recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Əsir düşmüş, əlləri taxta ilə bağlanmış, dindirilməsini gözləyən Vyet-Konq əsgəri (1967)
**Narahat vəziyyətdə işgəncə** (*ing.* Stress position) — işgəncəyə məruz qalan şəxsin bədən mövqeyini narahat vəziyyətdə tutmağa və uzun müddət saxlamağa məcbur edildiyi, ağrılı hisslər vermə üsullarından biri. Müasir dindirmə praktikasında geniş tətbiq olunur (məsələn, "təkmilləşdirilmiş dindirmə üsulları ") ona görə ki, bu proseduru tətbiq etdikdən sonra qurbanın bədənində hər hansı aşkar xarici zorakılıq izlərinin qalması olduqca nadirdir. Bu, bir çox insan haqları təşkilatları (Human Rights *First* и Physicians for Human Rights) tərəfindən işgəncə hesab olunur.

Psixoloji aspektlər
-------------------

MKİ-nin tətbiq etdiyi dindirmə qaydalarına əsasən, bu tip hadisələrin əsas xüsusiyyəti ağrının dindirilən şəxsə psixoloji olaraq atributasiya edilməsidir. Uzun müddət son dərəcə narahat vəziyyətdə olan şüuraltı səviyyədə dindirilən şəxs özündə ağrı və diskomfort hiss edir ki, bu da sinir sistemində daxili psixoloji konfliktə gətirib çıxarır. Digər amillərlə (ağır saxlanma şəraiti, psixoloji təzyiq, yuxusuzluq və s.) bu, dindirmə prosedurları zamanı müqavimət göstərmək istəyini minimum səylə boğmağa imkan verir.

Tətbiq edilən şəxs üçün nəticələri
----------------------------------

Bu işgəncə növünə xas olan uzunmüddətli nəticələr arasında:

* damar trombozu, pulmoner emboliyaya səbəb ola bilər
* periferik sinir sisteminin pozğunluqları, sinir hissiyyatının itirilməsinə və motorika problemlərinə səbəb ola bilər .

İstintaq altında olan şəxsin tam fiziki tükənməsi nəticəsində tarazlığın itirilməsi və yerə yıxılması nəticəsində alınan xəsarətlər əlavə təsir ola bilər .

İstinadlar
----------

1. ↑  "New Limits On Tactics At Prisons". Washington Post. 2004-05-15. 2012-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-05-15.
2. 1 2 3  "Leave no Marks. Enhanced Interrogation Techniques and the Risk of Criminality" (PDF). Human Rights First & Physicians for Human Rights. 2007-08. 2016-03-28 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-10-14.
3. ↑  "1983 Human Resource Exploitation Training Manual (1983)" (PDF). 2014-06-17 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-10-14.
4. ↑  "The CIA's 1983 Human Resource Exploitation Training Manual In Its Entirety". 2014-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
6 zər növü
**Zər** — işarəli tərəfləri olan, atmaq üçün nəzərdə tutulan, oyunlarda təsadüfün mənbəsi kimi işlənilən alət.

Ənənəvi zər kub formasında olur və beləliklə, altı tərəflidir.

Tarix
-----

Zərlər yazılı tarixdən əvvəl dövründən bəri mövcuddur və onların mənşəyi naməlumdur. Ehtimal olunur ki, falçılıq üçün işlənilən falus sümükləri zərlərin əcdadlarıdır. Qədim Misirə aid olan senet oyunu (e.ə. 3000 - b.e. II əsri) üçün ikitərəfli taxta zər kimi işlənilirdi. Ən qədim (e.ə. 2800 - 2500) zər tapıntısı İranın Şəhr-i Suxtedə aşkar olunan nərdə oxşar oyunun hissəsi idi.

Riqveda, Atarvaveda, Mahatbarata və Buddanın oynamadığı oyunların siyahısı kimi qədim hind mənbələrində zərli oyunlar qeyd olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Laird, Jay.* Encyclopedia of Play in Today's Society. SAGE Publications. 2009. 171–173. ISBN 978-1-4522-6610-7.
2. ↑  *Finkel, Irving.* Board Games // Beyond Babylon: Art, Trade, and Diplomacy in the Second Millennium B.C. Metropolitan Museum of Art. 2008. səh. 151. ISBN 978-1-58839-295-4.
3. ↑  "8 Oldest Board Games in the World". Oldest.org (ingilis). 2017-11-29. 2022-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-12.
4. ↑  *NASER MOGHADASI, Abdorreza.* "The Burnt City and the Evolution of the Concept of "Probability" In the Human Brain". Iranian Journal of Public Health. 44 (9). September 2015: 1306–1307. ISSN 2251-6085. PMC 4645795. PMID 26587512.
**İmperativ** (*lat.* imperativus, *lat.* impero — əmr edirəm) — tələb, əmr, qanun.

Kantın "Praktik zəkanın tənqidi" əsərinin meydana çıxması ilə *imperativ* şəxsi prinsipdən (maksima) fərqli olaraq universal etibarlı reseptdir; öhdəliyi ifadə edən qayda (bu və ya başqa cür hərəkət etməyə obyektiv məcburiyyət).

**Hipotetik imperativ** yalnız müəyyən şərtlər daxilində etibarlıdır; Kateqorik imperativ qeyd-şərtsiz, sarsılmaz öhdəliyi ifadə edir, davranışda əməl edilməli olan forma və prinsipi müəyyən edir.

**Kateqorik imperativ** və ya əxlaqi *imperativ* Kant tərəfindən belə formalaşdırılır: "Elə hərəkət edin ki, istənilən vaxt iradənizin maksimumu universal qanunvericilik prinsipinə çevrilsin". Başqa bir mənbədə isə qeyd olunur ki, Kateqorik imperativ İ. Kantın terminologiyasında qeyd-şərtsiz imperativ formada mənəvi borcdur .

İstinadlar
----------

1. ↑  Императив // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. ↑  Большая российская энциклопедия, 2004–2017 годов.
3. ↑  Категорический императив // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
**Emre Aşık** (13 dekabr 1973, Bursa) müdafiə mövqeyində oynayan keçmiş türk milli futbolçusudur.

Futbol karyerası
----------------

### Klub komanda karyerası

Sönməz "Filamentspor"da oynamağa başlayıb və 1992-ci ildə peşəkarlaşıb. 1992-93 mövsümündə "Balıkesirspor" da olarkən aşkarlanıb. 1993-94 mövsümündə 20 yaşında Fənərbaxçaya keçdi. O, 1996-cı ildə "Fənərbaxça"dan "İstanbulspor"a təmənnasız transfer olunub. 4 ildən sonra Qalatasaray ilə müqavilə imzaladı. Avropada çox uğurlu günlər keçirən "Qalatasaray"ın müdafiəsində Əmrə kapitan Bülentlə möhkəm ikili formalaşdırıb.

2003-cü ilin avqustunda "Beşiktaş"a keçib. 2005-ci ildə baş məşqçi Rıza Çalımbay tərəfindən heyətdən kənarlaşdırıldı. 2006-cı ilin fevralında keçmiş klubu "Qalatasaray"la 2,5 illik müqavilə imzalayıb. Əmrə daha çox futbol sahəsində iddialı, çətin və bəzən sərt xarakteri ilə tanınır. Futbolçunun meneceri idman yazarı Oğan Tarhan olub. Emre Aşık "Ankaraspor" la 1 illik icarəyə götürülüb. Ankaraspordakı uğurlu mövsümün ardından Fatih Terim tərəfindən 2008-ci il Avropa Futbol Çempionatında milli komandanın heyətinə daxil edildi. O, 2008-2009 mövsümündə "Qalatasaray"a qayıdıb. O, həmin mövsüm komandada iştirak edərkən nə qədər effektiv ola biləcəyini göstərdi. 2009-2010 mövsümünün 33-cü həftəsində Antalyaspor matçında evdə oynayan Qalatasaray daha sonra oyuna girərək azarkeşlərin alqışları ilə Qalatasaray forması və Əli Samiyenlə vidalaşıb.

