recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Naadam** (monq.  Наадам) — Monqolustanda ənənəvi festival. Bu festival yerli səviyyədə "*Kişilərin üç oyunu*" adlanır. Oyun əsasən Monqol güləşi, at yarışları və komanda oxatmaları üzrə yay aylarında keçirilir. 
2010-cu ildə Naadam festivalı UNESCO-nun Ümumdünya mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdi.

Festival haqqında
-----------------

2006-cı il Naadam festivalı (Ulan-Bator)
Ən böyük festival (Milli Naadam) 11-13 iyul arası Monqolustanın paytaxtı Ulan-Batordakı Milli İdman Stadionunda keçirilir. Festival rəqqasələrin, idmançıların, atçıların və musiqiçilərin ətraf tanışlığı ilə başlayır. Açılış mərasimi bitdikdən sonra yarışlar başlayır. Yarışlar əsasən at yarışlarıdır.

Naadam monqolların ən qədim tamaşa festivalı olmaqla əsrlər boyu yaşadığı hesab edilir. Bu festival ilə 1921-ci il Monqolustan inqilabı yad edilir. Naadam da yeni dövlətin nailiyyəti qeyd edilir. Naadam 1930-cu ildə sekulyarlaşmaya qədər Buddistlərin və Şamanların bayramı kimi qeyd olunurdu.

Üç oyun
-------

### Güləş

512 və ya 1024 nəfər sərbəst güləşçi doqquz və ya on tur davam edən ələməli turinirdə görüşürlər. Monqol güləşində güləşçilər əlləri ilə və bədəni ilə rəqiblərini toxunuşlarla yıxmağa çalışırlar. Yarışlarda güləşçilər öz rəqiblərini seçə bilirlər. Güləşçilər geyimləri qısa şalvar və çiyinə atılan paltardır. Yarışlarda yalnız kişilər iştirak edə bilərlər.

### At yarışı

Naadam festivalında monqol atları 15–30 km-lik məsafədə yarışırlar. Yarışın uzunluğu atın yaşına əsasən təyin edilir. Məsələn, iki yaşlı atlar üçün 10 mil, 7 yaşlı atlar üçün isə 17 mil məsafə təyin edilir. Ölkənin istənilən hissəsindən 1000 at yarış üçün seçilə bilər. Yarış atları xüsusi pəhrizdə saxlanılır.

### Komanda oxatması

Bu yarışda 10 komanda iştirak edir. Komanda üzvləri həm kişilər,həm də qadınlar ola bilər. Hər komanda oyunçusuna 4 ox verilir. Kişilər 75 metrdən, qadınlar isə 65 metrdən ox atırlar. Ənənəvi olaraq komandalar müsabiqə zamanı milli geyim geyinirlər.

Qalereya
--------

* 2005-ci il Naadam festivalında güləşçilər2005-ci il Naadam festivalında güləşçilər
* Naadam festivalı zamanı Monqol atlarıNaadam festivalı zamanı Monqol atları
* Naadam festivalında Monqol atlısıNaadam festivalında Monqol atlısı
* İki atlı finiş yarışdaİki atlı finiş yarışda
* 2005-ci il Naadam festivalında qadın oxçular2005-ci il Naadam festivalında qadın oxçular

İstinadlar
----------

1. ↑  Lacaze 2010
2. ↑  "Naadam, Mongolian traditional festival" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine UNESCO Culture Sector. İstifadə tarixi:2015-11-4
3. ↑  Atwood Christopher Pratt, 1964-Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, Fact On File, Ink
**Yeni İrlandiya** (*ing.* New Ireland) — Bismark arxipelaqına daxil olan Papua-Yeni Qvineya ərazisində yerləşən ada. Ümumi sahəsi 7 404,5 km², əhalisi 118 350 nəfər təşkil edir. Ada Yeni İrlandiya vilayəti ərazisinə daxildir. Mərkəzi Kavienq şəhəridir.

Cografiya
---------

Ada Bismark arxipelaqının Yeni Britaniya. Ada uzunsov formaya malikdir. Uzunluğu 400 kilometrdir. Eni 10 km təşkil edir. Tropik meşələri ilə örtülüdür. Ən hündür nöqtəsi Tarom dağıdır (2379 m). Ada Bismark dənizi ilə Sakit okean arasında yerləşir. Yeni Britaniya adası ilə Müqəddəs Georgi boğazı vasitəsi ilə ayrılır.

Tarixi
------

Adada 30,000 il öncəyə aid insan məskənləri aşkarlanmışdır.

1616-ci ildə Holladiyalı dənizçi Yakob Lemer və Villem Kornelis Sxauten tərəfindən aşkarlanır. Ada ispan və holland gəmilərinin dayanacaq rolunu oynamağa başlaylr. 1767-ci ildə Filip Kateret tərəfindən Yeni Britaniya və Yeni İrlandiya adalarının bir-birindən ayrı ada olduqlarını müəyyən edir. O, adanı Yeni İrlandiya (*Nova Hibernia*) adlandırır.

1870-ci illərdə taçirlər ada sakinlərini kütləvi şəkildə qula çevirərək Avstraliyaya və Samoaya aparırlar. 1879-ci ildə adada markiz de Ray insanları aldadaraq ağları ora cəlb edirdi. İnsanlara yararsız torpaqları satırdı. Adaya gələn ağlarən çoxu ya açlıqdan yada malariyadan həlak ölüur. Sağ qalanlar Avstraliyaya aparılmışdır. Markiz isə bir müddət sonra Fransada dəlilikdən ölür. 
1885 - 1899-ci illərdə Yeni İrlandiya Almaniya imperiyasının prorektoratlığına verilir. 1899 - 1914 illərdə «Yeni Meklenburq» (*alm.* Neumecklenburg‎) adlandırırlır.

İkinci Dünya müharibəsi dönəmində ada Yapon ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur. 18 sentyabr 1945 ildə Yeni İrlandiya adasında yerləşən yopon qüvvələri Amerikan *HMS Swan* gəmisində imzalanmış danışıqsız təslim aktına imza atıldıqdan sonra təslim olmuşlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  United Nations Environment Program, "Islands by land area: New Ireland Arxivləşdirilib 2012-07-13 at Archive.today, "*islands.unep.ch* (1988).
2. ↑  "New Ireland Province" (PDF). 2017-08-08 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-09.
Nablus, *Шхем* (*ərəb.* نابلس‎; ivr. ‏שְׁכֶם‏‎ — *Şxem*, antik dövrdə **Flaviya Neapolis**, *lat.* Flavia Neapolis) — Nablus əyalətinin inzibati mərkəzi olan Samariyanın tarixi bölgəsində Fələstin Muxtariyyətinə daxil İordan çayının qərb sahilində şəhər.

Əhalisi əsasən fələstinlilərdən ibarət təxminən 130.000 min nəfərdir. Şəhər əhalisinin çoxu müsəlmanlardır. Qarizim dağında ayrı bir ərazidə 350-yə yaxın samariyalı yaşayır.

İncildə məlumat
---------------

Nablus şəhəri İncil dövrünlərdən Xiva tayfasının əsas mərkəzi kimi tanınmışdır.

Tarixi
------

Bizim eradan əvvəl 400-cü ildə şəhər iri mədəniyyət mərkəzinə və samariyalıların müqəddəs yerinə çevrildi. Eramızın əvvəllərində romalılar tərəfindən tutularaq imperator Vespasianın şərəfinə Flavius Neapolis adlandırıldı. Sonralar bu ad ərəbcə Nablus deyə çağırıldı. Şəhərdə qədim hiksos məbədinin qalıqları qorunub saxlanılmışdır. Müqəddəs Anna kilsəsi və Sidon türbələri turistlər arasında az məşhurdur. 1120-ci ildə səlibçilər şəhərdə Nablus Katedralını toplamışdılar.

Şəhərin görməli yerləri
-----------------------

* Ən-Nəsr məscidi
* Nablus mərkəzi məscidi
* İosifin türbəsi

Qardaşlaşmış şəhərlər
---------------------

* Lill, Fransa
* Nazaret, İsrail
* Dublin, İrlandiya
* Korne, İtaliya
* Florensiya, İtaliya
* Neapol, İtaliya
* Nürnberq, Almaniya
* Toskana vilayəti, İtaliya
* Poznan, Polşa
* Rabat, Mərakeş
* Stavanger, Norveç
* Xasavyurt, Rusiya
* Dandi, Böyük Britaniya

Şəhərin görünüşü
----------------

Şəhərin kənardan görünüşü

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Атлас мира|2010|120|Ливан, Сирия, Израиль, Палестинские территории, Иордания
3. ↑  Книга:СГНЗС|244
4. 1 2  ЭЕЭ|14968|Шхем
5. ↑  Израиль (государство) Arxivləşdirilib 2020-11-28 at the Wayback Machine — статья из Энциклопедии Кирилла и Мефодия
6. ↑  ВТ-ЭСБЕ|Сихем, город
**Gequti kral sarayı** (*gürc.* გეგუთის სასახლე, translit. *gequtis sasaxle*) — Gürcüstan Respublikasının İmereti diyarının Tsxaltubo bələdiyyəsinin Gequti kəndində orta əsrlərə aid kral sarayı. Kutaisi şəhərindən 7 km (4.3 mil) uzaqlıqda yerləşən saray hal-hazırda xarabalıq vəziyyətindədir.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Gequti saray kompleksinin xarabalıqları Rioni çayı sahilindəki 2,000 m2 (0.20 ha) ərazini əhatə edir. 1953-cü və 1956-cı illərdə aparılan ekstensiv tədqiqat işləri mütəxəssislərə tikilinin ilkin arxeoloji təbəqələrini anlamağa və memarlıq üslubunu, eləcə də orta əsrlərə aid dekorasiyaları rekonstruksiya etməyə imkan yaratmışdır. Saray kompleksinin əsas hissəsi hündürlüyü üç metr olan daş postamentin üzərində kərpiclə inşa edilmiş dördmərtəbəli bir tikilidir. Tikilinin geniş, xaçşəkilli bir mərkəzi zalı, zalın üstündə isə diametri 14 m (550 düym) olan tromplara dayanmış günbəz var. Tikilinin nəhəng sütunlarla möhkəmləndirilib. Tikilinin qərbində yerləşən əlavə strukturlar və saray kilsəsi növbəti dövrlərdə – təxminən XIII–XVI əsrlərdə tikilmişdir.

Tarixi
------

Gequti ilk dəfə XII əsrdə, Gürcüstan salnaməsində qeydə alınmışdır. Ən qədim struktur – içərisində nəhəng bir ocaq olan birotaqlı tikili VIII–IX əsrlərə aiddir. Saray kompleksinin əsas hissəsi Gürcüstan kralı III Georginin buyruğuyla tikilmişdir.

Gequti sarayının əhəmiyyəti onun olduqca dünyəvi təbiəti ilə səciyyələndirilir, çünki orta əsr Gürcüstan memarlığının bu günə kimi qalmış nümunələrinin əksəriyyəti kilsələr və monastırlardır. Orta əsrlərə aid dünyəvi hakimiliklərin sənədləri gürcü yazılı mənbələrində mövcuddur.

Gequti kral sarayının əsas kompleksi Gürcüstan tarixinin "Qızıl dövrü"ndə tikilmişdir. Gürcüstanın saray əhli kifayət qədər çevik olsa da, krallığın ikinci paytaxtı və önəmli mədəni mərkəzinin yaxınlıqlarında belə bir sarayın əsasının qoyulmasında başlıca məqsəd daha möhkəm, cəlallı bir saray cəmiyyəti və kral burokratiyası qurmaq idi. Bu, Böyük Tamaranın (hak. 1184–1213) hakimiyyəti dövründə kulminasiya momentinə çatmışdır.

2016-cı ildə xarabalıqları mühasirə edən şüşədən hazırlanmış bir panel ucaldılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Wiki Loves Monuments monuments database. 2017.
2. ↑  *Eastmond, Antony.* Royal Imagery in Medieval Georgia (ingilis). Penn State Press. 1998. səh. 152, 188–190. ISBN 0-271-01628-0.
3. ↑  "Technology shows historic Geguti Palace 800 years ago". Agenda.ge (ingilis). March 11, 2016. July 3, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 5, 2019.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Gequti sarayı*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* 

* *ციციშვილი ი.* Gürcüstan Sovet Ensiklopediyası, III cild, səh. 32, Tbilisi, 1978
* "Gequti". Archived from the original on 2011-09-26. İstifadə tarixi: 2019-07-05. — *www.parliament.ge* saytında. (ing.)
* "Gequti". 2001. Archived from the original on 2003-10-21. İstifadə tarixi: 2019-07-05. — *aia.iatp.org.ge* (ing.)
* "Gequti". Archived from the original on 2005-04-22. İstifadə tarixi: 2019-07-05. — *dgz-gelsenkirchen.de* (alm.)
**Nabur müqaviləsi** — Rusiya ilə Osmanlı imperiyası arasında sərhədləri dəqiq formada müəyyən etmək üçün bağlanmış müqavilə.

Arxa plan
---------

Rusiya imperiyası yeni əldə etdiyi torpaqlardan istədiyi və planladığı gəliri götürə bilmədi. I Pyotrun sağlığında bunu dilə gətirməyə çəkinən rus məmurları onun ölümündən sonra bu fikri dilə gətirməyə başladılar. Lakin Rusiya imperiyası Xəzər sahili vilayətlərdən birbaşa olaraq da çıxa bilmirdi. Çünki onların çıxacağı halda bu yerlər Osmanlı imperiyası tərəfindən ələ keçiriləcəkdi. Bu isə Rusiyaya heç sərf etmirdi. Bu torpaqların mərkəzi Səfəvi hakimiyyətinə geri qaytarılması fikri də inandırıcı görünmürdü. Çünki paytaxtı ələ keçirən əfqan üsyançıları faktiki olaraq Səfəvi hakimiyyətinə son qoymuşdular. Məhz buna görə də Rusiya hökuməti Xəzərboyu əyalətlərdən hələlik əl çəkmirdi.

Osmanlının gələcəkdə həmin yerləri zəbt etməməsi üçün Rusiya hökuməti İstanbul müqaviləsinin Ģərtlərini yerinə yetirmək qərarına gəldi və Osmanlı hökumətini sərhəd məsələlərinin həlli məqsədilə danışığa dəvət etdi.

Şərtləri
--------

1727-ci ildə Şamaxı şəhəri yaxınlığında, Nabur kəndinə Rusiya ilə Osmanlı dövlətlərinin nümayəndələri görüşərək öz aralarındakı sərhədi müəyyən etməyi qərara aldılar.

Hər iki dövlət nümayəndələrinin qərarına əsasən 1727-ci ildən başlayaraq rus qoşunları silah işlətmədən Niyazabad, Cavad, Salyan, Lənkəran, Astara, Talış dağlarının bir hissəsini tutdular. 1728-ci ildə isə Quba və Təngəaltıya sahib oldular.

Əgər ilk çağlarda rus komandanlığı işğal olunmuş şəhərlərdə şah inzibati idarəsini ləğv edib, əvəzinə komendant üsuli-idarəsi yaradırdısa, 1726-cı ildən sonra həmin torpaqlarda ümumi işğal idarəsi təşkil olundu və knyaz V.V.Dolqoruki komandan təyin edildi.

Həmçinin bax
------------

* İstanbul müqaviləsi (1724)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Süleyman Əliyarlı.* Azərbaycan tarixi (PDF). Bakı. səh. 345.
2. ↑  Yeddi cilddə. III cild, 2007. səh. 338
3. ↑  Yeddi cilddə. III cild, 2007. səh. 339

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. III cild. Bakı,2007.

| ⛭ Səfəvilərin sülh müqavilələri |
| --- |
| Sülh müqavilələri | Amasya (1555)  • İstanbul (1590)  • İstanbul (1612)  • Sərab (1618) • Qəsri-Şirin (1639)  • Rusiya-Səfəvi sülh müqaviləsi (1667)  • Peterburq (1723) • Nabur (1727)  • Həmədan (1727)  • Kirmanşah (1732)  • Rəşt (1732) • Bağdad (1733)  • Gəncə (1735)  • İstanbul (1736) |
**Məhəmməd Naci Şövkət Bəy** (1893 - 11 may 1980) — İraq siyasətçisi. İraq hökmdarı I Feysəlin zamanın ölkənin baş naziri.

Erkən həyatı
------------

Məhəmməd Naci Şövkət 1893-cü ildə atası Şövkət Paşa əl-Rifət bəyin əyalət qubernatoru kimi çalışdığı əl-Küt şəhərində dünyaya gəlmişdir. Ailəsi ərəbləşmiş gürcü və türk mənşəyə malik idi. Saaib, Sami və Rifət adlı 3 qardaşı olmuşdur. 1909-cu ildə Naci Bağdadda təhsilini baş vurduğu zaman, atasının Osmanlı parlamentinə seçilməsi ona İstanbulda Hüquq məktəbində oxumasına imkan yaratdı.

Hərbi xidməti
-------------

Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda o, İraqın əl-Hila şəhərində baş prokurorun köməkçisi vəzifəsində çalışırdı. Osmanlı ordusuna qoşulan Şövkət iki il ərzində Yaxın Şərqdə gedən döyüşlərdə iştirak etdikdən sonra 1917-ci ilin martında yaxınlaşan Britaniya qoşunları tərəfindən ələ keçirildi. Britaniya Hindistanında yerləşən əsir düşərgəsinə aparılan Şövkətə və bir sıra digər ərəb zabitlərə azadlıq əvəzində ərəb üsyanına qoşulmaq təklif edildi. Şövkət bu təklifi qəbul etdi.

Baş nazirliyi
-------------

1932-ci ildə İraq kralı Feysəl 1930-cu ildə bağlanmış ingilis-İraq müqaviləsi ilə əlaqədar yaranmış siyasi narazılığı aradan qaldırmaq məqsədilə Şövkətə neytral hökumətə rəhbərlik təklif etdi. İraq siyasətində və müqavilə əleyhdarları tərəfindən güclü müxalifətlə üzləşən bu hökumət cəmi 5 ay davam etdi (3 noyabr 1932 - 20 mart 1933).

Səfirliyi
---------

1935-ci ildə Türkiyəni yaxşı tanıdığına və türk dilini əla bildiyinə görə Şövkət İraqın Ankaradakı nümayəndəsi təyin olundu. Ankarada olduğu müddətdə o, müasir Türkiyəya heyranlıq qazanmaqla yanaşı ölkənin hakim dairələri ilə çox yaxşı əlaqələr qura bildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ghareeb, Edmund A. (2004), *Historical Dictionary of Iraq*, p. 220. Scarecrow Press, ISBN 0-8108-4330-7.
**Geosinklinal** — tektonikanın ən mühüm anlayışlarından olub, yer qabığının nisbətən mütəhərrik və sabit vilayətlərinin bir-birinə qarşı qoyulması nəticəsində meydana çıxmışdır. Geosinklinal haqqında təlimin əsasları kimi bu termin yüksək mütəhərrik, geodinamik gərginliyin təzadlı dəyişməsi, çöküntülərin böyük qalınlığı (10–25 *km*), yer qabığının əhəmiyyətli dərəcədə parçalanması və yüksək keçiriciliyi, aktiv maqmatizm və metamorfizmlə səciyyələnən zona kimi başa düşülür; geosinklinal inkişafı ilə sıx bağlı olan yer qabığının xətti uzanmış, qövsvari və ya mozaik qurulmuşlu zonalarıdır; inkişafın başlanğıc mərhələsində geosinklinal gömülmənin üstünlüyü (geosinklinal mərhələnin özü) və dəniz şəraitləri ilə, yekun mərhələsində isə qalxmaların (orogen mərhələ) və dağəmələgəlmənin üstünlüyü ilə səciyyələnir; həmçinin fiziki halı intensiv qırışıqəmələgətirmə proseslərinə şərait yaradan plastik zonalardır. Geosinklinal yer qabığı və üst mantiyanın quruluşu və qalınlığı xeyli dəyişkən olub kəskin qravitasion anomaliyalar və xətti anomaliyalı maqnit sahələri ilə səciyyçələnir. Müasir (və çox güman, qədim) geosinklinal yüksək seysmikliklə fərqlənir. Geosinklinal nəzəriyyəsinin müasir tektonikaya böyük təsiri çoxsaylı terminlərin olmasında da özünü göstərir. Bu terminlərdən başlıcaları bunlardır: Geosinklinal sistem, Geosinklinal vilayət, Geosinklinal mütəhərrik qurşaq.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 161820406 · NDL: 00573016 |
**Hovav Sekulets** (ivr. ‏חובב סקולץ‏‎; d. 19 noyabr 1986, Hayfa, İsrail) və ya səhnə adı ilə **Hovi Star** — İsrail müğənnisi, bəstəkarı və aktyoru. O, İsraili 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı və musiqi karyerası
--------------------------

Hovav Sekulets 19 noyabr 1986-cı ildə İsrailin Hayfa şəhərində anadan olmuşdur. O, altı yaşında ikən İsraildə keçirilən uşaqlar üçün musiqi yarışmalarına qatılmışdır. Hərbi xidmət zamanı Hovi İsrail Müdafiə Qüvvələri orkestrının tərkibində yer almışdır. İfaçı eyni zamanda açıq şəkildə geydir. O, musiqi ilə yanaşı həm də qrim artistidir.

2009-cu ildə Hovi İsrailin *Kokhav Nolad* musiqi yarışmasında iştirak etmişdir. Yarışmada ümumilikdə yeddinci yeri qazanan ifaçı həmin ildə eyni zamanda ölkəsində keçirilən uşaqların mahnı festivalında özünün bəstələdiyi "Little boy, big boy" mahnısı ilə çıxış etmişdir. Növbəti ildə Hovi *Kokhav Nolad* musiqi yarışmasına aparıcı olaraq dəvət olunmuşdur. Aparıcılıq etdiyi müddətdə o, həm də musiqi karyerasını davam etdirmiş və ifaçının "Playing dangerous" və "Boyfriend" kimi sinqlları buraxılmışdır.

Musiqiyə bir illik fasilə verdikdən sonra Hovi "W.S.I.L." mahnısı ilə yenidən İsrail səhnəsinə geri dönmüş və tur çərçivəsində dünyanın bir çox ölkələrində konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.

Bəstəkar olaraq Hovi bir çox İsrail müğənniləri üçün mahnılar yazmışdır. O, eyni zamanda bir çox xarici filmlərin ivrit dilinə olan dublyajlarında səs aktyoru olaraq rol almışdır.

2015-ci ildə Hovi Star İsrailin 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak etmiş və nəticədə bütün rəqiblərini geridə qoyaraq qələbə qazanmışdır. İfaçının Avroviziya səhnəsində ifa etdiyi "Made of Stars" mahnısı 2016-cı ilin mart ayında videoklip ilə birlikdə təqdim olunmuşdur.

Hovi müsabiqənin 12 may tarixində baş tutan ikinci yarımfinal mərhələsində 4-cü səhnə almışdır. Nəticədə isə 147 xalla 7-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Finalda bir daha öz mahnısını ifa edən Hovi 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 135 xal toplayaraq, 14-cü yerdə qərarlaşmışdır. Finalda İsrail təmsilçisinin Almaniyadan 12 xal qazanması şounun yadda qalan məqamlarından biri olmuşdur.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "משחק באש" (Playing With Fire) | 2009 |
| "בויפרנד" (Boyfriend) | 2010 |
| "W.S.I.L"(Nimrod Qabay ilə duet) | 2011 |
| "Something That I Want"(Alon Şarr ilə duet) | 2014 |
| "Made of Stars" | 2016 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hovi Star to represent Israel in Stockholm". Eurovision.tv. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 mart 2016.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Nadav Qedj  "Golden Boy"** | **İsrail Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2016** | Sonrakı:**İmri Ziv  "I Feel Alive"** |
**Cüzeppe Savoldi** (it. Giuseppe Savoldi ; 21 yanvar 1947, Qorlaqo, Lombardiya) — İtaliyalı keçmiş futbolçu. "Atalanta", "Bolonya" və "Napoli", eləcə də İtaliya millisində oynayıb.

Bioqrafiya
----------

Cüzeppe 21 yanvar 1947-ci ildə İtaliyanın Berqamo əyalətində yerləşən Qorlaqo komunnasında doğulub.

Karyerası
---------

### Klub Karyerası

Savoldi A Seriyasında debütunu 1965-ci ildə "Atalanta"nın heyətində edib. 1968–1975-ci illərdə "Bolonya"da oynayır. "Bolonya"da keçirdiyi 201 oyunda 85 qol vurur. 1975-ci ildə iki milyard lirəyə (1,2 milyon funt) Napoliyə transfer olunur. Bu, o dövr üçun rekord qiymət idi.

"Napoli"də 4 il oynadıqdan sonra yenidən "Bolonya"ya qayıdır. Ancaq 1980-ci ildə "Bolonya"da olarkən Savoldi futbol qalmaqalında iştirak etməkdə günahlandırlır. Bunun nəticəsində 3,5 illik diskvalifikasiya edilərək futboldan uzaqlaşdırılır. İki illik cəzadan sonra 1982/83 mövsümündə təkrar futbola qayıdır. Futbola ikinci dönuşundən sonra "Atalanta" ilə müqavilə bağlayır və burada 1 mövsum keçirib 16 oyunda meydanda olaraq bir qol vurur.

Karyerası ərzində İtaliya A Seriyasında 405 matçda iştirak edib və 168 qol vurub.

### Milli komanda

Savoldinin İtaliya milli komandasında çıxışları çoxda uğurlu olmayıb. O, burada yalnız dörd oyun və bir qol ilə yadda qalıb.

### Məşqçi karyerası

Savoldi karyerasını bitirdikdə sonra üç il məşqçi işləyir. İlk klubu 1988-ci baş məşqçisi olduğu "Telgate" klubu olur. Ancaq bir il sonra klub dağılır və Savoldi klubdan ayrılmaq məcburiyyətində qalır. Daha sonra 1991-ci ilə qədər "Karrarese" klubunda məşqçi kimi işləyir. .

Ailə üzvləri
------------

Kiçik qardaşı Canluci Savoldi və oğlu Canluka Savoldi də peşəkar futbolçulardı.

Qeydlər
-------

1. 1 2  Giuseppe Savoldi // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  Almanacco illustrato del calcio 1990, edizioni Panini, pag. 329
3. ↑  Almanacco illustrato del calcio 1990, edizioni Panini, pag. 336
4. ↑  Almanacco illustrato del calcio 1991, pag.310

Xarici keçidlər
---------------

* Cüzeppe Savoldi National-Football-Teams.com'da

Ədəbiyyat
---------

* *E. Corbani, P. Serina.* Cent'anni di Atalanta. 2. Bergamo. Sesaab. 2007. ISBN 978-88-903088-0-2, 978-88-903088-2-6.
**Qalina Bıstrova** (8 fevral 1934, Naxçıvan – 11 oktyabr 1999, Volqoqrad) — Yüngül atletika üzrə üç qat Avropa çempionu, Əməkdar idman ustası.

Həyatı
------

Qalina Doljenkova atasının sərhədçi kimi xidmət etdiyi Naxçıvan şəhərində anadan olub. Atası 1941-ci ildə cəbhəyə gedib, iki ildən sonra səhhəti ilə əlaqədar onu azad ediblər və Pyotr ailəsi ilə birgə Qorkiyə köçüb. Kanabensk rayonunda Qalina yeddi sinif bitirib, sonra isə valideynlərindən gizli olaraq Bədən Tərbiyəsi Texnikumuna daxil olub. Sonradan onun həyat yoldaşı olan Vasili Moiseyeviç Bıstrovun rəhbərliyi ilə yüngül atletika ilə məşğul olub. 1953-cü ildə onların oğlu Sergey anadan olub. Bıstrova karyerasını bitirdikdən sonra məşqçi kimi çalışıb. 50-ci illərdə onun çanağ bud oynağında kəskin ağrılar başlayıb və həkimlər ona osteoartroz diaqnozunu qoyub. 1972-ci ildə həyat yoldaşı və oğlu Volqoqrad şəhərinə köçüb, sonra Qalina özü də oğlunun yanına köçüb.

Karyera
-------

Qalina Melburn Olimpiadasında 80 metr məsafəyə maneələrlə qaçışda dördüncü olub, bununla da avstraliyalı bürünc mükafatçısı Norma Trauerlə eyni vaxt nümayiş edib. İki il sonra Avropa çempionatında Bıstrova iki qızıl medal qazanıb — beşnövçülük və 80 metr məsafəyə qaçışda. Qalina Romada Olimpiya oyunlarında 80 metr məsafəyə maneələrlə qaçış finalında yenə iştirak edib və 5-ci olub. 1962-ci ildə Avropa çempionatında o yenidən beşnövçülük üzrə qızıl medal qazanıb. Özünün son olimpiadasında Bıstrova maneələrlə qaçış finalına çıxa bilməyib, amma əvəzində beşnövçülük üzrə bürünc medal qazanıb.

Həmçinin bax
------------

* Yüngül atletika

İstinadlar
----------

1. ↑  "Галина Быстрова. Боль разведу руками" (rus). Федерация лёгкой атлетики Нижегородской области. 2013-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-01-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Galina Bystrova Arxivləşdirilib 2011-09-03 at the Wayback Machine
**Sabsay Pinxos (Pyotr) Vladimiroviç** (19 iyun (1 iyul) 1893 və ya 19 iyun 1893, Odessa, Xerson quberniyası[d] – 25 aprel 1980, Bakı) — sovet heykəltəraşı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1947), Azərbaycan SSR xalq rəssamı (1960), SSRİ xalq rəssamı (1973), 1-ci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı.

Həyatı
------

Pinxos Sabsay Odessa Rəssamlıq Texnikumunu və Peterburq Rəssamlıq Akademiyasını bitirib. 1917-ci ildə Odessa Təsviri İncəsənət İnstitutunda pedaqoji fəaliyyətə başlayıb.

1918-ci ildə Vladimir İliç Leninin portret heykəllərini, "Əmək" monumental barelyefini yaradıb. 1928-ci ildən başlayaraq Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində dərs deməyə başlayıb. İki il sonra onun Mirzə Fətəli Axundovun abidəsinin açılışı olub. Bakıda monumental heykəllərlə yanaşı, həm də barelyeflərin üzərində işləyib. 1932-ci ildə Sabsay 55 fiqurdan ibarət olan 22 metr hündürlüyündə "İdmandan əməyə və müdafiəyə doğru" barelyefi yaradır. Bu əsər Bakıda İdman Sarayında qoyulub. 1933-cü ildə Bakı Fəhlə Teatrının foyesində onun müəllifi olduğu bir sıra barelyeflər yer alıb. 1937-ci ildə Sabsay Bakı neftçilərinə həsr etdiyi 12 metrlik "Qazma zərbəçiləri" bareyefinin də açılışı baş tutub.

"Neftçi Kaveroçkin", "Rəssam S. Bəhlulzadə", "Neftçi Babayev", "Yazıçı Süleyman Rəhimov", S. Vurğunun mənzil-muzeyi üçün monumental portreti və s. ibarət portretlər qalereyası var. "A. S. Puşkinin portreti" ("Elegiya") onun ən kamil əsərlərindəndir.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 23 aprel 1940
* Stalin mükafatı (I dərəcə) — 1942 (Bakıdakı S. Kirov heykəlinə görə)
* "Lenin" ordeni — 9 iyun 1959
* "Azərbaycan SSR xalq rəssamı" fəxri adı — 24 may 1960
* "SSRİ xalq rəssamı" fəxri adı — 5 oktyabr 1973
* "Xalqlar Dostluğu" ordeni — 31 iyul 1978
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  The Fine Art Archive. 2003.
2. ↑  Сабсай Пинхос Владимирович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Tau adası**-(tay เกาะเต่า)- Tısbağa adası mənası verən bu adalar Siam körfəzində yerləşən Tailanda məxsus ada.

Etimologiyası
-------------

Bu adanın sahillərində çoxlu dəniz tısbağaları yaşayıb çoxalmışlar. Son dövrlərdə isə tısbağalar yox olmuşlar. Bu onunla izah olunur ki, yeni doğulmuş dəniz tısbağa balaları daha çox işıqlı sahillərə meyl edirdilər. Belə ki, hal-hazırda sahil əraziləri plyajlar, otellər tutduğu üçün onların dəniz yolunu tutması daha rahatlanmışdır. Bəzi fərziyyələrə görə isə ada formasına görə tısbağanı xatırladırdı. Adanın əsas limanının sahilində dəniz tısbağasının heykəlini görə bilərik.

Coğrafiyası
-----------

Qonşu adaların içərisində bu adanın fərqi, dənizlərlə əhatə etməsi, dayvinq, snorklinq idman növlərinin buranın bütün plyajlarında geniş yayılmışdır. Burada həmçinin fridayvinq, bolderinq, tailand boksu, tailand massajı ilə də məşğul olurlar.

Nəqliyyat əlaqələri
-------------------

Adaya yaxın olan aeroport Samuy adasında yerləşir. Əsas limana getmək üçün katamaranlardan istifadə edilir. Belə ki, bu liman materik və digər adalarla əlaqəni qurmaq üçündür. Adanın içərisində isə motasikl və motorollerlə səyahət edilir.

Maraqlı faktlar
---------------

* 1933-ci ildən 1947-ci ilə qədər Tau adasında siyasi həbsxana mövcud idi.

Qalereya
--------

* (อ่าวแมหาด)(อ่าวแมหาด)
* (อ่าวหลังค่าย) (อ่าวหลังค่าย)
* (อ่าวโฉลกบ้านเก่า)(อ่าวโฉลกบ้านเก่า)
*

Həmçinin bax
------------

* Çanq adası
* Kut adası
* Samet adası

İstinadlar
----------

1. ↑  **↑** Индокитай // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 1999 г. ; отв. ред.: Т. Г. Новикова, Т. М. Воробьёва. — 3-е изд. стер. отпеч. в 2002 г. с диапоз. 1999 г. — М. : Роскартография, 2002. — С. 148—149. — ISBN 5-85120-055-3.
**Nikolay Stepanoviç Avdakov** (*rus.* Николай Степанович Авдаков; 28 fevral 1847, Staro-Şedrinsk[d], Çeçen-İnquş MSSR – 24 sentyabr 1915) — Rusiya iş adamı, dağ-mədən mühəndisi. Bir sıra mədən və qızıl mədən ortaqlıqlarının idarə heyətinin sədri olmuşdur.

Həyatı
------

Avdakov əsasən Fransadan olmaqla, xarici maliyyə kapitalı ilə sıx bağlı idi. O, Rusiyanın cənubunda keçirilən mədənçilərin qurultaylarında konqreslər şurasının sədri seçilmişdi (1900–1905) və səlahiyyətli, yəni hökumətin nümayəndəsi (1878–1915) olmuşdur. Avdakov "Produqol" şurasının sədri və "Prodamet" şurasının üzvü idi. 1906-cı ildən ticarət və sənaye kuriyasından Dövlət Şurasının üzvü olmuşdur. 1907-ci ildən Rusiyada Sahibkarlar Konqresləri Şuralarının sədri olmuşdur. Avdakov sahibkarlarla hökumət arasında sıx əməkdaşlığın tərəfdarı olmuş, sahibkarlıq təşkilatlarının siyasətsizliyinə çağırış etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Энциклопедический словарь. 2009. Авдаков Николай Степанович.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Деятели России : 1906 г. / Ред.-изд. А. М. Шампаньер. — СПб. 1906. — С. 47.

Xarici keçidlər
---------------

* Портрет Н. С. Авдакова
* Авдаков Николай Степанович
Nikolas Gillen 1942-ci il
**Nikolas Gillen** (d.1902, Kuba-v.1989) — İspaniya Vətəndaş Müharibəsinin iştirakçısı, "Lenin Sülh Mükafatı" laureatı, Kuba Yazıçılar Birliyinin sədri.

Həyatı
------

Nikolas Gillen 1902-ci ildə Kubada dünyaya gəlib. Gənclik illərindən başlayaraq mətbuatda müxtəlif şeirləri ilə çıxış edib. 1937-ci il İspaniya Vətəndaş Müharibəsinin iştirakçılarındadır. 

Altı il doğma vətənindən sürgün olunub və yalnız Kuba İnqilabı uğurla başa çatdıqdan sonra vətəninə qayıda bilib. Şeirlərində kapitalizmin ədalətsizliklərini göstərən, irqçiliyi pisləyən, yaradıcılığının ana xəttini "ağlar-qaralar" mövzusu təşkil edən şairin damarlarından həm afrikalı, həm də avropalı qanı axırdı. O, "Lenin Sülh Mükafatı" və bir neçə nüfuzlu ödüllərin sahibi olub, Kuba Yazıçılar Birliyinin sədri kimi yüksək vəzifədə çalışıb. 

Nikolas Gillen 1989-cu ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Dişlərində səhər, dərisində gecə..."". 2016-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-10.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nikolay Andreyev.
**Nikolay Dvbnhbyeviç Andreyev** (*rus.* Николай Дмитриевич Андреев, 16 fevral 1920 — 15 noyabr 1997) — Sovet və Rusiya dilçisi.

Həyatı
------

Yaradıcılığı
------------

N.D. Andreyevin 1986-cı ildə çap etdirdiyi "Ranne-indoevropeyskiy praəzık" əsəri yalnız Hind-Avropa dillərini deyil, müəllifin Ural və Altay dilləri adlandırdığı dilləri də əhatə edir. Bu dillər boreal (lat. boreus – şimal) yerləşmə əsasında tədqiqata cəlb edilmiş, Ural ətrafı və Altay səmtində yaşayan xalqların -tunqus və mancurların dilləri də əhatə olunmuşdur. Yunan, fin, sanskrit, evenk, latın, litva, nanay, eston, Avesta, qot, xantı, oroç, xett, qədim alman, nehid, qədim slavyan, ulç, oroq, Veda, udagir, erməni və s. dillərdən gətirilən faktlar göstərir ki, müəllifin müqayisə dairəsi Hind-Avropa dilləri ilə məhdudlaşmamışdır. Bu dillərin bir qismi Tunqus-Mancur dil ailəsinə aiddir (nanay, evenk,ulç, oroq, nehid və s.). Müəllifin tədqiqat, müqayisə, uyğunlaşdırma üsulu da maraqlıdır.

Müəllif 203 kök sözün etimoloji müqayisəsi əsasında bu qənaətə gəlmişdir ki, "Mövcudluğunun başlanğıc mərhələsində erkən Hind-Avropa (EHA) ulu dili boreal ulu dil (BUD) daxilində müstəqil qol kimi ayrılaraq, uzun müddət boreal ulu dil tipologiyasından aldığı irsi tam şəkildə saxlamışdır."

A.S.Melniçuk "Dünya dillərinin ümumi qohumluğu haqqında" məqələsi ilə buşmenlərin və huttentotların dillərindən başqa, Yer üzündəki bütün dil ailələrinin qohumluğunu, bir kökdən, bir ulu dildən törəmiş olduğunu daha əsaslı şəkildə, orijinal bir üslubda sübuta çalışmışdır. Müəllif düzgün qeyd edir ki, konkret bir dil ailəsi daxilində şərti işarələrin uyğunluğu prinsipinə əsaslanan komparativistika ulu dilin quruluşunun tarixəqədərki dərinliklərinə enməyə çəpər çəkir, belə bir metodoloji əsasla işləməklə ulu dilin parçalanması, müxtəlif dillərə ayrılması dövrünə aid hadisələrin bərpası mümkün deyildir. Bu cəhətdən müəllif praformaların müəyyənləşdirilməsində vokalizmin mürəkkəb sisteminin rekonstruksiyasından imtina edən N.D.Andreyevin işini ilk iş kimi qiymətləndirir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 99023397 · CiNii: DA00387523 · GND: 1066981493 · ISNI: 0000 0003 9835 5151 · LCCN: n83006309 · NKC: xx0044179 · NSK: 000165850 · NTA: 070851913 · NUKAT: n95004559 · SUDOC: 066643880 · VIAF: 162618781, 728145424707686830843 · WorldCat VIAF: 162618781, 728145424707686830843 |

 |
**Nəsrəddin Yunis oğlu Əliyev** (21 oktyabr 1951, Qasım İsmayılov – 14 sentyabr 1991, Goranboy rayonu) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Nəsrəddin Əliyev 21 oktyabr 1951-ci ildə Goranboy şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Goranboy şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Goranboy rayon Milis Mühafizə bölməsində xidmət etmişdir. 1974-cü ildə Bakı Milis Məktəbinə daxil olaraq 1977-ci ildə həmin məktəbi yüksək nəticələrlə bitirərək hüquqşünaslıq ixtisasına yiyələnmişdir. Müxtəlif illərdə Goranboy Milis şöbəsində əməliyyatçı və sahə müvəkkili vəzifələrində çalışmışdır. 1991-ci ildə Goranboy rayon Todan kəndində Milis bölməsi yaradılandan sonra Nəsrəddin Əliyev kapitan rütbəsi ilə həmin bölmənin əməliyyat müvəkkili vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Döyüşlərdə iştirakı
-------------------

1991-ci ildə erməni hərbi birləşmələri aramsız olaraq Todan, Erkəc, Mənəşli və Buzluq kəndlərini atəşə tuturdu. Nəsrəddin Əliyev və bölmənin digər əməkdaşları həmin kəndlərin müdafiəsində yüngül silahlarla, az bir qüvvə ilə döyüşürdülər. 02 sentyabr 1991-ci ildə Erkəc kəndinə erməni hərbi qüvvələrinin hücumunun dəf olunmasında, yaralıların döyüş meydanından çıxarılmasında Nəsrəddin Əliyevin çox böyük şücaəti olmuşdur.

14 sentyabr 1991-ci il tarixdə Buzluq kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə Nəsrəddin Əliyev Todan milis bölməsinin daha 3 əməkdaşı – bölmə rəisi mayor Fərəcov Ənvər Səyyad oğlu, mayor Hümbətov Rizvan Məşədi oğlu, kapitan Kamandarov Mövsüm Qasım oğlu ilə bərabər qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Ailəsi
------

Ailəli idi. 3 qızı, 1 oğlu yadigar qalıb. 
Qardaşı Əliyev Ziyafəddin Yunis oğlu da 1992-ci ilin iyun ayında Ağcakənd uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.

Xatirəsi
--------

19 dekabr 1991-ci ildə Nəsrəddin Əliyev ölümündən sonra Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif olunub. Goranboy şəhərindəki küçələrdən birinə Nəsrəddin Əliyevin adı verilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-04.
**Pinyao əyaləti** — Çinin mərkəzi Şansi əyalətindəki Tsinzhonqda bir mahaldır. Pinyao Min və Tzin sülalələrindən çoxlu sayda memarlıq abidələri qalmış Çinin ən yaxşı qorunan, ən vacib turistlik məkanlarından biridir. 2010-cu ildən 502,712 nəfər sakini var.

Tarixi
------

Pinyao əyaləti ilk dəfə Çin krallığı vahid güc altında birləşən zaman yarandı. 20-ci əsrdə Yaponiya ilə müharibə zamanı 1938-ci ilin fevralında mahal yapon qoşunları tərəfindən işğal edildi və müharibənin sonuna qədər Yapon işğalı altında qaldı. 1949-cu ildə Yuytsi Xüsusi Dairəsi (榆次 专区) yaradıldı və mahal onun tərkibinə daxil oldu. 1958-ci ildə Yuyi Xüsusi Rayon Tsinzhonq Xüsusi Bölgəsi (晋中 专区) adlandırıldı. 1970-ci ildə Tsinzhonq Xüsusi Rayonu Tsinzhonq şəhəri (晋中 地区) adlandırıldı. 1999-cu ildə Çin Xalq Respublikası Dövlət Şurasının qərarı ilə Tsinzhonq rayonu və Yuqi şəhəri dağıldı və Tsinzhonq şəhəri yaradıldı.

İnzibati bölgüləri
------------------

Pinyao əyalətinin 5 şəhəri və 9 qəsəbəsi var:

| Şəhərləri |
| --- |
| Adı | Sadə. | Ənənəv. | Pinyin |
| Pinyao(Pinyao qıdim şəhər)  | 古陶镇 | 古陶鎮 | Gǔtáozhèn |
| Ninqu | 宁固镇 | 宁固鎮 | Nínggùzhèn |
| Duancun | 段村镇 | 段村鎮 | Duàncūnzhèn |
| Donqquan | 东泉镇 | 東泉鎮 | Dōngquánzhèn |
| Honqşan | 洪善镇 | 洪善鎮 | Hóngshànzhèn |
|  Qəsəbələri |
| Xianqle | 香乐乡 | 香樂鄉 | Xiānglèxiāng |
| Tsonqdu | 中都乡 | 中都鄉 | Zhōngdūxiāng |
| Dutsiazhuanq | 杜家庄乡 | 杜家莊鄉 | Dùjiāzhuāng Xiāng |
| Nanzhenq | 南政乡 | 南政鄉 | Nánzhèngxiāng |
| Xianqyuan | 襄垣乡 | 襄垣鄉 | Xiāngyuánxiāng |
| Tsukenq | 朱坑乡 | 朱坑鄉 | Zhūkēngxiāng |
| Menqşan | 孟山乡 | 孟山鄉 | Mèngshānxiāng |
| Buyi | 卜宜乡 | 卜宜鄉 | Bǔyíxiāng |
| [[Yuebi | 岳壁乡 | 岳壁鄉 | Yuèbìxiāng |
|

İstinadlar
----------
**Nikolay İvanoviç Anserov** – rus antropoloqu, anatomu və morfoloqu.

Haqqında
--------

N. Anserov Moskva Universitetinin tibb fakültəsini bitirmişdir (1916). Perm Universitetində (1923–26), Azərbaycan Dövlət Universitetində (1927–30), Azərbaycan Tibb İnistitutunda (1930–36), eyni zamanda Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnistitutunda (1931–37), 3-cü Moskva Tibb İnistitutunda (1937–41), Moskva Birləşmiş Tibb İnistitutunda (1941–44) kafedra müdiri işləmişdir. Tədqiqatları insanın həzm orqanlarının ontogenezinin və insan skeletinin qan təchizatının öyrənilməsinə həsr edilmişdir. O, uşaqlarda qarışıq qidalanmaya keçdikdən sonrakı və pubertat dövrlərdə bağırsaqların böyüməsini müəyyən etmişdir (1922). Azərbaycan xalqının antropoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsində xidmətləri olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 523. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Nəvfəliyyə** və ya **Nofəliyə**—Liviyanın Sirt rayonunda şəhər.Uvaycə şəhərindən 15 km cənub-şərqindədir.

Tarixi
------

İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında Nofəliyədə (Nəvfəliyyə) 1942-ci ilin sonlarında Ervin Rommelin geri çəkilən qüvvələrindən bəziləri yanacaq tükənəndə qısa bir atışma yeri oldu.O vaxt məscid, bəzi dükanlar və məktəbdən əlavə bir neçə italyan tikilisi olan kiçik bir qala evi idi.

İkinci Liviya Vətəndaş Müharibəsi zamanı Nofəliyədə Yeni Baş Milli Konqres qüvvələri, Liviya Milli Ordusu və müxtəlif hərbçilər İraq Şam İslam Dövləti (İŞİD) ilə vuruşdu.2015-ci ilin fevral ayında qəsəbə İŞİD-in əlinə keçdi. Qırx ağır silahlı maşınlardan ibarət bir karvan Sirt şəhərindən gəldi və Nofəliyə sakinlərinə "tövbə" və Əbu Bəkr əl-Bağdadiyə beyət etmələrini əmr etdi. Döyüşçülər Əli əl-Qarqanini şəhərin "əmiri" təyin etdilər. Nofaliya 19 Mart 2015-ci ildə Yeni Baş Milli Konqres qüvvələri tərəfindən qısa müddətə geri çəkildi , lakin ertəsi gün geri çəkildilər. Ordu şəhəri aldı,, lakin İŞİD şəhəri növbəti həftə Milli ordudan şəhəri geri aldı. 2016-cı ilin Baharında Bunyan Marsous hücumuna qədər hökumətyönlü qüvvələr 31 May 2016-cı ildə şəhəri geri aldılar. Bununla birlikdə, 2016-cı ilin dekabr ayında Benqazi Müdafiə Briqadalarının birləşmələri hesab edilən milis qüvvələri, Konqres qüvvələrini qovaraq Nofəliyənı ələ keçirməyə çalışdı, lakin Liviya Milli Ordusu tərəfindən eyni gündə qovuldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Clifford, Alexander G.* The Conquest of North Africa 1940 to 1943 (first). Boston, Massachusetts: Little, Brown and Company. 1943. səh. 353. OCLC 1044847. reprinted in 2005 by Kessinger Publishing, ISBN 978-1-4191-2656-7
2. ↑  "IS said to have taken another Libyan town". Times of Malta. 10 fevral 2015. 12 February 2015 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Pro-Tripoli forces retake Nawfaliya from ISIS, Al Jazeera". ANSAmed. 19 March 2015. 13 August 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 April 2015.
4. ↑  *Al-Misrati, Naima.* "Libyan army avances toward Tripoli - official". Kuwait News Agency (KUNA). 20 March 2015. 12 October 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2020.
5. ↑  *Westcott, Tom.* "Tripoli forces withdraw from battle for Libyan oil ports". Middle East Eye. 28 March 2015. 8 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2020.
6. ↑  *Ali, Abdullah Suleiman.* "Will IS benefit from Operation Decisive Storm?". 31 mart 2015. 3 April 2015 tarixində arxivləşdirilib.
7. ↑  "UN envoy calls for more unity in defeating Islamic State in Libya". Africanews. 31 may 2016. 27 July 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2020.
8. ↑  "LNA retake Ben Jawad and Nufliya". Libya Herald. 7 dekabr 2016. 8 December 2016 tarixində arxivləşdirilib.
Qraf **Nikolay Aleksandroviç Adlerberq** (*rus.* Николай Александрович Адлерберг; 12 avqust 1844 və ya 24 aprel 1844, Sankt-Peterburq – 14 (27) aprel 1904, Yalta, Tavriya quberniyası[d]) — Rusiya sərkərdəsi, general-mayor, 1877–1878-ci illər Rusiya–Osmanlı müharibəsinin iştirakçısı.

Həyatı
------

Nikolay Aleksandroviç Adlerberq 12 avqust 1844-cü ildə Rusiya imperiyasında, Sankt-Peterburqda qraf Aleksandr Adlerberqin ailəsində anadan olmuşdur. O, Səhifələr korpusunda təhsil almış, 13 iyun 1862-ci ildə buradan tərxis edilmiş və 2 avqustda Preobrajenski alayının xilasedici qvardiyasının giziri rütbəsinə yüksəlmişdir. Adlerberq 1863-cü ildə Polşa üsyanının yatırılmasında iştirak etmiş və fərqlənməyə görə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Adlerberq 5 sentyabr 1867-ci ildə Əlahəzrətin müşayiəti ilə adyutant qanad təyin edilmişdir. O, 1868-ci ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna", 1870-ci ildə isə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni ilə təltif edilmişdir. Adlerberq 13 may 1871-ci ildə Əlahəzrətin Hərbi Düşərgə İdarəsinin məmuru təyin edilmişdir. O, 11 yanvar 1874-cü ildə fərqləndiyinə görə polkovnik rütbəsi almış, 19 mart 1877-ci ildə isə Dövlət Əmlakı Nazirliyinin Ümumi İşlər İdarəsinin müdiri vəzifəsini icra edən təyin edilmişdir.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Erik Amburger database (alm.).

### Ədəbiyyat

* *Исмаилов Э. Э.* Золотое оружие с надписью «За храбрость». Списки кавалеров 1788—1913. — М. 2007
* *Федорченко В. И.* Свита Российских императоров. Книга 1. А—Л. — М.—Красноярск, 2005
* *Фрейман О. Р.* Пажи за 183 года (1711—1984). Биографии бывших пажей с портретами. — Фридрихсгамн, 1894
* *Шабанов В. М.* Военный орден Святого Великомученика и Победоносца Георгия. Биобиблиографический справочник. — М. 2004

Xarici keçidlər
---------------

* Граф Адлерберг Николай Александрович
**Nəvai Məmmədoğlu** (Nəvai Məmməd oğlu İbrahimov) — rəssam, şair, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən Uluslararası Aktivist Sanatçılar Birliyinin Təmsilçisi, Azəbaycan Rəsim Komitəsinin başkanı.

Həyatı
------

Nəvai Məmməd oğlu İbrahimov 1965-ci il iyul ayının 3-də Qazaxın Qarayazı qəsəbəsində dünyaya göz açıb. Əslən Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndindəndir.

1972-1982-ci illərdə Ağstafa rayonunun Zəlimxan kəndində orta təhsil alıb. 1982-1989-cu illərdə APU-nun bədii qrafika fakültəsində ali təhsil alıb.

1989-cu ildən mütəmadi olaraq mətbuatda əsərləri nümayiş olunur. Fərdi və qarışıq sərgilərin iştirakçısıdır. Bir çox kitabların tərtibatçısı olub. 2005-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. "METİN-X" reklam şirkətinin rəhbəridir. Bu yaxınlarda mərkəzi Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən Uluslararası Aktivist Sanatçılar Birliyinin Təmsilçisi və Azəbaycan Rəsim Komitəsinin başkanı seçilib.

Ailəlidir, 2 oğlu, 1 qızı var.

Mənbə
-----

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsmayıl Məmmədov.

**İsmayıl Məhəmməd oğlu Məmmədov** (25 aprel 1950, Qaravəlli, Zərdab rayonu) — tarixçi, tarix elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

1950-ci il aprelin 25-də Zərdab rayonu, Qaravəlli kəndində anadan olub. Orta məktəbi həmin kənddə bitirib. 1969–1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsində təhsil alıb. 1976–1979-cu illərdə aspiranturada oxumuşdur. 1983-cü ildə "Azərbaycan zəhmətkeşlərinin Ümumittifaq Lenin iməcliklərində iştirakı (1969–1976)" adlı namizədlik disertasiyasını müdafiə edib. 1992-ci ildə "Azərbaycan fəhlə sinfinin mədəni-texniki səviyyəsinin yüksəlməsi (70–80-ci illər)" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

Fəaliyyəti
----------

1980-ci ildən Tarix fakültəsində müəllim vəzifəsində çalışır. Hazırda "Türk və Qafqaz xalqları tarixi" kafedrasının professorudur. Təhsilin bakalavr pilləsində "Türk xalqlaırı tarixi" fənnini tədris edir. Magistratura pilləsində "Türk dünyasi tarixi" ixtisası üzrə "Hunlar" mövzusunda dərs aparır. 1 monoqrafiyanın, 1 dərsliyin, 1 dərs vəsaitinin, 3 metodik vəsaitin, 70-dən çox məqalənin müəllifidir. Türkiyədə Dumlupinar Universitetinin təşkil etdiyi Beynəlxalq Konfransda iştirak etmişdir (Türkiyə, Kütahiya şəhəri. Bakı, 2006).

Tədqiqat sahəsi
---------------

Qədim dövrdə və orta əsrlərdə türk xalqlarının dövlətçilik tarixi.

Seçilmiş əsərləri
-----------------

* Müasir dövrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri. Beynəlxalq Konfransda məruzə. Türkiyə Dumlupinar Universiteti, 2006-cı il.
* H. Əliyev və türk dünyası // Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin xəbərləri, 2008-ci il, № 1.

Kitablar
--------

* Azərbaycan fəhlə sinfinin mədəni-texniki səviyyəsi (1970–1980-ci illər). Bakı, 1991. Monoqrafiya.
* "Hünlar". Dərs vəsaiti. Bakı universitetinin nəşriyyatı. Bakı, 1998.
* Hökmdarlardan… Filosoflaradək. Bakı, "Azər" nəşriyyat. 2002.
* Azərbaycan tarixi. Dərslik. Bakı, "Adiloğlu" nəşriyyat 2005. 485 səhifə, 31 ç.v.
* Azərbaycan Tarixi (rus dildə) Bakı, 2009 il
* Türk Kafkasında siyasi və etnik yapı. Eski çağlardan günümüzə. Azərbaycan Tarixi. İstanbul. 2009 il.
* History of Azerbaijan/ London, 2014 (inglis dildə)

Mənbə
-----

İsmayıl Məmmədov — zerdab.com


1. ↑  "Məmmədov İsmayil". 2022-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-23.
2. ↑  Azərbaycan tarixi (Məmmədov İsmayıl Məhəmməd oğlu)
**Govurarx** - Mil düzündə qədim suvarma kanalı.

Tarixi
------

Araz çayından Qarqar çayınadək uzanırdı. E.ə.I minilliyin sonuna aid edilən bu arx monqol hücumları zamanı dağıdılmış, XVI əsrin sonunda Teymur tərəfindən bərpa edildiyindən onun mənsub olduğu tayfanın adı ilə Barlas adlandırılmışdır. XVIII əsrdə Nadir şahın dövründə yenidən dağıdılmış bu arxın yatağında Sovet hakimiyyəti illərində Orconikidze adına kanal çəkilmişdir. Kanal Mil düzünün suvarılmasına xidmət edirdi. Muğan düzündə qədim suvarma kanalı Araz çayından başlayıb indiki Biləsuvar rayonu ərazisindən keçirdi. Sasanilər dövründə çəkildiyi ehtimal edilir. Kanalın kənarında salınmış bir neçə qədim yaşayış məskəninin qalıqları var. Əvvəllər atəşpərəstlərə verilən gəbr adı sonralar türkdilli xalqlarda kafir və ya gavur kimi işlənərək, ümumiyyətlə "dinsiz" hesab edilən xalqlara aid edilirdi. Hidronimlər "gavurların çəkdiyi arx" mənasında da izah olunur.

Azərbaycanda islamdan əvvəl tikilmiş bir çox qalalar, qurğular, tikililər gavurların adı ilə adlandırılmışdır: Gavurqala (Naxçıvan, Ağdam, Oğuz, Şəki, Qəbələ), Gavurxana (Qəbələ r-nun Vəndam kəndi) və s. Türkmənistan, Qaraqalpaq Respublikasının Biruni r-nunda da Gavurqala adlı toponimlər qeydə alınmışdır.

Bərpası
-------

Mil-Qarabağ düzündə yerləşən, Beyləqan rayonundan başlayıb Ağcabədi rayonunda Qarqarçayına tökülən Govurarx arzeoloji qazıntılar zamanı miladdan öncə I minilliyin sonlarında çəkilmiş və erkən orta əsrlərdə daha da təkmilləşdirilib.
XIV əsrin sonlarında Əmi Teymur tərəfindən bərpa edilmiş,Barlas arxı adlanmışdır. Nadir şahın dövründə dağıdılmışdır.XIX əsrdə Həmidə xanım Cavanşir Govurarxı çəkdirmək qərarına gəlir.
Tiflisdə keçirilən Pambıqçıların XIII qurultayında deyir : "Mil-Qarabağ düzünü mümkün qədər su ilə təmin etmək lazımdır. Bu səhranı suvarmaq üçün Arazdan kanal çəkmək və onu Gavur arxı ilə birləşdirib Lənbəran kəndinədəjk uzatmaq lazımdır. Yeri gəlmişkən xatırlatmaq istəyirəm ki, 1856-cı ildə bu arxı mənim mərhum atam Əhməd bəy Cavanşir çəkdirmişdir".

Həmçinin bax
------------

Mil düzü

Xarici keçid
------------

https://www.abduyev.pdf[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,
2. ↑  Süleyman Kəbirli,Kəbirlilərin geneologiya tarixindən,Bakı,2017,səh..178-181
**Kabale** — Uqandanın Qərb bölgəsində rayon. Mərkəzi Kabale şəhəridir.

Yerli dildə "kabale" kiçik bir daş mənasının verdiyi üçün, Kabale bəzən "Kastoun" (*ing.* Kastone) da adlandırılır.

Yer
---

Kabale rayonu şimaldan Rukunqiri rayonu, şimal-şərqdən Rukiqa rayonu, şərq və cənubdan Ruanda, qərbdən isə Rubanda və Kanunqu rayonları ilə həmsərhəddir. Kabale, Uqandanın paytaxtı Kampaladan cənub-qərbdə, yol ilə təxminən 420 kilometr (260 mil) məsafədə yerləşir.

Əhali
-----

1991-ci il milli siyahıyaalması nəticəsində rayon əhalisi 417 200 nəfər olaraq qiymətləndirilmişdir. 2012-ci ildə əhalinin sayı 498 300 nəfər olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Map Showing Kampala And Kabale With Distance Marker". Globefeed.com. 26 September 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 may 2014.
2. ↑  "Estimated Population of Kabale District In 1991, 2002 & 2012". Citypopulation.de. 2020-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Uqanda ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Graphical Kernel System (GKS)** – kompüter qrafikasının beynəlxalq standartı; Amerika Milli Standartlar İnstitutu (ANSI) və Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (ISO) tərəfindən rəsmən tanınır. GKS qrafik görüntülərin təsviri, manipilyasiyası, saxlanması və ötürülməsinin standart üsullarını proqramçıların ixtiyarına verən interfeysdir. GKS aparat deyil, tətbiqi səviyyədə fəaliyyət göstərir və ayrı-ayrı qurğularla deyil, "məntiqi işçi stansiyalarla" – giriş və çıxış qurğularının kombinasiyaları ilə (məsələn, klaviatura, siçan və monitor) işləyir. Bunun sayəsində görüntüləri müxtəlif qurğular vasitəsilə daxil etmək və çıxarmaq olar və onları heç bir çətinlik çəkmədən ötürmək olar. 1978-ci ildə buraxılmış GKS standartı ilkin olaraq ikiölçülü qrafiklərin emalı üçün nəzərdə tutlmuşdu; sonrakı GKS-3D modifikasiyasında üçölçülü qrafiklərlə işləmək imkanları yarandı.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.