**Ensizyarpaq lavanda** (*lat.* Lavandula spica) - dalamazkimilər fəsiləsinin lavanda cinsinə aid bitki növü.

Ensizyarpaq lavandanın vətəni Aralıq dənizinin Fransa və İspaniya sahilləri hesab edilir. Avropa, Şimali Afrika, Şimali Amerikanın hər yerinə uyğunlaşdırılıb.

Təbii yayılması:
----------------

Vətəni Aralıq dənizinin Fransa və İspan sahilləridir. Şimali Afrikada və Şimali Amerikada, Rusiyada, Qafqazın Qara dəniz sahilində bitir.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 30-60 (100) sm, kəskin qoxulu, həmişəyaşıl, bozumtul tükcüklü yarımkoldur. Aşağı oduncaqlaşmış budaqları çox şaxələnmiş, yuxarı qalxan, çoxsaylı cavan zoğludur; çiçəkli zoğları dörd hissəli, uzun, yuxarı buğumaralıdır. Yarpaqları üzbəüz, oturaq, uzunsov-xətvari, burulmuş kənarlı, uzunluğu 2-6 sm, yaşıl və ya boz-yaşıl tükcüklüdür. Çiçəkləri sünbülvari çiçək qrupları əmələ gətirən yalançı çiçək köbələrinə yığılmışdır. Çiçək tacı ikidodaqlı, uzunluğu təxminən 1 sm, əsasən mavi-bənövşəyi, tükcük¬lü¬dür. Meyvəsi qalın kasacığa daxil olan dörd qoza¬dan ibarətdir.

Ekologiyası:
------------

Ensizyarpaq lavanda quru daşlı yerlərdə bitir

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Qafqazda təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi:
-----------

Yaşıllaşdırmada bordyurların salınması üçün istifadə edilir. Bitkinin bütün hissələrində efir yağı, çiçəklərində aşılayıcı maddələr, qatranlar, ursol turşusu, kumarin, qerniarin vardır.
Torpaq eroziyasının qarşısının alınmasında böyük əhə¬mi¬y¬¬yə¬ti vardır. Çiçəkləri beyində qan dövranını yaxşılaşdıran, sidikqovucu, qıc olmağa qarşı və sakitləşdirici təsirə malikdir. Efir yağı parfümeriya-kosmetika əşya¬la¬rı¬nın istehsalında, kulinariyada ədviy¬yat kimi istifadə edilir. Xalq təbabətin¬də yağının spirt məhlulları baş ağrısı, əsəb xəstəliyi, revmatizm, ürək-damar, oynaq, dəri xəstəlikləri, zədələnmə və iflicdə istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
2. ↑  Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri
-----------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q42081
* Wikispecies: Lavandula angustifolia
* APDB: 165309
* APNI: 116686
* BioLib: 41155
* Ecocrop: 7172
* EoL: 486837
* EPPO: LAVAN
* EUNIS: 174725
* FloraBase: 10963
* FoC: 200019757
* GBIF: 2927305
* GRIN: 21677
* iNaturalist: 133395
* IPNI: 449008-1
* IRMNG: 10202449
* ITIS: 503344
* IUCN: 203244
* MoBotPF: 281393
* NBN: NHMSYS0000460196
* NCBI: 39329
* NZOR: 710c45e9-7c23-43c2-89d7-038d8a462619
* PalDat: Lavandula\_angustifolia
* PfaF: Lavandula angustifolia
* PFI: 4662
* Plant List: kew-108971
* PLANTS: LAAN81
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:449008-1
* Tropicos: 17600103
* uBio: 474207
* WCSP: 108971
* WFO: wfo-0000224116

 |