**Ərbil qətliamı** — 31 avqust 1996-cı ildə İraq Silahlı Qüvvələrinin Ərbildə İraq Türkmən Cəbhəsinə basqınları və 48 nəfərin öldürülməsi, 38 nəfərin həbsi zamanı baş verib.

Qətliamı
--------

İraq qüvvələri 1991-ci ildə İraq üsyanları zamanı kürd üsyançılarının qələbəsindən sonra İraq Kürdüstanından geri çəkilib. Kürd səlahiyyətliləri, xüsusən də Ərbilə nəzarət edən Kürdüstan Demokrat Partiyası İraq Türkmən Cəbhəsinə sığınacaq vermiş və onların bölgə daxilində fəaliyyət göstərməsinə və türkmən məktəbləri açmasına icazə vermişdi, bu da İTC-nin şəhərdə əhəmiyyətli iştirakına səbəb olmuşdu.

Qırğın İraq Kürd Daxili Müharibəsinin qızğın vaxtında, İraq Silahlı Qüvvələrinin KDP lideri Məsud Bərzaninin Səddam Hüseynə Cəlal Tələbani ilə mübarizədə kömək istəməsi və KVİ-nin Ərbildən sıxışdırılması üçün məktub göndərməsindən sonra baş verib. Səddam Hüseyn 31 avqust 1996-cı ildə 45.000 əsgər göndərdi. Bərzani qırğın əmrini verməsə də, İraq türkmənlərinin adını çəkməsə də, İraq qüvvələri bu Ərbilə dəvəti Səddam rejiminə qarşı çıxan İraq türkmən siyasi dissidentlərini cəzalandırmaq üçün bir fürsət kimi qəbul etdilər və binalara basqın etdilər. İTC və 38 Türkmən məktəbi və mədəniyyət mərkəzi tərəfindən 38-i həbs edilib, 48-i edam edilərək basdırılmadan əvvəl naməlum yerə aparılıb. KDP, çox güman ki, İraq qüvvələrini narahat etmək və KVİ-yə qarşı İraqın silahlı dəstəyini itirmək istəmədikləri üçün qırğına məhəl qoymadı.

Həmin gün KDP qüvvələri Ərbildə 13 KVİ qüvvəsini ələ keçirərək amansızcasına edam ediblər, və İraq əsgərləri də Ərbilin kənarında 700 KVİ və İraq Milli Konqresi döyüşçüsünü edam ediblər. İraq qoşunları daha sonra Ərbili KDP-yə qaytardıqdan sonra geri çəkildi və KDP KVİ-ni İran-İraq sərhəddinə qədər sıxışdırdı, burada ABŞ növbəti qırğınların qarşısını almaq üçün müdaxilə etdi və 6000-dən çox KVİ döyüşçüsü İraqdan təxliyə edildi. KDP KVİ-nin qalası olan Süleymaniyyəni ələ keçirsə də, KVİ oktyabrda onu geri aldı.

2018-ci ildə İraq Türkmən Cəbhəsinin lideri Aydın Maruf Səddam Hüseynin BƏƏS rejiminin silahlı qüvvələrinin 48 türkməni mühakimə olmadan edam etdiyini deyərək, "İraq tarixinin əvvəlki mərhələsi bir çox türkməni məhv etmək cəhdlərinin şahidi olub" demişdi. Türkmənlərin ölkədəki siyasi, mədəni və sosial varlığı". İraq Türkmən Cəbhəsinin Ərbil qolunun lideri İmdad Bilal bildirib ki, Osmanlı İmperatorluğunun dağılmasından sonra bir çox İraq rejimi İraq türkmənlərinə təzyiq göstərmək və onların kimliyini ortadan qaldırmağa çalışmaq siyasəti həyata keçirib.

2022-ci ildə İraq Türkləri Dərnəyi, "Ərbil qırğınının 26-cı ildönümündə vətən, millət, bayraq, azadlıq uğrunda şəhidliyə gedən şəhidlərimizi hörmət, sevgi və həsrətlə yad edirik. ruhları şad olsun, məkanları cənnət olsun".

2022-ci ildə Ərşad Saleh, "Dörddə bir əsrdən çox, düz 26 il əvvəl Gökböri şəhəri Ərbildə türkmən soyqırımı baş verdi. 31 avqust 1996-cı ildə Ərbil Türkmən Soyqırımında şəhid olan qəhrəmanlarımızı anırıq, yaxın tariximizin ən ağrılı hadisələrindən biridir, hörmət və mərhəmətlə."

İstinadlar
----------

1. ↑  "Irak Türkmenleri ne durumda?". Fikir Turu (türk). 2023-04-03. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-15.
2. ↑  "31 Ağustos 1996: Saddam rejimi Erbil'de Türkmenleri katletti". www.qha.com.tr. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
3. ↑  "العراق.. إحياء الذكرى الـ22 لمجزرة أربيل بحق التركمان". www.aa.com.tr. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
4. ↑  "تركمان العراق يحيون الذكرى 26 لمجزرة أربيل". www.aa.com.tr. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
5. ↑  *Staff, Editorial.* "The August 31 Barzani's betrayal: Occupation of Erbil with Saddam's tanks". Kurd Net – Ekurd.net Daily News (ingilis). 2017-09-01. 2023-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-15.
6. ↑  *Plotz, David.* "The Kurds". Slate (ingilis). 1996-09-28. ISSN 1091-2339. 2011-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
7. ↑  *United Nations High Commissioner for Refugees.* "Refworld – Chronology for Kurds in Iraq". Refworld. 17 oktyabr 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 may 2016.
8. ↑  "العراق.. إحياء الذكرى الـ22 لمجزرة أربيل بحق التركمان". www.aa.com.tr. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-16.
9. ↑  "Irak Türkleri Derneğinden Erbil Katliamı mesajı". www.tebaajansi.com. 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-15.
10. ↑  "SALİHİ'DEN ERBİL KATLİAMI MESAJI". avim.org.tr (türk). 2024-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-15.