recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Müəzzəddövlə Məhəmmədsadıq mirzə Bəhram mirzə oğlu Qacar** (1866–1948) — Urmiya vilayətinin valisi, Qacar şahzadəsi.

Həyatı
------

Bəhram mirzənin ikinci oğlu Məhəmmədsadıq mirzə 1866-cı ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Müəzzəddövlə ləqəbini daşıyırdı. Məhəmmədsadıq mirzə Müəzzəddövlə 1915-ci ildə Urmiyanın hakimi idi. Onun hakimiyyəti dönəmində Urmiyada Osmanlı və Rusiya imperiyalarının qoşunları toqquşmuşdu.

Urmiya 1914-cü il dekabrın axırlarında türk ordusu, 1915-ci il yanvarın 15-də Rusiya qoşunları tərəfindən işğal edilərək, hərb və zorakılıq meydanına çevrildi. Əldə olan məlumata görə, sosial, iqtisadi və maddi çətinliklər qarşısında qalan yerli əhalinin 15 faizi həlak olmuşdu. 1915-ci ildə vəliəhd Məhəmmədhəsən mirzə Azərbaycana vali göndərilmişdi. Müəzzəddövlə onun saray və təşrifat naziri təyin olunmuşdu. Onun əvəzinə Urmiyaya Nasirəddin şahın oğlu Yəminəddövlə vali göndərildi. Məhəmmədsadıq mirzə 1948-ci ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Məhəmmədsadıq mirzə Mahmənzər xanım Bəhmən mirzə qızı ilə ailə qurmuşdu. Əhməd mirzə, Əbülfət mirzə adlı oğlanları, Tala xanım, Xanım adlı qızları vardı.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh.**

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar
* Bəhram mirzə Qovanlı-Qacar

Xarici keçidlər
---------------

* Müəzzi soyunun şəcərəsi
* Əhməd mirzə Müəzzi
* Məhəmmədsadıq mirzə Müəzzi — Çevik siyasətin memarı
**Müsəlman Şərqini öyrənən Cəmiyyət** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyət göstərmiş qeyri-hökumət elm təşkilatı.

Yaranması
---------

1919-cu il dekabrın 29-da Bakı Universitetinin nəzdində yaradılmışdı. Əsas məqsədi islam dininə etiqad edən xalqların, onların yaşadıqları ölkələrin tarixini, həmçinin müsəlman mədəniyyətinin inkişafına bu və ya digər dərəcədə təsir göstərmiş tarixi və mədəni amillərin öyrənilməsi idi. L.A.Zimin cəmiyyətin sədri, Y.A.Belyayev sədrin müavini, Seydiyev katib, Abdulla bəy Sübhanverdixanov (Divanbəyoğlu) xəzinədar seçilmişdilər. Cavad bəy Rəfibəyli, general-leytenant Məmməd bəy Sulkeviç də cəmiyyətin üzvləri arasında idilər.

Fəaliyyəti
----------

Cəmiyyət müsəlman şərqinin, xüsusən də Azərbaycan, Türkiyə, İran və Türküstanın tarix, dil, arxeoloji və etnoqrafik baxımından öyrənilməsinə xüsusi önəm verirdi. Əldə olunan əlyazmalar və materiallar cəmiyyətin muzeyinə toplanmalı, yaxud mühafizə və sistemləşdirilmək üçün "İstiqlal" milli muzeyinə verilməli, onların nəşri və tədqiq olunması ilə Bakı Universiteti məşğul olmalı idi. Qədim sikkələrin toplanmasına, salamat qalmış köhnə binaların və qədim şəhər qalıqlarının dəqiq və ətraflı qeydiyyata alınmasına xüsusi diqqət yetirilirdi.

Müsəlman şərqinin öyrənilməsi ilə maraqlanan azərbaycanlıların işə cəlb olunmasını və onların lazımi elmi hazırlıq keçməsini cəmiyyət özünün əsas vəzifələrindən hesab edirdi. Cəmiyyətin nizamnaməsi 1920-ci il fevralın 2-də təsdiq edilmişdi (mətni hələlik tapılmamışdır). Cəmiyyət 1920-ci ilin əvvəllərində Bakıdakı Şirvanşahlar Sarayının bərpası ilə məşğul olmuşdur. Bu abidənin mühafizəsi üçün M.Sulkeviç, V.A.Belyayev və Nəbioğludan ibarət komissiya yaradılmışdı. Cəmiyyət müsəlman incəsənətinə və mədəniyyətinə həsr olunmuş sərgi hazırlanması ilə məşğul olmuş, sərgini 1920-ci ilin sentyabrında açmaq, Azərbaycanın hər yerindən eksponatlar toplamaq nəzərdə tutulmuşdu. Cəmiyyət Tiflisdə Azərbaycana və müsəlman şərqinə aid ərəb, fars və türkdilli əlyazmaları ilə tanışlığa; Zaqatalanın arxeoloji baxımdan tədqiqinə; yerli kurqan arxeoloji abidələrinin planlarmın çəkilməsinə; qədim Azərbaycanın (Qafqaz Albaniyasının) paytaxtı Bərdənin öyrənilməsinə; Quba qəzasındakı Şabran şəhərinin yerinin müəyyənləşdirilməsinə; Nizami Gəncəvinin qəbirüstü abidəsinin, Gəncədə Şah Abbas dövrü abidələrinin, Suraxanıda Xilə məscidinin, Bülbülə kəndində İmamzadə qəbrinin, Mərdəkan qalalarının tədqiqinə dair elmi tədqiqat planları hazırlanmışdı.

Fəaliyyətinin dayandırılması
----------------------------

Cəmiyyətin iclaslarında tarix, numizmatika, şərqşünaslıq və incəsənətə dair silsilə mühazirələr oxunmuşdur. Aprel işğalından (1920) sonra Müsəlman Şərqini öyrənən Cəmiyyətin fəaliyyəti dayandırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

İstinadlar
----------

1. ↑  Müsəlman Şərqini Öyrənən Cəmiyyət // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 234-235. ISBN 9952-417-44-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Birinci Respublika Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 93 il ötür
**Mütəllim Kəblə oğlu Mütəllimov** (1909, Ağcabədi, Şuşa qəzası – 1981, Bakı) — Azərbaycanlı xanəndə.

Həyatı
------

Mütəllim Mütəllimov 1909-cu ildə Ağcabədi rayonunda anadan olmuşdur. Qarabağ muğam məktəbinin nümayəndəsi. 1930-cu ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti kimi çıxış edib. O, repertuar seçiminə diqqətlə yanaşmış, öz səsinə uyğun muğam və təsnifləri oxumuşdur. 1930 illərdən M.Mütəllimov Bakıda ADF-nin solisti olmuş, geniş konsert fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. M. Mütəllimovun repertuarında «Çahargah», «Orta Mahur», «Bayatı-Şiraz», «Mirzə Hüseyn Segahı», «Şur» muğam-dəstgahları xüsusi yer tuturdu. O, mahir təsnif ifaçısı kimi də tanınmışdı, çox zaman təsnifləri silsilə şəklində yəni, ardıcıl olaraq «Rast» və ya «Segah» təsniflərini ifa edirdi. Muğamlara o, özünəməxsus həssaslıqla yanaşmışdır. Belə ki, «Segah» muğamının variantları onun ifasında incə lirizmi ilə, «Çahargah» və «Orta Mahur» muğamları döyüş ruhu ilə yadda qalmışdır.
**Ziyafət Mustafa qızı Əliyeva** (15 avqust 1945, Qarabaldır, Vartaşen rayonu) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1982).

Həyatı
------

Ziyafət Əliyeva 15 avqust 1945-ci ildə Oğuz rayonunun Qarabaldır kəndində anadan olmuşdur. Ailənin 7 övladı olmuşdur. Erkən yaşlarından anasının ağır xəstəliyə düçar olması ailənin böyük övladı olan Ziyafət xanımı ağır sınaqlar qarşısında qoyur. O, mətnliklə və əzimkarlıqla bütün çətinliklərə sinə gələrək özündən kiçik bacı-qardaşlarının həyatda normal mövqe tutmalarında sanki analıq missiyasını yerinə yetirmişdir.

1960-cı ildən əmək fəaliyyətinə kolxozçu kimi başlamışdır. Əmək sahəsində əldə etdiyi uğurlu nailiyyətlər dövlət tərəfindən qiymətləndirilərək orden və medallarla təltif edilmişdir.

Orta məktəbi qurtardıqdan sonra ali təhsil almaq arzusu ağır vəziyyətlə əlaqədar ürəyində qalsada bu niyyətinə nail olaraq 1988-ci ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı Univetsitetini itirmişdir.

1983-cü ildə "Qələbə" tütünçülük savxozunda briqadir, 1989-cu ildə həmin savxozun direktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.

1993-cü ildən Qarabaldır kalxozu idarə heyətinin sədri işləmişdir. Ailəlidir.1 övladı 3 nəvəsi var. Hal-hazırda prezident təqaüdçüsüdür. İctimai fəaliyyətini davam etdirir. Qarabaldır kənd icmasının rəhbəridir.

Təltifləri
----------

* (12.12.1973) — "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
* (27.12.1976) — "Lenin" ordeni
* (10.03.1982) — "Lenin" ordeni
* (10.03.1982) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı

İstinadlar
----------
**Məhəmmədtağı mirzə Fətəli şah oğlu Qovanlı-Qacar** (1789-1853)—şair, Fətəli şah Qacarın oğlu, vali, Qacar şahzadəsi.

Həyatı
------

Məhəmmədtağı mirzə Fətəli şah oğlu 1789-cu ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. Hüsaməddövlə ləqəbini daşıyırdı. O, 1826-cı ildən 1829-cu ilədək Kerman əyalətinin, 1831-ci ildən 1834-cü ilədək Borucird vilayətinin valisi olmuşdu. 1834-cü ildə tutulub Təbrizə gətirilmişdi. Ordan Ərdəbil zindanına göndərilmişdi. 1848-ci ilədək zindanda qalmışdı.

Məhəmmədtağı mirzə Qovanlı-Qacar şair idi. Şövkət təxəllüsü ilə fars dilində şeirlər yazırdı.

Ailəsi
------

Fətəli şah öx xanımı Ağabəyim ağa (Ağabacı) nın xətrinə onun bacısı qizi Mahçəbəyim ağa Hüseynqulu xan qızı Xoylunu oğlu Məhəmmədtağı mirzəyə aldı. O Hacı İbrahim Şirazinin, Əhməd xəlifə Sultaninin qızları və bir türkmən qızı ilə də evlənmişdi. Əbülfət mirzə, Övrəngzeyb mirzə, Əmir Teymur mirzə, Əbülhəsən mirzə, Həbibulla mirzə, Əlimurad mirzə adlı oğulları, Cahansultan xanım adlı qızı vardı.

#### Oğlanları

* Abolfath Mirza
* Shoja ol-Molk Mirza
* Aurangzeb Mirza
* Abusaid Mirza
* Tahmoures Mirza
* Amir Teymur Mirza
* Mohammad Safi Mirza
* Alamgir Mirza
* Jalal od-Din Mirza
* Sanjar Mirza
* Darab Mirza
* Amir Sheikh Mirza
* Eshaq Mirza
* Kamran Mirza
* Amir Hossein Mirza
* Haidar Mirza

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Qacarlar və Qacar kəndi, Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh.**

Həmçinin bax
------------

* Qacarlar
**Kastiliyalı Urraka** (*isp.* Urraca de Castilla) (1186, Kastiliya krallığı – 2 noyabr 1220 və ya 3 noyabr 1220, Koimbra) — Portuqaliya kralı II Afonsonun xanımı, Portuqaliyanın kraliça-konsortu, Kastiliya infantası.

Atası Kastiliya kralı VIII Alfonso, anası isə İngiltərə kralı II Henrinin qızı Elyanora Plantagenetdir. İlk başda Fransa kralı VIII Lüdoviklə evləndirilməsi planlaşdırılsa da, anası buna qarşı çıxdı. Onun yerinə kiçik bacısı Blanş Fransa sarayına gəlin olaraq göndərildi.

1206-cı ildə Urraka Portuqaliya kralı I Sançonun oğlu və vəliəhdi İnfant Afonsoyla evləndirildi. Ərinin 1212-ci ildə taxta çıxmasıyla Urraka Portuqaliya kraliçası oldu.Cütlüyün bu nigahdan 4 övladı dünyaya gəldi.

Cütlük bir-birini o qədər çox sevirdi ki, II Afonso 1214-cü ildə hazırlanan vəsiyyətində övladlarını deyil, xanımını taxt varisi elan etdi. Ancaq Urraka kraldan öncə - 1220-ci ildə anidən vəfat etdi.

Övladları
---------

* **II Sanço**
* **III Afonso**
* Portuqaliyalı Elyanora
* İnfant Fernando (d. 1217 - ö. 19 yanvar 1246)

Mənbə
-----

* Seward, Desmond (1978). *Eleanor of Aquitaine: The Mother Queen*. New York: Dorset Press. p. 233. ISBN 0-88029-055-2
* Nez, H. Salvador Mart (11 April 2010). *Alfonso X, the Learned: A Biography*. BRILL. ISBN 978-9004181472
* Shadis, Miriam (2010). *Berenguela of Castile (1180–1246) and Political Women in the High Middle Ages*. Palgrave Macmillan. p. 4. ISBN 978-0-312-23473-7

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
**Ziyilli hallimon** — Qafqazda,Avropada,Krımda,Qərbi Sibirdə,İranda,Monqolustanda,Yaponiyada və Çində təbii halda bitir.Krım və Qafqazda təsvir edilmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 20-50 sm olan yarımkol bitkidir.Gövdələri çubuqvari,düz və ya dırmaşan olub,yarpaqlara sıx yapışmış ağımtıl-boz qabıqlıdır.Yarpaqları qarşılıqlı,tamkənarları,saplaqlı,lansetvaridən uzunsova qədər və ya uzunsov-ellipsvari,bəzən ən aşağı yarpaqları yumurtaşəkilli və ya uzunsov-yumurtaşəkilli,aşağı yarpaqları küt,yuxarıdakılar bizdir.Çiçəkləri nazik sünbülşəkillidir,yarpaqsız süpürgə çiçək qruplarına yığılmışdır.Dişicikli çiçəklərin kasayarpaqları oturaq,ətli,yumurtaşəkilli,yuxarısı bitişik,dişli,kənarları yumşaq çıxıntılıdır.Aprel ayında çiçəkləyir.Oktyabr ayında meyvəsi yetişir.

Ekologiyası
-----------

Duzlu torpaqlarda,günəşli ərazilərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda,Kür-Araz ovalığında,Naxçıvan düzənliyində,Aranda və aşağı dağ qurşağında,səhra və yarımsəhralarda,şoranlıqlarda,şoranlaşmamış gilli təpələrdə yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Dəvələr üçün yardımçı yemdir.Dekorativ bitkidir.

Məlumat mənbəsi
---------------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Halocnemum strobilaceum* | 
* Wikidata: Q10926875
* Wikispecies: Halocnemum strobilaceum
* APDB: 26750
* EoL: 2872968
* EPPO: HCNST
* EUNIS: 167940
* FoC: 200006866
* FoIO: HALSTR
* GBIF: 3760350
* GRIN: 18223
* iNaturalist: 514995
* IPNI: 165766-1
* ITIS: 822811
* NCBI: 239185
* PFI: 506
* Plant List: kew-2838537
* PLANTS: HAST9
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:165766-1
* Tropicos: 7200054
* WoI: 2556
* WFO: wfo-0000714941

 |
| *Salicornia strobilacea* | 
* Wikidata: Q38414398
* APDB: 59884
* GRIN: 32669
* IPNI: 166605-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:166605-1
* Tropicos: 7202749
* WFO: wfo-0000435622

 |
**Ziyilli qoz gənəsi** (*lat.* Aceria tristriata (Nalepa, 1889)) — yetkin fərdləri mikroskopik canlılar olan gənə növü. 

Ayaqları 2 cütdür. Bu əlamətinə görə tor gənəsindən asanlıqla fərqlənir. Bu növün deytogen, yəni qış dişilərinin təsvirini ilk dəfə A.Nalepa vermişdir. Daha sonra bu təsvirə H.Farkaş (Farkas, 1960) əlavələr etmişdir. Növün morfologiyası haqqında daha dolğun və ətraflı məlumatlara A.S.Hassanın (Hassan, 1928) işlərində rast gəlinir.

Ziyilli qoz gənəsi yarpaqların üst səthində düzgün olmayan konusvari, kobud ziyilli fırlar əmələ gətirir və gənələr də həmin fırların içərisində qışlayırlar. Bu fırların diametri 1,0-1,5, hərdən də 2,0 mm olur. Rəngləri yaşlarından və işıqlanma dərəcəsindən asılı olaraq dəyişilir. Yazda işıq düşən yarpaqların üzərindəki fırların rəngi çəhrayı və ya sarımtıl, yayın ortalarında qırmızı, payızda — vegetasiyanın sonunda isə tünd albalı rəngində olur. Kölgə düşən yarpaqlarda olan fırların rəngi sarı qalır və yarpaq damarlarının yanında yerləşir. Payızda isə tumurcuqlarda paslı ərp tipində görsənir 

Qoz meyvəsinin əmələ gəlməsinə yaxın görünməyə başlayan bu gənələr, həm də qozun mətli hissəsində məskən salır. Orada yarpaqlarda əmələ gələn fırlara nisbətən iri, açıq yaşıl rəngli (qozaların rəngində) fırlar əmələ gətirirlər. Ziyilli qoz gənəsinin inkişaf mərhələsi belədir: yumurta – nimfa I – nimfa II – yetkin fərd. Dişilər cavan zoğlarda tumurcuqların əsasında, catlarda və digər bu kimi yerlərdə qışlayır. Yaz miqrasiyası aprel ayından başlayır və tumurcuqların açılması dövrünə təsadüf edir. Tam formalaşmış fırlar may ayının ortalarında əmələ gəlir. Elə bu zaman da dişilər kürəyə bənzər formada yumurtalar qoymağa başlayır. Birinci generasiya iyunun axırında başa çatır və şəraitdən asılı olaraq 3-5 nəslə başlanğıc verir. Birinci nəslin inkişafı təxminən bir ay çəkir. Gənələrin sayının artması iyun ayından başlayır və iyul ayının ikinci yarısında maksimuma çatır. Bir fırda ən azı 50-ə qədər fərd olur. Bu vaxtdan payız miqrasiyası başlayır. Bu gənə növünün yayda qoz yarpağı üzərində yaratdığı yeni fırlar həmin yarpağı möhkəm deformasiya etməklə, bütöv yarpaqların inkişafını ləngidir.

Ən çox rütubətli yerlərdə bitən cavan ağacları yoluxdurub, onların uc yarpaqlarını zədələyən, Aralıq dənizi – Orta Asiya növü olan gənədir.

Azərbaycanda rast gəlinməsi
---------------------------

Azərbaycanda ilk dəfə S.H.Xəlilova (1957, 1965) tərəfindən (Qəbələ, Oğuz, Şamaxı, Quba, Qusar, Xaçmaz, Dəvəçi, İmişli rayonlarında) öyrənilmişdir. Qazax rayonunun Xılxına kəndində də rast gəlinmişdir.
**Arakçeyevlər**-Tatar əsilli tanınmış rus zadəgan soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Rusların "Nəsil Şəcərəsi Kitabı"nda Arakçeyevlərin nəsli haqqında deyilir:
"1695-ci il martın 6-da çar fərmanı ilə Novqorodlu İvan Stepanoviç Arakçeyevə
onun özünün, ata və babalarının dövlət qarĢısındakı xidmətlərinə görə Novqorod
quberniyasında kəndlər, əkin-biçin yerləri bağıĢlanır" 

Arakçeyevlərin türk əsilli olmaları, Qızıl Ordadan ayrılıb rus knyazlarına
qoĢulmuĢ ailələrdən olması Ģübhəsizdir. Onların soyu XV əsrin ortalarında II Vasili
zamanı Rusa xidmətə girən, xristianlığı qəbul edib xaçlanan və xristian adı götürüb,
lakin türk soyadını saxlayan Arakçı Evstafyevdən başlayır, Arakçı Moskva
knyazının sarayında məsul vəzifə daşıyırdı.

Arakçı sözü bütün türk dillərində arak, rakı "şərab" və "çı" məşğuliyyət və
peĢə bildirən şəkilçi vasitəsilə düzəlmişdir. Arakçeyevlərin familya gerbində həkk olunmuĢ qızıl kamandan atılan ox rəsmi həm də ailənin türklüyünə və rus dövləti
qarĢısında hərb xidmətlərinə iĢarədir. Rus tarixinin baĢlıca simalarından
olan bu böyük və məĢhur Ģəxsiyyət bir çox tarixi əsərlərdəki obrazlarda öz tam
əksini tapmıĢdı. Yazıçı V.V.Krestovskinin "Babalar" ("Dedi") əsərində Arakçeyevin
türk mənĢəyi qabarıqlaĢdırılır, bu türklük onun özünü alçaltmaq üçün düĢmənlərin
əlində bir vasitə olur: "Arakçeyev? ...Arakçeyev nədir, kimdir, axı? Arak... Aman
allahım, bu nə vəhşi familiyadır?"

Yazıçı Aleksandr Hertsen də öldürücü istehza ilə bu böyük dövlət adamını
"Gələcəyə Məktub" əsərində "Baskak", "Tatar baskakı" adlandırmaqla onun çox
asan sezilən türk mənĢəyinə iĢarə vururdu. Həyatda da belə idi: Onu gözü
götürməyən yüksək saray əyanları Arakçeyevin qeyri-rus mənĢəyinə tez-tez
toxunurdular.
Xasiyyətindəki zalımlıq, despotizm onun yaratdıqlarını, min cəfa ilə
qoruduqlarını, dövlətə xidmətini, hətta onun xeyirxahlığını belə kölgədə qoyurdu.
Onun əməyi sayəsində kəndlilər bir çox güzəĢtlərlə kreditlərə malik idi.
Ətrafda olan kəndlilərə nisbətən, özbrinin maddi vəziyyətinə görə qat-qat yaxĢı
dolanmalarına rəğmən, Arakçeyevin zülmündən cana doymuĢdular, rifah
hallarındakı üstünlüklərə baxmayaraq onun kəndliləri özlərini bədbəxt sanırdılar.
Arakçeyevin övladı yox idi; bütün var-dövlətini hələ sağlığında Novqorod Kadet
korpusuna vəsiyyət etmiĢdi. Varlı sarayını onlara əsgər qıĢlası kimi hədiyyə
vermiĢdi. Korpus Arakçeyevin adını və gerbini daĢıyırdı. Bütün bunlar hər Ģeyi
təməlindən uçurub dağıdan sovet quruluĢuna qədər davam etməkdə idi.

Soyun məşhur nümayəndələri
--------------------------

* Aleksey Arakçeyev, Rusiyanın hərbi nazırı

Mənbə
-----

* Томсинов В. А. Аракчеев (серия "Жизнь замечательных людей"). М.: Молодая гвардия, 2003, 2010.
* Баскаков Н.А. Русские фамилии тюркского происхождения, Баку, Язычы, 1992.
* Minaxanım Təkləli, Türk əsilli ruslar, Bakı, Nurlar, 2010, II nəşr.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Soylarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**İslam Əməkdaşlıq Gənclər Forumunun Avrasiya Regional Mərkəzi** Baş Qərargahı Bakıda olan İKGF-nin orqanıdır və onun mandatı altında üzv olan ölkələrdə İCY-ERC-nin baxış və missiyasını həyata keçirir. Mərkəz Ev Sahibi Ölkə Sazişinə və İKGF Baş Assambleyasının və Mərkəzin İdarə Heyətinin qərarlarına əsasən fəaliyyət göstərir. Mərkəzin baş icraçı direktoru (Mərkəzin rəhbəri) mərkəzin Baş direktorudur.

Tarixi
------

18 may 2010-cu il tarixində Tacikistanın Düşənbə şəhərində ICGF-DC-nin Baş katibi cənab Elşad İskəndərov və Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Naziri Elmar Məmmədyarov ICFM-nin 37-ci sessiyası çərçivəsində Avrasiya Regional Mərkəzinin yaradılması önə sürdü. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş 1049-IIIQ nömrəli qanuna əsasən, hazırda İƏT-də gənclər təşkilatlarının koordinasiya fəaliyyətini diplomatik statuslu və Baş Qərargahı Bakıda yerləşən Avrasiya Regional Mərkəzi həyata keçirir. Mərkəzi Asiya ölkələrindən olan dövlətlər, eləcə də Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrində yaşayan müsəlman azlıqları təmsil edən gəncləri əhatə edir.

Xarici keçidlər
---------------

* 

1. ↑  "Tarix". Islamic Cooperation Youth Forum. 2022-05-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-28.
**Ulaqan rayonu**(*c.alt.* Улаган аймак) — Altay Respublikasında rayon.

Coğrafiyası
-----------

Ulaqan rayonu Rusiya federasiyasının Altay Respublikasında yerləşir.

Tarixi
------

Ulaqan rayonu Pazırıq mədəniyyətinin beşiyidir. Altay diyarında e.ə. V-III əsrlərdə dəmir dövrünə aid arxeoloji tapıntılar hesab edilən pazırıq kurqanları əsas etibarı ilə ağacı, dəri, parça, gön, xəz, metalı və insan və at cəsədlərini əhatə edən qiymətli eksponatlardır ki, alimlərin fikrincə bütün bu mədəniyyət nümunələri yalnız uzun minilliklər ərzində buz qatının altında qaldığına görə məhv olmamışdır. Böyük Ulaqan çayının sağ sahilində Pazırıq dərəsində yerləşən bu kurqanlar Balıqtuyul bölgəsində bir neçə kilometr şimala doğru uznaraq 5 əsas böyük kurqanı əhatə edir. Üstü xırda daş, çınqıl və mamırla örtülmüş bu kurqanlar özünün taxta sütunları ilə ziyarətçiıərinin diqqətini cəlb edir. Bu qiymətli və regionda bənzəri olmayan arxeoloji abidə özünü miladdan əvvələ gedib çıxan tarixi ilə tarixsevənləri təəccübləndirdiyi kimi də baxımsız və zaman-zaman coğrafi hadisələr və regionun olduca sərt təbiəti nəticəsində sıradan çıxmağı ilə onları məyus edir.

Əhalisi
-------

İqlimi
------

İqtisadiyyatı
-------------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. 1 2  :ru:s:Федеральный закон от 09.03.2016 № 58-ФЗ (rus.). 2016.
3. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Gəncə Tarix Diyarşünaslıq Muzeyi.

**Ziyadxanovlar mülkü** — Azərbaycanın Gəncə şəhərində yerləşir. Azərbaycanın tanınmış soylarından biri olan Ziyadxanovlar ailəsinə mənsub olmuşdur.

Haqqında
--------

Ziyadxanovların mülkü Gəncədə, Atatürk prospekti 244-də yerləşir. Bina XIX əsrdə tikilib. Tarixi mülkün memarı Gəncənin ilk ixtisaslı memar-mühəndisi Abuzər bəy Rzayevdır. Hal-hazırda burada Nizami Gəncəvi adına Gəncə Tarix-Diyarşünaslıq muzeyi yerləşir.

Azərbaycanda bolşeviklər tərəfindən işğal edildikdən sonra Azərbaycan İnqilab Komitəsinin xüsusi dekreti ilə Ziyadxanovların mülkü və torpaqları müsadirə edilib. Sovet dövründə Ziyadxanovların mülkündə bir çox idarə və təşkilatlar yerləşib. 1972-ci ildən isə bina Gəncə Tarix-Diyarşünaslıq muzeyinin istifadəsinə verilib. Tikili klassik şərq üslubunda inşa edilib və iki mərtəbədən ibarətdir. Bina düzbucaqlı formaya malikdir və Gəncəyə xas olan qırmızı kərpicdən tikilib.

Mülkün sahibləri
----------------

Bu bina Cavad xanın nəticələri olan İsmayıl xan və Adil xan Ziyadxanovların şəxsi mülkü olub. Onlar Cavad xanın nəvəsi Əbülfət xan Ziyadxanovun oğulları idi.

* Adil xan Ziyadxanov - AXC Xarici İşlər Nazirliyində I müavin və AXC-nin İrandakı səfiri kimi vəzifələrdə çalışmışdır.
* İsmayıl xan Ziyadxanov - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hökumət üzvü, diplomat.
* Şahverdi xan Ziyadxanov - Çar ordusunun və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ordusunun zabiti.

Həmçinin bax
------------

* Ziyadxanovlar

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Cavad xanın nəticələrinin yadigarı: Ziyadxanovların mülkü". gencexeber.az. 13 mart 2022. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.
2. ↑  "The Qajar Dynasty". www.royalark.net. 2022-03-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-06.  (#invalid\_param\_val)
3. ↑  "AZƏRBAYCAN XALQ CÜMHURİYYƏTİNİN GƏNCƏ QUBERNİYASINDAN OLAN DÖVLƏT XADİMLƏRİ" (PDF). 2022-05-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 iyul 2021.
4. ↑  *Rauf Şeyxzamanlı.* Gəncə hökmdarı Cavad xan və Ziyadoğlu-Qacar nəsli. Gəncə: Elm nəşriyyatı. 2020. 255.
Ulduz formalı qala ilk dəfə XV əsrdə İtaliyada görülən və xüsusilə orta əsrlərdə barıt və döyüş toplarının müharibə meydanlarına girməsindən sonra inşa edilməyə başlanan qala formalı bir istehkam növüdür.

Ümumi məlumat
-------------

Ulduz qalaların sələfi qalalardır. Hündür divarları ilə qorunan qaladakı müdafiəçilər atdıqları oxlarla düşmənin qalanın istehkamlarına yaxınlaşmasının qarşısını almağa çalışarkən, təcavüzkarlar da öz növbəsində qala qapısını sındıraraq və ya nərdivan kimi mühasirə alətləri ilə divarlara çıxaraq qalaya girməyə çalışırdılar. Coğrafi baxımdan da strateji yerlərdə tikilən belə qalaları tutmaq çox çətin idi. XV əsrdə topların müharibə meydanlarına girməsi ilə qala divarları dağılmağa başladı. Ehtiyat tədbirinə görə, istehkamçılar artilleriya atəşinə məruz qalan əraziləri redutlarla gücləndirməyə başladılar. Divarlara hücum edən düşmənin hər tərəfdən atəş altında qalması və görünüş probleminə görə gizlənə bilməməsi üçün ulduz şəklində bir qala dizaynı hazırlanmışdır. Hakim nöqtələr düşmənin əlinə keçdikdən sonra belə müdafiəni təşkil edə bilmək üçün, bir-birinin döyüş mənzilinə girə biləcək şəkildə yerləşdirilmiş toplara malik ulduz formalı qalalar hazırlanmışdır. Bu formada divarlara yaxınlaşmağa çalışan toplar müəyyən bir məsafədən keçirilmirdi. Ulduz formalı qalalar köhnə qalalardan daha aşağı və daha böyük bir ərazidə yerləşərək dərin müdafiəyə imkan verir. Müdafiə artilleriyaçılarının mövqeləri çox yaxşı möhkəmləndirilir, əlverişli mövqelər düşmənin əlində olsa da, ulduz qala formasına görə qalanın mərkəzinə doğru atəş etmək imkanı məhduddur. Ulduz formalı qalaların tikintisi xərci çox böyük olduğundan bəzi şəhərlər buraya xərclənən pullara görə iflasa uğramışdırlar. Redutlarla möhkəmləndirilən ulduz qalasının gücü 1500-cü ildə Pisa mühasirəsində görüldü. Hücum edən Fransız və Florensiya artilleriyaçılarına qarşı möhkəmləndirilmiş divarlar yaxşı dayanmışdırlar. 1509-cu ildə yenidən Fransız işğalı təhlükəsi ilə qarşılaşan Padova, alçaq, lakin top atəşinə davamlı ulduz istehkamı ilə işğalçıların onun ərazisinə keçməsinə icazə verməmişdir. Ulduz formalı qala, xüsusilə də Aralıq dənizi regionunda Osmanlı yayılmasının dayandırılmasında əhəmiyyətli bir faktor olmuşdur. Bu dövrdə Rodos 1522-ci ildə böyük çətinliklərlə işğal edilir, lakin Korfu 1537-ci ildə mühasirəyə alınsa da tutulması mümkün olmur.

Qaleriya
--------

* Hollandiyadakı Bourtange ulduz formalı qala
* Venesiya Respublikasındakı Palmanova ulduz formalı qala
* Çexiyadakı Olomouts ulduz formalı qala
* Cenevrə istehkamı (1841)
* Lefkoşa istehkamı
**Aralsk** (*qaz.* Арал) — Qazaxıstanın Qızılorda vilayətində şəhər, Aral bölgəsinin inzibati mərkəzi.

Dəmiryol stansiyası Aral dənizi (*qaz.* Арал Теңізі). I Arıs —Kandıaqaş dəmir yolu xətti cüt yolludur, normal kalibrli, dizel çəkicidir. Aral dənizi stansiyasından şərq-şimal-şərqə, Zhaksykylysh kəndi ərazisində sodyum xlorid və sodyum sulfatın inkişafına xidmət edən uzunluğu 32 km olan bir yollu dəmir yolu qolu yola düşür.

İrqiz - Aralsk - Ayteke-Bi magistral yolu (M-32 Samara - Çimkent şossesinin hissəsi) şəhərdən 2 km şimalda uzanır. 2009-2011-ci illərdə yolda əsaslı təmir işləri aparıldı (əvvəllər Aralskdan bölgənin sərhədinə qədər yolun asfalt örtüyü var idi, daha sonra İrgiz tərəfə pis vəziyyətdə olan yalnız torpaq yol var idi).

Küçələrin düzeni rüblük binalarla düzbucaqlıdır; evlər əsasən birmərtəbəli, kərpic, mərkəzdə - ikimərtəbəli, daşdır. Əsas prospektlər asfaltlanıb, qalanları çınqıldır.

Tarixi
------

### Sovet dövrü

İnqilabdan sonra bitişik kəndi olan "Aral dənizi" stansiyası yaşayış məntəqəsi, Qazaxıstan SSR-in Aral bölgəsinin mərkəzi statuslu Aralsk adını aldı. 1919-cu ilin yayında, Aralsk yaxınlığında, general Belovun rəhbərliyi altında Kolçak cənub ordusu dayandırıldı və dağıldı. Bu ordunun bölmələri Sovet Türkistan Respublikasını fəth etmək məqsədi ilə Ufa və Orenburqdan Aktyubinskə hərəkət etdi. Ordu dəmir yolu xətti boyunca hərəkət etdi, Ağlar Aktyubinsk, Emba, Çelkar və Saksaulsku tutdu. Ağ ordu, Aralskın şimal hissəsində Jalqaqaş (Zeldi-Qızım) və 68 (indiki Şirganak) patrulları arasında qırmızılarla qarşılandı. Şirganak qovşağında "ağlar" üçün içməli su olan dəmir yolu sarnıçları dəniz körfəzi boyunca qovşağa yaxınlaşan Xan Xivinski və Türküstanets gəmilərindən vuruldu. Ümumi hücumdan əvvəl düşmən qüvvələri susuz qaldılar ki, bu da döyüşün nəticəsini əsasən Qızıl Ordunun lehinə təyin etdi. Sovet dövründə, Aral dənizindəki iki ən böyük gəmi - Xan Xivinski və Türküstanets, Kirov və Kommuna olaraq dəyişdirildi, 1980-ci illərdə istismardan çıxarıldı və məhv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Population Census in Kazakhstan (1999).
2. ↑  "14-я отдельная испытательная станция (14 ОИС) (в/ч 41167)". 2019-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-10.
3. ↑  Казахская ССР. 2 (31300 nüs.). Алма-Ата: Гл. ред. Казахской советской энциклопедии. Гл. ред. Р. Н. Нургалиев. 1988. 84. ISBN 5-89800-002-X.

Xarici keçidlər
---------------

* Возрождённый Арал-2006
* Аральск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
Lazarev stansiyası (Antarktida)Lazarev stansiyasıLazarev stansiyası Antarktida xəritəsində
**Lazarev stansiyası** — fəaliyyətini dayandırmış Sovetlər Birliyinə məxsus olan qütb stansiyası. Stansiya 1959-cu ildən 1961-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir.

Tarixi
------

Elmi Lazarev stansiyası Dördüncü Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı 1959-cu ilin 10 martında açılmışdır. Stansiya Şahzadə Astrid sahilində şelf buzlağında inşa edilmişdir. Stansiya Antarktidanı kəşf edən Mixail Lazarevin şərəfinə adlandırılmışdır. 

Stansiyada aerologiya, aktinimetriya, geomorfologiya, qlyasiologiya, meteorologiya və okeanologiya sahəsində elmi araşdırmalar aparılmışdır. Burada xüsusi diqqət qütb parıltısına yönəldilmişdi. Stansiyanın mövcudluğu təhlükə doğururdu. Burada güçlü küləklər qarı sovuraraq stansiyanın üzərinə qədər qaldırırdı. Üstəlik şelf buzlağının qırılma ehtimalı mövcuddur

Beşınci Sovet Antarktida ekspedisiyası işini bitirdikdən sonra 26 fevral 1961-ci ildə stansiya fəaliyətini fayandırılmışdır. Lazarev stansiyasından 80 km cənubda yeni stansiya fəaliyyətə başlamışdır. "Novolazarevskaya" stansiyası sələfindən daha əlverişli yerdə Şirmaher vahəsində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Лазарев (антарктич. научн. станция) (БСЭ, цитаты)". 2007-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-12.
2. ↑  "VIVOS VOCO: М. А. Preovrajenskaya, L. М. Savatyuqin, «…Antarktida xəritəsində qadın adları»". 2014-06-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-12.
3. ↑  "4-я Советская Антарктическая Экспедиция (САЭ) — ivki.ru/kapustin/ — Арктика Антарктика Филателия". 2007-08-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-12.
**VII David Ulu** (*gürc.* დავით VII ულუ; 1215 – 1270, Tiflis) — Baqrationilər sülaləsinə mənsub olan Gürcüstan çarı. 1247–1270 illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Gürcüstan çarlığının ikiyə bölünməsindən sonra, Tiflis şəhərinin yerləşdiyi şərq hissəsində Monqol İmperiyasının tabeçiliyi altında hökm sürmüşdür. VII David "*Ulu*" ləqəbi ilə də tanınır.

Həyatı
------

### Əsirlik dövrü

VII David Gürcüstan çarı IV Georginin oğludur. Onun dövründə hakimiyyətdə olan çariça Rusudan öz oğlu VI David Narini hakimiyyətə gətirmək istəyirdi. Bu səbəbdən o, VII David Ulunu Rum sultanlığına əsir kimi göndərdi. VII David Ulu 7 il II Qiyasəddin Keyxosrovun sarayında əsir olaraq qaldı. 1242-ci ildə Monqol imperiyasının Rum sultanlığını Kösədağ döyüşündə məğlub etməsindən sonra VII David Ulu sərbəst buraxıldı.

### Qaraqorum səfəri

VII David Ulu 1246-cı ildə Gürcüstana qayıtdı. Həmin dövrdə çariça Rusudan vəfat etmiş və oğlu VI David Narin isə hökmdar olaraq təsdiq edilməsi üçün Monqol imperiyasına səfər etmişdi. VII David Ulu gürcü əyanları tərəfindən hökmdar elan edilsə də, o da hakimiyyətini təsdiqlətmək üçün monqol hökmdarı Güyük xanın hüzuruna getdi. VII David Ulu Monqol imperiyasının paytaxtı Qaraqorumda VI David Narin ilə qarşılaşdı. Güyüm xan onların hər ikisinin də hökmdar kimi taxta çıxmasına qərar verdi. Onlar 1259-cu ilə qədər birlikdə hökm sürdülər.

### Hakimiyyət dövrü

VII David Ulu 1256-cı ildə Monqol ordusu ilə birlikdə Ələmut qalasının ələ keçirilməsində iştirak etmişdir. Bundan əlavə, 1258-ci ildə Bağdad yürüşündə də iştirak etmişdir. 1259-cu ildə VI David Narin Monqol hökmranlığına qarşı üsyan qaldırsa da, məğlub edildi və Kutaisiyə doğru geri çəkildi. VI David Narin Qərbi Gürcüstandaki coğrafi vəziyyətdən də istifadə edərək İmeretidə müstəqil hakimiyyət sürməyə başladı. 1260-cı ildə Hülakü xan VII David Uludan Məmlüklərə qarşı yürüşdə ona dəstək olmasını istədi, lakin VII David Ulu bu təklifi rədd etdi. Bundan sonra Monqol-Elxani ordusu gürcü torpaqlarına hücuma keçdi və gürcüləri Samtsxedə məğlub etdi. Lakin VII David Ulu 1262-ci ildə Elxanilər ilə sülh bağladı və paytaxt Tiflisə geri qayıtdı.

### Ölümü

VII David Ulu 1270-ci ildə 55 yaşında vəfat etdi və Msxetada dəfn edildi. Ondan sonra hakimiyyətə oğlu II Demetre keçdi..

İstinadlar
----------

1. ↑  Давид, грузинские цари // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
2. 1 2 3  *biography.ucoz.com.* "დავით VII ულუ" (gürcü). 2020-11-27 tarixində arxivləşdirilib.
3. 1 2  *qim.ge.* "დავით ულუ" (gürcü). 2021-06-16 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  კუდავა ბ. ქართველ მეფეთა დაკრძალვის ადგილები Arxivləşdirilib 2020-04-11 at the Wayback Machine  (gürc.)

Ədəbiyyat
---------

* Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 137-138.
* Alexandre Manvelichvili, Histoire de la Géorgie, Paris, Nouvelles Éditions de la Toison d'Or, 1951, 476 p. p. 232-5.
* Nodar Assatiani et Alexandre Bendianachvili, Histoire de la Géorgie, Paris, l'Harmattan, 1997, 335 p. [détail des éditions] (ISBN 2-7384-6186-7, présentation en ligne archive), p. 162-5.
**Finisterre burnu** (*ing.* Cape Finisterre, *isp.* Cabo Finisterre, qalis. Cabo Fisterra) — İspaniyanın Atlantik okeanı sahillərində yerləşən burun.

Bəzən Finisterre burnunu İspaniyanın materikdə yerləşən ən ucqar qərb nöqtəsi hesab edirlər. Ancaq burundan da qərbdə yerləşən ərazilər vardır. Burunun adı latıncadan *lat.* Finis terrae tərcümədə «dünyanın sonu» anlamını verir. Burunun ən hündür nöqtəsi «Monte Facho» dağıdıər. Dağın hündürlüyü 238 metrdir. Dağda mayak inşa edilmişdir. 1747-ci ildə Avstriya taxtı uğrunda burun yaxınlığıında dəniz döyüşü baş vermişdir. 1870-ci ilin 6 sentyabrdan 7-sinə kecən gecə burundan 20 mil aralıda Britaniya məxsus olan HMS Captain gəmisi batmışdır. Dənizçilər qayıqlarla buruna qədər gəlib çatmıçdılar. 1990-cı ildə isə burunda «Kepten» gəmisində həlak olanların şərəfinə abidə ucaldılmışdır.

Qalereya
--------

* Finisterre burnunun yaxınlığıFinisterre burnunun yaxınlığı
* MayakMayak

Mənbə
-----

* Finisterre burnu yaxınlığında döyüş
LaserJet 500 Plus (model 2686D)
**LazerJet** (en. LaserJet) — HP (Hewlett-Packard) şirkətinin buraxdığı lazer printerlərinin seriyasıdır. 
Bu seriyadan olan ilk printer 1984-cü ildə təqdim olunub. Həmin model 300 dpi çözümlülüyü təmin edirdi, dəqiqədə 8 səhifə çap edirdi, qiyməti isə 3495 dollar idi. LaserJet seriyasından olan ilk rəngli lazer printeri 1994-cü ildə meydana çıxdı. 1998-ci ildə isə 4 funksiyanı (printer-üzçıxaran-skaner-faks) özündə cəmləşdirən НР LaserJet 3100 printeri kütləvi bazara buraxıldı. 
İstifadəçilərin rahatlığı üçün modellərin adlarında qurğunun funksiyalarını əks etdirən hərflərdən istifadə olunur:

• D – avtomatik ikiüzlü (dupleks) çap

• T – kağız üçün əlavə tabaq

• W – simsiz şəbəkə kartı

• N – 10/100Base-TX şəbəkə portu

• P – fərdi istifadə/kiçik işçi qruplar üçün printerlər

• M – Mac ilə uyumlu (PostScript modulunun olması)

• X – ikiüzlü çap və əlavə tabağı olan şəbəkə printeri (sonradan DTN ilə əvəz olunub).

Lazerli printerin işləmə prosesi.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Həmçinin bax
------------

* Lazer
* Lazerli printer

Xarici keçidlər
---------------

1.*HP Virtual Muzeyi - LazerJet printerlər'*

2.*Lazer printerləri necə işləyir (How Laser Printers Work)'*
**VII Eduard yarımadası**, və ya **VII Eduard Torpağı**, **Kral VII Eduard Torpağı** (*ing.* King Edward VII Land) — Antarktida ərazisində buzla örtülmüş yarımada.

Coğrafiya
---------

VII Eduard yarımadası Meri Berd Torpağının şimal-qərb qutaracağınında qərarlaşır. Bəzən isə müstəqil ərazi kimi deyil Meri Berd Topağı kimi göstərilir. olaraq göstərilir.

Ross dənizinə doğru uzanır. Birtəqəfdən Zulsberqer körfəzi, şimal-şərqdən isə Ross şelf buzlağı ilə əhatələnir. 
Yarımadanın şərq hissəsini Şiras sahili (*ing.* Shirase Coast) tutur. Şimal və şərq hissələrini isə Suinbern şelf buzlağı tutur.

Tarixi
------

VII Eduard yarımadası 30 yanvar 1902-ci ildə Britaniya Antarktida ekspedisiyası tərəfindən aşkarlanmışdır. Ekspedisiyanın rəhbəri Robert Skott yarımadanı Böyük Britaniya kralı VII Eduardın şərəfinə adlandırmışdır. Ərazinin yarımada olması Riçard Berdin təşkil etdiyi ekspedisiyası zamanı müəyyənləşmişdir (1933—1935).

Poçt markaları
--------------

1908-ci ildə Yeni Zelandiya buraxılan və dəyəri 1 penni olan poçt markalarının üzərində «*Kral VII Eduard Torpağı*» təsvir edilmişdir. Bu təsvirlər Ernest Şelktonun etdiyi ekspedisiya zamanı əldə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "King Edward VII Land". Филателистическая география. Почтовые марки британских колоний. Colony.ru — Московский интернет-портал колониальной филателии. 2009-03-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-05-26.
2. ↑  "Antarctica". Stamp Atlas (ingilis). Sandafayre Stamp Auctions. 2012-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-04-13.
Daylife scene from ConstantinopleDaylife scene from Constantinople
**Bizans mətbəxi** (*yun.* βυζαντινή κουζίνα) — yunan və roma xalqlarının yeməkləri daxildir. Bizans imperiyasının inkişafı dövründə Yunanıstana çoxlu sayda tərəvəz, şəkər və ədviyyat ədviyyat gətirilmişdir. yeni ərzaqların bişirilməsinin iki prosesi mövcuddur. Birinci Şərqi Asiya ölkələrində olduğu kimi və digəri isə bizans imperiyasının özlərinin kəşf etdikləri növ kimi bişirilməsi idi.

Pəhriz
------

Bizans yeməklərinin müxtəlif növləri var. İmperiyanın sarayında əsasən ədviyyatlı və müxtəlif ekzotik meyvə və tərəvəzlərdən istifadə edilirdi. Sivari vətəndaşlar isə daha çox adət etdikləri yeməkləri yeyirdilər. Əsas pəhriz çörək, tərəvəz və taxıl məhsullarının müxtəlif varinatda bişirilməsi idi. Salat ö dövrün ən məşhur yeməyi idi. Bu Con VIII Palailogosun dövründən 1439-cu ildən məşhurlaşmağa başladı. 
Bizans mətbəxinin ayrılmaz hissəsini pendir təşkil edirdi xüsusilə Anthotir və Kefalotiridə məşhur idi. Balıq, təzə meyvə şirəsi və duzlu suda bu siyahıya daxil idi. 
Bəzi heyvanların ətləri o dövrdə çox bahalı və nadir hesab edilirdi. Bunlardan ən nadiri isə donuz əti idi. Onlar donuz ətinin soyuducuda xüsusilə resept əsasında saxlayırdılar hətta onun ətindən sosiska belə edirdilər.

O dövrdə yüksək və orta rütbəli bizanslılar ən çox yeyilən ət qoyun əti idi. Nadir hallarda dana, inək əti yeyilirdi. Aşağı təbəqənin insanları isə əsasən Konstantinopolda yaşayırdılar və balıq əti yeyirdilər. 
Konstantinopolun mətbəxinə Italiyavə ərəb imperiyasının yeməkləri daxil olmuşdur. Bu səbəbdən də Türkiyə, Balkan ölkələri və yunanıstan mətbəxlərinin yeməkləri bir-birinə bənzəyir.

İçkilər
-------

Makedoniya Isgəndərin dövründən şərab burda məşhurlaşmağa başaldı. Bizans imperiyasının hakimiyyəti dövründə onun zəbt etdiyi bölgələrdə bu şərablar yayılmağa başladı. Kral Ricard;n Kiprdə keçirilən toyunda bu şərabdan verilmişdir.

Mənbə
-----

* Dalby, Andrew (2003), *Flavours of Byzantium*, Totnes, England: Prospect Books, ISBN 1-903018-14-5

Istinad
-------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-22.
2. ↑  "Rena Salaman, "Food in Motion the Migration of Foodstuffs and Cookery Techniques" from the Oxford Symposium on Food Cookery, Vol. 2, p. 184". 2022-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-22.
3. ↑  Faas, Patrick (2005). *Around the Roman Table* Arxivləşdirilib 2022-06-27 at the Wayback Machine University of Chicago Press. pp. 184–185. ISBN 0226233472.
4. ↑  Speros Vryonis *The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor*, 1971, p. 482
5. ↑  Ktisti, Sarah (Aug 11, 2009). "Ancient Cypriot wine enters vintage major league Arxivləşdirilib 2022-03-17 at the Wayback Machine Reuters. Retrieved 2009-08-12.
**Lazar Parapetsi** (*erm.* Ղազար Փարպեցի; 442, Pərpi – 510, Pərpi) — V əsr erməni tarixçisi. Knyaz Vardan Mamikonyanın xahişi ilə Favstos Buzandın tarixini davam etdirən keşiş.

Ermənistan tarixi
-----------------

Lazar Parpetsi tərəfindən V əsrin sonu-VI əsrin əvvəllərində yazılmış Ermənistan tarixi əsərində Cənubi Qafqaz xalqlarının istiqlaliyyət uğrunda mübarizəsindən bəhs edilir. Parpetsi 387-ci ildə Ermənistanın parçalandığı vaxtdan V əsrin sonlarınadək olan bir dövrdə baş verən hadisələri əhatə edir. Sənədlərə və müasirlərinin dediklərinə əsaslanan müəllif 450-451-ci illərdə Sasanilər əleyhinə hərəkat haqqında Yelişenin məlumatlarını zənginləşdirir və 481-484-cü illərdə Cənubi Qafqaz xalqlarının Sasanilərə qarşı üsyanını təsvir edir. Parpetsinin əsəri bir də ona görə qiymətlidir ki, bütün erməni müəlliflərindən fərqli olaraq o, bütün Qafqaz xalqları arasındakı yekdillik və bərabərliyi tez-tez xatırladır.

Ədəbiyyat
---------

* *Muradyan, Gohar.* ŁAZAR PʿARPECʿI // Encyclopaedia Iranica. 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Translator's Preface to the English translation of History of the Armenians
* English translation of the History of the Armenians – *mirror if main site unavailable*
**Malulzadə Mehmed Əfəndi** (1533 – 14 yanvar 1585, Konstantinopol) — Osmanlı tarixçisi, müdərrisi və şeyxülislamı.

Həyatı
------

1533-cü ildə dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan Süleyman dövrünün qazəsgərlərindən Malul Mehmed Əmin Əfəndidir. Naqibüləşrəf olaraq xidmət göstərdiyi üçün Naqib ləqəbi ilə anılır. Uzun müddət dayısı Əbussuud Əfəndinin müridi olmuş, daha sonra qızıyla evlənərək kürəkəni olmuşdur. Əvvəlcə Bursada Qasımpaşa mədrəsəsində, ardından İstanbulda Piri Paşa mədrəsəsində müdərris oldu. 1561-ci ilin dekabrında Müftizadə Əhməd Çələbinin yerinə Sahn-ı səman, 1563-cü ilin fevralında Sultan Səlim mədrəsəsinə müdərris təyin edildi. Ardından qazılığa keçərək sırayla Hələb (may 1566), Dəməşq (iyun 1567), Misir (iyul 1569), Bursa (noyabr 1570) və Ədirnə (fevral 1572) qazısı oldu. 1573-cü ilin mayında Anadolu başqazısı oldu ancaq 1575-ci ilin oktyabrında bu vəzifəsindən öz istəyilə ayrıldı və dərviş həyatına keçdi. 1576-cı ilin iyulunda Bağdadizadə Həsən Çələbinin yerinə naqibüləşrəfliyə, 1579-cu ilin aprelində Rumeli başqazlığına gətirildi. Bir il sonra da Qazızadə Əhməd Şəmsəddin Əfəndinin vəfatının ardından şeyxülislam oldu (25 may 1580). Ancaq bilinməyən səbəblə 21 yanvar 1582 tarixində vəzifədən ayrıldı. Bəzi mənbələr bu istehfanın Malulzadənin öz istəyilə olduğunu, İbrahim Peçəvi başda olmaqla digər məşhur tarixçilər isə bu istehfanın pəırdə arxasında Xoca Sadəttin Əfəndinin olduğunu qeyd edir.

Şeyxülislamlıqdan ayrıldıqdan sonra naqibüləşrəfliyə davam edən Malulzadə Mehmed Əfəndinin səhhəti 1584-cü ilin yanvarında oğlu İshaq Əfəndinin vəfat etməsindən sonra pisləşdi. Nəticədə 14 yanvar 1585-ci ildə vəfat etdi və cənazəsi atasının Ədirnəqapıdakı məzarının yanına dəfn edildi.

