recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İsaqın qurban verilməsi** (*ing.* Sacrifice of Isaac) — italiyan rəssam Mikelancelo Merisi de Karavacconun 1600–1603-cü illərdə çəkdiyi rəsm əsəri

Təsviri
-------

Qaranlıq və isti tonların üstünlük təşkil etidyi əsərdə mələyin Allahın əmrini İbrahim peyğəmbərə xəbər verdiyi səhnə təsvir edilmişdir. İbrahimin sol əli oğlunun boynundadır. Sağ əlində isə bıçaq var və mələk tərəfindən tutulmuş vəziyyətdədir. Mələk sağ əli ilə İbrahimi dayandırarkən sol əli ilə ona əsl qurbanı göstərir. İsaqın başı üzərində isə qoç dayanmaqdadır. Rəsmdəki işıq İbrahimin və mələyin üzlərindən başlayaraq İsaqın üzünə doğru daha güclü təsvir edilmişdir.

İsaq rolundakı obraz rəssamın digər əsəri "Mühafizəkar eşq" əsərində təsvir edilən oğlanla eyni şəxsdir. Bu rəssamın tələbəsi Çekkodur. İbrahim peyğəmbərin obrazının isə kimdən ilhamlandığı haqqında dəqiq məlumat yoxdur, lakin Karavacco əsərlərində peyğəmbər, müqəddəs və həvari fiqurlarını rəsm edərkən küçədəki dilənçi və yaşlı sərxoşların simalarından istifadə etmişdir.

Əsər Maffeo Barberinin sifarişi ilə ərsəyə gətirilmişdir və dövrün qeydlərində də Barberi ailəsinin koleksiyasına daxil edildiyi haqqında məlumatlar vardır. 1603-cü ildə Barberi papa seçildiyi üçün öz kolleksiyasını Karloya hədiyyə etmiş və illər sonra Uffitsi qalereyasına bağışlanmışdır.

Həmçinin bax
------------

* İbrahim
* Karavacco

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Hibbard H.* Caravaggio. Oksford, Boulder: Westview Press, 1985. S. 164. ISBN 978-0-06-430128-2
2. ↑  *Bellori G. P.* Le vite de' pittori, scultori et architetti moderni (it.). Roma: 1672. P. 208.
3. ↑  *Spike J.* *(unspecified title)*.

* 
*
**Müqəddəs Aleksandr Nevski kilsəsi** (*rus.* Церковь Святого благоверного князя Александра Невского) — Rusiya, Rostov vilayətinin Novoçerkassk şəhərində pravoslav kilsəsi.

Aleksander Nevski kilsəsi neo-Bizans üslubunda inşa edilmişdir. Kilsə 1500 nəfəri yerləşdirə bilər.

Tarix
-----

1805-ci ildə Novoçerkassk kafedralı qurulandan sonra, Voronej və Çerkasi Yepiskopu tərəfindən yeni bir Alexander Nevski Kilsəsinin inşası üçün şəhərdə bir yer müqəddəs edildi. Zamanla, məbədin inşası üçün yer dəyişdirildi və yenidən keşiş Vasili Rubaşkin tərəfindən təqdis edildi. Əvvəlcə kilsə memar Lavopier layihəsi əsasında ağacdan inşa edilmişdir. 29 iyun 1810-cu ildə memar Aleksey Oridovski taxta kilsəni Müqəddəs Aleksandr Nevskinin adına müqəddəs etdi.

1822-ci ildə kilsəyə eyni il 26 oktyabrda keşiş Yaqub Merhalev tərəfindən təqdis edilən Müqəddəs Böyük Şəhid Paraskeva adına bir ibadətgah bağlandı. 1827-ci ildə ataman Kuteynikov Novoçerkasskda Aleksander Nevskinin taxta kilsəsinin yerinə daş kilsə tikməyi təklif etdi. Bu təklif ruhanilər tərəfindən bəyənildi və plan və xərc smetası tərtib edildi. Bunlar 1829-cu ildə daş Aleksander Nevski Kilsəsinin inşasına başlamağı əmr edən İmperator I Nikolay tərəfindən təsdiq edildi.

Zəng qülləsi 1834-cü ildə tikilmişdir. 1835-ci ildə kilsə özü yenidən quruldu: daş təməllər qoyuldu və yeni bir səcdəgah quruldu. 1866-cı ildə kilsənin taxta damı dəmir damla əvəz edildi.

1889-cu ildə kilsənin yeni layihəsi hazırlandı. Bu layihə kazak ataman knyaz Nikolay Svyatopolk-Mirski tərəfindən təsdiqləndi. Layihə həmçinin arxiyepiskop Makariosun xeyir-duasını aldı.

Yeni kilsənin inşası işləri 1891-ci ildən bəri aparılırdı. 1893-cü ildə kilsə kobud şəkildə tikildi. 1894-cü ilin yayında əsas günbəzə xaç quraşdırıldı.

1896-cı ilin yayında kilsəyə yeni ikonostaz quraşdırıldı. Kilsənin sağ sırası arxiyepiskop Asanasiusun xeyir-duası ilə Müqəddəs Böyük Şəhid Paraskevanın şərəfinə təqdis edildi. 1899-cu ildə kilsə boyanmış və divar rəsmləri ilə örtülmüşdür.

Vətəndaş müharibəsindən sonra Aleksander Nevski kilsəsi bağlandı. İkinic Dünya Müharibəsində Almaniyanın işğalı zamanı məbəd açıldı, lakin sonra 1960-cı ildə yenidən bağlandı.

1970-ci illərin ortalarında kilsə binasında bərpa işləri başladı. 1990-cı illərdə kilsə yenidən açıldı. 12 mart 1995-ci ildə kilsədə yeni bir zəng çalındı.

Mənbə
-----

* "Донская Церковная Старина", вып. 2-й, 1909 г. стр. 31.
**Demonlaşdırma** və ya **demonizasiya** (*ing.* demonization) — politeist tanrıların monoteistlər tərəfindən şər, yalançı cinlər kimi şərh edilməsi. Bu termin sonradan genişlənərək, fərdlərin, qrupların və ya siyasi qurumların hər hansı bir pislik kimi səciyyələndirilməsini nəzərdə tutur.

Siyasi termin kimi
------------------

Bu termin onu ifadə edir ki, hər hansı bir siyasi lider və ya siyasi qrup, ideologiya, bəzən bütöv bir dövlət hədəfə alınır, onun fəaliyyətində olan mənfi cəhətlər xüsusi olaraq şişirdilir, üstünə beşi də qoyulur, müsbət cəhətlər gözdən və dəyərdən salınır, olmayan günahlar uydurulur və ajiotajla təbliğ olunur və s.

Əksər hallarda "demonlaşdırma" texnologiyası düşmən hesab olunan xarici ölkələrə, liderlərə və cəmiyyətlərə qarşı tətbiq olunur. Çünki bu texnika adətən xarici bir ölkəyə qarşı hansısa xüsusi addım (hərbi müdaxilə, daxili qarşıdurma, çevriliş, inqilab və s.) atılmamışdan öncə tətbiq olunur və məqsədi öz əhalisi, tərəfdarları, ordusu, müttəfiqlərini öz ətrafında daha sıx cəmləmək və düşmən tərəfi demoralizasiya etməkdir.

Demonlaşdırma texnikaları
-------------------------

Demonlaşdırmanın müxtəlif texnikaları mövcuddur.

Demonlaşdırma texnikası bütün cəmiyyət və dövlətə qarşı yox, onun liderinə qarşı tətbiq olunanda daha effektiv hesab olunur. Hesab olunur ki, düşməni "personallaşdırmaq", bir sima - lider üzərində cəmləmək lazımdır ki, həm o cəmiyyət "demonlaşdırılsın", çünki "onların lideri fəsadçı, zalım, satqın, bütün şərin timsalıdır", həm də cəmiyyət özü daha yaxşı demoralizə olsun.

