recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Lin Bin panda pornoqrafiyasından sonra Çanmai zooparkında doğulan ilk panda balası olmuşdur.
**Panda pornoqrafiyası** və ya **panda pornosu** – pandaların cütləşmə anlarını əks etdirən videomaterial. Panda pornoqrafiyası zooparklarda saxlanılan böyük pandaların cinsi istəklərini gücləndirmək üçün istifadə olunur. Zooparklarda saxlanılan heyvanlarda çoxalma istəyi azaldığı üçün nadir heyvan növləri nəsilkəsilmə təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qalır.

Tarix
-----

Panda pornoqrafiyasından istifadə 2009-cu ildə Tailand zooloqları tərəfindən aparılmış eksprementdən sonra populyarlaşmışdır. Onlar Çanmai zooparkında saxlanılan bir neçə böyük pandaya başqa pandaların cütləşmə anını əks etdirən videolar göstərmişdilər. Təcrübəni aparan tədqiqatçılar heyvan pornoqrafiyasının çoxalmağa müsbət təsir göstərdiyini və belə bir uğurun heç Çində əldə olunmadığını bildirmişdirlər. Təcrübəin həyata keçirilməsindən 10 aylıq period ərzində 31 panda balası doğulmuşdur. Pandaların cinsi istəklərini artırmaq üçün viaqradan istifadə etmək kimi metodlar isə uğursuz olmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Gray, Denis.* "Pandas Getting New View of Mating Ritual". The Washington Post. November 23, 2006. November 4, 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 3, 2013.
2. ↑  *Prapanya, Narunart.* "'Panda porn' to encourage mating". CNN. January 25, 2006. April 5, 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 17, 2007.
3. ↑  *Handwerk, Brian.* "Panda "Porn" to Boost Mating Efforts at Thai Zoo". National Geographic News. November 13, 2006. October 7, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 7, 2007.
4. ↑  "Panda porn pays off". Ananova. December 1, 2006 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 17, 2007.
5. ↑  "Pandas unexcited by Viagra". BBC News. September 9, 2002. October 5, 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 7, 2007.
**Gora** — tarixi-coğrafi bölgə. Bölgə Kosovo ərazisinin Albaniya və Makedoniya ilə kəsişdiyi bölgədə, dəhliz formasında cənuba uzanır. Gora Kosovonun Metoxiya regionun cənubunda yerləşir. Bölgənin yerli əhalisi goralılardı. Goralılar slavyan-müsəlmanlar hesab olunur. 1992-1999-cu illər arası Gora ayrıca inzibati bölgə idi. Gora hal-hazırda Draqaş munisipalitetinin tərkibinə daxildir.

Adının mənşəyi
--------------

Gora adı slavyan dillərində eyni məna daşıyır və rus dilində olan «Гора» sözünü ifadə edir.

Tarixi
------

Gora toponimi ilk dəfə 1348-ci ildə Stefan Uroş IV Duşanın sərəncamında Serbiya çarlığının regionu kimi göstərilib. Sənddə Goranın yeddi kənddən ibarət olması və bu kəndlərin Duşan tərəfindən Prizren yaxınlığında olan müsəddəs Arxanqel kilsəsinə hədiyyə verilməsində danışılır.

Əhalisi
-------

1991-ci ilin siyahıya alınmasına görə Gora bölgəsinin etnik tərkibi belədir:

* Goralılar ( *16,129*)
* Albanlar (*22, 785*)

İstinadlar
----------

1. ↑  municipal profile of DragašPDF, June 2006. Retrieved on 21 February 2008.

Həmçinin bax
------------

* Kosovo
* Serbiya

Mənbələr
--------

* Gora 1968-ci il 1-ci hissə
* Gora 1968-ci il 2-ci hissə
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Baş (dəqiqləşdirmə).
**Baş** - qədim ölçü vahidi.

Ümumi məlumat
-------------

Azərbaycan xalqının məişətində baş, boyun, diş, kəllə, top, düymə və s. sözlər say və miqdar bildirmək məqsədilə ta qədim vaxtlardan bu günə qədər geniş şəkildə işlənməkdədir. 

Baş sözü əsasən say bildirir. Heyvanların sayı başla hesablanır: beş baş quzu, on baş qoyun, üç baş inək. İnsanlar üçün işlədilən "baş" sözü əsasən ailə üzvlərinin sayını bildirir (məs.: "beş baş külfət"). 

Baş sözündən xalq arasında axar suyun miqdarını ölçmək üçün də istifadə olunmuşdur. Suvarma işlərində işlədilən suyun miqdarı başla ölçülmüşdür. Bir baş suya bellik deyilir. Görünür, bu bir bel ağzı dərinlikdə qazılmış arxı dolduran suya bərabərdir.

Mətbəxdə işlənən soğanı da çox vaxt başla sayırlar. Bir baş soğan, üç baş soğan və s.

Mənbə
-----

**Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 462. ISBN 978-9952-34-152-2**

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xalq ölçü vahidləri |
| --- |
| Uzunluq ölçü vahidəri | Addım • Ağac • Arşın • Barmaq • Çərək • Dirsək • Qarış • Qulac • Mənzil • Mil  • Dəniz mili • Fərsəx • Verst |  |
| Çəki ölçü vahidəri | Arpa • Çanaq  • Girvənkə • Karat  • Misqal  • Batman • Təbriz batmanı • Kisə  • Hoqqa • Pud • Dirhəm • Daqqa • Dang  • Tağar • Dinar • Rətl • Xalvar |
| Sahə ölçü vahidəri | Kotan  • Hektar • Ar |
| Həcm ölçü vahidəri | Düymə • Tuluq • Tas |
| Sadə ölçü vahidəri | Baş  • Boyun  • Tüstü  • Top  • Kəllə  • Qol  • Diş  • Qulaq |
| Sürət ölçü vahidəri | Düyün |
**Leonis dombalanı** (Elmi adı - *Terfezia leonis*) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3cd. Nadir növdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Torpaq səthinə yaxın əmələ gələn meyvə cismi 4-6 sm diametrində və ya bir qədər uzunsov, kartofa bənzərdir. Xarici səthi – peridi əvvəl açıq, sonradan tündləşərək qonura çalır, dərivaridir. Göbələyin xüsusi iyi və dadı yoxdur. Yarıya kəsilmiş halda ləti şirəlidir, birrəng deyil.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Heterotallik növdür, cinsi çoxalması üçün populyasiyada genetik cəhətdə fərqli fərdlərin olması tələb olunur. Simbiotrofdur, taxıllardan, əsasən Artemisia, Hordeum, Poa və Salsola cinslərinin növlərindən ibarət fitosenozlarda mikoriza əmələ gətirir. Azərbaycanın bozqır və dağətəyi bölgələrində, bəzən az şoranlaşmış torpaqlarda aprel-may aylarında, az-az əmələ gəlir. Kütləvi əmələ gəlməsi bir neçə ildən bir müşahidə edilir,  meyvə cisimləri sporadik, bəzən kopalarla rast gəlinir.