Mənbə
-----

* Selânikî, Târih (İpşirli), I, 67, 85, 135, 155, 428–429;
* Atâî, Zeyl-i Şekāik, s. 281–282;
* Peçuylu İbrâhim, Târih, II, 32;
* Devhatü’l-meşâyih, s. 29–30;
* Sicill-i Osmânî, IV, 125;
* İlmiyye Salnâmesi, s. 399–401;
* Danişmend, Kronoloji2, V, 116–117;
* Abdülkadir Altunsu, Osmanlı Şeyhülislâmları, Ankara 1972, s. 39.

| ⛭III Murad |
| --- |
| Ailəsi | Nurbanu Sultan  • Safiyə Sultan  • Şəmsi Ruhsar Xatun  • III Mehmed  • Şahzadə Yəhya  • Ayşə Sultan  • Fəxriyə Sultan  • Fatma Sultan  • Mihrimah Sultan  |  |
| Sədrəzəmləri | Sokollu Mehmed Paşa  • Şəmsi Əhməd Paşa  • Lələ Qara Mustafa Paşa  • Qoca Sənan Paşa  • Kanijalı Siyavuş Paşa  • Özdəmiroğlu Osman Paşa  • Xədim Məsih Mehmed Paşa  • Sərdar Fərhad Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Qılınc Əli Paşa  • Cığalızadə Yusif Sənan Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Kürəkən Həmid Əfəndi  ·  Qazızadə Əhməd Şəmsəddin Əfəndi  ·  Malulzadə Mehmed Əfəndi  ·  Çivizadə Hacı Mehmed Əfəndi  ·  Əbdülqədir Əfəndi  ·  Bostanzadə Mehmed Əfəndi  ·  Bayramzadə Zəkəriya Əfəndi  |
**Ditrix Bukstehude** [təqr. 1637, indiki İsveçdəki Helsinqborq,(?) – 9.5.1707, Lübek] — alman bəstəkarı və orqançalanı.

Həyatı
------

Əslən danimarkalıdır. Musiqiçilər nəslindəndir. Gəncliyində Danimarkada kilsə orqançalanı işləmişdir. 1668-ci ildən ömrünün sonunadək Lübekdəki (Almaniya) Mariyenkirxenin orqançalanı olmuşdur. Hələ sağlığında Buxtehude ən yaxşı alman orqançalanlarından biri hesab edilirdi.Ditrix Buxtehude,Danimarka-Alman orqan ifaçısıdır.Buxtehude bu
gün Barokko dövrünün ən əhəmiyyətli bəstəkarlarından biri sayılır.Əslən
danimarkalıdır.Musiqiçilər nəslindəndir.Gəncliyində Danimarkada kilsə
orqançalanı işləmişdir.1668-ci ildən ömrünün sonunadək Lübekdəki
(Almaniya)Mariyen kirxenin orqançalanı olmuşdur.Hələ sağlığında
Buxtehude ən yaxşı alman orqançalanlarından biri hesab edilirdi.Diderich Buxtehude adı ilə anadan olmuşdur.Onun valideynləri
Johannes(HansJensen)Buxtehude və Helle Jespersdatter idi.Atası o
dövr Danimarka Monarxiyasının bir hissəsi olan,lakin indi Almaniyada
olan Holşteynin Duchy şəhərində(Oldesloe)anadan olmuşdur.
Buxtehudenin doğulduğu il və ölkə arasında alimlər mübahisə edirlər.Bir
qisim onun Oldesloedə doğulduğunu iddia edirlər.Lakin buna baxmayaraq
onun1637-ci ildə Danimarkanın Helsinborg şəhərində anadan olması
bilinir.Daha sonralar indiki adı ilə tanınan Ditrix Buxtehude adı altında
sənədlərini imzalamışdı.
Buxtehudenin təhsilinin başlanğıcı və gənclik illəri haqqında
məlumatlar məlum deyil.Şübhəsiz onun musiqi müəllimi atası olmuşdur.
Atası Helsingerdəki St Olaf kilsəsində orqanist idi.

Fəaliyyəti
----------

Onun zəngin yaradıcılıq fantaziyası və qeyri-adi bəstəkarlıq bacarığını təsdiqləyən orqan üçün yazdığı əsərləri (80-dən çox prelüd, tokkata, fantaziya, kansona, xoral işlə mələri və s.) şimali alman musiqi barok kosunun parlaq nümunələridir. Bu əsərlər İ.S. Baxın yaradıcılığının inkişafına təsir göstərmişdir; o, canlı əfsanəyə çevrilmiş ustadın ifasını dinləmək üçün 1705-ci ildə məxsusi olaraq Lübekə gəlmişdir. Buxtehude ansambl üçün 20-dən çox sonatanın və təqribən 20 klavir süitanın müəllifidir. Yaradıcılıq irsinin çox hissəsini müxtəlif ifaçı heyətləri üçün yazdığı vokal kompozisiyalar (100-dən çox kantata, motet, dini konsert və s.) təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  **Buxtehude**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 61. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* The International Dieterich Buxtehude Society, a recently formed Buxtehude-related group Arxivləşdirilib 2006-02-05 at the Wayback Machine
* Pipedreams program An audio program of works by and biography of Buxtehude, from Pipedreams
* Wolf’s Thematic Index of the Works of the Great Composers
**Kvazirent** və ya **Marşal icarəsi** (*ing.* quasi-rent or Marshallian rent) — təchizatçıya/sahibinə qaytarılmaya bənzər müvəqqəti iqtisadi icarə haqqıdır. Alfred Marşal ilk olaraq kvazi kirayəni fərq etdi.

Kvazirent xalis iqtisadi rentadan onunla fərqlənir ki, müvəqqəti hadisədir. O, qısa müddətdə potensial rəqiblərin üzləşdiyi bazara giriş maneələrindən yarana bilər, məsələn, patentlərin dövlət qrantları və ya digər əqli mülkiyyətin hüquqi müdafiəsi. Həmçinin sahibkarların bazar dalğalanmalarına reaksiyasından və ya tələbin qısamüddətli artımını ödəmək üçün real kapitalın olmamasından yarana bilər. Bununla belə, uzunmüddətli perspektivdə mənfəət əldə etmək imkanı yeni kapital yaradacaq və kvazi-rantlar rəqabət nəticəsində sıxışdırılacaq.

Sənaye təşkilatları sahəsində Oliver Uilyamson qeyd edir ki, "opportunizmin tranzaksiya yönümlü investisiya ilə birləşməsi (və ya Klyan, Krouford və Alçian "mənimsəmə kvazi-icarə" adlandırdıqları şey) şaquli icarə ilə bağlı qərarları izah edən aparıcı amildir. inteqrasiya."

Kvazirent icarəyə analoji olan əlavə gəlirə aiddir. David Rikardoya görə renta torpağın daimi təklifindən yaranır. Lakin o, qısa müddətdə sabit təklifdə görünən digər amilləri tanıyır. Bu amillərin qısa müddətdə əldə etdiyi əlavə gəlir icarə haqqına bənzəyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Quasi Rent". 2022-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-14.
2. ↑  "Quasi Rent Explained". 24 July 2014. 15 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 February 2022.
3. ↑  *Williamson, Oliver.* "Transaction-Cost Economics: The governance of contractual relationsnutsl=Journal of Law and Economics" (PDF). 22 (2). Oct 1979: 233–261. doi:10.1086/466942. 2022-02-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-02-14.
4. ↑  *Klein, Benjamin; Crawford, Robert G.; Alchian, Armen A.* "Vertical Integration, Appropriable Rents, and the Competitive Contracting Process". The Journal of Law & Economics. 21 (2). 1978: 297–326. doi:10.1086/466922. ISSN 0022-2186. JSTOR 725234.