Nümunə
------

2010-cu il üzrə ABŞ üçün İran, Şm.Koreya, Suriya "şər üçbucağı" idi və hər üçü əleyhinə təbliğat aparılırdı. Amma demonlaşdırma yalnız Bəşər Əsədə qarşı həyata keçirilirdi. Baxmayaraq ki, ölkədə çoxsaylı problemlər və avtoritarizm olsa da Bəşər Əsəd regionda mövcud olan digər liderlər arasında ən pisi deyildi. Məhz B.Əsədə qarşı demonlaşdırma aparıldığının niyəsini və nəticəsini 2011-dən başlayaraq müşahidə edildi. 

Cəmiyyətdə problemlər, çatışmazlıqlar, özbaşınalıqlar, korrupsiya və s. ola bilər, cəmiyyət anlayar ki, bunlara layiq deyil və bunlar hamısı düzəldilməli, islah olunmalı, aradan götürülməlidir. Cəmiyyət bu problemlərə qarşı mübarizə apara bilər və bu, onun haqqıdır. Bununla belə, əgər cəmiyyət görsə ki, xarici dəstək və təsirlə kimlərsə tərəfindən ölkədə sadəcə çatışmazlıqların tənqidi yox, açıq aydın "demonlaşdırma" siyasəti yürüdülür, anlamalıdır ki, məqsəd cəmiyyətin rifahı deyil, əksinə, bütün bu cəmiyyətə qarşı hansısa addım qəsd olunur. Və bu addım, həmin cəmiyyətə rifah gətirməyəcək.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2781281779 |
**Fabio Daniel Ferreira Vieyra** (30 may 2000) – İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Arsenalın futbolçusu.

Karyerası
---------

### Portu

Portuda ilk matçına 10 iyun 2020-ci ildə keçirilən Portu-Maritimo matçının 72-ci dəqiqəsində çıxıb.Matç Portunun 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Portuda ilk dəfə 5 iyul 2020-ci ildə keçirilən Portu-Belenenses matçında fərqlənib. Matça 64-cü dəqiqədə çıxmasına baxmayaraq 82-ci dəqiqədə fərqlənməyi bacarıb. Matç Portunun 5-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.21 iyun 2022-ci ildə Portudan ayrıldı.

### Arsenal

21 iyun 2022-ci ildə Portudan Arsenala transfer olundu.

Uğurları
--------

### Klub

Portuqaliya Portu

* **Portuqaliya Premyer Liqası**
	+ Qalib (2): 2019/20, 2021/22
* Portuqaliya Kuboku
	+ Qalib (1): 2022
* **UEFA Gənclər Liqası**
	+ Qalib (1): 2018/19

### Şəxsi

İstinadlar
----------

1.Fabio Vieyra Soccerway

2.Portu 1-0 Maritimo Soccerway

3.Portu 5-0 Belenenses Soccerway

4.Fabio Vieyra Arsenalda!

1. ↑  Fabio Vieira // Transfermarkt (çd.). 2000.
**Fabian Kaurter** (22 sentyabr 1985, Bern) — İsveçrəli qılıncoynadan və musiqiçi.

Şəxsi həyatı
------------

Kaurter birinci idmana futbolla başladı, ancaq zədələndikdən sonra başqa idman növünə keçməyi qərara aldı. O, on yaşı olanda qılıncoynatma idmanı ilə məşğul olmağa başlayıb. Onun atası Xristian Kauter iki Olimpiya medalının sahibi idi və onun qardaşı Mişel Kauterdə Olimpiyadada qılıncoynatma ilə məşğul olmuşdu.

Kauter həmçinin *Yuri* adı ilə musiqi karyerası ilə də məşğul olur. O, *Summer in Sibirie* adlanan birinci albomunu 2009-cu ildə buraxıb.

İdman karyerası
---------------

Kauter 2007-ci ildə Qılıncoynatma üzrə Avropa Çempionatında və 2011-ci ildə Qılıncoynatma üzrə Dünya Çempionatında üçüncü yeri tutub. O, 2012-ci ildə Buenos-Ayresdə Dünya Kuboku yarışlarında ilk qızıl medalını qazanıb. Bir neçə aydan sonra o, 2012-ci il Yay Olimpiya Oyunlarında kişilərin epee yarışlarında mübarizə aparıb, amma ikinci turda məğlub olub. O, 2013-cü ildə Budapeştdə təşkil olunmuş Qılıncoynatma üzrə Dünya Çempionatında və 2013-cü ildə Bern Qran-prisində bürünc medal qazanıb. 2013–2014 mövsümündə o, finalda hazırkı dünya çempionu Nikolay Novosjolov üzərində qələbədən sonra Vankuver Qran-prisini qazandı və FİE-nin reytinqində 1 nömrəli oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kauter wins fencing bronze". 12 Oktyabr, 2011. 2023-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.
2. ↑  "Michael Kauter". 2010-02-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.
3. ↑  "Christian Kauter". 2013-02-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.
4. ↑  "Fabian Kauter : Career Highlights". 2023-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.
5. ↑  "Fabian Kauter". 2023-07-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.
6. ↑  "Switzerland Kauter wins Epee Grand Prix fencing championship". 24 Mart, 2014. 2014-03-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 İyun, 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | EFC · FIE · Olympedia |

Vikianbarda ***Fabian Kaurter*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Atalar və oğullar** — rus yazıçı İvan Turgenevin ən məşhur əsəri. 1862-ci ildə yazılmış əsərin adı original olaraq "Отцы и дети" olsa da, azərbaycancaya "Atalar və oğullar" olaraq tərcümə edilmişdir.

Əsərin hekayəsi 1850-ci illərin Rusiyasında keçir. Universitetdən yeni məzun olan Arkadi Kirsanov dostu Yevgeni Bazarovla birlikdə atasının malikanəsinə gəlir. Arkadinin atası Nikolay gəncləri öz malikanəsində, Marinoda sevinclə qarşılayır, lakin Nikolayın qardaşı Pavel bu gəlişdən heç də məmnun qalmır. Bunun səbəbi isə gənclərin, xüsusilə də Bazarovun davamçısı olduğu nihilizm fəlsəfi cərəyanıdır. Əsərin baş qəhrəmanı Bazarov tibb tələbəsi və qatı nihilistdir. O Arkadiyə müəllimlik edir, "qocaların" — Kirsanov qardaşlarının liberal ideyalarını amansızlıqla lağa qoyur. Bazarov üçün köhnə dünyadan qalmış heç bir qayda keçərli deyil, o bunları yıxmağa qərarlıdır. Pavelin kinayə ilə soruşduğu "Bəs hər şeyi dağıdandan sonra nə edəcəksiniz?" sualına isə, Bazarov "Bilmirik. Bu, bizdən sonrakıların işidir" deyə cavab verir. Marinoda bir neçə həftəlik istirahətdən sonra cavanlar şəhərə yollanır və orda məşhur mülkədar xanım Anna Sergeyevna Odintsova ilə tanış olurlar. Gənclərin dərrakəsi və yenilikçi, qorxubilməz fikirləri Odintsovanı cəlb edir və o, Bazarovla Arkadini öz mülkünə dəvət edir. Burda keçirdikləri vaxt boyunca Arkadi Odinstsovaya aşiq olsa da, Odintsova Bazarovla ünsiyyətə daha çox meyl edir və bu səbəbdən Arkadi öz vaxtını Anna Sergeyevnanın kiçik bacısı Katya ilə keçirir. Sevgi məsələlərinə dərin nifrətlə yanaşan Bazarov isə ilk zamanlar Arkadinin hisslərini lağa qoysa da, sonradan özü də Odinstsovaya aşiq olmağa başlayır. Öz sevgisinə qarşılıq tapa bilməyən Bazarov dostu Arkadini və digər hər kəsi tərk edib öz atasının kəndinə qayıdır. Burda bir müddət atasına həkimlik işlərində kömək edir və növbəti əməliyyatların birində səhvən əlini kəsərək, qan zəhərlənməsi keçirir. Ölümünə az qaldığını hiss edən Bazarov atasından Odintsovanı çağırtmağı xahiş edir. Baş tutan görüşdən bir neçə gün sonra Bazarov ölür. Əsər Arkadi ilə Katyanın evlənməsi və məclisdə Arkadinin Katyanın qulağına "Bu da Bazarovun xatirəsinə" deyərək tostu ithaf etməsi ilə bitir. "Atalar və oğullar" nihilizm mövzusunu ələ alan ilk və ən məşhur əsərlərdən sayılır. Əsər sonrakı nəsillərdə bir çox gənclə ilham qaynağı olmuşdur. Məsələn, məşhur bolşevik inqilabçısı Vladimir Bazarov öz təxəllüsünü Yevgeni Bazarova ithafən götürüb.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | LibraryThing |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 144503666 · GND: 4243806-8 · LCCN: no99056203 · NLA: 35558200 · NUKAT: n2011013317 · SUDOC: 125324472 · VIAF: 179399278 · WorldCat VIAF: 179399278 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Atakule** (*türk.* Atakule) - Türkiyənin paytaxtı, Ankarada yerləşən 125 metrlik televiziya və baxış qülləsi. Qüllə şəhərin demək olar ki, hər yerindən görünür və qüllənin yuxarı hissəsindən bütün şəhəri quş baxışı ilə görmək mümkündür. Qüllənin içində 1,5 saat ərzində bir 360 dərəcə fırlanan bir restoran vardır. Həmçinin Türkiyənin ilk ticarət mərkəzlərindən biri də qüllənin altında yerləşir.

Yerləşməsi
----------

Qüllə Ankara şəhərində Çankayanın ən yüksək bölgələrindən birində, Cinax və Çankaya prospektlərinin kəsişməsində yerləşir. Qüllə dəniz səviyyəsindən 118,2 metr yüksəkliyə qalxır.

Tarixi
------

Qüllənin inşasına 1987-ci ildə başlanılmışdır və tikinti təxminən 3 il davam etmişdir. Layihənin müəllifi onu 1985-ci ildə hazırlamış türkiyəli memar Ragip Buluçdur. Qüllənin diametri 21 metr, çəkisi 9 min tondur. 1987-ci ildə Türkiyənin o zamankı prezidenti Turqut Özal təməl qoyma mərasimində və 13 oktyabr 1989-cu ildə qüllənin açılışında iştirak etmişdir.

Qüllənin adı müsabiqəyə əsaslanaraq xalq səsverməsi ilə seçilib.

2011-ci ildə Rəcəb Tayyib Ərdoğan bina üçün yeni işıqlandırmanın açılışında iştirak etmişdir. Qüllədə restoranlar fəaliyyət göstərir. Lakin qüllənin müşahidə bölməsi müvəqqəti bağlanıb.

### Ticarət mərkəzi

1989-cu ildə açılan qüllə altındakı Tansaş ticarət mərkəzi Ankarada birinci, Türkiyədə isə ikinci oldu. Ticarət mərkəzi botanika bağına baxır.

2012-ci ildə ticarət mərkəzinin bütün kirayəçiləri qovuldu və mağazalar bağlandı. 2014-cü ildə ticarət mərkəzinin dağıdılması başlandı, lakin qüllə üçün təhlükə yarana bilməsi səbəbindən dayandırıldı. Daha sonra söküntü işləri tamamən bitdi. Ticarət mərkəzini inkişaf etdirmək üçün bir layihə hazırlanır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* Rəsmi səhifə

İstinadlar
----------

1. ↑  "Атакуле (Анкара)" (rus). stambul4you.ru. 2018-01-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-24.
2. ↑  "Atakule'nin Öyküsü – Nereden Çıktı Bu Süperler? \*". Bülten BLOG-TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi (türk). 2018-01-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-24.
3. ↑  "Смотровая башня Атакуле". www.belvuhotel.com. 2020-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-24.
4. ↑  "Атакуле, Анкара, Достопримечательности Турции, Что посмотреть в Турции, Карта города Анкара - Достопримечательности городов и стран мира". 100 дорог (rus). 2020-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-24.
**Sebastiano Espozito** (2 iyul 2002, Kastellammare di Stabiya, Kampaniya) – İtaliya A Seriyası klubu İnterdən icarə əsasında Almaniya klubu Anderlextdə çıxış edən italiyalı peşəkar futbolçu.

Karyerası
---------

### İnter

İnterdə ilk matçına 26 oktyabr 2019-cu ildə keçirilən İnter-Parma matçının 73-cü dəqiqəsində çıxıb. Həmçinin matçın 81-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç 2–2 hesablı bərabərliklə bitib.İnterin heyətində ilk qolunu 21 dekabr 2019-cu ildə keçirilən İnter-Cenoa matçının 64-cü dəqiqəsində penaltidən vurub. Matç İnterin 4–0 hesablı qələbəsi ilə yekunlaşıb.

### SPAL (icarə)

SPAL-da ilk matçına 30 sentyabr 2020-ci ildə keçirilən SPAL-Bari matçında çıxıb. Matç 0–0 hesabı ilə başa çatıb. SPAL-da ilk qolunu isə 21 noyabr 2020-ci ildə keçirilən SPAL-Peskara matçında vurub. Matça 60-cı dəqiqədə daxil olmasına baxmayaraq 90+4-cü dəqiqədə qol vurmağı bacarıb. Eyni zamanda matçın 90+5-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb. Matç SPAL-ın 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### Veneziya (icarə)

Veneziyanın heyətində ilk matçına 16 yanvar 2021-ci ildə keçirilən Pordenone-Veneziya matçının 52-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Pordenonenin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Veneziyada ilk qolunu 20 mart 2021-ci ildə keçirilən Monza-Veneziya matçında vurub. Matçın 61-ci dəqiqəsində daxil olan Sebastiano Espozito 86-cı dəqiqədə qol vurub. Matç Veneziyanın 1–4 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

### Bazel (icarə)

Bazeldə ilk matçına 22 iyul 2021-ci ildə keçirilən Bazel-Partizani Tirana matçının 73-cü dəqiqəsində çıxıb. Matç Bazelin 3–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.Bazelin heyətində ilk qolunu 25 iyul 2021-ci ildə keçirilən Qrasshopper Sürix-Bazel matçının 70-ci dəqiqəsində vurub. Matç Bazelin 0–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

Uğurları
--------

### Klub

İtaliya İnter

* **İtaliya Gənclər Liqası**
	+ Qalib (1): 2018/19
* **İtaliya Superkuboku U-17**
	+ Qalib (1): 2018/19

### Şəxsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Sebastiano Esposito // Transfermarkt (çd.). 2000.
1. Sebastiano Esposito Soccerway

2. Sebastiano Esposito Transfermarkt

3. İnter 2–2 Parma Soccerway

4. İnter 4–0 Cenoa Soccerway

5. SPAL 0–0 Bari Soccerway

6. SPAL 2–0 Peskara Soccerway

7. Pordenone 2–0 Veneziya Soccerway

8. Monza 1–4 Veneziya Soccerway

9. Bazel 3–0 Partizani Tirana Soccerway

10. Qrasshopper Sürix 0–2 Bazel Soccerway
**Peano aksiomları** — natural ədədlər çoxluğunun təsvirində istifadə edilən, Qiuseppe Peano və Riçard Dedekind tərəfindən irəli sürülmüş dörd əsas və bir köməkçi aksiomdur. Bu aksiomlar aşağıdakılardır:

a. Verilən çoxluq boş deyil. Tərkibinə 1 adlandırılan obyekt daxildir.

{\displaystyle 1\in \mathbb {N} }

b. Hər natural ədəd üçün onun ardıcılı deyilən başqa bir natural ədəd vardır (yalnız bir natural ədəd var).

c. Ardıcılığı 1 olan heç bir natural ədəd yoxdur.

d. İki natural ədədin ardıcılığı bərabərsə, natural ədədləri də bərabərdir.

e. Əgər hər hansı bir natural ədəd çoxluğunun tərkibində 1 varsa, və hər hansı bir natural ədəd ehtiva edirsə o natural ədədin ardıcılığını da ehtiva etmə xüsusiyyəti var, onda bu çoxluq həqiqətdə bütün natural ədədləri ehtiva edir.

Riyaziyyatçılar arasında natural ədədlərin sıfır ilə yoxsa bir ilə başlaması mövzusunda mübahisələr mövcuddur.

Tarix
-----

1889-cu ildə natural ədədlərin formal təyini Qrassmananın əvvəlki quruluşuna əsaslanaraq italyan riyaziyyatçısı Peano tərəfindən irəli sürüldü. 1888-ci ildə (Peanodan bir il əvvəl) praktik olaraq eynilə belə aksiomatik sistemi Dedekind tərəfindən irəli sürülmüşdü.

Həmçinin bax
------------

Natural ədədlər

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Qartal sütunu
**Qartal sütunu** — Qatçina Saray parkında bağ-park tikilisidir. Bu abidə kiçik təpə üzərində hündür tetraedr formasında olan pyedestalda yerləşən sütunu özündə təcəssüm etdirir. Sütunun zirvəsini mərmərdən olan qartal heykəli bəzəyir.

Bu sütun Silviya parkına gedən yolun ətrafında olan Amfiteatrın yaxınlığında yerləşir.

Tarixi
------

Qartal sütunu Saray parkının ən qədim park tikintilərindən hesab olunur. Sütun qraf Qriqori Orlovun Qatçinaya sahib olduğu vaxtlarda qoyulmuşdur. Buna görə də qartal təsvirinin onların ailə gerbində olması buna xarakterikdir.

Bu abidənin layihəsinin rəhbəri Antonio Rinaldi olmuşdur. Sütun Sankt-Peterburqda yerləşən İsaakiya kilsəsinin kontor emalatxanasında hazırlandıqdan sonra ilk əvvəl Çarskoye Seloya gətirilmiş, 1770-ci ildə isə pyedestal ilə birlikdə Qatçinaya gətirilmişdir.

Belə bir əfsanə mövcuddur ki, Qartal Sütununu imperator I Pavel tərəfindən oxla vurulmuş qartalın düşdüyü yerdə qurmuşdular. Lakin bu əfsanə həqiqət sayıla bilməz, çünki sütun Pavelin Qatçina sahib olmasından bir müddət əvvəl qoyulmuşdur.

XIX əsrin ortalarında sütun bir qədər əyildikdən sonra öz əvvəlki görkəmini itirmişdir. Bu səbəbdən 1858-1860-cı illərdə abidədə restavrasiya işləri aparılmışdır. Sütunu alt plintə qədər sökərək əvvəlki kimi ağ mərmərdən hazırlanan yenisi ilə əvəz etmişdilər. Həmçinin qartalın fiqurunda da bərpa işləri aparılmışdır.

Böyük Vətən müharibəsi zamanı sütun parkdakı bir çox başqa tikililər kimi güclü zərər çəkdiyindən, müharibədən sonra abidənin bərpa işləri aparılmışdır.

1980-ci illərin sonlarında abidə yenidən vandalizmə məruz qalmışdır. Belə ki yerli əhali bu abidəyə daşlar ataraq sütunun divarlarına ciddi zərər vuraraq qartalın qanadını dağıtmışdılar.

2011-ci ildə heykəlin qalıqları götürülmüşdür. Hal-hazırda sütunu heç nə bəzəmir.

Həmçinin bax
------------

* Qartal pavilyonu

Keçidlər
--------

* Qatçina park heykəli Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine

| ⛭"Qatçina" Saray-Park Kompleksi Dövlət Muzey-Qoruğu |
| --- |
| Saraylar | Böyük (interyer) • Priorat |
| Parklar | Saray • Silviya |
| Darvazalar | Admirallıq • Ağcaqayın • Zverinski • Silviya • Qara • Kaskad • Sağır |
| Körpülər | Admirallıq • Qozbel • Karpin • Üçaşırımlı • Xaraba körpü • Yastı • Böyük daş • Kiçik daş • Çuqun |
| Pavilyonlar | Aqcaqayın evcik və Maska portalı • Orla pavilyonu • Venera pavilyonu • Türk çadırı • Meşə oranjereyası • Ferma • Quşxana • Qaravulxana |
| Parklar | Amfiteatr • Exo mağarası • Naumaxiya • 25 oktyabr prospekti terrası |
| Bağlar | Şəxsi • Botanika • Holland • Cökə • Saray oranjereyası |
| Heykəllər | I Pavel • Çesme obeliski • Qartal sütunu • Qəhrəman-komsomollar abidəsi |
| Su qurğuları | Su labirinti • Admirallıq • Terras-marina • Səkkizbucaqlı quyu • Kaskad • Soyuq vanna |
**Qartal yuvası** — 2013-cü ildə Azərbaycanda istehsal olunmuş və Azərbaycanın 3 Milli Qəhrəmanından bəhs edən sənədli-bədii film.

Filmin rejissoru və prodüseri Elnur Əliyevdir. Filmin ssenari müəllifi Kamran Qasımov, quruluşçu operatoru Elgiz Azadov, quruluşçu rəssamı Mehriban Əfəndiyevadır.

Məzmunu
-------

Ekran əsəri Qazax rayonundan olan üç Milli Qəhrəman — Rafiq Alıcanov, Mərifət Nəsibov, Şamoy Çobanovun həyat və döyüş yollarından bəhs edir. Filmdə qəhrəmanların həyatlarının maraqlı anlarına daha çox diqqət ayrılmışdır.

Çəkiliş yerləri
---------------

Çəkilişlər Qazax, Füzuli və Şamaxı rayonlarında aparılmışdır.

Film "Vətəndaşların Sosial Rifahının Gücləndirilməsinə Dəstək" İctimai Birliyinin dəstəyi ilə çəkilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Alınmaz qalanın qəhrəmanları (film, 2013)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Milli Qəhrəmanlara həsr olunmuş film çəkilmişdir. Arxivləşdirilib 2021-01-24 at the Wayback Machine AzərTAc, 25.09.2013.  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qorqud ata adına Qızılorda Dövlət Universiteti** (*qaz.* Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті) — Qazaxıstanın Qızılorda şəhərində yüksək təhsil müəssisəsi.

Tarixi
------

1937-ci ildə Qızılorda köçürülən Uzaq Şərq Koreya İnstitutunun əsasında bir pedaqoji institut açıldı. 1937-1941-ci illərdə onun nəzdində bir müəllim institutu fəaliyyət göstərir.

1941-1945-ci illərdə evakuasiya olunan Kiyev və Xarkov universitetləri Qırmızı-Qırmızı Pedaqoji İnstitutunun bazasında fəaliyyət göstərirdi. 1952-ci ildə Qızılorda Pedaqoji İnstitutuna N.V.Qoqolun adı verildi.

13 İyul 1976-cı ildə Qızılorda da, Cambul Suvarma və Torpaqların Meliorasiyası və İnşaat İnstitutunun bir filialı açılmış, 1990-cı il noyabrın 15-də Qızılorda Kənd Təsərrüfatı Mühəndisləri İnstitutu, 7 may 1996-cı ildə isə Qızılorda Politexnik İnstitutu sonra İbray Jaxayev adlandırılmışdır.

1992-ci ildə Qızılorda Pedaqoji İnstitutu. N.V. Qogol, adına Qızılorda Pedaqoji İnstitutu adını verdi Korkyt Ata. 1993-cü ildə institutda Qazax-Türk liseyi, 1994-cü ildə "Қабілет" məktəb-gimnaziyası açıldı.

7 may 1996-cı il adına Qızılorda Pedaqoji İnstitutu Qorqud Ata, adına Qızılorda Humanitar Universitetinə çevrildi Qorqud Ata. 24 mart 1998-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin 256 nömrəli qərarı ilə Korkyt Ata adına Qızıl Qırmızı Humanitar Universiteti və Qızılorda Politexnik İnstitutu İbrai Zhaxaeva birləşdirilərək Qorqud ata adına Qızılorda Dövlət Universitetinə çevrildi.

Fəaliyyəti
----------

Universitetin 11 fakültəsi, 47 kafedrası, 61 ixtisası var.

