recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**WFMU** — Cersi Siti (ABŞ) şəhərində yerləşən və 91.1 MHz tezliyində FM diapazonunda yayımlanan qeyri-kommersiya radio-stansiyası.

Tarixi
------

WFMU 1958-ci ilin aprel ayında yayıma başlamışdır. Yayım lisenziyası Upsala kollecinə (UpsalaCollege) aid idi. 1995-ci ilin may ayında kollecin bağlanmasından bir müddət əvvəl, Auricle Communications ondan lisenziya aldı və o vaxtdan bəri radio-stansiya tam müstəqil hesab olunur. Auricle Communications özü qeyri-kommersiya təşkilatıdır, onun idarə heyəti radio-stansiyanın keçmiş və hazırkı işçilərindən və həmçinin WFMU-nun dinləyicilərindən ibarətdir. 1998-ci ilin avqust ayında radio-stansiya Cersi Siti (Nyu-Cersi ştatı) şəhərinə, radio dinləyicilərinin ianələri ilə əldə edilən binaya köçdü.

Fəlsəfəsi
---------

WFMU fəlsəfəsi – azad yayım formasına (freeform radio) sadiq olması ilə seçilir. Bütün pleylistlər DJ-lər tərəfindən tərtib edilir və hər hansı bir radio-format çərçivəsi ilə məhdudlaşmır. Proqramların demək olar ki, 100%-i radio-stansiyanın özündə istehsal edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxiv kopya". 2010-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-06-10. "About WFMU
**Axund Mirbağır Ağa Ağazadə**(1857, Salyan – 1941, Qazaxıstan) — görkəmli azərbaycan ruhanisi və ictimai xadimi.

Həyatı
------

Mirbağır Ağa Ağazadə 1857-ci ildə Salyan şəhərinin köhnə Bərəüstü məhəlləsində siravi ruhani Hacı Zeynalabidinin ailəsində anadan olmuşdur. Salyanda yaradılmış mədrəsədə (onun yaradıcısı Mir Heydər ağa olmuşdur) ilk təhsilini almışdır. O, şeyx Əbdül Səməd Ağa, Seyid İbrahim Salyani, Axund Mirzə Xəlilullah və b. Ilə birlikdə 1887-ci ildə ona dərs deyən müctəhidlər Seyid Kazım Təbatəbai və Ayətullah Şərəbyani ona Nəcəfül-Əşrəf şəhərinə oxumağa getməyi məsləhət görmüşlər. Onunla birgə bir neçə azərbaycanlı da təhsilini həmin ruhani məktəbində davam etdirmişdir.

Göstərilən Ruhani Akademiyasında astronomiya, riyaziyyat, həndəsə, nəbatət, təbabət elmlərinə mükəmməl yiyələnən Mirbağır Ağa böyük elm sahibi kimi tanınmışdır. Bundan başqa o, bir nurlu sima kimi ağsaqqal, sözünün yerini bilən, əsasən vətənpərvər olaraq özünü tanıtmışdır. Nəcəfül-Əşrəfdə müvəffəqiyyətlə təhsilini başa vurduqdan sonra imtahan verərək "Qərineyi – İctihad" ali ruhani adı ilə 1909-cu ildə Salyana dönmüşdür. O, Salyana təhsil alarkən evləndiyi seyid Mirsəfiyyə ilə qayıtmışdır və ondan bir oğlu və üç qızı anadan olmuşdur.

Mirbağır Ağa el ağsaqqalı kimi çox böyük hörmətə malik olmuşdur. Salyan sakinləri hər hansı vacib məsələ çıxdıqda ilk növbədə onun yanına gəlib məsləhət alar və razı qalardılar. Onun elmi biliklərə yiyələnməsi camaata xeyir gətirirdi. İnqilab dövründə inqilabçıları, rəssam Əzim Əzimzadəni zirzəmidə gizlətmişdir.

Onun nüfuzunun böyük olması, əlbəttə, dar düşüncəli dövlət aparatı işçilərini rahat buraxa bilməzdi. Ermənilər keçən əsrin əvvəlində Kür çayı boyu Salyana hücum etdikdə Mirbağır Ağa vaxt itirmədən türklərə müraciət etmiş və kömək istəmişdi. Ağanın bu addımı sonralar ona baha başa gəlmiş və ilk repressiya qurbanlarından biri olmuşdur. 1930-cu ildə həbs edilmiş və 1932-ci ildə Stalinə məktubla müraciət etmişdir. 1933-cü ildə həbsdən qayıtdığı vaxt tikdirdiyi məscidlərdən və mədrəsələrdən əsər-əlamət qalmamışdı. Adi ruhani kimi fəaliyyət göstərmiş və yenə də əvvəliki böyük nüfuzu qalmışdı. Lakin 1937-ci ildə həbs edildikdə qərarı qəti verdilər: "Güllələnsin və bütün mülkiyyəti əlindən alınsın!" Bu, onun ailəsinə və əsasən xalqına ağır cəza idi.

Mirbağır Ağa Qazaxıstanın Karaqanda şəhərində 1941-ci ildə rəhmətə getmişdir.

Mənbə
-----

* [*ölü keçid*]

2007-ci ildə Axund Mirbağır Ağa Ağazadə haqqında yazılmış kitab.
**Əbu İbrahim İsmayıl ibn Əhməd Samani** (*fars.* ابو ابراهیم اسماعیل بن احمد سامانی‎, tac. Абу Иброҳим Исмоил ибни Аҳмади Сомонӣ, aprel 849, Fərqanə — 24 noyabr, 907) — Samanilərdən tanınmış əmir.

Həyatı
------

Abbasi xəlifəsi Məmun (hökmdarlığı 813-833) dönəmində Fərqanə valilisi olan Əhməd bin Əsədin kiçik oğluydu. Atasının yerinə keçən böyük qardaşı Nəsr bin Əhməd tərəfindən Buxara valiliyinə gətirildi. Bölgədəki qarışıqlıqları aradan götürdükdən sonra, bağlı olduqları Tahirilərin zəifliyindən yararlanaraq müstəqil bir hökmdar kimi davranmağa başladı. Bir yandan da böyük qardaşı Nəsr bin Əhmədə qarşı mübarizəyə girişərək ona üstünlüyünü qəbul etdirməyə çalışdı. İki qardaş arasındaki mücadilənin səbəbini qaynaklar aradaki fəsadçılara və Nəsrə ödənməsi gərəkən verginin verilməməsinə bağlasalar da, gerçək nədən böyük ehtimalla İsmayılin Buxara çəkisini artımağa çalışması və Nəsrin onu özünə rəqib olaraq görməsindən qaynaqlanmaqdadır. Nəsrin ölümündən (892) sonra da bütün Mavəraünnəhrə hökmdar oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tülay Yürekli, *Samaniler*, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2002.

Həmçinin bax
------------

* Samanilər sülaləsi
**Saman xudat** (VIII əsr, Bəlx vilayəti)—Samanilər sülaləsi əmirlərinin ulu babası.

Həyatı
------

Saman xudat bin Hamidan  Bəlxdə yaşamışdı.

Sülalənin banisi Saman-xudat (Saman-ata) ilk dəfə siyasi arenada VIII əsrin birinci rübündə peyda olur. Mənbələrə görə, bu dövrdə Saman –xudat Bəlxdən Xorasanın ərəb valisi Əsəd İbn Abdullah Əl Kəsrinin (və ya Əl Kuşairinin ) yanına, Mərvə gəlib onun vasitəsilə islamı qəbul etmiş və onun şərəfinə öz oğluna Əsəd adı vermişdir. Sonra o, öz oğlu ilə birlikdə Xorasanda Əbu Müslümün Əhli-Beyt hərəkatında iştirak etmişdir. Sonradan onun oğlu Əsəd, görünür ikinci dəfə İslamı, Mərvdə olduğu zaman Xəlifə Əl Məmnunun öz əlindən qəbul etmişdir. Saman-xudatın nəvələri, yəni Əsədin oğulları Nuh, Əhməd, Yəhya və İlyas Xəlifə tərəfinə keçərək Rəfi İbn Əl Leysin Orta Asiyadakı Əhli-Beyt hərəkatının ikinci üsyanının yatırılmasında iştirak etmişdilər. Xidmətlərinə görə, Mərvdən Bağdada getməzdən əvvəl Xəlifə Əl-Məmnun onları Maverənnəhrdəki şəhərlərə hakim təyin etmişdi.

