recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Haqqında
--------

Zülm və haqsızlıq qarşısında səssiz qalmayan Muxtarın zalimlərə qarşı verdiyi mücadilənin hekayəsi görüntüyə alınmışdır. Rejissor və prodüserliyini Davud Mirbağırinin etdiyi "Muxtarnamə" teleserialı uzunmüddətli əməyin məhsuludur.

İran Radio və Televiziya qurumunun "Sima Film"-ə çəktirdiyi bu serial, İmam Hüseynin qatillərindən qisas almağa çalışan Muxtar Səqəfinin həyat hekayəsini və Əməvilərə qarşı qiyamını özündə əks etdirir. 40 bölümdən ibarət olan bu serialın hər seriası 50-55 dəqiqədir. Teleserialın çəkilişləri 2 il davam etmiş və büdcəsi 20 milyon ABŞ dolları təşkil edir. Serialda 100 baş və 400 köməkçi aktyorlar iştirak etmişdir. Serial yayınlanmağa başlaması ilə xüsusən Ərəb ölkələrində çox bəyənilib və çox sayda izləyici toplamağı bacarmışdır. Serialın beynəlxalq aləmdəki adı "Mokhtar nameh"-dır. Serialın hazırlanması 2010-2011-ci illərdə başa çatmışdır. Rejissor və prodüsseri Davud Mirbağıri, görüntü rejissoru Azim Cavanruh, aktyorlar Fəribürz Arabnia, Rza Ruyqari və Amin Zənəqanidir.

Aktyorlar
---------

| Aktyorlar | Rolu | Məlumat |
| --- | --- | --- |
| Fəriburz Arabnia | Muxtar Səqəfi | Üsyanın rəhbəri |
| **Farhad Aslani** | Ubeydullah ibn Ziyad | Kufə valisi |
| Mehdi Faximzadə | Ömər ibn Səd | Kərbəla hadisəsində Əməvi ordusunun komandanı |
| Rza Royqari | Kiyan | Muxtarın silahdaşı |
| Amin Zəndəqani | Müslim ibn Əqil | İmam Hüseynin (ə) elçisi |

Həmçinin bax
------------

* Muxtar Səqəfi
* Kərbəla döyüşü
* Aşura günü

Xarici keçidlər
---------------

* Haqla batilin savaşı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Lonqqiyerbyoenə açılan mənzərə

**Qərbi Şpisbergen** (norv. Spitsbergen) Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan ada. Adanın cənub sahillərini Atlantik okeanın suları, şimal sahillərini isə Şimal Buzlu okeanın suları yuyur.

Adanın sahəsi — 39 044 km² (və ya 37 673 km²) təşkil edir.

XIX əsrdə Rusiya imperiyası, Norveç və İsveç ada haqqında ilk razılaşmanı imzalamışlar.

9 fevral 1920-ci il razılaşmasına əsasən, Qərbi Şpisbergen digər adalarla birlikdə Norveçə verilir. Bu müqaviləyə qol çəkən 39 dövlət adalarda təsərrüfat işlərində istifadə hüququ verilirdi
Adada daş kömür aşkarlanan zaman aktivlik artsa da hal-hazırda adada iqtisadi aktivlik Norveç və Rusiyaya məxsusdur.

Ruslar Şpisbergendə kömür mədəninə malikdirlər və onun şelf sularında balıq ovu edirlər. Bu isə Norveçlə münqişəyə səbəb ola bilər. Arxipelaqın şelf ərazisində neft və qaz ehtiyatının olması ehtimal edilir.

Adada Lonqyir hava limanı vardır. Şaxtaya işçlər liman vastəsi ilə çatdırılır.

Bu az məskunlaşılmış adanın əhalisi əsasən elmi işlərdə və turizm, kömür hasilatı kimi sahələrdə işləyir.

Tarixi
------

1194-cü ildə Svalbard adaları (Şpisbergen) norveçlilər tərəfindən kəşf edilir.
1596-cı ildə isə ada hollandiyalı Villem Barens tərəfindən yenidən aşkarlanır və adanı Şpisbergen yəni "ada dağları" adlandırır. Hal-hazırda burada onun şərəfinə Barensburq qəsəbəsi vardır. Adaların sahillərində əvvəllər Morj və Balina ovlanılırdı. Bu isə onların kütləvi məhvinə səbəb olmuşdur.

1765–1766 — Mixail Lomonosov V.Y.Çiçiqovla birlikdə Şpisbergenə dəniz elmi ekspedisiyası təşkil edir.
Adanın şimal ərazisi Andre Torpağı adlandırılır. Səbəb isə Solomon Andre 1897-ci ildə hava şarı ilə Şimal Qütbünə getməyə cəhd etmişdir.

Ümumdünya ənkin bitkilərinin saxlanç yeri
-----------------------------------------

Şpisbergendə Lonqyir qəsəbəsində BMT təşkilatının dəstəyi ilə Dünya Bitkilərin qoruma bankı yaradılmışdır. Bu saxlanc yerindən gələcəkdə hər bir ölkə istifadə edə biləcək.

19 iyun 2006-cı ildə Norveç, İsveç, Finlandiya, Danimarka və İslandiya kimi ölkələrin baş nazirləri saxlanc yeriniin sinvolik ilk daşının qoyulması mərasimində iştirak etmişlər. Bu tikinti 2008-ci ildə başa çatdırılmalı idi.

Saxlanc yeri 300 m dərinlikdə öz əhəmiyyətini itirmiş körmür şaxtalarının yerində yerləşir. Şaxtanın kənarları dəmir-beton konstruksiyalı olaraq 1 metr qalınlığa malikdir. Bitki toxumlarını alminium qablarda və −20° , −30° şaxta şəraitndə saxlanılır.

Şpisbergenin bu təyinat üçün seçilməsinin səbəbi il boyu şaxta olması və seysmik aktivliyin olmamasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2022-01-25 at the Wayback Machine — Россия сдает свои позиции в споре о зоне Шпицбергена. ИА Регнум
2. ↑   Arxivləşdirilib 2022-04-08 at the Wayback Machine — Norveçin Rusiyaya iddisı.

Mənbə
-----

* Шпицберген на сайте российского посольства в Норвегии
* Остров Шпицберген и Свальбард\\Belarus-Norveç informasiya mərkəzi "Informative Communication"
* Şpisnergenin şəkilləri Arxivləşdirilib 2007-06-09 at the Wayback Machine
* Norveçdə ailələrə "Noev Kovçek" hazırlanır — BBC
Mövzu
-----

İntiqam Ağayev artıq Moldovaya yollanır. Səyavuş və İntiqam çalışırlar ki, İntiqam Kişinyovun meri seçilsin. Ancaq onun rəqibi Qabriel onun mer seçilməsinə mane olur. Və bu zaman onların sərgüzəştləri davam edir. İntiqam köməyə dostu Dünyamalını çağırır. Dünyamalı ona kömək edir. İntiqamın üzərindən Qabrielin yerləşdirdiyi kameranı çıxardır. İntiqam və Qabriel televizora səs verməyə çıxırlar. Səs vermədə ən çox səslə Qabriel qalib olur. İntiqamın atası onu geri gətirir. Artıq İntiqamın toyudur. Ancaq ondan hamilə olan qız geri qayıdır.

Yaradıcı heyət
--------------

Quruluşçu Rejissor: İlham Yaşaroğlu

Əsərin müəllifi: Fariz Əliyev

Ideya müəllifi: Fariz Əliyev

Ssenari müəllifi: Ənvər Abbasov, Fariz Əliyev, Samid Ağayev, İlham Yaşaroğlu

Quruluşçu Operator: Rəşad Qarayev

Quruluşçu Rəssam: 
İqbal Ağayev   
 Maqsud Məmmədov

Səs: PicMus

Rejissor Asistenti: Bəhruz Mustafayev

Rəssam Asistenti: Azər Orucov

İşıqçı: Valeriu Şhova

Montaj: İlham Yaşaroğlu

Operator: Elvin Mustafayev

Stediacem operatoru: Elvin Mustafayev

Səs operatoru: Orxan Ağalarov

Boom operatoru: Rüstəm Rüstəmov

Səs montajı: Orxan Həsənov

Musiqi və səs effektləri: İslam Şirvani

Səs miksajı: ProMete

Balanslama: İslam Şirvani və ProMete

Qrafika: İlkin Eminov

Color collection: Valeriu Şhova

Fokus — Poller: Ruhin Mirzəyev

Texniki Redaktor: ProMete

İcraçı prodüsser: Kamran Ağabalıyev

İnzibatçı: İsmayıl Bağırov, Böyükağa Axundov, Vüsal Cabbarov

Sürücülər: Elşən Vahidov, Mübariz Şahbazov

Fotoqraf: Asif Əliyev

Afişa: Taleh Kərimli

Contect menecer: Azər Ağayev

Aktyorlar
---------

Müşfiq Şahverdiyev—İntiqam Ağayev

İlkin Misgərli—Səyavuş

Ənvər Abbasov—Dünyamalı

Miraslan Ağayev—Dünyamalının atası

Adil Zeynalov—Abuzər

Niftulla Əsgərov—Abış Ağayev

Qızılgül Quliyeva—Qızılgül Ağayeva

İon Mocaranu—Qabriel

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

Filmi izlə
**Zəfər meydanı** (*belar.* Пло́шча Перамо́гі, *rus.* Пло́щадь Побе́ды ) — Minsk şəhərinin mərkəzində, Müstəqillik küçəsi və Zakharau küçəsinin kəsişdiyi yerdə yerləşir. Zəfər Meydanı, Minsk şəhərinin ən əsas yerlərindən biridir. Yeni evlənənlər ənənəvi olaraq bu meydanda şəkillər çəkdirirlər.

Zəfər abidəsi
-------------

Qələbə ordeninin 3 metrlik bir surəti , meydanın ortasına inşa edilmiş 38 metrlik bir qranit sütunu taclandırır. Abidə 1954-cü ildə Sovet Ordusu əsgərləri və Belarus partizanlarının şərəfinə inşa edilmişdir. Heykəltrəşlar: Z. Azgur, A. Bembel, S. Selikhanau. Memarlar: U. Karol, G. Zagorski.

İnşa edilmə tarixi
------------------

1958-ci ildən əvvəl meydanın adı "Kruqlaya" (Dairəvi) idi. Memar R. Stoler liderliyindəki inşaatçılar, meydanın ətrafına iki dairəvi bina inşa etməyə başladı. Böyük Vətən Müharibəsi zamanı binalar qismən dağıdıldı. R. Stoler, bu binaların yenidən inşasına kömək etmək üçün 1957-ci ildə Minskə qayıtdı.

1946-cı ildə BSSR hökuməti Zəfər Abidəsi dizaynı üçün bir yarışma başlatdı. İlk vaxt abidə mövcud "Kastrychnitskaya" (Oktyabr) meydanı ətrafında planlandı. Bəyaz çəhrayı mərmərdən hazırlanmış 48 metrlik bir abidə üçün seçilən dizayn düşünülmüşdür. 1984-cü ildə memarlar B. Larchenko, B. Shkolnikov və K.Vyazgin metro stansiyalarından çıxışlara uyğun gəlməsi üçün meydanı dairəvidən oval olaraq yenidən dizayn etdilər.

8 May 1985-ci ildə, Böyük Vətən Müharibəsində Zəfərin 40-cı ildönümü şərəfinə , Zəfər Meydanının yeraltı keçidində bir Xatirə Salonu açıldı. Salon, Belarusiyanı Nazi işğalından qurtarmaq üçün canlarından keçən SSRİ Qəhrəmanlarına həsr olunub. Salonun divarında SSRİ Qəhrəmanlarının bürünc ulduz nişanı vardır.

Qalereya
--------

* Zəfər Meydanı ətrafında tikililər. Binalardakı qırmızı hərflərdə "Xalqın qəhrəmanlıq hərəkəti ölməzdir" yazılıb."Zəfər Meydanı ətrafında tikililər. Binalardakı qırmızı hərflərdə "Xalqın qəhrəmanlıq hərəkəti ölməzdir" yazılıb."
* Yeraltı keçiddəki abidə salonuYeraltı keçiddəki abidə salonu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-24.
**Ruprext novruzçiçəyi** - (lat*. Primula juliae* Kusn.). Novruzçiçəyikimilər (*Primulaceae* Vent.) fəsiləsinə aiddir.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir –Vu A2c+3c. Azərbaycanın **nadir** növüdür. Qafqazın endemikidir.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Kökümsovu qısa, əyri, çoxlu qaytanlı kölər ilə çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqlar uzunsov-yumurtavari və ya oval-lansetvari, üst tərəfdə küt, dairəvi kənardan yarımdairvi-dişiciklidir, üst tərəfdə yaşıl, çılpaq, alt tərəfdə nazik, ağkeçəlidir. Çiçək qrupu çətirvari, 3-10 çiçəklidir. Kasacıq darborulu, silindrvari, 15 mm uzunluqda, 26-30 mm enindədir. Tac sarı, qutucuq oval, kasacığa bərabərdir. Toxumlar oval, nöqtəvari –təpəcikli, künclü, qara, 1,5 mm uzunluqdadır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə-meyvə əmələgətirmə dövrü iyul-avqust aylarına təsadüf edir, Alp qurşağının çəməliklərində rast gəlinir. *Dekorativ bitkidir*.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi və qərb hissəsi, Kiçik Qafqazın şimal və mərkəz hissələri . 

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyanın sayı azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Antropogen amillərin məhdudlaşdırcı təsiridir (çiçəklərin yığılması, mal-qaranın otarılması nəticəsində tapdalanma). 

### Mühafizə tədbirləri

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-05-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-18.
3. 1 2 3  Флора Азербайджана, 1957
**Geğam silsiləsi** (*erm.* Գեղամա լեռնաշղթա, əvvəllər **Əhməngən**) — Ermənistanın mərkəzində yerləşən su ayrcı funksiyasını yerinə yetirən dağ silsiləsi. Silsilə şərqdən Göyçə, Araz və Zəngiçay hövzələrini, cənub-qərbdən Azat və Vedi hövzələrini, cənubdan isə Arpaçay hövzəsini ayırır.

Geğam dağ silsiləsinin orta hündürlüyü təqribən 2500 m-dir. Silsilə vulkanik mənşəlidir və çoxlu sayda sönmüş vulkanları özündə birləşdirir. Silsilənin uzunluğu 70 km, eni 48 km-dir.

Geğam silsiləsinin adı ermənilərin əfsanəvi əcdadı Haykın nəvəsi Geğamın adı ilə bağlıdır.

