recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncani** (1942) — azərbaycanlı din və siyasət adamı. Əsədullah Bayat İran konstitusiyasının dəyişdirilməsi şurasının üzvü, inqilabdan sonra ilk üç seçkidə zəncanlıların İran parlamentində təmsilçisi, eləcə də məclisin idarə heyətinin üzvü olmuşdur. İran İslam Respublikasının parlamentinə keçirilən üçüncü seçkidən sonra parlamentin naib-rəisi vəzifəsini daşımışdır. O, buna qədər "Mubariz Ruhanilər Birliyi", "Qum Elmiyyə Hövzəsinin Tədqiqatçıları və Ustadları" kimi təşkilatıarlın üzvü olmuşdur. Bayat indi Qumda din mərcəidir, onun vebsaytı İranda hökumət tərəfindən filter olub.

Həyatı
------

Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncanın 25 kilometrliyində Zəncan çayının sahilində yerləşən bir kənddə dünyaya göz açıb. Məktəbxanada Quran, Gülüstan, Tarix-i möəcm və tədris olunan digər bir sıra kitabları mütaliə edib. 13 yaşında ikən Zəncana gedib. 6 il Zəncanda hovzə dərsləri alıb və 19 yaşında ikən Qum Elmiyyə Hövzəsində təhsil almağa başlayıb. Burada dövrünün tanınmış alimlərində və din adamlarından dərs alıb, siyasətlə maraqlanmağa başlayıb. İran inqilabından sonra 3 dəfə Zəncandan İran parlamentinin üzvü seçilib. Üçüncü seçkidən sonra parlamentdə naib-rəis kimi çalışdı. İctihadda açıq baxışı və çağdaş olaylardan vaz keçməməsi onun ictihadi nəzərlərinin özəllikələrindəndir.

Ustaldarı
---------

**Zəncandakı ustadları:**

* Hüccətul-İslam vəlmülimin Hacı Şeyx Yəqübəli Cabbar
* Hüccətul-İslam vəlmülimin Şeyx Əbdülhəmid Qaemi
* Hüccətul-İslam vəlmülimin Hacı Mirzə Əhməd Rəşündi Zəncani
* Ayətullah Hacı Mirzə Əhməd Zəncani
* Ayətullah Mirza Əli Nəqi Hillّi-ı Zəncani

**Qumdakı ustadları:**

* Böyuk Ayətullah Seyid Məhəmmədkazım Şəriətmədari
* Ayətullah Əllamə Təbatbayi
* Böyuk Ayətullah Sultani Təbatabayi
* Ayətullah Şeyx Əhməd Payani
* Böyuk Ayətullah Müntəziri
* Ayətullah Məhəmməd Müfəttih
* Ayətullah Murtəza Muthhəri
* Ayətullahşix Məhəmməd İsmayıl Saeni Zəncani
* Ayətullah Mustafa E'timadi
* Ayətullah eyxix Hüseyn Nüri
* Böyuk Ayətullah Ruhullah Xəmini
* Böyuk Ayətullah Muəhqiq Damad
* Böyuk Ayətullah Şeyx Murtaza Haeri
* Böyuk Ayətullah Mirzə Haşim Amoli
* Böyuk Ayətullah Əraki
* Böyuk Ayətullah Gülpayigani
* Böyuk Ayətullah Ruhani

Əsərləri
--------

* Sünnət və Qur'an baxışından İmam və İmamət
* İslamın ekonomik sistemi
* Tanrı‌nı tanımaq
* Töhid
* İnsan Qur'anda
* İslami dövlətin para qaynaqları
* Şərq filosofları‌nın düşüncəsində İlliyət
* İslamın siyasi sistemi
* İslamın siyasi düşüncə‌lərinə ötəri bir baxış
* İslam siyasi düşüncəsi və mədinətun-Nənbi
* Tüzih ul-Məmsail risaləsi
* həc əməllə‌ri və əhkamı rəsaləsı
* Usul elmində tədqiqatlar
* İdalət mizanı
* Təhzibi- Nəfs

İran türkləri və Qarabağ haqda fitvası
--------------------------------------

Əsədullah Bayat İranda yaşayan Azərbaycan türklərinin haqları barədə, habelə Qarabağın ermənilər tərəfindən işqal olunmasına görə fitva verib. Fitvada türklərin öz hüquqi haqlarını almaqda lazımi işləri görməkdə mucaz sayılıblar. Qarabağ işğalını isə qəbul olunmaz bilərək bütün müsəlmanları o torpaqların azad edilməsinə yardım göstəməyə çağırıb.

Həmçinin bax
------------
***Gecə qonağı*** filmi rejissor Kənan MM tərəfindən 2015-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azəri Prodakşn tərəfindən istehsal edilmişdir. Əsas rolları Fərda Xudaverdiyev, Pərvin Abıyeva, Kənan MM, Tural Əhməd, Kəmalə Piriyeva ifa edirlər.

Məzmun
------

Tək yaşayan Camal rəssamlıqla məşğuldur, lakin heç kim onun əsərlərini bəyənmədiyinə görə onda böyük depressiya yaranır. Onun Lalə adında özünübəyənən bir nişanlısı var. Bir gün dostu Ədalət gecə yarısı bir bar qızı Zara ilə sərxoş vəziyyətdə Camalın evinə gəlir. Ədalət Camaldan xahiş edir ki, qız bir gecə onun evində qalsın. Lakin səhər açılanda Ədalət qızın dalınca gəlmir. Yuxudan oyananda Zara elə bilir ki, onu evə Camal gətirib. Beləliklə, fərqli dünyaların adamları olan insanlar arasında ülvi hisslər yaranır. Filmin sonluğu tamaşaçı üçün gözlənilməz olacaq.

Film haqqında
-------------

* Film İlqar Paşayevin əsərinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

Rejissor: Kənan Mahmudov  

Ssenarist: Kənan Mahmudov, İlqar Paşayev  

Operator: Rəşad Qarayev, Emil və Yaqub Azəri  

Rəssam: Kamran İbrahimxəlilov  

Bəstəkar: Nailə Mirməmmədli  

Montaj: Tofiq Teymuroğlu

Rollarda
--------

Fərda Xudaverdiyev — Camal   
 Pərvin Abıyeva — Zərifə
  
 Kənan MM — Ədalət
  
 Tural Əhməd — Məmməd   
 Kəmalə Piriyeva — Lalə

Epizodlarda
-----------

Rahib İsrafilov  
Natiq Əliyev  
Tünzalə Mirzəyeva  
Faruk Özmən  
Tural Məmmədov  
Elməddin Rəhimov  
Həsən Rəhimov  
Fariz İsmayılov  
Fatma Şahin  
Ruslan Zeynalov  
Kəmalə Qazıyeva  
Mənsurə Əliyeva  
Firəngiz Hacımuradova  
Səbinə Əzimzadə  
Namiq Mustafayev  
Elvin Babayev  
Sənan Elliz  
Ülfət Bəşir

Texniki heyət
-------------

Namiq Mustafayev  

Elçin Babayev  

Azər Salmanov  

Emil Şahbazov  

Seymur Məmmədov  

Samir Orucov  

Tomas Abışov

İstinadlar
----------

1. ↑  Gecə Qonağı (2015) Arxivləşdirilib 2018-02-03 at the Wayback Machine Kinopoisk.ru Arxivləşdirilib 2018-02-10 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2015-ci ilin Azərbaycan filmləri  
 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------
**Ziçi adaları** — Frans-İosif Torpağına daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Qrupa daxil olan adalar buzlaqlar vastəsi ilə bir-birinə bir birləşir.

