**mIRC** — Windows üçün IRC proqramı. Bu tam funksional söhbət proqramıdır. İnteqrasiya olunmuş skript dili onu genişlənə bilən və hərtərəfli edir. Proqram ilk dəfə 1995-ci ildə buraxılıb və o vaxtdan bəri "Windows üçün mövcud olan ən məşhur IRC proqramlarından biri" kimi təsvir olunub. mIRC şərti havayı proqramdır və 30 günlük sınaq müddətindən sonra qeydiyyat üçün ödəniş tələb edir.

Tarixi
------

mIRC İordaniya əsilli İngilis proqramçı Xalid Mərdam-Bey tərəfindən yaradılmışdır. O, 1994-cü ilin sonlarında proqramı tərtib etməyə başladı və ilk versiyasını 28 fevral 1995-ci ildə buraxdı.

Xalid Mərdam-Bey bildirir ki, o Windows üçün ilk IRC proqramlarında bəzi əsas IRC xüsusiyyətlərinin olmadığını hiss etdiyi üçün mIRC-ni yaratmağa qərar verdi. Daha sonra problem və insanların onun işini yüksək qiymətləndirdiyinə görə onu inkişaf etdirməyə davam etdi. Müəllif bildirir ki, onun sonrakı populyarlığı ona mIRC-dən pul qazanmağa imkan verib. O həmçinin zarafatla bildirir ki, mIRC-dəki "m", "moo" və ya "MU" (Yapon və Koreya dillərində "heç nə") deməkdir.

mIRC 5.91 16-bit Windows-u dəstəkləyən son versiyadır. 6.35 Windows 95, NT 4.0, 98 və ME-ni dəstəkləyən son versiyadır. Cari versiya Windows XP və sonrakı versiyaları dəstəkləyir.

Proqram Basshunter tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmiş "Boten Anna" klipində görünür.

Funksiyaları
------------

mIRC bir sıra fərqləndirici xüsusiyyətlərə malikdir. Bunlardan biri hər bir versiya ilə daha da inkişaf etdirilən skript dilidir. Skript dili, xüsusi əmrlər kimi proqrama kiçik dəyişikliklər etmək üçün, həmçinin mIRC-nin işləyişini və görünüşünü tamamilə dəyişdirmək üçün də istifadə edilə bilər. Digər xüsusiyyət isə mIRC-in daxili fayl serverinə malik olan DCC protokolu vasitəsilə fayl paylaşma qabiliyyətidir.

30 iyul 2010-cu ildə buraxılmış mIRC 7.1 versiyası ilə birlikdə proqramda Unicode və IPv6 da dəstəklənməyə başladı.

### mIRC skript dili

mIRC-nin funksiyaları və işləyişi daxili mIRC skript dili ilə dəyişdirilə və genişləndirilə bilər. mIRC-nin "son dərəcə əhatəli" kimi təsvir edilən öz GUI skript redaktoru var.

Dilin istifadəçinin kompüterinə giriş səviyyəsinə görə, məsələn, faylların adını dəyişmək və silmək üçün bir sıra sui-istifadə edilə bilən skriptlər hazırlanmışdır. Sui-istifadənin bir nümunəsi verilmiş kodlanmış sətri deşifrə edən $decode identifikatoru ilə icra edilməsidir. Problem 2001-ci ilin avqustunda bildirildi. Beş ay keçsə də, istifadəçilərin hələ də "mIRC-yə nəzarəti başqasına təhvil verməsi" ilə nəticələnən hiylələrə aldandığı bildirilirdi. Bu mIRC 6.17 versiyasında dəyişikliklərin edilməsinə səbəb oldu: müəllifə görə, $decode indi defolt olaraq qeyri-aktivdir və təhlükəli sayıla bilən digər müxtəlif funksiyalar artıq kilidlənə bilər.

İstifadəsi
----------

CNET-in Download.com xidmətindən mIRC-in endirilmə sayı 40 milyondan artıqdır. 2003-cü ildə Nielsen/NetRatings mIRC-ni ən populyar internet tətbiqləri onluğuna daxil etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Mardam-Bey K.* Personal FAQ (ing.).
2. ↑  Latest News mIRC 7.75 has been released! (August 26th 2023) (English). 2023.
3. 1 2 3 4  *Smith, Chris.* Hack #20 Automate IRC with Scripting // Paul Mutton\ (redaktor). IRC Hacks: 100 Industrial-Strength Tips & Tools. O'Reilly Media, Inc. 2004. 71–74. ISBN 978-0-596-00687-7. 2023-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.
4. ↑  "Registration" Arxivləşdirilib 2020-06-13 at the Wayback Machine. mirc.com.
5. ↑  "mIRC: Personal FAQ". www.mirc.com. 2011-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-21.
6. ↑  "mIRC: Khaled Mardam-Bey". www.mirc.com. 2021-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.
7. ↑  "mIRC: Personal FAQ". mirc.com. 19 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 July 2023.
8. ↑  "mIRC: Personal FAQ – Meaning". mirc.com. 19 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 July 2023.
9. ↑  "mIRC 6.0 drops 16bit support". mirc.com.
10. ↑  "mIRC download for 6.35 and latest version" Arxivləşdirilib 2018-12-10 at the Wayback Machine. mirc.com. Retrieved 2018-12-10.
11. ↑  *Ernie Smith.* "Why Did Slack Win Out Over IRC, Anyway?". Vice. 13 February 2018. 7 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 June 2022.
12. ↑  "mIRC FAQ: Section 6". mirc.com. 2018-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-10.
13. ↑  "mIRC Backdoors – An Advanced Overview" Arxivləşdirilib 2019-02-13 at the Wayback Machine. originally by ReDeeMeR. Securiteam.com *Windows NT Focus*. 24 February 2002.
14. ↑  Ahmadi Bidakhwidi, Mohammad (2005) "mIRC Worm" Arxivləşdirilib 2012-11-03 at the Wayback Machine. The Ethical Hacker.
15. ↑  Lo, Joseph, ed. (January 4, 2002). "IRC News Jan 04 02 Happy 2002 — //$decode trojan keeps going and going… "Arxivləşdirilib 2012-08-01 at the Wayback Machine. and   
"Aug 30 01 mIRC $decode() exploit." IRChelp.org.
16. ↑  "mIRC: Latest News". mirc.com. 2018-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-10.
17. ↑  "mIRC". Download.CNet.com. 2018-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-10.
18. ↑  "InternetNews Traffic Patterns 2003". InternetNews.com. 22 October 2003. 2020-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-08-13.

### Əlavə ədəbiyyat

* *Szor, Peter.* 3.7.7 // The Art of Computer Virus Research and Defense. Pearson Education. 2005.
* *Harley, David; Vibert, Robert S.* AVIEN Malware Defense Guide for the Enterprise. Elsevier. 2007. səh. 147. ISBN 978-0-08-055866-0.
* *Adomi, Esharenana E.* Security and Software for Cybercafés. Idea Group Inc. 2008. səh. 173.
* *Jakobsson, Markus; Ramzan, Zulfikar.* Crimeware: Understanding New Attacks and Defenses. Addison-Wesley Professional. 2008. səh. 194. ISBN 978-0-13-270196-9. 2023-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-01.

Xarici keçidlər
---------------

* mirc.com — MIRC rəsmi saytı