recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cinsi oyanma** (həmçinin **cinsi həyəcan**) — cinsi fəaliyyət zamanı və ya onun ərəfəsində cinsi istəyin stimullaşdırılması. Cinsi əlaqəyə hazırlıq zamanı bədəndə və ruhda bir sıra fizioloji reaksiyalar baş verir və bu proses bütün cinsi əlaqə boyu davam edir. Kişinin seksual stimullaşdırılması zamanı bədənin reaksiyası ereksiyaya səbəb olur. Qadınlarda cinsi oyanma zamanı bədənin cavabı məmə ucları, vulva, klitoral ereksiya, vaginal divarlar və vaginal yağlama kimi cinsi toxumaların fəaliyyəti olur. Zehni stimullaşdırıcılar və toxunma kimi fiziki stimullaşdırmalar və hormonların daxili dalğalanması cinsi oyanmaya təsir göstərə bilər.

Cinsi oyanmanın bir neçə mərhələsi mövcuddur və zehni stimullaşmanın və onu müşayiət edən fizioloji dəyişikliklərdən başqa heç bir real cinsi fəaliyyətə səbəb olmaya da bilər. Adekvat cinsi oyanma nəzərə alınarsa, insanlarda cinsi stimullaşdırma orqazm zamanı zirvəyə çatır. Orqazm olmasa belə, insan özünün yaxşılığı üçün bunu edə bilər.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4181117-3 · LCCN: sh85120733 · Microsoft: 2778577535 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Seksuallıq** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Aşağı Çardaxlar** — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.

Tarixi
------

Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun şimal-qərb hissəsində yerləşir. Kənd şimaldan Balakən rayonu (İtitala kəndi) Qərbdən Gürcüstan Respublikası (Alazan çayı vasitəsilə ayrılır) ilə, Şərqdən və Cənubdan Danaçı (Dinçi) kəndi ilə həmsərhəddir. Kəndin tarixi haqqında bir çox mülahizələr vardır, kənddə yerləşən Dərbəs Tap (Təpəlik) adlanan ərazidə mövcud olan Qədim Alban kilsəsinin izləri kəndin qədim tarixə aid olduğunu göstərir, ancaq kəndin hal-hazırda bilinən məskunlaşma tarixi XVIII əsrin sonlarından başlayır. Beləki kəndin əsası XVIII əsrin sonlarında Yuxarı Çardaxlar kəndindən buraya köç edərək məskunlaşmış Avarlar tərəfindən salınmışdır. İnsanӀar ilk əvvəl kəndin Alazan çayına yaxın olan hissəsində məskunlaşmış sonralar isə sel basqınlarının çoxalması nəticəsində kənd əhalisinin hal-hazırda məskunlaşdığı əraziyə köç etmişdilər.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə 1 onbirillik tam orta məktəb, XӀX əsrə aid Cümə Məscidi, Kənd Kitabxanası və Kənd Mədəniyyət evi, Kənd Mərkəzi Stadionu, Kənd ATEİS-i, Poçtu və Tibb Məntəqəsi fəaliyyət göstərir.

Kənddə XVII əsrdən qalma məscid binası və klub mövcuddur.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Ərazisi əsasən düzənlikdir.

Əhalisi
-------

Hal-hazırda kənddə 240-dan çox ev və 1300 nəfərə-ə yaxın əhali yaşayır. Kənd əhalisinin 95%-ni Avarlar, 4%-ni Azərbaycanlılar, 1%-ni isə digər xalqlar təşkil edir.

Əhalisi əsasən avarlardan ibarətdir. Hazırda kənddə 1253 nəfər yaşayır.

İqtisadiyyatı
-------------

Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.

Tütünçülük, fındıqçılıq, baramaçılıq, taxılçılıq, maldarlıq, qoyunçuluq və.s-dir. Son illər qeyri-neft sektorunun inkişafı ilə bağlı olaraq aparılan siyasətə əsasən kənddə tütünçülük və baramaçılığın yüksək məhsuldarlığı qeydə alınmışdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2010-08-19 at the Wayback Machine
* 
* 

| ⛭Zaqatala rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Zaqatala |  |
| Qəsəbələr | Əliabad |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Məhsul |
| Kəndlər | Abaəli • Axaxdərə • Aşağı Çardaxlar • Aşağı Tala • Bazar • Beretbinə • Bəhmədli • Bozbinə • Car • Cicibinə • Cimcimax • Çökəkoba • Çüdülübinə • Çobankol • Dağlı • Danaçı • Dardoqqaz • Ələsgər • Əzgilli • Faldarlı • Fındıqlı • Göyəm • Gözbarax • Həsənbinə • Höytala • Xanməmmədbinə • Kebeloba • Kəpənəkçi • Kürdəmir • Qandax • Qalal • Qarqay • Qazangül • Qəbizdərə • Qımır • Lahıc • Laqodexbinə • Maqov • Mamqabinə • Mamrux • Masqarabinə • Mazıx • Mişleş • Mosul • Muğanlı • Muxax • Mücəkbinə • Paşan • Pərzivan • Sabunçu • Sumaylı • Suvagil • Talabinələr • Vöhtala • Yengiyan • Yeni Suvagil • Yolayrıc • Yuxarı Çardaxlar • Yuxarı Tala • Uzuntala • Uzunqazmalar • Üçüncü Tala • Zəyəm • Ziliban |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Ağdam Qalal • Xalatalabinə • Qass |
**Əmirov Fariz Əli oğlu** (d. 6 yanvar 1971, Biləv, Ordubad rayonu, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan alimi, texnika elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim.

Həyatı
------

Fariz Əli oğlu Əmirov 6 yanvar 1971-ci ildə Naxçıvan MR, Ordubad rayonunun Biləv kəndində anadan olmuşdur. 1978-1988-ci illərdə Ordubad rayonu, Biləv kənd orta məktəbini fərqlənmə ilə bitirmiş və həmin ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olmuşdur. 1994-cü ildə ADNA-nı (Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) bitirmişdir. 1994–1999-cu illər arası müxtəlif sahələrdə çalışmış və ölkəmizin inşaat sektorunda fəaliyyət göstərən bir neçə inşaat şirkətlərinin yaranması və uğurlu fəaliyyət göstərməsində öz köməyini əsirgəməmişdir.

1999-cu ildə ADNA-nın aspiranturasına qəbul olmuş, 2007-ci ildə texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi adını almışdır. 2014-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək, texnika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi adı almışdır. Bu illər ərzində o, Moskva, Sankt-Peterburq, Kazan, Ankara, İstanbul, Alma-Ata, Riqa və Ərzurum universitetlərində elmi konfranslarda iştirak və çıxış etmişdir. Bir neçə qrant və elmi layihələrin qalibi olmuşdur. 2006-2016-cı illər arası ADNA-da fəaliyyət göstərən, Rusiyanın "LUKOİL "Neft şirkəti tərəfindən yaradılmış "Fiziki-kimyəvi analiz metodları "- mərkəzləşdirilmiş laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 2016-cı il fevral ayının 3-dən ADNSU-nun "Üzvi maddələr və yüksəkmolekullu birləşmələrin texnologiyası" - kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır.

2010-cu ildə ADNA-nın 90 illik yubileyi ilə əlaqədar ölkə prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" - medalı ilə mükafatlandırılmışdır. 150-dən çox elmi əsər, məqalə, kitab və patentlərin müəllifidir.

31.12.2020 ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin sərəncamına əsasən Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin 100 illiyi münasibətilə "Əməkdar Müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Ailəlidir, 2 övladı var.

