recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hidrotermal-çökmə (stratiform) yataqları** — bunlara hidrotermal çökmə mənşəyə malik və stratiform termini ilə adlandırılan yataqlar aiddir. Burada laylı yatım forması olmasına baxmayaraq mənşəyi qeyri — müəyyəndir. Bunların yaranması haqqında 3 hipotez var:

1. İlkin — çökmə hipotez sonradan dəyişməyə məruz qaldığını göstərir.
2. Yataqların hidrotermal, epigenetik əmələgəlmə hipotezi. Burada onların dərində yatmış püskürmə süxurların massivləri ilə əlaqədar olması söylənilir.
3. Daha tutarlı hesab olunan yataqların poligen mənşəli olması haqqında hipotez. Burada fərz edilir ki, yataqlar çökmə qatların inkişaf etdiyi və püskürmə süxurların massivlərinin olmadığı səthlərdə yerləşir.

Yataqların tipləri
------------------

Bunlara aiddir: Qumdaşı və şist laylarından Bornit – Xalkofilli tip , karbonat süxurlarındakı qalenit – sfaleritli, Kinovar – antimonitli tiplər.

*Bornit — Xalkopiritli tipi* — tərkibində yüksək miqdarda üzvi karbon qazı saxlayan, qumdaşı, şist və dolomitlərdən ibarət depresiyalarda yerləşir. Filiz cisimləri uyğun laylı, linzavari və lentvari, mayili yığımlarda yerləşir. Qalınlığı onlarla sm –dən ilk 10 m –lərə qədərdir. Mineral tərkibi nisbətən sadədir. Əsas mineralları xalkorin, bornit, xalkopirit, piritdir. 2-ci dərəcəli mineralları qalenit, sfalerit və s. Damar növləri kvars, kalsit, borit. Yataqları Qazaxıstanda Kerqazqan, Baykalyanıda Udakan, Almaniyada Marsveld, Əfqanıstanda Aynak, ABŞ, Meksika və digər ölkələrdədir

*Qalenit – Sfaleritli tipi* — karbonat süxurların qalın qatlarında toplanan filizli karbonat formasiyaları onlarla, yüzlərlə km uzanan yataq üçün dəqiq stratiqrafik və litoloji nəzarət, maqmatik kompleksin olmaması çoxmərtəbəli quruluşa malik laylı və linzavari yataqlar, kəsişən damarlar və boruyabənzər cisimlərə rast gəlinir. Yataqların uzanması 100 m -dən ilk km -ə qədər, yatma istiqaməti isə 800 – 1000 m -ə çatır.

Qalınlıq 0, 5 –dən 200 m -ə qədərdir. Filizlərin əsas mineralları siderit, qalenit, pirit, bornit, qurğuşun sulfoduzları kvars, flüoritdir. Filizlərin teksturası zolaqlı, laylı, damarcıqlı, möhtəvilidir. Strukturu isə xırdadənəlidir. Filizlərdə Pl və Zn qiymətli komponentlər Cu, Ag və Cd –dur. Yataqları Qazaxıstanda, Orta Asiyada 3 qulaq, Şamsar, Polşada Olkuş, Mərakeşdə, ABŞ, İtaliya, İran və digər ölkələrdədir.

*Kinovar – Antimonit yataqları* geosinklinalların stabilləşdiyi əyalətlərdə və ya aktivləşmə zonalarında yerləşir. Maqmatik süxurlarla bilavasitə əlaqəsi müəyyən edilir. Ona görə bu yataqları amaqmatogen adlandırırlar. Onlar gümbəz və sandıqvari quruluşlarda mürəkkəbləşmiş terrigen və karbonat kompleksləri arasında yatır. Filiz cismləri layları yığımlar, linzalar və ştoklarla təmsil olunur. Əsas filiz mineralları kinovar, antimonit, 2-ci dərəcəli reologen, auropiqment, xalkopirit, pirit, markozit və s. Əsas damar mineralları kvars, kalsit, boritdir. Yataqları Orta Asiyada Kadamjay, Kostxay, Heydərxan, Ukraynada Mikitakdır.[*mənbə göstərin*]
**Himyarilər** — Qədim Sami xalqı.

Tarixi
------

Beləliklə eramızdan əvvəl 115-ci ildə Səba dövlətinin hakimiyyəti sona yetdi. Himyarilər adında olan digər sülalə onların yerini tutdular. Himyarilər Ərəbistanın cənub əhalisinin bir qəbiləsindədir ki, Zəfarda hakim olmuşlar. Bu qəbilə ilk dəfə Ərəbistanın cənubunun çox kiçik bir hissəsinə hakim idilər, lakin get-gedə hökumət dairələrini genişləndirdilər. Himyar dövlətinin ömrü əsas etibari ilə təxminən Səba dövlətinin ömrünə bərabərdir. Elə buna görə də bəzi tarixçilər bu dövləti Səba dövlətinin ikinci dövrü kimi qəlmə verirlər. Himyarilər hakimiyyəti iki dövrə bölünür:

* 1. Səba dövlətinin süqutundan 300-ilə qədər olan dövr;

* 2. Həbəşilərin bu məntəqəyə hücumuna qədər olan dövr;

Birinci dövrün şahları Səba və Zurəydan adlanırdılar ki, bu Qətban və Himyar hakimilərinə məxsus olan bir ad idi. Üçüncü əsrdə Şimr Yuhariş adlı cəngavər padşah Hədrəmaut və Yəmən nahiyələrini də öz əlinə keçirdi. Bununla da Himyarilərin hakimiyyətinin ikinci dövrü başlandı.

Miladi tarixinin dördüncü əsrində Əbu Kərb Əsəd özünü Taud və Pəhamə adlı hər iki məntəqənin şahı elan etdi. Şahları tubbə adlanan Himyar dövləti miladi tarixinin 525-ci ilinə qədər, yəni Həbəşilərin onların torpaqlarına olan hücumuna qədər davam etdi.

Himyarilər dövləti təsis olunduğu ilk andan (Səba dövləti kimi) Roma imperiyasının işğalçı təcavüzləri ilə üzləşdilər və buna görə də yavaş-yavaş öz hakimiyyət dairələrini genişləndirirdilər. Onlar Hindistanla şərqi Afrika arasında olan ticarət yolunu ələ keçirmək istəyir, eləcə də çeşidli ticarət məhsuluna malik olan Buxur torpağına da sahib olmağa çalışırdılar.

Eramızdan 25-il əvvəl Alius Qalius qoşunla Ərəbistanın cənubuna hücum etdi və bir neçə gün müddətində Mərəbə yetişdi. Hətta Hicazı ələ keçirərək Nəcran vadisinə qədər irəlilədi. Amma tezliklə su qıtlığından və başqa çətinliklərlə üzləşdiyindən geri çəkilməyə məcbur oldu.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Flektiv dillər** — dillərin morfoloji quruluşca üçüncü tipi. Onlara flektivləşdirən, üzvi, formal, fuziyalı, insirafi dillər də deyillər. A. Şlegelə görə, sintetik və analitik tipli ola bilər. Flektiv dillərin digər dillərdən daha fərqli yaranma üsulları mövcuddur. Bunlar fonetikaya aid xüsusiyyətlər sayılır.

Məs:Samir olduğu kimi qalir, saitlər düşür.

Dillərin təsnifatı
------------------

Alman alimi V. fon Humboldt (1767-1835) dilləri bu əlamətlərə görə müəyyənləşdirməyi tövsiyə edirdi: 1. Dildə əlaqələrin ifadəsi (nisbi əlaqələrin ifadəsi). 2. Cümlənin əmələ gəlməsi qaydası. 3. Fonetik forma.

V. fon Humboldt flektiv dillərə təkcə daxili dəyişiklikləri deyil, həm də affikslərlə ifadəni də daxil edirdi. O, israr edirdi ki, çin dili amorf dil deyil, təcrid olunmuş dildir, yəni qrammatik mənalar bu dildə söz sırası və intonasiya ilə ifadə olunur. Beləliklə, bu tipli dilləri o, sırf analitik dillər adlandırır.

Flektiv dillərin növləri
------------------------

Flektiv dillər ilk növbədə, sözün dəyişməsini nəzərdə tutur. Sözün dəyişməsi isə onun sonundakı şəkilçinin və ümumiyyətlə, sözün səs cildinin dəyişməsi ilə olur. Sözün dəyişməsinin iki yolu flektiv dillərə aiddir. Lakin onların bu və ya digər dilin qrammatik quruluşunda tutduqları yer müxtəlifdir. Bununla əlaqədar fleksiyanın iki növünü göstərmək olar:

1. Xarici fleksiya
2. Daxili fleksiya

Rus dili xarici fleksiyaya aiddir. Buna misal olaraq, "книга, книги, книге, книгу, книгой (о) книге" göstərə bilərik. Hər bir halda qrammatik məna sözün sonunda gələn şəkilçi hissəsinin dəyişməsi yolu ilə əldə edilmişdir.

Daxili fleksiya isə adından da göründüyü kimi, sözün daxilində baş verir; həm də bu dəyişmə heç bir fonetik mühitdən asılı olmur.

Azərbaycan dilinin fleksiyası
-----------------------------

Azərbaycan dilinin lüğət tərkibindəki "hökm, hakim, hökumət, məhkum, məhkəmə, hakimiyyət, istehkam, hikmət, mühakimə, möhkəm" sözləri ərəb mənşəlidir. Həmin sözlər Azərbaycan dilinin lüğət tərkibində müstəqil leksik vahidlər kimi mövcuddur. Ərəb dilində isə onlar müəyyən derivasion, bəzi hallarda isə hətta relyasion qrammatik əlaqələrin göstəriciləri və nəticələridir. Daxili fleksiyanın əsas olduğu flektiv dillərdə daxili fleksiya formaları müəyyən sistemə malikdir. Məsələn, ərəb dilində daxili fleksiya yolu ilə ifadə olunan cəmlik modellərinin bəzi formalarına nəzər salsaq "tərəf" sözünün "ətraf"; "xəbər" sözünün isə "əxbar" və "müxbir" sözünə çevrildiyini görmək mümkündür. Qeyd olunan kimi, daxili fleksiya bütün flektiv dillər üçün səciyyəvidir; məsələn, ingilis dilində daxili fleksiya daha çox fellərdə, xüsusən felin zaman kateqoriyasında özünü göstərir:

* I sing Mən oxuyuram - I sang Mən oxudum;
* I ring Mən zəng edirəm - I rang Mən zəng etdim və s.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Dilçilik** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Buxar turbinin quraşdırılması, Siemens AG firması, (AFR)
**Turbin** (*lat.* turbare — dönən) ― mayelərin, qazların kinetik enerjisini fırlanma hərkətinə çevirən enerji maşınlarına aid edilir. Tətbiq olunan mayenin şırnağı rotorda oturdulmuş pərlərə dəyərək onu fırladır. Əldə edilən güc rotora bərkidilmiş iş maşının, məsələn, generatorun valına ötürülür. İş maşınının sabit dönmə momenti turbinin fırlanmasını tənzim edir.

Turbinlər elektrik enerjisinin alınması üçün atom və istilik elektrik stansiyalarında, həmçinin gəmilərdə, təyyarələrdə hidrodinamik ötürmənin tərkib hissəsi kimi tətbiq olunurlar. Turbinlərlə oxşarlığı olan, əksinə işləmə prinsipnə malik olanlara nasoslar və kompressorlar aiddirlər.

Turbinlər insan tərəfindən indiyə kimi hazırlanmış ən böyük maşın hesab olunur. Onların gücü 1,5 GVatt həddində ola bilir.

#### Tipləri

* *Sıxılan mayelərlə işləyən (istilik maşınları)*

Qaz turbini
Buxar turbini
Şırnaqla işləyən turbin
* *Sıxılmayan mayelərlə işləyən (hidravlik maşınlar)*

Külək turbini
Su turbini
* *Konstruksiyasına görə*

Axial quruluşlu (məs. Kaplan-Turbini)
Radial quruluşlu (məs. B. Pelton-Turbini)

#### Tarixi haqqında

XİX əsrin sonunda elektrikləşmə epoxasının qədəm qoyması ilə sənayeləşmə prosesi daha güclü şəkildə genişlənərək Avropanın başqa ölkələrini bürüməyə başlayır. Elektrik maşınlarının böyük həcmdə istehsal edilməsi onu istehsalın və məişətin çox sahələrində tətbiqini mümkün etmişdir. Bunun nəticəsində elektrik enerjisinə getdikcə artan tələbat elektrik stansiyalarının işlədilməsi üçün daha güclü enerji mənbələrinə ehtiyacı artırmışdır. Bu problem buxarla işləyən turbinlərin ixtirası ilə həll edilmişdir. 1883-cü ildə isveçrəli Karl de Lavalın (ingl. *Carl Gustav Patrik de Laval*) düzəltdiyi buxar turbini 770 m/s sürətinə malik olaraq gücü adi buxar maşınınkından on dəfə artıq idi. Bu turbinin işləmə prinsipi belədir. Dörd borudan verilən buxar carxın pərlərinə yönəldilir. Yüksək təzyiq altında olan buxar pərlər üzrə axaraq onu fırladır. Çarxın dönməsi nəticəsində istilik enerjisi mexaniki enerjiyə çevrilir. Laval ilə eyni vaxtda ingilis mühəndisi Çarlz Parsons çox pilləli buxar turbinini ixtira edir. Parsonun düzəltdiyi turbindən həm elektrik stansiyalarının işlənməsində, həm də gəmilərin sürətlə hərəkət etdirilməsi üçün tətbiq edilirdi. 1884-cü ildə amerikalı Pelton böyük təzyiq altında şırnaqla işləyən hidroturbini ixtira edir. Hidroturbinlərin faydalı iş əmsalı çox yüksək idi, təxminən 80%-i təşkil edirdi. Bundan əlavə hidroturbinlərin tətbiqi ilə əldə edilən enerji ucuz başa gəlirdi.

Sonralar səneyenin inkişafı bütün dünyanı bürüdükcə elektrik enerjisi və bununla bağlı olaraq onun alınma mənbələrinə olan tələbat da artmışdır. Bu turbinlərin sürətlə inkişafını və tətbiqini stimullaşdırmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Aktiv turbin

İstinadlar
----------

1. ↑  "Turbin diaqnostikası: turbin nasazlığının əsas əlamətləri". 2021-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-09-04.
**Ali partiya məktəbinin binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Budyannovski prospekti Moskovskaya küçəsi, ev 20/45 ünvanında yerləşən bina. Bina Qeorqi Aleksadroviç Petrov və N. Q. Xudavertovun layihəsi əsaaında 1953–56-cı illər ərzində inşa edilmişdir. Binada kommunist partiyasının ali məktəbi yerləşirdi. Bina neoklassizm stilində inşa edilmişdir. Bu dövrdə Xruşov funksionalizmi hökmranlıq edirdi.

Tarixi
------

Tikinti ilə əlaqədar layihə Q. A. Petrov tərəfindən hazırlanmışdı. Bu layihəyə görə Ali partiya məktəbinin binası şəhərin ən gözəl dizayn edilmiş və dekorlarls bəzədilmiş binalarından biri olmalı idi. Ancaq tikintinin gedişi bir fərmanla tamamən dəyişdirilməli olmuşdur. SSRİ Nazirlər Kabineti və MK 4 noyabr 1955 il qərarı ilə tikindidə artıqların aradan qaldırılması ilə əlaqədar verilən əmrdə binaların xüsusi ilə fasadlarında olan bəzək elementləri yığışdırılır. Bu əmrin tikintiyə təsir görtərməsinə baxmayaraq arxitektor bu təsirləri minimallardırmağa nail olmuşdur.
1980-ci ilin ortalarında binanın ətraflarında yeni tip binalar inşa edilməyə başlanmışdır. Bu addımlar binanın təməlini xeyli zəiflətmişdi. Belə ki, qrunt suları təmələ yığılmasına səbəb olmuşdur. Bir müddət sonra binada çatlar meydana gəlmişdir. Fasadında olan karnizlərin bir hissəsi qoparaq düşmüşdü. Bununla belə bu gündə bu qəzalı bınada Gömrük akademiyasının Rostov filialı yerləşir.

Arxitektura
-----------

Binanın yuxarı mərtəbədə üzəri keramik plitələrlə işlənmişdir. Binanın pəncərələrinin kənarları baraleyflərlə bəzədilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Aktyor binası

Ədəbiyyat
---------

* Л. Ф. Волошинова. Негромкая архитектурная дата: Георгий Алексеевич Петров (1912–1975) // Донской временник, 2001.

Mənbə
-----

* Проект и строительство конторы Госбанка Arxivləşdirilib 2018-01-18 at the Wayback Machine (rus.)

İstinadlar
----------

1. ↑  Л. Ф. Волошинова. Негромкая архитектурная дата: Георгий Алексеевич Петров (1912–1975) Arxivləşdirilib 2014-09-12 at the Wayback Machine // Донской временник, 2001.
2. ↑  "Ростовский филиал Таможенной академии". 2014-08-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-13.
**Eldar Cangirov** (28 yanvar 1987), daha çox **Eldar** kimi tanınır — pianoçu və cazmen. Qırğızıstanda anadan olub, daha sonra Kanzasa köçmüşdür. Hal-hazırda Nyu-Yorkda yaşayır. Millətcə tatardır.

Erkən illəri
------------

Eldar yalnız 3 yaşındaykən fortepianoda ifa etməyə başladı. İlk müəllimləri onun valideynləri idi. Birinci öyrəndiyi əsəri — standart C-Jam Blues. Daha sonra klassik oyundan dərs aldı. 9 yaşındaykən Nyu-Yorkda Sibirdə keçirilən festivalda çıxış edən Charles McWater fərqlənirdi. Eldarın ailəsi caz tarixinə daha çox cəlb edən Kanzas şəhərinə köçdü. Bu şəhərdə yaşadığı müddətdə, əksəriyyətin yaşına çatmayan Eldar, NPR Marian McPartland şousu mükafatını qazanaraq, gerçək bir reputasiyaya imza atmağa başladı. Bundan əlavə, şouda iştirak edən ən gənc musiqiçi idi. Eldar Adolesan İncəsənət Beynəlxalq Mərkəzinə daxil olub, Müqəddəs Elizabet və Kanzas-siti şəhərindəki Bakstowe Məktəbində təhsil almışdır. Sonda ailəsi ilk olaraq San Dieqo şəhərinə köçəndən sonra o, Francis W. Parker məktəbinə daxil oldu və Cənubi Kaliforniya Universitetinin Tornton Musiqi Məktəbinə daxil oldu.

Oyun stili və təsiri
--------------------

Eldarın piano oyunu inanılmaz texnika və musiqili xüsusiyyətlərlə xarakterizə olunur. O, əsasən post-bop oynayır, lakin onun üslubu da post-bopdan əvvəlki üslubları təsir göstərmişdir. MakKoy Tayner, Art Teytum, Oskar Piterson, Herbi Henkok və Bred Meldau kimi bəstəkarlardan təsirlənmişdir.

Diskoqrafiya
------------

* 2003 — Handprints
* 2005 — Eldar
* 2006 — Live at the Blue Note
* 2007 — Re-Imagination
* 2009 — Virtue
* 2011 — Three Stories
* 2013 — Breakthrough
* 2013 — Bach / Brahms / Prokofiev
* 2015 — World Tour Vol.1

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #135467322 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2 3  AllMusic (ing.). 1991.
3. ↑  *Library of Congress* Library of Congress Name Authority File (ing.).
4. ↑  "МакКой Тайнер". 2023-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Eldar Cangirov - rəsmi saytı
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nicat Rəhimov.

**Nicat Əli oğlu Rəhimov** (13 avqust 1993; Bakı, Azərbaycan) — Qazaxıstanı təmsil edən ağır atlet.

Həyatı
------

Nicat Rəhimov 1993-cü il avqustun 13-də Bakı şəhərində anadan olub.

Karyerası
---------

Nicat Rəhimov 2010-cu ildə Sinqapurda baş tutan Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Nicat Rəhimov 2010-cu ildə Valensiya şəhərində (İspaniya) baş tutan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin nəticələrinə əsasən Sinqapur Olimpiadasına vəsiqə qazandı. Nicat Rəhimov birdən qaldırma turnirində əvvəlcə 125 kiloqramlıq, sonra isə 130 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gəldi. Sonuncu cəhdində isə Nicat Rəhimov 134 kiloqramlıq ştanqı qaldıra bildi və bu mərhələni birinci pillədə başa vurdu. Təjanla qaldırmada isə Nicat Rəhimov birinci cəhdində 154 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bildi. Növbəti cəhdində 161 kiloqramlıq ştanqı qaldıra bilsə də, üçüncü cəhdində 166 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bilmədi. Bununla belə Nicat Rəhimov ümumi nəticədə 295 kiloqram nəticə göstərdi və Sinqapur Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.

Nicat Rəhimov 2013-cü ildə Lima şəhərində (Peru) baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

Nicat Rəhimov 2015-ci ildən beynəlxalq turnirlərdə Qazaxıstanı təmsil elədi. 2015-ci ildə Hyuston şəhərində (ABŞ) baş tutan Dünya Çempionatının qalibi olan Nicat Rəhimov, 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində (Braziliya) baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı və qızıl medalın sahibi oldu, amma 2022-ci ildə ondan dopinq üçün götürülən qan analizi nümunəsində qadağan olunan dərman preparatı olduğuna görə onun nəticələri ləğv edildi və qızıl medaldan məhrum edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azerisport.com idman portalı.* "Они представят Азербайджан на Олимпиаде (СПИСОК)". www.azerisport.com ( (rus.)). 01.11.2022. 2022-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 01.11.2022.
2. 1 2 3  *Azerisport.com idman portalı.* "Ниджат Рагимов приносит четвертое «золото»". www.azerisport.com ( (rus.)). 01.11.2022. 2022-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 01.11.2022.
**Gazapizm** (20 iyul 1988, Elazığ) — kürd əsilli Türkiyə reperi və müğənnisi.

Həyatı və karyerası
-------------------

Əsil adı Acar olan Gazapizm 20.01.1988-ci ildə Elazığda anadan olub. 1997-ci ildə Akar ailəsi ilə birlikdə İzmirdə məskunlaşmışdır. Engin Erel (mühafizəçi) və Aykut Şahin (Sivo) kimi orta məktəbdə tanış olduğu rapçerlərlə birlikdə hip-hop mədəniyyəti ilə maraqlanmağa başladı.

2003-cü ildə o, ilk rap mahnı yazdı və öz evində sınaq qeydlər əldə etməyə başladı. 2004-cü ildə mühafizəçi ilə birlikdə onlar Ymf (Yali Mcs Family) damını tikdilər və Balçeva bir çox MC-ni, eləcə də yaratdıqları studiyada öz qeydlərini dəstəklədi.

Vladetellə birlikdə, o, "demək olar ki," adlı ilk albomunu, "qəzəb"adlı bir dəstəsini buraxdı. 2008-ci ildə yenidən mühafizəçi saxlanılıb. O, internetdə "qan deyil, qatran" adlı ümumi albomunu paylaşdı. İzmirdə, İstanbulda, Antaliyada, İsparta və Bursda konsertlər diqqəti cəlb edən bu albomla yanaşı, hiddət doğururdu.

"Anger "Fuat Erginin diqqətini 2008-ci ildə təhlükəsizlik işçisi və əyri-üyrü ilə yazılmış" təhlükəli "demo-trekinə cəlb etdi və mahnı 2009-cu ildə çıxan Fuat Erginin" mənim ürəyim "albomuna daxil edildi.

2009-cu ildə psixoloji problemlər başladı. Bu zaman o, klinik Böyük depressiya diaqnozu və o, uzun müddət müalicə başladı. Həmçinin müalicə zamanı mahnılar yazan Anil Akar 2009-cu ilin ortalarında onun xəstəliyinin şərəfinə adlandırılan "böyük depressiya" albomunu satışa çıxarmış və gözlənilən göstəricilərdən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək satmışdır.

Rap dünyasında böyük bir tanınmaya malik olan qəzəb də bir çox uğurlu müğənnilərlə duet ifa edirdi. "Yama" serialı üçün məşhur olan müğənni Cem Adrian ilə birlikdə ifa etdiyi "Mənim ürəyim çuxurda" mahnısına əlavə olaraq, o, "Yama" serialı üçün uğurlu adlarla duet ifa etdi, O, Sivo, zorba, Fuat Ergin, Rapangels, Kadıköy Eş, Sansar Salvo, Narkos, Sayedar, Despo və danışan hunts kimi uğurlu adlarla duet ifa etdi.

Baş rolları Aras but İynemli, Ercan Kesal, Erkan Kolçak Küstəndil, Esterr Erkal və Dilan Çiçk Dəniz ifa etdikləri "həyəcan yoxdur" mahnısı indiyə qədər YouTube-da 150 milyon dəfə dinləmişdir.

Hirs, 45. Pantene "həyəcansız" mahnısı ilə ən yaxşı mahnıya görə "Qızıl Kəpənək"mükafatına layiq görülüb.

Diskoqrafiya
------------

### Albomlar

* *Majör Depresyon* (2009)
* *Yeraltı Edebiyatı* (2014)
* *Bir Gün Her Şey* (2016)
* *Hiza* (2020)

### EP'ləri

* *Karanfil (Live in İzmir)* [feat. Tepecik Filarmoni Orkestrası] (2019)

### Sinqle'ları

* "Heyecanı Yok" (2017)
* "Kalbim Çukurda" (feat. Cem Adrian) (2018)
* "Ölüler Dirilerden Çalacak" (2018)
* "Alem — i Fani" (Gripin ile birlikte; İyi Oyun Film Müziği) (2018)
* "Kaç İstersen" (2019)
* "Unutulacak Dünler" (2020)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · X |
| Foto, video və audio | Apple Music · Deezer · Google Play Music · Instagram · Last.fm · Spotify · Yandex Music · YouTube |
| Tematik saytlar | IMDb · MusicBrainz |
**Emir Kusturitsa** (serb.: *Емир Кустурица*; d. 24 noyabr 1954-cü il, Sarayevo, Yuqoslaviya) serb rejissorudur.

Həyatı
------

24 Noyabr 1954-cü ildə Yuqoslaviya'da, Bosniya və Herseqovina SRnın paytaxtı Sarayevoda Boşnak müsəlman bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Atası Murat Kusturitsa Sarayevo Məlumatlandırma Bürosunda jurnalist, anası Senka Numankadiç məhkəmə katibi idi. 2005-ci iıdə atası həyatda olmadığı bir zamanda verdiyi bir müsahibədə atasının özünü serb hesab etdiyini və ateist olduğunu bildirmişdir.

2001-ci ildə sənədli film yaratmağa başlamışdır. 1986-cı ildən etibarən gitara çaldığı qaraçı texno-rok qrupu 'No Smoking' orkestrasının turlarında yaşadıqlarını nəql etdiyi Super 8 Stories / Super 8 tarixçəsi (film, 2001) ilə Çikaqo Film Festivalında 'Ən yaxşı sənədli film' nominasiyasında 'Gümüş Plaket' qazanmışdır.

Life is a Miracle / Həyat möcüzədir (film, 2004) isə Kann kinofestivalının nominasiya verilən filmləri arasında yer almışdır.

Musiqi
------

1986-1988-ci illər arasında Sarayevodan olan rok qrupu "Zabranjeno Pušenje"-də bass gitara çaldı. Kusturitsa qrupda əhəmiyyətli bir rol oynamamasına baxmayaraq qrupun adı Emir Kusturica & No Smoking Orchestra olaraq dəyişdirilmişdir. No Smoking 1999-cu ildə, Universal firmasında *Unza Unza Time* adlı bir albom çıxartmışdır. Kusturitsa albomun kliplərindən birinin rejissorluğunu öz üzərinə götürmüşdür. Qrup beynəlxalq turlara çıxmışdır.

Qoran Breqoviç Kusturitsa filmlərindən bir neçəsinin müsiqisini bəstələmişdir. Bunların arasında *Time of the Gypsies,* Qaraçıların zamanı (Serbcə orijinalında Дом за вешање, Dom za vešanje), *Arizona xəyalı* və Yeraltı da vardır.

Filmləri
--------

*border=none Əsas məqalə: Emir Kusturitsanın filmoqrafiyası*

İstinadlar
----------

1. ↑  Između Emira i Nemanje Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine. Slobodnaevropa.org (22 Senntyabr 2008).
2. ↑   Arxivləşdirilib 2019-03-27 at the Wayback Machine. b92.net (19 Yanvar 2014).
3. ↑  The (Mis)Directions of Emir Kusturica  Arxivləşdirilib 2014-03-05 at the Wayback Machine Dan Halpern. NY Times. 8 May 2005. Erişim: 15 Yanvar 2013.
4. ↑  New York Times Arxivləşdirilib 2014-03-05 at the Wayback Machine Erişim: 10 Aprel 2010.
5. ↑  The Guardian Arxivləşdirilib 2011-05-14 at the Wayback Machine Erişim: 10 Aprel 2010

Xarici keçidlər
---------------

* Emir Kusturitsanın saytıSerbiya
* IMDb-də Emir Kusturitsa
**Goruslar** — qədim türk tayfası. "Alban tarixi"ndə VIII əsr hadisələri ilə əlaqədar olaraq Qafqaz Albaniyasında Qoroz qalasının adı çəkilir. Bu qalanın adı indiyədək Ermənistanda Qoris (əslində Gorus) formasında qalmışdır. Qoroz toponimi Koros (orta əsrlərdə Gorus) adının ermənicə yazılışıdır, çünki "Alban tarixi" bizə qədim erməni dilində gəlib çatıb.

Tədqiqat göstərir ki, Qoroz toponimi təhrifə uğramış şəkildə Xurs və Xoruz kimi də mövcuddur. Naxçıvandakı Xurs və Tərtər rayonundakı Xoruzlu kəndlərinin adları ilə Gorus toponimi eyni mənşəlidir. "VII əsr erməni coğrafiyası"nda Albaniyanın şimal-şərqində Xorsvem ("Xors qayası") toponimi qeyd olunur. Ərəb mənbələrində isə həmin yer Xursan qalası adlandırılır.

Bu qala indiki məşhur Çıraqqaladır (Dəvəçi rayonu). Həmin Xursan toponimi də mənşəcə yuxarıda göstərdiyimiz Qoroz (Gorus), Xurs və Xoruz adları ilə eyni mənşəlidir. Bu barədə biz qabaq yazmışıq.

Azərbaycanın Zəngəzur əyalətinin tərkib hissəsi olan Gorus mahalı indi Ermənistan ərazisindədir. Lakin keçən əsrdə Ermənistanda azərbaycanlıların yaşadığı bir kənd Qors adlanırdı, demək yuxarıda haqqında danışdığımız qoros, xoros tayfası Ermənistan ərazisində də qədimdən yaşamışdır.

Mənbə
-----

1. ↑  Qeybullayev Q. Ə. Qarabağ. Bakı, 1990.
2. ↑  Qeybullayev Q. Qədim türklər və Ermənistan. B. : Azərnəşr, 1992, 140 səh.
Haqqında
--------

14-cü hicri əsrin ən görkəmli şiə alim və fəqihlərindən olan Şeyx Mufidin (336–413 hicri) qələmə aldığı "Əl-İrşad" kitabı İmamların (ə) həyatı barəsində mövcud olan ən mötəbər hədis mənbələrindən biri hesab olunur. Əsər 411-ci hicri ilində müəllifin vəfatından iki il öncə, elmi şöhrətinin zirvəsində olduğu bir vaxtda yazılmışdır. Kitabda Əhli-beytin (ə) tarixi və fəzilətləri ilə bağlı rəvayətlər toplanmış və əsər Şeyxin dostlarından birinin istəyi əsasında qələmə alınmışdır.

Şeyx Mufid bu əsərində tarixi kitabların üslubuna uyğun olaraq tarixi hadisələri bəyan edir. Bundan əlavə "Əl-İrşad" etiqadi bir kitab da hesab olunur. Belə ki, əsərdə bir çox etiqadi məsələlərə işarə olunmuşdur. Eyni zamanda müəllif hədis kitablarının üslubuna uyğun olaraq mətləbləri sənədi ilə birlikdə zikr etmiş və bu iş əsərin dəyər və etibarını daha da artırmışdır. Qeyd oluna biləcək başqa bir zərif mətləb ondan ibarətdir ki, kitabın yarısı İmam Əlinin (ə) həyatına həsr olunmuşdur ki, bu da Şeyx Mufidin o Həzrətə (ə) verdiyi əhəmiyətdən söz açır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əbədi Nur" dərgisində "Əl İrşad" məqaləsi

Xarici keçidlər
---------------

* "Əbədi Nur" dərgisində "Əl İrşad" məqaləsi

Həmçinin bax
------------

* Şeyx Müfid
* Şiə məzhəbinin kitabları siyahısı
* Dörd kitab

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İslam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Hayrunnisə Qadınəfəndi** (d. 2 mart 1876, Balıkəsir - ö. 3 sentyabr 1936, Nitsa) — son Osmanlı xəlifəsi Əbdülməcid Əfəndinin üçüncü xanımı.

Həyatı
------

Hayrunnisə xanım 2 mart 1876-cı ildə Balıkəsirin Bandırma və ya Gönən ilçəsində dünyaya gəldi. Ailəsinin kimliyi ilə bağlı dəqiq məlumat olmasa da, tarixçi Harun Açba yazdığı *"Kadın Efendiler"* kitabında onun ubıx əsilli olduğunu iddia edir. Yenə Harun Açbaya görə, sarayda bir çox qohumları xidmət edirdi və onlardan birinin vasitəsilə Sultan Əbdülhəmid dönəminin son illərində hərəmə alınaraq burada mükəmməl təhsil aldı. 18 iyun 1902-ci ildə Ortaköy sarayında Sultan Əbdülhəmidin icazəsiylə, Osmanlı şahzadələrindən Əbdülməcid Əfəndiylə evləndirildi. Bu, şahzadənin ikinci evliliyi idi və bu evlilikdən cütlüyün övladı olmadı.

*"Hərəmdə Bethoven" (1915)*, Əbdülməcid Əfəndi
1922-ci ildə yaranan siyasi gərginlik onların da həyatını dəyişdirdi. TBMM 1 noyabr 1922-ci ildə 431 saylı iki maddədən ibarət bir qanunla səltənət və xilafəti bir-birindən ayıraraq səltənəti ləğv etdi. Beləliklə, Osmanlı sülaləsinə qarşı ilk addım atıldı. Həmin qanunun ikinci maddəsində xəlifəliyin Osmanlı ailəsinə məxsus olduğu, TBMM tərəfindən bu ünvanın Osmanlı ailəsindən ən layiqli şəxsə veriləcəyi qeyd edildi. 19 noyabrda Əbdülməcid Əfəndini xəlifə seçdi. Nəticədə Hayrunnisə xanım, xəlifə Əbdülməcid Əfəndinin digər xanımlarıyla birlikdə Dolmabağça sarayında yaşamağa başladı.

Ancaq çox keçmədən siyasi vəziyyət yenidən dəyişdi və 3 mart 1924 tarixində xəlifəliyin ləğvi və Osmanlı sülaləsinin ölkədən sürgün edilməsini bildirən 431 saylı qanun qəbul edildi. Hayrunnisə xanım Osmanlı sülaləsinə mənsub olmasa da, sürgünə göndərilən Əbdülməcid Əfəndiylə birlikdə ölkəni tərk etdi. Uzun səyahətin ardından 1924-cü ilin oktyabrında Fransaya gedən və burada Nitsa şəhərində Əbdülməcid Əfəndi və digər mühacirlərlə sakit bir həyat yaşayan Hayrunnisə xanımın sürgün illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur. 3 sentyabr 1936-cı ildə Nitsada vəfat etdi.

Həm Hayrunnisə xanım, həm də Əbdülməcid Əfəndi incəsənətə maraqlı idi. Mükəmməl violonçel ifaçısı olan Hayrunnisə xanım Əbdülməcid Əfəndinin *"Hərəmdə Bethoven"* əsərində də təsvir edilmişdir.

Mənbə
-----

* *Alderson An. D.* The Structure of the Ottoman Dynasty. — Oxford: Clarendon Press, 1956. — 186 p
* *Küçük, Cevdet.* Abdülmecid Efendi p. 263—264

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Necdet Sakaoğlu.* Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. — Oğlak Yayıncılık, 2015. — С. 713. — ISBN 978-9-753-29623-6
2. 1 2 3 4  *Açba, Harun.* Kadın efendiler: 1839-1924 Arxivləşdirilib 2021-08-24 at the Wayback Machine. — Profil, 2007. — С. 212. — 221 p. — ISBN 978-9-759-96109-1
**De Bunsen Komitəsi** İngiltərə hökumətinin Dünya Müharibəsi zamanı və sonrasında Osmanlı İmperiyasına qarşı izləyəcəyi siyasətləri müəyyən etmək üçün 8 aprel 1915-ci ildə İngiltərə Baş naziri Herbert Henri Askvit tərəfindən qurulan və Ser Moris de Bunsenin sədrlik etdiyi ilk komitə idi.Birləşmiş Krallığın Yaxın Şərq siyasətləri bu komitənin yazdığı hesabatlar əsasında formalaşıb.
Komitə müharibədən sonra İngiltərənin bölgədəki (Yaxın Şərq) maraqlarını Fransanın bölgədəki təşəbbüslərinə qarşı qorumaq, İngiltərə hökumətinin ambisiyalarını reallaşdıracaq məqsəd və proqramı irəli sürmək üçün yaradılmışdır. Osmanlı İmperatorluğunun parçalanması ilə bağlı Rusiya, Fransa və İtaliya ilə aparılan danışıqlarda və danışıqlarda Britaniya İmperiyasının tələb və iddiaları bu komitənin hesabatları əsasında formalaşmışdır.

Komitə üzvləri
--------------

Komitə aşağıdakı üzvlərdən ibarət idi:

* Ser Moris de Bunsen, Prezident
* Koloniyalar Bürosunu təmsil edən G.R Clark,
* Hindistan Bürosunu təmsil edən Tomas Holderness,
* Hərbi Dəniz Qüvvələrini təmsil edən admiral Henri Cekson
* Müharibə Bürosunu təmsil edən C.E. Callwell,
* Llewellyn-Smith, Ticarət Şurasını təmsil edir,
* Müharibə məsələləri üzrə dövlət katibi Lord Kitçeneri təmsil edən Mark Sayks

Komitənin hesabatı
------------------

De Bunsen Komitəsi dörd mümkün həll yolunu müzakirə etdi;

* Osmanlı İmperatorluğunun parçalanması və Anadoluda kiçik bir dövlət olaraq qalması;
* Osmanlı İmperiyasının böyük dövlətlərin siyasi və ticari təsir zonalarına bölmək;
* Osmanlı İmperiyasını olduğu kimi saxlamaq;
* Mərkəzi hakimiyyətdən məhrum federativ Osmanlı dövlətinin qurulması və ölkənin beş əyalətə bölünməsi:

1. Suriya
2. Fələstin
3. Ermənistan
4. Anadolu
5. Cəzirə və İraq (Mesopotamiyanın şimal və cənubu)

30 iyun 1915-ci ildə "İmperator maraqlarının müdafiəsi üçün yaradılmış komitənin hesabatı: Asiya Türkiyəsi" adı altında dərc edilən hesabatda sonuncu variantın bəlkə də ən asan yol oluduğuna görə imperiyanın müdafiəsi üçün ən faydalı variant olduğu bildirilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Middle East and North Africa in World Politics: A Documentary Record, by J. C. Hurewitz, 1979, Yale University Press; 2 edition, ISBN 0-300-02203-4, page 26
2. ↑   In the Anglo-Arab Labyrinth: The McMahon-Husayn Correspondence and Its Interpretations 1914-1939, Elie Kedourie
3. ↑    Sykes-Picot agreement and the roots of imperialist domination of the Middle East
Su ilə hərəkətə gələn daimi mühərrik
**Daimi mühərrik** (*lat.* Perpetuum Mobile) — Faydalı iş əmsalı 100%-dən artıq olan xəyali qurğu.

Ayrı-ayrı alimlər müxtəlif üsullarla bu mexanizmi yaratmağa cəhd göstərsələr də, bunun mümkün olmadığını dərk etmişlər. Bu istiqamətdəki bütün təcrübələr göstərir ki, əbədi olaraq öz-özünü mütəmadi hərəkət və enerji ilə təmin edən mexanizm yaratmaq qeyri-realdır. İstənilən hərəkət sükuta məhkumdur.

Tarixi
------

Daimi mühərrik haqqında elmə məlum olan ilk fikirlər XII əsr hind şairi, riyaziyyatçısı və astronomu Bhaskaraya məxsusdur. Həmçinin, bu ideyaya bəzi orta əsr ərəb alimlərinin əlyazmalarında rast gəlinir. Leonardo da Vinçinin işləri arasında da daimi mühərrik çertyoju tapılmışdır.

Elmi əsasları
-------------

Arximed qanununa əsaslanan daimi mühərrik
Daimi mühərrik yaratma sahəsində aparılmış çoxsaylı təcrübələrin nəticəsi olaraq fizikada termodinamikanın 1-ci və 2-ci qanunu formulə edilmişdir. Belə ki, 1-ci qanuna görə termodinamik sistem yalnız öz daxili enerjisi və ya kənardan aldığı enerji hesabına iş görə bilər. 2-ci qanuna görə isə istiliyin daha soyuq cisimlərdən daha isti cisimlərə keçməsi mümkün deyil. Bu fizika qanunları həm onun göstəricisidir ki, elm daimi mühərrikin yaradılması ideyasının qeyri-mümkün olması fikri ilə tam razıdır.

Lakin, hər il müxtəlif ölkələrin patent agentliklərinə daimi mühərriklərin patentləşdirilməsi üçün çoxsaylı müraciətlər daxil olur. Bəzi ölkələrdə bu cür müraciətlərə onların təcrübədə tətbiqinin mümkün olmaması səbəbindən baxılmır.
**Akantosefalyozlar** – insanın və heyvanın helmint xəstəliyidir. Törədicisi bağırsaqlarda parazitlik edən müxtəlif tikanbaşlı növləridir. İnsanlar və ət yeyən heyvanlar üçün təhlükəli olan donuz makrokantorixnozunun ocaqları Avrasiyada və Amerikada yayılmışdır. Törədicisi nəhəng tikanbaşlıdır; bədəni iyşəkilli, uzunlu]u 70 santimetrədək olur. Sürfələri aralıq sahibləri olan böcəklərdə inkişaf edir. Donuzlar bunları yedikdə akantosefalyoza yoluxur. Xəstə heyvanlarda ishal, inkişafın zəifləməsi, arıqlama müşahidə olunur. Moniliformozun törədicisi siçanabənzər gəmiricilərin, həşəratyeyənlərin, vəhşi məməlilərin, quşların, sürünənlərin və insanların bağırsağında parazitlik edən təsbehşəkilli tikan başlıdır; sürfə mərhələsində o böcəklərdə və yüyürüklərdə parazitlik edir. Su hövzələrində yaşayan heyvanlar üçün ördəklərin polimorfozu və filikollyozu, balıqların neoexunoriozu, pomforinxozu və exinorinxozu (aralıq sahibləri xərçəngkimilərdir) daha təhlükəlidir.

### Profilaktikası:

Sanitariya qaydalarına riayət etmək, zərərli həşəratları məhv etmək, çirkli su hövzələrini aşkara çıxarmaq. Müalicəsi antihelmintiklərlə aparılır.

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 232. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Qurbanov Əjdər Məmməd oğlu** (1962, Astara) — Azərbaycanlı hərbçi, Müdafiə Nazirliyi Döyüş Hazırlığı İdarəsinin keçmiş rəisi.

Həyatı
------

**Qurbanov Əjdər Məmməd oğlu** 1962-ci ildə Astara rayonu Şiyəkəran kəndində anadan olub.

### Təhsili

Orta məktəbi Astara rayonunda bitirmiş, 1984-cü ildə isə Bakı Ali Ümumdiviziyon Komandirlər məktəbini bitirmişdir.

Hərbi kariyerası
----------------

*Bakı Ali Ümumquşun Komandirlər məktəbi*ni bitirdikdən sonra 38 illik hərb xidmətinin 8 ilini Sovet ordusunda Hava Desant Qoşunlarında keçirib. 1992-ci ildə Azərbaycana, Gəncə Hava Desant Dviziyasına gəlib. 1992-ci ilin avqustun 5-də Elbrus Orucovun komandiri olduğu 704 saylı hərbi hissədə Əlahiddə Motaatıcı Taborun komandiri olub. 1992-ci ilin sentyabrına qədər Pirəbulaq istiqamətində döyüşüb. 1993-cü ilin yaz, yay və payız aylarında 704 saylı hərbi hissənin komandiri vəzifəsini icra edib. 2014-ci il yanvar ayının 16-da Müdafiə Nazirliyi Döyüş Hazırlığı İdarəsinin rəisi vəzifəsindən səhhəti ilə əlaqədar ordu sıralarından tərxis olub.

1990-cı ilin Şuşa hadisələrində rolu
------------------------------------

20 yanvar hadisələri zamanı Bakıda Az TV-nin enerji bloku partladıldığına görə televiziya işləmirdi. Mövcud vəziyyətdən isə əhalinin bir çox hissəsinin xəbəri yox idi. Bu zaman Şuşadakı teleqüllədən yayım aparılırdı. SSRİ rəhbərliyi Lvov şəhərində yerləşən 39-cu Hava Desant Briqadasını Şuşada vəziyyəti ələ almaq üçün buraya göndərmişdi. Bu zaman bu hərbi hissədə xidmət edən baş-leytenant Əjdər Qurbanovun vəzifəsi Şuşa televiziyasında təşkil edilən verilişlərdə Sovet hakimiyyəti əleyhinə təbliğat aparılmasının qarşısını almaq idi. Lakin Əjdər Qurbanov bilərəkdən anti-sovet verilişlərin efirə getməsinə şərait yaratmışdır(verilişləri hazırlayanlar: *Vidadi Bağırov*, *İlhami Cəfərsoy*). Hətta Qara Yanvar şəhidlərinin yeddisi günü olan verilişdə Şuşa şəhər xəstəxanasının terapiya şöbəsinin müdiri *Rzayev Hüseyn* çıxış edərək, *SSRİ qoşunları xalqımıza divan tutub, dinc insanları öldürüb* demişdi. Həmçinin o çıxışında *SSRİ-ni faşist rejim, Qorbaçovu da faşist* adlandırmışdı. Bütün bunlara şərait yaratdığına görə Əjdər Qurbanovun ermənilərin fitvası ilə DQMV- nin Xüsusi İdarəetmə rayonunun komendantı general-mayor Vladislav Safonov tərəfindən həbsinə əmr verilsə də, Hava Desant Qoşunları Komandanının səyi nəticəsində bu baş vermədi.

Mükafatları
-----------

* 1993-cü ildə Beyləqan döyüşlərinə görə Heydər Əliyev tərəfindən "Azərbaycan bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.
* Azərbaycan SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin təqdimatına əsasən ictimai asayişi qorumağına və əla xidmətlərinə görə medalla təltif olunmuşdur.
* Səfər Əbiyev tərəfindən II dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Qara Yanvar

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "20 Yanvar hadisələri zamanı Şuşa televiziyasında sovet əleyhinə çıxışlara göz yuman zabitlə MÜSAHİBƏ". 2021-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-17.
**Fit registeri** (həmçinin fit notu, fit səsi və fit notası da deyilir) modal ve falsetto registerlərinden daha incə olan, insanın çıxarda biləcəyi ən incə registerdir. Bu register digər registerlərdən fərqli olaraq xüsusi bir fizioloji xüsusiyyətə malikdir. Bu səs rənginin yaratdığı səs, fit səsinə bənzəyir.

Bəzi sopranolarda, modal register istehsalı tez-tez fit registeri adlandırılır.

İstifadəsi
----------

Populyar musiqidə fit notası klassik musiqidən daha çox müxtəlif və incə səslər çıxarmaq üçün istifadə olunur. Daha çox Mariah Carey, Minnie Riperton, və Ariana Qrande kimi qadın müğənnilər tərəfindən istifadə olunur. Bəzi kişilərdə fit notasından istifadə edə bilərlər. Wang Xiaolong, bir kişinin çıxarda biləcəyi ən incə vokal notu ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür (Mi8, 5243 Hz). Qadın müğənni Georgia Brown 2005-ci ildə Ginnesin Rekordları Kitabında indiyə qədər əldə edilmiş ən incə nota (Sol10 veya 25 kHz) çatdı, lakin 2007-ci il mahnılar buraxılışında həqiqət olduğunu sübut edən heç bir qeyd olmadığı üçün bu iddia qaldırıldı.
**Əbdülvahid Kuzəçioğlu** — müğənni

Həyatı
------

Əbdülvahid Kuzəçioğlu 1925-ci ildə Kərkükdə doğulmuşdur. Çox məlahətli və güclü səsi olmaqla tanınmış müənnilər arasında öndə getmişdir. Şərq ölkələrinin əksəriyyətində məşhur olan bu müğənni türkman mahnılarını aləmə tanıdan bir sənət elçisi adına layiq görülümüşdür.

Əbdülvahid Kuzəçioğlu İraqda neft şirkətində çalışmışdır.

1966-cı ildə Kərkükdə "Kuzəçioğlunun xoyrat və bəstələri" kitabı çapdan çıxmışdır. Kitabda Səməd Vurğunun "Gülə-gülə" və Rəsul Rzanın "Layla balam, a layla" şeirlərinə bəstələnən mahnılar da var. İfa etdiyi "Olum boyun qurbanı", "Ay qız mənə bax, bax", "Vəfasız", "Samovar almışam silənim yoxdur" Azərbaycan mahnıları müğənninin repertuarına daxildir.

1966-cı ildə Qəzənfər Paşayev Kərkükdə olarkən Kuzəçioğlu ilə görüşmüşdür. Bağdadda olarkən Qəzənfər Kuzəçioğlunun Bakıda rəssam Nazim Rəhmanzadənin çəkdiyi portretini gətirmiş, "Qardaşlıq" (Mədəniyyət ocağı) rəhbərliyinə vermişdir.

Haqqında deyilənlər
-------------------

> 
> 
> Kərküklü Əbdülvahid Kuzəçioğlunun XX əsrin 50–60-cı illərindən bir çox Azəri mahnısını oxuması nəticəsində Azəri mahnılarının Kərkükə girməsi qolaylaşmışdır. **Mahir Naqib**
> 
> 
>

İstinadlar
----------

1. ↑  "İraq bizə iraq deyil" (Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin xüsusi kitabçası), "Bakı" nəşriyyatı, 2002. səh.27. ISBN 9952-24-003-1
2. ↑  Mövlud Taha Qayaçı, "Onu sevməmək olmur", Ədəbiyyat qəzeti. — 2011.- 1 iyul.- səh.3.
3. ↑  Qəzənfər Paşayev, "Borcumuzdur bu ehtiram", Bakı — 2010
**Tivi məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Tivi kəndində yerləşən orta əsrlərə aid məscid.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Məscid kəndin cənub tərəfində, Anabat məhəlləsində yerləşir. Əvvəllər məscidin yerində pir olmuş, sonralar məscidə çevrilmişdir. Ona görə də bəzən yerli əhali arasında məhəllənin adı ilə məscidə "Anabat piri" də deyilir.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Məscidin girişi şərq tərəfdəndir. Kişilər və qadınlar üçün 2 qapısı vardır. Kişi salonu cənubda, qadın salonu şimal tərəfdədir. Qadın salonuna daxil olarkən qapının ağzında bir qəbir vardır. Ancaq qəbirin üstündə epiqrafik sənəd — kitabə olmadığı üçün orada dəfn olunan şəxsiyyətin mənsubiyyətini təyin etmək mümkün deyildir. Deyilənə görə əvvəllər qəbirin üstündə kitabə olmuşdur. Məscidin tavanı 5x2 olmaqla 10 sütunun üstündə dayanıb. Şimal və cənub divarların hərəsində 3 pəncərə var. Sonralar girişdə əlavə kiçik otaq tikilib.

Tarixi dövrləşdirilməsi
-----------------------

Məscidi XVII–XVIII əsrlərə aid etmək olar.

Mənbə
-----

1. Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.
**Pavel Elyabov** (*ukr.* Павло Володимирович Ельянов 10 may 1983, Xarkov, Ukrayna SSR, SSRİ) — Ukrayna şahmatçısı, qrosmeyster. Pavel komandalararası şahmat olimpiadalarında iki qızıl medal və individual yarışlarda bir gümüş medal qazanmışdır.

Naliyyətləri
------------

2007-ci ildə Corus B turnirinin qalibi olaraq əsas turnirinə vəsiqə qazanmışdır.

Sarayevoda keçirilən 2009 Bosna Şahmat Turnirinin qalibi oldu (7/10). Turnir ikili dairəvi sistem üzrə 6 nəfərdən ibarət idi.

2010-cü ilin mayında Həştərxanda keçirilən FIDE Grand Prix seriyasından olan turnirdə qalib gəlmişdir.

2012-ci ildə Aeroflot Opendə 1-3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.

2014 Ukrayna Çempionatında 11 oyundan 7.5 xal ilə birinci oldu.

2014-cü ildə Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirinin B qrupunun qalibi oldu.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* Pavel Eljanov. Chess-DB.com Arxivləşdirilib 2016-09-12 at the Wayback Machine  (ing.)
* Pavel Eljanov. 365chess.com  (ing.)
* Pavel Eljanov. fide.com  (ing.)
* Pavel Eljanov. chessgames.com  (ing.)
* Pavel Eljanov. twitter.com  (ing.)
* Pavel Eljanov. facebook.com  (ing.)

| ⛭Ukrayna bayrağı Ukrayna şahmatçıları |
| --- |
| Yaşayanşahmatçılar | 
Anna Uşenina |
Mariya Muzıçuk |
Natalya Buksa |
Pavel Elyanov |
Ruslan Ponomariov |
Vasili İvançuk
 |
| Mərhumşahmatçılar | 
 |
**NGC 1002**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Üçbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. **SBb** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1871-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC 1002 (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". {{subst:PAGENAME}} (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1002: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 978 |
NGC 979 |
NGC 980 |
NGC 981 |
NGC 982 |
NGC 983 |
NGC 984 |
NGC 985 |
NGC 986 |
NGC 987 |
NGC 988 |
NGC 989 |
NGC 990 |
NGC 991 |
NGC 992 |
NGC 993 |
NGC 994 |
NGC 995 |
NGC 996 |
NGC 997 |
NGC 998 |
NGC 999 |
NGC 1000 |
NGC 1001 |
**NGC 1002** |
NGC 1003 |
NGC 1004 |
NGC 1005 |
NGC 1006 |
NGC 1007 |
NGC 1008 |
NGC 1009 |
NGC 1010 |
NGC 1011 |
NGC 1012 |
NGC 1013 |
NGC 1014 |
NGC 1015 |
NGC 1016 |
NGC 1017 |
NGC 1018 |
NGC 1019 |
NGC 1020 |
NGC 1021 |
NGC 1022 |
NGC 1023 |
NGC 1024 |
NGC 1025 |
NGC 1026 |
NGC 1027



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Yugoimport–SDPR** (serb dilində: *Југоимпорт–СДПР*, rom: *Jugoimport–SDPR*) Serbiyaada dövlətə məxsus silah istehsalçısı, eləcə də müdafiə ilə bağlı avadanlıqların idxalı və ixracı üzrə vasitəçi şirkətdir. Şirkətin baş ofisi Belqradda, istehsal müəssisələri isə Velika Plana, Kuršumlija, Uzići və Pančevo şəhərlərində yerləşir.

Tarix
-----

Şirkət 1949-cu ildə Yuqoslaviyanın Baş Naziri İosip Broz Titonun fərmanı ilə yaradılmış və əsas məqsədi yerli hərbi sənayenin ehtiyacları üçün ehtiyat hissələr və xammal idxal etmək idi. Zaman keçdikcə yerli istehsal daxili bazarın tələbatını üstələmiş və bundan sonra da, Yugoimport xarici bazarlara yönəlməyə başlamışdır. Yugoimport 1953-cü ildən silah ixracına başlamışdır. 1974-cü ildə qəbul edilmiş olan dövlət qərarı ilə silahların idxalı və ixracı ilə bağlı işlər Yugoimportun da iştirak etdiyi yeni yaradılmış Satınalmalar üzrə Federal İdarə (Savezni direktorat za nabavke) çərçivəsində mərkəzləşdirilmişdir.

Bir neçə yenidənqurma prosesindən sonra Yugoimport-SDPR tam dövlət şirkətinə çevrilmişdir. Şirkət öz tarixi ərzində silah, avadanlıq və texnologiya ticarəti vasitəsilə təqribən 22 milyard dollarlıq biznes balansı yaratmışdır.

Silahların idxalı və ixracı
---------------------------

Şirkət müdafiə avadanlığının idxalı və ixracı, eləcə də texnologiya transferləri sahəsində Serbiya hökumətini və Serbiya hərbi-sənaye kompleksinin nümayəndəsi olan yeganə vasitəçi şirkətdir (məsələn, M-87 Oganj RYAS üçün İraq, qumbaraatanlar üçün Azərbaycan, kiçik çaplı döyüş sursatları üçün Hindistan və Əlcəzair kimi xarici müştərilərə istehsal lisenziyaları satılması).

Mühəndislik
-----------

Yugoimport, Səddam Hüseyn rejimi dövründə İraq üçün hava limanları, xəstəxanalar, komanda məntəqələri daxil olmaqla dünyanın bir çox ölkəsində bir çox hərbi və mülki obyektlər tikmişdir.

Şirkət mühəndislik işlərini *PMC Inženjering* və *Atera plus* törəmə şirkətləri vasitəsilə həyata keçirdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Подаци о обвезнику.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
3. ↑  "Bombs away". The Economist. 6 January 2011. 29 January 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 March 2024.
4. ↑  "Defence Reliance, Serbia's Yugoimport, to join forces on ammo production in India". SeeNews. 2024-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-01.
5. ↑  "Yugoimport-SDPR/Engineering". www.yugoimport.co.rs. 2010-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
6. ↑  "Iraq's Bunker Busters". Time Magazine. 26 May 2003. October 23, 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 August 2013.
**Ziya Cemal Kadıoğlu** (1 mart 1961, Əskişəhər) — Türk hərbi Hava Qüvvələrinin Komandanı.

Bioqrafiya
----------

1 mart 1961-ci ildə Əskişəhərdə anadan olub. 1982-ci ildə Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasını bitirib. O, 2-ci Baş Reaktiv Bazasında pilot hazırlığını başa vurub. Hərbi Hava Qüvvələri Akademiyasını bitirirərək qərargah zabiti olub.

2007-ci ildə ona briqada generalı rütbəsi verilib və 11-ci Hava Nəqliyyatı Baş Bazasının komandiri vəzifəsinə təyin edilib. 2010-cu ildə Hərbi Hava Qüvvələri Komandanlığının Kəşfiyyat Planının İdarə Edilməsi İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib. 2011-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəlib. 2011–2012-ci illərdə Hərbi Hava Qüvvələri Komandanlığının Kəşfiyyat rəisi, 2012–2015-ci illərdə isə Hava Texniki Məktəblərinin Komandiri vəzifələrində çalışıb.

2015-ci ildə general-leytenant rütbəsi verilib və Hərbi Hava Qüvvələrinin Döyüş və Raket Hücumundan Müdafiəsi Komandanının müavini və Vahid Hava Hərəkatları Mərkəzinin komandiri təyin edilib.

### 15 iyul dövlət çevrilişinə cəhd

15 iyul çevriliş cəhdi zamanı Döyüş Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Raket Hücumundan Müdafiə komandanı general-leytenant Mehmet Şanverin əmri ilə Əskişəhərə gedərək çevrilişə qarşı hava əməliyyatını idarə edib. Çevrilişçi təyyarələr rəsmi olaraq Türkiyə təyyarələri olduğu üçün bu təyyarələrin vurulması üçün baş nazirin yazılı əmri tələb olunurdu. Bu prosedura uyğun olaraq, Kadıoğlu telefon danışığı zamanı Baş nazir Binəli Yıldırımdan yazılı əmr istəyib. Binali Yıldırım səsi yazaraq təyyarələrin vurulmasını da istəyib. Bu baxımdan çevrilişçilərin yerləşdiyi və çevriliş təyyarələrinin bombalanıb.

2016-cı ildə Hərbi Hava Qüvvələri Komandanlığının Qiymətləndirmə və Təftiş rəisi, 2017-ci ildə isə Hava Təlimi Komandanlığı vəzifəsinə təyin edilib.

O, 2022-ci ildə general rütbəsinə yüksəlib. 19 avqust 2022-ci ildə Döyüş Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı vəzifəsinə başlayıb. O, 2023-cü ildə Ali Hərbi Şuranın qərarları ilə Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı təyin edilib. avqustun 16-da vəzifəsinin icrasına başlayıb.

Ailəsi
------

Nurgün KADIOĞLU ilə evlidir və iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Komandan General Ziya Camal Kadıoğlu". www.haberler.com (türk). 2024-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-02.
2. ↑  "Ziya Camal Kadıoğlu - General". www.cumhuriyet.com.tr (türk). 2024-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-02.
3. ↑  "Hərbi Hava Qüvvələri Komandiri - General Ziya Cemal Kadıoğlu". www.hvkk.tsk.tr (türk). 2020-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-02.