Samanilər sülaləsinin soyadı əcdad Saman-xudatın adı ilə bağlıdır. Mənbələrə görə o, Bəlx vilayətində yerləşmiş Saman məskəninin yaradıcısı və sahibi idi. Digər mənbələrə görə, Saman qəsəbəsi Səmərqənddə və ya Termezdə yerləşirdi. Saman adlı yaşayış məntəqəsi qədim mənbələrdə Buxara, Rey, İsfahan və hətta Hindistanda qeyd olunub. Beləliklə, aydın olur ki, «Saman» toponimi orta əsrlərdə nəinki bütün Orta Asiya, eləcə də ondan xaricdə də geniş yayılmışdı.

Ədəbiyyat
---------

* Г.Хидоятов: Саманиды - проблема истории (глава из книги "Крушение Саманидов").
* Босворт К.Э. Мусульманские династии. М. Наука, 1971
* Негматов Н.Н. Государство Саманидов. Мавераннахр и Хорасан в IX–X вв. Душанбе, «Ирфон», 1977

İstinadlar
----------

1. ↑  Бартольд. Туркестан. С. 267; Наршахи. С. 97.
2. ↑  Ş.S.Kamoliddin, Samanilərin mənşəyi məsələsinə dair, Taşkənd.

Həmçinin bax
------------

* Samanilər sülaləsi

Xarici keçidlər
---------------
**Hiko məbədi** (飛行神社, *Hiko-cinca*?, hərf. Uçuş məbədi) – Yaponiyanın Kioto prefekturasının Yavata şəhərində yerləşən şintoist məbədi. Bəşəriyyətin aviasiya nailiyyətlərinə və aviasiya qəzası qurbanlarına həsr olunmuşdur.

Tarixi
------

Məbədin tarixi Yaponiyada aviasiyanın qabaqcılı olmuş Çuhaçi Ninomiya ilə bağlıdır. O, aviasiya tədqiqatları zamanı baş vermiş qəzaların qurbanlarını yad etmək məqsədilə 1915-ci ildə bu məbədi qurmuş, məbədi Yaponiya mifologiyasında uçan gəmi ilə Yerə enən günəş ilahı Niqihayahi-no-mikotoya həsr etmişdir.

Çuhaçinin 1936-cı ildəki ölümündən sonra məbəd növbəti 20 il ərzində tərk edilmiş vəziyyətdə qalmışdır. Daha sonra onun oğlu məbədi bərpa etdirmiş və 1989-cu ildə Çuhaçinin aviasiya prinsiplərini kəşf etməsinin 100 illiyi münasibətilə məbəd ərazisini genişləndirmiş, yunan memarlığı üslubunda məbəd tikdirmiş və məbədə bitişik kiçik aviasiya muzeyi yaratmışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Məbədin əsas ibadətgahı üç səcdəgahdan ibarətdir. Mərkəzi səcdəgah Niqihayahi-no-mikotoya, sağ səcdəgah aviasiya qəzasında ölən şəxslərə və aviasiyanın qabaqcıllarına, sol səcdəgah isə yapon farmakologiya sənayesinin tanınmış simalarına həsr olunmuşdur.

Məbədin dua zallarından biri Qərb memarlığı üslubundadır. Bu zal Çuhaçinin modelləri üçün ilham mənbəyi olan heyvanlarla bəzədilmiş sütunlara və şüşə dekorasiyalarına malikdir. Məbədə bitişik olan aviasiya muzeyində Çuhaçinin əşyaları və onun ixtiraları (eskizlər, fotolar, çərpələnglər, təyyarə modelləri) sərgilənir. Aviasiya həvəskarları tərəfindən muzeyə yüzlərlə təyyarə modeli bağışlanmışdır.

Hiko məbədi aviasiya işçiləri arasında populyar ibadət yeridir. Pilotlar və raketçilər göydə təhlükəsizlik arzulamaq üçün bu məbədə gəlirlər. Məbədin illik festivalı 29 apreldə baş tutur və bu festivalda aviasiya qəzası qurbanları yad edilir. 9 iyun tarixində məbəddə Çuhaçinin ad günü qeyd olunur.

Qalereya
--------

* Məbədin çozuyasında təyyarə motivləri.Məbədin çozuyasında təyyarə motivləri.
* Məbəddə sərgilənən pərvanə.Məbəddə sərgilənən pərvanə.
* Məbəd muzeyində sərgilənən təyyarə modeli.Məbəd muzeyində sərgilənən təyyarə modeli.
* Məbəddə sərgilənən mühərrik.Məbəddə sərgilənən mühərrik.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Hikō Jinja—Shrine of Flight". Atlas Obscura (ingiliscə). 3 noyabr 2023. İstifadə tarixi: 1 mart 2024.
2. 1 2  "Hiko Jinja Shrine". Yavata şəhərinin rəsmi saytı (ingiliscə). İstifadə tarixi: 1 mart 2024.
3. ↑  "飛行神社のご祭礼". Məbədin rəsmi saytı (yaponca). İstifadə tarixi: 1 mart 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* hikoujinjya.com — Hiko məbədinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · X |
| Foto, video və audio | Instagram |
**Daşkənd Televiziya Qülləsi** (özb. Toshkent Teleminorasi) — Özbəkistanın paytaxtı Daşkənddə yerləşən 375 metr hündürlüyü ilə dünyanın 11-ci ən hündür televiziya qülləsidir. Tikintisinə 1978-ci ildə başlanmış və 6 il davam edərək 15 yanvar 1985-ci ildə tamamlanmışdır.

Qüllə 1985-ci ildən 1991-ci ilədək dünyanın üçüncü ən hündür qülləsi idi. Bundan başqa televiziya qülləsinin tikintisi qərarı 1971-ci sentyabrın 1-də qərara alınmışdır. Qüllə poladdan tikilmişdir. Qüllənin dizaynı Terxiev, Çaruçov & Semaşko firması tərəfindən verilmişdir.

İstifadəsi
----------

Qüllə, əsasən, televiziya və radio yayımı məqsədiylə istifadə edilir. Siqnallar hətta Daşkəndin ən uzaq vilayətlərindən Qazaxıstanın bəzi regionlarına da çata bilir. Qüllə həmçinin dövlət təşkilatları və departamentləri ilə əlaqə məqsədiylə də istifadə olunur. Burada həmçinin hidrometeoroloji stansiya kompleksi də fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Toshkent teleminorasi". meros.uz. İstifadə tarixi: 2024-02-22.
2. ↑  *uz, Kun.* "Toshkent teleminorasi ochilganiga 35 yil to'ldi (video)". Kun.uz (özbək). İstifadə tarixi: 2024-02-22.
**Humanitar Hüquq Layihəsi** — insan hüquqlarını qorumaq, "müəyyən edilmiş beynəlxalq insan hüquqları qanunları və humanitar hüquqdan istifadə etməklə münaqişənin sülh yolu ilə həllini" təşviq etmək üçün fəaliyyət göstərən ABŞ-də yerləşən qeyri-kommersiya təşkilatı. 1985-ci ildə təsis edilmişdir. Təşkilat Birləşmiş Ştatların Ali Məhkəməsinin Holder Humanitar Hüquq Layihəsinə qarşı işində adı çəkilən tərəf və əsas iddiaçı idi.

Təşkilatın mandatına insan hüquqları standartlarının, xüsusilə də milli dövlətlər tərəfindən ratifikasiya edilmiş standartların uzunmüddətli gücləndirilməsi və insan hüquqları müdafiəçiləri, hüquq alimləri, ABŞ Konqresinin üzvləri və onların əməkdaşları və digər maraqlı ABŞ vətəndaşları arasında insan hüquqları dialoqunu təşviq etmək daxildir. .

İstinadlar
----------

1. ↑  *Feldman, Noah.* "Anti-Terror Move Could Ensnare American Muslims". Bloomberg View. 2017-02-17. 2017-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.

Xarici keçidlər
---------------

* Humanitarian Law Project
**Lənkəran mayakı** — Azərbaycanın Lənkəran şəhərinin şimal-şərqində yerləşən, fəaliyyətdə olan mayan. Mayak hündürlüyü 30,5 m olan bir tikilinin üzərində 2,9 metrlik fanarın quraşdırılması ilə meydana gəlmişdir. İlk əvvəllər mayak dəniz sahilində yerləşirdi. Hazırda isə Xəzər səviyyəsinin enməsi ilə dənizdən xeyli aralıda yerləşir.

Tarixi
------

1747-1786-cı illərdə tikildiyi ehtimal olunur. Lənkəran qalasının dayaq məntəqələrindən biri olmuşdur. 1869-cu ildə hazır ki, mayakda fəaliyyət göstərək həsxana ləğv edilir. Binanın başına fanar qoymaqla mayak kimi istifadə edilməyə başlanılır. Mayak Rusiya İmperiyasının Xəzər dəniz donanmasına verilir. 

1957-ci ildə mayak təmir edilir. 1969-cu ildə isə mayakın yüz illik yubleyi qeyd edilir. 2002-ci ildə mayak binasında cari təmir aparılmışdır.

Tikili
------

Mayakdan onun oxşarı olan və onunla eyni vaxtda inşa edilən Dairəvi Qalaya vaxtilə yeraltı yol olmuşdur. Onun qalıqları bu günə kimi qalmaqdadır. Binanın divarlarının qalınlığı aşağı hissədən 2 metrdən artıqdır.

1934-cü ildə mayakda meteoloji stansiya quraşdırılmışdır.

Mayak hazırda Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin tabeçiliyindədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сергей Доля: субтропики Азербайджана". 2011-11-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-05.
2. ↑  "Tarixi abidələr: Mayak, Dairəvi Qala (Zindan)" (az.). lankaran.az. 2011-11-25 tarixində arxivləşdirilib.

Mənbə
-----

* LƏNKƏRAN MAYAKININ 140 YAŞI TAMAM OLUR
* Александр Чебан, "Маяки Каспия"
***Monomer** (mono-*, "bir" + *-mer*, "hissəsi"), daha böyük bir polimer zənciri və ya üçölçülü bir birləşmə yaratmaq üçün digər monomer molekulları ilə birlikdə reaksiyaya girə biləcək bir molekuldur və bu zaman gedən proses polimerləşmə adlanır.

Təsnifat
--------

Monomerlər bir çox cəhətdən təsnif edilə bilər. Onların meydana gətirdiyi polimer növündən asılı olaraq iki geniş sinfə bölünə bilər. Kondensasiya polimerləşməsində iştirak edən monomerlər, əlavə polimerləşmədə iştirak edən monomerlərdən fərqli bir stokiometriyaya malikdirlər:

 Bu neylon iki monomerin kondensasiya polimerləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
Digər təsnifatlara aşağıdakılar daxildir:

* təbii vs sintetik monomerlər, məsələn, glisin vs kaprolaktam
* polyar və qeyri-polyar monomerlər, məsələn vinil asetat vs etilen
* tsiklik və xətti, məsələn, etilen oksidi və etilen glikol

Bir növ monomerin polimerləşməsi nəticəsində homopolimer alınır. Bir çox polimer sopolimerdir, yəni iki fərqli monomerdən əmələ gəlir. Kondensasiya polimerləşməsi vəziyyətində somonomerlərin nisbəti 1: 1-dir. Məsələn, bir çox neylon meydana gəlməsi üçün bərabər miqdarda bir dikarboksil turşu və diamin tələb olunur. Əlavə polimerləşmə vəziyyətində, somonomerin tərkibi çox vaxt bir neçə faiz təşkil edir. Məsələn, az miqdarda 1-okten monomer polietilen vermək üçün etilen ilə kopolimerləşdirilir.

Sintetik monomerlər
-------------------

* Etilen qazı (H 2 C = CH 2 ) polietilen üçün monomerdir.
* Digər dəyişdirilmiş etilen törəmələrinə aşağıdakılar daxildir:
	+ tetraflüoretilen (F 2 C = CF2 )Teflonun alınması üçün istifadə olunan monomerdir.
	+ vinil xlorid (H 2 C = CHCl) PVC- nin alınması üçün istifadə olunur.
	+ polistirolun alınması üçün stirol (C 6 H 5 CH = CH 2 )

Təbii monomerlər
----------------

Əsas biopolimerlərdən bəziləri aşağıda verilmişdir:

### Amin turşuları

*Zülallar* üçün monomerlər amin turşularıdır. Polimerləşmə ribosomlarda baş verir. Zülal istehsal etmək üçün ümumiyyətlə təxminən 20 növ amin turşusu monomeri istifadə olunur. Beləliklə zülallar homopolimer deyildir.

### Nukleotidlər

Polinuklein turşuları ( DNA / RNA ) üçün monomerlərnukleotidlərdir. Nukleotid monomerləri hüceyrə nüvəsində olur. Dörd növ nukleotid monomer DNT-nin, dörd fərqli nukleotid monomer isə RNT-nin prekursorlarıdır.

### Qlükoza

Karbohidratlar üçün monomerlər monosaxaridlərdir. Ən zəngin təbii monomer qlükozadır

### İzopren

Isopren, təbii rezin meydana gətirmək üçün polimerləşən təbii monomerdir, əksər hallarda s*is-* 1,4-poliizopren, eyni zamanda *trans-* 1,4-polimerdir. Sintetik kauçuklar çox vaxt struktur olaraq izoprenlə əlaqəli olan butadienə əsaslanır.

Həmçinin bax
------------

* Polimerlər
* Qlükoza
* Zülallar
* Akrilamid

Istinadlar
----------

1. ↑  Young, R. J. (1987) *Introduction to Polymers*, Chapman & Hall ISBN 0-412-22170-5
2. ↑  "International Union of Pure and Applied Chemistry, *et al.* (2000) *IUPAC Gold Book*, **Polymerization**". 2016-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-07.
3. ↑  Şablon:Clayden
**Metodika** — hər hansı məqsədə nail olmaq üçün hazır qaydalar, alqoritmlər, prosedurlar toplusu nəzərdə tutulur. Sənayedəki texnologiya anlayışına yaxındır. Metodika metoddan üsul və məqsədlərin konkretliyi ilə fərqlənir. Məsələn, hər hansı təcrübənin nəticələrinin riyazi təhlili metod (riyazi təhlil metodu), konkret meyarların, riyazi xarakteristikanın seçilməsi isə metodikadır.

Müxtəlif sahələrdə "metodika" anlayışı
--------------------------------------

### Təhsildə

Təhsildə "metodika" dedikdə, müxtəlif tədris proseslərində tətbiq edilən konkret üsulların, qaydaların, pedaqoji fəaliyyət texnikasının təsviri; "tərbiyə fəaliyyətinin qaydalar toplusu" nəzərdə tutulur.

