recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Reyçel Anna Makadams** (*ing.* Rachel Anne McAdams; d. *17 noyabr 1978*) — kanadalı kinoaktrisa.

Həyatı
------

Kanadanın Ontario əyalətinin London şəhərində dünyaya gəlib. Atası Lans yük maşını sürücüsü, anası Sendi isə tibb bacısı idi. Keylin adlı balaca bacısı və Daniel adında kiçik qardaşı var. Reyçel 13 yaşında yay düşərgəsində Şekspir pyeslərində rol almağa başladı. Liseyi bitirdikdən sonra universitetdə oxumağı planlaşdırmışdı. Teatr müəllimi onu aktyorluq təhsilini davam etdirməsi üçün cəsarətləndirdi. Nəhayət Torontodakı York Universitetinin Teatr fakültəsindən fərqlənmə ilə məzun oldu.

Karyerası
---------

Ekranlardakı peşəkar karyerasına Disneyin 1998 tarixli "The Famous Jett Jackson" teleserialı ilə başladı. Bir neçə filmin ardından ona şöhrəti gətirəcək olan çıxışını "Yaramaz qızlar" (2004) və "Xatirə gündəliyi" (*The Notebook*, 2004) adlı filmlərlə gerçəkləşdirdi. "Xatirə gündəliyi" filmindəki rolu ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanmaqla Reyçel bu rola görə bir çox mükafatın sahibi oldu.

Şəxsi həyatı
------------

"Xatirə gündəliyi" filmində tərəf müqabili olan Rayan Qoslinq ilə eşq yaşayan tanınmış aktrisa bir müddət sonra Rayandan ayrılmağı qərara aldı. Daha sonra "Midnight in Paris" filmində tanış olduğu Maykl Şin ilə 2010-cu ildə ailə həyatı qurdu. Hal-hazırda balaca qardaşı Daniel ilə birlikdə Torontoda yaşayır. Əlavə olaraq, Reyçelin amerikan yaşıl kartı da var.

Maraqlı faktlar
---------------

Əsl saç rəngi qəhvəyidir, amma saç rəngini tez-tez dəyişdirməyi sevir.

2005-ci ildə 5 fərqli nominasiyada MTV Film Mükafatına namizəd göstərilən ilk aktrisadır və bu mükafatlardan 3-nə sahib olmuşdur.
**Kipr pasportu** — Kipr Respublikası vətəndaşlarının Kipr adasından kənara çıxması üçün verilən sənəddir. Kipr vətəndaşları Avropa Birliyi ölkələri arasında səyahət edərkən şəxsiyyət vəsiqəsi yerinə istifadə edilə bilər və Avropa İttifaqının və Avropa İqtisadi Zonasının istənilən ölkəsində sərbəst hərəkət və yaşamaq hüququnu təmin edir. Pasportların verilməsi və yenilənməsinə Vətəndaşlıq Qeydiyyatı və İmmiqrasiya Nazirliyi cavabdehdir.

Dil
---

1974-cü ildə Kipr Əməliyyatı ilə əlaqədar davam edən bölünməyə baxmayaraq, Kiprin bütün pasportlarında Kipr Respublikasının rəsmi dilləri olan Yunan və Türk dillərinə əlavə olaraq ingilis mətnləri də var (Kipr Konstitusiyasının 3-cü maddəsinin 1-ci bəndinə uyğun olaraq).). Kiprdə siyasi mübahisə davam etsə də, bütün Kipr pasportlarında ingilis, türk və yunan mətnlərindən istifadə olunur. Eyni zamanda türk və yunan dilləri Kipr Respublikasının rəsmi dilləridir. Kiprin şimal hissəsində yaşayan türklərin Kipr vətəndaşlığı hüququ yoxdur.

2005-ci ildən Kipr türklərinə də kiprli olduqlarını bəyan etdikləri təqdirdə vətəndaşlıq və pasport verilir. Şimali Kiprdə yaşayan türk əsilli türk mühacirlərin Kipr vətəndaşlığı hüququ yoxdur.

Yeni biometrik Kipr pasportlarına 13 dekabr 2010-cu ildən bəri bütün Avropa İttifaqı pasportları ilə birlikdə verilən Avropa İttifaqının bütün rəsmi dilləri daxildir. Pasport sahibinin biometrik məlumatları mikroçipdə saxlanılır. Bu mikroçipdə biometrik foto, barmaq izi və rəqəmsal imza var.

Onların yeni biometrik pasportlarının müxtəlif səhifələrində ilahə Afrodita heykəli (Kipr Muzeyində nümayiş olunur), zeytun budağı, Kipr çöl qoyunlarının təsvirləri, göyərçin şəkilləri və Girnə gəmisinin şəkilləri var.

Kipr vətəndaşları Kanada, Avstraliya və Yeni Zelandiyaya, eləcə də Avropa İttifaqına üzv ölkələrə (28 ölkə) vizasız səyahət edə bilərlər.

" Henley Viza Məhdudiyyətləri İndeksi 2 iyul 2019" hesabatına görə, Kipr Respublikası vətəndaşları sərhəd qapısında vizalı və ya vizasız 172 ölkəyə səyahət edə bilərlər. Bu yolla Kipr vətəndaşları səyahət azadlığına görə dünyada 16-cı yerdədirlər.

 Kipr Respublikası vətəndaşlarının vizasız və ya sərhəd qapısında viza alaraq səyahət edə biləcəyi ölkələr.

həmçinin bax
------------

Mənbə
-----

* Kipr vətəndaşlarının xaricə səyahət etməsi üçün tələb olunan sənədlər
**Yerşunaslıq** – (*rus.* землеведение, *ing.* earth science) coğrafiyanın bölməsi olub, Yerin coğrafi təbəqəsinin tərkibini, strukturunu və inkişafının ümumi qanunauyğunluqlarını öyrənir. Bəzən "Yerşünaslıq" məfhumu qısaca olaraq Yeri bir planet kimi öyrənən bütün elmlərin /coğrafiya, geofi¬zika, geologiya və b/ məcmunun ifadəsi kimi işlənir. Məfhum elmi ədəbiyyata alman coğrafı K. Ritter tərəfindən gətirilmişdir.
Bəzən yerşünaslıq məfhumu Yerin bir planet kimi öyrənən bütün elmləri əhatə edən qısa mənada istifadə edilir /coğrafiya, geofizika, geologiya və b/. Məfhum elmi ədəbiyyata alman coğrafı K. Ritter tərəfindən gətirilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Pad
* Yerin mantiyası
* Paleocoğrafiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Yerşünaslıq // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 160. ISBN 978-9952-453-14-0.

İstinadlar
----------



| ⛭Coğrafiyanın bölmələri |
| --- |
| Fiziki coğrafiya | Yerşünaslıq • Paleocoğrafiya • Geomorfologiya • İqlimşünaslıq • Hidrologiya • Okeanologiya • Torpaq coğrafiyası • Biocoğrafiya • Landşaftşünaslıq • Ekologiya |
| İqtisadi və sosial coğrafiya | Ümumi iqtisadi coğrafiya • Sənaye coğrafiyası • Kənd təsərrüfatı coğrafiyası • Əhali coğrafiyası • Nəqliyyat coğrafiyası |
| Kartoqrafiya | Geodeziya • Topoqrafiya |
**Oqüsten Jerar** (*fr.* Augustin Gérard; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — Fransa baş diviziyasının generalı.

Həyatı
------

İlk vacib təyinatı Madaqaskarda general Jozef Qallieni baş qərargahının rəhbəri olmaq idi. 1912-ci ilin may ayında 41-ci piyada diviziyasının komandiri oldu və Birinci Dünya müharibəsinin başlamasından sonra II hərbi korpusa rəhbərlik etdi. Bu korpusa rəhbərlik etdiyi müddətdə Arden əməliyyatında və Marna döyüşündə iştirak etdi.

