recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yuzef İslam oğlu Qədimov** — "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı", Əməkdar mühəndis və memar, Prezident təqaüdçüsü, "Şöhrət" ordenli, Şərq Ölkələrinin Beynəlxalq Arxitektura Akademiyasının üzvü.

Həyatı
------

Yuzef Qədimov 1928-ci ildə anadan olub.

1953-cü ildə Moskva Arxitektura İnstitutunu bitirib. Həmin ildən Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda arxitektor və baş arxitektor vəzifələrində işləyib.

1984–1989-cu illərdə Bakı Yaşayış Evlərinin Layihələndirmə İnstitutunun baş memarı işləyib. Bu müddətdə Y. Qədimov H. Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksinin, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin binasının, Azərbaycanın Partiya Arxivi və Partiya Tarixi İnstitutunun binasının, Nəsimi Rayon Partiya Komitəsinin, Aktyor Evinin, "Bakı Soveti" stansiyasının layihə müəllifi və memarı olub.

Eyni zamanda o, Bakıda Cəfər Cabbarlının, Hüseyn Cavidin, Nəriman Nərimanovun abidələrinin, Ağdamda Natəvanın qəbirüstü abidəsinin, Qazax rayonunun Şıxlı kəndində Vidadinin, Şuşada Vaqifin abidəsinin müəllifi və memarı olub.

Yuzef İslam oğlu Qədimov 25 dekabr 2007-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Yuzef Qədimov 2012-ci il yanvarın 8-də 84 yaşında dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Y. İ. Qədimova "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 dekabr 2007-ci il tarixli 2574 №-li **Sərəncamı** [*ölü keçid*]
2. ↑  "Memar Yuzef Qədimov vəfat edib". 2012-01-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-12.
Kоmpyеn vaqonu
**Kоmpyеn vaqonu** (fransız tarixşünaslığında Wagon de l’Armistice — "barışıq vaqonu" da adlanır) — 1918-ci ildə birinci Kоmpyеn sülh sazişinin (1918) (Alman imperiyasının kapitulyasiyası) və ikinci Kоmpyеn sülh sazişinin (1940) (Fransanın kapitulyasiyası) imzalandığı dəmiryolu vaqonu.

Birinci Dünya Müharibəsi və sonrakı dövr
----------------------------------------

 *Əsas məqalə: Kоmpyеn sülh sazişi (1918)*
Birinci Kompyen sülh sazişinin imzalanması
Vaqon 1914-cü ildə Saint-Denidəki Compagnie Internationale des Wagons-Lits şirkəti tərəfindən restoran-vaqon kimi istifadəyə verilmişdi. Lakin sonra Marşal Foşun qərargah-vaqonuna çevrildi və 1918-ci ildə marşal tərəfindən Almaniya ilə barışıq imzalamaq üçün seçilmişdi. Bu vaqonda I Dünya Müharibəsində hərbi əməliyyatların dayandırılması haqqında 1918-ci il noyabrın 11-də Kompyen şəhəri yaxınlığında Fransanın Pikardi bölgəsində Antanta və Almaniya İmperiyası arasında barışıq imzalanmışdı.

Müharibələrarası dövrdə vaqon əvvəlcə prezident Millerandın şəxsi vaqonu kimi istifadə olunmuşdu. O, 1920-ci ilin dekabrında bu vaqonda Verdenə səfər etmişdi. Sonra isə vaqon Parisdə Əlillər Evində və "Barışıq Sahəsi"ndə nümayiş olunmuşdur. 1927-ci il noyabrın 11-də "Barışıq Sahəsi"ndə vaqon üçün xüsusi bina inşa edilmişdir.

İkinci Dünya müharibəsi
-----------------------

 *Əsas məqalə: Kоmpyеn sülh sazişi (1940)*
Kompeyn vaqonu muzeyin divarı dağıdılaraq çıxarılır
1940-cı ilin iyununda fransız qoşunları Üçüncü Reyxin ordusu tərəfindən məğlub edildikdə, Adolf Hitlerin birbaşa əmri ilə vaqon bu binadan çıxarıldı, bunun üçün hətta divarı partlatmaq lazım gəldi. Fransanı alçaltmaq niyyətində olan Hitler Fransanın Almaniyaya faktiki təslim olmasını nəzərdə tutan İkinci Kоmpyеn sülh sazişinin imzalanmasının orada olmasını istədi. Sazişin imzalanmasından iki gün sonra 1940-cı il iyunun 24-də vaqon Berlinə aparıldı və burada bir həftə Brandenburg qapılarında ictimaiyyətə nümayiş olundu. 1944-cü ildə Berlindən Türingiyanın Rula şəhərinə aparıldı və 1945-ci ilin aprelində Hitlerin əmri ilə SS əsgərləri tərəfindən yandırıldı.

İkinci dünya müharibəsindən sonra
---------------------------------

1950-ci il noyabrın 11-də 1913-cü ildə istehsal edilmiş eyni seriyadan olan vaqon bərpa edilmiş "Barışıq Sahəsində" quraşdırılmışdır. Lakin onun nömrəsi orijinal Kompyen vaqonunun nömrəsi ilə əvəz olunmuşdur. 1992-ci ildə məlum oldu ki, yandırılmış Kompeyn vaqonunun bəzi qalıqları hələ də qorunub saxlanılıb, bundan sonra Almaniya hökuməti onları Fransaya təhvil verdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Abri du Wagon dans lequel fût signé l’Armistice[*ölü keçid*]
2. ↑  "Fiche de l'Université Paris I, «Le Wagon de l'Armistice à Compiègne»". 2014-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-13.
**Üçtikanlı tikanbalığı**— (*lat.* Gasterosteus aculeatus)-Tikanbalığıkimilər fəsiləsinin Qasterosteus cinsinin nümayəndəsidir.

Yayılması
---------

Atlantik və Sakit okeanların şimal hissələrində geniş yayılmışdır. Murmansk yaxınlığında, Ağ dənizdə rast gəlinir. İlk dəfə Xəzər dənizində tikanbalığıkimilər sinfinə daxil olan üçiynəli tikanbalığına 1984-cü ildə təsadüf olunub və bundan sonra az müddət ərzində o, Orta və Cənubi Xəzərdə, həm də Dəvəçi limanında geniş yayılıb.

Morfoloji əlamətləri
--------------------

Çılpaq bədənli,xırda balıqlardır, uzunluğu 5-6, az hallarda 10 sm-ə çatır. Dəvəçi limanında tədqiq olunmuş üçiynəli tikanbalığının uzunluğu 4,5-6,1 sm, kütləsi 1,4-4,3 q olmuşdur.Bel üzgəcinin qarşısında 3 sərbəst tikan vardır.Qarın üzgəcləri də tikan şəklindədir.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Yaşayış yeri Dəvəçi limanı,Orta və Cənubi Xəzərin şərq və qərb sahilləridir.Tikanbalıqları xırda xərçəngkimilər, həşarat sürfəsi, dibdə yaşayan orqanizmlər və başqa balıqların kürü və sürfələri ilə qidalanırlar. Müşahidə yolu ilə müəyyən edilmişdir ki, bir ədəd tikanbalığı 5 saat ərzində uzunluğu 6 mm olan 74 ədəd enlibaş balıq körpəsi yemişdir.Üçtikanlı tikanbalığı qısa ömürlüdür, 3-4 il yaşayır.

Çoxalması
---------

Bir yaşında cinsi yetişkənliyə çatır. Kürü tökmə aprel ayından iyul ayınadək davam edir.Kürütökmə prosesi olduqca maraqlı keçir. Erkəklər su bitkilərindən xüsusi girişi və çıxışı olan yuva düzəldirlər. Dişi balıqlar öz kürülərini həmin yuvaya tökür və kürüdən sürfələr çıxanadək yuvanı qoruyurlar.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Ondan təbabətdə istifadə olunan müalicə əhəmiyyətli yağ, quşçuluq və heyvandarlıq təsərrüfatları üçün un istehsal olunur.Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.

Ədəbiyyat
---------

1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s.129.
2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s. 3.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  Əsgerov F.S. Zaytsev Y.Y. Qasımov R.Y. Quliyev Z.«Biomüxtəliflik: Xəzərin əsrarəngiz balıqları» "Bəşər-XXI" nəşriyyatı, Bakı, 2003,  səh66.
**Türk Yurdu dərgisi** - Türkiyədə çap olunan aylıq dərgidir

Tarixçə
-------

Türk Yurdu dərgisi "Türk Yurdu Cəmiyyəti"nin fikirlərini yaymaq üçün 30 noyabr 1911-ci ildə İstanbulda çapa başlamışdır. Türk Yurdu dərgisi 1911-ci ildən etibarən fasilələrlə çap olunmuşdur. Türk Yurdu Cəmiyyətinin bağlanması ilə "Türk Ocaqları"nın çap orqanına çevrilmişdir. Dərgi "Türk Ocakları" Mərkəzinin aylıq çap orqanı olaraq hazırda Ankarada dərc edilir.

30 noyabr 1911 və 15 iyul 1918 tarixləri arasında on beş gündə bir olmaqla İstanbulda otuz iki səhifədən ibarət jurnal dərc edilmişdir. İlk sayı böyük bir maraq ilə qarşılandı və bir neçə dəfə basıldı, Türkiyədə və Türkiyə xaricində geniş bir oxucu kütləsi meydana gəldi.Yeddi il ərzində 14 cild və 161 sayı çıxdı. Ölçüsü 18x25cm idi. Dərginin yayımcısı "Türk Yurdu" idi. Dərginin ilk nəşr olunduğu günlərdə imtiyyaz sahibi Məhəmməd Əmin bəy idi. 1911-ci ildə Məhəmməd Əmin Bəy vali olaraq Ərzuruma göndərilinəndə baş mühasib Akçuraoğlu Yusuf imtiyazçı oldu. Onun Balkan müharibəsinə qatılması ilə 3-cü və 4-cü cildləri Məhəmməd Əmin bəy çıxardı, 5-ci cilddən 12-ci cildə qədər Akçuraoğlu Yusuf tərəfindən çıxarıldı. 13-cü və 14-cü cildləri isə Cəlal Sahir Bəy çıxardı. Dərgi, Birinci Dünya müharibəsinin yaratdığı mənfi şəərtlər səbəbilə 15 iyul 1918-ci ilə qədər nəşrinə fasilə verildi. 

1923-1931-ci illər aralığında dərgi Ankarada yenidən nəşr olunmağa başladı. Bu yeni dövr 15 mart 1923-də nəşr olunan sayından başlayır. Dərginin naşiri Türk Ocağı idi. Dərginin 4 sayı çıxdıqdan sonra yenidən nəşrinə ara verildi. 1924-cü ilin oktyabrında 1-ci cildlə nəşrin olunmağa davam etdi. Ölçüsü 16x23-ə yüksəldi. 
1927-ci ilin sentybrından 1928-ci il yanvarın 28-ə qədər dərginin ölçüsü 21x28cm oldu. 1929-cu ilin fevralından etibarən dərgi tamamən yeni hərflərlə çıxmağa başladı. Bu dövrdə Nihat bəy, Cəmil Behçet bəy, Ənvər Kamil bəy, Fərid Cəlal (Güvə) bəy, Mustafa (Uluğ) tərəfindən idarə olundu. 10 aprel 1931-ci ildə Türk Ocaqlarının bağlanması ilə Türk Yurdu 233-cü sayında nəşrini dayandırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  [Türk Yurdu dergisi  Arxivləşdirilib 2022-09-30 at the Wayback Machine]
**İriyаrpаq dоrоnikum** - (lat. Doronicum macrophyllum)

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik, hündürlüyü 50-150 sm olan, gövdəsi şırımlı, orta və ya yuxarı hissədən az budaqlı, vəzili-tüklü, qısa kökümsovlu bitkidir. Kökyanı yarpaqları uzunsaplaqlı, yumru və ya üçkünc ürəkvaridir, uzunluğu 30 sm, eni 20-25 sm çatır, orta və yuxarı yarpaqları oturaqdır. Səbətləri iri, diametri 10–20 mm enli zınqırovvaridir, qalxanvari çiçəkqrupunda yığılmışlar. Sarğısı 2-3 sıralı, yarpaqcıqları uzunsov lansetvari, sıx vəzilidir. Dilcik çiçəklərinin uzunu 20-30, eni 3–5 mm, sarı rəngdədir. Toxumcaları 3–5 mm, tinli silindirik-uzunsov, mixəyi rəngdədir; kəkili ağ, nahamar tüklü, toxumca ilə eyni ölçüdədir.

Yayılması
---------

BQ qərbi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı dağ və subalp qurşağında yayılmışdır. Dağ meşələrində, subalp çəmənliklərində, dağ çaylarının kənarlarında bitir.

1. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva,Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
2. ↑  Флора Азербайджана. Баку: Изд. АН Азерб.ССР, 1950-1961, Т. I-VIII.
Hüceyrə strukturlarının bir çoxu sitoplazmadan membranla ayrılırlar. Membran iki lipid cərgəsi, bir lipid qatı və zülallardan təşkil olunmuşdur. Membrana malik hüceyrə strukturları memberanlı orqanoidlər adlanır. Bəzi orqanoidlər isə sitoplazmadan membrabla ayrılmırlar. Bunları membransız orqanoidlər adlandırılar.Endoplazmatik şəbəkə membranla əhatələnmiş kanal və boşluqlar sistemidir.Holci kompleksi hüceyrədə müxtəlif lövhəşəkilliboşluqlardan,kanalcıqlar və və qovuqcuqlardan təşkil olunub.

  

  

  

Redaktoru:Məmmədzadə Zəhra

Membransız orqanoidlər
----------------------

Membransız orqanoidlərə ribosom və hüceyrə mərkəzi aiddir.

Bir membranlı orqanoidlər
-------------------------

Endoplazmatik şəbəkə, Holci kompleksi və lizosom aiddir.

İki membranlı orqanoidlər
-------------------------

Mitoxondri və plastidlər aiddir.

**Bir-birinə oxşayan orqanoidlər:** Holci kompleksi ilə hamar endoplazmatik şəbəkə, ribasom ilə hüceyrə mərkəzi, mitoxondri ilə xloroplast.

**Hüceyrələrin hərəkət orqanoidlərinə** kirpik, qamçı, yalançı ayaq, miofibrillər aiddir.

**HÜceyrə törəmələrinə** nişasta, yağ damcıları, zülallar, efir yağları və digər maddələr aiddir.

**Ən qədim strukturlar** xromosom, qamçı və ribasomdur.

*
**Poeziya** (*yun.* **ποίησις**) — dilin məna, səs və ritm elementlərini müəyyən nizam içində istifadə; bir hadisəni, ya da bir romantik və fikri təcrübəsi sıxlaşmış və sıradanlıqdan uzaqlaşmış bir şəkildə ifadə etmə sənəti olaraq təyin oluna bilər.

Şeirin tərifi üçün müxtəlif sənət anlayışlarına görə fərqli yanaşmalar edilmiş, hətta şeirin tanımlanamayacağı da qarşıya qoyulmuşdur.

Tərifi
------

Song Xanədanı dövründən qalma bir Çin şeiri nümunəsi: Cənnət dağına döndük.
Türk dilində qarşılığı qaçış, xeyr, özün kimi sözlər önərilmişsə də heç biri məşhurluq qazana bilməmişdir. Hal-hazırda qaçış, nəzm qarşılığı olaraq istifadə olunsa da nəzm və şeiri bir-birinə qarışdırmamaq lazımdır. Birincisi yalnız bir izahat yoludur. Keçmişdə şeirin qafiyə, ölçü, nəzm formaları kimi forma-xüsusiyyətlərdən ayrı düşünülməməsi səbəbiylə şeirlə nəzm Eşanlamlı sayılmışsa da hal-hazırda bu düşüncə aşılmışsa da ədəbiyyatın şeirlə birlikdə başladığı düşüncəsində fikir birliyi meydana gəlmişdir.

