**Qiymət nəzarəti** — mal və xidmətlər üçün tətbiq edilə bilən qiymətlərə hökumət məhdudiyyətləri. Belə tədbirlərin məqsədi əsas ərzaq və istehlak mallarının mövcudluğunu saxlamaq, qıtlıq zamanı qiymət manipulyasiyasının qarşısını almaq, inflyasiyanı ləngitmək və ya əksinə, müəyyən malların tədarükçüləri üçün minimum gəliri və ya minimum əmək haqqını təmin etmək ola bilər. Qiymət tənzimlənməsinin iki əsas forması var: müəyyən edilə bilən maksimum və minimum qiymətlər.

Tarixən qiymətə nəzarət çox vaxt əmək haqqına nəzarət və digər tənzimləyici elementləri özündə birləşdirən daha geniş gəlir siyasətinin bir hissəsi olmuşdur.

Baxmayaraq ki, qiymət nəzarəti bəzən hətta demokratik hökumətlər tərəfindən də istifadə olunsa da, iqtisadçılar ümumiyyətlə onların bazar iqtisadiyyatına zidd olduğu və bundan qaçınmaq lazım olduğu qənaətindədirlər.

Tarixi nümunələr
----------------

Amerika Qida Assosiasiyasının Birinci Dünya Müharibəsi posteri.
Roma İmperatoru Diokletian eramızın III əsrinin sonlarında Roma İmperiyasında bütün əsas mallar üçün maksimum məqbul qiymətlər təyin etməyə çalışdı. e. xüsusi bir fərman verdi, lakin bunda xüsusilə uğurlu olmadı.

1793-cü ildə Fransa İnqilabı zamanı taxıl və digər məhsulların qiymətlərinə nəzarət quruldu. Amerika Birləşmiş Ştatlarında Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Amerika Qida İdarəsi ərzaq qiymətlərinə nəzarəti həyata keçirdi. İkinci Dünya Müharibəsi illərində ABŞ və Nasist Almaniyasında da qiymətlərə nəzarət tətbiq edildi

Tənqidi
-------

Tənqidçilərin qiymət nəzarətinə qarşı əsas arqumenti ondan ibarətdir ki, qiymətləri süni şəkildə aşağı səviyyədə təyin etməklə tələb o həddə yüksəlir ki, təklif ona çata bilmir və qiymətləri idarə olunan mal və xidmətlərin qıtlığına səbəb olur. Məsələn, Laktanti yazırdı ki, Diokletian "müxtəlif vergilər vasitəsilə bütün malları son dərəcə bahalaşdırdı, qiymətlərini fərmanla məhdudlaşdırmağa çalışdı. Sonra xırda şeylər üstündə [tacirlərin] çox qanı töküldü, insanlar satışa nəsə təklif etməkdən qorxdular və qıtlıq həmişəkindən daha çox və şiddətli oldu. Nəhayət, [qiymətlər haqqında] fərman bir çox insanlar üçün dağıdıcı olduqdan sonra obyektiv zərurətdən ləğv edildi". Diokletianın Qiymətlər haqqında fərmanında olduğu kimi, qıtlıq qara bazarların yaranmasına gətirib çıxara bilər ki, burada eyni malların qiymətləri nəzarətsiz bazarda qiymətləri üstələyir. Bundan əlavə, qiymətlərə nəzarət aradan qaldırıldıqdan sonra qiymətlər dərhal yüksəlir ki, bu da iqtisadi sistemdə müvəqqəti şoka səbəb ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Rockoff, Hugh.* Price Controls // David R. Henderson (ed.) (redaktor ). The Concise Encyclopedia of Economics (2nd). Indianapolis: Library of Economics and Liberty. 2008. ISBN 978-0865976658. OCLC 237794267. 2017-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-12. ([[:Category:|link]])[[Category:]] "Источник". 2017-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-16.
2. ↑  "File: "Prices charged in this store will not exceed those indicated in the most recent list of Fair Prices applicable to this – NARA – 512556.jpg – Wikimedia Commons". 2017-06-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-21.
3. ↑  "File: "Closed. Public Notice. For Violation of the rules of the United States Food Administration This Place is Closed days... – NARA – 512564.tif – Wikimedia Commons". 2020-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-21.
4. ↑  "File: "This Store sells at FAIR PRICES as interpreted by U.S. Food Administration...", ca. 1917 – ca. 1919 – NARA – 512714.tif – Wikimedia Commons". 2020-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-21.
5. ↑  "File: "We violated the regulations of the Food Administration but have pledged Full Obedience in the Future.", ca. 1917 – ca. – NARA – 512528.jpg – Wikimedia Commons". 2017-06-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-21.
6. ↑  *Lactantius.* CHAP. VII. // On the Deaths of the Persecutors (Christian Classics Ethereal Library). Calvin College. ca. 300.
7. ↑  Taylor and Van Doren, pages 26-28
8. ↑  Thomas Sowell, *Applied Economics: Thinking Beyond Stage One* (2008), pp. 7-9, 112—113, ISBN 0-465-00345-1

Xarici keçidlər
---------------

* Economic Amnesia: The Case against Price Controls by Jerry Taylor and Peter Van Doren
* The Theory of Price Controls by Stephanie Laguerodie and Francisco Vergara (from *Review of Political Economy*)

Biblioqrafiya
-------------

* *Boudreaux, Donald.* Price controls // Hamowy, Ronald (redaktor ). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. 2008. 389–90. ISBN 978-1-4129-6580-4. LCCN 2008009151. OCLC 750831024.