recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Derjavinsk** — Qazaxıstanda şəhər, Akmola vilayətinin Jarkain rayonunun regional mərkəzi.

Əhali — 6307 nəfər. (2020).

1956-cı ildə qurulmuşdur. 1966-cı ildən şəhər.

Coğrafiyası
-----------

| Derjavinskin
 iqlim diaqramı |
| --- |
| Y | F | M | A | M | İn | İl | A | S | O | N | D |
| 
 
 
19

 
-10
-18
 | 
 
 
13

 
-9
-18
 | 
 
 
12

 
-2
-11
 | 
 
 
20

 
12
1
 | 
 
 
23

 
22
8
 | 
 
 
26

 
27
14
 | 
 
 
35

 
29
16
 | 
 
 
26

 
27
13
 | 
 
 
21

 
21
7
 | 
 
 
26

 
10
0
 | 
 
 
21

 
0
-8
 | 
 
 
20

 
-6
-15
 |
| Temperatur °C-ilə • Yağıntının miqdarı mm-ilə*Mənbə: Климат: Державинск* |

Şəhər Akmola bölgəsinin qərbində, İşim çayının sol sahilindədir. İqlimi quru, quru, isti və quru yay və qış soyuqdur. İyul ayında orta gündəlik temperatur 22,5 °C, yanvar ayında −18,3 °C-dir. Uzunmüddətli yağış cəmi 262 mm-dir. Yağışın çox hissəsi yayda düşür. Eyni zamanda, bəzi illərdə yağıntıların miqdarı uzunmüddətli normadan əhəmiyyətli dərəcədə kənara çıxa bilər.

Hazırda Stepnoy kəndində (indiki Molodejnı mikrorayonu) beşmərtəbəli yaşayış binalarının bərpası davam edir. Hazırda 6 ev bərpa edilmişdir. Şəhər hüdudlarında 25 mənzilli və iki 80 mənzilli yaşayış binası bərpa edilmişdir

Şəhərin ərazisində yeni modul baytarlıq laboratoriyası, 70 çarpayılıq poliklinika ilə birləşdirilmiş xəstəxana tikilmişdir. Asfalt beton zavodu, süd məhsulları istehsalı üçün mini mağaza var.

1966-cı ildən 1996-cı ilədək, 38-ci raket diviziyası Derjavinskdə (Stepnoy kəndində) mövcud idi, bir vaxtlar böyük güc və düşmən üçün təhlükə təmsil edirdi və buna görə də uzun müddət şəhər Sovet xəritələrində göstərilmədi. Bölmə ləğv edildikdən sonra Stepnoy kəndi yerli hakimiyyət orqanlarına təhvil verildi və qısa müddətdə tərk edildi və daha sonra məhv edildi, çılpaq beş mərtəbəli evlər pəncərəsiz qaldı. 1998-ci ildə Stepnoy kəndi ərazisində, EC 166/26 institutu — Qazaxıstan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin sərt rejim koloniyası yaradıldı. 2018-ci ildə ləğv edildi.

Təhsil
------

Şəhərdə üç orta məktəb var. N.K.Krupskaya adına məktəb (tədris qazax və rus dillərində), N.Ostrovski adına məktəb (rus dilində tədrislə), A. Ukubayev adına məktəb, 2005-ci ildə bərpa edildi (qazax dilində tədrislə). Bu məktəblərin şagirdləri bölgə və respublika olimpiadalarının və müsabiqələrinin təkrar iştirakçıları, mükafatçıları və qalibləri oldular.

İstinadlar
----------

1. ↑  Census in Kazakhstan 2009.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
3. ↑  "Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2020 года". Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-05.
4. ↑  "Жаркаинский Акимат". 2015-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
5. ↑  "Климат: Державинск". 2015-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
**Egeryurd** — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunun ərazisində dağ. Hündürlüyü 2167 m.
Oronim haqqında tədqiqatçıların bir qismi xalq etimologiyasına əsaslanaraq belə ehtimal edirlər ki, dağ uzaqdan at yəhərinə oxşadığına görə **Yəhərdağ** adlanmış, rusdilli xəritələrdə isə təhrif olunaraq **Eqeryurd** kimi qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların digər qismi isə bu fikirdədir ki, toponim qədim türk dillərindəki eqer (yayda ev heyvanlarının saxlandığı düşərgə) və yurd komponentlərindən düzəlib, elatların yaylaq yurdları ilə bağlı yaranmış coğrafi adlardandır.

Həmçinin bax
------------

* Eger-Yurd

İstinadlar
----------

1. ↑  Egeryurd // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

| ⛭Azərbaycan dağları Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**"Hacı Rəhim Əfəndi məscidi** — Azərbaycanın Göyçay rayonunun Qaraman kəndində məscid

Tarixi
------

Məscid tikintisinə 1898-ci ildə başlanılmış, 1900-cü ildə tamamlanmışdır. Məscidin tikilmə tarixçəsi belədir: Əslən Göyçayın Alhoud kəndindən olan Hacı Rəhim Əfəndi səfər edir. O, buradakı möhtəşəm məscidləri, ibadət evlərini görüb, öz doğma yurdunda məscid tikdirmək qərarına gəlir. O, vətənə qayıdır və kənd camaatının köməkliyi ilə Qaraman kəndində məscidin tikintisinə başlayır. Nəhayət kənd camaatı və şəxsən onun iştirakı ilə məscidin təntənəli açılışı olur. Məscidin açılmasında onun əsas məqsədi müsəlmanlar üçün ibadət evi yaratmaq, habelə uşaqlara ilahiyyatdan və ümumiyyətlə, islam elmlərindən bilik vermək idi.

Lakin çox təəssüf ki, Hacı Rəhim Əfəndinin tikdirdiyi və öz memarlıq üslubu ilə Göyçay qəzasında yeganə olan bu məscid sovetlər dövründə bərbad hala salınıb. Belə ki, o, anbar kimi istifadə olunaraq uzun müddət baxımsız vəziyyətdə qalıb. Yalnız möhkəm memarlıq keyfiyyətinə görə məscid tamamilə uçub-dağılmamış, bu günə gəlib çatmışdır.

Məscidin 16 metr hündürlüyü olan minarəsi də var. Minarə bişmiş kərpicdən tikilib. Lakin o, axıra qədər tikilməyərək yarımçıq qalıb. Məscidin damı dəmir təbəqə ilə örtülüb. Bütün qapı və pəncərələri düzbucaqlı formadadır. Tarixi abidə kimi günümüzə qədər gəlib çatmış məscidin ümumi sahəsi 168 kvadratmerdir. Düzbucaqlı şəkildə tikilmiş məscidin uzunluğu 17, eni isə 15 metrdir. Binanı dörd tərəfdən 12 pəncərə işıqlandırır. Ön tərəfdən üç qapı (yan qapılar kiçik, orta qapı böyük) bu gün də fəaliyyətdədir. Qapının biri qadınlara aid bölümə aiddir. Məscid ətrafında imam-xətib hücrəsi, dəstəmazxana və sair təsərrüfat tikililəri vardır.

Məsciddə 25 noyabr 2009-cu il tarixindən Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində qeydiyyatdan keçmiş icma fəaliyyət göstərir.

1. ↑  "Hacı Rəhim Əfəndi" məscidi. **scwra.gov.az** saytı]
**Həmişəyaşıl şümşad** (*lat.* Buxus sempervirens) — bitkilər aləminin şümşadçiçəklilər dəstəsinin şümşadkimilər fəsiləsinin şümşad cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qərbi Əlcəzairdə, Şimali və Şərqi İspaniyada, Cənubi və Mərkəzi Fransada, İsveçrədə və Kiçik Asiyada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

6–10 m hündürlüyə çatan ağac və ya koldur. Qabığı bozumtul-sarı, hamar, yaşlı gövdələrdə isə xırda çatlıdır. Yarpaqların hər iki tərəfi tükcüklü, 1,5-3 sm uzunluğunda, 0,5-1,0 sm enində olub, uzunsov yumurtavari, ellipsvari, rombvari və ya dəyirmi formalıdır. Üst tərəfdən tünd-yaşıl, parlaq, altdan çox açıq rəngli və qısa saplaqlıdır. Mart ayında çiçəkləyir. Çiçəkləri qoltuq çiçək qrupunda yerləşmişdir. Dişicik çiçək qrupunda təkdir, bəzi hallarda inkişaf etmir. Erkək çiçəklərdə çiçəkyanlığının xarici yarpaqcığı çox batıqdır. Daxili yarpaqcıq 2-2,5 mm uzunluğundadır. Erkəkciyi çiçəkyanlığının daxili yarpaqcığından 1,5-2 dəfə böyükdür. Mart ayında çiçəkləyir, meyvəsi iyulda yetişir. Qutucuq meyvəsi 5–10 mm uzunluğunda, 5–6 mm enində olub, yumurtavari-kürəşəkillidir.

Ekologiyası
-----------

Mülayim iqlim zonalarında, quru yerlərdə, qarışıq meşələrdə, əhəngli torpaqlarda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Təbii halda cənub bölgəsində, Gəncədə, Göygöldə, Bakıda bağ və parklarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Müxtəlif fiqurların, yaşıl çəpərlərin, bordürlərin və s. düzəldilməsində istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 983.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q27344
* Wikispecies: Buxus sempervirens
* APA: 5284
* APDB: 132973
* BioLib: 39356
* Ecocrop: 3993
* EoL: 489681
* EPPO: BUXSE
* EUNIS: 164716
* FNA: 242412422
* GBIF: 2984671
* GRIN: 8212
* iNaturalist: 133397
* IPNI: 340317-1
* IRMNG: 10589055
* ITIS: 501097
* IUCN: 202944
* MoBotPF: 243283
* NBN: NBNSYS0000003197
* NCBI: 4002
* NZOR: 43d644d7-f6f0-4da3-9d17-ee5c706e7d8e
* NZPCN: 3554
* PalDat: Buxus\_sempervirens
* PFI: 3059
* Plant List: kew-2688005
* PLANTS: BUSE2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:340317-1
* Tropicos: 4900002
* uBio: 472074
* WFO: wfo-0000576626

 |
**NGC 2030**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1826-cı ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2030: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2006 |
NGC 2007 |
NGC 2008 |
NGC 2009 |
NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
NGC 2016 |
NGC 2017 |
NGC 2018 |
NGC 2019 |
NGC 2020 |
NGC 2021 |
NGC 2022 |
NGC 2023 |
NGC 2024 |
NGC 2025 |
NGC 2026 |
NGC 2027 |
NGC 2028 |
NGC 2029 |
**NGC 2030** |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
NGC 2034 |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
NGC 2052 |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
İslam tarixində, **Hərmələ ibn kahil** 10 oktyabrda Hz. Məhəmmədin nəvəsi Əli əl-Əsğər ibn Hüseynin qətlə yetirdi.

Həyat
-----

Tarixi mənbələrdə Kərbəla hadisəsindən qabaq Hərmələnın həyatı ilə bağlı heç bir şey yoxdur, ancaq Bəni Əsədin qul olduğu və onların tərbiyəsi altında böyüdüyü üçün "Bəni Əsəd" ə aid edilmişdir. Bəzi mənbələr adının "Hərmələ bin Kahin" olduğunu söyləyib.

Aşura günü
----------

Hərmələ Aşura günü Ömər bin Səd oxçularından olub. İmam Hüseynin (ə) hələ süd əmən oğlu Abdullah bin Hüseyni atasının qucağında oxla qətlə yetirib. Eyni şəkildə Abdullah bin Həsənin də qatili olduğu sənədlərdə göstərilib. Həzrət Abbas ibn Əlinin (ə) də qətlə yetirilməsində rol oynayıb. Sənədlərdə göstərilib ki, Həzrət Abbas (ə) kəsilmiş başını Kufəyə aparan şəxsdir. İbn Əsir onu Əbu Bəkr bin Həsənin qatili kimi qeyd edir.

İmam Səccadın (ə) duası
-----------------------

Hərmələyə "Nahiyə" ziyarətində lənət edilib. Mədinəyə gedərək İmam Səccadla (ə) söhbət edən Minhal ibn Əmrin dediyinə görə, İmam Muxtarın qiyamı haqqında məlumat alıb, Kərbəla qatillərinin öldürülüb öldürülmədiyini soruşanda Hərmələ bin Kahili də soruşub. Hərmələnin həyatda olduğunu eşidəndə belə buyurub: "Allahım, od və dəmirin istisini ona dadızdır".

Ölümü
-----

Hərmələ Muxtarın qiyamında həbs olunub və onun əmri ilə əl və ayaqları kəsilib. Minhal bin Amr Həcc ziyarətindən Kufəyə qayıdanda Hərmələnin ölüm səhnəsini yaxından görüb və İmam Səccadla (ə) görüşdüyünü, Hərmələyə qarğış etdiyini Muxtara bildirib.

Həmçinin bax
------------

* Aşura günü

İstinadlar
----------

1. ↑  Arxivlənmiş surət, rəsul ələvi, 2001, səh. 94, 2021-09-09 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2021-09-08
2. ↑  *Mohammed Raza Dungersi.* A Brief Biography of Imam Husayn (a.s.). Bilal Muslim Mission of Tanzania. December 2018. 27–. ISBN 9976956851. 2022-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-08.
3. ↑   yaradan: seyx cavad muhəddesi، tərcümə xəlil zamel əsami Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine
4. ↑  İbn əl-əsir "əl-Kamil fi-tarix" kitabında fel formalarının zaman əhəmiyyəti: Kontekst işığında bir araşdırma, 2013-09, səh. 409–413, doi:10.12816/0000819, ISSN 2314-8489, Archived from the original on 2018-06-02, İstifadə tarixi: 2021-09-08

Xarici linklər
--------------
**Angelos Sikelianos** (Yunanca: Άγγελος Σικελιανός; 28 Mart 1884 - 19 İyun 1951) Yunan ədəbiyyatının ən mühüm şairlərindən biridir. O, Yunan İntibahı kimi tanınan ədəbi hərəkatın qabaqcıllarından biri hesab olunur. Sikelianos Yunanıstanın tarixi və mədəni irsini müasir dünya ilə qarışdıraraq şeirlərində özünəməxsus dil və üslub yaradıb.

Həyatı
------

Angelos Sikelianos 1884-cü il martın 15-də Yunanıstanın Lefkada adasında anadan olub. Afina Universitetində hüquq təhsili aldıqdan sonra qısa müddət hüquqşünas kimi fəaliyyət göstərib. Amma onun əsl həvəsi ədəbiyyat idi. O, ilk şeirlərini 1904-cü ildə nəşr etməyə başlamış, 1907-ci ildə yazdığı "Akritas" poeması ilə şöhrət qazanmışdır.

Sikelianos 1917-ci ildə Eva Palmerlə evləndi və Delfiyə köçdülər. Delfidə "Yunan dramlarının Delfi festivalı"nın əsasını qoydular və bu festival yunan ədəbiyyatında mühüm rol oynadı. Sikelianos 1951-ci ildə Afinada vəfat edib.

Əsərləri
--------

Sikelianos şeir, pyes, esse və tənqid kimi bir çox müxtəlif növ əsərlər yaratmışdır. Onun ən mühüm şeirlərindən bəziləri bunlardır:

* Akritas (1907)
* Prometey zəncirləri (1915)
* Müharibə və Sülh (1939)
* Delfiyə qayıdış (1943)

Sikelianosun pyeslərinə aşağıdakılar daxildir:

* Kral Edip (1927)
* Aqamemnon (1930)
* Sibilla (1932)

Sikelianos həmçinin yunan ədəbiyyatı və mədəniyyəti haqqında çoxlu esse və tənqidlər yazıb.

Sikelianosun əsərləri Yunan ədəbiyyatına və mədəniyyətinə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. O, şeirlərində Yunanıstanın tarixi-mədəni irsini müasir dünya ilə qarışdıraraq özünəməxsus dil və üslub yaradıb. Sikelianosun əsərləri Yunan İntibahı kimi tanınan ədəbi hərəkatın mühüm bir hissəsidir.

Sikelianosun əsərləri təkcə Yunanıstanda deyil, bütün dünyada diqqət çəkib. Şeirləri bir çox dillərə tərcümə edilmiş və bir çox yazıçılardan təsirlənmişdir.

Ədəbiyyata töhfələri
--------------------

Angelos Sikelianos Yunan ədəbiyyatının ən mühüm şairlərindən biri hesab olunur. Yunan İntibahı kimi tanınan ədəbi hərəkatın öncüllərindən biridir. Sikelianosun şeirləri Yunanıstanın tarixi və mədəni irsini müasir dünya ilə qarışdıraraq özünəməxsus dil və üslub yaradıb. Sikelianosun əsərləri dünya ədəbiyyatı ilə yanaşı, yunan ədəbiyyatına da mühüm təsir göstərmişdir.

Sikelianosun ədəbiyyata verdiyi töhfələr qısaca bunlardır:

* Yunanıstanın tarixi və mədəni irsini müasir dünya ilə birləşdirdi.
* Şeirlərində özünəməxsus dil və üslub yaradıb.
* Yunan İntibahı kimi tanınan ədəbi hərəkatın öncüllərindən biri idi.
* Yunan ədəbiyyatı ilə yanaşı dünya ədəbiyyatına da əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  K. Th. Dimaras, "History of Modern Greek Literature" (1975), sf. 284-289.
2. ↑  K. Th. Dimaras, "History of Modern Greek Literature" (1975), sf. 284-289.
3. ↑  Odysseas Elytis, "The Axion Esti" (1960), sf. 12-15.
4. ↑  George Seferis, "Mythistorema" (1936), sf. 45-48.
**NGC 2043**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL** tipli  qalaktikadır. İtaliyan astronomu Pietro Baracchi tərəfindən 1884-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2043: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2019 |
NGC 2020 |
NGC 2021 |
NGC 2022 |
NGC 2023 |
NGC 2024 |
NGC 2025 |
NGC 2026 |
NGC 2027 |
NGC 2028 |
NGC 2029 |
NGC 2030 |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
NGC 2034 |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
**NGC 2043** |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
NGC 2052 |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055 |
NGC 2056 |
NGC 2057 |
NGC 2058 |
NGC 2059 |
NGC 2060 |
NGC 2061 |
NGC 2062 |
NGC 2063 |
NGC 2064 |
NGC 2065 |
NGC 2066 |
NGC 2067 |
NGC 2068



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İfikrat** (*ing.* Iphikrates; e.ə V-ci əsrin sonu — e.ə IV-cü əsrin əvvəli) — qədim yunan (Afina) sərkərdəsi.

İfikratın adı, orduda islahatların keçirilməsi və özündə həm ağır, həm yüngül piyadaların cəhətlərini birləşdirən piyadalar növünün — peltastların — yaradılması ilə bağlıdır. Onlar yüngül qalxanlarla, uzadılmış nizə və qılınclarla silahlanmışdılar, uzun məsafəli yürüşlər etməyi, həm sıx səfli, həm də səpələnmiş qaydada uğurla hərəkət etməyi və döyüş meydanında manevr etməyi bacarırdılar. E.ə 395–387 Korinf mühairbəsində İfikrat Afina ordusuna başçılıq edirdi. İlk dəfə müstəqil hərəkət edən İfikratın muzdlu peltastları Sparta hoplitləri üzərində qələbəyə nail oldular. Sonra İfikrat frakiyalı hakim Kotisin qoşunlarına başçılıq edirdi. E.ə 374–373-cü illərdə farsların Misirə yürüşündə, e.ə 357–355-ci illərdə Yunanıstanda Müttəfiq müharibəsində Afina strateqi kimi iştirak etmişdi. Xəyanətdə suçlanmış, lakin Afina məhkəməsi tərəfindən bəraət almışdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ификрат (rus.). // *Военная энциклопедия* СПб: Иван Дмитриевич Сытин, 1913. Т. 11. С. 157–158.
2. ↑  Советская военная энциклопедия Москва 1980 Военное издательство министерства обороны СССР

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Treccani · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 119382938 · SUDOC: 08336451X · VIAF: 3279383 · WorldCat VIAF: 3279383 |
**Kapitalın orta çəkili dəyəri** və ya maliyyəti (*ing.* weighted average cost of capital-WACC) — müəssisənin əldə etdiyi kapitalın qarşılığında səhmdarlara və kreditorlara ödənməsi gözlənilən orta xərclərdir. Başqa sözlə müəssisənin maliyyələşmə mənbələrinə çəkiləcək orta xərcləri göstərir.

Kapitalın orta çəkili dəyəri

Hesablanması
------------

Şirkətlər bir çox qaynaqlardan maliyyələşə bilirlər: adi və imtiyazlı səhmlər, birbaşa borclar, dövlət yardımları(məsələn subsidiya) vb. Kapitalın orta çəkili dəyəri də bu maliyyəşmə mənbələrinin kapitalın tərkibindəki nisbi çəkisini nəzərə alınaraq hesablanır. Düsturu isə aşağıdakı şəkildədir:

{\displaystyle k\_{a}=k\_{e}\*W\_{e}+(1-V)\*k\_{d}\*W\_{d}}

ke — adi səhmin gəlirliliyi 

Kapitalın orta çəkili dəyəri
We — adi səhmin kapitalın tərkibindəki çəkisi

V — vergi dərəcəsi

kd — borcun dəyəri (xərci)

Wd — borcun kapitalın tərkibindəki çəkisi

Burada {\displaystyle k\_{e}\*W\_{e}}nizamnamı kapitalının orta xərcini göstərir.

Məqsədi
-------

KOÇD sayəsində müəssisə gəlirlərinin hansı hissəsinin səhmdarlara və kreditorlara ödənəcəyini müəyyən edəbilir. Bu əmsalın köməkliyi ilə müəssisə planlaşdırılan investisiya layihəsinin məqsədəuyğun olub-olmadığını müəyyənləşdirir. Yəni investisiyanın gəlirliliyi KOÇD əmsalından böyük olmalıdır ki, müəssisə investisiya layihəsini reallaşdırsın.

Həmçinin bax
------------

* Xalis cari dəyər
* Geri ödəmə müddəti metodu

Mənbə
-----

* PROJE ANALİZİ VE DEĞERLENDİRME. Anadolu universiteti. 2015
**İrimeyvəli sərv** — Bitkinin vətəni Kaliforniya və ABŞ-dır. əsasən Avropanın isti zolağında, Cənubi Amerika və Avstraliyanın mülayim vilayətlərində təbii halda bitir. Hündürlüyü 15–25 m-ə çatıb, düz dayanan iynəyarpaqlı ağacdır. Yaşlandıqda budaqları əyilir və şaxələnmiş çətir əmələ gətirir. Cavan bitkilərin çətiri sütunvarı, enli-konusvarı olub, diametri 1,5–2 m-dir. İynəyarpaqlar parlaq açıq və ya tünd həmişəyaşıl olub, qabıqşəkilli, limon qoxuludur, uzunluğu 0,1–0,2 sm-dir. May ayında çiçəkləyir. Çiçəklərin rəngi açıq sarıdır.

Qozaları qonur, yumurtavarıdır, diametri 2–3,5 sm-dir.

İsti sevəndir, torpağa az tələbkardır, nəmişliyə, küləyə orta davamlıdır, suyun dayanmasına dözmür. Onlardan yaxşı bonsay düzəltmək olur.

İynəyarpaqlarından efir yağı alınır. Bu növ müxtəlif iqlim şəraitini və güclü budanmanı yaxşı keçirir, ona görə də ondan yaşıl hasarların salınmasında geniş istifadə edilir. Bir neçə müxtəlifliyi məlumdur. Abşeronda son dövrlərdə mədəni əkinlərdə rast gəlinir.

Məlumat mənbələri
-----------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Kitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər. 2005; 2006; 2008.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.
* "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · IRMNG · ITIS TSN |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1137183
* Wikispecies: Cupressus macrocarpa
* APDB: 130994
* APNI: 171461
* ARKive: cupressus-macrocarpa
* CNPS: 3315
* Conifers.org: Cupressus\_macrocarpa
* Ecocrop: 5049
* EoL: 1034856
* EPPO: CVBMC
* EUNIS: 150733
* FNA: 233500460
* FoAO2: Cupressus macrocarpa
* GBIF: 2684070
* GRIN: 12659
* iNaturalist: 322545
* IPA: 12353
* IPNI: 30188753-2
* IRMNG: 11350720
* ITIS: 183480
* IUCN: 30375
* NBN: NHMSYS0000457766
* NZOR: 43ed4cc0-1225-424c-9c15-44db641d8418
* NZPCN: 3776
* Plant List: kew-2748734
* PLANTS: CUMA2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30188753-2
* SANBI: 210-12
* Tropicos: 9400259
* VicFlora: 10e4a3b1-aacd-47e7-a494-deee140f8f39
* WCSP: 383187
* WFO: wfo-0000630740

 |
**NGC 2052**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanlıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1835-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2052: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2028 |
NGC 2029 |
NGC 2030 |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
NGC 2034 |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
**NGC 2052** |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055 |
NGC 2056 |
NGC 2057 |
NGC 2058 |
NGC 2059 |
NGC 2060 |
NGC 2061 |
NGC 2062 |
NGC 2063 |
NGC 2064 |
NGC 2065 |
NGC 2066 |
NGC 2067 |
NGC 2068 |
NGC 2069 |
NGC 2070 |
NGC 2071 |
NGC 2072 |
NGC 2073 |
NGC 2074 |
NGC 2075 |
NGC 2076 |
NGC 2077



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İtaliya Müharibəsi** və ya digər adıyla **Habsburg-Valois Müharibəsi** — 1551–1559-cu illər arasında baş vermiş bir müharibədir. Fransa krallığının İtaliya yarımadasında suverenlik qurmaq istəməsiylə başlayan bir müharibədir. Müharibə nəticəsində ispanlar, Cənubi İtaliyanı ələ keçirdi.

Müharibələr
-----------

Həmin illərdə Osmanlılarla ittifaq etmiş olan II Henri, Osmanlının dəstəyini alaraq Müqəddəs Roma İmperiyasına və İspaniya imperiyasına müharibə elan etdi.

### Aralıq dənizindəki toqquşmalar

Müharibənin ilk toqquşması kimi Tripolinin ələ keçirilməsi planlaşdırıldı. Sonra, 1552-ci ildə Osmanlının dəstəklədiyi Fransız donanması, İtaliyada Calabria regionunu ələ keçirildi. Həmin il, Andrea Dorianın komandanlıq etdiyi İtalyan Donanması batırıldı (Ponza Dəniz Müharibəsi).

### Quru toqquşmaları

1553-də birləşmiş donanma, Korsikanı işğal etdi. Bu ildən sonra, sülh əldə olunana qədər, Osmanlılar dənizdə təkbaşına vurqaç hücumlarına davam etdilər. Bu vurqaç hücumlarının ən əsası, 1558-də Balear Adalarına edilən hücumlardır.

1553-də Fransa, Sienanın dəstəyi ilə quru hücumlarına başladı. 1554-də gerçəkləşdirilən Marciano Müharibəsində, birləşmiş ordu məğlub oldu; Və Siena düşdü. Ancaq həmin il Fransa; Renty Müharibəsi nəticəsi olaraq Metz, Toul və Verdin şəhərlərini ələ keçirdi.

1556-da İspaniya ilə Fransa sülh müqaviləsi imzalamaq üçün görüşsə də, münaqişədən dolayı imzalanmadı. Həmin il V Karlın taxtdan çəkilməsinin ardından, müharibənin axarı dəyişdi. İspanlar Flandriyanı ələ keçirdi. İngiltərənin müharibəyə daxil olmasilə, Fransa Kale şəhərini ələ keçirdi.

Sülhün təmin olunması və nəticələr
----------------------------------

3 aprel 1559-da İspaniya ilə Fransa arasında Cateau-Cambrsis Sülh Müqaviləsi imzalanıb. Fransızların nə ciddi bir itki, nə də ciddi bir qazancı oldu. Müqəddəs Roman İmperiyasının ərazi bütövlüyü pozuldu. İspaniya, İtaliyadakı mütləq güc oldu; Və özündən daha güclü orduya (Osmanlı-Fransız birləşmiş ordusu) qarşı, uğurlu bir şəkildə dayana bildi.

### Nəticə

Cənubi İtaliya İspaniya hakimiyyətinə keçdi, Fransa Qərbi Avropada bir qədər torpaq qazandı.
**Coğrafi sürtünmə** — Yer kürəsi hərəkət etdiyi zaman havanın yer səthi ilə yaratdığı sürtünmə.

Yer xəritəsi

Sürtünmə qüvvəsi
----------------

Atmosferdə hərəkət edən hava Yer səthi ilə təmasda olduqda sürtünmə məruz qalir. Atmosferdə havanın hərəkətinə sürtünmə qüvvəsi mənfi təsir göstərir. O, hərəkəti zəiflədir və hətta onun istiqamətini dəyişir.

Hava qaza məxsus özlüyə malikdir. Özlülük iki lay arasında bir-birinə nisbətən sürüşməsinə müqavimət göstərir. Havanın özlülüyü hündürlük artdıqca azalır. Yəni sürtünmə qüvvəsi havada təsir göstərən digər qüvvələrə nisbətən cüzidir. Buna görə də sürtünmə qüvvəsi müşahidə olmayan orta hesabla 1000 m-ə yaxın hündürlük sürtünmə səviyyəsi adlanır. Yer səthindən sürtünmə səviyyəsinə qədər troposferin aşağı qatı sürtünmə layı və planetar sərhəd layı adlanır. Sürtünmə nəticəsində küləyin sürəti eyni barik qradientə yer səthinə Geostrafik küləyin sürətindən 2 dəfə zəifdir. Yüksəklik artdıqca sürtünmə qüvvəsi azalır, küləyin sürəti temperatur fərqinə görə artır və 1000 m hündürlükdə geostrafik küləyin sürətinə yaxın olur.

Ekvator və ona yaxın enliklərdə Yer səthinə yaxın olan külək gradient küləyindən daha çox iti bucaq altında şimal yarım kürəsində sağa, cənub yarımkürəsində isə sola meyil edir. Beys-Bollanin müəyyən etdiyi barik qanuna görə şimal yarımkürəsində üzümüzü külək əsən tərəfə çevirsək, ən aşağı təzyiq solda, ən yüksək təzyiq sağda olacaqdır.

Həmçinin bax
------------

* Coğrafiya
* Atmosfer
* Atmosfer yağıntıları

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Pleksit** — Onurğa beyni sinirləri kələfinin xəstəliyidir. Pleksitin səbəbi travmalar, infeksion xəstəliklər, onurğa xəstəlikləri və s. ola bilər.

Boyun pleksiti zamanı boyunun dərin əzələlərinin iflici, ənsə nahiyəsində ağrı olur. Xəstəlik kəskin davam edir.

Bazu pleksiti zamanı çiyin və yuxarı ətraf əzələləri birlikdə prosesə cəlb olunur, körpücükaltı və körpücüküstü nahiyələr ağrılı olur, ağrı yuxarı ətrafa da vurur və süst-atrofik iflic baş verir. Yuxarı ətrafların hərəkəti məhdudlaşır. Xəstəlik əksər hallarda 2–3 ay müddətində sağalma ilə nəticələnir, bəzən isə yuxarı ətrafın periferik iflici sabit qalır.

Bel-oma pleksitinin klinik əlamətləri bel nahiyəsində olan ağrılardan ibarətdir. Ağrılar bud və oturaq sinirləri boyunca yayılıb, hissi pozğunluqlar verir. Ayaqda zəiflik olur.

Müalicə xəstəliyin etiologiyasına əsaslanmalıdır. İnfeksiya ilə əlaqədar olduqda, iltihaba qarşı müalicə aparılmalı, eyni zamanda ağrıkəsici dərmanlar, isti proseduralar və həkimin təyinatı üzrə digər müalicələr aparılmalıdır.

Qadınlarda bel-oma pleksiti əlamətləri olduqda onların ginekoloq tərəfindən müayinə olunması məsləhətdir.

Pleksitlər
----------

* Sinir pleksit
* Koroid pleksit
* Venöz pleksit
* Kardiyaq pleksit
* Çölyak pleksit
**Mübahilə** kəlməsinin kökü "bəhl"dir və mənası "lənət etmək"dir. Bu sözün lüğətdə də mənası budur. Amma sonralar mənasını dəyişib, "hər cür dua etmək" mənasında işləndi. Müsəlmanlar Quranın 3-cü surəsi Ali-İmran surəsinin 61-ci ayəsini Mübahilə ayəsi adlandırırlar.

Haqqında nəql olunan kəlamlar
-----------------------------

> 
> 
> İmam Sadiq Əbulabbasa mübahilə barəsində belə buyurmuşdur: "Ovcunu onun ovcuna qoyub deyirsən: "Allahım! Əgər filankəs haqqı inkar, yaxud batili iqrar edirsə onu səma bəlasına və ya öz tərəfindən olan bir əzaba düçar et. Ona yetmiş dəfə nifrin və qarğış et".
> 
> 
> 

> 
> 
> İmam Sadiq: "Nəcran xaçpərəstləri öz başçı, canişin və… ilə Peyğəmbərin yanına gəlib dedilər: "Bizi nəyə dəvət edirsən?" Peyğəmbər buyurdu: "Allahdan başqa bir tanrının olmamasına, mənim Allahın elçisi olmağıma və İsanın Allahın yeyib-içən və ifrazat xaric olan… yaradılmış bir bəndəsi olmasına şəhadət verməyə… Buna görə də mənimlə mübahilə edin! Əgər mən doğru danışanamsa Lənət və nifrin sizi tutacaq və əgər yalançı olsam Lənət və nifrin məni tutacaq". Dedilər: "Ədalətli qərardır. Sonra mübahilə üçün vaxt təyin etdilər". Onlar evlərinə qayıdandan sonra böyükləri dedi: "Əgər o, mübahiləyə öz qövmü ilə gəlsə onunla mübahilə edərik. Çünki əgər belə olsa, o, peyğəmbər deyil. Amma mübahiləyə yalnız ailəsi ilə gəlsə onunla mübahilə etmərik. Çünki əgər ailəsini təhlükəyə atırsa deməli doğrudan da düz deyir. Səhər açılandan sonra Peyğəmbərin yanına gəldilər. Gördülər ki, Əmirəl-möminin, Fatimə, Həsən və Hüseyn onun yanındadırlar. Onlar qorxdular və Peyğəmbərə dedilər: "Səninlə razılaşırıq, bizi mübahilə etməkdə üzürlü bil". Beləliklə, Allahın peyğəmbəri cizyə əsasında onlarla razılaşdı və onlar dağılışıb getdilər".
> 
> 
>

İstinadlar
----------

1. ↑  Nurus-Səqəleyn, c.1, səh.347, hədis 157
2. ↑  "Mizanul-Hikmət", 927-ci hədis. — Bakı, "Nurlar" Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzi, 2005.

Həmçinin bax
------------

* Mübahilə ayəsi
* Mübahilə günü
**«Kcell»** — Qazaxıstanda mobil operator. 2G / GSM (900 MHz), 3G / UMTS (2100 MHz), 4G / LTE və LTE Advanced (800/1800/2100 MHz) standartlarına uyğun mobil xidmətlər təqdim edir. Kcell və Activ markaları altında xidmətlər göstərir.

Şirkət 1998-ci ildə qurulmuşdur və əsasən korporativ seqmenti hədəf alan Kcell markası və kütləvi bazara yönəldilmiş Activ adı altında mobil xidmətlər göstərir. 2020-ci ilin sonuna Kcell-in abunəçi bazası təxminən 8 milyon nəfər idi.

Tarixi
------

Kcell şirkəti 30 sentyabr 1998-ci ildə qurulmuşdur.

7 fevral 1999 - Kcell markası istifadəyə verildi. 9 sentyabr 1999-cu ildə Activ markası təqdim edildi.

2004-cü ildə şirkətin abunəçi bazası 1,5 milyon nəfəri keçdi.

2007-ci ildə, dekabr ayında 6 milyonuncu abunəçi qoşuldu. Eyni ildə 5.000 və ya daha çox əhalisi olan bütün yaşayış məntəqələri əhatə edildi.

2009-cu ildə korporativ marka Kcell yenidən quruldu.

2010-cu ildə Kcell, ATƏT Sammiti və 2011 VII Qış Asiya Oyunları üçün rəsmi mobil operator olaraq seçildi.

2011-ci ildə Kcell-in 3G şəbəkəsi Qazaxıstanın 31 şəhərində yerləşdirilmişdir. Əhali ərazisinin 94% -i Kcell şəbəkə siqnalı ilə əhatə olunmuşdur.

Dekabr 2012 - şirkətin səhmlərinin (KCEL əməliyyat ili) KASE (Qazaxıstan Fond Birjası) və LSE-də (London Fond Birjası) uğurlu siyahısı.

2013 - Kcell, EMEA Finance jurnalı tərəfindən Mərkəzi və Şərqi Avropada ən yaxşı IPO nominasiyasını qazandı.

Sahibləri və rəhbərliyi
-----------------------

2014-cü ildən bəri Arti Ots Baş İcraçı Direktordur ==
С 2014 года главным исполнительным директором являлся Арти Отс.

21 dekabr 2018-ci il tarixində Kazaktelekom ASC, Telia Company və Fintur Holdings B.V.-yə məxsus Kcell ASC-nin səhmlərinin 75% -ni əldə etdi.

Kaspars Kukelis 2019-cu ilin fevral ayından şirkətin baş icraçı direktoru vəzifəsini icra edir.

6 fevral 2021-ci ildə Yuriy Yevqeniyeviç Xarlamov icra başçısı vəzifəsinə təyin edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Кселл: итоги 2020 года". 2021-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-11.
2. ↑  "Годовой отчет 2015" (PDF). 2016-09-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-07-11.
3. ↑  "История успеха" (rus). Kcell - GSM Kazakhstan. 2017-10-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-27.
4. ↑  "Акционеры" (rus). Kcell - GSM Kazakhstan. 2017-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-27.
5. ↑  "Обзор корпоративного управления" (rus). Kcell - GSM Kazakhstan. 2017-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-27.
6. ↑  "Назначен главный исполнительный директор и председатель правления Кселл" (rus). 2021-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-10.
İqlim rayonlaşdırılması
-----------------------

Yer kürəsinin iqlim rayonlaşdırılması çox mürəkkəb bir vəzifə olub, onu həll edərkən bütün təbii şərait kompleksini nəzərə almaq lazımdır. İqlim rayonlaşdırılmasının əsasını insolyasiya rejimi, atmosfer dövranı və yer səthinin xassəsindən asılı olaraq meteoroloji şəraitin məkan daxilində dəyişməsi təşkil edir. Lakin meteoroji ünsürlərin kəmiyyət dəyişmələri yalnız ümumi şəkildə iqlimin
keyfiyyət dəyişmələrini əks etdirir. Başqa sözlə o, iqlimin təbii mühitin başqa amillərinə təsiri xassəsinin dəyişməsini ümumi şəkildə göstərir. Məhz bu axırıncı iqlim rayonlaşdırılmasının əsas məqsədindən ibarətdir. İqlimin keyfiyyət dəyişmələrinə torpaq- bitki örtüyünün xarakteri daha çox uyğun gəlir. Bununla əlaqədar olaraq ümumiləşdirilmiş geobotanik sərhədlər bir çox hallarda iqlim sərhədləri kimi baxıla bilər. Geobotanika göstəicilərindən iqlim rayonlaşdırılması məqsədləri üçün istifadə edərkən, həmişə iqlimin meteoroloji təbiətini yadda saxlamaq lazımdır. İqlim vilayətlərini ayırarkən təkcə bir landşaft göstəricilərini əsas tutmaq olmaz, başqa sözlə müxtəlif insolyasiya və sirkulyasiya rejiminə malik olan əraziləri geobotanik göstəricilərinə görə bir qrupda cəmləşdirmək olmaz. Məs: tundra landşaftının mövcud olması həmin ərazidə bütün hallarda arktika hava kütlələrinin hakim
olmasına, daha sonra rütubətli tropik meşələrinin olması hələ ekvatorial iqlim tipinin mövcudluğuna tam sübut deyildir.

İqlim rayonlaşdırılmasının məqsədi
----------------------------------

İqlim rayonlaşdırılmasının məqsədi — öz xarakterləri etibarilə biri- birindən
fərqlənən təkcə bir iqlim vilayətlərini ayırmaq deyil, həm də onlar arasında genetik
əlaqə və asılılığı aşkar etməkdən ibarətdir. Daha kiçik iqlim vahidlərinin böyük
iqlim vahidlərindən asılılığı ondan ibarətdir ki, kiçik vahidlər ərazi etibarilə daha
böyük vahidlərin tərkibinə daxildir.

Həmçinin bax
------------

* İqlim
* Yer

Xarici keçidlər
---------------

İqlim təsnifatları

İstinadlar
----------

1. ↑  Монин А. С. Введение в теорию климата. Л.1982–246с.
2. ↑  Хргиан А.А. Физика атмосферы. М. 1986–328 с
3. ↑  Кислов А. В. Теория климата. М. 1989–148 с
**Sorek mağarası** və ya **Avşalom mağarası** (iv.מערת אבשלום) — İsraildə Ye'ela dağında 5,000 m² sahəyə sahin mağara.

Haqqında
--------

Mağara 1968-ci ildə İsraildə Bet Şemeş şəhərinin 3 km şərqində yerləşən Hartuvda karxana işçiləri tərəfindən partlayıcı istifadə edildikdən sonra təsadüfən kəşf edildi. Mağara 83 m uzunluğunda, 60 m genişliyində və 15 m hündürlüyündədir.

Mağara adını İsrail-Misir müharibəsində (1967–1970) öldürülmüş israilli əsgər Avşolam Şohamdan götürmüşdür. Avşalom mağarası kəşf edildikdən sonra müharibədə təbii sərvətləri zərər görməsi deyə bir neçə il mövcudluğu gizlədilmişdir.

Mağaranın temperaturu il boyunca dəyişməz qalır. 1975-ci ildə bura Təbiət qoruğu elan edilmişdir. 2012-ci ildə mağarada yosunların bitməsinin qarşısını almaq üçün müasir işıqlandırma sistemi quraşdırılmışdır.

Mağarada yerləşən bəzi stalaqmitlərin uzunluğu 4 metr və yaşı 300.000 ildir.

Qalereya
--------

* Mağaranın giriş plakatıMağaranın giriş plakatı
* Mağaranın girişiMağaranın girişi
* StalaktitilərStalaktitilər
* Stalaktitin stalaqmit ilə qarşılaşması Stalaktitin stalaqmit ilə qarşılaşması
İqlimdə riyazi modellər
-----------------------

Məlumdur ki, hidrodinamikanın tam tənliklər sistemində tənliklərin bir neçəsi ikitərtibli, törəməli, differensial tənliklər şəklindədir. Bu səbəbdən onların həll sxemlərini işləmək üçün başlanğıc və sərhəd şərtlərinin verilməsi vacib məsələlərdən biridir

Başlanğıc şərtlər
-----------------

1. Təhlil olunan meteoroloji elementin hesablama şəbəkəsi adlananmüstəvisinin nöqtələrində başlanğıc qiymətləri verilməlidir.
2. Meteoroloji stansiyaların yer kürəsində qeyri bərabər paylandığını nəzərə alaraq meteoroloji elementlərin paylanmasını mütləq ədədi üsullarla təhlil edilməlidir.

Sərhəd şərtləri-riyazi şərtlər
------------------------------

Sərhəd şərtləri onlara həm də riyazi şərtlər də deyilir. Baxılan ərazinin sərhədlərində differensiallanan tənliklərin həlli zamanı bu şərtlər daxil edilməlidir. Sərhəd şərtlərinin xüsusiyyəti öyrənilən hadisənin və ya prosesin fiziki mahiyyətindən asılıdır.
Hidrodinamika tənliklərin havanın və iqlimin proqnozu məsələlərin həlli zamanı sərhəd şərtlərinin qoyuluşuna həm üfüqi həm də şaquli istiqamətlərdə baxılır. Belə ki, hesablamaların əsaslarını üçölçülü sistem olan atmosferdəki proseslərin dəyişgənliyinin qanunauyğunluqlarını təşkil edir.
Havanın ədədi proqnozları məsələləri üçün üfiqi istiqamətlərdə sərhəd şərtlərinin verilməsi çox çətin məsələdir. Çünki müəyyən bir ərazi üçün ədədi proqnoz məsələsini həll etmək üçün əvvəlcə bu ərazinin sərhədlərindəki proqnozu bilmək lazımdır. Təbbi ki, həqiqətdə belə bir proqnoz naməlumdur. Bu çətinlikləri aradan qaldırmaq, daha doğru desək azatmanın üç müxtəlif yanaşması var.
Sərhəd şərtlərinin məhdud bir ərazi üçün verilməsi nisbətən asan məsələdir. Sərhəd şərtləri daha da dəqiq və konkret verilməlidir.
Sərhəd şərtləri – lokal şərtlərdir.

Həmçinin bax
------------

İqlim

Xarici keçidlər
---------------

İQTISADI — RIYAZI ÜSULLAR.

İstinadlar
----------

1. ↑  Монин А. С. Введение в теорию климата. Л.1982–246с.
2. ↑  Хргиан А.А. Физика атмосферы. М. 1986–328 с
3. ↑  Кислов А. В. Теория климата. М. 1989–148 с
Şoranlar səhralarda formalaşan xarakterik **hidromorf torpaqlardır**. Şoran torpaqlar torpağın üst qatında suda asan həll olan duzların miqdarı 1% və çox olan torpaqlar nəzərdə tutulur. Səhra zonasında bu torpaqlar 10%-ə yaxın ərazini əhatə edir.

Hidromorf torpaqları əmələ gəlmə şəraiti
----------------------------------------

Şoranlıqların əmələgəlməsi hidrotermin, hidrogeoloji, geokimyəvi şəraitlə bağlıdır. Belə ki, şoranların yaranmasında qrunt sularının dərinliyi əsas rol oynayır. Qrunt sularının səthə yaxınlığı və buxarlanmanın olması bu prosesi sürətləndirir. Ona görə də qrunt sularının kimyəvi tərkibi və dərinlliyi əsas hesab olunur. Əgər qrunt sularının dərinliyi 2 m-ə yaxın olduqda minerallaşma sürətlə çoxalır.

Mexaniki tərkibi
----------------

V. A. Kovdaya görə birinci mərhələdə sular natrium karbonatlı olur və duzların miqdarı 1–3 q\l təşkil edir. İkincidə kalsium karbonat olur və duzların miqdarı 3–5q\l yaxınlaşır. Üçüncü mərhələdə xloridli-sulfatlı tərkibdə duzların miqdarı 10–20 q\l, dördüncü mərhələdə sulfatlı-xloridli sularda duzların miqdarı 30–50-dən çox olur. Qrunt sularının zəif mineralaşmasına biokarbonatlar üstünlüyə malik olur. Duzların konsentrasiyası çoxaldıqca, sulfatlar üstünlük təşkil edir. Qrunt suların çox yüksək minerallaşması şəraitində (15–20 q\l-dən çox) xloridli-natriumlu tərkib üçün şərait yaranır. Qrunt sularının yuxarıya doğru hərəkət və buxarlanması torpağın üst horizontunda duzların miqdarı çoxalır. Belə ki, bu şəraitdə qrunt suların aşağı hissəsində çətin həll olan duzlar, üst hissədə isə asan həll olan duzlar toplanır.

Takırlar
--------

Xarakterik hidromorf səhra torpaqlarından biri də takırlardır. Bu torpaqlar Mərkəzi Asiyada, o cümlədən Amudərya, Sırdərya, Murqab, Atrek və s. çayların vadilərində inkişaf etmişdir.

Takırların xarici görünüşü çoxbucaqlını xatırladır. Gilli torpaqlarda yaranmış çatların dərinliyi 2–8 sm bəzən 10 sm-ə çatır. Takırlar kənarda qeyd olunduğu kimi çoxbucaqlı formada düzülmüş kafelləri xatırladır. Takırların torpaq profili çox qalın deyildir. Bu torpaqlar profilin özünə məxsus xüsusiyyətlərinə görə də digər tiplərdən fərqlənir. Belə ki, onun üst səthi 3–5 sm qalınlığında möhkəm qaysaqla örtülür ki, onun alt hissəsi isə daha kobud quruluşlu və qonurumtuldur.

Takırlarda humusun miqdarı boz-qonur torpaqlarda olduğu kimi 1%-dən aşağıdır. Torpaqlarda olan humus maddələrindən çoxu fulvo turşularıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  İ. Ə. Quliyev. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası. Bakı 2014. 235 s.
2. ↑  M. E. Salayev, H. Ə. Əliyev. Azərbaycan torpaqlarının diaqnostikası və təsnifatı (rus dili). 1991. 240 s.

Xarici keçid
------------

* AZƏRBAYCAN TORPAQLARI
**Nizami Qafarov**- (11 iyun, 1985 , Bakı) – sumo güləşi üzrə 2007-ci ildə Ukrayna Respublikasının Kiyev şəhərində keçirilən Avropa oyunlarının (1st European Games of Non-olympic sports 2007) qalibi , kəmər güləşi (belt wrestling) üzrə 2009-cu ildə Özbəkistan Respublikasının Daşkənd şəhərində keçirilən Dünya birinciliyinin bürünc mükafatçısı

Həyatı
------

Nizami Rafiq oğlu Qafarov 1985-ci il , 11 iyun tarixində Bakı şəhərində anadan olub. 2001-ci ildə Bakı şəhərində yerləşən 252 saylı orta məktəbi bitirmişdir.
  

2005-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) Neft-qaz çıxarma sənayesinin menecmenti ixtisasını bitirib.
  

2019-cu ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin İnşaat mühəndisi ixtisasını bitirib.
  

2022-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin MBA üzrə magistr pilləsini ingilis bölməsi üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
  

2005–2006-cı illərdə N saylı hərbi hissənin kəşfiyyat bölüyünün manqa komandiri olaraq hərbi mükəlləfiyyətini yerinə yetirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Nizami Rafiq oğlu Qafarovun fəaliyyəti paralel 2 istiqamətdə — idman və korporativ istiqamətlərdə formalaşmışdır.
  

**İdman fəaliyyəti**- İdman ilə məşğul olmağa 2001-ci ildə Universitetə daxil olduqdan sonra başlamışdır.Yunan-Roma güləşi üzrə Bakı şəhər birinciliyinin dəfələrlə qalibi və mükafatçısı , Azərbaycan birinciliyinin dəfələrlə mükafatçısı, 2005-ci ildə keçirilən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri birinciliyinin qalibi olmuşdur. Sərbəst güləş üzrə böyüklər arasında Bakı şəhər birinciliyinin qalibi və Respublika birinciliyinin bürünc mükafatçısı , Sambo güləşi üzrə böyüklər arasında Respublika birinciliyinin bürünc mükafatçısı olmuşdur.
  

2007 , 2008 , 2009, 2010-cu illərdə sumo güləşi üzrə Azərbaycan birinciliklərinin 115 kq çəki dərəcəsində qalibi olmuşdur.
  

2019-cu ildə Grappling güləşi üzrə 100 kq çəki dərəcəsində Azərbaycan birinciliyinin qalibi olmuşdur.
  

2024-cü ildə Grappling güləşi üzrə 100+ kq çəki dərəcəsində Azərbaycan birinciliyinin qalibi olmuşdur.
  

2007-ci ildə Ukraynanın Kiyev şəhərində keçirilən Avropa oyunlarının (1st European Games of Non-olympic sports 2007) sumo güləşi üzrə 115 kq çəki dərəcəsində qızıl medalını qazanmışdır.
  

2009-cu ildə isə Özbəkistanın Daşkənd şəhərində keçirilən kəmər güləşi üzrə Dünya birinciliyinin 100 kq çəki dərəcəsində klassik və kuraş növü üzrə 2 ədəd bürünc medalını qazanmışdır.
  

**Korporativ idarəetmə fəaliyyəti**- 2007-ci ildən əsasən Tikinti sektorunda olan ölkədaxili və beynəlxalq layihələrdə idarəçi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Hal-hazırda "CREDIBLE-ECPMO" MMC-də şirkətin direktoru olaraq fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. 
2. 
3. 
4. 
5. 
6. 
7.

Xarici keçidlər
---------------

* AZƏRTAC
* SPORTAKLUBI
* The Ministry of Family, Youth and Sports of Ukraine 1st European Sports Games for non-Olympic sports
Rodna dağlarıPetros, Rodna dağlarının yüksək nöqtəsi
**Rodna** **dağları**— Karpat dağlarında bir dağ massivi, Rumıniyanın şimalında Ukrayna ilə sərhəddə yerləşir.

Fiziki xüsusiyyətləri
---------------------

Rodna dağlarının ən yüksək nöqtələri Petros (2305 m) və Ineu (2279 m) dağlarıdır. Dağların qərbdən doğru uzunluğu təxminən 50 kilometrdir. Geoloji cəhətdən kütləvi qranit və kristal daşlardan ibarətdir. Dağlarda pirit yataqları, eləcə də mineral bulaqlar yayılmışdır.

Dağlar dəniz səviyyəsindən 1500 m yüksəklikdə olan yamaclar çəmənliklər və yuxarıda fıstıq və iynəyarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. Yay aylarında alp çəmənlikləri otlaq kimi istifadə olunur. Dağlıq ərazinin 567 km2 sahəsi milli parkdır və qəhvəyi ayı, canavar, qartal və s. qorunub saxlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд. доп. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 396. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
2. ↑  *Родна* — статья из Большой советской энциклопедии.
**Aşıq Əhliman** (9 mart 1955, Bərgüşad, Ucar rayonu) — aşıq.

Həyatı
------

Əhliman Rəhim oğlu Rəhimov 9 mart 1955-ci ildə Ucar rayonunun Bərgüşad kəndində dünyaya göz açıb. Hələ uşaqlıqdan şeir, sənət və ustadlar haqqında söhbətlərə saatlarla qulaq asmaqdan doymazdı. Ətraf kəndlərin hansında Aşıq Şakir, Aşıq Əhməd, Aşıq Fərhad, Aşıq Pənah, Məhəmmədağa çalıb-oxuyurdusa, Əhliman özünü o məclisə yetirirdi. Ustad sənətçilərin söylədikləri sirli-sehrli nağıl və dastanları yaddaşına köçürməyə çalışar, saz havasını nəfəs kimi udardı. Əhlimanın duyğuları böyük Füzulinin ustad hesab etdiyi Həbibinin doğulduğu Bərgüşad kəndinin gözəl təbiətindən qidalanıb. Şirin nəğmələri ilə qəlbləri fəth edən Aşıq Əhliman Rəhimovun sənətinin gücü həm də sadə, təvazökar və təbii danışığında, səmimi insani münasibətindədir.

Aşıq Əhliman özünün açdığı cığırla gedən el sənətkarıdır. Oxuduğu qoşmalar, gəraylılar, müxəmməslər, təcnislər… hamısı sazın qəlbləri ovsunlayan cingiltisi ilə gözəl səsin sehrinə qarışır. Əslində haray qoparan, cansız taxta parçası və yaxud ona bənd edilmiş simlər deyil, aşığın yanar qəlbinin səsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə h l i m a n R Ə H İ M O V – 60[*ölü keçid*]. "Ozan dünyası" jurnalı, №2(23). 2015.
2. ↑  Abdullayeva, S. Aşıq Əhlimanın 60 illiyi qeyd olunub: [Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı Teatrında] //525-ci qəzet.- 2015.- 11 mart.- S.7.
3. ↑  Aşıq Əhliman[*ölü keçid*]
**Elxan Bəhram oğlu Mansurov** (21 fevral 1955, Bakı) — tarzən, muğam ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2005).

Həyatı
------

Elxan Mansurov 1955-ci il fevral ayının 21-də Bakıda, musiqiçi ailəsində doğulmuşdur. Tar çalmağı uşaq yaşlarından atasından öyrənmişdir. Elxan Mansurov 1975-ci ildə Asəf Zeynallı adına orta musiqi məktəbinin, 1983-cü ildə isə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının tar sinfini bitirib. 47 ildir ki, M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının orkestrində solist-konsertmeyster vəzifəsndə işləyir. Bu müddət ərzində muğam operalarına bir çox müğənniləri baş rollara hazırlamışdır. Bunlardan Nəzakət Teymurova — Leyli, Şahsənəm və Əsli; Gülüstan Əliyeva — Leyli, Şahsənəm, Əsli və Ərəbzəngi; Lalə Məmmədova — Leyli; Alim Qasımov — Məcnun və Qərib; Səbuhi İbayev — Məcnun, Qərib və Şah İsmayıl; Simarə İmanova — Leyli və Şahsənəm; Mələkxanım Eyyubova — Leyli; Zahid Quliye — Məcnun; Təyyar Bayramov — Şah İsmayıl və İbn-Salam; Gülyaz Məmmədova — Şahsənəm və Əsli; Aygün Bayramova — Şahsənəm və Əsli; Mütəllim Dəmirov — Qərib və İbn-Salam; Vüsalə Musayeva — Leyli; İlkin Əhmədov — Məcnun; Rafiq Əliyev — Məcnun və Şah İsmayıl; Elnur Zeynalov — Qərib, İbn-Salam və Məcnunun atası; Nəzər Bəylərov — İbn-Salam və Zeyd — adlarını çəkmək olar.

Elxan Mansurov Azərbaycan muğamlarının bilicisi və mahir ifaçısıdır. O, uzun illərdir ki, dövrü mətbuatda, radio və televiziyada silsilə verilişlərdə muğamlarımızın təbliği ilə məşğul olur. Atası Bəhram Mansurovdan sonra klassik muğam ifaçılığı ənənəsini qoruyub saxlayan yeganə tarzəndir. Elxan Mansurov 16 sentyabr 2005-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüşdür. Dəfələrlə xarici ölkələrdə — Finlandiya, Türkiyə, İraq, Rusiya və Orta Asiyada Azərbaycan musiqisini öz ifası ilə təbliğ etmişdir. Onun ifasında yazılmış CD və DVD disklər Fransa, İran, Kanada, Almaniya, Türkiyədə istehsal olunub yayımlanır.

Elxan Mansurov 2005-ci ildə qardaşı, bəstəkar Eldar Mansurovun məşhur "Bəhramnamə" layihəsində solo tar partiyalarını ifa etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

* Gülxar Həsənova (film, 2017)
* Bədr olmamış hilal (film, 2010)
* Səsin sehri. Həqiqət Rzayeva (film, 2010)

Şəcərəsi
--------

* Məşədi Məlik bəy Mansurovun nəticəsidir.
* Məşədi Süleyman bəy Mansurovun nəvəsidir.
* Tarzən Bəhram Mansurovun oğludur.
* Bəstəkar Eldar Mansurovun qardaşıdır.
* Kinooperator Aydın Mansurovun qardaşıdır.

Xarici keçidlər
---------------

* *İnteraz.* "Bu gün məşhur tarzən Elxan Mansurovun 59 yaşı tamam olur" (az.). interaztv.com. 21 Fevral 2014, 10:44. 2014-02-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31-03-2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Apple Music · Instagram |
| Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |