recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şarl Laval** (*fr.* Charles Laval, 17 mart 1862, IX arondisman (Paris), İkinci Fransa İmperiyası – 27 aprel 1894) — sintetizm incəsənət cərəyanın (postimpressionizm) və "Pont-Aven Məktəbi" ilə bağlı fransız rəssamı.

Bioqrafiyası
------------

Şarl Laval Parisdə anadan olub, anası — polyak, atası — fransız, peşə memarıdır idi. Leon Bonna və Fernan Kormonun şagirdi kimi Laval Paris salonuna bukolik mənzərə əsərləri "Barbizonda kənd həyəti" (*Cour de ferme à Barbizon*) göndərdi. 1883-cü ildə salona qatıldı. Onun dost sənətşünasları arasında Tuluz-Lotrek, Emil Bernar və Lui Anketen kimi məşhur rəssamlar var idi.

### Qogenlə görüşü

Pol Qogen və Laval 1886-cı ildə Pont-Aven şəhərində yerləşən madam Qloanekin hostelində bir araya gəldi və daha sonra yoldaş oldular.

1887-ci ildə Qogen və Laval "digər" sənətə açar tapmaq üçün ekzotik axtarışları Panamaya yola düşdülər. Əlavə pul qazanmaq üçün Laval Leon Bonna studiyasında əldə etdiyi təcrübəsini istifadə edərək bir neçə akademik portret yazmışdır. Bir sıra uğursuzluqlar Laval və Qogenə materikdən ayrılaraq Martinikaya getməyə məcbur etdi.

Sintetizm
---------

Laval dizenteriya xəstəliyindən əziyyət çəkirdi, buna görə də bir neçə dəfə özünə qəsd etmək istəyib. 1888-ci ildə Laval Antil adalarından qayıtdı və Qogenə rəsm əsərlərini və akvareli nümayiş etdirdi. Bu arada Qogen gənc rəssam olan Emil Bernar ilə yoldaşlıq edirdi.

Pont-Aven şəhərində Laval vərəm xəstəlindən əziyyət çəkirdi buna görə də çox az çəkiridi. Mübadilə üçün Vinsent van Qoq ona avtoportret sifariş etdi.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* Şarl Laval rəsm əsərləri
* Dəniz kənarında qadınlar*Dəniz kənarında qadınlar*
* Bretanda məhsul*Bretanda məhsul*
* Bazara gedərkən, Bretan*Bazara gedərkən, Bretan*
* Bretonlular*Bretonlular*
* Martinikanın mənzərəsi, (1887)*Martinikanın mənzərəsi*, (1887)

Həmçinin bax
------------

* Sintetizm
* Pont-Aven məktəbi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  The Fine Art Archive. 2003.
2. ↑  Van Gogh Museum Arxivləşdirilib 2013-04-01 at the Wayback Machine Retrieved April 6, 2011,

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Şarl Laval ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Orse muzeyində əsərləri Arxivləşdirilib 2018-02-15 at the Wayback Machine
**Karkarodontozavr** (*yunanca"Köpək balığı dişli kərtənkələ"*) — 95 milyon il əvvəl yaşamış nəhəng yırtıcı dinozavr. Məşhur Tironazavr Reksdən belə böyük idi. Əsasən Şimali Afrikada yaşamışdır.

Karkarodontozavrın kəllə sümüyü

Kəşfi
-----

İlk Karkarodontozavr qalıqları 1996-cı ildə Şimali Afrikada, Mərakeşdə tapılmışdır.

Haqqında
--------

Karkarodontozavr Allozavr ilə qohum olan bir dinozavr növü idi, amma ondan daha 4 qat daha böyük idi. Dişlərinin hər birinin uzunluğu 16 sm idi və köpəkbalığı qədər iti idi(adını da bundan alıb.) Kəllə sümüyünün ölçüsü isə 1.75 metrə çatırdı. Boyu 13 metr, kütləsi 7 ton idi. yetişkin bir Karkarodontozavr 500.000 m² əraziyə ehtiyacı vardı. Və buna görə Karkarodontozavr arasında açıq davalar olurdu. 2000-ci ildə Çində tapılmış 160 milyon illik bir qalıqda bir yırtıcı Karkarodontozavrın kəllə sümüyündə bir digər Karkarodontozavr tərəfindən edilən yaralar tapıldı.
Karkarodontozavrlar əsasən Uronazavrları (*yunanca "Ördək burunlu kərtənkələ"*) ovlayırdılar. Həyatda qalmaları üçün gündə 60 kq ət yeməli idilər. 2008-ci ildə aparılan analizdə onların ovlarına qarşı əsas üstünlükləri olan quşlara bənzər hava kisələrinə malik olduqları ortaya çıxdı. Bu hava kisələri onlar daha az enerji xərcləyərək qaçmalarını təmin edirdi.
Karkarodontozavrların zəif tərəfləri də vardı. Kəllə sümükləri çox zəif idi. Buna görə onlar çırpınan qurbanlarından bərk yapışmırdılar. Dişləri iti olsa da, çox incə idi və sümükləri qıra bilməzdi.



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Dinozavrlar** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Vüqar Rauf oğlu İbrahimov** (10 may 1973, Xaçmaz, Vartaşen rayonu – 28 iyun 1992, Ağdam rayonu) — Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Vüqar İbrahimov 10 may 1973-cü ildə Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndində anadan olub. Xaçmaz kənd orta məktəbini bitirmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

### Qarabağ müharibəsində iştirakı

Hərbi xidmətini Sovet Ordusu sıralarında Ukraynada xidmət etmişdir. Vüqar vətəninə, torpağına çox bağlı idi. 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri baş verərkən o qəzəbindən yumruğunu divara elə vurubmuş ki, uzun müddət ağrısını çəkibmiş. Uşaqlıqda "böyüyəndə kim olacaqsan? sualına "qəhrəman olacam" cavabını verən Vüqar 1992-ci ilin aprelin 14-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə xidmətə getmişdir. O, Ağdamın Abdal Gülablı, Dəhra, Qaraqaya kəndləri uğrundakı döyüşlərdə döyüşmüş, düşmənə zərbələr endirmişdir. Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərin birində ayağından yaralanmışdır. Döyüşçü dostları onu qospitala göndərmək istəmişlər. Lakin o bundan imtina etmiş, döyüşü davam etdirmişdir. Vüqar İbrahimovun Ağdam rayonunun Papravənd kəndi uğrundakı döyüşlərdə gülləsi qurtarır. O, düşmənlə əlbəyaxa döyüşə atılır və xeyli döyüşür. Vüqar İbrahimov 1992-ci ilin iyun ayının 28-də şəhidlik zirvəsinə yüksəlmişdir. Oğuz Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

İrsi və xatirəsi
----------------

Şəhidin adı əbədiləşdirilmiş, Xaçmaz kənd 2 nömrəli tam orta məktəbinə Vüqar İbrahimovun adı verilmişdir.

İstinadlar
----------
**Volın filarmoniyası** (*ukr.*  Волинська обласна філармонія ) — Lutsk dövlət konsert təşkilatı, Volya prospekti, 46-da yerləşir. 1939-cu ildə yaradılmış Volın Mahnı və Rəqs Ansamblı Filarmoniyada yaradılmışdır.

1941-ci ildə Alman-Sovet müharibəsinin başlaması ilə qrup SSRİ-nin dərinliklərinə təxliyə edildi, burada konsert fəaliyyəti əsasən hərbi xəstəxanalarda cəmləşdi.

1945-ci ildə ansambl Volına qayıtdı və 1969-cu ildə dağılana qədər mövcud oldu. Filarmoniyanın konsert həyatı yaradıcı kollektivlərin, ayrı-ayrı ifaçıların qastrol səfərləri və Filarmoniyanın ədəbi-musiqili lektoriyaları sayəsində mövcud olmuşdur, onların tematik proqramları rayonun şəhər və kəndlərinin əhalisinin müxtəlif təbəqələrinin bədii zövqünün maarifləndirilməsinə xidmət etmişdir.

Filarmoniya 1960-cı illərdə tikilib. Əvvəlcə avtovağzal yerləşirdi.

Volın filarmoniyası 9 yaradıcı qrupdan ibarətdir, o cümlədən:

* Dövlət Akademik Volın xalq xoru
* "Kantabile" kamera orkestri
* "Akord" vokal kvarteti
* "Svityaz" ansamblının solisti-vokalisti, Ukraynanın xalq artisti, Taras Şevçenko adına Milli Mükafat laureatı Vasili Zinkeviç
* 4 ədəbi-musiqi mühazirəsi, o cümlədən Ukraynanın Xalq Artisti Vasili Çepelyuk və Ukraynanın Əməkdar Artisti Mixail Lazuka.

Hər il Filarmoniyada "Stravinski və Ukrayna" festivalı keçirilir.

Qalereya
--------

*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Волынская областная филармония". 2022-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-09.
M4 Sherman tankına əsaslanan zirehli tibbi nəqliyyat vasitələri. İsrail, Yad La-Shiryon Muzeyinin eksponatları 
**Zirehli tibb maşını** - silahlı qüvvələrin tibbi xidməti ilə xüsusi təchiz olunmuş zirehli texnikası. Zirehli tibb maşınlarının köməkçi vasitələri kateqoriyasına aiddir. 

Yaralılar və xəstələr üçün güllələrdən və kütləvi qırğın silahlarının zərərverici amillərindən qorunmasını təmin edir. Konfiqurasiyadan asılı olaraq dizayn edilə bilər.

* döyüş bölgəsindən yaralıların axtarışı və təxliyəsi üçün (tibbi konveyer);
* hərbi hissənin tibbi bölməsi (ilkin tibbi yardım);
* mobil (səyyar) soyunma otağı (ilk yardım, azaldılmış həcmdə ixtisaslı tibbi yardım).

Hücumlar zamanı yaralanmaların nəticəsi tibbi xidmətin vaxtı və keyfiyyətindən asılıdır.

Tarixi
------

SSRİ-də, 1937-ci ildə zirehli bir sanitar evakuasiya maşınının ilk modeli (GAZ-AAA əsasında BA-22) yaradıldı. Böyük Vətən Müharibəsi illərində hərbi həkimlər birbaşa döyüş bölgəsində, yaralıların 84,4% -nə, tibb mərkəzlərində isə 15,6% nə ilk tibbi yardım göstərdilər.
Döyüş bölgəsində yaralıların axtarışı, tibbi yardımın göstərilməsi, tibbi müəssisələrə toplanması və təxliyəsi çətin bir şəraitdə aparılır və həyat üçün böyük təhlükə ilə müşayiət olunur. 20-ci əsrin müharibələri və hərbi qarşıdurmalarda kiçik tibb işçilərinin itkiləri ilk yerlərdən birini tutdu.
Düşmənin atəşi və döyüş ərazisi yaralıların izlənməsi və daşınması üçün adi vasitələrin istifadəsinə imkan vermirdi. Bununla əlaqədar olaraq, XX əsrin sonlarında bir çox ölkədə (ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, Çin, Rusiya və digər ölkələr) xüsusi zirehli tibb maşınları inkişaf etdirməyə başladı. Belə ki, hərbi təcili yardım maşınlarının ümumi sayının 40% -dən çoxu zirehlidir.
1949-cu ilin avqustunda Dördüncü Cenevrə Konvensiyası (1950-ci ildə qüvvəyə minmişdir) qəbul edildi, buna görə Qırmızı Xaç və ya Qızıl Aypara emblemi, düşmən hücumlarından qorumaq üçün zirehli tibbi vasitələrə tətbiq olunur.

Əsas texniki xüsusiyyətlər
--------------------------

Zirehli döyüş maşınları əsasında yaradılan zirehli tibb maşınları müəyyən tibbi tələblərə cavab verməlidir. Burada yaralıların, tibbi avadanlıqların səmərəli yerləşdirilməsi, yaralıların yüklənməsi və boşaldılmasının rahatlığı, tibb işçilərinin işi üçün optimal şəraitin yaradılması mümkündür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Вспомогательные машины бронетанковой техники // Военный энциклопедический словарь. / редколл. гл. ред. С. Ф. Ахромеев. 2-е изд. М. Воениздат, 1986. стр.167
2. ↑  Медицинское обеспечение общевойсковых подразделений Arxivləşdirilib 2019-08-30 at the Wayback Machineчебник санитарного инструктора./И. М. Чиж, А. М. Шелепов. М.: «Военное издательство», 2002 г.
3. ↑  д. техн. н. В. И. Медведков. Советские бронеавтомобили // журнал «Автомобильная промышленность», № 3, 1985. стр.28-30
4. ↑  Бронированная медицинская машина[*ölü keçid*]
5. ↑  "Технические характеристики БММ". 2019-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Санитарная бронированная машина
**Altıtaktlı mühərrik** — Altıtaktlı mühərrikin ilk prototipi iki dünya müharibəsi arasındakı dövrdə hazırlanıb. Bu mühərrikləri bəzən "4 taktlı klapansız mühərrik" də adlandırırlar.

Bu mühərriklər haqqında elmi nəşrlərdə verilmiş məlumatlardan yalnız biri – 1926-cı ildə "Motociclismo" jurnalında çap olunmuş məqalə və çertyojlar indiyədək gəlib çatıb.

Valentino Karneluttiyə məxsus olan "Officine Meccaniche" şirkəti özünün hazırladığı 3 motosikleti bu mühərriklərlə komplektləşdirdi. Mühərriklərin həcmi 125 və 175 sm3 idi.

İş prinsipi
-----------

Taktların kombinasiyası fərqli taktları icra edən detalların birgə işi nəticəsində hasil olur. Yanma kamerası ümumidir. Qarşı qarşıya yerləşmiş müxtəlif diametrli iki silindrdəki porşenlər üz-üzə hərəkət edir. Böyük porşenin gedişi kiçikdən təqribən 2 dəfə çoxdur. Birinci porşen 4, ikinci isə 2 taktlı rejim üzrə hərəkət edir.

Böyük porşen yuxarı ölü nöqtədən (YÖN) aşağıya doğru hərəkət etdikdə sorma baş verir. Bu zaman kiçik porşen əks istiqamətdə aşağı ölü nöqtədən (AÖN) yuxarı doğru yarıya qədər hərəkət edir. Porşenlər arasındakı böyük diametr fərqi nəticəsində çox böyük kompressiya hasil olur. Alışma zamanı böyük porşen geri itələndikdə, kiçik porşen YÖN-ə çatır və qaz çıxışını bağlayır. Yüksək təzyiq nəticəsində böyük porşen tam aşağı itələndikdə isə kiçik porşen AÖN-ə doğru yarım hərəkət edir və qaz çıxışı açılır. Proses dövri şəkildə təkrar olunur.

Üstünlük
--------

Sorma və xaricetmə taktlarının icra müddəti klassik daxili yanma mühərriklərindən (DYM) daha uzun olması sayəsində gözəl istilik dinamikası yaranır. Nəticədə klassik DYM-dən daha böyük dövrlər sayı və FİƏ əldə etmək mümkün olur.

Mühərrik geniş tətbiq tapmadığı üçün sözügedən məqalədə onun qüsurları barədə heç nə deyilmir.

Valentino Karnelutti bu mühərriki 1928-ci ildə patentləşdirir. 90-cı illərin sonunda isə polyak mühəndis Andrey Feliks bu mühərriki bir qədər də təkmilləşdirir və detalların sayını azaltmağa nail olur. Onun mühərrikində isə porşenlərin sayı çoxdur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Qeyri-ənənəvi texnika: altıtaktlı mühərrik Arxivləşdirilib 2009-10-19 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2780016220 |
**Morbid Angel** — 1984-cü ildə Floridada yaranmış death metal qrupu.

Qrup haqqında
-------------

Morbid Angel 1984-cü ildə Floridada yaranmış death metal qrupudur. Qrupun 1989-cu ildə hazırladığı Altars of Madness adlı albomu Böyük Britaniyanın *Terrorizer* musiqi jurnalının "Top 40 ən böyük death metal albomu" siyahısında ilk sırada yer almışdır. *Decibel* jurnalı isə "ən yaxşı death metal gitaristi" siyahısında Trey Azagthoth'u birinci sıraya layiq görmüşdür. Morbid Angel ABŞ'da albomları ən çox satan üçüncü (445.000, Cannibal Corpse və Deicide'dan sonra) death metal qrupudur. Qrupun üçüncü albomu "Covenant" 127.000 satış ilə bütün dövrlərin ən çox satan death metal albomu olmuşdur.

Qrupun orijinal musiqi bəstələri Satanizm, akkultizm və Anti-Xristian mövzusu üzərində qurulmuşdur.

1991-ci ildə alman jurnalı *Rock Hard*-ın keçirdiyi sorğuda, qrupun "Altars of Madness" albomu bütün dövrlərin ən yaxşı metal albomları siyahısında 12-ci yeri tutmuşdur.

Diskoqrafiya
------------

### Tam format albomları

* 1989 — *Altars of Madness*
* 1991 — *Blessed are the Sick*
* 1993 — *Covenant*
* 1995 — *Domination*
* 1996 — *Entangled in Chaos* (tam albom)
* 1998 — *Formulas Fatal to the Flesh*
* 2000 — *Gateways to Annihilation*
* 2003 — *Heretic*
* 2005 — *Ignominious* (toplu)
* 2011 — *Illud Divinum Insanus*

### Demo, sinql və mini-albomlar

* 1986— *Abominations of Desolation* (demo)
* 1986 — *Scream Forth Blasphemies* (demo)
* 1986 — *Bleed for the Devil* (demo)
* 1987 — *Thy Kingdom Come* (demo)
* 1993 — *Rapture* (sinq)
* 1994 — *Laibach Remixes*
* 1995 — *Domination Promo*
* 1999 — *Love of Lava* (sinql)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Morbid Angel ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Rəsmi saytı
* Morbid Angel of ReverbNation
* Morbid Angel
* Morbid Angel
* Morbid Angel
* Morbid Angel mahnılarının sözləri
**Guru Guru** — 1968-ci ildə vurma alətlər ifaçısı Mani Noymayer tərəfindən Heydelberqdə yaradılmış alman kraut-rok qrupudur. 40 ildən çoxdur ki, fəaliyyət göstərən qrup, bu müddət ərzində 20 studiya albomu buraxmış və bu albomlar 500 000-dən çox satmışdır.

1960-cı illərin sonları və 1970-ci illərin başlanğıcında qrup, sol siyasi baxışın tərəfdarı idi və bunu öz konsert çıxışlarında da əks etdirirdi. Qrup bəzən *"Alman Sosialist Tələbə Birliyi"* ilə birlikdə konsertlər təşkil edirdi. Bu konsertlərdə siyasi məzmunlu mahnılar səsləndirən qrup üzvləri bir neçə dəfə bu mahnılara görə həbs edilmişdir. Qrup üzvlərindən ekstravaqant və anarxist olanları, Alman, Odenwald regionunda yaşayırdı. Mani Noymayer ilk *Finkenbach* Krautrok-Festivalının təşkilatçılarından biridir.

Qrup bir çox konsertlərdə, filmlərdə, radio və televiziya proqramlarında yer almışdır. Guru Guru, 1976-cə ildə, alman WDR kanalında yayımlanan *"Rockpalast"* verlişinə qonaq olan ilk alman qrupudur.

Diskoqrafiya
------------

* 1970 — *UFO*
* 1971 — *Hinten*
* 1972 — *Känguru*
* 1973 — *Guru Guru*
* 1973 — *Don't Call Us, We Call You*
* 1974 — *Dance of the Flames*
* 1974 — *Der Elektrolurch*
* 1975 — *Mani und seine Freunde*
* 1976 — *Tango Fango*
* 1977 — *Globetrotter*
* 1979 — *Hey du*
* 1987 — *Jungle*
* 1993 — *Shake Well*
* 1995 — *Wah Wah*
* 1996 — *Mask*
* 1997 — *Moshi Moshi*
* 2000 — *2000 Gurus*
* 2005 — *In the Guru Lounge*
* 2008 — *PSY*
* 2011 — *Doublebind*
* 2013 — *Electric Cats*

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Guru Guru ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Guru Guru rəsmi web səhifəsi
* Guru Guru Allmusic səhifəsi
* Mani Noymayer ilə müsahibə
**Vüqar Məmməd oğlu Yarməmmədov** (d. 11.11.1960 — ö. 26.03.1992) — Birinci Qarabağ müharibəsinin şəhidi

Həyatı
------

Vüqar Məmməd oğlu Yarməmmədov 11 noyabr 1960-cı ildə Kürdəmir rayonunda müəllim ailəsində dünyaya gəlib. Vüqar altı uşaqlı ailənin 6ci övladı olub. 1967–1977-ci illərdə Kürdəmir rayon 1 saylı orta məktəbində təhsil alıb. Elə həmin il indiki Kooperasiya (əvvəlki Sənaye) texnikumuna daxil olub. Hərbi xidməti Rusiyanın Udmurtiya vilayətində bitirdikdən sonra təhsilini davam etdirib. Təhsilini tamamladıqdan sonra ailə qurub və bu izdivacdan iki qız, bir oğul övladı dünyaya gəlib. 1983-cü ildə ailəsi ilə Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərinə köçüb. Orda əvvəlcə komendant, sonra isə polis vəzifəsində çalışıb.

Qarabağ müharibəsi başlayandan sonra Vüqar Sankt-Peterburqda qərar tuta bilmir və ailəsini də götürərək Azərbaycana qayıdır. Könüllü olaraq Şuşaya yollanan V. Yarməmmədov özünümüdafiə batalyonunun tərkibində erməni işğalçılarına qarşı döyüşlərə atılır. Qısa müddətdə o, əsgər yoldaşları və komandirlərinin fəxrinə çevrilir.

1992-ci il martın 26-da Şuşikənd istiqamətində gedən döyüşlərdə düşmən snayperinin gülləsinə tuş gələn Vüqar şəhidlik zirvəsinə ucalır. O, martın 29-da Kürdəmir rayonunda dəfn olunur.

Hazırda böyüyüb boya-başa çatdığı küçə Vüqar Yarməmmədovun adını daşıyır. Vüqar Kürdəmirin ilk şəhididir.

