recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Übeydullah binu Yəhya bin Xaqan ət-Türki** (*Əbu əl-Həsən Übeydullah b. Yəhya binu Xaqan ət-Türki*; Abbasilər – 877) — Xəlifələr Mütəvəkkil, Müktəmid və Müstəinin dövrlərində, uzun müddət xəlifə vəziri vəzifəsini tutan Abbasi xilafətinin görkəmli dövlət xadimlərindəndir.

Mənşəyi
-------

Dar-etnik mənşəyi barədə qaynaqlarda məlumat qalmayıb, ancaq ehtimal etmək olar ki, o xəzər əsillidir. Bunu onun, soyadında keçən kiçik şəcərəsi, və onun *"ət-Türki"* ləqəbi sübut edir. Çünki *türk* etnonimi hələ Qafqaz Hun eli tayfaları arasında geniş yayılmışdı. Artıq erkən orta əsrlər qaynaqlarında, məsələn Ağvan tarixində *türk* etnonimi, hun və xəzərlə sinonim kimi işlənir, xəzər dövləti isə Türküstan, Türk eli, Türkiyə adlanırdı.

7-ci əsrin ikinci yarısında Cənubi Qafqazın istilasına başlamış ərəblər, Qafqazın türk etnonimikasından o qədər də baş çıxarmırdılar yaxud onu fars və ermənilərin vasitəsilə öyrənirdilər. Buna görə ərəb qaynaqlarında adətən mikroetnonimlər deyil, o vaxt Xəzər dövlətinin əsasını təşkil edən sadəcə hun-xəzər tayfa ittifaqına daxil olanların mənsubiyətini bildirən *türk* makroetnonimi işlənirdi.

Fəaliyyəti
----------

Qaynaqlara görə, Übeydullahın babası Xaqan xəlifə Mötəsimin etibarlı adamlarından biri idi. Ola bilsin ki, Xaqan, Mötəsimin xəzər əsilli anası Maridə(Maridə ərəblərin Xəzər ölkəsinə növbəti hücumu zamanı aparılan əsir idi. Mənbələrə görə Harun ər-Rəşid onunla evləndi və o xəlif üçün, gələcək xəlifələr əl-Məmun və Möstəsimi doğdu) ilə qohum idi. Übeydullahın atası Yəhya binu Xaqan isə üzun illər Mütəvəkkilin baş vəziri Həsən b. Sehanın katibi olub .. (Sonuncusu xəlifə Mütəvəkkilin sarayında maliyə işlərinə baxırdı)

Übeydullah 876-cı ildə öldü. Onun qəbri üstündəı xəlifə Mütəvəkkilin oğlu Əbu Əhməd Müvəffəq namaz qıldı. Səmərradakı Xəzər qəbiristanlığında dəfn edilub. Übeydullahın oğlu Əbu Əli Mühəmməd b. Übeydullah və nəvəsi Əbü’ l- Qasım Abdullah b. Mühəmməd xəlifə Müqtədirin dönəmində onun vəzirləri idi. Übeydullahın başqa oğlu Əbu Müzahim Musa b. Übeydullah məşhur şair, təcvid və ərəb dili mütəxəssisi idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  (Bax.: Гукасян В.Л. Тюркизмы в албанских источниках. // Советская тюркология, 1977,№ 2. С.40). Türküstan toponiminin analoji işlənməsi "7-ci əsr erməni coğrafiyasında da var.". (Гукасян В.Л. Закавказские источники и изучение истории азербайджанского языка // Советская тюркология. 1978. № 2). Türküstan termininin sinonimi kimi , bu qaynaqlarda Hunnistan termini də işlənir. Hunniya)
2. ↑  Bax : Pamukçu. Qeyd edilən əsəri.с.167)

Həmçin bax
----------

* Buğa əl-Kəbir
* Suvar Təkin
* İtax
* Əbdülhəmid İbnü ət-Türki əl-Gili
* Fateh binu Xaqan

Xarici keçidlər
---------------

* -Übeydullah binu Yəhya bin Xaqan ət-Türki
Xəmsə məlikliklərinin xəritəsi. XVI əsr.
**Xaçın** — Azərbaycanda tarixi ərazi.

Yeri
----

Xaçın təqribən indiki Xaçın və Tərtər çaylarının yuxarı axarı, Göyçə gölündən cənuba Qarabağın dağlıq hissəsini əhatə edirdi.

Tarixi
------

XII əsrdə Xaçında feodal hakimliyi təşəkkül tapmışdır. Mərkəzi Xaçın çayının sağ sahilində yerləşən Xoxanabert olmuşdur. Xarabalığı indiki Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndi ərazisindədir.

Hakimliyi alban Mehranilər sülaləsi nəslinin nümayəndələri idarə etmişdilər. XIII əsrdən Calalilər sülaləsi kimi tanınan bu nəslin ən görkəmli nümayəndəsi Həsən Calal Dövlə olmuşdur. O, güclü, feodal hökmdarları ilə qohumluq əlaqəsi yaratmış və "keçmiş alban səltənətini bərpa etmişdir". Həsən Calal Dövlənin dövründə Xaçın ərazisində Dad, Xatra, Xota, Qandzasar və s. alban kilsə və məbədləri inşa olunmuşdur. Qandzasar alban katolikosluğunun mərkəzi elan edilmişdi. Alban katolikosları da həmin sülalə üzvlərindən seçilirdi. Xaçında, əsasən, Albaniyanın islam dinini qəbul etməmiş xristian əhalisi yaşayırdı, lakin bu ərazidə xristianlığın qriqoryan məzhəbi üstünlük təşkil etdiyindən əhali arasında erməniləşmə prosesi gedirdi.

XV əsrdə Qaraqoyunlu hökmdarı Cahanşah Calalilərə məlik titulu vermişdir. Bu məliklik 1813-cü ildə Qarabağ xanlığının tərkibində Rusiyaya birləşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Хачын // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 62.
**Mahirə Mehdi qızı Yaqubova** (4 dekabr 1954, Bakı) — azərbaycanlı aktrisa, pedaqoq, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2002), Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi (2023).

Həyatı
------

Mahirə Yaqubova 1954-cü il dekabr ayının 4-də Bakıda anadan olmuşdur. Suraxanı rayonundakı 101 saylı orta məktəbdə oxuyub. Səkkizinci sinifdən sonra məktəbəqədər pedaqoji məktəbdə təhsil alıb. İlk dəfə səhnəyə də burada çıxıb. Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bomba" novellası əsasında səhnələşdirilən tamaşada Feyzulla rolunu oynayıb (məktəbdə yalnız qızlar təhsil alırdı). 1974-cü ildə müvəffəqiyyətlə imtahan verərək M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olub və buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Tələbəlik illərində Anarın "Adamın adamı" əsərində (quruluşçu rejissor Ədalət Ziyadxanov) At Balaxanım, Lope de Veqanın "Sevilya ulduzu" əsəri əsasında hazırlanan diplom tamaşasında isə Natella obrazlarını uğurla ifa edib. 1979-cu ildən bu günə kimi Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllim, baş müəllim, son illər isə dosent vəzifəsində çalışır. Bir çox elmi məqalələrin, metodik göstərişlərin, dərsliklərlə bağlı proqramların müəllifidir. 

Pedaqoji fəaliyyəti ilə, elmi yazılarıyla yanaşı Bakı Bələdiyyə teatrında 13 ildən çox müddətdir ki, həm də aktrisa kimi fəaliyyət göstərir. Teatrın repertuarında olan çox dəyərli tamaşalarda baş rollarda çıxış edir. Bundan başqa bir neçə televiziya tamaşasında və filmdə rol alıb.

Teatrda çalışdığı illər ərzində Azərbaycan əsgərləri qarşısında dəfələrlə çıxış edib. Müxtəlif illərdə xarici ölkələrdə kecirilən festivallarda Azərbaycanın təmsilçisi olub. 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb.

