recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Marqarita Çernoqanın binası** — Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi 27/47 ünvanında yerləşən bina. Binanın tikintisi 1899-cu ildə başa çatırılmışdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir. Binanın sahibi Marqarita Çernova olmuşdur. Layihəsinin müəllifi Nikolay Aleksadr Doroşenko olmuşdur.

Tarixi
------

Bolşoy Sadovnaya küçəsi ev 27/47 ünvanında yerləşən bina Marqarita Nikitiç Çernovanın pərəstişkarı tərəfindən inşa edilərək ona hədiyyə edilmişdir. Bu şəxs Paramnovlar ailəsinin üzvü olmuşdur. Binanın layihə müəllifi Nikolay Aleksadr Doroşenko olmuşdur. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində binada ballar, şənliklər təşkil edilirdi. Binanın birinci mərtəbəsində əsasən ticari obyektlər yerləşirdi. Bunlara misal olaraq Şamkoviçin akteki və Yuliya Qaroxovanın ticarət evini göstərmək olar. İkinci mərtəbədə yaşayış mənzilləri yerləşirdi. Bolşoy Sadovnya küçəsinə baxan pəncərələr gözləmə zalına açılır. Dəhlizdən eyvana qapı vardır. Xaturinski xiyabanına baxan fasad hissədə qonaq otağı, yeməkxana, yataq otağı və digər otaqlar yerləşirdi. Hər bir otaq lepkalarla bəzədilmişdir. Divarlar isə yağı boyalarla rənglənmişdir.

Binanın ısas fasadı Bolşoy Sadovnaya küçəsi və Xalturinskaya xiyabanına açılır. Bu hissəyə açılan pəncərələrin kənarları dkorla işlənmişdir. Ümumilikdə fasadında çoxlu sayda dekor elementini müşahidə etmək mümkündür. 1920-ci ildə sovet hakimiyyətinin qurulması ilə Çernova binadan köçürülmüşdür. Bina isə milliləşdirilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsi və zirzəmisində 2 nömrəli aptek təsis edilmişdi.

2 fevral 1926-cı ildə binan Diyar məhkəməsinə verilir. 1926-cı ildə binada partiya klubu yerləşirdi. 1940-cı ildən isə burada Rostov vilayətinin partiya arxivi yerləşirdi. Sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra burada Rostov vilayətinin dövlət arxivi yerləşirdi. 2000-ci illərdə bina qəzalı vəziyyətdə olmuşdur. 2001-ci ildə binanın bərpasına başlanılmışdır. Bu zaman bina yenidən qurulur. Bərpa zamanı əvvəlki dekorlar olduğu kimi saxlanılmışdır.. Hazırda binada "Moskva Bankı" yerləşir.

* Açıqcalar üzərində
* 1909-cu il1909-cu il
* 1910-cu il1910-cu il
* 1916-cı il1916-cı il

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-24.
2. ↑  "Дом Черновой - с.3". voopiik-don.ru. 2013-09-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-27.
**Bizzina Kulumbeqov** (*ing.* Bidzina Kulumbegov; 30 yanvar 1980) — Bizzina Kulumbeqov (d. 30 yanvar 1980 ) - gürcü pediatrı, allergist və teleaparıcıdır.

Bioqrafiyası
------------

1999-2005-ci illərdə Kulumbeqov Tbilisi Dövlət Tibb Universitetində təhsil alıb. 2005-2008-ci illərdə Tbilisi Dövlət Tibb Universitetinin rezidenti, pediatrı işləmişdir. 2008-ci ildə Avstriyada 3 aylıq təcrübə keçdi. Linzdəki ana və uşaq klinikasında işləyir. 

2008 və 2009-cu illərdə Allergiya və İmmunologiya Mərkəzində kiçik həkim işləyib. 2010-cu ildən Allergiya və İmmunologiya Mərkəzində (uşaq allergisti) işləyir. 2016-cı ildən İmedi TV Gündüz Proqramının həmsöhbətidir.
2002-2005-ci illərdə Universitetin (Tbilisi Dövlət Tibb Universiteti) IV Tələbə Elmi Cəmiyyətinin üzvüdür. Tarxnişvili, Pediatriya Bölməsinin Sədri də olub. 2005-ci ildən Avropa Allergiya və Klinik İmmunologiya Akademiyasının gənc üzvüdür. 2003-cü ildə Avropa Tibb Tələbələri Birliyinə və IV.Tarkhnishvili Tələbə elmi konfransı LXVI TSMU. 1-ci yerə görə Prezident Mükafatını aldı. 2004-cü ildə eyni adlı LXVII konfransında yenidən 1-ci yerə görə Prezident Mükafatını aldı.

2004-cü ildə Tiflisdə keçirilən II Avropa Astma Konqresinə qatıldı. 2005-ci ildə Gürcüstan Prezidentinin elmi işçisi oldu. 2005-ci ildə Leiden Beynəlxalq Tələbə Tibb Konqresinə (Hollandiya; məruzəçi) qatıldı; 2009-cu ildə Allergiya və Astma üzrə Pediatrların Avropa Toplantısı (Venesiya, İtaliya). 2011-ci ildə Avropa Tənəffüs Cəmiyyətinin gənc üzvü oldu. 2012-ci ildə Avropa Allergologiya və Klinik İmmunologlar Akademiyasının Konqresində (Milan, İtaliya) iştirak etmişdir.

2020-ci ildən Gvantsa Daraseliya ilə birlikdə Rustavi 2-də Pandemiya proqramının həmsöhbətidir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1.Araşdırmacı, Atopik Dermatit üzrə Pierre-Fabre Araşdırması, 2012;
2.Mərhələ 3 Faz Tədqiqatı, Boehringer Ingelheim, 2012–2013;
3.Pediatrik Astma Araşdırma Koordinatoru, Glaxo, 2013.

Nəşrləri
--------

* B. Kulumbegov, "Tənəffüs yolu allergiyası olan uşaqlarda mantar allergenlərinin həssaslaşması", 2009, Avropa Uşaq Allergistləri Konqresi, Venesiya;
* N. Sanodze, N. Uber, e. Uber, səh. Kulumbegov, Anemiyalı sepsisli xəstələrdə oksidləşdirici metabolizmanın parametrləri, 2006, Sak. Tibbi xəbərlər;
* Kulumbegov B. Xroniki böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə anemiyanın korreksiyasının xüsusiyyətləri, Leiden Beynəlxalq Tələbə Konqresi, 2005.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Shota Rustaveli National Science Foundation". 2020-10-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
2. ↑  "ბიძინა კულუმბეგოვი | ექიმები | vidal.ge". www.vidal.ge. 2021-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
3. ↑  "vidal.ge". 2021-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
4. ↑  "tsamali.ge". 2021-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
5. ↑  "pandemia | გადაცემები | Rustavi2". 2021-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
6. ↑  ""კორონავირუსმა ძალა დაკარგა" – ბიძინა კულუმბეგოვი პანდემიის დასრულების სავარაუდო დროს ასახელებს". Palitra news. 2021-11-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-13.
**Conas Solk** (tam adı: *Conas Edvard Solk*, *ing.* Jonas Edward Salk; 28 oktyabr 1914[…], Nyu-York, Nyu-York ştatı – 23 iyun 1995[…], La-Hoyya[d], Kaliforniya) — ABŞ tədqiqatçısı və virusoloqu. Poliomielitə qarşı ilk vaksinin yaradıcısı kimi tanınır.

Həyatı
------

Conas Solk 1955-ci ildə, uşaq iflicinin qarşısını alan peyvəndi kəşf etdi. Bir qərar verməsi lazım idi. Ya patentini alıb çox varlı olacaq və peyvəndi alan şirkət bunu istədiyi qiymətə satacaqdı, ya da patentini almadan insanlığın xidmətinə təqdim edəcək və beləliklə, çox insan daha ucuz qiymətə bu xəstəlikdən xilas olacaqdı.

Patent almadı. Pul itkisi 5 milyard dollar idi. Lakin onun bu itkisi çox kasıb ailələrə körpə uşaqlarını qazandırdı. Öz qazancı isə ölümündən sonra belə onu hələ də xatırlayan, hörmət edən milyonlarla insan oldu

Bu fotoşəkildəki alimi məncə çoxumuz tanımırıq. Adı JONAS SALK dır(28.10.1914 - 23.06.1995) .
Onu digərlərindən fərqləndirən isə budur:1955-ci ildə, uşaq iflicinin qarşısını alan peyvəndi kəşf etdi. Bir qərar verməsi lazım idi. Ya patentini alıb çox varlı olacaq və peyvəndi alan şirkət bunu istədiyi qiymətə satacaqdı, ya da patentini almadan insanlığın xidmətinə təqdim edəcək və beləliklə, çox insan daha ucuz qiymətə bu xəstəlikdən xilas olacaqdı.

Patent almadı. Pul itkisi 5 milyard dollar idi. Lakin onun bu itkisi çox kasıb ailələrə körpə uşaqlarını qazandırdı. Öz qazancı isə ölümündən sonra belə onu hələ də xatırlayan, hörmət edən milyonlarla insan oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Jonas Edward Salk // Who Named It? (ing.).
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Jonas Salk // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  Union List of Artist Names (ing.). 2018.
**Mancuriya cökəsi** (*lat.* Tilia mandshurica) — bitkilər aləminin əməköməciçiçəklilər dəstəsinin əməköməcikimilər fəsiləsinin cökə cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Rusiya, Çin və Koreyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 15(20) m-dək, sıx, enli çətili ağacdır. Zoğlarısarımtıl-yaşıl, tumurcuqları sarımtıl-qonur ulduzvaridir və sadə tükcüklərlə sıx örtülmüşdür. Yarpaq saplaqları yarpaq ayasından iki dəfə qısa, tükcüklü,uzunluğu 4-5 sm-dir, güclü zoğlarda yerləşir. Meyvə verən zoğların yarpaqları yumru və ya enli yumurtavari, uzunluğu və eni 6(8)-1(12) sm, ucu biz, simmetrik, dişli, möhkəm, üstü parlaq,yaşıl, çılpaq və ya az tükcüklü, alt tərəfi ulduzvarı tükcüklü, damarcıqları 6-10 ədəd; steril zoğların yarpaqlarının uzunluğu və eni 20-30 sm-dək, dişlidir. Çiçək altlığının uzunluğu 7-9 (12) sm, eni (1,3) 1,5-2,5 (3) sm-dir, aşağı hissəsi bir az yumru, tükcüklüdür. Çiçək qrupu sallaq, 5 (10) — 12 (15) çiçəkli; çiçək saplağı ağ, ulduzvari və sadə tükcüklüdür. Çiçəklərin diametri 10–12 mm-dir. Meyvələri şarşəkilli və ya uzunsov formalı, 8–11 mm, möhkəm, oduncaqlı, sıx tükcüklü və qabıqlıdır. Sentyabrda meyvə verir.

Ekologiyası
-----------

Çay vadilərində və dağ yamaclarında bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Respublikamızda bəzi rayonlarda mədəni şəraitdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Balverən bitkidir; sallaq çiçək qruplarına görə nektar yağışla yuyulmur və arılar hətta yağış vaxtı onu götürür. İri yarpaqları, gümüşü – keçəli hissələrinə görə qiymətli,dekorativ bitkidir. Oduncağı müxtəlif əşyaların düzəldilməsində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q857321
* Wikispecies: Tilia mandshurica
* EoL: 2889399
* EPPO: TILMA
* FoC: 200013634
* GBIF: 7311147
* GRIN: 36686
* iNaturalist: 502263
* IPNI: 835433-1
* IUCN: 116358979
* NCBI: 210368
* Plant List: tro-32200658
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:835433-1
* Tropicos: 32200658
* WFO: wfo-0001142727

 |
**Marqaret Etvud** — Kanada yazarı, ədəbi tənqidçi.

Həyatı
------

1939-cu ildə Ontario əyalətinin Ottava şəhərində anadan olub. 11 yaşından internat tipli məktəbə göndərilən Marqaret artıq liseydə olarkən Edqar Alan Po-nun yaradıcılığından ilhamlanaraq ilk şeirlərini yazır. 16 yaşından ciddi şəkildə ədəbiyyatla məşğul olmağa başlayan Marqaret yazıçı olmağı qarşıya məqsəd qoyur və cəmi altı il sonra ilk şeirlər kitabı "Double Persephone"-nu nəşr etdirir. Yaradıcılığının ilk illərindən uğurla yol yoldaşı olan şairə ikinci şeirlər kitabı "The Circle Game" ilə Kanadanın nüfuzlu ədəbi mükafatına – "Governor General’s Award"-a - layiq görülür. Həmin mükafatdan sonra Etvud Kanada ədəbiyyatının tanınmış fiqurlarından olur. 1972-ci ildə Kanada ədəbiyyatını geniş araşdırıb, şərh etdiyi "Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature" kitabı ilə cəmiyyətdə irimiqyaslı ədəbi müzakirələrə səbəb olur.

Ötən il "Nobel Ədəbiyyat Mükafatı" na namizəd göstərilən, həmkarı, həmcinsi və hərmyerlisi Elis Munronun ən ciddi rəqibi hesab olunan Etvud 19 şeirlər toplusunun müəllifidir - "The Circle Game" (1964), "The Journals of Susanna Moodie" (1970), "Power Politics" (1971), "You Are Happy" (1974), "True Stories" (1981), "Interlunar" (1984). Lakin nəhəng poetik irsə sahib olmasına baxmayaraq yazıçı dünya ədəbiyyatında roman müəllifi kimi tanınır. Etvud "Surfacing" (1972), "Lady Oracle" (1976), "Cat’s Eye" (1988), "The Handmaid’s Tale" (1986) kimi onlarla romanın müəllifi kimi özünə böyük ədəbi nüfuz qazanıb. Özünü uşaq ədəbiyyatı sahəsində də sınayan Etvud bu mövzuda yazdığı kitablar ciddi maliyyə gətirib. "Up in the Tree" (1978), "Anna’s Pet" (1980), "Dancing Girls" (1977), "Bluebeard’s Egg" (1983) kimi kitabların müəllifi olan yazıçı məhz bu kitablarla dəfələrlə müxtəlif mükafatlara layiq görülüb. Etvud 2000-ci ildə yazdığı "Kor Suiqəsdçi" ("The Blind Assassin") adlı əsəri ilə "Man Booker" ədəbi mükafatına layiq görülüb. Müəllifin müxtəlif mətbu orqanlara verdiyi müsahibələrdən hissələri təqdim edirik.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  **(not translated to en-gb)** Light in the wilderness (brit. ing.). The Guardian, 2003. ISSN 1756-3224; 1354-4322
2. ↑  Margaret Atwood // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  .
6. ↑  .
7. ↑  .
**Mancanaq** — Orta Əsrlərdə şəhərlərin mühasirəsində istifadə edilən ağır daşlar atan hərbi texnika. Müharibələrdə mühasirəyə qlınməş qalaıların divarlarını dağıtmaqdan ötrü mancanaq vasitəsilə daş, yanar maye ilə dolu çəlləklər və s. atarmışlar.

