recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Oberdöblinq** (Mərkəzi Bavariya dialekti: *Obadöbling*) — 1892-ci ilə qədər müstəqil olmuş bələdiyyə və hazırda Vyanın 19-cu rayonu olan Döblingin bir hissəsi. Bura həmçinin 89 kadastr icmasından biri idi.

| Oberdöblinq |
| --- |
| Gerbi | Xəritəsi |
| AUT Oberdöbling COA |  |
| 
Yerləşməsi: 48°14′28″ şm. e. 16°21′18″ ş. u. |

Din
---

### Tarix

Döblinqdə kilsənin olduğu ilk dəfə 1267-ci ildə qeyd olunmuşdur, lakin hələ də fəaliyyət göstərən kilsəni ancaq 15-ci əsrə aid etmək olar.

### Kilsə binaları

Oberdöblinq Döblinq prixdouna aid edilir, sonuncu isə 19-cu Vyana dekanatına mənsubdur. Döblinq prixod kilsəsindən başqa Oberdöblinqdə "Schwestern vom armen Kinde Jesu" qadın monastırı yerləşir. Buraya təhsil müəssisələri, kilsə və məbəd daxildir.

Təhsil
------

Döblingdəki demək olar ki, bütün gimnaziyalar Oberdöblinqdə yerləşir.

Məşhur sakinləri
----------------

* Alfred fon Henikşteyn (1810–1882) — Avstriya tarixində ən yüksək rütbəli yəhudi zabit.
* Vilhelm Avqust Rider (1796–1880) — Avstriya rəssamı.
* Avqust fon Peltseln (1825-1891) — Avstriya ornitoloqu.

Biblioqrafiya
-------------

* Christine Klusacek, Kurt Stimmer: ''Döbling. Vom Gürtel zu den Weinbergen.'' Wien 1988
* Karl Kothbauer: ''Döbling - und seine Ried- und Flurnamen''. Dissertation Wien 2001
* Godehard Schwarz: ''Döbling. Zehn historische Spaziergänge durch Wiens 19. Bezirk.'' Wien 2004

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 7644860-5 · VIAF: 244330420 · WorldCat VIAF: 244330420 |
**Metida** (*yun.* Μήτις) və ya **Yupiter XVI** Yupiterin daxili peyklərindən biridir. Peyk 1979-cu ildə Voyacer 1 kosmik zondu tərəfindən çəkilmiş şəkillərdə kəşf edilmiş və 1983-cü ildə Zeusun birinci arvadının adı ilə Metida adlandırılmışdır.Qalileo kosmik gəmisi ilə 1996-cı ilin əvvələrindən 2003-cü ilin Sentyabr ayı arasında aparılan əlavə müşahidələr onun səthinin şəkillərini çəkməyə imkan vermişdir.

Kəşf və müşahidə
----------------

Metidanın Qalileo kosmik gəmisi tərəfidən çəkilmiş şəkli
Metida 1979-cu ildə Voyacer 1 kosmik zondu tərəfindən çəkilmiş şəkillərdə Stiven Sinnot tərəfindən kəşf edilmiş və müvəqqəti olaraq **S/1979 J 3** adlandırılmışdır.1983-ci ildə ona rəsmi olaraq Zevsin ilk həyat yoldaşı olan titan Metidanın adı verilmişdir.Voyacer 1 in çəkdiyi şəkillərdə Metida nöqtə kimi görsənirdi və bu səbəbdən Metida haqqında məlumatlar Qalileonun gəlişinə kimi çox məhdud idi.Qalileo Metidanın demək olar bütün səthinin şəkillərini çəkmişdi.

Fiziki xarakteristikaları
-------------------------

Metida düzənsiz formadadır və ölçüləri 60×40×34 km-dir,bu da onu Yupiterin dörd daxili peykinin ən kiçiyi edir.Təqribi hesablanması nəticəsində onun səthinin sahəsinin 5800 və 11.600 km² aralığında olduğu güman edilir.Metis tərkibi və kütləsi məlum deyil, lakin onun orta sıxlığı Amalteyanın orta sıxlığına yaxın olduğundan, onun kütləsinin 3.6 × 1016 kq,sıxlığının isə (~0.86 g/cm³) olduğu fərz edilir.Bu sıxlıq onu göstərir ki,peykin 10-15 %-i su və buzdan ibarətdir.

Metida səthində çoxlu kraterlər var və qırmızımtıl rəngdə görünür.Baş və arxa yarımkürələr arasında böyük asimmetriya var:baş yarımkürə arxa yarımkürədən 1.3 dəfə parlaqdır.

Orbit və rotasiya
-----------------

Metida Yupiterin dörd daxili peykindən biridir.O Yupiterdən ~128,000 km məsafədə fırlanır.Metidanın orbiti çox kiçik ekssentrisitetə (~0.0002) və Yupiterin ekvatoruna nəzərən çox kiçik əyilməyə (~ 0.06°) malikdir.

Nəhəng kilitlənmə səbəbi ilə Metida öz orbital dövrüdə sinxron fırlanır.

Metida Yupiterin peyklərinin ən sürətlə hərəkət edənidir.O Yupiterin ətrafında 31.5 km/s sürətlə fərlanır.

Yupiterin halqaları ilə əlaqəsi
-------------------------------

Yupiterin əsas halqası daxilində Metidanın orbiti təqribən 1000-km uzanır.Metida əsas halqanın tozunun çox hissəsini təşkil edir.

Həmçinin bax
------------

* Daxili peyklər
* Yupiterin halqaları

İstinadlar
----------

1. ↑  .

Xarici keçidlər
---------------

* Metis Profile Arxivləşdirilib 2007-11-09 at the Wayback Machine (by NASA's Solar System Exploration)


Vikianbarda ***Metida*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Qafar İsmayılov (**1953, Naxçıvan rayonu) — texnika elmləri doktoru, professor

Həyatı
------

İsmayılov Qafar Qulamhüseyn oğlu 1953-cü ildə Azərbaycan SSR Naxçıvan MR Sirab kəndində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirdikdən sonra, 1983-cü ildə qədər institutun "Neft və qaz hasilatının texnika və texnologiyası" və "Neftin hidravlikası" laboratoriyalarında mühəndisdən başlamış böyük elmi işçiyə qədər müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1983-cü ildə "Neftqaz hasilatında texnoloji proseslərin və parametrlərin qazın tərkibinə görə proqnozlaşdırılması" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1983–1991-ci illərdə ADNA-nın "Neft yataqlarının işlənilməsi və istismarı" və "Neft və qazın nəqli və saxlanılması" laboratoriyalarında böyük elmi işçi vəzifəsində işləmiş, 1991–1999-cu illərdə isə "Neft və qazın nəqli və saxlanılması" kafedrasının dosenti, professoru olmuşdur. 1999-cu ildə "Neftqaz hasilatında nəzarət-diaqnostik və reotexnoloji üsulların yaradılması əsasında texnoloji proseslərin səmərəliliyinin artırılması üçün qərarların qəbul edilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1997–2003-cü illərdə — ADNA-nın elmi katibi, 2003–2006-cı illərdə isə qazneftmədən fakültəsinin və magistratura bölməsinin dekanı olmuş, 2006-cı ildən bu günə qədər isə — "Neft və qazın nəqli və saxlanılması" kafedrasının professoru vəzifəsində işləyir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

İsmayılov Q.Q. neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində tanınmış mütəxəssisdir.

Elmi tədqiqatların sahəsi: neft və qazın hasilatı və nəqli zamanı texnoloji proseslərin səmərəliliyinin artırılması; nəzarət-diaqnostik və optimallaşdırıcı üsulların işlənilməsi; Xəzərin karbohidrogen ehtiyatlarının mənimsənilməsi və sualtı neft borularının istismarı ilə əlaqədar ekoloji problemlərin həlli.

