recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sahir Polad oğlu Məmmədxanov** (d.1959, İsmayıllı rayonu) — Azərbaycan Respublikası vergilər nazirinin birinci müavini, 3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri.

Həyatı
------

1959-cu ildə İsmayıllı rayonunda anadan olub.

1985-ci ildə Rusiya Federasiyasının Tver şəhərinin Kalinin adına Dövlət Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsi bitirmişdir

1985–1993-cü illərdə Tver şəhərinin "Elektroaparatura" zavodunda iqtisadçı, maliyyə-müqavilə şöbəsinin rəisi və Hərbi Sənaye Nazirliyinin "Kalininmaşdetal" istehsalat birliyində baş mühasib vəzifəsində çalışmışdır.

1993 – Azərbaycan Respublikası Baş Dövlət Vergi Müfəttişliyində müfəttiş, 1994–1999-cu ilə qədər müfəttiş, şöbə rəisi kimi işləmişdir.

1999 – "İri vergi ödəyiciləri ilə iş üzrə" Baş idarə rəisinin müavini, daha sonra həmin ildən 2001-ci ilədək Baş idarənin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

2001 – 2009 — Vergilər Nazirliyi yanında Xüsusi Rejimli Vergi Xidməti Departamentinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 mart 2009-cu il tarixli Sərəncamı ilə Vergilər nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 mart 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Vergilər nazirinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Ailəlidir. 2 övladı var.
**Lerik Uzunömürlülər Muzeyi** — Lerikdə muzey

Muzey 1991-ci ildən fəaliyyət göstərir. Dünya üzrə yeganə muzeydir. 

Muzeydə 168 yaşlı Şirəli Müslümov, 150 yaşlı Mahmud Eyvazov, 145 yaşlı Məcid Ağayev, 120 yaşlı Qızıl Quliyeva, 113 yaşlı Məhbubə Fətullayeva haqqında foto guşələr və onlara aid şəxsi əşyaların saxlanıldığı bölmələr var. Lerikdə yaşayan uzunömürlülər çox yaşamalarının sirrini təmiz dağ havası, təmiz və keyfiyyətli qida məhsulları,müxtəlif növ dağ bitkiləri, stres və əsəbdən uzaq olmaları və çox hərəkətdə olmaqla əlaqələndirirlər. Çox yaşamaqda genetik faktorların rolu böyükdür. Məsələn, Bilaband kəndində: Əbdül Heydərov (130 yaş),Canəli Heydərov və Əlif Heydərov(1898-ci il təvüllüdlü), Nənni Məmmədova (1910-2011) kimi şəxsləri misal göstrəmək olar.

Muzeyə Hollandiyadan, Almaniyadan, Fransadan, Rusiyadan, Koreyadan, Macarıstandan, Böyük Britaniyadan və s. ölkələrdən xarici qonaqlar təşrif buyurur.

Xarici keçidlər
---------------

* "Əsrlərə meydan oxuyan uzunömürlülər". Kəpəz Müstəqil Teleradio Şirkəti (az.). kepeztv.az. 3 aprel, 2013 - 19:19. İstifadə tarixi: 2014-06-13.[*ölü keçid*]
**Ali Hərbi Şura** (*türk.* Yüksek Askerî Şûra, **YAŞ**) — Türkiyə Silahlı Qüvvələrində komitə. Ordunun gündəliyini müəyyən etmək üçün hər il toplanır. 2018-ci ildə yenidən formalaşdırılmışdır.

Prezident, vitse-prezident, ədliyyə, daxili işlər, xarici işlər, xəzinə və maliyyə, milli təhsil, milli müdafiə nazirləri, Baş Qərargah rəisi, Ordu, Hərbi Dəniz və Hərbi Hava Qüvvələri komandirlərinin sədrliyi ilə formalaşdırılır. Şuranın baş katibi milli müdafiə naziridir.

Ümumiyyətlə, şuranın iclasları avqustun ilk həftəsində keçirilir və üç günə qədər genişlənir. Təyinatlar 30 avqust tarixinə qədər (Zəfər Günü) qədər qüvvəyə minir. Buna baxmayaraq, uğursuz 15 iyul çevriliş cəhdi səbəbindən 2016-cı il məclis toplantısı 28 iyul 2016-cı ildə keçirilmiş və bir gündə tamamlanmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Milli Təhlükəsizlik Şurası
* Milli Təhlükəsizlik

İstinadlar
----------

1. ↑  "Turkey's land, air, navy forces subordinated to defense minister". Hürriyet Daily News (ingilis). 9 September 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 July 2018.
2. ↑  "YAŞ'ta siviller azaldı" (türk). 27 July 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 July 2018.
3. ↑  "YAŞ'ın yapısı değişti" (türk). NTV (Turkey). 7 August 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 July 2016.
4. ↑  "SON DAKİKA... 2016 YAŞ toplantısında alınan kararlar açıklandı" (türk). NTV (Turkey). İstifadə tarixi: 28 July 2016.
**Qırğız atı** — Qırğız atı bir at cinsidir. 4 min il əvvəl atçılıqla məşğul olan qırğızların qədim əcdadlarının atlarından törəmişdir. Monqol və qismən şərq at cinslərinin əhəmiyyətli bir təsirinə məruz qalmışdır. Qırğız atlarının qabarıq bir cins xüsusiyyətinə malikdir: qısa, maral boynuna bənzər boyuna, inkişaf etməmiş küt bir uzunsov bədənə və güclü kürəyə, sallanan krupa, çox güclü dırnaqlara sahibdirlər. Orta boy 137 sm, ön ətrafı sümüklərinin eni 17,5 smdir. Rəngi müxtəlifdir: ən çox yayılmış rəngi qəhvəyi və bozdur.

Atlar çox davamlı və iddiasızdır. Demək olar ki, bütün il boyunca otlaqlarda otarılırlar. Yalnız qışda samanla bəslənilirlər. Qırğız atları istər minik istərsə yük heyvanalrı kimi istifadə olunurlar. Qırğız cinsinin damazlıq minmə Don ayğırları ilə yaxşılaşdırılması nəticəsində dağlarda işləməyə uyğunlaşdırılmış Yeni Qırğız cinsli atlar yetişdirilmişdir. Yaxşı bir bədəndə onlar mütənasib, gözəl şəkildə qurulmuş görünürlər. Beli qısadır, lakin güclüdür. Yarışlarda 20–30 verst məsafədə orta hesabla 1 dəqiqə 36 saniyəyə bir mil qət olunur.

Hal-hazırda Qırğızıstan yetişdiriciləri Qırğız atının cins keyfiyyətlərini yaxşılaşdırmaq üçün çalışırlar. 2007-ci ildə onun qorunma vəziyyəti Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı tərəfindən "risk altında deyil" olaraq qeyd edilir.

İstifadəsi
----------

Qırğız atı minik, yarışı və yüngül qoşqu atı kimi istifadə olunur. Ət və süd istehsalı üçündə olduqca əhəmiyyətlidir. 2002-ci ildə Qırğızıstanda at əti istehsalı 24 800 ton olmuşdur ki, bu da həmin ildə istehsal olunan ümumi ətin təxminən səkkizdə bir hissəsini təşkil edirdi.

Kok-boru (Qırğızıstanda ulak-tartış kimi də tanınır), oodarış (at üstündə güləş) və kyz-kuumai (təxminən "qızı qovmaq" mənasını verir) kimi ənənəvi oyunlarla Qırğız atı istifadə olunmuşdur. Üstəlik sovetlərdən əvvəl qırğızların köçəri keçmişinin simbolu olduğu kimi həm də postsovet Qırğızıstan mədəniyyətinin və milli kimliyinin bir elementi olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  David Trilling (7 November 2008). Kyrgyzstan: Festival Celebrates the Kyrgyz Horse, Marks Revival Arxivləşdirilib 2017-09-29 at the Wayback Machine. eurasianet.org. Accessed January 2017.
2. ↑  David Trilling, Alina Dalbaeva (6 November 2008). Kyrgyzstan: Festival Celebrates the Kyrgyz Horse, Marks Revival Arxivləşdirilib 2015-11-18 at the Wayback Machine. eurasianet.org. Accessed January 2017.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şaiq.

**Şaiq Məmmədov** və ya **Şaiq Məmmədoğlu** (tam adı: *Şaiq Məmməd oğlu Məmmədov*; 7 avqust 1980, Muğanlı, İliç rayonu) — azərbaycanlı jurnalist, dilçi və ictimai xadim.

Həyatı
------

Məmmədov Şaiq Məmməd oğlu 7 avqust 1980-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Muğanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub.

1986-cı ildə Sumqayıt şəhəri 32 saylı orta məktəbin birinci sinfinə gedib. 1997-ci ildə Sumqayıt şəhəri 4 saylı orta məktəbi bitirib, elə həmin il Azərbaycan Dillər Universitetinin "Dilşünaslıq" fakültəsinin "Sinxron Tərcümə" ixtisasına daxil olub.

2002-ci ildə "Lider" Televiziyasında "Xəbərlər" informasiya proqramının gündəlik ingilis dilindəki buraxılışının müəllifi və aparıcısı kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb.

2005–2006-cı illərdə ordu sıralarında həqiqi hərbi xidmət keçib.

2007-ci ildə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-də "Xəbərlər" informasiya proqramının gündəlik ingilis dilindəki buraxılışının və "Həftənin mənzərəsi" analitik-informasiya proqramının aparıcı-redaktoru vəzifəsində çalışıb.

2008-ci ildən iş fəaliyyətimi APA informasiya agentliyində redaktor vəzifəsində davam etdirib.

2010–2014-cü illərdə Naxçıvan Dövlət Universitetinin "Sosial İdarəetmə və Hüquq" fakültəsinin "Hüquqşünaslıq" ixtisası üzrə təhsil alıb.

2013-cü ilin sentyabr ayından 2017-ci ilin may ayınadək İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində Baş direktorun informasiya və ictimai-siyasi proqramlar üzrə müavini vəzifəsində çalışıb.

Mükafatları
-----------

* 2015-ci il iyulun 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Kütləvi İnformasiya vasitələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İctimai Teleradionun yeni baş direktor müavini". 2013-09-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-13.
2. ↑  Kütləvi informasiya vasitələri əməkdaşlarının "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilməsi haqqında Arxivləşdirilib 2022-09-22 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2015-ci il tarixli, 1321 nömrəli Sərəncamı  (az.)
**İnşaat** və yaxud **Tikinti** — dedikdə yaşayış binasının, qurğuların, sənaye təyinatlı obyektlərin, körpülərin, tunellərin və başqa mühəndislik əsərlərinin bünövrədən istismara yararlı vəziyyətə gətirilməsi prosesi nəzərdə tutulur. İnşaat latın termini olub birlikdə və yığılı deməkdir ki, bu sözdə fransız literaturasından gəlir. Əsrlər boyu insanlar özləri üçün sığınacaq tikmiş və sadə inşaat alətləri hazırlamışdır. Bürünc dövründə isə şəhərlər böyüyür və bir qrup peşəkar ustalar sinifi ortaya çıxır. Bəzən inşaat fəaliyyəti üçün qul əməyindəndə istifada olunurdu. Orta əsrlərdə bu sahə inkişaf edir, 19-cu əsrdən etibarən isə inşaat işlərinin aparılmasına kömək edən texnikalar hazırlanmağa başlayır.

Sektorlar
---------

Ümumi olaraq inşaatın üç sektoru vardır: bina, qurğu və sənaye təyinatlı obyektlərin tikintisi. Binalar əsasən iki sinfi formaya uyğun tikilir. Bunlardan biri yaşayış təyinatlı binalar, digəri isə idarə binalarıdır. Qurğular dedikdə böyük tikinti infrastrukturları, su anbarları, su bəndləri, körpülər, tunellər, avtomobil yolları, parklar və digər mühəndislik əsərləri nəzərdə tutulur. Sənaye təyinatlı obyektlərin tikintisi dedikdə isə kimya-sənaye komplekslərinin, istehsalat zavodlarının, elektrik stansiyalarının, dəyirmanların layihələşdirilməsi və inşası nəzərdə tutulur.

Həmçinin bax
------------

* İnşaat mühəndisliyi

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 4206990-7 · LCCN: sh85017693 |
**Pukwudgie**, həmçinin **Puk-Wudjie** (başqa bir yazım, *Puck-wudj-ininee*, Henry Schoolcraft tərəfindən "qeybə gedən meşənin kiçik vəhşi adamı" kimi tərcümə olunur)  Wampanoag folklorunun insana bənzər bir varlığıdır. Delaverdə, Şahzadə Edvard adasında və İndiana və Massaçusets ştatlarının bəzi yerlərində bəzən 2 to 3 fut (0.61 to 0.91 m) olduğu və hündür görülüb.

Mifologiyada
------------

Rəvayətə görə, Pukwudgies istədikləri kimi görünə və yoxa çıxa bilər, forma dəyişikliyi (bunların ən çox yayılmış forması arxadan kirpiyə oxşayan və yarı trol, öndən yarı insan və dik yeriyən varlıqdır) insanları cəlb edir və onların ölümünə sehrdən istifadə edərək yaxud zəhərli oxları işə salaraq atəş yaradın.

Yerli amerikalılar inanırdılar ki, Pukwudgies bir vaxtlar insanlara dost idi, lakin sonra onlara qarşı çıxdı və tək qaldı. Rəvayətlərə görə, bir Pukwudgie-ni əsəbiləşdirən bir şəxs, onun tərəfindən pis hiylələrə məruz qalacaq ,Pukwudgie tərəfindən izləniləcək və onun üçün problem yaradacaq. Onların insanları oğurlamaq, qayalıqlardan itələmək, qısa bıçaq, nizələrlə qurbanlarına hücum etmək və qurbanlarının gözlərini kor etmək üçün qumdan istifadə etdikləri deyilir.