Yəhya Kamal Beyatlı şeiri "Bildiyimiz musiqidən fərqli bir musiqi" olaraq adlandırarkən, Cahit Sıtkı Tarancıya görə şeir "sözlərlə gözəl şəkillər yaratmaq sənətidir" Əhməd Haşim şeiri "Söz ilə musiqi arasında olan lakin sözdən çox musiqidə yaxın olan bir dil" olaraq təriflər. Nəcib Fazıl Kısakürək isə şeir üçün "Mütləq həqiqəti axtarış işidir" deyir.

Poezya növləri
--------------

* Pastoral poeziya
* Dramatik poeziya
* Didaktik poeziya
* Lirik poeziya
* Epik poeziya
* Konkret poeziya
* Təcrübi poeziya
* Simfonik poeziya
* Satirik poeziya
* Müasir poeziya
**Dronovun binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən iki mərtəbəli bina. Dronovun binası Taqanroq şəhəri Petrovski küçəsi, ev 41 ünvanında yerləşir. Bina 1850-ci ildə inşa edilmişdir. Dronovun binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Hazırda Taqanroq şəhəri Petrovskaya ev 41 ünvanında yerləşən binanın yerində iki mərtəbəli və fasadında förd pəncərəsi olan bina vardı. 1850-ci ildə bina ticir A. K. Voroşilkinaya məxsus olmuşdur. 1862-ci ildə bina digər layihə əsasında inşa edilmişdir. Əvvəllər binanın hər iki küncundə eyvanlar mövcud olmuşdur. Onlar cuqun dirəklərlə saxlanılırdı. Solda yerləşən öz mövcudluğunu Böyük Vətən müharibəsinin bitməsindən sonrada qoruya bilmişdi. 1862 — 1880 illərdə bina tacir V. İ. Traxterovun ailəsinə məxsus olmuşdur. 1890-cı ildə bina kredit verən bir cəmiyyətə məxsus olur. 1898-ci ildə binanın sahibi P. İ. Traxterov olur. 1906-1915-ci illərdə isə bunanın sahibi S. İ. Dronov olur.

1907 — 1910 illərdə şəhərdə ilk olan "Miraj" kinoteatrı fəaliyyət göstərirdi. Kinoteatr şəhərin içki satışı ilə məşğul olan şəxslərindən biri V. Kulikov tərəfindən açılmışdır. O, kinoteatrı təşkil etmək məqsədi ilə binada müəyyən dəyişikliklər təşkil etmişdir. Filmlər kiçik orkestrın müşayəti ilə göstərilirdi. Burada skripka, fortapiano və digər alətlər səsləndirilirdi.

1908-ci ildə burada V. İ. Kulakovun latihəsi əsasında əsas giriş qapısı genişləndirilmişdir. Bu qapı Baqqal dükanının Petrovskaya küçəsinə çıxışını təmin etmək məqsədi ilə edilir. 1910-cu ildə burada R. İ. Vinorqadovun "Çay və kofe" mağazası, həmdə ailəvi Olimpiya restoranı mövcud idi.

1918-ci ildə burada əmək birjası, 1926-cı ildə isə 13-cü Dağıstan atıcı diviziyasının baş qərargahı yerləşirdi. Hazırda isə burada yaşayış mənzilləri və mağazalar yerləşir.

Arxitektura
-----------

Dronovun binası iki mərtəbədən ibarətdur. Bina cənub klassizmi stilində inşa edilmişdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

Mənbə
-----

* Гуляет старый Таганрог Arxivləşdirilib 2017-01-10 at the Wayback Machine
* Объекты культурно-исторического значения города Таганрога на региональном уровне. Часть 2.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Taqanroq". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
**Poema** — İri həcmli nəzm əsəri poema adlanır. Poemada, adətən, müəyyən bir hadisə və ya əhvalat təhkiyə üsulu ilə təsvir olunur. Poemada isə təsvir olunan hadisələrin gedişində lirik lövhələrə də geniş yer verilir. Məsələn, Füzulinin "Leyli və Məcnun" poemasında hadisələr əsas qəhrəmanların həyatı ilə bağlı vahid bir sujet əsasında inkişaf edir, lakin poemada qəhrəmanların daxili aləminə uyğun lirik şeirlər də verilmişdir. Beləliklə, poemada hadisənin epik təsviri ilə lirik tərənnüm üzvü surətdə birləşir. Hadisələrin epik təsvirinə geniş yer verilən poemalar **epik-lirik** əsər adlanır. Lirik düşüncələrin üstünlük təşkil etdiyi əsərlərə isə **lirik-epik** əsər deyilir. Məsələn: Nizaminin "Xosrov və Şirin", Ş. İ. Xətainin "Dəhnamə", M. Füzulinin "Leyli və Məcnun" poemaları epik-lirik, M. F. Axundzadənin "A. S. Puşkinin ölümü haqqında Şərq poeması" şeiri, S. Vurğunun "Bəsti", H. Arifin "Yolda","Dilqəm", H. Cavidin "Azər" poemaları lirik-epik növə aiddir.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şəhla.

***Şəhla Gündüz qızı Abbasova-Mövsumova*** (12 noyabr 1957-ci il) Bakı şəhəri ,şair-publisist. **"Mikayıl Müşviq"** və **"Xan qızı Natavan"** mükafatları laureatı. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdcüsü, müəllim.

Həyatı
------

1957-ci il 12 noyabr tarixində Bakı şəhərində yazıçı-jurnalist, ictimai xadim,Azərbaycan nasiri, dramaturq

Şəmsəddin Abbasov -un ilk nəvəsi olaraq dünyaya gəlmişdir. Atası yazıçı-jurnalist, rəssam və məşhur kino aktyoru

Gündüz Abbasov , anası Respublikanın Əməkdar Artisti Ofeliya Məmmədzadə -dir.

1973-cü ildə Bakı şəhəri 190 №li tam orta məktəbi, 1978-ci ildə isə o zamankı Azərbaycan Dövlət Universitetinin "Filologiya" fakultəsini əla qiymətlərlə bitirmişdir. Ailəlidir, 2 oğlu, 5 nəvəsi var.

Yaradıcılığı
------------

Uzun illər müəllim işləmiş Şəhla Gündüz, eyni zamanda, yaradıcılıqla da məşğul olmuş, neçə-neçə şeiri, məqaləsi,hekayəsi müxtəlif qəzet və jurnallarda dərc edilmiş, ekran və efirdən səslənmiş, sözlərinə mahnılar bəstələnmişdir. Şəxsi layihəsi əsasında yaratdığı özünün də mətnmüəllifi, aparıcısı və rejissoru olduğu ***"VƏTƏN DƏRSİ"*** adlı, tarixi-bədii-musiqili tədbirlər artıq iyirmi ildir ki, Azərbaycan məktəbliləri,müəllimləri və ziyalıları tərəfindən böyük maraq və alqışla qarşılanır. ***"QANAD"*** və ***"PÖHRƏ"*** məktəbli teatrları isə Şəhla Gündüzün fəaliyyətində xüsusi yer tutur. Bu teatrlarının şagird truppalarının səhnə geyimlərini də Şəhla Gündüz öz şəxsi hesabına özü tikir.

**"TAR" , XARIBÜLBÜL", "SAVAB", "XALQ DÜŞMƏNİNİN BACISI"** və s.i. məktəb tamaşalarınında rejissoru,rəssamı və dərzisi Şəhla Gündüz özüdür.

Şəhla Gündüzün öz səsində üç musiqili şeirlər diski işıq üzü görmüşdür.

