recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Bayramov.

**İsrail (İsrayıl) Qərib oğlu Bayramov** (3 may 1953, Böyük Qarakilsə rayonu) — Azərbaycan mühəndisi, Xəzər Dəniz Neft Donanmasının rəisi, "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC-nin Xəzər Dəniz Neft Donanması üzrə Texniki direktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi (2005).

Həyatı
------

İsrayıl Bayramov 3 may 1953-cü ildə Ermənistan SSR Quqark rayonunda anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Qazaxın Muğanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1971–1973-cü illərdə Ukraynanın Kirovoqrad şəhərində aviasiya hərbi hissəsində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsində daxil olmuş, 1980-ci ildə buranı İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu məzunu olaraq bitirmişdir. 1985–1989-cu illərdə Odessa Dəniz Mühəndisləri İnstitutunda gəmi mexaniki ixtisası üzrə təhsil almışdır.

Əmək fəaliyyəti
---------------

İsrayıl Bayramov əmək fəaliyyətinə 1974-cü ildə Bakı şəhərində Sov.İKP XXI qurultayı adına gəmi təmiri zavodunda tornaçı şagirdi olaraq başlamışdır. 1976-cı ildə mexanika sexində texnoloq vəzifəsinə keçmiş, 1979-cu ildə tornaçılar sahəsində baş usta işləmişdir.

1990-cı ildə Xəzər Dəniz Neft Donanmasının texniki şöbəsində mühəndis işləməyə başlamışdır. 1995-ci ildən donanmanın texniki istismar xidmətinin rəis müavini olmuş, 1996-cı ildən texniki şöbənin rəisi işləmişdir. 1998-ci ildə ilk dəfə Qazaxıstanda neft çıxarılması üçün süni adanın salınmasında iştirak etmişdir. 1998-ci ilin sonlarında Xəzər Dəniz Neft Donanmasının baş mühəndisi təyin olunmuş, bu vəzifədə 2014-cü ilin fevral ayına qədər bu vəzifədə işləmişdir. 2014-cü ilin fevralından 2017-ci ilin 1 iyun tarixinədək donanmanın rəisi, 1 iyun 2017-ci ildən Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin texniki direktoru işləmişdir. 2020-ci ilin dekabrın 30-da təqaüdə çıxmışdır.

Təltifləri
----------

* "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi" fəxri adı — 19 sentyabr 2005
* "Donanmanın fəxri işçisi" fəxri adı — 16 dekabr 2010
* 3-cü dərəcəli "Əmək" ordeni — 20 oktyabr 2018
* "Tərəqqi" medalı — 19 sentyabr 2011
* "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919-2019)" yubiley medalı — 14 avqust 2019
* "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 160 illiyi (1858-2018)" yubiley medalı — 19 oktyabr 2018

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanın neft sənayesi işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 19 sentyabr 2005. 2021-05-10 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının dəniz nəqliyyatı işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az. 20 oktyabr 2018.
3. ↑  "Azərbaycan Respublikasının neft sənayesi işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". e-qanun.az. 19 sentyabr 2011. 2021-05-13 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "ASCO-nun Texniki direktoru DSX-nın yubiley medalı ilə təltif olunub". seanews.az. 23 sentyabr 2019. 2021-05-10 tarixində arxivləşdirilib.
**Şırnaqlı printer** (en. ink-jet printer ~ ru. струйный принтер ~ tr. mürekkep püskürtmeli yazıcı) – simvolları çap etmək üçün çox kiçik mürəkkəb damcılarını kağıza sıçradan printer. Mürəkkəb mayesini tullayan "forsunka" ya çap başcığının bir hissəsi olur, ya da onunla borucuq vasitəsilə bağlanır. Mürəkkəb buxara çevrilənədək çalxalanır və ya qızdırılır və çap başcığının kağızın üzərindən keçdiyi müvafiq anda çox kiçik "forsunka"lardan sıçradılaraq simvollar və ya qrafika formalaşdırır. Aşağı keyfiyyətli sürətli şırnaqlı printerlər verilənlərin emalı sistemlərində uzun müddət istifadə edilib. Son zamanlar çap keyfiyyəti yüksək olan şırnaqlı printerlər qiymət və funksional çeviklik baxımından lazerli printerə "meydan oxuyur", baxmayaraq ki, onların sürəti ikincilərinkinə nisbətən aşağıdır. Standart kağızlardan istifadə etdikdə mürəkkəb çox zaman yayılır, bu da çapın dəqiqliyini aşagı salır. Bundan başqa, şırnaqlı printerdə yenicə çapdan çıxmış kağıza toxunduqda o, yayılır.

1953-cü ildə ABŞ-də Remington Rand şirkəti tərəfindən Univac kompüteri üçün Uniprinter adlı ilk şırnaqlı printer yaradılmışdır. Bu printerin əsas elementi, üzərində hərf və rəqəmlərin qabarıq təsvirləri olan firlanan baraban idi. O, bir dəqiqədə hərəsində 130 simvol olmaqla 600 sətir çap edirdi.

* Inkjet başları: birdəfəlik baş (sol) və sabit baş (sağ), mürekkep kartuşu (orta)Inkjet başları: birdəfəlik baş (sol) və sabit baş (sağ), mürekkep kartuşu (orta)
* CMYK kartuşları ilə Canon inkjetCMYK kartuşları ilə Canon inkjet
* Ink-jet kartricləriInk-jet kartricləri
* EPSON C20 printerinin Piezoelektrik çap nişanıEPSON C20 printerinin Piezoelektrik çap nişanı

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

Həmçinin bax
------------

* Printer

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
*
**Həşim Adil oğlu Kəlbiyev** — tarixçi-etnoqraf,  Lənkəran Dövlət Universitetinin qurucularından biri.

Həyatı
------

Həşim Adil oğlu Kəlbiyev 1957-ci il aprel ayının 18-də Lənkəran rayonunun Şilavar kəndində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Şilavar kənd ibtidai məktəbini, 1974-cü ildə Lənkəran şəhər 5 saylı orta məktəbini bitirmiş, 1975-77-ci illərdə SSRİ Dövlət Daxili Qüvvələrində xidmət etmişdir. 1983-cü ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun Tarix fakültəsini bitirmişdir.

Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
------------------------

Lənkəran şəhər məktəblərində müəllim və direktor müavini işləmişdir. 

1992-ci ildən Lənkəran Dövlət Universitetində işləməyə başlamış və universitetin tədris sisteminin ilk qurucularından biri olmuşdur. 

Dövrü mətbuatda, elmi jurnallarda "Lənkəran bölgəsində məskənsalma", "Lənkəranın ənənəvi evləri", "Lənkəran bölgəsində ilk insan izi", "Bəlləbur Bəzzdir", "Lənkəran-Astara bölgəsinin ənənəvi düyü yeməkləri", "Lənkəran bölgəsində qədim dini ayinlərin qalıqlarına dair", "Talışların ailə məişətinin bəzi xüsusiyyətlərinə dair", "Talışların həsirçilik sənəti və əhalinin məişətində onun yeri" və s. məqalələri, "Şilavar (Şilvo) haqqında tarixi etnoqrafik oçerklər", "Talışların maddi və mənəvi mədəniyyət dəyərləri", "Sənətkar ömrü", "Ərəb müəllifləri Talış haqqında", "Kadusilərin (qədim talışların) Azərbaycan tarixində yeri", "Azərbaycanın Cənub-Şərq bölgəsi əhalisinin etnoqrafik xüsusiyyətləri" adlı altı kitabın və "Ali məktəb kuratoru işinə dair vəsait" adlı metodiki tədris vəsaitinin müəllifidir.

