recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gülağa Tapdıq oğlu Zeynalov** (28 aprel 1956, Şuşa, DQMV – 2 yanvar 2015, Bakı) — milli musiqi sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biri, ustad tarzən, dosent.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Gülağa Zeynalov 1956-cı il aprel ayının 28-də Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. O, 1970-ci ildə Şuşa Musiqi Məktəbini, 1974-cü ildə Xankəndi Orta İxtisas Musiqi Məktəbini və 1980-ci ildə Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. Tarzən 1980–1982-ci illərdə M. M. Nəvvab adına Şuşa Orta İxtisas Musiqi Məktəbində müəllim, 1984–1986-cı illərdə Şuşa rayon Mədəniyyət Şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış, 1993–1995-ci illərdə Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrının drijoru olmuşdur. Hər il Gürcüstan Respublikasının Dmanisi rayonunda (Başkeçid) keçirilən Borçalı Türklərinin Elat Mədəniyyəti Günlərində Qarabağ Üçlük Muğam Qrupunun rəhbəri kimi Qarabağın tanınmış ziyalıları ilə birgə Qarabağ həqiqətlərinin təbliğində böyük rolu olmuşdur. Gülağa Zeynalov Rusiyanın, Ukraynanın, Qazağıstanın, Türkiyənin, Almaniyanın iri konsert salonlarında çıxış etmişdir. Gənc yaşlarından Odessa, Berlin, İstanbul, Hollandiya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Kiyev və başqa şəhərlərdə keçirilən festival və müsabiqələrdə iştirak etmişdir.

Dirijorluq etdiyi komediyalar
-----------------------------

* "*Arşın mal alan*" Ü. Hacıbəyov;
* "*Durna*" S. Rüstəmov;
* "*Özümüz bilərik*" S. Ələsgərov;
* "*Nənəmin şahlıq quşu*" V. Adıgözəlov.

Mükafatları
-----------

Gülağa Zeynalov respublika və Ümumittifaq festifallarının, o cümlədən 1986-cı ildə keçirilən Ü. Hacıbəyov adına xalq çalğı alətləri I respublikalararası müsabiqənin laureatı olmuşdur.

Vəfatı
------

Gülağa Zeynalov 2015-ci ilin 2 yanvar tarixində vəfat etmişdir.

### Xatirəsi

2016-cı ildə tarzən Gülağa Zeynalovun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş rejissoru Əlinasir İmanlı olmuş "*Sarı simin sızıltısı*" adlı film çəkilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Tarzən
* Sarı simin sızıltısı (film, 2016)

Xarici keçidlər
---------------

* TANINMIŞ TARZƏN GÜLAĞA ZEYNALOV
* Tarzən Gülağa Zeynalov dünyasını dəyişib

İstinadlar
----------

1. ↑  Əziz dostumuzu itirdik-VIDEO-YENİLƏNDİ [*ölü keçid*]
2. ↑  "Tarzən Gülağa Zeynalov dünyasını dəyişib". 2015-01-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-07.
**Mufta** — bir-birinə nisbətən oxboyu fırlanan vallar, çarxlar və ya başqa fırlanan hissələr arasında daimi və ya müvəqqəti ötürmə yaratmaq və bununla bir tərəfdən digər tərəfə qüvvə ötürmək üçün birləşmə qurğusudur.

Muftaların sinifləşdirilməsi üçün birləşmənin işə salınması növü əsas götürülür. Birinci halda ayrılmayan muftalardan istifadə edilir. Fırlanan hissələri tez-tez birləşdirmək və ya ayırmaq üçün ayrılıb-qoşulabilən muftaların tətbiqi əlverişlidir. Ayrılabilməyənlər sərt və elastiki olaraq iki qrupa bölünürlər. Sərt muftalar bir-birinə nisbətən dəqiq fırlanan vallarda tətbiq olunur. Bunlar kinematik və sürtünmə ilişməsinə ayrılırlar. Elastiki muftalarla birləşmiş valların fırlanma dəqiqliyi aşağı olur. İlişmə yaranan xətalardan asılı olaraq eninə, uzununa, bucaq və dönmə istiqamətlərində elastiki olanlara bölünür. Həm də müxtəlif elastikli muftaları kombinasiya etmək olar. Ayrılıb-qoşulabilən muftaların ilişməsi dəstəyin köməyi ilə yerinə yetirilir. Burada kənardan qoşulma, dövrlər sayından və qoşulma momentindən asılı olaraq qoşulma növləri mövcuddur. Çox vaxt mürəkkəb ilişmələri yerinə yetirmək üçün kombinasiya edilmiş muftalardan istifadə edilir. 

Sərt flanslı və oymaqlı mufta.

Mənbə
-----

Z. Kərimov. Maşın hisssələri. Bakı. 1985. 416 s.
**Elçin Yaşar oğlu Əzizov** (13 avqust 1975, Bakı) — azərbaycanlı bariton opera müğənnisi, Azərbaycanın xalq artisti (2018), Dövlət Akademik Böyük Teatrın solisti (2008-ci ildən).

Həyatı
------

Elçin Əzizov 1975-ci ildə Bakıda anadan olub. İlk dəfə 4 aprel 1992-ci ildə məktəblərarası ŞHK yarışında çıxış edib.Bununla o, "Parni iz Baku" komandası ilə tanış olur və onlara qoşulur.Həmin il "Bakılı oğlanlar" KVN çempionu oldu və 1993-cü ildə finala yüksəldi. 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti-nin rejissorluq fakültəsinə daxil olub.2000-ci ildə Elçin Əzizov "Parni iz Baku" ilə Kuboku və "XX əsrin ən yaxşı komandası" ünvanını qazandı.

2005-ci ildə ona Filarmoniyadan oxumaq təklif gəlir və onun konsert proqramı ilə çıxış edir. Filarmoniyada Murad Adıgözəlzadə ilə təqdimat keçirib. Həmin ilin yayında Türkiyəyə dəvət olunub. 2005-ci ildə Avstriyada Motsareum Universitetinin yay akademiyasında təhsil alıb. 2005-2007-ci ildə isə Azad Əliyevin rəhbərliyi altında Bakı Musiqi Akademiyasının vokal şöbəsində təhsilini davam etdirib.

2007-ci ildən Qalina Vişnevskayanın opera studiyasında çalışıb. İlk dəfə Jorj Bizenin Karmen operasında Eskamilyo rolunda çıxış edib. Müxtəlif opera tamaşalarında iştirak edib, filmlərə çəkilib. Rusiya istehsalı olan "Turistlər" serialında (Lean-M, Ren TV, 2005, Rusiya) Jan rolunu ifa edib. Bülbül adına 3-cü Beynəlxalq Müsabiqənin (2005) laureatı, Motsart 9-cu Beynəlxalq Müsabiqənin finalçısı (2006, Zaltsburq), Beynəlxalq Musiqi Xadimləri İttifaqının müfatakçısıdır (2006, Moskva).

2008-ci ildə Moskvada Böyük Teatrda Modest Musorqskinin "Boris Qodunov" operası ilə debüt edib.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Elçin Əzizov Azərbaycanın böyük ədibi və ictimai xadimi Cəlil Məmmədquluzadənin nəticəsi Həmidə Məlikova ilə evlidir. Cəmil adında oğulları var.

Filmoqrafiya
------------

1. Bir dəfə Qafqazda (film, 2007)
2. Qafqaz (film, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Эльчин Азизов: третий сезон в Большом я закрыл достойно!". 2012-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-01.
2. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***Elçin Əzizov*** ilə əlaqədar sitatlar var.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Parni iz Baku |
| --- |
| Tarixi | 
* Parni iz Baku (1967-1971)
* Parni iz Baku (1988-2001)
* Planet Parni iz Baku

 |
| Şəxslər | 
* Anar Məmmədxanov
* Azər Məmmədzadə
* Bəhram Bağırzadə
* Cabir İmanov
* Elçin Əzizov
* Emil Abbasov
* Ənvər Mansurov
* İlqar Nəbiyev
* Murad Dadaşov
* Müşfiq Abbasov
* Tahir İmanov
* Timur Vaynşteyn
* Vado Korovin
* Yana Nikitina
* Yuli Qusman
* Leonid Vaynşteyn

 |
| Filmlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhəllə | Məhəllə (2003)  • Məhəllə 2 Moskvada (2004)  • Məhəllə 3 (2019) |
| Ağanatiq | Ağanatiq (2017)  • Ağanatiq 2 (2021) |
| Digər | Məşədi İbad 94 (2005)  • Bir dəfə Qafqazda (2007)  • Ölülər XXI əsr (2016)  • Bəxt üzüyü 2 (2017) |

 |
**Estoniya faunası** – Estoniya qarışıq iynəyarpaqlı meşə ərazisində və Baltik dənizi sahilində yerləşən kiçik bir ölkədir. Meşə sahələri Estoniya ərazisinin 52 faizini əhatə edir. Meşələrin əksəriyyəti ölkənin şərq hissəsində - mərkəzi və cənub Estoniyada yerləşir. Bu meşələrin əsas hissəsini qarışıq və qarışıq geniş yarpaqlı ağaclar təşkil edir. Şam ağacları cənub-şərq hissədə, çəmən bitkiləri isə şimal-qərb və şimal hissələrdə geniş yayılmışdır.
Qərb hissəsini qeyri adi landşaft tutur, hansı ki çəmənliklə meşə bitki örtüyü sahələrini birləşdirir. Estoniyanın seyrək əhalisi var və böyük əraziləri müxtəlif heyvan növləri ilə zəngin meşələr əhatə edir. Hazırda Estoniya meşələrində yaşayan məməlilərin 65 növü mövcuddur. Bura, adi vaşaq, çöldonuzu, qonur ayı, sığın kimi vəhşi heyvanların məskunlaşdığı ərazilərdir.
Estoniya nadir dəniz quşları olan kiçik qaqa (Polysticta stelleri), ağqaş qaz(Anser erythropus), böyük oxcüllüt(Limosa limosa), bataqlıq quşları ortaboy tənbəlcüllüt (Gallinago media), quru çöl quşları adi çivdimdik (Crex crex), dra-dra göycəqarğa (Coracias garrulus) və iri yırtıcı quş olan böyük xallı qartal (Aquila clanga) ilə xarakterizə olunur. Estoniyanın şimal sahillərində ən böyük Lahemaa Milli Parkı da daxil olmaqla beş milli parkı vardır. Soomaa Milli Parkı Pyarnu və Vilyandi arasında yerləşir və bataqlıqları ilə tanınır.

Onurğalılar
-----------

Estoniyanın şimal şərqində İda-Virumaa və Lyaene-Virumaa əyalətlərində ayılar geniş yayılmışdır. Sovet işğalı dövründə bu heyvanlar əziyyət çəkmişlər. Qorunma verildikdən sonra, heyvanların sayı artdı və 1990-cı illərin əvvəllərində zirvəyə çatdı, lakin artan ov təzyiqinə görə bir qədər azalma müşahidə olunur. 2008-ci ildə Estoniyada təxminən 620 qəhvəyi ayı, 760 vaşaq və 135 canavar var idi. 2010-cu ilin əvvəlində böyük dırnaqlılara 48,040 Avropa cüyürü( 2009-cu ildə 63,000), 11,741 Avropa Sığını, 2,831 nəcib maral, 22,642 çöldonuzu daxil idi.

Həşəratlar
----------

Estoniyada 47 növ qarışqa və 300 növ karabidlərə rast gəlmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Karvasest mammutist ameerika naaritsani ehk Eesti loomastiku arengulugu Arxivləşdirilib 2020-11-30 at the Wayback MachineEesti Loodus, 2007, nr 8.
2. ↑  "Systematic list of Estonian mammals". 2007-11-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.
3. ↑  "Birds Of Estonia". 2020-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.
4. ↑  "status2". 2007-10-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.
5. ↑  "Flora and fauna". 2021-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-21.
6. ↑  Список жужeлиц Эстонии

Xarici keçidlər
---------------

* The wild side of Estonia
**Druk Yul Parkı** — Avstriyanın Vyananın cənubundakı 23-cü Liesing rayonunda kiçik bir parkdır. Park Liesinqdə Şpeyzinqer küçələrinin Vitqenşteyn və Rosen Hügel küçələri ilə kəsişməsində yerləşir.

Tarix və infrastruktur
----------------------

2007-ci ildə Butan və Avstriya arasındakı sıx dostluğun şərəfləndirilməsi haqqında qərar qəbul edildi. Butan Avstriyanın inkişaf əməkdaşlığı üçün prioritet ölkə olmuşdur. Park Butan Krallığının 100 illiyi münasibətilə salınıb. 2010-cu ildə Avstriya-Butan Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə xoşbəxtlik qülləsi kimi tanınan Çorten, Butan stupa ucaldıldı. 2014-cü ildə HTL Mödling tələbələri yenidən parkda Mani divarını tikdilər. Park 6 aprel 2012-ci ildə Çin, Hindistan səfirləri və Butan Cəmiyyətinin prezidentinin iştirakı ilə açılmışdır. Hindistan, Yaponiya, Kamboca, Monqolustan, Birma, Nepal, Şri-Lanka və Taylandın dostluq cəmiyyətləri də birgə səylərdə iştirak ediblər.

Qalereya
--------

* Druk Yul Parkının mənzərəsi.Druk Yul Parkının mənzərəsi.
* Mani Divarı.*Mani Divarı*.
* Druk Yul Parkındakı Çorten.Druk Yul Parkındakı *Çorten*.
* Mani divarındakı yazı.Mani divarındakı yazı.
* Parkda qarşılama lövhəsi.Parkda qarşılama lövhəsi.
* Parkda daş sütun.Parkda daş sütun.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Austrian - Bhutan Society - This is what Druk Yul Park in Vienna currently looks like: | Facebook". www.facebook.com (ingilis). 2022-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
2. ↑  "Austrian Development Agency". www.entwicklung.at (alman). 2022-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
3. ↑  "druk yul park". Arch. Franz Leuthner (alman). 2022-05-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
4. ↑  "HTL Mödling | Htl Mödling". htl.moedling.at. 2022-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-20.
5. ↑  *spreisch.* "Wien erhält Bhutan-Park - 100 Jahre Monarchie im Himalaya-Staat". vienna.at. 2007-09-12. 2021-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-19.
*Hers reaksiyası* -kimyaçı Riçard Hersin adını daşıyan Hers reaksiyası, anilin törəməsinin (1) disulfid dixlorid ilə Hers duzuna (2) kimyəvi çevrilməsidir, ardınca bu Hers duzu (2) natrium hidroksid ilə qarşılıqlı təsirdə olub natrium tiolata çevrilir (3):[1]

Tətbiqi
-------

### Benzotiadiazollar

Hers duzları diazotizasiyaya uyğun olan aminotiofenolları almaq üçün hidrolizə uğradılaraq benzotiadiazolların sintezində istifadə olunur.[2]

### Benzotiazollar

Natrium tiolat sink sulfatla aralıq maddə olan sink merkaptidinə çevrilə bilər, ardınca merkaptidin benzoil xloridlə reaksiyası ilə 1,3-benzotiazol alınır.

Herz-reaction applicationHerz-reaction application

Boyalar
-------

Anilin (5) üç mərhələdə (6)-cı birləşməyə çevrilir;
1. Hers reaksiyası (anilin (5) və disulfid dixlorid) vasitəsilə orto-aminotiola çevrilmə, ardınca
2. Orto-aminoariltioqlikol turşusuna çevrilməsi və
3. Sandmeyer reaksiyası vasitəsilə aromatik amin radikalının nitrilə çevrilməsi.
4. Son mərhələdə nitril hidrolizə uğradılır və nəticədə (6) birləşməsi alınır. Bu bir-ləşmə həlqənin bağlanması reaksiyası və dekarboksilləşmə üsulu ilə (7) birləşməsinə çevrilir.
Alınmış birləşmə (tioindoksil(7)) bəzi boyaların üzvi sintezində mühüm aralıq məhsuldur. Asenaftoxinon ilə kondensasiyasından Ciba-Scarlet adlanan (8) boya, (7)-nin izatin ilə kondensasiyasından isə tio-İndiqo boyası (9) alınır.

Herz-reaction application dyesHerz-reaction application dyes

İstinadlar
----------

1. ^ W. K. Warburton (1957). "Arylthiazathiolium Salts And o-Aminoaryl Thiols - The Herz Reaction". Chemical Reviews. 57 (5): 1011–1020. doi:10.1021/cr50017a004.
2. ^ Kirby, P.; Soloway, S. B.; Davies, J. H.; Webb, Shirley B. (1970). "1,2,3-Benzothiadiazoles. Part I. A simplified synthesis of 1,2,3-benzothiadiazoles". Journal of the Chemical Society C: Organic (16): 2250. doi:10.1039/J39700002250.
**Ənəs ibn Malik** (*ərəb.* أنس بن مالك‎) — Müsəlmanların sonuncu peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, Taifdəki sakif tayfasının başçısı. Mədinə qəbiləsindən olan Xəzrəcdəndir. Tanınmış hədis ravisidir.

Bioqrafiyası
------------

Ənəsin anası Ümmü Süleym İslamı erkən qəbul edir. Bu səbəbdən əri ilə münaqişəsi yaranır və əri onu inancından döndərməyə cəhd göstərir. Əri Suriyaya gedir və bir müddət sonra orada dünyasını dəyişir. Ərinin vəfatından sonra Ümmü Süleym Təlhə ibn Ubeydullah ilə evlənir.

Məhəmməd peyğəmbərin Mədinəyə hicrəti zamanı Ənəs ibn Malikin cəmi 10 yaşı var idi. Ümmü Saleym oğlunu Peyğəmbərin hüzuruna gətirərək və Ənəsi ona xidmətçi olaraq təklif edir. Peyğəmbərin xidmətçiyə ehtiyacı olmamasına baxmayaraq, onun imtinası ilə Ümmü Süleymanı incitmək istəmir. Peyğəmbər Ənəsi evinə qəbul edir və onunla oğlu kimi davranır. Məhəmməd peyğəmbərə xidmət edən Ənəs onun bütün əmrlərini diqqətlə yerinə yetirir və ondan dinin əsaslarını öyrənir.

Ənəs çox gənc olduğu üçün müsəlmanların ilk döyüşlərində birbaşa iştirak etməmişdir. Bədr döyüşündə müsəlman döyüşçülərə xidmət etmişdir. Yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra Xeybər və Hüneyn döyüşlərində iştirak etmişdir. Bundan əlavə, o, Məkkənin fəthi və Taif şəhərinin mühasirəsində də iştirak edir.

Saleh xəlifə Əbu Bəkrin dövründə Ənəs Bəhreyn sakinlərindən vergi (zəkat) toplamaq üçün göndərilir. Xəlifənin vəfatından sonra Mədinəyə qayıtır. Xəlifə Ömərin dövründə Ənəs müsəlman hüququnun problemləri ilə məşğul olmağa başlayır və ölümünə qədər bu işi tərk etmir.

Bir müddət sonra Ənəs ibn Malik Bəsrəyə köçür və burada şəhər sakinlərinə İslam inancının və hüququnun əsaslarını öyrədir. O, farslarla fəth müharibələrində iştirak etmiş, Tuştər şəhərini ələ keçirən müsəlman qoşunlarının tərkibində olmuşdur.

Üçüncü xəlifə Osmanın dövründə Ənəs müəllimlik fəaliyyətini Bəsrədə davam etdirdi. İlk fitnə zamanı o, heç bir tərəfi dəstəkləmir. Ənəs ibn Malik cəmiyyətdəki zülm və ədalətsizliyə heç vaxt dözməmiş və Əməvilərin İraq valisi əl-Həccacın zülmünə açıq şəkildə qarşı çıxmaqdan çəkinməmişdir.

Ənəs ibn Malikin şagirdləri arasında Həsən əl-Bəsri, Süleyman Təmri, Qatadə ibn Diam, Məhəmməd ibn Sirin, Səid ibn Cübeyr və başqaları kimi məşhur tabiinlər var idi. 709 ilə 712-ci il aralığında Bəsrədə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ərəbcə Vikipediya (ərəb.). 2003.
2. 1 2  *Али-заде А.* Анас ибн Малик (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
**Feyruz əd-Deyləmi** (v. 673, Yəmən, *ərəb.* فیروز دیلمی‎) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin və saleh xəlifələr Əbu Bəkr (632-634) və Osmanın (644-656) xidmətində olan fars sərkərdəsi. Yəmənin ərəblər tərəfindən fəthində iştirak etmişdir.

Bioqrafiya
----------

Tam adı Əbu əd-Dəhhak (Əbu Abdullah, Əbu Əbdürrəhman) Fayruz (Firuz) əd-Deyləmi əl-Ximyari olmuşdur. O, I Xosrov tərəfindən Yəmənə onu fəth etmək və həbəşləri qovmaq üçün göndərilmiş farsların nəslindən idi. 631-ci ildə Yəməndən Mədinəyə gələn heyətin üzvü idi. İslamı qəbul etdikdən sonra iki arvadından birini bacı olduqları üçün boşayır.

Əl-Əsvəd əl-Ənsi Yəməndə özünü peyğəmbər elan edərək, Nəcranı və Yəmənin böyük hissəsini işğal edir. Əl-Əsvəd Sənaya hücum etdikdən sonra Məhəmməd peyğəmbər Feyruzu onun üzərinə üzərinə göndərir. Bununla bağlı Təbəri "Peyğəmbərlərin və kralların tarixi" əsərində Məhəmmədin dediyi xəbər verilir: "Onu fəzilətli bir şəxs Feyruz ibn əd-Deyləmi öldürdü" .

Feyruz 673-cü ildə Qüdsdə və ya Yəməndə vəfat edilmişdir. Onun Osman ibn Əffanın (644-656-cı illər) dövründə vəfat etdiyi də bildirilir. Oğulları əd-Dəhhak, Abdullah, Səid və başqaları ondan hədislər nəql etmişlər. Mühəddis və tarixçi Şiraveyh ibn Şəhrədar əd-Deyləmi onun nəslindəndir.

İstinadlar
----------

1. ↑  The History of al-Tabari Vol. 39: Biographies of the Prophet's Companions and Their Successors: al-Tabari's Supplement to His History (ingilis). SUNY Press. 2015-07-07. ISBN 978-1-4384-0998-6. 2022-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-16.

Ədəbiyyat
---------

* İbn Seyyidünnâs, Mineḥu’l-midaḥ (nşr. İffet Visâl Hamza), Dımaşk 1407/1987, s. 228—232.
* Abdülgaffâr Süleyman el-Bündârî v.dğr. Mevsûʿatü ricâli’l-kütübi’t-tisʿa, Beyrut 1413/1993, III, 250.
**Mələyin öpüşü** — rejissor Əsgər Əli Hacızadə tərəfindən 2017-cı ildə çəkilən dram janrlı tammetrajlı bədii film.

Məzmun
------

Ekran əsəri atası ucbatından ərköyün, özündən razı böyüyən Elxan və həyat çətinlikləri ilə mübarizə aparan Cahan haqqındadır.

Cahan xəstə atasına baxmaq üçün, iş axtaran cavan bir qızdır. Axırıncı dayənin bezib getməsindən gileylənən ana Tamilla xanım öz oğluna xəstə baxıcısı axtardığına görə Cahana iş təklifi edir. Məşhur iş adamının oğlu – Elxanın bir il əvvəl avtomobil qəzası nəticəsində iflic olaraq, əlil arabasına məhkum olduğunu və danışma qabiliyyətini belə itirdiyini öyrənən Cahan tərəddüdsüz bir səkildə işi qəbul etsə də başına gələcəklərdən xəbərsizdir. Əvvəldə ikili arasında münasibətlər gərgin başlasa da, zaman keçdikcə bir-birilərinə qarşı duyğuları dəyişir...

Film haqqında
-------------

Film Fuad Poladovun kinoda son işidir.

### Film üzərində işləyənlər

**İdeya müəllifi:** Nərgiz Qasımova
**Ssenari müəllifi:** Əlibəy Məmmədli, Əsgər Əli Hacızadə, Süleyman Süleymanzadə
**Quruluşçu rejissor: Əsgər Əli Hacızadə**
**Quruluşçu operator:** Elman Əliyev
**Qurluşçu rəssam:** Xatirə Hüseynəliyeva
**Bəstəkar:** Sevic Ağasıyeva
**Səs operatoru:** Samsor Mangal
**Səs rejissoru:** Seymur Əliyev
**Sound supervisor:** Rafiq Hacıyev
**Bum operatoru:** Cavid Abbasov
**Geyim üzrə rəssam:** Nazilə Ağayeva
**Qrim ustası:** Nura Babayeva
**Montaj :** Əsgər Əli Hacızadə,Elşad Rəhimov
**Rejissor assistenti:** Mirzəağa Mirzoyev
**2-ci operator:** Asif Şirəliyev
**Rəng korreksiyası:** Nicat Zeynallı
**Baş işıqçılar:** Dadaş Abbasov,Rufiz Paşayev
**İşıqçılar:** Elçin Məmmədov,Rəhman Rəhmanov
**Kamera texnik:** Həsən Aslanov,Anar Nəsrullayev
**Fotoqraf:** İsmayıl Rzayev
**Foto dizayner:** Namid Kərim
**Focus puller:** Həsən Aslanov,Vüsal Süleymanov
**Playback:** Tural Teymurov
**Dolly:** Vüqar Mustafayev,Tural Teymurov
**Qrafika:** Natiq Zeynalov
**Baş koordinator:** Niyaz Əliyev
**Koordinator:** Lili Baxış
**İnzibatçı:** Kənan Əliyev
**İnzibatçı assistenti:** İlhamə Həsənli
**Kastinq:** Azər Həsənov,Türkan Sadıqzadə
**Baş prodüser:** Oksana Rəsulova
**İcraçı prodüser:** İsmayıl Bağırov
### Filmdə iştirak edənlər

Fuad Poladov
Oksana Rəsulova
Elşad Xose (Elşad Əliyev (Xose) kimi)
Münəvvər Əliyeva
Şamil Süleymanlı (Şamil Süleymanov kimi)
Təranə Əliyeva
Şəhriyar Əbilov
İlhamə Qasımova
Nizar Məmmədov
Babək Dunizadə
Mikayıl Bəylərli
Türkan Sadıqzadə
Pərvanə Qafarova
İsmayıl Bağırov
Niyaz Əliyev
Kənan Əliyev
Xəqani Mustafayev
Araz Hüseynov
Nazilə Ağayeva
İlham Rəcəbli
Malik Kərimov
Samirə Cavanşir
Fərəc Zəkəriyyə

Xüsusi təşəkkürlər
------------------

Xalq rəssamı Sakit Məmmədov

Xarici keçidlər
---------------

*
**Səid ibn Zeyd ibn Əmr** (*ərəb.* بد الله بن انيس الجهني‎) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi ilk iman gətirənlərdən biridir. Məhəmməd peyğəmbərin cənnət müjdəsi ilə sevindirdiyi on nəfərdən ibarət səhabələr kateqoriyasına daxildir (əşara əl-mübəşşirə).

Bioqrafiyası
------------

Onun tam adı Səid ibn Zeyd ibn Əmr ibn Nufeyl ibn Əbdül-Uzza ibn Ziyah ibn Abdullah ibn Kurt ibn Riza ibn Ədi ibn Kəb ibn Luaydir. Səidin atası hənifi olan Zeyd ibn Əmr idi. Səid ibn Zeydin özü 613-cü ildə hələ iyirmi yaşı belə olmayanda müsəlmanların Ərqam evindəki məclislərində iştirak edən ilk İslamı qəbul edənlərdən biri olmuşdur.

O, Ömər ibn Xəttabın bacısı Fatimə ilə evlənmişdi. Səid və Fatimə Quran oxuyarkən Ömər onları yaxalayır və o, özü də İslamı qəbul edir.

İslamın doğulmasının ilk illərində müsəlmanlar, o cümlədən Səid ibn Zeyd ciddi təqiblərə məruz qalır, nəticədə onlar Mədinəyə köçməli olurlar.

### Hərbi fəaliyyət

Səid ibn Zeyd bütün mühüm tədbirlərdə iştirak etmişdir. O, Bədr döyüşü istisna olmaqla, demək olar ki, bütün döyüşlərin iştirakçısı olur. Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra Səid ibn Zeyd xilafətin İran və Bizansa qarşı müharibələrində iştirak edir.

### Siyasi fəaliyyət

Dəməşqin fəthindən sonra müsəlman ordusunun komandanı Əbu Übeydə ibn Cərrah Səidi bu şəhərə vali təyin edir. 671-ci ildə Mədinə şəhərində vəfat etmişdir. Cənazə işləri ilə Səd ibn Əbu Vəqqas məşğul olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  محمد بن سعد البغدادي: الطبقات الكبرى، ترجمة سعيد بن زيد، على موقع صحابة رسولنا Arxivləşdirilib 2018-06-16 at the Wayback Machine، اطلع على هذا المسار في 15 أغسطس 2016
Melissa P.- Luca Guadagnino tərəfindən 2005-ci ildə çəkilmiş erotik drama filmidir. Melissa Panarello "Yatmazdan əvvəl saça 100 fırça zərbəsi" romanı əsasında çəkilmiş filmin baş rollarında Luka Guadanino, Mariya Valverde, Leticia Tsiampy və Geraldine Çaplin çəkilmişdir.

Məzmun
------

Melisa (Valverde) ailəsindən getdikcə uzaqlaşan 15 yaşındakı utancaq bir bakirə qızdır. Onun atası xarici neft qurğusu üzərində işləyir, anası isə onu başa düşməyən bir qadındır. Melisanı başa düşən yalnız nənəsi Elviradır. Lakin Elvira qocalar evinə getdiyi vaxt o tamamilə tək qalır.
Melisa ilk dəfə yaraşıqlı və varlı Daniyel ilə hovuzun arxasında baş verən alçaldıcı bir oral seksdən sonraki görüşdə bakirəliyini itirir. Daha sonra cinsi gücünü hiss edir və Daniyel və onun dostu Arnaldo ilə üçlü seks həyatı başlayır.

Film haqqında
-------------

Qıvrım başlığı altında "Yatmazdan əvvəl saça 100 fırça zərbəsi"(başqa adı ilə "Yüz toxunuş") romanı bir neçə il əvvəl İtaliya nəşr edilmişdir. Melissa Panarello — köhnə ad olmasına, güclü reklam olunmamasına və üz qabığında heç bir məşhurun adının olmamasına baxmayaraq milli bestseller oldu. Yazar öz intim gündəliklərini kitabın mövzusu olaraq götürdü. Zərif, təsirli, ehtiraslı, qalmaqallı və Avropada ilk erotik və ilk cinsi təcrübə haqqında olan kitab Lolita XXI əsrdə Avropada sensasiya yaratmışdır. Və indi bu valehedici kitab tammetrajlı kino formatında yeni həyat qazanır.

Rollarda
--------

* Mariya Valverde — Melisa P.
* Geraldine Çaplin — Nonna Elvira
* Primo Reggiani — Daniyel
* Fabriziya Sacchi — Dariya
* Elio Germano as Arnaldo
* Nilo Mur — Marco
* Letiziya Ciampa as Manuela
* Klaudiyo Santamariya — Custode del museo
* Pier Giorgio Bellocchio — Istruttore di nuoto
* Marsello Mazzarella — Chiunque
**Yaxşı, pis, zalım** (*ing.* The Good, the Bad and the Ugly, it.  Il buono, il brutto, il cattivo) — Serco Leone tərəfindən vestern janrında çəkilmiş film. "Bir ovuc dollar" (1964) və "Bir neçə dollar üçün" (1965) filmlərilə başlayan trilogiyanın sonuncusudur.

Məzmun
------

Amerikada vətəndaş müharibəsi dövründə, quldur Tuko Ramirez (Zalım) Sarışın (Yaxşı) tərəfindən tutularaq dövlət adamlarına təslim edilir. Sarışın quldurun tutulmasına görə vəd edilən pulu alır. Buna baxmayaraq, o, Tukonu asılarkən kəndirə açdığı atəşlə ölümdən xilas edir.

Sentenza (Pis) isə Bill Karson adında böyük bir miqdarda qızılı gizlətmiş şəxsin izinə düşür. Tuko səhranın ortasında Sarışını öldürmək istəyərkən Bill Karsonla rastlaşırlar. Karson qızılları bir qəbirdə gizlətdiyini söyləmiş və oradaca vəfat etmişdir. Tuko yalnız qəbiristanlığın yerini, Blondi isə qəbirin adını bilirdi. Çətin vəziyyətdə olan bu iki adam məcbur olaraq düşmənçiliyə ara verərək qızılın izinə düşürlər.

Onlar təsadüfən Şimal bölgəsindəki Sentenzanın başçılığı altında olan düşərgədən keçərkən əsir düşürlər. Sentenza orada qızılın yerini bilənləri öyrənir və üç nəfər qəbiristanlığa doğru hərəkət edirlər.

Filmin sonunda kino tarixinin əfsanəvi görüntülərindən biri olan üçnəfərlik duel keçirilir. Bu dueldə sağ çıxan qızılı əldə edəcəkdir.

Klint İstvudun canlandırdığı Sarışın (*Blondie*) ləqəbi ilə gəzib-dolaşan kovboyun əsl adı film boyu səslənmir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifləri:** Luçano Vinçentsoni, Serco Leone, Acenore İnkruççi və Furio Skarpelli
**Rejissor:** Serco Leone
**Operator:** Tonino Delli Kolli
**Bəstəkar:** Ennio Morrikone
**Prodüser:** Alberto Qrimaldi
### Rollarda

Klint İstvud — Sarışın (Yaxşı)
Li Van Klif — Sentenza (Pis)
İlay Uollak — Tuko Benedikto Pasifiko Xuan Maria Ramirez (Zalım)
Aldo Cüffre — kapitan Klinton
Mario Breqa
Luici Pistilyi — Pablo Ramirez
Rada Rassimov — Maria
Entso Petito — Satıcı
Klaudio Skarçilli
Con Barta — Şerif
Livio Lorentson — Çörəkçi
Antonio Kazale — Cekson/Bill Karson
Sandro Skarçilli — Vali
Benito Stefanelli — Kaskadyor
Ancelo Novi — Rahib
Antonio Kasas — Stivens

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. 1 2 3 4  .
3. 1 2  Freebase Data Dumps. Google.
4. 1 2 3 4  IMDb (ing.). 1990.
5. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
6. ↑  Lexicon of international films (alm.). Zweitausendeins.
7. 1 2 3  filmportal.de. 2005.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Filmportal · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 15032312s · GND: 4805753-8 · LCCN: no2009052650 · SUDOC: 184178851 · VIAF: 226381839 · WorldCat VIAF: 226381839 |
**Abdullah ibn Ümmü Məktum** (*bilinmir*, Məkkə – 636, *ərəb.* عبد الله بن أم مكتوم‎) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, peyğəmbərin zövcəsi Xədicənin əmisi oğlu, İslam tarixində ikinci müəzzin ərəb xilafətinin dövlət xadimi və hərbi rəhbəri.

Bioqrafiya
----------

Məkkədə doğulmuşdur. Qureyş qəbiləsindən oluşdur. Anadan kor döğulmuşdur. Atasının adı Qeys ibn Zeyd, anası isə Atika binti Abdullah idi, sonra ona Ümmü Məktum (korun anası) deyirdilər.

Məhəmmədin peyğəmbərlik missiyası başlayandan sonra İslamı ilk qəbul edənlərdən biri olmuşdur. Abdullah ibn Ümmü Məktumun adı "Əbəsə" surəsinin ayələrinin Məhəmməd peyğəmbərə nazil olması ilə bağlıdır. Bir dəfə Peyğəmbər Məkkəli zadəganlara İslamın əsaslarını izah etməyə çalışırdı və bu zaman Abdullah ona Qurandan ayələri oxumaq xahişi ilə yaxınlaşır. Peyğəmbər bundan narazılığını bildirdi, sonra ayələr nazil oldu: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "O qaşqabağını töküb üzünü çevirdi,
Kor adam yanına gəldiyinə görə.
Sən haradan bilirsən, bəlkə o (günahlardan) təmizlənəcəkdi.
Yaxud öyüd alacaq və bu öyüd ona fayda verəcəkdi. 
Ancaq (öyüd-nəsihətə) ehtiyac duymayana gəldikdə,
Sən ona yönəlirsən. 
Halbuki sən onun (günahlardan) təmizlənməməsindən məsul deyilsən.
Sənin yanına qaça-qaça gələn,
Allahdan qorxan kimsəyə gəldikdə, 
Sən onunla maraqlanmırsan." | "|

Dinindən dolayı təqiblərə məruz qalırı, buna görə də digər müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə hicrət etməli olur.

Abdullah Quranı ən yaxşı bilənlərdən biri idi. Musab ibn Umeyr ilə birlikdə Mədinə əhli arasında təbliğat işi aparır. Məhəmməd peyğəmbər Abdullah və Bilalı müəzzin təyin edir. Tez-tez Bilal azan oxuyur, Abdullah isə iqamə verir. Ramazan ayında onlardan biri Mədinə müsəlmanlarını sübh açılmazdan əvvəl son yeməyini yeməyə, digəri isə oruc tutmağa çağırırdı.

O, kor olmasına baxmayaraq, müsəlmanlarla müşriklər arasında gedən əsas döyüşlərdə iştirak etmiş, əsgərlərə hər cür köməklik göstərmiş, bayraqdar olmuşdur. Rəvayətə görə, Abdullahla bağlı Nisa (Qadınlar) surəsinin 95-ci ayəsində belə bir açıqlama nazil edilmişdir: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Möminlərdən – üzürlülər istisna olmaqla – (evdə) oturanlarla Allah yolunda öz malları və canları ilə cihad edənlər eyni olmazlar. Allah öz malları və canları ilə cihad edənləri (evdə) oturanlardan dərəcə etibarilə üstün etdi. Allah (onların) hamısına ən gözəl nemət vəd etmişdir. Allah mücahidləri (evdə) oturanlardan böyük bir mükafatla üstün etmişdir." | "|

636-cı ildə müsəlman ordusunun farsları məğlub etdiyi Qadsiyyə döyüşündə bayraqdar kimi iştirak edir. Döyüş zamanı çoxlu sayda müsəlman həlak olur, onların arasında Abdullah ibn Ümmü Məktum da var idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Али-заде А.* Абдуллах ибн Умм Мактум (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
2. ↑  "О сподвижнике Пророка Мухаммада, мир Ему, 'Абдуллаhе Ибн Умм Мактуме". islam.net.ua. 2015-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-22.
3. ↑  "Сподвижник Абдуллах ибн Умм Мактум". muhammad-mustafa.ru. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-22.
**Zeynallı Coşqun Çingiz oğlu**  (29 sentyabr 1993; Sumqayıt şəhəri, Azərbaycan — 28 iyun 2021; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Şəhid.

Həyatı
------

Zeynallı Coşqun Çingiz oğlu 1993-cü il 29 sentyabr tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 1999-cu ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində yerləşən Qubadlı rayonu Xələc kənd natamam orta məktəbinə daxil olmuş, 2012-ci ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində yerləşən 19 saylı tam orta məktəbi bitirmişdir. 28.06.2021-ci il tarixində Laçın rayonu ərazisində Kamaz markalı hərbi yük avtomobilinin qəzaya uğraması nəticəsində Azərbaycan Ordusunun müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu Zeynallı Coşqun şəhid olmuşdur. Sumqayıt şəhər Şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur. Ailəli idi, Ümid və İnci adında iki övladı var.

Hərbi Xidməti
-------------

Balakən şəhərində yerləşən DSX-nin N saylı hərbi hissədə xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra 2014-cü ildən 2017-ci ilədək Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının N saylı hərbi hissədə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət (MAXE) vəzifəsində xidmət etmişdir. 2019-cu ildən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin N saylı hərbi hissədə manqa komandiri — müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət (MAXE) vəzifəsində xidmət etmişdir.

İkinci Qarabağ müharibəsində Füzuli, Cəbrayıl, Hadrut, Zəngilan, Qubadlı, Suqovuşan, Şuşa, Kəlbəcər və Laçının azad olunmasında iştirak etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə Laçın və Füzuli rayonlarının azad olunmasına görə medalları ilə təltif olunmuşdur.

Xatirəsi
--------

Coşqun Zeynallının xatirə bulağı
2021-ci ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində şəhid Rəhimli Orxan ilə birlikdə adına xatirə bulağı inşa edilmişdir.

İstinadlar
----------


1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-17.
**Şizaz əd-Dəbbi** (ərəb. شظاظ الضبي; ö. 67/686) Əməvilər dövründə yaşamış məşhur quldur və ərəb şairidir.

Həyatı
------

Şizaz əd-Dəbbi Əməvilər dövründə fəal olan *quldur şairlər* və ya *sa'alik* arasında təsnif edilir. Dövrün şairlərindən Malik b. ər-Rəybin dostudur. Onların hər ikisinin birlikdə quldurluq etdiyi məlum olub. Şizaz bu qədər quldurluq etdiyi üçün *"Şizazdan daha çox oğru"* mənasını verən *"Elessu min Şizaz"* ifadəsi ortaya çıxıb.

Həmçinin bax
------------

Ayyıldız, Esat. "Emevî Dönemi Şairi Mâlik b. er-Reyb’in Bir Suikast Girişimi Atlatması Hakkında Nazmettiği İki Kasidesinin İncelemesi". *Taras Shevchenko 7th International Conference on Social Sciences: Proceedings Book*. ed. Zekeriya Nas — Zhanuzak Alimgerey. 1–9. Ankara: IKSAD Global, 2021. s. 3.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ayyıldız, Esat. "Emevî Dönemi Şairi Mâlik b. er-Reyb’in Bir Suikast Girişimi Atlatması Hakkında Nazmettiği İki Kasidesinin İncelemesi". *Taras Shevchenko 7th International Conference on Social Sciences: Proceedings Book*. ed. Zekeriya Nas — Zhanuzak Alimgerey. 1–9. Ankara: IKSAD Global, 2021. s. 3.
2. ↑  Ayyıldız, Esat. "Emevî Dönemi Şairi Mâlik b. er-Reyb’in Bir Suikast Girişimi Atlatması Hakkında Nazmettiği İki Kasidesinin İncelemesi". *Taras Shevchenko 7th International Conference on Social Sciences: Proceedings Book*. ed. Zekeriya Nas — Zhanuzak Alimgerey. 1–9. Ankara: IKSAD Global, 2021. s. 3.
**Xunə** və ya **Xunəc** — vaxtilə Azərbaycanda yerləşmiş şəhər. Bu şəhər sonralar **Kağızkonan** (Kağızkünan), yəni "*kağız istehsal edənlər*" adını daşımışdır. Keçmiş ərazisi hazırda İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanının Kağızkonan bəxşində yerləşir.

12–13-cü əsr coğrafiyaçısı Yaqut əl-Həməvi, Azərbaycanın ucqar hissəsində yerləşən Xunə şəhəri haqqında məlumat verərkən, onun Marağa ilə Zəncan arasında, Zəncandan iki günlük məsafədə yerləşdiyini qeyd etmişdir. Həmdullah Qəzvini isə Xunə ilə Ərdəbil arasında 7 fərsəx (39,79 km) məsafənin olduğunu qeyd etmişdir.

Burada kağız istehsalına başlanandan sonra yerli əhali şəhərin adını "kağızqayıran, kağız buraxan yer" mənasında Kağızkunan adlandırmışdır. O zaman Azərbaycanın və ətraf bölgələrin inkişaf etmiş əsas şəhərləri Marağa, Xunəc, Miyanic (Miyanə), Ərdəbil, Təbriz, Mərənd, Naxçıvan, Bərdə, Gəncə və başqaları idi. Xunəc xaricə gedənlərin və xaricdən gələnlərin keçid yolu üstündə yerləşdiyinə görə yoxlanış məntəqəsi (gömrükxana) rolu oynayırdı. Bu yoldan keçənlər özləri ilə xaricə kağız da aparırdılar.

Satıcılarla və alıcılarla hər gün dolu olan Xunəc (Kağızkünan) bazarında kağız, qələm və s. ləvazimatlar da satılırdı. Yaxın və uzaq şəhərləri bir-biri ilə birləşdirən nəqliyyat yolları üstündəki poçt xanalar vasitəsilə təkcə məktub yox, kağız, kitab və s. tələbat malları da daşınırdı. Poçt yollarında bir-birini əvəz edən çaparlar vasitəsilə yüklərin bir poçtdan digərinə təhvil verilməsi və qəbulu imzalı, möhürlü sənədlə həyata keçirilirdi. Hər poçt məntəqəsinin öz çaparxanası vardı.

Həmçinin bax
------------

* Ərdəbil

İstinadlar
----------

1. ↑  Mu’cəmü’l-Büldan, C. III, s. 181.
2. ↑  Nüzhətü’l-Qülub, s. 83.
3. ↑  "MƏDƏNİYYƏT VƏ İNCƏSƏNƏT". 2021-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-31.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2017-10-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-31.

| ⛭Qədim Azərbaycan şəhərləri |
| --- |
| Azərbaycan | Təbriz şəhəri • Ərdəbil şəhəri • Marağa şəhəri • Təxti Süleyman • Həsənlitəpə • Kəndovan kəndi • Nəriz şəhəri • Xunə şəhəri | Azərbaycan, Aran, Şirvan, Muğan |
| Muğan | Həməşərə şəhəri • Hasıllı şəhəri • Mahmudabad şəhəri • Bərzənd şəhəri • Bəcirəvan şəhəri • Varsan şəhəri • Şəhriyar şəhəri |
| Şirvan | Dərbənd şəhəri • Quba şəhəri • Şamaxı şəhəri • Qədim Şirvan • Qədim Şabran • Yunan şəhəri • Moz şəhəri • Niyazabad şəhəri • Xursan şəhəri • Bəndovan şəhəri • Qırxçıraq şəhəri |
| Arran | Qədim Gəncə • Qədim Qəbələ • Xaçın (Albaniya) • Xunan şəhəri • Qədim Beyləqan • Nuxa (indiki Şəki) şəhəri • Bərdic şəhəri • Xanarxı kəndi • Atəşpərəstlər daxması (Qazax rayonu, Xanlıqlar kəndi) • Ərşə kəndi • Xılxına şəhəri |
| Naxçıvan | Naxçıvan şəhəri • Qarabağlar şəhəri • Cuğa şəhəri • Astabad şəhəri • Əncan şəhəri
 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Məryəm (ad).

***Məryəm*** bədii teleserialı 2016-cı ildə Şahin Qəhrəman tərəfindən ekranlaşdırılmışdır. Film Azad Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Ekran əsərində, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız ailə-məişət problemləri, ailə münaqişələri və onların çözüm yolları öz əksini tapır. Əsas rolları Günəş Mehdizadə, Azər Aydəmir, Rasim Cəfərov, Nəsibə Eldarova, Səbinə Məmmədova ifa edirlər.

Məzmun
------

"ATV" kanalında yayımlanan və dram janrında olan seriallardan biri də "Məryəm" adlanır. Serialın prodüseri, Həsən Axundovun, verdiyi məlumata görə, çəkilişləri Bakı şəhərində həyata keçirilən ekran işinin mövsümün sonuna qədər yayımlanacağı planlaşdırılır. "Ekran əsərində, gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız ailə-məişət problemləri, ailə münaqişələri və onların çözüm yolları öz əksini tapır. Serialın hər bölümü tamaşaçılara müxtəlif hisslər: sevgi, nifrət, gülüş və göz yaşları yaşadır." Altı ildir ailə qurmasına baxmayaraq uşağı olmayan Məryəm qaynanası ilə yola getmir. Nəsibə (Məryəmin qaynanası) onu oğlundan — Azərdən (Məryəmin yoldaşı)ndan ayırmağa çalışır. Mübahisə edərkən Azər Məryəmə əl qaldırır və Məryəm evdən çıxıb İlqargilə (Məryəmin qardaşı)gilə gedir. Validə (İlqarın həyat yoldaşı) çalışır ki, Məryəmi öz evindən uzaqlaşdırsın. Nəsibə Azərin başını doldurur ki, həyat yoldaşını boşasın. Əvvəl Azər anasının bu istəyilə razılaşmasa da, sonralar hadisələrin gedişatından o boşanmaq qərarına gəlir. Nuray (Məryəmin rəfiqəsi) Azəri sevdiyi üçün Nəsibə xanımla birləşərək Məryəmə qarşı tələ qurur.

Film haqqında
-------------

* Serial yazıçı və kino ssenarist Nicat Dadaşovun eyniadlı əsəri əsasında ekranlaşdırılmışdır.

Filmin heyəti
-------------

Rejissor: Şahin Qəhrəman  

Ssenarist: Nicat Dadaşov, Cəmil Məmmədli  

Operator: Orxan Məmmədov  

Prodüser: Həsən Axundov  

Rəssam: Səbinə Abbasova  

Bəstəkar: Murat Engin  

Montaj: Əli Teymursoy

Rollarda
--------

Günəş Mehdizadə — Məryəm   

Azər Aydəmir — Zaur   

Rasim Cəfərov — Azər   

Nəsibə Eldarova — Nəsibə   

Səbinə Məmmədova — Nuray
  

Kamilə Babayeva — Selin
  

Tural Baxış — Kamal
  

Abbas Qəhrəmanov — Fəxrəddin
  

Kazım Abdullayev — Vidadi
  

Ziya Ağa — İlkin
  

Pərvanə Talıbzadə — Könül
  

Səfa Mehdi — Rüfət
  

Elşən Rüstəmov— Hikmət
  

Gülər Nəbiyeva — Validə   

Faiq Mirzəyev — İlqar
  

Gülarə Məmmədova — Nərmin
  

Şəfəq Əliyeva — Mehriban
  

Elçin Muradov — Tural
  

Ötkəm İsgəndərov — Hüseyn
  

Gülmira Fərzəliyeva — Gülnar
  

Nəzakət Məmmədli — Aysel

İstinadlar
----------

1. ↑  Məryəm serialı haqqında [*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2016-cı ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

Filmi izlə
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fərid Məmmədov.
 ***Fərid Məmmədov*** (*tam adı: Fərid Vəlhəd oğlu Məmmədov*; 29 aprel 1990; Bakı, Azərbaycan — 25 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Fərid Məmmədov 29 aprel 1990-cı il tarixində Abşeron rayounu Xırdalan şəhərində anadan olmuşdur. 1997–2008-ci illərdə Abşeron rayonu Xırdalan şəhərinin 2 saylı orta məktəbin rus bölməsində təhsil alıb. 2014–2019-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının - Vətəni müdafiə ixtisası üzrə bakalavr təhsili almışdır. Ailəli idi, bir oğlu var.

Hərbi xidməti
-------------

Fərid Məmmədov 2008–2010-cu illərdə AR Müdafiə Nazirliyinin Hava Hücumdan Müdafiə və Hərbi Hava Qüvvələrində hərbi xidmətdə olmuşdur. 2010–2016-cı illərdə AR DİN Daxili Qoşunlarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu kimi xidmət etmişdir. 2017-ci ildə Müdafiə Nazirliyin 3 aylıq gizir hazırlığı kursunu bitirdikdən sonra Təlim Tədris Mərkəzinə təyin olunmuş, 2019-cu il dekabr ayında Təlim Tədris Mərkəzinin Ehtiyat Zabitlər kursunu bitirərək ilk hərbi zabit rütbəsi olan "leytenant" rütbəsini almış və Tağıyev qəsəbəsində yerləşən N saylı hərbi hissədə "taqım komandiri" vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Fərid Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi uğrunda başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı oktyabr ayının 6-da cəbhənin Füzuli-Cəbrayıl istiqamətinə ezam olunmuş və oktyabr ayının 25-də Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. 26 Oktyabr tarixində Bakı şəhəri 2-ci Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

Şəhid Fərid Məmmədova məxsus materiallar ailəsi tərəfindən Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin İkinci Qarabağ müharibəsi fonduna təhvil verilmişdir.

Dövlət təltifləri
-----------------

* — III dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
* — "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi" yubiley medalı
* — "Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının 20 illiyi" döş nişanı
* — "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı
* — "Vətən uğrunda" medalı
* — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Səndən təsəlli bir zabit mundiri, bir cüt ulduzlu, aylı paqonlar — Orxan Cabbarov". www.youtube.com ( YouTube portalı / "ARB" səhifəsi). 06.12.2020. 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 06.12.2020.
2. ↑  "İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). 08.12.2020. 2020-12-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 08.12.2020.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-01.
3. 

4.
**Koordinasiya ədədi -** kristallokimyanın əsas anlayışlarından biri; hər hansı atom və ya ion ətrafında ən yaxın məsafədə olan atom, yaxud ionların sayı. Qoldşmidt-Paulinq kristallokimyasında hesab edilir ki, koordinasiya ədədi radiusların (məsələn: ion birləşmələrində kation və anionların radiusları) nisbəti ilə müəyyən edilir. Povarennixə görə, koordinasiya ədədi əsasən əlaqələrin istiqamətlənməsi ilə təyin olunur. Hesab edilirdi ki, birləşmələrin əsas həcmi anionlardan təşkil olunub. Məsələn: oksigen birləşmələrində, xüsusən silikatlarda, Qoldşmidtə görə, həcmin 90–92%-ni oksigen anionları təşkil edir, kationlar isə onların arasındakı boşluqlarda yerləşir. Bu halda koordinasiya ədədi asılı olaraq kationlar birləşmələrin xüsusi çəkisinə təsir edir. Məsələn: Sobolevə görə, alümosilikat və silikatların sıxlığı arasındakı fərq Al-un koordinasiya ədədi ilə bağlıdır. Belə ki, çöl şpatlarında Al koordinasiya ədədi 4-dür və onlar nisbətən yüngüldür, alüminiumun silikatlarında isə koordinasiya ədədi 6 olub nisbətən daha sıxdır. Son vaxtlar belə fikir irəli sürülür ki, birləşmələrin həcminin əsasını kationlar təşkil edir və həcmin dəyişməsi isə əsasən anionların koordinasiya ədədi ilə müəyyən olunur. Oksigen birləşmələrində oksigenin koordinasiya ədədi böyük olduqca birləşmələrin sıxlığı da çoxalır.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
**Milçəklər tanrısı** (*ing.* Lord Of The Flies) — nobel mükafatçısı Uilyam Qoldinqin eyni adlı romanının motivləri əsasında çəkilmiş ingilis məcara-dram filmi.

Mövzu
-----

Okean üzərindəykən təyyarələri qəzaya uğrayan otuza qədər inglis uşaq yaxınlıqdakı kimsəsiz tropikal adaya çıxırlar. Qəzadan heç bir yetişkin sağ qurtura bilmir. Yetişkinlərin, dolayısıyla da təzyiqin və qaydaların olmadığı bir yerdə gözəl təbiət uşaqların çox xoşuna gəlir. Hər şeyi özləriə görə nizamlayıb oyunla qurub ovlanırlar. Ancaq zaman keçdikcə yaranan rəqabət, qorxu və inamsızlıqla uşaqlar bir növ demokratik quruluşdan qəbilə quruluşuna keçirlər. Bu da onların get-gedə vəhşiləşərək qorxunc bir kimliyə bürünmələrinə səbəb olur. Qaçınılmaz olaraq qütbləşmə başlayır. Bir qrup uşaq mədəni yaşayışın tərəfdarı olan Ralfin liderliyini qəbul edərkən digər bir qrup da daha fərqli xarakteri olan, şiddətə meyilli Cekin arasınca gedir. Cek ətrafdakıları bilinməyənlərlə qorxudaraq özünə bağlamaq və idarə etmək istəyir. Cek və ətrafındakı lar ovlanır, çiy ət yeyir və daha da vəhşiləşirlər. Hətta Ralfinin düşərgəsinə basqınlar da etməkdən narahat olmurlar. Nəticədə cinayət qaçınılmaz olur.

Aktyorlar və rollar
-------------------
**Zamfir Arbore** (*rum.* Zamfir Ralli-Arbore; 14 noyabr 1848, Çernovtsı – 2 aprel 1933, Buxarest) — Rumıniyalı sosialist, ictimai fəal və publisist idi. O, həmçinin etnoqraf, coğrafiyaçı və həvəskar tarixçi kimi tanınıb.

Bioqrafiya
----------

Moldovanın Dolna kəndinə sahib olan, Yunan mənşəli ailədən idi. Ailənin əfsanəsinə əsasən, onun atası Konstantin (1811-56), Arbore qədim boyar nəslinin nümayəndəsi tərəfindən götürülmüş və nəticədə "Ralli" familiyasını qəbul edərək "Arbor-Rally" olmuşdur.
Kişinyov gimnaziyasında, Sankt-Peterburq Tibb-Cərrahi Akademiyasında və Moskva Universitetində (qısa) təhsil almışdır.

1868-1869-cu illərdə Sankt-Peterburqda çıxış edən şagirdlərin rəhbərlərindən biri idi. Buna görə o, 1869-cu ildə polis nəzarəti altında Bessarabiya əyalətinə sürgün olundu. Eyni ildə yenidən Kişinyov şəhərində həbs olunub, Peterburq şəhərinə aparılır və Peter və Paul qalasında həbs edilir.
S. Q. Naçayevin işi ilə əlaqədar istintaqa cəlb olunaraq, 1870-ci ildə sərbəst ifadə vermiş və azad buraxılmışdır.

1871-ci ildə o, İsveçrəyə yerləşdi, Sürix Universitetinə daxil oldu, M. A. Bakunin tərəfdar qrupuna qatıldı.

Rusiyalı Vera Figner və N. Morozov ilə əməkdaşlıq etdiyi "İşçi" (1875) və "İcma" (1878) jurnallarının redaksiya heyətinin təsisçisi və üzvü idi. 1879-cu ildə Rumıniyada yerləşdi, 1886-cı ildə Rumıniya vətəndaşlığı aldı. Müxtəlif vaxtlarda Rumıniyada qəzet redaktoru, statistika bürosunun direktoru, Hərbi Akademiyada rus dili professoru işləmişdir. Rumıniyada sosialist hərəkatın təşkilatçılarından biri idi. 

Arbore Ralli xalqa pul, paltar yardımı edir, iş axtarır, digər ölkələrə köçürülməsində iştirak etmiş, dənizçilərə siyasi təsir etməyə çalışırdı.

O, oktyabr inqilabını alqışladı, Kəndlilər Partiyasının qurucusu oldu, senator seçildi.

Zamfir Arbore Buxarestdə 2 aprel və ya 3 aprel 1933-cü ildə vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  (in Romanian) "Zamfir Arbore" Arxivləşdirilib 2011-02-05 at the Wayback Machinebiographical entry at the United National Grand Lodge of Romania
3. ↑  "Арборе-Ралли, Земфирий Константинович". 2019-05-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-29.
4. ↑  "Большая советская энциклопедия Арборе Замфир". 2022-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-29.
5. ↑  "Арборе Замфир". 2007-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-29.
6. ↑  Arxivləşdirilib 2022-07-06 at the Wayback Machine Memoirs of an Anarchist in Romania [Zamfir C. Arbure (Ralli)]

Xarici keçidlər
---------------

* Усадьба Замфир Ралли-Арборе, Долна
**Nuri Fırat Tanış** 5 may, 1975), türkiyəli aktyor və musiqiçi.

Həyatı
------

İstanbul Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Teatr Fakültəsinin məzunu olan sənətkar, teatra lisey dövründə Məmməd Beyazid Məktəbində başlayıb. Bir müddət Şəhər Teatrında vəzifə etdiyi 1998–2001-ci illərdə Nail Ol Sabunçu, Məmməd Ulusoy, Kamal Kocatürk kimi rejissorlarla çalışdı. 2000–2010 tarixləri arasında Sirr Uşaqları-2002, Tramvay-2003, Ağ Mələk, Dilbərin Səkkiz Günü, Vay Qardaş-Manik, Tika, Dildo kino filmlərində və Adəm ilə Həvva, Radyo-Madyo, Yeddi Təpə İstanbul, Fələk Nə Demək, Şeytan, Ətrafda Gizlənir, Eşqə Sürgün, Cökələr Altında, Bənövşə İlə Xəlil, Geniş Ailə televiziya çəkilişlərində rol aldı. Musiqi sahəsində də çalışmaları olan sənətkarın sözü-musiqisi özünə aid olan işləri Əmrə Altuğ, Levent Yüksəl, Gülay kimi analitiklər tərəfindən səsləndirilmişdir. 1 Oktyabr 2012-ci ildə qurulan gündəlik sol Qəzetinin mədəniyyət səhifəsində 3 Dekabr 2012-ci ildən etibarən tin dramaturgiya edilmişdir. İyun 2013-cü ildən etibarı ilə serial aktyorluq qoyduğunu açıqlamış, buna səbəb olaraq televiziya kanallarının 2013 Taksi Səfər Parkı etirazlarına yetərli yayın saatı ayırmamasını göstərmişdir

Xarici Keçidlər
---------------

* Fırat Tanış Kinotap.com
* Fırat Tanış Tr Vikipediya