recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Hüseyn Sadağiani** və ya **Dr. Əmir Hüseyn Sadağiani** (1 yanvar 1903, Təbriz – 1 dekabr 1982, Tehran) - azərbaycan əsilli İran futbolçusu və futbol məşqçisi. Hücumçu olmuş və kareyerasını bitirdikdən sonra 1941-ci ildən 1950-ci ilə qədər İran milli futbol komandasının baş məşqçisi olmuşdur.

Həyatı
------

1903-cü ilin yanvar ayının 1-də Salmas şəhərində anadan olmuşdur. İran futbol tarixinin ən məşhur şəxslərindən hesab edilir. Kareyerası boyunca hücumçu kimi çıxış etmişdir.

1 dekabr 1982-ci ildə Tehran şəhərində vəfat etmişdir.

Kareyerası
----------

### Klub kareyerası

Dr. Sadağiani İranın Avropa liqalarında oynayan ilk oyunçusudur. O, Fənərbaxça PFK və Rapid Vyana klublarında çıxış etmişdir. İrana geri döndükdən sonra Məşhəddə "Firdovsi" klubunu yaratmışdır. Lakin bir ildən sonra Tehrana geri döndüyünə görə bu klubun ömrü qısa olmuşdur.

26 yaşı olarkən Belçikaya təhsil almağa getmişdir. 1929-cu ildə Université du travail de Charleroi-ə qəbul olmuşdur. Burada təhsil alarkən əyalətin ikinci divizionunda çıxış edən CS Marchienne-Monceau klubunda çıxış etmişdir. Burada özünü sübut etdikdən sonra Belçikanın ikinci divizionunda (1930-1932) və üçüncü divizionunda (1932-1933) R. Charleroi SC klubunda çıxış etmişdir.

1930-cu illərdə saçının tökülməsindən sonra ona vallonlar tərəfindən "Panne de verre" ləqəbi verilmişdi. Bu ləqəb Belçiakda keçəllər üçün işlədilən ifadədir.

Charleroidən sonra o, Türkiyəyə köçdü və bir il Fənərbaxça PFK-da oynadı. Sonra yenidən Belçikaya qayıtdı və Belçikanın III və IV divizionlarında çıxışdı. Belçikadan sonra İrana köçdü və kareyerasını 1939-cu ildə Tehranın "Tufan" komandasında sonlandırdı.

### Milli komanda kareyerası

Dr. Sadağiani heç vaxt İran milli komandasında oynammamışdır. Çünki İranın futbol üzrə yığma komandası 1941-ci ildə qurulmuşdu, bu zaman isə Sadağiani artıq futbolçu kareyeasını bitirmişdi. lakin 1926-cı ildə Tehranın furbol komandaları Bakıya səfər etmişdi. Ora daxil olan oyunçular içində Sadağiani də var idi. burada keçirilən 4 oyunda İran yığması 3 dəfə məğlub olmuş, bir dəfə isə heç-heçə etmişdi. 4 oyunun hər birində də Sadağiani iştirak etmişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "گزارشى از زندگى اولین لژیونر فوتبال ایران" (farsca). article.tebyan.net. 11 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2  "Asian Players in Europe 1900-1960" (ingiliscə). www.rsssf.com. 11 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib.

Həmçinin bax
------------

* Traktor FK
* Cənubi Azərbaycan
* Böyük Ciddikar
**Xirnik** (Diospyros kaki) — Abnos fəsiləsinin xırnik cinsinə mənsub bitki. Meyvəsi yeyilir, şirin və ağızbüzüşdürücüdür. Iki növü yayılmışdır. Yabanı və ya Qafqaz xırniyi, Subtropik xırnik. 

Xirnik meyvəsi

Ümumi məlumat
-------------

Subtropik xırnik yapon xurması da adlanır və mədəni halda becərilir. Yabanı xırnik Qafqazda, Orta Asiyada və Zaqafqaziyada yayılmışdır. Bu 
xırniklər hündürboylu düzböyüyən ağacdır, 20 m-dən hündür olur. Iri ağaclar Şəki-Zaqatala zonasında çoxdur. Xırnik mayın əvvəllərində yarpaqlar əmələ gəldikdən sonra çiçəkləyir.

Çiçəkləmə dövrü 10-20 gün davam edir. Meyvələri yarpaqları töküldükdən sonra oktyabrın ortalarından başlayaraq dekabra qədər ağacın üstündə yetişir. Meyvələri yumru, boz-sarımtıl və tutqun narıncı rəngdədir. Tam yetişdikdə qaralır. Içərisində 2-5 ədəd yastı çəyirdəkli olur. Çəyirdəksiz formalarına Zaqatala rayonunun bağlarında rast gəlinir, həm də bunlar xırda olur.

Tərkibində 18% şəkər (qlükoza və fruktoza), zülali, pektinli və aşılayıcı maddə, limon turşusu, karotin (provitamin A) və 3-53 mq% C vitamini vardır. 
Xırnik təzə və qurudulmuş halda yeyilir. Ondan bəkməz (doşab) bişirilir. Şərbət, cem, jele, likör və kvas da hazırlanır. Yabanı xırniyin ağacları çox möhkəm olduğundan ondan toxuculuq sənayesi üçün məkik hazırlanır. Xalq təbabətində xırnik müxtəlif mədə xəstəliklərində tətbiq edilir. Öz xassələrinə görə həzm pozğunluqlarında pəhrizi məhsul kimi işlədilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əhmədov Ə-C.İ. Əliyev N.T. Meyvə və tərəvəzin əmtəəşünaslığı. Ali məktəb tələbələri üçün dərslik. Bakı, ADIU-nin nəşriyyatı, 2009.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Meyvələr ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
***Benzaldehid*** - aromatik aldehidlərin ən sadəsi benzoy aldehididir: C6H5CHO.Molekul kütləsi 106,12 olan benzoy aldehidi acı badam iyi verən rəngsiz mayedir. Ərimə temperaturu -260C, qaynama temperaturu 1790C-dir. Etanolda, efirdə və başqa üzvi həlledicilərdə yaxşı həll olur.Suda pis həll olur.Uzun müddət saxladıqda havanın oksigeni ilə benzoy turşusuna çevrilərək saralır.

Alınması
--------

Benzoy aldehidi acı badam yağında qlükozid (amiqdalin) şəklində rast gəlir.Benzoy aldehidini almaq üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:

1. Toluolu manqan-peroksid və sulfat turşusu vasitəsi ilə oksidləşdirmək;
2. benzalxloridi təbaşir və ya əhəng suyu ilə qızdırmaq;
3. Qatterman - Kox reaksiyasına əsasən HCl və AlCl3 iştirakı ilə benzolu və dəm qazından almaq olar.

Kimyəvi xassələri
-----------------

Benzoy aldehidi gümüş oksidi ilə oksidləşərək, benzoy turşusuna çevrilir.Benzoy aldehidi hidroksilaminlə benzaldoksim əmələ gətirir.
Benzaldehidə xlorla təsir etdikdə benzoy turşusunun xloranhidridi alınır.Ammonyakla təsir etdikdə hidramid alınır.Qələvilərin qatı məhlulu və ya spirt məhlulu ilə təsir etdikdə iki molekul benzoy aldehidindən biri benzoy turşusunun duzuna, ikincisi isə benzil spirtinə çevrilir.Benzoy aldehidi alifatik aldehidlər, ketonlar, turşular və onların duzaları ilə kondensləşərək, doymamış aromatik aldehid və ya turşular əmələ gətirir.
Benzoy aldehidi aromatik aminlər və fenollarla kondensləşdikdə trifenilmetan törəmələri əmələ gəlir.

* C6H5CHO + HCN = C6H5CH(OH)CN

Bundan əlavə, benzaldehid kondensləşmə reaksiyasına daxil olaraq digər nukleofil reagentlərlə reaksiyaya girir. Qrinyar reaktivi ilə ilə benzaldehid müvafiq ikili spirtlərə çevrilir.
Qələvinin təsiri altında benzaldehid Kannissaro reaksiyasına girərək benzil spirti və benzoy turşusu əmələ gətirir.

Tətbiqi
-------

Boyaların və ətirli maddələrin sintezində,parfümeriya-kosmetik kompozisiyaların alınmasında,qida aromatizatoru kimi,həlledici kimi, amfetamin sinetzində tətbiq edilir.

Badam turçusunun sintezində istifadə olunur.

* boyaların, ətirlərin sintezi üçün
* parfümeriya və kosmetik kompozisiyalarda,
* qida aromatizatoru olaraq,
* həlledici kimi
* amfetamin sintezi üçün istifadə olunur.

Təhlükəsizliyi
--------------

Öz-özünə alışma temperaturu 2050C.Benzaldehid gözləri və yuxarı tənəffüs yollarını qıcıqlandırır. İnsan üçün ölümcül dozası 50-60 qramdır.

Ədəbiyyat
---------

1. M.Mövsümzadə, P.Qurbanov. Üzvi kimya II hissə, 198
2. Бензойный альдегид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

1. ↑  benzaldehyde (ing.).
**Novıy mir** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda nəşr olunan gündəlik leqal bolşevik qəzeti.

Tarixi
------

İlk nömrəsi 1919-cu il dekabrın 7-də, sonuncusu (59-cu) 1920-ci il fevralın 21-də çıxmışdır. Qəzetdə Azərbaycanda, Sovet Rusiyasında baş verən hadisələr, Azərbaycanın siyasi və iqtisadi vəziyyəti, fəhlə konfransının fəaliyyəti, kollektiv müqavilə uğrunda mübarizə və s. məsələlər işıqlandırılmış, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası hökumətinin başçısı V.İ.Leninin çıxış və məqalələri dərc edilmişdir. "Azərbaycan hökumətinə qarşı mütəmadi çıxışlarına" və "hökumət əleyhinə təbliğatına" görə qəzet Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti tərəfindən bağlanmışdır. Aprel işğalı (1920) ərəfəsində (aprelin 24-də) qəzetin 60-cı nömrəsi Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Mərkəzi Komitəsi və Bakı Komitəsinin orqanı kimi gizli çıxarılmışdır. Dövlətin əleyhinə yönəlmiş qəzetin bu sayı, hökumətə qarşı silahlı üsyana hazırlığa həsr olunmuş, əhalini sovet hakimiyyəti uğrunda döyüşə çağırmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Bolşevizm

İstinadlar
----------

1. ↑  Novıy mir // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 268-269. ISBN 9952-417-44-4.
Xiyar şirəsi
**Xiyar şirəsi** — xiyarı əzmək və ya sıxmaqla hazırlanan şirə.

Faydaları
---------

Xiyar əla sidik qovucudur. Amma o çoxlu sayda digər əhəmiyyətli xassələrə malikdir. Onda çoxlu miqdarda silisium və kükürd olduğundan xüsusən də ispanaq, kök şirələri ilə birgə istifadə еdildikdə saçın tökülməsinin qarşısını alır və onların intеnsiv inkişafına kömək еdir. Xiyar şirəsi həmçinin dırnaqları möhkəmlədərək onların lay-lay dağılmasının qarşısını alır. Orqanizmdə sidik turşusunun toplanması hеsabına yaranan rеvmatik ağrılar zamanı xiyar və kök şirəsi qarışığı faydalıdır. Xiyarda kaliumun yüksək miqdarı olması onu artеrial təzyiqin pozulması zamanı çox qiymətli еdir. Həm də maraqlıdır ki, xiyar şirəsi yüksək artеrial təzyiqi azaldır, aşağı artеrial təzyiqi yüksəldir, başqa sözlə artеrial təzyiqi tənzimləyir. Xiyar şirəsi dişlərin və damağın xəstəlikləri zamanı faydalıdır

İstinadlar
----------

1. ↑  *Balch, P.A.* Prescription for Dietary Wellness. Avery. 2003. səh. 36. ISBN 978-1-58333-147-7.
2. ↑  "Consumer Test: Vegetable Drinks (消費生活関連テスト 野菜系飲料)" (PDF). 2010-10-11 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-28. (238 KB)
3. ↑  *Shenoy, S.; Kazaks, A.; Holta, R.; Keena, C.* "Vegetable Juice Is an Effective and Acceptable Way to Meet Dash Vegetable Recommendations". Journal of the American Dietetic Association. 108 (9). 2008: A104. doi:10.1016/j.jada.2008.06.303.
**Səid Rüstəmov adına Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri** — birinci notlu Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri. 1931-ci ildə bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun təşəbbüsü ilə simfonik orkestr prinsipi ilə yaradılıb. Orkestrin baş dirijoru Üzeyir Hacıbəyov, dirijor köməkçisi və konsertmeysteri isə Səid Rüstəmov idi.

Tarixi
------

Birinci notlu Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri. 1932-ci il.
Orkestr 1 may 1931-ci ildə Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin banisi, bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun təşəbbüsü ilə təşkil edilmişdir. Şərqdə simfonik orkestr prinsipi ilə yaradılmış ilk xalq çalğı alətləri orkestri olan bu kollektiv Azərbaycan milli musiqi mədəniyyətinin inkişafında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Orkestrin ilk tərkibi tar, kamança, balaban, dəf və nağaradan ibarət olmuş, sonralar orkestrə tütək, zurna, qoşanağara, klarnet, qanun, fortepiano və s. alətlər daxil edilmişdir.

Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri 2000-ci ildə F.Əmirov adına Əməkdar kollektiv Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı nəzdində yaradılmışdır. Yarandığı gündən orkestr bir çox dövlət əhəmiyyətli tədbirlərdə çıxışlar etmiş, beynəlxalq festivallarda uğurlar qazanmışdır. Belə ki, 2004, 2005 və 2010-cu illərdə İranda keçirilən ənənəvi "Fəcr" Beynəlxalq musiqi festivallarında "Qızıl Çəng" mükafatına layiq görülmüşdür. Belarusiya, Moldova, Tacikistan, Ukraynada keçirilən mədəniyyət günlərində tamaşaçıların böyük rəğbətini qazanmışdır. Bir çox ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuşdur.

Orkestrin dirijoru
------------------

Orkestrin bədii rəhbəri və baş dirijoru Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, professor Ağaverdi Paşayevdir.

Həmçinin bax
------------

* Muğam Dünyası Beynəlxalq musiqi festivalı
* Muğam

İstinadlar
----------

1. ↑  "Üzeyir ömrü". Medeniyyet.az. 2022-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-16.
2. 1 2 3  "Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri". Azculture.az. 2018-06-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-16.
3. ↑  *Elmira Abbasova.* Üzeyir Hacıbəyov. Bakı: Azərbaycan dövlət nəşriyyatı. L. V. Karaqiçevanın redaktəsi altında. 1975. səh. 48-49.
**Azərbaycan Dövlət Neft və Sənayə Universitetinin İnformasiya Texnologiyaları və İdarəetmə fakültəsi** (İTİF) — Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının fakültələrindən biridir.

Tarixi
------

"İnformasiya texnologiyaları və idarəetmə" fakültəsinin əsası 1961-ci ildə "İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması" fakültəsinin yaranması ilə qoyulub. Bu fakültə energetika, neft-qaz və neft-kimya sahələrinin avtomatlaşdırılması, idarəolunması və onları həyata keçirməyə imkan verən texniki vasitələrin işlənməsi və istismarı problemləri ilə bağlı tarixi zərurət nəticəsində yaranıb.

Fakültənin yaranmasında və inkişafında xüsusi rol oynamış alim və pedaqoqlardan akademiklər İ.Ə.İbrahimov, T.M.Əliyev, AMEA-nın müxbir üzvləri R.Ə.Əliyev, Ə.Ə.Abdullayev, S.Q.Kərimov, professorlar İ.Ə.Nəbiyev, N.H.Fərzanə, R.M.Mirsəlimov, İ.M.Abdullayev, İ.R.Əfəndiyev və başqalarını göstərmək olar.

  

Yeni yaradılan "İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması" fakültəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən "Nəzarət-ölçmə cihazları" kafedrası "İstehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması" və "Avtomatika və telemexanika" kafedralarına bölünmüş, daha sonra üç müstəqil "İstehsal proseslərinin avtomatlaşdırılması", "Avtomatika, telemexanika və elektronika" və "Elektrik ölçmələri və hesablama texnikası" kafedraları yaradılıb. Daha sonra mövcud kafedraların bazasında "Tətbiqi riyaziyyat", "Metrologiya, standartlaşdırma və keyfiyyətin idarə olunması", "Avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri", "Kompüter texnologiyaları və proqramlaşdırma" və "Biotibbi cihazlar" kafedraları yaradılıb. Bundan əlavə, fakültənin nəzdində "Texnoloji proseslərin və istehsalatın avtomatlaşdırılması", "Avtomatikanın lokal sistemləri", "İdarəetmənin avtomatlaşdırılması və informatika", "Elmi cihazqayırma" və "İntellektual idarəetmə sistemləri" elmi-tədqiqat laboratoriyaları fəaliyyət göstərib.

2015-ci ildən fakültənin dekanı dosent Səməd İmaməli oğlu Yusifovdur.

Rəhbərlər
---------

Fakültədə dekan vəzifəsini müxtəlif dövrlərdə ardıcıl olaraq aşağıdakı şəxslər icra etmişdir:

* dosent İ.Ə.Nəbiyev (1961-1963)
* dosent H.H.Səmədov (1963-1979)
* dosent R.Ə.Zeynalov (1979-1993)
* professor İ.M.Abdullayev (1993-2003)
* dosent T.A. Əliyev (2003-2011)
* dosent R.N.Allahverdiyev(2011-2015).

Kafedralar
----------

* İdarəetmə və sistemlər mühəndisliyi;
* Kompüter mühəndisliyi;
* Cihazqayırma mühəndisliyi;
* Ümumi və tətbiq riyaziyyat.

İxtisaslar
----------

* Cihazqayırma mühəndisliyi;
* Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi;
* Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi;
* Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi;
* Mexatronika və robototexnika mühəndisliyi;
* Kompüter mühəndisliyi;
* İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi;
* Metrologiya, standartlaşdırma və sertifikasiya mühəndisliyi;
* Biotibbi texnologiya mühəndisliyi;
* Kompüter elmləri;
* İnformasiya texnologiyaları;
* Sistem mühəndisliyi;
* İnformasiya təhlükəsizliyi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* ADNSU
Şimali-Qərb yolunun xəritəsi
Nyu-York — Tokio:  
Şimal-Qərb yolu (qırmızı xətt) 14 000 km,  
Panama kanalıından keçən yol (yaşıl xətt) 18 200 km
**Şimal-Qərb yolu** (*ing.* Northwest Passage) — Şimal Buzlu okeandan Kanada Arktik arxipelaqı ərazisindən keçməklə Şimali Amerikanın qərb sahillirəri istiqamətinə yönələn dəniz yol.

Atlantik okean və Sakit okeanı Şimal Buzlu okeanı keçməklə birləşdirir. Keçid Kanada Arktik arxipelaqına daxil adaların arasından keçməklə, keçid daxili alternativ yollar əmələ gətirir. Bunlar hamısı birlikdə **Şimal-Qərb keçidini** əmələ gətirir.

Şimal-Qərb dəniz yolunu tapmaq məqsədi ilə Flanklinin ekspedisiyası (1845-1847) uğursuzluğa uğramış və heyət üzvləri həlak olmuşlar. Ekspedisiyanın aşkarlanması və yoluntapılması məqsədi ilə bir çox dənizçilər və araşdırmaçılar, xüsusi ilə Eduard İnqfild, Con Pey, Frensis Mak-Klintok kimi səyyahlar fərqlənmişlər.

Keçidi ilk dəfə sudan sonuna qədər keçən ekspedisiya  Roald Amundsenin başçılıq etdiyi ekspedisiya 1903—1906 ci illərdə olmuşdur.

Sentyabr 2007-ci ildə Avropa Kosmik Agentliyi son 30 ildə yol üzərində yerləşən buzlaqların minimum həddə qədər əridiyini bildirmişdir. Bu isə Şimal-Qərb yolunun gəmiçilik üçün tam yararlı olduğunu bildirir. Kanada isə bu yolun onun daxili sularından keçdiyini bəyan etmişdir. Dünyanın mühün təşkilatları bu qərarı təstiqləyərək, yolun Kanadanın daxili sularında yerləşdiyini qəbul etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Şimal dəniz yolu

İstinadlar
----------

1. ↑  "*Merriam-Webster Online Dictionary* definition  (ing.)". 2007-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-28.
2. ↑  ["*The Northwest Passage Thawed*  (ing.)". 2007-12-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-28. *The Northwest Passage Thawed*  (ing.)]
3. ↑  *IHO Codes for Oceans & Seas, and Other Code Systems* Arxivləşdirilib 2006-07-03 at the Wayback Machine, including *IHO 23-3rd: Limits of Oceans and Seas, Special Publication 23*, 3rd ed. (1953), published by International Hydrographic Organization.  (ing.)
4. ↑  Robert Mak-Klur 1850—1853 ci illərdə yolun yarısını buzların üzəri ilə keçmiş sonra isə digər ekspedisiya ilə İngiltərəyə qayıtmişdir.

Mənbə
-----

* Şimal-Qərb yolu Arktikada buzların əriməsi zamanı keçilməsi mümkün olur.
* Şimal-Qərb yolu
* Şimal-Qərb keçidi
**Şeytan kilsəsi** — 1969-cu ildə Anton Szandor Lavey tərəfindən yazılmış Şeytan Bibliyasında (The Satanic Bible) ifadə olunan satanizmi həyata keçirən dini bir təşkilatdır. *Lavey*in ölümündən sonra Peter Howard Gilmore "baş keşiş" olaraq Şeytan kilsəsinin rəhbəri olmuşdur.

İnancları
---------

Şeytan kilsəsi tanrıya və ya şeytana dua etmir. La-Veya satanizmi hər kəsin özünün özünə tanrı olduğuna inanır. İnsan ehtiraslarının və təbiətinin basdırılmasına inanmır. Baş keşiş *Peter Gilmore*, *David Shankbone*yə verdiyi müsahibədə "Mənim özümün həqiqi inancıma görə, fövqəltəbii güclərə inanan hər kəs dəli olmuşdur. İblisə və ya Tanrıya inanmalarından asılı olmayaraq, insanların hamısının müəyyən hadisələrdən geriyə çəkilmə səbəbləri vardır" demişdir. Gilmorun tərifinə görə şeytan "hərəkət üsuludur". Şeytan ivritcə "düşmən" və ya "əleyhinə çıxan", "sual verən biri" deməkdir.

