recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Soraksan Milli Parkı** (kor. 설악산국립공원) — Cənubi Koreyada yerləşən milli park. Cənubi Koreya hökuməti milli parkı UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısı üçün namizəd göstərmişdir. Hökumət milli park ərazisini ilk dəfə 1965-ci ildə qoruq elan etmişdir. Ərazi 1970-ci ildə milli park, 1982-ci ildə biosfer qoruğu statusu əldə etmişdir. Soraksan Milli Parkı Cənubi Koreyanın *"Milli park qanunu"* (1970) əsasında yaradılmış ilk milli parkıdır. Milli park Koreya yarımadasının şərq-mərkəzində yerləşir, tərkibinə İncequn, Yanyanqun və Sokçosi qoruqları da daxildir. Milli park nadir heyvan və bitki növləri ilə zəngindir.

Coğrafiya
---------

Soraksan Milli Parkının sahəsi 398,22 km2 təşkil edir. Burada dəniz səviyyəsindən 1.200 metr yüksəklikdə yerləşən xeyli zirvə vardır. Aralarında ən hündürü Daçeonbon zirvəsidir. (1 708 metr) Dağlar qranitdən və qeysdən təşkil olunmuşdur. Daxili Soraksanda illik yağıntı 1.000 mm, Xarici Soraksanda illik yağıntı 1 300 mm-dir.

Flora və fauna
--------------

Milli park faunasının zənginliyinə görə seçilir. Burada 1.013 bitki növü aşkarlanmışdır, 822 növ damarlı bitkilərə aiddir. şam ağaclarından ən geniş yayılanı Sibir sidrağacıdır. Sibir sidrağacı əsasən dağ silsiləsinin şimal və cənub yamaclarında bitir, palıd və digər yarpaqtökən ağac növləri ilə müşayiət olunur. Tuya dərin dərələrdə bitir. Cırtdan şam ağaclarına və qaracöhrəyə dağ yamaclarında rast gəlmək olar. Ərazidə ağqabıq ağ şam, yemişan, ardıc, forsaytiya, qalxanotu da bitir. Burada Hanabusaya kimi nadir bitki növləri qorunur.

Soraksan Milli Parkın 1.562 heyvan növü qeydə alınmışdır. Yerli faunaya Asiya qara ayısı, Sibir uçan dələsi, susamuru, Falco tinnunculus, Accipiter soloensis, Brachymystax lenok, Çin qumlaqçısı və Hemibarbus mylodon aiddir. Milli parkda nəsli təhlükədə olan heyvan növlərinə Tristam ağacdələni, Himalay qoralı və müşk maralı daxildir.

Soraksan Milli Parkında Bakdamsa və Sinhunsa buddist məbədləri yerləşir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Seoraksan National Park Arxivləşdirilib 2013-03-28 at the Wayback Machine protectedplanet.net
2. ↑  Cultural Heritage Administration of Korea Arxivləşdirilib 2017-07-29 at the Wayback Machine (Korean)

Xarici keçidlər
---------------

* Milli Park Xidməti
* YUNESKO
* Koreyada Dünya irsi (pdf)

| ⛭Cənubi Koreya milli parkları |
| --- |
| Milli parklar | 
* Pukhansan
* Çiaksan
* Deoqyusan
* Kayasan
* Kyeryonsan
* Hallasan
* Cirisan
* Cuvansan
* Mudunsan
* Nacansan
* Odasan
* Soraksan
* Sobaksan
* Sonqnisan
* Volçulsan
* Voraksan

 |
| Sahil və dəniz milli parkları | 
* Byeonsan-bando
* Dadohahasan
* Hallyohasan
* Taanhaan

 |
| Tarixi milli parklar | 
* Kyeonqyu

 |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | VIAF: 315160183 · WorldCat VIAF: 315160183 |
Tokio körfəzisinin kosmosdan çəkilmiş şəkli
**Tokio körfəzi** (*yap.* 東京湾) — Sakit okeanın Yaponiya sahillərində erləşir. Körfəzin sahilində dünyanın ən böyük aqlomerasiyalarından biri yerləşir. Burada 33 milyon insan yaşayır. Şimaldan cənuba uzunluğa 60 km, şərqdən qərbə olan məsafə isə 40 km təşkil edir. Burada həmcinin Asiyanın ən böyük limanlarlnda biri yerləşir. Körfəzi okeandan Boso yarımadası ayırır.

Coğrafiyası
-----------

Körfəzin sahəsi 1 320 km² təşkil edir.
Körfəzə Tama, Ara, Edo və Surumi çayları axır. Körfəzi okeanla birləşdirən boğazın darlığı və bura çixlu sayda çayların tökülməsi suyunu nisbətən şirin edir. Köfəzin şimali yosunlar və su bitkiləri ilə zəngindir. Cənubda isə suyu şordur. Üstəlik bu hissə isti Kurosio cərəyanının təsirinə məruz qalır. Bölgədə çoxlu sayda balıq növlərinə rast gəlmək olar.

XIX-XX əsrlərdə körfəzdə çoxlu sayda süni adalar inşa edilmişdir. Körfəzdə yegnə təbii ada Kanaqava prefekturası ərazisinə daxil olan Saru adalarıdır.

İnfrastruktura
--------------

Körfəzdə Tiba, Kavasaki, Yokosuka, Tokio, Yokoqamı və Kisaracu limanları yerləşir. Yokosuka limanında ABŞ hərbi dəniz bazası və Yaponiya dəniz qüvvələrinin hərbi hissəsi yerləşir.

Körfəzin sahilləri Kanaqava, Tokio və Tiba prefekturaları ərazisinə daxildir. XIX əsrdən körfəzin sahilində iqtisadi mərkəzlər fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

5–4 min il öncə Tokio körfəzi indiki ərazisindən böyük olmuşdur. Hətta Kanto düzəniliyi razisinidə əhatə edirdi. 

Amerikan təyyarələri Tokio körfəzi səmasından Missuri linkoru üzərindən ucarkən, 2 sentyabr 1945
14–16 əsrlərdə körfəzdə aktiv şəkildə dəniz piratları fəaliyyət göstərməmişdir.
16–19 əsrlər ərzində isə Tokio körfəzi Edo dənizi adlanırdı.

2 sentyabr 1945 ildə ABŞ ilə Yaponiya arasında Missuri linkorunda Yaponiyanın danışıqsız təslim olma aktı imzalanmışdır.

Mənbə
-----

* 100 növ, Tokio korfəzi. Arxivləşdirilib 2008-03-16 at the Wayback Machine (yap.)
* Tokio körfəzinin interaktiv xəritəsi.  (yap.)
* Endo Suyusi. Tokio körfəzi // Coğrafi jurnal. 2004 Arxivləşdirilib 2005-12-22 at the Wayback Machine (yap.)
* Tokio körfəzinin sahilində ekoloji vəziyyət  (yap.)

İstinadlar
----------

1. ↑  Tokyo Bay // Encyclopedia of Japan. Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
2. ↑  東京湾 // Dijitaru Daijisen (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
3. ↑  東京湾 // Nihon Kokugo Daijiten (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 56431036. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
4. ↑  千葉県：総論 ＞ 東京湾 // Nihon Rekishi Chimei Taikei (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 173191044. dlc 2009238904. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
5. ↑  東京湾 // Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (Japanese). Tokyo: Shogakukan. 2012. OCLC 153301537. 2007-08-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
**İlinka Beçile** (*rum.* Ilinca Băcilă; 17 avqust 1998, Tırqu-Mureş[d]) — Rumıniya müğənnisi və yodelçi. O, Aleks Florea ilə birlikdə Rumıniyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

2012-ci ildə İlinka Rumıniyanın *Românii au talent* məharət yarışmasında iştirak etmişdir. 2013-cü ildə gənc müğənni Quattro qrupunun üzvü olaraq Rumıniyanın *The X Factor* musiqi yarışmasında iştirak etmişdir. Eyni zamanda İlinka 2014-cü ildə Rumıniyanın *The Voice* səs yarışmasında iştirak etmiş və yarışmanın yarımfinal mərhələsinədək yüksəlmişdir.