Hal-hazırda Uşaq Gənclər İnkişaf Mərkəzində işləyən Şəhla Gündüz yaradıcılığını davam etdirir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* 

* 
* 

* 

* https://youtube.com/veVnvZ9EOnA

* https://youtube.com/6b\_rfCynS7M

* https://youtube.com/ddyw8vTFkmQ

* 

*
**Qaranlıq qala** (*ing.* The Dark Tower, *rus.* Темная Башня) - Atıcı Roland Diskeynin uzun səyahətindən bəhs edən, amerikan yazıçısı Stiven Kinqin 8 kitabdan ibarət romanlar seriyası. Seriya özündə fantastika, fentezi, dəhşət və western kimi janrları birləşdirir.

Seriya haqqında
---------------

Seriya 8 kitabdan ibarət olmaqla təxminən 4300 səhifəni əhatə edir. Müəllif qeyd edir ki, onu ilhamlandıran ilkin mənbə kimi Robert Brouninqin "Balaca Rolanda Qaranlıq qalaya gəldi" poeması və J.R.R. Tolkienin əsərləri, xüsusilə "Üzüklərin hökmdarı", "Silmarillion", "Xobbit, ora-bura" kimi şah əsərləri çıxış edir. 2003-cü ildə yenidən nəşr olunmuş "Atıcı" kitabının yeni ön sözündə, müəllif, eyni zamanda, "Yaxşı, pis, qəddar" filmini və Tomas Eliotun "Barsız torpaqlar" əsərini də xatırlayır. Müəllif seriyanın mərkəzi personajı Rolandı aktyor Klint İstvudun prototipi olaraq nəzərdə tutduğunu qeyd edir. Roland qədim atıcı zadəganlar ordeninin sonuncu nümayəndəsidir. O, bizim dünyadan fərqlənən, eyni zamanda müəyyən dərəcədə oxşarlıqları olan bir dünyada yaşayır. Hansı ki, "yerindən qaçıb".

Bununla yanaşı, Roland öz dünyasından, məsələn, qara geyimli adamın ona dediyi kimi, qapılar vasitəsilə bizim dünyaya gələ və yenidən həmin qapı vasitəsilə öz dünyasına qayıda bilər. Lakin hər dəfə qapıdan içəri daxil olarkən, Roland müxtəlif vaxt və məkana düşür. Məhz həmən bu qapılar vasitəsilə, "Üçlüyün çıxarılması" kitabında göstərildiyi kimi, Roland özünün sadiq dostlarını bizim dünyamızdan öz dünyasına aparır.

Müəllif bu tsikli özünün ən yaxşı əsəri hesab edir. Mövcud 8 kitabla yanaşı, müəllif Qaranlıq Qala personajlarını özünün digər əsərlərində də xatırlayır.

### Seriyaya daxil olan kitablar

1. Atıcı
2. Üçlüyün çıxarılması
3. Barsız torpaqlar
4. Sehrbaz və kuzə
5. Kalyanın yalquzaqları
6. Suzannanın nəğməsi
7. Qaranlıq qala
8. Qıfıl dəliyindən əsən külək
**Səfərova Lütviyyə Şamil qızı** — Azərbaycan aktrisası.

Həyatı
------

Lütviyyə Səfərova 1941-ci ildə anadan olub. Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi məktəbinin vokal şöbəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında işləməyə dəvət edilib. Bu teatrda Fikrət Əmirovun "Gözün aydın" komediyasında Leyli, Vasif Adıgözəlovun "Nənəmin şahlıq quşu" əsərində Nazlı, Emin Sabitoğlunun "Hicran" komediyasında Çarleston, Şəfiqə Axundovanın "Ev bizim, sirr bizim" əsərində Çiçək və onlarla başqa surətlər canlandırıb. 1989-cu ildən Bakı Bələdiyyə "Tənqid-Təbliğ" teatrında işləyib. 1996-cı ildə yenidən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına qayıdıb və "92 dəqiqə gülüş"də Qəmziyyə, "Hələlik"də Lalə, "On min dollarlıq keyf"də tərcüməçi qadın, "O olmasın, bu olsun"da Sənəm, "Dəli dünya"da ana, "Nəğməli Könül"də Qəmər xanım, "Bankir adaxlı"da Ceyran və s. kimi surətlər yaradıb. O, bir çox televiziya tamaşalarında və filmlərdə də əsas rollara çəkilib.

Filmoqrafiya
------------

1. Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)
2. Sonuncu məhəbbət (film, 1985)

Mənbə
-----

* Lütviyyə Səfərova[*ölü keçid*]
* Musiqili Komediya Teatrının aktrisası vəfat edib Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
**Fəthlend** — Livanın cənubunda 1970-ci və 1980-ci illərin əvvəllərində FƏTH təşkilatı və Fələstin Azadlıq Təşkilatı (FAT) tərəfindən idarə olunan region üçün istifadə olunan neologizm. Qara sentyabrdan sonra İordaniyadan qovulan fələstinli fədailər bu regionda öz bazalarını qurmuşdular. 2 noyabr 1969-cu ildə Yasir Ərəfat və Livan Ordusunun komandiri general Emil Bustani arasında imzalanan Qahirə razılaşmasında müəyyən prinsiplər qəbul edilmişdir. Razılaşmaya görə Livanın cənub-şərqində fələstinli partizanların mövcudluğu və fəaliyyətləri Livan hakimiyyəti tərəfindən qəbul olunmalı idi. Daha sonra Fələstin Azadlıq Təşkilatı Livanda faktiki olaraq "dövlət içində dövlət" qurmuş və Livandan İsrailə qarşı əməliyyatlara başlamağa nail olmuşdur. Hücumlar 1978-ci ildə Litani əməliyyatında dayandırılmış və 1982-ci ildə Livan müharibəsindən sonra sona çatdı. Bu qarşıdurma zamanı İsrail Livanın cənubunu işğal edərək silahlı təşkilatları Beyruta doğru qaçmağa məcbur etmişdir. Onlar buradan Tunisə deportasiya olunmuşdular.

Bu termin 2000-ci illərin sonlarında, HƏMAS 2007-ci ilin iyununda Qəzzə zolağında FƏTH–HƏMAS münaqişəsinin bir hissəsi olaraq Qəzzə zolağını ələ keçirdikdən sonra mediada geniş şəkildə istifadə edilmişdir. Qəzzə zolağının HƏMAS-ın, İordan çayının qərb sahilinin isə FƏTH-in nəzarətində olduğu bu vəziyyət KİV-də Fələstin İdarəsinin iki quruma – Həmastan və Fəthlende bölünməsi kimi qələmə verilirdi.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  Cobban, 1984, p. 47.
2. ↑  Rubenberg, 1986, p. 137
3. ↑  Russia to keep contacts with Hamas: diplomat

### Ədəbiyyat

* Cobban, Helena (1984). *The Palestinian Liberation Organisation: People, Power, and Politics*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521272165
* Rubenberg, Cheryl A. (1986). *Israel and the American National Interest: A Critical Examination*. University of Illinois Press. ISBN 0252060741
**Çöpcüklər** — torlu qişadakı işığa həssas hüceyrələrin periferik prosesləri olan iki növ fotoreseptordan biridir və silindrik formasına görə belə adlandırılır. Bunlar işığın stimullaşdırılmasını sinir stimullaşdırılmasına çevirən yüksək ixtisaslaşmış hüceyrələrdir. Fotoreseptorların ikinci növü kolbacıqlardır.

İnsanın hər bir tor qişasında orta hesabla təxminən 92 milyon çöpcük var. Çöpcüklərin ölçüsü: uzunluğu - 0,06 mm, diametri - 0,002 mm.

Çöpcüklər içərisində xüsusi bir piqmentin - rodopsin (və ya görmə purpuru) olması səbəbindən işığa həssasdır. İşığın təsiri altında vizual piqmentin bir sıra çox sürətli çevrilmələri və rəngsizləşməsi baş verir. Çöpcüklərin həssaslığı hətta 2-3 fotonun təsirini aşkar etmək üçün kifayət edir.

Retinanın müxtəlif hissələrində çöpcüklərin sıxlığı qeyri-bərabərdir və hər mm² üçün 20.000 ilə 200.000 arasında dəyişə bilər. Üstəlik, retinanın periferiyasında onların sıxlığı orta hissəsindən daha yüksəkdir, bu da onların gecə və periferik görmədə iştirakını müəyyən edir. Retinanın mərkəzində, foveada (makula) praktiki olaraq heç bir çöpcük yoxdur.
**Görünüş və hiss** (en. look and feel) – proqramların orijinallıq dərəcəsinin qiymətləndirilməsi prinsiplərindən biri. Qrafik istifadəçi interfeysinə (GUI) aid işlədilir və rəng, forma, maket, şrift ("görünüş") kimi elementlər də daxil olmaqla onun dizaynına, eləcə də düymələr, sahələr, menyular ("hiss") kimi dinamik elementlərin hərəkətinə baxışı əks etdirir.

Görünüş və hiss başqa məhsullara da aiddir. Məsələn, sənədlərdə o, qrafik düzənə (LAYOUT) (sənədin ölçülərinə, rənginə, şriftinə və s.) və yazı üslubuna aiddir. 

Əməliyyat sisteminin istifadəçi interfeysində görünüş və hiss iki başlıca məqsədə xidmət edir. Birincisi, o, brendinqi təmin edir, yəni bir şirkətin məhsullarını müəyyən etməyə kömək edir. İkincisi, istifadənin asanlığını təmin edir, çünki bir məhsulun iş prinsipi (görünüşü, oxunuşu və s.) ilə tanış olan istifadəçilər öz təcrübələrini eyni görünüş və hissə malik başqa məhsullarda da istifadə edə bilərlər.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Oqtay Güləliyev.

**Oqtay Güləliyev** (27 iyun 1970, Bakı) — azərbaycanlı siyasətçi, hüquqşünas.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Oqtay Əligüşad oğlu Gülalıyev 1970-ci ildə Azərbaycan SSR Bakı şəhərində anadan olub. 1998-ci ildə Prezident Administrasiyası yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirib və hüquqşünas kimi çalışıb.

2010-cu ildə Sabirabad rayonunda böyük daşqından əziyyət çəkmiş sakinlərin hüquq-müdafiə işi ilə məşğul olan "Kür" vətəndaş cəmiyyəti qərargahına rəhbərlik edib.

2012-ci ildə Gülalıyev bir qrup hüquq müdafiəçisi və keçmiş siyasi məhbusla birlikdə hüquq müdafiə təşkilatını — "Siyasi Məhbuslarsız Azərbaycan" İctimai Alyansını (SMAİA) yaradıb.

2013-cü ildə Oqtay Gülalıyev Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasından müxalifətin namizədi Cəmil Həsənlinin mətbuat mərkəzinin rəhbəri olub.

2016-cı ildə Oqtay Gülalıyev Azərbaycanın siyasi məhbuslarının siyahısı üzərində işləyib. Onunla birlikdə siyahı üzərində xaricdə yaşayan hüquq müdafiəçisi Leyla Yunus və Siyasi Məhbusların Monitorinqi Mərkəzinin rəhbəri Elşən Həsənov da çalışıblar.

2017-ci il yanvarın 28-də O. Gülalıyev bundan öncə Sülh və Demokratiya İnstitutunun direktoru Leyla Yunus, "Siyasi Məhbuslarsız Azərbaycan" İctimai Birliyi və Siyasi Məhbusların Monitorinqi Mərkəzi tərəfindən yaradılmış işçi qrupunun bazasında yaradılan Siyasi Məhbusları Müdafiəsi Mərkəzinin (SMMM) koordinatorlarından biri olub.

Həmçinin bax
------------

* Leyla Yunus

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Bakıda "Siyasi Məhbuslarsız Azərbaycan"" İctimai Alyansı yaradıldı" 12.09.12". 2020-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-27.
2. ↑  "Siyasi məhbusların yenilənmiş siyahısında 162 ad vardır"". 2020-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-27.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Oqtay Güləliyev (siyasətçi)** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Cəsur** (*ing.* Brave) — 2012-ci ildə Walt Disney Pictures və Pixar Animation Studios tərəfindən istehsal olunmuş amerikan fantastik animasiya filmi. Bu filmin Mark Andrews, Steve Purcell, Brenda Chapman, Irene Mecchi, Andrews Chapman-ın rejissoru və Purcellin prodüseridir. Filmin vyce aktyorları Kelly Macdonald, Julie Walters, Billy Connolly, Emma Thompson, Kevin McKidd, Craig Ferguson, Robie Coltrane rol alırlar. 25 ildə ilk dəfə olaraq, Pixar sistemini tamamilə yenidən yazdı. Dolby Atmosun lk səsli filmdi. Scots Hielandsr. -da cəryan edən filmdə Merida adlı bir şahzadə yetkinlik yaşına çatarkən qəbiləsinin məcburi evlilik ənənələrinə qarşı çıxdı və evlənmək istəmirdi. Yardım üçün bir cadudan sonra, Merida təsadüfən ailəsini lənətləyir. Cəsur, 10 Sentyabr 2012 tarixində Seattle Beynəlxalq Film Festivalında yayımlanmış, 22 Sentyabr 2012-ci ildə Şimali Amerikada yayımlanır. Ən yaxşı cizgi filmi üçün Qızıl Qlobus Mükafatı, Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün BAFTA Mükafatına və Ən Yaxşı Cizgi Filmi üçün Akademiya Mükafatını qazanmışdır.

  





1. ↑   (#empty\_citation)
2. ↑   (#empty\_citation)
**Buddenbroklar** və ya **Buddenbroklar ailəsi** — 1901-ci ildə Paul Tomas Mann tərəfindən yazılmış bir romandır. On bir bölümdən ibarət olan bu əsərdə yazıçı Buddenbroklar ailəsinin müasir yaşamla ayaqlaşmayaraq çöküşünü əks etdirir: Doğumlar, evlənmələr, boşanmalar, məğlubiyyətlər, ölümlər.

1835–1877-ci illərdə Burjuaziyanın həyat tərzini, yaşayışını, siyasətini, sosial və iqtisadi vəziyyətini əks etdirən bir romandır. Paul burada özünün və ailəsinin avtobioqrafiyasını yaratmışdır. Əsər 1929-cu ildə Tomasa Nobel mükafatını qazandırmışdır. Bu romanda o ***hər kəsin bacaracağına uyğun olaraq çalışma mövqeyi seçdiyi müddətcə uğur qazana biləcəyini*** qeyd etmişdir.

Orta sinif yaşamını ustalıqla bir portretini əks etdirən roman eyni zamanda itirilən burjuaziya dəyərləri üçün bunu bir növ insanlara yeksək səslə bildirir.

Tomas Mann əsərdə əsas tiplər Hanno və Kristian xəsdə cılız və normal yaşamayan şəxslərdir. bunu səbəbi isə avto bioqrafik səbəblər ilə əlaqədardır. Belə ki , Tomas özünü atasının buğda ticarətini idarə etməkdə zəiflik gösdərdiyini qeyd etmişdir və əsərlərindəki qəhrəmanlarının zəifliklərini onların inamsızlıq fikri ilə əlaqələndirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #4099299-8 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
**Filip Arridey** — Makedoniya çarlığının şəriki, II Filipin oğlu, Makedoniyalı İsgəndərin böyük ögey qardaşı.

Həyatı
------

Əsl adı Arrideydir. Makedoniyalı İsgəndər ilə eyni ildə doğulmuş, lakin fərqli anaları olmuşdur. İlk dövrlərinə aid məlumat yoxdur. Qardaşının ölümü zamanı Babildə idi. Perdikkas İsgəndərin oğlunun doğumunu gözləməyi təklif edərkən digər sərkərdə Meleaqr hakimiyyətə Arrideyin gəlməsini dəstəkləyirdi. Meleaqr öldürülsə də uzlaşma olaraq Arridey, **III Filip** adı ilə şərik hökmdar elan olundu.

