recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Cek Şiray** (ジャック白井, *Cakku Şiray*?, *ing.* Jack Shirai; təq. 1900 və ya *bilinmir*, Hakodate, Hokkaydo prefekturası – 8 iyul 1937, Brunete[d], Madrid regionu[d]) – yaponəsilli amerikalı aktivist və əsgər. O, İspaniya vətəndaş müharibəsində döyüşmüş yeganə yapon olmuşdur.

Həyatı
------

Cek Şirayın erkən həyatı haqqında məlumatlar azdır. Onun dəqiq doğum tarixi bilinmir. O, çox güman ki, XX əsrin əvvəllərində doğulmuşdur. Yaponiyanın Hakodate şəhərində yerləşən Tobetsu trappist monastırında yetim kimi böyümüşdür. Monastırı tərk etdikdən sonra Yaponiya donanmasına qatılmış, təxminən 1930-cu ildə ABŞ-yə miqrasiya etmişdir. O, əvvəlcə San-Fransiskoda yaşamış, daha sonra qısa müddət Nyu-Yorkdakı yapon restoranlarında aşpaz kimi işləmişdir. ABŞ-da kommunistlərin təqib olunmasına baxmayaraq kiçik kommunist işçi qruplarının fəaliyyətlərinə qatılmışdır. Nyu-Yorkda solçu rəssam Eytaro İşiqaki və onun həyat yoldaşı Ayako İşiqaki ilə dostlaşmışdır.

### İspaniya vətəndaş müharibəsi

1936-cı ildə başlayan İspaniya vətəndaş müharibəsində respublikaçılara kömək etmək üçün könüllülərdən ibarət Beynəlxalq briqadalar yaradılmışdır. Faşistlərə qarşı döyüşmək istəyən Şiray digər kommunistlərlə birlikdə könüllü olmuşdur.

Şiray 6 yanvar 1937-ci ildə İspaniyaya gəlmiş və Abraham Linkoln briqadasına qoşulmuşdur. Bu briqada əsasən işçi sinfindən olan könüllülərdən ibarət idi. Şiray briqadanın baş aşpazı olmaqla yanaşı pulemyotçu da olmuşdur. O, 6 fevral 1937-ci ildə başlayan Xarama döyüşündə iştirak etmiş və faşistlərin geri püskürdülməsinə kömək etmişdir. Şiray bir neçə ay ərzində briqadanın digər üzvləri ilə, xüsusilə, Mel Offsink və Maks Krauthamer ilə güclü dostluq münasibətləri qurmuşdur. Onlar müharibədən sonra birlikdə restoran açmağı və İspaniyada döyüşmüş şəxslərə bu restoranda pulsuz yemək verməyi planlaşdırmışdılar. Şiray Xaramada yerləşən xəstəxanada xəstə və yaralı şəxslər üçün yemək bişirmişdir. Əsgər yoldaşı David Martin Şiray üçün bir şeir yazmışdır.

Şiray 8 iyul 1937-ci ildə Brunete döyüşündə iştirak edərkən alnına dəyən güllə nəticəsində ölmüş və həmin günün gecəsi dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "The Cook with a Gun". Hyphen (ingiliscə). 1 dekabr 2005. Archived from the original on 29 March 2023. İstifadə tarixi: 20 may 2023.
2. ↑  Abraham Lincoln Brigade. səh. 19
3. ↑  "Remembrance of Jack Shirai, A Nikkei antifascist fighter". Nichibei (ingiliscə). 4 fevral 2021. 22 March 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2023.
4. ↑  "Shirai, Jack". The Abraham Lincoln Brigade Archives (ingiliscə). 14 may 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2023.
5. ↑  Abraham Lincoln Brigade. səh. 213

Ədəbiyyat
---------

* *Landis, Arthur.* Abraham Lincoln Brigade. Nyu-York: The Citadel Press. 1968. İstifadə tarixi: 20 may 2023.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0000 2578 5052 · LCCN: n85291625 · VIAF: 77768742 · WorldCat VIAF: 77768742 |
### Kaliumasetat

Tibb təcrübəsində əksər hallarda karbon turşularının duzları tətbiq edilir. Adətən, üzvi turşuların duzları asan hidrolizə uğrayır və bir çox hallarda məhlulları qələvi reaksiyalı olur. Oksikarbon turşularının turşuluq xassəsi daha qüvvətlidir, bu xassə α-oksiturşularda özünü xüsusilə göstərir. Tibbdə oksikarbon turşularının duzları (kalsium, dəmir, mis, natrium və s.) tətbiq edilir.

Kaliumasetat — CH3COOK

Preparatı almaq üçün asetat turşusu (sirkə turşusu) və kalium-hidrokarbonat məhlularını qarışdırıb buxarlandırırlar:

CH3COOH + KHCO3 → CH3COOK + CO2 + H2O

### Fiziki-kimyəvi xassələri

Kalium-asetat ağ tozdur, iysiz və ya zəif sirkə turşu iylidir, azacıq şor dadlıdır. Hiqroskopikdir, havada mayeləşir. Suda və spirtdə asan həll olur, məhlulları qələvi reaksiyalıdır.

### Tətbiqi

Preparat kalium ionlarının mənbəyi kimi orqanizmdə kaliumun azlığında (hipokalemiya) 10–15%-li məhlullar şəklində daxilə qəbul olunur.

### İstinadlar

* 
* 
*
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Baba Babazadə.

**Babazadə Baba Hüseynəli oğlu** — ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

Baba Babazadə 1955-ci il martın 17-də Şəki rayonunun Baş Göynük kəndində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Baş Göynük kənd 1 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra təhsilini Azərbaycan Dövlət Universitetində (indiki BDU ) davam etdirmişdir. 1984-87-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspirantı olmuşdur. 1988-ci ildə "XX əsrin satirik nəsrində tipikləşdirmə" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş, fılologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

"Bədii ədəbiyyatda tipiklik" (1992) adlı ilk kitabı ali məktəblər üçün dərs vəsaiti kimi tövsiyə olunmuş və kütləvi tirajla nəşr edilmişdir. Dövri mətbuatda Azərbaycan ədəbiyyatının aktual problemlərinə dair məqalələri dərc olunmuşdur. "XX əsrin Azərbaycan ədəbiyyatında bədii tip problemi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını başa çatdırmışdır. 1995-ci ildə BDU-nun Azərbaycan Ədəbiyyatı kafedrasının dosenti seçilmişdir.

Baba H.Babazadə dəfələrlə Beynəlxalq və Respublika elmi konfranslarında çıxış etmiş,18 kitabın və 150-yə qədər respublika və xarici mətbuatda dərc olunmuş elmi məqalələrin müəllifi olmuşdur. Həmçinin B.Babazadə BDU-nun Klassik Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında bakalavr və magistratura pillələrində ixtisas fənnləri üzrə mühazirə oxumaq və məşğələlər aparmaqla yanaşı,eləcə də magistr dissertasiyaları və buraxılış işlərinə rəhbərlik etmişdir.

Ədəbiyyatşünaslığın müxtəlif problemləri ilə bağlı respublikada keçirilən simpoziyum,konfrans və yubiley sessiyalarında - Nizami Gəncəvinin anadan olmasının 850 , M.F.Axundovun anadan olmasının 175 , Səməd Vurğunun anadan olmasının 80 illiyi və s. tədbirlərdə məruzələrlə çıxış edib.

1998-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü seçilmişdir. 2000-ci ildə BDU-nun Azərbaycan Ədəbiyyatı kafedrasının müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Baba Babazadə 2005-ci ildə filologiya elmləri doktoru dərəcəsi almış ,2006-cı ildə professor əvəzi vəzifəsində çalışmışdır. 2011-ci ildə professor elmi dərəcəsini almışdır.

2008-ci ildə Azərbaycan Kütləvi informasiya Vasitələri İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Rəyasət Heyətinin qərarı ilə "Qızıl Qələm" Media Mükafatı Lauriyatı adını almışdır.

Baba Babazadə 6 May 2011-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat etmişdir.

Əsərləri
--------

* 1. Bədii ədəbiyyatda tipiklik (dərs vəsaiti). Bakı: APU nəşriyyatı, 1992, 92 səh.
* 2. Tənqidi realist ədəbiyyatda bədii tip məsələsi. Bakı: Şirvannəşr, 1998, 90 səh.
* 3. Maarifpərvər ədəbiyyatda xarakter problemi. Bakı: Şirvannəşr, 1998, 124 səh.
* 4. Romantizm və bədii xarakter problemi. Bakı: Şirvannəşr, 1998, 90 səh.
* 5. Ədəbi xarakter və tip. Bakı: Elm nəşriyyatı, 1999, 96 səh.
* 6. "Kitabi Dədə Qorqud" dastanında bədii təhkiyə. Bakı: Elm nəşriyyatı, 2000, 60 səh.
* 7. Klassik ədəbiyyatda bahariyyələr (nəzəriyyə və poetik məsələlər). Bakı: BDU nəşri, 2000, 40 səh.
* 8. XX əsr satirik şerində tip və tipiklik. Bakı: BDU nəşri, 2000, 102 səh.
* 9. Prof. İnayət Bəktaşi - 70 (həyatı və yaradıcılığı). Bakı: BDU nəşri, 2001, 32 səh.
* 10.Azərbaycan sentimentalizmi. Bakı: BDU nəşri, 2003, 110 səh.
**Baba dağı** (mak. Баба Планина/Baba Planina) — **Pelister** və ya **Peristeri** ən yüksək zirvəsinin adı ilə daha çox tanınan Makedoniya Respublikasının Pelaqoniya Statistik Regionunda yerləşən dağ. Pelister zirvəsi Bitola şəhərindən müşahidə olunur. Pelisterdən başqa digər zirvələr Dva Qroba (2514 metr), Veternika (2420 metr), Muza (2350 metr), Rzana (2334 metr), Şiroka (2218 metr), Kozji Kamen (2199 metr), Qrima (2198 metr), Qolema Çuka (2188 metr), Belavoda (2.179 metr), Kirkodur (2.155 metr). Baba massivi regionda yerləşən çayları parçalayır, buna görə də çaylar ya Adriatik, ya da Egey dənizinə doğru axır.

Pelister Milli Parkının florasına beş iynəyarpaqlı şam ağacı daxildir. Üçüncü dövr[en]ün unikal növlərinə hal-hazırda Balkan yarımadasının yalnız bir neçə dağında rast gəlinir. Bu ərazinin faunasına aşağıdakılar daxildir: ayı, Avropa cüyürü, boz canavar, qarapaça, maral, çöldonuzu, dovşan, qartalın bir neçə növü, kəklik, dolaşa və Makedoniya Palaqoniyasının endemik canlısı olan qızılxallı balıq.

Pelister Mavrovodan sonra Makedoniya Respublikasında ikinci ən böyük və ən qədim milli parkdır. Bura ölkədə məşhur xizək kurortuna görə Ohrid, Prespa, Dojran, Popova Şapka və Kruşevo ilə yanaşı aparıcı turizm zonalarının biridir.

Pelister zirvəsindən Palaqoniya vadisinə —Prespa gölünə, Nidje dağına, Qaliçitsa dağına və Yakupisa dağ silsiləsinə açılan mənzərə var. Pelister həmçinin Balkanlarda yerləşən ən cənub dağlardan biridir. Pelister "Pelisterin Gözü" adlandırılan iki dağ gölü ilə də tanınır. *Böyük göl* 2,218 metr, *Kiçik göl* isə 2,180 metr dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə yerləşir. Buradan bir çox çaylar öz mənbələrini götürür. Pelister Milli Parkında iqlim müxtəlifdir.

Pelister dağında televiziya ötürücüsü də yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Pelister Milli Parkı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Europe Ultra-Prominences" Arxivləşdirilib 2017-06-09 at the Wayback Machine "Pelister" siyahısı. Peaklist.org.

Xarici keçidlər
---------------

* "Pelister Vrh, Makedoniya" Peakbagger'də
**Yüksək məhsuldarlıqlı emal** — (və ya Qərbdə yayılmış: High Performance Cutting -HPC) adi emala nisbətən həddən artıq yüksək kəsmə sürəti və verişlə aparılan emal üsuludur. Yüksək sürətli emaldan fərqli olaraq burada kəsmə sürəti nisbətən aşağı, kəsmə dərinliyi isə çox yüksək olur. Bununla vahid zamanda iri həcmdə material qatı çıxarmaq mümkündür. Texnoloji sistemdə yaran yüksək qüvvə nəticəsində proses zamanı səthin keyfiyyəti nisbətən pis alınır. HPC təkcə kəsmə prosesini yox, həm də istehsal prosesinə təsir edən bütün faktorları birləşdirərək məhsuldarlıq və etibarlığın təmin olunmasını qarşısına məqsəd qoyur.

Bu üsul əsasən ştamp və tökmə avadanlıqlarının formalarının hazırlanmasında tətbiq olunur. Böyük material həcmi əsasən yüksək verişlə əldə olunduğundan, emal zamanı kəsmə qüvvəsi artır və dəzgahın düyümlərinə və alətə düşən yükün artmasına gətirib çıxarır. Buna baxmayaraq, bu üsullu HSC-yə nisbətən uyğun alətlə adi dəzgahlarda da yerinə yetirmək mümkündür. Buna görə də, yüksək kəsmə qüvvəsi kələkötürlüyün qiymətinin artmasına səbəb olur və nazik divarlı hissələrin emalına imkan vermir. Minimal həddə yağlamaya ehtiyac yoxdur, çünki kəsmdə yaranan istilik yonqarla kənarlaşdırılır.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Elm** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**İcmalar Palatası** — Böyük Britaniya parlamentinin aşağı palatası.

Tərkibi
-------

İcmalar palatası 650 üzvdən ibarətdir. O, birmandatlı dairələr üzrə nisbi çoxluqlu majoritar sistem əsasında seçilir. Deputatlar indemnitetə (çıxışa görə təqsirsizlik) və yalnız sessiya dövründə, habelə sessiyaya qədər və ondan 40 gün müddətində məhdud immunitetə malikdir. Deputatlara verilən maaş dünyada ən aşağı maaşlardan biri hesab olunur. Deputatlar öz seçki dairələrində çox fəal işləyirlər, çünki hətta partiya rəhbərliyi onların namizədliyini irəli sürsə də, onların yenidən seçilməsi sonda seçicilərdən asılı olur.

Palatanın iclaslarına spiker başçılıq edir və 3 müavini vardır. Palata özünü bütün palatanın komitəsinə çevirdikdə müavinlər də sədr olur. Spiker seçildikdən sonra partiyadan çıxır. O, səs verə bilməz, palata üzvlərinin səsləri bərabərləşəndə həlledici səs hüququ vardır. O palata üzvlərinin çıxışını şərh etmək və çıxış etmək hüququna malik deyildir.

Hazırda icmalar palatasında ixtisaslaşmış komitələr və əlavə olaraq ixtisaslaşmamış komitələr var. Onların sayı azdır. ABŞ-dən fərqli olaraq, Böyük Britaniyada parlamentinin sayı aşağı palatasında ciddi partiya intizamı mövcuddur, lakin deputat seçicilərinin və aşağı partiya təşkilatlarının himayəsindən də asılıdır. Aşağı palatanın iclasi üçün kvorum ən azı 40 deputatın iştirakını nəzərdə tutur.