Universitetin bazasında "Korkytovedenie və Bölgə Tarixi" Tədqiqat İnstitutu, "Arxeologiya və Etnoqrafiya" Tədqiqat Mərkəzi, "Mustafa Shokayevedenie" Tədqiqat Mərkəzi, "Aqrobioloji və Tətbiqi Tədqiqatlar" Elmi Mərkəzi, ekspozisiya salonu "Arxeologiya və Etnoqrafiya", Etnoqrafiya Muzeyi, "Business Start" yenilikçi layihələrin həyata keçirilməsi mərkəzi. Universitetin mətbuat mərkəzi Bizdin Qürur layihəsini həyata keçirir və Sır Tulegi qəzetini nəşr etdirir.

Universitetin rektoru — B.S.Kərimova

İstinadlar
----------

1. ↑  Кызылординский государственный университет им. Коркыт ата // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  История Казахской ССР с древнейших времён до наших дней : в 5 т. / гл. ред. А. Н. Нусупбеков — Алма-Ата : Наука, 1977. — Т. 4 : Победа Великой Октябрьской социалистической революции и строительство социализма. — С. 183. — 640 с. — 15 000 экз.
3. ↑  "История Кызылординского университета имени Коркыт Ата. korkyt.kz". 2021-07-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-15.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0004 1797 9497 · VIAF: 27155767434727762109 · WorldCat VIAF: 27155767434727762109 |
**Аspirant** (latın dilində aspirans – bir şeyi əldə etməyə can atan, nəyə isə çatmaq istəyən, cəhd edən).

Haqqında
--------

Aspirant ali təhsildən sonra aspiranturada ixtisas səviəyyələrinin artırılması və gələcək elmi fəaliyyətə məqsədli hazırlanması üçün xüsusi təhsil alırlar. Məzmununa və praktikasına görə konkret elmi mövzu üzrə elmi-tədqiqat işi apardıqdan sonra, müdafiə şurası qarşısında elmi işini müdafiə edir və uğurlu nəticə olduqda elmlər namizədi elmi adı alırlar.

### Tarixi

Aspirantura və aspirant statusu Sovet İttifaqı və kecmiş sosialist ölkələrinin ali təhsil sistemi üçün xarakterik idi. Müasir dövrdə o ölkələrin böyük əksəriyyəti aspirantura sistemindən imtina etmişlər. Aspirantura şəbəkəsi hal-hazırda ancaq Rusiya Federasiyası və bir neçə ölkədə qalmışdır.
Azərbaycanda 2009-cu ildə "Təhsil haqqında" qanun qəbul edildikdən sonra aspirantura sistemi ləğv edilərək tamamilə Bolonya təhsil sisteminə uyğun doktarantura sisteminə keçilmişdir. Hal-hazrda ali və ondan sonrakı təhsil bakalavratura, magistratura və doktorantura ardıcılllığı ilə aparılır.

### Braziliya

QəbulBraziliyada asspirantura adlı magistr proqramına daxil olmaq üçün bakalavr, lisenziya və ya texnoloq dərəcəsi tələb olunur. Ümumiyyətlə, qəbul olunmaq üçün namizədin orta qiymətdən yuxarı qiymətləri olmalıdır və adi kurs işlərinə əlavə olaraq bakalavr sahələri üzrə dövlət proqramları vasitəsilə elmi tədqiqatlara başlamaq tövsiyə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ASPİRANTURA, DİSSERTANTURA". bsu.edu.az. 1 yanvar 2019 tarixində arxivləşdirilib.
**Mirzə Abdulla xan Hacı Mirzə Məhəmmədrəfi oğlu Diba-Təbatəbai** (1870-1932) — ədib, İran məşrutə hərəkatının əleyhdarı.

Həyatı
------

Mirzə Abdulla xan Hacı Mirzə Məhəmmədrəfi oğlu Təbatəbai-Diba Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Atası Hacı Mirzə Məhəmmədrəfi Nazimülüləma şəhərin böyük mərtəbəli din xadimlərindən idi. Oğlu Abdullaya əvvəlcə ev, sonra mədrəsə təhsili vermişdi.

Mirzə Abdulla xan bütün elmlərə bələd olduqdan sonra siyasi-ictimai işlərlə ilgilənmişdi. Salar-Ərfə ləqəbini daşıyırdı.

Salar-Ərfə Eynüddövləyə xidmət etmişdi. Məşrutə hərəkatı dönəmində Təbrizə hücum edən şahpərəstlərin sərkərdələrindən biri idi.

Mirzə Abdulla xan 1932-cu ildə Təbrizdə vəfat etdi.

Şəcərəsi
--------

Mirzə Abdulla xan ibn Hacı Mirzə Məhəmmədrəfi ibn Hacı Mirzə Əliəsgər ibn Mirzə Rəfi ibn Mirzə Əbutalib vəzir ibn Mirzə Səlim naibülsədr ibn Mirzə Məhəmmədsəid Mirzə Əli Kəbir ibn Mirzə Rəfi ibn Mir Mütəllib ibn Mir Fəttah ibn Məhəmməd Sədrəddin ibn Məcidəddin ibn Seyid İsmayıl ibn Mir Əli Kəbir (Şah mir) ibn Mir Əbdülvəhhab ibn Seyid Xəlil Əmir Əbdülqəffar ibn Əmir Hacı Seyid İmadəddin ibn Seyid Həsən Fəxrəddin ibn Seyid Məhəmməd Kamaləddin ibn Seyid Həsən ibn Seyid Əli Şəhabəddin ibn Mir Əli İmadəddin ibn Seyid İmad ibn Seyid Əli İmadəddin ibn Məhəmməd Əbülhəsən ibn Seyid Əhməd ibn Abdulla ibn Seyid İsmayıl Dibac ibn Seyid İbrahim əl-Qəmər ibn Həsən əl-Müsənna ibn Hüseyn ibn Əli.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Diba ailəsi, "Soy" elmi-kütləvi dərgi, 2011, №10, səh.52-64.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Mirzə Abdulla Fəraxani** (tam adı: *Mirzə Abdulla Ağa Əli Əkbər oğlu Fəraxani*, *fars.* میرزا عبدالله فراهانی‎; d. 12 oktyabr 1843, Şiraz, Qacarlar dövləti – 18 mart 1918, Tehran, Qacarlar dövləti) — İran tarzəni, sətarçalanı, Radif musiqi sənətinin qurucularından biri (digəri Mirzə Hüseynqulu Fəraxani). O, eləcə də XX əsr İran setarçalanı Əhməd İbadinin atası olmuşdur.

Bioqrafiya
----------

Mirzə Abdulla Ağa Əli Əkbər oğlu Fəraxani 12 oktyabr 1843-cü ildə Şirazda anadan olmuşdur. Mirzə Abdulla qardaşı Mirzə Hüseynqulu ilə birlikdə Radif musiqi sənətinin baniləri olublar. Mirzə Abdullanın həyatı və fəaliyyəti haqda çox az məlumat mövcuddur. Mənbələrə görə, Mirzə Abdullanın atası Ağa Əli Əkbər Fəraxani Məhəmməd Şah Qacarın və Nəsrəddin Şahın hakimiyyəti dövrlərində saray musiqiçi olmuşdur.

Mirzə Abdullanın atası hələ o uşaq ikən vəfat etmişdir. Buna görə onu və qardaşını Əli Əkbərin qardaşıoğlu və tələbəsi Ağa Qulamhüseyn öz himayəsinə almışdır. Mirzə Abdullaha tar və sətar çalmağı böyük qardaşı Mirzə Hüseynqulu öyrətmişdir.

Mirzə Abdulla Tehranda bir musiqi məktəbi açmış, çoxlu şagirdə dərs keçmişdir. Onun dörd oğlu olmuşdur. Onlar Mulud, Məlik, Cavad və Əhməd idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "میرزا-عبدالله-فراهانی". 22 sentyabr 2006. 2021-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-01.
2. ↑  *Əkbərzadə, Pəcman.* (موسیقی دانان ایرانی (جلد سوم. Tehran. ISBN 946-93867-8-5.
3. ↑  *Katon, Marqaret.* Baha'i Influences on Mirza Abdollah, Qajar Court Musician and Master of the Radif. II: Iran East & West. Kalimat Press. 1984. səh.  30–64.
**T-54** - SSRİ istehsalı olan orta tank. Sovet Ordusuna 1946-cı ildə qəbul edilib, 1947-ci ildən modernləşdirilməsinə başlanılıb. T-54 tankının çəkisi 36.6 ton, uzunluğu 6.04 metr, həcmi 3.27 metr, hündürlüyü 2.40 metrdir. Tankın maksimum sürəti saatda təxminən 48 kilometr, hərəkət mənzili 325 kilometrdir (201.9 mil). Başqa tanklarla birlikdə bu tankın hərəkət mənzili artaraq 610 kilometrə (379 mil) çatır. V-12 dizel yanacağı ilə işləyir tankın mühərriyi. Əsas silahı 100 mm-lik D-10T topudur. Tankda bundan əlavə 7.62 mm-lik SGMT pulemyotu və 12.7mm-lik DŞK pulemyotu quraşdırılıb. Tank 1946-1981-ci illər arasında SSRİ-də, 1956-1979-cu illər arasında Polşada, 1957-1983-cü illər arasında isə Çexoslovakiyada istehsal edilmişdir. Bu tankdan təxminən 86.000—100.000 arasında istehsal edilmişdir.

Vyetnam, Zimbabve, Banqladeş, Əfqanıstan, Keniya, Bolqarıstan və Ermənistan ordularında istifadə olunan T-54 tanklarının 1947-ci ildən istehsalına başlanılıb. Müasir hərb sənayesinin imkanları ilə müqayisədə çox zəif göstəricilərə malik olan bu tanklar düz yolda saatda 50 km/saat sürətə və 400 km-lik yanacaq tutumuna malikdir. Taktiki-texniki xassələrinə gəldikdə isə 4 nəfərlik heyəti olan T-54 43 ədəd döyüş sursatı olan 1 ədəd 100 mm-lik D-10T topu, 1 ədəd DŞK pulemyotu və 2 ədəd Kalaşnikov pulemyotuna malikdir. Topunda avtomatik kontrol olmadığından yalnız dayanan halda dəqiq atəş aça bilir. Hazırda bu müasir hərb maşınları ilə müqayisə olunmayacaq dərəcədə zəif göstəricidir.

T-54 tankı

İstifadəçilər
-------------

T-54/55 cari istifadəçilər mavi, keçmiş istifadəçilər isə qırmızı rəngdə göstərilmişdir.

Mənbə
-----

* A. В. Карпенко. BT-269.стр. 269—275


|  |  |
| --- | --- |
| Silah | *Silahlarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***T-54*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**T4 əməliyyatı** (*alm.* Aktion T4‎) — Nasist Almaniyasında məcburi evtanaziya proqramı.

1939-cu ilin sentyabrından 1941-ci ilin avqust ayına qədər görülən işlər, 1945-ci ildə və hətta ondan sonra da nasist rejimi dağılana qədər qeyri-rəsmi olaraq davam etmişdir. T4 proqramı ilə "irq təmizliyi"nin Nasist Partiyasının siyasətini inkişaf etdirdiyini nəzərə alsaq, alman xalqından "çürük irqi" elementlərin, o cümlədən əlillərdən "təmizlənməsi" fikri var idi. Bu görüşə görə, evtanaziya proqramı, sonradan Avropa yəhudilərinin Holokosta qarşı siyasətində bir təkamülü nümayiş etdirirdi.

İrqi gigiyena ideyaları Nasist hərəkatından uzaq idi. Sosial darvinizmin fikir və düşüncələri XX əsrdə bütün Qərb ölkələrində geniş yayılmışdı və yevgenika hərəkatının, xüsusilə ABŞ-də güclü, savadlı insanlar arasında çox sayda tərəfdarı var idi. Daşınan irsi qüsurların sterilizasiya və irsi antisosial davranış olduğu düşünülürdü. Bu düşüncələr ABŞ, İsveç, İsveçrə və digər ölkələrin qanunlarında var idi. Məsələn, 1935-1975-ci illər arasında İsveçdə yevgenika səbəbi ilə 63 min insan sterilizasiya edildi.

Nasist Almaniyası İkinci Dünya Müharibəsi dövründə, Avropanı işğal edərkən, evtanaziya üsulu ilə sağalmayan əlil və yaşlı xəstələri öldürmək və krematoriyalarda yandırmaq üçün çalışmışdır. SS həkimləri tərəfindən müxtəlif şəxslərə verilmiş T4 hesabatları nəticəsində Avstriyadakı 6 ayrı ölüm düşərgəsində məcburi evtanaziya nəticəsində həmin şəxslər öldürülmüşdürlər.
Şəhərin mənzərəsi
**Vilfranş-de-Ruerq** (*fr.* Villefranche-de-Rouergue, oks. Vilafranca de Roergue) — Fransanın cənubundakı Aveyron bölgəsindəki bir şəhər. Əhalisi 11,9 min nəfərdir.

Coğrafiyası
-----------

Averon çayının üzərində yerləşir.

Tarixi
------

Şəhər 1252-ci ildə qurulmuşdur. Adı "Ruerq əyalətindəki sərbəst şəhər" deməkdir - təməldə vergidən azad edilmişdir. Şəhər sıfırdan qurulduğuna görə tarixi mərkəzin düzgün həndəsi düzülüşü ilə fərqlənir.

1779-cu ildə Vilfranş, iqtisadi və mədəni inkişafına töhfə verən Yuxarı Guyenne əyalətinin paytaxtı oldu. Ancaq Fransa İnqilabından sonra Aveyron'un yeni yaradılan şöbəsinin paytaxtı statusu Rodez şəhərinə getdi.

II Dünya Müharibəsi dövründə, 17 sentyabr 1943-cü ildə işğal edilmiş Villefranche de Ruerq, bütün müharibə dövründə SS qoşunlarının sıralarında tək daxili üsyanın arenasına çevrildi. Üsyan uğursuz oldu, lideri Ferid Janiç öldürüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  répertoire géographique des communes. Institut national de l'information géographique et forestière.
2. ↑  Populations légales 2020. Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu, 2022.
3. ↑  Base officielle des codes postaux. La Poste, 2018.
**III Səlim Gəray** (1713 – 1786, Vize Kırklareli, Kırklareli ili) — XXXXII Krım xanı.

1713-cü ildə doğuldu. Krım xanı II Fateh Gərayın oğludur. Əmisi Arslan Gərayın ilk səltənətində kalqay ünvanı aldı. Ruslara və polyaklara qarşı apardığı təcavüzkar siyasət səbəbilə 1765-ci ilin sentyabrında əmisi Krım Gəray vəzifədən alındı və yerinə Səlim Gəray taxta çıxarıldı. İlk səltənətində qardaşı Mehmed Gəray kalqay, digər qardaşı Krım Gəray isə nurəddin təyin edildi.

Taxta çıxdıqdan sonra Osmanlı sultanı III Mustafayla görüşən Səlim Gəray, onu Avstriya ilə sülh bağlamağa və ruslara qarşı birlikdə mübarizə aparmağa razı saldı. Uzun danışıqların ardından Sultan Mustafanı razı salsa da, ruslarla müharibə tərəfdarı olmayan sədrəzəm Muhsinzadə Mehmed Paşa tərəfindən vəzifədən alındı (mart 1767) və yerinə əmisi Arslan Gəray yenidən Krım xanı oldu.

1770-ci ildə Səlim Gəray yenidən Krım xanlığına gətirildi. Qardaşı Mehmed Gərayı kalqay, Həlim Gərayın oğullarından Krım Gərayı isə nurəddin təyin etdi. Üstəlik arzuladığı Rusiya-Osmanlı müharibəsi çoxdan başlamış, hətta Osmanlılar şimali Qara dəniz sahilindəki mülklərini qorumaqdan aciz vəziyyətə düşmüşdü. Digər yandan Osmanlıların cəbhədəki məğlubiyyətlərini görən noqaylar qarşı cəbhəyə keçmiş və rusların təbəəliyini qəbul etmişdi. Buna qarşı çıxan Səlim Gəray dərhal yerli bəylər vasitəsilə ordu toplamağa başladı. Ancaq gecikdi və 1771-ci ilin iyununda rus qoşunları general Dolqorukovun idarəsində yarımadanı işğal etdi. 14 iyunda Perekop və 29 iyulda Feodosiya yaxınlığında iki böyük tatar ordusu məğlub edildi. Ardından Perekop, Feodosiya, Yeniqala, Kerç və Arabat kimi mühüm strateji qalalar işğal olundu.

Bu vəziyyətdə hakimiyyətini qoruya bilməyən Səlim Gəray dəstək toplamaq məqsədilə İstanbula qaçsa da, burada gözlədiyi dəstəyi ala bilmədi və 1771-ci ilin noyabrında vəzifədən çəkildi. Qalan ömrünü Vizedə keçirən Səlim Gəray 1786-cı ildə burada vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Oleksa Gaivoronsky "Повелители двух материков", Kiev-Bakhchisarai, 2007, ISBN 978-966-96917-1-2

İstinadlar
----------

1. ↑  Henry Hoyle Howorth, History of the Mongols, 1880, part 2, p 479

| ⛭Krım xanları |
| --- |
| XV əsr | I Hacı Gəray  • Heydər Gəray  • Nurdövlət Gəray  • I Məngli Gəray |  |
| XVI əsr | I Mehmed Gəray  • I Qazi Gəray  • I Səadət Gəray  • I İslam Gəray  • I Sahib Gəray  • I Dövlət Gəray  • II Mehmed Gəray  • II Səadət Gəray  • II İslam Gəray  • II Qazi Gəray  • I Fateh Gəray |
| XVII əsr | Toxtamış Gəray  • I Səlamət Gəray  • Canıbəy Gəray  • III Mehmed Gəray  • İnayət Gəray  • I Bahadır Gəray  • IV Mehmed Gəray  • III İslam Gəray  • Adil Gəray   • I Səlim Gəray  • Murad Gəray  • II Hacı Gəray  • III Səadət Gəray  • Səfa Gəray  • II Dövlət Gəray |
| XVIII əsr | III Qazi Gəray  • I Qaplan Gəray  • III Dövlət Gəray  • IV Səadət Gəray  • II Məngli Gəray  • II Fateh Gəray  • II Səlamət Gəray  • II Səlim Gəray  • Arslan Gəray  • Həlim Gəray  • Krım Gəray  • III Səlim Gəray  • Maqsud Gəray  • IV Dövlət Gəray  • II Qaplan Gəray  • II Sahib Gəray  • Şahin Gəray  • II Bahadır Gəray |
**Zamin Allahverdi oğlu Məmmədov** (5 oktyabr 1985; Nehrəm, Naxçıvan MSSR — 25 yanvar 2011, Ağdam rayonunun Cəvahirli kəndi) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı.

ŞƏHADƏTİ
--------

2011-ci il yanvarın 25-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin cəbhənin Ağdam rayonunun Cəvahirli kəndi istiqamətində açdığı atəş nəticəsində Zamin Məmmədov şəhidlik məqamına qovuşur.

HƏYATI
------

Zamin Məmmədov 1985-ci il oktyabrın 5-də Nehrəm kəndində zəhmətkeş bir ailədə dünyaya göz açıb. Bu kənddən başlayıb Vətən sevgisi. Əvvəl Nehrəmi, Naxçıvanı, sonra bütünlüklə Azərbaycanı sarıb. Nehrəm əsasən muxtar respublikanın daha çox ziyalılar yetirmiş yaşayış məskəni kimi tanınır. Anasının arzusu da Nehrəm kənd 2 nömrəli orta məktəbdə dərslərini əla qiymətlərlə oxuyan Zamini həkim görmək idi. Lakin o, qəhrəman doğulmuşdu. Onun missiyasi daha ali idi. Bu missiyanın ilk işartıları da elə uşaq yaşlarından görünürdü. Əlinə keçən alüminium məftilləri əyib gah tank, gah da avtomat düzəldirdi. Nərgiz ana: "O artıq öz yolunu seçmişdi. Bunun qarşısını almaq günah olardı. İnsan yalnız sevib seçdiyi sahədə müvəffəqiyyət qazanar. Ona görə də oğlumun seçiminə hörmətlə yanaşdıq". Orta məktəbdə oxuyarkən artıq Sovet İttifaqı dağılmış, Azərbaycan şəhidlərin qanı bahasına əldə etdiyi müstəqilliyini qorumaq uğrunda mübarizə aparırdı. Vətənpərvərlər bu mübarizənin ön cərgələrinə qoşulurdular. Bu ərəfədə ulu öndər Heydər Əliyevin sərəncamı ilə 1998-ci ildə Naxçıvanda ilk hərbi təhsil ocağı - Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi liseyin Naxçıvan filialı yaradılır. Böyük qardaşı Zaur Məmmədov bu liseyin ilk məzunlarından olur. 2000-ci ildə Zamin Məmmədov da Hərbi liseyin kursantı olmaq şərəfinə nail olur. Artıq o, məqsədinin astanasında idi...

Liseyi bitirdikdən sonra məqsədinin ardınca Bakıya üz tutan Zamin Məmmədov Heydər Əliyev adına Ali Hərbi məktəbi də uğurla başa vurur. Leytenant rütbəsi ilə ordu sıralarında xidmətə başlayan Zamin Məmmədov öz istəyi ilə Ağdama - cəbhə bölgəsinə göndərilir. Mənfur ermənilərin atəşkəsi tez-tez pozduğu bu bölgədə onun üzərinə daha artıq məsuliyyət düşürdü. Tağım komandiri kimi əsgərləri yetişdirmək, qayğısına qalmaq, eləcə də ayıq-sayıq Vətənin keşiyində dayanmaq.
**Uorvik qalası** (*ing.* Warwick Castle) — 1068-ci ildə I Vilhelm Fateh tərəfindən inşa edilmiş orta əsr qəsri. Uorvik İngiltərənin Uorvikşir qraflığında, Eyvon çayı üzərində yerləşən şəhərdir. Ağacdan olan orijinal qala "mott və beyli" (*ing.* motte-and-bailey) XII əsrdə yenidən qurulmuşdur. Yüzillik müharibə zamanı şəhərin əks fasadı bərpa edildi ki, bu da onu XIV əsr hərb memarlığının ən tanınmış nümunələrindən birinə çevirdi. XVII əsrin əvvəllərinə qədər, yəni onun 1604-cü ildə I Ceyms tərəfindən Ser Falk Qrevilə verilməsinə qədər ondan istehkam kimi istifadə edilmişdir. Qrevil onu Qrevillər ailəsinə məxsus ölkə-evə (*ing.* country house) çevirdi və bu ev 1759-cu ildən 1978-ci ilə, Tussaud qrupu (*ing.* the Tussauds Group) tərəfindən alınana qədər Uorvik qrafının oldu.

2007-ci ildə Tussauds qrupu, *The Blackstone Group* tərəfindən *Merlin Entertainment* ilə birləşdi; Daha sonra *Prestbury Group* investisiya firması Uorvik qalasını satış və kirayə müqaviləsi ilə Nick Leslau'ya satdı.
**Avrasiya tuneli** — İstanbulda Bosfor boğazın altından keçən avtobil tuneli. Tunel rəsmi olaraq 20 dekabr 2016-cı ildə, nəqliyyat üçün isə 22 dekabr 2016-cı ildə açılır.

