recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nəcəf İsmayıl oğlu Murquzov**  — alim, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun "Riyaziyyatın tədrisi metodikası" kafedrasının müdiri (1978–1995). "Riyaziyyatın tədrisi metodikası" ixtisasında respublikanın qərb bölgəsi üzrə ilk professor olmuşdur. Gəncə şəhəri üzrə Gənc riyaziyyatçılar məktəbinin ilk yaradıcılarından biri olmuş və həmin məktəbin rəhbəri kimi uzun müddət fəaliyyət göstərmişdir. "Qabaqcıl maarif xadimi", "Əmək igidliyinə görə", "X beşilliyin qalibi" və digər medal və döş nişanlarına, dəfələrlə Respublika Maarif Nazirliyinin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. Mirzəli Murquzovun qardaşıdır.

Həyatı və elmi-pedaqoji fəaliyyəti
----------------------------------

Nəcəf İsmayıl oğlu Murquzov 1930-cu ildə Qazax rayonunun Çaylı kəndində anadan olmuşdur. Çaylı kənd məktəbini bitirmişdir. 1949-cu ildə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1953-cü ildə həmin fakültəni müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

1954–1959-cu illərdə Zaqatala rayonunun Muxax kənd orta məktəbində, Gəncə şəhərindəki 8 nömrəli məktəbdə müəllim işləmişdir. Şəhər 19 saylı internat məktəbində müəllim, 5 nömrəli internat məktəbində (Gəncə) təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini (1962–1971) vəzifələrində çalışmışdır.

Gəncə dövlət Pedaqoji İnstitutunun Riyaziyyatın tədrisi metodikası kafedrasında müəllim (1971–1976), baş müəllim (1976–1978) və kafedra müdiri (1978–1995) vəzifələrində çalışmışdır. 1980-ci ildə dosent, 1983-cü ildə professor elmi adı almışdır.

"Riyaziyyatın tədrisi metodikası" ixtisasında respublikanın qərb bölgəsi üzrə ilk professor olmuşdur. Gəncə şəhəri üzrə Gənc riyaziyyatçılar məktəbinin ilk yaradıcılarından biri olmuş və həmin məktəbin rəhbəri kimi uzun müddət fəaliyyət göstərmişdir.

1995-ci ildə vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

"Qabaqcıl maarif xadimi", "Əmək igidliyinə görə", "X beşilliyin qalibi" və digər medal və döş nişanlarına, dəfələrlə Respublika Maarif Nazirliyinin Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 .  Arxivləşdirilib 2019-09-13 at the Wayback Machine anl.az Nadir İbadov, Xəlil Padarov. Azərbaycan müəllimi.- 2010.- 11 iyun.- S.5. (az.)
2. ↑  Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017.
**Zeynəb Cavadlı** — Azərbaycanın bədii gimnastı, beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

Həyatı
------

Əslən Naxçıvanlı olan Zeynəb Cavadlı 1991-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

O, 1999-2012-ci illərdə Azərbaycan bədii gimnastika yığmasının tərkibində çıxış etmişdir. 2012-ci ildə aldığı zədə səbəbindən idmançı kimi fəaliyyətini yekunlaşdıraraq, məşqçilik karyerasına başlamışdır.

Bir müddət Türkiyənin "İstanbul Genclik Spor Kulübü" və "Anabilim Jimnastik Kulübü"ndə çalışmış, 2013-cü ildən etibarən isə özünün gimnastika məktəbini açmışdır.

Ailəsi
------

Zeynəb Cavadlı Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vitse-prezidenti və baş naziri, Dubayın Əmiri Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Əl-Maktumun qardaşı oğlu Şeyx Səid Əl-Məktuma ərə getmişdir. Onlar 2015-ci ildə Qəbələdə keçirilən olimpiya atıcılıq növləri üzrə yarışlarda tanış olmuş və elə həmin il də evlənmişlər. 2016-cı ilin iyun ayında isə onların qız övladı dünyaya gəlib. Körpəyə Səid Əl Məktumun nənəsi Sananın adı verilmişdir. Zeynəb Cavadlı Səid Əl-Məktumun sayca üçüncü həyat yoldaşıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Ərəb şeyxi Azərbaycan qızı ilə evləndi - Əl-Maktum + Fotolar Arxivləşdirilib 2016-12-07 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 05.12.2016  (az.)
**Rəşad Nəsirov** (tam adı: *Rəşad Nəsirov Barat oğlu*; 24 iyul 1977, Bakı) — Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin sabiq sədr müavini. Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri (2023-h.h.).

Həyatı
------

Rəşad Nəsirov 24 iyul 1977-ci ildə Bakıda anadan olub. 1994-cü ildə Bakı şəhəri 39 saylı orta məktəbi, 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin sənətşünaslıq ixtisası üzrə bakalavr, 2001-ci ildə isə magistr pilləsini bitirib. 2002–2005-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq hüquq – beynəlxalq münasibətlər fakültəsində təhsil alıb.

ANS, "Lider" telekanallarında və İctimai Televiziyada çalışıb.

2010-cu ildən "Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri" QSC-də baş redaktor və "Xəbərlər" informasiya proqramları studiyasının direktoru vəzifələrində çalışıb.

Azərbaycan Prezidentinin 2015-ci il 5 may tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin sədr müavini təyin olunub. 24 fevral 2020-ci il tarixində tutduğu vəzifədən azad olunub.

24 yanvar 2023-cü ildən Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır. Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının 2023-cü il sentyabrın 28 də keçirilən 6-cı Məclisinin qərarı ilə AHİK-in Məclis üzvlüyünə seçilib.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 16 dekabr tarixli 517 nömrəli qərarı ilə Rəşad Nəsirov Əhalinin Siyahıyaalınmasına Yardım üzrə Mərkəzi Komissiyanın üzvlərindən biri seçilib.

Ailəsi
------

Evlidir, iki övladı var.

Mükafatları, təltifləri və fəxri adları
---------------------------------------

* 2016-cı il 07 noyabr tarixində Azərbaycan Respublikasında televiziya və radio sahəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülmüşdür.
* 2019-cu il 10 sentyabr tarixində Dövlət Sərhəd xidməti tərəfindən "Azərbaycanın Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919–2019) yubley medalı ilə təltif olunmuşdur.

Əsərləri
--------

1. Azərbaycan Milli mətbuatının inkişafında şuşalı ziyalıların rolu (1875–1935), Bakı: "Mütərcim", 2018, 216 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  "**Aztv.az** saytı". 2016-03-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-08.
2. ↑  "AzTV-nin sədr müavini işdən çıxarıldı - YENİ TƏYİNAT". www.bakupost.az. 2021-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-04.
3. ↑  "Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti". nk.gov.az. 4 apr 2022.
4. ↑  "Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi Facebook Hesabı
* Onun irəli çəkilməsində mənim böyük rolum olub[*ölü keçid*]
* Rəşad Nəsirov Chelebi Qonaqlığında, milli brendin yaradıcıları Fərid Rəsulov və Aida Mahmudova ilə. Arxivləşdirilib 2017-07-02 at the Wayback Machine
**Andorinha** — Madeyra adasındakı Funşal əyalətinin Santo Antonio şəhərində yerləşən Portuqaliya futbol klubu.

Tarixi
------

CF Andorinha hazırda Portuqaliya Futbolunun beşinci divizionu olan Terceira Divisão Série Madeira-da oynayır. Klub 6 may 1925-ci ildə yaradılıb və onlar ev oyunlarını Funchal, Santo Antonio şəhərindəki Estádio Do Andorinha-da keçirirlər. Stadion 500 tamaşaçı tutumuna malikdir. Bu, sintetik oyun səthi və 400 nəfərlik oturacaq olan kiçik bir stadiondur. Torpaq, Funchal'ın Santo António freguesia'nın şimal bölgəsində, şəhərin kənarında yerləşir. O, CS Marítimonun məşq kompleksinə çox yaxındır və Andorinhanın ərazisi əslində tez-tez Maritimonun gənclər komandaları üçün matçlar təşkil etmək üçün istifadə olunur.

2008–09 mövsümünün sonuna qədər CF Andorinha yalnız Madeyrada Distritais (Tier 5) futbolunu oynadı, lakin liqanın yenidən qurulmasından sonra AF Madeyranın Divisao klubları 2009–10-cu illərdə Terceira Divisao (Üçüncü Divizion) hissəsi oldu. Birinci Mərhələnin sonunda ikinci yeri tutduqdan sonra Andorinha Promosyon Qrupunu qazandı və menecer/məşqçi Nelson Kalaça e Duarte Santos ilə 2010–11 mövsümü üçün Segunda Divisão Série Norte-yə yüksəldi. İkinci Diviziondakı ilk mövsümü mövsümün sonunda aşağı liqaya düşməsi ilə qısalsa da, klub ilk dəfə Portuqaliyanın üçüncü səviyyəli materik klublarına qarşı yarışdığı üçün bu, böyük uğur idi.

Klub gənclərin məşqi hesab olunur və onlar üçün Cristiano Ronaldo da daxil olmaqla bir çox perspektivli gənc oyunçulara malikdir. Onların menecer Nelson Rosado rəhbərliyi ilə 2012–2014-cü illərdə Porto Dragon Force məktəbləri ilə əməkdaşlıq edirlər. Klub həmçinin Futebol da Madeyra Associacão ilə bağlıdır və AF Madeira Taça-da yarışır. Klub həmçinin bir neçə dəfə Taça de Portugal kimi tanınan milli kubok yarışmasında iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (portuqal). 2017-08-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-08.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-08.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-08.

Xarici keçidlər
---------------
**Yurisdiksiya**  (lat. jurisdictio – mühakimə üsulu jus – hüquq, səlahiyyət + dico – deyirəm) — Dövlət orqanının səlahiyyətlərinə aid olan hüquqi sfera.
Hakimiyyət orqanlarının və bütövlükdə dövlətin səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərin məcmusu dövlətin yurisdiksiyası sayılır. Həmin səlahiyyətlər isə qanunlar və digər hüquqi aktlarla müəyyənləşdirilir. Öz yurisdiksiyası çərçivəsində dövlətin bu və ya digər faktlara hüquqi qiymət vermək, hüquqi mübahisələri və məsələləri həll etmək səlahiyyəti olur.

ABŞ kimi federasiyalarda yurisdiksiyaların əhatəsi yerli, ştat və federal səviyyədə təsbit olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Balayev, Aydın.* Tarix terminləri lüğəti. Bakı: "Altun kitab". 2017. 2021-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-16.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan |
| Normativ yoxlama | BNE: XX532015 · LCCN: sh85071077 · Microsoft: 2776949292 · NDL: 00564891 |
**Asey Kobayaşi** (小林 亜星, *Kobayaşi Asey*?, 11 avqust 1932, Hataqaya[d] – 30 may 2021, Tokio) – Yaponiya bəstəkarı və aktyoru. Bəstələdiyi minlərlə televiziya reklamı musiqilərinə və anime mahnılarına tanınır.

Həyatı
------

Asey Kobayaşi 1932-ci ildə Tokio şəhərində doğulmuş və Keyo Universitetindən məzun olmuşdur. Şirkətlərin birində işlədikdən sonra bəstəkar Tadaşi Hattorinin tələbəsi olmuşdur.

1961-ci ildə "Renown" adlı geyim şirkəti üçün bəstələdiyi *"Wansaka Musume"* adlı cinqldan sonra tanınmışdır. Bundan sonra bir çox şirkət üçün televiziya reklamı musiqisi hazırlamağa davam etmişdir: "Hitachi" ("Konoki nannoki"), "Suntory" ("Yoru ga kuru"), "Meiji" ("Meiji Chelsea no uta") və "Bridgestone" ("Dokomademo iko"). 1975-ci ildə enka müğənnisi Harumi Miyakonun *"Kita no yado kara"* mahnısının musiqisini bəstələmişdir.

*"Himitsu no Akko-chan"*, *"Sally the Witch"*, *"Turn A Gundam"*, *"Science Ninja Team Gatchaman"*, *"Time Patrol Bon"*, *"Wolf Boy Ken"*, *"Japanese Folklore Tales"*, *"Dororon Enma-kun"*, *"Angie Girl"*, *"Asari-chan Ai no Marchen Shōjo"*, *"Hana no Ko Lunlun"*, *"King of Beasts Golion"*, *"Voltus 5"* və *"Kick no Oni"* animeləri üçün mahnılar və musiqilər bəstələmişdir. 1974–1975-ci illərdə Yaponiyada yayımlanmış *"Kantaro Terauçinin ailəsi"* serialındakı ata obrazını canlandırmış və aktyor kimi də tanınmışdır.

### Ölümü

30 may 2021-ci ildə ürək çatışmazlığı səbəbilə Tokioda yerləşən bir xəstəxanada ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Veteran Japanese composer Asei Kobayashi dies at 88". Kyodo News (ingiliscə). 14 iyun 2021. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2024.
2. 1 2  "Renowned composer Asei Kobayashi dies at 88". The Mainichi (ingiliscə). 14 iyun 2021. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2024.
3. ↑  "Turn A Gundam, Gatchaman Theme Song Composer Asei Kobayashi Passes Away at 88". Anime News Network (ingiliscə). 14 iyun 2021. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* Asey Kobayaşi Oricon saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Apple Music · Last.fm · Spotify |
| Tematik saytlar | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Anime News Network · Discogs · IMDb · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 14111046n · CiNii: DA10672898 · GND: 1215788290 · ISNI: 0000000355991262 · NDL: 00032938 · VIAF: 176307466 · WorldCat VIAF: 176307466 |

 |
Vikilüğətdə ***amanda*** mövzusuna dair məlumatlar var.

**Amanda** — "sevilməyə layiq", "sevgiyə layiq" və ya "hər kəs tərəfindən çox sevilən" mənasını verən bir Latın qadın adıdır.

"Amanda" adı ilk dəfə 1212-ci ildə İngiltərənin Warwickshire'nin doğum tarixində ortaya çıxdı və beş əsr sonra adı şairlər və dramaturqlar tərəfindən populyarlaşdı. [2] ABŞ-də "Amanda" yavaş-yavaş 1930-1960-cı illər arasında ən yaxşı 200 körpənin adları sırasında yer aldı.

1976-cı ildən 1995-ci ilə qədər "Amanda" ABŞ-də ən populyar qadın körpəsi adları sırasında yer aldı. Adı 1978-dən 1992-ci ilə qədər ən populyar idi, ilk 4-cü sırada yer alanda, 1980-ci ildə ən populyar ikinci oldu. 2009-cu ildə "Amanda" 166 nömrə tutdu. 2009-cu ildə Puerto Rikoda doğulan qızlara verilən ilk on ad arasında yer aldı. Adı, eyni zamanda, İsveçdə də populyardır, burada 2009-cu ildə anadan olmuş qızlar üçün iyirminci yeri tutur, beş yerə enir. 2008-ci ildən bəri. Bu, İsveçdə doğulan qızlar üçün ilk onluq sırasında yer aldığı Finlandiyadakı İsveçdilli ailələrdə də məşhurdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bubak J.* Wykaz imion używanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (pol.). // *Język Polski. 1983, nr 1/2 (styczeń/kwiecień)* / red. S. Urbańczyk Kraków: 1983. C. 63, burax. 1, 2. S. 72–84.
**Kehkaşan Basu** (5 iyun 2000, BƏƏ) — Birləşmiş Ərəb Əmirliyin ətraf mühit və insan haqları müdafiəçisi. 2016-cı ildə Beynəlxalq Uşaq Sülh Mükafatının laureatı olmuşdur. Ümumdünya Gələcək Şurasının ən gənc məsləhətçisi olmuçdur. Green Hope fondunun təsisçisi və prezidenti.

Bioqrafiya
----------

Kehkaşan Basu Dubayda anadan olub. Daha sonra Torontoda (Kanada) yaşamışdır.

12 yaşında o, bütün dünyada uşaqları və gəncləri maarifləndirmək və gücləndirmək, onları Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (SDGs) nail olmaq prosesinə cəlb etməklə davamlı inkişafa diqqət yetirən Green Hope fondunun əsasını qoymuş və prezidenti olmuşdur. Green Hope bütün yaş qruplarını əhatə etmək üçün Ətraf Mühit Akademiyası adlı unikal təbliğat alətindən , o cümlədən təsviri incəsənət, musiqi, idman, teatr və rəqs kimi innovativ ünsiyyət yolları, həmçinin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlər haqqında məlumatlılığı ən sadə səviyyədə yaymaq üçün elm və texnologiya təhsilindən istifadə edir.

2013-cü ildə o, iki illik müddətə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının Uşaq və Gənclər üzrə Qlobal Koordinatoru seçilir və bununla da təşkilatın tarixində bu vəzifəyə seçilən ilk azyaşlı olur.

Yaradıcılıı
-----------

2015-ci ildə o, iqlim dəyişikliyini azaltmaq üçün hərəkətə keçən bir qızın hekayəsindən bəhs edən "Ümid ağacı" adlı qısa hekayələr toplusunu təqdim edir.

Mükafatları
-----------

Beynəlxalq Uşaq Sülh Mükafatı (2016)

«Səslər» Gənclik Mükafatı (2020)

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  .
3. ↑  "Kehkashan Basu's Story". UNCCD (ingilis). 2020-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-10.
4. 1 2  "The first Voices Youth award goes to WFC Youth Ambassador Ms Basu". World Future Council (ingilis). 2020-08-06. 2020-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-10.
5. ↑  "Kehkashan Basu, Founder, Green Hope Foundation". Women in Renewable Energy (ingilis). 2021-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-10.
6. ↑  "Kehkashan Basu". World Future Council (ingilis). 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-10.
7. ↑  "Kehkashan Basu". NAAEE (ingilis). 2018-08-15. 2019-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-10.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Axundova.

**Axundova Fidan Elmar qızı** (18 sentyabr 1977, Bakı) — azərbaycanlı aktrisa, televiziya aparıcısı, şairə.

Həyatı
------

Fidan Axundova 18 sentyabr 1977-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində doğulub. 1994-cü ildə Bakının Nəsimi rayonundakı 44 saylı məktəbi bitirib. Həmin il Bakıdakı 2 saylı tibb məktəbinə daxil olub. İkiillik təhsilini uğurla başa vurandan sonra 1998-ci ilə qədər müxtəlif səhiyyə ocaqlarında tibb bacısı işləyib. 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. Tələbəikən Akademik Milli Dram Teatrına dəvət olunaraq Nəbi Xəzrinin "Burla xatun" dramının tamaşasında Banu Çiçək rolunu oynayıb. Tamaşanın premyerası 19 iyun 1999-cu ildə olub. Tələbə-aktrisanın qabiliyyət və bacarığı nəzərə alınaraq 9 sentyabr 1999-cu il tarixində Akademik teatrın truppasına götürülüb. 2002-ci ildə təhsilini başa vurub. Akademik Milli Dram Teatrında Nəbi Xəzrinin "Burla Xatun"da (Nəbi Xəzri) Banu Çiçək, "Eşq və intiqam"da (Süleyman Sani Axundov) Qəmər, "Hamlet"də (Uilyam Şekspir) aktrisa, "Kəllə"də (Nazim Hikmət) müxbir və narkoman qız, "Skapenin kələkləri"ndə (Jan Batist Molyer) Zerbinetta və s. rollarını oynayıb. Hələ tələbə vaxtlarından Azad Azərbaycan Televiziyasında (ATV) səhər musiqili-əyləncəli verilişinin aparıcısıdır. Bir müddət Lider televiziyasında da verlişlərə aparıcılıq etmişdir. Müxtəlif özəl şirkətlərin çəkdikləri "Qız qalası" (Fidan), "Şərəf" (Jalə) telefilmlərində oynayıb. 2010-cu ildə kinorejissor Eldar Quliyevin "İstanbul reysi" filmində çəkilib.

Filmoqrafiya
------------

1. Qız qalası (film, 2000)
2. Bəyaz həyat (film, 2003)
3. Yumurta (film, 2003)
4. Bacanaqlar (film, 2009) — Mətanət
5. İstanbul reysi (film, 2010)
6. Pərvanələrin rəqsi (serial, 2012)
7. Ləkə (teleserial, 2013)
8. Naxox (film, 2016)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-18.
**Lyu Yuysyan** (çin. sadə. 刘玉香, pinyin: *Liú Yùxiāng*, 11 oktyabr 1975, Xenyan) — Yüngül çəki dərəcələrində Çini beynəlxalq yarışlarda təmsil edən qadın cüdoçu. 1990-cı illərin ikinci yarısından 2000-ci illərin birinci yarısına qədər Çin Xalq Respublikasının yığmasında çıxış etmişdir. Sidneydə keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc mükafatçısı, Afinada keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı, Dünya Çempionatının bürünc medalının sahibi, Asiya çempionu, milli və beynəlxalq turnirlərin bir çox yarışlarının qalibidir.

Bioqrafiyası
------------

Lyu Yuysyan 11 oktyabr 1975-ci ildə Xunan əyalətinin Xenyan şəhər dairəsində anadan olmuşdur. Fəal cüdoyla məşğul olmaq həvəsi erkən uşaqlıq illərindən başlamışdır. Pekində yerləşən idman klublarından birində hazırlıq keçməyə başlamışdır. İlk dəfə 1996-cı il mövsümündə turnirlərdə iştirak etməyə başlayıb. Kanadanın Jonkere şəhərində keçirilən Ümumdünya Universitet Çempionatında bürünc medal qazanmışdır.

Böyük beynəlxalq turnirlərdə birinci ciddi uğuruna 1999-cu ildə nail olmuşdur. Yuysyan Çin milli yığmasının əsas tərkibinə düşdü və Venjouda keçirilən Asiya Çempionatında iştirak etdi. Öz çəki dərəcəsində yalnız finalda məğlub olaraq gümüş medal qazandı. Həlledici tdöyüşdə son olimpiya çempionunu olan, Koreya Xalq Demokratik Respublikasının nümayəndəsi Ke Sun Xi-yə məğlub oldu. İngiltərənin Birminhem şəhərində keçirilən Dünya Çempionatının hesabat turnirində iştirak etdi və orada beşinci yeri tutdu.

Uğurlu çıxışların sayəsində 2000-ci ildə Sidneydə keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında ölkəsinin şərəfini qorumaq hüququnu əldə etmişdir. Birinci üç görüşündə rəqiblərinə asanlıqla qalib gəldi. Yarımfinalda isə yapon Noriko Naradzakiyə məğlub oldu. Üçüncü yer üçün təsəlliverici görüşdə bütün rəqiblərini məğlub etdi və nəticədə Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını əldə etdi.

Lyu Sidney Olimpiadasından sonra Çin Xalq Respublikası komandasının cüdo yığmasının əsas tərkibində qaldı və ən böyük beynəlxalq yarışlarda iştirak etməyə davam etdi. Belə ki, 2001-ci ildə o, Münhendə keçirilən Dünya Çempionatında çıxış etdi. öz çəki dərəcəsində bürünc medal qazandı. 1/4 final mərhələsində yapon Yuki Yokosavuya qalib gələ bilmədi. 2004-cü il Almatıda keçirilən Asiya Çempionatında yüngül çəki dərəcəsində mübarizə aparırdı və qızıl medalın sahibi oldu. Çin milli yığmasının lideri olaraq, Afinada keçirilən Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi. Lakin bu dəfə mükafatçıların sırasına düşə bilmədi. İlk döyüşdə qalib gəldikdən sonra 1/16 final mərhələsində braziliyalı Daniyella Zanqranduya məğlub oldu. Yığmada yerini gənc Çin cüdoçularına verən Lyu yarışdan sonra peşəkar idmançı karyerasını başa vurduğunu açıqladı.

Xarici keçidlər
---------------

* Лю Юйсян — профиль на сайте *Judoinside.com*
**İstilikölçən (termometr)** — bir sıra müxtəlif prinsiplərdən istifadə edərək istiliyi və istilik qradiyenti ölçən cihaz. Meteorologiyada Celsius, Faranheit və ya Kelvin kimi dəyişik ölçəklər istilikölçənlərdə istifadə edilir.

Termometrin ixtirası
--------------------

İlk termometri XVI(16-cı)əsrdə italyan alimi Qalileo Qaliley icad etmişdi. O, şüşə kürənin dəliyini dar şüşə boruya lehimləyib içinə yarısından aşağı su tökür.
Borunu çevirərək açıq tərəfini içərisində su olan qaba tökür. Sonra su olan qab qızdırılır. Su qızdıqca borudakı suyun səviyyəsi dəyişir. Bu səviyyəyə əsasən maddənin
isti və ya soyuq olmasını təyin etdi.

Termometrin quruluşu
--------------------

Termometr şüşə boru, maye balonu və şkaladan ibarətdir. Maye balonunun içinə rəngli spirt, yaxud civə doldurulur. Cihaz isti mühitə gəldikdə maye istidən
genişlənir. Və nəticədə yuxarı qalxır. Əksinə, sıxılır və səviyyə aşağı düşür. Maye balonu şüçə borunun içində yerləşir. Selsi şkalası ilə (C°)temperatur ölçülür.
Belə termometrin üzərində onun ölçü vahidi yazılır. Biz temperatur ölçəndə Selsi şkalasından istifadə edirik.

İstinadlar
----------

1. ↑  "thermometer". Oxford English Dictionary. İstifadə tarixi: 1 November 2010.
2. ↑  "Termometrdən teplovizor necə fərqlənir?". 2022-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-24.
**Tanoreksiya** (*ing.* tan — qaralma) — insanın ultrabənövşəyi şüalardan psixoloji asılılığıdır.

Bu xəstəlik günəş radiasiyasının aşağı səviyyədə olduğu ölkələrdə, əsasən orta enliklərin və yüksək enliklərin şimal hissəsindən olan 13-16 yaşlı yeniyetmələrə təsir göstərir. Bu problem hər növ solaryumların — stasionar peşəkardan evə qədər geniş istifadəsini nəzərə alaraq çox aktuallaşır.

Son zamanlar tanoreksiyanın artması təkcə aşılayıcı salonların çoxalması ilə deyil, həm də onların müvafiq reklam vasitəsilə müştəriləri cəlb etmək istəyi ilə əlaqələndirilir. Bununla belə, əksər dermatoloqlar aşılamanın faydaları və gözəlliyi haqqında fikirlərini bölüşmürlər

Bəzi məlumatlara görə, insan günəşdən aldığı kimi, "solaryumdan" endorfinlərə də alışır. Mövsümi affektiv pozğunluğu olan müştərilər, solaryumda bir neçə dəqiqənin onlara depressiyaya qarşı durmağa kömək etdiyini bildirdilər. Amma bu, mübaliğə ola bilər, çünki yay depressiyasına meyilli olan insanların payız-qış dövründə özlərini daha yaxşı hiss etdikləri məlumdur. Но это, возможно, преувеличение, поскольку известно, что те люди, которые подвержены летним депрессиям, чувствуют себя лучше именно в осенне-зимний период.

D vitamini birbaşa günəş işığına məruz qaldıqda dəridə əmələ gəlir. Bəzi tədqiqatçılar həftədə ən azı iki dəfə səhər saat 10:00-dan 15:00-a qədər 5 ilə 30 dəqiqə günəş işığına məruz qalmağı və az günəşə məruz qalanlara və ya şimal bölgələrində yaşayanlara kifayət qədər miqdarda D vitamini ilə zəngin qidalar daxil etməyi və ya qida əlavələri qəbul etməyi tövsiyə edir.  Qidadan ən çox miqdarda D vitamini balıq və dəniz məhsulları (yağlı balıq, balıq yağı) yeməklə əldə edilə bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Вред загара. Почему вредно загорать в солярии". 2011-12-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-19.
2. ↑  Всё о солярии и загаре Arxiv surəti 30 aprel 2018 tarixindən Wayback Machine saytında. «Мода и Здоровье».
3. ↑  "«Танорексия». Болезненная страсть к загару". 2012-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-19.
4. ↑  "Слишком долгое пребывание на солнце ведёт к депрессии". 2012-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-19.
5. ↑  "Vitamin D and your health". Harvard Health Publications (ingilis). 2018-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
6. ↑  "Vitamin D". Office of Dietary Supplements (ingilis). U. S. National Institute of Health. 2011-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-25.
**Tbilisi Şəhər Şurası** (*gürc.* თბილისის საკრებულო) — Gürcüstanın Tbilisi şəhəri hökumətində nümayəndəlik orqanı. Şura 1991-ci ildə ölkənin SSRİ-dən müstəqilliyini elan etdiyi vaxt aparılan islahatlar nəticəsində təkcə Tbilisidə deyil, bütün Gürcüstanda yerli hakimiyyətin qanunverici orqanı kimi yaradılmışdır.

Tərkibi
-------

Şura üzvləri qarışıq seçki sistemi ilə seçilir. 50 yerdən 40-ı şəhərin yerli rayonlarında birbaşa seçkilər yolu ilə seçilir. Qalan 10 üzv siyasi partiyalar tərəfindən seçilir və onların dəstəyinə görə şəhər daxilində bölüşdürülür. 2021-ci ildən Şuraya hakim "Gürcü Arzusu"ndan 29, Vahid Milli Hərəkatdan 13, "Gürcüstan Uğrunda"dan 4, "Lelo"dan 2, "Girçi – Daha çox Azadlıq" partiyasından 1 və "Xalq Naminə" partiyasından 1 deputat var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Losaberidze, Joseph.* "The problem of nationalism in Georgia" (PDF). NATO Office of Information and Press. June 1998. İstifadə tarixi: 2008-05-20.
2. ↑  "Protocol elected municipal council members and mayors 2021" (PDF) (gürcü). CESKO Central Election Commission. İstifadə tarixi: 2022-07-16.
**Cihad Abdo** (*ərəb.* جهاد عبدو‎; d. 21 oktyabr 1962, Dəməşq, Suriya) — məşhur suriyalı aktyor.

Həyatı
------

21 oktyabr 1962-ci ildə Suriyanın Dəməşq şəhərində anadan olmuşdur.

Dəməşq Universitetini bitirmişdir.

Mühacirət
---------

Cihad Abdo 2017-ci ildə ABŞ-də siyasi sığınacaq alıb. Rejimə etiraz edən Cihad Suriyada baş verən vətəndaş müharibəsindən sonra Şamdan Los-Ancelesə qaçmaq məcburiyyətində qalıb. Bu ölkədə öz peşəsinə uyğun iş tapmayan Abdo aylıq maaşı 300 dollar olan kuryerliklə məşğul olmaq qərarına gəlib.

Ailəsi
------

Həyat yoldaşı Fadia Afashe insan hüquqları üzrə vəkildir.

Karyerası
---------

Cihad Abdo 43 filmdə rol alıb. Onu Hollivuda 2011-ci ildə çəkildiyi "Bab al Hara" (*azərb*. "Qonşu qapısı"‎) filmi aparıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Məşhur aktyor ABŞ-də sığınacaq aldı - Kuryer işləyir Arxivləşdirilib 2017-01-09 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 05.01.2017  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Cihad Abdo — IMDb səhifəsi
* Cihad Abdo — Facebook səhifəsi
**Saçaqlı tısbağa** və ya **mata-mata**) (*lat.* Chelus fimbriatus) — Monotip Chelus cinsinə daxil olan Cənubi Amerika ilanboyunlu şirin su tısbağası. Son dərəcə qəribə və özünəməxsus bir görünüşə malikdir.

Təsvir
------

Çanağının uzunluğu 40 sm-dir. Çanağın kəskin konusvari tüberklər tərəfindən əmələ gələn dişli kənarları var.

Saçaqlı tısbağanın başı
Bu canlının üçbucaq başı və umşaq xortumu vardır. Uzun oynunun kənarlarında qəribə çıxıntılar vardır. buna bənzər çıxıntılar boğaz və yan nahiyələrəd belə vardır. Bu heyvan yaxşı maskalanmaq imkanı verir. Bu canlıların yetkinlərinin çəkisi 15 kq çatır.

Yayılması
---------

Cənubi Amerikanın Orinoko hövzəsindən Amazon hövzəsinə qədər, orta və şimali Braziliya, Venesuela, Şərqi Kolumbiya, Ekvador, Peru (şərqi), Boliviya (şimalı), Fransız Qviyanası, Qayana, Surinam və Trinidadın durğun sularında yaşayır. Floridaya (ABŞ) isə introduksiya olunmuşdur.

Qidalanması
-----------

Təbiətdə əsasən balıqla qidalanırlar. Bunun xaricində nadir hallarda çömçəquyruq, qurbağa, molyus və su quşları (xəlvəti olaraq ovlaya bilirlər) ilə qidalanırlar.

Saçaqlı tısbağa və insan
------------------------

Bəzi yerlərdə yaşayış yerlərinin məhv olması səbəbindən növün sayı azalır.

Qapalı vəziyyətə saxlanılması
-----------------------------

Mata-mata parlaq işığı sevmədiyi üçün müxtəlif yerlərdə möhkəmləndirilmiş ekranlar tərəfindən yaradılan kölgəli sahələri olan geniş akvaterrariumlarda saxlanılır. Çox istisevər bir tısbağadır, suyun temperaturu + 28 … + 30 °C və hava istiliyi + 28 … + 31 °C-də saxlanılır. +24 °C-də yeməkdən imtina edir. Qapalı vəziyyətdə mata-mata daha balıqlarla qidalanır, baxmayaraq ki, qurbağalar və toyuq əti ilə də yaxşı qidalanır. Tısbağalar il boyu cütləşirlər. YumurtaNI oktyabr–dekabr aylarında qoyur. Bir dəfəmə 12 ilə 28 yumurta qoyması ilə seçilir. +30 °C temperaturda inkubasiya müddəti 60–140 gün, +28 °C — 194 gün, + 24 … + 25 °C — 250–311 gündür. Gənc tısbağalar balıq qırıntıları ilə bəslənilir.

Ədəbiyyat
---------

* Кудрявцев С. В. Фролов В. Е. Королев А. В. Террариум и его обитатели (обзор видов и содержание в неволе). — М.: Лесная промышленность, 1991. — С. 270. — 349 с.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fritz U. Havaš P.* Checklist of Chelonians of the World. 2007. C. 57. S. 149–368.
2. ↑  The Reptile Database (ing.). / P. Uetz 2015.
3. ↑  *Кудрявцев С. В. Фролов В. Е. Королев А. В.* Террариум и его обитатели (обзор видов и содержание в неволе). — М.: Лесная промышленность, 1991. — С. 270. — 349 с.
4. ↑  Toutes les tortues du monde by Franck Bonin, Bernard Devaux and Alain Dupré, second edition (1998), editions Delachaux and Niestlé / WWF

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · iNaturalist · IRMNG |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh2017004691 · Microsoft: 2777398156 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Adil Bağırov.

**Adil Kamil oğlu Bağırov** (13 may 1937, Bakı) — görkəmli tarzən, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006), Ə. Dadaşov adına "Xatirə" xalq çalğı alətləri ansamblının rəhbəri (1976-cı ildən).

Həyatı
------

Bağırov Adil Kamil oğlu 1937-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycanın xalq artisti (2006). Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində tar ixtisası üzrə təhsil almış, müəllimləri Mirzə Mansur Mansurov, Səid Rüstəmov olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində təhsilini davam etdirmişdir. 1964-cü ildən S. Rüstəmov adına xalq çalğı alətləri orkestrinin solistidir. Həmin ildən Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri ansamblının üzvü, 1976-cı ildən Ə. Dadaşov adına "Xatirə" xalq çalğı alətləri ansamblının rəhbəridir. Ansamblla birgə respublikanın mədəni həyatında yaxından iştirak edir. Bir çox xarici ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuşdur. Solist tarzən kimi və muğam üçlüyündə də fəaliyyət göstərir. AzTV-nin Fondunda "Bayatı-Şiraz", "Rast", "Segah" muğamlarının səsyazıları saxlanılır.

2017-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Mədəniyyət TV, Azərbaycan radiosu və Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin dəstəyi ilə Adil Bağırovun 80 illik yubileyi və 60 illik sənət fəaliyyətinə həsr olunmuş konsert keçirilib.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 9 dekabr 1982
* "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 4 noyabr 2006
* "Şöhrət" ordeni — 7 noyabr 2016

İstinadlar
----------

1. ↑  xalq çalğı alətləri ansamblının inkişafında Əhməd Bakıxanov və Əhsən Dadaşovun rolu [*ölü keçid*].konservatoriya.az,  (az.)
2. ↑  Adil Kamil oğlu (13.05.1937, Bakı) [*ölü keçid*].mugam.musigi-dunya.az,  (az.)
3. ↑  Bağırovun 80 illik yubileyinə həsr olunmuş gecə [*ölü keçid*].www.youtube.com,  (az.)
4. ↑  Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verlişləri Komitəsi Xalq Çalğı Alətləri Orkestırının İşçilərinə Azərbaycan SSR Fəxri Adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 9 dekabr 1982-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
5. ↑  Respublikasının Televiziya və Radio işlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı [*ölü keçid*]. Azertag.az, 04.11.2006  (az.)
6. ↑  Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı Arxivləşdirilib 2020-01-16 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Farenheyt 451** — yazıçı Rey Bredberi tərəfindən psixoloji janrda yazılmış bədii roman. Roman əsasında Univesal kinostudiyası tərəfindən film də çəkilib.

Tez-tez onun ən yaxşı əsərlərindən biri hesab edilən, Farenheyt 451, kitabların qadağan edildiyi və "yanğınsöndürənlərin" tapılan hər şeyi yandırdığı Amerika cəmiyyətini təsvir edir. Roman ədəbiyyata senzura tətbiq etmək və biliyi məhv etmək rolundan məyus olan, sonra isə işini tərk edərək özünü ədəbi və mədəni yazıların qorunub saxlanmasına həsr edən yanğınsöndürən Qay Monteqdən bəhs edir.

Ad
--

Kitab adını fizikadakı temperatur vahidindən alıb. Belə ki, adi kağızın alışması üçün 451 °F (233 °C) kifayət edir.

Məzmun
------

Qay Monteq yanğınsöndürəndir və kitablara nifrət edir. O, həyatının son 10 ilini kitabları oğurlayıb yandırmaqla keçirib. Bu müddətdə Monteq on minlərlə kitab yandırır. O, sadəcə yandırır, lakin özünü mühakimə etmir. Amma bir gün Monteq işdən evə qayıdan da 17 yaşlı Klarissa adlı qızla rastlaşır. Onunla söhbətdən sonra Monteqin həyatı dəyişilir. O, boşluğa düşdüyünü hiss edir. Oğurladığı kitabları oxumağa başlayır. O, bu boşluqdan qurtulmaq üçün mübarizəyə start verir.



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Roman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Neta Rivkin** — 19 iyun 1991-ci ildə İsrailin Petah Tikva şəhərində anadan olmuşdur. İsrailli bədii gimnastdır. 2011 Dünya Çempionatının bürünc, 2011 Avropa Çempionatının isə gümüş medalçısıdır. İsraili 2015-i ildə Avropa Oyunlarında təmsil etmişdir.

2015 Avropa Oyunlarının bürünc medalçısıdır. İsraili 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etmişdir.

Həyatı
------

Neta Rivkin 19 iyun 1991-ci ildə İsrailin Petah Tikva şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Neta Rivkinin ən böyük uğurları 2011-ci ilə təsadüf edir. O həmin il Dünya 3-cüsü və Avropa 2-cisi olmuşdur. Bu uğurdan 1 il sonra Neta İsraili 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etmişdir. 3 ildən sonra isə İsrail bayrağı altında 2015 Avropa Oyunlarının bürünc medalını qazanmışdır.

Uğurları
--------

**Dünya Çempionatı — 2011** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Oyunları — 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Çempionatı — 2011** 20x20px[ölü keçid]

Ailəsi
------

İstinadlar
----------
Müasir opal bilərzik
 Kəhrəbalı kulonlar
right|thumb| Qızıl toy üzüyü
**Zərgərlik məmulatları** (*lat.* jocellum - zərgərlik; *lat.* iocus - zarafat, əyləncə, bəzək) — zərgərlik sənəti ilə bağlı olan məhsullar. 

Geniş mənada zərgərlik dekorativ-tətbiqi sənət növü, qiymətli materialların emalı və zərgərlik məmulatlarının hazırlanması sənətidir. Lakin bu tərif zərgərlik sənətinin mahiyyətini tam açmır, onun bədii mənası ən bahalı materialları zərgərin iradəsi, istedadı və bacarığı ilə daha da bahalı və gözəl olana çevirməkdir.

Qiymətli materialların klassik tərifi 1912-ci ildə görkəmli ingilis alimi və zərgəri Herbert Smit tərəfindən verilmişdir. Qiymətli materiallar üç əsas tələbi ən yaxşı şəkildə ödəməlidir: gözəllik, nadirlik, uzunömürlülük. Bununla belə, materialların qiymətli (və ya nəcib), yarı qiymətli ("bəzək") və adi kateqoriyalara bölünməsi şərti və axıcıdır. Onların arasındakı sərhədlər əsrlər boyu dəyişmiş və müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli qiymətləndirilmişdir. Buna uyğun olaraq, ustad zərgərin peşəsi, fəaliyyət sahəsi və cəmiyyətdəki mövqeyi fərqli qiymətləndirilirdi.

Qədim dövrlərdə bahalı materiallardan hazırlanan məmulatlar sonrakı dövrlərdən fərqli məna daşıyırdı. Məsələn, Qədim Misirdə qızıl yalnız estetik keyfiyyətlərinə görə və digər əsas materiallardan, xüsusən də rəngli emalına görə fərqli kimi istifadə olunurdu. Yəhudi baş kahinin döş nişanında qiymətli daşlar İsrailin on iki qəbiləsini simvolizə edirdi. Qədim Yunanıstanda və Romada qızıl və gümüş bahalı əşyaların sahibinin zənginliyini və yüksək mövqeyini simvolizə edirdi.

Qiymətli metallara qızıl, gümüş (havada oksidləşməsinə baxmayaraq), platin və elektrum (qızıl və gümüşün qarışımı) daxildir. Qiymətli daşlara almaz (cilalanmış formada - brilyant), yaqut, sapfir, zümrüd daxildir. Qalan materiallar dekorativ-tətbiqi sənətin başqa bir növündə və ya bədii sənətkarlıqda istifadə olunur. Predmet meyarına görə zərgərin fəaliyyəti zərgərlik məmulatlarının (boyunbağı, sırğa, üzük, bilərzik), funksional əşyaların (bahalı saatlar, saç sancaqları, düymələr, qadjet qutuları) və qiymətli qabların (qutular, qutular) istehsalına görə ayırd edilir.

1. ↑   Фасмер М. Этимологический словарь русского языка: В 4-х т. — М.: Прогресс, 1987. — Т. 4. — С. 525—526
2. ↑   Аполлон. Изобразительное и декоративное искусство. Архитектура. Терминологический словарь. — М.: НИИ РАХ—Эллис Лак, 1997. — С. 709
3. ↑   Власов В. Г.. Ювелирное искусство // Власов В. Г. Новый энциклопедический словарь изобразительного искусства. В 10 т. — СПб.: Азбука-Классика. — Т. Х, 2010. — С. 803
4. ↑   Смит Г. Драгоценные камни. — М.: Мир, 1980. — С. 13
Valknut dəyişiklikləri.  
  
  
  
Solda unicursal trefoil formaları; sağ trikursal bağlı üçbucaq formaları üzərində.
**Valknut** bir-birinə bağlı üç üçbucaqdan ibarət bir simvoldur. Qədim german xalqlarının arxeoloji qeydlərindən müxtəlif obyektlərdə görünür. "*Valknut* "termini müasir inkişafdır; tarixən simvola istinad etmək üçün hansı termin və ya terminlərdən istifadə edildiyi məlum deyil.

Alimlər simvol üçün müxtəlif izahatlar təklif etdilər, bəzən onu Odin tanrısı ilə əlaqələndirdilər və o, 9-cu əsrə aid Snoldelev Daşında tapılan üç buynuzlu simvolla müqayisə edildi və onunla əlaqəli ola bilər. 