İstinadlar
----------
**Polona**, ​​Polşa Milli Kitabxanasının və əməkdaşlıq edən qurumların kolleksiyalarından rəqəmsal kitablar, jurnallar, qrafika, xəritələr, musiqi, flayerlər və əlyazmaları təqdim edən Polşa rəqəmsal kitabxanasıdır. 2006-cı ildə fəaliyyətə başlamışdır.

Kolleksiyalar
-------------

12 oktyabr 2017-ci il tarixinə 2016037 obyekt[] olmuşdur ki, onlardan 863400-ü ictimai mülkiyyətdədir. Hər gün Polona 2000-ə qədər rəqəmsal obyekt əlavə edir. Müəllif hüququ ilə qorunan materiala giriş Polşa Milli Kitabxanasının Varşavadakı oxu salonlarında və ya Polşa daxilində Academica kitabxana sistemi vasitəsilə mümkündür.

Polona/2 milyon
---------------

Urn containing the ashes of old prints and manuscripts originating from the Warsaw libraries gathered in the building of the Krasiński Library of the Legislature at ul. Circular 9. Brandkommando's division was destroyed after the fall of the Warsaw Uprising (shortly before 14 October). Two millionth object in the Polonium.Urn containing the ashes of old prints and manuscripts originating from the Warsaw libraries gathered in the building of the Krasiński Library of the Legislature at ul. Circular 9. Brandkommando's division was destroyed after the fall of the Warsaw Uprising (shortly before 14 October). Two millionth object in the Polonium.
2 oktyabr 2017-ci ildə Polona/2milions adlı tədbirdə Polona-nın yeni versiyası təqdim edildi. Bu ad, o dövrdə Polonada mövcud olan 2 milyondan çox obyekti xatırladı. 1944-cü ildə Varşava üsyanının süqutundan sonra almanlar tərəfindən yandırılmış qədim çapların və əlyazmaların külü olan tabut 2 milyonuncu obyekt kimi kataloqa salınıb. Onlar əslən Varşavanın Okolnik 9 küçəsindəki Krasinski Kitabxanasından idilər.

Polona/2milions təkmil axtarış, mətbuat paneli və ya şəxsi kolleksiyalar kimi bir neçə funksiya təqdim edir. 2017-ci ildə "Kitabxanalar üçün Polona" və "Alimlər üçün Polona" yaratmaq məqsədi daşıyan OMNIS e-xidmət layihəsi çərçivəsində Polona rəqəmsal kitabxanasının genişləndirilməsi planları elan edildi.

Patrimonium
-----------

2017-ci ilin yanvar ayından etibarən Polona resursları "Patrimonium – Milli və Yagelloniya kitabxanalarının kolleksiyalarından Polşa milli irsinin rəqəmsallaşdırılması və buraxılması" layihəsinin həyata keçirilməsi sayəsində artırılır.

Qurumlar
--------

Polona təkcə Polşa Milli Kitabxanasının kolleksiyalarını deyil, həm də Friderik Şopen adına Milli İnstitutun, Çartoryski Kitabxanasının, Varşavadakı Dövlət Etnoqrafiya Muzeyinin və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Biblioteka Narodowa, redaktor "Sprawozdanie Biblioteki Narodowej za rok 2006", Sprawozdanie Biblioteki Narodowej, Warszawa, 2007: 31, ISSN 0137-2734
2. ↑  Counter available at www.polona.pl (access:12.10.2017)
3. ↑  Biblioteka Cyfrowa Polona w nowej odsłonie / Wydarzenia / Instytut Książki (polyak), instytutksiazki.pl, 2022-06-30 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2024-03-27
Aşağı Tatranın Dyumber zirvəsindən görünüşü
**"Aşağı Tatra" Milli Parkı** (slovak. Národný park Nízke Tatry), qısaldılmış halda **NAPANT** — Mərkəzi Slovakiyada milli park. Park Aşağı Tatra silsiləsində, Vah və Qron çayları vadisi boyunca yerləşir. Parkın sahəsi — 728 km², bufer zonasının sahəsi isə — 1102 km²-dir. Bufer zona hesaba alınarsa park ölkənin ən böyüklərindən biri olur. Milli park inzibati baxımdan Banska Bistritsa, Jilina və Preşov diyarlarının ərazisinə daxildir. Milli parkda ən hündür zirvə — Dyumberdir (2043 m). Kraleva-Qolya zirvəsi yaxınlığından dörd çay öz başlanğıcını götürür — Vah, Qron, Qniles və Qornad.

Tarixi
------

Aşağı Tatra ərazisində ilkin təbiəti qoruma tədbirləri 1918–1921-ci illərdə həyata keçirilmiş. İkinci Dünya müharibəsindən sonra bu işlər yenidən aktivləşdirlimiş. 1963-cü ildə Mərkəzi Slovakiyada milli parkın yaradılması təklifi irəli sürülmüş. Təklif olunan ərazidə halhazırda "Aşağı Tatra" Milli Parkı yerləşir. 1965–1966-cı illərdə Dyumber milli parkının yaradılması layihəsi hazırlanmış. Bu əraziyə Aşağı Tatranın şimal və cənub hissələrinin daxil edilməsi planlaşdırılırdı. Layihə 1967–1968-ci illər qədər uzadılmış və Slovakiya milli qiyamının 25 illiyində açılması nəzərdə tutulmuş. Ancaq bəzi kiçik çətinliklər ucbatından layihənin tam həyata keçirilməsi 10 il gecikdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nationally designated areas (CDDA) (ing.).
**İlqar Rza oğlu Abbasov** (11 aprel 1975, Naxçıvan) — Azərbaycan Respublikasının Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyinin rəisi (2022-ci ildən), general-mayor (2022).

Həyatı
------

İlqar Rza oğlu Abbasov 11 aprel 1975-ci il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Naxçıvan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir.

İlqar Abbasov 1996-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prokurorluğu orqanlarında daimi qulluğa qəbul olunmuş, Naxçıvan Muxtar Respublikası Prokurorluğunda, Lənkəran və Səbail rayon prokurorluqlarında, Baş Prokurorluq və Bakı Şəhər Prokurorluğunda prokuror köməkçisi və idarə prokuroru, eləcə də Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun köməkçisi, Baş prokuror yanında Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi rəisinin müavini, Bakı şəhər prokuroru vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 avqust 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə İlqar Abbasova III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsi verilmişdir. 15 iyul 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuş və ona general-mayor ali hərbi rütbəsi verilmişdir.

İlqar Abbasov çalışdığı dövr ərzində dəfələrlə mükafatlandırılmış, 28 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Rəhbərlik | General-mayor İlqar Rza oğlu Abbasov". somda.gov.az. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun əməkdaşlarına ali xüsusi rütbələrin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 2014-08-05. 2024-03-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
3. ↑  "İ. R. Abbasovun Azərbaycan Respublikasının Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyinin rəisi təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 2022-07-15. 2023-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
4. ↑  "İ. R. Abbasova general-mayor ali hərbi rütbəsinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 2022-07-15. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
5. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 2018-09-28. 2024-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-20.
**Cənubi Amerika plitəsi** — Cənubi Amerikanı və Atlantik okeanın Orta-Atlantik dağ silsiləsinə qədər olan dabanını əhatə edən tektonik plitə. Şərq hissəsi Afrika plitəsi ilə divergent sərhədlərə malikdir və bu sərhəd Orta-Atlantik dağ silsiləsinin cənub hissəsini əmələ gətirir. Cənub hissədə Antarktika plitəsi və Skotiya plitəsi ilə mürəkkəb sərhədlərə sahibdir. Qərb hissədə Naska plitəsi ilə konvergent sərhədləri var. Şimal hissədə Karib dənizi plitəsi və Şimali Amerikanın okeanik qabığı ilə həmsərhəddir. Çili üçqat qovşağında (üç plitənin görüşdüyü ərazi) Çili qalxması Şimali Amerika plitəsinin altına subduksiya edir.

Cənubi Amerika plitəsi hərəkətdədir, Orta-Atlantik dağ silsiləsindən qərbə doğru istiqamətdədir. Şərqə doğru hərəkət edən və daha sıx olan Naska plitəsi Sakit okean sahili boyunca Cənubi Amerika plitəsinin altına ildə 77 mm sürətlə subduksiya etməkdədir. Bu plitələrin toqquşması nəticəsində And dağları və bu ərazidə yerləşən vulkanlar əmələ gəlir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Cənubi Amerika plitəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Khan Academy Explanation of evidence
* 750 million years of global tectonic activity. Movie.

Həmçinin bax
------------

* Plitələrin tektonikası

Həmçinin bax
------------

| ⛭Tektonik plitələr |
| --- |
| Əsas plitələr | 
* Hind-Avstraliya
* Antarktida
* Ərəbistan
* Afrika
* Avrasiya
* Hindistan
* Kokos
* Naska
* Skotiya
* Şimali Amerika
* Sakit okean
* Filippin
* Cənubi Amerika

 |  |
| Mikro plitələr | 
* Adriatik
* Altiplano
* Amur
* Anadolu
* Bismark
* Cənubi Bismark
* Şimali Bismark
* Vudlark
* Qalapaqos
* Qonav
* Qorda
* Qrenlandiya
* Zond
* İran
* Araşdırma
* Karib
* Karolin
* Kermadek
* Madaqaskar
* Manus
* Maoke
* Marian
* Molukka dənizi
* Banda dənizi
* Yenihebrid
* Niuafoou
* Pasxa adası
* Okinava
* Oxot dənizi
* Filippin
* Panama
* Quşbaşı
* Rivera
* Balmoral
* Konvey
* Şimali And
* Seyşel
* Solomon dənizi
* Somali
* Timor
* Tonqo
* Futuna
* Halmahera
* Xuan de Fuka
* Şetland
* Egey
* Yanszı

 |
| Yoxa çıxmış plitələr | 
* Bellinshauzen
* Kimmer
* Kula
* Farallon

 |
**Yusif Kosayev** (20 sentyabr 1955, Kirovabad – 19 yanvar 1990, Xanlar rayonu) — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Yusif Zahid oğlu Kosayev 20 sentyabr 1955-ci il tarixində Gəncə şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub. Atası Zahid müəllim idman ustası olub, Gəncə Dövlət Pedoqoji İnstitutunda idman müəllimi işləmişdir. Yusifin adını əmisi Bəşir Andrey qoymuş və sənədlərdə adı Andrey yazılıb. Ancaq hamı onu Yusif kimi tanımış və Yusif çağırmışlar. Orta məktəbi Gəncədə oxuyub qurtaran Yusif, həqiqi hərbi xidmət keçmiş və bir müddət Daşkəsən rayon Filizsaflaşdırma Zavodunda işləyib. 1988-ci ildən etibarən *Milli Azadlıq Hərəkatında* iştirak edib. Qarabağ uğrunda gedən müharibədə iştirak edib. 1990-cı ilin yanvar ayında millətin qeyrətli oğulları olan Rüzigar, Bəxtiyar, Abbasqulu ilə birlikdə Çaykənd-Todan istiqamətində döyüşə gedib. 1990-cı ilin yanvar ayının 19-da Çaykənd uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur. Gəncənin ilk şəhidlərindən biri olan Yusif Gəncə şəhəri fəxri xiyabanında dəfn edilib. Sonralar Gəncə şəhəri fəxri xiyabanındakı qəbirüstü abidəsi yenidənqurularaq "Gəncənin ilk şəhidləri"ndən biri kimi büstü qoyulmuşdur. Gəncə şəhərinin küçələrindən biri şəhid Yusif Kosayevin adını daşıyır.

Ailəli olub. Bir qız övladı var. Şəhid Yusif Kosayev əslən Goranboy rayonunun Fəxralı kəndindəndir.

Qeyd: Yusif Zahid oğlu Kosayevin atasının adı bəzi mənbələrdə Zabit yazılmışdır. Zahidin adı əvvəl Zabit olub. O, əzizi Zahidi 16 yaşında itirdikdən sonra adını dəyişdirərək Zahid yazdırmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Birinci Qarabağ müharibəsi

Ədəbiyyat
---------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kosayev Yusif Zahid oğlu[*ölü keçid*]
2. ↑  Gəncənin ilk Şəhidləri
3. ↑  Vüsal Xoyluyev,«Unutmayaq ki, unudulmayaq» Faxralı elinin izi ilə Arxivləşdirilib 2018-02-07 at the Wayback Machine (2011), (Səh. 70)
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Telman.

**Həsənov Telman Yelmar oğlu** (15 noyabr 1939, Kərkicahan – 31 oktyabr 1991, Kərkicahan) — şəhid.

Həyatı
------

Telman Həsənov 15 noyabr 1939-cu ildə Xankəndi şəhəri yaxınlığındakı Kərkicahan kəndində dünyaya gəlmişdir. Təhsilini Xankəndi şəhəri 4 saylı tam təmayüllü orta məktəbində alır. Məktəbi 1956-cı ildə qızıl medalla bitirir və Bakı Yanğından Mühafizə İdarəsi nəzdindəki İnstitutda dərs alır. Sonra bir müddət həmin komandanlıqda işləyir. 1963-cü ildə Xankəndidəki yanğından mühafizə alayına göndərilir. 1968-ci ildə ailə həyatı qurur. 1975-ci ildə ermənilərin fitnəsi ilə vəzifəsindən çıxarılır. 1984-cü ildən Xankəndi və Xocalı tikinti idarələrində iş icraçı işləyir.

Müharibə illəri
---------------

Telman Həsənov 1988-1991-ci illərdə Dağlıq Qarabağdakı proseslərdə torpaqların müdafisində fəal iştirak edir. Xankəndidə azərbaycanlılardan ibarət birinci könüllü dəstəsinin başçısı olur. 30 sentyabr 1991-ci ildə ermənilər Kərkicahanı güclü atəşə tuturlar. Bu zaman güllələrdən biri onun ürəyinə dəyir və o, şəhid olur. Atışma o qədər güclü olmuşdur ki, onun meyitini 5 saat ərzində çıxartmaq mümkün olmur. Şuşa şəhərində dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qasım Qırxqızlı. Kərkicahan Qarabağın daş yaddaşı.
2. ↑  **Həsənov Telman Yelmar oğlu** // Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı (20 cilddə). V cild. Bakı: "Respublika Xatirə Kitabı" redaksiyası, 2005. səh. 512.
**Ordu generalı** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində ən ali hərbi rütbə.

Haqqında
--------

Ordu generalı hərbi rütbəsi NATO təsnifatındakı "OF-9" ranqına, habelə dörd ulduzlu general rütbəsinə uyğundur. 

"Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən ordu generalı üçün həqiqi hərbi xidmətdə olmağın son yaş həddi müəyyən edilmir.

Təsnifatı
---------

"Xüsusi, hərbi və diplomatik rütbələrin ixtisas dərəcələri ilə qarşılıqlı uyğunlaşdırılması Qaydası"na əsasən ordu generalı hərbi rütbəsi prokurorluq və ədliyyə orqanlarındakı Həqiqi dövlət ədliyyə müşaviri, gömrük orqanlarındakı həqiqi dövlət gömrük xidməti müşaviri, vergi orqanlarındakı həqiqi dövlət vergi xidməti müşaviri ali xüsusi rütbələrinə, eləcə də dövlət qulluğundakı həqiqi dövlət müşaviri ixtisas dərəcəsinə uyğundur.

Fərqlənmə nişanları
-------------------

Ordu generallarının poqonlarında Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin emblemi əvəzinə rəngli təsvirdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbi yerləşdirilir. Gerbin ölçüləri 45x50 mm-dir. Poqonlarındakı üzərində ölçüsü 30 mm olan 1 ədəd səkkizguşəli ulduz vardır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan generallarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xüsusi, hərbi və diplomatik rütbələrin ixtisas dərəcələri ilə qarşılıqlı uyğunlaşdırılması Qaydası"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı // Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu. № 6. Bakı. 2021. S. 1157–1165.
**Mikayıl Orucov** — Azərbaycan samboçusu, Avropa çempionu, dünya çempionatının gümüş mükafatçısı

Həyatı
------

Mikayıl Orucov 1993-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında dünyaya göz açıb.

2001-ci ildən etibarən idmanla məşğul olmağa başlayıb. Sambo və cüdo üzrə Azərbaycan çempionatlarında iştirak edərək 20 dəfə fəxri fərman və diplomlar alıb.

2010-cu ilin aprel ayında gənclər arasında Afinada keçirilən avropa çempionatında 3-cü yeri tutaraq bürünc medal qazanıb.

25 iyul 2010-cu il tarixdə "Borçalı" ictimai cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə Gürcüstan Respublikasının Dmanisi Rayonunun Armudlu yaylasında keçirilən "Borçalı Türklərinin II Elat Mədəniyyəti günü" tədbirinə idmançı kimi dəvət olunub. Azyaşlı olduğuna görə etibarnamə ilə Gürcüstana getməsi cəmiyyətin nümayəndəsinə həvalə edilib. Həmin nümayəndənin səhlənkarlığı, məsuliyyətsizliyi səbəbindən Armudlu gölündə çimərkən boğulub dünyasını dəyişib. Amma hüquq mühafizə orqanları həmin məsuliyyətsiz cəmiyyət nümayəndəsi haqqında heç bir tədbir görməyib..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Avropa çempionumuz göldə boğuldu". 2010-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-28.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Dünya üzrə alıcılıq qabiliyyəti paritetinə görə adambaşına düşən ÜDM (2014), ABŞ dolları 
**Alıcılıq qabiliyyəti pariteti (AQP)** — valyuta məzənnələrini müəyyənləşdirən nəzəriyyə. Alıcılıq qabiliyyəti pariteti nəzəriyyəsinə uyğun olaraq, əmtəənin bir ölkədəki qiyməti həmin əmtəənin cari kursla hesablanan digər ölkədəki qiymətinə müvafiq olmalıdır, yəni eyni bir əmtəə səbəti müxtəlif ölkələrdə eyni qiymətdə olmalıdır.

İnflyasiyanın müxtəlif templəri valyuta məzənnələrinin iki cür dəyişməsinə səbəb olur. Birinci hal ixrac və idxal qiymətləri nisbətinin dəyişdirilməsi nəticəsində meydana çıxan effektə aiddir. Bir ölkədə buraxılan nemətin qiyməti başqa bir ölkədə buraxılan həmin nemətin qiyməti ilə müqayisədə qalxdıqda, həmin nemətin alıcıları bir neməti başqası ilə əvəz etməyə cəhd göstərir, bu isə valyutaya olan tələbi azaldır.

İnflyasiya templəri fərqlərinə cavab olaraq valyuta məzənnələrinin dəyişilməsini meydana çıxaran ikinci hal valyuta məzənnələrinin gözlənilən dəyişilməsinə yönələn möhtəkirliklə bağlıdır. Belə ki, bir ölkədə qiymət digər ölkədəki qiymətlərlə müqayisədə qalxdıqda, xarici valyuta portfeli saxlayanlar və möhtəkirlər valyutaların qiymətinin enəcəyini, yəni onun alıcılıq qabiliyyətinin düşəcəyini gözləyərək onlardan xilas olmağa çalışır və bununla da həmin valyutanın devalvasiyasına səbəb olurlar.

Alıcılıq qabiliyyəti pariteti nəzəriyyəsi inflyasiyanın fərqli templərinin valyuta məzənnələrində bir-birini əvəzləyən dəyişilmələrə səbəb olacağını qabaqcadan göstərir.

Valyuta məzənnələrində baş verən dəyişikliklərin öz-özlüyündə müxtəlif inflyasiya templərini yaratmaması halı da mümkündür. Belə ki, tələb qiymətə görə elastik deyildirsə, bu halda valyuta məzənnəsinin devalvasiyası daxili inflyasiyanın artmasına gətirib çıxara bilər.

== İstinadlar ==məm

1. ↑  Alıcılıq qabiliyyəti pariteti nəzəriyyəsi // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. 608 səh. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Qlobal raundun nəticələri (rusca)
**Həmid Xəlilov** - Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həmid Xudu oğlu Xəlilov 1969-cu ildə Laçın rayonunun Qovuşuq kəndində anadan olub. Uşaqlıqdan vətənə, torpağa, elə-obaya bağlılıq hissi onda çox güclü idi. Ermənilərin torpaqlarımıza göz dikdiyi zamanda Həmidin də içində düşmənlərə qarşı güclü nifrət baş qaldırdı. Həmyaşıdları kimi o da torpaqlarımızı erməni quldurlarından xilas etmək üçün 1992-ci ildə Laçın rayon polis batalyonu sıralarına qoşularaq müharibəyə atıldı. Onun döyüş yolları elə doğma Laçın rayonundan başladı. Sonrakı illərdə Kəlbəcər, Daşkəsən, Füzuli istiqamətində gedən ağır döyüşlərdə Həmidin qəhrəmanlığı dillərdə əzbər oldu. Bütün döyüş tapşırıqlarını ləyaqətlə yerinə yetirən Həmidin gülləsindən düşmənin bir hədəfi də yayınmırdı.

1994-cü il aprel ayının 21-də Füzuli rayonu istiqamətində ordumuz tərəfindən düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirilidi. Qəflətən atılan erməni mərmisi bu gənc döyüşçünün həyatına son qoydu. Gözlərini əbədi yuman Həmidin cənazəsi Ağdam rayonunun Quzanlı kəndində torpağa tapşırıldı.

Mənbə
-----

* Saleh Şirinov, "Seyid ocağının şəhid övladı", Laçın yurdu (jurnal), №2 (2), 2011, Bakı, "Nurlar" nəşriyyatı, 2011. səh.78
* Həmid Xudu oğlu Xəlilov[*ölü keçid*]
n-tərtibli iki {\displaystyle D\_{1}} və {\displaystyle D\_{2}} determinantlarının verildiyini fərz edək:

{\displaystyle D\_{1}={\begin{vmatrix}a\_{11}&a\_{12}&\ldots &a\_{1j}&\ldots &a\_{1n}\\a\_{21}&a\_{22}&\ldots &a\_{2j}&\ldots &a\_{2n}\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\a\_{i1}&a\_{i2}&\ldots &a\_{ij}&\ldots &a\_{in}\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\a\_{n1}&a\_{n2}&\ldots &a\_{nj}&\ldots &a\_{nn}\\\end{vmatrix}}},
{\displaystyle D\_{2}={\begin{vmatrix}b\_{11}&b\_{12}&\ldots &b\_{1j}&\ldots &b\_{1n}\\b\_{21}&b\_{22}&\ldots &b\_{2j}&\ldots &b\_{2n}\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\b\_{i1}&b\_{i2}&\ldots &b\_{ij}&\ldots &b\_{in}\\\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots &\ldots \\b\_{n1}&b\_{n2}&\ldots &b\_{nj}&\ldots &b\_{nn}\\\end{vmatrix}}}

Məqsədimiz bu iki determinantın hasilini yeni bir -tərtibli determinant şəklində axtarmaqdır. Bunun üçün determinantların vurulma qaydası var ki, bu da aşağıdakı teoremə əsaslanır:

**TEOREM:** n-tərtibli iki {\displaystyle D\_{1}} və {\displaystyle D\_{2}} determinantlarının hasili elə bir {\displaystyle n}-tərtibli {\displaystyle D} determinantına bərabərdir ki, {\displaystyle D}-nin ixtiyari {\displaystyle c\_{ij}} elementi {\displaystyle D\_{1}}-in {\displaystyle i}-ci sətir elementləri ilə {\displaystyle D\_{2}}-nin {\displaystyle j}-ci sütununun uyğun elementlərinin hasilləri cəmindən ibarətdir, yəni:

{\displaystyle c\_{ij}=a\_{i1}b\_{1j}+a\_{i2}b\_{2j}++a\_{in}b\_{nj},(i,j=1,2,...n).} (1)

Burada {\displaystyle c\_{ij}} elementi hasil {\displaystyle D}determinantının ixtiyari elementidir.

**Ədəbiyyat**

* Maarif Əkbərov "Cəbr və Ədədlər nəzəriyyəsi"
* *В. А. Ильин, Э. Г. Позняк* Линейная алгебра, М.: Наука — Физматлит, 1999.
* *Беклемишев Д. В.* Курс аналитической геометрии и линейной алгебры. М.: Физматлит, 2000.
* *Кострикин А. И.* Введение в алгебру. Часть 1. Основы алгебры: Учебник для вузов. М.: Физматлит, 2004.
**Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının 68/262 saylı qərarı**, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən Rusiyanın Krımı ilhakı səbəbiylə 27 Mart 2014-cü ildə qəbul edilən və "Ukrayna'nın ərazi bütövlüyü" başlığını daşıyan qərar. 100 üzv ölkənin dəstəklədiyi məcburi qüvvəsi olmayan qərar, Baş Assambleyanın Ukraynanın beynəlxalq sahədə tanınan sərhədləri içərisindəki ərazi bütövlüyü mövzusundakı dayanıqlılığını vermişdir və 2014 Krım referandumunun əsassızlığını vurğuladı. 11 ölkə qərar əleyhinə səs verərkən 58 ölkə bitərəf qaldı, 24 ölkə isə səsvermədə qatılmadı.

Almaniya, Kanada, Kosta Rika, Litva, Polşa və Ukrayna tərəfindən təqdim edilən bu qərardan əvvəl Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası, Krım böhranı ilə əlaqədar olaraq yeddi dəfə toplanmış ancaq Rusiyanın vetosu üzündən bir qərar ala bilməmişdi.

== Həmçinin bax == Millətlər Təşkilat

* Krım böhranı (2014)
* Birləşmiş Millətlər Təşkilatı

Xarici keçidlər
---------------

* Qətnamənin tam mətni 68/262 (İngilis)

İstinadlar
----------

1. ↑  "UN General Assembly adopts resolution affirming Ukraine's territorial integrity". Xinhua. 28 March 2014. 2 June 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 March 2014.
2. ↑  "Backing Ukraine's territorial integrity, UN Assembly declares Crimea referendum invalid". UN. 27 March 2014. 16 December 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 March 2014.
**Qurban Osman oğlu Qurbanov** (28 yanvar 2002; Kürdəmir rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi.

Həyatı
------

Qurban Qurbanov 2002-ci il yanvarın 28-də Kürdəmir rayonunda anadan olub.

Karyerası
---------

Qurban Qurbanov 2017-ci ilin sentyabrında Afina şəhərində (Yunanıstan) baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Turnirdə bütün rəqibləri üzərində qələbə qazanan Qurban Qurbanov, yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının qalibi oldu.

2018-ci ildə isə Qurban Qurbanov yeniyetmələr arasında Avropa və Dünya Çempionatlarında mübarizə apardı. Əvvəlcə Qurban Qurbanov mayda Shopye şəhərində (KYRM) baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin həlledici görüşündə Bolqarıstan nümayəndəsi Edmond Nazaryana məğlub olan Qurban Qurbanov, turnirin gümüş medalına sahib oldu. İyulda isə Qurban Qurbanov Zaqreb şəhərində (Xorvatiya) baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı və turniri bürünc medalla başa vurdu.

Qurban Qurbanov növbəti uğuruna 2019-cu ilin iyulunda imza atdı. Avropa Yeniyetmələrinin Olimpiya Festivalında mübarizə aparan Qurban Qurbanov, turnirin final görüşündə Gürcüstan güləşçisi Kviça Abuladze üzərində qələbə qazandı və turnirin qalibi oldu.

2021-ci ildən Qurban Qurbanov gənclər arasında baş tutan turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı. İyulda Dortmund şəhərində (Almaniya) baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib olan Qurban Qurbanov, noyabrda Belqrad şəhərində (Serbiya) U-23 Dünya Çempionatını 11-ci pillədə başa vurdu.

Qurban Qurbanov növbəti uğurlarına 2022-ci ildə imza atdı. İyunda Roma şəhərində (İtaliya) baş tutan U-20 Avropa Çempionatının final görüşündə məğlub olan Qurban Qurbanov, avqustda Sofiya şəhərində (Bolqarıstan) baş tutan U-20 Dünya Çempionatının qalibi oldu. Pontevedra şəhərində (İspaniya) baş tutan U-23 Dünya Çempionatında isə Qurban Qurbanov final görüşündə Xorvatiya nümayəndəsi Pavel Puhlaveç üzərində qələbə qazandı və turnirin qızıl medalına sahib oldu.

Uğurları
--------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **İl** | **Yarış** | **Şəhər** | **Nəticə** |
| 1 | 2017 | Yeniyetmələrin Dünya Çempionatı | Yunanıstan Yunanıstan | **1.** |
| 2 | 2018 | Yeniyetmələrin Avropa Çempionatı | Şimali Makedoniya KYRM | **2.** |
| 3 | Yeniyetmələrin Dünya Çempionatı | Xorvatiya Xorvatiya | **3.** |
| 4 | 2019 | Yeniyetmələrin Avropa Olimpiya Festivalı | Azərbaycan Azərbaycan | **1.** |
| 5 | 2021 | Gənclərin Avropa Çempionatı | Almaniya Almaniya | **2.** |
| 6 | U-23 Dünya Çempionatı | Serbiya Serbiya | 11. |
| 7 | 2022 | U-20 Avropa Çempionatı | İtaliya İtaliya | **2.** |
| 8 | U-20 Dünya Çempionatı | Bolqarıstan Bolqarıstan | **1.** |
| 9 | U-23 Dünya Çempionatı | İspaniya İspaniya | **1.** |

İstinadlar
----------

1. ↑  *International Wrestling Database.* "**Gurban GURBANOV**". www.iat.uni-leipzig.de (ingilis). 2022-08-22. İstifadə tarixi: 22.08.2022.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Bəylər Məmmədov.

**Bəylər Eldar oğlu Məmmədov** (13 mart 1971, Ağkilsə, Vardenis rayonu – 18 fevral 1993, Ağdam) — Şəhid.

Həyatı
------

Məmmədov Bəylər Eldar oğlu 1971-ci il martın 13-də Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. 1988-ci ilin dekabrında erməni təcavüzü nəticəsində elindən–obasından didərgin düşüb, Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində məskunlaşmışdır.
1992-ci ilin aprel ayının 1-də Daşkəsən RHK-dan könüllü olaraq Milli Ordu sıralarına yollanıb. 1993-cü il fevralın 18-də Qarabağda Ağdərə rayonunun Aterk kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. Gəncə şəhərindəki şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.

Ölümündən sonra 9 oktyabr 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanına əsasən Məmmədov Bəylər Eldar oğlu "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.

Həmçinin bax
------------

* "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, IX cild. səh.380.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidendinin Fərmanı". 2012-07-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-28.
**Əhməd Hümbətov** (10 iyun 1965, Laçın rayonu – 9 sentyabr 1994, Füzuli rayonu) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Əhməd Məhəmməd oğlu Hümbətov 10 iyun 1965-ci ildə Laçın rayonunun Aşağı Cicimli kəndində anadan olub. 1973-1981-ci illərdə Qazıdərə kənd orta məktəbində təhsil alıb. 
1982-ci ildə Sumqayıt şəhərində PTM-i bitirib. 1984-1992-ci illərdə Sumqayıt şəhərində 3 saylı Evtikmə Kombinatında fəhlə işləyib. 1984-1986-cı illərdə Arxangelsk vilayətində həqiqi hərbi xidmət çəkib.

10 mart 1993-cü ildə Laçın rayon Daxili İşlər idarəsinə sıravi heyətə işə qəbul olunub. 
Laçın rayonunun Səfiyan, Güləbird, Suarası kəndləri uğrunda gedən qanlı döyüşlrdə şəxsi qəhrəmanlıq nümunələri göstərərək fəal iştirak edib.

Əhməd Goranboy, Qubadlı, Cəbrayıl, Füzuli rayonları ərazisində gedən bir çox döyüşlərinin iştirakçısı olub.

Əhməd Hümbətov ağır yaralanmış Milli ordu döyüşçüsü Qorçuyev Həbib Xanış oğlunu atəş altından çıxararaq, təkbaşına 7 km. Məsafəni sürünə-sürünə Qubadlı rayon ərazəsinə sağ-salamat çatdıra bilib.

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Əhmədin qardaşı Əsəd də 7 il polis serjantı kimi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.

Əhməd 1994-cü il sentyabrın 9-da Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.

Ailəli idi. İki övladı yadigar qalıb.

Sumqayıt şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanında dəfn olub.

Mənbə
-----

[*ölü keçid*]
**Şahmar Şəmistan oğlu Hüseynov** (2 mart 1974, Azərbaycan) — "Azneft" İstehsalat Birliyinin sabiq baş direktoru.

Həyatı
------

Şahmar Hüseynov 2 mart 1974-cü ildə Qazax rayonu, Eynallı kəndində (indiki Ağstafa rayonu, Eynallı kəndi) anadan olmuşdur.[*mənbə göstərin*]O, 1991–1997-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının (indiki — ADNSU) "Neft-qaz yataqlarının işlənməsi və istismarı" fakültəsində təhsil alıb.

Şahmar Hüseynov 1991–1996-cı illərdə "Leninneft" Neft-Qaz Çıxarma İdarəsində mexaniki yığma işləri üzrə çilingər, 1991–2010-cu illər arasında isə "Balaxanıneft" Neft-Qaz Çıxarma İdarəsinin müxtəlif vəzifələrində işləmişdir. 2010–2012-ci illərdə "Siyəzənneft" Neft-Qaz Çıxarma İdarəsində baş mühəndis, 2012–2013-cü illərdə H. Z. Tağıyev adına Neft-Qaz Çıxarma İdarəsinin rəisi, 2013–2019-cu illər arasında isə Abşeronneft NQÇİ-nin rəisi vəzifəsində çalışan Şahmar Hüseynov 27 dekabr 2019-cu ildən etibarən "Azneft" İstehsalat Birliyinin baş direktoru təyin edilmişdir. 2024-cü ilin mart ayında vəzifəsindən azad edilib.

Şahmar Hüseynov həm də bir çox elmi əsərlərin də müəllifidir. 2018-ci ildə "Neft, qaz quyularında süzgəc zonanın əlverişli vəziyyətdə saxlanmasını həyata keçirən texnika və texnologiyanın elmi əsaslarla işlənməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və texnika üzrə fəlsəfə doktoru adını almışdır.[*mənbə göstərin*] O, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən neftin sənaye üsulu ilə hasilatının 160 illiyi ilə əlaqədar olaraq ölkənin neft sənayesinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 18 sentyabr 2008-ci il sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmiş, 19 sentyabr 2017-ci ildə isə prezidentin eynitarixli sərəncamı ilə neft sənayesi sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə "Əməkdar mühəndis" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Şahmar Hüseynov ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  ""Azneft"in baş direktoru vəzifəsindən azad edildi - YENİ TƏYİNAT". Oxu.Az (az.). 2024-03-28. 2024-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-28.
2. 1 2  "Şahmar Hüseynov "Azneft"ə baş direktor təyin olundu". modern.az. 27 dekabr 2019. 2022-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022.03.07.
3. 1 2  "Struktur". socar.az. 2021-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-15.
4. ↑  Hüseynov Şahmar Şəmistan oğlunun həmmüəlliflərlə birlikdə dərc etdirdiyi elmi işlərinə şəxsi töhfəsi haqqında arayış
5. ↑  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı Arxivləşdirilib 2021-12-15 at the Wayback Machine, Azərbaycan Respublikasının neft sənayesi işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı.
"**Lunchbox Friends**" — Melani Martinesin ikinci albomu K-12-də ifa olunan səkkizinci mahnı. Musiqi videosu 10 yanvar 2020-ci ildə buraxılıb, klip əvvəllər eyniadlı filmdə göstərilmişdi.

Haqqında
--------

Martines 17 may 2016-cı ildə Instagram-da mahnının sözləri olan şəkil paylaşdı. 24 iyun 2019-cu ildə mahnıdan olan kiçik snippet yayımlandı.

10 yanvar 2020-ci ildə Martines, pərəstişkarları üçün mahnıya ən yaxşı "əl sıxma rəqsini" göstərmək üçün TikTok müsabiqəsinə başladı. O, həmçinin "After School" mini-albomu üçün sual-cavab zamanı "Lunchbox Friends"in sinql kimi buraxılacağını bildirdi.

Mövzu
-----

Martines albomun buraxılmasından illər əvvəl verdiyi müsahibədə mahnının yaxın əlaqə istəmədiyi dostlar haqqında olduğunu deyib. Bu insanlar kimin "dost" sayıla biləcəyinə dair yüksək standartlara malikdirlər və onlardan müəyyən bir şəkildə görünmələrini tələb edirlər. Onlar əslində tanımadıqları insanlar haqqında da qeybət və şayiələr yayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Melanie Martinez – Lunchbox Friends (ingilis), 2022-08-01 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-05-01