recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Pyatras Tsvirka** (12 mart 1909 – 2 may 1947[…], Vilnüs) — Litva yazıçısı. Litva ədəbiyyatında sosialist realizminin banilərindən biri.

Bioqrafiya
----------

Kəndli ailəsində doğulmuşdur. 1926-cı ildə Vilkiya şəhərində gimnaziyanı bitirdikdən sonra, Kaunass incəsənət məktəbində (1926-1930) oxumuşdur. 1928-ci ildə ilk kitabı çıxmış və müsadirə olunmuşdur. "Frank Kruk" (1-2 cild 1934), "Ana Torpaq"(1935), "Usta və oğulları" (1936)romanlarında, "Adi əhvalatlar" (1938) hekayə toplularında zəhmətkeşlərin ağır həyatı, inqilabi şüurun oyanması təsvir edilir."Intiqam əli" (1941), "İşğalçılar haqqında" povestlər (1943), "Palıd ağacının kökləri" (1945), "Qardaşlıq toxumu" (1947) "kitablarındakı hekayələrdə faşizimə qarşı mübarizə, xalqlar dostluğu tərənnüm olunur,müharibədən sonra Litva kəndlərində baş verən sosialist dəyişilikləri təsvir olunur. Tsvirka uşaqlar üçün də hekayələr yazmışdir.

Onun "Azərbaycanda" adlı iri publisistik əsəri var. Azərbaycan yazıçısı Osman Sarıvəllinin "Qırmızı qalstuk" oçerki Tsvirkaya həsr olunmuşdur.

Tsvirka Litva Yazıçılar İttifaqinin İdarə Heyətinin sədri (1945-ci ildən) olmuşdur. Vilnüs şəhərində abidəsi qoyulmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Цвирка Пятрас // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası
**Vill Dürant**(5 noyabr 1885 – 7 noyabr 1981)—Amerika yazıçısı, tarixçisi, filosofu.

Həyatı
------

Vill Dürant (1885–1981) Massaçusetsdə anadan olmuşdur. Valideynləri onu din xadimi olmaq üçün hazırlayırdılar. Onun müəllimələri rahibələr idilər. Vill dini elə bir həvəslə öyrənirdi ki, heç kəs onun ruhani olacağına şübhə etmirdi. 1900-cü ildə o, müqəddəs Pyotr Akademiyasına daxil oldu. Amma Burada Dürant fəlsəfəyə üstünlük verdi. 1917-ci ildə fəlsəfə doktoru adını almaqdan ötrü ilk kitabını yazdı Bu kitab Fəlsəfə və Sosial Problem adlanırdı. O, elmi dərəcəni aldıqdan sonra Kolumbiya Universitetində dərs verməyə başladı. Birinci Dünya Müharibəsinin başlanması ilə əlaqədar olaraq o, nəzakətlə olmuş olsa belə universitetdən uzaqlaşdırıldı. O, dini məktəbdə tarix fəlsəfə, ədəbiyyat, elm, musiqi, və incəsənət üzrə mühazirələr oxudu. Onun dinləyiciləri ondan dərslərin elə keçirilməsini istəyirdilər ki, keçmişin hadisələri aydın bir şəkildə təqdim edilmiş olsun və müasir gözlə qiymətləndirilmiş olsun. Öz dinləyicilərinin istəklərini uğurla gerçəkləşdirən Dürantın bu mühazirələri onu Fəlsəfi hekayətləri və Sivilizasiyanın hekayətlərini yazmaq üçün hazırladı.

Xüsusən Fəlsəfi hekayətlərin taleyi çox uğurlu oldu. O, Dürantı təkcə Amerikada deyil, bütün dünyada məşhurlaşdırdı. Mahatma Qandi, Corc Bernard Şou, Klarens Darrou və Cahid Sidqi Tarançı onun oxucuları sırasında idilər. Bu kitab dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olundu. Çin, çex, Danimarka, Holland , fin, alman, fransız, ivrit, macar, italyan, yapon, norveç, polyak, portuqal, Serb-xorvat, ispan və İsveç oxucularından sonra nəhayət Azərbaycan oxucusu da dünya fəlsəfəsi tarixinin bu nadir incisi ilə bilavasitə olaraq, öz doğma dilində ünsiyyətdə olmaq imkanına malik oldu.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarixçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · American National Biography · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Treccani |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12216003 · BIBSYS: 90733988 · BNC: a12317949 · BNE: XX912521 · BNF: 11901344j · CONOR: 10427747 · EGAXA: vtls000776692 · GND: 118528246 · ICCU: CFIV105264 · ISNI: 0000 0001 1025 466X · LCCN: n50029771 · LNB: 000038858 · NDL: 00438449 · NKC: xx0015248 · NLA: 36508447 · NLG: 152370 · NLP: A21898303 · NTA: 069653186 · NUKAT: n96202058 · PTBNP: 40211 · SUDOC: 026846039 · VIAF: 41839540 · WorldCat VIAF: 41839540 |

 |


1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  *Rubin J. S.* Will Durant // Durant, Will (05 November 1885–07 November 1981), America's foremost popularizers of history and philosophy. (ing.). // *American National Biography Online* / S. Ware [New York]: Oxford University Press, 2017. ISSN 1470-6229 doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1400969
**Elasmidae fəsiləsi**-(lat. Elasmidae) Zərqanadlılar dəstəsinə aid olan fəsilə.

Xarici görünüşü
---------------

Uzunluğu 2–3 mm, döşünün quruluşuna görə Eulophidae-yə yaxındır, belə ki, aksillər bir qədər irəli çıxır. Qabaq baldırlarında mahmızlar düz və gödəkdir. Arxa çanaqları adətən xeyli enlənmiş və uzanmışdır. Pəncələri 4-5 buğumludur. Qabaq qanadın marginal damarı, bir qayda olaraq, çox uzundur. Ortakürək qalxanının parapsidal şırımları adətən yalnız qabaqdan azacıq ifadə olunmuşdur. Qarıncığının çox qısa saplağı var. Bədəni qaradır. Bığcıqları adətən şaxəlidir.

Həyat tərzi
-----------

Elasmus cinsinin növləri Elasmus (E.albipennis Thomson, E.elongatus Ferriere) güvələrin bir çox növlərinin, o sıradan əməköməci güvəsinin, Euryschia inopinata Masi isə gümüşü milçəklərin parazitidir.

Yayılması
---------

Dünya faunasında 100-dən artıq, Avropada 12, MDB-nin Avropa hissəsində 7, Azərbaycanda 4 növü məlumdur (Rzayeva, 1971; Tryapisın, 1978). Fəsilənin nümayəndələri Azərbaycanın bütün şaquli qurşaqlarında və təbii vilayətlərində aşkar edilmişdir.

Təsnifatı
---------

* *Elasmus*
* *E.albipennis Thomson*
* *E.elongatus Ferriere*

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanın heyvanlar aləmi, Buğumayaqlılar, Bakı: Elm, -2004, -388 səh.

Xarici keçidlər
---------------

Elasmus sp[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1936347
* Wikispecies: Elasmus
* AFD: Elasmus
* BioLib: 65737
* BOLD: 51385
* BugGuide: 63909
* EoL: 32412
* EPPO: 1EASMG
* Fauna Europaea: 71456
* Fauna Europaea (new): a224d5b8-e219-42be-9c0b-776ccf0e4fdb
* GBIF: 1383236
* iNaturalist: 250143
* IRMNG: 1360566
* NBN: NHMSYS0021215696
* NCBI: 108643
* NZOR: c39b6f56-cee8-4e83-8bfb-b459a6d72b32
* Plazi: 1253E3F1-FC37-8C24-7C14-2F86EC3D7694
* ZooBank: A6035FE8-4F98-4871-94ED-DF5CBC2E61A4

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rəşid Mahmudov.