Yayılması
---------

Ağdam, Füzuli, Qobustan, Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisidir (Şahbuz rayonu).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Yaşama ərazisi məhdudlaşır, populyasiyada azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Meyvə cisimlərinin tədricən yetişməsi, onların kütləvi yığılması ilə əlaqədar göbələk populyasiyanın həssaslığı aiddir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Az-az təsadüf edildiyi üçün kütləvi yığılmasına məhdudiyyət qoyulması məqsədəuyğundur.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri", "Şərq-Qərb" nəşriyyatı, Bakı, 2013, 676 s.
3. ↑  Джафаров С.А.
4. ↑  Sadıqov A.S. 2007
**Nanda** (ing: **Nanda**, 8 yanvar 1939, Kolhapur, Britaniya Hindistanı – 25 mart 2014, Mumbay) – hindistanlı aktrisadır. Az qala 40 illik karyerası ərzində hindi və marathi dillərində 70-ə yaxın filmə çəkilib. Ən yaxşı ikinci plan aktrisası nominasiyasında "Filmfare" mükafatı laureatı olub. Nanda 8 yanvar 1939-cu ildə Kolhapur şəhərində marathi dilində danışan ailədə anadan olub. Atası tanınmış aktyor və rejissor Vinayak Damodar Karnataki (Master Vinayak) anası aktrisa Minaşki olub. Nanda səkkiz yaşında olanda atasını itirib. Ailənin dolanması üçün uşaq yaşlarından kinoya çəkilib. Karyerasının əvvəlində Bebi Nanda adı altında "Mandir" (1948) və "Jagriti" (1954) filmlərində rol alıb. İlk böyük rolunu 1956-cı ildə əmisinin "Toofan Aur Deeya" adlı filmində oynayıb. Daha çox "Toz içində çiçək" (1959) və "Qara bazar" filmlərində oynadığı ikinci plan rolları ilə yaddaşlarda qalıb. Buna görə ona "balaca bacı" ləqəbi verilib. Balrac Sahni ilə eyniadlı filmdə oynadığı rol onu Hindistan kinosunun ulduzuna çevirib. Nanda 25 mart 2014-cü ildə səhər saatlarında Andheri şəhərindəki evində ürək tutmasından dünyasını dəyişmişdir.

İstinadlar
----------
**Naziyyə Şəmsəddinskaya** (*Naziyyə Musa qızı Şəmsəddinskaya*; 8 avqust 1926, Bakı – 26 avqust 2020) — Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor, "Şöhrət" ordeni laureatı.

Həyatı
------

N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirmişdir (1949). Əmək fəaliyyətinə Ordubad şəhərində başlamışdır. 1955-1957 illərdə Krupskaya adına 2 saylı şəhər xəstəxanasında mama-ginekoloq, 1960-63 illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunun 1-ci mamalıq-ginekoloqiya kafedrasında baş laborant, 1963-64 illərdə Azərbaycan Ana və Uşaqların Mühafizəsi Elmi-Tədqiqat İnstitutunda böyük elmi işçi, 1964 ildən Azərbaycan Tibb İnstitunun 1-ci mamalıq-ginekologiya kafedrasında asisstent, 1966 ildən dosent olmuş, 1970 ildən II mamalıq-ginekologiya kafedrasının müdiridir. Tədqiqatı qadınlarda hamiləliyin gedişinə, bətndaxili infeksiyaların etiologiyasına və s. həsr edilmişdir. Dəfələrlə Beynəlxalq konqreslərdə, forum və seminarlarda iştirak etmişdir. 170 elmi məqalənin, bir neçə kitabın müəllifidir.

Mükafatları
-----------

20 sentyabr 2010-cu ildə Azərbaycanda tibb təhsilinin və elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə Naziyyə Şəmsəddinskaya "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naziya Şəmsəddinskaya vəfat edib" (az.). 28 Avqust 2020. 2021-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2021.
2. ↑   (az.). gender-az.org  (#bare\_url\_missing\_title). 2011-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2021.
3. ↑  "Azərbaycan Tibb Universitetinin əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). president.az. 20 sentyabr 2010. 2017-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 iyun 2021.
**Rüfət Nəzərov** — aktyorz

Həyatı
------

R.Nəzərov Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin rejissorluq fakültəsində oxuyub.
2000-ci ildən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrında aktyor vəzifəsində işləyir.
Teatrda işlədiyi müddətdə bir çox uşaq tamaşalarında çıxış edib.
Onların arasında: Zmey Qorınıç (Y.Kim "Na zmeinom bolote"), Soldat (Q.Kalau "Kot v sapoqax"), Leşiy (Y.Çernyak "Vasilisa Prekrasnaya") kimi rolları qeyd etmək olar.
Böyüklər üçün tamaşalardan: Boris (A.Qalin "Konkurs"), Rikardo (L.de Veqa "Uçitel tansev"), Qersoq Burqundski (U.Şekspir "Kral Lir") kimi rolların öhdəsindən gəlib.

O, 20 iyun 2011-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul edilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Biz qayıdacağıq (film, 2007)
2. İstanbul tətili (film, 2007)
3. Komediya səhnəsi (veriliş, 2009)
4. Qardaşımdan yaxşısı yox idi (film, 2010)
5. Aramızda qalsın (film, 2011-2013) (bədii serial)
6. Ağabəyovlar (film, 2012-2014)
7. Sevgi naminə

İstinadlar
----------

1. ↑  "YAP-a yeni üzvlər qəbul edildi". 2020-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-01.
**Rüfət Zəbioğlu Axundov** (1932 -1983) — şair.

Həyatı
------

Rüfət Zəbioğlu Bakıda müəllim ailəsində doğulmuşdur. İlk təhsilini 31 saylı Bakı şəhər orta məktəbində almışdır (1940-1950). Azərbaycan Dövlət Universitetinə daxil olmuş (1951), bir il sonra Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının 
zəmanəti ilə SSRİ Yazıçılar İttifaqının nəzdində olan Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna dəyişilmişdir. Onun ilk şeiri ― "Bakinski raboçi" qəzetində dərc edilmişdir (1949). Şeirləri ―Azərbaycan, ― Kirpi jurnallarında, ―Ədəbiyyat və 
İncəsənət qəzetində müntəzəm çap olunmuşdur. Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan 
Dövlət Televiziya və Radio Verlişləri Komitəsində redaktorluqla başlamışdır 
(1957). Sonra Azərbaycan Xalq Yaradıcılığı Evində dramaturgiya şöbəsinin 
müdiri (1958-1969), Bakı Neft Texnikumunda inspektor (1969-1974), Azərbaycan 
Dövlət Nəşriyyatında redaktor (1974-1978) işləmişdir. Bundan sonra müstəqil 
yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. 

Rüfət Zəbioğlu 1983-cü il iyulun 20-də vəfat etmişdir. 

Şair Rüfət Zəbioğlunun bacısı Rəna xanım Fikrət Qocanın birinci həyat yoldaşı.

Kitabları
---------

* Səslə məni‖ (1960),
* Zirvədən zirvəyə‖ (1963),
* Yollara duman çöküb‖ (1970),
* İlk beşlik‖ (1971),
* Təbəssüm‖ (1975),
* Sirr, möcüzəm‖ (1978),

Ayselim‖ (1983), ―

* Kainatla üz-üzə‖ (1983)

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
Ümumi yayılması
---------------

İranda təbii arealı olduğu qeyd edilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Şamaxı, İsmayıllı və Göyçay rayonlarında, orta dağ qurşağında, meşə və kolluqların tərkibində yayılıb.

Statusu
-------

Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitkidir.CR A2 abc;C1.

Bitdiyi yer
-----------

Qarışıq meşəliklərdə, kolluqlarda, açıq sahələrdə quru yamaclarda daha çox rast gəlinir.

Təbii ehtiyyatı
---------------

Azərbaycanda kiçik bir arealda yayılmışdır.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Hündürlüyü 10 m olan alçaqboylu ağac və ya koldur. Gövdəsinin qabığı açıqboz rəngdədir. Yarpaqları oval-ellips şəkillidir, uzunluğu 2 dəfə enindən artıqdır. 4-8 sm uzunluqda, 2,5-4 sm enindədir. Yarpağın ucu sivri, kənarları dişli, qaidə hissəsi enli pazvari və ya dəyirmi-ürəkvaridir. Qozası təxminən 2,5 sm uzunluqda olub, bütövdür, yan dilimləri yoxdur, adətən qozası qeyri-simmetrik inkişaf etmişdir, tərəflərindən biri daha ensiz, kənarları demək olar ki, bütövdür və ya kiçik dişləri vardır, o biri tərəfi daha enlidir və üzərində yaxşı nəzərə çarpan iri dişlər vardır. Bu dişlərdən altdakılar bəzən yan dilimlərə oxşar hissə əmələ gətirir. Qozasının alt tərəfində 5-ə qədər yaxşı görünən damar vardır, onların üzəri az və ya çox tüklüdür. Fındıqcıqları oval-silindrikdir, enli, lakin çox qısa və tüklü tacı vardır. Bundan başqa az və ya çox irəli çıxmış tilləri vardır. Toxumları payızda səpildikdə yaxşı nəticə verir.

Meyvələri yayın son aylarında yetişir.

Çoxalması
---------

Toxumlarla və kök pöhrələri ilə çoxaldılır.

Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
-------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

Becərilməsi
-----------

Məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilmişdir.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Bitkinin təbii yayıldığı ərazilərdə yasaqlıqların yaradılması zəruridir.

Ədəbiyyat
---------

* Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1958.;
* Флора Азербайджана. т.6.1955;
* Azəraycanın ağac və kolları. III cild. 1970;
* Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər.2005;2006;2008;

Məlumat mənbəsi
---------------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorası II cild", Bakı:-"Səda"-2015. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine

 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
**Braziliyalılar** ( portuqalca : *Brasileiros* ) ailə mənşəli və ya milliyyətcə Braziliya ilə əlaqəli insanlardır.

mənşəyi
-------

Portuqaliya müstəmləkəçiliyindən əvvəl Braziliyada indios kimi tanınan naməlum sayda yerli xalqlar yaşayırdı. Hindlilər, bütün digər yerli Amerika xalqları kimi, minlərlə il əvvəl Asiya qitəsindən gəlmiş insanların nəslindəndirlər. Portuqallar 1500-cü ildə gəldilər. 1500-1808-ci illər arasında Braziliyaya təxminən 500.000 portuqallının gəldiyi təxmin edilir. Onlar ölkəni müstəmləkə etdilər və Braziliyanın etnik tərkibinə təsir göstərdilər. 16-cı əsrin ortalarından etibarən afrikalılar şəkər qamışı fermalarında, daha sonra isə qızıl və almaz mədənlərində və qəhvə plantasiyalarında işləmək üçün Braziliyaya gətirildi. Tarixi qeydlər göstərir ki, 1550-1850-ci illər arasında (qul ticarəti ləğv ediləndə) dörd milyona yaxın afrikalı Braziliyaya gəlib.

19-cu əsrin ortalarına qədər Braziliya əhalisinin əksəriyyəti qaradərililərdən və mestizolardan ibarət idi.

Xüsusilə 1880-1930-cu illər arasında Braziliyada böyük bir Avropa immiqrasiyası baş verdi. İtalyanlar Braziliyadakı immiqrantlar arasında ilk azlıqdır; Sonra Portuqallar, İspanlar, Almanlar və Yaponlar gəldi.

| Dərinin rənginə görə braziliyalıların özünü eyniləşdirməsi (1835, 1940, 2000 və 2008) |
| --- |
| il | Ağ | Qəhvəyi | Qara |
| 1835 | 24,4% | 18,2% | 51,4% |
| 1940 | 64% | 21% | 14% |
| 2000 | 53,7% | 38,5% | 6,2% |
| 2008 | 48,3% | 43,7% | 7,5% |

Təxminən 100 il ərzində (1872-1975) Braziliya Avropadan və dünyanın digər yerlərindən ən azı 5,5 milyon immiqrant qəbul etmişdir. Bunlar azalan qaydada 34% italyan, 29% portuqal, 14% ispan, 5% yapon, 4% alman, 2% livan və suriyalı və 12% digərləri idi. Bu fenomen Braziliyanın "ağartması" adlanırdı.

2008-ci ildə aparılan araşdırmalara görə, braziliyalıların 48,8%-i ağ, 43,8%-i qəhvəyi, 6,5%-i qara, qalanları isə başqa mənşəli olduğuna inanır.

| Braziliyada Afrika qulları (1500-1825) |
| --- |
| dövr | 1500-1700 | 1701-1760 | 1761-1829 | 1830-1855 |
| nömrələri | 510.000 | 958.000 | 1.720.000 | 618.000 |

istinadlar
----------

1. ↑   (ing.)Allele frequencies of 15 STRs in a representative sample of the Brazilian population Arxivləşdirilib 2011-04-08 at WebCite
2. ↑  (PT) Rodolfo Ilari e Renato Basso, O português da gente, Editora Contexto, 2006.
**Beynəlxalq Slavyan Kanalı** (*rus.* Международный Славянский Канал, *ukr.* Міжнародний Слов'янський Канал, *ing.* Slavonic Channel International) — televiziya kanalı.

Bütün dünyada slavyanları və dünya ictimaiyyətinə slavyanların həyatının mextəlif aspektləri, nadir slavyan tarixi, zəngin ənənələri, mədəniyyəti, nailiyyətləri və dünya sivilizasiyasının inkişafına böyük töhfəsi barədə məlumatın çatdırılması nəzərdə tutulur.

Məlumat
-------

"Beynəlxalq "Slavyan Kanalı" ("International "Slavonic Channel") 12 sentyabr 2008-ci ildən Ukrayna ərazisindən peyk yayımına başlamışdır (Sirius-4 Satellite 5° East Frequency 12075 MHz (H) Symbol Rate: 27,5 Msymb/s FEC 3/4 & Astra-2 Satellite 31,5° East Frequency 12090 MHz (H) Vertical Symbol Rate: 27,5 Msymb/s FEC 9/10). SCI gecə-gündüz işləyir və 1 milyard 202 milyon nəfər əhali əhatə edir. Yayım (Ukrayna ərazisindən ilk dəfə olaraq) dörd səs dorojkaları - ukrayna, ingilis, rus və məhsulu istehsal edən ölkənin dilində aparılır. Gələcəkdə yayım eyni zaman slavyan ölkələri dillərində və həmşinin fransız, alman, ispan, portuqaliya, ərəb və çin dillərində olacaq. Telekanalın mövzusu - mədəniyyət və təhsil

Tarix
-----

Keçmiş Sovet İttifaqının birbaşa peyk yayımında ilk təcrübəsi "Beynəlxalq Slavyan Kanalının" Ukrayna ərazisindən eksperimental yayımı olmuşdur. Eksperimental yayım 14 dekabr 1994 - 15 may 1995 müddət ərzində baş tutmuşdur. Layihə müəllifləri: Vladimir Ivanenko Aleksandroviç və Ivanenko Valeria Vladimirovna.

Ədəbiyyat
---------

Maşşenko İ.Q. Телевидение в Украине. Том первый "Телевидение de facto". - Nikolayev, 1998. – 341 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Telekanalın saytı Arxivləşdirilib 2010-03-13 at the Wayback Machine
**Beynəlxalq Sülh Günü** — 21 sentyabr tarixində bütün dünyada qeyd olunan bayram.

Beynəlxalq Sülh Günü BMT-nin 30 noyabr 1981-ci ildəki qərarı ilə bütün dünyada qeyd olunur. Dünyanın 192 ölkəsi yekdil olaraq bu qərarın lehinə səs vermişdir. 1999-cu ildə rejissor Ceremi Cilli insan cəmiyyətinin əsas problemləri və nisbətən təcili həll olunmalı olan məsələlər barəsində "Peace one day"i yaratdı. Onun əsas cəhd etdiyi o idi ki, heç olmasa ildə bircə gün bütün dünyada insan zorakılığının baş verməsinin qarşısını alsın, atəşkəs olsun.

21 sentyabr nəinki yalnız xalqlar arasında, həmçinin, ailələrdə, məktəblərdə köklü zorakılığa qarşı mübarizənin əldə olunmasına nail olmaq üçün bir gündür. Bu səbəbdən də 21 Sentyabr bütün planet insanları üçün çox vacibdir.

Bugünki gün üçün əsas məqsədlərdən biri 2012-ci ilə kimi 3 milyard insanı bu günə cəlb etməkdir, bu səbəbdən də yaşından, irqindən, milliyətindən, dinindən və cinsindən asılı olmayaraq, sülhə nail olmaq istəyən hər kəsin yardımına ehtiyac var.

Xarici keçidlər
---------------

* BMT saytı
* Qərar № A/RES/36/67
* Qərar № A/RES/55/282
* Beynəlxalq sülh günü
**Karib dövlətləri assosiasiyası** - siyasi və iqtisadi danışıqlarda regionun işgüzar dairələrinin statusunun möhkəmləndirilməsi məqsədilə əlaqələndirici təşkilat qismində 1995-ci ildə təsis edilmişdir. Assosiasiya qarşılıqlı marağın mədəni, iqtisadi və texniki, həm də turizm və nəqliyyat sahələrində konsultasiyalar, əməkdaşlıq və fəaliyyət uzlaşması üçün forumlarını keçirir. Assosiasiyaya kontinental ölkələrlə (Kolumbiya, Meksika, Surinam və Venesuela) Karib adaları dövlətləri, həmçinin altı müşahidəçi-dövlət daxildir. Assosiasiyanın katibliyi Port-of-Speyndə, Trinidad və Tobaqoda yerləşir.

Karib birliyi (KARİKOM)
-----------------------

**Karib birliyi** - Karib adalarında aparıcı iqtisadi təşkilatdır. Birliyin əsas tapşırığı ümumi Karib bazarının yaradılmasından ibarətdir, təşkilatın fəaliyyəti iqtisadi və bir-birinə çox yaxın məsələlərin həll edilməsidir. Karib birliyinin üzvləri: Antiqua və Barbuda, Barbados, Beliz, Qayana, Qrenada, Dominikan Respublikası, Montserrat, Sent-Vinsent və Qrenadina, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lyusiya, Trinidad və Tobaqo, Tyorks və Kaykos adaları, həmçinin Britaniya və Virciniya adalarıdır.

Hökumət başçılarının konfransı - Birliyin siyasətini müəyyən edir, ümumi bazar üzrə Nazirlər Şurası ümumi bazarın vəziyyətinə cavab verir. Katibliyi Qayananın Corctaun şəhərində yerləşir.

Şərqikarib dövlətləri Təşkilatı
-------------------------------

Şərqikarib dövlətləri Təşkilatına - Antiqua və Barbuda, Qrenada, Dominikan Respublikası, Montserrat, Sent-Vinsent və Qrenadina, Sent-Kits və Nevis, Sent-Lyusiya, yəni əvvəllər ümumi valyuta və ədliyyə sistemi kimi ümumi xidmətlərə malik olan ölkələr daxildir. Bu xidmətlərin fəaliyyəti razılaşdırılmış xarici siyasəti və birgə diplomatik nümayəndəliklərin təşkilini əhatə edir. Əsas məqsədi hökumətlərarası danışıqlarda şərqi karib ölkələrinin işgüzar dairələrinin statusunun möhkəmləndirilməsidir.

Həmçinin bax
------------

* Beynəlxalq təşkilatlar
* Asiya-Sakit Okean iqtisadi əməkdaşlığı
* Ərəb dövlətləri liqası
* Cənubi-Şərqi Asiya dövlətləri Assosiasiyası
* Avropa Birliyi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-23.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2006-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-23.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qaratəpə yaşayış yeri.
**Qaratəpə yaşayış yeri** — Azərbaycanın Ağcabədi rayonunun Kəbirli kəndi yaxınlığında e.ə. I minillikdən orta əsrlərə qədərki dövrə aid yaşayış yeri.

Sahəsi 2 ha-a yaxındır. qazıntılar zamanı üç mədəni təbəqə öyrənilmişdir. E.ə. VII-VI əsrlərə aid alt təbəqədə çiy kərpicdən hörülmüş çoxmənzilli yaşayış binasının qalığı, təndir, ocaq aşkar edilmiş,qara rəngli şüyrələnmiş gil qablar, nehrə, ipəyirən, dən daşları və s. tapılmışdır. Ikinci təbəqədən e.ə. V-I əsrlərə aid tikinti qalıqları ilə yanaşı antropomorf və zoomorf qablar da əldə edilmişdir.Təbəqənin üst qatlarından tapılmış gil qabların bir qismi Yaloylutəpə mədəniyyəti üçün xarakterikdir.Hər iki təbəqənin materialları e.ə. I minillikdə Mil düzündə oturaq əkinçiliklə yarımköçəri maldarlığın eyni vaxtda mövcud olmasına baxmayaraq, maldarlığın üstünlük təşkil etdiyini göstərir.Yaxınlıqdakı (4 km) Beyləqan qalasının tərəqqi etdiyi dövrdə Qaratəpə də kiçik yaşayış yeri olub.Bu XI-XIII əsrlərə aid olan III təbəqənin materiallarından da (Örnəqala tipli şirli və şirsiz qablar) aydın görünür.

İstinadlar
----------
**Qaratəpə dağı** — Şərur rayonu ərazisində dağ (hünd.  1000,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-qərbində, Arpaçayın sağ sahilində, Oğlanqala kəndinin şimal-şərqindədir. Üst Permin Kuberqandı regiomərtəbəsinə aid Qızılqaya lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuşdur. Ətraf düzən relyef fonunda erozion-denudasion mənşəli təcrid olunmuş (qalıq) günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-qərb qurtaracağında Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin mərkəzi hissəsinə aid Qabaqdağ antiklinalının gömülmüş şimal-şərq qanadının cavan çöküntülər altından yer səthinə çıxışına cavab verir. Zirvə hissəsi və yamaclarından şimal-qərb istiqamətli fay-yerdəyişmə qırılmaları keçir. Həmçinin cənub yamacında Orta-Üst Karbon yaşlı qabbro-dolerit tərkibli dayka açılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası. I cild (Təkmilləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr). Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi. V. Y. Talıbov. 2005. səh. 596. ISBN 5-8066-1468-9.
**Kakiçi Mitsukuri** (箕作 佳吉, *Mitsukuri Kakiçi*?, 15 yanvar 1857, Edo – 16 sentyabr 1909) – Yaponiya zooloqu.