Əsərləri
--------

6 monoqrafiyanın, Azərbaycan, rus və türk dillərində olmaqla 40-a qədər elmi məqalənin, iki tədris metodiki vəsaitinin müəllifidir. 

### Monoqrafiya və kitabları

1. Şilavar{Şilvo} haqqında tarixi-etnoqrafik oçerklər. Bakı:Planet-press, 2003, 150 səh.
2. Talışların maddi və mənəvi mədəniyyətləri haqqında. Bakı, 2004
3. Sənətkar ömrü. Bakı, 2006
4. Ərəb müəllifləri Talış haqqında. Bakı:MBM, 2007. 112 səh.
5. Kadusilərin{ Qədim talışların} Azərbaycan tarixində yeri. Bakı:MBM, 2008. 108 səh.
6. Azərbaycan Respublikası Cənub-Şərq əhalisinin etnoqrafik xüsusiyyətləri. Bakı: NBM, 2012, 128 səh.

### Tədris-metodik vəsaitləri

1. Ali məktəb kuratoru işinə dair vəsait. LDU Elmi Metodik Şurasının15 may 2001-ci il tarixli 15 saylı iclas protokolu ilə təsdiq edilmişdir. Lənkəran-2002.
2. "Azərbaycan arxeologiyası" Bakalavr pilləsi üçün.Lənkəran Dövlət Universiteti Elmi Şurasınım qərarı ilə çap olunub. Lənkəran - 2017.

İctimai fəaliyyəti
------------------

1990-cı ildə Lənkəran rayonu Kərgəlan Kənd Sovetliyinin (17 min nəfər əhaliyə malik Şilavar, Digah, Darquba, Kərgəlan və Lüvəsər kəndləri)deputatı seçilmişdir. 
2004-2009-cu illərdə Lənkəran rayonu Şilavar kənd bələdiyyəsinin üzvü, Hüquq komissiyasının sədri olmuşdur.
2015-ci ildən Şilavar kənd icmasının sədridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mirsəfəroğlu S. Blabandda bir gün / "Yaşıl çay" jurnalı, may, 2013-cü il
2. ↑  İcra başçısı daha iki kənddə görüş keçirdi, tapşırıqlar verdi - FOTOLAR
. MİA.az

Mənbə
-----

1. Ərəb müəllifləri Talış haqqında. Bakı:MBM, 2007. 112 səh.

Xarici keçidlər
---------------

1. 5000 il yaşı olan daş tapıldı[*ölü keçid*]
2.
**Freonlar** — soyuducular — flüorlu doymuş karbohidrogenlərdir.

Freon
-----

Tərkibində xlor və bəzən də brom olur. Ən geniş yayılanları diflüordixlormetan CF2 CI2, flüortrixlormetan CF CI3 və diflüorxlormetan CHF2 Cl. Alışmayan, partlayıcı, rəngsiz, iysiz qaz və mayelərdir. Suda pis, üzvi həlledicilərdə yaxşı həll olur, turşu və oksidləşdiricilərə qarşı davamlıdır. Freonlardan sənayenin bir çox sahələrində istifadə olunur. Soyuducularda, kondisionerlərdə, lakların, rəng- boyaların, müxtəlif insektisidlərin və s. aerozol qablamalannda məhz Freonlardan istifadə edilir. Freonlar yuyucu olduqlarından kosmetikada, ərzaq məhsuları, dərman maddələri, boya və alovsöndürən qarışıqların hazırlanmasında istifadə edilir. Freon az

zəhərli maddələrdir, inert (təsirsiz) biri aid olduğuna görə flora-fauna üçün sayılır və insan orqanizminə ziyan Lakin xarici mühitin yer səthinə yaxın sahəsində kənar təsirlərə qarşı davamlı və uzunömürlü olduqları üçün gec-tez hava cərəyanı ilə atmosferdə toplanır. Beləliklə, yer səthinə çox təsirlərə məruz qalan xlor-flor — birləşmələr atmosferin ozonla zəngin qatında ultrabənövşəyi şüalara qarşı tab gətirməyə asanlıqla parçalanır. Stratosferdə sərbəstləşədi xlor molekulu on min ozon molekulunu tam məhv edir. Başqa maddələrə nisbətən Freonlar ozonu 450–600 dəfə çox dağıdır.

Beynəlxalq cəmiyətlərin razılaşdınlmış gücü ilə 1990-cı illərdən sonra Freonların istehsalı 2 dəfədən çox azalmışdır. Soyuducu texnika istehsalçıları freonların ozon üçün zərərj maddələrlə əvəz olunmasına başlamışlar.

Xarici keçid
------------

* FREON VƏ "OZON DƏLİKLƏRİ[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Atmosfer

İstinad
-------


1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Kimya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqalənini redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Frezləmə prosesi
Barmaq frez alətləri
**Frezləmə** — metalların və süni materialların mexaniki emal olunmasında tətbiq olunan texnoloji əməliyyat növüdür. Bu əməliyyatı yerinə yetirmək üçün tətbiq olunan alətə frez deyilir. Frez aləti ixtira olunduğu zaman, yəni sənaye inqilabı ərəfəsində Fransada saray əyanlarının paltarlarının boynunda gəzdirdikləri yaxalığa oxşadığından ona bu adı vermişlər. Yəni frez fransızca *fraise* sözündən olub, mənası yaxalıq deməkdir.

Torna əməliyyatından fərqli olaraq frezləmədə pəstah sərt bərkidilir. Əsas hərəkəti isə alət görür. Alət verilən həndəsəni yaratmaq üçün dəzgahın koordinat sistemində veriş alaraq eyni zamanda bir neçə ox üzrə hərəkət edir. Veriş hərəkətini dəzgahın konstruksiyasından asılı olaraq pəstah da yerinə yetirə bilər.

Frezləməni aşağıdakı əlamətlərinə görə bölürlər:

1. Dəzgahın şpindelinin vəziyyətinə görə, şaquli və üfüqi olurlar. İstehsalda ən çox universallaşdırlmış dəzgahlardan istifadə edilir. 

2. Alətin növündən asılı olaraq, barmaq, yan, periferiya üzrə, fasonlu və b. Barmaq frezlər pazların, kanovların, yuvaların açılmasında tətbiq olunurlar. Yan frezlər böyük müstəvi səthlərin emalında tətbiq olunur. Fasonlu frezlər profilləri emal etmək üçündür.

3. Alətin fırlanma hərkətinə görə veriş istiqamətində və əksinə olurlar. Veriş istiqamətində yonqarəmələgəlmə prosesi asan getdiyindən təmiz səth alınır. Verişin əksinə emalda isə səth təmiz olmasa da məhsuldarlığı artırmaq olur. Praktikada bu üsulların hər ikis səthə qoyulan tələbdən asılı olaraq həyata keçirilir.

Prosesin aparılması frez dəgahlarında yerinə yetirilir. Bu dəzgahların aşağıdakı növləri vardır:

* Universal frez dəzgahları
* Portal frez dəzgahları
* Konsol frez dəzgahları
* Köçürmə frez dəzgahları
* Emal mərkəzləri

Müasir frez dəzgahlarının hamısı CNC tipli idarəetmə sistemləri ilə təchiz olunmuşlar. Bu sistemlər emal prosesini bir başa kompyüterdən idarə etməyə imkan verir. Frez dəzgahlarında alətləri bərkitmək üçün Morze birləşməsindən istifadə edilir. Bu sistem bir çox şpindel növlərinə inteqrasiya olunmuşdur. Texnikanın inkişafı nəticəsində frezləmə dəzgahlarında XX əsrin sonundan etibarən yüksək sürətli emal aparmaq mümkündür.

#### Mənbə

* Andreas Hirsch: *Werkzeugmaschinen Grundlagen*, Vieweg, Braunschweig, Wiesbaden 2000, ISBN 3-528-04950-2
* Hans Kurt Tönshoff: *Werkzeugmaschinen*. Grundlagen, Springer-Lehrbuch 1995.
**Brauner xulu** (*lat.* Benthophiloides brauneri) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin şüaüzgəclilər sinfinin xulkimilər dəstəsinin xullar fəsiləsinin benthophiloides cinsinə aid heyvan növü.

Yayılması
---------

Qara, Azov və Xəzər dənizlərində yayılıb. Sonuncuda iki dəfə bir fərd tapılmışdır: 1910-cu ildə Panov tərəfindən Abşeron yaxınlığında və Rəhimov tərəfindən 1973-cü ildə Orta Xəzərin şərq sahilində Jiland burnunun cənub hissəsində.

Morfoloji əlamətləri
--------------------

Bədəni lövhəvari, burnu gödək, başı bir qədər enlənmişdir. Başın hündürlüyü enindən təqribən 1,5 dəfə azdır. Rəngi qonurumtul, bədənində üç iri tünd qonur xal vardır:I başın ön yanından kəllənin yarısına qədər gedir, Bəzən isə olmur;II birinci bel üzgəcinin əsasından keçib döş üzgəclərinin əsasının arxa hissəsinə qədər enir ; III xaı ikinci bel üzgəcinin arxa yarısından keçir və quyruq gövdəsi üzrə bədənin arxa tərəfinə qədər enir. Bədənin uzunluğu 6-7 sm olur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Sahildən 0,5-1,5, bəzən isə 5,5 m dərinlikdə, palçıqlı-qumlu yerlərdə, daşların dibində yaşayırlar. Suyun həm yavaş axan, həm də durğun yerlərində də mövcud ola bilərlər.Həşəratların yumurtaları, xərçəngkimilər və molyusklarla qidalanırlar.

Çoxalması
---------

Erkəyin uzunluğu 7 sm, dişinin uzunluğu isə 5 sm olur. Kürüsü böyük və armud şəklindədir. Çox nadir hallarda müşahidə olunur və yalnız bir il yaşayır. İyul-avqust aylarında kürüləyir və təxminən 20-30 kürü tökür.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-15.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q301373
* Wikispecies: Benthophiloides brauneri
* EUNIS: 10098
* Fauna Europaea: 304888
* Fauna Europaea (new): c3a7dd7f-f428-45c0-80da-18c56c40f1fa
* FishBase: 16261
* GBIF: 2375748
* iNaturalist: 95721
* IRMNG: 10763751
* ITIS: 637023
* IUCN: 2761
* WoRMS: 126869

 |
**Xudiyev Kamil  Cəlil  oğlu  (**23 avqust 1933 il, Xankəndi,Dağlıq Qarabağ  Azərbaycan SSR,SSRİ) -     azərbaycanlı dövlət  xadimi,əməkdar mühəndis,sabiq  Azərbaycan SSR  Kənd Tikinti nazirinin müavini.

Həyatı
------

**Kamil Xudiyev**1933-cü il 23-avqustda Dağlıq Qarabağın Xankəndi şəhərində anadan olmuşdur.1941-1951-ci illərdə Xankəndindəki  "Nizami  adına 4 nömrəli orta məktəb"də oxumuş.1951-1956-cı illərdə  Azərbaycan Politexnik İnstitutunda oxumuş.1956-cı ildə inşaatçı-mühəndis diplomunu  almışdır.4 iyul 1956-cı ildən -14 sentyabr 1959-cu ilə qədər Xankəndi Kommunal Təsərrüfatı idarəsində baş mühəndis  işləmiş.15 sentyabr  1959-cu ildən Tikinti Nazirliyinin öz tabeçiliyində olan "Azsantexquraşdırma" trestinin Xankəndində yeni yaradlmış santexquraşdırma idarəsinə müdir təyin olunmuş .1964-cü ildə  SSRİ Xüsusi Tikinti Nazirliyi  Kirovabad (Gəncə) şəhərində,Rostov şəhərində yerləşən "Rossantexquraşdırma" trestinin Kirovabad (Gəncə) Quraşdırma idarəsini yaratmış.1 iyul 1964-1may 1966-cı ilə qədər Kirovabad(Gəncə) Quraşdırma idarəsində  müdir  işləmişdir.1may1966 cı ildən -17yanvar1967cı ilə qədər "Azsantexmontaj"da trest müdrünün müavini. 17 yanvar 1967 ci ildən – 1oktyabr 1975 ci  ilə  qədər trest "Azsantexmontaj" da Bakı Quraşdırma  İdarəsinin  müdiri.1 oktyabr 1975 ci ildən -28  mart 1980-ci  ilə qədər  Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyinin  "Azquraşdırmakəndtikinti" trestinə müdir təyin  olunub. 28 mart 1980-ci ildən –27 iyun 1984 –cü ilə qədər Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyində nazir müavini vəzifəsində  işləmişdir. 27 iyun1984-cü ildən-13iyun 1996-cı ilə qədər  "Azəraqrartikiti" Dövlət  Şirkətinin  "Aqroixtisasquraşdırmatikinti"trestinin müdiri işləyib.                                                       

 Azərbaycan Respublikası Ağsaqqallar Şurasının  üzvü,Nərimanov rayon Ağsaqqallar Şurası sədrinin 1-ci müavini olmuşdur.7-may  2012-ci ildə  vəfat etmişdir

Fəxri adları və mükafatları
---------------------------

* Azərbaycan SSR  Dağlıq Qarabağ  Muxtar Vilayəti, Stepanakert(Xankəndi ) şəhər sovetinin deputatı  1957-1959 cu  illər.
* Azərbaycan SSR  Dağlıq Qarabağ  Muxtar Vilayət  sovetinin  deputatı  1959-1961 ci illər.
* Azərbaycan SSR  Dağlıq Qarabağ  Muxtar Vilayəti,Stepanakert (Xankəndi ) şəhər  sovetinin deputatı  1961-1963 cü illər.
* Azərbaycan SSR  Dağlıq Qarabağ  Muxtar Vilayəti ,Stepanakert (Xankəndi ) şəhər  sovetinin deputatı   1963-1965 cı  illər.
* Azərbaycanın  SSR "Əməkdar  mühəndisi "  adına 26 iyun 1974 cü  ildə  layiq görülüb.
* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur  23avqust  1983 cü il.
* Azərbaycan  Respublikası Prezidenti   İlham  Əliyevin sərəncamı ilə  "Tərəqqi" medalı ilə  18 oktyabr 2011 ci  ildə təltif  olunub.

Həmçinin bax
------------

* Cəlil Xudiyev Kamil Xudiyevin atasıdır.

İstinadlar
----------
**Kamil Katibli** - Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Məxfi şöbənin müdiri

K.Katibli 1949-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Tələbə ikən 1969-cu ildə Əlcazirə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin xətti ilə ezamiyyətə göndərilmişdir. 1971-1973-cü illərdə ordu sıralarında hərbi tərcüməçi kimi xidmət etmişdir (Yəmən Ərəb Respublikası). 1974-1976-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti yanında Xarici Turizm İdarəsinin təşkilat-təftiş şöbəsinin müfəttişi olmuşdur. 1976-1979-cu illərdə İraqda SSRİ Müdafiə Nazirliyinin xətti ilə hərbi tərcüməçi kimi uzunmüddətli ezamiyyətə göndərilmişdir. 1979-1980-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Ərəb ölkələrinə radioyayım Baş redaksiyasında tərcüməçi, baş redaktor vəzifəsində işləmişdir.

1980-1983-cü illərdə xarici ezamiyyətdə olmuşdur. 1983-1990-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Ərəb ölkələrinə radioyayım Baş redaksiyasında redaktor, böyük redaktor vəzifələrində çalışmışdır.

1990-1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti (sonradan Kabineti) İşlər İdarəsinin ümumi şöbəsində birinci dərəcəli mütəxəssis, rəhbərliyin katibliyində mətbuat katibi, Mətbuat mərkəzində baş mütəxəssis, böyük referent, mərkəzin rəhbəri vəzifəsində olmuşdur.

1994-cü ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti İşlər İdarəsinin (2003-cü ilin sentyabrından Aparatın) məxfi şöbəsinin müdiridir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Arxivləşdirilib 2020-12-02 at the Wayback Machine
**Anqor çılpaqçası** (*lat.* Oxynoemacheilus angorae) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin şüaüzgəclilər sinfinin çəkikimilər dəstəsinin nemacheilidae fəsiləsinin çılpaqça cinsinə aid heyvan növü.

Morfoloji əlamətləri
--------------------

Quyruq üzgəci demək olar ki, çökəksizdir. Döş üzgəcləri nisbətən uzun və böyükdür. Üst çənəsində dişvari çıxıntı vardır. Bel üzgəcində 7-8, anal üzgəcində 5 şaxəli şüa, bütün cüt olmayan üzgəclərində o qədər də düzgün olmayan sıralar əmələ gətirən tünd xallar vardır. Cinsi yetkin fərdlərin yan xətlərində deşiklər aydın görünür. Bədənində xırda pulcuqlar, yanlarında müxtəlif ölçülü və quruluşu xallar vardır. Quyruq gövdəsi orta hesabla quyruq üzgəci uzunluğundadır. Döş üzgəcləri erkəklərdə uzun olub, qarın üzgəclərinə çatmağa az qalır. Anqor çılpaqçası digər çılpaqça növlərindən aşağıdakı əlamətlərlə fərqlənir. Kür çılpaqçasının bel üzgəcində 8 şaxəli şüa, Şimal Qafqaz çılpaqçasında 7, Anqor çılpaqçasında isə 7-8 şüa olur. Anqor çılpaqçası digər çılpaqçalardan başının hündür,üzgəclərinin uzun olması ilə fərqlənir.

Yayılması
---------

O qədər də geniş yayılmayıb, arealı Kiçik Asiya sahillərində Qara dənizə tökülən çaylar, Yuxarı Araz hövzəsi, Çaldırgölü, Egey dənizinə tökülən Kəmər çayı ilə məhdudlaşır. Azərbaycanda Həkəri, Köndələn Quru, Naxçıvan, Cəhri, Əlincə çaylarında, Orta Kür hövzəsində isə Ağstafaçayda rast gəlinir. Qarqarçayda və onun qollarında çox saylıdır. Azərbaycanda Lənkəran yarımnövü ilə təmsil olunmuşdur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Yaxşı axımlı, daşlı və ya daşılı-umlu dibi olan kiçik çaylardayaşayan şirinsu balığıdır. Bentosyeyəndir, xironomid, gündəcə sürfələri və başqa balıqların kürüsü ilə qidalanır. Nadir hallarda taxtabitiləri yeyir. Göndələnçayda iyun ayında tədqiq edilən balıqların mədəsində çoxlu tendipedid sürfələri və balıq kürüləri tapılmışdır.

Çoxalması
---------

Cinsi yetkinliyə bədəninin uzunluğu 40 mm-i aşarkən çatır. Kürü hissə-hissə yetişir, iyunun sonunda tökülür. Uzunluğu 32–55 mm, kütləsi 0,55-2,90 q olan balıqların məhsuldarlığı 1224-1250 (orta hesabla 623) kürü arasında dəyişir. Yetkinlik mərhələsində kürünün diametri 0,55-0,80 mm, dişiləri yetkinlik əmsalı isə ortalama 10,2-yə bərabər olur.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Anqor çılpaqçası təsərrüfat əhəmiyyəti olmayan balıqlardandır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əsgerov F.S. Zaytsev Y.Y. Qasımov R.Y. Quliyev Z.«Biomüxtəliflik: Xəzərin əsrarəngiz balıqları» "Bəşər-XXI" nəşriyyatı, Bakı, 2003.

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Oxynoemacheilus angorae* | 
* Wikidata: Q210325
* BioLib: 150127
* BOLD: 598624
* EoL: 356831
* FishBase: 25993
* GBIF: 5962822
* iNaturalist: 108103
* IUCN: 14493
* NCBI: 643331
* WoRMS: 1026798

 |
| *Nemacheilus angorae* | 
* Wikidata: Q106389031
* EUNIS: 10237
* GBIF: 5205308
* IRMNG: 10853062
* ITIS: 687933
* WoRMS: 1019240

 |
**Qurucaşilə** (*türk.* Altunhisar) — Bartın ilinin ilçəsi. Qara dəniz sahilində, şəhər mərkəzindən 52 km məsafədə yerləşir.

Coğrafiya
---------

Qurucaşilə, Bartından 62 km şimal-şərqdə yerləşən Zeytun və Sandal burunları ilə sərhədlənən bir şəhərdir. 1965-ci ildə Dövlət Yolları tərəfindən inşa edilən və 1974-cü ildə asfalt örtülmüş, Qara dənizin qərb sahilində 010 magistral yolunda zəngin təbii gözəlliklərə sahib bir sahil şəhəridir. Şimalda Qara dəniz, cənubda Bartın, şərqdə Cidə və qərbdə Amasra ilə həmsərhəddir.

İlçənin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1500 metrə qədər qalxır. Kürə dağlarının ilçənin cənubundakı bir hissəsi, Qaradağ və Qarsaduran dağları ilə əhatə olunmuşdur. 159 km2 səth sahəsinin 40%-i meşələrlə əhatə olunmuşdur və demək olar ki, kənd təsərrüfatı sahəsi yoxdur. İlçədə tipik Qara dəniz iqlimi hökm sürür. Buna görə, soyuq və yağışlı qış, isti və yağışlı yay ayları müşahidə olunur.

Nəqliyyat
---------

İlçə mərkəzindən keçən 010 nömrəli avtoşose 1965-ci ildə, asfalt örtüyü 1974-cü ildə başa çatdırılmışdır. İlçəni Bartın şəhər mərkəzi ilə birləşdirən bu 52 km yol həddindən artıq əyri, dar və ensizdir. Eyni zamanda, 11 kənd də bu yol üzərindədir. Bölgəyə ən yaxın hava limanı Zonguldak Hava limanıdır.

İlçə mərkəzində və Hisar kəndində 2 balıq ovu sığınacağı var. İlçədə telefonu olmayan bir kənd yoxdur. Mərkəzlərdə və kəndlərdə bitki tutumu kifayət miqdardadır və tələblər dərhal yerinə yetirilir.

İlçə mərkəzinin mövcud elektrik şəbəkəsi müntəzəm işləyir və elə də böyük problem yoxdur. Kəndlərin elektrik şəbəkələri kifayət miqdardadır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  "Nedir bu Kurucaşile'nin sırrı?". Kurucaşile. 12 August 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
3. ↑  "Denize atık boşaltan kamyon sürücüsü hakkında işlem başlatıldı". Haberler.com (türk). 21 September 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
4. ↑  "Kurucaşile ve Balıkçılık". Kurucaşile. 31 August 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
5. ↑  "Kurucaşile Balıkçı Barınakları". Batı Karadeniz Turizm Master Planı (türk). 25 iyun 2019. 6 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bartın ilçələri |
| --- |
| İl mərkəzi | 
* Bartın

 |  |
| Bağlı ilçələr | 
* Amasra
* Qurucaşilə
* Ulus

 |
**Qurultay** – 1)müəyyən təşkilatın, yaradıcı birliklərin, əhali qruplarının, müəyyən sahələrin nümayəndələrinin geniş yığıncağı; 2)hər hansı təşkilatın və ya əhali qruplarının, hər hansı sahə xadimlərinin nümayəndələrinin yığıncağı; 3)hər hansı bir təşkilat və ya ixtisas nümayəndələrinin ictimai-siyasi, yaxud elmi xarakter daşıyan geniş yığıncağı. Məsələn, həmkarlar ittifaqları qurultayı, müəllimlər qurultayı, sənaye işçilərinin qurultayı.

**Qurultay** — Qədim Türk dövlətlərində sayılıb-seçilən insanların iştirakı ilə mühüm məsələləri müzakirə və həll etmək üçün görüş.

**Qurultay** — ictimai təşkilatın, siyasi partiyanın və ya sosial, həmkarlar, milli və ya digər qrupun nümayəndələrinin ali, səlahiyyətli toplantısı. Qurultay nümayəndələri ilk, ərazi təşkilatlarında seçilir və qrup üzrə ali səlahiyyətə malik olurlar.

Ədəbiyyatı
----------

* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201v. s.

Həmçinin bax
------------

* Siyasi partiya
* Qeyri-hökumət təşkilatı
* Qrup
**Quru çöllərin torpaqları** — quru və ekstrakontinental şəraitdə quru çöllərdə formalaşan şabalıdı və qonur səhra-çöl torpaqları. Bu torpaqlar ən çox Asiya qitəsində yayılmışdır.

### Şabalıdı torpaqlar

Bu torpaqlar ensiz zolaq şəklində Qara və Azov dənizləri sahillərində, Şərqi Avropanın cənub-şərqində-Aşağı Volqaboyu, Xəzər sahilində formalaşmışdır. Lakin, Qazaxıstan respublikası ərazisində bu torpaqlar geniş sahə tutur. Şabalıdı torpaqlar yayıldığı arealın ən şərq sahilləri Baykala qədər gedib çıxır.

#### Qonur səhra-çöl torpaqları

Bu torpaqlar daha məhdud sahədə Qazaxıstanda yarımsəhralarında yayılmışdır.

İqlimi
------

Quru çöllərin iqlimi kəskin kontinentaldır. Avrasiya materikinin Avropa hissəsində +5-9°C, Asiyada +3-4°C təşkil edir. Qərbdə orta aylıq temperatur 32-36°C-yə yaxın, şərqdə isə -35-40°C-yə çatır. Orta illik yağıntıların miqdarı şimaldan cənuba doğru 300-350 mm-dən 200 mm-ə qədər azalır. Quru çöllərdə buxarlanma yağıntılara nisbətən yüksəkdir. Rütubətlənmə əmsalı 0,33-0,5-dir. Güclü küləklər həm torpağı qurudur, həm də eroziyaya məruz qoyur.

Bitki örtüyü
------------

Çənli bitkilər və yovşanlar üstünlük təşkil edir. Bununla yanaşı kolcuqlar, nisbətən yaxşı rütubətlənən hissələrdə isə dənli bitkilər, şorangə bitki qrupları üstünlük təşkil edir.

Torpaqəmələgətirən süxurları
----------------------------

Müxtəlif tərkibə və mənşəyə, yaşa malik lössbənzər gillicələrdir. Burda Xəzər transqressiyasının dördüncü dövr çöküntülərindən, aşağı poleozoyun metomorfik və püskürmə süxurlarına qədər rast gəlinir. Bəzi rayonlarda qədim delta çöküntüləri üzərində geniş qumluqlar yayılmışdır. Bu cür sahələrə Rusiya Federasiyasının Həştərxan vilayəti və Qazaxıstanın Aral dənizi sahili ərazilərində təsadüf olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Quliyev İ.Ə. Ümumi torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyası Bakı 2014

Xarici keçidlər
---------------

* TORPAQ COĞRAFİYASI TORPAQŞÜNASLIĞIN ƏSASLARI İLƏ
**Anar Həsən oğlu Səfərov** (1953, Sədərək, Noraşen rayonu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin I, II, III və IV çağırış deputatı, Naxçıvan Muxtar Respublikası dövlət əmlakı nazirinin müavini, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin müavini, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı.

Həyatı
------

Anar Həsən oğlu Səfərov 1953-cü ildə Sədərək kəndində doğulmuşdur. 1975-ci ildə Bakı Bədən Tərbiyəsi Texnikumunu, 1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirmişdir. O, ali təhsilini tamamladıqdan sonra Sədərək orta məktəbində müəllim olaraq çalışmışdır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Anar Səfərov 1990-cı ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə keçirilmiş seçkilərdə 44 nömrəli ikinci Sədərək seçki dairəsi üzrə deputat seçilmişdir. O, elə həmin il Naxçıvan Ali Məclisi sədrinin müavini seçilmişdir.

Anar Səfərov Naxçıvan Ali Məclisinə 12 noyabr 1995-ci il tarixində keçirilmiş seçkilərdə 2 saylı Sədərək, 5 noyabr 2000-ci il tarixində keçirilmiş seçkilərdə 2 saylı Qarağac dairəsindən, 2005-ci il və 2010-cu il tarixlərində keçirilmiş seçkilərdə isə 2 saylı Heydərabad dairəsindən deputat seçilmişdir.

Anar Səfərov 1996-cı il tarixindən 2000-ci il tarixinədək Naxçıvan Muxtar Respublikası dövlət əmlak nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Anar Səfərov Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Səfərov Anar Həsən oğlu // Naxçıvanda seçkilərin tarixi (1937–2002). Ensiklopedik toplu. Bakı: Qanun. 2003. səh. 502.
Həyatı
------

Kərbəlayı Kərbəlayı Məhəmməd bəy Sufi 1846-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Molla yanında oxumuşdu. Ticarətlə məşğul idi. Müqəddəs Kərbəla torpağını ziyarət etmişdi.
Kərbəlayı Məhəmməd bəy şair idi. Sufi təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Tarixçi və təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab yazır: "Kərbəlayı Məhəmməd Sufi Şirin bəy Qarabağlının oğludur. Şuşa şəhərinin Çuxur məhəlləsindəndir. Təxminən qırx beş yaşlı bir kişidir, sağdır, ucaboy, yoğunbədən bir şəxsdir. Şeytan sözünə aldanıb, cavanlığının əvvələrində o biçarə nahaq qan tökdüyünə görə şəhərdən qaçıb, kazak və yolkəsənlərlə birlikdə dağda-daşda ömür keçirir. Şeir də deyərdi. Şeirlərindən bu bir bənd qəzəl əlimə keçib aşağıda yazmışam.

Haşiyədə: Kərbəlayi Məhəmməd 1309-cu ilin ramazan əl-mübarək ayında Arazın kənarında arvadını və qaynanasını öldürüb, qaçır. Arvadınının qardaşı onu təqib edir, tutur. Qollarını və başını kəsir. Bədəni biyabanda qalır. Nəhayət, bir şəxs onu dəfn edir".

Kərbəlayı Məhəmməd bəy Sufi 1891-ci ildə vəfat edib.

Yaradıcılığı
------------

Həm də ki, yarım yüzündən niqabı atır,  

Aşiqlər o xoş haldan qiylü qala düşürlər.  

  

Onun gözəlliyininin ziyası Musanın gözündə cilvə edir,  

Dağlara yüksək səs salır.  

  

Gah "ənəlhəq" səsləyir, Nilin dayanmasına əmr verir,  

Gah öz həmsöhbətini həyata salır.  

  

Sənin gözəlliyin bir dəhzə aşiqin gözündən uzaq olanda  

Səni istəyənləri qəmə, dərdə, məlala salır.  

  

Kənan ayı (Yusif) gah bazara meyl edər,  

Gah əldəki sapı qoca şəklinə salır.  

  

Elə ki, mütürüb səni yad edib, rəqsə gəlir,  

Öz saçlarını gözəllik tənburuna salır.  

  

Sənin əlindən şərbət dadan gündən,  

Mədhuş Sufini vəcdə salıb".

Sətri tərcümə. (Bax: M. M. Nəvvab, Təzkireyi-Nəvvab, Bakı, 1998, səh.463).

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Şirinbəyovlar. "Soy" dərgisi, 3 (8), Bakı. 2007, səh.26-38.

Həmçinin bax
------------
**Peron yarımadası** (*ing.* Peron Peninsula) — Avstraliyanın qərbində yerləşən yarımada.

Coğrafiyası
-----------

Yarımada Qərbi Avstraliya ştatında, Hamelin-Pul buxtası ilə Demen körfəzi arasında yerləşir. Ondan qərbdə Derk-Hartoq, cənub-qərbdə isə İdel-Land yarımadası yerləşir. İdel Land yarımadasında materikin ən ucqar qərb nöqtəsi olan Stip-Poynt burnu yerlşir. Yarımadada yeraltı artezian suları vardır ki, onlardan quyular vastəsi ilə su çıxarılır

Yarımada kvars əsaslı qumdan rtəşkil olunmuşdur. O 2 mln — 10 min il öncə meydana gəlmişdir. Qumlar qırmızı rəngə çalır

Yarımadada Fransua Peron Milli Parkı yerləşir. Burada ümumdünya irsinə daxil olan Şark körfəzi yerləşir. Yarımadanın şimalında yerləşən park 52 min ha ərazini əhatə edir

Flora və fauna baxımından zəngin bir regiondur. Burada çoxlu sayda köçəri quş yuva qurur: Adi emu, Sericornis, sericornis və Sylvia. Sahil suları isə dəniz faunası ilə zəngindir. bitki örtüyü baxımından akasiyalar üstünlük təşkil edir.

Tarixi
------

Denem şəhəri.
Qədim zamanlardan yarımadada avstraliya aborigeni olan vulayidi qəbiləsi məskən (*ing.* Wulyibidi) məskən salmışdır. Onlar malqan dilində danışırlar. Bu dil XIX əsrdə fransız araşdırmaşısı tərəfindən qeydə alınmışdır. Yarımada öz adını bölgədə ekspedisiyada olmuş naturalist Fransua Perondan almışdır

1880-ci illərin sonlarınadn 1990-cı illərə qədər yarımada ərazisi qoyunçuluq fermaları üçün istifadə edilirdi. Üstəlik burada mirvari çıxarılırdı. 1990-cı illərdə torpaq sahələri ştat tərəfindən satın alınır. 1993-cü ildə nurada Fransua Peron Milli Parkı salınır

Əhalisi
-------

Yarımada ərazisində ən böyük yaşayış məntəqəsi Denem şəhəridir. İnzibati baxımından Şark-Bey qraflığına daxildir (*ing.* Shire of Shark Bay).

İstinadlar
----------

1. 1 2  "National Parks" (ingilis). Shire of Shark Bay. 2005-06-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2009.
2. ↑  "Geology of Shark Bay" (PDF) (ingilis). Government of Western Australia. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2009.[*ölü keçid*]
3. 1 2  "Aboriginal and European heritage" (PDF) (ingilis). Shark Bay. 2012-03-29 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2009.
4. ↑  "François Péron" (PDF) (ingilis). Shark Bay. İstifadə tarixi: 29 января 2009.[*ölü keçid*]
5. ↑  "South Peron" (ingilis). Shark Bay. 2012-03-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2009.
**Kərbəlayi Ələkbər Hacıyevin evi** — Cəfər Cabbarlı küçəsi, 4 (keçmiş Şamaxinka küçəsi, 4) ünvanında yerləşən bina 1912-ci ildə tikilib. Binanın memarı A.Polyakovdur. Bu bina memarın Bakıdakı yeganə işidir.

Keçmiş Şamaxinka küçəsi, 4 ( indiki Cəfər Cabbarlı küçəsi, 4) ünvanında yerləşən yaşayış evi (binanın digər fasadı keçmiş Kubinskaya indiki Zivər bəy Əhmədbəyov küçəsinə baxır) Kərbəlayi Ələsgər Hacıyevə məxsus olub. 1912-ci ildə tikilən binanın memarı A.Polyakovdur. Özünün həcmi-məkan göstəriciləri və Bakı moderninin ən yaxşı ənənələrindəki memarlıq həllinə görə bu üslubun maraqlı nümunəsidir. Üfüqi həcmdə həm flankir erkerlərin hissələrin, həm də arxaların şaquliyi stil motiv və elementlərin daha dəqiq vurğulanmış xarakteri üzə çıxır. Gözəl hazırlanmış portal və nəcib əhəngdaşından hazırlanmış şirlər-kronşteynlər fasadların həcmi plastikasına daxil olaraq memarlıq abidəsi sayılan yaşayış evinin kompozisiyasını gözəlləşdiriblər.

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Kərbəlayi İsrafil Hacıyevin evi

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Şamil Fətullayev.* Bakı memarları XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəlində (PDF). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. 2013. səh. 511-512. ISBN 978-9952-32-020-6.
2. ↑  "Архитекторы Азербайджана 19 и начала 20-го века. / XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində fəaliyyət göstərmiş Azərbaycan memarları" (*rus.* ). ourbaku.com. 2011. 13 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 sentyabr 2020.

Xarici keçidlər
---------------


**Vikianbarda** **Kərbəlayi Ələkbər Hacıyevin evi** ilə əlaqəli mediafayllar var.
Akvinalı Foma
**Peripatetik aksiom** *"əvvəlcə duyğuda olmayan heç nə, zehində yoxdur, (Lat*: Nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu)" şəklində ifadə edilir. Akvinalı Fomanın *De veritate* əsərində keçir (q. 2 a. 3 arg. 19).
Foma bu prinsipi Aristotelin qurduğu Yunan fəlsəfəsinin Peripatetik məktəbindən götürüb. Akvinalı Foma Tanrının varlığını duyğu göstəricilərinə əsaslanaraq sübut edilə biləcəyini iddia edirdi. O, xüsusi empirik göstəricilərdən universal mənaları abstraktlaşdırma qabiliyyəti olaraq şərh etdiyi Aristotelçi "aktiv zehin" ("intellectus agens") anlayışının variyasiyasını istifadə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Aquinas, Thomas.* Quaestiones disputatae de veritate. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-29.
2. ↑  Leftow, Brian (ed. 2006), Aquinas: Summa Theologiae, Questions on God, pp. vii et seq.
3. ↑  Macmillan Encyclopedia of Philosophy (1969), "Thomas Aquinas", subsection on "Theory of Knowledge", vol. 8, pp. 106–107.
4. ↑  Z. Kuksewicz, "The Potential and the Agent Intellect," in: N. Kretzmann, e.a. *The Cambridge History of Later Medieval Philosophy* (Cambridge: Cambridge University Press, 1982), pp. 595–601
**Blaqodat dağı** (*rus.* Благодать-гора) — Rusiyanın Svedlovsk vilayəti ərazisində yerləşən dağ. Dağ Ural dağlarının şərq ətəklərində, Kuşva şəhəri yaxınlığında qərarlaşır. Zirvə 1735-ci ildə iri maqnetit yatağının aşkarlanmasına görə məşhurlaşmışdır.

Coğrafi xüsusiyyətləri
----------------------

Blaqodat dağı Ural dağlarının şərq ətəklərində, Sverdlovsk vilayəti, Kuvşinski şəhər dairəsi ərazisində yerləşir. XVII əsrin 30-cu illərindən XX əsrin əvvəllərində qədər buradan maqnetit çıxarılırdı. Dünyanın ən böyük maqnetit yatağı hesab edilirdi. Zirvənin ətəklərindən Salda çayı başlayır. Zirvədən şərqdə *Saldi bataqlığı* yerləşir. Şimaldan cənuba doğru uzunluğu Ural silsiləsinə paralel olaraq təxminən 2,5 kilometrə bərabərdir. Ural silsiləsindən 20 kilometr uzaqlıqda yerləşir.

İlk əvvəllər dağ üç zirvədən ibarət idi. XX əsrin əvvəllərinə cəmi bir zirvə qalır. Zirvədə kilsə və Stepan Çumpinə qoyulmuş abidə vardır. XX əsrin əvvəllərində zirvənin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 385 metr təşkil edirdi.

Blaqodat dağı sözdə "Dəmir dağlar" tipinə aiddir. Şərq yamacının yuxarı hissəsində dəmir filizi ehtiyatlarından ibarət şaxə və damarlar şəklində çox sayda yataq var idi. Bu damarların maqnit dəmir filizləri müxtəlif strukturlara malikdir.

Görməli yerləri
---------------

 A. M. Vasnesovun çəkdiyi şəkil. Blaqodat dağı. 1890
### Stepan Çumpin abidəsi

Stepan Şumpinin şərəfinə abidə 1826-cı ildə Blaqodat dağının zirvəsində qoyulmuşdur. XX əsrdə abidə mədənin kənarına aparılaraq burada quraşdırılır.

### Kilsə (saxlanılmayıb)

Kilsə zirvədə taxta dirəklər üzərində yerləşirdi. XX əsrdə kilsə sökülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Благодать-гора Arxivləşdirilib 2023-07-03 at the Wayback Machine // Русский энциклопедический словарь / гл. ред. проф. С.-Петерб. ун-та И. Н. Березин. — СПб.: Тип. т-ва "Общественная польза", 1873–1879.

Mənbə
-----

* Kuşva və Blaqodat dağının köhnə fotoşəkilləri
**Muniba Mazari** (urdu منیبہ مزاری?, 3 mart 1987) — Pakistan rəssamı və sosial-siyasi fəalı. O, 21 yaşında avtomobil qəzasına uğramışdır və Pakistanın əlil-arabasından istifadə edən ilk modelidir. Yaradıcılıqla yanaşı, tez-tez müxtəlif tədbirlərdə motivasiya natiqi kimi çıxış edən Muniba BMT Qadınlar təşkilatının Pakistan üzrə milli səfiridir.

Həyatı
------

Muniba 3 mart 1987-ci ildə Pakistanda anadan olmuşdur. Əslən bəlucdur. 18 yaşında ilə həyatı quran Munibanın 2007-ci ildə, 21 yaşında avtomobil qəzası zamanı onurğası zədələnir. Munibanın Nil adlı övladlığa götürdüyü oğlu var.

Fəaliyyəti
----------

Muniba xeyriyyəçi kimi fəaliyyət göstərməklə yanaşı, özünün "Munibanın lövhəsi" adlı markasını yaratmışdır.

Muniba Mazari müxtəlif kampaniyalarında iştirak etmiş, bir müddət Pakistanın milli televiziyasında aparıcı kimi işləmişdir. Hal-hazırda Pakistanın BMT Qadınlar təşkilatının xoşməramlı səfiridir. O, burada qadın və uşaq hüquqları barədə çıxışlar edir. Muniba BBC tərəfindən 2015-ci ilin 100 qadınından biri, Forbs jurnalı tərəfindən 30 yaşdan cavan 30 nüfuzlu insandan biri seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "National UN Women Ambassador Muniba Mazari". 2022-09-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 mart 2019.  (#invalid\_param\_val)
2. ↑  "Inspiration on a wheelchair". The Frontier Post.com. 29 iyun 2015. 27 October 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 October 2015.
3. ↑  "Up Close and Artsy with Muniba Mazari". Times of Youth.com. 3 April 2015. 20 January 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 oktyabr 2015.
**Bölük** — quru qüvvələrində inzibati baxımdan ən kiçik hərbi-taktiki vahiddir. Artilleriya qüvvələrində **Batareya**, sərhəd qüvvələrində **Zastava**, hava qüvvələrində **Eskadrilya**, dəniz qüvvələrində isə **Eskadron** adlanır. Bölüklər, bir bölük qərargahı və ən az iki (ümumiyyətlə üç, dörd) taqımdan ibarətdir. Şərtlərə və ehtiyaclara görə dəyişməklə birlikdə ən az 100 əsgərdən ibarət olan bir hərbi birlikdir. Komandiri Baş leytenant, ya da kapitandır.

İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində bölüklərin heyətləri genişlənmişdir, üç tüfəngli müharibə batalyonunun yanında yaxın dəstək atəşi təmin edən qrup silahlarını: minaatan, pulemyot, top istifadə edən bir sıra olaraq təşkil edilməyə başlanmışdır. Bu cür bölüklər 6 zabit, 187 əsgərdən meydana gəlir.

İndiki vaxtda bölüklər müəyyən funksiyaları yerinə yetirmək üzrə müharibə, istehkam, kəşf kimi, və ya müəyyən bir sinif silahın: tank, minaatan, zenit, topçu təməlində olaraq təşkil edilir.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hərb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Sultanbəy keçidi**- Ağdam rayonunun Abdal və Gülablı kəndləri yaxınlığında qeydə alınmışdır.

Toponimiyası
------------

Bu oroqrafik obyekt XX əsrin əvvəllərində ermənilərə qarşı mübarizə aparmış, Zəngəzurda, Qarabağda daşnaqlara qarşı vuruşmuş məşhur Xalq Qəhrəmanı Sultan bəy Əlipaşa (Paşa) bəy oğlunun adı ilə əlaqədar yaranmışdır.. Toponim Sultan bəyin buradan keçməsi ilə bağlıdır. Sultan ərəb mənşəli söz olub "hökmdar", "hakim", "dövlət başçısı" mənalarının verir.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. Bakı: Şərq-Qərb. 2007.
2. ↑  "Azərbaycan şəxs adları. Bakı, 1987, s.58".  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)
3. ↑  "Azərbaycan şəxs adları. Tərtibçilər: A.Şirəliyev, B.Abdullayev, Ş.Sədiyev. Bakı, İşıq, 1987, s.53".  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)
4. ↑  "Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı, 1988, s.32".  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)
Kanijeli Siyavuş Paşa Türbesi
**Siyavuş Paşa türbəsi** — İstanbulun Əyyubsultanda XVI əsrin sonlarına aid türbə.

Memar Sinan tərəfindən Sultan III Murad dövrünün sədrəzəmlərindən Kanijalı Siyavuş Paşa üçün inşa edilən türbənin inşası ilə bağlı kitabə günümüzə qədər gəlib çatmamış, inşa tarixinin isə 1582-1584-cü illər arasında olduğu qəbul edilir. Memar Sinanın xatirələrində Siyavuş Paşa və övladları üçün ayrı-ayrı türbələrin inşa olunduğu yazılsa da, Siyavuş Paşa üçün xüsusi türbə inşa edilməmiş, paşa 1602-ci ildə vəfat etdiyi zaman övladlarının türbəsinə dəfn olunmuşdur. Türbənin önündəki həyətin divarı üzərində paşanın vəfat tarixində inşa olunan bir çeşmə var. Türbə 1940-1970-ci illər arasında restovrasiya edilmiş, bəzəmələr bərpa olunaraq pəncərələri dəyişdirilmişdir.

Kəsmə daşdan inşa olunan türbənin xarici fasadı 16-bucaqlı olsa da, daxili 8-bucaqlı formada inşa edilmişdir. Daxili interyeri gör, yaşıl, mavi, firuzəyi, ağ və qırmızı çinilərlə bəzədilən türbədə iki ədəd taxta, 9 ədəd isə mərmər məzardaşı var. Bunlardan 3-ü Siyavuş Paşanın ilk evliliyindən olan övladları Əbdülqadir bəy, Əhməd bəy və Süleyman bəyə aiddir.

Mənbə
-----

* Gönül Öney, Türk Çini Sanatı, İstanbul 1976;
* Aptullah Kuran, Mimar Sinan, İstanbul 1986;
* Tahsin Ömer Tahaoğlu, İstanbul’da Osmanlı Türbelerinin Tipolojisi (doktora tezi, 1988), İÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü;
* Yüksel Yoldaş Demircanlı, İstanbul Mimarisi İçin Kaynak Olarak Evliya Çelebi Seyahatnamesi, İstanbul 1989;
* Yıldız Demiriz, Eyüp’te Türbeler, Ankara 1989;
* a.mlf. "Siyavuş Paşa Türbesi", DBİst.A, VII;
* Affan Egemen, İstanbul’un Çeşme ve Sebilleri, İstanbul 1993;
* Mehmet Nermi Haskan, Eyüp Tarihi, İstanbul 1993;
* Ferize Şen, "Eyüp’te Siyavuş Paşa Türbesi Çinilerinde Renk ve Kompozisyon Özellikleri", Tarihi, Kültürü ve Sanatıyla Eyüpsultan Sempozyumu II: Tebliğler, İstanbul 1998
**Anonim** (*yun.* ανώνυμος - adsız, imzasız və ya biimza — müəllifinin adı bəlli olmayan, yaxud göstərilməyən əsər. İmzasız mətn kimi məktub, SMS, şikayət, məlumat ola bilər."Anonim" kimi həm imzasız və ya digər adla imzalanma götürülə bilər. Əsas motiv kimi imzalayan şəxsin qeyri-müəyyənliyi götürülür. Ədəbiyyatda anonim kimi imzası olmayan əsər götürülür. Ləqəb və şərti ad anonim hesab edilmir. Müəllif mürtəce qüvvələrin, senzuranın təqibindən qorunmaq məqsədilə, yaxud bu və ya başqa bir səbəbə görə öz müəllifliyini bildirmək istəmədikdə əsərlərini anonim – adsız, imzasız nəşr etdirməli olur. M. F. Axundzadə istibdad və fanatizm əleyhinə yazılmış "Kəmalüddövlə məktubları" adlı fəlsəfi əsərində müəllifliyini gizlətməyə məcbur olmuşdur. "Molla Nəsrəddin" jurnalında satirik yazıların və miniatürlərin çoxu imzasız dərc edilmişdir. Anonim əsərin müəllifinin müəyyənləşdirilməsi tarixi sənəd və məxəzlərin dərindən araşdırılmasını, əsərin dil və üslubunun müqayisəli təhlil olunmasını tələb edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Султан-Меджид Ганиев, Русско-татарский словарь, Баку, 1909
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 521. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Siziman buxtası** — Yapon dənizində, Xabarovsk diyarı sahillərində yerləşən buxta. Buxta Tatar boğazının Nitusi burnu rayonunda qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Xabarovsk diyarının Vaninski rayonu ərazisində yerləşir. Meşədaşıyıcılarına aid yolla Vısoqorski qəsəbəsi arasında məsafə 176 km, dəniz yolu ilə Vanino qəsəbəsi arasında məsafə isə 108 mildir. Buxtada naviqasiya aprel ayından başlayır və donmanın həcmindən asılı olaraq dekabra qədər davam edə bilir. Buxta şərq hissədən dalğa və küləklər üçün açıqdır. Bu baxımdan nisbətən əlverişsizdir. 
İqlimi sərin, mussondur. Əsassən isti yağışlı yay və soyuq qışı ilə seçilir. Orta illik temperatur 0 °C yaxındır. Ən isti ayı avqustdur. Buz zaman aylıq temperatur +15 °C-dir. Qışda isə orta aylıq temperatur −14С…−18С arasında dəyişir. Buxtaya Böyük Siziman çayı tökülür.

Tarixi
------

Siziman buxtası haqqında ilk məlumatlar fransız dənizçisi Jan Fransua de Laperuza aiddir. O, 1785—1788-ci illərdə dövrü dünya səyahəti zamanı buxtanın təsvirini vermişdir  

1853-cü ilin mayında Siziman buxtası Qennadi Nevelski ekspedisiyasının zabiti leytenat Nikolay Boşnyak tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Buxta daha ətraflı şəkildə 1874-cü ildə Baş qərargahın İrkuts bölməsinin rəhbəri L.Bolçevin topoqrafik ekspedisiyası tərəfindən araşdırılmışdır. Üstəlik Rus donanmasının dayanması üçün ən əlverişli buxta olması bildirilmişdir  

1929-cu ildən etibarən Uzaq Şərq regionunda ilk əmək islah düşərdələri Siziman buxtasında meydana gəlmişdir. İnsanlar əsasən meşə tədarükü və balıq ovuna cəlb edilirdi

Müasir vəziyyəti
----------------

Buxtada meşə tədarükçülərinə aid qəsəbə və meşə məhsullarını yükləmə məntəqəsi vardır. Burada uzunluğu 93 m olan priçal quraşdırılmışdır. Priçal gəmilərin yan alması məqsədi ilə inşa edilmişdir. Priçal isə özü uzunluğu 300 metr olan dambanın sonucunda yerləşir. Priçal əsasən uzunluğu 3,2-3,3 m olan meşə məhsullarının daşımasına xidmət edir.

Siziman daş meşəsi
------------------

Siziman buxtasının sahilində yerləşən Nitusi burnu ərazisində «Siziman daş meşəsi» adlı təbiət abidəsi yerləşir. Bu abidə Xabarovsk diyarı rəhbərliyinin 20 yanvar 1997-ci il tarixli 7 saylı sərəncamı ilə xüsuysi qorunan ərazidir. Daş meşə iri sıldırımlı qayanın üzərində yerləşir və 2 km² ərazini əhatə edir. Dənizin təsisri ilə ağaclar daşlaşmışdır. Daşlaşmış meşənin yaşı 33-23 mln ildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Добрый дух Сизимана". 2020-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-02.
2. ↑  "Постановления по пункту погрузки леса Сизиман" (PDF). 2021-01-10 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-11-02.
3. ↑  "Комплекс по погрузке леса в б. Сизиман". 2017-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-02.
4. ↑  "Перечень ООПТ России". 2021-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-02.

Mənbə
-----

* Фотографии каменного леса и краткое историческое описание (rus.)