Gilmore deyir: "Satanizm ateizmdən başlayır. Biz kainata baxırıq, əlaqəsizdir. Allah yoxdur, şeytan da yoxdur. Heç kim əhəmiyyət vermir!"

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Təşkilat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Bürc-Ömər-Driss** (*ərəb.* برج عمر إدريس‎) — Əlcəzairin şərqində, İllizi vilayətində şəhər və kommuna. In-Amenas rayonuna daxildir.

Coğrafi mövqe
-------------

Şəhər vilayətin şimal-qərbində, Böyük Səhranın şimalındakı vahələrdən birinin ərazisində, Tinqertdən cənubda, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1010 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 360 metr yüksəkdir.

İqlim
-----

Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 25 mm). Orta illik temperatur 23,8 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvarda) orta temperaturu 11,5°C, ən isti ayda (iyulda) 34,5°C-dir.

Nəqliyyat
---------

Şəhərin şimalından 3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir. Eyni adlı hava limanı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bordj Omar Driss" (ingilis). GeoNames. 2019-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-26.
2. ↑  "Climate: Bordj Omar Driss" (ingilis). Climate-Data.org. 2019-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-27.
**Bürc-Baci-Muxtar** (*ərəb.* برج باجي مختار‎) ‎ — Əlcəzairin cənubunda, Adrar vilayətində şəhər və kommuna. Bürc-Baci-Muxtar rayonunun inzibati mərkəzidir.

Adı
---

Fransa müstəmləkəçiliyi dövründə şəhər Borj-Le-Priye *fr.* Bordj Le Prieur) adlanırdı. Əlcəzair müstəqillik əldə etdikdən sonra şəhər müasir adını almışdır. Şəhərin ölkənin müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparan Baci Muxtarın adı ilə bağlıdır.

İqlim
-----

Şəhərin iqlimi quraq kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 38 mm). Orta illik temperatur 28,4-dür °C.

Nəqliyyat
---------

Bürc-Muxtar hava limanı şəhərin şimal-şimal-şərqində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bordj Badji Mokhtar (Commune, Adrar, Algeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location.
2. ↑  Atlas de l’Algérie 1830—1960, Éditions Archives & Culture, février 2011, 80 p.
3. ↑  "Climate: Bordj Badji Mokhtar" (ingilis). Climate-Data.org. 2018-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-29.
Ərak Hava limanı (IATA: AJK, ICAO: OIHR) İranın Mərkəzi ostanının inzibati mərkəzi olan Ərak şəhərində yerləşən beynəlxalq hava limanıdır. İranın ən qədim hava limanlarından biri olub 1938-ci ildə istifadəyə verilmişdir.

Tarixi
------

Hava limanı 1938-ci ildə İngiltərə tərəfindən yaradılmış və ona Sultanabad adı (Arakın keçmiş adı) verilmişdir. Şəhərin dənizdən və hava limanlarından və dəniz obyektlərindən uzaqda qurulmasının əsas səbəbi deyildi. Hava limanından Ziegler & Co. şirkəti üçün transfer və İsveçrə şirkətinin işçiləri, həmçinin şəhərdəki üç konsulluğun - Almaniya, İngiltərə və İsveçrənin üç konsulluğunun işçilərinin ailələrinin səyahət etməsi üçün istifadə edilmişdir.

İranın keçmiş prezidenti Mahmud Əhmədinejadın 9 İyun 2013-cü il Bazar günü təyyarə gəmisinin gəlişi ilə yeni bir pist və apronla birlikdə Ərak hava limanı rəsmi olaraq açıldı. Uzunluğu 3700 metr və eni 75 metrdən çox olan pistdə bütün sinif təyyarələrin qalxması və eniş etməsi üçün hər cür şərait mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "List of all airports in Iran". The Airport Authority. 2021-08-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-02.
2. ↑  *Robert A. Mann.* Aircraft Record Cards of the United States Air Force: How to Read the Codes. McFarland. 2008. səh. 245. ISBN 978-0-7864-5119-7.
**Poladovlar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Bu soyun ulu babası Polad ağa Cavanşirdir. Polad ağa İbrahimxəlil xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Öz adı ilə adlanan obanı idarə edirdi. Bu oba Cavanşir mahalının Xazalan mülkündə qərar tuturdu. 
Polad ağanın törəmələri Fuladov, Poladov soyadlarını daşıyırdılar.
Polad ağanın Tanrıverdi ağa, Həkimxan ağa adlı oğlanları vardı.
Tanrıverdi ağa Şuşa şəhərində dünyaya boy göstərmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Həllaclıqla məşğul idi. Pak Xorasan torpağını, Məşhədi-müqəddəsi ziyarət etmişdi.
Məşədi Tanrıverdi ağanın Əli bəy adlı oğlu vardı.

Soyun məşhur nümayəndələri
--------------------------

* Əli bəy Fuladov — praporşik, Qasım bəy Zakirin kürəkəni.
* Abdulla bəy Asi — öz dövrünün ziyalısı, şair, mütəfəkkir. Əli bəy Fuladovun oğlu.
* İbrahim bəy Azər — şair, quberniya katibi, Qasım bəy Zakirin nəvəsi. Əli bəy Fuladovun oğlu.
* Xudadat bəy Poladov — XIX əsr Azərbaycan şairi. Əli bəy Fuladovun oğlu.

Qalereya
--------

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Poladovlar, "Soy" dərgisi, 1 (34), 2010. səh.32-39.**

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ
* Şuşa

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Soylarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Ser** **Henri Parks** (27 may 1815, Vorvikşir qraflığı – 27 aprel 1896, Sidney) — Avstraliya dövlət xadimi, Yeni Cənubi Uelsin Baş naziri (1872-1891, fasilə ilə 1876 ve 1883-1887), Avstraliya dövlətçiliyinin bani atası, jurnalist, yazıçı və şair. Sağlığında The Timesonu Avstraliyanın "əsas siyasi xadimi" adlandırılmışdır.

Tədqiqatçılar Parksın xarakterini paradoksal adlandırırlar. Ona parlamentdəki işlərlə, o cümlədən iqtisadi məsələlərlə əlaqədar işlər verilmişdi (məsələn, ölkədə sərbəst ticarət zonası qurdu və ticarət faydaları barədə müqavilələr bağlamışdı), eyni zamanda onunla əlaqəsi olmayan məsələlərdə uğursuz olmuşdu (üçün Məsələn, dəfələrlə iflas etdi). Özü məktəbin yalnız bir neçə sinifini bitirməsinə baxmayaraq təhsili universal, sərbəst və dünyəvi hala gətirdi. Ömrünün çox hissəsini Avropadan yeni immiqrantlar cəlb etmək və məhkumların Avstraliyaya sürgün edilməsinə son qoymaq üçün mübarizə aparmaqla yanaşı, Çin mühacirətini məhdudlaşdırdı. Onun fikirləri liberalizm və radikalizm arasındakı sərhəddə dayanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Sir Henry Parkes // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2 3 4  Henry Parkes // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
**Aydar göl** (özb. Aydar ko‘li, Айдар кўли; Haydar ko‘li, Ҳайдар кўли) — Özbəkistanın şimal-şərqində yerləşən böyük axarsız göl. Arnasay göllər sisteminə daxil olan süni sututar.

