recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Vitali Mikaeloviç Balasanyan** (*erm.* Վիտալի Բալասանյան; 5 mart 1959, Əsgəran, DQMV) — tanınmayan DQR-nin hərbçisi, siyasətçi, ictimai xadim, DQMV qondarma Milli Şurasının deputatı, tanınmaməş dövlətin general-mayoru. Birinci Qarabağ müharibəsindəki xidmətlərinə görə qondarma DQR tərəfindən "Artsax qəhrəmanı" adını almışdır. Xocalı soyqırımında iştirak etmişdir.

Təhsili
-------

Vitali Balasanyan 1976-cı ildə Əsgəranda orta məktəbi bitirmişdir. Yezidi kürdüdür. 1977–1979-cu illərdə sovet ordusunda xidmət etmişdir. 1990-cı ildə İrəvanda Kooperativ Ticarət Texnikumunu, 2011-ci ildə Ermənistan Dövlət İqtisad Universitetini bitirmişdir.

Hərbi karyerası
---------------

Vitali Balasanyan 1988-ci ildə Əsgərənda erməni özünümüdafiə dəstələrindən birinə rəhbərlik etmişdir. 1990-cı ildə Əsgəran rayonunun özünümüdafiə qüvvələrinin komandiri seçilmişdir. 1996–1998-ci illərdə diviziya komandiri, 1998–1999-cu illərdə tanınmayan DQR Müdafiə Ordusunun komandirinin müavini, 1999-cu ilin sentyabrından 2005-ci ilə qədər isə tanınmayan DQR-nin müdafiə nazirinin müavini olmuşdur. 2000–2005-ci illərdə "Arsax Müharibəsi Veteranları Birliyi" ictimai təşkilatına rəhbərlik etmişdir. 2000-ci ildə general-mayor rütbəsi almışdır. Əsgəran rayonundan kənarda da bir sıra hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir (Ağdam döyüşü, Horadiz əməliyyatı və s.). 2002-ci ildə "Arsax Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.

Vitali Balasanyan 2016-cı ilin aprel ayında Qarabağda baş verən Dördgünlük müharibədə də iştirak etmişdir.

Siyasi karyerası
----------------

1991-ci ildə Vitali Balasanyan Dağlıq Qarabağ Respublikası Ali Sovetinin birinci çağırışının, 2005-ci ildə "Daşnaksütun-Hərəkat 88"-in siyahısı ilə Arsax parlamentinin, 2010-cu ildə EİF Daşnaksütunun proporsional siyahısı ilə Arsax Milli Şurasının deputatı seçilmişdir. 2007–2010-cu illərdə tanınmayan DQR-nin prezidentinin məsləhətçisi olmuşdur. 28 aprel 2012-ci ildə tanınmayan DQR prezidenti postuna namizədliyini irəli sürmüş və 2012-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində 32,5 % səs toplayaraq (22 966 nəfər), 66,7 % səs almış Bako Saakyana uduzmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qasımovlar ailəsi Balasanyanın həbsini gözləyir". Qafqazinfo. 30 sen 2023. 2023-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-03.
2. ↑  "В никем не признанном Нагорном Карабахе состоялись выборы президента". NEWSru.com. 19 iyl 2012. 2022-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-04.
3. ↑  "На выборах в непризнанной Нагорно-Карабахской республике лидирует действующий президент". NEWSru.com. 20 iyl 2012. 2022-10-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-04.
4. ↑  "Президентом непризнанного Нагорного Карабаха переизбран Бако Саакян". NEWSru.com. 20 iyl 2012. 2022-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-04.

Xarici keçidlər
---------------
**Trombin** *(II laxtalanma faktoru)* — serin proteaza, insan və heyvanlarda qanın laxtalanma sisteminin ən mühüm kompanenti. Tombin fermentlərin hidrolaz sinfinə aid olub, arginin və lizin qalıqlarından əmələ gələn peptid rabitələrinin hidrolozini katalizə edir. Məhdud substrat finksiya daşıyır.

Trombin fibrinogeni fibrinə və onu isə fibrinopeptidlərə parçalayır. Bundan başqa qanın V, VII, VIII, XIII laxtalanma faktorlarını aktivləşdirir.

Trombin qaraciyərdə yaranır, protrombin halında qan zərdabında olur. F2 gen defektli olarsa, bu disprotrombinemiyaya səbəb olur ki, nəticə etibarilə iflic riskini artırmış olur. Normada qaraciyərdə sintez olunmuş və qana ötürülmüş protrombinin trombinə keçməsinə təbii orqanizm substantı olan antitrombin III (AT III) mane olur, beləliklə də qanın laxtalanması nizamlanmış olur. Əks təqdirdə qanda olan protrombinin tombinə çevrilməsi nəticəsində trombinin miqdarı artar, fibrinogenin fibrinə keçməsi baş verər nəticə etibatilə əmələ gələn tromb kütlələri damarları tıxamış olardı.

Həmçinin bax
------------

* Quick göstəricisi

İstinadlar
----------
**Natiq Şahmuradov** (14 avqust 1963, Kərkicahan – 8 may 1992, Şuşa) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Şahmuradov Natiq Əmirxan oğlu 1963-cü il avqustun 14-də Kərkicahan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1981-1983-cü illərdə Xarkov və Sevastopol şəhərlərində hərbi xidmətdə olmuşdur. Bu illər ərzində rabitə elminin dərin sirlərinə yiyələnmişdi. 1985-1987-ci illərdə sürücülük və kino-mexaniklik peşələrinə yiyələnmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra DQMV Polis İdarəsində polis vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 1989-cu ildə həmin idarənin göndərişi ilə Bakıda orta xüsusi milis məktəbinə oxumağa göndərilmişdir. Bu məktəbi əla qiymətlərlə başa vurduqdan sonra təyinatla Saatlı rayonuna göndərilib. O, bu göndərişdən imtina edərək od-alov içində yanan Qarabağa göndərilməsini təkid etmişdi. Ona görə də, kəlbəcərli Qənimət İmanovla "Mübariz keşikdə" qəzetində "Bizi Qarabağa göndərin" başlıqlı məqalə ilə çıxış etmişdilər. Nəhayət, onu Şuşa polis şöbəsinə göndərmişlər.

