recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Koyt Toome** (est. Koit Tomme; d. 3 yanvar 1979, Tallin, Estoniya) — Estoniya müğənnisi və aktyoru. O, Estoniyanı 1998 və 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı
------

Koyt Toome 3 yanvar 1979-cu ildə Estoniyanın paytaxtı Tallin şəhərində anadan olmuşdur. Koyt bir oğul və iki qız atasıdır. Koytin əmisi İndrek Toome 1988-ci ildən 1990-cı ilə kimi Estoniyanın Baş naziri olmuşdur.

Musiqi karyerası
----------------

Koyt Toome musiqi prodüseri Mikk Tarqo tərəfindən 1994-ci ildə musiqi məktəbində aşkarlanmışdır. Koyt üçün musiqi karyerası yaratmağı planlaşdıran prodüser həmin musiqi məktəbində eyni zamanda Sirli Hiius adlı istedadlı bir ifaçı aşkar edərək, Koyt və Sirlidən ibarət Code One adlı pop duet yaratmışdır. Code One həmin illərdə Estoniyada bir neçə hit mahnılar ifa etmişdir.

Koyt Toome Estoniyanı Böyük Britaniyanın Birminhem şəhərində keçirilən 1998 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. İfa etdiyi "Mere Lapsed" adlı mahnı ilə ölkəsinə müsabiqənin final mərhələsində 12-ci yeri qazandırmışdır. Həmin ildə müğənni əsasını özünün bəstələdiyi mahnılardan təşkil edilən debüt albomunu təqdim etmişdir. Koytin indiyədək ümumilikdə beş studiya albomu işıq üzü görmüşdür. Onun sonuncu albomu olan "Kaugele siit" 2010-cu ilin mart ayında satışa buraxılmışdır.

2007-ci ildə Koyt partnyoru Kertu ilə birlikdə Estoniyanın *Tantsud tähtedega* rəqs yarışmasında qələbə qazanmışdır.

Koyt Estoniyada musiqi ilə yanaşı həm də aktyorluqla da məşhurdur. O bir çox filmlərdə müxtəlif personajları səsləndirmiş və eyni zamanda musiqili teatrlarda da çıxışlar etmişdir.

Koyt Toome Estoniyanın ERR telekanalının Avroviziya 2017 üçün təşkil etdiyi *Eesti Laul 2017* müsabiqəsində Laura Poldvere ilə birlikdə duet şəklində ifa etdiyi "Verona" mahnısı ilə qələbə qazanmışdır. Beləliklə Koyt və Laura həmin mahnı ilə Estoniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Onlar 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 17-ci nömrə altında səhnə almışdırlar. Nəticədə isə duet yarımfinalda 85 xalla 14-cü yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

* "Valged ööd" (Qetter Yaani ilə duet) (2011)
* "Talveöö" (Qetter Yaani və Karl Madis ilə) (2011)
* "Rannamaja" (Qetter Yaani ilə duet) (2014)
* "Verona" (Laura Poldvere ilə duet) (2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Koit Toome and Laura to bring Verona to Kyiv!". eurovision.tv. Avropa Yayım İttifaqı. 4 mart 2017. 2017-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-06.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Yüri Putsman  "Play"** | **Estoniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Elina Neçayeva  "La Forza"** |

Xarici keçidlər
---------------
Animation of audio, AM and FM sine wavesFig 1: Audio siqnal (ən üstə)Amplitud və ya Tezlik modulyasiyalı radio dalğalar ilə daşına bilər. 
**Amplitud modulyasiyası**(AM) — radio daşıyıcı siqnallar vasitəsilə informasiyanı ötürmək üçün elektron rabitədə istifadə edilən modulyasiya texnikası. AM göndərilmiş dalğa formasının nisbətlərinə görə daşıyıcının amplitudunu dəyişməklə işləyir.

Bu dalğa forması televiziya pixsellərinin işıq intensivliyi və ya səsucaldan ilə yenidən hasil olunmuş səslərinə uyğun gələ bilər. Bu modullaşan siqnal ilə fazası müxtəlif olan faza modulyasiyası və daşıyıcı siqnal tezliyi müxtəlif olan tezlik modulyasiyası ilə ziddir.

Amplitud modulyasiyası radio ilə səs ötürmək üçün istifadə edilən ən erkən modulyasiya metodu idi. Bu Reçinald Fessendenin 1900-cü ildə radio-telefon təcrübələri ilə XX əsrin ilk 20 ilində inkişaf etdi. Amplitud modulyasiyası rabitənin çox formasında bu gün də istifadə olunur: məsələn, kompüter modemlərində, portativ ikitərəfli radoilarda və s. istifadə olunur.

ITU işarələri
-------------

1982-ci ildə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (ITU ) amplitud modulyasiyasının tiplərini müəyyən etdi.

| İşarələri | Təsviri |
| --- | --- |
| A3E | yanlarında iki sarğısı olan tam daşıyıcı - Əsas amplituda modulyasiya sxemi |
| R3E | Tək yan sarğılı modulyasiya, azaldılmış daşıyıcı |
| H3E | Tək yan sarğılı modulyasiya, tam daşıyıcı |
| J3E | Tək yan sarğılı söndürülmüş daşıyıcı |
| B8E | müstəqil yan sarğı emissiyası |
| C3F | İtən yan sarğı |
| Mürəkkəb əlaqə | əlaqələndirilən kompressor və genəldici (ekspander) |

Xarici keçidlər
---------------

* Amplitud modulyasiyası
* Amplitud modulyasiyası
**Riçard Klayderman** — Fransa pianoçusu.

Həyatı
------

Fortepiano ilə məşğul olmağa çox tez atasının rəhbərliyi ilə başlamışdır. Onun atası musiqi müəllimi idi.

12 yaşında musiqi konservatoriyasına daxil olmuşdur. Orada Klayderman 16 yaşlılar arasında birinci yeri tutmuşdu. Öz təhsil haqqını ödəmək və bacarığını təkmilləşdirmək üçün o, fortepianoda ifa etməyə başlayır. Klayderman o vaxt Mişel Sardu, Terri Le Lüron və Conni Hallideyin yanında işləyirdi.

1976-cı ildə 20 başqa pianoçu ilə ballada yazmaq üçün musiqi yazılışına istehsalçı kimi dəvət olunur. Nəticədə hamının içindən onu seçdilər və o vaxtdan Klaydermanın məşhurluğu əhəmiyyətli dərəcədə artdı.

Yaradıcılığı
------------

Pol de Sennevilin yazdığı dünyada tanınan "Adelina üçün ballada" Klaydermanı əsl ulduza çevirdi. Bu əsər dünyanın 38 ölkəsində 22 milyon nüsxə ilə satıldı.

Klaydermanın yaradıcılığı fortepianonu o qədər tanıtdı ki, bəzi şərhçilər onu bu musiqi alətinin XX əsrdə böyük tanıdıcısı adlandırırdılar. Bir tanınmış alman tənqidçi demişdi ki, heç Bethovenin vaxtında da bu aləti belə tanıdan olmamışdı.

Bu günə qədər Klayderman 1200-dən çox musiqi əsərləri yazmış və ümumi tirajı 90 milyon olan 100-dən çox kompakt-disk buraxmışdır. O, öz repertuarında yeni romantik üslub yaratdı. O, vaxtının böyük hissəsini konsertlərdə çıxışlarına sərf etmişdir. 2006-cı ildə Klaydermanın əsərlərinin 70 milyon satışı qeydə alınmışdır. Bundan başqa onun 267 qızıl və 70 platin diski olmuşdur. Riçard Klayderman "dünyanın ən uğurlu pianoçusu" kimi Ginnesin Dünya rekordları kitabına düşmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ричард Клайдерман". 2021-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-22.
2. ↑  "Richard Clayderman - Ballade pour Adeline". 2011-06-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-22.
3. ↑  "Artist Biography by John D. Buchanan". 2022-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-22.
**Suskan çayı** — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Suskan çayı Çir çayının sol qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Suskan çayının uzunluğu 78 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 1000 km²-dir. Çir çayının mənsəbinə 194 km qalmış ona tökülür. Mənbəyində 150 m, mənsəbində isə hündürlük 70 m təşkil edir. Əsasən təpəli çöl ərazisindən axır.

