**Pornoaktyor**, **Pornoqrafik film aktyoru**, **pornoqrafik aktyor**, **pornoulduz**, **pornoqrafik ulduz**, **pornoqrafiya ulduzu**, **pornoqrafik film ulduzu** və ya **pornoulduzu** — pornoqrafik filmlərdə, canlı seks təşkilatlarında və ya şəhvət şoularında çıxış edən seks işçisidir. Bir çox aktyor və ya aktrisalar çılpaqlıq və ya seksual məzmunlu filmlərdə rol ala bilərlər; lakin həmin aktyorun və ya aktrisanın pornoqrafik aktyor və ya aktrisa sayılması üçün onların reputasiyasını artıran və ya tanınmasına səbəb olan filmlərin əhəmiyyətli bir hissəsinin pornoqrafik məzmunlu olması şərtdir.

Pornoulduz sistemi ABŞ-də əsasən reklam məqsədləri üçün hazırlanmış bir sistemdir. Digər ölkələrdə "ulduz" sisteminə müntəzəm olaraq rast gəlinmir, çünki bu ölkələrdə pornoqrafik aktyorlar çox vaxt anonim və ya həvəskar olurlar. Bir çox pornoqrafik film aktyorları pərdəarxası anonimliklərini saxlamaq üçün təxəllüslərdən istifadə edirlər.

Tarix
-----

Kütlələrə məlum olan ilk pornoulduz 1972-ci ildə çəkilmiş "Deep Throat" filmində oynayan Linda Lovelace olmuşdur. Dünyaca məşhurlaşan və milyonlarla dollar qazandıran bu filmin müvəffəqiyyətlərindən sonra yeni pornoqrafik məzmunlu filmlər çəkilməyə başlanmış və Merilin Çembers (Marilyn Chambers) (Yaşıl Qapı arxasında (ingiliscə: Behind the Green Door)), Qloriya Leonard (Gloria Leonard) (Dumanlı Bethovenin Açılışı (ingiliscə: The Opening of Misty Beethoven)), Georgina Spelvin (Miss Consda Şeytan (ingiliscə: The Devil in Miss Jones)), Ceremi Koen (Jeremy Cohen) ("The Speed Demon of Porn") və Bambi Woods (Debbie Does Dallas) kimi pornoqrafik aktyorların sayəsində pornoqrafik aktyorların sayı çoxalmışdır. 1970-ci illərin sonu "Pornonun qızıl dövrü" oldu. DVD-nin üstünlük təşkil etdiyi 1990-cı illərin sonlarından müasir dövrümüzə qədər Jenna Jameson, Tera Patrick, Briana Banks, Nikki Benz, Mason Moore, Ariana Jollee, Stacy Valentine, Preston Parker, Asia Carrera, Kimber Blake və Silvia Saint kimi adlar ön plana çıxmış və bütün dünyada tanınmışdırlar. Unudulmaz çıxışları və maraqlı şəxsiyyətləri ilə Ron Ceremi, Con Holms, Conni Sins, Rocco Siffredi, Ginger Lin Allen, Christy Canyon, Veronika Hart, Nina Hartley, Seka, Christina Aguchi və Hyapatia Lee bu sahədə ciddi şöhrət qazanmışdırlar. Eyni formada, gey porno ulduzlar da əvvəlki illərə nisbətən daha sağlam və keyfiyyətli mühitlərdə filmlər çəkməyə başlamışdırlar. ABŞ-dən kənarda Claudia Shotz, Diana DeVoe, Culia Aleksandratu, Bettina Campbell kimi aktyorlar da bu sektorda tanınmışdırlar.

ABŞ-də 1970-ci illərdə bu sektoru zəiflətmək üçün porno ulduzlar fahişəliyə görə mühakimə olunmuşdurlar, lakin məhkəmələrdə bu iddialar sübut edilməmiş və beləliklə də bütün bu işlərə son qoyulmuşdur. Məhkəmə pul müqabilində cinsi əlaqədə olan şəxslə pul qarşılığında cinsi əlaqədə olan şəxsi oynayan şəxsi ayırmış və bu şəxsləri aktyor kateqoriyasına daxil etmişdir.

Videomaqnitofon (indiki DVD və İnternet) sənayesinin inkişafı ilə insanların öz evlərində porno filmlərə baxmasına şərait yaradıldı və bu da öz növbəsində gözardı edilməsi mümkün olmayan bir sahəni yaratdı. Qısa müddətdə bu sektorda fəaliyyət göstərən şirkətlər yaradılmış və çəkilən porno filmlərin sayı eksponent olaraq, başqa sözlə dəfələrlə artmışdır. Bunun nəticəsidir ki, hal-hazırda bu sektorda yüzlərlə peşakar pornofilm şirkəti mövcuddur və bu şirkətlər hər il on minlərlə yeni filmlər nümayiş etdirirlər ki, bu filmlərdə minlərlə pornoqrafik aktyor iştirak edir.

Heteroseksual pornoqrafiyada kişi aktyorlar xarici görünüşlərindən çox cinsi performanslarına görə seçilirlər. Ümumiyyətlə, onların kifayət qədər müddət ərzində ereksiya formasında qala bilmələri və eyni zamanda da penislərinin böyük olması və ya böyüməyə münasib olması arzu olunan xüsusiyyətlərdəndir. Qadın aktrisalar əsasən kişi aktyorlardan daha çox pul qazanırlar. Gey filmlərində isə əksinə, kişilərə daha çox maaş verilir. Aktrisalar lezbiyan səhnələrində də oynaya bilərlər, lakin bu, onlara ödənilən qiyməti çox da dəyişdirmir.

Xəstəlik təhlükəsi
------------------

Bəzi filmlərdə prezervativlərin tamaşaçını filmdən uzaqlaşdırdığı üçün istifadə edilməməsi porno aktyorları QİÇS kimi cinsi yolla keçən xəstəliklərə qarşı həssas edir.

1980-ci illərdə QİÇS-in yayılması ilə bir çox aktyor, o cümlədən Con Holms öldü. Bu faciəli hadisədən sonra ABŞ-də Böyüklərin Sənayesi üçün Tibbi Sağlamlıq Fondu (Adult Industry Medical Health Care Foundation) yaradılmış və erotik aktyorlar hər 30 gündən bir HİV testindən keçməli olmuşdurlar. Bundan əlavə, bu fond bütün testləri və məlum olan cinsi əlaqələri qeyd edir və hər hansısa bir problem yarandığı zaman aktyorlara xəbərdarlıqlar edir.

2004-cü ildə aktyor Darren Ceymsin HİV testi müsbət çıxmışdır. Eyni intervalda aktrisa Lara Roksdan (Lara Roxx) da götürülən testin cavabı müsbət çıxmışdır. Ceymsin əvvəlki mənfi HİV testindən sonra 12 qadınla birlikdə olduğu güman edilir. Lara Roks bəzən küçə fahişəsi kimi işlədiyi üçün bu xəstəliyə tutulduğu düşünülsə də, bəzilərinə görə, Ceymsin Braziliyada çəkildiyi film zamanı ona yoluxmuş ola biləcəyi ehtimal edilir. Hadisəyə tam aydınlıq gətirilməmişdir, lakin hadisə məlum olduqdan sonra heteroseksual porno sənayesi bir müddət işinə ara vermiş və bir çox aktyor bir-bir sınaqlardan keçirilmişdir.