Kərkicahan pələngi
------------------

Natiq Kərkicahanın ağır günlərini nəzərə alaraq, öz xahişi ilə Kərkicahanda işləyə-işləyə döyüş meydanına atılmışdı. Onun rus dilində səlis danışması ermənipərəst hərbçilərlə Kərkicahan əhalisi arasında müəyyən ünsiyyət yaratmışdı. Kərkicahanın işğalından sonra Natiq Şuşanın müdafiəsində dayanır. 1992-ci il may ayının 8-də Natiq xəstəxana istiqamətində vuruşarkən, həbsxana tərəfdə vəziyyətin ağır olduğunu eşidir. "UAZ" markalı avtomaşınla hərbi sursat götürərək həmin istiqamətə gedir. Həbsxanada ətrafında baş verən döyüşdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Evli idi. Kərkicahan qəsəbəsi 6 saylı məktəbi onun adını daşıyır. Məzarı Bakı şəhərində Şəhidlər Xiyabanındadır.

İstinadlar
----------
**Bronxial astma** – ilk növbədə bronxların – ağciyər tənəffüs yollarının iltihabi-allergik xəstəliyidir. Lakin iltihabın allergik reaksiya və ya xroniki xəstəlik olmasından asılı olaraq allergik komponentli astmanı qeyri-allergik astmadan fərqləndirirlər.

Qeyri-allergik astmada xroniki iltihablı tənəffüs yolları həddən artıq həssasdırlar. Hər hansı qıcıqlanma bronxların spazmasına aparır, tənəffüs məhdudlaşır və bu da öskürək və boğulmalara gətirib çıxarır.

Astmatiklər üçün tutmalara səbəb olan bir çox faktorlar vardır, məsələn; siqaret tüstüsünün kəskin iyi, məişət kimyası vasitələri, sabun, ətriyyat, işlənmiş qazlarin tüstüsü və s. Bir çox dünya alimlərinin gəldiyi nəticə heç də təsəlliveriçi deyil: hər beşinçi astmatik peşəsinə görə bu xəstəliyə tutulur.

Simptomlar və gedişat
---------------------

Astma zamanı nəfəs borusunun vəziyyəti
Astma hücum
Fiziki təsirdən bir neçə dəqiqə sonra (məsələn, qışda küçədə qaçarkən soyuq və quru havanın udulmasi) astmanın simptompları üzə çıxır.

Aspirin və ya bu qrupdan olan bəzi iltihab əleyhinə preparatların (panadol, kalpol və s.) qəbulundan sonra adamda aspirin astmasının simptomları baş verə bilər. Qida əlavələri də, məsələn; pivə və caxırın koservantları, sulfitlərin qəbulu astmaya səbəb ola bilərlər.

**Astmanın ən xarakterik simptomları:**

* öskürək – tez-tez, əziyyətli və daimi xarakterli. Öskürək gecələr arta bilər, məsələn fiziki işdən, soyuq havanın qəbulundan sonra və s.
* bogulma;
* döş qəfəsinin sanki sıxılması — tənəffüs o qədər məhdudlaşır ki, bu nəfəs ala bilməmək qorxusu yaradır;
* sıxilmış nəfəs yollarından çətinliklə keçən havanın vibrasiyasından quru xırıltılar eşidilir.

Astmanın ağır və kəskin formalarında adam tutma vaxtı ağzı ilə nəfəs alır və nəfəsalmanı asanlaşdırmaq üçün boyun, çiyin və digər əzələlərdən istifadə edir. Bundan əlavə, nəfəs yolları sıxılanda nəfəs almaq nəfəs verməkdən daha asan olur. Çünki döş qəfəsinin əzələləri və orqanizm daha çox bu prosesə uyğunlaşmışlar. Nəfəsvermə, əksinə, normal halda passiv olur, yəni xüsusi səy göstərilmir, ona görə də əzələlər havanın sıxılmış nəfəs yollarından çıxarılması üçün o qədər də inkişaf etmirlər. Nətiçədə ağ ciyərlərdə hava qalır və şişir ki, bu da şişmiş ciyər simptomudur. Uzun müddət astma xəstəliyinə tutulmuş cavan adamlarin döş qəfəsləri uzunsov inkisaf edir. Kəskin ağır astmada əvvəl "fit çalan" döş qəfəsi sonra "susur", fit səsləri eşidilmir. Çünki alınan və verilən hava o qədər az olur ki, səslər eşidilməyə də bilər.

Allergik mənşəli astmada tutmadan əvvəl adamda zökəm, vegetativ distoniya simptomları və öskürək başlayır.

Mənbə
-----

* Bronxial astma Arxivləşdirilib 2012-03-13 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Arxivləşdirilib 2010-11-29 at the Wayback Machine
* 
*

Həmçinin bax
------------

* 

Vikianbarda Bronxial astma ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. 1 2  Disease Ontology (ing.). 2016.
**Pereyaslavl müqaviləsi** (pol. Ugoda perejasławska, *ukr.* Переяславська рада) — Ukraynadakı Kazak Ordu Şurasının Ukraynanı Çar Rusiyasına bağlamaq qərarı və Rus çarının nümayəndələri ilə Kazak atamanı Boqdan Xmelnitski arasındakı müqavilə. Çar Rusiyası ilə Polşa-Litva İttifaqı arasında 1654-1667 illəri əhatə edəcək On üçillik müharibənin başlanmasına səbəb olmuşdur.

Arxa plan
---------

1648-ci ildə Polşa administrasiyasına qarşı qiyam qaldıran Zaporojye kazaklarının atamanı Bogdan Hmelnitski tatar müttəfiqlərinin onu tək buraxması və polyak təhdidinin artmasından sonra 1651-ci ildə Rus çarından muxtar bir region olaraq Ukraynanın müdafiəsində kömək istədi. Ruslar əvvəlcə bu tələbi qəbul etməsələr də, tələb 1653-cü ilin oktyabrında Zemski Sobor adlı ölkə məclisində danışıqlar aparıldıqdan qəbul edildi. Sonra Çar Aleksey, Vasil Buturlinin rəhbərliyi ilə bir nümayəndə heyətini kazakların yanına göndərdi.

Müqavilə və nəticələri
----------------------

Kazakların ağır məğlubiyyətindən dərhal sonra Pereyaslavlda (müasir Pereyaslav-Hmelnitski) Moskva nümayəndələrini qəbul edən Hmelnitski, rus çarı Alekseyə sadiqliyini bildirdi. Kazaklara geniş muxtariyyət verildi və Polşa rəhbərliyi dövründə Ukraynadakı digər xalqlarla birlikdə istifadə etdikləri bütün hüquq və imtiyazlar qorunurdu. Lakin sonrakı On üç illik müharibə (1654-1667) Ukraynanın Rusiya ilə Polşa arasında bölünməsi ilə nəticələnəcəkdi.

