recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şövkət Yalqun** 7 fevral 1993-cü ildə Artuşda anadan olan Çin Super Liqasında Quanjou FK-da oynayan uyğur futbolçudur.

Klub karyerası
--------------

Şövkət Yalqun 2012-ci ilin yanvar ayında 100.000 yuan qonorarla Çin Super Liqasının tərəfdaşı Qunajou FK-ya transfer olundu. 2012 liqası mövsümü üçün qeydiyyatdan keçmək üçün Memet Ali adından istifadə etdi. Böyük debütü 30 Mart 2012-ci ildə "Şanxay Şenhua FK" ilə səfərdə 1-0 məğlub edərək 81-ci dəqiqədə Qao Linin əvəzinə çıxmaqla etdi. Ancaq, italyan menecer Marsello Lippi komandaya rəhbərlik etdikdən sonra ehtiyat komandada oynamağa göndərildi. Şövkət 2012 mövsümündə altı liqada meydana çıxdı.

2013-cü ilin əvvəllərində Şövkətin oynadığı komanda liqada qeydiyyatdan keçən zaman Ali üçün fərqli bir addan istifadə etdiyini bildirəndə yaş mübahisəsinə qarışdı. Komanda bu barədə Çin Futbol Birliyinə məlumat verdi. 2013-cü ilin mart ayında yaş saxtalaşdırılmasına görə üç aylıq qadağa aldı. 10 iyul 2013-cü ildə komandanın "Dalian Ruylonq"u 7-1 məğlub etdiyi 2013 Çin FA Kubokunun dördüncü turunda meydana qayıtdı. 7 avqust 2013-cü ildə İngiltərə Kubokunun beşinci turunda ilk böyük qolunu vurdu 90 dəqiqədən sonra "Quanjou" ilə "Hanjou Qrintovn" arasında 2-2 hesablı bərabərliyi təmin etdi və penaltı seriyasında "Hanjou"nu 5-3 məğlub etdi.

2014-cü ilin yanvarında Yalqun bir illik borc müqaviləsi ilə Çin 1 Liqasında "Qingdao Hainiu"ya köçdü. 15 mart 2014-cü ildə klubdakı debütü "Çenqdu Tiançenq" ilə qarşılaşmadakı 1-1 bərabərliyi ilə etdi. 2015-ci ilin yanvarında Birinci Liqa tərəfi "Sincan Tyanşan Leopard"a birillik transfer olundu. Sincan 2016 mövsümünün əvvəlində müqaviləni bir il daha uzatdı.

Karyera statistikası
--------------------

*31 dekabr 2020-ci il tarixinə qədər oynanan matçların dəqiq statistikası* .

İştirak və qollar, klub, mövsüm və rəqabət| Klub | Mövsüm | Liqa | Ölkə Kuboku | Qitə | Digər | Ümumi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bölmə | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı |
| Quanjou FK | 2012 | Çin Super Liqası | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0  | 0 | 6 | 0 |
| 2013 | 1 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0  | 0 | 3 | 1 |
| 2018 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0  | 0 | 0 | 0 |
| **Ümumi** | 7 | 0 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 9 | 1 |
| Qingdao Hainiu | 2014 | Çin Birinci Liqası | 25 | 3 | 5 | 1 | - | - | 30 | 4 |
| Sincan Tyanşan Leopard | 2015 | 24 | 2 | 4 | 1 | - | - | 28 | 3 |
| 2016 | 23 | 0 | 1 | 0 | - | - | 24 | 0 |
| 2017 | 19 | 0 | 0 | 0 | - | - | 19 | 0 |
| **Ümumi** | 66 | 2 | 5 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 71 | 3 |
| Sincan Tyanşan Leopard | 2019 | Çin Birinci Liqası | 14 | 2 | 0 | 0 | - | - | 14 | 2 |
| Karyera cəmi | 112 | 7 | 12 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 124 | 10 |

İştirak
-------

### Klub

**Quanjou FK**

* Çin Super Liqası: 2012, 2013
* Çin FA Super Kuboku : 2012
* Çin FA Kuboku : 2012
* AFC Çempionlar Liqası : 2013

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Sohu.com saytındakı oyunçu statistikası
* *Soccerway.com* saytında profili (ing.)


1. 1 2 3  Appearances in Chinese FA Super Cup
**Ramiz Kərimov** (*rus.* Керимов, Рамиз Исраил оглы; d. 1954 – ö. 1977) — Azərbaycan SSR dönəmində fəaliyyət göstərmiş yanğınsöndürən.

Həyatı
------

Ramiz Kərimov 1954-cü ildə Zərdab şəhərində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarından Nizami rayonu ərazisində yanğınsöndürən kimi işləməyə başlamışdır. 24 yaşı olarkən Bakıda neftayırma zavodlarının birində yanğın söndürərkən həlak olmuşdur. Dönəmin dövlət xadimi Leonid Brejnevin fərmanına əsasən **Qırmızı Ulduz** ilə təltif edilmişdir.

Ramiz Kərimovun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün 1982-ci ildə Nizami rayonu Rüstəm Rüstəmov küçəsində yerləşən parkda büstü qoyulmuşdur. Büstün postamentinə *Xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən qəhrəmanca həlak olmuş yanğınsöndürən Ramiz İsrail oğlu Kərimov 1954-1977-ci illər* sözləri həkk edilmiş lövhə vurulmuşdur. Zərdabın mərkəzi küçələrindəb biri Ramiz Kərimovun adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SAHİBİ TANINMAYAN HEYKƏLLƏR" (az.). musavat.com. 28.09.2009. 2014-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-13.
**Ramiz Topuş oğlu Hümbətov** — Bakı Ali Neft Məktəbinin prorektoru, professor, Azərbaycan Respublikası Əməkdar Elm Xadimi.

Həyatı
------

Ramiz Hümbətov 1944-ci ildə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirib. O, 1968-1971-ci illərdə Moskvada aspiranturada təhsil alıb. 1971-1984-cü illərdə Ümumittifaq "SUGEO" İnstitutunun Bakı filialında kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi, bölmə müdiri və şöbə müdiri kimi çalışıb. 1984-2012-ci illərdə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda dosent, kafedra müdirinin elm üzrə müavini, professor, kafedra müdiri, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının elm və texnika işləri üzrə prorektoru vəzifəsində işləyib.

2012-ci ildən Bakı Ali Neft Məktəbinin tədris, elm və beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru vəzifəsində çalışır.

Ramiz Hümbətov 1974-cü ildə namizədlik dissertasiyasını, 1994-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. 1977-ci ildə böyük elmi işçi, 1988-ci ildə dosent, 2000-ci ildə professor elmi adını qazanıb.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan komsomolunun elm və texnika sahəsində mükafatı laureatı (1977)
* "SSRİ ixtiraçısı" medalı (1980)
* "Tərəqqi" medalı (2000)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakı Ali Neft Məktəbinin prorektoruna fəxri ad verilib" (az.). Qafqazinfo.az. 12 Oktyabr 2015. Archived from the original on 2015-10-12. İstifadə tarixi: 2015-10-12..
Sinofob poster. Avstraliya, 1886
**Sinofobiya** (*lat.* Sinae - Çin və *yun.* φόβος/phobos - qorxu) — Çinə Çinlilərdə və ya Çin mədəniyyətinə qarşı duyğular. Çinpərəstliyin (və ya sinofiliyanın) əksi.