1960-cı illərin əvvəlində Sırdərya çayının qarşısı kəsildi. Eyni zamanda Şardarin SES inşa edildi. Su səviyyəsini nəzarətdə saxlamaq məqsədi ilə şlüzlər quraşdırıldı. Ancaq 1969-cu ildə güclü daşıqın baş verdi və şlüzləri açdılar. Məhs bəndin su buraxmaq səviyyəsi aşağı idi. 1969-cu ilin fevralından 1970-ci ilin fevralınadək Sirdaryanın illik axınının (21 km³) 60% -i Şardara su anbarından Arnasay ovalığına yönəldilmişdir. Nəticədə Aydar gölü meydana gəldi. 1969-cu ildən bəri Aydar göl mütəmadi olaraq Sirdaryanın suyunu Şardara su anabarından axıdılan suyu əldə edir. Beləliklə Arnasay ovalığı tədricən su ilə dolduruldu və bölgədəki ikinci ən böyük göl (Aral dənizinin qurumasından sonra) formalaşdı.

2005-ci ildə Aydar gölünün su həcmi 44,3 km³-ə çatdı. 2006-cı ildə gölün sahəsi 3478 km², uzunluğu 160 km və eni 34.8 km idi. Gölün maksimal dərinliyi 33 metr, orta dərinliyi isə 12,5 metrdir. Aydar göldə suyun minerallaşması litrə cəmi 2 qram idi (2 ‰). Gölün dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 241 metrdir.

Gölə bir çox balıq növləri, o cümlədən adi çəki, sudak, çapaq, naqqa, xəşəm, qılıncbalıq, ilan başı gətirildi - indi bu balıqlar balıq ovu üçün əsas rol oynayır. Göl sistemində ildə 760-2000 ton balıq tutulur (1994-2001-ci illər statistikasına görə).

Aydar gölünün faunasında yetərincə su quşları üstünlük təşkil edir. Quşlar əsasən Aral dənizindən uçub gəlir.

Aydar göl insanların yaşadığı bölgədən uzaqdır. Göl ətrafında cəmi 345 ailə yaşayır (təxminən 1760 nəfər).

Aydar göl bölgəsi balıqçılıq, heyvandarlıq, turizm və gələcəkdə atom elektrik stansiyalarının inşası üçün böyük potensiala malikdir. Göl qışda donmur.

Xarici keçidlər
---------------

* Айдаркуль. Информация и фотографии.
* Информация для туристов
* Красивые фотографии Айдаркуля.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  "Экспедиционное обследование Айдаро-Арнасайской системы озер в период с 21 сентября по 5 октября 2011 года, Ташкент, 2011" (PDF). 2017-08-02 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-06-03.
3. ↑  "Возможности для туризма на Айдаркуле | Аба Сайох". 2017-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-03.
4. ↑  "История и культура Узбекистана (9 дней / 8 ночей) / Содис". 2016-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-03.
**İraqlılar** (*ərəb.* العراقيون ‎; *Irāqīyūn*) — İraqın yerli əhalisi. Ümumi saylarıə 31 milyon nəfərdir. Onlar həmcinin İran, Suriya, ABŞ və Avropa ölkələrində yaşayırlar. Əsasən Ərəb dilinin müxtəlif dialektləridə və Assuriya dilində danışırlar. Əhalinin 95 % müsəlmandır.

Tarixi
------

Tarixən Dəclə və fərzt çayları arasında yerləşən Mesapotomiya adlı ərazidə ilk sivilisasiyalar yaranmışdır. Şumer, Akkad, Babilistan və Assuriya kimi dövlətlər bu ərazidə formalaşmışdır. B.e.ə. VI əsrdən İraq farsların əsarətinə düşür. Bir müddət Əhəmənilər, Makedoniya imperiyası, Selevkilər, Parfiyalılar, Sasanilər və Ərəb Xilafətinin tərkibində olmuşdur.
Yerli əhalinin dili daima dəşiyişlərə uğramışdır. B.e.ə IV minillikdən b.e.ə XX əsrə qədər burada şumer dili işlədilmişdir. Sonradan b.e.ə XX əsrdən b.e II əsrinə qədər akkad dili işlənmişdir. II- VII əsrlərdə Mesapoaramey dili yayılmışdır. VII əsrdən günümüzə kimi iosə dominat dil ərəb dilidir.

Genetika
--------

Müeasir genetik araşdırmalar onu göstərmişdir ki, müasir iraqlılar qəddim mesapotomiya xalqları olan şumer və akkadlarla bağlıdır. Artıq bir necə minillikdir ki İraq əhalisi genetik asimiliyasiyaya məruz qalmamışdır.

Məşğuliyyət
-----------

Müasir iraqlıların bu gündə əsas məşğuliyyətlərindən biri kənd təsərrüfatıdır. Burada taxıl, qarğıdalı palma, pambıq kimi bitliərt əkilir. Mesapotomiyanən cənubunda, səhra və yarımsəhraların yayıldığı ərazilərdə köçəri-maldar tayfalar qoyun, keçi və dəfə saxlayır. Şəhərlərdə sənətkarlıq istehsalı mövcuddur. Kənd təsərrüfatı alətləri, qab istehsalı və toxuculuq inkişaf etdirilir. Neft sənaye çox inkişaf etmiş və iraqlılarin çoxu bununla məşğuldur.

Mətbəx
------

İraqlıların mətbəxi digər Yaxın Şərq xalqlarının mətbəxi ilə eynilik təşkil edir. Xurmadan şirin halva hazırlayırlar. Çay və qəhvə içməyi xoşlayırlar. Bəzi yerlərdə balıq yeməklərinə üstünlük verirlər. Arpa və buğdadan hazırlanmış çörəklər istehlak edilir.

Din və mədəniyyət
-----------------

İraqda əhali əsasən İslam bayramlarını qeyd edir. Əhalinin böyük qismi şiələrdir. Onlar əsasən ölkənin cənubunda yayılmışlar. Sünnülər isə ölkənin qərbində və mərkəızi hissəsində üstünlük təşkil edirlər. Xristianlıq isə ölkənin şimalında yayılmışdır. Ancaq xristianlıq ərəblər arasında deyil assuriyalılar arasında üstünlük təşkil edir. 2010-cu illərdə İraqdsa sünnü və çiələr arasında münaqişlər müşahidə edilmişdir. Xolklor nümumələri arasında musiqi və şerlər daha çox marağa səbəb olur. İsılama qədər ki,bəzi adətlər hələdə qorunmaqdadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Iraqi – a native or inhabitant of Iraq". Reference.com. 2015-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-12-10.
**İravadi dairəsi** (birm. ဧရာဝတီ) — İravadi çayının deltasında yerləşən, Myanmada inzibati ərazi vahidi olan dairələrdən biri. Şimalda Pequ inzibati dairəsi ilə, şərqdə Yanqon dairəsi ilə həmsərhəddir. Qərbdə Benqal körfəzinə və cənubda Andaman dənizinə çıxışı vardır. Şimal-qərbdə Rakxayn milli dairəsi ilə həmsərhəddir. Dairə 15° 40' və 18° 30' s.ş. arasında, 94° 15' və 96° 15' ş.u arasında yerləşmişdir. Dairənin əhalisi 2012-ci il məlumatlarına əsasən 7 759 243 nəfərdir. Bu, əhalinin sayı üzrə Myanmada ikinci ən çox məskunlaşılmış dairədir. Əhali sıxlığı 220,82 nəfər/km²-ə bərabərdir.

Tarixi
------

İravadi dairəsinin ərazisində ənənəvi xalqlar olan monlar yaşayırdılar. Daha sonra ərazi birmalılar tərəfindən tutuldu. XI əsrdə bir müddət ərazi arakanların əsas yaşayış məskəninə çevrildi.