5.4 km (3.4 mil) uzunluğa malik ikimərtəbəli tunel Türkiyənin Avropa hissəsindəki Qumqapı məhəlləsi ilə Asiya hissəsindəki Kadıköyü birləşdirir. Uzunluğu tunelə giriş yolları daxil olmaqla 14,6 km (9,1 mil) təşkil edir. Tunelin dəniz dibi altından keçən maksimum dərinliyi 106 m-ə çatır. 29 oktyabr 2013-cü ildə açılan Marmaray dənizaltı dəmir yolu tunelindən təxminən 1 km cənubda yerləşir. İki qitə arasındakı səyahət təxminən 5 dəqiqə çəkir. Rüsumlar hər iki istiqamətdə də tutulur; 2020-ci ilin fevralından etibarən avtomobillər üçün 36,40 lirə (təxminən 4 dollar) və mikroavtobuslar üçün 54,70 lirə (6 dollar). 2021-ci ilin fevralında gediş haqları 26% artaraq müvafiq olaraq 46 liraya (təqribən 6.20 ABŞ dolları) və 69 lirəyə (təxminən 9.30 ABŞ dolları) çamışdır. 
Avrasiya tunelinin konseptual təməlləri, İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfindən irəli sürülən 1997 Nəqliyyat Master Planına əsasən İstanbul Universiteti tərəfindən hazəırlanmışdır. Bu plana əsasən 2003-cü ildə Bosforun yeni keçidi üçün ilkin texniki-iqtisadi əsaslandırma aparılır. Bu tədqiqatın nəticələrinə görə, avtomobil tuneli ən yüksək həll olaraq tövsiyə edilmişdir.

3340 m uzunluğunda olan tunel, xüsusi olaraq hazırlanmış və ən son disk kəsicilərlə təchiz olunmuş 13,7 m diametrli TBM Mixshield Slurry-dən istifadə edilərək tikilmişdir.

Tunel elə qurulmuşdur ki, sığınacaq və tunelin başqa bir səviyyəsinə qaçış yolları təmin etmək üçün 200 m aralıqda təcili yardım otaqlarını qorusun. Telefon xətti ilə təchiz olunmuş hər 600 m (2000 ft) məsafədə qəza meydançaları mövcuddur.

Tunel marşrutu üzrə sürət həddi 70 km/saatdır (43 mil/saat).

Yaranmış problemlər
-------------------

1 mart 2011-ci il tarixində Şəhər Planlaşdırma Palatasının İstanbul şöbəsi, layihənin əhaliyə ziyan vurduğunu, bölgə planının olmadığını və tarixi binaların məhv ediləcəyi barədə məlumatın olmadığını iddia edərək, Qoruma Şurasının qərarına qarşı məhkəməyə müraciət edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Istanbul's $1.3BN Eurasia Tunnel prepares to open". Anadolu Agency. 19 December 2016. 14 April 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 April 2021.
2. ↑  "Eurasia Tunnel opens, linking Europe and Asia in 15 minutes". Daily Sabah. 20 December 2016. 14 April 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 April 2021.
3. ↑  "Eurasia Tunnel Toll Rates as of 1 February 2021". Avrasya Tüneli. February 1, 2021. May 9, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 27, 2021.
4. ↑  "Eurasia Tunnel Project, Istanbul, Turkey". Road Traffic. 2014-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-15.
5. ↑  "Eurasia Tunnel Project" (PDF). Unicredit - Yapı Merkezi, SK EC Joint Venture. 2016-01-20 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-13.
Aya İrini ya da Müqəddəs İrini (Yunanca: Ναός της Αγίας Ειρήνης İlahi Sülh və ya Müqəddəs Sülh) İstanbulda, Topqapı sarayının birinci həyətində, Aya Sofya ilə yaxın və müasir olan tarixi bir muzeydir.

Tarixi
------

Aya İrini Kilsəsi (2013)
İstanbulda məscidə çevrilməyən ən böyük Bizans kilsəsidir. Qədim mənbələrə görə, IV əsrin əvvəllərində, I Konstantin (324–337) dövründə, Roma dövrünün Artemis, Afrodita və Apollon ibadətgahlarının qalıqlarından istifadə edilərək tikilmişdir. Ayasofya ilə eyni həyət divarında yerləşən Aya İrini, 532-ci ildə Nika üsyanı zamanı Sempson Zenonla birlikdə yandırılmışdır.

İmperator I Yustinian, Ayasofyanın yanındakı Aya İrinini də yenidən qurdu. İnşaat 532-ci ildə başlasa da, tam başa çatma tarixi məlum deyil. VIII və IX əsrlərdə baş verən şiddətli zəlzələlər binaya ciddi ziyan vurdu. Bizanslıların patriarxlıq kilsəsi adlandırdığı Aya İrini, İstanbulun fəthindən sonra Topqapı Sarayı ətrafındakı Sur-ı Sultani daxilində qaldı, bu səbəbdən məscidə çevrilmədiyi üçün əhəmiyyətli bir memarlıq dəyişikliyi olmadı. Əvvəlcə daxili sursat, daha sonra Müharibə Nazirliyinin silah anbarı kimi istifadə edilmişdir.

Muzey işləri
------------

Türkiyənin ilk muzey işləri Aya İrinidə başlamışdır. III Əhməd dövründə Osmanlı imperiyasının müxtəlif regionlarından göndərilən əsərlər Ayya İrinidə iki ayrı hissədə Mecma-i Esliha-i Atika (Qədim Silahlar Kolleksiyası) və Mecme-i Asar-ı Atika (Qədim Əsərlər Kolleksiyası) adları ilə yığılmışdır. Bu muzey 1875-ci ildə Çinili köşkə köçürüldü. 1908-ci ildə yeni bir hərbi muzeyin yaradılması üçün Ayas İrinidə müxtəlif tarixi materiallar saxlanıldı. Açılan bu muzey 1949-cu ilə qədər hərbi muzey kimi xidmət etmişdir.

1974–76-cı illər arasında aparılan tədqiqatlar zamanı nəmdən təmizlənməsi üçün ətrafındakı torpaq qalıqları çıxarıldı. 1973-cü ildən bu yana, xüsusilə İKSV daxilində bir çox sənət tədbirinə ev sahibliyi etmişdir.

Qaleriya
--------

* Aya İrini
* Aya İrini və arxa tərəfində Aya SofyaAya İrini və arxa tərəfində Aya Sofya
* Kilsənin xaçlı apsisi və qübbəsiKilsənin xaçlı apsisi və qübbəsi
* 1520-ci illərdən Aya İrini donanması markasıyla bir Osmanlı zirehli dəbilqəsi, Musée de l'Armée1520-ci illərdən Aya İrini donanması markasıyla bir Osmanlı zirehli dəbilqəsi, Musée de l'Armée
* 1912-ci ildə Aya İrini1912-ci ildə Aya İrini
* Giriş mərtəbəsinin planıGiriş mərtəbəsinin planı
* BölməBölmə

İstinadlar
----------
Bell Aviasiya Şirkətinin yer-hava tipli prototipidir. X-9 Shrike maye yanacaqdan istifadə edirdi. Nüvə silahı ilə sınaqdan keçirilmiş başlıqlı döyüş raketidir. GAM-63 Rascal proqramı əsasında layihə həyata keçirilmişdir.

Test məqsədi ilə 31 ədəd X-9 raketi istehsal edilmişdi. Test uçuşları 1949-cu ilin aprelindən 1953-cü ilin yanvar ayına kimi davam etmişdi. Bu test proqramı sayəsində aerodinamika, təlimat sistemləri, ötürücü sistemlər və balans testləri haqqında daha çox məlumat əldə edildi.

Testlərin sonunda heç bir salamat raket qalmadı. Şaquli qaldırmanı tarazlayan X-9-un qalan hissələrindən biri də Larry Bell muzeyində nümayiş olunur. Mentone, İndiana.

Ümumi məlumatlar (X-9)
----------------------

### Tekniki xüsusiyyətləri

* Uzunluq: 22 ft 9 in (6.9 m)
* Qanad uzunluğu: 7 ft 10 in (2.4 m)
* Çapı: 1 ft 10 in (0.56 m)
* Qanad sahəsi: 70 ft² (6.5 m²)
* Boş çəkisi: 2,125 lb (964 kg)
* Dolu çəkisi: 3,500 lb (1,588 kg)
* Güc mənbəyi: Bell XLR65-BA-1 maye yanacaqlı raket mühərriyi, 3,000 lbf (13.3 kN) itələmə güclü

### Performans

* Max sürəti: Mach 2.0
* Mənzili: 50 mi (80 km)
* Servis tavanı : 12.3 mi (19.8 km)
* Dırmaşmaq dəyərləri: m/min ( ft/min)
* Qalxma mənzili: kg/m² ( lb/ft²)