Ümumi məlumat
-------------

Su hövzəsinin ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 3597 m yüksəklikdə olan, silsilənin şimal hissəsində yerləşən Qızıldağ vulkanıdır. İl boyu qar suyu ilə qidalanan Ajdaak vulkanının kraterində Akna göl əmələ gəlib. Qızıldağ vulkanının yaxınlığında başqa bir vulkan gölü var — Thar gölü. İkinci ən yüksək dağ dəniz səviyyəsindən 3560 metr yüksəklikdə olan Spitakasardır. Karter gölü Akna Geğam silsiləsində xüsusi maraq doğurur. Göl Kotayk və Quqark rayonlarının sərhəddində yerləşir. Silsilədən Gərniçay, Vediçay (Araz hövzəsi), Kəvərçay, Ayrıca, Bəxtəkçay, Şoxvak, Dəlikdaş, Göl (Göyçə gölü hövzəsi) çayları başlayır.

Qayaüstü rəsmlər
----------------

Geğam silsiləsində çoxlu sayda qayaüstü rəsmlər tapılıb. Rəsmlərin əksəriyyətində insanları ov və döyüş, torpağın becərilməsi, yarışlar və rəqslər səhnələrində, eləcə də mifoloji varlıqlar — vizapalar (əjdahalar) təsvir edilmişdir. Bəzi mağara rəsmlərində analara, əcdadlara, qəhrəmanlara, ruhlara, məhsuldarlığa və zamana sitayiş əks olunur. Coğrafi elementlər də təsvir edilmişdir: çaylar, göllər, bulaqlar, həmçinin astronomik cisimlər və hadisələr: Günəş, Ay, ulduz bürcləri, alov topları, kometlər və ildırım.

Silsilə ərazisində Xosrov meşəsi var.Tarixi mənbələrə əsasən "Xosrov meşəsi"nin adı IV əsrdə yaşamış II Xosrovun adı ilə bağlıdır. Ehtimal olunur ki, Xosrov bu ərazidə çoxlu miqdarda ağac əkərək ərazini meşə sahəsinə çevirmişdir. Qoruq ərazisində bir çox tarixi və təbii abidələr mövcuddur. Ərazidə mağaralar, şəlalələr, qədim və orta əsrə aid monastırlar, kilsələr var

İstinadlar
----------

1. ↑  Лист карты K-38-XXXIII. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
2. ↑  "Хр. Ахманганъ на карте 1903 года". 2014-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.
3. ↑  Зиарат // Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — 1-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1926–1947. — С. }.
4. ↑  "Хосровский Государственный заповедник". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.
**XII Məhəmməd əbu Abdullah** (*ərəb.* أبو عبد الله محمد الثاني عشر‎; təq. 1459, Qranada, Qranada əmirliyi – 1494, Fəs, Mərakeş[…]) — Qranada əmirliyinin XXII və son əmiri. Qranada əmirliyinin 2 yanvar, 1492-ci ildə Xristianların əlinə keçməsindən sonra XII Məhəmməd əbu Abdullah hakimiyyəti bitmiş və 
Qranada əmirliyinin varlığına son qoyulmuşdur. XII Məhəmməd Qranada əmiri Əbül Həsən Əlinin oğludur. Dəqiq olmayan məlumatlara əsasən 1460-cı ildə Qranada şəhərində yerləşən Əlhambra sarayında doğulmuşdur. 1482-ci ildə XXII əmir olaraq taxta çıxmışdır. 1482-ci ildə Kastiliya krallığı ilə aparılan müharibə zamanı əsir düşmüşdür. 1484 - 1487-ci illər arasında Lukesa şəhərində üç il davam etmiş əsrilik həyatı yaşamışdır. Əsirlikdə olduğu dövrdə Qranada əmirliyini atası idarə etmişdir. 1487-ci ildə Araqon kralı II Ferdinand və Kastiliya kraliçası I İzabelin ağalığını qəbul etmiş və bunun əvəzində sərbəst bıraxılmışdır.

XII Məhəmməd əbu Abdullah əsrilikdən sonra ölkəsinə qayıtmış ikinci dəfə taxta çıxmışdır. Hakimiyyətə qayıdışından sonra zəifləməkdə olan Qranada əmirliyini gücləndirmək cəhtləri heç bir nəticə verməmişdir. Bir birinin ardınca Baeza, Malaqa və Almeyra şəhərləri xristianlar tərəfindən işğal olunmuşdur. 1491-ci ildə Qranada müsəlmanlar tərəfindən idarə olunan və müsəlmanların yaşadığı yeganə şəhər idi. II Ferdinand və I İzabel XII Məhəmmədə göndərdikləri məktubda Qranada şəhərini döyüşsüz və qansız təslim etməyi məsləhət görmüşdülər. Müharibə aparmağın mənasız olduğunu görən II Məhəmməd 2 yanvar, 1492-ci ildə təslim olmuşdur. Bununla da Qranada əmirliyinin varlığına son qoyulmuşdur. XII Məhəmməd həmin il Mərakeşin mərkəzi olan Fəs şəhərinə getmişdir. 42 il Fəsdə yaşayan XII Məhəmməd əbu Abdullah 1533-cü ildə vəfat etmişdir.


Vikianbarda XII Məhəmməd əbu Abdullah ilə əlaqəli mediafayllar var.


1. ↑  .
2. ↑  .
Muzeyin tarixi
--------------

Tovuz Tarix Diyarşünaslıq Muzeyi 1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən verilmiş sərəncama əsasən yaradılıb.1981-ci ildə yaradılan muzey müasir tələblərə cavab verməyən birmərtəbəli binada fəaliyyət göstərirdi

Muzey binası
------------

Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinin yeni binasının inşasına 2017-ci ilin noyabr ayında başlanılıb və 2020-ci ilin martında tikinti işləri başa
çatdırılıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev martın 4-də Tovuz Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinin yeni binasının açılışını edib.Binanın tikinti sahəsi 576 kvadratmetr,ümumi sahəsi 1,152 kvadratmetrdir.Muzeyin ikimərtəbəli binasında rayonun tarixini əks etdirən 3000 -nə yaxın eksponant mühafizə olunur. Binanın birinci mərtəbəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Tovuza etdiyi səfərlər barədə məlumatlar xüsusi dolğunluqla muzeydə işıqlandırılmışdır. Həmçinin birinci mərtəbədə muzey barədə ümumi məlumatla tanış olmaq
mümkündür.Muzeyin ikinci mərtəbəsində bölgənin xalq sənətkarlığı,xalçacılıq,yerli mətbəx,şifahi yaradıcılıq ənənələri XX- ci yüzülliyin əvvəllərində rayonda formalaşmış alman icması və alman irsi haqqında ,müstəqillik dönəminin kədərli və şad məqamları ,bölgədə son zamanlar aparılan hər tərəfli quruculuq işləri tam dolğunluğu ilə əks etdirilib. Həmçinin dünya miqyasında tanınan və Tovuz ərazisində qərarlaşan Göytəpə Neolit yaşayış məskəni, tunc dövrü və daha sonrakı dönəmlərə aid maddi mədəniyyət nümunələri, tariximizdə özünə məxsus yeri olan
Şəmşəddil Sultanlığı haqqında məlumat vardır.

Həmçinin bax
------------

* Tovuz
* Tovuz rayonu
* Tovuzçay
* Tovuz bələdiyyələri

Xarici keçidlər
---------------

* "Tovuzda Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi istifadəyə verilib". apa.az. İstifadə tarixi: 26.01.2021.
* "Tovuz rayonunda yeni mədəniyyət müəssisələrinin tikintisinə başlanılıb". heritage.gov.az. 2021-01-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.01.2021.
* "Tovuz rayon Muzeyləri haqqında Məlumat". tovuz-ih.gov.az. İstifadə tarixi: 26.01.2021.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tovuz rayonu Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi". aghstafa.mctgov.az. 2021-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.01.2021.
2. ↑  "Tovuzda Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi istifadəyə verilib". mct.gov.az. 2021-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.01.2021.
3. ↑  "Muzeyin yeni binasının açılışı". azertag.az. 2021-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.01.2021.
**Xivə** (özb. Xiva*Xiveh*) — müasir Özbəkistanda yerləşən qədim şəhər.