24 iyul 1915-ci ildə daha sonsralar Səkkizinci ordu adlandırılan *Lotaringiya ordusunun* komandiri oldu. 31 mart və 31 dekabr 1916-cı il tarixləri arasında Birinci ordunun vəzifəsini icra edirdi, sonra isə müharibənin sonuna qədər Səkkizinci orduya rəhbərlik etdi.

21 oktyabr 1919-cu ildə təqaüdə çıxmasına qədər Reynlandın müttəfiq qüvvələr tərəfindən işğalının ilk dövründə Səkkizinci orduya komandirlik etdi. Bu dövrdə separatçı hərəkatını dəstəklədi və müstəqil Pfalç respublikasının meydana gəlməsini müdafiə etdi.

1926-cı ildə vəfat etdi və Parisdə Əlillər Evi məzarlığında dəfn edildi.

Həmçinin bax
------------

* Reynlandın işğalı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Collar, Peter.* The propaganda war in the Rhineland : Weimar Germany, race and occupation after World War I (New paperback). London: I. B. Tauris. ISBN 9781784536695.

Xarici keçidlər
---------------
Sağa baxan standart bir svastika
**Svastika** (Sanskritcə: स्वस्तिक) ya da **qammalı xaç** — tarix əvvəli dövrlərdən qalma simvol.

Etimologiyaегистрируетесь и **создадите учетную запись, вы** сможете скрыть свой IP-адрес и воспользоваться другими
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Qammalı xaç adı yunanca qamma (Γ) hərfinə və xaç şəklinə (+) əsaslanaraq verilmişdir. Svastika kəlməsi sanskritçədəki su (yaxşı) və asti (olmaq) kəlimələrinin birləşməsindən meydana gəlmişdir. "Yaxşı olmaq, xoşbəxt və sağlam olmaq" mənalarına gəlir.

Svastika mistik simvollardan biri olmuş və mistik məna daşımışdır. Bəzi mütəxəssislər bu simvolu 4 əsas ünsürün göstəricisi kimi izah etməyə çalışmışlar. Yəni – hava, su, od, torpaq. Amerika və İngiltərə mütəxəssisləri isə bu qərara gəlmişlər ki, svastika simvolunun abbreviaturası latın əlifbasının "L" hərfi ilə başlayan 4 sözün birləşməsi kimi başa düşülməlidir. Yəni – "light" – işıq, günəş, "love" – sevgi, məhəbbət, "life" – həyat, "luck" – tale, uğur, xoşbəxtlik.

Tarixi
------

Svastika — ən qədim, ən çox yayılmış qrafik simvollardan biridir. Svastika simvoluna arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış qədim əşyaların üzərində, qədim xalçaların üzərində də müşahidə olunur. II Dünya Müharibəsinə qədər svastika simvolundan dünyanın bir sıra ölkələrində istifadə olunurdu. Sonuncu rus imperatoru II Nikolayın avtomobilinin və 1917-ci ildə Rusiyada "Müvəqqəti hökumət"in rəhbəri Kerenskinin hakimiyyəti dövründə dövriyyəyə buraxılan 250 manatlıq pul əskinaslarının üzərində də svastika simvolu həkk olunmuşdur.

1945-ci ildən faşist Almaniyasının məğlubiyyətindən sonra bir çox ölkələrdə svastikadan bir simvol kimi istifadə qadağan olunmuşdur. SSRİ tarixçiləri svastika ilə bağlı iddia edirdilər ki, guya bu simvol kiril əlifbasının 4 "Г" hərfindən təşkil olunub 4 nəfər qəddar faşizm ideoloqunun soyadlarının baş hərfləridir. Yəni – Hitler(Гитлер), Hebbels (Геббельс), Himmler (Гиммлер), Herinq (Геринг).

Svastika qədim simvol olmaqla bərabər, sirri açılmamış bir simvoldur. Yəni- bu simvolun nə demək olduğu, nəyə işarə olduğu hələ də dəqiqliyi ilə açıqlanmamışdır. Bu simvolun hansı məna daşıması haqqında isə mütəxəssislər müxtəlif mülahizələr irəli sürürlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Swastika." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
**Mollazadə (Fərhadova****) Səyyarə Məmməd qızı** (22 fevral 1930, İlisu – 19 oktyabr 2015, Bakı) — Filologiya elmləri doktoru, Professor

Həyatı
------

S. Mollazadə Qaxın İlisu kəndində 1933-cü ildə doğulub. Atası Məmməd Fərhadov dövrünün savad sahiblərindən olub. Anası Səfiyyə xanım evdar qadın idi. Səyyarə 2–3 yaşında olanda atasının iş yerini Bakıya dəyişirlər və ailə Bakıya köçür. Müharibə başlayanda atası orduya səfərbər edilir. Buna görə də ailə təzədən İlisuya — babasının və nənəsinin yanına qayıdır. Səyyarə xanım 132 nömrəli məktəbdə oxuyub (atası müharibədən yaralı qayıdandan sonra yenidən Bakıya köçmüşdülər). Səyyarə o, zamankı ADU-nun filologiya fakültəsinə daxil olur. Səyyarə xanımın bir kursda oxuduğu tələbələr arasında gələcəkdə ölkənin şəxslər də var idi: mərhum şairlər Xəlil Rza, Əliağa Kürçaylı, akademik Bəkir Nəbiev. İstedadlı jurnalist və yazıçı Əlfi Qasımov, nəğməkar şair İslam Səfərli, müğənni Gülağa Məmmədov və s.

1965-ci ildə baş müəllim kimi fəaliyyətə başladığı Azərbaycan və rus dilləri kafedrasına 1969-cu ildə müdir seçilib. 2008-ci ilə kimi bu vəzifədə çalışıb. 1966-cı ildə namizdəlik disersertasiyasını müdafiə edib. 1979-cu ildə doktorluq işi kimi "Azərbaycanın Şimal rayonlarının toponimiyası" adlı dissertasiyası müdafiə edib. 1999-cu ildə çap olunmuş "Azərbaycan toponimləri (ensiklopedik lüğət)" kitabı çap olunub. 150 məqalənin, 8 kitabın müəllifidir, 12 elmlər namizədi yetişdirib, 50-dən çox dissertantın rəsmi opponenti olub.

Ailəsi
------

Erkən yaşlarında ailə qurub. İki övladı dünyaya gəlib.[*mənbə göstərin*]

İstinadlar
----------

1. 1 2 3
2. ↑  www.anl.az  (#bare\_url\_missing\_title). İstifadə tarixi: 2024-01-30.
3. ↑  "Azərbaycan Tibb Universiteti | Azərbaycan dili kafedrası". amu.edu.az. İstifadə tarixi: 2024-01-30.
4. ↑  "Молла-заде, Сейяра Мамед кызы - Топонимия северных районов Азербайджана : лингвистическое исследование : диссертация ... доктора филологических наук : 10.02.06 - Search RSL". search.rsl.ru (rus). İstifadə tarixi: 2024-01-30.
5. ↑  www.anl.az  (#bare\_url\_missing\_title). İstifadə tarixi: 2024-01-30.
Stol kitabı.
**Şəkilli kitab** — vizual və şifahi hekayəni birləşdirən kitab növüdür. Əsasən mətn vasitəsilə izah edilən povestlə, bunu ilk növbədə ardıcıl şəkillər vasitəsilə edən komikslərdən fərqlənirlər və əsasən uşaqlara hədəflidirlər. Şəkilli kitablardakı təsvirlər yağlı boyalar, akril, akvarel və karandaş kimi müxtəlif vasitələrdə hazırlana bilər. Şəkilli kitablar çox vaxt uşaqlara dil inkişaf etdirməyə və ya dünyanı anlamağa kömək edən pedaqoji resurslar rolunu oynayır.

Hədəf auditoriyası
------------------

Şəkilli kitablar gənc uşaqlar üçün nəzərdə tutulub. Çoxları uşağın başa düşə biləcəyi, lakin mütləq oxuya bilməyəcəyi lüğətlə yazılmışdır. Bu səbəbdən, şəkilli kitabların uşaqların həyatında iki funksiyası var: böyüklər onları əvvəlcə kiçik uşaqlara oxuyur, sonra isə oxumağı öyrənməyə başlayan kimi uşaqlar özləri oxuyurlar.

Kateqoriyalar
-------------

Şəkilli kitabları bir sıra xüsusi növləri var:

**Stol kitabları** — kitablarla daha az diqqətli olmağa meyilli olan gənc uşaqlar üçün möhkəm kartonda çap olunmuş şəkilli kitablardır. Həm üzlük, həm də daxili səhifələr üçün kartondan istifadə olunur. Səhifələr xüsusi olaraq qatlanır və bir-birinə bağlanır.

**Yumşaq kitablar** - parça və yumşaq plastikdən hazırlanır.

**Pop-up kitablar** - belə kitablarda sehifələr açıldıqcca ayağa qalxan kağız mühəndisliyindən istifadə olunmuşdur. "Avtobusdakı təkərlər" Paul O.Zelinsky tərəfindən ən çox satılan pop-up kitabın nümunəsidir.

**Toxunma və hissi kiatblar** - Doroti Kunhardt tərəfindən yazılmış "Dovşan Pat" məşhur toxunma və hiss kitabıdır.

**Konsepsiya kitabları** - uşaqlara əlifba və ya formalar kimi xüsusi mövzular haqqında öyrədir. 

**Asan oxucu kitabları** - oxumağı öyrənməyə başlayan və sadə mətn, təsviri illüstrasiyalar daxil edən uşaqlar üçündür.

**Qeyri-bədii uşaq kitabları** - Uşaqlara oxumağı sadə və əlçatan bir şəkildə öyrətmək üçün istifadə olunur.

**Sözsüz şəkilli kitablar** - hekayəni yalnız təsvirlər vasitəsilə izah edir. Onlar yaradıcılığı təşviq edir və hələ oxuya bilməyən uşaqlar tərəfindən qiymətləndirilə bilər. Sözsüz şəkilli kitabın məşhur nümunəsi Raymond Briqqsin "Qar adamıdır".

Həmçinin bax
------------

* Fotoşəkil
* Kitab

Xarici keçidlər
---------------

* Əyyub Qiyas - "Şəkilli kitab"

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Normativ yoxlama | GND: 4006604-6 · LCCN: sh85101984 · LNB: 000268121 · NDL: 00561769 · NKC: ph782755 |

İstinadlar
----------

1. ↑  Guide to Picture Books. Maryland State Library Resource Center. 29 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib.
**Brey adası** (*ing.* Bray Island) — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

Coğrafiya
---------

Adanın sahəsi 689 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 166 km-dir.

Nisbətən kiçik olan Brey adası Foxs körfəzinin şimal hissəsində yerləşir. Onu Baffin Torpağı adasının cənub sahilindən yalnız 10 kilometrlik ensiz boğaz ayırır. Bu nəhəng adanın Berd yarımadası və Brey adası kiçik İkpik buxtasını təşkil edir. Kox adası Brey adasının şimal-qərbində və Rouli adasının cənub-qərbində yerləşir.

Brey adasının uzunluğu 36 km (şimaldan cənuba) və eni 26 km-dir. Adanın landşaftı alçaqdır, dəniz səviyyəsindən maksimum hündürlüyü nadir hallarda 20 metrdən çox olur. Adanın çox hissəsi şirin su gölləri şəbəkəsi ilə örtülüdür.

Soyuq müharibə dövründə
-----------------------

Soyuq müharibə zamanı adada Alyaskadan Qrenlandiyaya qədər 4800 km uzanan Uzaq Erkən Xəbərdarlıq Xəttinin FOX-A radarı quraşdırılmışdır. Adada yaşayış olmamasına baxmayaraq, Şimal Xəbərdarlıq Sisteminin və Avtomatik Meteoroloji Stansiyasının bir hissəsi olan avtomatik erkən xəbərdarlıq radar stansiyası yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atlas of Canada. List of Islands". 2013-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-09.
2. ↑  "The Island Encyclopedia. Bray Island". 2010-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-09.
3. ↑  "Rowley Island, FOX-1". 2011-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-08.
**Türkiyədə altıncı donanmaya qarşı etiraz aksiyaları** – İstanbul səfəri zamanı ABŞ-nin VI Donanmasındakı əsgərlərinə qarşı edilən hərəkətlərin ümumi adıdır.

1967-1969-cu illər arasında Bəyoğluda amerikalı əsgərlərin papaqlarını götürmək, üzərinə qırmızı boya atmaq, formalarını ülgüclə doğramaq və ya küncə sıxışdırıb döyməklə başlayan anti-imperialist hərəkətlər, əsgərlərin dənizə atılmasına qədər davam etmişdir.

Kipr problemində ABŞ-nin mövqeyi, Vyetnam müharibəsi, ABŞ-nin Yaxın Şərqdə israilyönlü mövqeyi və Ərəb-İsrail müharibələri, ABŞ əsgərləri üçün fahişəxanaların rənglənməsi 1960-cı illərin gənclərini ABŞ əleyhinə mövqe tutmağa vadar etmişdir. ABŞ-nin Aralıq dənizindəki gücü olan VI Donanma gənclərin aksiyalarının hədəflərindən birinə çevrilmişdir. Bu nümayişlər 1967-ci ilin iyununda İstanbulda başlanmış və zaman-zaman təkrarlanmışdır.

Bunlara cavab olaraq Mehmet Şevket Eygi kimi yazıçıların təhriki, Kommunizmlə Mübarizə Dərnəyi və Milli Türk Tələbələr Birliyinin rəhbərliyi altında 1969-cu il fevralın 16-da "Qanlı bazar günü" kimi tanınan hücum baş vermişdir. Tarixçi Feroz Əhməd bu hadisə zamanı sağçı təşkilatlardan danışarkən onları "mütəşəkkil faşist zorakılığının nümunəsi" kimi təsvir etmişdir.
| *Göbək ciyəsi* |
| --- |
|  |
| Yeni doğulmuş uşağın göbək ciyəsi |
|
| Latınca | *funiculus umbilicalis* |
|
|
|
|
|
| **Kod** | ET E6.0.2.2.0.0.1 |
|
|
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Göbək ciyəsi** (*lat.* funiculus umbilicalis) — embrionu, daha sonra dölü ana bətnində cift vasitəsilə ana orqanizmlə birləşdirən xüsusi bir üzv. İnsanda onun uzunluğu 50–70 sm və daha artıq olur. Bu da dölün ana bətnində (uşaqlıqda) sərbəst hərəkət etməsinə imkan yaratmış olur. Göbək ciyəsinin qalınlığı yeni doğulmuş uşaqda 2 sm olur. Onun xarici qişası və ya örtüyü hamar və bir qədər parıltılıdır.

Təşkili
-------

### Göbək arteriyaları

Göbək arteriyaları 2 ədəd olub, dölün daxili qalça arteriyalarından başlanğıc götürərək karbon qazı, metobolizm maddələrilə zəngin qanı ciftə çatdırır. Doğuşdan sonra boş qaldığına görə çapıq toxumasına çevrilərək göbək büküşünün əmələ gəlməsində iştirak edir.

### Göbək venası

Göbək venası ilkin mərhələdə cüt olur. Sonradan sağ vena obliterasiya olunur, tutulur. Ciftdən başlanıcını götürərək oksigenlə və qidalı maddələrlə zəngin qanı dölə daşıyır. Belə ki, qanın 80%-i xüsusi venoz axacaq vasitəsilə qaraciyərin alt səthindən keçəək aşağı boş venaya ötürülür. Qalan 20%-i isə qapı venasına
onun sol şaxəsi ilə göbək venası arasındakı anastomoz vasitəsilə tökülür. Əsas funksiyası qaraciyəri qanla təchiz etməkdir.

### Uraxus

Uraxus — sidikliyin dibi ilə cifti birləşdirən axacaq olub doğuşa yaxın çapıq toxuması ilə əvəz olunaraq orta göbək büküşünün eləcə də bağının (*lat.* ligamentum medianum umbilicale) təşkilində iştirak edir.
**Ogeday Girişkən** (27 aprel 1992, Adana) — türk avarçəkmə idmançısı və aktyorudur.

Həyatı
------

Ogeday Girişkən 1992-ci ildə Adanada anadan olub və təhsilini orada davam etdirib. Mərmərə Universitetinin Bədən Tərbiyəsi və İdman Müəllimliyi fakültəsində təhsil almaq hüququ qazanıb. Daha sonra bakalavr təhsilini başa vurdu. İdmançı kimi adından söz etdirən Ogeday o illərdə də diqqət çəkib və o, avarçəkmə sahəsində Fənərbaxçada lisenziyalı idmançı kimi on il avarçəkmə komandasında iştirak edib. Dünya reytinqlərinə damğasını vuran Ogeday Girişken 2017-ci ildə Survivor 2017 yarışmasına qatılıb. Yarışa başlayandan sonra Ogeday həm xarakteri, həm də traslardakı çıxışı ilə qısa zamanda irəliyə doğru bir addım atmağı bacarıb və həmin mövsümün çempionu olub. O, Litvada dünya miqyasında keçirilən U-23 Avarçəkmə Çempionatında yarışı 8-ci yerdə başa vurub. Ogeday Girişkən 2018-ci ildə *Bir Litre Gözyaşı* serialında "Teoman" obrazı ilə aktyorluğa addım atdı. Daha sonra 2019-cu ildə *Savaşçı* serialında "Komissar Çavuş Demir Döğer" obrazını canlandırıb.2022-ci ildə Survivor 2022: All Star yarışmasında mübarizə aparır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ogeday Girisken (ing.).

Xarici keçidlər
---------------

* Ogeday Girişkən — Instagram səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | FISA · IMDb |
**Xatəm əl-Ənbiya Hava Hücumundan Müdafiə Universiteti** (farsca: دانشگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا) — Tehranda yerləşən İran hərbi hava müdafiəsi Universitetidir. Bu universitetin missiyası Xatəm əl-Ənbiya Hava Hücumundan Müdafiə Bazasına və Ordunun Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrinə lazım olan işçi qüvvəsini hazırlamaqdır.

Müdafiə Məsələləri İdarəetmə Fakültəsi
--------------------------------------

Xatam əl-Ənbiya hava hücumundan müdafiə universiteti ölkənin maraq və ehtiyaclarına əsaslanaraq, bu sahənin tələbələrinə uyğun olaraq inzibati işlər, pedaqogika elmləri, nəqliyyat əməliyyatları, hazırlıq və təchizat əməliyyatları, hərbi polis, maliyyə ixtisasları üzrə təhsil verir. Həmçinin hava və piyada əməliyyatları təhsilini başa vurub müvafiq ixtisas üzrə müdafiə məsələlərinin idarə edilməsi üzrə ekspert dərəcəsi aldıqdan sonra təşkilatın ehtiyaclarına uyğun olaraq ölkədəki hava hücumundan müdafiə bazalarının müxtəlif bölmələrində xidmət edirlər.

Həmçinin bax
------------

* İran Ali Milli Müdafiə Universiteti

İstinadlar
----------

1. ↑  ingilis və fars dilli seqmenti

Xarici keçidlər
---------------
**Teberdo itburnusu** (*lat.* Rosa teberdensis) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Növün arealı Qərbi Elbrusdan Teberda çayının vadisinədək olan əraziləri əhatə edir.

Botaniki təsviri
----------------

Cinnamomea DC. seksiyasına daxil olub, R.sosnovskiana Tamamsch. və R.roopaei Lonaez. növlərinə yaxındır. Hündürlüyü 2-3 m-ə çatan, budaqları açıq-qəhvəyi rəngdə olan kol bitkisidir.Gövdəsində qalın iynələri vardır.Yarpaqları ellipsvari,uzunluğu 3,7 sm uzunluğunda, 2,6 sm enində, üst hissədən yaşıl, çılpaq, alt hissədən ağımtıl-yaşıldır. Çəçəkləri çəhrayıdır. Çiçək saplağı hamar, çılpaqdir. Meyvə yumru, yetişdikdə hamar və tünd-qəhvəyi rəngdədir. Çiçəkləmə, meyvə əmələ gətirmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir.

Ekologiyası
-----------

Su və rütubətsevən bitkidir. Soyuğa davamlıdır. Yaxşı drenajlı torpağa, günəşli yerə üstünlük verir. Quru, daşlıq yamaclarda, kolluqlarda, dağlıq, çəmənlik terraslarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-da və Böyük Qafqazda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada rast gəlinmir. Müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində yarpaq və çiçəklərindən alınan ekstraktlarda istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17244323
* EoL: 632753
* GBIF: 3003352
* IPNI: 734475-1
* IRMNG: 10682721
* Plant List: rjp-15401
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:734475-1
* Tropicos: 27805021
* WFO: wfo-0000987553

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Azər Qasımov.

**Azər Qasımov** (tam adı: **Qasımov Azər Məhəmməd oğlu**; (1966-cı il 22 iyun, Bakı şəhəri) — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat katibi.

Həyatı
------

Azər Qasımov 22 iyun 1966-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunu, Bakı Dövlət Universitetini və Çenq Du Universiteti (Çin) bitirmişdir.

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Çin Xalq Respublikasındakı Səfirliyində tərcüməçi, 1994-1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq təşkilatlar idarəsində attaşe, 1995-1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Konsulluq idarəsində attaşe, 1996-1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərindəki Baş Konsulluğunda attaşe, 1997-1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasındakı Səfirliyində attaşe, üçüncü katib, 1999-2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi Asiya, Afrika və Latın Amerikası ölkələri idarəsində üçüncü katib, ikinci katib, 2000-2004-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Aparatının Beynəlxalq münasibətlər şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat katibi təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ADMİNİSTRASİYA: Struktur: Qasımov Azər Məhəmməd oğlu" (az.). president.az. 2014. 2015-05-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-27.
**Kütlə** - fiziki kəmiyyət olub, cismin ağırlıq qüvvəsi qazandıran, həmçinin onun ətalətliyini pozmağa çalışan qüvvəyə qarşı göstərdiyi müqavimət üçün ölçü kəmiyyətdir. Fizikaya Nyuton tərəfindən daxil edilmişdir[istinad bildirilməli]. Kiloqram etalonu Fransanın Sevr şəhərində saxlanılır.

Müasir fizikada kütlə anlayışı altında obyektin iki xassəsi başa düşülür:

* Nyutonun ikinci qanununda təsvir olunan, cismin ətalətliyini xarakterizə edən **ətalət kütləsi**. Eyni qüvvənin təsiri altında olan iki cisimdən kütləsi kiçik olanı daha çox təcil qazanır. Kütlənin qiyməti ona təsir edən qüvvə və zamandan, eyni zamanda cismin yerləşdiyi fəzadan asılı deyil.
* **Qravitasiya kütləsi** cismin yaratdığı qravitasiya sahəsini və ya digər cisimlər tərəfindən yaranan qravitasiya sahəsində qazandığı ağırlıq qüvvəsini xarakterizə edən kəmiyyətdir.

Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinin əsasını təşkil edən Eynşteynin ekvivalentlik prinsipi cismin ətalət kütləsi ilə qravitasiya kütləsinin bir-birinə ekvivalent olmasını ortaya qoyur. Belə ki, hər zaman {\displaystyle m\_{q}=m\_{\text{ə}}} şərti ödənilir.
**Bozdağ silsiləsi** – Azərbaycan Respublikasında dağ silsiləsi. Acınohur ön dağlığının (Böyük Qafqaz) cənub hissəsi. Qanıxçayın (Alazançay) mənsəb hissəsindən başlayıb cənub-şərq istiqamətində Girdimançayadək davam edir. Uzunluğu təqrribən 150 km, hündürlüyü təqribən 500 m-dir.

Geoloji quruluşu
----------------

Silsilə Mingəçevir su anbarının sağ sahili ilə qərbdən şərqə uzanır. O, Mingəçevir şəhərində Kür çayı tərəfindən kəsilərək, iki hissəyə ayrılmışdır.
Bozdağ silsiləsinə Qocaşen, Axar-Baxar, Arçandağ, Surxayxan silsilələri və Göy-çay tirəsi daxildir. Bozdağ silsiləsinin ən uca zirvəsi Babaeldağ ilə Qazanlı dağı arasında yerləşmiş 520 m-lik adsız zirvədir. Neogen və Antropogen sistemlərinin gil, qum, qumdaşı, konqlomerat və s. süxurlarından ibarətdir. Tikinti materialları var. Neft və qaz yataqları aşkar edilmişdir.

Coğrafiyası
-----------

Bozdağ silsiləsi Əlicançay, Türyançay, Göyçay və Dəvəbatançay çaylarının dərələri ilə kəsilmişdir. Dərə və yarğanlarla parçalanmış cənub yamacları dik və sıldırımlıdır. Qocaşen-Göyçay silsiləsindən cənubda, Girdimançayın cənub axınında Qaraməryəm tirəsi uzanır. Tirənin cənub yamacı çox, şimal yamacı isə az meyillidir. Ən uca zirvəsi Çərmədin dağıdır (350 m). Girdimançay aşağı axında beşə qədər qola ayrılaraq tirəni ayrı-ayrı hissələrə parçalayır.

Torpaq və bitki örtüyü
----------------------

Silsilənin hər iki yamacında yararsız sahələr geniş yayılmışdır. Silsilədə (xüsusilə cənub yamacında) yararsız torpaq (bedlənd) sahələri çoxdur. İllik yağıntı təqrribən 450 mm-dir. Bitki örtüyü zəif inkişaf etmişdir. Yovşan, şoranotu, müxtəlif otlar, arid meşələrdə ardıc (arçan), yabanı püstə, nar, qaratikan və s. bitir. Yarımsəhra, quru çöl, arid meşə və kolluq landşaftı var. Bəzi yerlərindən qış otlağı kimi istifadə olunur. Şimal yamaclarında taxıl, üzüm, meyvə yetişdirilir. Arçandağda Türyançay Dövlət Təbiət Qoruğu yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 376. ISBN 978-9952-441-03-1.
Hər birinin öz həyatı, öz qorxuları və öz taleyi olan neftçilər briqadası evə qayıdır. Baş qəhrəman onları müşayiət edən keçmiş snayper və ovçudur. Fəhlələrin həyatına təhlükə yaradan canavarları zərərsizləşdirir. Yalnız öz işində təskinlik tapan Con, sevimli həyat yoldaşının ölümü ilə barışa bilmir, ağlından intiharla bağlı fikirlər keçir. Növbəti səfərlərin birində briqadanı daşıyan təyyarə Alyaskada qəzaya uğrayır. Qəzadan yalnız səkkiz nəfər o cümlədən Con sağ çıxır. Sivilizasiyadan kilometrlərlə uzaqda – qarlı səhrada ayılan sərnişinlər qida çatışmazlığı və sərt hava şəraitində həyat uğrunda mübarizə aparmalıdırlar. Öz qorxularına sinə gəlməyə çalışan didərginlər eyni zamanda qana susamış canavar dəstəsi tərəfindən təqib olunurlar və sonda baş qəhrəman Con da daxil olmaqla filmin bütün qəhrəmanları canavarların qurbanına çevrilir. Filmdə baş rollarda Liam Nison, Frenk Qrillo, digər rollarda isə Nonso Anozi, Dermot Malruni, Dallas Roberts və başqaları iştirak etmişdirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. 1 2  .
4. 1 2  .
5. ↑  IMDb (ing.). 1990.
6. ↑  .
7. ↑  IMDb (ing.). 1990.
8. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
9. 1 2  The Numbers (ing.). 1997.
**Çaykovski binası** - Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən qədim bina. Çaykovski binası Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi, ev 56 ünvanında yerləşir. Bina 1871-ci illərdə inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Binanın inşası üçün vəsaiti Don qoşunlarının podpolpovniki Dmitri Qriqorieviç Kalinovski ayırmışdır. Binanın layihəsi 1871-ci ildə Mixail Prokofeviç Petrova məxsusdur. Belə bir fikir vardır ki, binanın tikintisi gerçəkləşdirə bilməyən sahibkar onu tacir Sarandino alaraq tikintisini başa çatdırır. 1883 - 1894-cü illərdə binanı Rus paraxod və ticarət cəmiyyəti öz agentləri olan dəniz zabiti İppolit İliç Çaykovski üçün kirayələmişdir. Qardaşının yanına hərdən Pyotr Çaykovski belə ziyarət edirdi. O, 1886, 1888 və 1890-ci illərdə müəyyən müddətə qalmışdır. 1898 - 1906-cı illərdə binanın sahibi Y. İ. Tarxovaya məxsus olmuşdur. 1915-ci ildən isə binanın sahibəsi general-mayor K. P. Petivinin həyat yoldaşı olmuşdur. 1920 - 1966-cı illərdə binada 1 saylı uşaq bağçası yerləşirdi. 1974-ci ildən isə binada Çexov adına Taqanroq şəhər ictimai kitabxanası yerləşir.

Arxitektura
-----------

Bina qırmızı kərpiçdəndir və mandsara sahibdir. Binada modern və neoqotika stilinin elementləri vardır.

Qalereya
--------

* Çaykovski binasıÇaykovski binası
* Çaykovski binası, 2008Çaykovski binası, 2008
* Çaykovski binası, 2008Çaykovski binası, 2008
* 
* 
*

Tanınmış sakınləri
------------------

* İppolit İliç Çaykovski (1843—1927) — general-mayor.
* Pyotr Çaykovski (1840—1893) — rus bəstəkarı, dirijor, pedqoq.

Müasir vəziyyəti
----------------

Binanın sonuncu restavrasiyası 2009-2010-cu illərdə Anton Pavloviç Çexovun 150 illiyi münasibəti ilə keçirilən tədbirlər çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Bundan öncə isə təmir 1976-cı ildə gerçəkləşdirilmişdir. Bəzi elementlər yenilənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Маргарита Сергеевна Киричек* Чайковского дом // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 776. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. ↑  *Собств. корр.* Дом Чайковского открыт в Таганроге после реставрации Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine // Интерфакс. — 2010. — 11 мая.

Mənbə
-----

* Бельведер Дома Чайковских. Виртуальная панорама Arxivləşdirilib 2017-03-18 at the Wayback Machine
**Serhat Doğuxan Taşdemir** (21 iyul 2000, Blekbörn) — EFL Birinci liqasında *(EFL League One)* "Piterboro Yunayted" və Azərbaycanın 19 yaşadək komandasında hücuma meylli yarımmüdafiəçi kimi oynayan peşəkar bir futbolçudur.

İngiltərədə anadan olub, Azərbaycanı (U-19 Milli komandasını) gənclər səviyyəsində beynəlxalq səviyyədə təmsil edir.

Klub karyerası
--------------

### A.F.C. Fyldi

Taşdemir A.F.C Fyldi ilə15 yaşında müqavilə imzaladı, hansı ki Blekbörn Roverslə müqaviləsi başa çatdıqdan sonra. *Lancashire FA Challenge Trophy* turnurundə A.F.C Fyldi-də yalnız 16- cı turda ilk komandada debüt etdi. Bunun ardınca Taşdemir, 17 yaşında, 2017-ci il sentyabr ayında Bromliə qarşı Milli Liqada debüt etdi. O, skamyadan çıxdıqdan cəmi 14 dəqiqə sonra qol vurdu. O, bu qolu ilə liqadakı ən gənc qol vuruşuna imza atdı.

O, "parlaq" mövsümdən sonra *EFL League One-*da 2017/18-ci illərdə ilin gənc oyunçusu seçildi.

### Piterboro Yunayted

1 İyul 2019 tarixində EFL Birinci Liqa *(EFL League One)* təmsilçisi Piterboro Yunayted Taşdemir ilə 3 illik müqavilə imzaladı. Tasdemir, 13 Avqust 2019-cu ildə Oksford Yunaytedə qarşı EFL Kuboku matçında (start heyətdə), dörd gün sonra İpsviç Tauna qarşı liqada debüt etdi.

Beynəlxalq karyerası
--------------------

2019-cu ilin yanvar ayında 19 yaşadək Azərbaycan yığması tərəfindən milli komandaya çağırıldıqdan sonra Taşdemir Krasnodar vilayətinə qarşı yoldaşlıq oyununda debüt qolu ilə yadda qaldı. 19 yaşadək futbolçulardan ibarət Avropa çempionatının seçmə oyunlarında İrlandiya və Rumıniya ilə başlayan və Rusiyaya qarşı əvəzləmədən oyuna çıxan Taşdemir üç oyuna çıxdı. Ümumilikdə, Azərbaycan U-19 millisi ilə 3 oyun keçirən Taşdemir, 3 qola imza atmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Serhat Tasdemir // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-12-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-30.
Böyük nənə, nənə, ana və uşaq ilə bir ailəni dörd nəsil təmsil edir
**Nəsil**— başlanğıcını bir ümumi əcdaddan götürən, birlikdə yaşayıb-işləyən, ümumi əmlakı olan qohumlar kollektivi. Nəsil (qəbilə) icması "ağıllı insan"ın meydana gəlməsi ilə yaranır. Qəbilə icması insan sürüsündən daha çox möhkəm və mütəşəkkil idi.

*Nəsil* — *(ing. generation, ru. поколение)* — Verilənlərin saxlanması sistemlərində: bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəli olan fayllar toplusunun ayrılması (xüsusiləşməsi) sxemi; ən əski variant "baba", sonrakı "ata", ən yeni isə "oğul" adlanır.

2. Proqramlaşdırmada: proqramın çalışması gedişində yaranan proseslərin (məsələlərin) "nəsil" proseslərini təsvir etmək üçün istifadə olunan analoji terminlər çoxluğu (ulubaba, ata, övlad).

3. Aparat təminatında: kompüterlərin, onlarda istifadə olunan texnoloji yeniliklərin növləri üzrə təsnifatı. Nəsillərin hesablanması elektronlampalar əsasında yaradılmış ilk kompüterlərdən başlayıb və hazırda beşinci nəslə çatıb.

Həmçinin bax
------------

* Nəsil şəcərəsi
* Xalq
* Gen
* Nigah
* Proqramlaşdırma
* İnformatika

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nəsillərin nəzəriyyəsi X, Y, Z, Bebi boomers, alfa-onların əsas xüsusiyyətləri və fərqləri". 2022-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-14.
Bu məqalə  **Əl-Qayyum** məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.



**Qayyim**- (*ərəb.* قـيّم‎ *qa-va-mə*) kökündən *qayyam və qayyum* mübaliğəli *ismi fail* olub, başlanğıcı və bənzəri olmayan Allahın adlarındandır. 
Eyni kökdən olan ""qayyim"", sifəti-müşəbbəhə olub, lüğətdə; bir şeyin idarəsini vəya müəyyən bir işin həyata keçirilməsini üzərinə götürən yaxud bu iş üçün təyin edilen kimsə, dəyərli olan hər şey, doğru iş kimi mənaları var. Məsələn: *Qadının qayyimi, əri* mənasındadır.

*Termin olarak*; bir şeyin vəya birinin məsuliyyətini üzərinə götürən və buna görə onlar üzərində idarəçi olan deməkdir.

Quranda; *adil, doğru-düzgün, dəyərli* mənalarında istifadə olunur:

"Sən bir hənif kimi üzünü dinə tərəf çevir! Allahın insanlara – xəlq etdiyi (şüurlu) məxluq kimi verdiyi fitrət budur. Allahın yaratdığını heç <cür dəyişdirmək olmaz. **doğru** din budur, lakin insanların çoxu (bunu) bilmir."
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا ۚ فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْ**قَيِّمُ** وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Bu termin Məhəmməd Peyğəmbər'in bəzı gecə dualarında, yerin ve göyün hakimi olan Allahın bir sifati kimi istifadə olunub. Dua belədir:
"Allahım sənə həmdolsun. Sən göyləri və yerin hakimisən."

Qayyim kəliməsi, daha sonra, *"məmur" , "məscidə baxan biri" , "bir xeyir qurumunun müdiri"* kimi bu cür işlər üçün istifadə olundu.

Bəzi hədislərdə də, qadının cavabdeh olan həyat yoldaşı mənasında işləndiyi aydın görünür.

Digər mənası, birinin mallarını qorumaq, başqasında olan haqqlarını almaq və mallarını qaydasında xərcləməyə görə hakim tərəfindən təyin edilən birinə də *qayyim* deyilir.

### Mənbə

1. ↑  Tövbə, 9:39
2. ↑  Yusif, 12:40
3. ↑  Rum, 30:43
4. ↑  Kəhf, 18:2
5. ↑  əl-Gallayini, Cəmiu'd-Durusi'l-Arabiyye, 12. nəşr, 1973 Beyrut, I,səh 195, 198
6. ↑  Rum, 30:30
7. ↑  Buxari, Tövhid babı, 24;
8. ↑  Müslim, Müsafirun, 199
9. ↑  Tirmizi, Deavat, 29;
10. ↑  Nəsai, Kıyamu'l-Leyl, 9;
11. ↑  Buxari, Nigah, 110
**Bakı platosu** — Abşeron yarımadasının cənubunda sinklinal plato.

Ərazisi
-------

Bakı platosu Bakı mildasını əhatə edir. Plato cənub-şərqdən Bakı buxtası, qərbdən Yasamal dərəsi -Xocasən gölü, şimaldan Böyükşor gölü, şərqdən Bülbülə və Zığ gölləri ilə sərhədlənir. Bakı platosunun sahəsi təqribən 180 kvadrat kilometr, hündürlüyü 236 metrədəkdir (Badamdar dağında).

