**Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi** (*ing.* International Olympic Committee (İOC); *fr.* Comité international olympique,) — müasir Olimpiya hərəkatının ali rəhbər orqanı. 23 iyun 1894-cü ildə Parisdə Beynəlxalq konqresdə Fransa ictimai xadimi Pyer de Kubertenin təşəbbüsü ilə Olimpiya Oyunlarının dirçəldilməsi və təşkil olunması məqsədilə yaradılmış beynəlxalq təşkilat.

Məlumat
-------

Təşkilatın mənzil-qərargahı İsveçrənin Lozanna şəhəridir. Rəsmi dilləri isə ingilis və fransız dilidir.

BOK-un 20-dən çox komissiyası (o cümlədən idman, mədəniyyət və Olimpiya təhsili, etika, inkişaf, maliyyə, marketinq, hüquq, tibb, mətbuat, radio, televiziya və s.), 3 təşkilati, həmçinin icraedici, antidopinq komitələri var. BOK nəinki ölkələrin, həmçinin ayrı-ayrı coğrafi ərazilərin Olimpiya komitələrinin tanınması imkanlarını nəzərdən keçirir; Olimpiya bayrağının, rəmzinin və devizinin (lat. "*Citius, altius, fortius*" – "*Daha sürətlə, daha yüksək, daha güclü*") hüquqi qorunmasına görə məsuliyyət daşıyır, hər hansı idman növünün, həmçinin üsul və qaydalarının Olimpiya proqramına daxil edilməsini müəyyənləşdirir, bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla müxtəlif formalarda əməkdaşlıq edir; Olimpiya hərəkatının inkişafında göstərilən xidmətləri Olimpiya ordeni (qızıl, gümüş, bürünc), Olimpiya diplomu və s. ilə mükafatlandırır.

Prezidentləri
-------------

BOK-un prezidenti növbəti 4 ilə seçilmək hüquqi ilə 8 il müddətinə seçilir. Prezidentləri:

* D. Vikelas — Yunanıstan, 1894–96-cı illər;
* P. de Kuberten — Fransa, 1896–1916-cı və 1919–25-ci illər;
* Q. de Blone — İsveçrə; 1916–19-cu illərdə prezident vəzifəsini icra etmişdir;
* A. de Baye-Latur — Belçika, 1925–42-ci illər;
* Z. Edström — İsveçrə, 1946–52-ci illər, 1942–46-cı illərdə prezident vəzifəsini icra etmişdir;
* E. Brendec — ABŞ, 1952–72-ci illər;
* Lord M. Killanin — İrlandiya, 1972–80-ci illər;
* X. A. Samaranç — İspaniya, 1980–2001-ci illər, 2001–10-cu illərdə fəxri prezident;
* Jak Roqqe — 2001-ci ildən BOK-un prezidentidir.

Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvləri
---------------------------------------

2011-ci ildən BOK-un 110 üzvü (o cümlədən 19 qadın) və 28 fəxri üzvü (o cümlədən 1 qadın) vardır. Ali orqanı üzvlərinin ümumi yığıncağı – sessiyadır. Sessiya bir qayda olaraq, ən azı ildə 1 dəfə çağırılır. BOK-un fövqəladə sessiyası ya prezident tərəfindən, ya da üzvlərin yazılı xahişi əsasında (35 üzv dən az olmamaq şərtilə) çağırıla bilər. Olimpiya oyunlarının təşkil olunduğu ildə sessiya 2 dəfə keçirilir. 2007-ci ildə BOK-un Qvatemaladakı sessiyasında 4 ildən bir Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunlarının (idmançıların yaş həddi 14-dən 18-ə qədər) keçirilməsi haqqında qərar qəbul edilmişdir; 1-ci yay oyunları Sinqapurda (2010) keçirilmiş, 1-ci qış oyunları İnsbrukda (2012) keçiriləcəkdir. 2011-ci ildə 205 milli olimpiya komitəsi, o cümlədən Azərbaycan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsi BOK-un üzvüdür.

Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvləri milli olimpiya komitələri deyil, 115 nəfərdən çox olmayaraq fiziki şəxslərdir. Onlardan 70-i hansısa vəzifə və fəaliyyətlə bağlı olmamalıdır, 15-i fəaliyyətdə olan idmançı, 15-i beynəlxalq idman federasiyalarının təmsilçiləri, 15-i milli olimpiya komitələri və ya assosiasiyalarının nümayəndələri olmalıdır.

Milli olimpiya komitələri Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin tanınması ilə fəaliyyət göstərirlər. Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi fəaliyyətində Olimpiya xartiyasına əsaslanır. 2012-ci ilin əvvəlinə 204 MOK vardır. Onlardan 192-i BMT üzvləri, 12-i müxtəlif statuslu asılı ərazilərdir. BMT üzvü olaraq BOK üzvü olmayan yeganə dövlət Cənubi Sudandır. Hər bir milli olimpiya komitələri öz qitə Olimpiya assosiasiyalarının tabeliyindədir:

* Afrika — ANOCA (*ing.* Association of National Olympic Committees of Africa — Afrika Milli Olimpiya Komitələri Assosiasiyaları, 53 ölkə)
* Amerika — PASO (*ing.* Pan American Sports Organisation — Panamerika İdman Təşkilatı, 42 ölkə)
* Asiya — OCA (*ing.* Olympic Council of Asia — Asiya Olimpiya Şurası, 45 ölkə)
* Avropa — EOC (*ing.* European Olympic Committees — Avropa Olimpiya Komitələri, 49 ölkə)
* Okeaniya — ONOC (*ing.* Oceania National Olympic Committees — Okeaniya Milli Olimpiya Komitələri, 17 ölkə)

Həmçinin bax
------------

* Yay Olimpiya Oyunları
* Qış Olimpiya Oyunları

İstinadlar
----------

1. ↑  ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 525–526. ISBN 978-9952-441-07-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin Prezidenti cənab Tomas Baxa
* Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi məhkəmənin bəraət qərarına məhəl qoymayaraq Rusiya idmançılarını Olimpiyadaya buraxmayacaq
* Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi rəhbərliyində istefa
* Küveyt Milli Olimpiya Komitəsi fəaliyyətinə hökumətin müdaxiləsi üzündən diskvalifikasiyaya məruz qalıb.

Mənbə
-----

* Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin rəsmi saytı
* Olmpiya muzeyi — Lozanna, İsveçrədə yerləşir.