**Karl von Ossiyetski** (3 oktyabr 1889[…], Hamburq – 4 may 1938[…], Berlin) — Almaniya pasifisti və Hitleri ifşa etdiyinə görə 1935 Nobel sülh mükafatı laureatı olub.Sonradan Sovet casusu adı ilə həbs olundu.Həbsdə vərəm xəstəliyinə tutuldu və öldü.

Həyatı
------

Karl von Ossietski
Karl von Ossietskinin heykəli.
Karl von Ossiyetski 3 oktyabr 1889-cu ildə Hamburqda anadan oldu.İqnatius Ossiyetskinin oğlu oldu.1908-ci ildə 19 yaşında olanda Alman Sülh Birliyinə üzv oldu. Müxtəlif jurnallarda müharibə əleyhinə və anti-militarist məqalələr yazdı. 1914-cü ildə hərbi məhkəmələrin yurisdiksiyasını şübhə altına alan məqaləyə görə "ordunu təhqir etmək" ittihamı ilə cəzalandırıldı. 1916-1918 illəri arasında Garp Cəbhəsində işə qəbul edildi. Qayıdandan sonra müharibənin davam etməsinə və izzətlənməsinə qarşı yazdı. 1918-ci ilin noyabrında qısa inqilabda Hamburq İşçi və Əsgərlərində çalışdı. Elə həmin il Berlinə köçdü və Alman Sülh Birliyinin baş katibi oldu.Weimar Respublikası dövründə Ossietzky'nin əsas işi, bu yeni dövlətin demokratik-konstitusional bir vətəndaş şüuru üzərində qurulmasıdı.Humanist və solçu liberal münasibəti ilə kommunistlərdən uzaqdır və inkişaf edən irqçi-millətçi hərəkatdan kəskin ziddiyyətdədir. Xüsusilə Almaniya 'nın yenidən silahlanma cəhdlərinə və xalqın itirilən I. Dünya Döyüşü ' nın qisasını almaq üzrə ajite edilməsinə, qətiyyətlə qarşı çıxır. *"Müharibə - Heç vaxt!"* kampaniyanın qabaqcıllarından biridir. Anti-militarist yazılarına görə mühakimə olunur və dəfələrlə məhkum edilir. Bir sıra sol liberal meyl jurnallarının direktorudur. 1927-ci ildə rejissor olan Kurt TucholskyAlmaniyanın o dövrün ən nüfuzlu jurnallarından olan *Weltbühne* (Dünya Səhnəsi) tərəfindən də töhfə verildi. Bu vaxt, 1931 - ci ildə Alman ordusunun beynəlxalq müqavilələrə qarşı gizli yürütdüyü silahlanma siyasətini ortaya qoyan məqaləsinə görə "casusluq" və "hərbi sirləri açmaq" ittihamları ilə 18 ay həbs cəzasına məhkum edildi. 1932-ci ilin sonunda ümumi amnistiyadan istifadə edərək sərbəst buraxıldı. 1933-cü ilin əvvəllərində nasistlər hakimiyyətə gələndə xaricə qaçmağı düşünərkən gizli polis ( Gestapo ) tərəfindən tutuldu. Ona işgəncə verilir. Aprel ayında konsentrasiya düşərgəsinə göndərilir. Vərəm konsentrasiya düşərgəsinin sərt şərtləri altında 1936-cı ildə baş verir. Berlindəki bir xəstəxanaya yerləşdirildi.

Elə bu anda 23 noyabr 1936-cı ildə Osloda Karl von Ossietzky'nin 1935 Nobel Sülh Mükafatına layiq görüldüyü elan edildi. Bu mükafat əvvəlki il üçün artıq nəzərdə tutulmuşdu, ancaq Almaniya hökumətinin təzyiqi səbəbiylə verilə bilmədi.

Karl von Ossietskinin yaşadığı evində barelyef.
Nasist Təbliğat Naziri Cozef Goebbelsin gündəliklərində o yazır: 25 Noyabr 1936: "Dünən: səssiz bir gün. Ossietzky Nobel Sülh Mükafatını aldı. Təhqiramiz təxribat! O, xəyanətə görə çoxdan cəzalandırılmışdı. Biz mütləq bir şey etməliyik. Führer bu barədə düşünür, amma heç bir nəticə çıxara bilməz. "(1935-1939 illəri üçün Ralf Georg Reut tərəfindən hazırlanan Tagebücher'in 3-cü cildindən nəşr edilmişdir. Piper Verlag, Münhen 2003).

Nasist zabitlərindən biri Hermann Göring Nobelli məhbusla şəxsən əlaqə saxladı və onu mükafatdan imtina etməyə təşviq etdi. Ossietzky'nin cavabı belədir: "Uzun düşündükdən sonra mənə verilən Nobel Sülh Mükafatını qəbul etmək qərarına gəldim. Gizli Dövlət Polisi nümayəndələri tərəfindən Alman milli birliyindən xaric olduğumun fikrində iştirak edə bilmirəm. söhbət xalqların, millətlərin bir-birini başa düşməsindən getmir. "

Ossietzky'nin mükafat sertifikatı və pul mükafatı almasına icazə verilir, ancaq mərasimdə iştirakına mane olur. Osloda mərasim qiyabi olaraq keçirilir.Goebbels'in Hitlerlə birlikdə etdiyi qiymətləndirmə ilə əlaqədar 27 noyabr 1936-cı ildə yazdığı qeyd: "Ossietzky işi hələ də gündəmdədir. Führer Milli Mükafat qoymağı və Nobeli tamamilə rədd etməyi planlaşdırır, çünki bu şüurlu, təkəbbürlü bir təxribatdır. (…) Ossietzky Qərar qəbul edildiyi təqdirdə: Ossietzky ala bilər, gələcəkdə bütün almanlar üçün Nobel mükafatı alması qadağan ediləcək. Führer hər il sənət və elm sahəsində layiq olan almanlara veriləcək 100 min nişandan cəmi 300 min nişan təyin edəcək. "

Əslində, 30 yanvar 1937-ci ildə Hitler "İncəsənət və Elmə görə Milli Mükafat" adlı bir qrup nəşr etdi. Goebbels-in 31 yanvar 1937-ci il tarixli qeydində deyilir: "Hər il sənət və elm sahəsində Milli Mükafatın 300 min nişanını alıram. Təlimlərə dair göstərişlər alıram. Nobel mükafatı almanlara qadağan edildi. Bundan sonra millətə sərt bir söz söylədi. Hamımızın həyəcanlıyıq. Heç kim göz yaşından utanmır."

Beləliklə, Almanlara Nobel qadağası qoyuldu. 1937-ci ildə Milli Sosialist Partiyasının Konqresində "Alternativ" Milli Mükafatlarının birincisi , dünyaca məşhur cərrah Sauerbach , memar Troost və Nasistlərin irqçi ideoloqları Alfred Rosenbergə verildi. Ossietzky, 1938-ci il mayın 4-də, polis nəzarəti altında vərəm xəstəliyindən dünyasını dəyişdi.

Carl von Ossietzky adına insan hüquqları medalı 1963-cü ildən bəri hörmətli beynəlxalq mükafatdır. 1983-cü ildə Hamburq Dövlət Kitabxanasının adı Carl von Ossietzky Kitabxanasına dəyişdirildi. 1991 'də Oldenburg Universitetinə, Carl von Ossietzky Universiteti adı verildi. Berlində təvazökar, lakin təsir edici bir monumental məzar var. Bu gün Almaniyanın demək olar ki, hər şəhərində Carl von Ossietzky adına bir ibtidai və ya orta məktəbi görmək olar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Carl Ossietzky // filmportal.de. 2005.
3. 1 2 3 4 5 6  Осецкий Карл фон // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

