recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Təbiətdə yayılması
------------------

Haworthia retusa, Cənubi Afrikadakı Western Cape Əyalətindəki Riversdale regionunda çok kiçik bir ərazidə endemik olan Asphodelaceae fəsiləsinin Haworthia cinsinin çiçəkli bitkilərinin bir növüdür. 10 sm (3,9 inç) uzunluğa və genişliyə qədər böyüyən, qalın üçbucaq formalı yarpaqları və 50 sm (20 inç) uzunluğundakı salxımlarda düzülmüş kiçik ağ boru formalı çiçəkləri olan, çok illik bir sukulentdir. Təbii yaşam arealı alçaq təpəliklər və daha düz ərazilərdir. Yaxın qohumu olan Haworthia turgida, şimaldakı daha dik, daha qayalıq və daha dağlıq ərazidə yaşayır. Digər xüsusiyyətlərinə görə bu iki növ bir-birlərinə oxşar olduqlarından H.turgida növünə H.retusa'nın dağlıq ərazidə yetişən forması demək olar.

Adlandırılması
--------------

Haworthia cinsi adı İngilis botanik *Adrian Hardy Haworth*un(1767–1833) şərəfinə adlandırımışdır. Növün adı Latıncadan "yenidən istifadə olunmuş" yarpaq forması mənasındadır.

Morfologiyası
-------------

Əsas fərqləndirici xüsusiyyəti yarpaq sonluqlarının şəffaf və üçbucaq formada olmasıdır. Bu yarpaq quruluşu deltoid adlanır. Bu növ digərlərindən şəffaflığın yalnız uc hissədə olması ilə ayırd edilir. Yarpaqlar sututardır, lətli yarpaqdır. Bitki rozet formadadır. Öz təbii areallarında bir rozet əmələ gətirirlər. Yetişdiricilikdə isə bir neçə rozet əmələ gətirə bilər. Köklər qalınlaşmışdır. Çiçəkləri sütun boyu düzülmüşdür. Çiçəkləri cəlbedici deyil. Xırda və görkəmsizdir. Öz-özünə mayalanma gedir və nəsil verə bilir.

Otaq bitkisi kimi yetişdirilməs
-------------------------------

Bu cins Aloe ailəsindəndir. Ona görə də qulluq qaydaları demək olar ki, Aloe ilə eynidir. Aydıqlıq-yarı kölgəli yeri sevir, səhər günəşi inkişafına yaxşı təsir edir. Amma gün boyu günəş altına və qızmar günəşə məruz qoymaq olmaz. Əgər yarpaqlarında qızarma, qonurlaşma olursa, deməli günəş işığına çox məruz qalıb. Suya orta tələbkardır. Torpağı quruduqca və bütün torpağı islanacaq şəkildə sulanmalıdı. Soyuğa və istiyə davamlıdır. −1 °C temperatura qədər dözə bilər. Amma otaq temperaturunda daha yaxşı inkişaf edir. Çiçəklənməsi üçün qışda dincəlmə dövrünə salınmalıdır. Dincəlmə dövründə temperaturu 10 °C-yə qədər endirmək (daha artıq endirmək olmaz) olar. Çiçəkləri çiçək saplağında sıra ilə düzülür. Görkəmsiz çiçəklərə sahibdirlər. Özü özünə tozlanma baş tutur və toxum əmələ gəlir. Bu toxumlarla bitkini çoxaltmaq olar. Ancaq toxumla çoxaltmaq uzun müddət alır. Buna görə də bitkini əsasən yeni körpə rozetlərlə çoxaldırlar. Bitkiyə yaxşı qulluq edilərsə, bir müddət sonra bitkinin dibində körpə rozetlər inkişaf edir. Əkərkən münbit torpağa bir az qum, daş-çınqıl, kərpic qırıntıları qarışdırmaq olar. Bu, bitkini öz təbii şəraitində hiss etdirəcək. Bu da onun daha yaxşı böyüməsinə və köklərinin daha yaxşı inkişafına səbəb olacaq.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sukkulenten-Lexikon: Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen). / red. U. Eggli Ştutqart: Eugen Ulmer Verlag, 2001. C. 1. S. 227.
2. ↑  Illustrated Handbook of Succulent Plants: Monocotyledons. / red. U. Eggli, R. Nyffeler 2 2020. S. 807. ISBN 978-3-662-56486-8 doi:10.1007/978-3-662-56486-8
**Əhmədov Vüqar Cəbrayıl oğlu** (3 yanvar 1975, Mingəçevir) — "Azərişıq" ASC-nin sədri (7 yanvar 2020–indi), "Azərişıq" ASC-nin sədrinin müavini (2015–2020), İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinin direktoru.

Həyatı
------

Vüqar Əhmədov 3 yanvar 1975-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin menecment fakültəsində bakalavr və magistr pilləsi üzrə təhsil alıb. Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını Dövlət və bələdiyyə idraəetməsi ixtisası üzrə bitirib. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin İnformatika və idarəetmə fakültəsinin menecment kafedrasının iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru proqramının doktorantıdır.

2015–2018-ci illər Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Xalq Təsərrüfatı və Dövlət Qulluğu Akademiyasında təhsil alıb. İxtisası iqtisadçı-energetikdir.

Ailəlidir. 2 övladı var.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyində və Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Bir müddət Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyi (sonradan İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi) İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzinin direktoru olub.

14 oktyabr 2015-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə sədr müavini vəzifəsinə təyin olunub.

7 yanvar 2020-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəcamı ilə "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə sədr təyin olunub.

2001-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "V.C.Əhmədovun "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 yanvar 2020-ci il tarixli Sərəncamı" (az.). president.az. 2020-01-07. 2020-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-21.
**İskəndər Paşa** (ö. 3 avqust 1571) — Sultan Süleyman Qanuni və II Səlim səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.

Həyatı
------

Doğum tarixi və əsli haqqında məlumat yoxdur. Əndəruna alınaraq təlim-tərbiyə edilmiş, ardından bostançıbaşı və qapıçıbaşı olaraq xidmət göstərmişdir. 1555-ci ildə yeniçəri ağası oldu, ardından vəzir rütbəsilə divana daxil oldu. 1556-cı ilin fevralında Misir bəylərbəyliyinə gətirildi və 1559-cu ilin aprelinədək bu vəzifədə qaldı. Ardından Budin, 1564-cü ildə isə Anadolu bəylərbəyi oldu. Sultan Süleyman Qanuninin son səfəri olan Ziqetvar səfəri əsnasında İstanbulda taxt naibi olaraq xidmət etdi.

Sultanın səfər əsnasında ölümünün ardından oğlu Sultan Səlim paytaxta gələnədək bu ölümü gizli saxladı. Bunun mükafatı olaraq yenidən divan vəzirliyinə gətirildi. Nəhayət, 15 may 1570-ci ildə çıxılan və Kipr adasının fəthi ilə nəticələnən səfərə qatıldı. Səfər əsnasında Maqosa qalasının fəthi ilə vəzifələndirildi və qalanın fəthindən 2 gün sonra 3 avqust 1571-ci ildə burada vəfat etdi.

**İskəndər Paşa** və oğlu Əhməd Paşanın məzarı, İskəndər Paşa türbəsi, İstanbul
İskəndər Paşa məscidi
Cənazəsi təcili şəkildə paytaxta gətirildi və vaxtilə İstanbulda Memar Sənana inşa etdirdiyi İskəndər Paşa məscidi yaxınlığındakı türbəsinə dəfn edildi. Oğlu Əhməd Paşa da vəzirliyə qədər yüksəlmiş, ölümünün ardından atasının yanına dəfn edilmişdir.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani III, səh. 129

İstinadlar
----------

1. ↑  de Groot, Alexander H.; Winkelhane, Gerd; Schwarz, Klaus (1989). "Der osmanische Statthalter Iskender Pascha (gest. 1571) und seine Stiftungen in Agypten und am Bosporus"
2. ↑  Necipoğlu, Gülru (2005). *The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire*
**Əməliyyat mühitinin təhlili** (*ing.* Data Envelopment Analysis), ümumi abbreviatura — **ƏMT** (*ing.* DEA) — mürəkkəb texniki, iqtisadi və sosial sistemlərin fəaliyyətinin müqayisəli təhlili metodologiyası.

Bu yanaşma 1970-1980-ci illərdə A. Çarnes, V. Kuper, E. Road, R. Bankerin əsərlərində başlamışdır. Hazırda ƏMT metodologiyası mürəkkəb obyektlərin effektivliyini sadəcə hesablamaq və təhlil etməkdən daha geniş anlayış və imkanları əhatə edir.

ƏMT metodologiyası riyazi iqtisadiyyat, sistem təhlili, çox meyarlı optimallaşdırma ilə dərin əlaqəyə malikdir, çoxölçülü iqtisadi məkan qurmağa, orada optimal inkişaf yollarını tapmağa, obyektlərin davranışının ən vacib kəmiyyət və keyfiyyət xüsusiyyətlərini hesablamağa, və müxtəlif vəziyyətləri simulyasiya edin.

Ədəbiyyat
---------

1. *Farrell M.J.* The Measurement of Productive Efficiency. 120 (Journal of the Royal Statistical Society). 1957. 253–281.
2. *Charnes A. Cooper W.W. Rhodes E.* Measuring the efficiency of decision-making units (PDF). 2 (European Journal of Operation Research). 1978. 429–444.
3. *Banker R.D. Charnes A. Cooper W.W.* Some Models for Estimating Technical and Scale Inefficiencies in Data Envelopment Analysis (PDF). 30 (Management Science). 1984. 1078–1092.
4. *Cooper W.W. Seiford L.M. Tone K.* Data Envelopment Analysis. A Comprehensive Text with Models, Applications, References and DEA-Solver Software (2nd edition). New York: Springer-Verlag. 2006. 528. ISBN 0-387-45281-8.
**"Fil adam"** (*ing.* The Elephant Man) — ABŞ kinorejissoru Devid Linçin 1980-ci ildə çəkdiyi film. Filmin əsasında XIX əsrin tanınmış britaniyalısı Cozef Merrikin bioqrafiyası durur. Filmin süjeti Frederik Trivzin "Fil adam" və müəyyən qədər Eşli Monteqyunun "Fil adam: İnsan ləyaqəti haqqında etüd" (*The Elephant Man: A Study in Human Dignity*) kitablarından götürülüb.

Məzmun
------

Çox böyük qüsurlarla dünyaya gələn "fil adam"ın xarici görünüşü ona baxanlarda dəhşət yaradır. Onun belə qeyri-adi görünüşündən istifadə edən birisi Merriki küçə sərgilərində insanlara nümayiş etdirərək pul qazanır. Lakin sonradan Con Merrik London hospitalının həkimi Frederix Trivz tərəfindən hospitala aparılır. Burada həkimlə Merrik arasında belə bir dialoq olur:

- Həkim, siz məni sağalda bilərsiz?
- Yox, biz səni sağalda bilmərik, amma qayğına qala bilərik..
Merrikin anadangəlmə qüsurlarının sağalması mümkün olmasa da o, xəstəxanada yeni bir həyata başlayır, qayğıkeş insanların əhatəsində özünü getdikcə daha yaxşı hiss edir. Onu xəstəxanaya gətirən həkimin əvvəlcə istəyi sadəcə Merriki digər həmkarlarına göstərmək və üzərində tibbi araşdırma aparmaq olur. Lakin sonradan o, bu varlığın daxili dünyasının tamamilə fərqli olduğunu anlayır və onu istedadlı, xeyirxah bir insan kimi sanki yenidən kəşf edir. Hətta xəstəxanaya gələn məşhur bir aktrisa Con Merrikin söylədiyi sətirləri dinlədikdən sonra ona belə deyir:

- Cənab Merrik, siz heç də fil adam deyilsiz... Siz Romeosunuz!
Filmdə Frederix Trivzi Entoni Hopkins, Con Merriki isə Con Hört canlandırıb. Rejissor Devid Linçin bu ekran əsəri Avropada "BAFTA" (Böyük Britaniya) və "Sezar" (Fransa) mükafatlarına layiq görülüb. ABŞ-də isə 8 nominasiyada "Oskar"a namizəd olsa da, kinoakademiklərdən bir heykəlcik belə qazana bilməyib.

Xarici keçidlər
---------------

* *"The Elephant Man"* — Internet Movie Database saytında.


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 166951607 · GND: 7703845-9 · LCCN: no2003029954 · SUDOC: 178261874 · VIAF: 229012209 · WorldCat VIAF: 229012209 |




1. 1 2 3  .
2. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
3. 1 2 3  IMDb (ing.). 1990.
4. ↑  .
5. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
**Mahmut Özer** (5 may 1970, Tokat) — Türk akademik, Bülent Ecevit Universitetinin keçmiş rektoru, keçmiş ÖSYM prezidenti və hazırda Milli Təhsil Naziridir.

Həyatı
------

1970-ci ildə Tokatda doğulan Özer 1988-ci ildə Tokat İmam Hatip Liseyini bitirib. 1992-ci ildə İstanbul Texniki Universitetinin Elektronik və Kommunikasiya Mühəndisliyi fakültəsini bitirib. 1992–1994-cü illərdə Dalaman Hava Limanı, Dövlət Hava Limanları İdarəsi Ümumi Müdirliyi Elektronik Mühəndisi olaraq çalışdıqdan sonra 1994–2002-ci illərdə Gaziosmanpaşa Universiteti Tokat Peşə Məktəbində müəllim olaraq çalışdı.

2001-ci ildə Karadeniz Texniki Universiteti Elm İnstitutu Elektrik və Elektronik Mühəndisliyi fakültəsində dokturluq dərəcəsini tamamlayan Özer 2002-ci ildə Zonquldak Karaelmas Universiteti (Bülent Ecevit Universiteti) Elektrik və Elektronik Mühəndisliyi Bölməsində dosent vəzifəsinə başlamışdır. Eyni universitetdə 2005-ci ildə dosent, 2010-cu ildə professor elmi adını almışdır. 2009-cu ildən prorektor vəzifəsində çalışarkən sonra Zonquldak Karaelmas Universitetinin rektoru təyin edildi. 2014-cü ildə rektorluq seçkilərində də qalib gələn Özer Bülent Ecevit Universitetinin rektoru vəzifəsinə yenidən təyin edildi.

1 avqust 2015 və 1 avqust 2016 tarixləri arasında Universitetlərarası İdarə Heyətinin Sədri vəzifəsində çalışdı. 2014-cü ilin oktyabr ayından etibarən Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası tərəfindən nəşr olunan və Science Citation Index (SCI) daxilində incələnən Türk Elektrik Mühəndisliyi və Kompüter Elmləri Jurnalının baş redaktoru vəzifəsini davam etdirdi. 15 oktyabr 2015-ci ildən YÖK nümayəndəsi olaraq Məsləki Yetərlilik Qurumu Başqan vəkilliyi vəzifəsində çalışdı. 8 avqust 2018-ci ildə Milli Təhsil Nazirinin müavini təyin edildi.

Ziya Selçukun yerinə 6 avqust 2021-ci il tarixində Türkiyə Respublikasının Rəsmi Qəzetində dərc olunan təyinat qərarı ilə Milli Təhsil Naziri təyin edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* Resmi sayt
**İdirtəpə** — İran ərazisində Aslandüzdən 16 km cənubda, Muğan düzündə arxeoloji abidə.

Tədqiqi
-------

İdirtəpə İranın şimal-qərb hissəsində eradan əvvəlki mədəniyyətlərin kompleks araşdırılması baxımından mühim abidədir. Bu abidə arxeoloji araşdırmaların olmaması səbəbi ilə şimal-qərbin xronoloji sferasında məlum deyildi. Bu abidə Qərbi İranın şərq və qərb hissəsi arasında əlaqələrin araşdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Abidənin tədqiqi eneolit dövründə mədəni əlaqlərin gedişatını anlamaq baxımından da əhəmiyyətlidir. İdirtəpədən tapılan saxsı qabları müqayisəli-tipoloji bir şəkildə araşdırılması, şimal-qərb bölgəsindəki mədəni təbəqələrin nisbi xronologiyasını təmin etməyə, xronoloji cədvəlini tamamlamağa və yenidən nəzərdən keçirməyə şərait yaradır. İrandakı digər şimal-qərb eneolit yaşayış məskənlərinə bənzərliklər olmasına baxmayaraq, eneolit dövrünün dulusçuluq məmulatının yerli olduğu iddia edilə bilər. Eneolit dövrünün bütün təbəqələrini özündə cəmləyən abidənin tədqiqi ilə digər bölgələrlə mədəni qarşılıqlı əlaqələri öyrənməyə kömək edəcəkdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Morteza Hessari.* A Study, Analysises and Variation of the Chalcolithic Pottery Tradition in Idier Tappeh, Ardabil Province (PDF) (ingilis). "Bu Ali Sina University". 2023-12-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
3-cü dərəcəli çoxhədli funksiyanın qrafiki
**Çoxhədli** və ya **polinom** – sonlu sayda birhədlinin cəmi.
Bu birhədlilərin ən böyüyünün dərəcəsinə çoxhədlinin dərəcəsi deyilir.Məsələn, {\displaystyle z^{2}y^{4}x^{7}+6xy^{5}+7} çoxhədlisinin dərəcəsi 13-dür (2+4+7).

Riyaziyyatda, **çoxhədli** və ya **polinom**, aralarında yalnız toplama, çıxma, vurma və qeyri-mənfi tam dərəcəyə yüksəltmə əməliyyatları olan dəyişənlər (və ya məchullar) və əmsallardan ibarət ifadədir. Vahid {\displaystyle x} məchulu olan çoxhədliyə misal olaraq {\displaystyle x^{2}-4x+7} ifadəsini göstərmək olar. {\displaystyle x^{3}+2xyz^{2}-yz+1} ifadəsi isə, üç-dəyişənli çoxhədliyə misaldır. 

Çoxhədlilər, riyaziyyat və elmin digər sahələrinin geniş spektrə malik müxtəlif istiqamətlərində istifadə olunurlar. Məsələn, onlar, elmin ən sadə problemlərindən ən mürəkkəb problemlərinə qədər bir çox hadisəni izah edən polinomial tənliklərin həlli kimi meydana çıxır, kimya və fizikadan iqtisadiyyat və ictimai elmlərə kimi bir çox məsələlərinin izah edilməsində rol oynayan **polinomial funksiyalar**ın təyin edilməsində, digər funksiyaların approksimasiyası və təqribi olaraq hesablanmasında iştirak edirlər.

Hədlərinin dərəcəsi eyni olan çoxhədli birсins çoxhədli və ya forma adlanır. Məsələn, {\displaystyle x^{2}y^{7}+x^{3}y^{6}+7x^{8}y}. 

  

Çoxhədlilərin toplanması, çıxılması və vurulması, uyğun olaraq kommutativlik, assosiativlik və distributivlik xassələrinə əsasən aparılır.

1.Çoxhədlilərin cəmini taparkən onların yazıldığı mötərizələr açılır,oxşar toplananlar islah edilir.

2.İki çoxhədlinin fərqini tapmaq üçün azalanın üstünə çıxılanın əksini əlavə etmək lazımdır.

Etimologiya
-----------

*Çoxhədli* və *polinom* sözləri iki müxtəlif kökə malik sözlərin birləşməsindən meydana gəlmişdir: yunan sözü olan və mənası "çox" olan "poli" və latın sözü olan və mənası "ad" olan "nomen" sözlərinin XVII əsrdə meydana çıxan birləşməsi, eyni zamanda, onların birbaşa tərcüməsi kimi azərbaycan sözləri olan "çox" və "hədli" sözlərinin birləşməsi.

Tərifi
------

Çoxhədli- Birhədlilərin cəbri cəminə **Çoxhədli** deyilir

Vahid *x* məchuluna malik çoxhədli ümumilikdə aşağıdakı kimi təyin olunur

{\displaystyle a\_{n}x^{n}+a\_{n-1}x^{n-1}+\dotsb +a\_{2}x^{2}+a\_{1}x+a\_{0}.}
Burada, {\displaystyle a\_{0},\ldots ,a\_{n}} sabitlərdir və {\displaystyle x} məchuldur. Cəmləmə işarələməsindən istifadə etməklə, bu ifadə aşağıdakı kimi də yazıla bilər:

{\displaystyle \sum \_{k=0}^{n}a\_{k}x^{k}.}

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |



1. ↑  *Compact Oxford English Dictionary*, "polynomial" sözü
**Petra-tu-Romiu** (*yun.* Πέτρα του Ρωμιού), **Afrodita qayası** —Bafda (Kipr) dəniz kekuru (qaya). Ərazinin gözəlliyi və yunan mifologiyasında Afrodita ilahəsinin vətəni olaraq bilinməsi səbəbindən turistləri özünə cəlb edir.

Turistlər arasında populyarlığına baxmayaraq, Petra tu Romiou yaxınlığındakı dəniz üzmək üçün təhlükəlidir və qayaya dırmaşmaq qadağandır. Ancaq yaxınlıqda bir restoran, bir turizm pavilyonu və Afrodita Hills kurortu vardır.

Əfsanələr
---------

Bir rəvayətə görə, qayalıq Afrodita sevgi ilahəsinin doğulduğu yerdir. Beləliklə Geya (yer ilahəsi) Kronosun oğullarından birini atası Uranı axtalamağa inandırır. Kronos tərəfindən axtalanan Uranın dənizə düşərək qar kimi ağ köpük əmələ gətirən sperma və qanından Afrodita Kifera adası yaxınlığında anadan olmuşdur. Külək onu Kipr adasına gətirmişdir (ya da Kiferanı sevmədiyi üçün özü oranı üzərək tərk etmişdir). Burada Orlar dəniz dalğalarından çıxaraq onunla görüşmüşdür.

Başqa bir əfsanəyə görə buranı Axeylər Troyadan qayıdarkən endikləri yerli çimərlik olan Axni adı ilə əlaqələndirir.

Yerli əhalinin köhnə Lefkoşa şəhərinin qaranlıq guşələrində söylədikləri və pıçıldadıqları başqa bir əfsanəyə görə kiprli milyarder Krisos Rodrigez bir vaxtlar bir qayanın altına dalması və bütün gücü ilə və Zevsin köməyi ilə qayanı çiyinlərinə qaldırmışdır. Yunan mifologiyasına görə Krisos Rodrigezin bu güc nümayişi Afroditanı özünə cəlb etmişdir.

Müasir ad Petra-tu-Romiou (Romalıların qayası) əfsanəvi Bizans qəhrəmanı Diqenis Akritasa işarə edir. Yarı yunan və yarı ərəb olması səbəbindən Diqenis (ikiqat doğulmuş) adı ortaya çıxmışdır. Rəvayətə görə Diqenis Troodos dağlarından bir adanı işğal edən Saracensə doğru bir daş atır. Petra-tu-Romiounun yanında yerləşən qayaya Saracen qayası deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Story of Aphrodite's Rock" (PDF). The University of Arizona Center for Middle Eastern Studies. 2013-12-11 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 6 dekabr 2013.
2. ↑  "Petra tou romiou".. Thanasis Tavern at Kouklia. 2013-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 декабря 2013.
3. ↑  Deligatos, Virginia A. (2008). The worldview of women in demotic historic, akritic and epic poetry of the late Byzantine Period (9th century to 1453) Arxivləşdirilib 2013-12-12 at the Wayback Machine (MA thesis). University of Johannesburg. Retrieved 19 September 2013.
4. ↑  "Paphos Aphrodite Rock".. Paphos26. 2006. 2013-06-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 декабря 2013.
**Biosfer qoruğu** — müəyyən bir regionun təbii ekosistemlərini və genofondunu qorumaq, orada və ona bitişik ərazilərdə təbii mühitin öyrənilməsi və monitorinqi məqsədi ilə yaradılmış xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisidir. Biosfer qoruqları "UNESCO"un himayəsi altında beynəlxalq və milli proqramlar əsasında yaradılır. "UNESCO" təşkilatı 669 milli təbii biosfer qoruğunu vahid dünya şəbəkəsinə daxil etmişdir.

1974-cü ildə "UNESCO"nun "İnsan və Biosfer" (MAB) Proqramına uyğun olaraq Azərbaycan dünyada birinci olaraq (1975-ci il) Bakı şəhərində Binəqədi rayonu ərazisində, keçmiş Yaşıllaşdırma Trestinin yerində yaradılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Биологический энциклопедический словарь. 2-е изд.М.: Советская Энциклопедия, 1986
2. ↑  "Биология" (rus). М.: Росмэн. 2006. 2016-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-11.
3. ↑  "Биосферные заповедники России, основные сведения". 2019-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-11.

Xarici keçidlər
---------------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**TFF 3. Liqa** Türkiyənin peşəkar liqaları arasındadır 4. səviyyə və ən aşağı liqadır. 1967-ci ildə başlayan 3-cü Liqa 1980–1984-cü illərdə ləğv edildi. 2001-ci ilə qədər 3-cü pillə kimi qalan liqa, elə həmin il 2. Liqanın yaradılması ilə, 4-cü pillə oldu.

Vəziyyəti (2022–23)
-------------------

TFF 3-cü Liqa cüt dövrəli liqa üsulu ilə 3 qrupda, 18 komanda ilə 2 qrup və 17 komanda ilə 1 qrupda oynanılır. TFF 3-cü Liqasında cüt dövrəli liqa yarışmalarının sonunda liqanı 16, 17 və 18-ci yerlərdə bitirən komandalar və 18 komandalı qruplarda 18-ci yerləri tutan komandalardan ibarət cəmi 9 komanda iştirak edir. Liqanı 15, 16 və 17-ci sıralarda tamamlayan 17 komanda, Regional Həvəskarlar Liqasına düşür.

TFF 3-cü Liqada iki dövrəli liqa yarışlarının sonunda qruplarında 1-ci yeri tutan komandalar TFF 2-ci Liqaya yüksəlir. Bu yarışların sonunda qruplarında 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci yerləri tutan komandalar TFF 2-ci Liqaya yüksələcək son 3 komandanın müəyyənləşəcəyi Play-Off matçlarına çıxır.
*Eve Online* oyununda döyüş
**Onlayn oyun** — qismən və ya əsasən internet və ya mövcud olan hər hansı digər kompüter şəbəkəsi vasitəsilə oynanan video oyun. Onlayn oyunlar müasir oyun platformalarında, o cümlədən kompüterlərdə, konsollarda və mobil cihazlarda mövcuddur və birinci şəxs atıcı, strategiya və kütləvi çoxnəfərli onlayn rol oyunu (MMORPG) daxil olmaqla bir çox janrları əhatə edir. 2019-cu ildə onlayn oyunlar seqmentində gəlir 16,9 milyard dollara çatıb, bunun 4,2 milyard dolları Çin, 3,5 milyard dolları isə ABŞ-da əldə edilib. 2010-cu illərdən bəri onlayn oyunlar arasında ümumi tendensiya onları pulsuz təklif olunan oyunların üzərində satın alına bilən əşyalar kimi qənimət qutuları və döyüş biletləri kimi monetizasiya sxemlərindən istifadə edərək, onları bir xidmət kimi idarə etmək olmuşdur. Alınan pərakəndə oyunlardan fərqli olaraq, onlayn oyunların daimi oynanılmaması problemi var, çünki onların işləməsi üçün xüsusi serverlər tələb olunur.

1. ↑  *Andrew Rollings; Ernest Adams.* Fundamentals of Game Design. Prentice Hall. 2006.
2. ↑  *Quandt, Thorsten; Kröger, Sonja.* Multiplayer: The Social Aspects of Digital Gaming. London: Routledge. 2014. ISBN 978-0-415-82886-4.
3. ↑  *Skeldon, Paul.* "Global online games revenue to reach $17.8 billion by 2024 | Media & Content". January 9, 2020. August 6, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 27, 2020.
4. ↑
5. ↑  "How games as a service are changing the way we play". Red Bull (ingilis). September 18, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 15, 2020.
**Şöhrətpərəstlik** insanın öz qabiliyyətlərinə və ya özünün başqaları üçün cəlbediciliyinə həddindən artıq inanmasıdır. XIV əsrə qədər o, belə narssistik çalarlara malik deyildi və sadəcə *mənasızlığı* nəzərdə tuturdu. Onunla əlaqədar **lovğalıq** termini ilkin olaraq *insanın öz imkanlarını nəzərə alması və Allahın köməyinə ehtiyac olmadığını*, yəni əsassız öyünməyi nəzərdə tuturdu; Baxmayaraq ki, hazırda *şöhrət* əsasən müsbət məna daşıyır. Latın sözündən yaranan *gloria* da təqribən *öyünmək* deməkdir və tez-tez mənfi tənqid kimi istifadə olunurdu.

 *Yerə enmiş mələk* (1847) Aleksandr Kabanel Lüsiferi təsvir edir

Din və fəlsəfə
--------------

Bir çox dinlərdə şöhrətpərəstlik müasir mənada bütpərəstliyin bir növü hesab olunur ki, bu zaman insanın öz surəti üçün özünü Tanrının böyüklüyünə bənzədir və bununla da zamanla İlahi lütfdən ayrılır. Xristian təlimlərində şöhrətpərəstlik qürur nümunəsidir, yeddi ölümcül günahdan biridir. Həmçinin, Bəhai dinində Bəhaullah "şöhrətpərəst təsəvvürlər" terminindən istifadə edir.

Fəlsəfi olaraq, şöhrətpərəstlik eqoizm və qürurun daha geniş bir forması sayılır. Fridrix Nitsşe yazırdı ki, "şöhrətpərəstlik orijinal görünmək qorxusudur: beləliklə, bu, qürurun olmamasıdır, lakin mütləq orijinallığın olmaması deyil". 

 *Nosce Te Ipsum (Şöhrətpərəstlik alleqoriyası)*, Yacob Yordansın əsəri

1. ↑  *Oxford English dictionary*, on *vanity*
2. ↑  *Oxford English dictionary*, on *vainglory*
3. ↑  *Oxford English dictionary*, on *glory*
4. ↑  "Vain Imaginings". Bahai Quotes.com. 2016-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-28.
**«History»** (əvvəlki adı: **«The History Channel»**) — beynəlxalq çoxdilli kabel və peyk teleşəbəkəsi. Teleşəbəkənin sahibi «Hearst Communications» ilə «Walt Disney Company» şirkətinin mülkü olan «Disney–ABC Television Group» şirkətinin birgə müəssisi olan «A&E Networks» şirkətidir. Teleşəbəkənin baş qərargahı ABŞ-nin Nyu-York ştatının eyniadlı şəhərində yerləşir. Teleşəbəkənin flaqman telekanalından başqa «History en Español» (ispan dilində) və «Military History» kimi qardaş kanalları da var.

Teleşəbəkə ilkin olaraq tarixi mövzuları əhatə edən sənədli televerilişləri və teleserialları nümayiş etdirirdi. Teleşəbəkə son illərdə *Pawn Stars* və *Ax Men* kimi realiti televerilişlərini yayımlamağa başlamışdır. Teleşəbəkə *Qədim yadplanetlilər*, *UNO ovçuları* və *Nostradamus effekti* kimi fərziyyə sənədli filmləri yayımladığına görə bir çox alim və tarixşünaslar tərəfindən tənqidə məruz qalmışdır.

2015-ci ilin fevral ayında teleşəbəkənin flaqman kanalının ABŞ-də təqribən 96.149.000 abunəçisi (ümumi televiziya sahibləeinin 82.6%-i) var idi. Teleşəbəkənin ABŞ, Kanada, Skandinaviya, Latın Amerikası, Şərqi Avropa və Asiya variantları var. Teleşəbəkənin ilk Avropa variantı «Viasat» tərəfindən 1997-ci ildə Skandinaviyada təsis edilmişdir.

Tarix
-----

Teleşəbəkə 1 yanvar 1995-ci ildə «The History Channel» adı altında ABŞ media şirkətləri – «Rogers Media», «Disney-ABC Television Group» və «NBCUniversal» şirkətlərinin birgə müəssisəsi olaraq təsis edilmişdir. 2008-ci ildə teleşəbəkə rebrendinq etmək üçün loqosunu və adını dəyişdirmişdir.

2005-ci ilə qədər tələşəbəkənin rəhbəri Rocer Madd idi.

Teleşəbəkənin flaqman telekanalı və onun variantları 155-dən çox ölkədə və 39 dildə fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Uinfri, Li.* "Golf Channel tees off Tuesday, joining History Channel as new cable fare". HighBeam Research. Knight Ridder/Tribune News Service. 16 yanvar 1995. 5 noyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 fevral 2019.
2. ↑  "Television's The History Channel Drops 'The' and 'Channel' from Its Name, Keeps History". www.iht.com. International Herald Tribune. 20 mart 2008. 4 avqust 2008 tarixində arxivləşdirilib  (#archive\_missing\_url).  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)

Xarici keçidlər
---------------

* history.com — «History» teleşəbəkəsinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Normativ yoxlama | BIBSYS: 1080085 · BNE: XX5020206 · LCCN: no96037384 · VIAF: 160169263 · WorldCat VIAF: 160169263 |
**Yuyucu toz** ― paltarların əllə və ya paltaryuyan maşında yuyulması üçün nəzərdə tutulmuş tozlu yuyucu vasitə. Məişət kimyəvi maddələrinə aiddir.

Növlər
------

* Sabun tərkibli — sabun və qələvi duzların qarışığı, yalnız pambıq və kətan parçaları 40 ° C temperaturda yumşaq suda yumaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
* Sintetik (tərkibində sintetik səthi aktiv maddələr olan) — suyun sərtliyinə, temperaturuna, turşuluq dərəcəsinə və parça növünə görə çox yönlü olması ilə fərqlənir.
* Qələvi — suyun sərtliyini azaltmaq, çamaşırları islatmaq və qaynatmaq üçün istifadə olunur.

Yuyucu tozların tərkibi
-----------------------

Müasir yuyucu tozların tərkibində anion və qeyri-ion səthi aktiv maddələr, soda, natrium silikat (toza qələvilik əlavə edir və tozu qranullara bağlayır), həmçinin seyreltici kimi duz balastı (adətən natrium sulfat (təxminən 40%) var. paltaryuyan maşında hər yuma üçün 150 q dozada konsentratsız yuyucu toz) və ya daha az tez-tez natrium xlorid) 5% −10% -dən çox olmayan miqdarda.

Həmçinin, yuyucu tozların tərkibində digər komponentlər də ola bilər: kationik səthi aktiv maddələr, kimyəvi və optik parlatıcılar, ətirlər, kalsium və maqnezium ionlarını birləşdirən maddələr: (natrium tripolifosfat) seolitlər, sitratlar, Trilon B). Tozun tərkibində həmçinin fermentlər, sabun, tozun özünə gözəl rəng vermək üçün rəng qatqıları və çirkin səthə çökməsinin qarşısını alan maddələr ola bilər. Yuyucu toz məhlulunun pH səviyyəsini müəyyən edilmiş hədlərdə saxlamaq üçün onun tərkibinə müvafiq əlavələr, ən çox limon turşusu daxil edilə bilər.

Yuyucu tozun tərkibindəki fosfatlar suyun sərtliyini aradan qaldırır, bununla da səthi aktiv maddələrin təsirini artırır və yuyucu tozun effektivliyini artırır. 1983-cü ildən bir çox ölkələrdə fosfatların istifadəsi qadağan edilib. MDB ölkələrində hələ də yuyucu tozların istehsalında fosfatlardan heç bir məhdudiyyət qoyulmadan istifadə olunur. Yalnız Ukraynada 2014-cü ildən qanunvericiliklə fosfatların istifadəsinin məhdudlaşdırılması proqramı qəbul edilib. Fosfatsız yuyucu tozlar Qərb ölkələrində həm fosfatların istifadəsinə qoyulan məhdudiyyətlər, həm də ətraf mühitə könüllü qayğı səbəbindən çox populyarlaşıb.

Avtomatik yuma üçün nəzərdə tutulan yuyucu tozun tərkibində köpük əmələ gəlməsini maneə törədən maddələr var.

Həmçinin bax
------------

* şampun
* sabun

İstinadlar
----------

1. ↑  *Rudakova Vladimirovna, Kseniya.* "Научно-исследовательский проект «Вред и польза стирального порошка»". 2023-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-10.
2. ↑  *Şaripova A.A.* "СИНТЕТИЧЕСКИЕ МОЮЩИЕ СРЕДСТВА. МИФ И РЕАЛЬНОСТЬ". 2022-03-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-10-10.

Xarici kecidlər
---------------

* "Məişət təyinatlı kimyəvi mallarının istehlak xassələri və keyfiyyətinin ekspertizası"
* **Türkiyənin yuyucu toz nəhəngi Azərbaycanda zavod açmaq üçün danışıqlar aparır**
**Demokrat Vladimir Leonov** (1 aprel 1926, Bakı – 15 mart 1969, Damansk adası, Heyluntszyan) — SSRİ sərhədçisi, polkovnik, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı. Damanskiy adasında Çinlə sərhəd münaqişəsinin iştirakçısı.

Tərcümeyi-hal
-------------

Demokrat Leonov 1 aprel 1926-cı il sərhədçi Vladimir Porfiri Leonovun ailəsində Bakı şəhərində anadan olub
1943-cü ildə Bakıda orta məktəbin 9-cu sinfi bitirdikdən sonra sərhəd qoşunlarında xidmətə başlamışdır. 1947-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına daxil olmuşdur. 1954-cü ildə Daxili İşlər Nazirliyinin Hərbi institutunu bitirdikdən sonra Zaqafqaziyaya təyinat almış və dörd il sonra Transqafqaz Sərhəd Dairəsinin sərhəd dəstəsinin qərargahının müdiri olmuşdur. 1968-ci ildə Leonov İman ( 1972-ci ildən — Dalnereçensk) şəhərinə köçürülmüş və burada 57-ci sərhəd dəstəsinin rəisi vəzifəsini almışdır.

Damanskiy adasında sərhəd münaqişəsi
------------------------------------

15 mart 1969-cu ildə D. Leonov Yanşina qrupunun dəstəyi üçün 135-ci motoatıcı diviziyanın T-62 tank qrupuna başçılıq edirdi. Damanskda döyüş əməliyyatlarında iştirak etdi.Çin qumbaraatanları tərəfindən vurulmuş tankı tərk edən zaman ürəyindən aldığı snayper atəşindən həlak oldu. Dalnereçenskdə (1972-ci ilə qədər — şəhər İman adlanırdı) hərbi qaydalarla dəfn edilmişdir.

Yaddaş
------

Vladivostokda Demokrat Leonovun adına küçə var.

Dondurucu balıq ovu balıq gəmisi "Demokrat Leonov"un adını daşıyır, Petropavlovsk-Kamçatkada liman onun adınadır.

Sovet vaxtına Demokrat Leonovun adı Maqadan şəhərində 14 №-li orta məktəbin pioner dəstəsi də onun adını daşıyırdı.

Demokrat Leonovun adı Arxangelsk şəhərinin 52№-li Solombalısı orta məktəbin yaddaş lövhəsində yazılmışdır.

1980-ci ildə SSRİ Rabitə Nazirliyi tərəfindən D. V. Leonova portretinə bədii damğalanmış zərf buraxılmışdır.

Mükafatlar
----------

21 mart 1969-cu ildən SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanıyla polkovnik Demokrat Leonova Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir( olümündən sonra).
21 mart 1969-cu ildə ona "Lenin ordeni"nə layiq görülmüşdür (ölümündən sonra).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Damansk döyüşünün qəhrəmanı". 2022-05-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-25.
2. ↑  "Polkovnik Demokrat Leonovun mükafatları". 2021-04-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-25.

| ⛭SSRİ **Sovet İttifaqı Qəhrəmanı** |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • Ö  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • Ü  • V  • Y  • Z |  |
|  **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** •     **Dördqat Qəhrəmanlar** |
**Pinus tabuliformis** (*lat.* Pinus tabuliformis) — şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.

Ümumi məlumat
-------------

Çin qırmızı şamı ağacdır, 25 m-ə qədər hündürlüyə çata bilir, çətiri geniş-dir, yastıdır, dirək gövdəsi çox qısadır, yoğundur (80 sm). Gövdəsinin qabığı tünd-boz rəngli, qırışlı, şırımlıdır, qırmı-zı¬mtıl lövhəciklərlə qoparaq tökülür. Yoğun budaqların qabığı qırmızıdır, cavan zoğlar zəif narıncı, sarımtıl və ya açıq-bozumtul sarı rənglidir, əvvəlcə qrovla örtülüdür, sonra isə açıq-qəhvəyi çılpaqdır. Tumurcuqları uzunsov, itiuclu, (8–11 mm uzunluğunda), açıq-qəhvəyi rəngli, qatransız və ya zəif qatranlıdır. Pulcuqları sıxdır, qısılmışdır, qatransız və ya az qatranlıdır, ensizdir, kənarlardan saçaqlıdır. İynəyarpaqları düz və ya bir-birindən aralanandır, dəstələrdə əksərən 2, bəzi hallarda isə 2-3 ədəd zoğların ucunda olur, bərkdirlər. İynə¬lə¬rin uuzunluğu 10-15 sm, nazikdir, itidir, kənarı narın dişlidir, ək¬sər hallarda boz-yaşıl, boz-mavi rənglidir, ağızcıq xəttləri hər 2 tərəfdə vardır, boruları 2 dəstəli, qatran kanalı kənar-lar¬da və ya arada (ortada) epidermisdə yerləşir, konusvarıdır, itiucludur. Qını 6 mm uzunluqdadır, tökülmür. Qozaları qısa-ayaqcıqlı və ya oturaqdır, yumurtavarıdır, simmetrik və ya əyridir, 4-9 sm uzunluğunda, 2,5-3,0 sm enində, əvvəlcə açıq qəhvəyi, sonra isə açıq kürəni-sarı, tünd qəhvəyi rənglər ara¬sında dəyişilir, bir neçə il ağac üzərində qala bilir, yəni bir neçə il tökülmür. Qalxancıq rombşəkillidir, bərk tillidir, küt və ya iti qabarıqlıdır. Toxumları yumurtavarı, 4–6 mm uzun¬luq¬da, 2–3 mm enində, tünd-qəhvəyi və ya bozumtul-qonuru rəngli, qanadı 20 mm uzunluqdadır. Bir kq-da 40 min toxum olur. 1000 ədəd toxumun kütləsi 25 q-dır. Cücərtilərin ləpə¬altı hissəsi 35 mm-dək uzunluqda, 0,75 mm enində olmaqla çəhrayı-yaşıl rənglidir. Ləpələri 5-7 ədəddir, milvarıdır, 20–25 mm uzunluqda, 0,75 mm enindədir, ucdan sivridir, çılpaqdır. İlk yarpaqlar ləpələrə oxşayır. Ləpəüstü buğum zəifdir. Cücərtilər yaşılımtıl rənglidirlər.

İstinadlar
----------

### Mənbə

1. Şamaların taksonomiyası,biomorfoloji və rentgenoloji xüsusiyyətləri M.R.Qurbanov,V.S.Fərzəliyev Bakı 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1073968
* Wikispecies: Pinus tabuliformis
* Ecocrop: 8660
* EoL: 1059928
* FoC: 210001654
* GBIF: 5285359
* GRIN: 28554
* iNaturalist: 135667
* IPNI: 263356-1
* ITIS: 822562
* IUCN: 42419
* MoBotPF: 285041
* NCBI: 88731
* NZOR: 9ff0b7b9-58f0-43f3-a8cb-3137cec2a00a
* Plant List: kew-2562280
* PLANTS: PITA4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:263356-1
* Tropicos: 24900695
* uBio: 5849466
* WFO: wfo-0000481637

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İynəyarpaqlılar** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Hüquqda **Sübut** — qanunla müəyyən edilmiş qaydada əldə edilmiş, onların əsasında işə düzgün baxılması və həlli üçün əhəmiyyət kəsb edən halların olub-olmadığını müəyyən edən faktlar haqqında məlumat.

Beləliklə, fiqhdə dəlil məlumat, yəni idrak fəaliyyətinin nəticəsi kimi başa düşülürsə, məntiqdə dəlil həqiqətin, yəni əməlin əsaslandırılmasıdır.

Həqiqəti müəyyən etmək üçün dəlil əldə etməyə yönəlmiş idraki fəaliyyət fiqhdə sübut adlanır. Sübut sübutların toplanması, təmin edilməsi, yoxlanılması və qiymətləndirilməsindən ibarətdir.

Sübut hüququnda ən mühüm anlayışlar sübut predmeti və müxtəlif iş kateqoriyaları üçün fərqli şəkildə müəyyən edilən sübutun hüdudlarıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  См.:
*Шейфер С.А.* **Доказательства и доказывание по уголовным делам**: проблемы теории и правового регулирования. М.: Норма. 2009. 16—36. ISBN 978-5-468-00235-3 (в пер.).
London İnternet Birjasının (LINX) ilkin ofisi.
**İnternet mübadilə nöqtəsi** (*ing.* Internet exchange point; **IX** və ya **IXP**) — IP şəbəkəsinin ümumi əsasları. Bu, iştirakçı internet servis provayderlərinə (ISP) öz şəbəkələri üçün nəzərdə tutulmuş məlumatların mübadiləsinə imkan verir. IXP-lər ümumiyyətlə bir çox fərqli şəbəkələrə, yəni məlumat mərkəzlərinə əvvəlcədən mövcud əlaqələri olan yerlərdə yerləşdirilir. Burada onların iştirakçılarını birləşdirmək üçün fiziki infrastrukturdan (sviçlər) istifadə edilir. Təşkilati cəhətdən əksər IXP-lərin hər biri öz tərkib hissəsi olan iştirakçı şəbəkələrinin (yəni, həmin IXP-də iştirak edən ISP-lərin dəsti) hər biri müstəqil qeyri-kommersiya birlikləridir. IXP-lərə əsas alternativ ISP-lərin öz şəbəkələrini bir-biri ilə birbaşa birləşdirdiyi özəl peering adlanan qarşılıqlı əlaqədir.

IXP-lər provayderin yuxarı axın tranzit provayderləri vasitəsilə çatdırılmalı olan trafik hissəsini azaldır. Beləliklə, onların xidmətlərinin hər bit üçün orta çatdırılma dəyərini azaldır. Bundan əlavə, IXP vasitəsilə mövcud yolların sayının artması marşrutlaşdırma səmərəliliyini (marşrutlaşdırıcılara daha qısa yollar seçməyə imkan verməklə) və xətaya dözümlülüyünü artırır. IXP-lər şəbəkə effektinin xüsusiyyətlərini nümayiş etdirirlər.

Funksiya
--------

IXP-nin əsas məqsədi şəbəkələrin bir və ya bir neçə üçüncü tərəf şəbəkəsindən keçmək əvəzinə, mübadilə vasitəsilə birbaşa qarşılıqlı əlaqəyə imkan verməkdir. Birbaşa qarşılıqlı əlaqənin əsas üstünlükləri qiymət, gecikmə və bant genişliyidir.

Adətən heç bir tərəf bir mübadilədən keçən trafiki hesablamır, halbuki ISP-nin yuxarı provayderinə gedən trafik hesablanır. Hər iki şəbəkə ilə eyni şəhərdə yerləşən birbaşa qarşılıqlı əlaqə adətən məlumatların bir şəbəkədən digərinə keçmək üçün digər şəhərlərə getməsinə ehtiyacın qarşısını alır və bununla da gecikməni azaldır.

Həmçinin bax
------------

* İnternet xidmət provayderi
* Data mərkəzi

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Art of Peering - The IX Playbook". 20 December 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 April 2015.
2. ↑  "Internet Service Providers and Peering v3.0". 20 April 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 April 2015.
3. ↑  *Woodcock, Bill.* "Prescriptive Policy Guide for Developing Nations Wishing to Encourage the Formation of a Domestic Internet Industry". Packet Clearing House. March 2001. 3 June 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 August 2021.
4. ↑  *Ryan, Patrick S.; Gerson, Jason.* A Primer on Internet Exchange Points for Policymakers and Non-Engineers. Social Science Research Network (SSRN). 11 August 2012. SSRN 2128103.
5. ↑ . JSTOR Woodcock Bill Woodcock.

Xarici keçidlər
---------------

* European Internet Exchange Association
* Internet Exchange Directory maintained by Packet Clearing House
* Internet Exchange Points from Data Center Map
* PeeringDB
* Lookin'Glass.Org BGP Looking Glass services at IX's.
**Devid Akselrod** (22 fevral 1955, Aşağı İst-Sayd[d], Nyu-York ştatı və ya Manhetten, Nyu-York ştatı) — 2006–2008-ci illərdə ABŞ-də prezident seçkiləri zamanı Barak Obamanın seçkiqabağı təbliğat Qərargahının baş strateqi olmuşdur. 2009-cu ilin yanvar ayından 2011-ci ilin fevral ayınadək ABŞ prezidenti Barak Obamanın böyük məsləhətçisi vəzifəsində işləmişdir. 1976–1984-cü illərdə Chicago Tribune qəzetinin peportyoru və siyasi icmalçısı işləmişdir. 1984-cü ildən siyasi məsləhətçidir. 1985-ci ildə öz xüsusi Axelrod & Associates siyasi-məsləhət kompaniyasının (hazırda AKP&D Message and Media adı ilə tanınır) əsasını qoymuşdur.

Tərcümeyi-halı
--------------

Devid Akselrod (ingilis dilində: David Axelrod) 22 fevral 1955-ci ildə Nyu-Yorkda orta təbəqəyə məxsus yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Cozef Akselrod (Joseph Axelrod) psixoloq, anası Miril Akselrod (Myril Axelrod) 1940-cı illərdə sol-siyasi istiqamətli RM qəzetinin jurnalisti olmuş, sonralar reklam biznesi sahəsində çalışmışdır.. Onun valideynləri ilk dəfə Devidin 5 yaşı olanda, tamamilə isə 1968-ci ildə ayrılmışlar. Cozef Akselrod bacısı Coan (Joan) ilə birlikdə ansı ilə birlikdə yaşamalı olmuşlar.. Cozefin sonralar özünün "ən yaxşı dostu və qəhrəmanı" adlandırdığı atası oğlunun 19 yaşı olanda intihar etdi..

Akselrod erkən yaşlarında siyasətə meyl etmişdir. Məsələn, hələ 13 yaşı olanda o, Nyu-Yorkdan olan senator Robert Kennedinin Demokratlar Partiyasından ABŞ prezidentliyinə yeganə namizəd olması üçün keçirilən seçkiqabağı kompaniya zamanı namizədin şəkli olan döş nişanlarını paylamışdı, lakin Robert Kennedi 1968-ci ilin iyununda sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.....
Orta məktəbi başa vuran Cozef Akselrod Çikaqo universitetinə (University of Chicago) daxil olmuş və elə həmin ilin yayında The Villager adlı manhetten qəzetində reportyor kimi fəaliyyətə başlamışdır..

Xarici keçid
------------

* + "A true believer meets reality", The Economist, Feb 14th 2015.

İstinad
-------

1. 1 2  David Axelrod // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  David Axelrod // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  Ben Wallace-Wells. A star strategist offers Democrats a new vision. — The International Herald Tribune, 30.03.2007
4. 1 2 3  Patrick T. Reardon. The Agony and the Agony. — Chicago Tribune, 24.06.2007
5. ↑  Ned Temko. He’s the man who makes Obama run. — The Observer, 27.07.2008
6. ↑  Jason Zengerle. The Message Keeper. — The New Republic, 05.11.2008
7. ↑  Tim Shipman. David Axelrod: Can the 'Axe' cut it as Barack Obama bids for US election victory? — The Telegraph, 23.08.2008
8. ↑  .David Axelrod: Political strategist. — The Independent, 25.10.2008
9. ↑  .Maria L. La Ganga. The man behind Obama’s message. — Los Angeles Times, 15.02.2008
10. ↑  .Amanda Paulson. David Axelrod: architect of Obama’s unlikely campaign. — The Christian Science Monitor, 15.07.2008
11. ↑  .Kennedy, Robert Francis, (1925–1968). — Biographical Directory of the United States Congress (bioguide.congress.gov)
**Loqarifmik xətkeş** — 1622-ci ildə ingilis riyaziyyatçı Vilyam Otred (William Oughtred) tərəfindən yaradılmış və hesab əməllərinin yerinə yetirilməsi üçün nəzərdə tutulan xətkeş.

Loqarifmik xətkeş
Dörd hesab əməli ilə yanaşı, qüvvətə yüksəltmə əməlini, loqarifmanın hesablanması və bəzi başqa əməliyyatları da yerinə yetirən bu xətkeş hesablama işlərini olduqca sadələşdirmişdir.

1622-ci ildə ingilis riyaziyyatçı Vilyam Otred (William Oughtred) loqarifmik xətkeşi yaratmışdır. Dörd hesab əməli ilə yanaşı, qüvvətə yüksəltmə əməlini, loqarifmi və bəzi başqa əməliyyatları da yerinə yetirən bu xətkeş hesablama işlərini olduqca sadələşdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* Eric’s Slide Rule Site (ing.)
* Логарифмическая линейка онлайн Arxivləşdirilib 2014-12-01 at the Wayback Machine
* Xətkeş (Android) Arxivləşdirilib 2014-12-01 at the Wayback Machine
* Loqarifmik xətkeşlər
* Loqarifmik xətkeşdən necə istifadə etməli
* Loqarifmik xətkeşin tarixi
**Menteşe dağları**
Menteşe Dağları Ege Bölgəsi və Böyük Menderes çayının cənubunda yerləşən dağ qrupudur.

Sahil Egey dağlarından fərqli olaraq, onlar şərq-qərb istiqamətində deyil, SE-Şimal istiqamətində uzanır.

Tektonik qırılmalarla əmələ gələn dağlar horstlardır.

Madran dağı, Oyuklu dağı Şərqi Menteşe dağlarını, Beşparmak dağı, Kurukümes dağları (Karakümes dağları), Marçal dağları Qərbi Menteşe dağlarını təşkil edir.

Şərqi Menteşe dağları ilə Qərbi Menteşe dağları arasında Çine çayının vadisi yerləşir.

Şərqi Menteşe dağları ilə Karıncalı dağı arasında Akçay çayının vadisi və Bozdoğan mahalı var.

Bu çökəklikdə Akçay çayı üzərində tikilmiş Kəmər bəndi yerləşir.

Oyuklu dağı (1892 m); Karst eroziyası ilə dolu olduğuna görə belə adlanır.

Dağlarda su olmayan çoxlu yaşayış məntəqəsi yoxdur.

Muğla şəhəri dağın cənub-qərbindəki poljedə qurulmuşdur.

Madran dağı; Ən yüksək nöqtəsi 1792 m-dir.

Dağ ətəkləri və onun üzərində 150-yə yaxın kənd var.

Şərqdə Bozdoğan, qərbdə Çine, şimalda Yenipazar yerləşir. Madran dağından Oyuklu dağına cənub-şərqdən alçaq bir eşikdən keçmək olar.

İstinadlar
----------
**Böyük dəyənək siyasəti** — Ruzvelt hökumətinin Latın Amerikasındakı kursu.

Böyük dəyənək siyasətinin məqsədi
---------------------------------

Böyük dəyənək siyasətinin 2 məqsədi var idi:

* Amerika qitəsini Avropanın inkşaf etmiş ölkələrinin üzünə bağlamaq
* Latın Amerikasının ABŞ-nin maraq dairəsinə daxil olmasını təmin etmək.

Ruzvelt Monro doktrinasına yeni məzmun verməklə göstərirdi ki, ABŞda da qaydasızlıq, istehsal böhranları xroniki hal alıb, bu isə sivilizasiyanın mövcudluğu üçün təhlükə yaradır. Ruzveltin bu siyasi kursunda Panama kanalının çəkilməsi və Venesuela təcrübəsi mühüm rol oynadı. Məlum olduğu kimi, hələ 16-cı əsrdən etibarən 2 Amerika arasında su yolunun çəkilməsi məsələsi çox ciddi problemə çevrilmişd Lakin, yalnız 1903-cü ilin 18 oktyabrda Panama kanalının çəkilməsinə start verildi. 1902-ci ildə isə İngiltərə, Almaniya və İtaliya Venesuelaya ultimatum verdiyi zaman prezident arbitr rolunu öz üzərinə götürdü. Teodor Ruzveltin "Böyük dəyənək" siyasətinin praktiki olaraq reallaşması ABŞ-Kuba münasibətləri ilə bağlı idi. ABŞ Panama kanalı ilə yanaşı Kubanı da ələ keçirmək istəyirdi. 1901-ci ilin fevralında Kubada konstitusiya layihəsi hazırlandı və ABŞ konqresi ona "Platda düzəlişi" etdi. Bu düzəlişə əsasən Kubanın suverenliyi məhdudlaşdırılır və ABŞ Kubaya müdaxilə hüququ əldə edirdi. İspan zülmündən təzəcə qurtulmuş Kubada ABŞ-in kapital qoyuluşu 30 milyarddan 200 milyard dollaradək artdı. 1906-1908-ci illərdə Kuba ABŞ-nin protektoratlığına keçdi. 1907-ci ildə isə ABŞ Dominikan Respublikası üzərində protektoratlığını elan etdi. Böyük dəyənək siyasətini növbəti uğuru 1909-cu ildə Nikaraquada da ABŞ protektoratlığının tanınması oldu.

Beləliklə, özünü Qərbdən təcrid etmiş ABŞ qitədə baş verən qeyri-stabil halların aradan qaldırılması üçün öz üzərinə polis rolunu gotürməli oldu və bu funksiyanı zorakılıqdan az istifadə etməklə reallaşdıracağını bildirdi. Bu yolla o, xalqın gözündə reformator kimi qaldı və öz sələfi üçün artıq onun öhdəsinə düşməyən liberal islahatlar proqramını qoyub hakimiyyətdən getdi.

Həmçinin bax
------------

* Kuba
**Fəxri Legion ordeni** (*fr.* Ordre national de la Légion d'honneur) — Fransanın ən yüksək hərbi və mülki dövlət mükafatı. 19 may 1802-ci ildə Napoleon Bonapart tərəfindən təsis edilmişdir. Bu ordenlə təltif olunmuş azərbaycanlılar arasında general Əliağa Şıxlinski, Əhmədiyyə Cəbrayılov, rəssam Tahir Salahov, prezident İlham Əliyev və YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyeva da var.

Rütbələri və dərəcələri
-----------------------

Mükafat 3 rütbə və 3 dərəcəyə bölünür.

### Rütbələr

* **Baş magistr** (*fr.* Grand maître) — yalnız Fransa prezidentlərinə verilir.
* **Böyük xaç** (*fr.* Grand`croix)
* **Böyük zabit** (*fr.* Grand officier)

### Dərəcələr

* **Komandor** (*fr.* Commandeur)
* **Zabit** (*fr.* Officier)
* **Kavaler** (*fr.* Chevalier)

Ordenlərin mundirdəki yerləri
-----------------------------

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın birinci xanımı Fransanın "Şərəf Legionu" ordeni ilə təltif edildi [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine


Vikianbarda "Fəxri legion" ordeni ilə əlaqəli mediafayllar var.