recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sedov arxipelaqı** — Şimal Torpağının qər hissəsində (Rusiya) yerləşın adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizi suları ilə əhatələnir. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

Adalar qrupunun tərkibinə altı ada və çoxlu sayda adaclqlar daxildir. Oktyabr İnqilabı adasında yarləşən Paris Kommunası yarımadasın cənub-şərqindən 53 kilometr boyunca şimal-qərbə doğru uzanan kiçik adacıqlar qrupun tərkibini təşkil edir. Qrupun ən şərq adası Oktyabr İnqilabı adasından 4,9 kilometr cənub-qərbdə yerləşən ada ondan Şərq boğazı ilə ayrılır.

Adalar qrupuna daxil olan adalar (qərbdən şərqə):

Qolomyannıy adası — adanın uzunluğu 6 kilometr, eni isə iki kilometrdir. 1954-cü ilin yazından adada Qolomyannıy adası qütb stansiyası fəaliyyət göstərir edir. Sredniy adası ilə qumlu-gilli bərzəxlə birləşir. Bu bərzəxin uzunluğu 1 km, eni isə ən enli yerdə 300 metrdir.

Sredniy adası — uzunluğu 24 kilometr olan, eni isə 500 metrlə 1,2 km arasına dəyişən ada. Arxipelaqın qərbində qərarlaşır. Ada ərazisində uçuş-eniş zolağı, yanacaq anbarı və sərhəd zastavası fəaliyyət göstərir.

Domaşniy adası — uzunluğu 4,3 kilometr, eni isə 950 metr təşkil edən ada. Sredniy adasından cənubda yerləşir. Ondan Sergey Kamenev boğazı ilə ayrılır. Boğazın uzunluğu 5,2 km, eni isə 0,8–2 kilometr arasında dəyişir.

Strela adası — uzunluğu 5,2 kilometr, eni isə 900 metr təşkil edir. Otdelnıy yarımadasından (Sredniy adası) 250 metr şimalda yerləşir.

Fiqurnıy adası — aypara firmasına malik ada, eni olduqca azdır. Şərqdən qərbə uzunluğu 12 km, şimaldan cənuba isə 3 kilometr təşkil edir. Vostoçnıy adası ilə uzunluğu 9 kilometr, eni isə 250 metr olan quru parçası ilə birləşir, Ancaq bir çox xəritələrdə adalar bir-birindən ayrı göstərilir.

Vostoçnıy adası — olduqca iri olaraq, cənub-qərbdən şimal-şərqə ox kimi uzanır. Adanın uzunluğu 6,3 kilometr, eni isə 5,2 kilometr təşkil edir.

Əsas adalardan başqa ətraxında çoxlu sayda adacıqlar vardır.

Adalar 1913-cü ildə Şimal Buzlu okeanına təşkil olunan hidroqrafik ekspedisiya zamanı (1910–1915) kəşf edilmişdir. Bu zaman ekspedisiyanın rəhbəri Boris Andreyeviç Vilkiski olmuşdur. Adalar məşhur rus arktika araşdırmaçısı Georgi Yakovleviç Sedovun şərəfinə adlandırılmışdır. İlk bütöv xəritəsi 1930–1932-ci illərdə tərtib edilmişdir. Bu işlər Nikolay Nikolayeviç Urvansev və Georgi Alikseeviç Uşakov tərəfindən həyata keçirilmişdir. Domaşniy adasında qütb stansiyası inşa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qolomyannıy qütb stansiyası." Arxivləşdirilib 2010-04-12 at the Wayback Machine — www.sevmeteo.ru
2. ↑  G. A. Ushakov’s biography Arxivləşdirilib 2011-07-25 at the Wayback Machine (ing.)

Xəritə
------

* Xəritə
Conqvol **Deborım** və yaxud Deborım ay təqvimi ilə yanvarın 15-i keçirilir, bəzən "Ogiil", "Sanqvon" da deyirlər. Ay təqvimi ilə yeni il keçdikdən sonra ayın ilk bədrləndiyi gündür. Deborımdan 1 gün əvvəl ay təqvimi ilə yanvarın 14-ü yeni illə bağlı müxtəlif adət-ənənələr həyata keçirilirdi.

Conqvol yeni ilin ilk başladığı ay olduğu üçün onu həm də həmin ili quran bir ay kimi qəbul edirdilər. Yanvarın 15-i Deborım günü fala baxılırdı. Bəzi mənbələrdə "Conqvol səma, torpaq və insanın birləşdiyi bir ay" kimi qeyd olunur və eyni zamanda Conqvol bütün qəbilələrin göyün iradəsinə uyğun olaraq birləşdiyi bir ay hesab olunurdu.

Koreya adətləri
---------------

Koreyada Deborım ay təqvimi ilə keçirilən yeni il kimi vacib bayram hesab olunurdu. Hər bölgə özünəməxsus fərqliliklər daşısa da, əsasən Deborımdan bir gün əvvəl və bir gün sonra kəndin əmin amanlığı üçün müxtəlif ayinlər keçirilirdi.

Deborımda Ogokbap bişirib yeyirlər. Səhər tezdən burom(qoz-fındıq və s. kimi qabığı sərt çərəzlər)u dişləyib həyətə atırdılar və inanırdılar ki bu 1 il ərzində o evə heç bir xəstəliyin gəlməsinə icazə verməyəcək. Həmçinin conqvolda gecə içki içir, evin arxasında yerləşən dağa və ya təpəyə qalxaraq ayı salamlayır, arzularını dilə gətirir və növbəti 1 ilin əkinçiliyi ilə bağlı proqnoz verirdilər. Belə ki, ay işığı parlaq və bəyaz olarsa çox yağış yağacaq, qırmızı olarsa quraqlıq olacaq deyə düşünülürdü. Deborımda bolluq və uğur arzulamaq üçün müxtəlif tədbirlər, mərasimlər keçirilir, aslan oyunu, ipdən atlama, çacon və s. kimi oyunlar oynanılırdı.

### Tədbirlər

  

2012 Haeundae Ayı salamlama Festivalı
* Borımsegi- Bu gün insanlar yeni il günü kimi evlərini təmizləyir və lampaların işıqlarını yanılı qoyurdular. Əsasən Yeni il ərəfəsi adəti kimi tanınsa da, əyalətdən asılı olaraq, deborım günü gecə yatanların qaşının ağaracağı inancı var idi və bu səbəbdən ailədə kimsə yuxuya getdikdə bəzən zarafatla həmin şəxsin qaşlarını un və s. ilə ağ rəngə boyayırdılar.
* Ayı salamlama- Həmin günün axşamı əldə məşəllə yüksəyə qalxıb ayı salamlayır və yeni ildə bolluq və uğur arzulayırdılar.
* Dalcib teuqi(ağac budaqları yandırma)- ağacların budaqlarını bir yerə toplayaraq tonqal qalayıb dilək tuturdular.
* Dari balpgi(körpüdən keçmək, körpüdə addımlamaq, körpünü ayaqla basmaq)- həmin gün körpüdə addımlayan insanın ayaqlarının qüvvətli olacağı düşünülür və belə bir mərasim keçirilirdi.
* Cişin balpgi- Bu Yongnam əyalətindəki deborım mədəniyyətidir, bu mərasim zamanı əkinçilər sıra ilə evlərə baş çəkirdilər.
* Eqmaqi yon(pis təsiri, enerjini uçurtma ilə uzağa göndərmək)- pis gücləri göndərmək məqsədilə ay təqvimi ilə yeni ilin 14-cü günü çərpələng uçurma adətidir.