İsmayılov Q.Q. 100-dən elmi məqalənin və 2 monoqrafiyanın müəllifidir. İxtiralara görə 3 müəlliflik şəhadətnaməsi var. Kadr hazırlığı ilə məşğul olur.

İsmayılov Q.Q. Azərbaycanın "Tərəqqi" medalı, Azərbaycan Həmkarlar Konfederasiyasının fəxri fərmanı ilə təltif olunub.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tohoku Yeni Zelandiya kəndi** (とうほくニュージーランド村, *Tohoku Nyu Ciirando Mura*?) – Yaponiyanın İvate prefekturasının Oşu şəhərində yerləşmiş və Yeni Zelandiyaya həsr olunmuş əyləncə parkı. 2017-ci ildə bağlanmışdır.

Tarixi
------

Park 1989-cu ilin iyulunda Oşu şəhərinin Koromoqava rayonunda açılmışdır. Yaponiyada Yeni Zelandiya mədəniyyətinə həsr olunmuş dörd parkdan sonuncusu olan Tohoku parkı ən yaxşı dövründə illik 200.000 ziyarətçi qəbul etmişdir. Lakin parka maraq azalmağa başlamış, 2015-ci ildə parkda baş verən insidentdən sonra illik ziyarətçi sayı 93.000-ə düşmüşdür. Park baxımsız vəziyyəti düşmüş, attraksionlarının çoxu sınmış, bir çox tikilisi qapadılmışdır. 2017-ci ilin yanvarında tamamilə bağlanmış və ərazisi Pooky adlı şirkətə satılmışdır.

Parkda ferma heyvanlarına aid kiçik kolleksiya, daş sobalar, bağlar, qo-kart meydançası mövcud olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Şikoku Yeni Zelandiya kəndi
* Hiroşima Yeni Zelandiya kəndi
* Yamaquçi Yeni Zelandiya kəndi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "とうほくＮＺ村＞経営難で１月末閉園". Kahoku Shimpo (yaponca). 27 fevral 2017. 6 dekabr 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 sentyabr 2022.
2. ↑  "Tohoku New Zealand Village". Atlas Obscura (ingiliscə). 5 mart 2014. 2022-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 sentyabr 2022.
3. ↑  "香川の飼料製造会社、岩手・奥州に進出　牧場と工場建設". 日本経済新聞. 2017-03-23. 2022-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-18.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi veb-səhifəsi Wayback Machine saytında  (*11 fevral 2017 tarixindən*)
**Tokantins** (*port.* Tocantins) — Braziliyanın mərkəzində yerləşən ştat. Şimaldan Para və Maranyan, şərqdən Piaui və Baiya, qərbdən Matu-Qrosu, cənubdan Qoyas ilə sərhədə malikdir. İnzibati mərkəzi Palmas şəhəridir.

Coğrafiya
---------

Ərazisinin böyük hissəsini savannalar təşkil edir. Şimal sərhədlərində rütubətli Amaxon meşələri yerləşir. Şimaldan cənubda Tokantins çayı axır.

Tarixi
------

Ştatın adı eyni adlı çayın adından götürülmüşdür.

Tokantins Braziliyanın ən cavan ştatıdır. Qoyas ştatının şimalında olan torpaların hesabına 1988-ci ildə təşkil edilmişdir.

Əhalisi
-------

Ştat əhalisinin böyük qismi qarışıq xüsusiyyətə malikdir: 71% Metis və Mulat, 24 % — ağlar, 3 % — qaralar. Bölgənin yeganə rəsmi dili portuqalcadır.

İnzibati bölgü
--------------

İnzibsti cəhətdən 2 mezoregion və 8 mikroregiona bölünür.

İqtisadiyyat
------------

İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Tokantins ərazisində Braziliyanın ən iri fermaları yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "*Tokantins*". 2021-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-09.
3. 1 2  Tokantins Arxivləşdirilib 2012-02-09 at the Wayback Machine russobras.com.

Mənbə
-----

* Tokantinsin rəsmi saytı

| ⛭Braziliya ştatları |
| --- |
| Akri • Alaqoas • Amazonas • Amapa • Baiya • Qoyas • Maranyan • Matu-Qrosu • Matu-Qrosu-du-Sul • Minas-Jerays • Para • Paraiba • Parana • Pernambuku • Piaui • Rio-de-Janeyro • Riu-Qrandi-du-Norti • Riu-Qrandi-du-Sul • Rondoniya • Rorayma • San-Paulu • Santa-Katarina • Seara • Serjipi • Tokantins • Federal dairə • Espiritu-Santu | Braziliya bayrağıBraziliya bayrağı |
Akorda tərəf olan mənzərə
Xan-Şatır tərəfə olan mənzərə
**Nurjol bulvarı** (keçmiş Su-Yaşıl Bulvar) — İşim çayının sol sahilində yerləşən Astana şəhərinin (Qazaxıstanın paytaxtı) yeni inzibati və iş mərkəzində piyada zonası olan bina.

Bulvar inkişaf etdikdən sonra şəhərin və ölkənin əsas görməli yerlərindən birinə çevrildi. Ətrafında yarımçıq qalmış bir neçə layihə inşa olunur .

Bulvar, şəhərin yeni hissəsinin baş planı kimi, memar Kisyo Kurokava tərəfindən dizayn edilmişdir. Bulvar böyük bir hissədə üç səviyyəli bir quruluşdur. Aşağı səviyyədə 400 avtomobil üçün bir dayanacaq var. Orta ikinci səviyyədə mağazalar, xidmət və iaşə mərkəzləri, salonlar, ofislər və digər ictimai təşkilatlar var. Üst səviyyə, xiyabanlar, çiçək yataqları, çəmənliklər, ağaclar, skamyalar, fəvvarələr və kiçik memarlıq formaları ilə uyğun bir piyada zonası var. Altı yerdə ("yaşıl ev" zonaları), yuxarı səviyyə konusvari atriumlar təbii işıqlandırmanın yüngül "quyularını" əmələ gətirir, onların ətrafında səthlərarası pilləkənlər və konservatoriyalar düzülmüşdür. Bir sıra yerlərdə, ikinci səviyyədən örtülü qalereyalar və keçidlər ətrafdakı binalara aparır.

Həm Nurjol Bulvarı, həm də şəhər planı məşhur memar Kişo Kurokava tərəfindən dizayn edilmişdir. Bulvar Prezident Ak Ordanın iqamətgahından Xan Şatır Əyləncə Mərkəzinin (Xan Şatır) çadırına qədər uzanır.

Bulvar boyunca məşhur rus və xarici memarlar tərəfindən dizayn edilmiş bir sıra bina, o cümlədən şəhərin ən tanınmış binası — Bayterek vardır.

Bulvar boyunca, şəhərin simvolu - Baiterek də daxil olmaqla, məşhur yerli və xarici memarların layihələrinə uyğun olaraq tikilmiş bir sıra gözəl memarlıq obyektləri var. Bulvarın yaxınlığında dövlət qurumlarının binaları, o cümlədən: Qazaxıstan Respublikası Hökuməti, Qazaxıstan Respublikası Senatı, Qazaxıstan Respublikası Məclisi, Qazaxıstan Respublikası Ali Məhkəməsi, Nazirlər Evi, Qazaxıstan Respublikası Müdafiə Nazirliyi, Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi, Qazaxıstan Respublikası Nəqliyyat və Kommunikasiya Nazirliyi, KazMunayGaz NC SC, "Qazaxıstan temir yolu" SC, Qazaxıstan Respublikası Dövlət Arxivləri Qazaxıstan Respublikası, Qazaxıstan Respublikası Milli Kitabxanası, habelə yaşayış kompleksləri, ofis binaları, "Keruen" ticarət və əyləncə mərkəzi.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  ДубльГис Астана, октябрь 2015
2. ↑  Kazakhstan - Page 99 Paul Brummell - 2012 "On the east side of the square, as Nurzhol Boulevard continues its eastward march, is the fountain composition ... Around the Ak Orda At the east end of Nurzhol Boulevard are two tall conical buildings, faced in a covering of reflective gold. North and south of these a large, curving, wall-like building, which houses various government ministries and agencies, essentially serves to enclose the space to its east, up to the bank of the River Ishim beyond."
3. ↑  Central Asia - Page 176 Bradley Mayhew, Greg Bloom, Paul Clammer - 2010 "Back on Nurzhol bulvar
**Qloryoz adaları** (*fr.* Îles Glorieuses bəzən *Archipel des Glorieuses*) — Hind okeanında yerləşən yaşayışı olmayan kiçik adalardan təşkil olunmuş adalaг qrupu. Coğrafi baxımından Komor arxipelaqına daxildir.

dalar Fransanın mülkiyyəti olaraq Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyi Eparse adaları ərazisinə daxildir. Bölgədə yerləşən adalara Madaqaskar iddia edir.

