recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Odilon Redon** (*fr.* Odilon Redon; 20 aprel 1840[…], Bordo, İyul monarxiyası – 6 iyul 1916[…], Paris, Üçüncü Fransa Respublikası) — fransız rəssam, qrafikçi rəssam, dekorativ, simvolizm qurucularından biri və "Müstəqil Rəssamlar Birliyi" üzvü.

Odilonun yaradıcılığı iki hissəyə bölünür: «qara» və «rəngli».

Bioqrafiyası
------------

1840-cı il aprelin 20-də Bordo şəhərində anadan olub. 

### Orta yaş dövrü

Gələcək rəssam, uşaqlıq illərini Bordodan bir neçə kilometr cənub-qərbdə yerləşən Peyerbald ailə əmlakında keçirdi. 11 yaşına qədər tibb bacısı qayğısına qaldı. Çox ehtimal ki, oğlan epileptik tutmalardan əziyyət çəkirdi və valideynləri onu yaxınları tərəfindən qəsdən gizlədirlər.

Atasının təsiri altında o, memarlıq öyrənməyə çalışdı, lakin kiçik qardaşı Qastondan fərqli olaraq, bir memar oldu və Roma mükafatı uğursuz oldu. O, təbiət və ədəbiyyatla tanış olan, Darvin və Lamark haqqında bilikli olan botanikaçı Armand Klavo ilə dostluq edir, Lui Pasterin əsəri olan *Pisliklərin gülü* (*fr.* Les Fleurs du mal) oxuyur, və bir çox şeirlərlə təsvir edəcəyi, qəlib və heykəltəraşlıq üsulunda yaradır.

### Tələbəlik illəri

1851-ci ildə ailəsinə qayıtdı və məktəbə daxil oldu. 1857-ci ildə Redon *Paris incəsənət məktəbinə* daxil olmaq istəyirdi lakin ilk imtahandan uğursuz oldu.

1855-ci ildə Bordo şəhərində yerli romantik-rəssam Stanislav Qorenin tələbəsi olub, ona akvarel texnikasını oyrətmişdir. Üç il sonra burada, Redon özünün ilk dəfə hazırladığı — İncəsənət Sevərlər Cəmiyyətinin illik sərgisində iki əsərini nümayiş etdirdi.

Təqribən eyni illərdə sənətçinin böyük qardaşı onu gənc ziyalılar ilə tanış edir. Burada, 1863-cü ildə Odilon Redon, əsərlərinin dərin təsiri altında olan onu qrafikçi olmağa təşviq edən "gravür-protosimvolist" Rudolf Bredenlə tanış oldu.

* «Bir gözlü hava şarı». 1898«Bir gözlü hava şarı». 1898
* «Qarğa». 1882. Kanada Milli Qalereyası. Ottava«Qarğa». 1882. Kanada Milli Qalereyası. Ottava
* «Gülümsəyən kəlləgöz» «Gülümsəyən kəlləgöz»
* 
* 
* «Parsifal». 1891. «Parsifal». 1891.
* «Ağlayan hörümçək». 1881.«Ağlayan hörümçək». 1881.
* «Gülümsəyən hörümçək». 1881.«Gülümsəyən hörümçək». 1881.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Odilon Redon (nid.).
2. 1 2  Bertrand Redon (fr.). ministère de la Culture.
3. 1 2 3 4  Редон Одилон // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  .
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
6. ↑  .
7. ↑  *Cassou J. Brunel P. Claudon F. Pillement G. Richard L.* Encyclopédie du symbolisme. 1979. ISBN 2-85056-129-0
**125 yaşlı sənət məbədi** — qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Faiq Abbasoğlu tərəfindən 2008-ci ildə çəkilmişdir. Film Naxçıvan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının 125 illiyinə həsr olunub.

Məzmun
------

Film Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının 125 illiyinə həsr olunub.

1922-ci ildə teatra Dövlət Dram Teatrı statusu verildi. Teatr həm romantik, həm də realist istiqamətdə inkişaf edirdi. Teatrın repertuarında dünya klassiklərinin əsərləri, həmçinin musiqili əsərlər əhəmiyyətli yer tutur. Bu teatrda istedadlı aktyor və rejissorların bir neçə nəsli yetişmişdir. 1965-ci ildə teatra görkəmli ədib Cəlil Məmmədquluzadənin adı verilmişdir.

Filmdə teatrın tarixindən, burada çalışan teatr xadimlərindən bəhs olunur.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Cəlil Vəzirov
Rejissor: Faiq Abbasoğlu
Operator: Zahir Rəhimov
Rəssam: Əbülfəz Axundov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı". 2014-02-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-17.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2007-ci ilin Azərbaycan filmləri
* 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Məzmun
------

Müğənni Zeynəb Xanlarovanın yaradıcılığını əhatə edən film-konsertdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəllif:** Arif Qazıyev
**Rejissor:** Arif Qazıyev
**Operator:** Rafiq Cavadov
**Rəssam:** Məmməd Şirzadov
**Səs rejissoru:** Ramiz Bağırov
**Montaj:** Səyyarə Namazova, Lalə Qazıyeva
**Rejissor assistenti:** T.Aslanov
**Operator assistenti:** F.Bağırzadə
**Musiqilərindən istifadə edilən bəstəkarlar:** Üzeyir Hacıbəyov, Fikrət Əmirov, Ramiz Mirişli, Emin Sabitoğlu
**Filmin direktoru:** Mübariz Qasımov
**İfasından istifadə edilən müğənni:** Zeynəb Xanlarova (titrlərdə yoxdur)
### Filmdə iştirak edənlər

Zeynəb (titrlərdə yoxdur)
Emin Sabitoğlu (titrlərdə yoxdur)
Mikayıl Abdullayev(SSRİ Rəssamlar Akademiyasının həqiqi üzvü, C. Nehru adına Beynəlxalq Mükafat laureatı)
Anar (Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı, respublikanın əməkdar incəsənət xadimi, yazıçı)
Toğrul Nərimanbəyov (SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, Azərbaycan SSR-in xalq rəssamı)
Süleyman Rüstəm (titrlərdə yoxdur)
Heydər Əliyev (titrlərdə yoxdur)
Rəsul Rza (titrlərdə yoxdur)
Amaliya Pənahova (titrlərdə yoxdur)
Əliağa Ağayev (titrlərdə yoxdur)
Hacıbaba Bağırov (titrlərdə yoxdur)

Xarici keçidlər
---------------

* Fraqmenti izlə-1
* Fraqmenti izlə-2
* Fraqmenti izlə-3
* Fraqmenti izlə-4
**Vahan** (*erm.* Վահան) — erməniəsilli Bizans hərbi rəhbəri. Onun 636-cı ildə Yərmuq döyüşündən az sonra öldürüldüyü güman edilir.

Həyatı
------

Emesa qarnizon komandiri olmuş və 602–628-ci illər Bizans–Sasani müharibəsi zamanı hərbi magistr vəzifəsində çalışmış erməniəsilli Vahan Yərmuqda ümumi səhra komandiri idi. Vahan və onun qüvvələrinin bir hissəsi döyüşün özündə məhv olmaqdan qaçmışdır, lakin sonradan Dəməşqə geri çəkilərkən ərəb mobil mühafizəçiləri tərəfindən təqib edilmiş və öldürülmüşdür. Buna baxmayaraq, digər mənbələrdə rüsvay olmuş Vahanın Sinaydakı monastıra təqaüdə çıxa biləcəyi bildirilmişdir.

Ərəb mənbələri digər Roma sərkərdələri ilə müqayisədə Vahanın "nəcib və saleh davranışını" vurğulayır. Vahanın və ya onun əsgərlərinin Yərmuqdan əvvəl imperator İrakliyə qarşı üsyan etdiyinə dair iddialar məğlubiyyətin günahını onun üzərinə yıxmaq üçün hazırlanmış qarayaxma olduğu ehtimal edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şablon:İn lang Bartikyan, Hrach. *«Վահան»* (Vahan). Armenian Soviet Encyclopedia. vol. xi. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1985, p. 243.
2. ↑  *Crawford, Peter.* The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam. Pen & Sword. 2013. səh. 132.
3. ↑  *El-Cheikh, Nadia Maria.* Byzantium Viewed by the Arabs. Cambridge, Massachusetts: Harvard Center for Middle Eastern Studies. 2004. ISBN 978-0-932885-30-2. 2024-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-01.
4. ↑  *Kaegi, Walter Emil.* Byzantium and the early Islamic conquests. Cambridge: Cambridge University Press. 1995. ISBN 978-0-521-48455-8.
**Uzaqdan alqılama** — yerdə müşahidədən fərqli olaraq obyektlə fiziki təmasda olmadan obyekt və ya hadisə ilə bağlı informasiyanın əldə olunmasıdır. Məsafədən zondlama coğrafiya və bir çox Yer elmləri bölmələri (məsələn, hidrologiya, ekologiya, okeanoqrafiya, geologiya) daxil olmaqla çoxsaylı sahələrdə istifadə olunur; onun hərbi, intellektual, kommersiya, iqtisadiyyat, humanitar tətbiqietmələri də var. Müasir istifadədə bu termin Yerdə (həm yer səthində, həm də atmosfer və okeanlarda) təbliğ siqnalları (yəni elektromaqnit radiasiyası) vasitəsilə obyektləri müəyyən edib təsnifləşdirmək üçün aero sensor texnologiyalarının istifadəsini nəzərdə tutur.
Uzaqdan müəyyən etmə iki cürə olur: *passiv* və *aktiv*. Obyektin buraxılan və ya əks olunan radiasiyanı müşahidə edən sensorlara passiv uzaqdan müəyyən etməsi deyilir. Beləliklə, buraxılan günəş şüaları passiv sensorlarla ölçülən radiasiyanın ən adi bir mənbəyidir. Aktiv sensorlar isə, tərsinə, buraxılan enerjini obyetktin öyrənməsi üçün istifadə olunur. Misal üçün, radar, obyekti aşkər edib, onun yerini, sürətini və istiqamətini müəyyən edir.

Məsafədən zondlama vasitəsilə təhlükəli və çətin keçmə yerlərdən vizual və digər məlumatları toplamaq mümkün olur.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Elm** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Kopenhagen Hava Limanı** (Danimarka dilində: Københavns Lufthavn) (IATA: CPH, ICAO: EKCH) — Danimarkanın paytaxtı Kopenhagendəki beynəlxalq havalımanı.

Danimarkanın Oresund Bölgəsindədir. Amager Adasında yerləşən havalimanı, Kopenhagen şəhər mərkəzindən 8 kilometr; Oresund Körpüsünün digər sahilində yerləşən Malmö şəhər mərkəzindən isə 24 kilometr uzaqlıqdadır. Skandinaviya ölkelerindəki ən böyük havalimanı olub Avropadakı ən köhnə beynəlxalq hava limanlarından biridir.

Skandinaviya Havayolları, Cimber Sterling, Norweigan Air Shuttle kimi hava yolu şirkətləri üçün ana mərkəzdir. Gündəlik 60 uçuş istiqaməti müəyyən edilib və 62.000-dən çox sərnişinə xidmət göstərilir. 2011-ci ildə 22.7 milyon sərnişin havalimanını istifadə etmişdir. Hava limanının sahibi Københavns Lufthavne şirkətidir. Hava limanında 1.700 işçi çalışır.

Hava limanının digər adı Kastrup Hava limanıdır.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Hava limanı | *Hava limanı ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Nikolay Nikitin** (*rus.* Николай Васильевич Никитин; 3 may 1926, İvanovka, İsmayıllı rayonu – 1994, İsmayıllı) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, milli iqtisadiyyatın Sovet lideri Mixail Kalinin adına kolxoz sədri.

Həyatı
------

İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndində fəaliyyət göstərən kolxoz Nikolay Vasilyeviç Nikitinin adını daşıyır.

"Sədri Nikitin, müzakirə idarəetmə istedadları ilə yanaşı, Azərbaycan, Heydər Əliyev Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi ilə Dostluq məşhur idi. Kollektiv ferma ofis Əliyev Jr başqa bir quote bir stel əvvəl: "Heydər Əliyev sizin zamin oldu və bu gün mən sizin zamin deyiləm." Bu sözləri Rusiya bir qonaq görünə bilər kimi Diqqətəlayiq deyil. "Zamin" — burada olduğu kimi, "prezident" deyil, ancaq zamin deyil — hər şey düşür ki, şərti bir. Bu mənada, prezidentlər Əliyev — həm də böyük və kiçik — toxunulmazlığı İvanovka zəmanətlər və onun təsərrüfatı var. Ki, erkən 90-cı ildə yerli "Azərbaycanda qalmaq qərarına gəldik var üçün hörmət kiçik Əliyev atasının xatirəsinə üçün şərəf Rus-Sovet matah bir məsələ qənaət

İstinadlar
----------

1. ↑  "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI İSMAYILLI RAYON İCRA HAKİMİYYƏTİNİN SAYTI". 2022-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-10.

Həmçinin bax
------------

* Zirvəyə yol (film, 1980)

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Adidas AG** — Almaniyanın sənaye şirkətidir. İdman ayaqqabıları, geyimləri və digər inventarın istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır. Şirkət eyni zamanda Adidas, Reebok, RBK & CCM Hockey və Taylor-Made Golf markalarının satışını həyata keçirir.

Şirkətin 2008-ci il üçün dövriyyəsi 10,8 milyard avro olmuş, 2007-ci il üçün isə bu rəqəm 10,3 milyard avro olaraq açıqlanmışdır.

Tarix
-----

Birinci dünya müharibəsindən qayıtdıqdan sonra Adolf (*Adi*) Dassler öz idman ayaqqabılarının istehsalına anasına məxsus olan çamaşırxanada başlamışdır. 1924-cü ildə isə onun qardaşı Rudolf (*Rudi*) Dassler də işə qoşuldu və *Gebrüder Dassler Schuhfabrik*in (Dassler qardaşlarının ayaqqabı fabriki) əsası qoyuldu.

1928-ci ildə Amsterdamda keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında, Adi Dassler bir sıra atleti geyim və inventarla təmin edərək şirkətin beynəlxalq bazara çıxmasına təkan verdi. 1936-cı il Berlin Olimpiadasında Dasslerin təmin etdiyi ayaqqabılarla ABŞ təmsilçisi Cess Ovens dördqat qızıl medal sahibi olmuşdur.

İkinci dünya müharibəsi zamanı Dassler qardaşlarının ayaqqabı fabriki tanklara qarşı istifadə edilən "Panzerşrek" (*Panzerschreck*) silahının istehsalı məqsədilə istifadə olunurdu.

1948-ci ildə qardaşlar müəssisəni ayırmaq qərarına gəldilər. Beləliklə, Rudi Dassler Puma şirkətini, Adi Dassler isə Adidası təsis etdi.

Şirkət ilkin olaraq 1949-cu il 18 avqust tarixində "adidas AG" (kiçik hərflərlə) olaraq qeydiyyatdan keçmişdir. Şirkətin adının ingilis dilində — "All Day I Dream About Sports" cümləsinin abbreviaturasından götürüldüyü iddia olunsa da, bu həqiqəti əks etdirmir və sonralar yaranmış bekronimdir. Əslində isə "adidas" sözü Adolf Dasslerin ad və soyadının qısaldılmasından yaranmışdır.