Rumıniyanın TVR telekanalının Avroviziya 2017 üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda qalib gələn İlinka "Yodel It!" mahnısı ilə Rumıniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmişdir. Avroviziya səhnəsində İlinkanı Aleks Florea müşayiət etmişdir. Uzun məşqlərdən sonra İlinka və Aleks 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin yarımfinal mərhələsində 5-ci nömrə altında səhnə almışdır. Nəticədə 174 xalla 6-cı yerdə qərarlaşaraq, final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar. Müsabiqənin finalında bir daha "Yodel It!" mahnısını ifa edən İlinka və Aleks 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 282 xal toplayaraq, 7-ci yerdə qərarlaşmışdırlar. Müsabiqə ərəfəsində İlinkanın "Amici" adlı sinqlı pərəstişkarlarına təqdim edilmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Yodel It!"(Aleks Florea ilə duet) | 2017 |
| "Amici" |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  Ilinca Băcilă // Discogs (ing.). 2000.
2. ↑  .
3. ↑  "Eurovision 2017 Romania. Cine ne reprezintă la Kiev" (Rumınca). Antena 3. 5 mart 2017. 2017-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-12.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Voltaj  "De la capăt - All Over Again"** | **Rumıniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**The Humans  "Goodbye"** |
**Yana Burçeska** (mak. Јана Бурческа; d. 6 iyul 1993, Skopye, Makedoniya Respublikası) — Makedoniya müğənnisi. O, Makedoniya Respublikasını 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı və musiqi karyerası
--------------------------

Yana Burçeska 2011-ci ildə Makedoniya Respublikasında təşkil olunan *Macedonian Idol* məharət yarışmasında iştirak etmiş və beşinci yeri qazanmışdır. 2016-cı ilin noyabr ayında Makedoniya Respublikasının MRT telekanalı Yana Burçeskanın ölkəni Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Yananın müsabiqədə ifa edəcəyi mahnı olan "Dance Alone" 2017-ci ilin mart ayında təqdim edilmişdir. Uzun məşqlərdən sonra müğənni 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinalında üçüncü nömrə altına səhnə almışdır. Nəticədə Yana 18 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı yarımfinalda 69 xalla 15-ci yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

Avroviziya 2017-də Makedoniya Respublikası üçün hazırlanmış reklam çarxında Yananın uşaq gözlədiyi bəlli olmuşdur. Daha sonra müğənninin nişanlısı Aleksander canlı yayımda Yanaya evlilik təklif etmişdir. Hadisə dünya mediasında yer almışdır.

2017-ci ilin oktyabr ayında Yananın Dona adlı qız övladı dünyaya gəlmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Dance Alone" | 2017 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Macedonia: Jana Burčeska to the Eurovision Song Contest 2017". eurovoix.com. 2019-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2016.
2. ↑  "Eurovision 2017: Live Marriage Proposal Steals the Show From Saturdays Finalists". NBCNews.com. 11 may 2017. 13 may 2017 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Dramatic Eurovision proposal steals the show". Irish Independent. independent.ie. 12 may 2017. 12 May 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 January 2018.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Kaliopi  "Dona"** | **Makedoniya Respublikası Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Eye Cue "Lost and Found"** |

Xarici keçidlər
---------------
**Dünbililər** və ya **dümbülülər** — İranın Xoy və ətraf vilayətlərdə yayılaraq yaşamış türk dilində danışan kürd əsilli sülalə.

Tarixi
------

Dünbili eli ilk olaraq XI əsrdə ərəb coğrafyaçıların Suriya ilə bağlı məlumatlarda adı çəkilir. Şərəfnamə bu eldən "Dunbuliye Boxti" (Botanlı Dünbililər) deyə bəhs edir. Şərəf xan Bidlisiyə görə Dünbililər sonradan Müsəlmanlaşmış Yezidilərdir, onun qeydinə görə Dünbili bəyləri Sökmənabad mahalını idarə edirdilər. Yenə bir ara Həkkari bəyliyini də Səfəvilərin yardımıyla ələ keçirmişldilər.

Şərəf xan, Dünbililəri Kurmanci ləhcəsində danışan əşirətlər arasında sayır. Hələ də Ərzurum, Urmiya və İraqdakı Dünbililər Kurmanci danışırlar və bir bölümü Yezidilik inancına sahibdir. Salmas və Xoy bölgesinde yaşayanlar isə Minorskiyə görə XVIII əsrdə Azərbaycanlılaşıblar. Bu gün etibariyle sadəcə Azərbaycan dilində danışırlar.

Dünbili elinin nümayəndələri XVIII əsrdə Xoy xanlığı və Təbriz xanlığının yaranmasında fəal iştirak etmişdilər. Nəslin nümayəndəsi Cəfərqulu xan Dünbili və oğlu İsmayıl xan Dünbili Şəki xanlığını idarə etmişdilər.

1728-ci il tarixli
"İrəvan əyalətinin icmal dəftəri" ndə Sədərək nahiyəsində dümbülü əşirətinin Xatunkəhriz, Molla Xəlil, İsaxan, Dərəbəy,
Yaqutxan, Söyüdlü, Hacı İslam, Bəy, Öküzbatır kəndlərində yaşadığı qeydə alınmışdır ("Naxçıvan sancağının müfəssəl dəftəri". Bakı, 2001, s.361-362).

Mənbə
-----

* Şerefhan: Şerefname (çev.: Mehmet Emin Bozarslan), İstanbul 1971.
* Minorsky, V. : The Kurds, Encyclopaedia of Islam, Leiden, 1927.
* Malmisanij, M.: Kırd, Kırmanc, Dimili veya Zaza Kürtleri, Deng Yayınları, Kasım 1996
* Roşan Lezgîn: Toplumsal Kürt Gruplarından Zazalara Genel Bir Bakış
* Dimili kürtleri (almanca)
* Iranica: "Donbolî"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Fətəli xan İsgəndərxan oğlu Xoyski Dümbülü kürd tayfasından olan məşhur Azərbaycan kürdüdür. O, Azərbaycan cümhuriyyətinin baş naziri olmuşdur". Diplomat (az.). 156 (8). 5–11 mart 2012. səh. 3.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-09.
3. ↑  DƏRƏLƏYƏZ MAHALININ KAMERAL TƏSVİRİ (1831-ci və 1842-ci illər) «Elm və təhsil» Bakı – 2017

Həmçinin bax
------------

* Xoy xanlığı
* Təbriz xanlığı
* Şəki xanlığı
* Xoyskilər
* Abraxanovlar

| ⛭Azərbaycan zadəganlığı |
| --- |
| Xan ailələri | Bakıxanovlar • Bəhmənilər • Cavanşirlər • Xoyskilər • Qara keşiş nəsli • Naxçıvanskilər • Ziyadoğlular |
**FutureLearn** — əsası Open University tərəfindən qoyulan onlayn təhsil şirkətidir. Fəaliyyətə 2012-ci ilin dekabr ayından başlayıb. Dərslər onlayn verilir. Fevral 2019-cü il məlumatına görə 10.0 milyondan çox istifadəçi qeydiyyatdan keçibdir.

FutureLearn istifadəçilərə mühəndislik, kompüter elmləri, hüquq, tibb, biologiya, sosial elmlər, riyaziyyat və başqa sahələrdə kurslar təklif edir. Kurslar dünyanın məşhur universitetləri tərəfindən təqdim edilir.

Tərəfdaşlar
-----------

Futurelearn, Mülki aviasiya milli məktəbi, SUPAERO, *Grenoble École de management* və s. Kimi universitetlərlə tərəfdaşlığa başlamışdır.

Futurelearn, yeni ortaqlıq və kursların platformaya əlavə edilməyə davam edəcəyini söylədi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "MOOC Platforms' New Model Draws Big Bet From Investors". 2019-12-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-06.
2. ↑  "L'ENAC et FutureLearn lancent le premier MOOC consacré au Revenue Management!". 2020-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-06.

Həmçinin bax
------------

* Udacity

Xarici keçidlər
---------------

* FutureLearn
**Xançobanlı eli** — Azərbaycan xalqının soy-kökündə iştirak edən tayfalardan biri.

Tarixi
------

Nadir şah Əfşarın yaratdığı imperiyanın dağılması ilə əlaqədar XVIII yüzilliyin ortalarında Köhnə Şamaxıda varlı ailədən olan Xançobanı tayfasının Sərkərlər nəslinin nümayəndəsi Allahverdi bəyin oğlanlarının, Yeni Şamaxıda isə Hacı Məhəmmədəlinin hakimiyyətə gəlməsi ilə ikihakimiyyətlilik əsasında Şirvanda müstəqil xanlıq yaranır. Tədqiqat zamanı müəyyən olunmuşdur ki, Şirvan xanları heç bir hakimə vergi ödəmirdilər. Bu isə Şirvan xanlığının müstəqil olaraq yaranmasına əsaslı sübut ola bilər. Sərkərlər nəsli, Şirvan xanlığının yaranmasında, həmçinin əvvəlki dövrlərdə də Şirvanda siyasi qüvvə kimi özünü göstərə bilmişdir. 

1721-ci ildə Hacı Davud Şirvanda üsyan qaldırarkən Şirvanı ələ keçirir və burada böyük nüfuza malik olan Sərkərlərin nümayəndəsini öldürür. Çox güman ki, həmin nümayəndə Sərkərlər nəslindən olan Əsgər bəyin Allahverdi bəydən başqa digər övladlarından biri olmuşdur.
Hadisələrin sonrakı gedişi göstərir ki, Hacı Davud Şamaxıda hakimiyyəti ələ keçirmək üçün türk sultanından kömək istəyir. Buradan belə nəticə çıxır ki, Cahangir Zeynaloğlunun göstərdiyi kimi, Sərkərlər Səfəvilər dövründən Şirvanda böyük nüfuza malik olmuşdular.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Şirvan xanlığı
* Xançoban mahalı

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Azərbaycan zadəganlığı |
| --- |
| Xan ailələri | Bakıxanovlar • Bəhmənilər • Cavanşirlər • Xoyskilər • Qara keşiş nəsli • Naxçıvanskilər • Ziyadoğlular |
**Dekşars**- Latviyanın Vilyansk vilayətinin 3 ərazi vahidindən biri.

Ümumi məlumat
-------------

Əyalətin şimal hissəsində yerləşir. Ərazinin 43%-ni meşələr təşkil edir. Şimaldan Rezeknensk əyalətinin Naqlsk şəhəri ilə, şərqdə-Rezeknensk əyalətinin Rikavsk şəhəri ilə, cənubda isə Riebinsk əyalətinin Silyukalnsk şəhəri ilə, qərbdə isə-Varaklan şəhəri ilə sərhədlənir.

Əhali
-----

2011-ci ildə Latviyada aparılan siyahıyaalmanın məlumatlarına əsaslansaq onda 2011-ci ildə 792 nəfər əhalisi olmuşdur ki, bunun da 89,90%-i (712 nəfər) latışlar, 8,71%-i (69 nəfər) isə ruslar idilər.

Nəqliyyat
---------

Buradan A12 nəqliyyat yolu keçir. Ekabpils-Rezekne-Ludza-Zilupe avtomagistralı. Həmçinin Krustpils-Rezekne II dəmir yol xətti də bu ərazidən keçir.

Həmçinin bax
------------

* Latviya
* Sokolkskaya volos
* Vilyan

İstinadlar
----------

1. ↑  Pilsētu (blīvi apdzīvotu) un lauku (reti apdzīvotu) teritoriju iedzīvotāju skaits reģionos, pilsētās, novados un pagastos (pēc administratīvi teritoriālās reformas 2021. gadā) – Teritoriālā vienība, Laika periods un Rādītāji. Central Statistical Bureau of Latvia.
2. ↑   Численность населения в самоуправлениях Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine (латыш.)
**Geostasionar orbit** — Yerin ekvator xətti üzərində yerləşən dairəvi orbit. Bu orbitdə yerləşən süni peyk Yerin öz oxu ətafında fırlanmasının bucaq sürətinə bərabər sürətlə fırlanır və daima yer səthindəki eyni nöqtənin üstündə yerləşir.

Geostasionar orbit geosinxron orbitin bir növüdür və rabitə, televiziya yayımı peyklərinin yerləşdirilməsi üçün istifadə edilir.

Peyk Yerin dövretmə istiqamətində, 35 786 km yüksəklikdə fırlanmalıdır. Məhz bu yüksəklik peykə Yerin öz oxu ətrafında dövretmə sürətinə bərabər sürətlə (23 saat, 56 dəqiqə, 4,091 saniyə) fırlanmağa imkan verir.

Geostasionar orbitin üstünlükləri yazıçı-fantast Artur Klarkın 1945-ci ildə "Wireless World" jurnalında dərc etdirdiyi elmi-populyar məqalədən sonra məşhurluq qazandı. Buna görə də qərbdə geostasionar və geosinxron orbitlər həmçinin "Klark orbiti", kosmik fəzanın Yerdən 36000 km hündürlükdə, ekvator xətti üzərində yerləşən hissəsi isə "Klark həlqəsi" adlandırılır.

Geostasionar orbitə çıxarılan ilk süni peyk 19 avqust 1964-cü ildə ABŞ tərəfindən buraxılan "Syncom-3" olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Geosinxron orbit
* Azerspace-1

Xarici keçidlər
---------------

* Graphical derivation of the geostationary orbit radius for the Earth Arxivləşdirilib 2008-11-20 at the Wayback Machine
* ORBITAL MECHANICS (Rocket and Space Technology)
* List of satellites in geostationary orbit
* Clarke Belt Snapshot Calculator Arxivləşdirilib 2006-06-26 at the Wayback Machine
* 3D Real Time Satellite Tracking
Herbert James Draper tərəfindən çəkilmiş Lamia (1909)
**Lamia**, qədim yunan mifologiyasında Liviya kraliçası və ya şahzadəsi və Zevsin sevgililərindən biridir. Zevs ilə birlikdə olduqlarına görə Heranın qəzəbinə tuş gəlmiş və vəhşiləşərək öz övladlarını öldürdüyünə görə digər qadınların da, uşaqlarına düşmən olmuşdur. Həmçinin qısqanc Hera, Lamianın gözlərini bağlanmaz bir vəziyyətə gətirərək lənətləmiş və öldürmüş olduğu uşaqlarını mütəmadi olaraq görməsini təmin etmişdir. Ancaq Zevs Lamianın bu halına dözə bilməmiş, onu əvvəlki vəziyyətinə qaytarmış və istifadə etməsi üçün ona xüsusi bir qabiliyyət bəxş edir. Beləliklə yatmasa belə, müvəqqəti də olsa bəxtsizliyinin bəxş etdiyi acıları unuda bilmək üçün gözlərini istədiyi zaman çıxarda bilərdi. Uşaqlarını itirdikdən sonra qəzəbinə görə digər insanlardan qisas almaq məqsədi ilə digər qadınların uşaqlarını oğurlayıb onların qanlarını içir.

Əslində bir qaraçı tərəfindən qaraçının arzusunu yerinə yetirməsi üçün çağırılır. Bunun üçün bir şəxsin hər hansı bir əşyasını götürərək onu lənətləyir və Lamianın həmin əşyanı almağa gəlməsini gözləməyə başlayırlar. Lamia həmin əşyanın sahibini də, özü ilə əbədi cəhənnəmə aparır. Bu lənətdən xilas olmağın yeganə yolu həmin lənətlənmiş əşyanın üç gün müddətində kiməsə verilməsidir. Həmçinin əşyanı alan şəxs də bunu könüllü olaraq qəbul etməlidir. Əks təqdirdə 3 günlük möhlət başa çatdıqdan sonra 4-cü gün Lamia əşyanın sahibini alaraq özü ilə cəhənnəmə aparır.
**Atropatena Arşakiləri** – Böyük Arşakilər sülaləsinin Atropatena dövlətində hakimiyyətdə olmuş qolu.

