recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kvinslend vombatı** (*lat.* *Lasiorhinus krefftii*) — dünyanın ən nadir məməlilərindən biridir.

Görünüşü
--------

Ən yaxın qohumları kimi Kvinslend vombatı da güclü pənçələrə, qısa quyruğu və güclü qısa ayaqlara sahibdir. Kifayət qədər böyük başı, sivri qulaqları, kiçik gözləri, uzun bir bığları vardır. Buna görə də bəzən bu canlını bığlı vombat adlandırırlar. Digər iki növə nisbətən daha uzun, daha sivri qulaqları və daha geniş ağızları var. İpək kimi xəzi, gümüşü bozdan qəhvəyi rəngə qədər olan müxtəlif çalarlardadır. Göz ətrafı tünd rənglidir. Bədənin uzunluğu orta hesabla təxminən 1 metrdir, cinslər arasında ölçüdə heç bir fərq yoxdur.

Xüsusiyyətləri
--------------

Bu növ yarı quraq qumlu çəmənliklərdə və akasiya, evkalipt meşələrində yaşayır. Əsasən gecə həyat tərzi keçirir. Bəzən gün ərzində günəşin altına qızınırlar. Vombatlar özləri qazdıqları yuvalardan sığınacaq olaraq istifadə edərək təxminən 15 hektar ərazidə tək yaşayırlar. Qumlu torpaqda heyvanlar çoxsaylı girişi olan geniş və mürəkkəb tunel sistemləri qururlar. Heyvan yuvanın girişini nəcislə işarələyir, yeri gəlmişkən onlar kub şəklindədir. Yağışlı mövsümlərdə, populyasiyadakı dişilərin 50–80% -i nəsil verir. Yalnız bir bala dünyaya gətirirlər. Balalar 8 ilə 9 ay arasında analarının çantalarında qalır və 12 aylığında isə süddən kəsilirlər. Bu növün yağ ehtiyatları və aşağı metabolik dərəcəsi yeməyin az olduğu günlərdə bir neçə gün qidasız qalmasına imkan verir. Kvinslend vombatı üçün cütləşmə mövsümü bahar və yaz aylarıdır. Hamiləlik yalnız 20 gün davam edir və sonra hələ tam inkişaf etməmiş bala təxminən ömrünün 6 ayını keçirdiyi bir kisədə yaşamalı olur. Ümumilikdə təxminən bir il yarım anası ilə keçirir.

Düşmənlər
---------

Qəribə görünməsinə baxmayaraq, bir vombat üçün təhlükə olduğu təqdirdə 40 km/saata qədər sürətlənmək çətin deyil. Eyni zamanda, müstəmləkəçilər tərəfindən əraziyə gətirilmiş dinqo köpəyi xaricində təbii düşmənləri yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1998.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  *Jew, Darren.* "Northern Hairy-Nosed Wombat". Wildlife Preservation Society of Qld. Wildlife Queensland. 8 February 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 February 2014.
4. ↑  *Johnson, C. N.; Crossman.* "Dispersal and social organization of the northern hairy-nosed wombat Lasiorhinus krefftii". Journal of Zoology. 225 (4). 23 March 2009: 605–613. doi:10.1111/j.1469-7998.1991.tb04328.x.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
**Banak** — (*ing.* Bannack) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Montana ştatında yerləşən kabus şəhər. Şəhərin əsası 1862-ci ildə Erasmus Darvin Levet tərəfindən qoyulmuşdur. 1864-cü ildə şəhər ətrafında, qızılın kəşf edilməsi, qızıl həyəcanına səbəb olmuşdur. Şəhərdə üç otel, üç çörək dükanı, üç dəmir emalatxanası, iki bərbərxana və iki ət dükkanı vardı. XIX əsrin ortalarından sonra Montana ştatının ən önəmli şəhərlərindən olan Banakda, bir restoran və üç salonda fəaliyyət göstərirdi. Ətraf ərazilərdə qızıl ehtiyatlarının tükənməsindən sonra, şəhərdə əhalinin sayı sürətlə azalmağa başlamışdır. 1970-ci ildə şəhər tamamilə boşalmış və milli qoruq ərazisi elan edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Banak*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Banak milli dövlət qoruğu (ingiliscə) Arxivləşdirilib 2021-10-30 at the Wayback Machine
* Banak şəhərinin şəkilləri
* Tarix və şəkillər
* Henri Plumerib tarixi Arxivləşdirilib 2004-12-25 at the Wayback Machine
**Bandar Seri Begavan**, (malay dili: بندر سري بڬاوان ; *ˌbanda səˌri bəˈɡawan* ) – Bruneyin paytaxtı və ən böyük şəhəri.

Bruneydə Sultan Ömər Əli Sayfuddin məscidi

Tarixi
------

Bruney çayı yanında yaşayış məskəninin tarixi VII əsrə gedib çıxır. 1970-ci ilə qədər şəhər Bruney adı daşıyırdı .

1920-ci ildə şəhər rəsmi şəkildə şəhər və ingilis torpaqlarının mərkəzi statusunu aldı. 5 oktyabr 1970-ci ildə şəhər əvvəlki sultan Ömər Əli Sayfudinin şərəfinə Bandar Seri Begavan adını aldı. Malay dilindən tərcümədə "Əlahəzrət şəhəri" deməkdir .

Coğrafiya
---------

Bandar Seri Begavan Malay arxipelaqının Kalimantan adasında, Bruney çayının şimal sahilində yerləşir. Onun koordinatları: 4°53'25"N, 114°56'32"E.

Mənbə
-----


Vikianbarda ***Bandar Seri Begavan*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Bandar Seri Begavanın rəsmi saytı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rəsmi saytda şəhərin tarixi". 2010-01-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-22.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bruney ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bamiyə** (*lat.* Abelmoschus esculentus) — bitkilər aləminin əməköməciçiçəklilər dəstəsinin əməköməcikimilər fəsiləsinin abelmoş cinsinə aid bitki növü.

Hündürlüyü 1,5 m-ə çatır. Xarici görünüşünə və çiçəklərinə görə pambıq koluna oxşayır. Vətəni Şərqi Afrikadır.

Bamiyənin yetişməmiş meyvəsi tərəvəz kimi işlədilir (xörəyə tökülür, salat və konserv hazırlanmasında istifadə edilir); gövdəsindən qaba lif alınır. Qovrulmuş toxumundan qəhvə surroqatı hazırlanır. Tropik və subtropik ölkələrdə, Şimali Amerika və Cənubi Avropada bir çox sortu yetişdirilir. Bamiyə Azərbaycanda da (əsasən Xaçmaz rayonunda) əkilir.

Etimologiyası
-------------

Bamiyə sözünün mənşəyi ərəbcə eyni məna daşıyan باميا (bāmiyā) sözünə əsaslanır. Bitkinin elmi adı olan, Abelmoschus, ərəbcə "müşk atası" mənasını verən أَبُو المِسْك (ʾebu'l-musk) ifadəsi ilə latın dilinə keçmişdir.

Morfoloji xüsusiyyətləri
------------------------

Onun gövdəsi isti iqlimdə 70–90 sm, isti iqlimdə isə 1–2 metrdir. Yarpaqları xurmavari formada, kökləri kifayət qədər dərin, meyvəsi uzunsov, piramidaşəkilli formada, toxumları yuvarlaq, oval və yaşıl rəngdədir.

Ekoloji xüsusiyyətləri
----------------------

Quraqlığa qarşı dözümlü olan yeməli abelmoş bitkisi şaxtaya qarşı dözümsüzdür.

İstehlakı
---------

Yeməli abelmoş təzə və quru formada istehlak edilə bilər. Təzə ikən yığılıb istehlak edilməlidir, çünki, zaman keçdikcə yəni yetişdikcə kardinal olur, başqa sözlə qartıyır. Yeməli abelmoşun qurudulması çiçək açan kimi yığılıb sapa keçirilib günəş altında saxlanılmaqla həyata keçirilir. Yeməli abelmoş bir çox müxtəlif mətbəxlərdə öz yerini tapmışdır. Bunlara Aralıq dənizi ölkələri, Hindistan, Yaponiya və ABŞ-nin cənub ştatları daxildir. Yeməli abelmoşum hazırlanma üsulu da ölkədən ölkəyə dəyişir. Aralıq dənizi ölkələrində tərəvəz yeməyi olaraq və ya ətlə istehlak edilən yeməli abelmoş, Türkiyədə çox üstünlük verilməsə də, qızardılaraq da istehlak edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Abelmoschus esculentus* | 
* Wikidata: Q80531
* Wikispecies: Abelmoschus esculentus
* AoFP: 1716
* APA: 5456
* APDB: 166536
* ARKive: abelmoschus-esculentus
* BioLib: 128870
* Ecocrop: 289
* EoL: 584458
* EPPO: ABMES
* EUNIS: 175797
* FNA: 200013666
* FoC: 200013666
* GBIF: 3152707
* GRIN: 619
* iNaturalist: 157765
* IPNI: 558006-1
* IRMNG: 10908198
* ITIS: 21770
* MichiganFlora: 1665
* MoBotPF: 282605
* NCBI: 455045
* NZOR: 49c1cd68-d38c-4828-8ee4-7d3c20d1904c
* PfaF: Abelmoschus esculentus
* Plant List: kew-2609574
* PLANTS: ABES
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:558006-1
* Tropicos: 19601060
* uBio: 4958273
* WFO: wfo-0000510862

 |
| *Hibiscus esculentus* | 
* Wikidata: Q21874502
* EUNIS: 175798
* GBIF: 3152708
* GRIN: 19031
* IPNI: 560221-1
* IRMNG: 10808437
* ITIS: 514724
* NZOR: 24bc4ead-0621-4d21-95d9-69ab57ee9aad
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:560221-1
* Tropicos: 19601616
* WFO: wfo-0000722526

 |
**İbota birgözü** (*lat.* Ligustrum ibota) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinin birgöz cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Təbii halda Çində, Koreyada, Yaponiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Vətənində hündürlüyü 2 m olan, şaxələnmiş çətirli, yarpağını tökən, iri koldur. Uzunsov, yumurtavari yarpaqlarının uzunluğu 7 sm, üstü tünd yaşıl və parlaq, aşağı tərəfi göyümtüldür. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, çiçəkləmə hər il müşahidə edilmir. Ətirli ağ hamaşçiçəklərinin uzunluğu 7 sm-dir. Meyvələri qara, yumru, diametri təxminən 1 sm-ə qədər çəyirdəkdir. Toxum, qələm və peyvəndlə çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

İsti və işıqsevən bitkidir, temperaturun kəskin dəyişməsi bitkinin inkişafını zəiflədir. Ibota birgözünün becərilməsi üçün yumşaq məhsuldar torpaq daha əlverişlidir. Quraqlıq dövründə mütləq suvarılması lazımdır. Yaxşı budanır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Bir çox rayonlarda park və bağlarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərində dekorativ bitki kimi becərilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q852736
* Wikispecies: Ligustrum ibota
* EoL: 486851
* EPPO: LIGIT
* GBIF: 3172290
* GRIN: 22074
* iNaturalist: 963240
* IPNI: 77131217-1
* IRMNG: 10590731
* ITIS: 507913
* IUCN: 170116919
* NCBI: 178758
* Plant List: kew-354204
* PLANTS: LIIB2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77131217-1
* Tropicos: 23000904
* WCSP: 354204
* WFO: wfo-0000816313

 |
**Rafael Alberti** (d.16.12.1902, Kadis əyalətinin Puerto-de-Santa-Mariya k. — ö.29.10.1999, Madrid) — XX əsrin ispan şairi və dramaturqu.

Həyatı və yaradıcılığı
----------------------

Rafael Alberti yaradıcılığa rəssam kimi başlamış, sonra isə poeziyaya yönəlmişdir. Onun "*Dənizçi quruda*" adlı ilk şeirlər kitabı 1925-ci ildə çap olunub. Həmin ildə gənc şair ədəbiyyat üzrə "*Milli*" mükafata layiq görülmüşdür. Bu illərdə Rafael sürrealist və avanqard ruha yaxın olan əsərlər yaradır. Avanqardizmin təsirilə yazdığı şeirləri "*Möhkəm hörgü*" (1927), "*Mələklər haqqında*" (1930) və s. kimi kitablarında toplanmışdır. Yaradıcılığının erkən dövründə folklordan bəhrələnmişdir: "*Dənizçi quruda*" (1925), "*Məşuqə*" (1926) topluları və s. göstərmək olar.

1927-ci ildə 27-ci ədəbi hərəkatının yaradıcılarından biri olmuşdur. 1931-ci ildə Alberti İspaniya Kommunist Partiyasına daxil olmuşdur. 1934-cü ildə həyat yoldaşı Mariya Telesa Leon ilə birlikdə Moskvada keçirilən Sovet yazıçılarının I qurultayında iştirak etmişdir. 1936-39-cu illərdə İspaniya antifaşist ziyalılar ittifaqında görkəmli rol oynamışdır. İspaniyada respublikaçıların məğlubiyyətindən sonra şair ölkəni tərk etmişdir; o, əvvəlcə Fransada (1936-40-cı illərdə), sonra isə 1977-ci ildə Argentinada və Romada yaşamışdır. 1977-ci il Frankonun ölümündən sonra şair siyasi mühacirətdən vətəninə qayıtmış və qayıtdıqdan qısa müddət sonra Kadisin millət vəkili seçilmişdir.

Alberti bütün həyatı boyu Rusiyanın və Sovet İttifaqının böyük dostu olmuşdur. Şair SSRİ-yə 1932, 1934 və 1964-ci illərdə üç dəfə gəlmişdi.
Şair 1934-cü ildə Bakıda olmuşdur. 1995-ci ildə Valensiya Universitetinin fəxri doktoru adına layiq görülmüşdür.

Əsərləri
--------

"*Prado muzeyində hərb gecəsi*" (1956) pyesi ispan xalqının azadlıq uğrunda mübarizəsinə həsr olunmuşdur. 1956-cı ildə "*Unudulmuş meşəcik*" adlı xatirələrini çap etdirmişdiR.

Şeir kitabları
--------------

* "*Şüarlar*" (1933)
* "*Şair küçədə*" (1936)
* "*Ləpədöyən*" (1944)
* "*Xuan Panaderonun kupletləri*" (1949)
* "*Parana çayının ballada və nəğmələri*" (1954)
* "*Yalnız dəniz*" (1983)
* "*Santa Kasilda*" (1990)

Mükafatları
-----------

* "*Xalqlar arasında sülhün möhkəmləndirilməsinə görə*" Lenin mükafatı ıaureatı (1965)
* "*Milli teatr*" mükafatı (1981)
* "*Servantes*" mükafatı (1983)

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 301–302. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Rafael Alberti*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Portal de Rafael Alberti
* Rafael Alberti Foundation, Spanish and English
* Rafael Alberti, Centro Virtual Cervantes
* Colección de Poemas
* Биография Рафаэля Альберти
* Рафаэль Альберти в Энциклопедии Кольера
* Антология и хрестоматия испанской поэзии (letra А): биографии авторов, поэтов и тексты
* Стихотворения Рафаэля Альберти на сайте "Испаноязычный мир: поэзия, изобразительное искусство, музыка, голос"
**İnandırma metodu** — Bu metodun köməyi ilə tərbiyə olunanların düşüncələri, təsəvvürləri, baxışları formalaşır, informasiya sahəsində (təlqinetmə, dialoq, inam) operativ mübadilə gedir.

