recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Rəsm dərsindən sonra əhvalı hiss edən/nümayiş etdirən uşaqlar
**Əhval** — hər hansı bir anda fərdin fiziki və mənəvi vəziyyətinin ümumi psixi göstəricisi; xüsusi hisslərdən və ümumi hisslərdən ibarətdir. Beləliklə, əhval hallarından biri — aclıq hissi — mədədə yerli hisslərdən və bütün bədəndə ümumi qeyri-müəyyən bir hissdən ibarətdir. Əhval fərdin özünü qorumaq instinkti ilə sıx bağlıdır: o, orqanizmə ehtiyaclarını xatırladır və onu təhdid edən təhlükələrə yönəldir.

Əhvalın formalaşması
--------------------

Xüsusən də əhval rifahdan asılıdır. Əhval yaratmaq üçün hərəkətlərin və şərtlərin dəqiq tərifi yoxdur. Əhval ətraf mühitin və onun doğurduğu emosiyaların qiymətləndirilməsi yolu ilə inkişaf edir, sonra isə əhvalı formalaşdıran öz şəxsi müqəddəratını təyinetmənin təfsiri inkişaf edir. Əhvalın iki fərqli növü var: koqnitiv və affektiv.

Əhvalın subyektiv əsasları
--------------------------

Subyektiv nöqteyi-nəzərdən əhval "hər bir insanın həyatı haqqında düşündüyü və hiss etdiyi hər şeyin əhəmiyyətli olması fikrinə əsaslanır".
. Əhval subyektivdir, çünki insan başqa insanlara və cəmiyyətə baxaraq özünü hiss edir. Əhval insanın ehtiyaclarının ödənilmə dərəcəsi ilə də müəyyən edilə bilər, baxmayaraq ki, sırf nəzəri cəhətdən fərdin ehtiyacları və istəkləri heç vaxt tam təmin edilə bilməz.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Well-being vs. wellbeing". Grammarist. 8 May 2012. 22 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 March 2022.
2. ↑  • As in *Journal of Economic Literature* Health, education, and welfare JEL: I Subcategories at JEL: I3 — Welfare and Poverty.  

   • Adam Smith, 1776. *The Wealth of Nations*.  

   • Partha Dasgupta, 1993. *An Inquiry into Well-Being and Destitution*. Description Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine and review. Arxivləşdirilib 2018-12-15 at the Wayback Machine  

   • David S. Landes, 1998. *The Wealth and Poverty of Nations*. Review. Arxivləşdirilib 2012-10-11 at the Wayback Machine  

   • Paul Streeten, 1999. "Henry J. Bruton, *On the Search for Well Being*, and Yujiro Hayami, *Development Economics: From the Poverty to the Wealth of Nations*," *Economic Development and Cultural Change*," 48(1), pp. 209-214.
**Hidrotexnika-** (hidro…+mexanika)- su ehtiyatlarını, onlardan istifadə yollarını, həmçinin xüsusi hidrotexniki qurğu və avadanlıqların köməyi sayəsində suyun dağıdıcı təsiri ilə mübarizə üsullarını öyrənən elm; müvafiq texnika sahəsi. Hidrotexnika bir elm kimi hidrologiya, hidrogeologiya, hidravlika, hidromexanika və mühəndis inşaat elmlərinə (qruntlar mexanikası, inşaat mexanikası, mühəndis geologiya və s.) əsaslanır.

Hidrotexnika aşağıdakı sahələri öyrənir.

* Su axınlarının hidrotexniki qurğulara və məcralara təsirini, onların suyun dağıdıcı təsirindən qorunması üsullarını;
* Çay axınının tənzimləmə metodlarını işləyib hazırlayır;
* Suyun qruntdan, qurğudan və onların əsaslarından süzülməsi prosesini tədqiq edir;
* Hidrotexniki qurğuların və onların əsaslarının dayanıqlığı nəzəriyyəsini və s. işləyib hazırlayır.

Hidrotexnika sahəsində nəzəri tədqiqat hidrotexniki qurğuları hesablama və konstruksiyalama metodlarını, onların tikilməsi və istismarı üsullarını yaratmağa imkan verir.

EkskavatorEkskavator; əsas hidravlik maşın.

Hidrotexniki qurğular
---------------------

Hidrotexniki qurğular təbii su ehtiyatlarından (çay, göl, dəniz, yeraltı sular) səmərəli istifadə etmək məqsədi ilə, yaxud suyun (selin) zərərli təsirinə qarşı mübarizə üçün tikilən xüsusi mühəndis qurğularıdır. Bu qurğular vasitəsi ilə suları və axınları idarə etmək-suyun səviyyəsini və sərfini tənzimləmək, onun miqdarını, sürətini, istiqamətini, rejimini və s.-ni tələbata uyğun dəyişdirmək olur. Hidrotexniki qurğular dəniz, çay, göl, yerüstü, yeraltı ola bilər və ümumi təyinatlı və xüsusi hidrotexniki qurğulara ayrılır.

### Ümumi təyinatlı qurğular

Ümumi təyinatlı qurğulara suyun qarşısını saxlayan və səviyyə düşgüsü yaradan qurğular (bənd, damba), suötürən, sutoplayıcı, sugötürücü qurğular, tənzimləyici qurğular və s. daxildir.

### Xüsusi hidrotexniki qurğular

Su enerjisindən istifadə üçün qurğular (SES binaları və s.) su nəqliyyatı qurğuları, hidromeliorasiya kompleksləri, su təchizatı və kanalizasiya üçün qurğular, həmçinin balıq təsərrüfatı qurğuları və s. xüsusi hidrotexniki qurğulardır.

Həmçinin bax
------------

* Mexanika
* Texnika

Xarici keçid
------------

HİDROTEXNİKA VƏ MELİORASİYA

İstinadlar
----------

1. 1 2  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008.
2. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ekoloqların məlumat kitabı. Bakı-Elm-2003.
**Məhərrəmov Babək Cəfərqulu oğlu** (14 mart 1967, Mollakənd, Kürdəmir rayonu – 12 yanvar 1994, Aşağı Əbdürrəhmanlı, Füzuli rayonu) — şəhid.

Həyatı
------

1967-ci ilin mart ayının 14-də Kürdəmir rayon Mollakənd kəndində dünyaya göz açmışdır.
1973-cü ildə Kürdəmir rayon Q.Sadıqov adına Mollakənd kənd tam orta məktəbinə 1-ci sinfinə qəbul olmuşdur.
1982-ci ildə Kürdəmir 115 nömrəli kənd ortatexniki peşə məktəbinin qaynaqçı ixtisasına qəbul olmuşdur.
1985-ci ilin iyul ayının 15-də Kürdəmir rayon 115 nömrəli kənd orta texniki peşə məktəbinin traktor-maşinist ixtisasını bitirmişdir 
1985-ci ilin dekabr ayının 3-dən Sovet Ordusu sıralarında Moskva şəhəri yaxınlığında hərbi xidmət keçmişdir.1987-ci ilin dekabr ayının 28-də həqiqi hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.

1988-ci ilin may ayının 3-də AzKTSÇT-də III dərəcəli betonçu vəzifəsinə 68 nömrəli əmrlə qəbul olunmuşdur.
1990-cı ilin oktyabrın 18-də Kürdəmir şəhər AzKTSÇT idarəsində II dərəcəli fəhlə vəzifəsinə qəbul olunmuşdur.
1992-ci ilin iyun ayının 10-da "Azərneft" birliyinin Carlı KRİ İstehsalat-təchizat şöbəsinə yardımçı fəhlə vəzifəsinə qəbul edilmişdir.
1992-ci ilin dekabr ayının 7-də neft və qaz quyularının qazılması üzrə 3-cü dərəcəli qaz köməkçisi vəzifəsinə keçirilmişdir.