Həyatı
------

Kakiçi Mitsukuri 1857-ci ildə Yaponiyanın Edo şəhərində doğulmuşdur. O, Tsuyama klanının xidmətçisi olan Şuheyin üçüncü oğlu idi. Keyo və Tokio universitetlərinin sələfləri olan təhsil müəssisələrində oxumuşdur. 1873-cü ildə ABŞ-yə gedərək Yel Universitetinə daxil olmuş və 1879-cu ildə universitetin fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır. Daha sonra İngiltərənin Kembric Universitetində təhsil almışdır.

Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra 1881-ci ildə Tokio Universitetinin zoologiya üzrə ilk yapon professoru olmuşdur. 1883-cü ildə Con Hopkins Universitetinin fəlsəfə doktoru dərəcəsini almışdır. 1901–07-ci illərdə universitetin fizika fakültəsinin dekanı vəzifəsini tutmuşdur. O, Yaponiya Elmlər Akademiyasının üzvü olmuş, Dəniz Məhsulları Bürosu və Dəniz Tədqiqatı İnstitutu təşkilatlarını qurmuşdur.

Elmi töhfələri
--------------

Mitsukuri taksonomiya və embriologiya sahələrində araşdırmalar aparmış, Yaponiyada bu sahələrin qabaqcılı olmuşdur. O, Kanaqava prefekturasının Misaki şəhərində Tokio Universitetinin Misaki Dəniz Biologiyası Stansiyasının yaradılmasına kömək etmişdir. Biologiya təhsilinin inkişafında da töhfələr vermişdir.

Elmi adı *Laphria mitsukurii* olan bir milçək növü Mitsukurinin şərəfinə adlandırılmışdır. Elmi töhfələrinə görə "Müqəddəs məbəd" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2 3 4 5  The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who
3. 1 2 3 4  "Kakichi Mitsukuri" (PDF). Fly Times (ingiliscə) (60): 38. aprel 2018. 2021-02-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 15 oktyabr 2022.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). V cild (Libr–Nijo). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 213. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 15 oktyabr 2022.
* The Japan Biographical Encyclopedia & Who's Who (ingiliscə) (II). Tokio: Rengo Press. 1961. səh. 865. İstifadə tarixi: 15 oktyabr 2022.
**Kainatın istilik ölümü**, həmçinin **Böyük Donma** (*ing.* Big Freeze) — termodinamikanın ikinci qanununun bütün Kainata ekstrapolyasiyası əsasında 1865-ci ildə alman fizik Rudolf Klauzius tərəfindən irəli sürülmüş fərziyyə. Klauziusun fikrincə, zaman keçdikcə kainat nəhayət termodinamik tarazlıq vəziyyətinə və ya "termal ölüm" (istənilən qapalı termodinamik sistemin son vəziyyətini təsvir edən termin) vəziyyətinə gəlməlidir. Əgər Kainat düz və ya açıqdırsa, o, əbədi olaraq genişlənəcək və belə bir təkamül nəticəsində onun "istilik ölümü" vəziyyətinə çatacağı gözlənilir. Əgər kosmoloji konstant müsbət olarsa, son müşahidələrin göstərdiyi kimi, kainat sonda maksimal entropiya vəziyyətinə yaxınlaşacaq..

İstinadlar
----------

1. ↑  "WMAP — Fate of the Universe, WMAP's Universe, NASA". 2019-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-17.
2. ↑  Plait, Philip Death From the Skies!, Viking Penguin, NY, ISBN 978-0-670-01997-7, p. 259
3. ↑  "Lisa Dyson, Matthew Kleban, Leonard Susskind: «Disturbing Implications of a Cosmological Constant»". 2018-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-17.
| Proqramın icrası |
| --- |
| 
Ümumi anlayışlar |
| * Kod
* Tərcümə
	+ Kompilyator
		- Kompilyasiya vaxtı
	+ Kompilyatorun optimallaşdırılması
* Aralıq təmsilçilik (IR)
* İcra
	+ İş vaxtı sistemi
		- İcra müddəti
	+ İcra edilə bilən
	+ İnterpretator
	+ Virtual maşın
 |
| 
Kod növləri |
| * Mənbə kodu
* Obyekt kodu
* Bayt kodu
* Maşın kodu
* Mikrokod
 |
| 
Kompilyasiya strategiyaları |
| * Vaxtından əvvəl kompilyasiya (AOT)
* Tam vaxtında kompilyasiya (JIT)
	+ Tam vaxtında kompilyasiyanı izləmək
* Transkompilyasiya
* Rekompilyasiya
 |
| 
Görkəmli iş vaxtları |
| * Android Runtime (ART)
* BEAM
* Common Language Runtime (CLR) və Mono
* CPython və PyPy
* crt0
* Java virtual machine (JVM)
* LuaJIT
* Objective-C və Swift
* V8 və Node.js
* Zend Engine
 |
| 
Görkəmli tərtibçilər və alətlər silsiləsi |
| * GNU Compiler Collection (GCC)
* LLVM və Clang
 |
| * b
* m
* r
 |

**Maşın kodu** - Assembler dilindən, yaxud C və ya Pascal kimi istənilən yüksək səviyyəli dildən translyasiyanın son nəticəsi; maşın kodu modu9clları mikroprosessor tərəfindən yüöklənən9 və yerinə yetirilən 1 və 06-ların ardıcıllığından ibarət olur. Maşın koduna 0həm də maşın dili (MACHINE LANGUAGE) deyilir, çünki o, kompüterlərin "başa düşdüyü" yeganə dildir (başqa proqramlaşdırma dillərinin hamısı insanların kompüteri spesifik məsələləri həll etməyə məcbur edə bilmələri üçün insan dilini strukturlaşdırmaq cəhdidir). Yüksək səviyyəli dildə yazılmış proqramları maşın koduna kompilyator-proqramlar çevirir (translyasiya edir)

  

8B542408 83FA0077 06B80000 0000C383

FA027706 B8010000 00C353BB 01000000

B9010000 008D0419 83FA0376 078BD98B

C84AEBF1 5BC3

n-ci Fibonaççi ədədini hesablayan maşın kodu

Ədəbiyyat
---------

İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Unqa adası** (*ing.* Unqa, *aleut.* Uĝnaasaqax) — ABŞ-nin Alyaska ştatı ərazisində yerləşən ada. Yerli əhalisi aleutlar olmuşdur. Hal-hazırda adada yaşayış yoxdur.

Alyaska yarımadasıının cənub-qərb ucunda yerləşən Şumaqin adalarının ən böyüyüdür. Sahəsi 442,188 km²-dir buda onu ABŞ-nin 35-ci ən böyük adası edir.

İrkutsk taciri İvan Beçevin tərəfindən təşkil edilən 1760-1762-ci illərdə balıq ovu ekspedisiyasının üzvləri tərəfindən kəşf edilmişdir.

1827-ci ildə rus səyyatı İvan Kruzenşternin hesabatında qeyd edilir. Yepiskop İnnokenti "Unalaşkinski departamentinin adaları haqqında qeydlər" əsərində adanı bu adla qeyd etmişdir.

1815-ci ildə Alyaskaya gələn Stepan Qomzyakov Unqa idarə ediçisi olmuş, Rus-Amerika şirkətinin fəaliyyətində iştirak etmişdir. O, aleutlu bir qızla evlənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bergsland, K *Aleut Dictionary* Fairbanks: Alaska Native Language Center, 1994

Ədəbiyyat
---------

* *Алексеев А. И.* «Освоение русскими людьми Дальнего Востока и Русской Америки». — М.: 1982. — С. 109
**Unqufaru adası** (mald. އުނގޫފާރު) - yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Raa atoluna daxildir. Maldiv arxipelaqında, ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 173 km şimalda yerləşir. Ada 775 km uzunluğa, 450 metr enə malikdir. Adanın sahəsi — 34,4 ha-dır. 2006-cı il məlumatına əsasən Unqufaru 2988 nəfər yaşayır: 1471 kişi və 1517 qadın. Əhalinin yaş strukturu: 1501 nəfər — 18 yaşından aşağı; 422 nəfər — 19 - 25 yaş arası; 938 nəfər — 26 - 64 yaş arası və 127 nəfər — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 95,3 %.
Adada ümumilikdə 472 ev təsərrüfatı vardır ki, hər təsərrüfata 6,3 nəfər düşür. Burada məktəb və regional xəstəxana fəaliyyət göstərir.

Ada 2004-cü ildə Hind okeanında baş vermiş sunami zamanı Kanduludu adasının sakinləri adaya köçürülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  ALIFUSHI. ISLES[*ölü keçid*]
2. ↑  "Department of National Planning: Statistical Yearbook 2011: Table 3.3: POPULATION BY ISLANDS CENSUS 2000, 2006". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-28.
**Həbib Əbdül Hüseyn oğlu Bayramov** (14 iyun 1926, Bakı – 15 avqust 1994, Bakı) — azərbaycanlı tarzən, Azərbaycan SSR xalq artisti (1989).

Həyat və yaradıcılığı
---------------------

Həbib Bayramov 14 iyun 1926-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bayramovun hələ uşaq olarkən musiqiyə olan həvəsini görən atası Əbdül Hüseyn Bayramov oğluna tar alaraq onu Əhməd Bakıxanovun yanına aparmışdır. Həbib Bayramov 1941-ci ildən Ə.Bakıxanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Xalq Alətləri Ansamblında çalışmış, 1973-cü ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Əhməd Bakıxanov adına ansamblının bədii rəhbəri olmuşdur.

Həbib Bayramov 1943-cü ildə Asəf Zeynallı adına orta ixtisas musiqi məktəbində həm təhsil almış, həm də
müəllim çatışmadığı üçün burada muğamat sinfində dərs demişdir. Daha sonra 1949-cu ildən Müslüm Maqomayev adına
Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının Azərbaycan Qastrol-Konsert Birliyi təşkil olunandan sonra isə bu birliyin
solisti olmuşdur.

Həbib Bayramov repertuarında "Rast", "Şur", "Çahargah", "Humayun", "Segah" və digər muğamlar əsas yeri tuturdu. Həbib Bayramov həmçinin saz ifaçısı olmuşdur. Onun sazda ifa etdiyi "Segah", "Humayun",
"Bayatı-Qacar" muğamları radionun qızıl fondunda saxlanılmaqdadır.

Soldan sağa Yaqub Məmmədov, Həbib Bayramov və Habil Əliyev. 1964-cü il
Həbib Bayramov 15 avqust 1994-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş, II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.

Ailəsi
------

Həbib Bayramov Tükəzban İsmayılovanın həyat yoldaşı, İlhamə Quliyevanın ögey atası olmuşdur.

Təltif və mükafatları
---------------------

* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 17 may 1989[⇨]
* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 29 iyun 1964[⇨]

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Tarı dünyaya sevdirən sənətkar: Həbib Bayramov" (Azərbaycan). medeniyyet.az. 24.12.2018 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5  "Xalq artisti Həbib Əbdülhüseyn oğlu Bayramov" (Azərbaycan). anl.az. 2021-09-16 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Tarzən Həbib Bayramovun xatirəsi yad edilib
* Həbib Bayramov-90
**Unqku Əbdül Əziz** (malay Ungku Abdul Aziz; 28 yanvar 1922, London – 15 dekabr 2020) — Malayziyalı akademik iqtisadçı. Malayziya Dil və Ədəbiyyat Şurasının ilk baş direktoru (1956-1957). 1968-1988-ci illərdə Malaya Universitetinin rektoru olmuşdur.

Bioqrafiyası
------------

Aristokrat ailədəndir. Atası Malay-Çerkes əsilli, zabit, anası ingilis qadındır. Cohor Bahruda İngilis kollecini və Batu Pahatda Malay məktəbini bitirib. Ali təhsilini Sinqapurda Malaya Universitetinin Raffles Kollecində almışdır (1951). 1964-cü ildə Vaseda Universitetində (Tokio, Yaponiya) doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Əvvəlcə 1952-1961-ci illərdə Cohor ştatının administrasiyasında — Malayziya Dili və Ədəbiyyatı Şurasına rəhbərlik etdiyi zaman bir illik fasilə ilə Malaya Universitetində (Sinqapur) müəllim kimi çalışmışdır.

1962-1965-ci illərdə. Malaya Universitetində (Kuala Lumpur) professor və İqtisadiyyat fakültəsinin dekanı, 1968-1988-ci illərdə bu universitetin rektoru olub. Onun təşəbbüsü ilə universitetdə Nəbatat bağı, Asiya İncəsənəti Muzeyi və kooperativ kitab mağazası yaradılmışdır. Onun rəhbərliyi altında Malaya Universiteti ilə Moskva Dövlət Universitetinin Şərq Dilləri İnstitutu (daha sonra Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutu) (1970-ci ildən) arasında tələbə mübadiləsi başladı.

Bir sıra sənaye layihələrinin iqtisadi əsaslandırılmasının, Malayziyanın sosial-iqtisadi problemlərinə dair 50-dən çox kitabın və monoqrafiyanın müəllifi, BMT-nin ixtisaslaşmış təşkilatlarının (BƏT, YUNESKO, BMT-nin Asiya və Uzaq Şərq üzrə İqtisadi Komissiyası - ECADV) məsləhətçisi ).

Malaya Universitetində Sabak Bernamdakı orta məktəb (Sekolah Ungku Aziz Sabak Bernam), icma zalı (Balai Ungku Aziz) və 11-ci yataqxana (Kolej Kediaman Ungku Aziz - KK11) onun adını daşıyır.

Qızı — Zeti Axtar Əziz (d. 1947), Malayziya Mərkəzi Bankının rəhbəri (2000-2016).