Pukvudjilərin mədəniyyət qəhrəmanları, nəhəng Maushop və həyat yoldaşı Squannit nənənin düşmənləri olduğu deyilir. Wampanoag folklorundan bir hekayə izah edir ki, onlar yerli sakinlərin Maushopa olan sədaqət və məhəbbətinə qısqanclıq ucbatından fitnə-fəsad törətməyə və əzab verməyə başladılar və nəticədə onları Şimali Amerikanın müxtəlif bölgələrinə sürgün etdilər. Pukvudjilər o vaxtdan insanlara düşmən olublar və Maushopun beş oğlunu öldürərək qisas aldılar. Bəzi varyasyonlar hətta onların Maushopun özünü öldürdüyünü göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hoffman, Charles Fenno.* The Poems of Charles Fenno Hoffman. D. Appleton & Co. 1850. səh. 211. 2023-11-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-23.
2. ↑  *Theresa Bane.* Encyclopedia of Fairies in World Folklore and Mythology. McFarland. 30 August 2013. 284–. ISBN 978-1-4766-1242-3. 29 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 November 2023.
3. 1 2  *The Good Giants And The Bad Pukwudgies*. Jean Fritz; illustrations by Tomie de Paola. Putnam, 1982
4. ↑  "Pukwudgies, little people of the Algonquian tribes (Pukwudgie, Puckwudgie, Bagwajinini)". 2021-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-23.
Avşalom türbəsi (qərb fasadı), arxasında Yehoşapat mağarasının girişini (solda) göstərir.
**Avşalomun məzarı** — həmçinin Avşalomun Sütunu adlanır, Qüdsdəki Kidron vadisində, Türbədən bir neçə metr aralıda yerləşən konusvari damı olan qədim monumental qayaüstü qəbirdir. Zəkəriyyə və Benei Hezir türbəsi. Ənənəvi olaraq İsrail padşahı Davudun üsyankar oğlu Avşaloma aid edilsə də (təxminən eramızdan əvvəl 1000-ci il), son tədqiqatlar onu eramızın 1-ci əsrinə aid edir.
Türbə təkcə öz başına bir dəfn quruluşu deyil, yuxarı hissəsi aşağı hissəsindəki türbə üçün nəfəs (cənazə abidəsi) funksiyasını yerinə yetirir, lakin yəqin ki, o, həm də ona bitişik olan dəfn mağara sistemi üçün nəfəs kimi nəzərdə tutulmuşdur. Yehoşafatın mağarası və ya türbəsi, onunla eyni vaxtda və vahid plan əsasında tikilmiş bir varlıq təşkil edir.
Müstəqil abidədə üç dəfn yeri olan bir dəfn kamerası var. Kamera abidənin möhkəm alt hissəsindən oyulmuşdur, lakin ona yalnız yuxarı hissədən tikilmiş giriş və pilləkən vasitəsilə daxil olmaq olar. Alt seqmentin qayadan kəsilmiş təbiəti və finialın üslubu nəzərə alınmaqla, o, Petra ilə müqayisə edilmişdir.
​

Tanışlıq
--------

İstifadə olunan memarlıq üslublarının təhlili göstərir ki, abidənin tikintisi və onun ilk istifadə mərhələsi eramızın I əsrinə təsadüf edir.
Abidəyə açılan qeyri-düzgün formalı dəliklər daha sonrakı tarixə, ehtimal ki, Bizans dövrünə aiddir.

Müasir təqaüd
-------------

Türbənin xarici dizaynında Dor frizi və İon sütunları var, hər ikisi qədim Yunanıstanda yaranmış və Avşalomun ölümündən əsrlər sonra Selevkilər İmperiyası dövründə Yəhudaya gətirilən üslublardır. 20-ci əsrin əvvəllərində abidənin eramızdan əvvəl 103–76-cı illərdə Yəhudeyada Hasmon kralı olan Aleksandr Jannaeusun abidəsi olması ehtimal edilirdi. Bununla belə, arxeoloqlar indi məzarın eramızın I əsrinə aid olduğunu müəyyən ediblər.
2013-cü ildə keçirilən konfransda professor Qabriel Barkay, Hirodun Herodiumda yeni kəşf edilmiş məzarına qismən oxşarlığına əsaslanaraq bunun Böyük Hirodun nəvəsi Hirod Aqrippanın məzarı ola biləcəyini irəli sürdü.
Müsəlmanlar türbənin qübbəsinin formasına görə ərəbcə Tantur Firon, "Firon papağı" adını vermişlər. Digərləri isə bu mənanın mənasını "Firon zirvəsi" kimi izah edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Theodore Fyfe.* Hellenistic Architecture: An Introductory Study. CUP Archive. 1965. səh. 57. GGKEY:52CGCSP82A0.
2. ↑  *Amiram Barkat.* "Jewish Yad Avshalom revealed as a Christian shrine from Byzantine era". Haaretz. 22 July 2003. 26 September 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 September 2018.
3. ↑  "Archaeological Supplement: Absalom's Pillar", in *Thompson Chain-Reference Bible*, 1964 edition, p. 311. Retrieved on 2009–11–17.
4. ↑  Jerusalem Talmud, Shekalim, 47a
İsmailiyyə Sarayının üçmarşlı parad pilləkəni
**Pilləkən** və ya **Pilləkən marşı** — kiçik şaquli məsafələrə bölünməklə iri şaquli məsafəyə qalxmaq üçün tikilinin bir hissəsi. Pilləkənlər düz, dəyirmi, yaxud bucaq altında birləşdirilmiş iki və ya daha artıq düz hissədən ibarət ola bilər.

Ümumi məlumat
-------------

Binalarda pilləkənin standart hündürlüyü 150 *mm*, eni isə 300 *mm* olur. Bunun səbəbi insanın pilləkənlə rahat çıxması üçün ayağını 45 dərəcədə yuxarı qaldırmasıdır. 15 *sm* + 30 *sm* də 45-ə bərabərdir. Əgər yer problemi varsa memar 1-2 *sm* ölçülərdə dəyişiklik edə bilər ancaq bu fərq cəmin 45 olmasına mane olmamalıdır. Yəni hündürlüyü 160 *mm* etmək üçün mütləq en 290 mm olmalıdır. Və ya 140 *mm* hündürlük üçün en 310 *mm* olmalıdır.

Materialı
---------

Pilləkən materialları müxtəlif ola bilər. Beton, taxta, şüşə və başqa. Əsasən fasadda görsənən daxili pilləkənlər şüşədən olmalıdır ki, fasada ağırlıq verməsin.

Qalereya
--------

* Addinqton sarayının pilləkəniAddinqton sarayının pilləkəni
* Vatikan muzeyinin pilləkəniVatikan muzeyinin pilləkəni
* Kopenhagendə metro eskalatoruKopenhagendə metro eskalatoru
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Urfan Məmmədov.* "Pilləkənlər". Memarlıq bloqu (az.). memarliq.com. 2014. 2022-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-09.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Pilləkən ilə əlaqəli mediafayllar var.

* *Neufert, Ernst; Neufert, Peter.* Architects Data (3rd). Blackwell Science. 2000. səh. 191. ISBN 0-632-05771-8.
**Qali Ormanov Sırqın** (*qaz.* Ғали Орманов, 15 avqust 1907, Qapal qəzası[d], Rusiya Türkistanı general-qubernatorluğu – 15 sentyabr 1978, Almatı, Qazaxıstan) — Sovet qazax şairi, yazıçı, jurnalist və tərcüməçi, SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Bioqrafiyası
------------

1907-ci ildə Semireçensk vilayətinin Kapalski rayonunun Eşkeolmes dairəsində anadan olmuşdur. 1929-cu ildə Qazaxıstan Xalq Təhsili İnstitutunu, 1943-cü ildə isə Qazaxıstan Pedaqoji İnstitutunu bitirib.

1927-ci ildən nəşr olunur. Sosialist Qazaxıstan *qaz.* «Социалистік Қазақстан» (indiki *qaz.* «Егемен Қазақстан») qəzeti ilə əməkdaşlıq etdi. 1939-1945-ci illərdə Cambul Cabayevin katibi idi. Daha sonra "Maydan" almanaxının redaktoru *qaz.* «Әдебиет және искусство» sənəti" (indiki *qaz.* «Жұлдыз»).

İlk şerlər toplusu "Çember" (*qaz.* «Шеңбер») 1934-cü ildə nəşr olunmuşdur. Sonra bu toplular nəşr olundu: "Bir qadının etirafları" *qaz.* «Абысын сыры») (1936), "Həyat mahnısı" (*qaz.* «Өмір дастаны») (1948), "Düşüncə Qanadları" (*qaz.* «Ой қанаты») (1959), "Atəş çayı "(*qaz.* «От өзен») (1965) və başqaları. Hekayələr toplusu da nəşr olundu:"Yüksəliş" (*qaz.* «Көтерме») (1935) və başqaları. Sağlığında 30 şeir toplusu və nəsr kitabları nəşr edilmişdir.

"Düşüncənin gözü ilə" (1958), "Golubye Dali" (1970) və digər kitabları rus dilində nəşr olundu.

Qali Ormanov A. Puşkinin, M. Y. Lermontovun, S. A. Yesenin, Jan Rainis, Maxtumkulinin şeir və şeirlərini qazax dilinə tərcümə etdi. L. N. Tolstoyun "Anna Karenina" romanı, N. V. Qoqolun "Nevski Prospekti" hekayəsi, A. P. Çexovun hekayələri kimi dünya ədəbiyyatının şah əsərlərinin qazax dilinə tərcümələrini qələmə aldı. Qırğız eposu "Manas" ın ilk kitabının, həm də müasirlərinin roman və hekayələrinin tərcüməsi - Q.Ormanovun tərcümələri.

Qali Ormanov Lenin, Qırmızı Ulduz, Qırmızı Əmək Bayrağı və medallarla təltif edilmişdir.

Qali Ormanov 1978-ci ilin sentyabrında Almatı şəhərində vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Писатели Казахстана: биографические справки. — Алма-Ата: КГИХЛ, 1958. — 219 с.
2. ↑  Гали Орманову — 100 лет
3. ↑  ""Гали гибрат"". 2018-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-16.

Xarici keçidlər
---------------

* Писатели Казахстана: справочник. — Алма-Ата: Жазушы, 1969. — 368 с.
* ОДН
**Şam** və ya **axşam namazı** 3 rəkətdir. Əvvəl vaxtı Günəş qürub edərkən günçıxan tərəfdən gələn işartının başımızın üstündən günbatan tərəfə keçdiyi vaxtdır. Axır vaxtı isə gecəyarısına 4 rəkətlik namaz qılmaq üçün vaxt qalana qədərdir

Şam namazının qılınma qaydası
-----------------------------

* **1-ci rəkət:**

1. Niyyət;
2. Təkbir;
3. Həmd-surə;
4. Ruku;
5. 2 səcdə;

* **2-ci rəkət:**

1. Həmd-surə;
2. Qunut;
3. Ruku;
4. 2 səcdə;
5. Təşəhhüd;

* **3-cü rəkət:**

1. Təsbihati-ərbəə
2. Ruku;
3. 2 səcdə;
4. Təşəhhüd;
5. Salam.

### Niyyət:

Niyyət bu şəkildə edilir: "Şam namazı qılıram vacib qürbətən iləllah".

### Təkbir:

Əllər qulaq bərabərinə qaldırılır və "Əllahu Əkbər" deyilir.

### Həmd-surə

Fatihə surəsi ilə ondan başqa qısa bir surə (vacibi səcdə ayəsi olmayan) oxunmalı.

### Ruku:

Rukuda, yəni normal adamın əlləri dizlərə çatacağı həddə qədər əyilmiş vəziyyətdə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### 2 səcdə:

Səcdədə bədənin 7 üzvü yerə toxunmalıdır: alın, iki əlin ovucu, dizlər və ayağın baş barmaqları. Hər səcdədə 3 dəfə "Sübhənəllah" demək kifayətdir.

### Təşəhhüd:

Təşəhhüd deyən zaman oturaq vəziyyəti alırsan. Təşəhhüdün vacibi miqdarı: "Əşhədu ən la ilahə illəllah, vəhdəhu la şərikə ləh, və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhu və rasuluh. Allahummə salli əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd".

Müstəhəbdir ki, təşəhhüddən əvvəl "Əlhəmdulillah", yaxud "Bismillahi və billah. Və xayrul əsmayu lillah" deyəsən.

### Təsbihat:

Məğrib (Şam) namazının 3-cü rəkətində Həmd-surə əvəzinə oxunur. Təsbihat zamanı 3 dəfə "Subhənallahi vəlhəmdu lilləhi və lə iləhə illəllahu vəllahu əkbər" deyilir.

### Salam:

Vacibi miqdarı - "**Əssəlamu əleykum və rahmətullahi və bərakətuh**".

Müstəhəbdir ki, bundan əvvəl "Əssəlamu əleykə əyyuhən-nəbiyyu və rahmətullahi və bərakətuh. Əssəlamu əleyna və əla ibadillahis-salihin" deyəsən.
**Azərbaycan Şahmat Federasiyası** və ya qısaldılmış adı ilə **AŞF** — Azərbaycanda şahmata nəzarət edən rəsmi qurum.

1920-ci ildə Sovetlər Birliyi dövründə, Azərbaycan Şahmat Federasiyası yaradıldı. 1991-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, 1992-ci ildə Azərbaycan Şahmat Federasiyası, Beynəlxalq Şahmat Federasiyası (FIDE)-ye üzv olmuşdur.

2002-ci ildə Bakıda Avropa çempionatı, 2003-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında gənclər arasında dünya çempionatı keçirilmişdir. Azərbaycan şahmatçıları dünya və Avropa çempionatların da 33 qızıl, 25 gümüş, 24 bürünc medal qazanmışlar. 2007–2010 illərdə Bakıda bir neçə beynəlxalq yarış, qadınlar arasında beynəlxalq şahmat turniri, Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr edilmiş "Qran-pri", "Prezident kuboku" beynəlxalq turnirləri, "Bakı Open — 2010" yarışları keçirilmişdir.

2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankın sədri Elman Rüstəmov federasiyanın prezidenti seçilmişdir.

İcraiyyə Komitəsi
-----------------

* Prezident: Mahir Məmmədov
* Vitse-prezident: Faiq Həsənov

### Federasiyanin Prezidentləri

* Aynur Sofiyeva — 2002–2007
* Elman Rüstəmov — 2007–2021
* Mahir Məmmədov — 2021-

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanda şahmat
* Azərbaycan Şahmat Çempionatı
* Azərbaycan Şahmat Milli Komandası (kişilər)
* Azərbaycan Şahmat Milli Komandası (qadınlar)

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 2-ci cild: Argentina – Babilik (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2010. səh. 548. ISBN 978-9952-441-05-5.

Xarici keçidlər
---------------

* asf.org.az — Azərbaycan Şahmat Federasiyasının rəsmi saytı
* Azərbaycan Şahmat Federasiyası Arxivləşdirilib 2016-12-20 at the Wayback Machine
* Elman Rüstəmov və Aynur Sofiyeva quruma sənədsiz rəhbərlik ediblər?

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | YouTube |
**Alberto Fernandesin prezidentliyi** onun 10 dekabr 2019-cu ildə, 4 illik vəzifəsi üçün and içməsi ilə başlamış və Fernandes vəzifəyə vitse-prezident Kristina Fernandes de Kirşner ilə birlikdə gəlmişdir. Hamının Cəbhəsi koalisiyasının qalib gəldiyi seçkilərdə Fernandes 48,24% səs ilə 40,28% səs toplayan o vaxtın vəzifədəki prezidenti Maurisio Makriyə qalib gəlmişdir. Bu zaman Argentina tarixində ilk dəfə vəzifədəki prezidentin seçkilərin yenilənməsi istəyi rədd edilmişdi. 2023-cü ildə Fernandesi Xavyer Miley əvəz etmişdir.

Fon
---

### 2019-dakı seçkilər və seçki kampaniyası

*border=none Əsas məqalə: Argentinada ümumi seçkilər (2019)*
18 may 2019-cu il tarixində Kristina Fernandes de Kirşner özünün vitse-prezidentliyə və Fernandesin prezidentliyə namizəd olacağını açıqlamış, baldızı Alisia Kirşnerin idarə etdiyi Santa Kruz vilayətində seçki kampaniyalarına başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Tereschuk, Nicolás.* "Perdió Macri". Infobae (ispan). 28 October 2019.
2. ↑  "Alberto Fernández presidente, Cristina Kirchner vice: el video en el que la senadora anuncia la fórmula". La Nación. 18 May 2019.
3. ↑  "Alberto Fernández, en su primer acto de campaña: "Salgamos a convocar a todos"". La Nacion (ispan). 20 May 2019. İstifadə tarixi: 26 November 2019.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Argentina ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Azərbaycan Stolüstü Tennis Federasiyası** —

Haqqında
--------

50-ci illərin əvvəllərində ilk dəfə olaraq Bakı stolüstü tennis bölməsi yaradılır və sonradan respublika Stolüstü Tennis Federasiyası təsis olunur. Həmin vaxtdan etibarən respublikada bu idman növü üzrə müxtəlif yarışlar keçirilməyə başlayır.

2005-ci ilin yanvar ayında Azərbaycan Respublikasının kənd təsərrüfatı naziri İsmət Abasov Stolüstü Tennis Federasiyasının yeni prezidenti seçilmişdıir. 2006–2010-cu ullər ərzində federasiya tərəfindən Bakı və respublikanın bölgələrində fəaliyyət göstərən idman məktəblərinə və təşkilatlarına 200-ə qədər "TİBHAR" şirkətinin tennis stolları, raketlər, toplar, idman forması və digər zəruri ləvazimat təmənnasız olaraq paylanılmışdır

Azərbaycan Stolüstü Tennis Federasiyası bir çox xarici federasiyalarla, o cümlədən Rusiya Stolüstü Tennis Federasiyası ilə sıx və işgüzar münasibətlər qurmuşdur.

Azərbaycan Stolüstü Tennis Federasiyası 1995-ci ildən 207 dövlətin milli federasiyalarını özündə birləşdirən Beynəlxalq Stolüstü Tennis Federasiyasının (İTTF) və 56 Avropa milli federasiyalarının daxil olduğu Avropa Stolüstü Tennis Birliyinin (ETTU) və 2007-ci ildən Şərqi Avropa Liqasının üzvüdür. Azərbaycanın stolüstü tennis üzrə yığma komandası Avropa çempionatlarında ilk dəfə olaraq 1996-cı ildən, Dünya çempionatlarında 1997-ci ildən iştirak etməyə başlamışdır.

2013-cü ildə Azərbaycanın İqtisadiyyat Naziri Şahin Mustafayev federasiyanın Prezidenti seçilmişdir.

Federasiyanın Prezidentləri
---------------------------

* (2004–2013) — İsmət Dursun oğlu Abasov
* (2013–2017) — Şahin Abdulla oğlu Mustafayev

Həmçinin bax
------------

* Bakı Tennis Akademiyası
* Azərbaycan idman federasiyalarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  İsmət Abbasov yenidən Stolüstü Tennis Federasiyasının prezidenti seçilib [*ölü keçid*]
2. ↑  "Şahin Mustafayev Stolüstü Tennis Federasiyasının prezidenti seçildi". 2023-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-26.

Xarici keçidlər
---------------

* "Nazir Şahin Mustafayevin Çin "sevdası" – FOTO". Yeni Çağ Media (az.). 2017-05-03. İstifadə tarixi: 2023-10-25.
***"Children of Finland Fighting in Norway"*** (abbreviasiya **C. O. F. F. I. N**; sözbəsöz tərcüməsi *Norveçdə Döyüşən Finlandiya Uşaqları*) — 2005-ci ildə Sidneydə yaradılan Avstraliya pank və rok musiqi qrupu.

Onların beşinci studiya albomu "Australia Stops" 2023-cü ilin sentyabrında Avstraliya albomları hit paratında 47-ci, Birləşmiş Krallıq hit paratında isə 23-cü yeri tutdu.

Tarixi
------

"Children of Finland Fighting in Norway" (C. O. F. F. I. N) qrupu 2005-ci ildə Sidneydə məktəb yoldaşları tərəfindən yardılmışdır.

Onlar 2010-cu ildə "Under the Influence" adlı debüt studiya albomunu buraxdılar.

2018-ci ilin iyun ayında qrup üçüncü studiya albomu "Piss​~​Up" işıq üzünü gördü..

2020-ci ilin sentyabr ayında qrup "Legless Records" vasitəsilə qrupun şərəfinə adlandırılan albomunu buraxdı. Albomdan öncə "Fast Love" sinqlı çıxmışdı.

2023-cü ilin sentyabrında qrup "Australia Stops" adlı beşinci studiya albomunu buraxdı. Albomdan əvvəl "Cut You Off" və "Give Me a Bite" sinqlları çıxmışdı. Qrup üzvü Ben Portnoy albom barəsində "ən yaxşı şəkildə tərtib edilmiş" şərhini vermişdi. Albom Şimali Amerika və Avropadakı turlardan sonra buraxıldı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "C.O.F.F.I.N Unearthed". Triple J. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
2. 1 2  "C.O.F.F.I.N Announce National Tour Behind Forthcoming Album 'Australia Stops'". Music Feeds. 25 August 2023. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
3. ↑  "C.O.F.F.I.N Under The Influence trailer". YouTube. April 2009. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
4. ↑  "Piss Up by C.O.F.F.I.N". Bandcamp. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
5. ↑  "C.O.F.F.I.N announce new self-titled album, share first single 'Fast Love'". NME. 5 August 2020. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
6. ↑  "C.O.F.F.I.N. Australia Stops 09/15/2023". Punk Rock Theory. July 2023. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
7. ↑  "The Sydney band that's more popular overseas than in Australia". Sydney Morning Herald. 30 August 2023. 25 September 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 September 2023.
**Azərbaycan Atletika Federasiyası** — Azərbaycan Atletika Federasiyası (AAF) 1923-cü ildə yaradılmış və 1992-ci ildən yenidən təsis edilmişdir. AAF 1992-ci ildən etibarən Atletika Federasiyalarının Beynəlxalq Assosiyasiyası və Asiya Atletika Federasiyaları Assosiyasiyasının üzvüdür. 1999-cu ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində keçirilən Atletika Federasiyalarının Beynəlxalq Assosiyasiyasının konqresində Azərbaycan Atletika Federasiyasının müraciətinə əsasən, Avropa Atletika Federasiyaları Assosiyasiyasının (EAA) üzvlüyünə keçirilmişdir.

Haqqında
--------

Bakıda ilk atletika yarışları 1922-ci ildə keçirilmişdir. 1920-ci illərdə Sovet İttifaqı qurulduqdan sonra Azərbaycan SSR-də yüngül atletika inkişaf etməyə başladı. Azərbaycan Atletika Federasiyası (AAF) 1923-cü ildə yaradılmışdır. 1992-ci ildən yenidən təsis olunduqdan sonra Avropa Atletika Assosiasiyasına (EAA) yox, Asiya Atletika Federasiyasına üzv qəbul olunub. 1996-cı ildə AAF rəhbərliyinə Çingiz Hüseynzadənin gəlişindən sonra ilkin addım kimi Asiyadan Avropaya keçid məsələsi qaldırılıb. Vaxt azlığı ilə əlaqədar Beynəlxalq Atletika Federasiyaları Assosiasiyasının (İAAF) 1997-ci ildə keçirilmiş konqresinədək EAA-ya üzvlük məsələsi həllini tapmayıb. Buna görə də AAF 1998-ci ilədək Asiya miqyaslı yarışlarda təmsil olunub. 1999-cu ildə İspaniyanın Sevilya şəhərində keçirilən İAAF-ın konqresində isə federasiyanın Avropa Atletika Assosiasiyasına üzvlüyü reallaşıb. Çingiz Hüseynzadə EAA-ya üzvlüyün vacibliyini belə əsaslandırır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Asiya üzvlüyündə qalmaq düzgün deyildi. Azərbaycan dövləti Avropa siyasi ittifaqlarının, Milli Olimpiya Komitəsi Avropa Olimpiya Komitəsinin üzvüdür. Bu halda AAF Asiyada qala bilməz. Çox qəribədir ki, Asiyadan Avropaya keçid prosesi də çox uzun müddət tələb edirdi. Asiya Atletika Federasiyası bizi buraxmaq istəmirdi, indiyədək də öz tədbirlərinə dəvət edir". | "|

AAF birinci prezidenti Səməd Salehov seçilmişdir. 1994-cü ildən Elxan Ağayev AAF rəhbərlik etmişdir. 1996-cı ildən 223-cü ilə qədər Çingiz Hüseynzadə AAF prezidenti olmuşdur. 01 aprel 2023-cü ildə Cavid Qurbanov AAF-ın yeni Prezidenti seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Atletika Federasiyası". Azərbaycan Atletika Federasiyası (az.). 2022-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-03.
2. ↑  "LENT.AZ". web.archive.org. 2009-10-29. Archived from the original on 2009-10-29. İstifadə tarixi: 2023-08-03.
3. ↑  "LENT.AZ". web.archive.org. 2009-10-29. Archived from the original on 2009-10-29. İstifadə tarixi: 2023-08-03.
4. ↑  "Azərbaycan Atletika Federasiyası". Azərbaycan Atletika Federasiyası (az.). 2022-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-03.
5. ↑  "Azərbaycan Atletika Federasiyasının prezidenti dəyişib". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 2023-04-01. 2023-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-03.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Armand Artsruni** (*erm.* Արմենակ Արծրունի; avqust 1901, Ərzurum, Ərzurum vilayəti – 1963, Qahirə) və ya mononimi ilə **Armand** — Misirdə yaşamış erməniəsilli fotoqraf. O, gəlirli bir niş bazarında fəaliyyət göstərən zaman portret fotoqrafiyasında ixtisaslaşmışdır. Armand Misirin yuxarı təbəqəsi tərəfindən çox zaman işə götürülmüş və Misirdə fotoqrafiya çətirlərindən istifadə edən ilk fotoqraf olmuşdur.

Həyatı
------

Armand Artsruni 1901-ci ilin avqustunda o zamanlar Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olan Ərzurumda anadan olmuşdur. O, 1907-ci ildə atası ilə birlikdə Misirin İsgəndəriyyə şəhərinə gəlmişdir. Məktəbdə rəsm çəkməyə həvəsi var idi. O, İsgəndəriyyədə yaşayan fotoqraf Nadirin yanında şagird kimi fəaliyyətə başlamışdı. Armand 1925-ci ildə Midan Mustafa Kamal küçəsi yaxınlığında, Ard əl-Şərifdə yerləşən studiyasında avstriyalı yəhudi fotoqraf və portretçi Solanın köməkçisi kimi Qahirəyə getmişdir. Sola Artsrunini ağ-qara fotoşəkillərin rənglənməsi, eləcə də boya çiləyiciliyi texnikası, kömür və təbaşirdən istifadəni öyrənmək üçün Avstriyaya göndərmişdir. 1930-cu ildə Solanın ölümündən sonra Artsruni Midan Mustafa Kamalda "Armand Studio" adı altında öz studiyasını açmışdır. Atası ona böyük ölçüləri olan neqativləri idarə edə bilən nəhəng böyüdücü düzəltmişdir. 1950-ci illərin ortalarında onun ilk studiyası məhv olmaq təhlükəsi ilə üzləşmişdi və buna görə də o, 1956-cı ildə Tələt Hərb küçəsində ikinci studiyasını açmışdır. O, portret fotoqrafiyası üzrə ixtisaslaşmış və siyasətçilərin, kino ulduzlarının, məşhur kabare rəqqasələrinin, eləcə də kral ailəsinin üzvlərinin fotoşəkillərini çəkmişdir. 1952-ci il inqilabı onun karyerasına mane olmamış və o, məşhur insanların, xüsusilə də Camal Əbdül Nasirin və Misirə səfər edən xarici dövlət başçılarının fotoşəkillərini çəkməyə davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Armand // RKDartists (nid.).
2. 1 2  Armand // Photographers’ Identities Catalog.
3. ↑  *Zaatari, Akram.* Portraits du Caire: Van Leo, Armand, Alban [*Portraits of Cairo: Van Leo, Armand, Alban*]. Fondation Arabe pour l'Image (French). Arles: Actes Sud. 1999. ISBN 978-2-7427-2252-5. OCLC 41529732.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Armand Artsruni** ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | RKDartists |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 13546119d · GND: 122111702 · ICCU: VEAV324524 · ISNI: 0000000054915389 · SUDOC: 050782274 · VIAF: 69801750 · WorldCat VIAF: 69801750 |

 |
Kazan yürüşü
Rus qoşunlarının Kazan xanlığına qarşı yürüşləri.
Kazan xanlığını Osmanlı imperiyası, Krım xanlığı və Noqay ordası dəstəkləyirdi. Kazan qoşunları 1534-cü ildən 1545-ci ilə qədər, hər il Rus dövlətinin şərq və şimal-şərq qıraqlarına yürüşlər edirdi. XVI əsrdə Kazan xanlığında 100 min rus əsiri var idi. Onların çoxusunu Osmanlıya və Aralıq dənizi ölkələrinə satılırdı. Bundan başqa ruslar Volqa və Kama üzərində ticarətlərini genişləndirərək, qaçılmaz olaraq tatarlarla toqquşmalı idilər. Eyni zamanda rus feodallarını xanlığın geniş torpaqları cəlb edirdi, bu ərazilərdə ruslar böyük mülklər əldə etmək fikrində idilər.

Mübarizənin başlanması
----------------------

1487-ci ildə Moskva knyazı III İvan Kazanı Moskvadan 1521-ci ilə qədər vassal asılı vəziyyətə saldı. III Vasili, Volqanın sağ qollarında dayaq məntəqələri olan, Vasilsursk istehkamının əsasını qoydu(1523) və Temniklər şəhərciyini möhkəmləndirdi. Kazan yürüşləri VI İvanın vaxtında baş verdi.
1545-ci il yürüşü güc nümayişi idi, və Kazanda Moskva tərəfdarlarının mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə, Osmanlı tərəfdarı Səfa-Gəray xan xanın qovulmasına və onun 1546-cı ildə İvan Qroznıın tərəfdarı olan Şah Əli xan ilə əvəz edilməsinə gətirdi. Lakin bir neçə aydan sonra Səfa-Gəray Şah Əlini qovdu və taxtı özünə qaytardı.

1547–48 və 1549–50 illər Kazan yürüşləri
----------------------------------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Merinos qoyunu
**Merinos qoyunu** — nazik və incə yununa görə yetişdirilən qoyun növü. Tükünün qalınlığı 15-25 mkm.-dir. Əsasən Avstraliya-da yetişdirilir.

Tarixi
------

Merinos qoyun dünyada ən qədim qoyun cinslərindən biri sayılır. Bu cinsin İran, Mesopotamiya və Balkan yarımadasında yayılmasının tarixi eramızdan əvvəlki dövrə aid edilir.

Merinos qoyunu Azərbaycanda
---------------------------

XIX əsrin 40-cı illərində Azərbaycana gətirilən və yüksək keyfiyyətə malik olan merinos qoyunu burada sonrakı əsrdə özünün daha geniş inkişafına başlamışdır. 1840-cı ildə Tavrida quberniyasından Azərbaycana köçürülən ruslar özlərilə bərabər merinos qoyunu gətirmiş və Azərbaycanın müəyyən ərazisində saxlamışlar. Rusiyanın Tavrida, Xerson və Yekaterinoslav quberniyalarından Azərbaycana gələn rus duxoborları da merinos qoyununu bu ərazidə inkişaf etdirmişdir. Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində Azərbaycanın Kiçik Qafqaz hissəsində, xüsusilə Gədəbəy və Şəmkirdə 90 min baş merinos qoyunun olduğu göstərilir. 

Merinos qoyununun Azərbaycanda nisbətən geniş istifadə edilməsi təkcə ətlik deyil, həm də yüksək keyfiyyətli çox və zərif yununun olması ilə əlaqədardır. XIX əsrin ikinci yarısı və XX əsrin əvvəllərində kapitalist münasibətlərinin inkiafı dövründə bir sıra toxuculuq fabriklərinin yaranması ilə əlaqədar xammala – yuna böyük ehtiyac duyulurdu. Merinos qoyunundan 4-6 kq, yaşlı qoyunlarından 7-10 kq-a qədər nazik və uzun yun qırxırlar. Bu da merinos qoyununun üstünlüyünü göstərən ən əsas şərtlərdən biri kimi diqqəti cəlb etmişdir. Bu cinsin qoyunlarının diri çəkisi 50 kq, erkəklərinki isə 75-90 kq-a. qədər olur. Yununun zərif və uzun, həm də çox olmasına görə XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda məlum olan qoyun cinsləri içərisində merinos cinsi xeyli üstünlük təşkil etmişdir.

Merinos qoyunu Qazaxıstanda
---------------------------

Merinos qoyunu Qazaxıstanın kənd təsərrüfatında mühüm yer tutur. Əsasən 1930-cu illərdə Avstraliya merinosundan alınmış Altay merinosu geniş yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Altay merinosu (rusca)[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

| ⛭Azərbaycanda qoyun cinsləri |
| --- |
| **Qoyun cinsləri** | Abşeron qoyunu •
Azərbaycan dağ merinosu •
Balbas qoyunu •
Bozax qoyunu •
Cəro qoyunu •
Herik qoyunu •
Gödək qoyunu •
Ləzgi qoyunu •
Mazıx qoyunu •
Merinos qoyunu •
Qala qoyunu •
Qarabağ qoyunu •
Qaradolaq qoyunu •
Şirvan qoyunu •
Romanov qoyunu • |
**İlqar Xıdır oğlu Bəylərov** (31 iyul 1961, Laçın) — azərbaycanlı memar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı, Azərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi, "IBA GROUP" memarlıq şirkətinin baş direktoru.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

İlqar Xıdır oğlu Bəylərov 31 iyul 1961-ci ildə Laçın şəhərində anadan olmuşdur.

1983-cü ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri institutunu bitirmişdir. 1983–1988-ci illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsində, sonra SSRİ Elmlər Akademiyasında işləmişdir.

1993–1998-ci illərdə "Asia Plus", 1998–2012-ci illərdə "ATTİLA KM"də direktor vəzifəsində çalışmışdır. Hal-hazırda "İBA GROUP LLC" memarlıq şirkətinin direktorudur.

İlqar Bəylərovun layihələri əsasında Bakıda "Debüt Bank"ın inzibatı binası, "Altes Park", "Altes Plaza", "Sun City" və bir çox başqa çoxmərtəbəli yaşayış evləri, Qazax, Bərdə, Zaqatala, Gəncə, Tovuz, Dəvəçi, Xızı, Daşkəsən, Yevlax, Ağcabədi rayonlarında müalicə-diaqnostika mərkəzləri, o cümlədən xəstəxanalar, sağlamlıq kompleksləri və reabilitasiya mərkəzləri tikilmişdir.

İlqar Bəylərov, 2008-ci ildə "Ustad Memar" sertifikatına, 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı fəxri adına layiq görülmüşdür.

1985-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür.

2007-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibidir.

20 dekabr 2017-ci ildə Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətinə görə, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.

22 fevral 2017 Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının professorudur.

### Ailəsi

* Laçın rayonunun ictimai-siyasi xadimi Xıdır Bəylərovun oğludur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətləri olan şəxslərə "Əməkdar memar" fəxri adının verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". e-qanun.az (az.). 1 oktyabr 2012. 2022-02-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 fev 2022.
2. 1 2  "İlqar Xıdır oğlu Bəylərov". uaa.az (az.). Azərbaycan Memarlar İttifaqı. 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 fev 2022.
3. 1 2  "İlqar Xıdır oğlu Bəylərov" (PDF). azmiu.edu.az (az.). Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti. 21 fevral 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 21 fev 2022.
4. ↑  "Prezidentin "Şöhrət" ordeni verdiyi şəxslər kimdir?". Axar.az (az.). 19 dekabr 2017. 21 fev 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 fev 2022.
**Bandista** — 2006-cı ildə İstanbulda yaradılmış protest musiqi qrupudur. Qurulduqdan sonra albomlarını internet vasitəsilə copyleft şəklində yayınlamış və qısa zaman ərzində məşhurlaşmışdır.

Tarixçə
-------

Qrup 2006-cı ildə İstanbulda yaradılıb. Mahnıları kollektiv əməklərinin nəticəsi olduğu üçün qrup üzvlərinin adları açıqlanmır, amma 7 üzv olduqları bəllidir. 2008-ci ildə Rock-A(lternativ) festivalında ilk göstərilərini etmişlər. 2009-cu ildə "Paşanın Başucu Şarkıları" və "De Te Fabula Narratur", 2010-cu ildə "Dikkat Askersiz Bölge" və "Şu Anda! Şimdi!" albomları yayınlandı. Bütün albomları öz internet saytlarında copyleft formasında pulsuz olaraq yayılmışdır. Bütün albomların endirmə keçidində "Ərmağandır. Çoxaldın! Yayın!" yazılıb.

Tərz
----

Bandistanın musiqisi Django, Reggae, Ska, Dub, Bratsch, Afro-Beat və Anadolu musiqisi janrlarını özündə birləşdirir. Prostest üslubunda ifa edirlər. Öz bəstələri ilə yanaşı məşhur inqilab marş və mahnılarını da öz tərzlərinə uyğun şəkildə yenidən oxuyurlar.

Diskoqrafiya
------------

* De Te Fabula Narratur (2009)
* Paşanın Başucu Şarkıları (2009)
* Şu Anda! Şimdi! (2010)
* Dikkat Askersiz Bölge (2010)
* Daima! (2011)
* Sokak Meydan Gece (2012)
* Sınırsız Ulussuz Sürgünsüz (2012)
Şimali Rusiyada bataqlıq
**Bataqlıq** – Yer səthinin ifrat dərəcədə rütubətlənərək tam çürüməmiş üzvi maddələrin toplandığı sahəsinə deyilir. Bataqlıq müxtəlif yolla-sututarlarda suyun azalması və quruması, yeraltı suların səthə çıxması, çay daşqınları nəticəsində quru sahələri su basması və s. yolla əmələ gəlir. Belə yerlərdə bataqlıq tipli torpaqəmələgəlmə prosesi gedir. Azərbaycanda özünəməxsus qamış bataqlıqlarına Kürçayı boyu, Lənkəran və Samur-Dəvəçi düzənliklərində, magistral kanalların kənarında rast gəlinir. Xəzər dənizinin qalxması ilə əlaqədar suyun ətraf sahəni basması nəticəsində yeni bataqlıqların əmələ gəlməsi müşahidə olunur.

Dünyada ən böyük bataqlıq Boliviya ilə Paraqvay ərazisində yerləşən Pantanal bataqlığıdır (150.000 km2)

Bataqlıq hidrologiyası quru hidrologiyası bölməsi; torf çöküntülərilə örtülmüş bataqlıqları və bataqlıqlaşmış torpaqları öyrənir. Bataqlıq hidrologiyası rütubətin torf çöküntüləri və bitki örtüyü ilə qarşılıqlı əlaqəsini, bataqlıqlarda suyun hərəkətini və yerdəyişməsini, bataqlıq massivlərində axının formalaşmasını, buxarlanmanı və su-istilik balansını, bataqlıq daxili hidroqrafik şəbəkənin formalaşması qanunauyğunluğunu, bataqlıq suarının hidrokimyasını, bataqlıqlar arası və bataqlıqların ətraf mühitlə (atmosferlə, səth, qrunt və yeraltı sularla) əlaqəsi məsələlərini tədqiq edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Vikianbarda Bataqlıq ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük katalan · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4074598-3 · LCCN: sh85081588 · Microsoft: 67268981 |
**Explosions in the Sky** — 1999-cu ildə Ostin, Texasda qurulmuş post rok qrupudur. Explosions In The Sky, post rok deyiləndə ağla ilk gələn qruplardan biridir. Digər bir çox post rok qrupları kimi, musiqiləri yavaş və epiktir. Mahnılarının hamısı instrumentaldır. Ancaq, qrup eyni tərz musiqiçilər arasında, dərhal seçilən bir tərzə malikdir.

2000-ci ildə "How Strange, Innocence" albomunu çıxardan qrup, xüsusilə 2001-ci ildə çıxartdığı "Those Who Tell The Truth Shall Die, Those Who Tell The Truth Shall Live Forever" adlı albomuyla musiqi bazarında çox yaxşı müvəffəqiyyət əldə etdi. 2003-cü ildə çıxartdıqları albomları "The Earth Is Not A Cold Dead Place" ilə şöhrətini daha da artıran qrup, 2005-ci ildə nümayış olunan *Friday Night Lights* adlı filmin musiqilərinin də böyük bir hissəsinə imza atdı. Qrup, 2005-ci ildə isə "The Rescue" adında bir albom çıxartdı. 2007-ci ilə gəldikdə isə "All Of A Sudden I Miss Everyone" adlı albomunu çıxaran qrup, son olaraq 2011-ci il aprelində "Take Care, Take Care, Take Care" albomunu dinləyicilərinə təqdim etdi.

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* 2000 — *How Strange, Innocence*
* 2001 — *Those Who Tell the Truth Shall Die, Those Who Tell the Truth Shall Live Forever*
* 2003 — *The Earth Is Not a Cold Dead Place*
* 2005 — *The Rescue*
* 2007 — *All of a Sudden I Miss Everyone*
* 2011 — *Take Care, Take Care, Take Care*
**Vigen Karapeti Zakaryan** (*erm.* Վիգեն Կարապետի Զաքարյան; 15 mart 1969, Beyrut – 8 may 1992, Zarıslı, Şuşa rayonu) — Ermənistan hərbçisi, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı. O, Erməni İnqilabi Federasiyası partiyasına mənsub olmuşdur. Zakaryan 1992-ci ilin 8 may tarixində Şuşanın işğalı əməliyyatında iştirak edərkən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ilə girdiyi toqquşmada öldürülmüşdür. Bu müharibədə həyatını itirmiş livan ermənilərindən biridir.

Həyatı
------

Vigen Zakaryan 1969-cu ilin 15 mart tarixində Livanın paytaxtı Beyrut şəhərində erməni icmasının kompakt yaşadığı Burc Hammud səmtində anadan olub. Gənc yaşlarından Erməni İnqilabi Federasiyası partiyasına qoşulub və partiya daxili bir sıra könüllü fəaliyyətlərdə iştirak edib. Daşnaksutyunun gənclər təşkilatlarından olan *Droşak* şöbəsinin və *Mərkəzi Təbliğat Komitəsinin* nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərib.

1990-cı ilə qədər davam etmiş Livan vətəndaş müharibəsi zamanı Beyrutun erməni səmti Burc Hammudun müdafiəsində iştirak edib və silahla ilkin davranış qaydalarını və atış bacarıqlarını inkişaf etdirib. 1992-ci ilin aprel ayında Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmək üçün qanunsuz olaraq Azərbaycana gəlib.

Azərbaycana gəldikdən 1 ay sonra, 1992-ci ilin 8 may tarixində Şuşanın işğalı zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin döyüşçüləri ilə girdiyi toqquşmada öldürülüb. Erməni mənbələrinin iddialarına görə Vigen, Şuşa şəhərinin özündə yox, Şuşa rayonunun kəndlərindən olan Zarıslıda öldürülüb.

Vigen Zakaryan, Mher Culhacyanla birlikdə Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və öldürülmüş iki livan ermənisindən biridir. Zakaryan kimi Mher Culhacyanda Erməni İnqilabi Federasiyası xətti ilə döyüşlərə cəlb edilib. Ölümündən sonra cənazəsi Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində yerləşən Yerablur hərbi məzarlığında dəfn olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Զաքարյան Վիգեն Կարապետի // .
2. ↑  *Homenetmenın.* "İdmana və skautluğa həsr olunmuş ümumerməni diaspor təşkilatı Homenetmenın saytında Zakaryan haqqında məqalə". homenetmen.org (ermənicə). Homenetmen təşkilatı.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2023.
3. ↑  *Homenetmenın.* "İdmana və skautluğa həsr olunmuş ümumerməni diaspor təşkilatı Homenetmenın saytında Zakaryan haqqında məqalə". homenetmen.org (ermənicə). Homenetmen təşkilatı.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------
Naxçıvan MR-də **Mazıx qoyunu** daha geniş yayılmışdır. Bir sıra üstün cəhətləri ilə fərqlənən bu qoyun cinsi Ermənistan, Türkiyə və İran ərazilərində də geniş yayılan qoyun cinsi sayılır. Mazıx qoyunu qabayunlu qoyunlar içərisində üstünlük təşkil etməklə 130 l-ə qədər süd verir. Rəngi qızılı və qəhvəyiyə çaldığına görə ona yerli əhali "qızıl qoyun" da deyir. Lakin ağ və qonur rənglərdə də mazıx qoyunları məlumdur. Mazıx qoyunlarının qoçları buynuzlu, qoyunları isə buynuzsuzdur. Bəzi hallarda boğazının altında qoşa mürcümlər olur. Çox yaraşıqlı olan mazıx qoyunlarının yorğa yerişi onun gözəlliyini daha da artırır. Bu cür iri quyruqlu qoyunların quyruğu 15 kq-a qədər olur. Bəzən quyruğu yerlə sürünməsin və zədələnməsin deyə, onun quyruğuna diyircək bağlayırlar. Yunu da nisbətən zərif və toxuculuq üçün keyfiyyətli sayılır. Bu cinsin diri çəkisi 45-60 kq-a qədər olur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Azərbaycanda qoyun cinsləri |
| --- |
| **Qoyun cinsləri** | Abşeron qoyunu •
Azərbaycan dağ merinosu •
Balbas qoyunu •
Bozax qoyunu •
Cəro qoyunu •
Herik qoyunu •
Gödək qoyunu •
Ləzgi qoyunu •
Mazıx qoyunu •
Merinos qoyunu •
Qala qoyunu •
Qarabağ qoyunu •
Qaradolaq qoyunu •
Şirvan qoyunu •
Romanov qoyunu • |