Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vaqif Hüseynov.

**Vaqif Əliövsət oğlu Hüseynov** (27 noyabr 1942, Quba) — Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri (1989–1991), Azərbaycan SSR Olimpiya Komitəsinin rəhbəri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin birinci katibi (1980–1983).

Həyatı
------

Vaqif Hüseynov 27 noyabr 1942-ci ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra 1961–1964-cü illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçmişdir. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra jurnalist kimi bir sıra mətbu orqanlarda — "Sport", "Molodyoj Azerbaydjana" "Olimpiyskaya Panorama" qəzetlərində, o cümlədən televiziyada fəaliyyət göstərmiş,

O, keçmiş Moskva meri Yuri Lujkovun kürəkəni Yevtuşenkovla yaxın dostluq münasibətlərinə malikdir və akademik Mirəli Qaşqayın kürəkənidir.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Vaqif Hüseynov Azərbaycan Kommunist Partiyası Bakı Şəhər Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin üzvü, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1975–1990-cı illərdə Azərbaycan SSR Olimpiya Komitəsinin rəhbəri olmuşdur.[*mənbə göstərin*] O, 11 oktyabr 1983-cü ildə "…təyin edilmiş iş sahəsinə rəhbərlik etmədiyinə görə" Bakı Şəhər Komitəsinin birinci katibi vəzifəsindən azad edilmişdir. Hüseynov kifayət qədər səriştəsizlikdə, qeyri-səmimilikdə, düşüncəsizlikdə, kollegiallıq prinsiplərini pozmaqda və yoldaşlarının məsləhət və tövsiyələrinə qulaq asmaq istəməməkdə ittiham edilmişdi. Hüseynovun vəzifədən uzaqlaşdırılmasının əsl səbəbi onun Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Kamran Bağırovla münasibətlərinin çətin vəziyyətdə olması idi və o, Hüseynovu partiya MK-nin birinci katibi vəzifəsinə mümkün namizəd kimi görürdü. 1982-ci ilin dekabrında Moskvaya işləmək üçün gedən Heydər Əliyev əvvəllər Hüseynovu Azərbaycan partiya təşkilatının sədri vəzifəsinə mümkün namizədlərdən biri hesab etsə də, sonra Kamran Bağırovu seçmişdir. 16 avqust 1989-cu ildən 13 sentyabr 1991-ci ilə qədər Azərbaycan SSR Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir.[*mənbə göstərin*] Bu zaman "Böhran" silahlı qruplaşmasının liderlərindən olmuşdur. Təşkilat xüsusən milli azadlıq hərəkatında rol oynamış Azərbaycan Xalq Cəbhəsindən qaynaqlanan təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı çıxmaq üçün yaradılmışdır.

1991-ci il avqust qiyamının uğursuzluğundan sonra Azərbaycan Prezidenti Ayaz Mütəllibovun siyasəti DTK və partiya aparatına arxalanmaqdan demokratik müxalifətə doğru sürüklənməyə çevrilmişdi. Mütəllibovun qərarı ilə Azərbaycan Kommunist Partiyası buraxılmış, Bakıda hərbi vəziyyət ləğv edilmişdi. Eyni zamanda, respublika DTK rəhbərliyini siyasi cəhətdən gözdən salmaq kampaniyasına start verilmişdi. Prezidentin təklifi ilə respublika prokurorluğu DTK-ya və şəxsən Vaqif Hüseynovu ifşa edən faktları açıqlamışdı. Vaqif Hüseynov öz tabeliyində olan, respublika DTK-nın keçmiş 5-ci idarə rəisi və 3 nömrəli bölməsinin rəis müavini, polkovnik-leytenant Sadıx Əliyevin qanunsuz fəaliyyətində iştirakda günahkar bilinmişdi. Əliyev kimya elmləri doktoru, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Telman Qurbanovun qətlinin təşkilində ittiham olunurdu. Alim 1990-cı ilin oktyabrında Bakıda evinin qapısında qətlə yetirilmişdi. Cinayətin sifarişçisi böyük iş adamı, "Azərbaycan" iqtisadi assosiasiyasının prezidenti Elxan Məmmədov olmuşdu. Sifarişin arxasında dayanan səbəb Məmmədovun həyat yoldaşı Tamilla Maksudovanı Qurbanova qısqanması idi. 1991-ci ilin avqust qiyamından sonra Əliyev, bir müddət sonra isə Məmmədov da həbs edilmişdir. İstintaq Qurbanovun qətlinin təşkilində respublika DTK-nın iştirakına dair heç vaxt inandırıcı sübutlar təqdim edə bilməmişdi, lakin məhkəmə qərarından xeyli əvvəl bu cinayətlə bağlı bütün məlumatları ictimaiyyətə çatdırmağa cəhd edilmişdir. Əsas diqqət dövlət təhlükəsizlik orqanlarının, xüsusən də Vaqif Hüseynovun "Azərbaycan" assosiasiyasının rəhbərliyi ilə əməkdaşlığına yönəldilmişdi. Bu məlumatın dərcindən sonra prezident Mütəllibovun təzyiqi ilə Hüseynov DTK rəhbəri vəzifəsindən istefa ərizəsi yazmağa məcbur olmuşdur.

Vaqif Hüseynov 1995-ci ildən Rusiya vətəndaşlığını qəbul etmişdir.

17 yanvar 1996-cı ildə Vaqif Hüseynov 1990-cı ilin mayında Azərbaycan SSR Mətbuat İşləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini, "Azərnəşr" nəşriyyatının və "Yazıçı" nəşriyyatının direktoru Əjdər Xanbabayevin qətlini təşkil etməkdə ittiham olunmuşdur. Xanbabayev Bakıda, Azərbaycan Rus Dram Teatrının binası yaxınlığında şəxsi avtomobilində güllələnmişdi. İstintaqın məlumatına görə, zərərçəkmiş şəxs Azərbaycan KP MK-nın keçmiş birinci katibi Heydər Əliyevin tərəfdarlarından biri və onun respublikaya qayıtmasının təşkilatçılarından olmuşdur. Azərbaycan SSR hakimiyyət orqanları onun qayıdışını istəmirdilər və Xanbabayev Azərbaycan SSR DTK-nın operativ nəzarəti altında idi. Azərbaycan Prokurorluğunun məlumatına görə, əməliyyat nəzarətinin təşkilatçıları DTK-nın 3 saylı idarəsinin rəisi, polkovnik-leytenant Vladimir Mirzoyev və Azərbaycan SSR DTK-nın 5-ci şöbəsinin rəisi, 3 saylı idarə rəisinin müavini, polkovnik-leytenant Sadıx Əliyev olmuşdur. Cinayət işinin materiallarına görə, onlar DTK sədri Vaqif Hüseynovun birbaşa göstərişlərini yerinə yetirmişdir.

İlkin olaraq istintaq Xanbabayevin qətlinin qısqanclıq zəminindən yerinə yetirildiyini güman etmişdir, lakin 1993-cü ildə Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra onlar keçmiş hakimiyyətin Əliyevi öldürməkdən çəkindirmək istəyi ilə siyasi versiyaya keçmişdir. 1990-cı ildə Azərbaycana gəlib. 1995-ci ilin ortalarında "Qarabağ" kooperativinin sədri Tarix Quliyev və Bakı Şəhər Sovetinin deputatı, "Lalə" kafesinin direktoru Tofiq Qasımov Xanbabayevin qətlini etiraf edib və həbs ediliblər. Müstəntiqlərin fikrincə, Xanbabayevə atəş açan Quliyevin evinə baxış zamanı cinayətin törədildiyi ehtimal edilən "Makarov" tapançası aşkar edilib.

Həbs olunanların ifadəsinə görə, qətlin təşkilatçısı böyük "gildiyanın üzvləri"ndən biri, sonralar Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuş Hacı Seyfəl Babayevdir. İddialara görə, Babayev onları hansısa "namus məsələsi" ucbatından qətli törətməyə inandırmışdır. Daha sonra ifadələrini dəyişdirən Quliyev və Qasımov DTK əməkdaşlarının, xüsusilə Hüseynovun, Mirzəyevin və digərlərinin qətldə əli olduqlarını açıqlamışdır. Onların sözlərinə görə, Babayev çekistlərin tələbi ilə Xanbabayevin qətlini təşkil etmişdir. Babayev günahını etiraf etməmiş, həbsindən üç gün sonra istintaq təcridxanasında, naməlum şəraitdə vəfat etmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Məhkəmə Kollegiyasının hökmü ilə Qasımov 9 il, Quliyev isə ölüm cəzasına məhkum edilmişdir, lakin Quliyevin hökmü sonradan ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzası ilə əvəz edilmişdir.

2000-ci ildə Sadıx Mikayıl oğlu Əliyev və Səbuhi Seyfəddin oğlu Məmmədəliyev qruplaşmanın aparıcı üzvləri kimi ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmişdir. O, Vaqif Hüseynovun göstərişi ilə xüsusi təyinatlı "Böhran" qrupunun yaradılmasında iştirak etməkdə. İstintaqın məlumatına görə, bu qrupun üzvləri 1990-1991-ci illərdə törədilmiş bir sıra cinayətlərdə, o cümlədən Xanbabayevin və Qurbanovun qətlində, vətəndaşlar Əliyev və Bağırovun öldürülməsinə cəhddə iştirak etmişdilər. 2001-ci ilin mayında Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının hökmü ilə ömürlük azadlıqdan məhrum edilmişdir.

Eyni zamanda, Vaqif Hüseynov Azərbaycanın istintaq orqanları vəzifə saxtakarlığında ittiham edilmişdi. Onun şəxsi göstərişi ilə DTK zabitlərindən birinin, milliyyətcə erməni olan arvadının pasportu dəyişdirilərək, onun milliyyəti, adı və atasının adı dəyişdirilərək azərbaycanlılaşdırılmışdı. Həmçinin, 1991-ci ildə Azərbaycan televiziyasında partlayışın təşkili ilə bağlı ittihamlar da səsləndirilmişdir. Respublika Prokurorluğu dəfələrlə Rusiya hakimiyyətindən Vaqif Hüseynovun dərhal vətəninə ekstradisiyasını tələb etmiş, lakin Hüseynov Rusiya vətəndaşı olduğundan bundan imtina edilmişdir.

1993-cü ildən Moskvada yaşayır. 1997-ci ildə Moskvada tanınmış "Rosbalt" informasiya agentliyini yaratmışdı. İndi də agentliyin Direktorlar Şurasının sədridir. Eyni zamanda Strateji Dəyərləndirmə və Təhlil İnstitutunun direktorudur.

Əsərləri
--------

Bir neçə kitabın müəllifidir.

"Bir ömürdən də çox" memuarının müəllifidir.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. 1 2  Tumşis, 2016. səh. 96
2. ↑  Hüseynov, 2013. səh. 19, 32
3. ↑  *Ştrasser, Kristof.* "The follow-up to the issue of political prisoners in Azerbaijan". Avropa Şurası (ingilis). 14 dekabr 2012. 2022-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 fevral 2022.
4. 1 2 3  Tumşis, 2016. səh. 97
5. ↑  Hüseynov, 2013. səh. 364–367
6. 1 2 3 4  Tumşis, 2016. səh. 98
7. ↑  *Ştrasser, Kristof.* "The follow-up to the issue of political prisoners in Azerbaijan". Avropa Şurası (ingilis). 14 dekabr 2012. 2022-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 fevral 2022.
8. ↑  "Report on fact-finding mission til Azerbaijan Former OPON forces in Azerbaijan, etc. 27 Januar to 1 Februar 2002" (PDF). Danimarka İmmiqrasiya Xidməti (ingilis). 1 fevral 2022. 2022-08-28 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 28 avqust 2022.
9. ↑  "Moskvada yaşayan keçmiş DTK sədri Vaqif Hüseynov: "Qızım Rəna Sandro Laveri adlı yaxşı bir oğlana ərə getdi"". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-30.
10. ↑  "Zərdüşt Əlizadə: "Elçibəyin DTK sədrilə məxfi görüşünü bilirdim"". 2019-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-30.

### Ədəbiyyat

* *Гусейнов, В. А.* Преодоление. Постскриптум // Больше чем одна жизнь. Кн. 2. Противостояние. Moskva: Красная Звезда. 2013. ISBN 978-5-88727-100-2.
* *Тумшис, Михаил.* Щит и меч Советского Союза (rus). Moskva: Rusiya Təhsil və Elmin Təşviqi Fondu. 2016. ISBN 978-5-91244-161-5.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının tarixi Arxivləşdirilib 2019-03-12 at the Wayback Machine

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri Azərbaycan |
| --- |
| AzərbaycanXalq Cümhuriyyəti(1918–1920) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Əksinqilab ilə MübarizəTəşkilatı | 
* Məmmədbağır Şeyxzamanlı (1919)
* Nağı bəy Şeyxzamanlı (1919–1920)

 |

 |    |
| Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası(1920–1991) | 

|  |  |
| --- | --- |
| Xalq KomissarlarıSoveti yanındaFövqəladə Komissiya | 
* Semyon Pankratov (1920)
* Baba Əliyev (1920)
* Eyyub Xanbudaqov (1920–1921)
* Mir Cəfər Bağırov (1921–1922)

 |
| Dövlət Siyasiİdarəsi | 
* Mir Cəfər Bağırov (1921–1927)
* Novruz Rizayev (1927–1929)
* Mir Cəfər Bağırov (1929–1930)
* Mixail Frinovski (1930–1933)
* Aleksey Aqrba (1933–1934)

 |
| Xalq DövlətTəhlükəsizliyi Komissarlığı | 
* Stepan Yemelyanov (1941; 1943–1946)

 |
| DövlətTəhlükəsizlik Nazirliyi | 
* Stepan Yemelyanov (1946–1953)
* Anatoli Quskov (1953–1954)

 |
| Nazirlər Soveti yanındaDövlət Təhlükəsizlik Komitəsi | 
* Anatoli Quskov (1954–1956)
* Fyodor Kopılov (1956–1959)
* Aleksandr Kardaşov (1959–1963)
* Semyon Sviqun (1963–1967)
* Heydər Əliyev (1967–1969)
* Vitali Krasilnikov (1969–1978)

 |
| DövlətTəhlükəsizlik Komitəsi | 
* Vitali Krasilnikov (1978–1980)
* Ziya Yusifzadə (1980–1988)
* İvan Qorelovski (1988–1989)
* Vaqif Hüseynov (1989–1991)

 |

 |
| Azərbaycan Respublikası(1991-ci ildən) | 

|  |  |
| --- | --- |
| MilliTəhlükəsizlik Nazirliyi | 
* İlhüseyn Hüseynov (1991–1992)
* Fəxrəddin Təhməzov (1992–1993)
* Nəriman İmranov (1993–1994)
* Namiq Abbasov (*1994–1995*; 1995–2004)
* Eldar Mahmudov (2004–2015)
* *Mədət Quliyev (2015)*

 |
| DövlətTəhlükəsizliyi Xidməti | 
* Mədət Quliyev (2015–2019)
* Əli Nağıyev (2019-cu ildən)

 |
| XariciKəşfiyyat Xidməti | Orxan Sultanov (2015-ci ildən) |

 |

| ⛭Bakı şəhərinin rəhbərləri |
| --- |
| Rusiya imperiyası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı Şəhər Dumasının sədrləri | 
* İosif Cakeli (1878)
* *Stanislav Despot-Zenoviç (1878–1879)*
* Stanislav Despot-Zenoviç (1879–1894)
* *Xristofer Antonov (1894)*
* Konstantin İreteksi (1894–1898)
* *Mixail Belyayevski (1898)*
* Nikolay fon der Nonne (1899–1901)
* *Mixail Belyayevski (1901)*
* Aleksandr Novikov (1902–1904)
* *Mixail Belyayevski (1904)*
* *Kamil bəy Səfərəliyev (1905–1906)*
* Nikolay Rayevski (1907–1911)
* Fyodr Qolovin (1912)
* Luka Bıç (1912–1917)
* Cümşüd Harutyunov (1917)
* Pyotr İlyuşkin (1917)
* Fətəli xan Xoyski (1917)

 |
| Bakı şəhər rəisləri | 
* *Mixail Kanevski (1906–1907)*
* *Mixail Folbaum (1908)*
* *Pyotr Şubinski (1909)*
* *Pyotr Martınov (1909–1915)*
* Georgi Kovalyov (1916–1917)
* Pyotr İlyuşkin (1917)

 |

 |  |
| Keçid dövrü | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı Sovetinin sədrləri | 
* *Qriqori Ayollo (1917)*
* Stepan Şaumyan (1917)
* Sako Saakyan (1917)
* Stepan Şaumyan (1917)
* Prokofi Caparidze (1918)

 |
| Bakı Soveti İcraiyyəKomitəsinin sədrləri | 
* Martin Lyadov (1917)
* İsidor Ramişvili (1917)
* Stepan Şaumyan (1917)
* Prokofi Caparidze (1918)

 |
| Bakı İctimai TəşkilatlarŞurası İcraiyyə Komitəsininsədrləri | 
* Luka Bıç (1917)
* V.İ.Frolov (1917)

 |

 |
| AzərbaycanXalqCümhuriyyəti | 

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı Şəhər İctimaiÖzünüidarəsi sədrləri | 
* Pyotr İlyuşkin
* Qasım Qasımzadə (1918–1920)

 |
| Bakı Şəhər İdarəsinin rəisləri | 
* Pyotr İlyuşkin

 |
| Bakı şəhər rəisləri | 
* Məhəmməd Fəthi bəy (1918)
* Müseyib bəy Əxicanov (1918–1919)
* Rəşid bəy Axundzadə (1919)
* Əmir bəy Nərimanbəyov (1919–1920)

 |

 |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Müvəqqəti İnqilabKomitəsinin sədrləri | 
* Əliheydər Qarayev (1920)

 |
| Şəhər Partiya Komitəsibirinci katibləri | 
* Sarkis Sarkisov (–1921)
* Levon Mirzoyan (1922–1929)
* Nikolay Gikalo (1929–1930)
* Vladimir Polonski (1930–1933)
* Mircəfər Bağırov (1933–1950)
* Rzaquliyev (1952–1953)
* Məmməd İsgəndərov (1953–1954)
* Məmməd Qurbanov (1954–1955)
* Tofiq Allahverdiyev (1955–1961)
* Nəsrulla Nəsrullayev (1961–1966)
* Abdulla Qədirov (1966–1970)
* Əli Kərimov (1970–1980)
* Vaqif Hüseynov (1980–1983)
* Fuad Musayev (1983–1988)
* Müslüm Məmmədov (1989–1990)
* Rüfət Ağayev (1990–1991)

 |
| Şəhər Xalq Deputatları Sovetiİcraiyyə Komitəsinin sədrləri | 
* Əliheydər Qarayev (1920–1921)
* Qriqori Kaminski (1921)
* Vasili Yeqorov (1921–1923)
* İvan Konuşkin (1923–1929)
* Matvey Frolov (1929–)
* Sergey Balaxnin (–1934)
* Yefim Rodionov (1934–1936)
* Mixail Yevseyenko (1937–1938)
* Koqan (–1941)
* Rixarev (1941–)
* Aleksey Kozlov (1945–1946)
* A. Buzdakov
* Andrey Sergeyev
* Rüstəm İsmayılov (1950–1952)
* Əlövsət Əbdülrəhimov (–1954)
* Ağamirzə Əhmədov (1954–1959)
* Əliş Ləmbəranski (1959–1966)
* Ramazan Abdullayev (1966–)
* Aydın Məmmədov (1971–1981)
* Nəcməddin Əhmədov (1981–1986)
* Niyazi Qaraqaşlı (1988–1990)
* Rüfət Ağayev (1990–1991)

 |

 |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Şəhər İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Rüfət Ağayev (1991–1992)
* Ağasəlim Bağırov (1992)
* Rauf Gülməmmədov (1992–1993)
* Rafael Allahverdiyev (1993–2000)
* *Məhəmməd Abbasov (2000–2001)*
* Hacıbala Abutalıbov (2001–2018)
* Eldar Əzizov (2018–)

 |

 |
| *Qeyd 1: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |