**Aleksis Karrel** (28 iyun 1873[…] – 5 noyabr 1944[…], Paris) — Fransız cərrah, bioloq və patofizioloq 28 iyun 1873-cü il Sainte-Foy-le-Lyon şəhərində anadan olub. - 5 noyabr 1944-cü ildə Parisdə vəfat edib.), 1912-ci ildə fiziologiya və ya tibb üzrə"Damar tikişi və qan damarlarının və orqanlarının transplantasiyası üzrə işinin tanınmasına görə" Nobel mükafatı laureatı adına layiq görülüb. 1924 və 1927-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü və fəxri üzvü seçilmişdir. O, dini inancları, insanların qeyri-bərabərliyi ilə bağlı yevgenik fikirləri, nasistlərlə və ifrat sağçı Fransa Xalq Partiyası ilə əməkdaşlıq etdiyinə görə mübahisəli şəxs hesab olunurdu.

Həyatı
------

Aleksis Karrelin Lion Universitetinin tibb fakültəsini bitirmiş, 1900-cü ildə tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1900-1902-ci illərdə universitetdə anatomiyadan dərs deyib.
24 iyun 1894-cü ildə terror hücumundan sonra arteriya zədəsindən qanaxma nəticəsində vəfat edən Fransa prezidenti Mari Fransua Karnotun ölümündən təsirlənən Karrel 1902-ci ildən qan damarlarının tikilməsi üsullarını inkişaf etdirməyə başladı. 1903-cü ildən - mübariz katolik; Lourdesdə möcüzəvi bir sağalmanın şahidi olduğunu iddia etdi (qeydlərində o, özü haqqında üçüncü şəxsdə "Doktor Lerrak"  təxəllüsü ilə yazır), bu da bir sıra keçmiş həmkarlarını ona qarşı qaldırdı. 1904-cü ildə Karrel Kanadaya, daha sonra ABŞ-a getdi və burada Çikaqo Universitetinin Fiziologiya İnstitutunda assistent oldu.
1906-cı ildə Simon Flexnerin dəvəti ilə Karrel Rokfeller İnstitutunun (sonradan Rokfeller Universiteti) idarə heyətinin üzvü oldu.
Birinci Dünya Müharibəsi illərində o, Fransa ordusunun tibb hissələrində xidmət etmiş və yaralı əsgərlərin müalicəsində öz üsulundan damarları tikməkdən istifadə etmişdir. Müharibə illərində xidmətlərinə görə o, Fəxri Legion ordeni ilə təltif edilib.
Biokimyaçı Henry D. Dakin ilə əməkdaşlıq edərək, Karrel natrium hipoxloritin tamponlu sulu məhlulundan (Dakin məhlulu) ibarət dezinfeksiyaedici vasitə hazırladı, bu, yaraların yuyulması və sarğı üçün cərrahi prosedurlar zamanı istifadə edildi və qanqrena hallarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı.
Sonra Karrel laboratoriyada canlı toxumaların becərilməsini həyata keçirdi. O və həmkarları cücə embrionunun ürək toxumasından bir parça götürdülər və sonradan təzə böyümə mühitinə köçürüldükdə hüceyrələri canlı və çoxalmağa davam edə bildilər. Bu, ümumi maraq doğurdu və birləşdirici toxuma hüceyrə xətti alimin özündən çox yaşayaraq 24 il saxlanıldı.
1930-cu illərin əvvəllərində o, laboratoriya şəraitində bütöv orqanları becərməyi cəhd etdi. Bu təcrübələrdə ona təcrid olunmuş həyati orqanları canlı saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş nəmli kamerada təcrid olunmuş orqan vasitəsilə qida mayesini dövr edən perfuziya sistemini icad edən Çarlz Lindberq kömək etdi.

Karrelin məşhur sitatları
-------------------------

Hər bir insanın başqalarından fərqli bir hekayəsi var..
Hər bir alimin daha çox biliyə və istedada malik olmasını təmin etməyin bir yolu var – alimlərin sayını azaltmaq.
İnsan əziyyət çəkmədən özünü yenidən düzəldə bilməz, özünü mərmərdən yaradan heykəltəraşdır.

