recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Naftalan Hava Limanı** — Azərbaycanın Naftalan şəhərində yerləşən, 1997-ci ildən bəri fəaliyyəti dayandırılmış hava limanı.

Tarixi
------

Naftalan hava limanının tikintisinə 1975-ci ildə başlanılıb və 1977-ci ildə istismara verilib.

Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən mütəmadi olaraq atəşə tutulan hava limanının fəaliyyəti 1997-ci ildə dayandırılıb. O vaxtdan bəri hava limanı Gəncə və Bakı aeroportları üzrə bilet satışı həyata keçirən kassa rolunu oynayıb. Əvvəllər bu aeroport vasitəsilə Bakı-Naftalan istiqamətində Yak-40 sərnişin təyyarələri uçub.

Limanın ərazisi sənəd üzrə 47 hektar, faktiki hasarlanmış ərazisi isə 58.8 hektardır. Hava limanının uçuş-enmə zolağının uzunluğu 1370 metr, eni isə 35 metrdir.

2020-ci ilin noyabrında "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-nin (AZAL) yaydığı məlumatda hava limanının Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) beynəlxalq məkan indeksləri kataloquna daxil ediləcəyi açıqlanıb.

2021-ci ilin iyul ayında Azərbaycanın prezidenti İlham Əliyev hava limanını ziyarət edərək onun yenidənqurma planlarını müzakirə edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanda yeddinci beynəlxalq hava limanı olacaq". 2021-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-25.
2. ↑  "Ağdam, Füzuli və Xankəndidəki hava limanları ICAO reyestrinə daxil ediləcək". 2023-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-28.
3. ↑  "Prezident Naftalan hava limanı ilə tanış olub". 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-25.

Xarici keçidlər
---------------

* Naftalana birbaşa uçuşlar olacaqmı? — Rəsmi açıqlama
* Naftalan hava limanı yenidən istifadəyə veriləcəkmi?

| ⛭Azərbaycan hava limanları |
| --- |
| Mülki Aeroportlar | Bakı • Gəncə • Lənkəran • Naxçıvan • Qəbələ • Yevlax • Zaqatala • Zabrat • Füzuli • Zəngilan |
| Hərbi Aeroportlar | Qala • Dəllər • Kürdəmir • Nasosnı  • Gəncə  • Sitalçay  • Səngəçal |
| Tikilməkdə olan aeroportlar | Laçın |
| İstifadəsiz aeroportlar | Ağdam • Ağstafa • İmişli • Xocalı • Quba • Şəki • Naftalan • Balakən |
**Stenford fəlsəfə ensiklopediyası** (*ing.* The Stanford Encyclopedia of Philosophy) — Stenford universiteti tərəfindən təqdim olunan və dəstəklənən fəlsəfə üzrə onlayn ensiklopediyadır.

Ensiklopediya 1995-ci ildə Edvard N.Zalta tərəfindən yaradılmışdır. Hər bir məqalə bu sahə üzrə ekspertlər tərəfindən yaradılaraq nəzarət olunur. Ekspertləri dünyanın 65 akademik institutlarının professorları təşkil edirlər. Onlayn statusundan əlavə ensiklopediya ənənəvi akademik yanaşmaya da sadiqdir, yəni, bir çox ensiklopediyalarda və ensiklopedik jurnallarda olduğu kimi məqalələrin keyfiyyətini artırmaq üçün müəllif-mütəxəssislərdən istifadə olunur və məqalələrin kompetent redaksiya şurası tərəfindın diqqətlə yoxlanılması həyata kerçirilir.
Ensiklopediya ingilis dilində olub, dinamikdir və daima təzələnir.

Həmçinin bax
------------

* İnternet
* Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası

Ədəbiyyat
---------

* *Eric M. Hammer, Edward N. Zalta.* A Solution to the Problem of Updating Encyclopedias (PDF). 31 (Computers and the Humanities). SEP. 1997. 47–60.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi səhifəsi
* Stenford Fəlsəfə Ensiklopediyasındakı məqalələrin siyahısı
* Stanford Fəlsəfə Ensiklopediyası: V. V. Volkov, V. V. Vasiliyev, M. O. Kedrovanın redaktorluğu ilə seçilmiş məqalələrin tərcümələri
* Pulsuz onlayn ensiklopediya Vikipediyanın xəyal edə biləcəyi şeyə nail oldu.
**Zodlu Abdulla** (*Usta Abdulla* yaxud *Zodlu Usta Abdulla*; 1865, Zod, Yeni Bəyazid qəzası – 1943, Kirovabad) — Ustad el şairi.

Həyatı
------

Namazov Abdulla Rəhim oğlu 1865-ci ildə Göyçə mahalının Zod kəndində anadan olub. Məhz bu səbəbdən də Usta Abdulla xalq arasında, ədəbiyyatımızda anadan olduğu kəndin adı ilə Zodlu Abdulla kimi də tanınmışdır. Folklor toplayıcıları, ayrı-ayrı ədəbiyyat həvəskarları nəşr etdirdiyi toplularda bu sənətkarın şeirlərini həmin iki adla da təqdim edirlər. Bu səbəbdən də bəzən onu bu ad müxtəlifliyinə görə ayrı-ayrı şəxslər kimi təqdim etmişlər. Bu adlardan biri kimi anadan olduğu kəndi, Zod kəndini özündə ehtiva edirsə, digəri sənətkarın sənəti, peşəsi ilə bağlıdır. Usta Abdulla düşüncəsində usta sözü bir termin kimi peşəsindən gəlir. Xalq arasında o, sənəti ilə bağlanan bu adın daşıyıcısına çevrilmiş, şöhrətlənmişdir. Atası Rəhim də xarratlıqla məşğul olmuş, ailəni buradan qazandığı pulla dolandırmışdır.

Usta Abdulla mədrəsə təhsili almışdır. Bu təhsil onun yaradıcılığına, şeirlərində dini motivlərin güclənməsinə lazımi qədər təsir etmişdir.

Usta Abdullanın həyatı o qədər də rahat keçməmişdir. 1918-ci il hadisələrindən sonra o, da əziyyətlərlə dolu ömür yaşamaq məcburiyyətində qalmışdır. Azərbaycanın ayrı-ayrı ərazilərində yaşamışdır. 1939-cu ildə Gəncəyə köçmək məcburiyyətində qalmışdır.

Usta Abdulla 1918-ci il hadisəsindən sonra təkrar qeyd edək ki, Gəncəyə köçmüş, ömrünün axırına qədər də orada yaşamışdır. 

1943-cü ildə Gəncədə vəfat etmişdir.

Qəbri də "İmamzadə" qəbiristanlığındadır. Öz vəsiyyətinə görə orada dəfn olunmuşdur.

Kitabları
---------

* Usta Abdulla. Bakı, Gənclik, 1976.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vahid, T. Sözün ustadı — Usta Abdulla: [aşıq ədəbiyyatında öz yeri olan Abdulla Zodlu haqqında] //Mədəniyyət. — 2012.- 21 sentyabr.- S. 15.
2. ↑  "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.
3. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.

Mənbə
-----


Vikimənbədə ***Müəllif:Usta Abdulla*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Rəşid Mehdiyev. "Usta Abdulla". 1976.
* Azərbaycan aşıq ədəbiyyatı
* Tərlan Göyçəli. "Göyçə aşıq məktəbi". Bakı-1998. səh.66–69.
* Azərbaycan aşıq şeirindən seçmələr. II cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. səh.89–108.