Daşatan mancanaq - sapand
Daşatan mancanaq adından məlum olduğu kimi, 100 kq və daha artıq yükə malik qısa qola və daş ya qaya parçalarını atmaq üçün uzun çömçəli qola malik ağacdan hazırlanmış hərb qurğusudur. Qısa qolun uzun qol olan nisbəti 3 : 1 olur. Xidmətci heyət isə 8 nəfərdən ibarət olur. Mancanağın uzun qolu kəməndlərlə yerə qədər tarım dartılaraq, çömçəsinə qaya və daş parçası qoyulduqdan sonra (bu zaman balans yüklü kiçik qolu əksinə olaraq havaya qalxaraq asılı qalmış olur.) kəmənd boşaldırılır. Yüklü kiçik qol ağırlıq qüvvəsi ilə aşağı edir. uzun qol isə yuxarıa atılmış olur. Bu zaman çömçədəki daş önə, irəli atılmış olur. Düzgün istifadə edilmədikdə ya ölçüb-biçilmədikdə atılan daşların arxayada sıçraması da mümkündür. Onun çömçəsinə yanan materiallar da qoyub atmaq mümkündür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mancanaq". 2020-01-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-06.

Xarici keçidlər
---------------

Mancanaq hec bilirsinizmi nədir?
**Marqarita Matveyevna Annenskaya** (30 iyul 1896, Tiflis – 11 yanvar 1967, Bakı) — rus əsilli Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1956)

Səhnə fəaliyyəti
----------------

Marqarita Annenskaya 30 iyul 1896-cı ildə Tiflisdə anadan olmuşdur. Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildə Tiflis Xalq Teatrında başlamış, sonralar Tiflisin digər teatrlarında işləmiş, Armavir və Tula şəhərlərində çıxış etmişdir. 1930–1937-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktrisası olmuşdur.

Əsas rolları: Panova ("Lyubov Yarovaya", K.Trenyov), Nadejda ("Sonuncular", M. Qorki), Elmira ("Tartüf", J.B. Molyer), Anna Karenina ("Anna Karenina", L. Tolstoy), Oliviya ("On ikinci gecə", U. Şekspir), Mariya Aleksandrovna ("Ailə", İ. Popov), Klavdiya Vasilyevna ("Şadlıq sorağında", V. Rozov), nənə ("Ağaclar ayaq üstə ölür", A. Kasona) və s. M. Annensakayanın yaratdığı obrazlar üçün bütövlük, səmimilik, incə yumor səciyyəvi idi.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 2 fevral 1956
* "Şərəf nişanı" ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 516. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Manaf Novruzov** (tam adı: Manaf Əbdülrəhim oğlu Novruzov; 26 dekabr 1926, Naxçıvan) — həkim-terapevt, Tibb elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Novruzov Manaf Əbdülrəhim oğlu 26 dekabr 1926-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.

### Təhsili

1944-cü ildə Naxçıvan Müəllimlər İnstitunun tarix fakültəsini bitirmişdir. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitunu bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Elmi fəaliyyəti

1962-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyası Vərəm Xəstəlikləri İnstitunun aspiranturasını bitirmişdir. Tibb elmləri doktoru (1970), prof.(1975).150-dən çox elmi əsərin, vərəmlə mübarizəyə dair yaddaş kitabçalarının, elmi-kütləvi filmin ssenari müəllifidir.

### Əmək fəaliyyəti

Noraşen (indiki Şərur) rayonun mərkəzi xəstəxanasının baş həkimi (1955–58), Bakı şəhər 4saylı vərəm xəstəxanası baş həkiminin müavini və şöbə müdiri (1958–59), Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Vərəm xəstəlikləri İnstitutunda baş elmi işçi (1963–68), təşkilat şöbəsinin müdiri (1970–81), elmi işlər üzrə direktor müavini (1981–95) işləmişdir. 1995-ci ildən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin baş ftizio-pulmonoloqu, respublika ftiziatr və pulmonoloq həkimləri assosiasiyasının prezidenti, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Azərbaycan Respublikasında vərəm xəstəlikləri üzrə milli əlaqələndiricisi olub.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 451. ISBN 5-8066-1468-9.
**Yumru qargiləmeyvə** (*lat.* Symphoricarpos orbiculatus) — bitkilər aləminin fırçaotuçiçəklilər dəstəsinin doqquzdonkimilər fəsiləsinin qargiləmeyvə cinsinə aid bitki növü. Şimali Amerikada bu bitki hind qarağatı, qırmızı giləmeyvə adlanır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 2-3 m-dək olan, nazik, qonur və ya qırmızımtıl zoğlu, yarpağıtökülən koldur. Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüş, yumurtavarı, yumru, kənarları bütövdür. Yarpaqların üst tərəfi tünd-yaşıl, alt tərəfi göyümtül, açıq-göyümtül və tükcüklüdür. Payızda qırmızı rəngə boyanır. Çiçəkləri xırda, zəngvarı, çəhrayı-ağ yarpağın qoltuğunda qısa salxımlara yığılmışdır. İyulun əvvəlindən avqustun axırınadək təxminən 50 gün çiçəkləyir. Meyvələri yarımşarşəkilli al-qırmızı, göyümtül çöküntülüdür, diametri 4-7 mm, yeməli deyil, sentyabrda yetişir, uzun müddət tökülmür. Vegetasiyası aprelin axırlarından oktyabrın axırlarınadək davam edir. 3 yaşından hər il bol çiçəkləyir və meyvə verir. Toxumların həyat qabiliyyəti 79 %, cücərməsi 20%-dir.

Ekologiyası
-----------

Qışa az davamlıdır. Yumru qargiləmeyvə ağ qargiləmeyvəyə nisbətən qışa az davamlıdır. Quru, qumlu və daşlı torpaqlarda, çayların sahillərində və çəmənlərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Zaqatalada, Altıağac qoruğunda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bitkidir. Payızda bu kol çox gözəl olur; nazik zoğları al-qırmızı yarpaqları ilə bütün uzunluğu boyunca qırmızı meyvələrlə örtülür. Canlı çəpərlərdə dekorativ bitki kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2080093
* Wikispecies: Symphoricarpos orbiculatus
* AoFP: 3760
* APA: 1386
* APNI: 224278
* BioLib: 40457
* EoL: 488750
* EPPO: SYPOR
* GBIF: 2888636
* GRIN: 36010
* iNaturalist: 128838
* IPNI: 149465-1
* IRMNG: 10205255
* ITIS: 35337
* MichiganFlora: 733
* MoBotPF: 278954
* NBN: NHMSYS0100003089
* NCBI: 105885
* NZOR: 83d4c87f-76e1-41bb-a0f5-0230ac4633bc
* NZPCN: 2785
* Plant List: tro-6000162
* PLANTS: SYOR
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:149465-1
* Tropicos: 6000162
* VASCAN: 4237
* VicFlora: a17e1979-9042-4254-b1c6-f26737ee1e91
* WisFlora: 5181
* WFO: wfo-0001290669

 |
**Analiz anlayışı**  - Analiz dedikdə hər hansı bir şəkildə verilmiş qurğunun giriş informasiyasının çıxış informasiyasına çevrilməsi və bu çevrilmə prosesinin xüsusiyyətlərinin aydınlaşdırılması başa düşülür.

Haqqında
--------

Sonlu avtomatlarda və kombinasiyalı DQ-də analiz məsələsi qurğunun verilmiş sxemi üzərində həll olunur. Bunun üçün isə sxemin qurulma qaydasını və funksiyaların hesablanma üsulunu bilmək vacibdir. Deməli, əvvəl sxemi təşkil edən hər bir elementin funksiyası və bu elementlərin bir-biri ilə birləşməsinə görə qurğunun funksiyası təyin edilməlidir.Yaddaşsız və ya sonlu yaddaşa malik qurğuların sxemlərində reallaşdırıla biləcək funksiya üçün bütün informasiya olursa, belə DQ-r çox zaman sərt məntiqli qurğular adlanır. Sonsuz yaddaşa malik qurğularda isə qurğunun fəaliyyət funksiyası proqramda olur. Əvvəlki movzularda deyildiyi kimi bu qurğular proqramlaşdırıla bilən məntiqli qurğular adlanır. Odur ki, məntiqli proqramlaşdırıla bilən qurğularda analiz məsələsi funksiyanın təyinindən və proqrama görə onun xüsusiyyətinin müəyyənləşdirilməsindən ibarətdir.
Sintez məsələsinin həlli yaddaşsız və sonlu avtomatlarda giriş informasiyasının çıxış informasiyasına çevrilməsinə görə sxemin qurulmasından irəli gəlir

Xüsusiyyətləri
--------------

Sonlu avtomatların sintezi bir neçə mərhələdə yerinə yetirilir:

1. blok sintezi – funksional əlamətinə görə avtomat bloklara bölünür;
2. mücərrəd sintez – hər blokun iş şəraiti formalaşdırılır;
3. struktur sintez – verilmiş iş şəraitini reallaşdıran sxemin qurulması;
4. etibarlığın sintezi;
5. DAT qurğularında əlavə olaraq təhlükəsiz şəraitə görə sintez aparılır;
6. texniki sintez mərhələsində elementlərin məxsusi xüsusiyyətinə və onların birləşməsinə, yüklənmə qabiliyyətinə, iqlim və mexaniki parametrlərinə baxılır.
7. struktur izafilik yaratmaqla qurğunun sxeminin fəaliyyət etibarlığının təmin olunması

Yuxarıda göstərilən mərhələlər şərtidir, təcrübədə müəyyən mərhələlər birləşdirilir və ya ixtisara salınır.
Hazırda avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemləri mövcud olduğundan, mürəkkəb avtomatlar üçün bu mərhələlər avtomatik yerinə yetirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17.
**Novruzov Azad Sevindik oğlu** (1 iyun 1965, Aşağı Qışlaq, Şahbuz rayonu) — Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun rektoru, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.

Həyatı
------

Azad Novruzov 1965-ci il 1 iyun tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahbuz rayonunun Aşağı Qışlaq kəndində anadan olmuşdur.

1982–1989-cu illərdə Yusif Məmmədəliyev adına Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Fizika-Riyaziyyat fakültəsində təhsil almışdır.

1983–1985-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

Elmi və pedoqoji fəaliyyəti
---------------------------

1989-cu ildən etibarən ixtisası üzrə əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1995-ci ildən 2018-ci ilədək Naxçıvan Dövlət Universitetinin Riyaziyyat kafedrasında baş laborant, müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışmışdır.

2004–2018-ci illərdə Naxcıvan Müəllimlər İnstitutunun Pedaqoji fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır.

2000-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində "Ali pedaqoji məktəblərin "Riyazi analiz" kursu ilə orta məktəbin "Cəbr və analizinin başlanğıcı" kursu arasında qarşılıqlı əlaqənin elmi-metodiki əsasları" mövzusunda dissertasiyası müdafiə etmişdir.

2006-cı ildə Riyaziyyat və informatika kafedrası üzrə dosent elmi adı almışdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

2015-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu". 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-17.
**Niyaz Məcidov** (başq. Мәжитов Нияз Абдулхаҡ улы; 20 avqust 1933, Tuqay[d], Başqırd MSSR – 11 oktyabr 2015, Ufa) — Sovet və rus arxeoloqu, Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının akademiki, Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti (2006–2012), Başqırd Dövlət Universitetinin professoru və Salavat Yulayev ordeninin kavaleri.

Bioqrafiyası
------------

BMSSR Qafur rayonu, Saitbabin kənd sovetinin Tuqay kəndində anadan olmuşdur. Atası kənd müəllimi, anası isə kəndlidir. Başqırd Respublikası internat məktəbində (indiki Rami Qaripov adına 1 nömrəli Respublika internat məktəbində) təhsil alır.

1956-cı ildə Perm Dövlət Universitetini bitirir. 1963-cü ildə namizədlik dissertasiyasını, 1988-ci ildə "Arxeologiya" ixtisası üzrə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

SSRİ Elmlər Akademiyası Başqırd filialının Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda kiçik (1956-cı ildən), böyük (1964-cü ildən) elmi işçi, arxeologiya və etnoqrafiya sektorunun müdiri (1968-ci ildən) və dosent (1979-cu ildən) işləmişdir.

Tarix elmləri doktoru (1989) və professorluq (1990) dərəcəsini müdafiə etmişdir. 1956–1979-cu illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Nüvə Fizikası İnstitutunda arxeologiya və etnoqrafiya sektorunun müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1979-cu ildən Başqırd Dövlət Universitetində çalışıb, 1991-ci ildən arxeologiya, qədim və orta əsrlər tarixi kafedrasının müdiri olmuşdur. 1992-ci ildən Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olur. 2012-ci ildən "Qədim Ufa" Respublika Tarix və Mədəniyyət Muzey-Qoruğu İdarəsinin Tədqiqat üzrə direktor müavini işləmişdir.

2006-cı ildən Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, 2006-cı ildən Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyası Sosial və Humanitar Elmlər Bölməsinin akademik-katibi kimi fəaliyyət göstərir. Kuşnarenkovskaya, Karayakupovskaya, Turbaslinskaya, Baxmutinskaya və digər arxeoloji mədəniyyətlərin meydana çıxmasını qədim başqırd etnosunun formalaşması ilə əlaqələndirərək başqırların avtoqonik mənşəyi və inkişafı barədə fərziyyə irəli sürmüş və onu müdafiə etmişdir.

1-ci Dünya Başqırdlar Qurultayında (iyun 1995-ci il) icraiyyə komitəsinin sədri seçilir.

Siyasi fəaliyyət
----------------

Dünya Başqırdlar Qurultayı Başqanı (1995–2002), Başqırdıstan Xalqları Assambleyası (2000-ci ildən) üzvü, Başqırdıstan Respublikasının Prezidenti yanında İctimai Şuranın üzvü (2003–2005).

İstinadlar
----------

1. ↑  Czech National Authority Database.
2. ↑  Нияз Абдулхакович Мажитов Arxivləşdirilib 2014-04-13 at the Wayback Machine. Институт истории, языка и литературы Уфимского научного центра РАН
3. ↑  "Академик Мажитов стал кавалером ордена Салавата Юлаева". 2021-09-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-05.
Almaniyanın cənub-qərbində 1887–1890-cı illərdə strateji dəmir yolu tikintisini təsvir edən xəritə.
**Strateji dəmir yolu** — əsasən hərbi strateji məqsədlər üçün təklif olunan və ya tikilən dəmir yolu. Arxetipik strateji dəmir yolu yalnız hərbi strategiyanın bir hissəsi kimi tikilsə də, belə bir dəmir yolu yalnız nəzəri cəhətdən mövcud olmuşdur. Beləliklə, strateji dəmir yolu praktikada onun üçün nəzərdə tutulmuş hər hansı mülki məqsəd hərbi strateji məqsədə tabe olan dəmir yoludur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Junkelmann, Markus.* Die Eisenbahn in Krieg // In Jehle, Manfred; Sonnenberger, Franz (eds.). Zug der Zeit – Zeit der Züge: Deutsche Eisenbahn 1835-1985 (alman). 1. Berlin: bei Siedler. 1985. 233–247. ISBN 3-88680-146-2.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Otte, T. G.; Neilson, Keith.* Railways and International Politics: Paths of Empire, 1848-1945. Military History and Policy. London: Routledge. 2012. ISBN 9780415651318.
* *Wolmar, Christian.* Engines Of War: How Wars Were Won & Lost On The Railways. London: Atlantic Books. 2010. ISBN 978-1-84887-172-4.
**Vudkroft qalası** — İngiltərədə, Kembricşir qraflığında yerləşən Etton icmasının nəzarəti ilə yenidən istifadəyə verilmiş orta əsr qalası.

Tarixi
------

Vudkroft qalası XIII əsrin sonlarında, təxminən 1280-ci ildə Kembricin Piterboro şəhəri ətrafında inşa edilmişdir. Qalanın adı həmin vaxtlar Vudkroft (*ing.* Woodcroft) ailəsinə məxsus olduğu üçün onların şərəfinə adlandırılmışdır. Qalanın orta əsr qalıqlarından bu günə fasad, dairəvi qüllə və darvazada qaravulxana gəlib çıxmışdır. Qalanın Edvard dövrünə aid original normal dördbucaqlı formada inşa edilməsi barədə müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. Fərziyyələrə əsasən, bu dizaynda inşa edilən tikililərin bir çoxu günümüzə gəlib çıxmamışdır, ya da qala heç bir zaman sonadək tikilib qurtarmamışdır.

Sonralar Tudor dövründə olan dəyişikliklər mövcud dizaynda olan orta əsr elementlərinin qorunub saxlanılmasına kömək etmişdir. Vudkroft qalası royalistlər (kavalerlər) tərəfindən İngiltərə vətəndaş müharibəsi zamanı müdafiə edilmiş və 1648-ci ildə parlament qüvvələri (parlamentarilər) tərəfindən uğurla mühasirəyə alınaraq ələ keçirilmişdir. Hal-hazırda qala İkinci Sinif tikililər arasında yer alır.

Həmçinin bax
------------

* Qala

Biblioqrafiya
-------------

* Pettifer, Adrian. (2002) *English Castles: a Guide by Counties.* Woodbridge, UK: Boydell Press. ISBN 978-0-85115-782-5.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Emery A.* Greater Medieval Houses of England and Wales, 1300-1500: Volume 2, East Anglia, Central England and Wales. Cambridge University Press, 2000. S. 323. ISBN 0-521-38131-1
2. ↑  *Rickard J.* The Personnel of English and Welsh Castles, 1272-1422 (ing.). 1999. 451 p.
3. 1 2  Pettifer, p.168.
4. 1 2 3  Pettifer, p.168; *Woodcroft Castle Arxivləşdirilib 2018-01-04 at the Wayback Machine*, The Gatehouse, accessed 21 April 2011.
5. ↑  *Woodcroft Castle Arxivləşdirilib 2018-01-04 at the Wayback Machine*, The Gatehouse, accessed 21 April 2011.
**Abutalıb Qafuroviç Qafurov** (lak. *Гъапуров, АбутӀалиб*, 21 noyabr 1882-1975) - Lak şairi. Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq şairi.

Həyatı
------

Abutalıb Qafuroviç Qafurov 1882-ci il noyabrın ayının 21-də Qazıqumux dairəsinin Şuni kəndində kasıb kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Gənclik illərində sənətkarlığın bir çox sahəsi ilə məşğul olan Abutalıb Qafurov, Qafqazın bir çox şəhərlərində olur. O, Gürcüstanda, Çariçino, Həştərxanda, Gəncədə, Bakıda sərgərdan həyatı yaşayır. Rusiyada vətəndaş müharibəsi zamanı Qırmızıların tərəfinə keçərək, partizan dəstəsində döyüşür. Abutalıb Qafurov partizan dəstəsində həm musiqiçi, həm də adi döyüşçü kimi mübarizə aparır. Sovet və Ağ qvardiyaçıların işğalına qarşı mübarizə aparan İmam Nəcməddin Qotsinskinin hərbi birləşmələri ilə mübarizədə iştirak edir.

Abutalıb Qafurov Rəsul Həmzətovun "Dağıstanım" romanının əsas personajlarından biridir.

Yaradıcılığı
------------

Şairin ilk şeirləri 1932-ci ildə "İnqilabın addımları" antologiyasında işıq üzü görməyə başladı. 1934-cü ildə şairin lak dilində "Yeni Dünya" şeirlər toplusu nəşr olunur. Topluya "İstək", "Dağlar", "Biz bunu sevirik" və s. kimi şeirlər daxil olmuşdur. Qafurov qafiyəni Lak versiyasına daxil etdi, səkkiz hecalı heca sistemi ilə zənginləşdirdi.

30-cu illərdə Abutalıb Qafurovun yaradıcılığının əhəmiyyətli hissəsi kolxoz quruculuğuna həsr edilmişdir. 1940-cı ildə "Xoşbəxt ömür" şeirlər toplusu nəşr olundu.

Qafurovun istedadı ən aydın şəkildə lirizmdə də özünü göstərirdi. Şairin "Lenin" (1932), "Ürəyimi dostlara miras qoyacağam" ("Ttul dakӀ dusturan tsachӀussar", 1940), "Qəhrəmanlar yürüşü" ("Virttavral yürüşü", 1942), "İstək" (1943) poemaları buna nümunədir.

1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsi illərində onun vətənpərvər şeirlər, yürüşlər, müraciətləri, satirik şeirləri dərc edilmişdir. Abutalıb Qafurovun "Vətən üçün" toplusu, "Əfsanə haqqında, müharibə vaxtı haqqında" şeiri, "Dağıstanın səsi" poemaları da bu illərdə dərc olunub.

1950-1960-cı illərdə şairin "Bal Arısı", "İkinci Həyat", "Dağ Bulaqları", "Bahar Səhəri" məcmuələri nəşr edilib. Abutalıb Qafarov ümumilikdə 8 poema, 200-dən çox şeirin müəllifidir.

Xatirəsi
--------

1982-ci ildə SSRİ-də Abutalıb Qafurovun portreti ilə işarələnmiş poçt zərfləri buraxılmağa başlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Х. М. Халилов.* "Гафуров". Краткая литературная энциклопедия. Т. 2. feb-web.ru. 1964. 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-08.
2. 1 2  *Мариян Магомедова-Чалабова.* Лакцы. История, культура, традиции. Детям – о народах Дагестана. Махачкала: Эпоха. 2014. ISBN 9785457687295.

Ədəbiyyat
---------

* *Назаревич А. Ф.* Народный поэт Дагестана Абуталиб Гафуров. Махачкала. 1953.
* *Халилов Х. М.* Абуталиб Гафуров. Махачкала. 1958.