Coğrafiyası
-----------

Adalar Hind okeanında, Madaqaskardan 115 km şimal-qərbdə yerləşir. Onların ümumi sahəsi 5 км², adaların mərkəzində olan laqunun sahəsi isə 29,6 km²-dir. İqtisadi zonanın sahəsi isə 48 350 km²-dir.

Arxipelaqa aşağıdakı adalar daxildir:

* Qrand-Qloryoz 11°34′46″ c. e. 47°17′54″ ş. u.
* İl-dyu-Lis 11°30′59″ c. e. 47°22′36″ ş. u.
* Qəza qayası 11°30′45″ c. e. 47°22′54″ ş. u.
* Cənub qayası 11°35′43″ c. e. 47°18′06″ ş. u.
* Yaşıl qayalar 11°34′15″ c. e. 47°19′54″ ş. u.
* üç adsız ada

İqtisadiyyat
------------

Burada hansısa təsərrüfat işləri aparılmır. Əhalisi yoxdur.

Mənbə
-----

* About.com.: Geogrephy
**Azerion** — 2016-cı ildə qurulan Niderland videooyun istehsalı və yayımı şirkəti. Şirkətin mərkəzi Şxiphol-Reykdə yerləşir. "Spil Games" və "Hyves Games" kimi videooyun studiyalarının ana şirkətdir.

Tarixi
------

"Azerion" 2016-cı ildə türk əsilli iki hollandiyalı təşəbbüskar tərəfindən təsis edilmişdir.

Şirkət 2019-cu ildə Niderlandın "Spil Games" videooyun studiyasının mobil filialını və bir il sonra bütün studiyanı satın almışdır. "Azerion" 2019-cu ildə 12,5 milyon avro yığmışdır.

2021-ci ildə Azerion bir İİT-yə maraq göstərdiyini açıqlamışdır.

Ludoqrafiya
-----------


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * *Improve Digital*
* *Sellbranch*
* *adux*
* *Headerlift*
* *Yoki Networks*
 | * *GameDistribution*
* *Voidu*
* *Youda Games*
* *Smeet*
* *Sulake*
 | * *Plinga*
* *Tubia*
* *Spil Games*
* *Woozworld*
* *Hyves Games*
 | * *Orange Games*
* *Widespace*
* *Semilo*
* *HiMedia*

  |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-20.
2. ↑  Azerion haalt 12,5 miljoen Arxivləşdirilib 2021-09-20 at the Wayback Machine Emerce.nl
3. ↑  Azerion aast op beursgang Arxivləşdirilib 2022-05-24 at the Wayback Machine Quotenet.nl
Bu şöbəni digər adla qeyri-müəyyən göbələklər şöbəsi kimi də adlandırmaq olar. Dünya mikoloqları bu şöbəyə süni bir qrup kimi də baxırlar. Bu qrupa cinsi çoxalması olmayan ,yalnız qeyri-cinsi yolla çoxalan haploid göbələklər aiddirlər. Bu şöbə 20000 dən artıq növü cəmləyir. Bütün növlərin mitseliləri çoxhüceyrəlidir. Bəzilərinin mitseliləri çoxnüvəlidir. Bütün nümayəndələrində qeyri-cinsi çoxalma konidilərlə gedir ki ,bunlar da konididaşıyanlar üzərində əmələ gəlir. Bu göbələklərdə cinsi çoxalma getmədiyi üçün bütün həyat dövrü haploiddir. Mənşə baxımından qeyri müəyyən göbələklər Ascomycota və Basidiomycota şöbələrindən başlanğıc götürüblər.Konididaşıyanlar dəstə, monopodial, simpodial və dixotomik budaqlanırlar .Konididaşıyan üzərində akropeta, yaxud bazipetal konidi zənciri əmələ gəlir. Natamam göbələklərin bir çox nümayəndələrində mitseli üzərində konididaşıyanların bir neçə qruplaşmaları müşahidə olunur.Belə konididaşıyanların qruplaşmasının sadə formalarından biri koremiyadır. Koremiyada çoxsaylı konididaşiyanlar bir yerə toplanıb dəstə təşkil edir və yan tərəfləri ilə birləşib sütun əmələ gətirirlər ki ,bunun da üzərində konidi yerləşir.
Şöbə 2 sinfə bölünür:

1. Hifomisetlər sinfi
2. Koelomisetlər sinfi

Hifomisetlər sinfinin nümayəndələrində konidaşıyanlar mitseli üzərində tək-tək və qrup halında toplanır.
Koelomisetlər sinfinin əsas əlaməti konididaşıyanların loja və piknidi də toplanmasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Index Fungorum (ing.).

Həmçinin bax
------------
**Nuridə Qurbanova** – Azərbaycan parapsixoloqu. Rusiya mətbuatı tərəfindən "Azəraycanın Vanqası" adlandırılmışdır. Uzun illər Rusiyada yaşamışdır.

Həyatı
------

Nuridə Qurbanova Azərbaycanın Şuşa şəhərində doğulmuşdur. 10 yaşında olanda ildırım vurması nəticəsində 40 günlük komaya düşmüş və deyilənə görə bu hadisədən sonra ərəb dilində danışmağa və Quran oxumağa başlamışdır. Qurbanovanın şəfaverici qabiliyyəti "ENİOM" Ümumrusiya Ənənəvi Xalq Təbabəti Elmi-Tədqiqat Mərkəzi tərəfindən də təsdiq edilmişdir.

Mükafatları
-----------

Nuridə Qurbanova Moskva şəfavericiləri reyestrinə daxil edilmişdir. O, "Rusiyada XX əsrin son onilliyinin ən yaxşı şəfavericisi" müsabiqəsinin laureatı, Rusiya filosofiya elmləri doktoru və enerji informasiya elmləri namizədi, komplementar tibb sahəsi üzrə verilən "Magistr ulduzu" mükafatının qalibi, M. Nostradamus adına Proskopik Elmlər Akademiyasının "Elmin və təcrübənin metri" adının sahibi, Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri Həmkarlar İttifaqının "İlin ekstrasensi" və "Fəxri ekstrasens" mükafatlarının qalibi olmuşdur. 2015-ci ildə Rusiya Federasiyasının İctimai medallar və xatirə nişanları komissiyasının qərarına əsasən "Mərhəmət və xeyriyyəçiliyə görə" medalı ilə mükafatlandırılmış və mükafatı Ruşan Simbatulin tərəfindən qəbul etmişdir.