Yaddaş
------

Karrel və onun təcrübələri "Doktor Lern" və "Orlakın əlləri" romanlarında Maurice Renard üçün prototip rolunu oynadı.
1979-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı Ayın görünən tərəfindəki kraterə Aleksis Karrelin adını verdi.
Kvebek ştatının Qatineau şəhərindəki küçəyə Karrel adı verilib. 2015-ci ildə "Yəhudi İşləri Mərkəzi" bələdiyyə qarşısında nasist simpatiyasının adının küçəyə verilməsinin məqsədəuyğunluğu ilə bağlı məsələ qaldırmışdı. Şəhər məclisi küçə sakinlərinin əksəriyyətinin bu adı saxlamaq istəyinə baxmayaraq, onun adının dəyişdirilərək Mari Küri küçəsi kimi verilməsinə qərar verib .
1979-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı Ayın görünən tərəfindəki kraterə Aleksis Karrelin adını verdi.
Kvebek ştatının Qatino şəhərindəki küçəyə Karrel adı verilib. 2015-ci ildə "Yəhudi İşləri Mərkəzi" bələdiyyə qarşısında nasist simpatiyasının adının küçəyə verilməsinin məqsədəuyğunluğu ilə bağlı məsələ qaldırmışdı. Şəhər məclisi küçə sakinlərinin əksəriyyətinin bu adı saxlamaq istəyinə baxmayaraq, onun adının dəyişdirilərək Mari Küri küçəsi kimi verilməsinə qərar verib .

İstinadlar
----------

1. 1 2  Marie Joseph Auguste Carrel-Billiard // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
2. 1 2  Alexis Carrel // Alexis Carrel (ing.).
3. 1 2 3 4  Каррель Алексис // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Alexis Carrel (1873-1944) (fr.). 2011.
5. ↑  Czech National Authority Database.
6. 1 2  Alexis Carrel (ing.). 2002.
7. ↑  1912 Nobel Prize in Physiology or Medicine. Rokfeller Universiteti.
8. ↑  *Gemelli A.* Alexis Carrel. Papa Elmlər Akademiyası.
9. ↑   Каррель Алексис // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
10. ↑  Информационная система «Архивы Российской академии наук». Дата обращения: 4 июля 2022. Архивировано 23 апреля 2021 года.
11. ↑  A Sceptic’s Eye Witness Account of a Healing at Lourdes in 1902. Дата обращения: 15 июня 2015. Архивировано 4 августа 2015 года.
12. ↑  Алексис Каррель. Афоризмы, мысли, фразы. Дата обращения: 27 января 2010. Архивировано 9 февраля 2012 года.
13. ↑  Коллекция афоризмов, авторы: Карл IX — Алексис Каррель Архивная копия от 11 февраля 2007 на Wayback Machine
14. ↑  Коллекция афоризмов, авторы: Карл IX — Алексис Каррель Архивная копия от 11 февраля 2007 на Wayback Machine
15. ↑  Алексис Каррель. Афоризмы, мысли, фразы. Дата обращения: 27 января 2010. Архивировано 9 февраля 2012 года.
16. ↑  Gatineau renames two city streets after complaints over Nazi links — Ottawa — CBC News. Дата обращения: 11 июня 2015. Архивировано 11 июня 2015 года.
17. ↑  Gatineau renames two city streets after complaints over Nazi links — Ottawa — CBC News. Дата обращения: 11 июня 2015. Архивировано 11 июня 2015 года.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · American National Biography · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Prabook · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10061315 · BIBSYS: 90408773 · BNE: XX1136950 · BNF: 125711128 · CiNii: DA0089086X · CONOR: 106637155 · EGAXA: vtls001304861 · GND: 118668552 · ICCU: CFIV023219 · ISNI: 0000 0001 0865 0778 · LCCN: n79007704 · LNB: 000019705 · NDL: 00435376 · NKC: nlk20000079367 · NLA: 35682113 · NLG: 157121 · NLP: A21998541 · NSK: 000168498 · NTA: 070385432 · NUKAT: n94200336 · PTBNP: 34066 · LIBRIS: 326665 · SUDOC: 028721322 · VIAF: 5049352 · WorldCat VIAF: 5049352 |

 |