***Marvel's Spider-Man*** (*azərb*. Marvelin Hörümçək-adamı‎) — "Insomniac Games" tərəfindən hazırlanan, "Sony Interactive Entertainment" tərəfindən nəşr olunan və döyüş-macəra janrında olan videooyun. Bu, "Insomniac Games" şirkətinin ilk lisenziyalı videooyunudur və bütövlükdə 35-ci Hörümçək-adam videooyunudur. Oyun 7 sentyabr 2018-ci il tarixində PlayStation 4 konsoluna eksklüziv olaraq satışa çıxarılmışdır. Oyun "Marvel Comics" nəşriyyatının Hörümçək-adam kainatında, ABŞ-nin Nyu-York şəhərində cərəyan edir. Oyun uzunömürlü komiks mifologiyası və digər mediadakı adaptasiyalardan ilham almışdır.

Oyunun əsas süjet xətti 23 yaşlı kollec məzunu və tədqiqat üzrə köməkçi olan, bədbəxt hadisə nəticəsində radioaktiv bir hörümçək tərəfindən sancılmasından sonra superinsan qabiliyyətləri əldə edən Piter Parkerdən bəhs edir. Piter Parker artıq səkkiz ildir ki, alter eqosu olan Hörümçək-adam olaraq cinayətkarlarla vuruşur. O, öz superqəhrəman və şəxsi həyatı arasındakı balansı saxlamaqda çətinlik çəkir. Supercinayətkar olan Mister Neqativ Nyu-York şəhərinin kriminal aləminin idarəsini ələ almaq üçün plan qurur. Mister Neqativ öldürücü bir virusu yaymaq barədə hədə-qorxu gəldikdə, Hörümçək-adam onunla üz-üzə gəlir və bir tərəfdən öz mülki şəxsiyyəti Piter Parkerin şəxsi problemləri ilə məşğul olarkən, digər tərəfdən də şəhəri müdafiə edir.

Oyunun geympleyinin diqqət mərkəzi Hörümçək-adamın səyahət və döyüş qabiliyyətlərindədir. Bu, üçüncü-şəxs perspektivindən göstərilir. Hörümçək-adam Nyu-York şəhərində rahatlıqla hərəkət edə, personajlarla qarşılıqlı əlaqəyə girə, öz boynuna tapşırıqlar götürə, eləcə də əsas süjet xəttində irəliləyərək və ya tapşırıqları yerinə yetirərək yeni qadcetlər və kostyumların kilidi aça bilər. Süjet xətti xaricində, oyunçu əlavə məzmun və kolleksiya əşyalarının kilidi açmaq üçün yan tapşırıqları yerinə yetirə bilər. Oyunun geympleyinin döyüş seqmenti hücumları zəncirləyərək, ətraf mühitdən istifadə edərək və tor ataraq yağıları yararsızlaşdırmağa fokuslanır.

"*Spider-Man*" videooyunun istehsalına 2014-cü ildə start verilmişdir və təxminən dörd ilə başa çatmışdır. "Insomniac Games" şirkətinə videooyun istehsal etmək üçün "Marvel Comics" nəşriyyatının kataloqundakı istədikləri personajdan istifadə etmək imkanı verilmişdi. Şirkət Hörümçək-adamı seçdi. Bu qərarın iki səbəbi var idi – işçilərin personajı xoşlaması və planlaşdırılan geympleyin əvvəlki layihələri olan "*Sunset Overdrive*" (2014) videooyununun geympleyinə çox oxşaması. Oyunun geymdizaynı üzrə işləyərkən "Insomniac Games" bütün medialarda görünmüş hər bir Hörümçək-adam variasiyasından ilham almışdır, lakin "Marvel Comics" və "Insomniac Games" oyunçulara mövcud bir əsərlə əlaqəsi olmayan orijinal bir hekayə təqdim etmək istəyirdi. Buna görə də şirkət Yer-1048 (*ing.* Earth-1048) adlı xüsusi bir kainat yaratmışdır. O vaxtdan bəri bu kainatdan romanlar, merçandayzinq və komikslərdə istifadə olunmuşdur.

"*Spider-Man*" PlayStation 4 konsoluna eksklüziv olaraq 7 sentyabr 2018-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır. Oyun hekayəsi, personajları, döyüş və tordan istifadə edən səyahət mexanikalarına görə təriflənmiş, ancaq açıq-dünya dizaynı yenilikçi olmadığı üçün bəziləri tərəfindən tənqid edilmişdir. Gözdən keçirilənlərin bir qismi oyunu tarixin ən yaxşı superqəhrəman oyunlarından biri adlandırmış, sevilən "*Batman: Arkham*" seriyası ilə müqayisə etmişdir. "*Spider-Man*" 2018-ci ilin ən tez satan oyunlarından birinə, ən çox satan PlayStation 4 oyunlarından birinə və ABŞ-də ən tez satan superqəhrəman oyununa çevrilmişdir. "*Spider-Man*" videooyununun davamçısı hekayəyə əsaslanan üçhissəli endirilə bilən məzmun olan "*Spider-Man: The City that Never Sleeps*" buraxılışıdır. Bu buraxılışın hər hissəsi aylıq şəkildə 2018-ci ilin oktyabr ayından dekabr ayına qədər satışa çıxarılmışdır.

Geympley
--------

Hörümçək-adam qabiliyyətlərindən və torlarından istifadə edərək üfüqi və ya şaquli istiqamətdə hərəkət edərək, maneələrdən durmadan keçərək şəhərdə rahatlıqla səyahət edə bilir. (0:12)
### Ümumi

"*Spider-Man*" əsas süjet xətti ABŞ-nin Nyu-York şəhərinin Manhetten borosunun uydurulmuş bir versiyasında cərəyan edən açıq-dünya döyüş-macəra videooyunudur. Oyun oyunçu personajı ekranda göstərərək və kameranın rahatlıqla onun ətrafında fırladılmağına imkan verərək üçüncü-şəxs perspektivindən təqdim edilir. Əsas oynanıla bilən personaj superqəhrəman Hörümçək-adamdır.

### Döyüş

Döyüş sistemi üç butonun istifadə edilməsindən ibarətdir – biri fəndbazlıq, biri fiziki zərbələr endirmək, biri isə tora əsaslanan hücumlar üçündür. Toratmadan yağıları yararsızlaşdırmaq və onları yaxın obyektlərə yapışdırmaq – onları birbaşa döyüşdən uzaqlaşdırmaq üçün istifadə etmək olar. Yüksəklikdən düşən düşmənlər Hörümçək-adam tərəfindən avtomatik şəkildə tor baramalarına çevrilir və beləliklə, onlar ölümdən xilas olunur. Hörümçək-adam döyüş zamanı ətraf mühitdən istifadə edə də bilər. O, divarlardan tullana, kürəbənd qapaqları, qumbaraları və torla bürünmüş düşmənləri tullaya bilər.

Müvəffəqiyyətli və ardıcıl zərbələr "fokus" yaradır. Bu, qismən tamamlandıqla Hörümçək-adamın sağlamlıq səviyyəsini artıra, tam şəkildə tamamlandıqda isə hər hansı bir düşməni dərhal zərərsizləşdirən xüsusi finiş zərbələri endirmək imkanını yaradır. Hörümçək-adamda "hörümçək hissi" var ki, bu da oyunçu personajın başının üzərində ağ rəngli bir ikona olaraq göstərilir. Hörümçək hissi gələcək hücumu və ondan fərdbazlıqla yayına bilinəcəyini oyunçuya öncədən xəbər verir. Zərbə endiriləndən çox az əvvəl gerçəkləşdirilmiş yayınma hərəkəti Hörümçək-adama zərbəsindən yayındığı düşmənə toratma ilə cavab zərbəsi endirmək imkanını verir. Bəzi düşmənlər başqa yollardan istifadə edərək məğlub edilməlidir. Əlbəyaxa döyüş silahı daşıyan düşmənlər oyunçu personajın endirdiyi zərbələri əngəlləyir, buna görə də oyunçu personaj düşmənlərə onları göyə uçuracaq güclü zərbə endirməlidir. Qalxanlı düşmənlər də Hörümçək-adamın endirdiyi zənrbələri əngəlləyə bilirlər. Buna görə də Hörümçək-adam onların arxalarına keçib onlara oradan zərbə endirməlidir. Qamçı daşıyan düşmənlər Hörümçək-adamı göydə yaxalaya bilər və onu özünə çəkərək ona zərbə endirə bilər. Onları məğlub etmək üçün cavab zərbələrini dəqiq endirmək zəruridir. Digər düşmən tiplərinə məğlub olmazdan əvvəl daha çox zərər ala bilən ağır zirehli agentlər, qaba adamlar və havada qala bilən raket arxa çantası geyən düşmənlər aiddir.

### Səyahət

Hörümçək-adam dünyada yeriyərək, tullanaraq, binalar arasından tor ataraq yellənərək, divarlar boyunca qaçaraq və maneələrin üzərindən avtomatik şəkildə tullanaraq hərəkət edə bilir. Əlavə olaraq, o, binaları çox asanlıqla dırmaşa, akrobatik hərəkətlər yerinə yetirə bilir. Personaj özünü müəyyən nöqtələrə çəkmək üçün torları dəqiq şəkildə nişanlaya bilir. Yellənmək üçün istifadə olunan torları bərkitmək üçün fiziki obyektlərə ehtiyac duyulur. Yellənməyin güc və sürətini toru müəyyən nöqtələrdə buraxaraq idarə etmək olar. Bunu edərək personaj yellənərkən daha yüksəyə qalxır və sürətini artırır. Oyunda Nyu-York metropolitenindən istifadə edən seçimə bağlı sürətli səyahət sistemi xüsusiyyəti mövcuddur.

### Avadanlıqlar

Hörümçək-adamın döyüş zamanı işə sala biləcəyi müxtəlif qadcetləri var. Bu qadcetlərə elektrik toratma, kontuziyaya səbəb olan hava axını və düşmənləri arxaya itələyən zərbəli toratma aiddir. Oyunçu qadcetlərin kilidini oyunun əsas süjet xəttində irəliləyərək aça bilər. Bu qadcetləri radial menyudan istifadə edərək işlətmək olar. Hörümçək-adamın bir neçə kilidi açıla bilən kostyumları var. Bu kostyumlar digər mediafa mövcud olan Hörümçək-adam kostyumlarına əsaslanır. Əlavə olaraq, bu kostyumlara oyun üçün hazırlanmış orijinal kostyumlar da daxildir. Bu kostyumların çoxu daha sürətlə artan fokus, qravitasiyanın azaldılması, gizliliyin təkmilləşdirilməsi, oyunçunun toxunulmazlaşdırılması və düşmənlərin silahlarını yararsız hala gətirmək üçün elektromaqnetik impuls yaymaq kimi döyüş zamanı oyunçuya kömək edə biləcək xüsusi qabiliyyətlər təqdim edir. Kilidi açılan zaman kostyumlar və gücləri istənilən vaxt kombinə etmək olar. Gizli döyüş sistemi Hörümçək-adamın yüksək yerlərdə hərəkət edərək qadcetlərdən və ya torlardan istifadə edərək yalnız qalmış düşmənləri zərərsizləşdirməsindən ibarətdir. Səviyyə adlamaq oyunçuya bacarıq ağacındakı üç kateqoriyaya – yer üzərində döyüş, havada döyüş və səyahət kateqoriyalarına ayrılmış bacarıqların kilidini açmaq imkanını verir.

### Digər

Kostyumlar, kostyum modifikasiyaları, qadcetlər və onlara bağlı inkişaflar oyunçuya müəyyən tapşırıqların yerinə yetirilməsi nəticəsində verilən jetonlar (*azərb*. Tokens‎) adlı resurslarla satın alınır. Kilidi açılan bilən hər bir əşya müxtəlif növ jetonların müəyyən miqdarını tələb edir. Jetonlar 6 növə ayrılır. Onlar – Taskmasterin verdiyi vaxt və bacarığa əsaslanan döyüş, gizlilik və səyahət tapşırıqlarını yerinə yetirməklə qazanılan çağırış jetonları; Hörümçək-adamın köhnə arxa çantalarının yerini tapmaqla qazanılan arxa çantası jetonları; tədqiqat mərkəzi tapşırıqlarını, elmi mini-oyunları yerinə yetirməklə və göyərçin toplamaqla qazanılan tədqiqat jetonları; ətraf mühitdə gerçəkləşən cinayət hadisələrinin qarşısını almaqla qazanılan cinayət jetonları; düşmən bazalarını yağılardan təmizləyərək qazanılan baza jetonları; şəhərdə yerləşən müəyyən məkanların şəklini çəkərək qazanılan görməli yer jetonları. Tamamladıqda oyunçuya təcrübə balları və tədqiqat jetonları verən elektrik torunu düzgün sıralamağı tələb edən halqa pazlları və mürəkkəb parçalardan istifadə edərək müəyyən naxışları yenidən qurmağı tələb edən naxış pazlları kimi mini-oyunlar da mövcuddur. Oyunçu şəhərin müxtəlif möqtələrində yerləşən radio qüllələrini bərpa edə bilər. Radio qüllələri bərpa edildikdə əhatə dairəsindəki bütün toplanıla bilən əşyaları, tapşırıqları və aktiv cinayət hadisələrini nişanlayır.

Oyunun bəzi seqmentlərində oyunçu Hörümçək-adamın alter eqosu olan Piter Parkeri, onun dostları Meri Ceyn Uotsonu və Maylz Moralesi idarə edir. Oyunçunun Parkeri idarə etdiyi hissələr adətən pazlları həll etməkdən ibarətdir, fəqət oyunçunun Meri Ceyn və Maylzı idarə etdiyi hissələr isə düşmənlərdən yayınmaq üçün gizlilikdən istifadəyə fokuslanır. Oyunda ilkin mərhələdə üç çətinlik səviyyəsi olacaqdı. Onlar – Dostcul (asan), Heyranedici (normal) və Valehedici (çətin). Oyun satışa çıxarıldıqdan sonra təqdim edilən yeniləmədə oyuna dördüncü "Mükəmməl" çətinlik səviyyəsi gətirilmişdir. Bu çətinlik səviyyəsində düşmənin verdiyi zərər və onların sağlamlığı artırılır, Hörümçək-adamınki isə azaldılır. Əlavə olaraq, bu yeniləmə oyuna "New Game Plus" xüsusiyyətini də gətirmişdir. Bu xüsusiyyət sayəsində oyunçu yenidən başlatdığı oyunda əvvəlki oyunkeçmədə kilidini açdığı bütün kostyumlar, güclər, qadcetlər və kostyum modifikasiyalardan istədiyi zaman istifadə edə bilər. Oyunda həmçinin, əlverişlilik nizamlamaları var. Bu nizamlamalarla pazl mini-oyunlarını ötürə, daha böyük subtitrları aktivləşdirə, "quick time event" hissələrini avtomatik olaraq tamamlaya və butonabasma funksiyasını butonusaxlama funksiyası ilə dəyişdirə bilər. Oyunda müxtəlif şəkil filterləri, etiketləri və çərçivələrindən istifadə edərək Hörümçək-adamın və ətraf mühitin şəklini çəkmək üçün şəkil rejimi də var. Kameradan selfi çəkmək üçün istifadə etmək olar və şəkil çəkmək üçün oyunu hər an dayandırmaq mümkündür.