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  Academic giant Royal Prof Ungku Aziz dies at 98 Arxivləşdirilib 2020-12-15 at the Wayback Machine
3. ↑  Malaysian’s Renaissance Man Turns 90 Today. — «New Straits Times», 22.01.2012
4. ↑  Victor A. Pogadaev. I remember meeting Ungku Aziz //New Straits Times, 15.12.2020 Arxivləşdirilib 2020-12-15 at the Wayback Machine\
5. ↑   Hashim Yaacob, et al. *Royal Professor Ungku A. Aziz: The Renaissance Man*. Kuala Lumpur: UM Press, 2010

Ədəbiyyat
---------

* Abu Bakar A. Hamid, K. T. Joseph. The University at Pantai Valley: Glimpses of the past. Kuala Lumpur: UM Press, 2009 ISBN 9831004744

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12304621j · CiNii: DA04940697 · GND: 1024435598 · ISNI: 0000 0000 8177 9511 · LCCN: n82136885 · NTA: 089065018 · SUDOC: 198177100 · VIAF: 111431064 · WorldCat VIAF: 111431064 |

 |
**Universitet başçıları şurası**  (ivr. ‏ועד ראשי האוניברסיטאות‏‎) — İsraildə universitetlərarası təşkilat. Tərkibinə İsraildə fəaliyyət göstərən yeddi İsrail universiteti daxildir.

Şura Israildəki ali təhsil sahəsində bütün ali məktəblər üçün ümumi olan siyasət, təhsil haqqının və müəllimlərin əmək haqqının, abituriyentlərin qəbulunun kriteriyalarının, beynəlxalq elmi əlaqələrin maliyyələşdirilməsinin həddinin müəyyən edilməsi, diplomların tanınması və s. məsələlərlə məşğul olur.

Şuraya psixoloji qəbul imtahanları keçirən və 1981-ci ildə yaranan İsrail imtahan və qiymət mərkəzi tabedir.

Şura hər kvartalda dərc olunan, şuranın və universitetlərin fəaliyyətini əks etdirən «Akademiya» Arxivləşdirilib 2009-09-15 at the Wayback Machine jurnalı buraxır.

Şuranın 2012-ci ildən prezidenti professor Menahem Ben-Sassondur (Qüdsdə Yəhudi Universitetinin prezidenti).

Şuranın sədrləri
----------------

* prof. İtshaq Apeloyq (Yitzhak Apeloig) (2004—2009)
* prof. Aaron ben-Zeyev (Aaron Ben-Ze'ev) (2009—2010)
* prof. Rivka Karmi (Rivka Carmi) (2010—2012)
* prof. Menahem Ben-Sasson (2012 - h.h.)

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

* İsrail universitetlərinin siyahısı

Mənbə
-----

* Şuranın rəsmi saytı (yəhudi dilində)
* «Akademiya» — kvartal jurnalı Arxivləşdirilib 2009-09-15 at the Wayback Machine
**Nukleotid** — nuklein turşularının monomeridir.

DNT-Dezoksiriboza Nuklein Turşusu. RNT- Ribo Nuklein Turşusu

DNT və RNT-nin nukleotidləri öz quruluş tərkibinə görə oxşardırlar. Hər bir nukleotid möhkəm kimyəvi rabitələrlə birləşən üç komponentden təşkil olunmuşdur.

RNT-nin tərkibinə daxil olan hər bir nukleotid beşkarbonlu şəkər — ribozaya; azotlu əsas adlanan adenin, quanin, sitozin, urasil (A,Q,S,U) adlanan dörd üzvi birləşmənin birindən və fosfat turşusu qalığından təşkil olunmuşdur.DNT-də isə nukleotidlərdən yalnızca fərqli olanı Timindir. Timin Urasilin əvəzləyicisidir.

Nukleotidlər birləşərək DNT və ya RNT-nin nukleotid zəncirini əmələ gətirir.DNT iki, RNT isə bir nukleotid zəncirindən ibarətdir.
Nukleotid zəncirində bütün nukleotidlər birbiri ilə birləşmir.Yalnızca uyğun olanlar birləşir: Quanin-Sitozin ilə, Adenin-Timin,Urasil ilə birləşir. Quanin və Adeninin kütlə payı Sitozin,Timin və Urasildən daha çoxdur.

RNT,DNT-dən kopyalanaraq yaranır.Kopyalanma zamanı RNT,DNT-nin nukleotidlərinin kombinasiyasına uyğun olaraq ayrılır.Amma tam əks olaraq.Yəni,
DNT- S A Q S T T A, RNT-Q U S Q A A U olaraq kopyalanır.

DNT ″Beyin″, RNT ″Orqan″ prinsipi ilə işləyir.Əmri verən DNT, icra edən RNT-dir.DNT heç vaxt Hüceyrə nüvəsindən xaricə çıxmır, onun işlərini RNT görür.

RNT-nin üç növü vardır. m-RNT, n-RNT, t-RNT.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Kimya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqalənini redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Həbib Bayram oğlu Babayev** (30 dekabr 1926, Bucaq, Nuxa qəzası – 2 iyul 1994, Bakı) — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, filologiya elmləri doktoru (1969), professor (1970), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1990).

Həyatı
------

1932–1939-cu illərdə Bucaq kənd orta məktəbdə təhsil almış, lakin valideynlərinin vəfatı ilə əlaqədar Şuşa şəhər 1 saylı uşaq evinə göndərilmişdir. 1939–1941-ci illərdə təhsilini orada davam etdirmişdir. 1941–1943-cü illərdə Şuşa ikiillik Müəllimlər İnstitunun Dil və Ədəbiyyat fakültəsində, 1946–1951-ci illərdə ADU-nun Filologiya fakültəsində ali təhsil almışdır. 1951–1955-ci illərdə isə Moskvada M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun aspiranturasında ali təhsilini davam etdirmişdir. 2 iyul 1994-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Əmək fəaliyyətinə 1943–1944-cü illərdə Bucaq kəndində başlamışdır. O, 1956–1958-ci illərdə M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda elmi işçi olmuşdur. 1958–1970-ci illərdə isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi vəzifəsini icra etmişdir. 1970-ci ildən ömrünün sonunadək Bakı Slavyan İnstitutunda kafedra müdiri olmuşdur. Alim 1962-ci ildən Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuşdur.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1956-cı ildə M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun Elmi Şurasında "V.Mayakovski və Azərbaycan sovet poeziyası" mövzusunda namizədlik dissertiyasını müdafiə edərək elmlər namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 1969-cu ildə isə "Səməd Vurğun və sovet ədəbiyyatında onun mövqeyi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 1970-ci ildə professor elmi adı verilmişdir.

Alim 12 monoqrafiyanın, 120-dən artıq məqalənin müəllifi olan Həbib Babayevin əsərlərinin əsas mövzusunu Rusiya-Azərbaycan ədəbi əlaqələri təşkil edir. Müəllifin əsərləri rus, belorus, moldav, ukrayna, alman dillərinə tərcümə olunmuş, eyni zamanda haqqında rus və özbək dillərində məqalələr yazılmışdır.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı — 1976
* "Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 1 fevral 1990[⇨]

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Həbib Babayev (PDF). Bakı: "Zərdabi" nəşriyyat. 2020. səh. 95. ISBN 978 9952 542 04 2.
2. 1 2 3  "Babayev Həbib Bayram oğlu" (Azərbaycan). ensiklopediya.gov.az. 8-3-2019 tarixində arxivləşdirilib.
Charles Bulfinch, Tontine Crescent
Massachusetts State House 1827
**Federal**, **üslublu memarlıq** — 1780-1830-cu illər arasında Şimali Amerikada yaranıb genişlənən memarlıq adı.

Xüsusilə 1785-ci ildən 1815-ci ilə qədər bu memarlıq üslubu üstünlük təşkil etmişdir. Bu üslub öz adını yarandığı dövrü ilə - ölkənin federal müddəti ilə bölüşdürmüşdür. *Federal üslubu* ismi eyni zamanda, Birləşmiş Ştatlarında mebel dizaynı ilə birlikdə istifadə olunur. Üslub daha çox orta sinif klassisizm, almandilli torpaqlarda Biedermeier üslubu ilə uyğunluq təşkil edir. Eyni zamanda Britaniyada Regency üslubuna uyğundur.

İstindalar
----------

1. ↑  For the federal government's role in Federal architectural style and its symbolisms, see Lois Craig, ed. *The Federal Presence: Architecture, Politics and Symbols in United States Government Building* (Federal Architecture Project, Cambridge: MIT Press) 1978, chs. 1–3, with brief text and extended captions to multiple illustrations.

Xarici keçidlər
---------------

* Federal-üslub memarlıq anlayışı Arxivləşdirilib 2008-02-22 at the Wayback Machine
* Federal-üslub memarlıq ilə tanışlıq
* *Federal Style, 1780-1820 - Coleman-Hollister Evi*
* *Federal üsluba Nümunələr (1780-1820)* Federal üslubun tədqiqat biblioqrafiyası, federal Evlərin fotoşəkilləri.
Mаkаrskа
Tuçepi
Neum
neum
Budva
**Adriatik şossesi** (xorv. Jadranska magistrala, *serb.* Јадранска магистрала) — Adriatik dənizinin şərq sahili boyunca uzanan və E 65 Avropa marşrutunun bir hissəsi olan bir magistral yol. Bosniya və Herseqovina və Monteneqroda kiçik hissələri olsa da, əsasən Xorvatiya ərazisindən keçir. Troqir, Kastela və Split şəhərləri yaxınlığında iki yol ayrıcında olan aralıq qısa hissələr istisna olmaqla, tamamilə iki zolaqlı bir yoldur. Troqir və Omis şəhərlərini əhatə etmək üçün hazırda yolun genişləndirilməsi planlaşdırılır. Bu Adriatik şossesinə atlernativ Adriatik-İon magistralı olacaqdır.

Hissələri
---------

Adriatik magistral yolu Adriatik dənizinin şərq sahili boyunca uzanır. Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina və Monteneqro ərazisindən keçir. Magistral yolun böyük hissəsi Xorvatiyada yerləşir.

### Xorvatiya

Rəsmi olaraq magistral yolun Xorvatiya hissəsi dövlət D8 yolu olaraq təsnif edilir. Sloveniya ilə sərhəddən başlayır. Rieka, Sen, Zadar, Sibenik, Split, Opuzen və Dubrovnik şəhərlərindən keçərək Karasoviçidə Monteneqro sərhəddinə birləşir. D8 yolunun əksər hissəsi dörd zolaqlı hissələr istisna olmaqla iki zolaqlıdır. Ümumi uzunluğu 643,1 km-dir.

### Bosniya və Herseqiovina

Magistral yol Bosniya və Herseqovinanın Neum şəhəri yaxınlığından, kiçik bir hissədən keçir. Yolun vəziyyəti qənaətbəxş deyil. 2012-ci ilin iyul ayına olan məlumatda onun təmir edilməsi barədə konkret qərarın olmadığı bilinir. 

### Monteneqro

İki zolaqlı yol Herseq Novidən Tivat, Budva, Petrovas, Sutomore,Bar və Ulsinə qədər davam edir. Ənənəvi magistral yolu Kotor üzərindən Kotor körfəzi boyunca keçir. Lakin sürücülər daha çox Herseq Novi və Tivat arasındakı Veriqe boğazından keçən bir bərəyə üstünlük verirlər. Veriq Boğazı üzərindəki körpünün inşası istisna olmaqla, Monteneqroda hər hansı bir yeni sahil avtomobil yolunun və ya yolların tikilməsi planları yoxdur.

Adriatik şossesindən daxili Monteneqroya gedən iki əsas yol: Çetinqydən Budvaya və Sutomordakı Sozin Tunelinə. Yollar Herseq Novi yaxınlığındakı Debel-Brieqdə Ulsinin şərqinə qədər olan Xorvatiya yol şəbəkəsinə bağlanır. Herseq Novidən Sutomore yaxınlığındakı Hai Nehaya gedən yol, E 651 vahid bir yola qoşulan E 65 və E 80 Avropa yollarının bir hissəsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Radimir Čačić.* "Adriatic-Ionian Transport Corridor on the territory of the Republic of Croatia" (PDF). Regional Economic Forum Southeast Europe. November 2006. 2009-12-29 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 8, 2010.
2. ↑  "Snow and gale force winds block traffic between Dalmatia and the northern Croatia" (Croatian). Večernji list. 2009-12-15. 2012-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-24.
3. ↑  "Map of border crossings and customs office areas" (PDF) (xorvat). Customs Administration of the Republic of Croatia. 2008-03-06. 2010-02-15 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-24.
Vyanadakı Fars alimləri pavilyonu
**Alimlər Köşkü** və ya **Alimlər Pavilyonu** ― İran İslam Respublikası tərəfindən Vyanadakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ofisinə bağışlanan bir abidədir. Xatirə abidəsinin İran İslam Respublikası Xəbər Agentliyi tərəfindən verilən məlumata görə İslam və Əhəməni memarlığının birləşməsi olduğu iddia edilir, lakin sonuncusu dekorativ xüsusiyyətlərdə açıq şəkildə üstünlük təşkil edir; xüsusilə Fars sütunları və digər xüsusiyyətləri Persepolis və digər yerlərdə qalmış Əhəməni memarlığı nümunələrindən götürülmüşdür. Çaxartaq köşk forması, İslamdan əvvəlki dövrlərdən bu günə qədər qalmış Fars memarlığının bir nümunəsidir.

Köşkün içərisində dörd məşhur Fars orta əsr alimlərindən olan Ömər Xəyyam, Əl-Biruni, Məhəmməd ibn Zəkəriyyə ər-Razi və İbn-Sinanın (Avisena) heykəlləri vardır. Bu abidə 2009-cu ilin iyununda İranın elmdəki dinc inkişafları münasibətilə bağışlanmışdır. Bu abidə Alireza Nazem Alroaya tərəfindən dizayn edilmiş və Sadeh Architecture City Construction tərəfindən inşa edilmişdir.

Qalereya
--------

* Alimlər Köşkünün qarşısındakı məlumat lövhəsiAlimlər Köşkünün qarşısındakı məlumat lövhəsi
* Əl-BiruniƏl-Biruni
* Ömər XəyyamÖmər Xəyyam
* Məhəmməd ibn Zəkəriyyə ər-RaziMəhəmməd ibn Zəkəriyyə ər-Razi
* AvicennaAvicenna

İstinadlar
----------


1. ↑  "Persian Scholar pavilion". IRNA (Persian). 5 August 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 November 2016.
2. ↑  "Monument to Be Inaugurated at the Vienna International Centre". UNIS. 26 December 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 November 2016.
3. ↑  "Statues of four Iranian scientists in United Nations Office at Vienna". Tabnak (Persian). 30 November 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 November 2016.