Xarici keçidlər
---------------

* ООР
**Bağırov Abuzər Musa oğlu** (17 dekabr 1954, Gədəbəy rayonu) — tərcüməçi, tənqidçi, publisist, 1989-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Abuzər Bağırov 1954-cü il dekabrın 17-də Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun Rüstəm Əliyev kəndində (indiki Miskinli) anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirmişdir (1971). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1971-1975). Əmək fəaliyyətinə təyinatla göndərildiyi Puşkin rayonunda (indiki Biləsuvar rayonu) Ş.Qurbanov adına 2 saylı orta məktəbdə müəllim kimi başlamışdır (1975-1976). Sovet ordusunda xidmət etmişdir (1976-1977). Tərxis olunandan sonra Bakı şəhəri Qaradağ rayonunun Səngəçal-qəsəbə orta məktəbində dil və ədəbiyyat müəllimi olmuşdur (1977-1978). SSRİ Ədəbiyyat Fondunun Azərbaycan şöbəsində müxtəlif vəzifələrdə (Natəvan adına Yazıçılar klubunun müdiri, Şüvəlandakı Səməd Vurğun adına Yazıçıların yaradıcılıq evinin direktoru) işləmişdir (1978-1980). Sonra Moskvada Peredelkino SSRİ ədəbiyyat fondunda təminat şöbəsində rəis müavini olmuşdur (1981-1988). Hazırda Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində ştatdankənar müxbir vəzifəsində çalışır (1988-ci ildən). Bədii yaradıcılığa 70-ci illərin axırlarından başlamışdır. Onun tərcümələri, ədəbi tənqidi məqalələri dövri mətbuatda müntəzəm çap edilir.

Əsərləri
--------

1. Moskvalı azərbaycanlılar. Bakı: Yazıçı, 1989.

Tərcümələri
-----------

(rus dilindən):

1. T.AIeksandrova, V.Berestov. Katya oyuncaqlar şəhərində. Bakı: Gənclik, 1987.
2. İ.Fesenko. Peyğəmbər iz qoyur. Bakı: Azərnəşr, 1987.
**Aliyenasiya** və ya **alientasiya** (*ing.* Alienation – özgəninkiləşdirmə) — əmlakı müsadirə etmə, səhm, kapital, dəyərlinin sahibkarlıq hüququnun bir şəxsdən başqasına keçmə prosesi. Mülkiyyətçinin iradəsinə əsasən özgəninkiləşdirmə (alqısatqı və ya bağışlama) və mülkiyyətçinin iradəsindən asılı olmayan özgəninkiləşdirmə (məhkəmə qərarının icrası zamanı borcun tutulması məqsədilə borclunun əmlakının müsadirə edilməsi, rekvizisiyası və ya məcburi satılması) fərqləndirilir.

Aliyenasiya bu hüququn tam şəkildə verildiyi müstəsna hüquqa sərəncamvermə üsullarından biridir. Hüququn aliyenasiyası ya qeydə alınmalı, ya da müstəsna hüququn qeydiyyatından əvvəl aliyenasiya haqqında müqavilədə yazılı şəkildə ifadə edilməlidir. Hüquq verən zaman hüquq sahibi bu hüququnu itirmir. Müqavilədə hüquq tam şəkildə verilmədikdə, müqavilə lisenziya sayılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Aliyenasiya // Böyük İqtisadi Ensiklopediya (az.). I cild: ABCÇD. Bakı: "Şərq-Qərb" nəşriyyat evi. 2012. səh. 55.
2. ↑  Alientasiya // Böyük İqtisadi Ensiklopediya (az.). I cild: ABCÇD. Bakı: "Şərq-Qərb" nəşriyyat evi. 2012. səh. 52.
3. ↑  П. 1 ст. 1233. «Распоряжение исключительным правом»
4. ↑  П. 5 ст. 1233. «Распоряжение исключительным правом»
5. ↑  П. 2 ст. 1234 «Договор об отчуждении исключительного права»
6. ↑  П. 1 ст. 1233 «Распоряжение исключительным правом»
Koordinat:Sky map 3s 35d 1,2sn; -24º 56' 3″

**NGC 1371**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. **SBa** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1784-cü ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
2. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1371: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1347 |
NGC 1348 |
NGC 1349 |
NGC 1350 |
NGC 1351 |
NGC 1352 |
NGC 1353 |
NGC 1354 |
NGC 1355 |
NGC 1356 |
NGC 1357 |
NGC 1358 |
NGC 1359 |
NGC 1360 |
NGC 1361 |
NGC 1362 |
NGC 1363 |
NGC 1364 |
NGC 1365 |
NGC 1366 |
NGC 1367 |
NGC 1368 |
NGC 1369 |
NGC 1370 |
**NGC 1371** |
NGC 1372 |
NGC 1373 |
NGC 1374 |
NGC 1375 |
NGC 1376 |
NGC 1377 |
NGC 1378 |
NGC 1379 |
NGC 1380 |
NGC 1381 |
NGC 1382 |
NGC 1383 |
NGC 1384 |
NGC 1385 |
NGC 1386 |
NGC 1387 |
NGC 1388 |
NGC 1389 |
NGC 1390 |
NGC 1391 |
NGC 1392 |
NGC 1393 |
NGC 1394 |
NGC 1395 |
NGC 1396



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Külüs nekropolu** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahbuz rayonu ərazisində arxeoloji abidə.

Tarixi-coğrafi mövqeyi
----------------------

Şahbuz rayonu ərazisində, Külüs kəndinin şimal tərəfindəki yamacda, eyni adlı çayın sol sahilində yerləşir.

Tədqiqi tarixindən
------------------

Abidə 1976-cı ildə V.H.Əliyev tərəfindən qeydə alınmış, Külüs qalası və nekropolu haqqında D.A.Axundov da məlumat vermişdir. 1990-cı ildə V.B.Baxşəliyev burada tədqiqat işləri apararaq, dağılmış qəbirlərdən birinin divarının ölçülərini götürmüşdür. Onun uzunluğu 0.6, eni 0.2 m olub, divarı kiçik daşlarla iki cərgə hörülmüşdü. Nekropoldakı qəbirlər daş qutu tipli olmuşdur. Skelet qalıqları olduqca pis saxlanmışdı.

Aşkarlanmış maddi-mədəniyyət nümunələrinin xüsusiyyətləri
---------------------------------------------------------

Buradan tapılan maddi-mədəniyyət qalıqları əsasən boz rəngli küpə qırıqlarından ibarət olub formaca bir-birindən fərqlənir. Qabların gilinə narın qum qatılmış boz, yaxud qara rəngdə bişirilmişdir. Qabların daxili səthində saxlanmış konsentrik izlərə əsasən demək olar ki, onlar dulus çarxında hazırlanmışdır. Aşkar edilmiş gil məmulatı Kolanı, Sarıdərə, Kükü materialları ilə oxşar olub e.ə. II minilliyin sonu I minilliyin əvvəllərinə aiddir.

Əhəmiyyəti
----------

Mənbə
-----

* Vəli Baxşəliyev. Naxçıvanın arxeoloji abidələri. Bakı: Elm 2008
* Abbas Seyidov. Naxçıvan e.ə. VII-II minilliklərdə. Bakı: Elm, 2003
Aleksandr Qrem Bell
Telefon
**Alo** — adətən, danışıq vaxtı telefon dəstəyi ələ götürüldükdə söylənilən ilk söz.

Yaranması
---------

**Telefonu** kəşf edənlər sırasında Antonio Meuççi, Filip Reys, Elişa Qrey və Aleksandr Qrem Bell adları çəkilir. Yalnız Bellin 10 mart 1876-cı ildə köməkçisi Tomas Uotsonla yaratdığı sınaq əlaqə uğurlu alınır və telefonun 1876-cı ildə Amerikalı ixtiraçı Aleksandr Qrem Bell tərəfindən icad edildiyi qəbul edilir.

