recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Udumbara** — "Cənnətdən gələn çiçək" adlandırılan nadir bitki növü

Buddizm inanclarında yer alan, 3 min ildə bir dəfə çiçək açdığına inanılan udumbara çiçəyinin biri təsadüfən Çində aşkarlanıb. İndiyə qədər dünyada yalnız 15 dənəsi aşkarlanan udumbara çiçəyi 50 yaşlı Miao Vei adlı qadının paltaryuyan maşınının altında tapılıb.

Çin rəsmiləri nadir rast gəlinən çiçəyin bir neçə millimetr böyüklüyündə olduğunu bildiriblər. Bu çiçəyin kökləri bir gündə 18 fərqli çiçək açaraq görənləri heyrətə salıb. Buddizm əfsanəsinə görə cənnətdən gələn çiçək sayılan udumbara dünyanın axarını dəyişən ən böyük qlobal hadisələr ərəfəsində çiçək açır.

Nadir rast gəlinən bu çiçəyin 3 min ildə bir dəfə çiçəklədiyi söylənsə də, bu, hələ elmi cəhətdən sübut olunmayıb. Ona görə də bəziləri udumbaranın düşünüldüyü kimi nadir halda çiçəklədiyi qənaətində deyil. Digər tərəfdən, hündürlüyü bir neçə millimetri keçməyən bu çiçəyi görmək və aşkarlaman da normal şərtlərdə asan deyil.Avatar' filminde mutluluğu yakalayanların üzerine konan ve 3 bin yılda açan Udumbara çiçeği en son olarak Türkiye'de Elazığ'da görüntülendi
**Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev** (15 yanvar 1942, Qaryagin – 23 aprel 2007) — sənətşünas, professor, sənətşünaslıq namizədi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1989).

Həyatı
------

Bayandur Allahverdi oğlu Mehdiyev 1942-ci ilin yanvarın 15-də Füzuli rayonunda doğulub. Ü. Hacıbəyov adına Azəpbaycan Dövlət Konsertaiyasının skripka sinifi üzrə bitirmişdir (xalq artisti Azad Əliyevin sinfi). B. Mehdiyev Sankt-Peterburq konsevatoriyasında aspiranturanı Rusiyanın əməkdar incəsənət xadimi professor M. S. Vaytmanın sinfi üzrə bitirmişdir.

B. Mehdiyev, həmçinin filoloq olmuşdur. 10 nəsr əsəri çap olunmuşdur, elmi işi vardır.

25-ci ildən artıq Azərbaycan dövlət simli kvartetini artisti olmuşdur. 20 il orta musiqi məktəbinə rəhbərlik etmişdir. Almaniya və Rusiya musiqi kurslarında dərs demişdir.

О bir sıra Beynəlxalq və Respublika müsabiqələrdə münsifər heyətinin üzvü olmuşdur.

B. Mehdiyevin tələbləri Beynəlxalq respublika müsabiqələrinin diplomat lauratlarıdır. О, gənc ifaçıların Respublika müsabiqələrinnn təşkilatlarından biridir. "BUTA" Respublika Xeyriyə fondunun idarə heyətinin nümayəndəsidir.

İstinadlar
----------
**Seylon çayı**  — Şri-Lankada yetişdirilən çay. Seylon çayı Şri-Lankanın əsas gəlir mənbələrindən biridir. Bu ölkənin ÜDM-nin 2%-ni təşkil edir. 2013-cü ildə Şri-Lankaya 1,5 milyard dollar vəsait gətirmişdi. Təxminən 1 milyona yaxın insan çay tarlalarında işləyir. Bundan əlavə, kiçik sahibkarlar tərəfindən çay əkilməsi minlərlə insan üçün yaşayış mənbəyidir. Şri-Lanka dünyanın dördüncü ən böyük çay istehsalçısıdır. 1995-ci ildə dünyanın çay ixracatının 23%-nə sahib olub. 2013-cü ildə çay hasilatı 340 milyon kiloqramı keçərək ən yüksək həddə çatmışdır.

Ölkənin mərkəzi dağlıqlarının rütubəti, sərin temperaturu və yağışları yüksək keyfiyyətli çay istehsalına kömək edən iqlimi təmin edir. Digər tərəfdən, Matara, Qalle və Ratanapura rayonlarında yüksək yağışlı və isti temperaturda olan aşağı yüksəkliklərdə istehsal edilən çay yüksək səviyyəli büzücü xassələrə malikdir. Çay biokütlənin istehsalı aşağı səviyyəli olan ərazilərdə daha yüksəkdir. Belə çay Orta Şərq ölkələrində məşhurdur. Çay sənayesi ölkəyə 1852-ci ildə gəlmiş Britaniya briqadası Ceyms Teylor tərəfindən 1867-ci ildə gətirildi. Kiçik vəziyyətdə çay əkilməsi 1970-ci illərdə məşhur olmuşdur.

Tarixi
------

Cinnamon Hindistanda hökumətin sponsoru olan ilk məhsul idi. Ada isə Hollandiyanın nəzarəti altında idi. Hollandiyanın qubernatoru İman Vilem Falkın idarəçiliyi zamanı 9067-də Kolombo, Maradana və Cinnamon bağlarında darçın ağacları əkilmişdir. İlk Britaniya qubernatoru Frederik Norz, xüsusi darçın plantasiyalarını qadağan etdi. Şərqi Hindistan üçün darçın əkinçiliyində monopoliya təmin etdi. 1830-cu illərdə İngiltərədə və Avropanın digər yerlərində yaşanan iqtisadi çöküş Seylonda darçın əkin sahələrinədə təsir etdi.

Həmçinin bax
------------

* Şri-Lankada çayçılıq

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sri Lanka Export Development Board, 2014, Industry Capability Report: Tea Sector" (PDF). 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-02-02.
2. ↑  "Central Bank of Sri Lanka, 2014, Annual Report". 2015-08-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.
3. ↑  "TED Case Studies – Ceylon Tea". American University, Washington, DC. 2015-02-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.
4. ↑  "Sri Lanka tops tea sales". BBC. 1 February 2002. 3 May 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 February 2018.
5. ↑  "Sri Lanka Tea Tour". The Tea Association of the USA. August 11–17, 2303. 2011-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.
6. ↑  "Role of Tea in Development in Sri Lanka". United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific. 2008-10-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-02.
7. ↑  "South Asia Help for Sri Lanka's tea industry". BBC News. April 4, 1999. June 30, 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 2, 2018.
8. ↑  "Sri Lanka moves to protect tea industry". BBC News. 19 February 2003. 7 April 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 February 2018.
9. ↑  "Just 64p a day for tea pickers in Sri Lanka". BBC News. 20 September 22205. 30 June 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 February 2018.
**Uzunoba** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri rayonunun Aşağı Uzunoba kəndi yaxınlığında, Naxçıvançayın sağ sahilində yerləşir.

Tədqiqi
-------

Yaşayış yeri 2015-ci ildə Vəli Baxşəliyev və Catherine Marronun rəhbərliyi ilə beynəlxalq Azərbaycan-Fransa arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən şurf qazıntısı ilə öyrənilmişdir. Yaşayış yerində aparılan araşdırmalar zamanı məlum olmuşdur ki, bu abidəyə aid mədəni təbəqənin üzəri 2 m qalınlığında torpaq qatı ilə örtülmüşdür. Babək rayonunun Uzun oba kəndi yaxınlığında, Naxçıvançayın sağ sahilində yerləşən bu abidə yalnız kəşfiyyat xarakterli qazıntı ilə öyrənilmişdir. Abidənin şərq yamacında 2 m uzunluğunda açılan kəşfiyyat qazıntısı zamanı alınan stratiqrafik kəsikdə 2, 5 m qalınlığında olan təbəqənin yığılma ardıcıllığını müəyyən etmək mümkün olmuşdur. Qazıntı zamanı e.ə. V minilliyin birinci yarısı ilə tarixlənən boyalı keramika parçalarının aşkar olunması mədəni təbəqənin e. ə. V minilliyin birinci yarısına aid olduğunu göstərir ki, bu da region üçün olduqca nadir haldır.

