**Windows 10** — "Microsoft"un "Windows NT" əməliyyat sisteminin əsas buraxılışı. Bu, 15 iyul 2015-ci ildə istehsala buraxılmış, 29 iyul 2015-ci ildə satışa çıxarılmışdır. Bu, təxminən iki il əvvəl buraxılmış "Windows 8.1"in birbaşa davamçısıdır. "Windows 10" MSDN və "TechNet" vasitəsilə yükləmək üçün hazırlanıb. O, "Windows Store" vasitəsilə "Windows 8" və "Windows 8.1" istifadəçilərinin pərakəndə kopyaları üçün və "Windows Update" vasitəsilə "Windows 7" istifadəçiləri üçün pulsuz təkmilləşdirmə kimi mövcud olmuşdur. "Windows 10" davamlı olaraq yeni quruluşlar alır və "Windows 10"un əlavə sınaq quruluşlarından başqa istifadəçilər üçün heç bir əlavə ödəniş tələb olunmur. Bunlar "Windows Insider" üçün əlçatandır. Müəssisə mühitlərindəki cihazlar bu yeniləmələri daha yavaş bir sürətlə qəbul edə və ya on illik uzadılmış dəstəyin ömrü ərzində yalnız kritik yeniləmələri alan uzunmüddətli dəstək mərhələlərindən istifadə edə bilər. "Microsoft" 2021-ci ilin iyununda "Long-Term Servicing Channel"da (LTSC) olmayan "Windows 10" buraxılışları üçün dəstəyin 14 oktyabr 2025-ci ildə başa çatacağını elan etmişdir.

"Windows 10" ilkin buraxılışı zamanı tənqidçilərdən ümumilikdə müsbət şərhlər almışdır. Tənqidçilər "Microsoft"un "Windows"un əvvəlki versiyalarına uyğun olaraq iş masası yönümlü interfeys təmin etmək qərarını yüksək qiymətləndirmişdilər və bu, "Windows 8"in planşet yönümlü yanaşması ilə ziddiyyət təşkil edirdi, lakin "Windows 10"un toxunma yönümlü istifadəçi interfeysi rejimi tənqid edilmişdir. Tənqidçilər həmçinin, "Windows 8.1", "Xbox Live" inteqrasiyası üzərindən "Windows 10"un birləşdirilmiş proqram təminatının təkmilləşdirilməsini, həmçinin "Cortana" şəxsi köməkçisinin funksionallığı və imkanlarını, eləcə də "Internet Explorer"in "Microsoft Edge" ilə əvəz olunmasını yüksək qiymətləndirmişdilər. Bununla belə, media orqanları əməliyyat sistemi davranışlarında edilən dəyişikliklərə tənqidi yanaşmışdılar. Buraya məcburi yeniləmə quraşdırması, "Microsoft" və onun tərəfdaşları üçün əməliyyat sistemi tərəfindən həyata keçirilən məlumatların toplanması ilə bağlı məxfiliklə bağlı narahatlıqlar, həmçinin onun buraxılışı zamanı əməliyyat sistemini təşviq etmək üçün istifadə edilən reklam proqramlarına bənzər taktikalar daxildir.

"Windows 10" 32 bitlik CPU-ları (IA-32 və ARMv7 əsaslı) və BIOS mikroproqramı olan cihazları dəstəkləyən "Windows"un son versiyasıdır. Onun yeni versiyası olan "Windows 11" hər hansı dəstəklənən arxitekturada (x86 üçün x86-64 və ARM üçün ARMv8) UEFI mikroproqramından və 64 bitlik prosessordan istifadə edən cihaz tələb edir.

  

Nese 10 - Windows 10-un eyni versiyasıdır ancaq fərqli ola bilər. Nese 10 tezliklə istifadəyə veriləcək. Nese 10 gəlməsi üçün NeseOS YouTube kanalına abunə olun vəya NeseOS GitHub səhifəsinə takip edin.

Cortana
-------

Windows 10 virtual köməkçi Cortana-nın da dəstəyini alacaq. Əvvəllər Cortana-nın funksiyalarından yalnız Windows Phones əsaslı mobil qurğu sahibləri faydalana bilirdilər.

Windows 10 əməliyyat sisteminin masaüstü versiyasında Cortana virtual köməkçisi axtarış forması kimi «Start» düyməsinin yanında yerləşdirilib.Bu formanın köməyi ilə həm lokal kompüterdə, həm də Internetdə axtarış aparmaq olar. Axtarışın nəticələri həmin formanın üstündə çıxacaq. Axtarışla yanaşı Cortana başqa məqsədlərlə də istifadə oluna bilər. Misal üçün, virtual köməkçi təyyarə uçuş reysləri barədə məlumat verə biləcək. Bundan əlavə o, elektron ismarış mətnlərinin diktə edilib göndərilməsini təmin edəcək, musiqi fayllarını çaldıracaq, tətbiqləri işə salacaq, eləcə də xatırlatmaları monitorda əks etdirəcək.

Windows əməliyyat sistemi əsasında işləyən bütün qurğular üçün universal olan yeni brauzerin şərti «Project Spartan» adı bu dəfə təsdiqlənib rəsmi olaraq səsləndirildi. Internet Explorer kimi Project Spartan da Trident platforması üzərində qurulub.

### Microsoft HoloLens

Microsoft şirkəti gözə geyilən qurğu haqqında çoxdandır ortalarda dolaşan müxtəlif şayə və xəbərlərə son qoydu. Softver nəhəngi Windows 10 sisteminə holoqrafik displey dəstəyini də əlavə etdi, odur ki, redmondçuların bu cür displey yaratmaqları heç də təəccüb doğurmadı. Buyurun, tanış olun: Microsoft HoloLens — real və virtual dünyalarınızı birləşdirəcək holoqrafik eynək-displey!

Microsoft şirkəti HoloLensi «indiyədək dünyada görülmüş ən qabaqcıl holoqrafik kompüter» kimi təqdim edir. Qurğunun tərkibinə sensorlar dəsti, təmiz və aydın şəkil təmin edən xüsusi holoqrafik prosessor (HPU), habelə təbii səs təmin edən audio alt sistemi daxildir.

 HoloLens layihəsi hələ ki öz inkişaf yolunun başındadır. Əsas hədəf kütləyə gəlincə, Microsoft şirkətinin baş icraçı direktoru Satya Nadellanın sözlərinə görə bu qurğu həm korporativ, həm də fərdi istifadəçilər üçün nəzərdə tutulub. HoloLens qurğusunun üstünlüklərinin nümayişi kompüter istifadəsinin olduqca iddialı gələcəyini əks etdirir. Blokları otaqdakı mebel əşyalarının üstündə yerləşdirib Minecraft oynamaq, Marsda şahanə təəssüratlar dolu unudulmaz virtual tur atmaq, müştərilərə yaratdığınız son memarlıq şedevrinizi nümayiş etdirmək: bütün bunlar Hololens eynəkləri ilə mümkün olacaq. HoloLens eynəyinin başlıca üstünlüklərindən biri onun avtonom olmasıdır. Nə kabel, nə də kompüterə, ya da smartfona qoşulmağa ehtiyac yoxdur.

Tarix
-----

Windows 8-dən sonra sistemə, 9-cu nömrəni buraxaraq, 10-cu nömrə verildi. Microsoft korporasiyasının Windows üzrə rəhbər marketoloqu Toni Profet (*ing.* Tony Prophet), doqquzuncu nömrəli buraxılışın Windows əməliyyat sisteminin adına uyğun olmadığını bildirmişdir. Əvvəlcə güman edilirdi ki, indiki Windows 8.1 Windows 9 adlandırılacaq, lakin Microsoft istəmədi ki, Windows-un yeni versiyası qeyri-populyar Windows 8-lə assosiasiya edilsin:

> 
>  — Bəs, Windows 9 nə oldu?   
>  — O gəldi və getdi.
> 
> 
> *Orijinal mətn*  (ing.)  
> 
> — What happened to Windows 9?   
>  — It came and it went.
> 
> 
> 

Windows 10-un (build 9841) ilkin versiyaları 30 sentyabr 2014-cü il (korporativ müştərilər üçün) və 1 oktyabr 2014-cü il (hamı üçün) tarixində istifadəyə verilmişdir. 21 yanvar tarixli press-brifinqində bildirildi ki, 23 yanvarda yeni quraşdırılma dəsti istifadəyə veriləcək. Windows 10-un press-relizi 29 iyul 2015-ci il tarixində 190 ölkədə və 111 dildə təqdim edilmişdir. Windows 10 buraxılışının bir neçə mərhələ keçirəcəyi planlaşdırılır.

Microsoft ƏS-in formallaşma prosesində istifadəçilərin arzuları və nəyə üstünlük verməsini rəhbər tutaraq öz yeni əməliyyat sistemini inkişaf etdirir. Bunun üçün Windows-un ilkin hesablanması proqramının köməyi ilə ilkin yoxlanma həyata keçirilir.

Həmçinin bax
------------

* Əməliyyat sistemləri
* Windows 7
* Əməliyyat sistemlərinin müqayisəsi
* Əməliyyat sistemlərinin tarixi
* Əməliyyat sistemlərinin siyahısı
* Microsoft Windows versiya tarixi

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  Releasing Windows 10 Build 19045.4116 to Release Preview Channel. 2024.
4. ↑  13 февраля 2024 г. — KB5034763 (сборки ОС 19044.4046 и 19045.4046). 2024.
5. ↑  "Hello World: Windows 10 Available on July 29". windows.com. June 1, 2015. October 4, 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 1, 2015.
6. ↑  *Bott, Ed.* "Microsoft's big Windows 10 goal: one billion or bust". ZDNet. CBS Interactive. April 13, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 14, 2019.
7. ↑  *Bott, Ed.* "Is the Windows 10 Long-Term Servicing Branch right for you?". TechProResearch. July 22, 2016. September 11, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: September 10, 2017.
8. ↑  "Windows 10 Home and Pro Lifecycle". docs.microsoft.com. June 10, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 27, 2021.
9. ↑  *Chacos, Brad.* "How Microsoft's tricky new Windows 10 pop-up deceives you into upgrading". PC World. IDG. May 22, 2016. April 4, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 14, 2019.
10. ↑  "Windows 11 Requirements - What's new in Windows". Docs. Microsoft. January 6, 2022. June 24, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 2, 2022.
11. ↑  Microsoft’s New Windows Marketing Boss Explains What Happened To Windows 9 Arxivləşdirilib 2015-01-30 at the Wayback Machine // Business Insider, 13 oktyabr 2014.
12. ↑  "Следующее поколение Windows". 2015-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-16.
13. ↑  "January build now available to the Windows Insider Program". 2015-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-16.
14. ↑  "Windows 10 выходит на рынок 29 июля и будет доступна в виде бесплатного обновления". 1 июня 2015. 2022-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-16.
15. ↑  "Microsoft планирует провести выпуск Windows 10 в несколько этапов | Компьютеры | Техника | Аргументы и Факты". 2022-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-16.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Windows 10 ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Download Windows 10 from Microsoft website
* Windows 10 release information from Microsoft

| ⛭Microsoft Windows |
| --- |
| 
* Komponentlər
* Tarixi
* Tənqidi

 |
| DOS əsaslı | 
* 1.0x
* 2.0x
* 2.1x
* 3.0
* 3.1x
	+ for Pen Computing

 |
| Windows 9x | 
* 95
* 98
* Me

 |
| Windows NT | 

|  |
| --- |
| 
* NT 3.1
* NT 3.5
* NT 3.51
* NT 4.0
* 2000
* XP
	+ Pro x64
	+ Media Center
	+ Fundamentals for Legacy PCs
* Vista
* 7
* 8 and 8.1
	+ RT
* 10
* 11

 |
| Windows Server | 
* Server 2003
	+ Home Server
* Server 2008
	+ EBS 2008
	+ HPC Server 2008
* Server 2008 R2
	+ Home Server 2011
* Server 2012
* Server 2012 R2
* Server 2016
* Server 2019
* Server 2022
* MultiPoint Server
* Server Essentials

 |
| İxtisaslaşmış | 
* Windows Preinstallation Environment
* Windows IoT
* Windows 365

 |

 |
| Windows IoT | 
* Modular Windows
* Embedded Compact
	+ CE 5.0
	+ Embedded CE 6.0
	+ Embedded Compact 7
* Embedded Automotive
* Embedded Industry

 |
| Windows Mobile | 
* Pocket PC 2000
* Pocket PC 2002
* Mobile 2003
* Mobile 5.0
* Mobile 6.0
* Mobile 6.1
* Mobile 6.5

 |
| Windows Phone | 
* Phone 7
* Phone 8
* Phone 8.1
* 10 Mobile

 |
| Ləğv edilmiş | 
* Cairo
* Nashville
* Neptune
* Triton
* Odyssey
* 10X

 |
| Əlaqəli | 
* Tərtibat
	+ 95
	+ XP
	+ Vista
	+ 10
	+ 11
* Versiyalar
	+ XP
	+ Vista
	+ 7
	+ 8
	+ 10
	+ 11
* Yeniliklər
	+ XP
	+ Vista
	+ 7
	+ 8
	+ 10
	+ 11
* Silinmiş xüsusiyyətlər
	+ XP
	+ Vista
	+ 7
	+ 8
	+ 10
	+ 11
* Versiya tarixi
	+ Phone
	+ 10
	+ 10 Mobile
	+ 11
* Criticism
	+ XP
	+ Vista
	+ 10
* Microsoft Plus!
* Vista vs. XP

 |
| 
* List-Class article Versiyaların siyahısı
* List-Class article Müqayisə
* Category Kateqoriya

 |

| ⛭Mobil əməliyyat sistemləri |
| --- |
| 
* Mobil ƏS-nin müqayisəsi
* Açıq mənbəli mobil telefonlar/ƏS-lər
* Open Handset Alliance
* Open Mobile Alliance
* Mobil proqram mağazalarının siyahısı
* Mobil tətbiqin tərtibatı

 |
| Linux | 

|  |  |
| --- | --- |
| Linux Kernel | 
* **Aktiv**:
	+ Android
		- xüsusi
		- Android Go
		- Wear OS
	+ EMUI
	+ ChromeOS
	+ KaiOS
		- Smart Feature OS
	+ Kindle
	+ LuneOS
	+ Maemo Leste
	+ Tizen

* **Ləğv edilmiş**:
	+ Bada
	+ Firefox OS
		- B2G OS
	+ MontaVista
		- MotoMagx
		- Mobilinux
	+ OpenEmbedded
		- Ångström
		- Openmoko Linux
		- QtMoko
		- SHR
	+ OpenEZX
	+ WebOS

 |
| GNU/Linux | 
* **Aktiv**:
	+ Fedora Mobility
	+ Manjaro ARM
	+ postmarketOS
	+ PureOS
	+ Sailfish OS
	+ SteamOS
	+ Ubuntu Touch
		- UBports

* **Ləğv edilmiş**:
	+ Maemo
	+ MeeGo
		- Mer
	+ Moblin

 |

 |
| XNU | 
* iOS
	+ iPadOS
	+ watchOS
		- bridgeOS

 |
| QNX | 
* BlackBerry 10
* BlackBerry Tablet OS

 |
| MicrosoftWindows | 
* Windows XP Tablet PC Edition
* Windows Mobile
* Windows Phone
	+ 7
	+ 8
	+ 8.1
* Windows RT
* Windows 10 Mobile
* Windows 10
* Windows 11

 |
| Zircon | 
* Fuchsia

 |
| FreeBSD/NetBSD | 
* PlayStation Vita sistem proqramı

 |
| HarmonyOS | 
* EMUI (GMS əsaslı deyil)
* LiteOS
* OpenHarmony
* HarmonyOS NEXT

 |
| Minix 3 | 
* Intel Management Engine

 |
| Digər | 
* Binary Runtime Environment for Wireless (BREW)
* BlackBerry OS
* EPOC
* FreeRTOS
* GEOS
* Magic Cap
* Nintendo 3DS sistem proqramı
* Nintendo DSi sistem proqramı
* Nintendo Switch sistem proqramı
* Nokia Asha platforması
* PalmDOS
* Palm OS
* PlayStation Portable sistem proqramı
* S30
* S30+
* S40
* Sony Ericsson Java Platform
* Symbian
	+ S60
	+ S80
	+ S90
	+ UIQ
* ThreadX

 |
| 
* Category Mobil əməliyyat sistemləri
* Mobil tətbiqlər
* Portal Telekommunikasiya
* Proqram

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | BNF: 17001027d · GND: 1075058163 · VIAF: 230666902 · WorldCat VIAF: 230666902 |