recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Makarov adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir.

Yerləşməsi
----------

Nordenşeld arxipelaqınln ucqar qərb qurtaracağında yerləşir. Adanın qərb qutaracağında yerləşən Zapadnıy burnu yerləşir. Bu nöqtə həmdə arxipelaqın ucqar qərb nöqtəsini təşkil edir. Ada Şivolski adaları qrupuna daxildir. Adalar qrupunun cənub-qərb qutaracağınl təşkil edir. Makarov adasından şimalda Kazak adası, Vasilev adası və Lefokol adası yerləşir. Adadan bir necə kilometr aralıda Sadko bankəsi qərarlaşır. Makarov adası Rusiyanın materik hissəsindən 45 kilometr məsafəyə malikdir.

Ümumi xüsusiyyətləri
--------------------

Makarov adası sabit formaya malik deyildir. Sahillərində çoxlu sayda buxtalar və burunlar vardır. Ümumilikdə isə ada şərqdən qərbə 13 km məsafədə uzanır. Adanın maksimal eni 3,5 kilometrdir. Ada mərkəzi hissədə genişlənir. Cənubunda iki elə də böyük olmayan buxtaya sahibdir. Buxtaların dərinliyi 20 metrdir. Buxtaları: Myaçnaya buxtası və Oktrıtaya buxtası.

Adanın böyük hissəsini üç hündürlük təşkil edir. Qərbində hündürlük 29 metr, şərqində 37 metr və mərkəzi hissədə isə 56 metr təşkil edir. Sahilə doğru təpələrdən dağılaraq tökülən daşlıqlar geniş ərazini əhatə edir. Ərazisindən kiçik axarlar axır. Yay ayları bu axarlar donur. Bu çayların heç birinin adı yoxdur. Axarların ətrafı, şərq və qərb sahilləri bataqlıqlaşmışdır.

Praktiki olaraq buzdan tamam azad olur. Ərazisində bitki örtüyünə rast gəlinir. Mamır və şibyələrə rast gəlinir. Hətta sərt otkar belə bitir. İqlimi tundra tipina aiddir. Şərq hündürlüyündə geodeziya məntəqəsi yerləşir. Qərbində isə Astronomik məntəqə vardır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir

Tarixi
------

Nordenşeld arxipelaqına daxil olan bir çox adalar kimi Makarov adası 1901-ci ildə arktika araşdırmaçısı Edvard Vasileviç Toll tərəfindən kəşf edilmiş və adlandırılmışdır. Zarya gəmisi ilə hərəkət edərkən adanı kəşf edən Toll onu rus dəniz qüvvələrinin vite-admiralı Stepan Osipoviç Nakarovun şərəfinə adlandırılmışdır. O ilk dəfə qəmiqayırma sahəsindı böyük təcrübəyə sahib olmuşdur. O, həmdə arktika üçün yararlı olan dünyada ilk buzqıran olan Ermakın tikintisində rəhbər olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-01.
2. ↑  Arktikada adlar
**Soyuq barmaqcıq** lokallaşdırılmış soyuq səth yaratmaq üçün istifadə edilən laboratoriya avadanlığının bir parçasıdır. O, barmağa bənzədiyinə görə belə adlandırılmışdır. Cihaz adətən soyuducu mayenin (soyuq kran suyu və ya bəlkə də daha soyuq bir şey) daxil olub çıxa biləcəyi bir kameradan ibarətdir. Başqa üsulla cihazın soyuq materialla doldurulması ola bilər (məsələn: buz, quru buz və ya quru buz/aseton və ya buz/su kimi qarışıq).

 Soyuq barmaqcıq **sublimasiyada** istifadə olunur. Xam məhsul (6) vakuum altında (yan qol 3 vasitəsilə) qızdırılan (7) xarici borunun (4) dibindədir. Sublimasiya edilmiş material (5) soyuq barmaqda toplanır, 1 və 2-ci hissələr vasitəsilə dövriyyəyə buraxılan soyuducu (mavi) ilə soyudulur.
Tipik olaraq soyuq barmaqcıq sublimasiya aparatında istifadə olunur. Bundan başqa soyuq suvarmada və ya distillə aparatında kondensatorun kompakt versiyası kimi istifadə edilə bilər. Ticarətdə mövcud olan bir çox fırlanan buxarlandırıcıları soyuq barmaqcıq ilə almaq olar. Fırlanan buxarlandırıcıda kondensator kimi istifadə edildikdə, soyuq barmaqcıqlar −40 °C-ə qədər soyudula bilən su kondensatorları ilə müqayisədə (etilenqlikol/su qarışığı) −78 °C (quru buz) daha aşağı temperaturda soyudula bilər. Əldə edilən aşağı temperatur havaya atılan uçucu materialın miqdarını azaldır.

Media
-----

* Vakuum çıxışı olan soyuq barmaqcıq.Vakuum çıxışı olan soyuq barmaqcıq.
* Kamforanın sublimasıyası. Dibindəki xam məhsul tünd qəhvəyi rəngdədir; yuxarıdakı soyuq barmaqcığın altındakı ağ təmizlənmiş məhsulu açıq fonda görmək isə çətindir.Kamforanın sublimasıyası. Dibindəki xam məhsul tünd qəhvəyi rəngdədir; yuxarıdakı soyuq barmaqcığın altındakı ağ təmizlənmiş məhsulu açıq fonda görmək isə çətindir.
* Tünd yaşıl nikelosenin kristalları, soyuq barmaqcıqda təzəcə sublimasiya edilmişdir.Tünd yaşıl nikelosenin kristalları, soyuq barmaqcıqda təzəcə sublimasiya edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kenneth B. Wiberg.* Laboratory Technique in Organic Chemistry. McGraw-Hill. 1960. ISBN 0070700958.
2. ↑  *Zubrick, James W.* Sublimation // The Organic Chem Lab Survival Manual: A Student's Guide to Techniques (10th). United States of America: John Wiley & Sons. 2016. 192–194. ISBN 978-1118875780.
**Benben** — Nunun ilkin sularından çıxan təpə. Misirlilərin mifologiyasına görə, yaradıcı tanrı Atum təpədən enərək hansı tanrılar yaratmaq barədə düşünməyə başlayır.

İlkin kurqan
------------

On ikinci sülalədən Benben daşı. Misir Muzeyi, Qahirə.
Piramida Mətnlərində, 587 və 600-cü fəsillərdə Atumun özü bəzən təpə kimi xatırlanır. Həmçinin təpənin İunuda (Heliopolis) yerləşən kiçik bir piramidaya çevrildiyi, Atumun oturacağı olduğu deyilir. Digər şəhərlərin ilkin təpənin görünüşü ilə bağlı öz versiyaları var idi. Memfis mifologiyasında əsas təpə yer allahı Tatenen'in "ondan hər cür yemək və yeməklər, müqəddəs təqdimlər və bütün yaxşı şeylərin baş verdiyi" təcəssümü idi.

Benben daşı
-----------

Kurqanın adını daşıyan Benben daşı Heliopolisdəki Ra məbədində müqəddəs daş idi. Günəşin ilk şüalarının düşdüyü yer idi. Onun sonrakı obelisklərin prototipi olduğuna inanılır və böyük piramidaların baş daşları onun dizaynına əsaslanırdı. Piramidanın qapaq daşı və ya yuxarı hissəsinə də piramida deyilir. Qədim Misirdə, ehtimal ki, günəşdə parıldamaq üçün qızılla örtülmüşdülər. Çox vaxt oyma təsvirləri və yazıları olan bir çox Benben daşları dünya muzeylərindədir.

Feniks üçün ilham mənbəyi olan quş tanrısı Bennu, Benben daşında və ya müqəddəs söyüddə yaşadığı deyilən Heliopolisdə hörmətlə qarşılanırdı.

