recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nazilli** — Türkiyənin qərbində şəhər, Egey regionunda, Aydın vilayətinin ən böyük şəhəri. Şəhər Aydın şəhərindən 47 kilometr (29 mil) şərqdə, Dənizliyə gedən yol üzərində yerləşir.

Etimologiya
-----------

Nazillinin keçmiş adı Bazarköy (*türk.* Pazarköy) olmuşdur. Rəvayətə görə, Osmanlı dövründə Aydın hökmdarının oğlu Bazarköydən bir qıza aşiq olur, lakin qızın atası onu rədd edir. Daha sonra gənc sevgilisinin şərəfinə şəhərə "Nazlı eli" (*Nazlı İli*) adını vermişdir. XVII əsr səyyahı Övliya Çələbi hesab edirdi ki, Nazilli bu zəngin şəhərdə yerli qadınların nazlı olması ilə əlaqədar olaraq bu adı almışdır. Başqa bir versiyaya görə, Nazilli adı burada məskunlaşan oğuz türklərindən olan bir ailənin adıdır. Britaniyalılar 1920-ci illərdə şəhəri "Nazlı" adlandırmışdır.

Tarixi
------

Türklərin Anadoluya yürüşündən sonra burada oğuz türkləri məskən salmışdır. Daha sonra buraya nəzarət Məntəşəoğulları, ardınca isə Aydınoğulları bəyliklərinə keçmişdir. 1390-cı ildə I Bəyazid bu ərazini Osmanlı imperiyasına birləşdirmişdir. O zaman şəhər iki kənddən ibarət idi: "Cümə yeri" (*Cuma Yeri*) və Bazarköy (Pazarköy). Şəhər yalnız sonralar "Nazlıköy" adlandırılmağa başlamışdır. 1402-ci ildə Ankara döyüşündə Teymurləng Bəyəzidi məğlub edərək Egey regionu nəzarətə götürmüş, Nazilli ərazisini Aydınoğulları ailəsinə qaytarmışdır. Ərazi daha sonra sultan II Murad tərəfindən tez bir zamanda Osmanlının nəzarətinə qayıtmışdır. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı Nazilli yunan qoşunları tərəfindən işğal edilmiş və 5 sentyabr 1922-ci ildə Türkiyənin nəzarətinə keçmişdir.

Coğrafiya
---------

Nazilli Məndərəs çayı üzərində yerləşir. Ərazinin böyük hissəsi sitrus ağacları, zeytun və əncir, həmçinin pambıq, buğda və digər məhsullarla dolu Məndərəs vadisindədir.

Əhali
-----

2018-ci il siyahıyaalınmasına görə, Nazillinin 156,748 əhalisi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Prothero, G.W.* Anatolia. London: H.M. Stationery Office. 1920. səh. 101. 2019-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-14.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Nazilli** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Tatyana Yorevna Jırkova** — Rusiya Federasiyasının Yüngül atletika üzrə idmançısı.

Karyera
-------

Tatyana Yorevna Jırkova 28 avqust 1970 ildə Tyonqyolyo kəndində anadan olmuşdur. Məktəbə qədər babasının yanında Tumul kəndində yaşamışdlr. İlk təhsilini isə Pavlov orta məktəbində almışdır.

Beşinci sinifdə oxuyarkən məktəbin xizək üzrə bölməsinə yazılmışdır. Burada onun ilk müəllimi Anatoli Nikitiç Osipov olur. Tatyana məhz onu idman dünyasına gəlməsinin əsas səbəbkarı hesab edir.

Tatyana 2002-ci ildə Belçikanın Torhaut şəhərində keçirilən 100 metr məsafəyə qaçışda birinci yeri tutur (7:37). Hollandiyanın Vinshoten şəhərində 2004-ci ildə keçirilən avropa çempionatında 7:10.31 (Avropa rekordu) vaxtla Avropa çempionu olur. 2008-ci ildə İtaliyanın Etrusk şəhərində 7:23.33, 2003-ci ildə isə Rusiyanın Çernoqolovka şəhərində keçirilən Avropa çempionatında 7:19.51 (Avropa rekordu) Avropa çempionu olur.

«The Comrades]» ümum planet yarışmasında 2005-ci ildə Cənubi Afrikada keçirilən yarışmada bütün yarışmanın 95 illik tarixində ikinci nəticəni göstərərək qalib olur (89 km, 5:58.50). «İki okean» yarışmasında 2006-cı ildə 56 kilometrlik məsafədə birinci yeri tutur (Cənubi Afrika).

2009-cu ildə keçirilən «The Comrades» yarışmasında bürünc medal qazanmışdır.

Rusiyanın əməkdar idman xadimi, Rusiya Federasiyasının əməkdar bədəntərbiyəsi və idman xadimi, Dollu və Meqino-Karqslas uluslarının fəxri sakinidir. Onun adı «Rusiyanın ən yaxşı» insanları kitabına daxil edilmişdir.

«Saxanın Rusiya tərkibində 370 illiyi» ilə əlaqədar təsis olunan mükafatın laureatı. «Saxa Respublikası günü» üçün təsis olunan mükafatın sahibi. Rusiya Federasiyası Prezidentinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. Rusiya Federasiyasının 2000, 2004, 2006, 2008 illər ərzində ilin idmançısı seçilmişdir.

Yakutiya MSSR ərazisində 1986-cı ildə keçirilən yarışmada qalib gəlir. Yakutiya xalqlarının yarışmasında 1996, 2000, 2003, 2006 illərdə qalib gəlir. Mançaar spartakiyadasında, kınd təsərrüfatı oyunlarnın qalibi olmuşdur.

2012-ci ilin sentyabrında öz idman karyerasını bitirmişdir.

Tatyana Yorevna Jırkova Rusiya Federasiyasının Şimal-şərqi federal universitetini bitirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Жиркова выиграла ультрамарафон «Два Океана»". 2022-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-01.
2. ↑  "SakhaPress.ru Tatyana Jırkova idmanı tərk edir". 2016-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-01.

Mənbə
-----

* Очередной триумф супермарафонцев[*ölü keçid*]
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Yakobsen.
**Solveyk Qunberq Yakobsen** (norv. Solveig Gunbjørg Jacobsen; 8 oktyabr 1913 — 25 oktyabr 1996) — milliyyətçə norveçlı olan, 1913-ci ilin 8 oktyabrında Antarktika ərazisinə daxil olan Cənubi Georgiya adasında, Qryotviken qəsəbəsində anadan olmuşdur. Onun atası Fridzof Yakobsen (1874-1953) 1904-cü ildə Balina ovu üzrə ixtisaslaşmış Qryotvikenə gəlmişdir (qəsəbə salınmış). Bu balina stansiyasında 1914-çü ildən balina stansiyasında menecer köməkçisi işləyirdi. Anası isə Klara Olette Yakobsendir. Solveyk Qunberq Yakobsen Argentinanın Buenos Ayres şəhərində həyatını başa vurmuşdur.

Vinson Massivində yerləşən Yakobsen Valleu onun şərəfinə adlandırılmışdır.

Antarktida doğulan ilk şəxs
---------------------------

Solveyk Qunberq Yakobsen Antartikada doğulan ilk insan kimi qeydə alınsada bəzi hallarda Cənubi Georgiya adası Antarktida qitəsinə daxil edilmir. Antarktida materikində doğulan ilk bəşər övladı isə Argentina vətəndaşı Emilio Markos Palma olmuşdur. O, 1978-ci ilin 7 yanvar tarixində Esperansa qütb stansiyasında anadan olmuşdur. Bu günda Cənub qütbünə ən yaxın yerdə doğulan insan kimi tanınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Gravminner i Norge. Arxivləşdirilib 2014-02-21 at the Wayback Machine DIS Norge. Retrieved on 7 November 2008.
2. ↑  Robert K. Headland, *The Island of South Georgia*, Cambridge University Press, 1984.
**Tarhuna** və ya **Tarhona**-Tripolinin cənub-şərqində, Maqrub bölgəsindən 65 kilometr (40 mil) uzaqlıqda olan şəhər. Şəhər öz adını Roma dövründən əvvəl əsası qoyulan Bərbər qəbiləsinin sakinlərindən alır. Şəhər 19-cu əsrin 20-ci əsrin ortalarında əl-Boirat kimi tanındı, lakin Liviya müstəqillik əldə etdikdən sonra indiki adını aldı. Musallata şəhəri də daxil olmaqla Tarhuna mahalında təxminən 296.000 nəfər sakin var (2003).

Tarixi
------

Tarhuna şəhərinin mərkəzində, Tarhuna məscidinin yanında, İtaliyalılara qarşı 18 İyun 1915-ci ildə Əl-Şaqiqa döyüşündə qəhrəman olmuş Əli Suidan Əlxətminin xatirəsi var.Şəxs 1922-ci ildə tutuldu və şəhər meydanında italyanlar tərəfindən asıldı.
Əhali ümumiyyətlə Müəmmər Qəddafi rejimini bəyənən Tarhuna qəbiləsinə aiddir. 2011-ci il avqust ayının sonlarında (Liviya Vətəndaş Müharibəsinin bir hissəsi olaraq) Milli Qurtuluş Amyinin müxalif qüvvələri vətəndaşların qarışıq hissləri içərisində Tarhuna girdilər. Tarhuna yaxınlığında baş verən qarşıdurmalarda Müəmmar Qəzzafinin oğlu Xamis Qəzzafinin öldüyü məlumdur.
23 Avqust 2012-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyinin sözçüsü Əbülmanim əl-hür, Qəddafi tərəfdarı olduğu iddia edilən (Katibat əl-Əvfiya və ya Sadiqlər Briqadası) yüzdən çox tank və iyirmi altı raket atışının ələ keçirildiyini bildirdi. Tarhundakı düşərgələrinə basqın etdi. Əməliyyat, 19 Avqust Tripoli bombaları ilə əlaqəli olmaqda günahlandırılan şübhəlilərdən birinin öldürüldüyü, səkkiz yaralı və on üç məhbusun tutulması ilə başa çatdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Data from World Gazetteer". 4 December 2012 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Libya 2003 Census of Population" Libyan national authority for information and authentication, archive from Internet Archive, 21 January 2008
4. ↑  "Gadhafi loyalists remain firm." Arxivləşdirilib 23 may 2012 at the Wayback Machine Concord Monitor/AP, 31 August 2011. Retrieved 2011-08-31.
5. ↑  "The car was armoured like a tank. But that wasn't enough to save Gaddafi's son Khamis when the rebels took their vengeance". Daily Mail. London. 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
6. ↑  "At least 12 killed in tribal clash in Libya". NBC. Reuters. 23 August 2012. 4 January 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 September 2012.
7. ↑  "Libya seizes tanks from pro-Gaddafi militia". BBC. 24 August 2012. 11 September 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 September 2012.
8. ↑  "Tanks seized from pro-Gaddafi militia". Courier Mail. 24 August 2012. İstifadə tarixi: 11 September 2012.
**Dəmirçilər məhəlləsi** — Gəncədə V-VII əsrlərdən XIX əsrə kimi mövcud olmuş peşə-sənət yönümü ilə barəbər əsasən tirə-tayfa əlamətinə görə formalaşmış məhəllə.

Haqqında
--------

Dəmirçilər məhəlləsi Gəncədə V-VII əsrlərdən XIX əsrə kimi mövcud olmuş peşə-sənət yönümü ilə barəbər əsasən tirə-tayfa əlamətinə görə formalaşmış məhəllədir. Bu məhəllə bəhs olunan mərhələdə Gəncənin əsas sənətkar məhəllələrindən olmuşdur. Şimaldan Sofulu, şərqdən İmamlı, cənubdan Şah Abbas meydanı (Dəmirçi bazarı, Sərrac bazarı, Dəmirçi karvansarası və Çökək hamam xətti ilə), qərbdən yenə də Sofulu məhəlləsi ilə hüdudlanırdı. Məhəllənin adı Şahsevənlərin altı böyük tayfalarından biri olan Dəmirçilərlə əlaqədardır. XIII əsrin tarixçisi Şəhabəddin Nəsəvi dəmirçilərin Çingiz xan nəslindən olduğunu, XIX əsrdə yaşamış M. M. Xəzani isə onların Azərbaycana XVIII əsrdə Pənahəli xan Cavanşirin dövründə gəldiyini yazırlar. Gəncədən başqa "dəmirçilər" toponiminə Qazax, Qubadlı və Tərtər rayonlarında kənd, Şuşa şəhərində məhəllə adı kimi rast gəlirik. Məhəllədə yerləşən Dəmirçi bazarında çilingərlər, bıçaqçılar, zirehgərlər, fəttahlar, nalbəndlərin ticarət cərgələri uzanıb gedirdi.

Həmçinin bax
------------

* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

İstinadlar
----------

1. 1 2  *N.Quliyeva, E.Həsənov.* "Gəncənin sənətkarlıq məhəllələri XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində" (PDF). static.bsu.az. 2013. 12 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2019.

| ⛭Gəncənin məhəllələri |
| --- |
| Ağalmas məhəlləsi  • Bala bağban məhəlləsi  • Cuhudlar məhəlləsi  • Çaylı məhəlləsi  • Daş körpü məhəlləsi  • Dəmirçilər məhəlləsi   • Dördyol məhəlləsi  • Əttarlar məhəlləsi  • İmamlı məhəlləsi  • Qazaxlar məhəlləsi  • Qırıxlı məhəlləsi  • Qızılhacılı məhəlləsi  • Mollacəlilli məhəlləsi  • Ozan məhəlləsi  • Səfərabad məhəlləsi  • Sofulu məhəlləsi  • Şahsevənlər məhəlləsi  • Xəlfəli məhəlləsi  • Tapqışlaq məhəlləsi  • Tatabad məhəlləsi  • Toyuqçu məhəlləsi  • Zərrabi məhəlləsi |  |
**Library Genesis** (**Libgen**) — elmi jurnal məqalələri, akademik və ictimai kitablar, şəkillər, komikslər, audiokitablar və jurnallar üçün faylın birgə istifadəsi əsaslı kölgə kitabxanası veb saytı. Libgen özünü "ictimai internet resurslarından toplanmış" elementlərin və istifadəçilərdən yüklənmiş faylların axtarış edilə bilən məlumat bazasını təmin edən "bağlantılar aqreqatoru" kimi təsvir edir.

Libgen Elsevier-in ScienceDirect veb portalının məzmununun PDF-ləri kimi müəllif hüquqları ilə qorunan əsərlərə çıxış təmin edir. Elsevier kimi nəşriyyatlar Library Genesis-i internet piratçılığında ittiham edirlər. Digərləri iddia edirlər ki, akademik naşirlər bir çoxu dövlət universitetlərində çalışan tədqiqatçılar tərəfindən yazılmış dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən araşdırmalardan ədalətsiz şəkildə faydalanırlar və Libgen ilk növbədə sərbəst şəkildə əldə edilməli olan tədqiqatların yayılmasına kömək edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
3. ↑  *Cabanac, Guillaume.* "Bibliogifts in Libgen? A study of a text-sharing platform driven by biblioleaks and crowdsourcing" (PDF). Journal of the Association for Information Science and Technology. 67 (4). April 2015: 874–884. CiteSeerX 10.1.1.698.4283. doi:10.1002/asi.23445. 2 May 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 28 November 2015.
4. ↑  *Glance, David.* "Elsevier acts against research article pirate sites and claims irreparable harm". The Conversation (U.S. edition). 11 April 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 April 2020.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
**Macarlar** — Ural xalqları fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan xalq. Macarıstan Respublikasının əsas əhalisidir.