Xivə

Tarixi
------

Xivə qədim Xarəzmin mərkəzi şəhərlərindən biri idi. Xivə xanlığının paytaxtı olmuşdu.

Özbəkistanda yerləşən Xivə şəhərinin ətrafındakı gil divarlar YUNESKO-nun müdafiəsi altından olan nəhəng İçan-Qala kompleksinin tərkibinə daxildir. Onun uzunluğu 2,5 km, hündürlüyü isə 10 metrdən çoxdur. Divarlar hələ də həyatın davam etdiyi şəhəri uzun əsrlərdir ki, əhatə edir. O, günəş şüaları altında xüsusi şəkildə qurudulmuş və 40х40х10 ölçülərə malik kərpiclərdən hörülmüşdür. Xivə ətrafındakı divarların tikilmə tarixi V əsrə aid edilir.

 
### Xivə xanlığı

 *Əsas məqalə: Xivə xanlığı*

Xarici keçidlər
---------------

* Xivə Arxivləşdirilib 2008-10-07 at the Wayback Machine
* Фото Xivə
* Xivə. Достопримечательности Хивы. Xivə mehmanxanası. Arxivləşdirilib 2012-03-26 at the Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Özbəkistan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İllik faiz gəliri** (*ing.* Annual Percentage Yield, APY) — depozitlərə və ya investisiya məhsullarına mürəkkəb faizlərin tətbiqi nəzərə alınmaqla hesablanmış gəlir dərəcəsi. Müxtəlif gəlir hesablama intervalları ilə (illik mürəkkəb faiz dərəcəsi ilə faizlər ildə bir neçə dəfə hesablandıqda) illik mürəkkəb faizlər üzrə gəlirlərin müqayisəsini sadələşdirməyə imkan verir. İllik faiz gəliri (APY) gəlir dərəcəsini göstərir ki, sanki illik mürəkkəb faiz ildə bir dəfə hesablanır və ildə bir neçə dəfə ödənilən, sözügedən illik mürəkkəb faizlərin hesablanması zamanı olduğu kimi eyni yığılmış dəyəri (gələcək dəyəri) verəcəkdir.

İllik faizin hesablanması formulası
-----------------------------------

{\displaystyle APY=\left(1+{\frac {i\_{nom}}{N}}\right)^{N}-1}
burada

{\displaystyle i\_{nom}} — nominal illik mürəkkəb faiz dərəcəsi,
{\displaystyle N} — illik mürəkkəb faiz intervallarının sayı.
Belə ki, əgər bank illik mürəkkəb faiz gəlirini gündəlik hesablayırsa (illik mürəkkəb faiz hesablama intervalı bir günə bərabərdir, ildə 365 belə interval var) {\displaystyle N=365}, gəlir gündəlik məzənnə ilə hesablanır. {\displaystyle {\frac {i\_{nom}}{N}}={\frac {i\_{nom}}{365}}}. Əgər APR {\displaystyle 0,06} ({\displaystyle 6\%}) olarsa, o zaman **APR** aşağıdakı kimi hesablanır:

{\displaystyle APY=\left(1+{\frac {0,06}{365}}\right)^{365}-1=0,0618313}

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cutting Credit Costs: Annual Percentage Rates and Yields" (PDF). 2013-05-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-01-23.
2. ↑  "FDIC Law, Regulations, Related Acts - Consumer Financial Protection Bureau". 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-23.
3. ↑  "FDIC Law, Regulations, Related Acts - Consumer Protection". 2016-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-23.
**Qərb gölü** (çincə. *西湖*) — Çinin Hanqzhou şəhərində göl. Göl üç cığır yolu ilə beş bölməyə ayrılmışdır. Göldə çox sayda məbəd, paqoda, bağça və süni adalar var.

Qərb gölü təbii gözəlliyi və tarixi əsərləri ilə Çin tarixi boyunca şair və rəssamları təsirləndirmiş və Çin bağça dizaynerləri üçün ən vacib ilham qaynağı olmuşdur. 2011-ci ildə UNESCO dünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Gölün köhnə adı Ulinshui olub. Daha sonra, göl tarixdə müxtəlif adlarla bilinirdi, ancaq ən çox bu adlardan istifadə olunurdu: Qiantanq (əvvəllər Hanqzhou şəhərinə "Qiantanq" deyilirdi) və Xihu (yəni "Qərb gölü". Hanqzhounun qərbində göl). "Xihu" adı ilk dəfə Bo Juyinin iki şeirində ortaya çıxdı. O vaxtdan bəri şairlər və yazıçılar çox vaxt bu addan istifadə etməyə başladılar və "Qiantanqhu" adı yavaş-yavaş unuduldu.

### Xihu cənub sahili təmir layihəsi

2002-ci ilin fevral ayından oktyabr ayına qədər, Xihu gölünün cənub sahilində əhaliyə açıq park inşa edildi. 2002-ci il oktyabrın 25-də, 78 il bundan öncə çökən Leifenq pagodasının yerində 71,7 m hündürlüyündə yeni paqoda tikildi.

Təbiət
------

### Təbiət örtüyü

Xihu gölü ətrafında ilin fərqli zamanlarında çiçək açan müxtəlif bitkilər yetişir: sakura, ətirli osmantus və b.

### Osmantus

Osmantus Hanqzhou şəhərinin simvoludur. Gölün ətrafındakı parklarda müxtəlif növlərdə Osmantus yetişir. Çiçəklənmə dövrləri sentyabr ayının əvvəlindən noyabr ayının əvvəlinə qədər davam edər.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-03.

Xarici keçidlər
---------------

* TRAVELZHEJIANG
* Ten Classic Scenes of West Lake in History Arxivləşdirilib 2014-07-16 at the Wayback Machine
* Official Travel Guide of West Lake Arxivləşdirilib 2017-02-09 at the Wayback Machine
**Santyaqo Müasir İncəsənət Muzeyi** (*isp.* Museo de Arte Contemporáneo) — Çilinin paytaxtı Santyaqo şəhərində bədii muzey

Tarixi
------

Santyaqo Müasir İncəsənət Muzeyi 15 avqust 1947-ci ildə açılmışdır. Hazırda Çili universitetlərinin incəsənət fakultələri tərəfindən idarə olunur və iki yerdə: Forestal parkında Cili milli incəsənət muzeyinin arxa hissəsində və Kinta-Normal parkında "Versal Sarayı" adlanan binada yerləşir.

Kolleksiyası
------------

Santyaqo Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyasına iki min beş yüzdən artıq incəsənət əsəri, o cümlədən 1200 qravür, 450 fotoqrafiya, təxminən 600 şəkil, 200-ə yaxın rəsm, 90 heykəl eksponatı daxildir. Muzeyin kolleksiyasına XIX əsrin sonlarından müasir dövrədək yaşayıb yaratmış Roberto Matta, Qulermo Nunesa, Nemesio Antunesa, Matilda Peres, Xose Balmesa və sair Çili rəssamlarının sənət əsərləri də daxil edilmişdir. Bundan başqa, muzey eksponatları arasında Osvaldo Quayasamin, İsamu Noquti, Fridensrayx Xundertvasser, Devid Batçelor, İusus Ruis Nestos və Dino Brussone kimi tanınmış xarici rəssamların da əsərləri mühüm yer tutur.

Muzeyin rəhbərləri
------------------

* Marko A. Bonta (1947-1962)
* Nemesio Antunes (1962-1964)
* Luis Oyarsun Penya (1964-1965)
* Federiko Assler (1965-1968)
* Alberto Peres (1968-1970)
* Qilermo Nunes (1971-1972)
* Lautaro Labbe (1972-1973)
* Eduardo Ossandon (1973-1967)
* Marta Benavente (1976-1980)
* Dolerus Muxika Qarsiya Uydobro (1981-1991)
* Rosario Leteler Vial (1991-1998)
* Fransisko Bruqnoli (1998-ci ildən bu günədək)

İstinadlar
----------

1. ↑  MAC, tiempo, historia, contemporaneid Arxivləşdirilib 2020-01-09 at the Wayback Machine www.mac.uchile.cl Gonzalo Arqueros Retrieved April 13, 2013

Xarici keçidlər
---------------

* Museo de Arte Contemporáneo (MAC)
**Yeni hegelçilik** və ya *neohegelçilik*— XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Hegel fəlsəfəsinin ruhunun qismən canlandığı fəlsəfə istiqaməti.

Neohegelçilik 1865-ci ildə Ceyms Hatçison Stirlinqin "Hegelin sirri" kitabının nəşrindən sonra İngiltərədə yaranıb. XIX əsrin sonlarında bu cərəyan geniş vüsət aldı və pozitivizmin və materializmin hökmranlığına cavab kimi qəbul edildi. Onun ingilisdilli ölkələrdə ən böyük nümayəndələri Tomas Qrin, Frensis Bredli, Roys Cosayya, Con Mak-Taqqart və həmçinin Robin Kollinqvud idi. XX əsrin 20-ci illərinin sonlarında Böyük Britaniyada inkişaf etmiş analitik fəlsəfə və Amerika praqmatizmi və neorealizmi ilə rəqabətə tab gətirə bilməyən mütləq idealizm məktəbi (anqlosakslar neohegelçiliyi) fəaliyyətini dayandırdı. Bununla belə, Hegel metodu sosial elmləri həmişəlik tərk etmədi, çünki Fukuyamanı müasir ingilisdilli neo-Hegelçi adlandırmaq olar.

XIX əsrdə Hegelin təlimi Auqusto Vera vasitəsilə İtaliyada yayıldı. XX əsrdə italyan neo-hegelizmi Covanni Centile və Benedetto Kroçe adları ilə təmsil olunur; tendensiya Hollandiya və Fransada da yayılmaqdadır. Sonuncu halda, hegelçilik ekzistensializmlə birləşir.

1930-cu ildə Hollandiyada neohegelçiliyin mərkəzi — Beynəlxalq Hegel İttifaqı quruldu, qurultayları Haaqada (1930), Berlində (1931) və Romada (1934) keçirilib. İkinci Dünya Müharibəsi hadisələri ittifaqın dağılmasına səbəb oldu. 1953-cü ildə Almaniyada (Berlin) 1983-cü ildə beynəlxalq status almış yeni hegel cəmiyyəti (*alm.* Hegelgesellschaft‎) yaradıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Гегельянство в Англии". 2017-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-18.
2. ↑  "Неогегельянство в Италии". 2017-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-18.
3. ↑  "Французское неогегельянство". 2017-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-18.
4. ↑  "Гегельянство и экзистенциализм. Становление «атеистической» версии экзистенциализма во французском неогегельянстве". 2015-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-09.
5. ↑  Internationale Hegel-Gesellschaft Arxivləşdirilib 2008-01-27 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
Sbiten
**Sbiten** (*сби́тень*) Qədim şərqi slavyan içkisi olub, su, bal və müalicəvi otlardan ibarətdir.Soyuqdəyməyə qarşı isidici funksiyası olduğundan qış aylarında ən çox içilir.Soyuq stiben isə isti yay aylarında və hamamdan çıxan zaman zaman içilir.

Etimologiyası
-------------

XX əsrdə Peternurqda stiben satanlar
Sbiten öz mənasını qarışdıqmaq feylindən götürür.Belə ki, iki müxtəlif qabda hazırlanır. Birində balı əridirlər, o birində isə otları. Hazır olandan sonra onları qarışdırırlar. Onun tərkibi (alkoqollu və alkoqolsuz) və onun hazırlanması (2 və daha çox qabda) reseptdən asılı olaraq dəyişir. Alkoqollu içkinin tutumu 4-7 %, alkoqolsuz içkinin isə 1% olur.

Tarixi
------

İsti sbiteni ilin soyuq dövründə satan
1803-1804-cü illərdə Rusiya İmperiyasının ənənələri haqqında olan məlumatlara əsasən çay yaranana kimi sbiten yeganə isti içki hesab edilirdi. Onu samovarlarda hazırlayırdılar. Belə ki, samovorlar ölkənin müxtəlif yerlərində yerləşdirilmişdir. Belə ki, evlərin divarlarında açılmış pəncərələr əsas idi. Bir çox ədviyyatlar ona qatılırdı. Adaçayı, dəfnə yarpağı, istiot və s. Ən qədim resept XVI əsrə aid idi. Sbitenə olan maraq Oktyabr inqilabından sonra azaldı.1990-cı illərdə yenidən onun yayılması üçün işlər görülməyə başladı.

Hazırlanması
------------

Sbitenin hazırlanmasının bir neçə növü və texnologiyası mövcuddur. Əsas əvəzolunmaz inqridiyent baldır. Onun hazırlanması həm sadə həm də bişmə növü var ki, o biraz çətin hesab edilir.

Həmçinin bax
------------

* Advokat
* Eqq-noq içkisi

İstinadlar
----------

* *Шанский Н. М. Боброва Т. А.* Сбитень // Школьный этимологический словарь русского языка. Происхождение слов. — М.: Дрофа, 2004. — ISBN 5-7107-8679-9.
* Сбитень // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
Həyatı
------

Taha Ağyol - 1946-cı ildə Yozğadda anadan olub. Atası Mustafa, anası Fatma Ağyoldur. Yozğadda orta təhsil alandan sonra İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olub və bu fakültəni bitirib. İlk məqalələri 1977-ci ildə "Hər gün" qəzetində çap olunub. 1980-ci il iyul çevrilişinə qədər Milliyətçi Hərəkat Partiyasınin (MHP) rəhbərliyində olub. Çevrilişdən sonra həbs olunub və uzun müddət Mamak Həbsxanada yatıb. Əsgəri məhkəmədə mühakimə olunub, bəraət alıb. "Yanki" jurnalında, "Tərcüma" və "Meydan" qəzetlərində işləyib. Keçən əsrin 80-ci illərinin ortalarından etibarən Türk milliyyətçisi xəttindən uzaqlaşaraq mühafizəkar-liberalizmə meyllənib, bu sahədə böyük bir boşluğu doldurub. Siyasi və iqtisadi olaraq özü tam bir klassik liberal ikən, mədəniyyət və xarici siyasət sahəsində sağ-qanad yanaşmasnı mənimsəməkdədir. Kənar yandan sol düşüncə ədəbiyyatına da müəyyən bir vukufiyeti vardır və zaman zaman iqtisadi mövzularda sol fikirlərdən faydalanar. Hələ də CNN Türk proqram prodüseri və Hürriyet qəzeti yazarıdır. Evlidir, iki övladı var. Oğlu Mustafa Akyol da liberal-demokrat xəttini tutan gənc türk ziyalısıdır. Amerikan neo-con quruluşların hərarətlə dəstəklədiyi Ağıllı Dizayn (intelligent design) adlı layihənin Türkiyədəki nümayəndəsidir. Ayrıca ABŞ-dakı müxtəlif qəzet və elmi jurnallarda, Türk mətbuatında İslam dünyası, Türkiyə, tarix, din, elm və ictimai əxlaq kimi mövzularda yazmaqdadır.

### Əsərləri

* 1980'lerde Türkiye
* Azerbaycan, Sovyetler ve Ötesi
* Bilim ve Yanılgı
* Haricîlik ve Şia
* Hayat Yolunda
* Lenin'siz Komünizm
* Medine'den Lozan'a
* Politikada Şiddet
* Sovyet Rus Stratejisi ve Türkiye (2 cilt)
* Tarihten Geleceğe
* Kitaplar Arasında
* Hariciler ve Hizbullah, İslam Toplumlarında Terörün Kökleri
* Mezhep ve Devlet, Osmanlı'da ve İran'da
* Hayat Yolunda, Gençler İçin Anılar ve Öneriler
* Ama hangi Atatürk?

Mükafatları
-----------

* Prof. Dr. Mehmet Kaplan Sosyal Bilimler Lisesi Yılın Gazetecisi Ödülü (2007)
**Xatun** kimi tanınan **Nərgiz Aydın qızı Əliyeva** (28 noyabr 1977, Bakı şəhəri) — azərbaycanlı estrada müğənnisi.

Həyatı
------

Nərgiz Əliyeva 1977-ci il oktyabrın 28-də Bakı şəhərində anadan olub. 2002-ci ildə Tibb Kollecini bitirib. Buna baxmayaraq, o, tibb bacısı yox, müğənni olmaq istəyib. Vaxt keçdikcə, Xatun təxəllüsünü seçmiş Əliyeva bu sənəti dərindən öyrənməyə başlayıb. İlk olaraq, Konservatoriyada Ofeliya xanımdan vokal dərsləri alır, musiqi sahəsində bilgilərini artırır, tanınmış müğənnilərlə el şənliklərinə gedir.

Yaradıcılığı
------------

Peşəkar səhnəyə gəlməsində isə prodüsser Rəhman Əliyevin rolu olur. Onunla iş birliyi qurur. 12 mahnıdan ibarət albom yazdıraraq, səhnəyə qədəmlərini qoyur. İlk vaxtlarda iki klip çəkdirsə də, ilk klipinə qadağa qoyulur. Əlavə edək ki, müğənninin ilk klipini rejissor Aqil M. Quliyev çəkib. İkinci klipi isə Rəhman Əliyev tərəfindən çəkilir. "Qayıt gülüm"adlı mahnıya çəkilən klip 2007-ci ildə efirlərdə nümayiş olunmağa başlayır. Müğənninin mahnıları artıq radio dalğalarında səslənir, ard-arda yeni mahnılar üzərində işləyir. Xatunun "Səndən ötrü"klipi hit olur. Klip 2007-ci ildə tamaşaçılara təqdim olunur. Zaman keçdikcə, müğənni maqazin verilişlərində, efirlərdə tez-tez görünür. "Qara nöqtə"adlı klipi işıq üzü görür. 2008-ci ildə "Limitin bitdi" albomunu çıxarır. Albomda 15 mahnı yer alır. Bir-birinin ardınca, "Tənhayam", "Çıxma qarşıma", "Xanım Xatun" , "Sən gəlmədin" , "Aramadın" mahnıları məşhurluq qazanır. "Qaynana" mahnısı isə müğənnini daha da populyar edir. Xatun eyni zamanda ölkədən kənar Rusiyada, Türkiyədə, İsveçrədə baş tutan konsertlərdə çıxışlar edir. Onu digər müğənnilərdən fərqləndirən cəhət parodiya qabiliyyətinin olmasıdır. Bu parodiyalar həmkarları arasında bəzi narazılıqlar yaratsa da, ona tamaşaçı sevgisi qazandırır. Müğənninin bu bacarığını görən rejissorlar onu aparıcı olaraq, efirə dəvət edirlər. ATV kanalında Xatunun təqdimatında "Zarafat-Zarafat" adlı axşam şousu yayımlanır. 2017-ci ildə müğənninin səhnəyə gəlişinin 10 illiyi tamam olacaq. Müğənniliklə yanaşı, aktrisalığı da bacaran Xatun bir neçə serialda rol alıb. Müğənniyə filmlərə çəkilmək üçün təkliflər gəlir.

Diskoqrafiyası
--------------

### Albomları

* Limitin Bitdi

### Sinqlları

* Qaynana
* Qaynata
* Quzu
* Eşq Qadını
* Popurri
* İntiqam
* Nəzər Dəyməsin
* Axtarmadım

Klipləri
--------

* Səndən Ötrü
* Aramadım
* Sən Gəlmədin

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-23.

Xarici keçidlər
---------------

* Xatun | Instagram
* Xatun | Facebook
* Xatun | YouTube
**Seyid Hüseyn Nəsr** (*fars.* سید حسین نصر‎; 7 aprel 1933, Tehran) — İran filosofu, Corc Vaşinqton Universitetinin İslam araşdırmaları və tədqiqatları institutunun direktoru.

Həyatı
------

Seyid Hüseyn Nəsr 1933-cü ildə İranın Tehran şəhərində dünyaya gəlmişdir. Əsli Kaşan şəhərindəndir. Onun ana babası Şeyx Fəzlullah Nuridir. Seyid Hüseyn Nəsr o zamankı mədrəsə dərslərinin kənarında Fransız dilinidə mükəmməl öyrənmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Cavanlıq Yaşlarında Amerikaya təhsil üçün getmişdir. Massaçusets Texnologiya İnstitutunda Fizika ixtisasında bakalavr almışdır. Harvard Universitetində Fəlsəfə və elm tarixi ixtisasında Magistr və Doktorantura medafiə etmişdir. Sonradan İrana qayıtmış və Tehran Universitretinin müəllimi və Ədəbiyyat institutunun müdiri olmuşdur. Sonradan Şərif Texnologiya Universitetinin qurucusu və ilk rektoru olmuşdur. İran İslam İnqilabından sonra o yenidən Amerikaya qayıtmışdır.

Əsərləri
--------

Əsərləri fəlsəfə, mistika, ənənəçilik və modern dünya fəlsəfəsi haqqındadır. Seyid Hüseyn Nəsr müsəlmanın öz imanı ilə hətta bütöv Qərbə qarşı dura biləcəyi fikrindədir: «Çökməkdə olan gizlin azmaq zəncirindən qurtulmağın bir tək yolu vardır. Bu da İslamın hər cür şərtlərin fövqündə olan dəyişməz və sonsuz səbəblərinə inancla bağlanmaq və sonra da bu səbəbləri müsəlmanların qarşısına çıxan hər cür vəziyyətə və onları irəli aparan hər cür dünyaya uyğunlaşdırmaqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119382008 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. ↑  Sayyid Ḥusayn Naṣr // AlKindi.
3. ↑  Seyyed Hossein Nasr // Babelio (fr.). 2007.
4. ↑  Seyid Hüseyn Nasr. İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı, s. 172
**Bulandsnes** (isl. Snæfellsnes) — İslandiya ərazisində yerləşən yarımada.

Coğrafiya
---------

Snayfedlsnes yarımadası İslandiyanın qərbində yerləşir. Öz adını Snayfedlsyyokyudl vulkanından götürmüşdür.

Geologiya
---------

Yarımada 7 milyon il öncə meydana gəlmişdir. Burada aktiv şəkildə vulkanin proseslərin nəticəsində meydaba gəmişdir. Burada sonuncu püskürmə XII əsrə təsadüf edir. Nəticədə 80 nəfər həlak olmuşdur. Bu hadisənin xatirəsinə burada monastır inşa edilmişdir. Monastr öz mövcudluğunu XIII əsrə qədər sürsqrmüşdür.

Əhalisi
-------

Bura İslandiyanın az məskunlaşılmış bölgələrindəndir. Burada Oulafsvik, Qrutndarfordur, Stikkisxoulmur kimi yaşayış məntəqələrini şəhər adlandırmaq olar. Digər məşhur yaşayış məntəqəsi isə Xedlnar adlanır.

Xedlissandur qəsəbəsində İskandiyaya məxsus radiostansiya yerləşir. Əvvəllər məntəqə naviqasiya mayakı funksiyasını yerinə yeyirirdi. Onun hündürlüyü 412 metr təşkil edir ki, buda Qərbi Avropanın ən böyük tikilisidir.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* Information on the national park Arxivləşdirilib 2004-11-29 at the National and University Library of Iceland
* Photo of mountain Kirkjufell near Grundarfjörður Arxivləşdirilib 2007-10-08 at the Wayback Machine
* Official website, Westiceland
**Nəciməddin Əbu Bəkr Zərkub Təbrizi** (?-1313)— arif, şair.

Həyatı
------

XII əsrdə yaşamış azərbaycanlı fütuvvət şeyxi idi. O, Təbrizdə Nəcməddin Zərkub adı ilə tanınmışdı. Bu da onun peşəsinin zərgərlik olduğunu göstərir. H. 640-cı (1242) ildə kubrəviyyə şeyxi Sə’dəddin Muhəmməd ibnü’l-Müəyyəd əl-Həmmuyə Cüveyninin (öl. 1252) Təbrizə gəlməsi ilə Nəcməddin Təbrizinin həyatı dəyişmişdi. O, şeyx Sə’dəddin Həmmuyəyə intisab etmiş, onun müridlərindən biri olmuşdu. Şeyx Nəcməddin Zərkub Təbrizi h. 712-ci (1313) ildə vəfat etmiş, Təbrizin Kəcil qəbristanında dəfn edilmişdi. Şeyx Nəcməddin Təbrizi farsca‚ "Risalə dər Bəyani-Fütuvvət" adlı əsərin müəllifi idi. O, həm də farsca sufiyanə şeirlərin müəllifi idi.

Yaradıcılığı
------------

Sürəverdiyyə təriqətinin üzvü Nəciməddin Əbu Bəkr Zərkub Təbrizi tərəfindən də Fütüvvənamənin qələmə alınması məlumdur. Şeyx Sədəddin Həməvinin müridi olan Zərkuba vəzir Xacə Rəşidəddin böyük hörmət bəsləyir və onunla məktublaşırdı. Mərdlik haqqında gözəl və incə sözlər məcmuəsi olan „Fütüvvnamə" əsrində müəllif deyir: „Mərdlik üç cürdür: birincisi, Allahın əmrini müdafiə etmək, ikincisi, Allah tərəfindən göndərilmiş peyğəmbərin şəriətinə əməl etmək, üçüncüsü, seçilmiş Allah bəndələrinin məclisində olmaq. Ən həqiqi mərdlik-Allahdan başqa nə varsa tərk etməkdir".

İstinadlar
----------

1. ↑  NƏFİSİ, Tarixi-Nəzm və Nəsr, C. I, s. 177.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Şimali Kipr Türk Respublikası pasportu** — Şimali Kipr Türk Respublikası vətəndaşlarına xaricə səyahət etmək üçün verilən sənəd.

Bu pasport ilə yalnız 7 ölkəyə getmək olar. Şimali Kipr Türk Respublikası hökumətinin məlumatına görə, bu ölkələr Avstraliya, Fransa, Pakistan, Türkiyə, ABŞ və Böyük Britaniyadır. Pasport Britaniyanın xarici ərazisi olan Anguillada da etibarlıdır.

  Şimali Kipr Türk Respublikası
  Viza tələb olunmur  Şimali Kipr pasportunu qəbul edən ölkələr: Gəlişdən əvvəl viza tələb olunur
  Pasport qəbul edilmir
12 iyun 1991-ci il tarixindən etibarən Türkiyə ilə ŞKTR arasında səyahətlər üçün pasport tətbiqi ləğv edildi və Türkiyəyə səyahət üçün yalnız ŞKTR şəxsiyyət vəsiqəsi kifayətdir. Belə ki, iki ölkə vətəndaşları öz aralarında yalnız şəxsiyyət vəsiqəsi ilə səyahət edə bilərlər.

Kipr Respublikası isə ŞKTR şəxsiyyət vəsiqəsi ilə ölkəyə girişə icazə verir.

1998-ci ilə qədər ŞKTR pasportu ilə Böyük Britaniyaya vizasız getmək mümkün idi. Ancaq sığınacaq müraciətlərinin artması və Türk tərəfinin Kipr problemində konfederasiya tezisi ilə İngiltərə Kipr türklərinə viza tətbiq etməyə başladı. Böyük Britaniya ŞKTR pasportu olanlara viza verir və viza pasportda deyil, ayrıca vərəqdə işlənir.

Kipr türkləri həm ŞKTR, həm Kipr Respublikası, həm də Türkiyə pasportlarını əldə edə bilərlər.

2012-ci ilin may ayında yeni nəsil biometrik Şimali Kipr Türk Respublikası pasportunun Daxili İşlər Nazirliyi və yerli rəhbərliklər tərəfindən təqdim edildiyi və bunun ən geci 2012-ci ilin sonuna qədər vətəndaşlara veriləcəyi bildirildi.

İstinadlar
----------
**Osmotik təzyiq** — termodinamik parametr; məhlulun saf həlledici ilə təmasda olduğu zaman həllolan maddə və həlledici maye molekullarının qarşılıqlı diffuziyası nəticəsində qatılığının azalmasına meylini xarakterizə edir. Məhlulla saf həlledici arasında membran qoyduqda yalnız birtərəfli diffuziya (membran həlledicinin məhlula osmotik sorulması) mümkündür. Sorulma nəticəsində məhlulun səviyyəsi yüksəlir və bu yüksəlmə qalxan maye sütununun hidrostatik təzyiqi həllolan maddənin osmotik təzyiqinə bərabərləşənədək(osmotik tarazılıq yarananadək) davam edir və məhlul tərəfdən əlavə osmotik təzyiq yaranır. Bu təzyiq birbaşa ölçülür. həllolan maddənin təsiri nəticəsində həlledici mayenin kimyəvi potensialı azalır. Termodinamik baxımdan bu, osmotik təzyiqin kimyəvi potensialını bərabərləşdirmək və sərbəst enerjinin daha aşağı səviyyələrinə keçmək meyli maddənin osmotik köçürülməsinə səbəb olur. İdeal və son dərəcə duru məhlulda osmotik təzyiq həlledici və həllolan maddələrin təbiətindən asılı deyil. Sabit temperaturda o yalnız kinetik elementlərin (məhlulun vahid həcmindəki ionların, molekulların, kolloid hissəciklərinin) sayı ilə təyin olunur.

Osmos
-----

Osmos — məhlulu saf həlledicidən, yaxud müxtəlif qatılıqda 2 məhlulu bir-birindən ayıran arakəsmədən maddələrin birinin diffuziyası.

Mənbə
-----

* A. Məhərrəmov, M. Allahverdiyev və b. "Kiçik kimya ensiklopediyası", Bakı-1997.
**Sirri adası** (*fars.* جزیره سیری‎) — Fars körfəzində İrana məxsus adalardan biri. Əbumusa adasından bir qədər qərbdə yerləşir. Hündürlük baxımından da ondan hündürdür. Ada trapesiya formasına malikdir. Onun sahəsi 17 km² təşkil edir. Farorv adası ondan şimalda yerləşir.

Uzun zaman Sirri adası ilə əlaqədar olaraq Fars körfəzinin ərəb ölkələrilə İran arasında konflikt yaşanmışdır. Ancaq hazırda ada rəsmən İran ərazisi kimi tanınır.

Adı
---

Adanın farsca adı Razdır. Bu isə farcadan tərcümədə «sirr» deməkdir. Ancaq adanın ərəbcə adı olan «Sari» tərcümədə eyni kəlməni sirri bildirir. Hazırda isə sirr sözü fars dilində də işlədilir. Adanın adı isə ərəbcədən qalmadır.

Ada digər adlarla tanınırdı. Əvvəllər ada «sari» və ya «suri» olaraq adlanırdı. Suri adı adada bitən bitkilərin qırmızı çiçəkləri və ya qırmızı torpaqları ilə əlaqədardır.

Coğrafi yerləşməsi
------------------

Sirri adası inzibati baxımından İranın Hörmüzgan ostanı ərazisinə daxildir. Ada Fars körfəzinin suları ilə əhatələnmişdir. Vilayətin mərkəzi olan Bəndər-abbasa qədər olan məsafə təqribi olaraq 152 dəniz milidir. Ada nəzərə çarpacaq hündürlüyə sahib deyildir. Ərazisi əsasən hamardır. Adanın ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 24 metr yüksəklikdə yerləşir. Adanın sahəsi 17 km² təşkil edir.

Əhalisi
-------

Adanın şimal hissəsində yaşayış məntəqəsi və digər obyetlər yerləşir. Burada əvvəllər adanın yerli əhalisi yaşayırdı. Sonradan isə onlar adanı tərk etmişlər. Hazırda ada hərbi obyekt kimi istifadə edilir. Adada ancaq hərbiçilər yaşayır. Hərbiçilərdən başqa adada neftçilərdə vardır ki, onlar neft hasilatını təşkil edir. Burada hərbi aerodrom vardır.

Flora və fauna
--------------

Ada bitki örtüyü baxımından olduqca kasıbdır. Onun ərazisində bir necə palma ağacından başqa iri bitki yoxdur. Adada qırmızı gil ehtiyatları vardır. Heyvanlar aləmindən isə ada ancaq qağayı və ceyranlar görülür.

İqlimi
------

Adanın iqlimi quraqdır. Tropik qurşaqda yerləşir. Sirri adasında yay ayları (əsasən iyul və avqust aylarında) temperatur 28 °C-dən (82 °F) daim yuxarı olur. Nəticədə istilik indeksləri ümumiyyətlə yay dövründə ən çox günlərdə 50 °C (122 °F) səviyyəsindədir. Burada böyük rütubət yay mövsümünün normal çöl iqlimlərindən daha aşağı olmasına səbəb olur. Buna səbəb isə Fars körfəzinin isti sularından hava axınının təsiridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-03.

Mənbə
-----

* Siri adası
Məzmun
------

Gənc qız illər öncə unudulmayan bir səhv edir. Bu səhv onun keçmişi və gələcəyi arasında sanki bir körpü rolunu oynayır. Bu elə bir səhvdir ki, keçmişinə baxanda keçmişini, gələcəyə baxanda gələcəyini itirməkdən qorxur. Etdiyi səhvə görə bütün doğmalarını itirir. O bir övladı ilə çıxılmaz vəziyyətdə qalır. Nəhayət bir gün özünə iş axtaran zaman keçmişi ilə üzləşir. Bu hadisədən sonra onun əsl həyat mübarizəsi başlayır.

Yaradıcı heyət
--------------

Qeyd: Obrazların adı titrlərdəki kimidir.

**Bədii rəhbər:** Vaqif Mustafayev
**Quruluşçu rejissor:** Əbdül İsayev
**Rejissor:** Rüfət Alıyev
**Ssenari müəllifləri:** Elsevər Mehdizadə, Azər Səlimli
**Quruluşçu operator:** Elşən Rafiqoğlu
**Baş prodüserlər:** Rüfət Alıyev, Günel Namiqqızı
**Rejissor köməkçisi:** Fərid Kərimov
**Montaj:** Nihat Qaibov, Fərhad Mikayılov
**Səs rejissoru:** Eldar Məmmədli
**Səs operatoru:** Ramiz Əsədov
**Bəstəkar:** Azər Hacıəsgərli
**Quruluşçu rəssam:** Daşqın Həsənli
**İşıq şefi:** Elşən Rafiqoğlu
**İşıqçılar:** Namiq Dadaşov, Razi Cabbarov
**Qrim rəssamı:** Şəhla Məmmədova
**Geyim rəssamı:** Əminə Cəfərova
**Kostumer:** Leyla Qasımova
**İcraçı prodüsser:** Kamran Məhərrəmli
**Kadrarxası çəkilişlər:** Vüqar Faziloğlu, Səbuhi Səmədov
**Piyar menecer:** Ramin Qasımov
**Menecerlər:** Günel Namiqqızı, Elvin Xanızadə
**Texnik:** Vahid Əliyev

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Aygün Attar** (1962, Qubadlı) — professor, Türkiyənin Giresun Universitetinin rektoru (2012–2016).

Həyatı
------

Aygün Attar 1962-ci ildə Qubadlıda anadan olub.

1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetini bitirmiş, 1993-cü ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının Tarix şöbəsində doktorluq müdafiəsi etmişdir.

Aygün Attar 1990-cı illərin ortalarından Türkiyədə yaşayır və Türkiyə vətəndaşıdır.

2012–2016-cı illərdə Türkiyənin Giresun Universitetinin rektoru olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Aygün Attar Xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə 3-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.
Aygün Attar 2014-cü ildə Oksford Universitetinin Sokrat mükafatına mükafatına layiq görülüb.

15 aprel 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə "Dostluq" ordeni ilə təltif edilib

Elmi fəaliyyəti
---------------

Azərbaycan tarixi və mədəniyyətinin təbliği istiqamətində fəaliyyət göstərən professor ermənilərin Azərbaycan və Anadolu türklərinə qarşı törətdiyi soyqırımlara həsr olunmuş bir çox məqalənin müəllifidir.

"METAFİZİKA" beynəlxalq fəlsəfi və fənlərarası araşdırmalar jurnalının 5-ci sayından jurnalın "Tarix, Arxeologiya və Antropologiya" üzrə redaksiya heyətinin üzvüdür.

### Kitabları

* Aygün Attar (Haşimzade). İran'ın etnik yapısı: yakındönem ve günümüzde. Ankara: Divan Yayıncılık, 2006, 388 sayfa. ISBN 9750107403

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Fuad.* "Türkiyədəki azərbaycanlı rektor Oxford Socrates mükafatına layiq görülüb". PALİTRA (az.). palitranews.az. 03.09.2014 - Saat: 11:47:00. 2015-04-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-05.
2. ↑  *Erol Işık.* "Aygün Attar'ı tanıyor musunuz?" (türk). blog.milliyet.com.tr. 14 Nisan 2009. 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-05.
3. ↑  "Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə bir qrup şəxsin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-13.
4. ↑  "Aygün Attarın "Dostluq" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-15.
5. ↑  ""Metafizika" jurnalının redaksiya heyətinin üzvləri". 2022-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-01.