Fəaliyyəti
----------

Konsernin Almaniyada 8 müəssisəsi və Fransa, Böyük Britaniya, ABŞ, Kanada, CAR daxil olmaqla digər ölkələrdə 25 alt müəssisəsi fəaliyyət göstərir.

2009-cu ilə qədər aşağıdakı ticarət nişanlarını birləşdirmişdir:

* Adidas — yüngül atletika, amerika futbolu, tennis, fitnes, futbol, basketbol, idman yerişi və bir çox digər idman növləri üzrə geyim, ayaqqabı və aksessuarlar.
* Salomon — dağ xizəyi və təchizatı. (2008-ci ilin 2-ci yarısından etibarən Adidas Ltd. tərkibindən çıxmışdır.)
* Mavic — velosiped üçün hissələr.
* Bonfire Snowboarding Company — snoubordlar, idman ləvazimatı.
* Arc`Teryx
* Maxfli

### Hal-hazırda Adidasa məxsusdur:

* Reebok — Adidasın keçmiş rəqibi, idman geyim və ayaqqabılarının istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır.
* Rockport — klassik və gündəlik ayaqqabılar.
* CCM — hokkey üçün ləvazimat.
* Taylor Made Golf — qolf ləvazimatı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Adidas Brazuca
* Nike

| ⛭Almaniya Almaniya DAX şirkətləri |
| --- |
| 
Adidas •
Allianz •
BASF •
Bayer •
Beiersdorf •
BMW •
Commerzbank •
Daimler •
Deutsche Bank •
Deutsche Börse •
Deutsche Post •
Deutsche Telekom •
E.ON •
Fresenius •
Fresenius Medical Care •
Henkel •
Infineon Technologies •
K+S •
Linde •
Lufthansa •
MAN •
Merck •
METRO •
Munich Re •
RWE •
Salzgitter •
SAP •
Siemens •
ThyssenKrupp •
Volkswagen
 |
**Transfiqurasiya kafedralı** (*ukr.* Преображенський собор (Ізюм)) — Xarkov vilayətinin İzyum şəhərindəki pravoslav kilsəsi. 1680-ci illərin əvvəllərində şəhərin qurulması (İzyum qalasının tikintisi) zamanı inşa edilmişdir. Kilsədə bazar günü məktəb fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

İzyumda və Xarkov vilayətində sağ qalmış ən qədim bina 1684-cü ildə Ukrayna barokko üslubunda İzyum alayının komandirinin vəsaiti hesabına tikilmişdir. Dekorasiya Xarkovdakı Şəfaət Katedralini xatırladır. Ola bilsin ki, hər iki məbəd eyni komanda tərəfindən ucaldılıb.

Xaç formalı plana malik beş günbəzli kafedral 1684-cü ildə təqdis edilib və təmirdən sonra 1751-ci ildə təmir edilib. Poltava döyüşündən sonra I Pyotr məbədə qurbangah İncilini təqdim etdi. İnqilabdan əvvəl alayın hərbi kampaniyalarda aldığı kuboklar məbədin divarlarına asılırdı. 1825-ci il sentyabrın 12-dən sentyabrın 25-dək Rusiyanın cənubuna gedərkən İzyumda dayanan I Aleksandr kafedralda dua etdi.

1846-cı ildən 1866-cı ilə qədər məbəd qərb tərəfində vestibül və zəng qülləsi əlavə edərək ianə toplamaq üçün genişləndirildi. 1902–03-cü illərdə. bina mühəndis M. I. Lovtsovun layihəsinə uyğun olaraq yenidən quruldu: armud formalı günbəzlər soğanaqlılarla əvəz edildi və stulların yuxarı hissəsi boyunca kokoşniklər yerləşdirildi.

1866-cı ildə məbədin dörd qurbangahı var idi: Rəbbin Transfiqurasiyası şərəfinə, Salonikli Müqəddəs Böyük Şəhid Demetriusun şərəfinə, Müqəddəs Peyğəmbər İlyasın şərəfinə, Müqəddəs Peyğəmbər Annanın şərəfinə.

1930-cu illərdə kilsə xidmətlər üçün bağlandı. Müharibənin əvvəlində kafedral talan edildi və anbar kimi istifadə edildi. 1941-ci ilin payızında Sovet ordusu geri çəkilərkən zəng qülləsini və vestibülü partladıb
.

1953–55-ci illərdə kafedral, bərpaçıların fikrincə, XX əsrin əvvəllərindəki təmirdən əvvəl olduğu formada iri naxışlı kərpiclərdən bərpa edilmişdir. Dəmir dam örtüyü 1983-cü ildə mislə əvəz edilmişdir.

Memarlığı
---------

Oyma ikonostaz
Beş qülləli ("beş bayraqlı") kafedral kazak barokko üslubunda tikilmişdir; həcm-məkan quruluşuna görə Staroçerkasskaya Kafedralına yaxındır. Yan budaqların beşbucaqlıları mərkəzi həcmə yapışdırılır. Trapezoidal en kəsiyi olan sövdələşmələr "doğranmış taxta tağların yastı kənarlarını" xatırladır. Fasadların künclərində yastı bıçaqlar və ortada kəsikli sütunlar var. Fasadlar — arkatura kəməri, profilli dayaq, kornişlər — əyri bordürlə bəzədilmişdir.

"İnteryerdə yüksək açıq məkan kafedralın budaqlarını mərkəzi həcmlə birləşdirən yüksək və geniş üç mərkəzli tağlar sayəsində vahid kimi qəbul edilir"

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Преображенский храм" (rus). 2014-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-27.
2. 1 2 3 4  "Спасо-Преображенский собор – самый древний собор Изюма" (rus). 2013-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-28.
3. 1 2  "Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР (1983-86)". 2020-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-31.
**II Georq** (*alm.* Georg II‎, *ing.* George II; 10 noyabr 1683, Hannover – 25 oktyabr 1760, London) — Hannoverlər sülaləsindən olan Böyük Britaniya kralı (1727–1760), I Georqun oğlu, Britaniyanın hüdudlarından kənarda doğulan sonuncu monarx.

1727-ci ildən bəri kral olaraq Georq İngiltərə parlamentinin nəzarətində olan ingilis daxili siyasətinə nisbətən az təsir göstərdi. Müqəddəs Roma İmperiyasının seçicisi olaraq, 12 il mövsümünü Hannoverdə keçirdi, burada dövlət siyasətinə daha çox nəzarət edirdi. Parlament müxalifətini dəstəkləyən böyük oğlu Frederik ilə çətin münasibət qurdu. Avstriya irsi uğrunda müharibə zamanı II Georq 1743-cü ildə Dettingen döyüşündə iştirak etdi və beləliklə şəxsən döyüşə qoşun gətirən son ingilis monarxı oldu.

1745-ci ildə katolik iddiasında İngilis taxtına iddia edən Ceyms Stüartın ("Köhnə iddiaçı") Ceyms oğlu Karl Stuartın rəhbərliyi ilə ("Gənc iddiaçı" və ya "Bonnie Prince Charlie") son Yakobin üsyanı zamanı Georqu devirməyə çalışdı və uğursuz oldu. 1751-ci ildə şahzadə Frederikin gözlənilməz ölümündən sonra II Georqun nəvəsi III Georq varis oldu və nəticədə kral oldu.