| ⛭**Nobel sülh mükafatı lauretları** |
| --- |
| 1901-1925 | 1901: Anri Dünan, Frederik Passi  • 1902: Eli Dükommen, Karl Albert Qoba  • 1903: Uilyam Krimer  • 1904: Beynəlxalq Hüquq İnstitutu  • 1905: Berta fon Zutner  • 1906: Teodor Ruzvelt  • 1907: Ernesto Moneta, Lui Reno  • 1908: Klas Arnoldson, Fredrik Bayer  • 1909: Ogüst Beyernar, Pol D'Esturnel de Konstan  • 1910: Beynəlxalq Sülh Bürosu  • 1911: Tobias Asser, Alfred German Frid  • 1912: Eliu Rut  • 1913: Henri La Fonten  • 1914: verilməmişdir  • 1915: verilməmişdir  • 1916: verilməmişdir  • 1917: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi  • 1918: verilməmişdir  • 1919: Vudro Vilson  • 1920 Leon Burjua  • 1921: Yalmar Brantinq, Kristian Lanqe  • 1922: Frityof Nansen  • 1923: verilməmişdir  • 1924: verilməmişdir  • 1925: Cozef Çemberlen, Çarlz Daues |  |
| 1926-1950 | 1926: Aristid Brian, Qustav Ştrezeman  • 1927: Ferdinand Byuisson, Lüdviq Kvidde  • 1928: verilməmişdir  • 1929: Frenk Kelloq  • 1930: Natan Söderblum  • 1931: Ceyn Addams, Nikolas Mürrey Batler  • 1932: verilməmişdir  • 1933: Norman Endjell  • 1934: Artur Xenderson  • 1935: Karl fon Osetski  • 1936: Karlos Lamas  • 1937: Robert Sesil  • 1938: Beynəlxalq Nansen Təşkilatı  • 1939: verilməmişdir  • 1940: verilməmişdir  • 1941: verilməmişdir  • 1942: verilməmişdir  • 1943: verilməmişdir  • 1944: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi  • 1945: Kordell Xall  • 1946: Emili Qrin Bolç, Con Mott   • 1947: Cəmiyyət xidmətində Dostlar Şurası, Cəmiyyət xidmətində Amerika Dostlar Komitəsi  • 1948: verilməmişdir  • 1949: Con Boyd Orr  • 1950: Ralf Banç |
| 1951-1975 | 1951: Leon Juo  • 1952: Albert Şveytser  • 1953: Corc Marşall  • 1954: BMT Ali Komissarının Qaçqınların İşi üzrə İdarəsi  • 1955: verilməmişdir  • 1956: verilməmişdir  • 1957: Lester Pirson  • 1958: Jorj Pir  • 1959: Filip Noel-Beyker  • 1960: Albert Lutuli  • 1961: Daq Hammarşeld  • 1962: Laynus Polinq  • 1963: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi, Qırmızı Xaç Cəmiyyətləri Liqası  • 1964: Martin Lüter Kinq  • 1965: BMT Uşaq Fondu  • 1966: verilməmişdir: 1967: verilməmişdir  • 1968: Rene Kassen  • 1969: Beynəlxalq Əmək Təşkilatı  • 1970: Norman Borlouq  • 1971: Villi Brandt  • 1972: verilməmişdir  • 1973: Henri Kissincer, Le Dık Txo  • 1974: Şon Makbrayd, Eysaku Sato  • 1975: Andrey Saxarov |
| 1976-2000 | 1976: Betti Uilyams, Meyrid Korriqan  • 1977: Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı  • 1978: Ənvər Sadat, Menaxem Begin  • 1979: Tereza Ana  • 1980: Adolfo Peres Eskivel  • 1981: BMT Ali Komissarının Qaçqınların İşi üzrə İdarəsi  • 1982: Alva Myurdal, Alfonso Robles  • 1983: Lex Valensa  • 1984: Desmond Tutu  • 1985: Nüvə Müharibəsi Əleyhinə Dünya Həkimləri Hərəkatı  • 1986: Eli Vizel  • 1987: Oskar Sançes  • 1988: BMT Sülhməramlı Qüvvələri  • 1989: XIV Dalay Lama  • 1990: Mixail Qorbaçov  • 1991: Aun San Su Çji  • 1992: Riqoberta Mençu  • 1993: Nelson Mandela, Frederik de Klerk  • 1994: Yasir Ərəfat, Şimon Peres, İshaq Rabin  • 1995: Cozef Rotblat, Elm və dünya əlaqələri üzrə Paquoş konfransı  • 1996: Karluş Belu, Jose Ramuş-Orta  • 1997: Codi Vilyams, Piyadalar Əleyhinə Minaların Qadağan Olunması üzrə Beynəlxalq Hərəkat  • 1998: Con Hyum, Devid Trimbl  • 1999: Sərhədsiz Həkimlər  • 2000: Kim De Çjun |
| 2001-2025 | 2001: BMT, Kofi Annan  • 2002: Cimmi Karter  • 2003: Şirin Ebadi  • 2004: Vanqari Maatai  • 2005: Beynəlxalq Nüvə Enerjisi Agentliyi, Məhəmməd Əl-Baradei  • 2006: Məhəmməd Yunus, Qremin Bank  • 2007: İqlim Dəyişikliyi üzrə Beynəlxalq Mütəxəssislər Komissiyası, Albert Qor  • 2008: Marti Axtisaari  • 2009: Barak Obama • 2010: Lyu Syaobo  • 2011: Elen Conson-Serlif, Leyma Qbovi, Təvəkkül Karman  • 2012: Avropa İttifaqı  • 2013: Kimyəvi Silahların Qadağan edilməsi Təşkilatı  • 2014: Kaylaş Satyarti, Məlalə Yusəfzay  • 2015: Tunis Milli Dialoq Dördlüyü  • 2016: Xuan Manuel Santos  • 2017: Nüvə Silahlarının Ləğv Edilməsi üzrə Beynəlxalq Kampaniya  • 2018: Nadiya Murad, Deni Mukvege  • 2019: Abiy Əhməd Əli  • 2020: Dünya Qida Proqramı  • 2021: Mariya Ressa, Dmitri Muradov |