### Milli komanda karyerası

29 mart 1995-ci ildə İsveç matçında vurduğu qolla 2:1 hesablı qələbənin memarlarından olub. 2001-02 mövsümündəki forması ilə 6 ildən sonra yenidən Türkiyə milli futbol komandasına seçildi.

2002-ci ildə dünya reytinqində 3-cü olan A millisində, 2008-ci il futbol üzrə Avropa çempionatında isə 3-cü yığmanın heyətində yer alıb. 2009-10 mövsümünün sonunda o, futbolu tərk etmək qərarına gəldi. O, bu qərardan sonra mayın 19-da Çexiya ilə oynadığı matçın 9-cu dəqiqəsində türk forması ilə Okan Burukla oyunu tərk edərək yubileyini qeyd edib.  O, ümumilikdə 52 dəfə A Milli formasını geyinib.

Nailiyyətlər
------------

### Türkiyə milli futbol komandası

* Aralıq dənizi Oyunları Çempionatı: 1993
* FIFA Dünya Kuboku Üçüncü yer: 2002
* Futbol üzrə Avropa Çempionatı Üçüncü yer: 2008

### Fənərbaxça

* Super Liqa : 1996

### Qalatasaray

* UEFA Super Kuboku : 2000
* Türkiyə Superkuboku : 2008
* Super Liqa : 2001-02, 2005-06

İstinadlar
----------

1. 1 2  Emre Asik // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  ASIK EMRE // Argentine Soccer Database (isp.).
3. ↑  "Emre Asik - Oyuncu profili". Transfermarkt (türk). 2023-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-01.
4. ↑  "EMRE AŞIK". Futbolcu Bilgileri TFF (türk). 2023-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-01.
5. ↑  "Emre Asik - Milli takım". Transfermarkt (türk). 2023-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-01.
6. ↑  "Okan ve Emre'den duygusal veda". zaman.com.tr. 23 Mayıs 2010. 25 Mayıs 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 Temmuz 2011.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şah (dəqiqləşdirmə).

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

**Şah** — (Unicode: ♔♚) Şahmat fiquru

Şah (qalaqurmadan başqa) öz xanasından rəqib fiqurunun zərbəsi altında olmayan başqa qarışıq xanaya hərəkət edir.

Şahın topun hərəkəti ilə tamamlanmış hərəkəti qalaqurma adlanır. Bu, şah üçün bir gediş sayılır. Əgər şah və top qalaqurmaya qədər hərəkət edibsə, onda qalaqurma etmək olmaz.

Qalaqurma aşağıdakı vəziyyətdə müvəqqəti olaraq mümkün deyil:

a) Şahın olduğu xana və ya keçmək istədiyi xana rəqib fiqurunun zərbəsi altındadırsa;
b) Şah və top arasında digər fiqurlar varsa;
c) Şah verilmişsə. Rəqib fiqur şah verdikdə qalaqurma rəqibin şah verməsindən qurtulanadək olarak gerçəkləştirilə bilməz. Əgər şahdan qurtulmaq üçün şah fiqurunun özü hərəkət etmişsə, bu zaman artıq qalaqurma etmək mümkün deyildir.

Həmçinin bax
------------

* Şahmat
* Vəzir (şahmat)
* Top (şahmat)
* Fil (şahmat)
* At (şahmat)
* Piyada (şahmat)
* Daimi şah (şahmat)
* Fiqurların qarşılıqlı əlaqəsi (şahmat)

Mənbə
-----

* **Azər Zeynallı, Pərviz Əliyev**, *"Şahmat aləminə səyahət"*, Bakı, "İşıq", 1986, səh. 8.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şahmat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



| ⛭Şahmat fiqurları |
| --- |
| Şah  • Vəzir  • Top  • Fil  • At  • Piyada |
**Kaphar** — türklərin Hələbdən Qüdsə mallarını ticarət edən xristian tacirlərə qoyduğu rüsum idi. Termin ərəbcə "müdafiə" və ya "qoruma" mənasını verən kifhara terminindən yaranmışdır. Bu postları idarə edən şəxslər və ya tacirlərə mühafizə təklif edən silahlı qrupların rəhbərləri də Kaphar kimi hüquq iddia edirdilər.
Kapharı xristianlar Müqəddəs Torpağa nəzarət edərkən özləri təqdim etdilər. Ödənişlər əvvəlcə ərəblərin talan edilməsinin qarşısını almaq üçün daha çətin keçidlərdə yerləşdirilən qoşunları və qüvvələri dəstəklədi. Lakin rüsumları davam etdirən və hətta artıran türklər bu adətdən sui-istifadə edərək, xristian tacirlərindən və səyyahlarından özbaşına pul tələb edirdilər. Bu, onları tez-tez anlaşdıqları ərəblərdən qorumaq bəhanəsi ilə idi və hətta onların talan edilməsinə üstünlük verirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fennell, Charles Augustus Maude.* The Stanford Dictionary of Anglicised Words and Phrases. Cambridge: University Press. 1892. 200.
2. ↑  *Walpole, Robert.* Travels in Various Countries of the East: Being a Continuation of Memoirs Relating to European and Asiatic Turkey, Etc. Cambridge: Cambridge University Press. 2012. 352. ISBN 978-1-108-04391-5.
3. ↑  *Rees, Abraham.* The Cyclopaedia; Or, an Universal Dictionary of Arts, Sciences, and Literature: In Thirty-nine Volumes. Calvari - Cas (ingilis). London: Longman. 1819.
4. ↑  *Postlethwayt, Malachy.* The Universal Dictionary of Trade and Commerce (ingilis). London: H. Woodfall. 1766. 13.
**Elman Eldaroğlu** (tam adı: *Elman Eldar oğlu Mustafayev*) — jurnalist, naşir, şair-publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Elman Eldar oğlu Mustafayev 3 yanvar 1966-cı ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub.

1973-1976-cı illərdə Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən 9 saylı orta məktəbdə ibtidai təhsilini alıb. 1976-1981-ci illərdə 17 saylı orta məktəbdə oxuyub. 8 illik təhsilni həmin məktəbdə başa vurduqdan sonra 1981-1985-ci illərdə Sumqayıt Politexnik Texnikumunda təhsilini davam etdirib, eyni zamanda "Sosialist Sumqayıtı" qəzetində fəaliyyət göstərmiş iki illik jurnalistika kursunda bu peşənin sirlərinə yiyələnərək, həmin qəzetin ştatdankənar müxbiri işləyib.

1985-1987-ci illərdə Sovet qoşunlarında, 1995-1998-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətdə olub.

1987-ci ildə istehsalatdan ayrılmadan Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnistitutuna qəbul olunub. Yardımlı Xeyriyyə Cəmiyyəti ictimai birliyinin yaradıcısı, "Yardımlının səsi" müstəqil qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur.

"Alın yazısı", "Bir yarpaq ömrü" şeir, "Bir elin övladları", "Ömrün Yardımlı döngəsi" publisistik kitabların və 20-dən çox maarifləndirici kitabçanın müəllifidir. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, eləcə də Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Prezident təqaüdçüsüdür.

19 noyabr vertalyot qəzasında həlak olmuş Vəli Məmmədov haqqında "Millətin Vəlisi", kimyaçı alim Nərçə Bəhmən oğlu Ağayev haqqında "Odlu həyat", tanınmış el ağsaqqalı Baxas Qubadov haqqında \*Söz və əməl sahibi\* sənədli filmlərinin təşkilatçısı və quruluşçu rejissorudur.

Kitabları
---------

* "Alın yazısı",
* "Bir yarpaq ömrü",
* "Bir elin övladları"
* "Ömrün Yardımlı döngəsi"

Xarici keçidlər
---------------

Yardımlı Xeyriyye Cemiyyeti
"Söz və əməl sahibi"

Vəli Məmmədov haqqında film- 

Mərhum kimyaçı alim Nərçə Ağayev haqqında film və təqdimat-
**Ərdəbil Cümə məscidi** (جمعه مسجد اردبیل) – Güney Azərbaycanın Ərdəbil şəhərində yerləşən və unikal memarlıq quruluşuna malik olan məscid. Məscidin dövrümüzə xarabalıqları çatıb.

Ərəbdilli qaynaqlarda bu məscidin adı X yüzildən çəkilsə də, məscid bizə bəlli olan plan məkan quruluşunu 1078-ci ildə almışdır.

Came məscidi (bəzi qaynaqlarda Adına məscidi kimi qeyd edilir) bulağı olan təpə üstündə inşa edilmişdir. Vaxtilə bu təpə Ərdəbilin böyük bazar meydanının ortasında yüksəlirmiş.

Ərdəbil came məscidinin düzbucaqlı planı kvadrat ibadət salonu və dərin eyvandan əmələ gəlmişdir. Onun qalın divarları içərisində dövrləmə dəhliz sistemi quraşdırılmışdır. Bu xüsusiyyət, eləcə də plan biçimi Ərdəbil məscidini Səlcuqlular dövrünün başqa Azərbaycan məscidlərindən fərqləndirir. Belə quruluşa və bir sıra rəvayətlərə əsaslanan bəzi araşdırmaçılar Ərdəbil came məscidinin əski atəşgah qalıqları üzərində inşa edildiyini güman edirlər. Cəfər Qiyasi isə qeyd edir ki, bu məscid binası bəzi plan-məkan özümlüklərinə görə Güney Azərbaycanın Qazaka şəhərindəki Azərgüşnasp məbədi ilə tutuşdurula bilər.

Məscidin eyvanı (uzunluğu 15, 5 m, eni 10 m) ilk halında tağbəndlə örtülü olmuşdur. Gümbəzli ibadət salonunun qapalı cənub divarının ortasında mehrab taxçası düzəldilmiş, qalan üç divarının hər birində (ortadakı enli, yanlardakı ensiz) verilmişdir. Belə plan quruluşu köşk tipli Səlcuqlu məscidlərinin çoxu üçün səciyyəvidir.

Came məscidinin iri günbəzi (diametri 13 m) bayır səthi büzməli olan hündür boyun (baraban) üzərində ucalırdı. İbadət salonunun kub şəkilli tutumunun üst qatında da dəhliz (qalereya) olmuşdur. Bu xüsusiyyətlərinə görə də Ərdəbil məscidi nəinki Azərbaycan memarlığında, eləcə də dünya memarlığında bənzərsizdir. Abidənin günbəz və tağbəndi uçmuşdur.

XVII yüzilə aid bir rəsmdə Ərdəbil Came Məscidinin qapapalı həyət ətrafında salınmış memarlıq kompleksinin baş tikilisi olduğu görünür. Onun tutumunun cənub-şərq bucağında bir minarə ucalırmış. Minarənin bu şəkildə, tutumdan ayrı tikilməsi də XI–XII yüzillərin tikinti gələnəkləri ilə uzlaşır. Yığcam plan-məkan quruluşu və bitkin mühəndis həlli olan Ərdəbil Came Məscidi Azərbaycanın klassik memarlıq əsəridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  C. Qiyasi – Nizami dövrünün memarlıq abidələri, Bakı, İşqı nəşriyyatı, 1991, səh 42
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Cümə məscidi.

**Sucas Cümə Məscidi** – Sultaniyyədən 52 km cənub – qərbdə olan Sucas şəhərinin ən məşhur abidəsi olmaqla yanaşı Azərbaycanda İslam memarlığının inkişafını izləmək baxımından mühüm abidədir. Üstündə kitabəsi qalmayan bu abidənin tikilmə çağını araşdırmaçılar 1100-cü il olaraq qəbul edirlər.

Sucas Came məscidi öz lkin quruluşunu yaxşı saxlamış Səlcuqlu abidələrindəndir. Planı ənənəvi kvadrat biçimli olsa da, məscidin üzəri özümlü işlənmişdir. Onun mehrablı güney divarı açırımsızdır. Baş girişin olduğu quzey divarında iri bir qapı açırımı və içəridə onun yanlarında ensiz dayaz taxçalar olduğu halda, yan divarların iç səthinin ortasındakı tağçanın yanlarında iki nisbətən iri açırım verilmişdir. Mehrab çərçivəsinin yanlarını da onunla bir hündürlükdə dar tağçalar tutur. Açırım və tağçaların belə düzülüşünə başqa Səlcuqlu abidələrində rast gəlinmir.

Konstruksiya baxımından Sucas məscidi başqa səlcuq məscidlərindən seçilmir: kvadrat əsas, səkkizbucaqlı və onaltıbucaqlıdan ibarət keçid bölümü və günbəz çevrəsi. Onun bayır görünüşü isə üst-üstə kub, səkkizüzlü və günbəzdən ibarət yığcam tutumdur. Quzey divardakı qapı gözü ümumi tutumdan irəli çıxan baştağ şəklində olmuş, lakin indi baxımsızlıq üzündən dağılmış vəziyyətdədir. Abidənin bayır səthlərində bəzək işləri aşkar edilməmişdir.

Sucas məscidinin interyeri kərpic və gəc yapma bəzəklərin bolluğu və rəngarənkliyi, eləcə də gözəl kufi xəttli kitabələri ilə seçilir. Abidənin mehrabı ölçücə iri olub yapma gəc bəzəklə sız süslənmişdir. Kitabələr içində günbəzin əsasını çevrələyən həndəsi naxış fonunda işlənmiş yazı qurşağı öz gözəlliyi ilə xüsusiylə seçilir.