Digər mədəniyyətlərlə əlaqələri
-------------------------------

Bu dövrə aid maddi-mədəniyyət nümunələri 2010-cu ilin qazıntıları zamanı Kültəpə yaşayış yerindən (Culfa, İran) də aşkar olunmuşdur ki, bu da həmin istiqamətin e. ə. V minillikdə, yaxud ondan əvvəl Şimal-Qərbi İranla (Cənubi Azərbaycan) Naxçıvançay vadisi arasında əsas yol olduğunu göstərir. Məlum olduğu kimi, Urmiya hövzəsinin qədim sakinləri başlıca olaraq (95 %) Naxçıvan yaxınlığında yerləşən Sünik obsidianından istifadə etmişlər. Araşdırmalar əsasında tədqiqatçılar qeyd etmişdir ki, Urmiya hövzəsinin qədim sakinləri Naxçıvançay vadisində yerləşən tayfalarla sıx əlaqə saxlamış və Naxçıvan sakinlərinin vasitəsi ilə Zəngəzur dağlarının xammal mənbələrindən, o cümlədən burada olan obsidian yataqlarından istifadə etmişlər. Uzun oba yaşayış yeri Eneolit dövrünün orta mərhələsinə aid xüsusiyyətləri izləmək baxımından əhəmiyyətlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Бахшалиев В.Б. Исследование энеолитических памятников Сирабчайской и Нахчыванчайской долин. Problems of the Archaeology of theCaucasus and Near East. Neolithic — Late Bronze Age. Baku: Институт археологии и этнографии. 2017, с. 108–121.
**İsgəndər Coşqun** (*ilk adı:İsgəndər Məhəmməd oğlu Hümmətov*; 1927, Göyçay – 10 dekabr 1996) — şair, dramaturq.

Həyatı
------

1927-ci ildə Göyçay şəhərində fəhlə ailəsində doğulmuşdur. Burada orta təhsil alandan sonra Bakıda M.A.Əliyev adına Teatr İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsinə daxil olmuşdur. Həmin il "Mavzoleydə" adlı ilk mətbu şeri "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çapdan çıxmışdır.

1952-ci ildə Moskvada M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya şöbəsinə daxil olmuş, 1955-ci ildə oranı bitirmişdir. 1962-ci ildən M.Qorki adına Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında ədəbi hissə müdiri işləmişdir.

22 may 1991-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" adına layiq görülüb.

Dramaturq, naşir, 1954-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan İsgəndər Coşqun 1996-cı il dekabr ayının 10-da vəfat edib.

Yaradıcılığı
------------

Müxtəlif illərdə "Gəmidə söhbət", "Qığılcımlar", "Mən atamı düşünərkən", "Nəğmə dolu ürək" və s. adlı kitabları çap olunub. "Bakı Komissarları" pyesi 1986-cı ildə tamaşaya qoyulub. Tamaşaya görə ona Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı verilib. S.Vurğunun "Komsomol poeması" əsasında yazdığı pyesinə görə Respublika Lenin Komsomolu mükafatına layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "M. Qorki adına Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının işçilərinə Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarının verilməsi haqqında". 2017-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-16.
2. ↑  Uzaq ulduzlar [Mətn] /İsgəndər Coşqun .- Bakı : Yazıçı, 1978.- 206 s
3. ↑  "Mədəniyyət gündəliyi elektron xronoqraf". 2019-11-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-16.
**Şiaşkotan adası** (*rus.* Остров Шиашкотан) — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ada səkkiz bucaqlı formaya malikdir. Adanın uzunluğu 25 km, eni isə 9 km, sahəsi 122 km² təşkil edir. Adanın şimalında Çuprov yarımadası, cənubunda isə Nikonov yarımadası yerləşir ki, onlarda eni 1 km olan Makarov bərzəxi ilə birləşir. Şimalında Sinarka (934), cənubunda isə Kuntomintar vulkanları yerləşir. Adada vaxtı ilə Makaron adlı kənd olmuşdur. Aynuların köçürülməsindən sonra bura tamamən tərk edilmişdir. Çoxlu sayda axarlar və kiçik çaylar vardır. Ətrafında dəniz kələmi sıx su altı cəngəllik əmələ gətirir. Burada Şimal dəniz şirinə və nerpalara rast gəlinir. 
Adaya təhlükəsiz yan almaq üçün əlverişli yer yoxdur.
29 km şimal-şərqdən Xarimkotan adasından Severqin boğazı, 20 km cənub-qərbdən isə Ekarma adasından Ekarma boğazı ilə ayrılır. 20 km cənubunda (Kruzenştern boğazı) Tələlər adaları yerləşir.

Mənbə
-----

* Adanın təsviri. Plan. Foto şəkillər.
*Bu məqalə şifrləmə alqoritmləri haqqındadır. Əgər siz ümumi kriptoqrafiya haqqında məlumat əldə etmək istəyirsinizsə Kriptoqrafiya məqaləsinə baxın.*
Kriptoqrafiyada şifrləmə deyərkən məlumatın şifrlənməsi nəzərdə tutulur. Şifrli məlumat yalnız açıq mətni oxuma haqqı olan istifadəçi tərəfindən deşifr edilə bilər. Şifrləmə sözsüzki məlumat təhlükəsizliyinə təmamilə zəmanət vermir, amma onun icazəsiz istifadəsini dəfələrlə məhdudlaşdırır. Bu mətni deşifrləyib oxumaq üçün açar sözünü və şifrləmə alqoritmini bilmək lazımdır. Şifrlənəcək mətn açıq mətn adlanır, bu mətn şifrləmə açarından istifadə etməklə şifrləmə alqoritmi vasitəsilə şifrlənir. Alınan mətn şifrli mətn adlanır.

Şifrləmənin növləri
-------------------

##### Simmetrik açar şifrləməsi

Həmçinin gizli açar şifrləmisi kimi tanınır. Simmetrik açar şifrləmə metodunda şifrləmə və deşifrləmə üçün istifadə olunan açar eyni olur. Buna görə də simmetrik şifrlənmə adlanır. Bu şifrləmədən istifadə etmək üçün əvvəlcə istifadəçilər öz aralarında istifadə edəcəkləri açarı razılaşdırmalıdırlar ki, daha sonra bunu istifadə edə bilsinlər.

##### Assimmetrik açar şifrlənməsi

Həmçinin açıq açar şifrlənməsi kimi tanınır (public key encryption). Bu şifrləmə metodunda açar açıqdır, yəni bilinir və hamı tərəfindən məlumatın şifrlənməsi üçün istifadə edilə bilir. Amma şifrli məlumatı yalnız buna icazəsi olan istifadəçilər deşifrləyə bilir. Bu metod digərinə görə yenidir, amma hər ikisinin geniş istifadə sahələri vardır.

Tətbiqləri
----------

Şifrləmə əvvəllər də, günümüzdə də hərbi və dövlət təhlükəsizliyi işlərində istifadə edilir. Hal-hazırda məlumatın icazəsiz istifadəçilər tərəfindən oxuna bilməməsi üçün geniş istifadə olunur. Məsələn: Bir çox şirkətlər önəmli məlumatlarını şifrləyir. Bu şirkətin şəbəkəsinə hücum olduğu hallarda məlumatın bir pillə daha yuxarı təhlükəsizliyini təmin edir. Şəxsi məqsədlər üçün də şifrləmədən istifadə olunur. Bir çox linux əsaslı əməliyyat sistemləri istifadəçi direktoriyalarını şifrləməyi təklif edir. 

Digər aktual sahə də aktiv olmayan məlumatların şifrlənməsidir. Məsələn: arxiv fayllarının, köhnə istifadəçi məlumatlarının oğurlanması və oxunabilən halda olması bu sahədə də şifrləmənin tətbiqinə gətirib çıxarıb. Artıq şifrləmə müəllif hüquqlarının qorunmasının bir yoluna çevrilib.

Məlumatın ötürülməsində şifrləmə çox geniş tətbiq olunur. Bütün məlumat ötürmə kanallarının açıq olması, kənar istifadəçilərin buradan keçən məlumatları oxuya bilməsinə şərait yaradır, bu kanallara bluetooth texnologiyası, telefon şəbəkələri, simli və ya simsiz şəbəkələr, telsiz şəbəkələr və s. aiddir. Buna görə də rəqəmsal aləmdə də məlumatın təhlükəsiz ötürülməsi üçün şifrləmə tətbiq edilir. Ümumilikdə deyə bilərik ki, şifrləmə şəbəkə təhlükəsizliyinin ayrılmaz bir hissəsidir.
**Diaspor muzeyi** — Yəhudi xalqının muzeyi (ivrit dilində:‏בית התפוצות‏) — Ramat-Əvivdəki (Tel-Əviv, İsrail) Tel-Əviv muzeyinin kampusu ərazisində yerləşən Naxum Qoldman adına yəhudi diasporunun muzeyi

Tarixi
------

Diaspor muzeyi 1978-ci ilin mayında təşkil olunmuşdur və bu dövrün ən müasir incəsənət muzeylərindən biri hesab olunur.

Diaspor evinin yaradılması ideyasını keçmiş və müasir yəhudi diasporunun abidəsini yaratmağa səy göstərən Ümumdünya yəhudi konqresinin banisi və prezidenti Naxum Qoldman təklif etmişdir.

Audio-vizual displeylərdən istifadə olunmaqla yəhudi xalqının 2600 il bundan əvvəl İsrail torpaqlarından qovulmasından bu günədək əsrlər boyu bütün dünyaya səpələnmiş yəhudi diasporunun tarixini nümayiş etdirir.

Şair Abba Kovnerin təklifi ilə muzey 6 tematik hissəyə bölünmüşdür. Sərgilər mərtəbələr və mövzular üzrə yerləşdirilmişdir.

İsrail hökuməti 2011-ci ildə yeni texnologiyalardan istifadə olunmaqla muzeyin genişləndirilməsi və moderizasiyası planını bəyənmişdir. Muzeydə eksponatların bərpası da həyata keçirilir. 2015-ci ildə yeni sinaqoq zalının açılması və 2017-ci ildə yenidən qurulmasının başa çatdırılması planlaşdırılmışdır. Muzeyin yenidən qurulması proqramında yəhudi və İsrail cəmiyyətində baş verən əhəmiyyətli dəyişikliklər, həmçinin muzey texnologiyasının ən yeni nailiyyətləri öz əksini tapmışdır. Muzey tamaşaçılara yəhudi xalqının Bibliya dövründən müasir dövrədək olan tarixini, mədəniyyətini, yəhudi həyat tərzini bütün dolğunluğu ilə çatdırmağa çalışır.

Mənbə
-----

* Comay, Joan. The Diaspora Story: The Epic of the Jewish People among the Nations (1981), Tel Aviv y Bnei-Brak: Steimatzky, repr. 1994.
* Sand, Shlomo. La invención del pueblo judío (Comment le peuple juif fut inventé?, 2011); trad. portuguesa de Eveline Bouteiller como A invenção do povo judeu: da Biblia ao sionismo, San Pablo: Saraiva-Benvirá, 2012.
* Kovadloff, Santiago. La extinción de la diáspora judía, Buenos Aires: Emecé, 2013.

Xarici keçid
------------

* Diaspor muzeyi [*ölü keçid*]
* Beit Hatfutsot — Museum of The Jewish People Arxivləşdirilib 2012-03-06 at the Wayback Machine at ilMuseums.com
* Tracing History in Israel — slideshow by *The New York Times*

İstinadlar
----------


1. ↑  La inauguración coincidió con el 30° aniversario de la creación del Estado de Israel (Wigoder, "Beth Hatefutsoth", *JVL*, 2008)
2. ↑  "Вторая жизнь музея диаспоры". 2012-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-08.
3. ↑  Carnvek, Second Life, 2012.
4. ↑  "Новая основная экспозиция музея диаспоры". 2014-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-08.
**Ceyms Klark Ross** (*ing.* James Clark Ross; 15 aprel 1800[…] – 3 aprel 1862[…]) — britaniyalı hərbi dənizçi, qütb rayonlarının araşdırmaçısı, Kral Coğrafiya Cəmiyyətinin (*ing.* Fellow of the Royal Society) üzvü.

Bioqrafiya
----------

Ceyms Ross 15 aprel 1800-cü ildə Londonda anadan olmuşdur. Milliyyətcə şotland olmuşdur.

Donanmaya hələ 12 yaşında daxil olmuşdur. O, ilk dəfə əmisi Con Rossun gəmisinə minmişdir. 18 yaşında əmisinin "İzabela" gəmisində Baffin Torpağına səfər etmişdir. 1820-ci illərdə Şimal-Qərb keçidini tapmaq məqsədi ilə Vilyam Parrinin təşkil etdiyi üç ekspedisiyada iştirak etmişdir. 1829–1833 illərdə isə Arktika rayonununa əmisinin təşkil etdiyi ekspedisiyada olmuşdur. 1831-ci ildə Şimal maqnit qütbünü kəşf etmişdir.

1839–1843 illərdə "Erebus" və "Terror" gəmilərində Britaniya Antarktika ekspedisiyasını təşkil etmişdir. Ross dənizini və Ross buzlağını onun şərəfinə adlandırılmışdır. 1841-ci ildə Ceyms Ross Erebus vulkanını və Terror dağını aşkarlayaraq ekspedisiya gəmilərinin şərəfinə adlandırmışdır. İlk dəfə Ross cənub 78° enliyini keçmişdir.

Ekspedisiya zamanı onlar Viktoriya Torpağını tətqiq etmiş və ərazinin ada olmasını zənn etmişdir. O, materikə ayaq basmamışdır.

Antarktidadan qayıtdıqdan sonra ona Zadəgan və Ser titulu verilmişdir. Fransada isə ola *Fəxri Legion* ordeni təqdim olunmuşdur. 1847-ci ildə öz araşdırmaları ilə bağlı olan "*A Voyage of Discovery and Research to Southern and Antarctic Regions*" kitabını yazmışdır.

1848–1849 illərdə "Enterprayz" gəmisi ilə Con Franklinin aptarışları ilə bağlı uğursuz ekspedisiyaya başçılıq etmişdir.

Rütbələri
---------

* Keytenant (26.12.1822)
* Kommander (8.11.1827)
* Kapitan (28.10.1834)
* Kontr-admiral (01.12.1856)

Rossun şərəfinə adlandırılan obyektlər
--------------------------------------

Onun şərəfinə Antarktidada Ross dənizi, Ross şelf buzlağı, Ross adası və Ceyms Ross adası adlandırılmışdır. Antarktidada yayılmış bir suiti növü onun şərəfinə adlandırılmışdır (adi ross suitisi). Üstəlik Ayda olan kraterlərdən biri, Kergelen adasında Mont-Ross dağı, Kaliforniyada şəhərin adı onun şərəfinə verilmişdır.

1972-ci ildə buraxılan Britaniya poçt markasında təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Sir James Clark Ross // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. ↑  Lord Byron and his Times (ing.).
4. ↑  *Bossi, Maurizio; Vieusseux, G.P.* Notizie di viaggi lontani : l'esplorazione extraeuropea nei periodici del primo Ottocento, 1815–1845. Naples: Guida. 1984. ISBN 88-7042-399-9.
5. ↑  *Woodman, David C.* Unravelling the Franklin disaster : Inuit testimony. McGill-Queen's University Press. 1991. 2023-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-29.

