recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu** — Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyində dövlət müəssisəsi. Akademik Cahangir Abdullayevin adını daşıyır. Hal-hazırda İnstituta Azərbaycan alimi, professor, tibb elmləri doktoru Gülnaz Dadaşova rəhbərlik edir.

Tarixi
------

Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu 1979-cu ildə Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə ürək-damar xəstəliklərinin dərk edilməsini təkmilləşdirmək və ürək xəstəliklərindən əziyyət çəkən xəstələrin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədilə yaradılmış və akademik Cahangir Abdullayevin adı verilmişdir. İnstitut həmin ildən Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin tabeliyində olan dövlət müəssisəsi kimi ilk növbədə elmi-tədqiqat və xəstələrə qayğı ilə məşğuldur.

Qurumun hazırkı direktoru Gülnaz Dadaşovadır. O quruma 2018-ci ildən rəhbərlik edir.

Fəaliyyəti
----------

### Tədqiqat

Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun fəaliyyəti ilk növbədə elmi-tədqiqat işlərinə yönəlib. İnstitut fundamental elmdən klinik və tərcümə tədqiqatlarına qədər ürək-damar xəstəliklərinin müxtəlif aspektləri üzrə tədqiqatlar aparır. Tədqiqatın məqsədi ürək xəstəliklərinin mexanizmləri, diaqnostikası, müalicəsi və qarşısının alınması ilə bağlı yeni anlayışlar tapmaqdır. İnstitutun tədqiqat fəaliyyəti ürək-damar xəstəlikləri, o cümlədən hipertoniya, aritmiya, ürəyin işemik xəstəliyi, ürək çatışmazlığı, ürək qapaqlarının xəstəlikləri ilə bağlı geniş spektri əhatə edir. İnstitutun tədqiqatçıları bu xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsi üçün innovativ strategiyalar hazırlamaq üçün birgə işləyirlər.

### Xəstələrə qulluq

### Tibbi savadlılıq

Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu da geniş ictimaiyyət arasında tibbi savadlılığın təbliğində də iştirak edir. O, tibb tələbələri, rezidentlər və səhiyyə işçiləri üçün ürək-damar xəstəlikləri haqqında anlayışlarını artırmaq və xəstələrlə praktiki təcrübə təmin etmək üçün proqramlar təşkil edir. İnstitutun proqramları ürək-damar xəstəliklərinin diaqnostikası, müalicəsi və qarşısının alınmasında ən son nailiyyətlər daxil olmaqla, kardiologiya ilə bağlı geniş mövzuları əhatə edir.

### Təlim və tədbirlər

Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutu kardiologiya və əlaqəli sahələrlə bağlı elmi konfransların, treninqlərin, tədbirlərin təşkilində də fəaliyyət göstərir. Bu tədbirlər ürək-damar xəstəliklərinin diaqnostikası, müalicəsi və profilaktikası sahəsində ən son nailiyyətlər də daxil olmaqla, kardiologiya ilə bağlı geniş mövzuları əhatə edir. Tədbirlər həmçinin endokrinologiya, hematologiya və nevrologiya kimi tibbin əlaqəli sahələrini əhatə edir.

Həmçinin bax
------------

* Gülnaz Dadaşova
* Cahangir Abdullayev

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| İnternet protokol dəsti |
| --- |
| Tətbiq təbəqəsi |
| * BGP
* DHCP (v6)
* DNS
* FTP
* HTTP (HTTP/3)
* HTTPS
* IMAP
* IRC
* LDAP
* MGCP
* MQTT
* NNTP
* NTP
* OSPF
* POP
* PTP
* ONC/RPC
* RTP
* RTSP
* RIP
* SIP
* SMTP
* SNMP
* SSH
* Telnet
* TLS/SSL
* XMPP
* *daha çox...*
 |
| Nəqliyyat təbəqəsi |
| * TCP
* UDP
* DCCP
* SCTP
* RSVP
* QUIC
* *daha çox...*
 |
| İnternet təbəqəsi |
| * IP
	+ v4
	+ v6
* ICMP (v6)
* ARP
* NDP
* ECN
* IGMP
* IP təhlükəsizliyi
* *daha çox...*
 |
| Kanal təbəqəsi |
| * Tunellər
* PPP
* MAC
* *daha çox...*
 |
| * b
* m
* r
 |

**SSH** (Secure Shell – Təklükəsiz Shell) – təhlükəli şəbəkədə təhlükəsiz kanal yaratmaq üçün istifadə edilən şəbəkə protokoludur. İki əsas versiyası mövcuddur : SSH-1 və SSH-2. Server və klient hissələrdə uyğun olaraq SSH server və SSH client proqramları çalışır. Ən məşhur tətbiqlərindən biri Unix (Linux) tipli əməliyyatlar sistemində shell istifadəçiyə təhlükəsiz qoşulmaqdır. telnet və digər təhlükəli protokolları əvəz etmək üçün yaradılmışdır. SSH şifrləmə istifadə edərək təhlükəli şəbəkədən (məsələn İnternetdən) məlumatın gizli və bütöv ötürülməsini təmin edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Network Working Group of the IETF,

January 2006,

RFC 4252,

The Secure Shell (SSH) Authentication Protocol

Xarici keçidlər
---------------

* SSH bir web  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 4628726-7 · Microsoft: 147734436 |
**Mehmet Ali Ağca** (9 yanvar 1958) — türk cinayətkar.

Həyatı
------

9 yanvar 1958-ci ildə Türkiyənin Malatya vilayətində anadan olub.

Cinayətləri
-----------

1 fevral 1979-cu ildə "Milliyyət" qəzetinin baş redaktoru Abdi İpəkçini öldürüb. 25 iyun 1979-cu ildə yaxalanaraq 16 gün fasiləsiz sorğu-suala çəkilib. 11 iyul 1979-da həbs edilərək İstanbuldakı Maltəpə hərbi həbsxanasına göndərilib. 5 noyabr 1979-cu ildə xəstəxanadan qaçırılmaq istənilib, ancaq buna müvəffəq olunmayıb. 24 noyabr 1979-da Maltəpə hərbi həbsxanasından hərbi libasda qaçırılıb. 30 aprel 1980 – həbsxanadan qaçırılandan sonra İrana gedən Ağca, daha sonra Türkiyəyə qayıdaraq, Ankara Məbusevlərində (millət vəkili evləri) gizlənib. 30 avqust 1980-ci ildə Faruk Özgünün adına çıxarılmış pasportla Bolqarıstana gedib. 13 may 1981-ci ildə Vatikanda Papa II İoann Paveli tapança ilə vurub. Papa bu sui-qəsddən yaralı xilas olub. İtaliyada ömür boyu həbsə məhkum edilən Ağca, Papanın əfvindən sonra 15 iyun 2000-ci ildə Türkiyəyə gətirilərək, İstanbulun Kartal səmtindəki həbsxanaya yerləşdirilib. 12 yanvar 2006-cı ildə şərtlə həbsxanadan buraxılsa da, İpəkçi ailəsinin etirazından sonra 20 yanvarda yenidən həbsxanaya salınıb. 18 yanvar 2010-cu ildə təxminən 30 il həbsxanada yatandan sonra 52 yaşında həbsxanadan çıxıb.

Onun həbsxanada xristianlığı qəbul etdiyi barədə xəbərlər yayılıb.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Ağca azadlıqda: qatil, yoxsa Məsih? Arxivləşdirilib 2010-01-23 at the Wayback Machine
**Konstantin Eduardoviç Siolkovski** (*rus.* Константи́н Эдуа́рдович Циолко́вский; 5 (17) sentyabr 1857, İjevsk[d], Ryazan quberniyası[d], Rusiya imperiyası – 19 sentyabr 1935[…], Kaluqa, RSFSR, SSRİ[…]) — müasir kosmonavtikanın əsasını qoyan rus alimi, yazıçı, kosmosu Rusiya tərəfindən fəth edilməsini propaqanda edən tədqiqatçısı.