Süjet
-----

### Qurma

Həmçinin bax: Hörümçək-adam (Insomniac Games)
2009-cu ildə Yuri Lovental (solda) və 2013-cü ildə Uilyam Salyers (sağda). Onlar müvafiq olaraq, Hörümçək-adamı və Doktor Otto Oktaviusu səsləndirmişdilər.
"*Spider-Man*" videooyununda Hörümçək-adam komikslərindən götürülən böyük bir ansambl personaj heyəti var. Piter Parker (səsləndirən – Yuri Lovental) genetik modifikasiyaya məruz qalan bir hörümçəyin onu sancması ilə superinsan bacarıqlarına sahiblənən 23 yaşlı tədqiqat üzrə köməkçidir. Superqəhrəman Hörümçək-adam kimliyini öz üzərinə götürən Parker bu bacarıqlardan Nyu-York şəhərinin sakinlərini müdafiə etmək üçün istifadə edir. Artıq səkkiz ildir ki, superqəhrəmanlıqla məşğul olan Parker cinayətlə vuruşmaqda peşəkarlıq qazanmışdır, lakin o, öz superqəhrəman və şəxsi həyatları arasındakı balansı saxlamaqda çətinlik çəkir. Parkerin yaxınları arasında köhnə sevgilisi və "*Daily Bugle*" müxbiri Meri Ceyn Uotson (səsləndirən – Laura Beyli) his ex-girlfriend, və Nyu-York Polis Departamentinin kapitanı Yuri Vatanabe (səsləndirən – Tara Platt) var. Parkerin mülki həyatında ona ən yaxın şəxs Mey xaladır (səsləndirən – Nensi Linari). Mey xala evsizləri sığınacaqla təmin etmək üçün təsis olunan Z.İ.Y.A.F.Ə.T təşkilatının könüllü üzvüdür. Bu təşkilatın rəhbəri xeyriyyəçi Martin Lidir (səsləndirən – Stiven Oyonq). Parkerin müdiri onun dostu və müəllimi, görkəmli alim Doktor Otto Oktaviusdur (səsləndirən – Uilyam Salyers).

Hörümçək-adamın macərası onu Maylz Morales (səsləndirən – Nəci Ceter) və onun valideynləri Nyu-York Polis Departamentinin zabiti Cefferson Devis (səsləndirən – Rassel Riçardson) və Rio Morales (səsləndirən – Jaklin Pinol), "OsCorp" şirkətinin baş direktoru və Nyu-York şəhərinin meri Norman Ozborn (səsləndirən – Mark Rolston) və "Sable International" özəl hərbi şirkətinin rəhbəri Silver Sablinova (səsləndirən – Nikol Eliz) ilə qarşılıqlı əlaqəyə girməsinə səbəb olur. Hörümçək-adamı tapşırığı onu bir neçə supercinayətkarla münaqişəyə salır. Onun ilk düşməni Nyu-York şəhərinin cinayət aləminin mərkəzi fiquru Uilson Fisk (səsləndirən – Trevis Uillingem) və fövqəltəbii gücə malik "İblislər" adlı cinayət dəstəsidir. Onlar insanları onlara toxunaraq pis yola çəkə bilən Mister Neqativ üçün şəhəri bölürlər. Hörümçək-adam həmçinin, Elektro (səsləndirən – Coş Kiton), Kərgədan (səsləndirən – Fred Tataskiore), Əqrəb (səsləndirən – Ceyson Spisak), Kərkəs (səsləndirən – Dvayt Şults), Şokçu (səsləndirən – Deyv Mitçell), Taskmaster (səsləndirən – Brayn Blum), Skruboll (səsləndirən – Stefani Lemelin) və Qəbirdaşı (səsləndirən – Kori Cons) ilə üz-üzə gəlir.

Əsas oyunda uzun bir tətil əsnasında qeyb olan Parker və Uatsonun uşaqlıq dostu Herri Ozborn (səsləndirən – Skott Porter), eləcə də Hörümçək-adam əleyhinə fəaliyyət göstərən radio verilişinin aparıcısı Cey Cona Ceynson (səsləndirən – Darin de Pol) kimi personajlar da görünür. Hörümçək-adam personajının yaradıcılarından biri olan Sten Li də oyunda fastfud aşpazı kameo rolunu canlandırır. Oyunun endirilə bilən məzmununda görünən personajlara Qara pişik (səsləndirən – Erika Lindbek), "Maggiya" qanqsteri Çəkicbaş (səsləndirən – Kit Silversteyn) və Felisiyanın atası Ualter Hardi (səsləndirən – Daniel Riordan) daxildir.

"*Spider-Man*" videooyunu "Marvel Comics" kainatından bir neçə uydurma məkanı və şirkəti təsvir edir. Bunlara aiddir – Qisasçılar qülləsi, Vakanda səfirliyi, Sanktum Sanktorum, Nelson və Murdokun vəkil kontorları, "Alias Investigations" binası, "Damage Control" şirkəti, "Roxxon Energy Corporation" və Empayr Steyt Universiteti. Bütün bu sadalananlara əlavə olaraq, oyunda real həyatda mövcud olan tikililər də təsvir edilmişdir. Bunlara aiddir – Empayr Steyt Bildinq, Azadlıq qülləsi, Medison-skver-qarden və Kraysler-bildinq.

### Məzmun

Polis Uilson Fiskin nəzarətə almaq üçün yetərli dəlil əldə etdikdən sonra Hörümçək-adam onu ələ keçirir. Fisk həbsxanaya göndərilir. O, Hörümçək-adama şəhərdəki nizam-intizamın onun olmadığı vaxtda darmadağın olacağı barədə xəbərdarlıq verir. Daha sonra Otto Oktavius hazırladığı təkmilləşdirilmiş protezləri Piter Parkerin köməyi ilə öz maliyyəçilərinə nümayiş etdirir, ancaq prezentasiya uğursuz keçir. Bu zaman "İblislər" Fiskin qeyri-qanuni əmlaklarını ələ keçirir. Meri Ceyn "İblislər"in Fiskin mülklərinin auksionuna hücumunu təhqiq edir. Meri Ceyn və Hörümçək-adam "İblislər"in "İblisin nəfəsi" adlı bir şeyi axtardıqlarını öyrənilər.

Hörümçək-adam polis zabiti Cefferson Deyvisin köməyi ilə bir "İblislər" hücumunun qarşısını alır. Deyvis Nyu-York şəhərinin meri Norman Ozbornun yenidən seçilməsi mərasimində qəhrəmanlığına görə mədh edilir. Piter, Meri Ceyn, Deyvisin həyat yoldaşı Rio və oğlu Maylz Moralez də bu mərasimdə iştirak edir. Ozborn telefon zəngi alır. Bu telefon zəngində o, naməlum bir şəxs şəhəri cəzalandırmaqla hədələnir. Buna görə də Ozborn mərasimdən qaçır. Daha sonra "İblislər" mərasimə hücum edir, Deyvis və başqa iştirakçıları qətlə yetirir. Piter onların rəhbəri olan Martin Linin Mister Neqativə çevrilməsinə şahid olur, ancaq müdaxilə etmək istəyərkən hücuma məruz qalır və huşunu itirir. Hücumdan sonra Ozborn Silver Sablinovanı və "Sable International" şirkətini işə alır ki, polisə dəstək versinlər. Piter Maylzla dostlaşır və onunla danışır ki, Z.İ.Y.A.F.Ə.T təşkilatına qoşulsun.

Piter və Oktavius tədqiqatlarına davam edirlər, fəqət Ozborn Oktaviusu "OsCorp" şirkəti üçün çalımağa vadar etmək məqsədiylə onların tədqiqatlarına qoyulan hökumət sərmayəsini kəsir. Linin axtararkən Hörünmək-adam "İblisin nəfəsi"nin təhlükəli, ölümcül bir bioloji silah olduğunu aşkar edir. Bu bioloji silah genetik xəstəliklərə bir çarə hazırlayarkən Ozbornun buyuruğu ilə "OsCopr" tərəfindən diqqətsizlik ucbatından yaradılmışdır. Li "İblisin nəfəsi"nin yeganə nümunəsinin yerini tapır və onu oğurlayır. O, bunu şəhərə salmaqla Ozborna hədə-qorxu gəlir ki, şəhərin idarəsini onu versin. Li Meri Ceyn və Hörümçək-adam tərəfindən məğlub edilir, "İbilisin nəfəsi" qorunaqlı bir yerdə saxlanılır və Li "Raft" (*ing.* The Raft; mənası – *Sal*) adlı maksimum təhlükəsizlikli həbsxanaya göndərilir.

Eyni zamanda Oktavius insan bədənin məhdudiyyətlərindən üstün olan təkmilləşdirilmiş qol və ayaqlar yaratmaqla mübtəla olur. O, belində yerləşən və interfeys vasitəsilə sinir sistemiylə idarə edilən dörd mexaniki caynaqlar yaradır. O, Piterə neyroəzələvi xəstəlikdən əziyyət çəkdiyini, axırda iflic olacağını və bu caynaqların onun hərəkətli olmasına kömək edəcəyini bildirir. Pter Oktaviusa xəbərdarlıq verir ki, bu intefeys onun ağlına və şəxsiyyətinə təsir göstərə bilər. Oktavius gizli şəkildə caynaqlardan istifadə etməyə davam edir və onda Ozborna nifrət oyanır. Bu cütlük əvvəllər meqakorporasiyanı birlikdə təsis etmişdilər, lakin Oktavius onu Ozbornun qeyri-əxlaqi təcrübələrinə görə tərk etmişdir.

"Raft"da məhbuslar iğtişaş yaradır, buna görə də Hörümçək-adam ora getməli olur. O, öyrənir ki, onun ən böyük düşmənlərindən olan Li, Elektro, Kərkəs, Kərgədan və Əqrəb həbsxanadan qaçıblar. Onlar Hörümçək-adamı məğlub edir və artıq özünü Doktor Osminoq adlandıran Oktaviusa təqdim edirlər. Oktavius döyüşmüş Hörümçək-adama onlara müdaxilə etməməsi barədə xəbərdarlıq verir. Çox keçməmiş onlar "İblisin nəfəsi"ni Tayms meydanına buraxırlar. Bu isə kütləvi xəstəliyə səbəb olur ki, Mey xala da bu xəstəliyə yoluxur. Nyu-York şəhəri xaosa bürünür, Oktavius və onun yoldaşları isə Ozbornun mülklərinə hücum edir. Ozborn şəhərdə fövqəladə vəziyyət elan edir və hadisəni Hörümçək-adamın boynuna atır, onun fərari olduğunu bəyan edir.

Hörümçək-adam tədricən şəhərin nəzarətini geri alır, Elektro, Kərkəs, Kərgədan və Əqrəbi məğlub edir. Meri Ceyn Ozbornun xudmani evinə gizlicə daxil olur və öyrənir ki, "İblisin nəfəsi" Ozbornun ölüm yatağında olan oğlu Herrini xilas etmək üçün yaradılıb. Uşaq olarkən Li bu müalicənin test nüminəsi olmuş, onun valideynlərinin ölümünə səbəb olan enerji partlayışında superinsan qabiliyyətlər əldə etdiyini və buna görə də onun Ozborna nifrət etdiyini, eləcə də Ozborn və Oktavius arasında çaxnaşmaın yarandığını öyrənir. O həmçinin, "İblisin nəfəsi" üçün padzəhərin olduğunu, ancaq Linin onu oğurladığını öyrənir. O, padzəhəri ələ keçirir, fəqət Oktavius gəlir, Hörümçək-adamı vəhşicəsinə döyür, padzəhər və Ozbornu alaraq oradan qaçır. Hörümçək-adam sağaldığı zaman Maylz Meri Ceynin bilmədən daşıdığı "OsCorp" tərəfindən genetik modifikasiyaya məruz qalmış bir hörümçək tərəfindən sancılır.

Yaralı olan Piter özü üçün zirehli bir kostyum hazırlayır və Oktaviusla "OsCorp" binasının damında qarşı-qarşıya gəlir, Ozbornu xilas edir. Oktavius Piterə onun gizli kimliyini bildiyini deyir və onlar başlayırlar döyüşməyə. Hörümçək-adam padzəhəri ələ keçirir və Oktaviusu məğlub edir. Onun süni caynaqları çıxardırılır və o, "Raft"a göndərilir. Piter məhdudi padzəhərdən Mey xalanı xilas etmək üçün istifadə edə və ya hər kəsi xilas etmək üçün onu həkimlərə verə bilər. O, hər kəsi xilas etmək qərarını alır. Ölməzdən əvvəl, Mey xala onun Hörümçək-adam olduğunu bildiyini və onunla fəxr etdiyini deyir. Üç ay keçir, Nyu-York şəhəri əvvəlki halında olur, Piter və Meri Ceyn yenidən sevgililik münasibəti qururlar. Maylz Piterə bildirir ki, o, hörümçəyəbənzər qabiliyyətlər qazanıb. Bu öyrənən Piter öz gizli kimliyini ona deyir. Ozborn gizli bir laboratoriyaya daxil olur. Burada Herri qara, torabənzər bir maddənin içərisində saxlanılıb. Ozbornu əlini həmin maddənin üzərinə yerləşdirir, maddə reaksiya verir və onu kopyalayır.

İstehsal
--------

### Zəmin

Videooyunun yaradıcı rejissoru Brayn İntihar (solda) və incəsənət rejissoru Casinda Çu (ortada) "*Spider-Man*" videooyunu barədə danışarkən. "San Diego Comic-Con" tədbiri. 2018-ci il.
"*Spider-Man*" videooyununun ilkin konsepsiyası "Sony Interactive Entertainment" korporasiyasının məhsul istehsalı üzrə vitse-prezidenti Konni Butun "Insomniac Games" şirkətini şirkətin baş direktoru Ted Prays ilə danışıqlar aparmaq üçün gəlməsindən sonra yaranmışdır. "Insomniac Games" Xbox One konsoluna eksklüziv olan "*Sunset Overdrive*" (2014) videooyununu satışa çıxarmasından çox keçməmişdi. Həmin moment formal bir müqavilə olmadığından, potensial bir yeni layihə üzrə danışıqlar qeydə alınmamışdı. But "Insomniac Games" şirkəti bi r "Marvel Comics" mülkünə əsaslanan bir videooyun üzərində işləmək məsələsini müzakirəyə çıxardı. Praysın dediyinə görə, onun reaksiyası "olduqca bitərəf" idi, çünki "Insomniac Games" əsasən orijinal mülklərə əsaslanan videooyunlar istehsal etmişdi. Buna baxmayaraq, şirkətin işçiləri bu layihəyə həvəsli idilər.

Layihə "Marvel Entertainment" korporasiyasının videooyunlar üzrə apardığı strategiyanı dəyişməsi nəticəsində ərsəyə gətirilmişdir. Şirkətin oyunlar üzrə baş direktoru olan Cey Onq "Marvel Entertainment" korporasiyasının əvvəllər film çıxışlarına əlaqəsi olan və mülklərinə əsaslanan proqram təminatı buraxdığını, ancaq bunun heyranedici məhsullar ərsəyə gətirmək üçün istehsalçılara lazım olan vaxtı azaltdığını demişdir. Nəşrçi "Activision" 2000-ci ildən bəri Hörümçək-adam mövzulu videooyunların məsulu idi. Onq demişdir ki, "Activision" şirkəti gələcək layihələrdə iştirak etməyəcək. Onun yerinə bu işi "Sony Interactive Entertainment" və "Insomniac Games" edəcək. "Marvel Entertainment" üzərində işlənən videooyunun mövcud olan bir filmə və ya komiks hekayəsini əsaslanmağını istəmirdi. Buna görədə şirkət "Insomniac Games" şirkətinə orijinal bir hekayə yaratmaq üçün istədiyi personajı seçmək təklifini verdi. Şirkətin istehsalçı komandası Hörümçək-adam personajını seçdi. Buna səbəb onların qəhrəman Hörümçək-adam və onun alter eqosu Piter Parker üçün yaradılacaq dinamikaya rahat uyğunlaşa bilmələri idi.

