor 8 - Naki Özkan - Yazı İşləri - Redaktor 9 - İsmayıl Şahin - Yazı İşləri - Redaktor 10- Qanun Gürsoy - Yazı İşləri Redaktor - Əlavə Nəşrlər Koordinatoru 11- Murad Sabunçu - İqtisadiyyat Müdiri 12- Növün Təchiz et - İqtisadiyyat Müxbiri 13- Nuray Mərd - Yazıçısı

Mənbə
-----

* Milliyət Qəzetinin rəsmi saytı
**İrəm** (Ərəbcə:ارم) — Quranda Ahkəf adı ilə qeyd edilən, Yəmən ilə Umman arasında yerləşən çoxmərtəbəli evləri, möhtəşəm sarayları və məşhur İrəm bağlarıyla tanınan bir şəhərdir.

Bu şəhərin adı Fəcr surəsinin 6 və 8. ayətlərində keçər və Əd qəbiləsininnin yaşadığı şəhər olarax tanımlanır. Köhnə mətinlərdə şəhər və topluluq haqqında, hökumdarlarının Cənnətə bənzətmək məqsədilə bir bağ inşa elətdirdiyi və bağa "İrəm Bağı" deyildiyi ifadə edilir. Quranda yazılanlara görə bu şəhər və Əd qəbiləsi ilahi cəzaya uğradılmış və yerlə bir olmuşdur. Quranda İrəm şəhərindən "diyarlar içərisində bənzəri yaradılmamış və yüksək binalarla dolu" şəklində bəhsedilir. Quran xaricindəki müqəddəs kitablarda bu şəhərdən və xalqından bəhsedilməz.

Arxeoloq Nicholas Clapp tərəfindən 1990-cı illərin əvvəlində Yəməndə tapılan və Ubar adı verilən şəhərin İrəm olduğuna inanılır.

İbn Xəldunun rəyləri
--------------------

İbn Xəldun "Müqəddimə" adlı əsərində İrəm haqqında belə deməktədir:

"İrəm Şəhəri, İrəm oğlu Avs oğlu Adındı. Şədid və Şəddad deyə iki oğlu vardı. Adın. Ki, Şəddad kəndindən sonra hökümdar oldu. Şədid ölüncə hökümdarlıq Şəddada qalmışdı və bütün hökümdarlar ona boyun əymişdi. Şəddad Adən səhrasında İrəm şəhəri saldırdı. Bu şəhər 300 ildə salındı. Özüdə 900 il yaşadı. İrəm, çox böyük bir şəhərdi. Sarayları qızıldan, sütunları zəbərcədən və yaqutdandı. Şəhərdə cürbəcür və birbiriylə uyğun ağaclar və çaylar vardı".

İstinadlar
----------

1. ↑  "KUR'ÂN-I KERİMİ" (türk). kuran-ikerim.org. Archived from the original on 2021-11-30. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
2. ↑  İbn-i Haldun- Müqəddimə

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Nicholas Clapp, *The Road to Ubar: Finding the Atlantis of the Sands*, Houghton Mifflin (1999) ISBN 0-395-95786-9.
* Ranulph Fiennes, *Atlantis of the Sands: The Search for the Lost City of Ubar*, Bloomsbury (1992), ISBN 0-7475-1327-9.
* Charles R. Pellegrino, *Return to Sodom & Gomorrah: Bible Stories from Archaeologists,* Random House (1994), ISBN 0-679-40006-0.
**Adıge Dövlət Universiteti** (*rus.* Адыгейский государственный университет, АГУ) — Rusiya Federasiyasına bağlı Adıge Respublikasının Maykop şəhərində yerləşən universitet. Respublikada aparıcı təhsil və tədqiqat mərkəzidir.

Tarixi
------

Adıge Dövlət Universiteti 1940-cı ildə ilk olaraq Maykop Müəllimlər İnstitutu kimi yaradılmışdır. 1952-ci ildə Adıge Pedaqoji İnstitutuna çevrilmiş, 1993-cü ildən isə müasir addan istifadə olunur. Universitet 2 institut, 10 fakültə və 52 şöbədən ibarətdir. Burada aşağıdakı ixtisaslar və istiqamətlər üzrə kadr hazırlığı həyata keçirilir: riyaziyyat, fizika, iqtisadiyyat, pedaqogika, filologiya və mədəniyyət, hüquqşünaslıq, tarix və s. Universitetəqədər hazırlıq şöbəsinin, Pedaqoji Kollecin və Respublika Fizika-Riyaziyyat Məktəbinin, eləcə də aspiranturanın köməyi ilə təmin edilir. Universitetdə Təkmilləşdirmə İnstitutu, aspirantura (16 ixtisas üzrə) və doktorantura fəaliyyət göstərir. Universitetdə humanitar və texniki kollec (Maykop), peşə təhsili mərkəzi, Rusiya Elmlər Akademiyasının Kabardin-Balkar Elmi Mərkəzinin Dağ Ərazilərinin Ekologiya İnstitutunun şöbəsi var. Beloreçensk, Yeysk, Novokubansk və s. şəhərlərdə filialları var. Təxminən 9 min tələbə burada təhsil alır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  GRID Release 2017-05-22. 2017-05-22 2017. doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286
2. ↑  ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
3. ↑  Энциклопедический словарь. 2009. АДЫГЕЙСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ.

Xarici keçidlər
---------------

* adygnet.ru — Adıge Dövlət Universitetinin rəsmi saytı
* Адыгейский государственный университет (АГУ)
* федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего профессионального образования "Адыгейский государственный университет" (ГОУ ВПО "АГУ")
* МГГТК АГУ
* государственный университет (АГУ)  [*ölü keçid*]
* Адыгейский государственный университет

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Vkontakte.ru · Facebook |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0001 2220 917X · LCCN: n95121470 · Microsoft: 135226738 · VIAF: 138124512 · WorldCat VIAF: 138124512 |