**"Alo"** sözünün **Aleksandr Bellin** sevgilisinin adının qısaldılmış formasıdır. Sevgilisinin tam adı **Allessandra Lolita Osvaldo** olub. Aleksandr Bell ilk telefon xəttini sevgilisinin evinə çəkib. İş yerində telefonla zəng edənin Allessandra Lolita Osvaldodan başqası ola bilməyəcəyini düşündüyündən A.Q.Bell, dəstəyi qaldırarkən Allessandra Lolita Osvaldo deyirdi. Amma, bir müddət sonra sevgilisinin adını qısaldaraq "*Alo*" deməyə başladı. Telefonun kəşfindən başqa bir şey düşünməyən Aleksandr Bellin sevgilisi çox keçmədi ki, onu tərk etdi. Yaşlanmış Bell sevgilisinin bir gün ona zəng edəcəyi ümidi ilə yaşayırdı. Ona görədə o, kimin zəng eləməyindən asılı olmayaraq, hər kəsə "Alo" deyirdi. Bu gün hamımızın istifadə etdiyi "Alo" sözü o günlərdən günümüzə qədər gəlib çıxıb. Sevgilisinin onu tərk etməsinə baxmayaraq insanlar onun bu əvəzsiz kəşfini yüksək qiymətləndirmişdilər. Belə ki, 1922-ci ildə yağışlı avqust səhərlərinin birində ABŞ və Kanadada bütün telefonlar bir dəqiqəlik söndürülür. Amerika Aleksandr Qrem Belli dəfn edərkən, 13 milyon telefon aparatı dahi ixtiraçının şərəfinə susurdu.

Həmçinin bax
------------

* Telefon
* Mobil telefon

İstinadlar
----------

1. ↑  *NÜSRƏT XƏLİLOV.* ""Alo" sözünün tarixi" (az.).. İstifadə tarixi: 4 mart 2021.
**Ümmiyə Koçak**-(1 mart 1957) Türk aktrisa, yazıçı, əkinçi və rejissor.

Həyatı
------

1 mart 1957-ci ildə Adana-nın Çelemli kəndində anadan olan Ümmiye Koçak, oxumaq istəməsinə baxmayaraq ailədə 10 uşaq olduqları üçün ibtidai sinifdən sonra məktəbə göndərilmədi. İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra Ümmiye Koçak oxuduğu kitablarla özünü yaxşılaşdırdı. İlk oxuduğu kitab Maksim Gorkinin "Ana" adlı əsəri oldu.
Evləndikdən sonra Mersinin Arslanköy şəhərinə köçən Koçak, 2001-ci ildə kənd qadınlarının yaşadıqlarını dünyaya göstərmək üçün "Arslanköy Qadın Teatr Qrupu" nu qurdu.
Ansamblın səhnəyə qoyduğu ilk oyun Remzi Özçelikin "Taş Bademleri" pyesi oldu. Daha sonra qrup öz hekayələrindən ibarət bir tamaşa düzəldərək "Qadın sədası" tamaşasını səhnəyə çıxardı. Ümmiye Koçak 2006-cı ildə Sabancı Beynəlxalq Adana Teatr Festivalında "Həsrət Çiçəklər" pyesi ilə çıxış etdi.
Koçak daha sonra tarlalarda işləyərək qazandığı pula qənaət edərək qadınlara qarşı zorakılıq problemindən bəhs edən "Yün Körpəsi" filmini yazdı və rejissorluq etdi. Ümmiye Koçak 49-cu Antalya Qızıl Portağal Film Festivalında premyerası olan "Yün Körpəsi" filmi ilə New York Avrasiya Film Festivalında "Sinemada Ən Yaxşı Avrasiyalı Qadın Sənətçi" mükafatını qazandı.2017-ci ildə Kristiano Ronaldo-nun oynadığı Türk Telekom reklamının rejissorluğunu etdi.

Evli və 3 övladı olan 64 yaşlı Ümmiye Koçak bu günə qədər 11 pyes yazıb. Koçak, Arslanköy Qadınlar Teatr Cəmiyyəti ilə təxminən 500 dəfə səhnəyə çıxdı və oyunları Türkiyə ətrafında 30 min nəfər izlədi.

Ssenariləri
-----------

* Erik Eşkisi
* Ozon Tapakası
* Kara Kuyu
* Doktor Beleş
* Turunçgil Hayattır
* Çicekler Solmasın
* Hasret Çiçekleri

Oynadığı seriyallar
-------------------

* Hayat Devam Ediyor
* Hanımın Çiftliği
* Kasaba
* Seher Vakti

Qısa hekayələri
---------------

* Vatan Sevgisi
* Irazcanın Düşleri
* Kanayan Yara
* Kader
* Obruk
* Ayaksız Ayakta Durmak
* Baba Ben Geldim
* Muhtar Adayı Hasret Ana

Filmləri
--------

* Yun Bebek

İştirak etdiyi TV proqramı
--------------------------

* Ana Ocağı

Mükafatları
-----------

* Adana Beynəlxalq Teatr Festivalı Mükafatı
* Ankara Beynəlxalq Teatr Festivalı Mükafatı
* Darüşşafaka Təhsil Təşkilatları Sahibkarlıq Mükafatı
* Bornova Beynəlxalq Qadın Sənətçilər Festivalı Mükafatı
* Toros Kolleci Təhsilə Dəstək Mükafatı
* Sivil Hökumət Təşkilatları (Kader) **Qadına Zorakılıq Yox** Mükafatı
* Mersin Sənayeçi və İş Adamları Dərnəyi (MESİAD) tərəfindən İlin Sənət Mükafatı
* TİKAV- 2012 Analar Məktəbi Layihəsinə Dəstək Mükafatı
* New York Avrasiya Film Festivalı:Sinemada Ən Yaxşı Avrasiyalı Qadın Sənətçi
* Samsun Sivil Hökumət Təşkilatları təşəbbüskarlıq mükafatı
* KAGIDER — münsiflərin xüsusi mükafatı

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  /tarladan-kazandigi-parayla-film-ceken-ummiye-kocaka-new-yorktan-odul
4. ↑  /ummiye-kocak-cristiano-ronaldoya-sarildigimda-kurban-oldugum-oglum-dedim,r6aR1kHkS0Wdx-SlDLLWiQ
**Bank of Azerbaijan** — fəaliyyətini dayandırmış Azərbaycan bankı. 1993-cü ildə yaradılıb. 2016-cı ildə lisenziyası ləğv edilib.

Tarixçə
-------

"Bank of Azerbaijan"-ın əsası, Azərbaycanın Mərkəzi bankı tərəfindən verilmiş 166 №-li lisenziya əsasında "Rabbatbank" KB qismində 1993-cü ilin dekabr ayının 1-də qoyulmuşdur.

1998-ci ildə Bankın səhmləri "Turkiye Dish Ticaret Anonim Shirketi" türk şirkəti və iki azərbaycanlı fiziki şəxs arasında paylanmışdır, və bundan sonra Bankın adı "Ish Bankasi Azerbaycan" Birgə Kommersiya Bankı adı ilə əvəz olunmuşdur.

2004-cü ildə Bank öz təşkilati-hüquqi strukturunu dəyişərək Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilir.

