**Marusya Çuray** (*ukr.* Маруся Чурай; 1625[…], Poltava – 1653[…], Poltava) — əfsanəyə görə Poltavada yaşayan əfsanəvi Ukrayna xalq müğənnisi və Xmelnitski dövrünün şairəsi.

Marusya Çuray: "Ah,Qritsyu getmə", "Arabalar dağlardan yuvarlanır", "Kazaklar işığa qalxdı" və s. kimi bir sıra mahnıların müəllifi hesab olunur. O, həmçinin Marusya Çuraivna kimi də tanınır.

Həyatı
------

Rəvayətə görə, Marusya Çuray 1625-ci ildə kazak yüzbaşı Qordeyin ailəsində anadan olub.

Pavlyukla birlikdə edam edilən atasının ölümündən sonra o, Poltavada anası ilə birlikdə yaşamağa davam edib. Gənclik illərində onun gənc kazak İvan İskranın da içində olduğu bir çox pərəstişkarı var idi, lakin o, ürəyini Poltava alayı kornetinin oğlu, himayədar qardaşı Grits Bobrenkoya verdi. 1649-cu ildə Xmelnitski üsyanı başlayanda Grits geri dönəcəyini vəd edərək müharibəyə getdi. Marusya Çuray 4 il onu gözlədi. Lakin Poltavaya qayıdan Grits artıq Marusyaya əhəmiyyət vermədi, çünki o, başqasına aşiq olmuşdu. Grits Poltava ailəsindən olan Martin Puşkarın qardaşı qızı Galya Vişniak ilə evləndi. Bu xəyanətə dözə bilməyən Marusya, Gritsi, onun təsadüfən içdiyi iksirlə özünü zəhərləmək qərarına gəlib (başqa bir versiyaya görə, onu qəsdən zəhərləyib).

1652-ci ilin yayında Poltava məhkəməsi Marusyaya ölüm cəzası verdi. Hökmün mətni Ukrayna Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi Kitabxanasında XV-XVII əsrlərə aid kazak qanunvericiliyinin materiallarında saxlanılır. Bu sənəd Marusya Çurayın mövcudluğunun yeganə sübutudur. Bəzi məlumatlara görə, İvan İskra atasının xidmətlərinə hörmət əlaməti olaraq Xmelnitskinin əfv məktubunu edam edilməli olduğu binaya çatdırıb.

Məlumatlara görə o, ya 28 yaşında 1653-cü ildə Poltavada əfv edildikdən qısa müddət sonra vərəmdən ölüb, ya da monastırlardan birinin rahibəsi olub.

Bu əfsanə əsasında Lina Kostenkonun "Marusya Çuray" romanı yazılmışdır. Yazıçı, əsərində Qriqori Borakovskinin "Marusya Çuray - Ukrayna mahnısı" (1887) tarixi dramına əsaslanıb.

* "Як с тобою ми спознавались"
* "Чи ти, милий, пилом припав"
* "Шумить гуде дібровонька"
* "Зелененький барвіночку"
* "Над моєю хатиною"
* "На городі верба рясна"
* "Чом не гудуть буйні вітри"
* "Чого ж вода каламутна"
* "В кінці греблі шумлять верби"

Xatirəsi
--------

2006-cı il aprelin 14-də N.V.Qoqol adına Poltava Vilayət Musiqili Dram Teatrının binasının qarşısında, Lenin küçəsindəki Teatr Meydanında əfsanəvi Marusa Çurayın abidəsinin açılışı olmuşdur.

Marusya Churayın rəsmi 2000-ci ilin fevralında Ukraynanın poçt markasına həkk olunub.

Musiqidə xatırlanması
---------------------

Ağ Qvardiya qrupunun "Balerinalar və Atlar" mahnısında bu sözlərlə: "...bir əlin palitranın üzərində durna qanadı kimi uçduğu yerdə, dünyada Marusya Çurayın kövrək ruhu görünür" xatırlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Swartz A.* Marusia Churaĭ // Open Library (ing.). 2007.
2. 1 2 3 4  Maryna Hordiïvna Churaĭ // Faceted Application of Subject Terminology.
3. ↑  "Чурай, Маруся". histpol.pl.ua. İstifadə tarixi: 2023-11-09.
4. ↑  *Галина Пивоварова.* "Григорій Бораковський: драматург за покликанням". www.dnipro.libr.dp.ua (ukrayna). 2023-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-09.

Xarici keçidlər
---------------

* Маруся Чурай. Розділ 3. Сповідь — озвучений уривок.
* Загурская, Эльвира. Легенды о Марусе Чурай // *День*. № 221, суббота, 16 декабря 2006
* Дівчина з легенди Маруся Чурай. Видавництво Художньоі літератури «Дніпро». Київ 1967.
* Произведения Чурай на аудиобиблиотеке litplayer
* Marusya Churay Ukrayna ensiklopediyasında  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000000063369404 · LCCN: n81078965 · VIAF: 28397360 · WorldCat VIAF: 28397360 |