recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ar-deko və ya Deko** — ilk dəfə 1910-cu illərdə (Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəl) Fransada ortaya çıxmış və 1920-1930-cu illərin əvvəllərində ABŞ və Avropada çiçəklənmiş vizual incəsənt, memarlıq və sənaye dizaynı üslubu. Ar-deko böyük strukturlardan tutmuş kiçik obyektlərə, o cümlədən insanların görünüşünə (geyim, dəb və zərgərlik) kimi hər şeyin: körpülər, tikililər (göydələnlərdən kinoteatrlara qədər), gəmilər, qatarlar, avtomobillər, yük maşınları, avtobuslar, mebellər və radio və tozsoran kimi gündəlik əşyaların belə daxili və xarici üslub və dizaynına təsir etmişdir.

Ar-deko müasir üslubları incə sənətkarlıq və zəngin materiallarla birləşdirdi. O, öz çiçəklənmə dövründə dəbdəbəni, cazibəni, coşqunu və sosial və texnoloji tərəqqiyə inamı təmsil edirdi. Nyu-Yorkun Empayr Steyt Bildinq və Kraysler binası da daxil olmaqla 1920-1930-cu illərdə inşa edilmiş göydələnləri bu üslubun daşıyıcılarıdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Ar-deko həm dəbdəbə, həm də müasirliyi ehtiva etdi, çox bahalı materialları və incə sənətkarlığı modernist formalarda birləşdirdi. Ar-dekoda heç nə ucuz deyildi, bu üslubdakı mebel nümunələri fil sümüyü və gümüş ornamentləri ehtiva etmiş, zərgərlik nümunələri isə almazı platin, mərcan və digər qiymətli materiallarla birləşdirmişdir. Üslub okean gəmilərinin, lüks qatarların və göydələnlərin birinci sinif salonlarını, həmçinin 1920-ci illərin sonu və 1930-cu illərdə bütün dünyada böyük kino salonlarını bəzəmək üçün istifadə edilmişdir.

İstinadlar
----------



1. ↑  Texier, 2012
2. ↑  Hillier, 1968

| ⛭Müasir memarlıq |
| --- |
| 
Ar-deko •
Ar-nuvo •
Bio-tek •
Blobitektura •
Brutalizm •
Dekonstruktivizm •
Funksionalizm •
Hay-tek •
İnternasionalizm •
Konstruktivizm •
Metabolizm •
Orqanikizm •
Postmodernizm •
Struktralizm
 |  |
**Alisa Hers-Sommer**, həmçinin **Alisa Sommer** (26 noyabr 1903[…], Praqa, Bohemiya krallığı, Avstriya-Macarıstan – 23 fevral 2014[…], London) — kimi tanınan Alisa Hers-Sommer, pianoçu, musiqi müəllimi, bir əsrdən artıq yaşamış Bohemialı və nasistlər tərəfindən yəhudi mənşəli olduğu üçün göndərilən olduğu Theresienstadt düşərgəsindən xilas olmuşdur. O, 1986-cı ildən həyatının sonuna qədər Londonda Belsize Parkda yaşamış və 110 yaşında dünyanın ən yaşlı Holokostdan sağ çıxmış biri kimi tanınmışdır.

Hers Sommerin həyatı haqqında film The Lady in Number 6 (6 Nömrəli Qadın) hal-hazırda Ən Yaxşı Qısametrajlı Sənədli Film kimi Akademik Mükafata namizəd göstərilmişdir.

Həyatı
------

Hers 26 Noyabr 1906 cı ildə Praqada(Avstriya-Macarıstan) doğulmuşdur.Sommerin Mariana adlı əkiz bacısı da var idi. O, 1931-ci ildə biznesmen və həvəskar musiqiçi Leopold Sommer ilə evləndi. Onların Rafael Sommer adlı uşaqlarıı olduqdan sonra Leopold Auşvitsə göndərilir.Ölüm düşərgəsindən xilas olmağına baxmayaraq 1941-ci ildə Daxau şəhərində vəfat etdi.

Alisa İsraildə yaşadığı müddətdə Yerusəlimdə musiqi müəllimi kimi çalışırdı.Sonralar 1986-cı ilde Londona köçdü.Alisin yeganə övladı violençel ifaçısı və dirijor Rafael Sommer 2001-ci ildə vəfat etmişdir.

Alisa Hers-Sommer 23 fevral 2014-cü ildə məlum səbəblərdən 110 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Alice Herz Sommer // Babelio (fr.). 2007.
3. ↑ . S. 277.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qulamhüseyn Sədri-Avşar** (1934, Urmiya) — İran tarixçisi.

Həyatı
------

Qulamhüseyn Sədri-Avşar 1935-cü ildə Urmiya şəhərində dünyaya gəlib. Tanınmış tarixçidir.

Qulamhüseyn Sədri-Avşar tərcüməçi kimi də şöhrət tapmışdı. Ərəb, fars, ingilis və türk dillərini mükəmməl bilirdi.

Qulamhüseyn Sədri-Avşar Tehranda Milli Cəbhə hərakatına qoşulmuşdu. Burda çətinliklərlə üzləşib Urmiyaya döndü. Qiraətxana açıb, kitabdarlıqla məşğul olmağa başladı. Biliyinin çoxluğu, elminin genişliyi Urmiyaya sığmadı. Yenidən Tehrana qayıtdı.

Əsərləri
--------

«Tarixi dər Iran», Həmin əsər hicri şəmsi 1345-ci ildə (1966-cı ildə) Tehranda çap olunub. «Iran tariçilərinin və coğrafiyaçılarının həyatı». Həmin əsər hicri şəmsi 1345-ci ildə (1966-cı ildə) Tehranda, «Ibni Sina» nəşriyyatında çap olunub. «Fars dili bu gün», «Iranın müasir mədəniyyəti». Tərtib etdiyi əsərlər: Ə. Dünbilinin «Məasiri Sultaniyyə». Həmin əsər hicri şəmsi 1351-ci ildə (1972-cı ildə) Tehranda, «Ibni Sina» nəşriyyatında çap olunub. Məhəmməd Təməddünün «Tarixi Rizaiyyə və Birinci Savşda Iranın vəziyyəti». Tərcümələri: Corc Sartonun 2 cildlik «Elm tarixinə müqəddəmə», Artur Popun «Iran memarlığı», Devid Smit Yucinin «Riyaziyyat tarixi», Denis Rayt «Ingilislər Qacar zamanı Iranda», Eduard Braunun «Iran ədəbiyyatı».

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Aydın Avşar, Avşarlar, Bakı, "Şuşa", 2008, səh. 139-140

Həmçinin bax
------------

* Şeyx Məsiha Urməvi
**Ağa-bala Hacıyev** – texniki elmlər namizədi, AR Nazirlər Kabineti Aparatının rəhbəri

Həyatı
------

Hacıyev Ağa-bala Şamxal oğlu 1941-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Əmək fəaliyyətinə 1957-ci ildə Azərdəmiryolu Bakı parovoz deposunda fəhlə kimi başlamış, daha sonra çilingər olmuşdur. 1960-1965-ci illərdə Xarkov Dəmir yol Nəqliyyatı üzrə Mühəndislər İnstitutunun (Ukrayna) tələbəsi olmuşdur.1965-1978-ci illərdə Azərbaycan Baş istehsalat energetika və elektrikləşdirmə idarəsinin "Azərenerjisazlama" müəssisəsində mühəndis, baş mühəndis olmuşdur. Sex rəisinin müavini vəzifələrində işləmişdir.

