**İqqdrasil** (Qədim skandinav dilində **Yggdrasill**) — Qədim Skandinaviya mifologiyasında 9 dünyanı bir yerdə tutan nəhəng mifoloji ağac. İqqdrasil 9 dünyanı əhatə edir və ilan Yormunqandr tərəfindən qorunur. İqqdrasil bütün mədəniyyətlərə məlum kosmik ox yaxud universal dünya ağacının bir çox variantından biridir. O, bir çox məxluqun evidir. Bunlardan ən çox bilinənlər; ağacın köklərində yuva salan ilan yaxud əjdaha *"Nidhogg"*, ağacın başında yaşayan xoruz *Qullinkambi* (qızıl pipik), onlar arasında xəbər aparan dələ *Ratatosk*, dörd küləyi təmsil edən erkək marallar — *Dáinn, Dvalinn, Duneyrr və Duraþrór* və adsız qartaldır. Skandinav əfsanəsinə görə tanrı Odin Run əlifbasını əldə etmək üçün doqquz gecə özünü ağacdan başı-aşağı asmışdır. Ağacın köklərinin altından bulaq, *Mimir*, qaynayır. Odin müdriklik qazanmaq üçün Mimirə bir gözünü qurban vermişdir. 13-cü əsrdə bir araya toplanmış poetik Edda və 13-cü əsrdə Snorri Sturluson tərəfindən qələmə alınmış, nəsr şəklində olan Eddaya istinadən İqqdrasil nəhəng göyrüş ağacıdır. İqqdrasilin budaqları cənnətə qədər uzanır. Raqnarök günü gəldiyi zaman alov nəhəngi *Surtr* tərəfindən yandırılacaq.

Etimologiya
-----------

Ümumu qəbul edilmiş mənası "Odinin atı", "dar ağacı"dır. Çünki *drasill* at, *Ygg(r)* Odinin bir neçə adından biridir. Poetik Eddada *Hávamál* şeirində Odinin özünü ağacdan asaraq qurban verdiyi təsvir olunub, buna görə də bu ağac "Odinin dar ağacı" mənasına gələ bilər. Buna baxmayaraq, akademik varianta görə İqqdrasil elə ağacın öz adıdır. F. Detterin təqdim etdiyi üçüncü varianta görə isə İqqdrasil *Yggr* ("qorxu, terror" deməkdir, lakin bu sözün tanrı Odinin adına əsaslanmır) sözündəndir və buna görə də "qorxu ağacı, dar ağacı" mənasına gəlir. Dördüncü versiya isə F. R. Şröder tərəfindən irəli sürülür, Şröderə görə İqqdrasil "qaraçöhrə dirəyi" deməkdir – *\*igwja* (qaraçöhrə ağacı) sözündən gələn *yggia*, *\*dher* (dəstək) sözündən gələn *drasill* (dəstək).

Poetik Edda
-----------

Poetik Eddada üç şeirdə *Völuspá*, *Hávamál* və *Grímnismál*da ağacın adı çəkilir. Völuspada, 19-cu bənddə *völva* deyir:

Qədim skandinav dilində.

**Ask veitk standa, heitir Yggdrasill**
**Hár baðmr, ausinn hvíta auri;**
**þaðan koma döggvar þærs í dala falla;**
**Stendr æ of grænn Urðar brunni.**
Azərbaycan dilində.

*Mən bilirəm göyrüş ağacı orada dayanır.*
*İqqdrasildir onun adı.*
*Parıldayan gil torpaqla yuyulan hündür ağac,*
*Vadilərə damlayan şəbnəmlər oradan gəlir.*
*"Urðr"un bulağında həmişə yaşıl olaraq qalır.*

Mənbə
-----

* İngiliscə vikipediya — Yggdrasil
* Symbol Dictionary — Yggdrasil (Norse Tree of Life)

| ⛭German-skandinav mifologiyası |
| --- |
| Mənbəyi | Qədim İsland dili • Run əlifbası • Saqa • Pyattr • Hind-Avropa dini |  |
| Personajlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Tanrılar | Asar:Baldr • Vanlar:Odin • Loki |
| Məhluqlar | Turslar • Elflər • Dizlər • Nornlar • Valkürle • Qnomlar • Troll • Fenrir • Jörmunqand |
| Qəhrəmanlar | Ask və Embla • Eynheryar • Ziqfrid |
| Heyvanlar | Huqin • Munin • Sleypnir |

 |
| Hadisələr | Asar-Van müharibəsi • Fimbulvinter • Raqnarök |
| Məkanlar | 

|  |  |
| --- | --- |
| Dünyaları | Asqard • Midqard • Helheym • Vanaheym • Jotunheim • Elfheym • Muspelheym • Niflheym • Svartalfheym  |
| Qaynaqları | Hvergelmir • Mimmirs çeşməsi • Elivaqar |
| Digərləri | Valhalla • Bifröst • Ginnunqaqap • İqqdrasil • Viqris • Nidavellir |

 |
| Cəmiyyəti | 

|  |  |
| --- | --- |
| Təqvimləri | Run təqvimi • German təqvimi |
| Dini | German-skandinav mifologiyası • Blot • Hörq • Völva • Seyd |
| Poyeziyası | Skaldekvad • Skald • Kenninq • Heyti • Skaldenmet • |
| Terminologiya | Felaq • Nits • Bal sarayı • Vikinqlər |

 |