Araşdırmaçılar müşahidəsinə görə Sucas came məscidi ayrıca, təcrid olunmuş şəkldə dayanmamışdı. Onun kub gövdəsinə birləşən başqa yerləşgələri və məscidn ümumi planını aydınlaşdırmaq üçün ətrafında arxeoloji qazıntı işlərinin aparılması vacbdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  C. Qiyasi – Nizami dövrünün memarlıq abidələri, Bakı, İşıq nəşriyyatı, 1991, səh 45

| ⛭Səlcuq memarlığı |
| --- |
| Məscid və minarələr | Urmiya cümə məscidi  • Divriği böyük məscidi  • Qəzvin cümə məscidi   • Əlaəddin məscidi  • Girnə cümə məscidi   • Ələvilər məscidi  • Sucas cümə məscidi   • Savə minarəsi  • Yivli minarə |  |
| Mədrəsələr | İncə Minarəli Mədrəsə  • Seyyid Battal Qazi Külliyəsi  • Cüt minarəli mədrəsə  • Göy mədrəsə  |
| Türbələr | Göy Günbəz türbəsi  • Dairəvi Günbəd türbəsi  • Duzal türbəsi  • Gilan türbəsi   • Xərrəqan türbələri  • İmamzadə Vəli türbəsi  • Kafir Günbəd türbəsi  • Qırmızı Günbəz türbəsi |
| Karvansaraylar | Sultan karvansarayı  • Daşxan karvansarayı |
| Darüşşəfalar | Divriği böyük məscidi və darüşşəfası  • Şəfaiyyə mədrəsəsi |
| Körpülər | Malabadi körpüsü  • Ağ körpü  • Qaflantı Qız körpüsü |
| Qalalar | Alanya qalası |
| Saraylar | Qubadabad sarayı  • Artuklu sarayı |
| Tərsanələr | Alanya tərsanəsi  • Sinop tərsanəsi |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fuad Məmmədov.

**Fuad Məmmədov** (31 yanvar 1968, Bakı – 2020, Bakı) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, 2018–2020-ci illərdə Müdafiə nazirinin maddi-texniki təminat üzrə müavini — Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsinin sabiq rəisi.221 nömrəli məktəbdə təhsil alıb.

Həyatı
------

Fuad Məmmədov 31 yanvar 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

1985-ci ildə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyi bitirib.

1990-cı ildə Riqa Ali Hərbi Aviasiya Mühəndislər məktəbini bitirmiş və həmin ildən 1992-ci ilədək Zaqafqaziya Hərbi Dairəsində xidmətini davam etdirmişdir.

1992-ci il aprel ayında Müstəqil Dövlətlər Birliyinə məxsus Sitalçay hərbi aeroduromundan Su-25 markalı hərbi təyyarənin Azərbaycan tərəfinə qaçırılmasının təşəbbüskarı və iştirakçısı olub. Düşmənə qarşı aparılan hərbi əməliyyatlarda həmin təyyarədən istifadə edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib və dəfələrlə döyüş uçuşları keçirib.

1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Hava Qüvvələrində qrup rəhbəri, eskadrilya komandirinin müavini, baş mühəndis, Hərbi Hava Qüvvələri Komandanının MTT üzrə müavini vəzifələrində xidmət edib.

Müdafiə Nazirinin 25.06.2018-ci il tarixli sərəncamı ilə vəzifəsinə təyin olunub. 9 iyul 2020-ci ildə prezident İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə general-leytenant Fuad Məmmədov Müdafiə nazirinin maddi-texniki təminat üzrə müavini – Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edilib.

Ailəlidir. Üç övladı var.

Məmmədov Fuad Nadir oğlu 2020-ci il avqust ayının 10-da ürək çatışmazlığından vəfat edib.

Təltifləri
----------

* (26.06.2002) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi" yubiley medalı
* (26.06.2008) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi" yubiley medalı
* — III dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
* — II dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
* — I dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
* — III dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı
* — I dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı
* — "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Veteranı" medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan müdafiə nazirinin müavini vəzifəsini itirdi". 2020-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-09.

Xarici keçidlər
---------------

*
**Talışxanov Xəlil bəy Mirəli xan oğlu** (1859-1920) — general-mayor.

Həyatı
------

General-mayor Xəlil bəy Talışxanov (bəzi sənədlərdə Talışinski) barəsində məlumat olduqca azdır.

Məlumdur ki, o, 1859-cu ildə Tiflisdə anadan olub, I Dünya müharibəsində iştirak edib və müharibə dövründə general-mayor rütbəsinədək yüksəlib. 

1917-ci ildə Azərbaycana qayıdan Talışxanov Müsəlman Korpusunun 1-ci Müsəlman nişançı diviziyasının komandiri təyin edilib. Onun diviziyanın 1-ci piyada alayını formalaşdırmaq məqsədi ilə dərhal Bakıya yollanması vətənpərvərliyi və igidliyindən xəbər verir. 

1918-ci il fevralın 24-də Bakıda 1-ci müsəlman atıcı alayının təşkil edilməsi üçün bura gəlmiş general-mayor Xəlil bəy Talışinski və qərargah zabitləri vağzalda bolşeviklər tərəfindən həbs edildilər. Bu müsəlman əhalisində о dərəcədə böyük narazılığa səbəb oldu ki, bolşeviklər onları azad etdilər. 

X.Talışinski və onun zabitləri Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin "İsmailiyyə" binasında fəaliyyətə başladılar. "Səadət" məktəbinin zirzəmisində patron sexi yaratmışdır. Onun yaratmaqda olduğu alayın hissələri Bakıda mart qırğınları zamanı bolşevik-erməni qüvvələrinə qarşı inadlı müqavimət göstərmiş və müqavimət sayəsində dinc əhalinin bir qisminin Abşeron kəndlərinə çəkilməsini təmin etmək mümkün olmuşdur. 

Onun Bakıdan çıxarılması məlum olsa da, sonrakı taleyi barəsində məlumat yoxdur.

Mükafatları
-----------

İstinadlar
----------
**Oqtay Maqsud oğlu Maqsudov** (31 oktyabr 1937, Göyçay – 14 may 2018) — Ədliyyə general-mayoru. Ali məhkəmənin keçmiş hakimi. Əməkdar hüquqşünas.

Həyatı
------

Oqtay Maqsud oğlu Maqsudov 31 oktyabr 1937-ci ildə Göyçay şəhərində görkəmli ziyali Maqsud Maqsudovun ailəsində anadan olub. Oqtay Maqsudov 1954-cü ildə orta məktəbi bitirmiş, 1957-ci ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki Bakı Dövlət Universiteti) daxil olmuşdur. 1962-ci ildə universiteti bitirərək, təyinatla Azərbaycan Respublikasi Ali Məhkəməsinə göndərilir. Azərbaycan və rus dillərini mükəmməl bilən Oqtay Maqsudov Ali Məhkəmədə tərcüməçi vəzifəsinə işə qəbul edilir. 1964-cü ildə prokurorluq sisteminə qəbul olunan O. Maqsudov Xətai rayon prokurorluğununmüstəntiqi təyin olunur. 1966-cı ildən 1973-cü ilədək Azərbaycan Respublikasi Ali Soveti Rəyasət Heyətinin hüquq şöbəsində məsləhətçi, daha sonra baş məsləhətçi vəzifələrində çalışır. 1973–1984-cü illərdə isə Əzizbəyov rayonu Xalq Məhkəməsinin hakimi, Xalq Məhkəməsinin sədri vəzifələrində işləmişdir. 1984-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə üzv seçilir. 1994-cü ilin iyulunda Ali Məhkəmənin növbədənkənar Plenumunun qərarı ilə ona hərbi kollegiyanın sədri vəzifəsinin icrası tapşırılır. 12 sentyabr 1995-ci ildə AR Ali Məhkəməsinin sədr müavini, hərbi kollegiyanin sədri vəzifəsinə seçilir. 2000-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimidir. Əməkdar hüquqşünasdır.1984-cü ildə əməkdə fərqlənməyə görə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən "Fəxri Fərman"la təltif olunub. 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Oqtay Maqsudova Ədliyyə general-mayoru rütbəsi verilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-16.
| İslam |
| --- |
| İslamda iman |
| Allah  • Allahın varlığı və təkliyi  • Mələklər  • Müqəddəs kitablar  • Məhəmməd peyğəmbər və digər peyğəmbərlər  • İmamət  • Axirət  • Kəlmeyi-şəhadət |
| Firuiddin |
| Namaz  • Zəkat  • Xüms  • Oruc  • Həcc |
| İslamda xüsusi günlər |
| Besət bayramı • Ramazan bayramı  • Qurban bayramı  • Qədir-Xum |
| Quran |
| Sünni  • Hədis  • Təsəvvüf  ·  Fiqh  • Kəlam  • Şəriət |
| İslam tarixi |
| Əhli-Beyt  • Səhabə  • Şiəlik • Sünnilik  • Xaricilik  • Dörd xəlifə  • İmamət  • Məhəmməd |
| Portal     Kateqoriya     Vikilüğət     Vikisitat     Vikimənbə     Vikixəbər     Commons |
| * b
* m
* r
 |

**Seyyid ibn Tavus** (*ərəb.* سيد بن طاووس‎; 1193- 1266) —

Haqqında
--------

Seyyid ibn Tavus miladi XIII əsrdə yaşamış görkəmli cəfəri alimlərindən biridir. O, 1193-cü ildə böyük alimlərin vətəni olan Hillə şəhərində doğulmuşdu. Ata tərəfdən şəcərəsi İmam Həsənə (ə), ana tərəfdən İmam Hüseynə (ə) çatırdı.
Alimin bütöv adı Rəziyyəddin Seyyid Əli ibn Musadır, "Seyyid ibn Tavus" adı ilə tanınır. Onun mənsub olduğu Ali-Tavus nəsli İraqda böyük şöhrətə malik idi. Seyyid ibn Tavus Hillə, Nəcəf və Kərbəla şəhərlərində yaşamış, ömrünün sonlarına yaxın Bağdadda ömür sürmüş, Elxani hökmdarı Hülaku tərəfindən nəqib (şiələrin işlərini nizama salan şəxs) vəzifəsinə təyin edilmişdi.

Seyyid ibn Tavus müxtəlif sahələrdə öz qələmini sınamış, "Lühuf", "İqbal", "Təraif", "Fəlah əl-sail", "Mühəc əl-dəavat" kimi dəyərli əsərlər yazmışdır. Kitablarının böyük bir qismi dua, ibadət əməlləri və əxlaq mövzusundadır. Ümumiyyətlə, alim mənəvi təkamül və əxlaq məsələlərinə xüsusi önəm vermişdir. Seyyid İbn Tavus Əllamə Hilliyə və onun atasına, "Kəşf əl-ğümmə" əsərinin müəllifi İrbiliyə dərs demişdi. Alim 1266-cı ildə Bağdadda vəfat etmiş, bəzi məlumatlara görə Hillə şəhərində, bəzi məlumatlara görə isə Nəcəfdə dəfn olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Əllamə Hilli
* Nəsirəddin Tusi
* İbn Şəhr Aşub

İstinadlar
----------

1. 1 2  Record #47563727 // VIAF (çd.). [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
2. ↑  Seyyid ibn Tavus adlı alim kimdir? 28/02/2024

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12547086c · GND: 119079119 · ISNI: 0000000083801882 · LCCN: nr89015361 · NTA: 089837266 · LIBRIS: 34345 · SUDOC: 034749438 · VIAF: 47563727 · WorldCat VIAF: 47563727 |

 |
**Qaraçöp** — Gürcüstan Respublikasında əhalisi azərbaycanlılardan ibarət özündə əsasən 8 məhəlləni birləşdirən qəsəbə. Bu məhəllələrə daxildir: Qazılar, Tüllər, Ləmbəli, Keşəli, Muğanlı, Qarabağlı, Düz - Əyrəm və Baldoy.

Tarixi
------

Qaraçöp qədim döyüşçü türk boyları (əsasən oğuz, az sayda qıpçaq) tərəfindən yurd edilmişdir. Buraya Qarabağ, Gəncə, Qazax və Borçalıdan başqa türkmənlər də köç etmişlər.

Əhalisi
-------

Qaraçöp əhalisi demək olar ki, bütünlüklə azərbaycanlılardan ibarətdir. Dini inancları islamdır. Əhali əsasən maldarlıq və ticarətlə məşğul olur. Sovet dövründə əhalinin var-dövləti dövlət tərəfindən müsadirə edilmişdir. Buna görə hətta kənddə üsyan baş qaldırmışdır. Kəndə girə bilməyən əsgərlər onu uzaqdan top atəşinə tutmuşlar. Bundan sonra qadın və uşaqların həyatını xilas etmək üçün kənd müdafiəçiləri müqavimət göstərməyi dayandırmışlar.Səkkiz kəndi özündə birləşdirən Qaraçöp mahalının əhalisi bəzi qeyri-rəsmi məlumatlarda 25 min nəfər olaraq qeyd edilsə də, rəsmi dövlət statistikasında əhalinin sayı daha az qeyd edilir. Ölkədə aparılan 2014-cü il, əhalinin siyahıya alınmasının sonuncu rəsmi statistikasında Qaraçöp əhalisi 17 164 nəfər olaraq göstərilib. Statistikaya əsasən, Qaraçöp əhalisi ümümilikdə Saqareco Bələdiyyəsinin əhalisinin 33,1%-ni təşkil edir. Statistikada sadəcə həmin dövrdə Qaraçöpdə yaşayan əhali qeydiyyata alınıb.

Mədəniyyət
----------

Qədim türk ənənələri bu kəndin mədəniyyətində özünü açıq-aydın göstərir. İnsanlar saza və türkülərə böyük önəm verir. Kişilərin hamısı silahla mahir davrana bilirlər. Bütün türk ellərində olduğu kimi Qaraçöpdə də qonağa böyük hörmət göstərilir.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Gürcüstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

**Coğrafiyaya**
**Mirzəyev Ağalar Həmzə oğlu (Ağalar Mirzə)** (14 fevral 1928, Dəvəçi – 5 mart 2008, Bakı) — şair, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1982), Əməkdar incəsənət xadimi (1998), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı (1996).

Həyatı
------

Ağalar Mirzə 1954-cü il dekabrın 25-də Dəvəçi (indiki Şabran) şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Burada orta təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətinə Dəvəçi şəhər 1 saylı səkkizillik məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri kimi başlamışdır (1971–1972). Sonra Pirəmsən kənd orta məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri olmuşdur (1972–1974). ADU-nun jurnalistika fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1974–1979). Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində radionun incəsənət və radio teatrı şöbəsində ("Bulaq" verilişi üzrə) kiçik redaktor, redaktor (1980–1986), televiziyanın ədəbiyyat və xalq yaradıcılığı redaksiyasında redaktor, böyük redaktor, şöbə müdiri (1986–1994), ədəbi dram verilişləri Baş redaksiyasının baş redaktorunun müavini (1994–1999), xalq yaradıcılığı redaksiyasının baş redaktoru (1999–?) vəzifələrində çalışmışdır. O, şifahi xalq yaradıcılığına dair müxtəlif televiziya verilişlərinin, o cümlədən "Ustadnamə", "Dastan" proqramlarının müəllifi olmuşdur.

Ağalar Mirzə bədii yaradıcılığa keçən əsrin 70-ci illərindən başlamışdır. Gənc şairlərin respublika ədəbi birliyinin fəal üzvü olmuşdur. Birliyin "Çinar pöhrələri", "Gənc istedadlar", "Qudyalçay nəğmələri" və s. almanaxlarında şeirləri çap olunmuşdur. Dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış etmişdir.