Bölgələrə görə
--------------

### Şərqi Asiya

#### Honkonq

Honkonq suverenliyi Çinə 1997-ci ildə ötürülmüşdü. Halbuki, bəzi Honkonqlular özlərini Çinli kimi tanımırlar. 2014-cü ilin dekabr ayında Honkonq Universiteti tərəfindən aparılan sorğusunda iştrak edənlərin 42,3%-i özünü *Honkonq vətəndaşı*, 17,8%-i *Çin vətəndaşı*, 39,9%-i isə ikisi də olduğunu (*Honkonq Çinlisi* və ya *Çində yaşayan Honkonqlu*) dedilər. Ötürülməkdən sonra, Honkonqu ziyarət edən kontinental Çinlilərin sayı artmağa başlayıb. 2011-ci ildə onların sayı 28 milyona çatmış. Kontinentdən gələn bəzilərin davranışı yerlilər tərəfindən mənfi qarşılanır. 2012-ci ildə bir sıra Honkonqlu qəzetdə reklam şəkildə kontinental Çinliləri şəyirtkə kimi göstərən karikatur çap etdilər.

#### Koreya

Koreyanın Çin İmperiyasına qarşı həm müqavimət, həm də tabelik tarixi var. XIX əsrdə, qərbi imperializm gələnə kimi, Koreya Şərqi Asiyadaki mövcud olan sinosentrik bölgə düzümün hissəsi idi. Erkən 2000-ci illərdə, Çin ilə Koreya arasında, Koquryo Krallığının ikisi də özünə aid olduğunu iddia etdiklərinə görə, gərginlik yaranıb.

VII əsrdə Koreyanın Bekçe və Şila krallığları Çinin Tan sülaləsi tərəfindən hücüm olunmuşlar. Bu iki etnik qrup arasında tarixi inciklik yaradıb.

### Mərkəzi Asiya

#### Qazaxıstan

2016-cı ildə Qazaxıstan torpaq islahata qarşı kütləvi etirazlar baş vermişdi. Etirazçılar torpağı çinlilərə kirayə verilməyinə qarşı idilər.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2015-06-29 at the Wayback Machine. The American Heritage Dictionary of the English Language, Online Edition. Retrieved 2012-07-12.
2. ↑  "HKU POP releases latest survey on Hong Kong people's ethnic identity". Hong Kong University. 22 December 2014. 22 March 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 January 2015.
3. ↑  *Juliana Liu.* "Surge in anti-China sentiment in Hong Kong". BBC. 8 February 2012. 4 July 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 October 2013.
4. ↑  *Gries, Peter Hays.* "The Koguryo Controversy, National Identity, and Sino-Korean relations Today" (PDF): 9. 2017-08-09 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-29.
5. ↑  *Kang Man-gil.* Doubts about the Korean History. Seohae Munjip. 2002. səh. 14. ISBN 89-7483-165-1.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-21.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-21.
**Nepentes** (*lat.* Nepenthes) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin nepenteskimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

İndoneziya meşələrində yaşayan Nepenthes alata adlı küpə otu bitkisi ətrafında gəzişən böcəklər üçün maraq doğuran, amma təhlükəli bir kəşf qaynağıdır. Bitki küpənin ağzına qoyulan böcəkləri sürüşkən toxuması sayəsində birbaşa mədəsinə endirə bilir. New Phytologist jurnalında nəşr olunan tədqiqatlarında Laurence Gaume və heyəti bitkinin böcək tutma qabiliyyətini sınaqdan keçiriblər (New Phytologist (156, 479–489; 2002).Tədqiqatçılar bu tədqiqatlarında uçma qabiliyyəti olmayan meyvə ağcaqanadı və qarışqaları istifadə etiblər. Bu iki canlı adi halda səthlərə çox güclü şəkildə yapışdıqları halda bitkinin daxili divarında yapışmağı bacara bilməyiblər. Böcəklər dərhal sürüşərək aşağı, bitkinin həzm şirəsinin olduğu hissəyə düşərək bitkiyə qida oldular. Bitkinin səthini elektron mikroskopu altında tədqiq edən alimlər daxili divarların balmumuna bənzər maddəylə örtülü olduğunu kəşf etdilər. Adi halda ən hamar səthlərə belə asanlıqla yapışa bilən ağcaqanadların bu balmumuna yapışa bilməməsinin sirrinin isə mumun kövrəkliyində gizli olduğunu aşkar etdilər. Meyvə ağcaqanadı və ya qarışqa möhkəm səth kimi görünən balmumu ilə örtülü divara qonduqları anda ayaqlarının altındakı bölgə mikroskopik zərrəciklər şəklində tökülür və beləcə ayağın səthlə təmasını kəsirdi. Küpə otu bitkisinin ona yaxınlaşan canlıları ustalıqla tuta bilməsi və bunları tutmaq üçün sahib olduğu möhtəşəm dizaynın bir yaradıcısı olduğunu sübut edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linney K.* Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. S. 409. doi:10.5962/BHL.TITLE.746
2. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 955.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q217530
* Wikispecies: Nepenthes
* APDB: 192966
* APNI: 80254
* BioLib: 62638
* EoL: 60885
* EPPO: 1NPNG
* FoAO2: Nepenthes
* FoC: 122137
* GBIF: 3190711
* GRIN: 8171
* iNaturalist: 52646
* IPNI: 27878-1
* IRMNG: 1346799
* ITIS: 564924
* NCBI: 4375
* PLANTS: NEPEN
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:327014-2
* Tropicos: 40027421
* WFO: wfo-4000025900

 |
*Dəmir (II) oksidi* - dəmir (II) və oksigenin mürəkkəb qeyri-üzvi birləşməsidir. Təbiətdə vüstit mineralı kimi mövcuddur.

Fiziki xassələri
----------------

Dəmir (II) oksid – qara rəngdə bərk birləşmədir. Yalnız yüksək temperaturda sabit vəziyyətdə olur.

Alınması
--------

Dəmir (III) oksidin hydrogen ilə reduksiyaedici reaksiyası zamanı almaq olar:
Fe2O3 + 3H2 → 2FeO + 3H2O

Dəmir (III) oksidin dəm qazı ilə reduksiyaedici reaksiyası zamanı:

Fe2O3 + CO → 2FeO + CO2

Dəmir(III) oksidin dəmir ilə reaksiyası zamanı:

Fe2O3 + Fe → 3FeO

Dəmirin oksigenlə aşağı təzyiq altında qızdırılması zamanı:

2Fe + O2 → 2FeO

Dəmir oksalatın vakuumda parçalanması zamanı:

FeC2O4 →t FeO + CO↑ + CO2↑

Kimyəvi xassələri
-----------------

Dəmir (II) oksid reaksiya zamanı əsası xassələr görsədir. Suda həll olunmur, oksidləşməyən turşularda asanlıqla həll olunur:
FeO + 2HCl → FeCl2 + H2O

Reduksiyaedici xassələr görsədir:

FeO + 4HNO3 → NO2 + Fe(NO3)3 + 2H2O

Dəmir(II) oksidin oksigenlə oksidləşmə reaksiyası:

4FeO + 3O2 → 2Fe2O3

Natriun hidroksidlə birgə əriməsı reaksiyası

FeO + 4NaOH →Na4FeO3 + 2H2O

Oksigenlə reaksiyası:
4FeO + 2nH2O + O2 → 2(Fe2O3 ⋅ nH2O)

6FeO + O2 →300−500 0C 2Fe3O4

Hidrogen sulfid ilə reaksiyası:

FeO + H2S →500 0C FeS + H2O

Tətbiqi
-------

Keramika və mineral boyaların tərkib hissəsi kimi istifadə olunur. E172 nömrəsi altında qida rəngi kimi qida sənayesində geniş istifadə olunur.

Toksikliyi
----------

Dəmir (II) oksidi zəhərli deyil. Buna baxmayaraq, dəmir (II) oksidin aerozollarına (toz, tüstü) uzun müddət məruz qaldıqdan sonra ağciyərlərdə çökür və pnevmokoniozun bir növü olan sideroza səbəb olur.

Mənbə
-----

* Волков А. И. Жарский И. М. Большой химический справочник. Современная школа, 2005. — 608 с.
* Лидин Р. А. Справочник школьника. Химия. — М: 2003.
**Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası** - Rusiya Federasiyasının Dövlət Dumasının qəbul etdiyi 16 mart 2005 tarixli qanununa əsasən təşkil edilib. Bu qanuna görə Rusiya Federasiyası Prezidenti Palatanın 126 üzvündən 42 üzvünü təyin edir. Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının digər 86 üzvü isə ümumrusiya ictimai birlikləri (42 üzv) və regional və regionlararası birliklər (42 üzv) tərəfindən seçilirlər. 

Rusiya Federasiyasının İctimai Palatası aktual problemlerlər üzrə 12 komissiya və hər bir komissiya sədrinin iştirak etdiyi Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının Şurasından ibarətdir.

Rusiya Federasiyası İctimai Palatasının və "Gənclər KİV-inin inkişafı mərkəzinin" birlikdə 31 mart 2011-ci ildə təşkil etdikləri "Modernləşdirmə və innovasion inkişaf: qlobal tərəfdaşlıq" mövzulu konfransda 200-dən çox gəncin təklifləri müzakirə olunub və müvafiq qərarlar qəbul olunub. 
Rusiya Federasiyasının İctimai Palatasının və İdman Nazirliyinin gənclər siyasəti şurasının birlikdə 31 mart 2011-ci ildə hazirladıqları yeni təkliflər müzakirə olunaraq qəbul olunub.

Rusiyadakı Regionlararası İctimai Palataların 6.4.2011 tarixindəki plenar toplantisında Rusiyada sərmayə qoyuluşunun şəraitinin yaxşılaşmasına aid Rusiya Federasiyası Prezidentinin 10 təklifi müzakirə olunacaqdır.

İctimai Palatada 16.2.2011 tarixində "Dayan, korrupsiya" adlı telefon xətti qurulubdur. Vətəndaçların korrupsiya faktları barədə verdikləri məlumatlar İctimai Palatanın hazırladığı "Müasir Rusiyada antikorrupsiya siyasətinin səmərəliliyi" hesabatının əsasını təşkil edəckdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-31.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-31.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-05-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-31.
Similan adasında qayalıqlar
**Similan adası**-(tay เกาะสิมิลัน) — Andaman dənizinin adası. İnzabiti cəhətdən Pxanqnqa əyalətinə daxildir ki, elə o əyalətin 70 km qərbində yerləşir. Yavi dilindən tərcümədə "doqquz" mənasını verir. Belə ki, burada olan adaların sayına görə adlandırılır.

Adaları
-------

Cənubdan şimala adaların siyahısı:

1. Huyonq (เกาะหูยง/Koh Hu Yong);
2. Payanq (เกาะปายัง/Koh Payang);
3. Payan (เกาะปาหยัน/Koh Payan);
4. Mianq (เกาะเมียง/Koh Miang);
5. Ха (เกาะห้า/Koh Haa);
6. Paya (เกาะปายู/Koh Payu);
7. Xin-Pusar (เกาะหินปูซาร์/Koh Hin Pusar);
8. Similan (เกาะสิมิลัน/Koh Similan);
9. Banqu (เกาะบางู/Koh Ba Ngu),
10. Bon (เกาะบอน/Koh Bon),
11. Taçay (เกาะตาชัย/Koh Tachai).

Coğrafiyası
-----------

Adanın sahəsi- 140 кm²-dir. Ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən-244 m yüksəklikdədir. İllik yağıntıların miqdarı isə 3560 mm-dir. 2004-cü ildə baş verən sunamidə bu adalar çox zərər çəkmişdir.

Turizm
------

Similan adasında adalarıAdalarda və ətraf sularda toxunulmayan təbiətə rast gəlinir. 1982-ci ildən bu arxipelaq milli park elan edilib. Bu adalar nəinki Tailand adaları içərisində həmçinin bütün dünyada dayvinqin inkişafı üçün ən əlverişli adalar hesab edilir. 2007-ci ildə adaya 150 min turist səyahət etmişdir. Adaya əsasən 100 km cənubda Pxuketadan katerlərlə gəlirlər. Belə səyahət əsasən 30 dəq vaxt alır. Adaya səyahət etmənin ən yaxşı vaxtı yanvardan aprel ayına qədər davam edir. Yağışlı dövrlər isə maydan oktyabra qədər davam edirdi.

Həmçinin bax
------------

* Çanq adası
* Tau adası
* Samet adası
* Kut adası
* Tapu adası

İstinadlar
----------

1. ↑   Mu Ko Similan National Park Arxivləşdirilib 2015-05-26 at the Wayback Machine
**Ağ quyruqsallayan** (*lat.* Motacilla alba) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin sərçəkimilər dəstəsinin quyruqsallayanlar fəsiləsinin quyruqsallayan cinsinə aid heyvan növü.

Təsviri
-------

Ağ quyruqsallayanların bədən uzunluğu 16–19 sm təşkil edir. Onlar üçün uzun quyruq xarakterikdir. Onların bədənlərinin üst hissəsi boz, aşağı hissəsi isə ağ rəngdə olması ilə seçilir. Başları ağ, boğaz nahiyəsi isə qara rəngdə olur. Ümumi çəkiləri cəmi 20–23 q təşkil edir. Adları quyruqlarının hərəkətinə əsasən verilmişdir.

Qidalanması
-----------

Qidalanmasının əsasını həşəratlar təşkil edir. Xüsusi ilə ikiqanadlılar dəstəsinə aid olan ağcaqanadlar və milçəklər üstünlük təşkil edir. Bununla yanaşı onlar Bulaqçılar və böcəklərlə də qidalanırlar. Bu növün nümayəndələri nadir hallarda giləmeyvə və toxumlarda qidalanırlar.

Çoxalması
---------

Əsasən Avropa, Asiya və Şimali Afrikada yuva qururlar. İqlimi nisbətən isti olan regionlarda daimi olaraq yaşayırlar, Ancaq iqlimi nisbətən soyuq olan regionlarda isə köçəri həyat tərzi keçirmək məcburiyyətində qalırlar. Ağ quyruqsallayanlar nadir hallarda Alyaskada müşahisə edilirlər.

Yuvalını əsasən gözə görünməyənn ərazilərdə, divar çatlarında, ağac oyuqlarında, binaların damında, saxlanc yerlərində qururlar. Dişilər 5–6 ağ rəngli, üzəri tünd-boz nöqtəli yumurta qoyur. Bu bəzən mövsümdə iki dəfə baş verə bilir. Dişilər yumurtalar üzərində 12–14 gün qırt yatır. Balaları hər iki valideyn bəsləyir. Balalar yumurtadan şıxdıqdan 15 gün sonra tam olaraq tüklənir və üçüşa hazır vəziyyətə gəlirlər.

Ortalama ömür müddəti 10 ildir. Qapalı şəraitdə isə bu 12 ilə qədər artır.

