**Sumas** (*ing.* Sumas) — ABŞ-nin Uatkom əyaləti, Vaşinqton ştatında şəhər. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən şəhərin əhalisi 1307 nəfər olmuşdur. Kanada ilə həmsərhəsddir. Şəhər ərazisində 24 saat fəaliyyət göstərən sərhəd keçid məntəqəsi vardır.

Tarixi
------

Sumas sözünün mənası "ağaçsız torpaq" deməkdir. 1850-ci ildə əraziyə ağdərililər gəldikdə burada Nuksak qəbiləsindən olan hindular yaşayırdılar. 1872-ci ildə Robert Conson burada yaşamağa başlayan ilk ağdərili oldu. 1875-ci ilin sonunda Bellinqhamdan indiki Everson şəhərinin ərazisinə ilk yol çəkilsə də, hələ də bu ərazidən Sumasa getmək üçün yeganə vasitə su yolu idi. 1870-ci illərin axırlarında burada daimi yaşayış məskənləri əmələ gəlməyə başladı. 24 Aprel 1889-cu ildə qəsəbənin ərazisi qeydə alındı. Əvvəllər ərazidə yaşayanlar çadırlarda yaşasalarda 1890-cı ildə ilk bina tikildi. Bu binada mağaza və meyxana yerləşirdi. 18 İyun 1891-ci ildə rəsmi olaraq qeydiyyata alındı. Artıq şəhər 3 böyük dəmiryolunun mərkəzi idi. Əhalisi 2000-ə çatmışdı. Sərhəd keçid məntəqəsi yaradıldı. 1892-ci ildə məktəb binası inşa edildi. 1892-1897-ci illər şəhər üçün böhran dövrü oldu. Bir çox insan buranı tərk etdi. Lakin 23 Avqust 1897-ci ildə Jack Post tərəfindən yaxın ərazidə qızılın kəşf edilməsi şəhərin yenidən inkişafına təkan verdi. Əhalinin sayı təkrar 2000 nəfərə çatdı. Burada artıq 2 qəzet, 5 otel, 3 dükan və 2 xəstəxana fəaliyyət göstərirdi. The Lone Jack Mind (daha sonralar Post adı ilə) 1924-cü ilə qədər fəaliyyət göstərdi. Ərazidə fəaliyyət göstərən ikinci mədən olan Boundary Red Mountain Mine 1913-1946-ci illərdə 1 milyon dollardan artıq dəyərdə qızıl hasil etdi. Sumas tarixində ikinci əhəmiyyətli hadisə 1920-ci illərdə keçirilməyə başlayan rodeo yarışları oldu. 1923-cü ildə 5000, 1924-cü ildə 25000, 1925-ci ildə isə 40000-dən artıq insan bu yarışlarda iştirak etdi. 1930-1986-cı illərdə Böyük böhran səbəbi ilə bu yarış dayandırıldı.1937-ci ildə təkrar yarışlara başlanılsa da, 1940-cı ildə İkinci dünya müharibəsi səbəbi ilə daimi təxirə salındı. Hal-hazırda şəhərdə kiçik rodeo yarışları təşkil olunur. 1990-cı ilin noyabr ayında baş vermiş sel daşqınları nəticəsində əraziyə milyonlarla dollar ziyan dəymişdir. 1999-cu ildə şəhərdə Sumas 2 adlı yeni elektrik stansiyası tikilməsi haqqında təklif verilsə də, 2006-cı ildə bu proyekt təxirə salındı.

İqlimi
------

Orta illik temperatur 10.5 °C-dir. Ən isti ay İyul (orta aylıq temperatur 18.5 °C), ən soyuq ay Yanvardır (orta aylıq temperatur 3.5 °C). Ən yüksək temperatur 38.0 °C, ən aşağı temperatur isə -16.4 °C olmuşdur.

Orta illik yağıntı miqdarı 1577 mm-dir.

| **Sumas şəhərinin iqlimi** |
| --- |
| Göstərici | Yan | Fev | Mar | Apr | May | İyn | İyl | Avq | Sen | Okt | Noy | Dek | İl |
| Mütləq maksimum, °C | 18,1 | 19,3 | 25,0 | 29,0 | 32,0 | 34,0 | 38,0 | 35,0 | 33,0 | 27,0 | 19,2 | 17,2 | 38,0 |
| Maksimum orta, °C | 7,3 | 9,8 | 12,3 | 16,0 | 19,3 | 21,9 | 25,3 | 25,4 | 22,7 | 16,0 | 10,4 | 7,0 | 16,1 |
| Orta temperatur, °C | 3,5 | 4,5 | 7,0 | 10,0 | 13,0 | 15,5 | 18,5 | 18,0 | 15,5 | 10,5 | 6,0 | 3,5 | 10,5 |
| Minimum orta, °C | 0,1 | 0,5 | 2,2 | 4,5 | 7,5 | 10,3 | 12,0 | 11,8 | 9,0 | 5,9 | 2,7 | 0,1 | 5,6 |
| Mütləq minimum, °C | −16,4 | −15,3 | −7,4 | −3 | 0,0 | 4,0 | 6,2 | 6,0 | 1,5 | −4,6 | −11,6 | −15 | −16,4 |
| Yağıntı norması, mm | 232,0 | 122,8 | 154,0 | 116,4 | 91,7 | 79,0 | 41,2 | 54,2 | 67,8 | 158,9 | 250,8 | 208,5 | 1.577 |
| *Mənbə:*  |

Əhalisi
-------

### 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması

2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 1307 nəfər əhali, 482 şəxsi təsərrüfat və 329 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 341.0 nəfər/km²-di. Burada 531 ev var və evlərin sıxlığı 138.5/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 83.7%-i Ağ amerikalılar, 1.5%-i Afroamerikalılar, 2.4%-i Hindilər, 1.5%-i Asiyalılar, 6.6%-i digər irqdən olanlar və 4.2%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.

482 şəxsi təsərrüfatın 39.8%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 49.6%-ində evli ailə, 11.6%-ində əri olmayan qadın, 7.1%-ində arvadı olmayan kişi, 31.7%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 26.3%-ində tək bir şəxs və 6.4%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.71 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.27 nəfər vardı.

Şəhər əhalisinin orta yaşı 30.6-dır. Əhalinin 28.8%-i 18 yaşdan kiçik, 12.1%-i 18-24 yaş arasında, 27.2%-i 25-44 yaş arasında, 21.3%-i 45-65 yaş arasında, 10.6%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Əhalinin 49.2%-i kişi, 50.8%-i qadındır.

### 2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması

2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 960 nəfər əhali, 346 şəxsi təsərrüfat və 236 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 264.8 nəfər/km²-di. Burada 401 ev var və evlərin sıxlığı 110.6/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 86.15%-i Ağ amerikalılar, 3.23%-i Hindilər, 4.17%-i Asiyalılar, 4.79%-i digər irqdən olanlar və 1.67%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.

346 şəxsi təsərrüfatın 39.9%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 51.2%-ində evli ailə, 11.3%-ində əri olmayan qadın, 5.7%-ində arvadı olmayan kişi, 31.8%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 26.6%-ində tək bir şəxs və 9.2%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.77 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.42 nəfər vardı.

Şəhər əhalisinin orta yaşı 31-dir. Əhalinin 35.0%-i 18 yaşdan kiçik, 8.2%-i 18-24 yaş arasında, 29.0%-i 25-44 yaş arasında, 17.6%-i 45-65 yaş arasında, 10.2%-i isə 65 yaşdan böyükdür.

Hər şəxsi təsərrüfatın orta illik gəliri $29,297, hər ailənin orta illik gəliri isə $36,250 təşkil edir. Kişilərin orta illik gəliri $30,227, qadınların orta illik gəliri isə $20,268 olmuşdu. Şəhərdə adam başına düşən illik gəlir $13,497 olmuşdu. Ailələrin 13.9%-i, əhalinin isə 18.0%-inin gəliri yoxsulluq həddinin aşağısındadır, bunların isə 23.1%-ini 18 yaşdan kiçik olanlar, 14.9%-ini isə 65 yaşdan böyük olanlar təşkil edir.

Qalereya
--------

* Sumas, 1907-ci ilSumas, 1907-ci il
* Sumas, 1907-ci ilSumas, 1907-ci il
* Sumas Rodeo Yarışının afişası, 15 Avqust 1940-cı ilSumas Rodeo Yarışının afişası, 15 Avqust 1940-cı il
* Sumas 1950-ci illərSumas 1950-ci illər
* Çeri küçəsi (Cherry Street), 19 Avqust 2009-cu ilÇeri küçəsi (Cherry Street), 19 Avqust 2009-cu il
* Sumas sərhəd keçid məntəqəsiSumas sərhəd keçid məntəqəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "City Of Sumas". 2021-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-02.
2. 1 2 3 4 5  "HistoryLink". 2016-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-02.
3. ↑  "The Defense Technical Information Center" (PDF). 2016-03-04 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-03.
4. ↑  "The Energy Facility Site Evaluation Council - Washington State". 2015-06-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-03.
5. ↑  MeoWeather
6. ↑  "US Census". 2015-01-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-11.

Xarici keçidlər
---------------

* City of Sumas
* Sumas Chamber of Commerce
* Sumas Police Department Arxivləşdirilib 2015-05-24 at the Wayback Machine
* Sumas Fire Department
* Sumas Public Library Arxivləşdirilib 2015-06-11 at the Wayback Machine
* Sumas Elementary School Arxivləşdirilib 2015-05-21 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

| ⛭ABŞ-ın Vaşinqton ştatının Uotkom qraflığının bələdiyyələri və icmaları |
| --- |
| Qraflıq mərkəzi: **Bellinqham** |
| Şəhərlər | Bellinqham • Bleyn • Everson • Ferndeyl • Linden • Nuksak • Sumas | Map of Washington highlighting Whatcom County |
| Siyahıyaalınma üçün müəyyənləşdirilmişyaşayış məntəqələri | Akmi • Berç-Bey • Deminq • Jeniva • Kaster • Kendal • Qleyşer • Mariyeta-Oldervud • Meypl-Fols • Pisful-Vali • Poynt-Roberts • Saden-Vali |