Elmi tədqiqatla da ardıcıl məşğul olmuşdur. "Xaltanlı Tağının yaradıcılıq yolu" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir (2002). Filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

Ağalar Mirzə 5 mart 2008-ci ildə Bakıda vəfat edib.

Əsərləri
--------

1. Bayramlar, adətlər, ənənələr (etnoqrafik oçerklər). Bakı: Gənclik, 1983, 125 səh.
2. Bulaq. Bakı: Gənclik, 1984, 225 səh. (şərikli)
3. Ömrün bənövşə fəsli. Bakı: Yazıçı, 1985, 54 səh.
4. Ovcunu tut yağışa. Bakı: Gənclik, 1987, 60 səh.
5. Novruz töhfələri. Bakı: Gənclik, 1989, 110 səh.
6. Novruz töhfələri. Bakı: Gənclik, 1990, 110 səh. (təkrar nəşr)
7. Mən baxdığım pəncərə. Bakı: Yazıçı, 1990, 64 səh.
8. Dünənə məktub (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1994, 160 səh.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tağıyev, A. "Ölsəm, gəlləm sabaha mən…": Şabranda Ağalar Mirzə yad edilib: [Əməkdar incəsənət xadimi, şair, jurnalist Ağalar Mirzə haqqında] //525-ci qəzet.- 2014.- 6 mart.- S.7.
**Sanidin** — mineral, kalium çöl şpatının (K, Na) [AlSi3O8] monoklinik modifikasiyası. Sanidin tərkibində kalium komponentinin miqdarı 38–100 mol % arasında dəyişir, lakin təbii sanidin bu miqdar adətən 67%-dən çox olur. CaO miqdarı 1,5%-ə qədər, qalan komponentlərin (Va, Fe3+, Rb, Mg, Li, Ti) miqdarı 1%-dən azdır. Şüşəli, şəffaflıq ikiləşmə çox vaxt karlsbad qanunu üzrə, bəzən baven və manebax qanunları üzrə. Pertit cücərtiləri olmur; −2V=15–500. Turş tərkibli effuzivlərdə, bəzən isə hipabissal süxurlarda. Cavan kaynozoy süxurların izotop yaşını (kalium-arqon üsulu), qədim süxurların yaşını (rubidium-stronsium üsulu) təyinində istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780669261 |
**İbadət Nəcəfov** — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.

Həyatı
------

Nəcəfov İbadət Nəcəf oğlu 1972-ci il yanvarın 2-də Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində anadan olub. 1979-cu ildə Oğuldərə kənd orta məktəbinin I sinfinə gedib, 1989-cu ildə həmin məktəbi qurtarıb. 1990-cı ildə hərbi xidmətə çağırılıb. Əvvəlcə Şəmkir rayonunun Leninkənd kəndində yerləşən hərbi hissədə olub. Bir aydan sonra Şınıx bölgəsinə, Qaravəllər kəndinə göndərilib. 1992-ci ilin əvvəlində ordudan tərxis olunub. İki ay evdə qaldıqdan sonra könüllü olaraq müstəqil respublikamızın ilk milli hərbi qurumuna yazılıb. Od-alova bürünmüş Qarabağ torpağının müdafiəsinə qalxıb. Döyüşlərdə öz cəsurluğunu nümayiş etdirib. 811-ci hərbi hissənin plomyotçusu və kəşfiyyatçısı olub. Hələ itkin düşməmişdən qabaq Azərbaycan ordusuna əsir düşən erməni kəşfiyyatçısının cibindən üzərində başına qoyulmuş pulun məbləği yazılı İbadətin şəkli çıxmışdır. İbadətin sonuncu döyüşü Yığın Seyidləri uğrunda gedən döyüş olub (17.09.1992). Düşmənlə qarşı-qarşıya gələn İbadət hər iki qıçından güllə yarası alıb. Döyüş bölgəsini tərk edə bilməyib və əsir düşüb.

Xarici keçidlər
---------------

[*ölü keçid*]

Mənbə
-----

* Laçın yurdu (jurnal) №2(), Bakı, "Bəxtiyar-4" nəşriyyatı, 2012.
**İlqar İzayəddin oğlu Məcidov** (10 fevral 1971, Bakı – 7 sentyabr 1992, Füzuli rayonu) – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

İlqar Məcidov 1971-ci il fevralın 10-da Bakı şəhərinin Pirallahı rayonunda anadan olub.

1978-1986-cı illərdə N.S.Teymurov adına 231 saylı Gürgən qəsəbə tam orta məktəbində təhsil alıb. Daha sonra 60 saylı texniki peşə məktəbində "Radiotexnika" ixtisasına yiyələnib.

"28 May" neft-qaz çıxarma idarəsində çalışırdı. Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

İlqar Məcidov Çita şəhərində hərbi kurs keçib.

1989-1991-ci illərdə Monqolustanda həqiqi hərbi xidmətdə olub.

İlqar Məcidov 1992-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarına cəlb olunub və Qarabağ müharibəsində iştirak edib.

Mahir ovçu olan İlqar Məcidov qısa müddət ərzində döyüşlərdə fərqlənməyi bacarır. Onun yüksək atıcılıq qabiliyyəti var idi.

İlqar Məcidov 1992-ci il sentyabrın 7-də Füzuli rayonunun Qacar kəndi istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub.

Pirallahı rayonunun Gürgən qəsəbəsində torpağa tapşırılıb.

Gürgən qəsəbəsinin ilk şəhididir.

Ölümündən sonra Gürgən qəsəbəsinin bir küçəsinə adı verilib.

İstinadlar
----------
**İrfan Can Kahveci** (15 iyul 1995) — Türkiyəli peşəkar futbolçu. Türkiə Super Liqasında mübarizə aparan "Fənərbaxça" klubunun və Türkiyə milli komandasının mərkəz yarımmüdafiəçisi.

Klub karyerası
--------------

### Gənclərbirliyi

"Gənclərbirliyi" klubunun yetirməsidir. "Gənclərbirliyi" klubunun gənclər heyətində oynadıqdan sonra 2014–15 mövsümündə əsas komandada debüt edir.

Türkiyə Super Liqasında ilk qolunu, 9 noyabr 2014 tarixində "Kasımpaşa" klubuna qarşı oyunda vurur. Debüt mövsümündə ümumi 30 oyunda meydana çıxıb 6 qol vurur.

"Gənclərbirliyi"ndə keçirdiyi ikinci mövsumdə, bütün yarışlarda 33 oyunda meydanda olub 3 dəfə qol ilə fərqlənir.

### İstanbul Başakşehir

26 dekabr 2016-cı ildə Kahveci, "İstanbul Başakşehir" klubu ilə 4,5 illik müqavilə imzalayır.

Futbolçu 2 dekabr 2020-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasında "RB Leypsiq" klubuna qarşı oyunda het-trik edir, lakin komandası oyunda 3–4 hesabı ilə məğlub olur. Bu het-trik ilə o, Ronaldo və Qaret Beyldən sonra Çempionlar Liqasında komandası məğlub olsada het-trik edən üçüncü futbolçu olur.

### Fənərbaxça

31 yanvar 2021-ci ildə "Fənərbaxça" klubu, öz rəsmi Twitter hesabında Kahveçinin komandaya qoşulduğunu elan edir. Futbolçu "Fənərbaxça" ilə 7 milyon avro qarşılığında dörd il yarımlıq müqavilə imzalayır.

Milli komanda karyerası
-----------------------

Futbolçunun Türkiyə Milli komandasına ilk dəvəti, 1 avqust 2016-cı ildə Rusiya millisinə qarşı yoldaşlıq göruşundə olur. Futbolçunu debüt oyunu isə, 23 mart 2018-ci ildə milli komandada ilk oyununa İrlandiyaya qarşı oyunda olur.

Uğurları
--------

**İstanbul Başakşehir**

Çempionluq

* Super Liqa: 2019–20

  

**Fenerbahçe**

* Türkiye Kuboku:2023

İstinadlar
----------

1. 1 2  Irfan Can Kahveci // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  İrfan Kahveci // FBref.com (çd.).
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20.
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20.
10. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-20. (#empty\_citation)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · FootballDatabase.eu · L’Équipe · National Football Teams.com · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · ТФФ (oyunçu) · УЕФА |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Monizm** (*yun.* monos – bir, vahid) — bütün mövcudatın əsasının bir başlanğıcdan ibarət olmasını qəbul edən fəlsəfi təlim. 

Həm materialist, həm də idealist monizm mövcuddur. Materialistlərə görə, dünyanın başlanğıcı, əsası materiyadır. İdealistlər isə ruhu, ideyanı bütün hadisələrin vahid başlanğıcı hesab edirlər. İdealist monizmin ən ardıcıl forması Hegel fəlsəfəsidir. Dünyanı maddi, bütün hadisələri isə hərəkətdə olan materiyanın müxtəlif növləri hesab edən dialektik materializm üçün ardıcıl materialist monizm xarakterikdir. Elmi materialist monizm dialektik materializm üçün səciyyəvidir. Marksizm fəlsəfəsində monizm ictimai hadisələrə də şamil edilir.

Fəlsəfi monizmin problemi maddi və ideal başlanğıcların qarşılıqlı münasibətlərini anlamaqdır. Bu isə fəlsəfənin əsas məsələsinin materialist, yaxud idealist mövqedən həllində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Монизм // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 50.
**Doğan Bekin** (1957, Mardin ili) — tərcüməçi və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı.

Həyatı
------

Doğan Bekin 1957-ci ildə Mardin ilində anadan olub. Qazi Universiteti İngilis dili Bölməsindən məzun olub.

Xarici siyasətlə bağlı həm daxildə, həm də xaricdə məqalələri, təhlilləri, araşdırmaları, təqdiqatları və müsahibələri dərc olunub. Nəcməddin Ərbakan Vəqfinin Baş Katibidir.

Rifah Partiyasının və Səadət Partiyasının İdarə Heyətinin üzvü olub. Yenidən Rifah Partiyasının qurucularından olub. Yenidən Rifah Partiyasında İdarə Heyətinin üzvü və xarici əlaqələr üzrə sədr müavini vəzifələrində çalışır.

2023-cü il mayın 14-də Yenidən Rifah Partiyasının namizədi olaraq Ədalət və İnkişaf Partiyası siyahısından İstanbul ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 28-ci çağırışının deputatı seçilib. TBMM Avropa İttifaqının Uyğunlaşdırma Komissiyasının üzvü vəzifəsində təmsil olunub.

İngiliscə, ərəbcə, serbcə, xorvatca və farsca bilir. Evli və 4 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  *TBMM.* "Doğan BEKİN". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Teizm** (*yun.* Θεός, *Teos - tanrı*) — zəkaya və iradəyə malik, bütün maddi və mənəvi proseslərə möcüzəli təsir göstərən fövqəltəbii varlıq kimi Tanrının mövcudluğunu qəbul edən dini-fəlsəfi təlim. Daha dəqiq, kainatla Tanrı arasındakı əlaqəni aydınlaşdıran, mövcud kainatın yaranması və idarəsinə cavabdeh olan bir Tanrı anlayışını özündə əks etdirən, bu Tanrının müxtəlif yollarla din göndərdiyi fikrini müdafiə edən əqidədir. Bu yanaşmaya görə, Tanrı daima insanlarla əlaqə halındadır. Bu baxışları mənimsəmiş insanlara *Teist* deyilir.

Aləmdə baş verən şeyləri teizm çox vaxt Allah qayəsinin həyata keçirilməsi kimi nəzərdən keçirir. Təbii qanunauyğunluq teizmdə Allah qayəsindən asılı şəkildə götürülür. Deizmdən fərqli olaraq teizm Allahın bütün dünya hadisələrində bilavasitə iştirakını qəbul edir, panteizmdən fərqli olaraq allahın dünyadan kənarda və dünya üzərində mövcudluğunu müdafiə edir. Teizm klerikalizmin, teologiyanın və fideizmin ideoloji əsası olmaqla elmə və elmi dünyagörüşə ziddir.

Növləri
-------

### Monoteizm

*border=none Əsas məqalə: Monoteizm*
Monoteizm yalnız bir tanrının olduğu inancıdır. Bəzi müasir monoteist dinler də vardır ki, bunlar Bəhailik, İslam, Xristianlıq, Yəhudilik, Siqhizm, Eckankar və Hinduizmin bəzi formalarıdır.

### Politeizm

*border=none Əsas məqalə: Politeizm*
Politeizm birdən artıq tanrının olduğu inancıdır. Təcrübi olaraq Politeizm çoxsaylı allahların olması inancı deyil, eyni zamanda xüsusi panteonların olduğu inancıdır.

Həmçinin bax
------------

* Ateizm
* Deizm


| ⛭İnanc sistemi |
| --- |
| 
* İbrahimizm
* Akosmizm
* Aqnostisizm
* Animizm
* Antidin
* Ateizm
* Deizm
* Dharmizm
* Dualizm
* Ezoterizm
* Feminist teologiya
* Qnostisizm
* Henoteizm
* İmmanens
* Monizm
* Monolatriya
* Monoteizm
* Mistisizm
* Neoplatonizm
* Yeni Çağ
* Yeni Düşüncə
* Qeyri-dualizm
* Pandeizm
* Panteizm
* Panenteizm
* Politeizm
* Proses teologiyası
* Dini naturalizm
* Şamanizm
* Şramanizm
* Taoik
* Teizm
* Transsendens

 |
**Marlboro** — dünyada ən çox satılan siqaretdir. ABŞ-də Filip Morris tərəfindən və ABŞ-nin xaricində

Filip Morris International tərəfindən istehsal olunur.

Marlboronun işlərinin pisə getdiyini görən biri Marlboroya bir təklif təqdim edir. Bu təklifə görə satışların 1 ay içərisində 3 qatına çıxara biləcəyini və bu olsa şirkətin yarı ortağı olmaq istədiyini, əgər bunlar olmazsa ömür boyu tütün satacağını söyləmiş. Marlboronun o zamanki sahiblərinin "necə olsa batmaq üzrəyik, edəcək bir şey yox" deyərək təklifi qəbul edirlər.

Adam dərhal hərəkətə keçir və bir çox boş Marlboro paketinə ehtiyacı olduğunu söyləyir. Onsuz da anbarda da boş paketlərdən başqa bir şey yox idi. Bir çox boş Marlboro paketini əzərək paketləri istifadə olunmuş vəziyyətə gətirir. Bu paketlər gecə təyyarə ilə Amerikanın zibil qutularına və küçələrinə atılır. Bunun məqsədi insanlara Marlboronun istifadəsini göstərmək və satışa istiqamətləndirmək idi. İnsanlar səhər oyandıqlarında hər yanda bol Marlboro paketləri görürlər və bu qədər çox istifadə edildiyində görə yaxşı olduğunu düşünərək Marlboroya yönəlirlər.

Marlboro şirkəti o ay 3 deyil, tam 5 qat satışını artırır. Satışların artmasında köməyi olan mükəmməl fikirli adam şirkətin 50% -inə ortaq olur. Bu mükəmməl fikirli adam Filip Morrisdir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının siqaret istehsalçısı olan Filip Morris Marlboro da daxil olmaqla müxtəlif siqaret markalarını satmaq üzrə 1902-ci ildə Nyu-York şöbəsini açdı. 1924-cü ilə qədər Marlboro "May kimi Mülayim" şüarı ilə qadınlara uyğun marka idi.
Həmin illərdə ən çox müzakirə olunan adam Marlborough qrafı ilə əlaqəsi olduğunu düşünülən Winston Churchill idi. "Marlborough" adını bəyənən Filip Morris şirkətinin sahibləri son üç hərfi silərək, daha sadə və yaddaqalan "Marlboro" adını yeni siqaret markasına verdilər.
II Dünya Müharibəsinə qədər bu tutum ilə satışını davam etdirən marka döyüş zamanında çətinliklərlə qarşılaşdı, hər keçən gün satışlar daha da zəifləyirdi və marketdən müvəqqəti olaraq geri çəkildi. Döyüşün sonunda üç siqaret markası: Camel, Lucky Strike və Chesterfield ortaya çıxdı və siqaret bazarını əldə tutan bir firma quruldu.

1950-ci illərdə "Reader`s Digest" adlı jurnal siqaret istifadəsi və ağciyər xərçəngi haqqında bir sıra məqalə nəşr etdi. 1950-ci ildə ağ ciyər xərcəngi xəstəliyi ilə siqaret arasında əlaqəni göstərən elmi araşdırmaların ortaya çıxması isə ümumiyyətli siqaretə olan marağı azaltmışdı. Buna görə xəbərdarlıq alan Filip Morris və digər siqaret şirkətləri filtrli siqaretlər satışına başladı. Filtr başlıqlı Marlboro 1955-ci ildə bazara çıxarıldı.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Marlboro ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Philip Morris International
* Marlboro Cigarettes packs from Encyclopedia of Cigarettes
**Erebus krateri** — Marsın Margaritfer Sinu (MC-19) bölgəsi daxilində yerləşən bir kraterdir, bu xarici geoloji xüsusiyyət daha böyük krater Viktoria üçün yolda *Opportüniti* tərəfindən

ziyarət edildi. Bu, 1841-ci ildə Ceyms Klark Ross tərəfindən istifadə edilən Polar Kəşfiyyat gəmisi HMS Erebus adına, artıq Ross şelf buzlağı olaraq bilinən Böyük Ays Barryeri tapmağa çağırıldı. Karyera təxminən 550- 750 arası (oktyabr 2005-mart 2006-cı il) kraterin yaxınlığında idi.

Bunlara Payson Raid və Olimpiya Raid daxildir.

Erebus daha əvvəl *Opportüniti* tərəfindən ziyarət edilən daha kiçik krater Vostok kraterindaən təxminən 2500 metr (8200 fut) cənubda yerləşir. Elm adamları Meridiani Planum qumunun altından süxurların gözdən keçirildiyi bir sahə olan "sürülmüş ərazi" kimi təsvir edirlər.

Erebus, təxminən 350 metr (1150 ft) genişlikdə, kraterin dayanıqlığından iki dəfə böyükdür. Ancaq çox köhnə və aşındırılmışdır və yerdən görünə bilər; yalnız dünyanı əhatə edən bir sıra düz qayaüstü çöküntülər kimi görünür.

Xarici keçidlər
---------------

* *Grotzinger; Bell, J.; Herkenhoff, K.; Johnson, J.; Knoll, A.; McCartney, E.; McLennan, S.; Metz, J.; və b.* "Sedimentary textures formed by aqueous processes, Erebus crater, Meridiani Planum, Mars". Geology. 34 (12). 2006: 1085–1088. Bibcode:2006Geo....34.1085G. doi:10.1130/G22985A.1.
* Structure and Sedimentology of the Western Margin of Erebus Crater, Meridiani Planum, Mars
* Erebrus and Victoria by Mars Express HRSC + SRC Arxivləşdirilib 2017-01-27 at the Wayback Machine
**Cinsi həvəs** — cinsi obyektlərə və ya fəaliyyətlərə maraq, ya da cinsi obyektləri axtarmaq və ya cinsi fəaliyyətlə məşğul olmaq həvəsi ilə xarakterizə olunan emosiya və motivasiya vəziyyəti. Bu, növün çoxalmasına yönəlmiş bioloji instinktlər əsasında yaranan istək və onlarla bağlı duyğu və həyəcan kompleksidir. Buraya xromosomlann genetik dəsti, beyinin diensefalit şöbəsi, daxili sekresiya vəzilərinin inkişafı və fərdi psixo-sosial təcrübənin formalaşması ilə bağlı olan cinsi əlaqəyə meyl daxildir. Avstriya psixoloqu, psixiatrl və nevropatoloqu Ziqmund Freyd cinsi həvəs anlayışını ifadə edən "libido sexualis" terminini təklif etmişdir. Cinsi həvəs əsasən şərtsiz reflekslərlə tərənnüm olunan təbii instinktdir və nəslin davam etdirilməsinə yönəlmişdir. Cinsi əlaqə zamanı həzzalma bu instinktin güclənməsi üçün təbii xüsusiyyətdir. Bioloji cəhətdən cinsi həvəs-in gücü və davamlılığı androgen hormonların, xüsusən də kişi və qadında böyrəküstü vəzilərdən, kişidə toxumluqlardan, qadında yumurtalıqlardan qana ifraz edilən testesteronun miqdarından asılıdır. "cinsi həvəs" məfhumu heyvanlarda çoxalma və cütləşmə ilə bağlı bir sıra davranış komplekslərini özündə əks etdirir. Dişi heyvanın yumurtalığındakı yumurtalar yetişmiş, özləri isə mayalanmaya hazır olduqları zaman erkəklə yaxınlıq axtarırlar. Heyvanlarda cinsi həvəs və bunun nəticəsi olan cütləşmənin yeganə məqsədi yetişmiş yumurtaların mayalanmasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mobbs, Anthony.* "An Atlas of Personality, Emotion and Behaviour". PLOS ONE (ingilis). 15 (1). 2020-01-04: e0227877. doi:10.6084/m9.figshare.c.4792323.v1. PMC 6974095. PMID 31961895. 2023-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-10.
2. ↑  *Mobbs, Anthony E. D.* "An atlas of personality, emotion and behaviour". PLOS ONE (ingilis). 15 (1). 2020-01-21: e0227877. doi:10.1371/journal.pone.0227877. ISSN 1932-6203. PMC 6974095. PMID 31961895.
3. ↑  *Regan, P.C.; Atkins, L.* "Sex Differences and Similarities in Frequency and Intensity of Sexual Desire". Social Behavior & Personality. 34 (1). 2006: 95–101. doi:10.2224/sbp.2006.34.1.95. 2020-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-10.
4. ↑  Cinsi həvəs // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 357. ISBN 978-9952-441-03-1.