İstinadlar
----------

İstinadlar
----------

* + 《한국세시풍속사전(봄편)》, 국립민속박물관, 2005
	+ 임동권, 《한국세시풍속연구》, 집문당, 1993
	+ 《중국대세시기 I, II》, 국립민속박물관, 2006
	+ 종름, 《형초세시기》, 중국 양나라
	+ 전여성, 《희조락사》, 중국 명나라
	+ 반영폐, 《대동세시기승》, 중국 청나라

Xarici keçidlər
---------------

* Daeboreum," Koreya Xalq Mədəniyyəti Lüğəti ", Koreya Tədqiqat İnstitutu
**Xantəpə** — Azərbaycanın Füzuli rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. E.ə. V-II minilliklərə aid çоxtəbəqəli yaşayış yeri Füzuli şəhərinin cənub-şərqində yerləşir.

Tоpоnim "xan" və "təpə" sözlərindən ibarətdir. "Xanın təpəsi" mənasındadır. Titul bildirən xan kоmpоnentinə təpə termini birləşərək Xantəpə оrоnimini yaratmışdır.

Təpə dairəvi fоrmalıdır. Hündürlüyü 8-10 metrdir. Xantəpə yaşayış yerində, yalnız kəşfiyyat xarakterli qazıntı işləri aparılmışdır. Bu qazıntı işləri zamanı buradan eneоlit ilk və tunc dövrlərinə aid gil məmulatı və daş alətlər tapılmışdır. Eneоlit dövrünə aid mədəni təbəqədən (5 metr qalınlığından) gil qab qırıqları, daş alətlər (bıçaqvari lövhələr, müxtəlif qəlpələr, dən daşları, həvəngdəstə, sürtgəc və s.) aşkar edilmişdir. Xantəpənin gil məmulatı içərisində üzərində оd və his izi qalmış yuvaraq fоrmalı bоz rəngli qab (butə) diqqəti cəlb edir. Məhz, bu qab Zaqafqaziyada ən qədim metal tapıntıdır. Gil qabların üzərində yapma və cızma naxışlara, dairəvi batıqlara rast gəlinmişdir. 

Tədqiqatlar göstərir ki, Xantəpədə Günəştəpədə оlduğu kimi, e.ə. V-II minilliklərdə оturaq əkinçi-maldar tayfaları yaşamışlar.

Mənbə
-----

* Vəli Baxşəli oğlu Baxşəliyev. Azərbaycan arxeologiyası (Ali məktəb tələbələri üçün vəsait). I cild. Bakı: Elm, 2007
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Əfəndiyev.

**Cavidan Əfəndi** (Orxan Sadəddin oğlu Əfəndiyev; 24 noyabr 1985, Bakı) — Azərbaycanlı yazıçı, şair, dramaturq

Həyatı
------

Cavidan Əfəndiyev 1985-ci il, Noyabr ayının 24-ə, Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 2007-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin "Hüquqşünaslıq" fakültəsini bitirmişdir. 2009-cu ildə Yeni Azərbaycan Partiyası tərəfindən Bələdiyyə seçkilərində namizədliyi irəli sürülmüş, Binəqədi rayonu Binəqədi Bələdiyyəsinə üzv seçilmiş, "Gənclər, İdman və Turizm Məsələləri Daimi Komissiyası"nın sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır.

6 kitabın müəllifidir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü və Prezident təqaüdçüsüdür.

Yaradıcılığı
------------

Yaradıcılığa 14 yaşından şeirlərlə başlamışdır. Daha sonra bir sıra poemalar və pyeslər qələmə almışdır. Sözlərinə mahnılar bəstələnmiş və mahnıları dəfələrlə "V&V Company" tərəfindən keçirilən "İlin mahnısı" nominasiyası üzrə qalib olmuşdur.

2009-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, 2015-ci ildən Prezident təqaüdçüsüdür.

Kitabları
---------

1. "Dünya yaman dünyadır" 1999-cu il, (şeirlər.)

2. "Ömrün ilk pillələri" 2002-ci il, (şeirlər və pyes)

3. "Oxu, bülbül" 2005-ci il, (şeirlər.)

4. "Mənim dünyam" 2009-cu il, (şeirlər və pyes.)

5. "Dalğalar" 2005-ci il, (şeirlər və poema.)

6. "Tanış olaq, bu mənəm!" 2016-cı il. (şeirlər və pyeslər.)

7. "Çəhrayı paltolu qız" 2017-ci il (şeirlər.)

Xarici keçidlər
---------------

* Cavidan — haqqında və şeirləri Arxivləşdirilib 2017-02-04 at the Wayback Machine
**Danimarka Vest-Hind şirkəti**, və ya **Danimarka Vest-Hind və Qvineya şirkəti** (dan. Vestindisk kompagni, Det Vestindisk-Guineiske kompagni) — Danimarka Qərbi Hindistandakı müstəmləkələrini istismar edən və onlarla ticarət edən bir şirkət. 1625-dən 1754-cü ilə qədər mövcud olmuşdur.

Şirkət əslində 1625-ci ildə Hollandiyalı Yan de Villem Kopenhagendə Danimarka kralından Qərbi Hindistan, Braziliya, Virciniya və Qvineya ilə ticarət etmək üçün bir lisenziya aldığı zaman quruldu. 11 mart 1671-ci ildə şirkət bir kral imtiyaz məktubu aldı və Danimarka Vest-Hind şirkəti (30 avqust 1680 — Danimarka Vest-Hind və Qvineya şirkəti) kimi tanındı.

Şirkət, Danimarka Qərbi Hindistanını — Karib dənizindəki Sent-Tomas, Sent-Con və Sent-Krua adalarını əhatə edirdi. Ardından adalar Danimarkalılar tərəfindən 1672-ci ildə Sent-Tomas, 1718-ci ildə Sent-Con, 1733-cü ildə Sent-Krua tərəfindən müstəmləkə edildi. Şirkət mərkəzi Kopenhagendə olan bir səhmdar cəmiyyət olaraq təşkil edildi.

XVII və XVIII əsrin əvvəllərində şirkət Afrikadan qullar tədarük edərək, Qərbi Hindistanda bəkməz və rom əldə edərək üçbucaqlı ticarətlə inkişaf etdi. Şirkət, Danimarka Qərbi Hindistan koloniyalarının bütün işlərini 1754-cü ilə qədər idarə etdi, o zaman hökumət şirkətin bütün səhmlərini alıb rəsmi olaraq ləğv etdi və adalar Ticarət Palatasının yurisdiksiyasına daxil oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hugh Thomas, *The Slave Trade*, 1997, Phoenix edition, London 2006, side 172 og 188.
**Tequ stadionu** (kor. 대구스타디움, *ing.* Daegu Stadium, alternativ ad — *Blue Arc* (*«mavi tağ»*), keçmiş adı — *Daegu World Cup Stadium*) — Cənubi Koreyanın Tequ şəhərində yerləşən futbol və yüngül atletika üçün nəzərdə tutulmuş stadion. Tequ futbol klubunun ev arenasıdır. Stadionda 2002 FİFA Dünya Kubokunun , 2003 Yay Universiadasının və 2011 Yüngül Atletika üzrə Dünya Çempionatının oyunları keçirilib.

Haqqında
--------

Stadionun tikintisi 2001-ci ilin may ayında başa çatdırılmış, açılışı isə 28 iyun 2001-ci ildə baş tutmuşdur. Baş podratçı Samsung korporasiyası idi. İşlərin dəyəri 265 milyon dollar hesablanmışdı ki, bu, 2002 Dünya Kuboku oyunlarına ev sahibliyi edən Cənubi Koreyanın ən böyük stadionu idi. 2003-cü ildən Tequ futbol klubunun ev oyunları keçirilir. İlkin adı *Daegu World Cup Stadium*, 5 mart 2008-ci il tarixində indiki adına dəyişdirildi.

Stadion şəhərin mülkiyyətidir. Tequ Hava Limanından 11 kilometr aralıda yerləşir. Onun ərazisində 3550 avtomobil üçün dayanacaq var.

Futbol sahəsi 105x68 metrlik standart ölçüləri və təbii ot örtüyü var. Sahənin ətrafında poliuretanlardan hazırlanmış yüngül atletik yollar yerləşir.

Dizayn
------

Layihənin memarı Kang Cheol-Hee idi. "Seoul Structure" şirkəti əsas konstruksiyaların (dam istisna olmaqla) layihələndirilməsi ilə məşğul olmuşdur. Dam dizaynı Beynəlxalq Atkins firmasının mühəndisləri tərəfindən hazırlanmışdır. 
Dam, 273 metr uzunluğunda iki bucaqlı polad dayaq tağları və perimetr boyunca maili sütunlarla dəstəklənən hissələrdən ibarətdir.
Onun polad konstruksiyalarının çəkisi 4350 ton təşkil edir. Səthi teflon örtüklü şüşədən hazırlanmışdır. Dam formasının modelləşdirilməsi və onun mexaniki xarakteristikalarının (möhkəmliyinin, uzanmasının və s.) hesablanması Tensys tərəfindən yerinə yetirilmişdir.

2002 Dünya Kuboku oyunları
--------------------------

| Tarix | Komanda 1 | Nəticə | Komanda 2 | Raund |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002-06-06 | Danimarka Danimarka | 1-1 | Seneqal Seneqal | Qrup A |
| 2002-06-08 | Sloveniya Sloveniya | 0-1 | Cənubi Afrika Respublikası CAR | Qrup B |
| 2002-06-10 | Cənubi Koreya Cənubi Koreya | 1-1 | ABŞ ABŞ | Qrup D |
| 2002-06-29 | Cənubi Koreya Cənubi Koreya | 2-3 | Türkiyə Türkiyə | 3-cü yer üçün |

İstinadlar
----------

1. ↑  World Stadiums Daegu Stadium Arxivləşdirilib 2009-01-27 at the Wayback Machine Retrieved 2011-10-12
2. ↑  22nd SUMMER UNIVERSIADE Arxivləşdirilib 2011-08-14 at the Wayback Machine Retrieved 2011-10-12

Xarici keçidlər
---------------

* Daegu Sports Facilities Management Center
* Cafe.daum.net/stade – Stadium Pictures
**Mitsuru Uşicima** (*yap.* 牛島満) (31 iyul 1887, Kaqoşima — 23 iyun 1945, Okinava adası) — yaponiya sərkərdəsi, Yaponiya imperiya ordusunun generalı (1939 il). Okinava döyüşündə yapon quru qoşunlarının komandanı.

Bioqrafiyası
------------

Kyuşu adasında yerləşən Kaqoşima şəhərində anadan olmuşdur. 1908-ci ildə Yaponiya imperiya hərbi akademiyasını bitirmişdir. 1918-ci ildə isə ali hərbi akademiyanı bitirir. Rusiya vətəndaş müharibəsi dönəmində Vladivostokda Yaponiyanın ataşesində fəaliyyət göstərir. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra isə bir müddət piyada texniki məktəbində dərs deyir. 1924-cü ildə mayor, 1930-cu ildə isə polkovnik rütəsi alır. 
1932—1933 illərdə Toyamada hərbi məktəbin direktoru işləmişdir. директор военной школы в Тояме. С 1936—1937 illərdə isə bölüyə rəhbərlik etmişdir. 1937 ildə isə general-mayor rütbəsi alaraq Nankin döyüşündə iştirak etmişdir. 1939-ci ilin avqust tarixində general-leytenat rütbəsi alır. 1939—1941 illərdə isə 11-ci diviziyaya rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ilin noyabr ayından Hərbi akademiyada komendant işləyir. Bir müddət sonra akademiyada yanğın baş verir. O, bütün günahı öz üzərinə götürür. 1942-ci ildən hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. Birmada gedən döyüşləndə olur. 1943 ilin mayında yaponların İvocimada yerləşən ordusuna komandanlıq edir. 1944 ildən isə Okinavada yerləşən 32-ci orduya komandanlıq edir.

Ona adanı nəyin bahasına olursa olsun əldə saxlamaq əmri verilir. O, mükəmməl müdafiə sistemi təşkil edir. Müdafiəçilərin sayını 100,000 canlı çatdırır. 
Amerikanlar Okinavanı ələ keçirmək məqsədi ilə 1 aprel 1945 il tarixində hücuma keçmişdilər. Amerikanların hərbi qüvvəsi 285 000 nəfər təşkil etmələri ilə tayaşı üstün texnika və aviasiyaya malik olmuşdular.

İlk əvvəl Uşicima müdafiə taktikası seçdədə İsamu Ço inun hücuma inandıra bilmişdi. 13 apreldən 3 maya qədər davam edən hücum əməliyyatları uğursusluqla nəticələnir. Uzun sürən müdafiədən sonra müqavimətin mənasızlığını anlayan Mitsuru Uşicima və qərargahın 7 sabiti seppuku etmikdilər. Elə həmin gün amerikanlar adanı asanlıqla ələ keçirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The War: Okinawa" (ingilis). Public Broadcasting Service. сентябрь 2007. 2012-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-09-09.
2. ↑  George Feifer. Japanese Leadership // The Battle of Okinawa: The Blood and the Bomb. — Globe Pequot, 2001. — С. 74. — 520 с. — ISBN 1585742155.
3. ↑  Dopking, Al, "Jap Officers Buried By U. S. Forces", Florence Morning News, Florence, South Carolina, Thursday 28 June 1945, Volume XXII, Number 455, page 1

Ədəbiyyat
---------

* Залесский К. А. Кто был кто во Второй мировой войне. Союзники Германии. — М.: АСТ, 2004. — Т. 2. — 492 с. — ISBN 5-271-07619-9.
* Spencer C. Tucker. Who's Who in Twentieth-Century Warfare. — Лондон: Routledge, 2001. — С. 336. — 371 с. — ISBN 0415234972.
**Teodor de Bri** (1528[…], Lyej, Habsburq Niderlandı[d] – 27 mart 1598[…], Frankfurt-Mayn, Müqəddəs Roma imperiyası) – Amerika qitəsinə erkən Avropa ekspedisiyalarının təsvirləri ilə məşhur olan bir oymaçı, zərgər, redaktor. İspan inkvizisiyası de Brini məcbur etdi , protestant, doğma, ispanların nəzarətində olan Cənubi Hollandiyadan qaçmaq üçün. O, doğulduğu gündən Liege Şahzadə-Biskoposluğunun Lyej şəhərində, sonra isə Strasburq, Antverpen, London və Frankfurtda məskunlaşaraq Avropanı gəzdi.

De Bri öz kitabları üçün çoxlu həkk olunmuş illüstrasiyalar yaratmışdır. Onun kitablarının əksəriyyəti kəşfiyyatçıların ilk müşahidələrinə əsaslanırdı, hətta De Bry özü məlumatların qeydçisi kimi çıxış edərək Amerika qitəsinə heç vaxt səfər etməsə belə müasir gözlərə illüstrasiyaların çoxu rəsmi, lakin təfərrüatlı görünür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Theodor de Bry (ing.). 2015.
3. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118516418 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Mius limanı** — Azov dənizinə tökülən Mius çayının estuarisini təşkil edir.

Limanın uzunluğu təqribi olaraq 33 kilometrdir. Limanın orta eni 2 km olsada bəzi hissələrdə en 200metr, ən enli yeri isə 3000 metr təşkil edir. Limanın orta dərinliyi 0,96 metrdir. Su səthinin sahəsi 59 km²-dir. Suyun qabarma və çəkilməsi elədə böyük edildir. Cəmi 60-70 sm təşkil edir. İqlimi Taqanroq körfəzindən kəskin fərqlənmir. Demək olar ki tam eynidir.

Mius çayında çoxlu sayda mineral vardır. Məsələn çayın suyunda olan tiz dənəciklərinin sayı normadan 1,5 dəfə, sulfatın miqdarı isə normadan 4 dəfə çoxdur. Liman Azov dənizi ilə eni 400 metr olan boğazla birləşir. Günümüzdə limanın uzunluğu 40 kilometrə qədər artmışdır. Dərinliyi isə 3-5 metr təşkil edir.

Tarixi
------

1972-ci ildə Mius limanında balıqçılıq kolxozu təşkil edilmişdir. 1993-cü ildə kolxoz özəlləşdirilmişdir. «Mius Lumanı» QSC bütün limanın öz mülkiyyəti elan etmişdir. Şirkət limanda istənilən həvəskar balıqçılığı qadağan etmişdir. Şirkət balıçılığı inkişaf etdirmək məqsədi ilə limanı dənizlə birləşdirən boğazda damba inşa etmişlər. Burada yalnız kiçik bir keçid saxlanılmışdı ki, burada kiçik gözlü barmaqlıqlar yerləşdirilmişdi. Buna bənzər bir barmaqlıq isə çayın limana töküldüyü ərazidədə quraşdırılmışdır.

Yerli əhalinin fikirinə qoyulan bu barmaqlıqlar çayda bslıqların sayının azalmasına səbəb olmuşdur.

Qalereya
--------

* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı
* Mius limanında günəşin batışıMius limanında günəşin batışı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Миусский лиман под замком (Ростовская область)". Радио Свобода. 2017-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-08.
2. ↑  "Михаил Максаков. Кто у нас украл Миусский лиман?". 2016-06-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-22.
3. ↑  Сергей Вахонин. На лимане все спокойно… Arxivləşdirilib 2021-09-23 at the Wayback Machine // Наше Время. 29.03.2013
**Makartur evkalipti** (*lat.* Eucalyptus macarthurii) — mərsinkimilər fəsiləsinin evkalipt cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Növün nümayəndələri Uels ştatının Cənub-şərq hissəsində, Şimali-Şərqi Avstraliyada dəniz səviyyəsindən 600-700 m hündürlükdə yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 45 m-ə çatan, şaxələnmiş, sıx çətirli ağacdır. Qabığı kobud, bəzən pulcuqvari, sınan, yaşlılarda çox qalın və dərin şırımlı, qopub töküləndir. Cavan yarpaqları qarşı-qarşıya düzülüşlü, oturaq, neştərvari, açıq yaşıl rəngli, uzunluğu 2,5-8,5 sm, eni 1-4,5 sm, açıq yaşıl, bəzən göyümtüldür. Çoxillik yarpaqları növbəli, parlaq, saplaqlı, ensiz-neştərvari və ya oraqvari olub, uzunluğu 9-30 sm, eni 1-2,5 sm-ə çatır, qısa, ucu bizdir. Çiçək çətirləri 4-8 çiçəkli olmaqla qoltuqda yerləşir, çiçək saplaqları 5-12 mm uzunluqda, yumru və ya bir az künclü, qönçələri oturaq, silindrik və ya yumurtavari olub, uzunluğu 10 mm, diametri 5 mm, parlaq, künclü, konusvari qapaqlı, uzunluğuna görə kasacıq borucuğuna bərabərdir. Meyvələri ayaqda, yarımşarşəkilli olub, uzunluğu 5 mm, diametri 6 mm, xırda diskli və 3-4 qısa, qabarıq laylıdır. Abşeronda aprel-iyul aylarında çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

Torpağın nəmişliyinə və məhsuldarlığına orta miqdarda tələbkar, duzluluğa və əhəngin olmasına mənfi reaksiya verir. Bataqlıq torpaqlarda normal böyüyüb inkişaf etmir. -12o C şaxtaya davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Astara, Abşeron və Qafqazın Qaradəniz sahillərində becərilir.

İstifadəsi
----------

Park və bağların yaşıllaşdırılmasında təsadüf edilir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4529678
* Wikispecies: Eucalyptus macarthurii
* APDB: 16492
* APNI: 97075
* EoL: 632004
* FoAO2: Eucalyptus macarthurii
* GBIF: 3176477
* GRIN: 15948
* iNaturalist: 401770
* IPNI: 3559-3
* IRMNG: 10183386
* ITIS: 835192
* IUCN: 133380818
* NCBI: 929595
* NSWFlora: Eucalyptus~macarthurii
* NZOR: 609cd45d-3add-4763-b6ac-5adaa91994f3
* NZPCN: 4622
* Plant List: kew-73301
* PLANTS: EUMA19
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:593085-1
* VicFlora: 8bc1e64c-aa59-4cb2-8f41-b618b4ebd126
* WCSP: 73301
* WFO: wfo-0000955293

 |
**Makedoniya Türk Hərəkat Partiyası** (*türk.* *Makedonya Türk Hareket Partisi;*) — 20 oktyabr 1999-cu ildə Şimali Makedoniyada türklər tərəfindən qurulan bir partiyadır. Qərargahi Skopye yerləşir. Qısa adı THP-dir. Gerbində qırımızı fonda aypara və ulduz qısaltması və ulduz var. THP-nin yuxarı hissədə qırmızı bir fonda əks olunan sarı bir lalə var.

Partiyanın ideoloji istiqaməti
------------------------------

Partiya insan hüquq və azadlıqlarının həqiqi tanınmasını təmin etmək, cəmiyyətin təməl dəyərlərini siyasətə daşımaq və onları hakim etmək, cəmiyyətin dincliyini və əmin-amanlığını təmin etmək, problemlərini gündəmə gətirmək məqsədi ilə qurulan siyasi partiyadır. Makedoniya türkləri gündəmə gəlir və problemlərə həll tapır. Şimali Makedoniyanın hər istiqamətdə inkişafı və demokratik dəyərlərini üstün tutması üçün mübarizə aparan plüralist, çox etnik, çoxmədəniyyətli bir siyasi partiyadır. Partiyanın əsas rolu və məqsədi Makedoniya Respublikasında demokratik dəyərlərin və qanunun aliliyinin geniş yayılması üçün siyasi iş aparmaqdır.

Tarix
-----

1999-cu ildən bəri siyasi səhnədə olan Türk Hərəkatı Partiyası, qurulduğu gündən 2008-ci ilə qədər Vmro-Dpmne ilə koalisiyada olmuşdur. 2010-cu ildən bəri Sosial Demokratlar Birliyinin rəhbərliyi altında qurulan ittifaqdadır. 2014 və 2016-cı il erkən ümumi seçkilərində bir vəkil (Enes İbrahim) qazanmağı bacarıb. 2016-cı ildən sonra ölkədə qurulan yeni hökumətdə, ölkədə yaşayan Türk topluluğunu bir nazirlik (Elvin Həsən - Dövlət Naziri) və rəhbərliyi ilə fərqli vəzifələrdə təmsil etdi. Partiya 2019-cu ildə 20 illik yubileyi münasibətilə "Balkan Türk Forumu" təşkil etdi.

İdarəetmə
---------

2017 - 2021 Yönetim Kurulu

| Adı | Vəzifəsi |
| --- | --- |
|  |
| Enes İbrahim | Başqan |
| İlhan Rahman | Baş katib |
| Mənfi İlyaz | Başqan müavini |
| Dr. Elvin Həsən | Başqan müavini |
| Aysel Seyfullah | Qadın qolları başqanı |
| Əli Hüseyn | Gənclik qolları başqanı |
|

Həmçinin bax
------------

* Enes İbrahim

İstinadlar
----------

1. ↑ . www.thp.mk  (#bare\_url\_missing\_title). 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Kuzey Makedonya erken genel seçimleri ve Türk siyasi partileri". www.aa.com.tr. 2021-01-23 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Makedoniya Türk Hərəkat Partiyasının lideri: "Qarabağ məsələsi diqqətimizdə olacaq" - FOTO". 2021-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-13.
**Nevton Avanesoviç Qriqoryan** (6 dekabr 1920, Bakı – fevral 1979) — Azərbaycan-sovet kamançaçalanı, Azərbaycan SSR xalq artisti (1978).

Həyatı
------

Nevton Qriqoryan 1920-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1934-cü ildən Bakıda A. İoannesyanın rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri orkestrində işləmişdir. Peşəkar musiqiçi kimi öz yaradıcılıq fəaliyyətinə 1936-cı ildə M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında başlamış və 40 ildən artıq burada işləmişdir.

Azərbaycan klassik musiqisi, muğamlar, rənglər, təsniflər Nevton Qriqoryanın yaradıcılığında mühüm yer tutmuşdur. Müslüm Maqomayevin, Asəf Zeynallının və başqa Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərini səsləndirən N. Qriqoryan Moskvada birinci Azərbaycan incəsənəti ongünlüyünün, xalq musiqi alətləri ifaçılarının ümumittifaq müsabiqəsinin iştirakçısı olmuşdur. O, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuş, bir sıra medallarla təltif edilmişdir.

Nevton Qriqoryan Xan Şuşinski, Zülfü Adıgözəlov və başqa xanəndələri müşayiət etmiş, SSRİ-nin bir sıra şəhərlərində, eləcə də İran, İraq, Suriya və Livanda çıxış etmişdir.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 25 sentyabr 1954
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978
* "İgidliyə görə" medalı — 6 noyabr 1947

İstinadlar
----------

1. 1 2  АСЕ, 1979, сәһ. 239
2. 1 2  Коммунист. № 50, 1979, сәһ. 3

Ədəbiyyat
---------

* Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. III ҹилд: Гајыбов—Елдаров. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1979. 627 с.
* "Н. А. Григорјан". № 50 (17090). Коммунист. 1 март 1979-ҹу ил.
Həvəskar astronomlar gecə səmada meteor yağışını izlərkən.
**Həvəskar astronom** — hər kəsin məşğul ola biləcəyi səma müşahidələrinə, araşdırmalara və əldə edilən məlumatlara verilən astronomiya elminin alt sahəsidir.

Astronomiya ilə həvəskar olaraq məşğul olan şəxslərə "*həvəskar astronom*" deyilir.

Həvəskar astronomlar, yalnız bir durbinlə ya da başqa teleskoplarla səma müşahidəsi edə bilərlər. Həvəskar astronomiyada müşahidə etmək, göy hadisələrini anlamaq və kosmologiya qədər uzanan geniş bir elm sahəsində araşdırma etmək vacibdir. İstifadə edilən müşahidə vasitəsinin növünə görə müşahidə sahəsi artar. Həmçinin həvəskar kosmonavtika proqramları da var. Bunlar; Hallo northern sky, Carte du ciel, "Alpha Centauri" kimi planetaryum proqramları və yalnız hesablarla ya da gələn siqnalları araşdıran radioteleskoblu proqramlarıdır.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Astronomiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İnfant Ferdinand** (*port.* Infante Fernando) (17 noyabr 1433 – 18 noyabr 1470, Setubal[d]) — Portuqaliya kralı I Eduardın oğlu, Portuqaliya infantı.

Ferdinand 1433-cü ildə dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı I Eduard, anası isə Araqon kralı I Ferdinandın qızı Araqonlu Elyanoradır. İki dəfə Portuqaliya taxtının vəliəhdi kimi and içdi: ilk dəfə 1438-ci ildə atasının vəfatının ardından taxta çıxan qardaşı V Afonsonun vəliəhdi elan edildi. Ancaq 1451-ci ildə kralın bir oğlu doğuldu və bu ünvanını itirdi. Bununla birlikdə uşaq 1 aylıqkən vəfat etdi və Ferdinand ikinci dəfə vəliəhd elan olundu. Bu dəfə vəliəhdlik dönəmi 1 il oldu çünki ertəsi il 1452-ci ildə kralın bir qızı - Yuanna dünyaya gəldi.

Ünvanını itirən Ferdinand həmin il ölkədən qaçdı. Bəzi rəvayətlərlə görə, o, dayısı olan Araqon və Neapol kralı V Alfonsonun cənubi İtaliyaya tərtiblədiyi səfərlərə qatılmışdı. Bunda məqsədi isə övladı olmayan dayısının taxtına sahiblənmək arzusu idi. Buna baxmayaraq qardaşının qaçdığını eşidən kral, dərhal onun tapılıb geri gətirilməsini əmr etdi. Onu ölkədə saxlaya bilmək üçün 1453-cü ildə Beja hersoqu elan edildi. 1460-cı ildə əmisi Henrinin vəfatıyla, onun da ünvanlarını alan Ferdinand Beja və Vizey hersoqu oldu.

Nəhayət, şimali Afrikaya tərtiblənən səfərlərə qatılma icazəsi alan Ferdinand 1458 və 1468-ci illərdə bölgəyə uğurlu səfərlər təşkil etdi. Ancaq ikinci səfərdən döndükdən sonra vəfat etdi və xanımı tərəfindən təməli qoyulan bir monastırda dəfn olundu.

Ailəsi
------

Ferdinand 1447-ci ildə əmisi qızı olan İnfanta Beatrislə evləndi və cütlüyün bu nigahdan beşi yetkinlik yaşına çatan 9 övladı dünyaya gəldi:

* İnfant Con (1448-1472) - 3. Vizey hersoqu və 2. Beja hersoqu.
* İnfant Dieqo (1450-1484) - 4. Vizey hersoqu və 3. Beja hersoqu.
* İnfanta Elyanora (1458-1525) - Portuqaliya kraliça-konsortu.
* İnfanta İzabella (1459-1521) - Braqanza hersoqu II Ferdinandla evləndi.
* İnfant Duarte (1462-*uşaq yaşlarında*)
* İnfant Denis (1464-*uşaq yaşlarında*)
* İnfant Simao (1467-*uşaq yaşlarında*)
* İnfant Manuel (1469-1521)
* İnfanta Ketrin

Mənbə
-----

* de Sousa, Antonio Caetano (1735). *Historia genealogica da casa real portugueza* [*Genealogical History of the Royal House of Portugal*] (in Portuguese). Vol. 2. Lisboa Occidental. p. 497
* Armitage-Smith, Sydney (1905). *John of Gaunt: King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England*. Charles Scribner's Sons. p. 21
* "Nobreza de Portugal e do Brasil" – Vol. I, pages 311 and 312. Published by Zairol Lda. Lisbon 1989.

İstinadlar
----------
Acgöz alqoritm vasitəsilə yalnız {1, 5, 10, 20} dəyərli qəpiklərdən istifadə etməklə 36 məbləğinin alınması)
**Acgöz alqoritm** *(ing.greedy algorithm, ru.жадный алгоритм)* — hər bir mərhələdə lokal optimal qərarlar (həllər) qəbul edən və son həllin də optimal olacağı gümanına əsaslanan alqoritm.

Məsələ
------

* Hər hansı dövlərin pul sistemi dəyəri a1 = 1 < a2 < … < an olan qəpiklərdən ibarətdir. S məbləğini mümkün qədər az sayda qəpiklə vermək tələb olunur.

Bu məsələnin həllinin acgöz alqoritmi belə olacaq. Dəyəri an olan qəpiklərdən maksimal mümkün olan sayda götürülür: xn = S/an. Eyni qayda ilə kiçik nominallı neçə qəpik lazım olduğu müəyyən olunur və proses belə davam etdirilir. Bu məsələ üçün acgöz alqoritm həmişə optimal həlli vermir. Məsələn, 1, 5 və 7 qəpik vasitəsilə 24 məbləğini acgöz alqoritm belə xırdalayar: 7 qəp. – 3 ədəd, 1 qəp. – 3 ədəd. Ancaq düzgün həll başqadır: 7 qəp. – 2 ədəd, 5 qəp. – 2 ədəd. Buna baxmayaraq, bütün gerçək pul sistemlərində acgöz alqoritm düzgün həlli verir. Buna səbəb istənilən iki kiçik nominalın cəmi həmişə böyük nominaldan kiçikdir və ya bərabərdir: Nomi-2 + Nomi-1 < Nomi.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

İstinadlar
----------
**Seyşlər** (*fr.* seiche – batma) — böyük göllərdə və körfəzlərdə xarici qüvvələrin təsiri ilə yaranan durğun dalğaları **seyş** adlandırırlar. Seyşlər durğun dalğalardır. Belə dalğalar hərəkət etmir, yalnız sakit vəziyyətdə tərəddüd edir. Suyun səthinin aşağı-yuxarı hərəkət etdiyi sahələr qarın adlanır. Bu zaman bəzi nöqtələrdə suyun səviyyəsi daima eyni vəziyyətdə qalır və yerini dəyişmir.

Onlara durğun *dalğaların düyünləri* deyilir. İlk seyşlər Cenevrə gölündə İsveçrə alimi Oqyust Forel (1848–1931) tərəfindən müəyyən edilmişdir. Seyş termini latın sözü olan "siecus"-dan (quru) yaranmışdır. Cenevrə gölündə suyun səviyyəsi aşağı düşərkən gölün quruyan dibi belə adlanırdı. Fransua-Alfons Forel göstərir ki, belə kiçik ölçülərə malik su hövzəsi üçün hündürlüyü 1,8 durğun (axmaz) dalğalar yaranır.

Seyşlərin yaranması ilk növbədə siklon və antisiklonlarla əlaqədardır. Siklon qapalı su hövzəsi üzərindən keçərkən bu su kütləsini tarazlıq səviyyəsindən çıxarır və su hövzəsinin sahillərində seyşlər yaranır. Bundan başqa seyşlərin yaranmasına qasırğalar, qəfildə qopan şiddətli küləklər zamanı təzyiqin az vaxt ərzində dəyişməsi, su hövzəsinin bir hissəsi üzərində düşən leysan yağışları, hövzənin bir hissəsi üzərində düşən leysan yağışları, hövzənin bir hissəsi üzərində düşən daşqın suları səbəb olur.

Hündürlüyü 4,5 metrə çatan ən yüksək seyşlər Nqasaki buxtasında (Yaponiya) yaranır. Yerli əhali onları *abuku* adlandırır. Onların hündürlüyü Balear adalarında (İspaniya) 3,0–3,5 metrə çatır və *rissaqa* adlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Eminov Z.N. Səmədov Q.M.* Coörafiya Ensiklopediyası. Bakı. 2012.
2015-ci ildə Los Feliz qərargahı
**Fəlsəfi Tədqiqatlar Cəmiyyəti** 1934-cü ildə Hall, Menli Palmer tərəfindən dünyanın müdrik ədəbiyyatının öyrənilməsini təşviq etmək üçün təsis edilmiş Amerika qeyri-kommersiya təşkilatıdır. Hall, bəşəriyyətin yığılan hikmətinin hər bir insanın doğuş haqqı olduğuna inanırdı və bu məqsədlə geniş ictimaiyyətə xidmət etmək üçün bu cəmiyyəti təsis etmişdi. 1990-cı ildə cənab Hallın ölümündən sonra doktor Elm Obadia Harris ikinci prezident oldu və 2001-ci ildə Fəlsəfi Tədqiqatlar Universitetini açdı. PRS 2019-cu ildə diplomlar olmadan kurslar və sertifikatlar təklif etmək lehinə bu universiteti bağladı. PRS 50.000 cilddən çox bir araşdırma kitabxanasına sahibdir və eyni zamanda müəllifi Hall olan metafizik və ezoterik kitabları satır və nəşr etdirir. 2018-ci ildə PRS Hansell Qalereyasını sənət əsərlərini sərgiləmək üçün açdı. PRS il ərzində sənət, mədəniyyətşünaslıq, ədəbiyyat, fəlsəfə, mifologiya və digər fənləri əhatə edən müxtəlif tədbirlər və mühazirələr təqdim edir.

Onun qərargahı Los-Ancelesdə, Kaliforniyadadır və Los Anceles Tarixi Mədəniyyət Abidəsi olaraq təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Designated Historic-Cultural Monuments" (İngilis). planning.lacity.org. 2020-01-18 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Fəlsəfi Tədqiqatlar Cəmiyyəti saytı
* "Los Felice Sirli Metafizik Tədqiqat Mərkəzinin qəribə tarixi",
**Seyran Qafarzadə** (*Seyran Əmir oğlu Qafarov*; 2 oktyabr 1969, Bakı — 5 noyabr 2018) — Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Batman Universitetinin professoru, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Bakı Musiqi Akademiyasının baş müəllimi.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Seyran Əmir oğlu Qafarov 1969-cu il oktyabrın 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

* 1993-ci və 1994-ci illərdə Bakı Musiqi Akademiyasının tarixi — nəzəriyyə və ifaçılıq fakültələrini bitirib.
* 1993–1997-ci illərdə Bakı Musiqi Akademiyasının "Qədim musiqi alətlərinin bərpası və təkmilləşdirilməsi" Elmi laboratoriyasında elmi işçi vəzifəsində işləyib.
* 1997–2010 illərdə Türkiyənin Dövlət Konservatoriyasında, daha sonra *Van Dövlət Konservatoriyasında* müəllim olaraq çalışıb.

### Fəaliyyəti

Seyran Qafarov həmçinin Bakı Musiqi Akademiyasında Musiqi tarixi kafedrasında baş müəllim vəzifəsini daşıyırdı. O gənc musiqiçilərə Qərb musiqi tarixini, Asiya və Afrika xalqların musiqisini tədris etməklə yanaşı, Musiqi Akustikası laboratoriyasında Azərbaycanın qədim musiqi aləti ney haqqinda elmi araşdırmalarını davam etdirirdi. 2007-ci ildə Azərbaycanda müdafiə etdiyi elmlər namizədliyi dissertasiya işi, 2010-cu ildə Türkiyənin Baş Attestasiya Komissiyası tərəfindən Doktora elmi dərəcəsi ilə təsdiq olunmuşdu.

Seyran Qafarov Türkiyə və Azərbaycanda bir sıra beynəlxalq simpozium və konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmiş, nüfuzlu elmi toplularda məqalələri dərc olunmuşdur. Onun rus, türk və Azərbaycan dillərində yazdığı elmi məqalə, metodik iş və məruzələrində Azərbaycanın unudulmuş qədim nəfəsli aləti olan neyin tarixçəsi, bərpası ilə əlaqədar əsaslı və mühüm nəticələr əldə edilmişdir. Həmçinin, İslama qədərki dövrlərə aid təhlillərdə Azərbaycan və ümumtürk mədəniyyətinə xas olan nəfəsli alətlərin advermə əsasları geniş izah edilmiş, diqqət çəkən maraqlı fikirlər irəli sürülmüşdür.

Seyran Qafarov 2012-ci ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına üzv seçilmişdi. O, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının keçirdiyi ümumrespublika və beynəlxalq konfranslarda dəfələrlə samballı məruzələrlə çıxış etmişdir. Onun anası sənətşünalıq üzrə fəlsəfə doktoru, BMA-nın professoru Zemfira Qafarova uzun illərdir Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibidir. Elmi məqalələri arasında Türk dilində yazdığı *"Müzik Enstrümanlarında Totemleşme Olgusu ve Türklerin Gözdesi Düz Flütü", "Türk Nayı Neyi veya Aerofonları Teşhis Eden Kavram" , "Hun Türklerin Yuğ Töreni’nde Kullanılan Zurna/Boru veya Mey/Nayçeyi – Balaban Enstrümanları Hakkında Bazı Görüşler"* böyük maraqla qarşılanmışdır.