Mənbə
-----

* "XARİCİ ÖLKƏLƏRİN DÖVLƏT VƏ HÜQUQ TARİXİ" Polis Akademiyası.
* "Mühazirələr toplusu" Polis Akademiyası
* "Xarici Ölkələrin Konstitusiya Hüququ" Çirkin. 2000
* "Müasir Ölkələrin Dövlət və Hüquq Tarixi" M.Məlikova, E.Nəbiyev

1. ↑  Acts of Union 1800. 1800.
Xəritədə əhatə etdiyi ərazilər
**Böyük Düzənliklər** (*ing.* Great Plains) — Kanada və ABŞ-nin ərazilərində yerləşən dağətəyi yayla, Qayalı dağlardan şərqdə yerləşir. Hündürlüyü təqribən dəniz səviyyəsindən 700–1800 m yüksəklikdədir. Uzunluğu təqribən 3600 km, eni 500–800 km bərabərdir.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Böyük Düzənliklər Kanadanın Alberta, Manitoba və Saskaçevan əyalətlərini və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Nyu-Meksiko, Texas, Oklahoma, Kolorado, Kanzas, Nebraska, Montana, Şimali Dakota, Cənubi Dakota və Vayominq ştatlarını əhatə edir.

Bir sıra rayonlarında süxurların eroziyası müşahidə olunur, bu da bedlendlərin yaranmasına gətirib çıxardır. Ərazi cənubda Meksika yaylasına qədər gedib çıxır.

Düzənlik daxilində iqlim kontinentaldır. Bitki örtüyü çöl (preri) tiplidir.

İqtisadiyyatı
-------------

Yayla ərazisində buğda istehsalı və otlaq heyvandarlığı inkişaf olunub. ABŞ bu bölgəni 1803-cü ildən, Luiziananın satın alınmasından sonra, mənimsəməyə başlamışdır. Tədqiqatçılar hələ 1820-ci ildə buranın torpaqlarını yaşayış üçün yararsız hesab edirdilər.

Ədəbiyyat
---------

* *Chokecherry Places, Essays from the High Plains*, Merrill Gilfillan, Johnson Press, Boulder, Colorado, trade paperback, ISBN 1-55566-227-7.
**Mərkəzi şəhər xəstəxana binası** — Rostov vilayəti Azov şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Azov şəhəri İzmaylov küçəsi ev 58 ünvanında yerləşir. Bina 1890-cı illərdə inşa edilmişdir. Bina şəhərin əsas görməli yerlərindən hesab edilir.

Tarixi
------

1890-ci illərin sonları Azov şəhər duması burada xəstəxanaya olan ehtiyası görərək xəstəxana inşa etdirməyi qərarlaşdırır. Mühəndis Popovun layihəsinə müraciət edilir. Tikintiyə rəhbərlik tacir Sıratova həvalə edilmişdir. Sonradan bu fikir bəyənilmiş şəhər ətrafında da iki yeni xəstəxana inşa edilmişdir. Xəstəxalarda müalicə və müayinə pullu həyata keçirilirdi. Bununla belə bəzi istinalar belə müşahidə edilirdi. Xəstəxanada 5 yerlik çaypayı pulsuz idi. Bu beş çaypayınn pulunu Semenkinov ödəyirdi. Onun həyat yoldaşı vəsiyyətində il ərzində xətəxalalarda yatanlara 5 min rubl xərcləməyi vəsiyyət etmişdi. Azov şəhərində həkimlərin sayı elə də çox olmamışdır. Onların cəmi ikisi barəsində məlumat vardır. Bunlar arasında Fabian Natanoviç Quvari və Kravsove Aleksandr Aleksandroviçi göstərmək olar.

XIX əsrin sonları xəstəxana binası olduqca kiçik idi. Burada cəmi 20 yerlik çaypayı vardı. Bununla yanaşı xəstəxanada həmdə ambulator müəyinələr həyata keçirilirdi. 1911-cinil məlumatına görə xəstəxanada 5 qadın və 10 kişi palatası fəaliyyət göstərirdi. 1940-cı illərdə binadan hərbi qospital kimi istifadə edilmişdir. Müharibənin bitməsindən sonra xəstələrin xəstəxanaya çatdırılmadı məqsıdi ilə at və arabalar təşkil olunmuşdur. 1955-ci ildə artıq xəstəxana 135 çarpayılıq olmuşdur. Burada cərrahiyə, doğum şobəsi əlavə edilmişdir. 1956-cı ildə cərrahiyə şöbəsinin aparıcı üzvü Vasili Mixsyloviç Kondaurov olmuşdur. 1977-ci ildə isə RSFSR fəxri həkimi adına layiq görülür.

1956-cı ildə xəstəxanaya ilk təcili tibbi yardım maşını gətirili və ilk təcili tibbi yardım şövbəsi yaradılır. 1960-cı illərdə xəstəxananın həcmi artır. Burada laboratoriya, fizioterapiya, rentgen otağı təmkil edilir. Uşaq poliklinikası və fledşer məntəqəsi təşkil edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Достопримечательности//Официальный сайт администрации города Азова". 2017-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
2. ↑  "Историческая справка". 2017-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-14.
**Əli Tağı oğlu Xəlilov** (18 yanvar 1894, Naxçıvan – 22 iyun 1975, Bakı) — Azərbaycan kino və teatr aktyoru və pedaqoqu.

Həyatı
------

Əli Tağı oğlu Xəlilov 1894-cü ildə yanvar ayının 18-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. İlk təhsilini mollaxanada alsa da, sonradan oranı tərk edib və M.T.Sidqinin məktəbində oxuyub. 1911–15-ci illərdə Tiflisdə texniki peşə məktəbini bitirdikdən sonra Naxçıvanda qayıdaraq, Rüşdiyyə məktəbində dərs deyib. Naxçıvan teatrında çalışıb. "Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb. 1917-ci ildə Rza Təhmasib tərəfindən tamaşaya qoyulan "Arşin mal alan", "O olmasın, bu olsun" komediyalarında Vəli və Hambal rollarını oyanyıb. 1920-ci ildən 1935-ci ilə qədər isə Naxçıvan Teatrının direktoru işləyib. Sidqi Ruhullanın Naxçıvan teatrında səhnəyə qoyduğu "Otello" , "Hamlet", ""Pəri-cadu", "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük", "Dağılan tifaq" tamaşalarında oynadığı rollarla diqqəti çəkib. Ə. Xəlilov Səməd Mövləvi, Heydər Məmmədov, Rza İsfəndiyarlı, Mirhəsən Mirişli, Rza Məmmədov (Bacıoğlu), Əyyub Abbasov və başqalarının köməyi ilə bir sıra əsərləri tamaşaya qoymuşdur. 1930-cu illərin sonlarında Bakıya gedərək Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında çalışıb. Əli Xəlilovun "Onu bağışlamaq olarmı" filminəd yaratdığı primus düzəldən Şahmar obrazı ona gözəl aktyor kimi şöhrət gətirib. Əli Xəlilov Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan", C. Məmmədquluzadənin "Ölülər", A. Şirvanzadənin "Namus", Molyerin "Zorən təbib", C. Cabbarlının "Aydın", "Sevil" və başqa tamaşalarda yaddaqalan obrazlar yaradıb. 1964-cü ildə onun müəllifi olduğu "Naxçıvan teatrının tarixi" kitabı dəyərli mənbə kimi əhəhmiyyətlidir. Əli Xəlilov 1975-ci ildə iyun ayının 22-də Bakıda vəfat edib.

İstinadlar
----------
Qırğızıstanda dəmiryolu**Qırğızıstanda dəmir yolu nəqliyyatı** — respublika daxilində bir-biri ilə əlaqəsi olmayan və SSRİ-nin dağılmasından əvvəl onun vahid dəmir yolu şəbəkəsinin bir hissəsi olan, bir-birindən fərqli olan bir neçə hissədən ibarətdir. Müasir Qırğızıstan ərazisində ilk dəfə dəmir yolu 1924-cü ildə meydana çıxmışdır.

Tarix
-----

Qırğızıstanın müstəqilliyi dövründə gənc respublikanın dəmir yolu şəbəkəsi SSRİ-dən miras qalan daxili birgə xətləri olmayan bir neçə hissədən ibarət idi. Bunlar marşrutların son dərəcə qısa hissələridir: Fərqanə - Qızılkiya, Qarasu - Oş, Xanabad - Cəlalabad - Kok-Yanqak, Üçqurqan - Taş-Kumır. Bu hissəslər Qırğızıstanın cənubunu Fərqanə Vadisinin şəhərləri ilə birləşdirir. Bundan əlavə Çaldovar - Bişkek - Rıbaçye (İssık-Kul) xətləri isə Qırğızıstanın şimal şəhərlərini Cənubi Qazaxıstanla birləşdirir.

1994-cü ildə şəbəkənin pozulmasını aradan qaldırmaq üçün Trans-Qırğızıstan dəmir yolu Balıkçi - Koçkor - Cəlal-Abad dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsinə qərar verilir. 1998-ci ildə başlayan inşaat qısa müddətdə kəsilir. Layihə 2000-ci ildə nəhayət bağlanılır və stansiyaların və yolların yalnız yarımçıq qalmış hissələri qalır.

1996-cı ildən bəri Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan ("CKU") dəmir yolunun (Qırğızıstan dəmir yollarının cənub hissəsindən) mümkün tikinti planı müzakirə edilir.

Xüsusiyyətləri
--------------

2006-cı ildə Qırğızıstanın dəmir yollarının uzunluğu 470 km olmuşdur. 2012-ci ildə isə bundan yalnız 424 km hissəsi qalır. Dəmir yolu nəqliyyatı yük dövriyyəsinin təxminən 3% -ni təşkil edir. 2000-ci illərin əvvəllərinə olan məlumata görə hərəkətli heyətin aşınma dərəcəsi yüksəkdir. Dəmir yollarında 2500 yük vaqonu, 450 sərnişin vaqonu və 50 lokomotiv fəaliyyət göstərir. Nəqliyyat dövlət şirkəti olan Qırğızıstan Dəmir Yolları şirkəti tərəfindən həyata keçirilir.

Ölkənin dəmir yolu şəbəkəsi dağınıq bir-biri ilə əlaqəsi olmayan xətlərdən ibarətdir. Ayrı-ayrı xətlər ölkənin şimalını Qazaxıstanın dəmir yolları ilə və ölkənin cənub bölgələrini Özbəkistanın dəmir yolu şəbəkəsi ilə birləşdirir. Digər dəmir yolu xətləri Qırğızıstanın cənub-qərb bölgələrindən keçir, ölkənin böyük sənaye və əhali mərkəzlərini Fərqanə vadisi ilə birləşdirir.

Sərnişin qatarları
------------------

Bişkek-Moskva, Bişkek-Yekaterinburg, Bişkek-Novokuznetsk, Bişkek-Rıbaçye

İstinadlar
----------

1. ↑  *Рахимов Кубатбек Калыевич.* "Строительство транскыргызской железной дороги ― Чуй — Фергана‖" (PDF) (rus). 2014-12-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-12-11.
2. ↑  "Киргизия: проблемы перспективного развития железнодорожной сети" (rus). 2012-05-28. 2014-12-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-11.
**Mərkəzi univermaq** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi, ev 46/30 ünvanında yerləşən bina. Bina 1910-cü ildə inşa edilmişdir. Mərkəzi univermaq regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Hazırda Rostov mərkəzi univermağı kimi tanınan bina XX əsrin əvvəllərində Q. Q. Pustovoytovun ticarət binası olaraq tanınırdı. O, şəhərdə mesenat olaraq tanınırdı. Bina isə 1910-cu ildə inşa edilmişdir. Binanın layihə rəhbəri Е. М. Qulin olmuşdur. Bina şəhərin tarixi hissəsində yerləşir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsi və Budyonnovski xiyabanının birləşdiyi hissədə yerləşir. İlk əvvəldən bu binanın icarəyə götürüləcəyi bəlli idi. Bina ticari məqsədlərə istifadə edilməli idi. Burada «London» mehmanxanası və «Çentralnı» oteli, zərgərlik dükanı və A. Qirşteynin saat dükanı yerləşirdi. Rostov univermağının köhnə hissəsində mərkəzi Riqada olan «Provodnik» şirkətinin filialı yerləşir.
Sovet hakimiyyəti dönəmində Rostov Dövlət Universitetinin elmi kitabxanası yerləşirdi. 1940-ci illərdə binada tamamən dağılsa da 1949-cu ildə P. S. Kalaşnikov və Q. А. Petrovun layihəsi əsasında bərpa edilmişdir. 1965-ci ildə əlaqə korpus Lixobabinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. XXI əsrdə isə binada Rostov Mərkəzi Univermaqı yerləşir. Binanın ərazisi 4000 m² ərazini əhatə edir. Binada təmir işləri aparılmışdır. Bina anbar hissədən istifadə edilməklə genişləndirilmişdir. 

* 
* 
*

Təsviri
-------

Bina modern stilində inşa edilmişdir. Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik bina zirzəmiyə sahibdir.

Mənbə
-----

* ЦУМ на Викимапии (rus.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
2. ↑  "Торговый дом Г. Г. Пустовойтова". 2014-07-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-17.
3. ↑  "Архитектура стиля «Модерн»". 2016-11-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-17.
4. ↑  "О Компании//Сайт Центрального универмага". 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-17.
**Böyük Danimarka Ensiklopediyası** (dan. Den Store Danske Encyklopædi) Danimarka dilində çoxcildlik universal ensiklopediyadır. Gyldendal tərəfindən 1994–2001-ci illər arasında 20 cilddə, ardınca 2002-ci ildə əlavə bir cilddə və 2003-cü ildə iki indeks cilddə nəşr edilmişdir.

Ensiklopediya Danmarks Nationalleksikon A/S (Gyldendalın törəmə şirkəti idi) tərəfindən hazırlanmışdır. 20 cilddə 115 minə yaxın məqalə var idi, bunun üçün müxtəlif bilik sahələri üzrə 4000-ə yaxın müəllif-mütəxəssis cəlb edilmişdir. Məqalələrin əksəriyyəti bir neçə onlarla sətirdən uzundur ("Danimarka" məqaləsi 130 səhifədir), hər biri imzalıdır. Hər bir cilddə çoxlu sayda illüstrasiyalar var.

2004-cü ildə ensiklopediya Microsoft Windows platforması üçün, 2005-ci ildə Mac OS üçün CD-ROM- da buraxılmışdır. 2006-cı ildə nəşriyyatda ensiklopediyanın abunə yolu ilə pullu onlayn versiyasını yaratmaq planları var idi, lakin 2008-ci ildə həyata keçirilməsi üçün vəsait çatışmazlığı səbəbindən bu layihədən imtina etmək qərarına gəldi. Buna baxmayaraq, 26 fevral 2009-cu il tarixində ensiklopediyanın məzmunu vikimühərrikində həyata keçirilən xüsusi yaradılmış saytda sərbəst şəkildə internetdə yerləşdirilmişdir ; bu qərar ensiklopediyanın çap variantının bəzi alıcılarının etirazına səbəb olub. Bununla belə, nəşriyyatçı elan etdi ki, o, yalnız ensiklopedik məqalələri sərbəst şəkildə təqdim etmir, həm də hər kəsə onları redaktə etməyə icazə verir; lakin Vikipediyadan fərqli olaraq bütün istifadəçi redaktələri sayt ekspertləri tərəfindən əvvəlcədən yoxlanılır. Ümumilikdə, bəzi mənbələrə görə saytda 1500 ekspert və çoxlu sayda istifadəçi çalışır, baxmayaraq ki, saytın faktiki komandası 20 nəfərə ; 2011-ci ildə ensiklopediyanın elektron versiyasında Danimarka Vikipediyasının həcmini üstələyən 170 mindən çox məqalə var idi .

Ensiklopediyanın orijinal məqalələrindən sərbəst istifadə oluna bilər, lakin onların yayılması və kommersiya məqsədli istifadəsi qadağandır. İstifadəçilər tərəfindən yazılmış məqalələr xaricdən əlaqəli (yəni orijinal mənbəyə hiperlink) şərti ilə sərbəst şəkildə istifadə edilə bilər .

Qeydlər
-------

1. ↑  Classify.
2. ↑  "Den Store Danske Encyklopædi". denstoredanske.lex.dk (danimarka). Den Store Danske. 2021-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-5-26.
3. ↑  "Gratis leksikon til alle" Arxivləşdirilib 2008-12-10 at the Wayback Machine, DR, 6. november 2008.
4. ↑  Den Store Danske: Er det slut for den danske Wikipedia? Arxivləşdirilib 2015-04-02 at the Wayback Machine *Nettendenser.dk*
5. ↑  "Om Den Store Danske" Arxivləşdirilib 2014-10-09 at the Wayback Machine, Den Store Danske, 12. januar 2011.
6. ↑  "Den Store Danske Encyclopædi: Copyright oprindeligeartikler". 2014-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-26.
7. ↑  "Den Store Danske Encyclopædi: Copyright nye artikler". 2010-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-26.

Bağlantılar
-----------

* Danske mağazası .
***"Evonik"*** alman sənaye şirkəti – dünya bazarında xüsusiləşdirilmiş kimya məhsullarının istehsalı sahəsində liderlərdən biridir. 80 ildir ki, "Evonik" şirkətlər qrupunun mütəxəssisləri sürtkü yağlarına aşqarlar təklif etməklə onlarda reoloji xassələrinin optimal kombinasiyasını təmin edən spesifik və müvəffəq formullardan istifadə edirlər.

Sürtkü yağlarının aşağı temperaturda axıcılığının təmin edilməsi
----------------------------------------------------------------

Aşağı temperaturlarda sürtkü materiallarının tərkibində olan parafinlər kristallik strukturlar yarada bilər. Viscoplex seriyalı depressantlar kristallizasiya proseslərinin yaranmasının qarşısını almaq və nəzarət etməklə bərabər sürtkü materiallarının axıcılığını, optimal xassələrini və bir-biri ilə uyğunluğunu təmin edir.

PAMA (Polialkil metilakrilatlatlar)
-----------------------------------

PAMA (Polialkil metilakrilatlatlar)– ilk polimer tipli depressorlar ""Röhm and Haas" (sonradan "Evonik" şirkəti) şirkəti tərəfindən patentləşdirilmişdir və hal -hazıradək bu sahədə əsas növ aşqarları kimi sayılır. Sürtkü və motor yağlarının donma temperaturunu aşağı salan Viscoplex 5-309 aşqarı geniş istifadə olunur. Polimetakrilatların çevik molekulyar quruluşa malik olması geniş assortimentli sürtkü materialları üçün aşqarların işlənib hazırlanmasına imkan yaradır. Viscoplex Depressorları sürtkülərdə əmələ gələn kristalları modifikasiya edirlər. 
Depressorlar sürtkü materialında əmələ gələn nə parafinlərin miqdarına nə də onların kristallaşma temperaturlarına təsir etmirlər. Lakin depressorların kristallik strukturları öz xüsusiyyətlərini dəyişir. Bundan əlavə, depressor parafin kristallarının bir-birindən ayırır, və bunula da yağların axıcılığına mane olan üçölçülü quruluşların əmələ gəlməsinin qarşısını alır. 
Aşağı temperaturlarda sürtkü materiallarının dinamik özlülüklərinin və s. beynəlxalq ASTM üsulları ilə təyini:

* Donma temperaturu (ASTM D97)
* Dinamik özlülüyün Brukfild aparatında təyini (ASTM D 2983)
* Maksimal nisbi özlülük (ASTM D4684)
* Dinamik özlülüyün CCS aparatında təyini (ASTM D 5293)
* ROBO (ASTM D7528)

Mənbə
-----

1.
**marmara Mərmərə** (*türk.* Marmara), əvvəllər **Prokonnessos** (*yun.* Προκόννησος)  — Mərmərə dənizinin qərbində Türkiyəyə məxsus ada.

Coğrafiyası
-----------

Mərmərə dənizinin ən böyük adasının sahəsi 117 km², hündürlüyü isə 699 m-ə qədər (Kap dağı). Sahilləri dik, kiçik körfəzləri, relyefi isə dağlıqdır. Ada Balıkəsir ilinin Mərmərə dairəsinin mərkəzidir.

Həm Aralıq dənizi həm də Qara dəniz iqliminin təsirləri adada göründüyü üçün bitki örtüyü ilə çox zəngindir. Adanın cənub hissəsi zeytun ağacları və maquislərlə örtülü olduğu halda, şimal sahili meşəlikdir.

Ada dünyanın ən qədim və Türkiyənin ən böyük mərmər mədənlərinə malikdir. Prokonnesos mərməri qədim dövrlərdə ən çox istifadə edilən mərmərdir. Bu gün adanın yüzdə 11-i mərmər yataqları ilə işğal edilmişdir.

Tarixi
------

Adadakı ilk yaşayış məntəqəsi Milet tərəfindən antik dövrdə ticarət koloniyası olaraq qurulmuşdur. Adadakı ilk yaşayış məntəqəsi bu gün Marmara olaraq bilinən adanın mərkəzində Prokonnesos (Προκόνν bugünσος) adı ilə quruldu. Prokonnesos Finikiyalılar, Farslar və yaxınlıqdakı Cyzicus tərəfindən dəfələrlə talan edildi. Bizans dövründə ada sürgün yeri idi. Dəfələrlə talan edilmiş Prokonnesos, Roma dövründə xristianlar üçün sürgün yeri idi. Adadakı bir çox monastırın qalıqları da bunun rahibələrin üstünlük verdiyi bir yer olduğunu göstərir. Ada 15-ci əsrdə Osmanlı hakimiyyəti altına keçdi. 1923-cü ildə Yunanıstan ilə əhali mübadiləsinə qədər adanın əhalisi əsasən Yunan dilində danışan xristianlardan və az sayda Türk və Yəhudidən ibarət idi. Yəhudi əhalisi 1950-ci illərə qədər adada qalmağa davam etdi. Bu gün bütün əhali türklərdən ibarətdir.

Ada, adanın və Mərmərə dənizinin adını verən ağ mərmərin yerləşməsi ilə məşhurdur. Mərmər çıxarılması bu günə qədər davam edir. 4 yanvar 1935ci ildə saat 16:41:29-da adada zəlzələ baş vermiş, nəticədə 5 nəfər həlak olmuş, 30 nəfər yaralanmış və bır sıra kəndlər dağılmışdır. 1942-ci ildə adada "Kurtuluş" adlı bir yük gəmisi batmışdır.

Əhali və Məskunlaşma
--------------------

Marmara adasının beş kəndi və mərkəzi yaşayış məntəqəsi var. Mərkəzi qəsəbə ada ilə eyni ad daşıyır və ətrafdakı daha iki adanın (Avşa və Ekinlik adaları) inzibati mərkəzidir. Lozanna müqaviləsi ilə 1923-cü ildə əhali mübadiləsi nəticəsində Yunanıstandan köç edən türklər və Qara dənizdəki Kastamonu və Trabzon şəhərlərindən insanlar yerləşdi. Kəndlərin daimi əhalisi, mərkəzdən məsafələri, kəndlərin indiki və köhnə adları belədir:

\* Marmara '' (Yunan; Marmara və Proconnesus); 2183 ''

\* Çınarlı '' (Yunan; Galemi); 503, 7 Km ''

\* Gündoğdu '' (Yunan; Prastos); 278, 4 Km ''

\* Topağaç '' (Yunan; Kilazaki); 518, 12 Km ''

\* Asmalı '' (Yunan; Aftoni); 237, 18 Km ''

\* Saraylar '' (Yunan; Palatia); 2687, 24 Km ''

Mərmərə dənizindən panorama

İstinadlar[edit source]
-----------------------

1. **^** "Marmara Adası" *travelingturks.com*
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Merida.

**Merida** (*Mérida*, tam adı isp. *Santiago de los Caballeros de Mérida*) — Venesuelanın qərb hissəsində şəhər. Ölkənin Merida ştatının paytaxtı və ən böyük şəhəri.

Əhalisi 345 489 min nəfər, şəhərətrafı qəsəbələrlə birlikdə 500 min nəfərdən çoxdur.

Şəhər dəğətəyi zonada, 1 630 metr hündürlükdə, And dağlarının Kordilyera-del-Merida zolağının aşırımları arasında yerləşir. Şəhərdə dünyanın ən hündür (4 765 m) və ikinci ən uzun (12,5 km) Merida kanat yolu yerləşir. Oradan Bolivar pikinə mənzərə açılır.

Meridanın tarixi
----------------

Birinci dəfə Merida qeyri-qanuni yolla 1558-ci ildə ispan Xuan Rodriges Suares tərəfindən salınıb və Santyaqo-de-Los-Kabalyeros-de Merida adlandırılıb. Şəhər salınmasına İspaniya kral hakimiyyəti tərəfindən rəsmi razılıq olmadığından o həbs edilir və Boqotaya göndərilir. Ölüm hökmü ərəfəsində o yoxa çıxır və Venesuelanın Truxilyo şəhərində gizlənir. Burada o, siyası sığınacaq alır. Meridanın ikinci dəfə əsasını qoyan Xan de Moldonadonun şəhər salmağa rəsmi sənədləri var idi.

Dağların əhatəsində olan Merida uzun müddət əyalət şəhəri olaraq qalırdı. Onun tarixində aşağıdakı hadisələr baş vermişdir: 1820-ci ildə güclü zəlzələ və Simon Bolivarın Kolumbiyaya iki səfəri zamanı buradan keçməsi.

Xüsusiyyərləri
--------------

* Merida universitet şəhəridir — burada 40 min tələbə təhsil alır.
* Şəhərdə 28 park var. Venesuelanın heç bir şəhərində bu sayda yaşıllıq mərkəzi yoxdur.
* Dünyanın ən hündürlükdə yerləşən və 12,5 kilometr uzunluğunda olan kanat yolu Teleferiko-de-Merida şəhər mərkəzindən başlayır və Venesuelanın ikinci ən hündür piki Espexoya (4 765 m) doğru uzanır.

İstinadlar
----------

1. ↑   (isp.).
2. ↑  .

Mənbə
-----

Статья "Венесуэла. Мерида" на vokrugsveta.ru Arxivləşdirilib 2009-07-29 at the Wayback Machine

[Información de Merida  Arxivləşdirilib 2014-11-05 at the Wayback Machine ( Arxivləşdirilib 2014-11-05 at the Wayback Machine)]
**Evoken** — Amerikadan olan funeral doom metal qrupu.

Haqqında
--------

Qrup gitaraçı Nick Orlando və Rob Robichaud tərəfindən 1992-ci ildə yaradılmışdır. İlk öncə oqrupun adı Funereus adlanırdı. Daha sonra yeni üzvlər daxil oldu. Beləliklə Rob (Bas/Vokallar); Nick (Gitara); Phil (Gitara) & Vince (Baraban)-da ifa etməyə başladı. Daha sonra 1992-ci ildə onlar Funereus adın da ilk demo albomlarını nəşr etdilər. Bu demo-dan sonra qrupda üzv dəyişikliyi və ad dəyişikliyi həyata keçirildi. Və qrup yeni adı ilə yəni Asmodeus olaraq fəaliyyət göstərməyə başladı. Çox keçməmiş 1994-cü ildə onlar funeral doom metal üslubunun yaradıcalarından olan Thergothon qrupunun demo albomu olan Fhtagn nagh Yog-Sothoth (1991) Evoken adlı trekin adını qoyaraq, Evoken olaraq çıxış etməyə başladılar. Daha sonra onlar 1994-cü ildə "Shades of Night Descending" və 1996-cı ildə "Promo 1996" eləcə də 1997-ci ildə "Promo 1997" adlı üç demo albom nəşr etdilər.

1998-ci ildə isə onlar "Elegy Records" ilə birgə ilk debüt albomlarını nəşr etdilər. Bu albomun adı Embrace the "Emptiness" adlanırdı.

Evoken qrupu və eləcə də Novembers Doom və Rigor Sardonicous kimi Amerikanın ilk əvvəllərdən yaranmış və hələdə fəaliyyət göstərən doom / death metal qruplarıdır.

Üzvlər
------

İndiki
* Vince Verkay – baraban (1992–ildən)
* John Paradiso – gitara, vokallar (1994–ildən), sintezator (1994, 2007), bas (2004-2007)
* Don Zaros – sintezator (2007–ildən)
* Dave Wagner – bas (2008–ildən)
* Chris Molinari – gitara (2010–ildən)

Keçmiş
* Nick Orlando – gitara (1992–2010), sintezator (2007)
* Phil Wilson – gitara (1992)
* Rob Robichaud – bas, vokallar (1992–1993)
* Bill Manley – bas (1994–1996)
* Dario Derna – sintezator (1995–2002)
* Steve Moran – bas (1996–2004)
* Denny Hahn – sintezator (2003–2007)
* Craig Pillard - Bas, sintezator (2007)

Diskoqrafiya
------------

Albomlar
* *Embrace the Emptiness* (1998)
* *Quietus* (2001)
* *Antithesis of Light* (2005)
* *A Caress of the Void* (2007)
* *Atra Mors* (2012)

Demo-lar
* *Rehearsal/Demo 1992* (1992, Funereus adı ilə)
* *Shades of Night Descending* (1994)
* *Promo 1996* (1996)
* *Promo 1997* (1997)
* *Promo 2002* (2002)

Split-lər
* *Evoken/Beneath The Frozen Soil* (2010)
1917-ci il Putilov tətili 1917-ci ilin fevral-mart ayları arasında St. Petersburgdakı Putilov zavodunda (indiki Leninqrad Kirov zavodu) işçilərin rəhbərliyi ilə keçirilmiş tətildir. Tətil rəsmi olaraq Julian təqviminə görə 18 Fevral 1917-ci ildə başladı və Sankt-peterburqun o zamankı adı olan Petrogradda daha böyük nümayişlərə səbəb oldu. İlk dəfə 1905-ci ildə baş verməklə işçilərinin eyni yerdə çoxsaylı tətilləri baş tutmuş, lakin 1917-ci ildəki bu xüsusi tətil Fevral inqilabı üçün bir başlanğıc olaraq qəbul edilir.

Üsyan
-----

1917-ci il fevralın 18-də Petroqraddakı Putilov fabrikində işləyənlər, ərzaq və əmtəə qiymətlərinin artması səbəbindən yüksək maaş tələb etdilər. Digər bir qrup işçi maaş artımını rədd etmək üçün fabrikdəki səlahiyyətlilərlə razılığa gəldikdə, Petroqraddakı digər fabriklərdən təxminən 20.000 işçi bu hadisəyə kilidləndi. 22 Fevrala qədər 100 mindən çox işçi etiraz etdi. Daha sonra Beynəlxalq Qadınlar Günündə qadınlar bərabər hüquq tələb edən tətillərə və etiraz aksiyalarına qatıldılar və bəziləri tətilçilərə çörək verilməsinə etiraz etdilər. Bu vaxta qədər 500 mindən çox insan müxtəlif səbəblərdən Petroqradda etiraz edirdi. General Xabalova çar tərəfindən etirazçı kütləyə atəş açmaq əmri verildi, lakin əsgərlər bu əmri icra etməkdən imtina etdilər. Qarşıdurmalar zamanı və sonrasında sərt rəftar nəticəsində əsgərlər etirazçılara yaxınlaşdılar və etirazlara qatıldı. Getdikcə daha çox vətəndaş tətillərə qoşulduqdan sonra insanlar iqtisadi və siyasi mövzular ətrafında həmrəy oldular. Müharibə ilə yanaşı, etirazçılar çar rejiminə qarşı olduqlarını da bildirməyə başladılar. Petroqraddakı iş yerlərinin əksəriyyəti şəhərdəki səfərbərlik ilə əlaqədar olaraq gündəlik fəaliyyətlərini dayandıraraq bağlanmışdılar. Kortəbii və vətəndaşlar arasında məşhur olan tətillər 4 Martda dayandı. 22 Fevral - 4 Mart tarixləri arasında davam edən bu iqtisadi və siyasi tətillər Fevral inqilabı olaraq tanınmağa başlandı.

İstinadlar
----------
**"Dəlinamə"**— XVII əsr Azərbaycan ədəbi abidəsi; məsnəvi şəklində qələmə alınmış mənzum hekayə. Adından da göründüyü kimi, "dəli" türk sözü olub, "Kitabi-Dədə Qorqud", "Koroğlu" kimi dastan abidələrində "igid", "qəhrəman" mənasında işlənmişdir. Şamil Cəmşidov "Dəlinamə" adlı məqaləsində əsərin elmi-paleoqrafik xüsusiyyətləri və hekayətin ideya və məzmunu haqqında ilk dəfə elmi ictimaiyyəti məlumatlandırmışdır
"Dəlinamə" həcmcə kiçik olub, didaktik məzmun daşıyır. Əsərdə Şərq, o cümlədən Azərbaycan xalq ədəbiyyatında ağıllı, müdrik və qorxmaz dəli (Bəhlul Danəndə və s.) obrazlarından olan Dəlinin ictimai bərabərsizliyə, fövqəladə qüvvələrə qarşı üsyankar mübarizəsi təsvir olunmuşdur. Hekayət uzun illər islam dini və dini görüşlərinin təbliğinə xidmət göstərmişdir. Nağılvari girişlə başlanan hekayətin məzmunu "Kitabi-Dədə Qorqud"un "Dəli Domrul" boyundakı kimi, maraqlı bir süjet üzərində qurulmuşdur. "Dəlinamə"nin qəhrəmanı çılğın, ipə-sapa yatmayan, öz sözündən dönməyən asi xarakterlidir, lakin hekayətin ilk misralarında Dəlinin nə qədər çılğın olduğu təsvir olunsa da, o daim Tanrısını sevən, gözütox və təmənnasız insan kimi diqqəti cəlb edir. Burada Tanrı bir bədii obraz olaraq Dəli ilə üz-üzə gətirilir. Dəli Allaha üz tutub içində çoxdan bəri baş qaldıran etirazını dilə gətirir, hətta onunla döyüşə belə hazır olduğunu bildirir. Dəlinin istəkləri yerinə yetmədiyinə görə Allaha "Yuxaruda nə durursən, en aşaqə", "Bənim qorkumdan oxşarsan uşaqə" deməsilə təhdidlər edir və özünün heç nədən qorxub çəkinmədiyini cəsarətlə bildirir. Hekayətin sonunda, Dəli öz Tanrısına inam gətirəndən sonra belə bir fikir aydın olur ki, onun, yəni Dəlinin bütün narazılığının səbəbi, əslində, günahı olanların günahının bağışlanmamasıdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Dedi: keç cümlənin suçı suçından, | "|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Dedi:bağışladım öci öcindən. | "|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Dedi: İylədi almanı, verdi canını, | "|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Dedi: Tanıdı dəli ol dəm Sübhanını | "|

. Hekayətin sonunda Allah-taala Dəlinin diləyini həyata keçirir, bütün suçluların suçundan keçməklə, bəndəsi qarşısında bir daha qüdrətli, rəhmli olduğunu nümayiş etdirir. "Dəlinamə"nin dörd nüsxəsindən yalnız B-5275 şifrli nüsxəsinin son beytlərindən birində "Heyrani" antroponimi işlənmişdir ki, onun hekayətin müəllifi olması ehtimal olunur. Həcmi 50–70 beytdən ibarət olan bu nüsxələr məzmunca oxşardır, XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində köçürülmüşdür. Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılan və kataloqa təsviri məlumatı daxil edilən "Dəlinamə"nin ən nüsxəsi 1835-ci ildə (B-5275/6900) köçürülmüşdür.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda "Dəlinamə"nin 18 əlyazma nüsxəsi vardır.

Abidə Azərbaycan ədəbi dilinin tarixini öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dəlinamə". Elm və həyat. 4: 26–27. 1978.

Ədəbiyyat
---------

* *Səfərli Ə.* XVII-XVIII əsrlər Azərbaycan epik şeiri. Bakı. 1982.
* *Cəmşidov Ş.* Dəlinamə. "Elm və həyat", 1978, № 4,. səh. 26-27.

Xarici keçidlər
---------------

* Nəsib Göyüşov, Könül Mirzəyeva — "Dəlinamə"hekayəti və onun müəllifi haqqında
**Enes İbrahim** — Makedoniya Respublikası Parlamentinin millət vəkili, türk siyasi xadimi.

Həyatı
------

Enes İbrahim 1984-cü ilin 8 avqust tarixində Makedoniyanın paytaxtı Skopye şəhərində türk ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Təfəyyüz məktəbində aldıqdan sonra Yəhya Kamal Kollecində təhsil almışdır.

Ali təhsil almaq üçün Skopye şəhərində yerləşən *Skopye Kiril və Metodiy Universitetinin* filologiya faklütəsinə daxil olmuşdur. Tələbə olduğu müddətdə sosial aktivliyi ilə seçilən Enes İbrahim Makedoniyada yaşayan türk icmasının problem və çətinliklərini ölkə gündəminə gətirməyə çalışırdı.

Fəaliyyətləri
-------------

2008-ci ildə ölkənin ictimai çevrəsi ilə birlikdə Üfüq təşkilatını yaratmış, 2012-ci ildə həmin təşkilatın sədri seçilmişdir. Eyni zamanda təşkilatın rəsmi mətbu orqanı olan Üfüq jurnalının təşkilatda rəhbər olduğu müddət ərzində baş redaktoru kimi çalışmışdır.

İctimai fəaliyyətində əsasən Makedoniya yaşayan etnik azlıqların problemlərini qabardan Enes İbrahim mövzu ilə bağlı istər ölkə daxilində, istərsə də ölkə xaricində onlarca tədbir, konfrans və platformalar təşkil etmişdir. 2012-ci ildə *Türk Hərəkatı Partiyasına* qoşulmuşdur və 2013-cü ildə partiyanın keçirdiyi daxili qurultayda baş katibi,2018-ci ildə səs çoxluğu ilə partiyanın sədri seçilmişdir.

2014-cü ildə Makedoniyada keçirilən erkən parlament seçkilərində iştirak edərək qalib gəlmişdir. Enes İbrahim müxalif cəbhədən təmsil olunur və Makedoniya parlamentinin tək türk və müsəlman millət vəkilidir.

Enes İbrahim "Ufuq" Dərnəyinə rəhbərlik etdiyi zamanlar Makedoniyada Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Makedoniya cəmiyyətinə çatdırılmasında böyük fəallıq göstərib. Bu gündə Azərbaycanla bağlı fəaliyyətini davam etdirir. 2016-cı ilin sentyabr ayında Azərbaycanlı jurnalist Elnur Eltürklə *Makedoniya-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti* adlı diaspor təşkilatı yaradıblar.

Həmçinin bax
------------

* Elnur Eltürk

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "ENES IBRAHIM". Sobranie.mk. 19 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 October 2018.
2. 1 2 3 4  ""Parad Azərbaycan torpaqlarını işğal edən Ermənistana mesajdır" – Enes İbrahim". Publika.az. 17 October 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 October 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* KILIÇDAROĞLU, ENES İBRAHİM’İ KABUL ETTİ
**Dojlar sarayı** (it. Palazzo Ducale) — Venesiyada İtaliya XIV–XV əsr qotik memarlığına aid, memar Kalendario Filippo tərəfindən 1309–1424 cü illərdə inşa edilmiş tikili. Bu bina ilk növbədə Dojlar respublikasının iqamətgahı olmuşdur. Sarayda ali şura və senat, eyni zamanda ali məhkəmə və polis xəfiyyəsi fəaliyyət göstərmişdir. Birinci mərtəbəsində vəkillər, dəftərxana, notar kontorları, senzur xidməti və dəniz idarəsi yerləşmişdir. Binanın üst qatındakı mərkəzdə yerləşmiş eyvan tribun kürsüsü funksiyası daşıyır.Sarayın hər iki tərəfi Venesiya laqununa və Müqəddəs Mark meydanına baxır.

Saray gümanki 1309–1424 illəri arasında Filippo Kalendario tərəfindən dizayn edildi. Saray olduqca kiçik bir qala üzərində tikilmişdir.

Saray 1574-ci ildə baş vemiş yanğın nəticəsində böyük zərər görmüşdür. Saray daha sonra bərpa edimiş və Venesiya dövlətinin əsas siyası binası olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Indagine sui musei e le istituzioni similari. 2020.
2. ↑  *Italian National Institute of Statistics*. 2017.
**Evrim Ağacı** (*azərb.* Təkamül Ağacı), 5 Noyabr 2010 tarixində Çağrı Mert Bakırcı rəhbərliyi ilə Yaxın Şərq Tekniki Universitetində "Biologiya və Genetika Cəmiyyəti" tərəfindən qurulmuş bir markadır. Evrim Ağacı, Türkiyə təkamül biologiyasında ən böyük təşəbbüsdür. İşi Avropa Təkamül Biologiyası Cəmiyyəti (ESEB) tərəfindən dəstəklənir.

Rəsmi veb saytı, Türkiyənin ən çox ziyarət edilən elm saytları arasında. Sosial media və veb saytı ziyarətçiləri baxımından Türkiyənin ən çox ziyarət edilən elmi veb saytıdır. Azərbaycan, ziyarətçilər baxımından ilk 3 ölkə arasındadır.

Mənbə
-----

1. ↑  "Evrim Ağacı veb saytı". 2019-03-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-16.
2. ↑  ESEB Arxivləşdirilib 2022-08-11 at the Wayback Machine Evrim Ağacı, ESEB
3. ↑  "Alexa.com, Evrim Ağacı". 2019-07-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-16.

Xarici keçidlər
---------------

* Evrim Ağacı Əsas Səhifəsi

Həmçinin bax
------------

* Təkamül
* Təkamül biologiyası
* Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası
* Türkiyə Elmlər Akademiyası
Ağciyər arteriyası kateterinin qoyulma sxemi.
*ing.* Swan-Ganz ya **ağciyər arteriyası kateteri** ya da **pulmonal kateter** 1970-ci ildə kardioloqlar Uilyam Qans (*ing.* William Ganz) və Yeremi Suan (*ing.* Jeremy Swan) tərəfindən əsasən ürək patologiyalarında hemodinamik dəyişiklikləri müayinə etmək və qiymətləndirmək üçün icad edilmişdir. Kateter sonralar icad edənlərin şərəfinə *ing.* Swan-Ganz adlandırılmağa başlanılmış və bu adla da kardiologiyada öz yerini tutmuşdur. Kateter perkutan (dəridən keçməklə) mərkəzi venalardan birinə yeridilməklə ürəyin sağ qulaqcığına, oradan sağ mədəsiyə daha sonra isə ağciyər kötüyü vasitəsilə ağciyər artriyasına daxil edilir. Kateterin digər ucu isə müayinələri seyr etmək üçün manitorla əlaqələndirilir. Kateter növbə ilə ürəyin sağ şəbələrinə yeridilməklə onların hemodinamik göstəriciləri manitor vasitəsilə müşaidə olunur. Yekun olaraq kateterin ucu ağciyərin xırda arteriyalara qədər ğəlib çatdıqda onun ucundakı qovuq üfürdülərək (adətən maye yeritməklə) arteriyanın mənfəzinin qapanmasına nail olunur. Bunu təbabətdə indeksləşdirilmiş adı *ing.* PCWP- dir. Bu zaman arteriyanın qapanmadan sonrakı nahiyəsində təzyiq ölçülür. Əldə olunan göstəricilər əsasında baş verən patofizioloji hemodinamikanı qiymətləndirmək mümkün olur. Kateter kardiologiyada, ürək-damar cərrahiyyəsində, xüsusən anesteziologiya və reanimatologiyada ürək patologiyası ilə əlaqədar səhəti kritik ağır olan xəstələrdə ürəyin sol şöbələrinin funksiyalarını, ağciyərlərdə durğun mayenin həcmini və bədən səthinə müvafiq mayenin paylanma balansını qiymətləndirməyə və müvafiq effektli müalicə taktikası seçməyə imkan verir. Şok vəziyyətlərində, xüsusən də kardiogen və septiki şoklarda hemodinamik göstəriciləri giymətləndirmək və effektli müalicə üçün infuzion ya da katexolamin müalicə taktikasını seçmək üçün geniş istifadə edilir.

Mənbələr
--------

* Swan, H. J.; Ganz, W.; Forrester, J.; Marcus, H; Diamond, G; Chonette, D.: *Catheterization of the heart in man with use of a flow-directed balloon-tipped catheter.* New England Journal of Medicine 1970;283:447–51. PMID 5434111.  (ing.)
* A. Zowislo: *Möglichkeiten des erweiterten hämodynamischen Monitoring – Vergleich von Pulmonalarterienkatheter und der PiCCO-Methode bei hämodynamisch instabilen Patienten. Arxivləşdirilib 2012-02-13 at the Wayback Machine* (www.zwai.net, abgerufen Juli 2008)  (alm.)
* *Pulmonary Artery Catheterization.* (www.emedicine.com – englisch, abgerufen Juli 2008)  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* Thermistor for Catheter   (ing.)
* Emedicine  (ing.)
* The 'St George' Guide To Pulmonary Artery Catheterisation Arxivləşdirilib 2010-09-24 at the Wayback Machine  (ing.)

Həmçinin bax
------------

* Kateter
* Arterial kateter
* Venadaxili kateter
* Mərkəzi venoz kateter
* Svan-Hanz kateteri
* Foqarti kateteri
* Sidik kateteri
Enfild içindən bir görüntü
**Enfild** (*ing.* Anfield) — İngiltərənin Liverpul şəhərində yerləşən futbol stadionu. UEFA-dan 4 ulduz almış stadionlardandır. Məşhur ingilis klubu "Liverpul" bu stadiona ev sahibliyi etməkdədir. Stadion 45.362 nəfərlik yer tutumuna malikdir.

Stadion haqqındakı ən maraqlı qeydlərdən biri, "Liverpul" klubunun "Enfild"i deyil də "Enfild"in "Liverpul"u inşa etmiş olmasıdır. 1884-cü ildə inşa edilən stadionu ilk 8 il "Everton" futbol klubu işlədib. 1892-ci ildə "Enfild" stadionunun sahibi Con Houlding ilə icarə haqqında münaqişə çıxınca "Everton", "Enfild" Stadionunu tərk etdi və "Qudison Park"a köçdü. Əlində böyük bir boş stadionla qalan Con Houlding də Liverpul futbol klubunu qurdu.

Xarici keçidlər
---------------

* Dünya Stadionları Arxivləşdirilib 2007-12-01 at the Wayback Machine
* My Anfield – Liverpul FC və yeni Stadionu
* Liverpool FC rəsmi saytı
* Fanlar və Enfild xatirələri
* Virtual tur

Panorama Anfield, 20.12.2012, Point of View: Anfield Road Stand; left: Centenary Stand, middle: Kop Stand; right: Main Stand