1992-ci ildə Qarabağ müharibəsi başladı. Azğınlaşmış ermənilər kəndləri, qəsəbələri, şəhərləri bir-bir tutur, yandırır, xarabalığa çevirirdilər.

Babək Məhərrəmov 1993-cü ilin yay aylarından 708 saylı hərbi hissənin tərkibində Füzuli istiqamətində döyüşlərə qatılmışdır. Azərbaycan Respublikasının uğurlu qış kampaniyası olan-Horadiz əməliyyatının iştirakçısı olmuşdur. 

1993-cü il avqustun sonunda Qubadlını ələ keçirən ermənilər, yenidən qruplaşma üçün ehtiyac duyduğundan, atəşkəs elan etmişdilər və Ermənistandan yeni silah və qoşunları gəlişi üçün gözləmək məcburiyyətində idi. Oktyabrın sonlarında erməni hərbi birləşmələri Azərbaycan-İran sərhədində yerləşən Horadizi tez ələ keçirib, bununla Zəngilan rayonunun Azərbaycan ərazisi ilə əlaqəsini kəsdi.
1993-cü il dekabr ayında erməni silahlı dəstələri Füzuli şəhərinin şərqinə hərəkət etmək üçün cəhd göstərsə də, görünməmiş müqavimət ilə qarşılaşdı və geri çəkilməyə məcbur oldu. Bundan sonra Azərbaycan ordusu üç istiqamətdə hücuma keçdi. 15 dekabrda Azərbaycan hərbçiləri dərhal 5 istiqamətdə hücuma keçdi — Füzuli, Xocavənd, Ağdam, Ağdərə və Kəlbəcər istiqamətində hücumu oldu. 

Bu əməliyyatlar tarixə Horadiz əməliyyatı kimi düşdü. Horadiz əməliyyatı Azərbaycan Ordusunun 1994-cü ilin qış kampaniyasında keçirdiyi ən uğurlu əməliyyat olub.

Babək Məhərrəmov 12.01.1994-cü ildə Füzuli rayonun Aşağı Abdürrəhmanlı kəndində gedən ağır döyüşlərdə şəhid olmuşdur.
Ailəli idi. 1992-ci ilin dekabr 17-də ailə həyatı qurmuşdu. 1994-cü ildə oğlu Xəyal Məhərrəmov dünyaya göz açmışdır.
Adının əbədiləşdirilməsi üçün dövlət tərəfindən Kürdəmir rayon Mollakənd kəndində əsas baş küçəyə adı verilmişdir.

İstinadlar
----------
**Koromandel yarımadası** (*ing.* Coromandel Peninsula) - Yeni Zelandiyanın Şimal adasında yerləşən yarımada.

Təsviri
-------

Okean daxilinə 85 km məsafəsə uzanır, Hauraki və Fert-of-Tems körfəzləri arasında yerləşir. Yarımadanın eni 40 km keçmir. Ölkənin ən böyük şəhəri olan Oklənd 42 km qərbdə yerləşir.

Relyefi təpəlidir. Rütubətli tropik meşələrlə örtülüdür. Sahilləri sıldırımlıdır. Mərkəzindən Koromandel silsiləsi keçir. Malsimal hündürlük 900 metrdir. İri Oklənd və Tauranqa şəhərlərinə yaxın olmasına baxmayaraq yarımadada faktiki olaraq yaşayış yoxdur.

Yarımadanı elə də böyük olmayan adalar əhatələmişdir: Matukavaо, Alderman, Slipper və Merkyuri adaları.

Oklənd vulkanik sahəsində yerləşir. 25 km aralıda yerləşən Mer adasında vulkan fəaliyyət göstərir. Hot Voter çimərliyində isə termal mənbə vardır.

Əhalisi
-------

Yarımadada əhali əsasən cənub-şərq və cənub-qərb hissələrdə yaşayır. Burada cəmi 5 yaşayış məntəqəsində əhalinin sayı 1000 nəfəri keçir. Bu yaşayış məntəqələrinin böyük qismində insanlar Milad və Yeni il bayramlarında burad olurlar.

Sənaye və görməli yerləri
-------------------------

Əvvəllər yarımadadan qızıl çıxarılır (şaxtaların çoxu 1980-ci illərdə qeydə alınmışdır, 2009-cu ildə cəmi 1 şaxta işlək vəziyyətdə idi) və Kauri ağacı tədarük edilirdi. Hazırda isə eko-truzim bölgəsi olaraq tanınır. Belə bir əfsanə vardır ki, Koromandel dağlarında yaşayan Moho Qar adamı ilə qohumdur.

Maraqlı fakt
------------

* Bu yarımadada Jül Vernin «Kapitan Qrantın uşaqları» romanının qəhrəmanları 37-ci cənub enliyini keçirlər.
* 4 yanvar 2011-ci ildə yarımada sahillərində kütləvi şəkildə balıqların ölümü qeydə alınmışdır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* Koromandel Arxivləşdirilib 2011-12-22 at the Wayback Machine  (ing.)
* Koromandel yarımadasına səyahət  (ing.)
* Foto

İstinadlar
----------

1. ↑  Conservation land could be mined — Govt Arxivləşdirilib 2012-10-21 at the Wayback Machine, nzherald.co.nz, 27 noyabr 2009
2. ↑  Hundreds of dead snapper washed up on New Zealand beach Arxivləşdirilib 2011-10-21 at the Wayback Machine, smh.com.au, 5 yanvar 2011
**Azər Bayram oğlu Niftəliyev** (22 iyul 1957, Zəngəzur – 2 yanvar 1994) — Baş leytenant, "Babək-44" taborunun sıralarında Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərdə şücaət göstərmiş, yeni nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişməsində öz qəhrəman mübariz döyüş yolu ilə nümunə olmuş, Qarabağ müharibəsinin "Azərbaycan Bayrağı" ordenli şəhidi.

Həyatı
------

Azər Bayram oğlu Niftəliyev 1957-ci il iyulun 22-də Zəngəzur mahalının Gorus rayonunun Şurnuxu kəndində anadan olmuşdur. Gözlərini müəllim ailəsində açan Azər, ailə peşəsini davam etdirmək üçün Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Təhsilini tamamladıqdan sonra, müxtəlif illərdə Mingəçevir Poltexnik texnikomunda müəllim, Azərbaycan DRES tikinti quraşdırma idarəsində mühəndis işləyib. 1992-ci il sentaybrın 9-da zabit kimi Milli Ordu sıralarına çağırılıb. Ağdərə rayonu, Suqovuşan kəndi və Sərsəng su anbarı uğrunda döyüşlərdə iştirak edib. İki dəfə mühasirəyə düşüb. 
Birinci Qarabağ Müharibəsi başlayanda könüllü olaraq torpaqlarımızın müdafiəsinə yollanıb.

Vəfatı
------

1994-cü il yanvarın 2-də Madagiz (indiki adı ilə Suqovuşan) uğrunda gedən döyüşlərdə minaya düşərək şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. 4 yanvar 1994-cü ildə Mingəçevir Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. 

Azər Niftəliyevin dəfni
Azər Niftəliyev dəfni 
Azər Niftəliyev dəfni
**Şəhid Azər Niftəliyevin məzarı**

Təltifləri
----------

* Ölümündən sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin fərmanı ilə Azər Bayram oğlu Niftəliyev torpaqlarımızın erməni işğalçılarından müdafiəsində göstərdiyi şücaətə görə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.(ölümündən sonra)

Ailəsi
------

Ailəli idi, bir oğlu, bir qızı var. 

Azər Niftəliyev övladları ilə.

İrsi
----

* İçərisində Azər Niftəliyevin əlyazması olan cib dəftərinin də daxil olduğu əşyaları hal-hazırda Mingəçevir Şəhidlərin Xatirə Muzeyindəki digər eksponatlar ilə birlikdə sərgilənir.**İçərisində Azər Niftəliyevin əlyazması olan cib dəftərinin də daxil olduğu əşyaları hal-hazırda Mingəçevir Şəhidlərin Xatirə Muzeyindəki digər eksponatlar ilə birlikdə sərgilənir.**

Azər Niftəliyevin cib dəftəri
* Mingəçevir şəhər "Energetiklər" qəsəbəsindəki Mədəniyyət Evi Azər Bayram oğlu Niftəliyevin adına verilmişdir. Hal-hazırda Şəhid Azər Niftəliyev adına Mədəniyyət Mərkəzi onun adının gələcək nəsillərə ötürülməsində vasitəçilik edir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Crocusoft.* "E-QANUN". e-qanun.az (ingilis). 2012-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-15.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-15.

Həmçinin bax
------------

* "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
* Mingəçevir Şəhidlər Xiyabanı
* Şurnuxu
* Mingəçevir şəhidləri kitabı (Faiq İsmayılov)
**Yarımada** — üç tərəfdən su ilə əhatə olunmuş, bir tərəfdən quruya bitişik quru sahəsi. Yer kürəsində ən böyük yarımadalar sırasında Ərəbistan (3,23 mln km²), Hindistan (2,07 mln km²), Hind-Çin (1,93 mln km²), Somali (1,88 mln km²), Labrador (1,39 mln km²), Skandinaviya (0,75 mln km²), Balkan (0,66 mln km²),

Pireney (0,58 mln km²), Koreya (0,22 mln km²), Florida (0,17 mln km²) və s. öndə durur. Azərbaycanda, eyni zamanda Xəzər dənizi hövzəsində Abşeron ən böyük yarımadadır. Bir sıra german, kelt, o cümlədən baltik, slavyan, macar, çin və s. dillərdə də bu termin "yarım"+"ada" şəklində ifadə olunduğu təqdirdə, ingilis (peninsula – latıncadan "paene-": təxmini + "īnsula": ada) və başqa dillərdə xüsus termin halına gəlmiş sözlərlə ifadə olunur. İspaniya, Portuqaliya, İtaliya, Cənubi Koreya, KXDR, Yunanıstan, İsveç,

Norveç, Finlandiya, Hindistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Yəmən, Oman, Tailand, Myanma, Vyetnam, Malayziya, Kamboca, Türkiyə və bir sıra başqa ölkələr yarımadada yerləşirlər.

Ərəbistan yarımadası.

Mənbə
-----

* ASE, V cild, Bakı, 1981, səh. 82
Bayne kafedralının kriptası Fransa
Tuluzanın St. Sernin bazilikasının kriptası
Bad Qandersxaimdakı (Aşağı Saksoniya) manastır kafedral kilsəsinin kriptası
**Kripta** (qədim yunan dilində κρυptή "örtülü yeraltı keçid; gizli yer") - orta əsrlər Qərbi Avropa memarlığında məbədin qurbangahının və xor hissələrinin altında yerləşən, müqəddəslərin və şəhidlərin qalıqlarının dəfn mərasiminə və nümayişinə xidmət edən bir və ya bir neçə yeraltı tağlı otaqlardır. Məbədin başqa adı "aşağı kilsə"dir.

Qədim Romada hər hansı tağlı yeraltı və ya yarı yeraltı otaq kripta adlanırdı.

Kript sözünün sinonimi olaraq xristianlıqdan əvvəlki dövrlərdə ölülərin ritual yandırılması yeri, sonralar – xristian məzarları mənasını verən latın dilindəki qəbir (məzar) terminindən istifadə edilə bilər.

Kriptanın orijinal forması Konstantinin hakimiyyəti dövrünə məxsus Roma bazilikalarındakı həvarilərin məzarlarından miras qalmışdır. VII əsrdən etibarən apsis formasını təkrarlayan yarımdairəvi formaya malik olan kriptalarda məbədin şərəfinə təqdis olunan müqəddəslərin və şəhidlərin qalıqları saxlanılırdı. X-XI əsrlərdə kriptanın forması dəyişdi: təkcə apsisin altında deyil, həm də məbədin nefləri və transepsiyalarının altında uzanmışdır ki, bu da kriptanın faktiki olaraq ikinci yeraltı kilsəyə çevrilməsinə səbəb olmuşdur.
**Vahid Balaca oğlu Əliyev** (16 aprel 1970; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan — 11 aprel 1993; Qarabağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Qarabağ müharibəsi itkini.

Həyatı
------

Vahid Əliyev 16 aprel 1970-ci ildə Cəbrayıl rayonunda Balaca Əliyevin ailəsində anadan olmuşdur. 1976–1985-ci illərdə Cəmil Əhmədov adına tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 1990–1991-ci illərdə Gəncə Texniki Peşə Məktəbində təhsilini davam etmişdir. 1991–1992-ci illərdə Cəbrayıl rayonunda 6 nömrəli Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstədə fəaliyyət göstərmişdir. Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

Vahid Əliyev 1988-ci ildə Qızıl Ordunun sıralarında hərbi xidmətə yollanmışdır. Rusiyanın Arxangelsk şəhərində müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidməti müddətində dəfələrlə hərbi hissə generalı tərəfindən təşəkkürnamələrlə, təşəkkür məktubları ilə təltif edilmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Azərbaycana qayıdaraq mülki fəaliyyət göstərmişdir.

Vahid Əliyev 1992-ci ildə könüllü olaraq Sirik batalyonuna qoşulur və I Qarabağ müharibəsinə qatılır. Batalyonun iştirak etdiyi bir sıra döyüşlərdə fərqlənir. Onun son döyüşü 11 aprel 1993-cü ildə olmuşdur. Həmin tarixdə keçirilən Göygədik Ziyarət əməliyyatlarında Vahid Əliyev qumbaraatan olaraq iştirak etmiş və qarşı tərəfin hücumunun dəf edilməsində fərqlənmişdir. Vahid Əliyev həmin zaman bir neçə dəfə yaralansa da, döyüşün getdiyi ərazini tərk etmir və təxliyə olunmaq istəmir. Qarşı tərəfin açdığı atəş nəticəsində Vahid Əliyev ağır yaralanır və erməni hərbi birləşmələri tərəfindən əsgər yoldaşları ilə birgə əsir götürülür. O tarixdən sonra onun haqqında məlumat aşkar edilməmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şəhid Əliyev Vahid haqqında süjet". www.youtube.com (Şəhid Vahid Əliyevin xatirəsinə açılmış Youtube səhifəsi) (az.). 29.12.2021. 2022-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 06.04.2022.
**Sir Julian Byng** ({{DVTY}} şablonu boşdur ) - uzun nəsil ağacına əsaslanan köklü hərbi tarixə malik aristokratik ailədəndir. Onun babası 1815-ci ildə baş vermiş olan Vaterloo müharibəsində ali rütbəli zabitlərdən biri idi və Kanada Korpusunu təhvil almazdan əvvəl Misir, Fransa və Geliboluda yüksək hərbi vəzifələrdə xidmət etmişdir. Gelibolu cəbhəsində müvəffəqiyyətsizliyə düçar olan Stapfordun yerinə komandanlığa gətirilmişdir; O, Müqəddəs Eloi döyüşündən sonra komandanlıqdan uzaqlaşdırılmış olan general-leytenant EAH Aldersonu əvəz etmişdir. 1916-cı ilin may ayından 1917-ci ilin iyun ayına qədər Kanada Korpusunun komandiri olaraq Culian Binq kanadalıları yaxşı təlim görmüş və effektiv hücum qüvvəsinə malik olan qüvvəyə çevirmiş və bu təlimlər Vimi müharibəsində qələbə qazanmağa gətirib çıxarmışdır. O, Lloyd Corcun tövsiyəsi ilə Kanadanın Baş Qubernatoru təyin edilmişdir. O, feldmarşal rütbəsinə qədər yüksəlmiş və üç ildən sonra 6 iyun 1935-ci ildə Torp Holldakı mənzilində vəfat etmişdir.
**Şahin Rüstəmov** (tam adı: Şahin Hakim oğlu Rüstəmov; 14 iyun 1973, Gərmətük, Lənkəran rayonu – 7 avqust 1992, Tərtər rayonu) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

### Erkən illəri

Şahin Rüstəmov 1973-cü il iyunun 14-də Lənkəran rayonunun Gərmətük qəsəbəsində anadan olub. 1979-cu ildə Lənkəran rayon Gərmətük qəsəbə tam orta məktəbinə daxil olmuşdur. 1988-ci il mayın 25-də orta məktəbi bitirib. Daha sonra 114 saylı orta ixtisas məktəbinə daxil olmuşdur. Burada qaz qaynağçısı ixtisası almışdır. 1991-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır.

### Hərbi illəri

Şahin Rüstəmov 1991-ci ildə Lənkəran rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. O, 1991-ci ildən Mingəçevir şəhəri "N" saylı Hərbi hissəsində xidmət edib. Şahin Rüstəmov Ağdərə şəhərində və ətrafında gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir. Ş.Rüstəmov Tərtər rayonunda 1992-ci il avqustun 7-də şəhid olmuşdur.

### Dəfn olunduğu yer

Şəhid Şahin Rüstəmov Gərmətük qəsəbə məzarlığında dəfn olunub.

İstinadlar
----------
**Nikolay Vasilyeviç Nikolski** (19 (31) may 1878 – 2 noyabr 1961, Kazan) — çuvaş əsilli rus etnoqrafı, folklorçusu.

Həyatı
------

1878-ci ildə anadan olmuşdur. Kazan İlahiyyat Akademiyasını bitirmiş və orada çuvaş dilindən dərs vermişdir. 1905-ci ildə Kazan Universitetində nəşr edilən "Arxeologiya, tarix və etnoqrafiya" jurnalının redaksiya heyətinə üzv seçilmişdir. 1915-ci ildə həmin universitetinin dosentliyini, 1928-ci ildə isə professorluğunu qazanmışdır. O, çuvaş dili, tarixi, etnoqrafiyası və folkloru dərslərini vermişdir. N. Nikolski 1909-cu ildə nəşr olunmuş "Russko-cuvasskij slovar'" adlı lüğətin müəllifi kimi tanınmışdır. Daha sonra onun müəllifliyi altında 1919-cu ildə isə "Kratkij cuvassko-russkij slovar'" çapdan çıxmışdır.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | GND: 128892269 · ISNI: 0000000110519461 · LCCN: no89008156 · NUKAT: n2006138012 · VIAF: 33061777 · WorldCat VIAF: 33061777 |
**Tosa-ina**, **tosa-ken**, **Yapon mastifi** — Molosslara daxil olan və Yaponiyada təbii şəkildə formalaşan it cinsi. XIX əsrin sonları Tosa knyazlığında it döyüşləri üçün istifadə edilirdi.

Tarixi
------

Tosa-ina it cinsi Meyci dövründə xüsusi ilə it döyüşləri üçün yetişdirilmişdir. Yerli it cinslərinin Avropadan gətirilən Buldoq, Mastif, Bulterer, Alman poynteri, Alman doqu və Senbernarlar ilə seleksiya edilməsi nəticəsində indiki Koçi prefekturası ərazisində yeni cinslər yetişdirilirdi. Bu cinslər döyüşlərdə rəqiblərini dişləri ilə deyil cüssələri ilə məğlub edirdilər.

### İt döyüşü

Sumo döyüşlərini xatırladır. Burada itlər bir-birini dişləmir. Hədəf sadəcə rəqibi küncə sıxmaqdır. Digər iti dişləyənlər, hürənlər yarışdan çıxarılır. Qalib gələn it xüsusi qidaya sahiblənir.

### Tosa-ina Avropada

Tosa-ina cinsinin satışı Yaponiyadan satışı demək olar ki, həyata keçirilmir. Avropaya daşınmış itlər Çin və Koreya vastəsi ilə həyata keçirilmişdir. Mütəxəsislərin fikirinə görə Avropada olan cinslərlə Yaponiyada olanlar arasında müəyyən fərqlər vardır.

İlk Tosa-ina Avropaya 1976-cı ildə gətirilmişdir.

Xariçi görünüşü
---------------

Tosa-ina yığcam bədən quruluşuna, sallanan qulaqlara, qısa tükə və enli kəlləyə malik olur. Xüsusiyyətləri aşağıdakı kimidir:

* *Başı*: enli başa və düz buruna malikdir. Burun ucları qara və enlidir.
* *Qulağı*: Elədə böyük olmur.
* *Boynu*: Əzələlidir.
* *Bədəni*: Beli düzdür və sinəsi enlidir.
* *Quyruğu*: Nisbətən kökdür.
* *Ön və arxa ətraflar*: Adaqları düz, möhkəmdir. Arxa ayaqları əzələlidir.
* *Pəncə*: Möhkəm, dırnaqları qısa və qaradır.
* *Xəzi*: Qısa tüklü.
* *Окрас*:
	+ Standart FCI 1997 ilə görə: boz, qara, ağ ləkəli.
	+ Standart FCI 1995 ilə görə: pas rəngi, ağ ləkəli.
* *Boyu*:
	+ Erkəklər: 60 sm
	+ Dişilər: 55 sm

Xarakteri və yetişdirilməsi
---------------------------

Tosa-ina sakit, sakit, yalaqlıq etməyən itdir. Bununla belə ciddi döyüş itidir və ciddi əhəllişdirilməyə ehtiyacı vardır. Digər cins itlərə qarşı olduqca sərtdir..

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Tosa-İnu cinsi haqqında". 2008-04-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-24.
2. 1 2 3 4  Стандарт FCI № 260 от 9.12.1997 Arxivləşdirilib 2009-02-19 at the Wayback Machine  (ing.)
3. 1 2 3  "Tosa-ina". 2019-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-24.
4. 1 2  Стандарты FCI и Японского клуба собаководства  (rus.), стандарт FCI 1995 года  (ing.)[*ölü keçid*]
5. ↑  "Standart FCI 1995 ilə görə". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-24.

Mənbə
-----

* Tosa-ina Arxivləşdirilib 2016-03-01 at the Wayback Machine
**Azərbaycan Voleybol Federasiyası** — 1992-ci ildə yaranan Azərbaycan Voleybol Federasiyası elə həmin ildən etibarən Beynəlxalq Voleybol Federasiyasına (FIVB), Avropa Voleybol Federasiyasına (CEV), Şərqi Avropa Voleybol Zonal Assosiasiyasına (EEVZA) (2005) daxil olmuşdur.

Haqqında
--------

1997–2000-ci illər ərzində Azərbaycan voleybol komandaları Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarına əsasən rəsmi beynəlxalq yarışlarda iştirak etməkdən məhrum edilmişlər. Yalnız 4 illik fasilədən sonra — 2001-ci ildən etibarən komandalar yenidən beynəlxalq yarışlara buraxılmışlar.

Beynəlxalq yarışlarla yanaşı olaraq, Federasiya Azərbaycan Çempionatının keçirilməsi istiqamətində də müvafiq işlər aparmışdır.

Belə ki, 2001-ci ildən etibarən kişilər və qadınlar arasında Liqalar üzrə Azərbaycan Çempionatı keçirilir.

Bu müddət ərzində Azərbaycanda uşaq voleybolunun inkişafına qayğı göstərilmiş və Liqalarda iştrak edən klub və komandaların nəzdində uşaq bölmələri yaradılmışdır.

Həmçinin Azərbaycanı Avropa kubok yarışlarında təmsil edən klubların sayı da getdikcə artmaqdadır.
Qazanılan mükafatlar

Hazırda Azərbaycanda Avropa Voleybol Konfederasiyasının qərarı ilə Voleybol Akademiyasının yaradılması istiqamətində müvafiq işlər aparılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan voleybolu: uğur salnaməsinin parlaq səhifəsi — **olimpnews.az** saytı". 2014-08-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-12.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan idman federasiyalarının siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Voleybol Federasiyası — **avf.az** saytı Arxivləşdirilib 2015-07-05 at the Wayback Machine
* Nazirlər nəyi dəyişəcək?
* Cavid Qurbanov yenidən federasiya prezidenti
* Şahin Bağırov Azərbaycan Voleybol Federasiyasının yeni prezidenti seçildi
* Bəhruz Quliyev Azərbaycan Voleybol Federasiyası Vitse Prezidenti



1. ↑    (#bare\_url\_missing\_title). 2023-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-14.
2. ↑    (#bare\_url\_missing\_title). 2023-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-14.
**İncirlik Hərbi Hava Bazası** (*türk.* İncirlik Hava Üssü; *ing.* Incirlik Air Base; IATA: **UAB**, ICAO:**LTAG**) — Adana ilinin İncirlik bölgəsində yerləşən hərbi hava bazasıdır. Adana şəhər mərkəzinin 8 km şərqində və Aralıq dənizinə 56 km məsafədədir. İlk olaraq ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən baza Kral Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən də istifadə edilir. İncirlik Hərbi Hava Bazası Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə aid Hərbi Hava bazalarından birisidir, üzərindəki bütün infrastrukturla birlikdə mülkiyyəti Türkiyə Cümhuriyyəti dövlətinə aiddir. Avropada taktiki nüvə silahı olan altı NATO bazasından biridir.

1951-ci ildə tikintisinə başlanılan İncirlik Bazası 1951-ci ilin dekabrında Türkiyə Silahlı Qüvvələri və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin ortaq xidməti üçün istifadəyə verildi.

Tarixi
------

İncirlik Hərbi Hava Bazasının qurulma qərarı 1943-cü ilin dekabrında ikinci Qahirə Konfransında verilsə də, tikintisinə İkinci Dünya müharibəsindən sonra başlanıldı. ABŞ Ordusu Mühəndislər Birliyi 1951-ci ilin bahar aylarında İncirlik Hərbi Hava Bazasının tikintisinə başladı. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri ilk başda orta və ağır bombardman təyyarələri üçün təcili mərhələləmə, xilas etmə yeri olaraq istifadə edilməyə planlaşdırıldı. Türkiyə Respublikası Ordusunun Baş Qərargahı və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri 1954-cü ilin dekabrında yeni hava bazası üçün ortaq istifadə razılaşması imzaladı. 21 fevral 1955-ci ildə hava bazasına rəsmi ad olaraq **Adana Hərbi Hava Bazası** adı verildi. 28 fevral 1958-ci ildə "İncirlik Hərbi Hava Bazası" adı verilmişdir. 15 sentyabr 1997-ci ildə Şimal İraqda keçirilən əməliyyatlar üçün istifadəyə hazır hala gətirilmişdi.

15 iyul 2016-cı ildəki çevrilişə cəhddə 2 ədəd tanker təyyarəyə çevrilişdə iştirak edən təyyarələrə yanacaq daşımaq üçün İncirlik Hərbi Hava Bazasından göyə qalxmışdır.

Nüvə başlıqları
---------------

İncirlik Hərbi Hava Bazasında təxminən əlli B61 nüvə bombası var.

Həmçinin bax
------------

* Türkiyə–ABŞ münasibətləri

İstinadlar
----------

1. ↑  "İncirlik Üssü açıklaması! Türk üssüdüzıbabr, mülkiyeti Türkiye'ye aittir" (Türkçe).  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Tactical nuclear weapons 'are an anachronism'". Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine BBC News. 3 Şubat 2012. En son 12 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya".  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "FETÖ'nün darbe girişiminde F16'lara havada yakıt sağlayan eski tuğgeneral cezasız kalmadı". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-17.
5. ↑  "The H-Bombs in Turkey". The New Yorker. 17 July 2016. 12 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 July 2021.

Mənbə
-----

* *İncirlik Üssü´nün hikayesi*. **haber7.com**  (türk.)

Xarici keçidlər
---------------

* incirlik.af.mil — İncirlik Hərbi Hava Bazasının rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000000404325144 · LCCN: no2018071376 · VIAF: 2586152822000201040001 · WorldCat VIAF: 2586152822000201040001 |
**Azərbaycan Cüdo Federasiyası** — 1972-ci ildə yaradılmış idman federasiyası.

Haqqında
--------

1972-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Bədən Tərbiyəsi və İdman Komitəsi cüdonun SSRİ ərazisində yayılması haqqında qərar vermişdir. Qərarın icrası kimi elə həmin il, yəni 1972-ci ildə Respublikamızda Cüdo Federasiyası yaradılır. Bu illər ərzində federasiyaya Arif Ələkbərov rəhbərlik edib. 1980-ci ildən Federasiya rəhbərliyində dəyişikliklər baş verib. Yeni sədr — Rəhim İsmayılov −16 il ərzində qurumun rəhbəri olub.

1996-cı ildə Füzuli Ələkbərov Azərbaycan Cüdo Federasiyasının prezidenti təyin edildi. 2015-ci ildən 2021-ci ilə qədər federasiyanın baş katibi Elmar Babanlı olmuşdur. Həmin dövrdə federasiyanın prezidenti vəzifəsində Rövnəq Abdullayev təyin edilmişdi. 2021-ci ildə Azərbaycan Cüdo Federasiyasının İcraiyyə Komitəsi tərəfindən Rəşad Rəsullu qurumun baş katibi təyin edilib. Bu barədə Azərbaycan Cüdo Federasiyasının rəsmi saytında məlumat verilib. O, yeni vəzifədə Elmar Babanlını əvəzləyib.

Hal-hazırda isə qurumun prezidenti Rəşad Nəbiyev, vitse-prezidentləri isə Rövşən Rüstəmov və Elnur Məmmədlidir.

Fəaliyyət və uğurlar
--------------------

Azərbaycanlı cüdoçular arasında birinci dəfə idman ustası adını qazanan Sahib İsmayılov, beynəlxalq dərəcəli idman ustası isə Qüdrət Pəncəliyevdir. Qızlar arasında ilk idman ustası Arzu Atayeva, ilk beynəlxalq dərəcəli idman ustası Gülşən Şirinovadır. Uğurlu ənənələr müstəqillik qazanıldıqdan sonra da davam edib.

1992-ci ildə Barselona Yay Olimpiya Oyunlarında Nazim Hüseynov vətənə qızıl medalla dönüb. Müstəqil Azərbaycanın Dövlət bayrağı ilk dəfə bu qələbə şərəfinə qaldırılıb.

2008-ci ildə Pekin Olimpiyadasında Elnur Məmmədlinin inamlı qələbəsi ölkədə bayram ovqatı yaradıb. Elnur və bürünc medal qazanan Mövlud Mirəliyev vətəndə böyük təntənə ilə qarşılanıblar.

2013-cü ildə Elxan Məmmədov müstəqil Azərbaycanın cüdo üzrə ilk dünya çempionu olaraq, adını ölkə idman tarixinə yazıb.  

2016-cı ildə Rüstəm Orucov və Elmar Qasımov Rio Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazandılar.

2020-ci ildə isə Yay Olimpiya Oyunlarında İrina Kindzerskaya bürünc medal qazanmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanda cüdo

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Cüdo Federasiyası". 2017-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
2. ↑  "Azərbaycan Cüdo Federasiyasının yeni baş katibi təyin olunub". azsport.az. 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
3. ↑  "Azərbaycan Cüdo Federasiyası". judo.az (ingilis). 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
4. ↑  "Azərbaycan Cüdo Federasiyası". judo.az (ingilis). 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
**Faruk Dinç** (1985, Diyarbəkir ili) — əczaçı və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

Həyatı
------

Faruk Dinç 1985-ci ildə Diyarbəkir ilinin Dicle ilçəsində anadan olub. İbtidai və orta təhsilini Diyarbəkir ilində alıb. Malatya İnönü Universiteti Əczaçılıq Bölməsindən məzun olub.

Tələbə illərində İhya Təhsil-Mədəniyyət Dayanışma Dərnəyinin (İHYA-DER) üzvü olub. Dərnəyin "Başsağlığı və Dəfn Komissiyası"nda çalışıb. 2009-cu ildə İHYA-DER üzvü olduğu səbəbilə həbs edilib və 2 ay yarım həbsxanada saxlanılıb. Azadlığa çıxandan sonra universiteti bitirib və 2010-cu ildə bəraət alıb. Siyasi fəaliyyəti ərzində Hürr Dava Partiyasında gənclər qanadının sədri, Diyarbəkir il şöbəsinin sədri, İdarə Heyətinin üzvü və sədr müavini vəzifələrində çalışıb.

2023-cü il mayın 14-də Hürr Dava Partiyasının namizədi olaraq Ədalət və İnkişaf Partiyası siyahısından Mərsin ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib.

Kürdcə, zazaca və ingiliscə bilir. Evli və 3 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *TBMM.* "Faruh DİNÇ". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2023-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Azərbaycan Badminton Federasiyası** — Azərbaycanda badmintona nəzarət edən rəsmi qurum. Mənzil-qərargahı Bakı şəhərində yerləşir. Prezidenti Taleh Ziyadovdir.

Tarixi
------

Azərbaycan Badminton Federasiyası 1962-ci ildə Bakı şəhərində yaradılmış, 1996-cı ildə yenidən təsis edilmişdir. 1998-ci ildən Beynəlxalq Badminton Federasiyasının (İBF) və Avropa Badminton Federasiyasının (EBF) üzvüdür. 1962-ci ildə Bakı şəhərində ilk badminton yarışları və çempionat, 1963-cü ildə Azərbaycan birinciliyi keçirilmişdir. Yeniyetmələrin 1969-cu ildə Klaypeda şəhərində keçirilən SSRİ birinciliyində Q. Hadıyev çempion, 1976-cı il (Mogilyov şəhəri) birinciliyində isə M. Orucov mütləq çempion olmuşdur. 1997-ci ildə İslam Ölkələri Qadınlarının İdman oyunlarında N. Mehdiyeva III yeri tutmuşdur. 2010-cu ildə İran İslam Respublikasında keçirilən beynəlxalq turnirdə Azərbaycan idmançıları qoşa yarışlarda bürünc medal qazanmışlar.

Rəhbərlik
---------

* Taleh Ziyadov — Prezident
* Nəsimi Musayev — Baş katib

Prezidentləri
-------------

* Kamal Abdulla – 17 iyun 2015-ci ilə qədər;
* Mikayıl Cabbarov – 17 iyun 2015 – 8 dekabr 2021
* Taleh Ziyadov – 8 dekabr 2021-ci ildən

İstinadlar
----------

1. ↑  Olimpiya idman növləri üzrə milli federasiyalar Arxivləşdirilib 2022-01-05 at the Wayback Machine. azerbaijans.com  (az.)
2. ↑  Azərbaycan Badminton Federasiyasına yeni prezident seçilib Arxivləşdirilib 2021-12-09 at the Wayback Machine. apa.az, 08.12.2021  (az.)
3. 1 2  Mikayıl Cabbarov Azərbaycan Badminton Federasiyasının prezidenti seçilib Arxivləşdirilib 2017-02-03 at the Wayback Machine. report.az, 17.06.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayti

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Azərbaycan Atıcılıq Federasiyası**

Haqqında
--------

Atıcılıq idman növünün ölkədə inkişaf etdirilməsi, əhalinin sağlamlığının möhkəmləndirilməsində atıcılıq idmanının inkişaf proqramlarını tərtib edərək həyata keçirtmək. Atıcılıq üzrə yüksək səviyyəli idmançıların hazırlığı sistemini təkmilləşdirir Hər il atıcılıq üzrə milli yığma komandanın heyətini müəyyən edərək təsdiq olunması üçün Gənclər və İdman Nazirliyinə təqdim edir Atıcılıq üzrə milli yığma komandanın məşqçi heyətini müəyyən edərək təsdiq olunması üçün Gənclər və İdman Nazirliyinə təqdim edir Atıcılıq üzrə yarış qaydalarını, ölkə yarışları haqqında əsasnaməni təsdiq edir Respublika Vahid İdman Təsnifatına daxil olması məqsədilə atıcılıq üzrə normativ və tələblər hazırlayıb təsdiq olunmaq üçün Gənclər və İdman Nazirliyinə təqdim edir.

Rəhbərlik
---------

* Vilayət Eyvazov — prezidenti
* Hafiz Cəfərov — vitse-prezident və baş katib
* Yavuz Eminbəyli — vitse-prezident
* Rasim Rzayev — vitse-prezident

Maddi-texniki bazası
--------------------

Bakı Atıcılıq Mərkəzi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Atıcılıq Federasiyası". www.mys.gov.az. 11 iyun 2023-cü il 13:27:19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 iyun 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Atıcılıq Federasiyası Arxivləşdirilib 2009-11-15 at the Wayback Machine
* Bakıda keçirilmiş Dünya Kubokunda azərbaycanlı idmançılar niyə nəticə qazana bilmədilər? — AÇIQLAMA
**Xios qoyunu** və ya sadəcə **Xios —** mənşəyi müəyyən olmayan yerli qoyun cinsidir. Yarı-yağlı quyruqlu bir cins kimi təsnif edilir. Xios cinsli qoyunlar əsasən süd istehsalı üçün yetişdirilir. Bu cinsin Qıvırcıq və Daglıç cinsli qoyunlar ilə əlaqəsi olduğuna dair fərziyyələr olsa da, cinsin Yunan adası Xios adasında meydana gəldiyi qəbul edilir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Bu cins adətən qulaq, burun, qarın, ayaq nayihəsində və göz ətrafında qara nöqtələrə sahibdir. Bəzən qəhvəyi ləkələr də müşahidə edilir. Yetkin qoyunların çəkisi 105–155 funt (48–70 kq), yetkin qoçların çəkisi isə 145–200 funt (66–91 kq) olur. Hər iki cins buynuzludur; bununla belə, qoyunlar arasında buynuzsuz fərdlərə də rast gəlinir. Qoçların buynuzları böyük spiral şəkillidir. Dişi fərdlərin buynuzları olsa da, olduqca kiçikdir.

Hər il bir fərd başına orta hesabla 1,5-2,3 quzu olmaqla dişi fərd iki bala verə bilər. Doğum zamanı quzuların orta çəkisi təxminən 8.0–8.5 funt (4–4 kq) olur. 45 gündə quzu orta hesabla 32.5–35.5 funt (15–16 kq) çəkiyə çata bilir. Xios cinsli qoyun bir sağımda 265–600 funt (120–272 kq) süd verə bilər. Orta sağım müddəti 210 gündür. Cinsin südü əsasən bir çox növdə pendir istehsalı üçün istifadə olunur. Ən çox qeydə alınan süd istehsalı 220 günlük sağım dövründə 777 litr təşkil etmişdir.

44-56 iplik üçün yunun diametri 27-35 mikrometrdir. Ştapel uzunluğu 8-13 santimetr (3.1-5.1 düym)-dir.

1983-cü ildən 2007-ci ilə qədər Xiosun dünyadakı sayı 16.000-dən 51.860-a qədər artmışdır.

Təsərrüfat
----------

Son bir araşdırmada, Yunanıstanda Xios qoyunlarının intensiv yetişdirilən sürülərindəki təsərrüfat şəraiti və istehsal üsullarının Yunanıstanda hələ də üstünlük təşkil edən daha ənənəvi sistemlərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etmiş olduğu qeyd edildi. Bu araşdırmaya görə, sürülər orta hesapla 314 qoyundan (16 qoç, 210 qoyun və 88 quzu) ibarətdir və hər sağımda orta süd verimi 276,6 ± 55,6 kiloqramdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Chios". Oklahoma State University, Dept. of Animal Science. 2009-12-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-18.
2. 1 2 3 4  "Chios/Greece". Domestic Animal Diversity Information Service. 2019-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-06-18.
3. ↑  "Chiosheep". chiosheep.gr. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-17.
4. ↑  Gelasakis A.I. et al. 2010. Farm conditions and production methods in Chios sheep flocks. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 61(2):111-119

Həmçinin bax
------------
**Mehman İbrahim oğlu Alıyev** (1969, Gədəbəy rayonu – 1992, Gədəbəy rayonu) — Azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

1969-cu ildə Gədəbəy rayonunun Qaradağ kəndində anadan olmuşduşdur. 1990-cı ildə Sovet ordusundan tərxis olunan Mehman erməni quldurlarına qarşı aparılan döyüşlərdə iştirak etmiş, 1992-ci ilin yanvar ayından isə Xüsusi Təyinatlı Milis Batalyonun tərkibində vuruşmuşdur. Ağdərədə, Goranboyda, Şəmkirdə rus qoşunlarının çıxarılmasında iştirak edib. İvanovka, Mutudərə, Mormor, Göyəmli, Başkənd yaşayış məntəqələrinin erməni quldurlarından təmizlənməsində fəal iştirakı olumuşdur. O, ilk dəfə Qırmızı Bazar kəndi yaxınlığında əsil kəşfiyyatçı kimi sınaqdan çıxıb. Burada bir neçə erməni qulduru öldürüb. 800-dən artıq oğurlanmış qoyunun geri qaytarılmasında iştirak edib. Ümumiyyətlə, onun kəşfiyyatdan əliboş qayıtdığı olmayıb. Ona görə də yoldaşları bu cəsur oğlana "REMBO" adı vermişdilər.1992-ci il Mormor əməliyyatı igid kəşfiyyatçının son döyüşü oldu.

İstinadlar
----------

  (#bare\_url\_missing\_title).
**Ağa Ağasi oğlu Qocayev** (15 avqust 1960, Gəncə) — Ağa Ağasi oğlu Qocayev 1993-cü il dekabrın 11-də Beyləqan rayonunda gedən ağır döyüşlərin birində şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır.

Həyatı
------

Ağa Qocayev 1960-cı il avqustun 15-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Ailənin tək övladı olan Ağa 9 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1978–1980-ci illərdə Novosibirsk vilayətində hərbi xidmətdə olmuşdur. Ağa Qocayev 1980-ci ildə ailə qurmuşdur. Ağanın Vüsalə, İlahə, Əminə adlı üç balası var.

Hərbi xidməti
-------------

Büllur zavodunda çalışan Ağa nankor ermənilərə nifrət edir. Ürəyi vətən eşqi ilə dolu idi. Ağa Qocayev 1992-ci il fevralın 12-də Nizami Rayonu Hərbi Komissarlığı tərəfindən səfərbərliyə alınmışdı. 181 saylı hərbi hissədə sürücü idi. Bir neçə döyüş tapşırığını uğurla yerinə yetirmişdir. Ona verilən əmr və tapşırıqları vaxtlı-vaxtında və layiqincə yerinə yetirərdi. Ağdam, Füzuli, Tərtər, Ağdərə döyüşlərində iştirak etmişdir. Ağa Ağasi oğlu Qocayev 1993-cü il dekabrın 11-də Beyləqan rayonunda gedən ağır döyüşlərin birində şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. Məzarı Gəncə Şəhidlər Xiyabanındadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-03.
**Suxarto** (ind. Haji Muhammad Soeharto, Haji Muhammad Suharto, yav. Haji Muhammad Soeharto; d. 8 iyun 1921, Kemusuk – ö. 27 yanvar 2008, Cakarta, İndoneziya) — İndoneziyanın keçmiş prezidenti

Həyatı
------

Məhəmməd Suxarto 1921-ci il iyunun 8-də Cakarta sultanlığında kiçik məmur ailəsində anadan olub. Bankda kontor xidmətçisi işləyib. 1940-1942-ci illərdə Hollandiya müstəmləkə ordusuna hərbi xidmətə qəbul olunaraq çavuş rütbəsi alıb. 1943-1945-ci illərdə yaponların yaratdığı orduda rota komandiri olub. 1945-1949-cu illərdə Hollandiya hökmranlığından xilas olmaq üçün aparılan müharibə zamanı batalyona komandirlik edib. 1950-ci ilin sonunda diviziya, 1960-cı ildə briqada komandirilyinə yüksəlib. Dörd il sonra isə ona general-mayor rütbəsi verilib. Sukarnonun prezidentliyi dövrünün (1963-1965) son illərində Suxartoya İndoneziya ordusunun strateji komandirliyi tapşırılıb.

1966-cı ilin mart ayında tələbələrin Kommunist Partiyası əleyhinə keçirdiyi nümayişlərdən istifadə edən Suxarto hakimiyyətə rəhbərliyi üzərinə götürüb.

1967-ci ilin mart ayında prezident səlahiyyətlərini icra etməyə başlayıb, bir il sonra mart ayında prezident seçilib. Bundan sonra 1973, 1978, 1983, 1988, 1993 və 1998-ci illərdə həmin vəzifəyə seçilib. Onun prezidentliyi illərində İndoneziyada avtoritar bir rejim yaradılıb.

1998-ci ildə Cənub-Şərqi Asiyada, o cümlədən İndoneziyada kəskin maliyyə böhranı yaranandan sonra Cakartada və ölkənin digər şəhərlərində hakimiyyət əleyhinə nümayişlər başlayıb. Suxarto məhz bu aksiyalar nəticəsində həmin ilin mayında istefa verməyə məcbur olub.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2012-01-11 at the Wayback Machine

1. ↑  *Berger, Marilyn.* "Suharto Dies at 86; Indonesian Dictator Brought Order and Bloodshed". The New York Times. 28 January 2008. 2 December 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 May 2019.
Rav Getz sinaqoqu. Sağdakı tağ Varren qapısına aiddir.
 **Varren qapısı** (ivr. ‏שער וורן‏‎, romanlaşdırılmış: Sha'ar Varen) — ilk dəfə on doqquzuncu əsrin tədqiqatçısı Çarlz Uorren tərəfindən təsvir edilmiş, Qərb Divarı tunelinə təxminən 150 fut (46 m) məsafədə yerləşən Yerusəlimdəki Məbəd platformasına qədim girişdir. İkinci Məbəd dövründə darvaza tunelə və Məbəd dağına pilləkənlərə aparırdı. Raşidun xilafətinin Qüdsü Bizanslılardan fəth etməsindən sonra yəhudilərə tunelin içərisində namaz qılmağa icazə verildi. Sinaqoq 1099-cu ildə Yerusəlimin mühasirəsi zamanı Birinci Səlib yürüşündə dağıdıldı. Sonra tunel su sarnıçına çevrildi və buna görə də onun adı Sarnıcı 30 oldu.
Ərazi tağlı 18 fut (5,5 m) tunellə əhatə olunub.
Qərb Divarının mərhum rəsmi Ravvini Yehuda Getz hesab edirdi ki, Qapı divarın qərbində, Müqəddəslər Müqəddəsinə ən yaxın olan nöqtəni təmsil edir. 1981-ci ilin iyulunda Varren qapısı daxilində yəhudi kəşfiyyatçılar və yerüstü sistern girişləri vasitəsilə onları qarşılamağa gələn ərəb mühafizəçiləri arasında yeraltı mübahisə baş verdi. Kiçik bir yeraltı iğtişaş baş verdi və yalnız Qüds polisi sülhü bərpa etmək üçün içəri daxil olduqda dayandırıldı.​

İstinadlar
----------

1. ↑  Warren's Gate Arxivləşdirilib 2008-02-26 at the Wayback Machine, Western Wall Heritage Foundation website
2. ↑  Nadav Shragai, Raiders of the Lost Ark, *Haaretz*, 25 April 2003. via archive.org
**Müsnəd əl-Humeydi** (*ərəb.* **مسند الحميدي**‎) — Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.v.) həyat və fəaliyyətinə dair imam Əbu Bəkr əl-Humeydi tərəfindən tərtib edilmiş hədislər toplusu.

Kitabın müəllifliyini bu müsnədin dəqiq olaraq "Müsnədül-Humeydi" adı ilə tanınması, eləcə də məcmuədə nəql olunan bütün hədislərin şəxsən İmam əl-Humeydiyə gedib çıxması təsdiq edir. Kitabdakı hədislərin mənbələri əl-Humeydinin müəllimləri və şeyxləridir (məsələn: Süfyan ibn Uyeynə).

Müsnəd əl-Humeydidə Məhəmmədin (s.a.v.) 182 səhabəsindən 1300-ə yaxın hədis toplamışdır ki, bunlardan 582 hədis Səhihi-Buxaridən, 152 hədis isə Müslim ibn əl-Həccacdandır (yəni 1300 hədisdən 830-u səhihdir). "Müsnəd"də səhih hədislərlə yanaşı, yaxşı (həsən) və zəif hədislər də vardır. Sonrakı tədqiqatçıların fikrincə, zəif hədislərin sayı ümumi hədislərin 7%-ni təşkil edir. Bu sünni hədis alimləri arasında əl-Humeydidən gələn rəvayətlərə yüksək dərəcədə etibarlılıq və etibara dəlalət edir. Əl-Humeydi Süfyan ibn Uyeynənin güclü tələbələrindən biri, İmam Şafiinin dostu, əl-Buxari, əz-Zuhli, Əbu Zura ər-Razi və Əbu Hatim ər-Razinin müəllimi idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Имам аль-Хумайди и его книга «Муснад».*. The Scholary Saudi Society for the Prophetic Sunnah  (#bare\_url\_missing\_title).  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-24.
**Şirvan qoyunu** Azərbaycanın qədim yerli, xüsusən Şirvan zonasında təsərüffatlarda geniş yayılmış, əsasən ətlik südlük qismən yunluq istiqamətli qoyun cinslərindən biri.

Ümumi məlumat
-------------

Şirvan qoyun cinsi də Azərbaycanda ən qədim cinslərdən olub, adını yarandığı və geniş yayıldığı ərazidən götürmüşdür. Ləzgi qoyunu və Qarabağ qoyunlarının cütləşməsindən yaranan bu qoyun cinsinin bir sıra xarakterik nişanələri vardır. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, bu cinsə xalq arasında "dönmə" cins deyilməsi onun göstərilən qoyun cinslərindən yaranması ilə əlaqədardır. Şirvan cinsi boyca xırda, südü az və yunu nisbətən aşağı keyfiyyətli olur. Ana şirvan qoyununun çəkisi 32-40 kq, erkəklərinin orta çəkisi 56-65 kq,, qoşlarda 50,7 kq (46-55 kq) olur. İldə bir dəfə qırxılan şirvan ana qoyunundan 1,7 kq, erkəyindən 2,45 kq kirli yun alınır. Şirvan qoyun cinsi əsas etibarilə Şamaxı, Abşeron, Göyçay, Ucar, Zərdab, qismən də Lənkəran və Salyanın şimal ərazisində yayılmışdır.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Овцеводство, 2 том, Под редакцией порофессора Г.Р. Литовченко и кандидат наук селскохаозяыственных наук П.А. Есаулов, Москва "Koлос" 1972 , стр. 451-452 , УДК 636.32/38

Həmçinin bax
------------

Şirvan qoyunu (Azərbaycan)Şirvan
Salyan rayonu
Şamaxı rayonu
Şamaxı
Ucar rayonu
Abşeron
Lənkəran rayonuŞirvan cinsinin Azərbaycanda yayıldığı bölgələr

| ⛭Azərbaycanda qoyun cinsləri |
| --- |
| **Qoyun cinsləri** | Abşeron qoyunu •
Azərbaycan dağ merinosu •
Balbas qoyunu •
Bozax qoyunu •
Cəro qoyunu •
Herik qoyunu •
Gödək qoyunu •
Ləzgi qoyunu •
Mazıx qoyunu •
Merinos qoyunu •
Qala qoyunu •
Qarabağ qoyunu •
Qaradolaq qoyunu •
Şirvan qoyunu •
Romanov qoyunu • |
**Fujiya Hotel** (富士屋ホテル?) — Yaponiyanın Kanaqava prefekturasının Hakone qəsəbəsində yerləşən tarixi otel.

Tarix
-----

Avstriya ershersoqu Frans Ferdinand 1893-cü ildə oteli ziyarət edərkən.
Otel 1891-ci ildə açılmışdır. Otelin müxtəlif bölmələri Meyci dövründə populyar olmuş üslubda — ənənəvi Yaponiya və Qərb memarlıqlarının birləşmiş memarlıq üslubunda tikilmişdir. Oteldə bir çox məşhur şəxslər olmuşdur. Məsələn, Avstriya ershersoqnu Frans Ferdinand Yaponiya səfəri zamanı 1893-cü ildə, Con Lennon və Yoko Ono oğulları Şon ilə 1978-ci ildə bu oteldə olmuşdurlar.

Kavaquçi gölünün sahilində yerləşən *"Fuji View Hotel"* otel qrupu 1945-ci ildə İkinci dünya müharibəsindən sonra Almaniya səfirliyi (səfir Henrix Georq Stahmer daxil olmaqla) üçün sığınacaq olmuşdur. 6 sentyabr 1945-ci ildə Əks-kəşfiyyat Korpusunun casusları gestapo polkovniki Yozef Meyzinqeri burada ələ keçirmişdilər.

Nəşrlər
-------

1934-cü ildən başlayaraq otel Yaponiya adət-ənənələrindən bəhs edən 3 kitabdan ibarət kitab seriyası nəşr etmişdir. Sonuncu cild 1949-cu ildə çap olunmuşdur. Bu üç cild daha sonra birləşdirilərək *"Biz yaponlar: bir çox yapon adətləri, davranışları, tədbirləri, festivalları, incəsənəti və* 
əl işləri, eləcə də, digər mövzular haqqında izahlar" *adı ilə nəşr olunmuşdur.*

İstinadlar
----------

1. ↑  Kluckhohn, Frank "TOKYO TIES WEAK, REICH ENVOY SAYS: HEADQUARTERS OF SUPREME ALLIED COMMANDER IN JAPAN," *New York Times,* Sep 5, 1945.
2. ↑  ""Swiss Neutral Claims Nazis are Still on the Loose in Japan,"  *Spartanburg Herald-Journal,* May 12, 1946, p. A5". August 16, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 8, 2016.
3. ↑  *We Japanese* (combined edition), Fujiya Hotel, Ltd. Miyanoshita, Hakone, Japan, 1950. printed by Yamagata Press, Yokohama

Həmçinin bax
------------

* Nara Hotel
* Hoşi ryokanı
* Doqo onseni

Xarici keçidlər
---------------

* fujiyahotel.jp — Fujiya Hotel rəsmi saytı