**LCD və ya maye kristal monitor** (en. Liquid crystal display) — artıq təsvir texnologiyası kimi nəzərə alınmır. Yalnız düz kvadrat deyil, eyni zamanda nazik, daha parlaq və katod şüalı elektron lampalarına nisbətlə daha az enerji sərf edir.

LCD texnologiyası
-----------------

LCD texnologiyası, iki elmi xüsusiyyətdən istifadə edir: İşığın polyarlaşdırılması və maye kristalların elektrik cərəyanına təsir etmə xüsusiyyəti. Birbaşa öz qaynağından çıxan işığın əks etdikdən və sındıqdan sonra meydana gələn xüsusiyyətlərin bütününə polyarlaşma deyilir. Maye kristallar əslində maye deyil. Molekulları sanki maye kimi çox fərqli nöqtələrə hərəkət edə bilir. Ancaq eyni zamanda molekulları kristaldakı kimi yan-yana da düzülə bilir.

LCD monitorda rəng layları
LCD, iki polyarlaşma filtrinin aralarına qoyulmuş bir maye kristal təbəqədir. Ondan sonra onun arxasında ağ arxa işığı var (backlight). Ağ işığın dalğaları hər istiqamətə əsir. Bu mərhələdə, polyarlaşma filtrləri bütün işığın qarşısını kəsərək, yalnız eyni polyarlaşma düzlüyündə olan titrəmələrin keçməsinə icazə verir. Məsələn, şaquli polyarlaşma filtrindən ancaq şaquli polyarlaşmış (şaquli əks edən və sınan) işıq keçir. LCD-nin ikinci filtri isə üfüqidir. Parlayan işığın hər növünün hərəkətinə mane törədilir.

LCD-lərdə istifadə olunan maye kristalların kimyəvi formulu fərqli ola bilər. Düsturlar patentləşdirilə bilər. Məsələn, Merck and Sharp Corporation tərəfindən patentləşdirilmiş 2-(4-alkoksifenil)-5-alkilpirimidin ilə siyanobifenil qarışığıdır. Bu xüsusi qarışığı əhatə edən patentin müddəti bitdi.

Maye kristalın vəzifəsi isə işığı əyməkdir. Maye kristallar molekullar zənciri, "sıraya düzmə təbəqəsi" adı verilən lövhələrə əlavə edilir və işığı 90 dərəcə çevirir. İşıq, polyarlaşmanı şaqulidən üfüqiyə dəyişən kristalları izləyir. İşıq şüaları, beləliklə ikinci filtrdən keçir və nəticədə ekrana parlaq və keyfiyyətli təsvir çıxır.

Böyük bir şəkli göstərmək üçün kiçik tranzistorlar pikselleri bir-bir açıb bağlayır. Bunlar maye kristal təbəqənin müəyyən hissələrinə cərəyan göndərir. Sonra hər piksel qırmızı, yaşıl və mavi alt piksellərə bölünərək ekranda rəngli təsvirlər meydana gəlir. Təsvirin parlaqlığı və canlılığı voltaj tətbiqi ilə təmin edilir. Bu cür LCD ekranlara "aktiv matris" deyilir, çünki ekrandakı hər alt piksel üçün bir tranzistor istifadə edilir. Bu texnologiya, tel şəbəkələr vasitəsilə voltaj tətbiq edən "passiv matris" ekranlara nisbətlə daha yaxşı nəticə verir.

Mənbə
-----

* Arxivləşdirilib 2007-02-05 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* İnformatika
* Qurğular

İstinadlar
----------

1. ↑  "Liquid crystal composition and liquid crystal display device". 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-01.
2. ↑  "Liquid crystal composition". 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-01.

Xarici keçidlər
---------------

* History and Physical Properties of Liquid Crystals by Nobelprize.org Arxivləşdirilib 2009-08-30 at the Wayback Machine
* Definitions of basic terms relating to low-molar-mass and polymer liquid crystals (IUPAC Recommendations 2001)

| ⛭Elektron komponentlər |
| --- |
| Passiv | 
Rezistor
Dəyişkən rezistor
Tənzimləyici rezistor
Varistor
Fotorezistor
Kondensator
Dəyişkən kondensator
Tənzimləyici kondensator
* İnduktivlik çarxı
* Kvars rezonatoru
* Qoruyucu
* Özübərpaolan qoruyucu
* Transformator
* Memristor
* Baretter

 |
| Aktiv | 
Diod
İşıq diodu
Fotodiod
Yarımkeçirici lazer
Çottki diodu
Stabilitron
Stabistor
Varikap
Varikond
Maqnitdiodu
Diod körpüsü
Uçqun diodu
IMPATT diodu
Tunnel diodu
Qunn diodu
Tranzistor
Bipolyar tranzistor
Unipolyar tranzistor
CMOS tranzistor
UJT tranzistor
Fototranzistor
Darlinqton tranzistor
Ballistik tranzistor
İnteqral sxem
Rəqəmsal inteqral sxem
Analoq inteqral sxem
Analoq-rəqəmsal inteqral sxem
Hibrid inteqral sxem
* **Tiristor**
* Simistor
* Dinistor
* Fototiristor
* **Opto-izolyator**
* Rezistiv opto-izolyator
* **Holl sensoru**

 |
| Aktiv vakkum və qazla doldurulmuş | 
* **Elektron lampa**
* Elektrovakkum diodu
* Triod
* Маячковая лампа
* Tetrod
* Pentod
* Heksod
* Heptod
* Pentaqrid
* Oktod
* Nonod
* Mexanotron
* Klistron
* Maqnetron
* Ampilitron
* Elektron şüa borusu
* Tiratron
* Kenetron
* İqnitron

 |
| Təsvir qurğuları | 
* Elektron şüa borusu
* Maye kristall displey
* İşıq diodu
* Nixie indikatoru
* Vakkum fluresent displey
* flip-disk tablosu
* Yeddi seqmentli indikator
* Matrisalı indikator
* Kinoskop

 |
| Akustik | 
* Mikrofon
* Ucadandanışan
* Tenzorezistor
* Pyezokeramik emitter

 |
| Termoelektrik | 
* Termorezistor
* Termocütlük
* Peltier elementi

 |