recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hüseynəli bəy Bayat** (?-?) — Səfəvilər dövlətinin elçisi.

Həyatı
------

I Şah Abbasın hakimiyyətə gəlməsindən sonra Səfəvilər dövlətinin güclənməsi Avropa dövlətlərini onunla yaxınlaşmağa sövq edirdi. Papalıq, Venesiya, İspaniya və Almaniya imperiyaları Səfəvilər dövlətinə xüsusi maraq göstərirdilər. Bu xristian qərbinin güclü Osmanlı imperiyasını zəiflətmək istəyi ilə bağlı idi. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, qərb ölkələri Səfəvilərin Türkiyə üzərində tam qələbəsində maraqlı deyildilər. Onlar belə hesab edirdilər ki, "nə qədər ki, bu dövlətlər bir-biri ilə vuruşur, xristian dünyası rahatlıq və təhlükəsizlikdə olar".

Səfəvilər dövlətinə gəldikdə isə onların Avropa ilə diplomatik fəaliyyəti yalnız bir məqsədə – antitürk ittifaqının bağlanması və Osmanlı dövlətinə qarşı kömək əldə etməyə yönəlmişdi.

Şah Abbas müttəfiqlərini sərhədlərdən çox uzaqda axtarırdı. E. Şerliyə hədiyyələr bəxş etməklə Səfəvi nümayəndə heyətini Avropa ölkələrinə, xüsusilə, Almaniya, Roma, İspaniya, Venesiya, Fransa, İngiltərə və Şotlandiyaya səyahətlərdə müşayiət etmək üçün onun razılığını aldı. Şerlinin gedişi və hərbi ittifaqın bağlanması ilə əlaqədar Səfəvilər sarayında həmfikirlilik yox idi. Şerlinin, yoxsa Hüseynəli bəyin diplomatik missiyanın başçısı təyin olunması ilə bağlı razılıq da əldə olunmamışdı. Belə halda şah səfirlər üçün bütün hazırlıqlara başlanmasına dair əmr verdi. E. Şerli Səfəvi səfiri Hüseynəli bəyi müşayiət etmək üçün balaca qardaşı Robertin digər ingilislərlə birgə İsfahanda qalmasına razılıq verdi.

Avropaya göndərilən səfirliyə Hüseynəli bəy Bayat başçı, Oruc bəy Bayat isə birinci katib təyin edilir. İngilis diplomatı Entoni Şerli səfirliyin bələdçisi olur. 1599-cu il iyulun 9-da onlar İsfahandan yola düşürlər. Səfirlik Almaniya, İtaliya (Roma və Venesiya), İspaniya, Fransa, Polşa, İngiltərə və Şotlandiyada olmalı idi. Əvvəlcə səfirlik Xəzər dənizi ilə Həştərxana yollanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Young H. The East India Company arsenals and manufacturies. Oxford, 1937, p.5

Həmçinin bax
------------

* Səfəvilər
* Bayat tayfası
**NGC 2067**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **RN** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Vilhelm Tempel tərəfindən 1876-cı ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2067: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
NGC 2052 |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055 |
NGC 2056 |
NGC 2057 |
NGC 2058 |
NGC 2059 |
NGC 2060 |
NGC 2061 |
NGC 2062 |
NGC 2063 |
NGC 2064 |
NGC 2065 |
NGC 2066 |
**NGC 2067** |
NGC 2068 |
NGC 2069 |
NGC 2070 |
NGC 2071 |
NGC 2072 |
NGC 2073 |
NGC 2074 |
NGC 2075 |
NGC 2076 |
NGC 2077 |
NGC 2078 |
NGC 2079 |
NGC 2080 |
NGC 2081 |
NGC 2082 |
NGC 2083 |
NGC 2084 |
NGC 2085 |
NGC 2086 |
NGC 2087 |
NGC 2088 |
NGC 2089 |
NGC 2090 |
NGC 2091 |
NGC 2092



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
I Nikolayın Leonardo da Vinçiyə aid olduğuna inanaraq satın aldığı "Flora" əsərinin leonardesk olduğu sonralar məlum olmuşdur
**Leonardesklər** (*it.* cəm. leonardeschi, tək. leonardesco) — Leonardo da Vinçinin Milandakı fəaliyyət illərinin üslubundan təsirlənən lombardiyalı İntibah dövrü rəssamlarına verilən ümumiləşdirici ad. Leonardesklər Da Vinçinin şagirdləri və ya sadəcə onun üslubunu mənimsəmiş rəssamlar idilər.

Həmçinin, başqa rəssamlar tərəfindən "leonardo" üslubunda (sfumato, buruq saçlar, ikimənalı təbəssüm, badamı gözlər) yaradılmış rəsm əsərləri də leonardesk adlandırılır. Hətta XX əsrin əvvəllərinədək bir çox leonardesklər ustadın öz əsərləri hesab edilirdi.

Qalereya
--------

* Bernardino Luini, "Qadın portreti" (Milli rəsm qalereyası, Vaşinqton, 1515)Bernardino Luini, "Qadın portreti" (Milli rəsm qalereyası, Vaşinqton, 1515)
* Boltraffio, "Madonna və körpə" (İncəsənət muzeyi, Budapeşt)Boltraffio, "Madonna və körpə" (İncəsənət muzeyi, Budapeşt)
**Almaz Hüseyn qızı Amanova** (28 noyabr 1965, Sumqayıt) — Azərbaycan teatr və kino aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2014).

Həyatı
------

Almaz Hüseyn qızı Amanova 29 noyabr 1965-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Aktrisalıq fəaliyyətinə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında başlayıb. Sumqayıt Teatrında silsilə rollar oynayıb.

Pişik ("Öz xoşuna yaşayan pişik" R. Kiplinq), Saimət ("Varlı ev" G. Xuqayev), Gülçöhrə ("Arşın mal alan" Ü. Hacıbəyov), Şərəfnisə ("Müsyö Jordan və dərviş Məstəlişah" M. F. Axundov) və s.

Almaz Amanova 1999-cu ildən Akademik Milli Dram Teatrının aktrisasıdır. Onun teatrın səhnəsində oynadığı rollar bunlardır. İkinci qız ("Sokratı anma gecəsi" Ç. Aytmatov), Şiranə ("Burlaxatun" N. Xəzri), Rəqqasə ("Aydın" C. Cabbarlı), Şəmsi ("Ədirnə Fəthi" C. Cabbarlı), Zulya ("Bu dünyanın adamları" Hidayət), Siyan Şi ("Özümüzü kəsən qılınc" B. Vahabzadə), Arikiya ("Fedra" J. Rasin), Fizzə ("Dirilən adam" Mir Cəlal), Müxalifətçi qız ("Hərənin öz payı" H. Qoca), Brüsselli qadın ("Brüsseldən məktublar" H. Həsənov), Səltənət bəyim ("Hökmdar və qızı" İ. Əfəndiyev), Güləndam ("Ölüləri qəbiristanlıqda basdırın" İ. Şıxlı), Həyat ("İkinci səs" B. Vahabzadə), qisasçı qadın ("Generalın son əmri", Vaqif Səmədoğlu), Zəhra ("Vəsiyyət", Hüseynbala Mirələmov).

Almaz Amanova Azərbaycan teatrının inkişafındakı xidmətlərinə görə 7 mart 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Hücum (film, 1989)
2. Mənim ağ şəhərim (film, 1993)
3. Ağ dünya (film, 1995)
4. Bəsdir, ağlama! (film, 1999)
5. Ayna (film, 2000)
6. Bizim qəribə taleyimiz (film, 2005)
7. Əzvay (film, 2005)
8. Əlavə təsir (film, 2010)
9. Üfüqə baxan adam. Ənvər Məmmədxanlı
10. Sirr (serial, 2012)
11. Sübhün səfiri (film, 2012)
12. Döngələr (2012)
13. Muradına çatan Günəş
14. Ağabacı Rzayeva. Notlarda yaşanan ömür... (film, 2013)
15. Adil Babayev. Ata olsam belə, ata istərəm (film, 2015)
16. Ayaqqabı əməliyyatı (film, 2016)
17. Laləli saray (serial, 2017)
18. Lal yuxu (teleserial, 2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının teatr xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-07.
Dövlət xərclərinin ÜDM artımından asılılığı
**Vaqner qanunu** — iqtisadiyyatın dövlət sektorunda artım tendensiyası: dövlət xərcləri milli istehsalın artımından daha sürətlə artır. Qanun ilk dəfə 1892-ci ildə alman iqtisadçısı Adolf Vaqner tərəfindən təsvir edilmişdir.

Tarixi
------

Alman iqtisadçısı Adolf Vaqner 1892-ci ildə "Siyasi İqtisadiyyatın Prinsipləri" adlı əsərini nəşr etdirmişdir. Əsərdə müəllif ilk olaraq statistik tendensiyaya diqqət çəkib ki, bunun nəticəsində dövlət xərcləri, dövlət sektorunun payı isə artır. 1958-ci ildə Riçard Musqreyv və Alan Pikokun "Dövlət maliyyəsi nəzəriyyəsinin klassikləri" əsərində müəlliflər bu tendensiyanın dövlət xərclərinin artması qanunu kimi müəyyən edirlər.

Tərifi
------

C.R.Aronson və E.F.Ottun tərifinə görə, Vaqner qanunu — milli gəlirin artımına nisbətən dövlət xərclərinin artması tendensiyasıdır. Beləliklə, ümumi daxili məhsulun (ÜDM) artımı dövlət xərclərinin sürətlə artmasına səbəb olur

Vaqnerin modeli
---------------

"Dövlət xərclərinin ÜDM artımından asılılığı" rəqəminə görə {\displaystyle X} — ÜDM-in həcmidir və {\displaystyle G} — dövlət xərclərinin məbləğidir, onda aşağıdakı güc asılılığı var :

{\displaystyle G=mX^{\Theta }},
burada {\displaystyle m} и {\displaystyle \Theta } — {\displaystyle m>0} və {\displaystyle \Theta >1} parametrlərdir .

Vaqner qanununa görə, dövlət xərclərinin ÜDM-ə elastikliyi birdən böyükdür, yəni iqtisadi artım dövlət xərclərinin artımı üçün sürətləndirici rolunu oynayır. Bu baxımdan bəzi tədqiqatçılar bu qanunu ratchet effektinin xüsusi halı kimi şərh edirlər. Uzunmüddətli perspektivdə dövlətin rolu artır, dövlət sektorunun miqyası da artır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Балацкий Е.В.* Закон Вагнера, кривая Арми-Рана и парадокс богатства (Общество и экономика). 2010. 80–97.
2. ↑  *Wagner A.* Grundlegung der politischen Ökonomie. Leipzig: C.F. Winter. 1892. 929.
3. ↑  *Musgrave R. Peacock A.* Introduction (PDF) (Classics in the Theory of Public Finance). London: Macmillan. 1958. səh. IX-XIX =.
4. ↑  *Аронсона Дж. Р. Отт Э.Ф.* Рост государственного сектора (PDF). 1 (Панорама экономической мысли конца XX столетия). СПб.: Экономическая школа. Под ред. Д.Гринэуэя, М.Блини, И.Стюарта. 2002. 645–646, 655–658. ISBN 5-900428-66-4.
Deman ekspedisiyası - 1908-ci ildə Rusiya İmperator Ordusu tərəfindən həyata keçirilmiş hərbi yürüş. Yürüşün məqsədi Şahsevən tayfalarının sərhəd bölgələrindəki kənd və postlara hücumlarının qarşısını almaq idi.

Zəmin
-----

Türk tayfası olan Şahsevənlər İranın Azərbaycan əyalətində, onunla həmsərhəd olan Lənkəran, Cavad və Bakı qəzalarında yaşamaqda idilər. 1828-ci ildə Qacarlarla ruslar arasında imzalanmış Türkmənçay müqaviləsinə əsasən Şahsevənlərin ənənəvi köç etdikləri Muğan düzənliyi Rusiya hakimiyyəti altına verildi. Lakin Şahsevənlərə qışda özlərinin ənənəvi qışlaqlarına köçüb yaşamalarına da icazə verilmişdi. Tez-tez yaşanan sərhəd münaqişələri və soyğunçuluq nəticəsində Rusiya şahsevənlərin bu hüququnu 1884-cü ildə qadağan etdi. Bu addım da şahsevənlərin rus sərhədi boyunca yağma və hücumlarla məşğul olmasının qarşısını ala bilmədi. Bu proses 1905-ci ildə İranda Məşrutə hərəkatının başlaması ilə birlikdə daha da artmağa başladı. Şahsevənlərin nən güclü tirələrindən birinin xabı olan Məmməhqulu xan Alarski rusların Deman kəndindəki sərhəd-mühafizə postunun yaxınlığında bir bölgəni ələ keçirdi və orada Təzəqala adlı kənd saldırdı. Bundan əlavə olaraq, Məmmədqulu xan Alarskinin döyüşçüləri Şimali Azərbaycan ərazisindəki Perşambel camaatlığının kəndlərini yağmalayır, onların mal-qarasını oğurlayırdılar. Bu döyüşçülər bəzən açıq şəkildə sərhəd mühafizə postlarına da hücum etməkdən çəkinmirdilər.

Ekspedisiya
-----------

30 mart 1908 tarixində Biləsuvar gömrük postunda Məmmədqulu xanın döyüşçüləri ilə rus hərbçiləri arasında toqquşma baş verdi. Toqquşmada rus zabiti kapitan Dvoeqlazov və 3 aşağı rütbəli hərbçi şahsevənlər tərəfindən öldürüldü. 4 aşağı rütbəli zabit isə yaralandı. İran hakimiyyət orqanları Şahsevənlərin hücumunun qarşısını almaqda, yağmaları durdurmaqda və ya Məmmədqulu xan Alarskini bu cür addımları durdurmağa məcbur edə bilmirdilər. Çünki İranda hakimiyyət orqanları demək olar ki, tamamilə dağılmış vəziyyətdə idi. Beləliklə, ruslar şahsevənlərin hücumlarının qarşısını almaq üçün ordu hazırlayıb ekspedisiyaya başladılar. 10 apreldə Tiflisdən hərəkətə başlayan ordu 2 atıcı tabordan, dağ topu bölməsindən və 100 nəfərlik Kazak bölməsindən ibarət idi. Orduya rəhbərlik general-mayor Snarskiyə tapşırılmışdı. Rus ordusunun Təzəqala civarlarına gəlməsindən sonra kənd sakinləri İran Azərbaycanına qaçdılar. Təzəqala kəndi dağıdıldı. İran tərəfdə olan və əhalisi yağma ilə məşğul olan 4 kənd də rus ordusu tərəfindən darmadağın edildi. Şahsevənlərin qarşısında sərhədçilərin qatillərinin cəzalandırılması, hərbi ekspedisiya və öldürülən mühafizəçilərin ailələrinin xeyrinə pul mükafatlarının ödənilməsi, oğurlanmış mal-qaranın rus təbəələrinə qaytarılması və digər tələblər irəli sürüldü.
**İlon Vikland** (çox vaxt **İlun Vikland** kimi də qeyd olunur; *isv.* Ilon Wikland; doğulduğda adı *Mayre-İlon Pyaebo* est. Maire-Ilon Pääbo idi; 5 fevral 1930[…], Tartu) — Estoniya mənşəli İsveç rəssamı, illüstrasiya və animasiya janrlarında çəkirdi, Astrid Lindqrenin kitablarının daimi rəssamı.

Həyatı
------

5 fevral 1930-cu ildə Estoniyanın Tartu şəhərində mülki mühəndis Maks Pyaebo və Pallas sənət məktəbinin məzunu rəssam Vida Pyaebo-Yusenin ailəsində anadan olmuşdur. İlon uşaqlığını Haapsaluda keçirtmişdir, məktəbə Tallində getdi, lakin 1939–1944-cü illərdə Estoniya SSRİ-yə daxil olduqdan sonra nənəsi ilə birlikdə yaşamaq üçün Haapsaluya gəlmişdir və burada 1 saylı ibtidai məktəbdə təhsil alırdı, 1944-cü ildə isə Qırmızı Ordunun yaxınlaşmasıyla artan qaçqınlar axınına qoşularaq İsveçə çatdı.

İsveçdə İlon Vikland müharibədən əvvəl Estoniyadan köçmüş və Stokholmda sənətçi kimi işləyən xalası ilə birlikdə yaşayırdı. Ilon onun izi ilə getdi və sənət məktəbinə qəbul oldu. İyirmi yaşında İlon, Raben & Shegren Nəşriyyat Evində Astrid Lindqren ilə tanış oldu, yazıçı onun işlərini bəyəndə və beləcə aralarında uzun işbirliyi başladı. İlon Viklandın rəsmi olaraq şəkillərlə təsvir etdiyi ilk kitab Lindqrenin 1954-cü ildə yazılmış "Mio, mənim Mio" adlı kitabı oldu.

1951-ci ildə İlon dənizçi ilə evləndi; ailədə dörd qız dünyaya gəldi. Vikland hazırda Stokholmda yaşayır.

Xatirəsi
--------

* 2007-ci ildə Tammerraamat nəşriyyatı eston yazıçısı Enno Tammerin "İlona Viklandın dünyası" adlı kitabını nəşr etdi.
* 1 iyul 2009-cu il tarixində Haapsalu şəhərinin regional muzeyində İlon Viklanda həsr olunmuş "İlona möcüzələr ölkəsində" adlı tematik mərkəzi açıldı.

Mükafatları
-----------

* 2001-ci ildə üçüncü dərəcəli Ağ Ulduz ordeni ilə təltif edilmişdir.
* 2002-ci ildə İsveç Mədəniyyətində görkəmli xidmətlərinə görə İllis kvorum adlı Qızıl Medala layiq görüldü.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. 1 2  Ilon Wikland // RKDartists (nid.).
3. ↑  Счастливая случайность Arxivləşdirilib 2007-06-11 at the Wayback Machine  (est.)
4. ↑  "Страна Чудес Илоны Викланд". 2011-09-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-02.

Xarici keçidlər
---------------

* İlona Viklandın rəsmləri, onlayn mağaza
* Выставка картин Илон Викланд в Картинной галерее г. Красноармейска Московской обл.
**NGC 2113**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL+EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1834-cü ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2113: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2089 |
NGC 2090 |
NGC 2091 |
NGC 2092 |
NGC 2093 |
NGC 2094 |
NGC 2095 |
NGC 2096 |
NGC 2097 |
NGC 2098 |
NGC 2099 |
NGC 2100 |
NGC 2101 |
NGC 2102 |
NGC 2103 |
NGC 2104 |
NGC 2105 |
NGC 2106 |
NGC 2107 |
NGC 2108 |
NGC 2109 |
NGC 2110 |
NGC 2111 |
NGC 2112 |
**NGC 2113** |
NGC 2114 |
NGC 2115 |
NGC 2116 |
NGC 2117 |
NGC 2118 |
NGC 2119 |
NGC 2120 |
NGC 2121 |
NGC 2122 |
NGC 2123 |
NGC 2124 |
NGC 2125 |
NGC 2126 |
NGC 2127 |
NGC 2128 |
NGC 2129 |
NGC 2130 |
NGC 2131 |
NGC 2132 |
NGC 2133 |
NGC 2134 |
NGC 2135 |
NGC 2136 |
NGC 2137 |
NGC 2138



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Anton Osipoviç Muxlinski** (*rus.* Антон Осипович Мухлинский; 1808[…] – 13 oktyabr 1877, Varşava) — polyak Rusiya türkoloqu.

Həyatı
------

Anton Osipoviç Muxlinski 1808-ci ildə anadan olmuşdur. 1828-ci ildə Vilnus Universitetini bitirmişdir. Daha sonra şərq dillərini araşdırmaq üçün Sankt-Peterburq Universitetinə daxil olmuş və 1836–1839-cu illərdə orada ərəb dilindən dərs vermişdir. 1839-cu ildə isə türk dilləri üzrə professor adını qazanmışdır. 1849–1866 illərdə Peterburq Universitetinin şərq dilləri kafedrasında çalışmışdır. Öz dövrünün türkoloqları arasında xüsusi yer tutmuş Muxlinski 1858-ci ildə "Zrodloslownik wyrazöw ktöre przeszly do naszej mowy z jçzyköw wschodnich" elmi əsərində polyak dilindəki türk alınmaları araşdırmışdır. Müəllifin 1857-ci ildə nəşr edilmiş "Issledovanie o proishozdenii i sostojanii Litevskih tatar" adlı çalışması türkologiya üçün dəyərli bir əsərdir.

Anton Muxlinski 13 oktyabr 1877-ci ildə Varşavada 69 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Antoni Muchliński // NUKAT. 2002.
2. 1 2  Antoni Muchliński // AlKindi.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 1027874487 · ISNI: 0000000111450590 · NTA: 241392233 · NUKAT: n01721832 · SUDOC: 103857923 · VIAF: 162018321 · WorldCat VIAF: 162018321 |

 |
**Lətif Xeyrulla oğlu Ağayev** (2 aprel 1974, Züvüc, Lerik rayonu – 9 mart 1993, Məlikli, Ağdam rayonu) — Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuşdur.

Həyatı
------

Ağayev Lətif Xeyrulla oğlu 1974-cü il may ayının 2-də Lerik rayonunun Züvüç kəndində anadan olub.

Təhsili
-------

Ağayev Lətif Xeyrulla oğlu –1981-ci ildə Lerik rayon Züvüç kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 1991-ci ildə adıçəkilən orta məktəbin onuncu sinfini bitirib.

Hərbi xidməti
-------------

1992-ci ilin aprel ayında Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılaraq Milli ordu sıralarına yola salınır. Xidmət dövrünün ilk üç ayını Daxili qoşunların Hacıqabul rayonunda yerləşən hissəsində çəkir, sonra isə Qarabağ cəbhəsinə göndərilir. Vətənpərvərliyi və qorxmazlığı ilə seçilən bu igid qəhrəman Ağdam və Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edir, döyüşçülər arasında öz döyüş bacarığı ilə seçilir. Əsgərlər arasında "Dağ Qartalı" adı ilə tanınan Lətif Xeyrulla oğlu Ağayev dəfələrlə döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirir. Vətənin qəhrəman oğlu Lətif Xeyrulla oğlu Ağayev 1993-cü il mart ayının 9-da Ağdərənin Manikli kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olur. Şəhidin üç rəngli bayrağa bürünmüş cənazəsi doğulduğu Züvüç kəndinə gətirilərək torpağa tapşırılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  [Şəhid Arxivləşdirilib 2023-07-27 at the Wayback Machine Lətif Ağayev]
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-25.
|  |
| --- |
|  |
| **DÖRDBUCAQLILAR** |
| ┌─────────────┼─────────────┐ |
| çökük | qabarıq |
|  |  |
| ┌─────────────┼─────────────┐ |
|  |  |  |
| xaricə çəkilmiş çevrə | **trapesiya** | daxilə çəkilmiş çevrə |
| | ┌───────────┤ | | |
| 

bərabəryanlı | 
**paraleloqram**
simmetrik tərəflər | 
qabarıq deltoid
diaqonallar perpendikulyardır |
| └─────┬─────┘ | └─────┬─────┘ |
| 
**düzbucaqlı** | 
**Romb** |
| └──────────┬─────────┘ |
| 
**kvadrat** |

**Dördbucaqlı** — bir müstəvi üzərində dörd təpəsi və dörd tərəfi olan çoxbucaqlıya deyilir. Dördbucaqlılar **qabarıq** və **çökük(qabarıq olmayan)** olur.

**Qabarıq dördbucaqlı-**tərəfləri özündə saxlayan düz xəttlər üzərində dördbucaqlının daxilinə aid nöqtə yoxdursa,bu dördbucaqlı Qabarıq Dördbucaqlı adlanır.

Xassələri
---------

İxtiyari qabarıq dördbucaqlının sahəsi diaqonalları ilə aralarındakı bucağın siniusunin hasilinin yarısına bərabərdir.

Dördbucaqlının bucaqları cəmi 360°-yə bərabərdir.

Dördbucaqlının daxilinə yalnız və yalnız o halda çevrə çəkmək mümkündür ki, onun qarşı bucaqlarının cəmi 180°-yə bərabər olsun:

({\displaystyle ~\angle A+\angle C=\angle B+\angle D=180^{\circ }}).

Dördbucaqlının xaricinə yalnız və yalnız o halda çevrə çəkmək mümkündür ki, onun qarşı tərəflərinin cəmi bir-birinə bərabər olsun:({\displaystyle ~AB+CD=BC+AD})

Dördbucaqlının növləri
----------------------

1. Trapesiya — iki qarşı tərəfi paralel olan dördbucaqlı
2. Paraleloqram — qarşı tərəfləri cüt-cüt paralel olan dördbucaqlı
	* Düzbucaqlı — bütün bucaqları düz bucaq olan dördbucaqlı
	* Romb — bütün tərəfləri bərabər olan dördbucaqlı
	* Kvadrat — bütün tərəfləri bərabər və bütün bucaqları düz bucaq olan dördbucaqlı
3. Deltoid — iki cüt bitişik tərəfləri bərabər olan dördbucaqlı
4. Gülərrrrrr 🤣🤣
5. Güləndam
6.

Dördtərəfli
-----------

Baxmayaraq ki, bu ad dördbucaqlı adına ekvivalent ola bilər, bu anlayış üçün bəzi məna əlavə olunur. Belə ki, heç bir ikisi paralel olmayan və heç bir üçü bir nöqtədən keçməyən dörd düz xətt **dördtərəfli** adlanır.
Bu cür konfiqurasiyaya Evklid həndəsəsinin bəzi iddialarında rast gəlinir ki, (məsələn, Menelay teoremi, Qauss düz xətti, Ober düz xətti və s.) tez-tez bütün düz xətlər qarşılıqlı əvəz oluna bilirlər.
**Deicide** — 1987-ci ildə Floridada yaradılan ABŞ metal musiqi qrupu.

Haqqında
--------

Qrupun ilk adı "Carnage" olsa da Glen Benton gəldikdən sonra "Amon" adı verilmişdir. Qrup "Amon" adı altında iki demo albom — "Feasting the Beast" (1987) və "Sacrificial" (1989) adlı albomları buraxmışdır. 1989-cu ildə isə Roadrunner Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq , qrupun adını "Deicide" etmişlər. Bundan sonra qrup 1990-cı ildə ilk studio albomları olan Deicide (1990) qrup adını daşıyan albomu çıxartdılar. Qrup sözlərin anti xristianlıq haqqında və şeytana dəstək temasında olduğu üçün qrupu tənqid edirdilər. Bundan ötrü Deicide, demək olar ki, yalnız mövzunun anti xristianlıq üçün mahnı ifa edir və bu qrup, bəzi ölkələrdə konsertdə çıxış etməyə qadağan olunub və buna bənzər bir çox digər mübahisəli qruplar (məsələn, Slayer, Cannibal Corpse) kimi. Deicide death metal üslubunun ən məşhur və tənqid edici qruplarından hesab edilir.1992-ci ildə Deicide və Gorefest qruplarının Fryshuset Club Stokholm şəhərində çıxışı zamanı partlayış baş vermişdir. Xoşbəxtçilikdən heçkimə zərər gəlməmişdir. Glen Benton bu sözləri demişdir:

> 
> Əgər siz qorxursunuzsa və zorkarılıq edəcəksinizsə nə edə bilərəm? Siz musiqiyə belə qiymət verməməlisiz.
> 
>

Qrup üzvləri
------------

### İndiki üzvləri

* Glen Benton – vokal, bas gitara (1987–indiyədək)
* Steve Asheim – zərb alətləri (1987–indiyədək)
* Kevin Quirion – gitara (2008–2009, 2009–2010, 2011–indiyədək)
* Mark İnqlış — gitara (2016-indiyədək)

### Keçmiş üzvləri

* Brayan Hoffman — gitara (1987–2004)
* Erik Hoffman — gitara (1987–2004)
* Ralf Santolla — gitara (2005–2007, 2008, 2010–2011)
* Cek Oven – gitara (2004–2016)

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* Deicide (1990)
* Legion (1992)
* Once Upon the Cross (1995)
* Serpents of the Light (1997)
* Insineratehymn (2000)
* In Torment in Hell (2001)
* Scars of the Crucifix (2004)
* The Stench of Redemption (2006)
* Till Death Do Us Part (2008)
* To Hell with God (2011)
* In the Minds of Evil (2013)
* Overtures of Blasphemy (2018)
* Banished by Sin (2024)
**Dahi** (*lat.* genius - "ruh") — tanınmış elmi kəşflərdə və ya fəlsəfi konsepsiyalarda, texniki və ya texnoloji ixtiralarda, sosial transformasiyalarda, mədəniyyətin bir çox sahələrində uzunmüddətli nəticələrdə və sənət əsərlərinin yaradılmasında özünü göstərən fərdin intellektual və ya yaradıcı fəaliyyətinin ən yüksək səviyyəsi. Müəyyən fəaliyyət sahəsində nailiyyətlər yeni mərhələ kimi qiymətləndirildikdə, zamanını qabaqladıqda, mədəniyyətin ən yaxın inkişaf zonasını təşkil etdikdə dahilikdən bəhs edilir. Ənənəvi olaraq (İ.Kantdan başlayaraq) "dahi" termini istedad haqqında fikirlərlə əlaqələndirilir, lakin bir çox müəlliflər (məsələn, C. Lombrozo, *V. Hirş*, *A.V. Libin* ) bu anlayışları sistemli şəkildə fərqləndirirlər .

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ребер А. С.* Оксфордский толковый словарь по психологии. — 2002.
2. ↑  *Мещеряков Б. Г.* Психология. Тематический словарь. — СПб.: Прайм-ЕВРОЗНАК, 2007. — С. 275. — ISBN 5-93878-310-0
3. ↑  *Ильин Е. П.* Психология творчества, креативности, одарённости. — СПб.: Питер, 2007. — С. 133—136. — ISBN 978-5-49807-239-5
**Elektroenerji** (və ya **elektrik enerjisi**) — generatortərəfindən elektrik şəbəkəsinə verilən və ya istehlakçı tərəfindən şəbəkədən alınan elektrik enerjisinin miqdarını təyin etmək üçün texnologiyada və gündəlik həyatda geniş istifadə olunan fiziki termin. Elektrik enerjisinin istehsalı və istehlakı üçün əsas ölçü vahidi kilovat-saatdır (və onun vahidl'ri). Daha dəqiq təsvir üçün, gərginlik, tezlik və fazaların sayı (dəyişən cərəyan üçün), nominal və maksimum elektrik cərəyanı kimi parametrlər istifadə olunur.

  

Dünyanın ən böyük elektrik enerjisi istehsal edən ölkələri dünya istehsalının müvafiq olaraq 24%-ni və 18%-ni istehsal edən Çin və ABŞ-dır.

2012-ci ildən Çin illik elektrik enerjisi istehsalı (2016-cı ildə 6,14 trilyon kVt/saat) üzrə lider mövqe tutmuşdur  .

Dünya elektroenerji bazarı
--------------------------

2017-ci ildə qlobal elektrik enerjisi bazarı 5,61 milyard ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilib. Elektrik enerjisi alqı-satqısının həcminin demək olar ki, 9/10-u Avropa ölkələrinin payına düşür. Ən böyük ixracatçılar Fransa (1,75 milyard dollar), Almaniya (731 milyon dollar), Hollandiya (410 milyon dollar), İspaniya (358 milyon dollar), Bosniya və Herseqovina (294 milyon dollar)dır. Ən böyük idxalçılar İtaliya (2,21 milyard dollar), Böyük Britaniya (1,07 milyard dollar), Mərakeş (360 milyon dollar), Yunanıstandır (328 milyon dollar).

İstinadlar
----------

1. ↑  "BP" (PDF). 2012-07-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-02-20.
2. ↑  "По данным внешнеторгового справочника https://oec.world". 2019-08-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-16.
**İlikliqaya** — Ordubad rayonunun Tivi kəndindən cənub-şərqdə, oval, uzunsov təpənin üzərində yaşayış yeri. Abidənin yerləşdiyi ərazi xalq arasında "Bənövşəqumluğu adlanır" Abidənin sahəsi 150 m²-dən artıqdır. Tikinti qalıqlarına əsasən demək olar ki, binalar yonulmamış qaya parçalarından inşa olunmuşdur. Mədəni təbəqənin qalınlığı 0,5–1 m arasındadır. Mədəni təbəqə kül qarışıq torpaq laylarından ibarət olub keramika, sümük qalıqları ilə zəngindir. Yerüstü materiallar arasında keramika məmulatı üstünlük təşkil edir. Keramika məmulatı çəhrayı və boz rəngdə bişirilmiş gil qabların parçalarından ibarətdir. Arxeoloji materiallara əsasən yaşayış yerini e.ə. II–I minilliklərə aid etmək olar.

Mənbə
-----

* *"Naxçıvan abidələri ensiklopediyası"*, Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 205. (az.)

1. ↑  Xəlilov Toğrul, F. Son Tunc-Erkən Dəmir dövründə Naxçıvanın əkinçi-maldar tayfalarının mədəniyyəti. Bakı, "Elm və təhsil", 2013, 200 səh.
**Oğul sənədli filmi** — 2022-ci ildə təqdimatı keçirilən sənədli film nəzərdə tutulur. Film Birinci Qarabağ müharibəsində mülki azərbaycanlıları azad etmək üçün erməni silahlı dəstəsi təslim olan Natiq Qasımov haqqındadır.

Haqqında
--------

Film 1992-ci ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı itkin düşən hərbi əsir Natiq Qasımovun axtarışından bəhs edir. Filmin görüntü rejissoru Simon Stanforddur. 2021-ci ildə lentə alınan 46 dəqiqəlik filmdə faktın bərpası üçün azərbaycanlı aktyorların ifasından da istifadə olunub. "Qafqazinfo"nun məlumatına görə, filmi Böyük Britaniyanın "Broken Pot Media" şirkəti çəkib, rejissoru və ssenari müəllifi Karan Sinqh isə üç il ərzində Ermənistan, Azərbaycan, İtaliya, Böyük Britaniya və Rusiyada şahidlərlə danışıb. Natiq Qasımov erməni zabitləri tərəfindən dindirilən zaman italyan müharibə fotoqrafı Enriko Sarsini də orada olub. Filmdə fotoqrafın müsahibəsi də yer alır. Ekran işində Birinci Qarabağ Müharibəsində iştirak edən "general" Vitali Balasanyanın da müsahibəsi yer alıb. O, əsirin tanış gəldiyini, lakin Natiq Qasımovu xatırlaya bilmədiyini söyləyib:

> Bu ad doğrudan da yadımda deyil. Ancaq bizim əsirimiz kimi qeydiyyata alınmış kiminsə sonradan yoxa çıxması qeyri-mümkündür. Məndə belə bir məlumat yoxdur.
> 
> 

Vitali Balasanyan sənədli filmin rejissoruna verdiyi müsahibə zamanı Natiq Qasımovu tanımadığını bildirsə də, istefada olan polkovnik-leytenant Romik Mxitaryan isə Natiqi dindirən gənc erməni zabitin Vitali Balasanyan olduğunu deyib.

Filmin müəllifi qeyd edir ki, demək, yüksək dövlət mükafatları almış "general" Vitali Balasanyan Natiqin dindirilməsində şəxsən iştirak edibmiş. 1992-ci ildə Balasanyan Əsgəranın işğalına nəzarət edirdi.

Filmin təqdimatı fevralın 28-də Nizami Kino Mərkəzində baş tutmuşdur. Təqdimatda yaradıcı heyətlə birlikdə Natiq Qasımovun ailəsi də iştirak etmişdir.

