Cinsiyyətli çoxalmada cinsiyyət hüceyrələri qametlər iştirak edir. Erkək qamet spermatogenez, dişi qamet Yumurtahüceyrə adlanır. Cinsiyyət orqanlarında erkəyin toxumluğunda və dişinin yumurtalığında qametlər yaranır. Yumurtahüceyrənin formalaşması *Ovogenez,* spermatazoidin formalaşması isə *Spermatazoid* adlanır.

Yetişmə başlayana qədər xromosomların *diploid* yığımı (2n) olur. Məsələn insanda ön cinsiyyət hüceyrələri yetişənə qədər 46 xromosom olur. Yetişdikdən sonra qametlərdə xromosomların sayı bölünür - *haploid* (n) olur.

Yetişmə zamanı cinsiyyət hüceyrələri bölünür. Bu proses **Meyoz** adlanır. Meyoz iki ardıcıl bölünmədən ibarətdir. Əvvəlcə ana hüceyrə bölünür və iki qız hüceyrə yaranır. Sonra bu iki hüceyrə bölünür və qametlər - spermatazoid və yumurtahüceyrə olaraq formalaşan 4 hüceyrə yaranır.

Həm birinci, həm də ikinci meyoz bölünməsi zamanı Mitozda olduğu kimi dörd mərhələ seçilir: *Profaza, Metafaza, Anafaza və Telofaza.* İnterfazada meyoz başlayana qədər xromosomların diploid yığımı vardır. Burada DNT ikiləşir. Hər xromosom iki xromotitdən ibarət olur.

I Profaza
---------

Birinci profazada homoloji xromosomlar bir-birinə yaxınlaşır, birləşir. *Konyuqasiya* və *krossinqover* baş verir - homoloji xromosomlar sahələrini dəyişirlər.

I Metafaza
----------

I metafazada xramosom cutleri huceyrənin mərkəzində ekvatorunda yerlesir

I Anafaza
---------

Mitozdan fərqli olaraq qütblərə xromotidlər deyil, iki xromotidli tam xromosomlar çəkilir. Bunun nəticəsi olaraq hüceyrənin qütblərinə hər homoloji cütdən yalnız bir xromosom çəkilir və bu səbəbdən birinci anafaza mərhələsində xromosomları sayı dəyişməz qalır.

I Telofaza
----------

Birinci telofazada ana hüceyrədən haploid xromosom yığımına malik iki qız hüceyrə yaranır. Meyozun birinci mərhələsində qız hüceyrələrdə xromosomların sayı iki dəfə azaldığından , buna reduksiyon bölünmə deyilir.

II Meyoz
--------

Qız hüceyrələrin yaranmasından sonra bölünmə davam edir. Hər hüceyrə yenidən bölünür, bölünmədən əvvəl interfaza gəlir, Vacibdir ki, bu zaman (II Meyozun interfazasında) DNT replikasiyası baş vermir (həmin dövrdə hər bir xromosom iki xromotiddən ibarət olur).

İkinci meyoz bölünmə prosesi mitozda olduğu kimi baş verir. Xüsusi ilə də xromosomların xrmotidləri bir-birindən ayrılır və II Telofazadan sonra müxtəlif hüceyrələrə düşür. Sonda, meyoz nəticəsində alınan dört hüceyrədə ana xrmosomlar diploid deyil, haploid sayda olur.

Əlavə olaraq
------------

Dişi cinsiyyət hüceyrəsinin meyozu nəticəsində yaranan dört hüceyrədən üçü nataman formalaçır. Dördüncü hüceyrə yumurtahüceyrə kimi formalaşır, hansı ki, bölünmədə iştirak edir.

Erkək cinsiyyət hüceyrəsinin meyozu nəticəsində yaranan dörd hüceyrədən dördü də spermatazoid kimi formalaşır, hamısı da həyat qabiliyyətlidir.

Həmçinin bax
------------

* Hüceyrənin bölünməsi

Mənbə
-----

Gürcüstan Gürcüstan Respublikası 10-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 45-46 ("Sakartvelos Matsne" nəşriyyat, kod: 835)

Azərbaycan Azərbaycan Respublikası 11-ci sinif biologiya dərsliyi, səh. 7,8-9 ("Bakınəşr", 2005)

| ⛭Biologiya |
| --- |
| Bölmələri | 
* Anatomiya
* Astrobiologiya
* Biocoğrafiya
* Bioloji antropologiya
* Biomexanika
* Biofizika
* Bioinformatika
* Biostatistika
* Botanika
* Ekologiya
* Epidemologiya
* Epigenetika
* Farmakologiya
* Fiziologiya
* Genetika
* Genomatika
* Hüceyrə mikrobiologiyası
* Hesablama biologiyası
* Histologiya
* Xronobiologiya
* İnkişaf biologiyası
* İnsan biologiyası
* İmmunologiya
* Kimyəvi biologiya
* Koqnitiv biologiya
* Kvant biologiyası
* Qoruma biologiyası
* Lipidologiya
* Mikrobiologiya
* Molekulyar biologiya
* Mikologiya
* Nanobiotexnologiya
* Neyroelm
* Okean biologiyası
* Paleontologiya
* Parazitologiya
* Patologiya
* Psixologiya
* Riyazi biologiya
* Reproduktiv biologiya
* Sitologiya
* Sosiobiologiya
* Struktural biologiya
* Sintetik biologiya
* Sistematika
* Sistem biologiyası
* Təkamül biologiyası
* Təkamül inkişaf biologiyası
* Toksikologiya
* Üzvi kimya
* Virusologiya
* Zoologiya

 |  |
| Həyatın iyerarxiyası | 
* Biosfer >  Ekosistem > Biosenoz > Populyasiya  >  Orqanizm > Orqan sistemi > Orqan > Toxuma  > Hüceyrə > Orqanellər > Biomolekulyar kompleks > Molekul (Makromolekul, Biomolekul) > Atom

 |
| Əsasları | 
* Hüceyrə nəzəriyyəsi
* Ekologiya
* Enerji çevrilməsi
* Təkamül
* Genetika
* Homeostaz
* Taksonomiya

 |
| Prinsiplər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Təkamül | 
* Adaptasiya
* Ən erkən məlum həyat formaları
* Funksiya
* Genetik sürüklənmə
* Gen axını
* Makrotəkamül
* Mikrotəkamül
* Mutasiya
* Təbii seçmə
* Növləşmə

 |
| Ekologiya | 
* Bioloji müxtəliflik
* Təbii birliklər
* İcma
* Ekosistem
* Yaşayış sahəsi
* Niş
* Populyasiya dinamikası
* Resurslar

 |
| Molekulyarbiologiya | 
* Hüceyrə siqnalı
* İnkişaf
* Epigenetika
* Gen tənzimlənməsi
* Meyoz bölünmə
* Mitoz bölünmə
* Post-transkripsional modifikasiya

 |
| Biokimya | 
* Karbohidratlar
* Fermentlər
* Lipidlər
* Metabolizm
* Nuklein turşuları
* Fotosintez
* Zülallar

 |

 |
| 
* Category **Kateqoriya**
* Commons page **Commons**

 |