2018-ci ildə Bolqarıstanın paytaxtında "Otkrıtiye" Beynəlxalq Fondu tərəfindən "Azərbaycan Vanqası" fəxri diplomu və "Bolqar qızılgülü" medalı ilə təltif edilmişdir. Norveçdə "Sülh üçün Dialoq" təşkilatı tərəfindən "Sülh elçisi" mükafatına layiq görülən görülmüş və bu mükafatı Norveçin baş naziri Şyel Mayne Bondevik tərəfindən qəbul etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Azərbaycanlı "Vanqa" hesab edilən qadın - Nuridə Qurbanova kimdir?". AzXeber (az.). 22 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Azərbaycanın Vanqası Ginnesin Rekordlar Kitabına düşəcək (FOTO)". Trend.az (az.). 16 iyul 2015. 22 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2022.
3. ↑  "Nuridə Qurbanova Rusiya Akademiyasının "Mərhəmət və xeyriyyəçiliyə görə" medalı ilə mükafatlandırılıb - FOTO". Milli.az. 2022-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
**Aziyadé** - fransız yazıçı Pyer Lotinin 1879-cu ildə nəşr olunan yarı-avtobioqrafik romanı. 

27 yaşındakı bir ingilis zabitinin 1876-cı ildə Selanik və İstanbulda vəzifədə olduğu bir zamanda Aziyade adlı 18 yaşlı bir Çərkəz qızı ilə yaşadığı gizli eşq hekayəsidir. Roman qəhrəmanı zabitin, dostları Plum-kett və Vilyam Brouna, və Yorkşirdə Brightbury qəsəbəsində yaşayan (adı qeyd edilməyən) bacısına xatirələrini yazdığı məktublar şəklində qələmə alınmışdır. 

Dövrün siyasi hadisələri, romantik İstanbul siması, gündəlik həyata aid çoxlu məsələləri özündə əks etdirən roman, yazıçının bir fransız dəniz zabiti kimi Osmanlı Dövlətində işlədiyi bir vaxtda tutduğu gündəliyinə isnad edir. Romanda təsvir olunan eşqin həqiqətən yaşanıb-yaşanmadığı və roman qəhrəmanı Aziyadenin xəyali bir xarakter olub-olmadığı hələ də müzakirə məsələsidir. Aziyade, yazıçının ilk romanıdır. Roman beş fəsildən ibarətdir: *Salonique (Selanik)*; *Solitude (Yalnızlıq)*; *Eyoub à deux (İkimiz Əyyubda)*; *Mané, Thécel, Pharès (Sayıldı, Ölçüldü, Bölündü)*; *Azraël (Əzrail)*.

Əsər, 1909-cu ildə İstanbulda *Musavver Eşref* dərgisinin dörd nömrəsində, hər fəsil ayrılıqda çap edildi. Aziyade, türk dilinə ilk dəfə kitab şəklində 1923-cü ildə Xandan Lütfi tərəfindən tərcümə olundu və İstanbulda İqbal Kitabxanası tərəfindən Azadə adı altında yayımlandı. Mahmud Bəy Mətbəəsində çapa verilən kitab, köhnə əlifba ilə 230 səhifə idi. Romanı latın əlifbasıyla ilk türkcə tərcüməsi Nahid Sırrı Örik tərəfindən edildi və 1940-cı ildə İstanbulda Hilmi Kitabevi yayınları arasında yer aldı. Kitab 1967-ci ildə eyni tərcüməçinin imzasıyla yenidən nəşr olundu. Kitabın son tərcüməsi də 1997-cil ildə İlxan Arda tərəfindən edilib .

Xarici keçidlər
---------------

* Qalib Baldıran, **Pierre Lotinin Aziyadesində Osmanlı Paytaxtına Tarixi Bir Baxış**, *Hacettepe Üniversiteti Ədəbiyyat Fakültəsi Dərgisi Cild: 17 i Sayı: 1 i ss. 17-25* Arxivləşdirilib 2014-04-07 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  *Nilufər Mizanoğlu.* "Pierre Loti'nin Türkiye Romanları" (*türk.* ). TC Mədəniyyət Nazirliyi web saytı. 26 May 2019 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *Lütfi Tınç.* "Türkçedeki Pierre Loti" (*türk.* ). TC Mədəniyyət Nazirliyi web saytı. 5 may 2000. 26 May 2019 tarixində arxivləşdirilib.
Udaloy class destroyer
**Destroyer** dəniz terminologiyasında (az.dağıtmaq və ya məhv etmək), sürətli, yüksək manevr qabiliyyətli, zirehli, dözümlü, donanma və ya hücum qruplarına, kiçik hərbi dəniz nəqliyyat vasitələrindən (torpedo gəmiləri, sualtı qayıqlar və hərbi təyyarələr) gələn hücumlardan müdafiə və müşahidə funksiyasını icra edən bir hərbi gəmidir. Böyük döyüş gəmiləri arasında orta mövqe tutan Destroyer, Freqatdan daha böyük və daha genişdir, bir az yüngül həcmli Kreyserdən daha kiçikdir.

Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl destroyerlər okeanarxası missiyalar üçün nəzərdə tutulmamış, yüngül döyüş gəmiləri idi, buna görə də bir destroyer qrupu və ya destroyer qayığı şəklində istifadə edilərkən, İkinci Dünya müharibəsi dövründə və sonra, xüsusən 1950-1960-cı illərdə onlar kreyserlər qədər müstəqil və vacib idilər. Bununla bərabər, ABŞ-nin Iowa sinifli iki döyüş gəmisi var ki, onlar hal-hazırda aktiv şəkildə istifadə edilmirlər, lakin hər hansı bir ehtiyac yaranarsa onlar aktivləşdirilməyə qadirdirlər.

Müasir destroyerlər çəki baxımından İkinci Dünya müharibəsinin kreyserlərinə bərabər olsalar da, kiçik bir yaylım atəşi ilə şəhərləri belə məhv etmək və nüvə başlığı ilə təchiz olunmuş döyüş raketləri ilə onlardan üstündürlər. Torpedo atmaq qabiliyyətinə malikdirlər.

USS *Benfold* destroyerinin açıqda görünən azsaylı silahlarından bir top

İstinadlar
----------
Azenkur döyüşü
**Azenkur döyüşü** - ( Azincourt), Fransanın Kale şəhərindən 60 km cənubda yerləşir. Burada 25 oktyabr 1415-ci ildə Yüzillik müharibənin ən böyük döyüşlərindən biri baş verdi. İngilis kralı V Henrixin qoşunları(3-5 min oxçular və 1 min piyada cəngavər 10 min piyada fransız cəngavəri və arbaletçisinə qarşı), bacarıqlı manevr edərək və ustalıqla sapan silahlardan yararlanaraq, qətiyyətlə rəqibə hucum etdilər. Ş. d' Albrenin başçılığı ilə fransızlar, müdafiə taktikasını seçərək, pərakəndə hərəkət edirdilər, piyada cəngavərlər süvarilərin hucumunu dəstəkləmədi: o, ingilislərin özünü qorumaq üçün çevrələrinə düzdükləri daşınan hasarlarda asanlıqla dəf edildi. Döyüş fransızların ağır məğlubiyəti ilə bitdi. Onlar 4 min ölü və 1,5 min yaralı itki verdilər. Döyüşün uğurundan yararlanan ingilislər bütün Şimali Fransanı və Parisi tutdular. Döyüşdə fransız elitasını - fransız zadəgan kəsiminin böyük hissəsini məhv edən ingilislər, Fransanın böyük ərazisini işğal edərək, uzun müddətə öz üstünlüklərini təmin etdilər.

Mənbə
-----

* Советская военная энциклопедия. Военное издательство Министерства обороны СССР. Москва-1976 год. Т.1
**Vasili Vasilyeviç Adadurov** (*rus.* Васи́лий Васи́льевич Ададу́ров; 1765 – 28 aprel 1845, Sankt-Peterburq) — Rusiya sərkərdəsi, general-mayor. Napoleon müharibələri dövründə yaşamışdır.