Maraqlı məlumatlar
------------------

* 2011-ci ildə rusiyada ilin quşu seçilmişdir.
* Latviyanın milli rəmzidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q25399
* Wikispecies: Motacilla alba
* ABA: whiwag
* ADW: Motacilla\_alba
* AFD: Motacilla\_(Motacilla)\_alba
* Avibase: 80A3185DD94F9D98
* BioLib: 8850
* BirdLife: 22718348
* BOLD: 9652
* BTO: PIEWA
* eBird: whiwag
* EoL: 17102239
* EPPO: MOTAAL
* Euring: 10200
* Fauna Europaea: 97427
* Fauna Europaea (new): d546d276-82c9-4500-a2a5-db322060415c
* Fossilworks: 369353
* GBIF: 9687165
* GNAB: white-wagtail
* iNaturalist: 13695
* IRMNG: 11349217
* ITIS: 178476
* IUCN: 22718348
* NBN: NHMSYS0000530493
* NCBI: 45807
* TSA: 10972
* WoRMS: 232066
* Xeno-canto: Motacilla-alba

 |
Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Padala buzlağı** (bolq. *ледник Падала*, ‘Lednik Padala’ \'led-nik pa-'da-la\) — 9 km uzunluğu və 3.9 km eni olan, Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Buzlaq Kopsis buzlağından şimal-qərbdə, Marsa buzlağından cənub-şərqdə yerləşmişdir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir. Bangey yüksəkliyindən şərqdə yerləşmişdir.

Buzlaq qərbi Bolqarıstanda yerləşən Padala şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Padala buzlağı 78°02′40″ c. e. 85°31′00″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Bezden zirvəsindən şimal-şərqdə, Qolemani zirvəsindən cənub-şərqdə, Hleven dağından və Embree buzlağından şimal-şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Padala Glacier.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**Paata İmnadze** (*gürc.* პაატა იმნაძე; 11 fevral 1953, Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — Gürcü immunoloq, professor, tibb elmləri namizədi, Xəstəliklərə Nəzarət və Xalq Sağlamlığı Milli Mərkəzinin baş direktorunun müavini, Luqar Tədqiqat Mərkəzinin rəhbəri.

Bioqrafiya
----------

Paata İmnadze 1953-cü ilin 11 fevral tarixində Tbilisidə anadan olub. 1976-cı ildə Tbilisi Dövlət Tibb İnstitutunun pediatriya fakültəsini bitirib. 1979-1991-ci illərdə Tiflis Dövlət Tibb İnstitutunun Mikrobiologiya və İmmunologiya kafedrasında assistenti, 1991-1994-cü illərdə dosenti, 1989-1992-ci illərdə isə Epidemiologiya və Gigiyena Elmi Mərkəzinin direktor müavini olmuşdur. 1983-cü ildə *"Yenidoğulmuş və körpələrin bağırsaq mikroflorası və immun vəziyyəti"* mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir. 2003-2006-cı illərdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Tropik Xəstəlikləri Tədqiqatları üzrə Koordinasiya Şurasının üzvü idi. 2004-cü ildən bəri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Tropik Xəstəliklərinin Tədqiqatı üzrə Avropa Regionunun İmmunlaşdırma Mütəxəssisləri Komitəsinin üzvüdür.

1992-ci ildən 2010-cu ilədək Xəstəliklərə Nəzarət Milli Mərkəzinin baş direktoru vəzifəsində çalışmışdır; 2010-2013-cü illərdə Elmi Şuranın rəhbəri olmuşdur; 2013-cü ildən bəri isə baş direktorun müavini vəzifəsində çalışır. 2005-ci ildən Tbilisi Dövlət Universitetinin səhiyyə kafedrasının tam professorudur.

Paata İmnadze "Şərəf" ordeninin kavaleri (2003), Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının "Fəxri" medalının (2002) və İvane Cavaxişvili adına mükafatın laureatıdır (2014).

105 elmi məqalənin və mikrobiologiya üzrə iki dərsliyin müəllifidir.

Ədəbiyyat
---------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში. თბილისი: ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი. 2000. 130. ISBN 99928-52-29-1.

İstinadlar
----------

1. ↑  "პაატა იმნაძე". 2020-06-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 07 mart, 2019.
2. ↑  "პაატა იმნაძე". Tbilisi Dövlət Universiteti. 2020-06-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 07 mart, 2019.
3. ↑  "CURRICULUM VITAE — პაატა იმნაძე" (PDF). tsu.ge. 2020-06-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 07 mart, 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Paata İmnadze — Gürcüstanın bioqrafik lüğəti (gürc.)
* Paata İmnadze — Tbilisi Dövlət Üniversiteti Arxivləşdirilib 2020-06-14 at the Wayback Machine  (gürc.)
* Paata İmnadze — Xəstəliklərə Nəzarət və Xalq Sağlamlığı Milli Mərkəzi Arxivləşdirilib 2020-06-14 at the Wayback Machine  (gürc.)
* Patta İmnadze — Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı  (ing.)
Мюнхенская белая колбаса с брецелем и сладкой горчицей
**Ağ kolbasa** və ya **vaysvurst** (polş. *Kiełbasa biała*, alm. *Weißwurst*) — qaynadılmaq üçün sosiska şəklində kolbasadır. Əsas tərkibi dana əti, donuz piyi və təbii dadlandırıcılardır. Onun istehsalında nitratdan istifadə olunur. Rəngi açıq boz rəngdir. Almaniyada bu kolbasaların bir neçə növü mövcuddur. Onlardan ən məşhurları — münxen, silez və hamburq kolbasalarıdır.

Silez kolbasası
---------------

Bu kolbasanı adətən dekabr ayında hazırlayırlar. Onu yeni ildə və milad bayramlarında yeyirlər. Kolbasa dana əti və donuz piyindən, az miqdarda smesdən istifadə edilir. Farşı donuz piyində xeyli müddət bişirillər. Hazır kolbasanı suda su qaynayana qədər qaynadıllar. Bundan sonra yağda qızardıllar. Silez kolbasasını adətən kartof püresi və kələm, şirin xardal (bavariya xardalı) ilə birlikdə serviz edilir. Həmçinin yanına "Tunke" sousu qoyulur.

Xarici keçid
------------

* Ağ kolbasa

Həmçinin bax
------------

* Ağ sosiskalar ekvatoru

Ədəbiyyat
---------

* Peter M. Lill, Ludwig Markgraf: *Mythos Weißwurst*. Knürr, München 1999, ISBN 3-928432-23-0
* На Викискладе есть медиафайлы по теме **Немецкие колбасы**
**Ağ küy-**ehtimal nəzəriyyəsində – spektral sıxlığı sabit olan ümumiləşdirilmiş stasionar *X(t)* təsadüfi proses. Korrelyasiya müddəti çox kiçik olan təsadüfi həyəcanlanmaları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, istilik küyündə – elektronların istilik hərəkətindən yaranan keçiricilərdə cərəyan şiddətinin pulsasiyası. Bəzi stoxastik diffuziya prosesləri üçün əksər halda *η(t)* *(X(t)=η΄(t))* Viner prosesinə görə ümumiləşmiş törəməsi olan *X(t)* Qauss Ağ küyündən istifadə olunur. Stasionar təsadüfi həyəcanlanmaların təsiri altında rəqs edən sistemlərin dayanıqlı vəziyyətini təsvir edən Ağ küy modeli mühüm *Y(t)* təsadüfi proseslərdən biridir.

Akustikada:  müxtəlif tezlikli səs rəqslərini eyni dərəcədə ehtiva edən akustik küy. Ağ küydə müxtəlif tezlikli səs dalğalarının intensivliyi orta hesabla eyni olur. Ağ işıq ilə analoji adlandırılmışdır. Ötürmə zolağı sonlu olan, və bu çərçivədə real küyün spektri təxminən bərabər paylanmış hesab edilən fiziki siqnallara kiçik korrelyasiya müddətli küylərin təsirini təsvir etmək üçün Ağ küy modeli istifadə olunur. Korrelyasiya müddəti elektronun katoddan anoda uçuş müddəti ilə təyin olunan qırma küyə misal ola bilər. Qırma küyün spektri ~ 108 Hs-ə qədər bərabər paylanmış olur. Küy mənbəyinin müqaviməti sabit olan tezlik intervalında spektri bərabər paylanmış olan istilik küyü, eşidilən tezliklər diapazonunda şəlalə küyü də Ağ küydür.

Mənbə:
------

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 149. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Bayramov Tofiq Qulaməli oğlu** — azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

Tofiq Bayramov Suraxanı rayonundakı 97 saylı orta məktəbi bitirib. 1965- 1969-cu illərdə M.A.Əliyev adına Dövlət İncəsənət İnstitutunda aktyor sənətinə yiyələnib. Tələbə ikən C.Cabbarlının "Sevil" pyesinin tamaşasında Balaş rolunda oynayıb. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinatını Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına veriblər. Tofiq Qulaməli oğlu burada tamaşa qoyulan bir çox əsərlərdə müvəffəqiyyətlə çıxış edərək teatr rəhbərliyinin rəğbətini qazanıb.
N.Həsənzadənin "Qoy bütün şərq bilsin", M.F.Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli şah", S.S.Axundovun "Tamahkar", Bokarenin "Poladəridənlər" əsərlərinin tamaşalarında Tofiq Qoçu Qələndər, Şahbaz bəy, Hacı Murad və Sanya rollarında rejissorların tələb etdiklərindən də yüksək səviyyədə çıxış edib. Bir müddət Musiqili Komediya Teatrında yaratdığı maraqlı obrazlardan sonra 1995- ci ildən taleyini Bakı Bələdiyyə Teatrına bağlayıb. Bu illər ərzində Tofiq Bayramov Bakı Bələdiyyə Teatrının repertuarında olan tamaşalarda yaddaqalan çoxsaylı rollarda çıxış edib. C.Məmmədquluzadənin "Ölülər" əsərində- Hacı Həsən ağa, M.F.Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli şah"komediyasında- Hatəm ağa, Nazim Hikmətin "Damokl qılıncı"nda- Hakim, C.Cabbarlının "Dönüş" əsərində Xosməmməd, Sofoklun "Elektra"sında- Tolfibi, İ.Kərimovun "Xəyanətin Müsibəti"ndə- Abdulla, N.Nərimanovun "Nadir şah"ında- Cavadxan, A.Babayevin "Oğul"unda- Qeysər, A.Qurbaninin "Türk sancağı"nda- Kərbəlayi Muxtar, Ə.Əliyevin "Unutqanlıq qorxunc bəladır"nda- Qarasaqqal, M.Hüseynin "Cavanşir"ndə- Cavanşir, H.Cavidin "İblis"ndə- İxtiyar rolları ilə sənətkarlığını nümayiş etdirib və çoxsaylı teatrsevərlərin alqışına səbəb olub.

Sənətkarın əməyi və istedadı layiqincə qiymətləndirilib və ona Əməkdar artist fəxri adı verilmişdir. 25 iyun 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Qətl günü (film, 1990)
2. Qisas (film, 1991)
3. Yük (film, 1995)
4. Əsirin qayıtması (film, 2002)]]
5. Ovsunçu (film, 2002)
6. Bir anın həqiqəti (film, 2003)
7. Cavid ömrü (film, 2007)
8. Acılar bitməz (film, 2009) (tammetrajlı bədii film) - rol: Kamil
9. Sübhün səfiri (film, 2012)
10. 72 km (film, 2014)
**Ağ Qvardiya** (fin Suojeluskunta, *isv.* Skyddskår, tərc. *müdafiə korpusu*) - Ağlara bağlı olaraq 1918-ci ildə qurulmuş yarımhərbi mühafizə qüvvəsi. Finlandiya vətəndaş müharibəsində Sovetlər Birliyinin dəstəklədiyi Qırmızılara qarşı əldə edilən qələbədə böyük rolu vardır. Finlandiyada **Souyeluskunta** olaraq bilinir, ingilis dilində isə bir çox tərcüməsi var: Müdafiə Korpusu, Təhlükəsiz Keşikçiləri, Sivil Qvardiya, Milli Mühafizəçilər, Ağ Milislər və s. Ancaq Qərbdə daha çox qırmızıların tam əksi olan Ağ Qvardiya olaraq bilinirlər. Finlandiya Ağ Ordusu çox sayda təcrübəsiz əskər, təzə əskərə yazılanlar və yarımhərbi qruplardan təşkil olunmuşdu.

1905 rus inqilabı sosiaa və siyasi narahatlığa və Finlandiyadakı təhlükəsizliyin sarsılmasına səbəb oldu. Sivil milislər buna reaksiya olaraq qurulmuş, ancaq bu siyasi (sol-sağ) bir struktura çevrilmişdi. 1917 rus inqilabı və sonra da Finlandiyanın müstəqilliyini elan etməsi ölkədə toqquşmaları özüylə gətirmişdir. 27 yanvar 1918-ci ildə Finlandiya hökuməti qalan rus dəstələrindən Ağ Qvardiyaya təslim olmaqlarını istəmiş, ancaq eyni gündə Qırmızılar çevrilişi elan etmişdilər. Bu da ölkədə qanlı bir müharibəyə səbəb oldu. Ağlar qələbəsiylə nəticələnən Finlandiya vətəndaş müharibəsi (1918) ərzində Ağ Qvardiyaya general Mannerheym komandanlıq etmişdir. Müharibədən sonra Finlandiya Müdafiə Qüvvələri və nizamlı polis qüvvəsi qurulmuşdur. 1919-1934 arasında Ağ Qvardiya orduya bağlı könüllü dəstələr olaraq görülürdü və ayrı olaraq ehtiyat qaravul qrupları da var idi, ancaq 1934-cü ildə bütün birliklər bir ordu altında birləşdirilmiş və Qvardiya Könüllü Müdafiə Təlim Təşkilatına çerilmişdir. Siyasi olaraq tərəfsiz idilər, ancaq qeyri-rəsmi olaraq anti-solçu idilər. Açıq bir şəkildə antikommunizm, mühafizəkar olan ordu böyük ölçüdə işçi hərəkatları və sol siyasətə də qarşı idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Залесский К. А.* Кто был кто во второй мировой войне. Союзники СССР. — Şablon:М, 2004. — цит. по Маннергейм, Карл Густав Эмиль // Исторический проект «ХРОНОС. Всемирная история в интернете» (www.hrono.ru) (Yoxlanılıb 10 mart 2015) Arxivləşdirilib 2015-02-24 at the Wayback Machine
2. ↑  *Zetterberg S. et al.*, 1992

Mənbə
-----

* *Seppo Zetterberg; Allan Tiitta; Seppo Aalto,* Suomi kautta aikojen, Helsinki: Oy Valitut Palat − Reader’s Digest Ab, 1992, ISBN 951-8933-60-X
**Quantanamo** – Kubanın cənub-şərq hissəsindəki Quantanamo əyalətində yerləşən körfəzdir (19° 54′ 0″ N, 75° 9′ 0″ W). O, adanın cənubunda yerləşən ən böyük limandır və uca təpələrlə əhatə olunmuşdur.

ABŞ Quantanamo körfəzi ərazisinə idarəetmə nəzarətini 1903-cü ildə imzalanmış Kuba-Amerika müqaviləsinə əsasən öz üzərinə götürmüş və bu ABŞ-yə Kuba hökumətinin təsiri olmadan bu ərazini əbədi olaraq idarə etmək imkanı yaratmışdır. Hazırkı Kuba hökuməti ABŞ-nin Quantanamodakı fəaliyyətini qanunsuz hesab edir və Kuba-Amerika müqaviləsinin 1969-cu ildə imzalanmış müqavilə qanunları üzrə Vyana Konvensiyasının 52-ci bəndinə zidd olduğunu bildirir (hədə qorxu və ya güc tətbiq etməklə ölkəni məcbur etmək).

Körfəzin cənub hissəsi 1898-ci ildə əsası qoyulmuş Quantanamo körfəzi hərbi dəniz qüvvələri bazası ilə əhatə olunur. Ötən bir neçə ildən bəri körfəzdə Əfqanıstan və dünyanın bir sıra başqa ölkələrindən olan və şübhəli kimi saxlanılan hərbi əsirlər üçün nəzərdə tutulmuş təcridxana fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------
**Budapeşt Hill Qala funikulyoru** və ya **Budavári Sikló** — Macarıstanın Budapeşt şəhərində yerləşən bir funikulyor. Adam Klark Meydanı və çay səviyyəsindəki Zəncirli körpüsü yuxarıdakı Buda qalası ilə birləşdirir.

Xətt 2 mart 1870-ci ildə açılır. Funikulyor 1920-ci ildən bəri bələdiyyə mülkiyyətindədir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı tamamən məhv edilir. 4 iyun 1986-cı ildə isə yenidən açılır. Xəttin bir xüsusiyyəti, onu keçən iki piyada körpüsünün olmasıdır. Xəttin açılışında bu piyada körpüləri mövcud olur. Ancaq qala bağının genişləndirildiyi 1900-cü ildə bu körpülər ləğv edilir. 1983-cü ildə orijinal dizaynına əsasən bərpa edilirlər.

Tarix
-----

Xəttin inşasına 1868-ci ilin iyulunda başlanılır. İlk sınaq buraxılışı 23 oktyabr 1869-cu ildə baş tuturdildi. Budapeşt Hill Qala funikulyoru 2 mart 1870-ci ildən bu yana xalqın ümumi istifadəsinə verilir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı vaqonlar və terminallar bomba ilə məhv edilir.

Funikulyorun qalıqları daha sonra sökülür. Funikulyoru Eskalatorlarla əvəzləməyi daha sonra nəzərdən keçirirlər. Funikulyorun yenidən qurulması 1965-ci ildə qərara alınır. Bununla bağlı hətta bir neçə plan da təqdim edilir. Ancaq tikinti işləri təxirə salınır. İki terminal ("V" xətti) arasında bir minibus xidməti 1975-ci ildə istifadəyə verilir. Bu xətt 1986-cı ildə funikulyor yenidən açılana qədər fəaliyyət göstərir.

Texniki xüsusiyyətlər
---------------------

Xətt aşağıdakı texniki parametrlərə malikdir:

* Uzunluq: 95 metr (312 fut)
* Hündürlük: 51 metr (167 fut)
* Maillilik: 31.75 °
* Vaqon sayı: 2
* Tutumu: bir vaqonda 24 sərnişin
* Konfiqurasiya: qoşa yol
* Maksimum sürət: saniyədə 1,5 metr (4.9 ft/s)
* Ölçü: 1435 mm (4 fut 8 1⁄2)
* Güc: Elektrik
* Səyahət vaxtı: 1,1/2 dəqiqə

Əməliyyat
---------

Xətt BKV (Mass Transport Company of Budapest) tərəfindən idarə olunur. Hər gün 07.30-dan 22.00-dək fəaliyyət göstərir. Xüsusi tariflərə tabedir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Budapest - Castle Hill Funicular (Hungary)". funimag.com. October 23, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 5, 2007.
2. ↑  "Budavári Sikló". funiculars.net. January 28, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 5, 2007.
3. ↑  "Opening Hourse – Buda Castle Funicular". BKV. November 29, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 4, 2018.
**Soya burnu** (*yap.* 宗谷岬) — Hokkaydo adasının ucqar şimal nöqtəsidir. İnzibati cəhətdən Soya dairəsinin Vakkanay şəhəri ərazisinə daxildir. Yaponiyanın Kuril adalarına olan iddiası istisna olaraq ölkənin ucqar şimal nöqtəsini təşkil edir. Reallıqda isə Yaponiyanın ucqar şimal nöqtəsi Hokkoydadan 1 km şimal-qərbdə yerləşən Bentencima adasında yerləşir. Aydın havada Laperuz boğazının digər sahilində Saxalin adasında yerləşən Krilon burnu görünür. Burnun cənubunda Porosiri dağı yerləşir.

Burunda çoxlu sayda memarual mövcuddur. Burada hətta burnun qutaracağında belə abidə vardır. Ən məşhur abidələrdən biri Dua gülləsidir. Bu abidə 1983-cü ildə Sovet qırıcısı tərəfindən vurulan Cənubi Koreya sərnişin təyyarəsinin şərəfinə ucaldılmışdır. Buna həsr edilmiş nəğmənin şərəfinə abidə ucaldılmışdır.

Qalereya
--------

* 
* Dua gülləsi Dua gülləsi
* 
*

Ədəbiyyat
---------

* "定期路線バス時刻表". 宗谷巴士. 2014-12-06. 2015-03-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-26.

Mənbə
-----

* Soya burnu Arxivləşdirilib 2007-10-29 at the Wayback Machine
* Mapa de localización
* 宗谷岬即時影像 Arxivləşdirilib 2007-05-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  宗谷岬介紹頁（稚內社區網路） Arxivləşdirilib 2006-11-12 at the Wayback Machine（日文）
2. ↑  《北海道 2006全新版》，原發行：實業之日本社，編譯：人人出版社（2006，台灣），ISBN 986-7916-93-X
3. ↑  《北海道旅遊全攻略》，鄭兆臻，正文社（2006，香港），ISBN 988-210-359-6
**Bucağın triseksiyas**ı (*lat.*  tri –üç və sectio — kəsilmə, yarılma) — bucağın üç bərabər hissəyə bölünməsinə aid məsələ.

Təsviri
-------

Əvvəllər bucağın triseksiyasnı pərgar və xətkeşin köməyi ilə həll etməyə çalışırdılar. Bu yalnız 90° və 90°/2n bu caqları üçün (n natural ədəddir) mümkün idi. Arximed bucağın triseksiyasını pərgar və bölgülü xətkeş vasitəsilə "yerləşdirmə" adlanan üsulun köməyi ilə həll etmişdir: 90°-dən kiçik ABC bucağını üç bərabər hissəyə bölmək üçün onun AB tərəfi üzərində ixtiyari N nöqtəsindən BC-yə perpendikulyar NF və paralel NL xətləri çəkilir. KL=2BN parçasının K və L ucları NF və NL üzərində elə yerləşdirilir ki, onun uzantısı B nöqtəsindən keçsin; KL parçasının ortası M ilə işarə edilir. Bu halda BN=KM=ML=MN olduğu üçün

*∠LBC= 1/3∠ABC*

Bucağın triseksiyasnın pərgar və xətkeşlə həllinin olmadığını fransız riyaziyyatçısı P. Vansel isbat etmişdir (1837).

İstinadlar
----------

1. ↑  **Bucağın triseksiyası**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  170. — Səh.: 14. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.
**Soviç ilankölgəsi** (*lat.* Ferula szowitziana) — bitkilər aləminin çətirçiçəklilər dəstəsinin çətirkimilər fəsiləsinin i̇lankölgəsi cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir – EN B1abc (ii,iii,iv). Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir.Bitkinin hündürlüyü 50 sm-dir. Kökətrafı yarpaqları üçküncdür, üçər bölümlüdür, son ayları lansetvari və ya ovalvaridir, 15 mm uzunluğundadır. Ləçəkləri uzunsovdur, kənardakılar tükcüklüdür, uzunluğu 1,5 mm-dir. Meyvələrinin kənarları enli qanadlıdır, diametri yarımmeyvə ilə bərabərdir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə may-iyun, meyvəvermə iyul ayına təsadüf edir. Aşağı dağ qurşaqlarında, gilli-gipisli və quru, daşlı dərələrdə rast gəlinir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsində yayılmışdır (Duzdağ ərazisi; Sədərək rayonu — Vəlidağ, Şərur rayonu — Ardıcdağ; Culfa rayonu — Dərəşam ərazisi).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiya məhdud ərazilərdə və azsaylı olduğu üçün ehtiyatı azdır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen iqlim amillərinin məhdudlaşdırıcı təsiri.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Populyasiya təhlükə altında olduğundan qorunması vacibdir. Yayıldığı mühitə uyğun geniş ərazilərdə reintroduksiya edilməlidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15580753
* Wikispecies: Ferula szowitsiana
* GBIF: 3636329
* GRIN: 405562
* IPNI: 842521-1
* NCBI: 555415
* PfaF: Ferula szowitziana
* Plant List: kew-2808676
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:842521-1
* Tropicos: 100336938
* WFO: wfo-0000686835

 |
**İsmayıl bəy Qazıyev** (22 dekabr 1859  (3 yanvar 1860), İrəvan) — İrəvan qubernatorunun müavini.

Həyatı
------

İsmayıl bəy Talıb bəy oğlu Qazıyev 22 dekabr 1859-cu ildə İrəvan şəhərində doğulmuşdu. O, Tiflisdə gimnaziya təhsili almış, bir çox mühüm dövlət qulluqlarında işlədikdən sonra, 1904-cü ildə İrəvan qubernatorunın müavini təyin olunmuşdur. XIX əsrin 70-ci illərində quberniyanın Qadın Xeyriyyə Cəmiyyətində fəal təşkilatçılardan biri kimi həyat yoldaşı Dürrətul xanımla birgə məqsədyönlü iş aparmışlar, lakin nanəcib qonşuların törətdikləri qanlı hadisələr bu nəsilləri pərən-pərən salmış, onların topdağıtmaz xanimanları viran olmuşdur. Qazıyevlər və Bağırbəyovlar Türkiyənin Qars, Ərdəhan obalarına pənah aparmışlar, fəqət burada da vəziyyət ağır olduğundan Tiflisə, sonra Gəncəyə qaçmış, daha sonra Bakıda qərar tutmuşlar.

Mənbə
-----

* Ziyəddin Məhərrəmov, "İrəvanda məktəbdarlıq və maarifçilik", Bakı, Nurlan, 2010

İstinadlar
----------

1. ↑  Ənvər Çingizoğlu, İrəvanın tanınmış soyları, Bakı, 2017, 320 səh.
**BioNTech SE** , Almaniyada yerləşən xalqa açıq bir biyoteknoloji şirkətidir. Müxtəlif xəstəliklərin müalicəsi üçün xəstəyə bir yanaşma ilə aktiv immunoterapiya istehsal edir. Xərçəng immunoterapiyası üçün mRNA əsaslı dərmanlar, yoluxucu xəstəliklər üçün peyvəndlər və nadir xəstəliklər üçün protein tərapisi hazırlanır.

2008-ci ildə Alman-Mainz şəhərində Türk-Alman alimlər Uğur Şahin və Özlem Türeci tərəfindən qurulmuşdur. 2018-ci ilin avqust ayında qripin qarşısının alınması üçün mRNA əsaslı vaksinlərin hazırlanması üçün Pfizer ilə əməkdaşlıq etdi. 2019-cu ildə Bill &amp; Melinda Gates Fondu ilə HİV və vərəm peyvəndi araşdırmaları üçün bir razılığa gəldi. 2020-ci ildə SARS-CoV-2 virusuna qarşı COVID-19 peyvəndi istehsal etmək üçün Pfizer və Fosun ilə ortaq şəkildə peyvənd işlərinə başladı. BNT162b2 peyvənd işləri hazırda 3-cü mərhələdədir.

### Covid-19 Tədqiqatları

2020-ci ildə koronavirus pandemiyası ilə şirkət, SARS-Cov-2 peyvəndi hazırlamaq üçün əczaçılıq nəhəngi Pfizer ilə razılaşdı. Açıqlamaya görə, inkişaf etdirilmiş peyvəndin uğur nisbəti %95 -dir.

Mənbə
-----
**Aslanxan Gövhər** (1847, Tivi, Ordubad rayonu – 1906, Tivi, Ordubad rayonu) — şair.

Həyatı və təhsili
-----------------

1847-ci ildə Ordubad rayonun Tivi kəndindən anadan olmuşdur. Nəsirov soyadlı yoxsullaşmış bəy ailəsində doğulmuş, əvvəlcə Məşədi Muxtar adlı ruhaninin yanında oxumuş, sonra isə Ordubadda mədrəsə təhsili almışdır.

1906-cı ildə Tivi kəndində vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Pedaqoji fəaliyyəti

Bir müddət Ordubadda və Qarabağda müəllimlik etmişdir.

### Bədii yaradıcılığı

Gəncliyində Ordubadda Gövhər adlı qız aşiq olmuş və onun adını özünə təxəllüs götürmüşdür. Ordubaddakı "Əncüməni-şüəra" ədəbi məclisinin fəal üzvlərindən olmuş, əsasən, aşıq şeir tərzində yazmışdır. lirikasında əsasən, şairin şəxsən tanıdığı gözəllər (Mələk, Nərgiz və b.) realistcəsinə vəsf olunur. Yaradıcılığında ictimai mövzular da əhəmiyyətli yer tutut. Şair sosial ədalətsizliyi, yoxsullarına ağır güzəranını hakim təbəqələrin zülmünü təsvir və tənqid etmişdir. Şeirlərində bədbinlik, ümidsizlik, zəmanədən şikayət motivləri də öz əksini tapmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* Qədimov Ə, Aslanxan Gövhər, Naxçıvan Dövlət Universitetinin Elmi Əsərləri (humanitar seriya), 1999,№4.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 29. ISBN 5-8066-1468-9.
**Harun Səidov** (8 may 1891, Dağıstan vilayəti – 13 avqust 1919) — inqilabçı, Vətəndaş müharibəsi iştirakçısı, lak yazıçısı, publisist.

Bioqrafiyası
------------

Harun Səidov 1894-cü ildə Vaçi kəndində (indiki Dağıstanın Kuli rayonu) rayon məhkəməsinin katibi Səid Səidovun ailəsində anadan olmuşdur. Temir-Xan-Şurdakı realnı məktəbini bitirmişdir. 1912-1915-ci illərdə kadet məktəbində təhsil alır. 1915-ci ildə Moskva Ticarət İnstitutuna daxil olur. 1917-ci ildə Dağıstana qayıdır, burada Ulibiy Buynakski ilə birlikdə Dağıstanın təhsil və təşviqat bürosunu qurur. "İlçi" qəzetinin, 1918-ci ildən isə "İnqilabci dağlı" qəzetinin redaktoru olur. Burjua partiyasının siyasətini ifşa edən inqilabçı, qanlı imperialist savaşın davam etməsinə qarşı çıxır.
Vətəndaş müharibəsi illərində "Qırmızılar"-ın tərəfini tutur. Dağıstanda əks-inqilab qüvvələrinə qarşı may qiyamının təşkilatçılarından biri olur. Partizan dəstəsinə rəhbərlik edir. 1918-ci il mayın 2-də Dağıstanda Sovetlərin hakimiyyəti elan edilir və Dağıstan Regional Hərbi İnqilab Komitəsi təşkil edilir. Komitə sədrinin müavini vəzifəsinə Harun Səidov təyin edilir. 1918-ci ilin iyulunda Sovetlərin birinci qurultayında Dağıstan vilayətinin icra komitəsi seçilir. Harun Səidov da icra komitəsinə daxil olur. Vətəndaş müharibəsinin başlanğıcında Harun Saidov Cenqutay cəbhəsindəki Denikin ordusunun nizami birləşmələri ilə cəsarətlə döyüşən Qazqumuq partizan dəstəsini təşkil edir. İyul qiyamının məğlubiyyətindən sonra Harun Səidovun dəstəsi Qazıqumuq rayonuna çəkilir. 1919-cu ilin avqustunda Harun Səidov əks-inqilab agentləri tərəfindən ələ keçirilir və Ağ Qvardiyaçılara təhvil verilir.
13 avqust 1919-cu ildə Sudaaxar dərəsində Denikinçilər tərəfindən güllələnir.

Sənət əsərləri
--------------

Səidov Dağıstan ədəbiyyatında usta yanında duran şagirdlərin çətin həyatından bəhs edən "Tinkers" (1914-1916) ilk dramını yazır. Həmçinin Səidov "Külək əsərsə", "Partizan mahnısı", "Axşam səmasını xəyal etdim" kimi bir sıra mahnıların sözlərinin müəllifidir. İyirmi üç yaşlı inqilabçı 1914-cü ildə teatr səhnəsinə çıxan lak dilində ilk olan "Tinker" pyesini yazır.

Xatirəsi
--------

Sudaxar, Vaçi və Qumuq kəndlərində Harun Səidovun abidələri ucaldılmışdır. Mahaçqalada və Dərbənd şəhərlərinə; Şamxal, Qarabudaxkənd, Sultan-Yeni-Yurt, Novolakskoe və s. kəndlərdə küçələr onun adını daşıyır. 
Kuli rayonu, Kuli kəndində Harun Saidov adına Kənd təsərrüfatı istehsal kooperativi fəaliyyət göstərmişdir (keçmiş kolxoz). İ. Kurbanəliyevin "Dağların bolşevikləri" hekayəsi və B. Ramazanovun "Daşdakı ulduz" pyesi ona həsr edilmişdir.

Mənbə
-----

* Краткая литературная энциклопедия
* В селении Кумух открыли памятник Гаруну Саидову
* К 115-летию революционера и драматурга Гаруна Саидова в Махачкале прошел вечер памяти

İstinadlar
----------

1. ↑  "Саидов, Гарун Саидович". 2022-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-15.
2. ↑  "«Волнами мутного времени!». К 125 - летию со дня рождения Саидова Гаруна". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-15.
**Doom:VS** — İsveçdən olan doom metal musiqi qrupu. Tək kişilik musiqi proyekti.

Haqqında
--------

Draconian qrupunun üzvü olan Johan Ericson tərəfindən 2004-cü ildə yaradılmışdır. Bundan əlavə Johan bir neçə metal musiqi qruplarının üzvü. Qrupunun ilk relizi 2004-cü ildə *Empire of the Fallen* demo albomu olmuşdur. Bu albomda Johan-a vokalda Draconian qrupunun digər üzvü vokalist Anders Jacobssonda köməklik etmişdir. Bu demo-dan sonra Finlandiyanın *Firedoom Music* səsyazma və albom şirkəti ilə müqailə imzalandı. Daha sonra Johan yeni albom üzərində çalışmağa başlayır və 2006-cı ildə *Aeternum Vale* adlı ilk debüt albomunu nəşr edir. Bu albom ilə qrup doom metal dinləyiciləri geniş maraq göstərilir. Bu albomdan sonra 2008-ci ildə *"Dead Words Speak"* adlı ikinci albomu buraxır.

Bu albomdan sonra qrup məşhur Rusiyalı doom metal albom şirkəti ilə Solitude Productions birgə 2014-cü ildə sayca özünün 3-cü *Earthless* adlı studio albomunu buraxır.

Diskoqrafiya
------------

Albomlar
* Aeternum Vale 2006
* Dead Words Speak 2008
* Earthless 2014

Demo-lar
* Empire of the Fallen 2004
**Asmolov Teatrı** — Rostov-na-Donu şəhəri, Taqanroq prospektində (indiki Budyonnovski prospekti), 2000-ci illərə qədər mövcud olmuş "Novı bıt" bazarının yerində mövcud olmuş teatr. Teatr 1883-ci ildə təşkil edilmişdir.

Tarixi
------

Asmolov teatrının planı
1882-ci ildə rostovlu tütün fabrikinin rəhbəri Bladimir İvanoviç Asmolov şəhər dumasından Taqanroq prisoektində, Bolşoy Sadovaya və Kuznesov (hazır ki, Puşkinski) küçələri arasında konsert zalının tikilməsi üçün icazə verilir. 19 oktyabr 1883-cü ildə Asmolov teatrında ilk dəfə pərdə açılmışdır. 38 il müddətində şəhər əhalisinə xidməti sayəsində Rostov-na-Donu şəhərini teatral bir mərkəzə çevirmişdir. O şəhərdə ən çox tutumu olan teatr idi. Belə ki, vaxtı ilə burada sonradan çoxlu sayda teatrlar inşa edilsə də yenə öz birinciliyini qoruyurdu. 1894-cü ildə teatra rejisor vəzifəsinə Nikolay Nikolayeviç Sinelnikov gətirilir. Burada , Nikolay İvanoviç Sobolşikov-Samarin, Konstantin Aleksandroviç Marcanaşvili, Nikolay Petroviç Roşin-İnsarov, Mariya Mixaylova Blyumental-Tamarina, S. Kuzensov, Vasili Oanteleymonoviç Dslmatov, Yakov Vasileviç Orlov-Çumbinin, Pavla Leonteva Vulf, M. Yoreva, N. Nasilev, P. Muromsev və başqaları işləmişdir.

Asmolovun özü teatrı olduqca çox sevirdi. O, hətta dəfələrlə teatrda belə özü iştirak edirdi. Ancaq yaşı ilə əlaqədar xəstəliyi güçlənmişdir. Nəticədə 1910-cu ildə o, teatrı satmalı olurlar. Teatrın yeni sahibləri Lev Filippoviç və İosif Moiseeviç Fayn olur. Onlar teatrın inkişafın böyük yatırım qoyurlar.

Birinci rus inqilabı dönəmində şəhərin digər teatrları kimi onun ətrafına inqilabçılar toplanmışdır. Oktyabr inqilabından sonra bir müddət teatr fəaliyyətini dayandırır. Qırmızı ordu gəldimdən sonra teatr fəaliyyətini bərpa etdir. 1920-ci ilin yanvar ayında ilk sovet tamaşası olan "Qırmızı Həqiqət" səhnəyə qoyulur. 17 mart ayında teatr milliləşdirilir. 12 aprel tarixindən Anatoli Vasileviç Lunaçarski adını alır. 1920-ci ilin noyabrında teatrda son tamaşa olur. 28 noyabrda teatrda yağın olur. Bundan sonra teatrın trupbası Maşonkin Teatrına işə qəbul olunur.

Mənbə
-----

* Asmolov Teatr. Rostov-na-Donu. Arxivləşdirilib 2017-01-18 at the Wayback Machine
* Rostov-na-Donuda yerləşən teatrların tarixi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Добрая память о братьях Асмоловых". 2017-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-08.
2. ↑  "Asmolov Teatrı (1883–1920)". 2016-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-08.