**Rəşid İsmayıl oğlu Mahmudov** (1929 – 2008) — Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, görkəmli publisist, naşir və ictimai xadim.

Həyatı
------

Rəşid Mahmudov 1929-cu il noyabrın 6-da İsmayıllı rayonunun Mican kəndində müəllim ailəsində anadan olub.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU-nun) jurnalistika şöbəsini, aspiranturanı, Ali Partiya Məktəbini bitirib. Keçmiş "Kommunist" qəzetində ədəbi işçi, şöbə müdiri, redaktor müavini, Azərbaycan KP MK-da mətbuat bölməsinin müdiri, inspektor, Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, "Kommunist" qəzetinin redaktoru , "Azərbaycan kommunisti" – "Kommunist Azerbaydjana" jurnalının baş redaktoru, Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsinin sədri vəzifələrində işləyib. Respublika Jurnalistlər İttifaqına, "Kitab" Cəmiyyətinə rəhbərlik edib. Azərbaycan KP MK-nın üzvü, dörd çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı, mədəniyyət daimi komissiyasının sədri seçilib. Respublikanın "Əməkdar jurnalisti" fəxri adına, "Qızıl qələm", "Üstad" ali jurnalistika mükafatlarına, bir sıra orden və medallara layiq görülüb.

1973-cü il iyulun 4-də Rəşid müəllim Zaqatala rayonuna işləməyə göndərilir. O, yeddi ilə yaxın bir müddətdə bu rayonda işləyir.

Rəşid Mahmudov Zaqatala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində çalış, Rəşid Mahmudovun 1988–1991-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.

"Quran"ın Azərbaycan dilinə tərcüməsi və nəşri görkəmli publisist, naşir və ictimai xadim etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Həvva Vasalova, "Tanrı dərgahında üzüağ insan" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine Yayımlanlb:31.10.2014 saat:13:09, Yoxlanılıb:31.10.2014
2. 1 2  525-ci qəzet[*ölü keçid*]
***Klebsiella pneumoniae*** - fakultativ anaerob, qrammənfi çöpşəkilli *Klebsiella* cinsindən olan bakteriya növü, pnevmoniya törədicisi. *Klebsella pneumoniae* pnevmoniya törədicisi olmaqla yanaşı sidik-cinsiyyət sistemi infeksiyaları ilə də assosiyasiya olunur. Normada bu bakteriya insanın mədə-bağırsaq traktında və ağız boşluğu florasında məskunlaşmışdır. Normal insanlar üçün bir o qədər də təhlükəli sayılmasa da immun sistemi zəifləmiş yaxud zədələnmiş insanlarda təhlükəli iltihabi prossesin yaranmasına səbəb ola bilir. Nadir hallarda pnevmoniya törədicicsi olan klebsella pneumoniae ilk dəfə 1883 ci ildə alman mikrobioloqu Karl Fridlender (1847-1887) tərəfindən aşkar edilmişdir. Bu bakteriyanın törətdiyi ağciyərlərin iltihabı tibbdə Friedlender pnevmoniyası da adlandırılır. Karl Fridlender o zaman bu mikrobu *lat.* diplococcus adlandırır. Bir qədər sonra bakteriyanın 3 yarımnövü aşkar edilir:

* Klebsiella pneumoniae subsp. ozaenae (Abel 1893) Ørskov 1984
* Klebsiella pneumoniae subsp. pneumoniae (Schroeter 1886) Ørskov 1984
* Klebsiella pneumoniae subsp. rhinoscleromatis (Trevisan 1887) Ørskov 1984
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rəşid Mahmudov.

**Mahmudov Rəşid Mahmud oğlu** (28 noyabr 1938, Kəsəmən, Gədəbəy rayonu) — tibb elmləri namizədi.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Rəşid Mahmudov 28 noyabr 1938-ci ildə Gədəbəy rayonunun Kəsəmən kəndində anadan olmuşdur.

1952–1955-ci illərdə Füzuli adına Böyük Qaramurad kənd orta təhsil almışdır. 1955-ci ildə, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olmuş, 1961-ci ildə təhsilini başa vuraraq Səhiyyə Nazirliyinin göndərişi ilə Gədəbəy rayonunun Rəsullu kənd xəstəxanasına baş həkim təyin edilmiş və 1963-cü ilə qədər burada fəaliyyət göstərmişdir.

1963–1966-cı illər arasında Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, 1966-cı ildən 1971-ci ilə qədər həmin institutun normal fiziologiya kafedrasında assistent kimi çalışmışdır. 1971-ci ildə normal fiziologiya kafedrasında baş müəllim kimi çalışmışdır.

1983-cü ildə "Aterosklerozun yaranmasında böyrək üstü vəzin beyin maddəsinin hormonu adrenalin və noradrenalinin (katexolaminlər) rolu" mövzusunda tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.

1991-ci ildən Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuda dosent təyin edilmişdir. Hal-hazırda Azərbaycan Tibb Universitetinin normal fiziologiya kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


1. ↑  "Bu gün Rəşid Mahmudovun ad günüdür". 2023-02-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-13.
**Mario del Monako** (it. Mario del Monaco; 27 iyul 1915[…], Florensiya – 16 oktyabr 1982[…], Mestre[d], Mestre[d]) — italyan opera müğənnisi — tenor. Bir çox musiqişünaslar tərəfindən XX əsrin sonuncu və ən mahir dramatik tenorlarından (it. di forza) biri hesab edilir. Cüzeppe di Stefano ilə yanaşı 1950–60-cı illərin ən məşhur italyan tenoru olmuşdur.

Həyatı
------

Oxumağa Pezara konservatoriyasında Arturo Melokkinin yanında başlamışdır. Müxtəlif məlumatlara görə 1939–1941-ci illər arasında səhnəyə çıxmağa başlamışdır. 1943-cü ildən Milanda "La Skala" teatrında çıxış etməyə başlamış, 1946-cı ildən Londonun "Kovent Qarden" teatrında, 1957–1959-cu illərdə isə Nyu-Yorkdakı məşhur "Metropoliten-opera"da çıxış etmişdir. 1959-cu ildə SSRİ-yə qastrola gəlmiş və Böyük Teatrda Jorj Bizenin "Karmen" operasında Xose və Rucero Leonkovallonun "Məzhəkəçilər" ("Paliaççi") operasında Kanio partiyalarını ifa etmişdir. Ona ən böyük uğur qazandıran opera partiyası kimi Cüzeppe Verdinin "Otello" operasındakı Otello obrazını qeyd etmək olar. Del Monako bu partiyanı dünyanın müxtəlif ölkələrində 400 dəfədən artıq ifa etmişdir.

1975-ci ildə 20 gün ərzində Neapol və Palermoda 11 konsert verərək karyerasını başa vurmuşdur.

1964-cü ildə avtomobil qəzası keçirmiş və həmin qəzada həyat yoldaşı vəfat etmişdir. Ömrünün son illərini böyrək çatışmazlığından əziyyət çəkən Mario del Monako həmin dövrdə Trevizo yaxınlığında yerləşən Lanseniqodakı villasında yaşamış və 1982-ci il oktyabrın 16-da Mestre şəhərində bu xəstəlikdən vəfat etmişdir.

Mükafatlar
----------

* 1955 — Opera sənətindəki böyük xidmətlərinə görə "Qızıl arena" mükafatı
* 1957 — "Qızıl Orfey" mükafatı
* 1959 — "Qızıl yollar" mükafatı
* 1959 — SSRİ-dəki qastrollarına görə Lenin ordeni

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Mario del Monako*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  
Xəta: şablon boşdur

* Mario del Monakonun rəsmi fan səhifəsi Arxivləşdirilib 2008-05-07 at the Wayback Machine



1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  *Meloncelli R.* DEL MONACO, Mario // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 1990. Vol. 38.
3. 1 2  Дель Монако Марио // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2  Archivio Storico Ricordi. 1808.
**Fatima Mustafina** (tam adı: *Fatima Xəmitovna Mustafina*, başq. Мостафина Фатима Хәмит ҡыҙы; 26 dekabr 1913, Dinqizbay[d], Nikolayev qəzası[d], Samara quberniyası[d], Rusiya imperiyası – 2 noyabr 1998, Ufa, Başqırdıstan, Rusiya) — pedaqoq, partiya və dövlət xadimi, fəlsəfə elmlər namizədi, RSFSR əməkdar məktəb müəllimi, Başqırd Komsomol Regional Komitəsinin birinci katibi (1936—1944), Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Başqırdıstan Regional Komitəsinin Elm və Təhsil Qurumları Bölməsinin rəhbəri (1951—1955), Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Təhsil Naziri (1955—1971).

Bioqrafiya
----------

Fətimə Xamitovna Mustafina 26 dekabr 1913-cü ildə Samara vilayətinin Puqaçev rayonunun Dinqizbay kəndində anadan olmuşdur (indi Rusiya Federasiyasının Samara vilayəti Bolşeyçerniqovvski rayonu). Onun uşaqlığı Povoljedəki 1921—1922-ci il aclığına təsadüf edir. Onun atası Xamid bəy ailəsinin korluq çəkməməsi üçün əlindən gələni etmişdir. Bu zaman Xəmit Mustafin ailəsini cənuba Daşkəndə aparmışdır. Ancaq Xəmit Mustafin təyinat nöqtəsinə çatmadan Tif xəstəliyinə tutulur və həlak olur. Fatimanın anası Əzizə uşaqları xilas etmək məqsədi ilə uşaq evlərinə verir. Bir necə ildən sonra Əzizə xanım övladları ilə birlikdə Ufaya, Başqırdıstana qayıdır.

1930-cu ildə Fatimə Mustafina Başqırdıstan Dövlət Universitetinə daxil olmuşdur. 1941-ci ildə Fatimə Mustafina Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası sırasına qatılmışdır. 1947-ci ildə isə Fatimə Xamidovna Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi nəzdində İctimai Elmlər Akademiyasının aspiranturasına daxil oldu və 1950-ci ildə fəlsəfə elmləri namizədi olur. 1951-ci ildə Ufaya qayıdır. Regional komitədə elm və ali təhsil şöbəsinin müdiri olaraq işə başlayır. 1953-cü ilin iyununda isə məktəb şöbəsinin müdiri vəzifəsinə köçürülür.

Təhsil naziri olaraq 16 illlik fəaliyyəti nəticəsində, respublikada 60-70-ci illərdə məktəb islahatlarının aparıcı qüvvəsi olur. Respublikanın təhsilinin inkişafına görə çoxlu sayda mükafata layiq görülmüşdür. O cümlədən Lenin və iki dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Xatirə
------

* Ufa şəhər № 20 Başqırd gimnaziyası Fatima Mustafinanın adını daşıyır.

Mənbə
-----

* Fatima Mustafina[*ölü keçid*]
* МУСТАФИНА Ф. X.
* Fatima Mustafina[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  Мустафина Фатима Хамидовна[*ölü keçid*]
2. ↑  Мустафина Фатима Хамидовна[*ölü keçid*]
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şamil.

**Şamil Səlimxanov**- Şamil Ağaməmməd oğlu Səlimxanov 17 dekabr 1923-cü ildə Bakı şəhərində anadan olnuşdur. Tibb elmləri doktoru.

Həyatı
------

Şamil Ağaməmməd oğlu Səlimxanov 17 dekabr 1923-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmudur. Orta təhsilini 31 N-li məktəbdə almış, 1940-cı ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1946-cı ildə institutu fərqənmə diplomu ilə bitirib aspiranturaya daxil olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə məhkəmə təbiəti kafedrasında assitent işləməklə başlamışdır. Sonra həmin kafedrada dosent və 1970-91-ci illərdə isə kafedra müdiri işləmişdir. 1991-ci ildən kafedranın professorudur.Şamil Səlimxanov Səhiyyə Nazirliyinin məhkəmə-tibbi ekspertiza bürosunda şöbə müdiri, Baş məhkəmə tibb eksperti kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. Şamil Səlimxanov Ümumittifaq elmi cəmiyyətin üzvü, 1963-cü ildən İnstitut Həmkarlar Təşkilatının sədri, Respublika Həmkarlar Təşkilatı Komitəsinin plenum üzvü olmuşdur. Onun elmi dövlət tərəfindən qiymətləndirilmiş və

* *Rəşadətli əməyə* ,
* *Əməkdə fərqlənməyə*
* *Səhiyyə əlaçısı* medalları ilə mükafatlandırılmışdır.

Fəaliyyəti
----------

Şamil Səlimxanov səksənə qədər elmi məqalələrin, bir ixtiranın və beş səmərələşdirici təklifin müəllifidir. Məhkəmə təbabəti haqqında Azərbaycan dilində yazılmış ilk dərsliyin müəllifidir. İnstintaq işçiləri və tələbələrin stolüstü kitabıdır. *Xəsarətlərin ağırlıq dərəcəsi*, *Meyidin məhkəmə tibbi müayinəsi*,*Yanmış meyidlərin ekspertizası* adlı monoqrafiyaların müəllifidir.

Həmçinin bax
------------

* Zemfira Səlimxanova
* Qüdrət Səlimxanov

Xarici keçidlər
---------------

* Şakir Musayev Cinayət mühakimə icraatının məhkəmə-tibbi təminatı Bakı 2008

İstinadlar
----------

1. ↑  Məcid Vəzirov Kəndimizin fəxrli vətəndaşları Bakı 1998 s. 37
**"Auditor"** (*rus.* Аудитор) — Rusiyada elmi jurnal, audit haqqında ilk dövri nəşrlərdən biri. 1994-cü ildən nəşr olunur. Auditorlar və məsləhətçilər, mühasiblər, vergi və maliyyə xidmətlərinin işçiləri, bütün mülkiyyət formalı müəssisələrin rəhbərləri, müəllimlər, elmi işçilər və iqtisadi ixtisaslar üzrə tələbələr üçün nəzərdə tutulmuşdur. 2010–2011-ci illər üçün Rusiya Təhsil və Elm Nazirliyinin Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallarının siyahısına daxil edilmişdir. Burada elmlər doktoru və namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiyaların əsas elmi nəticələri dərc edilməlidir. Rusiya Elm İstinad İndeksinə daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Перечень российских рецензируемых научных журналов, в которых должны быть опубликованы основные научные результаты диссертаций на соискание ученых степеней доктора и кандидата наук редакции 2011 года". 2012-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-19.
2. ↑  РИНЦ

Xarici keçidlər
---------------

* 
*
**Ogün Samast** (28 iyun 1990, Üsküdar, İstanbul ili) — 19 yanvar 2007-ci ildə, İstanbulun Osmanbey bölgəsinin Halaskarqazi küçəsində yerləşən *"Agos"* qəzeti binasının qarşısında jurnalist Hrant Dinki öldürən şəxs.

Həyatı
------

Samast Türkiyənin Trabzon şəhərində dünyaya gəlmişdir.Valideynləri bir-birindən ayrı yaşayan Ogün Samast orta məktəb məzunudur.

### Hrant Dink suiqəsdi

19 Yanvar 2007 tarixində Hrant Dinki iş yerinin qarşısında silahla 3 dəfə atəş açaraq öldürmüşdür.

### Həbs olunması

Ogünün atası Əhməd Samast televizorda oğlunun cinayət şübhəlisi olduğunu görəndə polisə zəng edərək oğlunu şikayət etmişdir.Cinayəttən 36 saat sonra Ogün Trabzona gedərkən jandarm tərəfindən saxlanılır və həbs olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-09.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2009-05-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-09.
4. ↑
5. ↑
**El Qutluq Xatun** — Elxanilərin ikinci hökmdarı Abaqa xanın qızı. Çingiz xanın birbaşa soyundan gəlməkdə idi.

Həyatı
------

Elxani imperiyasının ikinci hökmdarı Abaqa xanla Bulucin Egeçinin ailəsində dünyaya gəlmişdir.

### Həcc ziyarəti

Müasir dövrdən əvvəl nə qədər qadının Həcc ziyarətinə getməsi barədə məlumat yoxdur. Əl-Səfədinin məlumatına görə, El Qutluq Xatun bu ziyarətə getmiş qadınlardan biri olmuşdur. O, bu ziyarəti at belində (dəvəyə bərkidilmiş palankendə deyil), həm də öz ox-yayı ilə birlikdə həyata keçirmişdir. Onun ziyarətinin həyata keçməsi ilə eyni dönəmdə yaşamış yüksək Məmlük bürokratlarının arvadlarının ziyarətləri arasında fərqlər olmuşdur. El Qutluq Xatun 1323-cü ildə Həcc ziyarətində olmuşdur. Onun bu ziyarətindən bəhs edilən və Xəlil ibn Aybəy əs-Səfədi (təxminən 1297-1363) tərəfindən yazılan biblioqrafik lüğətin təqdim etdiyi hekayə Elxani və ya Hülakü imperiyasında İslamı geniş şəkildə qəbul edərkən cinsiyyət normalarının dəyişməsinə işıq salır.

### Ailəsi

O, Huşin tayfasından olan Ğurbatay Güregen ilə evlənmişdir. Onun əri Arqun və Keyxatu xanın hakimiyyəti dövrlərində aktiv fəaliyyət göstərmiş və Baydunun üsyanını dəstəkləmişdir. Güregenin Bəyləmiş və Bitikçi adında iki oğlu olduğu məlum olsa da, El Qutluğun onların anası olub-olmaması məlum deyildir. Güregen Keyxatunun hakimiyyətinin sona çatmasından bir müddət sonra öldürülmüş və El Qutluq onun qisasını almışdır. Lakin bu hadisələrin dəqiq tarixi məlum deyil. 

### Qazan xanın hakimiyyəti dövrü

Məmlük mənbələri onu Buluqan xatunu Qazan xanı zəhərləməyə təhrik etməkdə ittiham edir.

Həmçinin bax
------------

* Elxanilər dövləti

İstinadlar
----------

1. ↑  Brack, 2006. səh. 245–247
2. ↑  Sayeed, 2016. səh. 74
3. 1 2 3  Brack, 2011. səh. 331–359
4. ↑  Lane, 2011. səh. 331–359

Mənbə
-----

* *Yoni Brack.* A Mongol Princess Making hajj: The Biography of El Qutlugh Daughter of Abagha Ilkhan (r. 1265–82). London: Journal of the Royal Asiatic Society. 2011. 331–359.

* *George Lane.* Daily Life in the Mongol Empire. Westport, CT: Greenwood Publishing Group. 2006.
* *Asma Sayeed.* Women and the Hajj. 2016.
Jhon Masey Robert Burns Poemanı yazırlar
**"Auld Lang Syne"** — Robert Burns tərəfindən yazılan şotland poeması. 1778-ci ildə Xalq mahnısı adını almışdır. Dünyanın bir çox yerində deyilən "Auld Lang Syne" mahnısı 18-ci əsrin əvvəllərində bəstələnmişdir. Dostluq adına yazılmış bu köhnə mahnı Çarli Çaplinin "Altına hücüm" filmində, "Waterloo Bridge", hətta "Mister Bin" serialını istifadə edilmişdir. Bu mahnı bütün dünya tərəfindən, əsasən də ingilis dilində danışan ölkələr tərəfindən tanınır.

Mahnının başlığı "uzun uzun zaman əvvəl", daha deyimsəl "uzun bəri köhnə" kimi standart ingiliscəyə tərcümə oluna bilər, ya da "köhnə zamanlarda" "günlər getdi". İlk sətirində göründüyü kimi "köhnə gözəl günlər üçün," zəif "(uğruna) köhnə dəfə" kimi tərcümə edilə bilər.

### Mahnının sözləri

Kim unudar köhnə dostlarını,  

və onları heç xatırlamaz?  

Kim unudar köhnə dostlarını,  

və birlikdə yaşanmış gözəl günləri?  

  

Keçmişdəki gözəl günlərə, dostum,  

yaxşı köhnə zamanlara,  

Bir qədəh şəfqət doldur özünə,  

köhnə gözəl günlər adına.  

  

Yəqin ki, qədəhini kaldıracaksınız,  

və mən, şübhəsiz öz kadehimi,  

Ayrıca lütfkar olmalıyıq özümüzə,  

köhnə bir çağın adına.  

  

Eyni təpənin ətəklərində tələsdirdi biz,  

birlikdə ən gözəl çobanyastıqlarını yığdıq,  

Lakin o köhnə zamandan bu yana  

atdığımız addımlardan çox yorulduq.  

  

Yan-yana qulac atıb çayları keçdik biz,  

şəfəqdən günbatımına,  

Lakin indi, aramızda bir dəniz var  

o köhnə zamanlardan bu yana.  

  

Və budur əlim, mənim sadiq dostum,  

sən də uzat əlini,  

Yaxşı bir qurtum al özünə  

keçmiş bir zamanın adına.
**Petır Stefanov Stoyanov** (bolq. *Петър Стефан Стоянов*; 25 may 1952[…], Plovdiv) — bolqar siyasətçisi, Bolqarıstanın 3-cü prezidenti (1997–2002)

Həyatı
------

Pyotr Stoyanov 1952-ci il may ayının 25-də Plovdivdə anadan olub. 1976-cı ildə Kliment Oxridski adına Sofiya Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Bundan sonra Plovdivdə vəkil işləyib.

1992-ci ildə 1944-cü ildən o dövrə qədər Bolqarıstanda mövcud olmuş və Filip Dimitrovun rəhbərlik etdiyi ilk qeyri-kommunist hökumətdə ədliyyə naziri vəzifəsini tutub. Bolqarıstanın Demokratik Qüvvələr Birliyinin üzvü olub.

1994-cü ildə 34-cü Xalq Toplantısına (Bolqarıstan parlamentinə) deputat seçilib. Elə həmin ildən Bolqarıstan DQB sədrinin müavini, turizm, gənclər və idman nazirinin müavini vəzifələrini tutub. 1996-cı ildə DQB-də keçirilən ilkin prezident seçkilərini 66% səs çoxluğu ilə qazanın və partiyanın Bolqarıstan prezidentliyinə namizədi olub.