13 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi fəxri adı ilə təltif edilmişdir.

Əsas rolları
------------

1. Ölülər (C.Məmmədquluzadə) — Kərbəlayi Fatma
2. Dəli Domrul (A.Məmmədov) — Domrulun anası
3. Elektra (Sofokl) — Korifey
4. Demokl qılıncı (N.Hikmət) — Karın arvadı
5. Unutqanlıq qorxunc bəladır (kompozisiya) — şəhid anası
6. Oğul (A.Babayev) — Səriyyə
7. Tənha qadınlar (Ə.Nesin) — Diha bəyim
8. Dönüş (C.Cabbarlı) — Asya

Filmoqrafiya
------------

1. De ki, məni sevirsən! (film, 1977) — rol: rəfiqə
2. Ötən ilin son gecəsi (film, 1978) — rol: Leyla
3. Sabiqlər (film, 1999) — rol: Xanım
4. Ünvansız qız (film, 1999) — rol: qaçqın qadın
5. Sabiqlərin yeni sərgüzəştləri (film, 2000) — rol: Xanım
6. Əsirin qayıtması (film, 2002) — rol: Səlimə xala
7. Yeni həyat (film, 2005)
8. Yalan (film, 2005) — rol: xəzinədar qadın
9. Əlvida (film, 2007) — rol: Solmaz
10. Sonuncu fəsil (teleserial, 2013) — rol: Zəri
11. Dələduzlar (film, 2014) — rol: sələmçinin arvadı
12. Vicdan haqqı (teleserial, 2016)
13. Yuxu kimi (teleserial, 2019)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2023-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-13.
Rəşid Behbudov tərəfindən ifa
**Küçələrə su səpmişəm** — Azərbaycan xalq mahnısı. Mahnı məşhur müğənni Rəşid Behbudov tərəfindən ifa olunduqdan sonra məşhurlaşmışdı.

Mahnının sözləri
----------------

***Küçələrə su səpmişəm***

I

Küçələrə su səpmişəm,
Yar gələndə toz olmasın.
Elə gəlsin, elə getsin,
Aramızda söz olmasın.
II

Simavara od salmışam,
İstəkana qənd salmışam.
Yarım gedib, tək qalmışam,
Nə əzizdir yarın canı,
Nə şirindir yarın canı.

Maraqlı faktlar
---------------

S1k1n durur? Yazıçı bildirir ki, o vahiməli günlərdə Bakını xilas etməyə gələn türk əsgərlərinin qarşılayan insanlar bu mahnını sevgi ifadəsi olaraq qoşublar. Yol gözləyən insanlar bu mahnını belə oxuyurdular:

Küçələrə su səpmişəm,
Türk gələndə toz olmasın.
Elə gəlsin, elə getsin,
Aramızda söz olmasın.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəşid Behbudov — Dinlə
* Samir Cəfərov — Dinlə
* Karaoke

İstinadlar
----------

 Arxivləşdirilib 2014-04-09 at the Wayback Machine
**Akvamu** — Qananın cənubunda, Birim, Densu və Volta çayları arasında, Akra şəhərinin şimalında yaşayan xalq. Sayları 70 mindən çoxdur.

İqtisadiyyatı
-------------

İqtisadiyyatda kiçik maldarlıq və əkinçilik üstünlük təşkil edir; Əsas bitkilər qarğıdalı, darı, sorqo, banan, yams, manyok, düyü və kakaodur .

Sosial təşkilat
---------------

Ənənəvi sosial təşkilat kənd və böyük ailə icmalarıdır. Ənənəvi həyat, maddi mədəniyyət və sosial institutlar Aşanti xalqınındakına yaxındır.

Qohumluq hesabı patrilateralizm izləri ilə matrilinealdır.

Dili
----

Akvapim kimi Akvamu da akan dillərinə daxil olan çvi-fanti idiomlarından birini danışır.

Dini
----

Hazırda akvamuların əksəriyyəti protestantlığı qəbul edir, bəziləri katolikliyə, bəziləri isə ənənəvi inanclara sadiqdirlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  АКВА́МУ : [арх. 30 апреля 2022] / В. А. Попов // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 331. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Попов В. А. Акваму // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
* Абрамов В. В. //Африка. Энциклопедический справочник в 2-х томах. Т.1 / Глав. ред. А. Громыко. М. 1986.
**Vahid Əliş oğlu Nəzərov** — Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının sabiq birinci vitse-prezidenti, milli komandanın sabiq baş məşqçisi, SSRİ idman ustası

Haqqında
--------

O, dəfələrlə Azərbaycan çempionu tituluna sahib çıxıb. 32 yaşında beynəlxalq dərəcəli hakim adını alıb. Gənc yaşlarından məşqçilik fəaliyyətinə başlayan Nəzərov 17 il Azərbaycan milli komandasında baş məşqçi işləyib. Onun rəhbərliyi altında yığma 1996-cı il Atlanta, 2000-ci il Sidney və 2008-ci il Pekin Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edib. Ölkə prezidentinin 25 dekabr 2006-cı il dekabr sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi" fəxri adına layiq görülüb.

Nəzərov 1992-ci ildən — 2010-cu ilədək Ağır Atletika Federasiyasının birinci vitse-prezidenti postunda çalışıb. 2009-cu ilin iyul ayında əsas milli komandanın baş məşqçi postundan kənarlaşdırılıb. Onun yerinə bolqarıstanlı Yanko Rusev gətirilib. Nəzərova isə gənclərdən ibarət yığmanın baş məşqçi vəzifəsi tapşırılıb.

1978-ci ildə SSRİ idman ustası olan Nəzərov Azərbaycanda ən gənc əməkdar məşqçi adına layiq görülüb.

Vahid Nəzərov 2011-ci ildə ilin ən yaxşı hakimi adına layiq görülmüşdür.

Xarici keçidlər
---------------
**Led Zeppelin** — ingilis rok qrupu. BBC tərəfindən "Rok tarixinin ən təsirli qruplarından biri" kimi dəyərləndirilmişdir. Qrup 4 nəfərdən ibarət olmuşdur: Cimmi Peyc (gitara), Con Bonham (baraban), Con Paul Cons (bas gitara), Robert Plant (solist).

1968-ci ildə yaradılan qrup əsasən hard rok, həvi metal musiqi üslubunda mahnılar ifa etsə də, blüz, rokabilli, saul, fank kimi musiqi üslublarına və hətta kelt, hind, ərəb və latın musiqisinə də müraciət etmişdir. 1980-ci ildə Con Bonham öləndən sonra qrup dağılsa da, o indinin özündə də rok musiqisi tarixinin ən görkəmli qruplarından biri kimi yad edilir.

Qrupun bu günə qədər 300 milyon nüsxəylə albomları satılmışdır. Təkcə ABŞ-də bu göstərici 109,5 milyondur (bu, ABŞ-də The Beatles və Elvis Preslidən sonra üçüncü albom satışı göstəricisidir.

«Stairway to Heaven» də daxil olmaqla ən məşhur mahnılarından bəziləri: «Rock and Roll», «Black Dog», «Heartbreaker», «Living Loving Maid», «Immigrant Song», «Kashmir», «Dazed and Confused», «Misty Mountain Hop »,« Whole Lotta Love »,« Communication Breakdown »,« Achilles Last Stand », «Fool in the Rain», «Moby Dick», «When the Levee Breaks», «No Quarter», «Good Times, Bad Times» və «The Song Remains The Same».

Led Zeppelinin adı olmayan dördüncü albomunun qapağında qrup üzvlərinin imza olaraq istifadə etdiyi dörd mistik şəkil var: John Bonham bir-birinə bağlı üç çevrədən ibarət olan şəkli; John Paul Jones özünə inam və ustalığı təsvir edən Kelt şəklini; Robert Plant sivilizasiyasının bir şəklini; və Jimmy Page də "Zoso" olaraq deyilən sirrli şəkli. Sözləri İngilis mistik ədəbiyyatının məşhur qadın yazıçılarından Lewis Spence'in "The Magic Arts in Celtic Brain" adlı kitabından təsirlənən Robert Plant tərəfindən yazılan və əlində mistik gücləri olan fövqəltəbii bir qadının ruhi axtarışlarını ehtiva edən və bütün zamanların ən böyük rok mahnılarından biri olaraq xarakterizə edilən «Stairway to Heaven» mahnısı bu albomda yer almaqdadır.

Ən məşhur mahnıları
-------------------

* "Stairway to Heaven"
* "Rock and Roll"
* "Black Dog"
* "Heartbreaker"
* "Living Loving Maid"
* "Immigrant Song"
* "Kashmir"
* "Dazed and Confused"
* "Misty Mountain Hop"
* "Whole Lotta Love"
* "Communication Breakdown"
* "Achilles Last Stand"
* "Fool in the Rain"
* "Moby Dick"
* "When the Levee Breaks"
* "No Quarter"
* "Good Times, Bad Times"
* "The Song Remains The Same"

### Diskoqrafiya:

---

1969
Led Zeppelin II
Led Zeppelin

1970 Led Zeppelin III

1971
Led Zeppelin IV

1973
Houses Of The Holy

1975
Physical Graffiti

1976
Presence
The Song Remains The Same

1979
In Through The Out Door

1982
Coda

1990
Led Zeppelin

1992
Led Zeppelin Remasters

1993
The Complete Studio Recordings

1997
BBC Sessions

1998
Star Profile

1999
Early Days

2000
Latter Days

İstinadlar
----------

1. ↑  "Led Zeppelin and the birth of Heavy Metal" (ingilis). 2012-05-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-02.
2. ↑  sonralar da qrup üzvləri ayrı-ayrı çıxışlar bir araya gəlmişlər

Xarici keçidlər
---------------

* "Stairway to Heaven" mahnısı haqqında ANS ÇM radiosunda
**Uolter Reli** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) — ingilis İntibah ədəbiyyatının şairi və nasiri.

Həyatı
------

O, Amerikada ilk müstəmləkə yaradanlardan biridir. İngilislərin Kadiksə(İspaniya)cəsarətli hücumunun iştirakçısı olub və "Məğlubedilməz armada"ilə vuruşmada iştirak edib. Din məsələlərində azadfikirliliyi ilə seçilib("Ruh" və "Skeptik" risalələri). Aralarında C.Çapmen, K.Marlo kimi, o dövrün görkəmli alimlərinin, zadəgan və yazıçılarının yer aldığı şəxslərin azadfikirlilər dərnəyinə rəhbərlik edib. Kraliça Yelizaveta ona iltifat göstərirdi, l Yakov onu Tauer həbsxanasına atdırmış və Raley 12 il ortada qalmışdı. 1618-ci ildə Amerikaya uğursuz ekspedisiyadan qayıdandan sonra kralın əmri ilə o edam edilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

"Gviyananın kəşfi"(" The Discovery of the large, rich and beautiful empire of Guiana, with a relation of the great and golden city of Manoa and of the provinces of Erucria", London, 1597) səyahət əsəri və "İngilis xalqının kəşfləri və dəniz səfərləri haqqında"adlı tədqiqat əsəri ilə ingilis nəsrini bir qədər də inkişaf etdirmişdir.
U. Raleyin məşhur əsərlərindən biri də "Yalan"("The lie") şeiridir. Bu şeirində Raley tam mənasında azadfikirlilik nümayiş etdirərək, cəsarətlə saraya, kilsəyə münasibət bildirmişdir. O, canından çıxan ruhuna müraciətlə deyir:
...uç tez ol,
İfşa et bu abırsız dünyanı.
Saraya de ki, "Parlayaraq
Par-par, çürüntü iyi verirsən".
Kilsəyə de ki:"Sən -yalnız,
Sözdə müqəddəssən".

Həmçinin bax
------------

* İngilis ədəbiyyatı

İstinadlar
----------

*Cəlil Nağıyev.* Qərbi Avropa Ədəbiyyaı.
**Cərəyan şiddəti** (və ya sadəcə "**cərəyan**") qiymətcə naqilin en kəsiyindən {\displaystyle \delta t\,\!} zamanındada keçən {\displaystyle \delta q\,\!} yükün miqdarının δt zamanına olan nisbətinə bərabər olan skalyar kəmiyyət. Cərəyan şiddəti {\displaystyle I\,\!} hərfilə işarə olunur (bəzən də {\displaystyle J\,\!} hərfilə işarə olunur. Amma bunu cərəyan sıxlığı olan {\displaystyle {\vec {j}}} vektor kəmiyyəti ilə qarışdırmaq olmaz):� → {\displaystyle {\vec {c}}}

{\displaystyle I={\frac {\delta q}{\delta t}}}

Cərəyan şiddəti ilə bağlı məsələ həlli üçün istifadə olunan əsa düstur Om qanunu hesab olunur:

* Elektrik dövrəsi üçün :

{\displaystyle I={\frac {U}{R}}} — cərəyan şiddəti gərginliklə müqavimətin nisbətinə bərabərdir. 

* Tam elektrik dövrəsi üçün:

{\displaystyle I={\frac {E}{R+r}}} — burada E — EHQ, R — xarici müqavimət, r — daxili müqavimət.

BS-də — 1 Amper (А) = 1 Kulon / saniyə.

Dövrədəki cərəyan şiddətini ölçmək üçün xüsusi ampermetr adlanan cihazdan istifadə olunur. Kiçik ölçülü cərəyan şidddətinin dəyişməsini ölçmək üçün qalvanometrdən istifadə olunur.

Ədəbiyyat
---------

* Б. М. Ярославский, Справочник по физике — М."Наука"
**Con Uintrop Hakett** (*ing.* John Winthrop Hackett; d. 4 fevral 1848 – ö. 19 fevral 1916) — Avstraliyalı sahibkar və "Qərbi Avstraliya" qəzetinin baş redaktoru; Qərbi Avstraliya Universitetinin yaradıcısı.

Təhsilə qayğısı
---------------

*border=none Əsas məqalə: Qərbi Avstraliya Universiteti*
Con Uintrop Hakett tərəfindən 1911-ci ildə Qərbi Avstraliya Universitetinin yaradılması təşəbbüsü irəli sürülmüşdür. O, həmin vaxt sahibkar və "Qərbi Avstraliya" qəzetinin baş redaktoru idi. Bundan sonra universitetin yaradılmasında əsas rol oynayan Kral komissiyasının sədri olur. Sonradan Con Uintrop Hakett yeni yaradılmış universitetin kansleri təyin olunur. C.U.Hakett şəxsi büdcəsindən Qərbi Avstraliya Universitetinin inkişafı və Pert şəhərində universitet binalarının tikintisi üçün 425000 funt-sterlinq dəyərində vəsait ayırmışdır.

Xatirəsi
--------

Uintrop Holl
Hazırda Qərbi Avstraliya Universitetinin kampusunda yerləşən bir çox binalar Con Uintrop Hakettin adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. "History of West Australia" (1897). W.B. Kimberley. Publisher: FW Niven and Co. Melbourne
2. ↑  "History of West Australia" (1897). W.B. Kimberley. Publisher: FW Niven and Co. Melbourne
3. 1 2 3 4 5 6  Lamiyə Əliyeva, *Dünya universitetləri: Qərbi Avstraliya Universiteti* Arxivləşdirilib 2014-09-09 at the Wayback Machine, "Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 01.07.2011, № 25.  (az.)
Martin Lüter Kinq çıxışı zamanı
"**Mənim bir arzum var**" (*ing.* I have a dream) — amerikalı hüquq müdafiəçisi, 1964-cü il Nobel Sülh Mükafatı laureatı Martin Lüter Kinqin 1963-cü il 28 avqust tarixində Vaşinqtona yürüş zamanı Linkoln memorialının qarşısında 200–300 min nümayişçinin önündə etdiyi məşhur çıxışı. Bu çıxışında o, gələcəkdə ağların və qaradərililərin bərabər hüquqlara malik olduğu bir Amerika görmək istədiyini ifadə etmişdir.

Bu çıxış natiqlik sənətinin incilərindən hesab edilir. Öz üslubuna görə zənci baptist moizəsinə bənzəyir və İncilə, ABŞ İstiqlal Bəyannaməsinə, Qulların azad edilməsi haqda manifestə və ABŞ Konstitusiyasına allüziyalarla zəngindir.

> 
> Millətimizin azadlığı uğrunda mübarizə tarixində azman bir hadisə kimi qalası bu nümayişdə sizinlə bir yerdə olduğuma görə xoşbəxtəm!
> Yüz il bundan əvvəl, rəmzi olaraq abidəsinin kölgəsinə yığışdığımız böyük amerikalı Avraam Linkoln Azadlıq bəyannaməsini imzaladı. Bu əlamətdar sənəd haqsızlığın dözülməz əsarəti altında inləməkdə olan milyonlarla qul zəncilərin qəlbində ümid işığı yandırdı. Bu, köləliyin uzun gecəsindən sonra sevincə açılan dan yerinə bənzəyirdi.
> Ancaq indi, yüz il keçəndən sonra müdhiş fakt qarşısında qalmışıq. Belə ki, zənci xalqı hələ də azadlıqdan məhrumdur.
> 
> 
> Yüz il ötsə də, zəncilərin həyatı yenə də ayrı-seçkilik və ögeylik buxovları ilə düyünlənib.
> 
> 

…

> 
> Ümidvaram ki, günlərin bir günü ölkəmiz "bütün insanlar bərabər yaranıblar" prinsipi ilə yaşamaq naminə qəddini düzəldib yüksələcəkdir. Bir gün gələcək ki, Corciyanın qırmızı təpələrində keçmiş qul balaları ilə quldar balaları qardaşlıq süfrəsində bir-birilə çörək kəsəcəklər!
> Arzum budur ki, haqsızlıq və sıxıntılar içində çabalayan Missisipi ştatı günlərin bir günü azadlıq və ədalət vahəsinə çevrilsin!
> Arzum budur ki, mənim dörd uşağım günlərin bir günü elə bir ölkədə yaşasınlar ki, onlara dərilərinin rənginə görə yox, şəxsiyyətlərinə görə qiymət versinlər! Belə bir arzum var…
> Arzum budur ki, bu gün qubernatoru dişlərini qıcadıb bizi "məhv etmək" niyyətində olan Alabama ştatını sabah ağlı-qaralı oğlanların-qızların əl-ələ verib bacı-qardaş kimi gəzib-dolandığı məkan kimi tanısınlar. Bu gün belə bir arzum var!…
> 
> 
> Elə bir günün arzusundayam ki, onda çöllər qabaracaq, dağlar enəcək! Dərə-təpə yerlər hamarlanacaq, dolama yollar düz gedəcək və "Tanrı möcüzəsi zühur edəcək və hamı bunu öz gözü ilə görəcək!"
> 
>

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Əsərlərin mətnləri | Qutenberq layihəsi |
| Tematik saytlar | MusicBrainz · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Laruss ensiklopediyası · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 1048502503 · LCCN: no2009018311 · SUDOC: 18745678X · VIAF: 306121650 · WorldCat VIAF: 306121650 |

* Çıxışın mətni Arxivləşdirilib 2007-06-13 at the Wayback Machine (ing.)
* Çıxışın mətni  (rus.)
* Audioyazı Arxivləşdirilib 2003-08-04 at the Wayback Machine (ing.)
* Audioyazı Arxivləşdirilib 2011-10-27 at the Wayback Machine (ing.)
* Videoyazı  (ing.)
**Oskar və çəhrayı xanım** (*fr.* Oscar et la Dame rose) — fransız yazıçısı və dramaturqu Erik-Emmanuel Şmitin 2002-ci ildə yazdığı roman. Kitab Fransada böyük populyarlıq qazandı və onun hüdudlarından kənarında da tanındı.

Məzmun
------

Bu əsər xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən on yaşlı uşağın öz həyatından və xəstəxanada keçirdiyi vaxtdan, Pink Ladies-in baxıcıları tərəfindən izlənildiyi və baxıldığı vaxtdan bəhs edir. Oğlana baxan Roza nənə həqiqətən onun ikinci anası olur. Roza oğlanın on iki gündən artıq ömrü qalığını biləndə ona nağıl danışır. Bu, on il kimi bir gün yaşamaq deməkdir və o, həmçinin onu Allaha qeydlər yazmağa və bütün təcrübələrini və düşüncələrini yazmağa dəvət edir. Beləliklə, onun günlərinin geri sayımı başladı. O, sakit və qeyri-adi bir uşaqlıq dövrünü təsvir etdi. O, Peggy-yə sevgisini etiraf etdiyi yeniyetməlik illərindən danışmağa davam etdi. Daha sonra o, evli olduğu və gecəni Peggy ilə keçirdiyi otuzuncu ad gününü təsvir edir. O, nənəsi Rozaya da deyirdi ki, o, kiçik ikən hər cür öpüşdən, zəriflikdən iyrənirmiş. İndi isə o, buna münasibətini tamamilə dəyişib. Oğlan qırx yaşında müxtəlif axmaqlıqlar edir, başqa bir qızı Bridciti öpür və Peggy bundan xəbər tutur. Nənə ona izah edir ki, adətən bu yaşda bütün kişilər belə davranırlar. Çünki başqalarının hələ də onları bəyənə biləcəyini başa düşmələri vacibdir. Beləliklə, o, ömrünü sürətlə keçir, qocalır və həyatın bütün sirlərini öyrənir. Altmış yaşında o, klinikadan valideynlərinin və Roza nənəsinin yanına qaçır. Artıq doxsan yaşında həyatına hər gün ilk dəfə baxırsan kimi baxmaq lazım olduğundan danışır. Yüz yaşında müdrik və ağıl sahibi olur, başqalarına nəsihət və təlim verir. Və yüz on yaşında oğlan ölür. Beləliklə, bu əsər oxucuya öz həyatını bütün təzahürlərində və müxtəlif şəraitdə yaşamağın cazibəsini anlamağa imkan verir.

Müəllif haqqında
----------------

1960-cı ildə Sent-Fua-le-Lionda doğulub. Ha­zırda, dünyada ən çox oxunan fransız yazıçısı kimi şöhrət qazanıb. İnsan mənəviyyatının fundamental məqamları: ölüm, varlıq, din Şmitt yaradıcılığının ana xəttini təşkil edir. Yazıçının dünya dinlərindən bəhs edən, dörd povestdən ibarət "Sirli silsilə"si, istər ədəbiyyatşünaslar, istərsə də oxucular arasında böyük rezonans doğurub. Silsiləyə daxil olan əsərlər: "Milarepa" – buddizm, "Müsyö İbrahim və Quranın rəngləri" – sufizm və iudaizm, "Oskar və Çəhrayı xanım" – xristianlıq, "Nuhun övladları" – xristianlıq və iudaizm dinlərinin motivlərinə və onların dərkinə istinad edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-07.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-07.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-07.
**Bəşir Fuad** (1852–1887) — jurnalist, hərbçi.

Həyatı
------

Bəşir Fuad 1852-ci ildə anadan olub. Ata tərəfi Abdülhamidin yaxın xidmətçilərindən gürcü əsilli Hamdi Mahmud Paşadır. Hurşit Paşanın oğludur. Adanada məmur olmuşdur. Anası haqqında tək bilgi isə 1886-cı ilin martında bir xəstəlikdən öldüyüdür. Maddi baxımdan heç bir ehtiyacı olmayan Bəşir Fuad təhsilinə Fatih Rüştiyəsində başlayıb. Ailəsinin Suriyaya köçməsiylə təhsilini Cizvit şəhərində davam etdirib. 1867–1870-ci illər arasında İstanbulda Əskəri Məktəbdə oxuyub. 1871-ci ildə girdiyi Məktəb-i Hərbiyəni bitirincə yavər olaraq Abdülazizin sarayında işləməyə başlayıb. 1875–1876 Serb müharibəsində olub, könüllü olaraq 1877–1878-ci illərdəki Rus savaşı və Girit üsyanlarında yavərlik edib. Beş il Giritdə qalıb. Bu illər ərzində almanca və ingiliscə öyrənib. İstanbula qayıdıb və 1881–1884-cü illərdə müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

1884-cü il onun yazı həyatında ən məhsuldar il olub. İlk yazısı 1883-cü ildə çap olunub.1884-cü ildən çevirilərə üz tutub, müxtəlif nəşrlərdə ədəbiyyata aid yazılar yazıb və iki dərgi çıxarıb. O dərgilərdən ən maraqlısı "Günəş"dir.12 sayısı çıxandan sonra maddi vəziyyətdən bağlanıb.

1884-cü ildə Bəşir Fuad "Cəridə-i Havadis" qəzetində baş yazarlıq eləyib. Qəzet bağlanıb və yazarlığını o zamanın ən öndə gələn qəzetlərindən "Tərcüman-ı Hakikat" və "Saadət"də davam etdirib.

Dil, özəlliklə xarici dillərin öyrənimi Bəşir Fuadın ən çox maraqlandığı sahə olmuş və bu barədə dəfələrlə çıxış etmişdir. Bütün bunlarla yanaşı, çox sevdiyi teatr sənəti haqqında silsilə yazıları olmuşdur.
Bəşir Fuad 6 fevral 1887-ci ildə intihar etmişdir.

Kitabları
---------

* Victor Hüqo
* Miftahı Fransevi
* Bəşər
* Voltaire
* İntikad
* Miftahı usuli Talim
* Məktubat
**Xəyal Rza** (17 aprel 1980, Kəbirli, Jdanov rayonu) — şair, jurnalist Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Mətbuat Xidmətinin rəhbəri, Mikayıl Müşfiq Komissiyasının sədri, AYB.az saytının baş redaktorudur.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Xəyal Rza 17 aprel 1980-ci ildə Beyləqan rayonunda anadan olub. 1997-ci ildən mətbuatdadır. Müxtəlif qəzetlərdə müxtəlif vəzifələrdə calışmışdır. 1997-ci ildən Yeni Nəsil Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Redaktorlar Birliyinin üzvü olmuşdur.

Qəzetdə şöbə müdiri, redaktor, baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır. Elə ilk kitabı da 2001-ci ildə "O dünyaya məktublar" (məqalələr) adlanır. Şair olaraq şeirə klipi ilk dəfə Xəyal Rza çəkdirmişdir.

Beynəlxalq Türkdilli Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Avrasiya Yazarlar Birliyinin üzvüdür. 7 kitab, 3 şeirlər audio kitabının müəllifidir. "Aşk olsun" adlı şeirlər kitabı 2017-ci ildə Türkiyədə çap edilib. Şeirləri dünyanın müxtəlif dillərinə tərcümə edilərək, ayrı-ayrı ölkələrdə qəzet, jurnal və almanaxlarda çap edilib. 2015-ci ilədən İLESAM-ın (Türkiyə Elm və Ədəbi Əsər Sahibləri Birliyi) üzvü və Azərbaycan Təmsilçisidir.

2010-cu ildən hər il 5 iyun tarixində keçirilən Şairlər Günü layihəsinin ideya müəllifi və təşkilatçısıdır.

Türkiyədə və Azərbaycanda önəmli mükafatlara layiq görülmüşdür. Azərbaycan və Türkiyə müğənnilərinin ifalarında səslənən onlarla mahnıların söz müəllifidir.

"Xəyal prodakşn" adlı jurnalı var. "Xəyal prodakşn"nın bütün layihələri Azərbaycan mədəniyyətinin, incəsənətinin dünyaya tanıdılması ilə bağlıdır.

Beynəlxalq Mahmud Kaşqari Fondunun sədr müavindir.

2019-cu ilədən Türkiye İlm ve Edebiyyat Eseri Sahibleri Meslek Birliğinin (İLESAM) Beynəlxalq Əlaqələr bölməsinin rəhbəridir.

Mükafatları
-----------

* 2011-ci ildə İstanbulda Avropa Qazeteciler Dernegi tərəfindən "Yılın en iyi şairi";
* 2011-ci ildə Bakıda Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumu tərəfindən "İlin yeni nəsil şairi";
* 2014-cü ildə Türkdilli Beynəlxalq Jurnalitslər Birliyi tərəfindən Türkiyənin Bartin şəhərində "İsmayıl Qaspıralı – Qəzetəçilik Məslək Ödülü" mükafatlarına layiq görülüb.
* 2019-cu ildə Türkiye İlm ve Edebiyyat Eseri Sahibleri Meslek Birliği (İLESAM) tərəfindən Ankarakada təşkil edilmiş III Milli Birlik Simpoziumunda "Türk Dünyası Onur Medalına" layiq görülüb.
* 27.05.2022-ci ildə "Aşıq Ələsgər – 200" yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur.

Kitabları
---------

* "O dünyaya məktublar" (məqalələr) 2001-ci il
* "O dünyada görüşərik" (şeirlər) 2001-ci il
* "Ötən ilin uğurları" (məqalələr) 2005-ci il
* "Söz dünyası" (şeirlər) 2007-ci il
* "Uğurun olum" (şeirlər) 2011-ci il
* "Aşk olsun" (Türkiyə) (şeirlər) 2017-ci il
* "The World Smells Love" (şeirlər ingilis dilində) 2021-ci il

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "AYB-nin yeni mətbuat katibi". 2021-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-11.
**Amed İK** — Türkiyənin 2-ci divizyonunda çıxış edən Türk futbol klubu.

Tarixi
------

1972-ci ildə Turan İçkilərinin sponsorluğu ilə qırmızı-ağ rənglərlə və *"Məlikəhməd Turanspor"* adı ilə qurulmuşdur. 1985-ci ildə sponsorun geri çəkilməsi səbəbindən adı sadəcə *"Məlikəhmədspor"* olmuşdur. 1990-cı ildə klub bələdiyyə tərəfindən satın alınmış, adı *"Diyarbəkir Bələdiyyəspor"* olmuş, rəngləri yaşıl-ağa dəyişdirilmişdir. 1993-cü ildə adı *"Diyarbəkir Böyükşəhər Bələdiyyəspor"* olmuşdur. 1996-cı ildə Rifah partiyasının üzvü, bələdiyyə başçısı Əhməd Bilgin və klub prezidenti Fərid Çağlayan qalatasaraylı olduqlarından klubun rəngləri qırmızı-sarı olmuşdur. 1999-cu ildə Demokratik Xalq Partiyasından bələdiyyə başçısı seçilən Feridun Çelik klubunun adını DİSKİ şirkətindən gəlir almaq məqsədilə *"DİSKİspor"* etmişdir. 15 aprel 2007-ci ildə səfərdə *"Aksarayspor"*la bərabərə qalaraq liqanın bitməsinə 2 tur qalmış çempion kimi Türkiyə 3-cü divizyona çıxmışdır. Uzun illər *"Diyarbəkirspor"*dan sonra Diyarbəkirin ikinci ən güclü klubu sayılan *"DİSKİspor"* 2009–10 mövsümündə yenə 4-cü divizyona düşmüşdür. 2010–11 mövsümündə klubun adı yenidən *"Diyarbəkir Böyükşəhər Bələdiyyəspor"* olmuşdur.

2012–2013 mövsümündə 1-ci qrupu lider bitirərək 3-cü divizyona çıxmışdır. 19 may 2013-cü ildə klubun rənglərinin qırmızı-yaşıl olması qərara alınmışdır.

28 oktyabr 2014-cü ildə keçirilən iclasda klubun adı kürd mənşəli söz olan "Amedspor" ("Amed" kürd dilində Diyarbəkir deməkdir) ilə əvəzlənmiş, rəngləri sarı-qırmızı-yaşıl olmuşdur. Klub yeni adı ilə ilk oyununa 30 oktyabrda Türkiyə Kubokunun 3-cü mərhələsi çərçivəsində *"Alanyaspor"* qarşısında çıxmış və 3:2 qalib gəlmişdir.

Lakin 7 iyul 2015-ci ildə Türkiyə Futbol Federasiyası (TFF) bu ad dəyişikliyini qəbul etməmişdir. Əvəzində, 12 avqust 2015-ci ildə TFF keçirdiyi iclasda klubun adının "Amed İFK" (türk dilində: "Amed SFK") etməsinə icazə vermişdir. Klubun və yəni loqosunun rəngləri yaşıl-qırmızı-ağ olmuşdur.

Liqalarda
---------

* **2-ci Liga:** 13 mövsüm
	+ 2007–2010, 2013-h.h.
* **3-cü Liga:** 16 mövsüm
	+ 1994–2007, 2010–2013
* **Türkiyə Həvəskarlar Liqası:** 22
	+ 1972–1994

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-14.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-10-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-14.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-14.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-04-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-14.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-14.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-07.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-08-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-14.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-14.

Xarici keçidlər
---------------

* diyarbakirbuyuksehirbelediyespor.com — Amed İK rəsmi saytı  (türk.)
* Türkiyə Futbol Federasiyası rəsmi veb-saytı — Amed  (türk.)
**Anadolu Qalası** (**Gözəl Qala olaraq da tanınır**) — İstanbulun Anadoluhasarı səmtində, Gögsü Dərəsinin İstanbul Boğazına töküldüyü yerdədir.

Anadolu Qalası, 7.000 kvadratmetrlik sahə üzərində, Boğazın ən dar nöqtəsi olan 660 metr məsafədəki bölgəsinə 1395-ci ildə, İldırım Bəyazid tərəfindən inşa edilmişdir. Cenevizlilər, Bizansla birlik olub Qara Dənizdə (Göz, Quba və Amasra-da) koloniyalar qurmuşdular. Bu səbəblə, Boğaz keçidi Cenevizlilər üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Eyni vəziyyət Osmanlılar üçün də mövcud idi. Qarşı sahildə, İstanbulun Avropa səmtində yerləşən Rumeli Qala isə, 1451-1452-ci illər arasında II Mehmet tərəfindən bu xarici ölkələrin gəmilərinin keçidlərini nəzarətdə saxlamaq məqsədilə inşa etdirilib. II Mehmed, Rumeli Qalasını tikərkən bu qalaya kənar qala divarlar birləşdirmişdir.

Anadolu Qala, daxili və xarici qala ilə bu qalaların qala divarlarından ibarətdir. İç qala düzbucaq şəkilli dörd mərtəbəli bir qüllədir. İlk tikilişində bir giriş qapısı olmadığı üçün, qülləyə iç qala divarlarına uzanan bir asma körpüdən girilirdi. Üst qatlarına da içəridəki taxta pilləkənlərlə çıxılırdı.

İç qala divarları xarici qalanın şimal-şərq və şimal-qərb guşələrini birləşdirilir. Bu qala divarlar üç metr qalınlığındadır. İç qala divarlarla birləşən kənar qala divarlarının üzərində bir çox kəmər və qala divarları qorumaq üçün tikilmiş üç qala yerləşir. Əsl qalanın qala divarları şərq-qərb istiqamətində 65 mt, Şimal-cənub istiqamətində 80 metr boyunca uzanır. Qala divarların qalınlığı 2.5 metrdir. Xarici qala divarlarda topların yerləşdirildiyi barmaqlıqlar var. Anadolu Hasarının əsl qalasında və iç qala divarlarında, araları xərclə doldurulmuş blok daşlar istifadə edilmişdir.

Anadolu Hasarı İstanbulun fəthindən sonra hərbi əhəmiyyətini itirmiş, ətrafı zamanla bir yaşayış bölgəsi halına gəlmişdir. Bu gün bəzi hissələri viranə olan Anadolu Hasarının ortasından yol keçir.

İstinadlar
----------

* 
* Arxivləşdirilib 2012-12-22 at Archive.today
* Anadolu Hisarı
**Mehrimah Sultan məscidi (Üsküdar)** — İstanbulun Üsküdar bölgəsinin meydanında yerləşən və Memar Sinanın Sultan Süleyman Qanuninin Xürrəm Sultandan olan qızı Mehrimah Sultan üçün tikdiyi məsciddir. Sinanın erkən dövr əsərlərindəndir. Tağı üç yanından yarım günbəzlərlə dəstəklənmişdir, amma ön cəbhədə yarım qübbə yoxdur.

Bu kompleks ilk tikiliş etibarilə məscid, mədrəsə, qız dini məktəbi, hamam, evsizlərin və yoxsulların qala biləcəyi təbxana, imarət və yoldan gələnlərin gecələməsi üçün xanədən ibarət olub. Ancaq günümüzədək təkcə məscid, mədrəsə və qız dini məktəbi gəlib çatmışdır. Məscidin qiblə istiqamətində və həyət divarlarının xaricində qalan qız dini məktəbi isə günümüzdə uşaq kitabxanası kimi xidmət göstərir. Mədrəsə hissəsi isə bir tibb mərkəzi tərəfindən istifadə edilir.

Aprel və may aylarında Bəyazid yanğın qülləsindən və ya o bölgədəki yüksək bir nöqtədən Mehrimah Sultan məscidinə doğru baxanda, səhər məscidin iki minarəsi arasından Günəşin doğması, axşam gün batanda isə (Hicri təqviminə görə hər ayın 14-ü) Ayın doğması izlənilir. Eyni qüllədən qərbə, Mehrimah Sultan Ədirnəqapı məscidinə tərəf baxıldıqda səhər Ayın axşam isə Günəşin batması izlənilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Memar Sinanın Ay və Günəşə əmanət etdiyi sirr
* ÜSKÜDAR MİHRİMAH SULTAN KÜLLİYESİ Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
**Slovakiya Milli Kitabxanası** — Slovakiya haqqında bütün yerli və xarici kitabları və digər yazılı bilik mənbələrini toplayan, saxlayan və qoruyan Slovakiyanın müasir elmi, mədəni, informasiya və təhsil kitabxanası. Kitabxananın fonduna 4,0 milyon kitab və 1,7 milyon arxiv sənədi, həmçinin minlərlə muzey eksponatı daxildir. Kitabxanaya bir neçə muzey daxildir: Slovak ədəbiyyatına həsr olunmuş və Milli Qəbiristanlığın təqdimatında iştirak edən Ədəbiyyat Muzeyi, Brodzyanıdakı A. S. Puşkin adına Ədəbiyyat Muzeyi, Apponyi Tarixi Kitabxanası. Slovakiyada kitabxanaların inkişaf sistemini əlaqələndirir, kitabxana xidmətinin müasirləşdirilməsində iştirak edir, müxtəlif elmi layihələr həyata keçirən Slovakiya və xarici qurumlarla əməkdaşlıq edir. 2010-cu ildən Avropa Regional İnkişaf Fondu tərəfindən təsis edilən DİKDA rəqəmsallaşdırma layihəsində iştirak edir və işlərini rəqəmsallaşdırır.

Missiya
-------

Slovakiya Milli Kitabxanası, Martin, təfərrüat
"Kitabxanalar haqqında" 183/2000 saylı Qanuna əsasən, yarandığı andan (2000-ci ilə qədər kitabxana Matica Slovakiyanın tərkibində olub), Slovakiya Respublikasının Milli Kitabxanasıdır, dövlət mədəniyyət, informasiya, elm və təhsil müəssisəsidir. Kitabxanalar, biblioqrafiya, ədəbi muzeylər, ədəbi arxivlər və tərcümeyi-halı sahələrində fəaliyyətlə məşğul olan qurumdur. Kitabxana Slovakiya Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən təsis edilib. Məqsədi vətəndaşların kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən yayılan məlumatlara sərbəst çıxışını təmin etmək, insanların mədəni, informasiya, elm və təhsil ehtiyaclarını ödəmək üçün kitabxana, arxiv və muzey kolleksiyalarını qorumaqdır.

Xidmətlər
---------

SNL Ədəbiyyat Muzeyi
Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin Slavyan Muzeyi, Brodzani
Tarixi Apponyi Kitabxanası (SNL tərəfindən idarə olunur), Oponik qalasında yerləşir
Slovakiya Milli Kitabxanası Martində aşağıdakı məlumat xidmətlərini təqdim edir:

* oxumaq üçün kitab götürün (həm oxu zalında, həm də evdə)
* kitabxanalararası xidmətlər
* məlumat və bağlantılar tələb edin
* oxu otaqları (universal, multimedia, mikrofilm, ədəbi arxivin və Milli Bioqrafiya İnstitutunun oxu zalları)
* informasiya və elmi mərkəz
* elektron informasiya resurslarına uzaqdan çıxış
* İnternetə çıxış
* patent məlumat mərkəzi
* Wi-Fi girişi

Oxucular
--------

Kitabxana kartları ən azı 15 yaşında olan bütün Slovakiya vətəndaşları üçün mövcuddur; əcnəbi vətəndaşlar şəxsiyyət vəsiqəsindən, beynəlxalq pasportdan və ya tələbə kartından istifadə etməklə kitabxana kartı əldə edə bilərlər. Hər bir kitabxana kartı bir il müddətində etibarlıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Loan service". Slovak National Library. 12 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 September 2016.
**Mersedes** — 1901–1926-cı illər arasında Gottlieb Daimlerin şirkəti olan Daimler Motoren Gesellschaft tərəfindən istehsal olunan avtomobillər markası. 1926-cı ildə Karl Benzin şirkəti olan Benz & Cie ilə birləşdikdən sonra marka adı Mercedes-Benz olaraq dəyişdirilmişdir.

Markanın yaranması
------------------

1897-ci ildə Fransanın Nitsa şəhərində yaşayan Avstriya taciri və Avstriyanın Nitsadakı baş konsulu Emil Yellinek, Gottlieb Daimlerin zavodunda olur və maşın alır. Beynəlxalq maliyyə dünyası və aristokratiya ilə yaxşı əlaqələrə sahib olan Jellinek, Daimler avtomobili ilə Fransız Rivierasında böyük diqqət çəkir. Daha sonra Yelinek, 1899-cu ildə 23 at gücünə malik mühərrik ilə təchiz olunmuş Daimler yarış avtomobilinə böyük qızı Mersedesin adını verir və bu maşın ilə Nitsa yarışında iştirak edərək birinci olur. Bu müvəffəqiyyətdən sonra Yelinek Daimler fabrikinə 36 avtomobil sifariş verir və bu vasitələrin Mercedes adlandırılmasını tələb edir.

Emil Yelinekin əldə etdiyi satış müvəffəqiyyətindən sonra Daimler 1901-ci ildən sonra istehsal etdiyi avtomobilləri "Mersedes" adlandırmaq qərarına gəlir. 23 iyun 1902-ci ildə Mercedes marka adı kimi qeydiyyata alınmışdır. 26 sentyabr 1902-ci il tarixindən etibarən də qanunla da müdafiə edilir.

Modelləri
---------

* Mercedes 35 hp
* Mercedes 8/11 PS
* Mercedes 12/16 PS
* Mercedes 15/20 PS
* Mercedes 14/30 PS
* Mercedes Simplex
* Mercedes 38PS
* Mercedes 39PS
* Mercedes 55PS
* Mercedes 8PS
* Mercedes 28PS
* Mercedes Knight
* Mercedes 22PS
* Mercedes 35PS (1905)
* Mercedes 37PS
* Mercedes 12/32 PS
* Mercedes 28/95 PS
* Mercedes 6/25/40 PS
* Mercedes 10/40/65 PS
* Mercedes 15/70/100 PS
* Mercedes 24/100/140 PS

İstinadlar
----------

1. ↑  The history behind the Mercedes-Benz brand and the three-pointed star Arxivləşdirilib 25 oktyabr 2010 at the Wayback Machine. eMercedesBenz.com. 17 April 2008.
*Evin önündə qətl* Jakub Schikanederin rəsmi, 1890
**Qətl** — kimisə həyatdan məhrum etmə. Demək olar ki, həmişə və dünyanın bütün mədəniyyətlərində bu, mənəvi cəhətdən pislənən və qanunla cəzalandırılan bir hərəkət, cinayətdir.

Ədli tibbdə qətl zorakı ölüm növlərindən biri hesab olunur. Geniş mənada qətl bir ölüm növü kimi insan həyatına qəsdən və ehtiyatsızlıqla ölümə səbəb olan müxtəlif hücumları əhatə edir. Müasir cinayət hüququnda qətl daha dar bir şərhdən irəli gəlir: yalnız başqa bir insanın qəsdən ölümünə səbəb olma kimi başa düşür. Qətl törədən şəxs **qatil**, **cani**, **cinayətkar** və s. adlandırılır.

Ölüm cəzasının özü adam öldürmədir, lakin dövlət tərəfindən qanuniləşdirilmiş və məhkəmənin yekun hökmü və ya (tarixi olaraq) digər dövlət və ya hərbi hakimiyyət orqanlarının qərarı ilə həyata keçirilən cəza kimi tətbiq edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ефремова Т. Ф. Большой современный толковый словарь русского языка. 2006.
2. 1 2  *Станислав Бородин.* Преступления против жизни. Litres. 2017-01-12.
3. ↑  Головник // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qətl ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Giant Bomb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Qısa yəhudi · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4040235-6 · LCCN: sh85088613 · NDL: 00570239 · NKC: ph116633 |
**Mustafa Qoç** tam adı ilə **Mustafa Vəhbi Qoç** (d. 29 oktyabr 1960, Ankara — ö. 21 yanvar 2016, İstanbul), Türk iş adamı. 2003–2016 illəri arasında Qoç Holdinq İdarə Heyəti Başçılığı vəzifəsini icra etdi.

İlk İllər
---------

Mustafa Qoç 29 oktyabr 1960-cı ildə Rəhmi Qoç və Çiydəm Simavi cütlüyünün ilk övladları olaraq Ankarada dünyaya gəldi. 1971–1975 illəri arasında Sankt Georg Avstriya Liseyi və Ticarət Məktəbinin orta təhsilini tamamlamışdır. Lisey təhsilini 1980-ci ildə İsveçrədəki Lyceum Alpinum Zuozda, ali təhsilini isə 1984-cü ildə ABŞ-dakı Corc Vaşinqton Universitetində tamamladı.

Karyerası
---------

İş həyatına 1984-cü ildə TOFAŞ-da müşavir olaraq başladı. Ram Xarici Ticarətdə Satış Müdiri və Satış Ümumi Müdir köməkçisi vəzifələrində çalışdı. 1992-ci ildən etibarən Qoç Holdinq Sədr Köməkçisi, Sədr, İdarə Heyəti Üzvlüyü və İdarə Heyəti Sədr Vəkili vəzifələrini icra etdi. 4 aprel 2003-cü ildə Qoç Holdinq İdarə Heyəti Sədrliyini atası Rəhmi Qoçdan götürdü.

Türk Sənayeçiləri və İş adamları Dərnəyi Yüksək Müşavirə Heyəti Fəxri Sədri olan Qoç, Xarici İqtisadi Əlaqələr Heyəti Üzvü olaraq vəzifə aldı. 2006-cı ildə Finlandiya İstanbul Fəxri Konsulu oldu. İstanbul Qolf Klubunun rəhbərliyini etdi. Fənərbaxça İdman Klubu konqres üzvü oldu.

Şəxsi Həyatı
------------

1992-ci ildə Kerolayn Giraud ilə evləndi; cütlüyün bu evlilikdən iki qız uşağı oldu. Hobbiləri arasında Qolf, atçılıq, aviasiya və dalğıclıq yer aldı.

Vəfatı
------

21 yanvar 2016 tarixində səhər idmanı zamanı keçirdiyi ürək tutması nəticəsində ilk olaraq Bəykoz Dövlət Xəstəxanasına aparıldı. Təcili yardımda ilk müdaxilə edildikdən sonra Amerikan Xəstəxanasına aparıldı və burada edilən bütün müdaxilələrə baxmayaraq həyatını itirdi. 24 yanvar 2016 tarixində Mərmərə Universiteti İlahiyyat Fakültəsi Tətbiqət Məscidində cənazə mərasiminin ardından, Zəncirliquyu Qəbiristanlığına dəfn edildi.

Aldığı Mükafatlar
-----------------

Türkiyədəki böyük İtalyan sərmayələrinin əhəmiyyətli ortaqlarından olan Qoça, 2005-ci ildə İtaliya ilə Türkiyə arasındakı mədəni və iqtisadi əlaqələrin inkişafına olan fəaliyyətləri səbəbiylə İtaliya Respublikasının ləyaqət ordeni verildi. 2012-ci ildə İtalyanın "İqtisadiyyat Oscar"ı olaraq bilinən Beynəlxalq Leonardo Mükafatına layiq görüldü. Bundan başqa, iqtisadi və sosial inkişaf sahəsindəki işləri səbəbiylə World Monuments Fund və Carnegie Fondu ilə BNP Paribas kimi təşkilatlar tərəfindən mükafatlandırıldı.

Üzvü Olduğu Təşkilatlar
-----------------------

* İstanbul Sənaye Palatası
* TÜSİAD
* DEİK
* Fənərbaxça İdman Klubu
* Young Presidents Organization (YPO)
* İstanbul Qolf Klubu
* 1907 Fənərbaxça Dərnəyi (Qurucu İstifadəçi)
* East West Institutee

İstinadlar
----------


Vikianbarda Mustafa Qoç ilə əlaqəli mediafayllar var.
***Astana*** tammetrajlı televiziya tamaşası rejissor Bünyad Məmmədov tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film içkinin məngənəsinə düşmüş, evini, ailəsini, uşağını tərk edib tüfeyli həyat tərzini seçən Andrey Buslayın başına gələn hadisələrin ətrafında cərəyan edir. Əsas rolları Yaşar Nuri, Firəngiz Şərifova, Süleyman Ələsgərov, Bəsti Cəfərova və Abbas Qəhrəmanov ifa edirlər.

Məzmun
------

Film içkinin məngənəsinə düşmüş, evini, ailəsini, uşağını tərk edib tüfeyli həyat tərzini seçən Andrey Buslayın başına gələn hadisələrin ətrafında cərəyan edir. Qarlı günlərin birində yaxşı insanlardan biri onu qar-borandan xilas edib evinə gətirir. Andrey bu evdə toplaşan təmiz qəlbli insanlardan bir növ dərs alır.

Atasına, anasına, keçmiş həyat yoldaşına Andreyin ölümü ilə bağlı xəbər çatdırılır. Beləliklə, Andrey dəhşətli bir sınaqdan keçməli olur. Öz "ölümü"nə kənardan baxaraq ibrət götürən Andrey aqibətinin çox acınacaqlı olacağını anlayır və hər şeyi düzəltmək ümidilə geriyə-kəndinə dönmək qərarına gəlir...

Filmdə alkoqolizm bəlası güclü dramatizmlə tərənnüm edilir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Əsərin müəllifi: Aleksey Dudarev  

Rejissor: Bünyad Məmmədov  

Operator: Fərman Nəbiyev  

Rəssam: Rəfael Əsədov  

Bəstəkar: Cavanşir Quliyev

Rollarda
--------

Yaşar Nuri — Andrey Buslay  

Firəngiz Şərifova — ana  

Süleyman Ələsgərov — ata  

Bəsti Cəfərova — Alina  

Abbas Qəhrəmanov — Draqun  

Elxan Ağahüseynoğlu — Nikolay  

Svetlana Vahidova — Nina  

Rafiq Əzimov — Şarqayev  

Elxan Quliyev — Krasovski  

Məcnun Hacıbəyov — milisioner

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1986-cı ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Ana qaz** — qısametrajlı bədii televiziya filmi. Rəsul Rzanın eyniadlı şeirinin motivləri əsasında Eldar İsgəndərzadənin bədii ssenarisi ilə rejissor Vasif Məmmədzadə tərəfindən 2005-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film bir ananın faciəsinə həsr olunmuşdur. Əsas rolları Kəmalə Hüseynova, Elnur Kərimov, Təhminə Məmmədova, İnna Limaryova, Firuzə Balayeva, Rasim Cəfərov, Yelena Şetenkina və Ruslan İsmayılov ifa edirlər.

Məzmun
------

Film bir ananın faciəsinə həsr olunmuşdur. Ana qazın balaları bir-bir əlindən gedir. O, bütün qüvvəsini toplayıb övladlarını qorumağa çalışır. Buna baxmayaraq, tənha olan Ana qaz güclülər qarşısında acizdir. Nəhayət, o, tək qalıb balalarının intiqamını almağa çalışır. Ana qaz intqamını ala bilirmi?

Əslində film alleqorik dramdır. Və bütün məziyyətləri ilə insanlara tövsiyə edir ki, qonşunun malına tamah salan quru yerdə qalar. İnsan öz taleyi, gələcəyi, səadəti uğrunda mübarizə aparmalıdır.

Film haqqında
-------------

Film Rəsul Rzanın eyniadlı şeirinin motivləri əsasında çəkilib.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

| Vəzifə | Adı |
| --- | --- |
| Əsər müəllifi | Rəsul Rza |
| Ssenari müəllifi | Eldar İsgəndərzadə |
| Rejissor | Vasif Məmmədzadə |
| Operator | Mahir Cahangirov |

Rollarda
--------

| Aktyor | Rol |
| --- | --- |
| Kəmalə Hüseynova | ana qaz |
| Elnur Kərimov | qaz balası |
| Təhminə Məmmədova | qaz balası |
| İnna Limaryova | qaz balası |
| Firuzə Balayeva | qaz balası |
| Rasim Cəfərov | qaz balası |
| Yelena Şetenkina | qaz balası |
| Ruslan İsmayılov | qaz balası |
| Elşən Şıxəliyev | it |
| Ceyhun Məmmədov | tülkü |
| Vüsal Mehrəliyev | ev sahibi |
| Xuraman Əlizadə | ev sahibəsi |

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2018-06-20 at the Wayback Machine