recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Əbu Davud** və ya tam adı ilə *əl-İmam əs-Səbt Seyid əl-Hüffaz Süleyman ibn əl-Əşəs ibn İshaq əl-Əzdi əs-Sicistani* (*ərəb.* أبو داود السجستاني‎, {{DVTY}} şablonu boşdur ) — mühəddis, "Sünən Əbu Davud" hədislər toplusunun müəllifi.

Bioqrafiya
----------

Onun tam adı əl-İmam əs-Səbt Seyid əl-Hüffaz Süleyman ibn əl-Əşəs ibn İshaq əl-Əzdi əs-Sicistanidir. Əbu Davud 817-ci ildə İranın cənub-şərqində və Əfqanıstanın cənub-qərbində yerləşən Sistan şəhərində anadan olmuşdur. O, Ərəbistan yarımadasının ən böyük tayfalarından biri olan Azd qəbiləsindən olan ərəb idi. İslamın yayılmağa başlaması ilə azdların bir hissəsi Ərəb xilafətinin müxtəlif yerlərində məskunlaşmağa başlamışdılar. Əbu Davudun əcdadı İmran Siffeyn döyüşündə xəlifə Əlinin tərəfində vuruşaraq həlak olmuşdur.

Bəsrədə yaşayırdı. Əbu Davud hədis toplamaq üçün Xorasan, İraq, Misir, Suriya, Hicaz və xilafətin başqa yerlərində olmuşdur. İlk səyahətinə çıxanda iyirmi yaşından az idi. O, 300-dən çox mühəddisdən hədis öyrənmişdir ki, onların arasında Əbu Sələmə, Əhməd ibn Hənbəl, İbn Əbu Şeybə, Yəhya ibn Main və bir çox başqaları kimi məşhur mühəddislər də vardır.

Əbu Davud hüquqi mövzularda hədislərə xüsusi diqqət yetirmişdir. O, hüquqi məsələlərdə hər hansı "zəif" hədisdən istifadə etməyi qiyasla hökmə əməl etməkdən daha üstün hesab etmişdir.

889-cu ildə Bəsrədə vəfat etmişdir.

Əməyi
-----

Əbu Davud 21-ə yaxın kitabın müəllifidir, onlardan ən məşhurları:

* "Sünəni-Əbu Davud" 4800-ə yaxın hədisdən ibarət hədislər toplusudur.
* Kitab əl-Mərasil 600 mürsəl hədisdən ibarət hədislər toplusudur.
* Risalət Əbu Davud ila Əhli Məkkə - Məkkə əhlinə onun sünənini təsvir edən məktub.

Sünən Əbu Dauda
---------------

*border=none Əsas məqalə: Sünəni Əbu Davud*
Sünəni Əbu Davud Səhihi Buxari və Səhihi Müslim məcmuələrindən sonra sünni alimləri tərəfindən tanınan altı hədis toplusu arasında üçüncü yeri tutur. "Sünən"dən gələn hədislər şəriətin bir çox məsələlərinə güclü dəlillər verir. Çox vaxt "Sünən"də Səhihi Buxari və Səhihi Müslimin məcmuələrində olmayan hədislərə rast gəlmək olar. Əbu Davud hədisləri çox diqqətlə seçdiyi və tədqiq etdiyi 500.000 hədisdən 4800-ə yaxınını öz toplusuna daxil etdiyi üçün bir çox alimlər Əbu Davudun işini yüksək qiymətləndirmişlər. Bir çox hədislər səhihlik dərəcəsinə çatır.

Sünnənin bir neçə siyahısı vardır ki, mətnlərində kiçik uyğunsuzluqlar vardır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Muslim Press, 2011
2. 1 2 3  Али-заде, 2007
3. ↑  أبو داود // سير أعلام النبلاء
4. ↑  Translation of the *Risālah* by Abū Dāwūd Arxivləşdirilib 2009-08-19 at the Wayback Machine

ədəbiyyat
---------

* Ализаде А. А. Абу Давуд // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 27. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Abū Dāʾūd al-Sid̲j̲istānī / Robson, J. // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed : [en.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005.
**Azərbaycan Kanoe və Avarçəkmə Federasiyası** — Azərbaycanda İdman Federasiyası. Federasiyanın prezidenti Vüqar Əhmədovdur.

Tarixi ənənələr
---------------

Azərbaycanda avarçəkmə növləri hələ 1936-cı ildən Bakı buxtası akvatoriyasında inkişaf etməyə başlayıb. Bundan üç il sonra üç yaxt-klub istifadəyə verilib. 1960-70-ci illərdə avarçəkmə ilə 11 idman təşkilatı məşğul olurdu. Azərbaycan avarçəkənləri 1980-ci ilin aprelində Mingəçevir şəhərində keçmiş Sovet İttifaqı miqyasında birləşmiş ərazi-inzibati eksperimental Olimpiya ehtiyatları mərkəzinin yaradılmasından sonra dünyada şöhrət qazanmağa başladılar.

Uğurlar və mükafatlar
---------------------

1980-ci ildən başlayaraq avarçəkənlərimiz nəinki Avropa və dünya çempionatları, hətta Olimpiya Oyunlarında medallar qazanmağa başladılar.

Akademik avarçəkənimiz Vasili Yakuşa 1980-ci il Moskva Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş, 1988-ci il Seul Olimpiadasında isə bürünc medal qazandı. Moskva Olimpiadasında baydarka və kanoeçilərimiz Gennadi Kryuçkin, Viktor Pereverzov və Aleksandr Lukyanov, Seul Olimpiadasında isə Aleksandr Lukyanov gümüş medala sahib çıxdı.

1982-ci ildə güləş, cüdo, boks üzrə cəmi 1 beynəlxalq dərəcəli idman ustamız var idisə, avarçəkmədə bu göstərici 7 nəfərə çatmışdı. Məhz möhkəm özülün nəticəsidir ki, hələ 1980-ci illərin sonlarında avarçəkmə növləri üzrə beynəlxalq dərəcəli idman ustalarının sayı ölkənin ümumi beynəlxalq dərəcəli ustalarının 26 faizini təşkil edirdi.

Baku 2015 Avropa Oyunlarına ev sahibliyi edən Azərbaycan qitənin idman tarixinə yeni bir səhifə yazmağı bacardı. Bu yarışda avarçəkmədə hələ yeni olan azərbaycanlı idmançılar bu idman növü üzrə də medalsız qalmadılar. Belə ki, Azərbaycanın medallar sırasını avarçəkmədə əldə olunan 1 gümüş də bəzəyir. Valentin Demyanenko medaçılar sırasına qalxa bildi.

Həmçinin bax
------------

* Beynəlxalq Kanoe Federasiyası
* Beynəlxalq Avarçəkmə Federasiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vüqar Əhmədovun rəhbəri olduğu federasiyanın adı dəyişdirildi". 2022-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-29.

Xarici keçidlər
---------------

* http://www.akaf.az Arxivləşdirilib 2016-04-11 at the Wayback Machine
* Azərbaycanda avarçəkmə: dünən, bu gün, sabah...

| ⛭İdman növləri |
| --- |
| Alpinizm  ·  At yarışı  ·  Avarçəkmə  ·  Avtoidman  ·  Basketbol  ·  Beysbol  ·  Bilyard  ·  Boks  ·  Boulinq  ·  Buzüstü xokkey  ·  Cüdo  ·  Dalğıclıq  ·  Fiqurlu konkisürmə  ·  Fitnes  ·  Futbol  ·  Gimnastika  ·  Güləş  ·  Həndbol  ·  Xizəkçilik  ·  Körlinq  ·  Kriket  ·  Qolf  ·  Lakros  ·  Marafon  ·  Oxatma  ·  Paraşütlə atlama  ·  Raftinq  ·  Reqbi  ·  Skeytbordinq  ·  Stolüstü tennis  ·  Su polosu  ·  Suya tullanma  ·  Tennis  ·  Triatlon  ·  Üzgüçülük  ·  Velosiped idmanı  ·  Voleybol  ·  Yelkənli qayıqsürmə ·  Yüngül atletika |
**Bakir Musa oğlu Haşımov** — XX əsr Azərbaycan xanəndəsi.

