**Yulian tarixi** — e.ə. 4713-cü il 1 yanvar tarixinin günortasından başlayaraq hesablanan və həmin tarixdən sonra ötən günlərin sayını ifadə edən astroloji tarix.

Tarixi
------

### Yulian dövrü

Yulian dövrü — tarix və xronoloji məqsədləri üçün Skaliqer tərəfindən təklif edilib. Belə ki, qədim dövrlərdə müxtəlif tarixçilər müxtəlif təqvim sistemlərdən istifadə edirdilər. Bu prosesin davamlı olaraq uzun müddət sürməsi tarixi materialların saxlanılmasında və onların arxivləşməsində müəyyən problemlər yaradırdı. Buna görə də Skaliqer tərəfindən yaradılan yulian təqvimi bu problemlərin həll edilməsinə kömək etdi. O, bütün tarixi tarixləri — Julian dövrünə istinad edə biləcəyi bir xronoloji ölçmə təklif etmişdir. Hər il üç göstəricidən-ədəddən ibarətdir. Birinci göstərici (1-dən 15-dək), lunar dövrü (1-dən 19-dək) ​​və günəş dövrü (1-dən 28-dək) ​​saylıdır. Bu dövrə kimi bütün ədədlər bərabər idi — 15 \* 19 \* 28, yəni 7980 il. İlk Yulian dövrünün sonu isə 23 yanvarda 3268-ci ildə olacaq.

Yulian dövründən yulian günü qədər
----------------------------------

1849-cu ildə astronomik hesablamaların aparılmasının rahatlığı üçün, Herkşel bu yulian günlərini yaratdı. O bu zaman Skaliqerin yaratdığı yulian dövrünə istinad etdi. Herşkel ilk günü İsgəndəriyyə meridianın günorta vaxtından seçdi. Bu yulian günü astronomik müşahidələri üçün çox əlverişli oldu. Bu zaman günün sərhədləri kimi günorta vaxtı seçildi.

XIX əsrin sonunda Yulian gün tədricən astronomik ədəbiyyatında istifadə edilməyə başlandı və gün başlanğıc üçün adətən 1884-cü ildə beynəlxalq status qazandı. Qrinviç günorta meridianı kimi qəbul edildi.

Hesablama
---------

### Təqvimdə Yulian gününün hesablanması

* — il, əgər bizim eradan əvvəki dövrdə istifadə etmək istəyirsinizsə, o zaman il bizim eradan çıxın (Məs 10 il. o zaman b.e.ə. −9).
* — ayların adı məs. yanvar 1, fevral-2
* — ayın günü.
* — saat 0–23.
* — dəqiqə 0–59.
* — saniyə 0–59.

### Qriqorian təqvimində Yulian gün sayının hesablanması (JDN)

* Əvvəlcə aralıq illəri hesablanmalıdır:

{\displaystyle {\dot {\boldsymbol {\alpha }}}{=\left\lfloor {\frac {14-ay}{12}}\right\rfloor }}
{\displaystyle y=il+4800-a}

{\displaystyle m=ay+12a-3}

* Bundan sonra Yulian gününün sayını hesablaya bilərsiniz:

JDN=gün+{\displaystyle \left\lfloor {\frac {153a+2}{5}}\right\rfloor +365g+\left\lfloor {\frac {g}{4}}\right\rfloor -\left\lfloor {\frac {g}{100}}\right\rfloor +\left\lfloor {\frac {g}{400}}\right\rfloor -32045}

* Bütün bölmələr tamdır, yəni bölünmə qalıqları atılır.

{\displaystyle {\dot {\boldsymbol {\alpha }}}{=\left\lfloor {\frac {14-ay}{12}}\right\rfloor }}
{\displaystyle y=il+4800-a}

{\displaystyle m=ay+12a-3}

* Formul 23 noyabrdan 4713-cü il tarixləri üçün etibarlıdır.

JDN=gün+{\displaystyle \left\lfloor {\frac {153a+2}{5}}\right\rfloor +365g+\left\lfloor {\frac {g}{4}}\right\rfloor -32045}

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov). İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti. "Bakı" nəşriyyatı, 2017, 996 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dershowitz & Reingold 2008, 15.
2. ↑  Seidelman 2013, 15.
3. ↑  Astronomical Almanac Online" 2016, Glossary, s.v. Julian date. Various timescales may be used with Julian date, such as Terrestrial Time (TT) or Universal Time (UT); in precise work the timescale should be specified.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 322993 |

| ⛭Vaxt ölçü vahidləri və standartları |
| --- |
| 
* Xronometriya
* Maqnituda şkalası
* Metrologiya

 |
| Beynəlxalq standartlar | 
* Ümumdünya vaxtı
	+ ofset
* Universal vaxt
* ΔT
* DUT1
* Beynəlxalq Yer Fırlanması və İstinad Sistemləri Xidməti
* ISO 31-1
* ISO 8601
* Beynəlxalq Atom Vaxtı
* 12 saatlıq vaxt formatı
* 24 saatlıq vaxt formatı
* Barisentrik koordinat vaxtı
* Barisentrik dinamik vaxt
* Mülki vaxt
* Yay vaxtı
* Geosentrik koordinat vaxtı
* Tarix dəyişmə xətti
* İstinad meridianı
* Əlavə saniyə
* Günəş vaxtı
* Yer vaxtı
* Saat qurşağı
* 180-ci meridian

 | template illustrationtemplate illustration |
| Köhnəlmiş standartlar | 
* Efemerid vaxtı
* Qrinviç vaxtı
* Əsas meridian

 |
| Fizikada vaxt | 
* Mütləq zaman və məkan
* Məkan-zaman
* Xronon
* Koordinat vaxtı
* Kosmoloji dekada
* Məxsusi vaxt
* Nisbilik nəzəriyyəsi
* Vaxtın ləngiməsi
* Qravitasion vaxt ləngiməsi
* Vaxt sahəsi
* Vaxt çevrilmə simmetriyası
* T-simmetriya

 |
| Xorologiya | 
* Saat (cihaz)
* Astrarium
* Atom saatı
* Komplikasiya
* Saatların tarixi
* Qum saatı
* Dəniz xronometri
* Dəniz qum saatı
* Radio saatı
* Qol saatı
	+ saniyəölçən
* Su saatı
* Günəş saatı
* Vaxt tənliyi
* Günəş saatlarının tarixi

 |
| Təqvim | 
* Qriqorian
* Yəhudi
* Hind
* Holosen
* Hicri (Ay)
* Yulian
* Hicri-şəmsi
* Astronomik il nömrələmə
* Dominikal hərf
* Epakta
* Ekinoks
* İnterkalasiya
* Yulian tarixi
* Uzun il
* Ay
* Ay-Günəş
* Günəş
* Gündönümü
* Tropik il

 |
| Arxeologiya və geologiya | 
* Geoxronoloji cədvəl
* Beynəlxalq Stratiqrafiya Komissiyası

 |
| Astronomik xronologiya | 
* Qalaktik il
* Atom vaxtı
* Presessiya
* Ulduz vaxtı

 |
| Digər vaxt vahidləri | 
* Flik
* Şeyk
* Ciffi
* Saniyə
* Dəqiqə
* Moment
* Saat
* Gün
* Həftə
* Fortnayt
* Ay
* İl
* Olimpiada
* Lustrum
* Dekada
* Əsr
* Sekulum
* Minillik

 |
| Əlaqəli mövzular | 
* Xronologiya
* Sürəklilik
* Əqli xronometriya
* Onluq vaxt
* Metrik vaxt
* Sistem vaxtı
* Pulun zaman dəyəri
* Timekeeper

 |