**Strabon** (*yun.* Στράβων; təq. e.ə. 63, Amasiya[d] – ən tezi 21 və ən geci 24, Amasiya[d]) — yunan tarixçisi və coğrafiyaçısı.

"Tarix" kitabının (saxlanılmayıb) və 17 kitabda çap edilmiş "Coğrafiya" müəllifi. Onun kitabı qədim dövrün coğrafiyasının öyrənilməsi üçün ciddi mənbə sayılır. Eyni Zamanda Qafqaz Albaniyası və Atropotena haqqında qiymətli məlumatlar vardır. Strabonun "Coğrafiya əsəri bir növ onun itmiş "Tarixi qeydlər" əsərinin davamıdır. Müəllif "Coğrafiya" əsərinin 11-ci kitabında Azərbaycan haqqında məlumat vermişdir. Strabonun atasının nənəsinin adı Jalə olmuşdur. Maraqlıdır ki, o dövrdə Jalə adı yayılmamış ad idi.

Əsas məqalə: Coğrafiya (Strabon)
--------------------------------

Demək olar ki, tamamilə bizə çatan Strabonun "Coğrafiya" (qədim yunan Γεογραφικά), həm coğrafiya elminin o dövrdə olduğuna dair fikir verən, həm əvvəlki elm tarixi ilə, həm də müxtəlif elmlər ilə tanış olan yeganə əsərdir. istiqamətlər. Strabonun "Coğrafiya" nın bütün 17 kitabı, demək olar ki, tamamilə, çox sayda nüsxədə, ciddi şəkildə zədələnmiş və X əsrin sonlarından daha çox qalmışdır. Siyahıların ən yaxşısında (Parisinus # 1397 A) yalnız ilk 9 kitab var; 17 kitabın hamısı, lakin çox sayda boşluqla, xüsusilə VII Kitabda 1393 saylı Parisinus var; boşluqların əhəmiyyətsiz doldurulması Cozzanın açdığı perqament siyahısı ilə təmin edilir (bunun üçün O. Mişçenkonun Strabonun rus dilinə tərcüməsinə bax). Kramerin tənqidi nəşri Strabon mətninin taleyini və nüsxələrinin nisbi ləyaqətini təqdim edir.

Tam mətnə ​​əlavə olaraq, X əsrin sonlarından bəri bilinən və tez-tez boşluqları doldurmağa xidmət edən epitomlar (qısaltmalar, çıxarışlar) qorunub saxlanılmışdır. Bu endirimlər sayəsində VII Kitabın Makedoniya və Trakyaya həsr olunmuş itirilmiş hissəsi əhəmiyyətli dərəcədə artırıldı.

17 coğrafiya kitabından ilk ikisi, bir giriş təşkil edir və əsasən sələfləri ilə polemika şəklində, Strabonun fəlsəfi bir elm kimi torpaq yazısı ilə bağlı yönləndirici konsepsiyalarının, hər bir savadlı şəxs üçün, xüsusən də bir komandir və hökmdar üçün coğrafi biliklərin faydaları haqqında bir açıqlama ehtiva edir; coğrafiya ilə əlaqəli Eratosfenin tənqidləri və ona qarşı Homerin müdafiəsi, coğrafiya ilə əlaqəli, eləcə də yerin suyunun və quru səthinin dəyişdirilməsi məsələsində Hipparxa qarşı Eratosfenin müdafiəsi böyük bir yer tutur; burada yerin həcmini, uzunluğunu və enini təyin edərkən, üç yerə böldüyündə və s.-də Eratosfenə düzəlişlər verilmişdir, Posidonius və Polybius'un yerin kəmərləri haqqında təlimlərini tənqid etmək və s.

Girişin sonu, Strabonun torpaq yazısı mövzusunda, bir coğrafiyanın fizika və riyaziyyatla əvvəlcədən tanış olmasının zəruriliyi ilə əlaqədar fikirlərinə dair bir ekspozisiyaya həsr olunmuşdur. Təsviri coğrafiyanın özü Avropanın işğalı altında olan səkkiz kitabla (III–X), Asiyanın altı kitabla (III–X) III Kitabla başlayır. XI–XV I), son (XVII) — Afrika.

Avropa qaynaqları
-----------------

İber Yarımadasından başlayaraq Avropanı təsvir edərkən müəllif ən uzun müddət Ellada və bitişik adalarda yaşayır, onlara üç kitab ayırır (VIII, IX və X); Hellasın təsviri Peloponnese ilə başlayır, Aetolia, Acarnania və adalarla bitir. Yaxınlıqdakı adalarla birlikdə İtaliya da Strabonun böyük diqqətini çəkir (Şahzadə V–VI). III kitabda. İberiyadan, IV-də Galliyadan, VII-də Reyndən kənarda yaşayan Almanlar, Kimbralar, İskitlər, Sarmatlar, Getlər, Dacilərdən, İstria, Illyrians, Pannonians və başqalarından və nəhayət Makedoniya və Trakyadan bəhs edir. Qərbdəki İngiltərəni, Şərqdəki Tanaisləri də tanıyır.

Krım və ona bitişik bölgələr kifayət qədər ətraflı təsvir edilmişdir. Bir çox səhifə və bölmə, xüsusən II, VII, XI, XIV kitablarında Strabonun "Coğrafiya" sında Chersonesos Tauride, Kimmeriya yarımadasının özü (müasir Krım), Pontus Euxinus və Meotida'ya həsr edilmişdir.

Asiya qaynaqları
----------------

Torosun bu tərəfindəki Asiyada Troas, Pergamum və Lidiya ən böyük təfərrüatlarla təsvir edilmişdir.

Buğa bürcünün digər tərəfindəki Asiya Hindistanı (İnd və Qanq çayları arasında), Farsı, Assuriya, Babil, Ermənistan, Mesopotamiya, Suriya, Fələstinlə Finikiya və Ərəbistanı əhatə edir. Yaşadığı ərazinin şərq kənarı Hindistan, qərb kənarı İberiya.

Kükürd (Çinlilər) Hindistan xalqı adlanır; coğrafiyaçı onların uzun ömürlərini və Nearchusa görə pambıq parçalarından bəhs edir. Atlas dağlarında, Karfagen, Sirt və Kirenaika da yaşayan mavralar təsvir olunur. Xalqlardan Nəsəmlər və Qaramantlardan bəhs olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Любкер Ф.* Strabo (rus.). // *Реальный словарь классических древностей по Любкеру* / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. С. 1317–1318.
2. 1 2 3  Strabo (ing.). // *Encyclopædia Britannica*: *a dictionary of arts, sciences, literature and general information* / H. Chisholm 11 New York, Cambridge, England: University Press, 1911. Vol. 25. P. 973.

Xarici keçidlər
---------------

* [http:// География Страбона. (**DJVU**)] Год издания: 1964.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |