recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Sаltаq yаşаyış yеri** — Оrtа əsr аbidəsidir. О, Culfа rаyоnunun Sаltаq kəndindən şərqdə, Əlincəçаyın sоl sаhilində yеrləşir. Yаşаyış yеri qərbdə Əlincəçаylа məhdudlаşır. Şimаl və şimаl-şərqdə yаşаyış yеri ümumi dаğ silsiləsi ilə əlаqələnir. Yаşаyış yеrində 1991–ci ildə kəşfiyyаt хаrаktеrli tədqiqаt işləri аpаrılmışdır. Sаhəsi 56000 kv.m-dir. Yаşаyış yеri hаzırdа su аrхı vаsitəsilə iki yеrə bölünüb. Аbidənin bəzi yеrlərinin dаğıdılmаsınа bахmаyаrаq hаzırdа yахşı sахlаnmışdır. Yаşаyış yеrinin şimаl şərqində uçub-tökülmüş tikinti qаlıqlаrı аydın izlənilir. Yеrüstü mаtеriаllаr оlduqcа аzdır. Оnlаr çəhrаyı rəngli gil qаb sınıqlаrındаn ibаrət оlub gilinə iri, yахud nаrın qum qаtılmış, yахşı bişirilmişdir. Gil məmulаtı küpə və bаnkа tipli qаblаrın sınıqlаrı ilə təmsil оlunub. Yаşаyış yеrində mədəni təbəqənin yахşı sахlаndığı gümаn оlunаn yеrdə 3х3 m sаhədə kəşfiyyаt şurfu qоyuldu. Qаzıntı zаmаnı uçub-tökülmüş dаş yığınlаrı, bişmiş kərpic sınıqlаrı аşkаr оlundu. Qаzıntı 0,5 m dərinliyə çаtdıqdа 1 m uzunluğundа sахlаnmış divаr qаlığı аşkаr еdildi. Оnun əsаs hissəsi qаzıntı sаhəsindən kənаrdа qаldığındаn еnini müəyyən еtmək mümkün оlmаdı. Divаr yоnulmuş dаşlаrdаn əhəng qаtılmış gəc məhlulu ilə tikilmişdir. Qаzıntı zаmаnı аşkаr еdilmiş kərpiclərin ölçüləri 23х25х5; 23х23х2,5 sm-dir. Mədəni təbəqə 1,5 m dərinliyədək dаvаm еdir. Sаltаq yаşаyış yеrini X-XVI əsrlərə аid еtmək оlаr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Riyahi.

**Məhəmmədəmin Riyahi** (1 iyun 1923, Xoy, Qərbi Azərbaycan ostanı – 15 may 2009, Tehran) — Azərbaycan əsilli İran tarixçisi, ədəbiyyatşünası və dövlət xadimi.

Həyatı
------

Azərbaycan əsilli tədqiqatçı, tarixçi və ədəbiyyatçı Məhəmmədəmin Riyahi 1923-də Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhərində anadan olmuşdur. O, 2009-cu ilin may ayında 86 yaşında Tehranda dünyasını dəyişmişdir.

### Təhsili

İbtidai və orta təhsilini Xoyda bitirib, ikinci dünya müharibəsinin başlanması və Azərbaycanın işğal olunmasının ardınca təhsilini davam etdirmək məsədi ilə Tehran şəhərinə köçmüşdür. Tehran Universitetinin ədəbiyyat fakültəsində Bədiülzaman Furuzanfər, Abbas İqbali Aştiyani, Məliküşşüəra Bahar, Əbdüləzim Qərib və s… alimlərdən dərs almışdır. 1958-də fars dili və ədəbiyyatı sahəsində diplom almışdır, daha sonra təhsilini davam etdirib, ədəbiyyat üzrə doktorluq dərəcəsinə yiyələnmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Məhəmmədəmin Riyahi illərlə təlim işində çalışaraq ədəbiyyat və tarix üzrə tədqiqatlar aparmışdır. İran mədəniyyəti, Firdovsinin "Şahnamə" əsəri və İran tarixi haqqında dəyərli tədqiqi əsərlər yaratmışdır. Həmçinin tarix üzrə məktə dərsliklərinin yazılmasında da yaxından iştirak etmişdir.

Onun əsas araşdırma mövzusu Firdovsinin, Hafizin yaradıcılığı və fars dili olmuşdur. Həmçinin, İranika Ensiklopediyasının yazarlarından biri olmuşdur.

O, Tehran Universitetində professor kimi çalışmışdır. Şahnamə fondunun qurucu üzvlərindən biri və sonradan rəhbəri olmuşdur (1971–1979). İran Ədəbiyyat və İncəsənət Akademiyasının vitse-prezidenti olmuşdur. O, həmçinin 1979-cu ildə İranın Mədəniyyət və Təhsil naziri kimi də çalışmışdır.

Əsərləri
--------

**Qədim əsərlərlə bağlı yazdığı əsərlər:**

* *Cahannamə*, Məhəmməd ibn Nəcib Bəkran (1963)
* *Məftah-əl-Muamelat*, Məhəmməd ibn Əyub Təbəri (1970)
* *Mərsad-əl-ebad*, Nəcməddin Razi (1973)
* *Alamarayi Nadiri*, Məhəmməd Kazım Mərvi (1983)
* *Nüzhət-əl-məcalis*, Camal Xəlil Şarvani (1996)

**Tarix və ədəbiyyatla bağlı tədqiqatları:**

* *Kisai Mərvazinin həyatı və şeriyyatı* (1988)
* *Osmanlı bölgəsində fars dili və ədəbiyyatı* (1990)
* *Xoyun tarixi* (1993)
* *Firdovsi və Şahnamə ilə ilkin erkən mənbələr* (1993)
* *Firdovsinin həyatı, düşüncləri və şeriyyatı* (1996)
* *İran tarixi, ədəbiyyatı və dili haqqında 40 esse* (2000)

Həmçinin bax
------------

* İran azərbaycanlılarının siyahısı
* Jalə Amuzgar
* Abbas Zəryab
* Hüma Natiq

Xarici keçidlər
---------------

İstinadlar
----------



1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #10341455X // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Moḥammad Amīn Riyāḥī // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  .
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Moḥammad Amīn Riyāḥī // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
5. ↑  Moḥammad Esteʿlāmi, "RIAHI, MOHAMMAD AMIN" in Encyclopaedia Iranica. Online access  Arxivləşdirilib 2022-05-17 at the Wayback Machine at March, 2011
6. ↑  "Literary Scholar Riahi Dies". Iran Daily. 2009-05-17. 2009-05-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
Amerikalı müğənni Ledi Qaqanın beşinci studyo albomu. 21 Noyabr 2016'da Interscope Records tarafindən yayımlandı. Qaqa albomda Mark Ronson, Jeff Bhasker, BloodPop və RedOne məşhur bəstəkarlarla işləyərək albomun əsas məhsuliyyətini öz üzərinə götürdü. Joanne, kiçik soft rock, instrumental, country və dans-pop tərzində yazılmış albom aile və emosional temalarda və bibisi Joanne Stefani Germanotta'nın ölümü ilə bağlı yazılmışdır.

Tanıtım mahnısı Perfect Illusion (Mükəmməl İlluziya) olan albom Argantina, Brezilya, Meksika, Tayvan, Japonya, Koreya kimi beynəlxalq listlərdə 1-cilik əldə etdi. Albomun satışı ABŞda Qaqanın dördüncü lider albomu adını aldı. Albomun İkinci mahnısı, ən çox dinlənilən və ən çox yüklənilən "Millions Reasons" (Milyonlarla səbəb) parçası olmuşdur. Albomun üçüncü mahnısı olan "Hey Girl" Qaqanın yaxın rəfiqəsi, musiqiçi, aranjman, bəstəkar Florence Welch ilə birlikdə yazılmış və duet şəklində oxunmuşdur.

Musiqi səhifəsi
===============

1. "Diamond Heart"

2. "A-YO"

3. "Joanne"  

5. "Dancin' in Circles"  

6. "Perfect Illusion"  

7. "Million Reasons"

8. "Sinner's Prayer"  

9. "Come to MAMA"

10. "Hey Girl"

11. "Angel Down"
**Şi Le** (274, چین[d] – 333) — əslən Hunların Ci tayfasından olan əyan idi. Hu Çao imperiyasını qurmuşdu.

İlk dövrləri
------------

Şi Lenin əsl soyadının Şi olub-olmadığı məlum deyil, lakin Çin tarixçiləri onu bu soyad ilə qəbul edir. Atası Çuheçu və babası Yeyiyu qəbilə başçıları idi. Şi soyadını bir dostunun təklifi ilə alan Le ilk dövrlərdə Cin sülaləsi və Xan Çao hərbçisi olaraq yüksəlməyə başladı.

Xan Çao dövrü
-------------

Liu Yuan dövründə general olan Şi Le onun övladları olan Liu He və Liu Konqa da xidmət etmişdi. 311-ci ildə az Hun ordusu ilə özlərindən çox olan Cin ordusunu məğlub edən Şi Le bütün tutduğu generalları edam edirdi. Bu onun şöhrətini artırırdı. Əmisi oğlu Şi Hu ilə birlikdə bütün döyüşləri qazanan Ledən hamı qorxurdu. Hsianquo şəhərini fəth edərək orda yaşamağa başladı. Şi hər yeni torpağı ələ keçirdikcə güclənirdi. 315-ci ildə isə bütün şərqi Xan Çaonun qubernatoru oldu. Lakin bir konspriyasiya nəticəsində Xan Çaoya üsyan edərək öz dövləti olan Hu Çaonu qurdu.

Müstəqillik dövrü
-----------------

Əvvəlcə Cin sülaləsi qalıqlarını təmizləyən və Sienbiləri məğlub edən Le 329-cu ildə Xan Çao dövlətini işğal edərək özünü imperator elan etdi.

İmperatorluq
------------

Şi Le imperator olan kimi bir oğlu Şi Honqu vəliəhd, digər oğlu Şi Honu isə "ikinci şanyü" titulu ilə mükafatlandırdı. Şi Hu isə buna görə əsəbləşdi, bu qədər müvəffəqiyyətdən sonra heç olmasa ikinci şanyü titulu almalı idi. 333-cü ildə Şi Le xəstələndi və vəfat etdi. O heç kimin bilmədiyi bir yerdə dəfn olundu.


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Liu Hsin |  | **Şi Le  Hu Çao hökmdarı və Çin imperatoru**330-333 |  | **XƏLƏF**Şi Honq |
**Məzar qartalı** (*lat.* Aquila heliaca) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin qırğıkimilər dəstəsinin qırğılar fəsiləsinin qartal cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.

Təsviri
-------

Qanadları enli, böyük qartaldır. Ümumi rəngi tünd-qonurdur. Amma başında sarı "papağı", çiyinlərində isə ağ xallar birləşib, uzunsov "güzgü" əmələ gətirib. Səsi it hürməsini xatırladır.

Yayılması
---------

Avropada və Asiyada yayılıb, qışlamaq üçün Afrikaya qədər miqrasiya edir. Azərbaycanda dağətəyi sahələrdə nəsil verir, düzənlərdə qışlayır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Qaya, yarğan və seyrək ağac olan sahələrdə nəsil verir. Adətən aprel ayında, hündür ağacda böyük (150x70 sm) yuva tikir. Hər cütün 2-3 yuvası olur, növbə ilə hər il təmir edib, 2-3 ədəd ağ yumurta verir, 43 günə qədər kürt yatır. Balalar 55-60 günlük olanda uça bilir, amma yenə də yuvasını tərk etmirlər. Erkək quş yem daşıyır, ana quş onu qəbul edib balalara yedizdirir. Məzar qartalı leş yeməyi xoşlayır, eyni vaxtda siçandan tutmuş dovşana qədər məməliləri, bildirçindən ördəyə və iri ağnaza qədər quşları (hətta yırtıcı quşları) ovlayır. Yemini yerdən götürür.

Sayı
----

XX əsrin axırına qədər çoxsaylı, XX əsrin ortalarında adi saylı, 1970-ci ildən sonra nadir olub, cəmi 12 cüt quş qeyd edilib. Son 10 ildə nəslinin kəsilmə təhlükəsi daha da çoxalıb, növün nəsilvermə dövründə (may-iyul) cəmi 5 cüt quş qeyd edilib: Turyançay Dövlət Təbiət Qoruğunda 1, Kiçik Qafqazın dağətəyi rayonunda 2, Zuvand Yasaqlığında 2.

Azalma səbəbi
-------------

Uzun illər zərərli yırtıcı hesab edilib ovlanması, seyrək dağətəyi meşələrdən hündür ağacların tam qırılması, yem bazasının zəifləməsi və zəhərlənməsi.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
--------------------------------------

Ovlanması qadağandır. Respublikanın Qırmızı kitabına daxil edilib. Bakı zooparkında nümayiş etdirilir. CİTES, Bern və Bonn konvensiyalarına daxildir. Beynəlxalq miqyasda qorunur.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
------------------------------------------

Yuva sahəsində hündür ağacların qorunub saxlanılması, qorunan ərazilərdən kənarda olan yuvasına təbiət abidəsi statusunun verilməsi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q168976
* Wikispecies: Aquila heliaca
* ADW: Aquila\_heliaca
* ARKive: aquila-heliaca
* Avibase: 469DCF57248A1C69
* BioLib: 8533
* BirdLife: 22696048
* BOLD: 104034
* CMS: aquila-heliaca
* eBird: impeag1
* EPPO: AQUIHE
* Euring: 2950
* Fauna Europaea: 96732
* Fauna Europaea (new): c1dbd64d-426b-4241-ba9c-5669b5619dd5
* GBIF: 2480500
* IBC: eastern-imperial-eagle-aquila-heliaca
* iNaturalist: 5071
* IRMNG: 10194916
* ITIS: 175413
* IUCN: 22696048
* NBN: NHMSYS0000532847
* NCBI: 52410
* Species+: 6741
* Xeno-canto: Aquila-heliaca

 |
**Şeyxzamanovlar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Şeyx Nizami Gəncəvinin nəslindəndirlər. İmamzadə türbəsi bir vaxtlar Gəncənin əsil-nəcabətli nəsillərindən sayılan Şıxzamanlılara məxsus olub. Öz soy-kökləriylə həmişə fəxr eləyən Şeyxzamanılılar özlərini Şeyx Nizaminin nəslindən sayırlar. Din xadimi Hacı Əlisəftər Səfərəliyev bildirir ki, 1901-ci ildə Gəncə Xeyriyyə Cəmiyyəti ilə İmamzadə mütəvəlliləri, yəni baxıcıları arasında narazılıq yaranıb. Xeyriyyə cəmiyyətinin üzvləri təkid ediblər ki, İmamzadəyə yığılan nəzirlər onların ixtiyarına verilsin, bunları yetimlər üçün açılan yerlərə, xeyriyyə işlərinə sərf etsinlər. İş o yerə çatıb ki, Tiflisdə Qafqaz Canişinliyinin dəftərxanasında bu məsələyə baxılıb. O vaxt 1586-cı ildə İkinci Şah Təhmasibin verdiyi fərmanın sənədi üzə çıxarılıb. Sənəddən məlum olub ki, həmin torpaqlar, o cümlədən, Gəncə İmamzadə Pirinin yerləşdiyi ərazi Şeyxzamanılılar irsi malı olub. Yəqin, buna görə o yerlərə gəncəlilər bugünədək "Şıxın düzü" deyirlər.