Haqqında
--------

Arşaklərin kiçik qolu Atropatenada II Artabanın oğlu Vonondan başlayaraq III Artaban və sonra gələn hökmdarlar Atropatenanın hərbi nöqteyi-nəzərdən gücləndirməyə səy göstərmişlər. Bu hökmdarlar qüvvətli ölkələrlə iqtisadi-ictimai, bəzi hallarda isə diplomatik əlaqələr yaradırdılar. Atropatena hökmdarları e.6-cı ilindən – 224-cü ilə kimi olan Arşakilərin kiçik qolu hakimiyyət başında gələndən öz hakimiyyətlərinin sonuna kimi öz müstəqilliklərini qoruyub saxlaya bilmişlər. Bununla belə Atropatena hökmdarlarının bəzi hallarda az miqdarda olsa belə Parfiyaya xərac verdikləri də məlumdur. Bunun müqabilində isə parflar Atropatenanın daxili işlərinə qarışmır və Atropatenanın daxili qayda-qanununa toxunmurdular. Həmçinin Atropatena şahları öz müstəqilliyini qoruyub saxlamaq məqsədiylə parfiyalılar əleyhinə romalılarla qohumluq əlaqələri yaradıb, diplomatik müqavilələr də bağlayırdılar.

Atropatenada Arşakilərin hakimiyyəti Vanondan başlamışdır. Atropatena hökmdarı III Artabanın (b.e. 10 – 40 – cı illəri) anası IV Fraatın qızı, atası isə Atropatena hökmdarı olmuşdur. Beləliklə Atropatena Arşakiləri III Artabandan başlayaraq Ermənistanda olduğu kimi, bütün İranda parfiyalıların hakimiyyətinin son dövrünə qədər hakimiyyət başında olmuşlar.

Hakimiyyət illəri
-----------------

Atropatenanın Arşakilər sülaləsindən olan hökmdarları aşağıdakılardır:

1. Vonon
2. III Artaban
3. IV Artaban
4. II Pakor
5. II Vologez
6. III Vologez
7. IV Vologez
8. V Artaban
9. V Vologez

Eramızın 224 – cü ilində Artaban V Ərdəşir Sasani tərəfindən məğlub edilməsi ilə Atropatena Arşakilərinin hakimiyyətinə son qoyulmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Alban Arşakiləri

Mənbə
-----

1. ↑  H. Pirniya – İrane Bastan, Tehran, 1333,səh.2460
2. ↑  S. Nəfisi – Fəhəngnameyi parsi, Tehran, 1319, səh. 105
3. ↑  A. Fazili – Azərbaycanın qədim və erkən orta əsrlər tarixi İran tarixşünaslığında, Bakı, 1993, səh. 90 – 93
Atatürk Köşkü
**Atatürk Meşə Ferması** (əvvəllər **Meşə Ferması** və **Qazi Meşə Ferması**) — Mustafa Kamal Atatürkün 5 may 1925-ci ildə, Ankarada müasir bir ferma qurulması üçün verdiyi təlimat ilə qurulmuşdur.

Türkiyəni müstəqilliyə qovuşdurduqdan sonra, "Milli iqtisadiyyatın təməli əkinçilikdir. Bunun üçündür ki əkinçilikdə inkişafa böyük əhəmiyyət verməliyik. Kəndlərə qədər yayılacaq proqramlı və praktik işlər bu məqsədə çatmağı asanlaşdıracaq. Lakin bu həyati işi isabətlə məqsədə çatdıra bilmək üçün, əvvəlcə ciddi dərslərə söykənən bir əkinçilik siyasəti tətbiq etmək və onun içində hər kəndlinin və bütün vətəndaşların asanca qavraya biləcəyi və sevərək tətbiq edə biləcəyi bir əkinçilik rejimi qurmaq lazımdır" deyərək əkinçiliyə verdiyi prioriteti ifadə etmişdir. "Yaşılı görməyən gözlər rəng zövqündən məhrumdur. Buranı elə ağaclandırın ki kor bir insan da yaşıllıqlar arasında olduğunu fərq etsin" deyərək Atatürk Meşə Fermasının qurulmasına öncüllük etmişdir.

Atatürk ölkənin tanınmış əkinçilərini Çanqaya köşkünə çağıraraq Ankara ətrafında müasir bir ferma qurmaq istədiyini bildirmiş və bu məqsədəuyğun bir ərazi tapmalarını əmr etmişdi.

Tamamlanmasının ardından Atatürk, bu fermanı dövlət xəzinəsinə bağışlamış və bu gün də "Dövlət Əkinçilik İşlətmələri" adı altında fəaliyyətini davam etdirməkdədir.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Atatürk Meşə Ferması ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Atatürk Meşə Ferması rəsmi internet səhifəsi
**Artur Klark** (16.12.1917-19.3.2008) — İngilis fantastı, yazıçı

Həyatı
------

Artur Klark 1917-ci ildə İngiltərənin cənub-qərbindəki Somerset qraflığında doğulub. İkinci Dünya müharibəsində Britaniya hərbi hava qüvvələrində radar operatoru olub və mürəkkəb hava şəraitində uçuşların asanlaşdırılması üçün radar sisteminin hazırlanmasında iştirak edib. Sonralar həyatının bu dövrünü 1963-cü ildə nəşr olunan "Hamar yol" adlı yarısənədli romanında təsvir edib.
Müharibədən sonra fizika-riyaziyyat ixtisası üzrə Londondakı Kral kollecini bitirib. Və yalnız 1940-cı illərin sonunda peşəkar yazıçı olmağı qət edib.
İlk hekayəsi 1946-cı ildə bir jurnalda çıxıb, 7 ildən sonra isə "Uşaqlığın sonu" adlı ilk romanı işıq üzü görüb. 
1956-cı ildə uğursuz nikahdan sonra Klark İngiltərəni birdəfəlik tərk edərək Şri Lankaya köçüb və ömrünün qalan hissəsini orda yaşayıb. Yazıçıya dünya şöhrəti gətirən 1968-ci ildə yazılmış "2001:Kosmik Odissey" (2001: A Space Odyssey) əsəri və Stenli Kubrikin onun ssenarisi əsasında çəkdiyi eyni adlı film olub. Bundan əlavə Klark "Şəhər və ulduzlar", "Delfinlər adası", "Cənnətin fəvvarələri" və s. kimi əsərləri ilə məşhurdur.
Klarkın yaradıcılığı müəyyən mənada unikal xarakter daşıyır. Onun hər bir əsərində indi bəşər həyatının ayrılmaz hissəsi olan innovasiya texnologiyaları – kosmik gəmilər, super-kompüterlər, ani rabitə sistemləri ən xırda detallarına qədər təsvir olunub. Ədəbiyyatşünaslar Klarkın əsas xidmətinin məhz bunda – elmi fantastika janrına praktik yön verməkdə görürlər. 
Klarkın söylədikləri və yazdıqları çox vaxt heyrətamiz bir dəqiqliklə həyata keçib. Məsələn, hələ 1945-ci ildə o, geostasionar orbitdə rabitə peyklərinin meydana çıxacağını və bunun da Yer kürəsində qlobal ani rabitə sistemi yaradılmasına imkan verəcəyini söyləmişdi. 1962-ci ildə isə "Gələcəyin görüntüləri" adlı kitabında o, müasir elmin inkişaf edəcəyi "Klark qanunları"nı irəli sürmüşdü. 
Çağdaş elmi fantastikanın banilərindən sayılan Klarkın böyük nüfuzuna onun guya uşaqlara "sataşması" haqqında 1998-ci ildə ortaya atılan ittihamlar müəyyən zərbə vurmuş, bu da ona rıtsar ləqəbi verilməsini təxirə salmışdı. Lakin 1999-cu ildə həmin ittihamların tamamilə əsassız olduğu sübuta yetirildi və İngiltərə kraliçası II Yelizaveta tərəfindən ona rıtsar rütbəsi verildi.
Bir vaxtlar Artur Klark, Ayzek Azimov və Robert Haynlayn elmi fantastların "böyük üçlüyü" sayılırdı. Artur Klark bu üçlüyün sağ qalan sonuncu nümayəndəsi idi. 
İyirminci əsrin ən böyük yazıçı-fantastlarından biri Artur Klark Şri-Lankanın paytaxtı Kolomboda 90 yaşında vəfat edib. Ağır xəstəliyinə baxmayaraq, son nəfəsinə qədər həyat eşqini saxlayan yazıçı yaradıcılığına da ara verməyib. Bütün ömrü boyu poliomielitdən əziyyət çəkən Klark elə bu səbəbdən də dünyasını dəyişib, amma 100-dən artıq kitabın müəllifi ölməzdən qabaq Frederik Pol ilə birlikdə yazdığı "Sonuncu teorem" adlı romanını tamamlayıb və onun gələn il işıq üzü görəcəyi bildirilir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------
**Şervaşidze** (*gürc.* შერვაშიძე,*abx.* Чачаа) — Abxaziya knyazlığını idarə etmiş sülalə. Kartlis Çxovrebaya əsasən III Böyük Mənuçöhrün Tamaradan olan oğullarından birinə IV David tərəfindən Suxumiətrafı torpaqların idarəsi verilmiş və Şervaşidze knyaz sülaləsi başlamışdır. Şahzadənin əsl adı məlum deyil.