1978-1983-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Plan Komitəsinin energetika və elektrikləşdirmə şöbəsinin müdiri, 1983-1991-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Plan Komitəsi (sonradan Dövlət İqtisadiyyat və Planlaşdırma Komitəsi) sədrinin müavini vəzifəsində çalışmış, komitənin kollegiyasının üzvü təsdiq edilmişdir. 1991-1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin rəhbərliyi altında Azərbaycan Respublikası Müdafiə Şurasının üzvü olmuşdur.

1991-1994–cü illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin İşlər İdarəsinin müdafiə və müdafiə sənayesi şöbəsinin müdiri, 1994-cü ilin oktyabr ayından Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin İşlər müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2003-cü ilin sentyabrından Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Aparatının rəhbəridir.

A.Hacıyev "Azərbaycanın əməkdar iqtisadçısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Maşınqayırma və energetikanın inkişafı problemləri üzrə 19 elmi məqalənin müəllifidir, texniki elmlər namizədidir.

2012-ci il iyunun 22-də prezident İlham Əliyev dövlət qulluqçularının təltif edilməsi haqqında sərəncamı ilə Hacıyev Ağa-Bala Şamxal oğlunu 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edibb.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti Arxivləşdirilib 2020-12-02 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  PREZİDENT DÖVLƏT QULLUQÇULARINI TƏLTİF EDİB (Siyahı)[*ölü keçid*]
**Meteorit** və ya **aerolit** — elə nisbətən böyük kütləyə malik obyektlərdir ki, onlar Yerin cazibə sahəsinə daxil olarkən meteorlar kimi atmosferdə yanıb yox olmur və yerin səthiə düşürlər. İndiyədək yerdə 3000-ə qədər meteorit tapılıb. Güman etmək olar ki, ibtidai insanlar bu meteorit parçalarından metal alətlər düzəltmək üçün istifadə etmişlər.

Meteoritlərin kimyəvi tərkibi
-----------------------------

Meteoritlər kimyəvi tərkiblərinə görə üç qrupa bölünür: daş (aerolit), dəmir-daş (sidepolit) və dəmir (siderit)

Aerolitin tərkibində 47% oksigen, 21% silisium, 16% dəmir, 14% maqnezium və 2% qarışıq vardır. Buradan görünür ki, daş meteoritin tərkibində O və Si elementlərinin nisbi miqdarı yer qabığındakına yaxındır, metal isə çoxdur.

Siderolitin tərkibində 55% dəmir, 19% oksigen, 12% maqnezium, 8% silisium, 5% nikel və 1% qarışıq vardır.

Siderit 91% dəmirdən, 8% nikeldən, 0,5% kobaltdan və qalan çox az hissə fosfor, kükürd və başqa qarışıqlardan ibarətdir.

Meteorit növlərinin kimyəvi tərkibinin müqayisəsindən onlara verilən adların tərkiblərinə uyğun olduğu görünür. Qeyd edək ki kimyəvi elementlərinin faizlərini göstərən qiymətlər meteoritdən asılı olaraq öz yaxın ətrafında nisbətən aşağı və ya yuxarı ola bilər.

Meteoritlərin quruluşu və yaranma şəraiti
-----------------------------------------

Quruluş və yaranma şəraitinə görə meteoritlər iki qrupa bölünürlər: differensasiya olunmuş meteoritlər və xondritlər.

Differensasiya olunmuş meteoritlər böyük cismin ( asteroidin) dağılmasından əmələ gəlir, xondiritlər isə kiçik hissəciklərin birləşməsindən yaranır.

Azərbaycan ərazisində Qazax rayonu ərazisinə, Ağcabədi rayonunun Hindarx bölməsinə və nəhayət , Yardımlı rayonu ərazisinə isə kütləsi 127 kq olan meteorit düşmüşdür.

Yardımlı meteoriti
------------------

 *Əsas məqalə: Yardımlı meteoriti*
Azərbaycan ərazisinə düşən məlum olan ən böyük meteoritdir, 1959-cu ildə Yardımlı rayonunda dağlıq əraziyə düşmüş, çəkisi 127 kq, əsas tərkib hissəsi dəmirdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  аеролит // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 128.
2. 1 2  R.Ə.Hüseynov Astronomiya "Maarif", 1997
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-17.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2008-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-17.

| ⛭Günəş sistemi |
| --- |
| 

 |
| **Günəş** · Merkuri · Venera · Yer · Mars · *Serera* · Yupiter · Saturn · Uran · Neptun · *Pluton* · *Haumea* · *Makemake* · *Erida* |
|  **Planetlər** · **Asteroidlər** · **Peyklər**: *Yer · Mars · Yupiter · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Haumea · Erida*
 |
|  **Kiçik cisimlər**   Asteroidlər (Asteroid qurşağı) · Koyper qurşağı · Seyrək disk · Kometalar (Hillz buludu) · (Oort buludu) · Meteorlar |
**Оpаtiya** (xorv. Opatija, *alm.* Sankt Jakobi‎, it. Abbazia) — Xorvatiyanın Adriatik dənizi sahilində, Riyekanın cənub-qərbindəki bir şəhərdir. 2011-ci ildən etibarən şəhərin 11,659 əhalisi var, mərkəzdə isə 6,657 nəfər yaşayır.
Məşhur yay və qış tətil yeridir, qışda orta istilik 10 °C və yayda 25 °C olur. Opatiya dəfnə meşələri ilə əhatə olunmuşdur. Şimalda və cənubda bütün dəniz sahili qayalıq və mənzərəlidir.

Tarixi
------

1872-ci ildə Matulyiyə dəmir yolları çəkildi və bununlada Opatiyada və Lovranda turizmin inkişafına səbəb oldu.

Avstriya imperatoru I Frans İosif bir neçə ay qış aylarında burada qalmış və 19-cu əsrin sonlarından qalma lüks otel və villada dəfələrlə məskunlaşmışdır.

1920-ci ildə Opatiya İtaliyaya bağlandı. İki il sonra, faşistlər hakimiyyətə gəldikdə, İtaliya hökuməti əhalinin məcburi italyanlaşma proqramına başladı və ictimai ərazilərin əksəriyyəti italyan dilli vətəndaşlar üçün ayrıldı.

1947-ci ildə Opatiya Yuqoslaviyaya verildi, əvvəlki illərdə xeyli artan italyan dilli əhalinin əksəriyyəti İtaliyaya köç etdi. 1963-cü ildə memar Andria Cicin-Sain və komandası tərəfindən "Adriatik" otelin inşası tamamlandı. "Adriatik" oteli Avstriya-Macarıstan İmperiyası dövründən sonra Opatiyada tikilən ilk otel oldu.

1991-ci ildə Yuqoslaviyanın dağılmasından sonra şəhər Xorvatiyaya bağlandı.

2010-cu ildə Zalsburq yaxınlığındakı Bad Isçl şəhəri, Opatiyanın ilk Avstriya qardaş şəhəri oldu.

Görkəmli şəxsləri
-----------------

* Teodor Bilroz (1829–1894), Opatiyada öldü.
* Robert Qerle (1924–2005), Opatiyada anadan oldu.
* Draqo Qervais (1904–1957), Opatiyada anadan oldu.
* Kosta Hakman (1899–1961), Opatiyada öldü.
* Franz, Count of Meran (1839–1891), Opatiyada öldü.
* Qustav Maler (1860–1911), bir neçə dəfə Opatiya (Abbaziya) bölgəsinə səyahət etdi.
* Andria Mohorovicic (1857–1936), Opatiyada anadan oldu.
* Leo Sternbaç (1908–2005), Opatiyada anadan oldu.
* Qyula Szapary (1832–1905), Opatiyada öldü.

Qardaş şəhərlər
---------------

* İtaliya Castel San Pietro Terme, İtaliya
* Sloveniya Ilirska Bistrica, Sloveniya
* Macarıstan Balatonfüred, Macarıstan
* İtaliya Carmagnola, İtaliya
* Avstriya Bad Ischl, Avstriya
* İtaliya Ferrara, İtaliya

Qalereya
--------

* Qız qağayı iləQız qağayı ilə
* Müqəddəs Yaqub kilsəsiMüqəddəs Yaqub kilsəsi
* Villa AnqiolinaVilla Anqiolina
* Kvarner otelKvarner otel
* Opatiya otelOpatiya otel
* Fiat Mokarabia şokolad festivalındaFiat Mokarabia şokolad festivalında
* MuzeyMuzey
* Miroslav Krleza heykəliMiroslav Krleza heykəli
* Opatiyada gecəOpatiyada gecə
* "Ambasador" otel"Ambasador" otel
* ÇimərliklərÇimərliklər
* Anton Çexovun bürünc büstüAnton Çexovun bürünc büstü

Həmçinin bax
------------

* Xorvatiya şəhərləri
* Kаrlоvаç
* Riyeka

İstinadlar
----------

1. ↑  "Census of Population, Households and Dwellings 2011" (ingilis dili). www.dzs.hr. 14 noyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Opatija's Twin towns — Sister cities" (ingilis dili). www.opatija.net. 2011-10-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Resmi websitesi
* Opatija LIVE WebCams
* Opatija Weather Station - Opatija Aktüel Hava Koşulları
* Remisens hotels
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Bahadur Həziyev.

**Bahadur Salam (Aslan) oğlu Həziyev** (1 may 1926, Qəzyan, Zəngəzur qəzası) — Əməkdar məşqiçi, SSRİ və Azərbaycan SSR çempionu, Azərbaycan güləşçisi, Yunan-Roma güləşi, sərbəst güləş, milli güləş, ağır atletika üzrə SSRİ idman ustası adını qazanmışdır.

Həyatı
------

Bahadur Həziyev 1 may 1926-cı ildə Qubadlı rayonunun Qəzyan kəndində anadan olub. Yunan-roma güləşi ilə məşqul olub. Əməkdar məşqiçi, Yunan-roma güləşi və sərbəst, milli güləş növləri və ağır atletkadan idman ustası, SSRİ çempionu, dəfələrlə Azərbaycan çempionu olmuşdur. B. Həziyev uzun müddət rayon Kənd Könüllü İdman Cəmiyyətinin sədri olmuşdur. 1983-cü ildə vəfat etmişdir.

Bahadır Həziyev Qubadlının Qəzyan kəndində anadan olub. Hələ uşaqlıqdan fiziki cəhətdən tay-tuşundan fərqlənən Bahadır Həziyev 1946 - 1949-cu illərdə hərbi xidməti başa vurub idman ustası kimi respublika yığma komandasına cəlb olunur.

İdman ustası Bahadır Həziyev on dəfə Azərbaycan çempionu adına layiq görülüb. Sonra Yunan-Roma güləşi, sərbəst güləş, milli güləş, ağır atletika üzrə SSRİ idman ustası adını alır. Bundan başqa xalq arasında çıxışları ilə xalq pəhlivanı adına layiq görülür.

1949-cu ildən isə Qubadlı rayonunda idmanın inkişafı, bu sahəyə yeni qüvvələrin gəlməsi üçün böyük əmək sərf edir. Əməkdar məşqçi Bahadır Həziyev Qəzyanda yerləşən evinin birinci mərtəbəsində güləş və atletika zalı yaradır və gənclərin bu işə cəlb olunmasına başlayır.

1952-ci ildən başlayaraq idman sahəsində bir sıra məsul vəzifələri yerinə yetirir. Qubadlı rayon idman komitəsinin, Ovçuluq cəmiyyətinin, DOSAAF-ın, Məhsul Könüllu İdman cəmiyyətinin sədri vəzifələrində çalışır.

Əməkdar idman ustası, dünya çempionu, Afina olimpiadasının gümüş mükafatçısı Məmmədəliyev Heydər Nurəddin oğlu, Avropa çempionu, hərbçilər sırasında dünya çempionu Məmmədov Elsevər Yusif oğlu, yenə də Avropa çempionu, beynəlxalq dərəcəli idman ustası Məmmədov Məhəmməd Dilən oğlu və bir çoxları Bahadır Həziyevin yaratdığı Yunan-Roma güləş məktəbinin yetişdirmələridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qubadlı rayon Gənclər və İdman idarəsi: Həziyev Bahadur Salam oğlu". 2022-02-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-21.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Olqa Senyuk** (23 yanvar 1991, Kişinyov) — Azərbaycanı təmsil edən oxatan.

Karyerası
---------

Olqa Senyuk 2016-cı ildə Birləşmiş Krallıqda baş tutan Avropa Çempionatının nəticələrinə əsasən olimpiya lisenziyasına sahib oldu. Bununla da Olqa Senyuk Azərbaycanı Olimpiya Oyunlarında bu idman növü üzrə təmsil edən birinci idmançı olaraq tarixə düşdü.

Olqa Senyuk Rio-de-Janero Olimpiadasında avqustun 5-də təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. Həmin mərhələdə Olqa Senyuk 622 xal topladı və mərhələni 64 idmançı sırasında 37-ci pillədə başa vurdu. Avqustun 8-də baş tutan 1/32 final mərhələsində isə Olqa Senyuk Çin nümayəndəsi Ço Huy ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Olqa Senyuk rəqibinə 1:7 hesabı ilə məğlub oldu və olimpiadanı 33-cü pillədə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Olqa SENYUK". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4  *Olympedia.org.* "2016 Summer Olympics / Archery / Individual / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2020-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Olympedia · Всемирная федерация стрельбы из лука |
**Hadisələrin emalı** – əməliyyat sistemlərinin Mac OS, Microsoft Windows, UNIX və OS/2 kimi güclü arxitekturalarında dəstəklənən proqram funksiyası. Əvvəllər proqramlar qarşılıqlı əlaqədə ola biləcəyi bütün qurğuları (məsələn: klaviatura, siçan, printer, disksürən, ardıcıl port) soruşmalı (mahiyyətcə qabaqcadan duymalı) idi. Proqram vasitəsi çox həssas deyildisə, tez-tez eyni anda baş verən iki hadisədən biri itə bilərdi. Hadisələrin emalı bu problemi həll etməyə imkan verir: Ən tez-tez baş verən hadisələrin növbəsi təşkil edilir ki, onları da proqram ardıcıl olaraq emal edir (yeri gəlmişkən, hadisələrin bəzi tipləri daha yüksək öncəlikləri hesabına üstünlüyə malik ola bilər). Hadisələr konkret əməliyyat sisteminin müəyyənləşdirdiyi bir neçə tipdən birinə aid ola bilər: siçanın düyməsinin və ya klaviaturanın klavişinin basılması, diskin dəyişdirilməsi, siçanın pəncərədə çıqqıldadılması, qurğunun drayverindən informasiyanın alınması və s.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı
**Maxuika krateri** (*ing.* Mahuika crater) — zərbə krateri meteorid məşhəllidir. Yeni Zelandiyanın materik şelfində yerləşir. Krater Stüart adasından 120 km cənub-qərbdə Sners adaları yaxınlığında qərarlaşır. Kraterin ölçüsü 20±2 km, dərinliyi isə 153 metrdir. Krater Maorilərin Mahuikasının (od tanrısı) şərəfinə adlandırılmışdır. Krater Dallas Ebbot və onun həmkarları

tərəfindən Lamont-Doqerti Torpağı abservatoriyasında aşkarlanmışdır.

1400-cü illərdə Yeni Zelandiyanın yerli əhalisi bölgəni kütələvi şəkildə tərk etmişlər. Sunami üzrə ekspert olan Ceyms Qoff bu köçün 1500-cü ildə baş vermiş zəlzələ nəticəsində əmələ gəlmiş sunaminin təsirindən baş verməsini ehtimal etmişdir. Ancaq zəlzələdən əmələ gələn sunamilərin maksimal hündürlüyü 40-60 metr arasında dəyişir. Hündürlüyü 220 metr olan zirvələrdə dəniz qumunun aşkarlanması sunaminin hündürlüyünün daha böyük olmasını deməyə imkan edir. Ebbat bunun kosmik obyektin yerlə toqquşması nəticəsində yarana bilməsini bildirmişdir.

Araşdırmalardan sonra Ebbot belə qənayətə gəlir ki, meteorit zərbəsi b. e 1443-cü ilində baş vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Abbott, D.H. A. Matzen, E.A. Bryant, and S.F. Pekar, 2003, *Did a bolide impact cause catastrophic tsunamis in Australia and New Zealand? Arxivləşdirilib 2011-03-17 at the Wayback Machine* Geological Society of America Abstracts with Programs. 35:168.
2. ↑  Abbott, D.H. P. Biscaye, J. Cole-Dai, and D. Breger, 2005, *Evidence from an Ice Core of a Large Impact Circa 1443 A.D. Arxivləşdirilib 2017-05-30 at the Wayback Machine*, American Geophysical Union, Fall Meeting 2005, abstract #PP31C-05.

Mənbə
-----

* Abstract of Geological Society of America talk by Andrew K. Matzen on tektites from Mahuika crater Arxivləşdirilib 2015-05-02 at the Wayback Machine
* …and the Fire from Heaven Arxivləşdirilib 2012-02-04 at the Wayback Machine 2004 article disputing Mahuika impact origin of 15th century tsunami
* Expedition hunts giant meteor by S. Collins. Newspaper article about ongoing Mahuika impact research.
**Salas-i-Qomes** və ya **Sala-i-Qomes** (*isp.* Isla Sala y Gómez) — Sakit okeanda yerləşən vulkanik ada. Çiliyə məxsus olan ada, Polineziyanın ən şərq nöqtəsi hesab edilir.

Coğrafiya
---------

Sala-i-Qomes adası
Ada iki qyanın zirvəsini təşkil edir. Bu qayalar ensiz bərzəxlə birləşir. Adanın sahəsi 15 ha-dır. 30 metr dəniz səviyyəsindən hündürlüyə sahibdir. Adanın uzunluğu 800 metrdir.

Adada şirin su mənbəyi yoxdur.

Sala-i-Qomes Şilinin qərb sahillərindən 3220 km qərbdə, Pasxa adasından isə 391 km şərqdə yerləşir.

Flora və fauna
--------------

Ada əsasən alçaqboylu kol bitkiləri yetişir. Bitki örtüyü olduqca kaslbdır. Yerüstü heyvanlar aləminə ancaq dəniz məməliləri daxildir. Adada çoxlu sayda dəniz quşlarını müşahidə etmək mümkündür.

Foto
----

Sala-i-Qomes adasının səmadan görünüşü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Chile: Ciudades, Pueblos, Aldeas y Caseríos 2005 Arxivləşdirilib 2012-04-17 at the Wayback Machine, Instituto Nacional de Estadísticas – June 2005.

Mənbə
-----

* National Monuments, Chilean government.
* document with sketch map
* 
* www.gunthar.com[*daimi ölü keçid*]
* 
* Adalbert von Chamisso's *Salas y Gomez* at Gutenberg (in German)
* Parque Marino Salas y Gómez
**Qureyşan** — Türkiyənin Tunceli ilində yaşyan zaza tayfası. Özlərini seyid ocağı hesab edirlər.

Mənşəyi
-------

Qureyşan adının mənası ilə bağlı mənbələrdə müxtəlif məlumatlar var. Müxtəlif mənbələrdə Qureyş adının daş karxanasına adını vermiş Hacı Qureyşdən gəldiyi, Qureyş sözünün isə Xorasan sözünün danışıq dilində əmələ gəlməsindən gəldiyi bildirilir. Qureyşan tayfasının üzvləri öz əcdadlarını islam peyğəmbəri Məhəmmədə bağlasalar da, karxananın adı Məhəmmədin mənsub olduğu Qureyş qəbiləsindən gəlmir. Bu söz Qureyş adına əlavə olunan farsca "-an" cəm şəkilçisi şəkilçisi ilə düzəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Naşit Hakkı Uluğ.* Tunceli Medeniyete Açılıyor. 1939. səh. 60.
2. ↑  "Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Sayı 23 (2002) - Alemdar Yalçın, Hacı Yılmaz". 27 Eylül 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 Eylül 2016.
3. ↑  *Kibar Taş.* Orta Asya'dan Anadolu'ya Uzanan Köklü Tarihi ile Kureyşan Ocağı. Berikan Yayınevi. 2019. səh. 55.

Xarici keçidlər
---------------

* - Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu, "Anadolu’da Aşiretler, Cemaatler, Oymaklar (1453-1650)"
* Kürdistan tarihinde Dêrsim - Nuri Dersimi
* Doğu aşiretleri ve emperyalizm - Mahmut Rişvanoğlu
* Kızılbaş Alevi ocakları - Ali Yaman
* Kureyşan Ocağı
Bukkero
**Bukkero** (it. bucchero; portuqal dilində bucaro (qədim Peru keramikasının adı) sözündəndir) – etrusklara məxsus yüksəkkeyfiyyətli cilalı keramik qablar.Metal qabların (elə onlar kimi yüksək qiymətləndirilən) Attika və Korinf qab-qacağının formasını tərkar edirdi. Fiqurlu qablar da mövcud idi. Erkən (e.ə. 680–600), "zərif" (sottile) B. batıq, kannelür,ştamp və cızma naxışlarla bəzədilmiş nazikdivarlı keramikadır. E.ə. 600–550 il lərdə fırlanan neqativ ştamplarla yerinə yetirilən frizlə haşiyələnmiş qablar üstünlük təşkil edirdi. E.ə. 6 əsrin ikinci yarısında "ağır" (pesante) B. – bəzən yapma ornamentləri olan qalındivarlı keramika yayılır. Keramika dekorunda İoniya motivləri meydana gəlir. B. bütün Aralıq dənizi boyu idxal olunurdu. E.ə. 5 əsrin əvvəllərindən tədricən istifadədən çıxmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 5-ci cild: Brüssel – Çimli-podzol torpaqlar (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2014. səh. 40. ISBN 978-9952-441-10-9.
**Ulus** (*türk.* Ulus) — Bartın ilinin ilçəsi.

Tarixi
------

Ulus ilçəsinin tarixinin eramızdan əvvəl 3000-cü ilə aid olduğu güman edilir. Eramızdan əvvəl 800-2000 illərində ilk basqınlar, şərqdən, sonra qərbdən köçlər oldu, Hetlilər və müasir Qazqolar uzun müddət bu bölgədə məskunlaşmışlar. Anadolu Səlcuqlu dövründə Ulus Candaroğulları Knyazlığının sərhədləri daxilində qalmışdır.

Osmanlı dövründə ilçə kiçik bir yaşayış məntəqəsi olaraq qaldı və ticarət, siyasi, hərbi hadisələr olmadı.

Ulus Safranbolu ilçəsinin məhəlləsi olmuş, 8 avqust 1944-cü ildə Zonquldak ilinə bağlanmışdır. 3760 nömrəli, 28 avqust 1991-ci il tarixli qanunla Bartın ilinin bir ilçəsi olmuşdur.