Fənnin öyrədilməsi metodikasına aşağıdakılar daxildir:

* öyrətməyin məqsədi

* tədris məqsədləri
* inkişaf etdirici məqsədlər
* tərbiyəvi məqsədlər
* praktik məqsədlər

* öyrətməyin prinsipləri
* öyrədilən məzmun
* öyrətmə vasitələri
* öyrətmə formaları
* öyrətmə metodları

* ümumi öyrətmə metodları
* fərdi öyrətmə metodları

#### Orta məktəblərdə metodik iş sisteminin qurulması

Hər bir məktəbin yerli xüsusiyyətlərindən asılı olaraq özünəməxsus metodik iş sistemi vardır. Bu sistem məktəb fəaliyyətə başladığı ilk gündən yaranmağa başlayır. Belə bir sistemin yaranması məktəbdə tətbiq olunacaq tədris plan və proqramlarını səmərəli realizə etmək üçün dərs cədvəli və məşğələlərin qrafiklərinin tərtib edilməsi ilə başlayır. Təhsil prosesində bu sistem daha da zənginləşir.

Məktəbdə metodik iş sisteminə rəhbərlik birbaşa Metodik Şura, belə bir şura yaradılmadıqda isə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir. Məktəb direktorunun əmri ilə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini və ya qabaqcıl müəllimlərdən biri Metodik Şuraya sədr təyin edilir. Fənn metodbirləşmə sədrləri isə fənn müəllimlərinin iclasında gizli səsvermə ilə bir il müddətinə seçilir və direktorun əmrilə rəsmiləşdirilir. Metodik Şuranın üzvləri fənn metodbirləşmə sədrləri və yadadıcı müəllimlərdən ibarət olur.

Məktəbin kollektivinin fəaliyyətinin bir və ya bir neçə dərs ili ərzində vahid "metodik mövzu"ya və ya "məktəbin devizi"nə yönəldilməsi məktəbdə səmərəli metodik məkannın formalaşmasına zəmin yaradır. Belə bir məkan daxilində məktəb məqsədyönlü keyfiyyətli təhsil xidməti göstərə bilər. Metodik mövzu qabaqcadan müəyyənləşdirilir. Birinci Pedaqoji Şura iclasında elan edilir və dərs ili ərzində tətbiqi barədə müvafiq qərar qəbul edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Коджаспирова Г. М. и Коджаспиров А. Ю. Словарь по педагогике. — М.: ИКЦ "МарТ"; Ростов н/Д: Изд. центр "МарТ", 2005. — С. 174
2. ↑  K. D. Uşinski
**Banicurilər** — X əsrdə Əfqanıstanda Samanilər adına sərkərdəlik və valilik edən müsəlman soyu, sülaləsi.

Soyun tarixi
------------

Banicurilərin soyu Baktriyadan gəlir.Samanilərin vassalı idiər. Əbu Davudiər adıyla da bilinən bu xanədanın İran əsilli olduğu irəli sürülmüşsə də, adının sonundaki "cur"un Türkcədə rütbə və ünvan olaraq içləndiyi diqqətə alınırsa, Sîmcuriər kimi onların da Türk olduğu söylənə bilər. Banîcuriərin soy kötükləri və tarixləri haqqındakı bilgilər çox azdır. Xanədanın qurucusu Banîcurun Abbasî xəlifələri Əbu Cəfər əl-Mənsur və Mehdînin çağdaşı olduğu sanılır. Banîcurun oğlu Haşim (ö. 857-58), Yuxarı Ceyhun kənarında Vahş və Həlavərd dağlıq bölgələrinin hakimi idi. Ailənin mütləq olaraq bilinən ilk fərdi, Haşimin nəvəsi olan Davud ibn Abbasdır. Davud 847-ci ildən etibarən Bəlx valisi idi. Bəlx xaricindəki Nəvşad sarayı ilə şəhərdəki bəzi binaları o inşa etdirdi. Saffariərdən Yakub ibn Leys 872-ci ildə Bəlxi işğal etdiyi zaman bütün bu binalar xaraba qoyuldu. Davud Samaniərin idarəsindəki Səmərqəndə qaçdıysa da qısa bir müddət sonra Bəlxə geri döndü və orada öldü (873).

Sülalənin hakimləri
-------------------

1. Haşim ibn Banicur (r. 848-857)
2. Davud ibn al-Abbas ibn Haşim (r. 857-873)
3. Məhəmmad ibn Əhmad ibn Banicur (r. 873-898/899)
4. Əhməd ibn Məhəmmad (r. 899-908)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Xarabaşəhər yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Naxçıvan şəhərinin inzibati ərazi vahidində yerləşən Qaraçuq kəndi yaxınlığında yerləşən, orta əsrlərə aid arxeoloji və tarixi yaşayış kompleksi.

Tədqiqi
-------

Xarabaşəhər yaşayış yerinin sahəsi təqribən 40 hektardır. Bu arxeoloji və tarixi abidə, 1969-cu ildə Araz su qovşağının tikintisi ilə əlaqədar qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir.

Tapıntılar
----------

Yaşayış kompleksindəki məhəllədən divar qalıqları, metal məmulatı (mismar, nal, bıçaq və s.), sənətkarlar məhəlləsindən isə dəmirçixana, körük, məişət və təsərrüfat əşyaları, Elxani sikkələri, bəzək əşyaları, şirli və şirsiz gil qablar, şüşə, dəri, ağac, sümük və parça məmulatı qalıqları və başqa arxeoloji və tarixi əşyalar tapılmışdır. Yaşayış kompleksində tapılan qablar İran və Yaxın Şərq keramikası ilə yaxınlıq təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Xarabaşəhər yaşayış yeri // Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 205 — 206. ISBN 5-8066-1468-9.
**Həsənəli bəy Şıxəli bəy oğlu Əsgərxanov** (1855, Yağlıvənd, Şuşa qəzası – 10 dekabr 1920, Yağlıvənd, Qaryagin qəzası) — şair, polis pristavı, "Georgi" xaçı kavaleri.

Həyatı
------

Həsənəli bəy Şıxəli bəy oğlu 1855-ci ildə Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinin Yağləvənd obasında anadan olmuşdu. Şuşa qəza məktəbini, sonra Sankt-Peterburqda Konstantin Yunkerlər məktəbini bitirmişdi. Orduda xidmət etmişdi. Rusiya-Osmanlı savaşı iştirakçısı idi. Georgi xaçı ilə təltif edilmişdi. Kremlin "Georgi" salonunda onun adı qeyd olunub. Ordudan tərxis olduqdan sonra qəza idarələrində işləmişdi. Öncə uryadnik, sonra polis pristavı vəzifələrində çalışmışdı. Qazax və Zəngəzur qəzalarında məmuriyyətdə olmuşdu.

Həsənəli bəy şair idi. Kovxa təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Baxış bəy Səbur, Qazı Mirzə Əli və İsfəndiyar bəy Vəzirov ilə deyişmələri qalıb.

Ailəsi
------

Həsənəli bəy, Asiya xanım Ələkbər bəy qızı Məlikaslanova ilə həyat qurmuşdu. Əsgərxan bəy, Cəmil bəy, Şəmil bəy, Cəlal bəy adlı oğulları, Səadət xanım, Nabat xanım, Tavat xanım, Şövkət xanım və Firuzə xanım adlı qızları vardı.