Həyatı
------

Vasili Vasilyeviç Adadurov 1765-ci ildə anadan olmuşdur. O, 1781-ci ildə leytenant rütbəsində Həyat Mühafizəçiləri Preobrajenski alayına daxil olmuşdur. Adadurov 1788-1790-cı illərdə Fin körfəzində avarçəkmə flotiliyasında olarkən isveçlilərlə müharibədə iştirak etmişdir. O, 6 aprel 1798-ci ildə Tiflis muşketyor alayının rəisi təyin edilərək İzmailovski alayının mühafizəçilərinin polkovnikindən general-mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. Adadurov 5 oktyabr 1798-ci ildə "yeni vəzifəyə gəlməyi gecikdirdiyinə görə" işdən azad edilmişdir. Adadurov 1801-ci ilin martında hərbi xidmətə çağırılmışdır. O, 8 noyabr 1804-cü ildə Tobolsk muşketyor alayının rəisi təyin edilmişdir. Adadurov 1805-ci ilin fevralında təqaüdə çıxmışdır. O, 7 sentyabr 1805-ci ildə yenidən həqiqi xidmətə qayıtdı və Penza muşketyor alayının rəisi təyin edilmiş, lakin 4 fevral 1808-ci ildə təqaüdə çıxmışdır. Adadurov 1812-ci ildə Peterburq milislərinə qoşulmuş və 2-ci dəstənin rəisi təyin edilmişdir. O, Polotsk və Çaşniki yaxınlığında fransızlarla vuruşmuşdur. Adadurov 1813-cü ildə Sankt-Peterburq milislərinin 1-ci diviziyasına komandirlik edən Danziqin mühasirəsində idi. O, 1813-cü ilin mayında milis rəisi Aleksandr Bibikovun yaralanmasından sonra bütün milisə komandanlıq etmişdir. Adadurov 12 iyun 1815-ci ildə təqaüdə çıxmışdır, Sankt-Peterburqda məskunlaşmışdır. Vasili Adadurov 28 aprel 1845-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ададуров Василий Васильевич". Archived from the original on 2017-05-02. İstifadə tarixi: 2022-05-21.
2. ↑  Могила Ададурова Василия Васильевича в Александро-Невской лавре

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Отечественная война 1812 года. Биографический словарь. — М.: Кучково поле, 2011.
* *Залесский К. А.* Наполеоновские войны 1799—1815. Биографический энциклопедический словарь. — М. 2003.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
**Desmond Doss** (*ing.* Desmond Thomas Doss; 7 fevral 1919 – 23 mart 2006) — İkinci Dünya Müharibəsi veteranı, ABŞ-nin ən yüksək hərbi mükafatı - Şərəf medalı ilə təltif edilən üç vicdanlı hərbi xidmətdən imtina edən şəxsdən birincisi. Təltif edildiyi qəhrəmanlıq hərəkətləri zamanı o, ABŞ ordusunda 77-ci piyada diviziyasının 307-ci alayının tibb hissəsinə təyin edilmiş kapral olmuşdur.

Həyatı
------

Desmond Doss 7 fevral 1919-cu ildə Linçburqda dülgər Uilyam Tomas Dossun və adi ayaqqabı fabrikində işləyən Berta Edvard Oliver Dossun ailəsində anadan olub. O, Yeddinci günün adventistlərinin prinsiplərinə uyğun olaraq böyümüş və 21 yaşında artıq kilsədə diakon və həmçinin vegetarian idi. Hərbi xidmətə götürülməzdən əvvəl o, Newport News Shipbuilding-də işləyib.

İmanın təsiri ilə o, vicdanlı şəkildə hərbi xidmətdən imtina etdi - özünə silah gəzdirməyi və üstəlik, insanlara münasibətdə ondan istifadə etməyi özünə qadağan etdi. Ondan hərbi xidməti təxirə salmağı xahiş etdilər, lakin o, rədd etdi, çünki o, müharibə və qətllərin əleyhinə olsa da, inancının icazə verdiyi qədər vətənə xidmət etmək istəyirdi. Nəhayət, hərbi rəhbərliyin xahişindən sonra o, 77-ci Piyada diviziyasının 307-ci Piyada alayına komandir təyin edildi.

Silah gəzdirməkdən imtina etdiyinə görə, Doss tez-tez həmkarları tərəfindən ələ salınır və hücuma məruz qalır, rəsmi vəzifəsini yerinə yetirməməkdə günahlandırılır. Lakin 1944-cü ilin iyulunda onun bölməsinin iştirak etməli olduğu ilk döyüşlərdən sonra ona münasibət kəskin şəkildə dəyişdi. O, təxminən 75 yaralını Hakso silsiləsində təhlükəsiz əraziyə çatdırdı. Leyte döyüşündə, Filippinin azad edilməsində və Okinava döyüşündə göstərdiyi xidmətlərə görə o, Bürünc Ulduz və ABŞ-nin ən yüksək hərbi mükafatı olan Şərəf Medalı ilə təltif edildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Desmond Doss // GeneaStar.
2. 1 2  .
**Total** Fransa nın neft şirkəti.
Dövlət Neft Şirkəti ilə Fransanın «Total» şirarasında Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda «Abşeron» dəniz yatağı blokunun kəşfiyyat, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş imzalanıb. Sənədə əsasən, Dövlət Neft Şirkəti layihədə 40, «Total» şirkəti isə 60 faiz iştirak payına malikdir. Kəşfiyyat dövründə Dövlət Neft Şirkətinin ortaq neft şirkətinin payına düşən bütün xərc və məsrəflərin maliyyələşdirilməsi podratçı tərəfin üzərinə düşür. Qazılacaq «Abşeron» bloku Xəzər dənizində Bakıdan 100 km aralıda, dənizin təxminən 500 metr dərinliyində yerləşir.

Layihədə tərəflərin pay iştirakı belədir: ARDNŞ - 40%, Total - 60%. 
Yataqda kəşviyyat müddəti 3 il təşkil edəcək və zərurət olarsa daha 2 il uzadılacaq. 
Kəşviyyət dövründə bütün xərcləri Total ödəyir. 
ARDNŞ geoloqlarına görə, yataqda ən azı 200 mlrd. kubmetr qaz və 100 mln. tondan artıq kondensat var.

Həmçinin bax
------------

* Total Plaza

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* 
*
**Pərioğlu** — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.

Toponimikası
------------

Pərioğlu- Ağdam rayonunda kənd adı. XIX əsrdə yayı Ermənistanda Basarkeçər mahalını Qaraqız (əsli Qara Oğuz) yaylağında,qışı kəndin indiki ərazisində keçirmiş kiçik bir elin adındandır. Tam adı Pərioğlularıdır. XIX əsrdə burada Pərioğlular adlı iki kənd vardı: biri Hindarxkənd icmasından digəri Ağdam kənd icmasında. Mənşəcə XIX əsrin I yarısında yaşamış (1811-ci ildə doğulmuşdur, ölüm vaxtı məlum deyil. gənc yaşından Şuşada yaşamışdır). Aşıq Pəri Maralyanlının «Pərioğlular» adlanmış oğlanlarına mənsub maldar ailələrə verilmiş addır.

Həmçinin bax
------------

Qaradağlı (Ağdam)

Arazbarı (Ağdam)

Xarici keçid
------------

https://aghdamnewsnet.wordpress Arxivləşdirilib 2020-04-20 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------


1. ↑  B.Budaqov, Q.Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri Bakı,2005
**Nuri əl-Maliki** (*ərəb.* نوري كامل المالكي‎; 20 iyun 1950, Əl-Hindiya[d], Kərbəla mühafəzəsi) — İraqın baş naziri.

Həyatı
------

1950-ci ildə İraqın Hillə şəhərində anadan olan İraqın sabiq baş naziri Nuri əl-Malikinin ailəsi "Bəni Malik" adlı məşhur ərəb qəbiləsinə mənsubdur.

Orta məktəbi Babil şəhərində bitirdikdən sonra Ərbildəki Səlahəddin universitetinin Ərəb ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olan Nuri təhslini bakalavr və magistr pilləsi ilə bitirib. Maraqlıdır ki, Birləşmiş İraq İttifaqı tərəfindən baş nazir postuna namizəd kimi irəli sürülmədən əvvəl Nuri əl-Maliki Cavad əl-Maliki adını daşıyıb. Xatırladaq ki, Maliki 80-ci illərdə üzvü olduğu "Döyüş" partiyasının Səddam rejimi tərəfindən təqib edilməsindən sonra İraqı tərk etməyə məcbur olmuşdu.

1980–1990-cı illərdə Suriyada sürgün həyatı yaşayan Maliki Səddam rejiminə qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə qurulan "Döyüş" partiyasının hərbi qanadına rəhbərlik edib. Nuri əl-Maliki Əbüləziz əl-Həkimin rəhbəri olduğu Birləşmiş İraq İttifaqını təşkil edən yeddi qrupdan biri olan "Döyüş" partiyasının İbrahim Cəfəridən sonra ikinci siyasi fiqurudur. Məlumat üçün bildirək ki, İraqın ən qədim və qabaqcıl şiə yönlü partiyalarından olan "Döyüş" partiyası 1958-ci ildə Ayətullah Seyyid Məhəmməd Baqir əl-Sədr tərəfindən yaradılıb. Hal-hazırda müxtəlif parçalanmalara məruz qalan "Döyüş" partiyasının ən böyük qrupuna İraqın sabiq baş naziri İbrahim Cəfəri rəhbərlik edir.

Səddam rejiminin 2003-cü ildə dağılmasından sonra ölkəsinə geri dönən Maliki evli və dörd uşaq atasıdır.

Qeyd edək ki, Maliki Səddam rejiminin dağılmasından sonra dövlət daxilindəki və ordudakı rəhbərlərin təmizlənməsi üçün yaradılan komissiyanın üzvü olmaqla yanaşı, baş nazir seçildikdən sonra qonşu ölkələrlə münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə də səy göstərir. Yeni qurulan dövlətdə rasizmə və ayrı-seçkiliyə yol verilməyəcəyini bildirən Maliki Səddam rejiminin etdiyi səhvlərin təkrarlanmayacağını da bildirib. Bununla yanaşı, Nuri əl-Maliki baş nazir seçildikdən sonra ölkənin üzləşdiyi ən böyük problemlərdən birinin – təhlükəsizlik məsələsinin həllinə nail olunması üçün "Milli Birlik və Sülh planı"nı gündəmə gətirib. Ancaq hazırda Nuri əl-Maliki hökuməti işğal, təhlükəsizlik problemi, iqtisadi durğunluq və işsizlik, müxtəlif ictimai qruplar arasında əmələ gələn inamsızlıq və sair kimi mühüm və ciddi məsələləri həll edən hökumət olmaqdan daha çox böhran hökuməti rolu oynamaq məcburiyyətindədir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database |
| Normativ yoxlama | GND: 1207343242 · LCCN: no2003021158 · NLP: A38261972 · VIAF: 63691776 · WorldCat VIAF: 63691776 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasətçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Nurek** (tac. Норак) — Tacikistanda şəhər, paytaxt Düşənbədən 70 km cənub-şərqdə, əhalisi 30.900 (2019).

16 dekabr 1960-cı ildə Nurek kəndini regional tabe şəhərə (Ordjonikidzeabad bölgəsi) çevirərək Nurek Su Elektrik Stansiyasının inşası zamanı yaradıldı.

Coğrafiyası
-----------

Nurek su elektrik stansiyasının anbarı
Nurek, Vaxş çayının üzərində, dəniz səviyyəsindən 885 m yüksəklikdə yerləşir. Şəhərə bir çox kənd və camaat daxildir (tərkibində bir neçə ailənin yaşadığı qəsəbələri belə adlandırırlar): Tutkavul, Kibil, Çaşma, Lanqar, Dukoni, Xocaabdulla, Navde, Daqana və Energetik.

Tarixi
------

12 iyul 1961-ci ildə Nurek respublika tabeliyində bir şəhər statusu aldı.

Əhalisi
-------

Əhalisi 1 yanvar 2019-cu il tarixinə 30.900 nəfərdir.

Sənaye
------

Nurek SES: 1972-ci ildə istismara verilmişdir, bənd hündürlüyü 300 m, elektrik stansiyasının gücü 3000 MW, su anbarının səthinin sahəsi 98 km²

* yığma beton zavodu
* geyim fabriki
* çörək istehsalı

Nurek şəhərində bina və şəhərləri lazım olan hər şeylə vaxtında və tam təmin edən yeni bir iqtisadi əməkdaşlıq forması — "İşçi estafeti" yarandı. Bunun sayəsində Nurek SES -in birinci bloku 15 noyabr 1972-ci ildə, 1978-ci ilin dekabrında isə ucuz elektrik enerjisi istehsal edən stansiyanın son bloku istismara verildi. Qeyd edək ki, Nurek SES istifadəyə verildikdən sonra 292,5 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal etmişdir. Təkcə 2004-cü ilin ilk 8 ayında 9,8 milyard kilovat-saatdan çox elektrik enerjisi istehsal edilmişdir. Nurek Su Elektrik Stansiyasının tikintisi nəticəsində Nurek su anbarı yaradıldı. Su anbarının doldurulmasına 1972-ci ildə başlanmışdır, sahəsi 98 kvadrat kilometr, həcmi 10,5 milyard kubmetrdir. m3 orta dərinliyi 107 metr və hündürlüyü 300 metrdir.

Ekoloji vəziyyəti
-----------------

İnkişaf etmiş sənaye və əhalinin sürətli artımı Nurekdə çətin bir ekoloji vəziyyətə səbəb oldu: tullantıların toplanması üçün infrastrukturun olmaması səbəbindən şəhərin sanitariya standartlarına cavab verməyən zibilliklərlə dolu olduğu ortaya çıxdı.

Strateji obyektləri
-------------------

Nurekdə, 2200 m yüksəklikdə, Rusiya Federasiyasının Aerokosmik Qüvvələrinə məxsus kosmik vəziyyət kəşfiyyat sisteminin "Okno" ("Nurek") (RSC) optik-elektron kompleksi yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2019 года" (PDF). stat.ww.tj. İstifadə tarixi: 2019-12-04.[*ölü keçid*], стр. 21
2. ↑  Ведомости Верховного Совета СССР. № 29 (1064), 1961 г.
3. ↑  "Нуреку выделят миллионы на очистку города от мусора" (rus). Sputnik Таджикистан. 2019-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-14.
**Vasil Fyodaraviç Yakuşa** (30 iyun 1958, Kiyev vilayəti – 24 noyabr 2020, Minsk) — Belarus avarçəkəni. 1980 Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş, 1988 Yay Olimpiya Oyunlarında isə bürünc medal qazanmışdır.

Həyatı
------

Vasil Fyodaraviç Yakuşa 30 iyun 1958-ci ildə Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. Fəaliyyətində ilk uğuru 1980 Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycanı təmsil edən Yakuşa qayıqlı avarçəkmədə gümüş medal almaqla qazanmışdır. Bundan sonra o, 1981 Dünya Avarçəkmə Çempionatına qatıldı və burada Sovet İttifaqını təmsil edərək səkkizinci oldu. 1982 Dünya Avarçəkmə Çempionatına da qatılan idmançı bu dəfə ikinci dəfə gümüş medal qazanmaqla ikinci uğurunu qazanmış oldu. 1983 Dünya Avarçəkmə Çempionatında o, dördüncü oldu. 1984 Yay Olimpiya Oyunlarına boykota görə qatıla bilmədi. 1985 Dünya Avarçəkmə Çempionatında da dördüncü olan Vasil Yakuşa 1 il sonra həmin çempionatda bürünc medal qazandı.

1988 Yay Olimpiya Oyunlarına qatılmaqla ikinci olimpiya oyununa qatılan Yakuşa tərəfdaşı Oleksandr Marçenko ilə birlikdə bürünc medal qazandı.