Hakimiyyəti
-----------

Arrideyin şərik-hökmdar olması xəbərini eşidən bacısı Kinana öz qızı Evridikanı ona vermək üçün Babilə tələsdi. Perdikkas bunun olmasına icazə verə bilməzdi, bunun üçün də öz qardaşı Alkedası Kinananı öldürmək üçün göndərdi. Lakin bu qətl orduda narahatlıq yaratdı və Perdikkas bu evliliyə icazə verməli oldu. Antipaterin qəyyum seçilməsindən sonra yeni çar Makedoniyaya qayıtmalı oldu. Filip bundan sonra həyat yoldaşının təsiri ilə qərar verməyə başladı.

Daxili münaqişələr
------------------

Antipaterin oğlu Kassandr və Poliperxon arasındakı münaqişədə əvvəlcə birinci, daha sonra sonuncunun tərəfini tutan Evridika Makedoniyalı İsgəndərin anası tərəfindən həbs olundular. E.ə. 317-ci ilin 25 dekabrında Filip ögey anası Olimpiada tərəfindən edam olundu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Filip Arridey - Livius". 2022-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-12.
Qapı
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qapı (dəqiqləşdirmə).
**Qapı** —Girib-çıxmaq üçün evin, yaxud barının və s.-nin divarında açıq yer, deşik, habelə bu deşiyi qapamaq üçün taxtadan, dəmirdən və s.-dən düzəldilən qurğu. Qapılar əsasən obyektin daxili təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün istifadə edilir.

Etimologiyası
-------------

"Qapı" sözünün ilkin forması, tarixən Göytürk xaqanlığının dilinə, yəni Qədim türk dilində təsadüf edir. Göytürkçə səslənişi "Kapuğ"dur. Bu söz Azərbaycan dilində iki formada hələ də yaşayır. "Qapı" və "qabığ". Bunu daha yaxşı anlamaq üçün, belə bir mülahizə yürütmək olar: Necə ki, meyvənin "qabığını" açmadan onu yeyə bilməzsən, eyniylə evində "qabığını" açmadan içəri daxil ola bilməzsən. Bir müddət sonra öz tələffüz şəklini yavaş -yavaş itirməyə başlayıb bu söz, lakin bir çox dildə o sözün öz quruluşunu necə dəyişdiyi aydın olur. "Kapuğ" Macar dilində "Kapu" şəklində, yəni son hərfinin düşməsi şəklində, Türk dilində "Kapı" şəklində, yəni son hərfin dəyişilməsiylə və Azərbaycan dilində isə "Qapı" şəklində səsləndirilməyə davam edir.

İstinadlar
----------

Qapı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qapı ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Taumatafakatanqihanqakoauauotamateaturipukakapikimaunqahoronukupokaifenuakitanatahu** (mao. Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu) — Yeni Zelandiyada yerləşən 305 metr hündürlüyündə təpə. Bu təpənin adını daha asan tələffüz etmək üçün yerli sakinlər tərəfindən çox vaxt qısaca **Taumata** (mao. Taumata) adlandırılır.

Bu sözün təxmini tərcüməsi belədir: "*İri dizləri olan və sürüşərək, dırmanaraq dağları udan, torpaq yeyən kimi tanınan Tamateanın öz burun fleytasında sevgilisi üçün musiqi çaldığı təpənin zirvəsi*". 85 hərfli bu toponim bütün dünyada bir sözdən ibarət olan ən uzun toponimdir.

Bu adı tələffüz etmənin bir neçə versiyası mövcuddur. Məsələn, Ginnesin rekordlar kitabına toponimin 92 hərfdən ibarət olan adı daxil edilib.

Adın daha uzun versiyası yenidir və qısa versiyadan daha formaldır. Amma yerli əhali iddia edir ki, daha uzun versiya maorilər tərəfindən həmişə istifadə edilib. Dünyanın ən uzun adı olan yaşayış məntəqələrindən biri yerləşən Uelsin sakinləri iddia edirlər ki, bu toponim Böyük Britaniyadakı ən uzun adı (Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch) geridə qoymaq üçün qəsdən yaradılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Ən uzun adla bağlı mübahisə Arxivləşdirilib 2006-05-07 at the Wayback Machine  (ing.)

Həmçinin bax
------------

* Llanvayr Pullqvingill
* Banqkok
* Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo
**Vasil İbn Əta** ({{lang-ar|ابو حذيفة الغزال واصل ابن عطاء 700-749) —Ərəb ruhanisi, Mötəziliyyə təriqətinin banisi.

Həyatı
------

Dünyagörüşü
-----------

Mötəzilənin banisi Vasil İbn Əta (700-749) qədərilikdə olduğu kimi tale kultunu təkzib edir, lakin qədərilikdən fərqli olaraq tale ideyasının əleyhinə şüurlu olaraq iradə azadlığını qoyurdu. Mötəzilədə şəhər mədəniyyətinin azadlıqsevərlik meylləri aşkar olaraq duyulur. Mötəzilə azad insan zəkasını hətta əxlaqın da ən yüksək meyarı hesab edirdi. Burada əxlaqın mənbəyi ilahi vəhydən daha çox, insanın iradə azadlığında axtarılır. Mötəzilədə əxlaqın ilahi mənşəyi əslində inkar edilir, insani zəka onun meyarı kimi qəbul olunur. İnsan davranışının əsası müqəddəs yazılarda deyil, dünyəvi prinsiplərdə axtarılır. Hətta Quranın əzəli olması belə inkar edilir. Mötəzilə tərəfdarları - mutazilitlər - dini ehkamların mütləqliyini qəbul etməyib, əksinə, zəkanın, ağlın qüdrətini etiraf etdiklərindən, yalnız zəkanın önəmliliyini tanıdıqlarından ilk müsəlman rasionalistləri kimi çıxış etmiş olurdular.

Zəkanın qüdrətinə olan inam iki fəlsəfi cərəyanın əslində şərikli başlanğıcını təşkil edir. Birinci istiqamət cəngavər dünyaduyumunun və onun zəminində formalaşmış aristokratizmin rasionallaşdırılmasından ibarətdir. Həmin istiqamət insan zəkasını fövqəlbəşər və fövqəltəbii zəkanın təzahürü kimi başa düşür, insan zəkasının kamilliyini ilahi zəkaya uyğunluq dərəcəsində görür. İnsan zəkasının qüdrətindən çıxış edən digər istiqamət isə praqmatik cərəyan idi. Zəka burada insanın dünyadan faydalanma vasitəsi idi və bu zəmində də qiymətləndirilirdi. Praqmatik zəminli zəka kultu əslində analitik təfəkkürün insan qarşısında duran bütün problemləri həll edə biləcəyinə olan inam idi.

Mötəzilənin yaranması və tərəqqisi Əməvilərin hakimiyyəti illərinin ikinci yarısına təsadüf edir və bu illərdə şəhər mədəniyyətinin kifayət qədər inkişaf etdiyini ifadə edir. Mötəzilə, əslində, Abbasilərin hakimiyyəti üçün mənəvi zəmin hazırlayırdı.

Ədəbiyyat
---------

* Аш-Шахрастани, Мухаммад ибн Абд аль-Карим. Книга о религиях и сектах (Китаб ал-милал ва-н-нихал). Часть 1. Ислам. (перевод с араб. введение и комментарии С.М.Прозорова). М. 1984 (Памятники письменности востока, 75) — 272 с.
* Ибн ан-Надим. Китаб аль-Фихрист. Тегеран, 1971, 202-203.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Mötəzililər

Xarici keçidlər
---------------
**Donmuş 2** (*Frozen II*) — Walt Disney Animation Studios tərəfindən 2019-cu ildə istehsal olunmuş Amerika animasiya filmi. 58-ci Disney cizgi filmi, 2013-cü il Donmuş cizgi filminin ikinci hissəsi. Filmin rejissoru Chris Buck və Cennifer Lee, onlar da ssenari müəllifi, prodüseri isə Peter Del Vechodur. Əsas personajları Kristen Bell, İdina Menzel, Coş Qad və Conatan Qroff səsləndirirlər. Birinci filmdəki hadisələrdən sonra Elza, bacısı Anna, Kristoff, maral Sven və qar adamı Olaf Sehrli meşəyə yollanır və burada Arendelle krallığının keçmişi ilə bağlı sirri açmalıdırlar.

Premyerası 7 noyabr 2019-cu ildə Hollivudda baş tutmuşdur. ABŞ-də cizgi filmi 22 noyabr 2019-cu ildə ekranlara buraxıldı. Film tənqidçilərdən ümumiyyətlə müsbət rəylər aldı. Onlar animasiyanı, mahnıları, vizualları və səs oyununu tərifləsələr də, süjeti tənqid ediblər. Premyera həftəsonu üçün 358 milyon dollar gəlir əldə edən Donmuş II cizgi filmləri arasında yayılmasının ən uğurlu başlanğıcını göstərdi. Filmin dünya üzrə ümumi gəliri 1,4 milyard dollar olmaqla, onu 2019-cu ilin üçüncü uğurlu filmi, ikinci ən çox gəlir gətirən cizgi filmi və bütün zamanların ən böyük 10-cu filmi edir. Film *Into the Unknown* mahnısına görə Oskar mükafatı nominasiyası almışdır.

İstinadlar
----------
**Həsən Monax** (doğum və ölüm tarixləri bilinmir) — 1142–1182-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş Xaçın knyazı, sərkərdə. Kürike Baqratuninin qızı Mamaxatunla evlənmiş və altı övladı olmuşdur. Onun hakimiyyətinə Aterk, Ləv qalası, Xaçın qalası və Ablaqaxaç əraziləri daxil idi. Alban Arranşahlari sülaləsindən olan Həsən Monax, Vaxtanq Səkərin oğludur. 1142-ci ildən Xaçın ərazisini idarə etmişdir. 1182-ci ildə hakimiyyəti böyük oğlu Vaxtanq Talavoraza verərək qardaşı Qriqorisin rahib kimi xidmət etdiyi Xudavəng monastırına çəkilmiş və ömrünün sonuna kimi rahib həyatı yaşamışdır. Hələ hakimiyyətdə olduğu dövrdə o, Xudavəng monastırında geniş quruculuq işləri aparmışdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Б. Улубабян История Арцаха от начала до наших дней. — Ер. 1994. — С. 71.
2. ↑  Армянская советская энциклопедия. — Ер. 1980. — Т. 6. — С. 245
3. ↑  R. Göyüşov - Xotavəng məbədi və onun yazıları haqqında. Azərb. SSR EA Xəbərləri. Tarix, fəlsəfə və hüquq seriyası. №3

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Qafqaz Albaniyası" portalı |

* Xaçın knyazlığı
* Artsak
**Firəngiz İsmayıl qızı İbrahimzadə** (05 dekabr 1939, Qax şəhəri) — Azərbaycan SSR Əməkdar müəllimi, pedaqoq.

Həyatı
------

Firəngiz İsmayıl qızı İbrahimzadə 5 dekabr 1939-ci ildə Qax şəhərində anadan olub.

Təhsili
-------

1958-1963-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) tarix fakültəsində təhsil alıb.

Pedaqoji fəaliyyəti
-------------------

1963-cü ildən Naxçıvan şəhəri internat məktəbində tarix müəlliməsi kimi fəaliyyətə başlamışdır.

1966-cı ildən Naxçıvan şəhəri 7№-li orta məktəbdə tarix və ictimaiyyat müəlliməsi və metodist isləmişdir.

1976-1977-ci dərs ilində Naxçıvan MSSR Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda tarix-ictimaiyyat müəllimləri üçün illik əyani-qiyabi kursunu bitirmişdir.

1986-cı ildən Naxçıvan şəhərində yeni açılan 12№-li orta məktəbdə tarix və ictimaiyyat müəlliməsi kimi pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.

21 mart 1989-cü ildə "Azərbaycan SSR Əməkdar müəllimi" fəxri adi verilmişdir.

Naxçıvan Pedaqoji İnstitutunun tarix fənni uzrə kecirilən gəbul imtahanlarında iştirak etmişdir. 

Ömrünü gənc nəslin təlim-tərbiyəsinə həsr edib. 

Naxçıvan məktəblərində tarix və ictimaiyyət müəllimi (1963 - 1995) vəzifələrində işləmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

* SSRİ SSRİ — Azərbaycan SSRİ əməkdar müəllimi (21 mart 1989)
* SSRİ SSRİ — "Əmək şöhrəti" ordeni
* SSRİ SSRİ — "Əmək veteranı" medalı

Mənbə
-----
**Tac gerbi (Orden)** Əhməd şah Qacarın dövründə və Pəhləvilər dövründə İranın kral gerblərindən biri olub. Bu işarə hicri təqvimlə əsaslanan və Əhməd Şah Qacar ​​Sultanlığı ilə müqayisə oluna bilən 1332-ci il tarixini də göstərir. Amma Pəhləvi dövründə bu tarix davam etdi və Kiani tacı olan bu işarənin nümunəsi hələ də qorunub saxlanıldı və Pəhləvi tacı dəyişməz qaldı. 1305-ci ilə qədər günəş yalnız iki dərəcəyə malik idi. Birinci sinif işarəsinin boynunda boyunbağı var idi və kral və vəliəhd şahzadə üçün müstəsna idi. Tac rəmzi 19-cu əsrin sonuna qədər İran krallığının ən yüksək simvolu olmuşdur.

Dekorasiyaya 10 guşəli qızıl ulduz tac və almaz xaç daxildir. Yuxarıdakı mərkəzi dairədə Kiani tacının dizaynı, arxasındakı mərkəzi dairədə isə mavi mina fonunda qızılı günəş var. Onun bəzəkləri Artos Bertrand tərəfindən hazırlanmışdır. Medalın material qatı hissəsi 800/1000 gümüşdür.

Rza şah səltənətə çatdıqdan sonra tac lentinin rəngini göy mavi haşiyə ilə sarıya çevirdi. İranın kral gerblərinin sırasına görə tac emblemi şir və günəş gerbindən sonra qoyulmuşdur.

Pəhləvilər dövründə tac beş dərəcəyə malik idi. Bu medal ölkə qarşısında müstəsna xidmətlərinə görə verilirdi.

* Birinci dərəcəli tac nişanı: sinəyə taxılan birtərəfli ulduz formalı nişan. Onun ölçüsü 93 mm, çəkisi 6,33 qram, gümüşdən hazırlanmışdır. Bu böyük nişanlı boyunbağı nişanı 2,83 qram ağırlığında gümüş nişan idi. İkinci dərəcəli nişan: Boyuna lentlə bağlanan ikitərəfli ulduz formalı nişan. Tacın üçüncü dərəcəli emblemi: sinə üzərində lentlə asılmış ikitərəfli ulduz formalı nişan. Dördüncü dərəcəli tacın emblemi: Beşinci dərəcə nişanı: döşə lentlə taxılan ikitərəfli ulduz formalı nişan. Onun ölçüsü 45,8 mm idi.

Pəhləvilər dövründə ölkənin üç rəsmi gerbi var idi: 1- Pəhləvi gerbi 2- İran tacı gerbi 3- Hümayun gerbi

Üçtərəfli gerb komissiyasının sədri kralın özü idi. Pəhləvi emblemi yalnız krala, vəliəhd şahzadəyə və başqa ölkələrin prezidentlərinə və krallarına aid idi. Tac nişanının dövlət məmurlarına verilməsi təklifi müvafiq nazirlik tərəfindən edilib və həmin şəxs vəfat etdikdən sonra tac nişanı nişanlar kitabına qaytarılıb, lakin nişanın sırası sağ qalanlarda qalıb. Birinci dərəcəli tacın cəmi 10 nişanı var idi və yalnız sahiblərdən birinin ölümündən sonra onu digərinin əldə etməsi mümkün oldu.

Cəmşid Amoozgarın danışıqları nəticəsində İranın neft gəlirlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artması onun 1349-cu ildə Birinci dərəcəli Kral ordeni ilə təltif edilməsinə səbəb oldu. Tac emblemi 1357-ci il inqilabından sonra ləğv edildi.

Qalereya
--------

Fayl:AhmadShahQajar.jpg|Əhməd Şahın sinəsi və boynunda tac nişanı Şəkil:İran ordenləri.jpg|Tehranın Moqhadam Muzeyində 1-3-cü dərəcəli tac nişanı Şəkil:İran Tac 1-ci dərəcəli ordeni.jpg |Döş nişanı Taj (birinci dərəcəli) Şəkil :Iran Taj Sifariş 1-ci dərəcəli set.jpg|Tac birinci dərəcəli bəzək dəsti Şəkil:İran Taj Order.jpg|Taj boyunbağı emblemi|Taj beşinci dərəcəli emblem

İstinadlar

* Mofkham, Möhsün, İran İmperator Dövlətinin Rəsmi Gerbləri, Tehran: İranmehr Kitabevi, 1347.

Şablon:چپ‌چین

* 
* 

Şablon:پایان چپ‌چین
Altı tilli bolt birləşməsi
**Bolt birləşməsi** — iki və daha artıq maşın hissələrinin bərkidilməsinə xidmət edir (Birləşmədə tətbiq olunan boltun əsas hissəsi üzərində müxtəlif yiv profilləri olan silindrik gövdədən və başlıqdan ibarətdir. Yiv hissəsi qaykanı bağlamaq üçün, başlıq isə birləşmə zamanı dayaq rolunu oynayır və açar tutmağa xidmət edir.

Boltların konstruktiv parametrləri standartlaşdırılmışdır. Ən geniş yayılmışı 6 tilli boltlardır. Birləşməni həyata keçirmək üçün hisssələrdə deşik açılır. Bu zaman boltla hissə arasında boşluq nəzərdə tutulur. Bu boşluğun qiyməti birləşmənin dəqiqliyindən asılı olaraq təyin edilir.

Birləşməni həyata keçirmək üçün boltun uc hissəsinə qayka bağlanır.Qayka orta hissəsində yivli deşik olan bərkidici elementdir. Onlar müxtəlif formalar malikdirlər. Ən geniş yayılmış forması 6 tillidir. Birləşməyə düşən yükün bir hissəsini qayka daşıyır. Burada onun hündürlüyü əsas rol oynayır. Qaykanın hündürlüyü (m) yivin xarici diamterindən (d) təcrübələr əsasında müəyyən olunmuş asılılıqla hesablanır: m=0,8 d.

Birləşmədə hissələrin deformasiyasının və öz-özünə açılmanın qarşısını almaq üçün həlqələrdən istifadə olunur.

Birləşmədə tətbiq olunan hissələr - bolt, qayka və həlqənin materialları tətbiq sahəsindən asılı olaraq legilrli və legirsiz poladlardan hazırlanır (ISO 898/1-78).

İş zamanı ətraf mühitin təsirindən baş verə biləcək aşınmanın qarşısını almaq üçün bolt birləşməsinin hissələrinə əlvan metal qarışıqlarından ibarət (mis, nikel, xrom və s.) üz çəkilir.
**Bakalavr** (*lat.* baccalarius və ya baccalarium; *bacca* — "meyvə", *larius* — "dəfnə", mənası "dəfnə meyvəsi") — Bolonya prosesində iştirak edən ölkələrdə ali təhsil proqramının birinci pilləsini mənimsəyən şəxslərə verilən akademik dərəcə və ya ixtisaslaşma göstəricisi; bakalavriatı bitirmiş şəхslərə verilən ali peşə-iхtisas dərəcəsi;

Lakin istisnalar da var, məsələn, Amerika Birləşmiş Ştatlarında az sayda ikinci pillə dərəcəsini bitirənlər də uyğun sahədə bakalavr adını alırlar, Fransada isə tam orta təhsili başa vuranlar bakalavr dərəcəsi alırlar.

İlk dəfə orta əsrlərdə Qərbi Avropa universitetlərində tətbiq olunmuşdur.

Azərbaycanda bakalavr təhsili
-----------------------------

Azərbaycanda bu təhsil pilləsinə aparan proqram 1991-cı ildə Xəzər Universiteti tərəfindən hazırlanmış və həyata keçirilməyə başlanılmışdır. 1993-cü il qəbul edilən təhsil qanunu bakalavr və magistr dərəcələrini ali təhsilin uyğun olaraq birinci və ikinci pilləsi kimi qanuniləşdirmişdir. Azərbaycanda bakalavr üzrə təhsil müddəti 4 ildir. Bakalavr dərəcəsi magistraturaya daxil olmaq hüququ verir.

Dünyada bakalavr təhsili
------------------------

Ayrı-ayrı dövlətlərdə və ixtisas istiqamətlərində baklavr hazırlığı bir-birindən fərqlənir və 3 - 6 il arası təşkil edir. Məsələn, İngiltərədə və Almaniyada 3, Şotlandiya, Kanada və ABŞ-də bakalavr təhsilinin müddəti 4 ildir.

Bolonya prosesi
---------------

Azərbaycanda iki pilləli təhsilə keçid "Bolonya prosesi"nin tərkib hissəsi olduğundan, hər ixtisas üzrə bakalavr pilləsi mövcuddur.

Həmçinin bax
------------

* Subbakalavr

İstinadlar
----------

1. ↑  Online Etymology Encyclopedia. (2001). Baccalaureate.
2. ↑  ""Təhsil haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (19.06.2009, 833-IIIQ)". 2023-07-05 tarixində / arxivləşdirilib (#bad\_url). İstifadə tarixi: 2023-11-17.
**Korluq (roman)** (*port.* Ensaio sobre a cegueira) — 1995-ci ildə Joze Saramaqo tərəfindən yazılmış roman.
"Korluq" 1998-ci il Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatçısı Joze Saramaqonun son illərdə yazdığı ən təsiredici romandır. Joze Saramaqo bu müthiş romanında korluq faktını məcaz olaraq istifadə edib. O, sadə obrazlar və bəsit söz oyununa müraciət etmədən, olduqca dolğun şəkildə bütün qəhrəmanların danışıqlarını ortaq bir monoloqa çevirmiş, onların heç birinə ad verməmişdir. Romanda demək olar ki, nöqtə və vergüldən başqa heç bir durğu işarəsindən istifadə olunmamışdır. Bu üsulla o, liberal demokratiyanın insanları məruz qoyduğu qeyri-sağlam mühiti fövqəladə bir ustalıqla yarada bilmişdir.
Roman 2008-ci ildə Fernando Meirelles tərəfindən ekranlaşdırılmışdır.
Yazıçının bu romanın davamı olan **"Görmək"** kitabı 2004-cü ildə nəşr edilmişdir.

Mövzu
-----

Əsərdə sükan arxasında olan bir adam yaşıl işığı gözləyərkən qəflətən korlaşır. Korluğu müraciət etdiyi həkimə də keçir. Bu korluq bir epidemiya kimi bütün şəhərə yayılır; öldürücü olmasa da bütün əxlaqi dəyərləri yox etməyə qadirdir. Bu hadisədən sonra cəmiyyət görməyən gözlərlə cinayətlərə, təcavüzlərə şahid olur. Həyatda qala bilənlər yalnız güclü olanlardır. Şəhərdə xilas olan tək insan göz həkiminin həyat yoldaşıdır.