Demoqrafiya
-----------

Birmalılar və karenlər əhalinin əksəriyyət hissəsini təşkil edirlər. qərbdə sahil boyunca həmçinin arakan tayfaları yaşayırlar. Əhalinin əksər hissəsi buddistlərdir. Əhalinin kiçik hissəsiisə xristianlıq və İslam dinini qəbul etmişdir. Dairədə əsas istifadə olunan dil birma dilidir.

İnzibati bölgüsü
----------------

Dairə 6 rayon üzrə bölünmüşdür. Rayonlar bunlardır: Patheyn, Xintada, Myaunqmya, Maubin, Pyapon və Labuta (avqust 2008-ci il məlumatlarına əsasən). Patheyn rayonu dairənin əsas inzibati mərkəzidir. Başqa böyük şəhərlər — Xintada, Ye, Boqale, Pxyapoun şəhərləridir.

İqtisadiyyat
------------

Dairə meşələrlə örtülmüşdür və meşə tədarükü iqtisadiyyatın əhəmiyyətli sahəsi meşə sənayesini əmələ gətirir.

Məhsuldar torpaqlar düyünün əkilməsi və becərilməsi üçün xüsusilə yaxşı şəraiti yaradır. Dairə bütün ölkənin taxıl anbarı funksiyasını yerinə yetirir. Həmçinin dairədə zeytun yetişdirilir. Bundan əlavə cut, qarğıdalı, kauçuk ağacları, tütün, meyvə-tərəvəz və balıqçılıq dairədə yaxşı inkişaf etmişdir.

Turizm
------

Dairə çimərliklərin və böyük İne gölünün hesabına turizm üçün yaxşı potensial əldə etmişdir. Buan baxmayaraq, turist infrastrukturu dairədə pis inkişaf etmişdir. Patheyn şəhəri çoxlu sayda tarixi abidələri ilə turistləri özünə cəlb edir. Sahillərinin Benqal körfəzinə çıxışı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Инструкция по русской передаче географических названий Бирмы. — М.: Наука, 1978. — С. 25.
2. ↑  "PPI: Almost Half of All World Health Spending is in the United States". 2007-01-17. 2011-04-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  *Yasmin Anwar.* "Burma junta faulted for rampant diseases". UC Berkeley News. 2007-06-28. 2012-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-02.
4. ↑  "Hospitals and Dispensaries by State and Division". Myanmar Central Statistical Organization. 2011-04-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-04-11.
**Asiya porsuğu** (*lat.* Meles leucurus) — Yırtıcılar dəstəsinə aid olan heyvan növü. Əsasən Rusiya (Volqadan Cənubi Sibirə qədəre ki ərazilər), Orta Asiya, Monqolustan, Çin və Koreya yarımadası ərazisində yayılmışdır.

Həyat tərzi baxımında Asiya porsuqları Avropa porsuqları ilə eyni olsa da, rəng və ölçü baxımından kəskin şəkildə fərqlənirlər. Əsasən meşə zonasında rastlanılır. Ancaq tayqa çölləri və yarımsəhralarda da rastlanılır. Asiya porsuğu gecə həyat tərzi keçirir. Bitkilər, omurgasızlar, kiçik gəmiricilər, sürünənlər və kirpilərlə qidalanırlar. Dərin və mürəkkəb quruluşa malik dəliklər qazanırlar. Uzun sürən boğazlıq dövründən sonra (450 günə qədər) dişi 6 bala verir. Şimal ərazilərində Asiya porsuqları qış yuxusuna gedir.

Asiya və avropa porsuqlarının yayılma arealının kəsişdiyi ərazilərdə hibritləşmə baş verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2007.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  Asiya porsuğu [*ölü keçid*]

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q728454
* Wikispecies: Meles leucurus
* ADW: Meles\_leucurus
* ARKive: meles-leucurus
* EoL: 926021
* Fauna Europaea: 305313
* GBIF: 2433868
* iNaturalist: 74558
* ITIS: 726279
* IUCN: 136385
* MSW: 14001277
* NCBI: 702266

 |
**Chlamydomonas** (*lat.* Chlamydomonas) — chlamydomonadales dəstəsinin chlamydomonadaceae fəsiləsinə aid bitki cinsi. İkihüceyrəli qamçılılardandır.

Xlamidomonada protistalar aləmindədir və bir koloniya deyil. Amma çox hüceyrəliliyin işləməsində əhəmiyyətli bir tək hüceyrəli olaraq vəzifə alır. Çünki Xlamidomonada, volvoksa olduqca oxşayır və çox hüceyrəliliyə atılan ilk addım hesab olunmaqdadır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Xlamidomonada qamçılı bir protista olmasına baxmayaraq, bu qamçısı davamlı deyil. Bölünmə əsnasında, ətrafdakı kimyəvi maddələri istifadə edərək qamçıları sintez edəcək fermentlər ifraz edir və beləcə normalda passiv olaraq hərəkət edə bilən Xlamidomonada aktiv hərəkət edə bilən hala gəlir. Xlamidomonada 4 bölünməyə qədər fərqli fərdlər olaraq davranmır, yəni bölünmə sonrasındakı 16 hüceyrə bir-birinə yapışıq halda qalır. Lakin daha sonra bu strukturlar bir-birlərindən ayrılır və tək hüceyrələr olaraq həyatlarına davam edirlər. Bu səbəblə Xlamidomonada çox hüceyrəliliyə keçiddə əhəmiyyətli bir pillə olaraq görülür.

3.8 milyard il əvvəl ilk canlılıq başlamış, 2.5 milyard il qədər əvvəl ilk fotosintetik bakteriyalar təkamülləşmiş, 750 milyon il əvvəlinə qədər tək hüceyrəlilik hakim olmuş, 750 milyon il əvvəlində isə çox hüceyrəlilik təkamülləşməyə başlamış, 580 milyon il əvvəlində çoxhüceyrəlilik kompleksləşməyə başlamış, 542 milyon il əvvəlində növlərə ayırılma prosesi pik nöqtəsinə çatmış və 500 milyon il qədər əvvəl isə dövrümüzdəki canlıların çoxu şəkillənmişdir.

Bu səbəbdən çoxhüceyrəliliyin təkamülləşməsiylə birlikdə təxminən 750-700 milyon il əvvəl yavaş-yavaş başlayıb, 635-542 milyon il əvvələ getdikcə sürətlənməyə başlayıb, 542-530 milyon il əvvəlində pik nöqtəsinə çatıb, 530-490 milyon il əvvəl yenidən normal halına qayıdan bir müxtəliflik artımını, sürətli bir təkamül müddətini, Kambri Partlayışını müşahidə etməkdəyik. Bu müddət dövrümüzün müasir canlılarına doğru atılan ən əhəmiyyətli addımlardan biridir.