Arxipelaqa daxil olan adaların siyahısı (Şimaldan cənuba):

* Karl Aleksandr adası
* Payer adası
* Cekson adası
* Rayner adası
* Qrili adası və onun ətrafında yerləşən adalar
* Siqler adası
* Solsberi adası
* Viner-Nyoyştadt adası
* Luici adası
* Çamp adası

Arxipelaqın ən şimal nöqtəsi Kral-Aleksandr adasında yerləşən Bem burnudur.. Ən cənub nöqtəsi isə Çamp adasında yerləşən Fiume burnudur. Bu burunlar arasında məsafə 114 km-dir. Arxipelaqın qərb nöqtəsi olan Armitic burnu Luici adasında, şərq nöqtəsi isə Payer adasında yerləşir. Arxipelaqın ən hündür nöqtəsi 620 m olan zirvə Viner-Nyoyştad adasında yerləşir (Forbs buzlağı).

Adalar macar qrafı Ziçinin şərəfinə adlandırılır. O, 1872-1874-cü illər Avstriya-Macarıstan Qütb ekspedisiyasını maliyyələşdirən şəxslərdən biri olmuşdur.

Xəritə
------

* Xəritə
**Kilikiya şaqqıldağı** (*lat.* Colutea cilicica) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin şaqqıldaq cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Avropa və Balkan yarımadalarında yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

3-6 m hündürlükdə olan koldur. Yarpaqları qısa, göyümtül, 7-9 sm uzunluğunda, 3-4 cüt yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları 16-25 mm uzunluğunda, 10-15 mm enində, tərs-yumurtavari və ya ellipsvaridir. Ucu kütdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Hər bir salxımda 4-7 ədəd çiçək yerləşir. Kasacıqları borucuqvaridir. Dişicikləri enli, üçbucaq şəklindədir. Tacı sarı, uzunluğu 20-23 mm-ə qədər, kürəkləri qayıqcıqdan xeyli uzundur. Yumurtalığı çılpaqdır. Paxla saplaqlı, şişkin, şəffaf, çoxtoxumludur. Paxlaların uzunluğu 5-6 sm, eni 2-2,5 sm-ə qədər, üzəri çılpaq olub, uc hissəsi qatlanan, yetişən zaman açılmır. İyul-avqust aylarında yetişir. Toxumla asanlıqla çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığadavamlı və işıqsevən, dekorativ bitkidir. Qrup halında becərmək üçün yararlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqazda aşağı və orta dağ qurşaqlarında təsadüf edilir.

İstifadəsi
----------

Yarpaqlarının ekstraktından hazırlanan həlimi işlətmə xəstəliyində istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2984593
* Wikispecies: Colutea cilicica
* EoL: 418734
* EPPO: CXICI
* EUNIS: 169808
* FoIO: COLCIL
* GBIF: 2956460
* GRIN: 11204
* iNaturalist: 501680
* IPNI: 486820-1
* IRMNG: 10177743
* NCBI: 1868712
* Plant List: ild-10180
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:486820-1
* Tropicos: 13049448
* WoI: 800
* WFO: wfo-0000163774

 |
**Başcıqlı çoğan** (*lat.* Gypsophila capitata) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin qərənfilkimilər fəsiləsinin çoğan cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Böyük Qafqazın Quba sahəsində, Qobustanda, Xəzəryanı ovalıqda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Çoxillik ot bitkisidir, 20-40 (60) sm hündürlükdədir. Yarpaqları çılpaq, qalın, xətvari-bizəoxşar, uzunluğu 1-2,5 (3) sm, eni 1 mm-ə qədər, göyümtüldür. Gövdənin və budağın qutarcağında diametri 6-12 (15) mm olan, şarşəkilli, başcıqlı çiçəkləri var. Kasacığın uzunluğu 3,5 mm-ə çatır, zəngiçiçəyinə oxşayır. Ləçəkləri ağ, uzunluğu 5 mm-ə çatır, xətvari-uzunsovdur. Qutucuq yumurtaşəkilli-şarşəkillidir, diametri 2,5 mm-ə çatır, birtoxumludur, toxumları yastı, şarşəkillidir, diametri 1,5 mm-ə çatır.

Ekologiyası
-----------

İyun-avqust aylarında çiçəkləyir. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında gili və daşlı yamaclarda, quru çaylarda və arxalarda rast gəlinir. Populyasiyanın növləri azalır, yayılma ərazisi məhdudlaşır. Məhdudlaşdırıcı amillər iqlim və antropogen amillərdir (otarılma, tapdalanma nəticəsində yaşayış ərazisinin deqradasiyası). Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum banklarında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir bitki növüdür. Qafqaz endemikidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12837511
* GBIF: 5586596
* iNaturalist: 438986
* IPNI: 154412-1
* IUCN: 200198
* NCBI: 2161769
* Plant List: kew-2836613
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:154412-1
* Tropicos: 6302662
* WFO: wfo-0000713457

 |
**Sultanım Bəyim** və ya **Qədəmli Sultan Xanım** (1516 – 1593, Qəzvin) — ikinci Səfəvi hökmdarı olan Şah Təhmasibin birinci arvadı və Şahbanusu. O, Şah Təhmasibin varisi olan II Şah İsmayılın, 1578-ci ildən 1587-ci ilə qədər hökmranlıq edən Şah Məhəmməd Xudabəndənin və Gövhər Sultanın anasıdır.

Həyatı
------

Sultanım Bəyimin atası Ağqoyunlulardan olan İsa bəy Mosullu idi. Şah Təhmasibin anası Taclı Bəyim kimi Sultanım Bəyim də Mosullu tayfasına aid idi və öz ərinin qohumu idi. Azərbaycan bəylərbəyiliyinin bəylərbəyisi olan Musa Sultan Mosullu onun qardaşı idi. Təhmasiblə Şah I İsmayılın hakimiyyətinin son illərində evləndiyi düşünülür. Bu evlilikdən sonra o yeni şahın əsas arvadı oldu və iki oğul dünyaya gətirdi. Bu dövrdə Təhmasibin azyaşlı olmasına görə taxt-tac üzərində Şamlı-Ustaclı naibliyi mövcud idi. Bu naiblik müddətinin əvvəllərində, yəni ərinin hələ 18 yaşı olarkən ilk oğlanları olan Məhəmməd Xudabəndə dünyaya gəldi. 1537-ci ildə isə İsmayıl Mirzə doğuldu.

Sultanım Bəyim Taclı Bəyimin 1540-cı ildə Şiraza göndərilməsindən sonra hərəmin hakimi oldu. Onun ayrıca sarayı və şəxsi vəziri (Xacə İbrahim Xəlil) var idi. Bundan əlavə, Sultanım Bəyim həmçinin fəxri titul hesab edilən Məhdi Ülya tituluna sahib idi. Qərbi Xorasanda Sultanım Bəyimə məxsus olan böyük torpaq sahələri mövcud idi. Bu torpaqlar tiyul və müqərəriyat formasında idi.

O, oğlu II Şah İsmayılın hakimiyyəti dövründə öz gücünü qoruyub saxlamağı bacardı. Həmçinin, onun tayfası olan Mosullular da hakimiyyəti dəstəkləyirdilər. Sultanım Bəyim Məhəmməd Xudabəndə və Şah Abbas dövrlərində də yaşamışdır.

