recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Kodayu** — Azərbaycan bəstəkarı Fərhəng Hüseynovun yapon dilində yazdığı opera. Bu, yapon musiqi tarixində ilk yapondilli opera idi. Librettonun müəllifi xanım Eyko Aokidir.

Tarixçə
-------

1991-ci ildə Fərhəng Hüseynov bəstəkar kimi Yaponiyada keçirilən "İpək yolu" yarışmasına qatılır və birinci yeri qazanır. Bundan sonra XVIII əsr Yapon dənizçi qəhrəman Kodayu haqqında opera yazmaq təklifini alır. Təklif librettonun müəllifi Eyko Aokidən gəlir. Operanın premyerası 1993-cü ilin sentyabrın 7-sində Tokyoda Bunkamure Orçard zalında konsert şəklində böyük uğurla keçir. Osaka və Suzuki şəhərlərində də Asaxi televiziya kanalının 35 illiyi münasibətilə eyni tərzdə baş tutur.

Operanın özəllikləri
--------------------

Bir sıra kənara çıxmalara baxmayaraq, "Kodayu"-da dünya opera janrının bütün xüsusiyyətləri var: ariya, ariozo, ansambl (duet, terset və s.), xor, orkestr nömrələri (vals, polka, marş), reçitativ. Səhnə və dekorasiya isə yoxdur. Bu opera konsert şəklində ifa olunub.

Məzmun
------

Librettonun əsasını XVIII əsrdə baş vermiş tarixi faktlar təşkil edir. Əsərin qəhrəmanı kapitan Kodayu gəmisi və ekipajı ilə birgə qəzaya uğrayır. Amma onlar Rusiyaya aid olan adalardan birində canlarını qurtara bilirlər. Həmin adada dəniz fəlakətiylə üzləşmiş rus tacirləri ilə tanış olurlar. 
Dörd il sonra yenidən gəmi tikib Kodayu öz dənizçiləri və rus tacirləri ilə birlikdə yollanır İrkutska. İrkutskda Kodayu professor Lanksman və qızı Sofiya ilə tanış olur. Onlar dostlaşırlar. Tezliklə Kodayu və Sofiya bir birinə sevgi elan edirlər. Dostluq və sevgi Kodayunun vətəndən ayrı keçən günlərini bir qədər bəzəyir. Amma bu 4 il ərzində o, öz ümidini itirmir. Çox çabadan sonra Peterburqa göndərdiyi məktubun cavabı gəlir və imperatrisa Yekaterinanın qəbuluna düşür. Ona vətənə dönməyə icazə verirlər. Vətənə dönmək istərkən Kodayu yaxınlarını görüb öz sevgilisinin yanına qayıtmağı düşünür. Ancaq Yaponiyada xəyanət, casusluqda ittiham edirlər. 19 ildən sonra yenidən Rusiyanı görə bilir.

Xarici keçidlər
---------------

* Farhang Huseynov - Kodayu (Prelude) [from 2017 Movie Project]

Qaynaqlar
---------

1. ↑  "Земфира Абдуллаева. Азербайджанский композитор - автор первой японской оперы. Международный музыкальный культурологический журнал HARMONY". 2021-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-16.
**Nino Salukvadze** (*gürc.* ნინო სალუქვაძე 1 fevral 1969, Tbilisi) — tapancadan atəş açmaq üzrə Sovet və Gürcüstan idmançısı. 1988-ci ildə Olimpiya çempionu, bir çox dünya və Avropa çempionatlarının qalibi. SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1988). Tarixdə səkkiz Olimpiya Oyunlarında çıxış edən üç qadından biri.

Bioqrafiyası
------------

1988-ci ildə Seulda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında 25 metrlik məsafədən tapança ilə atəş açmada Olimpiya çempionu və 10 metrlik məsafədən pnevmatik tapança ilə atəş açmada isə gümüş medal qazanır. 1992-ci il Olimpiya Oyunlarında Birləşmiş Komanda tərkibində iştirak edir (tapançadan atəş aşma üzrə 5-ci yer). 1993-cü ildən bəri Gürcüstan millisində çıxış edir.

1996-cı ildə Atlanta Olimpiadasında Salukvadze pnevmatik tapançadan atəş açmaqda 5-ci, idman atışında isə yeddinci olur.

2004-cü ildə Afinadakı Olimpiadada çıxış edir, ancaq medal qazana bilmir. 2008-ci ildə Pekin Olimpiadasının mükafatçısı olur. Hava tapançasından atəş açmada bürünc medal qazanır. Mükafatlandırma mərasimində Salukvadze və ikinci yeri tutan rusiyalı Nataliya Paderina qucaqlaşaraq əllərini sıxdılar. O dövrdə Cənubi Osetiyadakı qarşıdurma fonunda edilən bu hərəkət, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi prezidenti Jak Roqqe tərəfindən idman ruhunun və birliyin təzahürü olaraq qəbul edildi.
1989-ci ildə dünya çempionu , 1990 və 1993-cü illərdə Avropa çempionu, 1999-cu ildə isə Dünya kubokunun qalibi olmuşdur.

Hal-hazırda idmanla məşğul olmağa davam edir. Gürcüstan Atıcılıq İdman Federasiyasının və Gürcüstan Milli Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidentidir. Atası Gürcüstanın əməkdar məşqçisi, SSRİ beynəlxalq dərəcəli idman ustası Vaxtanq Moiseeviç Salukvadzenin rəhbərliyi altında məşq edir.

Reqbi oyunçusu Qoça Maçavariani ilə evlidir. Onların iki övladı (qızı Nino və oğlu Tsotne) var. Rio-de-Janeyrodakı 2016 Olimpiya Oyunlarında Nino oğlu Tsotne ilə birlikdə çıxış edir. Bu Olimpiya Oyunları tarixində çıxış edən ilk ana və oğul çütlüyü olur. 2019-cu ildə Minskdə Nino Salukvadze və Tsotne Maçavariani qarışıq intizamda (kiçik kalibrli tapançadan 50 metrə atış) Avropa Oyunlarının bürünc mükafatçılarına çevrilir.

2019-cu ildə Dünya Kubokunun 4-cü mərhələsinin nəticələrindən sonra, Salukvadzenin karyerasında ardıcıl 9-cu olmalı olan 2020 Olimpiya Oyunlarında iştirak etmək üçün 10 metrlik məsafədən hava tapançası atəş açmada lisenziya alır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Рогге: восхитили дружеские объятия Падериной и Салуквадзе". 2008-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-11-28.
2. ↑  "Нино Салуквадзе намерена побить мировой рекорд среди мужчин по количеству участия в Олимпиадах". 2014-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-13.

Mənbə
-----

* «İdman Rusiyası» saytında profili
**Nipisat adası** Qrenlandiyanın mərkəzi-qərbindəki Qeqqata bələdiyyəsində kiçik, məskunlaşmamış bir ada.

Coğrafiyası
-----------

Nipisat adası Sisimiutdan 15 km cənubda, Devis boğazının sahilində yerləşir. Sarfannqut adasının dərhal qərbindəki İkertuq Fyordunda yerləşən kiçik adalar və göyərtələr qrupuna aiddir. Adadakı ot bitkiləri florada üstünlük təşkil edir.

Tarixi
------

18-ci əsrdə Danimarkalılar və Norveçlilər Nipisata gəldi. 1723-cü ildə Hans Eqed Nipisatda böyük sümüklü balinaları ovlamaqla məşğul olan yerli insanları tapdı və Danimarkalılar burada ilk yaşayış məntəqəsini, ticarət məntəqəsini qurdular. İki il sonra adada kiçik bir tapşırıq quruldu, ancaq 1 il sonra tərk edildi və sonra hollandiya balina ovçuları tərəfindən yandırıldı. 1727-ci ildə norveçlilər Ditlev Vib və Kristania yepiskopu Deyman Danimarka kralına Nipisatda ticarət məntəqəsinin yenidən qurulmasını və balina stansiyasının qurulmasını tövsiyə etdilər. 1728-ci ildə Danimarkalı I Frederik Nipisatda bir qala inşa etməyi əmr etdi, lakin iki il sonra onun tərk edilməsini və boşaldılmasını əmr etdi.