Həyatı
------

Siolkovski 10 yaşında olarkən qızıl xəstəliyinə tutulr və eşitmə qabiliyyətini itirdiyinə görə məktəbi tərk etməli olur. Bundan sonra o, sərbəst təhsil alır və ailəsi tərəfindən Moskavaya oxumağa göndərilir. Moskvada Siolkovski fizika, astronomiya, mexanika və həndəsəni oyrənir.

Üç il təhsil alan Konstantin atası tərəfindən geri evə qaytarılır. Bundan sonra uzun müddət doğma kəndlərində fizika dərsi deyir. 1882-ci ildə Siolkovski Kaluqa vilayətinin Borovski dairəsində riyaziyyat müəllimi kimi işə düzəlir. O artıq evlənmiş və övladı var idi. Rus inqilabı ərəfəsində Çialkovcki özünə qapılmış şəkildə yaşayır.

Yules Vernenin fantastik əsərlərini oxuyan Siolkovski sonralar özü planetlərarası kosmik uçuşlar mövzusunda heykayələr yazmağa başlayır. Getdikcə o öz hekayələrini fiziki və texniki problemlərlə zənginləşdirir. Nəticəsində Siolkovski nəzəri məsələlərin həllinə aid müəllifə çevrilir. 1885-ci ildən Siolkovski bir çox kosmik uçuşların həyata keçirilməsi üzrə yollar haqqında yazır, burada tam metalda hazırlanmış kosmik gəmilərdən də söhbət gedir.

Evində apardığı ilk sınaqlar zamanı ona aydın olur ki, hərbidə istifadə olunan adi raketlərin köməyi ilə kosmosa üçmaq mümkün deyil. O, bunun üçün başqa yanacaq növlərindən (hidrogen, oksigen və karbohidratlar) istifadə etməyi təklif edir. Raket sayəsində apardığı tədqiqatların zirvəsi onun 1903-cü ildə "Elmi xəbərlər" jurnalında çap etdirdiyi "Kosmosun reaktiv aparatlarala tədqiqi" məqaləsindəki "Raket düsturu" olmuşdur.

1880-ci ildə Siolkovski tam metal gəmi konsepsiyasını işləyir. 1930-cu ildə ABŞ onu bu ideyasını ZMC-2 adlı hava gəmisini hazırlamaqla həyata keçirir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Циолковский Константин Эдуардович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2  .
3. 1 2  .
4. ↑  .
5. ↑  .
6. ↑  .

Mənbə
-----

* Nikola Stilijanov Kalicin: *Weltraumflüge von Ziolkowski bis Gagarin*, VEB Fachbuchverlag, 1961
**İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi** (vyet. Bộ Công an (BCA)) — birbaşa Vyetnam hökumətinin nəzdində olan, təhlükəsizliyə, asayişə, əks-kəşfiyyata, cinayətlərin qarşısının alınması üzrə təhqiqata, yanğınsöndürmə və xilasetməyə, cinayət hökmlərinin icrasına, azadlıqdan məhrum etmə, həbs və ya müvəqqəti təcridxanada saxlama ilə bağlı olmayan hökmlərin icrasına, hüquqi müdafiə və təminata cavabdeh olan nazirlik. dövlət idarəçiliyi funksiyalarını yerinə yetirir. nazirliyin dövlət idarəçiliyində olan sektor və sahələrdə dövlət xidmətlərinin göstərilməsinə cavabdeh olan, dövlət idarəçiliyində olan sektorlarda və sahələrdə dövlət xidmətlərinin idarə edilməsinə nəzarət edən nazirlik.

İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi Vyetnam Xalq İctimai Təhlükəsizliyini idarə edən qurumdur.

Repressiya
----------

Sayqonun süqutundan sonra İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi ən azı 200,000–300,000 keçmiş Cənubi Vyetnam hərbi zabitini, hökumət işçilərini və Cənubi Vyetnamın keçmiş hökumətinin tərəfdarlarını yenidən təhsil düşərgələrində həbs etmişdir. Burada işgəncə və ruhi zorakılıq adi hal idi. İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyi həmçinin, dissident şairlərin, yazıçıların və siyasi məhbusların izlənilməsi və təqib edilməsində rol oynamışdır. 2006-cı ildə 8406-cı blokun qurulmasından sonra Vyetnam demokratiya hərəkatına repressiya da güclənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑   Şablon:Bare URL PDF
2. 1 2   Şablon:Bare URL PDF
3. ↑  *Sagan, Ginetta; Denney, Stephen.* "Re-education in Unliberated Vietnam: Loneliness, Suffering and Death". The Indochina Newsletter. October–November 1982. 2019-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-01.
4. ↑  *Hoang, Tuan.* "From Reeducation Camps to Little Saigons: Historicizing Vietnamese Diasporic Anticommunism". Journal of Vietnamese Studies. 11 (2). August 1, 2016: 43–95. doi:10.1525/jvs.2016.11.2.43. İstifadə tarixi: August 18, 2022.
5. ↑  Not yet a workers' paradise: Vietnam's suppression of the independent workers' movement. Human Rights Watch. 2009. səh. 24. ISBN 9781564324764. İstifadə tarixi: 18 January 2012.
**Kamen** — Rusiyanın Kamçatka yarımadasında yerləşən sönmüş stratovulkan. Vulkan Şərqi vulkan qurşağında yerləşir. Konus formalı olub ən qədim vulkanlardan biri hesab olunur.

Ümumi məlumat
-------------

Klyoçevskaya Sopka və Kamen (sağda)
Kamen vulkanı Kamçatka yarımadasının mərkəzində, Klyoçevskaya Sopka və Bezımyannıy vulkanlarını arasında yerləşir. Kamen vulkanı yaxınlığında Şmidt və Boqdanoviş buzlaqları var. Ümumən vulkan Klyoçevskaya vulkan qrupuna daxildir.
Dəniz səviyyəsindən 4585 metr yüksəkliyi olan Kamen Kamçatkanın ikinci ən hündür vulkan hesab olunur.
Vulkan yamacı dikdir. Cənub-şərq hissəsində dərin sirk mövcuddur. Sirk 1000-1200 il əvvəl, uçqun nəticəsində meydana gəlmiş. Ümumən vulkanın düzgün konus forması baş vermiş partlayışlar nəticəsində parçalanmış və böyük qaymalar fırmasında ətəklərə doğru yuvarlanmış. Bəzilərinin ölçüləri 5-10 metrə çatır. Ancaq daha böyükləridə müşahidə olunur: Vulkandan 10 km uzaqlıqda, Xapis çayı yatağında Ambon qayması yerləşir. Eni ölçüsü 50 metr, həcmi isə 16 000 kub metrdir. Çəkisi 40-45 min ton, hündürlüyü beş mərtəbəli evdən böyük olan bu dağ parçası geoloji abidə hesab edilir və UNESCO-nun Ümumdünya irsinə daxil edilmiş. Bu ərazidə yamacın meyilliyi 45–70°-dir. Şimal və qərb yamaclarının meyilliyi 35–40°-dir. Yamaclar buz və fırnlə örtülüdür. Dağın ətəyində aplpinistlər üçün baza yerləşir. Alpinistlər qərb yamacı ilə zirvəyə yürüş edirlər.

Vulkanologiyada Kamenin sonuncu püskürmə tarixi dəqiqləşdirilməyib. Ehtimal edilir ki, vulkan Pleystosen epoxasının sonunda sönmüş. Sonuncu püskürmədən sonra vulkan yamacları güclü aşınmaya, uçquna məruz qalmış. Vulkan sönmüş lavanın andezit-bazalt , eləcədə piroksen və plaqiolkz tərkiblidir. 11 min əvvəl Kamen vulkanın cənub yamacı tərəfində 
Bezımyannıy vulkanı, 7 min əvvəl isə şimal yamacı tərəfində Klyoçevskaya vulkanı püskürmüş.

Həmçinin bax
------------

* Vulkan
* Vulkan gölü
* Vulkan boğazı
* Vulkan bombası
* Vulkan krateri

İstinadlar
----------

1. ↑  "Вулкан Камень (Kamen Volcano)". 2022-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-20.
2. ↑  *John Seach.* "Kamen Volcano". Vocano Live. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Камень". 2014-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-20.
4. ↑  Камень Амбон Arxivləşdirilib 2018-01-09 at the Wayback Machine // Заповедная Россия
5. ↑  Вулканы Камчатки. Вулкан Камень. Arxivləşdirilib 2012-08-17 at the Wayback Machine Краеведческий сайт о Камчатке
6. ↑  "IVS FEB RAS Geoportal". 2014-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-20.

Xarici keçidlər
---------------

* Palçıq vulkanları
* Vulkan nədir?
* Dünyanın Ən Təhlükəli 10 Vulkanı
* Vulkanlar
* Volcanoes Live, Worldwide.
**Möhsün Rəis** (1896, Tehran – XX əsr) — İranın xarici işlər naziri.

Həyatı
------

Möhsün Qacarlar dövründə Xarici İşlər vəzarətində şöbə müdiri işləyən Hüseyn Zəhirülmülkün oğlu idi.

Xarici İşlər naziri Rəis Möhsün diplomat idi. 1935-37-ci illərdə Almaniyada, 1940-cı ildə Yuqoslaviyada, 1941-ci ildə "Vişi
hökumətində" (Fransa) səfir işləmişdi. Hələ o, Əhməd Qəvam hökumətində poçt tеlеqraf naziri işləyəndə, 23 yanvar 1943-cü ildə Roma radiosu bеlə bir məlumat vеrmişdi: "Yеni poçt-tеlеqraf naziri Rəis Möhsün rusların qatı düşməni kimi tanınır... Biz ümid еdirik ki, o, anqlo-saksların əlində alətə çеvriləcəkdir".

Möhsün Rəis 1975-ci ildə vəfat edib.

Möhsün Rəis Mehrmah xanım Əbdülhüseyn mirzə qızı Fərmanfərma ilə ailə qurmuşdu.

Həmçinin bax
------------

* İran Xarici İşlər nazirləri

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Rеspublikası MDYTA f.28, s.4, i.17, v.9

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasətçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Siracəddin Səyyid** (1958, Özbəkistan) — Özbək şairi. Özbəkistanın xalq şairi.

Həyatı
------

Siracəddin Səyyid 1958-ci ildə Özbəkistan Respublikasının Surxandərya vilayətində anadan olub. 1980-ci ildə Daşkənd Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. İlk kitabı "Ruhum xəritəsi" (1984) Qafur Qulam adına Ədəbiyyat və sənət nəşriyyatında nəşr olunub. Ondan bəri istedadlı şairin 20-ə yaxın kitabı müxtəlif nəşriyyatlarda çap edilib: "Sevgi məmləkəti" (1987), "Qoru" (1990), "Mehr qalır, məhəbbət qalır" (1992), "Yandım" (1994), "Evindəki beşiklər" (1996), "Vətəni öyrənmək" (1996), "Yiyəsi var yurd" (2001), "Vətən əbədidir" (2001), "Könül fəsli" (2007), "Yaşasın yağışlar" (2007) və başqa kitabları ədəbi ictimaiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. 2008-ci ildə "Şərq" nəşriyyatı görkəmli şairin ikicildlik seçilmiş əsərlərini nəşr edib. Siracəddin Səyyid çağdaş Azərbaycan poeziyasının bir çox qiymətli nümunələrini özbək dilinə uğurla çevirib.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Herbert və Katerin Yakobsun ilk evi** və ya **I Yakobs** ― Amerika Birləşmiş Ştatları, Viskonsin, Madisonda 441-ci prospektdə yerləşən bir ailə evidir. Ev tanınmış amerika memarı Frank Lloyd Rayt tərəfindən tərtib edilmiş, 1937-ci ildə inşa edilmişdir. 2003-cü ildə Milli tarixi bir yer olaraq təyin edildi. Raytın evi və bir neçə başqa mülkü 2019-cu ilin iyul ayında "Frank Lloyd Raytın 20-ci əsr memarlığı" adı altında ümumdünya irsi siyahısına daxil edilib.

Təsviri
-------

Herbert və Katerin Yakobsun birinci evinin qonaq otağı
Yakobsun evi Birç və Evklid prospektləri arasındakı Toepfer prospektinin şərq tərəfində, Madison şəhərinin cənub-qərbində bir yaşayış yerində yerləşir. Ev bir mərtəbəli olub, xarici görünüşü kərpic, taxta və şüşə qapıların birləşməsində ibarətdir. Eyni zamanda ev düz bir dam ilə örtülür və beton təməl üzərində dayanır. Daxili sahəsi 1500 kvadrat metr olub iki yataq otağından ibarətdir. Evin orijinal istilik sistemi əsas beton döşəmənin altına qoyulmuş buxar istilik borularından ibarətdir. Buxar istisini təmin edən soba mətbəxin altındakı kiçik bir zirzəmidə yerləşir.

Tarixi
------

Herbert və Katerin Yakobsun birinci evinin xarici görünüşü,
Rayt tanışlığı ilə tanış olan Madison qəzetçisi Herbert Jacobs, memarı 5000 dollara bir evin dizaynına və inşasına etiraz etdi. Raytın dostu olan Madison jurnalisti Herbert Yakobs memardan 5000 dollar dəyərində bir evin dizaynını və tikilməsini istədi. Rayt açıq bir mərtəbə planı və iki yataq otağı olan "L" şəkilli bir quruluş hazırladı. Yakobs və ailəsi tikinti bitdikdən sonra evə köçdü, lakin tez bir zaman sonra iki otaqlı evi fermaya çevirmişdilər.

Sonrakı onilliklər ərzində ev mülkiyyətə keçmiş və tarixi əhəmiyyətə malik dəyişikliklərə və təmir texnikasına məruz qalmışdır.

Ev 2003-cü ildə Milli tarixi bir yer elan edildi. Raytın bir neçə mülkü 2019-cu ilin iyul ayında "Frank Lloyd Raytın 20-ci əsr memarlığı" adı altında ümumdünya irsi siyahısına yazılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  archINFORM (alm.). 1994.
2. ↑  "Jacobs, Herbert and Katherine, First House" (İngilis). tps.cr.nps.gov. 3 aprel 2009 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright" (İngilis). whc.unesco.org. 2019-07-09 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "NATIONAL REGISTER OF HISTORIC PLACES INVENTORY - NOMINATION FORM" (İngilis). npgallery.nps.gov. 2020-02-27 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi veb sayt
* Katerin Yakobsun iştirak etdiyi 1992 video tur.
* Viskonsin ştatındakı Rayt
**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**
**ABŞ tərəfindən mükafatlandırıldı**
**Növ** Kampaniya Medalı

**Mükafatlandırmanın səbəbi** Nikaraqua'da vəya yaxınlardaki dəniz əməlliyatlarında servis

**Status** Artıq Mövcüd Deyildir

**İkinci Nikaraqua Kampaniya Medalı,** Amerika Birləşmiş Ştatları Konqresi tərəfindən 8 noyabr 1929-cu ildə səlahiyyətləndirilən ABŞ Dəniz Piyadalarının bir kampaniya medalıdır. **İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, Nikaraquadakı əməliyyatlar əsnasında 1926-cı ildən 1933-cü ilə qədər Nikaraqua vətəndaş müharibəsi və sonrakı ABŞ işğalı. Daha erkən bir kampaniya medalı olan, Nikaraqua Kampaniyası Medalı, Nikaraqua'da 1912-ci ildə xidmət üçün mükafatlandırılırdı.

Tarixi
------

**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, Donanma katiblərinin ümümi əmrləri ilə təsdiqlənib, yaradılmış və Konqres tərəfindən Nikaraquadakı 27 avqust 1926 və 2 yanvar 1933 tarixləri arasında olan dəniz əməliyyatlarını tanıması üçün yaradıldı

Görünüşü
--------

**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı**, bir neçə ağ xəttli qırmızı bir lentlərdən asqılı bir medal olaraq görünür. Medal, qılıncla silahlanmış, digər iki fiqur plaşla müdafiə edən bir qadın (**Kolumbiya'nı** təmsil edir) göstərdi. Tarixləri 1926 ilə medal köhnəlmiş sözlər **İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** — 1930 (medal 1933-cü ilə qədər təsdiq olmamasına baxmayaraq) medalın kənarlarında sərgilədi. uydurmalara icazə verilməmişdir.

Meyarlar
--------

**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** mükafatlandırmaq üçün, bir xidmət işçisi ya göstərilən tarixlərdə Nikaraqua sularında ya da quru ərazilərində müəyyən bir müddət ərzində ya da Amerika Birləşmiş Ştatların bir gəmisində ya da dənizə açılmış bir piyada olaraq xidmət etmiş olmalıdır.

**İkinci Nikaraqua Kampaniyası Medalı** medalın ilk versiyasından ayrı bu medal bir mükafat olaraq qəbul edildi və Dənizçilik qanunvericiliyi, hər iki dekorasiyanın alınması və köhnəlməsinə təsdiqlənildikdən sonra icazə verilir. Həm Nikaraqua kampaniyalarının başçılığını edən kontr-admiral Admiral V. H. Sauferlend , **Nikaraqua** **Kampaniyası Medalının** ikinci versiyasının da ilk alanı idi.

İstinadlar
----------

1. "Wearing of decorations, medals, badged and ribbons" Arxivləşdirilib 2016-12-21 at the Wayback Machine (PDF) *Bütün Əllər* (365): 35 iyul 1947.
2. "Second Nicaraguan Campaign Medal" [*ölü keçid*].  Deniz tarixi və Miras Komandirliyi. 21 iyun 2014-cü ildə alındı.
3. Deniz Personal Bürosu (1953). *Navy and Marine Corps Award Manual (NavPers 15,790,* Arxivləşdirilib 2017-01-07 at the Wayback Machine Arxivləşdirilib 2017-01-07 at the Wayback Machine *Rev 1953)* Arxivləşdirilib 2017-01-07 at the Wayback Machine (PDF). Vaşinqton: Donanma Bölümü. S. 42. 21 iyun 2014-cü ildə alındı.
Bərəkətli hilal. Qərb və Yaxın Şərq alimlərinin əksəriyyəti sivilizasiyanın beşiyi haqqında danışarkən məhz buna istinad edirlər.
**Sivilizasiyanın beşiyi** — bu və ya digər sivilizasiyanın başqa ərazilərdəki digər sivilizasiyalardan asılı olmayaraq yarandığı məkan və mədəniyyətdir. Şəhər tipli yaşayış məskənlərinin formalaşması cəmiyyətin "sivil" kimi səciyyələndirilə bilən ilkin xüsusiyyətidir. Sivilizasiyanın digər xüsusiyyətlərinə oturaq və ya qeyri-köçəri əhali, monumental memarlıq, sosial təbəqələrin və bərabərsizliyin mövcudluğu, ünsiyyət üçün yazı sisteminin yaradılması daxildir. Daha sadə cəmiyyətlərdən sivilizasiyanın mürəkkəb cəmiyyətinə keçid tədricən baş verir.

Alimlər ümumilikdə sivilizasiyanın altı beşiyinin olduğunu qəbul edirlər. Belə ki, Mesopotamiya, Qədim Misir, Qədim Hindistan və Qədim Çinin Köhnə dünyada ən erkən sivilizasiyalar olduğu hesab edilir. Yeni dünyada isə sivilizasiyanın beşiyi sahilyanı Perunun Karal-Supe sivilizasiyası və Meksikanın Olmek sivilizasiyasıdır. Sivilizasiyanın bütün beşikləri yaşayış vasitələri baxımından kənd təsərrüfatından asılı olmuşdur (ehtimal ki, əvvəlcə dəniz ehtiyatlarından asılı ola bilən Karal-Supe istisnadır). Onların hamısı mərkəzləşdirilmiş hökuməti, siyasi liderləri, kahinləri və sivilizasiyanın şəhər mərkəzlərinin ictimai məsələlərini dəstəkləmək üçün kənd təsərrüfatı məhsulu istehsal edən fermerlərin (kəndlilərin) fəaliyyətindən asılı olmuşdur.

Nisbətən az formal olaraq, "sivilizasiyanın beşiyi" termini Yunanıstan və ya Roma kimi digər tarixi qədim sivilizasiyalara istinad etmək üçün də istifadə olunur. Lakin, onları "Qərb sivilizasiyasının beşiyi" adlandırmaq daha doğru olardı.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Charles Keith Maisels.* The Near East: Archaeology in the "Cradle of Civilization. Routledge. 1993. ISBN 978-0-415-04742-5. 18 April 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 November 2020.
2. ↑  *Cradles of Civilization-China: Ancient Culture, Modern Land*, Robert E. Murowchick, gen. ed. Norman: University of Oklahoma Press, 1994
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Faiq Cəfərov.

**Faiq İlahi oğlu Cəfərov** (10 yanvar 1940, Nüvədi, Meğri rayonu – 30 yanvar 2008, Bakı) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Azərbaycan Tibb Universitetinin normal fiziologiya kafedrasının müdiri, tibb elmləri doktoru (1990), professor (1991), 91-lərdən.

Həyatı
------

Faiq İlahi oğlu Cəfərov 1940-cı ildə Zəngəzur mahalının Nüvədi kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Azərbaycan Tibb İnstitutunun pediatriya fakültəsinə daxil olmuş və 1963-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirərək Elmi Şuranın qərarı ilə aspiranturada saxlanılmışdır. 1967-ci ildə o, namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri namizədi elmi adına layiq görülmüş, Azərbaycan Tibb İnstitutunun normal fiziologiya kafedrasında, baş laborant, assistent, baş müəllim və dosent vəzifələrində çalışmışdır.

1972-1978-ci illərdə F.Cəfərov müalicə-profilaktika fakültəsinin həmkarlar təşkilatının sədri, 1978-1993-cü illərdə isə Həmkarlar Komitəsi rəyasət heyətinin üzvü olmuşdür.

1990-cı ildə F.Cəfərov Moskvada Rusiya Tibb Elmlər Akademiyasının R.H.Axundov adına Normal Fiziologiya İnstitutlarında doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri doktoru elmi adına layıq görülmüşdür. 1991-ci ildə o, Azərbaycan Tibb Universitetinin normal fiziologiya kafedrasının professoru və kafedranın müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 1993-1995-ci illərdə Faiq Cəfərov kafedra müdiri vəzifəsində çalışmaqla yanaşı universitetin I müalcə-profilaktika fakültəsinin dekanı olmuşdur. O, eyni zamanda 1993-1994-cü illərdə Azərbaycan Ali Attestasiya Komissiyasının "Biologiya və kənd təsərrüfatı" bölməsi üzrə ekspert şurasının üzvü idi.

F.Cəfərovun elmi rəhbərliyi altında 5 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmiş, 1 doktorluq dissertasiyası üzərində iş aparılmışdır. Onun elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 200-dən artıq elmi əsərlərdə öz əksini tapmışdır. O, 1 monoqrafiyanın, 2 dərsliyin, 4 dərs vəsaitinin, 10-dan artıq metodik göstərişin, 4 səmərələşdirici təklifin müəllifidir.

İstedadlı alim 1991-ci ildən AMEA-nın A.Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunun ixtisaslaşdırılmış müdafiə şürasının sədr müavini, Azərbaycan Tibb Universitetinin Böyük Elmi Şurasının və nəzəri fənlər üzrə problem komissiyasının və metod birləşməsinin üzvü, həmçinin Azərbaycan Fizioloqlar Cəmiyyətinin vitse-prezidenti olmuşdur.

O, 2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş, "Respublikanın əməkdar müəllimi" fəxri 
adına layiq görülmüşdür.

Faiq Cəfərov 2008-ci il yanvarın 30-da Bakıda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan tibb elminə ağır itki üz vermişdir", "Xalq qəzeti", 31 yanvar 2008-ci il.
2. ↑  "Cəfərov Faiq İlahi oğlu". 2022-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-21.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan tibb elminə ağır itki üz vermişdir[*ölü keçid*]
**Maaxes** — Maahes (yunan dilində də yazılır: Mihos, Miysis, Mios, Maihes və ya Mahes) (Yunanca: Μαχές, Μιχός, Μίυσις, Μίος və ya Μάιος və ya Μάιος və ya Μάιιχεςχεςχεςχες"müharibə etmiş" deməkdir) yanında sadiq olan". O, yaradıcı tanrı Ptahın oğlu, həmçinin təbiətini bölüşdüyü pişik ilahəsi (Aşağı Misirdə Bast və ya Yuxarı Misirdə Sekhmet) hesab olunurdu. Maahes müharibə, qorunma və hava şəraiti, həmçinin bıçaqlar, lotuslar və əsirləri yeyənlərlə əlaqəli bir tanrı idi. Onun kultu müvafiq olaraq Sekhmet və Bastın dini mərkəzləri olan Tarem və Per-Bastda mərkəzləşmişdir.

Adı
---

Maahes adı erkək aslan üçün heroqliflərlə başlayır, baxmayaraq ki, bu, özlüyündə (görə bilən) qabağını da ifadə edir. Maahesin titullarından bəziləri Slaughter Lordu, Bıçaq Ustası və Qırmızı Lord idi.

Mənşəyi
-------

Təbiət Tarixi Muzeyində (Vyana) Maahesin (e.ə. 664–525) aslan başı ilə təsviri

Maahes haqqında ilk qeyd Yeni Krallığa aiddir. Bəzi misirşünaslar Maahesin əcnəbi olduğunu düşünürlər; həqiqətən də onun Nubiyada və Misirin Qərb səhrasında ibadət edilən şir tanrısı Apedemakla eyni ola biləcəyinə dair bəzi sübutlar var.

Maahes pişik ilahəsi Bastetdən və ya başqa bir pişik ilahəsi Sekhmetdən olan Ranın oğlu hesab olunurdu. Bəzən o, Sekhmetin başqa oğlu Nefertum ilə eyniləşdirilirdi. Maahesin Ranın gecə səyahəti zamanı Ranın düşməni ilan Apeplə döyüşdüyü deyilir.

Güclü atributlara malik hesab edilən pişik tanrıları fironlarla əlaqələndirilmiş və Misirin himayədarı olmuşlar. Erkək aslan simvolu "şahzadə", "maskalı", "güc" və "güc" kimi sözlərdə istifadə edilmişdir.

Təsvirlər
---------

Maahes, lotusun simvolizə etdiyi Nefertumla əlaqəsinə işarə edərək, şir başlı, bəzən bıçaq və lotus çiçəyi buketi olan bir insan kimi təsvir edilmişdir.

Müqəddəs heyvanlar
------------------

Əhliləşdirilmiş şirlər, Bast/Sekhmetin ibadət edildiyi Taremdə Maahesə həsr olunmuş məbəddə saxlanılırdı, onun məbədi Bəst məbədi ilə bitişik idi. Qədim yunan tarixçisi Elian yazırdı: "Misirdə şirlərə sitayiş edirlər və onların adını daşıyan bir şəhər var. (…) Aslanların məbədləri və gəzdikləri çoxsaylı boşluqlar var; Onlara hər gün öküz əti verilir (…) və şirlər onu Misir dilində nəğmənin müşayiəti ilə yeyirlər", beləliklə, şəhərin yunanca adı Leontopolis yaranır.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  *Manfred Lurker.* Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons. Routledge. 1987. səh. 215. ISBN 978-0-7102-0877-4.

Xarici keçidlər
---------------
**Meral Menderes** (1933, İstanbul – 27 dekabr 2011) — soprano kimi türk opera müğənnisi idi.

Erkən Həyatı
------------

Meral Menderes 1933-cü ildə Türkiyənin qərbində, Aydın vilayətinin Quşadasında anadan olub. İlk müğənnilik dərslərini İstanbul Bələdiyyə Konservatoriyasında Münir Ceyhandan alıb. O, daha sonra yeni yaradılmış Opera Studiyasında təhsil alıb. Ona xarici və türk səs məşqçiləri tərəfindən mentorluq edilib.

Karyera
-------

Menderes 19 mart 1960-cı ildə 1959-cu ildə qurulan İstanbul Şəhər Operasında səhnəyə qoyulan Cakomo Puççininin "Toska" operasında çıxış edərək səhnəyə çıxdı. Onun növbəti çıxışı Puççininin "Madama Butterfly" operasında oldu. Onun sonrakı rolları Pietro Mascagni tərəfindən Cavalleria rusticana və Puccini tərəfindən La Bohème filmində Santuzza rolu idi. Puççininin Ankarada səhnəyə qoyulan "Turandot"unda o, həm şahzadə Turandot, həm də kəniz Liu obrazlarını canlandırıb. O, Cüzeppe Verdinin Makbet, Jak Offenbaxın Hoffman nağıllarında Antoniya, Verdinin maskerada Un ballo, Bedrix Smetana tərəfindən Barter edilmiş gəlin və Verdinin Il trovatore kimi operalarında çıxış edib.

O, ən yüksək səs diapazonunda təbii və gur səsli soprano kimi tanınırdı. Cümhuriyyət dövründə ilk opera müğənnilərindən biri olub. O, demək olar ki, otuz il səhnədə çıxış etdi.

2010-cu ildə Menderes İstanbul Operasının yaradılmasının 50 illiyi münasibətilə Türkiyə Dövlət Opera və Baletinin baş direktoru Rengim Gökmen tərəfindən verilən "Sənət Mükafatı" ilə təltif edilmişdir.

Ölümü
-----

Meral Menderes 27 dekabr 2011-ci ildə İstanbulun Maltəpə şəhərindəki evində 78 yaşında vəfat edib. O, Süreyya Opera Evində keçirilən anım mərasimi və Maltepe Mərkəz Məscidində dini cənazə mərasimindən sonra Küçükyalı qəbiristanlığında dəfn edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Meral Menderes yaşamını yitirdi". 2023-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-05.
2. ↑  "İlk Kadın Opera Sanatçımız". 2023-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
3. ↑  "1960-cı ildə 1959-cu ildə". 2012-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-05.
4. ↑  "Menderes". 2023-04-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-07.

Xarici keçidlər
---------------
**Dioqo Alves** (*ing.* Diogo Alves; 1810 - 19 fevral 1841, İspaniya, Qalisiya, Samos (Luqa) — ispan əsilli porqtuqaliyalı seriyalı qatil.
1836-1840-ci illər arasında yetmiş nəfəri öldürdü. Onun törətdiyi cinayətlər hamısı Aqua Livres su kəməri ərazisindəydi və bununla da "Su kəməri cinayətkarı" adını qazandı. 19 fevral 1841-ci ildə edam cəzasına məhkum edildi və asıldı. Qatilin başı bədəndən ayrılmış və elmi məqsədlər üçün bir qabda yerləşdirilmişdir, indi turistik bir yerdir.

Bioqrafiya
----------

Qalisiyada bir kəndli ailəsində anadan olan Alves gənc yaşda olarkən ailə atından yıxıldı, başını vurdu və Pankada ("zərbə") ləqəbini qazandı. On doqquz yaşındaykən valideynləri onu Lissabona işləməyə göndərdilər. Bir neçə iş dəyişdikdən sonra o, valideynlərinə məktub yazmağı dayandırdı, içki içməyə, qumar oynamağa başladı və mehmanxanaçı Mariya "Parreyrinya" Gertrudeslə tanış oldu. Bu əlaqənin Alvesi öldürməyə təhrik etdiyi güman edilir. O, cinayətlər törətməyə başladı və "Su kəmərindən olan qatil" adlı ikinci ləqəbəni qazanır. O, yoldan keçən kasıbları qarət etdi və daha sonra şəxsiyyətlərinin tanınmaması və ölümləri intihar kimi təqdim etmək üçün onları 60 metr yüksəklikdən tulladı.

Su kanalındakı cinayətlər sübut olunmamış qaldı, lakin hakim heyəti Alves və dəstəsini digər cinayətlərə görə, xüsusən də həkimin dörd ailə üzvünü öldürdüyünə görə cəzalandırdılar. Mariyanın 11 yaşlı qızı Mariya de Konseycao dəstəyə qarşı məhkəmədə ifadə verdi. Nəticədə anası Afrika koloniyalarında ömürlük sürgünə göndərildi.

Alves Portuqaliyada axırıncıdan bir əvvəlki asılan cinayətkar (əksər hallarda səhvən sonuncu olduğu iddia olunur) oldu. Bu zaman etdiyi hərəkətlər Lissabonun Tibbi-Cərrahiyyə Məktəbinin elm adamlarını maraqlandırdı. Asıldıqdan sonra beynini öyrənmək üçün Alvesin başı kəsilmiş və öyrənilmşdir. Bu günə qədər hələ də şüşəli bir qabda qorunub saxlanılır. Elm adamları su kəmərləri üçün saxta bir açar almağa onu nəyin vadar etdiyini, onun harada gizləndiyini və neçə nəfəri qarət edib öldürdüyünü heç vaxt izah edə bilmədilər.

Biblioqrafiya
-------------

* Gideon High, Everything I did not want to know (translation and adaptation of Vladimiro Nunes), tinta da china, 2006.
* Portugal — Historical, Corographic, Heraldic, Biographical, Bibliographic, Numismatic and Artistic Dictionary, Volume IV, pp. 599–600..

İstinadlar
----------

1. ↑  *Colton Kruse.* "How did Portugal's first serial killer's head end up in a jar?" (ingilis). ripleys.com. 8 noyabr 2017 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *Colton Kruse.* "The 'Aqueduct Murderer' Diogo Alves: Famous Portuguese Murderer" (rus). pereulki.com. 4 avqust 2016 tarixində arxivləşdirilib.
**"Terqdaleu"** — 1960-cı illərin gürcü ictimai, siyasi və ədəbi cərəyanı. Mühafizəkar opponentlər Rusiyada təhsil almış gürcü gənclərini gürcü maarifçiləri adlandırırdılar, bəziləri köhnəyə qarşı yarıgizli müxalif münasibət nümayiş etdirir və 60-cı illərə qədər yeninin ictimai həyatda tətbiqini tələb edirdilər. 1861-1862-ci illərdə "Terqdales"in bir hissəsi "Ciskri" və "Georgia Moambi" jurnallarının səhifələrində mühafizəkarlarla açıq mübarizə aparırdı. Gürcü dili və ədəbiyyatı məsələlərində yeni ("Terqdale xalqı") və köhnə ("Mtkvardale xalqı") nəsillər arasında döyüş başladı. İliya Çavçavadzenin məktubu ilə "Bir neçə kəlməni Revaz Şalva dzi Eristavın özü Kazlovun "Dəli" əsərindən ("Tsiskari", 1861, No 4) tərcümə etmiş, böyük əks-səda doğurmuş və E. "Atalar" və "oğullar"ın mübarizəsi. 

Terqdale xalqının proqramı gürcü xalqının həm milli, həm də sosial azadlığını nəzərdə tuturdu. Onlar Rusiya və Avropanın siyasi və ictimai xadimlərinin fikirlərinə yaxşı bələd idilər; Dünyada gedən siyasi proseslərdən xəbərdar idilər. Onların proqramına görə, ilkin vəzifə Rusiya imperiyasının tərkibində muxtariyyət əldə etmək, sonra isə müstəqil milli dövlət yaratmaq idi.

Terqdale xalqının nəşr etdiyi jurnallarda Gürcüstanın tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı məsələlər, müasir siyasi, sosial və iqtisadi məsələlər müzakirə olunub.

Terqdeyllilərin fəaliyyəti ruslaşdırma siyasətinin güclənməsi ilə üst-üstə düşür. Rusiya hakimiyyəti hətta "Gürcüstan" ifadəsini qadağan etmək istəyirdi və mətbuatda yalnız Tiflis və Kutaisi qubernatorluqlarının adı çəkilə bilərdi.

İlya Çavçavadze və tərəfdarları bu çətin dövrdə də milli işi davam etdirə bildilər. Tiflis və Kutaisi quberniyalarının əsas dövlət bankları onların rəhbərliyi altında yaradılmışdır. Bankın ayırdığı pulun böyük hissəsi gürcü məktəblərinin və teatrlarının maliyyələşdirilməsinə sərf olunub. 1879-cu ildə "Gürcülər arasında Savadlılığın Yayılması Cəmiyyəti" yaradıldı (ilk sədri Dimitri Kifiani idi). Məktəblər açıldı, dərsliklər və başqa növ əsərlər nəşr olundu, köhnə əlyazmalar, folklor materialları toplandı, tarixi abidələrə qayğı göstərildi.

70-ci illərdə Tergdale xalqı iki qrupa bölündü. İliya Çavçavadze və onun tərəfdarlarından ibarət qrup ( Akaki Tsereteli, Yakob Qoqebaşvili, Vaja-Pşavela, Aleksandre Kazbeqi və başqaları) "Birinci dəstə", Niko Nikoladze , Giorgi Tsereteli , Sergey Mesxi və başqalarından ibarət qrup isə əsasən diqqəti üzərinə cəmləmişlər. sosial və iqtisadi problemlər - "İkinci qoşun" .

İstinadlar
----------

1. ↑  *ნ. ასათიანი*, ისტორია 11, გვ. 336 – „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა", თბ. 2009.

Xarici keçidlər
---------------
**Fatma xanım Kəminə** (1841, Şuşa, Kaspi vilayəti – 1898, Şuşa) — azərbaycanlı şairə. XIX əsr qadın aşıqlarındandır.

Həyatı
------

Fatma xanım Kəminə 1841-ci ildə Şuşada dünyaya gəlib. Fatma xanım kiçik yaşlarından etibarən şeirə maraq göstərmişdir. Şairənin atası Mirzə Bəybaba Fəna da şair olub və "Fəna" təxəllüsü ilə şeir yazıb. Fatma xanım fars dilini də mükəmməl bilib və bu dildə də şeirlər yazıb. Təhsilini Şuşada alıb, savadına görə ona "Mirzə fatma xanım" deyirdilər. XIX əsr təzkirələri arasında da şairənin şeirlərinə rast gəlinir. O dövrdə Fatma xanım Azərbaycanın ən məşhur 3–5 şairəsindən biri olub.

Şairə onunla bir dövrdə yaşayan bir çox aşığın şeirlərinə nəzirələr yazmışdır. Amma dövrümüzə onun əsasən klassik şəkildə yazılmış şeirləri gəlib çatmışdır.

Firudin bəy Köçərli Fatma xanım Kəminəni "nadireyi zəmanə" saymış, onun ölümünü ağır itki kimi dəyərləndirmişdir.

Fatma xanım Kəminə 1898-ci ilin sentyabrında Şuşada vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Kəminə xanımın həyat və yaradıcılığı haqqında XIX əsr təzkirələrinə az da olsa məlumat vardır. Məsələn, Mir Möhsün Nəvvab "Təzkireyi-Nəvvab" əsərində Kəminə xanım haqqında məlumat verərkən, bildirmişdir ki, o, dörd yüzə yaxın şer yazmış, Şuşada Mir Mövsün Nəvvabın başçılıq etdiyi "Məclisi-fəramuşan"da yaxından iştirak etmişdir. Kəminə şairə Natəvanın başçılıq etdiyi "Məclisi-üns"ədəbi məclisin üzvləri ilə yaxın olmuş, onlarla şerləşmişdir.

Mənbə
-----

* "Azərbaycanın Aşıq və Şair Qadınları", Bakı, səh. 76–79.
* "FATMA XANIM KƏMİNƏ", Əzizə Cəfərzadə, "Gənclik" nəşriyyatı, Bakı, 1971.
* Ənvər Çingizoğlu, Tahirovlar, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2007, № 1, səh.18–25

Həmçinin bax
------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Fatma xanım Kəminə*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Qarabağ
* Şuşa

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Şuşa vələsi** (*lat.* Carpinus × schuschaensis) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin tozağacıkimilər fəsiləsinin vələs cinsinə aid bitki növü.

Ümumi yayılması
---------------

İranın şimal-qərb hissəsində yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Kiçik Qafqaz daglarında, əsasən Şuşa, Laçın, Kəlbəcər dağları və həmçininTalış dağlarında rast gəlinir.

Statusu
-------

Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növüdür. CR A2 abc;C1.

Bitdiyi yer
-----------

Çox kölgəli olmayan, əhəngli və mergelli suxurlar üzərində əmələ gəlmiş torpaqlarda yaxşı bitir.

Təbii ehtiyatı
--------------

Yamaclarda yayılmış Şuşa vələsinin arealı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Alçaqboylu ağac və ya iri koldur. İlk dəfə Azərbaycanda Şuşa rayonu meşələrindən təsvir edilmişdir. Qısatüklü cavan budaqları qırmızımtıl qonur rəngdə olan alçaqboylu ağac və ya iri koldur. Yarpaqları yumurtavarı və ya oval-yumurtavarıdır, 3-7 sm uzunluqda, 2,5-4 sm enindədir, adətən dartılmış kimi görünən sivri, dib hissəsi az ürəkvaridir, kənarı qeyri-bərabər mişardişlidir. Saplaqlarının uzunluğu 10-15 mm-dir. Meyvə sırğaları kövrəkdir, təxminən 5 sm uzunluqda və 3-3,5 sm enindədir. Qozası (çanağı) 2-3 sm uzunluqda olub, çəpəki üçbucaqşəkilli, aydın görünməyən üçdilimlidir, təpəsi az və ya çox sivridir; qozasının orta dilimi simmetrik deyildir, arxa tərəfində yaxşı nəzərə çarpan 2-3 yan damar vardır, qozasınn daha ensiz tərəfi zəif dişlidir və ya bəzən demək olar ki, bütövdür, qatlanaraq fındıqcığı əhatə edən kiçik sivri dilimi vardır; daha enli tərəfi, adətən, iki cür sivri dişlidir, bəzən dişləri iridir və onlardan altda olanı yan dilimə keçir. Fındıqcığı ellipsvarı, yastı, tündqəhvəyi və nöqtəvarı vəzilidir, üzərində irəli çıxmış tillər vardır, bəzən qısatüklüdür. Mart-aprel ayında çiçəkləyir, meyvəsi (toxumu) iyun-iyul ayında yetişməyə başlayır.

Çoxalması
---------

Toxumu və kök pöhrələri ilə çoxalır, kəsildikdə kötükdən çoxlu pöhrə verir.

Təbii ehtiyatın dəyişilməsi səbəbləri
-------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
-----------

Məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4147185
* Wikispecies: Carpinus × schuschaensis
* EoL: 1148559
* GBIF: 2875904
* IPNI: 295280-1
* IRMNG: 10709057
* Plant List: kew-34436
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:295280-1
* Tropicos: 50271922
* WCSP: 34436
* WFO: wfo-0000806089

 |
| İnternet protokol dəsti |
| --- |
| Tətbiq təbəqəsi |
| * BGP
* DHCP (v6)
* DNS
* FTP
* HTTP (HTTP/3)
* HTTPS
* IMAP
* IRC
* LDAP
* MGCP
* MQTT
* NNTP
* NTP
* OSPF
* POP
* PTP
* ONC/RPC
* RTP
* RTSP
* RIP
* SIP
* SMTP
* SNMP
* SSH
* Telnet
* TLS/SSL
* XMPP
* *daha çox...*
 |
| Nəqliyyat təbəqəsi |
| * TCP
* UDP
* DCCP
* SCTP
* RSVP
* QUIC
* *daha çox...*
 |
| İnternet təbəqəsi |
| * IP
	+ v4
	+ v6
* ICMP (v6)
* ARP
* NDP
* ECN
* IGMP
* IP təhlükəsizliyi
* *daha çox...*
 |
| Kanal təbəqəsi |
| * Tunellər
* PPP
* MAC
* *daha çox...*
 |
| * b
* m
* r
 |

IP protokolu (Internet Protokol), kompüterlərin İnternet-i əmələ gətirərkən istifadə etdikləri ünvanlama protokolu olmaqla biryerdə, lokal şəbəkədə (local network, Local Area Network, LAN) İnternetə bağlı olmadan da istifadə edilə bilinər.

Hal-hazırda bu protokolun ən çox istifadə edilən versiyası IPv4 – dür, 4 bölümlü olduğu üçün IPv4 deyilir (xxx.xxx.xxx.xxx). Yaxın zamanlarda IPv6 (IP version 6) – nın istifade edilməsi planlanır və bu barədə sınaqlar edilir. IPv6 – ya keçilmək istəmənin səbəbi kompüter və İnternetin istifade edilməyə başlanmasının artması səbəbiylə İnternetdəki hər kompüterə fərqli IP verəməyəcək hala gəlməsidir. Həmçinin IPv4-ün bu duruma gəlməsi mobil əlaqələri də imkansız edir.

Tarix
-----

İnternet Protokolunun 4-cü versiyası (IPv4) IETF nəşri RFC 791-də (sentyabr 1981-ci il) təsvir edilmişdir ki, bu da 1980-ci ilin yanvarında verilmiş əvvəlki tərifi (RFC 760) əvəz edir. 1982-ci ilin mart ayında ABŞ Müdafiə Departamenti bütün hərbi kompüter şəbəkələri üçün standart olaraq İnternet Protokol Paketi (TCP/IP) haqqında qərar qəbul etdi.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 4588596-5 · Microsoft: 2779233093 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnternet** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**HR 858**, Fornaxın cənub bürcündə Günəşdən 104
 işıq ili məsafəsində yerləşən planet sisteminə malik ulduzdur. Onun sarı-ağ çalarları var və çılpaq gözlə görünür, lakin 6.4 görünən vizual böyüklüklə onu görmək çətin olur.
Ulduz 10 km/s radial sürətlə daha da uzaqlaşır. Onun mütləq böyüklüyü +3,82-dir.

Bu obyekt F6V ulduz təsnifatına malik, bir qədər inkişaf etmiş F tipli əsas ardıcıllıq ulduzudur ki, bu da onun nüvə hidrogen sintezi vasitəsilə enerji yaratdığını göstərir. Onun təxminən iki milyard yaşı var və proqnozlaşdırılan fırlanma sürəti 8,3 km/s ilə fırlanır. Ulduz Günəşin kütləsindən 1,1 dəfə, Günəşin radiusundan 1,3 dəfə böyükdür. O, 6,201 K effektiv temperaturda fotosferindən Günəşin parlaqlığından 2,3 dəfə çox şüalanır.

8,4 düymlük açısal ayrılıqda B komponenti olaraq təyin olunmuş zəif birgə hərəkət edən ulduz yoldaşı var. Bu, proqnozlaşdırılan 270 AB ayrılmasına uyğundur. Çox güman ki, qırmızı cırtdan ulduzdur.

2019-cu ilin may ayında Tranzit Ekzoplanet Tədqiqat Peykinin tranzit üsulu ilə müşahidə edildiyi kimi ən azı 3 ekzoplanetin olduğu açıqlandı. Hər üçü ev sahibi ulduza yaxın orbitdədir və Yerdən təxminən iki dəfə böyük olan super Yerlər kimi görünür. 'b' və 'c' komponentləri 3:5 orta hərəkət rezonansında ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑   Brown, A. G. A.; et al. (Gaia collaboration) (August 2018). "Gaia Data Release 2: Summary of the contents and survey properties". Astronomy & Astrophysics. 616. A1. arXiv:1804.09365. Bibcode:2018A&A...616A...1G. doi:10.1051/0004-6361/201833051. Gaia DR2 record for this source at VizieR.
2. 1 2   Høg, E.; et al. (March 2000). "The Tycho-2 catalogue of the 2.5 million brightest stars". Astronomy and Astrophysics. 355: L27–L30. Bibcode:2000A&A...355L..27H. doi:10.1888/0333750888/2862.
3. ↑  *Anderson, E.; Francis, Ch.* "XHIP: An extended hipparcos compilation". Astronomy Letters. 38 (5). 2012: 331. arXiv:1108.4971. Bibcode:2012AstL...38..331A. doi:10.1134/S1063773712050015.
4. ↑  *Gray, R. O.; və b.* "Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: spectroscopy of stars earlier than M0 within 40 pc-The Southern Sample". The Astronomical Journal. 132 (1). July 2006: 161–170. arXiv:astro-ph/0603770. Bibcode:2006AJ....132..161G. doi:10.1086/504637.
5. 1 2 3  *Vanderburg, Andrew; və b.* "TESS Spots a Compact System of Super-Earths around the Naked-Eye Star HR 858". The Astrophysical Journal. 881 (1). 2019: L19. arXiv:1905.05193. Bibcode:2019ApJ...881L..19V. doi:10.3847/2041-8213/ab322d.

Xarici keçidlər
---------------
**Vladimir Vernadski** (28 fevral (12 mart) 1863, Sankt-Peterburq – 6 yanvar 1945[…], Moskva) — sovet və ukrayna dili alimi, mütəfəkkir, noosfera haqqında təlimin banisi.

Həyatı
------

Vladimir Vernadski 28 fevral 1863-cü ildə Sankt-Peterburqda doğulmuşdur.
Onun atası Ivan Vasileviç Vernadski müqəddəs Vladimir Kiyev Universitetindən ali təhsilini almışdır; bir neçə il xaricdə siyasi iqtisadiyyatı öyrənmişdir. Bir neçə il orta məktəbdə Rus ədəbiyyatını öyrətmiş, Kiyev Universitetində siyasi iqtisadiyyat kafedrasına rəhbərlik etmiş, tanınmış Rus iqtisadçısı Nikolay Şiqayevın qızı Mariya ilə evləndikdən sonra, gənc ailə Moskvaya köçmüşdür. Orada Ivan Vasileviç Moskva Universitetində siyasi iqtisadiyyatı və statistikanı öyrətmişdir. Ailə Peterburqa köçmüş və orada I.Vernadski Əsas pedaqoji məktəbin professoru postunu tutmuşdur. Birinci həyat yoldaşı toydan 10 il sonra ölmüş və ondan oğlu Nikolay qalmışdır. İkinci dəfə Ivan Vasileviç onun əmisi qızı, torpaq sahibi-zadəganın qızı Anna Petrovna Konstantinova ilə, musiqi və nəğmə müəllimi ilə evlənmişdir.

1868-ci ildə pis iqlim səbəbindən Vernadskinın ailəsi o vaxtın Rusiya İmperiyasının aparıcı elm və mədəni mərkəzlərindən biri Xarkova köçmüşdür. 1873-cü ildə Vladimir Xarkov klassik orta məktəbinin birinci sinif şagirdi oldu.

Fəaliyyəti
----------

1885-ci ildə O. Peterburq Universitetinin fizika və riyaziyyat fakultəsini bitirmişdir.
1912-ci ildən o, Rusiya Elmlər Akademiyasının (sonrakı SSRİ Elmlər Akademiyası) akademiki oldu. Ukrayna Elmlər Akademiyasının banilərdən biri və birinci prezidenti (27 oktyabr 1918).
1920-ci ildən 1921-ci ilə kimi o, Simferopolda Tavriya Universitetinin rektoru olur.
1922-1939-cu illərdə o, özünün təşkil etdiyi Radium institutunun direktor idi. 1922-1926-cı illər ərzində o, xaricdə Praqada və Parisdə işləmişdir. Curie Parisia laboratoriyalarında tədqiqat – yanlış olaraq yeni radioaktiv element üçün qəbul edilən maddə Fransada əsas iş səbəblərindən biri olmuşdur.

1927-ci ildə o, SSRİ Elmlər Akademiyasının canlı maddələr Şöbəsini təşkil etmişdi. Hər halda "canlı maddə" termini O.B.Lepeshinskinin işlərində verilən mənadan başqa mənada istifadə edilirdi ki, biosferanın canlı orqanizmlərinin yığımı kimi.

Vernadski 700-dən çox elmi iş nəşr etmişdir.

O, yeni elmin – biogeokimyanın əsasını qoymuşdu və geokimyaya böyük töhfələr vermişdir. 1927-ci ildən ölümünə kimi o, SSRİ Elmlər Akademiyasında Biogeokimyəvi laboratoriyanın direktorunun postunu tuturdu. O, Sovet geokimyaçılarının hamısının müəllimi idi.
Vernadskinin fəlsəfi irsindən ən böyük populyarlığı noosfera haqqında doktrina aldı; o, Rusiya kosmizmi kimi tanınan istiqamətin əsas mütəfəkkirlərdən biri hesab edilir.

Mənbə
-----

* Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. "Məşhur biologiya alimləri", Bakı, "Maarif", 2002. səh.101

Xarici keçidlər
---------------


1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3  *Виноградов А. П.* Вернадский Владимир Иванович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1971. Т. 4 : Брасос — Веш. С. 536–537.
**Kamo Vardanyan** (18 mart 1966, Noraşen, Hadrut rayonu) — general-mayor. Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının müdafiə naziri (2021).

Həyatı
------

Kamo Baxaturoviç Vardanyan 18 mart 1966-cı ildə Martuni rayonunun Noraşen kəndində anadan olub. Norşen kəndindəki orta məktəbdə oxuyub. 2006-cı ildə Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Silahlı Qüvvələrin Akademiyasını bitirib. 2019-cu ildə isə Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Hərbi Akademiyasını bitirib.

1992-ci il fevralın 1-dən Qondarma Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunda xidmət edir. 1992–2012-ci illərdə ordunun müxtəlif hərbi hissələrində taqım komandiri, taqım komandirinin müavini, tabor komandirinin müavini — qərargah rəisi, tabor komandiri, hərbi hissə komandirinin müavini, hərbi hissə komandiri, komandir müavini kimi vəzifələrdə çalışıb. 2007–2012-ci illərdə orduda alpinistlər birliyinin komandiri idi.

2012-ci il noyabrın 12-də Qondarma Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu Baş Qərargah rəisinin birinci müavini təyin edilib. 6 may 2011-ci ildə ona general-mayor hərbi rütbəsi verilib.

11 sentyabr 2021-ci ildə Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının müdafiə naziri təyin olunub.

1992–1994, 2016 və 2020-ci illərdə hərbi əməliyyatlarda iştirak edib.

Ailəlidir, iki qızı, bir oğlu var.

Təltifləri
----------

Qondarma Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun 2-ci dərəcəli "Döyüş Xaçı" ordeni, Ermənistan Respublikasının "İgidliyə görə" medalı, Ermənistan Respublikasının "Vardan Mamikonyan" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Новым командующим Армией обороны Арцаха назначен Камо Варданян". verelq.am (rus). İstifadə tarixi: 20 sentyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------