2006-cı ildə "Turkiye Dish Ticaret Anonim Shirketi" türk şirkəti Bankın səhmdarları sırasından çıxır, səhmlərin ona məxsus olan 1%-i isə "Nem Holdings Limited" ərəb şirkəti tərəfindən əldə edilmişdir. Bundan sonra səhmdarların ümumi iclasında Bankın adının ASC "Bank of Azerbaijan" adına dəyişdirilməsi haqda qərar qəbul edilmişdir.

2016-cı ilə qədər bankın 12 filialı, 26 bankomatı və 147 POS-terminalı mövcud olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Bank of Azerbaijan" bağlandı". 2018-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-05.
Koordinat:Sky map 12s 32d 45,6sn; +0º 6' 12″

**NGC 4437**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. **Sc** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1828-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4437: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4413 |
NGC 4414 |
NGC 4415 |
NGC 4416 |
NGC 4417 |
NGC 4418 |
NGC 4419 |
NGC 4420 |
NGC 4421 |
NGC 4422 |
NGC 4423 |
NGC 4424 |
NGC 4425 |
NGC 4426 |
NGC 4427 |
NGC 4428 |
NGC 4429 |
NGC 4430 |
NGC 4431 |
NGC 4432 |
NGC 4433 |
NGC 4434 |
NGC 4435 |
NGC 4436 |
**NGC 4437** |
NGC 4438 |
NGC 4439 |
NGC 4440 |
NGC 4441 |
NGC 4442 |
NGC 4443 |
NGC 4444 |
NGC 4445 |
NGC 4446 |
NGC 4447 |
NGC 4448 |
NGC 4449 |
NGC 4450 |
NGC 4451 |
NGC 4452 |
NGC 4453 |
NGC 4454 |
NGC 4455 |
NGC 4456 |
NGC 4457 |
NGC 4458 |
NGC 4459 |
NGC 4460 |
NGC 4461 |
NGC 4462



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Heksaflüorpropilenoksid (perflüormetiloksiran, 1,2-epoksiheksaflüorpropan)** -rəngsiz qaz;

Kimyəvi xassələri
-----------------

Perflüorolefin oksidlərinin vacib nümayəndələrindəndir. Katalitik miqdarda götürülmüş F- anionunun iştirakında perflüorpropionilxloridə CF3CF2COF izomerləşir və ya oliqomerlər əmələ gətirir, turşu katalizatorların iştirakında heksaflüorasetona izomerləşir.

Alınması
--------

Sənayedə heksaflüorpropilenoksidini H2O2-nin və ya O2-nin qələvi məhlulunun heksaflüorpropilenə təsirindən alırlar.

Tətbiqi
-------

Oliqomerlərin (perflüorpoliefirlərin), triflüormetiltriflüorvinil efirinin sintezində, diflüorkarbon mənbəyi kimi istifadə olununr.

Mənbə
-----

* Таррант П. Стамп Е. "Ж. Всес. хим. о-ва Д.И. Менделеева", 1970, т. 15, № 1, с. 34–44.
* Пономаренко В.А. Круковский С.П. Алыбина А.Ю. Фторсодержающие гетероцепные полимеры, М. 1973, с. 50–147.
**Melkenov-Ezekov binası** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi, Voroşilov prospektində ev 71/16 ünvanında yerləşən bina. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Yenidən qurulmuşdur. Belə ki, bina Böyük Vətən müharibəsi zamanı tamamən dağıdılmışdır. 
Ünvan: ş. Rostov-na-Donu, küçə. B. Sadovaya, 71/16.

Tarixi
------

Gəlirli ev XX əsrin əvvəllərində modern stilində inşa edilmişdir. Binanın sahibi Rostov-na-Donuda və Naxçıvan-na-Donuda tanınmış tacir ailəsindən olan Qavril Melkanov-Ezekov olmuşdur. Binanın sahibi xalq arasında «Xəz-dəri kralı» adlandırılırdı. Xalq arasında belə bir əfsanə vardır ki, Karapet Çernov ilə Qavril Melkanov-Ezekov arasında mərc olur. Onlar kimin daha varlı olmasına aydınlıq gətirməli idilər. Hər iki tacir Bolşoy Sadovnaya küçəsində bina inşa etməli idilər. Yarışmanı daha geniş ev inşa edəcək tacir udacaqdı. İlk əvvəl tacirlər binanı üç mərtəbəli etmək qərarına gəlsələrdə, XX əsrdə başlanan tikinti bumu səbəbindən binanın mərtəbəsini beşə qaldırmağa gərar alırlar. Nəticədə Qavril Melkanov-Ezekovun binanı bir necə metr enli olur. Çernov binanın inşası zamanı materialın böyük hissəsini təmələ yönəltdiyindən dairəvi damın inşasına imkanı olmaması səbəbindən burada kolonna quraşdırmalı olur. Bu isə şəhərdə bir ilk olur. Binaların ikinsində də eklektika stili hiss edilir. Bu tikinti yarışması 15 il davam etmişdir. Melkenovun inşa etdirdiyi bina öz dövrünün binaları arasında Şəhər Duması binasından sonra ikinci bina sayılırdı. Burada ictimayi klub yerləşirdi. Qastrol səfərlərinin birindən Konstantin Balmont burada çıxış etmişdir. Klub şəhər intelegentlərinin əsas ustirahət güşələrindən biri rolunu oynayırdı.

Sovet dönəmində binanın birinci mərtəbəsində «Kolizey» adlı kinoteatr mövcud olmuşdur. Bu kinoteatrda bir zamanlar Sergey Yesenin çıxış etmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində mağazalar üstünlük təşkil edirdi. Digər mərtəbələrdə isə yaşayış mənzilləri qərarlaşmışdı. Böyük Vətən müharibəsi dönəmində binaya aviabomba süşdüyündən böyük bir hissəsi dağılmışdır. Nəticədə binada böyük yağın baş vermişdir. Biba bunlada tamamən yarasız vəziyyətə düşmüşdür. Müharibə sonrası bina bərpa edilmişdir. 1953-çü ildən 2000-ci ilin əvvələrinnə qədər burada kinoteatr fəaliyyət göstərirdi. Haılrda idə RF Preziidentinin CFD nümayəndəliyi yerləşir.

Mənbə
-----

* Дом Мелконова-Езекова — место отдыха городской интеллигенции Arxivləşdirilib 2017-02-04 at the Wayback Machine
* Архитектура Ростова-на-Дону. Часть 2-я. Дома Чернова и Мелконова-Езекова
* Melkenov-Ezekov binası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ворошиловский проспект (а также Столыпина и Карла Маркса)". 2019-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-12.
**Nadejda Sozonova** (14 avqust 1991, Aksay, Rostov vilayəti) — Rusiyalı qadın reqbiçi. Qadın reqbiçələrdən ibarət Rusiya milli komandasının və Moskvanın "MOİK" qadın reqbi komandasının üzvu. "Reqbi-7" üzrə qadınlardan ibarət Rusiya milli komandasının kapitanı. 2013, 2014 və 2016-cı illərdə Avropa çempionu olub. Rusiyanın əməkdar idman ustasıdır.

Karyerası
---------

Karyerasına 2008-ci ildə Krasnodarın "Yujanka" komandasında başlayıb. 2009-cu ildə Krasnodarın "Kuban" komandasına keçir. Krasnodar təmsilçisinin heyətində 10 il oynadıqdan sonra, 2019-cu ildə Moskvanı təmsil edən "MOİK" komandasına keçir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Nadezhda Sozonova // .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-16.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-29.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-16.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-16.