**İsgəndər Seyfulin** və ya **İsgəndər Daş Məhəmmədoviç Seyfulin** (d. 28 avqust 1861, Omsk, Rusiya imperiyası — ö. 1920, Bakı) — əslən Rusiya türklərindən olan Rusiya imperiyası və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hərbi xadimi və polkovniki.

Həyatı
------

28 avqust 1861-ci ildə Rusiya imperiyasının Akmolla quberniyasında Omsk şəhərində dünyaya gəlmişdir. Atası dövlət müşaviri olan İsgəndər Seyfulin Sibir Hərbi Gimnaziyasını bitirmişdir.

Hərbi xidməti
-------------

### Rusiya imperiyasında

Hərbi xidmətinə 1881-ci ildə Aleksandr Hərbi Məktəbində sıravi yunker rütbəsində başlamışdır. 1882-ci ildə unter-zabit (gizir) rütbəsinə yüksəlmişdir. 12 avqust 1883-cü ildə hərbi məktəbi bitirmiş və Türküstan Hərbi Dairəsinin Qərbi Sibir taborunda praporşik rütbəsində xidmət etmişdir. 1884-cü il 22 avqust tarixində podporuçik rütbəsinə yüksəlmişdir. 22 avqust 1885-ci ildə təlim komandanının müavini təyin edilmişdir.

7 dekabr 1888-ci ildə X Türküstan taboruna köçürülmüşdür. 18 dekabr 1888-ci ildə poruçik rütbsinə yüksəlmişdir. 1891-ci ilin aprelindən 1892-ci ilin sentyabrına qədər Çimkənd sanitar-gigiyeniya stansiyasının komandiri olmuşdur. 1894-cü ilin 4 fevralında briqada adyutantı vəzifəsini yerinə yetirmək üçün I Türküstan hərbi hissəsinə göndərilmişdir. 25 noyabrda bu vəzifədə təstiqləndi. 23 aprel 1895-ci ildə ştabs-kapitan rütbəsinə yüksəldi. 3 dekabr 1896-cı ildə briqada adyutantı vəzifəsini təhvil verərək, öz taboruna geri döndü.

4 dekabrda III taqımın komandiri təyin edildi. 3 aprel 1897-ci ildə vəzifəsinin icrasına başladı. 8 oktyabr 1900-cü ildə xidmətdə fərqləndiyinə görə kapitan rütbəsinə yüksəldi. 10 yanvar 1903-cü ildə taqım komandirliyi vəzifəsini təhsil verdi.

14 yanvarda Atıcı Zabitlər Məktəbinə göndərilmişdir. 28 avqustda kursu müvəffəqiyyətlə bitirmiş və 1 oktyabrda taboruna geri dönmüşdür. Bu zaman, taborun V taqımının komandiri təyin edilmişdir. 4 iyun 1904-cü ildə III taqımın komandiri təyin edilmişdir. 9 aprel 1907-ci ildə bu vəzifəsini təhvil vermişdir. 1907-ci ilin 30 iyulunda pod-polkovnik rütbəsinə yüksəldilmişdir. Bu zaman o, II Xocənt taboruna komandanlıq etməkdə idi.

1908-ci ilin 7 iyununda başqa yerə köçürüldü və 21 iyulda V Ordu Korpusunun X piyada diviziyasının 39-cü Tomski piyada polkunun bir taboruna komandan təyin edildi. 1 yanvar 1909-cu ildə IV taborun komandanı təyin edilir. 12 sentyabr 1909-cu ildə Loviç şəhərinin komendantı, 1910-cu ilin 3 yanvarında polkun təsərrüfat bölməsinin komandanı təyin edilir.

28 mart 1911-ci ildə öz xahişi ilə xidmət etdiyi yerdən köçürülür və XII Türküstan atıcıp olkuna təyin edilir. 24 mayda yeni polkuna gəldikdən sonra polkun təsərrüfat bölməsinin komandanı təyin edilir. 17 yanvar 1913-cü ildə I taborun komandanı təyin edilir. 5 oktyabr 1913-cü ildə polkovnik rütbəsinə yüksəlir və XVII Türküstan atıcı polkuna göndərilir. 1 mart 1914-cü ildə bu polkda xidmət etməyə başlayır. Birinci Dünya müharibəsinin başlamasından sonra müharibədə iştirak etmişdir. 28 fevral 1915-ci ildə 132-ci ehtiyat polkunun komandanı təyin edilir. Müharibənin son mərhələsində cənub-qərb cəbhəsinin VII ordusunun qərərgahının təftiş şöbəsinin baş adyutantı təyin edilir. Cənub-qərb cəbhəsinin komandanı general Şerbaçevin əmri ilə ehtiyat 35-ci piyada alayının komandanı təyin edilməsi tövsiyə edilmiş və bu tövsiyə Müvəqqəti Hökumət tərəfindən qəbul edilmişdir.

### Azərbaycanda

Birinci Dünya müharibəsinin gedişatında Rusiya imperiyasının dağılması, ardıyca Müvəqqəti Hökumətin də çökməsindən sonra İsgəndər Seyfulin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində xidmət etməyə başlamışdır. O, 26 iyul 1919-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Daxili İşlər Nazirliyində nazirin müvəqqəti müavini təyin edildi.

3 oktyabrda Hərb nazirliyində xidmət etməyə başladı və Azərbaycan ordusunun baş qərərgahının yerli hərbi qruplaşmalar şöbəsinin rəhbəri təyin edildi. 9 noyabrda bu vəzifəsinin icrasına başladı. 2 mart 1920-ci ildə Baş Qərərgahın Yerli Qüvvələr və Səfərbərlik Departamentinin rəhbəri təyin edildi.

Polkovnik İsgəndər Daş Məhəmmədoviç Seyfulin Bakının bolşeviklər tərəfindən işğal edilməsindən sonra Bakı şəhərində bolşeviklər tərəfindən güllələnərək öldürüldü.

Mükafatları
-----------

* "İmperator III Aleksandrın tacqoyma mərasiminin xatirəsinə" medalı (15 may 1883)
* "Müqəddəs Stanislav" ordeni (15 yanvar 1891)
* "İmperator III Aleksandrın hakimiyyətinin xatirəsinə" (17 mart 1896)
* "İmperator II Nikolayın tacqoyma mərasiminin xatirəsinə" medalı (26 may 1896)
* "Müqəddəs Anna" ordeni (1901)
* "Müqəddəs Stanislav" ordeni (27 may 1907)
* "Müqəddəs Anna" ordeni (6 dekabr 1910)
* "Romanovlar sülaləsinin hakimiyyətinin 300 illiyi münasibətilə" medalı (21 fevral 1913)
* "Şanlı Buxara" ordeni (13 sentyabr 1913)
* "Müqəddəs Vladimir" ordeni (1 may 1915)
* "Müqəddəs Vladimir" ordeni (13 dekabr 1915)

Ailəsi
------

* Arvadı — Ayşə Yusifova (irsi zadəgan, artilleriya ştabs-kapitanı Yenikeyevanın qızı
* Uşaqlar: Abubəkr (1893–1960) — polkovnik, Bredovskoqo hücumunun iştirakçısı, İslam (1895–1969) — polkovnik. Validə (1901-?).

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  Список подполковникам по старшинству. Часть I, II, и III. Составлен по 1-е сентября 1907 г. — СПб. 1908, часть I, с. 1767
2. ↑  Список полковникам по старшинству. Составлен по 1-е марта 1914 г. — СПб. 1914, с. 876
3. 1 2  Государственный архив Азербайджанской Республики. ф. 2898, оп. 2, д. 22, л. 230
4. ↑  Азербайджанская Демократическая Республика (1918―1920). Армия. (Документы и материалы). — Баку, 1998, с. 146
5. ↑  Сборник приказов по военному ведомству Азербайджанской Демократической Республики. III том. — Баку: Маариф, 2018, с. 214

Ədəbiyyat
---------

* Послужной список полковника 17-го Туркестанского стрелкового полка Сейфуллина // Российский государственный военно-исторический архив. ф.409 (Коллекция "Послужные списки офицеров"), оп. 1, д. 48027
* Л. Р. Габдрафикова, Х. М. Абдулин. Татары в годы первой мировой войны (1914–1918 гг.). — Казань: Институт истории им. Ш. Марджани, 2015. — ISBN 978-5-94981-191-7.

Xarici keçidlər
---------------

* Адрес-календарь Азербайджанской Республики. — Баку, 1920