Müharibənin sonunda Kiyev bölgəsi Dnepr çayının şərqindəki torpaqlarla birlikdə rusların nəzarəti altına keçdi. Kazak atamanlığının Rusiyadan asılı olmasının başlanğıcı kimi qəbul edilə bilən bu müqavilədən sonra II Yekaterina dövründə 1764-cü ildə muxtariyyət ləğv edildi və tamamilə Rusiyadan asılı vəziyyətə gətirildi.

İstinadlar
----------

1. ↑
**Üstünlük hüququ** (*ing.* **Pre-emption right**) — korporativ hüquqda mövcud olan hüquqi konsepsiya.

Üstünlük hüququ səhmdarlara öz mövcud paylarına mütənasib olaraq yeni buraxılmış səhmləri birinci növbədə əldə etməyə imkan verən hüquqdur. Səhmdarlar yeni emissiya olunmuş səhmləri almaq hüququna malikdirlər, lakin onları almaq məcburiyyətində deyillər. Səhmdar bu hüquqdan istifadə etməməyi qərar verərsə, həmin səhmlər açıq bazarda satıla bilər.

Böyük Britaniya şirkətlərində səhmdarların üstünlük hüququ 2006-cı il tarixli Şirkətlər haqqında Qanunla tənzimlənir. Qanunun 561(1)-ci maddəsinə əsasən, şirkətin səhmlərinin hər hansı başqa şəxslərə təklif edilməsinə qədər aşağıdakı qaydalara riayət edilməlidir:

1. Səhmlər şirkətin hər bir səhmdarına eyni və ya oxşar şərtlərlə təklif edilməlidir.

2. Səhmdarın təklifi qəbul etməsi üçün ağlabatan müddət müəyyən edilməlidir.

Qanunun 562(5)-ci maddəsinə görə, səhmdara təklifin qəbul edilməsi üçün verilən müddət 14 gündən az olmamalıdır. Bu da şirkətlərə yeni səhmdarların daxil olmasının qarşısını almağa imkan verir.

Həmçinin bax
------------

* Satışa qoşmaq hüququ
* Satışa qoşulmaq hüququ

İstinadlar
----------

1. ↑  "Müstəsna hüquq" (az.). banker.az. 27.06.2012. İstifadə tarixi: 2018-09-18.
2. ↑  *Çarlz T.Kənfild, Anar Aliyev.* "Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin səhmdar cəmiyyətlərinə dair müddəalarının təkmilləşdirilməsinə dair şərhlər və tövsiyələr" (PDF) (az.). Korporativ İdarəetmə İcmalı. 2007. İstifadə tarixi: 2018-09-18.
**Con Ernest Vilyamson** (*ing.* John Ernest Williamson) - Dünyada ilk dəfə sualtı filmi çəkmiş şəxs. Sualtı fotoşəkilləri çəkmək üçün *fotosferi* icad etmişdir. Vilyamson sualtı qayıqdan ilk foto çəkmiş şəxs kimi də tarixə düşüb.

Həyatı
------

Con Ernest Vilyamson 1881-ci ilin 8 dekabr tarixində Böyük Britaniyanın Liverpul şəhərində anadan olub.
Atası Amerika Birləşmiş Ştatlarının Virciniya ştatının Norfolk şəhərindən olan dəniz kapitanı Çarlz Vilyamson dövrünün tanınmış dənizçilərindən biri olmuşdur. Atası Çarlz konsentrik dəmir halqalardan hazırlanmış və *akkordeon kimi uzanan* dərin dəniz borusu icad etmişdi. Boru sualtı təmir və gəmilərin xilas edilməsi üçün istifadə edilmişdir. 

1912-ci ildə Vilyamson müxbir kimi işləyərkən Norfolk Limanında sualtı fotoşəkillər çəkmək üçün bu cihazdan istifadə etmişdir. Daha sonra o, məşhur fransız yazıçısı Jül Vernin şərəfinə adlandırdığı fotosfer cihazısını ixtira edərək onunla Baham adalarında sualtı kinofilmlər çəkməyə başlamışdır.

Vilyamson *Sualtı Film Korporasiyası* adlı film şirkəti yaratmışdır. 1914-cü ildə onun ilk sualtı kinofilm olan və köpəkbalıqlarından bəhs edən *Otuz min lye su altında* filmi təqdim olunub. Film öz adını Jül Vernin 1870-ci ildə tamamladığı macəra romanı İyirmi min lye su altından götürüb. Con Ernest Vilyamsonun rəhbəri olduğu *Sualtı Film Korporasiyası* dünyada yaradılmış ilk qurulan ilk kinostudiyalardan biri olan Tanhauzer Film Korporasiyası ilə əməkdaşlıq edərək sualtı filmlər mövzusunda müxtəlif filmlər çəkməyə davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "With Williamson Beneath the Sea". UCLA. 2002-06-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-08-22. John Ernest Williamson (1881-1966) was active in motion pictures for nearly fifty years.
2. 1 2  *McKay, Herbert C.* Motion picture photography. New York City: Falk publishing co. inc. 1927. 310–316. OL 6721834M.
3. ↑  "International Scuba Diving Hall of Fame". 24 March 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 March 2010.
4. ↑  American Museum of Natural History Arxivləşdirilib 2010-11-23 at the Wayback Machine
5. 1 2 3  *Taves, Brian.* "A Pioneer Under the Sea Library Restores Rare Film Footage". Information Bulletin, September 16, 1996. Library of Congress. 17 July 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 April 2018.
6. ↑  *Bowers, Q. David.* "Terrors of the Deep". Thanhouser Films: An Encyclopedia and History. 18 October 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 April 2018.
**İdeal qaz** — orta təzyiq və temperaturda real qazların xassələrini və davranışlarını təsvir etmək üçün geniş istifadə olunan nəzəri model. Bu modeldə, birincisi, qazı təşkil edən zərrəciklərin bir-birinə qarşılıqlı təsir göstərmədiyi, yəni ölçülərinin əhəmiyyətsiz olduğu güman edilir, ona görə də ideal qazın tutduğu həcmdə zərrəciklərin qarşılıqlı qeyri-elastik toqquşmaları yoxdur. İdeal qaz zərrəcikləri yalnız qabın divarları ilə toqquşur. İkinci fərziyyə: qaz zərrəcikləri arasında uzun məsafəli qarşılıqlı təsir yoxdur, məsələn, elektrostatik və ya qravitasiya. Molekulyar kinetik nəzəriyyə çərçivəsində molekullar və qabın divarları arasında elastik toqquşmaların əlavə vəziyyəti ideal qazın termodinamikasına gətirib çıxarır.

