recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Poylu (Ağstafa).

**Poylu** — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Tarixi
------

Azərbaycanın qədim yaşayış yerlərindəndir. Burada tarixləri 1800, 1700, 1500-cü illərə gedib çıxan, ərəblərə, ruslara aid qəbir daşları var. Kəndin əhalisi çox idi.Amma 20-ci əsrin ortalarında kəndə düşən xəstəlik kənd əhalisini buradan köçməyə məcbur etdi.Həmin əhali hal hazırda Poylu kəndi adlanan ərazidə məskunlaşıb.

Mədəniyyəti
-----------

Poylu qəsəbəsi Azərbaycanın qədim yaşayış yerlərindən sayılır. Bunu Poylu kənd qəbirstanlığındakı ərəb əlifbası ile yazılmış qəbir daşları sübut edir.Poylu qəsəbəsindən tapılan müxtəlif qılınclar, xəncərlər, sikkə pullar indi Azərbaycanın müxtəlif muzeylərində saxlanılır. Ən qədim qılınc Cinallar tayfasından olan Əli adlı şəxsə məxsus olmuşdur(hazırda onun davamçıları həmin kənddə var).

Coğrafiyası
-----------

Ərazisi çökəklikdə yerləşən əsasən düzənliklərdən və çox az sayda xırda təpəliklərdən ibarətdir. Qəsəbədən Kür çayı keçir buda kənd əhalisi yayda çimərlik kimi istifadə etməsi balıq tutması üçün istifadə edirlər. Qəsəbədən həmçinin Ağstafa çayı da kecir. Əhali buradan çimmək, balıq tutmaq, paltar və yun yumaq, mal-qaranı suvarmaq (Kür çayında da həmçinin) üçün istifadə edir. Poyluda həmçinin Qarayazı meşəsi, yanar, müalicəvi bulaqlar var. Kənd əhalisi ücün klub, kitabxana, kiçik sağlamlıq mərkəzi,bələdiyyə və s. fəaliyyət göstərir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan(BTC) boru kəməri kənd ərazisindən keçir. Qəsəbəyə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev də gəlmişdir. Poyluda həmçinin dəmiryol stansiyası da mövcuddur.Kənd məktəbi, mağazalar,"Yaşıl Göl" istirahət mərkəzi vardır.

Əhalisi
-------

Poylu qəsəbəsi əhalisi əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur. Azərbaycan xalq şairi Nəriman Həsənzadə Poyluda anadan olmuşdur. Onun ev muzeyi də Poyludadır.

Tanınmış şəxsləri
-----------------

* Asəf Məmmədov — Vətən müharibəsi şəhidi

Şəkilləri
---------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

Nəriman Həsənzadə

Nazim Rustəmov Vaqif ==İstinadlar==

1. ↑  *Azərpoçt.* "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 2016-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.

| ⛭Ağstafa rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Ağstafa |
| Qəsəbələr | Vurğun • Soyuqbulaq • Qarayazı • Saloğlu • Həzi Aslanov • Soyuqbulaqlar • Poylu • Ceyrançöl • Şəkərli |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Vladimir İliç Lenin |
| Kəndlər | Ağgöl • Aşağı Göycəli • Aşağı Kəsəmən • Böyük Kəsik • Dağ Kəsəmən • Düzqışlaq • Eynallı • Göycəli • Həsənsu • Köçəsgər • Köçvəlili • Köhnəqışlaq • Kolayır • Kolxəlfəli • Mollacəfərli • Muğanlı • Qaçaq Kərəm • Qarahəsənli • Qıraq Kəsəmən • Qırılı • Sadıqlı • Salahlı • Pirili • Poylu • Tatlı • Xətai • Xılxına • Yaradullu • Yenigün • Zəlimxan |

|  |  |
| --- | --- |
| Ağstafa rayonu | *Ağstafa rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Qəsəbə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Süleymanov Famil (Qaracallı)** — yazıçı-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın tanınmış kimya mütəxəssisi

Həyatı
------

Famil Süleymanov 1941-ci ildə Qubadlı rayonunun Qaracallı kəndində anadan olub.O, orta təhsilini başa vurduqdan sonra, Sumqayıta gələrək Kimya Texnologiyaları Texnikumuna daxil olur. 1962-ci ildə oranı bitirərək kimya zavodunda 6-cı dərəcəli apparatçı kimi işə başlayır. 1963-cü ildə Neft Kimya İnstitutuna qəbul olur və 1969-cu ildə oranı bitirir. 1974-ci ilin sentyabr ayından sulfanol istehsalının rəisi təyin edilir, 1980-cı ildə üzvi-sintez istehsalat birliyinin rəisi, 1986-cı ildən isə zavod direktorunun müavini vəzifəsinə təyin olunur, 1992-ci ildən yaradılan "Azərkimya" Dövlət Şirkətinin prezidentinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

20 yanvar faciəsindən sonra Famil Süleymanov yaradıcılıqla məşğul olmağa başlayır və 1996-cı ildə ilk əsəri "Qana boyanmış Quran" çap edilir. Bundan sora məhsuldar işləyən yazar türk, azərbaycanlılarşn 20-ci əsirdə başlarına gəlmiş müsübət və qəhrəmanlıqları yazaraq, özünün 37 cildlik seşilmiş əsərlərində çap etdirmişdir.Famil Süleymanov 37 tarixi romanın müəllifidir. Haqqında Türkiyənin TRT-3 kanalı film çəkir. "Qana boyanmış Quran", "Qu quşunun nəğməsi" və s. əsərləri ona böyük şöhrət gətirib.

Əsərləri
--------

* Qu quşunun nəğməsi,
* Ağrılı Ağrım mənim,
* Anam niyə ağlayırmış,
* Unutqanlığın faciəsi,
* Qana boyanmış Quran

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yazısı Famil Qaracallı ilə görüş". 2021-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-02-13.
**Qacar hamamı** (*fars.* حمام قجر‎)- İranın Qəzvin şəhərində yerləşən Səfəvi dövrü memarlıq abidəsi. Hamam 1647-ci ildə Şahın sifarişi əsasında Əmirgunə xan Qacar tərəfindən tikdirilmişdir. Abidənin bir digər adı Şah hamamıdır.

Strukturu
---------

Hamamın sahəsi 1045 m² və iki bölmədən ibarətdir: kişi və qadın bölmələri. Hamamın girişindəki yazıda hamamın memarlıq prinsiplərinin ənənəvi təbabətə uyğun olduğu bildirilir. Ətrafındakı binalardan daha aşağı mövqedə yerləşən hamama giriş pillləkənlər vasitəsilədir.

Abidə struktur etibarilə üç əsas hissədən ibarətdir: **Sərbinə, Miandar, Gərmxanə**. Abidənin qapısı cənuba açılsa da hamamın qərb hissəsində qadınların istifadəsi  üçün nəzərdə tutulan ayrı qapı var. Sərbinə hissəsinin planı 8 guşəli olub hər divarda oyuq və tağlar var. Sərbinənin mərkəzində firuzəyi rəngli mərmərlə bəzədilmiş hovuz yerləşir.  Buraya daxil olub ətrafa nəzər saldıqda qarşımıza rəsmlərlə bəzədilmiş tavan pəncərəsi çıxır.  Tarixi abidənin səkkizguşəli hissəsi günümüzdə Qəzvin Antropologiya Muzeyi olaraq fəaliyyət göstərir. Qəzvində yaşayan müxtəlif millətlərə mənsub geyimlər, heykəllər burada sərgilənir.

