**Kandela** işıq şiddətinin vahididir. Beynəlxalq BS sistemindəki 7 əsas vahiddən biridir.

Dalğa uzunluğu və tezlik
------------------------

Şüalanma dalğa uzunluğu və ya tezlik ilə ifadə oluna bilər. İkisi arasındakı əlaqə:

{\displaystyle \lambda ={\frac {c}{f}}}
Burada **λ** dalğa uzunluğu, **f** tezlik və **c** də işığın sürətidir.

Vakuumda işığın sürəti **299,792,458 m/s təşkil** edir. **BS** sistemində dalğa uzunluğu vahidi **metr (m)** və tezlik vahidi **Hertzdir (Hz)**, (yuxarıdakı ifadədə tezlik **GHz** ilə verilirsə, dalğa uzunluğu da **nm** ilə hesablana bilər).

Elektromaqnit güc və işıq gücü
------------------------------

Bütün işıq mənbələri elektromaqnit spektrində şüalanır. Bu şüalanmanın gücü vattla ölçülür. Ancaq bu şüalanmanın tamamı insan gözü ilə görülə bilməz. İşıq insan gözü ilə qəbul edilən şüalanmaya verilən addır. İşıq gücünə işıq seli deyilir. İşıq selinin BS-də vahidi lümendir ( **lm** ilə işarələnir).

İşıq şiddəti
------------

Nöqtəvi işıq mənbəyində bir steradianlıq cisim bucağına düşən işıq selinə işıq şiddəti deyilir. Nöqtəvi mənbə üçün,

{\displaystyle I={\frac {\Phi }{4\cdot \pi }}}
Burada **Φ** işıq seli, **I** isə işıq şiddətidir. İşıq şiddətinin vahidi kandeladır (qısaldılmış **cd** ).

İşıq səmərəliliyi
-----------------

İnsan gözü **380-740 nm** arasındakı elektromaqnit spektrinə həssasdır. Ancaq spektrdəki hər dalğa uzunluğuna eyni dərəcədə həssas deyil. Aydınlıq mühitdə maksimum həssaslıq **555 nm** dalğa uzunluğundakı işıqadır (yaşıl rəng). Yalnız bu dalğa uzunluğunda şüalanan və **1 Vt** elektromaqnit güc yayan mənbə **683.002 lm** işıq seli yaradır. Bütün digər dalğa uzunluqlarında **1 Vt** elektromaqnit gücü ilə yaranan işıq seli (və buna görə də işıq şiddəti) bundan azdır.

BS vahidi kimi Kandela
----------------------

Fizikada istifadə olunan bütün vahidlər yeddi əsas vahiddən əldə edilə bilər. BS əsas vahidi adlanan bu vahidlər *Conférence générale des poids et mesures* beynəlxalq təşkilatı tərəfindən müəyyən edilir. Kandela da bu yeddi əsas vahiddən biridir (digərləri metr, kiloqram, saniyə, amper, kelvin, mol).

1948-ci ildə kandelanın tərifi belə qəbul edildi: Platinin **1/ 600.000** m2lik səthinin donma nöqtəsində və **101.325 N/m2** atmosfer təzyiqində işıq şiddəti.

Ancaq bu ölçməni yerinə yetirmək çox çətindir. Texnologiyanın inkişafı ilə 1979-cu ildən etibarən vahid radiometrik ölçmələrlə və güc vahidi vatt əsasında ölçülməyə başlandı.

Həmçinin bax
------------

* Beynəlxalq Vahidlər Sistemi

| ⛭BS vahidləri |
| --- |
| Baza vahidləri | 
* amper
* kandela
* kelvin
* kiloqram
* metr
* mol
* saniyə

 | Sİ logo |
| Törəmə vahidləri | 
* bekerel
* kulon
* selsi
* farad
* qrey
* henri
* hers
* coul
* katal
* lumen
* lyuks
* nyuton
* om
* paskal
* radian
* siemens
* sievert
* steradian
* tesla
* volt
* vatt
* veber

 |
| Sİ ilə istifadəsiqəbul edilmiş vahidlər | 
* astronomik vahid
* dalton
* sutka
* desibel
* dərəcə
* elektron volt
* hektar
* saat
* litr
* dəqiqə
* bucaq saniyələri
* neper
* ton
* atom vahidləri
* təbii vahidlər

 |
| Həmçinin bax | 
* Vahidlərin çevrilməsi
* Sİ prefiksləri
* 2005–2019 tərifləri
* 2019 yenidən tərifi
* Ölçü sistemi
* Etalon

 |
| 
* Category Kateqoriya

 |