recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Əmir Hüseyn Elşən Ağaqulu oğlu Məcidov** (30 noyabr 1937, Xızı rayonu – 25 mart 2006) — Azərbaycan rejissoru.

Həyatı
------

Əmirhüseyn Məcidov 1937-ci il noyabr ayının 30-da Xızı-Bərmək mahalının Tudar kəndində dünyaya göz acıb. Ailəsi ilə Bakıya köçən Əmirhüseyin əvvəl Kitabxanaçılıq Texnikumuna daxil olub. 1962-ci ildə isə İncəsənət İnstitutunun musiqili teatr aktyoru şöbəsinə qəbul olunub (Mehdi Məmmədovun kursu). Sənətin incəliklərini Soltan Dadaşovdan öyrənib. Əmək fəaliyyətinə isə hələ tələbəlik dövründə C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında başlayıb. Əlisəttar Atakişiyevin yanında işləyib. Sonra Azərbaycan Televiziyasına gələn Əmirhüseyin Məcidov ömrünü televiziyaya bağlayıb. Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində rejissor Arif Babayevin çalışdığı redaksiyada rejissor köməkçisi kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb (1963). 

1967-ci ildən sərbəst rejissorluq fəaliyyətini davam etdirib. O, "Təbliğat və sovet həyat tərzi" baş redaksiyasında "Evrika", "Sağlamlıq", "Odlar diyarı", "Şimşək", "Səadət qadınlar klubu" və başqa verilişlər hazırlayıb. 1970-ci ildə "Ədəbi dram" verilişləri baş redaksiyasına keçib. Şifahi xalq ədəbiyyatına sevgi Əmirhüseyn Məcidovun qanında, canında idi. Onun araya-ərsəyə gətirdiyi, ilk rejissoru olduğu "Ozan" verilişi bu baxımdan xarakterikdir. Milli dəyərlərimizi, aşıq-ozan sənətimizi, adət-ənənəmizi ekranda canlandıran həmin veriliş tamaşaçılar tərəfindən çox maraqla qarşılanardı. "Ozan"ın 7-ci sayı ekranda göstəriləndə onu dövlət mükafatına təqdim etdilər. 

Əmirhüseyn Məcidov 1994-cü ildə televiziyadan çıxaraq Vahid studiyasının direktoru olub. Daha sonra "Azersun Holding"də mətbuat müşaviri işləyib. Onun rejissorluq fəaliyyətindən 200-dən artıq bədii-publisist verilişlər, telefilmlər saxlanılır.

Bütün əsərlərində Əmir Hüseyn Elşən imzası vardır. Əmir Hüseyn Elşən "Ozan ocağı" şirkətinin prezidentidir. O, 1998-ci ildə "Ensklopedik toplu" tərtib etmişdir. Burada ölkəmizin görkəmli şəxsləri haqqında məlumatlar vardır.

2003-cü ildə nəşr etirdiyi "Sənət yollarında tanınan izlər" əsərində görkəmli sənət adamları haqqında dəyərli yazılar çox maraqlıdır.

Filmoqrafiya
------------

1. Həyat, sən kiminsən? (film, 1972)
2. Evrika (veriliş)
3. Odlar Diyarı (veriliş)
4. Ozan (veriliş)
5. Sağlamlıq (veriliş)
6. Səadət Qadınlar Klubu (veriliş)
7. Şimşək (veriliş)
**Vanua Levu** (*ing.* Vanua Levu) — Ficinin ərazisində yerləşən və sahəsinə görə ikinci böyük ada. Sakit okeanda, Vanua Levu adaları qrupuna daxildir. Əvvəllər Sandalvud adası adlanırdı (*ing.* Sandalwood Island).

Adı
---

Vanua-Levu yerli dillərdə *«Böyük Torpaq»* adlandırılır.

Coğrafiya
---------

Vanua-Levu adası Viti-Levudan 64 km şimalda yerləşir. Ən yaxın materik Avstraliyadır və ondan 2900 км. Ada cənub-şərqdən Koro dənizi ilə yuyulur.

Ada vulkanik və mərcan məşəllidir. Bəziləri isə kiçik adaların birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Sahəsi 5587,1 km². Ada üçbucaq formaya malikdir. Uzunluğu 180 km, eni 30 – 50 km, təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi *Mon-Batini* dağıdır (1111 m).

İqlimi tropikdir. Adanın şimalında şəkər qamışı yetişdirilir. Adada sikllonlar və zəlzələlər müşahidə edilir.

Adada tropik meşələr mövcuddur. Burada Səndəl ağacı və Aqatis geniş yayılmışdır. Adda bir çox çay olsada gəmiçiliyə yararsızdırlar.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə Abel Tasman tərəfindən 1643-ci ildə kəşf edilmişdir. 1797-ci ildə ada Ceyms Vilson tərəfindən araşdırılmışdır.

1805-ci ildən Mbua buxtasında səndəl adaclarının tədarükünə başlayır. 1815-ci ildən isə tədrük dayandırılır. 1840-ci ilə qədər ada balina ovçularının yerləşim mərkəzi olur.

Əhalisi
-------

Vanua-Levu adasında 130 min əhali (1996) yaşayır. Əsas yaşayış məntəqələri Lambasa və Savusavudur. Lambasa şəhərində 1999-ci il məlumatına görə 25 min insan yaşayırdı.

İnzibati bölgü
--------------

Vanua-Levu adası inzibati cəhətdən üç vilayətə bölünür:Mbua (adanın qərbi), Matuata (şimal-şərq) və Takaundrove (cənub-şərq). Bu üç vilayət Ficinin Şimal dairəsinə daxil dir.

İqtisadiyyat
------------

Adada əsasən kənt təsərrüfatı inkişaf etmişdir (şəkər qamışı). Son zamanlar turizmdə yüksəliş müşahidə edilir. Adada hava limanı fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "*UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. Fici adaları.  (ing.)". 2012-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-11.

Ədəbiyyat
---------

* Coğrafi eksiklopedik lüğət, М.: «Sovet ensiklopediyası», 1986.
* Федеральная служба геодезии и картографии России, Атлас мира, М.1999.

Mənbə
-----

* The Exceptional Flooding on Vanua Levu Island, Fiji, during Tropical Cyclone Ami in January 2003 Arxivləşdirilib 2008-05-28 at the Wayback Machine  (ing.)
**Auqust Sanq** (est. August Sang; 27 iyul 1914, Pyarnu — 14 oktyabr 1969, Tallin) — Estoniya şairi və ədəbi tərcüməçi.

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

Auqust Sanq Pyarnuda poçt qulluqçusu ailəsində anadan olmuşdur. 1932-ci ildə Pyarnuda kişi gimnaziyasını bitirmişdir. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra Auqust bir il yarım telefon bağlantısı işçisi kimi çalışmışdır. 1934-cü ildən 1942-ci ilə qədər Tartu Universitetində fəlsəfə fakultəsində təhsil almışdır. Bir neçə dəfə bəzi səbəblərdən təhsilini yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalmışdır.

Artıq Auqust Sanq səkkiz yaşı olarkən şeirlər yazmağa başlamışdır. İnyo təxəllüsü altında şeirlər yazan Auqust 1933-cü ildə *Improvisatsioon* poeması ilə *Kevadik* adlı gənclər jurnalının ədəbi müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. 1934-cü ildə onun şeiri ilk dəfə *Looming* ədəbi jurnalında çap olunmuşdur. 1936-cı ildə onun poetik toplusu *Üks noormees otsib õnne* işıq üzü görmüş və ona məşhurluq qazandırmışdır. Bir müddət Auqust ədəbiyyat haqqında bir çox resenziya və məqalə yazmışdır. 1930-cu illərin sonlarında o, *Arbuyad* ədəbi dairəsinə qoşulmuşdur. 1939-cu ildə Sanq *Müürid* adlı ikinci toplusunu dərc etdirmişdir.

Estoniyanın SSRİ-yə birləşməsindən sonra Sanq 1945-ci ildən Estoniyan Sovet Yazıçıları İttifaqına daxil oldu. Lakin sonralar ondan uzaqlaşdı və 1950-ci ildə tamamilə ittifaqdan ayrıldı. Yalnız 1955-ci ildən sonra hakimiyyət ona yenidən yazıçı kimi fəaliyyət göstərməyə icazə verdi. Bir il sonra Auqust yenidən Yazıçılar İttifaqına daxil oldu.

Auqust Sanqın yazıçı fəaliyyətinin nəsrləri və şeir nümunələri rus, alman, fransız və çex dilinə tərcümə edilmişdir. Sanq Yohann Volfqanq Götenin, Peter Vaysın, Ernest Teodor Amadey Hofmanın, Maksim Qorkinin, Vladimir Mayakovskinin, Frans Kafkanın, Keller Qotfridin, Molyerin, Eqon Ervin Kişin və Lion Feyxtvangerin əsərlərini tərcümə etmişdir.

Şəxsi həyatı
------------

Auqust Sanq Estoniya yazıçısı Kersti Merilaas (1913 — 1986) ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların 1950-ci ildə Coel adlı oğulları dünyaya gəlmişdir.

Əsas əsərləri
-------------

* *Üks noormees otsib õnne* (1936)
* *Arbujad: valimik uusimat eesti lüürikat* (toplu, 1938)
* *Henrix Heyne* (bioqrafiya, 1938)
* *Müürid* (1939)
* *Võileib suudlusega* (1963)
* *Sada laulu* (seçilmiş əsərləri, 1965)
* *Luuletused* (seçilmiş əsərləri, 1970)
* *Väike luuleraamat* (seçilmiş əsərləri, 1971)
* *Laenatud laulud* (iki cilddə tərcümələrin antologiyası, 1973/74)
* *Laulud* (seçilmiş əsərləri, 1977)
* *Emajõe unisel veerel* (ölümündən sonra antologiya, 2003)

İstinadlar
----------

1. ↑  Cornelius Hasselblatt: *Geschichte der estnischen Literatur.*

Ədəbiyyat
---------

* Реммельгас Л. Писатели советской Эстонии : Краткий биографический справочник. — Таллин: Эстон. гос. изд-во, 1956. — 269 с.
* Cornelius Hasselblatt: *Geschichte der estnischen Literatur.* Berlin, New York 2006 (ISBN 3-11-018025-1), S. 513f.
**Emma Ekşteyn** (*alm.* Emma Eckstein‎; 1865–1924) — Avstriya sufrajisti, publisist. Ziqmund Freydin ilk və ən vacib pasineti kimi tanınır.

Həyatı
------

28 yanvar 1865-ci ildə Qaudensdorf şəhərində anadan olmuşdur. Liberal bir yəhudi ailəsində böyüyən Emma atası kimyaçı və ixtiraçı Albert Ekşteyn (1824-1881), anası Amaliya Ekşteyn (1836-1921) vəfatından sonra onların yaratdığı kağız fabrikini öz əlinə aldı. Emmanın beş bacısı və dörd qardaşı var idi. İki qardaşı uşaqlıqda ölmüşdür. Bacısı Tereza, qardaşları Qustav və Fridrix sonradan müxtəlif sahələrdə tanındılar. Ekşteyn ailəsi Freydlər ailəsi ilə dost idi. Onlar bəzi bayramları birlikdə keçirirdilər. 1905-ci ildən Emma anası, erkən dul qalmış bacısı Tereza və qardaşı Qustav ilə birlikdə əkinçiliklə məşğul olmağa başladılar.

Emma Ekşteyn jurnalistika fəaliyyətinə başlamış və əsrin sonlarında Ziqmund Freydlə söhbətlərindən təsirlənərək bir neçə məqalə dərc etmişdi. Orada cinsi tərbiyə məsələlərini şərh etmişdir. 1899-cu ildə *Die neue Zeit* ("Yeni zaman") jurnalında uşaqların cinsi tərbiyəsi ilə bağlı məqaləsi çap edilmiş və məqalədə uşaqların valideynlərin cinsi münasibətləri ilə bağlı fikirlərinin tərbiyəvi əhəmiyyətini vurğulamışdır.

1908-ci ildə *Neues Frauenleben* jurnalında təxəllüslə *psevdohermafrodit* yazıçı *Karl Baerin* həyatına dair bir araşdırma yazısı nəşr etdirmişdir.

1910-cu ildə Dora Teleki tərəfindən edilən bir ginekoloji əməliyyatdan sonra Emma jurnalistikadan uzaqlaşdı və eyni zamanda Ziqmund Freyd ilə əlaqəsini bitirdi.

Beyin qanamasından 30 iyul 1924-cü ildə Vyanada dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Emma Eckstein // [Emma Eckstein Frauen in Bewegung 1848–1938] (alm.). Österreichische Nationalbibliothek, 2006.
2. 1 2  *Blumesberger S.* Eckstein, Emma // Handbuch der österreichischen Kinder- und Jugendbuchautorinnen (alm.). 2014. Vol. 1. S. 243–244. ISBN 978-3-205-78552-1
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1021283231 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. ↑  "Eckstein, Emma (1865-1924)". 2021-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-15.
**Auqust Alle** (est. August Alle; 1890‒1952 ) — Eston yazıçı və şair.

Bioqrafiyası
------------

Auqust Allenin qəbri
Auqust Alle 31 avqust 1890-cı ildə Vilyandi şəhərində daşyonan ailəsində anadan olmuşdur. Vilyandi və Nаrvа şəhərlərində təhsil almışdır. Kubanda və Ulyanovskda aptek şagirdi kimi işləmişdir. Sonra Vilnüsdə ev müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1915-ci ildə ekstern tərəfindən Orledə bilik attestatına imtahan vermişdir. 1915-ci ildən 1918-ci ilə kimi saratov Universitetinin tibb fakültəsində təhsil almışdır. Bir müddətdən sonra Estoniyaya köçmüş və burada jurnalist kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1937-ci ildə Tartu Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Məhkəmə zallarında vəkilin köməkçisi kimi işə düzəldi.

1911-ci ildə şeirləri çap edilməyə başladı. «Üksinduse saartele» («Yalqızların adasında») adlı birinci şeirlər toplusu 1918-ci ildə işıq üzü gördü. 1921-ci ildə Auqust «Carmina barbata» adlı şeirlər toplusunu çap etdirdi. Auqust Alle Estoniya yazıçılarının birincilərindən olaraq 1917-ci ildə baş verən Oktyabr İnqilabı hadisələrinə səs verdi. Estoniya burjuaziyasını lağa qoyan bir sıra satirik felyetonlar yazdı. 1930-cu illərdə yazdığı əsərlərdə Almaniya və Estoniya faşizmini ifşa edirdi. Böyük Vətən müharibəsi zamanı nasist Almaniyasına qarşı nifrətlə dolu epiqramlar, şeirlər və felyetonlar yazırdı.

Auqust Alle Siuru ədəbi qrupuna üzv olmuşdur. İyun çevrilişindən sonra 1940-cı ildə Estoniya Təhsil Nazirliyinin məsləhətçisi oldu. Daha sonralar müəllif hüquqlarının müfafizə üzrə Cəmiyyətinin katibi tərəfindən Estoniya Sovet Yazıçılar İttifaqının Təşkilat Komitəsinə üzv seçildi. Bundan əlavə «Viysnurk» jurnalının redaksiya heyətinin üzvü oldu. 1941-ci ildə SNK ESSR yanında sənədlərin işləri üzrə Dövlət İdarəsinin müdir müavini təyin olundu. 1942-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv oldu. Müharibə zamnı estoniya Kommunist Partiyasının MK çapı sektorunun müdiri idi. 1945-46-cı illər ərzində ESSR Ədliyyə Naziri müavini olmuşdur. 1946-cı ildən 1952-ci ilə kimi «Loominq» jurnalının redaktoru kimi işləmişdir.

8 iyul 1952-ci ildə Tallində vəfat etmiş və Meşə Qəbirstanlığında dəfn edilmişdir.

Əsərləri
--------

### Eston dilində

* Valitud tood, Tallinn, 1954;
* Luuletused, Tallinn, 1964.

### Rus dilinə tərcümə edilənlər

* Estoniya ədəbiyyatının antologiyası, т. 2, М. — Л. 1959;
* Satira və lirika, Тал. 1960.

Ədəbiyyat
---------

* Парве Р. Поэт гуманной правдивости, в кн.: Об эст. лит-ре, Т. 1956;
* Parve R. August Alle, Tallinn, 1960.

İstinadlar
----------

1. ↑  Писатели Советской Эстонии: биобиблиографический словарь. 1984. С. 10-12
2. ↑  Алле Аугуст Arxivləşdirilib 2016-04-22 at the Wayback Machine // Краткая литературная энциклопедия. Т. 1. — 1962
**Bexşteyn şəbpərəsi** (*lat.* Myotis bechsteinii) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yarasalar dəstəsinin hamarburunlar fəsiləsinin şəbpərə cinsinə aid heyvan növü. Yarasa alman naturalisti Yohan Bexşteynin şərəfinə adlandırılıb.

Yayılması
---------

Avropanın şərqində, Kiçik Asiya, Şimali İran və Qafqazda yayılmışdır. Qafqazın Qaradəniz sahillərində üstünlük təşkil edir. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq 1986-cı ildə Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub yamaclarında tapılmışdır. 30–40 şəbpərədən ibarət balalama koloniyası Qəbələ rayonunun Xəzra kəndində orta əsrlərə aid qəbiristanlığın dörd sərdabəsinin birində aşkar edilmişdir. Bu koloniya 2010-cu ilədək müşahidə olunmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, gecə şəbpərələrinə Rusiya ilə həmsərhəd ərazilərdə də təsadüf edilmişdir.

Yaşayış yeri
------------

Gecə şəbpərəsi meşə növü olub, Qafqaşda ancaq enliyarpaqlı meşələrdə rast gəlinir. Bexşteyn gecə şəbpərəsi yem üçün adətən gecə saatlarında meşə kənarlarına və ya talalara uçurlar. Əsasən yarpaq və ot üzərində olan həşəratlarla qidalanırlar. Onlarla dişi fərdlərdən ibarət olan balalama koloniyaları yaşlı ağacların oyuqlarında, nadir hallarda atılmış tikililərdə məskən salırlar.

Çoxalması
---------

İyun-iyul ayının əvvəlində dişilər bir balası verir. Balalayan koloniyaların əsas xarakterik cəhətlərindən biri də onların tez-tez öz sığınacaq yerlərini dəyişməsidir. Bu səbəbdən onların bala vermək üçün seçdikləri yerdə ağac oyuqlarının çox olması vacibdir. Yeraltı mağaralar əsasən balavermədə iştirak etməyən fərdlərin qışlaması və yayda daldalanması üçün istifadə olunur. Bu növ yarasaların payız cütləşməsi dövründə yeraltı mağaraların rolu böyükdür. Bexşteyn gecə şəbpərəsi – oturaq növdür. Yəqin olunur ki, Qafqazda və Azərbaycanda gecə şəbpərələrinin əsas hissəsi qışı ağacların oyuğunda keçirirlər. 1986-cı ilin iyul ayının sonunda Xəzrada yarasaların sayı 30-a çatmışdır. 28 avqust 1988-ci ildə bu koloniyada 40-a yaxın fərd olmuşdur. 2007-ci ilin yayında uzunqulaq şəbpərəni bu ərazidə müşahidə etmək mümkün olmamışdır. 2010-cu ilin avqustunda isə sərdabədə 90-a yaxın fərd müşahidə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q756687
* Wikispecies: Myotis bechsteinii
* ADW: Myotis\_bechsteinii
* ARKive: myotis-bechsteinii
* BioLib: 2267
* BOLD: 84637
* CMS: myotis-bechsteinii
* EoL: 327570
* EPPO: MYOTBE
* Fauna Europaea: 305408
* Fauna Europaea (new): 1ad58ae3-244f-42d7-8249-954150a162f5
* GBIF: 4266427
* iNaturalist: 74697
* ITIS: 632002
* IUCN: 14123
* MSW: 13802362
* NBN: NHMSYS0000528024
* NCBI: 59462
* uBio: 5995076
* WoRMS: 1049369

 |
**Pyer Qasli** (fr. Pierre Gasly), 7 fevral 1996, Ruan, Normandiya) — Fransa avtoyarışçısı, Eurocup Formula Renault 2.0 çempionu (2013).

Karyera
-------

Pyer 2006-cı ildə Fransız kartinq çempionatının kiçik sinfində karyerasına başlamış və 15-ci sırada iştirak etmişdir. 2007-ci ildə Qasli French Cadet Championship-ə getdi, ilk mövsümündə altıncı, 2008-ci ildə isə dördüncü yeri tutdu. 2010-cu ildə Pyer Fransız Avtomobil Birliyinin üzvü oldu və Avropa Çempionatı olan KF3 və WSK Euro Series-də çıxış etdi.

2011-ci ildə Pyer Fransız Formula-4-də — açıq təkərli avtomobillər sinfində debüt etdi. Sezonda yeddi dəfə podiuma çıxdı, onlardan üçü — 1-ci yer idi. Mövsümü üçüncü yerdə bitirdi.

2012-ci ildə Pyer Eurocup Formula Renault 2.0-a getdi, iki dəfə podiuma çıxaraq mövsümü 10-cu sırada tamamladı. Növbəti 2013-cü ildə artıq beş podium və üç qalibiyyətlə, Qasli seriyanın çempionu oldu. 2014-cü ildə Qasli, Formula-Renault 3.5-də iştirak etdi və yarışların nəticələrinə görə, ikinci yeri tutdu.

2014-cü ildə Pyer GP2 seriyasında ilk dəfə çıxış etdi. O, Tom Dilmannı əvəz edərək "Caterham" komandasının bir hissəsi kimi mövsümün son altı yarışında çıxış etdi. 2015-ci ildə Qasli "Dams" komandanın bir hissəsi kimi seriyada tam mövsüm keçirdi. Sezon boyunca Pyer dörd dəfə podiuma qalxdı və mövsümü 8-ci sırada tamamlandı. 2016-cı ildə Qasli Prema komandasının tərkibində GP2-də çıxışını davam etdirir.

2015-ci ilin sentyabr ayının sonunda Formula 1 Red Bull komandası Qaslinin mövsümün sonuna qədər komandanın ehtiyat pilotu olacağını elan etdi. 2016-cı ilin yanvar ayında Pyer 2016-cı il mövsümündə Red Bull komandasının ehtiyat pilotu təyin edildi. 26 sentyabr 2017-ci ildə, Qaslinin Toro Rosso komandasının bir hissəsi olaraq Malayziya və Yaponiya Formula 1 mərhələlərində iştirak edəcəyi açıqlandı.

2018 mövsümündə "Toro Rosso"nun döyüş pilotu oldu. Bəhreyn Qran Prisində ilk xalları qazandı. Monakoda isə yeddinci yeri tutdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  F1: Pierre Gasly, rebaixado em 2019, 'esquece' Red Bull e conquista pódio e vitória pela AlphaTauri, equipe B (порт.). ESPN, 2020.
2. ↑  Após título da França, churrasco e festa, Pierre Gasly tenta fim de jejum de pontos (порт.). 2018.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-02-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-25.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt
* Profil
**Species Plantarum** ("Bitki növləri") K. Linney tərəfindən 1753-cü ildə nəşr edilmiş və o dövrdə bilinən bütün bitki növlərinin cinslərə görə təsnif edildiyi bir əsərdir. Əsər ikili adlandırma sistemini ardıcıl tətbiq edən ilk əsərdir və bitkilərin elmi cəhətdən adlandırılması üçün başlanğıc nöqtəsi olmuşdur.

Nəşri
-----

Species Plantarum 1753-cü il mayın 1-də Laurentius Salvius tərəfindən Stokholmda iki cilddə nəşr edilmişdir. Əsərin ikinci nəşri 1762-1763-cü illər arasında çap edilmişdir. 1764-cü ildə hazırlanan üçüncü nəşri ikinci nəşrdən çox da fərqlənmirdi. Sonrakı nəşrlər Linneyin 1778-ci ildəki ölümündən sonra Carl Ludwig Willdenowun rəhbərliyi altında baş tutmuşdur.

Birinci nəşrin üz qabığı

Əhəmiyyəti
----------

Species Plantarumdan əvvəl şəkildəki bitki "Plantago foliis ovato-lanceolatis pubescentibus, spica cylindrica, scapo tereti" adı ilə tanınırdı. L. bitkiyi *Plantago media* olaraq yenidən adlandırmışdır.
Species Plantarum, ikili adlandırma sistemini ardıcıl olaraq tətbiq edən ilk botanika tədqiqatıdır (1758-ci ildə nəşr olunan Linnaeusun Systema Naturae adlı əsəri eyni təsnifatı heyvanlara tətbiq edən ilk əsər idi). Bu tədqiqatdan əvvəl bitki növləri bir çox sözdən ibarət uzun bir ada sahib idi. Misal üçün; "Plantago foliis ovato-lanceolatis pubescentibus, spica cylindrica, scapo tereti" və ya "Nepeta floribus interrupte spicatis pedunculatisx". Species Plantarum ilə bu uzun və mürəkkəb adlar bir sözlü cins adı və bir sözlü növ epitetini əhatə edən iki hissəli adlarla əvəz edildi. Buna görə yuxarıdakı iki nümunə sırasıyla Plantago media və Nepeta catariya oldu.

Species Plantarum, əksər bitki adlarını vermək üçün "başlanğıc nöqtəsi" seçildi, çünki binomial nomenklaturanı ardıcıl tətbiq edən ilk tədqiqat əsəri idi.

Məzmunu
-------

Species Plantarum, dərc edildiyi zaman K. Linney tərəfindən bilinən minlərlə bitki növünün təsvirlərini ehtiva edirdi. İlk nəşrdə növlər Acalypha australis ilə başlayaraq Zygophyllum spinosum ilə bitmişdi və 5.940 növ var idi. L. əsərin başlanğıcında 10.000-dən az bitki növünün olduğunu təxmin etdiyini bildirmişdi. Bununla birlikdə, günümüzdə təxminən 400.000 çiçəkli bitki növünün olduğu iddia edilir.

Bitkilər Lin cinsi təsnifat sisteminə görə təxminən 24 sinifə ayrılmış min cinsə görə nizamlanmışdır. Species Plantarumda cinsin təsviri yoxdur. Bu səbəbdən Genera Plantarum ("Bitki Cinsləri"), Species Plantarumun beşinci nəşri ilə eyni vaxtda nəşr olunmuşdur. L.nin cinsi sistemi indi ortaq əcdadları dəqiq bir şəkildə əks etdirən bir sistemdən əlavə, süni bir sistem kimi qəbul edilir, lakin sistemin sadəliyi, xüsusilə bu sahədə mütəxəssis olmayanların hər hansı bir bitkinin düzgün sinifini tez bir zamanda tapmalarını asanlaşdırmışdır.

Qeydlər
-------

1. ↑  Əsərin tam adı *Species plantarum, exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas* idi.
**Zaxariya Sitçin** (*ing.* Zechaira Sitchin; 11 iyul 1920, Bakı – 9 oktyabr 2010[…], Nyu-York, Nyu-York ştatı) — şumerşünas, yazıçı, şumeroloq-alim və astrofizik.

Həyatı
------

1920-ci il iyunun 11-də Bakıda anadan olub. Onun müəllifi olduğu "Dünya tarixçəsi" adlı kitab böyük qalmaqala səbəb olub. Yazıçı kitablarında iddia edir ki, Anunnaki adlı yadplanetlilər yer kürəsini işğal edib və qızıl mədənlərdə işlətmək üçün insanları yaradıblar. Onun bütün yaradıcılığı yadplanetlilərlə insanlar – Yer kürəsi arasındakı münasibətlərin araşdırılmasından ibarət olub.

Z.Sitçin 2010-cu il oktyabrın 9-da ABŞ-də vəfat edib.

Zaxariya Sitçin on cildlik "Dünya Tarixçəsi" adlı kitabı ilə böyük qalmaqal yaratmışdır. Sitçin pre-astronomiyanın tanınmış bir nümayəndəsidir. Kitablarında, xristianlıqdan əvvəli antik Sümer mixi yazılı mətnlərin tərcüməsinə söykənən nəzəriyyəsində, tarix əvvəli çağlardakı güman edilən bir on ikinci planet olan Nibiru tərəfindən Anunaki adındakı yadplanetlilər dünyamız torpaqlarını işğal edib mədənlərdə işlətmək üçün kölə əmək olaraq insanı yaratmışdı. Yadplanetlilər öz planetlərini ətraf problemləri üzündən 432 000 il əvvəl tərk etmişdilər və misir piramidaları kosmos gəmilərinə eniş köməkçiləri olaraq xidmət etmişdi.

Zamanla yadplanetlilər insan qadınları ilə cütləşib qarışmışlar. 13.000 il əvvəl nəhayət böyük bir sel oldu, çox sayda adam öldü və bunun üzərinə insanlar və yadplanetlilər arasında döyüş çıxdı.

Sitçinin bu nəzəriyyələri dövrün elm adamları tərəfindən tənqid olunsa da, günümüz arxeleoloqlarına ilham qaynağı olmuş və köhnə mədəniyyətlərə baxış bucağını dəyişdirmişdir.

Kitabları
---------

* On ikinci planet, insanlığın xronikası. Moskva, "EKSMO", 2005.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Zecharia Sitchin // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Zecharia Sitchin // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2  .
4. ↑  Azərbaycanlı yazıçının qiyamət haqqında ssenarisi tapıldı- Anunnakilər gələcək

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Zaxariya Sitçin*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* sitchin.com — Zaxariya Sitçin rəsmi saytı



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Internet Speculative Fiction Database |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 90674887 · BNE: XX1123427 · BNF: 121123829 · CiNii: DA07631214 · GND: 118139894 · ICCU: CFIV020491 · ISNI: 0000 0001 2118 9971 · LCCN: n80109516 · LNB: 000090863 · NDL: 00456735 · NKC: xx0000131 · NLP: A25558961 · NSK: 000185692 · NTA: 070809348 · NUKAT: n96220656 · PTBNP: 204692 · SUDOC: 029511607 · VIAF: 5720310 · WorldCat VIAF: 5720310 |

 |
Riççi Sebastyano. "Qoca Tarkvini avqur Attiya Naviyadan sual soruşur" tablosu. Təxminən 1690-cı il. Getti muzeyi.
**Auspisiya** (*lat.* auspicia, *avis* — "quş" və *speculare* — "müşahidə etmək" sözlərindən) — qədim Roma dinində quşların davranışlarının müşahidə edilməsi ilə görünən əlamətləri şərh etmək təcrübəsi. Bunu icra edən avqur adlandırılırdı.

Tarixi
------

Avqurlar əlamətləri qəfil və gözlənilən olaraq təsnif etmişdir. Birinci növə hər cür kiçik qəzalar daxildir: bəzi heyvanların görünüşü, duzun tökülməsi, şərabın tökülməsi, büdrəmə, asqırma, gözlənilməz səs və s. Onlar adətən qarşıdan gələn çətinliklərdən xəbər verirdilər. Gözlənilən əlamətlərə şimşək çaxması, kometlər, quşların uçuşu, onların qarıldaması və ötməsi və s. aid idi. Əgər səmada əlamətlər gözlənilsəydi, keşiş bir qülləyə qalxaraq və şərqə dönərək ərazini xüsusi əyri çubuqla təsvir edirdi. Bundan sonra bu ərazinin hüdudlarında baş verən hər şey əlamət sayılırdı. Avqurlar quşları müşahidə edərkən aşağıdakı parametrləri nəzərə almalı idi: uçuş hündürlüyü, sürət, qanad döyüntülərinin tezliyi və səsi, qarıltıların tonallığı və yüksəkliyi və s. Quşlar yaxşı əlamətlər gətirənlərə və fəlakət xəbər verənlərə bölünürdü. Qartalların, şahinlərin uçuşu yaxşı əlamət kimi qarşılanırdı. Qarğaların, bayquşların qar-qar etməsi ilə problem proqnozlaşdırılırdı. Bəzi quşlar, məsələn, ağacdələn və ya çay qaraquşu, müəyyən keyfiyyətlərə malik deyildi. Onlara görə, qarğa avqurun sağında qarıldasa, bu, mənfi, solunda qarıldasa, bu, müsbət əlamət idi. Keşiş praktikasında quşların əhəmiyyəti müxtəlif idi. Qartal qarğadan daha vacib hesab olunurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Телицын, В. Л.; Багдасарян, В. Э.; Орлов, И. Б. eds.АВГУРЫ // Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия (rus). М.: ЛОКИД-ПРЕСС. 2005.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Мантика // Атеистический словарь (2-е изд. испр. и доп 200000 nüs.). М.: Политиздат. Абдусамедов А. И. Алейник Р. М. Алиева Б. А. и др.; Под общ. ред. Новикова, Михаил Петрович. 1985. 252.
* Ауспиции // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

| ⛭Qədim Roma dini və mifologiyası |
| --- |
| Əsas tanrılar | 
Apollon •
Venera •
Vesta •
Vulkan •
Diana •
Kvirin •
Mars •
Merkuri •
Minerva •
Neptun •
Pluton •
Serera •
Yunona •
Yupiter
 |  |
| Kahinlər | 
Avqurlar •
Avqustallar •
Arval qardaşları •
Baş pontifik •
Vestalklar •
Haruspik •
Pontifiklər kollegiyası •
Saliyalar •
Müqəddəs hökmdar •
Fesiallar •
Tisiyalar kollegiyası •
Flaminlər •
Epulonlar
 |
| İnanclarvə ayinlər | 
Sivill kitabları •
Bayramlar
(Kvinkvatriyalar •
Konsualiyalar •
Lemuriya •
Luperkaliyalar •
Matronaliyalar •
Neptunaliyalar •
Parentaliyalar •
Saturnaliyalar •
Terentin oyunları •
Serealiyalar •
Yuvenaliyalar) •
Məbəd •
Auspisiya
 |
| Digər tanrılar,ilahlar və ruhlar | 
Annona •
Bellona •
Yaxşı ilahə •
Vagitan •
Dioskurlar •
Kibela •
Kons •
Kupidon •
Laralar •
Orkus •
Roma •
Kron •
Sol •
Tellus •
Favn •
Yanus •
Priap •
Penatlar
 |
| Personalaşdırma | 
Angerona •
Virtus •
Konkordiya •
Xonos •
Fortuna •
Eternitas
 |
***Spec Ops*** — taktiki atıcı videooyunlar seriyası. İlk iki oyun "*Zombie Studios*" tərəfindən istehsal edilmiş, "*Runecraft*" növbəti üç oyunda istehsal prosesinə təhfə vermiş, altıncı oyun isə 2002-ci ildə "*Big Grub*" tərəfindən istehsal olunmuşdur.

İlk iki oyunu "*Ripcord Games*" sonrakı üç oyunu "*Take-Two Interactive*", altıncı oyunu isə 2002-ci ildə "*Gotham Games*" tərəfindən yayımlanmışdır.

Seriya 2012-ci ildə "Yager Development"ın istehsal etdiyi və "2K Games"in yayımladığı "*Spec Ops: The Line*" epizodunda üçüncü şəxs atıcı kimi yenidən canlandırılmışdır.

Tarixi
------

İlk oyun, "*Spec Ops: Rangers Lead the Way*" hələ istehsal mərhələsində olduğu dövrdə "*Spec Ops*"u davam edən bir franşizə çevirmək qərarı alınmışdır. İcraçı prodüser Mayk Suares belə əsaslandırmışdı ki, simulyasiya pərəstişkarları üçün auditoriya "çox sadiqdir; onlar hər il altı ilə on iki arası məhsul satın alırlar. Simulyasiyalar kateqoriyasında uğurlu franşiz işə sala bilsəniz, bu, əsl həmişəyaşıl biznes olar".

İstinadlar
----------

1. ↑  "NG Alphas: SpecOps". Next Generation. No. 30. Imagine Media. June 1997. 82–84.

Xarici keçidlər
---------------

* *Spec Ops* — *MobyGames* saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Giant Bomb · MobyGames |
**Zaysan gölü** (monq. Зайсан, həmcinin *Jaysan*) — Qazaxıstannın şərqində yürləşən göl. Müxtəlif silsilələrin əhatəsində qərarlaşır. Şimal-şərqdən Altay dağları, şimalqərbdən Kalbinski silsiləsi, cənubdan Tarbaqaray dağları ilə əhatələnmişdir. Gölün şərqi sahili ilə Çin sərhədi arasında 60 km nəsafə vardır. Çin ərazisindən göl istiqamətiə axaraq ona tökülən çayın adı Qara irtışdır. Göl dəniz səviyyəsindən 420 metr yüksəklikdə qərarlaşır. Onun uzunluğu 105 km, eni isə 22–48 km arasında dəyişir. Maksimal dərinliyi 15 metr təşkil edir. Orta dərinliyi 4–6 metr arasında dəyişir. Zaysan gölü 47°60' və 48°30' ş. e. və 83° və 85° ş. u. arasında qərarlaşır. Gölün sahəsi 1810 km²-dir. Gölün suyu şirindir

Tarixi və təsviri
-----------------

Zaysanda qürub
Gölün sahəsi indikindən daha böyük olmuşdur. Üstəlik dərinlik və uzunluq baxımındanda indikindən üstülüyə malik idi. Gölün sahillərində hətta aralıda bunun islərini açıq-adın müşahidə etmək mümkündür. Gölün suyu şirin olması ilə yamaşı yumşaq və təmiz sudur. İçməli su kimi istifadəsində bir maneə yoxdur. Göl qış ayları donmaya məruz qalır. Əsasən noyabr ayında donur və aprel ayının sonları buzdan azad olur. Gölün dibi lillidir. Bəzi hissələr qumsaldır. Kiçik bir hissəai isə gillidir. Sahilləri dayazdır. Böyük hissəsi qamışla örtülüdür. Qamışlar hətta sahildən olduqca aralı sahələrə belə yayılmışdır. Bircə Baklanyaq və Barxos burunlarında yerləşın sahillər təmizdir. Bəzi hissələrdə dağları çıxıntıları göl sahilində burun əmələ gətirir. Bunlar arasında Verşinin, Qolodaevski, Topolevı, Pesçanı, Qolıy burunlarıdır. Gölün daxili hissəsində ada yoxdur, Ancaq Qara İrtışın gölə töküldüyü hissədə iki kiçik ada mövcuddur. Saysan gölünə şərqdən — Qara İrtış, Kedırlık, qərbdən — Kokpektinka, Buqaz çayı və Bazar, şimalda — Çerqa, Arasan, Ters-Arlık və s. tökülür. Göl özünün zəngin balıq ehtiyatları ilə tanınır. Burada Adi sudak, Esox lucius, Lota lota, Leuciscus idus və Carassius kimi balıqlar yaşayır. 24 noyabr 1798-ci il qərarı ilə İrtış çayında balıq tutmaq Sibir kazak qüvvələrinə həvalə edilir. Bu qərar kazakların Zaysan gölündə ov etmələrinə şərait yaradırdı, Ancaq göl gələ Sin imoeriyasının tərkibi sayılırdı. Artıq 1825 ildə kazaklar Sin imperiyasından icazə almaqla Qara İrtışın mənbəyinə qədər olan əraxilərdən balıq tuturdular.

Saysanın sahili
Buxtarmin SES tikintisinə qədər gölün sahəsi 1800 km², uzunluğu 111 km, eni 30 km, orta dərinliyi 4–6 metr təşkil edirdi. Bu su anbarınln tikintisindən sonra gölün səviyyəsi 7 metr qalxmışdır. Buxtarmin su anbarınln sahəsi 5,5 min km² təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Зайсан толгой"-н домог". 2014-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-12.
2. ↑  Казахстан. Общегеографическая карта (масштаб 1:3 000 000). — Роскартография, 2011
3. ↑  "Бурштейн Е. Ф.: «Песошное золото» в России: путешествие Матвея Снегирева в 1790 году. — журнал «Природа» № 6, 2012". 2013-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-12.

Mənbə
-----

* Zaysan gölü — Qazaxıstan — Lake Zaysan
* Zaysan (Kazaxıstan SSR) Arxivləşdirilib 2006-09-12 at the Wayback Machine
* PaleoKazakhstan.info: Zaysan gölü
**Yuqoslaviya kronu** (*serb.* Круна, xorv. Kruna, sloven. Krona) — 1919–1920-ci illərdə Yuqoslaviya krallığının müvəqqəti paralel valyutası, paralel dövriyyədə olan dinarla nisbəti 4 kron = 1 dinar idi.

Tarixi
------

Avstriya-Macarıstanın dağılması nəticəsində Yuqoslaviya Krallığına verilən ərazilərdə Avstriya-Macarıstan kronu tətbiq olunmağa davam edirdi. 1919-cu ilin yanvar ayında 10, 20, 50, 100 və 1000 kron dəyərində Avstriya-Macarıstan bankının banknotlarının ştempelləməsi prosesi aparıldı. 1 və 2 kronluq əskinaslar üzərində rəsmi olaraq ştempel vurulmamışdır, lakin ştamplanmış əsginasların nüsxələri məlumdur.

Tezliklə Maliyyə Nazirliyi 1919-cu il nüsxəli əskinazları dinar olaraq buraxdı, hansıların ki üstünə əlavə möhürcük vasitəsi ilə kron nominalı əlavə olundu: dinarın 1⁄2 — 2 kron, 1 dinar — 4 kron, 5 dinar — 20 kron, 10 dinar — 40 kron, 20 dinar — 80 kron, 100 dinar — 400 kron, 1000 dinar — 4000 kron.

Əlavə möhürcük prosesi zamanı mətbəə xətaları baş vermişdir: 2 və 4 kron dəyərində əskinaslarda "KRUNE" yerinə "KURNE", 20 kron əskinaslarda isə "KRUNA" yerinə "KURNA" yazılmışdır.

Heller üzrə pul nişanları buraxılmırdı. Yuqoslaviya krallığının poçt markaları krallığda kronanın tətbiqindən əvvəl meydana gəlmişdilər. 1918-ci ildə Sarayevo və Zaqrebdəki poçt direksiyaları Avstriya-Macarıstan markaları üzərinə yeni dövlətin adını əlavə möhürcük vasitəsi ilə qeyd etməyə başladılar. 1919-cu ildə Lyublyanadakı poçt direksiyası tərəfindən "Veriqar" markalar seriyası buraxıldı, onlar rəsmi olaraq Yuqoslaviya və Sloveniyanın ilk markaları sayılırlar.

1920-ci ildə krona dövriyyədən çıxarıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Cuhaj, 2008. səh. 1214—1216

Ədəbiyyat
---------

* *Cuhaj G.S.* Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368—1960 (12-е изд). Iola: Krause Publications. 2008. ISBN 978-0-89689-730-4.

| ⛭Adında "krona" sözü olan valyuta və sikkələr |
| --- |
| Dövriyyədə olan | 
* Çex kronu
* Danimarka kronu
	+ Farer kronu
* İslandiya kronu
* İsveç kronu
* Norveç kronu

 |
| Dövriyyədənçıxmışlar | 
* Abbat kronu
* Avstriya kronu
* Avstriya-Macarıstan kronu
* Avstriya Niderlandının kronentaleri
* Bohemiya və Moraviya kronu
* Briota kronu
* Çexoslovakiya kronu
* Estoniya kronu
* Fiume kronu
* İngiltərə kronu
* İttifaq kronu
* Qotika kronu
* Qrenlandiya kronu
* Lixtenşteyn kronu
* Macarıstan kronu
* Oksford kronu
* Pistruççi kronası
* Pumphozenkrona
* Slovakiya kronu
* Yuqoslaviya kronu

 |
**Aureliya** — (*lat.* Hydrozoa) sinfinə aid tip.

Haqqında
--------

Bunlar arktika dənizlərindən başlamış, tropik dənizlərə qədər yayılmışdır. Aureliya tipik meduz olub, hidroid meduzu obeliya ilə oxşarlığa malikdir. Lakin bəzi xüsusiyyətlərinə görə məsələn, çoxlu miqdarda çoxlu çıxıntıların olması, yelkənciyin olmaması, iri ölçüyə malik olmaları ilə hidroid meduzalarından fərqlənirlər. Aureliyalarında mezoqley güclü inkişaf etmişdir. Qolların ektoderması dalayıcı hüceyrələrlə zəngindir. Əzələləri epiteli əzələ hüceyrələrindən ibarətdir. Qastrovoskulyar sistem mürəkkəb quruluş səviyyəsinə çatmışdır. Ağız dəliyi qısa udlağa, o isə bədənin mərkəzində yerləşən qastral boşluğa açılır. Ona çox da böyük olmayan cibcikşəkilli qabarmalar açılır. Bu endodermanın sorma səthini genişləndirməyə xidmət edir. Mədədən bədənin kənarlarına doğru gedən radial kanallar başlanğıc götürür. Onlar adətən, dörd olur. Bəzilərində onlar ikinci, üçüncü dərəcəli şaxələr verir. Kanalların hamısı çətirin kənarında həlqəvi kanalla birləşir. Radial kanalların hamısı qamçılı epiteli hüceyrələri ilə örtülmüşdür. Bunlar qida maddələrininın hərəkətinə xidmət edir. Həlqəvi kanal üzərində ropalilər yerləşir, onların sayı 8-dir. Ropalilərlə gözcüklər və müvazinət orqanı – statosist olur. Cinsi vəzilər 4 sayda olub, endodermada mədə ciblərinin altında formalaşır. Mayalanmadan sonra planula formalaşır, sifistoma başlanğıc verir, o isə tumurcaqlanma yolu ilə meduza əmələ gətirir.

Ədəbiyyatı
----------

 **Onurğasızlar zoologiyasından praktikum. F. Q. Ağamalıyev , E. Ə. Muradova. Bakı "Maarif" nəşriyyatı, 2004. 204 səh.**

Həmçinin bax
------------

* Sifoid meduzaları
* Hidroidlər

İstinadlar
----------

1. ↑  "Медуза обыкновенная (Aurelia aurita)". 2019-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-10.

Xarici keçidlər
---------------

Медуза аурелия ушастая. Aurelia aurita
**Yurd-Aux məscidi** (çeç. Ширча-Юртар маьждиг) — Dağıstan Respublikası Kazbek rayonu, Kalininaul (Yurd-Aux) kəndində ən qədim məscid.

Məscidin əsası 1904-cü ildə yerli sakinlər tərəfindən qoyulmuşdur. Məscid yerli Ayxa kəndinin memarlıq abidəsidir. Tək minarəlidir, günbəzsizdir. Hazırda məscid yerli dindarların ibadətgahı kimi fəaliyyət göstərir. Ötən əsrin sonlarında məscid əsaslı şəkildə təmir edilmişdir. Yerli əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.

Tarixi
------

Yurd-Auxda dağıdılmış məscid.1989-cu il, rəssam Həsən Avtiyev
Yurd-Aux kəndinin qədim hissəsində fəaliyyət göstərən çeçen məscidi XX əsrin memarlıq abidəsi kimi tanınır. Yerli tarixçilərin dediyinə görə, köhnə, dağılmış vəziyyətdə olan məscidin yerində tikilmişdir. Bu məscidin yenidən qurulması istiqamətindəki işlər kəndin əhalisinin artması ilə əlaqədar idi, köhnə məscidə artıq bütün dindar əhali sığmırdı, ona görə də köhnə binanın yenidən təmiri ya da yeni binanın tikintisinə böyük ehtiyac vardı.

Müqaviləyə əsasən yerli sakinlər muzdlu sənətkarları məscid tikintisinə cəlb etdilər. Kərpic blokları Göbək-Qala dağının ətəyindən at arabalarında gətirilən iri qum daşlarından hazırlanmışdır. Daşlar bir-bir gətirilərək, yerində cilalanırdı. Ona xüsusi sarı palçıq qarışığı əlavə edildi ki, bu da məhlul mikrohissəciklərinin həcmini xeyli artıraraq, binaya monolit möhkəmliyini verdi.

Yurd-Aux məscidi müsəlmanların müqəddəs ziyarətgahı olan Kəbə istiqamətində tikilib. Məscidin küncləri işıq olan tərəfə istiqamətləndirilmişdir. Məscidin üstündə azan oxumaq üçün ağ kərpiclə üzlənmiş, üzəri dəmirlə örtülmüş minarə vardır. Məscidin yuxarı mərtəbəsi tağlı pəncərələrlə bəzədilib, günbəzi gümüşü aypara təsviri ilə bəzədilib.

 Məscidin ümumi görünüşü.
Məscidin tikintisinə ən böyük əməyi olan, töfvə verən kənd sakinlərinin şərəfinə məsciddə ad blokları işlənmişdir. Müxtəlif naxışlarla boyanmış bloklarda bu adlar ərəb əlifbası ilə həkk olunub.

Yurd-Aux məscidinin iki pilləli əsas girişi var. Onlardan birinin üstündə at və qılıncla ilanı öldürən adam həkk olunmuş, ikinci girişin tağında isə David ulduzu və şir təsviri həkk edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Алиев А. М. Казбековская газета «Вестник», «Чапар». Алиев А. М. Краеведение ; Калиниаул, 2001 год.* "Учебное исследование на тему: «Моя малая Родина»". Инфоурок. 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-13.
2. ↑  *Мусаев, Зелимхан Магомед-Салиховичwebsite=ИА Чеченинфо.* "Памятник архитектуры ХХ века действующая мечеть в с. Юрт-Аух" (rus). Чечен Инфо портал. 5.06. 2017. 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-13.
*Gələcək*, XX əsrin əvvəllərindəki alman rəssamına görə: "2000-ci ildə Almaniya" seriyasından Hildebrand firmasının şokoladı - "Uçan maşınlar"
*Gələcək*, Paris, 1902-ci ilin rəsmi
**Gələcək** — zaman oxunun hipotetik hissəsidir, hələ baş verməmiş, lakin baş verə biləcək hadisələr məcmusudur.

Gələcək fəlsəfi termin kimi
---------------------------

Gələcək fəlsəfədə və ümumən insan şüurunda həmişə xüsusi yer tutmuşdur. Nəzəriyyələrdən birinə (indeterminizm) görə gələcək əvvəlcədən təyin olunmur və onu insanlar özləri yarada bilərlər. Başqa bir nəzəriyyəyə (determinizm) görə, gələcək əvvəlcədən müəyyən edilir. O da mümkündür ki, insanlar gələcəyi özləri yaratsınlar, lakin gələcəyi yaratmaq üçün onların qərarları və hərəkətləri əvvəlcədən müəyyən etməlidir. Gələcəkdə zamanın (kainatın) tsiklik modeli çərçivəsində keçmişdə olanlar təkrarlanır.

Bir çox dinlər ölümdən sonrakı həyat, eləcə də dünyanın sonu haqqında kəhanətlər təklif edir. Xristianlıqda Allahın gələcəyi bilməsi ilə insanın azad iradəsi arasındakı ziddiyyət qabaqcadan təyinetmə doktrinasına gətirib çıxarır.

Gələcəyin əhəmiyyəti insanların başlarına nə gələcəyi ilə bağlı öncəgörmələrə və proqnozlara çox ehtiyac duyması ilə vurğulanır. Ola bilsin ki, insan beyninin inkişafı böyük ölçüdə gələcəyi proqnozlaşdırmaq üçün lazım olan idrak qabiliyyətlərinin, yəni təxəyyülün, məntiqin və induksiyanın inkişafı ilə bağlıdır.

Ədəbiyyat
---------

* *Вернадский В. И.* Размышления натуралиста: Научная мысль как планетное явление. М.1977.
* Русский космизм / Сб. М. 1993.
* *Семенова С. Г.* Николай Фёдоров: Творчество жизни. М.1990.
* *Федоров Н. Ф.* Сочинения в 2-х тт. М.1995.
* *Циолковский К. Э.* Грезы о земле и небе. Тула, 1986.
**Mixail Nikolayeviç Rəhimkulov** (*rus.* Михаил Николаевич Рахимкулов, tatar. Рәхимколов Мәгъдәт Нигъмәт улы, mac. Mihail Nyikolajevics Rahimkulov) və ya **Məqdət Niqmatoviç Rəhimkulov** *rus.* Мегдет Нигматович Рахимкулов, mac. Megdet Rahimkulov, 16 oktyabr 1945, Moskva, SSRİ) — Tatar əsilli Rusiya-Macarıstan biznesmeni, "Kafajat Kft "MMC və Macarıstan bankı olan "Általános Értékforgalmi Bank"-ın idarə heyəti üzvü və əsas sahibi. Macarıstanda "Qazprom" agentliyinin keçmiş prezidenti, 2008-ci ildə Rusiyaya geri qayıtmazdan əvvəl Macarıstanın ən zəngin vətəndaşı.

Həyatı
------

Məqdət Rəhimkulov 1945-ci ilin oktyabr ayının 16-da Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə SSRİ Qaz Sənayesi Nazirliyində işə başlamışdır. 1973-cü ildə Ümumittifaq Yazışma Maliyyə-İqtisadiyyat İnstitutunu bitirmişdir. 1978-ci ildə Moskva Menecment İnstitutunu bitirmişdir. Həmin il, "Soyuzqazavtomatiki" (Minqazprom müəssisəsi) rəhbərinin müavini olmuşdur. 1989-1992-ci illərdə "Qazexport" xarici iqtisadi müəssisəsinin baş direktoru olmuşdur. 1991-ci ildə Qazexport-un birinci müavini olmuşdur. 1992-ci ildə "Interpromkom" MMC-nin baş direktoru olmuşdur. 1994-cü ildə treyder Panrusqas ("Qazprom" BM və Macarıstanın MOL Qrupu) baş direktoru təyin edilmişdir. 1996-cı ildə Kredit Bankının "Layihə Maliyyələri üzrə Şirkət" Müşahidə Şurasının sədri olmuşdur. 2001-ci ilə "Panrusqas" vasitəçi firmasının rəhbəri olmuş, sonra isə tamamilə öz investisiyaları üzərində işləmişdir. 2005-ci ildə Macarıstanın "Általános Értékforgalmi Bank"-ın sahibi olmuşdur. 2007-ci ildə Macarıstanın ən böyük bankı olan OTP Bank və MOL qaz şirkətinin paylarının bir hissəsini almışdır. 2007-ci ildə Budapeştdən Moskva şəhərinə geri qayıtmışdır. Forbes jurnalı 2011-ci ildə, Rəhimkulovun 1,6 milyard dollarlıq sərvətinin olduğunu təxmin etmişdir.

Ailə
----

Evlidir. Arvadı Rəhimkulova Qalina Dmitriyevna. Uşaqları, Rəhimkulov Timur Məqdətoviç, (1977-ci ildə təhsil üzrə iqtisadçı, Budapeşt universitetini bitirmişdir) və Rəhimkulov Ruslan Məqdətoviç.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məqdət Rəhimkulov Arxivləşdirilib 2018-03-03 at the Wayback Machine Forbes reytinqində, 2010-cu il.
2. ↑  Gazprom’s Former Executives Earns on Hungarian Oil Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine (ing.)
3. ↑  Megdet Rahimkulov Arxivləşdirilib 2022-05-31 at the Wayback Machine (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* gzt.ru
* toppersona.com
* rb.ru[*ölü keçid*]
* beautypa.ru[*ölü keçid*]
* polypipe.ru Arxivləşdirilib 2008-09-26 at the Wayback Machine
* forbes.com  (ing.)
**Elastik büdcə** (*elastik qiymətləndirmə*, *ing.* flexible budget) — müxtəlif fəaliyyət səviyyələrində (satış həcmlərində) maddələrinin tənzimlənməsinə imkan verən büdcə.

Tərifi
------

Tərif İngilis professoru Kolin Druri elastik büdcəni müxtəlif fəaliyyət səviyyələri üçün düzəldilə bilən büdcə kimi müəyyən edir. Elastik büdcə elastik standart göstəricilərdən istifadə edir.

Amerikalı professor Rey Qarrison elastik büdcəni müəyyən fəaliyyət həcmlərində biznes fəaliyyətinin istənilən səviyyəsində çəkiləcək xərcləri qiymətləndirən büdcə kimi müəyyən edir.

Nəzarət oluna bilməyən amillər (məlum olmayan və müvafiq olaraq planlaşdırılmayan xarici şərait) büdcə maddələrində dəyişən xərcləri dəyişmiş (artırmış/azalmış), sabit xərclər isə dəyişməz qalmışdır. Hesabat dövrü başa çatdıqdan sonra menecer, idarəolunmaz fəaliyyət amillərinin təhrifedici təsiri olduqda, bu sapmaları nəzərə almağa başlayır. İlkin büdcə dəyişkən məsrəf maddələri baxımından faktiki fəaliyyət səviyyəsinə uyğunlaşdırılır (əgər istehsalın həcmi artıb/azalıbsa, o zaman birbaşa xərclər də artıb/azalıb), beləliklə, elastik büdcə tərtib edilir və sonra təhlil edilir.

Amerikalı professor Çarlz Hornqrenin fikrincə, elastik büdcə planlaşdırılmış gəlirin və ya planlaşdırılan xərclərin həcminə əsaslanaraq, faktiki məhsulun (və ya satışın) həcminə uyğunlaşdırılaraq formalaşır. Elastik büdcə məhsulun faktiki istehsalının / satışının həcmindən və statik büdcədən — istehsal / satışın planlaşdırılmış səviyyəsindən istifadə edir. Buna görə də, statik büdcədən fərqli olaraq elastik büdcədən istifadə menecerlərə kənarlaşmalar haqqında daha çox məlumat əldə etməyə imkan verir.

Elastik büdcənin formalaşdırılması
----------------------------------

Ç. Horqrenə görə elastik büdcənin formalaşması aşağıdakı mərhələlərlə təsvir olunur:

1. plan göstəriciləri müəyyən edilir (satış qiyməti, məhsul vahidinə düşən dəyişən məsrəflər və sabit xərclər);
2. istehsal edilmiş və satılan məhsulların faktiki miqdarı müəyyən edilir;
3. gəlir planlaşdırılmış qiymətə və istehsal olunmuş və satılan məhsulların faktiki miqdarına əsaslanan elastik büdcəyə uyğun olaraq müəyyən edilir;
4. elastik büdcə məsrəfləri məhsul vahidi üzrə planlaşdırılmış dəyişkən məsrəflər, istehsal olunmuş məhsulların faktiki sayı və planlaşdırılan sabit məsrəflər əsasında müəyyən edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Друри К.* Управленческий и производственный учёт. Вводный курс (5-е изд.). М.: Юнити-Дана. 2016. 447.
2. ↑  *Гаррисон Р. Норин Э. Брюэр П.* Управленческий учёт (12-е изд.). СПб.: Питер. 2010. 486.
3. 1 2  *Charles Thomas Horngren, Фостер Дж. Srikant Datar.* Управленческий учёт (10-е изд.). СПб.: Питер. 2007. 294–297.
**Üçüncü** futbol qaydaları meydanda oyunçuların sayını və oyunçuların dəyişdirilmə üsülünü müəyyən edir.

Oyunçuların sayı
----------------

Futbolda iki komanda bir biri ilə qarşılaşır və hər biri, qapıçıda daxil olmaqla, 11 oyunçulardan ibarətdir. Hər komandada ən azı 7 oyunçu olmalıdır, əks halda oyun başlaya bilməz. Ehtiyat oyunçuların sayı isə, yarışın reqlamenti müəyyənləşdirir, amma üç-yeddi civarında olmalıdır.

Əvəzləmələrin maksimum sayı
---------------------------

* FİFA və ya başqa milli federasiyalarının bayrağı altında keçirilən oyunlarda, maksimal əvəzləmə üçə bərabərdir.
* Milli liqaların oyunlarında əvəzləmə maksimum altıya qaldırıla bilər
* Qalan oyunlarda isə iki komanda arasında razılaşmaya əsasən daha çox əvəzləmə etmək olar, amma hakim oyun başlamdan öncə xəbər olunmalıdı. Əgər hakim xəbərdar olmasa və yaxud komandaları ortaq razılaşmaya gələ bilmədilərsə,onda 6 əvəzləmədən artığ əvəzləmə etmək olmaz.

Hər bir halda ehtiyat oyunçuların adları oyun öncəsi müəyyən edilməlidir. Əgər oyunçu hakimə verilən siyahıda yoxdursa, o, oyunda iştirak edə bilməz.

Dəyişiklik proseduru
--------------------

* Hakim əvəzləmə haqda bildiriş almalıdır
* Əvəzləmə ancaq oyun dəyandıqda baş verə bilər və yeni oyunçu meydanın ortasından girməlidir
* Ehtiyat oyunçu meydana daxil olmağı üçün, əvəz etdiyi futbolçu oyundan çıxmalıdır. Bundan sonra əvəz edilən oyunçu oyunun qalan vaxtında iştirak edə bilməz.
* Hər ehtiyat və əvəz olunan oyunçu hakimin yurisdiksiyasına tabedir, oyunda iştirak edib etmədiyindən aslı olmayaraq.

Qapıçının əvəz edilməsi
-----------------------

Hər bir oyunçu,oyun durduqda, qapıçı mövqəyəsinə əvəz oluna bilər. Əgər sahə oyunçusu qapıçı ilə dəyişdirilibsə, bu ümümi əvəzləmə sayına təsir göstərmir. Qapıçı və sahə oyunçu əvəzləmələri qeyri-məhdud sayda etmək olar.

Qayda pozuntuları və cəzalar
----------------------------

Əgər ehtiyat oyunçu meydana icazəssiz giribsə, oyun dəyanır, ehtiyat oyunçu sarı kartla cəzalanır və meydanı tərk etmək göstərişini alır. Oyun qarşı komandanın, oyun dəyanmasından öncə topun olduğu yerdən, sərbəst zərbəsi ilə yenidən davam edir.

İcazəsiz qapıçı dəyişilməsində isə oyun davam edir və onun növbəti dəyanacağında hər iki oyunçuya sarı kart göstərilir.

Əsas heyətin və ehtiyatın qovulmuş oyunçuları
---------------------------------------------

Əgər oyunçu oyunun baçlmasından öncə qovuldusa, onda onu ehtiyat olan oyunçuların biri ilə əvəz etmək olar, əvəzetmə limiti bu zaman qalır. Amma əgər oyunçu oyun gedişində qırmız vərəqə alırsa, onda komanda azlıqda oyunu davam etdirməlidir.

Mənbə
-----

* *The International Football Association Board.* Правила игры. — Zurich, Switzerland, 2016/17. — 207 с. (*rusca*)