Şamil bəy Əsgərxanov
Oğlu Şamil bəy Əsgərxanov Rusiya çar ordusunun poruçiki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ordusunda zabiti olmuşdur. Şamil bəy Əsgərxanov 1890-cı ildə Cəbrayıl qəzasının Yağləvənd оbasında anadan olmuşdur. Sonra Qarabulaq kənd məktəbini bitirmişdi. Təhsilini Tiflis hərbi məktəbində almiş. Subay idi. Çar ordusunda zabit kimi xidmət etmişdi. Poruçik rütbəsində idi. Çar ordusundan tərxis olunduqdan sonra Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin hərbi hissələrində xidmət etmişdi. Azərbaycan ordusunda ştabs-kapitan rütbəsi almışdı. 9-cu və 106-cı Qafqaz alayları ilə Qarabağa yollandı. Azərbaycan ordusu yenidən təşkil olunandan sonra Şamil bəy Əsgərxanov 2-ci Qarabağ alayının tərkibində xidmət etməyə başladı. Şamil bəy Əsgərxanov 2-ci Qarabağ süvari alayının tərkibindən çıxarılıb, Cəbrayıl qəzasına ezam edilir. O, burada köçəri obalardan atlı hissə təkil etməli idi. 1920-ci ildə erməni-bolşevik qurumları tərəfindən tutulmuşdu.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Həsənəli bəy Əsgərxanov. "Soy" dərgisi, 2(5) 2005;
* Ənvər Çingizoğlu, Kovxalı tayfasının Ağakişibəylilər tirəsi, "Soy" tarixi-etnoqrafik dərgi, 2012, №9, səh.3–15;

Həmçinin bax
------------

* Yağləvənd obası



1. 1 2 3  Hacıyev Qasım Əhəd oğlu, Çingizoğlu Ənvər — Qarabağlı hərbçilər: çar və AXC ordusunun zabitləri (*Bakı, 2011)*
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-26.
Bohemian Rhapsody Queen qrupunun A Night at the Opera albomundan olan ən məşhur mahnısıdır. "Bohemian Rhapsody" Freddie Mercury tərəfindən sözlərini yazdığı rok-opera növündə Queen mahnısıdır. Bu mahnı 1975-ci ildə çıxmış "A Night At The Opera" albomunda yer alır. Altı hissəyə ayrılmış mahnı adi rok musiqisindən daha mükəmməl, fərqli quruluşdadır. Opera və Heavy metalın sintezi ilə bu mahnı digərlərindən fərqlənir. Mahnı giriş, ballada, solo gitara, opera, rock və bitiş hissəsinə malikdir. Mahnı 5 dəqiqə 56 saniyə olmasına baxmayaraq çox böyük bir uğur əldə etmişdir. Mahnının bu uzunluqda olması onun uğur qazana bilməyəcəyi fikirlərinə gəlirdi lakin ilk dəfə mahnı radiolarda səsləndi və böyük bir ticari uğur qazandı. Queen qrupu mahnıya klip çəkdilər və klipin uğurlu alınması qrupun sonra ki fəaliyyətinə böyük təsir göstərmişdir. 1977-ci ildə bu mahnı 25 ilin ən uğurlu mahnısı seçilmiş,2000-ci ildə isə İngilis televiziya kanalı Channel 4 tərəfindən keçirilən səs vermədə 100 mahnı arasında John Lennon un İmagine mahnısından sonra ikinci yeri qazanmışdır. Guiness World Records tərəfindən isə 50 ilin ən yaxşı rok mahnısı mükafatına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bohemian Rhapsody // SecondHandSongs (ing.). 2003.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Musiqiçi** —1. Xüsusi olaraq musiqi ilə məşğul olan adam, musiqi mütəxəssisi;2. Musiqi alətində çalan sənətkar; çalğıçı, çalan.

### Klassifikasiya

Musiqiçinin müəyyən fəaliyyət məkanı olur:

* Aranjimançı—Hazır musiqi əsərini hansısa alətdə ifa etmək üçün uyğunlaşdıran və ona müəyyən ritm və improvizə elementləri əlavə edən şəxs. Fortepiano üçün aranjiman.
* Vokalist — solo oxuyan musiqiçi;
* Dirijor — orkestdə və ya xorda rəhbər şəxs;
* İnstrumentalçı — akademik musiqidə ifacı adlanır;
* Bəstəkar — musiqi bəstələyən şəxs.

Bəzən rəqslə məşğul olan şəxsləri də musiqiçilərə aid edirlər.

Azərbaycan musiqiçisi
---------------------

90-cı illərdən başlayaraq müxtəlif səbəblərdən xaricə xeyli Azərbaycan musiqiçisi getmişdi. Musiqiçilər gedişlərini əsaslandırmağa çalışdılar. Yaradıcı adamlar müstəqil şəkildə özlərinin yaradıcılıq potensialını inkişaf etdirmək, tutalım, xarici ölkələrdə daha böyük uğurlar qazanmaq məqsədilə, həm də o dövrdə güzəran problemlərini həll etmək üçün Azərbaycandan getmişdilər.

Azərbaycan musiqiçiləri müsəlman Şərqində ilk dəfə olaraq Avropaya qastrollara çıxmaqla və qrammofon valları yazdırmaqla muğam üçün qeyri-ənənəvi dinləyici auditoriyasına müraciət etməyə başlamışlar. İlk dəfə 1906-cı ildə "Qrammofon" ingilis Səhmdar Cəmiyyəti məşhur xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlu və digər Azərbaycan musiqiçilərinin ifasında Azərbaycan musiqisini qrammofon vallarına yazmışdır. 1906-cı ildən 1914-cü ilə qədər olan dövrdə Avropanın bir neçə qrammofon səsyazma firması, o cümlədən Fransanın "Pate qardaşları" şirkəti, "Sport-Rekord" alman səhmdar cəmiyyəti, "Ekstrafon", "Konsert-Rekord", "Monarx-Rekord", "Qrammofon-Rekord", "Premyer-Rekord" Rusiya şirkətləri Azərbaycan muğamları, təsnifləri və rəngləri yazılmış onlarca val buraxmışlar.

Azərbaycanda sovet rejimi qurulduqdan sonra, xüsusən də 30-cu illərdən başlayaraq, musiqi mədəniyyəti tamamilə dövlətin nəzarəti altına keçir. Sovet dövlətinin yürütdüyü "dəmir pərdə" siyasəti uzun müddət Azərbaycan musiqisi üçün beynəlxalq musiqi məkanına çıxışı bağlamışdı. XX yüzilin əvvəllərində, Şərq incəsənəti Qərb auditoriyasında maraq doğurduğu vaxtlarda Azərbaycan musiqiçiləri məlum siyasi vəziyyətə görə ona sərbəst çıxışa malik olmadıqları kimi sovet Şərqinin ənənəvi musiqiçiləri də belə bir çıxışa malik deyildilər. Müvafiq olaraq Qərbin bədii məkanında müsəlman Orta Şərqinin musiqi mədəniyyətlərindən daha çox yeri ərəb, İran və türk ənənəvi musiqisi tutmuşdur.

XX yüzilliyin 90-cı illərindən başlayaraq Azərbaycan muğam sənəti dünyanın hər yerində dinləyicilərin, mütəxəssislərin və menecerlərin diqqətini get-gedə daha geniş şəkildə özünə cəlb etməyə başlayır. Azərbaycanın ənənəvi musiqiçiləri beynəlxalq festivallarda iştirak edir, dünyanın hər yerinə qastrollara çıxır, onların diskləri Qərbin ən iri səsyazma studiyalarında buraxılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Pianoçu Bəstəkarlar İttifaqının üzvü ola bilməz"". 2015-04-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-03-18.
2. ↑  Muğam ifaçılığı mədəniyyəti

Xarici keçidlər
---------------

* Melodiya
* Musiqi dünyası
**Folk-rok**, xalq musiqisi və rok musiqisini birləşdirən bir musiqi növüdür. Ümumiyyətlə folk-rok termini 1960-cı illərin ortasında Birləşmiş Krallıq və ABŞ-də ortaya çıxmışdır. Liderliyini Los Angelesli musiqi qrupu The Byrds etmişdir. Qrup, ənənəvi xalq musiqisi ilə Dylanvari mahnıları rok alətləri ilə çalmış, bu nöqtədə isə The Beatles və digər İngilis qruplarının

böyük ölçüdə təsiri olmuşdur."Folk rok" termini isə ilk dəfə ABŞ mətbuatı tərəfindən The Byrds'ün musiqisini təyin etmək üçün 1965 iyununda ortaya atılmışdır. The Byrds'ün "Mr. Tambourine Man" coveri və bu coverin ticarət müvəffəqiyyəti isə folk rokun 1960-cı illərin ortasında böyük bir müvəffəqiyyətə çatmasını təmin etmişdir. Dylanın özünün də bu növə böyük bir ilham qaynağı olmuşdu; xüsusilə elektro gitarla ifa olunan Bringing It All Back Home , Highway 61 Revisited və Blonde on Blonde albomları növün inkişafında böyük rolu oldu. Dylanın 25 iyul 1965 tarixində Newport Folk Festival'ında elektronik bir musiqi qrupuyla konsert verişi, eyni zamanda folk rok üçün əhəmiyyətli bir addım idi.

Xarici keçidlər
---------------

Azeri symphonic rock Mugam
**İsmət Büyükataman** (22 dekabr 1953, Mərzifon, Amasya ili) — müəllim və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

Həyatı
------

İsmət Büyükataman 1953-cü ildə Amasya ilinin Mərzifon ilçəsində anadan olub. Bursa Təhsil İnstitutu Riyaziyyat Bölməsindən məzun olub. AİTİA İdarəetmə Elmləri İnstitutunda magistr dərəcəsi alıb.

1975-1978-ci illərdə Hatay ilinin Reyhanlı ilçəsində müəllim olaraq çalışıb. 80-ci illərdə MAYAŞ Nəşriyyatının yaradıcılarından olub. 1983-cü ildə nəşr olunan milliyətçi *Hamle* jurnalının sahibi olub.

1984-1997-ci illərdə inşaat və podrat işləri ilə məşğul olub. Bu illərdə Milliyətçi HİK üzvü olub. 1984-1986-cı illərdə Milliyətçi HİK Bursa şöbəsinin sədri olub.

1997-ci ildə Devlet Bahçelinin MHP sədri seçilməsindən sonra MHP üzvü olub. 1997-1999-cu və 2000-2022-ci illərdə MHP Bursa il sədri vəzifəsində çalışıb. 1997, 2003, 2006 və 2009-cu illərdə MHP İdarə Heyətinin üzvü, 2011, 2012, 2015 və 2018-ci illərdə isə MHP Baş Katibi seçilib.

8 noyabr 2009—20 iyun 2011-ci illərdə MHP sədrinin siyasi məsələlər və parlamentlə əlaqələr üzrə müavini vəzifəsində çalışıb. 20 iyun 2011-ci ildən isə MHP Baş Katibidir.

2007, 2011, iyun 2015, noyabr 2015, 2018 və 2023-cü illərdə MHP namizədi olaraq Bursa ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 23, 24, 25, 26, 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı seçilib.

İngiliscə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *TBMM.* "İsmet BÜYÜKATAMAN". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Analoq-rəqəm çeviricisi** – analoq (zamana görə fasiləsiz dəyişən) fiziki kəmiyyətləri diskret rəqəmli kəmiyyətlərə çevirən qurğu. Analoq kəmiyyətlər kimi elektrik gərginliyi və cərəyanı, rəqslərin tezliyi, faza sürüşmələri, dönmə bucaqları və s. götürülür. Ədədi kodlar, əsasən, ikilik, ikilik-onluq və ya onluq say sistemləri ilə verilir. Ümumi halda analoq-rəqəm çevrilməsi prosesi kvantlaşdırma (fasiləsiz verilənlərin zaman, səviyyə və ya hər iki parametr üzrə eyni anda diskretləşdirilməsi) və kodlaşdırmadan ibarətdir. Kvantlaşdırma zamanı fasiləsiz kəmiyyət müəyyən qanunla seçilmiş və ümumilikdə ilkin kəmiyyəti (əvvəlcədən təyin edilmiş səhvlə) əks etdirən ani qiymətlərdən ibarət ardıcıllığa çevrilir. Kodlaşdırma zamanı kvantlaşdırma prosesində seçilmiş ilkin kəmiyyətin ani qiymətləri ölçülür və nəticələr ədədi kodlar şəklində qeyd edilir. Müasir Analoq-rəqəm çeviricisində kvantlaşma və kodlaşma prosesləri analoq və inteqral sxemlərin, mikroprosessorların və s. köməyilə yerinə yetirilir. Analoq-rəqəm çeviricisi verilənlərin ötürülməsi sistemlərində, informasiya-ölçmə sistemlərində, avtomatik idarəetmə qurğularında və s. geniş tətbiq edilir.

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 475. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Agent əməliyyatları** – bir tərəfin (agentin) tabeliyində olmadığı digər tərəfin (prinsipalın) hesabına və onun adından əmtəələrin, aktivlərin, yaxud onlara olan hüququn müəyyən ərazidə satılması və ya alınması ilə bağlı həyata keçirdiyi ticarət-vasitəçilikdən ibarət faktiki və hüquqi hərəkətlər. Agent əməliyyatları agent sazişi – agentlə prinsipal arasında onların qarşılıqlı hüquqları və vəzifələri barəsində yazılı şəkildə bağlanmış müqavilə əsasında icra edilir. Müqavilədə təmsilçi, komisyonçu, müvəkkil və yaxud alıcı kimi göstərilən agentin iş şərtləri, həmçinin vasitəçiliyə görə ona veriləcək haqqın (qonorarın) ödəniş forması, üsulu və miqdarı şərtləndirilir. Sənəd də həmçinin tərəflərin öhdəlikləri yerinə yetirmələrinin sferası, xarakteri və qaydası; sazişin fəaliyyət müddəti, tətbiq edilən sanksiyalar və mübahisələrin həlli qaydaları göstərilir. Prinsipal agentə verilən səlahiyyət hüququnun, həmçinin məhsulun qiyməti, reklamı və satışı üzrə məhdudiyyətlərin hədlərini, zəruri olan minimum dövriyyəyə görə mükafatın ölçüsünü göstərməyə borcludur. Məhsulların təhvil verilməsi, anbarda saxlanması, çatdırılması müddəti və üsullarına aid qaydaları, təminat möhləti və mənimsəmə dövründə xidmət göstərilməsi qaydalarını da prinsipal müəyyən edir. Agent müqavilənin yerinə yetirilməsi məqsədilə üçüncü şəxslə subagent müqaviləsi bağlamaq hüququna malikdir, lakin subagentin hərəkətlərinə görə prinsipal qarşısında özü cavabdehdir. Maliyyə-kredit əməliyyatlarını həyata keçirən agentlər, bir qayda olaraq, ayrı-ayrı tapşırıqların icrası üzrə ixtisaslaşırlar. Dövlət orqanları onların fəaliyyətini əksər hallarda lisenziyalaşdırır və nəzarətdə saxlayır.

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 141–142. ISBN 978-9952-441-02-4.
Dünya şöhrətli liderlik mütəxəssisi Robin Şarmanın **Titulsuz lider** əsəri bütün dünyada ən çox satılmış şəxsiyyətin inkişafı barəsində kitablardan biridir.

