recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Haçaparaq.
**Hаçаpаrаq yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri iki qoşa təpənin ətəyində yerləşdiyindən haça-qoşa və haça-para yaşayış yeri mənasını verir. Adını köhnə Haçaparaq kəndinin adından götürmüşdür.

Nахçıvаn Əshаbi-Kəhf аsfаlt yоlunun sаğ tərəfində, təpənin ətəyində yеrləşir. Yаşаyış binаlаrı, dördkünc fоrmаlıdır. Оnlаr möhrədən tikilərək hər iki tərəfdən pаlçıqlа suvаnmışdır. Еvlərin içərisində divаrdа yеrləşdirilən buхаrı və kiçik tахçаlаr vаrdır. Bəzi еvlər çохоtаqlıdır. Аrаşdırmаlаr zаmаnı yаşаyış yеrindən Sоn Оrtа əsrlərə аid şirli və şirsiz kеrаmikа məmulаtı əldə еdilmişdir. Kəndin şimаl tərəfindəki kəhriz kəndin yеgаnə su mənbəyidir. Yаşаyış yеrinin yахınlığındа iki nеkrоpоl vаrdır.

Аrхеоlоji mаtеriаllаrа və tikinti qаlıqlаrınа əsаsən, yаşаyış yеrini ХVIII-ХХ əsrlərə аid еtmək оlаr.

Əhalisi
-------

18-ci əsrin əvvəllərində kənddə yaranmış xəstəlik səbəbindən kənd camaatı kəndi tərk edərək Əshabu-Kəhf ziyarətgahına gedən yolun sağ tərəfinə köçərək orada məskunlaşmışlar. Andranik Qriqoryanın özü və silahlı dəstəsi 1918-ci ilin ortalarında Naxçıvan qəzasının Haçaparaq kəndinə hücumu zamanı kənd camaatının əksəriyyəti qaçıb canlarını qurtarsalar da kənddə qalanları uşaq, qoca, cavan demədən hər kəsi qətlə yetirmiş, evləri dağıtmış, yandıb viran qoymuşlar. Bundan sonra kənd sakinləri Naxçıvan qəzasının Güznüt, Əbrəqunus, Bənəniyar və başqa kəndlərinə köçərək orada yaşamışlar.

İqtisadiyyatı
-------------

Əhalisi əsasən heyvandarlıq, bostançılıq və əkinçiliklə məşğul olmuşlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. səh. 106. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
**Xoroq** (tac. Хоруғ) — Tacikistanda şəhər, Dağ-Bədəxşan Muxtar Vilayətinin inzibati mərkəzi.

Coğrafiyası
-----------

Şəhər bölgənin cənub -qərb hissəsində yerləşir və Düşənbədən 525 km aralıda, qərbdən (Günt çayının Pənclərlə birləşdiyi yerdə) Əfqanıstanla həmsərhəddir. Xoroq, bütün marşrutların keçdiyi Pamirlərin turizm mərkəzidir. Xoroq dəniz səviyyəsindən 2200 metr yüksəklikdə yerləşir, postsovet məkanında ən yüksək şəhərlərdən və Tacikistanın ən yüksək şəhərlərindən biridir.

Xoroq yarı quraq iqlim zonasının bir hissəsidir. İl ərzində az yağış yağır. Köppen iqlim təsnifatına görə, şəhərin iqlimi soyuq qışları olan mülayim enliklərin quru yarı quraq iqlimidir (BSk indeksi). İlin orta hava istiliyi 9.3 ° C, illik 276 mm yağıntı düşür.

İqtisadiyyatı
-------------

Xoroq ticarət, nəqliyyat və təhsil üçün vacib bir regional mərkəzdir. Şəhər Moyonşo Nazarşoyev Xoroq Dövlət Universiteti (XoSU), Orta Asiya Beynəlxalq Universitetinin (OABU) bir filialı və Aga Khan Foundation Liseyi kimi təhsil müəssisələrinə ev sahibliyi edir. OABU kampusunun inşasına 2015-ci ilin may ayında başlanacaq.

Pamir magistral yolu Xoroqdan keçir, şəhəri Düşənbə və Oşla birləşdirir. Vaxan Vadisi və Aliçur kəndindən keçən torpaq yol vardır. Kulma-Karokurum aşırımından keçərək şəhəri Çinlə birləşdirən və şəhərə əsas idxalatı təmin edən bir yol da vardır. Ağa Xan Vəqfi, şəhərdən 5 km məsafədə — Tem kəndində yerləşən Pənc çayında (İşkaşım, Şuğnan, Vanj, Darvaz və Pənc) 5 körpü inşa etmişdir.

Şənbə və bazar günləri açıq olan körpünün yanında bazar tikilib. Şəhərin kiçik hava limanı var.

İdman
-----

1950-ci illərdə Tacikistan bandi çempionatı keçirildi, Xorogun öz stadionu var idi. Bu idman növündə matçların keçirildiyi ən yüksək dağlıq idman qurğusudur .

Turizm
------

Xoroq, Pamirin əsas turizm mərkəzidir və eyni zamanda turistlərin Pamirin əsas görməli yerləri üçün başlanğıc nöqtələrindən biridir. Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrindən minlərlə turist təbiəti, əbədi qarla örtülü dağları, Sarez gölünü və Pamirin digər bölgələrini görmək üçün Pamirə gedir.

### Nəbatat bağı

Şəhərin şərq ucunda, Pamir Nəbatat Bağı - MDB-də ən yüksək və dünyada dəniz səviyyəsindən (2320 m) Nepalın Botanika bağından sonra ikinci yerdədir. Bağ 1940-cı ildə qurulmuşdur. Botanika bağının kolleksiyasına dünyanın bütün bölgələrindən 4 mindən çox bitki növü daxildir. Tacikistanın müstəqillik dövründə bağ uğurla fəaliyyət göstərməyə davam edir, elmi işlər aparılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Хорог - Туры в Таджикистан 2020-2021" (rus). 2021-04-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
3. ↑  "info-country.ru". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-28.
4. ↑  "Опубликован календарь матчей турнира по хоккею с мячом Азиады-2011". 2015-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-28.
5. ↑  "BBCRussian.com, 07/10/2014, А.Саркорова «Фотоблог: Памирский ботанический сад»". 2014-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-28.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Topaz (dəqiqləşdirmə).

**Topaz** — qiymətli daşdır.

Kimyəvi formulu- Al2[SiO4][FOH]2

Rumbik sinqoniyanın rumbik-dipiramida sinfində kristallaşır.Tez-tez yaxşı inkişaf etmiş və böyük kristallarda tapılır. Kristalları prizmatik habitusda olur. 

Qeyri-mükəmməl ayrılma qabiliyyətinə malikdir. Sərtliyi 8, xüsusi çəkisi 3,5-dir. Rəngi sarı, bənövşəyi, ağ, qonurudur.Şüşə parıltılıdır. Şəffafdır.

Penevmatogen proses nəticəsində əmələ gəlmişdir. Peqmatitlərdə və həmçinin qreyzenlərdə tapılır. Qreyzen- maqmatogen mənşəli süxurların pnovmatogen-hidrotermal dəyişmələrə məruz qalmış növlərinə deyilir.

Mühüm yataqları Cənubi Uralda və Ukraynada Volqa yüksəkliyindədir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 4185705-7 · Microsoft: 2777825866 · NKC: ph723344 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Pələng.

**Panzerkampfwagen VI** ("Zirehli müharibə vasitəsi VI", ləqəb: *Tiger*  tələffüzü və ya *Tiger I*), — İkinci dünya müharibəsində Üçüncü Reyx tərəfindən istehsal olunan ağır tank. Adı Ferdinand Porsche tərəfindən qoyulmuşdur. Zamanının ən yaxşı tanklardan biri idi. Çox möhkəm zirehə və yaxşı bir topa sahib olduğu üçün düşmənlərinin qorxusu idi (xüsusilə Qərb cəbhəsində). Şərq cəbhəsindəki öz zamanının yüksək səviyyədə texnologiyaları ilə təchiz edilmiş T-34 və KV-1 / 2,3 tanklarına qarşı çıxarılmışdır. Müharibənin sonlarına yaxın bir Tiger tankına 20 ədəd M4 Sherman tankının hücum edildiyi görülmüşdür. Tiger'ların itki verməsinin səbəbi düşmənlər deyil kompleks mexaniki səhvlər idi. Buna görə çoxu Tiger tankı düzəlməz halda sıradan çıxdığı üçün heyəti tərəfindən tərk edilmiş halda tapılmışdır. Tankın hərəkət mənzili 110–195 km arasında dəyişmişdir. Hal-hazırda bu tankdan cəmi bir ədədi Bovinqton tank muzeyində orijinal və işlək vəziyyətdədir. Həmin tank da almanların Afrika kampaniyası zamanı ingilislər tərəfindən ələ keçirilmiş 131 nömrəli tankdır. Yerdə qalan tanklar ya işlək vəziyyətdə deyillər, ya da orijinal deyildirlər. Bu tanklar müharibədən sonra müttəfiqlər tərəfindən öz aralarında bölüşdürülmüşdürlər. SSRİ bu tankları əldə etdikdən sonra əvvəlcə mütəxəssisləri tərəfindən diqqətlə incələtmiş, daha sonra isə hərbi poliqonlarda yeni yaradılmış tanklarının atəş gücünün sınaqları məqsədilə istifadə edilmişdirlər. Fransa isə daha fərqli yol ilə getmişdir. Tanklar ələ keçirildikdən bir müddət sonra da, istifadə edilmişdirlər, daha sonra isə onları parçalarına ayırmışlar, bir qismi isə muzeylərə paylanılmışdırlar.

Tiger 131 tankı 2012-ci ildə Böyük Britaniya tank muzeyində

Önəmli uğurları
---------------

Kursk döyüşündə bir ədəd Tiger I tankı 22 ədəd T-34 tankını məhv etməyi bacarmışdır. Deyilənlərə görə 23 tanka da bir dəfə atəş açmış və tank ağır xəsarət almış, fəqət atəş açanda Tiger partlamışdır.

13 iyun 1944-cü ildə Villers-Bocage müharibəsində 101-ci Ağır SS Panzer Taborunun 2-ci Bölüyünə bağlı olan Michael Witmann rəhbərliyindəki Tiger I, 12-si tank olmaqla ümumi 27 ədəd zirehli texnikanı sıradan çıxarmışdır.

Otto Carius 21-ci panzer alayında olarkən çoxu Şərq cəbhəsində olmaqla 150-dən çox düşmən tankını məhv etmiş bir tank zabitidir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Tiger*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Tiger I at the Armorsite
* Tiger I Information Center
* Bovington Tank Museum Tiger and Restoration Arxivləşdirilib 2016-12-07 at the Wayback Machine
* Article, "New German Heavy Tank" from U.S. Intelligence Bulletin, June 1943
* Under The Tiger's Skin Arxivləşdirilib 2012-10-10 at the Wayback Machine June 1945 "Popular Science"
* Tiger1.info

İstinadlar
----------

1. ↑  *Winchester J.* The World War II Tank Guide. Chartwell Books, 2000. S. 16. ISBN 978-0-7858-1229-6
2. ↑  *Chamberlain P. Doyle H. L.* Encyclopedia of German Tanks of World War Two, Revised Edition. Arms and Armour Press, 1993. S. 136.

|  |  |
| --- | --- |
| Silah | *Silahlarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Şimali-Qafqaz Dəmiryolu İdarəsinin binası** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Teatralnaya meydanı ev 4 ünvanında yerləşən bina. Bina 1911-1913-cu illərdə modern stilində inşa edilmişdir. Şimali-Qafqaz Dəmiryolu İdarəsinin binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən Vladiqafqaz (hazırda Şimali-Qafqaz) dəmir yolları idarəsinin uzun zaman öz binası olmamışdır. Onlar əsasən digər icarəyə götürülmüş binalarda fəaliyyət göstərirdilər. XX əsrin əvvələrində idarə üçün yeni binanın tikintisi planlaşdırılmışdır. 1910-cu ildə müsabiqədə N. Valterin layihəsi qalib gəlmişdir. Sxemlərin hazırlanması və işlərin aparılması mülki mühəndis A. P. Butkov məşğul olmuşdur. Binanın tikintisi məqsədi ilə Rostov-na-Donu və Naxçıvan-na-Donu şəhərləri arasında ərazi götürülür (hazır ki Proletar rayonu). Binanın tikintisinə 1911-ci ilin yayında başlanmışdır. Tikinti işləri 1913-cü ilin payızında yekunlaşmışdır. 27 oktyabr 1913-cü ildə binanın təntənəli açılış mərasimi keçirilmişdir.

Tikinti bitdikdən sonra bir dıra problemlər ortaya çıxmışdır. 1913-cü ilin payızında «Utro Yuqa» qəzeti payız nəşrlərinin birində burada olan nəmlik səbəbindən «*Telefon xətlərinin işləməməsi*» baradə məlumat vermişdir. Binada işləyənlər həmdə pis havalandırma ilə əlaqədar problemlər yaşandığını bildirirdilər. 
1920-ci illərdə burada Şimali Qafqaz dəmir yollarının əlaqələndirmə dairəsi yerləşirdi. 1930-cu ilon ortaıarənda isə Voroşilov dəmir yolları, sonrakı illərdə isə Şimali-Qafqaz Dəmiryolu idarəsi yerləşidi. İkinci dünya müharibəsi zamanı binanın damı, pəncərələri və qapıları böyük zərər görmüşdür. 1948—1949 illərdə binada təmir işləri aparılmışdır. 2000-ci illərdə isə binanın fasadı restavrasiya edilmişdir.

Arxitekturası
-------------

Teatralnaya meydanında inşa edilən ilk bina olmuşdur. Dörd mərtəbədən ibarət olan bina modern stilində inşa edilmişdir. Eklektika stilinə aid elementlər belə mövcuddur. O ina edildiyi dövrdə yerləşdiyi ərazidə kiçik binalar arasında nəhəngi xatırladırdı. 

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
2. ↑  *Виталий Трифонович Сидоренко.* "Ровесник железной дороги". Донской временник. 2013-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-22.
3. ↑  *Вера Волошинова.* "100 мест: Железнодорожный модерн". werawolw.ru. 2013-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-22.
4. ↑  *Александр Харченко.* "Рождение здания управления железной дорог". 2013-11-14. 2013-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-22.
Şimal-Cənub bölgüsünə yenilənmiş bir baxış. Mavi, "G7" dövlətlərini və inkişaf etmiş dövlətləri Birinci Dünya əhatə edir.
AQP-də adambaşına ÜDM. Şimal (cənub yarımkürəsində - cənub) ölkələrinin üstünlüyü bütövlükdə dünyada və hər qitədə ayrı-ayrılıqda görünür. Bəzi ölkələrdə adambaşına düşən ÜDM-nin nisbətən yüksək dəyərləri mineral xammalın çıxarılmasına əsaslanır (Liviya, Səudiyyə Ərəbistanı, Əlcəzair, Anqola).
**Şimal və cənub müxalifəti** — dünyanın empirik bir şəkildə zəngin şimal və yoxsul cənub ölkələrinə bölünməsi, inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasındakı qlobal ziddiyyət.

Dünyanın ən zəngin 20 ölkəsində adambaşına gəlirlər yoxsul 20 ölkədən 37 dəfə çoxdur və bu fərq son 40 ildə iki dəfə artmışdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramının analitiklərinə görə, XXI əsrin əvvəllərində. planetin 225 ən varlı adamının ümumi sərvəti 1 trilyon dolları keçdi, bu da dünya əhalisinin% 47-ni təşkil edən 2,5 milyard kasıb insanın illik gəlirinə bərabər gəldi. Forbes siyahısından dünyanın ən varlı 500 nəfərinin gəliri dünyanın ən kasıb insanların 416 milyonunun ümumi gəlirlərini üstələyir.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramına görə dünyanın ən zəngin ölkələrinin ÜDM-dəki payı 86%, orta ölkələrin payı 13%, kasıb ölkələrin payı cəmi 1% -dir. İqtisadi artım templərinin fərqli dəyərləri zəngin və yoxsul ölkələr arasındakı uçurumun artmasına səbəb olur. Məsələn, 1960-cı illərdə. Orta Latın Amerikası ölkəsində adambaşına gəlir səviyyəsi orta inkişaf etmiş ölkənin gəlirlərinin təxminən üçdə birini təşkil edirdi; bu gün bu rəqəm 20% -dən azdır. 1960-cı illərdə tipik inkişaf etməkdə olan bir ölkənin gəliri tipik inkişaf etmiş bir ölkənin gəlirinin təxminən 12% -ni təşkil edirdi; indi bu rəqəm 5% -ə yaxındır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Хипплер Й.* Наркоторговля в системе взаимоотношений Севера и Юга Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
2. ↑  *Н. В. Бекетов.* Глобализация как процесс формирования информационно-экономического пространства: социальные аспекты развития мировой и национальной экономических систем Arxivləşdirilib 2011-02-13 at the Wayback Machine
**Pithana** (e. ə. XVIII əsr – e. ə. XVIII əsr) — e.ə. XVIII əsrdə Anadoluda yaşayan Kušsara kralı idi.

Pithana haqqında məlumatların əksəriyyəti oğlu və növbəti kralı Anitta tərəfindən yazılmış sənəddən məlumdur. Orijinalı bir daş stel üzərinə yazıldığı düşünülən bu sənəd e.ə XVI və XIII əsrlərdə yazılmış və Boğazköy 'də tapılmış Hititçe kopyalarından bilinməkdədir. Bu mətndə, Anitta atasından deyir:

*Kuššara kralı şəhərdən böyük bir güclə enib ... Neša'yı gecə güclü bir hücumla aldı. Nəsai kralını tutdu amma xalqına pislik etmədi. (Onlara) ana ataları kimi davrandı.*

Saize Neşa şəhər Kaneş ( Kültepe ) kimi eyni yerdir. Kaneš sehrinin Pithana tərəfindən fəthinin təxminən olaraq ikinci Aşşur ticarət koloniyası dövrünün sonlarında (e.ə. 1774 ) olduğu təxmin edilməkdədir. Pithana adı Kaneşdəki müxtəlif sənədlərdə təsdiq edən bir kral sayıldığı həqiqət fəthdən sonra ticarətin davam etdiyini göstərir. Ehtimalla Pithana kraliyet mərkəzini Kuššara'da tutmuş və Neša'ya taşımamıştır, çünki Anitta'nın yazısında bir üsyanı yatırdıqdan sonra Anitta'nın Neša'yı paytaxt etdiyi yazar.

Anitta sənədinin yuxarıdakı sitatının son cümləsində nəzərdə tutulan şey müzakirə mövzusu olmuşdur. Hitit mətnində "cümlə" sözü "atasını etdi". Kimi tarixçilər, Kuššara xalqının da Nəsai xalqı kimi etnik olaraq Hitit olduğunu qarşıya qoyaraq, bu deyimi, Pithana Nəsai xalqını anası atası yerinə qoydu, yəni onlara eyni hörməti göstərdi şəklində şərh. Ancaq Pithana və Anitta'nın tipik Hititçe adlar olduğu deyilə bilməz və etnik olaraq Hitit mi Hatti mi olduqları müəyyən deyil. Digər tərəfdən sonrakı devirlerdeki Hitit kralları şecerelerini yazarkən Kuššara şəhəri ilə də bağ qurmuşlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kuššara şəhərinin yeri məlum olmaqla birlikdə, Kaneš / Kültəpədən cənub / cənub şərqində olduğu təxmin edilməkdədir.
2. ↑  Anitta sənədi (CTH 1), 5-9. xətləri, Brandau & Schickert s. 22
3. ↑  ^ Dendrokronolojik tədqiqlərə görə bu dövr e.ə. 1774 (+ 4 / -7)-ci ildə gələn bir yıxılanda bitmişdir, Newton & Kuniholm, s.165-176. Buna baxmayaraq, 18-ci əsrin sonuna qədər qısa xronologiyaya əsaslanaraq bəziləri var .
4. ↑  Veenhof, s.144-5
5. ↑  Pithana adı 4 sənəddə, üçdə isə kral ( rubā'um ), Veenhof, s. 170
6. ↑  Ayrıca Kültepe qazıntılarında, Varšama sarayı olaraq adlandırılan quruluşda üzərində mismar yazısı ilə "Kral Anitta'nın sarayı" (É.GAL Anitta ruba'im ) yazılmış bir nizə ucu tapılmışdır.
7. ↑  Bryce, s. 36
8. ↑  Tarixçilər arasında bu mövzuda fikir birliyi yoxdur. Hitit iddiası üçün: Neu, s.132f; Hatti iddia edir: Steiner s. 131.
**Stüard**, **stüardessa** (*ing.* stewardess, flight attendant) — təyyarə və gəmilərdə sərnişinlərə qulluq etmək üçün ekipajın sıravi üzvü. Sərnişinlərə yemək və su verir, təhlükəsizlik qaydalarını izah və təmin edir, bortda və gəmidə səliqə yaradır..

Hərbi aviasiyada bu vəzifəni ekipaj üzvlərindən biri: borttexnik, bortmexanik və ya operator yerinə yetirir.

Təyyarələrdə stüard və stüardessaların istifadə tarixi
------------------------------------------------------

İlk dövrdə təyyarələrdə sərnişinlərə qulluqla ikinci pilot məşğul olurdu, ancaq bu uçuş üçün təhlükəli idi. 1928-ci ildə Almaniyada ekipaja xüsusi işçi – stüard əlavə etdilər.

1930-cu ildə ABŞ-də stüard kimi qızları cəlb etməyi təklif etdilər. Birincisi, qızlar özlərinin xarici görünüşləri ilə təyyarələri reklam edə bilirdilər. İkincisi isə, qızlar çəkicə az olurdular ki, bu isə təyyarənin az yük götürməsinə şərait yaradırdı. Aviasiya tarixində ilk dəfə 15 may 1930-cu ildə San-Fransiskodan Ellen Çerç qadın stüard kimi uçuş etdi.

İstinadlar
----------


Vikianbarda ***Stüard*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Stüardessa peşəsi ( rus.)
* A-310 təyyarəsinin sərnişinlərin xilas edən stüardessa mükafat laureatı oldu (rus.)
* Stüardessaların dövrə görə uniformalarının dəyişməsi Arxivləşdirilib 2011-04-24 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Стюарды и стюардессы: история профессии и требования. Справка". РИА Новости. 7 декабря 2008. 2012-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-07.
**Rəşadiyyə məktəbi** ‒ Xurşud bəy Əzizbəyovun təşəbbüsü ilə 1915-ci ildə Şuşa şəhərində fəaliyyətə başlamış məktəb.

Haqqında
--------

Məktəb "Rəşad" adlı gizli yeniyetmətlər cəmiyyətinin tərkibində yaradılmışdır.Məktəb fəaliyyətə başladığı dövrdə burada təhsil alan şagirlərin əksəriyyətini kasıb ailənin övladları və kimsəsiz uşaqlar təşkil edirdi.Bu səbəbdən də orada təhsil alan şagirdlərin qida,geyim,dərs vəsaiti kimi zəruri vəsaitləri məktəb tərəfindən qarşılanırdı.Məktəbin tədris fəaliyyətində dövrün nüfuzlu şəxsləri iştirak edirdi.Onların arasında Mirzə Cəlal Yusifzadə da var idi.1918-ci ildə türk ordusu Şuşa şəhərinə gəldiyi üçün məktəb əsgərlərin ixtiyarına verildiyi üçün fəaliyyətini dayandırmışdı.
Məktəbdə istifadə olunan dərsliklərə Ş.M.Qarabağinin "Risaleyi-hüruf və xütut" (1890); S.Ə.Təbrizinin "Kitabçeyiədəbiyyə" (1893); Ə.Axundzadənin "Xətti təliq və nəstəliq" (1894); M.H.Rüşdiyyənin "Vətən dili" (1884); M.Ələkbərin "Kitabipəndi ətfal" (1899); M.Şahtaxtinskinm "Sövti Şərq Əlifbası" (1902); M.N.Şirvaninin "Təftül arifin lisani türki" (1902); H.S.Eyvazovun "üsuli-tədris və təlim-tərbiyə" (1907); H.Məmmədlinin "Nümuneyi tədris və tərbiyə" (1907); M.Qəmərlinski, H. Nərimanbəyov, Şahtaxtinski, Rəcəbov, Qazıyev, Şərifbəyov və Cəfərbəyovun "Ana dili" (1911), Mirzə Hüseyn Həsənzadənin "Tamam əlifba" (1912), M.A.Abbaszadənin "Əlifba" (1913) və s kitablarını nümunə göstərmək mümkündür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şuşa-Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı" (PDF). Azərbaycan Milli Kİtabxanası. 2022-09-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 25.09.2022.

Mənbə
-----

Çingizoğlu Ənvər, Qarabağda maarif: 1750–1950, Zərdabi LTD MMC,2013
**Külyeri** - Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun Vərməziyar kəndindən şərqdə, Püsyan-Xanlıqlar yolunun sol tərəfində arxeoloji abidə.

Tarixi
------

Yaşayış yerinin mərkəzi qismi alçaq təpə şəklindədir. Ərazinin böyük bir qismi əkin sahə- sinin altında qalmışdır. Yaşayış yeri hər tərəfdən su kanalları və əkin sahələri ilə əhatə olunmuşdur. Mədəni təbəqənin dağılması nəticəsində şirli və şirsiz keramika məmulatı yerin üzərinə yayılmışdır. Aşkar olunmuş tapıntılar inkişaf etmiş və Son Orta əsrlər dövrünə aiddir. Yaşayış yerində aparılan araşdırmalar zamanı onun ərazisində xeyli bad qırıqları və kül qalıqları izlənmiş, çəhrayı və boz rəngdə bişirilmiş keramika məmulatı toplanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. səh. 67. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
2. ↑  "Naxçıvan abidələri ensiklopediyası", Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 242.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kültəpə yaşayış yeri.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kültəpə.
**Kültəpə yaşayış yeri** — Şərur rayonunda, Qоşatəpədən 2 km şərqdə, Axuraçayın sağ sahilindəki təpəliklər üzərində antik dövrə aid yaşayış yeri.

Sahəsi 7-8 ha. 2x2 ölçüdə 1,5 m dərinlikdə aparılmış qazıntılardan divarqalığı aşkara çıxarılmışdır. Qazıntı sahəsindən 20-25 sm qalınlığında kül təbəqəsi, оsteоlоji və bitki qalıqları aşkar edilmişdir. Qazıntı sahəsinin kül təbəqəsi ilə örtülməsi yaşayış yerinin yandırıldığından xəbər verir.Tikinti materialı kimi yonulmuş təbii qaya parçalarından istifadə edilmişdir. Döşəməsi isə qalın gil təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Yaşayış yerindən tapılan gil qab parçaları və digər arxeoloji materiallar əsasında, abidə e.ə III-II əsrlərə aid edilir

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası", Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 18.
2. ↑  Baxşəliyev V. Naxçıvan Arxeoloji Abidələri.-Bakı: "Elm", 2008, 304 s.
**Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyəti** (ATTC; Азәрбајҹаны Тәдгиг вә Тәтәббө Ҹәмијјәти) — Azərbaycanın təbii sərvətlərini, iqtisadiyyatını, tarixini, fəlsəfəsini, incəsənəti və s. öyrənən elmi mərkəz.

Tarixi
------

Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyəti (ATTC) 1923-cü ildə Nəriman Nərimanovun təşəbbüsü ilə yaradılmış, 1929-cu ilədək fəaliyyət göstərmişdir. 1925-ci ildə Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin tabeliyində verilmişdir. Respublika ərazisini planlı və hərtərəfli tədqiq etmək üçün Naxçıvan MSSR (Naxçıvanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyəti), DQMV və qəza mərkəzlərində cəmiyyətin şöbələri yaradılmışdır. Leninqradda ATTC tarix bölməsinin xüsusi şöbəsi var idi. Cəmiyyətin işində Səməd ağa Ağamalıoğlu, Tağı Şahbazi Simurğ, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Cəlil Məmmədquluzadə, Bəkir Çobanzadə, İvan Meşaninov və başqaları yaxından iştirak etmişlər. 1925–1929-cu illərdə ATTC-nin "*Xəbərləri*" nəşr olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  Азәрбајҹаны Тәдгиг вә Тәтәббө Ҹәмијјәти // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 179.
***Xrom II sulfat*** CrSO4 - qeyri-üzvi birləşmədir, xrom metalının və sulfat turşusunun duzudur, suda həll olan yaşıl kristallar kristallohidratlar əmələ gətirir.

Fiziki xassələri
----------------

Xrom (II) sulfat rəngsiz, suda həll olunan kristallar əmələ gətirir, sulu məhlulları oksigen olmadıqda sabitdirlər.
CrSO4 • n H2O tərkibli kristallohidratlar əmələ gətirir, burada n = 1, 2, 4, 5 və 7.
Normal şərtlərdə kristallohidrat CrSO4 • 5H2O əmələ gəlir - üçbucaqlı sistemin mavi kristalları, parametrləri a = 0.724 nm, b = 1.094 nm, c = 0.601 nm, α = 125.32 °, β = 97.63 °, γ = 94.32 ° .