Bir versiyaya görə Skandinaviya bütpərəst simvolu, müasir dövrdə əsasən neo-bütpərəstlər tərəfindən istifadə olunur.Onlar üç dünyanın - Tanrılar dünyası (Asgard), insanlar dünyası ( Midgard) və ölülər dünyasının ( Helheim) birləşməsini təmsil edir. Əsasən qurban və edam yerlərində rast gəlinir. Beləliklə, o, insan ruhunun dirilər dünyasından ölülər dünyasına keçidini simvolizə edirdi. Bununla belə, açıq-aydın ölümcül döyüşə gedən döyüşçülərin bədənlərinə döymə vuruldu və beləliklə onları axirətə hazırladı.

İstinad
-------

1. ↑  Simek (2007:163).
**Aygül İldusovna İdrisova** (başq. Иҙрисова Айгөл Илдус ҡыҙы, doğ. 11 iyul 1995-ci il) — Başqırdıstanlı dama üzrə beynəlxalq qrosmeyster. 2019-cu ildə keçirilən dünya çempionatının gümüş mükafatçısı, 2017-ci dünya çempionatının bürünc mükafatçısı. Avropa çempionu (2016).

Təhsili
-------

2002-ci ildən 2011-ci ilə qədər A. Validi (İşimbay) adına 2 nömrəli Başqırd respublika Gimnaziyasında (İşimbay), 2011-2013-cü illərdə R.Qaripov adına 1 nömrəli Başqırd respublika Grammatika Məktəbində (Ufa) oxumuşdur. Yüksək təhsil göstəricilərinə görə medalla təltif olunmuşdur. 2013-cü ildən Başqırd Dövlət Universitetinin Fiziki-Texniki İnstitutunun Tətbiqi Fizika kafedrasının tələbəsidir.

İdman karyerası
---------------

6 yaşında, uşaq bağçasına gedəndə dama oynamağa başlamışdır. Birinci sinifə getdikdən sonra məktəbdəki dama bölməsinə qatıldı. 9 yaşında, 2004-cü ildə qadınlar arasında beynəlxalq yarışda Rusiya fərdi komandasında iştirak edərək ən yüksək səviyyədə debüt etdi. Ufa şəhər 23 nömrəli Gənclər İdman Məktəbinin şagirdidır. 2011-ci ilə qədər *Satrash* dama klubunda (Ishimbay) oynamışdır. 2012-ci ildən *Yunost* (Ufa) klubunda oynamışdır. "Başneft" (Ufa) peşəkar dama klubunda oynayır.

Qadınlar arasında Rusiya çempionatının bürünc medalçısı (2011, Ufa). Həm fərdi, həm də komanda şəklində Rusiya çempionu (noyabr 2011, İşimbay, Rusiya). Qızlar arasında dama üzrə dünya çempionatının bürünc mükafatçısı (Noyabr 2011, Ulan-Bator, Monqolustan). Qadınlar arasında Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı (2012, Ishimbay). 2012-ci ildə Lildə keçirilən Dünya İntellektual Oyunlarının çempionu.

2013-cü ildə 19 yaşadək qızlar arasında keçirilən dünya çempionatınının qalibi (Fransa, Mirpua). Rusiya millisi ilə Avropa çempionu (Oktyabr 2014, Estoniya). 2014-cü ildə qızlar arasında Avropa çempionatının qalibi oldu (Belarus, Pinsk) Beynəlxalq dama oyunu üzrə dünya çempionatında 6-cı yeri tutdu (2015). 2016-cı ilin blits formatlı dünya çempionatının, eyni zamanda Avropa çempionatının qalibi. Həmən ili Beynəlxalq Qrossmeyster (GMIF) titulunu aldı. 2017-ci ildə Dünya Kubokunda bürünc mükafatçısı. 2019-cu ildə Dünya Kubokunda ikinci yerə çıxdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Aygul Idrisova". 2016-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
2. ↑  "Уфимка Айгуль Идрисова завоевала мировую шашечную корону | новости башинформ.рф". 2021-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
3. ↑  "Клубный чемпионат Башкирии по шашкам-2007". 2021-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
4. ↑  "VIII клубный чемпионат России по международным шашкам среди мужчин и женщин, г. Уфа-2007". 2021-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
5. ↑
6. ↑  "В Ишимбае названы чемпионы России по международным шашкам". 2016-10-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
7. ↑  "чм". 2014-11-29 tarixində arxivləşdirilib.
Əl nasosu
**Nasos** - qaz və ya suların təzyiqlə sorulması və püskürdülməsi üçün qurğudur. İşləmə prinsipinə görə nasosların porşenli, oxlu, rotorlu və s. kimi müxtəlif növləri vardır.

#### Tarixi

Nasosun ixtirası qədim zamanlar gedib çıxır. İlk yanğınsöndürmək üçün Ktesibios tərəfindən ixtira edilmiş porşenli nasos I əsrə aid edilir. Arximed vintini də nasos kimi təsəvvür etmək olar. Orta əsrlərdə nasoslar müxtəlif hidravlik maşınlarda tətbiq edilir. Renesans dövründə bir çox alimlərin işlərində başqa maşınıarla bərabər nasosların da təsviri geniş yer alır. Leonardo da Vinçinin işlərində də müxtəlif nasoslardan bəhs olunur. İlk spiral gövdəli və dörd pərli mərkəzdənqaçma nasosunu fransız alimi Papin təklif etmişdir. XVIII əsrə qədər nasoslar su qaldıran maşınlardan az tətbiq olunur. Ancaq buxar maşınının ixtirası ilə geniş tətbiq olunmağa başlayır. XIX əsrdə istilik və elektrik mühərriklərinin ixtirası ilə nasosların tətbiqi daha da vüsət alır. 1838-ci ildə rus mühəndisi Salbukov düzəltdiyi ventilyator əsasında ilk mərkəzdənqaçma üsulu ilə işləyən gəmi mühərrikini düzəldir.

#### Nasosların təsnifatı

Nasoslar tətbiq olunan gücün xarakterinə görə iki qrupa bölünürlər: həcmi, burada təzyiq qüvvəsi təsir edir və dinamik, burada ətalət qüvvəsi təsir edir.

İşçi kameranın nasosun girişi və çıxışı ilə birləşdirmə xarakterindən asılı olaraq nasoslar periodik (həcm) və daimi (dinamik) olaraq fərqlənirlər.
Həcmi nasoslar mayeni bir yerdən başqa yerə vurmaq üçün tətbiq edilir.Bu nasoslarda bir enerji çevrilməsindən istifadə edilir. Mühərrikin enerjisi bir başa mayenin enerjisinə çevrilir. Bu yüksək təzyiqli nasoslar olub, mayelərin çirkliliyinə çox həssasdırlar. Həcmi nasoslarda iş prosesi stabil deyil, ona görə də onlar üçün massiv bünövrə qurmaq lazımdır. Onların üstün cəhətləri ondan ibarətdir ki, onlar quru sorma ilə işləyə bilirlər.

Dinamik nasoslar üçün ikili enerji çevrilməsi xarakterikdir (I etap: mexaniki=> kinetik+potensial, II etap kinetik => potensial). Bu nasoslarda çirkli sular vurmaq olar. Onlar stabil iş prosesinə malikdirlər. Ancaq həcmi nasoslardan fərqli olaraq onlar quru sorma qabiliyyətinə malik deyillər.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.