Soyun tanınmış nümayəndələri
----------------------------

* Şeyx İbrahim Qüdsi — tarixçi, şair.
* Məmmədrza Şeyxzamanov — görkəmli Azərbaycan-sovet teatr və kino aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1974).
* Nağı bəy Şeyxzamanlı — Azərbaycan Demokratik Respublikasının xüsusi xidmət orqanı olan *Əksinqilab ilə mübarizə təşkilatının* rəisi.
* Məmmədbağır Şeyxzamanlı — Azərbaycan Demokratik Respublikasının milli hökuməti tərəfindən təsis edilən "Əksinqilab ilə mübarizə təşkilatı"nın rəisi.
* Səlman Əhmədli — müəllim.

Həmçinin bax
------------

* İmamzadə türbəsi

İstinadlar
----------
**ABŞ Dövlət Departamenti** (*ing.* United States Department of State) — ABŞ-də 1789-cu ildən xarici işlər nazirliyi funksiyasını həyata keçirən əsas xarici siyasət orqanı, dövlət katibi başçılıq edir. Prezidentin və Konqresin hazırladığı xarici siyasət xəttini həyata keçirir.

Digər ölkələrdəki xarici işlər nazirlikləri kimi, 1789-cu ildə ölkənin ilk icra şöbəsi kimi yaradılıb. Ölkənin xaricdəki diplomatik missiyalarının idarə edilməsini, xarici təşkilatlarla müqavilələrin və sazişlərin müzakirəsini və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndəliyini ABŞ Dövlət Departamentini dövlətin xarici siyasətini həyata keçirir. Bundan əlavə, Dövlət Departamenti digər ölkələrdə sosial və siyasi proqramları təmsil edən qeyri-kommersiya təşkilatları və fondları ilə işləməkdən məsuldur.

ABŞ dövlət katibi, Dövlət Departamentinin rəhbər vəzifəsi adlanır. 2018-ci ilin aprel ayında dövlət katibi Reks Tillerson istefa verdikdən sonra Mayk Pompeo vəzifəyə gəlmişdir. Departamentin idarə olunması ilə yanaşı, Dövlət katibi xaricdə baş diplomat və ölkə nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərir. Dövlət katibi, Birləşmiş Ştatların vitse-prezidenti, Nümayəndələr Palatasının spikeri və prezidentliyə namizədliyinə görə ilk rəsmi şəxs hesab edilir.

Tarixi
------

1789-cu il 21 iyulda ABŞ Dövlət Departamenti Xarici İşlər Nazirliyi kimi formalaşmışdır. O zaman konqresmenlər ayrı bir Daxili İşlər Departamentinin yaradılmasının mümükünlüyünü müzakirə etdilər, prezident Corc Vaşinqton, əhəmiyyətli bir ictimai ofis yaratmağı planlaşdırıdı, lakin Tomas Ceffersonu nəzərə alaraq, iki şöbəni (xarici və daxili) birləşdirməyə qərar aldı. Buna görə də, 1789-cu ilin sentyabr ayında Xarici İşlər Nazirliyinin adını dəyişdi.

Departament binası
------------------

ABŞ Dövlət Departamenti Vaşinqtonda Ağ Evdən bir neçə məsafə uzaqlıqda Harri Trumen evində yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Xarici İşlər Nazirlikləri
* ABŞ federal hökuməti
* ABŞ ştatları

İstinadlar
----------

1. ↑  National Archives Identifier. // *National Archives Catalog*
2. ↑  Federal Register (ing.). Washington, D.C.: Office of the Federal Register, 1936. ISSN 0097-6326; 2167-2520
3. ↑  Federal Employment Reports, Employment and Trends - December 2012. United States Office of Personnel Management.
4. ↑  "United States Department of State. 2015-11-16. Retrieved 2015-11-22" (PDF). 2017-02-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-05-06.
5. ↑  USA.gov.
6. ↑  Google Maps. 2005.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt (ing.)
* IIP Digital (rus.)
* ABŞ səfirliyi

| ⛭ABŞ federal icra hakimiyyəti orqanları |
| --- |
| 
* Kənd Təsərrüfatı
* Ticarət
* Müdafiə
* Təhsil
* Enerji
* Səhiyyə və İnsan xidmətləri
* Milli Təhlükəsizlik
* Mənzil və Şəhərsalma Nazirliyi
* Ev İşləri
* Ədliyyə
* Əmək
* Dövlət Departamenti
* Nəqliyyat
* Xəzinə
* Veteranlar İşləri

 |
| Ləğv olunan nazirliklər | 
* Ticarət və Əmək
* Səhiyyə, Təhsil və İnsan xidmətləri
* Dəniz Qüvvələri Nazirliyi
* Poçt Xidməti şöbəsi[en]
* Müharibə Nazirliyi

 |
**Dünya əhalisinin dini tərkibi** — Dünya dinlərinin yaranması etnik sərhədlərin dini sərhədlərlə üst-üstə düşməməsini üzə çıxartdı. Sonrakı əsrlərdə dini mənsubiyyətlə etnik mənsubiyyət arasında əlaqə tam zəiflədi. Milli dinlər çox az qalmışdır. Onlara misal olaraq, erməni qriqorian kilsəsi, əksər yaponlar arasında yayılmış sintoizm, pəncablıların bir hissəsi arasında yayılmış sikxizm və s. göstərilə bilər. Adətən, müsəlman ölkəsi adlanan ölkələrdə müxtəlif dinlərin nümayəndələri yayılmışdır. Daha böyük parçalanma bir sıra xristian ölkələri üçün səciyyəvidir. Eyni xalqın bir neçə dini şaxəyə mənsub olması bu xalq daxilində mədəni-məişət fərqlərinin və etnokonfessional qrupların yaranmasına səbəb olur. Belə qruplara farslar arasında zərdüşt dininə sitayiş edənləri, Livan və Suriya ərəbləri arasında druzları və s. göstərmək olar. Bəzən belə bölünmə dövlət səviyyəsində bölünməyə gətirib-çıxarır. Məsələn, müsəlman-pəncablıların Hindistan pəncablılarından ayrılması, qərbi induist-benqallıların şərqi müsəlman-benqallılardan ayrılması bariz nümunə kimi göstərilə bilər.

Dinlərin regionlar üzrə yayılması haqqında demək olar ki, xristian dininin şaxəsi olan protestantlıq Skandinaviya ölkələrində, İngiltərədə və Şotlandiyada yayılmışdır. Belçika, Lüksemburq, Fransa, İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Avstriya və Maltada katolik dini üstünlük təşkil edir. Almaniya, İsveçrə və Niderlandda protestant və katoliklərin sayı təxminən bərabərdir. Yunanıstanda isə pravoslavlar üstünlük təşkil edir.

İnduizmin ən geniş yayıldığı ölkələr Hindistan və Nepaldır. Hind-Çin ölkələrində və Şri-Lankada əksər əhali buddizmə sitayiş edir. Xristianlıq yalnız iki Asiya ölkəsində – Filippində (katolik dini formasında) və Cənubi Kiprdə (pravoslavlıq formasında) üstünlük təşkil edir. Afrika ölkələrində tayfa dinlərinə sitayiş edənlərin sayı xristian və müsəlmanların sayının artması hesabına azalır. Avstraliya və Okeaniyada dindarların əksəriyyəti müxtəlif təriqətli protestantlardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  İ.İ.Mərdanov, T.D.Ağayev, M.G.Alməmmədli. "Dünya təsərrüfatının coğrafiyası", Bakı 2013, 150 səh.

Xarici keçidlər
---------------

*

Həmçinin bax
------------

* İslam dini
* Xristian dini
* İnduizm
* Buddizm
**Emilio Markos Palma** (7 yanvar 1978, Esperansa stansiyası[d]) — Argentina vətəndaşı olan, Antarktida materikində doğulmuş ilk insandır. Emilio doğularkən çəkisi 3,4 kq (7 funt) təşkil etmişdir. O, Esperansa stansiyasında, Antarktik yarımadasında anadan olmuşdur. Onun atası kapitan Xorxe Emilio Palma stansiyada yerləşən Argentina hərbi dəstəsinin komandiri olmuşdur. İndiyənə qədər Antarktikada 10 nəfər insan doğulmuşdur. Onlardan yalnız Emilio Markos Palma daha cənubda anadan olmuşdur.

1977-ci ilin sonunda Emilionun anası Mariya Silviya de Palma bətnində körpəsi 7 aylığında olarkən Eperansa stansiyasına gətirilir. Səbəb isə onun körpənin burada doğulmasını istəməsi olmuşdur. Argentina Antraktikasında doğulan körpə avtomatik olaraq Argentina vətəndaşı olur. Üstəlik onun ata və anası Argentina vətəndaşlarıdır.

Emilio həm də Britaniya vətəndaşlığına iddia edə bilərdi. Səbəb isə ərazinin həm də Böyük Britaniyanın Antarktika ərazilərinə aid edilməsidir. Ancaq o və valideynləri bu iddiada olmamışlar.

O, Ginnesin Rekordlar Kitabına dünya tarixində Antarktida materikində doğulan ilk insan kimi düşmüşdür. Bununla belə Cənubi Georgiya adasında 1913-ci ildə doğulan norveçli Solveyk Qunberq Yakobsen Antarktikada doğulan ilk insan kimi tarixə düşmüşdür. İstisna olan vəziyyət isə Cənubi Georgiya adasının tam olaraq Antarktikaya aid edilməməsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Life found under S Pole ice shelf". The Times. 10 January 1978.
2. ↑  "Born Freezing: Meet Antarctica's First Citizen". WebEcoist. 2012-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 July 2012.
3. ↑  Gravminner i Norge. Arxivləşdirilib 2014-02-21 at the Wayback Machine DIS Norge. Retrieved on 14 June 2012.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şəfəq (dəqiqləşdirmə).

**"Şəfəq" (qəzet)** — ədəbi, elmi, ictimai dərgi.

Məlumat
-------

Şəfəq qəzetinin ilk səhifəsində "On beş gündə bir çıxan ədəbi, elmi, ictimai ərəb və kürd dillərində dərgidir… Hələlik ayda bir dəfə çap edilir" ifadəsinin olduğu dərginin
sahibi Süleymaniyyəli istefada olan polkovnik-leytenant Abdulqadir Bərzənci, maliyyə işləri müdirü Süleymaniyyəli Əli Bapir idi. Dərginin redaksiyası sahibinin qaldığı Umeyra otelində bir otaqda idi. İlk sayı 1958-ci il yanvarın 15-də çap edilmiş dərgi Kərkükdə "Şimal" mətbəəsində çap edilirdi. Nüsxəsi 70 filisə satılan "Şəfəq"in illik abunəsi bir dinar idi.

Dərginin ilk sayındə mətbu orqanın məqsədini bildirən baş məqalədə kürd və ərəb xalqlarının fikirlərinin yaxınlaşdırılması, bunu yerli türkmanların anlayış göstərərək dəstəkləmələri
bildirilirdi. Dərgi sanki başqa şəhərdə çap edilirmiş kimi, Kərkük toplumunun mədəniyyəti və ədəbiyyatından bəhs etmirdi. Buna görə də rəğbət görməyib boykot edilən "Şəfəq"in ikinci il həcmi kiçildilib və "Beh yan", yəni, "Bəyan" adı ilə ancaq kürd dilində çap edilməyə başlanıb. 1959-cu il may ayında dərginin 4-cü sayındən sonra onu izləmək mümkün olmayıb.

Həmçinin bax
------------

* İraqda qətlə yetirilmiş əcnəbi jurnalistlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dr. Şəmsəddin Kuzəçi.* İraq mətbuat tarixi (1869-2019). Bakı: "CBS". səh. 52. ISBN 978-9952-516-66-1..
**Qozluq** (*türk.* Kozluk) — Türkiyənin Batman vilayətində şəhər və rayon..Tarixi adı Hazodur (kürd. Hezzo).

Tarixi
------

Şəhərin adı "Hazo" kimi "*Şərəfnamə*" və "*Səyahətnamə*" əsərlərində çəkilir. "*Səyahətnamə*"də yazılana görə, Teymurləng Hazonu Ağqoyunlulardan ələ keçirmiş və məhv etmişdir, lakin sonradan şəhər yenidən dirçəlmişdir. 1502-ci ildə Şah İsmayıl tərəfindən ələ keçirilmişdir. 1514-cü ildəÇaldıran döyüşündən sonra Hazo Osmanlı imperiyasının bir hissəsi olmuşdur. Türkiyə Respublikası qurulduqdan sonra Hazo 1 iyun 1938-ci ilə qədər Sason mahalının tərkibində olmuş, sonra Qozluq adlandırılmış və Siirt vilayətinin tərkibinə daxil edilmişdir. 18 may 1990-cı ildə Qozluq Batman vilayətinin tərkibinə daxil olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  *Adem Avcıkıran.* Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî (PDF) (türk və kürd). 2009. səh. 56. 8 November 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 December 2019.
**Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu** (*türk.* Sihabeddin Ahmed bey Ramazan-oglu; ? - 1416) - Ramazanoğulları bəyliyinin hökmdarı

Həyatı
------

İbrahim bəyin ölümündən sonra hakimiyyətə qardaşı Şəhabəddin Əhməd bəy keçdi. İbrahim bəyin hakimiyyəti dövründə Birecik bölgəsinin hakimi idi. O hakimiyyəti dövründə bəzən Məmlük sultanına kömək edir, bəzən də ona qarşı döyüşürdü.

Əhməd bəy hakimiyyətə gəldikdən sonra Xəlil bəy Zülqədər ilə ittifaq bağlayaraq Maraşı işğal edir. Hələb hakimi Yelboga vəziyyəti dəyişmək üçün müdaxilə etmək istəsə də Sultan Bərkukun ölümü ona mane oldu. 
1401-ci ildə Əmir Teymurun Suriyadan getməsindən sonra Hələb şəhərinin azad edilməsində Məmlük ordusuna kömək etdi. Eyni zamanda Suriya ərəblərinin şəhəri mühasirəyə aldığı zamanda Hələb hakimi Dəmirdaşa köməklik göstərdi. Sultan Fərəc Əhməd bəyin xidmətlərinə görə ona müxtəlif hədiyyələr göndərdi. Ancaq 1402-ci ildə Hələb hakimi Dəmirdaşla Şam hakimi Tanrıverdinin sultana qarşı üsyanı zamanı Əhməd bəydə onlara kömək etdi. Ancaq yeni Hələb hakimi Tokmak üsyançıları məğlub etdi. Üsyan rəhbərləri Adanada gizləndilər. Sonradan Dəmirdaş bağışlanmasını istədi və təkrar Hələb hakimliyinə təyin edildi.

Sonralar Antakya əmiri Doğancıoğlunun üsyanı zamanı Hələb hakiminə köməklik göstərdi. Hələb hakiminin köməyi ilə Qaramanoğulları və Zülqədəroğulları ilə barışdı. Məmlük əmirlərindən Şeyx və Novruzun arasındakı mübarizədə Şeyxi dəstəklədi. 1410-cu ildə Sultan Fərəc əmirlər arasında ixtilafa son qoymaq məqsədilə Hələb şəhərinə gəldi. Əhməd bəy Hələbə gələrək sultanla görüşdü. Bir müddət sonra isə sultanla görüşmək üçün Qahirəyə getdi. Qahirədən döndükdən sonra Tarsusu Qaramanoğullarından aldı. Burada Sultan Məlikmüəyyəd Şeyxin adına xütbə oxutdurduqdan sonra şəhərin idarəsini oğlu İbrahim bəyə buraxaraq Adanaya döndü. 1416-cı ildə vəfat etdi.

Ailəsi
------

Şəhabəddin Əhməd bəy barədə qeydlərdə 3 oğlu (II İbrahim bəy, İzzəddin Həmzə bəy və Məhəmməd bəy) və 1 qızı olduğu məlumdur. Digər övladları barədə heç bir məlumat yoxdur. Övladları növbə ilə bəyliyi idarə etmişlər. Adı məlum olmayan qızı isə Məmlük sultanı Sultan Fərəc ilə evlənmişdi. Sonradan Baş xanım (*türk.* Hunda Kübra - Baş Hatun) adına layiq görülmüşdür

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------
**Babil təqvimi** — qədim təqvimlərdən biri.

Şumerdə e.ə. IV minilliyin sonu-III minilliyin başlanğıcında hər bir şəhərin öz təqvimi var idi. Kahinlər ulduzlu səmanı müşahidə etməklə xeyli astronomik nəticəni əldə etmişlər. E.ə. III minillikdə səma cisimlərinin hərəkətinin müşahidə etmək üçün hündürlüyü 20 m-ə çatan çoxmərtəbəli qüllələr inşa olunurdu. Bu qüllələr adətən məbədlərin yanında tikilirdi. Üst hissəsində ibadətgah olurdu. Ümumiyyətlə İkiçayarasının əhalisinin qədim inamında astral sitayişlər geniş yayılmışdır. İkiçayarasının erkən sivilizasiyalarında təsərrüfat həyatının tənzimlənməsində ayın hərəkətinə xüsusi yer verildiyində buradakı şəhər və dövlətlərin ilk təqvimləridə qəməri təqvim olmuşdur. E. ə II minillikdə İkiçayarısında Babilistan güclənib hökmran mövqe tutdu. Babil hökmdarı Hammurapi bir çox islahatlar, o cümlədən təqvim islahatı keçirmişdir. İkiçayarasında çox təqvimlilik sisteminə son qoyaraq rəsmi surətdə Ur şəhərinin qəməri-şəmsi təqvimini vahid təqvim elan etmişdir. Babil təqviminə görə il 12 aydan ibarət idi:

1. Nisanu
2. Ayru
3. Sivanu
4. Duüzü
5. Abu
6. Ululu
7. Taşritu
8. Araxsmanu
9. Kislivu
10. Thabitu
11. Şabathu
12. Addaru

Hər bir ay 29 və ya 30 gündən ibarət idi. Yeni il yaz gecə-gündüz bərabərliyi ilə başlanırdı. Ayların adlarının əksəriyyəti mənşə etibari ilə Şumer tanrılarının adı ilə bağlı idi. Məsələn "Nisanu" yağış tanrısı, "Duüzü" çobanlar tanrısı idi.

Tədricən qəməri təqvimin şəmsi təqvimə uyğunlaşdırmaq zərurəti yaranmışdır. Yeni sistemdə hər səkkiz ildən bir 13-cü ay əlavə edilirdi. Babillər şumerlərdən ayın 7 günlük həftələrə bölünməsi sistemini də götürmüşdülər.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Təqvim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Təsviri sənət muzeyi** (*fr.* Musée d'arts de Nantes) — Nant şəhərində yerləşən İncəsənət Muzeyi. Ölkənin ən böyük beş regional muzeylərindən biridir. 1804-cü ildə açılıb.

Muzeyin kolleksiyaları 12-ci əsrin sonundan 19-cu əsrin sonuna qədər olan dövrləri əks etdirən heykəllər və rəsmlərdən ibarətdir. Birinci mərtəbə, əsasən, 1950-1960-cı illərdə rəssamların yaradıcılığına xüsusi diqqət yetirərək Fransanın müasir incəsənətinə həsr olunub. Digər mərtəbələrdə İtalyan primitivistlərinin, impressionistlərin və müasir ustaların, xüsusən Vasili Kandinskinin əsərləri var.

Qalereya
--------

* «Müq. İosifin yuxusu»,Corj de La Tur(1652 qədər)«Müq. İosifin yuxusu»,Corj de La Tur(1652 qədər)
* «Şarlotta Korde», Pol Bodri(1860)«Şarlotta Korde», Pol Bodri(1860)
* Antuan-Jan Qro (1802)Antuan-Jan Qro (1802)
* Jan-Antuan Jül-Lekonta dü Nou (1888)Jan-Antuan Jül-Lekonta dü Nou (1888)
* Qyustav Kurbe (1853)Qyustav Kurbe (1853)

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  base Mérimée (fr.). ministère de la Culture, 1978.
3. ↑  .
Maliyyələşmə
------------

ABŞ-də bu məsələ 1971-ci ildə qəbul edilmiş Seçki kampaniyaları haqqında Federal Aktla tənzimlənir. ABŞ-də siyasi partiyalara seçki zamanı könüllü "donorlar" pul buraxır. 1996-cı ildə bu xərclər Senata keçirilən seçki kampaniyasında 2/3-ni, Nümayəndələr Palatasına seçkilərdə isə ½ -ni təşkil edib. Akt seçki ianələrini ciddi çəkildə məhdudlaşdırıb. Məsələn, hər bir vətəndaş il ərzində dəstəklədiyi namizədin xeyrinə yalnız 1000 dollar keçirə bilər. Mənsub olduğu siyasi partiyanın Mərkəzi Komitəsinə isə il ərzində 20 min dollar vermək icazəsi var. Əgər digər bir namizəd xoşuna gəlirsə, vətəndaş onun fonduna yalnız 5 min dollar keçirə bilər. Qeyd edək ki, xarici ölkə vətəndaşlarının Amerikanın siyasi partiyalarını maliyyələşdirməsi qadağandır.

ABŞ-nin iki partiyası — Demokratlar və Respublikaçılar seçki ianələrdən yaxşı bəhrələnirlər.

Məsələn, ABŞ seçkilərlə bağlı Federal Komissiyasının məlumatlarına görə, 2005-ci ilin yanvarından 2006-cı ilin iyununa qədər Respublikaçıların seçki Fonduna 695 milyon dollar yığılıb. Demokratlar isə bu vaxt ərzində 289 milyon dollar ianə toplaya biliblər.

Həmçinin bax
------------

* ABŞ Prezident seçkiləri (1788-1789)
* ABŞ Prezident seçkiləri (1796)
**Banu Avar** (18 iyul 1955, Əskişəhər) — Türkiyə yazıçısı, jurnalisti, televizor proqramı aparıcısı.

Həyatı
------

18 iyun 1955-ci ildə Əskişəhərdə doğulmuşdur.

Karyerası
---------

### 1980–1985

Jurnalistika karyerasına "Süreç" qəzetində başladı. 1980-ci illərdə "Günaydın", "Dünya", "Vatan" qəzetlərində işlədi. London Universitetinə yollandı. Londonda BBC TV kanalında sənədli filmlərin hazırlanmasında iştirak etdi. Sonra TRT-nin London müxbirliyinə gətirildi. TRT-də göstərilən "32-ci gün" proqramının London müxbirliyini etdi. "Kipr" sənədli filminin hazırlanmasında araşdırmacılıq etdi.

### 1985-h.h.

1999-cu ildə TRT 1 və TRT 2-də Mozaik və Kaleydeskop kimi proqramların aparıcılığını etmişdir.

"Mən Sezaram", "Krım müharibəsi", "Böyük Oyun", "Troya" sənədli filmlərinin hazırlanmasında böyük rol oynamışdır.