Çay sistemi: **Suskan** → Çir → Don → Azov dənizi.

Təsviri
-------

Suskan çayı Don cərgədindən Çebotarevski xutorundan başlanğıcını götürür. Çebotarevski xutorundan Starosenyorkin xutoruna qədər düz istiqamətdə axır. Hər iki sshili burada demək olar ki, eynidir. Yatağı boyunqa çoxlu sauşyda qollara bölünərək axır. Starosenyorkin xutorunun cənubundan çayın orta axarı başlayır. Cənub-şərqə axır. Malaxov xutorunun cənubundan isə şərqdən qərbə axır. Çir çayına yaxınlaşdıqdan sonra isə birdən cənuba yönəlir. Suskan dayaz bir çaydır. Yuxarı axarlarda bəzən tamamən quruyur.

Suskan çayı Volqoqrad vilayətinin Serafimoviçski və Rostov vilayətinin Sovetski rayonları ərazisindən axır. 

### Hövzəsi

* **Çir**
	+ Adsız çay, Bolşoy xutorundan 2 km cənubda — (sol) - mənsəbdən 55 km aralıda.
	+ Qusinka çayı (sağ) - mənsəbdən 38 km aralıda

### Yaşayış məntəqələri

Mənbədən mənsəbə: Çertaryovski, Kotovski, Bolşoy, Blinovski, Starosenyorkin, Qusinka, Varlamov, Pronin, Malaxov, Pronin, Xoxlaçev, Piçuqin (Volqoqrad vilayətinin Serafimoviçski rayonu)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Государственный водный реестр: река Цуцкан". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-14.
2. ↑  Карты Генштаба M-38 (В) 1:100000. Волгоградская и Ростовская области
**Umar Axmatsultanoviç Beksultanov** (*d. 20 oktyabr 1937, Çeçen-Aul, Qroznı rayonu, Çeçen-İnquş MSSR, RSFSR, SSRİ -* *6 dekabr 2014, Qroznı, Çeçenistan, Rusiya Federasiyası*) — bəstəkar, pedaqoq, Çeçen-İnquş MSSR-in Əməkdar incəsənət xadimi, Çeçenistan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, Çeçenistan Respublikasının dövlət himninin musiqisinin müəllifi.

Həyatı
------

Çeçen-Aul kəndində anad olub. Atası traktorçu, anası isə evdar qadın olub. 23 fevral 1944-cü ildə deportasiya vaxtı anası əri və uşaqları tərəfindən tərk edildi. Umar anasını yalnız 1960-cı ildə axtardı. Umar atası və kiçik bacısı ilə Qırğızıstana getdi. Atası tezliklə silikozdan vəfat etdi. Uşaqlar Belovodsk kəndində uşaq evinə yerləşdirildi. 1946-cı ildə Umarı Panfilovka kəndində yerləşən uşaq evində yerləşdirdilər.

Umar məktəb orkestrində trubada ifa etməyə başladı. 1953-cü ildə məktəbi bitirdikdən sonra Frunze şəhərində musiqi-xoreoqrafiya məktəbində S.M.Vayndorfun truba sinfinə daxil oldu. Bir il sonra sağlamlığına görə truba sinfindən zərb alətləri sinfinə keçirildi. 1956-cı ildə bəstəkar və pianist tərəfindən təşkil edilən dairədə bəstəkarlıqla məşğul olmağa başladı. 

1957-ci ildən 1959-cu ilə qədər Qırğız xalq alətləri orkestrində zərb alətlərində ifa etmişdir. Bu orkestrin dirijoru Boris Veniyaminoviç Feferman oldu, eyni zamanda Q.Q.Okunyevlə birgə bəstəkarlıqla məşğul olmağa başladı. 1959-cu ildə Q.Q.Okunevanın məsləhəti ilə Roma-Korsakova adına Leninqrad Dövlət Konservatoriyasının nəzəri-bəstəkarlıq fakültəsində, O.A.Yevlaxovun bəstəkarlıq sinfində təhsil almışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra 1964-cü ildə Respublika Musiqili Məktəbində dərs demişdir, daha sonra həmin müəssisənin direktoru olmuşdur. 1966-cı ildən 1970-ci ilə qədər Çeçen-İnquş dövlət filarmoniyasının bədii rəhbəri olub. 1996-cı ildən Çeçen Dövlət Pedaqoji İnstitutunda "Musiqi təhsili" kafedrasının dosentidir. 

1967-ci ildə SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının Üzvü olur. 1974-cü ildən "Çeçen-İnquş MSSR-in Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülür. 2012-ci ilin noyabrında Çeçen Resublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin "Yüksək xidmətə görə" medalı ilə təltif edilmişdir. 2 mart 2013-cü ildə "Çeçen Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əsərləri
--------

* «Üç donuz balası» baleti (1963);
* V.İ.Leninin 100 illiyinə həsr edilmiş epik oratoriya (sözləri N. Murzayevaya aiddir, 1968);
* «Lenin komsomolu» kantatası (1970);
* «Əziz Oktyabr» oratoriyası;
* "Sovetlər hakimiyyəti uğrunda" simfoniyası (1971);
* "Qəmər" simfoniyası (1964);
* «Pioner üverturası» (1962);
* «Əziz doğma diyarım» süitası (1963);
* «Lirik təsvir» süitası (1966);
* Orkestrlə fortepiano üçün konsert (1967);
* "İlin vaxtları" vokal tsikli;
* Çeçenistan Respublikasının Himni.

İstinadlar
----------

1. ↑  Д. Дадачиева. Подарок композитору от Рамзана Кадырова. Arxivləşdirilib 2013-04-24 at the Wayback Machine «Молодёжная смена» №18 (1052) 6 марта 2013 г.. Grozny-inform.
2. ↑  "У. Бексултанову присвоено звание заслуженного деятеля искусств ЧР (недоступная ссылка). Глава и Правительство Чеченской республики". 2013-04-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-17.
**Məhəmmədrza Agahi** (1809[…], Xivə – 1874[…], Xivə) — Özbək yazıçısı, tarixçisi və tərcüməçisi.

Həyatı
------

Məhəmmədrza Agahi 1809-cu ildə Xivədə anadan olmuşdu.

Məhəmmədrza Agahi "Riyazüddövlə" ("Xeyrxahlıq bağları"), "Zübdətüttəvarix" ("Tarixin qaymağı"), "Cami ül-vaqiyyəti sultani" ("Sultan hadisələrinin məcmusu"), "Gülşəni-dövlət" ("Səadət gülşəni") и "Şahid ül-iqbal" ("İqbal şahidi") adlı əsərlərin müəllifidir.

Munis Agahinin qardaşı oğlu Məhəmmədrza "Agahi tarixi" adlı əsərlə onun faaliyətlərini davam etdirmiş və əsəri bitirmişdir.
Munis və Agahi tarixi hadisələri anlatmaqda bir tərəfə yaxınlaşmış olsalar belə, yənə türkmənlərin tarixini öyrənməkdə ən qiymətli əsərlərdən biri olmağı haqq qazanmışdır.

Məhəmmədrza Agahi 1874-cü ildə Xivədə vəfat edib.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Otra əsr qaynaqları oğuz-türkmən tayfaları haqqında, Sumqayıt, SDU-nun nəşriyyatı, 2012, 136,-səh.

Həmçinin bax
------------

* Özbəkistan ədəbiyyatı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Muḣammad Rizo Mirob Ėrniëzbek ŭghli Ogaḣiĭ // Faceted Application of Subject Terminology.
2. 1 2 3 4  Muḥammad Riḍā Mīrāb Āgahī // CERL Thesaurus (ing.). Consortium of European Research Libraries.
**Daşkənd klanı** Özbəkistanın Daşkənd şəhəri ilə bağlı olan, ölkənin Milli Təhlükəsizlik Xidmətini (Milliy Xavfsizlik Xizmati), 2005-ci ilin sonlarından etibarən isə Daxili İşlər Nazirliyini təsir altında saxlayan güclü siyasi qruplaşmadır. Onun Özbəkistan hökumətinə nəzarətdə ən böyük rəqibi isə Səmərqənd klanıdır.

Daxili İşlər naziri, Səmərqənd klanının üzvü Zakir Almatov 2005-ci ilin sonlarında səhhəti ilə əlaqədar xidmətini davam etdirə bilməyəcəyini bildirərək istefa verdi. Onun yerinə Prezident İslam Kərimov Daşkənd klanından olan, Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktor müavinini təyin etdi. Bəzi analitiklərin ehtimalına görə, 1999-cu il Daşkənd terror aktlarını məhz Almatovun rəhbərliyi altında Daxili İşlər Nazirliyi həyata keçirmişdi. Digərlərinin fikrincə isə bombalı hücumların həmin vaxt Daşkənd klanının başçısı Rüstəm İnoyatovun rəhbərliyi altında Milli Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən təşkil edilmişdi. Analitiklər hesab edir ki, 2004-cü ildə Daşkənd və Buxarada baş vermiş bombalı hücumlar da Daxili İşlər Nazirliyi əleyhinə Milli Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən həyata keçirilmiş ola bilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Uzbekistan: Karimov appears to have political clans firmly in hand Arxivləşdirilib 2008-06-12 at the Wayback Machine RadioFreeEurope/RadioLiberty
2. ↑  Uzbekistan: Islam Karimov vs. The clans Arxivləşdirilib 2008-06-15 at the Wayback Machine RadioFreeEurope/RadioLiberty

Xarici keçidlər
---------------

* Preparations for the power changes begin in Uzbekistan Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine
* The president of Uzbekistan is the one and only diplomat Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Mərkəzi Asiya klanları
* Səmərqənd klanı
* Cizzəx klanı
**Novruzəli Xanməmməd oğlu Məmmədov** (10 mart 1942, Ərçivan, Astara rayonu – 17 avqust 2009, Bakı) — Azərbaycan filoloqu, filologiya elmləri namizədi, pedaqoji elmlər doktoru, professor.

Fəaliyyatı
----------

Məmmədov Novruzəli Xanməmməd oğlu 10 mart 1942-ci ildə Azərbaycanın Astara rayonu, Ərçivan kəndində anadan olub. Azərbaycan Xarici Dillər Universitetində ingilis filoloqiyası fakültəsini bitirmişdir.

1989-1992-ci illərdə Respublika Talış Mədəniyyət Mərkəzinin sədri, 1992 ildən "Tolışi sədo" qəzetində baş redaktorun müavini, 2001 ildən qəzetin baş redaktoru və eyni zamanda AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutun german-roman dilləri şöbəsinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi milli azlıqların dillərinə üzrə tədris-metodik şurasının və Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının yanındakı milli sualı üzrə ictimai şurasının üzvü seçilmişdir.

Novruzəli Məmmədov Azərbaycanın yeganə talışşünas-dialektoloqu olub. Bir sıra kitab, elmi məqalə və dərsliklərin müəllifi idi. Azərbaycan və talış dillərinin münasibətinə həsr edilmiş bir neçə monoqrafiyaların müəllifi olub.

24 iyun 2008-ci il tarixdə Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmə istintaq orqanının ona təqdim etdiyi ittiham aktının birbaşa köçürməsi olan hökmü ilə Novruzəli Məmmədovu boş zalda Azərbaycan Respublikası CM-nin 274-cü maddəsilə (dövlətə xəyanət) təqsirli bilinib, əmlakı müsadirə olunmaqla 10 il müddətinə cəzasını ciddi rejimli cəza çəkmə müəssisəsində çəkməklə azadlıqdan məhrum etmə çəzasına məhkum etdi.

17 avqust 2009-cu il tarixində Bakı həbsxanasında müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Andrey Andreyeviç Fayt** (16 (29) avqust 1903, Nijni Novqorod – 16 yanvar 1976, Moskva) — SSRİ aktyoru.

Həyatı
------

Andrey Andreyeviç Fayt 29 avqust 1903-cü ildə Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində anadan olub. 1812-ci ildə Rusiyaya köçmüş alman tacir ailəsinin üzvüdür. Onun atası Andrey Feyt həkim olub, siyasətlə də fəal məşğul olub, eserlərin Kommunist Partiyasının üzvü olub, bir neçə dəfə həbs edilərək Şərqi Sibirə göndərilib. Andrey Faytın atası 1905-ci ildə öz pasiyentlərinin köməyi ilə Fransaya qaçıb. Sonra arvadı və iki oğlu da onun yanına gediblər. Paris yaxınlığındakı ruslar üçün olan düşərgədə yaşayıblar, balaca Andrey orada liseydə oxuyub.

Sonradan anası uşaqları ilə birgə Moskvaya qayıdıb, bir qədər keçmiş ataları da onların yanına gəlib. Andrey Fayt "Ke-Ke-Si" adlanan dram dərnəyinə gedib. Həmin dərnəyin təşkilatçılarının beşi də şeir yazır, rəsm çəkir, aktyorluq edirdilər. Andrey isə təkcə musiqi yazırdı.

Andrey Fayt Rusiyada Hava-Dəniz Qüvvələrinin nəzdindəki Mühəndislik İnstitutunda oxuyub. 1927-ci ildə Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib, teatr studiyasında kino aktyoru işləyib.

Kinoya ilk dəfə 1924-cü ildə "Göyərçinlərin evi" filmində çəkilib.

Fayt hələ gəncliyində "Hərarətli şəlalə" şeirlər kitabını nəşr etdirib. Aleşa Maslennikovun "Böyük Degeneratovların nicatı" pyesinin tamaşaya qoyulmasından sonra aktyor olacağı ilə bağlı qəti qərar verib.

O, "sovet kinosunun başlıca cinayətkarı" kimi yadda qalıb, təkrarolunmaz müxtəlif cinayətkar obrazlarını yaradıb, bunların arasında xarici agentlərdən tutmuş zalım cadugərlər də olub.

Andrey Fayt iki dəfə evlənib. O, 1928-ci ildən 1930-cu ilədək artist Qalina Kravçenko ilə evli olub. İkinci arvadı Mariya Brilinqdən kinorejissor olan oğlu Yuli dünyaya gəlib.

Aktyor 72 yaşında, 16 yanvar 1976-cı ildə vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

1. Gənc qvardiya (film, 1948)
2. Uzaq sahillərdə (film, 1958)
3. Bir qalanın sirri (film, 1959)
4. Brilyant əl (film, 1968)

Mənbə
-----

* Ağamirov, A. "Uzaq sahillərdə" //Kommunist.- 1958.- 19 avqust.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Şuşanın tarixi. 
1693-cü ildə Qarabağın kübar bir ailəsində bir oğlan uşağı doğuldu. Onun adını Pənahəli bəy Cavanşir qoydular. Bu oğlan böyüyüb bir neçə onillikdə cəsur döyüşçü və müdrik siyasətçi kimi tanınacaq, Qarabağın ilk xanı olacaq və 1750-ci ildə Șușa şəhərinin ürəyinə çevrilən bir qala tikdirməyə başlayacaqdı. Qala üçün yer təsadüfən seçilməmisdi-hundur əlçatmaz qayalar Șușani düşmənlərdən etibarlı şəkildə qoruyurdu. Penahəli xan Șușa qalasını tikdirmək üçün Azərbaycanin hər yerindən ən yaxşı memar və sənətkarlari dəvət etmişdi. 
Bir neçə il uca qayanın üstündə xan sarayları, evləri, karvansaralari, hamamlari, məscidləri olan bütöv bir şəhər yarandı. Qaladan biraz aralıda isə möhtəşəm xan bağı salındı. Qarabag xanlığının paytaxtı olan gözəl Şuşanın tarixi belə başlamışdı

İstinadlar
----------

* Proprioseiopsis penurisetus Catalogue of Life saytında
* Mites GSDs: PhytoseiidBase. Castilho R.C. Narita J.P.Z. Moraes G.J. de & McMurtry J.A. 2009-09-24

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Heyvanlar** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q50365778
* EUNIS: 264531
* Fauna Europaea (new): f7eb0b70-3aad-4a8b-9431-7e835e2c0580
* GBIF: 4548448
* IRMNG: 11631288

 |
**Andreev buxtası** — Azov dənizi ərazisində, Taqanroq burnundan bir qədər aralıda, şəhərin ətrafında, Taqanroq metallurgiya zavodu yaxınlığında yerləşən buxta.

Tarixi
------

Taqanroq metallurgiya zavodunun buxtası, hazırda isə Andreev buxtssı kimi tanınan buxta Bolşaya Çerepaxa çayının Taqanroq körfəzinə tökdüyü lilin hesabına XIX və XX əsr də meydana gəlmişdir. Əvvəllər bura Taqanroq metallurgiya zavodundan dəmir yolu gəlirdi. Havanda yüklərin yüklənməsi və boşaldılması ilə əlaqədar taxta və dəmir konstruksiyalar mövcud olmuşdur. Buxtaya iri gəmilər yan ala bilirdi. Bura əsasən Kerç dəmir yatağı və Ukrayna ərazisindən dəmir filizi gətirilir.

2015-ci ilin aprelində Andreev buxtasının adı mətbuat səhifələrinə çıxmışdır. Belə ki tikintidə kran suya aşmışdır. Kranı idarə edən işçi buxtaya düşmüşdür. Ancaq xoşbəxtlikdən işçilərin elə özləri onu fxilas edərək xəstəxanaya gönrmişlər. İşçi açıq kəllə-beyin travması almışdır.

Buxtanın adı Taqanroq metallurgiya zavodunun adı ilə bağlıdır. 1930-cu illərdə zavod Andreev adına Taqanroq Dövlət metallurgiya zavodu adlanırdı. Andrev Andreeviç Andrey görkəmli partiya və dövlət xadimi olmuşdur.

Coğrafiyası
-----------

Andreev buxtası Taqanroq burnunun şimalında, şəhərin ətrafında, Taqanroq metallurgiya zavodu yaxınlığında yerləşir. Buxtanın sahilində Sosialist küçəsi və Admiral Kreys küçələrinin birləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Назаренко В.* Историческая справка Arxivləşdirilib 2014-05-12 at the Wayback Machine // ngo-taganrog.ning.com. — 2010. — 14 июня.
2. ↑  *Челнокова В.* В Таганроге в бухте Андреева в море упал строительный кран Arxivləşdirilib 2015-04-19 at the Wayback Machine // www.ruffnews.ru. — 2015. — 19 апр.
3. ↑  И дольше века льётся сталь / Под ред. Н. И. Фартушного. — Ростов-на-Дону: Принт-Сервис, 2006. — 288 с.
**Veddlər** (sinh. වැද්දා — ˈvædːaː, tam. வேடுவர் — Vēṭuvar) — Şri-Lankanın yerli əhalisidir. Əsasən Şri-Lankanın şərqində yayılmışlar. Sayları 2 500 nəfər təşkil edir.

Dili — Vedd dili Kreol dillərinə daxildir. Sinhal dilləri qrupuna daxildi və qədim dil hesab edilir. Dilin gizlü xüsusiyyətləri vardır. Onlar aradında Buddizm, Hinduizm və ənənəvi ədatlər qrunub saxlanılmışdır.

Üstəlik onlar arasında Animizm, Şamanizm, Maqiya, və aiyin rəqslərinə rast gəlinir.

Etimalogiya
-----------

Onları müxtəlif adlarla adlandırırlar. Müxtəlif variantlı adları vardır: veda, veda, veddo, vaedda; *sinhalcada* väddā, väddō; *tamilçə* vedan. Sinhalcada vanyalā-ätto adlandırılır ("meşədə yaşayanlar", "meşə adamları", "meşə hakimləri"); bu adı veddlərin özləridə işlədirlər.

Yaşayış yerləri
---------------

Onların böyük əksəriyyəti Şri-Lankanın Şərq və Uva vilayətlərində yayılmışdır. Veddarata — "Veddlərin ölkəsi" əsasən Qal-Oya və Madura-Oya çaylarının yuxarı axarlarını adlandırırlar

Yaranmaları
-----------

Veddlərin qədim nümayəndələri Cənubi Asiyanın böyük hissəsində yayılmışdılar. B.ə onlar bütün Seylon adası boyunca yayılmışdılar. Sonradan Sinhallar və Tamillər tərəfindən sıxışdırılmışdır. Onlar tarixən Sinhal ordusunda oxçular olması ilə seçilirdilər.

Antropologiyası
---------------

Avstralodlər irqinə mənsubdurlat. Hindistanın mərkəzi hissəsində yayılmış Bxillərlə yaxınlıqları vardır. Boyları elədə böyük olmur. Orta boyları 1,53 sm-dir.

Sosial quruluşları
------------------

Veddlər 9 bir-birinə yaxınlığı ilə seçilən 9 qrupa bölünür: morana, unapana, ruqam, uru, tala, nadutena, kirito, mebille, qama. Hər qəbilənin özünə məxsus toplama meyvə və giləmeyvələri, saxladıqları kənd təsərüffatı canlıları vardır. Hazırda dövlət miqyasında onların asimiliyasi həyata keçirilir.

Çox uşaqlı olurlar. Ərə gedən qızlar ata və analarının yanında qalırlar. Oğlan uşaqları isə yox. Erkən evliliklər geniş yayılmışdır. Qadın və kişilər bərabərdirlər. Onlarda yaxın qoxumlarla evlilik geniş yayılmışdır. Adətləri sadədir. Qadınlara hədiyyə vermək dəbdədir

Təsərüffat
----------

Vedd qadını
Əsas məşgüliyyətləri yığıçılıq, balıqçılıq və balıqçılıqdır.

Əsas öz əlatləri nizə və oxdur. Onlar şikarlarını bəzən tələlərlə tuturlar. Onlar arasında fil ovuda mövcuddur. Hazırda isə odlu silahlar məşhurlaşdır.

Geyimləri əsasən sarqon və saridən ibarətdir. Qadınlar dizə qədər olan don geyirlər. Geyimlər əsasən pambıqdan hazırlanır.

Qidaları — ov və yığıçılıqda əldə edilənlərlə qidalanırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Система родства веддов. Быт, социальные и семейные отношения Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine (indolog.ru) (rus.)
2. ↑  Веддо-австралоидная раса // БРЭ. Т.4. М.2006.
3. ↑  Австралоидная раса // БРЭ. Т.1. М.2005.

Mənbə
-----

* Vedda lore
* East coast Veddas
* Veddas — now only a household name
* Totokataloq Andropoloji və Etnoqrafiya muzeyi. Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
Əsərin Türkiyənin Süleymaniyyə kitabxanasında saxlanan nüsxələrindən birinin titul səhifəsi
**Virdü-Səttar** — Seyid Yəhya Bakuvinin əsərlərindən biri, onlar arasında xüsusi yer tutur. Xəlvətilik təriqəti mənsublarının hər gün oxuduqları bu vird ərəb dilində və olduqca səlis bir üslubdadır. Tədqiqatçılar məzmununu üç qismə ayırırlar.

Birinci hissədə Allaha dua və səma edilir,ikinci bölümdə Allahın sifətləri və 99 adı xatırlanır. Üçüncü bölümdə Məhəmmədə, ilk dörd xəlifəyə, Əhli Beytə, Həmzə və Abbasa dua və salamlar edilir. Müridlərin səsli olaraq icra etdikləri bu virddən sonra gizli oxuyacaqları qısa bir dua da vardır.

Övradi-Yəhya, Virdü-Səttar, Virdi-Yəhya, Virdi-Xəlvətiyyə kimi adlarla yad olunan bu əsərə dəfələrlə şərh yazılmışdır. Kitabxanalarda bir çox əlyazması olmaqla yanaşı dəfələrlə müxtəlif ölkələrdə nəşr də edilmişdir. Lakin Azərbaycanda nəşr edilməmişdir.

Əlyazma nüsxələri
-----------------

* Süleymaniyyə kitabxanası,Hamidiyyə,842/2
* Süleymaniyyə kitabxanası,Lala İsmayıl,727/5
* Süleymaniyyə kitabxanası,Lala İsmayıl,707/5
* Süleymaniyyə kitabxanası,Hacı Mahmud,4123
* Süleymaniyyə kitabxanası,Aşir əf.426/20
* Süleymaniyyə kitabxanası,Çələbi Abdulla,3/6
* Süleymaniyyə kitabxanası,Əsəd əf.1415/1
* Süleymaniyyə kitabxanası,Əsəd əf.1330/6
* Süleymaniyyə kitabxanası,Üşşaqi-təkyə.

Həmçinin bax
------------

* Təsəvvüf
Finlandiya Meteorologiya İnstitutunun binası
Finlandiya Meteorologiya İnstitutunun qülləsi
**Finlandiya Meteorologiya İnstitutu** (fin Ilmatieteen laitos, *isv.* Meteorologiska institutet, ya da daha qısaca *FMI*) — Finlandiyada hava vəziyyəti təxmini etmək və hava vəziyyətinə dair məlumatlar toplayan və raporloyan dövlət agentliyidir. Finlandiya Nəqliyyat və Kimlik Nazirliyinə bağlanmışdır, ancaq təşkilatın yarı-muxtar bir quruluşu var. İnstitut yalnız məlumat toplama işə etməməkdədir. Hava hadisələrini atmosferik elmdə araşdırmaq məqsədiylə bir çox işlər görməkdədir. Təşkilatın əsas mərkəzi Kumpulan kampusu, Helsinki, Finlandiyadır. İnstitutda təxminən 540 kadr çalışmaqdadır.

Rəhbərlər
---------

* Johan Jacob Nervander 1838–1848
* Gustaf Henrik Borenius 1848–1880
* Nils Karl Nordenskiöld 1881–1889
* Selim Lemström 1889–1890
* Ernst Biese 1890–1907
* Gustaf Melander 1907–1931
* Jaakko Keränen 1931–1953
* Matti Franssila 1953–1970
* Lauri Vuorela 1971–1979
* Erkki Jatila 1980–2002
* Petteri Taalas 2002–

Xarici keçidlər
---------------

* fmi.fi — Finlandiya Meteorologiya İnstitutunun rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Finlandiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Virciniya Haqlar Bəyannaməsinin baş müəllifi Corc Mason.
**Virciniya Haqlar Bəyannaməsi** (*ing.* The Virginia Declaration of Rights) — kifayətsiz hökumətə qarşı üsyan haqqını da özündə ehtiva edən insanın doğuşdan gələn təbii haqlarını bəyan etmək üçün hazırlanan sənəd.

Hazırlanması
------------

Bəyannamə 29 iyun 1776-cı ildə qəbul edilən Virciniya konsitutsiyasından ayrı sənəd olaraq 12 iyun 1776-cı ildə Virciniyada Konqres nümayəndələrinin səsverməsi ilə qəbul edilmişdir.

Mahiyyəti
---------

Con Lokkun doktirini və Şarl Lui Monteskyönün hakimiyyətin bölünməsi fikirlərindən təsirlənərək hazırlanmışdır. Bu sənəd daha sonra Virciniya Əyalət Konsitutsiyasının I maddəsi olaraq qəbul edilmişdir və bir az dəyişiklik edilmiş halı bu gün də Virciniya konstitutsiyasında hüquqi mənada təsiri olması baxımından hiss olunur. Bu sənəd daha sonra ABŞ İstiqlaliyyət Bəyannaməsini (1776) və Fransa inqilabınının İnsan və Vətəndaş hüquqlarıı haqqında bəyannaməsi də (1789) daxil olmaqla bir çox bu növdən sənədlərə təsir etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Virginia Declaration of Rights". 2013-06-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-19.
2. ↑  "The Encyclopedia of Libertarianism". 2021-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-19.
**Kvetta**(puşt. کوټه — Pakistanın Bəlucistan əyalətinin mərkəzi.

Tarixi
------

Mahmud Qəznəvi 1001-1026-cı illərdə 17 dəfə Hindistana hücum etmişdi. Onun şimal və şimal-şərq torpaqlarını, yəni Kəşmir, Pəncab, Qucarat vilayətlərini Qəznəvi dövlətinə qatmış, Hindistandan çoxlu qənimət əldə etmişdi. Onun hücumları sırasında Kvettanın adı ilk dəfə çəkilir.

Böyük Moqollar sülaləsinin hökmdarı Sultan Hümayun 1543-cü ildə Kvetta şəhərində dincəlmişdi.

Mərkəzi Kvetta şəhəri olan Pakistanın Belucistan əyaləti Cənubi Asiyada ən qaynar nöqtələrdən biridir. Burada çoxlu sayda daxili və xarici ekstremist, "Əl-Qaidə" terror təşkilatının nümayəndələri yaşayırlar. Həmçinin ölkənin şimal-qərbində Qəbilə Zonası adlı yer yaradılıb. Artıq burada hökumət qanunları işləmir. Zonada yeddi "mini-dövlət" fəaliyyət göstərir. Zona terrorçuların sığınacaq yeri sayılır. Burada yaşayan taliblər bildirirlər ki, Pakistan və Əfqanıstan "islam normalarını pozurlar" və buna görə də onlara qarşı mübarizə gedir.

Coğrafiyası
-----------

Kvetta dəniz səviyyəsindən 1685 metr hündürlükdə yerləşir.

Əhalisi
-------

Şəhərin illərə görə əhalisi:

| 1961 | 1972 | 1981 | 1998 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 106 633 | 158 026 | 285 719 | 565 137 | 842 410 |

Qalereya
--------

* Hanna gölüHanna gölü
* Kvetta vağzalıKvetta vağzalı
* Kvetta aeroportuKvetta aeroportu
* Kvetta küçələrindən biriKvetta küçələrindən biri

İstinadlar
----------

1. ↑  "Quetta" (ingilis). World Gazetteer. 2012-06-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-03-04.

Həmçinin bax
------------

* Pakistan

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Kvetta*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* QUETTA - Ketta şəhəri üçün rəhbər Arxivləşdirilib 2009-10-27 at the Wayback Machine
* Şəhərin tarixi Arxivləşdirilib 2009-02-13 at the Wayback Machine
* balochistan.gov.pk/index.php?option=com\_content&task=view&id=801&Itemid=1087 — Kvettanın rəsmi saytı
* 

* VikiSəyahətdə **Quetta** haqqında səyahət məlumatları var.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Pakistan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çisuvell adaları**  (*ing.* Chiswell Islands) — ABŞ-nin Alyaska ştatının Kenay səmtindəki bir qrup qayalı, yaşayış olmayan adalar. Adaların rusca adı yerli adla eyniləşdirilmişdir - Ayyaliki adaları. Adalar Sivarddan 35 mil cənubda yerləşir, Alyaska Dəniz Milli Qoruğunun bir hissəsidir. Ərazidə müxtəlif quş növləri yuva qurur. Adaların yerləşdiyi ərazi seysmik cəhətdən aktivdir, bu da relyefə təsir edir. Adalar sudan qalxaraq yüksək şəffaf qayaları üzə çıxarır. Belə bir relyef adaların növ müxtəlifliyini müəyyən edir.

Hər il adalarda çoxlu sayda müxtəlif növ quşlar yuva qurur. Onların arasında müxtəlif faunanın nümayəndələri var: Ptychoramphus aleuticusi və Aethia pygmaea. Nəsli kəsilməkdə olan dəniz şirlərindən ibarət kiçik bir koloniya vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Chiswell Streaming Video". www.alaskasealife.org. 2022-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-30.
2. ↑  "Keeping an Eye on the Stellars" (PDF). PDF. Alaska SeaLife Center. 16 November 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 30 November 2009.
**Vironika Dumbrevyanu** (*rum.* Viorica Dumbrăveanu 23 dekabr 1976, Kişinyov) — Moldovalı qadın siyasətçi. Hüquq magistri. 14 noyabr 2019-cu ildən etibarən İon Kikunun rəhbərlik etdiyi Kiku hökumətində Moldova Respublikasının Səhiyyə, Əmək və Sosial Müdafiə naziri. 29 iyul-14 noyabr 2019-cu il tarixlərində Moldova Respublikası Prezidentinin sosial məsələlər üzrə müşaviri.

Bioqrafiyası
------------

23 dekabr 1976-cı ildə Kişinyovda anadan olmuşdur. 1994-1997-ci illərdə Respublika İnformatika Kollecində (Colegiul Republic de Informatică, hazırda - Centrul de Excelenin Informatică Tehi Tehnologii, CEITI) Hüquq Fakültəsində ümumi hüquq üzrə təhsil alır. 1997-2001-ci illərdə Moldova Dövlət Universitetində hüquq ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. 2003-cü ildə cinayət hüququ və kriminologiya ixtisası üzrə hüquq magistri dərəcəsi almışdır.

2002-2003-cü illərdə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Sosial Müdafiə İdarəsində baş məsləhətçi kimi çalışmışdır. 2003-2005-ci illərdə Risk və bərabər imkanlarda övladları olan ailələrin problemləri şöbəsinin müdiri, 2005-2007-ci illərdə məsləhətçi, 2007-2008-ci illərdə Sosial Müdafiə, Ailə və Uşaq Nazirliyinin Ailə və uşağın müdafiəsi şöbəsinin müdiri, 2008-2009-cu illərdə nazir Larisa Katriniçin müavini, 2009-2016-cı illərdə Ailə və uşaq hüquqlarının müdafiəsi siyasəti şöbəsinin müdiri, 2016-2017-ci illərdə isə nazir Rusand Qlavanın müavini kimi işləmişdir. 2017-ci ildə Səhiyyə, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində Sosial Müdafiə üzrə Dövlət Katibi təyin edilir. 29 iyul 2019-cu ildə Prezident İqor Dodon tərəfindən Moldova Respublikası Prezidentinin sosial məsələlər üzrə müşaviri təyin edilir. 14 noyabr 2019-cu ildə Kikunun hökumətində Səhiyyə, Əmək və Sosial Müdafiə Nazirinin portfelini alır.

Rus və ingilis dillərində sərbəst danışır.

Ailəlidir. İki övladı var.

2010-cu ildə "Mülkiyyətə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Виорика Думбрэвяну официально назначена советником президента по социальным вопросам". Аргументы и Факты в Молдове. 2019-07-31. 2020-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-31.
2. ↑  "Парламент Молдавии утвердил программу и состав правительства Иона Кику". ТАСС. 2019-11-14. 2021-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-31.
3. ↑  "Viorica Dumbrăveanu" (rumın). Guvernul Republicii Moldova. 2020. 2020-03-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-31.
4. ↑  "Человек недели: Виорика Думбрэвяну – министр здравоохранения, труда и социальной защиты". tribuna.md. 2020-03-01. 2021-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-31.
5. 1 2  "Viorica Dumbrăveanu" (rumın). Ministerul Sănătății, Muncii și Protecţiei Sociale. 2020. 2020-03-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-31.
Soyğun cəhdindən sonra zərgərlik mağazasının güllə keçirməyən şüşəsi
**Güllə keçirməyən şüşə** optik cəhətdən təmiz, lakin odlu silahlara qarşı davamlı olan bir şüşə növüdür. Lakin, hər hansı bir material kimi, tamamilə keçilməz deyildir. Ümumiyyətlə biri sərt və biri yumşaq olan iki və ya daha çox növ şüşənin birləşməsi nəticəsində istehsal olunur. Daha yumşaq təbəqə şüşəni parçalanmaq əvəzinə uzana bilməsi üçün onu daha elastik edir. Güllə keçirməyən təbəqələrdə istifadə olunan şüşənin hər ikisində də şüşəni şəffaf saxlamaq və pozulmuş olmayan bir görünüşü təmin etmək üçün qırılma göstəricisi təxminən eyni olmalıdır. Güllə keçirməyən şüşənin qalınlığı 19 ilə 89 mm arasında dəyişir.

Güllə keçirməyən şüşə zərgərlik mağazaları və səfirliklər kimi təhlükəsizlik tələb edən binaların pəncərələrində, həmçinin hərbi və xüsusi nəqliyyat vasitələrində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bertino, AJ, Bertino PN, Forensic Science: Fundamentals and Investigations, Cengage Learning, 2008, p. 407
2. ↑  "Bullet Resistant Glass & Laminates: Military Vehicles Humvees Protection". Usarmorllc.com. 2013-12-31. 2014-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-08-04.
**Kvant nöqtəsi** (quantum dots) - çox kiçik yarımkeçirici hissəcikdir və yalnız bir neçə nanometr ölçüsündə olur.Belə kiçik olmaları onların optik və elektronik xassələrini digər daha böyük hissəciklərin xassələrindən fərqli edir.Onlar hal-hazırda nanotexnalogiyanın mərkəzində dayanır.Kvant nöqtələrinin əksər növləri özlərinə elektrik və ya işıq qəbul etdikdə xüsusi tezlikdə işıq emissiya edirlər.Bu tezliklər dəqiqliklə nöqtələrin ölçüsünü ,formasını və materialını dəyişə bilir və xassələr kvant nöqtələrinin tətbiqlərini artırır.

Kvant nöqtəsi kifayət qədər kiçik olmalıdır ki, kvant effektləri özünü göstərsin. Bunun üçün enerji səviyyələri arasındakı fərq kinetik enerjidən yetərincə böyük olmalıdır:

{\displaystyle {\frac {\pi ^{2}\hbar ^{2}}{2m\_{n}d^{2}}}\gg kT}

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Fizika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Mərkəzi Gömrük Hospitalı** — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Tibbi Xidmət İdarəsinin nəzdində yaradılmış hospital.

Haqqında
--------

Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Tibbi Xidmət İdarəsinin nəzdində yaradılmış Mərkəzi Hospital möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin iştirak etdiyi açılış mərasimı ilə 2008-ci ilin 25 dekabr tarixində öz fəaliyyətinə başlayıb.  

Ən müasir standartlar səviyyəsində tikilmiş və təchiz olunmuş bu Hospitalda gömrük əməkdaşlarının və əhalinin müayinəsi və müalicəsinin yüksək səviyyədə təşkili üçün hər cür imkanlar yaradılmışdır. Mərkəzi Hospitalın qabaqcıl avadanlıqlarla təchiz olunması gömrük əməkdaşlarına və  əhaliyə yüksək səviyyədə  tibbi xidmətin göstərilməsinə imkan verir. Eyni zamanda bu, səhiyyənin müasirləşdirilməsi istiqamətində dövlətimiz tərəfindən görülən işlərin parlaq bir nümunəsidir.     

Bir çox yeniliklərə imza atmış Mərkəzi Gömrük Hospitalı qısa bir müddət ərzində Azərbaycanın qabaqcıl səhiyyə ocaqlarından birinə cevrilib.

10 ildən çoxdur ki,  Mərkəzi Gömrük Hospitalı ümumilikdə 300 nəfərlik peşəkar kadr heyəti və  4 mindən artıq tibbi xidmət növü ilə gömrük əməkdaşlarının və əhalinin sağlamlığının keşiyindədir. Bu illər ərzində bu səhiyyə ocağında güclü ixtisaslı akademik kadr potensialı formalaşmışdır. Belə ki, hazırda Hospitalda 2 əməkdar həkim, 4 tibb üzrə elmlər doktoru, 19 tibb üzrə fəlsəfə doktoru, 2 doktorant və Türkiyədə uzmanlıq təhsili almış 15 həkim öz şərəfli peşə borcunu layiqincə yerinə yetirirək əhaliyə yüksək keyfiyyətli tibbi yardım göstərirlər.

Gömrük Komitəsinin ayrılmaz bir hissəsi olan Mərkəzi Gömrük Hospitalı, Komitənin həyata keçirdiyi islahatlara uyğun olaraq davamlı şəkildə yenidənqurma işlərini aparır. Modernizasiya prinsipini əsas tutaraq müasir texnologiyalar öyrənilir, yeni tibbi xidmətlər tətbiq olunur, innovativ avadanlıqlar alınır, xidmət sahələri genişlənir və  yeni peşəkar kadrlar yetişdirilir.

2018-ci ildə tibbi xidmətin keyfiyyətinin yüksəldilməsi məqsədi ilə İdarənin nəzdində Elmi Təcrübi və Tədris Mərkəzi yaradılıb. Hospitalın həyatında ilk dəfə olaraq həkim-rezidentlər üçün təlim proqramı təşkil edilib.

Hospitalda pasiyentlərin məmnunluğunu artırmaq məqsədi ilə yeni interaktiv texnologiyalar və online xidmətlər tətbiq edilir, daxil olan zənglər vahid çağrı mərkəzi tərəfindən qəbul edilir, hər bir pasiyentə individual yanaşma və xüsusi diqqət göstərilir.

Peşəkar və təcrübəli heyəti ilə Mərkəzi Gömrük Hospitalı nəinki gömrük işçiləri və onların ailə üzvlərinə, eyni zamanda respublikamızın bütün vətəndaşlarına yüksək keyfiyyətli tibbi xidmət göstərən müasir səhiyyə ocağıdır.

İstinadlar
----------
**Çeçersk** (*belar.* Чачэрск)- Belarusun Qomel vilayətində yerləşən şəhərdir. Çeçersk rayonunun mərkəzi şəhəridir. Çernobıl faciəsindən sonra radiasiyanın bir hissəsi bu şəhərə də yayılmışdır. Hal-hazırda şəhər ağır şəkildə çirklənmiş bir ərazidə yerləşmişdir.

Yerləşdiyi ərazi
----------------

Şəhər Qomel çayının qollarından olan Çeçora və Soj çaylarından 67 km şimalda yerləşmişdir.

Əhalisi 2005-ci ildə 7600, 2013-cü ildə 8060, 2014-cü ildə 8086, 2015-ci ildə isə 8109 nəfərə bərabər olmuşdur.

Tarixi
------

Çeçersk şəhəri XII əsrdə yaradılmışdır. Bu şəhər haqqında ilk məlumatlatlar 1159-cu ilə aiddir. Həmin mənbədə şəhərin adı Radimiçi Çeçersk kimi çəkilmişdir.

XIX əsrin ortalarına qədər (həmin vaxt Böyük Litva knyazlığına daxil idi) Çerniqov knyazlığının bir hissəsi olmuşdur.

1772-ci ilə kim Çeçersk adlanan yer Çeçerk vilayətinin mərkəzi olmuşdur ki, həmin dövrdə vilayət də Böyük Litva knyazlığının tabeliyində idi. 1772-ci ildə əvvəlcə Roqaçev rayonunun mərkəzi oldu, daha sonra isə mahalın kilsə mərkəzi kimi Rusiyanın bir hissəsi oldu.

1772-ci ildən sonra Çeçersk şəhəri Rusiyanın tabeliyinə keçdi. Şəhərin idarə olunması rus kraliçası Yekaterina tərəfindən rus general-qubernatoru Zaxar Çernişyova həvalə olundu. Şəhər klassik üslubda yenidən tikildi. Çernişov və onun varisləri tərəfindən şəhərdə şəhər zalı və üç kilsə tikilmişdir.

Qalereya
--------

* Soj çayıSoj çayı
* Şərab zavoduŞərab zavodu
* Rayon rəhbərliyi və şəhər zalı binasıRayon rəhbərliyi və şəhər zalı binası
* Şəhər zalıŞəhər zalı
* Preobrajenskaya kilsəsiPreobrajenskaya kilsəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Райисполком | Чечерский районный исполнительный комитет". 2022-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-09.
2. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
3. ↑  "Численность населения на 1 января 2015 г". 2015-12-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-09.

Xarici keçidlər
---------------

* Чечерский районный исполнительный комитет
* Золотое кольцо гомельщины / Чечерск Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
**Lino Ventura** (it. Lino Ventura, 14 iyul 1919–22 oktyabr 1987) — fransız aktyoru, mənşəcə italyan. Fransız filmlərində çəkilərək məşhur olmuşdur.

Həyatı
------

Lino Ventura İtaliyanın Şimali Parma şəhərində, Covanni Ventura və Luiza Borininin ailəsində anadan olmuşdur. Səkkiz yaşında ikən təhsilini yarımçıq qoymuş və çlışdığı peşələri dəfələrlə dəyişmışdir. İlk olaraq karyerasında boks və güləşlə məşğul olurdu. 1950-ci ildə Lino yunan-Roma güləşi üzrə Avropa çempionu olur, lakin Henry Cohen (həm də aktyor) ilə mübarizə zamanı onun sağ ayağı ciddi zədə alaraq idman karyerasını dayandırmaq məcburiyyətində qaldı.

1953-cü il Jak Bekkerin "Qənimətimə toxunmayın" qanqster filmidə çəkildikdən sonra, kino aləminə daxil oldu. Həmin andan da onun aktyorluq karyerası başladı. Qanqster filmlərinin çoxunda onun tərəf müqabili dostu, məşhur fransız aktyorları Jan Qaben və Alen Delon olmuşdur.

1942-ci ildə uşaqlıq sevgisi Odette Lekontla evləndi. Onların dörd usaqları var idi: Milen (1946) , Lourens (1950), Linda (1958) və Kleliya (1961). O, ürək infarktından 1987-ci il 68 yaşında dünyasını dəyışdi.

Lino Ventura həmdə əlillər üçün 1966-cı ildə təsis etdiyi "Kardelen" xeyriyyə fondu ilə də məşhur idi.

Filmoqrafiyası
--------------

**Çəkildiyi ən məşhur filmlər**

Mənbə
-----

* Биография Лино Вентура на IMDb
* Лино Вентура — Биография, фильмография на Oldcinema

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Laruss ensiklopediyası · Brockhaus · Notable Names Database · Prabook · Universalis |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1504008 · BNF: 13900796x · CONOR: 52776547 · GND: 118767984 · ICCU: UBOV484606 · ISNI: 0000 0003 6864 0402, 0000 0001 2128 3685 · LCCN: n80049367 · NKC: jn20000701887 · NTA: 073035955 · NUKAT: n2010083260 · SUDOC: 027332748 · VIAF: 37103710 · WorldCat VIAF: 37103710 |

 |

1. ↑  .
2. ↑  .
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Kastiliyalı Beatris.
**Kastiliyalı Beatris** (*isp.* Beatriz de Castilla) (1242, Saraqosa – 27 oktyabr 1303) — Portuqaliya kralı III Afonsonun ikinci xanımı, Portuqaliyanın kraliça-konsortu.

Atası Kastiliya kralı X Alfonso, anası isə onun məşuqəsi Mayor de Quzmandır. Alqavra bölgəsi uğrunda Portuqaliya krallığı ilə sülhü təmin etmək üçün atası onu 1253-cü ildə Portuqaliya kralı III Afonsoyla evləndirdi. Sülh şərtlərinə görə, Kastiliya Alqavra bölgəsi üzərindəki bütün haqlarından əl çəkəcək, cütlüyün doğulan ilk oğlan uşağı 7 yaşına gəldikdə bölgənin hakimi elan olunacaqdı. Ancaq bu evlilik Portuqaliya sarayında skandala səbəb oldu. Belə ki, III Afonso hələ də ilk xanımı olan Bulonlu Matilda ilə evli idi. Xanımının 1255-ci ildə onu Roma papası IV Aleksandra şikayət etməsinin ardından, III Afonso 1258-ci ildə ikiarvadlılıqda təqsirli görüldü və onun ikinci evliliyi Roma-katolik kilsəsi tərəfindən tanınmadı. Üstəlik papanın istəyinə görə kral ilk xanımının cehizini geri qaytarmalı idi. Ancaq ertəsi il Bulonlu Matildanın vəfat etməsiylə bu məsələ həll oldu və kralın ikinci evliliyi kilsə tərəfindən tanındı.

Ərinin ölümünədək Portuqaliya sarayında nüfuz sahibi olan Beatris hər iki krallıq arasındakı münasibətlərin qorunmasında mühüm rol oynadı. Anasının vəfatının ardından ona aid mülkləri də öz adına alan Beatris bölgədəki Santa Klara kilsəsini də himayəyə aldı. 1279-cu ildə ərinin vəfatıyla böyük oğlu Denis Portuqaliya taxtına əyləşdi.

Ancaq oğlu I Denislə münasibətlərinin pisləşməsi səbəbilə 1282-ci ildə Sevilyaya geri döndü. O illərdə atası X Alfonso ilə ögey qardaşı İnfant Sanço arasında başlayan taxt mübarizəsi davam etməkdə idi. Bu taxt mübarizəsində atasına həm maddi, həm də siyasi dəstək verən Beatris atasının vəfat etdiyi 1284-cü ilədək onun yanında qaldı. 27 oktyabr 1303-cü ildə burada vəfat etdi.

Övladları
---------

* İnfanta Blanş (d. 25 fevral 1259 - ö. 17 aprel 1321)
* İnfant Ferdinand (d. 1260 - ö. 1262)
* **I Denis**
* İnfant Afonso (d. 8 fevral 1263 - ö. 2 noyabr 1312)
* İnfanta Sança (d. 2 fevral 1264 - ö. 1302)
* İnfanta Mariya (d. 21 noyabr 1264 - ö. 6 iyun 1304)
* İnfanta Konstansa (d. 1266 - ö. 1371)
* İnfant Vinsent (d. 1268 - ö. 1271)

Mənbə
-----

* González Jiménez, Manuel (2004). *Alfonso X el Sabio*. Barcelona: Publisher Ariel S. A. ISBN 84-344-6758-5
* Salazar y Acha, Jaime de (1989). "Los descendientes del conde Ero Fernández, fundador de Monasterio de Santa María de Ferreira de Pallares". *El Museo de Pontevedra* (in Spanish) (43): 67–86. ISSN 0210-7791
* Valdeón Baruque, Julio (2003). *Alfonso X: la forja de la España moderna* (in Spanish). Madrid: Ediciones Temas de Hoy, S.A. ISBN 84-8460-277-X

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Pas L. v.* Beatriz of Castile // Genealogics (ing.). 2003.
2. 1 2  *Lundy D. R.* Beatriz Alfonso de Castilla // The Peerage (ing.).
**Aleksandr Kurepin** - keçmiş Sovet Ordusunun və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Qarabağ müharibəsində döyüşmüş keçmiş polkovnik-leytenantı. SSRİ dağıldıqdan sonra əvvəlcə 1992-ci ildə Moldovada baş verən Dnestryanı müharibəsində separatçıların tərəfində döyüşüb. Sonra həmin il Qarabağa gələrək erməni separatçılarının və Ermənistan Ordusunun tərəfində döyüşüb. Özünün iddiasına görə 1992-1994-cü illər ərzində Qarabağda Azərbaycan Ordusuna aid 69 hərbi texnikanı məhv edib.

Döyüşlərdə iştirakı
-------------------

Kurepin Sovet Ordusunda xidmət edərkən TƏİR kompleksləri, əsasən Malyutka sistemi üzrə professional təlim keçib. Qarabağda müharibənin getməsi barədə xəbər aldıqda 1992-ci ildə Moskvadakı Ermənistan nümayəndəliyinə müraciət edərək müharibədə Ermənistana kömək etmək istəyində olduğunu bildirib. Həmin ilin iyul ayında əvvəlcə İrəvana, daha sonra Qarabağa, Xocavənd rayonuna yola düşüb. Burada o məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanın rəhbərliyi altında döyüşlərə qatılıb. Burada o etnik ruslardan ibarət 9 nəfərlik dəstəyə rəhbərlik edirdi. 1992-ci ilin noyabr ayına bu dəstədən yalnız 2 nəfər sağ qalmışdı. Kurepin əsasən TƏİR operatoru kimi döyüşlərdə iştirak edirdi və Azərbaycan Ordusuna qarşı açıq döyüşə girmirdi. 

Kurepin daha sonra Ağdərə rayonunda Sərsəng su anbarı ətrafında gedən döyüşlərdə Vəzir Orucovun başçılıq etdiyi Goranboy batalyonuna qarşı döyüşür. 1994-cü ilin aprel ayında Goranboy rayonunun Tapqaraqoyunlu kəndi ətrafında gedən döyüşlərdə ağır yaralanır. Rusiyada müalicə aldıqdan sonra yenidən Qarabağa qayıdır və orada yaşayır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Qarabağ: Malyutka qu nəğməsi". 2021-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-08.