Barri Kempin fikrincə, benben, feniks və günəş arasındakı əlaqə yaxşıca alliterasiyaya əsaslana bilərdi: günəşin doğuşu, veben, günəşin şüalarını bennu quşunun yaşadığı benbenə doğru göndərirdilər. Piramida mətnlərində zaman zaman Atumdan bəhs edir.

### Tarixi inkişaf

Misir papirusundan Bennu quşu.
Ən qədim zamanlardan Benben obrazı iki şəkildə stilizə edilmişdir; birincisi uclu piramidal formaya malik idi, bu, yəqin ki, piramidalar və obelisklər üçün nümunə idi. Digər forma yuvarlaq üstü idi; Bu, yəqin ki, Benbenin ayrıca bir əhd obyekti və pərəstiş obyekti kimi mənşəyi idi.

Beşinci sülalə dövründə benbenin təsviri çömbəlmiş obelisk kimi tərtib edilmişdir. Sonralar, Orta Krallıq dövründə uzun nazik obeliskə çevrildi.

Həmçinin bax
------------

* Ancient Egyptian creation myths
* Baetylus
* Egyptian sun temple
* Abzu
* Lingam

İstinadlar
----------

1. ↑   "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 2022-05-24. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
2. ↑  Hart, p.16
3. ↑  Joyce Tyldesley, *The Penguin Book of Myths and Legends of Ancient Egypt.* Arxivləşdirilib 2022-06-29 at the Wayback Machine Penguin UK, 2010 ISBN 014196376X

Xarici keçidlər
---------------
**İohann Kristian Andreas Dopler** (29 noyabr 1803[…], Zalsburq, Müqəddəs Roma imperiyası – 17 mart 1853[…], Venesiya, Lombardiya-Venesiya krallığı, Avstriya imperiyası) — Avstriyalı riyaziyyatçı və fizik. 1800-cü illərin ortalarında öz adı ilə adlandırıldığı "Dopler effekti" sayəsində məşhurlaşdı. **Kristian Dopler** radio dalğası yayan hər hansı bir cismin müşahidəçiyə yaxınlaşıb-uzaqlaşdıqca tezliyinin dəyişirmiş kimi müşahidə olunması nəzəriyyəsini fikrini söyləmişdir.

Həyatı
------

Kristian Dopler Avstriyanın Salzburq kəndində olduqca istedadlı divar ustasının ailəsində anadan olmuşdur.Ancaq vücudu zəif,xüsusilə də xəstə olduğu üçün tez-tez atası ilə birgə çalışa bilməmişdir.Salzburqda lisey təhsilini tamamladıqdan sonra Vyanada astronomiya və riyaziyyatla bağlı ciddi işlər görən Dopler, 1841-ci ildən etibarən Çex Texnik Universitetində riyaziyyat və fizika professoru olaraq çalışmışdır.

Bir il sonra, onu dünyaya məşhurlaşdıran Dopler effekti haqda məqalə yazıb, Praqadakı professorluq karyerası boyunca riyaziyyat,fizika və astronomiya mövzularında 50-dən çox elmi iş nəşr etdirmişdir.

Praqadakı araşdırmaçılıq karyerası, 1848-ci ildə baş verən inqilablar səbəbindən yarımçıq qalmış və Vyanaya qaçmaq məcburiyyətində qalmışdır. 1850-ci ildə Vyana Universiteti nəzdində olan "Təcrübi Fizika universiteti"nə başçılıq etmişdir.

1853-cü ildə 50 yaşında olarkən Venesiyada ağciyər xəstəliyi səbəbindən vəfat etmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Храмов Ю. А. Физики. часть = Доплер Христиан (Doppler Johann Christian), с. 106, ссылка часть 544.

Həmçinin bax
------------

* Dopler effekti

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Kristian Dopler ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. 1 2  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
2. 1 2  Christian Doppler // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2  Доплер Кристиан // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Kontaminasiya** (*lat.* contaminatio qarışdırma) — iki ifadənin və ya formanın müəyyən mənada bir-birinə oxşayan elementlərini birləşdirərək yeni ifadə və ya formanın (bəzən xalq etimologiyasının təsiri altında) yaranması.

Bir ədəbi əsərdə təsvir olunan hadisə və süjetlərin başqa əsərə daxil edilməsi; təhkiyə zamanı bir neçə hadisənin bir-birinə qarışdırılması; mövcud olan hər hansı bədii mənbəyə istinadən yazılan yeni əsər. Məsələn, Anarın "Dədə Qorqud" kino-dastanı "Kitabi-Dədə Qorqud" boylarının kontaminasiyası əsasında yazılmışdır. Kontaminasiya – mətn içində mətn deməkdir. Nəqli esselərdə mətnə hekayənin daxil edilməsi də kontaminasiyadır. Kontaminasiya yalnız hekayə içində hekayə, mühakimə içində hekayə deyil, istənilən formada, janrda yazı mətninə başqa bir bitkin mətnin daxil edilməsidir. Kontaminasiya həm müəllifin özünün digər bir mətninin daxil edilməsi, həm də başqasının əsərindən istifadə yolu ilə yaradıla bilər. Bədii ədəbiyyatda, xüsusən xalq yaradıcılığında bir 
növ, "calaq etmə" mənasında işlənən kontaminasiya 
termini var. Yəni zaman keçdikcə, əsrlər ötdükcə xalq öz 
yaratdıqlarına bir də qayıdıb nəzər yetirir, onu 
köhnəlikdən təmizləyir, dövrə müvafiq əlavələrlə
təzələyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Zaman Əsgərli.* Poetika:İzahlı sözlük. Bakı: Elm. 2014. səh. 104.
2. ↑  *Könül Nəhmətova.* Yazı işinin təhlili metodikası (PDF). Bakı. 2020. səh. 70-71.
3. ↑  *Qurban Bayramov, Jalə Rzayeva (Qurbanqızı).* Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin yaradıcılığı ədəbi tənqiddə (PDF). Bakı: Yazıçı. 2014. səh. 125. ISBN 978-9952-824-50-6.

Mənbə
-----

Mirəhmədov, Ə. Ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti / Ə.Mirəhmədov. − Bakı: Maarif nəşriyyatı, − 1978. − 200 s.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Hans.

**Hans Florian Simmer** (12 sentyabr 1957[…], Frankfurt-Mayn, Hessen) — Alman film-musiqi bəstəkarı və musiqi prodüseri. O, 1980-ci ildən bəri 150-dən çox film üçün musiqilər bəstələmişdir. Onun əsərlərinə Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatını qazandırmış Kral Şir və bundan başqa Ulduzlararası, Qladiator, Başlanğıc (film, 2010) və Qara cəngavər trilogiyası daxildir.

Zimmer karyerasının ilkin mərhələsində Birləşmiş Krallıqda fəaliyyət göstərmiş və sonradan Amerika Birləşmiş Ştatlarına. O, DreamWorks Pictures-də film-musiqi bölməsinin rəhbəridir və öz qurduğu əvvəllər Media Ventures kimi tanınan Remote Control Productions şirkəti vasitəsilə digər bəstəkarlarla əməkdaşlıq edir. Studiyası Kaliforniyanın Santa Monika şəhərində yerləşir və film musiqilərinin ilkin versiyasının qısa zamanda hazırlanması üçün geniş kömpüter texnologiyası ilə təchiz olunmuşdur.

Zimmerin əsərləri başlıca olaraq elektronik musiqi səslərini ənənəvi orkestr tərtibatları ilə bütünləşdirməsi ilə fərqlənir. O, dörd Qremmi mükafatı, üç Klassik Brit Mükafatları (ing. Classic Brit Awards), iki Qızıl qlobus mükafatı və bir Oskar mükafatı almışdır. Hans Zimmer The Daily Telegraph tərəfindən yayımlanan *Yaşayan 100 Dahi* siyahısına salınmışdır.

Seçilmiş filmlər
----------------

* 1988: Yağış adamı
* 1994: Kral Şir
* 2000: Qladiator
* 2014: Ulduzlararası

İstinadlar
----------

1. 1 2  Hans Zimmer // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
2. 1 2  Hans Zimmer // filmportal.de. 2005.
3. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

* Hans Zimmer — IMDb səhifəsi
**Nikto**, təhlükəli fayllar/CGI-lər, köhnəlmiş server proqram təminatı və digər problemlər üçün veb-serverləri skan edən pulsuz proqram təminatının komanda xətti zəiflik skaneridir. Ümumi və server tipli xüsusi yoxlamaları həyata keçirir. O, həmçinin qəbul edilən kukiləri çəkir və çap edir. Nikto kodunun özü pulsuz proqramdır, lakin proqramı idarə etmək üçün istifadə etdiyi məlumat faylları isə xeyr. 1.00 versiyası 27 dekabr 2001-ci ildə buraxılmışdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Nikto 6700-dən çox potensial təhlükəli fayl/CGI aşkarlaya bilər, 1250-dən çox serverin köhnəlmiş versiyalarını yoxlayır və 270-dən çox serverdə versiyaya aid problemləri yoxlayır. O, həmçinin çoxsaylı indeks fayllarının və HTTP server seçimlərinin mövcudluğu kimi server konfiqurasiya elementlərini yoxlayır və quraşdırılmış veb serverləri və proqram təminatını müəyyən etməyə çalışır. Skan elementləri və plaginlər tez-tez yenilənir və avtomatik olaraq yenilənə bilər.

Növləri
-------

Nikto-nun bəzi varsiyaları var, onlardan biri MacNiktodur. MacNikto, Apple-ın Xcode və Interface Builder proqramında qurulmuş, GPL şərtlərinə uyğun olaraq buraxılmış AppleScript GUI şell skript paketidir. O, MacNikto proqramı ilə birlikdə quraşdırılmış komanda xətti versiyasında mövcud olan funksiyaların bir hissəsinə asan girişi təmin edir.

Həmçinin bax
------------

* Kali Linux
* Parrot OS

İstinadlar
----------

1. ↑  "Üstündə Açıq Mənbə olmayan lisenziya bildirişi ilə Nikto ilə paylanmış məlumat faylı". 2016-08-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-01-30.
2. ↑  "MacNikto". 2023-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-19.
3. ↑  "Başqa bir Nikto GUI".[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* CIRT Nikto səhifəsi
**Çeçen** — Xəzər dənizinin şimal-qərbində yerləşən, Çeçen arxipelaqının ən iri adası. Çeçen keçidi ilə Aqraxan yarımadasından və Kiçik Bazar, Piçujonok və Yaiçnı adalarından ayrılır.

İnzibati cəhətdən Dağıstanın Kirov rayonu Mahaçqala şəhəri ərazisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Çeçen adasında mayak 
Adadan şərqdə Prıqunki adası, cənubda isə Bazar, Piçujonok və Yaiçnıy adalarından yerləşir. Adalar öz aralarında kiçik boğazlarla ayrılır. Yaiçnıy adasını Aqraxan yarımadasından Lopatinski keçidi boğazı vastəsi ilə ayrılır.

Adanın qərbində Çeçen (kənd) yaşayış məntəqəsi yerləşir.

Sahil xətti dənizin səviyyəsindən asılı olaraq dəyişir. Onun uzunluğu 15 km, eni 10 km təşkil edir. Sahəsi 55 km²-dir. Sahilləri əsasən Qamışlarla örtülüdür. Əsasən səhra iqlimi hökm sürür. Əsasən su quşları daha çox məskən salırlar. Ada tarixi hadisələrə şahidlik etmişdir. Rusiya vətəndaş müharibəsi dövründə tərəflər arasında əldən ələ keçmişdir. Sovet dönəmində *Çapayev adına* balıqçılıq sovxozu yerləşirdi.

1965-ci ildə sınaq bazası fəaliyyət göstərirdi.

Adlanması
---------

Ada haqqında hələ qədim zamanlardan məlumat verilib. 1500-cü ildə E.P.Qoldşmid məlumat vermişdir. O, adanı *sicamatela* adlandırmışdır. Digər məlumat isə Qeorq Tektanter 1604-cü ildə adanı təsvir edərək onun qamışlarla örtülü olduğunu və Terek çayının deltasından 8 alman mili şərqdə yerləşdiyini yazırdı.

Bir çox araşdırmaçılar bu adın çeçenlərlə heç bir əlaqəsinin olmadını deyir. Bu ada ilk dəfə XVII əsr mənbələrində rast gəlinir, çeçenlərə isə bu isim XVIII əsrdə verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dağıstanın ərazi bölgü xəritəsi". 2006-02-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-22.
2. ↑  Про ЭКРАНОПЛАНЫ и не только[*ölü keçid*]
3. ↑  Çeçen adasının tarixi. Maxaçqala 1952
4. ↑  "Çeçen adası". 2012-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-22.

| ⛭Xəzər dənizi adaları |
| --- |
| Azərbaycan Azərbaycan | Adsız adası • Böyük Zirə • Çigil • Çilov • Daş Zirə • Gil adası • Xərə Zirə • İqnat daşı • Kür daşı • Kür dili • Kiçik Zirə • Qara Su • Qutan • Pirallahı • Səngi Muğan • Zənbil • Böyük Tava • Kiçik Tava • Qarabatdaq adası • Yaşma adası • Yal • Tavaaltı • Aslandaşı |
| Rusiya Rusiya | Batkaçnıy • Böyük Setnoy • Yuxarı Oseredok • Züdev • Nordovıy • Tüleniy • Çeçen adası • Çistaya Banka • Malıy Jemçujnıy • Böyük Zyodostinski adası • Kiçik Zyodostinski adası • Ukatnıy adası • Konevski adası |
| İran İran | Aşur ada |
| Qazaxıstan Qazaxıstan | Janbay • Spirkin Oseredok • Durnev • Tülen adaları • Kulalı • Böyük Peşnıye adaları |
| Türkmənistan Türkmənistan | Oğurca |
**May böcəyi** (*lat.* Melolontha melolontha) - Lövhəbığlar fəsiləsinin melolontha cinsinə aid sərtqanadlı.

