recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Oxatan
Oxatan bürcünün simvolu
(lat. Sagittarius).  Oxçu üçün Latın adı oxçu rəmzi isə stilizə olunmuş bir oxdur.  Oxatan ümumiyyətlə bir yay çəkən bir kentavr şəklində təmsil olunur.  Qərbdə Ophiuchus ilə şərqdə Oğlaq arasında yerləşir.  Şimal yarımkürəsindən göründüyü kimi, bürcün parlaq ulduzları 'Çaydan' olaraq bilinən asanlıqla tanınan bir asterizm meydana gətirir.  Ulduzlar və Sgr (Kaus Media), ɛ Sgr (Kaus Australis), 7 Sgr (Ascella) və p Sgr (Nanto) qazanın bədənini təşkil edir;  A Sgr (Kaus Borealis) qapağın nöqtəsidir;  y2 Sgr (Alnasl) - mələfənin ucu;  və o Sgr (Nunki) və t Sgr qolu Süd Yolu Oxatan yaxınlığında ən sıx yerdədir, çünki qalaktik mərkəzin yerləşdiyi yerdir.  Nəticə etibarı ilə Oxatan, A Sagittarii yaxınlığında Lagoon Dumanı (Messier 8) də daxil olmaqla bir çox tanınmış dumanlıqdan ibarətdir;  Scutum ilə sərhədə yaxın olan Horseshoe Dumanı və ya Swan Dumanı olaraq da bilinən Omega Dumanı (Messier 17).

* 22 noyabr - 21 dekabr
* Ünsürü – od
* Rəmzi – kentavr
* Rəngi – mavi
* Himayəçi planeti – Yupiter
* Uğurlu günləri-Çərşənbə
* Uğurlu rəqəmi-3,5
* Uğurlu daşı-Firuzə
* Aparıcı motivi – məsləhət və rəhbərlik
* Rəmzi görkəmi ilə insanın qanını təsəvvürə gətirir.
* Müsbət xüsusiyyətləri – fəal, sərbəst, səmimi, şən, qəlbitəmiz, dostcanlı və ədalətlidir.
* Mənfi xüsusiyyətləri – səbrsiz, sözü birbaşa deyən, hay-küy salan, düşüncəsiz hərəkət edən, yeri gəldi-gəlmədi əmr və sərəncamlar verməyi sevəndir

| * b
* m
* r
Zodiak bürcləri |
| --- |
| Astronomiya | Bürclər |
| Qoç | Buğa | Əkizlər | Xərçəng | Şir | Qız | Tərəzi | Əqrəb | Oxatan | Oğlaq | Dolça | Balıqlar |
| Astrologiya | Zodiak bürcləri |
| Qoç | Buğa | Əkizlər | Xərçəng | Şir | Qız | Tərəzi | Əqrəb | Oxatan | Oğlaq | Dolça | Balıqlar |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  *Həmçinin bax:* Ekliptika  ·  Zodiakal işıq |
**Mirzə Məmmədhəsən bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu Vəliyev** — quberniya katibi, məmur, aktyor Əbülfət Vəlinin, şair Nəcəfqulu bəy Şeydanin ataları.

Həyatı
------

Mirzə Məmmədhəsən bəy Hacı Həsənəli bəy oğlu 1820-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Şuşa qəza məktəbində oxumuşdu. Dövlət idarələrində məmur işləmişdi, quberniya katibi mülki çinini almışdı. Hökumət tərəfindən medalla təltif olunmuşdu.

Tarixçi Baharlı onun haqqinda yazır:"O cümlədən birisi bizim əmimiz Mirzə Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev. Belə ki, neçə il bundan əqdəm Şirvanda Rus dövləti seyidlərin şəcərələrin yığıb yetişdirdi. O vaxt heç bir dəftərxana mirzələri bacarmayıbdır ki, o şəcərələri rusca tərcümə edələr. Çünki o şəcərələr təmamən ərəb kəlməsi ilə olur. Mirzə Məhəmmədhəsən iki gün iki gecədə tamamın ərəbdən rusca tərcümə edib və bu ahvalı içəri dövləta məlum ediblər. Bu baradə mərhum əmim üçün artıq hörmət olmuşdu. Və bir hörmətli medal dövlətdən iltifat olunmuşdu". Mirzə Məmmədhəsən bəy Vəliyev Şuşa şəhərinin ədəbi mühitində mühim rol oynamışdı.

Ailəsi
------

Mirzə Məmmədhəsən bəyin Nəcəfqulu bəy, Məmmədtağı bəy, Əbülfət bəy adlı oğulları vardı.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Baharlı oymağı, "Soy" dərgisi, 6 (14) 2008.**
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(I kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Şərq tarixi: Baharlılar.(Ensiklopedik məlumat kitabı) (II kitab. Bakı, 2013)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy ocağı (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Xanlar xanı Bayram xan (sələfləri, xələfləri). Bakı, 2015
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Mirzə Vəli bəy və onun nəslinin tanınmış övladları. "Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri" (Doqquzuncu buraxılış). Bakı, 2014

Həmçinin bax
------------

* Baharlı oymağı
* Vəliyevlər
**Qəniyev Maarif Soltan oğlu** (*Maarif Soltan*; 10 aprel 1956, Burovdal, İsmayıllı rayonu) — şair, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1987).

Həyatı
------

Maarif Soltan 1956-cı il aprelin 10-da İsmayıllı rayoununun Brovdal kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. İsmayıllıda 3 saylı şəhər orta məktəbini bitirmişdir (1973). Əmək fəaliyyətinə İsmayıllı tikinti idarəsində fəhlə kimi başlamışdır (1973-1974). Hərbi xidmətdə olmuş (1974-1976), sonra Bakıda 23 saylı texniki-peşə məktəbində təhsilini davam etdirmişdir (1976-1977). Bakı metro tikintisində qazmaçı işləmişdir (1977-1979).Moskvada A.M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya şöbəsində təhsil almışdır (1979-1984). Yazıçıların Şüvəlandakı yaradıcılıq evində təlimatçı işləmişdir (1984-1986).

Hazırda "Qobustan" incəsənət toplusununda baş redaktor müavinidir (1988-ci ildən). Eləcə də, çağdaş şairlərin əsərlərindən ibarət olan illik "Poeziya Günü" tolusunun tərtibçisi və redaktorudur.İlk şeirləri 1973-cü ildə İsmayıllı rayonunun "Zəhmətkeş" qəzetində çap olunsa da, ciddi yaradıcılıqla 1976-cı ildən məşğuldur. Respublika və keçmiş ümumittifaq mətbuatında müntəzəm çıxış edir. Şeirləri qardaş xalqların dillərinə tərcümə olunmuşdur. Bir sıra yaradıcılıq seminar-müşavirələri və beynəlxalq ədəbi tədbirlərinin iştirakçısıdır. Ədəbi mükaatlara layiq görülüb. Müasir rus yazıçı və şairlərindən bədii tərcümələr etmişdir.
25 may 2019-cu ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Əsərləri
--------

1. Dünya işıqla dolu. Bakı: Yazıçı, 1986, 63 səh.
2. Dünyama aşılan qapı. Bakı:Yurd, 2006.242 səh.

Tərcümələri
-----------

Vladimir Voynovic - "Əsgər İvan Conkinin həyatı və qeyi-adi sərgüzəştləri" roman;
Varlam Şalamov - "Kolıma dəftərindən" şeirlər və hekayələr;
Lev Oşanin - şeirlər;
Aleksey Mişin - şeirlər;
Anna Axmatova - şeirlər;

İstinadlar
----------


Vikimənbədə ***Müəllif:Maarif Soltan*** ilə əlaqəli məlumatlar var.
**Maak meşəgilası** (*lat.* Prunus maackii) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin gavalı cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Amur vilayətinin meşələrində yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15 m-ə çatan, enli yumurtavari, dağınıq piramidal çətirli, dekorativ ağacdır. Gövdəsi hamar, parlaq, qabıqla örtülmüş gözəl, qırmızı- narıncı və ya qızılı-sarı rəngdədir. Yarpaqları 13 sm uzunluqda, ucu biz, parlaq, ellipsvari və ya uzunsov formadadır. Çiçəkləri ağ rəngdədir, diametri 0,6 sm-ə çatır. 10-50 ədədi bir yerdə olmaqla salxımlarda toplanır, iysizdir. Meyvəsinin diametri 5 sm-ə qədər olan, yumru, qara, xırda çəyirdəkmeyvədir. Çox acıdır, quşlar və ayılar tərəfindən yeyilir, ona görə vətənində «ayı giləmeyvələri» də adlandırılır. Tez böyüyür, toxumlarla asanlıqla çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Soyuğa və küləyə davamlı olub, -400C temperatura dözür. Məhsuldar torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Kölgələnməyə çox həssasdır, işıqda öz dekorativliyini saxlayır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Abşeronda bu bitkiyə bir sıra yaşıllıqlarda təsadüf edilir.

İstifadəsi
----------

Balverən bitkidir. Tək və qrup əkinlərində, xiyabanların yaradılmasında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1870-ci ildən becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q149392
* Wikispecies: Prunus maackii
* EoL: 628568
* EPPO: PRNMA
* GBIF: 3021586
* GRIN: 30033
* iNaturalist: 474467
* IPA: 17278
* IPNI: 729924-1
* IRMNG: 11073229
* ITIS: 836674
* MoBotPF: 286616
* NCBI: 140657
* Plant List: rjp-7078
* PLANTS: PRMA9
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:729924-1
* Tropicos: 27805943
* WFO: wfo-0001016452

 |
**Şeyx Cühənnah oğlu** — orta əsr intibah dövründə Naxçıvan memarlıq məktəbinin yetirdiyi ən görkəmli memarlardan biri.

Şeyx ibn Cühənnahın adı Ordubad bölgəsinin Azadkənd kəndindəki minarə üzərindəki kitabənin məlumatları əsasında elmi dövriyyəyə daxil olmuşdur. Hazırda həmin minarə yarımuçuq vəziyyətdə mövcud olsa da üzərindəki kitabə qalmamışdır. 

Kufi xətlə yazılmış həmin kitabəni XIX yüzilliyin ortalarında tədqiq edən rus şərqşünası və diplomatı N.V.Xanıkovun yazdığına görə kitabədə "Bənna Şeyx Cühənnah oğlu Naxçıvaninin əməlidir" sözləri yazılıbmış. 

Kitabədə tarix qalmasa da N.V.Xanıkov onu yazıldığı xəttin paleoqrafiya xüsusiyyətlərinə əsasən hicri təqvimi ilə VI yüzilliyə, abidəni sonralar tədqiq edən V.Sısoyev isə VIII yüzilliyə aid etmişdir. 

Şeyx ibn Cühənnah miladi təqvimi ilə XIV yüzillikdə yaşamış, Azadkənd minarəsini də həmin vaxt inşa etmişdir.

Mənbə
-----

1. Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.

İstinadlar
----------

1. ↑   Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.
2. ↑   Khanykoff M.N. Memoire sür les inscriptions musulmanes du Caucase.–Journal Asiatique. Paris, 1862, t. XX, Aout, V serie, s. 70.
3. ↑  Сысоев В. Древности Нахичеванской ССР / Отдельный оттиск. Из 4-го выпуска Известий "Азкомстарис"а, Баку, 1928 , c. 197
4. ↑  Səfərli H. Naxçıvanın epiqrafik abidələrində görkəmli şəxsiyyətlər. Naxçıvan: "Əcəmi" NPB, 2016, 144 s. , s. 63.
**London Bari Futbol Klubu** — İngiltərənin London şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubudur. Klub hal-hazırda Esseks Seniyor Liqasında mübarizə aparır. Öz ev oyunlarını Kleptonun oynadığı Old Spotted Doq stadionunda keçirir.

Tarixi
------

**Bari Futbol Klubu** 1995-ci ildə təsis edilmişdir. Klub 1998-ci ilə qədər Cənubi Esseks Futbol Liqasında mübarizə aparmışdır. Liqanı tərk etdikdən sonra klub Asiya Liqasının Birinci Diviziyasında çıxış etməyə başladı.

Klub 2011-12-ci il mövsümündə Esseks Korintian Sandey Futbol Liqasının qalibi oldu. Onlar uğurlu çıxışlarının ardından Esseks Seniyor Futbol Liqasına vəsiqə qazandılar.

Uğurları
--------

* **FA Veys**
	+ İkinci təsnifat mərhələsi 2014–15

İstinadlar
----------

1. 1 2  About Us Arxivləşdirilib 2016-05-30 at the Wayback Machine Bari FC
2. 1 2  London Bari at the Football Club History Database

Xarici keçidlər
---------------

* Official website Arxivləşdirilib 2016-04-22 at the Wayback Machine
**Carach Angren** — Holland simfonik blək metal qrupu, 2003-cü ildə yaradılmışdır. Onların ilk EP albomu 2005-ci ildə "Ethereal Veiled Existence" adlı albomları olmuşdur. Bu mini EP albomdan sonra qrup 2007-ci ildə "Maddening Media" albom şikəti ilə müqavilə imzalayaraq, ilk studio "Lammendam" adlı albomlarını 2008-ci ildə çıxartdılar. Daha sonra onların ikinci albomu 26 fevral 2010-cu ildə "Death Came Through a Phantom Ship" adlı albomları olmuşdur. Bu albomdan sonra qrup Dark Funeral, Zonaria və Nefarium kimi qruplarla Avropa turlarına qatılaraq konsertlər də çıxış etmişdir.

Qrup üzvləri
------------

* Dennis "Seregor" Droomers – vokal, bas gitara
* Clemens "Ardek" Wijers – sintezator, piano, köməkçi vokal, orkestr
* Ivo "Namtar" Wijers — zərb alətləri

Diskoqrafiya
------------

**Studio albomlar**

* Lammendam (2008)
* Death Came Through a Phantom Ship (2010)
* Where the Corpses Sink Forever (2012)
* This Is No Fairytale (2015)
* Dance and Laugh Amongst the Rotten (2017)

**EP-lər**

* Ethereal Veiled Existence (2005)

**Demolar**

* The Chase Vault Tragedy (2004)
**Sabir Xeyrulla oğlu Əliyev** — (2 may 1962, Lerik rayonu – 1994, Füzuli) Birinci Qarabağ döyüşlərində şəhid olmuşdur.

Həyatı
------

Əliyev Sabir Xeyrulla oğlu
02 may 1962-ci ildə Lerik rayonunun Mondigah kəndində anadan olub.

Təhsili
-------

Mondigah kənd orta məktəbi Əliyev Sabir Xeyrulla oğlunun adını daşıyır.Orta məktəbi bitirdikdən sonra Ali təhsil alıb, ixtisası üzrə müxtəlif yerlərdə əmək fəaliyyəti ilə məşğul olub.

Hərbi xidməti
-------------

1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xalqa müraciətindən sonra həmin ilin may ayında könüllü olaraq milli ordu sıralarına qoşulub. Gəncə şəhərində hərbi təlim məşqlərində iştirak edib, daha sonra Ağdam rayonunun Güllücə kəndinə göndərilib.Beyləqan cəbhəsində bir sıra döyüş əməliyyatlarında iştirak edir, oradan Füzuli rayonuna göndərilərək Horadizdəki hərbi hissənin qərərgah rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilir. 1994-cü ilin dekabr ayında qərərgah rəisi vəzifəsinə təyin edilir, elə həmin ildə də şəhid olur. Mondigah kənd orta məktəbi Əliyev Sabir Xeyrulla oğlunun adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2023-03-06 at the Wayback Machine 
Ədəbiyyat yolçuları
2. ↑  "Sabir Əliyev". 2023-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-09.
**Mirzə Kərim bəy Nəsirbəyov** (1828-1890) — məmur, şair.[*mənbə göstərin*]

Həyatı
------

Mirzə Kərim bəy Məşədi Əsəd bəy oğlu 1828-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. Mədrəsədə mükəmməl təhsil almışdı. Bir neçə şəql dillərini və rus dilini kamil bilirdi.
Mirzə Kərim bəy öncə Şuşa şəhərində dövlət idarəsində işə düzəlir.Bir müddət qəza məhkəməsində çalışır. Kollej qeydiyyatçısı, mülki çini alır. Sonra Tiflis şəhərinə çağrılır, Qafqaz valisinin yanında dilmanc (tərcüməçi) təyin edilir.
Bilik bacarığı sayəsində ucalır. Çarın özəl fərmanı ilə Məşhəd şəhərində Rusiyanın konsulu olur. Mirzə Kərim bəy Nəsirbəyov Məşhəd şəhərində işləyir. Vəzifəsini can-başla yerinə yetirsə də, şikayətlər, danoslar məktublar nəticəsində işdən çıxarılıb Aşqabad şəhərinə göndərilir. Bir müddət də orada çalışır.
Mirzə Kərim bəy 1890-cı ildə Aşqabad şəhərində vəfat edib.

Ailəsi
------

Mirzə Kərim bəyin Muxtar bəy (1858-?) və Adil bəy (1873-?) adlı oğulları vardı.

* Tarixçi Cahangir Zeynaloğlunun əmisidir.

Mükafatları
-----------

Mirzə Kərim Nəsirbəyov Iran şahı tərəfindən xan ünvanı, "Şiri-Xurşid ordeni" ilə təltif edilmişdi. Rus çarı tərəfindən isə kollej qeydiyyatçısı, kollej katibi, kollej asessoru çinləri və bir çox orden və medallarda ödüllənmişdi.

Yaradıcılığı
------------

Mirzə Kərim bəy şair idi. Rəvan təblə, zərif zövqlə gözəl şerlər yazırdı. Şeirlərin çoxu fars dilindədir. Qoşqularının birində deyilirdi:

Hansı fəsildə ki, bülbül gül dərdindən nalə çəkir, susqunam
Könlümün quşu bülbülün əksinə xəzan çağında nalə çəkər.
(Sətri tərcümə)

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Nəsirbəyovlar, "Soy" dərgisi, 7 (27), Bakı, 2009. səh.3-15.**

Həmçinin bax
------------
Coğrafi mövqeyi
---------------

Qoçüstü nekropolu, Qoçüstü yaşayış yeri yaxınlığında orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.

Haqqında
--------

Оrtа əsrlərə аid qəbirlər şərq-qərb istiqаmətinə yönəlmişdir. Qəbirlərdən bəzisinin üzərinə bоz və çəhrаyı dаşlаrdаn yоnulmuş qоç fiqurlаrı qоyulmuşdur. Qоç fiqurlаrı hələ kеçən əsrdə qırılıb dаğıdılmış, bir qismi isə nаməlum аdаmlаr tərəfindən аpаrılmışdır. 1926-cı ildə Nахçıvаndа оlаn V.M. Sısоеv burаdа sаlаmаt qаlаn bir qоç fiquru hаqqındа məlumаt vеrmişdir. Yеrli əhаlinin məlumаtınа görə sоn vахtlаrа qədər həmin dаş qоçun yеrləşdiyi ərаziyə və dаş qоçа sitаyiş оlunmuşdur. Uşаğı оlmаyаn qаdınlаr niyyət еdib bu dаş qоçun аltındаn kеçmişlər. Hаzırdа nеkrоpоlun ərаzisi tаmаmilə dаğılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vəli Bахşəli оğlu Bахşəliyеv. Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri. – Bаkı: Еlm, 2008, 301 s. Arxivləşdirilib 2019-04-12 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Qoçüstü yaşayış yeri
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Sabir Əliyev.

**Sabir Hüseynəli oğlu Əliyev** (10 may 1928, Bakı – 26 oktyabr 1983, Bakı) — violonçel ifaçısı, Azərbaycan SSR xalq artisti (1972).

Həyatı
------

Əliyev Sabir Hüseynəli oğlu 1928-ci il may ayının 10-da Bakıda, qaynaqçı ailəsində anadan olmuşdur. 1936-cı ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının nəzdində fəaliyyət göstərən onillik musiqi məktəbinə daxil olmuşdur. Musiqi məktəbini müvəffəqiyyətlə bitirən Sabir Əliyev 1946-cı ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) daxil olmuş, L.Rostropoviçin tələbəsi İsaak Turiçinin sinfində təhsil almışdır. 1951-ci ildə simli alətlər fakültəsini bitirmişdir.

İlk dəfə 1950-ci ildə Bakı Dövlət Filarmoniyasında Sabir Əliyev (violonçel), Tofiq Bakıxanov (skripka), E.Əliyeva (piano) triosu ilə çıxış etmişdir.

Təhsil aldığı ilk illər ərzində o, Sovet bəstəkarlarının klassik repertuarını müvəffəqiyyətlə mənimsəmiş, həmçinin bir çox konsert proqramlarında və Azərbaycan Dövlət Radiosunda çıxışlar etmişdir. 1950-ci ildə hələ tələbə ikən M. Rostropoviç, D. Şafran, Lesko kimi görkəmli sənətkarlarla birgə Yanoş Viqan adına Beynəlxalq müsabiqədə iştirak etmiş və Fəxri fərmana layiq görülmüşdür.

Konservatoriyanı müvəffəqiyyətlə bitirən Sabir Əliyev orada müəllim kimi saxlanılmış və eyni zamanda Bülbül adına Musiqi Məktəbinin Simli alətlər şöbəsinin müdiri kimi çalışmışdır. Müslüm Maqomayev adına ADF-nın solisti, 1955-ci ilə qədər Üzeyir Hacıbəyov adına Simfonik orkestrin konsertmeysteri, Azərbaycan Dövlət Trio və Dövlət Kvartetinin üzvü, xalq mahnı və rəqslərinin təmsilçisi, milli bəstəkarların violonçel üçün bir çox kompozisiyaların ilk ifaçısı, respublikanın ilk simli kamera kollektivinin iştirakçısı və bir neçə illər ərzində kollektivin bədii rəhbəri olmuşdur.

S.Əliyevin fəaliyyətinin digər sahəsi müəllimliklə bağlıdır. 1951-ci ildən başlayaraq ömrünün sonunadək konservatoriyada violonçel üzrə ixtisas dərslərini aparmışdır. Sabir Əliyev 1960-cı ildə "10 etüd violonçel üçün", 1966-cı ildə violonçel və fortepiano üçün "Pyeslər" əsərlərini bəstələmiş, 1968-ci ildə "Pyeslər" əsəri, 2008-ci ildə ibtidai siniflər üçün "Violonçel məktəbi" adlı dərsliyi çap olunmuşdur.

Azərbaycanda violonçel ifaçılığının əsas ənənələrinin yaradıcısı olan Sabir Əliyev 30 peşəkar violonçel ifaçısı yetişdirmişdir.

1960-cı ildə dosent, 1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında professor elmi rütbəsini almışdır.