Tərbiyədə inandırma metodu
--------------------------

Pedaqoqun praktik işində bir neçə tərbiyə metodlarından istifadə edilir. Bu metodların təsnifatı:
Tapşırıqları yerinə yetirmə metodu — Bu metodun köməyi ilə tərbiyə olunanların fəaliyyəti təşkil olunur və onun müsbət motivləri (tapşırıq, tələb, yarış, nümunə göstərmə, müvəf fəqiyyət situasiyasının yaradılması) stimullaşdırılır Qiymət və özünəqiymət metodu — Bu metodun köməyi ilə tərbiyə olunanlara öz davranışlarını, özününizamlama (tənqid, mükafat, irad, cəza, inam, nəzarət, özünənəzarət, özünənəzarət, özünütənqid) və s. bu kimi hallarda fəaliyyətin stimulyasiyası gedir. Bu metodlardan ən əsası inandırma metodudur. Bu metod vasitəsilə şagirdlər təlim və tərbiyə prosesində daha aktiv iştirak edirlər. Tərbiyə olunanların fəaliyyət xüsusiyyətlərinə laqeydlik göstərmək, münasibət bildirməmək, qiymətləndirməmək yolverilməzdir. M. F. Axundovun haqlı olaraq yazdığı kimi, "sevinc və şənlik bəxş edən vasitələrdən uzaqlaşmaq hisslərin süstləşməsinə və ağlın kütləşməsinə səbəb olar". Uşaqda yaxşı bir hərəkət baş verdikdə həvəsləndirib artırmaq lazımdır. Beləliklə, tərbiyə metodları dedikdə, biz tərbiyə olunanların davranışına, hisslərinə, şüuruna konkret şəkildə təsir etmək yolu ilə birgə fəaliyyətdə pedaqoji vəzifələrin həlli, pedaqoq-tərbiyəçi ilə tərbiyə olunanların ünsiyyətini başa düşməliyik. Tərbiyə metodu tərbiyənin məqsəd və məzmunu ilə müəyyənləşir. Tərbiyə metodlarının mahiyyəti məktəblilərin fəaliyyətinin köməyi ilə tərbiyənin məzmununun mənimsənilməsi, şəxsiyyətin xüsusiyyətlərinin formalaşması üçün müəyyən, müvafiq məqsədlərə (məqsədlər məktəblilərin məqsədyönlü fəaliyyətini təşkil edir) istiqamətlənməsidir. Metodlar uşaqların məqsədyönlü fəaliyyətində uşaqların və yeniyetmələrin təşkilində, pedaqoq və şagird kollektivinin fəaliyyətində özünü əks etdirir. Tərbiyə metodları pedaqoqlarla şagirdlərin fəaliyyətinin qarşılıqlı və birgə fəaliyyətinin təşkili üsullarıdır. Burada pedaqoqun şəxsi təkmilləşməsi, şagird şəxsiyyətinin tərbiyənin məqsədlərinə uyğun olaraq formalaşması nəzərdə tutulur. Tərbiyə metodları pedaqoq-tərbiyəçilərin fəaliyyəti vasitəsi ilə həyata keçirilir. Humanist tərbiyə metodları aşağıdakıları əhatə edir:
Tərbiyənin məqsəd və məzmunu tərbiyə metodları ilə müəyyənləşir;
Tərbiyə metodlarının mahiyyəti şagirdlərin (tələbələrin) fəaliyyətinin köməyi ilə tərbiyənin məzmununun mənimsənilməsi, şəxsiyyətin xüsusiyyətlərinin formalaşması üçün müvafiq məqsədlərə istiqamətlənməsidir. Metodlar gənclərin məqsədyönlü fəaliyyətində, eləcə də şagird kollektivinin fəaliyyətində özünü
**Səcah binti əl-Haris** (*ərəb.* سجاح بنت الحارث‎) — İslama görə, o, 7-ci əsrdə İslamı qəbul edən bəzi ərəbləri yeni dindən uzaqlaşmağa təşviq edən yalançı peyğəmbər idi.

Bioqrafiyası
------------

Səcah Taqlibitlər arasında böyüyür və buna görə də xristianlığa yaxşı bələd idi. Məhəmməd peyğəmbərin dövründə Səcah "buludların ağası" adlandırdığı Tanrı adından trans halında danışdığını iddia edirdi. O, xüsusi bir yüksəklikdən (minbər) "vəhylər" söyləyirdi. Üstəlik bir müəzzini vardı ki, oda: "Şəhadət verirəm ki, Səcah Allahın peyğəmbəridir" deyə bağırırdı. Onun "açıqlamaları" qafiyəli nəsr şəklini alırdı. Səcah bir qrup tərəfdarı ilə birlikdə İraqdan doğma Bənu Təmim qəbiləsinin ərazisinə köçür. 633-cü ildə ordusunun başında Səcah o vaxt başqa bir yalançı peyğəmbər Müseylimənin fəaliyyət göstərdiyi Yəmamaya hücum edir. Yəmamaya getdikdən sonra Səcah İraqa qayıdır və orada daha sonra tövbə edərək İslamı qəbul edir.

Siyasi fəaliyyət
----------------

O, siyasi lider olmağı və qəbiləsini hərbi basqınlarda idarə etməyi bacarırdı. Bir neçə uğursuzluqdan sonra 633-cü ildə Bənu Təmim tayfası o zaman Ridda müharibəsində iştirak edən Yəmaməni işğal edir. Bənu Hənifə qəbiləsinin başçısı, müsəlmanların irəliləməsi üçün mübarizə aparan Müseylimə Yəmamanın iki məhsulunun yarısı ilə Təmimilərə ödəməli olur. İslam ənənəsinə görə Səcah və Müseylimə evlənirlər, lakin cəmi üç gün birlikdə yaşayırlar.

Səcah Müseylimə ilə yanaşı, Tüleyhə ibn Xüveylid və Malik ibn Nuyvarə ilə ittifaqa girir. Müsəlmanlar Tüleyhəni məğlub etdikdən sonra Səcah Malik ibn Nuvayranı qoyub qaçır.

Kino təcəssümləri
-----------------

Ömər (2012) serialında Səcah rolunu Nadirə İmran canlandırıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Краткое сказание об убийстве Мусайлиматы Каззаба — Madrasah2.Ru
2. ↑  "نادرة عمران: الدراما تعدت دور الترفيه إلى التأثير على أنماط التفكير". 2013-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-23.
**Sədakilər** və ya **Sədakiyyə** (kürd. Sadakiyan, *ərəb.* صدقیه‎) — orta əsr kürd dövləti. 770–827-ci illərdə mövcud olmuşdur və mərkəzi Urmiyada yerləşirdi.

Tarixi
------

Dövləti əsası Abbasilərə qarşı mübarizə aparan kürd lideri Sədakə İbn Əli tərəfindən qoyulmuşdur. Sədakə Mosuldan Urmiyaya qədər böyük bir ərazidə hökmranlıq etməyə nail olmuşdur. Bəlazuriyə görə, Sədakə Urmiya şəhərini fəth etdikdən sonra bir neçə qala tikdirmiş və onun ətrafında xəndəklər qazaraq möhkəmləndirmişdir.

Sədakə bundan sonra Salmas, Üşnəviyyə və Piranşəhri fəth etmişdir. Abbasi xəlifəsi Harun Rəşidin dövründə dövlətini genişləndirən Sədakə Təbrizi öz hakimiyyəti altına almışdılar. Sadakilərin uğurlu yürüşlərindən sonra Xazimə adlı sərkərdənin komandanlığında böyük bir Abbasi ordusu Marağa yaxınlığında Sədakilərə məğlub olmuşdular.

Sədəkədən sonra hakimiyyətə oğlu Əli gəlmişdir, lakin Abbasilərlə döyüşdə həlak olmuşdur. Ardınca taxta II Sədəkə keçmişdir. O, Abbasilərlə diplomatik münasibətləri yaxşılaşdırmış, Azərbaycan və Ərməniyyə üzərində hakimiyyət müqabilində Babək Xürrəmdinlə döyüşməyə hazır olduğunu bildirmişdir. Abbasi xəlifəsi Məmun müqaviləni qəbul etmiş, II Sədakə Xürrəmilərə qarşı səfərə çıxmışdır. O, beləliklə, vəd edilən Azərbaycan və Ərməniyyəni öz torpaqlarına qatmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  M. Th. Houtsma, 1993, EJ Brill'in ilk İslam ansiklopedisi 1913-1936 - Sayfa 1033, Brill.
2. ↑  La Mission Scientifique du Maroc, 1910, Revue du monde ıslamıc: Cilt 11, sayfa 56, Michigan Üniversitesi.
3. ↑  Frédéric Macler, 1966, Revue des études arméniennes: Cilt 3, Librairie Klincksieck, Michigan Üniversitesi.
**Həsən Yümnü Ürəsin** (1898, Elazığ – 30 may 1961, İstanbul) — Türk əsgər və siyasətçi.

Həyatı
------

Yümnü Ürəsin 1898-ci ildə Divriklioğullarından Zülfüqar Əfəndi və Müqəddəs Xanımın uşağı olaraq dünyaya gəldi. 1911-ci ildə Hərb Məktəbinə girdi. 1914-cü ildə məzun oldu və Təkirdağdakı 19. Alaya, 7. Diviziyaya təyin edildi. Birinci Dünya Müharibəsində Çanaqqala, Qafqaz və Sina cəbhələrində vuruşdu. 1918-ci ildə kapitan rütbəsinə yüksəldi. 1919-cu ildə Hərbi Akademiyaya daxil oldu. Ancaq 1920-ci ildə Anadoluya köçdükdə ayrıldı.

Kütahya-Əskişəhər döyüşlərində, Sakarya döyüşündə iştirak etdi və Böyük Hücuma qatıldı. Mudanya Atəşkəsinə və London Sülh Konfransına qatıldı. Ərkan-i-Hərb Əməliyyatlar Şöbəsinə (Baş Qərargah) təyin edildi və 1922-ci ildə Heyət oldu. 1923-cü ildə Hərbi Akademiyada təhsilini bərpa etdi. 1929-cu ildə podpolkovnik rütbəsinə yüksəldi. Bu rütbədə Hərbi Akademiya müəllimi vəzifəsini icra etdi və sonra 6-cı Korpus 39-cu Dağcı Liva 15-ci Alay komandirinin müavini təyin edildi. 1933-cü ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. Bu rütbədə Hərbi Akademiya müəllimi və 46-cı Diviziyanın 68-ci Alay komandiri oldu.

1939-cu ildə tuğgeneral rütbəsinə yüksəldi. Bu rütbədə 4. Korpusun Baş Qərargah rəisi və 18-ci dağçı briqadasının komandiri vəzifələrini icra etdi. 1941-ci ildə 8-ci Diviziya Komandiri vəzifəsini icra edən general-mayor oldu. 1945-ci ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəldi və Diyarbakırdakı 7-ci Korpus Komandirliyinə təyin edildi. 1949-cu ildə Baş Qərargah Əməliyyat Rəisi vəzifəsinə təyin edildi. 1951-ci ildə Milli Müdafiə Nazirliyinin Təftiş Şurasına təyin edildi. 15 sentyabr 1951-ci ildə təqaüdə çıxdı.

16 sentyabr 1951-ci ildə keçirilmiş IX. Aralıq seçkilərə girdi və Bilecik millət vəkili seçildi. X. XI. çağırış Biləcik millət vəkili seçildi. 10 noyabr 1952–17 may 1954 arasında Nəqliyyat Naziri vəzifəsində çalışdı. Evliydi və bir övladı var idi.

Yümnü Ürəsin 30 may 1961-ci ildə İstanbulda vəfat etdi. Zincirliquyu qəbiristanlığında dəfn olundu.

Təltifləri
----------

Yümnü Ürəsin 1911–1951-ci illərdəki xidməti zamanı "Məcidiyə" nişanı, "Hərb", "Ləyaqət" və "İstiqlaliyyət" medalları ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dünəndən bu günə baş nazirlik Arxivləşdirilib 2021-07-22 at the Wayback Machine. devletarsivleri.gov.tr.
2. ↑  20. Hökumət üzvləri[*ölü keçid*].
3. ↑  Yümnü Ürəsin kimdir? Arxivləşdirilib 2021-07-22 at the Wayback Machine. kimoneo.com.
**Yüz il inqilab** — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Cənubi Azərbaycan Şöbəsinin rəhbəri, şair və yazıçı Sayman Aruzun yazdığı roman. Roman Cənubi Azərbaycandakı milli azadlıq hərəkatından bəhs edir. Burada cəmiyyətin həyat tərzi, ictimai-siyasi və dini problemləri əks olunub.

Haqqında
--------

Romanın əsas obrazı olan Seyid, uşaqlıq sevgilisi Raziyə ilə zindanda üz-üzə gəlir. Raziyə, Güney Azərbaycan milli azadlığı uğrunda döyüşənlərdən biridir. Seyid məmur olduğundan Raziyəyə işgəncə verilməsini ona tapşırırlar. Seyid, Raziyəni gördükdə ürəyindəki uşaqlıq sevgisi yenidən alovlanmağa başlayır. Seyidin teokratiyanın yalanlarından bərkimiş ürəyi sevginin qarşısında yumşalır. Seyid teokratiyanın qaydalarına tabe olmur, rejimin tələblərinə əməl etmir. O, ürəyinin hökmünə qulaq asır. Raziyəni seçməklə milli azadlıq uğrunda mübarizə aparan insanların yanında olmağı qərar verir.

Həmçinin bax
------------

* Türkçülüyün patriarxı Əhməd bəy Ağaoğlu

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Sayman Aruz.* Yüz il inqilab (PDF). Bakı: Qanun Nəşriyyatı. 2012. səh. 3. ISBN 978-9952-26.

Xarici keçidlər
---------------

* Kitabın elektron versiyası
**Jorj Avenel** (*fr.* Georges Avenel; 31 dekabr 1828 – 1 iyul 1876) — Fransa publisisti və tarixçisi. O, həyatının çox hissəsini Fransa inqilabının öyrənilməsinə həsr etmişdir. Yazıçı Pol Avenelin kiçik qardaşı olmuşdur.

Həyatı
------

1865-ci ildə Avenelin ilk böyük əsəri, "*Bəşər övladının natiqi Anaxarsis Kloots*" nəşr olundu. Burada Fransa inqilabının liderlərindən Anaxarsis Klootsun şəxsiyyəti və rolu ilk dəfə ətraflı şəkildə tədqiq edilərək təqdim edilmişdir. Dərin erudisiya və parlaq təqdimat sayəsində Avenel bu dövrün bir sıra məqamlarını qeyri-adi canlılıq və çoxlu təfərrüatlar ilə canlandıra bilmişdir. O, həmçinin Volterin bütün əsərlərini əhatə edən "*Əsrin nəşri*"ni tərtib etmişdir. Burada Volterin geniş yazışmaları diqqətlə yoxlanılmış və əlavə edilmişdir. Avenel o dövrdə işlədiyi və inqilabın liderlərindən biri Jan-Nikolya Paşın şəxsiyyətinə mühüm yer verilən əsərini bitirməmiş vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  Авенель, Жорж // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб. 1908—1913.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Jorj Avenel** ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12181353 · BNC: a11186380 · BNF: 10341767z · GND: 101929943 · ISNI: 0000 0000 6155 557X · LCCN: n2003077279 · NLG: 225835 · NTA: 16082219X · NUKAT: n2012219214 · SUDOC: 085887625 · VIAF: 7379810 · WorldCat VIAF: 7379810 |

 |
**Lopital qaydası (teoremi)** (həmçinin **Bernulli — Lopital qaydası** ) — funksiyaların limitinin tapılması metodudur. Bu metod ən çox {\displaystyle 0/0} və {\displaystyle \infty /\infty } qeyri-müəyyənliklərinin tapılmasında istifadə olunur. Metodu əsaslandıran teorem iddia edir ki, bəzi şərtlərdə funksiyaların əlaqəsinin limiti onların törəmələri limitinə bərabərdir.

Dəqiq qısa fikir
----------------

Lopital teoremi:

1. {\displaystyle \lim \_{x\to a}{f(x)}=\lim \_{x\to a}{g(x)}=0\operatorname {ve-ya} \infty };
2. {\displaystyle ~f(x)} və {\displaystyle ~g(x)} ---{\displaystyle ~a} ətrafında differensiallaşdırır;
3. {\displaystyle g'(x)\neq 0} ---{\displaystyle ~a}-nın ətrafında təyin olunur;
4. {\displaystyle \lim \_{x\to a}{\frac {f'(x)}{g'(x)}}} olur,

onda {\displaystyle \lim \_{x\to a}{\frac {f(x)}{g(x)}}=\lim \_{x\to a}{\frac {f'(x)}{g'(x)}}} olar.

Limitlər həmçinin birtərəfli ola bilər.

Tarix
-----

Qeyri-müəyyənliklərin bu cür açılış üsulu 1696-cı ildə müəllifi Giyom Lopital olan "Analyse des Inﬁniment Petits" dərsliyində dərc edilmişdi. Metodu ilk kəşf edən İohan Bernulli məktubunda Lopitala bu haqda bildirmişdi.

Mənbə
-----

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2009-02-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2013-11-26.
2. ↑   Paul J. Nahin, An Imaginary Tale: The Story of {\displaystyle {\sqrt {-1}}}, p.216

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Milena Rudniskaya** (*ukr.* Мілена Іванівна Рудницька; 15 iyul 1892 – 29 mart 1976, Münhen) – Ukraynalı siyasi və ictimai xadim, jurnalist, müəllim, Ukrayna Milli Demokratik Birliyinin fəalı, Ukrayna Qadınları Birliyinin mərkəzi şurasının rəhbəri (1928-ci ildən). 1928-1935-ci illərdə ikinci və üçüncü kadastr Polşa Seyminin deputatı olmuşdur.

1921-1928-ci illərdə bir məktəb müəllimi olaraq fəaliyyət göstərir, Lvovda Ali Pedaqoji Kurslarında müəllim işləyir. Lvovda Ukraynalılar İttifaqı Mərkəzi Şurasının sədri, 1934-cü ildə Stanislavovda (indiki İvano-Frankovsk) Ukrayna Qadınlar Konqresinin iştirakçısı, Ümumdünya Ukraynalılar Birliyinin və "Şahzadə Olqanın Drujinası" təşkilatının üzvü olur. Ukrayna Milli Demokratik Birliyinin fəal üzvü olmuşdur. 1928-1935-ci illərdə Polşa Seyminin deputatı, buradakı təhsil və xarici əlaqələr komitələrinin üzvü olur. Sözdə Ukrayna parlament nümayəndəliyinin nümayəndəsi olaraq, 1930-cu ildə Şərqi Qalisiya ilə bağlı sakitləşdirici siyasət və Ukrayna SSR-də 1932-1933-cü illərdəki kütləvi aclıq ilə əlaqədar Millətlər Birliyinə ərizələr göndərir.

1936-1939-cu illərdə Lvovdakı Ukrayna Əlaqə Komitəsinin Rəyasət Heyətinin üzvü olur. 1935-1939-cu illərdə həftədə iki dəfə nəşr olunan "Jinka" jurnalına redaktorluq etmişdir. Sovetlərin Polşanı işğal etməsindən və Lvovu Qırmızı Ordu tərəfindən ilhaqından sonra o, oğlu ilə birlikdə şəhəri tərk edərək Almaniyanın Polşa işğalı bölgəsinə qaçır. Əvvəlcə Krakovda qalır, 1940-cı ilin yayında Berlinə, daha sonra 1943-cü ildə Praqaya gedir. 1945-ci ildən mühacir həyatı yaşayır - əvvəlcə Feldkirçdə, 1946-cı ildən isə Beynəlxalq Qırmızı Xaçın dəvəti ilə getdiyi Cenevrədə yaşayır. 1946-1950-ci illərdə Ukrayna Yardım Komitəsinin prezidenti olur. 1950-1958-ci illərdə Nyu-Yorkda ukrayna dilli "Svoboda" qəzetində, 1956-1960-cı illərdə Münhendəki "Azadlıq" radiosunda çalışır. New York, Roma və Münhendə yaşayır. 1948-1950-ci illərdə sözdə Ukrayna Xalq Şurasının İsveçrədəki nümayəndəsi olur. 29 mart 1976-cı ildə Münhendə dünyasını dəyişir. 20 sentyabr 1997-ci ildə onun külü Luçakov qəbiristanlığında yenidən basdırılır.

Ailəsi
------

Əri - Pavlo Lısyak,

Oğlu - İvan Lısyak-Rudnitski, 

Qardaşı - İvan Kedrin-Rudnitski.

Mənbə
-----

* Клара Гудзик, *Поборниця жіночого рівноправ’я*, *День*, 7 marca 2001
* Львівські феміністки. Мілена Рудницька // Газета по-львівськи, 4.03.2005

İstinadlar
----------

1. ↑  Личаківський некрополь (ukr.). S. 305.
**FIPS 10-4** *ölkələr*, *asılılıqlar*, *xüsusi suverenlik zonaları* və *onların əsas inzibati bölgüləri* CIA World Factbook kimi bir çox nəşrlərdə coğrafi məlumatları emal etmək üçün ABŞ hökumətinin istifadə etdiyi iki hərfli ölkə kodlarının siyahısı idi. Bu standart, həmçinin DAFIF 0413 ed 7 Amdt kimi tanındı. № 3 (Noyabr 2003) və DIA 65-18 (Hərbi Kəşfiyyat İdarəsi, 1994, "Geosiyasi Məlumat Elementləri və əlaqəli elementlər").

FIPS 10-4 kodları ISO 3166-1 alfa-2 ölkə kodlarına bənzəyir (lakin bəzən uyğun deyil). Standart, eyni zamanda, lakin ümumiyyətlə ISO 3166-2 standartına uyğun olmayan ölkələrin ən yüksək səviyyəli bölmələri üçün kodları ehtiva edir.