Mənbə
-----

* C. Ross
* Rosslar: Con və Ceyms Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine
**Erin Qruell** (15 avqust 1969) – müəllim.

Həyatı
------

15 avqust 1969 da doğuldu. Digər müəllimlərin əksinə, Erin Qruell fərqli bir tədris metodikası ilə irqçi qruplaşmaları ilə dolu bir dünyada yeni bir hərəkat başlatmışdır. "The Freedom Writers Diary: How a Teacher and 150 Teens Used Writing to Change Themselves and the World Around Them" (1999) yayımlandı. 2007-ci ildə istehsalı "Azadlıq yazarları" filmi onun ilhamlandırıcı tədris metodikasından bəhs edir.

Təhsil
------

Qruell La Verne, Kaliforniyadan Laurels Seçkin Məzun mükafatı alaraq məzun olmuştur. Həmçinin Bonita məktəbi məzunudur. Kaliforniya Dövlət Universiteti onu seçkin məzunlarından elan etmiştir.

Müəllimlik həyatı
-----------------

Qruell Kaliforniyada anadan olmuşdur. 1994-ci ildə, Lonq Biç Vudrou məktəbində dərs verməyə başladı. Məktəbin ən aşağı nəticə göstərən sinifində tədrisə başladı. Dərs vaxt, "Sharaud" adlı bir şagirdin, böyük dodaqlarını aşağılayan bir karikatura tapdı və onlara irqçilik haqqında daha çox şey danışmağa başladı, savaşların necə başladığını, soyqırımları. Qruell əlavə iki işdə işləyərək öz pulu ilə kitablar alaraq, qonaq təlimçi və spikerlər gətirtdi; bunun səbəbi isə, məktəb müdriyyətinin lazımı qaynaqları göstərməməsi idi.

İkinci tədris ilindən sonra gənclər müxtəlif irqlərdən ibarət bir ailə olmuşdular.

1995-ci ilin 2-ci yarısında, Qruell, şagirdlərinə, oxumaqları üçün yeni kitablarla dolu bir çanta verdi. Dəyişimlərinin şərəfinə şənlik keçirtdi. Bundan sonra şagirdləri tamamilə dəyiştilər, 150 şagird, ailələrində məktəbdən məzun olan ilk fərdlər oldular; əksəriyyəti də universitet təhsili qazandılar.

1994 ve 1998-ci illəri arasında Azadlıq Yazarları, PrimeTime Live, The View və Good Morning America Tele proqramlarıyla, mediada böyük marağa səbəb oldular.

İstinadlar
----------
**Colchicum trigynum** (*lat.* Colchicum trigynum) — bitkilər aləminin zanbaqçiçəklilər dəstəsinin vaxtsızçiçəkkimilər fəsiləsinin vaxtsızçiçək cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu: "Kritik təhlükə həddində olanlar" kateqoriyasına aiddir — CR B2ab(v). Azərbaycanın nadir və endemik növüdür. Regional IUCN Statusu: CR B2ab (v).

Təsviri
-------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaqlı, yumru, yumurtavari, 1–1,5 sm yoğunluğunda, qara və ya qara-qonur, dərivari qınlıdır. Gövdə 6–14 sm hündürlüyündədir. Yarpaqlar üçkünc, neştərşəkilli, küt, çiçəyə bərabər və ya qısa, parlaq-yaşıldır. Çiçəklər 1–5 ədəd ağ və ya çirkli ağdır. Qutucuğu uzunsov-ellipsvari, hər iki ucdan sivridir.

Ekologiyası
-----------

Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrü fevral-mart aylarına təsadüf edir. Soğanaq yumruları və toxum vasitəsilə çoxalır. Aşağı dağ qurşağında quru otlu, daşlı, çınqıllı yamaclarda yayılmışdır. İşıq sevəndir. Dekorativ bitkidir. Populyasiyanın sayı azdır. Yeganə lokalitetində mənfi antropogen təsirlər itmə təhlükəsi yaradır. Ancaq bir bitmə yeri məlumdur. Məhdudlaşdırıcı amillər antropogen (əhali tərəfindən çiçəklərin və soğanaqların yığılması) və zoogen amillər.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizə tədbirləri görülməyib.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Diabar (Lerik rayonu, Qosmalyan kəndi). Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Nəbatat Bağında becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Colchicum trigynum* | 
* Wikidata: Q632487
* Wikispecies: Colchicum trigynum
* EoL: 1003727
* GBIF: 2739918
* iNaturalist: 447054
* IPNI: 533408-1
* NCBI: 1094124
* Plant List: kew-302969
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:533408-1
* Tropicos: 100170762
* WCSP: 302969
* WFO: wfo-0000764039

 |
| *Bulbocodium trigynum* | 
* Wikidata: Q38627869
* IPNI: 532303-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:532303-1
* Tropicos: 100155352
* WFO: wfo-0000762531

 |
Nadir hallarda Vosret təsviri, sağda fiqur, fironların Hatshepsut və III Tutmose-nin Amuna qurban verən stelində, solda fiqur
**Vosret** — Vosret, Vaset və ya Voset, "qüdrətli" mənasını verən bir Misir ilahəsi idi, Yuxarı Misirdəki Tebesdə yerləşirdi və onun adı Vaset şəhərinin Misir adı ilə eyni idi. O, kiçik bir ilahə idi, lakin On İkinci Sülalə dövründə üç firon onun adını öz adlarına daxil etdilər: Senusret və ya Senusret "Vosretdən olan adam" deməkdir.

Vosretin təsvirində onun üçün heç bir məbəd tapılmamışdır. Təsvir edilən zaman o, başında əsa (adı ilə əlaqəli) olan hündür bir tac geyirdi və nizə, yay və oxlar kimi digər silahları daşıyırdı.
O, Amonun ilk arvadı idi (Con Rey onu "qonşu qızın teoloji ekvivalenti" adlandırır) və Mut ilə əvəz olundu, baxmayaraq ki, Mut sadəcə Vosret üçün sonrakı addır.

Həmçinin bax
------------

* Amunet

İstinadlar
----------

1. ↑  Wilkinson, Richard H. (2003). *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. p. 169
2. ↑  Ray, John *Reflections of Osiris: lives from ancient Egypt* p.28  Arxivləşdirilib 2022-09-21 at the Wayback Machine
**Vormsi** (est. Vormsi, *isv.* Ormsö) — sahəsinə görə Saaremaa, Hiyumaa və Muhu adalarından sonra Estoniyanın dördüncü böyük adasıdır. İnzibati cəhətdən Lyaenes qəzası ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Ada Moonzund arxipelaqına daxildir. Baltik dənizinin şərqində qərrlaşır. Qərbində yerləşən Hiyumaa adasından 12 km enə malik olan Muhu boğazı ilə ayrılır. Sahəsi 93 km² təşkil edir. Ada əttsfında 30 yaxın kiçik adalar vardır. Onlarla birlikdə sahəsi 109 km²-dir. Ada dəniz dibinin 3000 il öncə səthə çıxması nəticəsində meydana gəlmişdir. Qərb və şərqi qayalıqdır. Yalnız Rumpo kəndində çimərlik mövcuddur.

Ada ərazisi əsasən düzənlikdən ibarətdir. Maksimal hündürlüyü 10 metrdir. Ada əsasən Əhən daşından təşkil olunmuşdur. Butada çınqıllı və qumlu ərazilər mövcuddur. Daxili toz ağacı meşələri, sahil əraziləri isə qamışlıqlarla örtülüdür.

Tarixi
------

Ada haqqında ilk məlumat 1391-ci ilə aiddir. Demək olar ki, 19-cu əsr ərzində adada isveçli kolonistlər yaşamışdır. Onların ümumi sayları 3000 nəfər təşkil etmişdir. İkinci Dünya müharibəsi dövründə isveçlilər İsveçə köçürülmüşdür. Ondan sonra ada əhalisi 330 nəfər olmuşdur. Adada yerləşən yaşayış məntəqələrinin böyük hissəsi İsveç adlarıdır.

Əhalisi
-------

Ada əhalisin ilk sakinləri isveçlilər olmuşdur. Adanın əsas yaşayış məntəqəsi Hullodur. 2013-cü il məlumatına görə ada əhalisinin sayı 416 nəfərdir.

İqtisadiyyat
------------

Ada əhalisi əsasən Balıqçılıq və Balıqçılıq məhullarının istehsalı ilə məşğul olurlar. Üstəlik burada əkinçilik və maldarlıq mühüm sahələrdəndir. Ada ilə materik arasında gəmi nəqliyyatı fəaliyyət göstərir. Qış ayları isə dənizin donması ilə avtomobillər sərbəst şəkildə hər iki tərəfə irəliləyə bilirlər.

Təbiəti
-------

Burada 300-dən çox bitki bitki növü bitir. Adada üç sürünəm və üç suda quruda yaşayan növü vardır. Cəmi 25 növ məməlisi mövcuddur. Quşlara gəldikdə ada mühüm quş köç xəttinin üzərində yerləşir. Bu səbəbdən ada ərazisində 211 növ quşu müşahidə etmək olar.

Qalereya
--------

* MayakMayak
* 
* Külək dəyirmanıKülək dəyirmanı
* 
* Müşahidə qülləsiMüşahidə qülləsi

İstindlar
---------

1. ↑  "Vormsi adası". 2010-01-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-06.

Mənbə
-----

* Vormsist Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine
* tule-vormsile.ee
* Ametlik omavalitsuse kodulehekülg
* "Vormsi asustati seniarvatust varem ja hoopis Ölandi talupoegade poolt"
**Voronov burnu** (*rus.* Воронов) — Rusiya, Arxangelsk vilayəti, Mezenski rayonuna daxildir. Ağ dənizə daxil olan Mezen körfəzi sahillərini yuyur. Abramovski ilə Zimniy sahillərinin kəsişməsindədir. Qum-gil materialından təşkil olunmuş dik və sıldırımlı yamaclara sahibdir. Burunun üzəri ot bitkiləri ilə örtülüdür. Düzən ərazilərdə isə kol bitkiləri bitir. Dənizə baxan hissə isə ot örtüyündən məhrumdur. Elədə mayilli olmayan çimərliklər sərt qumdan təşkil olumnmuşdur. Qabarma və çəkilmə zamanı su burunun 5-10 metr sahil ərazisini basır (bəzi ərazilərdə 100 m).

Buruna ən yaxın sərhəd gözətçi məntəqəsi Koyda kəndindən 20 km şərqdə yerləşir. Burundan 9 km cənubda *Kedovski koşki* adlı su altı daşlı-qumlu silsilə keçir. Voronov burnundan şimalda lövbər artmaq, balıq ovlamaq, sualtı və dibdərinləşdirilmə işlərinin qadağan edildiyi bir sahə vardır. Burundan 12 mil şimal-şərqdə Morjoves adası yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Белое море: Подробное навигационное описание". 2014-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-10.
2. ↑  "Лоция Белого моря — навигационное описание, глава 2". 2013-11-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-10.

Mənbə
-----

* СЕВЕРНАЯ ЧАСТЬ БЕЛОГО МОРЯ С МЕЗЕНСКИМ ЗАЛИВОМ

### Xəritələr

* voronov burnu Wikimapia xəritəsində
* Voronov burnu. İctimmai Kadastr xəritəsi Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Topoqrafik xəritə Q-38 1 : 1 000 000
* Topoqrafik xəritə Q-38-13\_14 Arxivləşdirilib 2013-05-02 at the Wayback Machine
***Colletes dlusskyi*** — Colletidae fəsiləsinə Colletes cinsinə daxil olan növ. Azərbaycanın endemik canlısıdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Bədənin uzunluğ 9 mm təşkil edir. Bədənin böyük qismi qara rənglidir. Üzərində çoxlu sayda qara-sarı rəngli tükcüklər yardır. Qısğacı qırmızı-qəhvəyidir. Başı üzərində uzun ağımtıl tüklər vardır. Skutelyum hamar və parlaqdır. Qanadları şəffaf və sarı ləkələrlədir. Qanad üzərində yerləşən damarcıqlar isə tünd-qəhvəyidir. Bioloji xüsusiyyətləri məlum deyil. Növ ilk dəfə 2015-ci ildə britaniyalı Entomoloq М. Kulmann (Department of Life Sciences, The Natural History Museum, London, Böyük Britaniya) və rusiyalı Himenopteroloq М. Y. Proşalıkin tərəfindən aşkarlanmışdır. Takson *C. dlusskyi* kiçik növlərə (< 10 mm) aiddir. Növün adı böyük rus Mirmekoloq professoru Qennadiy Mixayloviçin (1937–2014) şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kuhlmann, M.; Proshchalykin, M. Y. A new species of the genus Colletes Latreille, 1802 (Hymenoptera: Colletidae) from Azerbaijan (англ.) // Кавказский энтомологический бюллетень : Журнал. — Ростов-на-Дону: Институтом аридных зон ЮНЦ РАН, 2015. — Vol. 11, no. 1. — P. 75–77. — ISSN 1814–3326

Ədəbiyyat
---------

* Aliev H. A. 1985. Contribution to the fauna of Colletes Latreille 1802 in Soviet Azerbaijan (Hymenoptera: Apoidea: Colletidae). Senckenbergiana biologica. 65(3/6): 205–210.

Xarici keçidlər
---------------

* Colletes.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q24205402
* GBIF: 9043409
* iNaturalist: 1197858

 |
**Vudi Qatri** (tam adı: *Vudro Vilson Vudi Qatri*; d. 14 iyul 1912; ABŞ, Oklahoma; ö. 3 oktyabr 1967; ABŞ, Nyu-York) — amerikalı söz yazarı və xalq musiqisi sənətçisi.

Həyatı
------

Vudi Qatri üç dəfə ailə həyatı qurub və Amerika xalq musiqi sənətçisi Arlo Qatri də daxil olmaqla səkkiz övladı olmuşdur. Bundan başqa, Sarah Li Qatrinin babasıdır. Vudi Qatri 55 yaşında Huntington xəstəliyindən vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Vudi Qatri karyerasında yüzlərlə mahnıya, balladaya imza atmış, siyasi mövzular ehtiva edən mahnılardan ənənəvi mahnılara, ənənəvi mahnılardan uşaq mahnılarına qədər bir çox fərqli janrda ekspromt işləri olmuşdur. Həyatı boyu canlı çıxışlarını davam etdirən sənətkar gitara ilə "*bu alət faşistləri öldürər*" şüarı ilə tamaşaçı qarşısına çıxmışdı. Amerika məktəblərində tez-tez ifa olunan "*This land is your land*" mahnısı ilə tanınmışdır. Oxuduğu mahnıların bir çoxu Konqres kitabxanasında arxivlənmişdir.

V.Qatri Oklahomadan Kaliforniyaya qədər immiqrant işçilərlə səyahət etmiş, ənənəvi xalq mahnılarını öyrənmişdir. Onun mahnıları, xüsusilə "*Böyük Böhran*" əsnasında "*Dust Bowl*" dövrü olaraq adlandırılan quraqlıq dövründəki məsələləri ələ alır və "*Dust Bowl Troubadour*", yəni "*Quraqlıq dövrü səyyah musiqiçisi*" olaraq da tanınmışdır. Hər nə qədər Qatri həyatı boyu Amerika Birləşmiş Ştatlarında kommunist qruplarla əlaqələndirilsə də, belə qrupların heç birinə üzv olmamışdır.

Vudi Qatri Bob Dilan kimi musiqiçilərlə müəllim-şagird münasibətindən əlavə, ümumiyyətlə, yeni xalq musiqiçi nəslinə ilham qaynağı olmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------

* Woody Guthrie
* The Woody Guthrie Center
* The Woody Guthrie Foundation and Archives
* Woody Guthrie and the Archive of American Folk Song: Correspondence, 1940–1950
* Woody Guthrie in NYC, 1943 Arxivləşdirilib 2018-02-27 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  **^** Library of Congress. Related Material - Woody Guthrie Sound Recordings at the American Folklife Center. Arxivləşdirilib 2017-06-29 at the Wayback Machine URL erişim tarihi: 27 Kasım 2007.
2. 1 2  **^** Reitwiesner, William Addams. Ancestry of Arlo Guthrie. Arxivləşdirilib 2018-04-19 at the Wayback Machine URL erişim tarihi: 7 Kasım 2007.
3. ↑  **^** Alarik, Scott. Robert Burns unplugged. Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine *The Boston Globe*, August 7, 2005. URL erişim tarihi: 5 Aralık 2007.
4. ↑  **^** Spivey, Christine A. This Land is Your land, This Land is My Land: Folk Music, Communism, and the Red Scare as a Part of the American Landscape. Arxivləşdirilib 2008-06-25 at the Wayback Machine *The Student Historical Journal 1996–1997*, Loyola University New Orleans, 1996.
**Mehdi Yusefi** (18 yanvar 1990) — İranlı taekvondoçu. Mehdi Yusefi İranı 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında təmsil etdi.

Karyerası
---------

Mehdi Yusefi birinci dəfə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına 2017-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında kişilər 63 kq çəkidə, 1/8 final mərhələsində Səudiyyə Ərəbistanının nümayəndəsi Mübarək Əlşaref üzərində 26:5 hesabı ilə qalib gələrək növbəti mərhələyə yüksəldi. Növbəti mərhələdə Türkiyənin nümayəndəsi Ferhat Kavurat ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə 11:8 hesabı ilə qalib gəldi.

Yarımfinal qarşılaşmasında Yusefi İordaniyaın nümayəndəsi Məhəmməd Assfur ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə 29:17 hesabı ilə qalib gələrək finala adını yazdırdı. Finalda isə rəqibi Qazaxıstan nümayəndəsi olan Alimjan Serikbayevə 27:7 hesabı ilə qalib gələrək qızıl medalın sahibi oldu.

Mənbələr
--------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mahdi Yousefi" (PDF). 2017 Islamic Solidarity Games. İstifadə tarixi: 14 May 2017.[*ölü keçid*]
Şəkildə inkişaf edən enbrionun sonunda quyruğ göstərilmişdir, sonraki dövürdə embrionun düzgün inkişafı nəticəsində həmin quyruğ tədricən yoxa çıxır.
**Atavizm** (*yun.* atavus) – müəyyən növə məxsus bəzi orqanizmlərdə keçmişdə onların uzaq əcdadında olmuş, lakin təkamül prosesində itmiş əlamətlərin meydana çıxması. Atavizmin əmələ gəlməsi bu əlamət üçün cavabdeh olan genlərin növün genomunda qalması sayəsində baş verir, lakin orqanizmin normal inkişafında onların fəaliyyəti təcrid olunur. Ayrı-ayrı fərdlərdə genetik dəyişikliklər səbəbindən və ya embrional inkişaf proseslərinə xarici təsir nəticəsində təcridedilmə aradan qalxa bilər və bu zaman qədim əlamət yenidən atavizm kimi meydana çıxar. Müasir atlarda üçbarmaqlılıq, insanda quyruğun, bədənin hər yerində sıx tük örtüyünün (hipertrixoz) və əlavə bir cüt süd vəzisinin inkişaf etməsi atavizmə misaldır.

Atavizm orqanizmin hər hansı strukturunun ilkin mərhələlərdə inkişafının ləngiməsi zamanı da baş verə bilər. Nəticədə yetkin orqanizmdə əcdadın vəziyyəti ilə eyni olan müvafiq oxşar əlamətlərin embrional vəziyyəti mühafizə edilir. Quruda yaşayan onurğalıların boyun fistulasının yaşlı insanda nadir hallarda müşahidə edilməsi belə atavizmə misaldır. Atavizm bəzən or qanizmin itirdiyi strukturların bərpası zamanı baş verir. Misal olaraq bəzi kərtənkələlərin avtotomiyadan sonra regenerasiya olunmuş quyruğunda pulcuqların sadələşmiş quruluşunu göstərmək olar.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 215. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Atelofobiya** — özünü mühakimə etmə, narahatlıq, stress, qeyri-adekvat hiss etmə və özünə hörmətsizlik kimi müxtəlif psixoloji pozğunluqlara səbəb olan mükəmməllikçiliyin ifrat formasıdır. Özünə hörmət və mühakimə qabiliyyətinin aşağı olması səbəbindən atelofobiyası olan insanlar qorxularını gücləndirirlər. Xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar çox vaxt qarşılarına qeyri-real məqsədlər qoyurlar. Keçmişdə etdikləri və ya gələcəkdə etməkdən qorxduqları səhvlərə görə peşman olurlar. Səhv etmələrinə səbəb ola biləcək tapşırıqlardan qaça və ya tamamlaya bilmirlər. Atelofobiya uğursuzluq qorxusu olan atifobiyadan fərqlidir.

Səbəbləri
---------

Səhvdən sonra ağır cəzaya məruz qalmaq kimi travmatik səbəb.  

Ailədə başqa psixi sağlamlıq problemlərinin olması.  

Digər fobiyaların və ya narahatlıq pozğunluqlarının olması.  

Sizə mükəmməlliyə can atmağın öyrədildiyi və ya səhvlərin qəbuledilməz olduğu və etdiyiniz heç bir şeyin kifayət qədər yaxşı olmadığı bir ailədə/mühitdə böyümək.

Həmçinin bax
------------

* Aqorafobiya
* Antropofobiya

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atelophobia (Fear of Imperfection)". 2022-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-27.
2. ↑  "Atelophobia". 2022-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-27.
**Bank of Baku** Açıq Səhmdar Cəmiyyəti — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kommersiya bankı.

Tarixçə
-------

Bank of Baku - Baş İdarə
"Bank of Baku" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 14.02.1994-cü il tarixində yaradılıb. Bank o illərdə "Tuqay" kommersiya bankı kimi yaradılmışdı. 10.02.1997 tarixindən sonra isə Bankın adı səhmdarlarının qərarı ilə dəyişdirildi və "Bank of Baku" kimi adlandırıldı.

"Bank of Baku" adı ilə fəaliyyətinə davam edən Bank, 14 may 1997-ci ildə Bakı Banklararası Valyuta Birjasının üzvü oldu və həmin il Birgə Səhmdar Kommersiya Bankı kimi təkrar qeydiyyatdan keçdi. 2004-cü il 22 oktyabr tarixində bankın hüquqi statusu Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti kimi təsbit olundu. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı 26 yanvar 2005-ci il tarixində "Bank of Baku" və "İlkbank" kommersiya banklarının birləşməsini rəsmən təsdiqlədikdən sonra, yeni «Bank of Baku» KB ASC-nin fəaliyyəti üçün lisenziya verdi.

Xidmət şəbəkəsi
---------------

Bankın ilk filialı - Azneft filialı 1 iyun 2002-ci il tarixində istifadəyə verildi. 2013-cü ildə "Bank of Baku"-nun Müşahidə Şurası bankın yeni strateji inkişaf proqramını təsdiq etdi. Proqram çərçivəsində "Bank of Baku"-nun paytaxt və regionlarda yeni filialları açıldı.