Videooyunun yaradıcı rejissoru Brayn İntihar demişdir: "Mən hiss edirəm ki, o, ən çox əlaqə yaradıla biləcək qəhrəmandır. Toni Starkı nə qədər sevsəm də, özünü bir milyarderlə eyniləşdirmək daha çətindir. Toru nə qədər sevsəm də, özünü bir tanrıyla eyniləşdirmək çətindir. Parker səhvlərə yola verir. Onun karyerasında, münasibətlərində, ailəsində müsbət və mənfi tərəflər var. Mən fikirləşirəm ki, biz hamımız onunla özümüzü əlaqələndirə bilərik". "Insomniac Games" şirkətbnin aş direktoru Ted Prays demişdir: "O, çox bəşəridir və o, çox əlaqə yaradıla biləndir. Zənnimcə o, həmçinin, dünyanın ən məşhur Marvel personajıdır." Prays həmçinin, yeni layihə üçün Hörümçək-adamı seçməklə texniki üstünlükləri də diqqətə almışdır. "*Sunset Overdrive*" videooyununun "*Spider-Man*" üçün uyğunlaşdırıla bilən bir dinamik səyahət sistemi var. "*Spider-Man*" son 22 ildə "Insomniac Games" şirkətinin istehsal etdiyi lisenziyalı bir mülkə əsaslanan ilk videooyun olmuşdur.

İlkin mərhələdə həyəcanlı olan istehsalçı komandanın üzvləri Hörümçək-adamın populyarlığına və mövcud olan hekayələrin çoxluğuna, eləcə də personajın variasiyalarına görə layihədən qorxurdular. Oyunun rejissoru Rayan Smit demişdir: "Bu, xeyli qorxuducur ... əla bir Hörümçək-adam oyunu yaratmaq". İncəsənət rejissoru Casinda Çu personajın ekstensiv tarixində fürsət görmüş və onlayn istinadlardan, eləcə də personaj haqda geniş bilgiyə sahib "Marvel Entertainment" heyətindən məsləhət almışdır.

"*Spider-Man*" videooyunu "Insomniac Games" şirkətinin özəl oyun mühərrikindən istifadə edir. Bu mühərrikdən 2014-cü ildə satışa çıxarılan "*Sunset Overdrive*" videooyununda istifadə edilmişdir. Mühərrik həmçinin, 2016-cı ildə satışa çıxarılan "*Ratchet & Clank*" videooyununda istifadə edilmişdir. 2016-cı ildə mühərrik 4K və HDR dəqiqliklərini dəstəkləmək üçün modifikasiya edilmişdir. "*Spider-Man*" videooyunu 2016-cı ilin iyun ayında – "Electronic Entertainment Expo" tədbirində anons edilmişdir. Təxminən dörd il davam edən istehsal prosesindən sonra "*Spider-Man*" videooyunu 30 iyul 2018-ci il tarixində tamamlanmışdır. Həmin tarixdə oyun istehsalata buraxılmışdır. "Insomniac Games" şirkət" Spider-Man" üçün bir sikveli təsdiqləməkdən imtina etmişdir, ancaq İntihar demişdir ki, istehsalçılar auditoriyanın şirkətin gələcəkdə nə edəcəklərini müzakirə etmələrini istəyir. O demişdir ki, şirkət oyunçuları "*Spider-Man: The City that Never Sleeps*" endirilə bilən məzmunu ilə başlayaraq məşğul saxlamaq istəyir. Bu endirilə bilən məzmunun hekayəsi əsas oyunun sona çatmasından sonra cərəyan edir.

### Ssenari və personajlar

İntihar baş ssenarist Con Pakettin rəhbərləyindəki ssenaristlər komandası ilə işləyirdi. Onlar çalışırdılar ki, əslinə sadiq qalaraq orijinal bir Hörümçək-adam yaratsınlar. Hekayə üzərində Pakett ilə birlikdə Bencamin Arfmann və Kelsi Bixum də işləyirdi. Ssenari üzərində Xristos Geyc də işləyirdi, Den Slott isə ssenarini əlavə hekayə elementləriylə təmin edirdi. "Insomniac Games" dəfedilməz bir Hörümçək-adam hekayəsi yaradan elementləri başa düşmək üçün personajın iterasiyaları üzrə araşdırma aparmışdır. Bir qədər araşdırma apardıqdan sonra Pakett personajın iterasiyalarının çox təsiri altında qalmamaq üçün tədqiqat işini ləğv etmişdir. Komanda heyəti belə bir şey öyrənmişdir – nə vaxt Hörümçək-adam qalib gəlsə, Piter Parker məğlub olur və nə vaxt Piter Parker qalib gəlsə, Hörümçək-adam məğlub olur. İntihar istehsalçı komandanın hazırladığı konsepsiyada videooyun həm Piter Parkerin, həm də ki Hörümçək-adamın hekayəsi olacaqdı. İstehsalçı komanda Hörümçək-adamın keçmişini yenidən nağıl etməkdən qaçınmışdır. Buna səbəb olaraq göstərilmişdir: "hər kəs Hörüçmək-adamın bir hörümək tərəfindən sancıldığı yuxarı-aşağı bilir".

Yuri Lovental Hörümçək-adam/Piter Parker rolunun səs aktyorudur. Kastinq zamanı onun seçilməsində bir qədər könülsüzlük var idi, çünki o, "*Sunset Overdrive*" videooyununun baş qəhrəmanının səs aktyoru olmuşdu. Kastinq işçiləri fikirləşirdilər ki, o, tamamilə fərqli olan bir rolu ifa edə bilməyəcək. Səs rejissoru Kris Zimmermanla işləyən Lovental Piter Parker və Hörümçək-adam rollarının səslərini fərqləndirərək Parkerin səsini daha zərif, Hörümçək-adamın səsini isə daha istəkli etmək istəyirdi, lakin fikirləşdi ki, səslər tamamilə fərqli olmamalıdırlar və balans yaratmaq üçün ifasını "zəriflətmək və massaj etmək" üzərində çox vaxt sərf etmişdir. Pakett şirkətlə onu rola götürmək üçün danışdı, çünki o, Loventalın aktyorluq qabiliyyətlərinə güvənirdi. Lovental oyunun istehsalı zamanı iki tryuk işçisi ilə çalışdı.

Parkerin Otto Oktaviusla münasibətini istehsalçıların Parkerə onun intellektinə uyğun bir iş vermək arzusu ilə qurulmuşdur. Ssenaristlər onun işini maraqlı etmək üçün müxtəlif yolları müzakirə etdi. Onlar Parkerin Oktavius üçün işləməsinin və ən böyük əzəli düşmənlərindən birinin yaradılmasından qismən məsul olmasının daha yaxşı olacağını fikirləşdilər. Pakett Oktaviusu ənənəvi şəkildə meqalomaniya xəstəliyinə tutulmuş bir adam yox, Parker üçün tragik bir fiqur və müəllim etmək istəyirdi. Pakett demişdir: "Mən onların dostluğunun hekayəsini göstərmək istəyirdim. O olmadan Ottonun axırda caniyə dönməsinin heç bir təsiri olmayacaqdı ki, ümid edirəm təsiri olub". Çu Ottonun tarixi komikslərdəki təsviri və dizaynını araşdırdı. O, Ottonun bardaq saç düzümü və yaşıl eynəklərini olduğu kimi saxladı, fəqət onun xarici görünüşünü müasirləşdirmək qərarını alaraq onu keçəlləşən, gicbəsər və "çox istəməli" etdi. İntihar Otto və Parkeri bir-birlərinin paraleli olaraq təsvir etmişdir.

Parkerin Meri Ceynlə olan münasibətini təsvir edərkən ssenaristlər Meri Ceynin öz bacarıqlarının olduğunu və Parkerin Meri Ceynlə onu qoruyucusu kimi imiş davranmağına ehtiyac olmadığını nümayiş etdirmək istəyirdilər. Arfamann demişdir ki, Meri Ceyn hekayəsini yazmağı ən çox sevdiyi personaj idi. Onun müxbir kimi yeni işi onu daha əhəmiyyətli etmiş və Hörümçək-adamın partnyoru olmağa imkan yaratmışdır. Maylz Morales daha gənc auditoriyanın onunla eyniləşə biləcəyi daha gənc bir personaj kimi əlavə edilmişdir. Oyunun sonunda Mey xalanın ölməsi Parkerin yetkinləşməsi üçün zəruri olduğu qəbul edilmişdi. Ssenaristlər bunu çox çətin bir vəzifə olduğuna inanırdılar, çünki Mey xala tarixi Hörümçək-adam hekayələrində böyül rol oynayırdı. Pakett demişdir: "həmin momenti qazanmaq lazım idi". "Marvel Entertainment" ilkin mərhələdə onun ölümü konsepsiyasının üzərindən xətt çəkmişdi, ancaq oyunun istehsal prosesi bir qədər davam etdikdən sonra konsepsiyanı qəbul etmişdir.

Hekayənin əvvəllərində Mey xala Parkerə tövsiyə verir ki, o, sadəcə bir insandır. Pakett onun verdiyi mesajın "hər şeyi öz boynuna götürmə və başqalarına arxlanmağı öyrən" olduğunu demişdir. Oyunun üçüncü aktında Parker Meri Ceyn və Moralesə arxalanmağı öyrənir, lakin bu zaman hər kəsi xilas etmək üçün artıq çox gecdir və Parkerə "mümkün olmayan bir seçim" verilir. Pakett bunu personaj haqqında dərin bir şeyi və onun nəyə önəm verdiyini üzə çıxaran qəhrəmancasına bir fədakarlıq olaraq təsvir etmişdir. O, demişdir: "O qərar nə qədərki çətindir, üzə çıxartdığı personaj o qədər çox, moment isə o qədər güclüdür". Mey xalanın ölümü Ben əminin ölümünün bir əks-sədası olaraq təsvir edilir, çünki Ben əmi Parkerin xudpəsənd bir qərar almağına görə, Mey xala isə Parkerin fədakar bir qərar almağına görə ölür. Nəticədə Parker qarışıq günahkarlıq hiss edir. Oyunun sonunda daha pozitiv bir ab-hava yaşatmaq üçün Parker və Meri Ceyn arasında acı ilə qarışıq şirin, lakin daha xoşbəxt bir səhnə göstərilir. Onun dostu, polis kapitanı Yuri Vatanabe Hörümçək-adamla oxşar ruhlu bir personaj olaraq yaradılmışdır. O, Hörümçək-adam kimi şəhəri və onun sakinlərini şəxsi itkiləri nəzərə almadan qorumaq məsuliyyətini öz boynuna alır.

Pakett Mister Neqativi öz hekayəsinin qəhrəmanı olaraq təsvir etmişdir. Onun mənşəyi həm öz oğlunu xilas etmək üçün pis şeylər edən Norman Ozborna, həm də ki Oktaviusa məna vermək üçün dizayn edilmişdi. Parkerin həyatına daha çox stress əlavə edilsin deyə Mister Neqativin alter eqosu olan Martin Li üçün Mey xalla və Parkerlə əlaqələr yaradılmışdır. Cey Cona Ceymsonun podkastlarındakı təmtəraqlı nitqlərinin çoxu Geyc tərəfindən yazılmışdır. O, özünü daim donquldanan orta yaşlı bir kişi ilə asalıqla eyniləşdirə biləcəyini demişdir. Geyc podkastların baş verən hadisələrə görə Hörümçək-adamı təkrar-təkrar təqsirləndirməsinə baxmayaraq, oyunçunun şəhər sakinlərinin Hörümçək-adama və aktual hadisələrə olan fikirlərini qavramasına kömək olduğunu demişdir. Gümüş samurun oyuna əlavə edilməsinin səbəbi Geycin şəhərdəki hadisələr şiddətləndiyi vaxtda təhlükəni artıran bir qüvvəyə ehtiyac duyulduğunu hiss etməsi idi. Oyundaxili sosial şəbəkə paylaşımları "Insomniac Games" heyəti və "Sony Interactive Entertainment" şirkətinin sual-cavab departamentinin işçiləri tərəfindən yazılmışdır.

### Dizayn

Nyu-York şəhərini nümayiş etdirmək üçün xəritə hərəsi 800 kvadratdan ibarət şöbələrə bölünmüşdür. Bu bölmələrin hərəsinin ərazisi təxminən 128 metr kvadratdır. Oyunçu personaj Nyu-York şəhərində səyahət edərkən görüş bucağından kənar olan kvadratlar yaddaşdan silinir, onların yerini isə görüş bucağı daxilindəki kvadratlar alır. Baş arxitektor və əsas rejissor Mayk Fitsgerald demişdir ki, Hörümçək-adam maksimal sürətdə irəliləyərkən hər saniyə yeni bir kvadrat yüklənir. Yellənməyə gəldikdə, istehsalçı komanda fizikaları həddindən artıq gerçəkçi etmədən əyləncəli bir təcrübə yaratmaq istəyirdi. Onlar "34-cü küçədə kəndirdən sallanmağı" daha qəhrəmancasına etmək üçün kamera hərəkətləri, personaj animasiyaları və görüş sahəsindən istifadə etmişdilər. Torlardan yellənmək üçün torun hər sapı fiziki bir əşyaya bağlanmalıdır. Oyun dünyasında olan bütün memarlıq nümunələrində tutucu nöqtələr var. Süni intellekt hal-hazırkı ətaləti və istiqaməti saxlamaq üçün ideal nöqtəni avtomatik olaraq seçir. Hər personajın iri planlar, videoçarxlar və skriptləşdirilmiş seqmentlər üçün yüksək keyfiyyətli bir modeli mövcuddur. Onların hər biri təxminən 60.000 verteks daşıyır. Oyunun final bossu bir milyon poliqonla təqdim edilir. Bu, o zaman "Insomniac Games" şirkətən b öyük göstəricisi idi.

"Insomniac Games" Hörümçək-adamın kostyumunu bir tərəfdən müasirləşdirmək, digər tərəfdən isə Stiv Ditko tərəfindən tərtib edilmiş orijinal dizayna öz ehtiramını izhar etmək istəyirdi. Yeni dizayna görə, personajın gövdəsində böyük, ağrəngli bir hörümçək simvolu yerləşir. O, təkbarmaq əlcəklərə bənzər bir əlcək geyir. Personaj hündür çəkmələr yerinə, atletik geyimlərə əsaslandırılan altırezin ayaqqabı geyinir. Çu demişdir ki, bu dizaynın məqsədi "iyirmi üç yaşlı superqəhrəman ola biləcək" bir şəxsin 2018-ci ildə Nyu-York şəhərində nə geyinəcəyini təmsil etmək idi. Ənənəvi qırmızı və göy rəng sxeminə ağ rəng əlavə edilmişdir. Çu onun kostyumunu sıxlaşdırılmış geyimlərlə müqayisə etmiş və hər rəngin fərqli bir materialı təmsil etdiyini demişdir. Kostyumun göyrəngli hissələri onun ən elastik hissələridir və personajın ayaq və qolları kimi elastikliyə ehtiyac duyan yerləri təşkil edir. Kostyumun qırmızırəngli hissələri də elastik olsalar da, onlar kiçik zədələrdən qorunmaq üçün daha sıxdır. Kostyumun ağrəngli hissələri karbon liflərinə bənzəyir və ən çox qoruma göstərir. Buna görə də bu hissələr personajın sinəsində, əllərində və ayaqlarının altını təşkil edir. Hər bir kostyumun özəl toratanları var. Model və ya gecə klubu sahibi kimi əvvəlki təcəssümlərindən fərqli olaraq, Meri Ceyn Uotson kəskin, nəzərə çarpan və dəbdə olan geyim geyən zəhmətkeş bir müxbirdir. Çu demişdir ki, istehsalçı komanda qadın personajlar üçün müxtəlif bədən tiplərindən istifadə etmişdir, çünki onlar "hər bir personaja eyni qadın bədənini kopyalayıb yapışdırmaq" istəmirdilər. Mister Neqativ ilkin mərhələlərdə dəri jaket və qara eynək geyən gənc bir "üsyankar" kimi dizayn edilmişdir. Hekayənin irəliləməsi personaja təsir göstərmişdi. Buna görə də istehsalçı komanda onun əsl təbiətini əks etdirən yeni bir dizayn tərtib etmək qərarını alır. Nəticədə, ona onun bəşəri və transformasiyaya məruz qalmış neqativ şəkil effekti şəxsiyyətini əsk etdirən qara və ağ rəngdə olan bir kostyum verilmişdir.

