**Kolett**, tam adı **Sidoni-Qabriel Kolett** (*fr.* Sidonie-Gabrielle Colette; 28 yanvar 1873[…], Sen-Sovyor-an-Pyuize[d] – 3 avqust 1954[…], Paris) — fransız yazıçısı, Belle Époque-un ulduzlarından biri; 1945-ci ildən Qonkur akademiyasının üzvü.

Bioqrafiyası
------------

Məmurun qızı, Burqundiyada doğulub böyümüşdür. 1893-cü ildə "Villi" təxəllüsü ilə tanınan o vaxtkı populyar yazıçı, jurnalist, musiqi tənqidçisi Anri Qotye-Villar (1859-1931) ilə evləndi. Onu paytaxtın ədəbi və bədii dairələri ilə tanış etdi, eyni zamanda utancsızlıqla "ədəbi neqr" olaraq istifadə etdi: 1896-cı ildən Kolett onun üçün "Klodine" haqqında təxəllüsü ilə nəşr etdirdiyi bir sıra avtobioqrafik roman yazdı. Öz təxəllüsü altında Kolett yalnız 1904-cü ildə nəşr etməyə başladı. Həyat yoldaşından uzaqlaşaraq öz yolunu axtarır, 1906-cı ildən musiqi salonunda, Marin teatrında, Mulin Ruj və s. müzikllarda çıxış etməyə başlayır. Sonra ərindən boşanır, qadınlarla bir neçə roman (həyat yoldaşı, yazıçı və aktrisa da daxil olmaqla Matilda de Morni, markiz de Belbyoff, Missi adı ilə çox tanınmayan, Poler təxəllüsü ilə çıxış edən aktrisa və müğənni Emili-Mari Buşo) və kişilər (bunların arasında - Qabriel d'Annunzio, məşhur boksçu və oyunçu Oqüst Olimp Erno və s.) yaşayır. Mulin Ruj səhnəsindəki "Misir xəyalları" pantomimasında (1907) Matilda de Morni ilə açıq öpüşməsi paytaxtda çox səs-küyə və polis prefekturasının müdaxiləsinə səbəb olmuşdur.

1912-ci ildə Kolett siyasətçi və jurnalist Baron Anri de Juvenel ilə evləndi və onların bir qızı anadan olur. O, on yeddi yaşlı oğlu, gələcək siyasətçi və jurnalist Bertran de Juvenel ilə eşq yaşadıqdandan sonra 1923-cü ildə bu ərindən də boşandı.

Jak Ember. Kolett portreti, 1896
Birinci Dünya Müharibəsi zamanı yaralılara fəal kömək etmişdir. Moris Ravel ilə dost idi və əməkdaşlıq etmişdir, "Uşaq və sehr" (1925-ci ildə təqdim olunur) opera-baleti üçün libretto yazmışdır. I Albertin həyat yoldaşı, Belçika Kraliçası Elizabet ilə dostluq etmiş, aktrisa Marqarita Moreno (yazışmaları 1959-cu ildə nəşr olundu), yazıçı Natali Barni Liana de Puji ilə mübahisələri olmuşdur.

1935-ci ildə Moris Qudeke ilə evləndi (yazıçının ölümündən sonra onun haqqında bioqrafik kitab yazdı). İkinci Dünya Müharibəsi illərində Korrez departamentində kəndə köçdü, müharibə illərinin "Axşam Ulduzu" (1946) gündəlikini buraxdı. Müharibədən sonra Pale-Royala yerləşdi, qonşuları arasında 1920-ci illərdə yaxınlaşdığı Jan Kokto da var idi.

1922-ci ildən bəri, Pyer Mak-Orlan (1922), Pol Moran və Andre Bayon (1923) laureatları arasında olan Anri Lapoz tərəfindən 1921-ci ildə təsis edilmiş "İntibah" Fransız ədəbi mükafatının münsiflər heyətinə rəhbərlik etmişdir. O vaxtlar başlayan Jorj Simenon ilə dost idi.

1950-ci ildə yarım əsrin ən yaxşı romanlarına görə Mükafatın münsiflər heyətinin sədri idi.

Ömrünün son illərində ağır artrozdan əziyyət çəkdi və "yataq otağı" adlandırdığı yatağı tərk etmədi.

O vaxta qədər yazıçının şöhrəti daha geniş idi. Vəfatından sonra Fransa Respublikası Kolett üçün rəsmi cənazə təşkil etdi (Katolik Kilsəsi, boşanan kimi mərhumun cənazə mərasimini etməkdən imtina etdi). Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn edilibdir.

Ədəbiyyat
---------

### Bioqrafik və tənqidi ədəbiyyat

* Bonmariage S. Willy, Colette et moi. Paris: C. Frémanger, 1954 (yenidən nəşr 2004)
* Goudeket M. Près de Colette. Paris: Flammarion, 1956 (yenidən nəşr 1966)
* Marks E. Colette. New Brunswick: Rutgers UP, 1960
* Crosland M. Colette—the difficulty of loving: a biography. Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1973
* Mitchell Y. Colette: a taste for life. New York : Harcourt Brace Jovanovich, 1975
* Pichois Cl. Pichois V. Brunet A. Album Colette: iconographie. Paris: Gallimard, 1984
* Richardson J. Colette. New York: F. Watts, 1984
* Benstock Sh. Women of the Left Bank: Paris, 1900—1940. Texas: University of Texas Press, 1986
* Lottman H.R. Colette: a life. London: Secker & Warburg, 1991
* Thurman J. Secrets of the flesh: a life of Colette. New York: Knopf, 1999 (yenidən nəşr 2000)
* Del Castillo M. Colette, une certaine France. Paris: Stock, 1999
* Francis Cl. Gontier F. Creating Colette. Vol.1-2. South Royalton: Steerforth Press, 1999—2000
* Kristeva J. Colette. Paris: Fayard, 2002
* Bonal G. Rémy-Bieth M. Colette intime. Paris: Phébus, 2004
* Lucey M. Never say I: sexuality and the first person in Colette, Gide, and Proust. Durham: Duke UP, 2006
* Literarische Gendertheorie, Eros und Gesellschaft bei Proust und Colette/ Ursula Link-Heer, Ursula Hennigfeld, Fernand Hörner (Hrsg.). Bielefeld: Transcript, 2006
* Michineau S. L’autofiction dans l’oeuvre de Colette, Paris: Publibook, 2008

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  MEHI – Media Art Database.
3. ↑  *Blain V. Grundy I. Clements P.* The Feminist Companion to Literature in English (ing.): Women Writers from the Middle Ages to the Present. 1990. P. 224.
4. 1 2  Sidonie Gabrielle Colette // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
5. 1 2 3 4  Colette // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
6. 1 2  Sidonie Gabrielle Colette // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
7. ↑  *Bauer P.* Deux siècles d'histoire au Père Lachaise (fr.). Versailles: 2006. ISBN 978-2-914611-48-0
8. ↑  *Paix C.* Mère Lachaise (fr.): 100 portraits pour déterrer le matrimoine funéraire. Paris: Cambourakis, 2022. 128 s. ISBN 978-2-36624-648-3

Xarici keçidlər
---------------


***Vikimənbədə*** **Kolett** ilə əlaqəli məlumatlar var.

**Vikisitatda** **Kolett** ilə əlaqəli sitatlar var.

* www.aflaurent.com/index.php3?theme=3&soustheme=23&rubrique=170&langue=fr Arxivləşdirilib 2017-03-11 at the Wayback Machine (fr.)
* pagesperso-orange.fr/serge.passions/colette.htm (fr.)
* barjaweb.free.fr/SITE/ecrits/colette/colette.html (fr.)
* Bioqrfaiya, biblioqrafiya (ing.)
* Сайт Общества друзей Колетт (fr.)
* Kolett yaradıcılığın tədqiqat saytı (fr.)
* Колетт в кино (fr.)
* Фотография Ирвина Пенна, 1951
* Kolettt haqqında veriliş, 1984 Arxivləşdirilib 2007-10-25 at the Wayback Machine (fr.)