Xarici keçidlər
---------------

* **nemet-qasimli.net** saytı Arxivləşdirilib 2015-02-16 at the Wayback Machine
**Küləklər şəhəri** – Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinə verilən ləqəb. Şəhərdə tez-tez əsən güclü küləklər bu ləqəbin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. "Bakı" adının etimologiyası ilə bağlı iddialardan biri fars dilində "külək döyən" mənasını verən "Badkubə" sözündən yaranmasıdır.

Arxa plan
---------

Bakı şəhəri Xəzər dənizinin qərbində, şimal küləklərinin daim döyəclədiyi yerdə yerləşir. Şəhərdə xəzri adlandırılan şimal küləyi və gilavar adlandırılan cənub küləyi əsir. Əbdürrəşid Bakuvi Bakı şəhərini küləkli şəhər kimi təsvir etmiş, hətta külək əsən zaman at və qoyunların öz yerində dayana bilmədiklərini bildirmişdir. 1826-cı ildə Bakıda olmuş səyyah Zeynalabdin Şirvani şəhərin Badkubə də adlandırıldığını, çünki burada güclü küləklərin əsdiyini qeyd etmişdir.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

1928-ci və 1967-ci ildə çəkilmiş, Bakı şəhərinin tarixindən bəhs edən iki sənədli film "Küləklər şəhəri" adını daşıyır. Eston yazıçı Kersti Kivirüüt tərəfindən yazılmış "Küləklər şəhəri" romanı sovet hakimiyyətinin qurulması ərəfəsində Bakıda yaşayan əcnəbilərin həyatından bəhs edir.

Həmçinin bax
------------

* Küləkli şəhər

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bakı küləkləri". "Azərbaycan" qəzeti (az.). 12 yanvar 2020. 2023-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 aprel 2023.
2. ↑  "Küləklər şəhəri". Əli və Nino (az.). 2023-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 aprel 2023.
|  |
| --- |
| 
Çin tarixi  |
| Çin tarixiÇin tarixi |
| **Mədəniyyət** • **Din** • **Fəlsəfə** • **Mifologiyası** |
| Dao • Daosizm • Leqizm • Tao Te Çinq • Konfutsiçilik • Kon Fu Dzı • Lao-tszı • Moizm • Mo-tszı • İn və Yan • Li • 36 stratagem • Citkundo • Kunq-fu • Tay çi çuan  • Uşu • Vin Çun • Dim Mak • Şaolin |
| **Üç hökmdar və beş imperator** |
| **Sya sülaləsi** |
|  **Şan sülaləsi**  |
| **Çjou sülaləsi** | **Qərbi Çjou** |
| **Şərqi Çjou** | Yaz-Payız |
| Döyüşən çarlıqlar |
|  **Sin sülaləsi**  |
| **Çu sülaləsi** — qarışıq dövr |
|  **Han sülaləsi** | Qərbi Han |
| Sin sülaləsi, Van Man |
| Şərqi Han |
|  **Üç çarlıq** |  Vey | Şu | U |
| **Çzin** | Qərbi Çzin |
| 16 barbar | Şərqi Çzin |
|  **Cənub və Şimal sülalələri**  |
|  **Suy sülaləsi**  |
|  **Tan sülaləsi**  |
| **Liao** | Beş sülalə və on çarlıq |
| Şimali Sun | **Sun imperiyası**
 |
| **Çzin** | **Qərbi Sya** | Cənubi Sun |
| **Yuan sülaləsi** |
| **Min sülaləsi** |
| **Tsin sülaləsi**  |
| **Çin Respublikası**  |
| **Çin Xalq Respublikası** | **Çin Respublikası** |
|  |
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Tan sülaləsi** (Çincə: 唐朝; Pinyin: Tángcháo) - Çində (618-918)-ci illər arasında iqtidarda olmuş xanədan.

Tarixi
------

VII əsrin əvvəllərində Çində hakimiyyət 300 il hökmranlıq etmiş Tan sülaləsinin (618-918) əlinə keçdi. Bütün hakimiyyət imperatorun əlində cəmləşmişdi. Onu «Səma oğlu» adlandırırdılar. Ölkənin təsərrüfatı bərpa və inkişaf etdirildi, cənub əyalətlərində şəkər qamışı və çay kolları sahələrindən ildə iki dəfə məhsul götürülürdü.

Tan sülaləsinin işğalçılıq siyasəti nəticəsində Koreya və Vyetnam Çinə tabe edildi. Çin ordusu Böyük ipək yolunun ölkədən Mərkəzi Asiyayadək uzanan hissəsinə nəzarət edirdi. Lakin 751-ci ildə xilafət qoşunları Çin ordusunu məğlub etdikdən sonra bu nəzarət Çinin əlindən çıxdı. Buna baxmayaraq, Çin bu yol vasitəsilə İran, Mərkəzi Asiya, Bizansla ticarət əlaqəsini genişləndirirdi.

Çin Ərəb və İran tacirlərinin məskənləri olan Hind okeanının sahillərində ticarət aparırdı. Ölkənin daxilində Böyük kanaldan da ticarət üçün istifadə edilirdi. Sənətkarlıq və ticarət mərkəzləri olan şəhərlər böyüyüb genişlənirdi.

Feodal özbaşınalığı 874-cü ildə Xuan Çao üsyanının baş verməsinə səbəb oldu. Üsyan 884-cü ildə yatırıldı.

Mənbə
-----

* Ганиев Р.Т. Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв.. — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — С. 152. — ISBN 5-7525-1611-0

Həmçinin bax
------------

* An Luşan üsyanı
* Çin tarixi

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Endi Roddik** (*ing.* Andy Roddick; 30 avqust, 1982, Omaha, Nebraska, ABŞ) — 2003-cü ildə dünya 1 nömrəsi olan ABŞ-lı peşəkar tennis oyunçusu, Ancaq indi dünya 8 nömrəsidir. Ən sürətli servis atma rekordunu əlində tutan Roddik bir matçında 155 mph (yəni 249.4 km/s) sürətlə servis ataraq bu rekordu qırmışdır.

İlk illəri və ailəsi
--------------------

Endi Roddik Omaha Nebraskada doğulmuşdur. Anasının adı Blanke atasının adı isə Cimdir. Roddikin atası iqtisadçı, anası isə məktəb müəllimidir. Roddikin qardaşları olan Lourens və Con, Roddik kimi tennis oyunçusudurlar. Roddik, 2002-ci ildə müğənni Mendi Moreylə eşq yaşamış; ancaq Roddik, 2004-cü ilin Mart ayında əlaqəni bitirmişdir. Daha sonra Roddik vebsəhifəsində Broklin Deker ilə evlənəcəyini elan etdi və 17 aprel 2009-cu ildə evləndilər.

Böyük dəbilqə serialı tennis turnirlərindəki finalları
------------------------------------------------------

Çempionluq
----------

2003-cü ildə ilin son böyük dəbilqə serialı turniri olan US Open finalında Karlos Ferreronu 3 setdə məğlub edərək çempion olmuşdur.

İkincilikləri
-------------

Uimbledon-da 4 dəfə final oynayan Endi (2004, 2005, 2006, 2009) bu dörd finalı da Roger Federerə məğlub olmuşdur.

Tək kişilər çempionluqları
--------------------------

Bir böyük dəbilqə serialı turnir, dörd ATP Master Series, iyirmi bir ATP Tour çempionluqları yaşayan Endi ümumilikdə iyirmi altı çempionluq yaşamışdır.

1. ↑  .
**Larri Uoll** (*ing.* Larry Wall; 27 sentyabr 1954, Los-Anceles, Kaliforniya) — Amerikalı kompüter proqramçısı. Perl proqramlaşdırma dilini müəllifi.

Həyatı
------

Larri Uoll 27 sentyabr 1954-cü ildə (Kaliforniya), Los-Ancelesdə anadan olmuşdur. Sonra Bremertonda yaşamışdır. 1976-cı ildə Seattle Sakit okean universitetində ali təhsil almış, kimya və musiqi sahəsində ixtisaslaşmış, bir neçə ildən sonra universitetin hesablama mərkəzində işləyən bir bakalavr Təbii və Süni dillərdə dərəcəsi almışdır.

Fəaliyyəti
----------

Amerikalı proqramçı, linqvist, Perl proqramlaşdırma dilinin müəllifi Larri Uoll "Usenet" elanlar lövhəsinin və "Unix" əməliyyat sisteminin, məşhur "Patch" proqramının da müəllifidir. O, 1998-ci ildə azad proqram təminatının inkişafına görə "Free Software Foundation" fondunun mükafatına (Free Software Foundation Award for the Advancement of Free Software) layiq görülərək fondun ilk laureatı olmuşdur.

Ədəbiyyat
---------

* Əliquliyev R. M. Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Notable Names Database · Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 90532964 · BNF: 12551776r · GND: 138937079 · ISNI: 0000 0001 1076 3894 · LCCN: n94024390 · NDL: 00476771 · NKC: xx0166029 · NLP: A12346445 · NTA: 16414756X · NUKAT: n98009374 · SUDOC: 034802061 · VIAF: 91402770 · WorldCat VIAF: 91402770 |

 |
**Mətbəə** — müxtəlif sahələr üzrə çap materialı istehsal edən xüsusi müəssisə.

Azərbaycanda ilk çap dəzgahı hələ XIX əsrin əvvəllərində Təbrizdə quraşdırılmışdır. Daha sonra 1830-cu ildə isə Şuşada mətbəə fəaliyyətə başlamışdı. XIX əsrin II yarısında Azərbaycanın iqtisadi və ictimai inkişafı milli mətbuatımızın yaranmasına gətirib çıxardır. Çətinliklə olsa da görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabi hökumətə müraciət edərək "ƏKİNÇİ" qəzetinin nəşrinə icazə ala bildi. Qəzetin nəşri üçün Zərdabi İstanbuldan xüsusi ərəb qrafikalı mətbəə şriftləri gətizdirdi və nəhayət xeyli əziyyətdən sonra 1875-ci il iyulun 22-də Bakıda qəzetin ilk nömrəsi işıq üzü gördü. Beləliklə milli mətbuatımızın əsası qoyuldu. Azərbaycan mətbuatı üçün Əkinçinin ayağı yüngül oldu. Bir çox yazıçı və şairlər öz əsərlərini qəzet və jurnallarda dərc edirdilər. Yazdıqlarını kitab şəklində görmək istəyən bu ədiblər vəsait tapan kimi mətbəə açmağa çalışırdılar. XIX əsrin sonunda Azərbaycanda nəşriyyat işinin inkişafında Ünsizadə qardaşlarının Səid Cəlal Kamal böyük rolu olmuşdur. Səid Ünsizadə 1879-cu ildə Tiflisdə ZİYA qəzetini nəşr etməyə başlamışdır. Sonralar mətbəəsini Şamaxıya köçürmüş və bu qəzetlə yanaşı dini kitabların çapı ilə də məşǧul olmuşdur. Son dövrlərə qədər dünyada ilk mətbəə almaniyalı İohann Qutenberqin adı ilə bağlanırdı. İlk mətbəənin ən bəsit şəkli Sümər türklərinə aiddir. Mesopotomiyada aparılan qazıntılar və yaxud burada Sümər türklərinə aid olan bir sıra tarixi abidələrin üzə çıxması bütün bunlara sübutdur. dilən ilk Azərbaycan kitabı görkəmli alim Nəsrəddin Tusinin 1594-cü ildə Italiyanın Roma şəhərində, "Mediçi" mətbəəsində ərəb dilində çap olunan "Təhriri Oqlidis" əsəri olmuşdur. Həmin kitab 1657-ci ildə latın dilinə çevrilərək Londonda da nəşr edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hüseyn Əhmədov. Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi. Bakı: Elm və təhsil, 2014. — səh. 109.
2. ↑  "Dünyada ilk mətbəəni türklər yaradıb", "Sivil cəmiyyət" jurnalı, № 02. dekabr, 2010. səh.9
3. ↑  Qədim kitablarımızın çoxu xarici kitabxanalardadır [*ölü keçid*]

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Qısa yəhudi · Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) · Infernal (6e éd.) · Treccani · Universalis · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 4008598-3 · LCCN: sh85106751 · NDL: 00564152 · NKC: ph126649 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Müəssisə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kırmızı Oda** — Onur Güvenatam tərəfindən istehsal olunan, Deniz Gürlek və Melek Seven tərəfindən yazılmış psixoloji dram türk serialıdır.
Gülseren Budaıcıoğlunun 2004-cü ildə nəşr olunan "Medalyonun içi" kitabından uyğunlaşdırılan serial 4 sentyabr 2020-ci il tarixində TV8-də yayımlanmağa başladı. 2 mövsümdən ibarət olan serial 18 fevral 2022-ci ildə yayımlanan 61-ci bölümlə sona çatdı.

Kırmızı Oda serialında aktyor heyəti hər bölüm dəyişsə də; Binnur Kaya bütün epizodlarda yeganə baş rol ifaçısıdır. Serialın digər baş rol ifaçıları Meriç Aral 22, Tülin Özen və Burak Sevinç 30 bölüm serialda rol aldıqdan sonra layihədən ayrılıb. Kırmızı Oda işinə, aktyorluğuna və serialın personajlarının psixoloq və psixiatr olmasına görə sıx müzakirə olunub.
Serial insanların travması, kədəri və şəxsiyyət pozğunluqlarından bəhs etdiyi üçün Netflixdə yayımlanan "Bir Başkadır" və TRT 1-də yayımlanan "Masumlar Apartmanı" ilə müqayisə edilib.

İstanbulda yaşayan Doktor Manolya Xanım (Binnur Kaya) ilə Manolya Psixiatriya Klinikasında çalışan işçiləri və onların xəstələrinin əsl hekayələrindən bəhs edən serial 2020-ci ilin ən populyar və ən çox izlənilən dram seriallarından birinə çevrilib.

İstehsal
--------

### Mövzu

Kırmızı Oda 2004-cü ildə yayımlanan Gülseren Budaıcıoğlunun "Medalyonun içi" kitabından uyğunlaşdırılmış serialdır. Serialda İstanbulda psixiatriya klinikasının sahibi, psixiatr Həkim Xanım və digər psixiatrlara müraciət edən xəstələrin hekayələrindən bəhs edilir.

Serialın prodüser şirkəti olan OGM Pictures daha əvvəl "Masumlar apartmanı" bundan sonra "Doğulduğunuz Ev Kaderinizdir" romanlarından bir sıra adaptasiyalar hazırlamışdı. 2020-ci ilin iyul ayında elan edilən serialın ssenari müəllifi "Kızım" ve "Hekimoğlu"-nun ssenarisini də yazan Banu Kiremitçi Bozkurtdur. Cem Karcının rejissor kürsüsünə oturduğu serialın TV8-də yayımlanacağı açıqlanıb. İkinci sezonda serialın rejissoru "Halka" və "Yeni Hayat"-ın da rejissorluğunu edən Başak Soysaldır. 2021-ci ilin avqustunda Banu Kiremitçi Bozkurtun, iştirak etməyəcəyi öyrənildi və onun yerinə "Poyraz Karayel", "Vatanım Sensin", "Anne" və "Sen Çal Kapımı" filminin ssenarisini yazan Deniz Gürlek və Melek Seven gəldi.

4 sentyabr 2020-ci il Cümə günü yayımlanan ilk bölüm 6,10 reytinq və 19 faiz payla AB qrupunda günün ən çox baxılan proqramı oldu.

### Bölüm formatı

"Qırmızı otaq"ın bir bölümü 150 dəqiqədir. Yeni bölüm yayımlanmazdan əvvəl əvvəlki bölümün ətraflı xülasəsi göstərilir. Serialda hər epizod üç müştərinin terapiya seanslarına uyğun gəlir. Hər terapiya seansından əvvəl müştəri xarakterinin şəkilləri və xarakter adları ilə səhnə göstərilir.
**Sims körfəzi** — Laptevlər dənizini ərazisində, Taymır yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Körfəz düzbucaqlı formaya malikdir. Onun uzun 20 kilometr, orta eni isə 14 km-dir. Qərbdə Lasinus yarımadası ilə daha böyük olan Tereza Klavenes körfəzindən ayrılır. Körfəzdə Kamennıy burnu yerləşir. Qərnbində ona tökülən çaylar estuari əmələ gətirir. Körfəzdən bir qədər şimalda Komsomol Həqiqəti adası yerləşir. İnzibati baxımından Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı ərazisində yerləşir. Körfəzin sahil xəttinin uzunluğu 20 kilometrdir. Körfəzin yerləşdiyi bölgənin sərt iqlimə sahib olması səbəbindən burada yaşayış yoxdur.

Körfəzin iqlimi olduqca sərtdir. İl boyu artik iqlim hakimdir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Bəzi hissələr isə heç vaxt buzdan azad ola bilmir. Sahillərində tundra bitkiləri yayılmışdır. Əsasən mamır, şibyə ilə örtülüdür. Körfəz və sahil ərazisi Böyük Arktik qoruğu ərazisinə daxildir. Bölgəyə xas heyvanlar aləmini burada da müşahidə etmək mümkündür. Ərazinin şimal bittkiləri ilə örtülməsi səbəbindən marallar körfəzin ətraf ərazilərində otlayırlar.

Sims körfəzindəki tapıntılar
----------------------------

1940-ci ildə adada olmuş bir qrup sovet dənizçisi Faddey adalarında qab-qacaq, alətlər, və digər əşyalar aşkarlayırlar. 1941-ci ildə Sims körfəzi sahilində, Çelyuskin burnu ndan 100 km cənub-şərqdə və Faddey adalarından 60 km qərbdə İzba kəndinin qalıqlarını aşkarlayırlar. Üstəlik burada kükürd dolu çəllək və odlu silah, bel, qayçı, zınqırov, xaç, kompas, günəş saatları, gümüş sikkələr aşkarlanır. 1945-ci ildə arxeoloqlar bu tapıntıların XVII əsrə aid rus dənizçilərin olmasını müıyyən edirlər. Əşyalar arktikada 300 il müddətində qalmışdır.
Belə bir versiya vardır ki, bu tapıntılar məlum olmayan bir rus ekspedisiyasına malikdir. 1617-ci ildə bu ekspedisiya üzvləri Taymırın şimalına qədər hərəkət etmişlər. Ekspedisiyanın rəhbəri Akakiy Murmanes olmuşdur.

Burada insan qalıqları belə aşkarlanır. İnsan qalıqları iki pomora və bir yerli qadına məxsus olmuşdur. Onların dəfn edilməsi ilə bağlı heç bir dəlil aşkarlanmır

Müəyyən edilir ki, bu qalıqlar rus səyyahlarına aiddir. Onlar bölgədə XVII əsrdə olmuşlar. Tarixçi M. İ. Belova görə bu tapıntılar İvan Tolstouxova məxsus olmuşdur. O, 1686-cı ildə Staroturuxandan çıxmış və 1689-cu ildə Sims körfəzində həlak olmuşdur.

Mənbə
-----

* Русские мореходы на Восточном Таймыре в начале XVII века. Часть 1[*ölü keçid*]
* Часть 2
* Часть 3[*ölü keçid*]
* Они были первыми
* Анатолий Деревянко. Ожившие древности. Рассказы археолога Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Белов М. И. По следам полярных экспедиций.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Рец. на кн. СВЕРДЛОВ Л. М. Таймырская загадка. М. [Б.и.], 2001. 146 с." 2011-09-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
2. ↑  "Мореплавание в центральных и восточных районах сибирской Арктики". 2013-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
**İvan Reon** (*ing.* Iwan Rheon; 13 may 1985) — Uelsli aktyor və musiqiçi. "*Misfits*" serialında Simon Bellamy roluna görə tanınır. O, həmçinin "*Taxt-tac oyunları*" serialında Ramsay Bolton obrazını canlandırıb.

Aktyor karyerası
----------------

İvan Reon 1985-ci ildə anadan olub. Ailədə valideynləri Tomad və Elinirin ikinci oğlu olub. 5 yaşında ailəsi ilə birlikdə Kardiff şəhərinə köçüb. 17 yaşında aktyourluq dərnəyinə yazılıb. Daha sonradan "London musiqi və dram incəsəti akademiyası"-nda oxuyub. 2009-cu ildə Misfits serialında Simon Bellamy rolunu ifa etməyə başlayır. Bu serialda o Robert Şien ilə birlikdə çalışır. Qısa zaman ərzində Misfits böyük populyarlıq qazanır. 6 iyun 2010 tarixində İvan Misfits serialının aktyor heyəti ilə birlikdə BAFTA (British Academy of Film and Television Arts) mükafatına sahib olur. 2009-2011-ci illər ərzində Misfits serialının 3 mövsümündə çəkilən İvan 20 dekabr 2011 tarixində Twitter vasitəsilə dördüncü mövsümdə iştirak etməyəcəyini bildirir. 2011-ci ildə İvan "Golden Nymph" mükafatına "Outstanding Actor - Drama Series" nominasiyasında layiq görülür.

Musiqi karyerası
----------------

16 yaşından musiqi ilə məşğul olan İvan aktyorluq karyerasına qədər "The Convictions" musiqi qrupunun solisti olub. 2010-cu ildə İvan öz solo işi olan Tongue Tied EP demo albomunu yazır. 2011-ci ildə Changing Times EP adlı ikinci demo albom buraxılır. Hal-hazırda İvan Reon musiqi karyerası ilə aktiv şəkildə məşğul olur və ilk tam albomu üzərində çalışır. İvan Reon gitara ifa edə bilir.

Mənbə
-----

* Ivan Reon Facebook-da
* İvan Reon — IMDb səhifəsi
* Ivan Rheon Arxivləşdirilib 2011-07-24 at the Wayback Machine London Teatr Bazasında
* Ivan Rheon BBC Uels saytında

| ⛭Misfits serialının aktyorları |
| --- |
| 1-3 mövsüm | Robert Şien  • İvan Reon  • Antonia Tomas  • Natan Styüart-Carret  • Lauren Soşa  • Josef Gilgan |
| 4 mövsüm | Josef Gilgan  • Natan Styüart-Carret  • Karla Krom  • Natan McMullen |

1. 1 2  Iwan Rheon // filmportal.de. 2005.
2. 1 2  Iwan Rheon // MAK (pol.).
**Xəyanət** — Bu kitab Azərbaycan milli detektivinin əsas yaradıcılarından hesab olunan Elxan Elatlının geniş oxucu kütləsi qazanmasında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Romanda yüksək vəzifə sahibi olan birinin başına gələn ağlasığmaz faciədən bəhs olunur. İnsan xislətinin ayrılmaz ünsürü olan xəyanətkarlıq ön plana çəkilir və bu təəssüfedici hal Qaplan adlı sədaqətli itlə müqayisədə daha qabarıq çatdırılır.

Məzmun
------

Bu romanda müəmmalı qətllərin sirrinin açılmasından bəhs edilir. Əsər tanınmış həkim Əlisəttar Muradzadənin qızı Venaranın intihar səhnəsi ilə başlayır. İntihar etməsinin yeganə günahkarı kimi isə nazir Niyazi Məlikxanlını göstərir. Niyazi Məlikxanlı isə bunun tamamilə böhtan olduğunu bildirir. Cinayətin üstünün açılmasına məşhur istefada olmuş polkovnik Qanbay Qasımlını cəlb edir. Əsərdə Niyazi Məlikxanlının özünə qəsd etməsi də işi bir az çətinə salır. Lakin buna baxmayaraq sonda Qanbay Qasımlı həqiqi cinayətkarı Ruslan Dadaşovu tapır. Bütün cinayətlərin başında məs Niyazi Məlikxanlının ən yaxın dostu Ruslan Dadaşov dururmuş. Əsərdə o qədər xəyanət var ki… Ruslan Dadaşov Niyazi Məlikxanlını qətlə yetirərkən qətli elə məharətlə hazırlamışdır ki, sanki bu sui-qəsddir.
Niyazinin yoldaşı Gülafət xanımın ərinə xəyanəti, ərinin ən yaxın dostu Ruslan Dadaşovla… Sonda hər ikisi də xəyanətin cəzasını ödəyirlər. Hər ikisi avtomobil qəzasında həlak olur.
Əsərdə bir çox müsbət obrazlar da var ki, oxuduqca başa düşürsən ki, həyatda güvənə biləcəyin insanlar da var. Mahir, Nuranə xanım kimi… Sadəcə onları düzgün qiymətləndirmək lazımdır. Əsərdə Qanbay Qasımlının dilindən deyilir: Xəyanətin nə olduğunu, necə yarandığını indiyə qədər dəqiqləşdirə bilməsəm də, bir şeyi dəqiq bilirəm: elə adamlar var ki, onlar xəyanət etməyi sadəcə olaraq bacarmırlar. …Onlar belə böyüyəcəkdilər… Ola bilsin nə vaxtsa, kimsə onlara xəyanət edəcəkdi. Ya, kim bilir, bəlkə də onlar özləri kiməsə xəyanət edəcəkdilər… İndi isə sakitcə yatırdılar. Hər şeydən xəbərsiz. Bəlkə də onılar heç bilmirdilər ki, dünyada xəyanət adlı bir şey var. ancaq biləcəkdilər… Mütləq biləcəkdilər!..

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-27.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-27.
**Verilənlər modeli** – verilənlər bazalarının idarəolunması sisteminin (*DATABASE MANAGEMENT SYSTEM, DBMS*) dəstəklədiyi, abstrak struktur əmələ gətirən bir-birilə qarşılıqlı əlaqədə olan obyekt tiplərinin, deyimləri və tamlığı təmin edən qaydaların sistemi.

Konkret *DBMS* tərəfindən dəstəklənən verilənlər modelindən asılı olaraq, relyasiyalı DBMS, şəbəkə DBMS sistemi və s. olur. Məsələn, relyasiyalı modeldə aşağıdakı tip obyektlər olur: əlaqələr (cədvəllər), atributlar (sütunlar) və domenlər (atributların mümkün olan qiymətləri). Deyimlər relyasiya cəbri vasitəsilə təyin olunur; bunlar *SELECT, PROJECT* və *JOIN* deyimləridir, tamlığı təmin edən qaydalar isə (bir az sadələşdirilmiş şəkildə) belədir:

1. ilkin açarın qiymətinin heç bir komponenti boş ola bilməz;
2. ilkin açarın bütün qiymətləri unikal olmalıdır;
3. xarici açarın boş olmayan istənilən qiyməti ilkin açarın mövcud olan hər hansı qiymətinə uyğun olmalıdır.

Ümumi halda, DBMS yalnız bir verilənlər modelini dəstəkləyir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Verilənlər bazalarının modelləri və "relational database" termini Arxivləşdirilib 2017-05-23 at the Wayback Machine
* VERİLƏNLƏRİN VƏ BİLİKLƏRİN STRUKTURU VƏ MODELİ
**Kiçik Qafqaz dəmiryolu** — dünyada ilk rəsmi uşaq dəmir yolu. 24 iyun 1935-cü ildə Gürcüstan SSR-in paytaxtı Tiflis şəhərində açılmışdır.

Tarix
-----

Uşaq dəmir yolunu tikmək fikri 1933-cü ildə Tiflis Uşaq Texniki Stansiyasında bir dəmir yolunun istismar modelinin inşasının müzakirəsi zamanı ortaya çıxır. Nəticədə tam hüquqlu bir təhsil layihəsinə çevrilə bilən bir dar dəmir yolu tikintisi təklif edilir.

Yolun tikintisinə 13 sentyabr 1934-cü ildə başlanmış və 24 iyun tarixində yolun açılışı baş tutmuşdur. Kiçik Qafqaz dəmiryolunun ilkin uzunluğu cəmi 400 metr olmuşdur. Yolun açılışından sonra uzunluğunun 1600 metrə qədər uzadılması üçün bir layihə ortaya atılır, lakin yalnız 800 metr yeni bir yol inşa edilir. Yolun ümumi uzunluğu 1200 metr olur.

1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən dəmir yolu uşaq dəmir yolu kimi fəaliyyətini dayandırır və böyüklərə xidmət göstərir. 2010-cu ildə hərəkət dayandırılır. 2010-cu ilin sonuna olan məlumata görə Kiçik Qafqaz dəmiryolu mövcudluğunu qoruyurdu, lakin işləmirdi. 2012-ci ilin yayında ərazidə, yolun olduğu Muştaidi parkı bərpa edilir və parkın yenidən qurulması ilə birlikdə uşaq dəmir yolu xətti də fəaliyyətə başlayır.

Hərəkət heyəti
--------------

Yolda ilk buxar lokomotivi Almaniyanın Arnold Yunq Fabrikində istehsal olunan 1721 seriya nömrəli LK-1, Ak-1721, B-1721 seriyası altında işləyən ensiz buxar lokomotivi olur. Böyük Vətən müharibəsi illərində Rostov uşağ dəmiryolndan evakuasiya edilmiş Muq/2 lokomotivi də yolda istismar edilir. Müharibədən sonrakı dövrdə yolda 159 seriyalı lokomotiv istifadə edilir. 1971-ci ildə Riqa uşaq dəmior yoludan TU3-035 dizel lokomotivi bura köçürülür. 1987-ci ildə isə yolda TU7-2044 dizel lokomotivi istidafəyə verilir.

Ümumi xüsusiyyətlər
-------------------

Uzunluğu 1,2 km-dir. Bir stansiya (Pioner) və iki dayancaq platformasına (Mziuri, Sixaruli) sahibdir. 2015-ci ildən etibarən qatar burada dayanmır.
Hərəkət heyəti TU7-2044 dizel lokomotivindən, üç öz istehsalı olan açıq tipli sərnişin vaqonundan ibarətdir. Əvvəllər mövcud olan 159 seriyalı lokomotiv 2011-ci ildə satılmış və Novoçerkasskdakı bir postamentə quraşdırılmışdır.

Mənbə
-----

* "Страница о Тбилисской ДЖД на сайте Д.Зиновьева". 2013-02-02 tarixində arxivləşdirilib.
* Страница о Тбилисской ДЖД на сайте Д.Сутягина
* Репортаж С. Болашенко, 2010 год[*ölü keçid*]
* Репортаж С. Болашенко, 2015 год[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  "ПРО детскую железную дорогу в Тбилиси". 2019-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-11.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Oqtay Məmmədov.

**Oktay Aydın oğlu Məmmədov** (15 iyul 1951, Qaraçala, Salyan rayonu – 20 yanvar 2009, Bakı) — "Əməkdar İncəsənət Xadimi", "Tərəqqi" medalı mükafatçısı, "Media Açarı" mükafatçısı, məşhur fotoqraf.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Oktay Məmmədov 1951-ci il iyunun 15-də Salyan rayonu Qaraçala kəndində anadan olub. 1968-ci ildə Bakı şəhərindəki 62 saylı orta məktəbi bitirib. 1968–1971-ci illərdə Dinamo və Neftçi klublarında çıxış edib.

1971–1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda təhsil alıb.

1975–1976-cı illərdə SSRİ tərkibində Leninqradda və Sank-Peterburqda hərbi xidmətdə olub.

1976–1989-cu illərdə Krasin adına Dövlət Rayon Elektrik Stansiyasında idman üzrə baş instruktor işləyib. 1989-cu ildən ("Azərinform") Azərtac-da foto müxbir, müavin, baş redaktor daha sonra baş foto müxbir vəzifəsində çalışıb.

Mükafatları
-----------

Oktay Məmmədov işlədiyi müddət ərzində bir çox diplom, sertifikat və medallarla təltif olunub. 1999-cu ildə Azərbaycanın mərhum prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən "Əməkdar İncəsənət Xadimi" adına layiq görülüb. 2005-ci ildə İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi" mükafatı ilə təltif olunub.

22 iyul 2009-cu ildə "Media Açarı" mükafatına layiq görülüb.

### Ailəsi

Ailəlidir, 1 oğlu və 1 qızı var.

### Vəfatı

Oktay Məmmədov 2009-cu il yanvarın 20-də "Şəhidlər xiyabanı"nda peşəsini icra edərkən ürək tutmasından vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Qaynar.info.* "Bu gün 62 olacaqdı" (az.). qaynarinfo.az. 2019-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-18.
**Valerik** (çeç. Валарта, Валериг, Валерг; bəzi mənbələrdə **Вайрик**) — Rusiyada çay. Çay Çeçenistan Respublikasının qərbində yerləşir. Çayın mənsəbi Sunji çayının sağ sahilində, mənsəbinin 132 km-də yerləşir. Çayın uzunluğu 29 km, su toplayıcı hövzənin sahəsi — 35,4 km²-dir. Valerik çayının aşağı axarları yay aylarında quruyur. Buna səbəb çayın əsasən qar suları ilə qidalanmasıdır. O üzdən yay aylarında çayda yüksək səviyyə müşahidə olunmur.

Etimologiyası
-------------

Çayın adı çeçen dilindəki ilkin Valeran xi sözündən yaranıb. Hərfi tərcüməsi — "çayın ölümü" deməkdir. Dil qanunlarına əsasən sonra söz tədricən — Valeriq, Valerq — formasına düşmüşdür. Başqa bir versiyaya görə isə — çay vaynaxlar və iran dilli xalqlar arasında sərhəd rolunu oynamışdır. Çöldə yaşayan bu xalqlar arasında tez-tez qanlı müharibələr baş vermişdir. Sonrakı zamanlar çayın belə adlanmasına səbəb olmuşdur.

Etimologiyada həmçinin fikir var ki, çayın adı çeçen sözü — Vallarıkdan meydana gəlmişdir. Mənası kobudcasına kiməsə ölüm arzulamaq deməkdir: "İt kimi öl!".Bu ehtimal versiyası rus-çeçen müharibəsindən əvvəl çayın adı ilə göstərilir — Qoxa çayı.

Ədəbiyyatda
-----------

Valerik çay ətrafındakı döyüşü Mixail Lermontov özünün "Valerik" şeirində gözəl təsvir etmişdir. Lermontov çayda baş vermiş bəzi hadisələri həm də rəsm şəklində çəkmişdir. Böyük rus şairi çay ətrafındakı döyüşdə iştirak etmiş və qəhramanlığına görə 4-cü dərəcəli Müqəddəs Valadimir ordeninə layiq görülmüşdür. Lakin o, bu mükafatı ala bilmədi. Çünki şairə qarşı kəskin nifrətİ olan imperator I Nikolay sonda onun adını mükafatlandırılanların yekun siyahısından çıxartmışdır.

Yazıçı K. P. Beleviç (1825–1880) Tenqin alayında xidmət edən zaman "Valerikdə" şeirini yazmışdır.

Su qeydiyyatı məlumatları
-------------------------

Rusiyanın dövlət su reyestrinin məlumatlarına görə, çay Qərbi Xəzər hövzəsi rayonuna, mənbəsindən Qroznı şəhərinə qədər olan Sunja çayının su təsərrüfatı sahəsinə aiddir. Çayın hövzəsi — Terek və Volqa çayları arasındakı Xəzər dənizi hövzəsinə daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Кузнецов Н. И.* Валерик или Вайрик // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890–1907.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2015-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
3. ↑  "География Чеченской республики". Trasa.ru. 2013-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-14.
4. ↑  *Плаксин Олег.* "Река Валерик". svyato.info. 2009-03-03. 2017-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-14.
5. ↑  *Феликс Просужих.* Следы ведут… // "Ставрополье" : альманах. — С.: Ставропольское книжное издательство, 1963. — № 4. — С. 38–42.
6. ↑  столистовая карта Российской империи 1816 года
7. ↑  "Валерик". feb-web.ru (rus). 2008-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-03.
8. ↑  "Валерик". Hrono.info. 2012-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-14.
9. ↑  Д. А. Алексеев. Белевич Константин Павлович (1825–1880) с. 66 Arxivləşdirilib 2021-10-22 at the Wayback Machine.
**EternalBlue** ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (NSA) tərəfindən hazırlanmış kompüter eksploytıdır. 14 aprel 2017-ci ildə, Microsoft zəiflik üçün boşluq buraxdıqdan bir ay sonra Shadow Brokers haker qrupu tərəfindən sızdırıldı.
  

12 may 2017-ci ildə dünya üzrə WannaCry ransomware proqramı yamaqsız kompüterlərə hücum etmək üçün bu istismardan istifadə etdi. 27 iyun 2017-ci ildə istismardan daha çox yamaqsız kompüterlərə 2017 NotPetya kiberhücumunun həyata keçirilməsinə kömək etmək üçün yenidən istifadə edilmişdir. 
  

EternalBlue, DoublePulsar arxa qapı aləti ilə birlikdə 2017 WannaCry hücumlarının həyata keçirilməsində istifadə edilən bir neçə istismardan biri idi.

Təfərrüatlar
------------

EternalBlue Microsoft-un Server Mesaj Bloku (SMB) protokolunun tətbiqində zəiflikdən istifadə edir. Bu zəiflik Ümumi Zəifliklər və Təsirlər (CVE) kataloqunda CVE - 2017-0144 girişi ilə qeyd olunur. Zəiflik, Microsoft Windows -un müxtəlif versiyalarında SMB versiya 1 (SMBv1) serverinin uzaqdan hücum edənlərin xüsusi hazırlanmış paketlərini səhv idarə etməsi və hədəf kompüterdə kodu uzaqdan icra etməyə imkan verməsi səbəbindən mövcuddur.

Məsuliyyət
----------

Microsoft-a görə, boşluqları açıqlamamaq, lakin ehtiyat toplamaq kimi mübahisəli strategiyasına görə məsuliyyət daşıyan ABŞ-nin NSA idi. Strategiya Microsoft-un bu səhvi, digər gizli səhvləri bilməsinin (və sonradan düzəldilməsinə) mane oldu. Bununla belə, bir neçə şərhçi, o cümlədən Kolumbiya Universitetinin Knight First Adendment İnstitutundan Aleks Abdo, Microsoft-u günahı NSA-ya atdığına görə tənqid edərək, onun qüsurlu məhsulun avtomobillə eyni şəkildə buraxılmasına görə məsuliyyət daşımalı olduğunu müdafiə edərək, istehsalçı ola bilər. Şirkət ilkin olaraq EternalBlue yamasının buraxılmasını ən son Windows istifadəçiləri və müştəriləri üçün hər cihaz üçün $1000 Genişləndirilmiş Dəstək müqavilələri ilə məhdudlaşdırdığına görə günahlandırıldı və bu, Böyük Britaniyanın NHS kimi təşkilatları WannaCry hücumuna qarşı həssas qoydu. Boşluğun ilk buraxılışından bir ay sonra Microsoft nadir addım ataraq onu Windows XP-dən qalan bütün həssas Windows nəşrlərinin istifadəçilərinə pulsuz təqdim etdi.

Həmçinin bax
------------

* DoublePulsar

İstinadlar
----------

1. ↑  *Nakashima, Ellen; Timberg, Craig.* "NSA rəsmiləri onun güclü haker alətinin itiriləcəyi gündən narahatdırlar. Sonra oldu". Washington Post (ingilis). 2017-05-16. ISSN 0190-8286. 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-19.

Xarici keçidlər
---------------

* Microsoft Təhlükəsizlik Bülleteni MS17-010
* CVE - 2017-0144 CVE kataloquna giriş
**Ronda Börn** (d. 1951), avstraliyalı Televiziya yazıçısı və prodüseridir. Bəlkə də ən bilinən çalışması *The Secret (Sirr)* adlı kitabı və eyni adla kinoya uyğunlaşdırılan filmidir.Eyni zamanda Sensing Murder(Qətlini hiss etmək) adlı TV proqramının da prodüseridir..

*Australia 's Herald Sun* qəzetində nəşr olunan bir məqaləyə görə Ronda, eyni zamanda Avstraliya TV serialı *Dünyanın ən gözəl reklamları* və *Evlən mənimlə* adlı TV probramlarının da prodüseridir. 2007-ci ildə Börn, *Time* jurnalının Dünyanın Ən Təsirli 100 adamı siyahısına daxil olmuşdur.

17 avqust 2010-cu ildə, *The Power(Güc)*  adlı kitabı ki *The Secret (Sirr)* adlı kitabın davamıdır, həm bir ciltli buraxılışı, həm də audio CD kimi nəşr olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Sirr (kitab)

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2007-10-13 at the Wayback Machine IMDB'də Ronda Börn
2. ↑   Herald Sun - Colin Vickery, 17 Yanvar 2007
3. ↑   Arxivləşdirilib 2021-03-09 at the Wayback Machine 'Secret' Author To Reveal More Insights In 'Power' - NY Times.com

Xarici keçidlər
---------------

* Börnün rəsmi saytı[*ölü keçid*]
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Arabsat.

**Arabsat-5A** , Arabsat tərəfindən idarə olunan Səudiyyə Ərəbistanının telekommunikasiya peykidir. Ərəbistan , Afrika və Avropaya televiziya, internet və telefon xidmətləri göstərmək üçün istifadə olunur.

Arabsat-5A Astrium tərəfindən inşa edilmiş və Eurostar-3000 peyk daşıyıcısına əsaslanır. 4,800 kiloqram (170,000 oz) kütlə var 4,800 kiloqram (170,000 oz) və qırx transponderi daşıyır; NATO -müəyyənləşdirilmiş spektrinin G / H zolaöında ,IEEE-müəyyən edilmiş spektrinin C zolağında, NATO J zolağında fəaliyyət göstərən iyirmi dörd və IEEE K <sub id="mwFw">u</sub> zolağında yayımlanan on altı transponderə sahibdir.. Onun günəş batereyaları peykin dizaynının başlanğıcında təxminən 12 kilovat və sonunda isə təxminən 11 kilovat gücündə elektrik enerjisi istehsal etməsi gözlənilir 

Arabsat-5A, Arianespace tərəfindən Ariane 5ECA daşıyıcısı raketini istifadə edərək, Fransız Qvianası Kouroudakı Guiana Kosmos Mərkəzi ELA-3- dən orbitə çıxarıldı. Buraxılış üçün ilk cəhd 23 iyun 2010-cu ildə baş verib, lakin raketin alt sistemlərindən birinin problemi səbəbindən tamamlanmamışdır. Raketin yanacaq tanklarının təzyiqi ilə əlaqədar bir problemsəbəbi ilə 24 İyun günü edilən cəhdə uğursuzluqla nəticələnmişdir.. Qalxış 26 iyun 2010-cu ildə saat 21: 41 tarixində nəhayət ki həyata keçirildi .

Quraşdırmanın ardından Arabsat-5A geosinxron orbitinə ayrıldı. Geostasionar orbitə çatdıqdan sonra, Arabsat-2B-ni əvəz etməsi üçün 30.5 dərəcə şərq uzunluğunda sınaq həyata keçirildi. On beş illik fəaliyyət dövrünə sahib olması gözlənilir.

Həmçinin bax
------------

* Arabsat-1A
* Arabsat-1B
* Arabsat-6A

Xarici keçidlər
---------------

* IMS Rəsmi provayderin saytı

İstinadlar
----------

1. ↑  *McDowell J.* Jonathan's Space Report. International Space University, 1989.
2. ↑  "Arabsat-5A". Arabsat. 2 July 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 June 2010.
3. 1 2  *Krebs, Gunter.* "Arabsat-5A". Gunter's Space Page. 16 July 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 June 2010.
4. ↑  "Arabsat 5A Technical Users Guide" (PDF). Arabsat. 13 September 2012 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 June 2010.
5. ↑  "Flight 195 – Arabsat-5A - COMS: Launch delayed". Arianespace. 23 June 2010. 28 June 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 June 2010.
6. 1 2  "Arianespace launch 195 – Arabsat-5A and COMS: Liftoff is set for Saturday, June 26, 2010". Arianespace. 26 June 2010. 29 June 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 June 2010.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-14.
8. ↑  "Ariane 5 Does The Heavy Lifting For Arabsat-5A and COMS". Satnews Daily. 21 June 2010. 23 June 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 June 2010.
9. ↑  "Arabsat-5A Main Data" (PDF). Arabsat. 1 December 2010 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 June 2010.
**Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbi** — Azərbaycan memarlıq tarixində özünəməxsus yeri və əhəmiyyəti olan məktəblərdən biri. Şirvanşahlar dövlətinin Kəsranilər sülaləsi zamanı möhkəmlənməsi və beləliklə, inşaat üçün əlverişli şərait yaranması yerli memarlıq məktəbinin çiçəklənməsi üçün zəmin yaradır. Şirvanşahlar dövlətinin ərazisi təbii inşaat daşlarıyla zəngin olduğu üçün bu ərazidə hələ qədim dövrdən başlayaraq əhəng daşı bir inşaat materialı və binaların bəzəyində oyma şəklində tətbiq edilən yeganə material idi.

Şirvan-Abşeron memarlığının üslub xüsusiyyətləri daş və onun üzərində tətbiq edilən ornamental oymanın birlikdə təsiri əsasında formalaşmışdır. Gözəl yerli daşın diqqətlə yonulması və onun səthinin hamarlanması Şirvan tikililərinin hörgüsünə xüsusi bir görkəm verir. Belə hörülmüş səthlərin üzərində yerləşdirilən zərif daş oymaları kompozisiyanın gözə çarpan hissələrində mərkəzləşdirilir və öz bədiiliyi ilə diqqəti cəlb edir. Şirvan memarlığının belə bir istiqamətdə inkişafı burada kompozisiyaların sadəliyini müəyyənləşdirmiş, əsas diqqət isə ayrı-ayrı ünsürlərin dürüst şəkildə işlənməsinə verilmişdir.

* Nardaran məscidiNardaran məscidi
* Şamaxı Cümə məscidiŞamaxı Cümə məscidi
* Şirvanşahlar sarayıŞirvanşahlar sarayı
* Dərbənd xan sarayıDərbənd xan sarayı
* Kələxana türbələriKələxana türbələri
* Ramana qalasıRamana qalası

Həmçinin bax
------------

* Bakı qalası
* Qız qalası
* Diribaba türbəsi
* Sınıqqala məscidi
* Nardaran məscidi
"Cisco SPA303" model IP-telefonu.
**Customer-premises equipment** (**CPE**; hərf. müştəri tərəfindən təchiz edilmiş avadanlıq) — telekommunikasiyada abunəçinin ərazisində yerləşən və demarkasiya nöqtəsində daşıyıcının telekommunikasiya kommutasiyasında qoşulmuş istənilən terminal və əlaqəli avadanlıq. Demarkasiya nöqtəsi müştərinin avadanlığını rabitə xidməti provayderinin paylayıcı infrastrukturunda və ya mərkəzi ofisində yerləşən avadanlıqdan ayırmaq üçün bina yaxud kompleksdə qurulmuş nöqtədir.

CPE ümumiyyətlə telefonlar, ruterlər, şəbəkə svişləri, yaşayış şlüzləri (RG), "set-top box"lara, sabit mobil konvergensiya məhsullarına, ev şəbəkəsi adapterlərinə, eləcə də istehlakçılara lokal şəbəkə (LAN) olan yaşayış yeri və ya müəssisələrdə provayderlərin rabitə xidmətlərinə daxil olmaq və onları yaymaq imkanı verən internetə çıxış şəbəkə keçidləri kimi cihazlara aiddir.

CPE yuxarıda qeyd edildiyi kimi aktiv avadanlıq, analoq telefon adapterləri (ATA) və ya xDSL bölücüləri kimi passiv avadanlıq ola bilər. Bura əsas telefon sistemləri və özəl filialların əksəriyyəti daxildir. CPE kateqoriyasına ifrat voltaj üçün mühafizə avadanlıqları və "payphone" daxil deyil. Telekommunikasiya xidmətinin çatdırılması üçün zəruri olan, lakin avadanlıq kimi müəyyən edilməyən digər növ materiallar, məsələn, təlimatlar, kabel paketləri və kabel adapterləri əvəzinə CPE-periferik qurğular adlandırılır.

CPE abunəçi tərəfindən satın alınmış cihazlara, ya da operator və ya xidmət təminatçısı tərəfindən təmin edilən avadanlıqlara aid ola bilər.

Tarixi
------

"Customer-*premises* equipment" və "customer-*provided* equipment" ifadələri bu avadanlığın tarixini əks etdirir.

ABŞ-də "Bell System" inhisarına əsasən həmin şirkət telefonların mülkiyyətçisi idi və bir şəxs onları ya özəl mülkiyyətdə olan, ya təchiz edilmiş cihazları şəbəkəyə və ya stansiya aparatına qoşa bilməzdi. Telefonlar müştərilərin binalarında yerləşirdi. ABŞ-də İkinci kompüter təhqiqatını aparan Federal Kommunikasiya Komissiyası (FKK) telekommunikasiya daşıyıcılarının CPE-ni telekommunikasiya xidməti ilə birləşdirə bilməyəcəyinə, telekommunikasiya xidməti inhisarının bazar gücünü CPE bazarından ayıra bilməyəcəyinə və rəqabətli CPE bazarı yarada bilməyəcəyinə qərar vermişdi.

WAN
---

CPE həmçinin, ISDN, E-daşıyıcı/T-daşıyıcı, DSL və ya metro Ethernet kimi WAN kommutasiyasını dayandıran hər hansı qurğulara aid olunur. Buraya müştərinin öz sahəsində ona məxsus hər hansı avadanlıq daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cybertelecom :: CPE :: Hush a Phone :: Carterfone ::". www.cybertelecom.org. 2023-06-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-07.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* This article incorporates public domain material from Federal Standard 1037C. General Services Administration. Archived from the original on 22 January 2022.
**34A əməliyyatı** — casus qrupunun daxil edilməsi, hava kəşfiyyatı və dəniz təxribat əməliyyatları missiyalarından ibarət Vyetnam Demokratik Respublikasına qarşı ABŞ-nin yüksək məxfi fəaliyyət proqramı idi.

Zəmin
-----

1954-cü il Cenevrə Konfransından sonra Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovniki Edvard Lansdeyl Şimali Vyetnama qarşı bir sıra gizli əməliyyatlara başlatması üçün Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin o vaxtkı direktoru Allen Dalles tərəfindən Strateji Xidmətlər Bölməsinin (MKİ-nin nəzdində) direktor müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bu əməliyyatlar Cənubi Vyetnamdan cəlb olunmuş komandolar tərəfindən həyata keçirilən reydlərdən və MKİ tərəfindən cəlb edilmiş casusların əraziyə daxil edilməsindən ibarət idi.

1963-cü ilin iyulunda Müdafiə Departamenti və MKİ əməliyyata nəzarəti Müdafiə Departamentinə verilməsini təsdiqləmişdir. 1 yanvar 1964-cü ildə Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı – Tədqiqat və Müşahidə Qrupu əməliyyatın komandanlığını öz üzərinə götürmüşdü.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Jennings, Jack.* "NASTY! The inside story of Operation 34A and the Nasty-class PT boats – and the crews that manned them during the Viet-Nam War". Military Magazine. 10 June 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 May 2017.
2. ↑  *Wheaton, Kelly.* "Spycraft and Government Contracts: A Defense of Totten v. United States". Army Lawyer. 1997. 1997: 9. 11 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 May 2017.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2 fevral 2007 at the Wayback Machine
* 
* Arild Aspøy (director):We who support America
Asserbohus
**Asserbohus** — Danimarkanın Halnes bələdiyyəsinin Asserbo şəhərində yerləşən malikanə, keçmiş mehmanxana və məktəbdir. Asserbohus Asserbo şəhərinin şimal sahilində lüks otel kimi 1933-cü ildə antikvar Henri Skaanström tərəfindən tikilmişdir. Əsas binanın ümumi sahəsi 2306 m²-dir. Asserbohus əsasən emal edilmiş materiallardan, o cümlədən böyük yelkənli gəmilərin sütunları da daxil olmaqla hazırlanmışdır.

1957-ci ildən 1978-ci ilə qədər Asserbohus internat məktəbi kimi fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. 1978-ci ildən Asserbohus 1978-ci ildən 2004-cü ilə qədər məktəb kimi fəaliyyət göstərən Tvində məxsusdur.

2006-cı ildə bina rieltor *Sadolin & Albek* tərəfindən satışa çıxarılmışdır. 2012-ci ilin iyul ayından bina boş vəziyyətdədir və 2012-ci ilin yanvar ayında binada yanğın baş vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Asserbohus, Ghost House, Denmark 2009". CAST TV. İstifadə tarixi: 9 July 2012.[*ölü keçid*]
2. ↑  "Brand i Asserbohus" (Danish). Halsnaes-Netavis. 12 February 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 July 2012.

Xarici keçidlər
---------------

* Video