Miandar Sərbinə və Gərmxanə arasındakı birləşdirici dəhliz rolunu oynayır. Bu bölmə girişdən sonra yuyunma otağına kimi insanların bədən temperaturunu və rütubəti tənzimləmək üçün nəzərdə tutulub. Temperatur tarazlığını təmin edən bu zalda hazırda muzeyin mədəniyyət obyektləri- tarixi hadisələri təsvir edən əl işi relyef rəsmləri, dövrə aid əşyalar və at yəhərləri sərgilənir.

Abidənin hamam hissəsi səkkizguşəli arxitekturaya malikdir və divarlarının hündürlüyü 1 metrdir. Bu divarlar kərpiclə hörülmüş, üzəri mərmərlə örtülmüşdür. Suyun divardakı kərpic və daşları çürütməməsi üçüm nəzərdə tutulan bu proses həm hamamın ömrünü uzadır həm də tarixi abidəyə vizual gözəllik qatır. Hamamın böyük hovuzunun ətrafında dəmirçilik, ticarət və toxuculuq kimi peşələrlə yanaşı ruhi xəstəlikləri müalicə üsulları təsvir edilmişdir. Səfəvi memarlığının mühüm tərkib hissəsi olan kirəmitlərlə bəzədilən  hamamın bu hissəsində heykəllər vasitəsilə ənənəvi hamam səhnələri sərgilənir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Əmirgunə Xan Ağcaqoyunlu-Qacar
* Səfəvi incəsənəti

İstinadlar
----------

1. 1 2  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. 1 2 3 4 5 6  .
3. ↑  .
4. ↑  "Qajar Bathhouse". www.visitiran.ir (ingilis). 2021-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-16.
5. ↑  "Qajar Traditional Bath: A Great Bathhouse in Qazvin, Iran - Tourism news". Tasnim News Agency (ingilis). 2021-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-16.
**Fan İçji** (*çin.* 方以智 Fāng Yǐzhì, 1611[…] – 9 noyabr 1671[…]) — Çin filosofu, astronomiya, filologiya, dilçilik, musiqişünaslıq, tibb və digər elmlərlə məşğul olan alim Çində ilk dəfə olaraq "fəlsəfə" və "elm" terminoloji fərqini aparmış və konfutsianlığın, daosizm və buddizmin vəhdətini təsdiq etmişdir. Ensiklopediyaçı-alimdir.

Həyatı
------

1611-ci ildə Fan İçji alim ailәsindә dünyaya göz açmışdır. 1640-cı ildә Hanlin akademiyasında tarixşünas vəzifəsini daşımışdır. Çin sülalәsi hakimiyyәtә gәldikdәn dərhal sonra 1644-cü ildә Fan İçji cәnuba qaçmışdır.

1650-ci ildә Fan İçji buddist rahibi olmuşdur, onun dövrümüzәdәk saxlanılmış әsәrlәrindәn әn mühümü "U-li syao-şi" әsәridir, burada Fan İçjiyә mәlum olan elmi biliklәr yer almış vә onlar 3 sahәyә (fәlsәfә, tәbiyyatşünaslıq vә idarәçilik) bölünmәklә tәsnif edilmişdir. Sonradan Fan İçji öz doğma torpaqlarına getdi və ilk Nankin səmavi sülh monastırında məskunlaşdı.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CALIS: n2004081587 · CBDB: 0054996 · GND: 118960024 · ISNI: 0000 0000 6316 7538 · LCCN: n81100962 · NDL: 00748267 · NLC: 000139701 · NKC: xx0283500 · NTA: 150818602 · SUDOC: 133869989 · VIAF: 5730773 · ULAN: 500333226 · WorldCat VIAF: 5730773 |

 |


1. 1 2 3 4  Fang Yizhi // Nationalencyklopedin (швед.). 1999.
2. 1 2 3 4  Yizhi Fang // Union List of Artist Names (ing.).
3. ↑  China Biographical Database (ing.).
4. 1 2 3 4 5  Fang, Yizhi // Czech National Authority Database.
Müştərinin Mehrin qarşısında diz çökməsi, 1476, Uolters Sənət Muzeyi
**"Mehr və Müştəri"** hicri təqvimlə 778-ci ildə, miladi təqvimlə 1376-cı ildə Əssar Təbrizi tərəfindən fars dilində məsnəvi formasında yazılmış romantik poemadır. Əssar Təbrizi "Mehr və Müştəri" poemasının mövzusunu *"Mehru-mah"* adlı xalq dastanından almışdır. Əsər əruz vəzninin həzəc bəhrində yazılmışdır. 5120 beytdən ibarətdir. Pir Məhəmməd ibn Vəlid Əzmi əsəri türkcəyə çevirmişdir. M. Sultanov isə fars dilindən Azərbaycan dilinə çevirərək ayrıca kitab halında çap etdirmişdir

Əsərdə İstəxr şəhərinin hakimi Şapurun oğlu Mehr və Şapurun vəzirinin oğlu Müştəri arasındakı sevgidən bəhs edilir. Gənclik illərindən bir-birini sevən bu iki oğlan, bütün ömürləri boyu çətinliklərlə üzləşmələrinə baxmayaraq ömürlərinin sonuna kimi sevgilərinə sadiq qalırlar.

Tədqiqi
-------

Prof. M. H. Təhmasibin fikrincə, Mehr, Avestada adı tez-tez çəkilən "Mitra"dır. O, yazır: *"Əslində, səhər günəşinin önüncə gəlib, axşam günəşini yola salan və ancaq o batdıqdan sonra çəkilən işığın antropomorfizmindən ibarət olub, gənc, gözəl və qüvvətli bir oğlan cildində təsvir edilən Mitr-Mehr uzun əsrlər boyu qələbə tanrısı, əhdi-peyman keşikçisi hesab edilmişdir."* Mitr-Mehr obrazının bu əsatiri xüsusiyyətlərini Əssar Təbrizi də əks etdirmişdir. Q.Cahani yazır ki, *"Mehr əsatiri baxımdan günəşlə eyniyyət təşkil etdiyi üçün məhəbbət simvoluna çevrilmişdir."*

İstinadlar
----------

1. ↑  Q. Cahani – Əssar Təbrizinin "Mehr və Müştəri" poeması, Bakı, 1969
2. ↑  "مقبرة الشعرا". tabrizinfo.com. 2009-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyun 2020.
3. ↑  *Təhmasib, M.H.* VII əsrə qədər Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı, "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, I cild. Bakı. 1960. 19.
4. ↑  *Cahani, Q.* Azərbaycan ədəbiyyatııda Nizami ənənələri. Bakı. 1979. 71.

Xarici keçidlər
---------------

* **Mehr və Müştəri**. Farscadan tərc. edəni M. Sultanov. Bakı: "Şərq-Qərb", 2006.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Mehmet Əli Birand** (9 dekabr 1941, Bəyoğlu – 17 yanvar 2013, Şişli, İstanbul ili) — türk jurnalist, yazıçı, xəbər aparıcısı.

Həyatı
------

Birand 9 dekabr 1941-ci il tarixində İstanbulun Alman xəstəxanasında anadan olmuşdur. Ana tərəfi Kürd əsillidir. Orta təhsilini Qalatasaray Liseyində almışdır. 

2013-cü il, 17 yanvar tarixində İstanbulun Amerikan Xəstəxanasında həyatını itirmişdir. Səhər saatlarında ölüm xəbərinin yalan olduğu xəstəxana rəhbərliyi və oğlu tərəfindən söylənilsə də, 19:00-a yaxın bir vaxtda oğlu Umur Birandın mətbuat açılamasında Məmməd Əli Birandın öldüyü rəsmən açıqlandı.

O, fransız, ingilis dillərini bilirdi və eyni zamanda Belçika vətəndaşı idi.

2013-cü ildə vəfat edib.

Fəaliyyəti
----------

1964-cü ildə Milliyet qəzetində fəaliyyətə başlamışdır. 80-ci illərin ortasında *32. Gün* tv proqramının səmimi aparacısı olur. O özünəməxsus səmimi və açıq bir medya dili yaradır. 

TRT və Show TV kanallarında efirə gedən verliş Türkiyənin ən vacib xəbər proqramı idi. 1992-1995-ci illər fasiləsində Show TV-də hava xəbərlərini Birand aparırdı. 

Birandın hazırladığı "Demir Kırat", "12 Mart", "12 Eylül", "Özallı Yıllar","28Şubat: Son darbe" "Kıbrısın 50 yılı"sənədli serialları Türkiyənin Cumhuriyət tarixinin öyrənilməsi üçün əvəzolunmaz mənbələdir. Çünki bəhsedilən dövrün qəhramanları ilə birbaşa reportajlar alınıb.

Birand öz "müəllimi" Abdi İpekçi kimi çox istedadlı jurnalistlərlə gənc yaşlarından işləyib. Bunlar Can Dündar, Mithat Bereket , Cüneyt Özdemir kimi daha sonralar özləri de "müəllim" olan jurnalistlərdir.

### Həbsi

1994-cü ildə Türkiyə Radio Televiziya Qurumunu (TRT) qanunsuz şəkildə pul mənimsədiyi üçün 11 ay 20 gün həbs cəzası almış, lakin ziyan vurduğu məbləği qaytardıqdan sonra cinayət işinə xitam verilmişdir.

**Vikisitatda** **Mehmet Əli Birand** ilə əlaqəli sitatlar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hayatım". 2016-12-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-17.
2. ↑  ""Kürtlüğümün ortaya çıkmasına hazır değilim"". 2013-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-17.
3. ↑  "Mehmet Ali Birand hayatını kaybetti". 2014-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-17.
**Catlar**, catilər (sanskritcə kasta, qəbilə, tayfa) — eramızın əvvəllərində Pəncabın qərb rayonlarında və Şimali Hindistanda məskunlaşmış iri tayfa qrupu.

Yayılmaları
-----------

Ümumi sayları bir neçə milyon nəfərdir. Pəncab dilində (dialektləri catki-hindi, hindki və s.) danışırlar, urdu dili də yayılmışdır.

Din
---

Dindarları Pakistanda müsəlmandır, Hindistanda isə siqhizmin ardıcıllarıdır; hinduistlər də var.

Tarixi
------

Eramızın əvvəllərində Catların əcdadlarının maldar tayfaları Pəncabın qərb rayonlarında məskunlaşmışlar. Sonralar Şimali Hindistanda yayılmış Catlar pəncablıların etnik əsasını təşkil etmiş və siqhlərin icmasına daxil olmuşlar. Hindistanda Catların əksəriyyəti eyni adlı əkinçi kastaya çevrildi. Orta əsrlərdə Böyük Moğollarla davamlı müharibələr aparan Catlar müstəqil dövlətlərini qurmuşlar. 1849-cu ildə bu dövlət ingilis müstəmləkəçiləri tərəfindən zəbt edilmişdir. Əsas məşğuliyyətləri xış əkinçiliyi və maldarlıqdır. Nikahları monoqam və patrilokaldır. Qohumluq ata xətti ilə hesablanır. Yastı damlı ənənəvi evləri təsərrüfat tikililəri ilə birlikdə saman və kərpicdən hörülmüşdür. Kişilər uzun, enli köynək (bəzən köynək və çiyinlik), şalvar, dhoti, yaxud lungi geyinirlər. Baş geyimləri çalmadır. Qadınlar büzməli uzun  yubka (çox vaxt şalvarla əvəz olunur), uzun enli kofta, şal, şəhərli qadınlar sarı və şalvarla kofta geyinirlər.

Həmçinin bax
------------

* Bunaklar

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  **Catlar/**/ Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 193. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Catlar Arxivləşdirilib 2018-05-21 at the Wayback Machine
**Bəndi-Qeysər** (*ərəb.* بند قیصر‎‎, tərcümədə *Sezarın dambası*) — İranın cənub-qərbindəki Şuştər şəhərinin su anbarının yaxınlığında antik irriqasiya kompleksidir.

Tarixi
------

Bu körpü Valeriana imperiyasının, həmçinin Sasani və Edes arasındakı müharibənin qarşısını almaq üçün tikilib. Bəzi mənbələrdə tikintinin 3, bəzilərində isə 7 il davam etdiyi barədə məlumatlar var (260-270-ci illərdə). Bəndi-Qeysərin memarı IX-X əsrdə at-Tabari və al-Masudidir.

Texniki xüsusiyyətləri
----------------------

Körpü Harun çayı üzərində tikilmişdir. İrriqasiya-suvarma sistemləri Şuştar şəhəri ətrafında əkin sahələrinin suvarılmasında istifadə olunur. Bu körpünün uzunluğu 500 m-dir. Onun tikintisi zamanı 40-a yaxın arx çəkilmişdir. Bu arxların eni 6,6 m. və 9 m-dir.

Sasanilər dövründə körpü Şuştər yolu yaxınlığında İranın iki paytaxtını - Pasarqad və Ktesifonu birləşdirirdi. Tarixi irriqasiya sistemi olan "Bəndi-Qeysər" körpüsü 2009-cu ildə UNESCO-nun dünya mədəni irsi siyahısına daxil edilib.
Batial çöküntülər
-----------------

Dəniz və okeanların batial zonasında (sahəsində) çökən vulkanik lillərdən, dərinlik qumlarından və çınqıl daşlarından ibarət, əsasən göy, yaşıl, qırmızı və boz rəngli çöküntülər. Batial çöküntülərin tərki­bində terrigen materiallar üstünlük təşkil edir. Batial çöküntülər dünya okeanı dibi sahəsinin 15,4%-ni örtür, əsasən materik yamaclarında yayılmışdır. Batial çöküntüləri - əksərən materik yamac hüdudunda, qismən isə şelfin daha dərin hissələrində, 200 m-dən 2000 m-ə qədər dərin­likdə toplanan dəniz çöküntüləri.

Batimetrik xəritə
-----------------

Batimetrik xəritə-izabatın köməyi ilə tərtib edilən sualtı relyefi əks etdirir. Sualtı relyefin rəngləri dərinlik pillələri üzrə verilir.

Batimetriya
-----------

Batimetriya-(yun. bathus dərin+metreo - ölçürəm) - xüsusi cihazlarla (lota, exolota və digər dərinlik ölçənlərlə) dəniz və okeanlann dərinliyinin ölçülməsi.

Batimetrik vilayət
------------------

Batimetrik vilayət okean və ya dənizlərin dib hissəsi və ona qovuşan su qatları. Ayrı-ayrı batimetrik vilayət adətən (bəzən şərti olaraq) aşağıdakı dərinliklərlə səciyyələnirlər: şelf 0-200 *m* (500-600 *m*-ə qədər), qitə yamacı (batial vilayət) 200-500*m*-dən 2000-3000 *m* və daha artıq, hemipelagik 2000 *m*-dən 4000-5000 *m* qədər, abissal 4000-5000 *m*-dən 6000 *m* qədər, ultraabissal 6000*m*-dən dərin. Batimetrik vilayət hər biri, dərinlik fərqlərilə yanaşı, həm də dibin morfologiyası, məskunlaşan orqanizmlərin, çökmə tiplərinin müxtəliflyi ilə fərqlənir.

Batitermoqraf
-------------

Batitermoqraf (yun. bathos - dərinlik, therme - istilik və grapho - yazıram) - okeanın yuxarı qatlarında müxtəlif dərinliklərdə birbaşa suyun temperaturunu ölçmək üçün cihaz. Cihaz 200-400 m-ə qədər dərinliyə enə bilir.

Batometr
--------

Batometr- laboratoriya tədqiqat məqsədi ilə dəniz və s. su hövzələrindən istənilən dərinlikdən su nümunələri götürmək üçün cihaz. Dəniz batometr üzərində xüsusi termometr bərkidilən silindr formalı bürünc.

Həmçinin bax
------------

* Batial zona

İstinadlar
----------



1. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət, Bakı 2008

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
**Cavad Təbatəbai** (14 dekabr 1945, Təbriz – 28 fevral 2023, İrvayn, Kaliforniya) — professor emeritus və Tehran Universitetinin Hüquq və Siyasi elmlər Fakültəsinin Dekanı.

Həyatı
------

Cavad Təbatəbai 1945-ci ildə Təbrizdə anadan olub. Teologiya, hüquq və fəlsəfə işlər həyata sonra o, Hegel siyasi fəlsəfəsi mövzusunda dissertasiya ilə Paris 1 Pantheon-Sorbonne Universitetində siyasi fəlsəfə elmləri namizədi (Doctorat d’État) qazandı. O, qonaq Wissenschaftskolleg zu Berlin fellow, habelə Sirakuz Universiteti Global İşlər Moynihan İnstitutunda olmuşdur. Dr Təbatəbai Avropa və İranda siyasi fikir tarixi haqqında bir çox kitab nəşr edib. iyul 1995 14 o ordre des Palmes Académiques bir Knight kimi təltif edilmişdir.

İrana gəldikdən sonra Tehran Universitetinin hüquq və siyasi elmlər fakültəsinin professoru və dekan müavini olub. 1990-cı illərdə o, İran hökumətinin ideologiyasını tənqid etdiyinə görə professor və hüquq fakültəsinin dekan müavini vəzifəsindən azad edilib. Sonra o, tədqiqatlarını Fransa, İngiltərə, Almaniya və ABŞ kimi digər ölkələrdə davam etdirdi. Təbatəbai Avropa və İranda siyasi ideyalar tarixinə dair iyirmiyə yaxın kitab nəşr etdirmişdir. 14 iyul 1995-ci ildə Fransada o, Palmes Akademik Ordeninin Cəngavəri kimi təltif edilmişdir. Tabatabai 28 fevral 2023-cü ildə Kaliforniya'nın İrvin şəhərində 77 yaşında vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Freebase Data Dumps. Google.
2. 1 2  سیدجواد طباطبایی، فیلسوف ایرانی درگذشت. 2023.
3. ↑  FCT (fr.).
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2013-11-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-07.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 124700864 · CiNii: DA09538821 · GND: 104709231X · ISNI: 0000 0000 6691 8499 · LCCN: nr97030101 · NUKAT: n2004091988 · SUDOC: 033889562 · VIAF: 76223987, 284875038 · WorldCat VIAF: 76223987, 284875038 |

 |
**Dadaş Bəhmən oğlu Rəhimov** (20 yanvar 1932, Siyov, Zuvand rayonu – 1992, Bakı) — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru.

Həyatı
------

Dadaş Bəhmən oğlu Rəhimov 20 yanvar 1932-ci ildə Azərbaycan SSR Lerik rayonunun Siyov kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. 1946-cı ildə Siyov kənd orta məktəbinin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra, Lənkəran Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna aqronomluq fakültəsinə daxil olmuşdur. 1949-cu ildə texnikumu bitirdikdən sonra 1949-1950-ci illərin Lerik rayonunun "Qızıl Oktyabr" kolxozunda və Lənkəran rayonunun "Avrora" sovxozunda aqronom vəzifələrində işləmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə "Bioloq-zooloq" ixtisasına daxil olmuşdur.

D. Rəhimov 1960-cı ilin dekabrında Azərbaycan Respublikası Milli Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunda ixtiologiya ixtisası üzrə namizədlik aspiranturasına daxil olmuş və A. Mahmudbəyovun elmi rəhbərliyi altında 1966-cı ildə "Orta və Cənubi Xəzərin qərb sahillərində xul balıqlarının növ tərkibi, biologiyası və ehtiyatınin vəziyyəti" mövzüsunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Daha sonralar o, demək olar ki, bütövlükdə Xəzərin xul balıqlarını öyrənmiş və 1991-ci ildə "Xəzər dənizinin xul balıqları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Dadaş Rəhimovun uzunmuddətli tədqiqatları nəticəsində Xəzər dənizində xul balıqlarının 11 cinsinə aid olan 36 növ və yarımnövlərini müəyyən etmişdir. O, elmdə 2 növ və 7 yarımnövü ilk dəfə təsvir etmişdir. Dadaş Rəhimov 1976-1980-cı illər ərzində kefalın Azərbaycanın şirinsulu göl və gölməçələrində yetişdirilməsi məsələləri üzrə tədqiqat işləri aparmışdır. 1982-ci ildən ömrünün sonuna qədər (2004) İxtiologiya laboratoriyasının müdiri işləmişdir. O, 1982-2004-cü illərdə Azərbaycanın balıq faunasının tədqiq edilməsi üzrə aparılan elmi tədqiqat işlərinə rəhbərlik etmiş, 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Biologiyaya dair hər çer. Məşhur bioloqlar". 2020-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-29.
**Batken** (qırğız dilində: Batken) - Qırğızıstanda şəhər, Batken vilayətinin və Batken rayonunun inzibati mərkəzi.

Coğrafiyası
-----------

Batken şəhəri Qırğızıstanın cənub-qərbində, Oş şəhərindən qərbdə, 240 km. aralı məsafədə yerləşir. Şəhərin ümumi sahəsi 5180 hektardır. Şəhərətrafı ərazilər nəzərə alınmadan şəhərin xüsusi ərazisi 1143 hektardır. Şəhərətrafı ərazilərdə kənd təsərrüfatına yararlı ərazilər 4037 hektardır, bu ərazidən 1106 hektarı kəndli təsərrüfatlarının, o cümlədən, 918 hektarı becərilən torpaqların, 2400 hektarı otlaqların payına düşür.

Şəhər idarəetmə orqanlarının sərəncamında olan ərazinin sahəsi 205 km².-dir, bu ərazidən 51,8 km².-i şəhərin, qalan 153 km²-i isə şəhərətrafı 3 kəndin ərazisini (onlardan ən böyüyü 3207 nəfər əhalisi olan Kızıl-Jol kəndidir) təşkil edir.

Əhalisi
-------

Batken şəhərinin əhalisi 23 134 nəfərdir (2009). 2009-cu ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasına görə Batken şəhərində 14 millətin nümayəndələri yaşasa da, burada əhalinin mütləq əksəriyyətini - 99,5 faizini qırğızlar təşkil edirlər.

İnzibati-ərazi quruluşu
-----------------------

Şəhər inzibati-ərazi quruluşuna görə 6 kvartala - Aeroport, Bazar-Başi, Bulak-Başi, Keleçek, Kızıl-Don, və Kızıl-Jol kvartallarına bölünür.

Tarixi
------

Qırğızıstan Respublikasının Batken şəhərinin əsası eyni adlı rayonun mərkəzi kimi 1934-cü ilin aprelində qoyulmuşdur. 1999-cu ildə separatçıların bir sıra hücumlarından sonra idarəetmənin səmərəliliyini yüksəltmək məqsədilə Oş vilayətinin 3 qərb rayonundan ibarət Batken inzibati mərkəz olmaqla Batken vilayəti təşkil olundu. Bununla əlaqədar əhalisi 10987 nəfər (2000) olan Batkenə 2000-ci ildə şəhər statusu verildi. 2001-ci ildə şəhərətrafı 3 kənd də şəhərin inzibati idarəçiliyinin tabeliyinə verildi. Batken şəhəri 2009-cu ildən vilayət tabeli şəhər statusu almışdır .

İqtisadiyyatı
-------------

Batken şəhərində sənaye zəif inkişaf etmişdir. Şəhərdə energetika, yüngül və yeyinti sənayesi sahələrinə aid 16 müəssisə fəaliyyət göstərir. Bu müəssisələrdə əmək qabiliyyətli əhalinin yalnız 6,5 faizi məşğul olur. Şəhərin hündür dağlar əhatəsində yerləşməsi dağ alpinizminin də inkişafına təsir göstərmişdir. Əhalinin əksəriyyəti kənd təsərrüfatı ilə bağlı emal sahələrində çalışır. Bütün bunlarla yanaşı, əhali arasında işsizlik yüksək səviyyədədir. Şəhər nəqliyyatı da zəif inkişaf etmişdir.

Xarici keçid
------------

* На сайте Ассоциации городов Кыргызской Республики Arxivləşdirilib 2010-07-27 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  "Национальный статистический комитет Кыргызской Республики. Перепись населения 2009 года. Баткенская область" (PDF). 2011-08-10 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-10.
3. ↑  Закон Киргизької Республіки №42 від 18 лютого 2000 року «Про утворення міста Баткен Баткенської області Киргизької Республіки»[*ölü keçid*]. (rus.)
4. ↑  Закон Киргизької Республіки №247 від 1 грудня 2008 року «Про виведення міста Баткена зі складу Баткенського району Баткенської області і надання йому статусу міста обласного значення»[*ölü keçid*]. (rus.)
5. ↑   сайте Ассоциации городов Кыргызской Республики
**Cavad Mirhüseyn oğlu Cavadov** 2 dekabr 1925 – 2006, Bakı — Azərbaycanın fiziki, alim.

Həyatı
------

Cavad Cavadov 1925-ci il 2 dekabrda anadan olmuşdur. 1943-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuş Vətən müharibəsi iştirakçısı kimi müxtəlif orden və medallarla təltif olunmuşdur. 1946 ildə V.İ. Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin "Fizika –Riyaziyyat" fakultəsiniə daxil olmuşdur. 1951 ci ildən riyaziyyat müəllimi və dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1953-ci ildən Azərbaycan Politexnik İnstitutunda müəllim daha sonra baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 1960 ci ildə təhsilini davam etmək üçün Moskva şəhərində Bauman adına ali Texniki İnstitutun aspirantura mərhələsinə daxil olmuşdur. 1963 cü ildə "Metallar Fizikası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək "texnika elmləri namizədi" alimlik dərəcəsi almışdlr.

1964 cü ildə Bakıya qayıdıb Neft və Kimya İnstitutunda "Metallar kafedrasında" baş müəllim 1968 ci ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışmışdır. O illərdə II cildlik "Metallar Fizikası" adlı dərsliyini çap etdirmişdir. 1987 ci ildə isə "Metallurgiya" kitabını çap etmişdir. 25 dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. ABŞ-də nəşr olunan "Advances in Physics" və "American Journal of Physic" də kitablarından hissələr çap olunmuşdur. Moskva, Sankt- Peterburq, Kiev, Omsk, Tomsk fizika elmi mərkəzlərində aparıcı elmi məsləhətçi olmuşdur. 1988 ci ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Texniki Univeritetində çalışmışdır.

2006 ildə Bakıda dünyasını dəyişmişdir.

İstinadlar
----------
**Batch** — DOS, OS/2 və Microsoft Windows-da bir skript faylıdır. Sadə mətn sənədində saxlanılan, komanda sətri tərcüməçisi tərəfindən icra ediləcək bir sıra əmrlərdən ibarətdir. Bir toplu iş faylı, tərcüməçinin interaktiv şəkildə qəbul etdiyi hər hansı bir əmri ehtiva edə bilər və IF, FOR və GOTO etiketləri kimi toplu sənəd daxilində şərti budaqlanma və döngünü təmin edən konstruksiyalardan istifadə edə bilər. .Bat fayl sonluğu DOS və Windows-da istifadə olunurdu.Daha sonra Windows NT və OS/2-ə .cmd əlavə edildi. Digər mühitlər üçün fərqli sonluq ola bilər, məsələn, 4dOS, 4OS2 və 4NT.

Toplu faylların ətraflı işlənməsi versiyalar arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdi. Bu məqalədəki bəzi detallar bütün toplu sənədlərə, digər detallar yalnız müəyyən versiyalara aiddir.

Digər
-----

Salam Dünya proqramı;

```
@ECHO OFF
ECHO Hello World!
PAUSE
```

```
@echo off
echo x=msgbox("Salam Dünya" ,2, "TITLE") >> msgbox.vbs
start msgbox.vbs
```

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Mehri SES** (bəzən *Аraz SES*) — tikintisi davam etdirilən SES. Stansiya Araz çayının üzərində yerləşir. Mehri şəhəri yaxınlığında Ermənistan (Qərbi Azərbaycan) və İran arasındakı sərhəddə yerləşir. SES tikintisinə 8 noyabr 2012-ci ildə başlanmışdır. Layihənin tikintisinin başa çatdırılması 2017-ci ilə təsadüf edəcəkdir. Stansiyanın güçü günlük olaraq 793 kVts enerjiyə hesablanmışdır. Mehri stansiyasının ümumi güçü 130 МVt

Burada kaskad tikintisi planlaşdırılmasada Araz üzərində yerləşən iki SES tikiləcəkdir. Mehri SES idarə baxımından Ermənistana, Qaraçılar SES isı İrana mənsub olmalıdır. Ermənsitan hissəsində tikinti işlərinin ümumi qiyməti 323 milyon dollar olaraq qiymətləndirilir.

Layihənin tarixi
----------------

SES tikintisi ilə əlaqədar iki ölkə arasında 2007 və 2008-ci illərdə dövlətlər arası müqavilələr imzalanmışdır. 14 aprel 2009-ci ildə Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan Mehri SES tikintisi ilə əlaqədar İrana səfər edir. Burada SES maliyyələşdirilməsi ilə əlaqədar memarandum imzalanır. Ermənistan tikinti ilə əlaqdar bütün maliyyəni İranın öhtəsinə buraxır. İran isə bunun əvəzində 15 il müddətində əldə edilən enerjinin hamısına sahib olur. 15 il bitdikdən sonra isə SES Ermənistanın nəzarətinə keçməlidir

8 noyabr 2012 ildə gələcək Mehri SES-nın təməlqoyma mərasimi keçirilmişdir. Təməlqoyma mərasimində Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan və İranın Energetika Naziri iştirak etmişdir. İran-erməni hökumətlər arası komisiyanın səhbəri Məcid Namcu olmuşdur.

2015-ci ilin dekabrında İran tərəfi Su Elektrik Stansiyanın güçünün 100 MVt güçə qədər endirməyi təklif edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mehri SES təməlatma mərasimi" (rus). Ermənistan xəbərləri - NEWS.am. 2012-11-08. 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-01.
2. 1 2  "Armenian-Iranian HPPs to be constructed on Araks River" (ingilis). News.am. 2010-09-16. 2015-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-01.
3. ↑  "Mehri SES tikintisinə başlanıldı" (rus). 2013-02-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-01.
4. ↑  "Итак, дан стар строительству Мегринской ГЭС" (rus). ARMENPRESS. 2012-11-08. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-01.  (rus.)
5. ↑  "Mehri Su Elektrik Stansiyanın güçü 100 MVt endirildi". 2016-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-06.
**Daft Punk** — Tomas Banqalter və Gi-Manuel de Omem-Kristo tərəfindən 1993-cü ildə yaradılmış fransız elektron musiqi dueti. 1990-cı illərin sonlarına doğru Fransada haus musiqisinin inkişafı ilə əlaqədar böyük uğurlara nail oldular. Onlar elektro, haus, disko və sintipop musiqisinin elementlərini birləşdirərək özünəməxsus səslənmə üslubu yaratdılar.

Daft Punk 2006-2007-ci illərdə iştirak etdiyi musiqi turundan sonra Alive 2007 adlı konsert albomunu buraxdı. 2009-cu ildə həm albom, həm də bu aboma daxil olan Harder Better Faster Stronger mahnısı Qremmi mükafatına layiq görüldü.

2013-cü ilin mayında Daft Punk özünün dördüncü studiya albomu olan Random Access Memories albomunu, bundan bir ay əvvəl isə həmin alboma daxil olan və sonradan hitə çevrilən Get Lucky mahnısını buraxdı. 26 yanvar 2014-cü ildə 56-cı Qremmi mərasimində həm mahnı, həm də albom ümumilikdə 5 nominasiyada Qremmi mükafatına layiq görüldü.

Diskoqrafiya
------------

### Studiya albomları

* *Homework* (1997)
* *Discovery* (2001)
* *Human After All* (2005)
* *Random Access Memories* (2013)

### Konsert albomları

* *Alive 1997* (2001)
* *Alive 2007* (2007)

Xarici keçidlər
---------------

* Daft Punkun rəsmi veb-saytı
* "Random Access Memories" albomunun alternativ promo-saytı Arxivləşdirilib 2014-05-17 at the Wayback Machine
* Daft Punk — IMDb səhifəsi


1. ↑  .
2. ↑  .
**Yustin Yulianoviç Canelidze** (*rus.* Иустин Ивлианович Джанелидзе, *gürc.* იუსტი ივლიანე ჯანელიძე; 20 iyul (1 avqust) 1883 və ya 1883, Samtredia, İmereti – 14 yanvar 1950, Leninqrad) — Gürcüstan-sovet cərrahı, SSRİ Tibb Elmlər Akademiyasının akademiki (1944), SSRİ Tibb EA-nın Rəyasət Heyətinin üzvü (1944–46), RSFSR əməkdar elm xadimi (1936), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1949), tibb xidməti general-leytenantı.

Həyatı
------

Tibb təhsilinə Xarkov Universitetində başlamış İsveçrədə başa çatdırmışdır. Moskva universitetində həkim diplomu alaraq (1910), Peterburq Qadın Tibb İnstitutunun hospital cərrahlıq kafedrasında (1911–14), hərbi-sanitar qatarında (1914–18) işləmişdir. Petroqrad Tibb İnstitutunda ümumi cərrahlıq kafedrasında ordinator (1918-ci ildən), 1921-ci ildən professor, ümumi cərrahlıq kafedrasının müdiri, 1927–43-cü illərdə hospital cərrahlıq kafedrasının müdiri, eyni zamanda (1932-ci ildən) Leninqrad Təcili Yardım İnstitutunun rəhbəri olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

1939-cu ildən  Hərbi Dəniz Donanmasının baş cərrahı və eyni zamanda 1943-cü ildən Hərbi Dəniz Tibb Akademiyasının hospital cərrahlıq kafedrasının rəisi işlə mişdir.  Ümumi və bərpaedici cərrahlıq travmatologiya və ürək cərrahlığı məsələlərinə dair 100-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. Yaralanmış ürək üzərində müvəffəqiyyətlə əməliyyat aparmış (1911) və dünyada ilk dəfə olaraq, qalxan aorta yarasına tikiş qoymuşdur (1913). Bir sıra əsərləri dərinin köçürülməsi və plastik əməliyyat məsələlərinə həsr edilmişdir. İki dəfə Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Džanelidze, Justin Julianovič // Czech National Authority Database.
2. 1 2 3 4 5 6  Джанелидзе Иустин Ивлианович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
3. 1 2 3  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 5-ci cild: Brüssel – Çimli-podzol torpaqlar (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2014. səh. 186. ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* 

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Viktor Madaras** (mac. Madarász Viktor, 14 dekabr 1830[…], Ştitnik[d], Koşitse bölgəsi – 10 yanvar 1917[…], Budapeşt)— macar rəssam. Daha çox tarixi səhnələr və portretlər rəsm etmişdir.

Haqqında
--------

Viktor Madaras 14 dekabr 1830-cu ildə Çestnekdə anadan olmuşdur. Atası Andraş dəmirçi idi. Viktor ilk əvvəl Pozonidə hüquq təhsili alsa da Macarıstan inqilabından sonra qardaşı ilə birgə universiteti tərk edərək qoyaraq orduya qoşulur. Müxtəlif döyüşlərdə iştirak etdikdən sonra tezliklə ikinci leytenant rütbəsi alır. Vilaqosun mühasirəsi zamanı böyük igidlik göstərən Viktor ordunu tərk edərək Peştə ailəsinin yanına qayıdır. Bu zaman o, həm hüquq təhsilini davam etdirir, həm də yerli rəssamlardan rəsm dərsləri almağa başlayır. 1853-cü ildə Viktor Vyana İncəsənət Univeristetinə daxil olur. 2 il sonra isə rəssam Ferdinand Qeorq tərəfindən tarixi rəsm boyama dərsləri almağa başlayır. Viktorun ilk tarixi rəsm əsəri "Kuruc və Labans" adlı əsəridir. bu əsər müəllimləri tərəfindən olduqca xoş qarşılanır. 1856-cı ildə o, Parisə yola düşür. Parisdə Léon Cogniet studiyalarında və École des Beaux Arts akademiyasında təhsil alır. Viktor rəsmlərində daha çox Pol Delaroşun əsərlərindən təsirlənmişdir. Onun 1861-ci ildə rəsm etdiyi "Laslo Hunyadinin yası" adlı əsəri Salonda medala layiq görülür. 
1870-ci ildə Viktor Macarıstana geri qayıtsa da, fransız yönümlü üslubu burada tənqidlərlə üzləşməli olur. 1902-ci ildə işləri iflas edən rəssam bundan sonra karyerasına portretlər çəkərək satmaqla davam edir. Lakin Viktor əvvəlki nüfuzunu geri qazana bilmir. Artıq 1917-ci ildə tamamilə unudulan rəssam Budapeştdə vəfat edir.