30 iyun 2018-ci ildə YUNESKO-nun Dünya İrsi olaraq qeyd edildi.

Arxeologiyası
-------------

Ada əvvəllər Saqqaq mədəniyyətindən bilinməyən bəzi daş əsərlər ehtiva edən Saqqaq mədəniyyəti arxeoloji məkanı ilə diqqət çəkir. Saqqaq xalqı müasir Kalaallit xalqının əcdadları deyil, əksinə müasir Çukçalar və Koryaklar ilə əlaqəlidirlər. Adanın adını daşıyan sayt 1989-cu ildə Sisimiut Muzeyinin kuratoru Finn Kramer tərəfindən kəşf edilmişdir. İndiki sahil xəttindən təxminən 50 m məsafədə, cənub-şərq yamacı ilə qaldırılmış çimərliklərdə yerləşir. Sahənin yüksəkliyi orta dəniz səviyyəsindən 9 m ilə 13 m arasında dəyişir. Arxeoloji sahəni ehtiva edən adanın bu hissəsi, Dorset mədəniyyətinin və ya Tule mədəniyyətinin sonrakı işğalı əlamətlərini göstərməmişdir. Bununla birlikdə, əvvəlcədən Dorset və Arktikanın kiçik alət ənənələrinin də əlamətləri var. 1989-1994-cü illərdəki beş illik boşalma dövründə 314 alət daxil olmaqla 70000-dən çox sümük parçası və təxminən 1000 artefakt bərpa edildi.

Həmçinin bax
------------

* La Santisima Trinidad de Parana
* Talampaya Milli Parkı
* Oqasavara adaları
* Okinoşima adası
* Darien Milli Parkı
* Engelsberq dəmir zavodu

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mirsky, Jeannette.* To the Arctic!: The Story of Northern Exploration from Earliest Times. University of Chicago Press. 1998. səh. 218. ISBN ISBN 0-226-53179-1..
2. ↑  *Heinzelmann, Eva; Robl, Stefanie; Riis, Thomas.* Der dänische Gesamtstaat: ein unterschätztes Weltreich?. verlag-ludwig. 2006. səh. 149. ISBN ISBN 3-937719-01-6..
3. ↑  *Centre, UNESCO World Heritage.* "Aasivissuit – Nipisat. Inuit Hunting Ground between Ice and Sea". whc.unesco.org. 3 iyul 2018.
4. ↑  *Gotfredsen, Anne Birgitte; Mobjerg, Tinna.* Nipisat - a Saqqaq Culture Site in Sisimiut, Central West Greenland. Museum Tusculanum Press. səh. 7. ISBN 87-635-1264-5..
5. ↑  *Walton, Doreen.* "Analysis of hair DNA reveals ancient human's face.". BBC News. 2010.
**Kociro Serizava** (芹沢光治良, *Serizava Kociro*?, 4 may 1897, Numazu[d], Şizuoka prefekturası – 23 mart 1993, Numazu[d], Şizuoka prefekturası) – Yaponiya romançısı.

Həyatı
------

Kociro Serizava 1897-ci ildə Yaponiyanın Şizuoka prefekturasında doğulmuşdur. Tokio Universitetini bitirdikdən sonra Kənd Təsərrüfatı və Ticarət Nazirliyində işləmişdir. 1925-ci ildə nazirlikdəki işindən çıxmış və təhsil almaq məqsədilə Fransaya səyahət etmişdir. 1929-cu ilə qədər Paris Universitetində iqtisadiyyat üzrə təhsil almışdır.

Serizava vərəm xəstəliyindən müalicə almaq məqsədilə İsveçrədə yerləşən bir sanatoriuma yollanmış və yaşadığı təcrübələr əsasında *"Burucoa"* (1930) adlı hekayə yazmışdır. Bu onun ədəbi yaradılığının başlanğıcı olmuşdur. 1931-ci ildə *"Asu o ote"* romanını, 1932-ci ildə isə *"İsu o saqasu"* romanını yazmışdır. Bu romanlar Yaponiyadakı proletar ədəbi hərəkatına mənsub intellektuallar arasında baş verən münaqişələri təsvir edir.

Serizava 1931-ci ildə Çuo Universitetində iqtisadiyyat dərsləri deməyə başlamışdır. Lakin universitet rəhbərliyi onun ədəbi fəaliyyətini "ziyanverici" kimi qiymətləndirmişdir. Buna görə də o, ədəbi yaradıcılığına davam etmək üçün 1932-ci ildə universitetdən çıxmışdır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Yaponiyanın müharibə təcrübəsi və döyüşlərdə ölmüş gənc kişilər haqqında yazmışdır. *"Pari ni şisu"* (1942) və *"Pari fucin"* (1955) əsərləri də daxil olmaqla, bir çox əsəri fransız dilinə tərcümə olunmuşdur. 1965–1974-cü illərdə Yaponiya PEN Klubunun sədri olmuş, 1957-ci ildə Fransa Akademiyasının mükafatına layiq görülmüşdür. Digər əsərlərinə *"Hitotsu no sekay"* (1952–1953) və *"Ninqen no ummey"* (1962–1968) daxildir.

Üslubu
------

Serizavanın əsərləri dərin dini baxışlarla əhatə olunmuşdur. Onun romanlarının quruluşu Avropa romanlarının məntiqi quruluşuna daha yaxındır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Сэридзава Кодзиро // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 69. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 17 yanvar 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 13493819g · CiNii: DA01137758 · GND: 120715961 · ISNI: 0000 0001 1756 8186 · LCCN: n83018843 · NDL: 00069997 · NTA: 287780759 · NUKAT: n2009115485 · SUDOC: 071551697 · VIAF: 302737106 · WorldCat VIAF: 302737106 |

 |
**Kommertsbank Tauer** (*rus.* Коммерцбанк-Тауэр) — Frankfurt-Maynda yerləşən göydələn.

1997-ci ildə 300 metr yüksəkliyində ucaldılan göydələn, dövrünə görə Avropanın ən yüksək binası hesab edilidi. 

1991-ci ilin iyun ayında qəbul edilmiş layihəyə əsasən, bina 65 mərtəbə, ümumi sahəsi 120 000 m² və ümumi həcmi isə 538 000 m³-dir. 

Binanın damı asimmetrikdir. Döşəmə sahəsi 1700 m²dir. Damda 40-a qədər insan üçün kiçik bir müşahidə salonu var. Yanacaq liftindən yalnız xüsusi icazə ilə əldə etmək mümkündür. Binada 1600 kq-lıq yük qabiliyyəti olan 16 lift var. Hər bir bölmənin kənar görünüşü olan iki şüşə lift var.

Demək olar ki, bütün xarici divarlar şüşə ilə hazırlanıb. İkili fasad kondisioner sisteminə təmiz hava verir. Bina ekoloji standartlar və enerji qənaət tələbləri nəzərə alınmaqla tikilmişdir.

Tikilinin alt mərtəbəsində, təhlükəsizlik xidmətləri və texniki xidmətlər vardır.

Binanın aşağı hissəsində 1060 m² ərazidə müxtəlif tədbirlər üçün istifadə edilən "Plaza" kompleksi mövcuddur. Binanın sahibi "Commerzbank"-dır.

Qalereya
--------

* Kommertsbank Tauer gecə görünüşüKommertsbank Tauer gecə görünüşü
* GeceGece
* Əsas qüllənin üst hissəsiƏsas qüllənin üst hissəsi
* Dəmir Körpüsündən görüntüDəmir Körpüsündən görüntü
* Küçə səviyyəsinin görünüşüKüçə səviyyəsinin görünüşü
* KaiserplatzdanKaiserplatzdan
* Cənubi görünüşüCənubi görünüşü
*

Həmçinin bax
------------

* Avropanın ən hündür binalarının siyahısı
* Laxta-mərkəz

İstinadlar
----------

1. ↑  "Commerzbank tower tours". 2015-09-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-20.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Kommertsbank Tauer** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Коммерцбанк-Тауэр на thehighrisepages Arxivləşdirilib 2018-12-24 at the Wayback Machine
* Статья из журнала *«Умная» архитектура* (alm.)
***Kodansha Box*** (講談社BOX?) – Yaponiyanın əsas nəşriyyatlarından biri olan *Kodansha*-nın nəşriyyat xətti. Hər bir buraxılan kitab gümüş üzlüklə nəşr olunur. Katsuşi Ota tərəfindən təkbaşına redaktə olunan kitablar barədə müəllif deyir: "Yeniyetmə psixologiyasının mövzularına əsaslanan əsərlər kolleksiyası. Ümid edirəm ki, bu, bir gün Yaponiya populyar mədəniyyətinin indeksinin bir növünə çevriləcək".

*Kodansha Box* nəşrə 2006-cı ilin noyabrında "Hər şey qutulaşdırılıb" şüarı ilə başlamışdır.

Töhfəçilər
----------

* Nisio İsin
* Ryuusui Seyryoin
* Kinoko Nasu
* Otaro Mayco
* Ryukishi07

Pandora
-------

2008-ci ilin fevralında *Kodansha Box* *"Pandora"* adlı ədəbi jurnal nəşr etməyə başlamışdır. Jurnalın şüarına görə sən heç vaxt növbəti buraxılışda nələrin olacağını bilməyəcəksən.

İstinadlar
----------

1. ↑  "清涼院流水・西尾維新が年間連載　月１巻「大河ノベル」" (Japanese). Asahi.com Book. 2007-01-19. 2007-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 avqust 2017.
2. ↑  "若者向け新レーベルに注目　斬新な大河小説や装丁" (Japanese). Yomiuri Online. 2007-02-21. 2008-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-31.
3. ↑  "Kodansha Box Pandora page". 2009-07-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-31.

Xarici keçidlər
---------------

* Kodansha Box seriyaları Arxivləşdirilib 2009-08-13 at the Wayback Machine  (yap.)
**Kökqamçılılar dəstəsi** (*lat.* Rhizomastigida ) — Heyvan qamçılıları yarımsinfinə aid olan dəstə.

Haqqında
--------

Bu dəstənin nümayəndələrində həm qamçılıların, həm də sarkodinlərin əlamətləri vardır. Buna görə də kökqamçılılar bu iki sinif arasında keçid formalar hesab olunurlar. Kökqamçılılarda nüvə ilə nazik tellərlə birləşən bir və ya bir neçə qamçı olur. Eyni zamanda qamçılarla bərabər yalançı ayaqlar əmələ gətirmək qabiliyyətinə malikdirlər. Kökqamçılılar qamçılarını itirmədən amöbvari hərəkət edirlər. Adətən birnüvəli olurlar. Bakteriyalarla, yosunlar, və ibtidai orqanizmlərlə qidalanırlar. Kökqamçılılar yalnız qeyri-cinsi yolla bölünməklə çoxalırlar. Şirin sularda *Mastigamoeba aspera*, *Actinomonas mirabilis* və.s növləri daha geniş yayılmışdır.

Mənbə
-----

**B. İ. Ağayev, Z. A. Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.** Bakı , "Təhsil" 2008 , 568 səh

Həmçinin bax
------------

* Heyvan qamçılıları

Xarici keçidlər
---------------

* Multicilia под микроскопом under microscope

İstinad
-------

1. ↑  B. İ. Ağayev, Z. A. Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası. Bakı , "Təhsil" 2008 , 568 səh
Koordinat:Sky map 8s 4d 58,1sn; -28º 8' 8″

**NGC 2520**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. **III1p** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1837-ci ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2520: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2496 |
NGC 2497 |
NGC 2498 |
NGC 2499 |
NGC 2500 |
NGC 2501 |
NGC 2502 |
NGC 2503 |
NGC 2504 |
NGC 2505 |
NGC 2506 |
NGC 2507 |
NGC 2508 |
NGC 2509 |
NGC 2510 |
NGC 2511 |
NGC 2512 |
NGC 2513 |
NGC 2514 |
NGC 2515 |
NGC 2516 |
NGC 2517 |
NGC 2518 |
NGC 2519 |
**NGC 2520** |
NGC 2521 |
NGC 2522 |
NGC 2523 |
NGC 2524 |
NGC 2525 |
NGC 2526 |
NGC 2527 |
NGC 2528 |
NGC 2529 |
NGC 2530 |
NGC 2531 |
NGC 2532 |
NGC 2533 |
NGC 2534 |
NGC 2535 |
NGC 2536 |
NGC 2537 |
NGC 2538 |
NGC 2539 |
NGC 2540 |
NGC 2541 |
NGC 2542 |
NGC 2543 |
NGC 2544 |
NGC 2545



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Təbii yayılması
---------------

Vətəni Şimali Amerikadır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 45 m, gövdəsinin diametri 180 sm-ə çatan ağacdır. Açıqlıqda bitən ağacların çətiri iri və çadırvaridir. Gövdəsinin qabığı tünd-qəhvəyi rəngdə olub, qeyri-bərabər dərin çatlıdır. Cavan zoğları seyrək tükcüklü, tumurcuğu çılpaqdır, ipəyəoxşar, 4 pulcuqlu, yumurtavari formalıdır. Yarpaqları təklələkvari, 7-12 cüt ovalşəkilli–neştərvari və ya uzunsov-neştərvari yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcığın alt üzü seyrək tükcüklü, üstdən çılpaqdır. Bəzən təpə yarpaqcığı zəif inkişaf edir və tez düşür. Erkəkcikli sırğaların uzunluğu 6-15 sm-dir. Dişicikli çiçəklərin 3-5-i bir yerdə yerləşir. Meyvəsinin diametri 6 sm, kürəvaridir. Meyvəyanlığı açılmır, quruyub meyvəyə yapışır. Qabığı çətin sınandır. Toxumla, qələmlərlə çoxaldılır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, sentyabr-oktyabr aylarında meyvəsi yetişir.

Ekologiyası
-----------

Tez böyüyən, şaxtaya və quraqlığa davamlı, işıqsevən, torpağa tələbkar ağacdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mədəni şəraitdə Lənkəranda, Gəncədə, Dağlıq Qarabağda, Zaqatalada, Abşeronda az-az hallarda tək-tək və ya kiçik qruplarda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür. Gözəl çətirli, iri, dekorativ ağacdır. Mebel istehsalında istifadə olunur.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q852572
* Wikispecies: Juglans nigra
* AoFP: 3837
* APA: 2374
* BioLib: 38445
* Calflora: 12597
* Ecocrop: 7013
* EoL: 594611
* EPPO: IUGNI
* EUNIS: 173152
* FEIS: jugnig
* FNA: 233500721
* GBIF: 3054357
* GRIN: 20762
* iNaturalist: 54504
* IPNI: 279034-2
* IRMNG: 10200056
* ITIS: 19254
* IUCN: 62019712
* MichiganFlora: 1496
* MoBotPF: 281348
* NBN: NBNSYS0000042116
* NCBI: 16719
* NZOR: b469acac-4edb-434b-a456-c2fc524f7b91
* PalDat: Juglans\_nigra
* PfaF: Juglans nigra
* PFI: 243
* Plant List: kew-2331834
* PLANTS: JUNI
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:279034-2
* Tropicos: 16700006
* VASCAN: 6243
* WisFlora: 3958
* WFO: wfo-0000355126

 |

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 997.
**AXA MBASK** — Azərbaycanın ilk özəl sığorta şirkətlərindən biri. 1992-ci ildən MBASK adı ilə, 2010-cu ildən isə AXA MBASK adı ilə fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

MBASK-ın 1992-2010-cu illərdə loqosu
1992-ci ildən 1996-cı ilədək olan dövrdə Azərbaycanın sığorta bazarının təşəkkülü baş verirdi. Bu müddət ərzində bazarın məhdud imkanlarına baxmayaraq MBASK peşəkar kollektiv formalaşdırmağa nail oldu və bu gün 29 sığorta növünü həyata keçirmək üçün lisenziyaya sahibdir.

2005-ci ildə Azərbaycan sığorta bazarının tarixində ilk dəfə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı MBASK Sığorta Şirkətinin səhmlərinin 30 %-ni alaraq yerli sığorta şirkətinin səhmdarı oldu.

2006-2007-ci illərdə müstəqil bazar təhqiqatları MBASK şirkətini əhali arasında ən populyar və etibarlı sığorta şirkəti kimi tanımışdır.

2004-cü ildə MBASK Sığorta Şirkəti müvəffəqiyyətlə keyfiyyətin idarə olunması sisteminin sertifikatlaşdırılmasını keçmişdir. Şirkətin auditorları qismində Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri iştirak etmişdirlər. Yoxlamanın nəticələrinə görə MBASK Sığorta Şirkətinə müvafiq sertifikat təqdim olunmuşdur. 3 il ərzində şirkət bütün zəruri keyfiyyət standartlarına riayət etmişdir ki, bu da həmin sertifikatın ilbə-il təsdiq olunmasında öz əksini tapmışdır.

2007-ci ilin dekabrında Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri MBASK Sığorta Şirkətinin keyfiyyət menecmenti sisteminin növbəti auditor yoxlamasını aparmış və onun keyfiyyət menecmenti üzrə İSO 9001:2000 beynəlxalq standartının tələblərinə uyğun olduğunu təsdiq etmişlər.

2007-ci ilin nəticələrinə görə MBASK sığorta şirkəti toplanmış tədiyyələrin həcmi üzrə Azərbaycanın özəl şirkətləri arasında birinci yeri tutmuşdur.

14 oktyabr 2010-cu il tarixdə dünyanın ən iri sığorta şirkətlərindən biri olan "AXA Group" özünün törəmə cəmiyyəti olan "AXA Seguros Generales, S.A. De Seguros Y Reaseguros" (İspaniya) şirkəti vasitəsilə "MBASK" Sığorta Şirkətinin səhmlərinin əhəmiyyətli nəzarət zərfini (51 %) əldə etmişdir.

AXA Group dünyada ən iri sığorta şirkətlərindən biridir və Fortune Global 500-ün 2010-cu il üzrə siyahısında gəlirlərinə görə dünyanın 9-cu ən iri şirkəti kimi göstərilmişdir. AXA 57 ölkədə, əsasən Qərbi Avropada, Şimali Amerikada, Asiya-Sakit okean regionunda və Yaxın Şərqdə fəaliyyət göstərir. Qrupun 216 000-dən artıq əməkdaşı və dünya üzrə 96 000 000 müştərisi vardır. Qrup beş əməliyyat biznes-seqmentindən ibarətdir: Həyatın və Əmanətlərin sığortası, Əmlakın sığortası və Bədbəxt Hadisələrdən sığorta, Beynəlxalq sığorta (təkrarsığorta daxil olmaqla), Aktivlərin idarə edilməsi, habelə digər maliyyə xidmətləri.

2010-cu ilin 7 dekabrında MBASKın lisenziyası şirkətin adının **AXA MBASK**`a dəyişdirilməsi ilə əlaqədar olaraq yenilənib.

İstinadlar
----------

1. ↑  *R.İ.* "Azerbaycan`ın MBASK sigorta şirketi uluslararası şirket oldu" (türk). 1news.com.tr. 09.12.2010-14:30. 2010-12-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-11.

Xarici keçidlər
---------------

* www.axambask.az Arxivləşdirilib 2013-04-30 at the Wayback Machine
* www.axa.com
* www.axasigorta.com.tr
* www.risk.axambask.az Arxivləşdirilib 2013-08-24 at the Wayback Machine
**Bassarilər** və ya **Bassari xalqı** — Seneqal, Qana, Qambiya, Qvineya və Qvineya-Bisauda yaşayan Afrika etnik qrupudur. Sayları 10.000 ilə 30.000 arasındadır. Qrupun əksəriyyəti xristianların (həm katolik, həm də protestant) əhəmiyyətli bir hissəsi olan animistlərdir. Bassarilərin çox az bir hissəsi müsəlmandır. Bassarilərin yerli olaraq Futa-Gallon təpələrində mərkəzləşmiş Fula xalqı ilə sıx əlaqələri var.

Bassarilərin əksəriyyəti düyü, darı, noxud və fonio yetişdirən əkinçilərdir. Quru mövsümdə Seneqal və Qvineyanın şəhər və qəsəbələrinə məişət avadanlıqları, geyim və digər zəruri əşyalar almaq üçün əmək haqqı axtarırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bassari Arxivləşdirilib 2012-10-15 at the Wayback Machine. in Gordon, Raymond G. Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Accessed 2009-06-06.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Afrika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Ocaq** (*türk.* Alevi Ocakları; kürd. Ocaxên elewî) — əsasən ələvilikdə, həmçinin bəktaşilikdə imam məqamında oturan dədələrin soyunu ifadə edən termin, dədəlik anlayışı strukturuna görə nəslə tabe olan qurum. Odur ki, ata öləndə oğlu onun yerinə keçir və bu, ələvi ənənəsində ocaq adlanır.

Strukturlaşdırma
----------------

Ələvi Ocaqları bir-birinə bağlıdır və aralarında nəsil ağacı tipli bir əlaqə mövcuddur. Nəsil ağacının başında Hacı Bektaş Vəlidir. Hər ocağın nəslindən gələn insanlar var. Ocaqların böyük oğulları olan dədələr kiçik qardaşlarından daha yüksək mövqedədirlər. Bu iyerarxik quruluş "əl-ələ, haqq" zehniyyətinin bir hissəsidir.

Türkiyədə elə ocaqlar var ki, onların iyerarxiyası tədqiq olunmadığından qurulmamışdır. Buna ən məşhur nümunə Şücaəddin Vəli ocağıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ocak. Arxivləşdirilib 2014-09-14 at the Wayback Machine Cem Vakfı.
2. ↑  Dede Ahmet Kuzukıran İle Söyleşi. Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine Gazi Üniversitesi, Doç.Dr. İbrahim Arslanoğlu. Erişim Tarihi: 2014-12-15
3. ↑  Mehmet Ersal (2012). Şücaeddin Veli Ocağı: Balkan Aleviliğindeki Yeri, Rolü Ve Önemi. Arxivləşdirilib 2014-12-15 at the Wayback Machine  *Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi.* Erişim Tarihi: 2014-12-15
4. ↑  Çubuk Yöresi Alevi Ocakları Ve Kurucuları. Arxivləşdirilib 2014-12-15 at the Wayback Machine Doç. Dr. İbrahim Arslanoğlu. Erişim Tarihi: 2014-12-15
**Bassiani** – Tbilisi şəhərində yerləşən gecə klubudur. 2014-cü ildə əsası qoyulmuş klub şəhərin ən böyük idman meydançası olan Dinamo Arenada yerləşir və istifadə olunmayan su hovuzunu əsas rəqs meydançası kimi istifadə edir. Gürcüstanın ən böyük texno klubu olan Bassiani, eyni zamanda 1.200-ə qədər qonaq qəbul edə bilir. Həm yerli, həm də xarici ifaçıların səhnə aldığı klub, tez-tez xarici medianın diqqətini çəkir. 12 may 2018-ci ildə polis tərəfindən klubda reyd keçirilmiş və obyektin sahiblərinin ikisi də həbs edilmişdir.