1996-cı il noyabrın 2-də keçirilən prezident seçkilərində Stoyanov seçicilərin 59,73 %-nin (2 502 517) səsini qazanaraq Bolqarıstan prezidenti seçilib. 1997-ci il yanvar ayının 19-dan vəzifəsinin icrasına başlayıb və Todor Kavalciyevi vitse-prezident vəzifəsinə təsdiq edib.

Pyotr Stoyanov 2001-ci ildə də Bolqarıstan prezidentliyinə öz namizədliyini irəli sürüb. Amma ikinci turda Georgi Pırvanova məğlub olub. 2005-ci ildə Smolyan və Plovdiv dairələrindən yenidən Bolqarıstan parlamentinə deputat seçilib, 2007-ci ilə qədər DQB-nin rəhbəri olub.

Pyotr Stoyanov fəal surətdə internetdən istifadə edir. İngilis və alman dillərini bilir. O, Danimarka krallığının "Fil ordeni" kavaleridir.

Ailəsi
------

Antonina Stoyanova ilə evlidir və bir qızı Fany (1990-cı il təvəllüdlü) və bir oğlu Stefan (1979-cu il təvəllüdlü) var. Kiçik qardaşı Emil Stoyanov, GERB -dən keçmiş deputatdır.

| ⛭ Bolqarıstan Prezidentləri  |
| --- |
|  | 
* Jelyu Jelev (1992-1997)
* Pyotr Stoyanov (1997-2002)
* Georgi Pırvanov (2002-2012)
* Rosen Plevneliev (2012-2017)
* Rumen Radev (2017-)

 |  |


1. 1 2  Czech National Authority Database.
2. ↑  Petar Stojanow // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  Petar Stojanow // Munzinger Personen (alm.).
Doma.
**Doma** (土間?) – ənənəvi yapon evinin girişində yerləşən və torpaq döşəmədən ibarət olan yer. Çöllə evin içərisi arasında keçid rolunu oynayır. Domanı "içərini çöl kimi edən yer" adlandırırlar.

Rolu
----

Keçmişdə doma *kamado* adlı qızdırıcıları saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Lakin su çəkmək və yemək bişirmək kimi işlər evin çölündə görülməli olduğu üçün mətbəx rolunu da oynamışdır. Doma topraq döşəməyə malik olduğu üçün burada yemək bişirmək və ya qızdırıcı saxlamaq yanğın təhlükəsini minimuma endirirdi.

Doma fermerlər, balıqçılar və dülgərlər tərəfindən emalatxana kimi istifadə olunurdu. Bu cür işləri evin içərisində görmək evi çirkləndirə bilərdi, amma çöldə də görmək çətin idi, çünki yağış yağa və ya işıq az ola bilərdi. Buna görə də doma bu cür işlər üçün çox uyğun yer idi. Bundan əlavə, doma çirklənəndə onu təmizləmək daha asan idi.

Müasir dövr
-----------

Müasir dövrdə Yaponiyadakı evlərin çoxu Qərb üslubundadır, ona görə də domaya çox nadir hallarda təsadüf olunur. Ancaq köhnə evlərdə və dükanlarda doma görmək olar. Son dövrlərdə bəzi müasir evlərdə velosiped saxlamaq üçün doma konsepsiyasından istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Doma (Dirt Floor) - Japanese Encyclopedia". Matcha (ingiliscə). 30 iyun 2019. 20 fevral 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* From doma to daidokoro: Japanese kitchens



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Yaponiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kazinok kağızağacı** (*lat.* Broussonetia kazinoki) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin tutkimilər fəsiləsinin kağızağac cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Təbiətdə növün arealı Şərqi Çin, Yaponiya, Tayvan və Koreyanı əhatə edir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 5 m-dək olan, nazik, çılpaq zoğludur. Yarpaqları uzunsov-yumurtavari və ya yumurtavari, uzunluğu 5-20 sm, uzun, ucu biz, bünövrəsi yumru və ya yarımürəkvari, çox vaxt iki-üç pərli, üstü soyulan, alt tərəfi nazik tükcüklü, sonradan çılpaq olur, saplağının uzunluğu 1-2 mm-dir. Erkəkcik sırğaların uzunluğu 1,5 sm-dir. Dişicik başcıqların diametri 1 sm-dir. Çiçəkləri ikievlidir. Erkəkcik çiçəkləri sırğalara yığılmış, çiçək yanlığı dörd bölümlü və dörd erkəkciklidir. Dişicik çiçəkləri şarşəkilli başcıqlardadır, çiçək yanlığı üç-beş dişli və sapvari sütuncuqludur. Yumurtalığı yuxarı, sapvari dişicik ağızlıdır. Meyvəsi mürəkkəb, ətli gilımeyvələrdən ibarət, bir-birilə və çiçək qrupunun oxu ilə birləşmişdir.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa, rütubətə davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeronda yaşıllaşdırmada rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Möhkəmliyi və elastikliyi ilə fərqlənir, qabığı asanlıqla gövdədən soyulur və tropiklərdə paltarların hazırlanmasında istifadə edilir. Bu kağızın lifləri çox elastikdir və uzunluğu 1-2 sm-ə çatır. Tək əkinlərdə, magistral yolların ətrafının yaşıllaşdırmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4097283
* Wikispecies: Broussonetia x kazinoki
* EoL: 2872472
* EPPO: BRNKA
* FoC: 200006340
* GBIF: 6358484
* GRIN: 312597
* iNaturalist: 470727
* IPNI: 850852-1
* ITIS: 823736
* NCBI: 66380
* Plant List: kew-2683760
* PLANTS: BRKA4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:850852-1
* Tropicos: 50064843
* WFO: wfo-0000572564

 |
**Auripiqment** – monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Xassələri
---------

Rəng – limonu-sarı, bəzən qonuru calarlı; Mineralın cizgisinin rəngi – sarı; Parıltı – almazdan yarımmetaladək; ayrılma müstəvilərində – sədəfi; Şəffaflıq – yarımşəffaf; nazik vərəqləri – şəffafdır; Sıxlıq – 3,4-3,5; Sərtlik – 1,5-2; vərəqləri əyilgəndir, lakin elastik deyil; Ayrılma – {010} üzrə tam mükəmməl, {100} üzrə qeyri-mükəmməl; Başqa xassələr – ayrılma müstəviləri üzrə vərəqlərə ayrıldıqda elektriklənir; Morfologiya – kristallar: prizmatik, çox vaxt əyri üzlü; İkiləşmə: {100} üzrə; Mineral aqreqatları: vərəq-, cubuq-, daraq-, salxım-, böyrək - və torpaqvari, radial-şüalı, lifli, sıx kütlələr, qaysaqlar, qabıqlar, bəzən druzalar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Hipogen auripiqmentə adətən yer səthinə yaxın teletermal və vulkanogen yataqlarda rast gəlinir. Bəzən isti mineral bulaqların çöküntülərində və sublimasiya məhsulu kimi vulkan kraterlərinin divarlarında müşahidə edilir. Nadir hallarda mineralın ekzogen əmələgəlmələri daş kömür və qonur dəmir filizi yataqlarında qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: realqar, antimonit, markazit, pirit, sərbəst kükürd, kalsit, gips, kvars. Mineralın tapıldığı yerlər: Luxum (Gürcüstan); Baliya (Türkiyə); Xaydarkan (Orta Asiya); Kamçatka, Saxa Respublikasında Menkyule (Rusiya); Siya-Kuan (Çin); Merkyur (ABŞ) və b. Azərbaycanda Darrıdağ (Culfa) mərgümüş yatağında, Qoşasu və Dəvəboynu mərgümüş təzahürlərində, az miqdarda həmçinin Arxaçdərə civə yatağında, Tutqunçay hövzəsindəki qızıl filizi zolağında və başqa yerlərdə yayılmışdır.

Tətbiqi
-------

Böyük yığınları As2O3 və sarı boyanın alınmasında xammal kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) · Pauly-Wissowa · Universalis |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2776271014 |

* THE MINERAL ORPIMENT
**Domeniko Çimaroza** (17 dekabr 1749[…], Aversa – 11 yanvar 1801[…], Venesiya) — italyan bəstəkarı, buffa-operanın görkəmli nümayəndələrindən biri.

Həyatı
------

Qeyri-adi musiqi istedadı olan Çimaroza 1761-ci ildə "Santa-Mariya di Loreto" konservatoriyasına daxil olmuş və 1772-ci ildə oranı bitirmişdir. 1772-ci ildə Neapolda "Qrafın qəribəlikləri" adlı ilk buffa-operası tamaşaya qoyul muşdur. Çimaroza 1787-ci ildə Peterburqa dəvət olunmuş və 1791-ci ilə qədər saray kapel meysteri işləmişdir. Burada "Günəş qızı" (1788), "Kleopatra" (1789) operalarını yazmış və tamaşaya qoymuşdur.

Fəaliyyəti
----------

1791– 92-ci illərdə Avstriya imperatorunun saray kapelmeysteri olmuş və burada dünya şöhrəti qazanmış, ən məşhur "Gizli nikah" (1792; bu əsər 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası yanında Ş. Məm — mədova adına Opera studiyasında tamaşaya qoyulmuşdur) buffa-operasını yaratmışdır. 1793-cü ildə Çimaroza İtaliyaya qayıtmış, Neapolda saray kapelmeysteri vəzifəsini tutmuşdur. 1799-cu ildə Neapolda respublika elan olunmasını sevinclə qarşılamış, bu hadisə ilə bağlı "Patriotik himn"i (sözləri L. Rossinindir) yazmışdır. Çimaroza həmçinin "Olimpiada" (1784), "Horatsilər və Kuriatsilər" (1796) seria- operalarının, oratoriyaların, kantataların, orkestr və kamera-instrumental əsərlərin və s. müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Domenico Cimarosa // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  Чимароза Доменико // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi. 1808.
5. 1 2  Çimaroza// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 579.

Xarici keçidlər
---------------

* International Music Score Library Project
* Giannina Bernardone partition sur internetculturale.it
* Credulo / Baronessa stramba partition sur internetculturale.it
* Finti nobili partition sur internetculturale.it
**Auqusto Roa Bastos** (*isp.* Augusto Roa Bastos; 13 iyun 1917[…], Asunson – 26 aprel 2005[…], Asunson) — Paraqvay şairi və nasiri.

Həyatı
------

Atası — quarani hindisi, anası - Portuqaliyadandır. 1932-ci ildə yoldaşları ilə məktəbdən qaçaraq, könüllü surətdə Çak müharibəsində sanitar kimi iştirak edir. 1945-ci ildə jurnalist kimi Böyük Britaniyada, Fransada, Almaniyada, Yunanıstanda işləyir. 1947-ci ildə paraqvaylı şair Erib Kampos Serverlə ilə birgə 1947-ci il Paraqvay vətəndaş müharibəsi və siyasi repressiyalar səbəbindən Buenos-Ayresə köçür. 1976—1989 — ci illərdə Fransada yaşayır, Alfredo Stressner diktaturası devrildikdən sonra ölkəsinə qayıdır.

1982-ci ildə Paraqvay vətəndaşlığından məhrum olunmuşdu, 1983-cü ildən İspaniya vətəndaşı idi.

2005-ci ildə Asunsonda Rekolete qəbirstanlığında ailə məqbərəsində dəfn edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Augusto Roa Bastos // Encyclopædia Britannica (ing.).

Xarici keçidlər
---------------

* Servantes Mərkəzi saytında Auqusto Roa Bastos haqqında  (isp.)
* Auqusto Roa Bastos  (isp.)
* Auqusto Roa Bastos  (alm.)
|  |
| --- |
| Akzubat (ippodrom)Аҡбуҙат (ипподром) |
|  |
| Ölkə | Rusiya |
| Ölkə | Başqırdıstan |
| Şəhər | Ufa |
| İnşası | 1968—1982 illər |

**Akzubat** — Ufa şəhərində yerləşən ippodrom.

Adı
---

İppodrom adını başqırd mifologiyasında bir simvol olan Ural Batırın Akbuzat qanadlı atının adından almışdır.

Tarixi
------

Hippodromun tarixi 1883-cü ildə başlayır. Bu il Rusiyanın At Yetişdirilməsi və At Yetişdirilməsi Baş İdarəsi Ufada at tövlələri və ippodromun inşası barədə bir layihə qəbul edir.

İppadrom 26 avqust 1892-ci il tarixli "At yetişdirilməsi və atçılıq" jurnalının № 12 sayında qeyd edilir və 36 Rusiya ippadromları arasında adı çəkilir.

1924-cü ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Xalq Komissarlığının əmrinə əsasən yarış atlarının sınanması üçün Ufa Respublika ipodromunun inşası başa çatır. 1970-ci ildə atların sınağı Duvan kəndinə köçürülür.

1968-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası hökuməti yeni bir ippodrom inşa etmək qərarına gəlir. 1982-ci ildə Başqırdıstanın Rusiyaya könüllü qoşulmasının 425-ci ildönümündə açılışı baş tutur. Elə həmin il, iyulun 26-da ilk yarışlar keçirilir.

O vaxtdan bəri Akbuzat inamla əvvəlcə SSRİ, sonra Rusiya Federasiyasında aparıcı ippodromlar arasında yer alır. Ən böyük yarışlar burada keçirilir: Kolxozların, sovxozların və damazlıq təsərrüfatların at çaparlarının XXIV Ümumittifaq Yarışması (1983), "Ural zonası" (1985, 1987, 1989, 1992, 1993) yarışları, Atlıların Ümumrusiya Yarışması (2001 və 2004).), Kiçik atlıların Çempionatı (1995), "Başqırdıstan — İtaliya" idmançıların beynəlxalq görüşü (2003), "Başqırdıstan — Finlandiya" yoldaşlıq görüşü (2004). "Akbuzat" Rusiyada 7 dəfə ən yaxşı ippodrom olaraq tanınıb: 1984, 1986, 1990, 2001, 2002, 2003, 2004.

2005-ci ilin noyabrından 2007-ci ilin oktyabrına qədər olan dövrdə ippodromda Yaponiyanın "RAUM Architects" şirkətinin layihəsinə əsasən əsaslı yenidənqurma işləri aparılmışdır. İşlər "Başqortostanneftezavodstroy" şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Yenidənqurma Başqırdıstanın Rusiyaya könüllü daxil olmasının 450 illiyinin qeyd olunmasına həsr olunmuşdur. İppodromun açılışı şərəfinə XIV Ümumrusiya Atçılıq Yarışları keçirildi (11–14 oktyabr 2007).

İppodromun muzeyi
-----------------

İppodromun binasında ippodromun nailiyyətlərinə həsr olunmuş bir muzey vardır. Buraya başqırd atları cinsinə həsr olunmuş ekspozisiyalar, atçılıq idman növü, Ufa yarışında rekordlar yazan ən məşhur 12 at, eləcə də Başqırd komandasının müxtəlif yarışlarda qazandığı kuboklar daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ипподром «Акбузат»" (rus). «Башкортостаннефтезаводстрой». 2013-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-19.

Mənbə
-----

* "Об ипподроме" (rus). «Акбузат». İstifadə tarixi: 2013-05-19.
* Статья в Башкирской энциклопедии[*ölü keçid*] (başq.)
**Sivas Konqresi** ya da **Qurultayı** Mustafa Kamal Atatürkün Amasiya qanununu açıqladıqdan sonra bir çağırış üzərinə Birinci Dünya Müharibəsindən sonra işğala məruz qalan Türk topraqlarını qurtarmaq və Türk millətinin müstəqilliyini qazanmaq üçün çarələr axtarmaq məqsədilə seçilmiş xalq təmsilçilərinin Sivasda bir araya gəlməsiylə, 4–11 Sentyabr 1919 tarixləri arasında gerçəkləşən bir konqresdir.

Sivas Konqresində alınan qərarlar, daha öncə gerçəkləşdirilən Ərzurum konqresinin qərarlarını genişlədərək bütün milləti əhatə etmiş və yeni bir Türk dövlətinin quruluşuna təməl olmuşdur; bu səbəblə Sivas Konqresinin Türkiyə tarixindəki önəmi böyükdür.

Sivas Konqresində, Ərzurum Konqresində alınan vətənin bütünlüyü və müstəqilliyiylə əlaqəli qərarlar eynilə qəbul edilmişdir.

Konqres eyni zamanda Cümhuriyyət Xalq Partiyasının ilk qurultayı olaraq qəbul edilməkdədir.

Konqres nümayəndələri
---------------------

Konqresdə şərq illəri adına nümayəndə olaraq Ərzurum Konqresində seçilən Heyet-i Temsiliye (Təmsil Qurulu) üzvləri vardı. Qərbi və Orta Anadolu illrindən gələn digər təmsilçilərin də qatılması sayəsində Sivas Konqresi, milli bir konqres adını qazanmışdı.

Konqresə qatılan nümayəndə sayı mübahisəli bir mövzudur. Ankara kimi bəzi illərdə valilik təzyiqi ilə nümayəndə seçimi gerçəkləşməmiş, bəzi illərdən seçilən nümayəndələrin isə yola çıxması əngəllənmiş, bu səbəbdən konqresə qatılmamış və ya konqres çalışmaları bitdikdən sonra Sivasa gələ bilmişdilər. Sonradan qatılanlarla birlikdə nümayəndə sayının 41 olduğu söylənə bilər. (Fərqli qaynaqlara görə 31, 33, 38 qatılımcı vardır.)

Sivas Konqresi Təmsil Heyəti
----------------------------

### Ərzurum Konqresində seçilmiş olanlar

* Mustafa Kamal Atatürk (9. Ordu Müfəttişi ikən 8 İyul 1919 əsgərlikdən ayrıldı)
* Hüseyin Rauf Bey
* Raif Dinç (Ərzurum)
* İzzət Əfəndi
* Sərvət Bəy (Trabzon)
* Sadullah Fevzi Eren (Bitlis)
* Ahmet Fevzi Baysoy (Ərzincan)
* Bekir Sami Kunduh (Beyrut keçmiş valisi)
* Hacı Musa Efendi (Mutkidə Aşiret Rəisi)

### Heyet-i Temsiliye tərəfindan seçilmiş olanlar

* Refet Bəy (3. Kolordu Komandanı ikən əsgərlikdən ayrılma)

  

### Sivas Konqresində seçilənlər

* Mustafa Vasıf Karakol
* Mazhar Müfit Kansu
* Hüsrev Sami Kızıldoğan
* Ömer Mümtaz Tambi
* Hakkı Behiç Bayiç
* Mustafa Soylu

Həmçinin bax
------------

* Mustafa Kamal Atatürk
* Monarxiya
* Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi

İstinadlar
----------
Venloda ratuşa.
**Venlo** - Niderlandda yerləşən şəhər.

Coğrafiya və etnoqrafiya
------------------------

Venloda şəhər əhalisi əsasən niderlandlıdılar. Ancaq onlarla yanaşı almanlar, türklər və mərakəşlilərdə sayca çoxluq təşkil edir.Əsas din cərəyan katoliqlərdir.

Tarixi
------

Şəhər XI əsrdə yaradılıb. Hanza ittifaqına daxil olub. 1839-1866-cı illərdə Lüksemburqun tərkibinə daxil olub.Sonradan Niderlanda qaytarılıb. I və II dünya müharibəsində Almaniyanın əsas hava aviasiyası burda yerləşib.

İqtisadiyyat və nəqliyyat
-------------------------

Əsasə ticarət şəhəridir. Buraya Fransa və Almaniyadan çoxlu turistlər gəlir. Dəmir və avtomobil yolları ilə Avropanın digər şəhərləri ilə əlaqə saxlanılır.

Mədəniyyəti
-----------

* Muzey Van Bommel Van Dam (Müasir İncəsənət Muzeyi)
* Limburg Muzeyi (Tarix və Mədəniyyət Muzeyi)
* De Maasporth (teatr və konsert salonu)
* De Doolhof (açıq hava teatrı)
* Rendezvous Teatrı
* Pikterklar arenası
* Alman və rus turistləri ilə məşhur bir çox kofe mağazası
**Ala** — rəng çalarlarından biridir.

"Bu rəng daha çox ağ rəngin başqa rənglərlə qarışığından ibarət olub canlı-cansızdakı rəng əlamətini tanıdır. Yəni "ala" çox-çox "...sözlərin əvvəlində sözün ifadə etdiyi şeydə alalıq, rəngbərənglik, ala-bulalıq, ağ rəng ilə qarışıqlıq, yaxud yarımçıqlıq, qeyri-müəyyənlik, dağınıqlıq, adda-buddalıq, natamamlıq və s. bu kimi xassələr olduğunu bildirir". Bir neçə misala baxaq: alapaça-paçalarının arası ağ olan kəhər və ya kürən at; alaçiy - tam bişməmiş; alaağac -ölkələri ayıran, sərhədlərə basdırılmış ağ-qara zolaqlı ağac (dirək); alanəm - qurumamış, yaş; alakölgə - həm işıqlı, həm kölgəli yer və s. Arxada "ala göz"dəki "ala"nın da rəng bildirdiyini demişdik. Daha bir neçə örnək: "Ala itdən məşhur", "Ala ördək", "Ala qaz", "Alaboyun", "Alabaş" (it adı) və s.

Göründüyü kimi, bu misallardakı "ala" bilavasitə rəng deməkdir. Bununla belə, "ala"nın hündür ("Ala çadırın yer üzünə dikdirgil", "Qarşı yatan ala dağdan bir oğul uçurdunsa degil mana" və s.), böyük ("Ala barigah otağını çox görmüşəm", "Ala yorğan içində"), səmt, istiqamət, tərəf ("Başın ala baxar olsam, başsız ağac! Dibin ala baxar olsam dibsiz ağac!") və s. mənaları da vardır və bunu "Kitabi-Dədə Qorqud"dan gətirilmiş misallar da təsdiq edir"

İstinadlar
----------

1. Abdulla B. Rənglər va saylar // Azərbaycan etnoqrafiyasi. III Cild, Bakı: ŞƏRQ-QƏRB. 2007, 480 s. S. 351-362

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Veb rəngləri** | Qara | Gümüş | Boz | Ağ | Qırmızı | Çəhrayı | Tünd qırmızı | Bənövşəyi | Açıq bənövşəyi | Yaşıl | Açıq yaşıl | Zeytun | Sarı | Narıncı | Göy | Tünd göy | Firuzə | Mavi |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| Yazılış | black | silver | gray | white | red | pink | maroon | purple | fuchsia | green | lime | olive | yellow | orange | blue | navy | teal | aqua |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Rəng** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İvan Laskoviç-Kroata** (xorv. Ivan Lacković Croata) — təbiəti təsvir janrda işləyən xorvat rəssamı.

Bioqrafiya
----------

Lakoviç-Kroata Kalinovac yaxınlığındakı Batinska kəndində kəndli ailəsində anadan olub. İbtidai təhsili bitirdikdən sonra tarlalarda, meşələrdə fəhlə işləmişdir. Özünü öyrədən bu rəssam kənd həyatını əks etdirən ilk akvarellərini 1944-cü ildə tamamlayıb. İlk rəsmlərini 1952-ci ildə çəkir.

1954-cü ildə İvan Laskoviç-Kroata Kloştar Podravskiyə köçür. Orada üç il keçirir və ilk yağlı boya əsərlərini çəkir. Sonra Zaqrebə köçür, orada poçtalyon və poçt işçisi kimi çalışır. 1962-ci ildə o, Krsto Heqeduşiç ilə tanış olur və vaxtaşırı onun emalatxanasında işləyir. 1964-cü ildə HAZU Qrafika Otağında ilk fərdi sərgisi onun bacarıqlı rəssam kimi reputasiyasını ortaya qoyur. 1968-ci ildə poçt şöbəsindən ayrılaraq peşəkar rəssam olur.

O, doğma Podravina bölgəsindən poetik səhnələri tempera və yağlı boya ilə şüşə üzərində çəkir (Xorvatiyanın şimalından olan təbiət təsviri rəssamların ənənəvi texnikası), getdikcə daha çox rəsm texnikasına müraciət edir. Onun ilk işlərində təfərrüatlı qış səhnələri üstünlük təşkil edir. 1970-ci illərdə o, alleqoriyaya, simvolizmə və fantaziyaya müraciət edir. Onun rəsmlərinin ab-havası lirik və sürrealdır.

Daha tez-tez mənzərələr, obrazlı kompozisiyalar, çiçəklər və natürmortlar çəkirdi. Portretlər çox nadirdir. O, çoxlu nəsr və şeir kitablarının illüstrasiyasını çəkib.
Laskoviç-Kroatanın ölkədə və xaricdə (Köln, Sürix, Paris, Bremen, Laval, Munster, Turin, Roma, Karakas, Milan, Haaqa, San-Paulu, Şanxay, Pekin, Tokio, Madrid, Sankt-Peterburq) əsərləri sərgilənir. Onun əsərləri dünyanın müxtəlif ölkələrinin muzeylərində nümayiş etdirilir: Zaqrebdəki Xorvatiya Sadə İncəsənət Muzeyi, San-Pauludakı San Paulo Universitetinin Müasir İncəsənət Muzeyi, Maniladakı Metropolitan İncəsənət Muzeyi, Lavaldakı Henri Russo Muzeyi, Tokioda Setagaya Muzeyi, Karnegi İnstitutunun İncəsənət Muzeyi, Vatikanda Apostol Kitabxanası və s.

O, Xorvatiya Demokratik İttifaqının qurucularından biri olub. İki dəfə Xorvatiya parlamentinin qəza palatasının üzvü seçilib.

1990-cı illərdə o, Xorvatiyanın Müstəqillik Müharibəsində insan əzabları haqqında bir sıra rəsmlər yaratdı. 2004-cü ildə Zaqrebdə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ivan Lackovič // The Fine Art Archive. 2003.
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Ivan Lacković // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  Ivan Lackovic // Benezit Dictionary of Artists (ing.). OUP, 2006. ISBN 978-0-19-977378-7
4. ↑  .
5. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #120042646 // BnF catalogue général (fr.). Paris: BnF.

Mənbə
-----

* Виртуальная галерея Аполон
* Очерк его творчества на хорватском языке
* Artnet.com
* IMDb
* Хорватский художник, вдохновленный любовью к своей стране
Venera layihəsinin yaradıcıları Roksana Medouz və Jak Fresko
**Venera layihəsi** (*ing.* The Venus Project) — Jak Freskonun gələcəklə bağlı planlarını reallaşdırmaq məqsədilə qurduğu təşkilat.

İnternet saytı vasitəsilə yayımlanan video və sənədli filmlərlə cəmiyyəti inkişaf etdirmək və daha irəliyə daşımaq məqsədi üçün çalışan, ehtiyat-əsaslı iqtisadiyyata keçməyi, şəhər modellərinin texnoloji baxımdan yenidən qurulmasını, enerji effektivliyini artırmağı, təbii qaynaq idarəetməsini və avtomatlaşdırma əhəmiyyətini cəmiyyətə fayda təmin edəcək yöndə artırmağı təklif edən layihədir.

Tarixi
------

Təşkilatın təməli Jak Fresko və Roksana Midouz tərəfindən 1995-ci ildə qoyulmuşdur. Layihənin adı olan Venera, Floridada, Okiçobi gölü yaxınlığında yerləşən, 85.000 m² sahəyə sahib olan bir araşdırma mərkəzinin adından qaynaqlanır.

Ehtiyat əsaslı iqtisadiyyat
---------------------------

Venera layihəsi yoxsulluğun, qıtlığın, cəmiyyətdəki hər növ problemin, cinayətlərin və müharibələrin səbəbinin, müasir cəmiyyətin xeyrinə olan texnoloji tərəqqini şüurlu şəkildə yavaşladan mənfəət və rəqabət əsaslı iqtisadi sistem olduğunu hesab edir. Jak Fresko, qazanc məqsədi güdən iqtisadi sistem tərəfindən texnologiyanın inkişafında şüurlu şəkildə yaradılan yavaşlamanın "mənfəət"dən xilas edildiyində daha çox insan üçün daha çox ehtiyat bolluğu və buna bağlı olaraq daha çox məhsul təmin edəcəyi, həmçinin qıtlıq, yoxsulluq və aclığı aradan qaldıracağı nəzəriyyəsini inkişaf etdirir. Bu iqtisadi modelə əsasən, insanların eqoizm, rüşvət və acgözlüyə olan meyli aradan qalxa və onların bir-birinə olan etibarı arta bilər. Fresko hesab edir ki, pula əsaslanan iqtisadi sistem və onun nəticəsində ortaya çıxan əmək fəaliyyəti və rəqabət kimi proseslər insanları həqiqi potensiallarını ortaya qoymaqdan saxlayaraq, cəmiyyəti geriyə aparır.

Freskonun bu fikirləri Böyük böhran illərində formalaşmışdır. Fresko dünyadakı, Böyük böhrana oxşar, lakin onun qədər də sərt olmayan mövcud iqtisadi vəziyyətin insanları azad bazar iqtisadiyyatı və kapitalizmdən uzaqlaşdıraraq, onların pula əsaslanan iqtisadi sistemə olan etibarlarını yıxacağına inanır. Venera layihəsinin əsas məqsədi mövcud pul əsaslı iqtisadi sistemin, ehtiyat əsaslı iqtisadi sistem vasitəsilə aradan qaldırmaqdır.

Həmçinin bax
------------

* Jak Fresko
* Zeytgeyst (film)

Xarici keçidlər
---------------

* thevenusproject.com — Venera layihəsinin rəsmi saytı