Adı
---

Sülalənin adı Abxazca "Açba"dan gəlir. Abxaziyanı idarə etmiş qədim sülalə olan Açbanı əvəz edən Şervaşidzelər "açba" həm də "hökmdar" mənasına gəldiyi üçün "hökmdarlar hökmdarı" mənasına gələn "Çaçba" titulunu qəbul etmişdilər. 

Knyaz Seteman Şervaşidze (1620-1640) (Müəllif: Kristoforo de Kastelli)

Knyazlıq
--------

Sülalə 1866-cı iləcən Abxaziya knyazlığını idarə etmişdir. Hazırkı ailə başçısı Bolqarıstanda yaşayan Andrey Nikitiç Şervaşidzedir. Atası Nikita Şervaşidze 2008-ci ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kirill Tumanov (1967). *Xristian Qafqaz Tarixi*, s. 270. Georgetown University Press
2. ↑  "В Софии скончался полномочный представитель Абхазии в Болгарии". 2014-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-21.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Məşhəd şəhər metropoliteni** (*fars.* متروی مشهد‎) — İran İslam Respublikasının ikinci böyük şəhəri və şiə-İslam dünyasının əsas ziyarətgahlarından birinin yerləşdiyi Məşhəd şəhərinin metropoliten sistemi. İlkin layihədə metorpolitenin sadə sistem üzrə qurulması nəzərdə tutulsa da, sonradan bir sıra parametrlərinə görə tamhüquqlu metropoliten kimi inşa edilmişdir. Bir xətdən və 24 stansiyadan ibarətdir. Hazırda daha iki xəttinin tikintisi davam etdirilməkdədir və bu xəttlərin inşasının 2020-ci ilə qədər başa çatdırılması nəzərdə tutulur. Hazırkı metropoliteninin inşasına 1999-cu ildə başlanılmışdır. 24 aprel 2011-ci ildə isə metro sərnişinlərin istifadəsinə verilmişdir. Səhər saat 6:30-dan axşam saat 21:30-a qədər fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

Hazırkı metropolitenin tikintisinə 1999-cu ildə başlanılmışdır. Qatarların sınaq hərəkətinə 4 yanvar 2011-ci ildə icazə verilmişdir. Rəsmi olaraq isə 24 aprel 2011-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.

20 fevral 2017-ci ildə ikinci xəttin ilkin mərhələsinin açılışı edilmişdir.

Xəttlər
-------

### Birinci xətt

Uzunluğu 22.5 kilometrdir və 24 stansiyadan ibarətdir. Xəttin ilk istifadəyə verildiyi dövrlərdə isə stansiyaların sayı 22 olmuşdur. Bu stansiyalardan da cəmi 13-ü yeraltı stansiyalar olmuşdur. Xətt boyunca qatarların hərəkət müddəti 30 dəqiqədir. Xətt şəhərin şərqindəki Nahrisi rayonundan başlayır və şəhərin cənub-qərbini əhatə edən Vəkilabad rayonuna qədər uzanır.

### Planlanan və inşa edilən xəttlər

Növbəti - ikinci xəttin uzunluğu 14 kilometr olacaq. Bu xətt 13 stansiyanı birləşdirəcək və şəhərin şimalından cənubuna doğru uzanacaq. Kuhsəngi və Təbərsi rayonlarını bieləşdirəcək. Bu xəttin böyük bir hissəsi artıq inşa edilmişdir. Artıq metropolitenin üçüncü xəttinin də inşasına başlanılmışdır. 

* İkinci xətt - ilk mərhələdə 20 feral 2017-ci ildə açılmışdır və hazırda uzunluğu 8 kilometr olmaqla 6 stansiyanı birləşdirir.

Həmçinin bax
------------

* Mashad Urban Railway Corp
* Мешхедский метрополитен на интернет-метроэнциклопедии UrbanRail.Net Arxivləşdirilib 2011-10-04 at the Wayback Machine
* Мешхедский метрополитен на интернет-метроэнциклопедии Subways.Net

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2010-11-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-20.
**Eylean-Donan qəsri**, *(keltcə - Eilean Donan)*, tərcümədə "Donanın adası", — Şotlandiyanın Lox-Duyx fyordunda yerləşən qayalı adada qəsr. Qəsr öz funda balı ilə məşhurdur.

Qəsrin adı, VII əsrdə adada yaşamış tərki-dünya rahib Donanın adı ilə bağlıdır.

XIII əsrdə, kral III Aleksandrın hakimiyəti vaxtı, adada ilk qala tikilir. 1263 III Aleksandr qəsri, Larqs döyüşündəki igidliyinə görə, Kolin Fitsjeraldın (Makkenzi klanının üzvləri onu öz əcdadları hesab edirlər) mülkiyətinə verir. Bu döyüşdə norveçli kral Xokon IV məğlub edilir və bunun nəticəsində Hebrid adaları və Men adası Şotlandiyaya birləşdirilir. Həmin vaxtdan qəsr, 1719 ildə dağıdılana qədər, Makkenzilərin vacib qalası olaraq qalır.

1911 Con Makray Gilstrap (Macrae-Gilstrap) qəsri alır və bərpasına başlayır. 20 ildən sonra qəsrin bərpa işləri qurtarır. 1983 Makray klanı xeyriyəçilik işinə başlayır. İndiyə kimi Makray nəsli, onlar üçün ayrılan qəsrin altı otağında yaşayırlar.

Xarici keçidlər
---------------

* - История и архитектура замка Эйлен-Донан (rus)
Efiopiya (Həbəşistan) və Yəmən
Səba mələkəsi Bəlqisin limandan ayrılışı, Klavd Lorrain
Bəlqisin fantastika şəkili
**Bilqeys Zişərh qızi**, **Səba məlikəsi** və ya **Makida** – hazırkı Efiopiya və ya Yəmənin ərazisində mövcud olduğu guman edilən tarixi Səba Krallığının (İbricə Sh'va və ya Səba שבא, Ərəbcə Səba və ya Səba سبأ, Amhar dilində: ሳባ) hökmdarıdır. Müasir arxeologiyaya görə bu krallığın mövcudluğu mübahisəlidir. Kitabı Müqəddəsdə kraliça haqqında söhbət açılmır.

İslama görə
-----------

Nəml surəsində  22-44-cü ayələrində Səba məlikəsi haqında söhbət gedir. Quranda məlikənin adı çəkilməsə də ərəb mənbələrində o, "Bilqeys" olaraq adlandırılır.

Bilqeys haqqında Quran və Əhdi-Ətiq rəvayətləri bir-birinə çox bənzəyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hansberry, W.L. and Johnson, E.H. (1965) "Part V: Africa's Golden Past: Queen of Sheba's true identity confounds historical research," *Ebony (magazine).* p. 136.
2. ↑  *Paşa Əfəndiyev.* "Molla Cümə (həyatı və yaradıcılığı)" (PDF) (az.). "Ləman nəşriyyat poliqrafiya". 2017. 2021-08-31 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-08-31.
3. ↑  QuranAL-NAML (THE ANT, THE ANTS)

Xarici keçidlər
---------------

* SƏBA HÖKMDARI BƏLQİS[*ölü keçid*]
* Hz.Süleyman və Səba məlikəsi[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Nəml surəsi
* Süleyman
* Səba dövləti
* Səbailər
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kəklikotu (dəqiqləşdirmə).

**Kəklikotu** tammetrajlı bədii filmi rejissorlar Cəfər Axundzadə və Vüqar İslamzadə tərəfindən 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır.

Məzmun
------

Meyvə-tərəvəz satmaq üçün paytaxta gedən dayı (*Müşfiq Şahverdiyev*) və bacıoğlu (*İslam Mehrəliyev*) başqasına çatacaq bir kisə "kəklikotu"nu yolda satırlar. Sən demə, kisədəki kəklikotu deyilmiş. Milyonla ölçülən bu əmanətin yiyəsindən yaxa qurtarmaq isə qəliz məsələdir.

Film haqqında
-------------

Film komediya, macəra janrındadır. 2017-ci ilin dekabrından kinoteatrlardadır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Baş prodüser:** Cəfər Axundzadə
**Ssenari müəllifi:** Vüqar Hüseynov, Talıb Əhmədov
**Quruluşçu rejissor:** Cəfər Axundzadə, Vüqar İslamzadə
**Quruluşçu operator:** Rəşad Qarayev
**Quruluşçu rəssam:** Paolo Di Mario
**Bəstəkar:** Rüstəm Zeynallı
**Səs operatoru:** Ömer Buğra Özakcakoca
**Rejissor:** Mehman Məmmədov
**Səs rejissoru:** Azad Vəliyev
**Montaj rejissoru:** Vüqar İslamzadə
**Montaj edən:** Elşad Rəhimov
**Musiqi redaktoru:** Aynur Axundzadə
**Səs rejissoru köməkçisi:** Xumar Quluzadə
**Montaj köməkçiləri:** İbrahim Nəcəfov, Elçin Şükürov
**İcraçı prodüser:** Tural Əsədov
**Kreativ prodüser:** Xətai Əli
**Xətt prodüserləri:** Əli-Səttar Quliyev, Azad Aydəmir
**Rejissor köməkçisi:** Xəyal Xan
**Operatorlar:** Elvin Mustafayev, Orxan Əlizadə
**Qrim rəssamı:** Elbrus Vahidov
**Qrim ustası:** İradə Gülbabayeva
**Qrim ustası köməkçisi:** Zeynəb Sultanova
**Geyim rəssamı:** Ləman Süleymanlı
**Rekvizit ustası:** Samirə Şamxalova
**Bum operatoru:** Azər Xıdırov
**İşıq ustası:** Nihat Məlikli
**İşıqçılar:** Allahverdi Allahverdiyev, Elmir Yunusov
### Rollarda

Müşfiq Şahverdiyev — Müsabir
İslam Mehrəliyev — İsmayıl
Nigar Camal — Arzu
Əlixan Rəcəbov — Qafar
Aqil M. Quliyev — Artist Kamil
Fərda Xudaverdiyev — Tvzadeh müxbiri
Kamran Ağabalayev — Məşədi
Rövşən Məmmədli — Murad
Elcan Rəsulov – Ədalət
Məcid Hüseynov – Mirzəxan
Vüsal Hacıqədir – Şamil
Samir Qulamov – Famil
Oqtay Əliyev – Tvzadeh müdiri
Əbdül Mahmudov – polis rəisi
Samir Ələsgərov – Məzahir polis
Hüseyn Məhəmmədoğlu – Özü (klarnet ifaçısı)
Kənan MM – idmançı oğlan
Ceyhun Zeynalov – çayxana müdiri
Nofəl Şahlaroğlu – çayçı
Zülfiyyə Qurbanova – Gülarə
Zemfira Əbdülsəmədova – Sənəm
Kamilla Babayeva – Məlahət
Günel Məmmədova – Leyla
Faiq Ağayev – kameo
Kamran Həsənli – kameo
Oksana Rəsulova – kameo
Dilarə Kazımova – kameo
Səməndər Rzayev – tv operatoru
Mirzəağa Ağabəyli – əsəbi qonşu
Asya Abdullayeva – nənə
Nəzrin Vahidova – Qafarın rəfiqəsi
Cahangir Axundzadə – Muradın oğlu
Dəniz Axundzadə – uşaq
Şərgiyyə Məmmədzadə – uşaq
Selin Sadıxzadə – uşaq
Hüseyn Eres – uşaq
Allahverdi Yolçuyev – kənd sakini

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* facebook.com/Keklikotufilm
* instagram.com/keklikotufilm
**Pinus parviflora** (*lat.* Pinus parviflora) — şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.

Yaponiya nın dağ rayonlarında dəniz səviyyəsindən 2500 m hündürlüyə qədər olan ərazilərdə və Koreya sahilləri ndə Utserye yarımadasında bitir. Hündürlüyü 15–20 m-ə çatan ağacdır. Gövdəsi çox vaxt bünövrədən budaqlanır. Çətiri cavanlıqda ensiz-konusvarı olub, yaşlandıqdan sonra enli-konusvarı, şaxəlidir. Qabığı hamardır, yaşlandıqda nazik qabıqlarla çıxır. Cavan zoğlarında qabıqların qalınlığı təxminən 3 mm-dir, yaşıl və ya yaşılımtıl qonur olub, ağımtıl, qıvrım tükcüklərlə örtülür. Yaşlı zoğları açıq-boz rənglidir, çılpaqdır. Uc tumurcuqların uzunluğu 4–7 mm, eni 2,5–3 mm, yumurtavarı-silindrikdir, qatranlı deyil, qırmızı və ya tünd qonurdur, kənarları açıq saçaqlıdır. İynəyarpaqları dəstələrdə 5 ədəd olmaqla toplanır, 3 hissəlidir, uzunluğu 3-6 sm, eni 0,1-0,15 sm, yumşaqdır, tünd yaşıldır, ucu kütdür, kənarları seyrək dişlidir (1 sm kənarında 12-14 diş), zoğların uclarında yığılır, aşağı əyilir. Qozaların uzunluğu 5-10 sm, qalınlığı 3-4 sm, yumurtavarı və ya qısa silindrik, apofizləri ucunda enli-yumru, qabarıq, içəri qatlanmış, bir az bilinən göbəklidir tək və ya bir neçəsi bir yerdədir, yuxarı istiqamətlənir və ya horizontal olur, qatranlıdır, budaqlarda 6-7 il qalır. Toxumların uzunluğu 10 mm-ə qədər, uzunsov-yumurtavarı, qaramtıl, qısa qanadlıdır. Dekorativdir, -30 0 C şaxtalara dözür. Şamın bu növü 2008-ci ildən Bakı şəhərinin yaşıllaşdırılmasında geniş istifadə olunur. Cırtdan forması "Arnold Arboretum Dwarf" sütunvari çətiri ilə fərqlənir. "Cleary" formasının 10 yaşında hündürlüyü 0,9-1,8 m-ə çatır. Cırtdan piramidal formanın "Tempelhof" mavi-yaşıl iynəyarpaqları vardır. Boz-mavi yumşaq iynəyarpaqları olan "Negishi" forması da vardır. Bu formaların hamısı rütubətli, yaxşı drenajlı torpaqlara üstünlük verir, işıqsevəndir, duzlaşmaya və qaza davamlıdır. Abşeron da yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q178116
* Wikispecies: Pinus parviflora
* EoL: 1061781
* EPPO: PIUPF
* FoC: 200005349
* GBIF: 5285589
* GRIN: 28519
* iNaturalist: 135791
* IPNI: 263192-1
* ITIS: 822563
* IUCN: 42388
* MoBotPF: 284968
* NCBI: 71644
* NZOR: 42d6888b-46ad-42b7-8c5a-b1a936cb7627
* Plant List: kew-2562542
* PLANTS: PIPA12
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:263192-1
* Tropicos: 24900037
* WFO: wfo-0000481883

 |
**Şirməmməd Əli** (1 iyul 1997; Hotan, Çin) hazırda Çin Super Liqasında "Henan Cianye" komandasında oynayan Uyğur-Çinli yarımmüdafiəçi futbolçudur.

Klub karyerası
--------------

Şirməmməd 1 iyul 1997-ci ildə Çinin Hotan şəhərində anadan olmuşdur. Əslən uyğurdur. Şirməmməd karyerasına 1 yanvar 2015-ci ildə "Henan Reserves" komandasına transfer olunmaqla başlamışdır. 1 iyul 2016-cı ildə komandadan ayrılan Şirməmməd tam 1 il ərzində sərbəst futbolçu olaraq fəaliyyət göstərmiş, heç bir komandada oynamamışdır. Peşəkar karyerasına isə 1 iyul 2017-ci ildə Portuqaliyanın "Qondomar" klubunun ilk komandasına yüksəldikdən sonra başladı. 27 fevral 2018-ci ildə Çin Super Liqasının təmsilçisi "Henan Cianye" komandasına qayıtdı. 2 mart 2018-ci ildə Şirməmməd klubdakı debütünü 89-cu dəqiqədə Qu Caonun əvəzedicisi olaraq "Tyancin Quancian"-a qarşı 4:0 hesabı ilə qalibiyyətində etdi. Həmin mövsümdə 1 sarı kart almışdır. Ona yeganə sarı kart 19 may 2018-ci ildə keçirilən "Henan Cianye" və "Quanju RF" oyununda verilmişdir. Həmin oyunda komanda mövsümdə yeganə bərabərliyi əldə etmişdir. Əli futbol oyunlarında yarımmüdafiəçi olaraq çıxış edir. 20 nömrəli forma ilə oyunlarda iştirak edir. 2019-cu ildəki müqaviləsinə əsasən, onun maaşı 25 min avrodur. Şirməmməd Əlinin hazırkı müqavilə müddəti 31 dekabr 2022-ci ilə qədərdir.

Şirməmməd Super Liqada 4 oyunda, Çin FA Kubokunda 1 oyunda oynamışdır.

Karyera statistikası
--------------------

*31 December 2020 tarixində yenilənib*.

| Klub | Mövsüm | Liqa | Ölkə Kuboku | Qitə | Digər | Ümumi |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bölmə | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı | İştirak | Qol sayı |
| Qondomar | 2017-2018 | Portuqaliya Çempionatı | 0 | 0 | 0 | 0 | - | - | 0 | 0 |
| Henan Cianye | 2018 | Çin Super Liqası | 4 | 0 | 1 | 0 | - | - | 5 | 0 |
| Karyera cəmi | 4 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 0 |

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* *Soccerway.com* saytında profili (ing.)


1. ↑  Shirmemet Ali // FBref.com (çd.).
2. ↑  "Şirməmməd Əli - futbolçu "vəsiqəsi"". www.transfermarkt.com.tr (türk). 2021-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 08.07.2021.
3. ↑  "希尔麦麦提". sodasoccer.com. 2018-11-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-06.
**Yezid ibn Tubeyt əl-Əbdi Əl-Bəsri** (*ərəb.*  یزید بن ثبیط ثبیط البدی البصری‎) — Kərbəla döyüşündə şəhid olan Hüseyn ibn Əli səhabələrindən biri.

Nəsil
-----

Yezid ibn Tubeyt Bəsrədəki Əbdül-Qeys qəbiləsindən idi.

İmam Hüseynə qoşulması
----------------------

Hüseyn ibn Əlinin insanları ona köməyə çağıran məktubu Bəsrəyə çatdıqda, Yezid Hüseynin karvanına qoşulmaq qərarına gəldi. O, bunu bir sıra Bəsrə şiəsinin toplaşdığı Mariya binti Munqidin evində keçirilən görüşdə bildirdi. Onun on oğlu var idi, lakin onlardan yalnız ikisi, Abdullah və Ubeydullah Kərbəla döyüşündə iştirak etdilər. Əmir ibn Müslim əl-Əbdi və qulu Səlim, Seyf ibn Malik əl-Əbdi və Ədhəm ibn Ümeyyə əl-Əbdi də ona qoşuldular. Onlar Məkkə yaxınlığındakı Əbtədə Hüseynin karvanını qarşıladılar və orada öz çadırlarını qurdular. Hüseyn ibn Əli Yezid ibn Tubeytin gəlişini eşidəndə onu qarşılamaq üçün Yezidin çadırına getdi, lakin Yezid Hüseyni görməyə getdi. Hüseyn Yezidin çadırında qaldı və onun qayıtmasını gözlədi. Yezid Hüseynin çadırına çatanda ona dedilər ki, Hüseyn onu qarşılamağa çıxıb. Çadırına qayıdıb Hüseyni gördükdə "Allahın lütfü və rəhməti ilə sevinsinlər" ayəsini oxudu. Sonra Hüseyn ibn Əli ilə salamlaşdı, sonra başına gələnləri ona danışdı. Hüseyn onun üçün dua etdi və sonra Hüseynin karvanına qoşuldular. He then greeted Hussain ibn Ali and then told him about what had happened. Hussain prayed for him and then they joined the Hussain's caravan.

Aşura günündə
-------------

Yezid və onun iki oğlu Aşura günü şəhid oldular. Onun və oğullarının adı "Ziyarət əl-Şühəda"da qeyd olunur: "Salam olsun Zeyd ibn Tubeyt əl-Qeysiyə; salam olsun, Yəzid ibn Tubeyt əl-Qeysinin iki oğlu Abdullah və Ubeydullaha."

Həmçinin bax
------------

* Kərbəla döyüşündə Hüseynin ordusunda həlak olanların siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Tarih-i Tabari.* tarikh al-umam wa-al-muluk. 5. 353.
2. ↑  Qur'an 10:58.
3. ↑  Qur'an 10:58.
4. ↑  *Tarih-i Tabari.* Tarih-i Tabari. 5. 353–354.
Almaniya Silahlı Qüvvələrinə məxsus olan Gepard 1a2
35 mm-lik "Gepard" zenit-raket kompleksi

İstehsalçı ölkə: Almaniya

İstehsalçı fima: Krauss-Maffei Wegmann GmbH & Co KG

Tip: Özüyeriyən zenit-raket kompleksi

İstehsal tarixi: 1973 – davam edir

Xidmətə giriş ili: 1976

İstismar: 1976-cı ildən hal-hazırkı dövrə qədər

Ekipaj: 3 nəfər (sürücü, topçu, komandir)

