recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Belaşnisa dağı** (bosn. Bjelašnica) — Bosniya və Herseqovina ərazisində yerləşən dağ. Zirvə Sarayevodan 25 kilometr cənub-qərbdə yerləşir. Dinar öndağlığı ərazində yerləşir. Dağ ərazisində bütün ölkə ərazisində məşhur olan dağ-xizək kurort turizm obyekti yerləşir. Dağda yerləşən idman kompleksində 1984-cü ildə XIV Qış Olimpiya oyunları keçirilmişdir.

XIV Qış Olimpiya oyunları
-------------------------

1978-ci ildə Sarayeo Olimpiyadanı keçirmək yarışmasında qalib gəldikdən sonra Belaşnisada dağ xizək yolu inşa edilməsinə qərar verilmişdir. Tikinti işlərinə 10 iyun 1980-ci ildə başlanılmışdır. Artıq həmin ilin 30 sentyabr tarixində obyektin inşası başa çatdırılmış və istifadəyə verilmdir. Xizək yolunun inşası 361 570 000 Yuqoslaviya dinarına başa gəlmişdir. Mətbuat mərkəzinin inşası isə 129 803 000 dinar təşkil etmişdir

Bosniya müharibəsi (1992-95)
----------------------------

Sarayevo mühasirəsi zamanı serb ordusu Bosniya müharibəsinin gedişində əsas Belaşnisa və İqman zirvələərində qərar tutmuşdu. Zirvələrin ələ keçirilməsi uğrunda şiddətli döyüşlər getmişdir

D-0 hərbi obyekti
-----------------

Konisdən 8 kilometr aralıda, Belaşnisanın cənub ətəklərində atom zərbəsinə davamlı olan bunker inşa edilmişdir. Bunkerin ümümi sahəsi 6 500 m² təşkil edir. Burada yaşayış və işçi yerlərindən başqa xəstəxana belə vardı. Bunker 350 nəfər yerə sahib idi. Bunker komanda məntəqəsinə və zərərsizləşdirmə otağına sahib idi. Tikilinin inşa 26 il davam etmişdir. Onun inşası 1979-cu ildə bitmişdir.

2011-ci ildə bunker müasir incəsət sərgisi üçün qalereya təşkil edilmişdir. Burada «Zaman maşını» rəssamlıq sərgisi təşkil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qış Olimpiya oyunlarının ümumi xərc hesabatı. Arxivləşdirilib 2018-11-13 at the Wayback Machine (ing.) (fr.) (serb-xor.)
2. ↑  Bosnian Serbs Hold Igman As NATO Lies In Waiting. Arxivləşdirilib 2021-07-29 at the Wayback Machine (ing.)
3. ↑  Talks on Bosnia Teeter as Serbs Roll Over Hill Near Sarajevo. Arxivləşdirilib 2021-09-27 at the Wayback Machine (ing.)
4. ↑  Tito’s top secret nuclear shelter goes arty.[*ölü keçid*] (ing.)
Rayonlara görə taxıl istehsalının göstəricisi (2017)
**Belarusda kənd təsərrüfatı**— ölkə iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biri hesab olunur. Kənd təsərrfatına yararlı yerlərin sahəsi 9,11 mln. hektardır (ölkə ərazisinin 43,9%-i), o cümlədən 6,1 mln. ha (67%) əkinyeri, 2,8 mln. ha (31%) – biçənək və otlaqlardır.

Bitkiçilik
----------

Bitkiçilik məhsulları üstünlük təşkil edir (2010-cu il də 55,2%). Çovdar, arpa, buğda, kartof, tərəvəz, şəkər çuğunduru, kətan və s. bitkilər becərilir. Həddindən artıq rütubətli torpaqların meliorasiyası vasitəsilə k.t. yerləri çoxaldılır. Qurudulmuş torpaq fondu 3 mln. hektardan çoxdur, bitkiçilik məhsullarının 1/3 hissəsi onlardan alınır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının əsas növlərinin istehal göstəricisi 2011-ci ildə aşağıdakı kimi olmuşdur (min.t): taxıl - 8375, şəkər çuğunduru - 4485, kartof - 7721, tərəvəz- 1979, ətlik mal qara və quş - 1020, süd - 6504, yumurta (milyon ədəd) - 3752.

Heyvandarlıq
------------

Heyvandarlığın əsasını südlük-ətlik maldarlıq təşkil edir; şəhər ətrafı zonalar – südlük, bəzi meşəlik rayonlar isə – ətlik-südlük maldarlıq üzrə ixtisaslaşmışdır; hər yerdə donuzçuluq (ətlik və bekonluq kökəldilmə üstünlük təşkiledir) və quşçuluq var. Mal-qara növü üzrə ət istehsalının strukturu: mal əti və dana əti 44%, donuz əti 44%, quş əti 10%. Mal-qaranın və quşların ümumi sayı və heyvandarlıq məhsullarının istehsalı 1990-cı illərin əvvəlinə nisbətən aşağı düşmüşdür. Mal-qara və quşların say göstərcisi 2011-ci ildə aşağıdakı kimi olmuşdur (milyon baş): qaramal - 4,2, donuzlar - 4,0, qoyun və keçilər - 0,1, quşlar - 39,9.

Kənd təsərrüfatı məhsullarının təqribən yarısı əhalinin şəxsi təsərrüfatlarında və fermer təsərrüfatlarında istehsal olunur.

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. ISBN 978-9952-441-00-0.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Сельское хозяйство Республики Беларусь : Статистический сборник / Национальный статистический комитет Республики Беларусь. — Минск, 2011. — 283 с. — ISBN 978-985-6858-87-4.(RAR)

| ⛭Belarus mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Belarus"**
 | Belarus |
**Belemnitlər** [*Belemnitida*] **-** ali başayaqlı molyuskların — *Coloidea* yarımsinfinin dəstəsi. Skelet üç hissədən ibarətdir: rostr, fraqmokon və proostrakum. Fossil halda rostr, daha az fraqmokon və nadir hallarda proostrokum qalır. Rostr belemnitlərin daxili skeletinin əsas hissəsi olub, arxa tərəfi daralan, qabaq tərəfi genişlənmiş silindr, subsilindr və ya konusvari şəkildə olur. Rostru təşkil edən kalsit təbəqəcikləri mantiyanın daxili səthi ilə çökdürülür. Rostrun qabaq qurtaracağında içərisində fraqmokon olan oyuq — alveola yerləşir. Bəzən rostrun ön qurtaracağından alveoloya qədər qarın (alveolyar) şırımı uzanır. Konus şəkilli fraqmokon bir-birindən arakəsmələrlə ayrılan, sifonla kəsilən çoxsaylı kameralardan ibarətdir. Quruluşuna görə fraqmokon digər başıayaqlıların qabığına müvafiq olub, belemnitlər əcdadı sayılan baktritoideya fraqmokonlarına yaxındır. Proostrokum nazik lövhəcik olub fraqmokonun arxa tərəfinin davamıdır. Devon — gec təbaşir. Belemnitlər mezozoyun dəqiq və zonal stratiqrafik şkalaların əsaslandırılması üçün olduqca əhəmiyyətlidir.

Həmçinin bax
------------

* Molyusklar

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.
**Yulana Yusufovna Əlikişizadə** 
— Azərbaycan baletmeysteri.

Həyatı
------

Əlikişizadə Yulana Yusufovna 1938-ci il yanvarın 6-da Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur.
1956-cı ildə Bakı Xoreoqrafiya məktəbini, 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət institutunu bitirmişdir. BXM-ni bitirdikdən dərhal sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrına balet artisti vəzifəsinə qəbul edilərək, 1978-ci ilə kimi burada çalışmışdır. Truppada çalışdığı illərdə o repertuarda olan bir çox balet tamaşalarında əsas partiyaları ifa etmişdir.

Balet artisti kimi fəaliyyətini başa vurduqdan sonra Y.Əlikişizadə müxtəlif illərdə Azərbaycan Dövlət Mahnı teatrı (1978-1987; 1990-1992; 1994-1997), Azərbaycan Milli Dram teatrı-1988, "Qaya" Dövlət estrada-simfonik orkestri (1988-1990), Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya teatrında (1992-1994) balet qrupunun rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır.

Y.Əlikişizadə istər balet artisti, istərsə də baletmeyster kimi çalışdığı dövrlərdə Azərbaycan incəsənətini dünyanın bir çox ölkələrində-Fransa, Lyuksemburq, Hindistan, Nepal, Birma, İsveçrə, Almaniya, Pakistan, Belçika, Əlcəzair, Tunis, Türkiyə və s. təmsil etmişdir.

1998-ci ilin əvvəllərindən Yulana Əlikişizadə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrında baş baletmeyster vəzifəsində işləməyə dəvət olunmuşdur. Onun rəhbərliyi altında balet truppası son illərdə böyük uğurlar əldə etmişdir.

Bundan başqa balet truppası onun rəhbərliyi altında 2000-ci ilin iyun ayında Türkiyə Respublikasında keçirilən beynəlxalq balet festivallarında "Qız qalası" və "Min bir gecə" baletləri ilə çıxış etmiş və uğur qazanmışdır. Truppanın Moskvada Böyük teatrın səhnəsində çıxışlarının keçirilməsində də Y.Əlikişizadənin rolu böyükdür. Moskvada Böyük teatrın səhnəsində çalışlarının keçirməsində də Y.Əlikişizadənin böyükdür.

2000-ci ildə ona Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı — 21.05.1970

Quruluş verdiyi baletlər, operalar
----------------------------------

* Cırtdan (opera)
* Qız qalası (balet) — yeni redaksiyada

Filmoqrafiya
------------

1. Salur Qazanın evi talandığı boy (film, 2001)
2. Bakı xoreoqrafiya məktəbi 2005 (film, 2005)

Xarici keçidlər
---------------

* Çobanı rəqsi Yulana Əlikişizadənin quruluşunda

1. ↑  Parisdə Beynəlxalq rəqs festivalının ən çox fərqlənmiş iştirakçılarının Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 21 may 1970-ci il tarixli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 16 yanvar 2020 at the Wayback Machine — **anl.az** saytı
**Oksimoron** (*yun.* oxymoron - ağıllı dəli) — bir məfhumun əks cəhətlərini ifadə edən iki antonim sözün mənaca qarşılaşdırılıb birləşdirilməsindən yaranan ifadəyə deyilir. 
Məsələn: ölü canlar, dilənçi milyoner, göz yaşı içində qəhqəhələr, buz baxışlarda hərarət və s.

Təsnifatı
---------

Oksimoron iki antonim sözdən əmələ gəlsə də, həmin əksmənalı sözlər yanaşı işlənərək bir ifadə kimi dərk edilir. Bu ifadələr hadisələrin mahiyyətini, əks və mürəkkəb cəhətlərini açmağa imkan verir, bədii dildə təsir qüvvəsini, məna tutumunu artırır, nitqə emosionallıq verir: ölü — diri, diri — ölü kimi kəskin təzad yaradır. Epitetlə oksimoronun uyğunluğu olsa da, fərqli cəhətləri də vardır; epitetdə təyin edən söz məcazi, oksimoronda isə hər iki söz məcazi olur, epitetdə müqayisə, bənzətmə olduğu halda, oksimoronda qarşılaşdırma asas sayılır. Məsələn: ağlar güləyən, gəliş və gediş. Elə oksimorondan bəzən əsər adlarında istifadə olunur. Məsələn, Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" əsərinin adı oksimorondur.

Həmçinin bax
------------

* Antonimlər

İstinadlar
----------

1. ↑  *Səlim Cəfərov.* Müasir Azərbaycan dili. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. səh. 39.
**Qurdabənzər korilan** (*lat.* Typhlops vermicularis) — Kor ilanlar cinsinə aid ilan növü.

Xüsusiyyətləri
--------------

Kiçik ilandır və 38 sm uzunluğa malik olur. Xariçi görünüşündən qurdu xatırladır. Quyruğu çox qısa olur. Üzəri çox hamardır. Yuxarı hissəsi qəhvəyi və ya qırmızı-bənövşəyi, quyruğu isə nisbətən tünddür. Qarın nahiyəsi nisbətən açıqdır.

Yayılması
---------

Onlara Balkan yarımadası, Kiçik Asiya, Suriya, Qafqaz, Orta Asiya İran və Əfqanıstanda rast gəlinir. Qurdabənzər korilan daşlıq və kserofit bitkilərin yayıldığı ərazilərdə rast gəlinir. Azərbaycanda Tuqay meşələrində daha çox yayılmışdır. Ümumilikdə onlara 1200–2000 m yüksəkliyə malik hündürlüklərdə belə rast gəlmək olar.

Həyat tərzi
-----------

Əsasən daşların və qarpız, yemişlərin altlarında gizlənirlər. Onların açdıqları çığırlar soxulcanların gedişlərini xatırladır. Qacarkən torpaqda olan çatlara girirlər.

Yazda mart ayında gözə dəyirlər. İsti yay ayları gözə dəymirlər. Qarışqalar, hörümçəklər və qurdlarla qidalanırlar.

İnsanlar üçün heç bir təhlükəsi yoxdur.

Çoxalması
---------

Çoxalması çox zəif öyrənilmişdir. Türkiyədə çütləşmə iyunun əvvələrində baş verir. Çütləşmə 22 saat davam edir. Cənubi Qafqaz ərazisində 2–6 yumurta qoyur. Bu mərasim iyulun sonu avqustun əvvələrinə təsadüf edir. Yumurtası iri olur. Diametri 6–7 mm, uzunluğu 24–26 mm təşkil edir. Balaların uzunluğu 31 mm təşkil edir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · ITIS TSN |

* Qurdabənzər korilan
* Qurdabənzər korilan
*Tsikloheksilxlorid*(xlortsikloheksan)-C6H11Cl formulu olan alitsiklik xlorüzvi birləşmədir.

Fiziki xassələri
----------------

Kəskin iyi olan rəngsiz tez alışan mayedir.

Optik xassələri
---------------

Şua sındırma əmsalı 1,4626 (20°C)

Alınması
--------

  

C6H12 + PCl5 → C6H11Cl

  

C6H12 + SO2Cl2 → C6H11Cl + SO2 + HCl

Kimyəvi xassələri
-----------------

Suda az həll olur, xloroformda asanlıqla həll olunur, aseton, benzol, etanol və dietil efirlə qarışır.

Toksikliyi
----------

Tsikloheksilxloridin buxarı ilə nəfəs aldıqda heyvanlarda kəskin zəhərlənmə baş verir. Bu zaman həyəcanlı vəziyyət yaranır, selikli qişanın qıcıqlanması, titrəmə, nəfəs darlığı və ölüm baş verir. Ağ siçanlar üçün iki saat tənəffüs edildikdə, 100% öldürücü konsentrasiya ÖK 100 = 78 mq/l, ağ siçovullar üçün - 40-75 mq/l. Siçovullarda xroniki zəhərlənmə zamanı (gündə 0,5 mq / l gündə 5 saat inhalyasiya) - bir aydan sonra qan təzyiqinin azalması, 4-5 aydan sonra mərkəzi sinir sistemində funksional dəyişikliklər yaranır.

Tətbiqi
-------

Tsikloheksilxlorid yağlarda, qətranlarda həlledici kimi, üzvi sintezdə tsiklohekseni almaq üçün, kaprolaktamın, pestisidlərin istehsalında istifadə olunur.

İstinadlar
----------

* Məhərrəmov A.M. Məhərrəmov M.M. Üzvi kimya, BDU,Bakı,2007.
* V.M. Abbasov, R.Ə. Cəfərova, L.M. Əfəndiyeva, N.Ş. Rzayeva, F.Ə. Əmirov, M.M. Abbasov, A.M. Tağıyeva, İ.H. Əyyubov. Tsikloalkanlar kimyası. Monoqrafiya. Bakı-2019, 385 səh.
* Шаваров Ю.С. Органическая химия. Москва, Издательства химия, 2002
**Vilyam Bil Şenkli** — şotlandiyalı futbolçu və "Liverpul" futbol klubunun əfsanəvi məşqçisi.

Həyatı
------

U. Şenkli 1913-cü il sentyabrın 2-də Böyük Britaniyanın Şotlandiya əyalətinin Şərqi Eyeşir qraflığında kiçik Qlenbak qəsəbəsində anadan olub. O ailədəki 10 uşaqdan biri idi. Çox keçmədən o peşəkar futbolla məşğul olan 5 qardaşdan biri oldu. Onun qardaşı Bob tezliklə peşəkar məşqçi kimi tanındı və 1962-ci ildə "Dandi" klubuna ölkə çempionluğunu qazandırdı.

Futbolçu fəaliyyəti dövründə U. Şenkli bir çox klubların şərəfini qoruyub. 1938-ci ilin aprel ayında o İngiltərə ilə oyunda Şotlandiya yığmasının heyətində debüt etdi. Bundan sonra U. Şenkli yığmada cəmi dörd rəsmi oyuna çıxdı.

1939-cu ildə II Dünya Müharibəsinin başlaması onun yığmadakı karyerasına son qoydu. Lakin o hələ bir müddət müxtəlif klublarda oynamaqda davam etdi və 1949-cu ilin mart ayında futbolçu karyerasına son qoyaraq məşqçiliyə başladı. Ən böyük uğurlara isə 1959-cu ildən çalışdırmağa başladığı "Liverpul"da nail oldu.

"Enfild" stadionunun darvazalarından biri U. Şenklinin adını daşıyır. Bundan başqa "Liverpul"un azarkeşləri ona həsr edilən çoxlu mahnılar bəstələyiblər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "1913-cü ildə anadan olan və dünyasını dəyişən məşhurlar". 2012-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-12.
**Tsitsamuri döyüşü** (gürcücə:წიწამურის ბრძოლა) — Kaxetiya çarlığının hökmdarı I Teymurazla Səfəvi imperiyasının sərkərdəsi Əliqulu xan Şamlı arasında 1615-ci ildə baş vermiş döyüşdür.

Döyüş
-----

Döyüş I Teymurazın, David Jandierinin və Nodar Corcadzenin 15 sentyabr 1615-ci ildə Səfəvi imperiyasına qarşı üsyana qalxmasından sonra baş vermişdir. Üsyana cavab olaraq Səfəvi hökmdarı I Abbas öz sərkərdəsi Əliqulu xan Şamlını cəzalandırma üçün göndərmişdir. Onun ordusuna 15 min qızılbaş daxil idi. Üsyançıların mərkəzi olan və Tsitsamuri kəndi yaxınlığında yerləşən qala əsas hədəf olaraq seçilmişdi. Gürcü üsyançı dəstələri günorta saatlarında qızılbaş ordusuna hücum etdilər. Gürcü ordusunun mərkəzdəki qüvvələrinə I Teymuraz, sağ və sol cinahlardakı dəstələrə isə, David və Nodar komandanlıq etməkdəydilər. Qızılbaş ordusunun əsas qüvvələri mərkəzdə yerləşdirilmişdi. Ordunun mərkəz bölmələri məğlub edildikdən sonra, sağ və sol cinahlar da qısa zamanda geri çəkildi. Geri çəkilən qızılbaş ordusu gürcülər tərəfindən təqib edildi və bir çoxu qətlə yetirildi. Sağ qalanlardan bəziləri Araqvi və Kür çaylarında boğuldular.

Səfəvi ordusu geri çəkilərkən xeyli sayda qəniməti öz düşərgələrində tərk etməyə məcbur oldular. Xeyli sayda qənimət gürcülərin əlinə keçdi. Müasir gürcü tarixçilərindən olan Parsadan Qorgicanidzenin bildirdiyinə görə, Səfəvilərin dəvələri ələ keçirildikdən sonra bazarlarda dəvələrin qiyməti yarıya qədər enmişdi.

Nəticə
------

1615-ci ildə qələbə qazanılmasına baxmayaraq, üsyan növbəti il yatırıldı. Bu səfərki yürüşə I Abbas şəxsən özü komandanlıq etməklə birlikdə, daha böyük ordu ilə gəlmişdi. I Teymuraz yenidən İmeretiyaya qaçmağa məcbur oldu. Kiçik üsyançı dəstələrlə dağlıq ərazidə mübarizə aparmağın çətinliyini dərk edən I Abbas böyük ordularını darmadağın etdikdən sonra gürcüləri cəzalandırmaq üçün onlardan yüz minlərlə insanı imperiyanın mərkəzi bölgələrinə deportasiya etdirdi. Bir xeyli insan isə üsyanların yatırılması və cəzalandırılması prosesi zamanı həyatını itirdi.

Həmçinin bax
------------

* Ağaiani döyüşü
* Şah I Abbasın Kartli və Katexiyaya yürüşləri
* Martqopi döyüşü

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine Kings of Kakheti, Dumbadze-Ioseliani, 1973-1976.
2. 1 2 3   Arxivləşdirilib 2020-08-20 at the Wayback Machine Life of Giorgi Saakadze, Kaspi, 2014.
3. 1 2 3   Arxivləşdirilib 2015-02-22 at the Wayback Machine I. Javakhishvili, *Essays of Georgian History, Part IV*, Soviet Georgia Publishing, Tbilisi 1970, ss 230-233.
4. ↑   Arxivləşdirilib 2022-07-03 at the Wayback Machine Georgia in the first half of 17th century, 2010
**Beynəlxalq Tolerantlıq Günü** — hər il 16 noyabr tarixində qeyd olunur. Bu beynəlxalq gün YUNESKO-nun "Dözümlülük prinsipləri bəyannaməsi"ndə təntənəli şəkildə elan edilmişdir. Bəyannamə 1995-ci ildə YUNESKO-nun 28-ci Baş Konfransında (5.61 saylı qətnamə) təsdiq edilmişdir.

Bəyannamədə dözümlülük (tolerantlıq) dedikdə, "dünya mədəniyyətlərinin zəngin müxtəlifliyi, bizim özünüifadə formaları və insan fərdiliyini ifadə etmək üsullarına hörmət, qəbul və doğru anlaşma" nəzərdə tutulur. Bəyannamədə "insanların öz təbiətinə görə xarici görünüşü, mövqeyi, danışığı, davranışı və dəyərləri baxımından fərqli olduqlarını, barışıq içində yaşamaq və fərdiliyini qorumaq hüquqlarına sahib olduqlarını" elan edir.

Bəyannamədə insanlara qarşı dözümsüzlüyün yaratdığı təhdidlər araşdırılır, dözümsüzlüyə qarşı mübarizə metodları və proqramları təqdim olunur.

1997-ci ildə BMT Baş Assambleyası (A/RES/51/95 saylı qətnamə) da BMT-nin üzvü olan dövlətlərə bu Beynəlxalq Günü qeyd etməyi təklif etmişdir. Baş Assambleya bu qətnamədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Tolerantlıq ili ilə əlaqədar öz qərarlarına istinad edir; BMT-nin Nizamnaməsinə istinad edir ki, müharibələr zamanı dözümlülük prinsipi tətbiq olunmalıdır; Tolerantlıq prinsipləri bəyannaməsinin təsdiq edilməsi haqqında YUNESKO-nun qərarı nəzərə alınır.

BMT-nin Baş katibi 2005-ci ildə Beynəlxalq Tolerantlıq Günü münasibətilə müraciətində deyilirː dözümsüzlüyə qarşı mübarizə BMT-nin fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Əhalinin artması və miqrasiyanın artması kontekstində bütün dünyada ksenofobiya və ekstremizm artmaqdadır. Mesajda deyilir ki, dözümlülük - bir-biriniz haqqında daha çox bilmək, bir-birinizin ənənələrində və inanclarında ən yaxşısını ortaya qoymalısınız. Öz kimliyini, dini və mədəni mənsubiyyətlərini müstəqil olaraq təyin edən fərdlər kimi, başqalarının xüsusiyyətlərinə nifrət etmədən öz xüsusiyyətlərimizə dəyər verə biləcəyimizi başa düşən fərdlər kimi hörmət etməliyik.

YUNESKO
-------

1995-ci ildə YUNESKO, Tolerantlığı və qeyrizorakılığı təşviq etdiyinə görə Madanjeet Singh mükafatını təsis etmişdir. Mükafat *Madanjeet Singh* vəsaiti ilə təsis edilmişdir. Mükafat, hər iki ildən bir Beynəlxalq Tolerantlıq Günündə təşkilatlara və şəxslərə tolerantlığı və zorakılığın olmamasını təbliğ etdikləri üçün verilir.

Həmçinin bax
------------

* Tolerantlıq
* Tolerantlıq qanunu
* Multikulturalizm

İstinadlar
----------

1. ↑  "16 noyabr Beynəlxalq Tolerantlıq Günüdür". azertag.az. May 13, 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rza.

**Rza Ənvər oğlu Bəşirov** (16 may 1960, Bakı) — Professor, Şərqi Aralıq Dənizi Universitetinin incəsənət və elm fakültəsinin dekanı.

Həyatı
------

Rza Bəşirov 1960-cı il mayın 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1982-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tətbiqi riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1982–1984-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda işləyib. 1984–1986-cı illərdə Moskvada SSRİ EA-nın hesablama riyaziyyatı şöbəsində təcrübə keçib. 1990-cı ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində "Yenilənən çoxkaskadlı kommutasiya şəbəkələrinin tikintisi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edib. Sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Kibernetika İnstitutunda işə başlayıb. 1990-cı ildən baş elmi işçi, 1991-ci ildən isə Kibernetika İnstitutunda laboratoriya müdiri olub. 1990–1993-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin riyazi kibernetika kafedrasında dərs deyib. 1993-cü ildən Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində yerləşən Şərqi Aralıq Dənizi Universitetində işləyir. 1997-ci ildə R.Bəşirov riyaziyyat kafedrasının müdiri, 2000-ci ildə Elmi-Tədqiqatlar İnstitutunun direktoru olub. 2011-ci ildə onun təşəbbüsü ilə "İnformasiya Sistemləri" magistr proqramının əsası qoyulub. 2010-cu ildə R.Bəşirova professor elmi dərəcəsi verilib. 2010-cu ildən incəsənət və elm fakültəsinin dekanıdır. 2011-ci ildən
öz təşəbbüsü ilə qurulan biologiya elmləri kafedrasına rəhbərlik edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
**Rza İsfəndiyarlı** (12 mart 1896, Naxçıvan – 26 yanvar 1972, Naxçıvan) — Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti.

Həyatı
------

Rza İsfəndiyarlı 1896-cı il martın 12-də Naxçıvan şəhərində anadan olub. Hüseyn Ərəblinskinin Naxçıvana səfəri zamanı teatrda sənhələşdirdiyi N. Nərimanovun "Nadir şah" faciəsində kütləvi səhnələrdə iştirak etməklə aktyor fəaliyyətinə başlayıb. 1912-ci ildə Naxçıvan teatrının səhnəsində N.B. Vəzirovun "Pəhləvani-zəmanə" pyesində Qurban kşi rolunu çox məharətlə yaradıb. Naxçıvan teatrının 20-ci əsrin birinci yarısında ən layiqli sənətkarlarından olub. Onun obrazlar qalareyasında "Arşin mal alan"da Əsgər, "Ölülər"də Şeyx Əhməd, Şeyx Nəsrullah, "Solğun çiçəklər"də Axund, "Aydın"da Mirzə Cavad, "Şeyx Sənan"da Dərviş, Kor Ərəb, Şeyx Kəbir kimi rollar var. Rza İsfəndiyarı Naxçıvan teatrının səhnəsində 150-dən çox rol oynayıb. Onun səhnə fəaliyyəti Naxçıvan teatrının salnaməsinə əbədi daxil olub. H. Ərəblinski, R. Təhmasib, Ə. Qəmküsar, B. Kəngərli və başqa böyük sənətkarlarla çiyin-çiyinə çalışan R. İsfəndiyarlı Naxçıvan teatrının ölməz sənətkarlarındandır. 

Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti Rza İsfəndiyarlı 1972-ci il yanvar ayının 26-da Naxçıvan şəhərində vəfat edib.

İstinadlar
----------
Amerika Birləşmiş Ştatları milliyətliliyi Amerika Birləşmiş Ştatları pasportu əldə etmək hüququnu verir. Yuxarıda göstərilən 2007-ci ildən sonrakı pasportdur. Pasportdan ümumiyyətlə şəxsiyyət sənədi və vətəndaşlıq sübutu kimi istifadə olunur.
**Amerika Birləşmiş Ştatları vatandaşlığı** Amerikalıları ABŞ-də xüsusi hüquqları, vəzifələri və faydaları ilə təmin edən hüquqi bir statusdur. İfadə azadlığı, lazımi müddət, səsvermə(lakin bütün federal seçkilərdə bütün vətəndaşların səs vermək hüququ yoxdur. Məsələn: Puerto Rico) yaşamaq və işləmək və Amerika Birləşmiş Ştatlarından federal yardım almaq hüquqları kimi Amerika Birləşmiş Ştatları Konstitusiyasından və qanunlarından irəli gələn və qorunan əsas hüquqların təməli rolunu oynayır. Vətəndaşlığın həyata keçirilməsi ABŞ-yə sədaqət və onun konstitusiyasını dəstəkləyəcək və müdafiə edəcəyinə dair and içmək də daxil olmaq kimi münasibətləri tələb edir.

Vətəndaşlığın iki əsas mənbəyi var: doğum hüququ vətəndaşlığı, şəxsin Birləşmiş Ştatların ərazi sərhədləri daxilində doğulduğu təqdirdə və ya — xaricdə doğulub valideynlərinin Birləşmiş Ştatlar vətəndaşı olduğu halda və qanuni immiqrant kimi vətəndaşlığa müraciət edib naturalizasiya vasitəsilə qəbul olunduğu təqdirdə. Vətəndaşlıq üçün bu iki yol Konstitusiya nın On dördüncü Düzəlişinin Vətəndaşlıq Maddəsində göstərilmişdir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Birləşmiş Ştatlarda doğulmuş və ya vətəndaşlığı olan və yurisdiksiyasına tabe olan bütün şəxslər Amerika Birləşmiş Ştatları vətəndaşlarıdır. | "|

*Milli vətəndaşlıq* ümumilikdə ölkəyə üzvlüyü bildirir; *dövlət vətəndaşlığı*, əksinə bir şəxslə müəyyən bir dövlət arasındakı əlaqəni ifadə edir və ümumiyyətlə daxili məsələlərlə məhdudlaşır. Ştat vətəndaşlığı (1) vergi qərarlarını, (2) ali təhsil kimi dövlət tərəfindən təmin edilən bəzi güzəştlər və (3) ABŞ senatoru kimi dövlət siyasi vəzifələrinə uyğunluğu təsir edə bilər.

Konstitusiyanın Birinci maddəsində "vahid vətəndaşlıq qaydası" yaratmaq səlahiyyəti açıq şəkildə Konqresə verilir.

Amerika Birləşmiş Ştatları qanunları bir çox vətəndaşlığa icazə verir. Amerika Birləşmiş Ştatları vətəndaşı kimi qəbul edilmiş digər ölkələrin vətəndaşları əvvəlki vətəndaşlıqlarını qoruya bilərlər, baxmayaraq ki, digər ölkəyə sədaqətdən imtina etməlidirlər. Amerika Birləşmiş Ştatları vətəndaşı, başqa bir ölkənin vətəndaşı olarkən, bu ölkənin qanunları icazə verərsə, ABŞ vətəndaşlığını saxlayır. Amerika Birləşmiş Ştatlarının səfirliyində rəsmi bir prosedurla başqa bir vətəndaşlığa sahib olan Amerikalılar tərəfindən ABŞ vətəndaşlığından imtina edilə bilər.

Həmçinin bax
------------

* ABŞ vətəndaşlıq qanunu

Xarici keçidlər
---------------

* Amerika Birləşmiş Ştatları Puerto Rikan Vətəndaşlığının Qanunvericilik Tarixində Qeyd olunan Vətəndaşlıq və Amerika İmperiyası

İstinadlar
----------


1. ↑  "Legal Considerations". Travel.state.gov. January 14, 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 8, 2014. Şablon:PD-notice
**Rzabəy Mirzəbəy oğlu Mirzəbəyov** — mühəndis, şair.

Həyatı
------

Rza bəy Mirzəbəyov 1932-ci ildə Balaxanı qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasını bitirmişdir. Əvvəlcə istehsalatda mühəndis vəzifəsində çalışmış və daha sonra Elmi-Tədqiqat İnstitutunda elmi işlərlə məşğul olmuşdur. Onun çoxlu məqalələri Bakı və Moskva jurnallarında çap olunmuşdur. Onlarla səmərələşdirici təklifləri istehsalatda tətbiq olunub, bəhrəsini vermişdir.

Bundan başqa Rzabəy yaradıcılıqla da məşğul olmuşdur. Onun şerləri kitablarda nəşr edilmişdir. Xüsusilə onun Balaxanı dilində yazdığı şerləri nümunə gətirmək olar.

Fəaliyyəti
----------

Rzabəyin qəlbi daim xeyirxahlıq hissiylə çırpınmışdır. Onun yuxusuz gecələrinin bəhrəsidir ki, Balaxanı qəsəbəsində məscidi alıb xalqa qaytarmışdır.

Balaxanıda 259 saylı orta məktəbin alınmasını dövlət idarələri təxirə salmış və nəhayət onu milis məktəbinə çevirmək haqqında qərar qəbul etmişdir. Lakin şairin harayı onları bu qərardan əl çəkməyə vadar etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

**Balaxanı** şeri

Tü ey, əmü canmü, doğma vətənmü,  

Tü arzumu, səadətmü, məskənmü.  

Tüsüz qismət nəmşö bəmü kəfənmü,  

Poy zində şo tü bəcanyo, Balaxanı!  

Ye nəğməyi, bəzubanyo, Balaxanı!  

  

Heç vaxt, tan ki, nəmoderey eyəd mü,  

Tüni əmü həm ərsimü, həm edmü.  

Aləm tan ki, betü nemşam heç bed mü,  

Poy zində şo, tü bəcanyo, Balaxanı!  

Ye nəğməyi, bəzubanyo, Balaxanı!  

  

Bə xobə roz vudurmari, tü axir,  

Həyat yaftü incə şeryo Sabir.  

Nəğmə bəstü ətü, ədül, Cahangir,  

Poy zində şo, tü bəcanyo, Balaxanı!  

Ye nəğməyi, bəzubanyo, Balaxanı!  

  

Becə raftum, ancaq, məndü dül, incə.  

Ayrı cürü qönçə incə, gül incə,  

Kiləun fudərən bəsər, tul incə.  

Poy zində şo tu bəcanyo, Balaxanı!  

Ye nəğməyi, bəzubanyo, Balaxanı!
**Maştağa Hərbi Dəstəsi** — Qafqaz İslam Ordusunun 1918-ci ilin avqustun 13-də Maştağa kəndi ətrafında döyüşən hissə və bölmələrindən təşkil edilmiş xüsusi taktiki qrup.

Fəaliyyəti
----------

Onun yaradılmasında məqsəd məntəqədəki nizami bölmələrin, habelə Bakı ətrafındakı kəndlərin könüllü dəstələrinin və yerli əhali nümayəndələrinin ümumi səylərini birləşdirmək və Bakı şəhərinin yad qüvvələrdən azad edilməsi uğrunda onların fəaliyyətinin səmərəliliyini artırmaq idi. Məntəqədə bir neçə gün davam edən döyüşlərin təcrübəsi də belə zərbə qüvvəsinin təşkilini zəruri edirdi. 

1918-ci ilin avqustun 10-dan etibarən Abşeron yarımadasında başlanan döyüşlərdə Maştağa kəndini yerli könüllülərlə bərabər, Əlahiddə Azərbaycan korpusunun ləzgi süvari alayı qoruyurdu. Elə həmin gün şərq cəbhəsi komandanlığı ləzgi süvari alayının köməyinə bir piyada bölüyü ilə bir pulemyot taqımı göndərdi. Avqustun 11-də isə, əlavə olaraq, 38-ci türk piyada alayının bir taboru da məntəqəyə gətirildi. Avqustun 13-də həmin bölmələr və ləzgi süvari alayı şərq cəbhəsi komandanı Mürsəl bəyin əmrilə Maştağa dəstəsində birləşdirildi və 38-ci piyada alayının 2-ci tabor komandiri qayməqam Həsən bəy bu dəstənin komandiri təyin edildi. 

Maştağa dəstəsi Binəqədi döyüşündə fəal iştirak etdi. 1918-ci ilin sentyabrın əvvəllərində dəstə ləğv edildi. Onun tərkibinə daxil olan ləzgi süvari alayı, Azərbaycan korpusunun digər süvari bölmələri və 5-ci Qafqaz firqəsinin 2-ci süvari alayı əsasında ayrıca bir dəstə yaradıldı və Zehni bəy həmin dəstənin komandiri təyin olundu.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Binəqədi döyüşü
* Əlahiddə Azərbaycan korpusu

Ədəbiyyat
---------

* Süleymanov M.Azərbaycan ordusu(1918-1920), B. 1998.

İstinadlar
----------

1. ↑  Maştağa Hərbi Dəstəsi // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 117. ISBN 9952-417-44-4.
Francis Gary Powers 17 avqust 1929 – 1 avqust 1977 1960-cı ilin mayında Sovet torpaqları üzərində vurulan Lockheed U-2 casus təyyarəsinin pilotu olmuşdur.

Həyatı
------

Pauers Cenkins Kentukki ştatında anadan olub, lakin Virciniya-Kentukki sərhədində yerləşən Virciniya ştatının Pound şəhərində böyüyüb. Koreya müharibəsində də iştirak edən Pauers daha sonra MKİ-də işə başlayıb.

U-2 hadisəsi
------------

Tarixlər 1 may 1960-cı ili göstərdiyi zaman , cəmi 27 missiya uçuşu etmiş mülki MKİ pilotu Frensis Qari Pauers Sverdlovsk və Plesetsk ballistik raket sınaq mərkəzlərinin casus fotoşəkillərini çəkmək üçün Pişəvərdən havaya qalxır. Pauers Sverdlovsk ətrafında uçarkən ətrafında bəzi partlayışlar eşidir. Pauers yerdən atılan raketlərin təyyarəyə çata bilməyəcəyini düşünürdü, lakin Pilot Pauers tezliklə səhv etdiyini başa düşür. Sovetlərin yeni hazırladığı SA-2 yüksək hündürlüklü raketlərindən ikisi U-2-nin qanadını vura bilir. Pauers katapult oturacağından istifadə edərək təyyarəsini tərk etməli olur. Rus kəndlərindən birində yerə enən pilotu kənd sakinləri sovet hakimiyyətinə təhvil verirlər.

Təyyarə qəzaya uğradıqdan sonra ABŞ rəsmiləri Sovet İttifaqı üzərində uçan Amerika meteoroloji təyyarəsinin itdiyini açıqlayır. Lakin ABŞ rəsmiləri təyyarənin pilotunun sağ olmasından və təyyarənin çox zərər görmədən sovetlərin əlinə keçməsindən xəbərsiz idi. Hadisədən sonra 1960-cı il mayın 5-də açıqlama verən Xruşşov sovetlərə qarşı olan bu düşmən münasibətin cavabsız qalmayacağını bütün dünyaya bəyan etdi. Daha sonra dünya ictimaiyyəti pilotun sağ-salamat ələ keçirildiyini öyrəndiyi üçün ABŞ Sovetlər üzərində casus uçuşlarını qəbul etməli oldu.

Frensis Qari Pauers Sovet İttifaqında mühakimə olunmuş və 10 il həbs cəzasına məhkum edilmişdir. Pauers Stalinin oğlu kimi görkəmli cinayətkarların saxlandığı Moskva vilayətinin şərqindəki Vladimir şəhərindəki Vladimirski həbsxanasında qaldı. İki il sonra o, Şərqi Almaniyada KQB casusu Rudolf Abel ilə mübadilə edilmiş və ABŞ-yə qayıtmışdır. U-2-lərlə bağlı heç bir sirr açmasa da, Amerikada Pauersi kifayət qədər soyuq qarşılamışdırlar. Pauersin tənqid edilməsinin ən mühüm səbəblərindən biri odur ki, o, təyyarə qəzaya uğrayandan sonra intihar etməyib və sovetlərə təslim olunmağa müqavimət göstərməyib. Pauers ölkəsinə qayıtdıqdan sonra Lockheed Pauersi yenidən işə götürmüşdür. 1970-ci ilə qədər U-2-lərdə sınaq uçuşları edən Pauers 1977-ci ildə özünün sürmüş olduğu helikopterinin qəzaya uğraması nəticəsində dünyasını dəyişmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Francis Gary Powers // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. ↑  .
**Maçesta** — Krasnodar diyarında, Soçi şəhəri ərazisində qəsəbə. Qəsəbə hidrogen-sulfidli bulaqları və onların əsasında yaradılan sanatoriyalarla ilə məşhurdur.

Yerləşməsi
----------

Mikrorayon Xosta rayonunda, Maçesta çayı vadisində yerləşir.

Tarixi
------

1934-cü il avqustun 10-da Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Rəyasət Heyəti ləğv edilmiş Soçi vilayətindən Maçesta kənd sovetini Maçesta kurort kəndi adı ilə yenidən Soçi şəhər sovetinin tərkibinə daxil etdi. Bundan əvvəl Köhnə Maçesta kənd şurası Yeni Maçesta qəsəbəsinə tabe idi və Maçesta kurort kəndi adlandırıldı.

10 fevral 1961-ci ildə Adler (keçmiş Soçi) ​​və Lazarevski rayonlarının Soçiyə birləşdirilidi və Soçi şəhərində Mərkəzi Soçi rayonu yaradıldı. 1951-ci ildə yaradılan Xostinski rayonunun sərhədləri 1961-ci il aprelin 7-dən Soçinin mərkəzinə doğru, Vereşaginka çayına qədər genişləndi. Beləliklə, Soçinin Xostinski rayonuı Maçesta mikrorayonunu da öz ərazisinə daxil etdi.

Görməli yerləri
---------------

### Köhnə Maçesta

Hidrogen sulfid bulaqlar Köhnə Maçestada yerləşir. Burada görəcəyiniz ilk şey daha çox antik məbədi xatırladan 4 saylı hidropatiya müəssisəsinin monumental binasıdır. Hidrogen-sulfid bulaqları olan mağaralar bir az kənar tərəfdə yerləşir. Mənşəyinə görə termo-hidro-karst mənşəlidir. Uzunluğu 75 metrdir. Qəzaların qarşısını almaq üçün onlara giriş barmaqlıqlarla bağlanıb. Hidrogen-sulfidin qoxusu ərazinin hər yerində hiss edilir.

### **Maçesta viaduku**

Maçesta çayı üzərindəki viaduk tipli körpü 1936–1938-ci illərdə tikilib. Memarlar V.G.Qelfreyx və V.A.Şçukodur. Körpü Soçi-Maçesta kurortunun yenidən qurulması çərçivəsində layihələndirilmişdir.

### Stalinin evi

Stalinin şəxsi daçası 1937-ci ildə o dövrdə stalinçilərin sevimlisi olan Miron Merjanovun layihəsinə əsasən tikilib. Bu bina Soçinin bütün memearlıq xüsusiyyətlərində və stalinist memarlığından tamamilə seçilir. Evin formasındakı bəzi bucaqların olması o dövrdə rədd edilmiş konstruktivizmə meyillikdir.

İstirahət kompleksinə bir neçə bina daxildir. Ərazinin öz kinoteatrı və Maçesta hidrogen-sulfidli suyu olan hovuzu var. 1959-cu ildən bəri "Yaşıl bağ" sanatoriyası bu binada yerləşir

İstinadlar
----------

1. ↑  О дополнении постановления Президиума ВЦИК от 20 .06.1934
2. ↑  Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793–1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — С. 97. — 394 с.
3. ↑  "Указ Президиума ВС РСФСР от 10.02.1961 "О расширении территории города Сочи и упразднении Адлерского и Лазаревского сельских районов Краснодарского края"". 2018-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
4. ↑  "Решение КИК от 07 апреля 1961 года № 329 «Об изменении административно-территориального деления Адлерского, Лазаревского, Центрального и Хостинского районов города Сочи»". 2021-10-31 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-31.
6. ↑  "Вождь на отдыхе: 5 дач Иосифа Сталина". Газета.Ru (rus). 2021-04-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-02.
**The Washington Post** — 1877-ci ildə yaranmış ABŞ qəzeti.

Tarixi
------

Qəzet 1877-ci ildə Stilson Hutchins (ingiliscə) tərəfindən rus dilində yaradılıb. O, 6 dekabr 1877-ci ildə 10 min nüsxə tirajla nəşr olunmağa başlamışdır. Qəzet dörd səhifədən ibarətdir və üç sentə başa gəlir. 1880-ci ildə Bazar nəşrini əlavə edib, həftənin 7 günü nəşr olunan ilk şəhər qəzeti oldu. Cozef Pulits, müvəqqəti olaraq Vaşinqtonda yaşarkən Post üçün yazdı.

Təxminən bir il sonra abunə təşviqat kampaniyasının bir hissəsi kimi, sahiblər, ABŞ-nin Hərbi Band qrupunun rəhbəri bəstəkar John Philip Sousanın mükafat qazanmış esse mükafatına layiq görülməsi üçün yürüş təşkil etdiyini irəli sürdülər. Washington Post Mart, Susa'nın klassik əsərlərindən biridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  The Washington post. // WorldCat (çd.). 1971. ISSN 0190-8286
3. ↑  The Washington post.. 1836.
4. ↑  "The Washington Post – 134 years young". The Washington Post. December 6, 2011. January 8, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 20, 2016.

Xarici keçidlər
---------------

* The Washington Post qəzetinin rəsmi saytı
**Konakri** (*ing.* Conakry) — Qvineyanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Atlantik okeanı sahilində liman. Şəhər bir-biri ilə torpaq bənd vasitəsilə birləşdirilmiş Tombo adası və Kalum yarımadasını əhatə edir. Əhalisi 2008-ci ilin hesablamalarına görə 1 931 184 nəfərdir. Sahəsi 308 km² təşkil edir.

Tarixi
------

Şəhər 1884-cü ildə salınmış və 1904-1958-ci illərdə Fransız Qvineyasının inzibati mərkəzi olmuşdur. 1958-ci ildə ölkənin Fransadan müstəqillik qazanmasından sonra Konakri yeni dövlətin paytaxtı elan olunmuşdur. 1970-ci ildə Qvineya-Bisauda müstəmləkəçilik əleyhinə gedən mübarizəni yatırtmağa çalışan Portuqaliya ordusu üsyançılara yardım edən Qvineyanın paytaxtını 350 əsgərin iştirak etdiyi əməliyyat nəticəsində bir günlük ələ keçirmiş, 26 portuqalı əsirlikdən azad edərək, buradakı Qvineya-Bisau üsyançılarının infrastrukturunu məhv etmişdi.

| ⛭Afrika paytaxtları |
| --- |
| Afrika paytaxtları | Abuca | Akkra | Antananarivu | Bamako | Bangi | Banjul | Bisau | Brazzavil | Bujumbura | Cibuti | Cuba | Dakar | Dodoma | Əddis-Əbəbə | Əlcəzair | Əsməra | Fritaun | Harare | Xartum | Kampala | Kiqali | Kinşasa | Konakri | Librevil | Lilonqve | Lome | Luanda | Lusaka | Maseru | Malabo | Maputu | Mbabane | Moqadişo | Monroviya | Moroni | Nayrobi | Ncamena | Niamey | Nuakşot | Port-Lui | Porto-Novo | Praya | Pretoriya | Qaborone | Qahirə | Rabat | San-Tome | Tripoli | Tunis | Uaqaduqu | Viktoriya | Vindhuk | Yamusukro | Yaunde |
| Digər ərazilər | Ceymstaun | Sen-Deni |
Meditasiya edən theravada rahibi (Tailand)
**Theravada**, **stahiviravada** (pali: *theravāda*, sanskr. थेरवाद, theravāda*IAST*; स्थाविरवाद, sthāviravāda*IAST* «qoca təlim») — buddizmin ən qədim məktəbi, on səkkiz erkən buddist məktəbindən biri.

Theravada Cənub buddizmi, Pali buddizmi və ya Mahayana buddistləri tərəfindən "Hinayana" olaraq da adlandırılan, budizmin ən qədim məktəbinin günümüzdəki tək nümayəndəsidir; intizama və monastik həyata böyük əhəmiyyət verilir, rahiblər üçün qatı qaydalar vardır. Teravada yalnız pali qaydalarını qəbul edir, Mahayana məzhəbindən fərqli olaraq, mistisizm və mistik fərziyyələrə yer verilmir, fəlsəfidir; ruhun və tanrının olmadığı faktı üzərində ən çox duran buddizm məzhəbidir.

Mahayana məzhəbindən fərqli olaraq, Qautama Budda təlimlərinin "üstün" olduğu qəbul edilir, digər nura qərq olan və "Budda" adlandırılan şəxslər Qautama səviyyəsində deyillər, Mahayanadan fərqli olaraq, digər Buddaların deyil, yalnız Qautamanın təlimləri müqəddəs mətn olaraq qəbul edilir. Nirvanaya çatmaq üçün dəfələrlə ölüb yenidən doğularaq "inkişaf" tələb olunur.
**Anqob** (fr. enqobe) – dekorativ keramika örtüyü. Saxsı məmulatların rəngini, yaxud səthinin kələ-kötürlüyünü örtmək və bədii tərtibatını zənginləşdirmək üçün istifadə edilir. Ağ və rəngli növləri var. Anqobla qabın həm daxili, həm də xarici səthini örtmək olur. Antik dövrdə dekorativ sənətdə geniş yayılmışdı. Anqob fasadların üzlənməsi üçün məmulatlar və rəngli kərpic istehsalında tətbiq olunur. Adətən səthə çilənir, sonra isə məmulat kürədə bişirilir (yandırılır). Anqobun üzərinə şəffaf mina qatı, müxtəlif naxışlar və s. çəkilə bilər. Azərbaycanda anqobdan Tunc dövründən istifadə edilmişdir. Sonralar Qafqaz Albaniyası və orta əsr keramika sənətində anqob geniş tətbiq olunmuşdur. Kültəpə (Naxçıvan MR), Culfa, Xanlar rayonları ərazisindən və Yaloylu təpədən (Qəbələ rayonu), eləcə də Mingəçevirdən (e.ə. 2–1-ci əsrlərə aid) və Beyləqan rayonundan (XII–XIII əsrlərə aid) tapılmış duluşçuluq məmulatları arasında üzərinə anqob çəkilmiş qablarda var (Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində saxlanılır).

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 510. ISBN 978-9952-441-02-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Slipware
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nişan.
**Nişan**(ing.mark, ru. метка)- 1. Tətbiqi proqramlarda və verilənlərin saxlanmasında: çoxluğun elementini tanıdan (identifikasiya edən) simvol və ya qurğu. Nişan sözün başlanğıcını və ya sonunu, informasiya sahəsini və ya faylı göstərə bilər. Tətbiqi proqramda, məsələn, mətn prosessorunda nişan redaktə olunmuş mətnin orijinaldan seçilməsi üçün xüsusi simvol ola bilər. Menyu sistemi olan proqramlarda nişan, məsələn, menyunun seçilmiş bəndini əyani bildirən "quş" simvoludur. Apple Macintosh kompüterlərində nişan, bunlardan başqa, fayldan oxunulmalı və ya fayla yazılmalı olan növbəti verilənlər baytının daxili göstəricisidir.
 2. Verilənlərin rəqəmli ötürülməsində: rabitə xəttinin vəziyyəti (müsbət və ya mənfi) ikilik rəqəmə (1 və ya 0) uyğun olur; asinxron ardıcıl rabitədə nişan göstərir ki, ikilik vahidlərin arasıkəsilməz ötürülməsi yerinə yetirilir və bununla da xəttə erişmənin mümkünsüzlüyünü xəbər verir. Tut: SPACE; 
3. Səsvermə və ya test blanklarının optik oxunmasında: kompüterin xüsusi simvol kimi tanıdığı, karandaşla qoyulmuş işarə.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
**Nişat Əhməd oğlu Mehdiyev** (31 yanvar 1963, Ağstafa) — "Qanunun hədəfində" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru (avqust 2008-dən), Azərbaycan Təhsil İşçiləri Hüquqlarının Müdafiəsi İctimai Birliyinin sədri (2003-dən).

* Alim-pedaqoq Əhməd Mehdiyevin oğludur.

Həyatı
------

Nişat Əhməd oğlu Mehdiyev 31 yanvar 1963-cü ildə Ağstafa şəhərində anadan olmuşdur.

1970-ci ildə Bakı şəhəri 13 nömrəli orta məktəbin birinci sinfinə getmiş, 1980-cı ildə həmin məktəbi bitirmişdir. 1983-cü ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1988-cu ildə həmin institutu tarix və ictimaiyyət müəllimi ixtisası alaraq bitirmişdir.

1981-cü ilin may ayından 1983-ci ilin aprelinədək Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.

1991-ci ilin oktyabrından 1995-ci iln fevralınadək (fasilələrlə) Azərbaycan Milli Ordusu sıralarında erməni hərbi qüvvələrinə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Dəfələrlə yaralanmağına baxmayaraq, müalicələlərini aldıqdan sonra yenidən öz döyüş dostlarının yanına qayıtmış və mübarizəsini davam etdirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Əmək fəaliyyətinə 1980-cı ildən fəhləlikdən başlamışdır.

1996-cı ildən təhsil sistemində - 20, 286 №-li məktəblərdə tarix fənnini tədris etmiş, 2005-ci ildən isə Yasamal Rayon Təhsil Şöbəsində, 2007-ci ildən isə Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin Metod Mərkəzində metodist vəzifəsində çalışır.

Yaradıcılığı
------------

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix və Etnoqrafiya İnstitunun dissertantı olmuşdur. "Xınalıq" haqqında tarixi-etnoqrafiq elmi məqalələrin müəllifi olmuşdur. Bir çox qəzet və jurnallarda 200-ə yaxın məqalələri vardır.
Urmiya Artemiyası
**Urmiya artemiyası** (lat. *Artemia urmiana*) — Xərçəngkimilər sinfinə, Qəlsəməayaqlı (*Branchiopoda*) dəstəsinə və müstəqil ***Artemiidae*** fəsiləsinə və Artemia cinsinə daxil olan növ. Növ ilk dəfə 1900-cü ildə Urmiya gölündə aşkarlanmışdır. Bölgənin və Urmiya gölünün endemik canlısıdır. Bu göldə yaşamaqda olan Artemiyalarnın sayı gölün qurumasına qədər 1 litrdə 4000 qədər ola bildiyi halda hazırda 1 litrdə 1 dənəyə enmişdir

Maraqlı fakt
------------

2004-cü ildə Ukrayanın Krımda yerləşən Opukski gölündə Urmiya artemiyası qeydə alınmışdır. Böyük ehtimal ki, gölə bu canlıları köçəri quşlar gətirmişdir. Gölün bioiqlimi və suyunun biokimyavi tərkibi Urmiya gölünə yaxındır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  Brtek, Ján (1997) Checklist of the valid and invalid names of the "large branchiopods" (Anostraca, Notostraca, Spinicaudata and Laevicaudata), with a survey of the taxonomy of all Branchiopoda, Zborník Slovenského Národného Múzea, Prírodné Vedy, vol. 43
3. ↑  Belk, Denton, and Ján Brtek (1995) Checklist of the Anostraca, Hydrobiologia, vol. 298

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | GBIF · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
**Uroş Matiç** (*serb.* Уpoш Maтић; 23 may 1990) — Serb əsilli Makedoniyalı futbolçu. Səudiyyə Ərəbistanının "Abha" klubunun yarımmüdafiəçisi.

Uroşun böyük qardaşı Nemanya məşhur futbolçusudur.

Klub karyerası
--------------

 Kopenhagenin bir hissəsi kimi Matic
Matic "Edinstvo" klubunun yetirməsidir. 2008-ci ildə Uroş Slovakiyanın "Koşize" klubuna keçir. 30 May 2009-cu ildə Slovakiya Çempionatında debüt edir. 26 Noyabr 2010-cu ildə Matiç "Koşize" klubunda ilk qolunu vurur.

2013-cü ilin yayında Uroş Portuqaliyanın "Benfika" klubuna transfer olunur. Portuqaliya klubu ilə 1+5 illik müqavilə bağlayan futbolçu, klubun ikinci komandasının oyunlarında iştirak edir. .

2014-cü ilin əvvəlində Matic Hollandiyanın "NAC Breda" komandasına keçdi. Fevralın 1-də "Herakl" klubuna qarşı matçda Erediviziyada debüt edir. 19 sentyabrda "II Willem"ə qarşı dueldə Uroş "NAC Breda"da ilk qolunu vurdu.

2016-cı ilin yayında Matiçin müqaviləsi bitdi və sərbəst agent kimi Avstriyanın "Şturm" komandasına keçir. 23 iyulda "Red Bull Zalsburq" komandasına qarşı matçda Avstriya Bundesliqasında debüt etdi. Eyni oyunda Uroş "Şturm"dakı ilk qolunu vurdu. 

2017-ci ilin əvvəlində Matic Danimarkanın "Kopenhagen" klubuna transfer edilir. Transfer məbləği 3 milyon avro olur. 19 fevralda "Brondbü" klubuna qarşı oyunda Danimarka Super Liqasında debüt etdi. 19 Martda "Silkeborg"la qarşılaşmada Matiç "Kopenhagen"dəki ilk qolunu vurdu. İlk mövsümündə Danimarkada ölkə çempionu Kubokunun qalibi olur.

2018-ci ilin yayında Matiç Vyananın "Austriya" klubuna icarəyə verilir.

2019/20 mövsümunu icarə əsasında Kiprin "APOEL" klubunda keçirir.

26 iyul 2020-ci ildə futbolçu Azərbaycanın ən yaxşı klubu olan "Qarabağ" klubu ilə 3 illik müqavilə imzalayır.

26 iyul 2021-ci ildə Matiç Səudiyyə Ərəbistanının "Abha" klubu ilə iki illik müqavilə imzaladı.

Milli komanda karyerası
-----------------------

2009-cu ildə Serbiyanın gənclər yığma komandasının üzvü olaraq Matiç Ukraynada keçirilən Avropa Gənclər Birinciliyində iştirak etdi. 2014-cü ildə Uroş Makedoniyada oynamağa qərar verdi .

Titulları
---------

"Kopenhagen"
* Danimarka çempionu : 2016/17
* Danimarka Kubokunun qalibi: 2016/17

APOEL
* Kipr Super Kubokunun qalibi: 2019

İstinadlar
----------

1. 1 2  Uros Matic // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
3. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
5. ↑  "رسميًا.. أبها يعلن تعاقده مع الصربي أوروش ماتيتش". 2023-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-10.
λ = {λ*0*, λ*1*, λ*2*, …} sonsuza istiqamətlənmiş artan bir ardıcıllıq olarsa və λ0 ≥ 0  olduğunda,

əgər λ*n* = *n*  şərti ödənərsə, **Abel cəmi**  metodu əldə edilə bilir. Burada

{\displaystyle f(x)=\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}\exp(-nx)=\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}z^{n},}
Burada *z* = exp(−*x*) bərabərliyi mövcud olur. Beləliklə, *x* müsbət həqiqi ədədlərdən 0-a yaxınlaşdığında ƒ(*x*)-in limiti *z* 1-ə aşağıdan yaxınlaşdığında ƒ(*z*)-nin limitinə bərabər olur. Bu halda Abel cəmi *A*(*s*)s

{\displaystyle A(s)=\lim \_{z\rightarrow 1^{-}}\sum \_{n=0}^{\infty }a\_{n}z^{n}}
şəklində təyin edilir.

Abel cəmi Sezaro cəmi ilə uyumludur, ancaq ondan daha qüvvətli üsul hesab olunur. *C**k*(*s*)-nin təyin edildiyi bütün nöqtələrdə *A*(*s*) = *C**k*(*s*)  bərabərliyi mövcud olur.

Həmçinin bax
------------

Dağılan ardıcıllıqlar

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |