recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
1579-1585-ci illərdə Yermak kazak qoşununun başında Küçüm xana qarşı bir neçə yürüş təşkil etdi. Məqsəd Sibiri işğal edib rus dövlətinə qatmaqdan ibarət idi. Bu yürüşlər Sibir xanlığının dağılmasına və Sibirin ruslar tərəfindən kolonizasiyasına gətirdi. 

1555-ci ildə Sibir xanlığı Moskvadan vassal asılığını qəbul etdi. Ancaq Yedigir xanın varisi Küçüm xan rus dövləti ilə münasibətləri qırdı. Ruslarla-tatarlar arasında yenə müharibə başladı. Tatarlar Perm torpaqlarına hucumlar təşkil etdilər. 1573-cü ildə rus səfiri Çebukov öldürüldü. Bu tatarların qətiyyətindən xəbər verirdi.
1574-cü ildə tacir və sənayeçi Stroqanovlar İvan Qroznıdan Ob və İrtış çayları sahillərində möhkəmləndililmiş şəhərlər tikmək və öz hesabına silahlı adam saxlamaq icazəsi aldılar. Stroqanovlar işğal etdikləri tatar torpaqlarını qorumaq və işğalı davam etdirmək üçün Yermakin ataman olduğu kazak dəstəsini satın aldılar. 
1581-ci ilin sentyabrın birində Yermak 300 tüfəng, 3 top, qırma ilə atəş açan tüfənglərlə və arkebuzlarla yaraqlanmış 840 nəfərlik qoşunla, 20 nəfər tutan böyük qayıqlarda Taqil, Tura, Tobol çayları ilə aşağı enərək və Kuçuma tabe yerli bəyləri məğlub edərək 1582-ci ilin sentyabrında Sibir xanlığının içərilərinə soxuldu. 
25 oktyabr 1582-ci ildə İrtışdakı Çuvaş şəhərciyi yaxınlığındakı döyüşdə Yermak Küçümun əsas qüvvələrini məğlub etdi və 26 oktyabrda onun paytaxtı Qaşlıqı aldı. Dekabrda isə(İrtışın qolu olan) Vaqay çayında Kuçumun oğlu Mamedqulu məğlub edərək onu əsir aldı.
Yürüşün ruslar üçün uğurlu olması Sibir xanlığının siyasi və hərbi zəifliyi, eləcə də ruslarda odlu silahın olması ilə izah oluna bilər. Sonrakı illərdə Yermakın dəstəsi İrtış və Ob boyu bir çox rayonları istila etdilər. İvan Qroznı Yermakın köməyinə 500 nəfər *streles* göndərdi. 
1585-ci il avqustun əvvəlində, İrtışın nisbətən yuxarı axarında Yermakın başçılığı ilə 100 nəfərlik kazak dəstəsinin tatarlarla Buxaradan gələn karvan uğrunda döyüşü olur. 6 avqust 1585-ci ildə Kuçumun təxminən 1000 nəfərlik dəstəsi qəflətən Yermakın dəstəsini həmlə edir. Ağır zirehli kazakların bir çoxu o cümlədən Yermak çayda batır. Yermakın yürüşü rus folklorunda öz əksini tapıb.

Mənbə
-----

Voyennaya ensiklopediya v 8 tomax."D" Kvartiryer. Moskva Voyennoye İzdatelstvo 1995 səh. 165-166
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şahin Abbasov.

**Şahin Əli oğlu Abbasov** (1 iyun 1951, Ərikli, Laçın rayonu – 28 yanvar 1992, Xəlfəli, Şuşa rayonu) — Azərbaycan hüquqşünası, Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Şahin Abbasov 1 iyun 1951-ci ildə Laçın rayonunun Ərikli kəndində dünyaya göz açıb. 1957-ci ildə Ərikli kənd ibtidai məktəbinin I sinfinə gedir.

1963-cü ildə atası Əli Dağlıq Qarabağın Xocalı yaşayış məntəqəsinə köçür və orada əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlayır. Şahin təhsilinə Xocalıda davam edir. 1967-ci ildə Xankəndi şəhərinin Xocalı kənd orta məktəbini bitirib. 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) hüquq fakültəsinə daxil olur. 1982-ci ildə universiteti əla qiymətlərlə başa vuran Şahin Dağlıq Qarabağa qayıdır.

Şahin Abbasov əvvəl bir neçə il hüquq məsləhətxanasında, sonralar isə hüquq şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyir. Şuşa rayon İcra Hakimiyyətində hüquq məsləhətçisi vəzifəsində çalışmışdır.

1992-ci il yanvar ayının 28-də həyat yoldaşı Sədaqət və 11 yaşlı qızı Səadət ilə sərnişin vertolyotunda Ağdamdan Şuşaya uçan zaman erməni terrorçuları Mi-8 vertolyotunu "stinger" raketi ilə vururlar. Ailənin hər üç üzvü həlak olurlar.

Laçın rayonunun Ərikli kəndində dəfn edilmişdir.

Ailəsi
------

Şahin Abbasovun həyat yoldaşı Abbasova Sədaqət Kamran qızı (21.12.1959) və qızı Səadət (1980) də vertolyotun vurulması zamanı şəhid olmuşlar.Yurdunda Abbasov Elman(Emin)Şahin oğlu(02.01.1982) və Abbasov Ceyhun Şahin oğlu(21.01.1985)təvəllüdlü 2 övladı və Şahin,Sədaqət,Muhəmməd,Səda adlarında 4 nəvəsi var.

Xatirəsi
--------

Ərikli kənd ümumi orta məktəbinə Şahin Əli oğlu Abbasovun adı verilmişdir. Köçkün məktəb hazırda Gəncə şəhərinin 2-ci qəsəbəsində fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şəhidlərimiz and yerimiz". "Laçın yurdu". №2(9) ("Bəxtiyar-4" nəşriyyatı): səh.14–15. 2013.  (#accessdate\_missing\_url)
2. ↑  *Elman Alışoğlu.* "Şahin bu gün də səmalardadı". "Laçın yurdu". №1(8) ("Bəxtiyar-4" nəşriyyatı). 2013: səh.70–72.  (#accessdate\_missing\_url)
**II Gilyom Villarduen** (*fr.* Guillaume II de Villehardouin; təq. 1211, Kalamata[d], Peloponnes – 1 may 1278, Kalamata[d], Peloponnes) — 1246-cı ildən 1278-ci ilə qədər hakimiyyətdə olmuş Axeya knyazı.

Həyatı
------

I Joffrua de Villarduen və Elizabet de Şappın ikinci oğlu olmuşdur. O, atasının ölümündən sonra Kalamata şateleni olmuşdur. Villarduen 1246-cı ildə qardaşı II Joffrua de Villarduenim varisi elan edilmişdir və Axeya knyazı.olmuşdur.

II Gilyomun hakimiyyəti dövründə Axeyada Parisdə olduğu kimi yaxşı fransızca danışıldığına inanılırdı. Məlumdur ki, Gilyom özü şeirlər yazmışdır. Onun sarayının divarları cəngavər şücaətlərini əks etdirən freskalarla bəzədilmişdir, sarayda tez-tez turnirlər və ovlar keçirilirdi. Venesiya donanmasının köməyi ilə Monemvasiyanı ələ keçirmiş və Sparta düzənliyini qorumaq üçün Mistra qalasını tikmişdir. O, 1249-cu ilin mayında Kiprdə Fransa kralı IX Lüdovikin Yeddinci Səlib yürüşünə qoşulmuşdur.

İstinadlar
----------

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Джонатан Филипс.* Четвёртый крестовый поход. — М.: АСТ; Астрель, 2010. — ISBN 978-5-17-057043-0

Xarici keçidlər
---------------

* *Cawley H.* "Princes of Achaia 1209—1278 (Villehardouin)" (ingilis). Foundation for Medieval Genealogy. İstifadə tarixi: 2012-02-07.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |
| Normativ yoxlama | LCCN: n86027655 · NLG: 307100 · SUDOC: 167908766 · VIAF: 297610739, 86158790502838850943 · WorldCat VIAF: 297610739, 86158790502838850943 |
**Su axtaran** (*ing.* The Water Diviner; *türk.* Son Umut) — Senarisi Andrey Anastasios tərəfindən yazılan, rejissorluğu Rassel Krou tərəfindən edilən dram və müharibə janrında çəkilmiş film. Film Avstraliya, Türkiyə və ABŞ tərəfindən 2014-cü ildə birgə istehsal edilmişdir. Filmdə hadisələr 1919-cu ildə Türkiyənin Gelibolu yarımadasında gerçəkləşir. Avstraliyalı fermer Birinci Dünya Müharibəsində həlak olmuş övladlarının meyidlərini vətəninə aparmaq məqsədilə onların axtarışına başlayır. Bunun üçün olduqca uzun məsafə qət edərək Türkiyəyə çatır. Bütün bunlarla yanaşı o, ağlına da gələ bilməyəcəyi yerdə yeni ümid tapır.

Rollarda
--------

Rassel Krou: Connor

Olga Kurylenko: Ayşə

Dylan Georgiades: Orxan

Yılmaz Ərdoğan: Mayor Həsən

Cem Yılmaz: Çavuş Camal

Jai Courtney: Müstəntiq Cyril Hughes

Ryan Corr: Arthur Connor

Jacqueline McKenzie: Eliza Connor

Isabel Lucas: Natalia

Mert Fırat: Leytenant Mil

Daniel Wyllie: Kapitan Charles Brindley

Damon Herriman: Ata McIntyre

Megan Gale: Fatma

Deniz Akdeniz: İmam

Steve Bastoni: Ömər

James Fraser: Eduard Connor

Ben O'Toole: Henry Connor

Robert Mammone: Mayor Demergelis

Mehmet Emin Kabakçı: Whirling Dervish

Salih Kalyon: Həkim İbrahim

Faktlar
-------

Film əvvəlcədən Avstraliyada çəkilişləri olacağı bilinirdi. İlk dəfə filmin ssenaristi Andrew Knigt filmin rejissoru Russell Croweye bir sənəd imzalatdırıb. Film 2 dövlət istehsalıdır. Filmin çəkilişləri 2 dekabr, 2013 ildə Avstraliyada başladı.

Mükafatlar
----------

Film 5 dəfə "Ən Yaxşı Film" nominariyasına layiq görülüb. Rassel Krou, Yılmaz Ərdoğan, Jacqueline McKenzie, Matt Villa, Christopher Kennedy, Tess Schofiels, David Booth, Prue Fletcher, Adam Paschke, Andrew Mason, Troy Lum "Ən yaxşı aktyor" mükafatı alıb. Ssenarist Andrew Anastasios'a ən yaxşı ssenariyə görə mükafat verilib.

Həmçinin bax
------------

* Avstraliya filmlərinin siyahısı
* ABŞ filmlərinin siyahısı
* Türkiyə filmlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-12-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-15.
6. ↑   [*ölü keçid*]
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-11-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-22.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə (azərbaycan dilində)
**Qocamanov Tofiq Əsədxan oğlu** (13 iyul 1971, Daşkənd, Vardenis rayonu – 16 iyul 1992, Ağdərə rayonu) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Qocamanov Tofiq Əsədxan oğlu 13 iyul 1971-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. 1978–1988-ci illərdə Basarkeçər rayonunun Daşkənd kənd orta məktəbində oxumuşdur.

1988-ci ildə azərbaycanlıların Ermənistandan köçürülməsi zamanı ailəsi ilə birlikdə doğulduğu kənddən məcburən köçməli olmuş, Bakı şəhərində məskunlaşmışdır.

1989–1991-ci illərdə sovet ordusu sıralarında həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.

17 aprel 1992-ci ildə Bakı şəhəri Nizami RHK tərəfindən Milli Orduya könüllü getmişdir. Kiçik çavuş rütbəsində Tərtər-Ağdərə istiqamətindəki döyüşlərdə iştirak etmişdir.

Tofiq Qocamanov 16 iyul 1992-ci ildə Ağdərə rayonundakı döyüşlər zamanı şəhid olmuş, Bakı şəhərindəki Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

Subay idi.

Həmçinin bax
------------

* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

1. ↑  Tofiq Qocamanov // Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı (20 cilddə).
2. ↑  *Yaquboğlu, Araz.* Daşkənddən Yeni Daşkəndə (PDF) (az.). Bakı: Elm və təhsil. 2023. səh. 260. ISBN 978-9952-568-22-6.
3. ↑  Qocaman Qocamanov "Göyçə mahalında, Daşkənd elində" "Nurlan" nəşriyyatı-2007. səh. 24
**Rays-Ekkls stadionu** — Solt-Leyk-Siti şəhərinin *Yuta Universitetində* yerləşir. Rays- Ekkls , 2002 Qış Olimpiadalarının əsas stadionu idi. Stadion 2002-ci Qış Paralimpiya Oyunlarına və 2005-ci ildən 2008-ci ilədək MLS Real Solt Leyk komandasına ev sahibliyi etdi.

Tarix
-----

Solt-Leyk-Siti , 1995-ci ilin iyun ayında Qış Olimpiya Oyunlarına layiq görüldükdə, Solt-Leyk-Sitidəki ən böyük açıq stadionun Rays Stadionunun əsas stadion olaraq xidmət etməməsi aydın oldu. 1996-cı ildə idman direktoru Kris Hill, Rays Stadionunun Olimpiya standartlarına uyğun olacağı yeni bir quruluşa çevrilməsi planlarını açıqladı. İlkin olaraq müəssisəni tamamilə əsaslandırmaq üçün üç il vaxt keçirməsi gözlənilirdi.

1997-ci ildə Yuta şagirdi və Yutanın ən böyük bankı olan *ing.* First Security Corporation (indi *ing.* Wells Fargo hissəsi) sədri *Spenser Ekkls, George S. və Dolores Dore Ekkls* Fondu layihəyə 10 milyon dollar bağışlayacağını açıqladı. Bu hədiyyə sayəsində universitet Ekkls ailəsindən 1972-ci ildə Rays Stadionuna orijinal yeniləmə layihəsini maliyyələşdirən Robert L. Rays ilə birlikdə George Ekkls adını stadiona əlavə etmək üçün icazə aldı}}. 1972-ci ildən əvvəl Uen stadionu 1927-ci ildə Kolorado Mines-in Utah qazanması ilə açılmışdı.

Xüsusiyyətləri
--------------

### Səth üstü

2002-ci ildən başlayaraq, Rays-Ekkls Stadionundakı oyun sahəsi, ən son 2009-cu ildə əvəzlənmiş yeni nəsil şişirdilmiş sintetik çəmənlik olan otluq olmuşdur.

Stadion 1998-ci ildə yenidən açıldığı zaman, onun sahəsi *ing.* Grass idi, təbii çəmən və süni çəmən hibrididir. Daha əvvəl, Rays Stadionu *ing.* SportGrass istifadə etmək üçün ilk imkanlar arasında idi. 2000-ci ildə iki mövsüm üçün tam təbii çim quruldu, sonra fevral ayında 2002 Qış Olimpiya Oyunlarının Açılış və Qapanış Mərasimləri üçün asfalt örtüklə örtülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "FFKR Architects". FFKR Architects. August 14, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 15, 2017.
2. ↑  *Cortez, Marjorie.* "U. Football StadiumRrenamed Rice–Eccles to Honor Donors". Deseret News. Salt Lake City, Utah. July 29, 1998. səh. A10. January 26, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 15, 2018.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Rays-Ekkls ilə əlaqəli mediafayllar var.

* stadium.utah.edu — Rays-Ekkls rəsmi saytı
* Continuum Winter 1998: History of Utah's football stadiums Arxivləşdirilib 2016-06-10 at the Wayback Machine
* Utah Utes.com – official athletics site – Rice–Eccles Stadium
* Google Maps
**Tofiq Məhərrəmov** — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Tofiq Sabir oğlu Məhərrəmov 1973-cü il oktyabr 11-də Quzanlı kəndində anadan olub.1990-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Ağdam hərbi komissarlığının xətti ilə sürücülük təhsili alır.

1992-ci ilin aprelin -1-də Azərbaycan ordusunda həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb.Döyüş yolu Ağdam rayonundan başlanan Tofiq Fərrux,Əliağalı,Kolanlı, Cınli,Xaçınstroy,Mərzili və.s.kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə fəal iştirak edib, fədakarlıq göstərib. Bir çox Quzanlı cavanları kimi Tofiq də Azərbaycanda müharibənin ən ağır dövrlərini öz əsgər ömründən keçirib. Sentyabrın 25-də Fərrux dağı uğrunda gedən dğyüşdə o,ayağından yaralanır,buna baxmayaraq tezliklə döyüş qabliyyətini bərpa edib ön xəttə qayıdır.

Tofiq təkcə Ağdamda yox, Ağdərə bolgəsində gedən döyüşlərdə də iştirak edib.Ağdərənin ta Vəngə qədər bir çox döyüş gedən məntəqələrində düşmənlə üz- üzə durub.

1992-ci ilin noyabrda, Ağdam istiqamətində düşmən hücumlarının gücləndiyi vaxt komandanlıq tərkibində Tofiqində olduğu rotanı Mərziliyə göndərir.Onlar bir neçə dəfə ermənilərin Qarakənd tərəfdən edilən hücumlarının qarşısını alırlar.Ancaq düşmən ardı- arası kəsilmədən həmlələr edirdi.Onlarla əsgərimizin itirildiyi belə döyüşlərdən birində,1993-cü ılin 9 fevralda Tofiqin bədəninə dəyən bir neçə güllə yarasından Mərzilidə həlak oldu.

İstinadlar
----------
**Əhmədov Süleyman Rəhim oğlu** (1940, Ağzıbir, Kəvər rayonu – 6 oktyabr 1992, Azərbaycan) — batolyon komandiri, şəhid.

Həyatı
------

1940-cı ildə Göyçə mahalının Ağzıbir kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə doğma yurdlarından ailəsi ilə birlikdə Ağdama deportasiya olunmuşlar. Burada yaşaya bilməyən ailə Ağdamdan Daşkəsən rayonuna köçmüşdür.

1957-ci ildə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1966-cı ildə Saratov şəhərində yerləşən SSRİ DİN-nin xüsusi təyinatlı hərbi məktəbi bitirib. 28 il hərbçi olduqdan sonra mayor Süleyman Əhmədov təqaüdə çıxmış və Nizami rayon Xalq Təhsili şöbəsində ibtidai hərbi hazırlıq üzrə müfəttiş işləmişdir.

1991-ci ildə könüllü olaraq Milli Orduya yazılmışdır. Laçın rayon könüllülərindən ibarət hərbi motoatıcı batolyona komandir olmuşdur.
6 oktyabr 1992-ci ildə şəhid olub.

Ailəsi
------

Oğlu Rafiq hərbçidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elbrus Şahmar "Şah İsmayıl qartalları" Bakı-1996. ("Süleymana qalmayan dünya" oçerki) səh.119–121
***Kürülü suşi*** — Yapon mətbəxinin yeməyi. Nori dəniz yosunu, kürüdən, üzüm sirkəsi, balıq, tərəvəz və digər yerli delikateslərlə tamlandırılmış düyüdən ibarət olur.

Suşi haqqında
-------------

Suşinin vətəni Yaponiya deyil. Eramızdan əvvəl 500-cü illərdə Tailand, Borneo və Laosda insanlar tutduqları çay balıqlarını düyü içində saxlayıblarmış. Düyü turşuda olan fermentasiyaya bənzər dəyişiklik keçirib balıqların pozulmasını önləyibmış. Bu üsul Çində də istifadə olunarkən 300 il sürən Monqol işğalı zamanı monqolların balıq yeməmələri ucbatından unudulmuşdu. Yaponlar bu ölkələrdən düyü yetişdirməyi öyrənərkən bu *saxlanma üsulu*nu da almışdılar.

Böyük qapaqlı qablar içində bir sıra düyü, bir sıra balıq döşəyərək bir il qədər saxladıqları balıqları yeyib düyünü atarlarmış. Zamanla fermentasiya texnikalarının inkişafı ilə gözləmə müddəti bir, iki günə enincə düyünün kəskin və dəyişik dadı xoşlarına gəlib onu da yeməyə başlamışdılar.

17-ci əsrdə düyünün içinə sirkə qoyduqlarında bir neçə gün gözləmələrinə gərək qalmadan eyni ləzzətə çatdıqlarını kəşf etmişdilər.

19-cu əsrdə yaşayan Yohey Hanaya-bu mövzu ilə bağlı hansı mənbəyə baxsanız, qarşınıza çıxan önəmli bir addır. Çünki ilk olaraq düyünün üzərinə çiy dəniz məmulatları qoyub səyyar arabada satmağa başlamışdı. Bu üsul qısa müddətdə sürətlə yayılmışdı. Buz dolu qutularda balıqların daşındıqları bu arabaların hər tərəfində pərdələr varmış. Pərdələri ən pis olan arabanın suşisi ən ləzzətli sayılırmış. Çünki müştərilər suşini əlləri ilə yedikdən sonra təmizləmək üçün bu pərdələrə silərlərmiş.

1950-ci illərdə qərbin təsiri ilə küçə yeməyi olmaqdan çıxıb restoranlara girmişdi.

İnqrediyentlər
--------------

9 xörək qaşığı suşi düyüsü, 9 zolaq noru yosunu — 10x4 sm, 3 çay qaşığı qara kürü, 3 çay qaşığı qırmızı kürü, 3 çay qaşığı sarı kürü,1 çay qaşığı vasabi — qıtığotu

Həmçinin bax
------------

* Yapon mətbəxi

Xarici keçidlər
---------------

* Suşi haqqında bilmədikləriniz: parazitlər bu yeməyin HƏVƏSKARLARINI YEYİR
* Suşi və rollar haqqında bilmədiyiniz faktlar

İstinadlar
----------

1. ↑  Nigar Şahsuvarova, Suşi və yapon mətbəxi tarixi
**Les Gardiens du Silence** (*azərb*. Səssizlik qoruyucuları‎) – Azərbaycanın Bakı şəhərində yaradılmış ilk world, etno-spiritual, new age qrupudur.

Haqqında
--------

Qrupun əsası 2015-ci ilin dekabrında qoyulub. Bu qrup musiqinin mistik imkanlarının öyrənilməsi layihəsi kimi yaranıb. Layihə Misir, Şumer, Babil və Yunanıstan kimi qədim musiqi və mədəniyyəti əsasında hazırlanıb. Qrup nej, al oud, djembe, harmoniya, tay fleytası, kelt arfası, diceridu, mridanqa / hol, deqt, hepidrums, skripka, dodaq arfası, hanun, tamburin, gitara, etnik vokal kimi müxtəlif instrumentlərdən istifadə edir. 2017-ci ildə qrup *"Divine Balance: Feminine. Divinity"* adlanan ilk albomunu təqdim edib. Bir çox festivallarda çıxiş edərək Azərbaycanin incəsənət aləminin hərtərəfliliyini dünyaya çatdirilar. 2019-cu ildə kollektiv "Nəsimi" adli ikinci albomu Yarat! Müasir İncəsənət Mərkəzində təqdim etmişdir. Daha oncə 2018-ci ildə,birinci dəfə, Nəsimi albomundan olan əsərlər sentyabrda keçirilən Nəsimi Festivalinda ifa olunmuşdur. Onların musiqisi əsasən qəlbin rahatlığı, meditasiya, özünü dərk etmə üçün istifadə olunur. Janrları isə dünya musiqisi, yeni dövr musiqisi, etno-ruhi musiqi, qədim folk kimi tanınır.

Üzvlər
------

* Kitaru Lina / Ilhama Babayeva (vokal, skripka)
* Səda Hüseynova (kanon)
* Vyaçeslav Lizunov (lyut, qitara)
* Ramirez (percussion)
* Xəyal Nityananda (mridangal)
* Aydan Aydın (hangdrum, albomlarda iştrak etməyib)

İstinadlar
----------

1. ↑  "TOP 5 yerli alternativ musiqi qrupu". Redbull (az.). oktyabr 2017. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.
2. Les Gardiens Du Silence - Facebook page

3. Youtube channel

4. Store LInk

Xarici keçidlər
---------------

* YARAT Müasir İncəsənət Mərkəzində çıxışı
**Göyüş Adil oğlu Qarayev**  — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin giziri, "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə (ölümündən sonra) təltif edilən döyüşçü.

Həyatı
------

Göyüş Qarayev 15 dekabr 1970-ci ildə anadan olub. Badamdar qəsəbədəki 239 saylı orta məktəbin məzunu olub.

Göyüş Daxili Qoşunların igid hərbi qulluqçusu kimi torpaqlarımızın müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə cəsarətlə vuruşaraq, neçə-neçə erməni cəlladlarının məkrli arzularını gözlərində qoyub.

1994-cü ilin yanvar ayından etibarən Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə ağır məğlubiyyətə düçar olan düşmən, Göyüş kimi döyüşçülərimizin zərbələrinə tab gətirməyərək geri çəkilməyə başlayıb.

26 yanvar 1994-cü il tarixdə Füzuli rayonu uğrunda gedən qanlı döyüşlər isə gizir G.Qarayevin son döyüşü oldu. Bu döyüşdə ağır yara alan gizir G.Qarayev gözlərini əbədi yumaraq şəhidlik zirvəsinə yüksəldi.

Gizir G.Qarayev Vətənimizin ərazi bütövlüyü uğrunda hərbi borcunu və xidməti vəzifələrini ləyaqətlə yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 6 may 2005-ci il tarixli sərancamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə (ölümündən sonra) təltif edilib.

Badamdar qəsəbəsinin küçələrindən birinə şəhid G.Qarayevin adı verilib, yaşadığı binaya isə onun barelyefi vurulub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Badamdar şəhidləri" abidə-kompleksi bərpa edilib[*ölü keçid*]
**NGC 5144B**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. **C** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Vilyam Herşel tərəfindən 1791-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Həmçinin bax
------------

* NGC 5144A

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 5144B: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 5120 |
NGC 5121 |
NGC 5122 |
NGC 5123 |
NGC 5124 |
NGC 5125 |
NGC 5126 |
NGC 5127 |
NGC 5128 |
NGC 5129 |
NGC 5130 |
NGC 5131 |
NGC 5132 |
NGC 5133 |
NGC 5134 |
NGC 5135 |
NGC 5136 |
NGC 5137 |
NGC 5138 |
NGC 5139 |
NGC 5140 |
NGC 5141 |
NGC 5142 |
NGC 5143 |
**NGC 5144** |
NGC 5145 |
NGC 5146 |
NGC 5147 |
NGC 5148 |
NGC 5149 |
NGC 5150 |
NGC 5151 |
NGC 5152 |
NGC 5153 |
NGC 5154 |
NGC 5155 |
NGC 5156 |
NGC 5157 |
NGC 5158 |
NGC 5159 |
NGC 5160 |
NGC 5161 |
NGC 5162 |
NGC 5163 |
NGC 5164 |
NGC 5165 |
NGC 5166 |
NGC 5167 |
NGC 5168 |
NGC 5169



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bəhruz Nuriyev** — əfsanəvi döyüşçü, "Azərbaycan Bayrağı" ordeni kavaleri.

Həyatı
------

Bəhruz Allahverdi oğlu Nuriyev 1971-ci il iyulun 7-də Ağdam rayonunun Kəngərli kəndində anadan olub. Bakı şəhəri, Nizami rayonu, 250 saylı orta məktəbi bitirib. Həvəskar rəssam olub, lakin çəkdiyi rəsmlər peşəkar rəssamların da diqqətini cəlb edib. Yüksək musiqi duyumlu Bəhruz həm də idmanın karate və boks növləri ilə məşğul olub.

1987-ci ildə Texniki Universitetin mexanika fakültəsinin gecə şöbəsinə qəbul olunub. 1989-cu ilin dekabrında hərbi xidmətə gedib. Lakin 1990-cı il, 20 yanvar hadisələrindən sonra rus ordusuna xidmətdən imtina edərək xidmətini Gəncədə davam etdirib.

Sonradan könüllü müdafiə dəstəsinə qoşulan Bəhruzun döyüş yolu Ağstafa rayonunun Köhnəqışlaq, Tovuzun Əlibəyli kəndlərindən, Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam, Ağdərənin müxtəlif bölgələrindən keçib. 1993-cü il, iyun 07-də Ağdərə döyüşlərində 30 erməni yaraqlısını qətlə yetirib, sonda isə özü şəhid olub.

Nizami Rayon İcra Hakimiyyətinin və rayonda yaşayan şəhid ailələrinin yekdil rəyi əsasında Bəhruzun oxuduğu məktəbin də qarşısında qəhrəmanın büstü qoyulub. Yaşadığı küçə isə 1995-ci ildən Bəhruzun adını daşıyır. Anası Nadiyə xalanın dediklərindən: "Bir ilə yaxın idi ki, nişanlı idi. Toyuna hazırlaşırdıq. Amma o, hər dəfə deyirdi ki, tələsməyin, az qalıb. O qədər düşüncəli, hamını nəzərə alan idi ki, buna görə də həmişə ondan nigaran idim. Onun faciəli xəbəri gələndə 3 gün şokda olmuşam. Deyilənə görə, onu sevənlər dəfnini çox yüksək səviyyədə keçiriblər".

Bəhruz Nuriyevə "Azərbaycan bayrağı" ordeni verilib. Bəhruza aid sənədlər arasında onun haqqında yazılmış "Vətənə sipər oğul" kitabçası da var. 826 saylı sabiq "Qurtuluş" batalyonunun qərargah rəisi, Azərbaycan Respublikası Bakı Əlil və Veteranlar Birliyinin sədri Fuad Rzayev Bəhruzun qəhrəmanlığından bunları yazıb: "Bəhruzun sərrast atma qabiliyyəti olduğu üçün o, daha çox düşmən öldürdü. 1993-cü ildə 30 düşməni sıradan çıxarmaq böyük hünər tələb edirdi. Bu hünərin səbəbkarı isə Bəhruz idi. Ümumiyyətlə, Bəhruz bütün döyüşlərdə misilsiz qəhrəmanlıqlar göstərib. Çox təəssüflər olsun ki, dəfələrlə mən də təqdimat yazıb göndərmişəm, lakin ona Milli Qəhrəman adını vermədilər. Amma Bəhruz əsl Azərbaycan qəhrəmanıdır".

Bakının Nizami rayonunda Bəhruz Nuriyev adına küçə var. Bu küçə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə xeyli düşmən yaraqlısı və onların döyüş texnikasını məhv edən şəhid Bəhruz Nuriyevin adını daşıyır.

Xarici keçidlər
---------------

* 30 erməni öldürən qəhrəmanın anım günüdür Arxivləşdirilib 2016-07-19 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  "30 erməni öldürən qəhrəman". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-21.
**Skif İohann** (*lat.* Iohannes Scytha, *yun.* Ἰωάννης ὁ Σκύθης; 482 – 498) — V əsrin sonlarında yaşamış Şərqi Roma komandiri və siyasətçisi.

Skif İohann Şərqi Roma ordusunun zabiti idi. 482-ci ildə hərbi magistr və ya hərbi işlər komitəsi olaraq, Böyük Teodorix ostqotlarına qarşı döyüşmək üçün mosxiyalılar ilə birlikdə İlliriyaya göndərilmişdir. 483-cü ildə imperator Zinon Şərqdəki hərbi magistrı İlldən xilas olmaq qərarına gəlmiş və onu İohann ilə əvəz etmişdir. 484-cü ildə İll Zinona qarşı üsyana rəhbərlik etmiş və dövlət qulluqçusu Leontini imperator elan etmişdir. İohann və Teodorix böyük bir ordu ilə həmin ilin sentyabrında Antiox yaxınlığında İll və Leontini məğlub etmişdir. İll və Leonti İsavriyaya qaçaraq Papuri qalasına qapanmışdılar. İohann qalanı mühasirəyə almış və 484-cü ilin sonunda o, möhkəmləndirici qüvvələr axtarmaq üçün qaladan qaçan İllin qardaşı Trokundu tutub öldürmüşdür. Mühasirə 488-ci ilə qədər davam etmiş və qala xəyanət üzündən yıxılmışdır. İll və Leonti edam olunmuşdur.

İmperator I Anastasinin hakimiyyəti dövründə İohann İsavriya müharibəsində (492–498) iştirak etmiş, Qozbel İohannla birlikdə orduya komandanlıq etmişdir. 492-ci ildə Kotiay döyüşündə Şərqi Roma komandirlərindən biri idi və 497-ci ildə isavriyalıları məğlub etmişdir.

Anastasi müharibədə əldə olunan qələbədən çox sevindi və komandirini mükafatlandırmışdır. Skif İoann 498-ci ildə konsul təyin edilmişdir.

Qeydlər
-------

İstinadlar
----------

1. ↑  Zinon və İll əslən İsavriyadan idilər.
2. 1 2 3  Martindale J. R. Iohannes Scytha 34 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. M. Jones, J. R. Martindale. —  [2001 reprint]. — Cambr.: Cambridge University Press, 1980. — Vol. II: A.D. 395–527. — P. 602—603. — ISBN 0-521-20159-4.
Şəhərin silah meydanı
**Arekipa** (Arequipa) – Perunun ən böyük ikinci şəhəri. Ölkənin cənubunda yerləşir. Arekipa departamentinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 844 min (2005). Sakit okean sahilindən 80 km aralı, Misti vulkanının ətəyində, təqr. 2300 m hündürlükdə yerləşir. Mühüm nəqliyyat qovşağı. Beynəlxalq aeroport. Cənubi Perunun əsas ticarət, sənaye və mədəniyyət mərkəzidir. 1540-cı ildə ispan konkistadoru F. Pisarro tərəfindən inklərin qədim şəhəri işğal edildikdən sonra yerində istehkamlı yaşayış məntəqəsi Arekiba salınmışdır. Sənayesində yeyinti, yüngül, kimya, qara metallurgiya, maşınqayırma və metal emalı üstündür. Xidmət sahələri, yun ticarəti inkişaf etmişdir. K.t. r-nu mərkəzidir. Yaxınlığında mis filizi hasil edilir. Universitet, 16–18 əsrlərə aid memarlıq abidələri var.

Adının mənası
-------------

Perunun iri şəhəri Arekipanın adı demək olar ki, lətifəsayaq səhvin səbəbindən yaranıb. XVI əsrdə buraya ispan konkistadorlar dəstəsi daxil olarkən onlardan biri inklərin imperatoruna müraciət edərək torpağı — yeri göstərir və soruşur: "Bu ölkə necə adlanır?" İmperator yorğun yadellinin əl-qol hərəkətlərini onun hüzurunda oturmaq üçün icazə xahişi kimi anlayaraq dedi: "Arekipa!" Bunun mənası isə "otur!" deməkdir. İspan isə bunu ölkənin adı kimi başa düşür və xəritəyə bu yeri "Arekipra" yaxır. Beləliklə, Arekipa şəhərinin adı qoyuldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 601. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Arekipa şəhərinin rəsmi saytı
* Peru Cultural Society-Arequipa

| ⛭Peruda yerləşən UNESCO-nun Ümumdünya irsi |
| --- |
|  | Arekipa  • Çan-Çan  • Çavin de Huantar  • İnklərin yol sistemi  • Karal  • Kusko  • Limanın tarixi mərkəzi  • Maçu Piçu  • Manu Milli Parkı  • Naska xətləri  • Rio Abiseo Milli Parkı  • Uaskaran Milli Parkı |  |
**İsmayılov Məzahir Sədi oğlu** — "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilmiş döyüşçü.

Həyatı
------

9 oktyabr 1961-ci ildə Laçın rayonunun Yuxarı Cicimli kəndində doğulmuşdur. 1979-cu ildə Cicimli kənd orta məktəbini, 1980-ci ildə isə Sumqayıt şəhərində Texniki Peşə Məktəbini bitirmişdir. 1980-1982-ci illərdə SSRİ daxili qoşunlarında xidmət etmişdir. 1990-cı ildə Laçın rayon Daxili İşlər Şöbəsinin nəzdində yaradılan könüllü bölüyə polis serjantı kimi üzv yazılmışdır. Doğma torpaqlarımız uğrunda mərdliklə döyüşmüş, Laçın rayonunun Fərəcan, Suarası, Pircahan, Cicimli, Səfiyan, Hoçaz kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə xidməti borcunu yerinə yetirmişdir. Laçınla yanaşı Kəlbəcər, Qubadlı, Cəbrayıl, Füzuli rayonları uğrunda gedən döyüşlərdə əvəzsiz xidmətləri olmuşdur. 1994-cü il aprelin 21-də Füzuli rayonunun Horadiz qəsəbəsi uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.

Sumqayıt şəhəri Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Ailəli idi. İki övladı - Sədi və Sahilə yadigar qalmışdır.

Təltifi
-------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 yanvar 1995-ci il tarixli 262 saylı fərmanı ilə erməni işğalçılarına qarşı aparılan döyüş əməliyyatlarında öz xidməti vəzifəsini və hərbi hissənin qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən xüsusilə fərqlənmiş starşina İsmayılov Məzahir Sədi oğlu (ölümündən sonra) "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Laçın rayonunun Cicimli kənd tam orta məktəbinə Məzahir Sədi oğlu İsmayılovun adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Laçın yurdu" jurnalı, №2(9), Bakı, "Bəxtiyar-4" nəşriyyatı 2013, ("Şəhidlərimiz, and yerimiz" adlı xüsusi buraxılış))
İqlimin radiyasiya amili
------------------------

İqlimin radiyasion amilinə daxildir.

* günəş radiyasiyası
* atmosfer radiyasiyası
* yerin şüa buraxması

Günəş radiyasının paylanması coğrafi enlikdən və qismən ilin fəsillərindən çox asılıdır. Müşahidələrdən aydın olurki:
Gecə-gündüz bərabərliyi vaxtlarında radiyasiya ekvatordan ekvatordan qütblərə doğru simmetrik paylanır. Yaz bərabərliyi vaxtı yer günəşə daha yaxın olduğundan radiyasiya qismən artır.
Yayda gün uzun olduğu vaxt ən çox radiyasiya qütbdə baş verir, çünki bütün sutka boyu şüanın düşmə bucağı 23.5 dərəcədir. Orta və yuxarı enliklərdə radiyasiya xeyli çox olub, enliyə görə çox cüzi dəyişmir. Qışda qısa gündüz vaxtı qütb dairəsindən qütbə qədər radiyasiya olmur. Ekvatordan qütb dairəsinə doğru radiyasiya kəskin surətdə azalır.
Radiyasiyanın illik amplitudu ekvatordan qütblərə doğru çox tez artır. Bununla elaqədar olaraq tempratur amplitudu artır.
Yer kürəsində Günəşşüalarının verdiyi enerjiyə insolyasiya deyilir. İnsolyasiya hadisəsi enlikdən başqa bir də havanın tutqunluğundan, şüaların düşmə bucağından və buludluluqdan çox aslıdır. Buludluluq insolyasiyanın paylanmasında böyük rol oynayır. Ümumiyyətlə yer səthinə düşməli olan radiyasiyanın 30%-dən çoxunu buludluluq itirir. Yer səthinə radiyasiya gəlir və çıxarı fərqi radiyasiya balansı adlanır. Radiyasiya balansının böyüklüyü əsasən coğrafi enlikdən və atmosfer silkulyasiyasından asılıdır.

İqlimşünaslıq üçün radiyasiya prosesinin əsas rolu
--------------------------------------------------

İqlimşünaslıq üçün radiyasiya prosesinin əsas rolu onun yaratdığı termik şəraitdir. Termik şərait isə həmin sahənin istilik keçirməsindən çox asılıdır. Səthdə istilik keçirmə nə qədər böyük olarsa, həmin səthdə tempraturun fəsillər üzrə fərqidə az olur və bunun nəticəsində dəniz və kontinental iqlim tipləri yaranır.
Yer səthində şüa enerjisinin paylanmasında radiyasiya amili ilə birlikdə sirkulyasiya amili də böyük rol oynayır ki, bundanda atmosferin şəffaflığı, buludluluq, hava kütlələrinin qarışması və.s kimi yardımçı amillərdən asılıdır.

Həmçinin bax
------------

Atmosfer radiyasiyası, Günəş radiasiyası

Xarici keçidlər
---------------

Azərbaycanın iqlimi. Günəş radiasiyası. Hava kütlələri. Tempuratur və yağıntıların paylanması.

İstinadlar
----------

1. ↑   Суточные и сезонные колебания солнечной радиации
2. ↑  С.П. Хромов. Метеорология и климатология. Л. 1968.
3. ↑  Q. K. Gül "Meteorologiya və iqlimşünaslıq" BAKI-1960
**Hüseynqulu Ramazan oğlu Şahmuradov** (21 mart 1932, Qubadlı rayonu – 10 iyun 1994, Bakı) — cərrah, daxili xəstəlikər həkimi, Azərbaycan SSR əməkdar həkimi.

Həyatı
------

Hüseynqulu Şahmuradov 1932-ci il martın 21-də Qubadlı rayonunda dünyaya göz açmışdır. 1949-cu ildə Qubadlıda orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Hüseynqulu kimya və biologiya fənlərinə xüsusi marağı olduğu üçün Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olur. 1955-ci ildə cərrah ixtisası üzrə institutu bitirir. Onun təyinatını Qazaxıstana versələr də, həkim buna qəti etiraz edir ve Qubadlıda qalıb işləmək istədiyini və burda daha gərəkli olduğunu bildirir. Hüseynqulu həkim rayondan xeyli uzaqda Muradxanlı kəndində fəaliyyətə başlayır və burada çalışdığı 2 il ərzində kənd camaatının böyük hörmətini qazanır. Hüseynqulu Şahmuradov 1959-cu ildə ailə həyatı qurur. 1961-ci ildə o, Bakı şəhərində Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda ixtisasını dəyişib daxili xəstəliklər həkimi ixtisasına yiyələnir. 1993-cü ildə erməni işğalı nəticəsində Qubadlı rayonundan ayrı düşən həkim, elə həmin il oğlunu itirir. Bu dərdlərə dözə bilməyən həkim 1994-cü il iyunun 10-da ürək xəstəliyindən Bakı şəhərində vəfat edir.

Fəaliyyəti
----------

Qubadlı rayonunda baş cərrah kimi çalışan Hüseynqulu Şahmuradov Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən "Mərkəzi Tibbi Kitabxana" ilə müqavilə bağlamış, tibb sahəsində böyük önəmə malik olan kitabların Azərbaycana gətirilməsinə nail olmuşdur. Tibb sahəsində göstərdiyi xidmətlərə və ağır zəhmətə görə ona Azərbaycan SSR-in "Əla dərəcəli həkim", "SSRİ səhiyyə əlaçısı", "Əməkdar həkim" fəxri adları və "Lenin yubileyi ordeni", "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı və fəxri fərmanlar verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Elbrus Qayalı. "Dağlar dağımdır mənim", 2002.
**Apardı sellər Saranı** — Azərbaycan xalq mahnısı. Əbülqasım Nəbati "Apardı sellər Saranı" şeirinin müəllifi sayılır.

Sözləri
-------

Apardı Sellər Saranı,  

Gedin deyin xan çobana.  

Gəlməsin bu il Muğana,  

Gəlsə batar nahaq qana.  

  

Apardı sellər saranı,  

Bir ala gözlü balanı.  

  

Arpa çayı dərin olmaz,  

Axar suyu sərin olmaz.  

Sara kimi gəlin olmaz,  

Apardı sellər saranı,  

Bir ala gözlü balanı.  

  

Arpa çayı aşdı daşdı,  

Sel saranı qapdı qaşdı.  

Hər gözənin gözü yaşdı,  

Apardı sellər saranı,  

Bir ala gözlü balanı.  

  

Qalı gətir otaq döşə,  

Sara yeri qaldı boşa.  

Çoban əlin çıxdı boşa,  

Apardı sellər saranı,  

Bir ala gözlü balanı.

Mədəniyyətdə
------------

1996-cı ildə Bəhram Osmanov tərəfindən Azərbaycan televiziyası istehsalı *Apardı sellər Saranı* adlı televiziya tamaşası çəkilmişdir. Əsas rolu Məleykə Əsədova ifa edib.

Həmçinin bax
------------

* Xan Çoban
* Əbülqasım Nəbati

Xarici keçidlər
---------------

* Apardı sellər Saranı Teymur Mustafayev tərəfindən Youtube da
**Yasemin Əcəm Anagöz** (*türk.* Yasemin Ecem Anagöz; 14 oktyabr 1998, İzmir) — Türkiyəli idmançı. Məşğul olduğu idman növu oxatmadır. Olimpiya və Avropa Oyunlarının iştirakçısı olub.

Bioqrafiya
----------

Yasemin Ecem Angagöz 14 oktyabr 1998-ci ildə Türkiyənin İzmir şəhərində dünyaya gəlib. Hal hazırda "Göztepe" klubunda çıxış edir .

Karyera
-------

Yasemin Anagöz ölkəsini 2015-ci ildə Bakıda keçirilən Avropa Oyunlarında təmsil edib. O Avropa oyunlarında 1/4 finala qədər yüksəlir ancaq burada Yunan oxatan Evangelia Psarraya 0: 6 hesabı ilə məğlub olur. Avropa oyunlarında göstərdiyi nəticəyə görə 13-cu yeri tutur.

2015-ci ildə Kopenhagendə keçirilən Dünya Çempionatında fərdi və komanda yarışlarında iştirak edir. Fərdi turnirin ilk turunda Belarusiyalı Anna Marusovanı məğlub edir ancaq daha sonra Çinli Vu Jiaxinə məğlub olur .

Komanda yoldaşı Mete Gazoz ilə birlikdə 2017-ci ildə Rosarioda keçirilən Gənclər arasında Dünya Çempionatında qarışıq cütlüklərdə bürünc medal qazanır.

2018-ci ildə, finalda Danimarka Maya Jageri məğlub edir .

Əlavə olaraq Aybüke Aktuna və Gülnaz Coşkunla birlikdə finalda italyanları məğlub edərək komanda yarışlarında çempion olur.

Anagöz 2016-cı ildə Rio-de-Janeyroda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında Türkiyəni təmsil edib.

Titulları
---------

* Gənclər arası dünya çempionatı 2015: Gümuş medal
* Avropa Kuboku 2016: Gümuş medal
* Avropa üzrə Rio Olimpiadasına seçim oyunları 2016: Qızıl medal
* "Tarragona" Aralıq dənizi oyunları 2018: Bürunc medal
* Avropa Oxatma Çempionatı 2018: Qızıl medal
* Dünya Kuboku 2018: Gümuş medal

İstinadlar
----------

1. ↑  *(unspecified title)*. FITA.
2. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-30.
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**İsgəndər Abqari** (*erm.* Իսքենդեր Աբգարիոս) və ya **Aleksandr Abqaryan** (*erm.* Ալեքսանդր Աբգարյան; 1826, Beyrut, Osmanlı imperiyası – 1885, Beyrut, Suriya vilayəti, Osmanlı imperiyası) — erməniəsilli Livan yazıçısı, ədəbiyyatşünası, tarixçisi. Yühənnas Abqarinin böyük qardaşıdır.

Bioqrafiya:
-----------

O, 1826-cı ildə Beyrutda varlı Akop Lustratsi Abqaryanın (Yaqub Epkarios) ailəsində anadan olub. O, əvvəlcə Beyrutda, sonra isə Londonda təhsil alıb. Erməni, ərəb, ingilis və türk dillərini mükəmməl bilirdi. O, Beyrutda Portuqaliyanın konsulu olmuş, bəy, ağa titullarını daşımış, Məcidiyə ordeni ilə təltif edilmişdir. O , İngiltərə kraliçası Viktoriya ilə yazışırdı  .

Yaradıcılığı
------------

Qısa müddət Misirdə İbrahim paşanın sarayında xidmət etmiş, sonra özünü elmi və ədəbi fəaliyyətə həsr etmişdir. Fəlsəfi şeirlər, tarixi əsərlər (ərəb dilində) yazmışdır. Əsas əsəri "Məğlubedilməz padşah Şəhriyarın tarixinə dair düşüncələrin ətri" (1880) dastanıdır. "Ərəb tarixi sahəsində arzuların yerinə yetirilməsi" (1852), "İstəklərin şişirdilmiş şəkildə yerinə yetirilməsi" (1867), "Ərəb alimlərinin təsnifatının ədəbi bağı" (1858) və "Əntər-Əbs yazıçılarında ruh qusması" (1864) ərəb xalqının tarixinə və ədəbiyyatına həsr edilmişdir. Ərəb dilində bəndlər, poemalar, tarixi əsərlər yazmışdır. Ayrı-ayrı kitablarda "Şir formalı yenilməz şah Şəhriyar haqqında düşüncələrin ətri" (1880) poeması, "Ruhun gedişi" lirik şeirlər toplusu və s. dərc etdirmişdir. O, ərəb xalqının tarixinə aid kitablar da nəşr etdirmişdir ki, bunlardan 1860-cı ildə Livanda törədilən qırğınlara həsr olunmuşdur. Bu kitab ərəb dilindən ingilis dilinə tərcümə edilərək Beyrutda nəşr edilmiş, 1933-cü ildə isə onun ermənicə tərcüməsi nəşr olunmuşdur.

Ədəbi-tarixi maraq kəsb edən "Xidiv İbrahimin məziyyətləri və şücaətləri" (1883) və "Livan dağının həyatında fövqəladə hadisələr" (1869, ermənicə nəşri – "Dəhşətlər kitabı", 1935) kitabının müəllifidir. 1860-cı ildə Livanda baş vermiş qanlı hadisələri əhatə edir. Onun "Gözəl bəzədilmiş səhifələrdə ruhun gedişi" (1883) adlı lirik şeirlər toplusu da var.

1885-ci ildə Beyrutda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Erməni Sovet Ensiklopediyası (erm.). / red. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
2. ↑  Şablon:Գիրք:ՀԳԳՀ
3. ↑  «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 14.
4. 1 2 3  «Ծագումով հայ են», Արծվի Բախչինյան, Երևան, 1993, էջ 14.
5. ↑  «Կենսագրական բառարան» (հայ մշակույթի գործիչներ), Գառնիկ Ստեփանյան, հատոր Ա, Երևան, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1973, էջ 8․
**Loqoy krateri** (həmçinin: **Loqay astroblemi**) — Belarus Respublikasının Minsk vilayətində, Loqoy rayonunun Malinovka kəndi yaxınlığında yerləşən krater. 42,3 ± 1,1 milyon il əvvəl, radisu təxminən 650 metr olan bir asteroidin düşməsi nəticəsində formalaşmışdır. Asteroidin həcmi 1,150 milyard m³, çəkisi isə 9,2 trillion ton olmuşdur. Asteroidin ehtimal olunan sürrəti 18 km/saniyə olmuşdur. Toqquşma zamanı ayrılan enerjinin miqdarı 1,49 Zetta Colu və ya 365 trotil ekvivalentinə bərəabər idi. Bu təxminən Hirosimaya atılan 25 milyon bombaya bərəabərdir. Krater mərkəzinin kordinatları: 54°12′ şm. e. 27°48′ ş. u. -dur. Formalaşan zaman kraterin diametri 15–17 km olmuşdur. Dərinlik isə 1000 metr olmuşdur. Hal hazırda krater tamamilə buzlaq məhsullarının və dördüncü dövr çöküntüləri altında qalmışdır. Ümumi çöküntü qatının qalınlığı 800–200 metrdir. Kraterin yuxarı kənarı buzlaq tərəfindən parçalanmış və nəticədə kraterin diametri 9 km-dən böyük deyil. Krater ilk dəfə 1973-cü ildə, Loqoy rayonu ərazisində qazma işləri aparılan zamanı kəşf edilmişdir. 1979–1984-cü illərdə krater ərazisində böyük geoloji araşdırmalar aparılmışdır. Ərazidə 30 qazma quyusu qazılmış və onların dərinlikləri 300–500 arasında dəyişir. Ən dərin quyu isə 1254 metr dərinliyindıədir.

Maraqlı məlumat
---------------

Krater ərazisində geoloqların müntəzəm axtarışları zamanı bir çox ehtimallar ortaya çıxırdı. Bunlardan biri də kraterdə qiymətli daş formasında almaz və ya tezavrativ ölçüdə — 0,03 karatdan çox ölçülərdə rast gəlinə bilər. Düşünülür ki, zərbə zamanı yaranan yüksək temperatur və təziq almazın yaranmasına səbəb ola bilər. Ancaq bütün bu ehtimallar hələlik özünü doğrultmayıb.

Ədəbiyyat
---------

* *Глазовская Л.И. Громов Е.И. Парфенова О. В. Илькевич Г.И.* Логойская астроблема / Маракушев А.А. — М.: Наука, 1991. — С. 141, с илл.
* т. 1, Земля и недра // Природа Беларуси: энциклопедия, в 3 т. / Веретенников Н. В. — Мн.: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — С. 424. стр. 226

Xarici keçidlər
---------------

* "Логойский метеорит". 2019-04-15 tarixində arxivləşdirilib.
**Gerli Padar** ( {{DVTY}} ) estoniyalı müğənni və aktrisadır. O , 2007-ci ildə Eurovision Mahnı Müsabiqəsində Estoniyanı təmsil etmişdir. O, 2001-ci ildə Estoniya adına Eurovision Mahnı Müsabiqəsində qalib gələn Tanel Padarın bacısıdır.

Karyera
-------

Padar bir neçə məşhur Estoniya musiqili filmlərində rol alıb, o sıradan Kabaret filmində Salli, Şahmat filmində Florensiya və Detektiv Lotte filmində Lotte rollarını ifa edib. 2011-ci ildə solo albomunu buraxdı. Padar Estoniyanı 2007-ci il Eurovision Mahnı Müsabiqəsində "Partners in Crime "mahnısı ilə təmsil edib, lakin finala vəsiqə qazana bilməyib və 33 xal qazanıb. 2010-cu ildə keçirilən müsabiqədə Estoniya üzrə 5 münsifdən biri olub.

O, 2018-ci ildə də Avroviziya yarışmasına qatılmaq üçün Estoniyanın milli seçim turlarında yenidən iştirak etmişdi və Eliis Parna ilə birlikdə finalda sonuncu olan *ing.* Sky mahnısı ilə yarışmışdı.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Gerli Padar** ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Gerli Padar — IMDb səhifəsi

Şablon:S-ach

|
|  |
| Sələfləri {{{sələf}}} | {{{illər}}} | Xələfləri {{{xələf}}} |

Şablon:Eurovision Song Contest 2007Şablon:Estonia in the Eurovision Song Contest

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Yandex Music |
| Tematik saytlar | AllMusic · Discogs · IMDb · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | VIAF: 8121154260755724480008 · WorldCat VIAF: 8121154260755724480008 |



1. ↑  "Räppi, poppi ja klassikat: Eesti Laul 2018 poolfinalistid on selgunud!". menu.err.ee. Eesti Laul. 10 November 2017. İstifadə tarixi: 11 November 2017.
**İlyas Cabbarov** — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid, ölümündən sonra 1994-cü ildə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Həyatı
------

Cabbarov İlyas Vaqif oğlu 2 mart 1966-cı ildə Laçın rayonunun Güləbird kəndində doğulmuşdur. 1973-cü ildə Güləbird kənd orta məktəbinə getmiş, orta məktəbi başa vurduqdan sonra 1983-cü ildə Şuşa Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna qəbul olmuşdur. 1986-cı ildə Ukraynaya hərbi xidmətə yollanmışdır. 1990-cı ildən könüllü olaraq Milli Ordu sıralarında kəşfiyyatçı kimi xidmət etmiş, Güləbird batalyonunun kəşfiyyat bölüyünün komandiri təyin edilmişdir. İlyasın öz öz silahdaşları ilə birlikdə gətirdiyi qiymətli kəşfiyyat məlumatları nənki batalyonun, hətta bütün bölgənin uğurlu döyüş planlarının hazırlanmasına çox böyük təsir göstərmişdir.

706 saylı hərbi hissənin kəşfiyyatçısı Dəyhan, Fərəcan, Səfiyan, Suarası, Dəyirmanyanı, və digər kəndlərimiz uğrunda gedən döyüşlərdə mərdliklə vuruşmuş, 1993-cü ilin iyunun 20-də kəşfiyyatdan qayıdarkən Xanalılar kəndi yaxınlığında minaya düşərək həlak olmuşdur. Güləbird kəndində dəfn edilmişdir. Subay idi.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 oktyabr 1994-cü il tarixli 218 saylı fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının torpaqlarının erməni işğalçılarından müdafiə edilməsində göstərdiyi xüsusi xidmətlərə, şəxsi igidlik və şücaətlərə görə sıravi Cabbarov İlyas Vaqif oğlu (ölümündən sonra) "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Mənbə
-----

* "Laçın yurdu" jurnalı, №2(9), 2013, Bakı, "Bəxtiyar-4", 2013. səh.41.

Həmçinin bax
------------

* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

İstinadlar
----------
**Seyfullah Sağır** (16 mart 1998, Samsun) – Türk pop musiqiçisi və söz yazarıdır."Bilmem mi?" adlı Reggaeton tipli mahnısı ilə o daha çox tanınmağa başlamışdır.

Həyatı və Kariyerası
--------------------

16 mart 1998 tarixində o Samsunda doğulub. Əslən Trabzondandır.

2018-in Mart ayında o musiqi karyerasına "Yalan" adlı ilk mahnısı ilə başlamışdır. O, 2019-cu ilin Fevralında çıxardığı "Poz" adlı sinqlından sonra musiqiyə daha çox diqqət yetirmək qərarına gəlib. 18 aprel 2019-cu ildə "Up Down" adlı mahnısını dinləyiciləri ilə bölüşdü. 28 iyun 2019-cu ildə "362" adlı sinqlı buraxdı. Bu sinqldan sonra o, "Derdi Ne" mahnısı yaratdı. Mahnılarında adətən pop ritmindən istifadə edir. O, 21 fevral 2020-ci ildə "Başa Sar" adlı sinqlı buraxdı, mahnının digər adları arasında Aerro və Yase Sefo'nun beatində müşayiəti var.

Diskoqrafiya
------------

*Single'lar*
• Değiştir  

• Yalan (2018)  

• Poz (2019)  

• Up Down (2019)  

• 362 (2019)  

• Derdi Ne? (2019)  

• Başa Sar (ft. Aerro, Yase) (2020)  

• Rest (2020)  

• Kaybol (ft. Revart) (2020)  

• Nerdeyim? (2020)  

• Geri Gel (2020)  

• Ardından (2021)  

• Youngstar (2021)  

• İhtiyacım Yok (2021)  

• Liman (2021)  

• Toz Duman (2021)  

• Bonita (ft. Reynmen) (2021)  

• Bilmem mi? (2021)  

• Affettim (2022)  

• Mírame (Bilmem mi? Remix) (ft. Reik) (2022)  

• Yarım Kalır (ft. Revart) (2022)  

• Tutsak (2022)  

• Isabelle (ft. CAPO) (2022)  

• Kördüğüm (ft. Jako) (2022)  

• Şahane (ft. Organize) (2022)  

• Gitti (ft. Aerro) (2022)  

• Beni Beni (2022)  

• Veda Saati (2023)  

• Söyleneydibu? (2023)  

• Araba (2023)

Mükafatlar
----------

| İl | Mükafat verən təşkilat | Kateqoriya |
| --- | --- | --- |
| 2021 | MGD 25. Qızıl Lens Mükafatları | İlin rep mahnısı ("Bilmem Mi?") |
| 47. Pantene Qızıl Kəpənək Mükafatları | Ən yaxşı Reper |
| İlin mahnnısı ("Bilmem Mi?") |
| 2022 | Qızıl Disk Mükafatları | Diamond Disk ("Bilmem Mi?") |
| MGD 26. Qızıl Lens Mükafatları | İlin Reperi |
| 10. GQ Men Of The Year Mükafatları | İlin Hype'ı |
| 48. Pantene Qızıl Kəpənək Mükafatları | Ən yaxşı Reper |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bilmem mi?" Arxivləşdirilib 2023-06-30 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  "Sefo kimdir?" Arxivləşdirilib 2023-06-29 at the Wayback Machine  (türk.)
3. ↑  "Yalan" Arxivləşdirilib 2023-06-29 at the Wayback Machine  (rus.)
4. ↑  "Poz"  (türk.)
5. ↑  "Up Down"[*ölü keçid*]  (türk.)
6. ↑  "362" Arxivləşdirilib 2023-06-29 at the Wayback Machine  (rus.)
7. ↑  "Derdi Ne"[*ölü keçid*]  (rus.)
8. ↑  "Başa Sar" Arxivləşdirilib 2023-06-29 at the Wayback Machine  (ing.)
İstənilən su hövzəsində dalğalar labüd hadisədir. Dünya okeanının dalğa gücü 2,7 mlrd kVt-la qiymətləndirilir, bu dünyada sərf olunan enerjinin 30%-ni təşkil edir. Dalğa elektrik stansiyalarının (DES) yerləşdirilməsi məqsədəuyğunluğu (faydalılığı) regional xüsusiyyətlərlə, hər şeydən öncə dalğa cəbhəsində sıxlığı, yəni vahid uzunluğa düşən dalğa cəbhəsində onun qiyməti ilə təyin olunur. Belə ki, ABŞ və Yaponiyanın sahil zonasının bir sıra sahələrində dalğa cəbhəsinin xüsusi gücü 40 kVt/m təşkil edir. Böyük Britaniyanın qərb sahillərində Hebrid adaları rayonunda daha əlverişli şərait yaranaraq bu rəqəm 80 kVm-ə çatır. DES-lərin işinin funksional prinsipi dalğanın potensial enerjisini pulsasiyanın kinetik enerjisinə, pulsasiyaları isə bir istiqamətli gücə çevirməkdən ibarətdir, bu sonradan elektrik mühərriyinin valını fırlandırır. DES-lər bilavasitə sahildə, sahilin yaxınlığında akvatoriyada və ya sahildən müxtəlif məsafələrdə açıq dənizdə qurula (tikilə) bilər. Təcrübələr göstərir ki, sahilyanı zolağın intensiv formalaşdığı sahilə yaxın akvatoriyada yerləşdirilən qurğular ətraf mühitə daha əlverişli (yaxşı) təsir göstərir. Qeyd etmək lazımdır ki, bütün bərpa olunan enerji resurslarında olduğu kimi dalğa proseslərinin də bir sıra çatışmazlıqları – enerjinin nisbətən aşağı konsentrasiyalığı, dalğa tərəddüdlərinin geniş spektrə malik olması, məkan və zaman daxilində nisbətən dəyişkənliyidir. Lakin bu qurğuların ən üstün cəhəti onun ekoloji təmizliyindədir.

Mənbə
-----

* QƏRİB MƏMMƏDOV, MAHMUD XƏLİLOV "EKOLOGİYA, ƏTRAF MÜHİT VƏ İNSAN"