Coğrafiya
---------

Rayon ümumiyyətlə kobud əraziyə malikdir. Bölgənin əsas bitki örtüyü meşədir. Dənizdən orta hündürlüyü 200 metr, sahəsi 713 km2-dır. 4000 nəfərin yaşadığı, turizm istiqaməti hələ kəşf edilməyən cazibədar bir ilçədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TARİHÇE". www.ulus.gov.tr. 23 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
2. ↑  "Tarihçe". bartin.ktb.gov.tr. 8 April 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
3. ↑  "Bartın Tarihi ve Coğrafi Yapısı". www.bartin.gov.tr. 2 March 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.
4. ↑  "T.C. Resmi Gazete" (PDF). T.C. Resmi Gazete. 28 October 2021 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 8 may 2020.
5. ↑  "Ulus". www.bartin.gov.tr. 21 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 may 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* [ Ulus Bələdiyyəsi

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bartın ilçələri |
| --- |
| İl mərkəzi | 
* Bartın

 |  |
| Bağlı ilçələr | 
* Amasra
* Qurucaşilə
* Ulus

 |
**Məhəmməd ibn Əbdülvahab** və ya **İbn Əbdülvahab** (tam adı:*Məhəmməd ibn Əbdülvahab Nəcdi*; 1704[…] – 22 iyun 1792) – XVIII əsrdə yaranmış sələfi cərəyanının qurucusu.

Həyatı
------

Məhəmməd ibn Əbdülvahab 1695-ci ildə Osmanlı imperiyasının Ərəbistan yarımadasının Nəcd vilayətinin Üyeynə şəhərində dünyaya gəlmişdir.

Təhsili
-------

Atası hənbəli məzhəbli alim və Nəcd vilayətinin qazisi olmuşdur. Məhəmməd hələ uşaqlıqdan təfsir, əqaid və hədis kitablarını oxumağa böyük həvəs göstərmişdir. İlk təhsilini atasından almışdır. Hələ uşaqlıqdan bəzi qayda-qanunları və adət-ənənələri qəbul etməmiş, bunları yenilik adlandıraraq inkar etmişdir. İlkin təhsilini Üyeynədə aldıqda sonra Bəsrə, Zübeyr, Əhsa, və Hüreymilə kimi şəhərlərə səfərlər emişdir. 1719-cu ildə atası Əbülvahab da Hüreymiləyə gəlmiş və birikdə yaşamışlar. 1733-cü ildə atası vəfat etmişdir. Məhəmməd atasının vəfatından sonra özünün bir çox yeni fikir və ideyaları ilə məşhurlaşmışdır. Bu dövrdən İbn Əbdülvahabın tərəfdarlarına vəhabi adı verilmişdir. Daha sonra Hüreymilədən öz doğma şəhəri Üyeynəyə qayıtmışdır. Həmin vaxt Üyeynə şəhərinə Osman ibn Həmd rəhbərlik etmişdir. Burada Osman ibn Həmdlə Məhəmməd ibn Əbdülvahab arasında mübahisə baş vermişdir. Və nəticədə İbn Əbdülvahab 1740-cı ildə Üyeynədən Nəcdin başqa bir şəhəri olan Dəriyyəyə köçmüşdür. Həmin dövrdə Dəriyyə şəhərinə Məhəmməd ibn Səud rəhbərlik etmişdir. İbn Səudla İbn Əbdülvahab arasında sıx əlaqələr yaranmışdır. Əvvəllər Dəriyyə şəhərində yoxsulluq və aclıq hökm sürsə də İbn Səud zamanında bu problemlərin hamısı aradan qaldırılmışdır.

Vəfatı
------

Məhəmməd ibn Əbdülvahab 1786-cı ildə Osmanlı imperiyasının tərkibində olan Ərəbistan yarımadasında vəfat etmişdir.

Mənbə
-----

* Ayətullah Cəfər Sübhani, "Sələfi məzhəbi"

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Cheikh Mohammed Ibn Abd Al Wahab // Babelio (fr.). 2007.
3. 1 2  Muhammad ibn Abd al-Wahhab // SNAC (ing.). 2010.
4. ↑  Nəcd Alusi tarixinin xülasəsi, səh. 111–113
5. ↑  Osman ibn Sənəd əl-Bəsri, "Tarixi-Bağdad", səh. 152
6. ↑  
Alusi İbn Bişr Nəcdinin dilindən belə rəvayət edir:
"Mən Dəriyyə əhalisinin ağır güzəran keçirməyinin şahidi olmuşam. Sonralar bu şəhər Səudun vaxtında çox dəyişdi. Camaat çoxlu mal-dövlətə, bəzəkli əşyalara, cins atlara və bahalı paltarlara sahib olmuşdu. Bunu sözlə ifadə etməyə dilin qüdrəti çatmaz. Gözümlə şəhər bazarlarının birində kişilərin bir tərəfdə, qadınların başqa bir tərəfdə olduqlarını gördüm. Bu bazarda qızıl, gümüş, silah, dəvə, qoyun, at və hər növ ərzaq məmulatlarının satıldığının şahidi oldum. Bazarı satıcıların və alıcıların səs-küyü bürümüşdü. Biri "aldım", digəri isə "satdım"–deyə, bal arısı kimi bir-birlərinə dəymişdilər."
"Tarixi-İbn Bişr Nəcdi"
7. ↑  "Tarixül-Məmləkətil-Ərəbiyyatis-Səudiyyə", c. 1, səh. 51

Həmçinin bax
------------

* Vəhabilik

Xarici keçidlər
---------------
**Sərdar Ünsal** (*türk.* Serdar Ünsal; 24 fevral 1956, İğdır) — köşə yazarı, jurnalist, müəllim və *İğdır Azərbaycan Evinin* rəhbəri.

Bioqrafiyası
------------

1956-cı ildə İğdırda anadan olmuşdur. İlk orta təhsilini İğdırda almışdır. Daha sonra Balıkesir Necatı bəy Təhsil İnistitutunun Türkcə bölümünü bitirmişdir. Sonra Əskişəhər Anadolu Universitetinin Türk dili və Ədəbiyyatı bölümündən məzun olmuşdur. Konya və İğdırda müxtəlif məktəblərdə müəllimlik və idarəçilik etmişdir. 1973-cü ildən etibarən müxbirlik, jurnalistlik və köşə yazarlığı ilə də məşğuldur. Keçmişdə Sabah, Akşam, Tərcüman, Anadolu Ajansının İğdır müxbirliyini etmişdir. Hal-hazırda da TRT İğdır bölgə təmsilçisidir. Doğu Anadolu Jurnalistlər Cəmiyyətindən müxtəlif mükafatlar almışdır. Doğu Anadolu Jurnalistlər Federasiyası üzvü, İğdır Jurnalistlər Cəmiyyəti Başqan müavini, Türkiyə Azərbaycan Dostluq Dərnəkləri Fedrasiyası Başqan müavini və İğdır Azərbaycan Evi Dərnəyinin rəhbəridir.

Əsərləri
--------

* *Ürəyim İrəvanda qaldı*
* *Azərbaycan şərqi və türküləri*
* *Ürəyim Xocalıda qaldı*
* *Yaşayanların gözü ilə Erməni zülmü*
* *Qapımızdakı təhlükə: saatlı bomba Metzamor*
* *İğdırda yaşayan Cəfərilərin adər və ənənələri*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sərdar Ünsal: "Heydər Əliyev türk dünyasının ən böyük liderlərindən biridir"". 2021-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-01.

Xarici keçidlər
---------------

* Göstəriləcək mətnSərdar Ünsal: "Heydər Əliyev türk dünyasının ən böyük liderlərindən biridir"
**Mersin Talim Yurdu** və ya köhnə adı ilə **Mersin İdman Yurdu** — Türkiyənin Mersin şəhərini təmsil edən və 1925-ci ildə qurulmuş köhnə futbol klubu.

Tarixi
------

Uğurları
--------

* **1-ci Liqa**

**Çempion (5)**: 1966–67, 1975–76, 1979–80, 1981–82, 2010–11
**Pley-off çempionat** (1): 2013–14
* **2-ci Liqa**

İkinci (2): 2001–02, 2008–09
* **Türkiyə Kuboku**

Finalist (1): 1982–83
* **Türkiyə Həvəskar Futbol Çempionatı**

**Çempion (1)**: 1963
* **Baş nazir Kuboku**

**Çempion (1)**: 1967
* **Çuqurova Futbol Liqası**

**Çempion (4)**: 1927, 1931, 1932, 1932–33

Liqa mübarizələri
-----------------

* **Super Liqa: 15 mövsüm**

1967–1974, 1976–1978, 1980–1981, 1982–1983, 2011–2013, 2014–2016

* **1-ci Liqa: 35 mövsüm**

1963–1967, 1974–1976, 1978–1980, 1981–1982, 1983–2001, 2002–2006, 2009–2011, 2013–2014, 2016–2017

* **2-ci Liqa: 5 mövsüm**

2001–2002, 2006–2009, 2017–2018

* **Həvəskar Liqası: 39 mövsüm**

1925–1963, 2018–2019

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Tematik saytlar | ТФФ |
"Element" ani mesajlaşma müştərisində qrup söhbətinin ekran görüntüsü.
**Çat otağı** və ya **söhbət otağı** (və bəzən **qrup çatı**) — əsasən sinxron konfransın istənilən formasını, bəzən hətta asinxron konfransı təsvir etmək üçün istifadə olunan termin. Beləliklə, bu termin real vaxt rejimində onlayn çat və yad insanlarla onlayn qarşılıqlı əlaqədən (məsələn, onlayn forumlar) tam immersiv qrafik sosial mühitlərə qədər istənilən texnologiyanı ifadə edə bilər.

Çat otağının əsas istifadəsi digər istifadəçilər qrupu ilə mətn vasitəsilə məlumat mübadiləsi etməkdir. Ümumiyyətlə, eyni söhbətdə birdən çox insanla söhbət etmək imkanı çat otaqlarını daha çox təkbətək ünsiyyət üçün nəzərdə tutulmuş ani mesajlaşma proqramlarından fərqləndirir. Müəyyən bir çat otağındakı istifadəçilər, ümumiyyətlə, paylaşılan internet və ya digər oxşar əlaqə vasitəsilə bağlıdırlar. Yeni texnologiya fayl mübadiləsi və veb-kameraların istifadəsinə imkan vermişdir.

Tarixi
------

İlk söhbət sistemi 1971-ci ildə ABŞ hökuməti tərəfindən istifadə edilmişdir. Bu, Berkli Universitetindən gənc fəlsəfə doktoru məzunu Mürrey Turoff tərəfindən hazırlanmışdır.

İlk xüsusi onlayn söhbət xidməti 1980-ci ildə "CompuServe CB Simulator" idi. Bu, Ohayoda "CompuServe"in icraçı direktoru Aleksandr "Sendi" Trevortərəfindən yaradılmışdır. Çat otaqları AOL ilə əsas populyarlıq qazanmışdır.

Oyunlarda
---------

Oyunlar tez-tez çat otaqlarında da oynanılır. Bunlar adətən oyunu keçirmək üçün otağa qoşulan IRC bot kimi xarici proses tərəfindən həyata keçirilir. Trivia sual-cavab oyunları ən çox yayılmışdır ki, "*Hunt the Wumpusdur*" buna nümunədir.

Həmçinin bax
------------

* Elektron poçt
* Internet Relay Chat
* Onlayn çat

İstinadlar
----------

1. ↑  *Subramanian, Ramesh.* "CSDL | IEEE Computer Society". www.computer.org. 2023-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-02.
2. ↑  "CompuServe Innovator Resigns After 25 Years", *The Columbus Dispatch*, 11 May 1996, p. 2F
3. ↑  "Wired and Inspired", *The Columbus Dispatch* (Business page), by Mike Pramik, 12 November 2000
4. ↑  "This Week in History: Man caught on tracks is killed". 2023-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-02.
5. ↑  "INTERESTING IDEA !". alt.irc. 28 July 1991. 27 September 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 March 2015.

Xarici keçidlər
---------------

* *The Psychology of Cyberspace* (2006)—E-book exploring the psychological aspects of online environments by Dr. John Suler, Rider University
* *Woolley, David R.* "PLATO: The Emergence of Online Community". Matrix News. January 1994. September 4, 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 16, 2012.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNE: XX546240 · LCCN: sh97004058 · Microsoft: 2777352073 · NDL: 01190266 |
**Hikmət Cavadov** (5 may 1982, Bakı) — Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun (UABD) sədri, hüquq üzrə elmlər doktoru

Həyatı
------

Hikmət Cavadov 1982-ci ilin may ayının 5-də Bakı şəhərində doğulub. 1998-ci ildə Bakı şəhərindəki 42 saylı orta məktəbini fərqlənmə attestatı ilə bitirib. 2002-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin bakalavr, 2004-cü ildə isə magistr pillələrini fərqlənmə diplomları ilə bitirib. 2007-ci ildə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının V. M. Korotskiy adına Dövlət və Hüquq İnstitutunun aspirantura şöbəsini bitirərək 2008-ci ildə Hüquq elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. 2004-cü ildən Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının V. M. Korotskiy adına Dövlət və Hüquq İnstitutunda elmi fəaliyyətlə məşğul olan H. Cavadov 2009–2013-cü illərdə kiçik elmi işçi, 2013–2016-cı illərdə həmin institutun doktorantı olub, hazırda elmi işçi vəzifəsində çalışır. 2018-ci ildə hüquq üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. Bu müddətdə H. Cavadovun hüquq elmi üzrə 2 monoqrafiyası və 40-dan çox elmi məqaləsi çapdan çıxıb.

2023-cü ilin yanvar ayında Ukrayna vətəndaşlığı alıb.

Fəaliyyəti
----------

H. Cavadov 2005–2012-ci illərdə "Demokratiyanın Nəbzi" Beynəlxalq İctimai Təşkilatının sədri vəzifəsində çalışıb, 2010-cu ildən "Slovo Azerbaydjana" ümumukrayna qəzetinin şef redaktorudur. 2012-ci ildən isə Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun (UABD) sədri kimi aktiv ictimai fəaliyyətlə məşğuldur. Ötən müddət ərzində Azərbaycanla bağlı bir sıra uğurlu layihələrə imza atıb. H. Cavadov Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərinə həsr olunmuş 3 elmi konfransın keçirilməsinə (2009–2011-ci illər), Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərindən bəhs edən "Ukraina- Azerbaydjan" Xronika 2000 almanaxının nəşrinə (2010-cu il), Ukrayna — Azərbaycan münasibətlərinə həsr olunmuş "Film o drujbe" tarixi-sənədli filminin hazırlanmasına (2010-cu il), Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı ilə "Diaspor məktəbləri üçün xüsusi dərslik" birgə layihəsinin təşkilinə (2012-ci il), "Xocalıya Ədalət" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası çərçivəsində Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı ilə UABD-nin birgə layihəsi olan "Pilot kotorıy videl ad" tarixi-sənədli filminin ərsəyə gəlməsinə (2012-ci il), Ukraynanın müxtəlif vilayətlərində "Azərbaycan dili Diaspor məktəblərinin"nin təsis edilməsinə (2010–2015) nail olub. H. Cavadov 2014–2016-cı illərdə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Ukrayna Diaspor Mərkəzinin baş koordinatoru olub. 2016-cı ildən Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvüdür.

Mükafatları
-----------

2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Diaspor rəhbəri elmlər doktoru oldu[*ölü keçid*]
2. ↑  "Zelenski Hikmət Cavadova vətəndaşlıq verdi". 2023-01-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-09.
3. ↑  Azərbaycan diasporunun HİKMƏTİ [*ölü keçid*]
**Pərvin Muradova-Dilbazi**- ABŞ Musiqiçiləri Gildiyasının üzvü, Florida Texnologiya Universitetinin professoru

Həyatı
------

Pərvin Muradova-Dilbazi Bakı şəhərində dünyaya gəlib. O,xalq artisti, milli rəqs ustası, baletmeyster və pedaqoq Əminə Dilbazi ilə Musiqi Akademiyasının rektoru olmuş, professor, əməkdar incəsənət xadimi, xalq artisti, bəstəkar Cövdət Hacıyevin qızıdır. Pərvin Muradova-Dilbazi 1972-ci ildə Bülbül adına orta ixtisas məktəbini bitirib. Eyni zamanda Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində də təhsil alıb. 1972-1977-ci illərdə indiki Bakı Musiqi Akademiyasında oxuyaraq, professor Rauf Atakişiyevin rəhbərliyi altında fortopiano ifaçısı və müəllimi ixtisasına yiyələnib. Evlidir, 2 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

1977-1981-ci illərdə indiki Sumqayıt Musiqi Kollecində fortopianodan dərs deyib. 1981-1990-cı illərdə Bakı Musiqi Akademiyasında müəllim işləyib. 
1990-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Amerikaya köçüblər. Elə o vaxtdan da fərdi musiqi dərsləri keçməyə başlayıb. 1994-1995-ci illərdə Melburndakı icma kolleclərindən birində oxuyaraq ingilis dili biliklərini artırıb. 1995-ci ildə "Muradov Piano Studio" sunu açıb. 1996-1998-ci illərdə orta məktəb şagirdlərinə xarici dil kimi rus dilini tədris edib. Müəllimlərin ali atestasiya müsabiqəsindən yüksək balla keçib. Bu ona ABŞ-nin hər yerində müəllim işləmək hüququ verir. Sonra bir müddət yaratdığı studiyada fərdi piano dərsləri keçib. 2013-cü ildə Florida Texnologiya Universitetinə dəvət olunub və orada fortopiano kafedrasını yaradıb. Hazırda həmin kafedranın professorudur. Bundan başqa o, Floridanın "Azərbaycan-Amerika Mədəniyyəti Cəmiyyəti"nin mədəniyyət işləri üzrə direktorudur.

Xeyriyyəçilik fəaliyyəti
------------------------

İndiyədək ABŞ-nin bir sıra ştatlarında, o cümlədən İsveç, İspaniya, Almaniya, İngiltərə, Avstriyada xeyriyyə konsertləri verib. Əldə olunan vəsaiti autizmdən əziyyət çəkən uşaqların müalicəsinə yönəldib. 2017-ci ildən isə "Musiqi, Təhsil və Autizm Fondu"nu yaradıb. Bu fondun xətti ilə bir sıra xeyriyyə işlərinə imza da atıb. 2018-ci ildə Nyu-Yorkda Azərbaycan bəstəkarlarının musiqi əsərlərindən ibarət beynəlxalq müsabiqə təşkil edib. Bu tədbirdə sağlamlığı məhdud imkanlı uşaqlar da iştirak ediblər. 2017-ci ildə Londonda atası Cövdət Hacıyevin əsərlərindən ibarət ingilis dilində kitab nəşr etdirib və həmin il orada konsert də verib. 
Deyir ki, uşaqlarla işləməkdən məmnundur: *"Onların uğurları məni çox sevindirir. İstəyirəm ki, tədbirlərimizə Azərbaycanda autizmdən əziyyət çəkən istedadlı uşaqları da cəlb edim. Amma nədənsə hələ buna nail olmamışam"…*
Xeyriyyə işlərinə görə adı 1999-2000-ci illər üzrə ABŞ-də dərc olunan məşhur "Kim kimdir?" kitabına da salınıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "**Cövdət Hacıyevin yubiley tədbirlərinə Vyana Konservatoriyası da qoşulub**". 2019-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-02.
2. ↑  "Cövdət Hacıyevlə Əminə Dilbazinin ABŞ-də yaşayan canlı əsəri - Pərvin Muradova- Dilbazi". 2019-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-02.
**İmamzadə ziyarətgahı** Masallı rayonunun Hişkədərə kəndi ərazisində yerləşən tikili. Ocağın yaranma tarixi XVI əsrə aid edilir

Ziyarətgah, həmçinin "Nəzirə xanım ocağı" və "Nəzirə xanım türbəsi" kimi tanınır. Rəvayətə görə, burada İmam Museyi-Kazımın nəvələrindən biri Nəzirə xanım dəfn edilib. Nəzirə xanım təqiblərdən yaxa qurtarmaq üçün Azərbaycana köçmüşdür.

Məqbərənin önündə olan kitabədə isə burada İmam Museyi-Kazımın nəvəsi İbrahimin dəfn olunduğu qeyd edilir.

1880–1890-cı illərdə orada yaşayan kənd ağsaqqalı Mirzəcan Səlimov qəbrin yerində taxtadan daxma tikib. Sonra isə kənd sakinləri Mirzağa və Əbülfəz onu sökərək yenidən kərpicdən inşa ediblər, lakin tikili sonradan dağılıb.

1950-ci illərdə sovet hökuməti bu ocağı ziyarət etməyi qadağan etmək istəsə də, buna nail ola bilməyib. 1960-cı ildə hökumətdən gizli olaraq kənd sakinləri İmamzadənin üstünü çay daşları ilə düzəldiblər. Buna baxmayaraq, tikili zaman keçdikcə yararsız hala düşmüşdür.

2001-ci ildə məqbərə Əlirza Nəriman oğlu Qafarov adlı şəxs tərəfindən bərpa olunub. Ziyarətgahın bənnası Ərəstun Məmmədov idi.

Türbə düzbucaqlı formadadır, fasadı kiçik ağ və qırmızı kərpiclərlə üzlənib. Pirin damı dəmir təbəqə ilə örtülüb. Ocağın taxtadan tağvari formada olan pəncərələri və qapısı mövcuddur. Ziyarətgahın səkkizbucaqlı bir günbəzi var və onun üstündə aypara və ulduz rəmzləri qoyulub.

Ocağın həyətində olan nil ağacının 500 ildən çox yaşı var.

İmamzadə piri ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi hesab edilir.

Ədəbiyyat
---------

* Aqşin Əliyev. Masallının tarix və mədəniyyət abidələri – ziyarətgahlar. Bakı-2021.
* Həşim Həsənoğlu. Azərbaycanın dini-tarixi abidələri, ziyarətgahları, seyyidləri, övliyaları. Bakı-2005.
**Nurəddin Qənbər** (*azərb.* *Nurəddin Qənbər oğlu Mirzəyev*‎; d.20 iyun 1933, Ağcabədi, Qaradolaq k.) — nasir, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın Fəxri cərrahı, Müharibə və Əmək vətəranı.

Həyatı
------

1933-cü ildə iyunun 20-də Azərbaycanın Ağcabədi rayonunun Qaradolaq kəndində anadam olub. 1950-ci ildə Zərdab rayonunun mərkəzindəki M.Qorki adına orta məktəbi bitirib. N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsilini davam etdirir. 1957-ci ildə əmək fəaliyyətini Türkmənistanda cərrah-həkim kimi başlamışdır. 1957-61-ci illərdə Kazançik şəhəri xəstəxanasında cərahiyyə şöbəsinin müdiri, 1961-71-ci illərdə Azərbaycanda - Ağcabədi rayon mərkəzi xəstəxanasında cərrah-həkim, 1971-ci ildə baş həkimin müavini, 1973-74-cü illərdə isə baş həkim vəzifəsində çalışmışdır. Hazırda Bakıda akademik Mir Qasımovun adına Respublika Klinik xəstəxanasında cərrah-həkim işləyən N.Qənbər 1982-ci ildə Markisizm-leninizm universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1973-75-ci illərdə Ağcabədi şəhər zəhmətkeş deputatları Sovetinin deputatı seçilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Bədii yaradıcılığa 60-cı illərdən başlayan nasir ilk hekayələrini rayon qəzetində dərc etdirmişdi. Həmçinin etdiyi tərcümələr ilə diqqəti cəlb edən N.Qənbərin "*Meymunun dəfni*", "*Başsız meyit*", "*Zirzəmi*", "*Boğanaq*", "Yoldaş, sən kim aparıb" adlı romanları, "*Kiçik qardaş*", "*Qoşa söyüdün nağılı*", "*Yaralı qağayı*", "*Bir məhəllənin nağılı*" adlı povestləri, habelə bir sıra hekayələri publisit yazıları, pyesləri dövri mətbuatda, həm də nəşriyyatlarda toplu hald çap olunmuşdur. 2009-cu ildə Nurəddin Qənbərin "*Yazdıqlarım həyatımdır*" adlı kitabı çap olunub. Kitabda yazıçının müxtəlif illərdə yazdığı hekayə, oçerk və məqalələri, eləcə də əsərləri haqqında yazılmış rəylər, resenziyalar, şeirlər toplanıb. Kitaba yazıçının "*Yağlıvənd gölündə faciə*" pyesi də daxil edilib. 

### Əsərləri

* "*Kiçik qardaş*" (povest) (1979);
* "*Qara söyüd*" (povest və hekayələri) (1985);
* "*Xeyir xəbər*" (povest və hekayələri) (1986)
* "*Yazdıqlarım həyatımdır*" (2009)

Mükafatları
-----------

Dörd medalla təltif olunan nasir, eyni zamanda "*Qızıl qələm*" və "*İsi Məlikzadə adına mükafat*"ın laureatı, səhiyyə əlaçısıdır.

Xarici keçidlər
---------------

* Qara Bəylərin nəğməkar tütəyi
* Nurəddin Qənbər

Mənbə
-----

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı: "Nurlar", 2011.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Dövlət Tərcümə mərkəzi". 2019-07-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-21.
2. ↑  "Nurəddin Qənbərin yeni kitabı nəşr edilib". 2019-07-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-21.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Elmira Qasımova.

**Elmira Məmməd qızı Qasımova** (1 dekabr 1942, Naxçıvan) — Azərbaycanlı şairə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1974).

Həyatı
------

Elmira Qasımova 1942-ci il dekabrın 1-də Azərbaycanda Naxçıvan şəhərində həkim ailəsində anadan olub. Burada 2 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra 1959-64-cü illərdə M.F.Axundov adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Xarici Dillər İnstitunun alman dili şöbəsində təhsil alır. 1964-74-cü illərdə Naxçıvan şəhərində 2 saylı məktəbin müəllimi, 1974-76-cı illərdə tədris-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, 1976-78-ci ildə 10 saylı orta məktəbin direktoru vəzifələrində çalışmışdır. 1978-1979-cu illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan şəhər Komitəsinin katibi seçilmişdir. 1979-80-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının maarif naziri vəzifəsində, 1980-1983-cü illər Azərbaycan KP Naxçıvan şəhər Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində, 1977-2009-cu illərdə Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsinin İdeoloji şöbəsinin müdiri, Naxçıvan şəhər Xalq Deputatları Məclisinin sədr müavini, sədri, Naxçıvan şəhər təhsil şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1979-1984-cü illərdə Naxçıvan MR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

Yaradıcılığı
------------

E.Qasımova ədəbi yaradıcılığa məktəbdə təhsil aldığı illərdə başlayır. "*Yay gecəsi*" adlı ilk mətbu şeiri 1956-cı ildə "*Şərq qapısı*"nda dərc olunub. "*Sevil*" qadınlar məclisinin sədr müavini olan şairə "*Xalqlar Dostluğu*" ordeni ilə təltif olunmuşdur.

### Əsərləri

* Sevdalı könül (şeirlər) (1973);
* Axtar məni (şeirlər) (1979);
* Zəriflik (şeirlər və poemalar) (1985);
* Analar zərif olur (şeirlər) (1999);
* Şirin duyğu (şeirlər və poemalar) (2007);
* Xatirə (2007);
* Ömürdən düşən yarpaqlar (şeirlər və poemalar) (2009).

Mənbə
-----

* Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı: "Nurlar", 2011.
**Vəlizadə İlqar Maqsud oğlu** (1972, Bakı) — azərbaycanlı politoloq və jurnalist.

Həyatı
------

1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Bakı şəhəri 6 nömrəli məktəbi bitirmişdir. 1989–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin coğrafiya fakültəsində ali təhsil almışdır. Diplom işini İqtisadi və Sosial Coğrafiya kafedrasında müfadiə etmişdir. 

1996–2000-ci illərdə AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun aspirantura pilləsində təhsil almışdır. AAK-ın 2022-ci ilin 3 fevral tarixli qərarıyla iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru elmi adını almışdır.

2009-cu ildə "Novosti" Beynəlxalq Mətbuat mərkəzini nəzdində "Cənubi Qafqaz" politoloqlar klubunu təsis edib.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

1994–1996-ci illərdə "Xalq üçün mallar" Azərbaycan Respublikasının Dövlət Konsernində mühəndis, Azərbaycan Respublikası Toxuculuq və Yüngül Sənayesi İşçiləri Həmkarlar İttifaqının Nəzarət-Təftiş Komissiyasının üzvü olmuşdur. 1996–2002 ci illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Reklam və İnformasiya Departamentində sosioloq, redaktor, şöbə müdiri vəzifələrində calışmışdır. 2002–2007-ci illərdə "Publicity" PR agentliyinin müdiri, Azərbaycan Gənc Sahibkarlar Assosiasiyası İctimai Birliyinin icraçı direktoru, "Professional" ictimai-siyasi jurnalının təsisçisi və baş redaktoru olmuşdur. 

### Jurnalistika fəaliyyəti

2007–2014 ci illərdə RİA Novosti Rusiya Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı nəzdində "Novosti" Beynəlxalq Mətbuat mərkəzinin rəhbəri, 2010–2011 ci illərdə RİA Novosti Rusiya Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialının rəhbəri vəzifəsini icra etmişdir.

2015-ci ildən "Sputnik Azərbaycan" multimedia mətbuat mərkəzinin rəhbəri vəzifəsində calışır.

Təltifləri
----------

* 2021-ci ildə Özbəkistan Respublikası prezidenti tərəfindən Özbəkistan Azərbaycan əlaqələrinin möhkəmlənməsi üçün görülən işlərinə görə "Özbəkistan Respublikasının müstəqilliyinin 30 illiyi" medalıyla təltif olunub.

Əsərləri
--------

* Этно-территориальный кризис : на пороге третьего тысячелетия: мировой опыт. Баку :Publiсity, 2002
* Центральная Азия и Южный Кавказ : интеграционные процессы в сердце Евразии
* Портрет на фоне эпохи - Вели Ахундов

İstinadlar
----------

1. ↑  "Президент Узбекистана наградил главу пресс-центра Sputnik Азербайджан". 2022-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-05.
2. ↑  В Баку издана книга "Центральная Азия и Южный Кавказ: интеграционные процессы в сердце Евразии
Все права защищены. Используйте активную ссылку на inform.kz http://www.inform.kz/ru/v-baku-izdana-kniga-central-naya-aziya-i-yuzhnyy-kavkaz-integracionnye-processy-v-serdce-evrazii\_a2332895
3. ↑  "Вели Ахундов – человек из "оттепели"". 2016-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-07.