2 sentyabr 2008-ci ildə FIPS 10-4 NIST (Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu) tərəfindən Federal İnformasiya Qenerasiya Standartı olaraq götürülmüş on standartdan biri idi. Milli Yer Kosmik-Kəşfiyyat Agentliyi 31 dekabr 2014-cü il tarixinə FIPS 10-4 texniki xidmətini dayandırdı. FIPS 10-4 kodları "Geosiyasi Şəxslər və Kodlar" adlı bir siyahı ilə əvəz edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Federal Register, September 2, 2008 (Volume 73, Number 170), page 51276
2. ↑  "NGA: GNS Country Codes". geonames.nga.mil. 2022-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-16.
3. ↑  "Geopolitical Codes (Formerly FIPS PUB 10-4)". National Geospatial-Intelligence Agency. 2015-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-25.
4. ↑   Arxivləşdirilib 2019-06-01 at the Wayback Machine CIA World Factbook. Appendix D: Cross-reference list of country data codes. Retrieved August 18, 2018.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Səbinə Hacıyeva.

**Səbinə Sabir qızı Hacıyeva** (16 noyabr 1983) — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2018).

Həyatı
------

1999–cu ildə Ə.Hüseynzadə adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Kinorejissorluq" fakültəsinə daxil olmuş və 2003-cü ildə universiteti bitirib. 2003-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə "magistratura" pilləsinin "Mədəniyyətşünaslıq" fakültəsinə qəbul olmuş və 2005-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir. 16 noyabr 2003-cü ildən hal-hazıradək Dövlət Pantomima Teatrının aktrisasıdır. O, B.Xanızadə "Şərqə səyahət" – (Hind qızı), M.Mkusabəyov "Şəngül, Şüngül, Məngül" – (Küpəgirən qarı, Məngül), B. Xanızadə "Eşq" (V. Şekspirin sonetləri əsasında plastik düşüncə) – (AY, Vərəq), Z.Zeynalov "Maska" – (Qadın), A.Ekzüperi "Balaca Şahzadə" – (Qızılgül), A.Kamyu "İnsan" – (Masonun arvadı, Ərəb qızı), A.Məmmədov "Korlar" – (Ölüm) tamaşalarında oynamışdır. R.Həsənoğlu "Hüseyn Cavid" – (Gənc Şairə) filmində çəkilmişdir.
S.Hacıyeva Tatarıstanda (Kazan 30 may – 6 iyun 2005 "Novruz" Türkdilli xalqların teatr festivalı) Beynəlxalq Teatr Festivalında iştirak etmişdir.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 7 may 2020-ci ildə və 7 may 2021-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Cavid ömrü (film, 2007)
2. Sonuncu dərviş (film, 2009)
3. Xoxan (film, 2014)

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.
2. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 07.05.2020. 2020-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.
3. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 07.05.2021. 2021-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-07.
**Kseniya Andreyevna Sankoviç** (27 iyul 1990; Minsk, Belorusiya SSR, SSRİ) — Belarusu təmsil edən bədii gimnast. Kseniya Sankoviç 2008 və 2012-ci illərdə Belarusu Olimpiya oyunlarında təmsil edib.

Karyerası
---------

Kseniya Sankoviç 2008-ci ildə Belarus bayrağı altında Çinin paytaxtı Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Qlafira Martinoviç, Anastasiya İvankova, Zinaida Lunina, Olesya Babuşkina və Alina Tumiloviç ilə birgə finalda 34.900 xal toplayaraq 3-cü yeri tutub və Olimpiya oyunlarının bürünc medalını qazanıb.

Kseniya Sankoviç növbəti dəfə Olimpiya oyunlarına 2012-ci ildə Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Marina Qançarova, Nataliya Leşçik, Aleksandra Narkeviç, Anastasiya İvankova və Alina Tumiloviç ilə birgə finalda 55.500 xal toplayaraq 2-ci yeri tutub və Olimpiya oyunlarının gümüş medalını qazanıb.
"Ballantine's Finest" viskisi
**Viski** (gel dilindən uisge beatha - hərfi mənada həyat suyu) həcmcə 40-50% spirtdən ibarət tünd alkoqollu içki, Böyük Britaniya və ABŞ-də çox işlədilir. Dənli bitki xammalından hazırlanan qıcqırdılmış qatı mayenin distilləsi yolu ilə alınır. Hazır viski distillə olunmuş spirt, bəzi hallarda şərab, ətirli maddələrin ekstraktları və s. ilə qarışdırılır.

Şotland viskisi
---------------

Şotland viskisi yüksək keyfiyyəti və qiyməti ilə daima seçilmişdir, xüsusən özünəməxsus dadı, qoxusu və qədim ənənələri vardır. Dünyada ən bahalı və qədim viskilərdən biri Mortlach 70 hesab olunur. Bu viski Gordon & MacPhail kompaniyası tərəfindən hazırlanmışdır, qiyməti isə tam 15,2 min dollar sayılır.

Mortlach 70 viskisi
-------------------

Mortlach 70 viskisi 1938 – ci ildən etibarən hazırlanmağa başlanılmışdır, bir neçə on illər keçməsinə baxmayaraq hələ indiyə kimi öz zəngin qoxusunu və dadını itirməmişdir. Hazırlanma zamanı viskinin tərkibinə əncir və üzüm qatışdırılır. Şotland viskisini dadmış və onun dəyərindən məlumatı olan hər bir kəs bilməlidir ki, Mortlach 70 viskisi necə orijinal və dəyərlidir.

Dünyanın ən qədim viskisi
-------------------------

Dünyanın ən qədim viskisi su damcısı formasında olan şüşə qabların içərisinə doldurularaq, satışı edilir. Həmçinin qapaq yerinə burada eleqant üslubda hazırlanmış və təbii ağacdan olan tıxaclardan da yararlanırlar. Bütün bunlar viskinin dəyərinin artmasında əsaslı rola malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ən qədim viski

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Viski*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**"Wars for Nothing"** (*azərb.* Müharibələr boş yerə‎) — Macarıstanlı ifaçı Boqlarka Çəmər Boqqinin(Səhnə adı ilə sadəcə-Boqqi), akustik gitara ilə müşayiət edilən həzin sülh mahnısı. Macarıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin 60 illik ildönümündə, məhz bu ballada ilə təmsil olunmuşdur.

Mahnı
-----

Müxtəlif coğrafiyalardakı qaynar nöqtələrin mövcudluğunu, ölkələrarası bitmək bilməyən fəlakətli müharibələri *"Səbəbsiz savaşlar"* kimi tanımladan mükəmməl musiqi əsərinin sözləri Şara Hilin Bori, bəstəsi isə Aron Sebastyan və ifaçının özü tərəfindən ərsəyə gətirilmişdir. Boqqi sülhə çox ümidsizdir və dəhşətli faciələrin qurbanı olan uşaqları isə, *"Ulduzlara qovuşanlar"* kimi səciyyələndirir.

Buraxılış tarixi
----------------

| Ərazi | Tarix | Müddət | Format | Etiket |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya üzrə | 2014 | 3:02 | Rəqəmsal yükləmə | Tom-Tom Records |

Beynəlxalq arenada
------------------

*"Wars for Nothing"* mahnısı "Wiener Stadthalle" arenasında səslənir.
Macarıstanın milli seçim yarışması olan *A Dal*-ın, 28 fevral 2015-ci il tarixində baş tutan sayca dördüncü buraxılışında, Boqlarka Çəmər Boqqinin ifasındakı *"Wars for Nothing"* balladası qələbə qazanmışdır. Bu, mahnının beynəlxalq arenalarda səslənməsinə şərait yaratdı.

***Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2015***

"Wars for Nothing" mahnısı, Boqqinin səsləndirməsi ilə, sayca 60-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində, ölkəni uğurla böyük finala yüksəltmiş(Daha ətraflı-*Macarıstan* *Avroviziya* *2015* *Mahnı* *Müsabiqəsində*) və finalın yekun səsvermə nəticələrinə əsasən 19 xal toplayaraq, beynəlxalq yarışmanı 20-ci sırada tamamlamışdır.

"Wars for Nothing" mahnısına, təqdim edilən xallar(Yalnız böyük finalda);| Xal | Ölkə |
| --- | --- |
| 12 xal |  |
| 10 xal |  |
| 8 xal | Estoniya Estoniya |
| 7 xal |  |
| 6 xal |  |
| 5 xal |  |
| 4 xal | * Rumıniya Rumıniya
* San-Marino San-Marino
 |
| 3 xal |  |
| 2 xal |  |
| 1 xal | * Çexiya Çexiya
* Fransa Fransa
* Almaniya Almaniya
 |

Çartlarda
---------

| Mahnı | İl | Zirvə Nöqtəsi | Albom |
| --- | --- | --- | --- |
| Macarıstan | Avstriya | İslandiya |
| "Wars for Nothing" | 2015 | 16 | 64 | 45 | *All Is One Is All* |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Results of the Grand Final of Vienna 2015". European Broadcasting Union. 28 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 March 2021.
2. ↑  "Single (track) Top 20 lista (2014.01.20 – 2014.01.26)". 2017-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-04.
3. ↑  *Hung, Steffen.* "Discografie Boggie". Austrian Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung). 2015-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-04.
**Əmtəə neft yağları** — müxtəlif özlülüklü baza yağların və aşqarların qarışdırılması (kompaund edilməsi) nəticəsində alınan yağlardır, lakin bəzi əmtəə yağlarının tərkibində aşqar olmaya də bilər, bu da istisna hal kimi qiymətləndirilir.

Tətbiq sahəsi
-------------

Əmtəə yağları tətbiq sahəsinə görə sürtkü və qeyri sürtkü yağlara bölünür:

### Sürtkü yağları:

* Motor yağları
* Transmissiya yağları
* İndustrial yağlar
* Aviasiya yağları
* Energetik yağlar

### Qeyri sürtkü yağları:

* Texnoloji yağlar
* Tibbi yağlar
* Parfumeriya yağları
* Elektroizolyasiya yağları
* Plastifikatorlar

*Əmtəə sürtkü yağlarına motor, transmissiya və xüsusi təyinatlı yağlar aiddir.*
*Əmtəə qeyri sürtkü yağlarına – texnoloji, elektroizolyasiya, tibbi, parfumeriya yağları və plastifikatorlar aiddir.*

Əmtəə sürtkü yağları
--------------------

Əmtəə sürtkü yağları – maşın və mexanizmlərdə hərəkətdə olan hissələrin bərk səthlərinin arasında olan sürtünmənin azalmasını təmin edir və bu hissələrin köhnəlməsinin qarşısını alır. Əmtəə yağları təyinat, özlülük və istismar hassələrinə görə müxtəlif cür təsnifatlanır. Rusiya Federasiyasının standartlarına görə, yağlar sinflərə bölünür və sinif adının birinci hərfi ilə markalanır. Məsələn,

* Motor yağları "M" hərfi ilə;
* İndustrial yağlar – "İ" hərfi ilə;
* Transmissiya yağları – "T" hərfi ilə və s.

Mənbə
-----

* В.М.Капустин. Б.П.Тонконогов, И.Г.Фукс. "Технология переработки нефти". Часть3. Производство нефтяных смазочных материалов.// "Химия". РГУ нефти и газа им. И.М.Губкина.//Москва 2014.С.323.
***Əmmar: Cin təriqəti*** rejissorluğunu Özgür Bakarın, ssenari müəllifliyini Alper Qığılcım və Özgür Bakarın birlikdə etdiyi, baş rolları Duyğu Paracıqoğlu, Eylül Su Sapan, Dilşah Dəmir, Ozan Akbaba və Burak Sarımolanın paylaşdığı türk istehsalı bir qorxu filmidir. Film Türkiyə sinemalarında 119.850 nəfər tərəfindən seyr edilib.

Məzmun
------

Fəridə ilə sevgilisi Fəridənin ev dostu və onunla arasını düzəltmək istədikləri Barkını həftəsonu tətili üçün bir dağ evinə dəvət edir. Dəvətsiz qonaq Cananın da daxil olması ilə gərgin başlayan səyahət bir-biri ardınca yaranan qorxulu hadisələr nəticəsində içindən çıxılması qeyri-mümkün bir hal alır.

Aktyorlar
---------

Ozan Akbaba

Eylül Su Sapan

Dilşah Dəmir

Duyqu Paracıkoğlu

Halil Sezai

Burak Sarımola

Səlim Ərdoğan

Yunus Əmrə Dənizoğlu

Berke Hürcan

Nəzahat Oynar

Turan Özdəmir

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vizyondakiler > Ammar: Cin Tarikatı". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
2. ↑  "Box Office Türkiye". 2014-07-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-06.
**Əmtə çayı** — Rusiya Federasiyasının Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Əmtə çayı Don çayının hövzəsinə daxil olan Curyuk-Sal çayının sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 39 km, hövzəsinin sahəsi isə 570 km² təşkil edir. Çayın mailliliyi 1.4 m/km təşkil edir. Çay üzərində balıqların ovlanması məqsədi ilə kiçik su tutarları hazırlamışlar. Mənbəyinin hündürlüyü 110 metr, mənsəbinin hündürlüyü isə 56 metrdir.
Çay sistemi: **Əmtə** → Curak-Sal → Sal → Don.

Adı
---

Rostov vilayətində Böyük Əmtə adlı axar vardır. Bu axar Malaya Kuberle çayının sol qolunu təşkil edir

«Rostov vilayətinin təbiəti» adlə dərgidə 1940-ci ildə Yamta çayı olaraq adlandırılır.

Böyük ehtimal ki, çayın adı kalm. Әмтә sözündən əmələ gəmişdir. Mənası canlıdır

Axarı
-----

Çay başlanğıcını Erqeniya ərazisindən götürür. İki axarın birləşmədindən meydana gəlir:Oboroçnaya və Obruşina. Bütün axarı boyunca qərb-şimal-qərb istiqamətində axır. Aşağı axarlarda iri yaşayış məntəqəsi olan Zavetnoedən axır. Sal çayına sol istiqamətdən tökülür. Mənsəbinə yaxın ərazidəFrunze xutoru yerləşir.

Çay Rostov vilayətinin Zavetinski rayonu ərazisindən axır.

Hövzəsi
-------

Praktiki olaraq Əmtə çayının bürün hövzəsi Rostov vilayətinin Zavetinski rayonu ərazisində yerləşir. Az bir qismi isə Kalmıkiya ərazisində yerləşir.

* **Əmtə**
	+ Oboroçnaya axarı (Obroçnaya) — (sol)
	+ Obruşina axarı — (sağ)
	+ Bakşin-Sala — (sağ)
		- Dunda axarı — (sağ)
	+ Rassıpnaya axarı — (sol)
	+ Qusarka — (sağ)
	+ Ternovaya axarı — (sağ)
	+ Anxara axarı — (sağ)
	+ Babina axarı — (sağ)

Yaşayış məntəqələri
-------------------

* Andreev xutoru.
* Kiçkino kəndi.
* Zavetnoe kəndi.

Mənbə
-----

* Река Амта — данные государственного водного реестра

İstinadlar
----------

1. ↑  «Карта восточной части Ростовской области» — Роскартография, Москва, 1995 год (использ. отметка уреза воды у слияния рек Амта и Сал)
2. ↑  Перечень водных объектов (рек, водотоков), полностью расположенных на территории Ростовской области, подлежащих региональному государственному контролю и надзору за их использованием и охраной[*ölü keçid*]
3. ↑  ІмтІ
4. ↑  "Карта России — Заветинский район". 2018-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-28.
"Orqanlar kitabı" adlı əsərindən (1754) illüstrasiya.
**Toyo Yamavaki** (*yap.* 山脇東洋; 1 fevral 1706, Kameoka[d], Kioto prefekturası – 25 sentyabr 1762) – Yaponiyada meyit yaran ilk şəxs. Qərb tibbinin Yaponiyada tanıdılmasında vacib rol oynamışdır. Anatom, şair, həkim və müəllim olmuşdur.

Yamavaki Kiotoda saray həkimi kimi işləmişdir və Kohoha məktəbinin üzvü olmuşdur. Müəllimi Qoto Konzan olmuşdur. 1754-cü ildə rəsmilərdən icazə alaraq Rokkaku həbsxanasında edam olunmuş bir şəxsin meytini yarmışdır. O, Qərb tibbi kitablarından yararlanaraq "Orqanlar kitabı" ("Zoşi") adlı kitabında düzgün anatomik detalları təsvir etmiş, ənənəvi Çin tibbindəki səhvləri ortaya çıxarmışdır. Kitabı Kiotodakı Maruyama və ya Şico məktəbinin rəssamı olan Asanuma Suketsune tərəfindən illüstrasiya olunmuşdur. Kitab Tokuqava tibb dünyasında şoka səbəb olmuş, Yamavaki təzyiqlərə məruz qalmışdır.

Yamavaki və həmkarları meyityaramaya Padua Universitetinin professoru Yohan Veslinq tərəfindən holland dilində yazılmış *"Syntagma Anatomicum"* adlı anatomiya kitabı gətirmişdilər və onlar kitabdakı diaqramların meyitin orqanları ilə üst-üstə düşdüyünü gördükdə xeyli təəccüblənmişdilər.

Yamavakinin şagirdi olan Kuriyama Koan Haqidə iki dəfə meyit yarmışdır. 1771-ci ildə Qenpaku Suqita və Ryotaku Maeno da Yamavakidən təsirlənərək meyit yarmışdırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Healt Care in Japan". Google Books (ingiliscə). İstifadə tarixi: 31 iyul 2019.
2. ↑  "Japanese Thought in the Tokugawa Era". Google Books (ingiliscə). İstifadə tarixi: 31 iyul 2019.
3. 1 2 3  "TOYO, Tamawaki (1705-1762). Zôshi [Notes on the Viscera]. Kyoto: Horeki 9, 1759". Christies (ingiliscə). 2020-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 iyul 2019.
4. 1 2  "Modern Japanese Thought". Google Books. İstifadə tarixi: 28 iyul 2019.
5. ↑  "History of Anatomy". Google Books (ingiliscə). İstifadə tarixi: 31 iyul 2019.
6. ↑  "History of Forensic Medicine". Google Books. İstifadə tarixi: 31 iyul 2019.
**ARTPOP** — ARTPOP, amerikalı müğənni Lady Gaganın üçüncü studiya albomudur. Streamline və Interscope Records tərəfindən 6 Noyabr 2013 tarixində nümayiş olundu. Başlanğıcda 2013'ün ilk aylarında yayımlanması planlaşdırılan albom, Lady Gaganın "The Born This Way Ball" turu əsnasında ayağından əməliyyat olması nəticəsində aylarla gecikdi.

ARTPOP'dan indiyə qədər 3 dənə single nümayiş olundu. Albomun çıxış single'ı "Applause", 12 Avqust 2013-də nümayiş olundu və ABŞ-dakı Billboard Hot 100 siyahısında dördüncü sıraya qədər yüksəldi. İkinci single "Do What U Want", 21 Oktyabr 2013-də, üçüncü single "G.U.Y." isə 4 Aprel 2014-də nümayiş olundu.Lady Gaga, May 2014-cü ildə albomun təqdimatı üçün "ArtRave:The Artpop Ball" turnesine çıxacaq.

Mahnıların Siyahısı
-------------------

1. "Aura"

2. "Venus"

3. "G.U.Y."

4. "Sexxx Dreams"

5. "Jewels N' Drugs"

6. "Manicure"

7. "Do Want U Want"

8. "Artpop"

9. "Swine"

10. "Donatella"

11. "Fashion!"

12. "Mary Jane Holland"

13. "Dope"

14. "Gypsy"

15. "Applause"
**Dəqiq idarə olunan sursat**, **həssaslıqla idarə olunan sursat**, **həssas başlıqlı sursat**, **həssas başlığa malik olan sursat**, **PGM**, **smart silah**, **smart sursat**, **smart bomba** – müəyyən bir hədəfi dəqiqliklə vurmaq, yan zərərləri minimuma endirmək və nəzərdə tutulan hədəflərə qarşı öldürücülük dərəcəsini artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş idarə olunan sursatlara verilən addır. Birinci Körfəz Müharibəsi zamanı idarə olunan döyüş sursatları atılan silahların yalnız 9%-ni təşkil edirdi, lakin buna baxmayaraq bütün müvəffəqiyyətli vuruşların 75%-ni təşkil edirdi. İdarə olunan silahlar ümumiyyətlə daha çətin hədəflərə qarşı istifadə olunsalar da, hər atılan silaha görə onların hədəflərini məhv etmək ehtimalı 35 dəfə daha çox idi.

Dəqiq idarə olunan sursatların meydana çıxması köhnə bombaların **"idarə olunmayan bombalar"**, **"lal bombalar"**, **"axmaq bombalar"**, **"bacarıqsız bombalar"**, **"qabiliyyətsiz bombalar"** və ya **"dəmir bombalar"** adı altında yenidən adlandırılması ilə nəticələnmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hallion, Richard.* "Precision guided munitions and the new era of warfare". Air Power Studies Centre, Royal Australian Air Force. 1995. 2000-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-02-02.
2. ↑  "Bursts of Brilliance - The Washington Post". The Washington Post. 2020-01-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-03.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fuad Axundov.

**Axundov Fuad Mirəli oğlu** — H. Zərdabi adına Təbiət-Tarix Muzeyinin direktoru, biologiya elmləri namizədi..

Həyatı
------

F.M.Axundovun paleontologiya elminə olan marağı və təşkilatçılıq bacarığı onu laborantdan muzey müdiri (1970-1999) vəzifəsinə kimi yüksəltdi. Fuad müəllimin elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti kürəkayaqlıların tədqiqinə yönəldilmişdir. Bu mövzuda da elmi əsərlərin nəşrinə nail olmuşdur. O, 1967-ci ildə suitilərin yeni yarımfəslinin nümayəndələri mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdi. Təsvir olunan yeni taksonomik ranq dünya onurğalılar faunasına həsr olunan fundamental kataloqda öz əksini tapmışdır. O, kürəkayaqlıların əmələ gəlməsi, filogeniyası, yayılması, müxtəlif geoloji mərhələlərdə komplekslərinin dəyişilməsi, stratiqrafik korrelyasiyada istifadə olunması və s. məsələləri tədqiq etmişdir. F.M.Axundov 20-dən artıq elmi məqalə, elmi-tədqiqat hesabatının müəllifidir.

Fuad Axundov muzey sahəsini yaxşı bilən yüksək ixtisaslı mütəxəssisdir. Muzeyi yeni eksponatlarla zənginləşdirmək, ekspozisiyaları sistemləşdirmək və dünya muzeylərinin tələblərinə uyğun səviyyəyə qaldırmaqda səmərəli fəaliyyət göstərmişdir. O, çox prinsipial, özünə və ətrafdakılara qarşı tələbkar rəhbər, alim və ziyalı idi.
Fuad Mirəli oğlu Axundov 1999-cu il aprel ayının 10-da vəfat etmişdir..

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-02.