Alınması
--------

* Durulaşdırılmış sulfat turşusunun xrom metalına təsiri nəticəsində almaq olar:

{\displaystyle {\mathsf {Cr+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ CrSO\_{4}+H\_{2}\uparrow }}}

  

* Durulaşdırılmış sulfat turşusunun xrom (II) asetatına təsiri nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {(CH\_{3}COO)\_{2}Cr+H\_{2}SO\_{4}\ {\xrightarrow {}}\ CrSO\_{4}+2CH\_{3}COOH}}}

  

* Əsası oksidlərin turşularla reaksiyası nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {Cr\_{2}(SO\_{4})\_{3}+Zn\ {\xrightarrow {}}\ 2CrSO\_{4}+ZnSO\_{4}}}}

Kimyəvi xassələri
-----------------

Sulu məhlulları oksigeni udur:

{\displaystyle {\mathsf {12CrSO\_{4}+3O\_{2}\ {\xrightarrow {}}\ 4Cr\_{2}(SO\_{4})\_{3}+2Cr\_{2}O\_{3}}}}
Oksidləşdirici maddə olmadığı təqdirdə suyu yavaş-yavaş reduksiya edir hansındakı həll olunmuşdur və rediksiyaedici xassələr görsədir.

{\displaystyle {\mathsf {2CrSO\_{4}+2H\_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ 2Cr(OH)SO\_{4}+H\_{2}\uparrow }}}
İnert atmosferdə qələvi məhlulları və ammonyakla reaksiyaya qirir və gəhvəyi rəngdə xrom (II) hidroksid çöküntüsü yaranır.

{\displaystyle {\mathsf {CrSO\_{4}+2NaOH\ {\xrightarrow {N\_{2}}}\ Cr(OH)\_{2}\downarrow +Na\_{2}SO\_{4}}}}
Natrium sulfid məhlulu ilə reaksiyaya girərək xrom (II) sulfidin qara çöküntüsünü əmələ gətirir:

{\displaystyle {\mathsf {CrSO\_{4}+Na\_{2}S\ {\xrightarrow {}}\ CrS\downarrow +Na\_{2}SO\_{4}}}}

Tətbiqi
-------

* Analitik kimyada oksigen uducu kimi.
* Üzvi kimyada katalizator və reduksiyaedici kimi istifadə olunur.

Mənbə
-----

* Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н.С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — 783 с. .
* Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд. испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
* Неорганическая химия / под ред. Ю.Д. Третьякова. — М.: Академия, 2007. — Т. 3. — 352 с.
Su buxarı
---------

Su buxarı fasiləsiz olaraq su səthindən, rütubətli torpaqdan buxarlanma və bitkilərin transpirasiyası vasitəsilə atmosferə daxil olur. Havadakı su buxarının miqdarı en dairəsindən asılıdır. O, yer səthindən yuxarı yayılır və hava axınları vasitəsilə Yer kürəsinin bir yerindən digər yerinə daşınır. 

Atmosferdə su buxarının doyma halı yarana bilər. Belə vəziyyətdə su buxarı havada verilən temperaturda mümkün ola bilən qədər ola bilər. Bu zaman su buxarı doymuş su buxarı adlanır. Adətən doyma vəziyyəti havanın temperaturunun azaldığı zaman yaranır. Bu hala çatdıqdan sonrakı temperatur azalması zamanı su buxarının bir hissəsi izafi olur və kondensasiya baş verərək maye və yaxud bərk hala keçir. Buludlarda və dumanda su damcıları və buz kristalları əmələ gəlir. Buludlar yenidən buxarlana bilər.Digər halda damcılar və kristallar böyüyərək yağış şəklində yer səthinə düşür. Bunun nəticəsində atmosferin ayrı-ayrı yerlərində su buxarının vəziyyəti fasiləsiz olaraq dəyişir. Havada su buxarı və onun qaz halından maye və bərk hala keçməsilə havanın vacib prosesləri və iqlim xüsusiyyətləri əlaqədardır. Atmosferdə su buxarının miqdarı onun və yerin temperatur şəraitində öz əksini tapır. Su buxarı yer tərəfindən şüalanan uzundalğalı infraqırmızı radiasiyanı udur. Digər tərəfdən o özü infraqırmızı radiasiyanı şüalandırır onun əsas hissəsi Yer səthinə gəlir. Bu isə yer səthinin və havanın aşağı qatının gecə soyumasını azaldır. Yer səthindən suyun buxarlanmasına böyük miqdarda istilik sərf olunur, kondensasiya zamanı isə bu istilik havaya ötürülür. Kondensasiya nəticəsində yaranan buludlar günəş radiasiyasını udur və əks etdirir. Buluddan yağan yağış isə havanın və iqlimin vacib elementlərindəndir.

Həmçinin bax
------------

atmosfer,Atmosfer yağıntıları, Su

Xarici keçidlər
---------------

* Atmosferdə su

İstinadlar
----------

1. ↑  Q.K.Gül "Meteorologiya və iqlimşünaslıq" BAKI-1960
2. ↑  Шихлинский Э.М. Радиационный баланс Азербайджана. Баку,1960
Antarktik yarımadasında II Oskar sahilinin yerləşməsi.
**Tikale zirvəsi** (bolq. *връх Тикале*, ‘Vrah Tikale’ \'vr&h ti-'ka-le\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən cənub-şərqdə yerləşən, 550 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Poybrene yüksəkliyinə daxildir.

Zirvə cənubi Bolqarıstanda yerləşən Tikale şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Tikale zirvəsi 65°11′44″ c. e. 61°47′03″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Foyn burnundan 9.85 km şimal-qərbdə, Kunino burnundan 5.5 km şimalda, Ravnoqor zirvəsindən 5.55 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Antarktik yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Tikale Peak.
**Su axtaran** (*ing.* The Water Diviner; *türk.* Son Umut) — Senarisi Andrey Anastasios tərəfindən yazılan, rejissorluğu Rassel Krou tərəfindən edilən dram və müharibə janrında çəkilmiş film. Film Avstraliya, Türkiyə və ABŞ tərəfindən 2014-cü ildə birgə istehsal edilmişdir. Filmdə hadisələr 1919-cu ildə Türkiyənin Gelibolu yarımadasında gerçəkləşir. Avstraliyalı fermer Birinci Dünya Müharibəsində həlak olmuş övladlarının meyidlərini vətəninə aparmaq məqsədilə onların axtarışına başlayır. Bunun üçün olduqca uzun məsafə qət edərək Türkiyəyə çatır. Bütün bunlarla yanaşı o, ağlına da gələ bilməyəcəyi yerdə yeni ümid tapır.

Rollarda
--------

Rassel Krou: Connor 

Olga Kurylenko: Ayşə 

Dylan Georgiades: Orxan 

Yılmaz Ərdoğan: Mayor Həsən

Cem Yılmaz: Çavuş Camal

Jai Courtney: Müstəntiq Cyril Hughes

Ryan Corr: Arthur Connor

Jacqueline McKenzie: Eliza Connor

Isabel Lucas: Natalia

Mert Fırat: Leytenant Mil

Daniel Wyllie: Kapitan Charles Brindley

Damon Herriman: Ata McIntyre

Megan Gale: Fatma

Deniz Akdeniz: İmam

Steve Bastoni: Ömər

James Fraser: Eduard Connor

Ben O'Toole: Henry Connor

Robert Mammone: Mayor Demergelis

Mehmet Emin Kabakçı: Whirling Dervish

Salih Kalyon: Həkim İbrahim

Faktlar
-------

Film əvvəlcədən Avstraliyada çəkilişləri olacağı bilinirdi. İlk dəfə filmin ssenaristi Andrew Knigt filmin rejissoru Russell Croweye bir sənəd imzalatdırıb. Film 2 dövlət istehsalıdır. Filmin çəkilişləri 2 dekabr, 2013 ildə Avstraliyada başladı.