Hal-hazırda Bank of Baku 20 filialı şəbəkəsi ilə Bakı və regionlarda müştərilərə xidmət göstərir.

Rəhbərlik
---------

Müşahidə Şurasının sədri - Elçin İsayev

İdarə Heyətinin Sədri - Filiz Yunus Emre

İdarə Heyəti Sədrinin Müavini - Həsən Quliyev

İdarə Heyəti Sədrinin Müavini - Ülvi Yusifov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-23.
**Cavanşir Təmraz oğlu Hüseynov** (23 yanvar 1934, Qazax rayonu – 2 dekabr 1985) — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti İşləri Komitəsinin sədri (1978–1985), Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini (1975–1978), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı.

Həyatı
------

Cavanşir Təmraz oğlu Hüseynov 1934-cü il yanvarın 23-də anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirdikdən sonra Bakı Baş Tikinti İdarəsinin tikinti idarələrində inşaatçı-texnik və tikinti ustası işləmişdir. 1958-ci ildən 1963-cü ilədək Azərbaycan Politexnik İnstitutunun müəllimi və aspirantı olmuşdur.

1963–1968-ci illərdə Azərbaycan SSR Tikinti Nazirliyi tikintinin təşkili və texnologiyası trestinin baş layihə mühəndisi, şöbə rəisinin müavini, şöbə rəisi vəzifəsini icra edən, Baş Kolxozlararası Tikinti İdarəsi tikinti yardım bürosunun rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1968-ci ildən "Sənayetikintimexanikləşdirmə" tresti müdirinin müavini, trestin baş mühəndisi işləmiş və 1971–1975-ci illərdə Azərbaycan SSR Sənaye Tikintisi Nazirliyi 4 nömrəli trestinin müdiri olmuşdur.

Cavanşir Hüseynov 1975-ci ildən 1978-ci ilədək Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi nazirinin birinci müavini işləmişdir. 1978-ci ildə o, Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti İşləri Komitəsinin sədri təyin edilmişdir.

Cavanşir Hüseynov 1968-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X və XI çağırış deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı" və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif edilmiş, "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Cavanşir Hüseynov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 1985-ci il dekabrın 2-də vəfat etmişdir. Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Ҹаваншир Тәмраз оғлу Һүсејнов // Коммунист. № 281 (19852). 4 декабр 1985-ҹи ил. С. 3.
2. 1 2  Һүсејнов Ҹаваншир Тәмраз оғлу // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Он биринҹи чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан ССР Али Совети Рәјасәт Һеј'әтинин нәшри. 1985. С. 427.
3. ↑  Guseinov, Dzhavanshir Tamraz ogly // Who's who in the Soviet Union (ingilis). München; New York; London; Paris: Saur. 1984. səh. 119. ISBN 3-598-10467-7.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan SSR hökuməti (1975–1980)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1985–1991)
**Cuvarlinski Mehdi bəy Nəcəf bəy oğlu** — baytar, müəllim, akademik Çingiz Cuvarlinskinin atası.

Həyatı
------

Mehdi bəy Cuvarlinski 31 dekabr 1881-ci ildə Cəbrayıl qəzasının Cuvarlı kəndində anadan olmuşdur. Qarğabazar kənd məktəbini bitirmişdir. Daha sonra gimnaziyada oxumuşdur. Yuryev Baytarlıq institutuna qəbul olmuşdur. 1907-ci ildə institutu tamamlayaraq Bakı quberniyasının baytarlıq xidməti idarəsində işə başlamışdır. 8 oktyabr 1912-ci ildə Göyçay qəzasının Kürdəmir kəndinə göndərilmişdi. Heyvanlar arasında yaranan qarayara xəstəliyini uğurla ləğv edəndən sonra, 2 yanvar 1913-cü ildə həmin qəzanın İvanovsk kəndinə dəyişilmişdi. Burda da işini müvəffəqiyyətlə tamamlayandan sonra, 25 iyun 1913-cü ildə qəzanın Qarasubasar nahiyəsinə göndərilmişdi.

Mehdi bəy Cuvarlinski təcrübəsi, bacarığı, müsbət fəaliyyəti sayəsində tezliklə məşhurlaşmış, canişinliyə dəvət olunmuşdu. Burda ona pul mükafatı verilmişdi. 15 oktyabr 1916-cı ildə ildə Kutaisi quberniyasına ezam olunmuşdu. Bir müddət burda çalışandan sonra doğma yurduna dönmüş, fəaliyyətini Cəbrayıl qəzasında sürdürmüşdü. 1920-ci ilin aprelində Mehdi bəy Azərbaycan Cümhuriyyətinin Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin baş baytarı təyin olunur. Yeni təyinat üzrə ailəsi ilə birgə Bakıya yollanan Mehdi bəy burada artıq Aprel işğalı ilə üzləşir. O, ailəsilə Cuvarlı kəndinə yollanır. Bir qədər sonra burada məktəb təsis edir və onun direktoru işləyir. Mehdi bəy Cuvarlinski qəfil vəfat edir.

Mehdi bəy, Nəsib bəy Yusifbəylinin bacısı, Xanım xanımla ailə qurmuşdu. Çingiz bəy, Zulfuqar bəy adlı oğulları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Cuvarlinskilər, "Soy" dərgisi, 5 (25), 2009, səh.17-21.

Həmçinin bax
------------

* Cuvarlinskilər
**Sultanov Mehdi bəy** (1880-1937) — Azərbaycanın Xalq Cümhuriyyəti ordusunun zabiti, polkovnik.

Həyatı
------

1880-ci ildə Gəncədə anadan olub. Cümhuriyyət ordusunun sıralarında 1918-ci ildən xidmət edirdi. 1919-cu il yanvarın 4-də hərbi nazirin əmri ilə podpolkovnik Sultanov Ləki topçu anbarının rəisi təyin edildi. Azərbaycan Hökumətinin 1919-cu il 24 noyabr tarixli qərarı ilə ona polkovnik rütbəsi verilmişdi. Hərbi nazirin 1920-ci il 9 yanvar tarixli əmri ilə o, 6-cı Göyçay piyada alayının komandiri təyin edilmişdi. Altıncı Göyçay piyada polkunun (Bayılda yerləşirdi – Ş.N.) komandiri. 1920-ci ildə bolşevik istilasından sonra Azərbaycan diviziyasında üçüncü alayın komandiri olmuşdur. 1926-cı ildə Gəncədə gizli fəaliyyət göstərən müsavat hərbi təşkilatının üzvü olduğuna görə on il müddətinə Solovetsk həbs düşərgəsinə sürgün edilmişdir. 1937-ci il iyulun 26-da Azərbaycan Xalq Daxili İşlər Komissarlığı xüsusi üçlüyünün qərarı ilə güllələnmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Nəzirli ġ. Arxivlərin sirri açılır, B. 1994;
* Süleymanov M. Azərbaycan ordusu (1918-1920). B.. 1998.

Həmçinin bax
------------
**Körpü Pavilyonu**, interyer, Zaragoza, İspaniya
**Körpü Pavilyonu**, Saraqosa, İspaniya
Körpü pavilyonu (isp: Pabellón Puente) İspaniyanın Zaragoza şəhərində yerləşən və şəhərin vacib simvollarından biri sayılan bir binadır. Expo 2008 üçün İraq mənşəli, lakin İngiltərə vətəndaşı və Pritzker Memarlıq Mükafatının sahibi olan Zaha Hadid tərəfindən dizayn edilmişdir.

270 metr uzunluğunda, örtülü və gladiola bənzər bu tikili Ebro çayı üzərində yerləşir və La Almozara istiqamətini sərgi sahəsi ilə birləşdirir. Bina bir körpü kimi fəaliyyət göstərsə də, çox məqsədli bir sərgi sahəsi kimi də fəaliyyət göstərir. Expo 2008 zamanı bu yarmarkanı ziyarət etmək üçün hər saatda təxminən 10.000 ziyarətçinin bu körpüdən keçdiyi güman edilir.

