**İraq Şam İslam Dövləti Liviyada** — Liviyada 13 noyabr 2014-cü ildən fəaliyyət göstərən terrorçu qruplaşma. İŞİD-in bir Liviyadakı qruplaşmasıdır. Və Muəmmər Qəddafinin ölümündən sonra ölkəni ələ almağa başladı.

Arxa plan
---------

Polkovnik Muammar Qəddafi və hökumətinin devrilməsi ilə nəticələnən 2011-ci il Liviya Vətəndaş Müharibəsindən sonra bir çox üsyançı döyüşçü Suriyadakı Vətəndaş Müharibəsində Bəşər Əsəd və sadiq adamları ilə döyüşən yaraqlı qruplarla yanaşı Suriyaya getdi.2012-ci ildə Suriyada döyüşən bir qrup liviyalı Battar Briqadasının qurulduğunu elan etdi. Battar Briqadası sonradan İŞİD-ə sədaqət göstərəcək və bunun üçün həm Suriya, həm də İraqda mübarizə aparacaqdır.

2014-cü ilin əvvəlində 300-ə qədər Battar Briqada qazisi Liviyaya qayıtdı. Dernada, digər yerli qruplardan yaraqlıları cəlb etməyə başlayan İslam Gəncliyi Şura Şurası adlı yeni bir fraksiya yaratdılar. Qoşulanlar arasında Ənsar-şəriət Derna şöbəsinin çox sayda üzvü var idi. Növbəti bir neçə ay ərzində Dernada onlara qarşı çıxan hər kəsə müharibə elan etdilər, hakimləri, vətəndaş liderləri və digər müxalifləri, o cümlədən Əl-Qaidə müttəfiq Əbu Səlim Şəhidlər Briqadası kimi səlahiyyətlərini rədd edən yerli yaraqlıları da öldürdülər.

2014-cü ilin sentyabr ayında qrup rəhbərliyi tərəfindən göndərilən bir İŞİD heyəti Liviyaya gəldi. Nümayəndələr arasında Əl-Bağdadinin böyük köməkçisi və İraq münaqişəsinin veteranı Əbu Nabil əl Anbari, Səudiyyə Əbu Həbib əl-Cəzravi və Yəmənli və ya Səudiyyə Əbu əl-Baraa el -Azdi, Suriyadan gələn hərbçi və vəz.5 oktyabr 2014-cü il tarixində İslam Gəncliyi Şura Məclisi ilə birləşən yaraqlı fraksiyalar bir araya gələrək İŞİD-ə beyət etdilər. Girov qoyulması mərasimindən sonra döyüşçülərlə dolu 60-dan çox yük maşını qələbə paradında şəhərin ərazisindən keçirdi. Daha geniş bir qrupun iştirak etdiyi daha bir rəsmi toplama 30 oktyabr 2014-cü ildə, yaraqlılar şəhər meydanında Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət etmək üçün toplaşdıq.

13 noyabr 2014-cü ildə Əl-Bağdadi, Liviya da daxil olmaqla beş ölkədəki tərəfdarlardan beyət aldığını və qrupunun bu ərazilərə genişləndiyini elan etdiyi bir səs yazısını yayımladı. Liviyada üç "əyalətin" (vilayətin) yaradılmasını elan etdi: Vilayət əl-Fizan (səhranın cənubundakı Fezzan), Vilayət əl-Barqah (şərqdə Kirenaica) və Vilayah əl-Tarabulus (Tripolitania qərb). Liviyadakı üç vilayət heykəlləri təmsil edir.

Liviya "işğalı"
---------------

Qurulduqda İŞİD əl-Bayda, Benqazi, Sirte, Hums və Liviyanın paytaxtı Tripolidə varlığını iddia etdi. İŞİD-in Kirenaica şöbəsində Dernanın kənarındakı 800-ə yaxın döyüşçü və yarım düşərgə var idi. Şimali Afrika döyüşçülərinin təlim aldığı Jebel Akhdar bölgəsində daha böyük imkanlara sahib idi. "Wall Street Journal" a istinadən xəbər verir ki, 2014-cü ilin dekabrında Türkiyədəki İŞİD-ə cəlb olunanlar Liviyalı silahdaşlarına Suriyaya döyüşçülər göndərməyi dayandırmağı və daxili hücumlara diqqət etmələrini istədilər. Sonrakı həftələrdə İŞİD neft qurğularına və beynəlxalq otellərə qarşı hücumlar etdi, kütləvi edamlar etdi və Liviyanın daha bir ərazisini ələ keçirməyə çalışdı. Qruplaşma Əl-Qaidə ilə əlaqəli qruplarla, məsələn, rəsmi şəkildə beyət etməyən və Ənsar əl-Şəriətin Benqazi şöbəsi, Tunisin Ənsar-şəriət üzvləri və Əl-Qaidə ilə taktiki ittifaqlar etdi. İslam Məğribinin Tarek İbn Ziyad Briqadası.30 mart 2015-ci ildə Ansar al-Sharia'nın ümumi şəriətşünas hüquqşünası Əbu Abdullah Əl-Libi qrupun bir sıra üzvləri ilə birlikdə qüsurlu olan İŞİD-ə beyət etdi.

Sirt şəhəri, Müəmmər Qəddafiyə sadiq idi və 2011-ci il Vətəndaş Müharibəsinin sonunda böyük bir zərər çəkdi, daha sonra Ənsar-şəriət kimi yaraqlı islamçı qrupların evinə çevrildi. İŞİD, 2015-ci ilin əvvəllərində Sirte'de olduqlarını rəsmi olaraq şəhər içərisində nəqliyyat vasitələrinin paradını sürdüklərini və bunun xilafətinin bir hissəsi olduğunu elan etdi. Ənsar-şəriət cavab verməyə dair fikirlərini bölüşdü, üzvlərinin əksəriyyəti İŞİD-ə qoşuldu. Qrup, Liviyadakı müharibədən sonrakı siyasi nizamdan uzaqlaşdırılan bir çox yerli sakinləri, keçmiş Qəddafi tərəfdarlarını "tövbə etdiklərini" və əl-Bağdadiyə beyət etdiklərini bildirdiklərini bildirdi. Tez şəhərin çox hissəsini ələ ala bildilər. İŞİD, ilk növbədə, Sirte qəbilə cəmiyyətindən sədaqət və beyət qurmağa yönəldərək, şəriətə dair sərt şərhlərini tədricən həyata keçirdi. 2015-ci ilin avqust ayında İslami geyim və davranış qaydaları daha güclü şəkildə tətbiq olunmağa başlandı və çarmıx və qamçı kimi cəzalar tətbiq edilməyə başlandı. Eyni ayda Sirte'de İŞİD-ə qarşı qiyam baş vermişdi, orada Fərcani tayfasının üzvləri, sələfilər və təhlükəsizlik qüvvələrinin keçmiş üzvləri İŞİD qüvvələrinə hücum etdilər. İŞİD, Sirte'nin kənarından möhkəmləndirmələr gətirdi və qiyam dərhal məğlub oldu, döyüşlərdən sonra onlarla və ya yüzlərlə Sirte sakininin öldürüldüyü iddia edildi.

İŞİD dövlət quruculuğu səylərini artıraraq və ərazisini genişləndirmək üçün baza kimi istifadə edərək Sirte'de hökmranlığını möhkəmləndirməyə başladı. Sirt'dən İŞİD döyüşçüləri bu dövrdə qonşu Nofaliya, və Harava şəhərlərini ələ keçirdilər. Onlar, həmçinin Ghardabiya Hava Bazasına və elektrik stansiyaları və Böyük İnsan istehsalı Çayın suvarma layihəsinin bir hissəsi kimi nəzarəti ələ keçirdilər. 2016-cı ilin əvvəlinə qədər, şəhərdə təxminən 1.500, əsasən xarici, döyüşçü var idi. və NATO-nun Müttəfiq Dəniz Komandanlığının komandiri Vitse-Admiral Clive Johnstone, İŞİD silahlılarının hücumları həyata keçirə biləcək bir dəniz qolu qurmaq istədiklərini xəbərdar etdi. Aralıq dənizi turist və transfer gəmilərinə qarşı.

Qrup bu dövrdə Liviyanın digər bölgələrində, o cümlədən Derna, Benqazi və Sabrathada da əks-səda verdi. 2015-ci ilin iyununda Dernada İŞİD ilə Liviya Hərbi Hava Qüvvələrinin dəstəklədiyi Dernadakı rəqib Şura Mücahidləri Şurası arasında qarşıdurmalar baş verdi, nəticədə hər iki tərəf ağır itki verdi və İŞİD qüvvələrinin növbəti ay şəhərdəki qalalarından qovulmasına səbəb oldu. 2015-ci ilin noyabrında ABŞ-nin hava hücumu İŞİD-in Liviyadakı lideri Əbu Nabil əl Anbarını öldürdü. Onun yerinə Abdel Qader əl-Najdi gəldi.2016-cı ilin əvvəlində, Xəlifə Haftarın rəhbərlik etdiyi Liviya Milli Ordusu, Fransız Xüsusi Qüvvələrinin köməyi ilə Benqazi bölgələrini aylarla İŞİD-in əlində saxladığını bildirdi. 2016-cı ilin fevral ayında ABŞ-nin hava hücumu, Sabratha yaxınlığında bir İŞİD təlim düşərgəsini hədəf aldı, Tunisin İŞİD üzvü Noureddine Chouchane, 2015 Sousse hücumları ilə əlaqəli 40-dan çox adamı öldürdü, habelə iki serbiyalı. 2015-ci ildə İŞİD tərəfindən qaçırıldı.

Propaqanda
----------

"Qəza üçün Media Ofisi" İŞİD nişanları, intihar edənlər, paradlar və Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət olan binaları əks etdirən fotoşəkillər və digər materiallar dərc etdi. Sirt'in kənarlarını ziyarət edən New York Times qəzetinin müxbiri, İŞİD-in yerli radiostansiyanı ələ keçirdiyini və yığışan dörd stansiyanın hamısının İslam xütbələrini ötürmək üçün istifadə edildiyini tapdı.

Liviyadakı İŞİD, hücum ediləcəyi təqdirdə, Avropanı sabitləşdirmək üçün minlərlə miqrantın gəlməsini asanlaşdıracağı ilə hədələmişdi.

Qanunlar
--------

Qadınlara şəriətə uyğun geyinməyi öyrədən lövhələr 2015-ci ilin iyul ayında Sirt şəhərində quruldu. Billboard, qadınlar üçün geyim qadağalarının siyahısını verdi. "Şəriətə görə hicab geyinmək üçün təlimat:

1. Qalın olmalı və aşkar etməməlidir
2. Boş olmalıdır (sıx deyil)
3. Bütün bədəni əhatə etməlidir
4. Cəlbedici olmamalıdır
5. Kafirlərin və ya kişilərin geyimlərinə bənzəməməlidir
6. Dekorativ və göz oxşayan olmamalıdır
7. Ətirlənməməlidir. "

İstinadlar
----------