**Edvard Rıdz-Smiqlı** (11 mart 1886, Berejanı[d], Sisleytaniya – 2 dekabr 1941, Varşava, Almaniya Reyxi[d]) — Polşa hərbi xadimi və siyasətçisi, Polşa Marşalı (1936-cı ildən), 1939-cu ildə İkinci dünya müharibəsində Polşa Ordusunun Baş Komandanı.

İkinci dünya müharibəsi
-----------------------

1939-cu ilin martında Hitler Bohemiya və Moraviyanı işğal etdi və Slovakiya ərazisində peyk dövləti yaratdı. Rıdz Smiqlı Almaniya ilə qarşıdurmanın yaxınlaşmaq təhlükəsini açıq şəkildə görən hökumət üzvlərindən biri idi. Ancaq qalan vaxt Qərbdə mübarizə üçün yeni bir əməliyyat planı yaratmaq üçün çox qısa idi. 1939-cu ilin avqust ayında Moskvada aparılan danışıqlar zamanı Rıdz, Qərb dövlətlərinin Qırmızı Ordunun Polşadan keçib Qərbə keçməsi üçün Polşadan icazə almaq cəhdlərini rədd edərək dedi: "Sovetlərin həqiqətən bu işdə (müharibədə) fəal iştirak edəcəklərinə zəmanət yoxdur. Üstəlik, Polşa ərazisinə girdikdən sonra heç vaxt onu tərk etməyəcəklər. "

Rıdz Smiqlı, Polşanın müharibədən əvvəlki son hökuməti olan Felician Slavoy-Skladovski hökumət üzvləri arasında idi.

1 sentyabr 1939-cu ildə Rıdz Smiqlı Ali Baş Komandan təyin edildi. Ölkənin alman təcavüzünə qarşı müdafiəsinə rəhbərliyi məğlubiyyətlərin miqyası və ayrı-ayrı bölmələrlə əlaqə olmamasına görə son dərəcə mürəkkəb idi. Rıdz Smiqlının planına görə, Varşava və Modlin qalası ölkəni tamamilə işğaldan müdafiə etməli idi, Polşa ordusunun qalıqları Fransa və İngiltərə müttəfiqlərinin dəstəyini gözləyərək Rumıniya ilə sərhəd yaxınlığında müdafiəni saxlamalı idi. 7 sentyabrda Rıdz Smiqlı, hökumət üzvlərinin əksəriyyəti ilə birlikdə Varşavadan Brestə qaçdı. 11 sentyabrda Brestdən Varşavanı nəyin bahasına olursa olsun müdafiə etmək əmri verdi. Sovet İttifaqı qoşunlarının 17 sentyabrda Polşaya girdikdən sonra Rıdz Smiqlı bu əmri verdi: "Sovet İttifaqı torpağımızı işğal etdi. Ən qısa yollarla Macarıstan və Rumıniyaya ümumi bir geri çəkilmə əmri verirəm. Bolşeviklər tərəfdən bir hücum və ya dəstəni tərksilah etmək cəhdləri olmadığı təqdirdə döyüşməyin. Varşava və digər şəhərlərlə üzləşən müdafiə missiyası dəyişməz olaraq qalır. "Bu sərəncamdan sonra çox sayda Polşa əsgəri və pilotu Cənubi Avropaya, oradan Fransaya və ikincisinin Böyük Britaniyaya təslim olmasından sonra qaçdı. 18 sentyabr 1939-cu ildə Rumıniya sərhədini keçərək Rumıniya səlahiyyətliləri tərəfindən internatda qaldı. Polşa hökumətinin Rumıniya ərazisinə təhvil verilməsi, Polşanın rəsmi təslim olmasının qarşısını almağa imkan verdi, baxmayaraq ki, Ali Baş Komandan vəzifəsini nəzərə alaraq sərhədin Rıdz Smiqlı tərəfindən keçməsi mübahisələrə səbəb oldu. Özü də sadəlövhcəsinə Rumıniyanın Fransaya getməsinə icazə verəcəyinə və yenidən Polşa ordusunun başçısı olacağına inanırdı. 27 oktyabrda Rıdz Smiqlı Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı və Baş Müfəttiş vəzifəsindən istefa etdi. Bu funksiyalar Vladislav Sikorskiyə verildi. Rumıniyadakı təcrübəsi zamanı Rıdz Smiqlı Polşa podpolyasının (yeraltı hərbi hissəsinin) yaradılmasına təşəbbüs göstərmişdir. O, Piłsudskinin xatirəsinə sadiq olan zabitlərdən qurulmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Polşa kampaniyası (1939)
* Polşanın işğalı (1939–1945)

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118916882 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.