Həmçinin bax
------------

* Səfəvi şahlarının analarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  "ESMĀʿIL II – Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. 2022-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-08.
2. ↑  John E. Woods, The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire Arxivləşdirilib 2021-10-16 at the Wayback Machine (1999) p. 193
3. 1 2  *Newman, Andrew J.* Safavid Iran : Rebirth of a Persian Empire. London [u.a.]: I. B. Tauris. 2005. səh. 29. ISBN 9781860646676.
4. ↑  *Nashat, edited by Guity; Beck, Lois.* Women in Iran from the rise of Islam to 1800. Urbana: University of Illinois Press. 2003. səh. 152, 154. ISBN 9780252071218. ([[:Category:|link]])[[Category:]]
**Macarıstan Milli Bankı** (mac. Magyar Nemzeti Bank (MNB) ― Macarıstanın mərkəzi bankı və Avropa Mərkəzi Banklar Sisteminin (ESCB) bir hissəsi. Macarıstan Milli Bankı 1924-cü ildə quruldu və Kral Macarıstan Dövlət Bankının yerinə keçdi. Macarıstan Milli Bankı beynəlxalq münasibətlərinə və beynəlxalq iqtisadi qurumların və maliyyə təşkilatlarının (AB, BVF, IƏİT, BHB) peşəkar forumlarında iştirakına xüsusi əhəmiyyət verir.

Onun əsas məqsədi qiymət sabitliyidir, amma eyni zamanda o, milli valyuta olan forinti buraxmaq, dövriyyədəki pula nəzarət etmək, mərkəzi bankın təməl məzənnəsini təyin etmək, rəsmi valyuta məzənnələrini dərc etmək və valyuta məzənnəsinə təsir göstərmək üçün xarici valyuta ehtiyatlarını və qızılı idarə etmək məsuliyyətlərini daşıyır.

Fəaliyyəti
----------

Macarıstan Milli Bankının sədri Baş nazirin təklifi ilə Macarıstan Prezidenti tərəfindən altı illik müddətə təyin edilir. Macarıstan Milli Bankının ən vacib qərar qəbul edən orqanı Valyuta Şurasıdır. Binası Budapeşt şəhəri Belvaroş rayonunun Azadlıq meydanında, ABŞ səfirliyinin binası yanında yerləşir.

MNB ortamüddətli məqsədli inflyasiya göstəricisini təxminən 3% civarında saxlayır. Bu Avropada qiymət sabitliyi üçün ümumi qəbul edilmiş inflyasiya səviyyəsindən bir qədər yüksəkdir və Macarıstanın Avropanın digər ölkələrinə çatmağa kömək etmək üçün istifadə olunur. Macarıstan Mərkəzi Bankı ilə bağlı Qanununda deyilir: "MNB-nin əsas məqsədi qiymət sabitliyinə nail olmaq və onu qorumaqdır. MNB əsas məqsədinə xələl gətirmədən və sərəncamında olan valyuta-kredit siyasəti alətlərindən istifadə edərək hökumətin iqtisadi siyasətini dəstəkləməlidir.

Demonetezasiyaya uğramış və ya zədələnmiş valyuta bankın baş ofisində və eləcə də onun iki regional ofisində dəyişdirilə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The World Factbook – Central Intelligence Agency". Cia.gov. 12 August 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 October 2017.
2. ↑  "EN". Mnb.hu. 24 July 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 October 2017.
3. ↑  "EN". English.mnb.hu. 26 September 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 October 2017.
**Tahir adaları** — qrupa 3 ada və 5 qaya daxildir. Adalar qrupu Urup boğazında yerləşir. Sahəsi 0,6 km²-dir ki, bunun da 0,2796 km² ərazisi Qromikonun payına düşür. Rusiyanın Saxalin vilayəti, Şimali Kuril şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur. Ada dəniz quşları və digər canlıların toplaşdığı ərazidir.

Urup adasında yerləşən Kastrikum yarımadasımndan 100 m aralıda yerləşir. Adalar arası riflər hətta kiçik gəmilər üçündə təhlükəlidir.

Etimalogiyasına görə fars mənşəllidir. Tərcümədə «sarsılmaz», «davamlı» adlamını verir. 2016-cı ildə qrupa daxil olan nisbıətə iri adalar А. А. Qromiko (ən irisi) və А. İ. Şetininonun (Urupa ən yaxın) şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
**Teymur xan Ayrımlı** (d. Şimali Azərbaycan, Rusiya imperiyası - ö. İran) — Azərbaycan türklərinin tayfalarından olan Ayrım tayfasına mənsub briqada generalı. Rza şah Pəhləvinin kraliçası Tacülmülukün atası, Pəhləvilərin sonuncu şahı Məhəmməd Rza şah Pəhləvinin ana babası.

Həyatı
------

Teymur xan Ayrımlının və ümumiyyətlə Ayrımlı ailəsinin əsli Şəmşəddil mahalındandır. Teymur xan Ayrımlı Rusiya İmperiyası ordusunun polkovniki kimi Qacar İmperiyasında yerləşmiş rus ordusunda xidmət etmişdir. Tacülmüluk öz xatirələrində yazır ki, atası Bakıda ordu komandirinin müavini, Lənkəranda zastava rəisi olmuş, daha sonra briqada generalı kimi xidmət etmişdir. Qardaşı Nəriman və əmiləri 1900–1918-ci illərdə əvvəlcə ermənilər və azərbaycanlılar arasında, daha sonra isə bolşeviklərin Zaqafqaziyada iqtidara gəlməsi ilə yaşanan qarışıqlıqda itkin düşüblər. Bu səbəbdən də naməlum tarixdə Teymur xan öz ailəsini Bakıdan İrana gətirmiş, bolşevik hakimiyyətinin Zaqafqaziyada qurulmasından sonra isə bir daha geri qayıtmamışdılar. Teymur xan Ayrımlının ailəsini tam olaraq nə zaman Qacar imperiyasına apardığı bəlli deyil. Lakin məlumdur ki, 1916-cı ildə o, qızını gələcəl Pəhləvi şahı Rza ilə evləndirmişdir.

XX əsrin əvvəlindən etibarən Qacar imperiyası ordusunda mühüm mövqeyə malik generallardan biri olmuşdur. Pəhləvi sülaləsinin ilk hökmdarı Rza şah Pəhləvinin arvadı və kraliça Tacülmülk onun qızıdır. Bir digər məşhur generallardan biri olan Məhəmmədhüseyn xan Ayrım Teymur xan Ayrımlının qardaşının oğludur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Yadigar Sadıqlı.* "Tacülmülk Pəhləvi". yadigar-sadiqli.livejournal.com. 2023-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2023.
2. ↑  "همسران رضاشاه". www.iichs.ir. 12 Sentyabr 2019. 2022-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2023.
3. ↑  *M. Amanat.* "ĀYROM, MOḤAMMAD-ḤOSAYN KHAN". www.iranicaonline.org. 1987. 2023-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2023.
**Məmmətqulular sülaləsi** təqribən 600 il idarə edən xanədandır. **Məmmətqulular**,**Məmmətquluoğulları**, **Âl-i Məmmətqulu** və **Hanədan-ı Âl-i Məmmətqulu** olaraq da bilinir. Sülalə adını, qurucuları olan Məhəmmət və Qulu dan alıb. Məmmətqulu sülaləsinin 1299-cu ildə başlayan idarəsi hələdə davam edir.

Soykökü
-------

Səlcuqlular 1071-ci il Malazgirt Meydan zəfərindən sonra Qafqazı fəthə başladıqları sırada özlərinə bağlı türkmən boylarını, bu ölkənin müxtəlif bölgələrinə məskən etmişlər. Yerləşdirilən Türkmənlər içində Osmanlı Dövlətini quran Qayıxanlılar da mövcud idi. Qayıxanlıların tarixi Anadoluya köç etmələrindən etibarən başlamaqdadır. Qayıxanlıların IX əsrdən etibarən Ceyhun çayını keçərək İrana gəldikləri haqqında tarixçilər məlumat vermişlər. Ceyhunu keçən Qayıxanlılar Xorasansanda Mərv və Mahan tərəfinə yerləşmişlər və sonra Monqolların hücumlarına görə yerlərini tərk edərək Azərbaycana və Şərqi Anadoluya gəlmişlər. Bu qeydlərə görə Qayı boyu da Səlcuqlularla birlikdə Xorasana və Monqolların təcavüzləri üzərinə, Azərbaycana və Şərq Anadoluya köç etmişlər.

Oğuzların Qayı boyundan olan Gündüzalpın oğlu Ərtoğrul bəy oğullarından Saru Batu bəyi Konyaya göndərib, Anadolu Səlcuqlu Sultanı I Alaəddin Keyqubadan məskunlaşmaq üçün bir yer istəmiş və ona Ankara ətrafındakı Qaracadağ verilmişdir. Ərtoğrul Bəy burada ikən Səlcuqları Monqol və Bizans hücumlaından qorumuşdur. Bundan əlavə, Qayı nəslindən olanların məskunlaşdığı ərazi sərhəd xəttini təşkil edirdi. Onlar Səlcuqlu dövlətinin şimal qərb vilayətlərini müdafiə etməli idilər. Səlcuqlardan torpaq almış tayfa başçıları əhalidən vergi toplamaq, qonşu dövlətlərin torpaqları hesabına öz mülklərini genişləndirmək hüququna malik idilər. Monqollara və Bizansa qarşı Səlcuqlulara mühüm xidmətlər göstərmiş olduğu üçün Qayı nəslindən olanlara mükafat olaraq Ucda yəni Bizans sərhəddində "Söyüd Qışlağı" ilə "Domaniç Yaylağı" iqta olaraq verilmiş və bu bölgə gələcək Osmanlı Dövlətinin beşiyi olmuşdur.

Məmmətqulular sülaləsinin rəisləri
----------------------------------

| № | Adı | Başlanğıc tarixi | Bitiş tarixi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | **Məhəmmət** | 19 noyabr 1922 | 16 may 1926 |
| 2. | **I. Yəhya Əfəndı** | 16 may 1926 | 23 avqust 1944 |
| 3. | **Əhməd Nihad Əfəndi** | 23 avqust 1944 | 4 iyun 1954 |
| 4. | **Osman Fuad Əfəndi** | 4 iyun 1954 | 19 may 1973 |
| 5. | **Mehmed Əbdüləziz Əfəndi** | 19 may 1973 | 19 yanvar 1977 |
| 6. | **Əli Vasib Əfəndi** | 19 yanvar 1977 | 9 dekabr 1983 |
| 7. | **Ağa Quliyev Məmmətqulu** | 9 dekabr 1983 | 12 mart 1994 |
| 8. | **Qoca Quliyev Məmmətqulu** | 12 mart 1994 | 5 (20) may 1956 |
| 9. | **Mobil Quliyev Məmmətqulu** | 5 (20) may 1956 | 8 yanvar 1992 |
| 10. | **I.Rizvan Quliyev Məmmətqulu** | 8 yanvar 1992 | 7 oktyabr 2016 |
| 11. | **Elşən Quliyev Məmmətqulu** | 7 oktyabr 2016 | davam edir |

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Əhəmənilər dövlətində tibarenlər və makronlar.
**Tibarenlər** (*yun.* Τιβαρηνοί) — Anadolunun Qara dəniz sahilində yaşamış qədim Pont xalqı. Herodotun, eləcə də Ksenofonun, Strabonun və digər antik müəlliflərin əsərlərində xatırlanmışdır. Qədim müəlliflər onları skif tayfasının bir qolu hesab edirdilər. Həm Roma dövründə, həm də ondan əvvəl tibarenlər mossiniklər və makronlar kimi xalqlarla birgə yaşayırdılar. Tibarenlər Cənubi Qara dəniz bölgəsinin qonşu tayfaları ilə birlikdə e.ə. VI–V əsrlərdə Əhəmənilər tərəfindən zəbt edilmiş və onların bölgəsi 19-cu satraplığın tərkibinə daxil olmuşdur.

Tarixçilər tibarenlərin adını qədim Şumer şəhəri Bad-tibira ilə əlaqələndirməyə çalışırdılar. Bu şəhər "misgərlərin istehkamları" və ya "dəmirçilər qalası" kimi tanınırdı. Müasir nəşrlərdə bu etnonim daha çox erkən dəmir dövründə formalaşmış Suriya-Het çarlığı Tabal ilə müqayisə edilir və bəzən eyniləşdirilir. Gürcüstan tədqiqatçıları etnonimi protokartvelcə kimi izah etməyə çalışır və tibarenləri kolxlar ilə qohum hesab edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Albright W. F. Lambdin T. O.* The Evidence of Language // The Cambridge Ancient History I, part 1. Cambridge University Press. 1971. 150. ISBN 0-521-07051-1.
2. ↑  "Journal of ancient history - Google Books". 2023-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-02.
3. ↑  С. Н. Джанашиа. Тубал — табали, тибарены, иберы. // «Известия» Института языка, истории и материальной культуры, 1937, N 1 (на груз. яз.).
**Oşima** (*yap.* 奄美大島) — Amami arxipelaqına daxil olan, Şərqi Çin dənizində yerləşən ada. Ada Yaponiyaya məxsus olur.

Coğrafiyası
-----------

Ada inzibati cəhətdən Kaqoşima prefekturası ərazisinə daxildir. Adanın sahəsi 712,35 km² təşkil edir. Adada Amami şəhəri yerləşir. Şəhər mart 2006 ildə Nadze şəhəri, Tasuqo qəsəbəsi, Yamato kəndi, Uken və Setouti qəsəbəsinin yarı ərazisi birləşdirilməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir.

Tarix
-----

Ada haqqında ilk məlumatlar 657-ci ildə yapon mənbələrində verilmişdir. Qədimlərdə ada Çin imperiyasına (Tan (618—907)) gedən yolun üzərində dayanacaq rolu oynayırdı. Bundan sonra ada uzun zaman unudulur. Sonradan adanı ryukyudan olan feodallar yenidən aşkarlayırlar. XV əsrdə ada Ryukyu krallığının tərkibinə keçir. 1609-ci ildə adalar və dövlət birlikdə Saşuma knyazlığına tabe etdirilir. 1611-ci ildə yaponlar Amami adasını ələ keçirilir. 2001-ci ilin 22 dekabr tarixində Şimali Koreya hərbi gəmisi ilə yapon gözətçi kateri arasında toqquşma baş vermişdir. Nəticədə Şimali Koreyaya məxsus olan gəmi heyəti ilə (minimum 15 nəfər) birlikdə dənizin dibinə gömülmüşdür.

İqtisadiyyat
------------

Bütün Amami adalarında olduğu kimi adada da iqtisadiyyatın əsasları kənd təsərrüfatı və turizm üzərində qurulmuşdur. Burada batat, düyü və şəkər qamışı yetişdirilir. Mülayim iqlimi il ərzində iki dəfə düyü yığımına imkan verir. Adada az miqdarda olsada belə əl üsülü ilə yüksək keyfiyyətli ipək hasilatı həyata keçirilir.

Adada Amami hava limanı yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ito H. 2014. Endangered whale captured on film off Amami-Oshima Arxivləşdirilib 2014-02-02 at the Wayback Machine. The Asahi Shimbun. retrieved on 28-05-2014
2. ↑  Oki K. 2014.1/28 セミクジラ!!!! Arxivləşdirilib 2017-07-01 at the Wayback Machine. 奄美大島撮影日記. retrieved on 28-05-2014
3. ↑  *Teikoku's Complete Atlas of Japan*, Teikoku-Shoin Co. Ltd. Tokyo, ISBN 4-8071-0004-1
4. ↑  "Suspected NK Spy Ship Sunk in East China Sea Arxivləşdirilib 2018-03-22 at the Wayback Machine". *The Chosun Ilbo*, 23 декабря 2001

Mənbə
-----

* Visitors Guide
**Texas Süvari Medalının** önü və tərsi
**Texas Süvari Medalı,** Birləşmiş Ştatlar Konqresi tərəfindən təsdiqlənən və 1917 və 1918-ci ildə xidmət üçün federal xidmətə çağrılmayan Texas Ştatı tərəfindən yetişdirilən süvari briqadası üzvlərinə verilən, federal bir xidmət medalı idi və bu iki adamı Birinci Dünya Müharibəsi Zəfər Medalı'na uyğun olmayan vahidlər. **Texas Süvari Xidmət Medalı'nın** seçmə tarixləri 8 dekabr 1917-ci ildən 11 noyabr 1918-ci ilə qədər davam etdi. Bu müddətdə yalnız 840 medal mükafatlandırıldı.

**Texas Süvari Medalı**, federal xidməti xatırlamaq üçün Konqres tərəfindən yaradıldı və federal hökumət tərəfindən verilən dövlət birliklərinin medalı. Bu səbəblə **Texas Süvari Medalı'na** səlahiyyət verən qanun, xüsusilə Amerika Birləşmiş Ştatları hərbi formaları üçün aktiv vəzifədə qalmasını təsdiqləyir. İtalyan-Amerikalı heykəltaraş **Antoni de Fransiski** medalı hazırladı.

Görünüşü
--------

Medal, Antoni de Fransiski tərəfindən, Ordu Komandirliyi baş katibi Avadanlıq Şöbəsi tərəfindən hazırlanan dizayn və görünüş meyarlarına görə hazırlandı. Təsdiqlənən dizayn bürünc altıbucaqlı bir medalın diametri 1 1/8 qarış (29 mm) 'dir. Medalın ön üzü Blubonnet, Texas Ştat çiçəyini təsvir edir. Kənarın küncündə yazılmış olan sözlər *AWARDED • BY • CONGRESS • FOR • SERVICE* (Konqres tərəfindən xidmət üçün mükafatlandırılmışdır), Medalın yuxarısında və *TEXAS • CAVALRY* (Texas Süvarisi), Medalın aşağısında. Medalın arxa hissəsi, 1918-ci ildə süvari federal hərəkətə keçməyə və atəşkəsin I. Dünya Müharibəsini sona çatdırmağa uyğun hala gəldiyi xidmət tarixləri ilə əhatə Texasın silahlarını çələnglə əhatə edən yalnız bir ulduz daşıyır.

Həmçinin Bax
------------

* Meksika Xidmət Medalı
* Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı
* Haiti Kampaniyası Medalı
* Meksika Sərhəd Xidməti Medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bölüm 117". 8 dekabr 1917-ci il tarixli Müharibə Dairəsindən səlahiyyətləndirilmiş Texas tərəfdarı, iki briqada zabitlərinə və əsgərə alınanlara xidmət medalların verilməsinə səlahiyyət verilməsi və bunun üçün bir vəsait ayrılması səlahiyyəti verilməsi; Və bu vəzifəlilər tərəfindən geyilməyə daha da səlahiyyət verilmiş və xidmət əsnasında özlərinin geyməsi hüquqi olaraq təşkil edilmiş forma mərasimi vəsiləsiylə kişilər tərəfindən əsgərə alınmışdır. 43. Vaşinqton: Dövlət Çap Ofisi. Vikimənbə. 1925.
2. 1 2  "1922–1938" Arxivləşdirilib 2021-07-26 at the Wayback Machine. General Con C. L. Skribner Texas Hərbi Qüvvələr Muzeyi. 1 fevral 2012-ci ildə alındı.
3. ↑  *Militia Bürosu Şəfinin illik hesabatı Arxivləşdirilib 2023-07-28 at the Wayback Machine*. Vaşinqton: Hökumət Çap Ofisi. 1926. s. 54–55. 9 sentyabr 2015-ci ildə alındı.
4. ↑  Dubler Maykl; Listmen Jr, Con W. (2007). *Milli Keşikçilər:* *Amerikanın Vətəndaş Əsgərlərinin Şəkilli Bir tarixi* (2. təzyiq). , Vaşinqton: Potomak Kitabları. S. 61. ISBN 9781574887037. 9 sentyabr 2015-ci ildə alındı.
5. ↑  Lyus Vəqfi Amerika Sənəti Mərkəzi. *"Heykəl: Medallar: Texas Süvari Medalı". Arxivləşdirilib 2015-12-28 at the Wayback Machine* Smitsoniyan Amerika İncəsənət Muzeyi. Smitsoniyan İnstitutu. 9 sentyabr 2015-ci ildə alındı.
**Kandrakul** (başq. Ҡандракүл) - Başqırdıstanın ikinci böyük gölü. Tuymazı rayonunda, rayon mərkəzindən 25 km cənub-şərqdə - Tuymazı şəhərində, Başqırdıstanın meşə-çöl zonasında yerləşir.

Suyun həcmi 0.1127 km³-dir. Dəniz səviyyəsindən yüksəklik - 167 metrdir. Gölün maksimal dərinliyi 16,5 m, orta dərinliyi isə 7,2 metrdir. Gölün təxmini ölçüləri 8 × 3,6 km-dir.

Ümumi məlumat
-------------

Karst-uçqun mənşəlidir. Göl sahili iki terrasdan ibarətdir: qumlu və delyüvial çöküntülər və sementləşmiş qumdaşı dağ süxurları. Gölün şimal-şəqr və şərq sahilləri alçaqdır, geniş qumlu çimərlikə malikdirlər. Digər ərazilər isə yüksəklikdir. Göl suyununun orta sahəsi 15,6 km²-dir. Gölün şimal-qərbində Utrau adası yerləşir. Ada relikt bitkiləri ilə məşhurdur.

Su şirin suludur, bir qədər qələvidir, yüksək şəffaflığı ilə xarakterizə olunur. Kimyəvi tərkibə görə, maqnezium qrupunun sulfat sinfinə aid natrium sulfat tipinə aiddir. Bir neçə kiçik axının hesabına sirkulyasiya olur. Gölün sahilində istirahət mərkəzləri yaradılıb, şimal sahil boyunca M5 Ural magistral yoludu keçir.

Göl qorunan təbiət ərazisinə daxildir - 18 yanvar 1995-ci il tarixində göl ətrafında xüsusi qorunan təbiət ərazisi - Kandra-Kul Təbiət Parkı yaradılmışdır.

Adı "xan" və "torus" (qədim türkcədən - *qala*), "*kul*" (göl) sözlərindən, yəni sözün əsl mənasında - "Xan qalasının gölü" sözlərindən yaranmışdır. B. A. Muratova görə Kandra adı, bu gölün yaxınlığında yaşayan başqırd Kandra-Yelan qəbiləsindən gəlir, yəni "qunduz çayından Elansa köçmüş" mənasını verir. Qunduz çayı (Kondurça) - XIV əsrdə ilkin məskunlaşma yeri olmuşdur.

1833-cü ildə rus yazıçısı Vladimir İvanoviç Dal başqırd torpaqlarına gələrək bu bölgəni ətraflı təsvir etmişdir. Başqırd əfsanələrini - Yelkikiçkan gölünü, Tauça qayalarındakı mağaranı,Zay-Tulyakanın sualtı xanın qızına (Başqırd rusalkası), Asılıkul və Kandrakul gölünün sahibinə olan sevgisindən yazmışdır.

Ədəbiyyat
---------

* Газета «Выбор» № 118—119 (10044-10045) от 11.08.2015. Статья «Край тысячи озёр».
* Кузеев, Раиль. Иске йорт — старая родина / Р. Кузеев // Созвездие курая : Духовное наследие Башкортостана. — М. 1997. — С. 32-36. — (Памятники Отечества. Вып. 38).

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  Словарь топонимов Республики Башкортостан. Уфа: Китап, 2002. 256 с. — С.115.
3. ↑  "Преображенская Кондурчинская слобода или история села Кошки". www.kraeved-samara.ru (rus). 2018-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-08.
**Cozef Qordon-Levitt** (17 fevral 1981[…], Los-Anceles, Kaliforniya) — amerikalı aktyor. "Yayın 500 günü" və "50 50-yə" filmindəki performansına görə "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərilib. O, HitRecord media şirkətinin təsisçisidir.

Həyatı
------

Qordon-Levitt 1981-ci ildə aşkenazi yəhudisi əsilli aktivist-fəal bir ailədə dünyaya gəlib, valideynlərinin sol dünyagörüşü və feminist baxışları səbəbiylə həm atasının (Levitt) həm də anasının (Qordon) soyadını daşımaqdadır. Hələ uşaq yaşlarından aktyorluğa başlayıb, 2000-ci illərin əvvəllərində aktyorluğa təhsili üçün ara verib ancaq sonra təhsilini yarıda buraxaraq aktyorluğa qayıdıb. *Mysterious Skin*, *Yayın 500 Günü*, *Brick*, *The Lookout*, *50 50-yə* kimi əsasən indie filmlərlə populyarlaşsa da *Linkoln*, *Başlanğıc*, *The Dark Knight Rises, C.İ. Co: Kobranın yüksəlişi, Gəzinti* kimi Hollivud filmlərində də yer alıb.

Hazırda dünyada ən populyar gənc aktyorlardan biri hesab edilən Qordon-Levitt, 2010-cu ildə onlayn vebsayt *HitRECords-*un əsasını qoydu. Portal, gənc və tanınmamış yazıçılar, rəssamlar, rejissorlar, şairlər və s. bütün növ sənətkarların azad şəkildə öz sənətlərini yaymaları, tanış olmaları və tanınmaları üçün nəzərdə tutulub. Aktyorun özü də gənc sənətkarlara yaxın dəstək olur, qısa filmlərin çəkilməsinə, və gənc yazarların əsərlərinin çap edilməsinə yaxın kömək göstərir. Layihəni televizor sahəsinə *HitRECords on TV* adı ilə daşıyan aktyor, bununla ABŞ televiziyasının ən prestijli mükafatı olan Emmiyə layiq görüldü. Bu günə kimi 4 dəfər Saturn, 2 dəfə "Qızıl Qlobus" mükafatına namizəd göstərilən aktyor Çenninq Tatum, Conni Depp, Leonardo DiKaprio və Robert Dauni ilə birlikdə 2010-cu ildə Xalqın Seçimləri Mükafatlarında "Xalqın Ən Sevdiyi Aktyor" kateqoriyasında namizəd idi.

Filmoqrafiya
------------

* Mysterious Skin (2004)
* Yayın 500 günü (2009)
* C.İ. Co: Kobranın yüksəlişi (2009)
* Başlanğıc (2010)
* 50/50 (2011)
* Linkoln (2012)
* Looper (2012)
* Don Jon (2013)
* Gəzinti (2015)
* Snouden (2016)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Joseph Gordon-Levitt // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
2. 1 2  Joseph Gordon-Levitt // filmportal.de. 2005.

Xarici keçidlər
---------------

* Cozef Qordon-Levitt — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Sina Weibo · Twitter |
| Foto, video və audio | Apple Music · Deezer · Instagram · Last.fm · SoundCloud · Spotify |
| Tematik saytlar | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · IMDb · Kinopoisk · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Notable Names Database · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 7022511 · BNE: XX1168344 · BNF: 141825174 · CiNii: DA1875859X · CONOR: 111803747 · GND: 141213779 · ISNI: 0000 0001 1470 3231 · LCCN: no99074342 · NKC: pna2008467257 · NLA: 42358221 · NLP: A17007409 · NTA: 29832329X · NUKAT: n2011201177 · SUDOC: 123469899 · VIAF: 32207806 · WorldCat VIAF: 32207806 |

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qayalı.
**Qayalı** — keçmiş İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, sonralar keçmiş Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunun, hazırkı Vayotsdzor mərzinin ərazisində mövcud olmuş kənd. Vilayət ərazisindəki Paşalı kəndinin yaxınlığında, Arpaçayın sahilində yerləşirdi. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə qeydə alınmışdır.

Etimologiyası
-------------

Toponim "dağ, daş" mənasında işlənən "qaya"sözünə çoxluq bildirən "-lı" şəkilçisinin artırılması ilə düzəldilmişdir.

Əhalisi
-------

Kənddə 1831-ci ildə 40 nəfər, 1873-cü ildə 130 nəfər, 1886-cı ildə 174 nəfər, 1897-ci ildə 223 nəfər, 1904-cü ildə 240 nəfər, 1914-cü ildə 264 nəfər, 1916-cı ildə 292 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kəndin əhalisi erməni silahlı birləşmələrinin təcavüzünə və qırğınlarına məruz qalaraq kənddən qovulmuşdur.

İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra kənddən qovulmuş azərbaycanlılar öz kəndlərinə qayıda bilmişdilər. Burada 1922-ci ildə 19 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Azərbaycanlılar 1923–1924-cü illərdə sıxışdırılaraq tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılmış və kənd xarabalığa çevrilmişdir. Hazırda kəndin ərazisi xarabalıqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  İrəvan əyalətinin icmal dəftəri. Bakı: Elm. 1996.
2. 1 2 3  *İbrahim Bayramov, Nazim Mustafa.* Həqiqətin onomastikası. Bakı: Şərq-Qərb. 2020.
3. ↑  Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831–1931) (erməni). Յերեվան: Մելքոնյան ֆոնդի հրատ. 1932.
Pomidor turşusu**Pomidor turşusu** - sirkəyə (turşuya) və duza qoyulmuş pomidor. Azərabycan mətbəxində geniş istifadə olunur.

Hazırlanma qaydası
------------------

Pomidor turşusu pomidor, duz, şəkər tozu, çətirli şüyüd, qara qarağat yarpağı, albalı yarpağı, xren kökü yaxud yarpağı, qara istiot və sudan hazırlanır.

Yuyulmuş və saplaq tərəfdən deşilmiş zədəsiz, yetkin və böyüklükləri bənzər pomidorlardan hazırlanır. Bu ona görə edilir ki, pomidorların üzərinə qaynar su töküləndə, qabıqları partlamasın. Bundan sonra pomidorlar ədviyyatla birlikdə bankalara yığılır. Duzlu məhlul hazırlanır, qaynadılır, bankalara tökülür, qapağı qoyulmaqla 5 dəqiqə saxlanılır. Sonra bu məhlul bankalardan qazana tökülərək təkrar qaynadılır və yenidən bankalara doldurulur. Bankaların ağzı bağlanılır, baş üstə çevrilib, odeyalla örtülür. Məhsul adi temperaturda, anbarda saxlanır.

### Yaşıl pomidor turşusu

Yetişməmiş yaşıl rəngli pomidordan da analoji turşu hazırlana bilər. Bu zaman bibər, sarımsaq, duz, üzüm sirkəsi kimi ərzaqlardan istifadə olunur. Yaşıl pomidor turşusunun hazırlanması 15 günə başa gəlir.

Mənbə
-----

* Qışa hazırlıq[*ölü keçid*]
* Yaşıl pomidor turşusu Arxivləşdirilib 2014-09-25 at the Wayback Machine
Vikilüğətdə ***quqllamaq*** mövzusuna dair məlumatlar var.

**Quqllamaq** (*ing.* To google) — internetdə məlumat tapmaqdan ötürü Google axtarış sistemindən istifadə etməyi izah edən neologizm fel. Sadəcə Google-də deyil, digər axtarış sistemlərində axtarış apararkən bu sözdən istifadə oluna bilər. Adını məşhur axtarış sistemi və şirkət olan Google-dən alan söz ABŞ Dialekt Dərnəyi tərəfindən *"2002-ci ilin ən faydalı sözü"* seçilmişdir. 15 iyun 2006-cı ildə rəsmi olaraq Oksford İngiliscə Lüğətinə və iyun 2006-cı ildə Merriam-Uebster Universitet Lüğətinin 11-ci nəşrinə daxil edilmişdir.

Bu sözdən ilk dəfə fel kimi 8 iyun 1998-ci ildə Google-nin qurucularından biri Larri Peyc tərəfindən bir e-poçt məktubunda istifadə edilmişdir. Marka dəyərinin düşməsindən və marka adının məhsul adına çevrilməsindən ehtiyatlanan Google adının "ümumi internet axtarışları" mənasında istifadə edilməsini dəstəkləmir. Buna görə də 23 fevral 2003-cü ildə şirkət yeni sözləri təqib edən Word Spy saytının yaradıcı Pol Makfidresə xəbərdarlıq məktubu göndərmişdir.*"Washington Post"* qəzetindəki bir məqaləsində Frank Arends bir Google vəkilindən aldığı və "Quqllamaq" felinin düzgün istifadəsindən bəhs edən məktubu ələ almışdır. Bu narahatlığa görə Merriam Uebster Universitet Lüğətinin lüğət yazıçıları felin ilk hərfini kiçiltmişdir. Lakin Oksford İngiliscə Lüğətinin tərtibçiləri belə addım atmamışlar.

Google 25 oktyabr 2006-cı ildə xalqa açıq etiraz yayımlayaraq *"Google"* sözünün yalnızca Google Inc. və xidmətlərindən bəhs edilərkən istifadə edilməsini istəmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Google

İstinadlar
----------

1. ↑  *Burns, Enid.* "Top 10 Search Providers, April 2007". SearchEngineWatch.com. June 19, 2007. 2008-06-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-08-11.
2. ↑  "Google - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com. 2012-01-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-19.
3. ↑  "How Google Became a Verb". The Lingua File - The Language Blog. 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-22.
4. ↑  "2002 Words of the Year". American Dialect Society. January 13, 2003. 2006-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-08-11.
5. ↑  Harris, Scott D. "Dictionary adds verb: to google Arxivləşdirilib 2006-07-15 at the Wayback Machine." *San Jose Mercury News.* July 7, 2006. Retrieved on July 7, 2006.
6. ↑  Bylund, Anders. "To Google or Not to Google Arxivləşdirilib 2011-12-06 at the Wayback Machine." *The Motley Fool.* July 5, 2006. Retrieved on March 28, 2007.
7. ↑  *Page, Larry.* "Google Search Engine: New Features". Google Friends Mailing List. July 8, 1998. 1999-10-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-08-06.
8. ↑  *McFedries, Paul.* "Google trademark concerns". American Dialect Society Mailing List. February 23, 2003. 2014-07-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-08-11.
9. ↑  Duffy, Jonathan. "Google calls in the 'language police' Arxivləşdirilib 2012-06-29[Timestamp length] at Archive.today." *BBC News.* June 20, 2003. Retrieved on July 7, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
**Piter Siyyarto** (30 oktyabr 1978, Komarom[d], Komarom-Esterqom, mac. Szijjártó Péter)— Macar siyasətçi, 2014-cü ilin 23 sentyabr tarixindən etibarən Macarıstanın xarici işlər naziri

Həyatı
------

Piter Siyyarto 30 oktyabr 1978-ci ildə Macarıstanın Esterqom əyalətinin Komarom şəhərində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Susor Derdeli Benedektin adına orta məktəbi bitirərək Budapeşt Korvinus Univeristetinə daxil olmuşdur. Burada beynəlxalq münasibətlər və idman menecmenti ixtisası üzrə təhsil almışdır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Piter Siyyarto siyasi karyerasına 1998-ci ildə Dyör şəhəri bələdiyyə məclisinə seçilərək başlamışdır. O məclisin ən gənc üzvü idi. Siyyarto həmçinin FİDES-in Dyördəki gənclər təşkilatının yaradıcısı və ilk rəhbərlərindən biri olmuşdur. 2001-ci ildə Siyyarto FİDES partiyasının sədr müavini seçildi və FİDES Milli Şurasına üzv oldu. Bundan başqa o, 2002–2006-cı illər ərzində Macarıstan Milli Məclisinin üzvü olmuşdur. Gənc siyasətçi 2004-cü ildə Gənclik və İdman Nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edildi. 2006-cı ilə qədər bu vəzifədə xidmət edən Siyyarto 2005-ci ildə FİDES-in Dyör şəhər təşkilatının ən gənc rəhbəri seçildi. 2012-ci ilin iyul ayının 4-də Siyyarto Viktor Orban tərəfindən iqtisadi komitənin rəhbəri vəzifəsinə gətirildi. 2014-cü ildən isə Macarıstanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "**szijjarto peter**". 2010-12-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-16.
2. ↑  "The minister". 2019-04-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Normativ yoxlama | GND: 1265888256 · NLP: A35479218 · VIAF: 2338147967350384200006 · WorldCat VIAF: 2338147967350384200006 |
**Aynurə Abdulla qızı Həşimova** — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Təsviri Sənət Qalereyasının müdiri, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru (2015).

