recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tərk daş məscidi** (*fars.* مسجد سنگی ترک‎) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında, Miyanə şəhərindən 29 km məsafədə yerləşən tarixi abidə. Tikilmə tarixi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Bina 1969-cu ildə İranın Mədəniyyət və Elm nazirliyi tərəfindən 868 nömrəsi ilə tarixi abidələr siyahısında qeydə alınmışdır.

Tarixi
------

Tərk daş məscidi Miyanə şəhərindən 29 km aralıda Tərk kəndində yerləşən tarixi abidədir. Məscidinin günümüzə hər hansı bir kitabəsi gəlib çatmadığı üçün tikilmə tarixi haqqında əlimizdə dəqiq məlumat yoxdur, lakin bəzi tarixçilərə görə abidə Həsən ibn Əli dövründə inşa edilib. Bir digər tarixçilər isə tikilmə tarixini VI əsrə, digərləri VIII əsrə aid edir. Buna səbəb Şeyx Səfiəddin Ərdəbilinin qeydlərində məscidin VII əsrdə mövcud olması ilə bağlı yazıdır. Abidənin Elxani hökmdarı Sultan Məhəmməd Xudabəndə dövründə inşa edildiyi fikrini irəli sürən tarixçilər də var. İranın Mədəni İrs təşkilatı məscidi Elxani dövrü memarlıq abidəsi kimi qeydə alıb. Bina 1969-cu ildə İranın Mədəniyyət və Elm nazirliyi tərəfindən 868 nömrəsi və Cami məscidi adı ilə tarixi abidələr siyahısında qeydə alınmışdır.

Memarlığı
---------

Məscidin memarlıq üslubu və burada istifadə olunan tikinti materialları arxeoloqları çaşdırmışdır. Abidə eyni zamanda İslam memarlıq sənətinin ötən əsrlərdəki parlaq nümunələrindən hesab edilir. Məscidin sütunları daşdandır. Daxili kəpriclə bölünmüş 11 bölmədən ibarətdir. Hər bölmə üzərində kiçik günbəzlər var. İki girişli həyəti olan daş məscidin yuxarı hissəsi dağıdılmış minarəsi günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Məscidin şəbistanı 21,5 m və 17,9 m ölçülərində düzbucaqlı formadadır. Mehrabın qarşısında böyük günbəz var. Abidənin sadə müqərnəsli böyük qurbangahı və iki kiçik qurbangah əsas mehrabın yan tərəflərində yerləşir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Stone Mosque of Tark". en.tripyar.com. 2019-07-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 July 2019.
2. ↑  "Encyclopaedia of the Iranian Architectural History". Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Iran. 19 May 2011. 6 April 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
3. ↑  "Stone Mosque of Tark (Sangi Mosque)". www.itto.org. 30 July 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 July 2019.
4. ↑  A History of Persian Earthquakes, By N. N. Ambraseys, C. P. Melville, Cambridge University Press, 10 Nov 2005, page 63,

Mənbə
-----

* *Ali NOROUZİ ALANJAGH.* DOĞU AZERBAYCAN İLİNİN (İRAN) BÖLGESEL AÇIDAN TURİZM PLANLAMASI VE ANALİZİ. Erzurum. T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ COĞRAFYA ANABİLİM DALI. 2019.
**Yaşıl liberalizm**, yaxud **liberal mühitçilik** — özündə yaşıl siyasət ünsürləri ehtiva edən liberalizm. Yaşıl liberallar, adətən, sosial mövzularda liberal, iqtisadi mövzularda "yaşıl" davranırlar. "Yaşıl liberalizm" terminini ilk dəfə Marsel Vissenburq özünün 1998-ci il tarixli **Yaşıl Liberalizm: Azad və Yaşıl Cəmiyyət** kitabında işlətmişdir. Onun fikrincə, liberalizm mülkiyyət hüquqlarının mütləqiyyətindən əl çəkməli və təbiətin və təbii ehtiyatların qorunması uğrunda azadlıqlardan güzəştə getməlidir.Vəhalonki Vissenburq əhali artışına və resursların paylanmasına hər hansı formada nəzarət edilməsinə fərdi azadlığa uyğun olmadığı üçün qarşı çıxır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bernstein, Steven.* Book Details: The Compromise of Liberal Environmentalism. Columbia University Press. September 2001. ISBN 9780231504300. 7 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 August 2015.
2. ↑  *Stephens, Piers.* "Review of Marcel Wissenburg's "Green Liberalism: The Free and the Green Society"". academia.edu. 2 November 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 January 2018.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Cümə məscidi.

**Mərənd Cümə Məscidi** – Güney Azərbaycanın Mərənd şəhərində yerləşən və əsası XII əsrdə qoyulmuş məscid kompleksi. Kompleksin özəyini təşkil edən Mərənd məqsurəsində XIV əsrdə Elxani hakimi Əbu Səid Bahadır xanın sifarişi ilə böyük yenidən qurulma işləri aparıldığından abidə həm də *Əbu Səid Camisi* adıyla tanınmışdır.

Uzunsov biçimli planından Mərənd cümə məscidinin bir neçə mərhələdə tikildiyi aydın görünür. Məscidin böyük sahəli ibadət salonu dayaq-günbəz konstruktiv sistemi üzrə tikilmişdir. Bu sütunlu salonun içərisində səlcuq məqsurəsi daha qabarıq gözə dəyir. Mərənd məqsurəsi, mehrab olan üzü bütöv, qalan üç üzünün hər birində iki sivri açırım olan günbəzli salondur (8,0 x 8,0). Sonralar üç yandan ona artırılan günbəzaltı məkanlar məscidin ümumi planına trapesvari biçim vermişdir.

Mərənd cümə məscidinin məqsurəsinin tikinti kitabəsi qalmamışdır. Buna baxmayaraq plan-məkan quruluşuna görə mütəxəssislər onu XII əsrin ortalarının əsəri hesab edirlər. Bu abidə XIV əsrdə Elxani hakimi Əbu Səid Bahadır xanın dövründə genişləndirilmiş və onun interyeri yenidən bəzədilmişdir. Həmin çağda Səlcuq məqsurəsinin mehrabı yapma gəc bəzəyi ilə tamamilə yenidən qurulmuşdur. Nizam Bəndgir Təbrizinin hicri 731 – ci ildə (miladi 1330 – 1331) yaratdığı mehrab kompozisiyası (eni 2,70 m, hündürlüyü 4,60 m) Mərənd cümə məscidini məşhurlaşdıran nadir gəctəraşlıq əsəridir.

Mərənd məqsurəsinin günbəzini üç yandan dövrələyən günbəzlər alçaq olub kərpicdən hörülmüşdür. Məqsurənin öz günbəzi isə tamamilə uçulmuş və indi onun salonu atma tirlərlə örtülüdür. Məqsurə cümə məscidinin özəyi, eləcə də kompozisiya və ideya mərkəzi olduğundan ilk halda onun günbəzi məscidin yayğın tutumu üzərində yüksəlirmiş.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan memarlığı
* Məscid
**Quşçu Qalası** (*gürc.* გაგის ციხე; *Gagis tsixe*) — Gürcüstanın Marneuli rayonunun Quşçu kəndi yaxınlığında yerləşən qədim qala.

Qalanın tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Qalanın Tərəkəmə xanlarından biri tərəfindən tikildiyi güman edilir.Qala sonuncu dəfə Ağa Məhəmməd şah Qacarın yürüşü zamanı dağıdılmışdır. Qalanın yaxınlığındakı Quşçu kəndi bölgədəki ən qədim kəndlərdən biridir.

Bəzi mənbələrdə adı Ağcaqala kimi göstərilir. Qeyd edilir ki, Quşçu kəndi yaxınlığında, Dəbəd / Borçalı çayının aşağı axarı boyunda yerləşən qalanı 1488-ci ildə Ağqoyunlu hökmdarı Sultan Yaqubun tapşırığı ilə Xəlil bəy tikdirmişdi. Xəlil bəy Ağcaqalanı özünə iqamətgah, dayaq nöqtəsi seçmiş, buradan bütün Borçalıya, Kartliyə, Tiflisə nəzarət etmişdi. Digər mənbədə isə Quşçu kəndi yaxınındakı Ağcaqalanın əvvəlki Qurdbasar qalasının yerində 1488-ci ildə Ağqoyunlu sərkərdəsi Xəlil bəyin tikdirdiyi, sonra Səfəvi hakimi Şah İsmayılın şenləndirdiyi Ağcaqala böyük dairəvi bürcləri, ikimərtəbəli qüllələrilə, daş, saxsı qırıntılarından bəzək laylarıyla maraqlı olması göstərilir.

Quşçu kəndində qalaQuşçu kəndində qala
"Tiflisskiye vedomosti"nin 1830-cu il saylarında "Zaqafqaziya diyarı ilə səyahət" rubrikasında rus publisisti D. Y. Zubaryovun Borçalı tarixi abidələrindən Sınıq körpüyə həsr olunmuş "Qırmızı körpü" (Krasnıy Most) və Ağcaqalaya həsr olunmuş "Bozqala" (Serıy Zamok) məqalələri dərc edilmişdir (Tiflisskiye vedomosti, 1830: № 71; Tiflisskiye vedomosti, 1830: № 87]. «Bozqala» məqaləsində müəllif Borçalının Quşçu kəndi yaxınlığındakı Ağcaqalanın əsasının XV əsrin sonlarında Ağqoyunlu hökmdarı Sultan Yaqub tərəfindən qoyulduğunu, Borçalı Osmanlı tabeliyinə keçəndə Ağcaqalada Musa Paşanın, Kartli-Qaxet çarlığının tərkibində olanda Borçalı idarəçilərinin, XVIII əsrin axırlarında şahzadə Georginin (sonralar Kartli-Qaxet hökmdarı oldu) yaşadığını, bu məqalənin çap olunduğu dövrdə isə qalanın Borçalı baş pristavlarının qış malikanəsi olduğunu yazır və onun ruslar tərəfindən Bozqala adlanmasının inşa edildiyi daşların rəngi ilə əlaqəli olduğunu ehtimal edirdi. XVIII əsr gürcü tarixçisi Vaxuşti Baqrationi Ağcaqala qalasının 1488-ci ildə Yaqub şahın göndərdiyi sərkərdə Xəlil bəy tərəfindən inşa olunduğunu yazırdı

Həmçinin bax
------------

* Çaça qalası

İstinadlar
----------

1. ↑  Bagrationi, 1976: 14). Fahri Valehoğlu / Gürcistan’daki Türk Maddi-Kültürel Mirası Hakkında / A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi – Sayı: 50 – s, 246-247)
**Yliki** (*yun.* Υλίκη) — Yunanıstanın mərkəzi hissəsində şirin sulu göl. Yliki gölü Mərkəzi Yunanıstan periferiyasında, Beotiya inzibati-ərazi vahidində yerləşir. Gölə ən yaxın böyük şəhər Fivıdır (Beotiya). Şəhər göldən 10 km cənuda yerləşir. Göl səthinin ümumi sahəsi 19 km²-dir. Uzunluğu 10,8 km, eni isə — 5,6 km-dir. Yliki gölü dəniz səviyyəsindən 78 metr hündürlükdə yerləşir. Göl ərazisi qərbdən yüksək olmayan Ptoon, şərqdən isə Mesapion dağları ilə əhatələnib. Gölün qərb sahili nisbətən daha dikdir. Dağ silsiləsi gölü qurumuş Kopaida gölündən ayırır. Yliki gölünə Kifisos çayı tökülür.

1958-ci ildə Afina şəhərini su ilə təchiz etmək məqsədi ilə göldə su toplayıcı qurğu inşa edilmişdir. İnşa olunmuş kanallar və tunellər sistemi ilə su Maraton su anbarına tökülür. Daha sonra su Polidendri şəhərindəki su təmizləyici qurğuya yönləndirilir. Su ötürücü akvedukların ümumi uzunluğu 67 km, həmçinin kanalların uzunluğu 23,7 km, təziqli tunellərin uzunluğu isə 12,3 km-dir.

Yliki gölünün cənubundan və qərbindən ölkənin 1 saylı mağıstralı keçir. Bu E75 Avropa marşrutunun bir hissəsidir.

Yliki və Paralimni gölləri «Natura 2000» şəbəkəsinə daxildir. Qoruyucu zonaya həmçinin Xarit bulağı (yunanca. Πηγές των Χαρίτων, Πηγές Τριών Χαρίτων ή Ακιδαλία πηγή της Αφροδίτης) da daxildir. Yunan mifalogiyasına görə məhs bu ərazidə xaritlər dünyay gəlmişdir — Zevsin və Evrinomanın qızları: Aqlaya, Eufrosina və Taliya. Digər mənbələrə görə bu bulaqda Afrodita yuyunmuşdur. Xarit bulağının suyu Kifisos çayı ilə Yliki gölünə tökülür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Natura 2000.* "GR2410001". 2021-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-01.
2. ↑  "EYDAP brochure" (PDF). 2007-10-24 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-04-01.
3. ↑  "ΥΔΡΑΓΩΓΕΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΝΕΡΟΥ" (yun). 2021-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-01.
4. ↑  "Πηγές Τριών Χαρίτων" (yunan). Δήμος Ορχομενού. 2021-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-24.
**Akademik musiqi** — Avropa XVII–XIX əsrlərə əsasən yaradılan davamlılığı olan musiq janrları və formaları (opera, simfonik, sonata, və s.), melodik və harmonik prinsipləri və instrumental tərkibi.

Tərif
-----

Qərb ədəbiyyatında "Akademik musiqi" daha çox Qərb klassik musiqisi ənənəsindən irəli gələn musiqilərə istinad etmək üçün istifadə olunur. Musiqişünas Filip Taqq incəsənət musiqisi ilə bağlı elitizmi "xalq", "incəsənət" və "populyar" musiqilərdən ibarət aksiomatik üçbucaqdan" biri kimi sayır. O, bu üçünün hər birinin digərlərindən müəyyən meyarlara görə seçildiyini izah edir. Bruno Nettlə görə, "Qərb klassik musiqisi" həm də "akademik musiqi", "kanonik musiqi", "mədəni musiqi", "ciddi musiqi", eləcə də daha çox istifadə olunan "əsl musiqi" və "normal musiqi" ilə sinonim ola bilər".

İstinadlar
----------

1. ↑  Philip Tagg, "Analysing Popular Music: Theory, Method and Practice", *Popular Music* 2 (1982): 41.
2. ↑  *Bruno Nettl.* Heartland Excursions: Ethnomusicological Reflections on Schools of Music. University of Illinois Press. 1995. səh. 3. ISBN 978-0-252-06468-5.
Midtaun Manhettendəki Pen stansiyası; Qərb yarımkürəsində ən işlək nəqliyyat mərkəzidir.
**Nəqliyyat qovşağı** — nəqliyyat vasitələri və növləri arasında sərnişinlərin və yüklərin dəyişdirildiyi yer. İctimai nəqliyyat qovşaqlarına dəmir yolu, metro stansiyaları, avtobus, tramvay dayanacaqları, hava limanları və bərə limanları daxildir. Yük qovşaqlarına ayırma meydançaları, hava və dəniz limanları və yük maşını terminalları və ya bunların birləşmələri daxildir. Avtomobillə şəxsi nəqliyyat üçün parkinq unimodal mərkəz kimi fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

Tarixən, planlı sərnişin hava nəqliyyatı sənayesində mübadilə xidməti iki və ya daha çox aviaşirkət tərəfindən həyata keçirilən "təyyarə vasitəsilə" uçuşu əhatə edirdi, burada tək bir hava gəmisi onu idarə edən ayrı-ayrı hava yolları ilə öz uçuş heyətləri ilə birbaşa, təyyarə dəyişdirilməyən çox dayanacaqlı uçuşun müvafiq hissələrində istifadə edilmişdir. ABŞ-də Alaska Airlines, American Airlines, Braniff International Airways, Continental Airlines, Delta Air Lines, Eastern Airlines, Frontier Airlines (1950–1986), Hughes Airwest, National Airlines (1934–1980), Pan Am, Trans World Airlines (TWA), United Airlines və Western Airlines əvvəllər həm daxili, həm də beynəlxalq reyslər üzrə bu cür kooperativ "təyyarə vasitəsilə" mübadilə uçuşları həyata keçirirdilər və bu cədvəllər onların müvafiq sistem cədvəllərində görünürdü.

Delta Air Lines, Eastern Air Lines ilə rəqabət aparmaq üçün 1955-ci ildə Atlantadakı mərkəzində aviasiya üçün qovşaq sistemini yaratdı. FedEx 1970-ci illərdə paketlərin bir gecədə çatdırılması üçün bu sistemi istifadə etməyə başladı. 1978-ci ildə ABŞ hava yolu sənayesi tənzimləmədən çıxarıldıqda, Deltanınsistemi bir neçə aviaşirkət tərəfindən istifadə edilməyə başlandı. Dünyanın bir çox aviaşirkətləri öz uçuşları arasında sərnişin əlaqələrini asanlaşdıran bu sistemdən istifadə edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Delta Air Lines.* "Delta through decades". 2005-11-24 tarixində arxivləşdirilib.
**Zahid Dünyamalıyev** (27 mart 1944, Naxçıvan – 10 avqust 2009, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini (1993–2005), polis general-leytenantı (2002).

Həyatı
------

Dünyamalıyev Zahid Vəli oğlu 1944-cü il martın 27-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini, 1989-cu ildə isə Volqoqrad Ali İstintaq Məktəbini bitirmişdir.

1969-cu ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Kimya Texnologiyasının Nəzəri Problemləri İnstitutunda kiçik elmi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlamış və 1972-ci ilə qədər həmin institutda çalışmışdır. 1972–1977-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Neft və Kimya Proseslərinin Avtomatlaşdırılması İnstitutunda böyük mühəndis vəzifəsində işləmişdir.

1977-ci ildə daxili işlər orqanlarına işə göndərilmişdir. 1977–1983-cü illərdə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyi Əməliyyat, Statistik İnformasiya İdarəsinin rəis müavini, 1983–1987-ci illərdə həmin idarənin rəisi, 1987–1990-cı illərdə Gəncə Şəhər Daxili İşlər İdarəsinin rəisi, 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Tədris Mərkəzinin rəisi, 1993-cü ilin mart ayından Bakı şəhəri Sabunçu Rayon Polis İdarəsi rəisinin müavini, 1993-cü ilin iyul ayından Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Mühafizə İdarəsinin rəisi, 1993–2001-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin birinci müavini, 2001–2005-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Qarabağ hadisələrində fəal iştirak etmiş, Toğana-Murovdağ yolunun çəkiliş üzrə qərargah rəisi olmuşdur. 2002-ci ildə "polis general-leytenantı" rütbəsi verilmiş, 2004-cü ildə isə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Zahid Dünyamalıyev 2009-cu il avqustun 10-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ZAHİD DÜNYAMALIYEV VƏFAT ETDİ". musavat.com (az.). 2024-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-24.

Mənbə
-----

* "Azərbaycanda Kim Kimdir" ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı-1999.
***Detektiv Conan*** (名探偵コナン, *Meitantei Konan*?), Yapon polisi manga seriyası, anime, OVA, filmlər, video oyunlar və digər Yapon mediasıdır. Manga 18 iyun 1994-cü ildə başladı və 8 yanvar 1996-cı ildə Detektiv Konan anime seriyası buraxdı. Anime epizodları Kenji Kodama və Yasuchiro Yamamoto tərəfindən Tokyo Movie Shinsha Studio tərəfindən istehsal olunur.Yaponiyada Nippon Television Network, YTV və Animax-da.
Detektiv Konan üçün 27 mövsüm və 1060 epizod var.
Detektiv Konan manqası üçün manqanın 1079-dan çox fəsli var, Detektiv Konan manqası ən çox buraxılmış manqalar sıralamasında 22-ci yerdədir.

Case Closed
-----------

ABŞ-da detektiv Konanın adı müəyyən edilməmiş hüquqi səbəblərə görə anime, manqa və Detektiv Konanın bütün versiyalarında "Case Closed" olaraq dəyişdirilib.

Hekayə
------

Hekayə on yeddi yaşlı orta məktəb şagirdi olan baş qəhrəman "Shinchi Kudo"nun meydana çıxması ilə başlayır.Kudo polisə çətin bir işi həll etməyə kömək edir.O, gözləntilərə zidd olan nəticələri ilə hər kəsi təəccübləndirir.Bir gün o, uşaqlıq dostu Ran Mori ilə əyləncə parkına çıxır və rollercoaster ilə bir cinayət baş verir.O, öldürür və həmişəki kimi öz ağlı və bacarığı ilə bunu həll edir, Shinichi Kudo qara paltarlı bir adamın nə etdiyini görür. şantaj əməliyyatı. O, hekayəni öyrənmək istədi, ona görə də arxadan vuruldu və huşunu itirdi, sonra isə əvvəllər yalnız siçanlarda istifadə edilən yeni dərman qəbul etməyə məcbur oldu.Yeddi yaşlı uşaq. Əyləncə parkında baş verən həmin hadisə "Konan" adlı qəhrəmanın dünyaya gəlməsinə səbəb olub.
**BÖ** — 2023-cÜ ildə çəkilmiş Azərbaycan Film Akademiyası filmi. Rejissor və Ssenari müəllifi Zaur Tahirsoydur. 2024-cü il, yanvar ayının 24 Park Cinema kinoteatr şəbəkəsində yayımlanıb.

Məzmunu
-------

Bir qrup gənc Lənkəranda Alajen (mif) adlı personaj haqqında qorxu filmi çəkmək qərarına gəlirlər. Bu zaman Alajen gerçək olur. "Bö Alajen" filminin mövzusu da elə belədir. Talış mifologiyasında geniş yayılmış Alajen haqqında film çəkmək istəyən bir qrup gənc onunla qarşılaşırlar. Bu gənclər Alajenlə dostlaşa bilirlərmi, yoxsa film çəkilişini yarımçıq qoyub Bakıya qayıdırlar?

Filmin janrı
------------

Film Komediya Qorxu janrındadır.

Yaradıcı heyət
--------------

**Quruluşçu rejissor:** Zaur Tahirsoy
**Ssenari müəllifi:** Zaur Tahirsoy
**Quruluşçu operator:** Məhəmməd Hüseynov
**Montaj:** Azflix Pro
### Aktyor heyəti

**Azərbaycan Film Akademiyası aktyor və aktrisa heyəti:**
Anar Əli
Tamilla Həsənova
Tural Bünyadzadə
Elay Nadir
Emil Mikayılzadə
Rza Hüseynli
Vüsal Dastan
Tapdıq Qafarov
Nərmin Bağırlı

Çəkiliş yerləri
---------------

• Filmin çəkilişi Lənkərannın Osaküçə kəndində aparılıb.

Həmçinin bax
------------

* Sayrışan işıqlar
* Terapiya Otağı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi instagram səhifəsi
* Rəsmi youtube səhifəsi
**Ptifur** (*fr.* petit four) — Xırda müxtəlif peçenilərdən və ya pirojnalardan ibarət assortidir.

Haqqında
--------

Eyni xəmirdən hazırlanıb, formasına və qarışıqlarına görə fərqlənir ancaq. Çox vaxt onu biskvit və ya şəkər tozlu xəmirdən hazırlayırlar. Müxtəlif içlik, krem və ya qlazur ilə bəzədilir. Bu kiçik şirnilər demək olar ki, 1 dişlənməlik başa düşülür və yeməklərin sonunda çay, kofe və kokteyllərlə verilir.

Tarixi
------

Ptifur Fransada XVIII əsrdə Fransız ingilabının ən qızğın vaxtında meydana gəlmişdir. O dövrlərdə iri peçlər mövcud idi ki, harda bir iri donuzu və ya qoçu bişirmək olurdu. Belə peçlərin yandırılması çox baha başa gəlirdi. Belə ki, onların qızması da uzun zaman çəkirdi. Onlarda temperaturu tənzimləmək mümkün olmurdu. Onlar gec də soyuyurdular. Belə ki, o zamandan kiçik ölçülü tortlar meydana çıxmağa başladı ki, onun hazırlanması üçün nə çox vaxt nə də çoxlu vəsait xərclənməsin.

Forması
-------

Ptifurun iki növü ayrılır. Quru (beze, peçeni, laylı peraşki) və dondurulmuş (ekler və tartaletkalar). Əgər ptifur peçeni formasında təqdim olunubsa o duzlu ola bilər və kokteyllə verilə bilər.

Həmçinin bax
------------

* Meyvəli knedlik
	+ Profitrol şirniyyatı
		- Kapkeyk

İstinadlar
----------
***Bəşir Səfəroğlu*** qısametrajlı bədii-sənədli televiziya filmi rejissor Rauf Kazımovski tərəfindən 1969-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. Azərbaycan Televiziya Studiyasında istehsal edilmişdir. Film görkəmli teatr və kino aktyoru, respublikanın xalq artisti Bəşir Səfəroğlunun həyat və yaradıcılıq fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.

Məzmun
------

Film görkəmli teatr və kino aktyoru, respublikanın xalq artisti Bəşir Səfəroğlunun həyat və yaradıcılıq fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Burada Bəşir Səfəroğlunun iştirak etdiyi tamaşalardan və filmlərdən istifadə edilmişdir.

Bəşir Səfəroğlu ...Azərbaycan operetta teatrının inkişafında böyük zəhmət çəkmiş bu gözəl sənətkarın xatirəsi tamaşaçıların qəlbində həmişə yaşayacaqdır. Bəşir Səfəroğlunun yaratdığı surətlərdən bir çoxu filmə daxil edilmişdir.

Bəşir Səfəroğlu teatrı, həyatı, insanları sevirdi. Buna görə də televiziya filmində o, təkcə görkəmli bir aktyor kimi deyil, eyni zamanda gözəl insan, qayğıkeş ata, vəfalı dost kimi göstərilmişdir.

Film haqqında
-------------

Bu filmin çəkilişinə hələ aktyorun sağ olduğu vaxtdan başlanmışdır. Ağır xəstəlik keçirən aktyor filmdən bir müddət sonra həyata gözlərini əbədi yummuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 1 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 65-66

Mənbə
-----

"Humay"ın laureatları. [Onların arasında mərhum televiziya rejissoru Rauf Kazımovskinin də adı vardır] //Xalq.- 2002.- 3 dekabr.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1969-cu ilin Azərbaycan filmləri  

1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Prezident sarayları** —

Azərbaycanda Prezident və Hökumət Sarayları
-------------------------------------------

Tarix boyu, Azərbaycan imperiya və dövlətlərində başçıların və onların hökumətlərinin sarayları mövcud olmuşdur, buna misal olaraq Şirvanşahlar Sarayı, Bayat qalası, Həşt-Behişt sarayı və s. nümunə göstərə bilərik (bax: Tarixi Azərbaycan dövlətlərinin rəsmi sarayları). AXC dövründən başlayaraq bugünə qədər Azərbaycan Respublikası Prezidenti və Hökumətinin rəsmi dövlət sarayları mövcuddur və istifadəsinə görə bir-neçə yerə bölünür:

* Rəsmi İqamətgah
* Prezident Administrasiyası və İşlər İdarəsi
* Qonaqqarşılama Sarayı
* Ziyafət və şənlik imarətləri
* İstirahət iqamətgahları (paytaxtda və bölgələrdə)

Həmçinin bax
------------

* Prezident sarayı (Türkiyə) — Türkiyənin paytaxtı Ankarada yerləşən və 2014-cü ildən Türkiyə prezidenti tərəfindən istifadə edilən rəsmi prezident sarayı.
* Prezident sarayı (Azərbaycan) — Azərbaycan Respublikasının Prezident Sarayı
* Prezident Sarayı (Dəməşq)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* World's Most Stunning Presidential Palaces - slideshow by *The Huffington Post*
**Bustan əs-siyahət** (*azərb*. Səyahət bustanı‎)
Hacı Zeynalabdin Şirvaninin üçüncü əsəri Bustan əs-siyahət adlanır. Bu qiymətli mənbə uzun müddətdir tədqiqatçıların diqqətini özünə cəlb etmişdir. Bir çox alimlər, o cümlədən Çarlz Riyo, V. A. Jukovski, E. Braun, M. Tərbiyət bu əsərə böyük önəm vermişlər. Bu kitab da Hədayiq əs-siyahət kimi əlifba sırası ilə tərtib edilmiş və həmin tərtibatla ölkələr, şəhərlər və s. adlar qeyd edilmişdir. Bustan əs-siyahət ön sözdən, dörd müfəssəl babdan, 1 seyr, 28 gülşən, 4 gülzar və bir bahardan tərtib olunmudur. Gülşənlərin hər biri müəyyən 1 hərflə başlayır. Bu əsərdə çox sayda ölkə, şəhər, bölgə, kənd və qəsəbələr təsvir edilmişdir. Şirvani bir ölkə və ya bölgəni təsvir edərkən onların sərhədləri, suları, ərazisi, təbiəti və əhalisi, adət-ənənəsi, mədəniyyəti, məşğuliyyətləri, tarixi, təbii sərvətləri, ağac və meyvləri haqqında maraqlı məlumatlar verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hacı Zeynalbadin Şirvani, Riyaz əs-siyahət, II hissə, I cild, Moskva, Şərq ədəbiyyatı şöbəsi, 1974. 337s.

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------
**Elnur Şahbaz oğlu Rzayev** (2 aprel 1980, Aşağı Şorca, Vardenis rayonu) — Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Elnur Rzayev 2 aprel 1980-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Aşağı Şorca kəndində anadan olmuşdur. 1996–2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Biznes üzrə menecment" ixtisası üzrə bakalavr, 2000–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "İstehsal sistemlərinin idarəedilməsi" ixtisası üzrə magistr, 2010–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasınn Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət və Bələdiyyə" idarəetməsi ixtisası üzrə təhsil almışdır.

2004–2009-cu illərdə DSMF-nun Gəncə şəhər Nizami rayon şöbəsində məsləhətçi, 2009–2013-cü illərdə Daşkəsən rayon Əhalinin Sosial Müdafiəsi Mərkəzinin direktoru, 2013–2015-ci illər ərzində Gəncə Asan Xidmət mərkəzinin direktoru, 2015–2019-cu illərdə isə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naqif Həmzəyevin yerinə təyinat oldu Arxivləşdirilib 2016-03-01 at the Wayback Machine — 3. dekabr 2015
2. ↑  "E.Ş.Rzayevin Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2019-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-31.
Hər il martın 24-də qeyd olunan **Ümumdünya Vərəmlə Mübarizə Günü** qlobal vərəm epidemiyası və xəstəliyin aradan qaldırılması istiqamətində görülən işlər barədə ictimaiyyəti məlumatlandırmaq məqsədi daşıyır. 2018-ci ildə əsasən aşağı və orta gəlirli ölkələrdə 10 milyon insan vərəmə yoluxub və 1,5 milyon insan bu xəstəlikdən vəfat edib. Bu, onu dünyada ölümə səbəb olan əsas xəstəliklərdən biri edir.

Ümumdünya Vərəm Günü Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən qeyd olunan on bir rəsmi qlobal ictimai sağlamlıq kampaniyasından biridir.

Ümumdünya Vərəmlə Mübarizə Gününün əsas məqsədi qlobal vərəm epidemiyası və erkən diaqnostika, müalicə və qarşısının alınmasının əhəmiyyəti haqqında ictimaiyyəti maarifləndirməkdir. O, hökumətləri, səhiyyə təşkilatlarını və ictimaiyyəti vərəmlə mübarizədə səylərini gücləndirmək və ÜST-nin "Vərəmə son strategiyası" ilə müəyyən edilmiş hədəflərə nail olmaq üçün fəaliyyətə çağırış kimi xidmət edir.

Bu tarix alman həkimi Robert Kox 1882-ci ildə vərəmə səbəb olan bakteriya olan *mycobacterium tuberculosis-i* müəyyən etdiyi əsas kəşfinin xatirəsinə həsr edilmişdir. 1982-ci ildə Robert Koxun təqdimatının 100 illiyində Beynəlxalq Vərəm və Ağciyər Xəstəliklərinə Qarşı Birlik (IUATLD) 24 mart tarixinin rəsmi Ümumdünya Vərəmlə Mübarizə Günü elan edilməsini təklif etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Global Tuberculosis Report" (PDF). WHO. 2019. 17 December 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 December 2020.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
**Qəsidə** — Böyük bir şəxsi və ya tarixi bir hadisəni mədh və tərif edən, adətən təntənəli, uzun lirik şeir.

Qəzəldən həcmcə böyük, on beş beytdən otuz-qırx beytədək olur. Qəsidələr ilk dəfə ərəb şeirində yaranmış, farsdilli poeziyada daha yüksək yer tutmuşdur.

Gəh tərzi-qəsidə eylərəm saz; 
Şəhbazım olub büləndpərvaz. 
Füzuli. [Xaqani:] Yazsaydım qəsidə əgər hər zaman; Şərqə tanınmazdı sevimli Şirvan. M.Rahim. Bazarda qəsidə oxuya-oxuya bir dərviş və yanında bir adam gəldi. Ə.Abasov. // Tərifnamə. ..Ya da "Məzhər" qəzetinin sahibi Kamil Əfəndi kimi gərək canişin həzrətlərinə birinci nömrəmizdə qəsidə oxuyaq ki, hökumət yanında hörmətimiz olsun. C.Məmmədquluzadə.

Qəsidənin qafiyə quruluşu qəzəldəki kimidir. Amma qəzəldən fərqli olaraq, qəsidə ən azı 15 beytdən, yəni 30 misradan ibarət olur. Qəsidə təntənəli, təmtaraqlı üslubda yazılır. Qəsidə, bir qayda olaraq, ictimai mətləbləri ifadə edir. Mövzu və məzmununa görə qəsidənin minacat, nət, mədhiyyə, fəxriyyə, mərsiyə, həcv kimi növləri vardır.

Minacat
-------

== Minacatda Tanrının, Nətdə isə
Peyğəmbərin müqəddəs olmağından danışılır.

Mədhiyyə
--------

Mədhiyyədə hökmdarlar, yüksək rütbəli şəxslər təntənəli üslubda təriflənir.

Fəxriyyə
--------

Bu janrda yazılmış əsərlərdə müəllif öz şairlik qüdrətindən fəxrlə söz açır.

Mərsiyə
-------

Ərəbcə matəm şeiri deməkdir. Qəsidənin klassik ədəbiyyatında geniş yayılmış bu növündə daha çox görkəmli şəxsiyyətlərin - müqəddəslərin, hökmdarların, qəhrəmanların, sənətkarların ölümündən doğan qəm, kədər hisləri əks olunur.

Həmçinin bax
------------

* Qəzəl
* Beyt
* Mətlə
* Məqtə

İstinadlar
----------

1. ↑  "qəsidə — **azerdict.com** saytı". 2015-05-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-04.
2. ↑  *Qəhrəmanlı, Nazif.* Ədəbiyyat nəzəriyyəsi (az.). Bakı: BQU-nun mətbəəsi. 2008.
3. ↑  "Poeziya janrları: Lirik növün janrları". 2022-01-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-04.
4. ↑  "Ədəbiyyat", Bakı, "Abituriyent", 2012. səh.663
5. ↑  *Rəfili, M.* Ədəbiyyat nəzəriyyəsinə giriş (az.). Bakı: APİ. 1958.
6. ↑  *Şəmsizadə, N.* Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı (az.). Bakı: Ozan. 1997.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Qısa ədəbi · Literaturnaya · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4212524-8 · LCCN: sh85109395 |

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
**Mürəkkəb sözlər** və mürəkkəb ifadələr iki qardaş və mürəkkəb quruluşlu və ya daha çox sözü birləşdirərək dildə yeni bir mənanı ifadə etmək üçün əmələ gətirilən sözlərə deyilir (Kontaminasiya). Bu ifadələri məsələn, qızılgül, kitabxana, quldurbaşı, novruzgülü və s. təşkil edən sözlər səs düşməsi, səs törəməsi, söz növünün dəyişməsi və ya məna dəyişikliyi baxımından aralarına şəkilçi girməyəcək qədər formalaşırlar.

Qeyri-müəyyən ismi söz birləşmələrindən, sifət birləşmələrindən, mürəkkəb feillərdən, reduplikasiyalardan, stereotipli flektiv feillərdən ibarət ifadələr yeni mənalar ifadə etdiyi zaman mürəkkəb sözlərə çevrilirlər.

Söz yaradıcılığının mühüm vasitələrindən biri də bir neçə sözün birləşərək yeni mənalı mürəkkəb sözlər əmələ gətirməsidir. Mürəkkəb sözlər aşağıdakı müxtəlif yollarla əmələ gəlir:

1) İki müxtəlif mənalı sözün birləşməsi ilə. Məsələn: günəbaxan, dəvəquşu, yeraltı, əmioğlu, meşəbəyi, bağayarpağı, istiot və s.

İki müxtəlif mənalı sözün birləşməsindən əmələ gələn mürəkkəb sözlər bitişik yazılır, lakin mürəkkəb saylar və mürəkkəb fellər ayrı yazılır. Məsələn, on iki, yüz iyirmi dörd, kömək etmək, şad olmaq, niyyət eləmək və s.

2) Yaxın mənalı sözlərin birləşməsi ilə. Məsələn: dəftər-kitab, taxta-şalban, söz-söhbət, toyuq-cücə, qoyun-quzu və s.

Bəzi mürəkkəb sözlərin tərəflərindən biri ayrılıqda işlənməyən sözlərdən əmələ gəlir. Məsələn, kağız-kuğuz, çör-çöp, bəzək-düzək, əzik-üzük, qab-qacaq və s.

3) Antonim sözlərin birləşməsi ilə. Məsələn: böyük- kıçik, az-çox, tez-gec, isti-soyuq, gecə-gündüz və s.

4) Eyni sözün təkrarı ilə. Məsələn: tez-tez, az-az, gündən-günə, başdan-başa, üz-üzə, birdən-birə və s.

5) Qeyri sözünün köməyi ilə. Məsələn: qeyri-adi, qeyri-təbii, qeyri-müəyyən, qeyri-səmimi, qeyri-dəqiq və s.

6) Müstəqil mənası olmayan sözlərin iştirakınə Məsələn: əzik-üzük

Yaxınmənalı sözlərdən, antonim sözlərdən, eyni sözün təkrarından və qeyri sözünün köməyi ilə yaranan mürəkkəb sözlər defislə yazılır.

Mürəkkəb sözləri söz birləşmələri ilə qarışdırmaq olmaz. Söz birləşmələri leksik vahid yox, sintaktik vahiddir və onun tərkibindəki hər sözün öz vurğusu olur. Söz birləşmələrinə daxil olan sözlər ayrı yazılır.
**Hüququn mənbələri** — Hüququn ifadə formalarıdır. Hüquq nəzəriyyəsində hüququn əsasən aşağıdakı mənbələri fərqləndirilir: normativ hüquqi aktlar, sanksiyalaşdırılmış adətlər, normativ müqavilələr, məhkəmə presedentləri, dini normalar, hüquqi doktrina və s.

Normativ hüquqi aktlar
----------------------

**Normativ hüquqi akt**lar tənzimlənməsi Konstitusiya ilə, qanunla və ya fərmanla dövlət orqanının səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlər üzrə həmin dövlət orqanı tərəfindən və ya referendum yolu ilə qəbul edilmiş, hamı üçün məcburi davranış qaydalarını əks etdirən, qeyri-müəyyən subyektlər dairəsi üçün və dəfələrlə tətbiq olunmaq üçün nəzərdə tutulmuş müəyyən formalı rəsmi sənəddir.

Sanksiyalaşdırılmış adətlər
---------------------------

**Sanksiyalaşdırılmış adətlər** hüququn ilkin və ən qədim mənbəyidir. Hüquqi adətlər ictimai münasibətlərin tənzimlənməsi üçün sosial, iqtisadi, mənəvi, dini, siyasi və.s faktorların təsiri ilə formalaşır. Sonradan demək olarkı, bütün hüquqi adətləri hüquq normaları şəklinə salınır. Müasir dövrdə bəzi dövlətlərdə əsasən mülki hüquq sahəsində hüquqi adətlər praktikada tətbiq edilir.

Normativ müqavilələr
--------------------

**Normativ müqavilə** konkret subyektlər arasında bağlanan və məcburi xarakterli normaları müəyyən edən, qarşılıqlı münasibətlərin tənzimlənməsində istifadə edilən müqavilələrdir. Normativ müqavilələr həm beynəlxalq (beynəlxalq müqavilələr) və həmçinin ölkədaxili ola bilər. Buna misal olaraq, Rusiya Federasiyasında Federasiya ilə Federasiya subyektləri (Tatarıstan və.s) arasında bağlanan müqavilələri göstərmək olar.

Məhkəmə presedenti
------------------

**Məhkəmə presedenti** (məhkəmə və inzibati presedent) — huququn məhkəmələr və inzibati orqanlar tərəfindən tətbiqi zamanı təşəkkül tapmış və qəbul edilmiş qaydalardır. Yəni konkret bir məhkəmənin hansısa məsələni həll etmə qaydası nümunə kimi götürülməklə digər məhkəmələr tərəfindən də tətbiq olunur.

Dini normalar
-------------

**Dini normalar** — dini kitablar və dini təlimlər tərəfindən müəyyən edilən normalardır.

Hüquqi doktrina
---------------

**Hüquqi doktrina** elm xadimlərinin, hüquqşunas alimlərin, elmi müəssisələrin ictimai münasibətlərin tənzimlənməsi ilə bağlı, hüquqi məsələlər barədə bildirdikləri fikirlər, elmi əsərləridir. Bir qayda olaraq hüquqi doktrina dövlətin icazəsi və təsdiqi olduqdan sonra normalaşdırılmaqla praktikada tətbiq edilir.
**Keçə** — döyülüb basmaqla (sixmaqla) hazırlanan sıx yun materialdır. Əsasən türk xalqları arasında geniş yayılıb.

Keçə gözəl mədəniyyət nümunəsi olmaqla yanaşı, əvvəllər məişətdə geniş istifadə olunub: alaçıq qurmaqda, at çulu, palan düzəltməkdə çox geniş istifadə etmişdir.

Keçə sənəti Azərbaycanda
------------------------

Azərbaycan xalqının mədəni tarixinə aid çoxsaylı faktlarla zəngin "Kitabi Dədə Qorqud" dastanında keçə haqqında maraqlı məqamlar yer alıb. Dastanda keçədən alaçıqların tikilməsində, çobanların yapıncı kimi keçədən istifadə etməsindən, babalarımızın atlarını keçə ilə bəzəməsindən geniş söhbət açılır.

Keçə sənəti Azərbaycanda qədim zamanlardan inkişaf edib. Hörmə, tikmə, toxumadan fərqli olaraq, bu peşə basma üsulu ilə ixtisaslaşmış ustalar tərəfindən aparılırdı. Keçə hazırlamaqla məşğul olan ustalar "həllac" və ya "atıcı" adlanırdı.

Azərbaycanda maldarlığın, xüsusən də qoyunçuluğun geniş yayılması keçəçiliyin təşəkkülünə zəmin yaradıb. Keçənin hazırlanmasında yun əsas material olduğu üçün burada qoyun bəslənməsi və qırxılması vacib elementdir.

Keçənin hazırlanması
--------------------

Keçənin hazırlanması üçün, qoyunların xüsusi gölməçələrdə bir neçə gün yuyulması və qırxılması prosesi gedir. Qırxılmış yun daha sonra didilir. Didilmiş yun bir neçə nəfər tərəfindən döyülür. Yunun üzərinə ilıq su əlavə edib, üzərində addımlayırlar. Sonra yun tapdalanır, buna yunun təpilməsi deyilir. Qəliblər üzərində də davam edən təpmə, yun hazır olub, keçə əmələ gələnə qədər davam etdirilir. Keçə hazırlanarkən yerinin hamarlığı, genişliyi və rahatlığı da eyni zamanda nəzərə alınmalıdır.

Keçənin növləri
---------------

Keçənin müxtəlif növləri olmuşdur.

**Qara keçə və ya qəlib** — dəyə və alaçıqların üstünün örtülməsində, döşənməsində, nəmənddən divarların bəzədilməsində istifadə edilmişdir.

**Yük keçəsi** — elatlar arasında geniş yayılmışdı. Belə ki, arandan-dağa, dağdan-arana köçən elatlar yağmur və toz-torpaqdan qorumaq məqsədilə yük məişət ləva-zimatlannın üstünü yük keçəsi vasitəsilə örtürdülər.

**Yəhər keçəsi** — yəhərin altına keçirilərək atın sağrısmı örtürdü.

**Dolaq keçəsi** — soyuq havada ayaqlara dolanırdı.

**At keçəsi** — çılpaq atın üstünə sərilərək yəhər vəzifəsini yerinə yetirirdi. Həm də yəhərin altında yerləşdirilirdi.

**Qapı keçəsi** — adından göründüyü kimi alaçıq və dəyələrin qapılarının örtülməsində istifadə edilirdi.

**Namazlıq keçə** — namaz zamanı səcdəyə durarkən istifadə olunurdu. Qapı keçəsi və namazlıq keçəsi əksərən naxışlı keçədən hazırlanırdı.

**Qundaq keçəsi** — körpə uşaqların bələnməsində istifadə olunurdu. Onu da bəzəkli keçədən hazırlayırdılar.

**Təpmə keçə** — yapıncı kişi geyimi hazırlanmasında istifadə edilirdi. Maldar əhali və çobanlar arasında bu yapıncılar daha çox istifadə edilirdi.

Həmçinin bax
------------

* Xalçaçılıq

İstinadlar
----------

1. ↑  Keçə sənəti: gözəl mədəniyyət nümunəsi [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (11-ci) |
| Normativ yoxlama | BNF: 119730210 · LCCN: sh85047722 · LNB: 000324585 |
**Bayern 2** — (*alm.* Bavariya 2‎) — alman ictimai radio-stansiyası. BR-a daxildir. Mədəni və informasiya profil proqramlarından ibarət radio-yayım şəbəkəsi. 18 avqust, 1950-ci ildə Frankoniya ərazisində yayımlanmaqla mərkəzi Nyurnberq olmaqla, UQ dalğalar üzərində Bavariya radio-yayımının ikinci proqramının əsası qoyuldu. 1958-ci ildən Münhendən tam yayıma başladı. 1974-cü ildə islahat zamanı radio-stansiya "Bavariya 2" (alm. Bayern 2) adını aldı və klassik musiqiyə yönəldi, lakin 1979-cu ildə artıq gənc musiqiyə keçdi. 1980-ci ilin oktyabr ayında efirdə klassik musiqi yayımını öhdəsinə götürmüş Bayern 4 radio-stansiyası istifadəyə verildi, Bayern 2-nin adı isə dəyişdirilərək Bayern 2 Wort oldu. 2003-cü ildə yayım şəbəkəsinin növbəti dəyişimindən sonra, radio-stansiya Bayern 2 Radio adını aldı, lakin 8 oktyabr 2007-ci ildən özünün mövcud adı altında yayımlanır.

Yayımlanması
------------

Yayım UQD diapazonunda, eləcə də istənilən kabel şəbəkəsində reallaşır. LiveStream və DVB-S texnologiyaları üzrə rəqəmsal yayım da mövcuddur. Bavariyanın cənub və şimal hissələrində, radio-stansiya 11D kanalında (kanal 12D-də Bayern 2+ proqramı verilir ki, bu proqram da saat 23:00-dan 0:00-a qədər yayımlanır) DAB rəqəmsal formatında yayım həyata keçirir. Berlində yerüstü rəqəmsal format olan DAB+ ilə yayım mövcuddur.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi sayt  (alm.)
Bürgerlər
**Bürgerlər** (*alm.* Bürgertum, Bürger – şəhərli sözündən‎) — orta əsr şəhərlərinin əmlaka malik olan və şəhər hüququnun təsir dairəsində olan şəxsən azad sakinləri.

Tarixi
------

Bürgerlər 11-ci əsrdə şəhərlərdəki əhalinin şəhər torpaqları uğrunda feodal istismarı və öz başınalığından qurtulmaq naminə senyorlarla apardığı mübarizə gedişində təşəkkül tapmışdı.

İdarə edilməsi
--------------

Bürgerlər əmlak baxımından fərqli idilər. Yuxarı təbəqəyə iqtisadi və siyasi cəhətdən hakim mövqeyə malik olan, çox vaxt şəhərlərə məxsus torpaqlarda yaşayan kəndlilərlə münasibətdə senyor rolunda çıxış edən patrisiat aid idi; əslində, iqtisadi sərbəstliyini itirmiş və istismara məruz qalan xırda sənətkarlar və tacirlər onlara müqavimət göstərirdilər. Silki nümayəndəli monarxiya meydana gəldikdə yalnız Bürgerlərin yuxarı təbəqəsi silki nümayəndəli orqanların fəaliyyətində iştirak etmək hüququna malik idi. Feodal cəmiyyətinin tərkib hissəsi olan Bürgerlər feodalizm sisteminin dağılmasına gətirib çıxaran əmtəə-pul münasibətlərinin inki şafına şərait yaradırdılar. 16–18-ci əsrlərdə kapitalist istehsal üsuluna keçən, silki ayrı-seçkiliyin və imtiyazların ləğvində maraqlı olan Bürgerlərin bir hissəsi formalaşan burjuaziyanın özəyini təşkil etdi.

Həmçinin bax
------------

* Orta əsrlər

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  **Bürgerlər** // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — V cild. — Səhifələrin sayı: 592. — Səh.: 153. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.
Sokrat
**İntellektualizm** — intellektin istifadəsini, inkişafını və həyata keçirilməsini vurğulayan və intellektualın şüurunun həyatı ilə eyniləşdirilən psixi perspektiv. Fəlsəfə sahəsində intellektualizm termini dünyanın xarakteri haqqında tənqidi düşüncənin iki üsulundan birini göstərir: yalnız ağıldan əldə edilən bilik olan rasionalizm və yalnız hiss təcrübəsindən əldə edilən bilik olan empirizm. Hər bir intellektual yanaşma dünyanın xarakterini "nədir" əvəzinə "nə olmalıdır" haqqında sübutları görməməzliyə vuran, səhv salan və ya təhrif edən səhvləri aradan qaldırmağa çalışır.

Sosiologiya sahəsində intellektualizm termini həm də intellektual insanların "düşünməyə həddən artıq diqqət yetirməsi" (məqsədin təkbaşınalığı) ilə bağlı sosial cəhətdən mənfi məna kəsb edir və bununla da "məhəbbət və hissin olmaması"nı (emosional soyuqluq) göstərir. Üstəlik, iyerarxik intellektualizm zəkanı təşkil edən zehni qabiliyyətlərin baş verdiyini və ümumidən xüsusiyə qədər bir iyerarxiyada düzüldüyünü irəli sürən bir zəka nəzəriyyəsidir, məsələn IQ testi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Merriam-Webster". 2007-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-19. (Definition)
2. ↑  *James, William.* Some problems of philosophy. Cambridge (Mass.) London: Harvard university press. səh. 221. ISBN 978-0-674-82035-7.
3. ↑  "Encarta". 2003-05-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. (Definition)
4. ↑  "APA Dictionary of Psychology". American Psychological Association. 26 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 May 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | BNF: 12133558n · GND: 4130091-9 · Microsoft: 2781397314 · SUDOC: 029784824 |
**Balakən rayon Tarix- Diyarşünaslıq muzeyi** — 1984-cü ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1994-cü ildən 2001-ci ilədək fəaliyyəti dayandırılan muzey 2003-cü ildə yenidən fəaliyyətə başlayıb.

Muzey binası
------------

Muzey birmərtəbəli binada yerləşir. Muzeyin ümumi sahəsi 322, 7 m², ekspozisiya sərgi sahəsi 232 m², fond saxlama sahəsi 12 m²-dir. 140 eksponatla fəaliyyətə başlayan muzeydə hal-hazırda 5000-dən artıq eksponat vardır.

Muzey eksponatları
------------------

Muzeydə eksponatların artımı bağışlanma və toplanma yolu ilə həyata keçirilir. Muzeydə daş , tunc, erkən orta əsrlər və orta əsrlər , XVIII, XIX, XX əsrlər və müasir dövrə aid eksponatlar nümayiş olunur. Muzeyin fondu 5020 ədəd eksponat təşkil edir.

Muzeyin 7 ekspozisiya zalında eksponatlar nümayiş etdirilir:

1. Qədim dövrlərə aid eksponatlar
2. Orta əsrlərə aid eksponatlar
3. Rayonun əkinçilik adətlərini əks etdirən eksponatlar
4. Rayonun yerli məişət əşyaları
5. Rayonun diyarşünaslığını əks etdirən eksponatlar
6. Rayonun flora və faunasına aid eksponatlar
7. Rayonun yeraltı və yerüstü sərvətlərini əks etdirən eksponatlar.

Muzey ekspozisiyası
-------------------

Muzeyin ekspozisiya zalında tunc dövrü və antik dövrü əks etdirən eksponatlar rayon ərazisində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu tərəfindən aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar olunmuşdur. Onların böyük bir qismi eradan əvvəl IV–III əsrlərə aid məişət və bəzək əşyaları, silahlardır. Burada gildən düzəldilmiş üçayaqlı qablar, qara gildən hazırlanmış küplər, su qabları və s. möcvuddur. Muzeyin eksponatları sırasında qədim dövrlərə aid olan müxtəlif növ gil qablar, XVII–XIX əsrə aid olan mis qablar üstünlük təşkil edir. Sərgilənən bütün eksponatlar əhali tərəfindən bağışlanılan və muzey işçiləri tərəfindən rayon ərazisindən toplanan eksponatlardır. Muzeydə "Rayonda mövcud olan tarixi abidələr haqqında" xüsusi guşə də yer almışdır. Burada həmçinin fındığı qərzəkdən çıxaran maşının balakənli ixtiraçısı Məhəmməd Əndiyevə, rayonun 18 nəfər "Sosialist Əməyi Qəhrəmanları"na, rayonun şəxsiyyətlərinə aid və s. guşələr də vardır.

Muzeyin yeni binası
-------------------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirinin əmrinə əsasən 2001-ci ilin yanvar ayında Balakən rayon Tarix-diyarşünaslıq muzeyinin fəaliyyəti bərpa olunmuş, muzeyin maliyyələşdirilməsi isə 2003-cü ildən həyata keçirilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Balakən rayonu
* Balakən
* Balakən bələdiyyəsi

Xarici keçidlər
---------------

* "Muzey yeni binaya köçürülüb".. İstifadə tarixi: 26.11.2020.
* "Muzey haqqında".. İstifadə tarixi: 26.11.2020.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Balakən Rayon İcra Hakimiyyəti".. 2022-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.11.2020.
2. ↑  "Balakən rayon Tarix-diyarşünaslıq muzeyi".. 2021-03-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26.11.2020.
Saməddin Fəxrəddin oğlu Əsədov (5 iyun 1985, Bakı) — 2021-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Kosmik Agentliyi – Azərkosmosda İdarə Heyətinin sədridir.

Karyera
-------

2007-2011-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin maliyyə, uçot və iqtisadi təhlil şöbəsində çalışmışdır. 

2011-2014-cü illərdə "Azərkosmos"da müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

2014-2021-ci illərdə "Azərkosmos"da Maliyyə departamentinin direktoru kimi fəaliyyət göstərmiş.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına əsasən 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kosmik Agentliyi – Azərkosmosun İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Təhsil
------

2002-2006-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə-kredit ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi alıb.

2008-2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə-kredit ixtisası üzrə magistr dərəcəsini bitirib. 

2013-cü ildə ADA universitetinin "Executive Education" və "Maastricht School of Management" Strateji İdarəetmə üzrə ixtisasartırma proqramının məzunu olub. 

2020-ci ildən təhsilini ADA universitetində "Executive Education" və "Duke University’s Fuqua School of Business-in Adaptive Strategic Execution Program" üzrə təhsilini davam etdirir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kosmik Agentlikdə yüksək vəzifəyə təyinat". Oxu.Az (az.). 2021-06-16. 2024-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-29.
2. ↑  "Azercosmos". azercosmos.az. 2023-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-29.
3. ↑  "azpost.info". 2024-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-29.