Vikianbarda Nasos ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Boris Abramoviç Gelfand** (24 iyun 1968) — SSRİ və İsrail şahmatçısı, qrossmeyster. 6 dəfə dünya çempionluğuna namizəd (1991, 1994-1995, 2002, 2007, 2011, 2013), 2009-cu ildə "Şahmat Dünya Kuboku"nun və 2011-ci ildə Dünya Şahmat Namizədlər Turnirinin qalibi olub. Bunlar onu 2012-də Dünya Çempionluğuna iddiaçı edir. Vişvanatan Anandla oyunlar 6-6 nəticələnir. Qelfand həlledici sürətli (rapid) taybreakdə 3-1 uduzur.
Qelfand 11-ci Şahmat Olimpiadasında iştirak edib və 1990 yanvarından bu yana FİDE-nin reytinq siyahısında top 25 oyunçu arasındadır .

Erkən illər
-----------

Boris Gelfand 24 iyub 1968-ci ildə Minskdə, Belarusiya SSR-də anadan olub. Valideynləri- Abram və Nella mühəndis olublar. Atası 5 yaşı olanda ona Averbakh və Beilin-nin Şahmat krallığına səyahət (Journey to the Chess Kingdom) kitabını aldı.

Onun ilk məşqiçisi 1974-dən 1979-a kimi Eduard Zelkind olub. Ondan sonra o iki il Tamara Golovey yanında və 12 yaşında IM (international master) Albert Kapengut yanında hazırlaşıb. 1980-83-cü illərdə Tiqran Petrosyan məktəbində iştirak edib.

Erkən uğurlarına Sokolski Xatirə turnirinində qalib olması və ardıcıl olaraq Belarusiya Şahmat Çempionluğu (1984-1985) daxildir.
1985-ci ildə SSRİ Gənclər Çempionatının qalibi oldu və 11 oyundan 9 xal topladı. 1986-cı ildə Minsk Beynəlxalqda ikinci yerə çıxdı birinci yerə isə Yuri Balaşov.


1. ↑  *FİDE* FIDE Standard Ratings as of 30 November 2023. 2023.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Qalina.

Mstislav Rostropoviçlə birlikdə, 1965-ci il.
**Qalina Vişnevskaya** (*rus.* Гали́на Па́вловна Вишне́вская; d. 25 oktyabr 1926 - ö. 11 dekabr 2012) — Sovet və rus opera müğənnisi.

Həyatı
------

25 oktyabr 1926-cı ildə Leninqradda anadan olmuşdur. Leninqrad blokadasını yaşayıb. 16 yaşında Hava Hücumundan Müdafiə qoşunlarında hərbi xidmət olub. 18 yaşında Leninqrad vilayəti operettasına daxil olub. Tez bir zamanda sol partiyaların ifaçısı kimi çıxış edib. Üç dəfə ərdə olub. Üçüncü əri tanınmış violonçelist Mstislav Rostropoviç idi. 1974-cü ildə onlar o vaxtkı SSRİ-dən mühacirət ediblər. Onlar Aleksandr Soljenitsını dəstəklədikləri üçün təqib olunublar. 1978-90-cı illərdə onlar sovet vətəndaşlığından məhrum ediliblər. Bu illər ərzində bu iki sənətkar ABŞ-də yaşayıb, dünyanın çeşidli tanınmış teatrlarında çıxışları olub.

11 dekabr 2012-ci ildə vəfat etmişdir.

Karyerası
---------

1944-1945-ci illərdə Leninqrad Operetta teatrında, 1952-ci ildən isə "Bolşoy" teatrda fəaliyyət göstərmişdir. 1952-74-cü illərdə SSRİ Böyük Tetarında 30 yaxın operada əsas partiyaları oxuyub.

Ailəsi
------

1955-ci ildə Mstislav Rostropoviçlə ailə həyatı qurmuşdur.

Xarici keçidlər
---------------

* The Vishnevskaya-Rostropovich Foundation homepage

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118812157 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2 3  Tanınmış opera müğənnisi Qalina Vişnevskaya vəfat edib Arxivləşdirilib 2012-12-14 at the Wayback Machine Lent.az 11 dekabr 2012
3. ↑  Qalina Vişnevsykaya vəfat etdi[*ölü keçid*] (az.)
Morfologiyası
-------------

Vagina trixomonadı nisbətən iri olub, uzunluğu 15–30 mkm-dir. Bədən forması oval ya da armudvari olub qısa titrəyici membrana malikdir.
Bədənin ön hissəsində kinetosomdan 4 qamçı çıxır. Kinetosomdan oval nüvəyə doğru qısa rizoplast yönəlmişdir. Kinetosoma həmçinin parazitin arxa tərəfinə doğru yönələn parabazal fibril, qısa titrəyici membran və aksostil birləşmiş olur. Sitoplazması dənəli quruluşa malikdir. Ovalşəkilli nüvə bədənin ön 1/3 hissəsində yerləşir.

Çoxalması
---------

İkiyə bölünmə yolu ilə çoxalır. Bölünmə zamanı kinetosom uzununa iki yerə ayrılır, hər hissədə iki qamçı qalır. Aksostil reduksiya edir. Nüvədə 4 xromosom formalaşmağa başlayır. Bir-birindən aralanmağa başlayan 2 qız kinetosom arasında əlaqə yaradan paradesmoz saplar olur. Bu zaman kinetosomların birinə tərəf köhnə titrəyici membran və parabazal fibril çəkilmiş olur. Nüvədə 4 xromosom formalaşmağa başlayır. Bu, bölünmənin profaza mərhələsinə uyğundur. İkinci qız kinetosomdan yeni titrəyici membran və bazal fibril başlanğıc götürür. Bölünmənin metafaza mərhələsində hər iki kinetosomdan yeni aksostil əmələ gəlir. Anafaza mərhələsində qız hüceyrələrdə 4 xromosomun olması aydın görünür. Bu zaman kinetosomlar bir-birindən tamam uzaqlaşır və buna müvafiq olaraq paradesmozlar uzanmış olur. Paradesmozlar və ya istinad telləri qız hüceyrələrdə müstəqil nüvələr əmələ gələnə qədər qalır. Bu zaman hər bir kinetosomadan iki qamçı çıxır və iki müstəqil orqanizm formalaşır. Sista əmələ gətirir. Parazit coğrafi yayılmasına görə kosmopolitdir.

Yoluxma yolları
---------------

Qadınların və kişilərin sidik-cinsiyyət yollarında yaşayır. Qadınlarda rastgəlmə 20–40%, kişilərdə isə 15%-dir. Parazitin insana yoluxması əksər hallarda cinsi əlaqə, eləcə də su vasitəsilə (hamamda, üzmə hovuzunda) baş verir. Törətdiyi xəstəliyin əsas əlaməti cinsiyyət yollarının iltihabı zamanı şiddətli ağrı, seliyin ifraz olunmasıdır. Qadınlarda bu əlamətlər kişilərə nisbətən daha aydın özünü göstərir. Tədqiqatçıların fikrincə, Trixomonas vaginalis suda 10–30 dəqiqə qaldıqda məhv olur.
Xəstəliyin diaqnozu cinsiyyət yollarından ifraz olunan selikdən hazırlanmış preparatı mikroskopda yoxlamaqla müəyyən edir.

Ədəbiyyat
---------

* C. Ə. Nəcəfov, R. Ə. Əliyev, Ə. P. Əzizov. Tibbi biologiya və genetikanın əsasları. Bakı — 2008, 839 səh.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · WoRMS |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2781114625 |