Adı
---

Bassiani (*gürc.* ბასს-იანიBass-iani) sözünün gürcü dilindən hərfi tərcümədə mənası *"bass ilə bir nəfər"* deməkdir. Klub XIII əsrdə Gürcüstan çarlığı ilə Rum sultanlığı arasında baş vermiş Basian döyüşünün şərəfinə adlandırılmışdır.

Daimi artistlər
---------------

2017-ci ildən etibarən klub 8 daimi artistə malikdir: Function, Hamatsuki, HVL, Kancheli, Kvanchi, NDRX, Zitto, və ZESKNEL.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *House, Arthur.* "Clubbers, forget London and Berlin – the place to dance is eastern Europe". The Guardian. 21 September 2016. 12 February 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2019.
2. ↑  *Lynch, Will.* "Tbilisi and the politics of raving". Resident Advisor. 15 August 2016. 12 February 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2019.
3. ↑  *Satenstein, Liana.* "The Architecture in Tbilisi, Georgia, Is Worth the Trip Alone". Vogue (ingilis). 23 January 2017. 12 February 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2019.
4. ↑  "Police raid Georgian nightclubs Bassiani and Café Gallery, arrest Bassiani owners". Resident Advisor. 12 May 2018. 14 May 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2019.
5. ↑  "RESIDENT ARTISTS". BASSIANI (ingilis). 12 August 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2018.
Penvisdə Müqəddəs Jüst icma kilsəsinin daxili divarında a sekko texnikası ilə çəkilmiş rəsm. Rəsmdə əjdahanı öldürən Müqəddəs Georgi təsvir edilib. (Kornuoll, Böyük Britaniya, XV əsr)
**A sekko** və ya **Fresko-sekko** (it. a secco — "qurunun üzərinə", fresco-secco — "quru freska") — divar rəssamlığı texnikası. Freskadan fərqli olaraq, sərt, qurumuş və təkrar nəmləndirilmiş suvaq üzərinə çəkilir. Bu rəsm texnikasında bitki mənşəli yapışqana və ya yumurtaya ovxalanmış, yaxud da əhənglə qarışdırılmış boyalardan istifadə edilir.

Sekko işin sürətini artırmağa, iş günü ərzində freskaya nəzərən daha çox sahədə rəsm çəkməyə imkan verir, lakin freska qədər uzunömürlü deyil.

A sekko texnikası orta əsr rəssamlığında freska ilə eyni dövrdə yaranmış və xüsusilə XVII-XVIII əsrlərdə Avropada geniş yayılmışdı.

Məşhur sekko rəssamları
-----------------------

* Cotto
* Cun Makevan — şotland rəssamı.
* Beohar Rammanohar Sinha — hind rəssamı.
* Rudolf F. Zallinger (1919 — 1995) — amerikalı rəssam.

Xarici keçidlər
---------------

* The fresco technique Arxivləşdirilib 2005-12-01 at the Wayback Machine
**Bassas da İndiya adaları** (*fr.* Bassas da India) — Hind okeanında yaşayışı olmayan adalar.

Adalar Fransanın mülkiyyəti olaraq Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyi Eparse adaları ərazisinə daxildir. Bölgədə yerləşən adalara Madaqaskar iddia edir.

Coğrafiya
---------

Bassas da İndiya adaları
Adalar qrupu Hind okeanının cənubunda, Mozanbik boğazında yerləşir. Mozambik və Madaqaskar arasındakı yolun üzərində, Avropa adasından 80 km aralıda qərarlaşır. Adaların sahəsi 0,2 km²-dir. Sahil xətdinin uzunluğu isə 35,2 km-dir.

Ada öz növbəsində bir su altı dağdır ki, onun hündürlüyü 3000 metrdir. Güçlü qabarmalar zamanı adalar tamamən suyun altında qalır. Bu səbəbdən burada çoxlu sayda gəmi qəzaları baş verir. İndidə burada çoxlu gəmi qalıqlarını müşahidə etmək olur. Adaların ən hündür nöqtəsi 2.4 metrdir. minimal dərinlik Hind okeanının səviyyəsidir.

Adaların iqlimi tropikdir. Siklonlar adi halldır.

Tarixi
------

Adalar XVI əsrdə portuqal səyyahlar tərəfindən kəşf edillmişdir. Fransanın isə idarəsinə 1897-cu ildən keçmişdir.

Adalar 1897-ci ildə Fransanın müliyyəti elan edilmiş və 1968-ci ildə isə xüsusi komissarın rəhbərliyinə verilmişdir. Rəhbərlik Reyunyonda yerləşir.

İqtisadiyyat
------------

Adalarda liman yoxdur. Burada hansısa təsərrüfat işləri aparılmır.

Mənbə
-----

* Oceandots Wayback Machine saytında  (*23 dekabr 2010 tarixindən*)
**Teizm seminarları** — Mürtəza Mütəhhərinin elmi-fəlsəfi əsəri.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Bu kitab M. Mütəhhərinin "teizm" mövzusunda etdiyi on altı çıxışının və həmin seminarda iştirak edən alimlərlə elmi diskussiyalarının məhsuludur.

Kitab kifayət qədər maraqlı, dövrü üçün yeni olan mövzularla zəngindir. Kitabın birinci hissəsində Allahın varlığının isbatı üçün konkret olaraq üç yol göstərilir və bu yollar ətrafında ayrı-ayrılıqda geniş elmi, fəlsəfi müzakirələr aparılır, güclü dəlillər irəli sürülür. 

İkinci hissədə isə diqqət çəkən mühüm mövzu "teizm və təkamül nəzəriyyəsi" haqqındakı müzakirələrdir. Bu mövzuda Mütəhhəri bir çox İslam alimlərindən fərqli olaraq yeni, maraqlı yanaşma ortaya qoyur; o sübut edir ki, əslində, Allahın varlığı mövzusu ilə Darvinin Təkamül nəzəriyyəsi heç bir halda toqquşmur. 

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Teizm seminarları — Mürtəza Mütəhhəri
* parlaqimzalar.az
* 'Teizm' mövzusunda möhtəşəm kitab nəşr olundu Arxivləşdirilib 2019-03-23 at the Wayback Machine
**Anadoluçuluq** (*türk.* Anadoluculuk) və ya **Anadolu milliyətçiliyi** (*türk.* Anadolu milliyetçiliği) — Türkiyə mədəniyyətinin əsas mənbəyinin Anadolu olması lazım olduğunu başlanğıc nöqtəsi kimi götürən ideologiya. Bu ideologiyanın əsas dayağı Anadolu türklərinin 1071-ci ildə baş tutan Malazgirt döyüşündə qalib gələrək Anadoluda yeni bir sivilizasiya qurmasıdır.

Erkən cümhuriyyət dövründə Hilmi Ziya Ülkən, Mehmet Raif Oğan və Nurəddin Topçu kimi bəzi ziyalılar türk millətçiliyinin mənşəyinin "Turan"da deyil, Anadoluda axtarılmasını təklif etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ÜLKEN, Hilmi Ziya - TDV İslâm Ansiklopedisi". 2022-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-28.
2. ↑  "OGAN, Mehmet Râif - TDV İslâm Ansiklopedisi". 2022-06-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-28.
3. ↑  "TOPÇU, Nurettin - TDV İslâm Ansiklopedisi". 2020-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-28.
4. ↑  Identity, Culture and Globalization - Annals of the International Institute of Sociology Arxivləşdirilib 2020-08-18 at the Wayback Machine, ISBN 9004128735, ISBN 978-90-04-12873-6, pg. 182 - 183.
**Hüseyn Xəlil oğlu Ələkbərov** 

16 iyul 1946-cı ildən 11 avqust 1948-ci ilədək Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin sədri olmuşdur. Hüseyn Xəlil oğlu Ələkbərov 1913-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Gəncə şəhər 7 illik məktəbini bitirdikdən sonra, 1928–1930-cu illərdə Gəncədə texnikumda oxumuşdur. 1930–1931-ci illərdə həmkarlar təşkilatında işləmiş, Dəstəfur (indiki Daşkəsən) rayon icraiyyə komitəsinin məsul katibi olmuşdur. 1931-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1935-ci ildə həmin fakültəni bitirmişdir. 1935–1937-ci illərdə Yevlax rayonunda xalq hakimi işləmiş, 1937–1946-cı illərdə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin üzvü olmuşdur. 1946–1948-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-05.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin sədrləri Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası |
| --- |
| 
* İsay Dovlatov (1924–?)
* Seyidcəfər Yaqubov (1931–1932)
* Muxtar Hacıyev (1932–1933)
* Ayna Sultanova (1936)
* Teymur Quliyev (1936–1937)
* Böyükağa Hüseynov (1937–1939)
* Əlisultan Quliyev (1939–1941)
* Hüseyn Ələkbərov (1946–1948)
* Məhərrəm Hüseynov (1951–1957)
* Sənan Musayev (1957–1962)
* Abdulla İbrahimov (1962–1980)
* İbrahim İsmayılov (1980–1986)
* Hüseyn Talıbov (1986–1991)

 |
**Françesko Kavalli** (14 fevral 1602[…], Krema[d], Kremona əyaləti – 14 yanvar 1676[…], Venesiya) — əsl adı **Pietro Françesko Kaletti-Bruni** olan və erkən barokko dövrünə aid olan italyan bəstəkarı. Kavalli əslində bəstəkarın ağası Federiko Kavalliyə soyadı idi.

Kavalli dövründə İspaniyaya məxsus olan Lombardiya əyalətinin Krema şəhərində anadan olmuşdu. 1616-cı ildən bəri Venesiyanın Müqəddəs Mark bazilikasında əvvəl ifaçı, sonra orqanist sonra da kapellanın rəhbəri kimi çalışmışdı. Kavalli əsasən opera bəstəkarı kimi tanınmışdı. İlk opera bəstəsini ("Le nozze di Teti e di Peleo") 1639-cu ildə, Venesiyanın ilk opera evi San-Kassiano teatrının açılmasından bir qədər sonra yazmışdı. 1660–1662-ci illərdə Parisa təcrübəyə göndərilmiş və orada "Ercole amante" operasını yazmışdı. 1676-cı ildə Venesiyada 72 yaşında vəfat etmişdi.

Kavalli bəstələrinə melodik ariyalar, librettolarına isə xalq musiqisi nümunələrini daxil edirdi. Onun operaları güclü dramatik effektç böyük musiqi asanlığı və italyan operasına xas olan qroteskli yumor ifadə edir. Kavalli dövrün və məkanın yeganə bəstəkarıdır ki, yaradıcılığı eyni janrda davamlı şəkildə inkişaf etsin. Həmin yaradıcılıq elmi baxımından maraq yaradır, çünki XVII əsrdə opera hələ də yeni janr hesab olunurdu. Kavallinin yaradıcılıq dövrünün sonuna qədər opera artıq populyar və sevilən tamaşaya çevrilmişdi.

Kavalli ümumiyyətlə 41 operanın müəllifidir. Onlardan 24-ü hal-hazırda Venesiyada Müqəddəs Mark kitabxanasında saxlanılır. Bəzi operaların nüsxələri ayrı yerlərdə də tapılmışdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Francesco Cavalli // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. 1 2 3 4  Кавалли Франческо // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi. 1808.
5. 1 2  Pietro Francesco Cavalli // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
6. ↑  "Composer of the Week". 2021-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 avqust, 2012-ci il.
**Pelisterin gözləri** — bunlar Pelisterin buzlaq mənşəlli gölləridir. Bu iki gölü həmçinin böyük və kiçik göllər olaraq adlandırırlar. Böyük göl 2218 m yüksəklikdə yerləşir. Onun uzunluğu 233 m, eni isə 162 metrdir. Kiçik göl isə 2180 metr yüksəklikdə yerləşir. onun uzunluğu 79 m, eni isə 162 metrdir. Böyük göl 14,5 m, Kiçik göl isə 2,6 m dərinliyə malikdir. Böyük gölün yanında 50–100 yerlik bir dağ evi və gəzinti, dağa dırmanma, dağ velosipedi və idman üçün gözəl terraslar var. Göllərə iki tərəfdən yaxşı işarələnmiş cığır yolu boyunca çatmaq olar. Bir cığır Nizepole kəndindən Lak Potok kəndində və ya Debel Rid ərazisindən xizək liftinədək, digər çığır isə yolsuzluq avtomobili ala biləcəyiniz Molika Oteldən Yorqov-Kamen kəndindən keçir. Böyük gölün dağ evindən (1 saatdan 1,5 saata qədər) bütün dağın ən yüksək zirvəsinə — 2601 m hündürlüyü olan Pelister yoluna doğru çəkilmiş bir dırmaşma yolu Kiçik gölə aparır. Böyük göldə az sayda da olsa endemik balıqlar vardır. Yayda qonaqlar və alpinistlər tez-tez iki gölün soyuq sularında çimirlər

Əfsanə
------

İnsanlar arasında Pelister və ya Qorski Oçi kimi tanınan bu iki buz gölünün necə əmələ gəldiyini barədə aşağıdakı əfsanə dolaşır. Qədim dövrlərdə qardaş Corc və bacısı Flora Pelisterin altında, Baba dağında yaşayırdılar. Onların bir sürü qoyunları var idi. Onlar sevinclə bu sürünü dağlarda otarırdılar. Bir gün qardaş itkin düşür, ardından bacısı uğursuz axtarışa başladyır. Qız dayanmadan ağlayır və itmiş qardaşının yasını saxlayırdı. Dayanmadan ağlayaraq göz yaşları bu göllərin yarandığı iki çalaya axır. Kədərdən tükənmiş bacı, göz yaşlayırdan qurulan gözəl gölləri görəndə, onlardan qardaşının bu göllərdən su içmək istəyərkən ona rəhm etməsi üçün dilək edir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* Страната на Пелистерските Очи на изборот за 7 светски чуда на природата Arxivləşdirilib 2009-07-12 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  Василески, Драган. Пелистерски Езера. Напредок, Тетово. 2008. стр.50
2. ↑  Василески, Драган. Пелистерски езера. Напредок, Тетово. 2008. стр.30
3. ↑  Македонска Енциклопедија, Македонска академија на науките и уметностите; 2009 ISBN 978-608-203-023-4
Basma üsulu ilə hazırlanmış hissələr
**Basma üsulu** - fırlanma səthinə malik hissələrin təzyiq altında emalı üçün tətbiq olunur. Bu üsulun səciyyəvi göstəricisi ondan ibarətdir ki, deformasiya zamanı alətlə pəstah arasında təmas presləmə, ştamplama və döymə kimi üsullardan fərqli olaraq lokal baş verir. Yəni alət kiçik xətt və ya sahə üzrə pəstahla kontakta girərək onu addım-addım plastiki deformasiya etdirir. Emaldan sonra divarın qalınlığı sabit qalır. Pəstahın fırlanması sayəsində alətin trayektoriyası pəstah üzrə qalxımı kiçik olan vintvari iz buraxır. Alətin verişi kiçik olduğundan pəstahın bəzi sahələri dəfələrlə plastikiləşmə prosesindən keçir. 

Basma zamanı metal lövhədən olan pəstah orta hissəsindən dayaqla matrisaya sıxılaraq fırladılır. Eninə supportda bərkidilmiş alət yandan pəstaha yaxınlaşır və onu tədricən deformasiya edərək basma patronun üzərinə sıxır. Üsulun texnoloji imkanları toxunan gərginlikləri sayəsində qırışların, toxunan və radial istqamətlərdə çatların yaranması ilə müəyyən olunur. Şəkildə basma üsulu ilə əldə edilmiş hissələr təsvir olunmuşdur. Müasir basma dəzgahları diametri 100 mm ilə 5 m arasına olan fırlanma səthli hissələrin karbonlu poladlardan, istliyədavamlı və paslanmayan poladlardan, çuqun və əlvan metallardan aşağı maya dəyərində hazırlanmasına imkan verir. Qızdırılmış halda molibden, titan, volfram və sirkon xəlitələrindən olan materialların emalı mümkündür. Bu üsulla alınan tipik hissələrə lampa örtüyü, qazanlar, gövdə və çənləri, həmçinin kosmik aparatlar üçün hissələri misal göstərmək olar. Divarının qalınlığı müxtəlif olan hissələrin emalı zamanı bu üsulla bərabər rotasion basmaqla yaymadan da istifadə olunur. Rotasion basmaqla yayma üsulunun yaranması və sənayedə geniş tətbiqi yüz illərdən bəri mövcud olan basma üsuluna marağı daha da artırmışdır. Üsulun sərt alətə bağlı olmaması onun çevikliyini daha da artırmışdır. CNC idarəli basma dəzgahları və emal mərkəzləri 8 alət başlığı ilə prosesin məhsuldarlığını kəskin artırmağa şərait yaratmışdır.

Istinad
-------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.
**Torpedo gəmisi** — torpedoları döyüşdə daşımaq üçün hazırlanmış nisbətən kiçik və sürətli bir döyüş gəmisidir.

Ən erkən dizaynlar bomba yüklü bir torpedonun gəmidə aparılaraq digər gəmiyə çırpılmasına əsaslanır. İkinci nəsil dizaynlar isə torpedo borularından özüyeriyən torpedaları işə sala biləcək sistemlərdir. (Bu növ torpedonu dünyada ilk dəfə istifadə edən sualtı qayıq Əbdülhəmid sualtı qayığı olub.) Torpedo gəmiləri sürət və çeviklik baxımından ondan daha ağır və yavaş döyüş gəmilərini məhv etmək üçün hazırlanmışdır. Bir sıra ucuz qayıq və gəmilərdən ibarət torpedo qayıqları, güclü silahlanmış və bahalı döyüş gəmilərinə qarşı uğur qazandı. Bu şəkildə ucuz bir torpedo gəmilərindən ibarət olan donanma özünün kiçik ölçüləri və məhdud yanacaq tutumuna görə yalnız kiçik sahilboyu əraziləri özündən çox daha böyük və daha bahalı donanmalara qarşı uğurla müdafiə edə bilirdi.

19-cu əsrin sonlarında sürətli torpedo gəmilərinin tətbiqi dövrün dəniz qüvvələri üçün ciddi narahatlıq yaratdı. Buna cavab olaraq böyük gəmilərdən ibarət donanmalar təhlükəyə qarşı kiçik gəmilərlə təchiz edilməyə başlanıldılar. Əslində bunlarda qarşılaşdıqları torpedo gəmilərinə bənzəyirdiləe, lakin torpedonun əvəzinə bunlarda yüngül silahlar quraşdırılmışdı. Dizaynlar və ehtiyaclar yaxşılaşdıqca "torpedo gəmisi destroyeri" istehsal edilməyə başlanıldı. Bu gəmi sonradan zamanla inkişaf etdi və bugünkü müasir destroyerə çevrildi. Torpedo qayıqları da inkişaf edərək müasir idarə edilə bilən raketlərlə təchiz edilmiş raket katerlərinə çevrildi. Bu gün bu sinif "Sürətli hücum gəmisi" (ing."Fast Attack Craft" (FAC)) adlanır

İstinadlar
----------
*Bu məqalə Şimali Çində danışılan Mandarin haqqındadır. Çin Xalq Respublikasının rəsmi dili olan Standard Mandarin haqqında məlumat üçün Standart Çin dili məqaləsinə baxın.*

Mandarin və ya Beifanghua (北方 話; Hanyu Pinyin: Běifānghuà) — Çin dilinin ən çox danışılan ləhcəsidir. Çinin şimalında danışılmış bütün ləhcələr Mandarin olaraq təsnif edilir. Bununla birlikdə, Mandarin ümumiyyətlə daha dar mənada Çin və Çin Respublikasında (Tayvan) rəsmi dil olaraq işlədilən Standard Çin dilinə (普通话, Putonghua/国语, Guoyu) aiddir.

Mandarinin Pekin ləhcəsi, müasir dövrdə Çin Xalq Respublikasında və Tayvanda, Standart Çin dili adı altında rəsmi dil olaraq tanınır.

Tarixi
------

Standart Mandarin həmişə çox ləhcələrdən ibarət olmuşdur; lakin prestij ləhcələri həmişə tapılmışdır. Məsələn, Konfutsi yerli ləhcələrə nisbətən yǎyán (雅言) ləhcəsini və ya "fərqlənmiş ləhcəni" üstün tuturdu. Han sülaləsinin yazılarında tōngy yazısı (通 语) istifadə edilmişdir. Şimal və cənub hökmdarlarının kitabları o dövrdə bir və ya bir neçə standart sistematik tələffüzü əks etdirirdi. Ancaq savadlı elitadan başqa heç kəs bu dialektlərin hamısını bilməmişdir; hətta elit insanlar arasında oxumaları çox fərqli ola bilərdi; çünki Klassik Çin dili standartları sadəcə yazılı bir standart idi; Ancaq danışılmırdı.

Min sülaləsi (1368–1644) və Tzin sülaləsi (1644–1912) məhkəmələrdə istifadə olunan dili təsvir etmək üçün "rəsmi dil", yəni guānhuà (官 话) terminindən istifadə etməyə başladılar. Mandarin termini birbaşa Portuqal dilindən gəlir. Mandarin sözü Çindəki bürokratik məmurları təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Anlaşılmazlığın təsiri ilə, bütün Asiyada dövlət məmurlarını təsvir etmək üçün istifadə olunan "Sanskrit" mənşəli söz olan (mantri və ya mentri) termini, Portuqal dilindəki mandar (kiməsə bir iş vermək) sözünə çox oxşadığına görə və məmurların verilən tapşırıqları icra edən şəxs olmasına görə məmurlar mandarin adlanmağa başlandı. Bu inkişafdan sonra portuqaliyalılar birdən bu məmurların öz aralarında istifadə etdikləri dilləri (Guanhua) "Mandarinlərin dilləri", "Mandarin dili" və ya sadəcə "Mandarin" adlandırmağa başladılar. Zaman keçdikcə Mandarin qərblilər tərəfindən, Çinin şimalında istifadə edilən bütün ləhcələrə aid bir terminə çevrildi.

Müntəzəm istifadə olunan qəliblər
---------------------------------

| Azərbaycanca | Mandarin | Mandarin (Pinyin) |
| --- | --- | --- |
| Salam! | 你好! | Nǐhǎo! |
| Adınız nədir? | 你叫什么名字? | Nǐ jiào shén me míng zi? |
| Mənim adım …. | 我叫 …. | Wǒ jiào …. |
| Necəsiniz? | 你好吗？ | Nǐ hǎo ma? |
| Mən yaxşıyam, bəs siz? | 我很好，你呢？ | Wǒ hěn hǎo ， nǐ ne ？ |
| Təşəkkürlər. | 谢谢。 | Xiè xiè 。 |
| Rica edirəm. | 欢迎您！/ 不用谢！ | Huān yínɡ nín ！ / bú yònɡ xiè ！ |
| Bəli | 是的。 | Shì de 。 |
| Xeyir | 不。 | Bù 。 |
| Nə zaman? | 什么时候？ | Shén me shí hou ？ |
| Nə qədər? (miqdar, pul) | 多少钱？ | Duō shǎo qián ？ |
| Nə qədər? (uzunluq) | 多长？ | Duō chánɡ ？ |
| Asta danışa bilərsiniz? | 您可不可以讲慢一点？ | Nín kěbùkěyǐ jiǎng màn yī diǎn ？ |
| Sabahınız xeyir! | 早上好！ | Zǎo shàng hǎo ！ |
| Xudahafiz! | 再见！ | Zài jiàn ！ |
| Çin dilini səlis danışmağı bacarmıram. | 我讲中文讲的不流利。 | Wǒ jiǎng zhōng wén jiǎng de bù liúlì。 |
**Ahmet Tarık Tekçe** (15 dekabr 1920, Konstantinopol – 4 oktyabr 1964, Karabük) — türk kino aktyoru.

Həyatı
------

Ahmet Tarık Tekçe 1920-ci il dekabrın 15-də İstanbulda anadan olub. Atası ağır cinayət hakimi Hikmət bəy idi. O, xatirələrində dörd qardaş olduqlarını, 5 yaşında ikən məhəllə məktəbinə başladığını və həmin il məhəllədə vəbaya tutulan 40 uşaqdan yeganə sağ qalanın özü olduğunu söyləyib. Qardaşlarından biri də 350-dən çox filmdə rol aldığı bildirilən aktyor Necip Tekçedir. Memduh Ün, filmlərdə kiçik rollar oynamağa başlamazdan əvvəl futbolçu olan Necip Tekçedən başqa, jurnalist Cemil Tekçenin qardaşı olduğunu bildirir. Qalatasaray Liseyi məzunu olan Tekçe, Mətin Toker ilə sinif yoldaşıdır. Atasının təşəbbüsləri ilə Dənizyollarının Camialtı Atelyesində və Haliç Mayak Əhali İdarəsində çalışmış, sonralar 'Pəndispanya' adı ilə 'Adalar-Paravan' adlı yumoristik qəzet çıxarmışdır. Böyükada əsilli Tekçenin ilk filmi olan 'Tuzak' filminə görə 'Adalar' qəzetini satdığı bildirilir. Tekçe, 1948-ci ildə filmlərə başladı. Həmin il Faruk Kenç, Tuzak filmi üçün Suavi Tedü ilə görüşdü. Ancaq Tedü ilə anlaşa bilməyən Kenç, Tekçenin atasının yönləndirməsi ilə filmdə Ahmet Tarık Tekçeyə rol vermək qərarına gəlir.

Bu tarixdən sonra Tekçe eyni zamanda kino və jurnalistika ilə məşğul olmağa başladı. O, 1952-ci ildə bir partiya sədrinin əleyhinə yazdığı məqaləyə görə Paşakapısı Həbsxanasında bir ilə yaxın həbsdə qaldı. Azadlığa çıxandan sonra özünü bütünlüklə kinoya həsr etdi. Teatr sənətçisi Nezihe Beceriklidən ayrılan Tekçe dövrünün məşhur köməkçi kişi aktyorları arasında idi. Tekçe Nevzat Pesenin təqdimatı ilə Öztürk Serengil ilə cütlük təşkil edir. Onlar birlikdə 150-yə yaxın filmdə rol alıblar. Hətta Serengil Tekçenin meneceri kimi də fəaliyyət göstərib. O, 300-dən çox filmdə rol alıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mesut Kara (1999), Yeşilçam'da Unutulmayan Yüzler, s. 204.
2. ↑  Seyhan Sevinç (2005), Soğuk bir gazoz ister misin yavrum, səh. 182.
3. ↑  Memduh Ün (2005), Memduh Ün Filmlerini Anlatıyor, s. 55.
4. ↑  Osman Balcıgil (2020), En Hüzünlü Eylül.
Benzol halqalarının üçlü bağlarla birlikdə tutulduğu dehidrobenzol annulenin strukturu və AFM şəkli
Kimyada **üçqat rabitə,** bir kovalent tək əlaqədə adi iki əvəzinə altı əlaqə elektronunun iştirak etdiyi iki atom arasındakı kimyəvi rabitədir. Üçlü rabitələr ekvivalent tək rabitə və ya ikiqat rabitədən daha güclüdür. Ən çox yayılmış üçqat rabitə azot N2 molekulundadır; Ən çox yayılmış ikincisi, alkinlərdə tapıla bilən iki karbon atomu arasında olmasıdır. Tərkibində üçlü bağ olan digər funksional qruplar siyanidlər və izosiyanidlərdir. Dinitrogen və karbon monoksit kimi bəzi diatomik molekullar da üçqat bağlanır. Skelet formullarında üçlü bağ iki bağlı atom arasında üç paralel xətt (≡) şəklində çəkilir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| </img> | </img> | </img> |
| asetilen, H − C≡C − H | siyanogen, N≡C − C≡N | karbonmonoksid, C≡O |
|
**Üçqat rabitə ilə kimyəvi birləşmələr**

İstinadlar
----------

1. ↑  Şablon:JerryMarch
2. ↑  *Organic Chemistry* 2nd Ed. John McMurry
3. ↑  *Pyykkö, Pekka; Riedel, Sebastian; Patzschke, Michael.* "Triple-Bond Covalent Radii". Chemistry: A European Journal. 11 (12). 2005: 3511–20. doi:10.1002/chem.200401299. PMID 15832398.
**Hatteriya** (*lat.* Sphenodon) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin sürünənlər sinfinin dimdikbaşlar dəstəsinin hatteriyalar fəsiləsinə aid heyvan cinsi.

Xarici görünüşcə iri kərtənkələyə oxşamasına baxmayaraq, hatteriyanın orqanlarının quruluşu özünəməxsus qədimilik və primitivliklə səciyyələnir. Baş və gövdənin üzəri qərni pulcuqların ən primitiv forması olan xırda pulcuqlarla örtülüdür. Fəqərələri balıqlarda ol¬duğu kimi amfisoldur, fəqərələrin cismi arasında xorda qalır. Steqosefalların qarın zirehinin qalığı sayılan dərialtı qarın qabırğaları var. Amfibilərdə olduğu kimi xış sümükləri üzərində də dişlər olur. Yaxşı inkişaf etmiş təpə gözü var. Təbil boşluqları və təbil pərdələri yoxdur. Kəllə qutusu diapsid quruluşdadır. Cütləşmə (kopulyasiya) orqanı yoxdur, bu əlamət reptililər içərisində yeganə haldır. Uzunluğu, adətən, 50 sm-dir, yaşlı erkəklər isə 70-75 sm-ə qədər ola bilir. Yeni Zelandiyanın şərqində və cənubunda sahilə yaxın adalarda yayılıb. Müstəmləkə rejiminin komplekslərin istismarını artırması, eləcə də itlər və donuzlar tərəfindən tələf edil¬məsi nəticəsində hazırda hatteriyanın nəsli kəsilmək üzrədir. Hatteriya az hərəkətli heyvan olub, gecə həyatı keçirir. Albatros və digər okean quşlarının yuvasında yaşayır, lakin onların yumurta və balalarına toxunmur. Qurdlar, həşərat və ilbizlərlə yemlənir. 20 yaşında cinsiyyət yetkinliyinə çatır. Payızda, adətən, 9-12, bəzən 15-17 yumurta qoyur: Yumurtalarını torpağa basdırır. Süni şərait¬də 50 ildən çox yaşadığı məlumdur .

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2001.
2. ↑  Mustafayev Q.T. Tağıyev Ə.N. Sadıqova N.A. Onurğalılar zoologiyası. Dərslik. Bakı: Bakı Universiteti Nəşriyyat, 2009, s.292-293

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q163283
* Wikispecies: Sphenodon
* ADW: Sphenodon
* BOLD: 3422
* EoL: 35461
* EPPO: 1SQHNG
* Fossilworks: 92231
* GBIF: 2473267
* iNaturalist: 26165
* ITIS: 202131
* NCBI: 8507
* NZOR: bca43239-d21d-41d0-81cf-68803a0cc4ac
* uBio: 5757795

 |