Qasımov 1971-ci il yanvarın 2-də Gədəbəy rayonunun Kiçik Qaramurad kəndində anadan olub. Rusiyanın Krasnoyarsk vilayətində Daxili Qoşun hissələrində xidməti başa vurduqdan sonra 1991-ci ildə Azərbaycana qayıtmış və elə həmin ildən könüllü olaraq orduya qatılmışdır. O, 1992-ci ildə Ağdamın Xramort kəndindəki kilsədə uzun müddət erməni silahlı dəstələrinə müqavimət göstərmişdir. Lakin sonda 23 nəfər xocalılının öldürülməməsi müqabilində müqaviməti dayandırmış və təslim olmuşdur. Onun erməni əsirliyində sonrakı taleyi bilinməməkdədir.

Həmçinin bax
------------

* Natiq Qasımov
* Natiq Qasımov (sənədli film)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Hamı bu filmdən danışır..." qafqazinfo.az. 4 oktyabr 2023. 2023-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2023.
2. ↑  "Əfsanəvi Natiq Qasımov haqda film". qerbxeber.com. 2022. 2023-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2023.
3. 1 2  "Mingəçevir Dövlət Universitetində "Oğul" sənədli filmi nümayiş olunub". azertag.az. 25 fevral 2023. 2023-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2023.
4. 1 2  *Şahpəri Abbasova.* "Karan Sinqh azərbaycanlı hərbi əsir haqda film çəkib". sputnik.az. 23 fevral 2022. 2022-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2023.
**Tülay Hatimoğulları Oruç** (1977, Hatay ili) — siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı, HEDEP-in həmsədri.

Həyatı
------

Tülay Hatimoğulları Oruç 1977-ci ildə Hatay ilinin Samandağ ilçəsində anadan olub. Ərəb-Ələvidir. Anadolu Universiteti İqtisadiyyat Bölməsindən məzun olub.

Ərəb mədəniyyətinin və ərəb dilinin dirçəlişi üçün tədqiqatlar aparıb. 1995-ci ildə ərəb musiqisi və teatr fəaliyyətini də aparan Müasir İncəsənət Atölyesinin qurucularından biri olub. 2015-ci ildə Yaxın Şərq Ərəb Xalqları Araşdırma İnstitutunun yaradılmasında və idarə olunmasında yer alıb.

Feminizm sahəsində də işlər aparıb. 2000-ci ildə AMARGİ Qadınlar İnstitutunun, 2007-ci ildə isə Qadın Əməyi İttifaqının yaradılmasında və idarə olunmasında yer alıb.

Kürd probleminə həll yolu tapmaq üçün çalışan vətəndaş təşəbbüsü olan Barış Məclisində çalışıb. 2011-ci ildə Xalqların Konqresinin (HDK) yaradılmasında yer alıb.

2013-cü ildə Sosialist Yenidənqurma Partiyasının (SYKP) qurucularından biri olub. SYKP İdarə Heyətinin üzvü olub. 2016-cı ilin iyununda Ahmet Kaya ilə birgə Sosialist Yenidənqurma Partiyasının (SYKP) həmsədri seçilib. 2018-ci ilin noyabrından bu vəzifədən istefa verib.

24 iyun 2018-ci ildə HDP-nin namizədi olaraq Adana ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Xarici İşlər Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

3 iyul 2022-ci ildə HDP-nin qurultayında İdarə Heyətinin üzvü seçilib. HDP həmsədrinin müavini olub.

2023-cü il mayın 14-də Yaşıl Sol Partiyasının namizədi olaraq Adana ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib.

15 noyabr 2023-cü ildə qurultayda HEDEP-in həmsədri seçilib.

Ərəbcə bilir. Evlidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *TBMM.* "Tulay HATIMOĞULLARI ORUÇ". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**NGC 2165**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1831-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2165: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2141 |
NGC 2142 |
NGC 2143 |
NGC 2144 |
NGC 2145 |
NGC 2146 |
NGC 2147 |
NGC 2148 |
NGC 2149 |
NGC 2150 |
NGC 2151 |
NGC 2152 |
NGC 2153 |
NGC 2154 |
NGC 2155 |
NGC 2156 |
NGC 2157 |
NGC 2158 |
NGC 2159 |
NGC 2160 |
NGC 2161 |
NGC 2162 |
NGC 2163 |
NGC 2164 |
**NGC 2165** |
NGC 2166 |
NGC 2167 |
NGC 2168 |
NGC 2169 |
NGC 2170 |
NGC 2171 |
NGC 2172 |
NGC 2173 |
NGC 2174 |
NGC 2175 |
NGC 2176 |
NGC 2177 |
NGC 2178 |
NGC 2179 |
NGC 2180 |
NGC 2181 |
NGC 2182 |
NGC 2183 |
NGC 2184 |
NGC 2185 |
NGC 2186 |
NGC 2187 |
NGC 2188 |
NGC 2189 |
NGC 2190



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ağasəməd Əbdülhüseyn oğlu Əlizadə** (8 mart 1909, Şamaxı – 1990, Bakı) ― Azərbaycan energetiki, texnika üzrə elmlər doktoru (1948), professor (1949), AMEA-nın müxbir üzvü (1968).

Həyatı
------

Ağasəməd Əlizadə 8 mart 1909-cu ildə Şamaxı şəhərində anadan olub. 1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Energetika fakültəsini bitirib.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Ağasəməd Əlizadə 1938–1940-cı illərdə SSRİ EA-nın Azərbaycan Filialının çöl ekspedisiyasında ildırım boşalmaları cərəyanının əsas parametrlərini tədqiq edib. O, 1941–1944-cü illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti sədrinin birinci müavini, 1944–1948-ci illərdə isə Azərbaycan SSR xarici işlər nazirinin müavini vəzifələrində çalışıb.

Ağasəməd Əlizadə 1948–1950-ci illərdə SSRİ EA Energetika İnstitutunda tədqiqatçı, 1950–1954-cü illərdə böyük elmi işçi, 1954–1958-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda kafedra müdiri, 1959–1962-ci illərdə Azərbaycan Energetika İnstitutunda şöbə müdiri, 1962–1980-ci illərdə direktor, İldırım boşalmaları və ildırımdan mühafizə laboratoriyasının müdiri vəzifələrində çalışıb.

Akademik fəaliyyəti
-------------------

Ağasəməd Əlizadə 1940-cı ildə texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 1948-ci ildə texnika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcələrini alıb. 1949-cu ildə professor elmi adını almış, 1968-ci ildə isə AEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir. 220-dən çox elmi əsərin, 6 monoqrafiyanın və 10-dan artıq ixtiranın müəllifidir. Rəhbərliyi altında 20-dən artıq fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru hazırlanıb. Əsas elmi işləri ildırım hadisələrinə və ondan mühafizənin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. Əlizadə respublikanın su və külək enerjisi ehtiyatlarının tədqiqi ilə də məşğul olub.

Mükafatları
-----------

Ağasəməd Əlizadə 2 dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilib, SSRİ-nin Fəxri energetiki adına layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Əlizadə Ağasəməd Əbdülhüseyn oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 2021-09-21 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5 6  "ƏLİZADƏ AĞASƏMƏD ƏBDÜLHÜSEYN OĞLU" (Azərbaycan). www.nkpi.az. 2023-07-28 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2 3 4 5  "Əlizadə Ağasəməd Əbdülhüseyn oğlu" (Azərbaycan). shamakhi-encyclopedia.az. 2023-07-28 tarixində arxivləşdirilib.
**Divani xətti** — Ərəb xətt növü.

Tarixi
------

Nəstəliq xəttinin iranlı xəttatlar tərəfindən ixtirasından sonra iranlı xəttatlarla Osmanlı xəttatları arasında əsl rəqabət başlanır. Osmanlı xəttatları nəstəliq xəttini dəyişdirərək yeni –divani xəttinin əsasını qoyurlar. Yəni, divani xəttini osmanlılar, daha dəqiq, XV əsrin xəttatı İbrahim Münif yaratmışdır.

Bu xətt növü yaradıldıqdan sonra bir çox müsəlman ölkələrində yayılmış, Osmanlı dövlətində pul vəsiqələri, verilən hökm, əmr və fərmanlar, habelə məktub və digər yazılı sənədlər məhz divani xətti ilə yazılmağa və çap olunmağa başlanmışdır.

Divani xətti ilə kitab üzü köçürülməsinə o qədər də əhəmiyyət verilməmişdir. AMEA Əlyazmalar İnstitutunda divani xətti ilə yazılmış sənədlər mövcuddur ki, onların da arasında M.F.Axundovun adına Türkiyədə tərtib edilmiş fərman diqqəti xüsusilə cəlb edir. Burada həmçinin təmiz divani xətti ilə yazılmış 7 ərəbdilli əlyazma kitabı və divani ünsürlü nəsxlə köçürülmüş daha bir ərəbdilli əlyazma qeydə alınmışdır.
Sonralar divani təkmilləşdirilərək özünün hazırkı mükəmməl görünüşünə çatdırılmışdır.

Hazırda divaninin iki növü – qəliz divani və qırma divani mövcuddur.

Jeli Diwani font

Qırma divanidən fərqli olaraq qəliz divani növündə özündən sonrakı hərflərlə birləşməyən əlif, dəl, zəl, ra və vav hərfləri əyri xətlərlə özündən sonrakı hərflərlə birləşdirilir, xəttin oxunuşunu həm qəlizləşdirir, həm də ona
özünəməxsus gözəllik vermiş olur.

Mənbə
-----

* Məmməd Adilov, Azərbaycan paleoqrafiyası. Bakı: Elm, 2010. — 224 s.
**Misir Əlibaba oğlu Əhmədov**  — azərbaycanlı alim, kimya üzrə elmlər doktoru.

Həyatı
------

Misir Əlibaba oğlu Əhmədov 1936-cı il iyulun 24-də Qərbi Azərbaycanın Qaraqoyunlu dərəsinin Çaykənd kəndində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Aykənd yeddiillik məktəbini qurtardıqdan sonra Qazax rayonunun Zoobaytarlıq Texnikumuna daxil olub, 1957-ci ildə oranı zootexnik ixtisası üzrə bitirmişdir. 1957-1960-cı illərdə ordu sıralarında xidmət etmişdir. 1961-1967-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinin axşam şöbəsində ali təhsil almışdır. 1961-1967-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda baş texnik, sonra isə kiçik elmi vəzifələrində işləmişdir. 1967-1975-ci illərdə həmin institutun Sumqayıt Filialında, 1975-1978-ci illərdə isə Azərbaycan EA Xlor-üzvü Sintez İnstitutunda kiçik elmi işçi, 1978-1991-ci illərdə böyük elmi işçi işləmiş, 1991-1992-i illərdə isə laboratoriya müdiri vəzifəsini icra etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1974-cü ildə "Epixlorhidrinin alkenil törəmələrinin sintezi və bəzi çevrilmələri" mövzusunda namizədlik, 1992-i ildə isə "Homoallil xlorhidrinlərin və allillə əvəz olunmuş oksiranların sintezi və çevrilmələri" mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir.

M.A.Əhmədovun tədqiqat obyekti yeni xlorkarbinol enofillərinin olefinlərlə xiral və axiral tipli Lyuis turşuları katalizatorları iştirakı ilə kondensləşməsindən, homoallilxlorhidrinlərin və uyğun oksiranların fərdi regio- və stereoizomer, həmçinin enantiomerlər şəklində alınması üçün aparılan "en" sintezinin yeni variantlarının işlənib hazırlanması və sistemli öyrənilməsindən ibarətdir. O, alifatik və tsiklik olefinlərin, metallilxloridin, izoprenin xiral və axiral Lyuis turşuları iştirakı ilə "en" sintezini aparmışdır. Apardığı tədqiqatlar nəticəsində homoallilxlorhidrinlərin və oksiranların alınma üsullarını işləyib hazırlamışdır.

Müəyyən etmişdir ki, reaksiyada alınan adduktların quruluşları tətbiq edilən karbohidrogenlərin quruluşundan və katalizatorun təbiətindən asılıdır. 2,3-Dixloraldehid və dixlor-asetonla alifatik olefinlərin kondensləşməsi reaksiyası regioselektiv gedir və nəticədə "en" maddəsi alınır. 2,3-Dixlorpropanalın dien karbohidrogenlərilə kondensasiyasından isə həm "en", həm də dien adduktları əmələ gəlir. O, ilk dəfə "en" sintezi sahəsində katalitik asimmetrik sintez üsulunu tətbiq etməklə optiki bioliji aktiv homoallil xlorhidrinlərin bütöv bir sırasını almışdır. Həmin maddələrin bəzilərindən alınan oliqomerlər lak, yapışqan və stabilizator xassəsinə malikdir.

Onun apardığı tədqiqatların nəticələri 70 elmi əsərdə, o cümlədən 15 müəlliflik şəhadətnaməsində öz ifadəsini tapmışdır. Əsərləri İngiltərə, İtaliya, Türkiyə və Rusiyada çap edilmişdir. Rəhbərliyi ilə 3 elmlər namizədi hazırlanmışdır. Rusiyada, İngiltərədə və Türkiyədə üzvi kimya üzrə keçirilən Beynəlxalq simpozium və konfranslarda iştirak etmiş və məruzələrlə çıxış etmişdir.

1992-ci ildən Türkiyənin Elazı şəhərindəki Fırat Universitetində çalışır.

İstinadlar
----------
**NGC 2174**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1877-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2174: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2150 |
NGC 2151 |
NGC 2152 |
NGC 2153 |
NGC 2154 |
NGC 2155 |
NGC 2156 |
NGC 2157 |
NGC 2158 |
NGC 2159 |
NGC 2160 |
NGC 2161 |
NGC 2162 |
NGC 2163 |
NGC 2164 |
NGC 2165 |
NGC 2166 |
NGC 2167 |
NGC 2168 |
NGC 2169 |
NGC 2170 |
NGC 2171 |
NGC 2172 |
NGC 2173 |
**NGC 2174** |
NGC 2175 |
NGC 2176 |
NGC 2177 |
NGC 2178 |
NGC 2179 |
NGC 2180 |
NGC 2181 |
NGC 2182 |
NGC 2183 |
NGC 2184 |
NGC 2185 |
NGC 2186 |
NGC 2187 |
NGC 2188 |
NGC 2189 |
NGC 2190 |
NGC 2191 |
NGC 2192 |
NGC 2193 |
NGC 2194 |
NGC 2195 |
NGC 2196 |
NGC 2197 |
NGC 2198 |
NGC 2199



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 2175S**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Christian Bruhns tərəfindən 1857-ci ildə naməlum ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Həmçinin bax
------------

* NGC 2175

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2175S: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2151 |
NGC 2152 |
NGC 2153 |
NGC 2154 |
NGC 2155 |
NGC 2156 |
NGC 2157 |
NGC 2158 |
NGC 2159 |
NGC 2160 |
NGC 2161 |
NGC 2162 |
NGC 2163 |
NGC 2164 |
NGC 2165 |
NGC 2166 |
NGC 2167 |
NGC 2168 |
NGC 2169 |
NGC 2170 |
NGC 2171 |
NGC 2172 |
NGC 2173 |
NGC 2174 |
**NGC 2175** |
NGC 2176 |
NGC 2177 |
NGC 2178 |
NGC 2179 |
NGC 2180 |
NGC 2181 |
NGC 2182 |
NGC 2183 |
NGC 2184 |
NGC 2185 |
NGC 2186 |
NGC 2187 |
NGC 2188 |
NGC 2189 |
NGC 2190 |
NGC 2191 |
NGC 2192 |
NGC 2193 |
NGC 2194 |
NGC 2195 |
NGC 2196 |
NGC 2197 |
NGC 2198 |
NGC 2199 |
NGC 2200



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Ən kiçik qiymətli bit
**Ən kiçik qiymətli bit** (en. least significant bit (*LSB*)) – bir və ya daha artıq bayt ardıcıllığında: ikilik ədədin aşağı mərtəbə (adətən, ən sağdakı) biti.

Kompüterdə verilənlər ikilik say sisteminin rəqəmləri ilə təsvir olunur. Verilənlərin bu cür təsviri ikilik kod adlanır. İnformasiyanın ikilik rəqəmlərlə yazılması ikilik kodlaşdırma, ikilik rəqəmlərin özləri isə bit (ing. *binary digit* — ikilik rəqəm) adlanır. **Bit** — informasiyanın ən kiçik ölçü vahididir.
Bit çox kiçik vahid olduğundan, kompüter texnikasında informasiya vahidi kimi 8 bitdən ibarət olan baytdan istifadə edilir. Baytda hər bir bit yalnız iki qiymət — **0** və **1** ala bilər.

**Ən kiçik qiymətli simvol** (en. least significant character (*LSC*)) – sətirdə aşağı mərtəbədəki və ya sağdakı simvol.

**Ən kiçik qiymətli rəqəm** (en. least significant digit (*LSD*)) – ədədin normal təsvirində aşağı mərtəbə və ya ən sağdakı rəqəm.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Həmçinin bax
------------

İkili say sistemi
**Xatunarxı döyüşü** −1757-ci ildə Qarabağ xanlığı ilə Astrabad hakimi Məhəmmədhəsən xan Qovanlı-Qacar arasında olmuşdur.

Döyüş haqqında
--------------

Mirzə Yusif Qarabaği yazır: "Pənah xan Şuşa qalasını tikdirib qurtardıqdan sonra asudələşdi. Bir il bundan sonra belə bir xəbər gəldi ki, Qacar Məhəmmədhəsən xan İraq, Azərbaycan və başqa vilayətlərin əhalisindən topladığı çoxlu qoşunla Qarabağ tərəfə, Şuşa qalası üzərinə basqın etmək fikrinə düşübdür. Pənah xan da özünə tabe olan ellərdə, Taxtaqapının və başqa kəndlərin işgüzar və döyüşə qabiliyyəti olan kişilərini Şuşa qalasına toplayıb, düşmənə qarşı müqavimət göstərməyə və şəhərin müdafiəsinə hazırlaşdı.

Məhəmmədhəsən xan da özünün çoxlu qoşunu ilə gəlib Şuşa şəhərinin ətrafındakı Xatın arxı yanında dayandı. Oradan yuxarı tərəfə hərəkət etməyə cəsarəti olmadı. O, Pənah xanı tutmaq üçün müxtəlif hiyləyə əl atdısa da, bu iş mümkün olmadı. O biri tərəfdən də Qarabağ əhli, onların qoşunları və başqa dəstələr düşmənin mal-dövlətini əlindən alıb zərər vurdular, hətta əsgərlərin də atlarını əllərindən alıb, var-yoxunu qarət etdilər. Bunlar üçün azuqə gətirənlərin yolunu kəsirdilər.

Bu zaman Kərim xanın qələbəsi, istiqlaliyyəti və onun İran tərəfə olan yürüşü Məhəmmədhəsən xanın qulağma çatdı. Bu xəbəri eşidən Məhəmmədhəsən xan İraqa getmək fikrindən əl çəkdi. Məhəmmədhəsən xanın Tehrandan gətirdiyi hasar topu adı ilə məşhur olan iki böyük topu Xatın arxında qalmışdı. O gedəndən sonra bu toplar Şuşa qalasına gətirildi".

İstinadlar
----------

1. ↑  Qarabağnamələr, II kitab, Bakı, "Yazıçı", 1991.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Əli Pənah oğlu Həsənov**  — Bakı Əmtəəşünaslıq-Kommersiya İnstitutunun rektoru (1993-2000)Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin prorektoru (2000–2004), iqtisad elmləri doktoru, professor, "Tərəqqi" medalı, "Şöhrət" ordeni laureatı. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü(2020-ci il)

Həyatı
------

Əli Həsənov 1937-ci il dekabr ayının 31-də Beyləqan rayonunda anadan olub.

1957-ci ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirərək K. Marks adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuşdur. 1962-ci ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib və kafedrada müəllim kimi fəaliyyətə başlayıb. 1962–1966-cı illərdə Universitetin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədr müavini seçilmişdir.

1962–1964-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) "Sənaye malları əmtəəşünaslığı" kafedrasının assistenti olmuşdur.

1966–1988-ci illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun "Sənaye malları əmtəəşünaslığı" kafedrasının dosenti, 1993–2000-ci illərdə Bakı Əmtəəşünaslıq-Kommersiya İnstitutunun rektoru, 2000–2004-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin prorektoru, 2004–2011-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Əmtəəşünaslıq fakültəsinin dekanı vəzifələrində işləyib.

2011-ci ildən "Qeyri-ərzaq malları əmtəəşünaslığı" kafedrasının, 2020-ci ilə kimi UNEC-in "İstehlak mallarının ekspertizası" kafedrasının müdiri olub.

22.10.2020–13.03.2024-cü illərdə UNEC-in "Mühəndislik və tətbiqi elmlər" kafedrasının məsləhətçi-professoru çalışıb

150-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 27 dərsliyin, dərs vəsaitinin və monoqrafiyanın müəllifidir.

13 mart 2024-cü ildə Bakı şəhərində 87 yaşında vəfat edib.

Mükafatları
-----------

Müxtəlif illərdə fəxri fərmanlar, mükafatlarla qiymətləndirilib.

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamına əsasən "Tərəqqi" medalı ilə də təltif olunub.

2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamına əsasən Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 sentyabr 2020-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 90 illiyi münasibətilə və Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə Əli Pənah oğlu Həsənov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan elminə ağır itki üz verdi — FOTO". 2024-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-13.
2. ↑  "Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin əməkdaşlarının "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncam". 2024-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-13.
3. ↑   Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
4. ↑   Ə. P. Həsənova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünün verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı