**Tuşeti Milli Parkı** — Gürcüstanın şərqində yerləşən milli park. Park Gürcüstan Parlamenti tərəfindən 22 aprel 2003-cü ildə təsdiq edilmiş səkkiz yeni qorunan ərazidən biridir.

Qlobal Ətraf Mühit Fondu (QƏMF) və Dünya Bankı "Gürcüstan — qorunan ərazilərin inkişafı layihəsi" çərçivəsində bu təsdiqləmə prosesinin bir hissəsi idi. Parkda qorunan bitkilər şam *bağları* və ağcaqayın bağlarıdır (*Betula litwinowii* və *Betula raddeana*).

Tuşeti qorunan ərazilərə Tuşeti Milli Parkı, Tuşeti Qorunan Landşaft və Tuşeti Qoruğu daxil olmaqla, ümumi qorunan ərazisi təxminən 113,660.2 ha. təşkil edir.

Parkda əsas fauna növləri Anadolu Leopard *,* ayı, qarapaça, şahin, berqut, toğlugötürən, vaşaq, dağ keçisi, bezoar keçisi və canavardır. Park 2011-ci ildə BudgetTravel tərəfindən zəngin bioloji müxtəlifliyə görə deyil, həm də estetik ərazisinə, yaşayış məntəqələrinə, köhnə müdafiə qüllələrinə, mətbəxinə və xalq mədəniyyətinə görə "Heç vaxt eşitmədiyiniz ən yaxşı yerlərdən biri" adlandırıldı.

Yer
---

Park ölkənin şimal-şərq hissəsindəki Tuşeti dağlıq bölgəsində qurulub. 205 kilometr (127 mil) Tiflisdən Alvani yolu ilə 120 kilometr (75 mil) uzaqdadır. 85 kilometr (53 mil) Omalo-Alvani avtomobil yolu 85 kilometr (53 mil) uzunluğu olan dağlıq ərazidədir və maşın sürmək çətindir. Tuşetinin parkları və qoruqlarına ziyarət mərkəzi aşağı Omaloda Qafqazın əsas su hövzəsi 85 kilometr (53 mil) boyunca yerləşir. Onun ekoregionu Qafqazın qarışıq meşələridir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Parkın təsdiqlənmiş ərazisi 83 453 hektardır və bu ərazi 900–4,800 metr (3,000–15,700 ft) yüksəklik aralığında yerləşir. Park administrasiyasının əsas funksiyaları parkın flora və faunasının qorunması, eyni zamanda 50 köçkün icmasının maraqlarını dəstəkləmək və əlaqəli tarixi abidələrin qorunmasına nail olmaqdır; həm də ekoturizmi təşviq etmək.

*Nadir* təhlükə altında olan bezoar keçisi (*Capra aegagrus*) üçün park yeganə toxunulmaz yaşayış yeridir. Bu növü brakonyerlikdən qorumaq və ziyarətçilər tərəfindən parkda görüntüləməsini təmin etmək üçün, IUCN üzvü olan Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması və Tədqiqatı Mərkəzi (NACRES), "qorunma üçün risk və faydaları" izləyərək "potensialı görmək" adlı pilot layihə həyata keçirmiş və vəhşi həyatı seyr edən cığırların qurulması və istismarı xərclərini qarşılamışdır." Bu araşdırma ilə əlaqəli yerli tərəfdaşlar Tuşeti Bələdçisi və Tuşetinin Qorunan Sahələrinin Dostları idi. Bezoar keçisi izləmə sxemi quruldu, bezoar keçisinin qorunmasını təmin etmək üçün yerli bələdçilər, park mühafizəçiləri və yerli qruplar öyrədildi. Daha çox ziyarətçi keçini görə biləcəyi üçün layihə uğurlu oldu və Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması və Tədqiqatı Mərkəzi dəstəyini davam etdirir.

Fauna
-----

Tuşeti Milli Parkında Gürcüstan Qırmızı siyahısında olan yeddi məməli, on quş və bir balıq var. Məməlilər samur, qonur ayı, bezoar keçisi, Dağıstan dağ keçisi, maral və Avropa enliqulağı ilə təmsil olunur. Parkda quşlar, o cümlədən bəzi nadir növlər çox yayılmışdır. Bunlara məzar qartalı, böyük xallı qartal, səhra qızılquşu, adi çivdimdik, çöl qartalı, qara çalağan, quşçuluq, Montaqunun tükü, Qafqaz tetrası və Qafqaz uları daxildir. Alabalıq siyahıdakı yeganə balıq növüdür.

Şəkillər
--------

* Tuşeti Milli ParkıTuşeti Milli Parkı
* Parkdakı bir mühafizəçi stansiyasıParkdakı bir mühafizəçi stansiyası
* Parkın başqa bir mənzərəsiParkın başqa bir mənzərəsi
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Gürcüstanda Tuşeti Arxivləşdirilib 2019-07-11 at the Wayback Machine *Protected Planet*
2. ↑  "*Pinus sylvestris* (*sosnowskyi*)". 2018-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-28.
3. ↑  "*Pinus sylvestris* var. *hamata* Steven". 2020-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-28.
4. ↑  "Tuşeti qorunan ərazi, Gürcüstan". 2013-04-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-28.
5. ↑  "Tuşeti Milli Parkı Ziyarət Mərkəzi". Qoruma Sahələri Agentliyi. 2015-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 Noyabr 2015.
6. ↑  "Tuşetinin qorunan ərazilərinin biomüxtəlifliyi". 2019-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-28.

Həmçinin bax
------------

* Laqodexi qoruğu

| ⛭**Gürcüstan milli parkları** |
| --- |
| MP statuslu | Alqeti Milli Parkı • Borjomi-Xaraqauli Milli Parkı • Cavaxeti Milli Parkı • Kazbeqi Milli Parkı • Kolxida Milli Parkı • Mtirala Milli Parkı • Tbilisi Milli Parkı • Tuşeti Milli Parkı • Vaşlovani Milli Parkı | Borjomi-Xaraqauli Milli Parkı |
| MP kimi tanınan | Laqodexi Milli Parkı |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |