recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Boris Payçadze adına Dinamo Arena** (*gürc.* ბორის პაიჭაძის სახელობის ეროვნული სტადიონი) — Gürcüstanın Tbilisi şəhərində yerləşən və "Dinamo" (Tbilisi) klubunun ev oyunlarını keçirdiyi stadion.

Tarixi və haqqında
------------------

Stadionun layihəsi.
Stadion 1936-cı ildə gürcü memarı Giya Kurdianinin layihəsi əsasında tikilib. O vaxt "Dinamo" stadionu 35 min tamaşaçı tuturdu. Sonralar, 1970-ci illərdə, stadionun tamaşaçı tutumu 78 min yerə qədər artırılıb. "Dinamo" stadionu sovet dövründə, Lavrenti Beriyanın sonra isə Leninin adını daşıyıb. Postsovet dövründə Milli adına dəyişdirilib. 1995-ci ildən gürcü futbolçu Boris Payçadzenin adını daşıyır. 2011-ci ildə "Dinamo" adı stadiona qaytarılıb.

Yenidən qurulmuş stadionda ilk rəsmi oyun 1976-ci il sentyabrın 29-da UEFA Kubokunun 1/32 final mərhələsinin "Dinamo" (Tbilisi) ilə Uelsin "Kardiff Siti" komandaları arasında keçirilən görüşündə olub, bu görüş meydan sahiblərinin 3:0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 1981-ci ildə UEFA Kuboklar Kubokunun qalibi olmuş "Dinamo" (Tbilisi) komandasının futbolçularını təbrik etmək üçün stadiona 80 min azarkeş gəlib.

SSRİ milli futbol komandası burada bir neçə beynəlxalq oyun keçirib. "Spartak" (Moskva) və "Dinamo" (Kiyev) futbol klubları burada tez-tez öz beynəlxalq yaz oyunlarını keçirirdilər.

Futbol üzrə Gürcüstan Çempionatının "Dinamo" (Tbilisi) və "Kolxida-1913" klubları arasında oynanılan birinci mövsümün ilk oyununu stadiondan 100 min azarkeş canlı izləyib.

Stadionda ilk dəfə rekord tamaşaçı sayı 1979-cu ildə qeydə alınıb, həmin gün "Dinamo" (Tbilisi) ilə İngiltərənin "Liverpul" komandaları arasında oyunu izləmək üçün stadiona 110 min nəfər gəlib. Sovet İttifaqında "Dinamo" (Tbilisi) stadionu tamaşaçı davamiyyəti üzrə rekordçu olub, hər oyuna orta hesabla 45 min tamaşaçı gəlib. Tamaşaçı sayına görə ən böyük rekord 1995-ci ildə Gürcüstan və Almaniya milli futbol komandası arasında oynanılan oyunda yenidən təkrarlanıb, bu oyunu seyr etmək üçün stadiona 110 min tamaşaçı gəlib. Gürcüstan milli futbol komandası əksər beynəlxalq və yoldaşlıq oyunlarını bu stadionda keçirir. Burada Gürcüstan millisi Uelsə 5-0, Polşaya 3-0, Ermənistan millisinə isə 7-0 böyük hesabla qalib gəlib.

2006-cı ildə aparılmış yenidənqurma işlərindən sonra stadion fərdi plastik oturacaqlarla təchiz edilmişdir, stadionun tamaşaçı sayı 55 minə endirilmişdir. 2015-ci il avqustun 11-də stadionda İspaniyanın "Barselona" və "Sevilya" komandaları arasında UEFA Superkuboku matçı keçirilib.

Stadionun rəsmi adları
----------------------

* Dinamo stadionu (1935-1937)
* Lavrenti Beriya adına Dinamo stadionu (1937-1952)
* Dinamo stadionu (1952-1964)
* Vladimir Lenin adına stadion (1976-1990)
* Milli stadionu (1990-1995)
* Boris Payçadze adına Milli stadion (1995-2011)
* Boris Payçadze adına Dinamo Arena (2011-h.h)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Boris Payçadze adına Dinamo Arena*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Dinamo Tbilisinin saytında
* Footballtripper.com saytında
* Liberoguide.com saytında Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Worldstadiums.com saytında Arxivləşdirilib 2015-08-14 at the Wayback Machine
Malewa 1.JPGMaleva 
**Maleva** - bambuk bitkisindən hazırlanan quru yeməklər siyahısına daxildir. Bambuk ağacı Elgon dağı ətrafında Uqandanın şərqində təbii sürətdə bitir.

Mənşəyi
-------

Maleva Şərqi Uqandanın Buqisi regionunda ilk dəfə hazırlanmağa başladı. Yeməyəin original variantına fıstıq və Hind küncütü əlavə edilir. Bugisu regionunda əsasən bu yeməyi toy və ziyafətlərdə verilir.

İnqredientlər
-------------

* Maleva
* Su
* Duz
* Fıstıq şirniyyatı

Hazırlanması
------------

Malewa
Maleva hazırlanmaq üçün təmiz su qaynadılır, onun üzərinə balaca və orta vəziyyətdə yarpaqlar doğranmış yarpaqlar əlavə edilir. Qaynanmış suya duzda əlavə olunur. Malevanın sousuna Maniok, matoka, şirin kartof, düyü və s. qatılır.

İstinad
-------

1. ↑  ""Monitor"". 2018-10-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-21.
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-21.
3. ↑  "Archived copy" Archived from the original on 2015-04-02. Retrieved 2015-03-03.
**Abalessa** (*ərəb.* أبلسة‎) — Əlcəzairin cənubunda, Tamanrasset vilayətində yerləşən şəhər və kommuna. İnzibati mərkəz və eyniadlı rayonda yeganə kommunadır.

Coğrafi mövqe
-------------

Şəhər vilayətin mərkəzi hissəsinin cənubunda, mərkəzi Sahara vahələrindən birinin ərazisində, Abalessa vadisinin sahilində yerləşir. Ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1540 kilometr cənub-cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1020 metrdir.Abalessa kommunası Adrar vilayətinin İn-Amgel, Tamanrasset, In-Gezzam, Tin-Zauatin, Reqqan və Borc-Baji-Moxtar kommunaları ilə həmsərhəddir. Sahəsi 74,563 km2-dir.

İqlim
-----

Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı – 27 mm). Orta illik temperatur 23,9 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvarda) orta temperaturu 14°C, ən isti ayda (iyulda) 31,3°C-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abalessa, Algeria Page" (ingilis). Fallingrain Global Gazetteer. 2019-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-11.
2. ↑  "Climate: Abalessa" (ingilis). Climate-Data.org. 2019-01-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-10.
**Rekviyem** (latın mətninin ilk sözündən: "Requiem aeternam dona eis, Domine" – "İlahi, onlara əbədi rahatlıq ver") — mərhumun xatirəsinə həsr olunmuş dini matəm messası. Təntənəli katolik messasının "Gloria" ("Eşq olsun"), "Credo" ("Etiqad edirəm") hissələri rekviyemdə "Requiem", "Dies irae" ("Qəzəb günü"), "Lacrimosa" ("Göz yaşı") və s. ilə əvəz olunmuşdur. Rekviyem Qriqori xoralları melodiyalarından yaranmış, XV əsrdə həmin melodiyaların çoxsəsli işləmələri meydana gəlmişdir. XVII-XVIII əsrlərdə rekviyem xor, solist və orkestr üçün iri həcmli silsilə əsərə çevrilmiş, Qriqori xorallarının melodiyaları bəstəkarların orijinal musiqisi ilə əvəz olunmuşdu. Rekviyemin ən görkəmli nümunələri konsert salonlarında ifa edilir. Volfqanq Amadey Motsart (Rekviyem d-Moll (KV 626)) , Hektor Berlioz, Cüzeppe Verdi və İohannes Bramsın rekviyemləri geniş şöhrət qazanmışdır. XX əsrdə bəstəkarlardan Dmitri Kabalevski, Bencamin Britten ("Hərbi rekviyem") və başqaları rekviyem nümunələri yaratmışlar.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kumşak çayı** — Rusiya Federasiyasının Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. Kumşak çayı Don çayının sağ qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 121 km, hövzəsinin sahəsi isə 759 km² təşkil edir. Çay olduqca dayaz axara malikdir. Bu səbəbdən bəzi illərdə tamamən quruya bilir. Çay üzərində balıqların ovlanması məqsədi ilə kiçik su tutarları hazırlamışlar. Mənbəyinin hündürlüyü 165 metr, mənsəbinin hündürlüyü isə 12 metrdir.

Axını
-----

Çay öz başlanğıcını Bıstraya və Şimla suayrıcılarından götürür. Mənsəbi inzibati baxımından Rusiya Federasiyası, Rostov vilayəti, Morozovski rayonu. Tabunnı qəsəbəsinin şimal-qərbindən başlayır. İlk əvvəl cənub-şərqə istiqamətlənir. Jeleznadorojnı xutoru yaxınlığında cənuba doğru istiqamətlənir. Cosenki qəsəbəsinə qədər cənub istiqamətini tutsa da buradan cənub-şərqə yönəlir. Simlyansk şəhərinin cənubunda Don çayına tökülür. 
Rostov vilayətinin Morozovo və Simlyansk rayonları ərazisindən axır. Jeleznadorojı xutirundan Velikanovo qəsəbəsinə qədər iki rayonun təbii sərhəddini təşkil edir. Çay simmertrin vadiyə sahibdir. Bütün axar boyu sahilləri lillidir. Əsasənnqar suları ilə qidalanır yaz ayları suyu artır. Yayda isə olduqca dayazlaşır bəzən isə tamamən quruyur.

Hövzəsi
-------

* **Kumşak**
	+ Qolaya axarı — (sağ)
	+ İsaeva axarı — (sol)
	+ Qluxaya axarı — (sağ)
	+ Semyonovka axarı — (sol)
		- Kondratova axarı — (sağ)

Yaşayış məntəqələri
-------------------

* Znamenka qəsəbəsi.
* Maromonov xutoru.
* Jeleznadorojnı xutoru.
* Çerkovskaya stanisası.
* Markinskaya stanisası.
* Velikanov.
* Parşikov xutoru.
* Kumşaskaya.
* Dubrovnı qəsəbəsi.
* Sosenki qəsəbəsi.
* Krasnoyarskaya.
* Şimlyansk şəhəri.

Ədəbiyyat
---------

1. «*Природа Ростовской области*» — К. З. Яцута, глава Притоки Дона

İstinadlar
----------

1. ↑  Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 7. Донской район/ Под ред. Д. Д. Мордухай-Болтовского. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 267 с.
**Kunda mədəniyyəti** — Eramızdan əvvəl VIII-V minilliklərə aid mezolit mədəniyyəti, Şərqi Baltikdə Polşadan Leninqrad bölgəsinə və Finlandiyanın cənubuna qədər yayılmışdır. Estoniyanın Kunda şəhərinin adını daşıyır.
Svider mədəniyyəti əsasında hazırlanmışdır. Kunda mədəniyyətinin Pulli yaşayış məntəqəsi indi Estoniyaya aid olan ərazidə ən erkən insan varlığının izi hesab olunur. Belarus ərazisində üç, Polotsk vilayətində iki və Verxnedvinsk vilayətində bir yaşayış məntəqəsi məlumdur.
Mədəniyyət nümayəndələri alət və silah istehsalı üçün tez-tez buynuz və sümüklərdən istifadə edirdilər ki, bu da bölgədə nadir çaxmaq daşı yataqları ilə əlaqədar idi. Ölülər təkbaşına və ya qrup halında düz vəziyyətdə basdırılır, tez-tez oxra səpilir və üzərinə alətlər qoyulur.

Kunda Mədəniyyətinin Alətləri

Həmçinin bax
------------

* Estoniya

İstinadlar
----------

1. ↑  Shaw, Ian; Jameson, Robert, eds.A Dictionary of Archaeology. Blackwell Publishing. 1999. 346. ISBN 0-631-23583-3.
2. ↑  *Šatavičius, Egidijus.* "Swiderian Culture in Lithuania". Lietuvos archeologija. 29. 2005. ISSN 0207-8694. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-27.
**Dielektrik itkiləri** — dielektrik elektrik sahəsində yerləşən zaman sərf edilən aktiv güc və ya enerjidir.

Haqqında
--------

Dielektrik itkiləri həm sabit,həm də dəyişən gərginlikdə baş verə bilər.Dielktrik itkiləri əsas etibarı ilə aşağıdaki səbəblərdən yaranır

1. Elektrik keçiriciliyi hesabına yaranan;
2. Dipol-relaksasiya və ya gecikmiş polzarizasiya hesabına yaranan;
3. Strukturun q/l keçiricliyi hesabına yaranan.

Tərkibində qaz qabarcıqları olan dielekriklərdə ionlaşma, hesabına yaranan dielektrik itkiləri və s. dielektrik itkilərinin yaranmasının əsas səbəbi elektrik sahəsində dielektriklərdə baş verən fiziki proseslərin,sona çatması üçün əlavə enerjinin sərf olunmasıdır.

Dielektriklər itkiləri,dielektrikdə səpələnən enerji istilik enerjisinə çevrilir və dielektrik elektrik sahəsində əlavə olaraq qızır. Buna görə də dielektrik itkiləri xoşagəlməz hal kimi qəbul edilir. Lakin bütün dielektriklərdə elektrik sahəsində mövcuddur. Dielektrik itkiləriniin qiyməti nə qədər az olsa bir qədər yaxşıdır.
Sabit gərginliklərdə dielektriklərdə yaranan itkilərin əsasən keçiriclik hesabına yaranması itkilərlə xarakterizə olunur. Dəyişən gərginlikdə isə keçiriclik hesabına yaranan itkilərdən əlavə həm də polyarizasiya hesabına itkilər yaranır.Elektrik və ion polyarizasiyasl dielektrik itkiləri yaratmır. Çünki bu polyarizasiylar çox kiçik bir müddətdə baş verir. Və polyarizasiyanın bərpası üçün sərf olunan elektrik enerjisi istilik enerjisinə çevrilməyə imkan tapmır. Yəni itki olmur.
Depol-relaksasiya polyarizasiyaları isə dielektrik itkiləri yaradır, dipollar özüllü mühitdə sahə istiqamətində oriyentasiya olunması üçün müəyyən vaxt və elektrik enerjisi sərf olunur. Bu enerji istilik enerjisinə çevrilir. Dielektrik qızır. Bu da dielektrik itkisinin yaranmasına səbəb olur. Bir qayda olaraq dialektrik itkiləri dielektrikə tətbiq olunmuş gərginliyin kvadratı ilə düz mütənasib artır. Dielektrik itkilərinin fiziki mahiyyətini araşdırmaq üçün dielektrikdə elektrik sahəsində yaranan cərəyanı anliz edək.
Dielektriok elektrik sahəsində 3 növ gərginlik yaranır.
Yerdəyişmə cərəyanı (ani polyarizasiya hesabına yaranan cərəyan)
Absorbsiya cərəyanı (dipol-relaksasiya hesabına yaranır)
Keçiriclik cərəyanı(dielektriklərdə elektrik enerjisini alması hesabına yaranır)
Ümumi cərəyan bu 3 cərəyanın cəmindən ibarət olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2013-09-15 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-10-04.
2. ↑  "Considerations for a High Performance Capacitor". 2008-11-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-04.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Havuş (dəqiqləşdirmə).
**Havuş piri** — Şərur rayonunun eyniadlı kəndinin şimal-şətq qurtaracağında, sıldırım qayalar arasında ziyarətgah.

Dərinliyi 15 m-dən artıqdır. Eni 3, bəzi yerlərdə 4 m-dir. Giriş hissəsi tağvarı formadadır. İçərisində cızma və qazma üsulu ilə həkk edilmiş əli nizəli döyüşçü rəsmləri var. Mağarada 1x1 m ölçüdə təmizləmə işi aparılmış, 40 sm dərinlikdə insan skeletləri aşkar edilmiş, 1 m dərinlikdən iti uclu qara rəngli silah sınığı tapılmışdır. Qədim insan məskəni olması ehtimal edilən mağaranın pirə çevrilməsi əcdadlara və onların ruhlarına olan inamlarla bağlıdır. Buradakı tək armud ağacından da pir kimi istifadə edilir; övladı olmayan qadınlar ağacın budaqlarından nənni asır və arzularını diləyirlər.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh.155.
* *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. səh. 24. İstifadə tarixi: 2019-04-12.
**Bığlı Mehmed Paşa** (ö. iyun 1701) — Osmanlı sultanı II Əhməd və II Mustafa dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.

Əslən Misirli olub, burada doğulub böyümüşdür. Ciddə bəyliyinə yüksəldikdən sonra 1694-cü ildə vəzirliklə Həbəşistan bəylərbəyi oldu. Ertəsi il həcc əmirliyinə gətirildi. 1696-cı ildə Konya valisi, 1697-ci ilin iyulunda Belqrad valisi təyin edildi. 1698-ci ildə Sultan Muradın nəvələrindən Fatma xanım Sultanla (Mələk İbrahim Paşa və Ruqiyə Sultanın qızı) evlənərək Şam bəylərbəyliyinə gətirildi. Ardından 1699-cu ildə Anadolu və Diyarbəkir bəylərbəyi oldu. 1701-ci ilin iyununda Bağdad uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi səriştəsizlik səbəbilə edam edildi.

Fatma xanım Sultanla olan nigahından Səid Mehmed bəy adlı oğlunun olduğu bilinir. Bu oğlu Sarı Mustafa Paşa və Saliha Sultanın qızı Xədicə xanım Sultanla evlənmiş, Seyid Xəlil bəy (ö. 6 aprel 1782) adlı oğlu dünyaya gəlmişdir.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani IV cild, səh. 16

İstinadlar
----------
**Havay adaları** (*ing.* Hawaiian Islands, həmçinin **Sendviç adaları** adı ilə tanınır) – 24 adadan və atolldan, eyni zamanda Sakit okeanın şimalında (19°-29° şimal enliklərində) yerləşən çox sayda xırda adalardan ibarət arxipelaq. Vulkanik mənşəlidir. Arxipelaq öz adını ən böyük adası olan Havayinin adından almışdır.

Adaların böyük hissəsi ABŞ-nin 50-ci ştatını təşkil edir. Paytaxtı Honolulu şəhəridir. Honolulu həmçinin adanın ən böyük şəhəridir. Adalar 3600 km məsafəni əhatə edir. Adalar tropik siklonun təsiri altındadır və may ayından oktyabradək daha çox yağıntı müşahidə olunur. Amma günəşli saatlar bu yağışları hiss etdirmir. Ada dünyanın ən küləkli yerlərindən biri sayılsa da, havanın temperaturu yayda +24–31, qışda isə +18–21 dərəcə arası dəyişir. Adada pul vahidi ABŞ dollarıdır.

Turizm
------

Havay adalarının saysız-hesabsız çimərliklərində dincəlmək, günəşdə qaralmaq olar. Adalarda dincələnlərin istirahətini rəngarəng etmək üçün pullu çimərliklər də fəaliyyət göstərir. Havay adalarının ən yaxşı çimərlikləri Oahu adasında yerləşən Hannauma Bay Beach, Lanikai Beach, Kailua Beach Park, Maui adasında isə Kapalua Bay Beach, Kaanapali Beach, Kauaidə Poipu Beach və Böyük adada Hapuna və Mauna Kea Beach-dir. Tətil müddətində serfinqlə məşğul olmaq istəyənlərə xüsusi dərslər keçilir. Havay, Kauai, Lanai, Maui, Molokay, Oahu adalarında il ərzində 50 milyon turist dincəlir. Adalarda rəsmi dil ingilis dilidir. Amma məişət dili olaraq yerli əhali daha çox havay dilindən istifadə edir. Dünyanın ən böyük istirahət mərkəzlərindən biri sayılan bu adalarda turistlərin daha çox diqqətini çəkən 4169 m hündürlüyü olan aktiv Mauna-Loa və Kilauea 1247 m vulkanlarıdır.

Mənbə
-----

* Zamanın dayandığı yer Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Dieqo Kan** (*port.* Diogo Cão) - Portuqaliyalı dəniz səyyahlarından biri. 1480-cı ildə Qərbi Afrika sahillərini kəşf etmişdir. Dieqo Kan uzun müddət Portuqaliyanın müstəmləkəsində qalmış Anqolanın tabe edilməsində xüsusi fərqlənmişdir.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Dieqo Kanın harada və neçənci ildə doğulması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Bəzi qaynaqlarda Portuqaliya krallığında Villa Real şəhərində 1452 -ci ildə Alvaro Fernandes və Qonzales Kaonun nikahdan kənar övladı olaraq doğulduğu göstərilmişdir. Portuqaliyalı dəniz səyyahlarının müxtəlif ərazilərə səfərlər təşkil etdiyi dövrdə, səfərlərə qatılmışdır. Dieqo Kanın ilk səfəri Afrika qitəsinin cənub istiqamətində başlamışdır. Gəmiçi Henrinin 1460-cı ildə vəfat etməsində sonra durğunluq dövrünü yaşayan Çoğrafi kəşflər Portuqaliya krallığının yeni kralı II İohanın taxta çıxmasından sonra yenidən canlanır. II İohanın əmri ilə Dieqo Kao Afrika qitəsinə səfərlərinə yenidən başlayır. 1482-ci ildə səfərdə olduğu müddətdə Dieqo Kao Konqo çayını və onun mənsəbini kəşf edir. Kan kəşf edilən ərazilərdə dərhal Padrao yerləşdirilməsinə göstəriş verirdi. Bu səbəbdəndir ki, hal-hazırda Qərbi və Şərqi Afrika sahillərində Dieqo Kao tərəfindən tikilmiş bir çox padrao hələdə mövcuddur.

Dieqo Kao tərəfindən Konqoda tikilmiş padrao.
Dieqo Kan Konqo çayınının mənsəbinə çatdıqda burada Avropalıların mövcudluğundan xəbərsiz olduğu Bakonqo Krallığı ilə əlaqə yaradır. Kao daha sonra Anqolaya səfər edir. Anqolada Kao tərəfindən tikilmiş Padraoda səfərin sona çatdığı göstərilmişdir. Anqolanın kəşf olunmasından sonra bu ərazinin tabe olunmasında Dieqo Kaonun böyük rolu olmuşdur. Kao 1484-cü ilin aprel ayında Lissabon şəhərinə qayıdır. Burada kral II İohan tərəfindən Portuqaliyaya göstərdiyi xidmətlərə görə cəngavər ordeni ilə təltif edilir. Kral eyni zamanda Dieqo Kaoya geniş torpaq sahəsi hədiyyə edir. Kao 1484–1486-cı illərdə Afrika qitəsinə ikinci səfərinə başlayır. Konqoda iki ədəd yeni Padrao yerləşdirir. Dieqo Kao ikinci səfərində cənuba doğru 1.400 km irəliləmişdir. 1485-ci ilin noyabr ayında xaç körfəzinin yaxınlığında yerləşən qayanın üzərinə belə bir yazı yazdırmışdır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *Portuqaliya krallığının kralı II İohanın kapitanları Dieqo Kao, Pero Anes və Pero da Kosta burada olmuşdular. (1485, noyabr)* | "|

Dieqo Kanın harada və hansı şəratidə ölməsi barədə heç bir məlumat yoxdur. Bəzi ehtimallara əsasən ikinci səfəri zamanı Konqoda yerli əhali tərəfindən öldürülmüşdür.

Ədəbiyyat
---------

* Tim Butcher: Blood River - A Journey To Africa's Broken Heart, 2007. ISBN 0-7011-7981-3
* Barros, João de. Decadas da Asia, Decade i. bk. iii. esp. ch. 3
* Ruy de Pina, Chronica d'el Rei D. Jodo II.
* Garcia de Resende, Chronica
* Luciano Cordeiro, Diogo Cão in Boletim of the Lisbon Geog. Soc. 1892

| ⛭Portuqaliyalı dəniz səyyahları |
| --- |
| Səfərlərə dəstək vermiş Portuqaliya kralları | Gəmici Henri  • V Alfonso  |  |
| Səyyahlar | Vasko da Qama  • Pedro Alvarez Kabral  • Dieqo Kao  • Bartolomeu Dias  • Kasper Korte Real  |
| Mövzu ilə bağlı | Kasa de İndia  • Elmina qalası  • Tordesiyas müqaviləsi  • Padrao  • Karavella  • Döyüş topu  |
**Mixail Qavrilov** — məşhur SSRİ pilotu

Mixail Qavrilov və onun eskadrilyası
------------------------------------

SSRİ-də haqqında onlarla bədii əsərlər yazılan Mixail Qavrilov və onun eskadrilyası 30 aprel 1942-ci ildə alman təyyarələri ilə döyüşdə məhv edilib. Həmin gün döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən Qavrilovun qrupu almanların avtomobil karvanına hücum edərək 95 avtomobili sıradan çıxarıb, 5 zenit-pulemyot nöqtəsini, silah sursatlarla dolu bir neçə anbarı partladıb, xeyli sayda canlı qüvvəni məhv edib. Geri qayıdan 9 təyyarədən ibarət sovet aviasiya eskadrilyası Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrinin 38 "Messerşmid" təyyarəsi ilə qarşılaşıb və məhv edilib.

68 il sonra
-----------

1942-ci il aprelin 30-da alman təyyarələri ilə hava döyüşündə vurulmuş məşhur SSRİ pilotu Mixail Qavrilovun təyyarəsinin və cəsədinin qalıqları 68 il sonra 2010-cu ildə tapılıb. Demyansk bölgəsində pilotun düşdüyü yer 2010-cu ilin əvvəllərində təyin olunub və axtarışlara cari ilin ortalarında başlanıb.

Ağır texnikanın daxil ola bilmədiyi ərazidə qazıntı işləri əllə aparılıb. Çətinliklərdən sonra ötən həftə təyyarənin qalıqları və pilotun sümükləri bataqlıqdan çıxarılıb. Qavrilovun cəsədinin qalıqları təyyarənin kabinəsində olub. Onun dəbilqəsi və pilot kombinezonu çürüsə də qalıqlar nümunə kimi götürülüb. Tədqiqatlar zamanı məlum olub ki, təyyarənin əlvan metallardan ibarət hissələri bir vaxtlar naməlum şəxslər tərəfindən sökülüb, pilotun saatı, paraşütü və tapançası üzərindən götürülüb.

Mənbə
-----

* Məşhur sovet pilotunun qalıqları və təyyarəsi 68 il sonra tapıldı Arxivləşdirilib 2010-11-25 at the Wayback Machine
**Birləşmiş Mağazalar ASC** və ya qısaca **BİM** — Türkiyədə satış yapan diskaunter mağaza. Mağaza sayına görə 2-ci, illik gəlir baxımından Türkiyənin ən böyük pərakəndə marketidir.

BİM şirkətinin xalis mənfəət 2013-cü ildə 3,5%, 2014-cü ildə 2.7% və 2015-ci ildə 3.3% idi. 2013 413 milyon, 2014 395.3 milyon, 2015 583.1 milyon Türk lirəsi təşkil etmişdir.

Tarixçə
-------

1995-ci ildə 21 mağaza ilə fəaliyyətə başlayan BİM Birləşik Mağazalar ASC-nin əsas prinsipi əsas ərzaq və istehlak məhsullarını ən yaxşı qiymətə və ən yüksək keyfiyyətlə istehlakçıya çatdırmaqdır. Diskaunt tipli Türkiyədəki ilk nümayəndəsi olan BİM, məhdud sayda məhsulla, lakin yüksək keyfiyyətlə daim xidmətdədir.

1997-ci ildə Türkiyənin ilk xüsusi marka məhsulu olan Dost Süd BİM-in məhsuludur. 2000-ci ildə 599 mağazaya, 2005-ci ildə 1,194 mağazaya çatan BİM ASC, 2016-ci ilin dekabr ayı etibarilə Türkiyə daxilində 5.580 mağazası var. Şirkət 2005-ci ilin iyul ayında BIMAS kodu ilə Borsa İstanbulda siyahıya alındı. 2016-cı ilin dekabr ayına olan məlumata görə, səhmlərin 71,02 faizi açıq şəkildə satılır.

Mərakeşdəki fəaliyyətinə 11 aprel 2009-cu ildə, eyni gündə Kasablanka şəhərində 10 mağaza açaraq başladı. Hazırda şirkətin Mərakeşdə 478 mağazası var. 2014-cü ilin ikinci yarısında Misirdə 46 mağaza açaraq açmış, hal-hazırda sayı 212-yə çatdı. Bundan əlavə, şirkət GSM sektoruna 2012-ci ildə Avea mərkəzli virtual operatoru BİMCell ilə daxil oldu. BimCell abunəçilərinin sayı 2012-ci ilin sonunda 440 min, 2013-cü ilin sonunda 700 min, 2014-cü ildə isə 1 milyona çatdı. 2011-ci ildə 8 milyard TL-ni keçən gəlir ilə, Türkiyə qida pərakəndə bazarındakı bir nömrəli mövqedə qalmağa davam etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Migros ve Bim dünya devleri arasında". www.hurriyet.com.tr (türk). 2016-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 aprel 2020.
2. ↑  "Anasayfa - Bim A.Ş". www.bim.com.tr. 2022-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 aprel 2020.
3. ↑  "Anasayfa - Bim A.Ş". www.bim.com.tr. 2013-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 aprel 2020.
***X-43A***, NASA-nın hipersonik vasitə layihəsinin adıdır.
Layihənin nümayiş və sınaq vasitəsi də eyni adla adlandırılmışdır.

Birbaşa kosmik səyahət
----------------------

Scramjet, kosmosa birbaşa uçmaq üçün istifadə edilə bilən nəqliyyat vasitələrinə yol açan reaktiv mühərrik tipinin adıdır. Bu ad Supersonic Combustion Ramjet sözlərinin qısaldılmasından yaranmışdır. Yanacaq və hava qarışığının səsdən daha yüksək sürətlə hazırlana bildiyi bir ramjet tipidir. Adi ramjet mühərriklərində hava alma sürətinin səsdən aşağı sürətə endirilməsi tələb olunurdu. Havanın tez girmə və çıxma qabiliyyəti bu mühərriklərə çox yüksək sürət əldə etməyə imkan verir. Belə bir mühərriklə əldə edilə bilən təxmin edilən yuxarı sürət həddi təxminən 12-24 machdır (yəni səs sürətinin 12-24 qatı). Hələ də ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində olan SR-71 təyyarələri 3,2 Macha kimi sürətlənə bilir.

2004-cü ilin noyabr ayında NASA-nın yeni X-43A vasitəsi sürət rekordunu üç dəfə artıraraq 9.6 Mach (saatda 7 min mil/saat) (11.000 km/saat) sürətinə çatdırdı.

Pegasus Buster raket mühərrikini işə salanda səsdən demək olar ki, on qat daha yüksək (hipersonik) sürətə çata bilən bu vasitə ilə kosmosa getmək çox asanlaşdı. Səsdən bir neçə dəfə daha sürətli uçan təyyarələrə supersonik deyilirdi, bu texnikaya isə artıq hipersonik deyilir.
NAND məntiqi cədvəli| Giriş | Çıxış |
| --- | --- |
| A | B |
| 0 | 0 | 1 |
| 0 | 1 | 1 |
| 1 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | 0 |

4 NAND elementindən ibarət olan TTL 7400 çipi. İki əlavə enerji (+5 V) və obyektlə əlaqə sıxacları
**NAND elementi** (**İNKAR AND** və ya **NOT AND**) — Rəqəmli elektronikada,yalnız bütün girişlər 1 (true) olanada, çıxışdakı məlumat 0 (false) alınan məntiqi element. Əgər hər iki giriş elementləri yalnız maxsimum 1 olarsa,nəticədə çıxış minimum-0 alınar. Əgər bir və ya hər iki giriş minimum 0 olarsa, nəticədə çıxış maxsimum-1 alınar. Bu tranzistorlarda istifadə edilir.

NAND elementləri əhəmiyyətlidir, çünki istənilən Bul funksiyası NAND elementlərinin kombinasiyasından istifadə edilərək yerinə yetirilə bilər.Bu xüsusiyyət funksional tamlıq adlanır. NOT(a1 AND a2 AND … AND an)funksiyası NAND(a1, a2, …, an) funksiyasının ekvivalentidir.

Simvollar
---------

NAND elementləri üçün 3 simvol var. MIL/ANSI simvolu, the IEC simvolu və DIN simvolu.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| *MIL/ANSI simvolu* | *IEC simvolu* | *DIN simvolu* |

Təhcizat təsviri və pinout
--------------------------

NAND elementləri əsas məntiqi elementlərdir və onlar TTL və CMOS İnteqral sxemlərdə tanınırlar.

Tətbiqləri
----------

NAND elementlərinin funksional tamlıqlarının xüsusiyyətləri var.Yəni ki,istənilən başqa məntiqi funksiyalar (AND,OR, və s.) yalnız NAND elementlərindən istifadə edərək yerinə yetirilə bilər.Tam prosessor tək NAND elementlərindən istifadə edilərək yaradıla bilər.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| NMOS NAND elementi | CMOS NAND elementi | TTL NAND elementi |  CMOS NANDin fiziki sxemi | NXP yarımkeçiricilər tərəfindən istehsal olunmuş 74AHC00D dördbucaq 2-giriş NAND elementinin Die inteqral sxemi |

Həmçinin bax
------------

* AND elementi
* OR elementi
* NOT elementi
* NOR elementi
* XOR elementi
* XNOR elementi
* Bul cəbri (məntiqi)
* Məntiq elementi

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***NAND elementi*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |
**Maksim Munzuk** (tıva Максим Монгужук-оглу Мунзук 2 may 1910 – 28 iyul 1999, Kızıl) — Tıva Sovet və Rus aktyoru, tıva milli teatrının qurucularından biri. Akira Kurosavanın Dersu Uzala filmdəki eyni adlı rolun ifaçısıdır.

Bioqrafiyası
------------

Maksim Munzuk çox yönlü yaradıcı insan idi. Aktyor, rejissor, müğənni, musiqi folklorunun kolleksiyaçısı, bəstəkar, müəllim kimi fəaliyyətlərlə məşqul olmuşdur. B. Kok-oola adına Tıva Musiqili və Dram Teatrının səhnəsində fərqli bir təbiətdə çox sayda rol oynamışdır. Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası və Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti idi.

Maksim Munzuk Oskara layiq görülən Dersu Uzala daxil olmaqla, Almaz Yolu və Andrey Konchalovskinin Sibiriada dramı sənədli filmləri də daxil olmaqla 22 filmdə rol alıb. Ən maraqlı və parlaq teatr rolları arasında: Tonqur-ool (Salçak Tokun "Tonqur-ool"), "Bottanqan Kuzel" də ("Tamamlanmış bir xəyal") feodal Şıırap.

2017-ci ildə Oktargay Xeyriyyəçi Mədəni-Tarix Fondu (fondun rəhbəri məşhur sənətçi Baranmaa Alexandr Nasoviçdir) qeyri-kommersiya təşkilatı Maksim Munzukun iki metrlik abidəsi hazırlamaq üçün vəsait toplayır.

Ailəsi
------

Həyat yoldaşı — aktrisa və müğənni Kara-Kıs Munzuk (1918–1995), RSFSR xalq artisti.

Qızı — aktrisa və siyasətçi Qalina Munzuk (1955-ci il təvəllüdlü), Rusiyanın əməkdar artisti, Tıvadan Rusiya Federasiyası Şurasının üzvü.
Dövlət Teatr Məktəbini bitirib. Şukina Tıva Musiqiıi Dram Teatrının aktyorudur. 2011-ci ildən Tıva Respublikasının icra hakimiyyətindən Rusiya Federasiyası Federal Məclisi Federasiya Şurasına üzvü qəbul olunmuşdur.

Mükafatları
-----------

Tıva Xalq Respublikası Kiçik Xural Rəyasət Heyətinin 19 avqust 1938-ci il tarixli 43 nömrəli fəxri sertifikatı

"Fədakar əməyə görə" medalı

RSFSR əməkdar artisti (03/02/1961).

"Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti" fəxri adı.

Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin 1969-cu il 25 iyun tarixli fəxri sertifikatı

RSFSR xalq artisti (1975).

Əmək veteranı (29 iyun 1982)

Xalqların dostluğu ordeni (1982)

"Duarnenenin fəxri vətəndaşı" medalı, Fransa, (1 sentyabr 1987-ci il)

"Sovet Sülh Fondu" medalı

"Qızılın fəxri vətəndaşı" (12 avqust 1994-cü il)

"1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində Qələbənin 50 illiyi" medalı (22 mart 1995-ci il)

Tıva Respublikasının Dövlət Mükafatı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  "105 лет исполнилось со дня рождения Народного артиста РСФСР и Тувы Максима Мунзука » Министерство культуры Республики Тыва". tuvaculture.ru. 2017-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-20.
3. ↑  "105 лет исполнилось со дня рождения Народного артиста РСФСР и Тувы Максима Мунзука — Национальный музыкально-драматический театр Республики Тыва имени Виктора Кок-оола". theatre-tuva.ru. 2017-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-20.
**Mixail Mirzəyev** (tam adı: *Mixail Etibar oğlu Mirzəyev*; d. 27 avqust 1922, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı trombon ifaçısı, Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında opera artisti, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1982).

Bioqrafiyası
------------

Mixail Mirzəyev 1946-cı ildə Sergey Bulatovun sinfində Bakı müsiqi məktəbini bitirmişdir. Sonra isə Bakı Konservatoriyasını bitirmişdir.

1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının orkestrında çalışmışdır. 1954 - 1981-ci illərdsə isə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının salisti olur. Musiqi məktəb, uçiliş və konservatoriyalıarında müsiqi müəllimi kimi dərs demişdir.

1982-ci ildə isə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Əməkdar artisti adına layiq görülmüşdür.

Ədəbiyyat
---------

* Болотин С. В. Энциклопедический биографический словарь музыкантов-исполнителей на духовых инструментах. — 2-е изд. доп. и перераб. — М.: Радуница, 1995. — С. 178. — 4000 экз. — ISBN 5-88123-007-8.
Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
Şimali Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Mursalitsa zirvəsi** (bolq. *връх Мурсалица*, ‘Vrah Mursalitsa’ \'vr&h mur-'sa-li-tsa\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2400 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Şarp dağından 6.5 km şimal-yerləşmişdir və dağ silsiləsinə daxildir. Sentinel dağlarının şimal -qərbində yerləşmişdir.

Zirvə Bolqarıstandakı Rodof dağlarının Mursalitsa silsiləsinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Mursalitsa zirvəsi 77°55′16″ c. e. 86°21′10″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Barden dağından 5.8 km cənub-qərbdə, Şarp dağından 7.24 km qərbdə, Broks zirvəsindən 11.73 km şimalda, Helfert nunatakından 24.7 km şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Mursalitsa Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**Heydər Qədirov** (tam adı: *Heydər Əliheydər oğlu Qədirov*) — riyaziyyatçı, iqtisadçı və elmşünas alim, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru.

Həyatı
------

Heydər Qədirov 22 may 1946-cı ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1970–1978-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində işləmiş, İnstitutun aspiranturasını bitirmişdir. Eyni zamanda Azərbaycan Neft-kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) ali riyaziyyat və tətbiqi riyaziyyat kafedralarında çalışmışdır. 1978–1997-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Rəyasət Heyəti aparatında işləmişdir: 1978–1981-ci illərdə elmi katib, 1981–1997-ci illərdə Elmi-təşkilat şöbəsinin rəisi olmuşdur. Eyni zamanda Respublika Elmi Tədqiqatların Koordinasiyası Şurasının elmi katibi (1985–1997-ci illər), EA Rəyasət Heyəti yanında İnnovasiya Mərkəzinin direktoru (1989–1997-ci illər), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin məsləhətçisi (1989–1992-ci illər), "Ziya Bünyadov" Elm və Təhsil Fondunun nəzdində yaradılmış "Ziya" Universitetinin rektoru (1996–1998-ci illər) vəzifələrini icra etmişdir. 1997–2000-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, 1998–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının "Yanacaq-energetika kompleksinin iqtisadiyyatı" kafedrasının professoru, 2000–2002-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Dərin Neft və Qaz Yataqları Problemləri İnstitutunda qrup rəhbəri, 2004–2006-cı illərdə "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzinin şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1998-ci ildən Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının innovasiyalar üzrə prezident müavini vəzifəsini icra etmişdir. 2007-ci ildən Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının "Menecment" kafedrasında işləyir. Qədirov H. Ə. 1990-cı illərdə bir neçə dəfə Azərbaycan Respublikası Milli Məclicində elm və təhsil sahələrinə aid qanunların layihələrinin hazırlanması üzrə ekspert kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1996-cı ildə AMEA Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
**Heydər Qiyai Şamlı** (23 oktyabr 1922, Tehran – 6 sentyabr 1985, Antib) — Azərbaycanlı memar. Müasir İran memarlığının ilk nümayəndələrindən biri olan o Senat evinin, Tehran Hilton Otelinin, bir neçə qatar stansiyalarının, kinoteatrların, müxtəlif mülkü və hökumət binalarının memarıdır.

Həyatı
------

Heydər Qiyai Şamlı Qızılbaş tayfa ittifaqına daxil olan Şamlı tayfasındandır. 23 oktyabr 1922-ci ildə Tehranda doğulub. 1948-1953-cü illər ərzində o Parisdə yerləşən "École nationale supérieure des Beaux-Art" ali məktəbində təhsil alıb. 1954-cü ildə vətənə qayıtdıqdan sonra Tehran universitetinin incəsənət fakultəsində dərs deməyə başlayır.

Dövlətdən aldığı ilk sifariş Tehran Senat evinin tikintisi olur. 1954-1959-cu illər ərzində Mohsen Furuği il birlikdə bu binanın tikintisində çalışır. Bundan sonra məşhurluq əldə edən o 1959-cu ildə Su və elektrik təchizatı nazirliyi binasının, 1960-cı ildə İncəsənət sarayının, 1963-cü ildə Məşhəd xəstəxanasının, 1970-ci ildə Kənd təsərrüfatı nazirliyi binasının və bir sıra dövlət sifarişi olan binaların memarı olur. 1968-ci ildə Qiyai rəsmi olaraq şah sarayının memarı təyin olunur və Fərəhabad saraylarının tikintisi ilə məşğul olur.

İran İslam İnqilabından sonra İranı tərk edərək Fransaya köçüb. Bir müddət Fransada və ABŞ-də fəaliyyət göstərib. 6 sentyabr 1985-ci ildə Fransanın Antib şəhərində dünyasını dəyişib

Layihələrin siyahısı
--------------------

* Tehran Senat Evi
* Məşhəd Dəmiryol stansiyası
* Təbriz Dəmiryol stansiyası
* Əbuəli Sina Fondu
* Fərəhabad Sarayları
* Tehran Pars Drive-In kinoteatrı
* Radio city kinoteatrı
* Moulin Rouge kinoteatrı
* Royal Tehran Hilton oteli
* Məşhəd xəstəxanası
* Lavizan xəstəxanası
* Qiyai sarayı

Şəkillər
--------

* Heydər Qiyai Şamlının gerbiHeydər Qiyai Şamlının gerbi
* Tehran Hilton OteliTehran Hilton Oteli
* Tehran Senat Məclisinin BinasıTehran Senat Məclisinin Binası
* Məşhəd dəmiryolu stansiyasıMəşhəd dəmiryolu stansiyası
* Təbriz qatar stansiyasıTəbriz qatar stansiyası
* Radio city kinoteatrıRadio city kinoteatrı
* Radio city kinoteatrıRadio city kinoteatrı

Həmçinin bax
------------

* İv Fərhad xan Qiyai Şamlı

İstinadlar
----------

1. ↑  Heydar Gholi Khan Ghiaï-Chamlou // .
2. ↑  "Ghiai Haydar" (*ing.* ). iranicaonline.org. 2013-05-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  "Haydar Ghiai" (*ing.* ). peoplepill.com. 2019-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**Anna Rizatdinova** — 16 iyul 1993-cü ildə Ukraynanın Simferopol şəhərində anadan olmuşdur. Tatar əsilli Ukraynalı bədii gimnastdır. Dünya Çempionu və Yay Universiada Oyunlarının Çempionudur. 3-cü dərəcəli Olqa III Ordeninə layiq görülmüşdür. Ukraynanın 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etdi.

Həyatı
------

Anna Rizatdinova 16 iyul 1993-cü ildə Ukraynanın Simferopol şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Anna Rizatdinova ilk uğurlarına gənc yaşlarında qazandı. 18 yaşı olarkən Dünya 3-cüsü oldu. Bu uğurdan sonra o dəfələrlə Dünya Çempionatının mükafatçısı oldu. 1 dəfə qızıl, 2 dəfə gümüş və 9 dəfə isə bürünc medal qazandı Dünya Çempionatlarında. Anna xanım həmçinin Avropa Oyunlarındada uğur əldə etdi. O 2015-ci ildə Bakıda iki gümüş medal qazandı. Ən böyük uğurları isə Universiada Oyunlarına təsadüf edir. O həmin yarışlarda 1 qızıl, 3 gümüş və 4 bürünc medal qazandı. Anna həmçinin Avropa Çempionatının 7 qat mükafatçısıdır.

Anna Rizatdinova 2012-ci ildə vətəninin Ukraynanın 2012 Yay Olimpiya Oyunları təmsil etdi.

Uğurları
--------

**Dünya Çempionatı - 2011** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Oyunları - 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Çempionatı - 2011** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013 20x20px[ölü keçid], 2014 20x20px[ölü keçid], 2015 20x20px[ölü keçid], 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Yay Universiada Oyunları - 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Dünya Oyunları - 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]

### Dövlət mükafatları

3-cü dərəcəli "Olqa III" Ordeni - 25 avqust 2013-cü ildə Ukrayna Respublikasının Prezidenti cənab Viktor Yanukoviçin sərəncamı ilə XXVII Yay Universiada Oyunlarındaki uğura görə 3-cü dərəcəli Olqa III Ordeninə layiq görülmüşdür.

Ailəsi
------

İstinadlar
----------
Vabi-Sabi estetikasını əks etdirən yapon çay evi
**Vabi-Sabi** (*yap.* 侘 寂) — ənənəvi Yapon estetikasında keçici olanın və qeyri-mükəmməlliyin qəbul edilməsinə yönəlmiş bir dünya görüşüdür. Bu estetika, çox vaxt qeyri-mükəmməl, keçici və yarımçıq olanın gözəlliyi kimi təsvir olunur.
Vabi-sabinin tarixi Buddizm fəlsəfəsi ilə sıx bağlı olub onun müvəqqəti, qeyri-mükəmməl, və qeyri-təbii xüsusiyyətlərlə barışıb onları qəbul etməmizi tövsiyə etməsinə əsaslanır.

Vabi-Sabi estetikasının xarakteristikalarına asimmetriya, kələ-kötürlük, sadəlik, qənaətcillik, təvazökarlıq, yaxınlıq və təbii cisim və proseslərin bütövlüyünün qiymətləndirilməsi daxildir.

Təsviri
-------

Vabi-Sabi Çay Qabı
Leonard Korenin fikrincə, vabi-sabi "ənənəvi yapon gözəlliyi haqqındakı təsəvvürümüzün ən aydın və xarakterik xüsusiyyəti kimi təsvir edilə bilər. Yapon estetik dəyərləri panteonunda o, qərbdə yunan gözəllik və mükəmməllik idealları ilə, demək olar ki, eyni mövqedədir.
Andrey Cuniper isə qeyd edir ki, "Bir şey və ya ifadə içimizdə sakit bir melanxoliya hissini və ruhani bir arzunu canlandıra bilərsə, o obyektin vabi-sabi olduğu söylənilə bilər." Riçard Pouell üçün "Vabi-sabi üç sadə gerçəyi bizə tanıtmaqla bu həqiqətləri işıqlandırır: heç bir şey daimi deyil, heç bir şey bitmir və heç bir şey mükəmməl deyil. "

Vabi və Sabi sözləri birbaşa tərcümə olunmur. Vabi əvvəllər cəmiyyətdən uzaq, təbiətdə yaşamağın təkliyinə istinad edən mənanı kəsb edirdi; sabi isə "soyuq", "arıq" və ya "quru" demək idi. 14-cü əsrdə bu mənalar daha müsbət istiqamətdə dəyişməyə başladı. Artıq Vabi sözü, köntöy sadəlik, təravət və ya sakitlik mənalarını birləşdirir və həm təbii, həm də insan tərəfindən hazırlanan əşyalara tətbiq edilə bilir. Sabi isə yaşla gələn gözəllik və sükunəti bildirib görünən təmir izlərinə işarə edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Koren, Leonard.* Wabi-Sabi for Artists, Designers, Poets and Philosophers. Stone Bridge Press. 1994. ISBN 1-880656-12-4.
2. ↑  *Juniper, Andrew.* Wabi Sabi: The Japanese Art of Impermanence. Tuttle Publishing. 2003. ISBN 0-8048-3482-2.
3. ↑  *Powell, Richard R.* Wabi Sabi Simple. Adams Media. 2004. ISBN 1-59337-178-0.
**Yusof bin İshak** (d. 12.8.1910, Taypinq, Perak, Malay Federasiyası — ö. 23.11.1970, Sinqapur) — Sinqapur dövlət xadimi. Sinqapurun birinci prezidenti (1965-1970)

Həyatı
------

12 avqust 1910-cu ildə Malay Federasiyasının Perak əyalətinin Taypinq rayonunun Teronq kəndində anadan olan Yusof, 1759-cu ildə Penanqa köçən Sumatranın Malay Datuk Jannatunun nəslindəndir. Onun atası Minanqkabau əsilli, anası isə İndonesiyanın Lanqkart regionundan Malay əsilli idi. Onun qardaşı Əziz bin İshak, Malayziyalı jurnalist və azadlıq mücahidi idi.

O, ilk təhsili Viktoriya məktəbində alır və daha sonra Raffles İnstitutunda təhsilini davam etdirir. Rafflesdə olduğu zaman Sinqapur Milli Kadet Korpusuna qoşulur. O, Korpusda ilk dəfə yeniyetmə zabit kimi işləyib.

Karyerası
---------

1929-cu ildə dostları ilə birlikdə "İdmançı" jurnalını təsis edir. 1932-ci ildən Malay dilindəki "Varta Melayu" qəzetində işləyir və tezlikdə baş redaktorun köməkçisi vəzifəsini tutur. 1938-ci ildə həmkarları ilə birgə "Utusan Malayziya" şirkətini təsis edir və həmçinin qəzetini nəşr etdirir. Yusof, qəzetin birinci redaktoru olur. 1942-1945-ci illər Yaponiya işğalı zamanı o, Malayziyada idi. 1945-ci ildə Yaponiyanın təslim olması ilə Sinqapura qayıdır və qəzetinin nəşrini davam etdirir. 1957-ci ildə Malay Federasiyası müstəqilliyini elan edir və bir il sonra Yusof Kuala-Lumpura köçür və qəzetini orda nəşr etdirir. Lakin yaranan münaqişə ilə Birləşmiş Malay Milli Təşkilatı ona şirkətinin səhmlərini satmağa vadar edir və o Sinqapura köçür.

O, 1959-1965-ci illərdə Sinqapurun general-qubernatoru olur. 1965-ci ildə Sinqapurun Malayziyadan ayrılmasından sonra ölkənin prezidenti olur. 1970-ci ilin 23 noyabrında vəfat edir.

Mükafatları və fəxri adları
---------------------------

* 1963-cü ildə Sinqapurun dövlət mükafatlarından olan Birinci dərəcəli "Temasek" ordeni ilə təltif olundu.
* "Malayziya krallığının müdafiəçisi" ordeni ilə təltif olunub
* Bruneyin "Kral ailəsi" ordeni ilə təltif olunub.

Xarici keçidlər
---------------

* Encik Yusof bin İshak Arxivləşdirilib 2016-04-11 at the Wayback Machine

Qeydləri
--------

1. ↑  Yusof bin İshakın Nur Ayişə ilə evliliyindən bir oğlu və iki qızı dünyaya gəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Istana – index Arxivləşdirilib 2011-06-02 at the Wayback Machine İstifadə tarixi:2015-11-10
2. ↑  Victoria Bridge School is the previous name of Victoria School which only offered primary school classes at the time. Victoria School is now a secondary school
**Alara qalası** — Alanyanın 37 kilometr qərbində, dənizdən 7 kilometr içəridə Səlcuqlu Sultanı I Əlaəddin Keyqubad tərəfindən 1232-ci ildə tikilmişdir.

İpək yolu üzərində inşa edilən qalanın funksiyası, Alara çayı kənarındakı Alarahanda fasilə verən karvanların təhlükəsizliyini təmin etmək olubdur. Qala 200 metrdən 500 metrə qədər çıxan sıldırım bir təpə üzərində qurulmuşdur. Görkəmli bir görünüşü vardır. Xarici və daxili qala kimi iki hissədən ibarərətdir. 120 pilləli qaranlıq bir koridordan qalanın içinə gedilir. Ziyarətə açılmadığı üçün yabanı otların və xarabalıqların əhatəsində baxımsız vəziyyətdədir. Həmçinin tunelin ortasına doğru dərin bir çuxur var. Bunun ucu su almaq üçün keçdikləri mağaradır. Qalanın içində qayalar yonularaq tunellər tikilib.

Daxili qalaya kvadrat planlı bir giriş qülləsindən keçilir. Baş girişin xarici səthində və yuxarısında fresk üsulu ilə bəzi gerblər işlənmişdir. Qalıqlar içində Səlcuqlular tərəfindən düzəldilmiş kiçik bir saray, qala şəxslərinin otaqları və bir hamam var. Hamam, biri kiçik bir odluğun yanında olan temperatur, digəri iki pəncərəli bir soyuqluq olmaq üçün tağlı iki hissədən meydana gəlmişdir. Soyuqluğun pəncərələrindən biri geridəki gözəl mənzərəli dərəyə baxır. Xarab və təpələri dağıdılmış vəziyyətdə olan tağların içində, Anadolu Türk arxitekturasında yeganə nümunə təşkil edən fresk üslubunda təsviri fiqurlu bəzəmələr var.

İstilik bölümünün odluq pəncərəsi üzərində cəhənnəm əhlindən əfsanəvi bir heyvan fiquru görünür, ayrıca çox pis vəziyyətdə olan bardaş qurub bir insan fiquru da başqa bəzəklərin varlığına işarə edir. Yuxarıdan dənizə doğru Alara çayının xüsusən gün batarkən görünüşü çox gözəldir. Buradan həmçinin Alara çayının 3 km qədər cənub-şərqdə, Qaraburun deyilən çıxıntının ucunda şəhərin limanı görünür. Bizans əyalət donanması, Pamfilyanın şərqindəki kiçik bir liman olan Kibyra Mikraya əlavədən "Kibyralılar donanması" adı ilə adlanırdı. Sahillərin təhlükəsizliyi, ticarət gəmilərinin qorunması, İstanbula imperiya tarifli səfərləri ilə keçirilən daşıma işləri, döyüş gəmilərinin istehsalı və xidməti, casusluq və Ərəb düşmənlərinə qarşı dəniz yürüşləri bu donanmanın vəzifəsi olubdu. Ərəb basqınlarına hər nə qədər mane olmursa da, Kibyra donanması Ərəb hücumlarına qarşı güc amili olaraq yaradılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Alara Kalesine Alanya-Antalya karayolunun 30.km’de, sağa ayrılan bir yoldan 9 km giderek ulaşmak mümkündür  Arxivləşdirilib 2015-02-06 at the Wayback Machine
* Alara kelesi 200 metreden sarp yüksek bir kayaya çıkan tepeye kurulmuştur.

1. ↑  "Alara kalesi dış ve iç olmak üzere iki bölümdür". 2017-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-02-17.
Santa Clara Football Club — Portuqaliyanın Azor adalarında yerləşən futbol klubu. Klub 1927-ci ildə yaradılıb və oyunlarını 13.277 nəfərlik Estádio de São Miguel stadionunda keçirir.

Santa Klara öz tarixində bir neçə dəfə Portuqaliyanın birinci divizionunda çıxış edib, lakin son illər klub uğurlu çıxış edib və yüksəlib. 2017–2018 mövsümündə klub Portuqaliya İkinci Divizionunun qalibi olub və Primeira Liqasına yüksəlib. O vaxtdan klub Primeira Liqada çıxış edir.

Klubun rəngləri yaşıl və ağdır. Klub Azor adalarında mühüm yer tutur və tərəfdarları ona böyük dəstək verir. Klub öz tarixində bir çox uğurlu futbolçuları qəbul edib və bir çox gənc istedadlar burada yetişərək özünü göstərib. Santa Klara tarixində iki dəfə Portuqaliya kubokunun yarımfinalına yüksəlib. 2002–2003 mövsümündə yarımfinala çıxan klub "Benfika"ya 1:0 hesabı ilə məğlub olub və finala yüksələ bilməyib. 2018–2019 mövsümündə yenidən yarımfinala yüksələn Santa Klara "Porto"ya 1:0 hesabı ilə uduzaraq son şansını itirib.

Son illərdə Primeira Liqada mübarizə aparan Santa Klara 2020–2021 mövsümündə tarixində ilk dəfə UEFA Avropa Konfrans Liqasında mübarizə aparmaq hüququ qazanıb.

Santa Clara Futbol Klubu Portuqaliya futbol liqasında əsasən orta səviyyəli komandadır. Bununla belə, son illərdəki sərmayələri və uğurlu performansı ilə diqqət çəkir.

2017–2018 mövsümündə Sequnda Liqasında (Portuqaliyanın ikinci liqası) mübarizə apararkən pley-off mərhələsini keçərək ilk dəfə Primeira Liqasına yüksəlməyi bacardılar. 2018–2019 mövsümündə Primeira Liqada 10-cu yeri tutaraq liqada qalmağı bacardılar. 2019–2020 mövsümündə 8-ci yeri tutaraq liqada ən yaxşı çıxışlarını göstərdilər.

Bundan başqa, 2020–2021 mövsümündə Portuqaliya kubokunun yarımfinalına yüksəlməklə tarixi uğura imza atıblar.

Klubun məşqçisi Xorxe Simao 31 yanvar 1977-ci ildə Portuqaliyada anadan olmuş futbol məşqçisidir. Futbolçu karyerası boyu yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edən Simao məşqçilik karyerasına 2000-ci ildə başlayıb.

Simao Portuqaliyada Braqa, Maritimo, Paços de Ferreyra və Boavişta da daxil olmaqla bir çox klubu çalışdırıb. O, həmçinin Yunanıstanın Atromitos və Belçikanın Mouscron və Sporting Charleroi klublarında da iştirak edib.

2021-ci ildən etibarən Simao Portuqaliyanın Santa Clara FC komandasının məşqçisidir.