Məzmunu
-------

Valideynlərinin öldürülməsindən sonra mənəvi sarsıntı keçirən Bleyk Devis heç bir işdə uğur qazana bilmir. Bir müddət orduya yazılan Bleyk İraqa müharibəyə yollanır. Müharibə onun psixologiyasına daha çox təsir edir və o, müharibədən qayıtdıqdan sonra sivil həyata uyğunlaşa bilmir. Kitab mağazasında satıcı işləməyə başlasa da, Bleyk Devis hələ də şəxsi həyatından narazı və iş həyatında uğursuzdur. Onun həyatı bir bazarertəsi səhəri Bleykin işlədiyi mağazaya həmin mağazanın başqa bir filialından gələn digər işçi-Tomi Flinlə tanışlıqdan sonra müsbət mənada dəyişir. Bleykin atasının köhnə dostu olan Tommi işində bir çox uğurlara imza atmış, hörmət edilən bir şəxsdir. Bu qəribə şəxs Bleykin həyatını dəyişdirmək fikrindədir və o, Bleyki titulsuz liderlik etmə fəlsəfəsi ilə böyük uğurlar qazanmış 4 müəllimlə tanış edir. Bu adamlarla tanışlıq Bleykin həm iş, həm də şəxsi həyatını kökündən dəyişir.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

Ferrarisini satmış rahib
**Alekseev adına qızlar gimnaziyası** — Taqanroq şəhərinin ərazisində, Çexov küçəsi, ev 22 ünvanında yerləşən təhsil ocağı. Təhsil ocağı 1911–1917-ci illər ərzində qızlar gimnaziyası olaraq fəaliyyət göstərmişdir.

Məktəbin tarixi
---------------

Alekseev adına qızlar gimnaziyasının tarixi öz başlanğıcını 1905-ci ilin sentyabrından götürür. Bu zaman şəhər dumasına Pavel Petroviç Filevski tərəfindən məktub göndərilir. Bu məktubda Taqanroqda yeni qızlar gimnaziyasının yaradılmasına ehtiyac olması vurğulanır. XX əsrin əvvəllərində Mariin gimnaziyası həddindən aryıq dolmuş olur. Burada artıq hər sinifdə 50 şagird oxuyurdu. Şəhər duması bunlsrı nəzərə alaraq Filevskinin təşəbbüsünü dəştəkləyir və Taqanroqda ikinci qızlar gimnaziyasını açmağı qərara alır. Nəhayət 1906-cı ildə ikinci qızlar gimnaziyası açılması plana alınır.

Şəhərdə ikinci qızlar gimnaziyasının açılışı 1911-ci ilin noyabrına təsadüf edir. Bu zaman məktəbə şagird tiplamağı qərara alırlar. Gimnaziya düz üç il müddətində icarəyə götürülmüş binada fəaliyyət göstərmişdir.

1914-cü ilin əvvəllərində şəhər rəhbərliyi gimnaziya üçün bina inşa etmək məqsədilə Çexov küçəsində, keçmiş qakanın yerində ərazi ayırır. 10 iyul 1914-cü ildə binanın təməli atılır. Tikinti zamanı keçiş qalanın təməlini qazmaq lazım gəlmişdir. Qazıntı zamanı işçilər burada insan qəbrlərini aşkar etdilər. Artıq bir ildən sonra keçmiş uçulmuş qalanın yerində iki mərtəbəli bina inşa edilmişdi. Bina kərpiçdən dən inşa edilmişdir. Qaxilinə, geniş pilləkənlər qalxırdı. Layihənin rəhbəri Alesandr Markoviç Qinzburq olmuşdur.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı Taqanroqa Pribaltika ölkələrindən bir çox təhsil ocaqları köçürülmüşdür. Bu gimnaziyada Qalisiyadan gəlmiş yetim qızlar yerləşdirmişdi. Onlar üçün Köhnə bazarda yataqxana yaradılmışdır. Qızlar gimnaziyası Aleksey Nikolayeviçin şərəfinə adlandırılmışdır.
Alekseev gimnaziyasıuzun ömür sürməmişdir. Burada müharibə dönəmində ordu komandanlığı yerləşdirilmişdi. Sovet dönəmində binada məktəb, uşaq bağçası, kənd təsərrüfatı uçilişi, Kənd təsərrüfatı texnikumu və s. yerləşirdi.

1928–1933-cü illərdə binada tarix muzeyi yerləşirdi. Akt zalında isə I Pyotrın heykəli vardı. Bu iş Mark Matveeviç Antokolsiyə nəxsus olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Цымбал А. А.* Женское образование в Таганроге // Вехи Таганрога. — 2010. — № 45. — С. 8–10.
2. ↑  *Киричек, Маргарита Сергеевна* Алексеевская гимназия // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 181. — ISBN 978-5-88040-064-5.
**Saudade** — portuqal sözüdür. Bu sözün eyni anda xoşbəxt və bədbəxt olmaq kimi paradoksal mənası var. Saudade optimist və pessimist hekayələrin içində yaxşı və pisin bir-birini izlədiyi kölgə kimidir. Onlar həm bir-birindən ayrılmazlar, həm də bir-birlərini tamamlayarlar. Lüğətlərdə "keçmişdə duyulan həsrət" kimi verilsə də əslində nostaljidən çox fərqli bir mənası var. Fərq sadəcə qovuşma həsrəti deyil. Başlıca fərq ondan ibarətdir ki, Saudade — keçmişdə olan üzüntü dolu həsrəti ifadə edir. Saudade portuqalların qürur duyduqları sözlərdən və duyğulardan biridir. Yüz illər boyunca portuqal qadın və qızların dənizə qurban verdikləri kişilərin ardından çəkdikləri ağrıları və əzabları, gedib dönməyələri xatırlayarkən Saudade demişlər. Saudade başqa dilə tərcümə olunmayan sözlərdəndir. Bəlkə də bu cəhət sözün gözəlliyindəndir. Belə sözlər ya başqa dillərdə tərcümə olunmaz, ya da başqa dillərdə mənasız sözlərin mənasını hiss etdiyimiz zamanlarda Saudade deyib keçirlər.

Kabo Berdenın Cesaria Evora adlı bir məşhur müğənisi var. Bu qadın "Basanovanın divası" hesab olunur. Cesaria Evora Saudade adlı mahnısında xəşbəxtlik və bədbəxtliyin tarazlığından oxumuşdur. Hətta Saudade haqda filmlər də çəkilmişdir.
**Arbitraj-prosessual hüququ**– arbitraj məhkəməsində konkret hüquqi mübahisənin baxılması və həlli ilə bağlı meydana gəlmiş ictimai münasibətlər kompleksini nizamlayan hüquq sahəsi; arbitraj məhkəməsinin, həmçinin iqtisadiyyat sahəsində meydana gəlmiş mübahisələrin baxılması və həlli prosesi iştirakçılarının fəaliyyətini nizamlayan hüquqi normalar məcmusu. Arbitraj prosesində məhkəmə müdafiəsinin predmeti sahibkarlıq, yaxud digər iqtisadi fəaliyyət sahəsindəki müxtəlif hüquqi münasibətlərdən (vətəndaşlıq, maliyyə, vergi, torpaq və s.) irəli gələn qanuni maraqlar və subyektiv hüquqlardır. Hüquqi münasibətlərdə tərəflər kimi iqtisadi bazarın peşəkar iştirakçıları olan hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar çıxış edirlər. Bu sahədə mövcud münasibətlərin nizamlanma keyfiyyəti meydana çıxan mübahisələrin baxılması və həll olunması qaydasına əhəmiyyətli təsir göstərir.

Həmçinin bax
------------

* Arbitraj
* Arbitraj komitəsi
* Arbitraj sövdələşməsi

İstinad
-------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 598. ISBN 978-9952-441-02-4.
Xondroitin sulfat
**Qlikozaminoqlikanlar, mukopolisaxaridlər** (latınca mucus -selik) – tərkibinə aminosaxar-heksozaminlər1 daxil olduğu proteoqlikanlar, polisaxaridlərin karbohidrat hissəsidir. Qlikozaminoqlikanlar orqanizmdə proteoqlikanların zülal hissəsi ilə kovalent rabitə ilə birləşmişdir və onlara sərbəst halda rast gəlinmir.

Strukturu və tipləri
--------------------

Qlikozaminoqlikanların molekulu uron turşularının (D-qlyukuron və ya L-iduronların) və sulfatlaşmış və asetilləşmiş aminosaxaridlərin qalığından qurulmuş təkrarlanan həlqələrdən ibarətdir. Qlikozaminoqlikanların tərkibində göstərilən əsas aminosaxarid komponentlərindən başqa, minorşəkər kimi adlanan L-fukoza, sial turşuları, D-mannoza və D-ksilozalara da rast gəlinir.
Praktiki olaraq bütün qlikozaminoqlikanlar, proteoqlikanların molekulundakı zülallarla kovalent rabitə ilə birləşmişdir.
Qlikozaminoqlikanlar yeddi əsas tiplərə bölünür. Onlardan altısı struktur baxımından oxşardır – onların polisaxarid zəncirində aminosaxaridlərin (N-asetilqlyukozamin və N-asetilqalaktozaminlərin) və heksuron turşularının (D-qlyukuron və ya L-iduronların) sulfatlaşmışqalıqlarından ibarət olub disaxarid həlqələri kimi bir birini əvəz edirlər. Bunlar aşağıdakılardan ibarətdir:

* qialuron turşuları
* xondroitin-4-sulfat
* xondroitin-6-sulfat
* dermatansulfat
* heparin
* heparansulfat

Qlikozaminoqlikanların yeddinci tipi –disaxarid həlqələrində olan keratansulfat və ya keratosulfatlarda uron turşularının əvəzinə D-qalaktoza yerləşmişdir.
Qlikozaminoqlikanlarda bir- birini əvəz edən disaxarid həlqələrinin sayı çox böyük ola bilər. Məhz bu səbəbdən də proteoqlikanların molekul kütləsi bir neçə miiyona çata bilər. Müxtəlif qlikozaminoqlikanların strukturu ümumi olmasına baxmayaraq, onlar əhəmiyyətli dərəcədə fərqli xüsusiyyətlərə malik olurlar.
Sulfat qrupu qlikozaminoqlikanlara oksigen atomu (O-sulfotlaşma) və ya azot atomu (N-sulfatlaşma) vasitəsilə birləşə bilər.

Bioloji əhəmiyyəti
------------------

Qlikozaminoqlikanlar proteoqlikanlarda, toxumaları birləşdirən hüceyrələrarası maddələrin tərkibində, sümüklərdə, sinovial mayesində, orqanizmin şüşəgörünüşündə olan göz bəbəyində olur. Proteoqlikanlar kollaqen və elastin lifləri ilə birlikdə birləşdirici matrikis (əsas maddə) əmələ gətirir. Qlikozaminoqlikanların nümayəndələrindən biri – heparindir. O laxtalanmağa qarşı aktiv maddə kimi istifadə olunur və qaraciyərin, ağ ciyərin, ürəyin, arteriya divarlarının toxumalarındakı hüceyrələrarası maddələrdə yerləşir. Proteoqlikanlar hüceyrələrin səthini örtərək ion mübadiləsində, immun reaksiyalarda, hüceyrələrin təbəqələşməsində mühüm rol oynayırlar. Qlikozaminoqlikanların parçalanmasının genetik pozulması nəsldən keçən qrupp xəstəliklərin mübadilə olunmasına – mukopolisaxaridlərin inkişafına səbəb olur.

İlkin mənbə
-----------

* Гликозаминогликаны (GAG): введение

Mənbə
-----

* glycosaminoglycan // IUPACGoldBook
**İstehkam kilsə** (*alm.* Wehrkirche‎, *rus.* Веркирхе) — tikilisi və yerləşməsi səbəbindən istehkam kimi istifadə edilə bilən kilsə. Rus kilsə inşası praktikasında bu tip binalar üçün xüsusi bir termin yoxdur. Əhali kilsələrə sığınaraq orada düşməndən xilas olmağı haqqında tarixdə bir çox nümunə var.

 Raş şəhərində Müq. Mixail istehkam kilsəsi
Bu tip kilsələr orta əsrlərdə Avropada möhkəmləndirmə prinsiplərinə əsaslı bir dəyişiklik gətirən odlu silahın hələ geniş tətbiq olunmadığı bir dövrdə qurulmağa başlanıldı. Bəzən bu cür kilsələr qüllələr, oyaq və digər müdafiə elementləri olan möhkəm divarla əhatə olunmuşdur. Bu divarın içərisində tez-tez bir qəbiristanlıq yerləşdirilibdir.

Müq Georq istehkam kilsə
Belə bir quruluşun tipik bir nümunəsi, Nyurnberq hava limanından şimalda yerləşən Kraftsxof (*alm.* Kraftshof‎) kəndindəki Müqəddəs Georqa həsr olunmuş istehkam kilsə. Hər tərəfdən qüllələri olan bir divarla əhatə olunmuşdur, giriş qapının quruluşunu qoruyur, içərisində isə tərk edilmiş bir qəbiristanlıq mövcuddur.

İstehkam kilsənin bir nümunəsi də Fransanın Altdorf şəhərindən 5 km məsafədəki Raş (*alm.* Rasch‎) şəhərindəki Müqəddəs Mixail kilsəsidir. Bu divarlı kilsə XI əsrdən bəri bilinir. Divarın içərisində işləyən bir qəbiristanlıq mövcuddur. Qəbiristanlığa giriş əvvəllər 1884-cü ildə sökülən qüllədəki qapıdan edildi. Sonradan bu kilsə bölgədəki bir çox kilsə üçün prototip rolunu oynadı.

Ədəbiyyat
---------

* Erlebnistour zwischen Gestern und Heute. Verkersverbund Großraun Nürnberg. (alm.)
* Vasili Yan. «Batı». 1942.  (rus.)
Albaniyanın avtomobil yolları şəbəkəsi
**Albaniyada nəqliyyat** — Albaniya Respublikasındakı nəqliyyat, nəqliyyat infrastrukturu və nəqliyyat növləri.

Vəziyyəti
---------

Ölkənin əsas nəqliyyat növü avtomobil nəqliyyatıdır. Avto mobil yollarının uzunluğu 18 min km-dir ki, onun da 30%-i bərkörtüklüdür.

Ölkə avtoparkın böyük hissəsi köhnə maşınlardan ibarətdir. Kənd yerlərində yük maşınları böyük üstünlük təşkil edir.

Paytaxt Tiranadan ölkənin bütün şəhərlərinə, həmçinin xarici ölkələrə avtobus işləyir.

Dəmir yolları
-------------

Dəmir yollarının uzunluğu 720 km-dir.

Avtomobil yolları və dəmir yolları ölkənin qərbindəki düzənlik hissəsindədir, yalnız tək-tək şose yolları ölkənin şərqindəki dağ silsilələrini aşır.

Gəmiçilik
---------

Dəniz ticarət donanması 24 gəmidən ibarətdir ki, onlardan 7-sinin subasımı 1000 tondan çoxdur. Başlıca xarici ticarət limanı Durresdir ki, buranın yük dövriyyəsi ölkənin limanlarındakı ümumi yük dövriyyəsinin təqribən 90%-ni təşkil edir. Sonrakı yerdə Vlyoradır.

Ölkədə çay gəmiçiliyi də vardır.

Boru nəqliyyatı
---------------

2004-cü ilin məlumatlarına görə ölkədə 339 km uzunluğunda qaz, 207 km uzunluğunda neft boru kəməri fəaliyyət göstərmişdir.

Hava nəqliyyatı
---------------

Tiranadan 25 km aralıda beynəlxalq aeroport var.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 297. ISBN 978-9952-441-02-4.
2. 1 2 3 4 5 6 7  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 298. ISBN 978-9952-441-02-4.

| ⛭Albaniya mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Albaniya"**
 | Albaniya |