Tektonik quruluşu
-----------------

Tektonik cəhətdən Qərbi Abşeron sinklinal zonasının törəmə Bakı muldasına uyğundur; əsasən Abşeron yaşlı gilli əhəngdaşlarından təşkil olunmuşdur. Plato Bakı buxtasına tərəf yönəlmiş amfiteatr formasındadır. Kənar yamacları sıldırım və qismən terraslı, daxili yamacları isə maili və daha yaxşı terraslaşmışdır. Bibiheybət, Bayıl, Badamdar, Yasamal, Alatava, 1–9-cu mikrorayonlar, 8-ci kilometr, Əhmədli, Günəşli, Zığ yaşayış massivləri Bakı platosu üzərində salınmışdır.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. III cild. səh.77 Bakı,2011
**Valaxiya** ya da **Əflak** (osm. افلاك, *rum.* Ţara Românească, qədimdə *Ţeara Rumînească* və eləcə də *Wallahia*) —Rumıniyanın cənubunda tarixi əyalət.

Tarixi
------

1699-cu ildə Balkanlar
Fateh II Mehmet Moreya yunan knyazlığını, Afina hersoqluğunu da imperiyanın tərkibinə qatdı. Dunay knyazlıqları olan Moldova və Valaxiya da Osmanlılardan asılı vəziyyətə düşdülər.

1806-cı ildə rus qoşunlarının Moldaviya və Valaxiyanı tutması səbəbindən Türkiyə 1806-cı il dekabrın 27-də Rusiyaya müharibə elan etdi. Müharibə təxminən 6 il davam etdi. Buxarestdə aparılan sülh danışıqları 1812-ci il mayın 16-da tərəflərin sülh müqaviləsi imzalması ilə qurtardı. Sülhün şərtlərinə görə Bessarabiya Rusiyaya keçdi və Dunay çayında rus gəmilərinin gediş-gəliş hüququ təsdiq edildi. Moldaviya və Valaxiya Türkiyəyə qatıldı. Serbiyaya isə özünüidarə hüququ verildi.

== Coğrafiyası ==bali

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.

Həmçinin bax
------------

* III Vlad Tsepeş

Xarici keçidlər
---------------
**Mehdiyev Subut Əyyub oğlu** — yazıçı, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, "Aydın Fikir" ictimai-siyasi qəzetinin və "Qlobxeber.az" saytının təsisçisi və baş redaktoru.

Həyatı
------

Mehdiyev Subut Əyyub oğlu 21 aprel 1971-ci ildə Laçın rayonunun Minkənd kəndində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Minkənd kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuş və 1986-cı ildə həmin məktəbin 8-ci sinfini fərqlənmə ilə bitirmişdir. 1986-cı ildə Bakı şəhərində yerləşən 1 saylı Respublika Fizika-Riyaziyyat Təmayüllü məktəbin 9-cu sinfinə daxil olmuş və 1988-ci ildə bitirmişdir. 1988-ci ilin payızında Leninqrad Hərbi Akademiyasına daxil olmuş, lakin ailə vəziyyətinə görə təhsilimi davam etdirməmişdir. 1989-1991-ci illərdə həqiqi-hərbi xidmətə çağırılmış və vətənin müdafiəsində iştirak etmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Universitetə daxil olmuş, ali təhsil almışdır. Ali məktəbdə təhsil aldığı müddət ərzində respublikada nəşr olunan "Ekspress" , "Ekspert" qəzetlərində müxbir, şöbə müdiri, redaktor vəzifələrində çalışmış və bir neçə dövlət və müstəqil qəzetlərdə isə ölkə üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan müxtəlif məqalələrlə çıxış etmişdir. 2003-cü ildə nəşr olunmuş "Diplomatiya və İqtisadiyyat" kitabının həmmüəllifidir.

7 noyabr 2010-cu il Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilərdə "İnsan naminə" siyasi partiyalar blokunun 121 saylı Laçın seçki dairəsindən vahid namizədi kimi namizədliyi irəli sürülmüş və namizədliyi seçki komissiyası tərəfindən qeydə alınmışdır.

Hazırda isə 2006-cı ildən nəşr olunan "Aydın Fikir" ictimai–siyasi qəzetinin, "Qlobxeber.az" saytının təsisçisi və baş redaktorudur.

Yaradıcı əməyinə görə bir neçə sertifikat, diplom və "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüşdür.

Məqalələri
----------

* "Xocalı soyqırımı erməni vandalizminin nümunəsidir", "Bütöv Azərbaycan", №08(184), 27 fevral-05 mart 2013. səh.6

Xarici keçidlər
---------------

* Subut Mehdiyev "Bakı erməniləri hər şeylə təmin olunublar" Arxivləşdirilib 2013-07-22 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------
**Əhməd Bakıxanov adına İncəsənət Məktəbi** — Sumqayıtda musiqi məktəbi

Sumqayıt şəhər H.Z.Tağıyev qəsəbəsində 1936-cı ildə xüsusi layihə üzrə tikilmiş bina 1982-ci ilin sentyabrından incəsənət məktəbi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Sumqayıt Şəhər Xalq Deputatları Soveti Rəyasət Heyətinin 3 aprel 1992-ci il 16 saylı protokolu ilə məktəbə görkəmli dövlət xadimi, tarzən Ə. Bakıxanovun adı verilmişdir. Məktəbin 35 sinif otağı, kitabxanası, 150 nəfərlik konsert zalı var. Burada fortepiano, skripka, tar, kamança, qarmon, klarnet, nağara, rəsm ixtisasları üzrə 415 nəfər şagird təhsil alır. 84 nəfərdən ibarət müəllim kollektivi şagirdlərə musiqi sənətinin incəliklərini öyrədir. İncəsənət məktəbində müəllim və şagirdlərdən ibarət xalq çalğı alətləri ansamblı, xor kollektivi fəaliyyət göstərir ki, onlar vaxtaşırı şəhər və qəsəbə tədbirlərində iştirak edir.

2004-cü ildə keçirilmiş "İstedad-2004" müsabiqəsində iştirak edən məktəbin şagirdlərindən Mustafayev Elşən qalib, Sadıqzadə Turanə isə diplomant elan olunmuşdur. Ə.Bakıxanov adına İncəsənət Məktəbinə hal-hazırda Vasif Heydərov rəhbərlik edir.

  


|  |  |
| --- | --- |
| Sumqayıt | *Sumqayıt şəhəri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Fikrət Əmirov adına Musiqi Məktəbi** — Sumqayıtda musiqi məktəbi.

Ümumi məlumat
-------------

1991-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.

Ümumi sahəsi 500 kv.m olan məktəbin 40 sinif otağı, 150 nəfərlik zalı şagirdlərin ixtiyarındadır. Məktəbdə 217 nəfər müəllim çalışır ki, onlardan 39 nəfəri ali, 178 nəfəri isə orta ixtisas musiqi təhsillidir. 9 ixtisas üzrə fortepiano, skripka, tar, kamança, qarmon, saz, klarnet, nağara, xanəndəlik-muğam üzrə 627 nəfər şagird təhsil alır. Məktəbin məzunları Əliyeva Natəvan, Rzayev Rəşad, Əliyev Vüqar, İbrahimov Şamxal, Quliyeva Mətanət və b. doğma kollektivə müəllim kimi qayıdıb musiqinin sirlərini şagirdlərə həvəslə öyrədirlər.

Tarixi günlərin, bayramların lazımi səviyyədə qeyd olunması, Azərbaycan və dünya bəstəkarlarının yaradıcılığına həsr edilmiş gecələrin, konsert proqramlarının təşkil edilməsinin öhdəsindən məktəbin kollektivi bacarıqla gəlir. 1996-cı ildə məktəbin 5 illik, 2001-ci ildə isə 10 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd edilmişdir. Yubileylə bağlı "Ömrün musiqi yaşantıları" adlı kitab nəşr edilmişdir.

Fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 il ərzində musiqi məktəbinin əldə etdiyi nailiyyətlər az olmamışdır. Belə ki, məktəbin şagird və müəllimlərindən ibarət Xalq Çalğı Alətləri ansamblı, xor kopellası şəhər tədbirlərində, konsertlərdə, müsabiqə-festivallarda məharətlə çıxış etmiş, diplomant və laureat adını qazanmışlar. Məktəbin şagirdləri Sumqayıt Gənclər və İdman Baş İdarəsinin təşkil etdiyi festivalda, "Lider" televiziyasının təşkil etdiyi "Gənc İstedadların Konsert Müsabiqəsi"ndə, Respublika Beynəlxalq Əməliyyat Mərkəzinin təşkil etdiyi Respublika Uşaq Muğam festivalında iştirak etmişlər. Söz sənəti üzrə Aypara Cabbarova və Əli Əliyev Respublika müsabiqələrinin diplomantı, Lalə Həsənova isə "İstedad-2000" musiqi müsabiqəsinin diplomuna layiq görülmüşlər. Xanəndəlik, muğam sinfinin şagirdləri M.Məmmədova və Ş.Kərəmova "İstedad-2003" müsabiqəsinin qalibləri olmuşlar. Ötən il məktəbin müəllimi Səbuhi Əliyev Əhsən Dadaşov adına Respublika müsabiqəsinin diplomuna layiq görülmüşdür. Hazırda məktəb pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirir.

Mənbə
-----

* Mədəniyyət və incəsənət Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Sumqayıt | *Sumqayıt şəhəri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı** (*azərb-kiril.* Азәрбајҹан ССР Дөвләт мүкафаты) — Azərbaycan SSR-də ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura, elm və texnika xadimlərinə və əmək nailiyyətlərinə görə istehsal qabaqcıllarına iki ildən bir verilən yüksək mükafat.

Respublikada elm və texnikanın, ədəbiyyat, incəsənət və arxitekturanın daha da inkişaf etdirilməsinə həvəs oyatmaq məqsədilə, dövlət tərəfindən bəyənilməyə layiq olan elmi işləri və yaradıcılıq işlərini layiqincə və geniş surətdə mükafatlandırmaq lüzumunu nəzərə alaraq, Azərbaycan KP MK və Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Azərbaycan SSR dövlət — mükafatlarının təsis olunması haqqında qərar qəbul etmişlər.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatları təsis edilmişdir: elm və texnika sahəsində — dörd mükafat (elm üzrə iki mükafat, texnika üzrə iki mükafat), ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində — üç mükafat, o cümlədən uşaqlardan ötrü yazılmış ədəbiyyat və incəsənət əsərləri üçün bir mükafat.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatlarının hər biri 2.500 manat miqdarında müəyyən edilmişdir.

Mükafatlar Azərbaycan SSR dövlət mükafatları komitələrinin təqdimatı ilə iki ildə bir dəfə, Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qələbəsinin ildönümü günü verilir. Azərbaycan SSR dövlət mükafatlarına layiq görülən şəxslərə diplom və döş nişanı təqdim edilməklə "Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı" adı verilir.

Azərbaycan SSR dövlət mükafatları komitələrinin qərarları Azərbaycan KP MK və Azərbacan SSR Nazirlər Soveti tərəfindən təsdiq edilərək respublika mətbuatında dərc olunurdu.

Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin dövlət mükafatları komitələrinə tapşırılmışdır ki, Azərbaycan SSR dövlət mükafatları haqqında əsasnaməni, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatının döş nişanı və diplomunun eskizlərini bir ay müddətində hazırlayıb respublika Nazirlər Sovetinin təsdiqinə versinlər.

Həmçinin bax
------------

* Şablon:Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
* Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatlarının siyahısı
* Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Azərbaycan KP MK-da və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində Azərbaycan SSR Dövlət mükafatları haqqında Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
IS-10 (Object 730) KV, IS və ya 1943-cü ildən istehsal edilən SSRİ ağır tanklarının ən son məhsuludur. Bu tanklar əvvəllər IS-8 və ya IS-9 adlandırılmalı olsa da, sonda IS-10 adı ilə 1952-ci ildə xidmətə qəbul edilmişdirlər, lakin 1953-cü ildə Stalinin ölümü ilə SSRİ-də dəyişmiş olan siyasi ab-havanın təsiri nəticəsində tankın adı dəyişdirilərək T-10M edilmişdir. Doğrudan da "əcdadı" olan IS-3 tanklarından daha uzun bir gövdəyə, 6 cüt yol təkərləri yerinə 7 cüt yol təkərlərinə, inkişaf etdirilmiş olan bir dizel motoruna və artan zirehi ilə duman çıxardan yeni bir silah montaj edilmiş böyük bir tank qülləsinə sahib idi. T-10 daha artıq cəbbəxana daşımaq qabilliyyətinə sahib olmasına rəğmən, ümumi olaraq performansı IS-3 tankları ilə bərabər hesab edilmişdir. T-10M tanklarının ordularına aid müstəqil tank taborları və müstəqil tank alayları formalaşdırılmışdır. Bu müstəqil tank birlikləri piyadaların həyata keçirdikləri hərbi əməliyyatları dəstəkləmək və hərəkət edə bilmək üçün mexanikləşdirilmiş birliklərə bağlı ola bilərdilər. Bu xidmətə qəbul edilmiş olan sonuncu SSRİ ağır tankı olmuşdur. Zaman keçdikcə təkmilləşdirilən T-64MBT tankları T-10M tanklarının yerinə cəbhələrdə vəzifələrə göndərilirdilər.

Zireh: 250 mm

Əsas silah: 122 mm-lik D-25TA topu

Köməkçi silah: 2 ədəd 12.7 mm-lik DShKM pulemyotu (piyadalara və hava hücumlarına qarşı)

Mühərrik: 
39 l 12-silindirli dizel model V-2-IS

Mühərrik gücü: 700 at gücü (522 kW)

Hərəkət ehtiyatı: 250 km

Sürəti: 42 km/saat (yolda)

T-10 M tanklarının tırtılının quruluşu
T-10M tanklarının şassisi
T-10, Lutsk, Ukrayna ordusunun Volynskiy regional muzeyi

İstehsal müddəti
----------------

İkinci dünya müharibəsindən sonra ABŞ **M103**, Böyük Britaniya isə **Conquerer** adlı ağır tanklar istehsal edirdilər. SSRİ ordusu buna cavab olaraq IS seriyalı tanklardan fərqli olaraq daha uzun gövdəyə sahib olan və daha böyük tank istehsal etməyə qərar verir. Tankın idarəetmə sisteminin texnologiyası 1940-cı illərdən qalsa da, mühərriki yenilənmişdi və əvvəlki ağır müharibə tankları kimi yavaş hərəkət etmirdilər. Üstündəki top iki ədəd mərmi atmağı bacarsa da, bu tankın topunun dəqiqədəki atəş gücü zəif idi.

Dəyişən müharibə şərtləri ilə ağır tanklar artıq işə yaramamağa başlamışdı, bunun üçün də, SSRİ əsas döyüş tanklarının istehsalına önəm verməyə başladı. Yavaş-yavaş vəzifədən çıxardılan T-10 tankları 1993-cü ildən etibarən tamamilə sıradan çıxardıldılar. Hal-hazırda bu tankların böyük bir qismindən mərmilərin sınaqları üçün istifadə edilir.

T-10 tanklarının yandan görünüşü
Arxangelskiydə Vadim Zadorozhnı adına avtomobil muzeyində sərgilənən T-10 tankı

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda T-10 ilə əlaqəli mediafayllar var.