II Georq, isti aylarda monarxın rəsmi ad gününü qeyd etmək ənənəsini təqdim etdi. Qərar, təqvim doğum günündə rəsmi qeyd etmələrin — soyuq və yağışlı noyabrda keçirilməsinin çox əlverişli olmadığı və əyləncəli tədbirlərin əksəriyyətindən imtina edilməli olduğu səbəbindən qəbul edildi. İlk dəfə olaraq ingilis monarxının anadan olmasının iki günü 1748-ci ildə qeyd olundu və iyirminci əsrdən etibarən Brtaniya kralının (kraliçasının) rəsmi ad günü iyun ayının birinci, ikinci və nadir hallarda üçüncü şənbə günü qeyd olundu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Jordi II d’Anglaterra // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
2. 1 2  George II // Encyclopædia Britannica (ing.).
3. 1 2  *Lundy D. R.* George II Augustus Hanover, King of Great Britain // The Peerage (ing.).
4. ↑  Kindred Britain.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Universalis · Oksford bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12113271 · BIBSYS: 6081415 · BNC: a11253174 · BNE: XX1366872 · BNF: 131888654 · CiNii: DA0892792X, DA08927930 · GND: 118538543 · ICCU: MILV317060 · ISNI: 000000012101109X · LCCN: n83041856 · NKC: xx0200203 · NLP: a0000001912109 · NTA: 070497427 · NUKAT: n2009118931 · LIBRIS: 209669 · SUDOC: 035427655 · VIAF: 46902352 · ULAN: 500353655 · WorldCat VIAF: 46902352 |

 |
**III Georq** (*alm.* Georg III‎, *ing.* George William Frederick, George III; 24 may (4 iyun) 1738[…] – 29 yanvar 1820[…], Vindzor sarayı, Vindzor[d], Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı) — Hannoverlər sülaləsindən olan Böyük Britaniya kralı (1760–1820), II Georqun oğlu.

III Georqun uzun hakimiyyəti (59 il — II Elizabet və Viktoriyanın hakimiyyətindən sonrakı üçüncü ən uzun müddət) dünyada inqilabi hadisələrlə əlamətdar oldu: Amerika koloniyalarının Britaniya tacından ayrılması və ABŞ-nin yaranması, Fransa İnqilabı və Napoleon müharibələri. Georq, eyni zamanda 1811-ci ildən bəri onun regentliyi zamanı ağır bir ruhi xəstəliyin qurbanı olaraq tarixə düşdü.

Titulları
---------

1801-ci ildə İrlandiya Krallığı ləğv edildi və vahid ölkə Böyük Britaniya Krallığının deyil, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığının (İngilis Birləşmiş Krallıq) kralı kimi tanındı; eyni ildə, III Georq, Amyen sülhünün şərtlərinə əsasən, III Eduard dövründən bütün İngilis və sonra isə Britaniya kralları tərəfindən istifadə edilən formal "Fransa kralı" rəsmi adından imtina etdi. 1814-cü ildə (Georq artıq son dərəcə xəstə idi və nizamın qüvvəyə minməsi halında) Hanover statusu seçicidən krallığa qaldırıldı, müvafiq olaraq III Georq həmin il Hannoverin ilk kralı oldu.

Mənşəyi
-------

II Georqun nəvəsi, 1751-ci ildə atası həyatda olarkən vəfat edən Uels şahzadəsi Frederik Lyuisin böyük oğludur. Bundan sonra, 12 yaşlı şahzadə Georqun özü Uels Şahzadəsi oldu və 1760-cı ildə babasının ölümündən sonra taxta çıxdı. Hannover sülaləsinin Böyük Britaniyada anadan olmuş ilk monarxı olmuşdur; Atası, babası və böyük babasından fərqli olaraq ingilis ana dili idi. Heç vaxt Almaniyada olmayıb. O və bütün sonrakı ingilis monarxları yalnız Britaniyada anadan olmuşlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  George III of the United Kingdom (nid.).
3. 1 2  RKDartists (nid.).
4. 1 2  *Watson J. S.* George III // Encyclopædia Britannica (ing.).
5. 1 2  Kindred Britain.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · RKDartists · The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Allgemeine Deutsche Biographie · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Dictionary of National Biography · Notable Names Database · Prabook · Oksford bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12223840 · BIBSYS: 98047628 · BNC: a11253204 · BNE: XX982909 · BNF: 12159008k · CiNii: DA08927511 · GND: 118716913 · ICCU: NAPV090485 · ISNI: 0000000108986255 · LCCN: n79061402 · LNB: 000195807 · NKC: jn20000700822 · NLA: 35118717 · NLG: 145383 · NLP: a0000003187346, a0000001886887 · NSK: 000106557 · NTA: 070497443 · NUKAT: n97066551 · LIBRIS: 207225 · SUDOC: 030884039 · VIAF: 49264990, 7475151778234218130008 · ULAN: 500009904 · WorldCat VIAF: 49264990, 7475151778234218130008 |

 |
**IV Lüdviq** (1 yanvar 1424, Heydelberq – 13 avqust 1449, Vorms) — Vittelsbax sülaləsindən 1436–1449-cu illərdə hökm sürmüş Pfals kürfürstü.

Həyatı
------

1424-cü ildə III Lüdviq (1378–1436) və Savoyyalı Matildanın (1390–1438) birinci oğlu olaraq doğulub. 1436-cı ildə atası vəfat etdikdən sonra yetkinlik yaşına çatana qədər əmisi I Otto qəyyumluğu öz üzərinə götürdü. Onun hakimiyyəti dövründə 1441-ci ildə Lövenştayn qraflığı ələ keçirildi.

Hakimiyyəti
-----------

1442-ci ildə yetkinlik yaşına çatan Lüdviq Yüzillik müharibədə iştirak etdi. 1443-cü ildə qardaşı Fridrixə kürfürstlükdə bir-sıra vəzifələr verərək sülalə hakimiyyətini gücləndirdi. 1444-cü ildə İmperiya valisi kimi Armanyakların hücumlarını dəf etdi. Lakin o əsasən, Şvabiya liqası ilə bağladığı ittifaqlar vasitəsilə Pfalsın neytrallığını qorumağa çalışdı. Həmin il Danimarka, İsveç və Norveç kralı, həmçinin Pfals-Noymarkt nəslindən olan Bavariyalı Xristofor, Bavariya-Münhen hersoqu III Albert və Regensburq yepiskopu Fridrix ilə birlikdə imzaladığı müqavilədə Yuxarı Pfalsdakı haqlarının tanınmasına nail oldu. O, həmçinin Mayns şəhəri ilə onun arxiyepiskopu arasındakı mübahisəni həll etməyə çalışdı və 1449-cu ildə cəngavərlərlə İsveçrə vətəndaşları arasında vasitəçilik etdi.

Kürfürst IV Lüdviq 18 oktyabr 1445-ci ildə Haydelberqdə hersoq VIII Amadeusun (sonralar Anti-Papa V Feliks) və onun həyat yoldaşı Burqundiya şahzadəsi Mariyanın qızı Savoyya şahzadəsi Marqarita ilə evləndi. Bu evlilikdən Filipp adlı bir oğul doğuldu. Lüdviq 1449-cu ildə 25 yaşında Vormsda vəfat edəndə, 1443-cü ildə qardaşı Fridrix Lüdviqin bir yaşlı oğlu Filipin qəyyumluğunu öz üzərinə götürdü. Lüdviq Heydelberqdəki Müqəddəs Ruh kilsəsində dəfn edildi.