### Vəfatı

Seyran Qafarzadə 2018-ci il 5 noyabr tarixində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Seyran Qafarzadə

Xarici keçidlər
---------------

* "Qloballaşan Dünyada Musiqi Ənənələri" I Beynəlxalq Elmi-praktik konfransı işə başlayıb
* Youtube
**Aset İsayeva** (5 sentyabr 1915, Nadtereçnoye, Terek vilayəti – 5 mart 1971, Qroznı) — Xanbaba Nurədilov adına Çeçenistan Dövlət Dram Teatrının aktrisası, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Xalq artisti (1961), RSFSR-in əməkdar artisti (13.9.1968).

Bioqrafiyası
------------

5 sentyabr 1915-ci ildə Nadtereçnoe kəndin anadan olmuşdur. Ailədə ondan başqa İki oğlan və qız uşağıda var idi. Uşaqlar hələ gənc ikən ataları dünaysını dəyişir. Anası qohumları tərəfindən ərə verilir, uşaqlar isə uşaq evinə göndərilir.

Bir neçə il sonra Aset kəsmə və tikiş kurslarını bitirir, sonra partiya məktəbinə daxil olur. 1931-ci ildə direktoru Səid Baduyev olan teatr studiyasına daxil olur.

Burada Səid Baduyevin kiçik qardaşı, Movcinlə tanış olur. Tezliklə yaxınlarının istəklərinə qarşı olaraq onlar evlənir. Studiyanı bitirdikdən sonra Çeçenistan Dövlət Dram Teatrının truppasına qatılır. Tezliklə yeni evlənənlərin iki qızı olur.

1944-cü ilin deportasiyası zamanı cütlük bir-birini itirir. Aset anası, bacısı və qızları ilə birlikdə Özbəkistanda Auraximat qəsəbəsində yaşayır. Ailəsini dolandırmaq üçün zavodda fəhlə işləyir.

Sonra ailəni Çimkəndə köçürür. Tezliklə məlum oldu ki, əri və qohumları Merkedə yaşayırlar. Aset qızları ilə birlikdə onun yanına köçür. Əvvəlcə mişar fabrikində, sonra konserv zavodunda işə düzəlir. Olar axşamlar bütün ailə ilə özlərinə ev tikir.

1956-cı ildə çeçenlərin reabilitasiyasından sonra, ilk olaraq sənətçilərə evə qayıtmağa icazə verilir. Yarımçıq qalmış evdən çıxan qadınlar Əbdülhəmid Həmidov qurduğu mahnı və rəqs ansamblının tərkibində evlərinə qayııdır.

1961-ci ildə Çeçen-İnquşetiya Respublikasının xalq artisti, 13 sentyabr 1968-ci ildə isə RSFSR -in əməkdar aktrisası adına layiq görülür.

Said Çaxkiuyevin "Oğullar öləndə" pyesində, Aset yeddi oğlunu dəfn edən bir ananı canlandırır. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası rayon komitəsinin o vaxtkı birinci katibi Semyon Aryatkin, tamaşadan sonra respublikanın bütün partiya aparatı ilə birlikdə ona minnətdarlığını bildirir. Bu roldan sonra o, uzun müddət xəstə olur. Səhnədə özünə qulluq etməsi məsləhət görülür, amma o cavab verir ki: "Onda mənə kim inanacaq?"

Bir dəfə Canette rolu başqa bir aktrisaya həvalə edilir. Tamaşadan sonra İsayevadan soruşur: "Tamaşadan sonra yorulduğunu dedin və bu rol mənim üçün niyə bu qədər asan oldu?" İsayeva cavab verdi: "Sən mətni oxudun, mən də ürəyimi parçaladım".

4 mart 1971-ci ildə aktrisa infarkt keçirir və ertəsi gün ölür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "АСЕТ ИСАЕВА". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-10.
2. ↑  "*Зарета Осмаева*. Асет Исаева. 27/2/2009". 2014-11-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-10.

Mənbə
-----

* *Информационное агентство "Чечен-Инфо"*. ЖЗЛ. Асет Исаева — легенда чеченского театра. 7/12/2013
**Korlaşma** — Almaniya yazıçısı və Nobel mükafatı laureatı Elias Kanettinin 1935-ci ildə yazdığı roman.

Haqqında
--------

"Korlaşma" romanında yazılıdığı dövrə aid izlərə rast gəlmək mümkündür. Əsər 1930-cu illərdə, hələ nasistlərin hakimiyyətə yenicə gəldiyi dövrdə yəhudi əsilli alman Elias Kanetti tərəfindən yazılmışdır. Bu ilk romanında Kanettinin hakimiyyətə olan marağı hiss ediliməkdədir. Kanetti bu romanını 26 yaşında yazmışdır.

Roman Birinci dünya müharibəsi ilə İkinci dünya müharibəsi arasındakı dövrdə Almaniyadakı vəziyyəti, Almaniyanın Birinci dünya müharibəsindəki məğlubiyyətinin təsirini qaldırmaq üçün nasistlərin fəaliyyətindən bəhs edir.

Kitabın anti-qəhrəmanı olan Kin kitablara və elmə bağlıdır. Evində 25.000 kitabı olan Kin xarici dünyadan soyumuş, evindən qıraqda olan hər kəsə cahil, savadsız gözü ilə baxır.

Hekayə
------

Roman 3 hissədən ibarətdir:

**Dünyasız bir baş** : Evindəki kitabları ilə yaşayan Kinin evindəki həyatından bəhs edən bu bölümdə xidmətçisi Terezaya kitablarını göstərən Kinin onunla evlənməsi də danışılır. Kin xarici dünyadan ayrı yaşayır.

**Başsız bir dünya** : Bu bölümdə xarici dünyadan xəbərsiz olan, heç kimi tanımayan Kin xidmətçisi Tereza tərəfindən küçəyə atılır. Kiçik gördüyü insanların əlində oyunçağa çevrilir.

**Başdakı dünya**: Bu bölümdə yaşadıqlarının ardından Kin öz başında öz dünyasını qurub dəli olmaq həddinə çatır və acınacaqlı sonu danışılır.
**Həsənov Asif Pənah oğlu** (1934, Ağamalıoğlu, Goranboy rayonu) — texnika elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Həsənov Asif Pənah oğlu 1934-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Qasım İsmayılov rayonunun Ağamalıoğlu kəndində anadan olmuşdur. 1956-cı ildə "Neftvı qaz yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirərək, 1972-ci ilə qədər "Əzizbəyovneft" NQÇİ-də neft və qaz hasilatı üzrə operatordan istehsalat-texniki şöbənin rəisinə qədər müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1966-cı ildə "Dərinlik nasosunun sürtünmədən yeyilməsi ilə neft yataqları məhsulunun tərkibi arasındakı əlaqənin öyrənilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1972-ci ildən bu günə qədər Həsənov A.P. AzİNM AŞ-da "Təmir üçün quyu texnikası" şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində işləyir. 1993-cü ildə "Quyu-təmiri texnikasının neft sənayesində işlənilməsi və tətbiqi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Həsənov A.P. neft və qaz yataqlarının işlənilməsi və istismarı sahəsində tanınmış alimdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: quyu təmiri texnikasının yaradılması və təkmilləşdirilməsi sahəsində elmi-tətbiqi məsələlərin həlli və bu bazada prinsipial cəhətdən yeni elmi-texniki yanaşmaların işlənilməsi; neft və qaz quyularının təmirinin əsas proseslərinin laboratoriya şəraitində fiziki modelləşdirilməsi ilə nəzəri və təcrübi tədqiqatları kompleksi üçün metodologiya; quyu metalkəsici qurğusunun gövdəsində temperaturun həcmi paylanması prosesinin tədqiqi.

Həsənov A.P. 150-dən artıq elmi məqalənin, 9 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 24 müəlliflik şahədatnaməsi alıb. 7 elmlər namizədi hazırlayıb.

İstinadlar
----------
Sherman M-51.
**M50/51 Sherman (Isherman)** M4 Sherman tankının yüksək enerjili Fransa istehsalı olan 75 mm-lik və CN-F1 105 mm-lik topla təkmilləşdirilmiş versiyalarıdır. İsrail Silahlı Qüvvələri tərəfindən 1950-ci illərdən 1980-ci illərə qədər istifadə edilmişdir.

Tarixi
------

ABŞ-dən satın alınmış olan M4 Sherman tankları İsrail Silahlı Qüvvələrinin zirehli birlikləri tərəfindən 1950-ci illərdə xidmətə qəbul edilmişdir,
İsrail heyətinin yeni çıxmış olan AMX-13 tankını təhlil etmək üçün Fransaya getməsindən sonra fransız 75 mm-lik tank topunun M4 Sherman tanklarına quraşdırılması fikri gündəmə gəlmişdir. 
Bu fikrə paralel olaraq yeni bir dizayn layihəsi başladılmışdır. Bu layihənin meyvəsi olan prototip modeli Fransadan İsrailə göndərildi.
1956-cı ilin mart ayında İsrail Silahlı Qüvvələrindəki ilk 50 ədəd M4 Sherman tanklarının Fransadan gətirilmiş olan 75 mm-lik topla İsraildə təchizatına başlanıldı və bu yeni variant M50 Sherman adını aldı. 
Yeni yaradılmış olan tankların ağırlığı artacağından Cummins motor və yeni asqı sistemi əlavə edilmişdi.

İstifadəçilər
-------------

* İsrail İsrail
* Çili Çili
* Livan
* Fələstin
Almaniyada rayonlar. Rayonların tərkibinə daxil olmayan torpaqlara tabe olan şəhərlər sarı rənglə qeyd olunmuşdur. (Qeyri-rayon şəhərləri)
**Rayon** (*alm.* Kreis‎, Şimali Reyn — Vestfaliyada və Şlezviq-Qolşteyndə) və ya **torpaq rayonları** (*alm.* Landkreis‎, geri qalan torpaqlarda) — inzibati ərazi bölgüsü vahidi icmalara bölünmüşdür (*alm.* Gemeinde‎).

Rayon nümayəndələri kraystaq (*Kreistag*) adlanır, onlar əhali tərəfindən seçilir. Rayon nümayəndələri — deputatlardan (*Kreistagsabgeordnete* — Aşağı Saksoniyada, Brandenburqda, Qessendə və Şlezviq-Qolşteyndə), kraystaq üzvlərindən (*Kreistagsmitglieder* — Meklenburq-Qabağı Pomeraniyada, Şimali Reyn-Vestfaliyada, Reynland-Pfaltsda, Saarda və Türinqiyada) və ya kraystaqlardan (*Kreisrat* — Baden-Vütemberqdə, Bavariyada və Saksoniyada), peşəkar olmayan üzvlərdən (*Ehrenamtliche Mitglieder*, Saksoniya-Anxaltda) ibarətdir.

Tarixi
------

XIX əsrin əvvəllərində Fridrix fon Ştayn kənd yerlərində özünüidarə modelini tətbiq etməyə çalışdı. Onun təklifləri 1980-ci illərdə, Prussiya Vestfaliya vilayətləri (1886) və Reyn vilayəti (1887) bölgələrə bölündükdə həyata keçirilmişdir.

Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində Almaniyanın ərazisində təxminən 1000 rayon mövcud idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Urteil des Landesverfassungsgerichts Mecklenburg-Vorpommern vom 26. Juli 2007 – LVerfG 9-17/06 –". 2017-12-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-18.
2. ↑  71 im Freistaat Bayern, 8 in Rheinland-Pfalz, 1 im Saarland
3. ↑  1 in Baden-Württemberg, 14 in Brandenburg, 2 in Mecklenburg-Vorpommern, 30 in Nordrhein-Westfalen, 11 in Rheinland-Pfalz, 5 im Saarland, 2 im Freistaat Sachsen, 9 in Sachsen-Anhalt, 4 in Thüringen
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-18.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Landkreise Deutschlands*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  


Vikilüğətdə ***landkreis*** mövzusuna dair məlumatlar var.

* Almaniya rayonlar assosiasiyasının veb-saytı
* Dritte Verordnung über den Neuaufbau des Reiches v. 28. Nov. 1938 Arxivləşdirilib 2011-05-15 at the Wayback Machine
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Razdolnoye.

**Razdolnoye** (Oset. Раздольнæй) kəndi Şimali Osetiya Respublikasının Mozdok rayonunda yerləşir. Bələdiyyənin inzibati mərkəzi "Razdolnenski qəsəbəsi"dir.

Coğrafiya
---------

Razdolnoye kəndi Terek çayının sağ sahilində, Mozdok rayonunun mərkəzi hissəsində yerləşir. Kənd regional Mozdok şəhərindən 16 km cənub-qərbdə və Vladiqafqaz şəhərindən 102 km şimal-qərbdə yerləşir.

Razdolnoye kəndi yaşayış məntəqələrinin torpaqları ilə həmsərhəddir: şərqdə Qızılyar, cənubda Vejariy və qərbdə Vinoqradnoye. Terek çayının qarşı sahilində Pavlodolskaya kəndi yerləşir. Kənd Kabarda düzənliyinin kənarında, Terek çayının qərbdən şərqə doğru uzanan Terek silsiləsinin yamaclarının qalxdığı vadidə yerləşir. Kənddə orta hündürlük dəniz səviyyəsindən təqribən 123 metr yüksəkdir.
Kənddə hidroqrafik şəbəkə əsasən Terek çayı ilə təmsil olunur.Razdolnoye kəndinin cənub-şərqində, qəsəbənin əkin sahələrini suvaran Malokabardinski kanalı var.
Razdolnoye kəndinin iqlimi rütubətli və mülayimdir. Burada orta illik havanın temperaturu təqribən + 10,5 ° C, iyulda ortalama + 23.5 ° C-dən yanvarda -2.5 ° C arasında dəyişir. Orta illik yağıntı təxminən 560 mm-dir. Kənddə ən çox yağış may-iyul ayları arasında olur. Yazın sonunda Xəzər ovalığının ərazisindən quru küləklər tez-tez əsir.

Tarix
-----

Razdolnoye kəndi 1888-ci ildə Kiyevskaya, Çerniqov və Poltava əyalətlərindən olan tacir Qanjumovun əmlakının yaxınlığında qurulmuşdur.
1944-cü ilə qədər bu kənd Kabarda-Balkariya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurp rayonunun tərkibində idi.7 mart 1944-cü ildə Kabarda-Balkariya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurpski rayonu ləğv edildi və Kurp çayının şərqində yerləşən bütün ərazisi Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verildi. Razdolnoye kəndi müstəqil olaraq respublikanın yeni yaradılmış Mozdok mahalına daxil edildi.

Əhali
-----

2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə Razdolnoye kəndinin milli tərkibini 78,8 % ruslar, 6,6 % qumuqlar, 5,8 % osetinlər, 1,8 % ukraynalılar, 1,6 % almanlar və 5,5 % digərləri təşkil edir.

İqtisadiyyat
------------

Kəndlilərin əsas fəaliyyət yeri kəndin cənubunda yerləşən "Ukrayna" kolxozudur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Карта села Раздольное в Республики Северная Осетия [*ölü keçid*]
2. ↑  "КРАЙ МОЗДОКСКИЙ, СЕРДЦУ МИЛЫЙ". 2014-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
3. ↑  "ЭГП Северной Осетии,история заселения". 2019-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
4. ↑  "Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.