Ümumi məlumat
-------------

Macarlar özlərini madyar adlandırırlar. Ural dilləri fin-uqor qrupunun uqor qoluna mənsub olan macar dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən yekcins olmayan macarlar əsasən ağ (Avropa) irqinin Orta Avropa tipinə aiddirlər. Dini dünyagörüşlərinə görə xristiandırlar (katolik). Şərqdən apardıqları qədim dini görüşlərinin, həmçinin şamançılığın izlərini hələ də saxlamaqdadırlar. Macarların dini görüşlərində, qədim türklərdə olduğu kimi, "Başı göy qübbəsinə çatan Dünya ağacına inam" çox güclüdür. 1989-cu il məlumatına görə sayları 14,5 milyon nəfərdir. Macarıstanın əhalisinin 99.4 %-ini təşkil edirlər.. Macarlar Macarıstan Respublikasından başqa Rumıniyanın tarixi Transilvaniya bölgəsində, Çexiyada, Slovakiyada, ABŞ-də, Ukraynanın Zakarpatye vilayətində, Kanada da, həmçinin Almaniya, Avstriya, Argentina, Braziliya və digər ölkələrdə yaşayırlar.

Etnik tərkib
------------

Macarların tərkibində bir neçə öz mədəniyyətlərinin bəzi xüsusiyyətlərini indiyədək saxlamış etnoqrafik qrup mövcuddur. Budapeştin şərqində və cənub-şərqində Yasşaq, Kişkunşaq və Nadkunşaq kimi tarixi ərazilərdə kuman və yaslar kimi etnoqrafik qruplar yaşayırlar. Kumanlar – monqolların əsarətindən canlarını qurtararaq XIII əsrdə Macarıstana pənah gətirmişlər. Onlarla birlikdə Macarıstana osetinlərə yaxın millət olan yaslar da köçüb gəlmişlər.

Digər etnoqrafik qrup isə hayduklardırlar. Bu ad altında Habsburqlarla müharibə aparmaq üçün feodallar tərəfindən toplanmış müxtəli əhali qrupları nəzərdə tutulur. Həyat tərzlərinə görə hayduklar rus kazaklarını xatırladırdılar.

Macarıstanın etnik qrupları arasında, həmçinin palotsları, matyoları və rabakezləri qeyd etmək olar.

Macarların dövlət dili olan macar dili lüğət tərkibinə görə uqorların dilinə yaxındır. 

* miqrasiyamiqrasiya
* 
* 
* Macarlar, XXI əsrinMacarlar, XXI əsrin

İstinadlar
----------

1. 1 2  Etnologue report for language code :hun Arxivləşdirilib 2011-07-16 at the Wayback Machine

| ⛭Fin-uqor xalqları |
| --- |
| Baltik finləri | 
* Estonlar
	+ Setolar
	+ Vırular
* Finlər
	+ Meşə finləri
	+ İngermanlandlılar
	+ Kvenlər
	+ Tornedallər
* İjorlar
* Karellər
	+ Tver karelləri
* *Livlər* †
* Vepslər
* Votlar
	+ *Kreevinlər* †
* *Çudlar* †

 |
| Saamilər | 
* Saamilər
	+ İnari saamiləri
	+ Kildin saamiləri
	+ Lule saamiləri
	+ Şimali saamilər
	+ Pite saamiləri
	+ Skoltlar
	+ Cənubi saamilər
	+ Ter saamiləri
	+ Ume saamiləri

 |
| Volqa finləri | 
* Marilər
	+ Çəmənlik mariləri
	+ Təpə mariləri
	+ Şimal-qərbi marilər
	+ Şərqi marilər
* Mordvalar
	+ Erzyanlar
	+ Mokşalar
* *Meryalar* †
* *Meşeralar* †
* *Muromalar* †

 |
| Permyaklar | 
* Komilər
	+ İjma komilər
* Komi-permyaklar
* Udmurtlar
	+ Besermans

 |
| Uqorlar | 
* Macarlar
	+ Çanqoşlar
	+ Sekellər
* Xantılar
* Mansilər

 |
**Dəməşq qızılgülü** (*lat.* Rosa damascena) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Hündürlüyü 1,5 m-ə qədər olan koldur. Budaqları möhkəm, qarmaqvarı, yanlardan basıq, qaidəsi enliləşmiş, adətən, qırmızı qopartikanlarla və qılvarı qopartikancıqlarla örtülüdür. İyun və iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri çəhrayı və ya açıq qırmızı rəngli, ətirlidir. Çoxçiçəkli, qalxanvarı çiçək qrupuna toplanmışdır. Çiçək saplağı 3-5 sm uzunluqda olub, vəzili tükcüklərlə örtülüdür. Meyvəsi adətən hamar, armudvarı və ya uzunsovdur, rəngi qırmızıdır.

Ekologiyası
-----------

Soyuğa, rütubətə, işığa davamlıdır. Münbit torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqaz və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Çox gözəl dekorativ bitkidir. Parklarda dekorativ güllərlə birlikdə kompozisiyaların yaradılması üçün istifadə oluna bilər.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q578904
* Wikispecies: Rosa × damascena
* APA: 5337
* APDB: 152843
* APNI: 222580
* EoL: 622606
* EPPO: ROSDM
* EUNIS: 180559
* GBIF: 7390572
* GRIN: 5328
* iNaturalist: 167979
* IPA: 14095
* IPNI: 732237-1
* IRMNG: 11126140
* ITIS: 24824
* NBN: NHMSYS0000462454
* NCBI: 3765
* NZOR: b5ba7df4-de34-4cce-a4eb-e33829360df2
* Plant List: rjp-51644
* PLANTS: RODA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:732237-1
* Tropicos: 27801141
* VASCAN: 20312
* WFO: wfo-0001014673

 |
**Maqnetik dövrə və ya maqnit dövrəsi** maqnit seli olan bir və ya daha çox qapalı dövrə keçidindən ibarətdir. Maqnit seli adətən daimi maqnitlər və ya elektromaqnitlər tərəfindən yaradılır və yolda hava boşluqları və ya digər materiallar ola bilsə də, dəmir kimi ferromaqnit materiallardan ibarət maqnit nüvələri ilə məhdudlaşır. Maqnit dövrələri elektrik mühərrikləri, generatorlar, transformatorlar, rölelər, qaldırıcı elektromaqnitlər, SQUIDlər, qalvanometrlər və maqnit qeyd başlıqları kimi bir çox cihazda maqnit sahələri üçün istifadə olunur.

Doymamış maqnit dövrəsində maqnit axını, maqnit hərəkətverici qüvvə və maqnit reluktansı arasındakı əlaqəni Hopkinson qanunu ilə təsvir etmək olar, bu qanun elektrik dövrələrində Ohm qanununa səthi bənzəyir, nəticədə Maqnetik dövrə və analoji elektrik dövrəsindəki maqnitin xassələri arasında birə-bir uyğunluq yaranır. Bu konsepsiyadan istifadə edərək, transformatorlar kimi mürəkkəb cihazların maqnit sahələri elektrik dövrələri üçün hazırlanmış üsul və üsullardan istifadə edərək tez bir zamanda həll edilə bilər.

Maqnit dövrələrinin bəzi nümunələri bunlardır:

* dəmir qoruyucu ilə at nalı maqnit (aşağı reluktiv dövrə)
* qoruyucusu olmayan at nalı maqnit (yüksək reluktiv dövrə)
* elektrik mühərriki (dəyişən reluktiv dövrə)
* bəzi növ pikap patronları (dəyişən reluktiv sxemlər)
Beynəlxalq müqavilələr əsasında silahsızlaşdırılan ərazilər üçün baxın: Silahsızlaşdırılmış zona
**Demilitarizasiya zonası** (*ing.* Demilitarized zone və ya **DMZ**) - hərbçilərdən alınmış termindir, döyüş əməliyyatlarının hazırlanması və aparılması qadağan edilmiş əraziləri bildirmək üçün istifadə edilir. İnformasiya texnologiyaları sahəsində DMZ termini əsasən şəbəkə ekranının xarici seqmenti ilə xarici marşrutizatorun daxili interfeysi arasında qalan şəbəkə seqmentini bildirir.

Demilitarizasiya zonasının təyinatı müxtəlif servislər təqdim etmək imkanı saxlamaqla, konfidensial informasiya olan daxili şəbəkəni bütün digər şəbəkələrdən təcrid etməkdir. DMZ zonada, bir qayda olaraq, İnternetdən müraciət olunan informasiya resursları yerləşdirilir.

Ədəbiyyat
---------

* İmamverdiyev Y.N, "İnformasiya təhlükəsizliyi terminlərinin izahlı lüğəti", 2015,"İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı,160 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* SolutionBase: Strengthen network defenses by using a DMZ by Deb Shinder at TechRepublic.
* Eric Maiwald. Network Security: A Beginner's Guide. Second Edition. McGraw-Hill/Osborne, 2003.
* Internet Firewalls: Frequently Asked Questions, compiled by Matt Curtin, Marcus Ranum and Paul Robertson
**Harayçı qu** (*lat.* Cygnus cygnus) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin qazkimilər dəstəsinin ördəklər fəsiləsinin qu cinsinə aid heyvan növü.

Uzunluğu 140-160 sm, qanadlarının genişliyi 205-235 sm-dir. Çəkisi 8-15 kq arasında dəyişir.

Statusu
-------

Adi saylıdır.

Qısa təsviri
------------

Fısıldayan qulələyə oxşayır, lakin ondan az kiçikdir (5-10 kq). Xoş səsi var: "anqa-a, anqa-a". Rəngi qar kimi ağdır. Dimdiyi qaradır, yalnız ucu sarıdır. Suda və yerdə boynunu dik saxlayır. Dimdiyinin sarı hissəsi üçbucaq formalı qara rəngə daxil olur; qara və sarı rənglərin birləşməsi iti bucaq əmələ gətirir. Cavan quşun dimdiyi çəhrayıdır, yalnız ucu qaradır.

Yayılması
---------

Reproduktiv arealı Avropa və Asiyada yerləşib. Azərbaycana qışlamaq üçün gəlir və buradan keçən miqrant populyasiyası da var. Əsas qışlama yeri Xəzər dənizi və düzənlik rayonlarda olan böyük hövzələrdir. Adətən dekabr ayında gəlir, fevralda-martda reproduksiya yerinə (vətəninə) qayıdır. Amma qalın qarlı-şaxtalı illərdə ləngiyib aprel ayına qədər qalır, hətta populyasiyasının müəyyən qədəri qırılır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Ruhani mədəniyyətli yerli əhali qulələk cinsinə (Cygnus) "Məlakə" adı verib. Azərbaycanda tək-tək ovçulardan savayı heç kim bu quşa atəş açmır. Ona görə də populyasiyanın sıxlığı dinamik-stabil qalır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Qışın uzun müddət qarlı-şaxtalı keçməsi, Rusiyada daha çox sərt olması.

Əhali üçün əhəmiyyəti
---------------------

Elmi, estetik və dekorativ əhəmiyyəti var.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
--------------------------------------

Ovlanması qadağandır. Ramsar, Bern konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxildir. Şirvan, Ağgöl və Abşeron milli parklarında, Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda nəzarət altında saxlanılır.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
------------------------------------------

Ekoloji qanunçuluğa tam riayət olunması, qış sərt keçən vaxtlarda əsas qışlaq yerlərində əlavə yemləndirilməsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q25612
* Wikispecies: Cygnus cygnus
* ABA: whoswa
* ADW: Cygnus\_cygnus
* Avibase: BDDB5670D2D20A55
* BioLib: 8428
* BirdLife: 22679856
* BTO: WHOSW
* CMS: cygnus-cygnus
* eBird: whoswa
* EoL: 45510546
* EUNIS: 1004
* Euring: 1540
* Fauna Europaea: 96472
* Fauna Europaea (new): 237caff2-304f-44ab-a375-0db8b5006599
* Fossilworks: 369505
* GBIF: 2498347
* GNAB: whooper-swan
* IBC: whooper-swan-cygnus-cygnus
* iNaturalist: 6916
* IRMNG: 10188964
* ITIS: 174990
* IUCN: 22679856
* NBN: NBNSYS0000000199
* NCBI: 219595
* TSA: 5597
* WoRMS: 159089
* Xeno-canto: Cygnus-cygnus

 |
**Rachel Frobel** (qızlık soyadı: **Collins** ; doğum: 1976) — bilinən rinq adı ilə **MsChif** Amerikalı qadın peşəkar güləşçi.

Həyatı
------

2001-ci ildən bəri güləşlə məşğuldur və bu dövrdə İngiltərə və Yaponiyada qonaq görüşləri ilə Birləşmiş Ştatlarda bir çox müstəqil promosyonlarda çalışdı. O, yolunda duran rəqiblərinə və hakimlərinə fəryad çəkən bansi hiylə ilə yanaşı, yerinə yetirilməsinə və modifikasiya edilmiş təqdimata məruz qalmasına imkan verən qeyri-adi çevik bədəni ilə tanınır. İki il ərzində, 2008-2010-cu illər arasında ikinci dəfə NWA Dünya Qadınlar Çempionatını, eyni zamanda Shimmer çempionatını və NWA Orta Qərb Qadın Çempionatını tutan üçqat tac çempionu oldu. İki dəfə NWA Dünya Çempionu olmaqla yanaşı, ChickFight turnirinin qalibidir.

Çempionatlar və mükafatlar
--------------------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "MsChif". Online World of Wrestling. 2020-03-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-04.
2. ↑  "四冠王者ヘイリーがミスシェフ相手にRemix女子王座の初防衛に成功！夕陽が火の鳥プレスを初公開！". Battle News (Japanese). 2012-10-08. 2012-12-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-08.
**Moçalnoe gölü** — Tatarıstanın Vısokoqorski rayonu ərazisində yerləşən göl. Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və Tatarıstan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir.

Coğrafiya
---------

Zayaçe gölü karst mənşəlidir. Tatarıstanın Vısokoqorski rayonunda, Yuvas kəndindən cənub-şərqdə yerləşir. Su tutarı qəliz formaya malikdir. Uzunluğu 470 metr, maksimal eni isə 250 metrdir. Su səthinin sahəsi 8 ha-dır. Orta dərinliyi 3 m təşkil edir. Sahilləri sərt, daşlı, terrasvaridir. Şimal sahili isə hamardır.

Hidrologiya
-----------

Su tutarının həcmi 400 m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi sarıdır, minerallaşma 160 mq/l, şəffaflıq 40 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasiumludur.

Ədəbiyyat
---------

* Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии

Mənbə
-----

* *Главный редактор А.И. Щеповских.* "Государственный реестр особо охраняемых природных территорий в Республике Татарстан, издание второе". Кабинет Министров Республики Татарстан. İstifadə tarixi: 2010-05-12.[*ölü keçid*]
**ATM** (*ing.* **a**synchronous **t**ransfer **m**ode — verilənlərin ötürülməsinin asinxron vasitəsi)

Müasir böyük həcmli hesablama şəbəkələrində müxtəlif növlü və sistemli kompüter və avadanlıqlardan istifadə edilir ki, onların da bir-birilə uyğunlaşdırılması şəbəkə adminstratorları üçün çoxlu problemlər yaradır. Bu uyğunlaşmanı müəyyən dərəcədə yerinə yetirən ATM texnologiyası aşağıdakı şərtləri yerinə yetirir:

* lokal şəbəkə və qlobal şəbəkələr üçün ümumi nəqliyyat protokolu;
* hər birinin xidmət keyfiyyəti tələb olunan səviyyədə olmaqla kompüter və multimedia trafiklərini eyni nəqliyyat sistemləri çərçivəsində birləşdirmək;
* tələbdən asılı olaraq verilənlərin ötürülməsi üçün giqabit/san sürətə malik iyerarxik sistemin olması.

ATM texnologiyasının üstünlükləri
---------------------------------

ATM NIC
Burada ən çətin məsələ eyni əlaqə kanalı və eyni kommunikasiya avadanlıqları istifadə etməklə kompüter və multimedia trafiklərini eyni vaxtda ötürməkdir. Bu funksiya ATM kommutatorunun köməyilə həyata keçirilir.

ATM texnologiyasında müxtəlif təbiətli paketlər - kompüter, telefon və ya videokanal paketləri çox kiçik ölçülü paketlərə bölünərək sistemin girişinə daxil olur. Paketlərin uzunluğu 53 bayt olur, bunlardan 5 bayt başlığın uzunluğu, 48 bayt isə verilənlər olur. Belə ATM paketləri cell oyuqları adlanır. Bu paketlər böyük sürətli kanalla istifadəçiyə ötürülür. Paketin belə kiçik olması onun az vaxt ərzində ötürülməsinə imkan yaradır ki, bunun da bir az gecikməsi ötürmə tempinin aşağı düşməsinə səbəb olmur. Məsələn, prioritetli multimedia sistemlərində onun paketləri ən pis halda 53 baytın ötürülmə vaxtı qədər gecikə bilər, bu da 155 Mb/san sürət rejimində 3 mks-yə bərabər olur ki, çıxışda bu heç hiss edilmir.

ATM şəbəkələrində son qovşaqlar şəbəkəyə xüsusi əlaqə xətləri vasitəsilə qoşulurlar, kommutatorlar isə öz aralarında yüksək sürətli, tezlik sıxlaşdırma qabiliyyətli əlaqə kanalları vasitəsilə birləşirlər. Hər bir kommutator ona qoşulmuş qovşaqların paketlərini həmin kanallar vasitəsilə ünvanda göstərilən kommutatorlara ötürürlər.

Bunula bərabər ATM texnologiyasında paketlərdə xidməti informasiyanın az olması üçün qlobal şəbəkə standartı kimi qəbul olunmuş virtual birləşmənin təmini prinsipi tətbiq olunur. Bu zaman nəzərdə tutulmuş axırıncı qovşağın 20 baytlıq ünvanı yalnız birinci paketdə ötürülür və əlaqə yaradılan kimi o biri paketlərdə yalnız virtual əlaqənin nömrəsi göstərilir. Ona görə də 53 baytın 5 baytı xidməti informasiya olur, onun 3 baytı (20 baytlıq ünvan əvəzinə) virtual birləşmə üçün təyin edilir. 48 bayt isə verilənlər üçün nəzərdə tutulur.

Mənbə
-----

* Qlobal şəbəkələr (Mühazirə), Ə.İ. ƏLIYEV, t.e.n. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun şöbə müdiri

Ədəbiyyat
---------

1. В.Г. Олифер, Н.А. Олифер. Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы / - СПБ: Питер. 2001-672 с.
2. Вычислительные системы, сети и телекоммуникации. Пятибратов и др. – ФИС, 1998
3. М. Кульгин. Технологии корпоративных сетей. Энциклопедия – СПБ: Питер. 2000 – 704
4. А.В. Фролов, Г.В. Фролов. Глобальные сети компьютеров. – М.: ДИАЛОГ – МИФИ. 1996 – 288 с.
5. www.citforum.ru

Həmçinin bax
------------

* Qlobal şəbəkə
**Vəke Parkı** (*gürc.* ვაკის პარკი) Trialeti silsiləsinin açıq yamacında yerləşən parkdır. Vəke rayonunun dibində yerləşir. Onun tikintisinə 1946-cı ildə başlanılıb və yaşıllıq zolağının yaradılması üçün 200 hektar ərazi ayrılıb.

Şimal tərəfdən Vəke parkı ilə Çavçavadze prospekti geniş pilləkənlə birləşir. Pilləkən bütün fəvvarələr şəlaləsi ilə uzanan parkın əsas oxunda yerləşir. Parkın mərkəzi oxu Silsilədə II Dünya Müharibəsi Şöhrət Memorialı ilə tamamlanır. Parkın mərkəzi hissəsini fəvvarə və dairəvi hovuz ayırır.

Vəke parkının xüsusi yaraşıqını yolların örtülməsi üçün istifadə edilən qırmızı qum əlavə edir.

Vəke Parkda uşaq şəhərciyi, açıq səma altında kinoteatr, kafe-barlar və restoran var. Cənub-qərbdə park Mixail Mesxi stadionu ilə bitir. 

1. ↑  თბილისის პარკები Arxivləşdirilib 2023-04-24 at the Wayback Machine tbilisi.gov.ge
2. ↑  "ვაკის პარკი თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში". 2011-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-08.
'*Moçan* — Novosibirsk vilayətinin cənub-qərbində, Baqan rayonunun mərkəzində yerləşən şoranlıq. Olduqca duzlu qurumuş Moçan gölünün yerində yerləşir. Şoranlığın səthi yaz ayları nəmlənir. Yayda isə tamamən quru bolur.

Bitki örtüyü
------------

Ərazisində əsasən Halofitlərə daxil olan Pəncərkimilər fəsiləsinə aid bitkilər bitir:yarımkollar — Kalidium foliatum, birillik bitkilər — salicornia, suaeda, plumbaqokimilər — dəvəayağı, limonium gmelinii.

Əhəmiyyəti
----------

Bölgədə yetişən bitkilərin böyük əksəriyyəti Novosibirsk vilayəti Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Bu səbəbdən qərazinin qoruq ərazisi elan edilməsinə ehtiyac vardır. Ərazi meşə zonası ilə əhatə olunmasına baxmayaraq yarımsəhra lanşaftına sahibdir. Bölgə otlaq sahəsi kimi istifadə edildiyindən böyük təhlükə qarşısındadır.
Ərazisə qutu qəbrlər və kurqanlar aşkar edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Запрос об организации памятника природы в Электронном атласе "Биоразнообразие животного и растительного мира Сибири"". 2012-07-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-12.
2. ↑  "СПИСОК ВЫЯВЛЕННЫХ ОБЪЕКТОВ НЕДВИЖИМОГО КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ НОВОСИБИРСКОЙ ОБЛАСТИ по состоянию на 30 марта 2009 г." 2010-10-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-12.
**Vəli Ağbaba** (*türk.* *Veli Ağbaba*; 3 aprel 1968) — TBMM 24, 25, 26, 27-ci çağırış millət vəkili, Türk siyasətçi və Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sədr müavini.

Həyatı
------

Vəli Ağbaba 3 aprel 1968-ci ildə Malatya şəhərinin Qaraca kəndində anadan olmuşdur. Turan Əməksiz liseyini bitirdikdən sonra, Əskişəhərdə yerləşən Anadolu Universitetinin İqtisadi və idarəetmə elmləri fakültəsini 1989-cu ildə bitirmişdir. Vəli Ağbaba universitet illərində Anadolu Universiteti Tələbə Dərnəyinin rəhbəri vəzifəsini yerinə yetirmiş və Əskişəhər Xalq Evinə üzv olaraq tələbə gənclik hərəkatında yer almışdır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Vəli Ağbaba əsgərlikdən sonra 1993-cü ildə Sosial-demokrat Xalqçı Partiyasına qatıldı və 1994-cü il seçkilərində Malatya Bələdiyyə Məclis üzvü seçilərək bələdiyyələrdəki ən gənc fraksiya sədri oldu.

Vəli Ağbaba 18 fevral 1995-ci il tarixində toplanan qurultayda Cümhuriyyət Xalq Partiyası ilə Sosyaldemokrat Xalqçı Partiyasının birləşmə qurultayında qurultay sədri vəzifəsini icra etmişdir.

1998-ci ildə keçirilən şəhər konqresində Cümhuriyyət Xalq Partiyası Malatya Şəhər Təşkilatının sədri seçildiyində 30 yaşında olan Vəli Ağbaba 1999-cu il seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyasının şəhər təşkilatının sədri seçilmişdir.

Vəli Ağbaba 2002-ci il parlament seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyasından millət vəkilliyinə namizəd, 2007-ci il seçkilərində isə Malatya millət vəkilli namizədliyinə namizəd olmuşdur. 2003–2005-ci illərdə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Nizam-intizam Komitəsinin üzvü, 2004-cü ildə isə Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Seçki Komitəsinin sədri olmuşdur.

Vəli Ağbaba 2011-ci il seçkilərindən öncə 6 mart 2010 və 10 yanvar 2011 tarixləri arasına partiyanın Malatya Şəhər Təşkilatı sədrliyi vəzifəsini icra etmişdir. 2011-ci il seçkilərində millət vəkilliyinə namizəd olmuş və seçilmişdir. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin İnsan Hüquqları Komitəsinin üzvü olmuşdur. 17 – 18 iyul 2012 tarixlərində baş tutan Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Qurultayında Partiya Məclisi üzvü seçilən Vəli Ağbaba 8 may 2014 və 24 yanvar 2016-cı illər arasında Cümhuriyyət Xalq Partiyasının yerli idarəetmə orqanlarından məsul sədr müavini vəzifəsini icra etmişdir. 2015-ci il və 2018-ci il parlament seçkilərində yenidiən Cümhuriyyət Xalq Partiyasının Malatya millət vəkili olaraq TBMM-ə girdi. Həmçinin Malatyaspor Konqresinin, İnsan Hüquqları Dərnəyinin, Atatürkçü Düşüncə Dərnəyinin üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Veli Ağbaba Özgeçmişi" Arxivləşdirilib 2016-08-19 at the Wayback Machine *www.chp.org.tr*.
2. ↑  "Veli Ağbaba Biyografisi" Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine *www.tbmm.gov.tr*. Türkiye Büyük Millet Meclisi resmi site.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-07.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-07.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Normativ yoxlama | LCCN: no2015031855 · VIAF: 315182867 · WorldCat VIAF: 315182867 |
**Kondratiya Bulavinin binası** — Rostov vilayəti Staroçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Qədim zamanlarda inşa edilən bina Staroçerkassk şəhərinin tən mərkəzində yerləşir. Regionda olan və günümüzə qədər gəlib çatmış ən qədim binalardan biridir. Petrapovlovski kilsəsinin qarşı tərəfində yerləşir.

Tarixi
------

Belə ehtimal edilir ki, bu binada 1707–1709-cu illərdə kəndli müharibəsinin lideri Kondrati Afanaseviç Bulabin yaşamış və vəfat etmişdir. Bina onun şəxsi mülkiyyəti olmamışdır. O, 1708-ci ildə Çerkassk şəhərinin işğalından sonra mülkə sahiblənmişdir. Şəhərin işğalıbdan sonra o, özünü ataman elan etmişdir.

Binanın inşa edilmə tarixi dəqiq bilinmir. Bununla belə onun XVIII əsrin birinci yarısında inşa edilməsi bildirilir. Bina kvadrat formaya malikdir. Binanın divarının qalınlığı bir metrə yaxındır. Üstəlik pəncərələri məhəccərlərə sahibdir. Qapısı qalın metaldan ibarətdir. Bu isə binanın qala-ev xüsusiyyətinə malik bir tikilidir. Demək olar ki, əhəmiyyətli dekor elementlərinə sahib deyildir.

Oktyabr inqilabından sonra bina tədricən dəyişikliklərə məruz qalmışdır. Burada aparılan inşa işləri və dəyişikliklər zamanı onun ilkin görünüşü dəyişmişdir.

1970-ci illərdə binada Staroçerkassk tarix-arxitektur muzey-qoruğu terkəşirdi. Bu zaman binada restavrasiya və bərpa işləri aparılmışdır. Ancaq restavrasiya zamanı görünüş olaraq XIX əsr fasadı götürülmüşdür. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik restavrasiya zamanı bayırdan pilləkən quraşdırılmışdır.

Bulabinin dönəmində — XVII və XVIII əsrlərdə binaın daxilində pilləkən olmuşdur. Binanın qalın divarları onu yalnız xaricdən qoruya bilərdi. Binanın binci mərtəbəsini ələ keçirən artıq bütünlüklə onu nəzarətdə saxlaya bilərdi. Daxili pilləkənə sahib idi. Günümüzdə binada muzey ekspozisiya zalı yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Дом Кондратия Булавина". 2018-05-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-16.
2. ↑  "Дом Булавина". 2018-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-16.

Mənbə
-----

* Дом Булавина на Викимапии
**Əlaəddin Hüseyn Cahansuz** (?-1161) — Qurilər sülaləsinin hökmdarı (1149-1161).

Həyatı
------

Qurlu qultanı İzzəddin Hüseynin yeddi oğlundan biri olaraq dünyaya gəldi. Atasının ölümü üzərinə yerinə keçən oğlu Seyfəddin Suri, torpaqlarını qardaşları arasında bərabər şəkildə bölüşdürmüşdü. Öz hissəsini bəyənməyən Qütbəddin Məhəmməd torpaqlarını qardaşlarından Bahaəddin Sama tərk edərək Qəznəvilər sultanı Bəhram Şaha qatılıb ona xidmət etməyi lazım bildi. Qısa müddətdə özünü sevdirən Qütbəddin yetənəkləriyle diqqəti çəkirdi. Bundan xoşlanmayan bəzi kimsələr Bəhram Şahı onun aleyhində qızışdırdınca bir müddət sonra Qütbəddin zəhərlənərək öldürüldü. Bu olaydan sonra Qurlular və Qəznəlilər arasında bir düşmənlik başlandı.

Qardaşının bu şəkildə öldürüldüyünü öyrənən Seyfəddin Suri intiqam almaq üçün Bəhram Şahın üzərinə yürüdü və Qəznəliləri məğlub etdi (1148). Bəhram Şah qaçaraq canını qurtara bildi. Qəznədə qalan Seyfəddin Suri bir müddət sonra idarədəki hakimiyətini sağlamlaşdırıb xalqın və əşrəfin güvənini qazandığına qane olunca məiyetini təkrar Firuzkuha göndərdi. Bu arada özünü toplayan Bəhram Şah düzenlediyi böyük bir ordu ilə Qəznəyə doğru irəliləməyə başladı. Aparılan savaşda Seyfəddin və veziri Seyyid Məcdüddin məğlub edilərək öldürüldülər (1149).

Seyfəddindən sonra taxta keçen Bahaeddin Sam ise intiqam məqsədiylə Bəhram Şah ilə savaşmaq üçün gedərkən yolda xəstələnib ölüncə Qurlu taxtına Əlaəddin Hüseyn keçdi (1149). Böyük bir qərarlılıqla yola çıxan Əlaəddin Bəhram Şah ile arxa-arxaya üç dəfə savaşdı və hər dəfəsində onu məğlub etdi. Bəhram Şah ancaq Pəncaba qaçaraq canını qurtara bildi. İntiqam hirsiylə gözü dönən Əlaəddin Qəznəni yağmalayaraq yeddi gün yandırıb-yaxdı. Bütün memarlıq əsərlər, kitabxanalar, bağçalar təxrib edilirkən minlərcə insan öldürüldü (1150/1151). Qəznəlilərin digər önəmli bir mərkəzi olan Büst də eyni şəkildə yağma və təxrib edildi. Bu üzdən Əlaəddin "Cahansuz" (dünyanı yandıran) adı ilə məşhur oldu.

Həmçinin bax
------------

* Qurilər

İstinadlar
----------
**Konarakda Günəş Məbədi**
"Qara Paqoda" kimi tanınan Konarkdakı günəş tanrısı Suryanın məbədi (*ing.* Konark Sun Temple, hind कोणार्क सूर्य मंदिर, oriya ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର, କୋଣାର୍କ) Benqal körfəzi sahilindən çox da uzaq olmayan Hindistanın Orissa əyalətinin Konarak şəhərində XIII əsrə aid abidədir.
Məbəd eramızın 1250-ci illərində Şərqi Qanqa sülaləsindən olan kral I Narasimhadevaya aid edilir.
Yeddi əsr ərzində dəniz çəkilmiş və məbəd sahildən təxminən üç kilometr uzaqlıqda qalmışdır.
1984-cü ildə məbəd YUNESKO-nun Ümumdünya irs siyahısına 246 nömrə altında daxil edilmişdir.

Bina 75 m hündürlükdə idi və 2000 tondan artıq çəkisi olan dəqiqliklə işlənmiş daş plitə ilə örtülmüşdür.
Məbədin ansamblı üç hissədən - vaxtilə məbəd rəqqaslarının ritual rəqsləri ifa etdiyi rəqs pavilyonundan, ibadət zalı - caqamohana və hazırda dağılmış ziyarətgahdan - deuladan ibarətdir.
Məbədin qarşısında daş fiqurlar - yeddi at və on iki təkərli bir araba var.
Məbəddə əsasən sevgi və erotik mövzularda çoxlu təsvirlər və heykəllər var.
Məbədin bir çox strukturları qismən dağıdılmışdır.

Surya məbədinin bir müddət tərk edilməsinə baxmayaraq, ora ziyarətlər davam edib və etməkdədir.
Maqh ayının parlaq yarısının yeddinci gününün (yanvarın sonu - fevralın əvvəlinə uyğundur) açılmasını qarşılamaq üçün insanlar buraya axın edirlər.
Bu gün, qədim ənənəyə görə, Paramasura bayramı - Ali Surya bayramı qeyd edildi.

Qalereya
--------

* Konark Günəş Məbədinin uzaqlaşdırılmış görünüşüKonark Günəş Məbədinin uzaqlaşdırılmış görünüşü
* Əsas məbədin quruluşu.Əsas məbədin quruluşu.
* Nata mandirNata mandir
* Nata mandirinin ön görünüşüNata mandirinin ön görünüşü
* Girişdə simha-gajaGirişdə *simha-gaja*
* Aşınmış at heykəliAşınmış at heykəli
* Konark məbədinin filləriKonark məbədinin filləri
* Günəş tanrısının ikinci heykəliGünəş tanrısının ikinci heykəli
* Məbədin divarındakı heykəlMəbədin divarındakı heykəl
* Konarkda Mayadevi məbədiKonarkda Mayadevi məbədi
* Mayadevi məbədində makara heykəliMayadevi məbədində makara heykəli
* Vaişnava məbədiVaişnava məbədi
* Vaişnava məbədinin ziyarətgahıVaişnava məbədinin ziyarətgahı
* Günəş məbədi üzərində oymalarGünəş məbədi üzərində oymalar
* Məbədin divarındakı heykəlMəbədin divarındakı heykəl
* Britaniya Muzeyinin saytından götürülmüş heykəlBritaniya Muzeyinin saytından götürülmüş heykəl
* Günəş məbədinin Gvaliordakı eynisiGünəş məbədinin Gvaliordakı eynisi
* Daş çarxın mərkəzindəki motivin yaxından görünüşüDaş çarxın mərkəzindəki motivin yaxından görünüşü
* Konark Günəş məbədinin arxa tərəfdən görünüşüKonark Günəş məbədinin arxa tərəfdən görünüşü
* Rosasala və ya məbəd kompleksinin mətbəxi*Rosasala* və ya məbəd kompleksinin mətbəxi
* Gözəl Günəş Məbədinin uzun ekspozisiya fotoşəkili. Konark, Odişa, gecə.Gözəl Günəş Məbədinin uzun ekspozisiya fotoşəkili. Konark, Odişa, gecə.

Uşuaya. 2005-02-06.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Sen, Sailendra.* A Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. 2013. 121–122. ISBN 978-9-38060-734-4.
2. ↑  Indian History. Tata McGraw-Hill Education. 1960. səh. 2. ISBN 978-0-07-132923-1. 1 January 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 May 2013.
**Azamat Beişenbekoviç İşenbaev** (19 iyun 1978, SSRİ) — Qırğızıstan futbolçusu, hücumçusu. Qırğızıstan milli komandasında oynamışdı.

Karyerası
---------

1995-ci ildə Bişkek "Alqa"-nın tərkibində Qırğızıstan Milli Futbol Çempionatında çıxış etməyə başladı. 1997-ci ildə Bişkek "Dinamo"-suna köçdü və üç qat çempion (1997, 1998, 1999) və Qırğızıstan çempionatının gümüş medalçısı (2000) oldu. 2000-ci ildə vurduğu 16 qolla çempionat bombardirləri mübahisəsinin ilk 5-inə girdi.

2001-ci ildən bu yana "Dordoy Bişkek"-də oynadı (sonradan klub bir neçə il Dordoy-Dinamo adlandırıldı). 2001-2003-cü illərdə ardıcıl üç dəfə milli çempionatın bürünc medalçısı və 2004-2007-ci illərdə çempionatın, 2004-2006-cı illərdə də Qırğızıstan kubokunun qalibi oldu. 2001-ci ildə 20 qolla çempionat bombardirləri mübahisəsində üçüncü yeri tutdu, daha sonra mövsüm ərzində dəfələrlə 10 qola çatdı. Beynəlxalq səviyyədə AFC Prezident Kubokunun qalibi (2006, 2007) və finalçısı (2005) oldu.

2008-ci ilin əvvəlində bir qrup təcrübəli oyunçu ilə birlikdə "özünə qarşı daha aşağı tələblər etmək" səbəbindən Dordoydan qovuldu. Bundan sonra peşəkar karyerasını başa vurdu, bir müddət 2008-ci ilin əvvəlində Qırğızıstanın mini futbol çempionatında oynadı.

Ümumilikdə, Qırğızıstanın yüksək liqasında 134 qol vurdu.

### Milli komanda karyerası

23 may 2000-ci ildə Qırğızıstan yığmasında ilk dəfə İordaniya ilə matçda, 64-cü dəqiqədə Aleksey Rıbakovu əvəzlədi. İlk qolunu 31 mart 2004-cü ildə Suriyaya qarşı vurdu. 2006-cı ildə onun komandası bürünc mükafatçısı oldu.

Ümumilikdə, 2000-2007-ci illərdə Qırğızıstan yığmasında 2 qol vurduğu 17 matç keçirmişdir.

Qırğızıstan Olimpiya komandasının tərkibində 2006-cı ildə Qətərdə keçirilən Asiya Oyunlarında 23 yaşdan yuxarı üç futbolçudan biri kimi iştirak etmişdir.

Şəxsi həyat
-----------

Qardaşı Kanatbek (1974-1996) də bir futbolçu idi və Qırğızıstan milli komandasında oynadı. Qardaşı Maksatbek (d. 1971) - Qırğızıstanda tanınmış bir bankir, Qırğızıstan Respublikası Milli Bankının sədr müavini vəzifəsində çalışıb .

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azamat Ishenbaev // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  Azamat Ishenbayev // FBref.com (çd.).
3. ↑  "Валерий Березовский, Андрей Краснов и Азамат Ишенбаев покинули "Дордой"". 2019-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
4. ↑  "Иордания 2 : 0 Киргизия". 2019-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
5. ↑  "Киргизия 1 : 1 Сирия". 2019-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
6. ↑  "Максат ИШЕНБАЕВ: Для меня футбол — это жизнь". 2019-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Azamat İşenbayev — "FootballFacts.ru" saytında.  (rus.)
* *Soccerway.com* saytında profili (ing.)
* Azamat İşenbayev National-Football-Teams.com'da
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şeyxan.

**Şeyxan qəzası** (ərəbcə: قضاء الشيخان) — İraq Respublikasının Ninəvə mühafazasında inzibati ərazi vahidi. Qəzanın inzibati mərkəzi Ayn Sifni şəhəridir.

Ərazisi
-------

2009-cu ilə olan rəsmi məlumata əsasən qəza 1.333 km² ərazini əhatə edir. İnzibati cəhətdən iki nahiyyəyə (ərəbcə: ناحية) bölünür: Şeyxan nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية الشيخان) və Ziləkən nahiyyəsi (ərəbcə: ناحية زيلكان)

Əhalisi
-------

10 oktyabr-20 dekabr 2009-cu il siyahılarına əsaslanan rəsmi təxminlərə görə Şeyxan qəzasının əhalisi 36.598 nəfər olmuşdur. Eyni təxminlərə görə bütün Nineva mühafazasında 3.106.948 nəfər əhali yaşamışdır. Və bu rəqəmlər nəzərə alındıqda məlum olur ki, Şeyxan qəzasında yaşayan əhali bütün mühafazada yaşayan əhalinin 1.18%-ni təşkil edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "الوحدات الإدارية ومساحتها كما في 2009". 2019-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-17.
2. ↑  Iraq population statistics Arxivləşdirilib 2015-04-20 at the Wayback Machine in **GeoHive** Global Statistics Arxivləşdirilib 2012-04-03 at the Wayback Machine. United States of America, Arizona, Phoenix.
3. ↑  مركز قضاء الشيخان
4. 1 2  "إحصاء نينوى تؤكد أن عدد سكان المحافظة تجاوز الثلاثة ملايين نسمة في نهاية 2009 الماضي". 2015-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-15.
5. ↑  "توزيع الوحدات السكنية والأسر ومجموع سكانها حسب المحافظات لسنة 1997 و 2009". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-15.
**Kojevnikov buxtası** — Laptevlər dənizində, Xatanqa çayının mənsəbində formalaşan buxta. Xatanqa körfəzində Xara-Tumus və Nordvik yarımadaları arasında yerləşir. Qərbdən açıq dənizə çıxışı vardır.
Materik daxilinə 48 km məsafədə uzanır. Eni çıxacaqda 20 km, dərinliyi isə 7 metrdir.

Buxta rus ordusunun zabiti, 1905-ci ildə bu buxtanı tətqiq edən Mixail Yakovleviç Kojevnikovun şərəfinə adlandırılmışdır.

Buxatnın sahillərində tundra bitkiləri yayılmışdır. İlin böyük qismi buzla örtülü olur. Buxataya İlya, Carqalax, Semieriskaya, Takyan Yurax şayları tökülür. Cənub sahilində İlya buxtası yerləşir. Sahilləri əsasən hamardır.

1930-cu illəedə Şimal dəniz yolunun davamlığını təmin etmək məqsədi ilə burada buzqıranlar fəaliyyət göstərirdi. Sahillinddə Kojevnikovo , Kosistıy qəsəbələri salınmışdır. bura hətta ensiz dəmir yolu çəkilir. İndidə sahildə tərk edilmiş paravozları görmək olar.
İnzibati cəhətdən buxtanın böyük hissəsi Rusiya Federasiyası Krasnoyarsk diyarı, az qismi isə Saxa Respublikası ərazisinə daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "В. К. Конюшко «Арктика»". 2014-02-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-05.
2. ↑  "Топографическая карта S-49,50 Юрюнг-Хая". 2020-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-05.
3. ↑  "Тропосферная радиорелейная станция 7/103". 2019-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-05.
4. ↑  "Косистый. Исчезнувшие города России и СССР". 2014-02-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-05.
5. ↑  "Nordvik-90". 2004-10-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-05.
**Balu** (benq. বালু নদী ) -Banqladeşdə çay, Şitalakşa çayının sağ qolu. Banqladeşin şimal-mərkəzi hissəsi, Qazipur, Dakka və Narayanganj rayonlarının ərazisindən axır. Çay 44 kilometr uzunluğundadır və orta eni 79 metrdir. Banqladeş Su Ehtiyatlarının İnkişafı Şurasının çayları siyahısında 46-cı yerdə göstərilmişdir.

Balu çayı yağışlı mövsümdə daşır. Çayda qazma işləri Banqladeş hökumətinin sponsorluğu ilə aparılır. Buna baxmayaraq Balu çayı "ölüm çayına" çevrilir. Bu, çayın əsas axınının musson dövründə, Şitalakşa çayının Balu çayı boyunca axması zamanı baş verməsi ilə əlaqədardır. Balu çayında yağış olmadığından 6-7 ay ərzində su axını quruyur .

Balu çayının suları suvarma üçün istifadə olunur  .

İstinadlar
----------

1. ↑  *মোহাম্মদ রাজ্জাক, মানিক.* উত্তর-কেন্দ্রীয় অঞ্চলের নদী // বাংলাদেশের নদনদী: বর্তমান গতিপ্রকৃতি. — প্রথম. — ঢাকা : কথাপ্রকাশ, ফেব্রুয়ারি ২০১৫. — P. ২৬৮. — ISBN 984-70120-0436-4.
2. ↑  "বালু নদী এখন মরা গাঙ" (Benqal dilində). 2015-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-01. news and article collection.blogspot.it
3. ↑  "বাংলা পিডিয়া : বালু নদী". 2021-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.