Qalereya
--------

* Dozanın insanlarıDozanın insanları
* Kuruc və LabansKuruc və Labans
* Laslo Hunyadinin yasıLaslo Hunyadinin yası
* Tölkinin yuxusuTölkinin yuxusu

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Viktor Madarász // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  The Fine Art Archive. 2003.
3. 1 2  Мадарас Виктор // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: G (dəqiqləşdirmə).
Düz uçuşda qaldırma (L) çəkiyə (W) bərabərdir. 60°-lik sabit səviyyəli əyilmiş döngədə qaldırma ikiqat ağırlığa bərabərdir (L = 2W). Pilot 2 q və ikiqat çəki ilə qarşılaşır. Sahil nə qədər dik olarsa, g-qüvvələr də bir o qədər çox olar.
**Cazibə qüvvəsi ekvivalenti** və ya daha çox **G-qüvvəsi**, 1 q (kütlə ölçməsindəki qram deyil) — Yerdəki qravitasiya sürətinin şərti dəyərinə bərabərdir, g, təqribən 9,8 m/s2. G-qüvvələri dolayı yolla çəki əmələ gətirdiyinə görə, istənilən g-qüvvəsi "vahid kütləyə düşən çəki" kimi təsvir edilə bilər. G-qüvvəsi bir cismin səthinin digər cismin səthi tərəfindən itələnməsi nəticəsində yarandıqda, bu təkanla reaksiya qüvvəsi obyektin kütləsinin hər vahidi üçün bərabər və əks çəki yaradır. Daxil olan qüvvələrin növləri daxili mexaniki gərginliklərlə cisimlər vasitəsilə ötürülür. Qravitasiya sürətlənməsi (müəyyən elektromaqnit qüvvəsi təsirləri istisna olmaqla) cismin sərbəst düşmə ilə əlaqədar sürətlənməsinin səbəbidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  G Force Arxivləşdirilib 25 yanvar 2012 at the Wayback Machine. Newton.dep.anl.gov. Retrieved on 2011-10-14.
2. ↑  *Sircar, Sabyasachi.* Principles of Medical Physiology. 2007-12-12. ISBN 978-1-58890-572-7. 2022-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-08.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
**Mülayim Erdem** (d. 10 yanvar 1987, Zeytinburnu) — türkiyəli futbolçu, yarımmüdafiədə oynayır.

Karyera
-------

### Klub karyerası

Arif Erdemin qardaşı oğlu olaraq Qalatasaray infrastrukturunda futbol oynamağa başladı, burada peşəkar oldu və A komandası ilə məşqlərə başladı. Qalatasaray infrastrukturunda Arda Turan, Uğur Uçar, Ferhat Öztorun, Aydın Yılmaz və Mehmet Güven kimi futbolçularla eyni yaşda olan komandalarda çıxış edib. 20 mart 2004-cü ildə "Qalatasaray"da ilk rəsmi matçına çıxıb, Super Liqanın "Çaykur Rizəspor" la oynadığı matçın 46-cı dəqiqəsində Florin Bratunu əvəzləyib, daha sonra oyuna daxil olub. Bundan başqa, o, müntəzəm olaraq gənclərdən ibarət milli komandaların müxtəlif rütbələrində çıxış etsə də, Qalatasarayda şans tapmadı və nəticədə Qalatasaray infrastrukturunda keçmiş məşqçisi Abdullah Avcının komandası İstanbul Böyükşəhər Belediyespora 2006–07 mövsümündə icarəyə verildi. Daha sonra Orduspor və Qaziantep Böyükşəhər Belediyespora bir mövsümlük icarəyə verilib. 1 yanvar 2009-cu ildə "Qaziantep BB" ilə müqaviləsini pozaraq "Qalatasaray"a qayıdıb. Mövsümün sonunda "Qalatasaray"la müqaviləsinə qarşılıqlı xitam verildi və nəticədə sərbəst buraxıldı. Bundan sonra "Yalovaspor" razılaşıb və o, 2009–2010-cu il mövsümündən "Yalovaspor"da çıxış edir.

O, 2011–12 mövsümünün yay transfer pəncərəsində 2. liqa komandalarından olan Kızılcahamamspora transfer olunub.

2013–2014 mövsümünün yay transfer dövründə Körfez FK komandası ilə 1 illik müqavilə imzaladı.

O, 2014–2015 mövsümünün yay transfer dövründə "Pazarspor" la 1 illik müqavilə imzalayıb.

### Milli komanda karyerası

Mülayim Ərdəm 58 dəfə milli komandaya çağırılıb, 6 dəfə Türkiyə U-16, 29 dəfə Türkiyə U-17, 12 dəfə Türkiyə U-18, 12 dəfə Türkiyə U- 19, 1 dəfə Türkiyə U-20 forması, cəmi 54 dəfə. O, forma geyinib və yarışlarda 15 qol vurub.

Şəxsi həyat
-----------

Mülayim Ərdəm millinin sabiq futbolçusu Arif Ərdəmin qardaşı oğludur. 2008-ci ilin iyununda Yeşim Oralla ailə həyatı qurub.

Mənbə
-----

1. ↑  "Mülayim Erdem - Oyuncu profili". Transfermarkt (türk). 2019-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-30.
2. ↑  "MÜLAYİM ERDEM". Futbolcu Bilgileri TFF (türk). 2023-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-30.
3. ↑  "Mülayim Erdem - İstatistik, Maçlar, Kariyer, Kupalar". Mackolik.com (türk). 1970-01-01. 2020-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-30.
4. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 9 Ekim 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 Aralık 2010.
5. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 25 Mayıs 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 Aralık 2010.
6. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 16 Nisan 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 Nisan 2015.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · ТФФ (oyunçu) |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Mühazirə** *(mübahisə, disput)* — tədris materialının, hər hansı bir məsələnin, mövzunun, bölmənin, fənnin, elmin metodlarının sistematik, ardıcıl şəkildə tərtib edilməsi.

Böyük Sovet Ensiklopediyasına əsasən mühazirə tədris materialının, hər hansı bir məsələnin, mövzunun, bölmənin, fənnin, elm metodlarının sistematik, ardıcıl şəkildə şərh edilməsidir.

Mühazirə, fənn müəllimi tərəfindən mövzuların şifahi şəkildə təqdimatı, həmçinin hər hansı bir mövzuya dair açıq leksiya.

Mühazirələrin növləri
---------------------

BSE-na görə, mühazirələr fərqlidir:

* təlim mühazirələri
* ictimai mühazirələr (mədəni-maarif işi sistemində siyasi və elmi biliklərin təbliği və yayılması forması):
* epizodik mühazirələr,
* dövri mühazirələr.

Mühazirələr kursu (materialın tədris proqramı üzrə ardıcıl təqdimatı) aşağıdakı mühazirə növlərini əhatə edir:

* giriş mühazirələr,
* planlaşdırma mühazirələri (qiyabi və axşam təhsili sistemində),
* ordinar mühazirələr,
* ümumi mühazirələr,
* yekun mühazirələr.

Mühazirələr üçün tələblər
-------------------------

BCE-na əsasən mühazirə üçün tələblər: elmi, ideya, əlçatanlıq, forma və məzmunun vəhdəti, təqdimatın emosionallığı, digər tədris məşğələləri növləri (seminarlar, laboratoriya işləri, tədris və istehsalat təcrübəsi və s.) ilə əlaqə.

### Üstünlükləri

Bir nəfər-mühazirəçi istənilən məlumatı, təkbaşına çox sayda insana çatdıra bilər.

### Mənfi cəhətləri

* Əlaqənin olmaması,
* mühazirə məzmununun mürəkkəblik səviyyəsinin orta hesablanması,
* müxtəlif dərəcədə dinləyicilərin mühazirələrə daxil olma imkanı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mühazirə // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] (3-е изд.). М.: Советская энциклопедия. гл. ред.: А. М. Прохоров. 1969–1978.
**İsrail Prezidenti** (ivr. ‏נְשִׂיא מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‏‎) — İsrailin dövlət başçısıdır. Vəzifə, əsasən Hökumətə və Baş Nazirə verilmiş icra hakimiyyəti ilə təntənəli bir rol rolunu oynayır. Hazırkı prezident 2021-ci ildə vəzifəyə gələn İsaak Herzoqdur. Prezidentlər Knesset tərəfindən tək yeddi illik müddətə seçilir.

Tarixi
------

İsrail Prezidenti Knessetdə mütləq səs çoxluğu ilə gizli səsvermə yolu ilə seçilir. Səsvermənin ilk turunda heç bir namizəd mütləq səs toplamasa, ilk turda yalnız ən çox səs alan iki namizədin iştirak etdiyi ikinci tur keçiriləcək; ikinci turda ən çox səs toplayan şəxs qalib olur. 1949–2000-ci illərdə prezident 5 illik müddətə seçildi və iki müddətə vəzifədə qalmasına icazə verildi. 2000-ci ildən bəri prezidentlər tək yeddi illik bir müddətə xidmət edirlər.

İstinadlar
----------



| ⛭İsrail Prezidentləri |
| --- |
| Qurucu Prezidentləri | David Ben-Qurion (1948)  • Xaim Veizman (1948 – 1949) |  |
| Respublika dövrü | Xaim Veizman (1949 – 1952)  • Yitzhak Ben-Zvi (1952 – 1963)  • Zalman Şazar (1963 -1973)  • Efrayim Katsir  • İtshak Navon (1978 – 1983)  • Haim Herzoq (1983 – 1993)  • Ezer Veizman (1993 – 2000)  • Moşe Katsav (2000 – 2007)  • Şimon Peres (2007 – 2014)  • Reuven Rivlin (2014 – indiyə kimi) |
**Galanthus alpinus** — Nərgizçiçəyikimilər – (*Amaryllidaceae* J. St. –Hil.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanla*r" kateqoriyasına aiddir – EN B1ab (i, ii, v)c(i, ii, iii)+ 2b(i)c(ii,v). Azərbaycanın **nadir**, Qafqazın endemik növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Üzərində çiçək daşıyan gövdəsinin hündürlüyü 10-20 sm-dir və yarpaqlardan uzundur; çiçəkləmə dövründən sonra yarpaqlar böyüyür. Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaq 15 mm hündürlükdə, 8-9 (10) mm diametrində, xaricdən parlaq-qonur pulcuqludur. Yarpaqları (çiçəkləmə dövründə) tünd-göy rəngdədir, xətvari, yastı və kütdür, alt tərəfdən fırlıdır, eni 7-15 (20) mm-dir. Çiçəkyanlığının xarici yarpaqcıqları əksinəyumurtaşəkili uzunsovdurlar, uzunluğu 10-20 (25) mm olub, daxili yarpaqcıqlardan uzundur; daxili əksinə yumurtaşəkilli-pazşəkilli yarpaqcıqların uc hissəsi dayaz oyuqludur. Çiçəkyanlığının xarici yarpaqları tərs-yumurtavari, uzunsov, 10-20 (25) mm uzunluğunda, daxildəkilərdən 2 dəfə uzundur. Daxildəkilər tərs – yumurtavari, pazşəkilli, dərin olmayan, oyuqlu, təpə hissəsində yaşıl ləkə var. Meyvəsi üç yuvalı, uzunsov və ya yumru, 7-25 mm uzunluqda, 4-20 mm enində, yaşıl, tam yetişən vaxtı sarı rənglidir. Toxumcaların sayı 6-27 arasında olur. BQ qərbi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında aşağı və orta dağ qurşağında yayılmışdır. Meşələrdə, meşə talalarında, kolluqlar arasında bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü fevral-mart (aprel) aylarına təsadüf edir. Soğanaqla, toxumla çoxalır. Aşağı və orta dağ qurşağında, meşədə, talada, koluqlar arasında rast gəlinir. *Dekorativ* bitkidir. 

### Yaşayış mühiti

Meşələrdə, meşə kənarında, kolluqlar arasında rast gəlinir.

### Yayılması

Böyük Qafqazın Quba və qərb hissələri, Kiçik Qafqazın şimalı və mərkəzi. 

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyası nadirdir, antropogen amillərdən asılıdır. Fraqmentləşmiş sahənin və yaşayış mühitinin keyfiyyətinin davamlı surətdə azlaması müşahidə olunur . 

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Dekorativ bitki kimi yığılması, otların biçilməsi, mal – qara tərəfindən tapdalanması. 

#### Mühafizə tədbirləri

Xüsusi qorunma tədbirləri görülməmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
2. 1 2
3. 1 2 3  Флора Азербайджана, 1952
4. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva, Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
5. 1 2  Ибадлы О.В. 2005
6. ↑  Конспект флоры Кавказа, 2006

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1286556
* Wikispecies: Galanthus alpinus
* EoL: 1088801
* GBIF: 2855327
* GRIN: 409568
* iNaturalist: 446936
* IPNI: 64465-1
* ISC: 114455
* MoBotPF: 275842
* NCBI: 197687
* Plant List: kew-307512
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:64465-1
* Species+: 17847
* Tropicos: 1201607
* WCSP: 307512
* WFO: wfo-0000768762

 |
**Lovuşki qayalıqları** (*rus.* Ловушки) — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə şimal qrupuna daxil olan qayalıqlar qrupu. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayəti Severo-Kurilsk şəhər dairəsi ərazisinə daxildir. Ərazisində yaşayış yoxdur. Kruzenştern boğazında yerləşir. Şiaşkotan adasından 20 km cənubda qərarlaşır. Buraya 10 iyi qaya və bir necə cçəkilmə zamanı səthə çıxan qayalıqlar mövcuddur. İri qayalıqlar: Dolqaya (23 m), Vısokaya (42 m), Kotikovaya (28 m), Nizkaya (2,7 m).

Dolqaya qayası — dəniz şirlərinin ən iri yataqlarından biri.
Hər il Dolqata qayası üzərində 750–830 cavan dəniz şiri müşahidə edilir. Hər il isə burada 400–450 bala doğulur.

Qayalıqlarda bitki örtüyü əsasən otlardan ibarətdir. Üzərlərində qarabatdaq, qağayılar və təmizçilər yuva qurur.

Qatalıqlara bu adı 1805-ci ildə İvan Kruzenştern vermişdir.

Lovuşki qayalıqlarından 50 km cənub-şərqdə Raykoke adası, 20 km şimalda isə Şiaşkotan adası yerləşir.

Məmbə
-----

* Qayalıqların təsviri. Şəkillər.
* Lovuşki qayalıqları rfemmr.org saytında Arxivləşdirilib 2008-11-21 at the Wayback Machine
* Остров Dolqaya qayası Arxivləşdirilib 2008-11-22 at the Wayback Machine