Həyatı
------

Qarabağ xanəndəlik ənənələrinin davamçısı olan Bakir Haşımov Uşaq vaxtlarından musiqiyə böyük həvəs göstərmiş, ustad xanəndələrdən eşitdiyi muğamları və təsnifləri böyük şövqlə el şənliklərində ifa etmişdi. 1950-ci illərdə Bakıda ADMM-də professional musiqi təhsili almışdır. Seyid Şuşinskinin sinfində bütün muğam dəstgahlarını öyrənmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Bakir Haşımov yumşaq tembrli səsə malik idi, onun ifasında lirik xarakterli muğamlar xüsusi bir məlahətlə səslənir və sevilirdi. Həmin illərdə B. Haşımovun ifaçılığı bəstəkarlardan Fikrət Əmirovun və Niyazinin diqqətini cəlb etmiş və onu Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrına solist dəvət etmişlər. B. Haşımovun yaradıcılığının əsas hissəsi bu teatrla bağlı olmuşdur. O, səhnədə Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Məcnun, İbn Səlam, "Əsli və Kərəm" operasında Kərəm surətlərini böyük məharətlə ifa etmiş və xalqın yaddaşına həkk olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Bakir Musa oğlu Haşımov - *Muğam Ensiklopediyası*". 2023-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-29.

Xarici keçidlər
---------------

* *Bakir Haşımov — Qarabağ Şikəstəsi — video*
* *Bəhram Mansurov — Bakir Haşımov haqqında — video*
* *Bakir Haşımov — Kuçələrə su səpmişəm — video*
* *Bakir Haşımov — Gözəlim Sənsən — video*
* *Bakir Haşımov — Yar Bizə Qonaq Gələcək — video*
**Telemea pendiri**-Telemea ənənəvi olaraq qoyun südündan hazırlanmış Rumıniya pendirinin adıdır. İndiyə qədər termin inək südündən hazırlanmış pendir, bəzi hallarda isə keçi və ya camış südünündən hazırlanır.

Etimologiyası
-------------

Rumın dilində Telemean adı "yuvarlanmış" mənasını verir ki bu da türk termini olub teleme sözündən götürülmüşdür.

Təsviri
-------

Yunan pendiri Feta'a oxşar olub, Telemea yüksək miqdarda sudan ibarət olmaqla yumşaq quruluşa malik , krem tərkibli və ağızda qalan dada malik pendir növüdür. Alternativ olaraq, pendir daha qarışıq, daha ətirli və duzlu hala gətirən yaşlanma prosesindən keçirilir.

Cirə toxumları bəzən ədviyyatlı, ceviz ləzzəti vermək üçün əlavə olunur. Bu pendir qəlyanaltılar, salatlar və müxtəlif yeməklər (məsələn, omlet, blinçik, piroq) üçün masa pendiri kimi istifadə olunur.

İstehsalat
----------

Telemea pendiri hazırlanarkən, südə pendir mayası əlavə edib çürüdülür. Ən çox inək və qoyun südü istifadə olunur, keçi və inək südündən hazırlandıqda isə daha zərif olur. Nəticədə çürümüş süd süzgəcdən keçirilir və xüsusi pendir qablarında saxlanılır, gecə boyu sıxılır, sonra kvadrat hissələrə bölünür. Daha sonra duzlu suda saxlanılır. Bu təzə pendir (bir neçə həftəyə qədər duzlu suda saxlanılan) caş. adlandırılır. Sonradan, putină adlı taxta çəlləklərdə saxlanılır. Qış boyunca daha konsentratlı duzlu suda saxlanıla bilər, bu halda istehlakdan əvvəl təzə suda saxlanılır.

Sertifikat
----------

2004-cü ildən başlayaraq, Telemea Rumıniyada coğrafi mənşə iə əlaqədar (PDO) məhsulun qorunub saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuşdu. 2017-ci ildə Avropa İttifaqı tərəfindən *Telemea de İvaneşti* Qorunan Coğrafi Göstərici olaraq qəbul edilmişdir. Daha sonra, 2018-ci ildən etibarən *Telemea de Sibiu* üçün müraciət edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  About Telemea Arxivləşdirilib 2022-03-02 at the Wayback Machineat cheese.com
2. ↑  Y. H. Hui; E. Özgül Evranuz (14 may 2012). Handbook of Animal-Based Fermented Food and Beverage Technology, Second Edition CRC Press. pp. 280–. ISBN 978-1-4398-5022-0
3. ↑  "Telemea cheese". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-13.
4. ↑  "EU reference site" Arxivləşdirilib 2016-05-28 at the Wayback Machineec.europa.eu.

Xarici keçidlər
---------------

* Telemea
**Une Seule Nuit** (başqa adları **L'Hymne de la victoire** və ya **Ditanyè**) — Burkina Faso dövlət himni.

Fransız dilində himnin sözləri
------------------------------

Contre la férule humiliante il y a déjà mille ans,  

La rapacité venue de loin les asservir il y a cent ans.  

Contre la cynique malice métamorphosée<  

En néocolonialisme et ses petits servants locaux  

Beaucoup flanchèrent et certains résistèrent.  

Mais les échecs, les succès, la sueur, le sang<  

Ont fortifié notre peuple courageux et fertilisé sa lutte héroïque.  

*Xor:*  

Et une seule nuit a rassemblée en elle  

L'histoire de tout un peuple.  

Et une seule nuit a déclenché sa marche triomphale  

Vers l'horizon du bonheur.  

Une seule nuit a réconcilié notre peuple  

Avec tous les peuples du monde,  

A la conquête de la liberté et du progrès  

La Patrie ou la mort, nous vaincrons!  

Nourris à la source vive de la Révolution.  

Les engagés volontaires de la liberté et de la paix  

Dans l'énergie nocturne et salutaire du 4 août  

N'avaient pas que les armes à la main, mais aussi et surtout  

La flamme au coeur pour légitimement libérer  

Le Faso à jamais des fers de tous ceux qui  

Çà et, là en poluaient l'âme sacrée de l'indépendance, de la souveraineté.  

*Xor*  

Et séant désormais en sa dignité recouvrée  

L'amour et l'honneur en partage avec l'humanité,  

Le peuple du Burkina chante un hymne à la victoire,  

A la gloire du travail libérateur, émancipateur.  

A bas l'exploitation de l'homme par l'homme!  

Hé en avant pour le bonheur de tout homme,  

Par tous les hommes aujourd'hui et demain, par tous les hommes ici et pour toujours!  

*Xor*  

Révolution populaire notre sève nourricière.  

Maternité immortelle du progrès à visage d'homme.  

Foyer éternel de démocratie consensuelle,  

Où enfin l'identité nationale a droit de cité,  

Où pour toujours l'injustice perd ses quartiers,  

Et où, des mains des bâtisseurs d'un monde radieux  

Mûrissent partout les moissons de væux patriotiques, brillent les soleils infinis de joie.  

*Xor*

Xarici keçidlər
---------------

* Himnin sözləri, musiqisi və informasiyası

| ⛭Afrika dövlət himnləri |
| --- |
| Dövlət himnləri | Əlcəzair • Anqola • Benin • Botsvana • Burkina-Faso • Burundi • Kamerun • Kabo-Verde • MAR • Çad • Komor adaları •  Konqo Demokratik Respublikası • Konqo Respublikası • Kot-d’Ivuar • Cibuti • Misir • Ekvatorial Qvineya • Eritreya • Efiopiya • Qabon • Qambiya • Qana • Qvineya-Bisau • Keniya • Lesoto • Liberiya • Liviya • Madaqaskar • Malavi • Mali • Mavritaniya • Mavriki • Mərakeş • Mozambik • Namibiya • Niger • Nigeriya • Reyunyon • Ruanda • San-Tome və Prinsipi • Seneqal • Seyşel adaları • Syerra-Leone • Somali • Somalilend • Müqəddəs Yelena adası • CAR • Cənubi Sudan • Sudan • Svazilend • Tanzaniya • Toqo • Tunis • Uqanda • Zambiya • Zimbabve |
**Balbas qoyunu** — Azərbaycan ərazisində, əsasən Naxçıvanda geniş yayılan ən iri qoyun növü.

Ümumi məlumat
-------------

Naxçıvanda geniş yayılan balbas qoyunu ən iri qoyun hesab edilir. Balbas qoynu da mazıx qoyunu kimi, qonşu ərazilərdə, daha doğrusu, Ermənistan, Türkiyə və İranda da məlumdur. Balbas qoyunları boyca hündür, caydaq olurlar. Rəngi ağ, başında və bəzən ayağında qara ləkələr olur. Bu ləkələr onun görkəminin yaraşığını daha da artırır. Balbas qoyunları buynuzsuz, yunu keyfiyyətli və südü yağlı olur. Qoyunların çəkisi 50 kq-a qədər, qoçlarınkı isə 65 kq-dan artıq olur. Quyruğu 16-20 kq-a qədər olan bu qoyunların yunu da çox, daha doğrusu, 3-4 kq-a qədər olur. Balbas qoyununun yunu toxuculuqda, xüsusilə xalçaçılıqda sənətkarlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. 125-135 kq-a qədər süd verən bu qoyun cinsi XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində geniş yayılmışdı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Balbas qoyunu (Azərbaycan)


NaxçıvanBalbas cinsinin Azərbaycanda yayıldığı bölgələr

| ⛭Azərbaycanda qoyun cinsləri |
| --- |
| **Qoyun cinsləri** | Abşeron qoyunu •
Azərbaycan dağ merinosu •
Balbas qoyunu •
Bozax qoyunu •
Cəro qoyunu •
Herik qoyunu •
Gödək qoyunu •
Ləzgi qoyunu •
Mazıx qoyunu •
Merinos qoyunu •
Qala qoyunu •
Qarabağ qoyunu •
Qaradolaq qoyunu •
Şirvan qoyunu •
Romanov qoyunu • |
**Hümmət fraksiyası** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində Hümmət Partiyasını (menşeviklər) təmsil edən fraksiya.

Haqqında
--------

Hümmət Fraksiyasına Səməd ağa Ağamalıoğlu başçılıq edirdi. Hümmət Partiyasını Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində əvvəl 5 deputat, daha sonra isə 8 deputat təmsil edirdi.

Fraksiyanın üzvü Əkbər ağa Şeyxülislamov Paris Sülh Konfransında iştirak edən nümayəndə heyətinə daxil edilmişdi. Fraksiyasının üzvləri Parlamentin maliyyə-büdcə, təsərrüfat, aqrar, sorğu komissiyalarının tərkibinə daxil edilmişdilər.

Fraksiyanın üzvü Qasım bəy Camalbəyov Müəssislər Məclisinin çağırılması üzrə Mərkəzi Komissiyanın üzvü idi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti açılarkən, Hümmət fraksiyası tərəfindən Əkbər ağa Şeyxülislamov çıxış edərək, Parlament üzvlərini partiyanın bəyannaməsi ilə tanış etmişdi. Bəyannamədə fəhlə hüququ, qadın azadlığı, torpaq məsələsi kəskin şəkildə qoyulurdu. Fraksiya hökumət qarşısında konkret tələblər irəli sürürdü.

Fraksiya rəhbəri Səməd ağa Ağamalıoğlunun başçılıq etdiyi aqrar komissiyanın yaradılması da təsadüfi deyildi. Belə ki, kəndlilərin ağır vəziyyəti Parlamenti xüsusi komissiya yaratmağa məcbur etdi. Lakin aqrar komissiyanın işləri başa çatmadı, aqrar qanun layihələrinin heç biri qanun statusu almadı və bununla, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varlığı üçün zəruri olan ən mühüm məsələlərdən biri həll olunmamış qaldı. Hümmət Partiyasından olan deputatlar da sosialistlər fraksiyası tərkibində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin fəaliyyətinə münasibətdə kəskin müxalifətdə olmuş və Şimali Azərbaycanın yenidən Rusiyanın tərkibinə qatılmasında fəal rol oynamışlar.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti
* Hümmət Partiyası

| ⛭Azərbaycan 1920-ci ilə qədər Azərbaycanda siyasi fəaliyyət Azərbaycan |
| --- |
| Partiyalar vətəşkilatlar | 
* Azərbaycan Kommunist Partiyası
* Difai
* Ədalət
* Əhrar
* Əkinçi
* Hümmət
* Xalqçı
* İctimaiyyun-Amiyyun
* İttifaq
* İttifaqi-Müslimin
* İttihad Cəmiyyəti
* İttihad
* Qafqaz İttihad və Tərəqqi
* Qarabağ Birlik Məclisi
* Qeyrət
* Mübarizə
* Mücahidin
* Müdafiə
* Müsavat
* Müsəlman Sosialist Bloku
* Türk Ədəmi-Mərkəziyyət

 |
| Siyasişəxsiyyətlər | 
* Aslan bəy Qardaşov
* Fətəli xan Xoyski
* Əhməd bəy Ağaoğlu
* Heydər xan Əmioğlu
* Xosrov bəy Sultanov
* Qara bəy Qarabəyov
* Qatır Məmməd
* Məhəmməd Əmin Rəsulzadə
* Məmmədhəsən Hacınski
* Məmməd Yusif Cəfərov
* Məşədi Əzizbəyov
* Nəriman Nərimanov
* Nəsib bəy Yusifbəyli
* Seyid Cəfər Pişəvəri
* Səməd ağa Ağamalıoğlu
* Sultanməcid Əfəndiyev

 |
| Hadisələr | 
* Aprel işğalı
* Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi
* Bakı döyüşü
* Bakı Kommunası
* Mazut Konstitusiyası
* Mart soyqırımı
* Sentrokaspi Diktaturası

 |
| Siyasinəşriyyat | 
* *Açıq söz*
* *Bakinskiye izvestiya*
* *Bakinski den*
* *Bakinski proletari*
* *Bakinski raboçi*
* *Bakinski vesti*
* *Əkinçi*
* *Hümmət*
* *İrşad*
* *İqbal*
* *Təkamül*
* *Trudovoy qolos*
* *Yoldaş*
* *Yeni iqbal*

 |

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, I cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2004, səh. 433
2008-ci ildə Moskvada Faşizm üzərində qazanılmış qələbə münasibətilə təşkil olunmuş hərbi parad zamanı nümayiş etdirilən BMD-4 desantların döyüş maşını
**BMD-1** (rusca: Боевая Машина Десанта Boyevaya Maşina Desanta), Rusiya istehsalı olan amfibiya tipli zirehli transportyordur.

İstehsalçı ölkə: Rusiya Rusiya

İstehsalçı firma: Volqoqrad Traktor Zavodu və Kurqanmaşzavod

Tip: Desantların döyüş maşını

İstehsal tarixi: 2013 – davam edir

Xidmətə giriş ili: 2013 – günümüzə

İstehsal sayı: 60 ədəd

Ağırlıq: 13.6 ton

Ekipaj: 3 nəfər

Desant: 6 nəfər

Daşıyıcı təyyarə: İl-76, An-22, An-24, Mil Mi-26

Ölçülər
-------

Uzunluğu: 6.78 m

Lülənin uzunluğu: 3.94 m

Eni: 3.25 m

Hündürlüyü: 2.45 m

Klirens: 0.5 m

Müdafiə
-------

Zireh: polad və alüminium ərintisi
– 6 x 81 mm ZD-6M sis bombaları

Performans
----------

Zəminə təzyiq: 0,45 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: üzən

Xəndək keçmə: 2 m

Divar dağıtmaq: 0.7 m

Qalxma dərəcəsi: 35º

Motor: UTD-29 çox yanacaqlı dizel

At gücü: 500

Maksimal sürət: 70 km/saat

Mənzili: 500 km

Dayandırılması: fərdi hidravlik amartizator və dəyişkən klirens

Silahlanma
----------

Əsas silahlar:

–1 ədəd 100 mm-lik "2A70" yivli reaktiv top qurğusu

Kalibr: 100 mm

Lülənin qalxma bucağı: -6º +60º

Üfüqi tuşlama bucağı: 360º

Mərminin başlanğıc sürəti: 355 metr/saniyə

Atış tezliyi: 10 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 4 km

Maksimal atəş məsafəsi: 7 km

Mərmi sayı: 34 ədəd (qəlpəli-fuqaslı mərmi)
100 mm-lik topdan atılan TƏİM(PTUR) 750 mm-lik zirehi dəlib keçə bilir.

– 1 ədəd 30 mm-lik "2A72" avtomatik top qurğusu

Kalibr: 30 mm

Atış tezliyi: 330 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 1120 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 2.6 km (Texnikalara qarşı); 2 km (Hava hədəflərinə qarşı); 4 km (Maksimal atəş məsafəsi)

Mərmi sayı: 500 ədəd

– 1 ədəd 30 mm-lik "AGS-30" avtomatik qumbaraatan qurğusu

Kalibr: 30 mm

Mərmi: 30x29 mm

Atış tezliyi: 425 atış/dəqiqədə

Mərminin başlanğıc sürəti: 185 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.7 km

Maksimal atəş məsafəsi: 2.1 km

Mərmi sayı: 840 ədəd

– 1 ədəd 7.62 mm-lik "PKTM" pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm

Mərmi: 7.62×54mm R

Atış tezliyi: 800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

Mərmi sayı: 2000 ədəd

– 4 ədəd 100 mm-lik 9M117M3 "Arkan" tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 100 mm

Diametr: 53 mm

İdarəetmə sistemi: lazer izləməli

Döyüş hissəsi: kumulyativ

Atəş məsafəsi: 5.5 km

Raket sayı: 4 ədəd

– 4 ədəd 135 mm-lik 9M113 "Konkurs" tank əleyhinə idarə olunan raket

Kalibr: 135 mm

Diametr: 60 mm

İdarəetmə sistemi: kabel ilə idarə

Döyüş hissəsi: kumulyativ

Atəş məsafəsi: 4 km

Raket sayı: 4 ədəd

İstifadə edən ölkələr
---------------------

Rusiya Rusiya

Həmçinin bax
------------

BMD-1
Kiffiy mədəniyyəti — E.ə. 8–6 min il əvvəl Saxara səhrasının ərazisində mövcud olan mədəniyyətin adı.

E.ə. 8–6-cı minilliklərdə Afrikada Saxara ərazisi rütubətli iqlimə malik idi. 2000-ci ildə Nigerin Tenera səhrasının Qobero rayonunda aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı həmin mədəniyyətə aid insan qalıqları aşkar edilmişdir. Kiffiylər ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olurdular. Onların yaşadıqları ərazidə Savanna üçün xarakterik olan iri heyvanların sümüklərinin qalıqlarının tapılması sübut edir ki, onlar vaxtilə bu ərazidə mövcud olmuş gölün sahillərində yaşamışdır. Kiffiylər hündürboylu idilər, boyları 1 m 80 sm-dən çox olmuşdur.

Kiffiy mədəniyyəti e.ə. 6000-ci ildə, Saxara səhrasında uzunmüddətli quraqlıq baş verdiyi dövrdə yoxa çıxmışdır. Kiffiy mədəniyyətinin yoxa çıxmasından təxminən 1500 il sonra, Saxara səhrası yenidən rütubətli olduqda, bu ərazi artıq digər antropoloji tipə aid olan Teneri mədəniyyətini yaradanlar tərəfindən məskunlaşdırılmışdır.

İstinad
-------

* Nora Schultz, Stone Age mass graves reveal green Sahara.14 August 2008
* JOHN NOBLE WILFORD. Graves Found From Sahara’s Green Period. August 14, 2008

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Arxeologiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Müsənnəf İbn Əbu Şeyba** (*ərəb.* **مصنف ابن أبي شيبة**‎) — Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.v.) həyat və fəaliyyətinə dair mühəddis İbn Əbu Şeyba tərəfindən tərtib edilmiş hədislər toplusu. Kitab əl-Müsnəd kimi də tanınır.

Mərfa və məukuf hədislərini ehtiva edir. Məcmuənin ən uzun bölməsi İmam Əbu Hənifənin təkzibi fəslidir (Məhəmməd Zahid əl-Kövsəri öz kitablarında bu iddiaları təkzib etmişdir). Müsənnəf bir çox əlyazmalarda mövcuddur. Həmçinin bir neçə müasir nəşri var, məsələn: Hindistanın "Əd-Dar əs-Sələfiyə əl-Hindiyə əl-Kadima" nəşriyyatından, Dar əl-Kiblə nəşriyyatından. Müsannafın bəzi hissələri Multanda çap edilmişdir. Şərh Şeyx Səad əl-Şəsri tərəfindən Musannaf üçün buraxılmışdır.

Müsənnəf məğribdə və müsəlman İspaniyasında böyük uğur qazanır, burada Baqi ibn Məhlyad Şərqdən qayıdarkən ona şərhini verir, bu da Kordoba müftisi Aşbaq ibn Xəlilin qəzəbinə səbəb olur. Müsənnəf burada istifadədə qalır, əsasən alimlər (üləma) üçün dərslik vəasiti kimi istifadə edilir. Məğribdə kanonik hədis məcmuələrinin sayı altıdan (Kutub əs-sittə) ona çatdırılır: əl-Buxari, Müslim, Malik, Əbu Davud, ən-Nəsai, əl-Bəzzar, əd-Darakutni, Beyhəqi, İbn Əbu Şeybənin məcmuələri. Bu çox güman ki, ilk Əlmohədlər tərəfindən və hər halda 1225-ci ildən əvvəl, əl-Mərrakuşinin dediyinə görə, Əbu Yusif Yəqub əl-Musənnəfət əl-əşarədən olan hədislərin mənbə kimi götürülməsini əmr etdiyi zaman edilmişdi. Səbəb isə Maliki məzhəbinin hökmranlığına son qoymaq idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  E. Lévi-Provençal, Hist. Esp. Mus . iii, 477-8
2. ↑  Ibn K̲h̲ayr al-Is̲h̲bīlī, Fahrasa. — 131—133.
3. ↑  al-Ruʿaynī, Barnāmad̲j̲. — 44.
4. ↑  I. Goldziher, Muh. St.. — 2/265.
5. ↑  Pellat, Ch. 1986
Üfüq
**Üfüq-** açıq yerdə Yer səthinin dairə şəklində görünən hissəsidir ki, bu hissədə göy qübbəsinin kənarları yerə bitişmiş kimi görünür. Üfüqün kənarında göyün yerə bitişik kimi görünən sərhəddinə üfüq xətti deyilir. Üfüq xətti müşahidəçi üçün yer səthinin görünən hissəsini görünməyən hissəsindən ayırır. Üfüqün dörd əsas: Şimal-Şm. (North-N), Cənub-C. (South-S), Şərq-Ş (East-E), Qərb-Q (West-W) cəhətləri vardır.

Üfüq məsafəsi
-------------

Üfüqədək görünən məsafəni {\displaystyle d=3,86{\sqrt {h}}} düsturu ilə hesablamaq olar. Burada h-müşahidə nöqtəsinin (m-lə) hündürlüyüdür.

Müşahidə olunan nöqtənin hündürlüyündən asılı olaraq üfüqün diametri genişlənir.

Müşahidəçi açıq havada Elbrus dağından (5633 m) Qara dənizdə gəmini, Baba dağından (3629 m) Kür-Araz ovalığının hər tərəfini görə bilər.

Üfüqi zonalar
-------------

Üfüqi zonallıq hündürlük və ya şaquli zonallığın əksinə, üfüqi istiqamət üzrə zonaların bir-birini əvəz etməsinə deyilir. Üfüqi zonallıq dedikdə, adətən, enlik üzrə olan zonallıq, yəni meridian istiqamətində enliklər dəyişdikcə zonaların da dayişilməsi nəzərdə tutulur. Üfüqi zonallığın əsas yaranma səbəbləri- Yerin forması və onun Günəşə nisbətən tutduğu mövqeyidir. Günəşin şüa enerjisinin zonal bölgüsü nəticəsində yer üzərində temperatur, buxarlanma və buludluluq, atmosfer təzyiqi, küləklər, okeanların üst qatında suyun şorluğu, iqlimlər, aşınma prosesləri, torpaq əmələgəlmə, bitkilər və heyvanlar aləmi, çay şəbəkəsi və s. zonalar üzrə yerləşmişdir. Lakin bunların heç biri ideal enlik zonası təşkil etmir. İdeal zonallıq yer səthinin enliklər üzrə başdan-başa hamar düzənlik və su ilə qurunun hər meridian üzrə simmetrik paylanması şəraitində ola bilərdi. O zaman zonalar qərbdən şərqə doğru uzanardı və düzgün zolaqlar şimaldan cənuba doğru bir-birini əvəz edərdi. Yer kürəsində su və qurunun qeyri-bərabər bölgüsü, qurunun ovalıqlardan, sıra dağlardan, yaylalardan ibarət olması, materiklərin bəzilərinin sahil boyundan soyuq, bəzilərinin sahil boyundan isə isti dəniz cərəyanları keçməsi və s. üfüqi zonallığın strukturunun onun ideal sxemindən çox fərqlənməsinə səbəb olmuşdur.

Üfüqi zonallıq
--------------

Üfüqi zonallıq Yerin landşaft və iqlim şəraitinə uyğun olaraq bitki örtüyü və heyvanat aləminin eninə yayılmasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı-Elm-2008.
**Məhəmməd Qara oğlu Allahmanlı** (1963, Qazax rayonu – 2010) — АMЕА-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Tarixi etnoqrafiya şöbəsinin elmi işçisi

Həyatı
------

Məhəmməd Qara oğlu Allahmanlı 1963-cü ildə Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olub.
Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmişdir. Təhsilaldığı illərdən başlayaraq mətbuat səhifələrində elmin, mədəniyyətin ayrı-ayrı problemləri ilə bağlı məqalələr
yazmışdır. "Sərbəst düşüncə", "Müxalifət", "Etimad" qəzetlərində müxbir, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycanın xarici və daxili siyasəti, onun müxtəlif problemləri ilə bağlı analitik şərhlər vermək fəaliyyətinin mühüm bir hissəsini təşkil edib. Xalq yaradıcılığının toplanması, araşdırılması sahəsində gərəkli işlər görüb. Bütövlükdə ədəbi prosesi izləmək onun həmişə marağında olub. Tarixçi alim, tənqidçi, publisist kimi tanınıb.

"ХIХ əsr – ХХ əsrin əvvəllərində Azərbaycanın qərb bölgəsinin mənəvi mədəniyyəti (tarixi-etnoqrafik tədqiqat)" mövzusunda namizədlik disertasiyası müdafiə etmişdir (1998). Son
dövrlərdə Azərbaycanın bağçılıq mədəniyyəti problemi ilə bağlı araşdırmalara daha çox üstünlük verirdi.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Tarixi etnoqrafiya şöbəsinin elmi işçisi olub. Beynəlxalq simpozium və konfranslarda Azərbaycan xalqının tarixi, etnoqrafiyası və ədəbiyyatı ilə bağlı maraqlı məruzələrlə çıxış edib.

Məhəmməd Qara oğlu Allahmanlı 2010-cu ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

İki oğlu, bir qızı var.

Mahmud Allahmanlının qardaşıdır.

Kitabları
---------

* "Azərbaycanın Qərb bölgəsinin mənəvi mədəniyyətindən", () (tarixi-etnoqrafik tədqiqat) Bakı: Nurlan, 2011. — 176 s.
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Milli Kitabxanası: Filologiya elmləri. Bədii ədəbiyyat". Azərbaycan Milli Kitabxanasının saytı (az.). anl.az. 2020-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-09.

Xarici keçidlər
---------------

* Məhəmməd Qara oğlu Allahmanlı Arxivləşdirilib 2014-12-22 at the Wayback Machine
Ümumi məlumat
-------------

Ağcabədi rayonunun Qaradolaq kəndində Qarabağ qoyunlarının xüsusi bir cinsi kimi formalaşan qaradolaq qrupu yaranmışdır. Qaradolaq qoyunu XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Qarabağın bir sıra yerlərində geniş yayılmış və bir sıra üstünlüklərinə görə şöhrət tapmışdır. Bu qoyun Qarabağ qoyun cinsinə xas olan əsas xüsusiyyətlərini saxlayaraq ondan caydaq, çəkisinin ağırlığı və yununa görə fərqlənmişdir. Qaradolaq ana qoyunlarının çəkisi orta hesabla 60-70 kq, erkəklərinin çəkisi isə 70-90 kq-a qədər olur. Lakin onların içərisində 90-110 kq və daha artıq olanı da məlumdur. Qaradolaq kəndindən bu münasibətlə toplanan etnoqrafik materiallardan aydın olur ki, qaradolaq qoyunlarının göstərilən üstünlükləri onların xalq empirik üsulu ilə seçilib bəslənilməsi və yerli şəraitin daha əlverişliliyindən irəli gəlir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, qaradolaq qoyununun formalaşmasında türkmən qoyununun da xeyli təsiri olmuşdur. Qocalar belə nəql edirlər ki, qaradolaq türkmən qoyunlarının cütləşməsindən yaranmışdır. Bu təsir Abşeronun Qala qoyunu vasitəsilə keçmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Azərbaycanda qoyun cinsləri |
| --- |
| **Qoyun cinsləri** | Abşeron qoyunu •
Azərbaycan dağ merinosu •
Balbas qoyunu •
Bozax qoyunu •
Cəro qoyunu •
Herik qoyunu •
Gödək qoyunu •
Ləzgi qoyunu •
Mazıx qoyunu •
Merinos qoyunu •
Qala qoyunu •
Qarabağ qoyunu •
Qaradolaq qoyunu •
Şirvan qoyunu •
Romanov qoyunu • |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsaq.

**İsaq Mustafa oğlu Məmmədov** (24 mart 1925, Qaracallı, Qubadlı rayonu – 8 sentyabr 2011) — tarix elmləri doktoru, professor, "Əməkdar elm xadimi", tarixçi. Naxçıvan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru (1978–1984).

Həyatı
------

İsaq Məmmədov 1925-ci il martın 24-də Qubadlı rayonunun Qaracalı kəndində tanınmış təsərrüfatçı Mustafa kişinin ailəsində anadan olmuşdur. Bölgədə adlı-sanlı şəxsiyyət kimi tanınan Mustafa kişi repressiyanın qurbanı olmuşdur. O, 1942-ci ildə kənd orta məktəbini və Şuşa pedaqoji kurslarını bitirərək doğma kəndindəki natamam orta məktəbdə müəllimlik etmiş, dərs hissə müdiri vəzifəsində çalışmış, kənd sovetinin katibi işləmişdi.

Elmi fəaliyyəti
---------------

İsaq Məmmədov 1944-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olaraq, fərqlənmə diplomu ilə təhsilini başa vurmuşdur. 1949-cu ildə aspiranturaya qəbul edilmişdi. O, 1952-ci ildə təhsilini başa vurduqdan sonra bu təhsil müəssisəsində müəllim vəzifəsinə təyin edilmişdir. İsaq Məmmədov BDU-da 1955-ci ildə namizədlik, 1974-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, 1976-cı ildə professor adını almışdı.

İsaq Məmmədov 1977–1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində kafedra müdiri, 1978–1984-cü illərdə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru, daha sonra 10 il ADNA-da Tarix kafedrasının müdiri, 2005-ci ildən ömrünün sonuna qədər kafedranın professoru vəzifəsində işləmişdi.

Professor İsaq Məmmədov 200-ə qədər elmi məqalənin, "Qəhrəmanlıq tarixindən səhifələr", "Unudulmaz rəşadət", "İnqilabi ənənələr və gənclik", "Ənənələr tərbiyə edir" kitablarının, "XX əsrdə ümumdünya tarixi proseslər", "Azərbaycan tarixi", "Yeni tarix", "Ümumdünya ictimai prosesləri", "Təlatümlü illər" və "Siyasi tarix" dərslikləri və dərs vəsaitlərinin müəllifi idi. Elm sahəsində böyük xidmətlərinə görə professor İsaq Məmmədov 1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdü. O, çoxsaylı İttifaq və respublika miqyaslı elmi konfransların iştirakçısı olmuş və məruzələrlə çıxış etmişdi.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

Professor İsaq Məmmədov respublikamızın ictimai həyatında fəal iştirak etmiş, 1980–1985-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin deputatı seçilmiş, Naxçıvan şəhər rəhbər orqanlarının, müxtəlif müdafiə şuralarının üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "MƏMMƏDOV İSAQ MUSTAFA OĞLU (1925-2011) Tarixçi" (az.). history.bsu.edu.az. 2020-08-11 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5 6  *Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası.* "İsaq Mustafa oğlu Məmmədov" (az.). www.muallim.edu.az.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Karolina Rodrigez** (d. 24 may 1986; Leon, İspaniya) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast. Karolina Rodrigez, İspaniyanı 2004 Afina, 2012 London və 2016 Rio-de-Janeyro Olimpiadalarında təmsil edib.

Karyerası
---------

Karolina Rodrigez, 2004-cü ildə İspaniyanın bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Soniya Abexon, Barbara Qonzalez, Marta Linares, İsabel Paqan və Nuriya Velasko ilə birgə finalda 45.350 xal topladı və 7-ci yeri tutdu.

Karolina Rodrigez, 2009-cu ildə İtaliyanın Peskara şəhərində baş tutan 2009 Aralıq dənizi Oyunlarında bürünc medala sahib oldu.

Karolina Rodrigez növbəti dəfə, Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın paytaxtı London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. O, fərdi yarışların təsnifat mərhələsində 106.800 xal topladı və 14-cü yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.

Daha sonra Karolina Rodrigez, 2013-cü ildə Türkiyənın Mərsin şəhərində baş tutan 2013 Aralıq dənizi Oyunlarında qızıl medal qazandı.

Karolina Rodrigez üçüncü dəfə, Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. O, fərdi yarışların finalında 69.494 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.

İstinadlar
----------
Kiçik Qərb Divarında dua edən kişi və qadın
**Kiçik Qərb Divarı** — Dəmir Qapı yaxınlığında Kiçik Qərb Divarı, həmçinin HaKotel HaKatan (və ya sadəcə Kotel Katan), Kiçik Kotel (İvrit: הכותל הקטן) və Kleiner Koisel (yəhudi dilində "Kiçik Kotel/Divar") kimi tanınan yəhudi dini saytıdır. Divarın özü İkinci Məbəd dövrünə (e.ə. 516 — eramızdan əvvəl 70) aiddir. Bu, Qərb Divarının böyük hissəsinin davamıdır və demək olar ki, Müqəddəslər Müqəddəsi ilə üzbəüzdür. HaKotel HaKatan Qərb Divarının böyük hissəsi qədər məşhur və izdihamlı deyil. Divarın bu hissəsi Müqəddəslər Müqəddəsinə yaxın olduğuna görə dərin mənəvi əhəmiyyətə malikdir. Bununla belə, bu, Müqəddəslər Müqəddəsinə ən yaxın yer deyil, çünki Qərb Divar Tunelində birbaşa Müqəddəslərin Müqəddəsi ilə üzbəüz olan bir yer var.
​

Tarixi
------

Divarın yanındakı keçid 1293 və ya 1296-cı illərdə Seyf əl-Dur tərəfindən əsası qoyulmuşdur.
1971-ci ilin sonlarında İsrail Dini İşlər Departamenti tərəfindən divar boyunca aparılan geniş tunellər Ribat Kürdün qismən dağılmasına səbəb oldu. Departament yeni meydan yaratmaq üçün 670 illik quruluşu sökərək vəziyyətdən istifadə etməyə çalışdı, lakin beynəlxalq etirazdan sonra geri çəkildi. Əvəzində beton dayaq və polad dayaqlardan ibarət təmir işləri aparıldı. Təmir zamanı işçilər divarda kiçik deşiklər qazıblar. Bu, Haredi yəhudilərinin etirazına səbəb oldu, onlar daş parçaları toplayıb Qərb Divarında təntənəli şəkildə dəfn etdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Jewish Quarter Jerusalem - Kotel HaKatan". 2011-09-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-16.
2. ↑  "HaKotel HaKatan - Yeshivat Ateret Kohanim". 2011-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.
3. ↑  "The New York Times > Travel > Slide Show > Jerusalem, Now". The New York Times. 2006-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-01.
4. ↑  "Campaign to Upgrade the Old City's 'Small Wall' - Jewish World". 30 April 2007. 9 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 February 2024.
**Kristian Konstantinov Kostov** (bolq. Кристиан Константинов Костов, *rus.* Кристиа́н Константи́нович Ко́стов; 15 mart 2000, Moskva) — Bolqar-rus-qazax mənşəli Bolqarıstan müğənnisi. O Rusiyanın *Golos deti* yarışmasının finalçısı, Bolqarıstanın *X Factor* musiqi yarışmasının isə ikincisi olmuşdur. Kristian "Beautiful Mess" mahnısı ilə Bolqarıstanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı
------

Kristian Kostov 15 mart 2000-ci ildə Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Kristianın atası milliyətcə Bolqar, anası isə Qazaxıstanlıdır. Onun bir qardaşı və bir bacısı var. Kristianın atası hələ uşaq ikən ona bolqar və ingilis dillərini öyrətmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

### 2014–2016: *Golos deti* və *X Factor* yarışmaları

Kristian Kostov 2014-cü ildə Rusiyanın uşaqlar üçün təşkil etdiyi *Golos Deti* səs yarışmasında iştirak etmişdir. Dima Bilanın komandasında olan Kristian müsabiqədə finala qədər yüksələ bilmişdir. Rusiyada qazandığı uğurdan sonra Kristian Bolqarıstanda keçirilən *X Factor* musiqi yarışmasına qatılmış və bu müsabiqədə Kristian göstərdiyi yüksək səviyyəli ifalar sayəsində finalda 2-ci yerə layiq görülmüşdür.

### 2016-indiki zaman: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

Kristian Kostov Avroviziya səhnəsində
2016-cı ilin oktyabr ayında Kristian Kostovun debüt sinqlı "Ne si za men" dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Mahnı Bolqarıstan sinql siyahılarında 13-cü yerədək yüksələ bilmişdir.

2017-ci ilin mart ayında Bolqarıstanın BNT telekanalı Kristian Kostovun "Beautiful Mess" mahnısı ilə Bolqarıstanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil edəcəyini açıqlanmışdır. Müsabiqə üçün uzun sürən hazırlıqlardan sonra Kristian 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinal mərhələsində 15-ci nömrə altında səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı 403 xalla yarımfinalda birincilik əldə etmiş və Avroviziya 2017-nin finalına yüksəlməyə nail olmuşdur. Finalda mahnısını bir daha ifa edən Kristian ümumi nəticədə 26 ölkə təmsilçisi arasında 615 xal toplayaraq, Bolqarıstana 2-ci yeri qazandırmışdır. Bu Bolqarıstanın Avroviziyadakı ən yüksək göstəricisidir.

2017-ci ilin noyabr ayında Kristian Çinin Sanya şəhərində keçirilən *Miss World 2017* gözəllik yarışmasında çıxış etmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Ne si za men"/"You Got Me Girl" | 2016 |
| "Beautiful Mess" | 2017 |
| "Глубина" |
| "Ты Мой Огонь" |
| "The One (I Need You)" | 2018 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bulgaria is a 'Beautiful Mess' in 2017". eurovision.tv. Avropa Yayım İttifaqı. 13 mart 2017. 2017-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
2. ↑  "Eurovision 2017 Results". Eurovision World. 2017-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2017.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Poli Genova  "If Love Was a Crime"** | **Bolqarıstan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**EQUINOX  "Bones"** |

Xarici keçidlər
---------------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Bravo (dəqiqləşdirmə).

**Bravo Supermarketlər Şəbəkəsi** — Azərbaycanda yerləşən supermarketlər şəbəkəsi. Sahibi "Azərbaycan Supermarket" MMC-dir.

Tarix
-----

Supermarketlər şəbəkəsi ilk dəfə 2017-ci ildə Bakının Nərimanov rayonunda yerləşən "Gənclik Mall" ticarət mərkəzində fəaliyyətə başlayıb. 2020-ci ildən "Ticarət şəbəkələrinin inkişafı" İctimai Birliyinin üzvüdür. Supermarket şəbəkəsindəki ərzaq məhsullarının 90 faizindən çoxu yerli məhsullardır.

Market Sayı
-----------

Hazırda Bravo Marketlər Şəbəkəsi Bakı, Sumqayıt, Xırdalan, Gəncə, Şəmkir, Yevlax, Tovuz, Lənkəran, Şamaxı, Göyçay və Şuşa şəhərlərində Hiper, Super, Market və kiçik formatlı market formatında 140-dən çox market ilə fəaliyyət göstərir.

Korporativ Sosial Məsuliyyət
----------------------------

###### Asan Məktub

KSM layihəsi çərçivəsində Bravo Marketlər Şəbəkəsinin uğurlu əməkdaşlıqlarından biri Asan Məktubla reallaşıb. 2017-ci ilin dekabrından başlayan əməkdaşlıq "Bir qəlbi də sən isit", "Bayram Payı", "Sizin qayğınız bayram sevinci olsun" devizi ilə ümumilikdə bu günə qədər yüzlərlə uşaqlara sevinc bəxş edib.

Belə ki, Bravo hipermarketlərdə Yeni İl və Novruz bayramı ərəfəsində xüsusi dekorativ ağacda yüzlərlə aztəminatlı, ehtiyacı olan uşaqların istəkləri yazılan məktublar yer alır. Müştərilər marketlərə yaxınlaşaraq həmin məktublarla tanış ola və uşaqların arzularını həyata keçirməkdə köməklik göstərə bilirlər.

Bu günə qədər 1000-dən çox balaca fidanların arzuları gerçəkləşdirilib.

###### Sevinc Payı

Bravo-nun keçirdiyi KSM layihələrdən biri də #PaylaşaraqSevindirək! şüarı altında satışa çıxarılan "Sevinc Payı" qutularıdır. Bu qutuların içində uşaqlar üçün şirniyyatlar, həmçinin hədiyyəli kuponlar olur. Layihənin əsas məqsədi hər qutudan gələn 1 AZN gəlirin xeyriyyə məqsədilə istifadə edilməsidir.

Pensiyaçı kartı
---------------

Sərfəli alış-verişə kömək edən Bravo "Pensiyaçı Kartı" məhsulları 10% endirim ilə əldə etməyə imkan yaradır. Bravo hipermarket, superstor və supermarketlərdə Müştəri Xidmətləri bölməsinə yaxınlaşaraq pensiya kartı və şəxsiyyət vəsiqəsinin surətini təqdim etməklə Bravo "Pensiyaçı Kartı" əldə etmək mümkündür.

Bundan başqa Umico, hədiyyə kartları da mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanın ən böyük pərakəndə satış şəbəkələrindən biri olan Bravo Supermarket satış proseslərini avtomatlaşdırır". Trend News Agency. 09.02.2022. 2022-10-01 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Yeni "BRAVO" superstor artıq Şəmkirdə - FOTO". Oxu.az (az.). 11 mart 2021. 2 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2021.
3. ↑  "İri marketlər yeni birlik yaratdı". Oxu.az (az.). 4 sentyabr 2020. 3 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2021.
4. ↑  "İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva "Bravo"nun açılışında - YENİLƏNİB + FOTO". Oxu.az (az.). 4 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 may 2021.
5. ↑  "Bravo Supermarket Azərbaycanın rəsmi internet səhifəsi".  (az.). 2022-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-15.
**Apennin yarımadası** (it. Penisola italiana — İtaliya yarımadası; eləcə də it. Penisola appenninica) — Avropanın böyük yarımadalarından biri. Qitənin cənubunda yerləşir və Aralıq dənizinin sahilindədir. Yarımadada İtaliyanın əsas hissəsi, San-Marino Respublikası və teokratik dövlət olan Vatikan yerləşir. Yarımadanın sahəsi 149 000 km²-dir. Uzunluğu təqribən 1100 km, eni 130-dan 300 km-ə qədərdir. Appenin yarımadasının şimal hissəsi Padan ovalığı ilə, qərbdən Tirren dənizi, şərqdən Adriatik dənizi, cənubdan isə İonik dənizi ilə əhatə olunub. Yarımadanı Elba adasından Pombino boğazı, Siciliya adasından isə Messin boğazı ayırır.

Yarımadanın adı onun böyük hissəsi boyunca uzanan Appenin dağlarından götürülüb.

Apennin yarımadasının əsas xüsusiyyətləri yüksək seysmiklik, müasir dağ əmələgəlməsi və vulkanik fəallıqdır. Belə ki, Stromboli vulkanı bütün tarixi dövr ərzində durmadan fəallıq göstərir və hətta "Tirren dənizinin mayakı "adını alıb, bundan başqa Vezuvi və Etna vulkanları və başqaları da dəfələrlə püskürüblər ki, bu da insanların kütləvi məhvinə gətirib. Yarımadada tez-tez zəlzələlər və sunamilər olur, bunun səbəbi qitə plitələrinin hərəkətinin qlobal tektonik prosesidi, Afrika qitəsi Avropanın yerləşdiyi plitəyə dəyir və onun altına keçir. Afrika təkcə şimala hərəkət etmir, həm də "saat əqrəbi istiqamətində" dönür. Vulkanoloqlar yaxın vaxtlarda Neapol körfəzi sahilində qaçılmaz insan tələfatı ilə nəticələnəcək Vezuvi vulkanının fəlakətli püskürməsini gözləyir.

Maraqlı faktlar
---------------

Yarımada çəkmənin səciyyəvi formasındadı, buna görə də dünyada ən çox tanınan yarımadalardan biridi.

Xarici keçidlər
---------------

* Avrasiya: materiklər və qitələr Kayzen

| ⛭Amerika yarımadaları |
| --- |
| Şimali Amerika | Adeleyd yarımadası • Alyaska yarımadası • Araya yarımadası • Asuero yarımadası • Avalon yarımadası • Bodi (ada) • Bransuik yarımadası • Bryus yarımadası • Bulandsnes • Burika yarımadası • Buthia yarımadası • Delmarva yarımadası • Florida yarımadası • Kaliforniya yarımadası • Kenay yarımadası • Kent yarımadası • Keyp-Enn yarımadası • Labrador yarımadası • Lanqlad yarımadası • Launqanes • Melrakkasletta • Melvill yarımadası • Middl yarımadası • Nikoya yarımadası • Olimpik yarımadası • Piri Torpağı • Sapata yarımadası • Sevard yarımadası • Snayfedlsnes • Taytao yarımadası • Tryodlaskaqi • Unqava yarımadası • Valdes yarımadası • Valdes yarımadası • Vatnsnes yarımadası • Yeni Şotlandiya yarımadası • Yukatan yarımadası • Yuxarı yarımadası |
| Cənubi Amerika | Quaxira yarımadası |
1971-ci ildən UEFA Kuboku ilə əvəzlənmiş bu turnir ilk final oyunu 1958-ci ildə keçirilsə də turnirə 1955-ci ildə start verilmişdir. Bütün finallar aşağıdakı kimidir:

1955/58

"Barselona" (İspaniya) — "London-XI" (İngiltərə). 6:0.

"London-XI" (İngiltərə) — "Barselona" (İspaniya). 2:2.

1958/60

"Barselona" (İspaniya) — "Birmingem" (İngiltərə). 4:1.

"Birmingem" (İngiltərə) — "Barselona" (İspaniya). 0:0.

1960/61

"Roma" (İtaliya) — "Birmingem" (İngiltərə). 2:0.

"Birmingem" (İngiltərə) — "Roma" (İtaliya). 2:2.

1961/62

"Barselona" (İspaniya) — "Valensiya" (İspaniya). 1:1.

"Valensiya" (İspaniya) — "Barselona" (İspaniya). 6:2.

1962/63

"Dinamo" Zaqreb (Yuqoslaviya) — "Valensiya" (İspaniya). 1:2.

"Valensiya" (İspaniya) — "Dinamo"Zaqreb (Yuqoslaviya). 2:0.

1963/64

"Saraqosa" (İspaniya) — "Valensiya" (İspaniya). 2:1.

1964/65

"Ferensvaroş" (Macarıstan) — Yuventus (İtaliya). 1:0.

1965/66

"Saraqosa" (İspaniya) — "Barselona" (İspaniya). 2:4. Əlavə vaxt.

"Barselona" (İspaniya) — "Saraqosa" (İspaniya). 0:1.

1966/67

"Lids" (İngiltərə) — "Dinamo" Zaqreb (Yuqoslaviya). 0:0.

"Dinamo" Zaqreb (Yuqoslaviya) — "Lids" (İngiltərə). 2:0.

1967/68

"Ferensvaroş" (Macarıstan) — "Lids" (İngiltərə). 0:0.

"Lids" (İngiltərə) — "Ferensvaroş" (Macarıstan). 1:0.

1968/69

"Uypeşt Doja" (Macarıstan) — "Nyukasl" (İngiltərə). 2:3.

"Nyukasl" (İngiltərə) — "Uypeşt Doja" (Macarıstan). 3:0.

1969/70

"Arsenal" (İngiltərə) — "Anderlext" (Belçika). 3:0.

"Anderlext" (Belçika) — "Arsenal" (İngiltərə). 3:1.

1970/71

"Lids" (İngiltərə) — Yuventus (İtaliya). 1:1.

Yuventus (İtaliya) — "Lids" (İngiltərə). 2:2.

| ⛭ **Yarmarkalar Kuboku** |
| --- |
| 1955/1958
 • 1958/1960
 • 1960/1961
 • 1961/1962
 • 1962/1963
 • 1963/1964
 • 1964/1965
 • 1965/1966
 • 1966/1967
 • 1967/1968
 • 1968/1969
 • 1969/1970
 • 1970/1971 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı daha da zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Anar Əliyev.

**Arzu Yaqub oğlu Əliyev** (1963, Padar, Vartaşen rayonu – 15 dekabr 1990, Cəmilli) — Qarabağ müharibəsində Oğuz rayonunun ilk şəhidi.

Həyatı
------

Arzu Əliyev 1963-cü ildə Oğuz rayonunun Padar kəndində anadan olmuşdur. Padar kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Mərdəkan polis məktəbində təhsil almışdır. Padar kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Mərdəkandakı polis məktəbinə daxil olmuşdur. Burada təhsilini başa vurmuş, bir müddət Bakı və Sumqayıt şəhərlərinin polis şöbələrində çalışmışdır. Daha sonra Şəki şəhər milis şöbəsində işləməyə başlamışdır.

Hərbi xidməti
-------------

### Qarabağ müharibəsində iştirakı

1990-cı ilin dekabrında Arzu Əliyev Şəki Daxili İşlər şöbəsindən Əsgəran rayonunun Cəmilli kəndinə göndərilmişdir. Yoldaşları ilə birgə bir çox hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. Dekabrın 15-də Cəmilli kəndindən Şuşanın Kosalar kəndinə doğru hərəkət edərkən yolun İstisu deyilən ərazisində pusquda duran ermənilər onları qəfil atəşə tutmuş, cəsur el oğlumuzla birlikdə yeddi döyüş yoldaşı da şəhid olmuşdur. Onun döyüş yoldaşlarından biri əfsanəvi qəhrəman Əhmədiyyə Cəbrayılovun oğlu Mikayıl Cəbrayılov idi. 

Şəhid doğulduğu Padar kəndində dəfn edilmişdir.

İrsi və xatirəsi
----------------

Şəhidin adı əbədiləşdirilmişdir.
Arzu Əliyevin oxuduğu Padar kənd tam orta məktəbinə və Oğuz şəhərindəki küçələrdən birinə onun adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bu da ilk şəhidə "sayğımız"". 2022-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-01.
**Ağ Drin** (*serb.* Бели Дрим, alb. Drini i Bardhë) — Kosovo və Albaniyanın şimalında axan çaydır. Drin çayının iki qolundan biridir. Digər qolu Qara Drindir.

Qisimləri
---------

### Kosovo hissəsi

Ağ Drinin Kosovo hissəsi 156 km uzunluğundadır. Bu hissə Kosovonun cənub-qərbindən şimala doğru irəliləyir. Ağ Drinin mənbəyi İpək şəhərinin şimalıdır. Bu çay şəlalə və bu kimi digər coğrafi yerlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Şəlalərdən ən böyüyü 25 metr yüksəkliyindədir.

Ağ Drinin İpəyin şimalındakı hissəsi bir çox kənddən keçib İstoq dərəsinə qol verdikdən sonra cənuba yönəlir. Bu hissələr bir neçə kənddən başqa yaşayış olmayan yerlərdən keçir. Ağ Drin Kosovonun İpək, Yakova və Prizren kimi şəhərləri ətrafından keçir. Klina şəhəri və Böyük Kruşa ilə Conay kəndləri çaya çox yaxın yaşayış yerləridir. Ağ Drin Kosovo sərhədləri içində Ağ Drin Kanyonu kimi coğrafi quruluşu da meydana gətirmişdir.

Ağ Drinin Kosovo hissəsi bir çox qollara ayrılır. Sağ hissədəki qolları İpək, Deçan, Potok və Erenik kimi hissələri, sol hissəsi isə İstog, Klina, Miruşa, Rimnik, Topluka və Ağdərəni yaradır.

Ağ Drinin Kosovoda olan hissəsinin sahəsi 4360 km²-dir. Çayın bu hissəsindən su işləri, su enerjisi və bu kimi digər işlər üçün istifadə edirlər. Ağ Drin Vrmıça-Şalqin sərhədindən sonra Trektan — Albaniya bölgəsinə keçir.

### Albaniya hissəsi

Ağ Drinin Albaniyadakı hissəsinin uzunluğu 19 km, sahəsi isə 604 km²-dir. Bu hissədə yaşayış yoxdur və çay Lume qoluna ayrılar. Albaniyadan keçən Ağ Drin Kukes şəhərində Qara Drinlə birləşir və Drin çayını yaradır. Drin çayı Adriatik dənizinə tökülür.

Albaniya hissəsi süni Fierza gölünə tökülür.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.

| ⛭Albaniya Albaniyanın su hövzələri |
| --- |
| Çaylar | Ağ Drin • Buna çayı • Drin çayı • Tirana çayı |