Xarici quruluşu
---------------

May böcəyinin bədəni 2;2,5 sm uzunluğundadır.Bədəni silindrik formada olub açıq qəhvəyi rəngdədir. May böcəyinin bədəni 3 hissədən: baş, döş, qarıncıqdan ibarətdir. May böcəyinin başı duzunə birləşmişdir.O, başını aşağı əyə bilir. Baş hissəsində 6 buğumdan ibarətdir. Başda ağız,1 cüt bığcıq, mürəkkəb (fasetli) gözləri var. İki agız tipi var: gəmirici və sorucu. Gəmirici ağız tipi bir cüt buğumsuz üst çənədən, bir cüt buğumlu alt çənədən habelə üst və alt dodaqdan ibarətdir. Gəmirici ağızdan fərqli olaraq sorucu ağız tipində üst dodaq ixtisar olmuş və kiçik lövhəcik şəklindədir. Üst çənə yoxdur. Alt çənə isə boru şəklindədir və xortum əmələ gəlir. Döş 3 buğumdan ibarətdir. Ön,orta və arxa döşdən ibarətdir. Hər buğuma bir cüt ayaq birləşir ki, bu da ön,orta,arxa ayaqlari əmələ gatirir. Ayaqlar yalnız yeriməyə deyil,qidalanma zamanı da öz qənimətini tutmaqda və bədəni təmizləməkdə də iştirak edir. Hər ayaq 5 buğumdan-çanaq, burma, bud, baldır, pəncədən ibarətdir. Pəncənin ucunda caynaqlar yerləşir. Ayaqlar 7 tipdə olur. Qarıncıq əsasən 8, bəzən 11 buğumdan ibarətdir.Qarinciqin 8-ci , 9-cu buğumlari öz şəklini dəyişərək dişilərdə yumurtaqoyana,erkəklərdə isə cütləşmə orqanına çevrilmişdir. Buğumlarının yan tərəflərində nəfəsgah adlanan kiçik dəliklər görəcəyik.Baş.May böcəyinin başı duzunə birləşmişdir.O, başını aşağı və yuxarı əyə bilir,yanlara isə dönə bilmir. Baş hissəsində 6 buğumdan ibarətdir.Başda ağız,1 cüt bığcıq, mürəkkəb (fasetli) gözləri var. Agız tipi var : gəmirici 
Döş. 3 buğumdan ibarətdir.(onlardan yalnız 1ci buğum görünür,2-3 cü buğum isə görünmür.-üst tərfdən) Ön.orta,arxa döşdən ibarətdir. Hər buğuma bir cüt ayaq birləşir ki, bu da ön,orta,arxa ayaqlari əmələ gətirir. Ayaqlar yalnız yeriməyə deyil,qidalanma zamanı da öz qənimətini tutmaqda və bədəni təmizləməkdə də iştirak edir. Hər ayaq 5 buğumdan-çanaq,burma,bud,baldır,pəncədən ibarətdir. Pəncənin ucunda caynaqlar yerləşir. Ayaqlar 7 tipdə olur. 
Qarıncıq. Qarıncıq əsasən 8, bəzən 11 buğumdan ibarətdir.Qarinciqin 8-ci , 9-cu buğumlari öz şəklini dəyişərək dişilərdə yumurtaqoyana,erkəklərdə isə cütləşmə orqanına çevrilmişdir.
Qarıncıq buğumlarının yan tərəflərində nəfəsgah adlanan kiçik dəliklər(cəmi 16 ) var.Hər buğumda 1cüt nəfəsgah dəliyi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Common Cockchafer". Bug Life. 2019-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-24.
2. ↑  *Marren, Peter; Mabey, Richard.* Bugs Britannica. Chatto & Windus. 2010. ISBN 978-0-7011-8180-2. 2017-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-24.
3. ↑  "May böcəyi" (az.). sirrler.blogspot.com.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 iyun 2023.
**Bayquşlu bina** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Novoçekassk şəhəri Sovetski ilə Dubrovski küçələrinin birləşdiyi yerdə yerləşir. Poçt ünvanına gəldikdə isə Sovetski küçəsi ev 8 ünvanında yerləşir. Bina modern stilində inşa edilmişdir. XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Bina Sovetski küçəsi ev 8 ünvanında 1910-cu ildə inşa edilmişdir. Onun sahibi ilk əvvəllər kredit cəmiyyətinin rəhbəri Q. Q. Krivsov olmuşdur. Sonradan isə sahiblik Cənubi Rusiya Texniki Universitetinin professoru M. M. Qrişinə (1891—1979) keçmişdir.

Yaşayış binasının arxitektur stili V. İ. Kulişovun fikirinə görə «fin modernizmidir». Bu cür yanaşmanın əsas səbəbi onun onun fasadının müxtəlif materiallardan istifadə edilərək bəzədulməsidir. Belə ki, bu tip tikililər daha çox şimal ölkələrində müşahidə edilmişdir. Binaların fasadı çöl daşları və plitələrlə üzlənmişdir.
Binanın adı onun girişi üzərində olan mərmər bayquş heykəlinə borcludur. Belə ki, bayquş xoşbəxtlik və ailə birliyi anlamını verir. Bu tip qabarıq və kobud görünüşlü fasada malik binalar əsasən orta əsr arxitektur xüsusiyyətlərinə xasdır.

Gennadi Aleksadroviç Semenixin «Novoçerkassk» əsrində qeyd olunan bina məhz budur. Ancaq söhbət bu binadan getsədə ünvan tam fərxlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Дубинец Т. Ю. Модерн в архитектуре города Новочеркасска Arxivləşdirilib 2017-03-04 at the Wayback Machine «Архитектон: известия вузов» № 46 — Август 2014
2. ↑  Кулишов В. И. В низовьях Дона Arxivləşdirilib 2017-10-06 at the Wayback Machine — Москва: Искусство, 1987 — с.175
3. ↑  Кукушин В. С. История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья Arxivləşdirilib 2017-06-25 at the Wayback Machine — Ростов-на-Дону, ГинГо, 1996
Troya unsiyası miqdarında qızıl öz sertifikatı ilə
**Troya unsiyası** (*ing.* troy ounce) — 31,1034768 qrama bərabər olan kütlə vahidi.

Əsas məlumat
------------

İngilis dilindəki *troy ounce*, *troy weight* terminləri ehtimal ki, Fransadakı Trua şəhərinin (*fr.* Troyes) adından götürülüb. Orta əsrlərdə Trua mühüm beynəlxalq ticarət mərkəzi və məşhur şampan yarmarkalarına ev sahibliyi edən şəhərlərdən biri olub və orada məhz həmin miqdarda unsiyanın tətbiq olunduğu güman edilir.

Müasir dünyada bir troya unsiyası bank işində, qiymətli metalların kütləsini ifadə etmək üçün zərgərlikdə, eləcə də bəzi digər sahələrdə, məsələn, kosmetikada xüsusilə qiymətli maddələrin kütləsini ifadə etmək üçün geniş istifadə olunur.

Qızıl, gümüş, platin və palladiumun troya unsiyası ilə beynəlxalq ifadəsi, müvafiq olaraq XAU, XAG, XPT və XPD-dir.

İnvestisiya sikkələrinin kütləsi çox vaxt bir troya unsiyasının hissələri ilə göstərilir.

Troya kütlə sistemi
-------------------

İngilis qızıl funtu (və ya troya funtu, *ing.* troy pound) 12 troya unsiyasına və ya 373,2417216 qrama bərabərdir. Hal-hazırda, kütləni ifadə etmək üçün praktiki olaraq istifadə edilmir. Onu "adi" ingilis funtundan fərqləndirmək lazımdır (*ing.* avoirdupois pound).

Kütləsi aptek və ticarət qranının kütləsi ilə üst-üstə düşən Troya qranı troya unsiyasının kütləsinin 1/480-ni təşkil edir.

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Troy Ounce (ing.)". 2017-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-08-17.
2. ↑  General table of units of measure — NIST — pdf Arxivləşdirilib 2006-11-26 at the Wayback Machine (ing.)
**Rəhman Nəbiyeviç Nəbiyev** (tac. Раҳмон Набиевич Набиев; 5 oktyabr 1930, Qafurov rayonu[d], Soqd vilayəti – 11 aprel 1993, Xücənd) —Tacikistan və SSRİ partiya və dövlət xadimi, Tacikistan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi (1982–1985), müstəqil Tacikistan Respublikasının 1-ci Prezidenti (1991–1992). Nəbiyevin qısa prezidentlik dövrü Tacikistanda respublikada hakimiyyətin yenidən bölüşdürülməsi istəyindən qaynaqlanan vətəndaş müharibəsinin başlaması ilə əlamətdar olmuşdur. 7 sentyabr 1992-ci ildə təzyiq altında istefa vermiş və 7 ay sonra müəmmalı şəraitdə vəfat etmişdir.