Ədəbiyyat
---------

* Carl August Lückerath: *Ludwig IV. Kurfürst von der Pfalz.* *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 15, Duncker & Humblot, Berlin 1987, ISBN 3-428-00196-6, S. 411 f. (Rəqəmsal).
* Jakob Wille: *Ludwig IV. Kurfürst von der Pfalz.* *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB). Band 19, Duncker & Humblot, Leipzig 1884, S. 571–573.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* Ludwig IV Kurfürst von der Pfalz // The Peerage (ing.).
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123011884 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
3. 1 2  Kindred Britain.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Allgemeine Deutsche Biographie · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| Normativ yoxlama | BAV: ADV10304810 · GND: 123011884 · ISNI: 0000000383202419 · VIAF: 268236542 · WorldCat VIAF: 268236542 |
**Camalxan bəy Hüseyn bəy oğlu Hüseynbəyov** (1808 – 15 fevral 1864) — Qarabağ atlı alayın naibi, mülkədar

Həyatı
------

Camalxan bəy Hüseyn bəy oğlu 1808-ci ildə Dizaq-Cəbrayıllı mahalının Hüseynbəyli obasında dünyaya gəlmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Rus ordusunda, Qarabağ atlı alayında, 3-cü yüzlüyün sultanı vəzifəsində xidmət etmişdi. 11 yanvar 1829-cu ildə Prapоrşik rütbəsi almışdı. Müqəddəs Məkkəyi-müşərrəfi ziyarət etmişdi.

Hacı Camalxan bəy Qarabağın böyük mülkədarlarından idi. Qardaşları ilə birgə Hüseynbəyli, Sultanlı adlı obalara, Cilən adlı kəndə yiyələnmişdi.

Hacı Camalxan bəy Hüseynbəyov 15 fevral 1864-cü ildə vəfat edib.

Mükafatları
-----------

Camalxan bəy Hüseynbəyov 11 yanvar 1829-cu ildə 4-cü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni ilə, 7 fevral 1856-cı ildə Müqəddəs Stanislav ordeni ilə və qılıncla təltif olunmuşdu.

Ailəsi
------

Hacı Camalxan bəyin Məmmədqulu bəy, Mahmud bəy, Həsənəli bəy, Hüseynəli bəy adlı obaları vardı.

Həmçinin Bax
------------

* Qarabağ atlı alayı
* Cəbrayıllı eli

İstinadlar
----------
**Çuxa sultan Təkəli** – qızılbaş sərkərdəsi, I Şah Təhmasibin vəkili, əmir əl-üməra.

Həyatı
------

Əsl adı Bəxşi bəy olan bu Təkəli əmiri I Şah Ismayıla (1501 – 1524) xidmət etmişdi. Şah onu zarafatla "Çuxa sultan" adlandırırdı. Sonra bu adla da tanındı. Çuxa sultan 1525-ci ildə İsfahanın hakimi təyin edilmişdi. Qızılbaşlar dövlətinin böyük əmirlərindən idi.
I Şah Təhmasibin hakimiyyətinin ilk illərində vəzifə uğrunda qızılbaşlar arasında mübarizə gedirdi. Ustaclı eli ilə Təkəli eli arasında bir neçə qanlı çarpışma olmuşdu. Təkəli elinə Əmir çuxa sultan rəhbərlik edirdi.

Təkəlilər və ustaclılar Səksəncək adlı yerdə qarşılaşdılar. Öncə ustaclılar qalib gəldilər. Onlar adlı-sanlı təkəli əmirlərindən olan Qaraca sultanı və Burun sultanı öldürdülər. Sonra şahdan və şahın qvardiyasından istifadə edən rumlular və təkəlilər üstünlük qazandılar. Ustaclı qoşunu basılıb qaçdı. Qaçanlar Rəştə üz tutub Müzəffər sultana sığındılar.

Ustaclı elinin digər qrupu Abdulla xan Təmişlinin və Əhməd sultan Sofuoğlunun başçılığı altında rumlu və təkəli tayfalarına qarşı savaşa başladılar. Onlar da yenildilər.

1527-ci ildə Mustafa bəy (Köpək sultan) Ustaclı Gilandan qoşun çəkərək Ərdəbilə gəldi. Ərdəbilin hakimi Badəncan sultan Rumlunu məğlub edib öldürdü. Ordan Çuxursəəd əyalətinə, rumlu elinin yaşadıqları yerə hərəkət etdi. Vəkil Əli bəy (Div sultan) bu xəbəri eşidib Çuxa sultan Təkəli və Məhəmməd xan Zülqədərin yaxından yardımı ilə səkkiz min qorçu ilə Qərbi Azərbaycana yollandı. Tərəflər Naxçıvanda, Araz çayının yaxasında üz-üzə gəldilər. Ustaclı qoşunu darmadağın edildi. Qoşunun komandanı Mustafa bəy öldürüldü.

Sonra rumlu və təkəli tayfaları arasına təfriqə düşdü. Vəkil Əli bəy (Div sultan) Rumlu Çuxa sultan Təkənin təhriki ilə məhv edildi. Vəkillik mənsəbinə Çuxa sultan yiyə durdu.

1531-ci ildə Çuxa sultan da Hüseyn xan Şamlı ilə düz dolanmayıb öldürüldü. Təkəlilər vəkiliyi Çuxa sultanın böyük oğlu Şahqubad bəyə verilməsini təklif etdilər. Özünə gəlmiş ustaclılar bu təklifə qarşı çıxdılar. Maraqlıdır ki, bu dəfə zülqədər və avşar əmirləri ustaclıları dəstəklədilər. Təkəlilər ustaclılardan bir neçə adam öldürdülər. I Şah Təhmasib təkəli tayfasının qətlinə fərman verdi. Təkəlilər bu hayı eşidib qaçdılar. Adlı-sanlı təkəli əmirləri Osmanlı dövlətinə sığındılar. Şah əmirüməralığı
Abdulla xan Ustaclının və Hüseyn xan Bəydili-Şamlının arasında bölüşdürdü.

Ailəsi
------

Çuxa sultan Xanxanım xanımla ailə qurmuşdu. Şahqubad bəy, Əli bəy adlı oğulları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Çuxa sultan Təkəli, "Soy" dərgisi, 11 (31). Bakı, 2009.
* Ənvər Çingizoğlu, Təkəli eli, Bakı, "Şuşa", 2011.

Həmçinin bax
------------

* Təkəlilər tayfası
**Xançoban mahalı** — Şirvan xanlığının bölgələrindən biri. Şamaxı, Ağsu, Kürdəmir və İsmayıllı rayonlarının ərazisində mövcud olmuşdur.

Tarixi
------

Müasir dövrdə İsmayıllı, Ağsu, Kürdəmir və Şamaxı rayonlarının ərazisini əhatə edən Xançobanı mahalı "qərbdə Girdimançay ilə, şərqdə Ağsu çayı ilə həmsərhəd olmuşdur". Xançobanı mahalına Veysəlli, Mərzili, Alpout, Gorus, Dəlilər və s. adlı kənd və obalar daxil idi. Bu mahala daxil olan Mərzili obası İsmayıl bəyə (Mustafa xanın qardaşına – N.B.) məxsus olmuşdur. Onlar Qarabağdan gəlmə olduqları üçün torpaqları yox idi. Xançobanı əhalisi rəncbərlik edir və əsasən maldarlıqla məşğul olurdular. Şamaxı xanları Xançobanı mahalından olduqları üçün bu obaların əhalisinə vergi təyin etməmişdilər. Bunun əvəzində Xançobanı mahalının sakinləri Mustafa xana onun tələb etdiyi qədər qoyun verirdilər. Sonralar bu cür vergi qaydası çar məmurlarını qane etmədiyindən 1820-ci ildə mahalın əhalisi üzərinə pulla ödənilən vergi qoymuşdular.

Burada 1821-ci ildə 46 obada (Axtaçı, Garıs, Qaraqoyunlu, Padar, Xəlilli, Kolanı, Məlikçobanlı, Şahsünlü, Ərəbxanədan, Müsküri, Ovculu, Mollalar, Göydəlləkli, Muradlı, Sığırlı, Qurd, Pirhəsənli, İlxıçı, Sarvan, Mustafalı, Binaslı, Çaylı, Qaraməmmədli, Ərəbuşağı, Dəlilər, Çovurqanlı, Adnalı, Bağırlı, Alpout, Əlicanlı, Nəmirli, Sorsor, Eldəlləkli, Xanazad, Şahsultanlı, Müskürlü Molla Qədim, Şıxlı, Axundlu, Çıraqlı, Axtaçı Salyan, Elli-Gözlü, Veysəlli, Mərzili Lələ Əhmədli, Qaraxanlı, Qaravəlli Ağaməmməd) 1492 ailə yaşayırdı. Mahalın naibi Məlik Umud idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  www.history.az/pdf.php?item\_id=20101210022205469&ext=pdf

Mənbə
-----

* Nailə Bayramova. Şamaxı xanlığı. AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutu Elmi Şurasının 5 iyun 2009-cu il tarixli iclasının qərarı. Bakı: 2009, səh. 27-28.

Xarici keçidlər
---------------

* *Fariz Xəlilli-Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.* "Şirvan xanlığının süqutu: özündən sonra qalanlar…" (az.). Musavat.az. İstifadə tarixi: 2017-04-03.[*ölü keçid*]
* *Fariz Xəlilli-Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.* "Salyanlı xanım Pyotrun zabitlərini necə qətlə yetirdi" (az.). axar.az. İstifadə tarixi: 2017-04-10.

Həmçinin bax
------------

* Şirvan xanlığı
* Xançobanlı eli

| ⛭Şirvan xanlığının mahalları |
| --- |
| Mahallar | Xançoban mahalı  • Hövz mahalı  • Sədənrud mahalı  • Elat mahalı  • Qoşun mahalı  • Qarasubasar mahalı  • Qəssan mahalı  • Əkərət mahalı  • Qəbristan mahalı  • Lahıc mahalı  • Rudbar mahalı  • Navahı mahalı  • Qarabağlar mahalı  • Bölükət mahalı  • Xazarud mahalı  • Salyan mahalı  • Muğan mahalı |
**Şikaxoq Dövlət Təbiət Qoruğu** (*erm.* Շիկահողի արգելոց; üstəlik bəzən **Şikaxox** və ya **Şikaoq**) — Ermənistannın cənubunda, Sünik vilayəti ərazisində, Bəsitçay çayının şimal axarlarında, Mehri silsiləsinin 700-2400 metr hündürlüyə malik əraziləri əhatə edir. Qoruq 1958-ci ildə təşkil olunmuşdur. Qoruğun ümumi sahəsi 10 000 ha-dır.

Qoruğun əsas qoruma obyekti bitki və heyvanlar aləmidir. Xüdudi ilə 1000–2200 metr hündürlükləri əhatə edən Palıd-Vələs meşələridir. Üstəlik burada Şərq çinarına rast gəlinir. Burada 2 200–2 400 m yüksəkliklərdə seyək palıd meşələri vardır.

2 400–2 600 metr yüksəkliklərdə Fındıq, Tozağacı, Quşarmudu və Ardıcdan ibarət qarışıq meşələr daha sonra yüksək ərazilərdə isə subalp çəmənliklər yayılmışdır.

Aşağı seyrək meşə sahələrində Araz palıdı, Tikanlı qaratikan, Dağdağan, Nar, Ağcaqayın kimi bitkilər yayılmışdır.

Burada Daşsarmaşığı, Xurma, Platanus, Yunan qozu, Güyəmə və nadir hallarda Şabalıd və Zelkovani görmək olar. Tez-tez Vaxtsızçiçək, Lalə, Süsən kimi bitkilərə rast gəlinir.

Qoruq ərazisində rast gəlinən relikt bitkilər *Ophioglossum vulgatum*, *Pteridium tauricum*, Galanthus transcaucasicus, Galanthus artjuschenkoae, Tulipa confusa, Zəngəzur armudu (*Pyrus zangezura*), Symphyandra zangezura, Hypericum eleonorae və s.-dir.

Bölgədə yerləşən 80 növ bitki Ermənistanın qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Qoruqda rast gəlinən heyvanlara Kiçik nalburun, Xəzər hinduquşu, Toğlugötürən, Qara kərkəs, Ağbaş kərkəs, Sarı koramal, Gürzə, Suilanı, Porsuq, Boz dovşan, Dələ, Meşə pişiyi, Erməni muflonu və Qarapaça daxildir.

Mənbə
-----

* "«Şikaxox» qoruğunun rəsmi saytı". 2013-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-07.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Qərbi Azərbaycan təbiəti (İndiki Ermənistan)". 2008-03-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-22.
2. ↑  рук. программы Вардеванян Ашот. Национальная программа действий по борьбе с опустыниванием в Армении. — Ереван, 2002. — ISBN 99930-935-6-4.

| ⛭Ermənistanın qorunan təbiət əraziləri |
| --- |
| Milli parklar | 
* Arevik
* Dilican
* Göyçə

 |
| Qoruqlar | 
* Arequni Cuniper Meşələri
* Arzakan və Meqradzor
* Boxakar
* Erebuni
* Quylaqarak
* Hankavan
* Xosrov
* Şikaxoq

 |
| Ramsar yerləri | 
* Arpi gölü
* Göyçə gölü

 |
| Təbiət abidələri | 
* Qoravan

 |
| Botanika bağları | 
* İcevan
* Karvansaray
* Göyçə
* Stepanavan
* İrəvan

 |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Qəbiristan mahalı** — Şirvan xanlığının inzibati ərazilərindən biri.

Mahalın adı çox güman ki "*məzarlıq*" mənasındakı "*qəbristan / qəbiristan*" sözüylə əlaqəli deyil - adın kökündə "**gəbr**" sözü durur ki, əvvəllər, ilkin olaraq "*atəşpərəst*", daha sonralar isə "*qeyri-müsəlman*", həmçinin "*kafir*" mənalarını qazanmışdır. Azərbaycan dilindəki "**gavur**" sözü də elə həmin "gəbr" sözündən qaynaqlanır.

Vaxtilə Orta Şərqin müsəlman əhalisi arasında həmin qeyri-müsəlman əhalinin yığcam şəkildə, müsəlmanlardan nisbətən aralıda yaşadıqları yerlər üçün "**gəbristan**" adı istifadə edilirdi. Fərziyyə etmək olar ki, ola bilsin elə Qobustan adı da əslində bu ifadədən yaranıb.

Tarixi
------

Qobustan, Şamaxı, Hacıqabul, Göyçay və Ağsu rayonlarının ərazisindəki obaları əhatə etmişdir.

Mahalın naibi *Məlik Baxış* idi.

Əhalisi
-------

1821-ci ildə 27 obada (Ərəbqədim, Ərəbbalaoğlan, Şıx Zahirli Çul, Şıx Zahirli Şəkər, Kəlağaylı / Kalağaylı, Xilə / Əmircan, Təklə Səfi, Yekəxana Talıb, Qaracagözlü, Ərəbcəbrəli, Təklə Hacı Məmməd Hüseyn, Cəmcəmli, Kürdəmiç / Kürdəmiş, Ərəbşahverdi, Təklə Mirzəbaba, Mərəzəli, Kürkəndi, Qurbançı, Təsin, Yekəxana İbrahim, Həmyə / Həmyəli, Xıdırlı, Şorbaçı, Siyəzənli, Poladlı, Çaylı, Udulu) 1172 ailə yaşayırdı.

İqtisadiyyatı
-------------

Qəbiristan mahalının sakinləri əkinçilik və maldarlıqla məşğul olurdular.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-14.
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* *Fariz Xəlilli-Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.* "Şirvan xanlığının süqutu: özündən sonra qalanlar…" (az.). Musavat.az. İstifadə tarixi: 2017-04-03.[*ölü keçid*]
* *Fariz Xəlilli-Tarix üzrə fəlsəfə doktoru.* "Salyanlı xanım Pyotrun zabitlərini necə qətlə yetirdi" (az.). axar.az. İstifadə tarixi: 2017-04-10.

Həmçinin bax
------------

* Şirvan xanlığı

| ⛭Şirvan xanlığının mahalları |
| --- |
| Mahallar | Xançoban mahalı  • Hövz mahalı  • Sədənrud mahalı  • Elat mahalı  • Qoşun mahalı  • Qarasubasar mahalı  • Qəssan mahalı  • Əkərət mahalı  • Qəbristan mahalı  • Lahıc mahalı  • Rudbar mahalı  • Navahı mahalı  • Qarabağlar mahalı  • Bölükət mahalı  • Xazarud mahalı  • Salyan mahalı  • Muğan mahalı |
**Ənvər Məcid oğlu Behbudov** (20 mart 1912, Şuşa – 18 mart 1993, Moskva) — RSFSR xalq artisti (1965), rejissor, bədii rəhbər.

Həyatı
------

Ənvər Məcid oğlu 20 mart 1912-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Ümumittifaq Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirmiş (1942), Ulyanovsk (1944–1946), Xabarovsk (1946–1948), Novosibirsk (1948–1954) teatrlarında rejissor və bədii rəhbər olmuşdur. V. Kaçalov adına Böyük Dram Teatrında (Kazan, 1954–1959) və M. Qorki adına Dram Teatrında (Rostov, 1959–1964) baş rejissor işləmişdir. "Tüfəngli adam" (N. Poqodin), "Oyanmış torpaq" (M. Şoloxov), "Ölü canlar" (N. Qoqol), "Məhəbbət haqqında 104 səhifə" (E. Radzinski) və s. tamaşaların quruluşunu vermişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan Opera və Balet Teatrında baş rejissor işləmiş, "Koroğlu" operasını tamaşaya qoymuşdur. 1969-cu ildən Azərbaycan Rus Dram Teatrının baş rejissoru olmuşdur; Ə. Behbudov burada "Altı iyul" (1970, M. Şatrov), "Kənar adam" (1972, M. Dvoretski), "Öz yolunla" (1973, R. İbrahimbəјov), "Sən yanmasan" (1974, N. Xəzri), "Ötən yay Çulimskdə" (1975, A. Vampilov), "Bir iflasın protokolu" (1976, A. Gelman) və s. əsərləri tamaşaya qoymuşdur. Qırmızı Əmək Bayrağı və "Şərəf nişanı" ordenləri, həmçinin, medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "BEHBUDOV Ənvər Məcid oğlu" (az.). Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 2019-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-14.

Həmçinin bax
------------

* Məcid Behbudov
* Rəşid Behbudov
**Mariya Tereza Braqanza** (*isp.* Maria Teresa Francisca de Assis Antónia Carlota Joana Josefa Xavier de Paula Micaela Rafaela Isabel Gonzaga) (29 aprel 1793 – 17 yanvar 1874, Triest) — İspaniya və Portuqaliya infantası.

Atası Portuqaliya kralı VI Con, anası isə İspaniya kralı IV Karlın qızı Şarlottadır. Bu səbəblə eyni zamanda Portuqaliya infantası idi. Napoleon Bonapartın Avropadakı işğalçı siyasəti səbəbilə bütün saray əhalisi 1807-ci ildə Portuqaliyanı tərk edərək Braziliyaya qaçdı. Nənəsi I Mariyanın səltənətində doğulan Mariya Tereza vəliəhdin ən böyük övladı olaraq 13 may 1810-cu ildə Rio-de-Janeyroda bibisi oğlu İnfant Pedro Karlosla evləndirildi. Ancaq çox keçmədən ərinin vəfatıyla dul qaldı.

Olduqca mühafizəkar olan Mariya Tereza kiçik qardaşı İnfant Miquelin Portuqaliya taxtı uğrunda, dayısı bə bacısının əri olan İnfant Karl İsidronun isə İspaniya taxtı uğrunda apardığı siyasi mübarizəni dəstəklədi. Digər dayısı VII Ferdinandın İspaniyadakı səltənətinin son illərində Mariya Tereza Madridə qayıtdı və burada siyasi propaqandasına davam etdi.

15 yanvar 1837-ci ildə korteslər birliyi üsyançı İnfant Karl İsidroya dəstək verməsini səbəb göstərərək Mariya Terezanın ana şəcərəsindən gələn taxt hüququnu ləğv etdi. Oğlunun da taxt hüququ ləğv edilsə də, 1859-cu ildə bərpa edildi.

Növbəti il Mariya Tereza uzun illərdir dəstək verdiyi, vəfat edən bacısının əri və dayısı olan İnfant Karl İsidroyla evləndi. Bu evlilikdən övladı olmadı və bacısının uşaqları olan ögey övladlarıyla məşğul oldu. İspaniyadakı taxt mübarizəsində məğlub olan cütlük çox keçmədən ölkəni tərk etdilər. Mariya Tereza 17 yanvar 1874-cü ildə Triestdə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Albano da Silveira Pinto. "Serenissima Casa de Bragança". *Resenha das Familias Titulares e Grandes des Portugal* (in Portuguese). Lisbon
* La Princesa de Beira y los Hijos de Don Carlos by Conde de Rodezno (1938)

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Lundy D. R.* Maria Teresa de Bragança, Infanta de Portugal // The Peerage (ing.).
2. 1 2 3 4  María Teresa de. Princesa de Beira Braganza y Borbón // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | İspan bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| Normativ yoxlama | BNE: XX1517716 · GND: 130271845 · ISNI: 000000002803190X · LCCN: no2008095581 · VIAF: 6035404 · WorldCat VIAF: 6035404 |
**Vüqar Niftəliyev** (17 noyabr 1966, İmanlar, Laçın rayonu – 1994, Ağburun dağı, Xocavənd rayonu) — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həyatı
------

Vüqar Niftəliyev 1966-ci il noyabrın 17-də Laçın rayonunun İmanlar kəndində anadan olub. 1984-cü ildə İmanlar kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ordu sıralarına yollanıb. Hərbi xidmətini başa vuraraq doğma kəndinə qayıdan Vüqar təsərrüfatda çalışıb. Həmişə işgüzarlığı və qoçaqlığı ilə seçilib. Ona tapşırılan bütün işlərin öhdəsindən layiqincə gəlib.

1988-ci ildə baş verən hadisələr gənclərin dünyagörüşünə güclü təsir göstərirdi. Onların SSRİ-yə bəslədikləri inam puça çıxırdı. 

Ermənistanla sərhəd kəndlərdə azərbaycanlıların tez-tez qətlə yetirilməsi xalqın qəzəbini coşdururdu. Çox təəssüf ki, SSRİ-nin dağılmasının mümkünsüzlüyü haqqında aparılan təbliğat əhali arasında çaşqınlıq yaratmışdı. 

Respublikada hökm sürən xaos, hakimiyyətsizlik nəticəsində 1992-ci il may ayının 17-18-də Laçın rayonu da erməni qəsbkarları tərəfindən işğal olundu. Vüqar Niftəliyev ailə üzvləri ilə birlikdə doğma yurdu tərk etmək məcburiyyətində qaldı, Cəbrayıl rayonunda məskunlaşdı. Bir müddətdən sonra Cəbrayıl rayonu da zəbt edildi. İkinci dəfə qaçqın düşən ailə Qobustan rayonunun Şıxzahırlı kəndində sığınacaq tapdı.