Növləri
-------

* Chlamydomonas reinhardtii
* Chlamydomonas caudata Wille
* Chlamydomonas moewusii
* Chlamydomonas nivalis
* Chlamydomonas ovoidae

İstinadlar
----------

1. ↑  Appendix III: Conserved, protected, and rejected names of genera and subdivisions of genera. // *International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Shenzhen Code)* / red. N. J. Turland, J. H. Wiersema, F. Barrie, V. Qreuter, D. L. Hawksworth, P. S. Herendeen, S. Knapp, W. Kusber, D. Z. Li, K. Marhold və b. 2018. ISBN 978-3-946583-16-5
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-09.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-09.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q133008
* Wikispecies: Chlamydomonas
* AlgaeBase: 43319
* EoL: 11591
* EPPO: 1KHMG
* GBIF: 5271044
* iNaturalist: 118482
* ITIS: 5448
* NBN: NHMSYS0000600536
* NCBI: 3052
* NZOR: 61c2d8a1-81fa-44c3-94fc-f9f200a894df
* uBio: 1883252
* WoRMS: 178583

 |
**Elmir Mircəlil oğlu Həsənov** (15 dekabr 1988, Prişib, Cəlilabad rayonu – 30 noyabr 2021, Xızı rayonu) — Vətən müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Elmir Həsənov 1988-ci il 15 dekabrda Cəlilabad rayonunun Göytəpə qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1995-ci ildə Göytəpə şəhər 1 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib. 2006-cı ildə həmin məktəbin məzunu olmuşdur. Məktəbdən məzun olduqdan sonra o zamankı Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin akademiyasına qəbul olub. Sonradan təhsilini aviasiya sahəsi üzrə dəvam etdirmişdir.2015-ci ildə bu sahə üzrə xidmətə başlamışdır. Ailədə 3 qardaş olublar. Hər üç qardaş Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Ali Baş Komandan tərəfindən medallar ilə təltif olunmuşlar. Digər 2 qardaşı hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidmətində hərbi qulluqdadır.

Hərbi xidməti
-------------

2010-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sərhəd Xidmətinin aviasiya hərbi qulluğunda xidmətə başlamışdır. Xidmətdə olduğu müddətdə mayor rütbəsinə qədər qalxmışdır. 2-ci Qarabağ müharibəsi və ya Vətən müharibəsi adı ilə yadda qalan müharibədə iştirak etmiş, buna görədə 2 müxtəlif medal ilə təltif edilmişdir. 2021-ci il 30 noyabrda Səngəçaldan qalxan helikopterin Xızı rayonunda yerləşən Qaraheybət aviasiya poliqonuna enişi zamanı helikopterin qəzaya uğraması nəticəsində digər 13 nəfər ekipaj üzvü ilə birlikdə həlak olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-06.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
*
**Sümbülvari irqa** (*lat.* Amelanchier spicata) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇rqa cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Cənubi Avropada, Kiçik Asiyada, Şimali Afrikada, Zaqafqaziyada və Krımda təbii yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

5 metrə çatan hündür ağac və koldur. Gövdədə çətri kül rəngli, bəzən qara, cavan çətirləri sarı-çəhrayı, bəzən ağ, parlaq, açıq xallı olub, köhnə budaqlara görə dəyişir. Tumurcuqları xırda, qırmızımtıl-qonur, uzunsov və iti, zoğa yapışıq, kənarları ağ tükcüklüdür. Yarpaq yarığı çox ensiz, üstə çıxan yarpaq balışlı və 3 izlidir. Özəyi yaşılımtıl, oduncağı seyrək məsaməli, çəhrayı rəngli, bərk və ağırdır. Yarpaqları yumurtavari və ya ellipsvari, uzunluğu 4 sm-dək, kənarları dişlidir. Bünövrəsi yumru və ya bir az ürəkvaridir. Saplağı çılpaq, uzunluğu 2,5 sm-dək, tökülən yalançı zoğludur. Yarpaq ayaları möhkəm, üstü yaşıl, alt tərəfi ağımtıl-yaşıl, keçəli tükcüklüdür. Payızda yarpaqların yaşıl rəngi qırmızımtıl-sarı rəngə çevrilir. Mayda çiçəkləyir. Çiçəkləri 5-8 ədəd, qalxanvari, ağ çiçək qruplarına yığılmışdır. Çiçək saplaqları əvvəlcə keçəli tükcüklü, sonradan çılpaqdır.

Ekologiyası
-----------

Dəniz səviyyəsindən 1900 metr hündürlükdə palıd meşələrində, işıqlı ərazilərdə, qayalıqlarda rast gəlinir. Şaxtaya və günəş şualarına davamlıdır. Zəngin torpaqlarda yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqada, Zaqatala, Balakən meşələrində təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada dekorativ bitki kimi becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Amelanchier spicata* | 
* Wikidata: Q159353
* Wikispecies: Amelanchier × spicata
* APA: 3112
* BioLib: 135752
* EoL: 231067
* EPPO: AMESP
* EUNIS: 179852
* GBIF: 3023852
* GRIN: 2880
* iNaturalist: 198886
* IPNI: 1184240-2
* ISC: 4836
* ITIS: 25120
* MichiganFlora: 2426
* NBN: NBNSYS0200001756
* NCBI: 1143213
* PfaF: Amelanchier spicata
* Plant List: rjp-7454
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:1184240-2
* Tropicos: 27800858
* VASCAN: 8625
* WisFlora: 2511
* WFO: wfo-0001016834

 |
| *Crataegus spicata* | 
* Wikidata: Q39775714
* GBIF: 3023898
* IPNI: 69019-2
* IRMNG: 10456502
* ITIS: 837216
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:69019-2
* Tropicos: 50239605
* WFO: wfo-0000987206

 |
**Sülh tağı** - ABŞ-Kanada sərhəddində, Bleyn və Surrey şəhərləri arasında yerləşən abidə. Hündürlüyü 20.5 metrdir. Abidə 1921-ci ildə Samuel Hills tərəfindən tikdirilmişdir. Abidənin tikilməsində məqsəd 1814-cü ildə bağlanan Qent müqaviləsi nəticəsində yaranan ABŞ-Kanada sülh münasibətlərinin yüzilliyini qeyd etmək olmuşdu. Abidə tam olaraq ABŞ-Kanada sərhəddində, Ştatlararası 5 və Avtomaqistral 99 arasında şimal-cənub hərəkət zolaqlarının arasındakı yaşıllıq ərazidə yerləşir. Abidənin tacında hər iki ölkənin bayrağı dalğalanır. Frizin üzərində ABŞ tərəfdə "Children of a common mother" (Bir ananın övladları), Kanada tərəfində isə "Brethren dwelling together in unity" (Birlik içərisində yaşayan qardaşlar) yazısı həkk olunmuşdur. Tağın daxilində iki dəmir qapı yerləşdirilmişdir. Burada "May These Gates Never Closed" (Bu qapılar heçvaxt bağlanmasın) yazılmışdır.

Abidə hər iki tərəfdən Sülh Tağı Parkı ilə əhatə olunub. Park ərazisində yerləşən sərhəd keçid məntəqəsi rəsmi olaraq Duqlas adını daşısa da, daha çox Sülh Tağı sərhəd keçid məntəqəsi olaraq tanınır. Bura ən işlək sərhəd keçid məntəqəsidir.

Tarixi
------

İnşasına 1920-ci ilin İyul ayında beynəlxalq könüllülər tərəfindən başlanan abidə, 6 Sentyabr 1921-ci ildə tamamlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  National Park Service[*ölü keçid*]
2. ↑  "Peace Arch Park". 2014-12-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-02.

Xarici Keçidlər
---------------

* Peace Arch Park Sülh Tağı Parkı
**Hidrologiya** — təbii suları, onlarda gedən hadisələri və prosesləri öyrənən elm. Hidrologiya su obyektlərinin və onları öyrənmə metodlarının spesifik xüsusiyyətləri ilə əlaqədar okeanologiya (okean və dənizlərin hidrologiyası) və qurunun hidrologiyasını (qurunun səth sularını) öyrənir; potamologiya (çayların hidrologiyası), limnologiya (gölşünaslıq), qlyasiologiya, bataqlıqşünaslıq sahələri var; qurunun hidrologiyasına hidrometriya, hidroqrafiya, hidrokimya daxildir. 

