recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*Şokoladçı qız* (Gözəl şokoladçı qız)-(fr. *La Belle Chocolatière*, alm. *Das Schokoladenmädchen*) — XVIII əsr isveçrəli rəssam Jan Liotarın ən məşhur tablosu. Burada əlində isti şokolad aparan qulluqçu xanım təsvir olunub. Əsər pastel texnikası ilə perqament üzərində işlənib.

Yaranma tarixi
--------------

Şəklin yaranma versiyalarından biri belədir- 1745-ci ildə knyaz Ditrixşteyn o dövrdə haqqında çox danışılan Vyana şokoladını dadmaq üçün kafelərin birinə baş çekir.Bu zaman ona xidmət göstərənlər arasında müflis olmuş Melxior Baltaufun qızı Anna olmuşdur. İlk baxışdan xanıma vurulan knyaz , ailəsinin etirazlarına baxmayaraq onunla evlənir və bu şəkili toy hədiyyəsi kimi Liotara sifariş verir. Rəssam xanımı quluqçu qiyafəsində təsvir edərək, bununla da ilk baxışdan sevgini ifadə etməyə çalışıb.Bu hekayə sonradan bu şəkli öz loqotipində istifaə edəcək Baker şirkəti üçün əsas ilham mənbəyi olmuşdur. Digər bir veriyaya görə isə əsər knyazın gələcək həyat yoldaşı Şarlotta Baltaufun, vyanalı bankir olan atasının evində ərsəyə gəlib.
Digər bir əfsanəyə görə isə , Liotar qulluqçunun gözəlliyinə o qədər heyran qalmışdır ki, onu təsvir etməyə qərara gəlmişdir. Hər-halda modelin kimliyi dəqiq bilinmir. Vyananı tərk etdikdən sonra Venesiyaya gələn Liotar şəkili Polşa kralı III Avqustun və Prussiya kralı II Fridrixin kolleksiyasına nəzarət edən Françesko Alqarottiyə satmışdır. 1765-ci ildən əsər Drezden qalereyasında saxlanılır. İkinci dünya müharibəsi zamanı Keniqşteyn qalasına köçürülüb , sonradan isə Sovet əsgərləri tərəfindən aşkar edilmişdir.

Təsviri
-------

Süjet çox sadədir- Ağ önlüklü qız əlində isti şokoladın və su stəkanının olduğu məcməyi aparır. Bu əsər o dövrdə avropaya yenicə gəlmiş Meyney farforunun işləndiyi ilk əsər hesab olunur. Su ilə dolu stəkandakı işıq ,rəssamın arxasından düşən işığı əks elətdirir. Şəklin çox yüngül atmosferi rəssamı Şarden və Vermeyer səviyyəsinə qaldırır. Liotarın müasirləri üçün bu əsər şedevr hesab olunur.

Kütləvi incəsənətdə
-------------------

Şəkil Drezden qalereyasında nümayiş olunan vaxt onu şokolad alveri ilə məşğul olan Henri L. Pirs görmüşdür. 1862-ci ildə isə "Baker"s Chocolate" öz loqosunda işlətmək hüququna yiyələnməklə dünyada və ABŞda ən qədim satış markalarından birinə çevrilməyi bacarmışdır. Şəklin digər bir sürəti isə Baker kompaniyasının Massaçusets ştatındakı ev-muzeyində saxlanılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  .
Kondarti Bulavinin evi, Staroçerkaska
**Bulavin üsyanı** (1707–09) — Rusiyada kəndli və kazakların antifeodal hərəkatı.

Həyata keçirilməsi
------------------

Başçısı K. A. Bulavin idi. Üsyanda kazaklar, onlara qoşulmuş qaçqın kəndlilər, şəhər əhalisinin aşağı təbəqələri, həmçinin Volqaboyunda yaşayan xalqlar – tatarlar, mordvalar və b. da iştirak edirdi.

### Birinci mərhələsi

Üsyan 1707-ci il oktyabrın 9-na keçən gecə başlandı, tezliklə Donun yuxarı axarlarında qaçqın kəndlilər yaşayan şəhərcikləri bürüdü. Lakin üsyançılar məğlub edildi; Bulavin, tərəfdarları ilə Zaporojye Seçinə qaçdı.

### İkinci mərhələsi

1707-ci ilin sonunda üsyanın ikinci mərhələsi başladı. Hərəkat Don və Volqaboyunu, Ukraynanın bir hissəsini bürüdü. 1708-ci il mayın 1-də Bulavin Çerkassı şəhərini tutdu. Üsyançıların bir hissəsi Volqaboyunda, digəri Sloboda Ukraynasında fəaliyyət göstərirdi. Bulavin əsas qüvvələrlə Azova hücuma hazırlaşırdı. Qüvvələrin parçalanması üsyanın məğlubiyyətini asanlaşdırdı. 1708-ci il iyulun 6-da Bulavin Azovu mühasirəyə aldı, lakin tuta bilmədi. Üsyanda iştirak edən varlı kazaklar həlledici vaxtda ona xəyanət etdilər. İyulun 18-də yasavullar Bulavini öldürdülər. Üsyanın üçüncü mərhələsində ayrı-ayrı dəstələr 1709-cu ilin əvvəlinədək Orta və Aşağı Vol -qaboyunda fəaliyyət göstərdi. Bulavin üsyanı amansızcasına yatırıldı. Üsyançıların bir hissəsi çar qoşunlarının təqibindən xilas olmaq üçün 1740-cı ildə ataman İ. Nekrasovun başçılığı ilə Türkiyəyə köçdü. 1962-ci ildə bulavinçilərin nəsillərinin böyük bir qrupu SSRİ-yə (Stavropol diyarına) qayıtdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Bulavin üsyanı// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 67.
[[Dosya:Greekfire-madridskylitzes1.jpg|thumb|yunan alovu]]
**Kallinik** və ya Latın dilində **Callinicus** ( Καλλίνικος fl. 650 AD) yəhudi - Bizans memarı   və Heliopolis, Suriya (indiki Baalbek, Livan ) kimyaçısı idi. O, müasir alov qurğusuna oxşayan, həm dəniz, həm də quru silahı olan Yunan alovunun ixtirası ilə tanınır. VII KonstantininKonstantinindövründə Bizansa gələrək maye alov haqqında biliklərini Bizanslılarla bölüşmüş olan Suriyanın Heliopol şəhərindən olan bir qaçqın idi.  Kallinikin dəqiq formulu hal-hazırda da diqqətlə özünü mühafizə edə bilmiş olan bir sirrdir və bu gün də bu sirr naməlum olaraq qalmağa davam edir. Mümkün inqrediyentlərə qatran, asfalt, kükürd, naftalin, sönməmiş əhəng və kalsium fosfit daxildir.

1. ↑  "Callinicus of Heliopolis | Encyclopedia.com". www.encyclopedia.com. 13 fevral 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2021.
2. ↑  *Salam, Abdus; Lai, C. H.; Kidwai, Azim.* Ideals and Realities: Selected Essays of Abdus Salam (ingilis). World Scientific. 1989. ISBN 978-981-02-0081-7.
3. ↑  *Forbes, Robert James.* More studies in early petroleum history (ingilis). Brill Archive. 1959.
4. ↑  Paul J. Alexander, "The Strength of Empire and Capital as Seen through Byzantine Eyes," *Speculum* 37.3 (1962) 347.
**Katya Dörner** (18 fevral 1976, Ziqen, Şimali Reyn-Vestfaliya) – alman siyasətçi. Bonn şəhərində 27 sentyabr 2020 tarixində bələdiyyə sədri vəzifəsinə seçilib.

Haqqında
--------

Dorner Altenkirxen bölgəsindəki Şteynbaxda böyüyüb. 1995-ci ildə özəl Marienştat gimnaziyasını bitirdikdən sonra o, Bonn, York və Edinburqda siyasi elmlər, ictimai hüquq və ədəbiyyat üzrə təhsil alıb, 2000-ci ildə Magistra Artium ilə bitirib.

