recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Çeşmənin bugünkü görünüşü
1850-ci ildə, William Henry Bartlett tərəfindən çəkilən III Əhməd Çeşməsi
**III Əhməd çeşməsi** — İstanbulda Topqapı sarayının giriş qapısı ilə Ayasofya arasında Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşanın təklifi ilə III Əhməd tərəfindən Perayton adlı bir Bizans çeşməsinin yerinə inşa etdirilən çeşmə Osmanlı memarlığının şah əsəridir. Türk rokoko üslubunun ən gözəl nümunələrindən biri olan çeşmə 1728-ci ildə inşa edilmişdir. Memar Əhməd Ağa tərəfindən inşa edilmişdir.

Çeşmənin künclərində yumşadılmış kənarları düzbucaqlı plandadır. Künclərində fəvvarələr olan çeşmə taxta saçaqlı bir dam ilə örtülmüşdür. Kənardan görünə bilən qübbələr yalnız görünüş üçün hazırlanmışdır. Üstündə muqarnas kəmər və üstündə çini kəməri var. Bu çinilərə həm klassik motiflər, həm də lalə və akantus yarpaqları kimi Avropa motifləri daxildir. Vazadaki çiçək motivləri qərbləşmə ilə Osmanlı bəzəklərində görünməyə başladı. III Əhməd kitabxanasında da bu çeşmədə olanlara bənzər bəzək əşyaları var.

Sultan III Əhmədin "Nəcib" təxəllüsü ilə bəzi mənzumələri vardır. Dərin sənət zövqünə sahib Sultan III Əhməd xan tanınan bir şair və mükəmməl bir xəttat idi. Babi-hemayunun qarşısında tikdirdiyi çeşmənin yazısı ilə Drağman caminin qapısı üzərindəki kitabə III Əhmədin öz yazısıdır. Müqəddəs Kitabımız Qurani-Kərimi öz əllərilə yazan Sultan III Əhməd tikdirdiyi Sultanəhməd çeşməsinə bir şeirini şəxsən öz əllərilə yazıb. Bundan əlavə, onun Ayasofya camisinə asılmış gözəl lövhələri də vardır.

Həmçinin bax
------------

* III Əhməd
* Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sultan III Əhməd çeşməsi". 2019-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-05.
**Misir bazarı** (*ing.* Spice Bazaar), (*türk.* Mısır Çarşısı) — İstanbulun qədim hissəsində, Eminönü rayonunda yerləşən bazar. İstanbulun ən böyük bazarı olan Qapalı çarşıdan sonra ikinci böyük bazar hesab edilir. Onun ərazisində 85-dən çox mağaza yerləşir. Dükanlar bazar günləri də fəaliyyət göstərir. Bazar 120 metr enə və 170 metr uzunluğa sahibdir. Bazarın əsas çeşidləri şirniyyat, ədviyyat və otlar, qurudulmuş meyvə, ət və süd məhsullarıdır

Bizans dönəmində hazırkı bazarın yerində Makro Envalos adlı bir bazarın olması ehtimal edilir. Bazarın inşasına 1597-ci ildə III Muradın həyat yoldaşı, III Mehmedin anası safiyə Sultanın əmri ilə balanılmışdır. 67 illik inşaatdan sonra 1660-cı ildə IV Mehmedin anası Turhan Xədicə Sultannın dəstəyi ilə inşa edilmişdir. Tikinti Kazım ağanın layihəsi əsasında inşa edilsə də, tikinti işləri 1660-cı ilin son aylarında digər memar Mustafa Ağanın nəzarəti altında davam etdirilmişdir. İlk əvvəllər Yeni Məscid kompleksinin bir hissəsini təkil edirdi. Bu kompleksin tamamlanmasında əsas maliyyə qaynağı rolunu oynamışdır. Tikili L hərfi şəklində tikilmişdir. Binanın altı giriş qapısı var. Kompleksin qübbələri qurğuşun ilə örtülmüşdür.

İlk əvvəllər "Yeni", sonradan isə "Validə" bazar olaraq adlanmışdır. Daha sonra "Misir bazarı" adlandırılmışdır. Bunun səbəbi isə o dövr ədviyyatının əksəriyyəti Hindistandan Misir vasitəsilə Avropaya çatdırılması idi. Bu əsasən 19-cu əsrdən etibarən işlədilir.

Misir bazarı iki dəfə güçlü yanğından zərər görmüşdür:1691 və 1940-cı illər. 1940–1943-cü illərdə aparılan bərpa işləri zamanı kompleks özünəməxsus xüsusiyyətlərinin bəzisini itirmişdir. 1941-ci ildə bazar Yeni məsciddən yolla ayrılmışdır. 1998-ci ildə bazarda partlayış baş vermişdir. Bir neçə uşaqda daxil olmaqla yeddi nəfər həlak olmuşdur. Hadisədən sonra bazarın girişində təhlükəsizlik gücləndirilmişdir.

Qalereya
--------

* Misir bazarının binasıMisir bazarının binası
* Kompleksuin qalereyalarından biriKompleksuin qalereyalarından biri
* ƏdvalarƏdvalar
* Quru meyvə satışıQuru meyvə satışı
*

Mənbə
-----

* WikiMAPIA
**İnsan resursları** — təşkilatın və ya müəssisənin istehsal və xidmət sahələri üzrə qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün istifadə etdiyi əsas resurslardan biridir. İnsan istehsal prosesinin ayrılmaz hissəsi olmaqla yanaşı, eyni zamanda onun hədəfidir. İnsan resursları termini təşkilatın daxili və xarici insan potensialından yararlana biləcəyi bütün insanları ifadə edir, yəni birinci rəhbərdən tutmuş ən aşağı vəzifədə çalışan işçiləri və potensialları əhatə edir.

İnsan resurslarının idarə edilməsi
----------------------------------

İnsan resurslarının idarə edilməsi -iş yerində insana yönəlmiş bütün fəaliyyətləri əhatə etməklə,
müəssisə daxilində insan qüvvəsinə olan ehtiyacın planlaması, iş analizlərinin aparılması və hüquq və öhdəliklərin müəyyənləşdirilməsi, namizədlərin cəlbi, seçimi və yerləşdirilməsi, işçilərin təlim və inkişaf etdirilməsi, performansın ölçülməsi, karyeranın idarə olunması, mükafatlandırma sistemi, nizam-intizam, sosial-mədəni fəaliyyətlər kimi funksiyaları özündə cəmləyir. İnsan resurslarının idarə edilməsinin ən önəmli xüsusiyyət insanı əsas tutmasıdır. Lakin, bu təşkilatın məqsədlərinin əsas olmadığı mənasını vermir. Bu yanaşma, insanın iş yerinin dəyərini mənimsəməsi, xoşbəxt və təmin olunmuş bir həyat sürməsinin işin məhsuldarlığına da təsir edəcəyini göstərir.

Mənbə
-----

* İlhami Fındıkçı, İnsan kaynakları yönetimi, I Baskı, 1999, ss. 23–24.
'*Nea Eklezya **(*yun.***  Νέα Ἐκκλησία **Azərbaycanca:*** **'Yeni Kilsə**) — Bizans İmperatoru Makedoniyalı I Basileios tərəfindən 876 ilə 880-ci illər arasında Konstantinopolda inşa etdirilmiş bir kilsədir. Bizansın paytaxtında VI əsrdə inşa edilən Aya Sofyadan sonra inşa edilmiş ilk monumental kilsəyə. Bizans arxitekturasının orta çağının başlanğıcını işarə edən bu kilsə Palaiologos Xanədanı dövrünə qədər istifadə edilmişdir. Osmanlılar tərəfindən barıt anbarı olaraq istifadə edilən bu quruluş, 1490-ci ildə ildırım düşməsindən sonra təxrib olmuşdur.

Tarixi
------

Basileios oğlu Konstantin və ikinci arvadı Empress Evdokia İngerina.
İmperator I. Basileios, Bizans tarixinin ən müvəffəqiyyətli ailəsi olan Makedon Xanədanının qurucusudur. Basileios, özünü imperatorluğun yenidən qurucusu, yeni Yustinian adlandırmış və böyük qabaqcılı kimi Konstantinopolisdə böyük bir inşa hücumu başlatmışdır. Yeni Kilsə adının ilk sözü *Nea*, Basileiosun Aya Sofyasını və yeni bir dövrün başlanğıcını işarə edər.

Müqəddəs Əmanətlər
------------------

Daphne Sarayında olan Əziz Stefen Kilsəsi, Faroslu Bakirə qızın Kilsəsi ilə birlikdə Nea Eklezya, İmperatorluq sarayında olan müqəddəs əmanətlərin ana evsahiplerinden biriydi. Bunlar arasında peyğəmbər İlyasa aid köçün, üç mələyi qonaq etdiyi İbrahimin masası, Şamuelin Davudu müqəddəs yağ ilə yağlarken istifadə borusu və Böyük Konstantinin əmanətləri vardı. 10. əsrdən sonra sarayda Ana tac otağı Hrisotriklinos kimi digər yerlərdə olan daha başqa əmanət Nea Eklezya'ya daşınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Stankovic (2008)
2. ↑  Klein (2006), p.93
3. ↑  Klein (2006), pp. 92-93

Xarici keçidlər
---------------

* 3D reconstruction of the building at the *Byzantium 1200* project
**Taksin Çinnavat** (tay ทักษิณ ชินวัตร ; 26 iyul 1949[…], Sankanpxenq[d]) — Tailand iş adamı, siyasətçi və ziyarətçi professorudur. 2001-ci ildən 2006-cı ilədək Taylandın Baş naziri vəzifəsində çalışmışdır. Hakimiyyətdən kənarlaşdırıldıqdan sonra 2008-ci ildə korrupsiyada günahkar bilinir və hazırda özünü sürgündə yaşayır.

Thaksin 1987-ci ildə mobil telefon operatoru Advanced Info Service və İT və telekommunikasiya konqlomeratı Shin Corporation şirkətini qurdu və nəticədə onu Taylandın ən varlı adamlarından biri etdi. O, 1998-ci ildə Tay Rak Tayland Partiyasını (TRT) qurdu və sürüşkən bir seçki qələbəsindən sonra 2001-ci ildə Baş Nazir oldu. Tamamilə vəzifə tutan ilk demokratik yolla seçilmiş Baş nazir və 2005-ci ildə yenidən seçildi. böyük əksəriyyəti.

Taksin 2500-dən çox insanın öldüyü "narkotiklərə qarşı müharibə" elan etdi. Thaksin hökuməti yoxsulluğu azaltmaq, infrastrukturu genişləndirmək, kiçik və orta sahibkarlığı təşviq etmək və ümumdünya səhiyyə əhatə dairəsini genişləndirmək üçün proqramlara başlamışdır. Thaksin, müsəlman cənub əyalətlərində separatçı üsyanlara qarşı güclü silahlı bir yanaşma etdi.

Onun korporasiyadakı səhmlərini milyarddan çox vergidən azad dollara satmaq qərarı mübahisələrə səbəb oldu. Xalqın Demokratiya İttifaqı və ya "Sarı köynəklər" adlandırdığı Thaksinə qarşı bir hərəkat, onu korrupsiyada, vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə və avtokratik meyllərdə ittiham edərək kütləvi etiraz aksiyalarına başladı. Thaksin müxalifət tərəfindən boykot edilmiş və Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən etibarsız sayılan seçki adlandırdı.

19 sentyabr 2006-cı ildə hərbi çevrilişdə Thaksin devrildi. 2008-ci ildə Taylanda qısa bir səfər istisna olmaqla, Thaksin özünə qəsd edilmiş mühacirətdə yaşadı. Səlahiyyətindən sui-istifadə etdiyinə görə qiyabi olaraq 2 il həbs edildi. Xaricdən o, 2008-ci ildə idarə olunan Xalq Güc Partiyası və onun varisi Pheu Thai Partiyası, eləcə də Diktaturaya Qarşı Demokratiya Naminə Vahid Cəbhə və ya "Qırmızı Köynək" hərəkatı vasitəsilə Tayland siyasətinə təsirini davam etdirdi. Kiçik bacısı Yinqluk Sinavatra 2011-ci ildən 2014-cü ilə qədər Taylandın baş naziri olub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Thaksin Shinawatra // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  Thaksin Shinawatra // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
**Hadi Rəcəbli** və ya **Hadi Rəcəbov** (25 oktyabr 1947, Viravul, Lənkəran rayonu – 17 aprel 2024, Bakı) — I–V çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Əmək və Sosial Siyasət Komitəsinin sədri, Azərbaycanda ilk siyasi elmlər namizədi, siyasi elmlər doktoru, professor.

Həyatı
------

Rəcəbli Hadi Musa oğlu 1947-ci il oktyabrın 25-də Lənkəran rayonunun Viravul kəndində anadan olmuşdur. Moskva Yeyinti Sənayesi İnstitutunun texnologiya fakültəsini və Bakı Ali Partiya məktəbini bitirmişdir. 1963-cü ildən Lənkəran çörək zavodunda fəhlə, mühasib, texnoloq, iqtisadçı işləmişdir. 1971-ci ildən Lənkəran Şəhər Komsomol Komitəsinin ikinci katibi, 1972-ci ildən birinci katibi, 1978-ci ildən "Bakinski raboçi" qəzetinin xüsusi müxbiri, 1980-ci ildən Lənkəran Şəhər İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. 1981-ci ildən Azərbaycan KP MK-nın inspektoru, 1983-cü ildən Şəki Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetində referent, aparıcı mütəxəssis, bölmə müdiri, şöbə müdirinin müavini, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

Ehtiyatda olan mayordur. 9 kitabın və 220-dən çox elmi-publisistik məqalənin müəllifidir. Azərbaycanda ilk siyasi elmlər namizədidir.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür.

On birinci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin, birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü və beşinci çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur.

2015-ci il noyabrın 7-də 74 saylı Lənkəran kənd seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.

Medalları və təltifləri
-----------------------

Siyasi elmlər doktoru, professordur.

* "Əmək igidliyinə görə" medalı (1976),
* "Əmək rəşadətinə görə" medalı (1977),
* "Şərəf" nişanı (1986),
* "Şöhrət" ordeni (2007),
* İkinci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (2017) ilə təltif edilmişdir.

Ailəsi
------

Evlidir, 4 övladı, 10 nəvəsi var. Bakı Slavyan Universitetinin sabiq rektoru Nurlana Əliyeva ilə qudadır.

Mənbə
-----

Media forum. Hadı Rəcəbli "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub. [*ölü keçid*]

* H. M. Rəcəblinin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı.
* Yeni Milli Məclisdə Şəkini təmsil edəcək 4-cü deputat, telefonu və ürəyi açıq olan şəxs — Hadi Rəcəbli.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hadi Rəcəbli vəfat etdi - Yenilənib
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-17.
**The İstanbul Edition** — İstanbulda otel.

"The İstanbul Edition" hoteli İstanbulun Levent məhəlləsində 20 noyabr 2003-cü ildə terror hücumuna məruz qalan və Azərbaycan əsilli iş adamı Mübariz Mənsimov tərəfindən 90 milyon dollara satın alınan HSBC bankın binasının yerində yaradılıb.

Hotelin rəsmi açılışı 4 may 2011-ci ildə keçirilib. Qırmızı lenti Türkiyənin mədəniyyət və turizm naziri Ertuğrul Günay, İstanbul valisi Hüseyin Avni Mutlu, Mübariz Mənsimov və ortağı İsgəndər Xəlilov kəsiblər.

Açılış mərasiminə Hollivud ulduzu Diane Kruge və sevgilisi Joshua Jackson, ingilis modelyeri Riçard Nicoll, o cümlədən Mübariz Mənsimovun yaxın dostları qatılıb. Qonaqlara şampana qonaq ediliblər. Səhnədə müğənni Sezən Aksu yer alıb.

Qeyd edək ki, 2 il ərzində binanın 78 nömrəsi olan hotelə çevrilməsi üçün 60 milyon dollar sərmayə qoyulub. Hotelin bir nömrəsinin bir günlük qiyməti 400 dollardan başlayır. Hoteldə kral dairəsinin 1 günlük qiyməti isə 7 min 500 dollardır. Otel "Marriott International"ın "Editon" markası altında fəaliyyət göstərəcək. Bu, "Editon" markası altında fəaliyyət göstərən dünyada ikinci, Avropada isə birinci otel olacaq. Hotelə Palmali Şirkətlər Qrupu ilə birlikdə "İSR Group" da sərmayə qoyub. Hoteldə dünyanın restoran və cecə klubları sırasında ən məşhur olan markalar da fəaliyyət göstərəcək. Bu sırada məşhur gecə klubu "Billionarire Club" da var. Bu kluba qrupla gələnlərin ən azı 270 dollarlıq bir içki butulkası açdırması gərəkdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


Vikixəbərdə **Mübariz Mənsimov İstanbulda otel açdı** mövzusunda xəbər var.

* Mübariz Mənsimov İstanbula otel açdı Arxivləşdirilib 2011-05-09 at the Wayback Machine
2013-cü il
**Tophane Qəsri** — Topxanədə, Necatibəy Prospekti üzərində və Nusretiyə Məscidinin yanındadır. Köhnə Topxanə Meydanının ən əhəmiyyətli elementlərindən biridir.

Sultan Əbdül-Məcid tərəfindən İngilis memar Uilyam Ceyms Smitə inşa edilən binanın tikintisi 1852-ci ildə başa çatdırılmışdır. Qəsr, padşahların Topxanədəki hərbi obyektləri səfərləri və ya şəhəri dəniz yolu ilə səfərə gələn xarici dövlət adamlarının qarşılanması zamanı istifadə edilən bir məkan olmuşdur. Rus Çarının qardaşı Qrandük Konstantin Sultan Əbdül Məcid tərəfindən burada qəbul edilmiş, Osmanlı-Yunan müharibəsinə son qoyan 1897-ci il beynəlxalq konfransı və Lozanna Müqaviləsi sonrası Beynəlxalq Boğazlar Komissiyası Topxanə Qəsrində toplanmışdır.

Qəsr dənizə paralel, dördkünc planlı və iki mərtəbəli bir binadır. Xarici səthindəki bəzəklər, ikinci mərtəbədəki konsollara oturdulan barokko üslub çıxıntılar, əl işləmələri tavan bəzəmələri və mərmər buxarıları qəsrin ən cəlbedici xüsusiyyətləri arasındadır.

İstinadlar
----------

* 
* 
* Arxivləşdirilib 2016-03-08 at the Wayback Machine
**Antropogen istehsal amili** (AİA) — bilavasitə istehsal prosesində məşğul olan insan sağlamlığında neqativ dəyişmələr yaratmağa qadir olan amillərdir.

Ümumi məlumat
-------------

Öz təbiətinə görə AİA fiziki, kimyəvi, bioloji, psixofizioloji ola bilər. Öz təsirinə görə AİA aşağıdakılara bölünür:  

* *Zərərli* – təsiri müəyyən şəraitlərdə işləyən insanların xəstələnməsinə və ya əmək qabiliyyətlərinin aşağı düşməsinə səbəb olan AİA ( məs: səs, vibrasiya, elektromaqnit sahələri );
* *Təhlükəli* – təsiri müəyyən şəraitlərdə işləyən insanların zədələnməsinə və ya sağlamlığının kəskin pisləşməsinə səbəb olan AİA ( məs: elektrik cərəyanı, müəyyən konsentrasiyalı qaz şəkilli xlor, səs, vibrasiya və s. );
* *Xüsusi təhlükəli* – təsiri müəyyən şəraitdə sənaye qəzalarına səbəb olan AİA ( ionlaşdırıcı şüalanma, yanğın, partlayış, küllü miqdarda qaz şəkilli xlor tullantısı ).

Təsir dairəsi
-------------

Sənayenin bəzi sahələri var ki, on illərdir ətraf mühitin antropogen çirklənməsində başlıca rola malikdirlər. Ekoloji vəziyyətin formalaşmasında ən çox neqativ təsir elektroenerji sektorundan daxil olur. *"İnsan - ətraf mühit"* sistemi qapalıdır, ondakı balansın ixtiyarı pozuntusu faciəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. Məsələn, təkamül prosesində təbiətdə istilik balansı yaranmışdır ki, bu da enerjinin üzvi birləşmələrdə yığılması və onun istilik şəklində səpilməsi ilə müəyyən olunur.  Günəş enerjisinin üzvü birləşmələrə çevrilməsilə başlanan avtotrof bitkilərdən fərqli olaraq, insan üzvü maddələrdən istifadə edir. Onları yandırır və toplanmış enerjini istiliyə çevirir. Enerji sərvətlərini hasil etdikdə, insan torpağın bioloji tərkibini dağıdır və onun deqradasiyasına səbəb olur. Təbii sərvətlərdən istifadə etdikdə, insanın təsərrüfat fəaliyyəti olduqca effektsizdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Təbiət və insan Arxivləşdirilib 2017-07-06 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Ətraf mühitin çirklənməsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Şahid Əhmədov, Mühəndis ekologiyası,Bakı-2012
**İt** — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin i̇tlər fəsiləsinin canavar cinsinə aid heyvan növü.

Xüsusiyyətləri
--------------

Başı az çox uzun, üst çənədə üç, alt çənədə dörd kəsici dişi olur. Ön ayaqları beş, arxa ayaqları dörd barmaqlıdır. Dırnaqları pişik kimi çəkilə bilmə xüsusiyyətindən məhrumdur.

Haqqında
--------

Gündüz və gecə fəaldır. Qoxu hiss etmə və eşitmə duyğuları itidir. Görmə mexanizmi, sarı və mavi rəngləri daha yaxşı qəbul edə bilən quruluşdadır. Ağıllı olduğundan asan tərbiyə edilə bilər. Sahibinə bağlılığı ilə tanınır. Barmaqları üstündə qaça bilir və yaxşı üzür. Saatda 60 km sürətlə yol qət edə bilir.

Erkək itlər arxa ayaqlarından birini qaldıraraq sidik buraxarlar. Ağac kökü, qaya kimi yerlərə qoxulu olan sidiklərini edərək bölgələrinin sərhədlərini cizirlər. Daha sonra arxa ayaqları ilə öküz kimi təpinərək, sidik və nəcis qoyduğu yerə ayaqlarındakı bezdə olan hormonları buraxar. Bu hormonlar itin cinsiyyəti, yaşı, statusu və artma vəziyyəti kimi mövzularda digər itləri məlumatlandırmaq üçündür. Hər it qonşu itlərin qoxulu işarələrini tanıyar və bölgələrinə girməkdən çəkinər. İtlərin qoxu yaddaşı son dərəcə inkişaf etmişdir və yeni bir qoxunu aldıqdan dərhal sonra burnunu yalayaraq bu qoxunu yaddaşına həkk edir.

Artma
-----

Erkək itlərin uyğunlaşma motivi, hirsliliyə gəlmiş hər hansı bir dişi qoxusu alıb-götürdüyündə dövrəyə girərkən, dişilər irqlərə görə dəyişməklə birlikdə ortalama 180 gündə bir uyğunlaşma dövrünə girərlər və yalnız bu dövrün uyğun günlərində cütləşə bilərlər. Uyğunlaşmanın olduğu dövrdə qanama olar və bu dövr, 180 gündə bir, 18 gün davam edən bir siklustur. 57-70 gündəlik bir hamiləlik dövrəsindən sonra dişi, burnu tamamilə açıq, gözləri bağlı və kar 1-8 bala doğar. Bala sayı, uyğunlaşma sıxlığı, uyğunlaşma zamanı, dişini dölləyən erkəklərin sayı ya da erkəyin döl keyfiyyəti kimi faktorlara bağlıdır. Bala doğulduğunda, yalnız burnu açıqdır. Təxminən olaraq 14-cü gündə gözləyər, 21-ci gündə qulaqlar açılar. Ana it, doğumda son balanın gəlməsi ilə birlikdə bala toplama mühərrik şablonunun təsiri ilə 14 gün boyunca balalarına böyük bir maraq/əlaqə göstərər. 14-cü gündə balaların gözləri açıldığında, anadakı oksitosin hormonu normal səviyyəyə gəlməyə başlar və ana balaları ilə maraq/əlaqəsini yavaş yavaş kəsməyə başlar. Balalar altı həftə boyunca süd əmərlər.

İtlərin tər bezləri ayaq yastıqlarındadır. Kifayət qədər tər təyin etmədikləri üçün, ağız və tüpürcək yolu ilə maye təyin edərlər. Xüsusilə isti zamanlarda dillərini ağızlarından çıxardaraq hərarətlərini çölə ataraq sərinləyərlər.

Şəkilləri
---------

* №1007№1007
* №1008№1008
* №1009№1009
* №1010№1010
* №1011№1011
* №1012№1012
* №1013№1013

Maraqlı faktlar
---------------

* Bir itin burnu o qədər həssasdır ki bir vedrə dolu su ilə içində bir çay qaşığı duz qarışdırılmış bir vedrə dolu suyun qoxusunu ayırd edə bilər.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Balto

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q144
* Wikispecies: Canis lupus familiaris
* EPPO: CANIFA
* TSA: 3358

 |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Bela.

**Bela Çobel** (4 sentyabr 1883[…], Budapeşt – 30 yanvar 1976, Budapeşt) — Budapeştdə XX əsrin əvvəllərində G8 ilə əlaqəsi ilə tanınan bir Macar rəssamı idi. Onlar Macarıstanda fovizm, kubizm və ekspresyonizmlə yanaşı postimpressionist üslubların tətbiqi ilə tanınırdılar.

Bioqrafiya
----------

Bela Çobel 1883-cü ildə Budapeştdə yəhudi-macar ailəsində anadan olub. Rumıniyanın Baia Mare şəhərində rəssamların koloniyasında keçirilən Nadibanya Azad Məktəbində Bela İvani-Qrunvald şagirdi oldu. 1902-ci ildə Münihdə təhsil alıb, burada Jules Pasquin, Rudolf Levy və Walter Bondi ilə dost oldu. 1904-cü ildə, Macarıstandan gələn bir çox gənc sənətçi kimi, əlavə işlər üçün Parisə getdi; Julian Akademiyasında Jean-Paul Lawrencein tələbəsi olaraq oxudu.

Onun tərzi əvvəlcə Nagybaniya məktəbinin təbiət prinsiplərini əks etdirirdi. 1905-ci ildə Parisdə Foves qrupunun rəssamları ilə görüşdükdən sonra eyni il Salon d'Avtome-də nüfuzlu sərgidə işlərini görəndən sonra, əsərlərində parlaq rənglər daxil etməyə başladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  Béla Adelbert Czòbel (nid.).
3. 1 2  The Fine Art Archive. 2003.
**Ara sözlər** — danışanın ifadə etdiyi fikrə münasibətini bildirən sözlər. Məsələn:

*Şairdir, **görünür,** düz ilqarı var.* (Səməd Vurğun)

***Bəlkə**, bu yerlərə bir də gəlmədim,*
Duman, salamat qal, çən salamat qal.
(Məmməd Araz)

Ara sözlər ifadə formasına görə *söz, söz birləşməsi* və *cümlə* şəklində olur.

İfadə forması
-------------

### Söz şəklində

*Bəlkə, əlbəttə, doğrusu, bircə, zənnimcə, məncə, yəqin, heyif, müxtəsər, əsasən* və s. ***Yəqin,** sən də getməlisən.* *Elşən, **əsasən,** doğru məlumat verdi.* ***Müxtəsər,** bu işi qurtarmalıyıq.* *Vüqar, **zənnimcə,** daha düzələr.*

### Söz birləşməsi şəklində

*Sözün düzü, mən bilən, sən bilən, mənim fikrimcə, bir sözlə və s.*
**Sözün düzü,** bunu səndən gözləməzdim.**Siz bilən,** o qayıdacaqmı?**Mən bilən,** sonu yaxşı olacaq.İndi, **sözün doğrusu,** hər şeyi açıq deyə bilmirəm.

### Cümlə şəklində

*Görünür, düzdür, doğrudur, necə deyərlər, elə bilirəm, ola bilsin (ki), olsun (ki), demək olar (ki).* ***Düzdür,** pis adam deyil, amma bir az laqeydliyi var.* ***Ola bilsin,** sabah onu görəcəyəm.*

Mənaca növləri
--------------

### Təsdiq bildirənlər

*Əlbəttə (ki), sözsüz (ki), şübhəsiz (ki), şəksiz, doğrusu, düzü, həqiqətən (də), yeri gəlmişkən və.s*

### Güman, şübhə bildirənlər

*Bəlkə (də), deyəsən, güman ki, çox güman ki, görünür, görəsən, görən, olmaya, ehtimal ki və s.*

### Fikrin mənbəyini bildirənlər

*Məncə, sizcə, mənə görə, zənnimcə, deyilənə görə, mən bilən və.s*

### Nitqin hissələri arasında əlaqəni bildirənlər və ya nəticə bildirənlər

*Nəhayət, beləliklə, demək, deməli, xülasə, ümumiyyətlə,müxtəsər, qərəz, axır ki və.s*

### Təəssüf bildirənlər

*Heyif (ki), çox heyif, təəssüf (ki), əfsus (ki) və.s*

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan dili

İstinadlar
----------

1. ↑  *TQDK 2014.* Sintaksis.
2. ↑  Ara sözlər.
Mühəndis kalkulyatoru
Mühəndis kalkulyatoru
**Kalkulyator** — hesab əməliyyatları üçün istifadə olunur.

Elektron kalkulyator
--------------------

Hesabın əsas əməliyyatlarını yerinə yetirmək üçün istifadə olunan, kiçik portativ, adətən ucuz elektron cihazdır. Müasir kalkulyatorlar çox kompyuterlərdən daha portativ dirlər lakin PDAların çoxunun ölçüsün əl kalkulyatorlar ilə müqayisə etmək olar.

Stolüstü kalkulyator
--------------------

1964-cü ildə Sharp şirkəti tərəfindən element bazası tranzistor olan ilk stolüstü kalkulyator istehsal edilmişdir.

Etimologiya
-----------

Calculator latın sözü «hesabdar» sözündən, o isə calculo «sayıram» feildən yaranıb. O isə öz növbəsində calculus «xırda daş» sözündən yaranıb (keçmişdə xırda daşlar saymaq üçün istifadə edilirdi).

Tarixi
------

1820-ci ildə fransız ixtiraçı və sahibkar Tomas de Kolmarın (Charles Xavier Thomas de Colmar) yaratdığı, dünyada ilk kalkulyator olan arifmometr satışa çıxarılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* Mexaniki kalkulyator - Mexaniki kalkulyatorlar, fotolar, ehtiyatlar və təlimatlar toplusu


Vikianbarda Kalkulyator ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Britannica (onlayn) · Treccani |
| Normativ yoxlama | BNF: 119323808 · GND: 4059093-8 · LCCN: sh85018798 · Microsoft: 2776836400 · NKC: ph508944 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Mehdiabad.

**Mehdiabad** — Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.

1957-ci ildə Samur-Abşeron kanalının istismara buraxılması ilə əlaqədar Novxanı, Fatmayı və Digah kəndlərinin sahələrində Abşeron Üzümçülük sovxozlarının salınmasına qərar verilir və ora rəhbərlik etmək Səfər Səfərova tapşırılır. S.Səfərovun təşəbbüsü ilə sovxoz üçün yeni qəsəbələrin salınması qərara alınır və tezliklə ilk binalar tikilir. Qəsəbə partizan, Sovet ittifaqı qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin şərəfinə Mehdiabad adlandırılır.

Tarixi
------

Mehdiabad Abşeronun yeni salınmış, lakin böyük qəsəbələrindən biridir. Mehdiabad qəsəbəsinin salınması sırf iqtisadi amillərlə bağlı olub. Abşeron yarımadasında kənd təsərrüfatını, xüsusilə üzümçülüyü inkişaf etdirmək məqsədilə bu ərazidə 1956-cı ildə sovxoz yaradılıb. 1958-ci ildə ilk yaşayış evləri tikilib. Qəsəbədə əsasən Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən olan, xüsusilə 1949–1950-ci illərdə Qərbi Azərbaycan torpaqlarından deportasiya edilmiş insanlar məskunlaşıb. Ərazisi 1957 hektar, əhalisi isə 11624 nəfərdir.

1999-cu ildə inzibati islahatlar aparıldı və yerli özünüidarəetmə orqanlarına ilk seçkilər keçirilərkən Mehdiabad bələdiyyəsi yaradılıb. Hazırda bələdiyyədə 13 nəfər üzv, 9 nəfər isə bələdiyyə qulluqçusu fəaliyyət göstərir.

İnfrastrukturu
--------------

Sovet dövründə qəsəbədə üzümçülük sovxozu, şərabçılıq emalatxanası, orta məktəb, kitabxana, kinostansiya, tibb məntəqəsi yerləşirdi..

Qəsəbədə şərab zavodu, kərpic zavodu, poçt, 5 orta məktəb, uşaq musiqi məktəbi, mədəniyyət evi, kitabxana, tibb məntəqəsi, şadlıq sarayı, polis bölməsi, məscid var.

Qəsəbədə Qara Yanvar qurbanlarının xatirəsinə abidə ucaldılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.* "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 2024-02-28. 2024-03-14 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-04-05.
2. 1 2  Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (PDF) (az.). 6. Bakı. 1979. 467. 2018-11-27 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-03-28.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-28.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-28.

| ⛭Abşeron rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Xırdalan |  |
| Qəsəbələr | Aşağı Güzdək • Digah • Ceyranbatan • Güzdək • Hökməli • Qobu • Mehdiabad • Pirəkəşkül • Saray • Şəfəq |
| Kəndlər | Fatmayı • Görədil • Masazır • Məmmədli • Novxanı • Nubar • Qobustan |
**Alıcı bazarı** – cari qiymətlər şəraitində əmtəə və xidmətlərin izafi təklifi mövcud olan və qiymətlərin düşməsi ilə nəticələnən qısamüddətli bazar situasiyası. Təklifin tələbi üstələməsi alıcıların sövdələr zamanı öz şərtlərini satıcılara qəbul etdirmələrini təmin edir. İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatı ölkələrində 1950-ci illərdən başlayaraq əmtəə təklifi artan tələbi üstələdiyi üçün satıcı bazarı Alıcı bazarına çevrilmiş və marketinq kommersiya fəaliyyəti sırasına qatılmışdır. Həmçinin Alıcı bazarı zamanı bazarda güclü rəqabət hökm sürür.İstehsalçıların çox,istehlakçıların az olması istehsal olunandan daha az əmtəə və xidmətin satışını yaradır ki, bura da rəqabət mexanizmi üçün ən əlverişli şərtlərdən yaranır. Həmçinin Alıcı bazarı əsasən inhisarın olmadığı bir səviyyədə müşahidə olunur.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 316. ISBN 978-9952-441-02-4.
Aleksandr Drevinin çəkdiyi portret
**Nadejda Andreyevna Udaltsova** (*rus.* Наде́жда Андре́евна Удальцо́ва) (d. 1886 - ö. 1961) — rus avanqard rəssam (suprematist, kubist).

Həyatı
------

Nadejda Udaltsova 1886-cı ildə Rusiyanın Oryol şəhərində anadan olub. O, Andre Seqonzak altında Parisdə, daha sonra Moskvada xüsusi sənət studiyalarında təhsil alıb.

Rusiyaya qayıtdıqdan sonra Vladimir Tatlinin studiyasında işləyib. 1910-1914-cü illərdə Rəssamlar İttifaqının üzvü olub.

Nadejda Udaltsova 1915-ci ildə Kazimir Moleviçin təsis etdiyi, avanqard rəssamların (Aleksandra Ekster, Lyubov Popova, İvan Puni, Kseniya Boquslavskaya, Olqa Rozanova, Nina Genke və başqaları) olduğu Supremus qrupuna qoşulub və digər suprematist rəssamlar ilə Verbovka Xalq Mərkəzində işləyib.

1920-ci ildə əri və görkəmli avanqard rəssam Aleksandr Drevinin təsiri ilə bədii sənətə dönüb. Onların oğlu görkəmli rus heykəltaraş Andrey Drevin (1921-1996) idi.

1929-1932-ci illərdə onlar Altay dağlarına səyahət ediblər və 1933-1935-ci illərdə Ermənistanda işləyiblər. 1938-ci ildə Aleksandr Drevin həbs olunub və NKVD tərəfindən güllələnib.

Nadejda Udaltsova 1961-ci ildə Moskvada vəfat edib.

1. 1 2  The Fine Art Archive. 2003.
2. ↑  RKDartists (nid.).
3. ↑  Union List of Artist Names (ing.). 2018.
**Laləzar Ramil qızı Hűseynova** — "Dağıstan Respublikasinin əməkdar artisti", "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət ișçisi", Salyan Dövlət Kukla Teatrının müdirəsi və Rejissoru, aktrisa.

Həyatı
------

Laləzar Ramil qızı Hűseynova 1964-cü ildə anadan olmușdur. Bakı şəhəri mədəni maarif texnikomunu" bədii yaradıcılıq kollektivinin rəhbəri" fakultesini ferqlenme diplomu ilə bitirib. Azərbaycan Mədəniyyət və Incəsənət Univerisitetinin "Musiqi teatr rejissoru" ixtisasını fərqlenmə diplomu ilə bitirib. 1995-ci ildən Dərbənd teatrında aktrisa vəzifəsində fəaliyyətə başlamişdır. 2004-cü ildə rejissor köməkçisi 2007-ci ildə qurulușçu rejissor 2011-ci ildən bu gunə qədər teatrda baş rejissor vazifəsinde çalışır. 2008-ci ildə Dagıstan Respublikasının əməkdar artisti fexri adina layiq görŭlmŭşdŭr. 2013-cŭ ildə Azerbaycan Respublikasinin əməkdar mədeniyyət ișçisi fexri adina layiq görŭlmŭșdŭr.

Heydər Əliyevin 80 illik yubileyi műnasibəti ilə ədəbi-musiqili kompozisiya Novruz bayrami və s. 2007–2013-cü illərdə teatr hər il L. Hüseynovanin tamașaları ilə Azerbaycan Respublikasında (Bakıda, Sumqayıtda, Gəncədə, Ağsu,Șamaxı, Qəbələ, Oguz,Șəki, Quba, Qusar, Xaçmaz, Xızı)qastrol səfərində olmușdur.

Hal-hazırda Qusar Ləzgi dram teatrinda baș rejissor vəzifəsində çalıșır.

9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə və 7 may 2020-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Yaratdığı rollar
----------------

Sara-"Solğun cicəklər", C. Cabbarlı; Telli-Arșin mal alan", Ü. Hacibeyov; Hafizə-"Pəri cadu", Ə. Haqverdiyev; Nisə-"Bankir adaxlı", T. Veliyeva; Patimat-"Kimdir muqəssir", H. Salixov; Qozbel-"Sonuncu məhəbbət", Konstantinov və Racer; Xanuma-"Xanuma" A. Saqareli və s.

Quruluş verdiyi tamaşalar
-------------------------

"Aydın"(C Cabbarlı),"Ulduz"(S. Rüstem), "Xanuma"(A.saqareli),"O olmasın bu olsun"(Ü. Hacıbeyov),"Yad qızı"(O. Kamal),"oğru"(R. N. Güntəkin),"Taleyin oyunu"(R Tohidoglu), "Qaynana"(M. Samxalov),"Sönmüş talelər"(R. Rəhimli)"Göyçək Fatma"xalq nağılı,"Xoşbəxtlik quşu"(E. Huseynov),"Çal-oyna"(I. Coșqun).

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 09.05.2018. 2018-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-10.
2. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 10.05.2019. 2019-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-10.
3. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 07.05.2020. 2020-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.

Xarici keçidlər
---------------

* Pəri Cadu tamaşasının premyerası olub  (az.)
**Pərvin Əsgərova (Əsgərli)** — azərbaycanlı jurnalist, teleaparıcı.

Həyatı
------

Pərvin Səfa qızı Əsgərova 1986-cı il noyabrın 23-də Ucar şəhərində anadan olub. Ucar şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirib. Həmçinin Ucar şəhər musiqi məktəbində fortepiano sinfində oxuyub. 2003-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistka fakultəsinə qəbul olub. 2008-ci ildə bakalavr pilləsini bitirib. 2009-2012 ci ildə Beynəlxalq Jurnalistika kafedrasında "MDB ölkələrində ictimai televiziyanını hüquqi tənzimlənmsi" mövzusunda magistr dissertasiyasını yerinə yetirərərək magistr pilləsini qırmızı diplomla bitirib. Elə həmin il BDU-nun Jurnalistika fakuləsinin Radio və Televiziya kafedrasının doktorantura pilləsinə qəbul olub. Jurnalistika ixtisası üzrə Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün "Milli mənəvi dəyərlərindən formalaşmasında televiziyanın rolu (AZTV,İTV,SPACE) dissertasiya işini araşdırıb. Elə ilk vaxtlardan aktiv tələbə kimi BDU-da Tələbə Gənclər təşkilatının (TGT) Jurnalistika fakultəsi üzrə sədr müavini kimi fəaliyyət göstərib. BDU-nun Bolonya təhsil sistemi üzrə tyutorluq (akademik məsləhətçi) kurslarını diplomla bitirib. 2006-2013-ci illərdə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində "Səhər" musiqli informasiya proqramında müxbir, "Xəbərlər" informasiya proqramında isə aparıcı kimi işləyib. Həmçinin dövlət radiosunun "Xəbərlər" proqramının aparıcısı işləyib. Dövlət televiziyasında debütü "Ədəbi-dram" verilişləri redaksiyasında "Sənət dünyası" verilişi ilə edib. Həm aparıcısı həm də müxbiri kimi çalışıb. AZTV-nin yubiley tədbirlərinin və bayram verilişlərinin aparıcılığını edib. İctimai televiziyada "Carçı" informasiya proqramının aparıcısı və jurnalisti kimi çalışıb. İctimai radioda xəbərləri təqdim edib. Daha sonra Azərbaycan Dillər Universitetində yaradılmış Amerika səfirliyinin birgə layihəsi olan "AUL Channel" online telestudiyasının redaktoru, aparıcı, jurnalist kimi fəaliyyət göstərib. Həmçinin Azərbaycan Dillər Universitetində Jurnalistika fakultəsində dərs deyib. Hal hazirda isə Azad Azərbaycan TV Müstəqil Teleradio şirkətində ictimai siyasi verilişlər departamentinin "ATV xəbər" proqraminin aparıcısı və jurnalisti kimi fəaliyyət göstərir. 

Bir övladı var.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycanlı teleaparıcı: "Həyat yoldaşım məni televiziyada görüb bəyənmişdi, lakin..." - FOTO
* ATV-nin xəbər aparıcısı: "Jurnalistikanı içdən sevən insan bütün gəlirini bu sahədən əldə edə bilər" - MÜSAHİBƏ

* "İnanıram ki, ölkəmiz üçün yararlı bir fərd yetişdirəcəm" - Pərvin Əsgərli ANA KİMİ
**Ben-Balben** — İrlandiyada dağ.

Ben Balben adlı dağ 320 milyon il əvvəl yaranmışdır. Bu çox gözəl dağ İrlandiyanın Şimal Şərqində, Slayqo şəhərindən 10 km şimalda və Slayqo qraflığı ərazisində yerləşir. Ben Balben 527 metr hündürlüyə malikdir və Slayqonun simvolu olaraq onun bütün qraflığı boyu uzanır
İrlandiya əfsanələrinə əsasən, bu dağda Ben Balben adlı nəhəng qaban yaşayırdı, hansı ki, onu Diarmayd öldürdü və Dramkliffin yaxınlığında Lexna Muk təpəsində basdırdı. Dramkliff-də, U. B. Yeyts adlı böyük irlandiya şairi onun arzusuna əsasən Ben Balbennin ayaqaltı hissəsində dəfn edilmişdir
Belə hesab edilir ki bu gün dağ məhz son buz dövrü vaxtı kimi görünür. Məlumdur ki, əvvəlcə o yüksək "zirvəyə" malik idi, hansı ki, bu ən uca buzlaqlarla kəsilmişdi. Ben Balben dağının tərkibi tamamilə əhəngdaşından təşkil olunmuşdur.

Dağın qoynunda kənd var.

Bu kəndin qeyri adiliyi ondadır ki, o ünyanın ən mənzərəli yeri olan Streymor adalarından bir az qərbdə yerləşən Vaqar adasında yerləşib. Bu adalar bir-birindən dar Vestmannasunn boğazı vasitəsilə ayrılıb.
2009-cu ildə fotoqraf Qaretom Qoddom kəndin ən gözəl fotolarını çəkmişdi. Ada özü də Farer adalarının ərazisində yerləşir. Bu kənddə yalnız bir neçə yüz sakin yaşayır. Kənd fotoqraflar sayəsində şöhrət tapdı və indi o öz turistləri ilə çox məşhurdur. Turizm burada demək olar ki, yerli sakinlərin gəlirlərinin əsas mənbəyidir. Ancaq turizmə qədər bu kəndin yeganə gəlir mənbəyi balıqçılıq idi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | VIAF: 146205991 · WorldCat VIAF: 146205991 |
Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyi
**Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyi** – Türkiyənin Ankara şəhərində yerləşən tarix və arxeologiya muzeyi.

Ümumi məlumat
-------------

Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyi Türkiyənin Ankara şəhərində yerləşir. Əsası 1921-ci ildə qoyulmuşdur. Əvvəllər imperator Avqustun məbədində və erkən Bizans termalarında saxlanılan arxeoloji tapıntıların bir hissəsi sərgilənmək məqsədilə buraya gətirilmişdir. Sonra isə Ankara qalasının cənub-şərqində yerləşən 15-ci əsrə aid binalar bərpa olunaraq muzey genişləndirilmiş və 1968-ci ildə kütləvi baxış üçün açılmışdır. Anadolu Mədəniyyətləri Muzeyində Paleolit (Karain mağarası), Neolit (Çatalhöyük və Hacılar), Eneolit (Canhasan, Tülkütəpə, Alacahöyük və Alişarhöyük və s.) və Erkən Tunc (Hasanoğlan, Mahmatlar, Horoztəpə, Beycəsultan, Qaraoğlan, Merzifon, Bollu, Eskiyapar və s.) dövrlərinə aid Hett, Frigiya, Urartu və son Hett mədəniyyətlərini əks etdirən arxeoloji materiallar, həmçinin yunan, Roma və Bizans incəsənətinin nadir əsərləri nümayiş olunur. Muzeyin rentgen otaqları, tədqiqat labaratoriyası, kitabxanası, bərpa emalatxanaları və konfrans zalı var.

Həmçinin bax
------------

* Türkiyə
* Ankara

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 464. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Monumentum Ancyranum** (*azərb*. Ankara abidəsi‎) - Türkiyənin Ankara şəhərində yerləşən arxeoloji abidədir. Adını *"Res Gestae Divi Augusti"* (İlahi Avqustun əməlləri) kitabəsindən alan abidə, Ankara şəhərində qədim Avqusteum hissəsində yerləşir. Buradan "Res Gestae" əsərinin ən yaxşı qorunmuş variantı aşkarlanmışdır.

İnşası
------

Məbəd e.ə.25-20-ci illərdə Anadolunun Roma imperiyası tərəfindən fəth edilməsi və mərkəzi Ankira şəhəri olan Qalatiya vilayətinin yaradılmasından sonra inşa edilmişdir.

Res Gestae Divi Augusti
-----------------------

14-cü ildə Avqustun ölümündən sonra "*Res Gestae Divi Augusti*" mətni məbədin interyerində pronaos hissəsində latın dilində, fasadın çella hissəsində isə yunan dilində həkk edilmişdir.

Əsərin, Romadakı Avqust mavzoleyi qarşısında ucalan tunc sütunlar üzərində yazılmış tam mətni çoxdan itirilmiş, digər iki saxlanmış mətn isə tam olmadığına görə bu mətnlər əsərin ən yaxşı qorunmuş nüsxəsi hesab edilir.

Monumentum Ancyranum haqqında qərb aləminə ilk məlumat, Sultan Süleyman Qanuninin dövründə (1555-1562) Müqəddəs Roma imperiyası imperatoru I Ferdinandın Kiçik Asiyanın Amasiya şəhərinə göndərdiyi səfir Ojye Gislen de Busbek olmuşdur.

Kitabəni ilk dəfə oxuyan Busbek Qay Svetoni Trankvilldən oxuduğu məlumatlar əsasında kitabənin mənşəyini müəyyən etmişdir; O, kitabələrdəki mətnlərin bir hissəsini *"Türk məktubları"*nın tərkibində nəşr etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Loeb Classical Library redaktoru Diel qeyd edir ki, *Res Gestae Divi Augusti* əsərinin mətni o zaman imperiya boyunca bir çox məbəd divarlarına həkk edilsə də onlar dövrümüzə kimi gəlib çatmamışdır.
2. ↑  "Loeb Classical Library"-də Diel, onu *Buysbecche* adlandırır; *Busbecq* həm də avropa bağlarına zanbaq və yasəmənin gətirilməsi ilə məşhurdur.
3. ↑  Edward Seymour Forster, translator, *The Turkish Letters of Ogier de Busbecq* reprinted Louisiana State University 2005.

Ədəbiyyat
---------

* Botteri P. and Fangi G. (2003). *The Ancyra Project: the Temple of Augustus and Rome* in *Ankara, ISPRS Archives*, volume XXXIV part 5/W12 Commission V, pp 84–88.
* Ancyra // **Encyclopædia Britannica*, 11th ed. Vol. I*, Cambridge: Cambridge University Press, 1911, səh. 953.
**Vendiya Muzeyi**  (*alm.* Wendisches Museum Cottbus‎, a.sorb Serbski muzej Chóśebuz) — Almaniyanın Kottbus şəhərində Aşağı Sorbların tarixi və mədəniyyətinə həsr olunmuş muzeydi. 3 iyun 1994-cü ildə açılışı olub. O, Köhnə Şəhər Meydanının yaxınlığında, Mühlenstraße 12 ünvanındakı binada yerləşir.

Tarixi və təsviri
-----------------

Vendlərin tarixi və mədəniyyətindən bəhs edən ilk eksponat kolleksiyası 1908-ci ildə Kottbus şəhər (diyarşünaslıq) muzeyində təqdim edilmişdir. Bu kolleksiya Üçüncü Reyxin dövrünə qədər ictimai sahədə mövcud olmuşdur. Bu kolleksiyadakı eksponatların əksəriyyəti İkinci Dünya Müharibəsi zamanı itmişdi. Sonralar GDR dövründə, 1980-ci ildə Kottbusda (Branicki Parkında) yerləşən sarayda sorb dillərində ədəbiyyat muzeyi yaradıldı. Muzey əvvəlcə daimi sərgi kimi fəaliyyət göstərildi, lakin sonralar səyyar sərgiyə çevrildi. Bir müddət sonra bu kolleksiya arxivə göndərildi. 1985-ci ildən sonra arxiv materialları əsasında yeni daimi sərgi işlənib hazırlanmışdır. Məqsəd təkcə ədəbiyyat haqqında deyil, həm də vendlərin musiqisi, folkloru və təsviri sənəti haqqında sərgi yaratmaq idi. Almaniyanın yenidən birləşməsindən sonra 3 iyun 1994-cü ildə şəhərdə tam hüquqlu Vendiya muzeyi açıldı. Daimi sərgidən əlavə, yarandığı gündən tarix-diyarşünaslıq muzeyinin 15 ekspozisiya zalında müxtəlif mövzularda və qırxdan çox xüsusi sərgi keçirilmişdir. Bütün sərgilər ikidilli keçilirdi alman və sorb dillərində. Bu gün muzeydə Aşağı Sorb milli geyimlərinin ən böyük kolleksiyası var.

Ədəbiyyat
---------

* Werner Meschkank: Serbski muzej w Chośebuzu. Das Wendische Museum in Cottbus. Wendisches Museum, Cottbus, 1996. (Kleiner Museumsführer niedersorbisch/deutsch).
* Albrecht Lange: Die Tracht des Hannoverschen Wendlandes. Drastwa Polobskich Slowjanow w Hannoverskej. Herausgegeben vom Wendischen Museum Cottbus, Textredaktion Martina Noack, Bildredaktion Michael Kablitz.

Həmçinin bax
------------

Sorb muzeyi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-14.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-14.
**Abdullayeva Nərgiz Cavad qızı** — AMİU-nun Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, memarlıq doktoru (2012), professor.

Həyatı
------

Nərgiz Abdullayeva 1977-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirib. 1978–1982-ci illərdə Bakı Dövlət Layihə İnstitutunda memar vəzifəsində çalışıb. 1982-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində işə başlayıb. 1986–88-ci illərdə həmin institutun aspiranturasının əyani şöbəsində oxuyub. 1989-cu ildən Memarlıq-kompozisiyası kafedrasında assistent, baş müəllim, dosent vəzifəsində işləyib. 1990-cı ildə "XIX əsrin axırı XX əsrin əvvələrində Bakı neft rayonunun sənaye-memarlığının tarixi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib və memarlıq namizədi elmi dərəcəsi alıb. 1992-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. 2001-ci ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Memarlıq fakültəsinin Dizayn kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır. 2005-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Beynəlxalq Əlaqələr üzrə prorektoru vəzifəsinə təyin edilib. 2010-cu ildən Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət üzrə Problem Şurasının sədr müavini kimi fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə "Azərbaycan memarlığında mühəndis qurğularının rolu" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib və elmlər doktoru elmi dərəcəsi alıb.2017-ci ildə Beynəlxalq Memarlar Akademiyasına (MAAM) professor, 2020-ci ildən müxbir üzv seçilib.

84-dən çox elmi və metodik əsərin müəllifidir. Onlardan: 3-sü monoqrafiya, 1-i dərslik, 4-ü dərs vəsaiti və 6-i fənn proqramıdır.

Təltifləri
----------

* 2006-cı ildə universitetin 30 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq "Qabaqcıl təhsil işçisi "döş nişanı ilə mükafatlandırılıb.
* 2012-ci ildə Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Əməkdar memar" fəxri adı ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑
4. ↑  "Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətləri olan şəxslərə "Əməkdar memar" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi". president.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-04-12.
**Yan Bjexva** (15 avqust 1898[…] – 2 iyul 1966, Varşava) — Polşa yazıçısı.

Həyatı
------

Yan-Lesman 1898-ci ildə Ukraynada anadan olmuşdur. Onun atası yol üzrə mühəndis işləmişdir. O Ukraynada ğənclik illərini keçirmişdir.

Bjexva onun təxəllüsüdür. Byexvanın tərcüməsi yəni bu sözün mənası "coxdanışan" "zarafatcıl" deməkdir. Sonradan o, 1958-ci ildə "Yetkinləşmək zamanı" povestini yazmışdır. Bu povestdə o, öz uşaqlıqlığı və tərcümeyi-halı haqqinda yazmışdır. Onun ilk şeiri 1915-ci ildə jurnalda çap olunmuşdur.

Uşaqlar üçün 1938-ci ildə "İynə sap ilə rəqs edirdilər" 1939-cu ildə "Ördək- qəribə qadın" əsərlərini yazmışdır.

1959-cu ildə Byexva uşaq ədəbiyyatında qazandığı nailiyyətlərə ğörə Dövlət mükafatına layiq ğörülmüşdür. Byexvanın uşaq ədəbiyyatında yaradıcılıq dairəsi çox ğenişdir. Onun yaradıcılığına da nağıllar, yumoristik şerlər, təmsillər və zarafatlar ğeniş yer tutur. Byexva kiçik yaşlı, məktəbli və ğənclər üçün də yazırdı. Bunlara misal olaraq "Padşah və Təlxək", "Şah haqqında nağıl" və s. Byexva fantastik povestlər də müəllifidir. O. bu povestləri şer formasında yazırdı" "Pan Doremi və onun yeddi qızı", triloğiya:"Pan Linzaqadın meşədə", "Pan Linza okeanın dibində", "Pan Linza ayda" və s. Byexva fantastik əsərində Pan Klyaksa haqqında yazmışdır. Pan Klyaksa şerbazdır. Bəzən Byexvanin yaratdığı nağılların qəhrəmanları başqa dahi nağşlların qəhrəmanlarına bənzəyir. Bunlara misal olaraq, "Qırmızı papaq", "Yatmış Ğözəl" və s. Byexvanın nağıllarının qəhrəmanları-heyvanlar, cücülər, quşlar, bəzən əşyalar, ev əşyalarş və s uşaqlara çox tanış, yaxın olurlar. Byexva bir ço tərcümələrdə etmişdir. O. rus dilindən öz ana dilinə "Qaydar haqqında hekayə". "Evseyko ilə əhvəlat" və s əsərlərini tərcümə etmişdir.

Yan Bjexva 1966-cı ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Encyclopaedia Beliana (словацк.). SAV, 1999.
2. 1 2  Polish Theater Encyclopedia (pol.). Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2015.
3. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
4. 1 2  Бжехва Ян // ПроДетЛит (rus.). 2019.
5. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #124437400 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · IMDb · MusicBrainz · Internet Speculative Fiction Database · Лаборатория Фантастики |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX867835 · BNF: 127822966 · CiNii: DA14605010 · CONOR: 167752291 · GND: 124437400 · ISNI: 0000000114707793 · LCCN: n84235703 · LNB: 000143890 · NDL: 00684586 · NKC: ola2003162727 · NLA: 36587486 · NSK: 000056517 · NTA: 126960534 · NUKAT: n93080413 · SUDOC: 060166274 · VIAF: 37043316 · WorldCat VIAF: 37043316 |

 |
**Seci**− (ərəbcə: سجع), ədəbi terminlərdən biridir və nəsrdə qafiyələri ifadə etmək üçün istifadə olunur

Mahiyyəti
---------

Seci ərəb poeziyasının ən qədim forması hesab olunur. Seci istifadə etməklə əldə edilən ritmik diskurslar poeziyanın inkişafına imkan verirdi. Seci sənəti ərəb satirasının inkişafında mühüm mərhələ hesab olunur. Seciler cahiliyyət dövründə uzun müddət poeziya olaraq görülmüşdür.

Kahin Secileri
--------------

İslamdan əvvəlki ərəb kahinləri insanları heyran etmək üçün seci-li sözlər deyirdilər:
"And olsun parlaq aya! And olsun parlayan ulduza!
Yağış gətirən buludlara and olsun! Səmadakı quşlara and olsun!
Səyyahın yolunu tapdığı işarəyə and olsun...
…Biri Necd’e, digəri isə Gavr’a getdi! Haşim, Üməyyəni qəhrəmanlığa gedərkən keçdi...
(Bu işdə) birinci gəlir; sonuncusu da var. Əbu Hemheme bu məsələdən xəbərdardır.

Türk ədəbiyyatından nümunələr
-----------------------------

İlahi, qəbul səndən, rədd səndən; Şəfa səndən, bəla səndən; İlahi, iman verdin, daimi et; Sən verdin, onu möhkəm et.
Dəri libası yandırılmalı, könül evi pak olmalıdır.
Ey gözlərin nuru, qəlblərin sevinci; başımızın tacı 
Alimsən elminin hüdudu yoxdur, qüdrət sahibisən qüdrətinin sonu yoxdur.

Həmçinin bax
------------

* Nəsrlə yazılmış Milad nəğməsi
* Nəsr
* Qafiyə

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |

* Seci (İç Kafiye-Nesir Kafiyesi)
* Seci Sanatının Örnekleri Ve Özellikleri
* Seci nedir?

İstinadlar
----------

1. ↑  Esat Ayyıldız, *Klasik Arap Şiirinde Emevî Dönemine Kadar Hiciv*. Ankara: Gece Kitaplığı, 2020. s.41-46.