İstinadlar
----------
**Şatriya** (lit. Šatrija) — Litvanın Jemaytiya regionunda tarixi kurqan. Jemayt təpəsindəki Luoke kəndindən cənub-şərqdə yerləşir. Təpənin üzərində daha əvvəllər taxta bir qala olduğu deyilir.

Kurqan Jemaytiyanın ən yüksək təpələrindən birində, 228.7 metr (750 ft) hündürlükdə yerləşir. Şatriya təxminən 50 metr nisbi hündürlüyü ilə Litvada birinci yerdədir. Təpədən digər hündür dağları da görmək mümkündür. Təpədə bir qurbangah var. Şatriya və ətrafındakı 813 hektar ərazi eyni adlı təbiət qoruğuna aiddir.

Kurqanın qərb və şərq yamacları olduqca dikdir və hündürlüyü 25 m-dən çoxdur. Təpənin üst hissəsi ölçüləri təxminən 60×60m olan dairədir.

Tədqiqat
--------

1835-ci ildə kurqan üzərində qazıntı işləri aparıldı. Arxeoloji tapıntılara görə, Şatriyada yaşayış məskəni VI-X əsrlərdə mövcud olmuşdur. Təpədə arxeoloji tapıntılar: yandırılmış məzarlar, cənazə ocaqları, stəkanlar, cüt daşlar, kəhrəba, şüşə bəzək əşyaları və daş balta aşkarlanmışdır. XIV əsrdə dağın zirvəsində taxta istehkamlar var idi və insanlar II əsrdən başlayaraq yamaclarda yaşayırdılar. Bu kurqan xristianlığın gətirilməsi ilə məhv edilən başqa dinlərə məxsus mədəniyyətlərin ən vacib mərkəzlərindən biri ola bilər.

Əfsanələr
---------

Deyilənə görə, Jemaytiyanın bütün cadugərləri uzun müddət təpədə olublar. Belarus mifologiyasında bu dağ Litvanın hər yerindən cadugərlərin Kupala gecəsində uçması ilə məşhurdur. Dağın adı da açıq şəkildə bu əfsanəylə əlaqəlidir: lit. šаtгіjа - "cadu" deməkdir.

Mədəniyyət
----------

Hər il, iyulun üçüncü şənbə günü, neo-bütpərəst ibadətçilər Şatriyada Qabianın (Litva mifologiyasından: Müqəddəs Odu dəstəkləyən tanrıça) şərəfinə bayram qeyd etmək üçün toplaşırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Žemaičių žemė, № 3/2004" Arxivləşdirilib 2015-01-02 at the Wayback Machine  (lit.)

Mənbə
-----

* Lietuvos TSR arxeologijos atlasaları. V. 1975. T. 2. səh. 161 (Nr. 715)
* Lietuvos TSR kultūros paminklų sąrašas, V. 1973, səh. 189
* Kultūros paminklų ensiklopediyası. V. 1998. T. 2.
Göy mədrəsənin maketi
**Göy mədrəsə** və ya **Sahibiyə mədrəsəsi** - bəzən adı bitişik olaraq yazılan bu tikili Anadolu Səlcuklu dönəminə aid bir mirasdır. Göy mədrəsə Sivasın mərkəzində yerləşir.

Mədrəsənənin qərb hissəsində tikilinin inşası ilə bağlı bir daş kitabə vardır. Buradan göründüyü kimi tikilinin Ata Fəxrəddin Ali tərəfindən (ərəbcə: صَهِپ اتَ فَكهر ال ضِن الِ *Sâhip Ata Fakhr al-Din Ali*) 1271-ci ildə Kaluytan adlı meymara tikdirilmişdir. Qapının yan sütününda Göy mədrəsənin memarının Konyalı Kaluyan olması qeyd edilir.

Qapı üzərində olan kitabədə belə yayılmışdır:

عمر في ايام دولة السلطان الاعظم شاهنشاه المعظم غياث الدنيا و الدين كيخسرو بن قليج آرسلان خلد الله دولته

"*Ulu sultan, uca şahlar şahı, dünya və dinin yardımcısı Qılınc Arslan oğlu Key Xosrovun idarəçiliyi zamanında inşa edilmişdir. Allah dövlətini daim etsin.*"

Əsas qapı və qapı üzərində olan incə işləmələr bu tikilinin ən görməli bölməsidir. Bəzəklərdə 12 növ hayvan başı, ulduz və həyat ağacı motifləri istifadə edilmişdir. Divarları oyma daşlarla işlənən minarələrin hündürlüyü 25 metrdir. 
Göy mədrəsə dördbucaqlı formasına sahibdir. İki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişində olan işləmələr kölgə sistemi ilə ona əsrarəngiz görkəm verir. Mavi rəngli daşlarla işləmələr minarələrə arxitektur dəyər qazandırır. İki sətirlik kitabə və üç yanı dolaşan geometrik ölçüdə olan bulaq tililiyə bir gözəllik qatır. Bu hərəkətliliyi sağ ve sol tərəfdə olan bəzəkli pəncərələr və bərkitmə qüllələr tamamlayır. Əsas girişin üzərində iç-içə girmiş heyvan başlarını müşahidə etmək olar.

Mədrəsəyə girdikdən sonra sağ tərəfdə məscid yerləşir. Məscidin mehrabınin bir hissəsi bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Mehrabın üzəri çini ilə örtülmüşdür. Onun üzərində isə ərəb hərifləri ilə Ayətəl Kürsü yazılıdır.

Girişin solundakı yer, planlı günbəzli otaq isə Dar-ül Hədis bölümüdür. İç divarları suvanmışdır. Bu gün də daxildə mərmər daşları ilə işlənmiş hovuz vardır. Anadoluda bilinən ən böyük Səlcuklu hovuzudur.

1934-1967-ci illər arası muzey olaraq istifadə edilmişdir.

Mənbə
-----

* Çağla Caner, Gökçe Şimşek Kuran - Searching Traces of a Donor: Sahipata in Seljuk Architecture  (ing.)
* Sivas Gökmedrese web sayfası

| ⛭Səlcuq memarlığı |
| --- |
| Məscid və minarələr | Urmiya cümə məscidi  • Divriği böyük məscidi  • Qəzvin cümə məscidi   • Əlaəddin məscidi  • Girnə cümə məscidi   • Ələvilər məscidi  • Sucas cümə məscidi   • Savə minarəsi  • Yivli minarə |  |
| Mədrəsələr | İncə Minarəli Mədrəsə  • Seyyid Battal Qazi Külliyəsi  • Cüt minarəli mədrəsə  • Göy mədrəsə  |
| Türbələr | Göy Günbəz türbəsi  • Dairəvi Günbəd türbəsi  • Duzal türbəsi  • Gilan türbəsi   • Xərrəqan türbələri  • İmamzadə Vəli türbəsi  • Kafir Günbəd türbəsi  • Qırmızı Günbəz türbəsi |
| Karvansaraylar | Sultan karvansarayı  • Daşxan karvansarayı |
| Darüşşəfalar | Divriği böyük məscidi və darüşşəfası  • Şəfaiyyə mədrəsəsi |
| Körpülər | Malabadi körpüsü  • Ağ körpü  • Qaflantı Qız körpüsü |
| Qalalar | Alanya qalası |
| Saraylar | Qubadabad sarayı  • Artuklu sarayı |
| Tərsanələr | Alanya tərsanəsi  • Sinop tərsanəsi |
**Lukka yığıncağı** (Lukka şəhərində keçirildiyi üçün belə adlandırılıb) —e.ə. 56-cı ildə Qay Yuli Sezar ilə siyasi müttəfiqləri Qney Pompey və Mark Krass arasında baş tutmuş görüşdür. Həmi dövrdə Roma qarışıqlıq içində idi. Klodiusun populist kampaniyaları Krass və Pompey arasındakı münasibətləri pozmuşdu, habelə, həm Krass, həm də Pompey Sezarın Qalliya səfərində qazandığı şöhrətdən narahat idi. E.ə. 56-cı ilə qədər üç nəfər arasındakı bağlar pozulmuşdu. Sezar əvvəl Krassı, sonra isə Pompeyi Lukkaya görüşə çağırdı. Bu görüş, tərəflər arasında yaradılmış I Triumvirat ittifaqını yenilədi. Pompey və Krass növbəti il keçiriləcək konsulluq seçkiləri üçün namizədliyə razılaşdılar. Seçiləndən sonra, Sezarın Qalliyadakı komandanlığı 5 illiyinə uzadılacaqdı. Krass isə Parfiya ilə müharibədə əlverişli rol oynayan Suriya valiliyini əldə edəcəkdi. Pompey isə Hispaniya vilayətini əlində saxlayacaqdı. 