2001-ci ildən Dorner Şimali Reyn-Vestfaliyadakı yaşıl parlament qrupunun lideri Silviya Löhrmanın şəxsi müşaviri olub.

2010-cu ilin iyun ayından 2014-cü ilin iyul ayına qədər Katya Dorner Müasir Həmrəylik İnstitutunun idarə heyətinin üzvü olub. 2013-cü ilin dekabrında Deutsches Kinderhilfswerk -in direktorlar şurasına seçilib.

Evlidir, bir oğlu var və ailəsiylə birlikdə Bonnun Auerberq rayonunda yaşayır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Stammdaten aller Abgeordneten des Deutschen Bundestages.
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1046384252 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
3. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | YouTube |
| Normativ yoxlama | GND: 1046384252 · VIAF: 306264877 · WorldCat VIAF: 306264877 |
Kosmosdan çəkilmiş foto
**Cəzirə**, **əl-Cəzirə** (ərəb. الجزيرة "ada") — Mesopotamiyanın şimal hissəsində İraq, Suriya, Türkiyədə yayla. Bağdaddan Şimalda, Dəclə ilə Fərat çayları arasında olan ərazi.

Şimalda və şərqdə Tavr və Zaqros dağları ilə məhdudlaşır, qərbdə və cənub-qərbdə Suriya səhrasının və Ərəbistan yarımadasının platosuna keçir, cənub-şərqdə aşağı, cənub Mesopotamiyadan çıxıntı ilə ayrılır.

Cəzirə, şimal-qərbdəki 480 m-cənub-şərqdəki 200 m qədər enən düzənlikdir. Ayrı zirvələr 1463 m çatır –Sincar massivində olan Şelmirav dağı. Cəzirə terrasavari Dəclə və Fərat vadiləri, onların qolları, eləcə də quru çay yataqları ilə kəsişir.

Plato qumdaşı, təbaşir və miosen dövründən qalma qatlardan, eləcə də alluvium və bazalt sahələrdən ibarətdir. Şimalda platonun İraq hissəsində, böyük neft yataqları var. Subtropik, yayda çox quru və isti, qışda mülayim rütubətli Aralıq dənizi iqlimi var. Landşaftın əksər tipi: səhra (cənubda), yarımsəhra (şimalın dağaltı düzlərində); dağların ətəklərində seyrək fıstıq ağacları; oazislər və çay qıraqlarında çinar, söyüd, yulğunlu meşələrdir.

İstinadlar
----------
İntibah dövründə qroteskin müxtəlif formatlarda motivləri.
**Qrotesk** — yunanca "**gizli yer**" mənasını verir və Latınca "mağara" sözü ilə eyniköklüdür.

Haqqında
--------

Dünyanı yadlaşdıran və onu əyləncəli-xəyali bir sahəyə aparan, içində əsrarəngiz güclərin suverenliyinin əks olunduğu, əslində bir araya gəlməz kimi görünən şeylərin, məsələn tragediya ilə komediyanın, adiliklə ucalığın bir oyun havasında birləşdirilməsi. Qrotesk varlıqların absurd (qeyri adi) xüsusiyyətlərlə yenidən təsviri ilə dünyaya aid olmayan bir fakt halına gətirilmə sənətidir. Qrotesk sənətinin bir başqa tətbiqi, dünyaya aid olan canlıların hər bir xüsusiyyətinin qarışığı şəklindədir.

Müasir yazıçılar
----------------

Fantastik ədəbiyyatda qrotesk motivlərində yazan yazıçılar: Umberto Eko, Ian McEvan, Alasdair Gray, Angela Karter, Jeanette Winterson, Patrick McGrath, Natsuo Kirino, Paul G. Tremblay, Matt Bell, Chuck Palahniuk, Brian Evenson.

Teatrda qrotesk
---------------

Qrotesk termini 1910–1920-ci illərdə yazılmış İtalyan dramaturqlarının tez-tez absurt görülən anti-təbii prekursorları məktəbinə aiddir. Fridrix Dürrenmatt müasir grotesk komediya əsərlərinin əhəmiyyətli müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "OED". Etymonline.com. 2016-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-06.
"Azərbaycan Xalqının Soykökünü Düşünərkən" Mirəli Seyidov tərəfindən yazılmış əsər.

Məzmun
------

M.Seyidov Azərbaycan xalqının, onun mədəniyyət, ədəbiyyat və dilinin çox qədim və zəngin bir tarixə malik olduğunu, bu mədəniyyətin, bu dilin qonşu xalqlara, o cümlədən erməni xalqına da güclü təsir göstərdiyini faktlar, dəlillərlə sübut etməyə müvəffəq olmuşdur. Bu, M.Seyidovun xalqımıza göstərdiyi mühüm xidmətdir". Şair fikrini inkişaf etdirərək, daha sonra yazmışdır: "Azərbaycan xalqının soykökünün-etnogenezisinin müəyyənləşdirilməsi işində də M.Seyidovun bu əsərinin əhəmiyyəti böyükdür. Müəllif elmi inandırıcılıqla sübut edir ki, türkdilli qəbilələr Azərbaycana eramızdan əvvəl III əsrdə, bəlkə daha əvvəllər gəlmiş, burada yerli qəbilə və qəbilə birləşmələrilə çarpazlaşmış, beləliklə də, vahid Azərbaycan xalqı yaranmışdır.

Kitabın yenidən çapı
--------------------

Kitabın ilk çapı 1989-ci ildə işıq üzü görmüşdür. 2018-ci ildə isə oğlu Elçin Seyidov tərəfindən çap edilmişdir.

Kitab haqqında fikirlər
-----------------------

"Azərbaycan xalqının soykökünü düşünərkən" adlı fundamental monoqrafiyasına ön söz yazmış xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı alimə heyranlığını gizlədə bilməmişdir: "O, böyük abidələrimizin kökündə dayanan ilkin odu, qüvvəni, ilkin qaynağı gəzə-gəzə yurdumuzun ilk çırağının işiğına aparan yolları araya-araya, söz, kəlmə pillələri ilə xalq təfəkkürünün elə uzaq bir başlanğıcına gedib çatır ki, adam heyran qalır". Yaxud alimin folklorlaşan ömrü şair tərəfindən belə qiymətləndirilir: "Soyumuzun beşik yurdunu, beşik nəğməsini, sözümüzün, ruhumuzun ilk ifadə şəkillərini axtara-axtara o, özü də bir ilkinlik, saflıq nümunəsinə, şaman dualarından, qopuz iniltilərindən, varsağı, bayatı hikmətindən yonulmuş Ozan babaya dönüb. İllər keçdikcə Mirəli Seyidov da araşdırdığı epik qəhrəmanlıq dastanlarımızdan qopub gələn bir xalq müdrikinə, öz işinin cünunu olan bir ağsaqqala çevrilib, dədələşib. 

* Kitabın üz qabığıKitabın üz qabığı
* Mirəli Seyidovun kitabı Azərbaycan xalqına həsr etməsi haqqında yazısı.Mirəli Seyidovun kitabı Azərbaycan xalqına həsr etməsi haqqında yazısı.
* İsa Həbibbəylinin fikirləriİsa Həbibbəylinin fikirləri
*

İstinadlar.
-----------

1. 
2. Rüstəmxanlı S. Sözün tarixi-xalqın tarixi // M. Seyidov. Azərbaycan xalqının soykökünü düşünərkən. B.: Yazıçı, 1989, s. 3-7
**Milli Mətbuatın 135 illiyinə həsr olunmuş gümüş sikkə** — Xatirə sikkəsi. Sikkə Azərbaycan Respublikası ərazisində nominal dəyəri üzrə qanuni ödəniş vasitəsidir.