Mükafatlar
----------

Film 5 dəfə "Ən Yaxşı Film" nominariyasına layiq görülüb. Rassel Krou, Yılmaz Ərdoğan, Jacqueline McKenzie, Matt Villa, Christopher Kennedy, Tess Schofiels, David Booth, Prue Fletcher, Adam Paschke, Andrew Mason, Troy Lum "Ən yaxşı aktyor" mükafatı alıb. Ssenarist Andrew Anastasios'a ən yaxşı ssenariyə görə mükafat verilib.

Həmçinin bax
------------

* Avstraliya filmlərinin siyahısı
* ABŞ filmlərinin siyahısı
* Türkiyə filmlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-12-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
6. ↑  [*ölü keçid*]
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-11-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-22.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə (azərbaycan dilində)
**Tərxanyalı** — Laçın rayonu ərazisində dağ. Baldırğanlı kəndindən şimaldadir. Bəzi mənbələrdə **Tarxanyalı** formasında da işlənir. Dağ vaxtilə burada Tərxan adlı şəxsə məxsus binə olduğuna görə belə adlandırılmişdır. Tarxan qədim türklərdə, sonralar isə Elxanilər (XIII əsr) dövründə titul olmuşdur. Sonralar həmin titul şəxs adı kimi işlənmişdir. Azərbaycan xalqının qəhrəmanı Babəkin ən yaxın silahdaşlarından birinin adı da Tərxan olmuşdur. Oronim Tərxan antroponimi və yal coğrafi terminindən ibarət olub, "Tərxana məxsus yal, Tərxanın yalı" mənasındadır. Dağın adı həmçinin Tərxanlı kimi de qeyd olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tərxanyalı // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın dağ və zirvələri Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**Cenvey Van** (20 oktyabr 1995) — Çin aktyorudur. Karateçi uşaq (film, 2010) filmindəki Çenq rolu ilə tanınıb.

Bioqrafiya
----------

Cenveyin ailəsi əslində Handandandır, lakin yaxşı təhsil onları Pekinə gəlməyə vadar edir. Onun 4 yaşı olanda "Pekin Şiçahai Həvəskar İdman Məktəbi"nə gedir. O məktəbə gedəndə zəif və xəstə idi. O, burada Kunq Funu öyrənməyə başlayır. Burada çox çətinliyə dözür, heç bir çətinlikdən şikayətlənmirdi. Onun yaşı az olmağına baxmayaraq, milli yarışlarda çox mükafat aldı. Üç il sonra onun atası onu Haidan Gimnaziyasına göndərdi və o, milli uşunu öyrənməyə başladı. İki il sonra onun 10 yaşı olanda, milli uşu komandası yeni üzvlər axtaranda o, 57 rəqibi üstələyir və B-Mannskaft milli uşu komandasına müvəffəqiyyətlə daxil olur.

Filmoqrafiya
------------

| **İl** | Filmin adı | Rol |
| --- | --- | --- |
| 2010 | Karateçi uşaq | Çenq |

Xarici keçidlər
---------------

* 百度百科
* Flixter Arxivləşdirilib 2010-07-24 at the Wayback Machine
* Official Blog
* News Report[*ölü keçid*]
* "Karateçi uşaq" filminin premyerasında Cenveyin videoları sword performance Arxivləşdirilib 2012-03-23 at the Wayback Machine
* Cenveyin Fan Club

1. 1 2  Zhenwei Wang // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
**Böyükağa Atababa oğlu Atababayev** (1917-?) — azərbaycanlı rəqqas.

Həyatı
------

Böyükağa Atababa oğlu Atababayev 1917-ci ildə Bakıda anadan olmuşdu. 1933-cü illərdə Əli Bayramov adına klubda dram dərnəyinin üzvü olmuşdur. O, 1935-ci ilin dekabr ayından Əşrəf Səfərovun yenicə yaratdığı rəqs ansamblına üzv olur. 1938-ci ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan incəsənəti ongünlüyünün iştirakçısı idi. Onu da qeyd edim ki, Böyükağanın həyat yoldaşı Böyükxanım da 1937-ci ildən 1947-ci ilə qədər Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının rəqs qrupunda çalışıb. Böyükağa Atababayev özü isə 1957-ci ilə kimi filarmoniyada işləmişdir. O, 1941-ci ildə İranda qastrolda olmuş, Opera teatrının kollektivilə birgə "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Koroğlu" operalarında rəqs səhnələrində iştirak etmişdir. 1943-cü ildə professor Bülbülün rəhbərliyi altında Bryansk cəbhəsində olmuş, konsert briqadasının tərkibində Hacı Məmmədov, Gülxar Həsənova, Teyyub Dəmirov, Fizzə Hənifəyeva və b. ilə birgə Böyükağa Atababayev də vardı. Böyükağa "Arşın mal alan" bədii filmində (birinci variant) toy məclisində oğlanlar qrupunda rəqs etmişdir. "O olmasın, bu olsun" filmində isə "bərbər" roluna çəkilmiş və hamam səhnəsində rəqs edənlərdən biri olmuşdur. "Qaraca qız" bədii filmində Qaraca qız rolunda Böyükağa Atababayevin nəvəsi Sevil Zeynalova çəkilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Beş dəqiqəlik konsert (film, 1941)
2. O olmasın, bu olsun (film, 1956) — bərbər
**Əjdər Əliabbas oğlu Sultanov** (8 dekabr 1909 — 10 yanvar 1962) — Azərbaycan-sovet teatr aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1949).

Həyatı
------

Əjdər Sultanov 1909-cu ilin dekabrın 8-də Bakıda doğulub. Bakı Teatr Texnikumunu bitirərək (1925-1928) 1926-cı ildən aktyoru olduğu Bakı Türk İşçi Teatrında işləməyə davam edib. O, İşçi və Gəncə teatrlarında "Əjdər", "Əjdər Sultan" imzaları ilə də çıxışlar edib.

Bakı Türk İşçi Teatrı 1932-ci il yanvar ayının 4-də və 5-də Gəncə şəhərinə köçürüləndə Əjdər Sultanov da kollektivlə gedib. Teatrın hazır repertuarındakı və təzə hazırlanan tamaşalarda çıxış edib. Kollektivin nəzdində "Uşaq və Gənclər Teatrı" bölməsi yaradılıb və Əjdər Sultanov burada rejissorluqla məşğul olmağa başlayıb.

1937-ci ilin sonlarında Gəncədən Bakıya qayıdan Əjdər Sultanov az müddət Opera və Balet Teatrında işləyib. 1939-cu ildə isə Milli Dram Teatrının aktyor truppasına qəbul olunub. Bu səhnədə Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (Qorxmaz), "Aydın" (Surxay), "Almaz" (Balarza və Hacı Əhməd),
"Dönüş" (Qüdrət Arslan), Süleyman Rüstəmin "Qaçaq Nəbi" (Vəli, Təhmas bəy və Mehdi), Səməd Vurğunun "Xanlar" (Mamuliya), "İnsan" (Şahbaz), "Xosrov və Şirin" (Şapur və Xosrov), Ənvər Məmmədxanlının "Şərqin səhəri" (Bəhruz), Süleyman Sani Axundovun "Eşq və intiqam" (Çingiz), Məmməd Səid Ordubadinin "Dumanlı Təbriz" (Bağır xan), Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" (Dərviş), Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Pəri cadu" (Qurban), İlyas Əfəndiyevin "Bahar suları" (Zəfər), "Atayevlər ailəsi" (Xosrov Atayev), Mehdi Hüseynin "Nizami" (Munis), Mirzə İbrahimovun "Məhəbbət" (Kərim) pyeslərinin tamaşalarında uğurlu rollar oynayıb.