2008-ci ildə yazıçılığa başlamış, ilk əsəri olan "Sərhədlər arasında" romanı nəşr olunmuşdur.

Əsərləri
--------

* "Sərhədlər arasında" (2008)
* "Hansı Avropa?" (2008) — 416 səhifə
* "Avrasiyalı olmaq" (2009) — 392 səhifə
* "Böl və ud" (2009) — 304 səhifə
* "Hansı dünya şəraiti" (2009)
* "Qaçın! Demokratika gəlir!" (2011)
* "Demokratika planları" (2011)
* "Gün, o gündür" (2013)

Qazandığı mükafatlar
--------------------

* Türkiyə Yazıçılar Birliyi mükafatı — 2005
* TÜRKSAV mükafatı — 2005
* Müasir Jurnalistlər Dərnəyi: Televizor mükafatı — 2006
* Atatürkçülüyə töhfə mükafatı — 2006/07
* Ürəkli Qadın mükafatı — 2006
**Nəzixə Cəfər qızı Zeynalova** (1944, Şamxor – 2017, Şəmkir rayonu) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981).

Həyatı
------

Nəzixə Zeynalova 1944–cü ildə Şəmkirdə anadan olmuşdur. 1965-ci ildə əmək fəaliyyətinə başladı, Şamxor rayonunu Rüstəm Əliyev adına kolxozda adi kolxozçu, sonra qrup rəhbəri və kolxoz komanda lideri oldu. 1972-ci ildə Nəzixə Zeynalova hər hektara 50-dən çox sentner pambıq aldı. 1981-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin Fərmanı ilə, 1980-ci ildə plan və sosialist tədbir həyata keçirilməsi, dövlət taxıl, pambıq, üzüm və kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq digər məhsullar istehsalı və satışını artırmaq üçün onuncu beşillik plan əldə edilməsində xidmətlərinə görə Nəzixə Zeynalova Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Lenin Ordeni və Oraq və Çəkic medalı ilə təltif olunmuşdur. 11 iyun 2002-ci ildə Prezident təqaüdü ilə təltif olunub. O, Yeni Azərbaycan Partiyasının Şəmkir rayon Təşkilatının Qadınlar Şurasının sabiq sədri idi.

Təzəkənd 361-ci dairədən doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədr müavini, Respublika Plan və Büdcə Komissiyasının üzvü idi. 8. çağırış SSRİ Ali Soveti Millətlər Sovetinin 222 saylı Şamxor dairəsindən deputat seçilmişdir.

24 aprel 2017-ci ildə Şəmkirdə vəfat edib..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Nəzixə Zeynalova vəfat edib". 2020-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-07.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Broteror itburnusu** (*lat.* Rosa brotherorum) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇tburnu cinsinə aid bitki növü.

Arealı
------

Rusiya (Dağıstan), Şimali Osetiyada təbii halda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazın şərqində, Quba rayonu ərazisində rast gəlinir.

Statusu
-------

Azərbaycanın nadir bitkisidir.

Bitdiyi yer
-----------

Dəniz səviyyəsindən yüksək olan yerlərdə, yəni subalp və alp qurşaqlarında daşlıqayalı yamaclarda, kolluqlarda, meşənin açıq yerlərində yayılmışdır.

Təbii ehtiyatı
--------------

Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Təbiətdə 20-30 sm hündürlüyündə boy atan koldur. Əsasən bir gövdəsi olur. Qopartikanları kiçik olub aşağı və ya
yuxarıya doğru əyiləndir. Bu qopartikanlardan əlavə xırda qopartikanları da olur. Yarpaqları 6-7 sm uzunluğunda ola bilir və xırda vəzili tüklərlə örtülüdür.Yarpaqları enli və ya ensiz ellips şəkillidir. Çiçəkləri tək-tək və ya 2-3 ədəd ola bilir. Çiçək saplağı 0,8-1 sm uzunluğunda, qopartikanlarla örtülmüşdür. Meyvələri yumru olub tüksüzdür. Meyvələri yetişən zaman tökülür. İyun və iyul aylarında çiçək açır, sentyabr oktyabr aylarında meyvəsi yetişir.

Çoxalması
---------

Təbiətdə generativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
-----------

Məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Xüsusi mühafizə tədbiri görülməyib.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q20575725
* GBIF: 3005687
* IPNI: 731875-1
* IRMNG: 11440301
* Plant List: rjp-15761
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:731875-1
* Tropicos: 27804805
* WFO: wfo-0000987902

 |
**Broker** (*ing.* broker — dəllal, broker, vasitəçi) — satıcı ilə alıcı arasında, yaxud sığorta olunanla sığorta edən arasında (sığorta brokeri), eləcə də əmlak sahibi ilə kirayəniş arasında vasitəçəlik xidməti yerinə yetirən hüquqi və ya fiziki şəxs.

**Broker** — qiymətli kağızlar bazarında birja əqdlərinin müəyyənləşdirilmiş qaydada müştərinin adından onun hesabına, müştərinin adından öz hesabına, yaxud öz adından müştərinin hesabına bağlanmasını həyata keçirən birja vasitəçisidir.

Broker, müştəri ilə broker xidməti haqqında müqavilə bağlayır. Əqdin yerinə yetirilməsi haqqında broker əqdin əks tərəfə göndərilən təsdiqnaməsini tərtib etməklə dərhal müştərini məlumatlandırmalıdır. Brokerlər tərəfkeşlik etməməli və öz vəzifələrini heç kəsə ötürə bilməz. Brokerin kurtaj adlanan xidmət muzdu onun vasitəçiliyilə bağlanmış hər bir əqdin ümumi məbləğinin müəyyən faizindən, yaxud əvvəlcədən müəyyən edilmiş məbləğdən ibarətdir. Həmçinin, broker birjadakı hər bir alqı-satqını təsdiqləyən və bordero adlanan haqq-hesab qeydləri edir. Borderonu əqdin hər iki tərəfi imzalayır. Brokerlər hüquqi şəxs yaratmadan fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərə bilər. Bununla belə, müasir birjalarda brokerlər nadir hallarda təkbaşına işləyir. Sırf vasitəçilik məqsədlərindən ötrü onlar güclü broker şirkətlərinə birləşir. Qiymətli kağızlarla əməliyyatlardan başqa, broker şirkətləri informasiya və konsaltinq (məsləhət) xidmətləri də göstərir.

Həmçinin bax
------------

* Diler

İstinadlar
----------

1. ↑  Maryland's Agency Disclosure form with types of agency allowed Arxivləşdirilib yanvar 6, 2007, at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* e-qanun.az[*ölü keçid*]
Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
Şimali Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Broks zirvəsi** (bolq. *връх Брокс*, ‘Vrah Brocks’ \'vr&h 'broks\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2300 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Ahrida zirvəsindən 6.5 km qərbdə yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir.

Zirvə Bolqarıstanlı alpinist və mütəşəkkil turist hərəkatın pioneri adını daşıyan Helmut Broksun (1895-1969) adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Broks zirvəsi 78°01′32″ c. e. 86°18′34″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Ahrida zirvəsindən 4.58 km qərbdə, Strahil zirvəsindən 7.7 km şimalda, Silyanov zirvəsindən 5.55 km şərqdə, Mursalitsa zirvəsindən 11.73 km şimalda, Dalrumpl dağı 10 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Brocks Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**Atarbekovo** — Krasnodar diyarında, Soçi şəhəri ərazisində mikrorrayon. Atarbekovo mikrorayonu Lazarevski rayonun daxilindədir.

Coğrafiyası
-----------

Üç-Dərə çayının sağ sahilində, dəniz sahilindən 1 km aralıda yerləşir. Regional mərkəzdən — Lazarevskidən 36 km cənub-şərqdə, Mərkəzi Soçidən 19 km şimalda və Krasnodar şəhərindən 170 km cənubda (düz xəttdə) yerləşir.

O aşağıdakı yaşayış məntəqələrinin əraziləri ilə həmsərhəddir: qərbdən Aşağı Üçdərə və Kiçik-Dərə, şimal-qərbdən Loo, şimal-şərqdən Yuxarı Üçdərə və cənub-şərqdən Kulturnoe Üç-Dərə.

Mikrorayon Qara dəniz sahilinə yaxın dağətəyi meşəlik ərazidə yerləşir. Kəndin ərazisində orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 134 metr yüksəklikdədir. Mütləq yüksəkliklər dəniz səviyyəsindən 400 metrə çatır. Hidroqrafik şəbəkə əsasən Üç-Dərə çayı və bulaq çayları ilə təmsil olunur.

Mikrorayonda iqlim rütubətli subtropikdir. Orta illik hava temperaturu təxminən + 14,0 ° C, iyulun orta temperaturu + 24,5 ° C, yanvarın orta temperaturu isə + 6,5 ° C-dir. Orta illik yağıntı təxminən 1500 mm-dir. Yağıntıların çoxu qışda düşür.

Tarixi
------

1930-cu illərdə yaradılmışdır. Eyni zamanda, aşağı kəndin — Nijnee Uçdərənin yurisdiksiyasına verildi.

Zaqafqaziya inqilabının lideri Georgi Atarbekovun şərəfinə adlandırılmışdır.

1961-ci il fevralın 10-da qəsəbəyə şəhərdaxili mikrorayon statusu verilməklə Soçi kurort şəhərinin tərkibinə daxil edilmişdir.

Hal-hazırda mikrorayon bəzən Verxnelooski kənd dairəsinin Nijnei Uçdere kəndinin bir hissəsi hesab olunur.

İnfrastrukturu
--------------

Mikrorayon dəniz sahilindən cəmi bir kilometr məsafədə yerləşməsinə baxmayaraq, infrastrukturu çox zəif inkişaf etmişdir. Atarbekovoda turizmdə əsas diqqət sakit və rahat istirahətə önəm verilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Горный воздух и Атарбеково". 2015-12-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
**Stromboli** (*lat.* strongulē, *yun.* στρογγύλη — "girdə, dairəvi"; it. Stromboli, sic. *Struògnuli*) — Tirren dənizində İtaliyaya məxsus, Siciliyanın şimal şərqində yerləşmiş kiçik vulkanik ada. Stromboli vulkanik dağ əmələgəlmə nəticəsində formalaşmış bir adadır.

Strmboli vulkanı
----------------

 *Əsas məqalə: Stromboli (vulkan)*

Əhalisi
-------

Əsas sakinləri əsasən adanın şimal qərbində, üç kənddə, eləcə də iki ən böyüyü San Bartalo, San Vinisenso və kiçik Cinostra kəndlərində yaşayan sicilyalılardan ibarətdir. İnzibati cəhətcə bu kəndlər Messina əyalətinin Lipari kommunasına aiddirlər.
XX əsrin əvvəllərində adada bir neçə min əhali yaşamışdır. 50 ci illərin ortalarından başlayaraq bir neçə emiqrasiya dalğasından sonra əhali bir neçə yüzə qədər azalmışdır.

Mədəniyyətlərdə
---------------

* Stromboli adasını Homerin Odissey əsərindəki külək tanrısı Eolun evi ilə əlaqələndirilir. Jül Vernin "Yerin mərkəzinə səyahət" macəra əsərində qəhrəmanlar Otto Lidenbrok və Aksel özlərinin yeraltı səyahətindən Stomberi vulkanı vasitəsilə geri dönmüş olurlar.
* Roberto Rossellini tərəfindən 1950 ci ildə çəkilmiş "Strmboli, ilahi torpaq" filmindəki hadisələr Stromboli adasında baş verir.

Stromboli döyüşü
----------------

 *Əsas məqalə: Stromboli döyüşü*
8 yanvar 1676 cı ildə Stomboli və Alikudi adalarında admiral Abram Dükenin komandanlığı altında fransız eskadriyası ilə Mixael de Rüyterin komandanlığı altındakı holland eskadriyası və ispan qüvvələri arasında baş vermiş Holland müharibəsində fransızlar məğlubiyyətə uğramışlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Alean, Jürg.* "Stromboli 1952-1953 - The village and the land". Stromboli online. 2005-05-21. 2012-02-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 August 2010.
2. ↑  *Loschiavo, LindaAnn.* "Return of the Native to Stromboli". 2012-02-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 August 2010. high point of 2,100 citizens in 1891
3. ↑  *Alean, Jürg.* "Stromboli 1952-1953 - Stromboli in 1952 and 53". Stromboli online. 2005-05-21. 2012-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 August 2010.

Vikilüğətdə ***stromboli*** mövzusuna dair məlumatlar var.
**Atatürk körpüsü** — ilk olaraq tikiləndə əsl adı *Mahmudiyə körpüsü* olmuş, sonralar *Unkapanı körpüsü* və *Karaköy-Eminönü* körpüsü olaraq da adlandırılmışdır. Körpüdə keçidlər pulsuz olduğu üçün xalq *Hayratiye körpüsü* adını vermişdir.İstanbulda tarixi yarımadanı Bəyoğlu yaxasına birləşdirən bir körpüdür. Fatih ilçəsinə bağlı Unkapanı Kiçikkbazar bölgəsi ilə Bəyoğlu ilçəsinə bağlı Azapqapı səmtlərini bir-birinə bağlayır. Aksaray səmtindən başlayaraq Unkapanına gələn Atatürk bulvarının davamı deməkdir.

Tarixi
------

Körpü 1836-cı ildə Sultan II Mahmudun (1808-1839) əmrilə kapitanı dərya Fevzi Əhməd Paşa tərəfindən tərsanədə tikilib. Körpü 1836-cı ildə tamamlandı və açılışını şəxsən Sultan II Mahmud körpüyə at üzərində keçərək edib. Körpünün uzunluğu təxmini olaraq 400 mt, eni isə 10 mt olmuşdur. Körpünün ortası lazım olanda böyük gəmilərin keçməsi üçün açılırdı.

XIX əsrin sonlarında Körfəzdə yerləşən körpülərin dəyişdirilməsi gündəmə gəlmiş və burada dəmir bir körpü keçirilməsi ideyası ön plana çıxmışdır. Bu barədə xarici şirkətlərlə danışıqlar aparılmışdır.

Bir müddət sonra sökülən Mahmudiyə köprüsünün yerində Fransızlarla anlaşaraq xərci 135 min qızıl olan dəmir bir körpü tikilməsi üçün qərar verildi. Beləliklə 1875-ci ildə İstanbulda ilk dəmir körpü, Unkapanı ilə Azapkapı arasında yeni körpü inşa edildi. 25 barja üzərində qurulan 480 mt boyunda, 18 mt enində olan Unkapanı köprüsü istifadəyə verildi. 1912-ci ilə qədər istifadə edilən körpü 1912-ci ildə söküləndə yerinə Üçüncü Karaköy-Eminönü körpüsü quruldu. 1914-1925-ci illərdə təmir olunan körpü 1936-cı ilə qədər istifadə olundu.

Şiddətli bir fırtına ilə parçalanan Karaköy-Eminönü körpüsünün əvəzinə yeni körpünün tikintisi üçün işlərə başlanmışdır. Yeni körpünün layihəsini Fransa Yollar və Körpülər müfəttişi M. Pigeaud hazırlamış və 1.585.665 lirəyə tender edilmişdir.