Vasil Fyodaraviç Yakuşa 24 noyabr 2020-ci ildə 62 yaşında vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Olympedia (ing.). 2006.
2. 1 2  Vasily Yakusha (ing.).
3. ↑  На 63-м году жизни ушел из жизни Василий Фёдорович Якуша | ФГСР (rus.).

Xarici keçidlər
---------------

1. "(M1x) Men's Single Sculls - Final Arxivləşdirilib 2019-08-22 at the Wayback Machine İstifadə tarixi. 7 Dekabr 2016.
2. "(M1x) Men's Single Sculls - Final Arxivləşdirilib 2019-08-22 at the Wayback Machine İstifadə tarixi. 7 Dekabr 2016.
**Məhəmməd Sabah əl-Səlim əs-Sabah** (10 oktyabr, 1955)—Küveytin xarici işlər naziri.

Həyatı
------

10 oktyabr 1955-ci ildə Küveytdə anadan olub. 1978-ci il – Klaremont MKKenna kolleci, iqtisadiyyat fakültəsi, humanitar elmlər üzrə bakalavr dərəcəsini alıb. 1985-ci il – Harvard universiteti, iqtisadiyyat fakültəsi, fəlsəfə doktoru, humanitar elmlər üzrə magistrdir.

* 1987-93 – Ali Planlaşdırma Şurasının İqtisadi məsələlər üzrə Komitəsinin Sədri
* 1992 – Küveyt-ABŞ Cəmiyyətinin İcraiyyə Komitəsinin təsisçi-üzvü
* yanvar 1993-cü il – Küveyt Dövlətinin ABŞ-də Səfiri
* fevral 2001-ci il – Xarici İşlər üzrə Dövlət Naziri
* iyul 2003-cü il – Xarici İşlər Naziri
* fevral 2006-cı il – Baş Nazirin müavini, Xarici İşlər Naziri

Məhəmməd Sabah əl-Səlim əs-Sabah 28 may 2008-ci il – Baş Nazirin müavini və Xarici İşlər Naziri vəzifələrinə yenidən təyin edilmişdir. Evlidir, dörd övladı var. Ərəb və ingilis dillərini bilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------
**Aerosüzgəc** — çirkabı bioloji üsul ilə təmizləyən qurğu. Biosüzgəcdən fərqli olaraq aerosüzgəcin süzgəc qatı hündürdür (4 metrə qədər). Yüksək oksidləşdirmə imkanını təmin edən süni ventilyasiya qurğusu var. Su çoxlu yarığı olan dibdən su sürgüsünə və ya havanın kənara çıxmasının qarşısını alan analoji qurğuya süzülür. Təmizlənmiş maye ikinci durulducuya (çökdürücüyə) daxil olur. Aerosüzgəcin ölçüsü çirkli suların həcmindən, tərkibindən, konsentrasiyasından və təmizlənmə dərəcəsindən asılıdır. Hava ventilyatorlar vasitəsilə 200 mm su sütunu təzyiqi altında verilir. Sutka ərzində 1 m3 həcmə 5 m3-ə qədər çirkli su qəbul edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Аеросүзҝәҹ // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 129.
2. ↑  Aerosüzgəc // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. 608 səh. ISBN 978-9952-441-02-4.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Аэрофильтр // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Vasili Kuşnyarov binası** — Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Puşkinski küçəsi ev 51 yerləşən bina. Bina 1900-ci illərdə inşa edilmişdir. Bina Vasili Semyonoviç Kuşnyarova məxsus olmuşdur. O, məşhur fabrika sahibi Yakov Semyonoviç Kuşnyarovun qardaşı olmuşdur. Hazırda bina Cənub hərbi dairəsinin balansındadır. Vasili Kuşnyarov regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Gəlirli ev olaraq bina 1900-cü illərdə inşa edilmişdir. Bina Yakob Semyonoviç Kuşnyarovun tütün fabriki yaxınlığında yerləşirdi. Bina Yakobun qardaşı Vasili Semyonoviç Kuşnyarova mənsub olmuşdur. Binanın «Buff yay teatr-bağına» çıxışı vardır. Onun daxilində restoran olmuşdur. 
1920-ci illərdə digər gəlirli binalar kimi bu binada milliləşdirilmişdir. Bina bu zsman Şimali-Qafqaz hərbi dairəsinin balansına verilmişdir. Kuşnyarovun evində isə yeməkxana yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi zamanı binanın damı böyük zərər görmüşdür. Müharibə bitdikdən sonra dam müəyyən dəyişikliklərlə bərpa edilmişdir. 2012-ci ildə bina tam təmir olunmuşdur. Bu təmir zamanı onun fasadı dəyişdirilmiş, damı isə yeni materiallarla əvəzlənmişdir.

Arxitektura
-----------

Binanın fasadı şərq üslubuna uyğun işlənilmişfir. Bu isə binanın tikildiyi dövr üçün səciyyəvidir. Bina iki mərtəbədən ibarət olmuşdur. Pəncərələrin yuxarı hissısi yarısirkil formasına malikdir. Binanın şərqində mərmər pilləkən olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Доходный дом В.С. Кушнарева". voopiik-don.ru. 2013-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-05.
2. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
3. ↑  *Елена Слепцова.* "Армия воюет с культурой?". Наше Время. 2012-06-06. 2016-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-06.
**İsmayıl Urusbiyev** (1829, Balkariya, Kabardin-Balkariya – 1888) — balkar ictimai xadimi və maarifçisi.

Həyatı
------

İsmayıl Mirzəqul oğlu Urusbiyev Baksan dərəsində hökm edən balkar soyu Urusbiyevlərdəndir. Onun atası Mirzəqul İsmayıl oğlu Urusbiyev 1827-ci ildə general-leytenant Q. Emmanuelə Balkariya və Diqoriyanın Rusiya imperiyasına birləşdirilməsi üçün müraciət edən balkar-diqor nümayəndə heyətinin üzvü idi. Anası Tatlıxan Sultan qızı Şakmanova isə Xolam cəmiyyətində hökm edən Şakmanovlar nəslindəndir.

1851-ci ildə öz kürəkəni svan knyazı Otar Dadeşkelianinin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə birlikdə Sankt-Peterburqda I Nikolay tərəfindən qəbul edilmiş və "Xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. Sankt Peterburqa ikinci dəfə balkar əsilzadə soylarının heyətinin tərkibində gəlib. Bu nümayəndə heyətinin tərkibində iştirak etdiyi üçün zabit rütbəsi alır və ona illik 75 rubl maaş kəsilir. 1868-ci ilin oktyabr ayında isə podporuçik rütbəsinə yüksəldilir. Urusbiyev dəfələrlə Dağ şifahi məhkəmələrinin üzvü seçilir.

İsmayıl Urusbiyev öz bölgəsinin tarixi etnoqrafiyası və coğrafiyası ilə bağlı biliklərə malik olduğu üçün professor M.Kovalevski balkarların etnoqrafiyası və tarixi ilə bağlı məlumatları məhz ondan almışdır. Daha sonra o bu məlumatlardan "Elbrusun altında", "Qafqazda qanunlar və adətlər" tədqiqat işlərində istifadə etmişdir. Urusbiyev milli adətlərdə balkarların, kabardinlərin, osetin və gürcülərin qədim mahnılarını ifa etməyi bacarırdı. Bəstəkar S.Taneyev tərəfindən qeydə alınmış musiqi və xoreoqrafik mahnılar İsmayıl Urusbiyevin ifasında qeydə alınıb. Musiqiçilər üçün böyük əhəmiyyəti olan bu orijinal mahnılardan iyirmisi hazırda Pyotr Çaykovskinin Klin şəhərində yerləşən ev muzeyində saxlanılır. Bundan başqa Urusbiyev öz imkanları ilə Qafqaza aid qədim əşyalar kolleksiyası toplamışdır. Hazırda bu kolleksiya Macarıstanda muzeylərin birində sərgilənir. Məhz Urusbiyevin səyləri nəticəsində balkarların mədəniyyəti və məişəti araşdırılmışdır. Onun sayəsində balkar tarixinin epizodları, eposlarının motivləri, xalq yaradıcılığı XIX əsrin ikinci yarısında xarici və rus tarixçiliyində öz əksini tapıb.

Öz gücünə və xasiyyətinin sərtliyinə görə "dəmir İsmayıl" adını alıb.

Ailəsi
------

İsmayıl Urusbiyev iki dəfə ailə həyatı qurub. Onun ilk həyat yoldaşı svan knyazı Tsioxa Dadeşkelianinin qızı ilə ailə qurub. İkinci həyat yoldaşı isə çegem knyazı Balkarukovanın qızı Naqo Biynegerovna olub. Səfərəli, Novruz, Misirxan adlı oğulları, Gülcan, Zabidə, Safiyat adlı qızları olub.

Həmçinin bax
------------

* Urusbiyevlər
* Qaraçay-balkar musiqisi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *M.Barazbiyev.* "Таубии Урусбиевы - офицеры Российской императорской и Белой армий / Dağ bəyləri Urusbiyevlər - Rusiya imperator ordusunun və Ağ ordunun zabitləri" (PDF). Krasnodar: Ekoinvest. 2014. səh. 216. ISBN 978-5-94215-175-1.
2. ↑  *Məhəmməd Bekaldiyev.* История Кабардино-Балкарии. / Kabardino-Balkariyanın tarixi. Nalçik. 2014. səh. 382. ISBN 978-5-7680-2592-2.
**Şamət Qoşunəli oğlu Tağıyev** (1974 – 31 mart 1994, Bakı) — Azərbaycanlı şəhid.

Həyatı
------

Tağıyev Şamət Qoşunəli oğlu 1974-cü ildə Gədəbəy rayonu, Miskinli kəndində anadan olub. 1992-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Sumqayıt şəhərində Texnologiya texnikumuna daxil olub.

Hərbi xidməti
-------------

1992-ci il oktyabr ayının 18-də Sumqayıt şəhər hərbi komisarlığından həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb. Şamət Ağdam, Kəlbəcər, Ağdərə bölgələrində gedən döyüşlərin fəal iştirakçısı olub. Sıravi Tağıyev 1 fevral 1994-cü il tarixdə Ağdam rayonun Novruzlu kəndi uğrunda gedən döyüşdə tabur tərkibində erməni mövqeyinin arxasına kerçərək çoxlu sayda erməni quldurlarının məhv edilməsində fəallıq göstərmişdir. O, mühasirəyə düşmüş, lakin mühasirəni yarıb çıxmağa imkan tapmış, öz pulemyotu ilə xeyli erməni quldurunu məhv etmişdir. Tağıyevin son döyüşü elə Novruzlu kəndində olub. 29 mart 1994-cü ildə kənd uğrunda gedən döyüşdə yaralanıb. Təcili Bərdə rayon xəstəxanasına, ordan da Bakıya çatdırılsa da onun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. 31 mart 1994-cü ildə şəhid olub.

İrsi
----

Gədəbəy rayon, Miskinli kənd 2-saylı məktəbi ilk şəhidi olan Şamət Tağıyevin adını daşıyır. Gədəbəy rayon, Miskinli kənd qəbirsanlığında dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

* (#bare\_url\_missing\_title).
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsmayıl Məmmədov.
**İsmayıl Yaşar oğlu Məmmədov** - Azərbaycan kino rejissoru.

Həyatı
------

İsmayıl Yaşar oğlu Məmmədov 29 avqust 1983-cü ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Ədəbi Yaradıcılıq və Ekran Dramaturgiyası ixtisası üzrə ali təhsil alıb (2001-2005). Hazırda Bakı Beynəlxalq Kino Məktəbinin rejissorluq ixtisası üzrə tələbəsidir.

"Azərbaycantelefilm" Yaradıcılıq Birliyində rejissor assistenti (2002-2003), ANS TV Müstəqil Yayım və Media şirkətində rejissor (2005-2006) kimi çalışıb. 2006-cı ildən SPACE Müstəqil Teleradio Şirkətinin rejıssorudur. Beynəlxalq Audiovizual Festivalın 2003-cü və 2004–cü illərdə təşkilində volantyor kimi çalışıb. 2003-cü ildə UNİCEF və Ümidli Gələcək Gənclər Təşkilatının birgə keçirdiyi "Gənclik və Sülh" layihəsi çərçivəsində "Sınmış dibçək" adlı 1 dəqiqəlik film çəkib. Həmin film 2003-cü ildə Xorvatiyada keçirilən "The One Minute Film Cup" festivalında qızıl medal və diploma layiq görülüb. Həmin il Bakıda keçirilən Səməd Mərdanov adına Tələbələrin I Film Festivalında (START Film Festivalı) ən yaxşı ssenari nominasiyasının qalibi olub. Bu film 2003-cü ildə UNİCEF tərəfindən ən yaxşı 10 filmdən biri kimi siyahıya salınıb.

2003-2004-cü illərdə "İnternyus Azərbaycan" təşkilatında sosial roliklərin çəkilişlərində iştirak edib. 2004-cü ildə Danimarkanın Xarici Əlaqələr departamentinin Cənubi Qafqazda Səndli Filmlərin istehsalı üzrə Bakıda təşkil etdiyi seminarlarda iştirak edib. 2005–ci ildə "Dəcəllər" sənədli filmini çəkib (2005). Bu müddət ərzində "Azərbaycanda Novruz Bayramı" adı altında 3 sənədli – etnoqrafik film çəkib.

Filmoqrafiya
------------

1. Bir ovuc su (film, 2003)
2. Həsən bəy Zərdabi (film, 2003)
3. Lal (film, 2003)
4. Sınmış dibçək (2003)
5. İki xalqın oğlu (film, 2004)
6. Azərbaycanda Novruz Bayramı
7. Dəcəllər (film, 2005)
8. Qocalar (film, 2008)
**İsmayıl Qəribov** - kimya elmləri doktoru (1973), professor (1974)

Həyatı
------

İsmayıl Qəribov 1915-ci ildə Ağdaş şəhərində anadan olmuşdur. Ağdaşda orta məktəbi bitirdikdən sonra V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun kimya-biologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1939-cu ildə həmin institutu bitirərək doğma rayonuna qayıtmış və burada orta məktəblərdə ixtisası üzrə müəllim işləmişdir.Ailəli olmuşdur.5 övlada malik.Ən tanınmışı Qəribov Fuad İsmayıl oğlu olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

İ. Qəribov 1943-cü ildə Gəncə Zərdabi adına Pedaqoji İnstitutuna müəllim dəvət edilmiş, orada kimya kafedrasının müdiri vəzifəsində işləməyə başlamışdır. O, 1967-ci ilə kimi həmin institutda çalışmışdır. 1967-ci ildən etibarən Bakıda "Vedeqo" adlı Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat İnstitutunda laboratoriya müdiri vəzifəsində fəaliyyətini davam etdirmişdir. Sonra o, Azərbaycan Tibb İnstitutunda kimya kafedrasında dosent, bir müddət keçdikdən sonra isə professor vəzifəsini tutmuşdur. M. Qəribov 1973-cü ildə kimya elmləri doktoru elmi adını almışdır. Azərbaycan Tibb İnstitutunda işlədiyi dövrdə professor M. Qəribovun rəhbərliyi altında 3 nəfər elmlər namizədi hazırlanmışdır. O, 70-ə yaxın elmi məqalənin müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Faiq Şükürbəyli. "Ağdaş tarixin yaddaşında-I kitab", Bakı ,2013, səh.158