Müasir hidrologiyanın əsas problemləri təbiətdə su dövranının tədqiqi, insanın təsərrüfat fəaliyyətinin ona təsiri, su obyektlərinin, ərazilərin və ümumiyyətlə Yerin hidroloji elementlərinin (suyun səviyyəsi, sərfi, temperaturu və s.) zaman, məkan analizi, həmin elementlərin tərəddüdünün qanunauyğunluqlarının aşkar edilməsi və s. ibarətdir. Çoxillik hidroloji müşahidələr və tədqiqatlar arasında hidroloji proqnozlar tərtib edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑   Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Coğrafiyanın bölmələri |
| --- |
| Fiziki coğrafiya | Yerşünaslıq • Paleocoğrafiya • Geomorfologiya • İqlimşünaslıq • Hidrologiya • Okeanologiya • Torpaq coğrafiyası • Biocoğrafiya • Landşaftşünaslıq • Ekologiya |
| İqtisadi və sosial coğrafiya | Ümumi iqtisadi coğrafiya • Sənaye coğrafiyası • Kənd təsərrüfatı coğrafiyası • Əhali coğrafiyası • Nəqliyyat coğrafiyası |
| Kartoqrafiya | Geodeziya • Topoqrafiya |
**Hidravlik maşınlar** (və ya hidromaşın) daxilindən keçən mayeyə mexaniki enerji verir (nasos), ya da mayenin enerjisinin bir hissəsini götürərək faydalı iş üçün işçi maşının hidromühəriklər valının fırlanma hərəkətinə çevirirlər. Hidravlik maşınlara həcmi və pərli nasoslar, həcmi və pərli hidromühərriklər, hidroötürmələr aiddirlər. Həcmi maşınlar tsiklik olaraq maye nəql edən boru ilə əlaqədə olan işçi kameraların dəyişməsi ilə işləyir. Buna misal olaraq porşenli nasosu və hidromühərriki göstərmək olar. Pərli hidromaşınların işçi üzvləri üzərində pərlər bərkidilmiş fırlanan çarxdan ibarətdir. Enerjinin mayedən işçi çarxa və ya əksinə keçməsi çarxın pərlərinin axan maye ilə dinamik qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verir. Pərli hidravlik maşınlara mərkəzdənqaçma və vintli nasoslar, hidroturbinlər aiddirlər.Bunlar da hidravlik maşınların daha da təkminləşməsinə imkan yaradır.Bunlardan daha çox fizikada istifadə edlir.

İstinadlar
----------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.
**Hideyo Noquçi Memorial Muzeyi** (野口英世記念館, *Noquçi Hideyo Kinenkan*?) – Yaponiyanın Fukuşima prefekturasının İnavaşiro qəsəbəsində yerləşən bioqrafik muzey. Muzey Yaponiya bakterioloqu Hideyo Noquçiyə həsr olunmuşdur.

Tarixi
------

Muzey 1939-cu ildə Hideyo Noquçi Memorial Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə açılmışdır. 2015-ci ildə isə muzeydə yenidənqurma işləri aparılmışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzeyin suvenir mağazası.
Muzey kompleksinə Noquçinin doğulduğu ev də daxildir və ev xüsusi mühafizə qurğusu ilə yağıntılardan qorunur. Evdə Noquçinin 1896-cı ildə tibb imtihanı üçün Tokioya yola düşməzdən qabaq yazdığı mesajı görmək mümkündür: *"Bütün məqsədlərimə çatmadan bu yerə bir daha ayaq basmayacam"*.

Muzeyin əsas binasında "Hideyonun həyatı və dövrləri", "Əsl Hideyo" və "Həkimin laboratoriyası" adlı daimi sərgi otaqları yerləşir. Hər bir sərgidə alimə aid əşyalar, fotolar və digər materiallar sərgilənir. "Həkim Noquçinin həyatında bir gün" sərgisi onun Rokfeller İnstitutundakı laboratoriya fəaliyyətlərini nümayiş etdirir. Onun Danimarka, Meksika, Peru, Ekvador və Afrikadakı fəaliyyətlərini əks etdirən xronoloji sərgilər quraşdırılmışdır.

"Əsl Hideyo" sərgi otağında Noquçinin Nyu-Yorkun Şandeken qəsəbəsində yerləşən evinin replikası yaradılmışdır. Evin divarları Noquçiyə aid olan rəsmlər və xəttatlıq işləri ilə bəzədilmişdir. "Həkimin laboratoriyası" bölməsində robotik Hideyo Noquçi quraşdırılmışdır. Bu robot ziyarətçilərin Noquçi haqqındakı suallarını cavablandırır. Anası Şikanın 1915-ci ildə Yaponiyaya qayıtması üçün Hideyoya yazdığı məktub da muzeydə sərgilənən materiallardan biridir.

Bunlardan əlavə, muzeyin elmi bölməsində bakteriyalar və yoluxucu xəstəliklərin tədqiqatı haqqında məlumatlar verilir. 1000 yenlik əsginas üçün istifadə olunmuş Noquçi portretinin sərgilənməsi üçün muzeydə kiçik əsginas bölməsi yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  "Birthplace of a Bacteriologist: A Visit to the Hideyo Noguchi Memorial Museum in Inawashiro, Fukushima". Nippon.com (ingiliscə). 27 may 2022. 24 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2022.
3. 1 2  "理事長あいさつ". Rəsmi saytı (yaponca). 24 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* noguchihideyo.or.jp — Hideyo Noquçi Memorial Muzeyinin rəsmi saytı
Gustave Moreau, Herakl və Hidra, 1876
**Hidra**, Yunan mifologiyasında izah edilən çox başlı bir məxluq.

Argolis antik şəhərində, Lerna bataqlıqlarında yaşayan çox başlı bir canavarın adıdır. Hydranın nəfəsi bir insanı öldürəcək qədər zəhərliydi. Bu canavarın öldürülməsi Heraklın on iki vəzifə arasında 2-ci sırada yer alan vəzifədir. Atası Typhon və anası əjdahaların ilahəsi Ehidna (bəzi mənbələrdə anası Stiks (okeanida)) olan Hidra Lerna gölündəki yuvası, ölümdən sonrakı dünya ilə insanların dünyası arasındakı qapının ağzında yer almaqda olub, Hidra isə bu qapının nəzarətçi vəzifəsini yerinə yetirirdi. Hidra öldürülməsinin çox çətin olmasının səbəbi kəsilən hər bir başın əvəzinə iki dənəsinin çıxması idi.

Herakl bu əjdaha ilə qarşılaşmadan əvvəl bataqlıq içərisində zəhərli qaz və dumanlarla örtülü Hidra yuvasının girəcəyində, ağzını və üzünü bir örtük ilə örtərək özünü qorumuştur.Canavar ilə qarşılaşıb vuruşmağa başlayan Herakl bir müddət sonra, kəsdiyi başların yerinə davamlı yenilərinin çıxdığını görəndə əslində boşuna döyüşüb yorulduğunu hiss etmiş və tam ümidsizliyə qapılmağa başladığı. Anda köməyinə İolaus (Heraklın qardaşı oğlu) yetişir.

Güman edildiyinə görə, o anda Afina (mifologiya)da köməyi ilə canavarın kəsilən başlarının bir daha yaranmaması üçün boyunlarının məşəl ilə yandırılmasını fikirləşər və dərhal orada yandırdığı məşəli Herakla verər. Bu məşəl sayəsində kəsdiyi başların yerini dağlayaraq əjdaha öldürməyi bacaran Herakl, Hidra kəsdiyi başlarından birini bir kisədə saxlayaraq, onun zəhərli qanını daha sonrakı vəzifələrində ox istifadə etmiş beləcə, bu oxların vurduğu yaraların sağalmaz bir hala gəlməsini təmin etmişdir

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-17.