Sabir Əliyev 1983-cü il oktyabr ayının 26-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 19 aprel 1972
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 10 iyun 1959
* "Şərəf nişanı" ordeni — 14 yanvar 1967

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Pyeslər [Notlar]: violençel ilə fortepiano üçün/Sabir Əliyev; red. Ş.Hüseynova.- Bakı: Azərnəşr, 1971.- 17 s.
2. 1 2  Sabir Əliyev — böyük musiqiçi violonçelist və pedaqoq /Tərt.- red. Şeyla Heydərova.- Bakı, 2009.- 28 s.
**Mirzə Lütfulla xan Məxmur** (1683-1750)- şair, vali

Həyatı
------

Mirzə Lütfulla xan Hacı Şükrulla oğlu 1683-cü ildə Surs limanında anadan olmuşdur.Məxmur Ağa Hüseyn Xansarinin şagirdi Ağa Həbibulla İsfahaninin şagirdi olmuş, onun yanında elm və fəzilət əldə etmişdir. Atası vəfat etdikdən sonra Məxmur ticarət Benqala getmiş onun vasitəsilə o dövrün sultanı tərəfindən Mürşidqulunun Rüstəmcəng ləqəbi və bu ləqəbə məxsus vəzifəni almışdır.Mirzə Lütfulla xan hicri qəməri 1164 (1750)-cü ildə vəfat etmişdir.

Mirzə Lütfulla xan Dürdanə bəyim Məhəmmədşüca xan Avşar qızı ilə ailə qurmuşdu. Məhəmmədyəhya xan adlı oğlu, Mehman bəyim adlı qızı vardı.

Yaradıcılığı
------------

Təəcüb deyil, xəsis yoxsul diləyinə yaraya,  

Əqrəb külü dərman olmuş hər bir köhnə yaraya,  

İki çörəklə yoxsulun heş müşkülü açılmaz,  

Düyünə oxşar, ayaqla onu heç açmaq olmaz. (sətri tərcümə)

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu,Mirzə Lütfulla xan Məxmur, "Soy" dərgisi, 12 (32), 2009, səh. 113-114.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan ədəbiyyatı
**Carcar** — bir sıra Yaxın Şərq ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda (xüsusilə Naxçıvan ərazisində) qədim kənd təsərrüfatı aləti. Taxıl döyümündə istifadə edilən ənənəvi əmək alətlərindən biri. Naxçıvan bölgəsində geniş yayılmış carcar üç əsas hissədən: çərçivə, pərli ox və oturacaq olmaqla üç hissədən ibarət düzəldilirdi. Dördbucaqlı formada olan carcar çərçivəsinin ortasına pərli ox keçirilirdi. Carcar xırmanda bir boyun qoşqu qüvvəsi vasitəsilə hərəkət etdirilirdi. Carcar hərəkət etdikcə ox fırlanır və dəmir dişlər küləşi doğrayıb əzirdi. Lakin carcar vasitəsilə sünbüllər kifayət qədər əzilmədiyindən onların bir qismi "diri" qalırdı. Ona görə də, taxıl sünbülü xırdalanıb "dənə düşəndən" sonra, çox vaxt carcardan sonra xırmanda ağac vəl sürülürdü.

Quruluşu
--------

Uzunluğu 2 m, eni 1.5 m olan və möhkəm ağac növlərindən hazırlanan carcar iki paralel qoldan, onları birləşdirən iki taxtadan, habelə iki oxa (çarxa) geydirilən ərsinəbənzər dəmir dişlərdən ibarət idi. Carcarın qolları üzərində onu idarə edən üçün oturacaq düzəldilirdi.

İstifadə
--------

Carcara bir və ya iki öküz qoşulurdu. Alət hərəkətə gətirildikcə onun hər iki oxu fırlanaraq taxılı döyürdü. Carcar küləşin samana çevrilməsinədək işlədilir, daha sonra onu vəl əvəz edirdi.

Həmçinin bax
------------

* Şadara
* Qara kotan

Mənbə
-----

* Milli Azərbaycan Ensiklopediyası. V cild. Bakı,2014, səh.191
|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Astronomiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


Bütün müasir tədqiqat metodları vasitəsi ilə müşahidə edilə bilən aləm bütöv

lükdə **Metaqalaktika** adlanır.

Müəyyən edilmişdir ki, qalaktika topaları fəzada xaotik paylanmayıb, Kainatın daha irimiqyaslı quruluşunu əmələ gətirir.

Çox nadir hallarda tək qalaktikaya rast gəlmək olar. Qalaktikaların 90%-dən çoxu ya müəyyən qruplara daxil olaraq yerli qalaktikalar sistemi əmələ gətirir, ya da minlərlə qalaktikanı birləşdirən qalaktika topaları yaradır. Bizim Qalaktikanın ətrafında 1,5 Mpk məsafə hüdudlarında 40-a yaxın qalaktitak yerli qalaktikalar sistemini əmələ gətirir. Andromeda dumanlığı, Böyük və Kiçik Magellan buludları da bu sistemə daxildir.

Qız bürcündə bizdən 20 Mpk məsafədə yerləşən və diametri 6 Mpk olan qalaktika topaları müşahidə edilir. Bu cür qalaktika topaları Şimal Tacı, Herkules və Veronikanın saçları buürcündəə də mövcuddur.

Bu qalaktika topalarının daha irimiqyaslı əlaqəli sistem əmələ gətirməsi və ya ifratnəhəng qalaktika topalarının fəzada paylanma forması hələ də sual altında olan məsələlərdəndir.

Fəzanın elə boş sahələrinə rast gəlmək olur ki, tərəfləri milyon bub meqaparsek olan həcmdə heç bir qalaktika müşahidə olunmur. Kainatın Günəş sisitemi, Qalaktika kimi çox da böyük olmayan həcmində maddə qeyri-bərabər paylanır. Lakin qalaktikaların ifrat topalarının əmələ gətirdiyi həcmdə maddənin paylanması demək olar ki, bərabərdir.

Beləliklə, irimiqyaslı Kainatın quruluşunda, xüsusi seçilən, fərqlənən yerlər və istiqamətlər mövcud deyil. Deməli, böyük miqyaslarda Kainatın bircinsli və izotrop qəbul etmək olar (Kosmoloji prinsip).

Metaqalaktikada qalaktikalararası fəza çox seyrək qazla doludur. Bu fəza kosmik şüalarla deşilir, qravitasiya və elektromaqnit sahələri ilə səciyyələnir.

Metaqalaktikanın ən ucqar obyektlərində işıq bizə milyardlarla illərdən sonra gəli çatır. Bütün bunlara baxmayaraq, Metaqalaktikanı bütün Kainatla eyniləşdirmək düzgün deyil. Onun kimi başqa metaqalaktikalar da mövcuddur.

Ehtimal olunur ki, Metaqalaktika da stasionar olmayıb, genişlənməkdə və dəyişilməkdədir.
**Pərvin Şakir** (*ing.* Parveen Shakir; 24 noyabr 1952, Kəraçi, Sind[d] – 26 dekabr 1994, İslamabad) — şairə, pedaqoq.

Həyatı
------

24 noyabr 1952-ci ildə Pakistanın Karaçi şəhərində doğulan Pərvin Şakir, orta sinif və son dərəcə tutucu bir ailənin ikinci uşağı olaraq dünyaya gəlir. Məktəb illərində öncələri nəsrdə, sonraları da şeirdə var olan istedadını sübut edərcəsinə, məktəb dərgilərində yazmağa başlar. Şakir, yenə məktəb dərgisi üçün yazdığı "Barsat" (Musson yağmurları) adlı ilk şeirini oxuyan atasının, şeir yazması barəsindəki bütün qarşı çıxışlarına rəğmən, bir qohumunun da dəstəyi ilə şeir yaradıcılığına başlayır. Müəlliminin israrı üzərinə, Pakistanın Qurtuluş günü səbəbiylə yazdığı "Subuh-i vətən" adlı şeiri, bu yaradıcılığın ilk ciddi və uğurlu meyvəsi olur. Ali təhsil üçün burs qazanan Şakir, meylini İngilis ədəbiyatına salır və 1969-cu ildə Karaçi universitetindəki özəl təhsil proqramına qatılır. Bu sıralarda, musiqiyə duyduğu ilgi nədəniylə musiqi dərsləri də almağa başlamışdır. Ali təhsilindən sonra, şeir və yazıları müxtəlif qəzet və dərgilərdə nəşr olunmağa davam etmiş və bu durum onun gedərək daha çox şöhrət qazanmasına səbəb olmuşdur. Ünlü bir şair olaraq, özəl yaşamı gedərək skandallara dönüşən Şakir, ailəsinin zoruyla 1976-cı ildə xalasının oğlu ilə evləndirilir. Bu evlilikdən bir oğlu olur ancaq, şair, evliliyini 12 il sürdürə bilir. Sənət yaşamına bir çox mükafat, dörd şeir kitabını bir araya gətirilməsiylə təşkil olan və öldüyü il sanki yaxınlaşan ölümünü hiss etmişcəsinə, "Mah-i Təmam "(Bərdlənmiş ay) adıyla nəşr etdirdiyi külliyatını sığdıran Pərvin Şakir, 26 dekabr 1994-cü ildə bir avtomobil qəzası nəticəsi, oğluna və şeirlərinə, qısacası bütün dünyasına vida etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Şair, Pakistan ədəbiyyatı səhnəsinə 1977-ci ildə "Huşbu "(Rayihə) adlı ilk kitabını nəşr etdirərək çıxır. Ertəsi il ən yaxşı şeir kitabı mükafatını aldığı və 130 nəzm və 116 qəzəldən ibarət bu kitabıyla, şeirindəki fərdiyyəti gözlər önünə sərmişdir. Təcrübələrini, eşqlərini, acılarını, məğlubiyyətlərini, qiyamlarını, qısacası özünü, cəsurca və içdən anlatdığı bu kitabında, qadının eşqində ruh və bədən birlikdəliyini vurğulaması, bir çox yersiz tənqidlər almasına səbəb olmuşdur. Bəzi tənqidçilər, kişiyə olan eşq duyğusunu bətimləmə biçimini, qadına sayğısızlıq, qadının qürurunu zədələyici olaraq dəyərləndirirlərkən, bəzi tənqidçilər isə, Şakirin şeirlərinin, əslində duyğuları basdırılmış Şərq qadınının sözcüsü olduğunu irəli sürmüşdülər.

### Poeziya

* Khushbu (1976)
* Sad-barg (1980)
* Khud-kalaami (1990)
* Inkaar (1990)
* Maah-e-Tamaam (1994)
* Kaf-e-Aa’ina

### Nəsri

* Gosha-e-Chashm

İstinadlar
----------

1. ↑  Özcan, Asuman Belen, Pervin Şakir’in Şiirlerindeki Temalar, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2000, Ankara, s. 13-14

Xarici keçidlər
---------------

* Pərvin Şakir — IMDb səhifəsi
* Pərvin Şakirin şeirləri  (ing.)
*
**Mirzə Kərim xan** (1869-1934) — İranın ictimai-siyasi xadimi.

Həyatı
------

Mirzə Kərim xan 12 iyul 1869-cu ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdur.

Mirzə Kərim xan 30 sentyabr 1905-ci ildə Mirzə Həsən xanın təqdimatı ilə Yelizavetpol (Gəncə) şəhərinə vetse-konsul təyin olunmuşdu.

Mirzə Kərim xan Məşrutə hərəkatına yaxından yardım etmişdi. İnqilab dövründə Qafqaz şəhərlərindən bəzilərində konsul müavini, daha sonra konsul vəzifələrində çalışmış Mirzə Kərim xan İranın inqilabi mərkəzlərinə, xüsusilə Təbriz üsyanına Qafqazdan göstərilən yardımın fəal təşkilatçılarından biri idi. 1909-cu ilin avqust ayının 19-da Qafqaz canişinin Rusiya imperiyasının xarici işlər naziri Aleksandr Petroviç İzvolskiyə göndərdiyi teleqramda deyilirdi: "İranın Bakı konsulu Mirzə Kərim xan inqilabçılara yardım göstərir... Yelizavetpolda konsul müavini vəzifəsi daşıdığı zaman silah almaq, bunları İrana göndərmək işini təşkil edirdi.Mirzə Kərim xan aldığı və topladığı silahı konsulluğun binasındakı zirzəmiyə yığır və İrana göndərirdi.Bakıya konsul təyin olunduqdan sonra daha geniş fəaliyyət göstərir... Silah sandıqları üzərində və ya silah doldurduğu tabutlar üzərində belə yazır: "Bakıda vəfat etmiş müsəlmanın Kərbəlada müqəddəs yerlərdə dəfn edilmək üçün cəsədi". Mirzə Kərim xan Qafqazın müxtəlif şəhərlərində olan konsul məmurlarını da bu işə cəlb etməyə çalışır. Lənkəranda İran müvəkkili İsmayıl xan da Mirzə Kərim xanla birlikdə fəaliyyət göstərir".

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar dövrünün diplomatları, Bakı, "Mütərcim", 2012. 334 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  MDTA, fond 1, siyahı 2, saxlama vahidi 11, vərəq 3.
2. ↑  Gürcüstan MDTA, fond 15, siyahı 1, saxlama vahidi 179, vərəq 2-3.
**Nataşa Kandiç** (*serb.* Nataša Kandić; 16 dekabr 1946) — Serbiyalı ictimai xadim, insan hüquqları müdafiəçisi. Humanitar Hüquq Mərkəzinin təsisçisi və icraçı direktoru (Belqrad). Kandiçin tədqiqat işi Keçmiş Yuqoslaviya Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində cinayətlərin araşdırılması üçün istifadə edilmişdir.

Bioqrafiyası
------------

Nataşa Kandiç 1946-cı ildə Kraqujevac şəhərində (Serbiya) anadan olmuşdur. Təhsilinə görə bir sosioloqdur. Yuqoslaviyadakı hərbi qarşıdurmalardan əvvəl həmkarlar ittifaqı analitiki vəzifəsində çalışmışdır. Onun yazdığı "Kosovo Düyünü: Aç və ya kəs?" kitabının nəşrindən sonra Kandiç həmkarlar ittifaqından qovulur (1990). Xorvatiyada müharibənin başlaması ilə Kandiç və dostları dövlətin siyasətinə qarşı hərəkətlər edir. 8 oktyabr 1991-ci ildən 8 fevral 1992-ci ilədək hər gün Serbiya Prezidentinin sarayı qarşısında müharibədə ölənlərin xatirəsinə şam yandırırlar. 1991-ci ilin noyabrından 1992-ci ilin mayına qədər Serbiya vətəndaşlarının Xorvatiyadakı müharibəyə səfərbər edilməsinə qarşı referendum kampaniyasına rəhbərlik edir. Serbiyada Sarayevo bombardmanına qarşı ən böyük aksiyanın - "Qara Krep" in təşkilində iştirak edir. Etnik müharibə cinayətlərini sənədləşdirmək üçün 1992-ci ilin noyabr ayında Hümanitar Hüquq Mərkəzi qurur. 2004-cü ilin aprelində hərbi cinayətlərin sənədləşdirilməsi və istintaqı mərkəzləri şəbəkəsinin yaradılmasında iştirak etmişdir.

Kandiçə qarşı ittihamlar
------------------------

2009-cu ilin fevralında Belqrad dördüncü rayon məhkəməsi tərəfindən Tomislav Nikoliçin böhtanına görə 200 min Serb dinarı cərimə tətbiq edir: 2006-cı ildə B92 kanalındakı televiziya proqramlarından birində Nikoliçin 1991-ci ildə Xorvatiyanın Antin kəndində mülki əhaliyə qarşı müharibə cinayətlərində iştirak etdiyi barədə yalan məlumatlar sızdırıb. Belqrad rayon məhkəməsi hökmü 2009-cu ilin iyununda ləğv edir.

Mükafatlar
----------

Sarayevonun fəxri vətəndaşı (2005);

Danisa "əxlaqi dəyərlərin yayılmasına verdiyi töhfəyə görə" ordeni (2006). Mükafatı Xorvatiya Prezidenti təqdim etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  См. стр. 79: *ОБСЕ.* "Дополнительное совещание по человеческому измерению. «Правозащитники и национальные институты по правам человека: законодательные, государственные и негосударственные аспекты». Итоговый отчёт". // osce.org. 30—31 марта 2006 года. 2016-12-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-6.
2. ↑  "Nataša Kandić osuđena za klevetu Nikolića". // rts.rs. 2016-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-12-6.
3. ↑  "HLC boss ordered to pay Nikolić EUR 2,000 in damages". B92 (ingilis). 2009-02-05. 2021-05-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-19.
4. ↑  "Serbia; Events of 2009". Human Rights Watch (ingilis). 2009. 2020-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-19.
5. ↑  "Те, у кого есть мечта". Радио Свобода. 2013-08-28. 2021-02-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-19.
**Mirzə Həbib Аğаzаdə (**1880, Urmiya – 1960, Urmiya) — publisist, azadlıq mücahidi

Həyatı
------

Mirzə Həbib Аğа bəy оğlu 1880-ci ildəUrmiya şəhərində аnаdаn оlmuşdu. Müкəmməl mədrəsə təhsili аlmışdı. Məşrutə hərакаtındа iştirак еtmişdi. Sоnrа dеmокrаt firqəsinin üzvü оlmuşdu.
Mirzə Həbib Mаhmud Qənizаdə, Mаhmud Əşrəfzаdə, Sаdiqülmülк və Müəyyədzаdə ilə bərаbər Urmiyаdа mааrifçiliyə bаşlаmışdı. "Fəryаd" qəzеtinin rеdакsiyа hеyətinə bаşçılıq еtmişdi. Sоnrаlаr bu qəzеtin аdı dəyişdirilib "Fərvərdin" аdı ilə nəşr оlundu. Mirzə Həbibin səyi ilə Irаndа yаyıldı. Çаr оrdusu Urmiyаyа sохulаndа qəzеt bаğlаndı. Qəzеtin fəаllаrı öldürülməyə bаşlаndı. Sаdiqülmülк аsıldı. Mirzə Həbib qаçıb Оsmаnlı коnsulluğunа sığındı. Bir zаmаndаn sоnrа Urmiyа hакiminin кöməкliyi ilə qurtulub Tеhrаnа gеtdi. Mərкəzdə "Əhrаr" qrupunun dəstəyi ilə qəzеtçiliyə dаvаm еtdi. Dеmокrаtlаrа qоşuldu. Bu firqənin mərкəzi коmitəsinin üzvü оldu. 500 nəfərliк fədаi ilə Şərəfхаnаyа hucum еtdi. Bu limаnı ruslаrdаn аzаd еtdi. Оrdакı аnbаrlаrdаn gətirdiyi аzuqə ilə Təbriz cаmааtını 6 аy yеdirdi. Silаh-sursаtlа əhаlini təmin еtdi. Оsmаnlı оrdusu кöməyə gəlincə хаlq özünü Pеtrоsun hücumlаrındаn müdаfiə еtdi.

Mirzə Həbib Аğаzаdə Təbrizdən dеputаt sеçildi. "Şаhin" аdlı qəzеt çıхаrdı. Təbriz bələdiyyəsini idаrə еdən Şurаyа üzv оldu.
Mirzə Həbib 1960-cı ildə vəfаt еdib.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008, səh. 323–324**
* Ənvər Çingizoğlu, Məşrutə ensiklopediyası, Bakı, 2011. 624 səh.
**Bayram Hüseynzadə** (25 dekabr 1974, Kükü, Şahbuz rayonu) — əməkdar jurnalist, Bakı Universiteti (1997–1998) və Azərbaycan müəllimi qəzetinin (2007–2017) baş redaktoru, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, Bakı Mühəndislik Universitetinin tərbiyə işləri üzrə prorektoru.

Həyatı
------

Bayram Əvəz oğlu Hüseynzadə 1974-cü il 25 dekabr tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Kükü kəndində anadan olub. 1992-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 1997-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini, 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının rəhbər kadrların idarə olunması fakültəsini bitirib. 1998–2001-ci illərdə BDU-nun aspirantura şöbəsində təhsil almışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 8 dekabr 2009-cu il tarixli qərarı ilə siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır.

Ailələlidir. 3 övladı var.

Karyerası
---------

1997–1998-ci illərdə "Bakı Universiteti" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1998–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin mərkəzi aparatında baş mütəxəssis, sektor müdiri və ictimaiyyətlə əlaqə şöbəsinin müdiri vəzifələrini icra edib. Dövlət qulluğundakı səmərəli fəaliyyətinə görə 2005-ci ildə Dövlət qulluğunun müşaviri ixtisas dərəcəsi verilib. 2007-ci ildən 2017-ci ilədək "Azərbaycan müəllimi" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. 2017-ci ildən Bakı Mühəndislik Universitetinin tərbiyə işləri üzrə prorektoru vəzifəsində fəaliyyət göstərir. YAP Nərimanov Rayon Təşkilatı Siyasi Şurasının, YAP Təhsil Nazirliyi İlk Ərazi Təşkilatı İdarə Heyətinin üzvüdür. 2017-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyası Bakı Mühəndislik Universiteti İlk Ərazi Təşkilatının sədridir.

Fəaliyyəti
----------

4 kitab redaktoru, 500-ə yaxın məqalənin müəllifidir. Jurnalistika sahəsindəki səmərəli fəaliyyətimə görə 2000-ci ildə "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Azərbaycan Respublikasının kütləvi informasiya vasitələri əməkdaşlarına fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-21.
2. 1 2  "Bayram Hüseynzadə (Ph.D). Bakı Mühəndislik Universiteti". beu.edu.az. 2022-11-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-22.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
**Bataqlı torpaqlar** — dənizsahili çökəklərdə, düzənliklərin depresiya sahələrində, çayların axmazlarında lokal şəkildə rast gəlinən torpaq tipidir. Bu torpaqlar 137 min hektar sahəni əhatə edir.

Yayıldığı ərazilər
------------------

Lənkəran rayonu, Kür-Araz ovalığı, Naxçıvanın düzənlikləri, Qanıx-Əyriçay vadisi, Dəvəçinin Ağzıbirçala gölü hövzəsi və s yerlərdə yayılmışdır.

Bitki örtüyü
------------

Bataqlı torpaqların inkişaf etdiyi ərazi üçün halofitlər (qamış, çil, sirkən və s.) iştirak etdiyi su-bataqlıq bitki qruplaşmaları səciyyəvidir. Qeyd olunan bitkilər hər il torpağa böyük miqdarda fitokütlə verir.

Morfoloji tərkibi
-----------------

Torpaqəmələgətirən süxurlar laylı allüvial çöküntülər, karbonatlı, şoranlaşmış gillər və gillicələrdir. Düzən sahələrdə qurunun bataqlaşma prosesi ağır qranulometrik tərkibli süxurlar üzərində gedir. Qrunt sularının səviyyəsi çox vaxt səthdən 10-158 sm dərinlikdə yerləşir, quraqlıq mövsümündə isə 50-80 sm-lik dərinliyə düşür. Bataqlı torpaqlar torpaqəmələgəlmə və qleyləşmə prosesinin qarşılıqlı təsiri nəticəsində əmələ gəlir. Torflaşma Azərbaycanda zəif gedir. Üst qatda torf qatının qalınlığı 1-2 sm-dən artıq olmur. Humusun miqdarı 5,5-17,8%-ə kimi olan arada dəyişir. Üst qatlarda bərabər paylansa da, dərinliyə doğru kəskin şəkildə azalır. Bu torpaqların udma tutumu böyükdür.

Yarımtipləri
------------

1. Çürüntülü-bataqlı
2. Lilli-bataqlı

İstinadlar
----------

1. ↑  İ.Ə.Quliyev. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası. Bakı: 2014, 235 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Torpaq tiplərinin coğrafi icmalı
**Gürcüstan–Boliviya münasibətləri** — Gürcüstan Respublikası və Boliviya arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki dövlət də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür. Gürcüstanın Argentinadakı səfirliyi həm də Çili, Paraqvay, Uruqvay, Ekvador və Boliviyada akreditə olunmuşdur.

Tarix
-----

Boliviya ilə Gürcüstan arasındakı diplomatik münasibətlər 20 noyabr 1998-ci ildən başlayır. Halbuki ilk Boliviya səfiri etimadnaməsini yalnız 2002-ci ildə Gürcüstan Prezidenti Eduard Şevardnadzeyə təqdim etmmişdir. 

Boliviya Gürcüstan Prezidenti Saakaşvilinin viza liberallaşdırma siyasətinin bir hissəsi olaraq Gürcüstan ilə vizasız rejimdən erkən istifadə edirdi. Lakin 2014-cü ildə Gürcüstan hökuməti təhlükəsizlik səbəblərini əsas gətirərək Boliviyaya vizasız rejimi ləğv edir.

Tiflis ilə Sukre arasındakı gərginliyə baxmayaraq, zamanla bir neçə yüksək səviyyəli görüşlər keçirilmişdir. Prezident Saakaşvili 2011-ci ildə Nyu-Yorkda Evo Morales ilə görüşmüşdür. Gürcüstan və Boliviya parlamentlərinin nümayəndələei isə 2018-ci ilin mart ayında Cenevrədə Parlamentlərarası Birliyin 138-ci Assambleyası zamanı iş iclasında görüş keçirmişlər.

2010-cu ildə Boliviya və Gürcüstanın Xarici İşlər Nazirlikləri arasında Sukredə iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı, mədəniyyət və təhsil mövzusunda ikitərəfli məsləhətləşmələr quraraq Anlaşma Memorandumu imzalanmışdır.

Boliviya və Abxaziya
--------------------

Hər iki dövlət arasındakı münasibətlər, xüsusilə Boliviya hökumətinin Rusiya ilə sıx əlaqələri nəzərə alınmaqla mübahisəlidir. Gərginlik 2008-ci il Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən sonra, Boliviya beş günlük müharibə zamanı Rusiyanın işğalını qınamayan az saylı dövlətlərdən biri olduğu dövrdə yaşanır. Münaqişədən bəri Boliviya BMT-də Gürcüstanla əlaqəli hər hansı bir səsvermədə, xüsusən də Gürcüstanın təşəbbüsü ilə məcburi köçkünlərin Abxaziya və Cənubi Osetiyaya dönməsini tələb edən illik qərarına qarşı davamlı olaraq Rusiyanın lehinə səs vermişdir.

Boliviya Gürcüstanın iki separatçı respublikasının müstəqilliyini tanımağı 2008-ci ilin sentyabr ayından etibarən düşünməsi barədə şayələr yayılmışdır. Lakin bu öz trəsdiqini tapmamışdır. 2009-cu ildə Venesuelanın Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanımasından sonra Venesuela Prezidenti Uqo Çavez Boliviyanı onun yolunu izləmək üçün lobbiçilik etmək istədiyini bildirir. 2010-cu ildə xarici işlər naziri Maksim Qvindziyanın başçılığı altında Abxaziya nümayəndə heyəti Sukre ilə diplomatik əlaqələr qurmaq üçün Boliviyaya səfər edir.

Diplomatik missiyalar
---------------------

Boliviyanın Gürcüstanda yalnız bir akkreditə olunmuş səfiri var idi. Baxmayaraq ki, sonuncusu Moskvada idi və postsovet respublikalarının əksəriyyətində akreditə olunmuşdu.

2011-ci ildə Gürcüstan Boliviyanı da əhatə etmək üzrə Argentinada səfirliyini açır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Embassy of Georgia to the Argentine Republic". 2022-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.
**Əliağa Aslan** — Şair.

Həyatı
------

Əliağa Aslan Surxay oğlu 1961-ci il yanvar ayınin 1-də Qubadlı rayonunun Qaracallı kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. Qaracallı kənd orta məktəbin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra Bakıya gəlmiş, Qara Qarayev adına musiqi təmayüllü ota məktəbdə 9-10-cu sinifi oxumuş, məktəbi bitirdiyi ildə Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakultəsinə qəbul olmuşdur. 1983-cü ildə institutu bitirmiş, yaşadığı Qaracallı kəndində müəllim işləməyə başlamışdır. 1991-ci ildə Qaracallı kənd Sovetinin sədri seçılmiş, 1992-ci ildə Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin Qaracallı kəndi üzrə İcra nümayəndəsi vəzifəsinə təyin olunmuş və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

Əliağa Aslan uşaq yaşlarından şeir yazmağa başlamış, yerli mətbuat orqanında ( Qubadlıda) şeirləri dərc olunmuşdur.

1998-ci ildə ilk kitabı "Ayrılıqlar içində" çapdan şıxmışdır.

Əliağa Aslan 2009-cu ilin mart ayının 2-də ağır xəstəlikdən (qara ciyər serrozundan) sonra dünyasını dəyişmişdir. 

Kİtablarından birinə (Bu dünya qonaq saxlamır) tanınmış tənqidçi, filologiya elmləri doktoru, Füzulişünas Vaqif Yusifli ön söz yazmış, haqqında dəyərli sözlər işlətmişdir.

Əliağa Aslanın bir çox şeirlərinə musiqilər bəstələnmişdir.

### Kitabları

* "Ayrılıqlar içində"
* "Kərəm ahı"
* "Ayrılıqlar sevgilərdən başlayır"
* "Məni sən öyrətdin ayrılıqlara"
* "Mən dünyaya qərib gəldim"
* "Bu dünya qonaq saxlamır"
* "Və ölümündən sonra çap olunan" "
* "Qəfil gələn ayrılıq"

Mənbə
-----

*
**Muxayıl Göyçəli (Məsimov Muxayıl Budaq oğlu)** — azərbaycanlı şair.

Həyatı
------

Muxayıl Göyçəli 1918-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğma Daşkənd kənd orta məktəbində almışdır.

Muxayıl Budaqoğlunun ata babası dövrünün çox imkanlı, varlı adamlarından olmuşdur. Ana babası Kərbəlayi Rüstəm və Kərbəlayi Rüstəmin qardaşları Nağı bəy, Tağı bəy, Tağı bəyin oğlu Qara İdris (Qaçaq İdris) 1918-ci ildə ermənilərə qarşı döyüşlərdə fədakarlıq göstərmiş el qəhrəmanları olmuşdur.

Muxayıl 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə getmiş, ağır döyüşlərin iştirakçısı olmuş və 1942-ci ilin fevralın 26-da ağır döyüşlərin birində yaralanaraq cəbhədən qayıtmışdır.

Məsimov Muxayıl 1944-cü il dekabrın 15-də müharibədə aldığı yaralardan subay ikən əbədiyyətə qovuşmuşdur, məzarı ata-baba yurdu olan Göyçə mahalının Daşkənd kəndindədir.

Yaradıcılığı
------------

Muxayıl Budaqoğlunun şeirlərini oxuyarkən məlum olur ki, o Göyçə ədəbi mühitindən, Azərbaycan klassik ədəbiyyatından və şifahi xalq ədəbiyyatından lazımınca yararlanmış və şeirin müxtəlif növlərində, - gəraylı, qoşma, təcnis, cığalı təcnis, divani kimi şeirlər yazıb, yaratmışdır.
Muxayıl saz çalmağı Aşıq Surxaydan öyrənmişdir.

Muxayıl Budaqoğlunun əlyazmaları və bir neçə cəbhə şəkilləri hal-hazıra qədər 1988-ci ildən Bərdə rayonu Yeni Daşkənd kəndində məskunlaşan qardaşı Məsimov Oruc Budaq oğlu tərəfindən qorunub saxlanılmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Araz Yaquboğlu.* "Ozan dünyası. №2(30)" (PDF). Bakı (az.). "Elm və təhsil". 2018. İstifadə tarixi: 2018-12-26.

Mənbə
-----

* Araz Yaquboğlu, Daşkənd aşıqları və şairləri, Bakı, "Nurlan", 2008.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Muxayıl Göyçəli*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  


Vikimənbədə ***Müəllif:Muxayıl Göyçəli*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine
**Əliağa Bakir** (*Əliağa Hacıağa oğlu Rzayev*; 1 noyabr 1923, Bakı – 22 may 1998, Bakı) — şair.

Həyatı
------

Məhəmməd Füzuli ədəbi məktəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Əliağa Bakir (Əliağa Hacıağa oğlu Rzayev) 1923-cü il noyabrın 1-də Bakı şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur.

İlk təhsilini Bakının bir neçə məktəbində alsa da ("Bədəlbəyin məktəbi", 25, 136 və 171 nömrəli məktəblər), 171 nömrəli orta məktəbdən məzun olmuşdur (1941).

Ədəbiyyata hələ uşaq illərindən böyük həvəs göstərən şair ilk şeirini 6-cı sinifdə oxuyarkən İspaniyada mübarizə aparan respublikaçılara həsr etmişdir (1937).

Əliağa Bakir ilk əmək fəaliyyətinə 1941-ci ildə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin 610 nömrəli hərbiləşdirilmiş zavodunda fəhlə olaraq başlamışdır. Daha sonra ikinci dünya müharıbəsinin ən şiddətli günlərində cəbhəyə yola düşmüş və Qudermes yaxınlığında alman qırıcı təyyarələrinin sovet hərbi qatarını bombardman etməsi nəticəsində ağır yaralanmışdır (1943). Şair gənclik çağlarında çox sıxıntılı və iztirablı günlər yaşamışdır. 

O, 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Politexnik İnstitutunu bitirərək, inşaat mühəndisi ixtisasına yiyələnmişdir. Qırx ildən artıq bir dövr ərzində respublika Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Baş Baytarlıq İdarəsində mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.

Böyük söz ustadı Əliağa Vahidin tələbələrindən olmuş Əliağa Bakir ədəbi fəaliyyətə 1940-cı illərdən başlamışdır. O, 2200-dən artıq qəzəl və müxtəlif janrlarda yazılan şeirlərin, eləcədə, 5 poema müəllifidir. Onun əsərlərində yüksək insani keyfiyyətlər və mənəvi dəyərlər ana xətt olaraq görülməkdədir. Yaşadığı həyat qələmə aldığı nəzm əsərlərində öz əksini tapmışdır. Bir çox şeir və qəzəli dövri mətbuatda dərc olunmuş, bəstəkarlar tərəfindən musiqi bəstələnmiş, muğam ustaları tərəfindən ifa edilmişdir. Yaradıcılığı haqqında radio və televiziya verilişləri hazırlanmışdır.

"Yazıçı" nəşriyyatı tərəfindən 1978 və 1986-cı illərdə buraxılmış "Qəzəllər" toplusunda Əliağa Bakirin bir sıra qəzəlləri çap edilmişdir. Bundan əlavə, şairin "Eşq ilə gülmüş təbiət" (1990), "Tarixlərdən gələn səslər" (1991), "Qabusnamə lövhələri" (1992) və "Min bir gözəl, min bir qəzəl" (1994) adlı kitabları kütləvi tirajla çapdan çıxmışdır.

22 may 1998-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. Qəbri ata yurdu Maştağa kəndindədir.

Əsərləri
--------

* "Eşq ilə gülmüş təbiət" (Bakı: Yazıçı, 1990 112 səh.)
* "Tarixlərdən gələn səslər" (Bakı: Gənclik, 1991 40 səh.)
* "Qabusnamə lövhələri" (Bakı: Şərq-Qərb, 1992 48 səh.)
* "Min bir gözəl, min bir qəzəl" (Bakı: Bilik, 1994 208 səh.)

Filmoqrafiya
------------

* "Əliağa Bakir qəzəlxan-şair" Sənədli film (1994, 25 dəq.)
**Uedineniya** — Kara dənizinin mərkəzi hissəsində yerləşən ada. Adanın maksimal hündürlüyü 25 metrdir. Ada ətrafında olan dillə birlikdə sahəsi 20 km²-dir. Uedineniya adasının uzunluğu 11.5 km, eni isə 5.2 km-dir. Ada qum suxurlarından ibarətdir. Üzəri tundra bitkiləri ilə örtülüdür. Adanın qərb hissəsi hündürdür. Qərb sahilləri həmdə sıldırımlıdır. Adanın şərq hissəsinə doğru hündürlük azalır. Kiçik axarların böyük hissələri Severnaya laqununa tökülür. Ən uzun axar İoqansendir. Onunsa uzunluğu 2,5 km-dir. İnzibati baxımından Rusiya Federasiyası Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir. 
Uedineniya adası ilk dəfə 26 avqust 1878-ci ildə norveçli kapitan Edvard Yohannesen (norv. Edvard Holm Johannesen) tərəfindən «Nordland» şxununda kəşf edilir. O adanı norv. Ensomheden olaraq (tənhalıq) adlandırmışdır. Bu adanın yerləşdiyi mövqe ilə izah olunur. Belə ki, ada Kara dənizinin mərkəzi hissəsində digər adalardan kifayət qədər aralıda yerləşməsi ilə seçilir. Ona ən yaxın yuru parşaları:şərqdə İsaçenko adası, cənubda İzvestiy Tsik adaları (150 km), qərbdə Yeni Torpaq (340 km). Ada ilə materik arasında məsafə təxminən 280 km-dir. Ada paxlava formasına malikdir. Cənub-şərqə doğru bir qumlu burun uzanır. Adanın cənubunda payak yerləşir. Cənubunda yerləşən Medvejye gölü dənizdən qumdan təşkil olunmuş bərzəxlə ayrılır. Qütb stansiaysı adanın şimal-qərb, radiostansiya isə cənub-qərb istiqamətində yerləşir.
Ada üzərində ilk dəfə rus bayrağı Uedeniya adasında 1915-ci ilin payızında Otto Sverdrupun təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı dalğalandırılır. 
7 sentyabr 1934-cü ildə «Sadko» (kapitan Artur Karloviç) və «Ermak» buzqıran gəmilərində adaya yan alan ekspedisiya üzvləri burada qütb stansiyası inşa edirlər. Onların hədəfi Şimal Torpağının Olovyannıy burnunda stansiya qurmaq olmuşdur. Ancaq bu mümkün olmamışdır. Uedineniya adasında stansiya təşkil edilir. Ekspedisiya üzvü olan 18 nəfər adada qışlayır. Ekspedisiyanın rəhbəri S. V. Şmanev olur. 
Böyük Vətən müharibəsi dönəmində, 8 sentyabr 1942-ci ildə alman sualtı U-251 (komandir kapitan-leytenant Henrix Timm *alm.* Timm‎) qayığından açılan atəşlə stansiyanın binası və saxlama anbarı dağıdılır. Qütb stansiyalarının əməkdaşları arasında itki olmur. Rabitə stansiyası zərər çəkmir. Stansiya fəaliyyətini davam etdirir. Bu Vunderland əməliyyatının son hücumu olur.

Stansiya 1996-ci ildə fəaliyyətini dayandırır.

Mənbə
-----

* Hamradio Arxivləşdirilib 2007-07-10 at the Wayback Machine
* Sverdrup Expedition investigations on Uyedinenya Island