recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Məhəmməd Rza oğlu Rzazadə** — Borçalıda doğulub Gürcüstanda fəaliyyət göstərən azərbaycanlı mətbuat xadimi.

Həyatı və təhsili
-----------------

Məhəmməd Rza oğlu Rzazadə 1890-cı ildə Borçalı mahalının Kolayır kəndində dünyaya gəlib. Yeddi yaşında köhnə üsulla işləyən məktəbə gedib. İki il burada oxuyandan sonra atası vəfat etdiyindən məktəbi yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qalıb. 1902-ci ildə qonşu Arıxlı kəndindəki rus-tatar məktəbində müəllim işləyən Hüseyn Əfəndinin yanında dərs alıb, sonralar özü evdə bir neçə şagirdə dərs verib.

Fəaliyyəti
----------

Çox erkən yaşlarında şeir yazmaqla bədii yaradıcılığına başlayan Məhəmməd Rzazadə özünə Mühəqqər təxəllüsünü götürüb və bu adla tanınıb. (Mühəqqər sözü – həqir, aciz, anlamlı deməkdir.) 1920-ci ildə Mühəqqəri Tiﬂisdə ərəb hürufatı ilə nəşr olunan "El şeirləri" kitabı ədibin yaradıcılığının çox dəyərli bir hissəsidir. 1920-1921-ci illərin ərəb əlifbasıyla nəşr olunan "Vətən" dərgisində 20-ci illərdə Tiﬂisdə işıq üzü görüb, "Əşar məcmuəsi" kitabında, ərəb əlifbası ilə "Yeni ﬁkir", latın qraﬁkasıyla "İşıq yolu" qəzetlərində Mühəqqərin xeyli əsərləri işıq üzü görüb. Mühəqqərin "Molla Nəsrəddin" dərgisində az sayda yazısı dərc olunub. Şairin yazıları əsasən "Yeni ﬁkir", "Vətən", "Gənc nəsl", "İşıq yolu", "Dan Ulduzu", "Qızıl Şəfəq", kimi o dövrün mətbuat orqanlarında geniş yer alıb.

Ölümü
-----

Məhəmməd Rzazadə Mühəqqər 1942-ci ildə dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Nizami Məmmədzadə, Mahmud Kamaloğlu "Gürcüstanın azərbaycanlı jurnalistləri" Tiflis 2015
**Məhəmməd Nəcibulla** (puşt. محمد نجيب الله — *Mohammad Najibullāh*; 6 avqust 1947 və ya 1947, Qardez[d], Kabil vilayəti, Əfqanıstan krallığı[d] – 27 sentyabr 1996 və ya 1996, Kabil, Kabil vilayəti, Əfqanistan İslam Əmirliyi) — Əfqanıstanın siyasi xadimi, diplomat.

Həyatı
------

Tələbə-təbib, kommunist-"pərçamçı", İranda səfir, sonra Əfqanıstan Xalq-demokrat partiyasının daxilindəki "Xalk" fraksiyasının qalibiyyəti ilə vətəndşlığı əlindən alınan mühacir. Həmin vaxt o, Moskvaya sığındı və Kabula yalnız sovet qoşunları ilə bərabər qayıtdı.

Sonra Əfqanıstan "KQB"-sinin rəhbəri, 1986-cı ildən isə prezident oldu. Sovet qoşunları 1989-cu ildə çıxıb getdi, Nəcibulla isə daha 3 il hakimiyyətdə qaldı. Sonra hakimiyyəti koalision hökumətə təhvil verdi, qadınını və 3 qızını Dehliyə yollayıb özü Kabulda qaldı. 4 il BMT-nin Kabuldakı nümayəndəliyinin ofisində yaşadı.

1996-nın 26 sentyabrında taliblər qəfildən paytaxtı tutarkən Nəcibullanı xilas etmək barədə bir kimsə düşünmədi. Əslində isə bütün tərəflər onun ölümünü istəyirdi - əsas şahid aradan çıxarılmalıydı.

Son dəqiqələrində Pakistan xüsusi xidməti ona "Düren xətti" (2 ölkənin mübahisəli sərhədlərinə son qoymaq) ilə bağlı sənədə imza etdirə bilmədilər. Döydülər, işgəncə verdilər, maşına bağlayıb sürüdülər, səhərisi günsə qardaşı ilə birlikdə camaatın gözü qabağında asdılar. Onun qismətinə dəhşətli ölüm, alçaldılma və uzun aqoniya düşdü. Şapur Əhmədzayın cəsədi 1 gün sonra dəfn üçün verilsə də, Nəcibullanın meyiti 1 həftə asılı qaldı. Sonra da naməlum yerdə bir quyuya gömdülər. Hamısı "tərəqqipərvər bəşəriyyət"in və "dünyanın ağaları"nın lal sükutu ilə müşayiət olundu.

Düşmənə heç vaxt boyun əyməyən, dostlarına sadiq bir şəxsiyyəti dostlar satdı, düşmənlər alçaltdı. Kommunist Nəcib ifrat səmimiyyətinin qurbanı oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. 1 2  Mohammed Najibullah // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2  Mohammad Nadschibullah Ahmadsai // Munzinger Personen (alm.).

Xarici keçidlər
---------------

* 10 лет без Наджибуллы
* Биография Наджибуллы
* «РОССИЙСКИЕ ВЕСТИ»: Мухаммед Наджибулла: смерть на «линии Дюранда» Arxivləşdirilib 2014-06-26 at the Wayback Machine
* Фотографии казнённого Наджибуллы Arxivləşdirilib 2008-07-08 at the Wayback Machine
**Soma** (*türk.* Soma) — Türkiyənin qərbində, Egey regionunun Manisa ilində yerləşən şəhər və rayon.

Yerləşmə və əhali
-----------------

2009-cu il əhali siyahıya alınmasına əsasən, ərazidə 101 011 nəfər yaşayır. Bunlardan 74 158 nəfəri Soma şəhərinin kənarında yaşayır.. Bütün rayonun ərazisi 839 kv. kilometrdir (324 kvadrat mil). Şəhər mərkəzi dəniz səviyyəsindən 161 metr hündürlükdədir. Şəhər Egey dənizinin sahilindən (Dikili limanı) 62 km uzaqlıqda, Bakırçayın sol qolunda yerləşmişdir. Şəhərin mikrorayonları: Turqutalp və ya Zəfər (qərb), Onüç Eylül (şimal), Hüriyyet (şərq), Samsaci (cənub). 13 mayda 2014-cü ildə bölgədə yerləşən kömür mədənlərində böyük insan tələfatına səbəb olan partlayış baş vermişdir. Soma kömür mədənində baş verən partlayış yüzlərlə insanın həlak olması ilə nəticələndi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Türkiyə ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-17.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2010-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-17.
3. ↑
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-08-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-17.
**Çamkut adası** — Yapon dənizinə daxil olan Amur körfəzində yerləşən elə də böyük olmayan ada. Rusiya imperiyasının tərkibinə pekin traktatının (1860) nəticəsinə əsasən verilir. Ada materikdən uzunluğu 300 m, dərinliyi isə 40–60 sm olan boğazla ayrılır. insanlar sərbəst şəkildə bu boğazı keçə bilirlər. İnzibati baxımından ada Rusiya Federasiyası, Xabarovsk diyarı Nikolayevski rayonu ərazisinə daxildir. ada hamar səthə malikdir. sahillərində çimərliklər vardır. Bununla belə daş bünövrə üzərindədir. Üzəri sıx meşə ilə örtülüdür. Ada Lazarev şəhər tipli qəsəbəsindən 13 km məsafədə yerləşir. Qəsəbədən adaya katerlə getmək mümkündür. Yol isə yoxdur. Adada mopbil şəbəkə işləyir. ada aypara quruluşundadır. Cənub hissəsində uzun dil vardır.

2017-ci ilin dekabr ayında ada, opnun rekreasiya potensialını həyata keçirmək və bura qonaqları cəlb etmək üçün Uzaq Şərq hektar proqramı çərçivəsində moskvalı Narek Oqanisyan tərəfindən alındıqdan sonra bir çox rusdilli mediada şöhrət qazanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Дальневосточный гектар, остров Чакмут - SmiOnlain". 2017-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-28.
2. ↑  ""Дальневосточный гектар": москвич взял целый остров под квесты — ИА REGNUM". 2017-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.
**Tuxolskie borı** (pol. Bory Tucholskie) — Polşanın şimalındakı Tuxola şəhər bölgəsində, Brda və Vda çayları arasında böyük bir meşə. Burada 2010-cu ildə YUNESKO-nun "İnsan və biosfera" proqramına daxil edilmiş «Tuxolskie borı» Milli Parkı yerləşir.

Lanşaft
-------

Milli park ərazisi
Bölgə son buz dövründə yaranmışdır. Əsasən alçaq təpələrdən və 900-dən çox son suzlaşma dövründən qalma moren göldən ibarətdir. Meşə sahəsi 3200 km²-dir və bu da onu Polşa və Mərkəzi Avropanın ən böyük meşələrindən birinə çevirir. 1996-cı ildən bəri meşənin 46.3 km² ərazisində Tuxolski Borı Milli Parkı təşkil edilmişdir. Meşə sahəsinin təxminən 30 % ərazidə Kociewiacy xalqı yaşayır. Ərazinin ən böyük şəhərləri: Tuxola və Çerskdir.

Tarixi
------

Almaniya İmperiyası dövründə meşə ərazisində tibbi tədqiqatlar üçün bir hərbi baza yerləşirdi.

1939-cu ildə İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində Polşanın işğalı zamanı ilk döyüş Tuxolski meşələrində döyüş başladı.

Tezliklə Alman qoşunları keçmiş tədqiqat bazasının ərazisini işğal etdi və ona Truppenübungsplatz Westpreußen ya da Heidekraut adını verdilər.

1944-cü ilin avqustundan 1945-ci ilin yanvarınadək Hans Kammler və Valter Dornberqerin komandanlığı altında SS qoşunları Fau-2 raketini sınaqdan keçirdi. Onların qrupu 1945-ci ilin yanvar ayında Qızıl Ordunun bu ərazini azad etməsindən əvvəl təxliyə edildi.

II Dünya Müharibəsindən sonra meşə bir çox anti-kommunist partizanların sığınacağı oldu.

İnsan və biosfera proqramı
--------------------------

2010-cu ilin iyun ayında TuXol meşələri UNESCO İnsan və biosfera proqramı çərçivəsində xüsusi bir əraziyə ayrıldı. Əsas əraziyə Tuxolski Bor Milli Parkı, həmçinin bufer zonasında yerləşən 25 təbiət qoruğu daxil idi. Tampon zonasına Tuxolsky, Vdeski, Vcıce və Zaborski regional landşaft parkları daxil idi. Tuxola şəhəri və ətraf əraziləri əhatə edən bir keçid zonası da vurğulanmışdır. Açar zona 78,8 km², hər üç zona isə 3195 km² ərazini əhatə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tuchola Forest profile on www.unesco.org Arxivləşdirilib 2017-05-12 at the Wayback Machine (ing.)
2. ↑  Heinz Guderian: Erinnerungen eines Soldaten, *«Ich hatte am 3.9 … meinen Sohn Kurt wiedergesehen und mich dabei an den Türmen von Kulm, meiner Geburtsstadt, erfreut, die vom Ostufer der Weichsel herüberwinkten. Am 4.9 … bei ihren Waldgefechten und endete auf dem alten deutschen Truppenübungsplatz Gruppe westlich Graudenz.»*, 1951,  Arxivləşdirilib 2016-12-23 at the Wayback Machine (alm.)
3. ↑  Website of Website of the Tuchola Forest Biosphere Reserve Arxivləşdirilib 2017-05-03 at the Wayback Machine (pol.)
**Morava çayı** (*serb.* Велика Морава, *lat.* Margus) — Serbiya ərazisindən axan və Dunay çayının sağ qolunu təşkil edən çay. Dunaya Smerederevo yaxınlığında tökülür. Cənubi Morava və Qərbi Morava çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Onun mənbəyi Kruşevas şəhərindən 15 km şimal-şərqdə yerləşir. Çyın uzunluğu 217 km təşkil edir. Cənubi Mirava çayı ilə birlikdə uzunluğu 563 km-dir.

Hövzəsinin sahəsi təqribi olaraq 38 min km² ərazini əhatə edir. Hövzəsinə daxil olan ölkələr Bolqarıstan, Makedoniya, Serbiya və Monteneqro.

Hidrologiyası
-------------

Moravanın hövzəsi əsasən kontinental ərazidən axır. Burada yanvar ayının aylıq orta tepmeraturu -1; 1 °C arasında, iyun ayının 22-23 °C arasında, orta illik temperatur isə 11-12 °C təşkil edir. Maksimun yağıntılar isə may-iyun ayları düşür. Minimum yağıntılar oktyabr-fevral aylarına təsadüf edir. Düzən ərazilədə il ərzində 600–700 mm yağıntı düşür. Çayın illik su sərfiyyatı 277 m³/s təşkil edir gur sululuq dövrü yaz aylarına təsadüf edir. Çayda baş verə biləcək təhlükələri önləmək məqsədi ilə üzərində su anbarlsrı inşa edilmişdir. Çay axtığı ərazini isə güçlü eroziyyaya məruz qoyur. Sahilində yerləşən şəhərləri qorumaq məqsədi ilə müəyuən sahil qoruyucu bəndlər ucaldılmışdır.

Suyunun çirklənməsinə gəldikdə isə fosforla çirklənmə 2004-cü il olan məlumata görə 1841 ton olmuşdur. Azot çirklənmələri 28 246 ton təşkil etmişdir. Hövzəsinin ən çirlənmiş çayları İbar və Qəərbi Moravadır.

Əhəmiyyəti
----------

Morava gəmiçilik üçün əlverişli deyildir. Yuxarı axarları əsasən meşə təsarükündə istifadə edilir. Aşağı axarlarında isə suyundan əkinçilikdə istifadə edilir. Qərbi Morava çayında dörd SES inşa edilmişdir. Morava və Cənubi moyavanın axdığı vadi olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edilir. Belə ki buradan Serbiyanın əsas dəmir yolu və avtomobil yolları keçir. Cənubi Moravanın əsas qollarından biri olan Nişava çayından Belqraddan Sofiyaya gedən əsas magistral keçir. 1960 - 1990-cı illərdə çayın hövzəsi boyunca çoxlu sayda hidrotexniki və metalorativ işlər görülmüşdür. 

Çayın hövzəsi boyunca 4 milyon insan yaşayır. Morava çayının hövzəsi boyunca yerləşən yaşayış məntəqələri: Varvarin kəndi, Çupriya, Yaqodina, Barqdan kəndi, Lapovo, Svilaynas, Velika Plana, Pojarevas.

Tarixi
------

* 1805-ci ildə çayın sahilində İvankovasedə serb üsyançıları ilə türklər arasında döyüş baş vermişdir. Bu döyüşdə uzun illər ərzində ilk dəfə olaraq üsyançılar qalib gəlmişlır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Morava River (river, Serbia) Arxivləşdirilib 2015-05-04 at the Wayback Machine — Britannica Online Encyclopedia
Cənubi Koreya adətlərinə bağlı yaşayan ölkələr arasında yer alır. Toylarında hələdə bu adətləri qoruyub saxlayıblar.

Koreyada bir kişi ilə qadın arasındakı nikah iki nəfərin birləşməsindən çox, iki ailənin birləşməsini təmsil edir. Beləliklə, hadisə tez-tez Taerye (Böyük Ritual) adlandırılmışdı və bütün insanlar iştirak edirdilər. Ənənəvi Konfüçyen dəyərlərində saxlanan, əsl nigahı əhatə edən mərasimlər uzan və mürəkkəb idi.

Profesional aradüzəldənlər ən yaxşı nazmizədləri seçirdilər, cütlüklər adətən ilk dəfə toy günü bir-birlərin görürdülər. Ailələr qərarə bir çox amillərə görə düşünərək, həttda cütlüklərin gələcək taleləri ilə bağlı falçılarla danışaraq verirdilər. Coson dövrünlə insanlar çox kiçik yaşlarında evləndirilirdi. Qızlar oğlanlardan adətən bir neçə yaş böyük olurdu.

Toy mərasimində bir çox simvolik hərəkətlər və kiçik rituallar olurdu.

Koreyalılar ənənəvi mərasimin bir çox aspektlərini saxlayırlarsa da, ən müasir mərasimlər ənənəvi Koreyalılardan daha çox Qərb nikah mərasimlərinə bənzəyir. Buna baxmayaraq, ölkə daxilində bir çox xalq kəndləri və muzeyləri ənənələri canlı saxlamaq üçün mütəmadi olaraq mərasimlər keçir

**Toydan əvvəl keçirilən adətlər**

Jeonanrye mərasimində , bəy kireogi ya da çöl qazı verilir. Bəy , kireogi gələcək anasına (qaynanasına) verməzdən əvvəl iki dəfə əyilir. Müasir Koreya toylarında kireogi yerin taxta qaz verilir .Bu Koreya ənənəsi harmoniya və quruluşun simvolu kimidi. Bəy gəlinin anasına qazı verərək ona sevgi vercəyinə və baxacağına dair vəd verirdi.

Gəlin və bəyin valideynləri hər kəsin istədiklərini dəvət etmək hüququna malikdirlər və bu 500 nəfərə qədər ola bilir. Koreya toy ənənəsinə görə gəlin və bəy hər bir qonağını öz xüsusi günlərinə gəldiləri üçün tək-tək gəzib salamlayırlar. bəzən isə gəlinin qonaqlarını salamlaması üçün xüsusi bir otağı olur, bəy isə qapıda dayanaraq gələn qonaqları salamlayır.

Toyda Gəlinlə bəy milli paltarlar da geyinirlər. Hanbok, minlərlə ilin ənənəsini təmsil edir və adətən parlaq rəngləri, sadə xətləri olan yüngül bir materialdan hazırlanır. Gəlinin anası mavi hanbok geyinərkən, gəlin çəhrayı və ya bənövşəyi hanbok geyinir. Ailənin qadın üzvləri də hanbok geyə bilər, ancaq ənənəvi paltar yerinə daha müasir geyim də seçə bilərlər.

Koreya toya dəvət olunanlar gəlinlə bəyə hədiyyə olaraq ağ zərfdə pul verilir.Verilən pulun miqdarı gəlin və bəylə olan qohumluq əlaqəsindən asılıdır.

Mərasimdən sonra bəyin ailəsi ev, gəlinin ailəsi isə evin mebellərin alırdılar. Ancaq indi gənclər ailələrindən aılı olmaqıları üçün öz evləri olur. Validyinlər birlidə razılaşaraq başqa hədiyyələr verirlər.

Koreya toy paltarı
Pyebaek | Koreya toy ənənəsi

Pyebaek bir çox Koreya toy ənənələrindən biridir və mədəniyyət içərisində ailənin əhəmiyyətini vurğulayır. Pyebaek zamanı gəlinlə bəyə xurma, şabalıd verlir. Evli cütlüyə uşaqları sağlam olası üçün hurma, şabalıd kimi meyvələr atılır gəlin onu ətəyi ilə tutmağa çalışır.
**Libertar mühafizəkarlıq** – mühafizəkarlığı və libertarizmi birləşdirən siyasi fəlsəfə. Mühafizəkarlığın libertar qanadını təmsil edir və əksinə.

Libertar mühafizəkarlıq, laissez-faire klassik liberalizmi əks etdirərək, mümkün olan ən böyük iqtisadi azadlığı və sosial həyatın mümkün olan ən az dövlət tənzimlənməsini müdafiə edir, lakin bunu hakimiyyət, əxlaq və vəzifəni vurğulayan daha sosial mühafizəkar fəlsəfəyə olan inamla birləşdirir. ABŞ-də ortaya çıxan libertar mühafizəkarlıq azadlığı prioritetləşdirir, söz azadlığını, seçim azadlığını və azad bazar kapitalizmini təşviq edir və mühafizəkar məqsədlərə çatmaq üçün liberal sosial mühəndisliyi rədd edir.

Tarix
-----

1950-ci illərdə Milli İcmalın aparıcı müəlliflərindən biri olan Frank Meyer libertarizm və mühafizəkarlığın birləşməsini füzionizm adlandırdı. 1975-ci ildə Reason-a verdiyi müsahibədə Kaliforniya Qubernatoru Ronald Reyqan libertarlara müraciət edərək bildirdi ki, o, "mühafizəkarlığın ürəyinin və ruhunun libertarizm olduğuna inanır". Ron Paul ölkədə Reyqanın prezidentlik kampaniyasına dəstək verən ilk seçilmiş məmurlardan biri olub və 1976 və 1980-ci illərdə Reyqan üçün fəal şəkildə kampaniya aparıb. Bununla belə, Ron Paul 1980-ci ildə Reyqanın seçilməsindən sonra Reyqan administrasiyasının siyasətindən tez məyus oldu və sonra xatırladı ki, 1981-ci ildə o, Reyqanın büdcə təkliflərinin əleyhinə səs verən yeganə respublikaçı idi "1977" 1981-ci ildə , Cimmi Karter 38 milyard dollarlıq kəsirli büdcə təklif etdi və Nümayəndələr Palatasındakı bütün respublikaçılar bunun əleyhinə səs verdilər. Onlar nağıl diyarında yaşayırdılar. Ron Pol Nümayəndələr Palatasından istefa verməyə və 1984-cü ildə Senata namizəd olmağa hazırlaşarkən, çıxışında hər iki böyük partiyanın siyasi mədəniyyətindən iyrəndiyini ifadə edərək, nəhayət, Reyqana dəstək verdiyi üçün liberal dostlarından üzr istədi. Müxtəlif vaxtlarda həm Libertar, həm də Respublikaçı partiyaların üzvü olmasına baxmayaraq, Ron Paul həmişə özünün mahiyyətcə liberter olduğunu bəyan etmişdir.

İstinadlar
----------

* *Heywood, Andrew.* Key Concepts in Politics and International Relations: Palgrave Key Concepts. London, England: Macmillan International Higher Education. 2015. ISBN 978-1-1374-9477-1.
* *Johnston, Larry.* Politics: An Introduction to the Modern Democratic State. Toronto, Ontario: University of Toronto Press. 2007. ISBN 978-1-4426-0040-9.
* Ashford, Nigel; Davies, Stephen (2012). *A Dictionary of Conservative and Libertarian Thought (Routledge Revivals)*. London: Routledge. ISBN 9781136708336.
* Blanchette, Jude (October 27, 2004). "What Libertarians and Conservatives Say About Each Other: An Annotated Bibliography". LewRockwell.com. Retrieved September 23, 2020.
* Hoppe, Hans-Hermann (2014). "A Realistic Libertarianism is Right (Conservative) Libertarianism". Mises Institute. Retrieved September 23, 2020.
* Rothbard, Murray (1981). "Frank S. Meyer: The Fusionist as Libertarian Manqué". *Modern Age*. Retrieved September 23, 2020 – via LewRockwell.com.
**Librevil** (*fr.* Libreville) — Qabonun paytaxtı (1960-dan) və ən böyük şəhəri. Şəhər Qvineya körfəzinın sahilində, Komo çayı üzərində yerləşir. Əhalisi 2005-ci ilin hesablamalarına görə 578 min nəfərdir.

Tarixi
------

1839-cu ildə fransızların bura gəlməsindən çox əvvəl bu ərazidə mponqve qəbiləsi məskunlaşmışdı. 1846-cı ildə satış məqsədilə qul daşıyan Braziliyaya aid "L'Elizia" gəmisi Loanqo yaxınlığında fransız donanması tərəfindən ələ keçirildi. Qullar azad edildilər və 1848-ci ildə həmin qullar tərəfindən adı fransız dilindən tərcümədə "azad şəhər" mənasını verən Librevilin əsası qoyuldu. 1934-1946-cı illərdə şəhər Fransız Ekvatorial Qvineyasında əsas liman şəhəri rolunu oynayırdı və 1940-cı ildə İkinci dünya müharibəsi dövründə Şarl de Qollun tabeliyindəki Fransa Müqavimət Hərəkatının Vişi hökumətinə tabe qüvvələrə qarşı həyata keçirdiyi "Qabon əməliyyatı"nın əsas məqsədi bu şəhər üzərində hakimiyyəti ələ keçirmək idi.

İstinadlar
----------



| ⛭Afrika paytaxtları |
| --- |
| Afrika paytaxtları | Abuca | Akkra | Antananarivu | Bamako | Bangi | Banjul | Bisau | Brazzavil | Bujumbura | Cibuti | Cuba | Dakar | Dodoma | Əddis-Əbəbə | Əlcəzair | Əsməra | Fritaun | Harare | Xartum | Kampala | Kiqali | Kinşasa | Konakri | Librevil | Lilonqve | Lome | Luanda | Lusaka | Maseru | Malabo | Maputu | Mbabane | Moqadişo | Monroviya | Moroni | Nayrobi | Ncamena | Niamey | Nuakşot | Port-Lui | Porto-Novo | Praya | Pretoriya | Qaborone | Qahirə | Rabat | San-Tome | Tripoli | Tunis | Uaqaduqu | Viktoriya | Vindhuk | Yamusukro | Yaunde |
| Digər ərazilər | Ceymstaun | Sen-Deni |
Avropanın ən yaxşı futbol klubu Çempionlar Liqasında müəyyən edildiyi kimi Cənubi Amerikanın ən güclü komandası **Libertadores Kuboku** uğrunda yarışlarda məlum olur. Bu rəsmi olaraq "*Kopa Libertadores de Amerika*" – Amerikanı Azad edənlər Kuboku adlanır.

Tarixi
------

Libertadores Kuboku uğrunda birinci yarışlar 1960-cı ildə keçirilmişdir. Maraqlıdır ki, onun təşkilatçıları birinci turniri 1956-cı ildə başa çatmış Avropa Çempionları Kubokunun ən yaxşı cəhətlərini götürməyə çalışıblar.

1988-ci ilə qədər Libertadores Kubokunda bir qayda vardı: əgər finallarda rəqiblərin hər ikisi hərəyə bir qələbə qazanırdılarsa, onda hesabdan asılı olmayaraq onlar əlavə - üçüncü oyunu keçirmirdilər. Lakin sonra təşkilatçılar çempionu normal üsulla müəyyən etməyi qərara aldılar: finalda qələbələr bərabər olanda vurulan toplar nəzərə alınırdı, onlar da bərabər olanda matçdan sonra penaltilər vurulurdu.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
**Koreyanın səsi** (kor. 조선의 소리 방송) — radiostansiyası Koreya Xalq Demokratik Respublikasının rəsmi kütləvi informasiya vasitəsidir, KXDR-nın Mərkəzi Komitəsinin televiziya və radio verilişləri üzrə struktur bölməsidir. Radiostansiyanın çağırış siqnalı "Sərkərdə Kim İr Sen haqqında mahnı"nın ilk misrasıdır.

Tarixi
------

Radiostansiya əvvəllər "Pxenyan radiosu", "Mərkəzi Koreya radiosu", 1982-ci ildən "Koreyanın səsi" adlandırılmışdır.

Radiostansiya ilk dəfə olaraq 1945-ci ilin 14 oktyabrında "Pxenyan radiosu" kimi fəaliyyətə başlamışdır, 2002-ci ildən "Koreyanın səsi" adlandırılır.

Radiostansiyada ilk xarici dildə verilişlər 1947-ci il 16 martdan yayımlanan Çin dilində olmuşdur. Yapon dilində verilişlər 1950-ci ildən, İngilis dilində 1951-ci ildən, Fransız və Rus dillərində 1963-cü ildən, İspan dilində 1965-ci ildən, Ərəb dilində 1970-ci ildən, Alman dilində 1983-cü ildən yayımlanmağa başlanmışdır 

Həftəlik yayımlanan verilişlərin həcmi 1960-cı ildə 159 saat, 1970-ci ildə 330 saat, 1980-ci ildə 597 saat, 1990-cı ildə 534 saat, 1994-cü ildə 529 saat, 1996-cı ildə 364 saat təşkil edirdi.

15 aprel 2011-ci ildə "Koreyanın səsi" radio stansiyasının internet saytı fəaliyyətə başlamışdır.

Xarici keçid
------------

* Rəsmi saytı (rus dilində)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hoare, James E.* Voice of Korea // Historical Dictionary of Democratic People's Republic of Korea. London: Scarecrow Press. 2012. səh. 395. ISBN 978-0-8108-7987-4. 2017-11-27 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Voice of Korea mid-2014 schedule". North Korea Tech. 27 March 2014. 25 October 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 18, 2014.
**Koreya Xalq Ordusu** (**KPA; Chosŏn'gŭl: 조선인민군; *Chosŏn inmin'gun***) Şimali Koreyanın təhlükəsizliyinə cavabdeh olan qurumdur. KXDR Sonqun siyasəti əsasında idarə olunur ki, bu siyasət də ordunun əsas diqqət mərkəzində olmasına səbəb olmuşdur. Ordu 5 yerə bölünmüşdür: Quru Qoşunları, Hərbi Dəniz Qüvvələri, Hərbi Hava Qüvvələri, Strateji Raket Qüvvələri və Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr. Əlavə olaraq 14 yanvar 1959-cu ildə yaradılmış İşçi-Kəndli Qırmızı Mühafizəçilər adlı hərbiləşdirilmiş qüvvələr də orduya tabedir. 2016-cı il hesablamalarına görə 5,889,000 nəfər hərbiləşdirilmiş şəxsi heyəti ilə dünyanın ən böyük hərbiləşdirilmiş qüvvələridir. Bu rəqəm ölkə əhalisinin 25%-ni təşkil edir.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | LCCN: n81066718 · VIAF: 134877075 · WorldCat VIAF: 134877075 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Şimali Koreya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Yalçın Əfəndiyev.

**Yalçın Əfəndiyev** (*Əfəndiyev Yalçın Rafiq oğlu*; d. 1971. Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Professor. Hesablama və tətbiqi riyaziyyat sahəsində fəlsəfə doktoru Texas Aqrar‑Texniki Universitetinin hesablama elmləri kafedrasının müdiri.

Həyatı
------

Əfəndiyev Yalçın Rafiq oğlu 1971-ci il yanvarın 25-də Bakıda anadan olub. Əslən Qazax rayonundandır. Bakının 82 nömrəli orta məktəbində oxuduğu zaman riyaziyyat üzrə Respublika olimpiadasında iki dəfə uğurla çıxış edərək 1987-ci ildə I dərəcəli diplom, 1988-ci ildə isə riyaziyyat üzrə məktəblilərin Ümumittifaq olimpiadasında II dərəcəli diplomunu alıb. Məktəbi qızıl medalla bitirmişdir. 1993-cü ildə M.V.Lomonosov adına MDU-nun mexanika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. ABŞ-də təhsilini davam etdirərək 1999-cu ildə Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda hesablama və tətbiqi riyaziyyat sahəsində fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsini alıb. Minnesota Universiteti nəzdində Tətbiqi Riyaziyyat İnstitutunda (ABŞ, Minnesota ştatı) ikiillik postdoktorluq təcrübəsindən sonra Y.Əfəndiyev 2001-ci ildə Texas Aqrar-Texniki Universitetində (Texas A&M University) professor assistenti olub. 2008-ci ildə ona professor adı verilib. Elə həmin il Texas A&M. Universiteti nəzdində Elmi-Hesablama İnstitutunun direktoru vəzifələrini icra edib, 4 ildən sonra isə həmin institutun direktoru olub. O, 2012-ci ildə Texas A&M Universitetində hesablama elmi kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin olunub.

Y.Əfəndiyev bir sıra mükafatın sahibidir: Fraunqofer-Bessel mükafatı (Aleksandr Humboldt Fondu tərəfindən təsis edilib), ən görkəmli dissertasiya işinə görə Kaliforniya Texnoloji Universiteti tərəfindən təqdim olunan "W.P Carey" mükafatı. O, müxtəlif nüfuzlu elmi-tədqiqat jurnallarının redaksiya heyətlərinin üzvü, həmçinin "SIAM Multiscale Modeling and Simulation", "Geomathematics", "DCDSB", "Numerical Mathematics", "International Journal for Uncertainty Quantification" jurnallarında redaktor köməkçisi, "Vıçislitelnaya i prikladnaya matematika" jurnalının baş redaktorudur. Bundan başqa, alim bir neçə peşəkar təşkilatın - SIAM, AMS, InterPore, SPE-nin üzvüdür.

Çoxsaylı məqalələrin müəllifi, bir sıra beynəlxalq konfrans və simpoziumların iştirakçısıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.

Mənbə
-----

* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
|  |
| --- |
| 
Modulyar avtomat açarın daxili quruluşu
1
2
2
3
4
5
6
 |

**Avtomat açar** (*ing.* Circuit breaker, *rus.* Автоматический выключатель )— cərəyan yüklənməsi və qısa qapanma nəticəsində yarana biləcək zədələnmələrdən elektrik dövrəsini qorumaq üçün layihə olunmuş, avtomatik fəaliyyət göstərən elektrik açarı. Onun əsas funksiyası nasazlıq aşkar edildikdən sonra cərəyanın axınını kəsməkdən ibarətdir. Əriyən qoruyucudan fərqli olaraq, avtomat açarın normal iş fəaliyyəti bərpa edilib, yenidən işlədilə bilər (əllə və ya avtomatik). Avtomat açarlar müxtəlif ölçülərdə hazırlanırlar. Kiçik avtomat açarlar aşağı cərəyan dövrələrini və fərdi məişət cihazlarını qorumaq üçün nəzədə tutulur. Bütün şəhəri elektrik enerjisi ilə təmin edən yüksək gərginlik dövrələrinin qorunması üçün isə daha fərqli kontruksiyada açarlar istehsal olunur.

DIN-reykaya montaj edilə bilən termal maqnetik modulyar avtomat açar aşağıdakı hissələrdən ibarətdir. 

1. Açma və qoşma üçün istifadə olunan ling.
2. Kabel giriş və çıxışları üçün terminallar.
3. DİN-reykaya elektrik açarının korpusunu toplayır və lazım gəldikdə avtomat açarı reykadan çıxarmaq mümkün olur.
4. Hərəkətli və hərəkətsiz kontaktların kommutasiyasını həyata keçirir
5. Solenoid – yüksək cərəyan yüklənməsi olduqda cəld bir şəkildə kontaktların ayrılmasını həyata keçirir.
6. Kontaktların ayrılması zamanı elektrik qövsü yarana bilər. Bu məqsədlə avtomat açarın daxilində qövs söndürən istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Устройство автоматического выключателя". electricalschool.info (rus). 7 oktyabr 2017. 2011-07-18 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Electrical Circuit Breaker, Operation and Types of Circuit Breaker  (ing.)
**Semyon İvanoviç Aralov** (*tam adı:* *rus.* Семён Иванович Аралов; 30 dekabr 1880, Moskva – 22 may 1969, Moskva) — Qızıl Ordu Baş Kəşfiyyat İdarəsinin ilk rəhbəri və SSRİ diplomatik xidmət əməkdaşı.

Həyatı
------

Aralov Moskvada varlı tacir ailəsində anadan olmuşdur. 1905-ci ildə Rusiya İmperator Ordusuna qoşulmuş və Birinci Dünya müharibəsi zamanı Hərbi Kəşfiyyat bölməsində mayor rütbəsinə yüksəlmişdi. O, Oktyabr inqilabında iştirak edib. 

Aralov Çekanın qurucu üzvlərindəndir. 1918-ci ilin yanvarında Moskva Hərbi Rayonunun rəhbəri təyin edilib. Daha sonra Trotski onu Çexoslovakiya legionu ilə danışıqlar aparması məqsədilə Sibirə göndərir. 1918-ci ilin sentyabrında Hərbi İnqilab Komitəsinə təyin edildi və girov götürülmə işlərinə görə cavabdeh oldu. Nəticədə Qırmızı Ordu sadiqliyinə şübhə edilən keçmiş çar məmurlarının ailə üzvlərini ələ keçirə bildi. İlk olaraq Qırmızı Ordu Kəşfiyyat İdarəsi adlandırılan Qeydiyyat orqanı 1918-ci ilin oktyabrında qurulduğunda Aralov bu qurumun rəhbəri, həmçinin Trotski və Yoakim Vatsetis ilə birgə Müdafiə Şurasının İcraedici Bürosunun üzvü idi.

1920-ci ilin iyulunda Aralov 12-ci Orduda kəşfiyyat rəhbəri rolunu icra etdiyi Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri vəzifəsindən imtina etdi və 1921-1927-ci illərdə müxtəlif xarici siyasət öhdəliklərini yerinə yetirərək öz fəaliyyətini diplomatik pərdə altında davam etdirdi. Belə ki, Çində Çan Kayşinin Homindan hökumətinə səfir kimi təyin edilməzdən əvvəl Litva, Latviya və Türkiyədə səfir kimi fəaliyyət göstərmişdir. Sonralar diplomatik karyerasını ABŞ, Almaniya və Yaponiyada davam etdirmişdir. 

1937-ci il repressiyaları zamanı bütün kəşfiyyat postlarından azad edildi və Ədəbiyyat Muzeyinin direktor müavini təyin edildi. 1941-ci ildə 60 yaşında ikən İkinci Dünya müharibəsində könüllü olaraq xidmət etmiş və 1946-cı ildə tərxis edilmişdir. Kommunist Partiyasına üzv olmuş, 1957-ci ildə üzvlükdən çıxmışdır. 

1969-cu ildə Moskvada vəfat etmiş və Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Аралов Семён Иванович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

Vikianbarda ***Semyon Aralov*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Corc Olah** (*ing.* George Andrew Olah, mac. Oláh György; 22 may 1927[…], Budapeşt – 8 mart 2017[…], Beverli-Hillz, Kaliforniya) — macar əsilli ABŞ kimyaçısı. 1994-cü ildə "Karbokation kimyasına xidmətlərə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Həyatı
------

Corc Olah 1927-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə anadan olub. Olah Budapeşt Texniki Universitetini bitirib və orada da doktorluq dərəcəsi alıb. O, öz elmi karyerasına macar kimyaçısı Qeza Zempelin yanında başlayıb. 1950-ci illərin əvvəllərində Olah Budapeşt Texniki Universitetinin Üzvi kimya İnstitutunda tədqiqat qrupu yaratmışdır və eyni zamanda 1954-cü ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Kimya İnstitutunun yaradıcılarından biri olmuşdur. 1957-ci ildə Kanadaya köçmüş və 1965-ci ilə qədər "Dou Kemikal" şirkətində Kanadada və ABŞ-də işləmişdir və bundan sonra ali təhsil sisteminə qayıtmışdır. Onun rəhbərliyi altında Qərb Ehtiyat Universitetinin (Western Reserve University) və Ohayo ştatında Klivlenddə Keys Texnaloji İnstitutunun kimya fakültələri birləşdirilmişdir. 1977-ci ildə Cənubi Kaliforniya Universitetinə keçmiş, burada sonralar Loker adına Karbohidrogenlər İnstitutu adını almış institut yaratmışdır. 1996-cı ildən Cənubi Kaliforniya Universitetində onun adı ilə bağlı mühazirələr oxunur. Olah 8 mart 2017-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

1976-cı ildən ABŞ-nin Milli Elmlər Akademiyasının, 1990-cı ildən Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvüdür. ABŞ-nin ən görkəmli alimləri üçün verilən Aleksandr fon Qumboldt adına mükafat (1979-cu ildə), 1996-cı ildə F. A. Kotton medalını almışdır. 1994-cü ildə "Karbokation kimyasına xidmətlərə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə "London Kral Cəmiyyəti"nin xarici üzvü seçilmişdir. 2001-ci ildə Artur Kop mükafatı, 2007-ci ildə isə "Amerikan Kimya Cəmiyyəti" tərəfindən "Pristli" medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  George A. Olah // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  George A. Olah // Solomon Quqqenhaym muzeyi. 1937.
3. 1 2  George Oláh, Nobel Prize Winning Hungarian-American Chemist, Dies at 89 (ing.). // *Hungary Today* 2017.
4. 1 2  Meghalt Oláh György Nobel-díjas kémikus (mac.). // *Index* Magyarország: Index.hu Zrt. 2017. ISSN 1585-3241
5. ↑  NNDB (ing.). 2002.
**Vəhşiliyin universal tarixi** (*Historia universal de la infamia*) ― Xorxe Luis Borxes tərəfindən ilk dəfə 1935-ci ildə nəşr edilmiş və 1954-cü ildə müəllif tərəfindən yenidən işlənmiş qısa hekayələr toplusudur. Hekayələrin əksəriyyəti 1933-1934-cü illər arasında "*Crítica*" qəzetində dərc olunub və "sehrli realizm" terminini ilk dəfə istifadə edən Angel Floresin sözlərinə görə, sehrli realizm hərəkatı bu kitabla başlayıb.

Haqqında
--------

Hekayələr (*Hombre de la esquina rosada* istisna olmaqla) əsl cinayətkarların uydurma hesablarıdır. Mənbələr kitabın sonunda verilmişdir, lakin Borxes təkrar izahatda - ixtiyari və ya başqa bir şəkildə - xüsusən də tarixlərə və adlara çoxlu dəyişikliklər edir, ona görə də hesablara tarixi hesab etmək olmaz. Xüsusilə, *The Disinterested Killer* mənbə materialından ayrılır.

İki ingilis tərcüməsi mövcuddur, birincisi 1972-ci ildən, ikincisi 1999-cu ildən (toplanmış nəşrin bir hissəsi, 2004-cü ildə ayrıca kitab kimi nəşr edilmişdir). 1972-ci il ingiliscə nəşri (*A Universal History of Infamy, ISBN 0-525-47546-X*) ​​Norman Thomas di Giovanni  (ing.) tərəfindən tərcümə edilmişdir. 2004-cü il ingiliscə nəşri (*A Universal History of Inniquity, ISBN 0-14-243789-1*), Andrew Hurley  (ing.) tərəfindən tərcümə edilmiş, Britaniya naşiri Penguin Books-un bölməsi olan Penguin Classics tərəfindən nəşr edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Alçaklığın Evrensel Tarihi
* Alçaklığın Evrensel Tarihi
* Alçaklığın Evrensel Tarihi
* A Universal History of Infamy

İstinadlar
----------

* "Xorxe Luis Borxes".
* "Xorxe Luis Borxes".
**Corc Qafarov** — Azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

Qafarov Corc Maris oğlu 24 fevral 1995-ci ildə Latviya Respublikasının Riqa şəhərində anadan olmuşdur. Atası Maris Beinerts latviyalı, anası Leyla Qafarova isə azərbaycanlıdır. Corc 5 yaşında anası ilə birlikdə Azərbaycana gəlib. Valideynlərinin boşanması nəticəsində Corc və qardaşı Jerar uşaq evinə düşür və orada böyüməyə başlayırlar. Bu dövrdə onun atası Latviyada, anası isə Azərbaycanda qalır. 24 may 2014-cü ildə Corcun anası xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişir.

Corc uşaq evində qaldığı müddətdə idman, rəqs və rəsmlə məşğul olur. Rəqslə qatıldığı televiziya yarışmasında Corcu Rejissor Yavər Rzayev görüb bəyənir və görüşə dəvət edir. Yavər Rzayev onu öz filmində baş rolda görmək istəyir. Corca 11 yaşında təklif olunan filmə görə həyatı bir anlıq dəyişir və aktyorluq karyerası başlayır. O, 2014-cü ildə Nadir Əliyev adına 282 nömrəli tam orta məktəbi, 2014-2018-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Dram-Kino aktyorluğunu bitirib. Corc Qafarov 2018-2019-cu illərdə 1 illik əsgərlik ximətini bitridikdən sonra, 2019-cu il dekabrın 17-də Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram teatrının aktyorluq vəzifəsinə cəlb olunmuşdur. O, 2019-cu ildə Suraxanı Rayonu, Qaraçuxur bələdiyyəsinə üzv seçilmişdir və ordakı fəaliyyəti ilə birlikdə aktyorluq karyerasını da davam etdirir.Roza Zərgərli onu övladlığa götürür

Filmoqrafiya
------------

* "İlahi məxluq" filmi (2011);
* "Dolu" filmi (2012);
* "Bakı, mən səni sevirəm" filmi (2015);
* "Sonuncu" filmi (2012);
* "Tək olanda qorxma..." teleserialı (2013);
* "Qisas" teleserialı (2014);
* "28 iyun" filmi (2016);
* "CekPot" filmi (2016);
* "Bir Ovuc Sonsuzluq" filmi (2017);
* "CekPot" filmi (2016);
* "Bir Ovuc Sonsuzluq" filmi (2017);
* "İmtahan" teleserialı (2019-2020);
* "Ata Ocağı" teleserialı (2020-2021);

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  ""Bircə tez böyüsəydim, anama, qardaşıma sahib çıxardım"". muallim.edu.az. 3 noyabr 2013. 2021-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-11.
2. 1 2 3 4  "Roza Zərgərlinin aktyor oğlu Corc: "Uşaq olsam da, intim səhnələrə çəkilmişəm"". aqreqator.az. 30 may 2020. 3 September 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 September 2021.
3. ↑  "Roza Zərgərlinin oğlu bələdiyyə üzvü seçildi". qafqazinfo.az. 24 dekabr 2019. 2021-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-11.
4. ↑  "Corc Qafarov: "Anama görə yox, özümə görə seçilmişəm"". news.milli.az. 24 dekabr 2019. 2021-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-11.
**Demi Lovato** (*ing.* Demetria Devonne Lovato; 20 avqust 1992, Albukerke, Nyu-Meksiko) — Amerikalı müğənni, aktrisa, bəstəkar və xeyriyyəçi.

"Disney" Camp Rock "və" Camp Rock 2 filmlərində Michie Torres rolu ilə şöhrət qazanmışdır. 2008-ci ildə **Hollywood Records** ilə müqavilə imzalayaraq **Don't Forget** adlı ilk studiya albomunu çıxardı.

O, həmçinin "Sanniyə imkan verin", "The Disney Kanal sıra mühüm rol oynayır. 2009-cu ildə Demi "Şahzadə mühafizə proqramı" filmində mühüm rol oynamışdır. Kiçik olanda "Barney və Dostları" serialində Angela adlı kiçik qız rolunda çıxış etmişdir..

Həyatı və karyerası
-------------------

20 avqust 1992-ci ildə `Albuquerque`da dünyaya gələn Demi Lovato qısa bir müddət sonra Dallasa köçür. Elə 7 yaşında rol aldığı *Barney & Friends* serialıyla sənət həyatına addım atır və elə 7 yaşında da gözəllik müsabiqəsində 1. seçilir. Pianino çalmağa da bu yaşda başlayır. 2007-ci ildə Just Jordan adlı seriallarda da rol alaraq aktrisalıq təcrübəsini artıran Demi, həmin ildə Disney Channelın *As The Bell Rings* serialında da yer aldı.Demi 2009-cu ildə "Rok düşərgəsı" filmində rol aldı. Get-gede məşhurlaşan Demi bu filmin ikinci hissesinde de rol aldi.Bu filmde Jonas qardaşları ile rol alan Demi qrupun ortancılı olan Joe Jonas ilə eşq yaşadı.Həmçinin onlarla bərabər tura çıxdı.Heyatında çöküşlər yaşayan Demi 2010 noyabrın 1-də "Bulimia ve Anoreksia" xəstəliklərinə görə reabilitasiyaya getdi.Burada 3 ay qalan Lovato 2011-ci il 28 yanvar tarixinde reabilitasiyadan çıxdı. Xəstəliklərindən qurtulan Demi yarim qoyduğu albom işlərinə davam etdi ve üçüncü albomu "Unbroken" albomunu çıxardı. Bu albomdan iki single olaraq "Give your heart a break" və "Skyscaper" mahnılarını seçdi. Hər iki klip Youtube-da 100.000.000 izlənməni keçib ve "Vevo Sertifikati" alib. O həmçinin "The X Factor (U.S. TV series)" musiqi yarışmasında juri olaraq iştirak edir.

2018-ci ilin İyul ayında yüksək dozada narkotik qəbulundan xəstəxanaya qaldırılıb və Avqust ayında yenidən rehabilitasiya mərkəzinə qayıtmağı gözlənilir.

Musiqi karyerası
----------------

İyun və iyul 2008-ci ildə Lovato müxtəlif ev Blues çıxış edib.
Ilk albomu "Don't Forget 2008-ci ildə, ikinci albomu "Here We Go Again" 2009-cu ildə, üçüncü albomu "Unbroken" 2011-ci ildə ve son albumu olan və öz adını daşıyan "DEMI" albomu 2013-cü ildə çıxmışdır.

Filmoqrafiya
------------

| Film |
| --- |
| İl | Film | Rol |
| 2008 | *Rok düşərgəsi (film, 2008)* | Miçi Torres |
| 2009 | *Jonas Brothers Konsert* |  |
| *Şahzadə mühafizə proqramı* | Şahzadə Rozalinda |
| 2010 | *Rok düşərgəsi 2* | Miçi Torres |
|
| Televiziya |
| İl | Ad | Rol |
| 2002–2003 | *Barni və dostları* | Ancela |
| 2007 | *As The Bell Rings* | Şarlot Adams |
| 2009 | *Sanniyə imkan verin* | Sanni Monro |

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  Demi Lovato // Store norske leksikon (бук.). 1978. ISSN 2464-1480
3. 1 2  Demi Lovato // GeneaStar.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**İntifada** (oxunuşu: *intifadah*, sözün mənası *ayağa qalxmaq*, *müqavimət* deməkdir) — ümumilikdə fələstinlilərin İsrail işğalina qarşı başlatdığı müqavimətin adı.

İntifada

İlk İntifada
------------

İsrail işğalına qarşı ərəb xalqının müqaviməti xarakterini daşıyan ilk İntifada, 1987-ci ildə başlandı. Birinci İntifada, kütləvi olaraq fələstinlilər, İsrail dövlətinə qarşı qalxdı. Müqavimət Jabalia qaçqın düşərgəsində başlandı və qısa müddətdə Qəzzə, Qərb Sahili və Şərqi Qüdsün hər yerinə yayıldı. İsrail ordusuna aid bir maşının 4 fələstinlini vurub öldürməsi bu müqaviməti bir az da artırdı. Fələstinlilər mitinqlərlə şiddətli müqavimət göstərirdi. Ümumi amaldan əlavə, İsrail məhsullarına baykot, plakatlar və barikadalar, İsrail qüvvələrinə daş atmalar beynəlxalq aləmi sirkələdi. Buna cavab olaraq, İsrail bu hərəkatı yatırmaq üçün 80,000 nəfər əsgəri səfərbər etdi. İsrail təhlükəsizlik qüvvələri 1087 nəfər fələstinlini öldürdü, fələstinlilər də buna cavab olaraq 100 nəfər İsrailli mülkini və 60 nəfər də təhlükəszilik işçisini öldürdü, 1400-dən çox mülki vətəndaşı, 1700-dən çox əsgəri yaraladı. Fələstinlilər 822 nəfər fələstinli də İsraillə əməkdaşlıq etməkdə ittiham edərək öldürdü. Sonradan aydın oldu ki, öldürülənlərin əksəriyyətinin İsraillə heç bir əlaqəsi olmayıb. İsrail ordusunun mitinqlərə sərt müqaviməti, döyülmələr, şiddət və kütləvi həbslər, beynəlxalq qınağa səbəb oldu. 1991-ci ildə zəifləyən müqavimət, 1993-cü il avqust ayında Norveçdə Fələstin muxtariyyətinin qəbul etdiyi Oslo razılaşmasının imzalanması ilə sona çatdı.

İkinci İntifada
---------------

Fələstinlilər tərəfindən Əl-Əqsa-İntifada olaraq adlandırılan ikinci intifada, Ariel Şaronun Əl-Əqsa məscidini ziyarət edə bilmədiklərini bildirən fələstinli vətənpərvər qruplar tərəfindən, 2000-ci il iyun ayında başladıldı.

Əvvəlcədən "silahlı bir müqavimət" olan və qısa zamanda Fələstin ərazisinin sərhədlərini aşaraq İsrailə qədər yayılan İkinci İntifada 2005-ci il fevral ayında, Misirin Şarm Əl-Şeyx kəndində, Mahmud Abbas və Ariel Şaron arasındakı atəşkəs razılaşması ilə "rəsmi olaraq" sona çatdı.

Xarici keçidlər
---------------

* Fələstin Fəallar qrupu Arxivləşdirilib 2020-02-16 at the Wayback Machine

Mənbə
-----

1. ↑  "Uprising by Palestinians against Israeli rule in the West Bank and Gaza Strip territories", Intifada, Microsoft Encarta.
Almaz və qrafit, kristal qəfəsinin quruluşları
**Allotropiya** (yunan dilindən tərcümədə "allass troper" – özgə, başqa + "tropos" – yön, özəllik) — bir sıra kimyəvi elementlərin quruluşu və özəllikləri ilə bir-birindən ayrılan iki və ya daha çox bəsit maddə əmələ gətirmək bacarığı. Hazırda 400-dən çox allotropik şəkildəyişmə olan bəsit maddə var. Allotropiya həmçinin karbon, kükürd və s. elementlərdə də görülür.

Eyni bir kimyəvi elementin bir neçə bəsit maddə yaratmasş olayına allotropiya, yaranmış bəsit maddələrə isə həmin elementin allotropik şəkildəyişmələri deyilir. Ona görə də bəsit maddələrin sayı (400-dən çox) kimyəvi elementlərin sayından çoxdur.

Tarixi
------

Hələ XVIII əsrdə heyranedici fakt – almaz və adi kömürün yanması zamanı karbon qazı alındığı müəyyən edilmişdir. Deməli, almaz və kömür eyni növ element atomlarından – karbondan ibarətdir. Alimlər müəyyən etdilər ki, kükürd də müxtəlif kristallar halında (plastik və kristallik) mövcud ola bilər. Sonralar fosforun ağ, qırmızı və qara kristallik formaları müəyyən edildi. Bütün bu misalları 1841-ci ildə İsveç kimyaçısı Yens Yakov Bertselius ümumiləşdirərək bu hadisəyə "allotropiya" adı verilməsini təklif etdi. Hazırda 400-dən çox allotropik şəkildəyişmə olan bəsit maddə mövcuddur.

Yaranma səbəbi
--------------

Allotropik şəkildəyişmələrin mövcudluğunu əsaslandıran vahid səbəb yoxdur. Allotropiya hadisəsi əsasən iki səbəbdən baş verir:

1. Molekulda atomların sayının müxtəlif olması ilə;
2. Bəsit maddələrin kristal quruluşunun müxtəlifliyi ilə;

Lakin elə hallar olur ki, bu səbəblərin hər ikisi eyni anda allotropiyaya səbəb olur; məsələn almaz və fülleren (C60). Bəzən isə allotropiyaya kimyəvi əlaqələrin müxtəlifliyi səbəb olur: məsələn, α-karbin və β-karbin.

Allotropik modifikasiyaların molekulunda müxtəlif sayda atomlar olur – oksigen və ozondakı kimi (O2 və O3). Bu cür müxtəlif şəkildəyişmələr maye kükürd (S8 və S6) üçün də xarakterikdir. Lakin burada başqa fərq vardır. S8 molekulu altı kükürd atomunun xətti düzülmüş zənciridir. Allotropik şəkildəyişmələrə daha çox misal almaz, qrafit, karbin və fülleren göstərmək olar. Ən çox allotropik modifikasiya əmələ gətirən plutoniumdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  M. Abbasov, S. Məşədibəyova, R. İbadov. Təbiət elmləri lüğəti, Bakı 2006, səh. 18
2. ↑  Təriflər - Allotropiya[*ölü keçid*]
3. ↑  "Terminlər lüğəti - Allotropiya". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-17.
**Kristiano Fiqeres** (*isp.* Karen Christiana Figueres Olsen) — Kosta-Rikadan olan diplomat, 2010-2016 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Komissiyasının (UNFCCC) icraçı katibi. O, Paris İqlim Sazişinin "memarı" adlanır. Dan David Mükafatının lauriyyatıdır (2019).

Bioqrafiya
----------

Kosta-Rikanın üç dəfə prezidenti olan Xose Fiqeres Ferrerin qızı, 1994-1998-ci illərdə Kosta-Rika prezidenti olan Xose Mariya Fiqeresin bacısı.

Soutmor kollecini Antropologiya üzrə bitirib. 1981-ci ildə London İqtisadiyyat Məktəbində antropologiya üzrə magistr dərəcəsi almışdır.

O, karyerasına 1982-ci ildə Kosta-Rikanın Almaniyadakı səfirliyində başlayıb. 1987-1990-cı illərdə Kosta-Rikada planlaşdırma və kənd təsərrüfatı nazirliklərində rəhbər vəzifələrdə çalışıb.

1995-2009-cu illərdə Kosta-Rika danışıqlar qrupunun üzvü kimi 1995-ci ildən iqlim dəyişikliyi danışıqlarında iştirak etmişdir.

Global Optimism qurucu-partnyorudur.

Mükafatları və fərqlənmələri arasında: Almaniya Federativ Respublikasına xidmətlərinə görə Böyük Xaç ordeni (1985), Fəxri Legion ordeni (2015), Nature's 10 (2015), FP Top 100 Global Thinkers (2015), Orde van Oranje-Nassau (2016), Edinburq medalı (2019), Fəxri doktor dərəcələri alır.

İspan, ingilis və alman dillərində danışır. İki qızı vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Christiana Figueres // MAK (pol.).
2. ↑  Christiana Figueres // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  .
4. ↑  .
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-29.
6. ↑  "Entre Científicas - Christiana Figueres". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-29.
7. ↑  "17th - Christiana Figueres - No Victory Without Optimism: Advancing Climate Action in 2019 and Beyond | Center for Sustainable Systems". 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-29.
8. ↑  "Ms. Christiana Figueres". 2019-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-29.
Victorinox "Huntsman" İsveçrə bıçağı
**İsveçrə bıçağı** — isveçrə cib bıçağı və ya isveçrə hərbi bıçağı Victorinoks şirkəti tərəfindən istehsal olunan(2005-ci ildən həmçinin Wenger SA şirkəti tərəfindən də istehsal olunur) çoxfunksiyalı alətdir.İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Amerikan əsgərləri tərəfindən almanca "Offiziersmesser" sözü tələffüz etməkdə çətinlik çəkdikləri üçün adı İsveçrə bıçağı kimi dəyişdirilmişdir.Müxtəlif funksiyalar bıçağın qolu içərisinə bir pivot nöqtəsi mexanizmi vasitəsilə yerləşdirilmişdir.İsveçrə bıçağının sapı adətən ənənəvi qırmızı rəngdə təsvir edilsə də, 2006-cı ildən bəri digər rənglər və formalar ortaya çıxdı.

Wenger

Tarixi
------

İsveçrə bıçağı ilk çoxfunksiyalı cib bıçağı deyildi. 1851-ci ildə "Mobi Dik" əsərində Melvill buna bənzər bir bıçaq təsvir etmişdi.

1880-ci illərin sonlarında İsveçrə Ordusu əsgərləri üçün yeni qatlanan cib bıçağı hazırlamaq qərarına gəldi. Bu bıçaq, konservləşdirilmiş yeməklərin açılmasında və İsveçrə xidmət tüfənginin, Schmidt-Rubin-in yığılması üçün bir tornavida funksiyasını da daşımalı idi.1891-ci ilin yanvarında bıçaq rəsmi olaraq Modell 1890 adını aldı.

*1890 Modell*, ilk isveçrə bıçağı
1891-ci ildə cərrahi avadanlıq hazırlayan bir şirkətin sahibi olan Karl Elsener İsveçrənin özündə də bıçaq istehsal etməyə başladı.

### Victorinox və Wenger

1908-ci ildə İsveçrə hökuməti, regional favoritizm mövzusunda bir məsələnin qarşısını almaq istəyərək, eyni zamanda qiymətlərin enməsinə ümid edərək rəqabət etmək istədiyi Victorinox və Wenger ilə müqaviləni bölüşdü, hər biri istehsalçı sifarişin yarısını götürdü.

Funksiyaları
------------

Əsas funksiyaları;

* Kiçik bıçaq
* Dırnaq üçün/ dırnaq təmizləyicisi
* Taxta mişar
* çəngəl ayırıcı
* Qayçı
* tel kəsici
* Budama bıçağı
* Əczaçılıq spatulası
* Kiber Alət (Bit sürücüsü)
* LED işıq
* USB çubuq
* Böyüdücü linza
* Torpaq təmizləyicisi
* Qoşulma açarı

### Kilidləmə mexanizmləri

Bəzi İsveçrə bıçaqlarında təsadüfən bağlanmaması üçün kilidləmə funksiyası var. Wenger, standart 85 mm modellərindən bir neçəsində əsas bıçaq üçün "PadLock" təklif edir.

### Ölçülər

* Victorinox modelləri 58 mm (2.3 in), 74 mm (2.9 in), 84 mm (3.3 in), 91 mm (3.6 in), 93 mm (3.7 in), 100 mm (3.9 in), 108 mm ( 4.3 in) və 111 mm
* Wenger modelləri 65 mm (2.6 in), 75 mm (3.0 in), 85 mm (3.3 in) 93 mm (3.7 in), 100 mm (3.9 in), 120 mm (4.7 in) və 130 mm (5.1) mövcuddur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* 
*