Zaha Hadid bu körpünün xarici örtüyü üçün şüşə yunla gücləndirilmiş dəmir-beton sistemindən istifadə etmişdir. Bu material ilə təxminən 29.000 fibreC adlandırılan, hər biri fərqli bir boz rəng çalarına malik olan üzlüklər ilə bu körpü örtülmüşdür.

Expo 2008 üçün dizayn və inşa edilmiş Körpü Pavilyonu, bu yarmarkadan sonra sərgilər üçün bir məkan olaraq istifadə edilmək üçün yerli bir bank tərəfindən satın alınmışdır.

Həmçinin bax
------------

Pavilyon (sərgi)
Arrow 2 anti-ballistik raketin atılışı , Point Mugu, Kaliforniya, 2004
**Arrow**, İsrailin təkmilləşdirdiyi anti-ballistik raket sistemidir. Bu sistem qısa və orta mənzilli döyüş raketlərinə qarşı müdafiə imkanları verir.

İsrail və ABŞ tərəfindən müştərək olaraq maliyyələşdirilən bu sistemin yaradılması işinə 1986-cı ildən başlanılmışdır. İsrail Müdafiə Nazirliyi və ABŞ Raketdən Müdafiə Təşkilatının nəzarəti altında, İsrail Aviasiya və Kosmik Sənaye (IAI) ilə Boeing tərəfindən layihə davam etdirilir. Testləri edilib qurtaran və istehsalına başlanılan **Arrow 1** döyüş raketinin ardınca **Arrow 2** rakelərinin yaradılmasına başlanılmışdır. Arrow, indiyə qədər mövcud olmuş ən təkmilləşdirmiş anti-ballistik raket sistemi proqramlarından biri hesab olunur. Daha inkişaf etdirilmiş modeli olan **Arrow 3** isə 2013-cü ilin fevral ayında bazara çıxarılmışdır. Təkmilləşdirmə proqramına təxminən 3 milyard ABŞ dolları xərclənmişdir. Hal-hazırda bir döyüş raketinin qiyməti 3 milyon dollardır.

İsrailin Azərbaycana satdığı silahların arasında "ARROW" raketdən müdafiə sistemi və bu sistemin tərkib hissəsi olan "Green Pine" ("Qartal şüası") erkən xəbərdarlıq radar kompleksi xüsusi çəkiyə malikdir. "ARROW" raketdən müdafiə sistemi dünyada yer-yer tipli istənilən raketləri zərərsizləşdirə bilən yeganə sistemdir. Sistemin tərkibinə daxil olan radar kompleksi "Yer-Yer" tipli raketləri hələ çox uzaqda ikən, onların start nöqtəsindən qeydə alır və eyni vaxtda izləməklə yanaşı "ARROW" raketlərini hədəfə buraxır. Raketlər hədəfi ən yüksək məsafədə yüz faiz dəqiqliklə zərərsizləşdirir. "Green Pine" radarı ballistik raketləri keçdiyi bütün yolboyu izləyir. Radar həmçinin eyni vaxtda çox sayda raketi izləyərək onların uçuş trayektoriyası barədə idarəetmə mərkəzinə xəbərdarlıq göndərmək qabiliyyətinə və məlumatları "Arrow" sisteminə ötürmək imkanına malikdir. Ballistik raketlər ölkəyə doğru yönələrsə radar avtomatik olaraq hər bir raketin təhlükəlilik dərəcəsinin çoxfunksiyalı qiymətləndirməsini aparır və özü hansı ardıcıllıqla raketləri vuracağını hesablayır. Hazırda İsraili müxtəlif növ raketlərdən etibarlı şəkildə bu sistem qoruyur.

ARROW layihəsi (2 milyard USD) 1998-ci ildə ABŞ-nin maliyyə yardımı ilə İsrail tərəfindən başladılıb və 2010-cu ildə hazırlanmış sistem bütün sınaqları keçərək İsrail ordusuna daxil edilib. ARROW öz göstəricilərinə görə bütün rəqiblərini üstələyir.

Texiki göstəricilərinə görə ARROW-un hədəfi müəyyən etmə ehtimalı 99.9 %, hədəfi məhv etmə ehtimalı isə 90 %-dir. Sistem hədəfləri 3 000 km-ə qədər məsafədə müəyyən edir, izləyir, 100 km radiusda isə məhv edir. İntellektual sistem əsas döyüş başlığını decoy-dan ayırmaq imkanı verir. Buraxıcı qurğudan ayrıldıqdan sonra raketin sürəti 3 km/saniyəyə çatır. Sistem eyni vaxtda 12 hədəfi izləyib məhv edə bilir.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Arslanşah.

**Arslanşah Qəznəvi** (1101 – 1118) — Qəznəvilərin on üçüncü sultanı. Qardaşı Şirzad Qəznəvini məğlub edərək 22 fevralda taxta çıxmışdı. Bu dövrdə qardaşı Bəhramşah Qəznəvi ona qarşı üsyan etdi. Arslanşah Qəndəhar yaxınlığında qardaşını məğlub etsə də ona köməyə gələn dayısı Sultan Səncər tərəfindən məğlub edildi. 1117-ci ildə Arslanşahın ordusunda fillərin olmasına baxmayaraq 30.000 süvarilik və 50.000 piyadalıq Səlcuqi ordusuna qarşı gələ bilmədi və məğlub olaraq Hindistana qaçdı. Sultan Səncərin Qəznəni Bəhramşaha verib getməsindən sonra Arslanşah Hindistandan ordu ilə geri döndü və Bəhramşahı bir daha qovaraq hələ bir il də hakimiyyətdə qaldı. Sultan Səncər geri dönərək Arslanşahı edam etdirdi və Bəhramşah bundan sonra vassal olaraq sultanlığa davam etdi.

İstinadlar
----------


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Şirzad Qəznəvi |  | **Arslanşah Qəznəvi**1116–1118 |  | **XƏLƏF**Bəhramşah Qəznəvi |
**Harold Lafayette Hunt** (d.17 fevral 1889-V.29noyabr 1974) Texas neft milyonçusu və siyasi fəal.

Həyatı
------

Ramsey yaxınlığında Karson kəndində doğulub. Səkkiz uşağın ən kiçiyi olub. Tanınmış sahibkar fermer olan atası Haroldson Lafayette Hunt ölümündən sonra bu ad doğulan uşağa verilib. Ailə daxilində təhsil alıbdır. Sonralar qumarbaz kimi tanınmağa başladı. 1957-ci ildə neft işinə girir və Amerika Birləşmiş Ştatlarının səkkizinci ən varlı şəxsi olur.

Ailəsi
------

Iki dəfə evlənib. Ümumilikdə on dörd uşağı var. Ilk həyat yoldaşının adı Lida Banker olub. İlk evliliyindən altı uşağı dünyaya gəlib. Uşaqları içində ən çox tanınanlar Banker, Lamar və Herbertdir. 1925-ci ildə Franiya Tie ilə münasibəti olur ( bu qadınla evlənib evlənmədiyi məlum deyil). Bu münasibətdən dörd övladı olur. 1942-ci ildə Tiedən ayrılır neft şirkətində katibəsi olan Ruz Rayla münasibət qurur. 
Hunt prezident Kennedinin ölümü ilə əlaqəsi olduğu iddia edilirdi. Sui-qəsdən əvvəlki gün Cim Bredinq Dallasdakı ofisdə Huntun yanına gəlib. Cim Bredinq sui-qəsdə şübhəli şəxs kimi həbs edilmiş, lakin sonra azadlığa buraxılmışdır.

Mənbə
-----