recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qızağan Xan** — türk və altay mifologiyasında döyüş tanrısı. **Kızığan** da deyilir. Göyün doqquzuncu qatında yaşayır. Kayra Xanın oğludur. Çox qüvvətlidir. Orduları idarə etməkdə, döyüşləri qazanmaqda, düşməni yenmekte komandirlərə köməkçi olar. Qırmızı yularlıdır, qırmızı buğra kürəyində oturar. Asası göyqurşağıdır. Qırmızı rəng ilə işarələniyər. Döyüşçüləri qoruyar. Türk-Monqol imperatorluqları bir fəth dövləti olduğu üçün müharibələr və döyüşçülər ictimai həyatda əhəmiyyətli bir yer tutar. Bütün kişilər, hətta yeri gələndə qadınlar da eyni zamanda əsgərlərdir. Türklərin qadınları və uşaqları da pusat (silah) istifadə etməyi bilərlər. Qüvvəti simvollaşdırır. Güclülük nağıl və söylence qəhrəmanlarının ən əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindəndir. Döyüşçülərə və əsgərlərə qüvvət verər. Onların yenilməz olmalarını təmin edər. Bəzən çox az sayda əsgərin özündən qat-qat çox böyüklükdəki orduları yeyildiyinə şahid olunar. Tarixdə bu kimi vakalara rast gəlinməsi heç də az deyildir.

Etimologiya
-----------

(Qız/Kıs/Kıy) kökündən törəmişdir. Hirsin və qanın rəngi olan qırmızı sözcüyü eyni kökdən gəlir. Qısqanmaq felini də saxlayır. Güclü, qüvvətli, hirsli deməkdir.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)
**Ker** - türk və altay mifologiyalarında pis varlıq. **Gər (Gir, Kir)** olaraq da deyilir. O varlığın pis bir xüsusiyyətə sahib olduğunu göstərir. Tek ayaqlı, tək gözlü, tək qollu keçəl varlıqlardır. Şumerlerde Qur adlı bir yer altı canavarı bulunur ki, yer altında yaşayan varlıqların Ker sözcüyü ilə təyin olunması bununla əlaqəli ola bilər. Yeraltında yaşadığına inanılan "Ötker" adlı pis varlıqlar da bunların bir növüdür. O biri aləmə aid canlılar daim tək gözlüdür. Ker sözünün kor mənasını verdiyini qarşıya qoyan görüşlər də mövcuddur. Bu sifətlə xatırlanan beş əhəmiyyətli varlıq tapılar.

1. **Ker Yutpa:** Yeraltı əjdahası
2. **Ker Abra:** Yeraltı ilanı
3. **Ker Arat:** Yeraltı balığı
4. **Ker Doydu:** Yeraltı balığı
5. **Ker Köylek:** Yeraltı cadugəri

Etimologiya
-----------

(Ker/Gər/Gir) kökündən törəmişdir. Kor sözü ilə əlaqəlidir. (Kor sözü farsca olaraq keçər lakin türkcədəki "Gör" köküylə əlaqəlidir. Farscaya türkcədən keçmişdir.) Bu söz köhnə türkcədə və monqolcada eyni zamanda sərhəd, kənar mənası daşıyır.

Mənbə
-----

* Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)
**Həbsxanalarda internet** — həbsxana şəraitində məhkumların internetdən istifadə etməsi. Həbsxanalarda internetdən istifadə məhbuslara xarici dünya ilə kommunikasiya qurmağa imkan verir. Həbsxanalarda telefondan istifadə hallarında olduğu kimi nəzarət altında internetdən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə etmək hüququ ABŞ-nin 49 islah sistemində və Kanadanın beş vilayətində təsdiqlənmişdir. Havay, Ayova, Nebraska və Nevada istisna olmaqla, hesabat verən ABŞ sistemlərinin hər biri və Kanadanın hesabat verən beş vilayətinin hamısı məhbusların təhsil proqramlarını işə salmaq üçün kompüterlərdən istifadə edir. Teletibb vasitəsilə məhbusların sağlamlıq problemlərini həll etmək üçün 36 hesabat verən ABŞ sistemi var. Həbsxanada cib telefonlarından istifadə etmək hallarında olduğu kimi nəzarətsiz formada smartfon, şəxsi notbuk və planşet vasitəsilə internetə çıxış bütün məhbuslar üçün qadağandır.

Ölkələr üzrə
------------

### Avstraliya

Məhkumların kompüter qurğularına və internet resurslarına çıxışı Avstraliyada yurisdiksiyalara görə dəyişir. Bəzi ştatlarda fərdi kompüter qabiliyyətinə malik cihazların həbsxana kameralarında istifadəsinə icazə verilir, bəzilərində idarə olunan formada internetə çıxış təmin edilir, digər ştatlarda isə bütün mövcud cihazlar geri alınır. Kompüterlərdən istifadə ümumiyyətlə təhsil, qanuni məqsədlər və idarə olunan reinteqrasiya üçündür. Bu siyasətin əsası təhsil və ya hüquqi məqsədlər üçün kompüterdən istifadəyə ehtiyacı olan bütün məhbusların əlverişsiz vəziyyətdə qalmamasını təmin etməkdir. Bu siyasət məhbusların kameralardakı kompüterlərə girişi ilə bağlı riskləri azaldır və effektiv şəkildə idarə edir.

### Kanada

Kanadada məhbusların internetə çıxışı qanuni olaraq qadağan edilmişdir.

### Almaniya

Almaniyada bir neçə regionda internetə çıxışa icazə verilir.

### Norveç

Norveçdə qapalı həbsxanalarda (yüksək təhlükəsizlik həbsxanaları) mobil smartfonların istifadəsinə icazə verilmir, orta və aşağı təhlükəsizliyi olan həbsxanalarda isə icazə verilir. Bu həbsxanaların hamısının internetə çıxışı məhduddur və məhbusların sosial mediaya çıxışı yoxdur. Bundan əlavə, bütün fəaliyyətlər izlənilir.

### Filippin

Filippində məhbuslara yaxından nəzarət altında internetə daxil olmağa icazə verilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Computer use for/by inmates". Corrections Compendium. 34 (2): 24–31. Summer 2009. İstifadə tarixi: 2013-06-10.
2. ↑  Kim Severson, Robbie Brown, January 2, 2011, Outlawed, Cellphones Are Thriving in Prisons, *The New York Times*. Retrieved 2013-06-10
3. ↑  Alexander Maconochie Centre, August 2010. Retrieved 2013-11-08
4. ↑  Government of Western Australia, Department of Corrective Services, June 25, 2010. Retrieved 2013-06-10
5. ↑  Georgie Binks. Minimum security is much different in Canada than the U.S. CBC News. March 6, 2009.. Retrieved 2013-06-10
6. ↑  *Wünsch, Silke.* "Internet access for Germany's prisoners". dw.com. 23 July 2013.
7. ↑  Prisons in Norway (in Norwegian)
8. ↑  Prison policies: Gilding the cage - The Economist
**Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İctimai Kitabxanası** (*ərəb.* دار الكتب الوطنية لدولة الإمارات‎) — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərində mədəniyyət mərkəzi.

Tarixi
------

BƏƏ İctimai Kitabxanasının fondlarında 1.000.000 nüsxə kitab saxlanılır. Onun yerləşdiyi binada konsert zalı və "Qasr Al Hosn" sərgi mərkəzi (eyni adlı qala ilə qarışdırılmamalıdır) yerləşir. Kitabxananın ərazisinə fəvvarə, ictimai və uşaq tamaşaları üçün amfiteatr və parkinq daxildir. Əbu-Dabi Mədəniyyət və Turizm Departamentinin tabeliyinə daxil deyil (digər kitabxanalar kimi).

Milli Kitabxananın binasının memarı 1976-cı ildə Beynəlxalq Dizayn Müsabiqəsində qalib olmuş Hişam N.Aşkuridir. Kitabxana binasının tikintisi 1981-ci ildə başa çatdırılmışdır. Ümumi tikinti dəyəri 56,1 milyon dollar təşkil edib. Bina BƏƏ mədəniyyətinə həsr olunmuş muzey və sərgi mərkəzi kimi xidmət edən Əl Hosn Qəsri adlı başqa binalar kompleksini yaratmaq üçün sökülüb. Hər il burada "Əl Hosn" adlı möhtəşəm sərgi keçirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "uae-public-library-and-cultural-center-abu-dhabi". trek.zone (ingilis). 2023-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-16.
3. ↑  "Maktaba". Maktaba (ingilis). 2023-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-12.
4. ↑  "Libraries". department of culture and tourism abu dhabi (ingilis). 2023-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-12.

Xarici keçidlər
---------------

* Library website
* ARCADD, Inc.
* Abu Dhabi Public Library and Cultural Center on ArchNet
* UAE Cultural Foundation Library
**Oçerk** — epik növün həcm etibarilə hekayəyə yaxın janrıdır. Hekayədən fərqli olaraq, oçerk faktiki həyat materialı, sənədlilik əsasında yazılır. Bu o deməkdir ki, yazıçı qəhrəman adını, tərcümeyi-halının səciyyəvi faktlarını real həyatda necə varsa, o şəkildə də saxlayıb əks etdirir. Düzdür, hekayədə olduğu kimi, oçerkdə də müəllif tipikləşdirmə və ümumiləşdirmə aparır, bədii təsvir və ifadə vasitələrindən istifadə edir, amma yazıçı fantaziyasına, təxəyyülünə geniş yol verilmir. Oçerklə tanış olan oxucu söhbətin konkret olaraq kimdən, real həyatda yaşayıb fəalliyyət göstərən hansı insandan getdiyini dərhal başa düşür. Oçerkdə bədiilik elementləri də olur. Oçerk bədii publisistikaya yaxın janrdır.
Azərbaycan ədəbiyyatında Mir Cəlal, Əvəz Sadıq, Nurəddin Babayev və başqaları oçerkin gözəl nümunələrini yaratmışlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oçerk haqqında". 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-28.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
Bütün millətlərin sənayə işlərinin böyük sərgisi (*ing.* The Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations)— 1 May — 15 oktyabr 1851-ci il tarixləri arasında Londonun Hyde Parkında təşkil edilən elm, sənaye, sənət və ticarət nailiyyətlərinin beynəlxalq sərgisidir. Sərgi sənaye inqilabı ideyalarının yayılmasında mühüm bir mərhələ oldu. Bir çox ölkənin iştirakı səbəbindən qısa müddətdə Ümumdünya sərgisi adını aldı. Bu ilk Ümumdünya sərgisində sənaye malları, müxtəlif sənətkarlıq məhsulları, maşın və mexanizmlər, son istehsal texnologiyalarının eksponatları və təsviri sənət əsərləri təqdim edildi.

Sərgiyə Hazırlıq
----------------

Sərginin keçirilməsi təşəbbüsü Britaniya Krallığı İncəsənət Cəmiyyətinə məxsusdur. Layihə 1849-cu ildə ictimaiyyətə təqdim edildikdə, İngilis sənayeçilərinin və iş adamlarının cavabı müsbət oldu. Belə bir sərgiyə qlobal sərbəst ticarətin təşviqi üçün ideal bir fürsət kimi baxdılar.

Sərginin nəticələri
-------------------

6 milyona qədər insanın (İngiltərə əhalisinin üçdə biri) qatıldığı sərgi ətrafında həyəcan təşkilatçılara Albertopol'un qurulmasına gedən böyük gəlir gətirdi. Krallıq İncəsənət Cəmiyyəti, sərgidən toplanan vəsaiti istifadə edərək Cənubi Kensington Muzeyinin — gələcək Viktoriya və Albert Muzeyinin yaradılması üçün eksponatların əhəmiyyətli bir hissəsini əldə etdi. Ancaq belə bir möhtəşəm hadisənin nəticəsi tamamilə müsbət deyildi. Sərgi, sənaye, maşınqayırma və ticarət sahəsindəki uğurlarla yanaşı, qabaqcıl sənaye texnologiyası ilə ənənəvi sənət və sənətkarlıq arasında fəlakətli bir uyğunsuzluğu, istehsalçının və dizaynerin öz əməyinin məhsulundan getdikcə uzaqlaşmasını və nəticədə nümayiş etdirdi. , funksiyanın və istehsal texnologiyasının sənaye məhsullarının forması və dekoru ilə uyğunsuzluğu … İngilis məhsullarının dünya bazarındakı keyfiyyətindən narahat olan Şahzadə Albert, o dövrdə Parisdə olan Gottfried Semper'i yeni dizayn mütəxəssisləri yetişdirmək üçün bir proqram layihəsi və gələcək sənət və sənaye üçün bir sərgi planı hazırlamağa dəvət etdi. muzey

Rus ekspozisiyası
-----------------

* Kristal Sarayın mənzərəsi Kristal Sarayın mənzərəsi
* Kraliça Viktoriya Kristal Sarayda Dünya Sərgisini açır Kraliça Viktoriya Kristal Sarayda Dünya Sərgisini açır
* Plandan Kristal Saray layihəsinin həyata keçirilməsinə cəmi 9 ay vaxt sərf edildi Plandan Kristal Saray layihəsinin həyata keçirilməsinə cəmi 9 ay vaxt sərf edildi
* Sərgi pavilyonları Sərgi pavilyonları
* Kristal Sarayda tam ölçülü ağaclar Kristal Sarayda tam ölçülü ağaclar
* Crystal Palace əsas giriş Crystal Palace əsas giriş
*

Həmçinin bax
------------

* Leipzig sərgisi
* Şərq yarmarkası

İstinadlar
----------

1. ↑  Власов В. Г.. Виктории и Альберта музей в Лондоне // Власов В. Г. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства. В 10 т. — СПб.: Азбука-Классика. — Т. II, 2004. — С. 575–577
***Vagner-Mervein qruplaşması*** — bir funksional qrupun karbokation mərkəzinə 1,2-köçürülməsi reaksiyasıdır ki, bu da molekulda nukleofil əvəzetmə, çoxlu əlavə reaksiyaları zamanı baş verir.

Bu reaksiya budaqlanmış karbon skeletinə malik olan karbohidrogenləri və onların törəmələrini əhatə edir. Alitsiklik birləşmələrdə yenidən qurulma çox vaxt halqa ölçüsünün dəyişməsi ilə müşayiət olunur.

Həlledicinin dielektrik davamlılığının artması və həlledicinin əsaslığının azalması qruplaşma reaksiyasını sürətləndirir. Çıxan anionun, məsələn, [AlCl4]– və ya [SbCl6]– kompleks ionu şəklində aktiv birləşməsivreaksiyanın baş vermə ehtimalını artırır.

Reaksiya 1899-cu ildə E. E. Vaqner tərəfindən kəşf edilmiş və 1910–1927-ci illərdə H. Mervein tərəfindən ətraflı öyrənilmişdir.

Reaksiya nümunələri
-------------------

Birinci növ kamfenlərin yenidən qruplaşması,
Spirtlərin eyni vaxtda dehidratlaşması ilə izomerləşmə:

Tədbiqi
-------

α-pinendən kamforanın alınmasıı:

• α-pinendən kamfora sintezi:

• Kamfendən izobornil asetatın hazırlanması.

• Santalidolun sintezi.

Mənbə
-----

1. Vaqner, G. J. Russ. Fizik. Kimya. soc. 1899, 31, 690.
2. Knunyants I. L. (baş redaktor). Kimya Ensiklopediyası: 5 cilddə. — M .:
3. Sovet Ensiklopediyası. — T. 1. ABL-DAR. — S. 659–660.
4. Ингольд К. Теоретические основы органической химии, пер. с англ. М. 1973, с. 600–48. Н.Э. Нифантьев.
**Kaoani** (yaponca **kao** (顔?, üz) və **ani** (アニ?, animasiya) sözlərindən gəlir) — adətən üzürmüş kimi görünmək üçün yuxarı və aşağı sıçrayan kiçik animasiyalı emotikonlar. Kaoanilərin mənşəyi Yaponiyadan gəlir və eyni zamanda puflar, anime ləkələri, anikaolar və ya anime ifadələri kimi tanınır.

Kaoani heyvanlar, oniqirilər kimi qida məhsulları, rəngli ləkələr, karikatura personajları və s. şəklində ola bilər. Bir çoxları rəqs etmək, gülmək və ya alqışlamaq kimi müəyyən bir fəaliyyəti yerinə yetirmək üçün canlandırılır.

Kaoanilər üçün fayl formatı adətən GIF-dir, çünki bu format animasiyaları dəstəkləyir. Bununla belə, onları animasiya edilmiş PNG şəkli olan APNG formatında da hazırlamaq mümkündür. Kaoanilər əsasən internet forumlarında, "MySpace" profillərində, bloqlarda və ani mesajlaşma proqramında əhval-ruhiyyə simvolu və ya avatar kimi istifadə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Smaylik

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hanisch, Horst.* Rhetorik ist Silber: Grundlagen der überzeugenden Redekunst - Von den ersten Schritten zu einer perfekten Präsentation (alman). BoD – Books on Demand. 2022-02-08. ISBN 978-3-7543-3966-4. İstifadə tarixi: 8 yanvar 2024.
2. ↑  "Kaomoji & Kaoani ♥ | CocolaCoquette.com" (ispan). 2007-01-19. 2023-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 yanvar 2024.
**Sürətli (tez) likvidlik nisbəti** (*ing.* Quick ratio, Acid test, QR) — yüksək likvidli cari aktivlərin qısamüddətli öhdəliklərə (uzunmüddətli öhdəliklər) nisbətinə bərabər olan maliyyə əmsalı. Məlumat mənbəyi cari likvidliklə eyni şəkildə şirkətin balans hesabatıdır, lakin ehtiyatlar aktivlər kimi nəzərə alınmır, çünki satılmağa məcbur edilərsə, itkilər bütün dövriyyə kapitalı arasında ən böyük olacaqdır. Müəssisənin qısamüddətli öhdəliklərini ən likvid aktivlərlə ödəmək qabiliyyətini göstərir.

{\displaystyle {\mbox{К}}\_{\mbox{бл}}={{\mbox{Cari aktivlər}}-{\mbox{Ehtiyatlar}} \over {\mbox{Cari məsuliyyət}}}}

və ya

**Analiz etmək alınmadı (sintaksis xətası): {\displaystyle \mbox{К}\_\mbox{bl} = {\mbox{Qısamüddətli debitor borcları} + \mbox{Qısamüddətli maliyyə investisiyaları} + \mbox{Nağd pul}\üzəri \mbox{Qısamüddətli öhdəliklər} - \mbox{ Təxirə salınmış gəlir} - \mbox{Gələcək xərclər üçün ehtiyatlar}}}**

İstinadlar
----------

1. ↑  "Коэффициент срочной ликвидности". Оценщик.ру. 2011-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-14.

Ədəbiyyat
---------

* *Бригхэм Ю. Эрхардт М.* Анализ финансовой отчётности // Финансовый менеджмент (10-е изд). СПб.: Питер. Пер. с англ. под. ред. к.э.н. Е. А. Дорофеева. 2007 [Financial management. Theory and Practice]. 121–122. ISBN 5-94723-537-4.
**Cenin** (*ərəb.* جنين‎) — Fələstin Muxtariyyətinin İordan çayının qərb sahilində yerləşən şəhəri, Fələstin Milli Administrasiyasının (PNA) eyni adlı vilayətinin inzibati mərkəzi.

Tarixi
------

Roma dövründə qəsəbə samariyalı Ginae kəndi kimi tanınırdı.

12-ci əsrdə Yakut əl-Həməvi Cenini "çoxlu bulaqlar olan kiçik gözəl şəhər" kimi təsvir etmişdir.

Osmanlı imperiyası dövründə Cenin eyniadlı naxiyanın (nahiyənin) mərkəzi idi, 1596-cı il siyahıyaalınmasına görə burada 8 təsərrüfat var idi. 1882-ci ildə əhalisi 3 minə yaxın idi, 2 ailə xristian, qalanları müsəlman idi.

1922-ci ildə əhalinin sayı 2637 nəfər idi, onlardan 7 yəhudi, 108 xristian, 215 hindu və sikx, qalanları isə müsəlman idi.

Şəhər 1930-cu illərdə Fələstinin İngiltərənin nəzarəti altında olduğu zaman şöhrət qazanmışdı. 1938-ci ilin yayında yerli ərəb Cenində ingilis müstəmləkəçi məmurunu öldürdü. Qətldə şübhəli bilinən yaraqlı qaçmaq istəyərkən tutularaq güllələnib. Buna baxmayaraq, Britaniya hakimiyyəti cəza olaraq şəhərin böyük bir hissəsinin yandırılmasına qərar verdi. Avqustun 25-də bu məqsədlər üçün Ceninə 4200 kiloqram partlayıcı gətirildi. Cenin əməliyyatı zamanı ingilislər yerli ərəbləri minalanmış hesab edilən ərazilərdə öz əsgərlərindən irəli getməyə məcbur etdirdilər. Yaxınlıqda mina ola biləcəyinə dair ən kiçik bir şübhə yaranan kimi bu üsul hər yerdə tətbiq olunurdu.

1996-cı ildə Cenin yaxınlığında Ərəb Amerika Universiteti yaradıldı və 2000-ci ilin sentyabrında tələbələr təhsil almağa başladı.

2002-ci ildə İsrailin "Müdafiə divarı" hərbi əməliyyatı zamanı, Cenin qaçqın düşərgəsində döyüşlər zamanı İDF-nin Cenində törətdiyi qırğın yüzlərlə və minlərlə ölü haqqında PNA-nın bəyanatları var idi. — əsasən də mülki şəxslər. PNA, İsrail, BMT və HRW-nin sonrakı hesablamalarına görə, Fələstin tərəfindəki döyüşlər zamanı qadın və uşaqlar da daxil olmaqla 52–57 nəfər həlak olub. İsraillilər şəhəri "Fələstin terrorunun mərkəzi" , "Tənzim"in başçısı isə "11 sentyabr hücumlarından" iki həftə sonra "Kamikadzelərin paytaxtı" adlandırırlar.

İstinadlar
----------
SSRİ Sberbankının əmanət kitabçası
**Əmanət kitabçası** — vətəndaşla bank əmanəti müqaviləsinin bağlanmasını və onun depozit hesabına vəsaitin qoyulmasını təsdiq edən sənəd (Rusiya Federasiyasının Mülki Məcəlləsinin 843-cü maddəsi).

Əmanət kitabçasında bankın adı və yerləşdiyi yer, əmanət filiala, o cümlədən onun müvafiq filialına qoyulubsa, əmanətin hesab nömrəsi, habelə əmanətə daxil olan bütün vəsaitlər göstərilməli və bank tərəfindən təsdiq edilməlidir. hesab, hesabdan debet edilmiş bütün vəsait məbləğləri və əmanət kitabçasının banka təqdim edilməsi zamanı hesabda olan vəsaitin qalığı.

Əmanətin fərqli vəziyyəti sübuta yetirilmədikdə, əmanət kitabçasında göstərilən əmanət məlumatları bankla əmanətçi arasında əmanət üzrə hesablaşmalar üçün əsasdır.

Əmanətin verilməsi, onun üzrə faizlərin ödənilməsi və əmanətçinin əmanət hesabından vəsaitin başqa şəxslərə köçürülməsi barədə sərəncamlarının icrası bank tərəfindən əmanət kitabçası təqdim edildikdə həyata keçirilir.

Əmanət kitabçası üzrə əmanətlər üzrə orta illik faiz dərəcəsi digər əmanət növlərinə nisbətən xeyli aşağıdır.

İtirilmiş adsız əmanət kitabçası üzrə hüquqların bərpası adsız qiymətli kağızlar üçün müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.

2003-cü ildə Sberbank yeni bir təhlükəsizlik növü təqdim etdi - Əmanət Sertifikatı. Əmanət sertifikatı təqdim edən şəxsə verilən qiymətli kağızdır. Əmanət sertifikatı, əmanət kimi, əmanətlərdən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək gəlirlə vəsait saxlamaq və artırmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сберкнижка Сбербанка России" (rus). tiboss.ru. 2018-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-17.
2. ↑  "Сберегательный сертификат". 2017-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-26.
**Yaponiya əhalisi** 1 oktyabr 2005-ci il siyahıya alması zamanı *127.767.994* nəfər olmuş, 1 aprel 2009-cu il rəsmi təxmininə əsasən isə **127,6 milyon nəfər**dir. 2005-ci ildə aparılmış siyahıya almanın rəsmən açıqlanmış yekunlarına əsasən Yaponiyada 1,555,505 nəfər (466,637 nəfəri Koreyalı, 346,877 nəfəri Çinli , 214,049 nəfəri Brazilyalı, 123,747 nəfəri Filippinli, 40,091 nəfəri Perulu, 37,417 nəfəri ABŞ-lı, 26,429 nəfəri Taylandlı, 20,630 nəfəri Vyetnamlı, 18,041 nəfəri İndoneziyalı, 9,605 nəfəri Böyük Britaniyalı, 251,982 nəfəri isə digər ölkələrdən olmaqla) əcnəbi yaşayır.

2018-ci ildə ölkədə bir qadına orta hesabla 1,42 uşaq doğumu sayı düşüb. Okinava prefekturasında bu göstərici ölkə üzrə ən yüksək səviyyədə −1,89, Tokioda isə ən aşağı həddədir – 1,2. 2018-ci ildə ölkə ərazisində 920 min körpə dünyaya gəlib. Bu, həmin statistikanın aparılmağa başladığı 1899-cu ildən bəri ən aşağı göstəricidir. Həmin il ölənlərin ümumi sayı isə 1 milyon 360 min nəfər təşkil edib ki, bu da II Dünya müharibəsindən sonra ən böyük göstəricidir. Ölənlərlə yeni dünyaya gələnlərin say fərqi 444 min nəfər təşkil edib ki, bu da 11 ildir davam edən azalmada yeni rekorddur.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  *Ağayev, Vüqar.* "Yaponiyada ötən il doğum sayı rekord səviyyədə aşağı düşüb". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 iyul 2019.

Ədəbiyyat
---------

1. Ministry of İnternal Affairs and Communications : Based on the 2005 Population Census, the total population was 127,767,994. 62,348,977 were males (48.8%) and 65,419,017 were females (51.2%).
**Alişa Qlass** — 1986-cı ildə anadan olmuş Amerikalı qadın voleybolçu. İmoko Koneglianonun şərəfini qoruyur.

Karyerası
---------

Voleybolçu həmçinin 2009-cu ildən ABŞ millisinin şərəfini qoruyur. 2012 və 2013-cü illərdə milli komanda ilə birlikdə Panamerikana kubokunu qazanmışdır.

Qlass 2013-14 mövsümündə Türkiyənin Fənərbaxça klubunda 12 nömrəli formanı geyinmişdir. Oynadığı vaxt komandanın əsas toppaylayıcısı olmuşdur. Fənərbaxçaya 2013-cü ildə transfer olunmuşdur. Bu klubdakı ən böyük uğuru isə 2013-14 mövsümünə təsadüf edir. Belə ki, həmin mövsüm Alişa komandası ilə birlikdə CEV Kubokunu qazanmışdır.

2014-cü ildən etibarən isə İtaliyanın İmoko Volley Konegliano komandasına transfer olunmuşdur. O, bu klubda özünə "səkkiz" nömrəli formanı bəyənmişdir. Alişa yeni komandası ilə birlikdə 2014-15 mövsümündə keçiriləcək CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında da iştirak edəcək.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Alisha Glass, Imoco Conegliano'da" (türk). sportrend.blogcu.com. 16-05-2014. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-01.

Xarici keçidlər
---------------

* Alişa Qlassın rəsmi səfihəsi USA Volleyball saytında  (ing.)
* Alişa Qlass Bioqrafiya  (ing.)
* Alişa Qlass Fənərbaxçada  (türk.)
**Demokratik Bölgələr Partiyası** (*türk.* Demokratik Bölgeler Partisi, **DBP**; kürd. Partiya Herêman a Demokratîk, **PHD**) —Türkiyədə kürd siyasi partiyası. Azlıqların hüquqlarını müdafiə edən Xalqların Demokratik Partiyası (HDP) DBP-nin qardaş partiyası kimi çıxış edir.

Tarixi
------

2014-cü il bələdiyyə seçkilərindən sonra Xalqların Demokratik Partiyası və kürd tərəfdarı Sülh və Demokratiya Partiyası (BDP) yenidən ortaq bir quruluşda təşkil olunmuşdur. 28 aprel 2014-cü ildə BDP-nin bütün parlament heyəti HDP-yə qoşulmuş, BDP isə yalnız yerli idarəetmə səviyyəsində təmsilçilərə təyin edilmişdir. BDP-nin ana partiyası HDP-dən fərqli olaraq, PKK ilə daha yaxın əlaqələrinin olduğu iddia edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "BDP milletvekilleri HDP'ye katıldı". Al-Monitor. 28 April 2014. 27 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 February 2014.
3. ↑  "BDP artık Meclis'te yok". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-25.
4. ↑  "Managing Turkey's PKK Conflict: The Case of Nusaybin". International Crisis Group. 2 May 2017. 10 October 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 May 2017.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi Twitter hesabı
**Gözde Kırdar** – türk qadın voleybolçu. Türkiyə milli voleybol komandasının ən təcrübəli oyunçularından biri. Milli komandanın digər bir üzvü Özge Kırdar Çembercinin əkiz bacısıdır.

Karyerası
---------

Voleybola 1999-cu ildə Günəş Sığortanın B komandasında başlayan voleybolçu bu komandanın Vakıfbankla birləşməsindən sonra karyerasına Vakıfbank Günəş Sığortada davam etmişdir.

2003-cü ildə ilk dəfə Türkiyə millisinə çağrılan voleybolçu ilk vaxtlar milli komanda da istədiyi oyunu göstər bilmir. Ancaq illər ötdükcə təcrübəsi də artan Gözde yavaş-yavaş milli komandanın əsas oyunçusuna çevrilməyə başlayır.

Vakıfbankda da özünü yaxşı cəhətdən göstərən voleybolçu 2012-ci ilə qədər komandası ilə birlikdə sırası ilə CEV Çağırış Kuboku, Top Komandalar Kuboku, Çempionlar Liqası və Kulublar arası Dünya Çempionatının qızıl medallarını qazanmışdır. Türkiyədə də, kubok və superkubok qalibiyyətlərinin yanında ölkə çempionluğu da yaşayır.

2012-ci ildə voleybolçu üçün iki əlamətdar hadisə baş verir. Bunlardan biri milli komanda ilə Dünya Qranpirisində yaşanan üçüncülük olur, digəri isə təbii ki, 2012 Yay Olimpiya Oyunlarıdır. Bu turnirdə də doqquzunculuq əldə edən voleybolçunun Türkiyə milli komandasının heyətində əkiz bacısı ilə birlikdə əsas heyətdə oynaması bütün xarici mətbuatı onların üzərinə çəkir. Onlar həmçinin Olimpiya oyunlarında da iştirak edən 18-ci əkiz idmançılar olurlar.

Uğurları
--------

### Milli komanda ilə

* 2011 Avropa Qadınlar Avropa Çempionatı —  Bürünc Medal
* 2012 "Dünya Qranpiri"si —  Bürünc Medal
* 2013 Aralıq dənizi oyunları —  Gümüş Medal

### Klublar ilə

* 2010–11 CEV Çempionlar Liqası —  "Vakıfbank" ilə
* 2011 Kulublar arası Dünya Çempionatı —  *finalist* "Vakıfbank" ilə
* 2012–13 Türkiyə Kuboku —  "Vakıfbank" ilə
* 2012–13 Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatı —  "Vakıfbank" ilə
* 2013 Kulublar arası Dünya Çempionatı —  "Vakıfbank" ilə

### Şəxsi mükafatları

* *2010–2011 CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında "Ən yaxşı top qəbul edici"*
* *2012–2013 Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatında "Ən dəyərli oyunçu"*
* *2013 Kulublar arası Dünya Çempionatında "Ən yaxşı hücumçu"*

İstinadlar
----------

1. ↑  Filenin ikiz sultanları Arxivləşdirilib 2013-09-14 at the Wayback Machine  (türk.)
2. ↑  13'ünde çıktılar yola Arxivləşdirilib 2012-10-27 at the Wayback Machine  (türk.)
3. ↑  İkiz sultanlar Özge ve Gözde tarihe geçti [*ölü keçid*]  (türk.)

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi Sayt Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Rəsmi Twitter Səhifəsi
Kanada əyaləti, Şimali Amerikada 1841-1867-ci illər arasında mövcud olmuş ingilis müstəmləkəsidir. Təşəkkülü Durham Qrafı Con Lambton tərəfindən 1837-ci il üsyanından sonra hazırlanan Britaniya Şimali Amerikası Problemləri Hesabatındakı tövsiyələrini əks etdirir.

Təsis qanunu 23 iyul 1840-cı ildə Böyük Britaniya parlamenti tərəfindən qəbul edildi və Taxt tərəfindən 1841-ci il 10 fevralda elan edildi.  Yuxarı və Aşağı Kanada Koloniyaları, ləğv edilmiş parlamentləri ilə birləşdirildi və parlamentləri bir dam altında yenidən quruldu. 1837 üsyanından sonra Kanadanın birləşməsində iki mühüm amil rol oynadı. Birincisi, Yuxarı Kanada sabit vergi gəlirinin olmaması səbəbindən iflas ərəfəsindəydi və Aşağı Kanadanın mənbələrinə Kanada daxili nəqliyyat marşrutlarının inkişafını maliyyələşdirmək üçün daha çox ehtiyac duyulurdu. İkincisi, birləşmə fransızlara qarşı vacib bir qələbə cəhdi idi, çünki Parlamentlərdə yerlərin sayı bərabər idi, baxmayaraq ki, hər ştatda seçkilər keçirilərkən Aşağı Kanadada əhali daha çox idi. Durham Hesabatı Kanada Birliyi və ya Məsuliyyətli hökumət (Müstəqil Yerli Məclis) adlandırılsa da, bu, yalnız ilk icraat idi. Yeni hökuməti təyin olunmuş bir general qubernator idarə edirdi və o yalnız İngiltərə qarşısında məsuliyyət daşıyırdı.

Kanada əyaləti 1 iyul 1867-ci ildə Ontario və Kvebek olaraq yenidən bölündükdə, yola Kanada Federasiyası olaraq davam etdirilməsi haqqında qəti qərar qəbul edildi.
Hezekiah Conant tərəfindən dizayn edilmiş astronomik saat. Bu saat həm Günəş vaxtını və həm də ulduz vaxtını göstərir.
Verilmiş coğrafi meridianda yaz bərabərliyi nöqtəsinin iki ardıcıl eyni adlı kulminasiyası (aşağı və ya yuxarı kulminasiya) arasında keçən zaman fasiləsinə *ulduz günü* deyilir. 

Ulduz gününün başlanğıcı yaz bərabərliyi nöqtəsinin yuxarı kulminasiyasından hesablanır.

Yaz bərabərliyi nöqtəsinin yuxarı kulminasiyasından verilmiş ana qədər keçən vaxta *ulduz vaxtı* deyilir. 

Verilmiş coğrafi meridianda ulduz vaxtı ədədi qiymətcə yaz bərabərliyi nöqtəsinin saat bucağına bərabər olacaq. 

Bir çox astronomik məsələlərin həllində ulduz vaxtından istifadə etmək əlverişlidir. Lakin bizim həyatımız və əməli fəaliyyətimiz üçün bu anlayış yaramır. Bizim gündəlik həyatımız Günəşin doğub batması ilə əlaqədar olduğundan Günəş günü və Günəş vaxtından istifadə etmək daha uyğundur.

Ulduz və Günəş vaxtı arasında əlaqə
-----------------------------------

Məlum olduğu kimi Günəşin illik hərəkəti günlük hərəkətinin əks tərəfinə yönəlib. Əgər nəzərə alsaq ki, Günəş illik hərəkətində gündə təxminən yerini 1° dəyişir, göstərmək olar ki, orta Günəş günü ulduz günündən təxminən 4m, daha doğrusu 03m56s.6=03m.9426 uzundur. Doğrudan da tropik il ərzində Günəş 360° və ya 24m dönür. Onda bir gündə Günəşin dönməsi

{\displaystyle \mu ={\frac {24^{h}}{365.2422}}=3^{m}56^{s}.556}

olar. Beləliklə tropik ildə 365.2422 orta Günəş günü və 366.2422 ulduz günü vardır. Yəni

365.2422 orta Günəş günü = 366.2422 ulduz günü.

Buradan

1 orta Günəş günü = 1.00273 ulduz günü

və ya

1 orta Günəş günü = 24h03m56s.556 ulduz günü

1 ulduz günü = 0.997270 orta Günəş günü

və ya

1 ulduz günü = 23h56m04s.091 orta Günəş günü.

Aydındır ki, orta vaxt vahidləri ilə vaxt intervalı ΔTm olarsa, ulduz vaxtı vahidləri ilə vaxt intervalı

{\displaystyle \bigtriangleup S=k\bigtriangleup T\_{m}}

olar və ya əksinə

{\displaystyle \bigtriangleup T\_{m}={\frac {1}{k}}\cdot \bigtriangleup S=k'\bigtriangleup S}

olar. Burada

{\displaystyle k={\frac {366.2422}{365.2422}}=1.00273},

{\displaystyle k'={\frac {365.2422}{366.2422}}=0.99727}

İstinadlar
----------

1. 1 2  C.M.Quluzadə Klassik Astronomiya "QAPP-POLİQRAF" Bakı,2004
2. 1 2 3  C.M.Quluzadə Klassik Astronomiya "QAPP-POLİQRAF" Bakı,2004
**Eduard Şperlinq** (*alm.* Eduard Sperling‎; 29 noyabr 1902, Dortmund, Prussiya – 25 fevral 1985, Dortmund, Şimali Reyn-Vestfaliya) — alman Yunan-Roma güləşçisi, Olimpiya Oyunlarının mükafatçısı, Avropa çempionu.

Həyatı
------

1902-ci ildə Hamm şəhərində anadan olmuşdur. Öncə boksla məşğul olurdu, amma sonra güləşə keçdi. 1925—1928-ci illərdə Nürnberqdə yaşayanda məşhur Karl Döppelin rəhbərliyi altında məşq edirdi. 1926-cı ildə Almaniya çempionatında 2-ci yeri tutdu. 1927-ci ildə Almaniya və Avropa çempionu oldu. 1928-ci ildə Amsterdam Olimpiya Oyunlarında gümüş medalı qazandı. 1929-cu ildə yenidən Avropa çempionu oldu. 1930-cu ildə Avropa çempionatında 4-cü yeri tutdu. 1931-ci ildə yenidən Almaniya və Avropa çempionu oldu. 1932-ci ildə yenidən Almaniya çempionu oldu, Los-Anceles Olimpiya Oyunlarında isə gümüş medalı qazandı. 1934-cü ildə Almaniya çempionatında həm Yunan-Roma, həm də sərbəst güləş üzrə çıxış etdi; Yunan-Roma növündə 3-cü yeri tutdu, sərbəstdə isə 1-ci. 1936-cı ildə yenidən Yunan-Roma növündə Almaniya çempionu oldu.

Xarici keçidlər
---------------

* Eduard Şperlinq Arxivləşdirilib 2020-04-17 at the Wayback Machine — *Sports-Reference.com* saytında Olimpiya statistikası (ing.)
* Eduard Şperlinq — *International Wrestling Database* saytında profili (ing.)
**Kissəyi Səncan** (*fars.* قصه سنجان‎, qüc. કિસે સનજાન/કિસ્સા-એ-સંજાણ ; hərf. Səncan hekayəsi) — Hindustan yarımadasındakı zərdüşti köçkünlərin erkən illərinə dair hesabat. Bu, ilk dəfə b.e. 1599-cu ildə parsi keşişi Bəhmən Keyqubad yazmışdır. Mətn ümumiyyətlə orada təsvir olunan hadisələrin yeganə povesti kimi qəbul edilir və parsi icmasının bir çox üzvləri epik poemanı öz əcdadlarının dəqiq hesabatı kimi qəbul edirlər.

Hesabat Böyük Xorasandan başlayır və mühacirlərin indiki Hindistanın qərb sahilində yerləşən Qücərat şəhərinə səyahətindən bəhs edir. Ən uzun olan birinci fəsil Səncanda od məbədinin qurulması və sonradan onların nəslinin dağılması ilə başa çatır. Sonrakı fəsillərdə əsərdə yadelli işğalçıları dəf etmək istiqamətində uğurlar, daha sonra həmin istiqamətdə uğursuzluqlar və zərdüştilərin sonrakı təxliyəsini nəql edir. Hesabat "Varharan atəşi"nin Navsariyə çatdırılması ilə bağlı bir fəsillə bağlanır.

Sonda hekayə Bəhman Keyqubad tərəfindən imzalanır. Əsər təsvir edilən hadisələrdən əsrlər sonra yazılmışdır. Hesabat fars poeziyasına xas olan çox müfəssəl üslubda, mənzum formasındadır.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑   Qissa I Sanjan - Heritage Institute
2. ↑  Kotwal, 1974.

### Ədəbiyyat

* *Boyce, Mary; Kotwal, Firoze M.* Irānshāh // Encyclopaedia Iranica, sup. 4, Costa Mesa: Mazda, 2003, 2008-02-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Bulsara, P. P.* Highlights of Parsi History, Bombay, 1963
* *Hodivala, Shahpurshah Hormasji,* Kissah-i-Sanjan // Studies in Parsi History, Bombay, 1920
* *Kotwal, Firoze M.* "Some Observation on the History of the Parsi Dar-i Mihrs", Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 37 (3), 1974: 664–669, doi:10.1017/S0041977X00127557
* *Kulke, Eckehard,* The Parsees in India: A Minority as Agent of Social Change, New Delhi: Bell, 1978
* *Maneck, Susan Stiles,* The Death of Ahriman: Culture, Identity and Theological Change Among the Parsis of India, Bombay: K. R. Cama Oriental Institute, 1997
* *Modi, Jivanji J.* A few events in the early history of the Parsis and their dates, Bombay, 1905
* *Vimadalal, Jal Rustamji,* What a Parsee Should Know, Bombay, 1979

Xarici keçidlər
---------------

* Hodivala's uncritical translation of the narrative.
**Frans Kafka Dərnəyi** - Praqada Alman dili və ədəbiyyatı mirası adına 1990-cı ildə qurulan və adını Franz Kafka dan alan və mənfəət güdməyən dərnək. Dərnək hər il "Frans Kafka" mükafatına sponsorluq edir.Günümüzdə qlobal olaraq 1000-ə yaxın üzvü var. Bəzi üzvlər arasında "Nobel" mükafatı sahibi Güntür Grass və dərnəyin vitse-prezidenti Vladimir Zelezni sayıla bilər.

Cəmiyyətin məqsədləri arasında mərkəzi Avropada yaşayan çex, alman və yahudi xalqları arasındaki mədəni müxtəlifliyi artırmaqdır. Ayrıca Frans Kafkanın bütün əsərlərini çexcəyə çevrilməsini hədəfləyir.
Frans Kafka dərnəyi Yaroslav Rona tərəfindən yaradılan Frans Kafka heykəli kampanyası başladıb. Heykəl 2003-cü ildə Çexiya crespublikasının paytaxtı Praqada açıldı.
Dərnəyin binalarında indi Kafkanın kitablarının bir nüsxəsi və toplamda 1000 kitab və məqalə yer alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Společnost Franze Kafky" ( (türk.)). 18 noyabr 2019. 2019-04-04 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Kafka-Gesellschaft in Prag erhält rekonstruierte Kafka-Bibliothek" ( (türk.)). 18 noyabr 2019. 2016-04-20 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Pomník Franze Kafky" ( (türk.)). 18 noyabr 2019. 2019-04-04 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "The Franz Kafka Society in Prague: for all your Kafkaesque needs" ( (türk.)). 18 noyabr 2019. 2017-04-09 tarixində arxivləşdirilib.
**Bərəkətli torpaqlar üzərində** — Orxan Kamalın 1954-cü ildə yazdığı roman.

Məzmun
------

Romanda pul qazanmaq ümidi ilə kəndi tərk edərək şəhərə köç edən üç dostun, yəni Yusif, kösə Həsən və pəhlivan Əlinin yaşadıqlarından bəhs edilir. Orxan Kamal roman haqqında, "Bu kitab öz bilgim və ədəb-ərkanım xaricində, pis iş şəraitində, bir tikə çörək üçün zəhər kimi ömür sürən insanların topladığı materiallarla yaradılmışdır. Müxtəlif kaptanları, ustaları, ustad köməkçilərini yığıb səhərə qədər oxudum, qulaq asdılar. "Bağışlayın" dedilər, "bu qədərdir. Bütün dedikləriniz doğrudur. Hətta yarımçıqdır. Çukurovanın bərəkətli torpaqlarında sizi insan edən şeylər olur.

Roman 1979-cu ildə Erden Kıral  (türk.) tərəfindən filmə uyğunlaşdırılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Orhan Kemal Bereketli Topraklar Üzerinde
* Bereketli Topraklar Üzerinde
* Bereketli topraklar üzerinde

1. ↑  "Bereketli Topraklar Üzerinde film". 2021-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-21.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **Məhəmməd xan Zəngənə** haqqındadır. **Zəngənənin digər istifadələri** üçün **Zəngənə** səhifəsinə baxın.* |

**Məhəmməd xan Əmir Nizam Zəngənə** (ö.1841) — Hacı Əli xan Zəngənə oğlu, Fətəli şah və Məhəmməd şah dövrlərində, Azərbaycanın hakimi, Azərbaycan ordusunun komandanı və Abbas mirzənin müşiri olmuşdur.Aleksandr Qriboyedovun qətlindən sonra, 1829-cu ildə Məhəmməd xan Zəngənə, Abbas mirzənin oğlu şahzadə Xosrov mirzə Qovanlı-Qacarla üzrxahlıq üçün Sankt-Peterburqa getmişdi.

Tiflisdəki "Diplomatik dəftərxana" da "Tiflisdə tatar dilində qəzet nəşri haqqında" 142 nömrəli iş 29 mart 1831-ci ildə açılıb, 30 yanvar 1833-cü ildə bağlanmışdır. İş Təbrizdən Bezakın diplomatik dəftərxanaya məktubu ilə başlanır. O, xahiş edirdi ki, Azərbaycan dilindəki qəzet Təbrizdə Məhəmməd xan Əmir Nizama təqdim olunmaq üçün "ardıcıl çatdırılsın", çünki o, qəzetin məzmunu ilə şahı tanış edəcəkdir.

Həyatı
------

Nadir mirzə öz nüsxəsində yazır:
"… Əmir- nizam Məhəmməd xan ölümündən 1 il qabaq Urmiyadan gəlirmis. Acı çay körpüsündən keçərkən, Təbriz qadınlarından bir neçəsi ona yaxınlaşaraq çörək qıtlığından ona şikayət edib, balaları aclıq çəkdiklərini bildirir və ağlayırlar. Təbriz qadınlarının göz yaşları Məhəmməd xana çox ağır təsir edir və deyir:
" Mənə sabahadək möhlət verin" Sabahı, onun göstərişi ilə həmin ərazinin başçıları və hərbi mənsəb sahibləri çörəkçilərin hamısını tutdular. Çörəyi gizlədib narazılıq yaradan və möhtəkirlik edən o zümrənin hamisı tənbeh olundu. "Uzun saqqallıq edənlərin" çubuq cəzasından sonra hamısının saqqalı qırxıldı. Hətta , bəzilərinin qulağını kəsdilər. Möhtəkirlik edən bütün çörəkçiləri 100–30 tumən arası cərimə etdilər. Çörək bollasdi.

Əmir — nizam Məhəmməd xanın vəfatindan sonra onun vəsiyyətnaməsi zahir oldu. İmamcümə Mirzə Fəzləli tərəfindən oxunan vəsiyyətnamədə çörəkçilərdən alınan cərimə pullarinin sandıqdakı kisədə olduqu göstərilir və həmin pulların çörəkçilərə qaytarılması istənilirdi. Vəsiyyətnaməyə əsasən pullar son tümənədək çörəkçilərə qaytarıldı. Bu o zaman idi ki, Azərbaycanda Qəhrəman mirzə hakim idi və hec kimin artıq nəfəs çəkməyə qüdrəti yox idi.."

Ailəsi
------

Məhəmməd xanın Əhməd xan adlı oğlu vardı.

Yaradıcılığı
------------

* Təbrizin Əmir Bazarının banisi
* Kirmanşahın Əmiri məscidinin banisi

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Zəngənə eli və məşhur şəxsiyyətləri, Bakı, "Soy" dərgisi, 2010.

İstinadlar
----------

1. ↑  Cahangir Mirzə. "Tarix- i nou", Tərcümə:İntiqam Əsədovundur.

Qaynaqlar
---------

*

Həmçinin bax
------------

* Zəngənə eli

Xarici keçidlər
---------------

* Мухаммад-Хусейн-хан Зангане  (rus.)
Qafbüronun 5 iyul 1921-ci il tarixli qərarı
**Rusiya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Qafqaz Bürosu** və ya qısaca **Qafbüro** — Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının Qafqazdakı regional orqanı kimi 1920-ci ilin aprelində bolşeviklər tərəfindən yaradılmış təşkilat.

Qafbüro 8 aprel 1920-ci ildə Serqo Orconikidze (sədr) və Sergey Kirovun (sədr müavini) rəhbərliyi ilə yaradılmışdır. Dərhal narahatlıq doğuran məqamlardan biri o idi ki, Qafbüro heç bir müstəqil kommunist partiyasının onların nəzarətindən kənar yaradıldığını görmək istəmirdi.

Qarabağ
-------

Qafbüronun qərarlarından biri Azərbaycan-Ermənistan arasında mübahisəli olan bölgə Qarabağla bağlı idi. Çar hakimiyyəti dövründə ərazi Bakıdan idarə olunurdu. Lakin Rusiya inqilabından sonra baş verən etnik münaqişələr fonunda Qarabağ erməniləri Ermənistana ilhaq etmək istəyirdilər. Bunun qarşısı əvvəlcə Osmanlı imperiyasının, onun süqutundan sonra isə ingilislərin müdaxiləsi ilə alındı. Əvvəlcə 1920-ci ilin aprelində yaradılmış Azərbaycan SSR Qarabağın Ermənistanın bir hissəsi olacağına söz verdi. Bu 1920-ci il iyulun 3-də Qafbüro tərəfindən təsdiq edildi, ancaq iki gün sonra "müsəlmanlar və ermənilər arasında milli harmoniyanın zəruriliyi, yuxarı və aşağı Qarabağ arasında iqtisadi əlaqə və onun Azərbaycanla daimi əlaqələri nəzərə alınaraq" dəyişdirildi. Bəzi erməni tarixçiləri bunu Stalinin və Azərbaycan İnqilab Komitəsinin sədri Nəriman Nərimanovun işə qarışması ilə əlaqələndirirlər. Ermənistan Kommunist Partiyasının etirazlarına baxmayaraq, bu mövqe dəyişdirilmədi. Aleksandr Myasnikyan Qafbüro görüşünü belə təsvir edib:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Əgər Qafqaz Bürosunun son iclasını xarakterizə etsək, sanki orada Ağaronyan, Topçubaşov və Çxenkeli oturmuşdu. Azərbaycan belə deyirdi ki, əgər Ermənistan Qarabağı tələb edirsə, kerosin buraxmayacağıq | "|

İstinadlar
----------

1. ↑  *Audrey L. Altstadt,* The Azerbaijani Turks, Stanford, Calif: Hoover Institution Press, Stanford University, 1992, ISBN 0-8179-9181-6, OCLC 24846708, OL 1560533M, 0817991816.
2. 1 2  *Suny, Ronald Grigor.* "Nationalism and Democracy in Gorbachev's Soviet Union: The Case of Karabagh". Michigan Quarterly Review. XXVIII (4). 1989: 481–506. hdl:2027/spo.act2080.0028.004:03.
**Dovşanquyruğu gəvən** (*lat.* Astragalus lagopoides) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin gəvən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Kiçik Qafqaz, Şimali və Qərbi Monqolustan, Kiçik Asiya, Türkiyə və Şimali İranda yayılmışdır. Buna bəzən "sarı akasiya" da deyilir. Gürcüstanda rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 30 sm-ə çatan kol və ya yarımkoldur. Qısa, hamar gövdəli, budaqları tikanlı, boz qabıqla örtülmüşdür. Yarpaqları cütlələkvari olub, 4-8 cüt yarpaqcıqlardan ibarətdir. Yarpaqcıqlar 10-35 mm uzunluqda, 5-13 mm enində, uzunsov-ellipsvari və ya tərs-yumurtavari, üstdən açıq yaşıldır. Yarpaqaltlıqları şişkin və ucu bizvari, odunlaşmışdır. Çiçəkləri sıx çiçək salxımında, 3-8 sm uzunluqda, çılpaq zoğların ucunda yerləşir. Çiçək oxu 19-21 sm uzunluqda olub, möhkəm, ağ, keçə tüklüdür. Kasacığı 13-17 mm, boruvari, sadə, ağ tükcüklüdür; dişcikləri 7-9 mm-dir. Yumurtalığı çılpaq və ya tüklüdür. Tacı ağ rəngli, diametri 2,8-4,5 sm, erkəkciyi 2-5 ədəddir. Paxlası xətvari-silindrik olmaqla, 3,5-6,5 sm uzunluqda, 3–5 mm enindədir. Toxumları yumurtavari, yastıdır. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqustda yetişir.

Ekologiyası
-----------

Dağlarda, dağ otlaqlarında, dəniz səviyyəsindən 1200–2500 m hündürlükdə yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan dağlarının orta və yuxarı qurşaqlarında, quru, daşlı yamaclarda bitir. Tez böyüyən, quraqlığa davamlı, işıqsevən bitkidir.

İstifadəsi
----------

Yarpaqlarından göy rəng alınır, tərkibində 285-400 mq C vitamini, 18%-ə qədər şəkər vardır. Yaşıllaşdırmada istifadə edilməsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15518935
* Wikispecies: Astragalus lagopoides
* EoL: 643282
* GBIF: 5347155
* GRIN: 410872
* IPNI: 478208-1
* IRMNG: 10883959
* Plant List: ild-31293
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:478208-1
* WFO: wfo-0000185140

 |
**Neftçilər günü** — Azərbaycanda, Neft-qaz sənayesində çalışan mütəxəssislər, mühəndislər, fəhlələr, geoloqlar və bu sahənin müxtəlif sahələrinə rəhbərlik edən şəxslərin əməyinin qiymətləndirilməsi ilə bağlı peşə bayramı.

Azərbaycanda neftçilər günü — tarixi
------------------------------------

[Bibi Heybət] — Azərbaycanda neft-qaz sənayesinin inkişafının ilk günləri.
Azərbaycan Prezidentinin 16 avqust 2001-ci il tarixli fərmanı ilə 20 sentyabr hər il Azərbaycanda "Neftçilər günü" peşə bayramı kimi qeyd edilməsi rəsmiləşdirilib.

Qeyd edilən tarix Azərbaycanda 1999-cu və 2004-cü ildə, yəni "Əsrin müqaviləsi"nin imzalanmasının beşinci və onuncu ildönümü rəsmi səviyyədə bayram kimi qeyd edilib. "Neftçilər günü"ndə adətən sənayenin bu sahəsində əldə edilən uğurlar və qarşıda duran əsas məsələlər müzakirə edilir. Həmin gün bu sahədə xüsusi xidmətlər və fədakarlıq göstərən fəhlə və mütəxəssislərə dövlət başçısının fərman və sərəncamları ilə fəxri adlar, orden və medallar verilir.

20 sentyabr 1995-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Bakıda, "Respublika" sarayında "Əsrin müqaviləsi"nin imzalanmasının birinci ildönümü münasibətilə neft-qaz sənayesi kollektivlərinin nümayəndələri ilə görüş keçirilib.

Bu görüşdən sonra hər il 20 sentyabrda Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin neft-qaz sənayesi kollektivləri ilə görüşləri mütəmadi xarakter alıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Neftçilər günü". 2010-07-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-09-20.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikasının bayram günləri Arxivləşdirilib 2017-08-06 at the Wayback Machine


Vikianbarda Нефтепром РА ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax
------------

* Neft
* Neft Daşları
**Xalı** — ənənəvi xalça məmulatlarının ölçü etibarilə ən böyük növü olub, çox vaxt dəst halında toxunur.

Xalılar əsasən, evin döşəməsinə salındığından xalının boyu otağın ölçüsünə müvafiq olaraq, 4,5 arşından 6, bəzən isə 7 arşına çatırdı. Xalı adətən, dəst halında işləndiyindən o, "miyanə xalılar", yaxud "ortalıq xalılar" adlanmaqla, 2 arşın enində toxunurdu.

Bu gün dilimizdə xalı kimi işlənən söz vaxtı ilə dilimizdə və bütün türkdilli xalqların dilində xali, qali və yaxud da qalı formasında rast gəlinir. Böyük xovlu xalçalar Ərəb əlifbalı türk ədəbiyyatında "qalı" kimi yazılmış, müəyyən zaman ərzində "xalı" formasını almışdır. "Qalı" sözü qalmaq sözü ilə də səsləşir ki, bu da xovlu xalçalara xas olan uzunömürlülük, davamlılıq mənasını ifadə edir. Bu gün də indiki İran ərazisində böyük xovlu xalçaları "qali" adlandırırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti, Dörd cilddə. Şərq-Qərb Nəşriyyatı, Bakı 2006. II cild, səh.417.
2. ↑  Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. I cild. səh. 447. ISBN 978-9952-34-152-2
3. ↑  Лятиф Керимов, *"Азербайджанский ковер" (Том II)*. Баку, "Гянджлик", 1983, ст.64.  (rus.)  (ing.)
**Dəvdək** və ya **Davdax** — VII əsr Qafqaz albanı şairi. Həyat və yaradıcılığı haqqında məlumat azdır. Musa Kalankatlının yazdığına görə, Dəvdək filosof, gözəl natiq və ustad şair olmuşdur. Uzun müddət Cavanşirin sarayında yaşamışdır. Cavanşirin xəyanət nəticəsində öldürülməsi münasibətilə yazdığı qəsidəni Musa Kalankatlı "*Alban tarixi*" əsərinin ikinci kitabına daxil etmişdi. "Alban tarixi"nin əsli hələlik tapılmamışdır, elm aləminə bu əsərin və qəsidənin XI–XII əsrlərdə qədim erməni dilinə tərcüməsi məlumdur. Təqribən 140 misralıq bu qəsidədə mədhiyyə və mərsiyə ünsürləri birləşmişdir. Qəsidə janr etibarı ilə qədim yunan, formaca isə şərq poeziyasında geniş yayılmış müvəşşəh şəklində yazılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Давдаг // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. III ҹилд: Гајыбов—Елдаров. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1979. С. 296.
2. ↑  Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, 3 cilddə. 1. Bakı. 1960. 37–39.
**Türkiyə İnqilabçı Gənclik Federasiyası** (*türk.* Türkiye Devrimci Gençlik Federasyonu), tez-tez sadəcə olaraq **İnqilabçı Gənclik** (*türk.* Devrimci Gençlik , **DEV-GENÇ**) adlanır — 1965-ci ildə Türkiyədə təsis edilən və 1971-ci ildə Türkiyədə dövlət çevrilişindən sonra fəaliyyəti qadağan edilmiş, bir müddət gizli təşkilat olaraq fəaliyyətini davam etdirən marksist–leninist təşkilat. 1965-ci ildə *Debat Klubları Federasiyası* kimi təsis edilmiş və 1969-cu ildə adı dəyişdirilmişdir.

*Dev-Genç* üzvləri 1969-cu ildə Ankarada universitet şəhərciyini ziyarət edərkən ABŞ səfiri Robert Komerin avtomobilini yandırmışdılar. *Dev-Genç* üzvləri ABŞ-ın 6-cı donanmasının Türkiyədə lövbər salmasına qarşı etirazlarda iştirak etmiş, həmçinin 15–16 iyun 1970-ci ildə işçilərin aksiyalarında fəal rol oynamışdılar.

1971-ci il dövlət çevrilişindən sonra *Dev-Genç* üzvü olduğu iddia edilən 226 nəfər Ankara 1 saylı Hərbi Məhkəməsində, 154 nəfər İstanbul 2 saylı Hərbi Məhkəməsində, 34 nəfər isə Diyarbəkir Hərbi Məhkəməsində mühakimə olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alex de Jong.* "Stalinist caterpillar into libertarian butterfly? - The evolving ideology of the PKK". International Viewpoint. 11 March 2015. 1 December 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 March 2016.
2. ↑  *Özkan, Ali Kemal.* Turkey's Kurds: a theoretical analysis of the PKK and Abdullah Ocalan. Routledge. 2006. 88. ISBN 0415366879.
3. 1 2  See the undated article Dev-Genç (Devrimci Gençlik Federasyonu Arxivləşdirilib 2016-03-27 at the Wayback Machine, retrieved 30 September 2014

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | VIAF: 142009008 · WorldCat VIAF: 142009008 |