Həyatı
------

Regional nomenklaturadan çıxan Nəbiyev 1982-ci ildə Tacikistan Kommunist Partiyasının birinci katibi kimi hakimiyyətə gəlmişdir. 1985-ci ildə korrupsiya qalmaqalı ilə hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdır. Tacikistan liderləri 1991-ci ilin sentyabrında Tacikistan Respublikasının müstəqilliyini elan etdikdən sonra Rəhman Nəbiyev 31 avqustda hakimiyyətə qayıtmış, ancaq prezident seçkiləri kampaniyası zamanı ofisini boşaltması üçün təzyiqlər artdığı üçün 6 oktyabrda istefa vermişdir. Seçkilərlə bağlı mübahisələr 1992-ci ilin mayında müxalifətin küçə nümayişlərinə səbəb olmuşdur ki, bu da vətəndaş müharibəsinə çevrilmişdir. Döyüşlər şiddətlənmiş, Nəbiyevin özünün hökumətyönlü silahlı dəstələri 1992-ci ilin sentyabrında dövlət çevrilişi etmişdir. O, təhlükəsizliyini nəzərə alaraq vəzifəsindən istefa vermiş, Leninabad vilayətinə qayıtmışdır. 1992-ci ilin dekabrına qədər Kulab vilayətinin keçmiş aparatçısı, hərbi liderə çevrilmiş Emoməli Rəhmon hakimiyyətdə idi. Rəhman Nəbiyevin ölümünün səbəbi aydın deyil. Rəsmi olaraq infarktdan vəfat etmişdir, lakin digər versiyalara görə, o, intihar etmiş və ya sui-qəsdə uğramışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ситуация в Таджикистане". www.kommersant.ru (rus). 1992-11-17. 2022-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-17.
2. ↑  *Erlanger, Steven.* "After Week of Turmoil, Tajik President Is Forced Out". The New York Times. September 8, 1992. October 6, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 18, 2020.
3. ↑  "Мунаввара Набиева: мой отец не хотел становиться президентом Таджикистана. ВИДЕО". Радио Озоди (rus). 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-16.

Xarici keçidlər
---------------

* Биография
**Sanitar nəqliyyatı** — xəstələrin dinc şəraitdə daşınması üçün xüsusi hazırlanmış və ya uyğunlaşdırılmış, əhali üçün müalicə, profilaktik və müalicə-evakuasiya xidmətləri, müharibə dövründə isə yaralıların və xəstələrin təxliyəsi üçün hazırlanmış nəqliyyat vasitəsidir. Sülh dövründə daşınma və ya müharibə zamanı evakuasiya edilmiş yaralılar, xəstələr tibbi heyət tərəfindən müşayiət olunur , tibb müəssisəsinə daşındıqda qayğı göstərilir, habelə yerində və hərəkət zamanı sanitar nəqliyyatında təcili tibbi tədbirlər və manipulyasiyalar aparmaq mümkündür. Bu məqsədlər üçün sanitar nəqliyyat vasitələri lazımi avadanlıqlarla, tibbi və sanitariya vasitələri ilə təchiz edilmişdir.

Növlər
------

Sanitar nəqliyyat vasitələrini fərqləndirir:

* **torpaq** (atlı, avtomobil, dəmir yolu),
* **su** (çay və dəniz) - xəstəxana gəmisi,
* **hava** (təyyarələr, vertolyotlar) - təcili yardım təyyarələri, sanitar aviasiya.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Санитарный транспорт". 2019-08-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.
2. ↑  "Медицинская энциклопедия". 2017-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.

Xarici keçidlər
---------------

* САНИТАРНЫЙ ТРАНСПОРТ
**Markotx silsiləsi** (*adıq* Мэркӏотх) — Böyük Qafqazın şimal-qərb hissəsində, Baş Qafqaz silsiləsinə paralel və cənubda yerləşən dağ silsiləsi. Qara dənizə nisbətən Markotx silsiləsi ikinci silsilədir. Bibirinci isə Tuapxat silsiləsi ona paralel uzanır. Kabardinka-Gelenjik marşrutu iki silsilənin arasındakı çökəklikdən keçir. Silsilə Krasnodar diyarının qərbində yerləşir.

Coğrafiyası
-----------

Qara dəniz sahili boyu 90 km uzanır. Martkotxun şimal hissəsi Novorossiyskiyə doğru tədricən yüksəlir, sonra Abrau yarımadasına paralel olaraq şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru 43 km uzanır. Silsilə Krasnodar diyarının Novorossiysk və Gelenjik şəhərlərinə tabe olan ərazilərdə yerləşir. Maksimum hündürlüyü 762 metrdir. Gelenjik şəhəri yaxınlığındakı Ploskaya dağı. Aderba çayına doğru dik yamacla düşür.

Novorossiysk ərazisində Markotx silsiləsinin ən yüksək nöqtəsi Saxarnaya dağıdır (558 m). Novorossiysk şəhərinin bələdiyyəsi inzibati ərazi vahidi daxilində silsilənin ən yüksək nöqtəsi Markotx dağıdır (696 m). Silsilədə təbiət abidəsi — Şesxarisky ardıc meşəsi var.

Silsiləsi müəyyən formada Rusiyanın Qara dəniz sahillərinə soyuq şimal hava kütlələrinin daxil olmasının qarşısını alır. Lakin rütubətli Qara dəniz havasının keçməsinə mane olacaq qədər yüksək deyil. Buna görə də silsilənin Qara dəniz sahillərində quru Aralıq dənizi iqlimi, şimal yamaclarında isə mülayim iqlim hökm sürür. Soyuq hava kütlələri bəzən silsilənin üstündən keçir, soyuq küləklər sahilə düşür (bora).

Markotx silsiləsi əsasən təbaşir dövrünün çöküntü süxurlarından ibarətdir: qumdaşları, əhəng daşları, gillər. Lakin silsilənin əsasını sement hazırlamaq üçün istifadə olunan mergel təşkil edir.

Krım yaylıları kimi Markotx silsiləsinin üstü nisbətən düz və ağacsızdır. Zirvəsi, eləcə də silsilənin yamacları boyunca torpaq yollar var. Gelenjik şəhərindən silsilənin zirvəsinə 2 kanat yolu çəkilib. Dağ silsiləsi yerli rekreasiya və turizmi üçün əhəmiyyətlidir.

Adlanması
---------

"Markotx" silsiləsinin adı adıge mənşəlidir və "böyürtkən yerləri", "giləmeyvə yerləri" mənasını verir. İndiyə qədər silsilənin yamaclarında çoxlu tikanlı böyürtkən kolları bitir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Маркотхский хребет (Варада) | Виртуальный экскурсовод". 2018-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-12.
2. ↑  "ГБУК КК "Новороссийский исторический музей-заповедник" - Географическое положение, территория и границы Новороссийского района". 2018-11-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-12.
3. ↑  Лист карты L-37-XXVI Новороссийск. Масштаб: 1 : 200 000.
4. 1 2  "Персональный сайт - Маркотхский хребет". 2014-06-12 tarixində arxivləşdirilib.
5. ↑  "18–26.05.2013 "МТБ тур по Черноморскому побережью" / FREERIDA.RU / Twentysix". 2021-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-27.
**Fəthilisalam Burnaşev** (tam adı: *Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev*, Фәтхелислам Закир улы Бурнашев, Фатхелислам Закирович Бурнашев; təxəllüsü: **Fəthi Burnaş**, Фәтхи Бурнаш, Фатхи Бурнаш; 13 yanvar 1898, Kır Bikşege[d], Çuvaşıstan MSSR[d] – 1 avqust 1942 və ya 1946, Kuybışev) — tatar əsilli SSRİ dramaturqu, şairi, nasiri, publisisti, tərcüməçisi, teatr aktyoru və ictimai xadimi.

Həyatı
------

Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev 13 yanvar 1898-ci ildə SSRİ-nin respublikalarından olan RSFSR-nın daxilindəki Çuvaşıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Batır rayonunun Kır Bikşege kəndində anadan olmuşdur. O, Kazan şəhərinə köçmüş və mədrəsədə təhsil almışdır. 1919-cu ildə RKP (b) üzvü olmuşdur. Oktyabr inqilabından sonra yazıçı və ictimai xadim olaraq fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. O bir neçə tatardilli qəzet və jurnallarının tərtbatçısı və redaktoru olmuşdur. Bunlardan biri də «Çayan» («Чаян», «Skorpion») jurnalıdır.

Fəthi Burnaş Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, 1927–1928-ci illərdə Kazan şəhərindəki Əliəsgər Kamal adına Tatar Dövlət Akademik Teatrının rəhbəri idi.

Fəthi Burnaş 24 avqust 1940-cı ildə repressiyaya məruz qalmışdır. O, 24 yanvar 1941-ci ildə Tacikistan SSR tərəfindən hökumətə qarşı təşvişdən təqsirlənərək on il azadlıqdan məhrum olma və mal-mülklərinin müsadirə edilməsi ilə cəzalandırılmışdır. O, 15 iyun 1942-ci ildə -nin 15 iyun 1942-ci il tarixli Xüsusi Yığıncağında ilə yenidən qınanmışdır.

Fəthilisalam Zakir oğlu Burnaşev 1 avqust 1942-ci ildə SSRİ-nin RSFSR-nın Samara şəhərində güllələnmişdir. O, 1957-ci ildə bəraət qazanmışdır. 1988-ci ilə qədər nəşr olunan publikasiyalarda Burnaşevin 1946-cı ildə vəfat etdiyi qeyd edilirdi.

Yaradıcılığı
------------

Fəthi Burnaş tatar ədəbiyyatı və teatrı üçün dram və lirik janrlarında çoxlu əsərlər ərsəyə gətirmişdir.

O, yaradıcılıq fəaliyyətinə 1914-cü ildə başlamışdır. Fəthi Burnaş həyatı boyunca 20-dən çox pyesin müəllifi olmuşdur. Onun erkən əsərləri – «Tahir və Zöhrə» («Таhир и Зөhрә») və «Gənc ürəklər» («Яшь йөрәкләр») məşhurlaşmışdır.

Fəthi Burnaş müəllifi olduğu əsərlərdə təhkimçilik hüququ, imperializm, vətəndaş müharibəsi mövzularına, eləcə də sosialist dövlətin qurulması mövzusuna toxunmuşdur. Fəthi Burnaşın pyesləri Kazan, Astraxan şəhərlərindəki tatar teatrlarında, eləcə də başqırd teatrlarında səhnələnmişdir ki, onun pyesləri hələ də tatar teatrlarında səhnələşdirilir.

Fəthi Burnaş Abdulla Tuqayın təqibçisi idi. O, romantik janrda poemalar yazırdı ki, onun çoxlu şeir kolleksiyaları var.

Fəthi Burnaş Aleksandr Puşkin, Nikolay Ostrovski, Maksim Qorki, İvan Turgenev və Lev Tolstoyun əsərlərini tatar dilinə tərcümə etmişdir.

Mənbə
-----

### Ədəbiyyat

* *Mokulski, S. S.* Театральная энциклопедия (rus) (Том 1/Глав). Moskva. 1961.

Xarici keçidlər
---------------

* Fəthi Burnaş — Tatarıstan Respublikasının Milli Kitabxanasının rəsmi saytında.
* Fəthi Burnaş — *Татар язычылары порталы* saytında.
* Fəthi Burnaş — *shigriyat.ru* saytında.
* Fəthi Burnaş — Fəthi Burnaşın «Krasnaya Tatariya» qəzetinə 26 dekabr 1930-cu il tarixli məktubu *tatar-ile.livejournal.com* saytında.
**İzabella Levina Luen** (*alm.* Isabella Levina Lueen‎; 1 may 1991, Bonn, Şimali Reyn-Vestfaliya) və ya sadəcə **Levina** — Almaniya müğənnisi və bəstəkarı. O, Almaniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı və musiqi karyerası
--------------------------

İzabella Levina Luen 1 may 1991-ci ildə Almaniyanın Bonn şəhərində anadan olmuş və Kemnits şəhərində böyümüşdür. O Kemnitsdə Dr. Vilhelm Andre gimnaziyasına daxil olmuş və 2009-cu ildə Böyük Britaniyanın Kembric şəhərində Beynəlxalq Bakalavriat dərəcəsi ilə təhsilini başa vurmuşdur. Daha sonra Levina Londona köçərək, London Kral Kollecindən bakalavr dərəcəsini qazanmışdır. Hal-hazırda London Musiqi Kollecində təhsil alır.

### 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2016-cı ildə Levina Almaniyanın NDR telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi *Unser Song 2017* milli seçim turunda iştirak etmişdir. Yarışmanın finalına yüksəlməyə nail olan müğənni nəticədə "Perfect Life" mahnısı ilə Almaniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Almaniyanın "Böyük Beşlik" ölkələrindən biri olması səbəbi ilə Levina birbaşa olaraq müsabiqənin final mərhələsindən mübarizəyə qoşulmuşdur. Finalda 21-ci səhnə alan ifaçı müsabiqədə 25-ci yeri tutmuşdur.

Diskoqrafiya
------------

### Albomlar

* *Unexpected* (2017)

### Sinqllar

* "Divided" (2016)
* "Perfect Life" (2017)
* "Stop Right There" (2017)

İstinadlar
----------

1. ↑  "GERMANY: LEVINA WINS UNSER SONG 2017 AND WILL SING "WILDFIRE" OR "PERFECT LIFE" AT EUROVISION". wiwibloggs.com. 9 fevral 2017. 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-11.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Ceymi-Li  "Ghost"** | **Almaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Mixael Şulte  "You Let Me Walk Alone"** |
**Müzəffər Alanquş** (1 yanvar 1898, Ərzurum ili – 17 dekabr 1972, İstanbul) — Türk əsgər və siyasətçi.

Həyatı və hərbi xidməti
-----------------------

Müzəffər Alanquş 1898-ci ildə Ərzurumda anadan olub. 1914-cü ildə Kuleli Hərbi Liseyində oxuyarkən orduya girdi. 1915-ci ildə leytenant rütbəsi aldı. Müxtəlif bölmələrdə Komanda Komandiri və Bölmə Komandiri vəzifələrində çalışıb. 7-ci Diviziya Əməliyyatlara əlavə edilərkən əsir götürüldü. 1 oktyabr 1918–30 dekabr 1920-ci illər arasında Misirdə əsirlikdə qaldı. 28 aprel 1921-ci ildə Anadoluya getdi və Milli Orduya qoşuldu. Müxtəlif hissələrdə xidmət etdikdən sonra 1925–1926-cı illərdə Hərbi Akademiyada kapitan rütbəsi ilə təhsilini başa vurdu. 1926-cı ildə Hərbi Akademiyanı bitirib, 1929-cu ildə heyət üzvü oldu.

1945-ci ilə qədər müxtəlif hissələrdə və qərargahlarda xidmət etdi. 1945-ci ildə Briqada generalı, 1947-ci ildə general-mayor rütbəsi aldı.

11 oktyabr 1947-ci ildə, 4-cü Diviziya komandirinin müavini olduğu zaman təqaüdə çıxdı. 17 iyun 1948-ci ildə yenidən bu vəzifəyə qatıldı.

1956-cı ildə general-leytenant, 1959-cu ildə isə tam general rütbəsi almışdır. Tuğgeneral rütbəsi ilə 4-cü Diviziya Komandirinin müavini, General-mayor rütbəsi ilə Piyada Məktəbi Komandanlığı, 1-ci Yerli Regional Komandanlıq, 3-cü Yerli Regional Komandanlıq, Quru Qoşunları Baş qərargah Başçısının müavini, 6-cı Diviziya Komandanlığı və 2-ci Korpus Komandir müavini, 2-ci General-leytenant, Baş Qərargah Baş qərargah rəisi, Quru Qoşunları Baş Qərargah rəisi, 1-ci Ordu və Hərbi Vəziyyət Komandanlığında xidmət etdi.

Tam bir general olaraq bu vəzifədə olarkən 5 avqust 1960-cı ildə Quru Qoşunları Komandanlığına təyin edildi. 6 yanvar 1961-ci ildə, 28 iyun 1961-ci ildə Milli Müdafiə naziri vəzifəsindən istefa etdi.

Üç uşaq sahibi olan General Alanquş, Birinci Dünya müharibəsinə və Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsinə qatıldı. 17 dekabr 1972-ci ildə öldü və İstanbul Zincirlikuyu Qəbiristanlığında dəfn edildi.

Təltifləri
----------

Dörd ulduzlu general Müzəffər Alanquş 1914-cü ildən 1961-ci ilə qədər olan xidmətində "Osmaniyə" və "Məcidiyə" nişanları, "Hərb", "İmtiyaz" və "İstiqlaliyyət" medalları ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Müzəffər Alanquş Arxivləşdirilib 2021-10-23 at the Wayback Machine. biyografi.info
2. ↑  Müzəffər Alanquş Arxivləşdirilib 2021-10-20 at the Wayback Machine. kimkimdir.gen.tr.

Xarici keçidlər
---------------
**Maya Sandu** (24 may 1972, Risipen[d], Faleşt rayonu[d]) — Moldova Respublikasının Dövlət və Siyasi Xadimi; Moldova Respublikasının 6-cı Prezidenti (16.11.2020), Moldova Respublikasının tarixində ilk qadın-prezident. Moldova Respublikasının Baş Naziri (08.06.2019–14.11.2019), Moldova Respublikası Parlamentinin üzvü (30.11.2014–08.06.2019), Moldova Respublikasının Təhsil Naziri (24.07.2012–30.07.2015).

Həyatı
------

Maya Sandu 1972-ci il mayın 24-də Moldova SSR-nin Faleşt rayonunun Risipen qəsəbəsində Grigori və Emiliya Sandunun ailəsindən anadan olub. Rumın, rus, ingilis və ispan dillərini bilən Maya Sandu, ailəli deyil.

1989–1994-cü illərdə 152 nömrəli addım-addım təhsil müəssisəsində təhsil alan Maya Sandu, 1995–1998-ci illərdə Moldova Prezidenti yanında Dövlət İdarəçiliyi Universitetində beynəlxalq əlqaqələr üzrə təhsil alıb. 2010-cu ildə isə o, Con Kennedi adına Dövlət İdarəçiliyi Harvard İnstitutunu bitirib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Maia Sandu // Munzinger Personen (alm.).

| ⛭Moldova Moldova Respublikasının prezidentləri Moldova |
| --- |
| Mirçea Snegur (1990-1997) • Petru Luçinşi (1997-2001) • Vladimir Voronin (2001-2009) • Nikolae Timofti (2012-2016) • İqor Dodon (2016-2020) • Maya Sandu (2020-hazırda) |  |
**Böyük Almatı gölü** (*qaz.* Үлкен Алматы көлі) — Almatı şəhərindən 15 kilometr cənubda, dəniz səviyyəsindən 2510 metr yüksəklikdə olan Zailiyski Alatau silsiləsinin alp hövzəsində yerləşən göl.

Haqqında
--------

Gölün hövzəsi tektonik mənşəlidir, mürəkkəb formada, şimala doğru ümumi meyllidir. Gölün uzunluğu 1,6 km, eni 0,75 - 1 km-dir.

Sahil xəttinin uzunluğu 3 km, dərinliyi 30-40 m, səthinin sahəsi 0,9 kvadrat kilometr, su kütləsinin həcmi 14 milyon m³-dir.

Maksimum suyun səviyyəsi avqust ayında, minimumu fevral ayında müşahidə edilir. Səviyyə dalğalanmaları 20 m-ə çatır, gölün sahilləri sıldırımlı və dikdir. Böyük Almatı çayı cənubdan gölə tökülür.

İle-Alatau Milli Parkının bir hissəsidir.

Təsvir
------

Tyan-Şan göllərinin böyük əksəriyyəti kimi, zəlzələ nəticəsində meydana gəlmişdir.

Görünən gölün üstündə üç əsas zirvə qalxır: Sovetov zirvəsi (4317 m) - cənub-şərqdə, Ozernı zirvəsi (4110 m) - cənubda və Turist zirvəsi (3954 m) - cənubda.

Fəsildən asılı olaraq göl rəngini dəyişir - açıq yaşıldan firuzə maviyədək.

Ətraf mühit təhlükəsi
---------------------

Rəsmi olaraq göl ətrafı İle-Alatau Milli Parkına aiddir. Lakin 2011-ci ilin may ayında qanunsuz tikilmiş binaların (kotteclər, kafelər və s.) leqallaşdırılması üçün 707,66 hektar ərazi parkdan alınaraq Almatı şəhərinə birləşdirilir.

Turistlərin sərhədə, sərhəd zonalarına girişi
---------------------------------------------

Gölün üstündə yerləşən Qazaxıstanın Qırğızıstan Respublikası ilə sərhəd zonasına turistlərin girişi məhdudlaşdırılmadan həyata keçirilir. Üstəlik Daxili İşlər Nazirliyindən icazə tələb olunmur. Sərhəddən Qazaxıstan Respublikası ərazisinin dərinliklərinə 7-12 km məsafədə, sərhəd rejiminin istismarı istisna olunur. Xarici vətəndaşlar və vətəndaşlığı olmayan şəxslər turizm məqsədi ilə bu sərhəd bölgələrini ziyarət edə bilərlər. Giriş rejimi Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin 31 iyul 2015-ci il tarixli 60 nömrəli Fərmanı ilə tənzimlənir.
Göl bölgə üçün əsas içməli su mənbəyidir. İnsanlar gölə avtomobillərlə (şəhər mərkəzindən təxminən 1 saatlıq məsafədə), velosipedlə və ya piyada (təxminən yarım günlük səyahət) gedə bilərlər. Göl şəhərdən 15 km məsafədədir. Gölə giriş milli parka girmək üçün bir ödəniş tələb edir. Göl Almatı üçün əsas içməli su mənbəyi olduğundan onda üzmək qadağandır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "В Большом Алматинском ущелье предстоит большая работа". Nomad.su. 2014-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-11.
2. ↑  "Иностранцам разрешат посещать запретные места Казахстана". 365info.kz. 2017-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.
3. ↑  "Постановление Правительства Республики Казахстан от 31 июля 2015 года № 600 О внесении изменений и дополнений в постановление Правительства Республики Казахстан от 16 апреля 2014 года № 356 «Об установлении пределов пограничной полосы, карантинной полосы и пограничной зоны»". online.zakon.kz. 2019-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-27.
**Ayşəgül Aldinç** (*türk.* Ayşegül Aldinç; 28 sentyabr 1957, İstanbul) — Türkiyə müğənnisi və aktrisası.

Həyatı
------

Ayşəgül Aldinç 28 sentyabr 1957-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. O, jurnalist və idman yazıçısı Orxan Aldinç ilə rəssamlıq üzrə müəllim Süheyla Aldinçin qızıdır. Onun ata tərəfi boşnak mənşəlidir. İstanbulun Cahangir məhəlləsində böyüyən Aldinç orta təhsilini anasının təyinatları səbəbilə Taksim, Qocamustafapaşa və Fəriköy rayonlarındakı məktəblərdə keçirmişdir. O, orta məktəbi Sultanəhməd Oğlan İncəsənət Məktəbində bitirmişdir. Aldinç bundan sonra Tətbiqi İncəsənət Akademiyasının (indiki Mərmərə Universiteti tərkibində) Keramika fakültəsini bitirmişdir. O, məzun olduqdan qısa müddət sonra Anafartalar orta məktəbində rəssamlıq üzrə müəllim olmuş, İstanbul Akaretler orta məktəbində isə musiqi müəllimi kimi işləmişdir. Aldinç 1978-ci ildə Mehmet Teoman ilə professional musiqi karyerasına başlamışdır. Onun yeganə evliliyi 1979-cu ildə Mehmet Teomanla olmuşdur, lakin cütlük bir neçə ay sonra boşanmışdır.

Kitabları
---------

* *Ayşegül Kitapta* (2001, Parantez Yayınları)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ayşegül Aldinç // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  "Boşnak böreğime herkes bayılır". Hürriyet. 2016-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyul 2022.
3. ↑  "Bu devrin kadını değilim". Hürriyet. 2018-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyil 2022.
4. ↑  "İmzasız evlilikler". Hürriyet. 16 Kasım 1999. 2016-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 iyul 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* aysegulaldinc.com.tr — Ayşəgül Aldinç rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2007-08-29 at the Wayback Machine
* Ayşəgül Aldinç  (ing.) Discogs saytında
**Dəmirözü** (*türk.* Demirözü) — Bayburt ilinin ilçəsi. Dəmirözü Bayburt merkez, Gümüşhane, Köse ve Kelkit və Ərzincan Çayırlı ve Otluqbeli ilçələri ilə əhatə olunmuşdur. Ən yüksək təpələri Otluqbeli təpəsidir (2485 metr). Pulur dağı (2185 metr) yüksəklikdədir. Dəmirözlü iqliminə görə Şərqi Anadolu və Qara dəniz bölgələri arasında keçid iqlim tipinə malikdir.

Qışlar çox soyuq və sərt, yay ayları isə quraq keçir. Yağıntılar adətən qar şəklində olur, bununla birlikdə yüksək ərazilərdə mülayim iqlim hökm sürür.

Tarixi
------

Eramızdan əvvəl bölgənin ən qədim tanınmış insanları 1500-cü illərdə yaşamış Əzizi və Ayyaşlardır. Bölgənin Urartu, Kim, İskit, Meç, Fars, Pont, Roma, Bizans, Ərəb, Səlcuq və Osmanlı hakimiyyəti altında olduğu tarixə məlumdur. Osmanlı mənbələrindən aydın olur ki, Osmanlı dövründə bölgədə müsəlman və yunan xalqları yaşayırdılar.

Bölgənin 1410-cu ildə Qaraqoyunlu, 1467-ci ildə Ağqoyunlu suverenliyi altında olduğu bilinir. 1473-cü ildə Fateh Sultan Mehmetin Otluqbeli döyüşünin keçdiyi bölgənin əksəriyyəti və Ağqoyunluların torpaqları, Dəmirözünün sərhədləri daxilində olmuşdur.

Coğrafiyası
-----------

Dəmirözü, Bayburtun 3 ilçəsindən biridir. İlçə şərqdən Gümüşxanə, şimaldan Aydıntəpə, cənubdan Ərzincan, şərqdən isə Bartın mərkəz ilə həmsərhəddir.

İstinadlar
----------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
2. ↑  "BAYBURT ilinin Demirözü ilçesi hakkında bilgi". www.ilimiz.net. 7 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
3. ↑  "Demirözü". bayburt.ktb.gov.tr. 28 June 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Dəmirözü Bələdiyyəsi

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bayburt ilçələri |
| --- |
| İl mərkəzi | 
* Bayburt

 |  |
| Bağlı ilçələr | 
* Aydıntəpə
* Dəmirözü

 |
**Savvı Loşkin adası** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu əraxisinə daxildir.

Coğrafiyası
-----------

Kara dənizində, daxil olduğu arxipelaqın qərb hissəsində qərarlaşır. Ada həmcinin Sivolki adaları qrupuna daxildir. Öz qrupunun mərkəzi hissəsində qərarlaşır. Dörd bir tərəfdən adalarla ətatələnmişdir: qərbdən və şimal-qərbdən Şuls adası və Vasilev adası, şimaldan Mametkul adası, şərqdən Krasin adası , cənubdan Ledokol adası. Krasin adasından Melkiy boğazı ilə ayrılmışdır. Cənubunda 1 kilometr aralıda Toros rifi, cənub-qərb sahilinə yaxın isə su üstü iki daş vardır. Rusiyanın materik hissəsi ilə arasında məsafə 50 km təşkil edir.

Ümumi məlumat
-------------

Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanmış formadadır. Bu hissədə onun uzunluğu 5,6 kilometr təşkil edir. Eni isə 1 - 2,5 km arasında dəyişir. Adanın şimal-şərq qutaracağı Zaşitnıy burnu adını daşıyır. Qərbində isə Tupoy burnu qərarlaşır. Şərq hissəsinin böyük qismini hündürlüyü 38 metr olan təpəlik tutur. Şimal-şərqi sıldırımlıdır. Sahilləri və təpələrin ətəkləri daşlıqdır. Adada axar və göl yoxdur. Mərkəzi hissəsində bataqlıqlaşmış sahə vardır.

Sahilləri düzəndir. Adanın şərq hissəsində az da olsa bitki örtüyü mövcuddur. Burada mamır, şibyə və ot bitkiləri bitir. Qayalardan birinin üzərində geodeziya obyekti vardır.
1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir. Qış ayları adalar arasında olan boğazların donması ilə məməlilər asanlıqla hərəkətinə imkan yaranır. Yay ayları qısa müddət ərzində buzdan azad olan bölgələrdə qərəkət edən buzlaqları görmək olur.

Tarixi
------

Ada Rusiya Qütb ekspedisiyası zamanı Zarta gəmisində xəritəyə salınaraq Eduard Vasileviç Toll tərəfindən adlandırılmışdır. O, adanı XVIII əsrdə yaşamış pomor olan sükançı Savva Loşkinin şərəfinə adlandırılmışdır. Belə düşünülür ki, o Yeni Torpaq arxipelaqının şərq sahillərini tətqiq edərən ətraflı məlumatlar vermişdir. O, adada üç il qalmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-03.
2. ↑  Имена на карте Арктики
3. ↑  "Savvı Loşkin". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-03.
4. ↑  Василий Михайлович Пасецкий, Евгений Пантелеймонович Борисенков. Русские открытия в Арктике. — Издательский дом «Адмиралтейство». — 2000. — С. 309. — 606 с.
**Sringeri** — Hindistanın Karnataka əyalətindəki Çikkamagaluru rayonunda yerləşən bir təpə şəhəri və Taluk qərargahıdır. Tunqa çayının sahilində yerləşir, şəhər çoxlu sayda zəvvarını Şri Şaradamba, Şri Vidyaşankara, Şri Malahanikareşvara və digər tanrıların məbədlərinə cəlb edir.

Tarixi
------

Eramızın 8-ci əsrində hindu teoloqu və Advaita Vedanta fəlsəfəsinin nümayəndəsi Adi Şankara tərəfindən qurulan ilk mathanın yaşadığı yerdir.

Əhalisi
-------

2011-ci il Hindistan siyahıyaalınmasına görə Sringerinin 36,539 nəfər əhalisi var idi. Əhalinin 49%-ni kişilər, 51%-ni isə qadınlar təşkil edir. Sringeri orta savadlılıq səviyyəsi 86% təşkil edir ki, bu da ölkə üzrə orta göstəricidən 74% yüksəkdir: kişilərin savadlılığı 90%, qadınların savadlılığı isə 82% təşkil edir. Sringeridə əhalinin 8,5%-i 6 yaşa qədərdir.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Orta illik temperatur 23,5 °C-dir. Əhəmiyyətli yağıntılar (illik orta hesabla 380 sm), əsasən iyun, iyul və avqust aylarında düşür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sage Rishyashringa Arxivləşdirilib 2022-08-08 at the Wayback Machine  (ing.)
2. ↑  ಶೃಂಗೇರಿ,ಶೃಂಗೇರಿ,శృంగేరి,斯林格埃里,शृंगेरी,格埃里,శృంగేరి Arxivləşdirilib 2021-06-24 at the Wayback Machine  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* Sri Bharati Tirtha Mahaswamiji  (ing.)
* Vidyashankara Temple — Sringeri  (ing.)