recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buta Azərbaycan FK** — Buta Azərbaycan-Koreya Tələbə Təşkilatının futbol komandası.

Buta Azərbaycan-Koreya Tələbə Təşkilatı Cənubi Koreyada digər ölkə nümayəndələrinin futbol komandasının olmasını, eyni zamanda bunun yerli və xarici tələbə təşkilatları, digər ictimai qurumlarla əməkdaşlığımıza müsbət təsiri olacağını və ən əsası Koreyada yaşayan müxtəlif ölkə nümayəndələrinin futbol komandaları arasında mütəmadi olaraq hər il sentyabr və mart aylarında başlayan çempionatda Azərbaycanı təmsil etmək məqsədi ilə azərbaycanlı tələbələrdən ibarət Buta Azərbaycan futbol komandasını 2010-cu ildə yaratmışdır.

Bu təşəbbüs Azərbaycanın Cənubi Koreya səfirliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və Səfirlik zəruri olan bütün maddi-mənəvi dəstəyini əsirgərməmişdir.

Buta Azərbaycan futbol komandasının üzərində loqosu və Azərbaycan bayrağı olan futbol formaları hazırlanmış, Koreyada yaşayan müxtəlif ölkə nümayəndələrinin futbol komandaları arasında keçirilən çempionatda iştirak etmək üçün qeydiyyatdan keçmişdir.

Mənbə
-----

* BUTA Azərbaycan Futbol Komandası turnirdə ölkəmizi təmsil edəcək[*ölü keçid*]  (az.)
**Pyeter Yakobson** (1854-1899) — eston şair, tərcüməçi. Mirzə Şəfi Vazehin şeirlərini eston dilinə tərcümə edən ilk şəxs.

Pyeter Yakobson Mirzə Şəfi Vazehin poeziyasına xüsusi həvəs göstərmişdir. O, Mirzə Şəfi Vazehin beş şeirini eston dilinə tərcümə edərək, onları 1885-ci ildə çapdan buraxdığı "Şeirlər" kitabına daxil etmişdir. Həmin şeirləri eston şairi Fridrix Bodenştedtin 1875-ci ildə alman dilində çap etdirdiyi "Mirzə Şəfinin nəğmələri"... kitabından götürərək tərcümə etmişdir. P. Yakobsen bu şeirləri eston dilinə tərcümə edərkən sərbəstlik göstərmiş, bəzən hətta şeirlərin ahəngini və formasını dəyişərək onları eston xalq mahnıları ruhunda səsləndirməyə cəhd göstərmişdir.

Mənbə
-----

* **Vaqif Arzumanlı**, *"Ürəklər qovuşanda"*, Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 13  (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  **Vaqif Arzumanlı**, *"Ürəklər qovuşanda"*, Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 13  (az.)
2. ↑  **Jakobson**, *Luuletused*, Teine anne, Rakwers, 1885  (est.)
3. ↑  *Aus dem Nachlasse Mirza Schaffys Neues Liederburch mit Prolog und coolautern dem Nachtrag von Frindrich Bodenstedt*, Blrieu, 1875  (alm.)
4. ↑  **Vaqif Arzumanlı**, *"Ürəklər qovuşanda"*, Bakı, "Yazıçı", 1990, səh. 14  (az.)
**Venediger** (*alm.* Venedigergruppe‎) - Avstriyada dağ silsiləsi. Silsilə Mərkəzi - Şərqi Alplarda yerləşir və Granatspitze, Glockner, Goldberg və Ankogel silsilələri ilə birlikdə Yüksək Tauern silsiləsini yaradır. Dağ silsiləsinin ən yüksək zirvəsi Qrosvenediger dağıdır (3666 m). Silsilənin əsas hissəsi *Yüksək Tauern Milli Parkının* ərazisidir. Silsilənin İtaliya ərazisində Rieserferner-Ahrn Milli Parkı yaradılıb.

Coğrafiyası
-----------

Venediger silsiləsi Avstriyanın Zalsburq federal torpaqlarında yerləşir. Kiçik bir hissəsi isə İtaliyanın avtonom Cənubi Tirol əyalətinə aiddir. Əsas hissə Avstriyayanın Şərqi Tirol əyalətinə məxsusdur. Venediger silsiləsi Yüksək Tauern silsiləsinin qərb hissəsini təşkil edir. Felber Tauern yolu silsilənin şərq tərəfindəki Salzburg və Şərqi Tirol arasında olan qrabendən keçir. Venediger - Yüksək Taurenin ən çox buzlaq olan hissəsidir.

Dağ maqmatik mənşəlidir. Hertsin dağ əmələgəlməsi dövründə yaranmağa başlamışdır. Yaranmış olan Hertsin mənşəli qranitlər yalnız Qrosvenedigerdə və Almaniyada yerləşən Şvarsvaldedə aşkar olunmamışdır. Qranitoidlərdən Alp dağlarının formalaşması vaxtı intensiv deformasiya səbəbindən qneyslər formalaşmışdır. Onların yaşı 310 — 340 milyon il təşkil edir.

Adın mənşəyi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Əfsanələrə görə yerli çobanlar ilk dəfə olaraq dağda böyük Venediger buzlağını görmüş və onu Venesiya şəhərinin dənizdən görünən mənzərisi hesab etmiş.

Venediger silsiləsi Alp dağlarının digər bölgələri ilə olan sərhəddi belədir: şimaldan **Kitzbuhel,** şərqdən **Granatspitze,** cənubdan **Villgraten,** qərbdən **Zillertal Aplları** və cənub-qərbdən **Rieserferner** silsilələri ilə həmsərhəddir.

Venediger silsiləsində turizm geniş inkişaf edib. Dağlıq ərazilərdə kiçik əhəmiyyətli daxmalardan tutmuş orta səviyyəli otellər fəaliyyət göstərir. Müxtəlif hündürlüklərdə onnlarca kiçik alpinist daxmaları mövcuddur.

İstinadlar
----------

  


1. 1 2  ÖK50 www.austrianmap.at Arxivləşdirilib 2008-08-26 at the Wayback Machine
2. ↑  *Ralf Schuster, Kurt Stüwe.* Die Geologie der Alpen im Zeitraffer. In: Naturwissenschaftlicher Verein für Steiermark (Hrsg.): Mitteilungen des naturwissenschaftlichen Vereins für Steiermark. — Band 140. — Graz, 2010. — S. 5—21.
**Azər Abdulla oğlu Mustafazadə** (27 mart 1939, Bakı – 31 yanvar 2023) — Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı direktoru; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü.

Həyatı
------

Azər Mustafazadə 1939-cu il martın 27-də Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Orta məktəbi doğma Bakıda bitirdikdən sonra həmin il Moskvada M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur və 1964-cü ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirir. Həmin ildən də əmək fəaliyyətinə başlayan A. Mustafazadə bir neçə il "Literaturnıy Azerbaydjan" jurnalında şöbə müdiri və məsul katib vəzifəsində işləyir. 1968–1971-ci illərdə isə SSRİ Yazıçılar İttifaqının orqanı olan nüfuzlu "Literaturnaya qazeta"nın Azərbaycan üzrə xüsusi müxbiri təyin edilir. O, bu vəzifəsindən istifadə edərək işlədiyi müddətdə Azərbaycan ədəbiyyatı, mədəniyyəti və incəsənəti haqqında dəfələrlə dəyərli yazılar yazaraq qəzetin səhifələrində çıxış edir, Azərbaycanın ziyalılarını SSRİ oxucusuna tanıtdırırdı.

Azər Mustafazadə 1972-ci ildən 1983-cü ilə qədər Moskvada SSRİ Yazıçılar İttifaqında Azərbaycan Ədəbiyyatı üzrə Şuranın məsul katibi vəzifəsinə irəli çəkilir. Bu vəzifəni şərəflə yerinə yetirən azərbaycanlı ziyalı ədəbi-bədii və tərcüməçilik fəaliyyətindən də qalmır, canla-başla Azərbaycanın ədəbiyyatının təbliğinə xidmət edir. Moskvada çalışdığı illərdə o, Mirzə İbrahimovun, Süleyman Rəhimovun, Fərman Kərimzadənin, Sabir Əhmədovun, Kamal Abdullanın və başqalarının əsərlərini rus dilinə çevirərək Moskvanın nüfuzlu nəşriyyatlarında çap etdirir. Bundan başqa, paytaxtda mühüm ədəbi-bədii tədbirlərin təşkil edilməsində və keçirilməsində xüsusi fəallıq göstərir.

Azərbaycan mədəniyyətini, ədəbiyyatını və incəsənətini hər zaman yüksək dəyərləndirən Azərbaycanın böyük oğlu Heydər Əliyev həmin illərdə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi idi. A. Mustafazadənin Moskvadakı fəaliyyəti Heydər Əliyevin diqqətindən yayınmamış, ona dəfələrlə rəsmi təşəkkür etmişdir.

Azər müəllimin Moskvadakı fəaliyyəti getdikcə genişlənir, tez-tez mühüm vəzifələrə irəli çəkilirdi, lakin 1983-cü ildə Vətənə – Azərbaycana dəvət olunur. Əvvəlcə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyat, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti işləri Komitəsində sədr müavini təyin edilir və bundan başqa müxtəlif partiya vəzifələrinə irəli çəkilir.

1990-cı ildə isə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı "Azərnəşr"ə direktor təyin edilir. Azər müəllim 20 ilə yaxındır ki, bu vəzifədə çalışır, Azərbaycanda kitabçılığın inkişafına xidmət edir.

10 aprel 2014-cü ildə Azərbaycanda nəşriyyat işi sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Mənbə
-----

*

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  *"Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqında"* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 iyun 2009-cu il tarixli, 345 nömrəli **Sərəncamı** Arxivləşdirilib 2022-04-19 at the Wayback Machine  (az.)
3. ↑  "A.A.Mustafazadənin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-10-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-04-10.
**Akif Səməd** (22 iyul 1959, Qazax rayonu – 6 iyul 2004, Bakı) — Azərbaycanlı şair, jurnalist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1997).

Həyatı
------

Məmmədov Akif Səməd oğlu 1959-cu il iyulun 22-də Qazax rayonunun Aslanbəyli kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır (1976-1982). 

2004-cü il iyulun 6-da Bakıda vəfat etmiş, doğma Aslanbəyli kəndində torpağa tapşırılmışdır.

Yaradıcılığı
------------

"Gənc müəllim" qəzeti və "Mərhəmət" jurnalı redaksiyalarında işləmiş, Azərbaycan Dövlət Teleradio Şirkətində redaktor vəzifəsində çalışmışdır. Tələbəlik illərindən bədii yaradıcılıqla ciddi məşğul olmuşdur. Şeirləri dövri mətbuatda dərc edilmişdi. "Qiblə yelləri" (1992), "Uzaqlardan gəlirik" (1994), "Adəmdən" (1995), "Özümə yol" (1996) kitabları nəşr olunmuşdur. 

### Əsərləri

1. "Qiblə yelləri" (1992),
2. "Uzaqlardan gəlirik" (1994),
3. "Adəmdən" (1995),
4. "Ömrü özünə yaşasan" (1996)
5. "Özümə yol" (2004)

Mənbə
-----

* XX əsr Azərbaycan yazıçıları,Ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı, 2011.
Portuqaliyanın 23 yaşadək futbolçulardan ibarət milli komandası (Portuqaliyanın Olimpiya futbol komandası kimi də tanınır) Olimpiya Oyunlarında (son mərhələ və seçmə mərhələlər), eləcə də 23 yaşadək futbolçulardan ibarət turnirlərdə beynəlxalq futbol yarışlarında Portuqaliyanı təmsil edir. Seçim yaşı 23-dən aşağı olan oyunçularla məhdudlaşır, yaşdan yuxarı üç oyunçu istisna olmaqla. Komandaya Portuqaliya Futbol Federasiyası (FPF) nəzarət edir.

Portuqaliyanın üç iştirakda ən yüksək yeri 1996-cı ildə dördüncü yer idi. Bu komanda həm də hazırda ləğv edilmiş 23 yaşadək futbolçulardan ibarət Avropa çempionatında mübarizə aparırdı. Portuqaliya ilk dəfə Olimpiya Futbol Turnirində iştirak edərkən, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin qaydaları buna icazə verdiyi üçün əsas komanda oyunçularını meydana çıxardı və 1980-ci illərdə komanda yarı peşəkar oyunçulardan ibarət idi. Komanda hazırda mövqeyinə görə 21 yaşadək futbolçular arasında UEFA Çempionatına vəsiqə qazanır.

İstinadlar
----------
**Xınalıq kurqanları** — Xınalıq Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğunun Xınalıq kəndinə aid ərazisində aşkarlanmış kurqanlar.

Tarixi
------

Xınalıq kurqanları 2011-ci ilin iyul ayında Xınalıq Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğunun Xınalıq kəndinə aid ərazisində aşkarlanmışdır. Burada aşkarlanan iri kurqanların sayı 5 ədəddir. Bu iri kurqanların e.ə. III-II minilliklərə aid olması ehtimal edilir. Bu məqsədlə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və etnoqrafiya institutunun əməkdaşı Qəhrəman Ağayev və institutun digər əməkdaşları Xınalıq kəndinə ezam olunub və əraziyə baxış keçiriblər. *"Kurqanların qədim Tunc dövrünə, e.ə. III-II minilliklərə aid olması ehtimal edilir. Kurqanlardan birini sel suları yuduğundan onun üst hissəsi dağılıb"* deyə Qəhrəman Ağayev bildirmişdir. Onun sözlərinə görə, kurqanların tədqiqindən sonra Xınalıq kəndilə bağlı bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilə bilər. Arxeoloq kurqanlar tapılan ərazidə tezliklə arxeoloji qazıntıların aparılacağını bildirib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qubada Tunc dövrünə aid 5 kurqan tapılıb. **anspress.com** Arxivləşdirilib 2011-07-11 at the Wayback Machine  (az.)

Mənbə
-----

* Qubanın Xınalıq kəndində Tunc dövrünə aid kurqanlar tapılıb. **medeniyyet.az** Arxivləşdirilib 2011-07-20 at the Wayback Machine  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Qubada Tunc dövrünə aid 5 kurqan tapılıb  (az.)

| ⛭**Xınalıq** |
| --- |
| Xınalıq kəndi  • Xınalıqlılar  • Xınalıq dili  • Xınalıq xalçaları  • Xınalıq mətbəxi  • Xınalıq pendiri  • Əbu Müslim məscidi  • Xınalıq Dövlət tarix-memarlıq və etnoqrafiya qoruğu  • Xınalıq tarix-etnoqrafiya muzeyi  • "Xınalıq" qəzeti  • Xınalıq mahalı  • Qırx Abdal piri  • Xınalıq dağı  • Alxas bulağı  • Xınalıq kurqanları |
**Nemət Əhəd oğlu Pənahlı** — siyasətçi, Azərbaycan Milli Dövlətçilik Partiyasının sədri, Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının simalarından biri.

Həyatı
------

Nemət Pənahlı 1962-ci ildə Naxçıvan MSSR-də anadan olub.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

O, Meydan hərəkatında və ardınca Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatında iştirak edib. 1993–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Aparatında çalışıb.

1995-ci il parlament seçkilərində Nemət Pənahlı sədri olduğu Azərbaycan Milli Dövlətçilik Partiyasının poporsional seçki üzrə vahid namizədlər siyahısında 1-ci sırada olmuşdur. AMDP proporsional seçkilərdə ümumi səslərin 1.20%-ni toplayaraq 8%-lik səs həddini keçə bilməmiş, Nemət Pənahlı isə deputat seçilə bilməmişdir.

Bir müddət fəal siyasətdən uzaqlaşan Nemət Pənahlı 2010-cu il noyabrında 7-də keçirilən parlament seçkisində 15 saylı Yasamal birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizədliyini irəli sürmüş, lakin seçkiyə bir həftə qalmış namizədliyini geri götürmüşdür.

Azərbaycan Milli Dövlətçilik Partiyasının sədri olmuşdur.

Həbsi
-----

2011-ci ilin yanvar ayında silahdan və ya silah qismində istifadə edilən əşyaları tətbiq etməklə xuliqanlıqda müqəssir bilinərək, 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş, 17 mart 2016-cı il tarixində prezident İlham Əliyevin imzaladığı əfv sərəncamı ilə əfv edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nemət Pənahlının anası vəfat etdi. **gunxeber.com** saytı". 2016-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-28.
2. ↑  *modern.az.* ""Bir səsvermə, üç bülleten": Azərbaycanın 29 il əvvəlki tarixi seçimi - FOTO". modern.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-01-05.
3. ↑  Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) *Elections in Asia: A data handbook, Volume I*, p357 ISBN 0-19-924958-X
4. ↑  AXTARIŞ ZAMANI NEMƏT PƏNAHLININ EVİNDƏN VİDEOKASETLƏR, DİSKLƏR, QƏZETLƏR GÖTÜRÜLÜB[*ölü keçid*]
5. ↑  "Prezidentin əfv etdiyi TANINMIŞLAR - ADLAR". lent.az. İstifadə tarixi: 17 mart 2016.[*ölü keçid*]
**Əliyev Hüseyn Balaəli oğlu** – "Lenin ordeni" ilə təltif edilib (ölümündən sonra)

Həyatı
------

Əliyev Hüseyn Balaəli oğlu 25 noyabr 1918-ci ildə Bakı şəhərinin Pirşağı qəsəbəsində doğulmuşdur. Bakı şəhəri, Dəyirman küçəsi, 8 nömrəli evdəki 39 nömrəli ibtidai məktəbdə oxumuşdur. Sonra"Qırmızı dəmirçi" fabrik-zavod məktəbində (FZM) təhsil almışdır. Sonra Bakı təyyarə klubunda uçuşun ilk elementlərinə yiyələnmışdir.

1940-cı ildə Yeysk HDT-çilik məktəbini bitirmişdir.

BVM başlayanda Baltik Donanmasının HHQ-ndə Tallində, sonra isə Leninqradda xidmət etmişdir.

Leytenant Hüseyn Əliyev qırıcı təyyarəçi idi. 49 döyüş uçuşu keçirmişdir.

18 iyul 1941-ci ildə düşmənin 3"Yunkers-88" təyyarəsi ilə döyüşə girmiş ölümcül yaralanmışdır. Kabinədə partlayan düşmən mərmisindən onun bədəni 30-qədər qəlpə yarası almışdır. Buna baxmayaraq təyyarələrdən 2-sini vurmuşdur. Öz təyyarəsini salamat yerə endirmiş, təyyarənin kabinəsində partlayan mərmidən aldığı çoxlu yaralardan həlak olmuşdur.

Ölümündən sonra "Lenin ordeni" ilə təltif edilib.

N.K.Çukovskinin "Baltik səması" romanında, V.Ketlinskayanın "İradə" hekayəsində onun qəhrəmanlığından bəhs edilmiş, Məmməd Rahimin "Leninqrad göylərində" poeması ona həsr olunmuşdur.

"Azərbaycan film" kino studiyası onun haqqında Hünər əbədidir (film, 1967) adlı film çəkmişdir.Pirşağı qəsəbəsində büstü qoyulmuşdur.

Adına küçə var.

Haqqında
--------

* N.K.Çukovski, "Baltik səması" romanı.
* V.Ketlinskaya, "İradə" hekayəsi.
* Məmməd Rahim, "Leninqrad göylərində" poeması.

Filmoqrafiya
------------

1. Hünər əbədidir (film, 1967)
2. Qafqaz qartalının uçuşu

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 170-179.
2. ↑  Yeganə. "Qafqaz qartalının uçuşu" sənədli filminin çəkilişi başa çatıb: [Azərbaycanlı təyyarəçi Hüseynbala Əliyevdən bəhs edən filmin rejuissoru Tahir Əliyevdir] //Mədəniyyət.- 2010.- 16 iyul.- S. 3.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı, 3-cü cild, Bakı, 2003. səh.747.
* Dilşad Xaqaniqızı "Pirşağı dünyası" "Borçalı"Bakı-2005

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycanlı "qartal"ın son uçuşu  (az.)
**Xanlar Əliş oğlu Məmmədov** (27 fevral 1940, Mişni, Laçın rayonu – 1 dekabr 2002, Bakı) — Azərbaycan Kommunist Partiyasının Laçın Rayon Komitəsinin 1-ci katibi, Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Azərbaycan Respublikasının Xalq Deputatı, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Üzvü.

Həyatı
------

Xanlar Əliş oğlu Məmmədov 27 fevral 1940-cı il tarixdə Laçın rayonunun Mişni kəndində Səhəngdolan məhəlləsində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir. 1963-cü ildə Alxaslı kənd məktəbində müəllim işləmişdir.

2002-ci il dekabr ayının 1-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

1966-ci ildə "Laçın" qəzetində şöbə müdiri, 1967-ci ildə Azərbaycan LKGİ Laçın rayon komitəsinin 2-ci katibi, 1968-ci ildə Azərbaycan LKGİ-nin Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi, 1972-ci ildə Bakı Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi, 1972-ci ildə Azərbaycan KP Laçın rayon komitəsinin təlimatçısı, 1975-ci ildə Azərbaycan KP Laçın RK-nın katibi, 1979-cu ildə Azərbaycan KP-nın Laçın RK-nın 2-ci katibi, 1985-ci ildə XI çağırış Laçın rayon Xalq Deputatları Sovetinin 1-ci sessiyasında Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri, 1986-cı ildə Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi seçilmişdir.

1990-cı illərin əvvəlində Laçın rayonu icra hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuş və 29 may 1992-ci il tarixə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.

26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.

Mənbə
-----

* "Laçın" qəzeti, 16.03.2007-ci il, səhifə 3.

İstinadlar
----------

1. ↑  "A. S. Məmmədovun Laçın rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi və X. Ə. Məmmədovun həmin vəzifədən azad edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 29 may 1992-ci il tarixli, 808 saylı **Fərmanı**" (az.). e-qanun.az. 1992. 2021-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-18.
2. ↑  *"Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının təşkil edilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 26 noyabr 1991-ci il tarixli, 276-XP nömrəli **Qərarı**. **e-qanun.az** Arxivləşdirilib 2022-04-01 at the Wayback Machine  (az.)
**Tom dayının daxması** — Amerika yazıçısı Harriyet Biçer-Stounun 1852-ci ildə quldarlıq əleyhinə yazdığı romanı

Məzmunu
-------

Əsərdə qüdrətli Amerika ölkəsində köləlik sistemi, irqçilik, bunların insanların psixologiyasına, intellektinə vurduğu pozucu təsirlər, zəngin mənəviyyatlı zəncilərin ağlasığmaz məhrumiyyətləri ustalıqla qələmə alınmışdır.

Nəşri
-----

ABŞ-də quldarlığa və afro-amerikanlara olan münasibətinin dəyişməsində 1852-ci ildə nəşr edilən bu kitabın mühüm rolu olmuşdur. Əsər çox tərif qazansa da, onu pisləyənlər heç də az olmamışdır. Kitab ABŞ-nin cənubunda "abolisionist təbliğatı" kimi qiymətləndirilərək qadağan olunmuşdur. Quldarlıq tərəfdarı olan bir sıra cənublu yazıçılar əsərə cavab olaraq "Anti-Tom ədəbiyyatı" silsiləsinə daxil olan əsərlər yazmışdırlar.

### Azərbaycanca

Roman ilk dəfə Azərbaycan dilində kütləvi tirajla oxuculara 1991-ci ildə "Gənclik" nəşriyyatı tərəfindən görkəmli şair – dramaturq Hidayətin tərcüməsində təqdim edilmişdir. 2011-ci ildə "Apostrof" MMC-də təkrar çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qadağan olunmuş "təhlükəli" kitablar – SİYAHI **ann.az** Arxivləşdirilib 2021-12-08 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  Harriyet Biçer-Stou. *Tom dayının daxması* (roman). Bakı, "Gənclik" nəşriyyatı, 1991
3. ↑  Harriyet Biçer-Stou. *Tom dayının daxması* (roman). Bakı, "Apostrof" MMC, 2011
**Şovu** — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunda inzibati ərazi vahidində kənd.

Əhalisi
-------

Əhalisi 1158 nəfərdir.

Toponimiyası
------------

Oykonim 1917—ci ildə Şout, 1933-cü ildə Şüvid variantında qeydə alınmışdır. XDC əsrə aid məlumata görə, kəndin digər adı Culut olmuşdur. Culut monqol işğallarında (XIII əsr) iştirak etmiş sunnit tayfasının adının təhrifə uğramış formasıdır. Şovut toponimi talış dilində müxtəlif variantlarda "şadlıq bəxş edən yer", "pöhrələnən yer", "geniş ön" kimi izah edilir.

Tarixi
------

25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Şovu, Təngivan və Siyablı kəndləri Rvo kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Şovu kəndi olmaqla Şovu kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.

İqtisadiyyatı
-------------

Kənd təsərrüfatı, maldarlıq, sitrusçuluq.

Din
---

Kənddə Şovu kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının inzibati - erazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı - 2013. 488 səh.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.
3. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. II cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,304 səh.
4. ↑  "Lənkəran rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının 25 oktyabr 2011-ci il tarixli **Qanunu**" (az.). az.president.az. 23 dekabr 2011, 20:40. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-05.
5. ↑  MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2017-ci ildə qeydiyyatdan keçənlər Arxivləşdirilib 2022-06-26 at the Wayback Machine. scwra.gov.az  (az.)
**Arnold Classic** — Kaliforniya ştatının eks-qubernatoru Arnold Şvartsneqqer və onun biznes portnyoru Cim Lorimer tərəfindən keçirilən bodibildinq turniri

Turnir əhəmiyyətinə görə bodibildinq üzrə dünya çempionatından daha üstündür və yalnız "Mister Olimpiya" turnirindən geri qalır.

"Arnold Classic" kişi turniri ənənəvi olaraq Kaliforniya ştatının eks-qubernatoru Arnold Şvartsneqqer və onun biznes portnyoru Cim Lorimer tərəfindən keçirilir. İlk dəfə "Arnold Classic" turniri 1989-cu ilin martın 11-də təşkil edilib.

2011-ci ildə ABŞ-nin Ohayo ştatının Kolambus şəhərində keçirilən "Arnold Classic" turnirinin qalibləri arasında yarışda ilk dəfə iştirak edən Azərbaycan yığmasının üzvü Vüqar Verdiyev (85 kq) də olmuş və o, bu mötəbər yarışın bürünc mükafatını qazanmışdır. Bu, yarışda ilk dəfə iştirak edən Azərbaycan yığması üçün böyük nailiyyətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bodibildinq tariximizdə yeni səhifə*. **apasport.az** Arxivləşdirilib 2016-03-07 at the Wayback Machine  (az.)
99942 Apofis
**99942 Apofis** — Misir mifologiyasında pisliyin simvolu, qaranlıqlar və xaos tanrısı Apofisin adı verilən, *"Qitə qatili"* ləqəbli meteorit

Çəkisi 20 milyon ton, diametri 300 metrdir. 

99942 Apofisin 2036-cı ildə çırpıla riski olan bölgələer.
99942 Apofis, Dünyaya yaxın bir orbiti olan meteordur.NASA tərəfindən edilən dəqiq hesablamalarda,2029 və 2036-cı illərdə Dünyamızın çox yaxınından keçəcəyi təsbit edilmişdir.Saatda 37 min km sürətlə hərəkət edən və 2029-cu ildə Yerin 32 min kilometrliyindən keçəcək göy cismi 7 ildən sonra,2036-cı ildə isə 30-40 min kilometr yaxından keçəcək.7 Oktyabr 2009 tarixində edilən hesablamalara görə 13 aprel 2036-cu ildə Dünya ilə toqquşma ehtimalı 250.000 'də 1-dir.Bir başqa mümkün toqquşma tarixi isə 2037-dir.Bu tarixdə toqquşma ehtimalı 12,3 milyonda 1 olaraq təyin olunmuşdur.Şəkildə toqquşma riski olan bölgələr göstərilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* NƏHƏNG METEORİT YERƏ ÇIRPILA BİLƏR Arxivləşdirilib 2011-11-01 at the Wayback Machine  (az.)
* Elm qurdu
Kanada poçt markalarının yer aldığı marka albomu.
**Marka albomu** – poçt markası kolleksiyasını saxlamaq və nümayiş etdirmək üçün istifadə olunan kitab.

Tarixi
------

İlk marka albomları 1862-ci ildə Paris şəhərində Castin Lallier tərəfindən buraxılmışdır. Rusiya imperiyasında ilk poçt markası 1866-cı ildə təqdim olunmuşdur. İngiltərədə ilk poçt markası albomu isə Edvard Opper tərəfindən buraxılmışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Tipik marka albomu ölkə adlarının yazıldığı vərəqlərdən ibarət olur; markaları buraxılış tarixi üzrə yerləşdirmək üçün müəyyən olunmuş yerlər qoyulur. Əhatəli "dünyəvi" marka albomları 30 və ya daha artıq cilddən ibarət olur və 100.000-dən çox marka saxlamaq üçün yerə malikdir. Lakin kolleksiyaçıların çoxu daha kiçik, daha yığcam albomlardan istifadə edir. Boş albomlar isə heç bir yazının olmadığı, folio-vərəqlərdən ibarət albomlardır. Bu albomlar kolleksiyasını istədiyi kimi düzmək istəyən kolleksiyaçılar üçün nəzərdə tutulub.

Markaları albomda yerləşdirmək üçün xüsusi yapışdırıcı materialdan istifadə olunur. Beləcə, markanı albomdan ayırand marka zədələnmir. Şəffaf plastik boşluqları olan albomlarda isə markanı yapışdırmağa ehtiyac yoxdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Philately". Britannica Ensiklopediyası (ingiliscə). İstifadə tarixi: 14 yanvar 2024.
2. ↑  *Илюшин А. С.* "Филателия". Megabook. Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия. Moskva: Kirill i Mefodi. 2015-10-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 ynvar 2024.
3. ↑  *Sutton, Richard John; Anthony, Kenneth W.* The stamp collector's encyclopaedia (ingiliscə). Philosophical Library. 1966. səh. 17.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Marka albomu ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Britaniya kitabxanasında marka albomları

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4671689-0 |
**Qırğızıstan–Yaponiya münasibətləri** (*yap.* 日本とキルギスの関係; *rus.* Киргизско-японские отношения) — Qırğızıstan ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. İki ölkə arasında əlaqələr Mərkəzi Asiya üstəgəl Yaponiya formatında daha da güclənir.

Tarixi
------

Qırğızıstan ilə Yaponiya arasında diplomatik əlaqələr 26 yanvar 1992-ci ildə qurulub. Yaponiyanın Qırğızıstandakı səfirliyi 27 yanvar 2003-cü ildə Bişkek şəhərində açılıb. Qırğızıstanın Yaponiyadakı səfirliyi isə 22 aprel 2004-cü ildə Tokio şəhərində açılıb.

2015-ci ildə Yaponiya baş naziri Şinzo Abe Qırğızıstanda səfərdə olmuşdur. Qırğızıstan baş nazirləri Tursunbek Çınqışev 1992-ci ildə, Apas Cumaqulov 1994 və 1996-cı illərdə, Amanqeldı Muraliyev 2000-ci ildə, Qurmanbek Bakıyev 2001-ci ildə Yaponiyada olmuşdur. Qırğızıstan prezidentlərindən Askar Akayev 1993, 1998 və 2004-cü illərdə, Qurmanbek Bakıyev 2007-ci ildə, Almazbek Atambayev 2013-cü ildə, Sooronbay Jeenbekov isə 2019-cu ildə Yaponiyaya səfər etmişdir.

Mədəniyyət
----------

Qurmanbek Bakıyev və Yasuo Fukudanın Tokioda görüşü (2007).
Yaponiyada Qırğızıstanla bağlı mədəni tədbirlərin keçirilməsində Qırğızıstan səfirliyi aktiv fəaliyyət göstərir.

2017-ci ildə Yaponiyada "Ordo Saxna" etnofolklor teatrının, müğənni Qulzada Rıskulovanın və manaçı Kamil Mamadaliyevin iştirakı ilə "Qırğız köçəri ruhu" adlı konsertlər silsiləsi baş tutmuşdur. 2017-ci ilin dekabrında Qırğızıstan səfirliyi Yaponiya vətəndaşları arasında qırğız dili müsabiqəsi keçirmiş və bütün iştirakçılarına hədiyyələr verilmişdir. Qırğızıstan səfirliyi yaponlar üçün qırğız dili kursları təşkil edir.

2018-ci ilin sentyabrında Çingiz Aytmatovun 90 illik yubileyi münasibəti ilə Tokioda Qırğızıstan filmləri günləri baş tutmuş, "Ağ gəmi", "Dağlar kraliçası" filmləri nümayiş etdirilmiş, "Manas Hokkaydoda" və "Ümidin 600 günü" filmlərinin premyerası baş tutmuşdur.

Yaponiya milli futbol komandası ilə Qırğızıstan milli futbol komandası indiyə kimi 3 dəfə qarşılaşıb. 2018-ci ildəki yoldaşlıq turnirində Yaponiya millisi 4-0, 2019 və 2021-ci illərdə Dünya çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində qarşılaşmalarda isə Yaponiya millisi uyğun olaraq 2-0 və 5-1 hesabları ilə qalib gəlib.

Əhali
-----

2019-cu ilin oktyabrına olan məlumata əsasən Qırğızıstanda 140 Yaponiya vətəndaşı yaşayırdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Japan-Kyrgyz Republic Relations (Basic Data)". MOFA (ingiliscə). Archived from the original on 2022-08-26. İstifadə tarixi: 28 iyul 2021.
2. 1 2 3 4 5  "Cultural and humanitarian cooperation". Embassy of the Kyrgyz Republic to Japan (ingiliscə). 2021-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 iyul 2021.
3. ↑  "SAMURAI BLUE wins their final match of the year 4-0 against Kyrgyz Republic at KIRIN CHALLENGE CUP 2018". JFA (ingiliscə). Archived from the original on 2021-07-28. İstifadə tarixi: 28 iyul 2021.
4. ↑  "Onaiwu's hat-trick helps SAMURAI BLUE secure perfect record at the second round of the Asian Qualifiers". JFA (ingiliscə). Archived from the original on 2021-09-20. İstifadə tarixi: 28 iyul 2021.
**Növrəs İman** (13 may 1903, Ağkilsə, Yeni Bəyazid qəzası – XX əsr) — Azərbaycanlı ustad şair, aşıq.

Həyatı
------

Növrəs İman 13 may 1903-cü ildə Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. O Aşıq Ələsgərin qardaşı Məşədi Salehin oğludur. İman təhsilini Göyçənin Hüseynquluağalı kəndində molla məktəbində almışdır. Bir müddət Kəlbəcər rayonunun Seyidlər kəndində kənd sovetinin katibi vəzifəsində işləmişdir.

İman 1930-cu ildə əsəb xəstəliyinə tutulmuş və 1932-ci ildə itkin düşmüşdür. Bu tarixdən sonra onun haqqında hər hansısa məlumat alınmamışdır. Növrəs İman Aşıq Ələsgər ədəbi məktəbinin yetişdirdiyi ən istedadlı şair aşıqlardandır. O, gənc yaşlarından şer yazmağa başlamış və tez bir zamanda xalq içərisində ustad aşıq kimi məşhurlaşmışdır.

Bədahətən şer demək qabiliyyətinə malik olan el sənətkarının saysız-hesabsız qoşma, gəraylı, təcnis, divani, müxəmməs, cığalı təcnis, müstəzad, dodaqdəyməz və sair şəkillərdə şerləri olmuşdur. Təəssüf ki, o , xəstələndikdən sonra bu sənət incilərinin əksəriyyətini öz əli ilə məhv etmişdir. Deyilənlərə görə onun dram əsərləri də varmış. İman özündən əvvəlki bir çox aşıq və el şairlərinin şerlərinə cavab yazmış və açılmamış qıfılbəndləri açmışdır.

Kitabları
---------

* Miskin Vəli, Növrəs İman. İki ustad. Bakı: Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1996, 192 s.
* Novrəs İman. Seçilmiş əsərləri. (Toplayıb tərtib edəni: İslam Ələsgər) Bakı, "Səda", 2004.

Ailəsi
------

Növrəs İmanın Şahmalı Salahov adlı bir oğlu olub.

### Şəcərəsi

* Heydər
	+ Əbdüləzim
		- Təhməz
			* Talıbxan
				+ Allahverdi
					- Alməmməd kişi
						* Məşədi Saleh
							+ Növrəs İman

İstinadlar
----------

1. ↑  Bu günün tarixi (13.05.2011) [*ölü keçid*]
2. ↑  "Sazlı-sözlü Göyçə (II kitab)" (PDF) (az.). Elm və təhsil. 2018. 2018-06-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-06-01.
3. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.
4. ↑  *Qılman İman.* "Növrəs İman:"Axtarmadı qohum, qardaş, ellərim"". analoq.az. 23.03.2016. 2017-12-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 mart 2016.

Xarici keçidlər
---------------


Vikimənbədə ***Müəllif:Növrəs İman*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Növrəs İmanın həyat və yaradıcılığı. Bakı, 2013. Arxivləşdirilib 2016-03-11 at the Wayback Machine
Kopimizm Kilsəsinin emblemi
**Kopimizm Kilsəsi** (*isv.* Kopimistsamfundet; *ing.* copy me - *azərb*. kopyala məni‎) — informasiyanın pulsuz paylaşımı inancı.

Tarixi
------

Kopimizm Kilsəsinin ruhani lideri və qurucusu fəlsəfə sahəsində təhsil alan İsak Gersondur. 2011-ci ilin yanvar yına olan məlumata görə Kilsənin 3000 üzvü var.

Əsas inancı
-----------

Kopimizm Kilsəsinin əsas inancı informasiyanın pulsuz paylaşımıdır. Kopimistlər bütün informasiya paylaşımlarının "müqəddəs" olduğuna və paylaşdıqca onların dəyərinin bir neçə dəfə çoxaldığına inanırlar.

Müqəddəs simvolu
----------------

Kopimizmdə müqəddəs simvollar
Kopimistlər klaviatura üzərindəki "CTRL+C" və "CTRL+V" düymələrini öz dinlərinin müqəddəs simvolu elan etmişdir.

Rəsmi qəbulu
------------

Bir ildən çox davam edən çalışmaların nəticəsində 2011-ci ilin dekabr ayında Kopimizm Kilsəsinin rəsmi olaraq yeni din kimi fəaliyyətinə ilk dəfə İsveç hökuməti tərəfindən icazə verilmiş və rəsmi olaraq tanınmışdır. İsveç hökuməti kopimizmi din olaraq rəsmən qəbul etsə də, hələ ki, pirat fayl paylaşımı ölkədə qanuni deyil.

Mənbə
-----

* Yeni din yaradıldı: "Kopyalamaq müqəddəsdir"! **ann.az**  (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  İsveçdə 'fayl paylaşımı' bir din olaraq tanındı və mənsublarının bağlı olduğu 'Kopimizm Kilsəsi' rəsmi qeydlərə keçirildi. **habermonitor.com** Arxivləşdirilib 2012-11-20 at the Wayback Machine  (az.)
2. ↑  Kopyacılık din oldu! **haberturk.com** Arxivləşdirilib 2013-07-13 at the Wayback Machine  (türk.)
3. ↑  İsveçdə qəribə kilsə qeydiyyata alındı... **lent.az** Arxivləşdirilib 2012-01-09 at the Wayback Machine  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı: **kopimistsamfundet.se**
* Rusiya bölməsinin saytı Arxivləşdirilib 2012-01-10 at the Wayback Machine  (rus.)
* Kanada bölməsinin saytı  (ing.)
* ABŞ bölməsinin saytı  (ing.)


|  |  |
| --- | --- |
| Din | *Din ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Nolde körfəzi** — Çukotka Muxtar Dairəsi ərazisində yerləşən körfəz. Şərqi Sibir dənizinin şərqində yerləşir. İnzibati cəhətdən Rusianın Çukot Muxtar Dairəsinin Çaun ilə Şmitd rayonları sərhəddində yerləşir.
Körfəz ilk dəfə 13 sentyabr 1911-ci ildə kəçf edilərək xəritəyə salınmışdır. Öz adını isə baron Boris Aleksandroviç Noldenin şərəfinə adlandırılmışdır. DAyaz körfəzdir. Burada maksimal dərinlik 2,5 metrdir.

Topoqrafiya
-----------

Şimal və şimal-şərq hissədən Aaçim yarımadası, qərbində Perkayon yarımadası, cənubda Keveem çayının deltası, şərqdə isə Peqtimel çayının allyuvial vadisi ilə əhatələnir. Körfəz ətrafında ən hündür zirvə *Perkayon* dağıdır (303 m).

Mıs Şmidta qəsəbəsindən 300 km, Pevek şəhərindən isə 115 km aralıda yerləşir.
Aaçim yarımadası qərbdən Nolde körfəzi, şərqdən isə Xıçak körfəzi ilə əhatələnir. Şimal qutaracağında eyni adlı burun yerləşir. bu burun Nolde körfəzini dənizdən ayırır. Yarımadanın sahəsi 150 km², orta hündürlüyü 15-35 metrdir. Sahilləri düzənlikdən ibarətdir. Burada hətta qumlu dyunlar mövcuddur. Termokarst göllərlə zəngindir. Perkayon yarımadası körfəzin qərb sahilini təşkil edir. Yarımadanın ucqar şimal nöqtəsi eyni adlı burundur. Şərq hissəsində Kıtrıkır dili yerləşir. Nolde körfəzinin suları ilə yuyulur. Sahilində hündürlük 1-3 metr arasında yerləşir. Şimalı və mərkəzi hissəsində 3 göl yerləşir.

Hidrologiya
-----------

Körfəzin akvatoriyası termokarst göllərdən gilli çimərliklərlə ayrılır. Bu göllər kifayət qədər dərindir.

Körfəzin akvatoriyası iyuldan sentyabra kimi buzdan azad olur. Ancaq bununla belə burada bu dövr ərzində belə dreyf edən buzları görməl mümkündür. Yayda daimi buzlar körfəzdən 50 km şimala qədər əriyir.

İqlimi
------

Regionun iqlimi sərtdir. Arktik iqlim hökm sürür. Qışda orta aylıq temperatur −25 - −28°С arasında dəyişir. Minimal temperatur isə −45°С olmuşdur. Yayda orta aylıq temperatur +1,7° - +3,2 °C arasında dəyişir. Ədatən duman olur. Qar örtüyü sentyabr ayından formalaşır. Bəzi illərdə isə daha tez ola bilir. İlin böyük hissıəsi küləklər əsir. Sakit havalar bütün gün ərzində nadir halda müşahidə edilir.

Fauna
-----

Körfəz fauna baxımından zəngindir. Burada çoxku sayda quç yuva qurur. Onlar ümumilikdə 8 dəstə 46 növdə birləşmişlər. Məməlilərdən isə burada ağ ayı, morj, tülkü, halqaşəkilli suiti və amrika sümbülqıranını görmək mümkündür.

Mənbə
-----

* *Водно-болотные угодия России, т. IV, стр 78—82*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-19.
**Penisil göbələyi**— təkhüceyrəli, göbələklər aləmüstünün üzvü eukariot orqanizm. Təbiətdə şəkərli mühitdə rast gəlinir. Tumurcuqlanma yolu ilə çoxalır.Məişətdə və sənaye istehsalında, çörəkbişirmə, pivəbişirmə kimi sahələrdə geniş istifadə olunur.

Ümumi
-----

Təbiətdə onlara ağacların gövdələrinin zədələnmiş yerlərində, çiçəklərin nektarlarında, şirin meyvələrin üzərində rast gəlmək də olur. Onun birhüceyrəli növü çox qədim zamanlardan insanlar tərəfindən yetişdirilir və xəmir qıcqırmasında istifadə olunurdu. Təbiətdə şəkər olan mühitdə rast gəlinir. Tumurcuqlanma yolu ilə çoxalır. 
 

Maya göbələyi birnüvəli, ovalşəkilli hüceyrələrdən təşkil olunmuşdur. Saprofit qidalanır.

Şəkərli qida mühitində maya göbələyi tumurcuqlanma yolu ilə sürətlə çoxalır. Bu zaman ana hüceyrə üzərində qabarcıqlar (tumurcuqlar) əmələ gəlir. Sonra onlar böyüyür, ana hüceyrədən ayrılır. Tumurcuqlanma yolu ilə sərbəst çoxalır. Bəzən ana hüceyrədən ayrılmadan üzərində tumurcuq, onun da üzərində ikinci tumurcuq əmələ gəlir. Beləliklə, tumurcuqlanan hüceyrələrdən ibarət şaxəli zəncir yaranır.

Maya göbələyi spirt qıcqırması əmələ gətirdiyinə görə ondan pivə və şərab istehsalında, xəmir qıcqırmasında istifadə olunur. Xəmir qıcqıran zaman onun tərkibində olan şəkər spirtə parçalanır və karbon qazı ayrılır. Ayrılan karbon qazı xəmirin içində məsamələr əmələ gətirərək xəmiri şişirdir, onu məsaməli şəklə salır. Belə xəmir acıtma xəmir adlanır. Ondan bişirilən çörək məsaməli, yumşaq və yaxşı həzm olur. Maya göbələyindən yeyinti sənayesində çörək, pivə və bir sıra başqa qida məhsullarının istehsalında geniş istifadə olunur.

Mənbə
-----

* **Xəzər** Arxivləşdirilib 2011-04-29 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**"Respublika Xatirə Kitabı"** — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1 may 1997-ci il tarixli qərarı ilə İkinci dünya müharibəsində, hərbi münaqişə və məhəlli müharibələrdə, Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olanların xatirəsini əbədiləşdirmək üçün yaradılmış nəşriyyat-redaksiya. Əvvəllər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının tabeliyində olmuş, 8 iyun 2016-cı il tarixindən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin tabeliyindədir.

Haqqında
--------

Respublikası Xatirə Kitabı redaksiyasının çap etdiyi kitabların cildləri
Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabının nəşriyyat-redaksiyası 1989-cu ildən fəaliyyətə başlayıb. Redaksiyanın məqsədi İkinci Dünya müharibəsində, müharibədən sonrakı hərbi münaqişələrdə, Əfqanıstan və Qarabağ müharibələrində şəhid olmuş azərbaycanlılarla bağlı yaddaş kitabının hazırlanmasıdır.

1997-ci ildən kitab nəşr prosesinə başlamışdır.

Kitabda şəhid olmuş şəxslərin soyadı, adı, atasının adı, doğulduğu yer, hərbi xidmətə çağırıldığı hərbi komissarlıq, döyüşdüyü, şəhid olduğu və dəfn edildiyi yerlə bağlı qısa məlumat verilir. Kitabın hər cildində 15-17 min nəfərlə bağlı məlumat yerləşdirilib.

Kitab dövlət büdcəsindən maliyyələşdiyi üçün satılmır, kitabda adı olan şəhid ailələrinə pulsuz paylanır.

Kitab ümumilikdə 20 cilddən ibarət olacağı nəzərdə tutulmuşdur.

Baş redaktoru olmuşlar
----------------------

* Nahid Rəhim oğlu Hacıyev — ?-2016
* Nəzakət Salah qızı Məmmədova — 2016-indi

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı

Əlaqə
-----

* Ünvan:AZ1073, Bakı ş. Mətbuat pr. 529-cu məhəllə, "Azərbaycan" nəşriyyatı, 5-ci mərtəbə
* Tel.: (994 12) 4972024, (994 12) 4972023, (994 12) 4970756, (994 12) 493284, (994 12) 4978051,

İstinadlar
----------

1. ↑  "Respublika Xatirə Kitabı" Redaksiyasının Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin tabeliyinə verilməsi haqqında Arxivləşdirilib 2018-09-04 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 8 iyun 2016-cı il tarixli, 217 nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (az.)
2. ↑  Azər­bay­ca­nın "Xa­ti­rə Ki­ta­bı" yad­da­şı­mı­zın abi­də­si­dir...[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* "Respublika Xatirə Kitabı"nın hazırlanması və nəşrinin sürətləndirilməsi tədbirləri haqqında[*ölü keçid*]
* www.xatirekitabi.az
* Respublika "Xatirə kitabı" redaksiyası Arxivləşdirilib 2012-05-24 at the Wayback Machine
* "Xatirə Kitabı"nın saytının təqdimatı keçirilib[*ölü keçid*]
**1408** — 2007-ci ildə çəkilmiş filmin rejisoru əvvəldə qorxu filmləri çəkən İsveç kino rejissor Mixael Hafstrom bu filmi Stiven Kinq-in eyni adlı romanı əsasında çəkmişdir. Baş rolda Con Cusak, Semyuel L. Cekson, və Meri MakKormak çəkilmişdir. Film 22 iyun 2007-də premyerası oldu.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Maykl Enslin (Con Cusak) qızı Keytinin ölümündən sonra yazıçı olur. O axrıncı kitabını yazdıqdan sonra ona anonim məktub gəlir və o məktubda yazılan yerə, Nyu Yorkun Leksinqton küçəsindəki Delfin otlenə gedir. O burdakı 1408 nömrəli otaqda qalmaq istəyir, lakin Cerald Olin (Samuel L. Cekson) ona bu otaqda qalan insanların 1 saatdan çox qala bilmədiyini və öldüklərini deyir. Cerald bu vaxt ona bir içki verir və ona bu otaqda ölən insanların şəkillərini göstərir. Maykl otqda olan vaxt o öz səs yazan apartını çıxarrır və ona otaqda heç bir şeyin baş vermədiyini deyir. Elə bu vaxt radio yanır və "Biz hələ yeni başlamışıq" səs gəli və saat Ceraldın dediyi kimi 60:00(bir saat nəzərdə tutulur) başlayır (vaxt getdikcə azalır). Bu vaxt ərzində qəribə hadisələr baş verir. Onun gözünə xəstə xanadakı atası, qızı və bu otaqda ölmüş insanların ruhu görsənir. O 60:00 dəqiqənin tamam olduqdan sonra telefonun zəng çaldığını görür. O telefonu götürüb ona otağın qapısı açmaqlarını tələb edir, amma telefondakı qız onun dediklərini eşitmir. O saata baxanda vaxtın yenidən başladığını görür. O otağı yandırır və oteldəki insanllar çıxarılır. Maykl otaqda qalır və yanğın söndürənlər onu çıxardırlar. Maykl xəstəxanada Meriyə Keyti gördüyünü deyir, amma o inanmır. Onlar otaqdakı sağ qalmış Mayklın bəzi əşyalarını götürəndə Maykl səsyazanı alır və orada yazılmış səslərə qulaq asanda qızının səsi gəlir. Və bunu eşidən Meri şoka düşür.

Filmin üç cür sonluğu var. Birincisi yuxarıdakıdır. İkincisi: Yanğın söndürənlər otaqda Mayklı yanmış vəziyytədə tapırlar. Cerald onun sağ qalmış bəzi əşyalarının içərisindən səsəyazanı götürür və burada nə olduğuna qulaq asır. Bu vaxt o maşının arxa güzgüsünə baxanda Mayklın yanmış üzünü görür və Mayklın ruhu 1408-nömrəli otaqda qalır. Üçüncü sonluqda isə Maykl səsyazanı alır və orada yazılmış səslərə qulaq asanda qızının səsi gəlir. Meri isə evi yığışdıraraq bunu eşitmir.

Rollarda
--------

* Con Cusak — Maykl Enslin
* Semyuel L. Cekson — Cerald Olin
* Meri MakKormak — Lili Enslin
* Dandi Mondares — Sam Farrell
* Len Kariou — Mayklın atası
* Jasmine Cesika Anthono — Keyt Enslin
* Isiah Vhitlock, Jr. — Mühəndis
* Kim Tomson — Mehmanxana Portyesi
* Benni Urquidez — Claw Hammer Maniac
* Andrew Lee Potts — Cekson
* Jules de Jongh — telefonla danışanda səsi gələn qız

Həmçinin bax
------------

* ABŞ filmlərinin siyahısı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · IMDb · Metacritic · Rotten Tomatoes · The American Film Institute Catalog of Motion Pictures |

Xarici keçid
------------

* Filmi izlə (azərbaycan dilində)



1. ↑  IMDb (ing.). 1990.
**Səyyarə Oruc qızı Məmmədli** (25 yanvar 1961, Kəsəmən, Basarkeçər rayonu) — şair-yazıçı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2007), Azərbaycan Milli Kitabxanasında şöbə müdiri (2003-indiyədək).

Həyatı
------

Səyyarə Məmmədli (İsmayılova) 25 yanvar 1961-ci ildə Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Kəsəmən kəndində müəllim ailəsində anadan olub.

1969-cu ildən Basarkeçər rayonu Kəsəmən kənd orta məktəbində oxuyub və 1978-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir.

1979-cu ildə indiki BDU-nun kitabxanaçılıq fakültəsinə qəbul olmuş, 1984-cü ildə isə universiteti bitirmişdir.

2003-cü ildən Azərbaycan Milli Kitabxanasında şöbə müdiri vəzifəsində çalışır.

2007-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 2013-cü ildə Prezident təqaüdünə layiq görülmüş, 2014-cü ildə AYB-nin və Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyinin birgə keçirdiyi "Ən yaxşı şeir müsabiqəsi"ndə ilk onluqda yer tutmuşdur.

Ailəlidir, 3 övladı var.

Yaradıcılığı
------------

Şeir yazmağa orta məktəb illərindən başlamışdır. Əsasən qoşma, satirik və sərbəst janrlarda yazan Səyyarə Məmmədlinin şeirləri müntəzəm olaraq "Azərbaycan", "Ulduz" jurnallarında, "Ədalət", "Kredo", "525-ci qəzet" və başqa qəzetlərdə dərc olunur.

Kitabları
---------

* "Zamanın əl ağacı", Bakı, "Yurd" NPB, 2007. 232 səh. 250 tiraj.
* "Yalnız qələm dözür ağırlığıma", Bakı, "Vektor Nəşrlər Evi", 2014.
* "Hələ də uzaq bir səyyarəyəm mən". Bakı, "Elm və təhsil", 2020. 188 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* Dünyanın "sakit" okeanı (şeirlər) (az.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Səyyarə Məmmədli - Həsrət dirəkləri (Ən Yaxşı Şeir)" (az.). ayb.az. 03.10.2014. İstifadə tarixi: 2015-01-19.
2. ↑  "Zamanın əl ağacı" — dəyərli yaradıcılıq uğuru Arxivləşdirilib 2016-09-21 at the Wayback Machine (az.)
**İmza** ya da **Qol**; bir adamın şəxsi yazılı işarətidir.

Yaxşı imzanın xüsusiyyətləri
----------------------------

* Saxtalaşdırılmaya dözümlü.
* Təkrarlanmayan.
* İdentifikasiyalı (imza adətən adı, soyadı və ya insanın təxəllüsünü xatırladır).
* Yazılışın tezliyi.

Sənət
-----

Yan Vermeerin imzası
Rəsm və ya digər sənət əsərindəki imza həmişə sənətin qiymətləndirilməsində mühüm element olub. Saxta imzalar bəzən rəsmin dəyərini artırmaq üçün əlavə edilir və ya onun orijinallığını dəstəkləmək üçün saxta rəsmə əlavə olunur. Bədnam hadisə, sənət saxtakarı Han van Meegeren tərəfindən hazırlanmış saxta "Emmausda şam yeməyi" üzərində Yohannes Vermeerin imzası idi. Lakin rəssamların imzalarının zamanla tez-tez dəyişməsi (xüsusən də pre-modern və modern dövrlərdə) məsələni çətinləşdirə bilər. Bəzi rəssamlar imzalarını saxtakarlığın qarşısına keçmək üçün sənətvari formada yaradırlar.

Murad
-----

* Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin imzası.Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin imzası.
* Albert Eynşteynnin imzası.Albert Eynşteynnin imzası.
* Heydər Əliyevin imzası.Heydər Əliyevin imzası.
* Fərəh Pəhləvinin imzası.Fərəh Pəhləvinin imzası.
* Mahatma Qandinin imzası.Mahatma Qandinin imzası.
* Adolf Hitlerin imzasıAdolf Hitlerin imzası
* Bencamin Franklinin imzası.Bencamin Franklinin imzası.
* İosip Broz Titonun imzası.İosip Broz Titonun imzası.
* Mustafa Kamal Atatürkün imzası.Mustafa Kamal Atatürkün imzası.
* Leninin (Vladimir Ulyanov) imzası. Leninin (Vladimir Ulyanov) imzası.

Həmçinin bax
------------

* Elektron imza

Xarici keçidlər
---------------

* İmza nədir? 100 məşhur şəxsin imzası  (az.)
**Təbil boşluğu** (*lat.* cavitas tympani) — orta qulağın bir hissəsi, 1sm2 həcmində olub gicgah sümüyünün daşlıq hissəsində daxili qulaqla xarici qulaq arasında yerləşmişdir. Təbil boşluğunun ön divarını - *lat.* paries caroticus yuxu kanalının divarı təşkil edir. Bu divarın yuxarı hissəsində eşitmə borusunun daxili dəliyi - *lat.* ostium tympanicum tubae auditivae açılır. Təbil boşluğunda 3 ədəd qulaq sümükcükləri, əzələlər və bağlar yerləşmişdir.

Qulaq sümükcükləri
------------------

 *Əsas məqalə: Orta qulaq*
 *Əsas məqalə: Çəkic sümükcüyü*
 *Əsas məqalə: Zindan sümükcüyu*
 *Əsas məqalə: Üzəngi sümükcüyü*

Orta qulaq əzələləri
--------------------

Təbil boşluğunda iki kiçicik əzələ vardır. Üzəngi əzələsi (*lat.* m. stapedius) təbil boşluğunundal divarında yerləşir.

 *Əsas məqalə: Üzəngi əzələsi*
 *Əsas məqalə: Qulaq pərdəsini gərginləşdirən əzələ*

Quruluşu
--------

Daxildən selikli qişa (*lat.* tunica mucosa) ilə örtülüdür. Əsasını birləşdirici toxuma qatı təşkil edir, üzəri qulaq pərdəsi və sümükcüklər sahəsində yastı təkqatlı epitellə və başqa sahələrdə silindrşəkilli kirpikli, ya kub epitellə örtülüdür. Selikli qişanın ardı ındə eşitmə borusuna, dal tərəfdə məməyəbənzər çıxıntı mağarasına və hüceyrələrə keçir; bəzi sahələrdə büküşlər: ön və arxa çəkic, zindan, üzəngi - *lat.* plicae malleares anterior et posterior, plica incudis, plica stapedius və ciblər: *lat.* recessus membranae tympani anterior, posterior et suberior (Prussaki) əmələ gətirir. Təbil boşluğu hava ilə doludur; öndə eşitmə borusu vasitəsilə udlaqla və dalda *lat.* aditus ad antrum mastoideum vasitəsilə məməyəbənzər çıxıntı mağarası və hüceyrələləri ilə birləşir. Bunun böyük əhəmiyyəti ondadır ki, təbil boşluğundakı havanın təzyiqi daima xarici atmosfer təzyiqi ilə bərabərləşir; bununla da qulaq pərdəsinin azad surətdə vibrasiya etməsinə (ehtizaza gəlməsinə) imkan yaradır.

Mənbələr
--------

* İnsanın Normal Anatomiyası, K. Balakişiyev, 1980, Maarif, III cild, səh. 337-338, UB-999,  (az.)