Bundan başqa, TBMM-nin daha əvvəl almış olduğu qətnamə ilə körpünün adının "Qazi Mustafa Kamal Paşa körpüsü" olması qərarlaşdırılmışdır. 29 avqust 1936-cı ildə əsası qoyulan Atatürk körpüsü, Cümhuriyyətin 16 illiyində 29 oktyabr 1939-cu ildə İstanbul Vali və Bələdiyyə sədri Dr. Lütfü Kırdar tərəfindən mərasimlə açılıb. 24 barja üzərindəki 477 mt uzunluğunda, 25 mt enində olan körpü 1939-cu il qiymətlərinə görə 2 300 000 lirəyə hazır olmuşdur.

Mənbə
-----

* Unkapanı Atatürk Köprüsü Arxivləşdirilib 2017-12-18 at the Wayback Machine
**Səttar Sədyar oğlu Nəcəfov** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — Azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

Nəcəfov Səttar Sədyar oğlu 1971-cü ildə Bakı şəhəri, Qobustan qəsəbəsində anadan olmuşdur. O ailənin ortancıl övladı idi. Mərhumun uşaqlıq və yeniyetməlik illəri paytaxtın Qaradağ rayonunun Qobustan qəsəbəsində keçib. Burada 223 saylı orta məktəbdə təhsil alıb.Orta məktəbdə oxuduğu illərdə idmanla məşğul olub,fiziki hazırlığına ciddi diqqət yetirib.Səttar öz ədəb-ərkanı ilə onu tanıyanların hörmətini qazanıb. Cəsarətli,yoldaşlıga sadiq,vədinə xilaf çıxmayan,heç bir çətinlikdən çəkinməyən gənc kimi tanınıb.Uzun illər neft sənayəsində öz halal zəhməti ilə çcalışmış,əmək veteranı olan atasının oğluna verdiyi tərbiyə onun dünyagörüşünə,fərdi keyfiyyətlərinə öz müsbət təsirini göstərib.Atasının əmisinin və ana tərəfdən babasının 1941-1945-ci illərdə ağır müharibə sinaqlardan keçmələri də Səttar üçün bir həyat örnəyi idi.

Hərbi xidməti
-------------

Hərbi xidmətə çağırılanadək Səttar sürücülük kursu keçib,eləcə də qısa müddətdə inşaat dəstəsində işləyib.
O,Qazaxıstan SSR-in Aktyubinsk şəhərinfə (indiki Qazaxıstan Respublikasının Aqtöbe şəhərində-Y.A.),sovet ordusu siralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmət zamanı bir sıra məharət dərəcəri nişanları,eləcə də idman yarışlarında qalib yerləri tutduğuna görə fəxri fərmanlarla mükafatlandırılıb.
Sonra Vətənə qayıdan S.Nəcəfovun doğmalarına qovuşması,ailə qurması,zəhmətə qatılması onun həyat yolunun yeni bir səhifəsi idi. Ancaq taleyinə dinc və acısız günlər əvəzinə müharibə sınaqları ilə üz-üzə gəlmək yazılmışdı.
1992-1994-cü illər Ermənistan-Azərbaycan,Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin daha da şiddəttləndiyi,düşmənin hərbi təcavüzünün geniş miqyas aldığı bir dövr idi.Ön cəbhənin bütün istiqamətlərində ağır döyüşlər gedirdi.Daxili Qoşunların şəxsi heyəti o illərdə torpaqlarımızın müdafiəsində mətinliklə dayanıb.Hərbi qulluqçularımızın sıralarında xeyli sayda həlak olan,itkin düşən və yaralanan vardı.
Daxili Qoşunların Arxivindən verilən 4 noyabr 2019-cu il tarixli arayışda qeyd edilib ki,S.Nəcəfov 1993-cu ilfevralın ayında Daxili Qoşunların 99713 saylı hərbi hissəsinin tərkibində hərbi xidmətə qəbul olunub.Sovet ordusu sıralarında yiyələndiyi hərbi xidmət təcrübəsi ona üzərinə düşən vəzifələrin yerində yetirilməsi,döyüş hazılığının artırılmasında gərəkli olub.

İrsi
----

Hacıqabul rayon Nəvahi kənd qəbiristanlığında dəfn olunub.

İstinadlar
----------

* "Qazet:Şəhidlərimiz".  (#cite\_web\_url)
**Medcezir** — Türk serialı. Türkiyənin Star TV telekanalında 2013-cü ilin sentyabr ayından başlayaraq hər həftənin cümə günləri yayımlanan serialdır. Baş rollarda Çağatay Ulusoy və Serenay Sarıkaya çəkilmişlər.

### Baş rollar

Serialın baş rollarından olan Yaman obrazı Çağatay Ulusoy tərəfindən canlandırılır. Digər baş obraz olan Mira rolunu isə Serenay Sarıkaya canlandırır. Mert rolu Taner Ölmez, Ender rolu Mine Tugay, Selim rolu Barış Falay, Eylül rolu isə Hazar Ergüçlü tərəfindən canlandırılır.

Yaman Koper (Çağatay Ulusoy) - İstanbulun məhəllələrindən birində, problemli bir ailədə böyümüş ağıllı bir gəncdir. Uşaqlığı dramlarla doludur, erkən yaşda onu tərk edən atasını bir daha heç görməmişdir, həyatdakı tək rol modeli ağabəyi Kənandır... Amma Kənan Yamana fərqli görünməyə çalışsa da, sərsərininin biridir.

Mira Beylice (Serenay Sarıkaya) - Mira, Faruk ve Sude cütlüyünün böyük qızıdır. Zəngin ve gözəl, cəmiyyət həyatının ən rəngli, ən gözdə qızıdır. Amma Mira bütün dünyanın sadəcə ətrafında gördüyü kimi olmadığının fərqindədir. Dərin bir münasibət yaşamağı xəyal edir...

Selim Serez (Barış Falay) - Selim Serez yoxsul bir ailədən gəlib çalışqanlığı və əzmi ilə (və tam uçuruma yuvarlananda yardımsevər birinin əlinden tutması ilə) həyatı dəyişmiş, başarılı bir vəkil olmuşdur. Xanımı Ender ilə universitetdə tanış olub, Mert adında oğlu var.

Ender Serez (Mine Tugay) - Ender Serez, ünlü iş adamı Asım Şekip Kayanın qızı, başarılı bir memardır. Universitetdə Selimlə tanış olur, bu günə qədər tək gücü pul zənn edən Ender, Selimin "kasıblığından" bir xeyli təsirlənir ve tanışmalarından qısa bir zaman sonra atasının qarşı çıxmasına baxmayaraq, evlənir.

Xarici keçidlər
---------------

* med-cezir.video.az Arxivləşdirilib 2014-01-17 at the Wayback Machine
**Desikantlar** (*lat.*  desicco - qurutmaq) — kənd təsərrüfatı bitkilərinin yığılmazdan qabaq qurudulması üçün kimyəvi vasitələr. Yetişməni sürətləndirmək və məhsul yığımını asanlaşdırmaq üçün bitkilərin susuzlaşdırılması üçün kimyəvi maddələr.

Haqqında
--------

Desikantlar kimi tam təsirli kontakt herbisidlər: 

* fosfor üzü birləşmələrin törəmələri (qlifosat duzlar,ammonium-qlüfosinat);
* heterosiklik birləşmələrin ,məsələn, dipiridilin (dikvat) sulu məhlul halında törəmələri istifadə olunur.

Desikantlar kətan, günəbaxan, soya, raps, şəkər çuğunduru və dənli bitkilərin yoca, kök, kalış və s. yığılmasından əvvəl tətbiq edilir. Fotosintez məhsullarının bitkinin vegetativ orqanlarından generativ orqanlarına sürətli axınına səbəb olan desikantlar yetişməni sürətləndirir kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını və onların istehlak keyfiyyətlərini artırır (günəbaxan toxumlarının yağlılığı, şuğundurun kökyumrusunun şirinliyi və s.). Bitkinin quruması məhsulun mexaniki yığılmasını asanlaşdırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Desikantlar". 2020-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-29.