Tərcümələrdən Vilyam Şekspirin "Otello" (Yaqo və Kassio), "Qış nağılı" (Leont), Konstantin Simonovun "Vətən oğlu" (Lukonin), Vsevolod Rokkun "Mühəndis Sergeyev" (Boris), Leonid Malyuginin "Köhnə dostlar" (Volodya Daroxin), Tsao Yuyun "Tayfun" ("Tufan". Çjo Pu Yua), Mixail Lermontovun "İki qardaş" (Yuri), Anton Çexovun "Vanya dayı" (İvan Petroviç), Boris Çirskovun "Qaliblər" (krivenka), Nazim Hikmətin "Türkiyədə" (Xosrov Murad), Vilyam Şekspirin
"On ikinci gecə" (Orsino), Lope de Veqanın "Rəqs müəllimi" (Aldemaro), Ceyms Qou və Arno D'Nyussonun "Dərin köklər" (Merrik) əsərlərinin tamaşalarında iştirak edib.

Əjdər Sultanov səhnə plastikası, texniki hərəkətləri obrazın psixoloji göstəriciləri ilə ahəngdar cazibədarlıqla birləşdirməsi, rəqslə sözün (geniş mənada hərəkətlə sözün, məsələn, "Rəqs müəllimində" Aldemaro rolu) vəhdəti baxımından örnək olub. Yaradıcılıq imkanlarının estetik xüsusiyyətləri baxımından realist aktyor məktəbi ənənələrinə daha uyğun idi.

Aktyor 53 yaşına təzəcə qədəm basanda, 10 yanvar 1962-ci ildə qəfildən, ürək xəstəliyindən vəfat edib.

Əjdər Sultanov 17 iyun 1943-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti, 21 iyul 1949-cu ildə isə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.

Filmoqrafiya
------------

1. Lətif (film, 1930) - Hacı Səmədin oğlu (tammetrajlı bədii film)
2. Bəxtiyar (film, 1942) - alman əsgəri

İstinadlar
----------

1. ↑  İlham Rəhimli. Azərbaycan Teatr Ensiklopediyası. I cild. Azərnəşr. Bakı, 2016. S.332
**Demmus Hentze**(4 dekabr 1923 – 3 yanvar 2016)— Farer siyasətçi və hüquqşünas. O, 1975–1981-ci illərdə Farer adalarının maliyyə naziri vəzifəsində çalışıb.

O, Preliminer Məktəbində iştirak etmək üçün Torshavna gedir və bundan sonra bitirdiyi Liseydə (Føroya Studentaskeið) təhsilini davam etdirdi. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Farer adaları Böyük Britaniya, Danimarka isə Almaniya tərəfindən işğal edildi və bu səbəbdən müharibə zamanı iki ölkə arasında səyahət etmək mümkün deyildi. Hentze Danimarkada köçüb hüququ öyrənmək üçün müharibənin bitməsini gözləməli oldu. O, Kopenhagen Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirdi. Onun 1981–2010-cu illərdə Advokatskrivstovan Hentze adında öz hüquq firması var idi. O, qızı Turið Debes Hentze ilə birlikdə bu firmanı qurdu.

Xalq Partiyasının üzvü olan Hentze 1975–1981-ci illərdə maliyyə naziri vəzifəsində çalışıb.

O, 2016-cı il yanvarın 3-də Torshavn şəhərində vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Niclasen, Jørgen.* "Minningarorð: Demmus Hentze, løgtings- og landstýrismaður, farin" (Faroese). Folkaflokkurin.fo. 6 January 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 January 2016.
2. ↑  *Lindenskov, Eirikur.* "Demmus Hentze farin" (Faroese). in.fo (Sosialurin). 4 January 2016. 31 January 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 January 2016.
**Demokratik Ölkələr İcması** (CD) bütün dünyada demokratiyanı təşviq etmək və norma və institutları gücləndirmək məqsədi ilə yaradılmış demokratik ölkələrin qlobal hökumətlərarası koalisiyasıdır. DI iki ildən bir keçirilən nazirlər konfransları vasitəsilə bir araya gələn hökumət nümayəndələrindən və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarından ibarətdir.

Demokratik Ölkələr İcması ölkələrdə demokratik nizamın qurulması və möhkəmləndirilməsinə diqqət yetirməklə, eləcə də beynəlxalq sistem çərçivəsində təklif etdiyi sahədə təcrübə mübadiləsi və məsləhətləşmələr üçün qlobal platforma təşkil edir. Demokratik Ölkələr Birliyinin üzvləri İcmanın 2000-ci ildə Varşavada və 2002-ci ildə Seulda keçirilmiş sammitlərində müəyyən edilmiş və qəbul edilmiş demokratik standartlara cavab verən ölkələrdir.

Tarix
-----

Demokratik Ölkələr İcması 2000-ci ildə Varşavada Nazirlər Konfransı zamanı yaradılıb. Konfrans Polşanın o vaxtkı xarici işlər naziri prof. Bronislav Geremek və ABŞ-nin keçmiş dövlət katibi Dr. Madlen Olbrayt. 2000-ci ildə dünyanın 106 ölkəsinin nazir heyətləri demokratiyanı təşkil edəcək dəyərləri şərtləndirən "Demokratik Ölkələr Birliyinə doğru" yekun bəyannaməsini imzaladılar. Bəyannamənin məqsədi azadlığa və demokratiyanın bərqərar olmasına can atan ölkələri dəstəkləmək üsullarını nümayiş etdirmək idi.

İdarə heyəti
------------

Ayrı-ayrı ölkələrdə demokratik proseslərin dəstəklənməsinə yönəlmiş fəaliyyətə təkan verən Şuranın təşəbbüsləridir. Fəaliyyətlər seminarların təşkili, yerli elitaların təlimi, ölkə paytaxtlarında məsləhətləşmələrin təşkili, ümumi bəyanatların verilməsi, beynəlxalq ictimaiyyət üçün vacib olan məsələlərdə mövqe tutmaq və ayrı-ayrı ölkələrə ekspert missiyalarının göndərilməsindən ibarətdir. Üzv ölkələr iki ildən bir, Xarici İşlər Nazirləri səviyyəsində nazirlər konfransı zamanı toplanır. Əvvəllər bu görüşlər Varşava, Seul, Santyaqo, Bamako, Lissabon və Vilnüsdə keçirilib. 2013-cü ildə Nazirlər Konfransı Monqolustan olan İcmaya sədrlik edən dövlətin paytaxtı Ulan-Batorda keçiriləcək. 2013-cü ilin iyul ayından etibarən El Salvador qurumun sədrliyini öz üzərinə götürəcək.

İdarə Heyətinin üzvləri
-----------------------

Hazırda İdarə Heyətinin 25 üzvü var

Cənubi Afrika
Kanada
Cape Green
Çili
Cənubi Koreya
Kosta Rika
El Salvador
Amerika Birləşmiş Ştatları
Finlandiya
Macarıstan
Hindistan
İtaliya
Yaponiya
Litva
Mali
Mərakeş
Meksika
Monqolustan
Nigeriya
Filippin
Polşa
Portuqaliya
Rumıniya
İsveç
Uruqvay

İstinadlar
----------
**Atalar** (*fr.* Les Compères) — 1983-cü ildə komediya janrında çəkilmiş Fransa istehsalı olan film. Rejisorun və yazarın Fransis Veberin olduğu bu filmdə həmçinin Jerard Depardye, Pyer Rişard və Anny Duperey kimi məşhur fransız aktyorları da rol almışdır. Les Comperes, 1997-ci ildə Amerikada "Atalar günü" olaraq yenidən səhnələndirilmişdir.

