**Təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili** (TFT, *ing.* analysis of economic activity) — müəssisələrin təsərrüfat fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmaq məqsədi ilə onların hərtərəfli öyrənilməsi üçün iqtisadi informasiyanın emalı üsullarının məcmusu.

Tərifi
------

Böyük Sovet Ensiklopediyasına görə təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili müəssisələrin təsərrüfat fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmaq məqsədi ilə hərtərəfli öyrənilməsidir .

BRE-də təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili bir sıra metodlardan ibarət olan işinin və/və ya idarəetmə qərarlarının səmərəliliyini artırmaq məqsədi ilə müəssisələrin və fərdi sahibkarların istehsal-təsərrüfat fəaliyyətinin prosesinin və nəticələrinin hərtərəfli öyrənilməsi kimi iqtisadi məlumatların emalı üçün müəyyən edilir.

TFT-in klassifikasiyası
-----------------------

Təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili aşağıdakı təhlil növlərini əhatə edir:

I. İdarəetmə təhlili:

1) biznes planlarının əsaslandırılmasında və monitorinqində təhlil:
* biznes planlaşdırılması;
* büdcə tərtibi (büdcə planlaşdırılması);
* büdcənin icrasının təhlili (təxminlər).

2) marketinq təhlili:
* marketinq təhlilinin standart üsulları:

- evristik üsul;
- trend metodu;
- statistik faktor təhlili.
* marketinq təhlilinin xüsusi üsulları:

- giriş və çıxışın təhlili;
- test marketinqi;
- endirimlərin təhlili;
- SWOT analizi;
- portfel təhlili;
3) təsərrüfat fəaliyyətinin səmərəliliyinin hərtərəfli iqtisadi təhlili:
* mikroiqtisadi təhlil;
* makroiqtisadi təhlil:

- ətraf mühitin təhlili;
- iqtisadi fəaliyyətin sosial sferasının təhlili;
- müəssisənin xarici iqtisadi şəraitinin və əlaqələrinin təhlili.
4) istehsalın inkişafının texniki və təşkilati səviyyəsinin təhlili:
* istehsalın elmi-texniki səviyyəsinin təhlili:

- istehsalın texniki səviyyəsinin təhlili;
- istehsal texnologiyasının səviyyəsinin təhlili;
- məhsulun keyfiyyətinin təhlili.
* istehsalın və əməyin təşkili səviyyəsinin təhlili:

- istehsalın təşkilinin təhlili;
- əməyin təşkilinin təhlili.
* müəssisə idarəetmə təşkilatının təhlili:

- idarəetmənin səmərəliliyinin təhlili;
- istehsal və idarəetmə işinin strukturunun təhlili;
- iş növbələrinin təhlili;
- iddia işlərinin təhlili;
- planlaşdırmanın təhlili, məhdudlaşdırılması və normalaşdırılması.
5) istehsal ehtiyatlarından istifadənin təhlili:
* əmək alətlərinin təhlili:

- dövriyyədənkənar aktivlərin strukturunun və dinamikasının təhlili
- dövriyyədənkənar aktivlərin dövriyyəsinin təhlili;
- əsas fondlardan istifadənin təhlili.
* əmək obyektlərinin təhlili:

- dövriyyə aktivlərinin strukturunun və dinamikasının təhlili
- dövriyyə aktivlərinin dövriyyəsinin təhlili;
- dövriyyə vəsaitlərindən istifadənin səmərəliliyinin təhlili.
* əməyin istifadəsi və əmək haqqının təhlili:

- əməyin istifadəsinin təhlili;
- əmək məhsuldarlığının təhlili;
- əmək haqqının təhlili.
6) məhsul satış həcminin təhlili:
* gəlirlərin strukturunun və dinamikasının təhlili;
* müəssisənin gəlirlərinin təhlili;
* planın icrasının və məhsulun satış dinamikasının təhlili.

7) əməliyyat analizi:
* xərc davranışının təhlili;
* zərərsiz nöqtənin təhlili:

- çox elementli istehsalda kritik nöqtə üsulu;
* əməliyyat leverajı və əməliyyat leverajının təsiri.

II. Maliyyə təhlili:

1) investisiya təhlili;
2) mənfəətlilik təhlili;
3) təhlil mənfəətlilik;
4) likvidlik, ödəmə qabiliyyəti, davamlılıq təhlili;
5) kapitalın təhlili;
6) borc vəsaitlərinin istifadəsinin təhlili;
7) müəssisənin təhlili və reytinq qiymətləndirilməsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Təsərrüfat fəaliyyətinin təhlili // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑
3. ↑  Баканов М. И. Шеремет А. Д. Теория экономического анализа — М.: Финансы и статистика, 1994 — 288с. — С.201, 241, 244 — ISBN 5-279-01279-3
4. ↑  Шеремет А. Д. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности предприятия — М.: Инфра-М, 2017 — 374с. — ISBN 978-5-16-012181-9