Plutarx yığıncağı belə təsvir ediri:

*Sezar Qalliyadakı məsələləri həll etdikdən sonra, Romadakı planlarını həyata keçirmək üçün qışı Po çayı ətrafında keçirməyi qərara aldı. Tək ona görə yox ki, buradakı vəzifəyə namizədlər onun gücündən və maddi köməyindən istifadə edərək xalqa rüşvət verib seçkilərdə qalib gəlməyə çalışırdı, həm də ona görə ki, buraya gələn nüfuzlu şəxslə onun gücünü artıracaq bütün addımları atırdılar. Onu Lukkada görmək üçün gələnlər arasında Pompey və Krassla yanaşı, Sardiniya valisi Appius, Hispaniya prokonsulu Nepos, yüz iyirmi liktor və iki yüzdən çox senator var idi. Məclisdə aşağıdakı məsələlər həll edildi: Pompey və Krass növbəti il üçün konsul seçilməli idi. Sezar onlara səs vermək üçün növbəti beş il Qalliyadakı komandanlığı və pul əldə etdi. Bu, ağıllı insanlar üçün çox qəribə görünürdü. Sezardan pul alan şəxslər də, senatı Sezara pul verməyə çağırırdı. Gənc Kato orada deyildi, o qəsdən bir missiya bəhanə edilərək Kiprə yola salınmışdı. Əvəzində isə Katonun sərt davamçısı sayılan Favonius yığıncaqda heç bir müxalif addım ata bilmədi.Çünki əksəriyyət Pompey və Krassdan qorxurdu və ümidlərini bağladıqları Sezarı razı salmağa çalışırdılar*.

İstinadlar
----------

1. ↑   Boak, "History of Rome", səh. 169.
2. ↑  Cicero, *Letters to his brother Quintus* 2.3; Suetonius, *Julius* 24; Plutarch, *Caesar* 21, *Crassus* 14–15, *Pompey* 51
3. ↑   Boatwright, Mary et al. *The Romans: From Village to Empire*, səh. 229.
4. ↑  Plutarch, *Caesar* 21
Ala Archa
**Qırğızıstan**, Mərkəzi Asiyada, Çin Xalq Respublikasının qərbində quruyla çevrili bir ölkədir. Orta Asiyanın yeni müstəqil ölkələrinin ən kiçiyi olan Qırğızıstan, təxminən 198,500 kvadrat kilometrlik sahəylə Türkiyə Respublikasının Şərqi Anadolu bölgəsi ilə eyni böyüklükdədir. Milli torpaqları təxminən şərqdən qərbə 900 kilometr, şimaldan cənuba 410 kilometr halında çatmaqdadır.

Qırğızıstan, cənub-şərqdə Çin Xalq Respublikası, şimalda və qərbdə Qazaxıstan, cənubda və qərbdə də Özbəkistan və Tacikistan ilə həmsərhəddir. Orta Asyaın Stanilist hissəninin beş respublikaya ayrılmasının bir nəticəsi olaraq çox sayda etnik Qırğız, Qırğızıstanda yaşamamaqdadır. Hukuken Qırğızıstan torpaqlarının bir parçası ancaq coğrafi olaraq buradan bir neçə kilometr uzaqda ikisi Özbəkistanda biri Tacikistanda ollan üç əhatə edilmiş bölgə tanınmaqdadır.

Qırğızıstan ərazisində bir arada milli torpaqların %65'ini işğal etməkdə olan Tanrı və Pamir Dağları sistemləri hökm sürməkdədir. Tanrı Dağları sisteminin Alay sahəsi hissəsni, ölkənin cənub-qərbindən şərqinə doğru aypara şəklində hökm sürməkdədir və ana Tian Shan sahəsi şərqdə Çin Xalq Respublikası içinə girərək Sincan Uyğur Avtonom Bölgesiına çatmadan əvvəl, cənub Qırğızıstan və Çin Xalq Respublikası arasındakı sərhəd boyunca irəliləyər. Qırğızıstanın ortalama rakımı 7.439 metrlik Jengish Chokusu Təpəsi ilə Oş yaxınındakı 394 metrlik Fergana Vadisi arasında 2.750 metrdir. Ölkənin dərhal dərhal %90'ı dəniz səviyyəsinə görə 1500 metrdən daha yüksəkdədir.

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Asiya coğrafiyası |
| --- |
| Suveren dövlətlər | 
* Azərbaycan
* Bəhreyn
* Banqladeş
* Butan
* Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri
* Bruney
* Cənubi Koreya
* Çin
* Ermənistan
* Əfqanıstan
* Filippin
* Gürcüstan
* Hindistan
* İndoneziya
* İordaniya
* İraq
* İran
* İsrail
* Kamboca
* Kipr
* Küveyt
* Qazaxıstan
* Qətər
* Qırğızıstan
* Laos
* Livan
* Malayziya
* Maldiv adaları
* Misir
* Monqolustan
* Myanma
* Nepal
* Oman
* Özbəkistan
* Pakistan
* Rusiya
* Sinqapur
* Suriya
* Səudiyyə Ərəbistanı
* Şərqi Timor
* Şimali Koreya
* Şri-Lanka
* Tacikistan
* Tailand
* Türkiyə
* Türkmənistan
* Vyetnam
* Yaponiya
* Yəmən

 |
| Tanınmayan və ya  qismən tanınan dövlətlər | 
* Abxaziya
* Cənubi Osetiya
* Dağlıq Qarabağ
* Fələstin
* Şimali Kipr
* Tayvan

 |
| Asılı ərazilər | 
* Britaniya Hind okeanı əraziləri
* Kokos adaları
* Honkonq
* Makao
* Milad adası

 |

| ⛭Qırğızıstan mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Qırğızıstan"**
 | Qırğızıstan |


Vikianbarda ***Qırğızıstan coğrafiyası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Qırğızıstanın müstəqillik günü**  qırğ. Кыргыз Республикасынын Көз карандысыздыгынын күнү) — Qırğızıstanın milli bayramı. 31 avqustda qeyd olunur. 1991-ci ilin bu günü Qırğızıstan SSR Ali Sovetinin (Joqorku Keneş) fövqəladə sessiyası "Qırğızıstan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi Bəyannaməsi" haqqında qərar qəbul etdi. Bəyannaməyə görə, Qırğızıstan Respublikası müstəqil, suveren, demokratik bir dövlət elan edildi.

Tarixi
------

14 dekabr 1990-cı ildə "əfsanəvi" parlament olaraq bilinən Qırğızıstan SSR Ali Sovetinin 12-ci çağırışı "Qırğızıstan SSR-də dövlət hakimiyyəti və idarəetmə sisteminin yenidən təşkili haqqında" Qırğızıstan SSR Qanunu qəbul etdi. Qırğızıstan SSR Konstitusiyasına (Əsas Qanuna) əlavə və dəyişikliklər ". Qanun Qırğızıstan SSR-in müstəqil dövlət hakimiyyətini təsis etdi. 15 avqustda Qırğızıstan SSR Ali Soveti "Qırğızıstan Respublikasının Dövlət Suverenliyi haqqında Bəyannamə" qəbul etdi (Qırğızıstan Respublikasynın mamlekettik egemendülüg jnndögü). Bəyannamədə suverenlik - Qırğızıstan dövlət gücünün xarici işlərdə müstəqilliyi və daxili işlərdə dövlət gücünün üstünlüyü təsbit edildi.

Hər il Ala-Too Meydanında yüksək səviyyəli siyasətçilərlə yanaşı minlərlə tamaşaçının iştirak etdiyi kütləvi bir mədəniyyət tədbiri keçirilir. Qırğızıstan Prezidenti, Baş nazir, Ali Şuranın sədri və Bişkek Bələdiyyə Başçısı ilə yanaşı Ali Şuradan olan digər siyasətçilər və keçmiş prezidentlər və baş nazirlərin iştirakı ilə keçirilir. Normalda Qırğızıstan dövlətçiliyinin qurulmasında əməyi olan tarixi şəxsiyyətlərin teatr proloqu göstərilir. Prezident ümumiyyətlə Milli rənglərin (Qırğızıstan Bayrağı) girişindən və xor və simfonik orkestr tərəfindən Mamlekettik Gimini (İstiqlal Marşı) səsləndirildikdən sonra iştirak edənlərə nitq söyləyir. Bu tədbirdə Qırğızıstan pop ulduzları, həmçinin ənənəvi rəqs ansamblları çıxış edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Жумуш эмес майрам күндөрү" (qırğız). Кыргыз Республикасынын Өкмөтү. 2018-03-22. 2018-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
2. ↑  Декларация о государственной независимости Республики Кыргызстан (Союз). 1991.
3. ↑  *Бактыбаев, Заирбек.* "1991-жыл, 31-август: Өлкө тагдыры чечилген күн" (qırğız). Азаттык үналгысы. 2011-08-31. 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
4. ↑  "День независимости Кыргыстана". Новостной портал «Россия в Кыргызстане». 2019-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
5. ↑  "Закон Республики Киргизия от 15 декабря 1990 года № 273-XII «Декларация о государственном суверенитете Республики Кыргызстан»". Министерство юстиции Киргизской Республики. 2019-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
6. ↑  "День независимости Кыргыстана". Новостной портал «Россия в Кыргызстане». 2019-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
7. ↑  "День государственной независимости в Киргизии". РИА Новости. 2016-08-31. 2019-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-26.
**London Terreys** (*ing.* London Terrace) ― Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun Çelsi rayonunda yerləşən çoxmənzilli ev. O, Manhettenin Vest Sayd rayonun bütöv şəhər kvartalını əhatə edir, şərqdən Doqquzuncu prospektlə, qərbdən Onuncu prospektlə, cənubdan 23-cü küçə və şimaldan 24-cü küçə ilə sərhədlənir. Tikintisi 1929-cu ilin sonlarında başladı və ümumi xərci 25 milyon dollar (2019-cu ilə görə, 372.238.000 dollara bərabər) etdi, o dövr üçün dünyanın ən böyük mənzil binası olmuşdur.

London Terreys binası 17-19 mərtəbə hündürlüyündə olan 14 bitişik binada yerləşən təxminən 1700 mənzildən ibarətdir və orada Olimpiya ölçülü hovuz var. London Terreys "Henry Mandel Companies" və "Farrar & Watmough" memarlıq firması tərəfindən inşa edilmişdir. Bina hazırda iki ayrı müəssisə tərəfindən idarə olunur. London Terreys Tauer hazırda kooperativ şəkildə idarə olunur və idarəçiliyi "Douglas Elliman Property Management" təmin edir, London Terreys Qardensi isə hazırda icarə binasıdır və "Rose Associates" tərəfindən idarə olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "First Units Ready in London Terrace; Work on Nineteen-Story Apartment Hotels Is Expected to Start in July". The New York Times. May 11, 1930.[*ölü keçid*]
2. 1 2  "Block Development Will Benefit City; Architect Sees Solution of Many Civic Problems in Large Scale Construction". The New York Times. February 22, 1931.[*ölü keçid*]
3. ↑  *Leonard, Neil.* "London Terrace Enters Middle Age Gracefully; 37-Year-Old Chelsea Project Retains Its Charm". The New York Times. May 7, 1967.[*ölü keçid*]
4. ↑  "London Terrace Towers Management". May 24, 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 14, 2012.
5. ↑  "London Terrace Gardens". September 3, 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 14, 2012.
**Lukovski kənd qəsəbəsi**, Rusiya Federasiyasında Şimali Osetiya Respublikasının Mozdok bölgəsindəki bələdiyyədir. İnzibati mərkəz Lukovskaya kəndidir.

Coğrafiya
---------

Bələdiyyə Mozdok bölgəsinin mərkəzi hissəsində yerləşir. Kənd qəsəbəsinə iki qəsəbə daxildir. Kənd yaşayış məntəqəsinin sahəsi 11,16 km2 -dir.
Bələdiyyələrin torpaqları ilə həmsərhəddir: şərqdə Mozdok şəhər qəsəbəsi, cənubda Kiyev kənd və Qızılyar kənd qəsəbəsi, qərbdə Pavlodolskoe kənd qəsəbəsi və şimal-qərbdə Sadovoe kənd qəsəbəsi.

Kənd yaşayış məntəqəsi respublikanın çöl zonasında Kabarda düzündədir. Ərazi əsasən dalğalı və düzdür, hündürlüyə doğru kiçik dalğalanmalar müşahidə olunur. Dağlıq təpələr Terek çay vadisi boyunca uzanır. Bələdiyyə ərazisində orta yüksəkliklər dəniz səviyyəsindən təxminən 130 metr yüksəklikdədir. Terek çayının vadisi çayın yaxınlığındakı sıx meşələr tərəfindən əhatə edilir və bu da çaya yaxınlaşmağı çətinləşdirir. Ancaq çay Lukovskaya kəndinin çox hissəsini kəsir.

Hidroqrafik şəbəkə əsasən Terek çayı ilə təmsil olunur. Ərazi su ehtiyatları ilə təmin olunub.

İqlim mülayim və rütubətlidir. Havanın orta illik temperaturu + 10.7 ° C -dir. Havanın orta temperaturu iyul ayında + 23.5 ° C ilə yanvarda -2.5 ° C arasında dəyişir. İllik orta yağıntı təxminən 540 mm -dir. Əsas yağıntının miqdarı maydan iyul ayına düşür. Yazın sonunda quru küləklər tez -tez olur, əsasən Xəzər ovalığının ərazisində əsir.

Tarix
-----

Kənd yaşayış məntəqəsinin statusu və sərhədləri, Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının 5 Mart 2005-ci il tarixli 16-rz "Mozdokski rayonunun bələdiyyə quruluşunun sərhədlərinin qurulması haqqında müəyyən bələdiyyə dairəsi, tərkibində bələdiyyələrin formalaşması - şəhər və kənd yaşayış məntəqələri və sərhədlərin qurulması "Qanunu ilə müəyyən edilmişdir.

Əhali
-----

2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahıyaalınmasına əsasən ümumi əhalinin milli tərkibini ruslar 68,4%, qumuqlar 5,1% , romanlar 4.5%, osetinlər 4.2%, koreya 4.1%, ermənilər 3.8%, kabardinlər 1.6%, çeçenlər 1.6%, ukraynalılar 53 1.0% və digərləri 5.8% təşkil edir. Əhalinin ümumi sayı 5 236 nəfərdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Закон Республики Северная Осетия-Алания от 5 марта 2005 года № 16-рз «Об установлении границ муниципального образования Моздокский район, наделении его статусом муниципального района, образовании в его составе муниципальных образований - городского и сельских поселений и установлении их границ»". 2021-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-04.
2. ↑  "Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-04.
**Meri Ferfaks Somervill** (26 dekabr 1780-ci il – 28 noyabr 1872-ci il) – şotland yazıçısı və alimi. Onun dövründə alim qadının mövcudluğu qeyri-adi bir məsələ idi. O riyaziyyat və astronomiyanı öyrənirdi. Karolina Gerşeldən sonra Birləşmiş Krallıqda şöhrət qazanmış ikinci qadın idi.

Həyatı
------

Birinci həyat yoldaşının vəfatından qalan vəsaiti Meri Somervill elm öyrənməyə sərf etməyə başlayır. Onun bu həvəsini ikinci həyat yoldaşı da dəstəkləyir. O, dövrünün tanınmış elm insanları ilə tanış olur və onlar Meri Somervillin istedadına diqqət edirlər.

*Elmi bilikləri yayma cəmiyyətindən* bir sıra kitabların tərcüməsinə razılıq alır və 1831-ci ildə *Şeytanın mexanizmi* kitabını dərc etdirir. Kitab qısa zamanda onu məşhur edir. O bildirir ki, "mən Laplasın cəbr kitabını ümumi (sadə) dilə çevirdim". Onun digər kitabları  *Connexion fizika elmi*(1834),*Fiziki coğrafiya*(1848) və *Molekulyar və mikroskopik elm*(1869) adlanır. Meri Somervill həmçinin cəbrdə *dəyişənlər* anlayışına xeyli yenilik gətirir.1835-ci ildə o və Karolina Gerşel Kral astronomik cəmiyyətinin birinci qadın üzvləri olurlar.

Onun populyarlığının səbəbi elmə dərindən bağlılığı və dəqiq üslubu idi. 1869-cu ildə o Kral coğrafiya cəmiyyətinin *Viktoriya medalını* alır.

28 noyabr 1872-ci ildə o Neapolda vəfat edir.

Adının əbədiləşdirilməsi
------------------------

Oksfordda bir kollec onun şərəfinə Somervill kolleci adlandırılır.. (74 ° 44'N, 96 ° 10'W)də yerləşən ada **Somervill adası** adlandırılır. Onun şərəfinə astreoid -5771 Сомервилл, Ayda kraterlərdən biri onun şərəfinə adlandırılıb .

Əsərləri
--------

* Somerville, Martha. *Personal Recollections, From Early Life to Old Age, of Mary Somerville*. Boston: Roberts Brothers, 1874. (written by her daughter) Reprinted by AMS Press (January 1996), ISBN 0-404-56837-8 Fully accessible from Google Books project.
* Neeley, Kathryn A. *Mary Somerville: Science, Illumination, and the Female Mind*, Cambridge & New York: Cambridge University Press, 2001.

İstinadlar
----------

1. ↑  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
2. ↑  Джанкарло Alisio, Ил Cimitero дельи Inglesi, Неаполь, 1993, ISBN 8843545205
3. ↑  Somerville House Arxivləşdirilib 2010-11-09 at the Wayback Machine.

Haqqında materiallar
--------------------

* "Mary Fairfax Somerville", Biographies of Women Mathematicians, Agnes Scott College
* *Mary Somerville* Arxivləşdirilib 2015-03-23 at the Wayback Machine, an article by Maria Mitchell, Atlantic Monthly 5 (May 1860), 568-571.
* Mary Somerville's Biography – by M.T. Bruck, *Journal of the British Astronomical Association*, vol.106, no.4, 201-206.
* Women in Science
* Bibliography from the Astronomical Society of the Pacific
**Smile** — 1936-cı ildə çəkilmiş "Müasir dövr" (*Modern Times*) filminin saundtreki kimi Çarli Çaplin tərəfindən bəstələnmiş mahnı. Sözləri 1954-cü ildə Con Törner və Ceffri Parsons tərəfindən yazılmışdır.

Mahnı bir sıra müğənnilər tərəfindən ifa edilmişdir. Həmçinin, 1995-ci ildə Maykl Cekson tərəfindən ifa edilmiş və onun həmin il yayımlanan HIStory: Past, Present and Future, Book I albomuna daxil edilmişdir.

Mahnının sözləri
----------------

Mahnı ilk dəfə Net Kinq Koul tərəfindən 1954-cü ildə ifa edilmişdir. Həmçinin, 1991-ci ildə onun qızı Natali özünün *"Unforgettable...With Love"* adlı albomunda bu mahnıya yer vermişdir.

Smile, though your heart is aching,
Smile, even though it's breaking.
When there are clouds in the sky-
You'll get by.
If you smile through your fear and sorrow,
Smile and maybe tomorrow
You'll see the sun come shining through
For you.
Light up your face with gladness,
Hide every trace of sadness.
Although a tear may be ever so near,
That's the time you must keep on trying,
Smile, what's the use of crying?
You'll find that life is still worthwhile,
If you just smile.

Xarici keçidlər
---------------

* Mahnı sözləri Arxivləşdirilib 2007-01-25 at the Wayback Machine
**Meri Şervaşidze** (*gürc.* მერი შერვაშიძე; 1888, Batumi – 21 yanvar 1986, Paris) — gözəlliyi ilə məşhur gürcü aristokrat qadını, 1921-ci ildə İstanbulda keçirilən dünya Gözəllik Müsabiqəsinin qalibi, Qalaktion Tabidzenin əsərlərinin "muzası", Koko Şanelin modeli.

Biyografya
----------

Bələdiyyə sədrinin atası, general-mayor Prokop Shervashidze Abxaziya şahzadəsi, daha sonra isə Dövlət Dumasının üzvü idi. Məryəm Batumidə anadan olmuş, lakin atasının işi səbəbiylə ailəsi ilə Sankt-Peterburqa köçmüş, burda Məryəm Empress Freilina oldu.

Prokof Shervashidzenin ölümündən sonra ailəsi əsasən Kutaisidə yaşayırdı. 1918-ci ildə Şellinin nişanlısı Gigusha Eristavi (George Ksani Eristavi), İmperator 2-ci Nicholas'ın idarəşisi, meriyaya ərə getmək üçün Gürcüstana qayıtdı.1921-ci ildə, Gürcüstanın bolşeviklər tərəfindən ələ keçirilməsinə bir neçə gün qaldıqda, Məryəm gəmi ilə Batumidən Fransaya yola düşdü. Gəmi bir neçə gün İstanbulda dayandı, burada bələdiyyə başçısının artıq sürgün olunmuş əri də ona qoşuldu. Məryəm də qatıldığı və hətta qazandığı Dünya Gözəllik Müsabiqəsi İstanbulda oldu.

Gigusha Eristavı gənc öldü və eləki heç övladı olmadı. Yaşlı Meri Parisin Latour küçəsində tamamilə tək yaşayırdı. Nadir hallarda gürcü mühacirləriilə əlaqə saxlayır, nadir hallarda gürcü kilsələrini ziyarət edirdi. Meri Shervashidze ömrünün son illərini qocalar evində keçirdi. Evsiz bir ev deyildi, gözəl xanımın hətta orada bir qulluqçusu vardı. Laturi küçəsindəki öz mənzilində vaxtaşırı yoldaşlarıyla çıxıb bunko oynayardı. Bələdiyə sədrinin yaxın dostu Babo Dadiani xatırladığı kimi, ömrü boyu bələdiyyə binasında tanışlar və ya qəriblər tərəfindən göndərilən çiçəklər düzülmüşdü. 
Məryəm 97 yaşında bir qocalar evində öldü. Rəvayətə görə, həyatının son gününə qədər gözəliyini qorudu. Babo Dadianinin xahişi ilə Katolikos - Patriarx. Müqəddəslik və Müqəddəslik 2-ci İlia, Gürcüstanın Sioni Kilsəsində Bələdiyyə Başçısı Shervashidzeyə ehtiramlarını bildirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  მერი შერვაშიძე // .
2. ↑  "საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა — ქართველები უცხოეთში". 2016-12-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-02.
3. ↑  "მერი შერვაშიძე — მსოფლიო სილამაზის კონკურსის გამარჯვებული. კოკო შანელის მოდელი". 2011-08-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-02.
### Evolyusionizm

Psixologiyada təkamül cərəyanı deyilən bir cərəyan mövcuddur ki, o da psixologiyadakı bir sıra problemlərə ümumən biologiyanın təkamül prinsipi aspektindən cavab tapmağa cəhd edir. Bu cərəyan – təbii seçmə qanunlarına əsaslanıb, bütün insanların qohumluğunu əsas götürən və insan təbiətinin universallığını ön plana çəkən bir nəzəriyyədir. Bu cərəyan tərəfdarlarının baxışlarının əsasında Darvinin təkamül nəzəriyyəsi dayanır. Ta Darvin dövründən bəri əksər bioloqlar inanırlar ki, canlı orqanizmlər milyon illər ərzində sağ qalmaq və öz nəslini qoruyub saxlamaq uğrunda rəqabət aparıblar. Psixologiyada evolyusionistlər də bu versiyanı inkişaf etdirərək iddia edirlər ki, təbii seçmə, informasiyanın o cür qavrayışına və bu cür davranışa aparır, hansı ki, müəyyən şəraitdə bu və digər genlərin saxlanılması və yayılmasına xidmət edir ). Başqa sözlə, təbiət o davranış mexanizmlərini dəstəkləyir, müdafiə edir, hansılar ki, ətraf mühitin münbit şəraitindən təkan alaraq meydana çıxmış konkret növün genlərinin qorunub saxlanılması və yayılmasına xidmət edir. Bu davranış tipinə meylli olmayan növlər öz genlərini bugünkü populyasiyaya qoruyub saxlamaq şansına malik olmayıblar. əksinə, yaşamaq şansını artıran genlər zaman keçdikcə daha çox nümayəndələrdə təhkim olunur. Ətraf mühitin təsirləri təkamül prosesində formalaşmış davranış mexanizmləri ilə qarşılıqlı təsirdə eynilə fizikadakı sürtünmə qüvvəsi kimi fəaliyyət göstərir 

Təkamülçülər cinslər arasındakı fərqləri də reproduktiv strategiya baxımından izah edirlər: Onların fikrincə, təkamül, kişiləri qadında gənclik və sağlamlıq, və deməli, daha yaxşı reproduktiv potensial axtarmağa və ya qiymətləndirməyə meylləndirir. Qadınısa kişilərdə daha çox qida ələ gətirmək və mühafizəçilik, müdafiəçilik kimi xüsusiyyətlər axtarmağa proqramlaşdırır. Bu, qadınların nəyə görə yüksək sosial statusu olan kişiyə ərə getmək tendensiyasını izah edir. Yeri gəlmişkən, nəsilvermə simvolu olan qadın obrazının Yeni Eradan əvvəlki XV əsrə qədər qədim dünyanın hər yerində ibadət obyekti olması faktı da, qədim tarixdən məlumdur .

Mənbə
-----

* Портал «Проблемы эволюции»

* Сайт «Теория эволюции как она есть»

* Портал «Вся Биология»: Эволюционное учение Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine

* Эволюция — пути и механизмы Arxivləşdirilib 2012-04-16 at the Wayback Machine
**Əbülhəsən Vaqif** (1845, Salyan – 1914, Bakı) — XIX əsr Azərbaycan şairi.

Həyatı
------

Əbülhəsən Vaqif 1845-ci ildə Salyan şəhərində bərəçi ailəsində doğulmuşdur. İlk təhsilini Salyanda mədrəsədə almış, fars dilini və klassik ədəbiyyatı öyrənmişdir, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini davam etdirə bilməyən Vaqif mədrəsədən çıxaraq atasının yanında işləmişdir. Yalançı ruhanilər əleyhinə yazdığı tənqidi şeirlər onun təqibinə səbəb olmuş və şair 1888-ci ildə Salyanı tərk edərək Bakıya köçmüşdür.

Vaqif Bakıda yaşayarkən "Məcməüş şüzra" ədəbi məclisinin yığıncaqlarına getmiş, Əbdülxaliq Yusif, Cənnəti, Seyid Zərgər və başqa şairlərlə yaxınlıq vs dostluq etmişdir, O, 1914-cü ildə Bakıda vəfat etmiş və Şıx (Bibiheybəi) qəbristanlığında dəfn olunmuşdur.

İlk şeirlərini gənclik illərində yazan Vaqifin bəzi qəzəlləri XX əsrin əvvəllərində mətbuat səhifələrində görünmüşdür, lakin onun əsərləri tam halda əldə yoxdur. Ədəbiyyatşünas — alim Cənnət Nağıyeva şairin boyük zəhmət bahasına ələ gətirə bildiyi əsərlərini toplayaraq, 2000-ci ildə Bakıda nəşr etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Tərtib edəni: Zaman Əsgərli.* "XIX əsr Azərbaycan şeiri antologiyası" (PDF). Milli Kitabxana (az.). "Şərq-Qərb". 2005. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-08-13.

Həmçinin bax
------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Əbülhəsən Vaqif*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Azərbaycan ədəbiyyatı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Evripid mağarası** (*yun.* Σπήλαιου του Ευριπίδη) — Yunanıstanın Salamis adasının cənubundakı Peristeria kəndi yaxınlığındakı mağara. Evripid mağarası Saronic Körfəzinə baxan bir təpənin kənarında yerləşən on kiçik otağı ilə 47 metr dərinliyində dar bir mağardır. Bu yer qədim zamanlardan bəri məşhurlaşmışdır, dramaturq Evripidin faciələrini yazdığı yer olması ehtimalına görəı mağaranın adı onun şərəfinə adlandırılmışdır. Qədim müəlliflər Filochor və Satir Evripidi cəmiyyətdən çəkinən, bir mağarada gizlənən bir misantrop kimi təsvir etdilər. İkinci əsr Roma müəllifi Aulus Gellius Afinaya gəldiyi zaman "pis və qaranlıq mağaranı" ziyarət etdiyini iddia etdirdi.

Arxeologiya
-----------

Qazıntılar 1990-cı illərdə Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinin Paleoantropologiya şöbəsi ilə əməkdaşlıq edərək Yannin Universitetinin (Epirus) tarixçi arxeologiya dosenti Yannos Q. Lososun rəhbərliyi altında aparılmışdır.

Tapıntılar Neolit dövrünə və ondan sonrakı dövrlərə aiddir. Bunlara daş alətlər və ox başlıqları daxildir. Miken dəfnləri, eramızdan əvvəl V əsrə aid qara şirdən hazırlanan çardaq keramikası, Roma dövrünün sikkələri və saxsı heykəlciklər; eləcə də Frank dövründən olan zərgərlik əşyaları aşkarlanmışdır. Bu əşyalar bu yerin uzun müddət sığınacaq və ibadət yeri kimi istifadə edildiyini göstərir.

Ən diqqətəlayiq kəşf parçalanmış skiflər qalıqları olmuşdur. Eramızdan əvvəl V əsrin sonlarına təsadüf edən skifin üzərində ΕΥΡΙΠΠ sözü yazılmışdır. Bu hərflər açıq şəkildə Evripid adının bir hissəsidir. Losos həmçinin Evripid küçəsinin qarşı tərəfində, mağaradan təxminən 70 metr cənub-qərbdə yerləşən Dionisusun sadə bir ziyarətgahının qalıqlarını tapmışdır. Mərmər fallus və digər tapıntılar əsasında onu Yunan teatrının himayədarı olan Dionisusun ziyarətgahı kimi şərh etdi.

Giriş
-----

Mağara Peristeriya və Kolones qəsəbələri arasında yerləşir. Mağaraya Evripid küçəsindəki sahildən gələ bilərsiniz, sonra torpaq yol boyunca mağaranın girişinə təxminən 350 metr getmək lazımdır. Mağaraya giriş bu gün polad qapılar ilə bağlanıb.

Mənbə
-----

* The Cave of Euripides on Salamis Arxivləşdirilib 2019-12-06 at the Wayback Machine, 1996 expedition report, Yannos Lolos
* Ακάμας: Σπήλαιο Ευριπίδη, G. Lolas (in Greek).
* Important Archaeological Sites, Aristotles' Lyceum And Cave Of Euripides, Found in Greece Archaeologists Say, Embassy of Greece, Washington, DC, 14 January 1997
* Clay pot points to Cave of Euripides[*ölü keçid*], *New York Times*, January 13, 1997
**Cozef Bernard** (*fr.* Joseph Bernard; doğum 1836-cı il - ölüm 1931-ci il) — müasir klassik fransız heykəltaraşı. Cozef Bernard Elie Fauerin 1927-ci il müasir incəsənətin "Spirit of Forms" icmalında yer alıb. O, Pyerre-Yulez Kavalyerin Ekol des Beaux-Arts atelyesində təlim keçmişdi.

Yaradıcılığı
------------

Cozef Bernard 1906-cı ildə *La fete des pampres* divar qabarmasını, 1912-ci ildə bürüncdən *Torso de La Jeune Fille a la cruche* heykəlini hazırlamışdır. Cozef Bernard yaradıcılığında daş, bürünc, gipsdən və mərmərdən istifadə edərək müxtəlif əsərlər yaratmışdır.

* Əsərlərindən nümunələr
* Öpüş, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.Öpüş, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.
* Saçını düzəldən gənc qız, Massaçusets İncəsənət Muzeyi.Saçını düzəldən gənc qız, Massaçusets İncəsənət Muzeyi.
* Su daşıyan gənc qız, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.Su daşıyan gənc qız, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.
* Rəqs edən faun, Square de la Bouquerie, Nimes.Rəqs edən faun, Square de la Bouquerie, Nimes.
* Ana və uşağı, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.Ana və uşağı, Trammell Crow Center Heykəllər Bağı, Dallas.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Cozef Bernard*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* 20-ci əsr fiqur heykəltaraşlığının veb qalereyası

1. ↑  RKDartists (nid.).
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qəzvini.

**Şeyx Haşım Qəzvini** (1891-10 oktyabr 1960) — İslam alimi.

Həyatı
------

Molla Haşim Qəzvini, Qəzvinin Haşimxan qəsəbəsindən olub, Məşhəddə yaşayırdı və orada elmi hövzənin birinci dərəcəli ustadlarından sayılırdı. 

Rza şah Pəhləvinin islam əleyhinə çıxardığı qanunlara etiraz etdiyi üçün, şah onu Məşhəddən Qəzvinə sürgün etdirmişdi. 

Qəzvinə gələndən sonra Haşimxan qəsəbəsinin əhalisi öz həmvətənlərini camaata yol göstərib, moizə etmək üçün öz doğma yurduna dəvət edir.

Şeyx Haşım Qəzvini 10 oktyabr 1960-cı ildə Məşhəd şəhərində vəfat edib.

Əhvalat
-------

Qəzvinin tanınmış şəxsiyyətlərindən biri... Seyyid Haşim adlı şəxsin dilindən nəql edirdi ki, deyir: Atam vəfat edəndən sonra, ailənin məsuliyyəti mənim üzərimə düşdü. Mən həm cavan, həm də olduqca kasıb idim. Bir gün "Təzrək" əhlindən və atamın müridlərindən olan bir nəfər mənə bir odun şələsi verdi ki, qəsəbəyə aparım. Yolda gördüm alicənab bir seyyid mənə tərəf gəlir. Yaxınlaşanda gördüm ki, başında qara əmmamə, belində yaşıl şal var. Mübarək üzünə baxdım, camalı günəş kimi nur saçırdı, ixtiyarsız camalı qarşısında əriyib məhv oldum. Mənə dedi:
Seyyid Haşim dərs oxu, niyə dərs oxumursan? Seyyidə savadsızlıq yaraşmaz.

Dedim:

Ağa, mənim məktəbə verməyə pulum yoxdur. Buyurdu:
Mən Molla Haşimə tapşıraram sənin məktəb pulunu verər, bir də qəsəbə əhlinə de ki, niyə bu ağaya əziyyət verirlər? (Qəsəbədə Mənsurus-Səltənə adlı bir nəfər ağaya çox əziyyət verirdi)
Bunu deyib bir anın içində gözümdən qeyb oldu. Mən gözüyaşlı evə gəldim. Evdə oturub ağlayırdım və təəssüf edirdim ki, niyə İmam Zamanı tanımadım.

Anam dedi:

Niyə ağlayırsan?
Mən başıma gələnləri anama danışırdım ki, bu vaxt molla Haşimin külfəti Səkinə xatun gəldi və dedi:
Ağa sizi çağırır. Qalxıb molla Haşimin evinə getdim. Ağa dedi:
Seyyid Haşim nə var, nə yox? Bu gün yolda kimi gördün və o sənə nə dedi? Mən yolda gördüklərimi ona danışdım. 

Dedi:

Bəli, o İmam Zaman idi, mənim evimə gəldi və səni mənə tapşırdı. Amma necə ki, mən sağam bu əhvalatı heç kimə danışma, mən də kimsəyə bir söz deməmişəm.(Seyyid Ne`mətullah Hüseyni, "Mərdane elm dər meydane əməl", c. 5, səh. 398)
«İMAM ZAMANIN XÜSUSI MƏRHƏMƏTI»

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**«Metamorfoza»** (*lat.* Metamorphoses) — qədim Roma şairi Publi Ovid Nazonun müxtəlif metamorfoz-çevrilmələrdən (insanları heyvanlara, bitkilərə, bürclərə, daşlara və s.) bəhs edən on beş kitabdan ibarət poema.

Kitaba Yunan və Roma mifologiyasından, folklordan və tarixi əfsanələrdən çevrilmələr haqqında hekayələr daxildir; onlar "tarixi" ardıcıllıqla təqdim olunur: dünyanın yaranma vaxtından (özü metamorfoz kimi qəbul edilir) Yuli Sezarın (ulduza çevrilməsinin hekayəsi) vaxtına qədər. Ümumilikdə 250 -yə yaxın belə hekayə var.

Poema Ovid tərəfindən Romada e.ə. 2-ci (Böyük Yuliya üçün sürgün ili) və 8-ci illər (Ovidin özünün sürgün ili) arasında yazılmışdır. 

Poema öz əhatə dairəsinə görə unikal olan (Apollodorun "Mifoloji Kitabxanası" ilə birlikdə) qədim miflər toplusu kimi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #4123895-3 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. ↑  Lexikon der Weltliteratur (alm.): Hauptwerke der Weltliteratur in Charakteristiken und Kurzinterpretationen. 1993. Vol. II. S. 902. ISBN 978-3-520-80803-5
### Cozef Flom

(1923 - 2011) məşhur amerikalı hüquqşünas.

Cozef Flom Baltimorda anadan olmuşdur. Harvard Hüquq Məktəbini 1948-ci ildə fərqlənmə ilə bitirmişdir. Flom öz hüquq karyerasını 1948-ci ildə "Skadden"də başlamışdır (təsisçi kimi) və Skadden tam həcmli hüquq servisi göstərən dünyada ən iri hüquq şirkətinə çevrildi. Şirkətin 2000 yaxın hüquqşünası var, filialları və nümayəndəlikləri isə ABŞ-nın 9 şəhərində, Pekində, Brusseldə, Parijdə, Honqkonqda, Londonda, Moskvada, Tokioda və bir çox digər şəhərlərdə mövcuddur. Flom şirkətlərin birləşməsində və ya böyük bir şirkət tərəfindən kiçik şirkətin udmasında (özünə daxil etmə) sahəsində özünə şöhrət qazanmış vəkildir. Həmçinin bütün növ korporativ sazişlər sahəsində göstərilən xidmətlər onun təcrübəsinə daxildir (qiymətli kağızlar, bank işi, korporativ təşkilatçılıq və s.).

Mənbə
-----

* Joseph H. Flom's biography on Skadden, Arps's web site Arxivləşdirilib 2011-02-27 at the Wayback Machine
* Petrie-Flom Center for Health Law Policy, Biotechnology, and Bioethics at Harvard University
* Harvard Law School obituary for Joseph H. Flom
* New York Times obituary for Joseph H. Flom
* Wall Street Journal obituary for Joseph H. Flom
* Forbes obituary for Joseph H. Flom
**Cryptobia cyprini**  (*lat.* Cryptobia cyprini )-Mastigophora tipinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

 **Cryptobia cyprini**  Bədən oraqvari əyri formadadır, öndən genişlənmiş, arxadan müəyyən qədər sıxılmışdır. Nisbətən uzunqamçılar iri, qısa və ya böyük kineto-plastın yaxınlığından başlanğıc götürürlər ki, o da adətən ön qurtaracağa yaxın yerləşir. Ölçüləri kəskin dəyişən nüvə çox vaxt bədənin ön hissəsində yerləşir, bəzən bədənin arxasında da olur. Kinetoplast intensiv rənglənir. Bədənin uzunluğu 12.0–28.5, eni 3.8–9.0, ön qamçının uzunluğu 9.4–16.5, arxa qamçının uzunluğu 6.2–15.7, nüvənin uzunluğu 3.5–6.0, kinetoplastın uzunluğu 3.0–8.0 mkm-dir.

Yayılması
---------

Kür çayı, Araz çayı, Dəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzi, Ağgöl, Naxalıqçala gölü, Çınqıl karxanası, Nohurqışlaq, Şəmkir və Yekəxana su anbarlarında yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

* Sahiblər: çəki, karp balıqlarıdır.

Həmçinin bax
------------

* Kriptobiya borelli
* Kriptobiya guerneyorum

Xarici keçidlər
---------------

* Cryptobia sp
* Криптобия (Cryptobia)
*

Ədəbiyyat
---------

* Mahir Əli oğlu Hüseynov Azərbaycanda balıq, amfibi və su reptililərinin ibtidai qan parazitləri;

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cavalier-Smith T.* Higher classification and phylogeny of Euglenozoa (ing.). // *European Journal of Protistology* Elsevier BV, 2016. Vol. 56. P. 250–276. ISSN 0932-4739; 1618-0429 doi:10.1016/J.EJOP.2016.09.003 PMID:27889663
2. ↑  "CRYPTOBIA CYPRINI PLEHN, 1903 (FLAGELLATA, BODONIDAE) КАК ПРИЧИНА ГИБЕЛИ БЕЛЫХ АМУРОВ" (PDF). 2022-03-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-05-23.
**Toşima** (*yap.* 利島) — vulkan məşəlli ada, İzu adalarına daxildir. İnzibati cəhətdən Tokio perfekturasına daxildir. Tokiodan 130 km cənubda yerləşir. Fuci-Hakone-İzu milli parkı ərazisinə daxildir. Adada Toşima kəndi yerləşir. Kənddə 304 nəfər (2007) yaşayır.

Coğafiyası
----------

Toşima adasının sahəsi 4,12 km² təşkil edir və İzu arxipelaqının ən kiçik adasıdır. Ən hündür zirvəsi 508 metr olan Miyasuka dağıdır. Ada ərazisinin 80 % meşə ilə örtülmüşdür. Kameliya (*Camellia*) ərazinin böyük hissəsində yayılmışdır. Bu bitkinin çiçəkləmə dövrü noyabr-mart aylarına təsadüf etdiyindən ada qırmızı rəngə bürünür.

Toşima İzuoşima və Niişima adaları arasında yerləşir.

İqtisadiyyat
------------

Adanın iqtisadiyyatının əsas gəlir mənbəyi balıqçılıqdır. Üstəlik adada kiçik fermer təsərrüfatı və turistik mərkəz vardır.

Adalar arasında hərəkət edən bərələr qısa müddətində Toşimada dayanırlar. Yaxşı havalarda ada ilə əlaqə helikopterlə təmin edilir.

Ədəbiyyat
---------

* *Teikoku's Complete Atlas of Japan*, Teikoku-Shoin Co. Ltd. Tokyo 1990, ISBN 4-8071-0004-1
* *Saishin-Nihon-chizu 1990 - Atlas of Japan*, Imidas Shueisha, Tokyo

Mənbə
-----

* To-shima  (ing.)  (Yoxlanılıb 15 fevral 2011)
* TO-SHIMA[*ölü keçid*]  (ing.)  (Yoxlanılıb 15 fevral 2011)

İstinadlar
----------

1. ↑  角川日本地名大辞典編纂委員会『角川日本地名大辞典 13 東京都』、角川書店、1978年、ISBN 4040011309より
2. ↑  日本加除出版株式会社編集部『全国市町村名変遷総覧』、日本加除出版、2006年、ISBN 4817813180より
3. ↑  Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "*Izu Shotō*," Arxivləşdirilib 2021-04-03 at the Wayback Machine *Japan Encyclopedia,* p. 412.