Məzmun
------

Günlərin birində yeniyetmə evdən qaçır və ailəsi onu axtarmağa başlayır. Övladını tapmaqda çətinlik çəkdiyini görən ana, hamiləlik başlanğıcında sevgilisi olduğu iki adamı taparaq onlara hadisəni izah edir və yeniyetmənin atasının məhz onlar olduğuna inandırmağa çalışır. Beləliklə onlarla ayrı ayrı vaxtlarda görüşərək övladını tapmalarına köməklik göstərmələrini istəyir. Eks-sevgililərdən biri (Depardye) Mafiyalarla bağlı araşdırma aparan cüssəli jurnalist, digəri isə (Rişard) telefon zəngini alana qədər sui-qəsd haqqında fikirləşən və major depressiyada olan köhnə müəllimdir. Bu ikili yeniyetmənin birlikdə qaçdığı qızın atasının iş yerinə gedərək məlumat almaq istəyən zaman təsadüfən tanış olur və axtarışlara bərabər davam etməyə qərar alırlar. Nəticədə yeniyetmə uzun axtarışlardan sonra tapılır və hər iki tərəfə də ayrılıqda onun atası olduğunu izah edərək hər iki tərəfin qəlbini alır. Bundan əlavə küsülü olduğu həqiqi atası ilə əlaqə saxlayaraq onunla da barışır.

Rollarda
--------

1. Pyer Rişar — Francois Pignon
2. Jerar Depardye — Jean Lucas
3. Anny Duperey — Christine
4. Michel Aumont — Paul
5. Stephane Bierry — Tristan
6. Roland Blanche — Jeannot
7. Philippe Khorsand — Milan
8. Jean-Jacques Scheffer — Ralph

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2 3 4  .
3. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
4. ↑  .
**Lev Qumilyov adına Avrasiya Milli Universiteti** (AMU; *qaz.* Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті) — Astana şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Rus alimi, etnoloq və tarixçi Lev Qumilyovun adını daşıyır. AMU 28 elmi müəssisəni (tədqiqat institutları, laboratoriyalar, mərkəzlər), 13 fakültəni, Davamlı Təhsil və Təkmilləşdirmə İnstitutunu, bir hərbi kafedranı, müxtəlif əyalətlərin mədəniyyət və təhsil mərkəzlərini əhatə edir. Avrasiya Milli Universitetində mütəxəssis hazırlığı sistemi 3 təhsil səviyyəsində həyata keçirilir: ali əsas təhsil (bakalavr dərəcəsi), magistr və doktorantura. Universitet 65 bakalavr, 68 magistratura və 38 doktorantura ixtisası üzrə mütəxəssis hazırlayır.

Tarixi
------

L.N.Qumilyov adına Avrasiya Milli Universiteti 23 may 1996-cı ildə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N.A.Nazarbayevin təşəbbüsü ilə iki universitetin — Tselinoqrad İnşaat İnstitutu və Tselinoqrad Pedaqoji İnstitutunun birləşməsi əsasında qurulmuşdur. Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin 5 iyul 2001-ci il tarixli fərmanı ilə universitetə ​​"bir şəxsin milli və milli əsaslar əsasında formalaşmasına, inkişafına və peşə inkişafına verdiyi əhəmiyyətli töhfəni nəzərə alaraq xüsusi milli status verildi. ümumbəşəri dəyərlər, elm və texnologiyanın nailiyyətləri ". Universitet Lev Nikolaeviç Qumilyovun adını daşıyırdı.

2000-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin Fərmanı ilə L.N. adına Avrasiya Universiteti. Qumilyov, Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Akademiyasına birləşərək, L.N. Qumilyov adına Avrasiya Dövlət Universitetinə (ADU) çevrildi. 

2000-ci ildə Avrasiya Milli Universitetinin bazasında Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Qazaxıstan filialı açıldı. 

Qazaxıstan Respublikası Hökümətinin 29 iyun 2001-ci il tarixli 892 nömrəli "Bəzi dövlət ali təhsil müəssisələrinin adlarının dəyişdirilməsi haqqında" Fərmanı ilə universitet L.N. Qumilyov adına dəyişdirildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Directory of Open Access Journals. 2003.
2. ↑  Выступление Президента Российской Федерации В. В. Путина в Университете имени Л. Н. Гумилёва // Kremlin.ru, 10.10.2000
3. ↑  *ЕНУ.* "О ЕНУ" (rus). 2012-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 января 2012.
4. ↑  Адреса подразделений МГУ имени М. В. Ломоносова Arxivləşdirilib 2019-12-26 at the Wayback Machine // Официальный сайт МГУ имени М. В. Ломоносова

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 1075599989 · ISNI: 0000 0004 0398 5415 · LCCN: n99262002 · Microsoft: 10232997 · NKC: ko2015873462 · SUDOC: 156895099 · VIAF: 133879830 · WorldCat VIAF: 133879830 |

 |
**Ankara Dəmiryolu Stansiyası** - Türkiyə Dövlət Dəmir Yollarının Ankara şəhərində yerləşən mərkəzi dəmir yolu stansiyası. Stansiya Ankara şəhəri, Altındağ ilçəsi, Ulus mikrorayonu ərazisində yerləşir. Stansiyanın ilk binası 1892-ci ildə Anadolu dəmiryollarının bir stansiyası olaraq inşa edilmişdir.
Fələstin və Mezopotamiya cəbhələrinə döyüş materialları bu stansiyadan hərəkət edən vaqonlarla təmin edilirdi. Buna görə 1914-1918-ci illər arasında Ankara stansiyasında heç bir sərnişin xidməti göstərilməmişdir. Çox az yük xidməti mövcud idi. Müharibədən sonra stansiya Britaniya hərbi nəzarəti altına girmişdir. Amma Türkiyədə başlanan qurtuluş savaşı nəticəsində ərazi ingilislərdən təmizlənmiş və Ankara yeni qurulan dövlətin paytaxtına çevrilmişdir. Türkiyə Qurtuluş savaşı sona çatmasından sonra İstanbuldan Ankaraya gedən sərnişin qatarı xidmətləri bərpa edildi. Stansiya 1 iyun 1927-ci ildə Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları tərəfindən satın alınmışdır.
Hazır ki binanın inşasına isə 4 mart 1935-ci il tarixində başlanılmış və 30 oktyabr 1937-ci ildə tamamlanmışdır. Ar-deko stilində inşa edilən binanın layihə müəllifi Şekif Akalındır. Türkiyə paytaxtının erkən illərinə aid əsərlərindən biridir.

Stanisya binası daxilində Atatürk Konutu ve Dəmiryolları Muzeyi, Ankara Açık Səma altında Buxarlı Lokomotiv Muzeyi, TRDD Dəmiryolu Muzeyi və Sənət Qalereyası vardır.

Dəmiryolu xəttləri
------------------

Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları (TCDD)　
* İstanbul-Ankara dəmiryolu xətti
* Ankara-Kayseri-Sivas dəmiryolu xətti
* Sincan-Kayaş Banliyo dəmiryolu xətti

Mənbə
-----


Vikianbarda ***Ankara Dəmiryolu Stansiyası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* TCDD History: Electrification *Trains of Turkey*
* CFOA - Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie Arxivləşdirilib 2017-06-14 at the Wayback Machine *Trains of Turkey*