recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Morq küçəsində qətl** (*ing.* The Murders in the Rue Morgue) - Edqar Allan Po tərəfindən Detektiv janrında yazılmış hekayə. Əsər 1841-ci ildə *Graham's Magazine* nəşriyyatında nəşr edilmişdir.

Hekayədə C. Auguste Dupin Parisdə iki qadının qəddarcasına öldürməsinin sirrini tapmağa çalışır. Dupin, ilk real detektiv hekayə olaraq qiymətləndirilən bu hekayədə ilk dəfə Charlemagne, Şerlok Holmes və Hercule Poyrot kimi bir çox xəyali dedektif tərəfindən istifadə ediləcək ədəbi vasitələrdən istifadə edir. Poenin ağıllı detektiv xarakteri növbəti bir çox yazarlar üçün nümunədir. Dupin həmçinin Poenin xarakterinin gizli və oğurlanmış məktubuna Marie Rogêt'in məktubuna daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Silverman, Kenneth (1991). Edgar A. Poe: Mournful and Never-Ending Remembrance (Paperback ed.). New York: Harper Perennial. ISBN 978-0-06-092331-0.pp.11.

Vikimənbədə ***Morq küçəsində qətl*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

| ⛭Edqar Allan Po |
| --- |
| Hekayələr | Qara pişik • Amontiladon dolu çəllək • Morq küçəsində qətl • Diri-diri basdırılma • Çuxur və kəfkir • Satqın ürək  • Qələbəlik adamı |  |
**"Sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılmasının 20 illiyi" medalı** — MDB Hökumət Başçıları Şurası yanında beynəlmiləçi döyüşçülərin işləri üzrə Komitəsının mükafatı.

Məlumat
-------

Əfqanıstan Demokratik Respublikasından sovet qoşunlarının çıxarılmasının 20 illiyinə hazırlıq tədbirləri çərçivəsində müvafiq medal təsis edilmişdir.

Təltif qaydası
--------------

Xatirə medalı ilə MDB üzvü olan dövlətlərin veteran hərəkatının inkişafına əhəmiyyətli töhfə vermiş, beynəlmiləlçi döyüşçülərin və onların ailə üzvlərinin sosial, tibbi reabilitasiyasına, həlak olanların adlarının əbədiləşdirilməsi işində fəal içtirak etmiş dövlət və ictimai xadimləri, icra hakmiyyəti orqanlarının rəhbərləri, Əfqanıstan müharibəsi və digər lokal müharibə və münaqişlərin iştirakçıları, həmçinin "ƏDR-dən sovet qoşunlarının çıxarılmasının 15 illiyi" xatirə medalı ilə təltif edilənlər təltif edilir.

Xatirə medalı MDB Hökumət Başçıları Şurası yanında beynəlmiləçi döyüşçülərin işləri üzrə Komitəsədrinin əmri ilə verilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-18.
**Sleşer** (*ing.* slash "arxadan zərbə; vurmaq") — qorxu filmlərinin alt janrı; bir neçə insanı bir-birinin ardınca təqib edən və qətlə yetirən (bəzən maska ​​taxan, bəzən fövqəltəbii güclərə malik olan) psixopat-qatil obrazının olması ilə xarakterizə olunur, əksər hallarda yeniyetmələr, adətən təsadüfi, səbəbsiz bir şəkildə, bir gündə bir çox insanın həyatını məhv edir.

Kino-tənqidçilər italyan filmləri olan The Peeping Man (1960) və Psixo (1960) kimi psixoloji qorxu filmlərini sleşerin inkişafına ilkin təsirlər kimi göstərirlər. Bu janr 1978–1984-cü illərdə öz zirvəsinə çatdı — həmin illər belə filmlərin "qızıl dövrü" sayılır. Sleşer filmlərinin diqqətəlayiq nümunələrinə Texas qətliamı (1974), Təpələrin gözləri var (1977), Hellouin (1978), Cümə, ayın 13-ü (1980), Qarağac küçəsində qarabasma (1984), Uşaq oyunu (1988), Fəryad (1996), Mən bilirəm siz keçən yay nə etmisiniz (1997), Yanlış döngə (2003) və s. göstərmək olar.

Həmçinin bax
------------

* Benzin mişarı ilə Texas qətliamı (film, 2022)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh2003000779 |
**NGC 6846**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qu bürcü istiqamətində yerləşir. **IV1p** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1873-cü ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  SIMBAD Astronomical Database.
4. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6846: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6822 |
NGC 6823 |
NGC 6824 |
NGC 6825 |
NGC 6826 |
NGC 6827 |
NGC 6828 |
NGC 6829 |
NGC 6830 |
NGC 6831 |
NGC 6832 |
NGC 6833 |
NGC 6834 |
NGC 6835 |
NGC 6836 |
NGC 6837 |
NGC 6838 |
NGC 6839 |
NGC 6840 |
NGC 6841 |
NGC 6842 |
NGC 6843 |
NGC 6844 |
NGC 6845 |
**NGC 6846** |
NGC 6847 |
NGC 6848 |
NGC 6849 |
NGC 6850 |
NGC 6851 |
NGC 6852 |
NGC 6853 |
NGC 6854 |
NGC 6855 |
NGC 6856 |
NGC 6857 |
NGC 6858 |
NGC 6859 |
NGC 6860 |
NGC 6861 |
NGC 6862 |
NGC 6863 |
NGC 6864 |
NGC 6865 |
NGC 6866 |
NGC 6867 |
NGC 6868 |
NGC 6869 |
NGC 6870 |
NGC 6871



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 6888**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Qu bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1792-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6888: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6864 |
NGC 6865 |
NGC 6866 |
NGC 6867 |
NGC 6868 |
NGC 6869 |
NGC 6870 |
NGC 6871 |
NGC 6872 |
NGC 6873 |
NGC 6874 |
NGC 6875 |
NGC 6876 |
NGC 6877 |
NGC 6878 |
NGC 6879 |
NGC 6880 |
NGC 6881 |
NGC 6882 |
NGC 6883 |
NGC 6884 |
NGC 6885 |
NGC 6886 |
NGC 6887 |
**NGC 6888** |
NGC 6889 |
NGC 6890 |
NGC 6891 |
NGC 6892 |
NGC 6893 |
NGC 6894 |
NGC 6895 |
NGC 6896 |
NGC 6897 |
NGC 6898 |
NGC 6899 |
NGC 6900 |
NGC 6901 |
NGC 6902 |
NGC 6903 |
NGC 6904 |
NGC 6905 |
NGC 6906 |
NGC 6907 |
NGC 6908 |
NGC 6909 |
NGC 6910 |
NGC 6911 |
NGC 6912 |
NGC 6913



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 6895**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qu bürcü istiqamətində yerləşir. **\*Grp** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1790-cı ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6895: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6871 |
NGC 6872 |
NGC 6873 |
NGC 6874 |
NGC 6875 |
NGC 6876 |
NGC 6877 |
NGC 6878 |
NGC 6879 |
NGC 6880 |
NGC 6881 |
NGC 6882 |
NGC 6883 |
NGC 6884 |
NGC 6885 |
NGC 6886 |
NGC 6887 |
NGC 6888 |
NGC 6889 |
NGC 6890 |
NGC 6891 |
NGC 6892 |
NGC 6893 |
NGC 6894 |
**NGC 6895** |
NGC 6896 |
NGC 6897 |
NGC 6898 |
NGC 6899 |
NGC 6900 |
NGC 6901 |
NGC 6902 |
NGC 6903 |
NGC 6904 |
NGC 6905 |
NGC 6906 |
NGC 6907 |
NGC 6908 |
NGC 6909 |
NGC 6910 |
NGC 6911 |
NGC 6912 |
NGC 6913 |
NGC 6914 |
NGC 6915 |
NGC 6916 |
NGC 6917 |
NGC 6918 |
NGC 6919 |
NGC 6920



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çaxır turşusu** — ikiəsaslı dördatomlu turşudur.
Çaxır turşusunda iki asimmetrik karbon atomu olduğu üçün onun altı stereoizomeri (4 fəal izomeri və iki rasemik forması) olacağını gözləmək olardı. Ancaq çaxır turşusu molekulunda (eritritdə olduğu kimi) müəyyən dərəcədə simmetriklik (quruluşlu bərabər iki asimmetrtrik sistem) olduğu üçün onun dörd stereoizomer forması vardır. Bunlardan ikisi optik-fəal (sağ və sol çaxır turşuları), üçüncüsü üzüm turşusu adlanan rasemin r-forma və dördüncü mezoçaxır turşusu adlanan inaktiv l formasıdır.

Üzüm turşusu
------------

*Üzüm turşusu* üzüm şirəsində rast gəlinir. Sağ və sol çaxır turşularını qarışdırmaqla üzüm turşusu alınır. Bu zaman istilik əmələ gəlir və alınan üzüm turşusu xassələrinə görə çaxır turşularından xeyli fərqlənir. Bundan başqa üzüm turşusu trans-etendikarbon turşusunu (fumar turşusu) permanqanat ilə oksidləşdirdikdə də alınır. Siseten-dikarbon turşusu oksidləşdirildikdə isə mezoçaxırturşusu alınır.
Paster, rasemik birləşmələrin xassələrinin və onların parçalanmasına aid əsas işlərini üüm turşusu üzərində aparmışdır.
Rasemik sözü, üzüm turşusu acidum recedium sözündən alınmışdır. Paster üzüm turşusunun natriammonium NaOOC-CHOH-CHOH-COONH4 duzunun kristalarını öyrənmişdir. O müşahidə etmişdir ki, çaxır turşusu duzlarının bütün kristallarında qemiedrik üzləri bəzi kristallarda bir istiqamətdə yönəldiyi halda üzüm turşusu duzlarında onlar sağa, bəzən sola meyilli olur.
Paster bunları bir-birindən ayırmış, bu kristalların məhlullarından optik fəaliyyətini öyrənmiş və aydın etmişdir ki, üzüm turşusu duzunun kristalları sağa və sola meyilli qemidrik üzlü iki cür kristalın qarışığıdır.
Bu duzların ayrı-ayrı məhlullarından biri polyarizasiya olunmuş işığı sağa, o biri isə sola fırladır. Beləliklə, Paster birinci dəfə rasemik formanı sağ və sol komponentlərə ayırmış və rasemik formanın sağ və sol izomerləri qarışığı olduğunu sübut etmişdir.
Bundan başqa Paster üzüm turşusunu bakteriyalar (Pentcillum glaucumaspergial us niger) vasitəsilə parçalayıb sol çaxır turşusunu almış və nəhayət üzüm turşusunun (kimyəvi yollarla) sinxonin və başqa alkoloidlər vasitəsilə sağ və sol çaxır turşularına ayrıla bildiyini göstərmişdir.
Üzüm turşusu 2040C-də əriyən bərk maddədir. Suda maxır turşularınndan pis həll olur. kristallaşdırdıqda iki molekul su ilə kristallaşır. Məhlulda və buxar halında üzüm turşusu öz-özünə parçalanır, sağ və sol çaxır turşularını əmələ gətirir.

Mənbə
-----

* M. Mövsümzadə, P. Qurbanov "Üzvi kimya", Maarif-1983.
**Həmdi Giraybəy** (krımtat. Amdi Giraybay, əsl adı: Əbuləfət Lətifov; 14 fevral 1901, Yeni Qala (Krım), Tavriya quberniyası[d] – 13 sentyabr 1930, Moskva) — krım tatar şair və tarixçi.

Həyatı
------

Həmdi Giraybəy 13 sentyabr 1901-ci ildə Yeni kale kəndində ilahiyyatçı ailəsində anadan olub. Qarasubazar ibtidai məktəbini bitirdikdən sonra Ağməsciddə yerləşən rüşdiyyə məktəbində orta təhsil alıb. 1921-ci ildə Krım Dövlət Universitetindin İşçi fakültəsinə daxil olub, lakin tezliklə maddi çatışmazlıq ucbatından təhsilini dayandırmalı olub. Millətlərin İşləri üzrə Xalq Komissarlığında işləyib. 1918–1923-cü illərdə özünün ən yaxşı əsərlərini yaradıb. Əsərləri "Yannı Çolpan" və "İleri" krımtatar jurnallarında çap edilib. 1923-cü ildə Krım MSSR-nın görkəmli xadimi Vəli İbrahimovun dəstəyi ilə Türkiyəyə təhsil almağa göndərilir. İstanbul universitetində fəlsəfə fakültəsində təhsil alıb. "Krım tarixi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. 1926-cı ildə Krıma geri dönüb. Yeni Əlifba Cəmiyyətinin bölgə şurasında işləməyə başlayır. Simferopol 9 illik nümunəvi 13 nömrəli krımtatar məktəbində "türk-tatar dili" dərsini deyir.

1928-ci ildə krım tatar milli partiyası olan Milli Firqə işinə görə həba edilib. Millətçilikdə və casusluqda ittiham edilib. 17 dekabr 1928-ci ildə Dövlət Siyasi İdarəsinin Məhkəmə kollegiyası tərəfindən yüksək cəzaya güllələnməyə məhkum edilib. 13 sentyabr 1930-cu ildə Butır həbsxanasında güllələnib. 1991-ci ildə günahsız olduğu sübutə yetirildiyi üçün ölümündən sonra bəraət alıb.

Həmçinin bax
------------

* Riza Fazıl
* Ennan Alimov
* Yusif İsa Halim

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Гирайбай Амди" (rus). memory.pvost.org. 21 yanvar 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.
2. ↑  "Гирайбай Амди (1901)" (rus). ru.openlist.wiki. 2021-02-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.
3. ↑  "Амди Гирайбай – расстрелянный поэт" (rus). crimeantatars.club. 14 fevral 2021. 26 fevral 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 fevral 2021.

Xarici keçidlər
---------------

* Амди Гирайбай – расстрелянный поэт / Həmdi Giraybəy — güllələnmiş şair

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | LCCN: no2006028984 · VIAF: 21891787 · WorldCat VIAF: 21891787 |
**NGC 7067**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qu bürcü istiqamətində yerləşir. **II2p** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1788-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  SIMBAD Astronomical Database.
4. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7067: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7043 |
NGC 7044 |
NGC 7045 |
NGC 7046 |
NGC 7047 |
NGC 7048 |
NGC 7049 |
NGC 7050 |
NGC 7051 |
NGC 7052 |
NGC 7053 |
NGC 7054 |
NGC 7055 |
NGC 7056 |
NGC 7057 |
NGC 7058 |
NGC 7059 |
NGC 7060 |
NGC 7061 |
NGC 7062 |
NGC 7063 |
NGC 7064 |
NGC 7065 |
NGC 7066 |
**NGC 7067** |
NGC 7068 |
NGC 7069 |
NGC 7070 |
NGC 7071 |
NGC 7072 |
NGC 7073 |
NGC 7074 |
NGC 7075 |
NGC 7076 |
NGC 7077 |
NGC 7078 |
NGC 7079 |
NGC 7080 |
NGC 7081 |
NGC 7082 |
NGC 7083 |
NGC 7084 |
NGC 7085 |
NGC 7086 |
NGC 7087 |
NGC 7088 |
NGC 7089 |
NGC 7090 |
NGC 7091 |
NGC 7092



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Hüceyrənin bölünməsi çoxalma prosesinin əsasını təşkil edir. Bölünmədən əvvəl hüceyrələr bölünməyə hazırlıq prosesini keçirir. Bu *interfaza* (*lat.* inter - arasında) adlanır. İnterfaza bitki və heyvan hüceyrələrində 15-20 saata qədər davam edə bilir. Onu adətən 3 mərhələyə bölürlər:

1. Presintetik
2. Sintetik
3. Postsintetik

İnterfaza

Presintetik mərhələ
-------------------

{\displaystyle G\_{1}} (*ing.* Gap - interval) ilə işarə olunur. Presintetik mərhələdə hüceyrədə çoxlu miqdarda RNT və zülal əmələ gəlir. DNT sintezində iştirak edən fermentlərin aktivliyi yüksəlir.Bu proseslər də göstərir ki,*G1* dövrü DNT-nin sintezi üçün hazırlıq dövrü hesab olunur.Presintetik mərhələnin ardınca sintetik mərhələ başlayır.

Sintetik mərhələ
----------------

{\displaystyle S} ilə işarə olunur. Bu mərhələdə *RNT və zülalların* sintezi ilə bərabər *DNT-nin* ikiləşməsi də baş verir. DNT sintezinin davametmə müddəti ayrı-ayrı hüceyrələrdə müxtəlif olur. Yəni,bir neçə dəqiqədən (Bakteriyalarda) bir neçə saata qədər (Məməlilərdə) davam edir. İkiləşmə nəticəsində DNT-nin miqdarı iki dəfə artır. xromosomlar iki xromotidli (qız xromsomlarına malik) olsalar da, xromosom sayı dəyişməz qalır.

Postsintetik mərhələ
--------------------

{\displaystyle G\_{2}} ilə işarə olunur. DNT sintezinin sonunda hüceyrə bölünməsinin başlanmasına qədər olan mərhələdir. Bu mərhələdə bölünmə vətərlərinin yaranması və eyni zamanda hüceyrələrdə ATF enerji şəklində toplanılır. Mitoxondri və Plastidlərin ikiyə bölünməsi nəticəsində klonların miqdarı çoxalır. Postsintetik mərhələdə hüceyrənin bölünməyə hazırlıq mərhələsi başa çatır və bundan sonra onun bölünməsi başlayır.

Mənbə
-----

* 11-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 4 (Bakınəşr 2005)
**Latviya azərbaycanlıları** — tarixi Azərbaycan ərazisindən kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Latviya Respublikasında yaşayan hissəsinin adı.

Sayı
----

Latviyada təxminən 1200 nəfərdən 2000 nəfərə qədər azərbaycanlı yaşayır. Onlar bu ölkəyə əsasən SSRİ dövründə köçmüşlər. Xüsusilə də İkinci dünya müharibəsindən sonra elm, təhsil, sosial-iqtisadi səbəblərlə Latviyaya yüzlərlə azərbaycanlı miqrasiya etmişdir.

Təşkilatları
------------

### "Azəri" Cəmiyyəti

"Azəri" Cəmiyyəti Latviyadakı azərbaycanlıların birləşdiyi ilk ən böyük təşkilat idi. Cəmiyyətin yarandığı gündən məqsədi bu ölkədə yaşayan azərbaycanlıları vahid qüvvə kimi birləşdirmək, Azərbaycan barədə həqiqətlərin, əldə olunmuş nailiyyətlərin, erməni təcavüzünün acınacaqlı nəticələrinin Latviya siyasi və ictimai dairələrinin diqqətinə çatdırmaq və iki ölkə arasındakı əlaqələrdə körpü rolunda iştirak etmək olmuşdur.

### "Ocaq" Mədəniyyət Mərkəzi

Latviya azərbaycanlılarının "Ocaq" Mədəniyyət Mərkəzi Azərbaycanın Latviya səfirliyinin təşəbbüsü və dəstəyi ilə 2007-ci ilin əvvəllərindən etibarən fəaliyyətə başlamışdır.

30 may 2007-ci ildə Latviya azərbaycanlılarının "Ocaq" Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində Bazar Günü Məktəbi açılmışdır. "Ocaq" Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri və Riqa Klassik Gimnaziyasının direktoru olan Roman Əliyev 2007-ci ilin yanvar ayında səs çoxluğu ilə Latviya Respublikasının Təhsil Naziri yanındakı Məşvərət Şurasının sədri seçilmişdir. O, eyni zamanda, Latviya Respublikasının Prezidenti yanında Milli Azlıqlar üzrə Dövlət Komissiyasının Sədridir.

Məşhur nümayəndələri
--------------------

* Roman Əliyev
* Amil Səlimov

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan–Latviya münasibətləri

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan - Latviya münasibətləri Arxivləşdirilib 2020-02-21 at the Wayback Machine. lib.aliyevheritage.org  (az.)
2. 1 2 3  Azərbaycan diasporunun məskunlaşma coğrafiyası Arxivləşdirilib 2017-05-19 at the Wayback Machine. diaspor.gov.az  (az.)
3. 1 2 3 4 5  Diaspor Arxivləşdirilib 2017-02-26 at the Wayback Machine. riga.mfa.gov.az  (az.)
**NGC 7093**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qu bürcü istiqamətində yerləşir. **\*Grp** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1829-cu ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7093: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7069 |
NGC 7070 |
NGC 7071 |
NGC 7072 |
NGC 7073 |
NGC 7074 |
NGC 7075 |
NGC 7076 |
NGC 7077 |
NGC 7078 |
NGC 7079 |
NGC 7080 |
NGC 7081 |
NGC 7082 |
NGC 7083 |
NGC 7084 |
NGC 7085 |
NGC 7086 |
NGC 7087 |
NGC 7088 |
NGC 7089 |
NGC 7090 |
NGC 7091 |
NGC 7092 |
**NGC 7093** |
NGC 7094 |
NGC 7095 |
NGC 7096 |
NGC 7097 |
NGC 7098 |
NGC 7099 |
NGC 7100 |
NGC 7101 |
NGC 7102 |
NGC 7103 |
NGC 7104 |
NGC 7105 |
NGC 7106 |
NGC 7107 |
NGC 7108 |
NGC 7109 |
NGC 7110 |
NGC 7111 |
NGC 7112 |
NGC 7113 |
NGC 7114 |
NGC 7115 |
NGC 7116 |
NGC 7117 |
NGC 7118



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**CFP Franqı** (Fransıcza: *franc pacifique*; ISO 4217: **XPF**) və ya sadəcə **frank** (*franc*). Fransa dənizaşırı kollektivliklərinə aid olan Fransa Polineziyası, Yeni Kaledoniya və Uollis və Futunada istifadə edilən rəsmi milli valyuta.

CFP sözünün açılımı
-------------------

İlk öncələr **CFP** qısaltması ***C**olonies **F**rançaises du **P**acifique* sözlərinin baş həriflərinin qısaltması idi və qısaltmanın açması "Sakit Okean Fransız Koloniləri" demək idi. Daha sonralar isə mövcud olan **CFP** qısaltması, müvafiq olaraq öncə ***C**ommunauté **F**inancière du **P**acifique* (yəni "Sakit Okean Maliyə Cəmiyyəti" və sonra isə ***C**omptoirs **F**rançais du **P**acifique* (yəni "Sakit Okean Fransız Eksçeinci") olaraq dəyişdirildi.

ISO 4217 valyuta kodu XPF-dir. Avro ilə XPF = 0,00838 avro nisbətinə görə sabitlənmişdir. CFP Franqı *Institut d'émission d'Outre-Mer* tərəfində buraxılır.

26 fevral 2022-ci ildə qüvvəyə minən 15 sentyabr 2021-ci il tarixli sərəncam, CFP frank adını "Sakit Okeanın Fransız icmalarının frankı" kimi müəyyən edir..

CFP Franqının pul vahidləri
---------------------------

#### Kağız pullar:

* 500 CFP Franqı
* 1000 CFP Franqı
* 5000 CFP Franqı
* 10000 CFP Franqı

#### Sikkələr:

| Vahid | Ön hissəsi | Arxa hissəsi |
| --- | --- | --- |
| 1 CFP Franqı |  |  |
| 2 CFP Franqı |  |  |
| 5 CFP Franqı |  |  |
| 10 CFP Franqı |  |  |
| 20 CFP Franqı |  |  |
| 50 CFP Franqı |  |  |
| 100 CFP Franqı |  |  |

Xarici keçidlər
---------------

* CFP Franqı sikkələrinin şəkillərinin mənbəyi
**NGC 341A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. **SBbc** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1881-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 341A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 317 |
NGC 318 |
NGC 319 |
NGC 320 |
NGC 321 |
NGC 322 |
NGC 323 |
NGC 324 |
NGC 325 |
NGC 326 |
NGC 327 |
NGC 328 |
NGC 329 |
NGC 330 |
NGC 331 |
NGC 332 |
NGC 333 |
NGC 334 |
NGC 335 |
NGC 336 |
NGC 337 |
NGC 338 |
NGC 339 |
NGC 340 |
**NGC 341** |
NGC 342 |
NGC 343 |
NGC 344 |
NGC 345 |
NGC 346 |
NGC 347 |
NGC 348 |
NGC 349 |
NGC 350 |
NGC 351 |
NGC 352 |
NGC 353 |
NGC 354 |
NGC 355 |
NGC 356 |
NGC 357 |
NGC 358 |
NGC 359 |
NGC 360 |
NGC 361 |
NGC 362 |
NGC 363 |
NGC 364 |
NGC 365 |
NGC 366



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qocalara burada yer yoxdur** (*ing.* No Country for Old Men) — Coel və İtan Koenin Makkarti Kormakın eyniadlı romanı əsasında çəkdikləri triller filmi. 2008-ci ildə "Oskar"a olan 8 nominasiyasından film Kinoakademiyanın 4 mükafatına layiq görülüb: ən yaxşı filmə görə, ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə, ən yaxşı rejissor işinə görə və ən yaxşı orijinal ssenariyə görə.

Məzmun
------

Filmdə hadisələr 1980-ci illərdə iyunda Texasda cərəyan edir. Vyetnam müharibəsi veteranı *Levelin Moss* üçün adi ov gözlənilməz tapıntı ilə nəticələnir: o mafiya çaxnaşmasının yerini tapır. Meyitlər, güllə ilə deşilmiş maşınlar və narkotik paketləri arasında o ağzınacan pul ilə dolu keys tapır. Çox fikirləşmədən Levelin keysi özünə götürür. Eyni zamanda filmdə insanları inanılmaz dərəcədə asanlıqla öldürən balonlu insan barədə bəhs olunur. Çox keçmədən balonlu manyak — *Anton Çiqur* — iki centlmendən keysi tapmaq tapşırığını alır. Onu skanerlə təmin edib, keysdə radiomayak olduğunu deyirlər. Atışmalar və gözlənilməz vəziyyətlərlə dolu Antonun Levelini təqib etməsi başlayır. Qoca Şerif — *Ed Tom Bel* onların izi ilə gedir, və hadisələr cərəyan etdikcə o başa düşür ki, köhnə vaxtlar keçib və artıq işdən dincəlmək zamanı gəlib çatıb.

Film haqqında
-------------

* Levelin Moss rolundan Hit Lecer imtina etmişdir.

Rollarda
--------

* Tommi Li Cons — *şerif Ed Tom Bel*
* Coş Brolin — *Levelin Moss*
* Xaviyer Bardem — *Anton Çiqur*
* Kelli Makdonald — *Karla Cin Moss*
* Vudi Harrelson — *Karson Uels*

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* KinoResenziya: Qocalara burada yer yoxdur
* Filmin rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2013-09-05 at the Wayback Machine
* Makkarti Kormak və Koen qardaşları film haqqında Arxivləşdirilib 2008-03-06 at the Wayback Machine
Rusiya istehsalı olan RPG-29 və onun tandem sursatı

**Tandem sursat** və ya **ikili partlayıcı** qısaca partlayıcı və ya döyüş raketi sistemlərində istifadə olunan və ardıcıl partlayışı təmin edən bir cihazdır. Bu mexanizm vasitəsilə zirehli döyüş maşınlarında istifadə olunan qəfəs zirehləri və ya reaktiv zirehləri zərərsizləşdirmək nəzərdə tutulur. Birinci mərhələdə cihaz reaktiv zirehləri yüngül bir partlayışla zərərsizləşdirir. Bu şəkildə zirehdəki partlayıcılar partladılır. Təsirə məruz qalan ərazi reaktiv zirehdən təmizləndikdən sonra başlıqdakı əsas partlayıcılar işə düşür və texnikanın əsas zirehi ilə təmas edərək onu məhv etməyə çalışır.

PG-7VR model döyüş başlığından istifadə edən RPG-7 və onun daha da inkişaf etdirilmiş versiyası olan RPG-29 buna misaldır. Soyuq müharibə illərində Amerika istehsalı olan bir çox silahda bu texnikadan istifadə edilmişdir. O dövrdə istehsal olunan Sovet tanklarının əksəriyyəti reaktiv zirehlərdən istifadə edirdi. Məsələn, bu sistem Amerikan istehsalı olan BGM-71 TOW və AGM-114 Hellfire döyüş raketlərində istifadə olunur.
Palearktika regionu
Palearktika regionuna Avropa, Asiya və Şimali Afrika daxildir. Cənub səhra qurşağına qədər uzanır. Böyük Səhra, Ərəbistan və İran səhraları və Çin bu zonanın daxilindədir. Wallace görə, dörd subregiona bölünür:

1 — Avropa Regionu: İspaniya, İtaliya, Türkiyə, Yunanıstan və Bolqarıstan istisna olmaqla, Ural dağlarına qədər Avropanın qalan hissəsini əhatə edən regiondur.

2 — Aralıq dənizi regionu: Afrika qitəsinin və Ərəbistan yarımadasının Xərçəng tropikinin üstündəki hissəsini, Fransa istisna olmaqla, Aralıq dənizi ölkələri, İran, Azərbaycan, Qafqazı, Qara dənizin Rumıniya və Ukrayna sahilləri istisna olmaqla yerdə qalan hissələrini əhatə edən regiondur.

3 — Sibir regionu: Asiya qitəsinin Himalay dağları, Böyük Çin səddi, Yaponiya, İran və Azərbaycandan kənarda qalan bir hissəsidir. Xəzər dənizi bütünlüklə bu zonadadır.

4 — Mancuriya regionu: Çin və Koreyanın daxil olduğu hissə.

Avropa və Aralıq dənizi regionları birlikdə Qərbi Palearktika (E. Mayr) zonasını təşkil edir. Qərbi Palearktika zonası xüsusilə ornitologiya üçün çox əhəmiyyətli bir yerə malikdir.
**Amur pələngi** (*lat.* Panthera tigris altaica) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin pişiklər fəsiləsinin panter cinsinin pələng növünə aid heyvan yarımnövü. Nadir yarımnövdür, bəzi yerlərdə tamamilə yox olub.

Görünüşü
--------

Zahiri görünüşü üçün pələngin görünüşünə baxın. Bədənin uzunluğu 190-290 sm-dir. bəzən 317 sm. Quyruğunun uzunluğu 115 sm. qədərdir. Tük örtüyü qışda hündür, gur və sıxdır. Əsas fon rəngi açıq, narıncı çalarlı tünd sarıdır. Yayda rəngi şux və qırmızımtraqdır. Qarın hissəsi və əzaların iç hissəsi ağdır. Bütün gövdəsi eninə, ensiz qara yaxud qonurtraq zolaqlarla örtülüb. Əzalarında üfuqidir. Quyruğunda üzük formasında. Quyruğunun ucu həmişə qaradır.

Areal
-----

Bu yaxınlara qədər Uzaq Şərqin Primorsk, Xabarovsk, Amuryanı, Zabaykalye-Baykala qədər, şimal-şərqi və cənub-şərqi Çin, Koreya yarımadasında yaşayırdı.

Daha şox mancur tipli meşə ilə örtük yastı dağlarda məskunlaşır. Fərdi məskunlaşma sahələri, dırnaqlıların sayına görə fərqlidi, və çox geniş ola bilər. Sutka ərzində amur pələngi 20 –100 km. qət edə bilər. Bala üçün daimi kahanı ancaq dişi düzəldir. Kaha sıx cəngəllikdə, mağarada, qayaların arasında ola bilər. Alatoranlıqda axşam, gecənin birinci yarısı və səhər sübhdən fəaldırlar. Uzaq yerdəyişmələri qeyd olunub. Keçidləri 1 min km. qədər uzana bilər.

Qidalanması
-----------

Əsasən qaban, daha az dərəcədə başqa dırnaqlılarla, eləcə də dovşanlarla, ayılarla, vaşaklarla, porsuqlarla, müxtəlif quşlarla, ev heyvanları ilə, o cümlədən itlərlə qidalanırlar. Son illər Sixote-Alin qoruğunun pələngləri əsasən Sibir marallarını, Lazov qoruğunun sahilyanı sahəsində isə - xallı maralları ovlayırlar. Həmçin balıq, çanaqlı bağa, şirin su xərçəngini, kedr tumunu, giləmeyvə, meyvə də yeyirlər.

Çoxalması
---------

Çoxalmasında, yəqin ki, müəyyən mövsümlük yoxdur.

Düşmənləri
----------

Yoxdur. Qonur ayı və qabanın erkəyi tərəfindən öldürülməsi qeyd olunub.

Sayı
----

Uzaq Şərqdə Amur pələnginin sayı 1 yanvar 1973-cü il üçün 150-170, Primorsk diyarında 172-191, 1983-1984-cü illərdə isə 200 idi. Sixote-Alin qoruğunda 1000 kv.km. 2-4 baş, Lazo qoruğunda isə 2-3 dəfə çoxdurlar.

Sayının azalması ancaq birbaşa insan tərəfindən təqib olunması ilə deyil, həm də yem bazasının azalması ilə bağlıdır.

Qorunması
---------

Ovlanması hər yerdə qadağandır. Uzaq Şərqdə Lazov və Sixote - Alin qoruqlarında saxlanırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2007.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q69581
* Wikispecies: Panthera tigris altaica
* ADW: Panthera\_tigris\_altaica
* EoL: 1253183
* GBIF: 5219420
* iNaturalist: 130796
* ISC: 121116
* ITIS: 726472
* IUCN: 15956
* MSW: 14000261
* NCBI: 74533

 |
***Ağ atlı oğlan haqqında nağıl*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Rauf Nağıyev tərəfindən 1995-cı ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi məktəb şagirdlərinin həyatından və təhsilindən bəhs edir.

Məzmun
------

Film Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi məktəb şagirdlərinin həyatından və təhsilindən bəhs edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Ramiz Duyğun, Rauf Nağıyev  

Rejissor: Rauf Nağıyev  

Operator: Rəşid Nağıyev

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh.249

Mənbə
-----

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 329.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1986-cı ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Yusif Mənsur oğlu Şeyxov** (d. 2 fevral 1951) — Azərbaycan ssenaristi, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2000), Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sektor müdiri. 2018-ci 2021-ci illərdə Dövlət Film Fondunda baş mütəxəssis vəzifəsində çalışmışdır.

Həyatı
------

Yusif Şeyxov 1951-ci il fevralın 2-də Bakıda anadan olub. Burada 23 saylı orta məktəbi bitirib. İki il (1969-1970) Neft-Kimya İnstitutunda, 1970-1975-ci illərdə İncəsənət İnstitutunun Rejissorluq fakültəsində təhsil alıb.

Fəaliyyəti
----------

Yusif Şeyxov 13 yaşında məşhur olarkən Sehrli xalat filmində pioner Eldar rolunda çəkilib. Sonradan "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında, 1979-1985-ci illərdə isə Dövlət Kinematoqrafiya Komitəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1985-1989-cu illərdə "Azərkinoprokat" idarəsinin müdiri işləyib. 1990-2001-ci illərdə "Azərkinovideo" birliyində baş direktor müavini vəzifəsində çalışıb. Kinoya bağlılıq uşaqlıq yaşlarından – "Mən rəqs edəcəyəm" filmində epizodik rolda, "Sehrli xalat" filmində baş rollardan birinə çəkildikdən sonra yaranıb. Bir neçə sənədli ("Qobustan", "Portret. Tokay Məmmədov", "Dua" və b.), animasiya ("Qızıl", "İt sərgisi") fiminin, eləcə də "Arxada qalmış gələcək" bədii filminin ssenari müəllifidir. "Mozalan" kinojurnalı üçün süjetlər yazıb: "Tövbə", "Halal" və s.

Azərbaycan kino sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 dekabr 2000-ci ildə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

***Aktyor kimi***

1. Sehrli xalat (film, 1964)(tammetrajlı bədii film)

***Rejissor assistenti kimi***

1. Vulkana doğru (film, 1977-1978) (3-seriyalı bədii televiziya filmi)
2. Dantenin yubileyi (film, 1978)(tammetrajlı bədii film)
3. Yarımçıq qalmış mahnı (film, 1979)(tammetrajlı bədii film)

***Rejissor və ssenari müəllifi kimi***

1. Unudulmuş dəhliz (film, 2021) (tammetrajlı sənədli film)

***Ssenari müəllifi kimi***

1. Arxada qalmış gələcək (film, 2004)(tammetrajlı bədii film)
2. Anarın anları (film, 2008)
3. Dua (film, 2008) (sənədli)
4. Hədiyyə (film, 2016)(qısametrajlı bədii film)
5. İt sərgisi (film, 2010) (animasiya filmi)
6. Qızıl (film, 2007) (animasiya)
7. Nizami (film, 2012)
8. Sübhdən başlanan həyat (film, 2015)
9. Vəli Axundov. XXI əsrdən baxanda (film, 2016) (sənədli)

***Redaktor kimi***

1. Cavid ömrü (film, 2007)(tammetrajlı bədii film)
2. Axınla aşağı (film, 2014)(tammetrajlı bədii film)
3. 4.1 şəhər motivləri (film, 2015) (kinoalmanax)
4. Yarımçıq xatirələr (film, 2015)(tammetrajlı bədii film)

İstinadlar
----------

1. ↑  Günel. Kino xadimi Yusif Şeyxovun 60 yaşı tamam olur //525-ci qəzet.- 2011.- 2 fevral.- S. 7.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının kino xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı". 2014-08-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-29.

Xarici keçid
------------

* 118 yaşlı Azərbaycan kinosu
Ələddin Paşa ilə səhv salmayın.

**Ələddin Paşa** (*türk.* Alâeddin Paşa) və ya **Hacıkəmaləddinoğlu Ələddin Paşa** (*türk.* Hacıkemaleddinoğlu Aleaddin Paşa, Hacıkemalettinoğlu Aleaddin Paşa) — Osmanlı paşası. 1320-1331 illəri arasında vəzirlik etmişdir.

Osmanlı İmperiyasının ilk vəzirinin Ələddin Paşa olduğuna dair bir razılaşma var. Osmanlı salnamələrinə görə, Osmanlı İmperatorluğunun ilk vəziri Ələddin Paşa, Osmanlı Sultanı Osman Qazinin oğlu olan və eyni zamanda Paşa rütbəsindən istifadə edən Ələddin Bəydir. Ancaq bəzi mənbələrdə ilk vəzirin adı "Ələddin Paşa bin Hacı Kəmaləddin" və "Hacıkəmaləddinoğlu Ələddin Paşa" kimi verilir. Buna görə ilk vəzir Osman bəyin oğlu deyil, Hacı Kəmaləddin adlı bir şəxsin oğludur.

Ələddin Paşanın vəzir olduğu dövrdə Nazirlər Şurası hələ qurulmamışdı; yeganə vəzir Ələddin idi. Bu səbəbdən Ələddin Paşa, unvanı "sədrəzəm" olmasa da, Osmanlı imperiyasının tarixindəki ilk sədrəzəm sayılır.

Vəzir Ələddin Paşa dövründə sikkə, geyim, əsgər və qanun tənzimləməsində böyük xidmətlər göstərmişdir. Vəzir Alaaddin Paşanın təklifi ilə hər əsgər sinfi üçün "ağ dəbilqə", "qırmızı dəbilqə" baş geyimləri və mülki şəxslər üçün müxtəlif növ geyimlər qəbul edildi. İlk nizami "yaya" adlı ordu quruldu.

İstinadlar
----------
***258 №-li piyada döyüş maşınının ekipajı*** tammetrajlı sənədli filmi rejissor Elcan Məmmədov tərəfindən 2014-ci ildə çəkilmişdir. Film Nəcəf Nəcəfov Fondunun istehsalıdır.Film 1993-cü il iyunun 12-də Azərbaycanın Ağdam rayonunun Mərzili kəndi uğrunda döyüşlərdə məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanı məhv etmiş ekipaj üzvlərindən – 258 nömrəli Piyada Döyüş Maşınının ekipajından bəhs edir.

Məzmun
------

Film 1993-cü il iyunun 12-də Azərbaycanın Ağdam rayonunun Mərzili kəndi uğrunda döyüşlərdə məşhur erməni terrorçusu Monte Melkonyanı məhv etmiş ekipaj üzvlərindən – 258 nömrəli Piyada Döyüş Maşınının ekipajından bəhs edir.

Film müəllifləri sənədlər,şahidlərin,hadisələrin həyatda olan iştirakçılarının ifadələri əsasında döyüş əməliyyatlarının xronologiyasını bərpa ediblər.

Film Melkonyanın məhz həmin vaxt və həmin yerdə öldürüldüyünü əsaslı şəkildə sübut edərək,bütün digər iddiaların yalan olduğunu üzə çıxarır. Film "ASALA" terror təşkilatının başçılarından birini kimin və harada məhv etdiyi haqqında uzun mübahisələrə nöqtə qoyur.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Rejissor: Elcan Məmmədov  
Ssenarist: Şahin Hacıyev  
Operator: Elman Nəbiyev

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2014-cü ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

-

Xarici keçidlər
---------------

* 



1. 1 2 3  Monte Melkonyanı məhv edənlər — filminin təqdimatı. Arxivləşdirilib 2019-09-16 at the Wayback Machine contact.az, 16.10.2014.  (az.)
**İrəvan xanlığı** — rejissor Namiq Ağayevin sənədli televiziya filmi.

Məzmun
------

Azərbaycan ordusunun gücünü və qüdrətini əks etdirən kadrlarla başlayan filmdə göstərilir ki, 1747-ci ildə Nadir şah Əfşarın öldürülməsindən sonra onun yaratdığı nəhəng imperiya dağılmağa başlayır və Azərbaycan ərazisində xanlıqlar yaranır. Bu xanlıqlardan biri də İrəvan xanlığı idi. İrəvan xanlığını yaradan, onun əsasını qoyan Mir Mehdi xan Qacar olmuşdur.

Azərbaycanın şimal-qərbində, keçmiş Çuxursəd bəylərbəyliyinin böyük bir hissəsində yaranan İrəvan xanlığının böyük bir ərazini — Ağrı düzənliyi, Dərələyəz və Göyçə gölü arasındakı torpaqları əhatə etdiyi, eləcə də bu ərazidə türkdilli azərbaycanlıların yerli xalq olması sənədlərin dili ilə tamaşaçıya təqdim olunur. Bütün bunların Qafqazın ovaxtkı ali baş komandanı, general Paskeviçin rəsmi məlumatlarında, ABŞ-dən olan professor Castin Makkartinin yazılarında, dünyanın müxtəlif ölkələrindəki arxiv sənədlərində qeyd edildiyi diqqətə çatdırılır.

Filmdə İrəvan qalasının rus işğalçılarına qarşı rəşadətli mübarizəsindən də bəhs olunur. Bildirilir ki, İrəvan xanlığının Rusiya tərəfindən 1828-ci ildə işğalı Azərbaycan xalqının taleyində son dərəcə faciəli olaylara yol açan bir hadisədir. Məhz İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının işğalı və onun Türkmənçay müqaviləsində öz əksini tapması 1828-ci il martın 21-də çar I Nikolayın "erməni vilayəti" adlı qurumun yaradılması barədə fərmanı üçün hüquqi əsas olur.

İrəvan xanlığının ərazisində ermənilərin əsas dini mərkəzlərindən biri olan Eçmiədzin monastırının (Üçkilsə) Azərbaycan xalqına qarşı düşmən mövqe tutmasının və pozuculuq fəaliyyətinin tarixi faktlarla sübutu da filmdə yer almışdır.

Bir sözlə, tarixi Azərbaycan torpaqlarında ermənilərin özlərinə dövlət yaratmalarını, maddi-mədəniyyət və memarlıq abidələrimizi məhv etmələrini, yer adlarımızı dəyişdirmələrini arxiv sənədləri ilə açıb göstərmək filmin əsas qayəsini təşkil edir.

Film haqqında
-------------

Sənədli filmdə "Dədə Qorqud", "Cavad Xan" bədii filmlərindən, xalq rəssamı Rafiz İsmayılovun "Xanlıqlar" silsiləsindən, Fikrət Əmirov, Cahangir Cahangirovun musiqilərindən, Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin arxiv materiallarından istifadə olunmuşdur.

Filmin elmi məsləhətçisi Əməkdar elm xadimi, AMEA-nın həqiqi üzvü, Dövlət Mükafatı laureatı Yaqub Mahmudovdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""İrəvan xanlığı" sənədli televiziya filminin təqdimatı olmuşdur" (az.). "Azərbaycan" qəzeti. 2012-11-24. səh. 6. 2020-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-25.
2. ↑  *Xəlilov, Nazim; Nəciyev, Elnur.* Ağır sınaqlarda sınmayan böyük alim: Yaqub Mahmudov. Bakı: "Zərdabi‐Nəşr" MMC, 2022. — səh. 15. ISBN 978‐9952‐479‐46‐1. Archived from the original on 2023-02-18. İstifadə tarixi: 2023-02-25.

Həmçinin bax
------------

* Yaqub Mahmudov
* Yaqub Əlioğlu
* İrəvan xanlığı

Xarici keçid
------------

* Filmi izlə
**Heidi Klum**(*alm.* Heidi Klum‎; doğ. 1 iyun 1973, Berqiş-Qladbax, Şimali Reyn-Vestfaliya, Almaniya) — alman supermodeli, aktrisası.

Həyatı
------

Heidi Klumun bioqrafiyası olduqca maraqlıdır. 1973-cü ildə Almaniyada anadan olub. Karyerası 1992-ci ildən başlayıb. O, 18 yaşında "1992-ci ilin Modeli" müsabiqəsinin qalibi seçilib. Bu qələbə ona 300 minlik gəlir gətirdi və "Late-Night Show"-da iştirak hüququ verdi. Beləliklə, dizaynerlik təhsilini yarımçıq qoyaraq model karyerasına başladı. 1993-cü ildə Klum ABŞ-yə köçdü. Ona məşhurluğu 1998-ci ildə "Sports İllustrated" jurnalının üz qabığında çimərlik geyimi ilə çəkdirdiyi şəkil gətirdi. Bundan sonra o məşhur jurnallar olan "Vogue" və "Elle"nin üz qabıqlarında tez-tez çəkilməyə başladı. Əlavə olaraq Klum Victoria's Secret brendinin siması oldu.

### Heidi Klumun şəxsi həyatı

Super model iki dəfə ailə qurub. Birinci həyat yoldaşı bərbər olub. Onlar yalnız 1997–2001-ci illər ərzində bir yerdə olublar. Boşandıqdan sonra Haidi "Fomula 1"-in meneceri, milyonçu Flavi Britore ilə tanış olur. Ondan Haidinin bir qızı var və ikinci həyat yoldaşı Sil onu rəsmi olaraq öz qızı kimi qeydiyyatdan keçirib.

Klum və Sil 2005-ci ildə ailə qurub və onlar 4 uşaq tərbiyə edirlər. Sonradan məlum oldu ki, Klum boşanmaq üçün ərizə verib, lakin müğənni indi də nişan üzüyünü barmağından çıxarmır və hələ də həyat yoldaşını sevdiyini söyləyir.

Klum 2005-ci ildən şirniyyat ixrac edən "Kadjet" şirkətinin Fasd food restoranlar şəbəkəsi zəncirinin reklamlarında iştirak edir. Bundan başqa, "Stifelkönig", "Birkenstoc" ayaqqabı firmasının, "Taft" saça qulluq vasitələri seriyası, SPAR supermarketlər şəbəkəsi, "Douglas" şirkətinin reklamlarında, 2007-ci ilin payızında yoldaşı Sil ilə birlikdə Volkswagen Tiguan reklamında çəkilib.

Klumun şöhrəti ilə şirkətlər öz mallarını uğurla satırlar. Nyu-Yorkun "Mouawad" zərgərlik mərkəzi Klumla birlikdə "Very-Sexy Fantasy Bra" brilyant kolleksiyası seriyasını işləyib hazırladı və bu kolleksiya Victoria's Secret sərgisində nümayiş olundu.

2004-cü ilin dekabrında Klumun ilk kitabı "Klum's Body of Knowledge" nəşr olundu. 2005-ci ildə ilk dəfə olaraq çiçək növü Klumun adını daşıdı — "Heidi Klum Rose".

2009-cu ildə "Vogue" jurnalı öz iyun buraxılışını bütünlüklə Heidi Kluma həsr etdi.

2008-ci ilə Heidi Klumun adı Amerikanın maliyyə və iqtisadiyyat jurnalı olan "Forbest"in 15 ən varlı top-modeli siyahısında yer aldı. 2012-ci ildə onun adı artıq bu jurnalda yox idi. Çünki o artıq top-model kimi fəaliyyət göstərmirdi, belə ki, efir nəhənglərindən sayılırdı. 2011-ci ildən onun adı ən hökmlü qadınlar siyahısında 39-cu yerdədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Heidi Klum // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. ↑  Heidi Klum // Munzinger Personen (alm.).
**Qara Qarayevin Ev Muzeyi** — görkəmli Azərbaycan bəstəkarı və pedaqoqu , SSRİ Xalq Artisti (1959), Stalin mükafatı laureatı (1946, 1948), Lenin mükafatı laureatı (1967), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1978), "Lenin ordeni", "Oktyabr İnqilabı" və "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenlərinin laureatı, SSRİ Ali Sovetinin IV–IX çağırış (1955–1976) deputatı, AMEA-nın akademiki Qara Qarayevin 1918–1946-cı illərdə yaşadığı mənzildə yaradılmış, həyat və fəaliyyətini əks etdirən ev muzeyi. Muzey Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tabeçiliyindədir.

Tarixi
------

Muzeydə sərgilənən piano.
Muzey bəstəkarın 100 illik yubileyi ilində 2018-ci ilin 1 oktyabr tarixində açılmışdır və Nizami küçəsi 49-da yerləşir. Muzeyin açılışında mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev, Baş nazirin müavini Əli Əhmədov, Bəstəkarlar İttifaqının sədri Firəngiz Əlizadə, Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru Fərhad Bədəlbəyli, xalq yazıçısı Anar və digər ictimai xadimlər iştirak etmişdir. Həmçinin açılış mərasimində Mədəniyyət Nazirliyi və Milli Kitabxananın birgə nəşr etdiyi "Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri" seriyasından Qara Qarayevin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş qısa oçerklərdən ibarət kitabın təqdimatı olmuşdur.

Ekspozisiya
-----------

Qara Qarayev bu mənzildə gəncliyini, tələbəlik illərini keçirib, ilk əsərlərini, o cümlədən, "Yeddi gözəl" baletini burada yaradıb. Muzeyin qurulması əsnasında müxtəlif fondlardan bəstəkara aid olan materialların siyahısı tutuldu və respublikadan kənarda bəstəkarın irsiylə bağlı araşdırma aparılaraq, xeyli material toplandı. Belə ki, Moskvadakı Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivindən Qara Qarayevə aid sənədlər, bəzi əlyazmalar, çəkdiyi fotoşəkillər ölkəmizə gətirildi. Həmçinin eksponatlara digər nadir materiallar – şəxsi kitabxanasından üzərində qeydləri olan kitablar, Sankt-Peterburq teatrından əldə olunan tamaşaların afişaları, şəxsi əşyalar, musiqilərin not əlyazmalarının surətləri, səs yazıları və baletlərinə çəkilmiş eskizlər daxildir. Ümumilikdə bəstəkarın ev-muzeyinə təqdim olunmuş eksponatların sayı 300-dən çoxdur. Muzeydəki Pyotr Çaykovskinin büstü isə Qara Qarayevə qayınanası Yelezaveta Mixaylovnanın hədiyyəsidir. Muzeyin tərtibat-dizayn işlərini "Partner Culture+Projects" (Hors Kampman) şirkəti həyata keçirtmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qara Qarayevin ev muzeyinin açılışı olub//"report.az"
2. ↑  "Bakıda Qara Qarayevin ev muzeyi açılıb//"atv.az"". 2022-01-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-14.
3. ↑  "Dahi bəstəkar Qara Qarayevin ev muzeyinin açılış mərasimi olub//"azertag.az"". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-16.
4. ↑  "BAKIDA DAHİ BƏSTƏKAR QARA QARAYEVİN EV-MUZEYİ AÇILACAQDIR//"azertag.az"". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-14.
5. ↑  "Əbədi ehtiramın daha bir ünvanı//"azerbaijan-news.az"". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-16.
**Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — 1980-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır.

Muzeyin yaranması
-----------------

Muzeyi 1980-ci ildə Heydər Əliyevin "Rayonlarda muzeylər yaratmaq" haqqında Sərəncamına uyğun olaraq yaradılmışdır. Əhalinin və rayon ziyalılarının dəstəyi ilə eksponatlar toplanaraq rayon mədəniyyət evinin bir otağında fəaliyyətə başlamışdır. 1982-ci ildə təyinatı üzrə tikilmiş hal-hazırkı yerləşdiyi həmin bu binaya köçmüşdür.

Muzey eksponatları
------------------

Qədim daş dövründən, müasir dövrümüzə kimi eksponatlar həm sərgidə, həm də iki fondda cəmləşmişdir. Muzey 1 foye və 4 zaldan ibarətdir. Ekspozisiya sahəsi 256 kv.m-dir. Ekspozisiyada təqdim olunan eksponatların sayı 638-dir. Bina 1 mərtəbəlidir. Muzeyin ümumi sahəsi 1652 kv.m-dir. Muzeyin əsas fondunda 3700 eksponat vardır, onlardan 630 eksponat ekspozisiyada nümayiş olunur. Ekspozisiya sahəsi 1 foye və 4 zaldan ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xaçmaz Regional Mədəniyyət İdarəsi".. 2019-06-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23.11.2020.
2. ↑  "Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Мuzeyi".. 2020-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23.11.2020.
3. ↑  "Qusar Tarix-Diyarşünaslıq Мuzeyi".. 2020-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23.11.2020.

Xarici keçidlər
---------------

* "Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi". www.mct.gov.az. İstifadə tarixi: 23.11.2020.
**Road and Traffic** — Xəzər regionunda yol infrastrukturu, ictimai nəqliyyat, yol təhlükəsizliyi və informasiya texnologiyaları kimi sektorların peşəkarlarını öz meydançasında bir araya toplayan biznes platforma.

Məqsəd
------

Sərgi yol, körpü və tunellərin layihələndirilməsi və inşası əsnasında bu sahənin mütəxəssislərinə müasir həll seçimlərini təqdim etmək, habelə bazarın tələbatlarını və intellektual nəqliyyat sistemi (İNS) sektoruna aid olan məhsullarınızın satış potensialını tədqiq etmək, Azərbaycanın ictimai nəqliyyat operatorları ilə görüşmək və bu sahə üzrə tenderlərdə iştirak etmək imkanı yaradır.

Tarix
-----

### 2014

Road&Traffic 2014 sərgisində Azərbaycan, Almaniya, Türkiyə və Fransa şirkətləri tərəfindən geniş çeşiddə yol-tikinti avadanlıqları, materiallar, infrastruktur və servis xidmətləri nümayiş etdirilib.

### 2018

"Road & Traffic 2018" sərgisində yol-tunel inşaatı, yol hərəkətinin idarə edilməsi sahəsində müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqi və ictimai nəqliyyat sahəsi üzrə istehsalçı və operatorların görüşü baş tutmuş, eləcə də yol təhlükəsizliyi ilə bağlı problemlərin həlli yolları üzrə əldə olunan ən son nailiyyətləri nümayiş etdirilmişdir.

### 2022

Road&Traffic 2022 sərgisində Azərbaycan, Almaniya, Belarus, Yunanıstan, İtaliya, Qazaxıstan, Rusiya Federasiyası, Türkiyə və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) şirkətləri öz məhsul və xidmətlərini təqdim ediblər.

Sərgi bölmələri
---------------

* yol-nəqliyyat infrastrukturu
* İNS, hərəkətin idarə olunmasi
* ictimai nəqliyyat
* yol təhlükəsizliyi

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Azəravtoyol" ASC "Road&Traffic 2016" sərgisində iştirak edir - VİDEO / FOTO". www.aayda.gov.az (ingilis). 2022-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 noyabr 2022.
2. 1 2  "Sabah Bakıda iki beynəlxalq sərgi işə başlayır". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 2022-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 noyabr 2022.
3. ↑  "Bakıda ilk dəfə olaraq "Road & Traffic" sərgisi keçiriləcək". Trend.Az (az.). 14 iyun 2011. 2022-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 noyabr 2022.
4. ↑  "Bakıda VIII "Road & Traffic 2018" sərgisi keçiriləcək". yap.az (ingilis). 2022-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 noyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* roadtraffic.az — Road&Traffic rəsmi saytı