Oyunun "Raft"dan qaçışdan sonra başlayan üçüncü aktı ilkin mərhələlərdə daha böyük olacaqdı, Kərkəs və Elektro ilə ayrı döyüşləri əhatə edəcəkdi. İntihar demişdir ki, oyunun bu forması işləmirdi və bəzi şeyləri kəsmək məcburiyyətində qalmışdılar. İstehsalçı komanda bunu etmək istəmirdi, çünki bu, onların istədiklərinə qarşı idi. Naməlum bir şəxs Kərkəs və Elektro ilə olan döyüşləri birləşdirmək ideyasını irəli sürmüş, hava döyüşünü nüayiş etdirən qısa bir demo tərtib etmişdir. Bu, tamamlanmış oyuna köçürülmüşdür.

### Səs



*Con Pesano – City of Hope*

Oyunun əsas musiqisindən elementlər bütün oyun musiqisində istifadə edilmişdir. Oyunun bəstəkarı Con Pesano bu əsər üzərində işləyərkən Hörümçək-adamla əlaqədar müxtəlif musiqilərdən ilham almışdır.

---

*Bu faylın oxunmasında problem var? Bax media kömək.*

Oyunun musiqisi Con Pesano tərəfindən bəstələnmişdir. O, bu layihə üzərində işləməyə oyun ssenarisinin yazıldığı fazada başlamış, daha iki il üzərində işləməyə davam etmişdir. Oyun musiqisinin hədəfi onu səciyyələndirmək və arxaplan yerinə kinematoqrafik bir ab-hava yaratmaq idi. Oyunun əsas musiqisi iki ay ərzində bəstələnmişdir. Bu, daha sonra oyun musiqisinin digər personajlara aid olan seqmentlərində istifadə edilməsi üçün bir neçə yerə bölünmüşdür. Payesanonun digər mediadakı Hörümçək-adam musiqilərindən ilham almasına baxmayaraq, o, oyun musiqisinə qravitas əlavə edərək yaşca azacıq böyük Hörümçək-adama diqqət ayırmışdır. O, personajın oynadığını superqəhrəman rolunu yox, insanlığını vurğulamaq üçün oyun musiqisini Hörümçək-adam yerinə, daha çox Piter Parkerin perspektivindən bəstələmişdir. Payesano oyun musiqisini sadə və asanlıqla tanına bilən saxlamaq istəyirdi. O, eyni Hörümçək-adam/Piter Paker musiqisini oyun boyunca qoruyub saxlamış, ancaq fərqli-fərqli musiqi alətlərindən və quruluşlarından istifadə edərək modifikasiya etmişdir. Payesano Marvel Kinematoqrafiya Kainatına daxil olan filmlərdə gördüyü problemlərdən yayınmaq istəyirdi. Onun fikrincə, bu filmlərdəki personaj musiqiləri bir-birlərinə qarışır və beləliklə, dinləyicidə çaşqınlıq yaranır. Auditoriyaya hər şeyin Parkerin hekayəsinin bir parçası olduğunu xatırlatmaq üçün oyunun əsas musiqisi ilə supercinayətkar musiqiləri birləşdirilmişdir. Payesano bu texnikanı ABŞ bəstəkarı Con Vilyamsın "*Ulduz müharibələri*" filmlər seriyasındakı işi ilə müqayisə etmişdir.

Hörümçək-adamın iştirak etdiyi dialoqlarının fərqli versiyaları yazılmışdır. Biri personaj adi vəziyyətdə olanda, digəri isə personaj gərgin vəziyyətdə olanda istifadə edilir. Bu səsyazmalar dialoqun ortasında dəyişə bilər. Bu, Hörümçək-adamın adi vəziyyətdən gərgin vəziyyət keçib-keçməməsindən asılıdır.

Marketinq və buraxılış
----------------------

### Buraxılış

2018-ci ildə keçirilmiş E3 tədbirində "*Spider-Man*" üçün nəzərdə tutulmuş kiosk (Los-Anceles Konvensiya Mərkəzi, Los-Anceles, Kaliforniya, ABŞ).
"*Spider-Man*" videooyunu 7 sentyabr 2018-ci ildə PlayStation 4 konsoluna eksklüziv olaraq dünya səviyyəsində satışa çıxarılmışdır. Oyunu öncədən sifariş edən müştərilərə alternativ kostyumlar (Hörümçək-pank, Dəmir hörümçək və Sürət kostyumu; axırıncısı rəssam Adi Qranov tərəfindən dizayn edilmişdir), bacarıqların kilidini açmaq üçün təcrübə xalları, hörümçək-pilotsuz təyyarə, Adi Qranov tərəfindən illüstrasiya edilmiş incəsənət əsərləri kolleksiyası və PlayStation Network üçün istifadəçi avatarı kimi bəzi kilidi açıla bilən oyundaxili xüsusiyyətlərə birbaşa verilmişdir. Oyunun xüsusi versiyalarını da satın almaq mümkün idi. Oyunun "Rəqəmsal delyuks" versiyası "The City that Never Sleeps" üç hekayəyə əsaslnan endirilə bilən məzmun epizodu, bu versiyasını ABŞ və Kanadada öncədən sifariş edən müştərilərə isə məhdud saylı Hörümçək-adam sancağı verilmişdir. Oyunun "Kolleksiyaçı buraxılışı"nda "*The City that Never Sleeps*" endirilə bilən məzmunu, oyun üçün özəl poladdan hazırlanmış disk qabı, içərəsində konsepsiya incəsənət əsərləri olan incəsənət kitabçası, ağ hörümçək etiketi və bir Hörümçək-adam heykəlciyi verilir. "Sony" həmçinin, məhdud sayda üzərində Hörümçək-adam emblemi olan qırmızı rəngli PlayStation 4 Pro konsollarını buraxmışdır ki, bu konsolları satın alanlara oyunun standart versiyası da verilirdi.

### Marketinq

Oyuna digər mediada istinadlar verilmiş, reklam edilmişdir. Hörümçək-adamın Kərgədan və Əqrəb kimi canilərlə vuruşmağını göstərən "Daha böyük ol" (*ing.* Be Greater) adlı 90 saniyəlik reklam videosu 2018-ci il Milli Futbol Liqası Başlanğıc Oyununda nümayiş etdirilmişdir. Bu reklamı təxminən 19.500.000 nəfər izləmişdir. "PlayStation" brendinin marketinq üzrə başçısı Erik Lempel demişdir ki, bu, şirkətin apardığı ən bahalı reklam kampaniyalarından biri idi. Buna əlavə olaraq, Cey Cona Ceymson kimi personajların səsləndirdiyi oyunun xüsusiyyətlərini göstərən videolar da yayımlanmışdır. Rəssam Aleks Ross "*Game Informer*" jurnalının yeni sayının üz qabığı üçün Hörümçək-adamla əlaqədar özəl bir rəsm əsəri çəkmişdir. Nyu-York şəhərində bir metro qatarı "*Spider-Man*" marketinq materialları ilə bəzədilmişdi. Qatarın xarici tamamilə Hörümçək-adam reklamlarından təşkil olunmuşdu, daxilində isə Hörümçək-adam mövzulu oturacaqlar və afişalar, eləcə də "*Daily Bugle*" üçün reklamlar var idi. Oyunun astışa çıxarılmasından çox keçməmiş bəzi azarkeşlər marketinq üçün istifadə olunmuş şəkilləri tənqid etmişdir. Oyunun son vəziyyətində şəkillərdə göstəriləndən daha kiçik bir nohur var idi. Bir çox azarkeş bu dəyişikliyin oyunda baş verən vizual tənəzzül ucbatından gerçəkləşdiyini irəli sürmüşdü. "Insomniac Games" şirkətinin icma üzrə direktoru Ceyms Stivenson buna cavab olaraq, nohurların həcmlərinin dəyişdirildiyini, fəqət heç bir vizual tənəzzülün gerçəkləşmədiyini demişdir. "Insomniac Games" daha sonra bu tənqidi oyunun şəkil rejiminə bir nohur etiketi təqdim edərək parodiya etmişdir. Oyunun satışa çıxarılmasından çox keçməmiş Cakinda Çu azarkeş tərəfindən istənilmiş bir oyundaxili evlilik təklifini ləğv etmək təklifini irəli sürmüşdür. Buna səbəb azarkeşin münasibətinin sona çatması idi. Azarkeş sonunda mesajı saxlamaq qərarını alır və deyir: "Mən sadəcə kiminsə o şey vasitəsilə evlənməyini görmək istəyirəm".

### Əlaqəli media və merçandayzinq

"Titan Books" nəşriyyatı oyun üçün iki əlaqəli kitab nəşr etmişdir. Birincisi – "*Hörümçək-adam: Düşmən çevrilişi*" (*ing.* Spider-Man: Hostile Takeover) 21 avqust 2018-ci il tarixində nəşr edilmişdir. Deyvid Liss tərəfindən yazılmış "*Düşmən çevrilişi*" Hörümçək-adamın onu şəhərin maliyyəçisi etməsi üçün mer Ozbornu şantaj edən Kinqpinlə olan münaqişəsindən, axırda isə Parker və Uotsonun münasibətindən bəhs edir və kar, qadın döyüşçü Exonu təqdim edir. O, əvvəllər Hörümçək-adamla, lakin sonra isə ona OsCorp tərəfindən superinsan qabiliyyətləri verilmiş supercani Qan hörümçəyi ilə əməkdaşlıq edir. İkinci kitab olan "*Marvelin Hörümçək-adamı: Oyun incəsənəti*" (*ing.* Marvel's Spider-Man: The Art of the Game) Pol Deyviz tərəfindən yazılmışdır və oyunun konsepsiya incəsənətlərini əsərlərini, layihə kağızlarını və dizaynlarını ehtiva edir.

Hörümçək-adamın oyundakı versiyası 2018-ci ildə nəşr edilmiş "*Spider-Geddon*" komiks hekayəsində görünür. Xristos Geyc tərəfindən yazılmış bu komiks 2014-cü ildə nəşr edilmiş və fərqli "Marvel" reallıqlarından olan Hörümçək-insanları bir yerə yığan "*Spider-Verse*" komiksinin sikvelidir. "*Spider-Geddon*" komiksinin 0-cı sayında (26 sentyabr 2018) Üstün Osminoqun (Piter Parkerin bədənində olan alternativ Doktor Osminoq) oyundakı Yer planetinə (Yer-1048 adıyla təyin edilib) oyundakı Hörümçək-adamı işə almaq üçün səyahət edir. "*Spider-Geddon*" komiksinin hekayəsi oyunda baş verən hadisələrdən sonra gerçəkləşir və Tarantula personajının Yer-1048 versiyasını təqdim edir. "Insomniac Games" şirkətinin rəssamları seriyanı müxtəlif komiks üzlükləriylə təmin etmişdir. "*Hörümçək-adam: Müharibədə olan şəhər*" (Spider-Man: City at War) adlı altısaylı komiks kitab miniseriyasının ilk sayı 2019-cu ilin mart ayında nəşr edilmişdir. Bu komiks hekayəsi oyunda baş verən hadisələri əhatə etməklə yanaşı, öz süjetinə yeni hadisələr də əlavə edir. Bu komiks miniseriyası "Marvel Comics" tərəfindən nəşr edilmiş, Dennis Houpless tərəfindən yazılmışdır və Mişell Bandini, Kleyton Kreyn, Deyvid Nakayama, Gerardo Sandoval və Adi Qranovun rəsm əsərlərini ehtiva edir. İkinci komiks miniseriyası – "*Hörümçək-adam: Sürət*"in (Spider-Man: Velocity) ilk sayının 2019-cu ilin avqust ayında nəşr edilməsi gözlənilir. Bu komiks miniseriyasının ssenaristi Houpless, rəssamı isə Emilio Laysodur və hekayəsi oyunda baş verən hadisələrdən sonra gerçəkləşir, Hörümçək-adamın supercinayətkar Sürü ilə qarşılaşması və Meri Ceynin müxbir Ben Urixlə olan işini əhatə edəcək. Həmin il "Diamond Select Toys" və "Sideshow Collectibles" şirkətlərinin müvafiq olaraq, 10 düym (25 sm) hündürlüyündə bir Hörümçək-adam heykəlciyini və 1/6 miqyasında oyundaxili Hörümçək-pank kostyumuna əsaslanan bir Hörümçək-adam heykəlciyini, eləcə də bir gitara və hörümçək-pilotsuz təyyarəsini satışa çıxarmağı gözlənilir. Oyun üçün dizayn edilmiş bir kostyum 2018-ci ilin "*Hörümçək-adam: Hörümçək torunun içində*" filmində görülmüşdür.

### Endirilə bilən məzmun

"*Spider-Man*" videooyunu üçün "*Spider-Man: The City that Never Sleeps*" adlı hekayəyə əsaslanan üçhissəli endirilə bilən məzmun (EBM və ya DLC) paketi istehsal edilmişdir. Hər hissədə yeni hekayə tapşırıqları, çağırışları (Skruboll tərəfindən verilir), düşmənləri və kubokları var. Birinci hissə – "*The Heist*" (*azərb*. Soyğunçuluq‎) 23 oktyabr 2018-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır və hekayəsi əsas oyununun sona çatmasından bir neçə ay sonra baş verir, Hörümçək-adamın köhnə sevgilisi Qara pişiyin Nyu-York şəhərinə soyğunçuluq üçün geri qayıtmasından və bunun Hörümçək-adamı "Maggiya" cinayətkar ailəsi ilə münaqişəyə çəkməsindən bəhs edir. "*The Heist*" EBM genişləndirməsində kilidi açıla bilən üç yeni kostyum var. Onlar – Hörümçək-Britaniya, Qırmızı Hörümçək II və Qabriel Del'Otto tərəfindən tərtib edilmiş orijinal bir dizayn olan Dayanıqlı kostyum. İkinci hissə olan "*Turf Wars*" (*azərb*. Torf müharibələri‎) 20 noyabr 2018-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır. BU EBM genişləndirməsinin hekayəsi Hörümçək-adam və onun müttəfiqi Yuri Vatanabenin Çəkicbaşın pisniyyətli fəaliyyətini dayandırmaq səylərindən bəhs edir. Çəkicbaş "Maggiya" cinayətkar ailəsinin idarəsini ələ almaq və Nyu-York şəhərinin yeraltı aləminin lideri olmaq istəyir. "*Turf Wars*" EBM genişləndirməsində kilidi açıla bilən üç yeni kostyum var. Onlar – Manqakainat Hörümçək-adam, Dəmir Hörümçək və Hörümçək zireh MK I.

Üçüncü və axırıncı hissə – "*Silver Lining*" (*azərb*. Gümüşü üzlük‎) 21 dekabr 2018-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır. Onun süjeti Gümüş samurun onun "Maggiya" tərəfindən oğurlanmış texnologiyasını geri almaq üçün Nyu-York şəhərinə qayıtmağını əhatə edir. O, Hörümçək-adamla əməkdaşlıq edərək onun texnologiyasından istifadəə edərək özünü demək olar ki, məhvedilməz bir varlığa çevirən Çəkicbaşla qarşı-qarşıya gəlir. "*Silver Lining*" EBM genişləndirməsində kilidi açıla bilən üç yeni kostyum var. Onlar – eyni zamanda buraxılan filmə əsaslanan Hörümçək torunun içində, Kiborq Hörümçək-adam və Aaron Aykman tərəfindən tərtib edilmiş bir dizayn olan Hörümçək-adam zirehi (Hörümçək-adam kostyumunun alternativ versiyası). "*Hörümçək-adam*", "*Hörümçək-adam 2*" və "*Hörümçək-adam 3*" filmlərində istifadə olunan Hörümçək-adam kostyumu ayrl şəkildə 2018-ci ilin dekabr ayında buraxılmışdır. 2019-cu ilin yanvar ayında daha iki kostyum buraxılmışdır. Onlardan biri "Future Foundation" kostyumuna əsaslanır, digəri isə "Təmtəraqlı kisə-adam" adlı "*The Amazing Spider-Man*" komiksinin 258-ci sayına (1984) əsaslanan zarafat məqsədli bir kostyumdur. Burada o, bir Fantastik dördlük kostyumu geyinməyə və öz kimliyini gizlətmək üçün başına qəhvəyi rəngli kağızdan hazırlanmış br kisə keçirməyə məcbur olur. 2019-cu ilin iyul ayında açıqlanmışdır ki, "*Hörümçək-adam: Evdən uzaq*" filmində görsədilən təkmilləşdirilmiş və gizlilik kostyumları oyun üçün buraxılacaq.

Qəbul
-----

### Tənqidçilərin mövqeyi

Rəy toplayıcısı "Metacritic"ə əsasən "*Spider-Man*" "ümumiyyətlə yaxşı" rəylər almışdır. Oyun geympleyi, qrafikaları, süjeti və personajlarına görə təriflənmiş, fəqət tanışş açıq-dünya tropları və innovasiya qıtlığına görə tənqid edilmişdir. Tənqidçilər "*Spider-Man*" videooyununu tarixin ən yaxşı superqəhrəman oyunlarından biri adlandırmışdır. "*VentureBeat*" oyunu "ən yaxşı Hörümçək-adam oyunu ... və tarixin ən yaxşı superqəhrəman oyunlarından biri" adlandırmış, "*Game Informer*" isə oyun barədə "*Batman: Arkham Asylum* kimi *Spider-Man* də dünyanın ən sevimli qəhəmanlarından biri zolağını genişləndirir" yazmışdır.

Tənqidçilər oyunun geympley mexanikalarını tərifləmişdir. Xüsusilə toratmayla idarə olunan səyahət sistemi yekdil tərif əldə etmişdir. "*EGMNOW*" oyunun torla yellənmə sistemini "absolyut partlayış" adlandırmış, onu "*Spider-Man 2*" videooyununda istifadə olunan fizikaya əsaslanan sisteminin daha sadələşdirilmiş versiyası olaraq təsvir etmişdir. "*Game Revolution*" bu sistemini "fantastik" adlandırmış və onun haqqında "mən bundan əvvəl hər hansı bir oyunun bu cür sürət və hərəkət hissini yaşatdıra bildiyindən əmin deyiləm. Bu, yalnız çox uyğun şəkildə yaxşıdır" demişdir. "*GameSpot*" sistemi "sonsuz şəkildə icra edilə" bildiyini və onun "*Spider-Man* oyununun ən böyük əyləncəsi" olduğunu demişdir. "*Game Informer*" torla yellənmə sistemini işlədərkən o qədər əylənmişdir ki, oyunun sürətli səyahət sistemindən heç vaxt istifadə etməmişdir.

Oyunun döyüş sistemi onun sürəti və dəyişkənliyinə, eyni zamanda hücumları yerinə yetirmək üçün müxtəlif avadanlıqlar və ətraf mühit vasitələri təqdim etdiyinə görə təriflənmişdir. "*Game Informer*" sistemin "şahanə dizayn edilmiş" olduğunu və onun ətraf mühitdən effektiv istifadəsini ön plana çıxarmışdır. "*Game Revolution*" sistemi bəyənmiş və yaşadıqları "ən yaxşı əlbəyaxa döyüş" olduğunu bildirmişdir. "*IGN*" oyunçunun daha çox qabiliyyətin kilidini açdıqdan sonra döyüş sisteminin "improvizasional bir məmnuniyyət" olduğunu bəyan etmişdir. "*EGMNOW*" oyunun döyüş sisteminin "büsbütün dərinlik olmasa da, çoxcəhətlilik və ekspressivlik yığınları" təqdim etdiyini və yaşanan yeganə sıxıntının oyundaxili qadcet seçmə menyusunun oyunun axınını pozması olduğunu yazmışdır. "*EGMNOW*" və "*GameSpot*" oyunun hərəkət sistemini "*Batman: Arkham*" seriyası ilə müqayisə etmişdir. "*GameSpot*" yazmışdır ki, ilhamlanmış döyüş sistemi "Hörümçək-adamın akrobatik təbiətini uyğunca səciyyələndirir". Buna baxmayaraq, "*USGamer*" demişdir ki, "*Arkham*" müqayisələri ədalətsizdir və "*Arkham*" seriyasında, eləcə də digər Hörümçək-adam mövzulu videooyunlarda təqdim edilən qadcetlərin qabilliyi onları xüsusiləşdirmişdir. O, oyunun sadəcə avtomatik qıfıllama sistemini bəyənməmişdir, çünki bu sistem böyük düşmən qruplarıyla döyüşərkən oyunçunun nəzərdə tutuduğu hədəfə zərbə endirməsində çətinlik yaradırdı. "*IGN*" yazmışdır ki, "*Spider-Man*" videooyununun gizlilik seqmentləri Hörümçək-adamın bacarıqlarını, xüsusən də qadcetlər yaratmağa olan sevgisini müvəffəqiyyətlə ön plana çıxarmışdır. O, yazmışdır: "Burada düşmənlərimi hansı sırayla torla bürüyəcəyim haqqında plan cızmaq metodik həyəcan yaradır". "*EGMNOW*" gizlilik seçimləri "bir qədər dayaz" olsalar da, onların "heç vaxt xoşagəlməz" olmadıqlarını və "nadirən məcburi" olduqlarını demişdir.

"*IGN*" oyunun dünyasındakı "çox gözəl" göy dələnləri tərifləmiş və demişdir ki, "günəş batarkən reflektiv şüşəyə çarpan rəvan narıncılarla alaqaranlıqda yellənmək ... uzun zamandır yaşadığım ən sakinləşdirici, dzenəbənzər geympley sessiyalarını oyatdı". O əsas personajların üzləri "valehedici şəkildə animasiya edilmiş" olmasına baxmayaraq, kiçik personajların sifətlərinin adətən "düz və dialoqla sinxronlaşmamış" olduğuna fikir vermişdir. "*GamesRadar+*" onu "gözəl görsənən oyun" adlandırmış və demişdir ki, "bu qədər böyük və təfsilatlı, eyni zamanda çox gözəl görsənən bir şeyə baxmaq nadirdir. Xüsusilə oyunun hekayəsinin final momentləri uzun zamandır gördüyüm əən heyranedici görsənən şeylərdəndir".

"*USGamer*" demişdir ki, bu, Hörümçək-adamın ən yaxşı aspektidir və aktyor heyətinin ifasını ümumiyyətcə tərifləmişdir. O, axırda yazmışdır: "Mən bu personajlara yenidən aşiq olmuşdum". "*GamesRadar+*" ssenari, rol ifası və sifət hərəkətlərinin yaxalanması işi haqqında "hamısı çox qəşəng şeylərdir" demiş, personajlar haqqında isə bildirmiş ki, onlar "gözləmədiyim dərinlik və cazibəylə səsələndirilmiş və canlandırılmışdır". "*Game Revolution*" oyununun hekayəsini "əyləncəli bir dəcəllik" olaraq təsvir etmiş, lakin onun çoxlu tanış troplar nümayiş etdiyini qeyd etmişdir. Buna baxmayaraq, o demişdir ki, oyunda hər şeyi maraqlı saxlamaq üçün yetərincə yeni ideyalar var idi. "*IGN*" demək olar ki, yavaş bir başlanğıca malik olmasına baxmayaraq, hekayənin "ardıcıl şəkildə ağırlıq və təsir hissini ver"diyini yazmışdır. O, Piter Parkerə cəmləşdirilən diqqəti tərifləmiş və Yuri Loventalda "emosional bir dürüstlük" olmasını ön plana çıxarmış, eləcə də Hörümçək-adamın bu versiyası onun ən sevimli Hörümçək-adam iterasiyalarından biri olduğunu bildirmişdir. Bənzər şəkildə, "*EGMNOW*" də oyunun personajlarını və Parkeri anlamasını tərifləmişdir. Onun fikrinə görə, bu, demək olar ki, hər hansı bir komiks adaptasiyasından daha yaxşı alınmışdı. O, köməkçi rol heyətinin "büllur kimi aydın" motivasiyalara sahib olduğunu və aktyor işinin "Piterin qəhrəmanlığa altruist yanaşmasının bir təzadı və ya güzgüsü" olduğunu demişdir. Bəzi tənqidçilər "Insomniac Games" şirkətinin Hörümçək-adamın mənşəyini təsvir etməmək qərarını yüksək qiymətləndirmişdir. "*EGMNOW*" yan tapşırıqların əsas süjet xəttindəki tapşırıqlarla bənzər "dərinlik, mürəkkəblik və ya əyləncəyə" sahib olmamasına görə məyyus olmuşdur. "*VideoGamer.com*" yan tapşırıqların ümumi süjetin yanında çoxunun lüzumsuz olduğunu yazmışdır.

"*IGN*" boss döyüşlərinin "böyük və həyəcanlı ... gərgin fəaliyyətlə dolu" olduğunu yazmış, ancaq "sadə və təkrarlanan" olmaqlarını tənqid etmişdir. O həmçinin, yazmışdır ki, istehsalçı komanda oyunun əsas süjet xəttinin əvvəlinə və souna diqqət yetirdiyinə görə boss döyüşləri oyunun ortasında diqqətəlayiq şəkildə qıt idi. "*Destructoid*" oyunun təkmilləşdirmə sisteminin "ustalıqla hazırlanmış" olduğunu bildirmiş, "*Game Informer*" isə yazmışdır ki, "yeni oyuncaqlar əldə etmək Insomniac şirkətinin oyunçunun qabağında ustalıqla bir yerkökü kimi salladığı bu təcrübənin inanılmaz məmnunluq verən bir elementidir. "*GameSpot*" müxtəlif kostyum güclərindən azad şəkildə istifadə etmək xüsusiyyətini tərifləmişdir. "*Game Informer*" demişdir ki, oyunun oyunçunun Meri Ceyn Uotsonu və Maylz Moralesi idarə etdiyi gizlilik seqmentləri oyuna "inandırıcı gizlilik mexanikaları və ağıllı pazllar kimi əyləncəli yollarla cürbəcürlük gətirir". "*GameSpot*" mexanikaların o qədər də baş yormaq tələb etməmələrinə baxmayaraq, gizlilik seqmentlərinin "bəzi yadda qalan gərgin ssenarilər"ə malik olduğunu düşünmüşdür. "*VideoGamer.com*" həmin seqmentlərin "bir qədər birtəhər ... və bəzi yerlərdə bir qədər doğranmış" olduqlarını dilə gətirmişdir.

Oyun dünyası "*Spider-Man*" videooyunu bir açıq-dünya oyunu olaraq innovasiya təqdim etmək yerinə, digər sendboks oyunlarında görünən tanış və təkrarlanan troplara arxalandığına görə bir sıra tənqidə məruz qalmışdır. "*Game Revolution*" yan aktivliklərin qısa bir müddət sonra "darıxdırıcı" olmasını xoşlamamış və kolleksiya tapşırıqlarındakı cürbəcürlüyün olmamasını tənqid etmişdir. "*EGMNOW*" yazmışdır ki, onlar kolleksiya tapşırıqlarına digərlərindən daha tolerant yanaşır, lakin "*Spider-Man*" videooyununda onlardan yenə də həddindən artıq var idi. "*VideoGamer.com*" oyunun açıq-dünyaya digər oyunların artıq başını buraxdığı "yayındırmalar"ı əlavə etməsini pisləmişdir. Oyunda xəritənin bir qismini aydınlaşdıran qüllərin olması bəzi tənqidçiləri məyyus etmişdir, çünki bu sistemdən daha çox erkən açıq-dünya oyunlarında istifadə olunurdu.

### Satışlar

"*Spider-Man*" videooyunu buraxılmasından üç gün sonra PlayStation 4 konsolu ilə birlikdə paketləşdirilənlər də daxil olmaqla Birləşmiş Ştatlarda cəmi 3.300.000 nüsxə satmışdır. Bu isə oyunu "Sony" korporasiyasının tarixindəki ən tez satan videooyun buraxılışı etmişdir. Oyun başqa bir PlayStation 4 eksklüzivi olan "*God of War*" videooyununun 2018-ci ilin may ayındakı rekordu olan 3.100.000 nüsxə satışını güclə qırmışdır. "*USA Today*" qəzeti təxmin etmişdir ki, oyun bu vaxt çərçivəsində ən azı 198.000.000 ABŞ dolları qazanaraq 2017-ci ilin "*Hörümçək-adam: Evə qayıdış*" filminin ilk həftəsində əldə etdiyi 117.000.000 ABŞ dollardan daha çox qazanc əldə etmişdir, lakin konsolla birlikdə satılan nüsxələr bu rəqəmi daha da yüksəldir. "The NPD Group" tərəfindən tərtib edilən satış proeyeksiyalarına görə, "*Spider-Man*" videooyununun buraxılış ayındakı satışları 1995-ci ildən bəri satışa çıxarılan bütün Hörümçək-adam videooyunlarının buraxılış aylarındakı satışların cəmindən 37% daha çox olmuşdu. 2018-ci ilin noyabr ayından etibarən, "*Spider-Man*" ABŞ-da ən tez satan superqəhrəman videooyununa çevrilmişdir.

"*Spider-Man*" videooyunu Birləşmiş Krallıqda fiziki nüsxə baxımdan 2018-ci ilin ən tez satan videooyununa çevrilmiş, üç platformada satışa çıxarılan "*Far Cry 5*" videooyununun fiziki nüsxə satışlarını keçmişdir. Oyun həmçinin, ən tez satan "Marvel" lisenziyalı videooyuna çevrilmiş, 2013-cü ildə satışa çıxarılan "*Lego Marvel Super Heroes*" videooyununu böyük fərqlə keçmişdir. "*Spider-Man*" videooyunu 2017-ci ildə satışa çıxarılan "*Call of Duty: WWII*" videooyununun qırdığı rekordu keçərək ən tez satan birnəfərli oyun olmuşdur. Bunlara baxmayaraq, oyun bu nəslin ən tez satan superqəhrəman oyunu olan üç platforma üçün satışa çıxarılmış "*Batman: Arkham Knight*" videooyunundan daha az nüsxə satmışdır. Bu göstəricilərə Birləşmiş Krallıqda satılan rəqəmsal nüsxələr daxil deyil. "*Spider-Man*" düz üç həftə ən çox satan videooyun olaraq qalmış, axırda yerini çoxplatformalı "*FIFA 19*" futbol videooyununa vermişdir. Oyun sentyabr ayının ən yaxşı satan ikinci oyunu idi. Oyun "*FIFA 19*" videooyununun satışlarını keçə bilməmiş, digər PlayStation 4 eksklüzivləri olan "*Uncharted 4: A Thief's End*" (44% artış), "*Horizon Zero Dawn*" (94% artış) və "*God of War*" (138% artış) videooyunlarının ilk ayındakı satış göstəricilərini keçmişdir. Oyun 2019-cu ilin yanvar ayının 3-nə qədər, düz on üç həftə ən çox satan on oyun siyahısında qalmışdır.

"*Spider-Man*" videooyunu buraxılmasının ilk həftəsində Yaponiyada təqribən 125.154 fiziki nüsxə satmışdır və hər hansı bir formatda ən çox satmış videooyuna çevrilmişdir. Oyun üçüncü həftəsində satdığı fiziki nüsxələrin ümumi sayını 244.051-yə qaldıraraq öz mövqeyini qorumuşdur. Oyun həmçinin, Yaponiyada qərb ölkələrinin birində istehsal olunan ən yaxşı satan PlayStation 4 oyunlarından biri olmuşdur. Bu siyahıda üçüncü və ikinci yerləri "*Call of Duty*" və "*Minecraft*", birinci yeri isə 1998-ci ildə orijinal PlayStation konsolu üçün satışa çıxarılmış başqa bir "Sony" oyunu olan "*Crash Bandicoot: Warped*" tutmuşdur. "*Spider-Man*" videooyunu 25 noyabr 2018-ci il tarixindən etibarən, dünya səviyyəsində 9.000.000-dan çox fiziki və rəqəmsal nüsxə satmışdır.

### Mükafatlar

"*Spider-Man*" müxtəlif 2018-ci ilin ən yaxşı videooyunları siyahılarında yer tutmuşdur. Oyun "*Wired*" tərəfindən birinci, "*Time*" tərəfindən ikinci, "*Push Square*" və "*Zero Punctuation*" tərəfindən üçüncü, "*EGM*" tərəfindən beşinci, "*Polygon*" tərəfindən doqquzuncu və son olaraq, "*The Daily Telegraph*" tərəfindən onuncu yerə layiq görülmüşdür. "*Shacknews*" və "*The Verge*" onu "İlin oyunu" adlandırdılar, "*Eurogamer*" isə oyunu ilin ən yaxşı 30 oyunundan biri hesab etmişdir. "*Famitsu*" jurnalı tərəfindən keçirilən sorğuda 128 Yaponiya oyun istehsalçısı "*Spider-Man*" videooyununu ilin oyunu adlandırmışdır.

| İl | Mükafat | Kateqoriya | Nəticə | İst. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016 | Qızıl Coystik Mükafatları | Ən çox istənilən oyun | Namizəd |  |
| 2017 | Namizəd |  |
| Oyun Mükafatları 2017 | Ən çox istənilən oyun | Namizəd |  |
| 2018 | Oyun tənqidçiləri mükafatları | Şounun ən yaxşısı | Namizəd |  |
| Ən yaxşı konsol oyunu | Qazandı |
| Ən yaxşı döyüş-macəra oyunu | Qazandı |
| Gamescom 2018 | Ən yaxşı döyüş oyunu | Namizəd |  |
| Ən yaxşı PlayStation 4 oyunu | Qazandı |
| IX Hollywood Music in Media Awards | Orijinal musiqi – Videooyun | Namizəd |  |
| Qızıl Coystik Mükafatları | Ən yaxşı təhkiyə | Namizəd |  |
| İlin PlayStation oyunu | Namizəd |
| İlin mükəmməl oyunu | Namizəd |
| Oyun Mükafatları 2018 | İlin oyunu | Namizəd |  |
| Ən yaxşı oyun rejissurası | Namizəd |
| Ən yaxşı təhkiyə | Namizəd |
| Ən yaxı musiqi | Namizəd |
| Ən yaxşı səs dizaynı | Namizəd |
| Ən yaxşı ifa (Yuri Lovental) | Namizəd |
| Ən yaxşı döyüş-macəra oyunu | Namizəd |
| Oyunçuların seçimi mükafatları | Ən favorit oyun | Namizəd |  |
| Azarkeş favoriti döyüş oyunu | Qazandı |
| Azarkeş favoriti birnəfərli oyun təcrübəsi | Qazandı |
| Azarkeş favoriti ilin personajı (Piter Parker) | Qazandı |
| Azarkeş favoriti kişi səs aktyoru (Yuri Lovental) | Namizəd |
| Azarkeş favoriti qadın səs aktyoru (Laura Beyli) | Namizəd |
| Azarkeş favoriti qadın səs aktyoru (Tara Platt) | Namizəd |
| Avstraliya Oyun Mükafatları | İlin döyüş-macəra epizodu | Namizəd |  |
| İlin oyunu | Namizəd |
| 2019 | Nyu-York Oyun Mükafatları | İlin ən yaxşı oyunu üzrə böyük alma mükafatı | Namizəd |  |
| Oyunda ən yaxşı aktyorluq üzrə böyük ağ yol mükafatı (Laura Beyli) | Namizəd |
| XLVI Enni mükafatları | Videooyunda personaj animasiyası | Namizəd |  |
| XLVIII Vizual Effektlər Cəmiyyəti mükafatları | Epizod və ya gerçəkzamanlı layihədə görkəmli animasiya edilmiş personaj (Otto Oktavius) | Namizəd |  |
| Gerçəkzamanlı layihədə görkəmli vizual effektlər | Namizəd |
| D.I.C.E. Mükafatları | Animasiyada görkəmli nailiyyət | Qazandı |  |
| İncəsənət rejissurasında görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| Personajda görkəmli nailiyyət (Piter Parker/Hörümçək-adam) | Namizəd |
| Orijinal musiqi bəstəsində görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| Səs dizaynında görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| Hekayədə görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| Görkəmli texniki nailiyyət | Namizəd |
| İlin macəra oyunu | Namizəd |
| Oyun dizaynında görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| Oyun rejissurasında görkəmli nailiyyət | Namizəd |
| İlin oyunu | Namizəd |
| LXXI ABŞ Senaristləri Gildiyası mükafatları | Videooyun ssenaristliyində görkəmli nailiyyət | Namizəd |  |
| Videooyun ticarət rəyçiləri milli akademiyası mükafatları | İlin oyunu | Namizəd |  |
| Animasiya, incəsənət | Namizəd |
| Animasiya, texniki | Namizəd |
| İncəsənət rejissurası, çağdaş | Namizəd |
| Oyun mühərrikində kamera rejissurası | Namizəd |
| Personaj dizaynı | Namizəd |
| İdarə dizaynı, üçölçülü | Namizəd |
| Kostyum dizaynı | Namizəd |
| Dizayn, franşiza | Namizəd |
| Oyun kinematoqrafiyası üzrə rejissura | Namizəd |
| Mühəndislik | Qazandı |
| Oyun, döyüş franşizası | Qazandı |
| Qrafikalar, texniki | Namizəd |
| İşıqlandırma/Tekstura | Namizəd |
| Orijinal dramatik musiqi, franşiza | Namizəd |
| Dram üzrə ifa, baş (Yuri Lovental) | Namizəd |
| Dram üzrə ifa, köməkçi (Laura Beyli) | Qazandı |
| Dram üzrə ifa, köməkçi (Uilyam Saylers) | Namizəd |
| Oyun kinematoqrafiyasında səs montajı | Namizəd |
| Səs effektləri | Namizəd |
| Dram üzrə ssenaristlik | Namizəd |
| SXSW oyun mükafatları | İncəsənət üzrə üstünlük | Namizəd |  |
| Animasiya üzrə üstünlük | Qazandı |
| Geympley üzrə üstünlük | Namizəd |
| Texniki nailiyyət üzrə üstünlük | Namizəd |
| Təhkiyə üzrə üstünlük | Namizəd |
| Konvergensiya üzrə üstünlük | Qazandı |
| İlin aktual oyunu | Namizəd |
| İlin videooyunu | Namizəd |
| Oyun istehsalçıları seçimi mükafatları | Ən yaxşı səs | Namizəd |  |
| Ən yaxşı dizayn | Namizəd |
| Ən yaxşı təhkiyə | Namizəd |
| Ən yaxşı texnologiya | Namizəd |
| Ən yaxşı vizaual incəsənət | Namizəd |
| İlin oyunu | Namizəd |
| 2019 G.A.N.G. mükafatları | İlin səsi | Namizəd |  |
| İlin səs dizaynl | Namizəd |
| İlin interaktiv musiqisi | Namizəd |
| İlin kinematoqrafik videoçarx səsi | Namizəd |
| Ən yaxşı dialoq | Qazandı |
| Ən yaxşı orijinal insturmental ("Spider-Man") | Namizəd |
| 2019 Uşaqların seçimi mükafatları | Favorit videooyun | Namizəd |  |
| XV Britaniya Akademiyası Video Oyun Mükafatları | İncəsənət nailiyyəti | Namizəd |  |
| Səs nailiyyəti | Namizəd |
| Təhkiyə | Namizəd |
| Famitsu Awards | Mükəmməllik mükafatı | Qazandı |  |
| İtaliya Video Oyun Mükafatları | Xalqın seçimi | Namizəd |  |
| İlin oyunu | Namizəd |
| Ən yaxşı oyun dizaynı | Namizəd |
| Ən yaxşı personaj (Piter Parker) | Namizəd |

Qeydlər
-------

1. ↑  Həmçinin **Spider-Man PS4** (*azərb*. Hörümçək-adam PS4‎) olaraq bilinir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Plante, 2018
2. 1 2 3 4 5 6  Tuckerb, 2018
3. 1 2 3 4 5 6 7  Intihar, 2017
4. 1 2 3 4  TuckerTR, 2018
5. 1 2  Greenb, 2018
6. 1 2 3 4 5 6  Parkin, 2018
7. 1 2 3  Williamsb, 2018
8. 1 2  Whitbrookb, 2018
9. ↑  Tapsell, 2018
10. ↑  TapsellB, 2018
11. ↑  TapsellC, 2018
12. ↑  Hawkins, 2018
13. ↑  Becht, 2018
14. ↑  TapsellD, 2018
15. ↑  TapsellE, 2018
16. 1 2  Wen, 2018
17. ↑  Kain, 2018
18. ↑  Green, 2018
19. ↑  Makedonski, 2018
20. ↑  Raméeb, 2018
21. ↑  Yin-Poole, 2018
22. 1 2  Yin-Pooleb, 2018
23. ↑  Dornbushb, 2018
24. ↑  Parkinb, 2018
25. 1 2 3 4 5 6 7 8  Tucker, 2018
26. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Marnell, 2018
27. 1 2  Dornbush, 2018
28. ↑  Shanley, 2018
29. 1 2  Greenc, 2018
30. 1 2  Brown, 2018
31. ↑  Mithaiwala, 2018
32. ↑  Ridgeley, 2018
33. ↑  Stark, 2018
34. ↑  Hornshaw, 2018
35. ↑  Loureiro, 2018
36. ↑  Stone, 2018
37. 1 2 3  Whitbrook, 2018
38. ↑  PoloB, 2018
39. ↑  Delahunty-Light, 2018
40. ↑  Delahunty-Lightb, 2018
41. 1 2 3  Barnett, 2018
42. 1 2 3  Mathew, 2017
43. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Watts, 2018
44. ↑  Sinclair, 2016
45. ↑  O'Connor, 2016
46. 1 2 3  Kuchera, 2018
47. ↑  Bankhurst, 2018
48. ↑  Khan, 2018
49. ↑  WGANominations, 2018
50. ↑  Ruppert, 2018
51. ↑  Salazar-Moreno, 2018
52. ↑  Vader, 2018
53. ↑  Fischer, 2019
54. 1 2  Massongill, 2018
55. ↑  Fogel, 2018
56. ↑  Saveedra, 2018
57. ↑  Wood, 2018
58. ↑  Macy, 2018
59. 1 2  Schedeen, 2019
60. 1 2  Reed, 2018
61. ↑  Stevenson, 2018
62. ↑  Leonard, 2018
63. ↑  Beer, 2018
64. ↑  Serrels, 2018
65. ↑  Santangellob, 2018
66. ↑  Arif, 2018
67. 1 2  Poloc, 2018
68. ↑  Leane, 2018
69. ↑  Polo, 2018
70. ↑  Williams, 2018
71. ↑  Stevens, 2018
72. ↑  Dedmon, 2018
73. ↑  Carter, 2019
74. ↑  Sideshow, 2018
75. ↑  Chapman, 2018
76. 1 2 3  Wales, 2018
77. 1 2  Erskine, 2018
78. ↑  Williamsc, 2018
79. ↑  Gach, 2018
80. ↑  Ramée, 2018
81. ↑  Smith, 2018
82. ↑  Smithb, 2018
83. ↑  Carter, 2018
84. ↑  Santangelo, 2018
85. ↑  Schreier, 2018
86. ↑  McWhertor, 2019
87. ↑  Purslow, 2018
88. ↑  Metacritic, 2018
89. 1 2 3 4  Carterb, 2018
90. 1 2 3 4 5  Hurley, 2018
91. ↑  Nelva, 2018
92. 1 2  Minotti, 2018
93. ↑  Grayson, 2018
94. 1 2 3 4 5 6 7  Reiner, 2018
95. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Harmon, 2018
96. 1 2 3 4 5 6  Faulkner, 2018
97. 1 2 3 4 5  Tran, 2018
98. 1 2 3 4 5  Dornbushc, 2018
99. 1 2 3 4 5  Ahern, 2018
100. ↑  Blumenthal, 2018
101. ↑  Crecente, 2018
102. ↑  Workman, 2018
103. ↑  Dring, 2018
104. ↑  Santangeloc, 2018
105. ↑  Phillips, 2018
106. ↑  Dealessandrib, 2018
107. ↑  Dealessandri, 2018
108. ↑  Dealessandric, 2018
109. ↑  Pavlovic, 2018
110. ↑  Ramsey, 2018
111. ↑  Aidan, 2018
112. ↑  Makucha, 2019
113. ↑  Muncy, 2018
114. ↑  Fitzpatrick, Dockterman & Austin, 2018
115. ↑  Tailby, 2018
116. ↑  Croshaw, 2019
117. ↑  EGMBest, 2019
118. ↑  Kucherab, 2018
119. ↑  Hogginsb, 2018
120. ↑  Mejia, 2018
121. ↑  Newton, 2018
122. ↑  Euro30, 2018
123. ↑  Adams, 2018
124. ↑  Loveridge, 2016
125. ↑  Hoggins, 2017
126. ↑  Makuchb, 2018
127. ↑  Wattsb, 2018
128. ↑  Raméec, 2018
129. ↑  Valentine, 2018
130. ↑  HMMAwards, 2018
131. ↑  HMMAwardsb, 2018
132. ↑  Hoggins, 2018
133. ↑  Andronico, 2018
134. ↑  Grant, 2018
135. ↑  GamersChoice, 2018
136. ↑  Vasquez, 2018
137. ↑  AustralianAwards, 2018
138. ↑  Keyes, 2019
139. ↑  Flores, 2018
140. ↑  Tapley, 2019
141. ↑  Makuchd, 2019
142. ↑  McWhertorb, 2019
143. ↑  WGA, 2018
144. ↑  NAVGTR, 2019
145. ↑  NAVGTRb, 2019
146. ↑  Trent, 2019
147. ↑  Khan, 2019
148. ↑  Good, 2019
149. ↑  Lagumbay, 2019
150. ↑  Fogelb, 2019
151. ↑  Nordyke, 2019
152. ↑  Fogel, 2019
153. ↑  Brian, 2019
154. ↑  IVGA, 2019

Ədəbiyyat
---------

* *Adams, Robert N.* "Japanese Developers Vote Spider-Man PS4 Game of the Year". Game Revolution (ingilis). December 28, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Ahern, Colm.* "Spider-Man Review". VideoGamer.com (ingilis). September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Aidan, Simonds.* "Marvel's Spider-Man Is Breaking Sales Records in Japan". PlayStation Lifestyle (ingilis). CraveOnline. October 9, 2018. October 11, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 11, 2018.
* *Andronico, Michael.* "Golden Joystick Awards: Vote for Ultimate Game of the Year". Tom's Guide (ingilis). October 26, 2018. November 14, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 14, 2018.
* *Arif, Shabana.* "Marvel's Spider-Man: Insomniac Offers To Remove The World's 'Saddest Easter Egg'". IGN (ingilis). September 10, 2018. January 24, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 24, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "Your 2018 Winners". Australian Games Awards (ingilis). December 19, 2018. January 12, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 3, 2018.
* *Bankhurst, Adam.* "Marvel'S Spider-Man For PS4 Is Officially Complete". IGN (ingilis). July 30, 2018. January 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Barnett, Brian.* "How Insomniac'S Spider-Man Came To Be - IGN Unfiltered". IGN (ingilis). September 10, 2018. January 17, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 17, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Becht, Eli.* "How to Earn Base Tokens in Spider-Man PS4" (ingilis). Heavy.com. September 9, 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Beer, Jeff.* "Sony PlayStation uses a blockbuster ad strategy for new Spider-Man game". Fast Company (ingilis). September 6, 2018. October 20, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 20, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Blumenthal, Eli.* "Marvel's 'Spider-Man' for PlayStation 4 swings to a record-breaking opening". USA Today (ingilis). September 20, 2018. October 5, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 20, 2018.
* *Brian.* "Famitsu Award 2018 winners announced - Smash Bros. wins Game of the Year, Sakurai named MVP, more". Nintendo Everything (ingilis). April 5, 2019. İstifadə tarixi: May 24, 2019.
* *Brown, Josh.* "Spider-Man PS4 Voice Actors: Who is the Cast?" (ingilis). Game Revolution. September 7, 2018. October 5, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 5, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Carter, Justin.* "A guide to Spider-Man PS4's many costumes, and their comic roots". Polygon (ingilis). November 15, 2018. September 16, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2018.
* *Carter, Chris.* "Spider-Man has some pretty great names for its difficulty settings". Destructoid (ingilis). January 7, 2019. January 8, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Carter, Chris.* "Review: Spider-Man". Destructoid (ingilis). September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2018.
* *Chapman, Tom.* "Into the Spider-Verse Trailer Has Spider-Man PS4 Costume Easter Egg". Screen Rant (ingilis). October 2, 2018. October 3, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 3, 2018.
* *Crecente, Brian.* "'Marvel's Spider-Man' Shatters PlayStation, Spider-Man Records". Variety (ingilis). October 24, 2018. February 1, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Croshaw, Ben "Yahtzee".* "2018's Best Worst and Blandest". The Escapist (ingilis). January 2, 2019. January 3, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 3, 2019.
* *Grayson, Dan.* "Marvel's Spider-Man Review". Gameplanet (ingilis). September 5, 2018. September 5, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2018.
* *Purslow, Matt.* "Spider-Man: Far From Home Suits Coming To Spider-Man PS4 For Free" (ingilis). IGN. July 2, 2019. İstifadə tarixi: July 2, 2019.
* *Dealessandri, Marie.* "Monthly charts: FIFA 19 takes the crown but Spider-Man is the real king". MCV (ingilis). October 4, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Dealessandri, Marie.* "Spider-Man still on top of the world". MCV (ingilis). September 25, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Dealessandri, Marie.* "UK physical market down in 2018, Switch sales surge". MCV (ingilis). January 3, 2019. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Dedmon, Tanner.* "Marvel's Spider-Man gets Official Comic Book Spin-off". ComicBook.com (ingilis). December 17, 2018. December 26, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 17, 2018.
* *Delahunty-Light, Zoe.* "31 Spider-Man PS4 easter eggs and tiny details you might have missed". GamesRadar+ (ingilis). September 6, 2018. January 27, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 6, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Delahunty-Light, Zoe.* "31 Spider-Man PS4 easter eggs and tiny details you might have missed". GamesRadar+ (ingilis). January 27, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 6, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Dornbush, Jonathon.* "Marvel's Spider-Man Gameplay, Story Details Revealed". IGN (ingilis). April 4, 2018. April 8, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 7, 2018.
* *Dornbush, Jonathon.* "Why Marvel's Spider-Man's Photo Mode Is So Great". IGN (ingilis). September 7, 2018. January 24, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 24, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Dornbush, Jonathon.* "Spider-Man PS4 Review". IGN (ingilis). September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Dring, Christopher.* "UK charts: Spider-Man is fastest-selling game of the year". GamesIndustry.biz (ingilis). Eurogamer. September 9, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "EGM's Best of 2018 Part Five: #5 ~ #1". Electronic Gaming Monthly (ingilis). January 1, 2019. January 30, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 30, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Erskine, Donovan.* "Marvel's Spider-Man: The Heist impressions - Hi Felicia!". Shacknews. October 23, 2018. October 24, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 24, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* "The 30 best games of 2018". Eurogamer (ingilis). December 30, 2018. February 1, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 1, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Faulkner, Jason.* "Spider-Man PS4 Review – My Spidey-Senses Are Tingling". Game Revolution (ingilis). CraveOnline. September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Fischer, Tyler.* "Marvel Originally Vetoed Major 'Spider-Man' PS4 Death". ComicBook.com (ingilis). February 1, 2019. February 4, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 4, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Fitzpatrick, Alex; Dockterman, Eliana; Austin, Patrick Lucas.* "The 10 Best Video Games of 2018". Time (ingilis). November 16, 2018. January 30, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 30, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Flores, Terry.* "'Incredibles 2,' 'Ralph Breaks the Internet' Top Annie Awards Nominations". Variety (ingilis). December 3, 2018. December 18, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 7, 2018.
* *Fogel, Stefanie.* "Insomniac Talks About The Tech Behind 'Spider-Man's' Satisfying Swing". Variety (ingilis). September 6, 2018. January 18, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 18, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Fogel, Stefanie.* "'God of War,' 'Red Dead 2' Lead BAFTA Game Awards Nominations". Variety. March 14, 2019. İstifadə tarixi: March 14, 2019.
* *Fogel, Stefanie.* "'God of War' Wins Six G.A.N.G. Awards, Including Audio of the Year". Variety (ingilis). March 21, 2019. İstifadə tarixi: March 22, 2019.
* *Gach, Ethan.* "Spider-Man's Heist DLC Is Fun But Familiar". Kotaku (ingilis). October 23, 2018. October 24, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 24, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* "2018 Gamers' Choice Awards". Gamers' Choice Awards (ingilis). December 9, 2018. January 3, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 3, 2018.
* *Good, Owen S.* "Red Dead Redemption 2 tops list of Game Developers Choice nominees". Polygon (ingilis). January 4, 2019. January 5, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 6, 2019.
* *Grant, Christopher.* "The Game Awards 2018: Here are all the winners". Polygon (ingilis). December 6, 2018. December 7, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 7, 2018.
* *Green, Jake.* "Spider Man PS4 Miles Morales - Can You Play as Miles Morales?". USGamer (ingilis). December 18, 2018. January 15, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.
* *Green, Jake.* "Spider Man PS4 Combat Tips, Fighting Guide". USGamer (ingilis). December 18, 2018. January 15, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.
* *Green, Jake.* "Spider-Man PS4 Release Date, E3 2018 Gameplay, Hands-On Preview Impressions, Sinister Six Villains - Everything We Know". USgamer (ingilis). June 15, 2018. June 18, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 20, 2018.
* *Harmon, Josh.* "Marvel's Spider-Man review". EGMNOW (ingilis). September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2018.
* *Hawkins, Josh.* "How to Get Crime Tokens in Spider-Man" (ingilis). Prima Games. September 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "2018 Music in Visual Media Nominations". Hollywood Music in Media Awards (ingilis). October 17, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 14, 2018.
* "2018 HMMA WINNERS". Hollywood Music in Media Awards (ingilis). November 14, 2018. November 15, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 15, 2018.
* *Hoggins, Tom.* "Public voting and the nominations for the 2017 Golden Joystick Awards are now up". The Daily Telegraph (ingilis). October 27, 2017. November 18, 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Hoggins, Tom.* "Golden Joysticks 2018 nominees announced, voting open now". The Daily Telegraph (ingilis). September 24, 2018. October 11, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 6, 2018.
* *Hoggins, Tom.* "Games of 2018: Marvel's Spider-Man was a super-powered swinging treat". The Daily Telegraph (ingilis). December 18, 2018. January 30, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 30, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Hornshaw, Phil.* "'Marvel's Spider-Man' PS4 Has the Most Heartwarming Stan Lee Cameo Ever (Video)". TheWrap (ingilis). September 6, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 9, 2018.
* *Hurley, Leon.* "Marvel's Spider-Man Review: "About As Good As Superhero Gaming Gets". GamesRadar+ (ingilis). September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2018.
* *Intihar, Bryan.* "Marvel's Spider-Man: New Trailer Features Aunt May, MJ & More". PlayStation Blog (ingilis). PlayStation. October 30, 2017. January 15, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "Italian Video Game Awards Nominees and Winners". Italian Video Game Awards (italyan). April 11, 2019. April 12, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 24, 2019.
* *Kain, Erik.* "'Spider-Man' (2018) PS4 Review: The Good, The Bad And The Spidey". Forbes (ingilis). September 6, 2018. January 15, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Keyes, Rob.* "2018 New York Game Awards Nominees Revealed". Screen Rant (ingilis). January 3, 2019. January 5, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 5, 2019.
* *Khan, Zarmena.* "Insomniac Games Wants to Keep Players Engaged in Its Spider-Man Universe". PlayStation Lifestyle (ingilis). CraveOnline. September 15, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Khan, Zarmena.* "God of War Takes Home 'Game of the Year' at SXSW 2019 Gaming Awards". PlayStation LifeStyle (ingilis). CraveOnline. March 17, 2019. İstifadə tarixi: March 17, 2019.
* *Kuchera, Ben.* "Spider-Man on the PS4 is a great example of AAA development working at its best". Polygon (ingilis). September 12, 2018. January 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Kuchera, Ben.* "GOTY 2018: #9 Marvel's Spider-Man". Polygon (ingilis). December 11, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Lagumbay, Emmanuel.* "2019 G.A.N.G. Awards Finalists". Game Audio Network Guild (ingilis). February 14, 2019. May 18, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 16, 2019.
* *Leane, Rob.* "Spider-Man PS4: spoilery secrets from the Hostile Takeover prequel novel". DenofGeek! (ingilis). Dennis Publishing. August 8, 2018. October 17, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 17, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Leonard, Matt.* "Spider-Man PS4 Goes All Out with Massive NFL Commercial". Game Revolution. September 7, 2018. October 20, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 20, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Loureiro, Jorge.* "Spider-Man: Erica Lindbeck to be Black Cat at DLC The City That Never Sleeps". Eurogamer (fransız). July 7, 2018. October 3, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 3, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Loveridge, Sam.* "Golden Joystick Awards 2016 voting now open to the public". Digital Spy (ingilis). September 15, 2016. February 28, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 6, 2018.
* *Macy, Seth G.* "Complete Guide To Spider-Man's Preorder Bonuses". IGN (ingilis). September 6, 2018. October 17, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 17, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Makedonski, Brett.* "Spider-Man has some pretty great names for its difficulty settings". Destructoid (ingilis). August 5, 2018. January 8, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Makuch, Eddie.* "PS4 Continues To Enjoy Great Success; Spider-Man Up To 9 Million Sold". GameSpot (ingilis). January 9, 2019. January 12, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 11, 2019.
* *Makuch, Eddie.* "The Game Awards 2017 Winners Headlined By Zelda: Breath Of The Wild's Game Of The Year". GameSpot (ingilis). December 8, 2017. December 9, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 6, 2018.
* *Makuch, Eddie.* "God Of War, Spider-Man Lead DICE Awards; Here's All The Nominees". GameSpot (ingilis). January 10, 2019. January 11, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 11, 2019.
* *Marnell, Blair.* "Spider-Man PS4 Writers Explain the Changes to Spidey, MJ's Job, Doc Ock, and More" (ingilis). Syfy. September 10, 2018. September 13, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 3, 2018.
* *Massongill, Justin.* "Insomniac Interview: The Tech Behind Marvel's Spider-Man". PlayStation Blog (ingilis). PlayStation. September 6, 2018. January 17, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 17, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Mathew, Adam.* "How deep is Insomniac's PS4 Spider-sensibility?" (ingilis). Red Bull. November 1, 2017. January 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "Marvel's Spider-Man for PlayStation 4 Reviews" (ingilis). Metacritic. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *McWhertor, Michael.* "God of War wins big at DICE Awards 2019". Polygon (ingilis). February 14, 2019. June 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *McWhertor, Michael.* "Spider-Man gets two new Fantastic Four-themed costumes". Polygon (ingilis). January 28, 2019. January 28, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 28, 2019.  (#invalid\_param\_val)}
* *Mejia, Ozzie.* "Shacknews Game of the Year 2018 - Marvel's Spider-Man" (ingilis). Shacknews. December 31, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Minotti, Mike.* "Marvel's Spider-Man review — Spidey's best game yet". VentureBeat (ingilis). September 5, 2018. September 5, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Mithaiwala, Mansoor.* "Marvel's Spider-Man PS4 Ending Explained". Screen Rant (ingilis). Valnet Inc. September 6, 2018. September 7, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 7, 2018.
* *Muncy, Julie.* "The 10 Best Games Of 2018—And Yes, They'Re Ranked". Wired (ingilis). December 30, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "Nominee List for 2018". National Academy of Video Game Trade Reviewers (ingilis). February 11, 2019. February 13, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 12, 2019.
* "Winner list for 2018: God of War breaks record". National Academy of Video Game Trade Reviewers (ingilis). March 13, 2019. March 14, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 13, 2019.
* *Nelva, Giuseppe.* "Marvel's Spider-Man Review — Insomiac Games' Masterpiece Is Amazing". Dualshockers (ingilis). September 20, 2018. September 4, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 5, 2018.
* *Newton, Casey.* "Why Spider-Man is my game of the year". The Verge (ingilis). December 19, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Nordyke, Kimberly.* "Kids' Choice Awards: Full List of Winners". The Hollywood Reporter (ingilis). March 23, 2019. İstifadə tarixi: May 24, 2019.
* *O'Connor, James.* "Insomniac Games is making a Spider-Man game". VG247 (ingilis). June 14, 2016. November 16, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 17, 2019.
* *Parkin, Jeffrey.* "Spider-Man PS4 fighting guide". Polygon (ingilis). September 12, 2018. January 5, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 5, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Parkin, Jeffrey.* "How to take a selfie in Spider-Man PS4". Polygon (ingilis). September 12, 2018. January 24, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 24, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Pavlovic, Uros.* "Japanese Sales Chart: Spidey Swings to the Top". PlayStation Lifestyle (ingilis). CraveOnline. September 12, 2018. October 11, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 11, 2018.
* *Phillips, Tom.* "Spider-Man PS4 is the fastest-selling game of the year so far". Eurogamer (ingilis). September 10, 2018. September 10, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 10, 2018.
* *Plante, Chris.* "How Spider-Man PS4's New York City compares to the real thing". Polygon (ingilis). June 12, 2018. June 15, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 1, 2019.
* *Polo, Susana.* "Video game Spider-Man will enter Marvel Comics canon this fall". Polygon. June 15, 2018. January 25, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 19, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Polo, Susana.* "Spider-Man PS4's new DLC makes some changes to the original Black Cat". Polygon (ingilis). October 25, 2018. November 6, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 24, 2018.
* *Polo, Susana.* "Insomniac's Spider-Man will swing into action early in prequel novel". Polygon (ingilis). April 17, 2018. January 25, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 25, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Ramée, Jordan.* "Spider-Man PS4 Gets New Game Plus And Ultimate Difficulty; Here Are The Full Patch Notes". Gamespot (ingilis). October 19, 2018. January 8, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Ramée, Jordan.* "PS4's Spider-Man The Heist DLC: Just How Long Is It?". GameSpot (ingilis). October 23, 2018. October 24, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 24, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Ramée, Jordan.* "Gamescom 2018: Award Nominees Include Marvel's Spider-Man, Assassin's Creed Odyssey, And More". GameSpot (ingilis). August 15, 2018. August 17, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 19, 2018.
* *Ramsey, Robert.* "Japanese Sales Charts: Spider-Man PS4 Spends Third Week Straight at the Top". Push Square (ingilis). Eurogamer. September 26, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Reed, Chris.* "Marvel's Spider-Man PS4 Special Editions And Release Date Guide (US Only)". GameSpot (ingilis). September 11, 2018. October 17, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 17, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Reiner, Andrew.* "Spider-Man Review - Spinning An Amazing Web". Game Informer (ingilis). GameStop. September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Ridgeley, Charlie.* "'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Debuts Major Change to Scorpion". comicbook.com (ingilis). October 1, 2018. October 5, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 6, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Ruppert, Liana.* "Spider-Man PS4 Lead Voice Actor Almost Rejected by Insomniac". comicbook.com (ingilis). April 4, 2018. January 22, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 22, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Salazar-Moreno, Quibian.* "Interview: Yuri Lowenthal On Being The Voice Of Spider-Man And His New Show, Orbital Redux". GameCrate.com (ingilis). Newegg. September 28, 2018. January 23, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 23, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Santangelo, Nick.* "Marvel's Spider-Man'S Final DLC, Silver Linings, Available Next Week". IGN (ingilis). December 13, 2018. December 13, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 13, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Santangelo, Nick.* "Spider-Man Fans Are Arguing About Puddle Sizes". IGN (ingilis). August 30, 2018. January 24, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 24, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Santangelo, Nick.* "Spider-Man Is The Fastest-Selling Game Of The Year In The Uk". IGN (ingilis). İstifadə tarixi: September 10, 2018.
* *Saveedra, John.* "Spider-Man PS4: New Spidey Costume Explained". DenofGeek! (ingilis). Dennis Publishing. September 11, 2018. January 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Schedeen, Jesse.* "Marvel Comics Continues The Story Of Insomniac's Spider-Man Game". IGN (ingilis). May 15, 2019. May 18, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 19, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Schreier, Jason.* "Surprise: The 'Sam Raimi' Suit Is Now In Spider-Man PS4". Kotaku (ingilis). December 20, 2018. December 21, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 1, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Serrels, Mark.* "Spider-Man has an actual, literal hype train in New York City" (ingilis). CNET. August 20, 2018. October 20, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 20, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Shanley, Patrick.* "'Marvel's Spider-Man': Game Review". The Hollywood Reporter (ingilis). September 4, 2018. September 26, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 26, 2018.
* *Sinclair, Brenden.* "Spider-Man leads Marvel's "epic" new console strategy". GamesIndustry.biz (ingilis). Eurogamer. June 15, 2016. June 18, 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 17, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* "Spider-Man (Spider-Punk) Suit" (ingilis). Sideshow Collectibles. 2018. October 20, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 21, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Smith, Ryan.* "Marvel's Spider-Man: The Heist Out Next Tuesday, Adds 3 New Suits" (ingilis). PlayStation Blog. October 16, 2018. October 18, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 24, 2018.
* *Smith, Ryan.* "Marvel's Spider-Man: The Heist Out Next Tuesday, Adds 3 New Suits" (ingilis). PlayStation Blog. November 13, 2018. November 23, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Stark, Chelsea.* "Spider-Man's post-credits scenes set us up for a sequel perfectly". Polygon (ingilis). September 7, 2018. October 5, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 5, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Stevens, Colin.* "Spider-Man PS4 Gets His Own Marvel Comic". IGN (ingilis). December 17, 2018. January 19, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 19, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Stevenson, James.* "Marvel's Spider-Man Swings to PS4 September 7, Collector's & Digital Deluxe Editions Detailed" (ingilis). PlayStation Blog. September 7, 2018. April 4, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 5, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Stone, Sam.* "Black Cat Arrives in Spider-Man PS4 'The Heist' Trailer" (ingilis). Comic Book Resources. September 3, 2018. October 2, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 2, 2018.
* *Tailby, Stephen.* "Game of the Year 2018: #3 - Marvel's Spider-Man". Push Square (ingilis). Eurogamer. December 30, 2018. January 29, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 29, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tapley, Kristopher.* "Avengers,' 'Lost in Space,' 'Ready Player One' Lead Visual Effects Society Nominations". Variety (ingilis). January 15, 2019. İstifadə tarixi: January 17, 2019.
* *Tapsell, Chris.* "Spider-Man Challenge Tokens explained - how to Complete Taskmaster Challenges and earn Ultimate Level score". Eurogamer (ingilis). September 19, 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tapsell, Chris.* "Spider-Man Backpack Tokens explained - how to find Backpacks". Eurogamer (ingilis). September 19, 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tapsell, Chris.* "Spider-Man Research Tokens explained - how to complete Research Stations, Circuit Projects and catch Pigeons". Eurogamer (ingilis). September 19, 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tapsell, Chris.* "Spider-Man Landmark Tokens and Secret Photo locations - how to get Landmark Tokens explained". Eurogamer (ingilis). September 19, 2018. January 2, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 2, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tapsell, Chris.* "Spider-Man Circuit Puzzle and Pattern Puzzle solutions - Octavius Lab puzzle solutions, A Bit of a Fixer Upper trophy, and how to get the correct Target Voltage". Eurogamer (ingilis). September 19, 2018. January 15, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tran, Edmond.* "Spider-Man PS4 Review: Amazing Fantasy". GameSpot (ingilis). CBS Interactive. September 4, 2018. September 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 4, 2018.
* *Trent, Logan.* "Here Are Your 2019 SXSW Gaming Awards Finalists!". South by Southwest. February 11, 2019. İstifadə tarixi: February 15, 2019.
* *Tucker, Jake.* "Marvel's Spider-Man Review" (ingilis). Shacknews. September 7, 2018. January 1, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 1, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Tucker, Kevin.* "Voice actors and cast in Marvel's Spider-Man" (ingilis). Shacknews. September 7, 2018. March 30, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 2, 2018.
* *Tucker, Kevin.* "Marvel's Spider-Man Review: Simply Spectacular" (ingilis). Shacknews. September 4, 2018. January 1, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 1, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Vader, Leo.* "Exclusive Interview With The Man Playing Spider-Man". Game Informer (ingilis). April 4, 2018. April 5, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 4, 2018.
* *Valentine, Rebekah.* "Microsoft's Moon Studios, Activision Blizzard stand out in Gamescom Awards". GamesIndustry.biz (ingilis). August 21, 2018. August 23, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 23, 2018.
* *Vasquez, Suriel.* "CBS To Air Fan-Voted 'Gamers' Choice Awards' Next Month". Game Informer (ingilis). November 17, 2018. January 26, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 26, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Wales, Matt.* "Insomniac shows off Spidey's new suits from next week's The City That Never Sleeps DLC". Eurogamer (ingilis). October 16, 2018. November 23, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Watts, Steve.* "Marvel's Spider-Man: How Insomniac Spun Its Web". GameSpot (ingilis). December 21, 2018. January 17, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 17, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Watts, Steve.* "Resident Evil 2 Wins Top Honor In E3 Game Critics Awards". GameSpot (ingilis). July 2, 2018. August 3, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 6, 2018.
* *Wen, Alan.* "Marvel's Spider-Man hands-on – Mary Jane stealth sections, Peter Parker puzzles, and flipping through New York". VG247 (ingilis). August 2, 2018. March 30, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 30, 2019.
* "WGA Awards: Full List of Nominations". The Hollywood Reporter (ingilis). December 6, 2018. March 30, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 25, 2019.
* "2019 Writers Guild Awards Screenplay and Videogame Writing Nominations Announced". Writers Guild of America West (ingilis). January 7, 2019. January 11, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 11, 2019.
* *Whitbrook, James.* "Spider-Man's Latest DLC Sells Its Fascinating Ideas Short" (ingilis). io9. November 22, 2018. November 23, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2018.  (#invalid\_param\_val)
* *Whitbrook, James.* "Marvel's Spider-Man Understands the Amazing Fantasy of Becoming Peter Parker" (ingilis). io9. September 4, 2018. January 15, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 15, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Williams, Mike.* "Why Spider-Man PS4 Fans Should Pick Up Spider-Geddon #0". USGamer (ingilis). September 27, 2018. October 20, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 20, 2018.
* *Williams, Mike.* "Marvel's Spider Man Review". USGamer (ingilis). September 27, 2018. January 6, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 6, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Williams, Mike.* "Spider-Man: Turf War DLC Review". USGamer (ingilis). November 20, 2018. November 23, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 23, 2018.
* *Wood, Chandler.* "Composing Peter Parker – The Music of Marvel's Spider-Man with Composer John Paesano". PlayStation Lifestyle (ingilis). CraveOnline. September 12, 2018. January 16, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 16, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Workman, Robert.* "'Marvel's Spider-Man' Becomes Fastest Selling Superhero Game of All Time". Comicbook (ingilis). December 20, 2018. December 22, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 22, 2018.
* *Yin-Poole, Wesley.* "Spider-Man PS4 continues the trend of useful accessibility options in video games". Eurogamer (ingilis). September 8, 2018. January 8, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 8, 2019.  (#invalid\_param\_val)
* *Yin-Poole, Wesley.* "Insomniac has the last laugh on Spider-Man PS4 "puddlegate"". Eurogamer (ingilis). October 20, 2018. January 24, 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 24, 2019.  (#invalid\_param\_val)

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Videooyunlar" portalı |


Vikianbarda Spider-Man ilə əlaqəli mediafayllar var.

### Məlumat

* playstation.com/en-us/games/marvels-spider-man-ps4/ — "Spider-Man" videooyununun rəsmi saytı  (ing.)
* *Spider-Man* — IMDb səhifəsi
* **Marvel's Spider-Man** — oyunun azarkeş Vikiya saytında.  (ing.)  (rus.)

### Treylerlər

* "Marvel's Spider-Man | Announce Trailer – E3 2016 | PS4" — YouTube
* "Marvel’s Spider-Man – PS4 Trailer | E3 2017" — YouTube
* "Marvel's Spider-Man – PGW 2017 Teaser Trailer | PS4" — YouTube
* "Marvel's Spider-Man – Gameplay Launch Trailer | PS4" — YouTube
* "Marvel's Spider-Man – SDCC 2018 Story Trailer | PS4" — YouTube
* "Marvel's Spider-Man – Photo Mode Trailer | PS4" — YouTube
* "Marvel’s Spider-Man – Be Greater Extended Trailer | PS4" — YouTube

| ⛭Hörümçək-adam digər mediada |
| --- |
| Televiziya | 
* *Hörümçək-adam* (1967–70)
	+ seriyalar
* *Hörümçək super hekayələri* (1974–77)
* *Heyranedici Hörümçək-adam* (1977–79)
* *Hörümçək-adam* (1978–79)
* *Hörümçək-adam* (1981–82)
	+ Kapitan Amerikanın tutulması
* *Hörümçək-adam və onun heyranedici dostları* (1981–83)
	+ seriyalar
	+ personajlar
* *Hörümçək-adam* (1994–98)
	+ seriyalar
	+ personajlar
* *Limitsiz Hörümçək-adam* (1999–2001)
* *Hörümçək-adam: Yeni animasiya serialı* (2003)
* *Valehedici Hörümçək-adam* (2008–09)
	+ seriyalar
	+ personajlar
* *Mükəmməl Hörümçək-adam* (2012–17)
	+ seriyalar
* *Hörümçək-adam* (2017–hazırda)
	+ seriyalar

 |
| Film | 
* *Hörümçək-adam* (1977)
* *Hörümçək-adam* (1978)
* *Hörümçək-adam cavab zərbəsi endirir* (1978)
* *Hörümçək-adam: Əjdahanın meydan oxuması* (1981)
* *Hörümçək-adam* (2002)
* *Hörümçək-adam 2* (2004)
* *Hörümçək-adam 3* (2007)
* *Heyranedici Hörümçək-adam* (2012)
* *Heyranedici Hörümçək-adam 2* (2014)
* *Birinci qisasçı: Qarşıdurma* (2016)
* *Hörümçək-adam: Evə qayıdış* (2017)
* *Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı* (2018)
* *Hörümçək-adam: Hörümçək-kainata doğru* (2018) (mükafatlar)
* *Qisasçılar: Final* (2019)
* *Hörümçək-adam: Evdən uzaqda* (2019)

 |
| Canlı performanslar | 
* *Hörümçək-adamın toyu*
* *Hörümçək-adam Canlı!*
* *Spider-Man: Turn Off the Dark*

 |
| Video oyunlar | 
* *Spider-Man* (1982)
* *Questprobe Featuring Spider-Man*
* *Doctor Doom's Revenge*
* *The Amazing Spider-Man* (Amiga)
* *The Amazing Spider-Man* (Game Boy)
* *The Amazing Spider-Man vs. The Kingpin*
* *Spider-Man: The Video Game*
* *The Amazing Spider-Man 2* (1992)
* *Return of the Sinister Six*
* *Arcade's Revenge*
* *Invasion of the Spider-Slayers*
* *Maximum Carnage*
* *Lethal Foes*
* *Separation Anxiety*
* *Spider-Man* (1995)
* *Web of Fire*
* *Spider-Man* (2000)
* *The Sinister Six*
* *Enter Electro*
* *Mysterio's Menace*
* *Spider-Man* (2002)
* *Spider-Man 2*
* *Ultimate Spider-Man*
* *Battle for New York*
* *Spider-Man 3*
* *Friend or Foe*
* *Web of Shadows*
* *Toxic City*
* *Total Mayhem*
* *Shattered Dimensions*
* *Edge of Time*
* *The Amazing Spider-Man* (2012)
* *The Amazing Spider-Man 2* (2014)
* *Spider-Man Unlimited* (2014)
* *Marvel's Spider-Man* (2018)
	+ Hörümçək-adam

 |
| Ədəbiyyat | 

|  |  |
| --- | --- |
| Romanlar | 
* Kitab seriyaları
* *Hörümçək-adam: Bu orta küçələrdən gedin*
* *Hörümçək-adam: Ən qaranlıq saatlar*

 |
| Komiks stripləri | 
* *The Amazing Spider-Man* (1977–hazırda)
* *The Amazing Spider-Man: The Ultimate Newspaper Comics Collection* (2015-hazırda)
* *Mr. and Mrs. Spider-Man* (2008)

 |

 |
| Musiqi | 
* *Heyranedici Hörümçək-adam*
* *Heyranedici Hörümçək-adam 2*
* *Hörümçək-adamdan ilhamlanılan musiqilər*
* *Hörümçək-adam 2*
* *Hörümçək-adam 3*
* *Hörümçək-adam: Evə qayıdış*
* *Hörümçək-adam: Hörümçək-kainata doğru*
* *Spider-Man: Original Motion Picture Score*

 |
| Park atraksiyonları | 
* *The Amazing Adventures of Spider-Man*
* *Meet Spider-Man and the Marvel Super Heroes*

 |
| Əlaqəli | 
* Hörümçək-adamın düşmənləri digər mediada
	+ Yaşıl qoblin

 |
| 
* **Category Kateqoriya**

 |

| ⛭**Insomniac GAMES** |
| --- |
| *Spyro* | 
* *Spyro the Dragon*
* *Ripto's Rage!*
* *Year of the Dragon*

 |
| *Ratchet & Clank* | 
* *Ratchet & Clank* (2002)
* *Going Commando*
* *Up Your Arsenal*
* *Deadlocked*
* *Tools of Destruction*
* *Quest for Booty*
* *A Crack in Time*
* *All 4 One*
* *Full Frontal Assault*
* *Into the Nexus*
* *Ratchet & Clank* (2016)
* *Rift Apart*

 |
| *Resistance* | 
* *Resistance: Fall of Man*
* *Resistance 2*
* *Resistance 3*

 |
| Digər | 
* *Disruptor*
* *Outernauts*
* *Fuse*
* *Sunset Overdrive*
* *Edge of Nowhere*
* *Song of the Deep*
* *Spider-Man*

 |
| Personajlar | 
* Spayro
* Ratchet & Clank personajları
	+ Retçet
	+ Klenk
	+ Kapitan Kvark
	+ Doktor Alçaq
* Hörümçək-adam

 |
| Əlaqəli | 
* *Retçet və Klenk* (film)

 |
| 
* Category **Kateqoriya**

 |