İdeal qazın müxtəlif genişləndirilmiş modellərində, zərrəciklərin elastik bağlarla (məsələn, iki atomlu molekullar) birləşdirilmiş ellipsoidlər və ya kürələr şəklində təqdim edilə bilən daxili quruluşa və genişlənmiş ölçülərə malik olduğu güman edilir. Qaz zərrəciklərinin poliatomik molekullar şəklində təmsil olunması əlavə sərbəstlik dərəcələrinin yaranmasına gətirib çıxarır ki, bu da bizi zərrəciklərin həm də fırlanma-vibrasiya hərəkətinin enerjisini, eləcə də təkcə mərkəzi deyil, həm də hissəciklərin mərkəzi olmayan toqquşmalarını nəzərdə tutur .

Model qaz termodinamikası və aeroqazdinamika məsələlərini həll etmək üçün geniş istifadə olunur. Məsələn, atmosfer təzyiqində və otaq temperaturunda hava praktiki hesablamalar üçün kifayət qədər dəqiqliklə ideal qaz modeli ilə yaxşı təsvir edilmişdir.

*Klassik ideal qazlar* (onun xassələri klassik mexanika qanunlarından irəli gəlir və Maksvell-Boltsman statistikasına tabedir), *yarımklassik ideal qaz* (bunun üçün - klassik ideal qazdan fərqli olaraq - enerjinin sərbəstlik dərəcələri üzrə vahid paylanması qanunu ödənmir) və *kvant ideal qaz* (onun xassələri qanunlarla müəyyən edilir) kvant mexanikasının və Fermi-Dirak statistikası ilə təsvir edilmişdir və ya Bose-Einstein ).

İstinadlar
----------

1. ↑  *Любитов Ю. Н.* Идеальный газ // Физическая энциклопедия. 2 (100000 nüs.). М.: Советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров. 1990. 98. ISBN 5-85270-061-4.
**Emin Asif oğlu Qədirov** (25 aprel 1995, Bakı şəhəri,Xəzər rayonu, Zirə qəsəbəsi- 21 oktyabr 2020 Füzuli rayonu,Gecəgözlü kəndi,Azərbaycan)- Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, 2-ci Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Emin Qədirov 1995-ci il aprelin 25-də Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Zirə qəsəbəsində anadan olub. 2002–2013-cü ilə qədər 241 nömrəli məktəbdə orta təhsilini alıb. 2013–2017-ci ilə qədər Azərbaycan Memarlıq və İnşaat universitetində ali təhsil alıb. Ali təhsilini aldıqdan sonra 2017-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb və xidmətini uğurla bitirib. Xidmətdən qayıdandan sonra müxtəlif müvəqqəti işlərdə işləyib. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan İkinci Qarabağ müharibəsinə könüllü olaraq qatılıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına vuruşaraq Füzuli, Xocavənd və Cəbrayıl rayonlarının işğaldan azad olunmasında iştirak etmişdir. 21 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu Gecəgözlü kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə yüksəlib.

Hərbi xidməti
-------------

2017-ci ilin iyul ayında SHXÇDX-nin Bakı şəhəri, Xəzər rayon şöbəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində həqiqi hərbi xidmətə çağırılmış, N saylı hərbi hissədədə xidmət edib. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlimlərə qatılaraq, 27 sentyabr 2020-ci ildə başlanmış İkinci Qarabağ müharibəsində könüllü surətdə iştirak etmişdir.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan İkinci Qarabağ müharibəsinə könüllü olaraq qatılıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına vuruşaraq Füzuli, Xocavənd və Cəbrayıl rayonlarının işğaldan azad olunması uğrunda döyüşüb. 21 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu Gecəgözlü kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə yüksəlib.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Vətən uğrunda" medalı , "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı
**Kamerun gerbi** Afrika ölkəsi sayılan **Kamerun** tərəfindən istifadə edilən rəsmi dövlət gerbidir.

Gerbin mərkəzi hissəsində yerləşən qalxan Kamerun bayrağının rənglərini ehtiva edir. Qalxanın mərkəzində üçbucaq meydana gətirən və 4095 m hündürlüyü ilə Qərbi Afrikanın ən yüksək dağı olan Kamerun dağını ifadə edən hissə qırmızı fonda olarkən, üçbucağın ayırdığı hissələrdən sol tərəf yaşıl fona, sağ tərəf isə sarı fona malikdir. Qırmızı fonda mavi rəngdə Kamerunun xəritəsi göstərilmiş, xəritənin üstündə yerləşdirilmiş olan qılıncın ucundakı tərəzilər isə Roma mifologiyasında ədalət ilahəsi kimi qəbul edilən Justitianı işarə edir. Qılıncın ən uc hissəsində isə yenə qırmızı fonda sarı beşguşəli ulduz yerləşdirilmişdir. Qalxanın arxa tərəfində diaqonal olaraq yerləşdirilmiş iki ədəd Fasce isə dövlət hakimiyyətini və respublika idarəetmə formasını simvollaşdırır. Qalxanın yuxarı hissəsində isə ikisi Fasceslərin üstündə, biri isə qalxanın yuxarı hissəsində yerləşdirilmiş olan və həm fransız, həm də ingilis dillərində yazılmış **Sülh, İş, Vətən** (*Fr: Paix, Travail, Patrie*) (*İng: Peace, Work, Fatherland*) kəlmələri yazılmışdır. Qalxanın alt hissəsindəki şüar zolağında isə həm fransız, həm də ingilis dillərində bu ölkənin bu dillərdəki rəsmi adı olan **Kamerun Respublikası** (*Fr: République du Cameroun*) (İng*: Republic of Cameroon*) yazılmışdır.
**Sərxan Əliyev** (*tam adı: Sərxan İslam oğlu Əliyev*, 16 yanvar 1998, Sumqayıt – 2020, Füzuli) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Sərxan Əliyev 16 yanvar 1998-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur.

Hərbi xidməti
-------------

Sərxan Əliyev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan İkinci Qarabağ müharibəsi başlanan zaman könüllü olaraq döyüşlərə qatılıb və torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasında igidlik göstərərək Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərxan Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Füzulinin rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sərxan Əliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (25.12.2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). mod.gov.az (az.). 2021-01-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 11 yanvar 2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.
3. 1 2  "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". 25.12.2020. 2020-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.12.2020.
Haloze üçün xarakterik landşaft
**Haloze** (sloven. Haloze; BFƏ:ˈxaːlɔzɛ) — Sloveniyada coğrafi subregion. Haloze ölkənin şimal-şərqində, Aşağı Ştiriya bölgəsində yerləşir.

Ümumi məlumat
-------------

Haloze əsasən təpəlik relyefə malikdir və şərqdən qərbə doğru uzanır. Cənubdan Xorvatiya ilə, şimaldan isə Darvinya və Drava çaylarının hövzəsi ilə həmsərhəddir. Sahəsi 300 km² olan bu ərazidə təxminən 21 milyon əhali yaşayır. Haloze bölgəsində yeddi munisipalitet mövcuddur: Sirkulane, Qorişnisa, Mayşperk, Podlexnik, Videm, Zavrç və Jetale. Regionun qərb qurtaracağı Makole yaxınlığında ensiz zolaq şəklində cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru 40 km məsafədə uzanır. Halozenin qərb hissəsi sıx fıstıq və şam meşələri ilə örtülüdür. Şərq hissəsi isə hələ Roma imperiyası zamanından üzümçülük bölgəsi kimi tanınır.

Geologiyası
-----------

Haloze regionunun geoloji quruluşu qonşu ərazilərin geoloji quruluşunda kəskin fərqlənir. Bölgənin torpaq örtüyü əsasən üçüncü dövrə aid dolomit əsaslı qumdaşlarından formalaşmışdır. Drava vadisinin cənubunda yerləşən Haloze təpəlikləri Pleystosen epoxasının ortalarında, qədim Pannonon dənizinin quruması zamanı qalxmağa başlamış və təxminən 600 000 milyon il əvvəl formalaşması bitmişdir. Geri çəkilən dənizin suları Dəmirqapı vasitəsilə Dunay çayına axmışdır. Bu ərazidə güclü eroziya prosesinə səbəb olmuşdur. Ərzinin ən yüksək zirvəsi Elovisadır (623 m).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Projekti - Razvojni program podeželja za Haloze (Projects - The development program for rural Haloze)". Halo.si (sloven). Poslovni center Halo. 2007-03-05. 2007-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-17.
2. ↑  *Mat'Kurja.* "Wines of Slovenia - Winegrowing regions - Podravje - Haloze". Matkurja.com. 2013-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-18.
3. ↑  "Haloška planinska pot". 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-28.
**Səxavət Həsənov** (tam adı: Səxavət Alim oğlu Həsənov; 13 noyabr 1994, Gəncə – 3 noyabr 2020, Laçın rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Səxavət Həsənov Alim oğlu 13 noyabr 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Gəncə şəhər Mir Cəlal Paşayev adına 39 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra, müddətli hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmətini "N" saylı hərbi hava qüvvələrində nümünəvi əsgər kimi başa vurmuşdur. Uşaqlıqdan idmana böyük marağı olan Səxavətin, xidmətdə olduğu müddətdə daş qaldırma üzrə 1-ci yerə layiq görülərək, fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. Səxavət Həsənov xidməti bitirdikdən sonra, müxtəlif yerlərdə, Gəncə Mallda mühafizəçi işləməyə başlamışdır.

Hərbi xidməti
-------------

Səxəvət Həsənov Alim oğlu 2020-ci ilin sentyabr ayında Gəncə şəhər Kəpəz rayon şöbəsinə könüllü olaraq müraciət edib və sentyabrın 23-də hərbi təlimlərə yollanıb. 27 sentyabr 2020-ci il tarixində İkinci Qarabağ müharibəsinin başlamasıyla, Səxavət Həsənov ordu sıralarına qatılmışdır və müxtəlif istiqamətlərdə döyüşərək böyük şücaət göstərmişdir. Ən son 3 noyabr 2020-ci il tarixində Laçın rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıq göstərərək şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. Şəhidin nəşi ailəsinə təhvil verilərək, Gəncə şəhər Şəhidlər xiyabanında böyük izdihamla dəfn edilmişdir. 15 dekabr 2020-ci il tarixində Səxavət Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------
**Tək oyunçulu oyunlar** (İngilis dilində: single-player) — videooyunlarda yalnız bir oyunçunun daxil ola bildiyi və daha çox oyunçunun girməsinə imkan vermədiyi vəziyyət tək oyunçulu oyun adlanır. "Tək oyunçulu oyun" oyunu yalnız bir adamın yönləndirə biləcəyini izah etmək üçün istifadə olunur; "Tək oyunçu formatı" oyun oynamanın multiplayer (ən azı iki oyunçu) olma seçimini gətirir. Tək oyunçu formatı ikiyə bölünür:

* Virtual rəqiblərə (botlar) qarşı tək oyunçu formatı.
* Virtual rəqiblər (botlar) və ya oyunçunun özündən başqa real oyunçu yoxdur.

Videooyun tarixinin ilk mərhələlərində oyunlar tək oyunçulu idi. İki oyunçu oyunları əvvəlcə fərdi kompüterlərdə görülmüşdür. Beləliklə, çoxnəfərli oyunların da əsası qoyuldu. 1990-cı illərin əvvəllərində lokal şəbəkələr və sıfır modemlərlə real mənada çoxnəfərli oyunlar ilə qarşılaşdıq. Doom, bu tip oyunların ən yaxşı nümunələrindən biridir.

Tək oyunçulu oyunların böyük satış rəqəmlərini tuta bilməsi, maraqlı hekayələrində, təsirli qrafikalarında və real personaj detallarında gizlədilmişdir. Bu vəziyyətə Half-Life nümunə göstərilə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Monodram
**Sadiq İbrahim oğlu Səmədov** (13 iyul 2000; Yevlax rayonu, Azərbaycan - 10 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Sadiq Səmədov 2000-ci il iyulun 13-də Yevlax rayonunda anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Sadiq Səmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Sadiq Səmədov oktyabr 10-da Suqovuşan ətrafında gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş qapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Səmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Suqovuşan kəndinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Səmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Təltifləri
----------

• 50x50px[ölü keçid] (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

• "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (29.12.2020) - "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1."İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi) ( (azərb.)). 08.12.2020. İstifadə tarixi: 08.12.2020

2."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020

3."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.
**Eksperimental rok** və ya **avantqart rok** — tipik rok elementlərində sınaqdan keçmiş bir musiqi növüdür. Eksperimental rokun ümumi kompozisiya və performans texnikasının hədlərini aşan bir xüsusiyyəti də var. Eksperimental rok musiqiçiləri eyni zamanda öz musiqilərini alternativ alət tonları, qeyri-adi ahəngdarlıq, kompozisiya texnikaları, digər musiqi üslublarının elementləri, vokal üslubları, instrumental effektlər əl ilə hazırlanmış xüsusi eksperimental alətlərlə xüsusiləşdirirlər.

Sonic Youth 
AllMusicə görə, "eksperimental rok "ayə-xor-ayə" standartı ilə yazılmış musiqinin əksidir"

The Velvet Underground və Frank Zappanın liderliyini etdiyi bu musiqi janrı proqressiv rokun, elektronik musiqinin yaranmasına töhfə verdi.  Sonic Youth, Half Japanese, Radiohead kimi alternativ rok qruplarına təsir göstərmişdir.

Tipik xüsusiyyətlər
-------------------

Eksperimental rokun tipik xüsusiyyətlərinə aşağıdakılar daxildir:

* Qeyri-ənənəvi üsullar:Yenilikçi və bəzən uyğun olmayan alət ifa etmə texnikası.
* Qərb musiqisinə aid olmayan alətlər, ton, ritmlərdən istifadə.
* Hazırlanmış alətlər: Alternativ olaraq düzəldilmiş və ya dəyişdirilmiş alətlər.
* Uyğunsuzluq, ahahəngsizlik, və səs-küydən istifadə.
* Eksperimental rok eyni zamanda 20-ci əsrin klassik musiqisindən də təsirlənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Martin, 1998. səh. 93
2. ↑  *Bogdanov, Vladimir.* All Music Guide to Electronica. Backbeat Books. ISBN 0-87930-628-9.
3. ↑  *Bogdanov, Vladimir.* All Music Guide to Electronica. Backbeat Books. ISBN 0-87930-628-9.
**Rasim İsmayıl oğlu Ramazanov** (26 iyul 1998; Babək rayonu, Azərbaycan - 19 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Rasim Ramazanov 1998-ci il iyulun 26-da Babək rayonunun Babək qəsəbəsi anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Rasim Ramzanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Füzuli və Xocavənd rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Rasim Ramazanov oktyabr 19-da Hadrutun azad edilməsi zamanı şəhid olub.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rasim Ramazanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rasim Ramazanov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

• 50x50px[ölü keçid] (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

• 50x50px[ölü keçid] (29.12.2020) — "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

• 50x50px[ölü keçid] — "Hərbi xidmətlərə görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1."İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi) ( (azərb.)). 08.12.2020. 2020-12-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 08.12.2020.

2."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020.

3."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.

4."Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 15.12.2020. 2020-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020
**II Aleksey Paleoloq-Komnenos** (*yun.* Ἀλέξιος Μέγας Κομνηνός Παλαιολόγος) (1282, Konstantinopol – 3 may 1330, Trabzon) — 9-cu Trabzon imperatoru.

Həyatı
------

1282-ci ildə Konstantinopolda dünyaya gəldi. Atası Trabzon imperatoru II İohann, anası isə Bizans imperatoru VIII Mixailin qızı Evdokiya Paleoloqdur. Atasının 1297-ci ildə vəfatının ardından taxta çıxmışdır. Səltənətinin ilk illərində dayısı olan Bizans imperatoru II Andronikin təsiri altında qaldı. Ancaq 1300-cü ildə Mesxeti atabəyi I Bekanın qızıyla gizlicə evlənməsi səbəbiylə dayısıyla münasibətləri pisləşdi. Belə ki, nikahın ləğv edilməsi üçün kilsəyə müraciət edən dayısının bu istəyi, xanımının artıq hamilə olması səbəbilə geri çevrildi. O əsnada Konstantinopolda olan anası Evdokiya oğlunu boşanmağa razı salmaq məqsədilə Trabzona göndərilsə də, o da oğlunu dəstəklədi.

Dayısının təsir dairəsindən çıxdıqdan sonra II Aleksey Komnenos müsətqil siyasət yürütməyə başladı. Trabzondan sonra imperiyanın ikinci şəhəri hesab edilən Kerasosu (indiki Giresun) türkmən basqınlarından qorumaq məqsədilə 1301–1302-ci illərdə şəhər qalasını təhkim etdirdi. Qara dəniz sahillərində ticarət koloniyaları olan Genuyalılar vergi verməkdən imtina etmiş, bu səbəblə bölgəyə hərbi birlik göndərən II Aleksey 1314 və 1316-cı illərdə bağlanan sülhlə bu koloniyalları yenidən vergiyə bağlamışdır. Ancaq onların bu hərəkətini cəzalandırmaq məqsədilə 1319-cu ildə ən güclü rəqibləri Venesiya ilə yeni əhdnamələr bağladı və onlara yeni ticarət imtiyazları verdi.

Sinopdakı Candaroğlu dənizçilərinin ticarət gəmilərinə və Trabzonun sahil qəsəbələrinə hücum etməsi səbəbilə 1324-cü ildə qala divarlarını gücləndirdi və şəhəri gecə saatlarında qoruması üçün xüsusi birlik qurdu. Bundan başqa kiçik qızı Evdokiyanı Candaroğlu Süleyman bəyin qardaşı oğlu Adil bəylə evləndirdi. Roma papası XXII İohann 1329 tarixli bir məktubla onu katolik dininə dəvət etdi. Ancaq cəmi 5 ay sonra — 3 may 1330-cu ildə bubon taunu səbəbilə vəfat etdi. Taxta isə böyük oğlu Andronik çıxdı.

Ailəsi
------

* III Andronik
* Vasiley
* Mixail Komnenos — 1330-cu ildə qardaşı III Andronikin əmriylə edam edilmişdir.
* Qriqori Komnenos — 1330-cu ildə qardaşı III Andronikin əmriylə edam edilmişdir.
* Anna Komnini
* Evdokiya Komnini — Candaroğlu Adil bəylə evləndirilmişdir.

Mənbə
-----

* Claude Cahen, *Pre-Ottoman Turkey: A General Survey of the Material and Spiritual Culture and History c. 1071–1330*, 1968
* George Finlay, *The History of Greece and the Empire of Trebizond, (1204–1461)* (Edinburgh: William Blackwood, 1877)
* Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium* (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Alexios II Comnenos, Emperor of Trebizond // The Peerage (ing.).
2. ↑  Jackson Williams, Kelsey (2007). "A Genealogy of the Grand Komnenoi of Trebizond". *Foundations: The Journal of the Foundation for Mediaeval Genealogy*.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Pravoslav · Treccani |
| Şəcərə və nekropolistika | WeRelate |
Məzmun
------

Tammetrajlı sənədli film Azərbaycanın xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində qazandığı nailiyyətlərlə, qabaqcıl əmək adamları, elm və mədəniyyət xadimləri ilə, bərəkətli Azərbaycan torpağının nemətləri ilə bizi tanış edir. Ekranda ucu-bucağı görünməyən gözəl dağ çəmənlikləri, "ağ qızıl"-pambıq tarlaları, üzüm bağları, ətirli çay və tütün plantasiyaları bir-birini əvəz edir.

Heyvandarlıq və quşçuluq fermaları, yun, barama, meyvə bağları-bütün bunlar zəhmət adamlarının əməyi ilə hasil edilmişdir. Biz həmin zəhmət adamları-Bəsti Bağırova, Şamama Həsənova, Sürəyya Kərimova, Məleykə Quliyeva, Qızqayıt Həsənova, Gilas Verdiyeva, Zərqələm Hacıyeva və onların briqadaları ilə tanış oluruq. Filmdə 148 yaşlı Mahmud Eyvazovu, məşhur müğənnilərimizdən Bülbül, Rəşid Behbudovu, Gülağa Məmmədovu, neftçi Gülbala Əliyevi və Mingəçevir SES-in mühəndisi Sarvan Salmanovu görürük.

Xalqlar dostluğu mövzusu filmdə əsas yeri tutur.

Festivallar və mükafatlar
-------------------------

1) 1956-cı ildə 
* Rejissor Muxtar Dadaşov filmə görə ÜİKTS-in Qızıl medalına layiq görülmüşdür.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Muxtar Dadaşov
**Ssenari müəllifi:** M.Musayev, Muxtar Dadaşov
**Operator:** Muxtar Dadaşov, Seyfulla Bədəlov, Vladimir Zbudski
**Bəstəkar:** Zakir Bağırov
**Səs operatoru:** Əziz Şeyxov
**Mahnıların mətni:** Zeynal Cabbarzadə

Mənbə
-----

* Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 130-139.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
**Veys Əflatun oğlu İsmayılov** (23 fevral 1996; Tərtər, Azərbaycan — 13 oktyabr 2020; Suqovuşan Tərtər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin manqa komandiri, Vətən müharibəsi şəhidi.

Həyatı və təhsili
-----------------

Veys İsmayılov 1996-ci il fevralın 23-də Yevlax rayonu nda anadan olub.2001-2005-ci ildə Yevlax da 9 saylı orta məktəbdə təhsil almağa başlayıb. 2006-cı ildə isə ailəsi ilə birlikdə Bakı ya gələrək təhsilini Zabrat qəsəbəsi 307 saylı orta məktəbdə davam etdirib.

Hərbi xidməti
-------------

2014-cü ildə Qazax a hərbi xidmətə yola düşür, 2015-ci ildə tərxis olunur.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

27 sentyabr 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi başlayan zaman könüllü döyüşə yazılır və 28 sentyabrda hərbi komissarlığa çağırılır. Azərbaycan Ordusunun manqa komandiri olan Veys İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 30-da Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak edib.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. 
2. 
3.
**Ayxan Musayev** (22 sentyabr 2000, Gəncə – 28 noyabr 2020, Şuşa) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Ayxan Musayev Mehman oğlu 22 sentyabr 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Gəncə şəhər C.Cabbarlı adına 6 saylı tam orta məktəbdə almış, daha sonra Gəncə şəhər 1 saylı peşə məktəbində qaz-qaynaqçısı ixtisası üzrə təhsilini davam etdirmişdir. 

### Ailəsi

Ayxan Musayev Subaydır. Atası vəfat etmişdir. Anası və 1 bacısı var.

Hərbi xidməti
-------------

2018-ci ildə Musayev Ayxan müddətli hərbi xidmətə yollanmışdır. Həqiqi hərbi xidmət zamanı "Azərbaycan-Türkiyə birgə döyüş atışlı taktiki təlim"də və "Azərbaycan uğrunda ən yaxşı bölük" adlı yarışda əldə etdiyi nailiyyətərə görə mükafatlandırılıb. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra, ehtiyatda olan əsgər kimi, 27 sentyabr 2020 - ci ildə başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində fəal iştirak etmişdir. 1 oktyabr 2020 - ci il tarixində onurğasından və qolundan yaralanmış və hospitalda müalicə olunmuşdur. Yarası qismən sağaldıqdan sonra, Ayxan Musayev yenidən cəbhəyə yollanaraq könüllü sürətdə ön xətdə yazılmışdır. Ayxan Musayev Fizuli, Cəbrayıl, Xocavənd və Şuşa rayonları uğrunda gedən döyüşlərdə böyük şüçaət göstərmişdir. 8 noyabr 2020 - ci il tarixində Şuşa rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə, Ayxan Musayev qəhrəmanlıq göstərmişdir, lakin ağır yaralanaraq hospitala yerləşdirilmiş və 20 günə yaxın ağır koma vəziyyətində qalmışdır. Həkimlərin səylərinə baxmayaraq 28 noyabr 2020 - ci il tarixində şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır.

29 noyabrda böyük izdihamla Gəncə şəhər şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF) (az.). mod.gov.az. 2020-12-08. 2020-12-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-12-10.
**Cennifer Meri Morrison** (*ing.* Jennifer Marie Morrison; 12 aprel 1979, Çikaqo, ABŞ) — Amerikalı aktrisa, prodüser, rejissor və keçmiş modeldir. Dr. Ellison Kameron rolu ilə tibbi-dram serialı olan *Ev* (2004–12) və Emma Suan rolu ilə ABC-nin *Biri var idi, biri yox idi* (2011–17) fantastik-macəra serialı ilə tanınır. O həmçinin *Anan ilə necə tanış oldum* komediya serialında Ted Mosbinin məşuqələrindən biri olan Zoe Pierson, Ceyms T. Kirkin anası Uiona Kirk rolu ilə 2009-cu il elmi-fantastik filmi olan *Ulduz yolu* və Tess Konlon rolu ilə 2011-ci il idman dram janrlı *Döyüşçü* filmində də çəkilib.

Şəxsi həyatı
------------

Morrison 2004-cü ildə *Ev*-dəki tərəf müqavili olan Cesse Spencer ilə sevgili idi. 23 dekabr 2006-cı ildə Cesse Eyfel qülləsində ikən ona evlənmə təklifi etmişdi. Lakin cütlük 2007-ci ilin avqus ayında nişanı təxirə saldılar. 2012-ci ilin yayında Marrison *Biri var idi, biri yox idi* serialındakı tərəf müqavili olan Sebastian Sten ilə tanış olduqdan sonra bir ilə yaxın onunla sevgili oldu. 2013-cü ilin ortalarında cütlük ayrıldı.

Xarici keçidlər
---------------

* Cennifer Morrison — IMDb səhifəsi
* Cennifer Morrison TCM Movie Database-də

İstinadlar
----------


1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-08.
**Elkiyar Abdulla oğlu Məmmədov** (7 avqust 1992; Ərçivan, Astara rayonu, Azərbaycan – 1 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Elkiyar Məmmədov 1992-ci ildə 7 avqust Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində anadan olmuşdur.1998-ci ildə həmin qəsəbədə 4 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuş və 2009-cu ildə məktəbi bitirmişdir. Ailəli idi. 2 qızı və 1 oğlu yadigar qaldı.

Hərbi xidməti
-------------

Elkiyar Məmmədov 2010-cu ildə Bakı şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmiş və 2012-ci ildə hərbi xidmətini başa vurmuşdur. 2013-cu ildən Mingəçevir şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə MAXE rütbəsində sürücü kimi xidmətə başlamışdır. 2015-ci ildə Füzuli rayonuna ezam olunmuşdur və 5 il idi ki, Füzuli rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə qüsursuz xidmət edirdi.

### İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elkiyar Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Xocavənd uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elkiyar Məmmədov oktyabrın 30-da Hadrutun azad edilməsi zamanı həlak olmuşdur.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elkiyar Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.

Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elkiyar Məmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* "Vətən uğrunda" medalı – (15.12.2020) "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra).
* "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı – (25.12.2020) "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra).

İstinadlar
----------

1. 1 2  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş hərbi qulluqçuların siyahısı" (az.). mod.gov.az. 18 YANVAR 2021. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 05.03.2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). president.az. 15 dekabr 2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 05.03.2021.
3. 1 2  *Azərbaycan Prezidentinin saytı.* "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı". www.president.az. 25.12.2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.12.2020.
Məhəmməd İzzət Əfəndidən (1841–1904) bir Süls xəttində yazı
İbn Muklə zamanından qalma bir Süls xəttində yazı
Süls xəttindən bir nümunə
Əmanətxan Şirazinin Hindistanın Tac Mahalında Süls xətti ilə yazmış kitabə
Süls kitabələri Qüdsün Qübbətüs-Səhrasında

Tarixi
------

Süls xətti (hərfi mənası "üçdə bir" deməkdir) – Ərəb əlifbasında yazılan klassik xətt növlərindən biri sayılan süls X əsrdə məşhur ərəb xəttatı Əbu Əli Məhəmməd ibn Muğlə tərəfindən yaradılmışdır. Bu xətt növündə hərflərin üçdə bir hissəsi əyri, qalan hissəsi isə düz cizgidə yazılır ki, bu da sözlərin bir-birinə toxunaraq yazılmasına imkan verir. Süls xətti özünəməxsus gözəlliyə malik olduğu üçün xətt ustadları onu "ummul-xutut", yəni "xətlərin anası" adlandırmışlar.

Qədim xəttatlar belə hesab etmişlər ki, süls ilə yaza bilən bir şəxs çox asanlıqla ruqə, tərfi, müsəlsəl və nəsx kimi xətlərlə də yaza bilər. Çünki
xətlərə mükəmməl yiyələnməyi, möhkəm əli və böyük məharəti daha çox süls xətti tələb edir.

İslam memarlığında məscid və ziyarətgahların bəzədilməsinə xüsusi diqqət yetirildikdən sonra süls xəttindən də günbəzlərin tavanlarının, minarələrin, ziyarətgahların, habelə qəbir daşlarının yazılmasında geniş istifadə edilmişdir.

İstinadlar
----------
**Malakka**  (tay แหลมมลายู, malay Tanah Melayu, birm. မလေး ကျွန်းဆွယ်, həmcinin **Malay yarımadası** (tay คาบสมุทรมลายู, malay Semenanjung Tanah Melayu)) — Cənub-Şərqi Asiyada yerləşən iri yarımadalardan biri. Qərbdən Andaman dənizi və Malakka boğazı, şərqdə isə Cənubi Çin dənizi, Siam körfəzi ilə əhatələnir. Hind-Çin yarımadasınln cənub qutaracağında yerləşir. Yarımadanın cənubunda Asiya materikinin ən ucqar cənub nöqtəsi olan Piay burnu yerləşir.

Uzunluğu şimaldan cənuba 1300 km, sahəsi 190 min km², şimal sərhəddi Kra bərzəxindən keçir və eni 44 km təşkil edir. Orta hissədə hündürlük 2190 m (Taxan) təşkil edir.

Ərazisi Myanma, Tailand və Malayziya kimi ölkərinin tərkibinə daxildir.
Şimal-qərbdə Myammanın cənub hissəsi, şimal hissəsi Tailand, cənub hissəsi isə Malayziyanın ərazisini təşkil. Yarımadadan cənubda Sinqapur adası yerləşir.
Cənub-Qərbdə Malakka boğazı vastəsi ilə İndoneziyanın Sumatra adasından ayrılır.

Ən iri şəhərləri — Kuala-Lumpur və İpox (Malayziya).

İstinadlar
----------

1. ↑  Malakka (yarımadası) [*ölü keçid*]