İstehsal sayı: 430 ədəd

Ölçülər
-------

Ağırlığı: 47.3 ton

Uzunluğu: 6.55 m

Eni: 3.10 m

Hündürlüyü: 2.20 m

Müdafiə
-------

Zireh qalınlığı: 30 mm polad

Tüstü bombaları

Performans
----------

Dalış dərinliyi: 1 m

Xəndək keçmə: 3 m

Divar dağıtmaq: 1.15 m

Qalxma dərəcəsi: 60º

Motor: MTU MB 838 Ca M500 dizel

At gücü: 830 at gücü

Maksimal sürət: 65 km/saat

Mənzili: 550 km

Dayandırılması: fərdi burulma bar

Silahlanma
----------

2 ədəd 35 mm-lik AZP-23 Oerlikon KDA avtomatik top Kalibr: 35 mm

Lülənin qalxma bucağı: −5º… +85º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin çıxış sürəti: 1175 m/saniyə

Atış tezliyi: 350–400 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 4 km

**Radar sistemi**

Radar kompleksi: RPK-2

Radar: ön tərəfdə "MPDR-12" və arxa tərəfdə "Albis"

Avtomatik hədəf izləmə məsafəsi: 15 km

7.62 mm-lik "MG 3" pulemyotu Kalibr: 7.62 mm

Mərmi: 7,62×51 mm

Atış tezliyi: 1200 atış/dəqiqədə Güllənin başlanğıc sürəti: 820 m/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.2 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 Almaniya
 Belçika
 Braziliya
 Niderland
 Rumıniya
 İordaniya
 Çili
**Möcüzələr Akademiyası** — 2022-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmidir. Quruluşçu rejissor və ssenari müəllifi Zaur Tahirsoy və həyat yoldaşı Zəhra Tahirsoydur. Layihə Azərbaycan Film Akademiyası Postmodern Aktyorluq Məktəbi Uşaq Aktyorluq Məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində ərsəyə gətirilib.

Məzmunu
-------

Nağıllar aləminin mənfi personajları artıq xeyirlə mübarizədən yorulmuşdular. Nə illah edirdilərsə də mümkün olmurdu. Hər zaman xeyir qalib olurdu. Onlar fərqli çıxış yolları axtarırdılar. Gözəl Rapunzelin anası Hötel Manifisenta və Cəfər bir araya gəlib çox fikirləşib araşdırdılar. Nəhayət dünyanın varlığından xəbər tutdular. İllərlə dünyaya gəlmək üçün müxtəlif yollar axtardılar. Onlar bilirdilər ki, dünya ölümlüdür və dünyada xeyir hər zaman qəlib gəlmir. Cəfər düşünürdü ki, dünyada uşaqlar daha zəifdilər onlara asanlıqla qalib gələcəkdilər. Buna görə də müxtəlif sehrli güclərdən istifadə edərək onları dünyaya uşaq kimi göndərəcəkdilər. Nəhayət dünyaya bir portal açdılar. Portal Azərbaycan Film Akademiyasının teatr səhnəsinə açılır. Çünki tez-tez bu səhnədə nağıl qəhrəmanlarının hekayələri canlandırılırdı. Mənfi nağıl personajları ilə uşaqlar arasında güclü mübarizə başlayır. Görək dünyada kim qalib gələcək...

Filmin janrı
------------

Film Macəra Komediya janrındadır.

Yaradıcı heyət
--------------

**Quruluşçu rejissor:** Zəhra Tahirsoy
**Ssenari müəllifi:** Zaur Tahirsoy
**Quruluşçu operator:** Elvin Mikail
**Operator:** Oktay Abbaslı
**Montaj:** Azflix Pro

  

### Aktyor heyəti

**Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:**
Həyat Məlikova
Nərmin Əhməd
Tamilla Həsənova
Nicat Əkrəm
Vüsal Dastan
Anar Əli
Həlimə Həsənli

```
və Azərbaycan Film Akademiyası, uşaq aktyorluq məktəbinin balaca aktyorları...
```

Çəkiliş yerləri
---------------

• Filmin çəkilişi Azərbaycan Film Akademiyasında aparılıb.

Həmçinin bax
------------

• Azərbaycan Film Akademiyası, Zaur Tahirsoy, Sayrışan işıqlar, Terapiya Otağı, Postmodern Aktyorluq Məktəbi

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi instagram səhifəsi Rəsmi youtube səhifəsi
Subduksiya prosesi
**Subduksiya** — Subduksiya iki plitənin bir-birinə qarşı hərəkət etməsi nəticəsində yaranır. Onları ayıran sərhəd konvergent sərhəd adlanır. Bu zaman sıxlığı daha çox olan plitə digərinin altına enərək mantiyaya daxil olur. Bəzən sıxlığı çox olan deyil, sıxlığı az olan plitə mantiyaya doğru enir. Bu proses obduksiya adlanır.

Nümunələr
---------

Pangeya parçalanmağa başladıqdan sonra plitələr kənarlara doğru böyük bir məsafədə hərəkət etmişlər. Bu plitələr qarşısına çıxan okean plitəsi və mikroplitələr ilə subduksiya növ sərhəd əmələ gətirmişdir. Bu gəminin açıq hövzədə üzməsinə bənzədilə bilər. Onun qarşısında gəminin bacasına bənzər vulkanik ada qövsü, yük sahəsinə bənzər passiv qitə kənarı yerləşir.

Subduksiya prosesinin gəminin hərəkəti ilə oxşarlığı
Hazırkı subduksiya növ sərhədlər Sakit okean boyu daha geniş yayılmışdır. Bununla da Sakit okeanın 2/3 hissəsi udulmaya cəlb olunur. Burada olan subduksiya Şimali Kordilyerlər, Alyaska, Aleut adaları, Kuril adaları, Yapon dənizi, Filippin dənizi, Melaneziya adaları və Yeni Zellandiyanı əhatə edir. Bundan başqa Karib dənizi, Zond adaları və digər sahələrdə subduksiya baş verməkdədir.

Obduksiya
---------

Obduksiyaya subduksiyanın bir növü kimi baxmaq olar. Lakin, burada okean növ qabıq kontinental qabığın üzərinə doğru hərəkət edir. Bu prosesin sürəti çox az olduğu üçün kiyafayət qədər inkişaf edə bilmir və mürəkkəb qırışıqlıq yaradır.

Kolliziya
---------

Bu proses iki kontinental qabığın qarşı-qarşıya gəlməsi nəticəsində yaranır. Bu prosesin nəticəsində intensiv qırışıqlıq sahələri yaranmış olur. Bunlara misal olaraq Alp-Himalay qırışıqlığı boyu yerləşmiş sahələri misal göstərmək olar. Kolliziya zonaları qalıq subduksiyanın yaranmasına da şərait yaradırlar. Bu növ subduksiya prosesinin sürətinə kolliziya zonaları tərəfindən nəzarət olunur.

Mənbə
-----

* Геодинамика - Е.В.Артюшков - Недра 1979
* Общая и региональная геотектоника - В.П.Гаврилов - Недра 1986
* Теория тектоники литосферных плит и современная геологическая теория О.Г.Сорохтин - Знания 1984

Həmçinin bax
------------

* Sakit okean
* Tektonik plitələr
* Astenosfer

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

*
**Kral Nikolay Sarayı** — Monteneqronun Çetinye şəhərində tarixi məkan.

Tarixi
------

Saray Kral Nikolayın dövründə - 1863-cü ildə tikilmişdir. Orijinal memarlıq üslubu ilə diqqəti cəlb edir.

Muzey
-----

Saray hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir. Muzeydə Monteneqro tarixinin mühüm mərhələlərini əks etdirən qiymətli eksponatlar saxlanılır. Muzeydə qədim silahların kolleksiyaları toplanmışdır. Burada bir çox rəssamların müxtəlif illərdə yaratdığı qiymətli əsərlər də sərgilənir. Muzeyin qiymətli eksponatları arasında qədim pullar, bayraqlar, keçmişdə və indi istifadə olunan hərbi geyimlər nümayiş olunur.

Bərpası
-------

Sarayda son illərdə yenidənqurma işləri aparılmış, binanın tarixi görkəmi bərpa edilmişdir.

Mənbə
-----

* İlham Əliyev Çetinye şəhərindəki Kral Nikolay Sarayında olmuşdur

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
| Monteneqro | *Monteneqro ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |