recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qətlin xatirələri** (*ing.* Memories of Murder və ya *ing.* Passing through Veils) — Nensi Allenin baş rolunu canlandırdığı, Robert Luizin rejissoru, Con Harrisonun isə ssenaristi olduğu 1990-cı il cinayət-döyüş janrında çəkilmiş televiziya filmi.

"Qətlin xatirələri" Lifetime telekanalı üçün istehsal edilmiş bir çox orijinal filmlərdən birincisidir və populyarlığına görə sonradan 31 iyul 1990-cı ildə VHS və DVD-də yayımlanmışdır. Filmin ulduzlarından biri də aktrisa Venitidir. Çəkilişlər Britaniya Kolumbiyasında aparılıb.

Məzmun
------

Cennifer (Nensi Allen) amneziyadan o dərəcə əziyyət çəkir ki, hətta öz həyat yoldaşını və qızını tanıya bilmir. Olduqca çaşqın və iztirablı bir şəkildə ümidsizcə həyatını parçalara ayırır və bununla da qaranlıq keçmişindən qalma bəzi qəribə sirlərə rast gəlir. O, keçmişdə həyatına daxil olmuş qadın qatilin onu izləmək və özünü və ailəsini qətlə yetirməklə intiqam almaq niyyətində olduğunu aşkar edir.

Rollarda
--------

* Nensi Allen — Cennifer Qorden/Korey
* Nik Benedikt — cənab Beyts
* Oliviya Braun — Brenda
* Linda Darlou
* Don Sinkler Devis
* Cerom İden — mağaza meneceri
* Robin Saymons — Emi
* Robin Tomas — Maykl
* Veniti — Karmen

İstinadlar
----------

1. ↑  *Thomas Riggs,* Contemporary Theatre, Film and Television, 2005, 2020-08-05 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-03-11
2. ↑  "Toronto", Hollywood Reporter, 311, 1990, 2020-08-05 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2020-03-11
3. ↑  "Memories of a Murder (1990)". Turner Classic Movies. İstifadə tarixi: August 31, 2010.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Rotten Tomatoes |
**Barsillər** (qaraç.-balk. Bars El - Bars eli, Bars milleti, barsilli, barsille) — V əsrlə VIII əsr arasında yaşamış yarıköçəri Avrasiya tayfası olan bulqar boyu.

Tarixi
------

IV əsrin 50-60-cı illərində hunlarla Qərbə köçməyərək Qafqazda qalan bulqarlara burcalılar deyilirdi. Onlar da öz növbəsində barsillərə, savirlərə və barıncalara bölünürdülər. Bəzi müəlliflər bars sözünün qədim türk dillərində "qaplan" mənasını verdiyini qeyd edirlər. Onların masqutlar (massagetlər) tərəfindən Qafqaza köçürülmüş şumer döyüşçülərinin törəmələri olduqları güman olunur. Yaşadıqları ərazilər isə Bersiliya adlanırdı. Cənubi Qafqazdan başqa, həm də Şimali Qafqazda məskunlaşan barsillər Sulak çayı ilə Terek çayının mənsəbindən İdil (Volqa) çayına qədər uzanan ərazilərdə yaşayırdılar. Şimali Qafqazda yaşayan barsillərin ən böyük şəhərləri Bulker şəhəri idi. Barsil başbuğu Mixtar titulunu daşıyırdı. 706-cı ildən başlayan və 30 il davam edən ərəb-barsil müharibələrindən sonra onların 20 mini islamı qəbul etdi, qalanları isə İdil (Volqa) çayının mənsəbindəki adaya çəkildilər.

Alban tarixçisi Musa Kağanqatlı "Ağvan tarixi" əsərində Cənub Qafqazda bulqar tayfalarından birinin - barsillərin aramsız hücumlarından bəhs edir.

VIII-X əsrlərdə mövcud olan Xəzər xaqanlığının qurulmasında suvarlarla yanaşı barsillər də aktiv iştirak etmişlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan tarixi. Bakı 1996

Həmçinin bax
------------

* Bulqarlar

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Alın epilepsiyası** — bütün lokal mənşəli epilepsiyalar arasında rastgəlmə tezliyinə görə gicgah epilepsiyasından sonra ikinci yer tutur. Alın epilepsiyasının simptomatik, kriptogen və idiopatik formalarınıayırd edirlər.

Sadə parsial tutmalar somatosensor aura şəklinə malikdirlər(sancma, dartılma, təzyiq, elektrik cərəyanı və ya boşalmasınınkeçməsi hissləri). Görmə illüziyaları və hallüsinasiyalarınaqavramanın parlaqlığının dəyişməsi və ya görmənin yayğınlığı, ağdairələr, görmə obrazlarının görmə sahəsində uzun müddətsaxlanması daxildir. Vegetativ əlamətlər (tremor, təngnəfəslik, bradikardiya, hiperemiya, sianoz) müşahidə olunur. Xəstələrintəxminən ¼-də qorxu, dəhşət affekti, ekzaltasiya, eyforiya və yabeyindən çıxmayan fikirlər və hər hansı hərəkətə məcbur edilməhissi şəklində psixi pozulma meydana çıxır. Epileptik boşalmaya baş beynin üç şöbəsindən hansının cəlb edilməsindən asılı olaraq hərəkitutmaları təsnif etmək qəbul olunmuşdur. Bu kontekstdə beyinqabığının presentral şöbələrində baş verən boşalmalarlaəlaqələndirilən parsial (fokal) hərəki tutmalar ("Cekson tutmaları")ayırd edilir. Onlar birtərəfli klonik dartılmalar, başın kontrlateraldöndərilməsi və şüurun saxlanması ilə xarakterizə olunur. Əlavəsensomotor sahədə tutmalar birtərəfli və ya ikitərəfli gərginlik, qışqırıq və ya inilti, yaxud, əksinə nitqin dayanması ilə səciyyələnir. Daha çox gecə vaxtı seriya şəklində meydana çıxır. Mürəkkəbparsial tutmalar absanslara bənzər şəkildə gedişə malikdir – donmuşbaxış, bilateral tonik gərginlik, təkrarlanan əl hərəkətləri, şüurunitməsi fonunda başın adversiyası, bimanual və bipedal hərəkətlər. Bututmaların əmələ gəlməsini baş beynin orbital və mediofrontalşöbələrində boşalmalarla əlaqələndirirlər. Tutmadan sonra şüursürətlə bərpa olunur və praktik olaraq şüur dolaşıqlığı müşahidəedilmir.

Alın epilepsiyası olan xəstələrin təxminən ¼-də epileptikstatus rast gəlinir. Alın epilepsiyasının diaqnostikasında EEQ həlledici rol oynamır, çünki patoloji aktivlik boşalmaları bütün aparmalar üzrə yayıla, yaxud ümumiyyətlə qeyd olunmaya bilər. Boşalmaların generasiyasıyerinin yanlış müəyyən edilməsi mümkündür.

Tez-tez baş verən tutmalar, seriya ilə və statusla gedişə meyillilik olması səbəbindən proqnoz ümumilikdə yaxşı deyil.

Müalicə topiramat, valproatlar, karbamazepin, lamotricinvasitəsilə aparılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "EPİLEPSİYANIN DİAQNOSTİKA VƏ MÜALİCƏSİ ÜZRƏ KLİNİK PROTOKOL,Bakı-2009. səh.51-52" (PDF). 2016-11-20 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-28.

Həmçinin bax
------------

* Epilepsiya
Haqqında
--------

İnsanların əməyə həvəsləndirilməsi üçün şüar və çağırışların səsləndirildiyi, təmtəraqlı tədbirlərin keçirildiyi dövrlərdə müxtəlif məruzələrin dinlənilməsi, alqışlanması və hətta hansısa hadisənin şərəfinə mahnıların oxunması adət halını almışdı. Bu mahnıları istedadlı şairlər və bəstəkarlar bəzən sifarişlə, bəzən də səmimi-qəlbdən yaradırdılar. Ölkədə peşə bayramlarının dövlət səviyyəsində qeyd olunduğu zamanlarda belə mahnılara daha çox ehtiyac duyulurdu. Həmin bəstələr sonralar rəsmi tədbir çərçivəsindən çıxır.
Azərbaycan neftçilərinin bəxti xüsusilə gətirmişdi: Xəzərin neft sərvətlərinin mənimsənilməsinə başlanıldığı illərdə insanların böyük ruh yüksəkliyi ilə işləməsi sənətkarlara da ilham verirdi. O dövrdə incəsənət aləminin iki görkəmli korifeyi – Mixail Svetlov və Qara Qarayev Xəzər fatehlərinin şərəfinə bir mahnı yazdı. Bəstəkarın məharətlə istifadə etdiyi janr xüsusiyyətləri, dramatiklik və incə lirizm, milli musiqi çalarları ilə birlikdə yeni əsərə marş xarakteri vermiş, sənətkarların mahnının mövzusuna və qəhrəmanlarına necə böyük

"Xəzər neftçilərinin nəğməsi" adlanan bu əsər unudulmaz Rəşid Behbudovun repertuarına həmişəlik daxil olmuş, Müslüm Maqomayevin təntənəli, eyni zamanda lirik ifasında dəfələrlə səslənmişdi. Bu nəğmə hətta təmtəraqlı qurultayların, məruzələrin, pafoslu tədbirlərin həyatımızdan çıxdığı günlərdə də çoxminli auditoriya qarşısında sevilə-sevilə ifa olunan bir musiqi abidəsinə çevrilmişdir. Mahnı o qədər təbiidir ki, Azərbaycanın, onun paytaxtı Bakının hər bir sakininin təsəvvüründə dəniz neft yataqlarının mənimsənilməsi üçün soydaşlarımızın göstərdiyi əzmkarlığın tam mənzərəsini yaradır. Təəssüf ki, bu gün "Xəzər neftçilərinin nəğməsi" efirdə səslənmir. Amma neft sənayesi yaşayır, inkişaf edir və xalqa xidmət göstərir, "qara qızıl" hasilatı genişlənir, "Əsrin müqaviləsi" və digər layihələr uğurla yerinə yetirilir, ölkəmizin iqtisadi qüdrətini möhkəmləndirir. Azərbaycan üçün vacib olan bu sahədə fədakar əməyi ilə müstəqil Vətənimizin rifahına töhfə verən minlərcə neftçi çalışır. Niyə biz bu görkəmli əsəri yenidən canlandırmayaq, onu neftçilərin himninə çevirməyək? Qoy zəmanəmizin qəhrəmanlarına – Xəzər neftçilərinə həsr olunmuş bu gözəl sənət əsəri ən məlahətli səs sahiblərinin ifasında dünyanın hər yerində səslənsin.

Sözləri
-------

**Dəniz neftçiləri**  

Mus.: Qara Qarayev  

Söz.: Mixail Svetlov  

Tərcümə: Hikmət Ziya  

  

I bənd  

Mərdlikdən verir xəbər  

Səsi nəğməmizin,  

İrəli gedir Bakı, irəli gedir Bakı  

Qoynuna dənizin.  

  

Nəqərat  

Bakı, sən ucalt neft buruqlarını,  

Bəzə hər yanı sərvətinlə.  

Hər bir bakılının vurur ürəyi  

Sənin saf məhəbbətinlə.  

  

II bənd  

Dalğalıdır hər tərəf,  

Görünmür neftdən iz.  

Biz onu su altından (2 dəfə)  

Taparıq, şübhəsiz.

Xarici keçidlər
---------------

1.Xəzər neftçilərinin himnini.
**Battlşip adası** (*ing.* Battleship Island) — ABŞ-nin Alyaska ştatı ərazisində yerləşən ada. Ada 1880-ci ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin kapitanı Lester Berdsli tərəfindən adlandırılır. Feyvorit boğazın şərq sahilində, Cunodan 40 km şimal-qərbdə yerləşir. Bu ad 1976–1981-ci illərdə ABŞ Geoloji Tədqiqat Xidməti tərəfindən təstiqlənmiş və 1981-ci ildə ABŞ Coğrafi Adlar İnformasiya Sisteminə daxil edilmişdir.

Benjamin adasının uzunluğu 2,4 km, eni isə 0,8 km-dir. Sentinel adasında yerləşən mayakdan təxminən 1,21 kilometr şimalda və Şimal adasından 0,4 kilometr cənubda yerləşir. Feyvorit boğazının ən şimal adalarından biridir. Ada piknik və kempinq üçün istifadə olunur.

Yabanı təbiət
-------------

Benjamin adasının sahillərində Qozbel balinalar və dəniz şirləri yaşayır. 2005-ci ildən adada sığın müşahidə edilir.

Milli Dəniz Balıqçılıq Xidməti ilə Alyaska Fairbanks Universiteti arasında birgə layihə həyata keçirmiş, dəniz şirlərini öyrənmək üçün adada kameralar yerləşdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "USGS GNIS Feature Detail Report: Benjamin Island". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-19.
2. ↑  U.S. Coast and Geodetic Survey. United States coast pilot. Alaska. Part 1. Dixon Entrance to Yakutat Bay. — 6. — Government Printing Office, 1917.
3. ↑  Woodford, Riley. Whales of winter show in Juneau // Juneau Empire. — 2001.
**Qansoranlar** *lat.* Hippoboscidae-Yetkin mərhələdə möhkəm bədən örtüyünə malikdirlər.

Quruluşu
--------

Yetkin mərhələdə möhkəm bədən örtüyünə malikdirlər. Baş kiçikdir, xortum sancıcı-sorucu tipdədir və sakit halda önə doğru uzanmışdır. Parazitliklə əlaqədar olaraq bədən formasında nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişiklik baş vermişdir. Yastı və enli bədəni və onun üzərinə sıx oturmuş qanadlar heyvanların tük örtüyündə, quşların lələklərində sərbəst hərəkət etməyə yaxşı uyğunlaşmışdır. Ayaqları möhkəmdir və uzun diş-diş caynaqlarla təchiz olunmuşdur. Qansoranlar yaxşı uça bilmirlər və bəzi növlərinin də qanadları olmur.

Həyat tərzi
-----------

Qansoranlar məməlilərin və quşların parazitləridirlər. Yumurtanın inkişafıı dişinin bədənində gedir və puplaşmağa hazır olan bir sürfə doğulur ki, o da tezliklə puplaşır. Təkamül nöqteyi- nəzərindən qansoran milçəklər öz mənşəyini üzvi tullantılarda və sairdə inkişaf edən və parazit olmayan formalardan almışdır. Qansoranlar ev heyvanlarında parazitlik etməklə, bəzən heyvanlara nəzərəçarpacaq dərəcədə zərər verirlər. Qansoranların 100-dən çox növü məlumdur.

Xarakterik nümayəndəsi
----------------------

Zərərverici növlərindən biri qoyunlarda parazitlik edən Melophagus ovinus L. növüdür. Bu növ qanadsızdır və xarici görünüşcə otlaq gənəsinə oxşayır. Dişi fərd 20-30 sürfə "doğub" qoyunun yununa yapışdırır. Bir müddətdən sonra yetkin mərhələyə keçirlər. Bəzən bir qoyunun üzərində bir neçə yüzə qədər qansoran milçək olur. qansoran milçəklərin müntəzəm olaraq qan sorması nəticəsində qoyun arıqlayır və dərisi xarab olur. Fəsilənin Hippobosca equina L. növü atlarda , H.variegata inəklərdə, H.Camelina itlərdə Lipoptenacevri növü isə marallarda parazitlik edir.

Ədəbiyyat
---------

1. B.İ. Ağayev Ümumi Entomologiya, Bakı 2004, səh 186
2. A.Ə.Əliyev, L.M,Rzayeva Zərərvericiləri məhv edən xeyirli həşərat, Bakı 1971
3. H.Ə.Əliyev, X.N.Həsənov, Ş.B.Xəlilov, Ə.R.Əliyev, Kənd təsərrüfatı və təbiəti mühafizə, Bakı 1980

İstinadlar
----------

1. ↑  B.İ. Ağayev Ümumi Entomologiya, Bakı 2004, səh 186
***Bakı komissarı Məşədi Əzizbəyov*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Ruslan Şahmalıyev tərəfindən 1975-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Bakı komissarı Məşədi Əzizbəyovun anadan olmasının 100 illiyinə ithaf olunmuşdur.

Məzmun
------

Film Bakı komissarı Məşədi Əzizbəyovun anadan olmasının 100 illiyinə ithaf olunmuşdur.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Püstə Əzizbəyova, Vladimir Sinitsın  

Rejissor: Ruslan Şahmalıyev  

Operator: Zaur Məhərrəmov  

Bəstəkar: Aqşin Əlizadə

İstinadlar
----------

1. ↑  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 174-175

Mənbə
-----

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1975-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Yunanıstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

Antikitera mexanizmi (Fraqment A – ön tərəf)Antikitera mexanizmi (Fraqment A – arxa tərəf)
**Antikitera mexanizmi** (*yun.* Μηχανισμός των Αντικυθήρων) — təqvim və astroloji məqsədlərə görə tutulmaları, həmçinin Olimpiyadaları, Qədim Olimpiya oyunlarının mərhələlərini, astronomik vəziyyətləri proqnozlaşdırmaq üçün nəzərdə tutulmuş qədim analoq kompüter.

Tapıntı 340 mm × 180 mm × 90 mm taxta qutuda yerləşirdi. Bu qurğu bir-birinin üstünə geydirilmiş ən azı 30-a yaxın tunc dişli çarxdan yaradılmış mürəkkəb saat mexanizmidir. Onun qalıqları 82 ayrı-ayrı fraqmentlər şəklində tapılıb, onlardan yalnız yeddi hər hansının dişli çarxları və əhəmiyyətli yazıları olduğu müəyyən edilib. Ən böyük dişli çarxın diametri təxminən 140 mm-dir və ilkin olaraq 223 dişi var idi.

Artifakt Andikitira[en] adasının kənarında eramızdan əvvəl birinci əsrin 2-ci yarısında baş vermiş gəmi qəzasının 1900-1901-ci illərdə kəşf olunması ilə bərpa edilib. Cihazın Yunan alimləri tərəfindən işlənib hazırlanması və qurulması və tarixinin eramızdan əvvəl 100-150-ci illərə və ya son araşdırmalara görə eramızdan əvvəl 205-ci ilə aid olması güman edilir.

Bu texnologiyaya aid biliklər çox qədim zamanlarda müəyyən hadisələr zamanı məhv olub. On dördüncü əsrdə Avropada mexaniki astronomik saatların inkşafına qədər, onun mürəkkəbliyinə və ustalığına yaxınlaşan texnoloji artifaktlar mövcud olmayıb.

Antikitera mexanizminin bütün məlum fraqmentləri Afina Milli Arxeologiya muzeyində saxlanılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Carman, Christián C.; Evans, James.* "On the epoch of the Antikythera mechanism and its eclipse predictor". Archive for History of Exact Sciences. 68 (6). 15 November 2014: 693–774. doi:10.1007/s00407-014-0145-5. İstifadə tarixi: 26 November 2014.
2. ↑  *Markoff, John.* "On the Trail of an Ancient Mystery - Solving the Riddles of an Early Astronomical Calculator". New York Times. 24 November 2014. 27 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 November 2014.
3. ↑  "The Antikythera Mechanism at the National Archaeological Museum" Arxivləşdirilib 2017-02-21 at the Wayback Machine.
Velosipedlər üçün planetar sürətlər qutusu
**Sürətlər qutusu** — müxtəlif tipli sənaye mexanizmlərinin və transmissiyalarının dişli çarxlardan ibarət avadanlığı. Nəqliyyatda tətbiq olunan sürətlər qutusu mühərrikdən gələn dövrlər sayının və momentin böyük diapazonda dəyişdirilməsi üçün tətbiq olunur. Bunlar çox da çevik olmayan daxili yanma mühərrikidirlər. Buxar və elektrik ilə işləyən mühərriklər adətən sürətlər qutusuz hazırlanırlar. Ona görə ki, bu mühərriklər müxtəlif dövrlər sayını alınan enerjinin köməyi ilə böyük həddə tənzim edə bilirlər. Bundan əlavə sürətlər qutusu nəqliyyatın arxaya hərəkətini mümkün edir. Metalkəsən və başqa dəzgahlarda sürətlər qutusu optimal kəsmə rejimlərini təmin etmək üçün tətbiq olunurlar. Alətin və ya hissənin fırlanması (məsələn, torna və ya burğulama dəzgahında) tənzim olunur.

#### Təsnifatı

Sürətlər qutusu bir neçə əlamətinə görə təsnifatlaşırlar.

*Güc ötürmə üsuluna görə*:

* Mexaniki qutular, burada adətən dişli ötürmələrdən istifadə olunur.
* Sadə ötürmələr, burada silindrik və konik dişli çarx tətbiq olunur.
* Planetar, burada planetar ilişmə tətbiq olunur.
* Hidromexaniki sürətlər qutusu, burada dişli çarx ötürməsi hidromexaniki ötürmə ilə kombinasiya olunur (hidromuftalar, hidrotransformatorlar).

Sadə sürətlər qutusu valların sayın görə də bölünürlər(bir vallı, iki vallı, üç vallı, eyni oxlu). Burada ötrmənin növündən asılı olaraq da fərq mövcuddur (hərkətli çarxlı, daimi iliş
mədə olan, sinxronizatorların köməyi ilə ilişmə, friksion ilişmə).

*Planetar sürətlər qutusunun aşağıdakı növləri mövcuddur:*

* İki sərbəstlik dərəcəsi malik olan,
* Üç sərbəstlik dərəcəsi malik olan,
* Dörd sərbəstlik dərəcəsi malik olan.

*İdarəetmə üsuluna görə sürətlər qutusunun aşağıdakı növləri vardır*:

* Əl ilə sürəti dəyişmə
* Mexaniki ötürmə, burada operatorun müdaxiləsi ilə dəyişmə baş verir.
* Servoötürmə, burada operatorun müdaxiləsi ilə servoqurğu əsas işi yerinə yetirir. Enerjinin çevrilmə üsulundan asılı olaraq servoötüremələr hidravlik, mexaniki, elektrik, vakuum və s. olurlar. Avtomobillərdə hidravlik sistemlər geniş tətbiq olunurlar.

*Avtomatk sürətlər qutusu* operatorun müdaxiləsi olmadan düşən yükün təsirindən özü dövrlər sayını tənzimləyir.

Mənbə
-----

* Kərimov Z.H. Maşın hissələri və yükqaldırıcı-nəqledici maşınlar. Ali texniki məktəblər üçün dərslik. II nəşri - Bakı, "Maarif", 2002, 596 səh.
**Rütubətsevən bağacıq** (lat. Eurygaster testudinarius) — buğumayaqlılar tipinin həşəratlar cinsinin taxtabitilər dəstəsinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Bu bağacığın başı kiçik olub, geniş və dairəvidir. Dilçəyi başın skul lövhəsinin təpəsindən kənara çıxır və onun zirvəsi təpə kənarından aşağıda yerləşir ki, ona böyürdən baxdıqda qabaq tərəfdən bir xətt təşkil etmir. Dilçəyin alt tərəfindəntəpəsinə yaxın enli bir çüxurluq vardır. Bel qabağının yan bucaqları bir qədər uzanır və qanad üstlüyünün əsasından bir az kənara çıxır. Digər bağacıq növlərinə nisbətən bədəni kiçikdir. Uzunuğu 8-10,5 mm.-dir.

Yayılması
---------

Azərbaycanda bu növ ümumiyyətlə dağətəyi və dağlıq rayonlarda yayılmışdır. Bu növ Lənkəran zonasının dağətəyi rayonlarında (burada illik orta rütubət çoxdur) miqdarca daha çoxdur. Bu növə mavr bağacığı ilə bir yerdə daha çox rast gəlmək olur.

Həyat tərzi
-----------

Aprelin birinci və ikinci ongünlüyündə bağacıqlar kütləvi surətdə mayalanma və yumurtaqoyma prosesinə başlayır. Sürfələri mavr bağacığının sürfələrinin inkişafına oxşayır. Lakin V yaş sürfədə, yaşlı fərdin (imaqo) əlamətləri çox azdır. Sürfə dövrü 30-40 gün davam edir. Başqa növ bağacıqlardan fərqli olaraq, bu növ hidrofil assosiosiyalı (yəni nəmli yerlərdə) bitki örtüyü olan sahələrdə yaşayır.

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* C.A.Hidayətov. Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən yarımsərtqanadlılar (taxtabitilər). 42 səh.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1130881
* BioLib: 72196
* BOLD: 380444
* EoL: 3663213
* EPPO: EURYTE
* Fauna Europaea: 453931
* Fauna Europaea (new): b0c5fc70-496a-4d7d-a378-7e28ae066546
* GBIF: 5758794
* iNaturalist: 504466
* NBN: NHMSYS0020309231
* NCBI: 1134731

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Balaban (dəqiqləşdirmə).

***Balaban*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Xamis Muradov tərəfindən 1987-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film milis starşinası Əlicavad Cavadovun çox çətin və ağır sınaqlara məruz qalmış ibrətamiz taleyi haqqındadır.

Məzmun
------

Film milis starşinası Əlicavad Cavadovun çox çətin və ağır sınaqlara məruz qalmış ibrətamiz taleyi haqqındadır.

Ağır fəlakət nəticəsində bütün ailəni-iki körpəsini və həyat yoldaşını itirmiş Əlicavadın dərdindən də böyük dərd ola bilərmi? Film bu insanın zəngin mənəvi dünyasından, möhkəm iradəsindən, mehrini balabana, sehirli musiqi alətinə saldığından, təsəllini milli muğamlarda tapdığından, beləliklə yenidən həyata, öz peşəsinə qayıtmasından bəhs edir.

Mükafat
-------

1987-ci ildə film Azərbaycan Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Aydın Dadaşov  

Rejissor: Xamis Muradov  

Operator: Vladimir Konyagin

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 256

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 329; 377.
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1987-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
***Balerinanın yaranması*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Sona Əlibəyova tərəfindən 1972-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə gənc balerinalar-Rəna, onun rəfiqələri Cəmilə və İranın istedadının çiçəklənməsindən söhbət gedir.

Məzmun
------

Filmdə gənc balerinalar-Rəna, onun rəfiqələri Cəmilə və İranın istedadının çiçəklənməsindən söhbət gedir. Biz onların Bakıdakı Xoreoqrafiya məktəbində bu sənətin incəliklərinə necə yiyələnmələrinin şahidi oluruq.

İxtisas üzrə yuxarı sinif şagirdlərinin pedaqoqu olan Leyla Vəkilova öz şagirdlərinin məşqlərini diqqətlə izləyir. Onun qeyri-adi, ifadəli "əlləri danışır", uşaqlara nəyi isə başa salır.

Bu qızlara və oğlanlara baxarkən inanırsan ki, Azərbaycan baletinin sabahı etibarlı əllərdədir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Sona Əlibəyova  

Rejissor: Sona Əlibəyova  

Operator: Nəriman Şıxəliyev

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 146

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1972-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Elena Kountoura** (*yun.* Έλενα Κουντουρά; 2 noyabr 1962, Afina) — yunan siyasətçisi və dövlət xadimi, model. 2 iyul 2019-cu ildən bəri Avropa Parlamentinin hazırkı üzvü, indi Radikal Sol Koalisiya partiyasını təmsil edir. Məxsus olduğu partiya Avropa Birləşmiş Sol/Sol-Yaşıl Şimalın bir hissəsidir. Keçmişdə, 2015–2016-cı illərdə İqtisadiyyat, İnkişaf və Turizm Nazirliyində Turizm nazirinin müavini və 2016–2019-cu illərdə Turizm naziri olmuşdur. 2004–2007 və 2011–2019-cu illərdə Aleksis Tsiprasın birinci və ikinci kabinetlərində Yunanıstan Parlamentinin üzvü olmuşdur.

Bioqrafiyası
------------

2 noyabr 1962-ci ildə Afinada anadan olmuşdur.

Atası Alexandros Kunduras yunan ordusunda zabit olmuşdur. "Qara polkovniklər" iqtidara gəldikdən sonra, 13 dekabr 1967-ci ildə Kral II Konstantinin uğursuz əks çevrilişinə qatılır və bundan sonra ordudan kənarlaşdırıldı. Kral tərəfdarı olan siyasi təşkilatın təşkilatçılarından və liderlərindən biri olmuşdur.

### İdman karyerası

Gəncliyində idmanla məşğul olmuşdur. Hündürlüyə tullanmada və eyni zamanda 1978-ci ildə Atletizmdə Panhellenic Çempionatında 100 metrlik maneələrlə qaçışda Yunanıstan çempionu olmuşdur. Uzun illər atletizmdə hündürlüyə tullanma üzrə milli komandanın üzvü olmuşdur.

1984-cü ildə Afina Universitetinin Bədən Tərbiyəsi Fakültəsini bitirib və bakalavr dərəcəsi almışdır.

### Model karyerası

1984–1996-cı illərdə moda sənayesində beynəlxalq bir karyera qurur. 1990-cı ildə CNN tərəfindən dünyanın ilk on modelindən biri seçilir. Parisə köçür, Tokyo, New York və Milanda çalışır. Uzun illər fransız fotoqraf, moda dizayneri və bədii rəhbəri Serge Lutens və yapon kosmetik şirkəti Şiseido ilə əməkdaşlıq edir. 1990-cı illərdə modellər İman və Linda Evanqelista ilə yaxın münasibətdə olmuşdur. Bu modellərlə Elite agentliyində işləmişdir. 1997-ci ildə Yunanıstana dönmüşdür və 2003-cü ilə qədər qadın jurnallarının redaktoru olmuşdur. Şəxsi həyat 1986-cı ildə ispaniyalı futbolçu Mişel Pineda ilə tanış olur. Onlar 1987-ci ildə Vouliaqmenidəki Müqəddəs Qeorqi kilsəsində evlənir. Toyda "Espanyol" futbol komandası iştirak edirdi. Onlar 2,5 ildən sonra boşandı [2].

İkinci dəfə Panionios, Olimpiakos və Yunanistan milli komandasının oyunçusu basketbolçu Sarandis Papaxristopoulos ilə evləniri. Bu evlilikdən onlar iki oğlu dünyaya gəlir — Alexandros və Marios.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elena Kountoura" (ingilis). European Parlament. 2020-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-08.
2. ↑  *Έπη Τρίμη.* "Έλενα Κουντουρά: Η διεθνής καριέρα, ο άγνωστος γάμος, οι διάσημες φιλίες και οι φιλανθρωπίες και η πολιτική" (yunan). Enimerotiko.gr. 2020-12-08. 2021-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-08.
3. ↑  *Роксолана Черноба.* "Елена Кундура: "Жизнь прекрасна и коротка"". "Редкие земли". 2016-07-06. 2019-09-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-12-08.
**Çoxbölümlü biberşteyniya** (*lat.* Biebersteinia multifida) — bitkilər aləminin sabunağacıçiçəklilər dəstəsinin biberşteyniyakimilər fəsiləsinin biberşteyniya cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" – VU A2c+3 cd. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Xovlu, tükcüklü, gövdəvari vəzli, çoxillik bitkidir. Gövdəsi düzdür, mühkəmdir, vəzilidir, yuxarı hissədən budaqlanandır. Aşağıdan purpur rənglidir, 20-50 sm hündürlükdədir. Gövdə yarpaqları demək olar ki, oturaq, lansetvari və ya lansetvari-xətşəkillidir. Ləçəkləri çılpaq və ya tüklü-kirpikciklidir, uzunsov-pazvaridir, bütöv və ya dişlidir, sarı, 5–8 mm uzunluğundadır. Meyvələri 5 mm uzunluğunda, çılpaq və qırışlıdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi və meyvə verməsi aprel-may aylarına təsadüf edir. Quru, gilli, əhəngli və daşlı yamaclarda rast gəlinir.

Yayılması
---------

Naxçıvan düzənliyi və dağlıq hissəsidir.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Populyasiyanın zəif təkrarlanması, otarılma, tapdalanmadır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayıldığı sahəni qorumaq üçün müvafiq tədbirlərin görülməsi, növün müasir vəziyyətinin dəqiq öyrənilməsi, yeni yayılma sahələrinin aşkar edilməsi, introduksiya olunması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q10933126
* Wikispecies: Biebersteinia multifida
* EoL: 5017146
* EPPO: BITMU
* FoIO: BIEMUL
* GBIF: 3827264
* iNaturalist: 887330
* IPNI: 371939-1
* NCBI: 375290
* Plant List: kew-2675794
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:371939-1
* Tropicos: 13900819
* WoI: 858
* WFO: wfo-0000565169

 |
**Kitabşünaslıq** (ing. "Bibliology" və ya "Book Science") — kitablar və kitab işi barədə kompleks elm. Yazılı əsərlərin və nəşrlərin cəmiyyətdə yaradılması, yayılması və istifadə edilməsi proseslərini öyrənir..

XVI əsrdə fransız J. J. Pev tərəfindən istifadə edilmişdir. Bibliologiya termini altında kitablar haqqında düşünmək, onlar haqqında və ya onların məzmunu, tarixi haqqında inamla danışmaq başa düşülürdü. V. Q. Anastasyevic kitab nəzəriyyəsini biblioqrafiya kimi başa düşür, P. Otle biblioqrafiyanı kitab haqqında nəzəri biliklərin məcmusu hesab edir və onun tərkibinə biblioqrafiyanı da daxil edirdi. N. M. Lisovski və M. N. Kufaev isə onu kitabın fəlsəfəsi adlandırırdı. 1931-ci ildə A. Q. Fomin bibliologiya terminini kitabşünaslıq termini ilə əvəz etməyi təklif etdi.

Həmçinin bax
------------

* Biblioqrafiya
* Kitab

İstinadlar
----------

1. ↑  БСЭ. — 3-е изд. — М. 1973. — Т. 12. — С. 339.
2. 1 2  Azərbaycan Kitabxana Ensiklopediyası. Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, M. F. Axundzadə adına Milli Kitabxana. Bakı. 2015. s..
**Yarpaqlı sarıbaş** (*lat.* Kalidium foliatum) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinin sarıbaş (bitki) cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şərqi Qafqazda, Qərbi Monqolustanda, Altayda, Avropada, Orta Asiyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Nazik, birillik zoğları olan, alçaq, möhkəm çinli kolcuqdur. Yarpaqları xırda, xətvari, oraqvari əyilmiş, göyümtül, çılpaq, sulu, alt tərəfi qabarıq, ucu əyilmiş, oturaqdır. Sünbülləri uzunsov-silindrikdir. Meyvələrində çiçəkyanlığı qalxanvari, 4-5 bucaqlı, sarımtıl və ya qırmızı, kənarları yuxarıya burulmuş və mərkəzində kiçik qabarcıqlı qalxan əmələ gətirir. Toxumları şaquli, yumru, diametri təxminən 1 mm-dir.

Ekologiyası
-----------

Şoran torpaqlarda bitir. İstiyə, quraqlığa davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda və Naxçıvan MR-da dağətəyi zonalarda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Payızda və qışda dəvələr, qoyunlar və keçilər üçün yemdir. Potaş və sodanın alınması üçün materialdır. Nadir növdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Kalidium foliatum* | 
* Wikidata: Q15230807
* Wikispecies: Kalidium foliatum
* EPPO: KDIFO
* EUNIS: 167965
* FoC: 200006879
* GBIF: 3758398
* GRIN: 401983
* iNaturalist: 936820
* IPNI: 165911-1
* NCBI: 224146
* Plant List: kew-2334129
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:165911-1
* Tropicos: 7201230
* WFO: wfo-0000356462

 |
| *Salicornia foliata* | 
* Wikidata: Q38414778
* EUNIS: 167966
* GRIN: 401985
* IPNI: 166525-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:166525-1
* Tropicos: 7202748
* WFO: wfo-0000435640

 |
**Sarı şternbergiya** (*lat.* Sternbergia lutea (L.) Spreng.) — Nərgizçiçəyikimilər fəsiləsinə aiddir.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir – VU A2c+3c. Azərbaycanın **nadir** növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumru, böyük, 3-4 sm enində və 5 sm hündürlüyündədir. Tünd-qonur qınlarla əhatə olunmuşdur. Bitki 20(40) sm hündürlükdədir. Yarpaqları enli-xətvari, kənarları dişli, kələ-kötür, yaşıl, kütdür, payızda çiçəklərlə birlikdə əmələ gəlir. Çiçəkyanlığı parlaq-sarı rəngdədir. Borucuğu qısadır, 30-40 sm uzunluğunda, uzunsov – ellipsivari hissəciklərdən təşkil olunmuşdur. Erkəkcikləri büküklərdən 2 dəfə qısadır. Yumurtalıq uzunsov-yumurtavari, oturaqdır

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə, meyvə əmələgəlmə dövrü sentyabr – oktyabr aylarına təsadüf edir.Kserofitdir. Soğanaqla çoxalır. Aşağı dağ qurşağının quru yamaclarında bitir. **Zəhərlidir**. Dekorativ və dərman bitkisidir.

Yayılması
---------

Samur-Dəvəçi ovalığı (Xaçmaz, Samurçayın mənsəbi (çay ağzı), Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lerik rayonu, Ağsaqlar kəndinin ətrafı), Lənkəran ovalığı.

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyalarında növlərin sayı azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur. AMEA Nəbatət Bağında süni şəkildə becərilir.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Populyasiyanın növ sayının azlığı, dekorativ əhəmiyyətinə görə əhali tərəfindən həddindən artıq toplanması, mal-qara tərəfindən otarılma və tapdalanma. 

### Mühafizə tədbirləri

Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq, bərpasını təmin etmək və yeni yayılma yerlərin axtarmaq təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
2. ↑
3. 1 2 3  Флора Азербайджана, 1952
4. 1 2  Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989
5. 1 2  Ибадлы О.В. 2005
6. ↑  Мехтиева Н. П. 2007
7. ↑  Tərtibçilərin məlumatları.

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Sternbergia lutea* | 
* Wikidata: Q733273
* Wikispecies: Sternbergia lutea
* APDB: 156136
* APNI: 116977
* BOLD: 413150
* eFloraSA: Sternbergia\_lutea
* EoL: 1082456
* EPPO: STBLU
* EUNIS: 185463
* GBIF: 5326791
* GRIN: 35578
* iNaturalist: 371995
* IPNI: 60471738-2
* IRMNG: 10201648
* ISC: 117339
* ITIS: 507188
* MoBotPF: 275683
* NBN: NHMSYS0000464019
* NCBI: 54865
* PFI: 6980
* Plant List: kew-288111
* PLANTS: STLU4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:60471738-2
* Species+: 17074
* WCSP: 288111
* WoI: 1928
* WFO: wfo-0000740004

 |
| *Amaryllis lutea* | 
* Wikidata: Q21870167
* APDB: 185306
* GBIF: 5325702
* GRIN: 2836
* IPNI: 62904-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:62904-1
* Tropicos: 100146751

 |
**Müezza** (*ərəb.* *معزة*‎) Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.s) pişiyi olduğu nəql edilir. Hz. Məhəmməd Uhud səfərində, ordunun önünə balalarını emizdiren bir pişik çıxınca, pişiyin yanına bir gözətçi qoymuşdur. Böyük bir ordunu o pişiyin ətrafından keçirmişdir. Səfərdən dönərkən pişiyə sahiblənmiş və adını Müezza qoymuşdur.

Hz. Məhəmməd pişiyi Müezzanı o qədər çox sevərmiş ki, Müezza bir gün kölgəlikdə oturan Hz. Məhəmmədin paltarının ucunda yatıbmış. Hz. Məhəmməd, Müezzanı oyandırmaqdansa paltarının ucunu ehmalca kəsərək qalxmağa üstünlük vermişdir. Müəzzanın suyu içdikdən sonra qabda qalan su ilə dəstəmaz alacaqkən səhabə Kiram Əbu Nuaym (r.a) "Ya Rəsullah, o sudan pişik içdi" deyincə, Rəsulullah "Onlar ən təmiz ağıza sahibdirlər" buyurmuş və dəstəmaz almışdır.

Ağ-qara rəngli bir Həbəş pişiyi olan Müezza, ağzının içində, üst damağında ləkələrə sahibmiş. Tez-tez rast gəlinməyən, damağında ləkə olan pişiklərin Müezzanın soyundan gəldiyi deyilir. Müezza çox güman ki, küçə pişiyi idi və Məkkənin isti küçələrindən Hz. Məhəmməd sayəsində xilas olmuşdur. Müezzanın xatirinə pişiklər məscidə girə bilən tək heyvandır.

Xarici keçidlər
---------------

* Geyer, Georgie Anne (2004) []
* History of the Cat in Islam
* İslamda özəl bir heyvan: Pişik
* Сэм Столл "100 кошек, которые изменили цивилизацию"

İstinadlar
----------

1. ↑  Geyer, Georgie Anne (2004). When Cats Reigned Like Kings: On the Trail of the Sacred Cats. Andrews McMeel Publishing. p. 28. ISBN 0-7407-4697-9.
2. ↑  *Geyer, Georgie Anne.* When Cats Reigned Like Kings: On the Trail of the Sacred Cats. Andrews McMeel Publishing. 2004. ISBN 0-7407-4697-9.
3. ↑  *Stall, Sam.* 100 Cats Who Changed Civilization: History's Most Influential Felines. Quirk Books. 2007. ISBN 978-1-59474-163-0. 2020-06-12 tarixində arxivləşdirilib.
4. ↑  "Cats in Islamic Culture". 2009-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-28.
5. ↑  "Muttaqun OnLine - Cats: According to Quran and Sunnah". 2008-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-28.
6. ↑  "8. Кошка Муизза (хозяин - Пророк Мухаммед) // Список чего-то там\*2. Знаменитые питомцы. Част II". kanobu.ru. 2014-01-02. 2021-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-01-29.
**Yanlış döngə 4: qanlı başlanğıc** — 2011-ci ildə çəkilmiş qorxu, kriminal janrlı ABŞ filmi, "Yanlış döngə" film silsiləsinin davamı.

Məzmun
------

Gənclər soyuq və güclü qarlı bir havada gəzintiyə çıxırlar. Lakin gecə yollarını itirirlər. Birdən gözlərinə bir qaraltı dəyir və ora gedirlər. Bu bir vaxtlar qəribə görünüşlü və qeyri adi insanların saxlanıldığı xəstəxanadır. Soyuq havada gənclərin burada gecələmələrindən başqa bir yol yoxdur. Lakin bilmirlərki hələdə bəzi məxluqlar burdadı və onları böyük bir təhlükə gözləyir.

Səhər dostarından biri yoxa çıxır. Onu axtaranda isə burda tək olmadıqlarını anlayırlar. Bu məxluqlar isə onların ora gəldiyi motosikletlərini yararsız hala salaraq oradan qaçmaqlarını da əngəlləyiblər. Köhnə, yararsız və dəhşətli məxluqların yaşadığı xətəxanaya məhkum olan gənclər oradan qaçmağa çalışana qədər o məxluqlar onları bir-bir öldürəcək. Burdan kimin yada kimlərin sağ çıxacağı isə məlum deyil.



1. ↑  .
2. ↑  .
**Möhtəkirlik** — əhaliyə lazım olan məhsulların ucuz qiymətə alınıb saxlandıqdan sonra baha qiymətə satılması, eləcə də ərzaq məhsullarını satmayıb bazarda qıtlıq yaratmaq, sonra isə baha qiymətə satmaq.

İslamda möhtəkirlik
-------------------

İslam peyğəmbərindən nəql olunan hədislərdən aydın olur ki, möhtəkirliyi yalnız xəyanətkarlar və günahkarlar edə bilərlər: "Xəyanətkarlardan başqa heç kəs möhtəkirlik etməz.""Günahkardan başqa kimsə möhtəkirliyə əl atmaz."

Nəhcül-bəlağədə Əli ibn Əbu Talib Malik Əştəri Misirə vali təyin etdiyi fərmanında
Möhtəkirliyin qarşısının alınmasının zəruriliyi haqda qeyd olunur: "**Bütün bunlarla yanaşı bil ki, onların çoxu – tacirlər və sənətkarlar – alverdə həddindən artıq amansızdırlar və xoşagəlməz xəsislikləri var. Onlar daha çox xeyir götürmək məqsədilə möhtəkirlik edər və onlara öz istədikləri kimi baha qiymət qoyarlar. Bu da xalq kütləsi üçün zərərli, rəhbərlər üçünsə eyb və rüsvayçılıqdır. Buna görə, möhtəkirliyin qarşısını al, çünki Allahın Rəsulu (s) onu qadağan etmişdir.**"

Əli ibn Əbu Talib həmçinin qeyd edir ki, "Xalqa ziyan gətirən və qiymətləri qaldıran hər hansı möhtəkirlikdə xeyir-bərəkət yoxdur.", "xəsis möhtəkir eləsi üçün (varisə) yığır ki, ona təşəkkür etməyəcək və eləsinə (axirətdə Allaha tərəf) doğru gedir ki, onun üzrünü qəbul etməyəcək."

İstinadlar
----------

1. ↑  Kənzul-Ummal, hədis 9738
2. ↑  Kənzul-Ummal, hədis 9723
3. ↑  Nəhcül-Baləğə, məktub 53
4. ↑  Müstədrəkul-Vəsail, c.103, səh.274, hədis 15337
5. ↑  Ğurərul-Hikəm, hədis 1842
**Zeynəb bint Hüzeymə** (*ərəb.* **زينب بنت خزيمة**‎; 595, Məkkə – 625, Mədinə) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, möminlərin anası.

Bioqrafiyası
------------

Zeynəb bint Hüzeymə Bəni-Amir ibn Sasa qəbiləsinin Hilaloğulları qolundandır. O, İslamdan əvvəl və sonra yoxsullara kömək etdiyi üçün "Ümmül-məsakin" (kimsəsizlərin anası) adı ilə çağırıldı.

Atası Hüzeymə ibn Haris, anası Hind bint Avfdır. Hindin 9 qızının hamısı müsəlman olmuşdur. Rəsulullah onları "mömin bacılar" adlandırırdı. Hind qızlarından ikisini – Zeynəb və Meymunəni Rəsulullaha ərə vermişdir. 
Onun ilk əri Tufeyl ibn Haris olmuşdur. Zeynəb Tufeyldən boşandıqdan sonra onun qardaşı Übeydə ibn Harislə evlənir [3].Bədr döyüşündə həlak olan

624-cü ildə Əmir ibn Sasa qəbiləsi Məhəmməd peyğəmbərin nümayəndələrini öldürür, buna görə də bu qəbilənin müsəlmanlarla münasibətləri kəskin şəkildə pisləşir. Qan tökülməsinin qarşısını almaq üçün Məhəmməd peyğəmbər də bu qəbilənin nümayəndəsi olan Zeynəblə evlənməyə qərar verir. Onların evliliyi 625-ci ildə baş tutur. Toydan bir neçə ay sonra Zeynəb dünyasını dəyişir. O, fəzilətli və mömin bir qadın olur, çox vaxt namaz qılar və bol-bol sədəqə verərdi.
Ailə qurarkən Zeynəbin 30 yaşı olmuşdur. Övladı olmamış və peyğəmbərdən hədis nəql etməmişdir. Həzrət Xədicədən sonra Məhəmmədin ikinci vəfat edən zövcəsidir. Cənazə namazını Rəsulullah özü qıldırmış və Bəqi qəbiristanlığında dəfn etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Zaynab bint Khuzayma // WikiTree (ing.). 2005.
2. 1 2 3  *Али-заде А.* Зайнаб бинт Хузайма (rus.). // *Исламский энциклопедический словарь* Москва: Ансар, 2007. ISBN 978-5-98443-025-8
3. 1 2 3  *Türkiye Diyanet Vakfı* ZAYNEB bint HUZEYME // Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (türk.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.

Həmçinin bax
------------

* Prof.Dr. Mehmet Sysaldı, Peygamber Efendimizin Evliliklerinin Sebep ve Hikmetleri
**Bəxtəvər** qısametrajlı bədii filmi rejissor Ömür Nağıyev tərəfindən 1990-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. "Debüt" studiyasında istehsal edilmişdir. Bu, çox gözəl səsi olan uğursuz adamın taleyi haqqında niskilli film-hekayətdir. Əsas rolları Kamil Məhərrəmov və Mehriban Xanlarova ifa edirlər.

Məzmun
------

Bu, çox gözəl səsi olan uğursuz adamın taleyi haqqında niskilli film-hekayətdir.

Film haqqında
-------------

Film yazıçı Yuri Kazakovun "Ləhlülülü" (Trallivalli) hekayəsinin motivləri əsasında çəkilmişdir.

Rollarda
--------

Kamil Məhərrəmov — Gündüz
Mehriban Xanlarova — Dilşad
Səhiyəddin Həsənov — Kök
Xanlar Muradov — Uzun
Xəyyam Aslan (Xəyyam Aslanov kimi) — Cavan
Arif Kərimov — sürücü
Filmi səsləndirənlər:
Eldəniz Rəsulov — Gündüz (Kamil Məhərrəmov)(titrlərdə yoxdur)
Nəcibə Hüseynova — Dilşad (Mehriban Xanlarova)(titrlərdə yoxdur)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 1 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 151

Mənbə
-----

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 319; 367.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
* Filmin musiqiləri (video)
* Filmin musiqiləri (audio)
**Vyetnam Dövlət Bankı** (vyet. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) — Vyetnam Sosialist Respublikasının mərkəzi bankı, hökumət yanında dövlət orqanı. Bu, Vyetnam bank sisteminin dövlət tənzimlənməsini həyata keçirir.

Tarixi
------

Bank 1951-ci ilin may ayında Vyetnam Demokratik Respublikasın Dövlət Bankı kimi yaradılmışdır. İstehsal krediti idarəsi və xəzinədarlıq idarəsi əsasında Mərkəzi Bank yaradılmışdır. 1976-cı ildə Şimali və Cənubi Vyetnam birləşdirildikdən sonra Dövlət Bankı Cənubi Vyetnam Respublikasının Milli Bankı ilə birləşdirilmişdir. Sonra ona nazirlik hüququ verilmişdir.

Bank aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirirdi: pul emissiyası və pul dövriyyəsinin tənzimlənməsi, iqtisadiyyatın bütün sahələrinə qısamüddətli kreditlərin verilməsi, kənd təsərrüfatı və digər kooperativlərin uzunmüddətli kreditləşdirilməsi, dövlət büdcəsinin kassa icrası, iqtisadiyyat, xarici valyuta və qiymətli metallarla əməliyyatlar, beynəlxalq hesablaşmalar, əmanət kassalarının və kənd kredit kooperativlərinin idarə edilməsi.

Müəyyən bir dövrdə uzunmüddətli kreditlərin böyük əksəriyyəti kənd təsərrüfatına, əsasən, cari heyvanların, kənd təsərrüfatı alətlərinin və gübrələrin alınması üçün verilirdi. Balıqçılıq və duzçıxarma kooperativlərinə, anbar və dükanların tikintisi üçün marketinq və təchizat kooperativlərinə, nəqliyyat vasitələrinin əsaslı təmiri və avadanlıqların alınması üçün nəqliyyat kooperativlərinə də uzunmüddətli kreditlər verilirdi.

Vyetnam Dövlət Bankı 1988-ci ilə qədər mərkəzi və kommersiya bankının funksiyalarını birləşdirmişdir. 1988-ci ildə Vyetnam maliyyə sistemində islahatlara başlamışdır. 4 dövlət kommersiya bankı (o cümlədən Vietinbank) yaradılmış, onlara iqtisadiyyatın sahələrinin kreditləşdirilməsi funksiyaları verilmişdir. Həmin andan etibarən Dövlət Bankı yalnız mərkəzi bank funksiyalarını yerinə yetirməyə başlamışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Государственный банк Демократической Республики Вьетнам // Финансово-кредитный словарь. I. М.: Госфиниздат. Гл. ред. В. П. Дьяченко. 1961. 313.
2. ↑  Государственный банк Социалистической Республики Вьетнам // Финансово-кредитный словарь. I. М.: Финансы и статистика. Гл. ред. В. Ф. Гарбузов. 1984. 305.
3. ↑  "Viet Nam Financial Sector Review" (PDF) (ingilis). World Bank. 1995-03-01. S. 8. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-08-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Vyetnam Dövlət Bankının rəsmi saytı
**Mansi dili** (köhnə adı **voqul dili** Vagil (Voqulka) — mansi dilində Vool) çayının adından götürülüb) — mansi xalqının dili. Mansilər fin-uqor dilləri ailəsinin uqor yarımailəsinin ob-uqor qrupuna aiddir. Təxmini hesablamara görə mansi dilini ana dili kimi 37,1 % təşkil edir. Rus dilini doğma dil kimi 62 %, 1 %-dən azı sibir-tatar dili, komi, xantı və nenes dillərini qəbul edir. Tədqiqatlara görə mansı dili ural dillərindən ən çox macar dilinə yaxınır. Oxşarlıq leksikda, qramatikada və fonetikada özünü göstərir.

Dialektlər
----------

4 dialekt qrupu var:

* Şimal (пSosva, Lyapin və Yuxarı Lozva çayları sahillərində)
* Qərb (orta və aşağı Lozva, Pelm)
* Şərq (Konda üzrə)
* Cənub (Tavda üzrə).

Ərazi böyülüyünə görə dialektlər arasında fərq çox güclüdür. Sosvin və kondin dialketlər arasında fərq isə həddən artıq böyükdür. Ədəbi mansı dilinin əsası kimi sosvin dialketi götürülüb.

Mənbə
-----

* Mansi dilində nəşrlərin elektron kolleksiyası
* Центр изучения хантыйского языка. Бюджетное учреждение Ханты-Мансийского автономного округа — Югры "Обско-угорский институт прикладных исследований и разработок"

1. ↑  А. Н. Баландин "Самоучитель мансийского языка", 1960 г. стр. 5
***Batmış şəhərin axtarışında*** filmi rejissor Nicat Bəkirzadə tərəfindən 1987-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə vaxtilə Xəzər sahilində yerləşmiş Səbayıl yaşayış məskənindən söhbət açılır.

Məzmun
------

Filmdə vaxtilə Xəzər sahilində yerləşmiş Səbayıl yaşayış məskənindən söhbət açılır. Bakı arxeoloqları 1968-ci ildən onun yerində-Bəndəvan burnunun ətrafında tədqiqat aparırlar. Onlar hər il tarix-diyarşünaslıq muzeylərimizin ekspozisiyasını zənginləşdirən maddi mədəniyyət nümunələri aşkara çıxarırlar.

Elmi-kütləvi filmdə suyun altında çəkilmiş çoxlu kinokadr vardır.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Emil Salmanov, Sara Nəzirova  

Rejissor: Nicat Bəkirzadə  

Operator: Yuri Varnovski

İstinadlar
----------

1. 1 2  Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu — 2 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 256

Mənbə
-----

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 332.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

1987-ci ilin Azərbaycan filmləri  

1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Kopetdağ silsiləsi
**Kopetdağ** *(türk-dağlıq; farsça کپه‌داغ‎; türkm. Köpetdag)* — İranda və Türkmənistanda iri dağ sistemi, Türkmən-Xorasan dağlarının bir hissəsi. Uzunluğu təxminən 650 km hündürlüyü 3117 metrə yaxın. Paralel silsilələr və yaylalar uzununa və eninə Ətrak və Sumbar çayları ilə kəsişir. Yüksək seysmiklik 1948-ci ildə Aşqabad zəlzələsi vaxtı özünü büruzə verib. Yamacları yarımsəhra bitki örtüklüdür. SSRİ dövründə Kopetdağ silsilə ərazisində Kopetdağ qoruğu yaradılıb.

Geomorfologiyası
----------------

Diqqətlə baxanda Kopetdağ Qafqaz sıra dağlarının Xəzərin şərq sahilindəki davamı kimi görünür.

Gidroqrafiyası
--------------

İran ərazisində, Kopetdağın şimal-şərq silsilələrində, 1000-3000 yüksəklikdə, şimala, Aşxabadla Seraxs arasında, Türkmənistan ərazisinə enən təxminən ona yaxın dağ çayının qaynağı yerləşir.Bu çaylar qismən İranda qismən Türkmənistanda suvarma üçün istifadə edilir. Onlar sürətlidir, suları təmiz bulaq suyudur. Yağmur vaxtı səviyələri xeyli artır və onlar selə çevrilir.

Bitki örtüyü
------------

Dağ çölləri Türkmən - Xorasan dağlarında ən hündür və düz ərazilərdir, hündür yaylalar tünd və tünd-şabalıdı torpaqlı (tünd boz torpaqlar) mülayim enişlər. Onlar bir neçə qurşaqla yerləşirlər. Yuxarı qurşağın bitki örtüyü əsasən, yaxşı inkişaf etmiş cayır qabarçıqlı çayır-lələk otu qruplaşmaları(Festuca sulcata), lələk otu və müxtəlif efemer otları.

Orta qurşağın bitki örtüyü yarıçöl səciyə daşıyır. Adətən bu qurşağın bitkiləri qumlu torpaqlarda ayrıqotu (Agropyrum trichophorum) və daşlı torpaqlarda qabarcığlı (andropogon). Konqurbaş və soğanaqlı bluegrass, ayravık ( Dáctylis).

Ardıc cəngəllikləri İranın şimalının dağlıq hissəsinin əsas bitkilərindəndir. Ona bütün Əlburz, Aladağ, Bızğa, Türkmən-Xorasan dağları və İran Azərbaycanının qayalı yamacları böyu rast gəlmək olar. Xüsusi ilə Türkmən-Xorasan və Əlburzun şərq yamaclarında çoxdur. Arcidin arealı bəzi yerlərdə yanacaq kimi istifadə olunduğundan məhv olub.

Faunası
-------

Əvvəllər ərazidə gepard, bəbir, çaqqal, zolağlı kaftar, bal porsuğu var idi.

Mənbə
-----

* M.P.Petrov. İran. Moskva, 1955.