**Tanacetum coccineum** (*lat.* Tanacetum coccineum) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinin dağtərxunu cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / Natonal IUCN Status: "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3 cd. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 35-50 (80) sm hündürlükdədir. Aşağı yarpaqları uzun saplaqlı, ayası uzunsov, ikiqat lələkvari xırda, xətti, sivri hissəciklərə bölünmüşdür. Yuxarı yarpaqları oturaq, kiçilmiş, ensiz xətti hissəciklərə bölünmüşdür. Səbətləri tək-tək, iridir. Sarğı 15–20 mm enində, yarpaqcıqları üçbucaqlı-lansetvari, enli, çox tünd rəngli zarlı kənarlıdır. Dilşəkilli çiçəkləri parlaq-çəhrayıdır. Toxumcaları 3 mm uzunluqda, dişli taclıdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəklənmə dövrü iyul ayına, toxumlama avqust ayına təsadüf edir. Mezofit bitkidir. Subalp qurşağının çəmənlərində və hündür otluqlarda rast gəlinir. Dərman və dekorativ bitkidir.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Qusar rayonu –Sudur kəndi), şərq və qərb hissələri, Kiçik Qafqazın şimal hissəsi və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Ordubad rayonu).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyaya az rast gəlinir. Təhlükə amillərinin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen təsirlərə məruz qalır. Yayıldığı ərazilərdə dekorativ bitki kimi toplandığı və ot çalındığı üçün bitki toxumlama fazasına çata bilmir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, həmçinin toxum banklarında toxumlarının saxlanması, bərpasını təmin etmək, yeni yayılma yerlərini axtarmaq.

Yayılması
---------

BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp qurşağında yayılmışdır. Çəmənlərdə və hündür otluqda bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.

Sinonimləri
-----------

* *Chrysanthemum carneum* (M.Bieb.) Parsa
* *Chrysanthemum carneum* Steud.
* *Chrysanthemum coccineum* Willd.
* *Chrysanthemum coronopifolium* Boiss. [Illegitimate]
* *Chrysanthemum marschallii* Asch. ex O.Hoffm.
* *Chrysanthemum marschallii* Asch.
* *Chrysanthemum roseum* Adam
* *Chrysanthemum roseum* (M.Bieb.) Parsa
* *Pyrethrum carneum* M.Bieb.
* *Pyrethrum coccineum* (Willd.) Vorosch.
* *Pyrethrum coccineum* Tzvelev
* *Pyrethrum roseum* Tzvelev
* *Pyrethrum roseum* (Adams) M.Bieb.
	+ *Pyrethrum roseum var. adamii* Trautv.
	+ *Pyrethrum roseum var. roseum* roseum
	+ *Tanacetum coccineum subsp. carneum* (M.Bieb.) Grierson
	+ *Tanacetum coccineum subsp. coccineum* coccineum
* *Tanacetum roseum* (Adam) Sch.Bip.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Tanacetum coccineum* | 
* Wikidata: Q852073
* Wikispecies: Tanacetum coccineum
* BioLib: 219875
* EoL: 486898
* EPPO: CHYCC
* FoC: 242101199
* GBIF: 3118616
* GRIN: 317328
* iNaturalist: 135202
* IPNI: 252277-1
* ITIS: 780529
* MichiganFlora: 2912
* MoBotPF: 277669
* NBN: NBNSYS0200003285
* NCBI: 301880
* NZOR: ec58a3ad-9722-4ab6-a291-be1825fffb93
* PfaF: Tanacetum coccineum
* Plant List: gcc-83879
* PLANTS: TACO6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:252277-1
* Tropicos: 2732023
* VASCAN: 32867
* WFO: wfo-0000122722
* WoRMS: 1097904

 |
| *Chrysanthemum coccineum* | 
* Wikidata: Q38784280
* Ecocrop: 4523
* GBIF: 3118623
* GRIN: 10351
* iNaturalist: 160540
* IPNI: 193374-1
* IRMNG: 11155863
* ITIS: 501504
* NZOR: 101d14b8-e685-4bce-9674-f11f386b0a98
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:193374-1
* Tropicos: 2727243
* VASCAN: 2981
* WFO: wfo-0000044347

 |