Məzmun
------

Xatirə sikkəsi milli mətbuatın 135 illiyinə həsr olunmuşdur (1875–2010).

Xatirə sikkəsinin üz tərəfində görkəmli publisistin portreti, arxa tərəfində isə Azərbaycan Respublikasının Xəritəsinin stilistik (qrafik) görünüşü təsvir edilmışdir.

Portretin ətrafında Həsən bəy Zərdabinin adı və həyat dövrü, xəritənin ətrafinda xatirə sikkəsinin buraxıldığı il "2010"-cü il, "Azərbaycan Respublikası" sözləri və xatirə sikkəsinin nominalı göstərilmişdir.

Xatirə sikkəsi Avstriyanın "Austrian Mint" sikkəxanasında yüksək standartalara uyğun hazırlanmışdır.

Xatirə sikkəsi Azərbaycan Respublikası ərazisində nominal dəyəri üzrə qanuni ödəniş vasitəsidir.

* Nominalı 5 manat
* Diametri 37 mm
* Çəkisi 31,1 qr
* Əyarı 925
* Keyfiyyəti Proof
* Buraxılış limiti 1000

İstinadlar
----------

1. ↑  *Tərtibçi:A.Abdullayeva.* "Azərbaycan maarifinin yorulmaz carçısı: Həsən bəy Zərdabi – 170" (PDF) (az.). 2012. 2016-05-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-08-08.
**Statistik önəmlilik** — analiz olunan parametrin sırf təsadüfi yaranması ehtimalının çox kiçik olmasını göstərir. Bu göstərici önəmlilik testi ilə yoxlanılır. Əgər sıfır hipotezi həqiqətən doğru olarsa, onda statistik önəmlik onu redd etmək üçün qərar qəbuletmə ehtimalı kimi təyin olunur. Həll zamanı p qiyməti təyin olunur. Əgər p önəmlilik səviyyəsindən aşağı olarsa onda sıfır hipotezi inkar edilir.
Önəmlilik səviyyəsi α ilə işarə olunur. Ən geniş yayılmış önəmlilik səviyyələri 10%, 5%, 1%, və 0,1%-dir. Əgər p-nin qiyməti α-səviyyəsindən aşağıda yerləşərsə onda sıfır hipotezi redd olunur. Belə nəticələr satistik önəmli adlanır. Əgər hadisənin mində birində təsadüfi baş verirməsi deyilirsə, onda nəzərdə tutulur ki, önəmlilik səviyyəsi 0,1%-dir. α-səviyyələrinin üstün və mənfi cəhətləri vardır. α-dən aşağıda alternativ hipotezin doğru olmasına inam verilir, bununla bərabər sıfır hipotezini redd etməmək üçün böyük risk var. Bununla onun statistik gücü aşağı düşür.

Tətbiq sahəsi
-------------

Önəmlilik testi texnoloji proseslərin eksperimentlərin planlanması üsulu ilə araşdırılmasında geniş istifadə olunur. Burada tətbiq olunan önəmlilik testinin məqsədi ən kiçik kvadratlar üsulu ilə əldə olunmuş →polinominal asılılığın verdiyi qiymətlərin ölçmədən əldə olunmuş qiymələrdən meyillənməsinin disperisya analiznin köməyi ilə qiymətləndirməkdən ibarətdir. Bunun üçün polinomla hesablamadan yaranan dispersiyanın ({\displaystyle \sigma \_{1}^{2}}) təkrar sınaqlardan alınmış qiymətlərin verdiyi dispersiayadan ({\displaystyle \sigma \_{2}^{2}}) nə dərəcədə fərqlənməsi göstərilir. Nəticədə hər iki satandart meyillənmənin qiymətlərinin nisbəti α-ya uyğun F-qiyməti (F-testi) ilə müqayisə edilir. Alınan nisbət F-qiymətindən kiçik olduqda onda parametrlərin verilmiş prosesə təsirinin önəmli olduğu, yəni təsadüfi olmadığı sübut olunur. Əks halda alınan nəticəyə inam aşağı olur.

Mənbə
-----

* Əliyev, R. R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Apostroff, II hissə, 2012.423 s.
270° Hongkong
**Panoram**, fiziki mənadakı bir sahənin geniş bucaqla hər hansı bir görünüşüdür. Boyama, şəkil, fotoşəkil, film / video və ya üç ölçülü bir modeldə tətbiq oluna bilər. Həmçinin, hərəkətli şəkil termini (pan, pannig, panama; kameranı çevirərək əldə edilən görünüş) panoramdan törədilmişdir. Söz əslində İrlandiyalı rəssam Robert Barker tərəfindən Edinburghun panoramik şəkillərini təyin etmək üçün icad edilmişdir. Silindirik bir səthə göstərilən şəkillər, silindrin içindən araşdırılmışdır. Bu işlər 1792-ci ildə Londonda panoram adıyla sərgiləndi. Böyük ölçülü panoramları sərgiləmək məqsədiylə tikilən strukturlara panaromik strukturlar deyilir. Silindr formasında olan və işığı üstdən alan/sahə bu strukturlarda, şəkil bütün şaquli səthləri kəsiksiz olaraq qablar/örtər və silindrin döşəməsində olan yüksəldilmiş bir platformadan seyr edilərdi. Bu növdən ilk nümayiş 1799da Parisdə R. Fulton tərəfindən edilmişdir. Panorama strukturlarında ümumiyyətlə təbii görünüşlər və döyüş səhnələri sərgilənərdi. 19. əsrdə, panoramik şəkil və modellər, mənzərə və tarixi hadisələri təmsil etmənin məşhur bir yolu idi

Cek kəndinin panoraması, 2016-cı il
**Kakava** — Türkiyədə qaraçıların bayram tədbiri. Mənşə ərazisi Türkiyənin Şərqi Frakiya regionudur.

Tədbirlər
---------

Xilaskar Baba Finqonun gəlib onları xilas edəcəyi inancı Türkiyədə yaşayan qaraçıların folklorunda əhəmiyyətli rola malikdir. Bu fiqurun Qədim Misir ordusundan olan firon qoşunlarının komandiri olduğu güman edilir. Türkiyə qaraçılarına görə, Tunca çayının kənarına enərək mayın 5-dən 6-na keçən gecə "Xilasetmə hadisəsi" baş verir. Möcüzəli günün xatirəsi üçün çaya şam qoyulur, iştirakçıların əlləri, üzləri və ayaqları suda yuyulur. Əsas qeyd edilən mövzu Xilaskar Baba Finqonun ölməzliyidir. Türk dilində belə bir deyimdən istifadə edilir: Baba Finqo gələcək, bütün dərdlər bitəcək (*türk.* Baba Fingo Gelecek, Bütün Dertler Bitecek). Bu konsepsiya əsas götürülərək əyləncə tədbirləri həyata keçirilir.

Həmçinin bax
------------

* Xızır Nəbi bayramı

İstinadlar
----------

1. ↑  Kolor. Journal on moving communities - 2006 - Vol. 6 - N.1. ISBN 9789044120080. 2023-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-21.
2. ↑  Karaçam, quoted in Alpman, 1997:98–99
**Murtuzaqulu xan Məhəmmədhəsən xan oğlu Qovanlı-Qacar** (1750 və ya 1755–1800) — Ağaməhəmməd şah Qacarın qardaşı, avantürist, şahlığa iddialı.

Həyatı
------

Məhəmmədhəsən xanın üçüncü oğlu Murtuzaqulu xan (anası Zəhra xanım Hüseyn xan qızı Dəvəli) Astrabad ətrafında anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Əvvəlcə Ağaməhəmməd xana xidmət etmişdi. Sonra qardaşından üz döndərmişdi.
Murtuzaqulu xan səltənət iddiasında idi. 1787-ci ilin dekabrında о, Qubalı Fətəli xan, Talış Mir Mustafa xan və Bakılı Şeyxəli xanın köməyi ilə Gilana yürüş edib, Rəşt hakimi Süleyman xanı məğlub etdi. 1788-ci ildə 6 minlik şah ordusuna müqavimət göstərə bilmədiyi üçün о Rəşti tərk edib, Ənzəliyə çəkilməyə məcbur olur. Murtuzaqulu xan yeni qüvvə toplamaq üçün 1789-cu ildə Şamaxıya gəldi və Rusiyadan yardım istədi. Şirvan, Talış xanlarının və Xəzər dənizinin cənub sahilindəki Rusiya gəmilərinin yardımı ilə 1790-cı ildə о, yenə də Rəşti aldı. Ağaməhəmməd xanla 8 illik mübarizədən sonra üçüncü dəfə Rəşt hakimiyyətini əldə edən Murtuzaqulu xanın bu qələbəsi çox davam etmədi. 1791-ci ildə о, düşmənin hücumuna qarşı dura bilmədiyi üçün Rəştdən əl çəkdi və Talış xanı Mir Mustafa xana pənahlandı… Talış qoşunlarının yardımı ilə Murutuzaqulu xan onu təqib edən 12 minlik İran qoşununa böyük tələfat verib, geri çəkilməyə məcbur etdi. Lakin о, bir daha İrana qayıda bilmədi. Bir müddət (1791–1800) Salyanda, Talışda, Həştərxanda, Qızlarda və Peterburqda yaşadı.
Murtuzaqulu xan Rusiya dövlətindən yardım almaq üçün danışıqlar apardı. İranda hakimiyyətə keçdiyi təqdirdə Rusiya dövləti mənafeyinə xidmət edəcəyini vəd etdisə də, Rusiya-İran münasibətlərini gərginləşdirmək istəməyən Rusiya dövləti ona açıq yardım etməkdən çəkindi. Rusiyadan ayda min manat maaş alan Murtuzaqulu xan 1796-cı ilin iyun ayında Valerian Zubovun İran səfərində iştirak etmək məqsədilə Peterburqdan Həştərxana və Sarı adası yolu ilə Kür qırağına gəldi. Lakin öz arzusuna nail ola bilmədi.
Murtuzaqulu xan 1800-cü il оktyabr ayının 18-də vəfat etdi.

Ailəsi
------

Murtuzaqulu xanın Mehrəli xan, Məhəmmədhüseyn xan adlı oğulları, Xeyrənnisə xanım, Gülpəri Sara xanım adlı qızları vardı.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh.**

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar
**Paramore** — ABŞ pank rok qrupu, 2004-cü ildə Frenklin, Tenesidə qurulub. Qrup hal-hazırda, vokalist Heyli Viliams, bassist Ceremi Deyvis və gitarist Teylor Yorkdan ibarətdir. İlk albomları All We Know Is Falling adı ilə 2005-ci ildə çıxardılıb. Onların 2007-ci ildə çıxarılan Riot! adlı ikinci albomu ABŞ, İrlandiya, Birləşmiş Krallıq, Avstraliya, Kanada və Yeni Zellandiyada Platinium sertifikatına layiq görüldü. Qrup, 2009-cu ildə çıxmış Brand New Eyes adlı üçüncü albomu ilə İrlandiya və BK-da platinium, ABŞ, Kanada, Yeni Zellandiya və Avstraliyada isə gold sertifikatı alaraq yüksəliş dövrünü davam etdirdi. Paramore`nin 2013-cü ildə öz adlarını daşıyan dördüncü albomu isə Billboard charts USA`da 1-ci sıraya qalxdı. Bu albom həmçinin Birləşmiş Krallıq, Yeni Zellandiya, Braziliya, Argentina və Meksikada 1 nömrəli albom seçilib.

Tarix
-----

### 2002–04: Formalaşma

### 2005–06: *All We Know Is Falling*

### 2007–08: *Riot!*

### 2009–10: *Brand New Eyes*, heyət dəyişikliyi

### 2011–12: *Sinqllar dövrü*

### 2013 –günümüz : *Paramore*

Musiqi stili
------------

Canlı çıxışlar
--------------

Film və videooyunlardakı çıxışları
----------------------------------

Band members
------------


|  |  |
| --- | --- |
| **Cari üzvlər*** Heyli Viliams – lider vokalist, klaviatura, piano (2004–günümüz)
* Teylor York – lider/ritm gitara, zərb, bek vokalist (2007–günümüz)
* Ceremi Deyvis – bas (2004–2005, 2005–günümüz)

**Əvvəlki üzvlər*** Coş Fero – lider gitara, bek vokalist (2004–2010)
* Ceyson Bnum – ritm guitar, bek vokalist (2004–2005)
* Qanter Lemb – ritm guitar, bek vokalist (2005–2007)
* Con Qembri – bas (2005)
* Zek Ferro – baraban, zərb (2004–2010)
 | **Touring members*** Con Hovard – ritm guitar, klaviatura, piano, bek vokalist (2010–present)
* Castin York – ritm guitar, bek vokalist (2010–present)
* Coş Friz – baraban (2010–2011)
* Ceyson Pirs – baraban (2011–2012)
* Hayden Skot – baraban (2012)
* Aylen Rubin – baraban (2012–2013)
* Mayls MakFiyrson – baraban (2013)
* Eyron Cillespi — baraban (2013–present)

  |

Diskoqrafiya
------------

* *All We Know Is Falling* (2005)
* *Riot!* (2007)
* *Brand New Eyes* (2009)
* *Paramore* (2013)

Mükafatlar
----------

Digər mükafatlar arasında, Paramore 4 dəfə Grammy Mükafatlarına namizəd olub, 1 dəfə qalib olmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------

* Paramore
Bu məqalə **Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası** məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.



**Naxçıvan Sovet Sosialist Respublikası** və ya **Naxçıvan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti** (qısaca: **Naxçıvan SSR** və ya **Naxçıvan İŞC**) — Azərbaycan SSR tərkibində respublika.

Tarixi
------

Naxçıvan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti 1920-ci ildə yaradılmışdır. Naxçıvan SSR-in Ermənistan ilə təbii sərhəddini, əsasən Zəngəzur və Dərələyəz silsiləsinin suayırıcıları, Türkiyə və İranla sərhəddini isə Araz çayı təşkil edir. Ərazisi Şimal-Qərbdən Cənub-Şərqə doğru 158 km məsafədə uzanır.

Naxçıvanın sovetləşməsi uğrunda mübarizəyə başlanıldı və daşnaklara qarşı aparılan əməliyyatlar nəticəsində 1920-ci ilin iyunun 28-də Naxçıvan şəhəri tutuldu. İyunun 29-da Naxçıvan İnqilab Komitəsi təşkil edildi və bu komitə Naxçıvanı Sovet Sosialist Respublikası elan etdi. Naxçıvan İnqilab Komitəsinin tərkibinə Mirzəli bəy Bektaşov, Abbas Qədimov, Fərəməz Mahmudbəyov, Qafar Babayev və b. daxil oldular.
1920-ci il avqustun 10-da Naxçıvan İnqilab Komitəsinin sədri Mirzəli bəy Bektaşov Azərbaycan SSR XKS-nin sədri N.Nərimanova göndərdiyi məktubda yazırdı: "Naxçıvan xalqının böyük əksəriyyətinin qərarı ilə Naxçıvan ölkəsi özünü Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının ayrılmaz hissəsi hesab edir…"

1921-ci il yanvarın 21-dən Naxçıvan Diyar İnqilab Komitəsi (DİK) adlandırıldı.
1922-ci ilin əvvəlində yerli Sovetlərə seçkilər başa çatdırıldı; yanvarın 25-də Naxçıvan şəhərində işə başlayan Naxçıvan Respublikasının I Sovetlər qurultayında NİK ləğv edildi, Naxçıvan MİK və onun 7 üzv və 2 namizəddən ibarət rəyasət heyəti, həmçinin XKS-in heyəti seçildi.

Həmçinin bax
------------

* Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
* Naxçıvan xanlığı
* Naxçıvanşahlıq
* Azərbaycan Respublikası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılması". 2020-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
2. ↑  "Naxçıvan ən qədim zamanlardan". 2020-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
**Sergey Xıdırnəbi oğlu Əhmədov** (1941, Borçalı, Darvaz kəndi — 1981, Moskva) – Moskva Dövlət Universitetinin və Varşava Dövlət Universitetinin professoru.

Həyatı
------

Sergey Xıdırnəbi oğlu Əhmədov 1941-ci ildə Borçalının Darvaz kəndində anadan olmuşdur. A. S. Puşkin adına Tbilisi Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir. Ali məktəbdə təhsil aldığı dövrdə həmçinin Kəpənəkçi kəndində və Bolnisi şəhər rus orta məktəbində rus dili və ədəbiyyatı fənnindən dərs demişdir.

1965-ci ildə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsinə daxil olmuş və 1970-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1974-cü ildə fəlsəfə elmləri namizədi, 1980-ci ildə fəlsəfə elmləri doktoru elmi adına layiq görülmüşdür.

Sergey Əhmədov uzun müddət M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Univesitetində rus, türk, ingilis, polyak dillərində fəlsəfə elmindən dərs demişdir. Həmçinin müxtəlif dövrlərdə Varşava Dövlət Universitetində rus, türk, gürcü, ingilis dillərində mühazirələr oxumuşdur.

Moskva Dövlət Univesitetin fəlsəfə fakültəsinin partiya təşkilatının katibi olmuşdur. Çox saylı elmi əsərlərin müəllifidir.

1981-ci ildə qəflətən Moskva şəhərində vəfat etmişdir. Darvaz kəndində dəfn olunmuşdur.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Damğalı xalçaları** — Qazax xalçaçılıq məktəbinə aid xovlu Azərbaycan xalçaları

Öz konstruktiv quruluşu ilə Şərq aləmində geniş yayılmış, ucları 4 müxtəlif tərəfə ayrılan svastikanı andıran bu bəzəklər elə real səpgidə toxunmuşdur ki, sanki onlar bir nöqtə ətrafında fırlanaraq hərəkət edir. Bu ornament elementinə biz təkcə "Damğalı"adını almış bu tipli Qazax xalçalarında deyil, dekorativ – tətbiqi sənətimizin başqa növlərində də rast gəlirik.

"Damğalı" tipli xalçalarda diqqəti cəlb edən ikinci element latın əlifbasındakı "S" hərfini xatırladn elementdir. Deyilənə görə, bu element əjdahanı təmsil edir.

Xalçada diqqəti çəkən üçüncü element isə qoç buynuzlarını xatırladan naxışdır. Sənətşünas alim, Azərbaycan xalçalarının ən gözəl bilicisi Lətif Kərimov bu naxışın "qoç","qoyun"mənaları verdiyini bildirmişdir.

Diqqəti ən çox cəlb edən isə xalçanın alt tərəfindəki simmetrik şəkildə iki dəfə təkrarlanan 3 oxdur. Görünür bu oxlar, haqqında "Oğuznamə"də söz açılan üçoxları təmsil edir. "Oğuznamə"də deyilir". Oğuz Kağanın yanında ağ saqqallı, ağ saçlı bir kişi vardı. Xeyirxah, müdrik bir kişi idi, yuxu yozan, qeybdən xəbər verəndi. Onun adı Uluğ Türük idi. Günlərin bir günü o, yuxuda bir qızıl yayla üç gümüş ox gördü. Bu qızıl yay gündoğandan günbatanacan uzanmışdı, üç gümüş ox isə quzeyə tərəf qanadlanmışdı. Oyandıqdan sonra Uluq Türük yuxuda gördüklərini Oğuz kağana bildirdi. Söylədi:-"Ay Kağanım, sənin ömrün olsun uzun! Ay Kağanım, qoy ədalət olsun sənə qanun! Göy Tanrı mənə yuxumda bildirdi. Qoy yuxum çin olsun! Aldığın torpağı sənin uruğuna versin!"

Bu xalçaların adətən üç haşiyəli yeləni və enli arasahəsi olur. Damğalı xalçasının uzunluğu 235 santimetr, eni 168 santimetr olan bu sənət nümunəsinin arasahəsi xüsusən bəzəkli və rəngarəngdir. Xalçanın al qırmızı yerliyində ardıcıl olaraq təkrarlanan rəngli 7 göy sxematik xonça yerləşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xalçalarımızda gizlənən sirlər". 2015-10-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-11.
2.
Hündürlüyü 15 (30)-60 sm, gövdəsi möhkəmdir, düzdür, kələ-kötür-qısa tüklü, yuxarı hissədə qalxanvari budaqlanmış çoxillik ot bitkisidir.

Yarpaq
------

Yarpaqları tamkənarlı, aşağı yarpaqları ellipsşəkilli-belvaridir, qaidəsinə doğru saplağa daralandır, küt və ya sivridir.

Çiçək
-----

Səbət çiçək qrupu qalxanda toplanmışdır, yarımşarşəkillidir, eni 12–15 mmdir;qın yarpaqları uzunsov, küt və ya sivridir, yaşıl və ya tünd-qırmızı rəngdədir.

Dilcikşəkilli çiçəkləri mavi rəngdədir, qından iki dəfə uzundur.

Meyvə
-----

Toxumlarının uzunluğu 4 mm-ə yaxındır, adətən yumurtaşəkilli-uzunsovdur, tüklüdür.

Çiçəkləməsi
-----------

İyul

Meyvə verməsi
-------------

Avqust-Sentyabr

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub. Orta dağ qurşağından, subalp qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Çəmənliklərdə, kolluqlarda, meşə kənarında, töküntü yerlərdə, otlu yamaclarda rast gəlinir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Eldar Şükürov. İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı, Bakı 2016

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Uzun ev** (hərfi tərcümədə *ing.* longhouse) — arxeologiya və antropologiyada tək otaqlı uzun dar ev növü. Tarixin müxtəlif dövrləri və tarixdən əvvəlki Avropa və Kolumbiyadan əvvəlki Amerikadan müasir Asiyaya qədər müxtəlif xalqlar üçün xarakterikdir. Bu, pastoral mədəniyyət üçün ən xarakterikdir və çox vaxt bütün iqtisadiyyatı birləşdirir: yaşayış yeri, heyvanlar üçün tövlə və anbar.

Tipik olaraq, Avropadakı Neolit dövrü uzun evi, orta əsr Dartmur uzun evi və hindi uzun evi də daxil olmaqla, daimi taxta tikintinin erkən formasını təmsil edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Pollard, Elizabeth.* Worlds Together, Worlds Apart concise edition vol.1. New York: W.W. Norton & Company, Inc. 2015. 34. ISBN 9780393250930.
2. ↑  "Flying Past – The Historic Environment of Cornwall: The Medieval Countryside". www.historic-cornwall.org.uk. 15 May 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 March 2018.
3. ↑  *Snow, Dean.* Mohawk Valley Archaeology: The Sites (PDF). Matson Museum of Archaeology, Penn State University. 1995. ISBN 0-9647913-0-7. January 14, 2017 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 2, 2016.
Ədədlər nəzəriyyəsində əsas yerlədən birini də Myöbius funksiyası tutur. Myöbius funksiyasını {\displaystyle \mu (x)} kimi işarə edirlər.

**TƏRİF.** Aşağıdakı şərtlər təyin edilən {\displaystyle \mu (x)} funksiyası Myöbius funksiyası adlanır:

1) {\displaystyle \mu (x)=1};

2) {\displaystyle n>1} və {\displaystyle n=p\_{1}\cdot p\_{2}\cdots p\_{k}} kanonik ayrılışı üçün {\displaystyle \mu (n)=(-1)^{k}} (göründüyü üzrə {\displaystyle k} ədədi {\displaystyle n}-in sadə bölənlərinin sayıdır);

3) {\displaystyle n} natural ədədi {\displaystyle p^{2}}-na bölünürsə({\displaystyle n{\overline {\vdots }}p^{2}}, {\displaystyle p}-sadə ədəddir), {\displaystyle \mu (n)=0}

**Misal 1:** **1.** {\displaystyle \mu (30)=\mu (2\cdot 3\cdot 5)=(-1)^{3}=-1;} {\displaystyle \mu (85)=\mu (5\cdot 13)=(-1)^{2}=1;} {\displaystyle \mu (28)=\mu (2^{2}\cdot 7)=0;} {\displaystyle \mu (48)=\mu (2^{4}\cdot 3)=0;} {\displaystyle \mu (105)=\mu (3\cdot 5\cdot 7)=(-1)^{3}=-1;}

**2.** {\displaystyle \mu (1)=1;} {\displaystyle \mu (5)=-1;} {\displaystyle \mu (9)=0;}

{\displaystyle \mu (2)=-1;} {\displaystyle \mu (6)=1;} {\displaystyle \mu (10)=1;}

{\displaystyle \mu (3)=-1;} {\displaystyle \mu (7)=-1;} {\displaystyle \mu (11)=-1;}

{\displaystyle \mu (4)=0;} {\displaystyle \mu (8)=0;} {\displaystyle \mu (12)=0;}

Myöbius funksiyasının sadə xassələrinə aid olan aşağıdakı teoremlərlə tanış olaq.

**Teorem 1.** Myöbius funksiyası multiplikativ funksiyadır, yəni {\displaystyle (n\_{1},n\_{2})=1} üçün {\displaystyle \mu (n\_{1}\cdot n\_{2})=\mu (n\_{1})\cdot \mu (n\_{2});}

**Teorem 2.** İxtiyari {\displaystyle n} natural ədədi {\displaystyle (n>1)} və onun {\displaystyle n/d} natural bölənləri cəmi üçün

{\displaystyle \sum \limits \_{n/d}\mu (d)=0.}
**Misal 2:** {\displaystyle n=252.} {\displaystyle n=252=2^{2}\cdot 3^{2}\cdot 7.} {\displaystyle n=252} üçün {\displaystyle \sum \limits \_{n/d}\mu (d)} cəmini yalnız sıfır olmayan toplananları nəzərə almaqla yazsaq:

{\displaystyle \sum \limits \_{n/d}\mu (d)=\mu (1)+\mu (2)+\mu (3)+\mu (7)+\mu (2\cdot 3)+\mu (2\cdot 7)+\mu (3\cdot 7)+\mu (2\cdot 3\cdot 7)=1-3+3-1=0}
alırıq.

Ədəbiyyat
---------

1.Артамонов В.А. Лекции по алгебре. М.: МГУ

2.Бурбаки Н. Коммутативная алгебра. М.: Мир, 1971

3. Виноградов И.М. Основы теории чисел. М.: Наука, 1972

4.Гельфанд И.М. Лекции по линейной алгебре (4-е изд.). М.: Наука, 1971

5. Егоров Д.Ф. Элементы теории чисел. М.-П.: ГИ, 1923

6. Курош А.Г. Курс высшей алгебры (9-е изд.). М.: Наука, 1968

7. Курош А.Г. Общая алгебра (лекции). М.: МГУ, 1970

8.Фаддеев Д.К. Соминский И.С. Сборник задач по высшей алгебре. М.: Наука, 1977

9. Холл М. Теория групп. М.: ИЛ, 1962

Xarici keçidlər
---------------

* Лекторий МФТИ. Райгородский А.М. — Основы комбинаторики и теории чисел. Лекция № 5, 2013.

* Лекторий МФТИ. Райгородский А.М. — Основы комбинаторики и теории чисел. Лекция № 6, 2013.
**Məmməd Mirzə oğlu Mövsümzadə** — kimya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü

Həyatı
------

Məmməd Mirzə oğlu Mövsümzadə 1906-cı il dekabrın 25-də Bakı şəhərinin Nardarankəndində anadan olmuşdur.

1925-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra o, Azərbaycan Dövlət Universitetinin (ADU) pedaqoji fakültəsinin təbiət şöbəsinə qəbul olunmuşdur. 1929-cu ildən başlayaraq ADU-nun "Üzvi kimya"kafedrasında laborant vəzifəsində işləmiş, 1930-cu ildə isə universiteti bitirdikdən sonra həmin kafedrada assistent vəzifəsinə keçrilmişdir. 1931-1995-ci illərdə o,Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı və Pambıqçılıq İnstitutunda, Neftayırma və Sənaye Texnikumlarında kimya müəllimi və laboratoriya müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1932-ci ildən başlayaraq Məmməd Mövsümzadə Azərbaycan Neft İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) "Üzvi kimya" kafedrasında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış və 1947-ci ildən etibarən isə kafedraya rəhbərlik etmişdir.

Neft məhsullarının pirolizi sahəsində apardığı tədqiqatlar əsasında o, 1938-ci il sentyabrın 25-də namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və kimya sahəsində alimlik dərəcəsi almış ilk azərbaycanlılardan biri olmuşdur.

Kimya elmləri namizədi M.Mövsümzadə 1938-1940-cı illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Kimya İnstitutunun Azərbaycan filialının baş elmi işçisi, 1939-cu ildə institutun "Üzvi kimya"kafedrasının dosenti olmuş və 1948-ci ilədək texnologiya fakültəsinin dekanı vəzifəsində işləmişdir.

Böyük Vətən müharibəsi illərində əmək cəbhəsində göstərdiyi fədakarlığa görə M.Mövsümzadə 1945-ci ildə Böyük Vətən müharibəsində "Fədakar əməyə görə" medalı, 1946-cı ildə isə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.

Apardığı uğurlu tədqiqatların nəticəsi olaraq M.Mövsümzadə 1945-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 1946-cı ildə kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi və 1947-ci ildə üzvi kimya ixtisası üzrə professor elmi adı almışdır. Elmi tədqiqatlarını davam etdirən alim 1967-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasına müxbir üzv seçilmişdir.

Professor M.Mövsümzadənin uzun illər ərzində həyata keçirdiyi elmi-pedaqoji fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir: "Şərəf nişanı" ordeni,V.İ.Leninin anadan olmasının 100 illiyi ilə əlaqədar olaraq "Fədakar əməyə görə" yubiley və "Əmək veteranı"medalları, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanları,"Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi" və "Fəxri kimyaçı" fəxri adları.

Həyatının çox hissəsini kimya elminin inkişafına, savadlı kadrların yetişdirilməsinə həsr etmiş görkəmli alim və böyük pedaqoq, kimya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Məmməd Mirzə oğlu Mövsümzadə 1984-cü il dekabrın 7-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-07-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-11.
**Aşıq Çingiz Mehdipur** (28 aprel 1961, Şeyxhüseynli, Şərqi Azərbaycan ostanı) — Dalğa musiqi qrupunun, Rövşən musiqi məktəbinin qurucusu, ilk dəfə aşıq musiqisini, saz havalarını nota köçürən azərbaycanlı aşıq.

Həyatı
------

1961-ci ildə Güney Azərbaycanın Qaradağ bölgəsinin Kəleybər şəhərinə bağlı olan Şıx Həsənli kəndində anadan olub. Uşaqlıqdan musiqiyə maraq göstərib və Qaradağın seçilən aşıqlarında olan əmisi, Aşıq Eynullanın yanında, aşıqlığı və qopuz çalmağı öyrənməyə başlayır. 1977-ci ildə Tehrana gedib orada musiqi təhsilini davam etdirir. 1989-cu ildə Təbrizə qayıdandan sonra ustad Yəhya İsmayılzadədən musiqi nəzəriyyəsini öyrənib.

Fəaliyyəti
----------

1983-cü il də, Tehran Çəng musiqi məktəbində musiqi yazmağa və notları toplamağa başladı. 1990-cı ildə öz Dalğa Musiqi Qrupunu yaradaraq dünyanın bir çox yerində məşhurlaşdı.

1992-ci ildə Rövşən Musiqi Məktəbini qurub qopuz çalmağı öyrətməklə yanaşı "Qopuz məktəbi və onun elmi öyrənməsi" kitabını yazmağa başlayıb. Aşıq Çingiz bu kitabı 2000-ci ildə çap etdirəndən 4 il sonra, Aşıq Havaları adlı kitabını yazıb.

Saz havalarını ilk dəfə notlaşdıran Çingiz Mehdipurdur. Müasir saz məktəbinin gec yaranması hər şeydən əvvəl sazı tədqiq edən, notlaşdıran peşəkar musiqiçinin, elmi ədəbiyyatın, elmi-metodik vasitələrin olmamasından irəli gəlirdi. Ç.Mehdipurun 2000-ci ildə Təbrizdə nəşr etdirdiyi "Qopuz məktəbi" kitabı bu sahədə bir ilk oldu. Ayrı-ayrı aşıq məktəblərimizin saz havalarını qarşılıqlı müqayisə metodu ilə incələyən Ç.Mehdipur 2004-cü ildə Təbrizdə "Aşıq havaları" kitabını çap etdirir. Əsərdə "mi" kökü və "Segah" üzərində incələnərək nota köçürülmüş 36 hava yer alır. Bunun ardınca 2007-ci ildə Bakıda konservatoriyanın xətti ilə "Saz məktəbi" kitabı çap olunur ki, 2012-ci ildə folklor institutunun, elmi şurasının qərarı ilə dərs vəsaiti kimi təsdiq edilir və İncəsənət Universitetində tədris olunur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan aşıq sənəti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aşıq musiqisini ilk dəfə nota köçürən Çingiz Mehdipur və onun "Dalğa" musiqi qrupu". 2021-09-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-12.
2. 1 2  "Məqsəd aşıq musiqisinə yeni baxışı təqdim etməkdir". 2020-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-14.
3. ↑  "Çingiz Mehdipur, "Dalğa" aşıqlar qrupunun konsert afişası və Türkmən qalstuku". 2019-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-14.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 130392006 · ISNI: 0000000017443984 · VIAF: 72498465 · WorldCat VIAF: 72498465 |
**II Lüdviq** (*alm.* Ludwig Otto Friedrich Wilhelm‎; 25 avqust 1845 – 13 iyun 1886) — 1864-cü ildən 1886-cı ildə ölümünə qədər Bavariya kralı idi. Onu bəzən **Qu quşu Kralı** və ya **Nağıl Kralı** (*alm.* Der Märchenkönig‎) adlandırırlar. O, həmçinin Reyn palatin-qrafı, Bavariya hersoqu, Frankoniya hersoqu və Şvabiyada hersoq titullarını daşıyırdı.

Lüdviq 1864-cü ildə 18 yaşında taxta çıxıb. İki il sonra Bavariya və Avstriya Prussiyaya qarşı cəmi bir neçə həftə davam edən müharibə etdi və bu müharibəni itirdilər. Lakin 1870-ci il Fransa–Prussiya müharibəsində Bavariya Fransaya qarşı uğurlu müharibədə Prussiyanın tərəfini tutdu. Lüdviqin Almaniyanın birləşdirilməsini dəstəkləməməsinə baxmayaraq, Bavariya və digər 21 monarxiya yeni Alman İmperiyasının (*alm.* Deutsches Reich‎) bir hissəsi oldu, Prussiya kralı və Lüdviqin dayısıoğlu I Vilhelm Alman İmperatoru tituluna yiyələndi. Yeni konstitusiyaya əsasən, Bavariya imperiya daxilində böyük dərəcədə muxtariyyəti saxladı.

Lüdviq gündəlik dövlət işlərindən getdikcə ekstravaqant bədii və memarlıq layihələrinin xeyrinə geri çəkildi. O, dəbdəbəli sarayların tikintisini tapşırıb: Noyşvanştayn qəsri, Linderhof sarayı və Herrenkimze qəsri onlardna ən məşhurlarıdır. O, həm də bəstəkar Rixard Vaqnerin sadiq himayədarı idi. Lüdviq bütün şəxsi kral gəlirlərini (dövlət vəsaiti olmasa da) bu layihələrə xərclədi, geniş borc aldı və nazirlərinin onu dayandırmaq üçün bütün cəhdlərinə qarşı çıxdı. Bu israfçılıqdan onu dəli elan etmək üçün ona qarşı istifadə edildi, bu ittihamın həqiqiliyi o vaxtdan bəri araşdırılır. Lüdviq 12 iyun 1886-cı ildə həbs olundu və faktiki olaraq vəzifəsindən azad edildi və sonrası gün o və həkimi ölü tapıldı. Onun ölümünün intihar olduğuna qərar verildi, lakin bu da mübahisəlidir. Bu gün onun memarlıq və bədii irsi Bavariyanın ən mühüm turistik yerlərinin çoxunu əhatə edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Louis II king of Bavaria // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Lundy D. R.* Ludwig II König von Bayern // The Peerage (ing.).
3. ↑  .
4. ↑  *Thadeusz, Frank.* "Mad King Ludwig? Study claims Bavarian monarch was sane". Der Spiegel. Hamburg. 31 January 2014. 5 February 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 February 2014.
5. ↑  *SPIEGEL ONLINE, Hamburg, Germany.* "Fresh Doubt About Suicide Theory: Was 'Mad' King Ludwig Murdered?". SPIEGEL ONLINE. 7 November 2007. 14 November 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 October 2022.
**2024-cü ildə ABŞ-nin İraq və Suriyada aviazərbələri** — 2 fevral 2024-cü ildən başlayaraq Birləşmiş Ştatlar Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən, İraq və Suriyada yerləşən İranın İnqilab Keşikçiləri və İranın dəstəklədiyi milis qruplarını hədəf alan bir sıra aviazərbələr. Hücum "İraqda İslam Müqaviməti" tərəfindən bir həftə əvvəl İordaniyadakı ABŞ əsgərlərini hədəf alan və üç ABŞ hərbçisinin ölümünə səbəb olan PUA hücumuna cavab olaraq həyata keçirilmişdir.

Zəmin
-----

7 oktyabr 2023-cü ildə HƏMAS–İsrail müharibəsinin başlamasından bəri İran tərəfindən dəstəklənən milis qrupları İraq, İordaniya və Suriyada yerləşən ABŞ bazalarına 170-dən çox hücum həyata keçirmişdir. Bu hücumlar onlarla hərbçinin yaralanması ilə nəticələnmişdir. 28 yanvar 2024-cü ildə "İraqda İslam Müqaviməti" tərəfindən həyata keçirilən "Shahed 136" PUA-sı ilə həyata keçirilən hücumda İordaniyada yerləşən ABŞ bazası olan 22-ci Qüllədə 3 ABŞ əsgəri həlak olmuş və 47 nəfər yaralanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Carl, Nicholas; Jhaveri, Ashka; Braverman, Alexandra.* "Iran Update, January 28, 2024". Institute for the Study of War. 28 January 2024. 28 January 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 January 2024. These militias have conducted over 170 attacks targeting US positions as part of this effort since October 2023.
2. ↑  *Horton, Alex; Ryan, Missy; Warrick, Joby; Lamothe, Dan.* "U.S. mixed up enemy, friendly drones in attack that killed 3 troops". The Washington Post. 29 January 2024. 29 January 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 January 2024.
3. ↑  *Watson, Eleanor.* "Pentagon releases names of 3 soldiers killed in drone attack in Jordan". CBS News. 30 January 2024. 2 February 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 February 2024.
**Quru-çöl landşaft kompleksi** — Yarımsəhra landşaftları ilə tipik çöllər arasında keçid təşkil edən bu landşaft tipi Abşeron yarımadasında kiçik sahələrlə parçalanmış areallarla yayılmışdır. Ərazinin relyefi platoşəkilli yüksəkliklər və təpəli-tirəli düzənliklərlə təmsil olunur. Süxurlar məhsuldar qatın Abşeron gilləri, əhəngdaşları və qum-gillərdən ibarətdir. Hündürlük 50–145 m arasında dəyişir. Qabarıq və bəzi hissələrdə pilləvari quruluşa malik Güzdək platosunun hündürlüyü 160–200 m-ə çatır.

İqlimi
------

Burada il ərzində günəşli saatların miqdarı 2200–2400 saata qədərdir. Yanvarın orta temperaturu 2,5–3,00C, iyulun orta temperaturu 24–250C arasında dəyişir. Mütləq maksimum temperatur 40–410C, mütləq minimal temperatur isə −14–150C — dir.
Ərazidə şimal və cənub küləkləri üstünlük təşkil edir. Ən sürətli küləklər (orta sürət 6–8 m/san) şimal və şimal-qərb istiqamətlərindən əsir. Havanın mütləq rütubətliyi ilin soyuq dövründə az olur, lakin isti dövrdə artır. Yağıntının illik miqdarı 180–300 mm-ə çatır. İyul-avqust aylarında düşən yağıntının miqdarı 8-mm-i keçmir. Nisbi rütubət 70% təşkil edir. Ərazinin iqlimi yumşaq qışı ilə səciyyələnir.

Torpaq və bitki örtüyü
----------------------

Quru-çöl landşaft tipi dailində parçalanmış və terraslaşdırılmış alçaq dağlığın boz-qonur torpaqlarında efemerli bitkilər üstünlük təşkil edir. Zəif parçalanmış ön dağlığın düzənliklərinin boz torpaqlarında yovşan və efemerlər bitir.

Həmçinin bax
------------

* Abşeron yarımadası
* Antropogen landşaft

İstinadlar
----------

1. ↑  E. K. Əlizadə Q. İ. Rüstəmov E. C. Kərimova. Abşeron yarımadasının müasir landşaftlarının ekogeokimyəvi xüsusiyyətləri. Monoqrafiya. Bakı."Avropa".2015.245 səh.
**Borel cəmi** — ardıcıllıqların toplanması üçün bir ümumiləşdirilmədir. Bu anlayış hər hansı bir cəm dəyəri olmayan dağılan ardıcıllıqlar üçün belə bir böyüklük dəyəri təyin edə bilir.

{\displaystyle y=\sum \_{k=0}^{\infty }y\_{k}z^{-k}}
*z*-də bir baza ardıcıllığı olsun və {\displaystyle y}-nin *Borel çevrilməsi* {\displaystyle {\mathcal {B}}y} aşağıdakı şəkildə təyin edilsin.

{\displaystyle \sum \_{k=0}^{\infty }{\frac {y\_{k+1}}{k!}}t^{k}}
1. {\displaystyle \scriptstyle {\mathcal {B}}y}-nin sıfırdan fərqli bir yığılma radiusu olduğu,
2. {\displaystyle \scriptstyle {\mathcal {B}}y}-nin {\displaystyle \scriptstyle {\widehat {y}}(t)} kimi bir funksiyaya bütün müsbət həqiqi ədədlər üçün davam etdirilə bilindiyi,
3. {\displaystyle \scriptstyle {\widehat {y}}(t)}-nin həqiqi ədədlər çoxluğunda eksponensial sürətlə böyüdüyü

qəbul edilsin.

Bu halda *y*-in **Borel cəmi** {\displaystyle \scriptstyle {\widehat {y}}(t)}-nin Laplas çevrilməsinə bərabər olur.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Cabbar Oğuz** (tam adı:*Cabbar Şaban oğlu Dadaşev*) — Əməkdar rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü

Həyatı
------

Cabbar Oğuz 4 noyabr 1949-cu ildə Oğuz rayonunda Bucaq kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. 1967-ci ildə kamal atestatı alaraq Sumqayıt şəhəri 44 nömrəli texniki peşə məktəbinə daxil olaraq çilingər peşəsinə yiyələnmişdi.

1968-ci ildə Bakı şəhəri "Təcrübəli-eksperiment kombinat"da ilk əmək fəaliyyətinə başlamışdı. 1969–1971-ci illərdə ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Ordu sıralarından tərxis olunaraq, həmin kombinatda işləməklə yanaşı (gecə növbəində)

1975–1980-ci illərdə V. İ. Lenin adına A. R. İ-nun ÜTF fakültəsinin "Rəsm, rəsmxət və əmək şöbəsi"nin bitirmişdi. 1980–1983-cü illərdə həmin institutda tədris-ustası vəzifəsində işləməklə yanaşı saathesabı dərs aparmışdı. 1983-cü ildən "Respublika Tədris metodik mərkəzində" baş-metodist vəzifəsində çalışır.

1988-ci ildən SSRİ və Azərbaycan Respublikası Ressamlar İttifaqının üzvüdir. Ölkəmizdə və xarıci ölkə sərgilərində iştirak. Yüzlərlə əsərlərin müəllifi.

Ailəsi
------

1977-ci ildə ailə qurub. Üç uşağı var (Dadaşeva Ceyran, Dadaşeva Aydan, Dadaşev Cabir)

İstinadlar
----------
Hindistanda orta əsrlərdə baş vermiş dini münaqişələrdə müslümlər(müsəlmanlar) qalib gələrək Hindistanın qərb və şimal hissələrində İslamı yaymışdılar. Lakin öz yerli dinlərinə sadiq qalan bəzi hind tayfa başçıları müsəlmanlara qarşı ordu toplamaq qərarına gəlmişdilər. Onlar həmin orduya daha cəsarətli, mərd və sədaqətli hindliləri seçmək üçün xüsüsi üsuldan istifadə etmişdilər.[*mənbə göstərin*]

Sinqlərin seçilməsi
-------------------

Rəvayətə görə bəzi hind başçıları bir binanın qarşısına toplanmış və üzünü camaata tutaraq demişlər:*Ay camaat, biz əvvəl-axır müslümlərdən qisas almalıyıq!Bundan ötrü insan qanı lazımdır. Kim öz həyatınını millət yolunda qurban vermək istəyirsə, gəlsin bu binaya!*Bir nəfər irəli çıxıb deyir:*Öz millətim yolunda həyatımı quban verməyə hazıram!*Onu otaqlardan birinə aparırlar. Az müddət sonra bir nəfər qanlı köynəyi qaytarıb camaata deyir:*Budur onun köynəyi!İndi daha kim özünü millət yolunda qurban vermək istəyirsə gəlsin!*Yenə bir neçə adam cəsarətlə irəli çıxıb öz razılığını bildirir. Bu qayda ilə bir neçə gün əməliyyatı davam etdirirlər. İlk günlərdə kifayət qədər adam yığa bilirlər. Amma bu cəsur cavanların heç birini öldürməmişdilər. Camaata göstərdikləri qanlı köynəkdəki heç qan deyilmiş. Bu qayda ilə onlar ən yaxşı döyüşçüləri seçirmişlər.

Sinqlərin qaydaları
-------------------

1)onlar müsəlmanlara qalib gələnə qədər, saçlarını və saqqallarını qırxmayacaqlarına and içmişdilər.
2)Onların şalvarları xüsusi şəkidə olurdu. Bu şalvarlar şəltə adlanırdı.
3)Başlarının və saqqallarının tükü uzananda onu hər iki tərəfdən başlarına sarıyar, nazik tor yuxarıda bağlayar və çalma ilə başlarını bağlayırdılar.
4)Sinqlər yanlarında xüsusi silah kimi uzun xəncər gəzdirirdilər.