recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qoveştisa** (*serb.* Говјештица / Govještica) — Bosniya və Herseqovina ərazisində yerləşən böyük karst mağarası. Mağara Drina çayının sol qolu olan Praçanın yatağında yerləşir. Ərazi Romaniya bölgəsinin dağlıq massivinə daxildir. Mağara administrativ baxımdan Serbiya və Bosniya və Herseqovina ərazisinə aid olan Roqatisa şəhərinin 21 km-də yerləşir.

Tədqiqat tarixi
---------------

Mağara uzun müddət insanlara məlum olmayıb. XX əsrin əvvələrində, 1906-cı ildə Saraevo - Vişeqrad dəmir yolu çəkilişləri zamanı yamacın uçması nəticəsində mağaranın girişi açılmışdır. İlk dəfə mağaranın öyrənilməsi 1911-ci ildə həayata keçirilmiş və 100 metrlik hissəsi araşdırılmışdır. Araşdırmaların davam etdirilməsi çətinləşmiş və xüsusi vasitələrsiz bunu etmək mümkünsüz idi. Uzun müddət mağara turitlərin sevimli məkanı olmuş və ciddi elmi araşdırma aparılmamışdır. 1960-70-ci illərdə mağara haqqında çox qısa bioloji ve palentoloji ədəbiyyatda məlumatlar göstərilmiş.
Mağaranın ilk ciddi öyrənilməsi 2010-cu ildə həyata keçirilmiş. Əraziyə Bolonya və Novaradan italyan speleoloqlar dəvət olunmuş və yerli mütəxəssislərlə birgə araşadırmaya başlanılmış. Qısa müddətə böyük uğur əldə edilmiş: mağaranın xəritəsi tərtib edilmiş, 1200 metril mağaranın hissəsi yetərincə öyrənilmişdir. 2010-2013-cü illərdə bir-neçə elmi ekspedisiya təşkil edildi və mağara girişi yaxınlığında elmi düşərgə qurulmuşdur. Sonrakı tədqiqatlar nəticəsində mağara uzunluğunun 3800 metr, 2012-ci ildə - 7715 metr, 2013-cü ildə isə - 9682 metr olduğu müəyyən edilmiş. Bununla da Qoveştisa mağarası Bosniya və Herseqovinanın ən böyük mağarası olması rəsmən təsdiq edildi. O uzunluğu 7200 metr olan Peçin və 6700 m olan Vetrensu mağarasından daha uzundur.
Qoveştisa mağarası Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi təşkilatının qorunan obyektlər siyahısına daxildir.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Pećina Govještica (Dugovještica)". 2019-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-22.
2. ↑  "Govjestica najduža pećina u BiH". 2016-06-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-22.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qoveştisa mağarası ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Pećina Govještica (Dugovještica)  (serb.)
* Пећина Говјештица: Језеро, украси, фосили...  (serb.)
* РОГАТИЧКИ ДРАГУЉ: ПЕЋИНА ГОВЈЕШТИЦА  (serb.)
* Govjestica najduža pećina u BiH  (serb.)
**Ertzuhi döyüşü** — XII əsrdə Gürcüstan çarlığı ilə Böyük Səlcuqlu imperiyası arasında hal-hazırkı Gürcüstan Respublikasının şərqində yerləşən Ertzuhi yaşayış məskəninin yaxınlığında baş vermiş döyüş nəzərdə tutulur.

Döyüş Gürcüstan çarı IV Davidin Böyük Səlcuqlu imperiyasının vassal dövləti olan Kaxetiya-Heretiya knyazlığına hücum edib, öz dövlətinə birləşdirməsindən sonra baş vermişdir. Böyük Səlcuqlu imperiyasının hökmdarı olan Sultan Börkiyaruq buna cavab olaraq, Gürcüstan çarlığı üzərinə yürüşə çıxmış və döyüş Gürcüstan Respublikasının şərqində yerləşən Ertzuhi yaşayış məskəninin yaxınlığında baş vermişdir.

Haqqında
--------

Böyük Səlcuqlu dövləti XI əsrin birinci yarısında yaranmışdır. Tədircən böyük coğrafiyda yerləşən əraziləri öz imperiyasına birləşdirən Səlcuq türkləri Cənubi Qafqaz dövlətlərini də özlərinə tabe etdilər. Bu dövlətlərin bəziləri birbaşa mərkəzə tabe edilsə də, bəzilərinin daxili müstəqilliyinə toxunulmadı və onlar yalnız vassal asılılığa salındılar.

Kaxetiya-Heretiya çarlığı 1080-ci illərdən bəri Böyük Səlcuqlu imperiyasının vassal dövləti idi. Lakin 1104-cü ildə gürcü dövlət rəhbəri Kral IV David (1089-1125) Səlcuqlu dövlətindəki daxili çəkişmələrdən istifadə edərək Səlcuqlu vassalı olan Kaxetiya-Heretiya dövləti ərazisinə uğurlu yürüş etdi və krallığı öz knyazlığı (saeristavo) halına saldı. Kaxetiya-Heretiya kralı II Ağsartan gürcü zadəganları olan Baramisdze və Arşiani tərəfində əsir alındı və Kutaisiyə aparılaraq orada həbs edildi.

Döyüş
-----

Səlcuqlu sultanı Börkiyaruq (1092-1105) Kaxetiya və Heretiyanı yenidən nəzarət altına almaq üçün Gürcüstana böyük ordu göndərdi. Döyüş Gürcüstan çarlığının cənub-şərq hissəsində yerləşən Ertzuhi yaxınlığında baş tutdu. Kral IV Davidin birbaşa iştirak etdiyi döyüşdə səlcuqlular məğlub edildi.

Folklor
-------

Gürcü salnamələrindən olan "Kartlis Tskhovreba"-nin yazdığına görə, Kral IV David döyüşdən sonra zirehini təmizlədiyi zaman yığılmış qan yerə tökülmüşdür. Onu seyr edənlər kralın yaralandığını düşünsələr də, sonradan məlum olmuşdur ki, tökülən qan kralın döyüşdə öldürdüyü düşmənlərinə aid qandır.

Həmçinin bax
------------

* Didi Türkoba

İstinadlar
----------

1. ↑  "Battle of Ertsukhi". military.wikia.org. 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Battle of Ertsukhi". timesofindia.indiatimes.com. 2020-12-11 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Kartlis Tskhovreba" (PDF). 2015-02-04 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.The Georgian Chronicles, Chapter 6, pg 346.
**Kristina Xoynovskaya-Liskeviç** (pol. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz; 15 iyul 1936, Varşava – 12 iyun 2021, Qdansk, Pomoraniya voyevodluğu) — Polşa yaxtaçısı və mühəndis-gəmi inşaatçısı. Kristina Dünya üzrə səyahətini yelkənli yaxtasında etmiş birinci və yeganə qadındır.

Bioqrafiyası
------------

Kristina Xoynovskaya 1936-cı ildə Varşavada anadan olmuşdur. Müharibədən sonra ailəsi ilə birlikdə Kristina şimali Polşadakı Ostrudaya köçürülmüşdür. 1953-cü ildən Qdanskda yaşayır. Kristina Qdansk Politexnik İnstitutunda təhsil almışdır. Sonralar Qdanskda yerləşən tərsanədə gəmi konstruktoru işləmişdir. Orada o, öz gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuşdur.

16 yaşı olarkən Kristina yelkənli qayıq idmanıyla məşğul olmağa başlamışdır. 1960-cı ildə o şturman, 1966-cı ildə — kapitan, yelkənli yaxtaların idarə edilməsi lisenziyanı alıb. Kapitan olarkən Kristina 21 okean və dəniz səyahəti etdi. Ekipajında üç nəfər qadın da yer alırdı. Bir neçə səyahətə əri ilə birlikdə getmişdir. Onun əri də yelkənli qayıq idmanıyla maraqlanırdı.

Kristina yelkənli yaxtası ilə yer kürəsi ətrafında səyahət etmiş ilk qadın kimi tarixə düşmüşdür. *Mazurek* yaxtasında səyahət edən xanım səyahətinə 28 mart 1976-cı ildə Las-Palmas-de-Qran-Kanariya şəhərindən başladı. Brictaun (Barbados) vasitəsilə Kristina Balboa, Taioxae, Taiti və Sidneyə qədər gəlib çata bildi. Burada isə yaxta təmir olundu. Darvin limanı vasitəsilə səyahətinə davam etdikdən sonra o ciddi xəstələndi və Kernsdən təyyarə ilə Portlend-Roudsa çatdırıldı. Bununla belə, Kristina səyahətinə davam etdi. 2 dekabr 1977-ci ildə Mozambik boğazına çatmağa nail oldu. Nəticədə Kristina 31 166 dəniz mili qət etdi və 401 gün sonra 21 aprel 1978-ci ildə Las-Palmasda səyahətini başa vurmağa nail oldu. Kristina bu nəticə ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına adını yazdırmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Krystyna Chojnowska-Liskiewicz // FemBio database (alm.).
2. 1 2 3 4 5 6  .
3. ↑  *List Of Solo Circumnavigators* Arxivləşdirilib 2018-05-16 at the Wayback Machine, from the Joshua Slocum Society International
4. ↑  *Solo Oceans Sailing & Racing* Arxivləşdirilib 2008-04-10 at the Wayback Machine from solocircumnavigation.com
5. ↑  *Joyon’s strength and skill shatters two solo records* Arxivləşdirilib 2006-02-22 at the Wayback Machine, from Telegraph Sport
6. ↑  Яхтова верф ім. Д. Конрада Кореньовського Arxivləşdirilib 2017-03-29 at the Wayback Machine gedanopedia.pl (pol.)
7. ↑  З історії польського яхтингу: Христина Хойновська-Ліскевич Arxivləşdirilib 2017-03-29 at the Wayback Machine tawernaskipperow.pl 07.03.2011 (pol.)

Ədəbiyyat
---------

* Polnische Entdecker, Herausgeber: Polnisches Ministerium für Auswärtige Angelegenheiten, ISBN 83-89175-51-7, Seite 55 ff.
Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrikli yarış maşını straight-eight racing engine
Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik yanma əmrləri sırası ilə 1-4-7-3-8-5-2-6
**Ardıcıl səkkiz silindrli mühərrik** (çox vaxt I8 və ya L8 kimi qısaldılır), eyni xəttdə səkkiz silindrin hamısının yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Səkkiz silindrli mühərriklərdə bir sıra yan-yana yerləşən səkkiz silindr tək bir dirsəkli valı döndərir. Maili formada quraşdırılmış ardıcıl səkkiz silindrli mühərriklərə "maili səkkiz silindrlər"də deyilir.

Silindr həcmi bir nəqliyyat vasitəsi alınarkən diqqət edilməsi ən vacib olan məsələlərdən biridir. İstifadə edilmiş bir avtomobil və ya sıfır kilometrlik bir avtomobil alarkən silindr həcmi nəzərə alınır. Nəqliyyat vasitəsinin fəaliyyətinə birbaşa təsir edən silindr həcmi, həm də yanacaq istehlakını təyin edən amillərdən biridir. 8 Silindrli mühərriklər əsasən performans maşınlarında olur. Xalq arasında "böyük mühərrik" olaraq bilinən səkkiz silindrli mühərrik həcmi, həm də at gücünün yüksək olduğuna işarədir.

Silindrlər içərisindəki porşenlərin qarşılıqlı hərəkəti mühərrikin işləməsinə imkan verən enerjini yaradır. Silindrlər mühərrikdəki silindr gövdəsində 4 hissəli yerləşdirilmişdirlər.

Demək olar ki, bütün 8 silindrli mühərriklər V formalıdır. Çünki silindrlərin çox olması nəqliyyat vasitəsinin ön hissəsinin uzanmasına səbəb olur. Bu böyük mühərriklərin performans vasitələrində istifadə edilməsinin bir səbəbi də haqqında yazdığımız çox silindrli quruluşlarıdır.

Həmçinin bax
------------

* Ardıcıl dörd silindrli mühərrik
* Ardıcıl altı silindrli mühərrik
Yayılma arealı böyükdür. Çukot mahalı, Maqadan , Kamçatka , Xabarovsk , Saxalin və Amur vilayətləri ndə, Amur çayı və Oxot dənizi nin sahillərində dağ yamaclarında və alçaq yerlərdə bitir. Enli, şaxələnmiş budaqları görünüşünə görə kasaşəkillidir, torpağın üzərində sürünən və ya ağacvarı çətir əmələ gətirən kiçik ağacdır. Ağacın hündürlüyü 4–5 m (bəzən 7 m), gövdəsinin qalınlığı kökün boğazında 15-18 sm olur. Bu növ, çətirin müxtəlifliyinə görə kol, kolvarı ağac və ya yarımkol-yarımağac formasında olur. Budaqların qabığı hamar, boz, gövdələrdə tünd-qonur, boz xallıdır. Sürünən formaların budaqları tropağa yapışır, ucları 30-50 sm yuxarıya qalxır. Cavan zoğları yaşıl, narıncı tükcüklərlə sız örtülmüşdür, sonradan açıq-qonur rəng alır. İynəyarpaqları üçtərəfli, göyümtül-yaşıl rənglidir, uzunluğu 4-dən 8 sm-ə qədər olub, 5 ədəd olmaqla dəstələrə yığılmışdır. Qozaları çiçəkləmədən sonra ikinci ildə yetişir, xırda olub, uzunluğu 4-7 sm-ə qədər, eni təxminən 3 sm-dir, yumurtavarı və ya uzunsovdur, apofizləri kənara əyilmiş göbəklidir. Qozanın bütün kütləsində nüvənin miqdarı 43 %, qabığın miqdarı 57 %-i təşkil edir. 1000 toxumun orta kütləsi 98 qr, 1 kq-da 24000-ə qədər toxum yerləşir. Oduncağı qatranlı, möhkəm ağır qatlıdır və çətinliklə doğranır. Yerli əhali onlardan "qoza südü "düzəldir. Gövdəsi, budaqları və kökləri və skipidar və qatran almaq üçün yararlıdır; dağ yamaclarının bərkidilməsi, torpaq sürüşməsinin, qar və sel axınlarınını qarşısının alınması, dağ yollarının ətrafında əkinlərin mühafizəsi və s. üçün yaxşı miliorativ bitkidir. Külək və su eroziyasının inkişafını saxlayır. Damların daşlıq yamaclarında torpağın əmələ gəlməsinə səbəb olur. Çox dekorativdir, Bakı şəhəri ndə par və bağlarda bəzi yaşayış yerlərinin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilir.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.

**Pinus pumila** (*lat.* Pinus pumila) — şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Pinus pumila* | 
* Wikidata: Q243964
* Wikispecies: Pinus pumila
* EoL: 1033634
* EPPO: PIUPU
* FoC: 200005352
* GBIF: 5285355
* GRIN: 28533
* iNaturalist: 135651
* IPNI: 263243-1
* ITIS: 822560
* IUCN: 42405
* MoBotPF: 284969
* NCBI: 71649
* PPE: pinus-pumila
* Plant List: kew-2562479
* PLANTS: PIPU6
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:263243-1
* Tropicos: 24900039
* WFO: wfo-0000481822

 |
| *Pinus cembra var. pumila* | 
* Wikidata: Q17359007
* GBIF: 5285357
* IPNI: 60456966-2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:60456966-2
* Tropicos: 24900941
* WFO: wfo-0000736813

 |
**Hippokamp** — Neptunun kiçik peyklərindən biridir.Diametri təxminən 18 km-dir. 1 iyul 2013-cü ildə Hippokamp peykinin kəşfi ilə Neptunun bilinən peyklərinin sayı artaraq on dördə çatdı. Peyk o qədər qaranlıq idi ki,1989-cu ildə Voyacer 2 kosmik zondunun uçuşu zamanı müşahidə olunmamışdır. Onu SETI inistitundan olan Mark R. Şovalter 2004-2009-cu illərdə Habbl kosmik teleskopu vasitəsi ilə çəkilmiş arxiv fotoşəkillərinin analizi nəticəsində tapmışdır.

Kəşf
----

Mark Hippokamp peykini 1 İyul 2013-cü ildə Habbl kosmik teleskopunun 2009-cu ildə çəkdiyi Neptunun halqasının qövslərinin şəkillərini araşdırarkən kəşf etmişdir. O orbital hərəkətləri öyrəmək üçün panoramlama üsuluna bənzər üsuldan istifadə etmişdir.

Hippokamp Neptunun bilinən on dördüncü peykidir və ilk dəfə 1 iyul 2013-cü ildə kəşf edilmişdir.

Mənşə
-----

Neptunun ən böyük peyki olan Triton retroqrad (tərs dönən) və maili orbitə malikdir. Bir fərziyyəyə görə Neptun bu peyki orjinal peykləri formalaşandan sonra Koyper qurşağından tutmuşdur.Bu hadisə səbəbindən bəzi artıq mövcud olan peyklərin orbitləri yerlərini dəyişdi,nəticədə bəzi peyklərin atılmasına gətirib çıxartdı və toqquşaraq məhv olmasına səbəb oldu. Hesab edilir ki, Neptunun hazırkı daxili peykləri Tritonun orbiti nəhəng yavaşlama ilə dairəvi şəkil alandan sonra dağıntılardan əmələ gəlmişlər.

Xarici keçidlər
---------------

* Günəş sisteminin tədqiqi Arxivləşdirilib 2015-05-31 at the Wayback Machine
* Neptunun yeni peykinin kəşfi
* S/2004 N 1 Neptunun peyki

| ⛭**Neptunun peykləri** |
| --- |
| Nayada • Talassa • Despina • Qalateya • Larissa • S/2004 N 1 • Protey • Triton • Nereida • Qalimeda • Sao • Laomedeya • Psamafa • Neso |  |
**Hüseyn Rzazadə** (fars. حسین رضازاده; d. 12 may 1978, Ərdəbil, İran) - İran idmançısı, ağırlıqqaldırma üzrə ikiqat olimpiya və dörd dəfə dünya çempionu. Ərdəbildə anadan olmuşdur, əslən azərbaycanlıdır.

Olimpiadalarda iştirakı
-----------------------

2000 və 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında qızıl medal qazanmış və indiyədək dünyanın rəsmi rekordunu saxlamışdır.

2004 Yay Olimpiya Oyunlarında Türkiyə yığmasına dəvət edilsə də "Mən İranlıyam və öz vətənimi və xalqımı sevirəm" deyərək bu təklifdən imtina etmişdir .

Rzazadənin dünya rekordunu Səyid Əli Hüseyni adlı bir başqa gənc və Ərdəbilli idmançı, vurmuşdur və bu 19 yaşlı oğlana Super Rzazadə ləqəbi vermişlər.

Hazırda İran ağırlıqqaldırma federasiyasının sədridir.

Qeyd etmək lazımdır ki, keçən əsrin 50-ci illərində üç dəfəyə 500 kq. qaldırmış Paul Anersonu ABŞ-də, 60-cı illərdə isə bir dəfəyə 212 kq. ağırlıq qaldırmış Yuri Vlasovu SSRİ-də müvafiq olaraq,ən güclü amerikalı və ən güclü rus kimi təbliğ edilirdisə, Hüseyn Rzazadə dünyada ən güclü insan azərbaycanlıdır deyilərək, təbliğ olunmur.

"Ginnesin rekordlar kitabı"nda
------------------------------

Hüseyn Rzazadə "Ginnesin Rekordlar Kitabına" planetimizin ən güclü pəhlivanı kimi daxil olub. 263 kiloqram ağırlığı başı üzərinə qaldıran Rzazadə 2004-cü ildə 263,5 kq ağırlıq qaldırmaqla özünün müəllifi olduğu dünya rekordunu təzələmişdir.

Ailəsi
------

Məkkədə evlənmiş, Əbülfəzl adlı oğlu vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rediff.com". 2020-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-21.
2. ↑  ""Ginnesin Rekordlar Kitabına" düşən azərbaycanlılar". 2008-12-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-11.
IWRP - profile

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |


| ⛭Super ağır çəkidə ağır atletika üzrə Olimpiya çempionları |
| --- |
| 1972–1992: +110 kg, 1996: +108 kg, 2000–2016: +105 kg |
| 
* 1972: SSRİ Vasiliy Alekseyev
* 1976: SSRİ Vasiliy Alekseyev
* 1980: SSRİ Sultan Rəhmanov
* 1984: Avstraliya Din Lukin
* 1988: SSRİ Aleksandr Kurloviç
* 1992: Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi Aleksandr Kurloviç
* 1996: Rusiya Andrey Çemerkin
* 2000: İran Hüseyn Rzazadə
* 2004: İran Hüseyn Rzazadə
* 2008: Almaniya Mattias Ştayner
* 2012: İran Behdad Səlimi
* 2016: Gürcüstan Laşa Talaxadze
* 2020: Gürcüstan Laşa Talaxadze

 |
**Qan ləkəsi** —romanı tanınmış detektiv ustası, vətən­pərvər yazıçı Elxan Elatlının yaradıcılığında ən iri­həcmli əsərdir. Buna baxmayaraq, birnəfəsə oxunur və indiyədək saysız-hesabsız oxucu kütləsinin qəlbini fəth etmişdir. Romanda Azərbaycan milli təhlükəsizlik orqanları əməkdaşlarının, Azərbaycan polisinin çətin və şərəfli fəaliyyətindən, düşmənlərimizin iyrənc siyasətindən, ağlasığmaz cinayətlərdən, iki güclü Azərbaycan türkü ailəsinin qanlı qarşıdurmasından bəhs olunur. Fikrimizcə, "Qan ləkəsi" romanı ədəbiyyatımızda milli birliyi təbliğ edən ən güclü əsərdir.

Məzmun
------

Namus üstündə törədilmiş qətl... Bu qətlin qan donduran amansız qisası... Peşəkar erməni agentin hiyləgər planları və şəxsən öz əlləri ilə Bakıda törədilmiş silsilə qanlı cinayətlər... Uğursuz əməliyyat-axtarış tədbirləri, sonu görünməyən istintaq və təhqiqatlar... Azərbaycan polisinin və xüsusi xidmət orqanları əməkdaşlarının gərgin axtarışları... Məcnunanə sevgi, çirkin xəyanət, qısqanclıq, zorlama, şər-böhtan, ailə faciələri...
Hər şey ondan başlayır ki, Bakıda məşhur iş adamının erməni əsilli arvadından olan oğlu binamusluq üstə öldürülür. Əsl qatilin əvəzinə səhvən başqası həbs edilir. Lakin iş adamı oğlunun qatilinin adını öz əlaltıları vasitəsilə tezliklə öyrənir və onun bütün ailəsini məhv etmək üçün Moskvada yaşayan qaynını – Kobra ləqəbli qaniçən erməni killeri Azərbaycana çağırır. Türk qanına susamış Kobra saxta sənədlə Bakıya gəlir və burada ardıcıl qətllər törətməklə kifayətlənmir, eyni zamanda öz xəbis planı ilə iki böyük türk ailəsini üz-üzə qoyur, onları nahaqdan qan düşməninə çevirir. Lakin əgər bu qəddar Bakı ermənisi bilsəydi ki burada onun yaxası xüsusi xidmət orqanlarının cəsur əməkdaşı, mayor Ələmdar Məlikovun əlinə keçəcək, Azərbaycana gəlməyə cürət etməzdi...

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-27.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-27.
**Rüstəm Ələm oğlu Əhmədzadə** (*ukr.* Ахмедзаде Рустам Аламович; 25 dekabr 2000, Burtin[d], Xmelnitski vilayəti) — Azərbaycanlı futbolçu. "Zirə" klubunun və Azərbaycan milli komandasının hücumçusu.

Klub karyerası
--------------

Rüstəm Əhmədzadə Ukraynanın Xmelnitski vilayətində anadan olub və 6 yaşında Kiyevə köçüb. Orada "Zirka Kyiv" klubunun akademiyasında həvəskar futbola başlayıb. 2017-ci ildə, U-19 komandasında çıxış etmək üçün Oleksandriya klubuna keçdi. Bir il sonra, 2018-ci ilin yanvarında "Kolos" klubuna transfer edildi.

2020-ci ilin fevral ayında Ukrayna İkinci Liqasında çıxış edən Podillya Xmeltinski klubuna ilə yarım illik icarəyə verildi. Amma, müddət bitdikdən sonra Rüstəm Kovalivka klubuna qayıtmadı və 2020-ci ilin iyulunda Əhmədzadə "Minay" ilə müqavilə imzaladı.

Əhmədzadə, 19 iyul 2020-ci il tarixində Metallurq Zaporojye ilə keçirilən və 2-1 məğlub olduqları matçda "Minay"ın heyətindı Ukrayna Birinci Divizionunda *(Perşa Liqa)* debüt etdi. 

7 avqust 2020-ci ildə Kramatorsk klubu "Avanqard" ilə səfərdə 2-0 hesabı ilə bitən matçda, Ukrayna Birinci Divizionunda *(Perşa Liqa)* və "Minay"da ilk qolunu vurdu.

29 avqust 2021-ci ildə doğma meydanda Donetsk "Şaxtyor"u ilə keçirilən matçda, Yüksək Liqada ilk qoluna imza atdı. Matç 1-1 hesabı ilə başa çatmışdır.

15 dekabr 2021-ci ildə "Qarabağ", Rüstəm Əhmədzadə ilə 2026-cı ilin iyununadək müqavilə bağlayıb.

2022-ci ilin iyulundan etibarən 2022/2023 mövsümünün sonunadək icarə əsasında "Zirə"də çıxış edir. "Zirə"də ilk qolunu 23 noyabr 2022-ci ildə, Azərbaycan Kubokunda "Mingəçevir"ə qarşı səfər matçında vurub.

Milli komanda karyerası
-----------------------

2021-ci ilin mayında Azərbaycan millisinə çağırıldı. 2 iyun 2021 -ci ildə Belarusla 2-1 hesabı ilə başa çatan yoldaşlıq görüşündə Azərbaycan millisi ilə debüt etdi.

4 sentyabr 2021-ci ildə İrlandiyada keçirilən 2022 FİFA Dünya Kuboku seçmə mərhələsi matçı, Əhmədzadə üçün milli komanda karyerasında ilk rəsmi beynəlxalq matç kimi əlamətdar oldu. Görüşün 71-ci dəqiqəsində meydana daxil oldu və matç 1-1 hesabı ilə başa çatdı.

Uğurları
--------

### Klub

#### "Minay"

* Ukrayna Birinci Divizionu *(Perşa Liqa)*
	+ Qalib (1): 2019/20

#### Qarabağ FK

* Azərbaycan Kuboku
	+ Qalib (1): 2021-22
* Azərbaycan Premyer Liqası
	+ Qalib (1): 2021-22

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-01.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-31.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-31.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-01.
5. ↑  ""Qarabağ"lı Rüstəm Əhmədzadə "Zirə"yə keçdi". yenisabah.az. 2023-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 05 İyul 2022.
6. ↑  "Azərbaycan kubokunda bütün 1/4 finalçılar bilindi". qol.az. 2023-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 noyabr 2022.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-31.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-05.
**Mansfild parkı** — Ceyn Ostinin üçüncü yazdığı romanı. 1814-cü ildə nəşr edilmişdir. Romanda əvvəllər diqqətçəkməyən, özünəqapanmış bir qız olan Fanni Praysın əsl qəhrəmana çevrilməsi və bu müddət ərzində özünü Bertram ailəsinə qəbul etdirmək üçün apardığı mübarizədən bəhs edilir.

Roman ilk dəfə Tomas Eqerton tərəfindən nəşr edilib. İkinci nəşri isə 1816-cı ildə Con Mörrey tərəfindən olunmuşdur. Kitab ilk dəfə nəşr edildikdə tənqidçilər tərəfindən heç bir diqqət almadı, ilk dəfə 1821-ci ildə kitab haqqında ilk tənqidi mövqe bildirildi. 

20-ci illərdən sonra isə tənqidçilərin mövqeyi mübahisəli olmağa başladı. 21-ci əsrdə fəaliyyət göstərən yazıçı Paula Birne bu əsəri Ceyn Ostinin ən gözəl romanlarında biri adlandırdı. Lakin Mansfild parkı romanında Britaniyada köləlik haqqında qısa məlumat veridlyi üçün Ostinin ən mübahisəli əsərlərindən biri hesab olunur.

Romanın iki ədəd film versiyası var: Birinci versiyası 1999-cu ildə, ikinci versiyası isə 2007-ci ildə çəkilmişdir.

Süjet xülasəsi
--------------

Fanni Prays Portsmutdan olan yoxsul bir ailənin qızıdır. 10 yaşı olarkən ailəsini onu Nortqemptonşir əyalətində yaşayan xalasının yanına göndərilir.  Bu onun həyatında böyük dəyişiklik idi, çünki o, əvvəllər evin böyük övladı olduğu halda burada evin ən kiçiyi idi. Bir gün xalası uşağı Edmund onun tək olduğunu görür və ona kömək edir.

Tənqidçilərin mövqeyi
---------------------

Mansfild parkı əsəri ilk öncə tənqidçilərin nəzərindən uzaqda qalsa da, ictimaiyyətdə müvəffəqiyyət qazandı. İlk nəşri altı ay ərzində satıldı və 1816-cı ildə ikinci dəfə nəşr olundu, bu nəşr də tezliklə satılaraq tükəndi.

Xarici keçidlər
---------------

* Mansfild pakı Qutenberq layihəsində
* Mansfild parkı LibriVox-da audio yazısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Fergus, Jan (2005). Todd, Janet, ed. *Life and Works: Biography*. *Jane Austen in Context*. Cambridge: Cambridge University Press. p. 10. ISBN 978-0-521-82644-0.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Oqtay Ağayev.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayev.

**Oqtay Cəfər oğlu Ağayev** (7 noyabr 1934, Bakı – 14 noyabr 2006, Bakı) — azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdüçüsü (11 iyun 2002)

Həyatı
------

Oqtay Ağayev 1934-cü ildə Bakıda dünyaya gəlib. Babası Ədalət Partiyasının sədri olub. 1937-ci ildə partiyanın digər üzvləri kimi o da SSRİ-nin Komi bölgəsinə sürgün edilib. Digər "xalq düşmənləri" kimi onun da ailəsinin başına müsibətlər gəlib. Bütün var-dövlətləri, evləri əllərindən çıxandan sonra Bəhram Ağayevin ailəsi babalarının İçərişəhərdəki evində qalmalı olublar.

O. Ağayevin uşaqlıq illəri müharibə dövrünə təsadüf etdiyi üçün çox çətin keçib. Sənətkar musiqini uşaqlıqdan sevib. 1953-cü ildə Asəf Zeynallı adına Musiqi texnikumuna daxil olub. Müəllimi Sofya İvanovna Xalfen olub. Təxminən 78 yaşlı bu qadın özü də müğənnilik edib. O, Oqtaya vokalın sirlərini öyrədib, onun vokalist kimi inkişafında böyük zəhmət çəkib.

Əsgərlikdən qayıdandan sonra O. Ağayev Firudin Mehdiyevin sinfində təhsilini davam etdirib. Firudin Mehdiyev konservatoriyada ölməz Bülbülün sinfini bitirmişdi və texnikumda dərs deməyə başlamışdı. O. Ağayev Azərbaycanda olan iki böyük estrada orkestrinin hər ikisində solist kimi fəaliyyət göstərib. 1970-ci ilə qədər Rauf Hacıyevin, 1984-cü ilədək isə Tofiq Əhmədovun rəhbərliyi ilə Radio və Televiziya Estrada Orkestrinin solisti olub.

O. Ağayev dünyanın bir sıra xarici ölkələrində (Əlcəzair, Mərakeş, Polşa, Çexoslovakiya, Bolqarıstan, Rumıniya və s.), keçmiş SSRİ-nin bütün respublikalarında qastrol səfərlərində olub, Kreml Sarayında 11 konsert verib.

O. Ağayev kino sənətində də fəaliyyət göstərib. Vaqif Mustafayevin ""Yapon" və yaponiyalı" filmində milis rəisi rolunda çəkilib. "O qızı tapın", "Dağlarda döyüş" və başqa filmlərdə mahnılar ifa edib. Oxuduğu mahnıların 200-dən çoxu lentə yazılıb.

Ürək-damar xəstəliyindən əziyyət çəkən xalq artisti Oqtay Ağayev 2006-cı il, noyabrın 14-də vəfat edib. Rəşid Behbudov adına Dövlət Mahnı teatrında vida mərasimi keçiriləndən sonra Yasamal qəbirstanlığında torpağa tapşırılıb.

Filmoqrafiya
------------

1. Abşeron ritmləri (film, 1970) (tammetrajlı musiqili-bədii televiziya filmi) — filmdə iştirak
2. Bakı bağları. Buzovna (film, 2007)
3. Dağlarda döyüş (film, 1967)
4. Xatirələr sahili (film, 1972)
5. Konsert proqramı (film, 1971) (I)
6. Mahnı qanadlarında (film, 1972)
7. O qızı tapın (film, 1970)
8. Oqtay Ağayev. Ötən günlər (film, 2004)
9. Şərikli çörək (film, 1969)
10. Toyda görüş (film, 1970)
11. "Yapon" və yaponiyalı (film, 1990)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). e-qanun.az. 7 September 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* Oqtay Ağayevin anım günüdür
İki palatalı parlamenti olan ölkələr  Bir palatalı parlamenti olan ölkələr
  Parlamentsiz ölkələr
  Bir palatalı qanunvericilik və icraedicilik orqanı olan dövlətlər
  Məlumat mövcud deyildir
**Bir palatalı parlament** və ya **unikameralizm** — vahid bir qanunverici hakimiyyət və ya parlamentin mövcud olduğu idarəetmə formasıdır. Bir palatalı parlamentlərin mövcud olduğu dövlətlərin çoxu kiçik və homogen dövlətlər hesab olunur. Azərbaycan Respublikası, həmçinin Türkiyə də bir parlamentli dövlətlərə nümunə göstərilə bilər.

Dünyanın suveren dövlətlərinin təqribən yarısı bir palatalı parlament sisteminə malikdir və bunlara həm ən populyar (Çin Xalq Respublikası), həm də cırtdan (Vatikan) dövlətlər daxildir.

Ölkələrin bir çox inzibati vahidində bir palatalı qanunvericilik mövcuddur. Bunlara, məsələn, ABŞ-dakı Nebraska, Guam və Virgin adaları, bütün Rusiya bölgələri, Hong Kong, Kanadanın bütün əyalətləri və əraziləri, bütün Alman torpaqları, bütün İtaliya bölgələri və bütün İspan muxtar icmaları daxildir.

Birləşmiş Krallıqda Şotlandiya Parlamenti, Uels Milli Assambleyası və Şimali İrlandiya Məclisi bir palatalıdır.

Həmçinin bax
------------

* İki palatalı parlament
**Qarabağ vulusvalisi** — Əfqanıstan İslam Respublikasının Kabil vilayətində inzibati-ərazi vahidi. Bagram aviabazasının 20 km cənub şərqində yerləşən bir rayondur.

Coğrafiyası
-----------

Qarabağ rayonu həm Qəznə həm də Kabil vilayətində vardır. Kabil vilayətindəki Qarabağ rayonu 12992.97 hektar ərazini əhatə edir.

Əhalisi
-------

Əfqanıstan Mərkəzi Statistika Təşkilatının 21 mart 2015–ci ilə olan məlumatına əsasən Qarabağ vulusvalisinin oturaq əhalisinin sayı 78.004 nəfərdir (38.282 nəfəri kişilər, 39.722 nəfəri qadınlar) və tamamiylə kənd yerlərində yaşayır. 2002-ci ilin statistikasına əsasən rayonun əhalisinin 60%-ini Azərbaycan türkləri olan qızılbaşlar təşkil edir, qalan 40 %-i isə Puştun xalqlarından ibarətdir. Bəzi tarixi mənbələr Qızılbaşların Səfəvilər İmperiyası dağıldıqdan sonra bura köç etdiklərini qeyd etmişlər. Bir çox məlumatlarda bu əraziləri Hazaristan olaraq da adlandırırlar.

Təsərrüfatı
-----------

Bu ərazilər kişmiş istehsalına görə Əfqanıstanda ən önəmli yerlərdən hesab olunur.

Hazırkı vəziyyəti
-----------------

Əfqanıstan İslam Respublikasında baş vermiş müharibələr nəticəsində demək olar ki, tamamilə dağıdılan ərazilərdən biri də Qarabağ bölgəsi olmuşdur. Belə ki, bütün təhsil və sağlıq müəssisələri dağıdılmış, kənd təsərrüfatı yararsız hala salınmış və bütünlüklə infrastruktur yerlə yeksan edilmişdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı 2002-ci ildə bu ərazilər haqqında xüsusi sənəd hazırlamış və dünyada ən çox yardım edilməsi lazim olan ərazilərin siyahısına əlavə etmişdir.

Qeydlər
-------

1. ↑  Hicri-şəmsi təqviminə əsasən 1 fərvərdin 1394–cü il tarixi Qriqori təqvimi ilə 21 mart 2015–ci il tarixinə uyğun gəlir (bax Arxivləşdirilib 2009-01-20 at the Wayback Machine).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lent.az - Əfqanıstandakı Qarabağ və Şuşa". 2012-06-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-05.
2. ↑  "Afghanistan Geographic & Thematic Layers". 2012-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-11.
3. ↑  "Estimated Settled Population by Civil Division , Urban, Rural and Sex – 2015 — **Central Statistics Organization of Afghanistan**". 2015-07-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 aprel 2015.
4. ↑  "BMTnin bölgə haqqında rəsmi sənədi" (PDF). 2005-10-27 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-31.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Əfqanıstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qüds mühasirəsi** — 7 – 15 iyul 1099-cu ildə Fatimilər xilafətinin torpağı olan Qüdsün IV.Raymondun başçılığı altında səlibçilər tərəfindən mühasirəyə alınması və ələ keçirilməsi. Savaşın nəticəsində burada Qüds krallığı yaradıldı.

Mühasirədən əvvəl
-----------------

1096-cı ildə ilk səlib yürüşü zamanı Qərbi Avropa ölkələrinin kəndliləri səlcuqlar tərəfindən məğlubiyyətə uğradılar, amma onlardan fərqli olaraq həmin ilin payızında cəngavər dəstələri iri feodalların başçılığı ilə Fransa,Almaniya,İtaliyadan Şərqə doğru hərəkət etdilər. Daha sonra isə onlar Antakyanı ələ keçirirlər. Bu zamandan etibarən onlar Qüdsə doğru yollandılar. Bu səfər zamanı Hisn-el-Akrad, Tartus və Arsufu ələ keçirdilər, amma sırf olaraq isə Ramallah və Qüdsə yönəlmələri 1 iyun tarixinə təsadüf edir. Bu zaman səlibçilərin Qüdsü ələ keçirməməsi üçün buraya liman olan Yafa şəhərinin qala divarlarını Fatimilər yıxdılar.1 gün sonrasəlibçilər Ramallaha gəlib buranı ələ keçirdilər və Qüds mühasirəsi üçün hazırlandılar.7 iyulda səlibçilər Qüdsə gəldilər və buranı mühasirəyə aldılar.

Mühasirə
--------

7 iyul 1099-cu ildə IV. Raymondun başçısı olduğu səlibçi ordusu Qüdsə gəldi. Mühasirənin ilk əvvəllərində səlibçi ordusu keşişlərlə birlikdə özlərini yerlərə atıb ilahilər oxumağa başladılar. Və bundan sonra onların mühasirəsi tamamilə başlanmış oldu. İlk öncə onlar müsəlmanlar tərəfindən məğlubiyyətə uğradıldı.

Daha sonra isə şəhərin ətrafında qüllələr tikməyin alınmayacağını başa düşdülər, amma buraya gələn Cenevizler Yafa yaxınlarında quruya oturtdurduqları gəmilərini parçalayaraq taxtalarını Qüds yaxınlığına gətirdilər və iki dənə mühasirə qülləsi hazırladılar. Daha sonra bunlar 14 iyulda şəhərin divarlarının önünə gətirildi

Bəzi mənbələrə əsasən, 15 iyulda bu qüllərə şəhərin şimali şərq qapısında duran Qodefroi komandanlıq edirdi. Əsgərlərindən iki Flandriya cəngavər ilk dəfə qüllədən şəhərə daxil oldu. Bundan sonra Qodefro, qardaşı Buleqnelu Esteys, Tanserd və əsgərlər şəhərə girdilər, amma Raymondun başçılıq etdiyi qüllə xəndək qazıldığına görə şəhərə girə bilmədi,

amma şəhərə Xaçların girdiyi xəbərini öyrənən qapı müdafiə komandiri İftixar əl-Devlə müqavimət göstərməyin mənasız olduğunu anlamışdı. Raymond bir insan xəbər göndərərək İftixar əl-Devləyə təklif etdi ki, ona təslim olsun, təslim olacağı halda ona və ordusuna heç bir şey edilməyəcək, istərsə də Qüdsdən ayrıla biləcək. İftixar əl-Devlə bu təklifi qəbul etdi və səlibçilər üçün şəhər qapılarını açdı. Raymond sözünə əməl edərək onların buradan ayrılıb Eskalon qalasına getməklərinə izin verdi. Və bununla da Qüds səlibçilərin əlinə keçdi.

Qətliamlar
----------

15 iyul 1099-cu ildə səlibçilər Qüdsə daxil olduqdan sonra burada öz pis əməllərini görməyə başladılar. Bütün gün ərzində şəhərdə olan bütün müsəlman və yəhudiləri öldürdülər.70 minə yaxın insan öldürən səlibçilər bununla da böyük soyqırım etmiş oldu.

Burada olan müsəlmanlar Məscidül-Əqsa məscidinə, Hərəmi Şərifə, Süleyman Məbədinə, yəhudilər isə Ağlama divarının yaxınlığında olan sinaqoqlarına gedib gizlənmişdilər, amma səlibçilər onları burada taparaq öldürmüşdülər.
***Arzular... Arzular...*** qısametrajlı cizgi filmi rejissor Vahid Talıbov tərəfindən 1988-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Burada insanın hansısa məqsədə, ideala təbii olaraq can atmasından və mənəviyyat korlanarsa, bu səyin, bu arzunun da pozula biləcəyindən danışılır.

Məzmun
------

Burada insanın hansısa məqsədə, ideala təbii olaraq can atmasından və mənəviyyat korlanarsa, bu səyin, bu arzunun da pozula biləcəyindən danışılır.

Film haqqında
-------------

* Fəlsəfi-poetik pritça bir fikir ətrafında birləşmiş "Yük", "Çevrə", "Qəribə adam" adlı üç novelladan ibarətdir.
* Film böyüklər üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Yefim Abramov  

Rejissor: Vahid Talıbov  

Operator: Ramiz Ağayev  

Rəssam: Nikolay Koşkin  

Bəstəkar: Mobil Babayev

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 1 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 206

Mənbə
-----

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 317.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1988-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**"İtirilmiş həftəsonu"** (*ing.* The Lost Weekend) — rejissor Billi Uaylderin filmi.

Məzmun
------

Filmdə içki düşkününün faciəsindən danışılır. Bu içki düşkünü, Don Birnam adlı yazıçıdır. Onun qardaşı Vik və rəfiqəsi Helen birlikdə həftəsonu planlaşdırırlar. Pulsuz qalmış Donun artıq 10 gündür ki, spirtli içki içmədiyini zənn edərək, çıxıb gedirlər, lakin Don işləmək bəhanəsiylə getmir və yenidən içib əyyaşlıq etməyə başlayır.

Film haqqında
-------------

* Film Amerika yazıçısı Çarlz Ceksonun 1944-cü ildə yazdığı eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir.

Mükafatlar və nominasiyalar
---------------------------

### Mükafatlar

#### 1946-cı ilin "Oskar" mükafatı:

Ən yaxşı film – Çarlz Brekkett
Ən yaxşı kişi roluna görə – Rey Milland
Ən yaxşı rejissor işinə görə – Billi Uaylder
Ən yaxşı ssenariyə görə – Çarlz Brekkett, Billi Uaylder
### Nominasiyalar

#### 1946-cı ilin "Oskar" mükafatı:

Ən yaxşı operator işinə görə – Con F. Seits
Ən yaxşı musiqiyə görə – Mikloş Roja
Ən yaxşı montaja görə – Doan Harrison

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Əsərin müəllifi :** Çarlz Cekson
**Ssenari müəllifləri :** Çarlz Brekkett, Billi Uaylder
**Rejissor :** Billi Uaylder
**Operator :** Con F. Seits
**Bəstəkar :** Mikloş Roja
**Prodüser :** Çarlz Brekkett
### Rollarda

Rey Milland – Don Birnam
Ceyn Uayman – Helen Sent-Ceyms
Fillip Terri – Vik Birnam
Hovard da Silva – Net
Doris Doulinq – Qloriya
Frenk Feylen – Bim Nolan
Meri Yanq – missis Deveric
Anita Bolster – missis Foli
Lilian Fonteyn – missis Sent-Ceyms
Frenk Ort – asılqançı
Lüis L. Rassell

İstinadlar
----------

1. ↑  Box Office Information for *The Lost Weekend*. Arxivləşdirilib 2014-03-08 at the Wayback Machine The Numbers.
2. ↑  "60 Top Grossers of 1946", *Variety* 8 January 1947 p8

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***İtirilmiş həftəsonu (film, 1945)*** ilə əlaqədar sitatlar var.

* *The Lost Weekend* — Internet Movie Database saytında.

* *The Lost Weekend*  TCM Movie Database saytında
* The Lost Weekend Rotten Tomatoes saytında  (ing.)
* *The Lost Weekend* film review at filmsite.org
* *The Lost Weekend* on Screen Guild Theater: January 7, 1946
**Çirçik çayı** (özb. Chirchiq) — Özbəkistanın Daşkənd vilayəti ərazusindən axan, Sırdəryanın ən gursulu qolunu təşkil edən çay.

Adının etimslogiyası
--------------------

*Çirçik* hidronimi öz növbəsində kiçildici xüsusiyyət daşıyır. *Çir* sözü burada Sırdəryada olan *Sır* kompanenti ilə əlaqədardır. Ümumilikdə götürdükdə isə Çirçik sözü «*Kiçik Sır (dərya)*» mənasını verir. Çir çayının adı Baburnamə şeyrlər toplusunda çəkilir. Bu əsəs təqribi olaraq eylə 1518/19—1530 illərdə yazılmışdır. Son yüz illiklərdə isə çayın hazırkı, hidronimi yazılır.

Orta əsrlərdə ərəblər Çirçik çayını *Nehri-Türk* yəni «türklərin çayı» və ya *Parak* (*Farak*) — «*istiqamətlənmiş, uçan (çay)*» olaraq adlandırırdılar.

XX əsr

Ümumi məlumat
-------------

Çayın uzunluğ 155 km, hövzəsinin sahəsi 14,9 min. km² təşkil edir. Çirçik Çatkal və Pskem çaylarının birləşməsindən meydana gəlir. Yuxarı axarlarda çay dərin iri kanyondan axır. Aşağı axarlarda isə relyef xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə öz formasınl meydana gətirir. Qidalanması qarışıqdır. Bununla belə qar sularının böyük əhəmiyyəti vardır. Orta axarlarda çayın axın sürəti 221 m³/san təşkil edir. Çay noyabrdan marta qədər buzla örtülü olur. Çay öz başlanğıcını 745,6 metr yüksəklikdən götürür. Mənsəbi isə 253 meyrlikdə yerləşir.

Çayın axarı
-----------

Çayın yuxarı axarında Çarvak su anbarı yerləşir. Onun önündə isə eyni adlı SES qərarlaşır. Aşağlda isə Qəzəlkənd su qovşağı vardır. Çirçikdən sağ istiqamətdə Derivasion kanalı axır. Ondan saniyıdə 310 m³ su keçir. Onun üzərində Çirçik-Bozsu kaskad SES vardır. Yuvarı axar su ayrıcısından isə Solsahil Qarasu kanalı keçir. Kanalın su ötürmə qabiliyyəti 180 km³/s-dir. Aşağı axarda isə Çirçik digər kanalları qidalandırır.

Çayın axdığı vadi boyunca Qəzəlkənd, Çirçik, Daşkənd şəhərləri; həmcinin Çarvak, İsləndər və Almazar qəsəbələri yerləmir.

Çirçik çayınln qolları
----------------------

Çirçik beş qol qəbul edir. Onların hamısı yuxarı axarlara qəbul olunur. Onlar dağlarla əhatələnmiş ərazilərdən axır. Aşağı axarlarda isə heç bir qol qəbul etmir. 
Onun iki qolu kifayyət qədər iri çaylardır. Soldan tökülən Aksakatasay çayı və sağdan tökülən Uqam çaylarıdır. Bircə bu çaylar il boyu dularını mənsəbə çatdıra bilirlər. Digər çaylar isə ilin müəyyən vaxtlarında qurumağa məruz qalırlar. Onlar əsasən gursululuq dönəmində sularını ona çatdıra bilirlər. Yay ayları isə mənsəbə təlib çata bilmirlər. Bu quruyan çaylar arasında sağdan:Qızılsu çayı, Şurabsay çayı, Tavaksay çayı və Azadbaşsay, soldan isə Karakulsay, Qalvasay (*Qalibasay*), Parkəndsay və Qızılsay (*Başıqızılsay*) çayları tökülür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Поспелов Е.М.* Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: «АСТ», 2001.
2. ↑  "Реестр объектов межгосударственного значения в бассейне реки Сырдарьи" (PDF). 2021-01-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-11-17.

Mənbə
-----

* Özbıkistan çayları — Çirçik çayı
**Kopa gölü** (*qaz.* Қопа́) — Akmolla vilayəti ərazisində yerləşən Kökşetau şəhərində yerləşən göl.

Yerləşməsi
----------

Kopa gölü Kökçetav yükşəkliyindən aşağıda, Kökşetau şəhərinin şimal-qərbində yerləşir. Göl ortalama 14 km² əraziyə və 2,0–3,0 m dərinliyə sahibdir. Ümumi su toplayıcı sahəsi 3860 km² təşkil edir. Göl axarlıdır və qurumur.

Cənub və qərb sahilləri hündürdür, şimal və şərq sahilləri isə alçaqdır. Hamar hissəni sıx kolluqlar basmışdır. Gölün səthi isə təmizdir. Ancaq qərb və şimal hissələrdə qamışlıqlar vardır. Gölün dibi hamardır. Əsasən gil, lil və qumdan təşkil olan gölün dibi şimal hissədə 6, ortalama isə 2 m qalınlığa sahibdir. İl ərzində daşqın zamanı və Çaqlinski su anbarının boşaldılması zamanı gölə 20 min m³ lil gətirilir.

1955-ci ildə suyun həcmi 39,2 mln m³, səthinin sahəsi 13,6 km² təşkil edir. 1955–1990-cı illər ərzində göldə suyun həcmi 13 mln m³ idi. Hazırda isə 26 mln m³-dir.

Göldə suyun səviyyə amplitudu 0,5–1,5 metr.

Kimyavi tərkibinə görə xloridli və natriumlaşmışdlr. Minerallaşma 1,9–2,6 mq/l-dir.

Gölün vəziyyəti
---------------

Gölün ekoloji vəziyyəti günü-gündən pisləşir. Əvvəllər gölün ancaq qərb və şimal sahillərini qamış basmışdır. Göldə dayazlaşma, tullantı sularının gölə axıdılması onu ekoloji vəziyyətini pisləşdirməklə yanaşı həm də onun səthinin böyük hissəsinin sıx kolluqlar basmasına səbəb olmuşdur.

1974-cü ildə gölün təmizlənməsinə başlanılır. 1993-cü ilə qədər göldən 400 min m³ qum-lil qarışığı təmizlənmişdir. Bundan sonra təmizləmə işi dayandırılır

Kokşetau şəhərində yeganə istirahət yeri olan Kopa gölünün təmizlənməsinə cəhd göstərmişlər.
Qazhidrometin məlumatına görə göl hələdə hifrokarbonat, xlorid-natriumlu olaraq qalır. Çirklənmə indeksi isə "orta" olaraq qiymətləndirilir.
2011-ci ilin iyun ayında Kopa gölünün təmizlənməsi ilə bağı müsabiqə keçirilir və buna 90 607 000 tenqə ayrılır. Ancaq ayrılan vəsaitin düzgün istifadə ilunmaması ilə bağlı 2013-cü ildə cinayət işi qaldırılmışdır.
Bir müddət sonra Kokşetau ətrafını alman mütəxəsisləri araşdırmışdır. Onlar hətta Nasadan çəkiliş əldə etmişlər. Bu yolla xarici mütəxəsislər Kopa gölünə dəıymiş zərəri araşdırmağa cəhd etmişlər.

Maraqlı fakt
------------

Əvvəllər Kopa ggölünün yerində bataqlıq olmuşdur. Sonradan hərbi rəhbərliyin göstərişi ilə bura kanal qazılmışdır. Şaqalalı çayının suyu bura axıdılır. Bununlada bataqlıq gölə çevrilir.

Foto və video
-------------

* Фотография Копы Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
* Фотография Копы ночью Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Фотография заката на Копе Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Фотография вечерней Копы Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
* Видео Копы

Mənbə
-----

* "Последняя тайна Кокчетавского озера". wp.itacom.kz. 2012-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-26.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Arxivlənmiş surət". 2014-03-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
2. ↑  "Кто рискнет нырнуть? « Акмолинские Вести". 2014-07-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-01.
**Kasablanka** (*ing.* Casablanca) — 1942-ci ildə Warner Bros. şirkəti tərəfindən çəkilmiş klassik Hollivud filmidir. Filmin rejissoru Maykl Körtisdir. Maykl Körtis elə bu film sayəsində ən yaxşı rejissor işinə görə "Oskar" mükafatı qazanmışdır. Filmdə Hollivudun məşhur simaları Hamfri Boqart, İnqrid Berqman və Pol Henrayd iştirak etmişlər. Film İkinci dünya müharibəsi mövzusundadır və elə müharibə davam etdiyi dövrdə çəkilmişdir. Film dram və melodram janrındadır və AFİ (American Film Institute) tərəfindən 2002-ci ildə bütün zamanların ən yaxşı məhəbbət mövzusunda çəkilmiş filmi seçilmişdir.

Mövzu
-----

Filmin mövzusu İkinci Dünya Müharibəsinin ilk zamanlarından bəhs edir. Çex müqavimət təşkilatının lideri Viktor Lazlou Nasist həbs düşərgəsindən qaçaraq Kasablankaya gəlir. Onun məqsədi Lissabona, oradan da ABŞ-yə mühacirət etməkdir.
Viktorun bütün ümidləri Kasablankanın ən məşhur gecə klubunun sahibi olan Rikədir. Rik qaçış üçün Viktor Lazlouya lazım olan sənədlərə sahib tək insandır. 
Rick isə bir zamanlar Viktorun həyat yoldaşı İlzanı sevmişdir və o, Viktorun tutulmasına və ya öldürülməsinə çalışır.

Filmin heyəti
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |




1. ↑  .
2. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
3. 1 2  IMDb (ing.). 1990.
**Anna Karima** (bolq. Анна Карима; 1871 – 6 mart 1949, Sofiya) — Bolqar yazıçısı və tərcüməçisi.

Bioqrafiya
----------

1871-ci ildə Berdyanskda inqilabçı Todor Velkovun ailəsində anadan olub. O, orta məktəbi Sofiyada bitirib. 1888-ci ildə sonra boşandığı Yanko Sakazovla evlənİR. Bu evlilikdən onun üç övladı olub.

Artıq gənclik illərində Karima ədəbi fəaliyyətlə maraqlanır. Hekayələr və romanlar yazır. Onun ilk hekayəsi, An Adi tarix, 1891-ci ildə The Day jurnalında nəşr olunur. 1892–1895-ci illərdə o, Holiday jurnalının redaktoru olur. Onun "Atla", "Məhv olmuş həyat" və "Divarın üstündə" pyesləri Milli Teatrda tamaşaya qoyulur.

Anna Karima ictimai işlərdə də özünü göstərir, cəmiyyətdə qadınların bərabərliyi uğrunda mübarizə aparır. 1897-ci ildə "Şüur" qadın təhsil cəmiyyətini qurur. 1901-ci ildə Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin qurulmasının təşəbbüskarı və ilk prezidenti olur.

1916-cı ildə Sofiyada qızlar üçün ilk kommersiya məktəbi açır. 1912–1918-ci illər müharibələri zamanı xeyriyyəçiliklə məşğul olub. Uşaq evinin qurulmasına töhfə verir. 1917-ci ildə "Bulqarka" qəzetinin redaktoru olub.

1930-cu ildə "Povik" qəzetinin redaktoru olmuşdur.

O, 1949-cu ildə Sofiyada "Slavyanskaya Conversation" otelində vəfat edib.

Mənbə
-----

* Ана Карима в Литературен свят
* Катя Кузмова-Зографова, "Жена без място", в. "Литературен форум", бр. 24 (508), 18 юни 2002.
* "Енциклопедия България", том 3, Издателство на БАН, София, 1982, стр. 352.
* Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Easterna and South Eastern Europe, 19th and 20th centuries Central European University Press, 2006
* Blanca Rodriguez Ruiz & Ruth Rubio-Marín: The Struggle for Female Suffrage in Europe: Voting to Become Citizens 2012
Kuban mədəniyyətinə aid bəzək əşyası.
**Kuban mədəniyyəti** — təxminən e.ə. 1100- e.ə. 400-ci illər Şimali və Mərkəzi Qafqazda Tunc və Dəmir dövrü mədəniyyətidir. Bu mədəniyyətin mövcudluğu dövrünə aid tapıntılar müxtəlif muzeylərdə nümayiş etdirilir.

Haqqında
--------

Tunc dövrünə aid əşya.
Kuban mədəniyyəti Qafqazın qərb qismindəki Xaraçoy mədəniyyəti və Kolhis mədəniyyətindən əvvəl meydana çıxmış mədəniyyətdir. 1869-cu ildə Kuban kəndində döyüş baltaları, bəzək əşyaları və digər buna bənzər qədim əşyalar kəşf edildi. Bugün Maykopdan minlərlə Kuban mədəniyyəti dövrünə aid dəyərli əşyalar aşkarlanmaqdadır. Bunların əksəriyəti Maykopdakı milli muzeylərdə nümayiş etdirilməkdədir. Amjad Caiçuxa kimi bir çox elm adamı Kuban mədəniyyəti haqqında elmi tədqiqatlar aparmış və elmi əsərlər yazmışdırlar. Ən yaxşı nümunələr e.ə. VII əsrdə Serjen-Yurt yaşayış məskən əətrafında aşkarlanmışdır. Bu yerin ən önəmli mərkəz olduğu güman edilir. Bu yaşayış məskəni hal-hazırkı Çeçenistan ərazisində yerləşməkdədir.

Bu mədəniyyətdən qalan qalıntılar yaşayış binalarından, daş körpülərdən, qurbangahlardan, sümükdən, gildən və daşdan düzəldilmiş müxtəlif əşyalardan ibarətdir. Tapıntılar arasında oraq və taxıl dəyirmanları vardır. Daha çox taxıl, buğda, çovdar və arpa yetişdirilmişdir. İnək, qoyun, keçi, eşşək və at ən geniş yayılmış əmək heyvanlarından hesab edilir. At bu mədəniyyətin mənsubları tərəfindən müqəddəs hesab edilirdi. Onlar keramika, qızıl, gümüş, mis və zərgərlik işlərində usta olmuşdurlar.

Amjad Caymuxa bu mədəniyyət nümunələrini vaxtı ilə ərsəyə gətirən insanların bügünkü çeçenlərin və ya inquşların ulu babaları olduqları qənaətinə gəldiyini bildirmişdir. Bu ya da Xaracoy mədəniyyəti bu insanların yaratmış olduqları ilk mədəniyyət hesab edilir. İlk dəfə indi yaşadıqları torpaqlara gəlmələri 3-4 min əvvələ aid edilən çeçenlərin bu mədəniyyətin tək sahibi olmaları mübahisəlidir və müxtəlif fikirlər səsləndirilməkdədir. Hər bir halda, Kuban mədəniyyətinin yaradılması və inkişafı qərbi Qafqaz xalqlarının fəaliyyəti ilə əlaqədar olduğu kimi çeçen və inquşlarla da əlaqəli olması qətidir.

Həmçinin bax
------------

* Klin-Yar

İstinadlar
----------

1. 1 2  P. Kohl, Viktor Trifonov, *The prehistory of the Caucasus: internal developments and external interactions.* Arxivləşdirilib 2017-09-14 at the Wayback Machine 2014
2. ↑  Kozenkova 1977, 2004; Tsokur 2004
3. ↑  Belinsky et al. 2009
4. ↑  Evgeni Chernykh, *Ancient Metallurgy in the USSR: The Early Metal Age.* Arxivləşdirilib 2017-09-14 at the Wayback Machine CUP Archive, 1992, ISBN 0521252571 p278

Xarici keçidlər
---------------