Həyatı
------

Həşimova Aynurə Abdulla qızı 29 iyul 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1993–1997-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumunu bitirib. 1998–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının bakalavr pilləsini bitirib. 2002–2005-ci illərdə həmin Akademiyada magistr təhsili alıbdır. 2006-cı ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun dissertantı olaraq "Dizayn tərkibli təsviri incəsənət məşğələlərində uşaqların təfəkkürünün və qabiliyyətlərinin inkişafı imkanları" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 2001-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Fərdi sərgiləri keçirilib, dövlət tədbirlərinin yüksək səviyyədə təşkilinə görə dəfələrlə fəxri fərmanlarla , diplomlarla , təşəkkürnamələrlə təltif edilibdir. 2007-ci ilədə Bakı Şəhər Təhsil İdarəsinin fəxrə fərmanı ilə təltif edilib. 2006-cı il 10 may Azərbaycan Respublikası Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin təşəkkürnaməsi ilə təltif edilib. 2012-ci ildə Türkmənistan səfirliyinin Türk xalqları birliyi naminə keçirdiyi tədbirin təşkilatçılığına görə Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev və Türkmənistan səfiri Toylu bəy tərəfindən Fəxri fərmanla təltif edilibdir. Rusiya səfirliyi tərəfindən yüksək təşkil edilən tədbirlərə görə təşəkkürnamələr və fəxri fərmanlarla müxtəlif illərdə mütəmadi olaraq diplomlar vı təşəkkürnamələrlə mükafatlandırılıb. 2003-cü ildə Rəssamlar İttifaqı tərəfindən peşəkar pedaqoq adına layiq görülərək mükafatlandırılıb. 2001–2009-cu illərdə Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən dəfələrlə diplomlar və fəxri fərmanlarla təltif edilib. 2003–2004-cü illərdə Müasir Təhsil Kompleksində təsviri sənət müəllimi işləyib. 1997-ci ildən bu günə kimi pedaqoji müəllim stajı və 1999-cu ildən Təsviri Sənət Qalereyasının müdiri vəzifəsində işləyir. Qalereyada təşkil edilən rəsm dərnəyində dərslər deyir. Hazırladığı tələbələr Respublika, Bakı şəhər miqyaslı təsviri və tətbiqi sənət müsabiqələrinin dəfələrlə birinci və ikinci dərəcəli qalibləri olublar. Bununla yanaşı xarıci ölkələrdə təşkil olunan Beynəlxalq miqyaslı müsabiqələrin dəfələrlə qızıl, gümüş medallarına, diplomlarına fəxri fərmanlarına layiq görülərək mükafatlarla təltif edilib.

Abdulla Həşimovun qızıdır.

Mənbə
-----

* Tofiq İsmayılov adına Uşaq-Rəsm Qalereyası
* 
* Uşaq Rəsm Qalereyasının rəhbəri Aynurə Həşimova [*ölü keçid*]
* AYNURƏ HƏŞİMOVA / qalereyanın müdiri Arxivləşdirilib 2011-12-21 at the Wayback Machine
* İsmayılov adına "Uşaq Dünyası" qalereyası Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
**Andipsara** (deyilir Antipsara, Antipixara, *yun.* Αντίψαρα, т.е. "Psarla üzbəüz yerləşib") — Yunanıstanda Egey dənizinə daxil olan kiçik, insan məskunlaşmamış adalardan biridir. Ada Şərq Sporadı arxipelaqına daxildir. Daha çox əhali məskunlaşan Psar adasından 2,4 km məsafədə yerləşmişdir. Psar adaları, Andipsara adası, həmçinin Xios (Psardan 14,2 km cənub-şərqdə) və kiçik İnusses adası (Xiosdan 6 km şərqdə) birlikdə Yunanıstan Respublikasının Xios prefekturasını təşkil edir.

Coğrafiya
---------

Andispara (Andipixara) adası Egey dənizin şərqində yerləşmişdir. Sahəsi təxminən 4 km²-dir. Dəyirmi formaya malikdir. 2011-ci il əhalinin siyahıya alma məlumatlarına görə adada insan məskunlaşmayıb. Ən yüksək zirvəsi Psili-Raxi dağıdır. Dağ dəniz səviyyəsindən 130 m hündürlükdə yerləşib. Ada qum təpələrindən və daş təpələrindən təşkil olunub. Bitki örtüyü kasaddır. Aralıq dəniz iqlimi hökm sürür. Şimaldan və qərbdən əlçatmaz qayalıqlarla örtülüdür.

İnsan məskunlaşmadığı üçün ada bir sıra quşların yuvasına çevrilib.

Tarixi
------

Arxeoloji qazıntılar göstərir ki, adada hələ qədim Yunan və Roma dövrlərində insanlar məskunlaşmışlar. Amma adanın əhalisi orta əsrlər dövründə kəskin şəkildə azalmışdır. Bunun əsas səbəbləri meşələrin kəsilməsi və içməli su ehtiyatının azalması olmuşdur. Bunula belə, Osmanlı və Bizans dövründə adada liman tikilmişdir. Lakin bu yazılı şəkildə qeydə alınmamışdır. Yunan əhalisin kökü 1824-cü ildə baş verən Psarins qətliyamı zamanı türklər tərəfindən kəsilmişdir. Həmin vaxt Psar adasının əhalisinin 90%-i məhv edilmişdir. İki il sonra isə Xios qətliyamı baş vermişdir. Yunan əhalisinin qalıqları adada aşkar edilmişdir. Adanın şərq sahilində Müqəddəs Yohan kilsəsi (Άγιος Ιωάννης) hələ də qalmışdır. Avqust ayında zəvvarlar tərəfindən ziyarət olunur.

Turizm
------

Adaya yayda qonşu Psar adasından xeyli miqdarda turist və zəvvar gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Karte Chios, 1:60.000. Road Editions, ISBN 960-8481-91-0.

Xarici keçidlər
---------------

* Общая информация об Андипсаре Arxivləşdirilib 2015-05-05 at the Wayback Machine
* Гнездование птиц на островах Псара и Аниспара Arxivləşdirilib 2009-01-03 at the Wayback Machine
* Новая энциклопедия Греции. 1973 г. том 6, с. 130.
**Oğbin** – keçmiş İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, sonralar keçmiş Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunun, hazırkı Vayotsdzor mərzinin ərazisində mövcud olmuş kənd. Almalı kəndinin yaxınlığında yerləşirdi.

Etimologiyası
-------------

Toponim qədim türk dilində "tayfa ittifaqı", "boy təşkilatı" mənasında işlənən "oğ" (ok) sözündən və qıpçaq türk tayfasının tərkibində adıçəkilən "min" (bin) etnonimindən əmələ gəlmişdir.

Əhalisi
-------

Kənddə 1831-ci ildə 37 nəfər azərbaycanlı, 1873-cü ildə 104 nəfər azərbaycanlı, 57 erməni, 1886-cı ildə 169 nəfər azərbaycanlı, 62 erməni, 1897-ci ildə 245 nəfər azərbaycanlı, 104 erməni, 1914-cü ildə 531 nəfər azərbaycanlı və erməni yaşamışdır. Ermənilər buraya 1870-ci illərdə köçürülmüşdür. 1918-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi erməni silahlı birləşmələrinin təcavüzünə və qırğınlarına məruz qalaraq kənddən qovulmuşdur.

İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra sağ qalan azərbaycanlılar 1924–1925-ci illərdə doğma yurdlarına qayıda bilmişdilər. Burada ermənilərlə yanaşı, 1926-cı ildə 37 nəfər, 1931-ci ildə 53 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin "Kolxozçuların və digər azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi haqqında" 23 dekabr 1947-ci il tarixli qərarına əsasən kəndin azərbaycanlı əhalisi zorla Azərbaycana deportasiya edildikdən sonra kənd ləğv edilmişdir. Hazırda kəndin xarabalıqları qalır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *İbrahim Bayramov, Nazim Mustafa.* Həqiqətin onomastikası. Bakı: Şərq-Qərb. 2020.
2. 1 2  Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831–1931) (erməni). Յերեվան: Մելքոնյան ֆոնդի հրատ. 1932.