Torpaqlarımız işğal altında ola-ola asudə gəzməyi özünə təhqir sayan Vüqar 1993-cü ildə könüllü olaraq cəbhəyə getdi. 

Ağdam və Füzuli uğrunda gedən döyüşlərdə ermənilərə qarşı vuruşan Vüqar Niftəliyev 1994-cü ildə Ağburun istiqamətindəki döyüşlərdə həlak oldu. Subay idi. Nə qədər arzuları yarımçıq qaldı. Amma Vətən uğrunda şəhid olanlar heç vaxt unudulmur. 

Bir vaxtlar təhsil aldığı, hal-hazırda H. Z. Tağıyev qəsəbəsində fəaliyyət göstərən İmanlar kənd orta məktəbi şəhidin adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Laçın yurdu" jurnalı, №1(1), 2011, Bakı, "Elm və təhsil", 2011. səh.32-33.
**Mariya Fransiska Braqanza** (*isp.* Maria Francisca de Assis da Maternidade Xavier de Paula e de Alcântara Antónia Joaquina Gonzaga Carlota Mónica Senhorinha Sotera e Caia de Bourbon e Bragança) (22 aprel 1800 – 11 sentyabr 1834) — İspaniya və Portuqaliya infantası.

Atası Portuqaliya kralı VI Con, anası isə İspaniya kralı IV Karlın qızı Şarlottadır. Bu səbəblə eyni zamanda Portuqaliya infantası idi. Napoleon Bonapartın Avropadakı işğalçı siyasəti səbəbilə bütün saray əhalisi 1807-ci ildə Portuqaliyanı tərk edərək Braziliyaya qaçdı. Nənəsi I Mariyanın səltənətində doğulan Mariya Fransiska 22 sentyabr 1816-cı ildə Madriddə dayısı İnfant Karl İsidroyla evləndirildi. Cütlüyün bu evlilikdən 3 oğlu dünyaya gəldi.

Digər dayısı VII Ferdinandın ölümündən sonra İspaniyada başlayan taxt mübarizəsində o və əri 3 yaşlı dayısı qızı II İzabellanın səltənətini qəbul etmədi. Nəticədə bütün ailəsiylə birlikdə ölkədən sürgün olundular və öncə Portuqaliyaya, daha sonra isə İngiltərəyə köçdülər. İngiltərədə ikən Mariya Fransiskanın səhhəti pisləşdi və 4 sentyabr 1834-cü ildə vəfat etdi. Cənazəsi ilk öncə burada Müqəddəs Məryəm kilsəsinə dəfn olunsa da, daha sonra qalıqları İtaliyadakı Triest Kafedralına köçürüldü. Vəfatından 4 il sonra, bacısı Mariya Tereza dul qalan əriylə evləndi və övladları xalası olan ögey analarının himayəsində böyüdü.

Mənbə
-----

* Albano da Silveira Pinto. "Serenissima Casa de Bragança". *Resenha das Familias Titulares e Grandes des Portugal* (in Portuguese). Lisbon
* La Princesa de Beira y los Hijos de Don Carlos by Conde de Rodezno (1938)
* Arxivləşdirilib 2018-04-15 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Lundy D. R.* Maria Francesca de Bragança, Infanta de Portugal // The Peerage (ing.).
2. 1 2  María Francisca de Asís de Braganza y Borbón // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | İspan bioqrafik |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree · WeRelate |
| Normativ yoxlama | BNE: XX5247017 · PTBNP: 1167667 · VIAF: 98727669 · ULAN: 500039340 · WorldCat VIAF: 98727669 |
**Vüsal Xəlilov** – Qarabağ müharibəsi iştirakçısı

Həyatı
------

Vüsal Ədalət oğlu Xəlilov 1972-ci il dekabr ayının 18-də Abşeron rayonunun Xırdalan şəhərində anadan olub. Xırdalan şəhərindəki 2 saylı orta məktəbin 8-ci sinfini bitirib. Zabit olmaq arzusuyla sənədlərini Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi məktəbə verib. Qismət olmayıb. Bakıdakı 8 saylı texniki peşə məktəbini bitirib. 1991-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb. Belarus Respublikasının paytaxtı Minskdə 7 ay xidmət edəndən sonra Azərbaycana qayıdıb. Milli ordunun sıralarına qoşulan Vüsal Şuşa, Ağdam, Füzuli uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşub. 1994-cü ildə Füzuli rayonunun Alxanlı kəndində gedən qanlı döyüşdə düşmənin "Qrad" qurğusundan atdığı mərmi parçalarından ürək nahiyəsindən və başından ağır yara alıb. Qəfil olaraq 1996-cı il avqustun 11-də döyüş zamanı ürək nahiyəsindən aldığı mərmi parçasının yaratdığı narahatlıqdan dünyasını dəyişib.

Xarici keçidlər
---------------

* "Hara baxıram, oğlumu görürəm..." Arxivləşdirilib 2010-08-02 at the Wayback Machine
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rauf.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rauf Məmmədov.

**Məmmədov Rauf Kərim oğlu** — Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun polkovniki, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, "Vətən uğrunda" medalı kavaleri.

Həyatı
------

Məmmədov Rauf Kərim oğlu 5 avqust 1965- ci ildə Laçın rayonunun Seyidlər kəndində anadan olub. 1973-1983- cü illərdə Laçın rayonunun Pircahan kənd orta məktəbində orta, 1983-1984- cü illərdə isə Şuşa şəhər 72 nömrəli Texniki Peşə Məktəbində təhsil alıb.

1984-1986-cı illərdə Ukrayna respublikasında, keçmiş SSRİ Silahlı qüvvələrində, müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib. 1987-ci il də Pedoqoji Universitetin "Hərbi hazırlıq və Bədən tərbiyəsi" fakultəsinə daxil olub, 1991-ci ildə həmin universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

1991 -ci ilin sentyabr ayından, 1992-ci ilin fevral ayınadək Laçın rayonunun Seyidlər kənd orta məktəbində müəllim işləyib. 2 Fevral tarixində könüllü olaraq Müdafiə Nazirliyinin 811 N- li hərbi hissəsində taqım komandiri, bölük komandirinin müavini və tabor qərərgahının rəisi vəzifələrində, erməni işğalçılarına qarşı döyüşlərdə iştirak edib. 1993- cü ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyindən, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Xüsusi İdarəyə keçirilməklə hərbi xidməti davam etdirib. Xüsusi İdarənin Bakı Qarnizonu üzrə şöbəsində əməliyyat müvəkkili, 1996-cı ilin may ayından, 1998-ci ilədək baş əməliyyat müvəkkili, 1998-ci ilin avqust ayından Bakı Qarnizonu üzrə şöbədə bölmə rəisi vəzifələrində xidmət edib.

1997-2001-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq (qiyabi) fakultəsində təhsil alıb. Aprel 2005-ci il tarixindən, iyun 2006-cı il tarixinədək Azərbaycan Respublikasının Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (keçmiş MTN) Şamaxı rayon şöbəsinin rəisi vəzifəsində, 2006-cı ildən, 2017 -ci ilin may ayınadək Abşeron rayon şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 2017-ci ilin may ayından Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunda Fövqəladə Hallar nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizliyi və Dövlət Sərhəd xidmətlərinin istintaq, təhqiqat və əməliyyat-axtarış fəaliyyətində qanunların icrasına nəzarət idarəsində rəis müavini vəzifəsində çalışır.

Qarabağ müharibəsi veteranıdır. Sərbəst güləş üzrə idman ustasıdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

28 mart 2009- cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

Ailəsi
------

Ailəlidir 2 övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 mart 2009-ci il tarixli **Sərəncamı**

Həmçinin bax
------------

* "Vətən uğrunda" medalı
* "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilənlərin siyahısı