recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nəzərli Orxan Faiq oğlu** (5 dekabr 1984, Ağdam) — İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi, 3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

1984-cü il dekabrın 5-də Ağdam şəhərində anadan olmuşdur.

2005-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər" fakültəsini bitirmişdir.

Ailəlidir, 3 övladı var.

Əmək fəaliyyətinə 2003-cü ildə özəl sektorda başlamış, 2005–2015-ci illərdə Azərbaycanda yerləşən audit firmasında çalışmışdır.

2014-cü ildə ABŞ-nin Alyaska ştatında sertifikasiyadan keçib mühasibatlıq üzrə lisenziya almışdır.

2015–2016-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Təhsil nazirinin iqtisadi məsələlər üzrə müşaviri, 2016–2017-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Aparat rəhbərinin müavini vəzifələrində calışmışdır.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Vergilər nazirinin müşaviri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2019-cu ildən etibarən, həmçinin, Vergilər Nazirliyinin Milli Gəlirlər Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsini icra etmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 may 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilmiş və Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi təyin olunana qədər həmin vəzifənin icrası ona həvalə edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 6 may 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dövlət Vergi Xidməti// Rəhbərlik// rəis". 2021-05-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-07.
2. 1 2 3  "Dövlət Vergi Xidmətinə rəis təyin edilib — TƏRCÜMEYİ-HAL". 2022-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-08.
3. ↑  "O. F. Nəzərlinin Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-07.
**Abdomen** — bədənin üçüncü qismidir. Yetişkin dövrdəayaqlardan məhrum olan bu hissənin, thoraks ilə qarşılaşdırılarsa olduqca bəsid bir quruluşa sahib olduğu görünər. Əsas olaraq 12-ci segmentdən yaranmasına baxmayaraq bu segmentlər ancaq Protura'nın embriyon dövrlərində görünə bilər. Embriyonik olaraq 11-ci segment (sadəcə Collembola dəstəsi embriyolojik olaraq, 9-cu segment və bir telsona sahibdir) və Solo kisəsi ilə ganglionu olmadığı üçün seqment olaraq qəbul edilməyən "Telson" dan meydana gəlmişdir. Bəzi formalarda məsələn, yetkin Collembolada (alti seqment) olduğu kimi seqment sayında böyük azalmalar vardır. Milçəklərdə olduğu kimi böcək qruplarının çoxunda abdomenin son seqmentləri istirahət halında özündən əvvəlki seqment içinə çəkilə bilən cütləşmə organlarina çevrilmişdir. Qayda olaraq dişi eseysel açıqlığı 8-ci seqmentdə ya da onun arxasında olub erkəklərdə 9-cu segmentden çölə açılır. Bu iki seqmentdə Genital seqment, bundan əvvəlki segmentlərə Pregenital, sonrakı seqmentlər də Postgenital seqmentlər deyilir.

**Seqmentlərin quruluşu:** Yetkin böcəkdə tipik abdomen seqmenti:
1 — Tergum və ya bel təbəqə,
2 — Sternum və ya ventral təbəqə,
3 — Tergum və sternumu birləşdirən lateral membran qisimləri,
4 — Ümumiyyətlə lateral membranlar üzərində və hər iki tərəfdə iştirak edən stigma qisimlərində əmələ gəlir.
Bunlar iki qrup olaraq müzakirə oluna bilər:
l. Çoxalma fəaliyyəti ilə əlaqədar olmayan,
2. Cütləşmə ya da yumurta qoyma fəaliyyətində istifadə edilənlər.

**Çoxalma ilə əlaqəsi olmayan tiplər:** Terminal seqmentlər bir yana qoyulacaq olursa, yetkin böcəklərin çoxunun abdomenində ətrafları tapılmaz. Thysanura'da olduğu kimi bəzi primitiv formalarda degenerasiya abdomen qıçları, Sytiluslar halında görülməkdədir. Üzvləri, yetkin mərhələdə xüsusilə ilk 7 seqmentdə tamamilə itir. 10-cu seqment postgenital Segment ən primitiv olub, çox vaxt sternumu kiçilmişdir. Bu təbəqələrdən dorsal olan bir parçalı tergumu Epiprokt, anusun alt tərəfində olan və sternumdan törəmiş bir cüt plakcikta Paraprokt olaraq adlandırılar. Epiprokt və paraproktin arasındakı əlaqə pərdəsindən çıxan və son seqmentin (11-ci seqment) üzv layihəsində əmələ gəldiyi düşünülən və bütün həşəratlarda olan Cercus isə hərəkətdə istifadə edilməyib duyğu vəzifəsi icra edən bir abdomen üzvüdür. Həmçinin Trichoptera kimi bəzi qruplarda, erkək organının bir qismi formasındadır.

Mənbə
-----

* TÜRKİYE ENTOMOLOJİ VE ZİRAİ ZOOLOJİ BİBLİYOGRAFYASI (Fauna, Tarımsal Savaş, Konukçulara Göre Zararlılar, Yöntemler) (1595–1978)
* BOULENGER, G. A. 1928. Voyage zoologique d'Henri Gadeau de Kerville en Asie-Mineure, Avril-Mai 1962. Paris. Batrachia et Reptilia: 135–144.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Treccani · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX531710 · BNF: 11930814c · GND: 4004711-8 · LCCN: sh85000091 · Microsoft: 2779983558 · NKC: ph119084 |

 |
**Fatma xanım Qədir qızı Qədri** (1 (14) aprel 1907 və ya 1907, Odessa, Xerson quberniyası[d] – 29 fevral 1968 və ya 1968, Bakı) — Azərbaycan teatr aktrisası, Azərbaycanda ilk peşəkar teatr təhsili görmüş qadın-aktrisa, Azərbaycan SSR xalq artisti (1943).

Həyatı
------

Milli səhnəmizin ilk peşakar aktrisalarından olan yüksək səhnə mədəniyyəti örnək sayılan, zəngin dünyagörüşlü, geniş mütaliəli ziyalı, ciddi xarakterli ifaçısı Fatma xanım Qədir qızı 14 aprel 1907-ci ildə Qərbi Rusiyanın Odessa şəhərində doğulmuşdur. Rus dilində təhsil almış və yeniyetmə yaşlarından ailəsi Bakıya köçən Fatma xanım Azərbaycan Teatr Texnikumunun ilk buraxılışında aktyor diplomu almışdır.

Fatma Qədir qızı Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir (1926). Səhnə fəaliyyətinə 1926-cı ildə Bakı Türk İşçi Teatrında başlamış, burada Nübar ("Cancur Səməd", M. Əfəndiyev; J. B. Molyerin "Zorən xəstə" əsərinin təbdili), Sürucuin ("Hind qızı", Ə. Hamid), Oa-Şen ("Çin tanrısı", F. Pavlovun "Tunc büt" əsəri üzrə), Gülüş və Sevil ("Sevil", C. Cabbarlı), Xumar ("Şeyx Sənan", H. Cavid), Esmeralda ("Paris Notrdam kilsəsi", V. Hüqonun eyniadlı əsəri üzrə), Gülbahar ("Anamın kitabı", C. Məmmədquluzadə) kimi səhnə obrazları yaratmışdır. 1932–1935-ci illərdə Bakı Rus Dram Teatrının aktrisası olmuş, 1935-ci ildən Azərbaycan Milli Dram Teatrında işləmişdir. Əsas rolları: Maşa ("Dubrovski", A. S. Puşkin), Xuraman ("Vaqif", S. Vurğun), Cülyetta, Emiliya ("Romeo və Cülyetta", "Otello", U. Şekspir), Luiza ("Məkr və məhəbbət", F. Şiller), Larisa, Katerina ("Cehizsiz qız", "Tufan", A. Ostrovski), Polina ("Ögey ana", O. Balzak), Gültəkin ("Aydın", C. Cabbarlı), Məhəbbət ("Məhəbbət", M. İbrahimov). 1933-cü ildən pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir.

Fatma Qədri Gülbahar rolunda ("Anamın kitabı")

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 1 fevral 1936
* "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 17 iyun 1943
* "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959
* "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Qədri, Fatma Qədir qızı // Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
2. 1 2 3 4 5 6  Кадри Фатьма Кадыровна // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
3. ↑  "Fatma Qədri (adam.az)". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-02.

Mənbə
-----

* Cəlil Məmmədquluzadə Ensiklopediyası. Bakı, 2008. səh.154.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **"Şah İsmayıl" operası** haqqındadır. **Digər mənalar** üçün **Şah İsmayıl (dəqiqləşdirmə)** səhifəsinə baxın.* |

**Şah İsmayıl** — Bəstəkar Müslüm Maqomayevin eyniadlı Azərbaycan dastanı əsasında yazdığı opera.

Bəstəkar əsəri 1916-cı ildə eynadlı Azərbaycan dastanı əsasında yazıb, ilk dəfə tamaşaya 1919-cu ildə qoyub. Əsər 1925-ci ildə və sonrakı illərdə, müəllifin vəfatınadək (1937), ciddi libretto və musiqi dəyişikliklərinə məruz qalıb. Librettonun ilkin müəllifi Mirzə Qədir İsmayılzadədir ("Vüsaqi", Mikayıl Müşfiqin atası) olub, sonradan Məmməd Səid Ordubadi tərəfindən dəyişilib.

  

Operanın sujetinin əsasını Səfəvi Dövlətinin banisi Şah İsmayıl (XV-XVI) haqqında eyniadlı dastanın variantlarından biri təşkil edir. 
Birinci Şah İsmayıl, Xətai təxəllüsü ilə istedadlı sərkərdə və şair kimi şöhrət qazanmışdır. Onun şəxsiyyəti zaman ötdükcə xalqın təsəvvüründə ideallaşdırılmış və əfsanəyə çevrilmişdir. Operanın librettosunda Şah İsmayılın taxt-tac uğrunda mübarizəsi əks olunmuşdur. Müəllim mirzə Qədir İsmayılov tərəfindən yazılmış operanın librettosunu bəstəkar sonralar yenidən işləmişdir.

Şah İsmayıl dastanı
-------------------

Bu məhəbbət dastanının 10-a yaxın variantı toplanmışdır. Bəzi mülahizələrə görə, dastan I Şah İsmayılın adı ilə bağlı yaranmışdır. Burada Şah İsmayılın Gülzara aşiq olması, bir sıra macəralardan sonra ona qovuşması, atasının taxtına keçməsi və ədalətli hökmdar olması təcəssüm olunur. Dastanda qəhrəmanlıq motivləri də öz əksini tapmış, Ərəbzəngi kimi cəngavər qadın obrazı verilmişdir.

Qaynaq
------

1. ↑  *Sarabski, Hüseynqulu.* Köhnə Bakı (az.). Bakı: Qanun nəşriyyatı. 2019. 64.
2. ↑  "Əfrasiyab Bədəlbəyli Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operası haqqında". 2020-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-27.
3. ↑  "Səfər Alışarlı Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operası haqqında". 2020-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-27.
4. ↑  "Muğam Ensiklopediyası - "Şah İsmayıl" dastanı". 2020-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-11.

Video
-----

* **"Şah İsmayıl" operasını izlə** - Təyyar Bayramovun ifasında
* **"Şah İsmayıl" operasını izlə** - Canəli Əkbərovun ifasında
* Nəvə Müslüm Maqomayev - "Şah İsmayıl" operasından Aslan şahın ariyası

Həmçinin bax
------------

* Nərgiz (opera)
**Katalizator – Seokar-2** – diyircək şəkilli seolitsaxlayan alümosilikatdır.

Tətbiqi
-------

Neft fraksiyalarının katalitik krekinqində istifadə olunur.

Kimyəvi tərkibi
---------------

* Na2O – 25%
* Fe2O3 – 0,2%
* Pr2O3 – 2,3%
* xarici görünüş: farfor şəkilli dairəciklər
* qranulların ölçüsü – d=2,5–5mm
* fraksiyasının ölçüsü – d=2,5–0,5mm
* fraksiyanın tərkibi – 94%-dən az olmamalı

Hazırlanma texnologiyası
------------------------

Alümosilikatın çökdürülməsi, seolitin hazırlanması və onun alümosilikata daxil edilməsi, diyircəklərin hazırlanması, ion mübadiləsi, yuma, diyircəklərin yuyulması və qurudulması.

Regenerasiya şəraiti
--------------------

Fasiləsiz işləyən regenerator qurğusunda 680–7000C-də hava ilə.

Katalitik xassələri
-------------------

Məhsulun çıxımı:

* 7500C-də stabilləşmədən sonra benzinin çıxımı – 47% -dən az olmamalı
* selektivliyi – 77% kütlədən az olmamalı

Mənbə
-----

Ф. М. Садыхов, Р. М.Алигулиев. Катализаторы, процессы нефтехимической и нефтепереработывающей промышленности. Баку, "Элм", 2000, с. 68
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Rəhman Abdullayev.

**Rəhman Qafar oğlu Abdullayev** (31 yanvar 1956, Dəstəfur rayonu – 10 yanvar 1994, Füzuli rayonu) — Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Rəhman Abdullayev 31.01.1956-cı ildə Daşkəsən rayonunda anadan olmuşdur. 1981–1986-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində ali təhsil almışdır. 1986–1993-cü illərdə Daşkəsən rayonunda yerləşən Filizsaflaşdırma kombinatında mühəndis kimi çalışmışdır.

Hərbi xidməti
-------------

Rəhman Abdullayev 1976–1978-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.

1993-cü il martın 18-də ehtiyatda olan zabit kimi milli ordu sıralarına çağırılmışdır. O, əvvəlcə 877 saylı hərbi hissənin motoatıcı taborunun bölük komandiri vəzifəsində xidmət etməyə başlamış, sonra isə düşmənin Füzuli rayonuna etdiyi hücumu ilə əlaqədər, ön cəbhədə gedən döyüşlərin şiddətlənməsi səbəbindən Rəhman Abdullayev tabeliyində olan bölüklə birlikdə 877 saylı hərbi hissədən Füzuli rayonunda yerləşən 702 saylı hərbi hissəyə göndərilmiş, motoatıcı briqadada motoatıcı taborun bölük komandiri vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir.

Rəhman Abdullayev xidmət etdiyi hərbi hissənin düşmənlə təmas nöqtəsində yerləşməsi səbəbindən tabeliyində olan hərbi qulluqçularla birlikdə döyüşlərdə iştirak etmişdir. O, iştirak etdiyi döyüşlərdə bir neçə dəfə yaralanmış, lakin yenidən döyüşlərə qatılmışdır.

Rəhman Abdullayev Füzuli rayonunun Aşağı Əbdülrəhmanlı kəndinin işğaldan azad edilməsi uğrunda 1994-cü il yanvar ayının əvvəllərində yenidən döyüşlərə qatılmış və kəndin bir hissəsi işğaldan azad edilmişdir. Həmin döyüşlərdə erməni silahlı qüvvələri böyük itki verərək kənddəki mövqelərini bir qədər geri çəkməyə məcbur olmuşlar.

1994-cü il yanvar ayının 10-da düşmənin gecə saatlarında qəfildən etdiyi hücum zamanı Rəhman Abdullayev və tabeliyindəki cəbhə yoldaşları düşmən mühasirəsinə düşərək qəhrəmancasına şəhid olmuşlar.

Ailəsi
------

Rəhman Abdullayev ailəli olmuş və iki övladı yadigar olaraq qalmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Abdullayev Rəhman Qafar Oğlu". 2021-06-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-08.
**Davud Azad** (6 oktyabr 1963, Urmiya) — iranlı müğənni və bəstəkar. Daha çox klassik avropa musiqisi ilə İran musiqisinin sintezini özündə cəmləyən "Ruminin divanı və Bax" albomu ilə tanınıb.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Davud Azad 6 oktyabr 1963-cü ildə Urmiyada, azərbaycanlı ailədə anadan olub. 19 yaşında musiqi ilə məşğul olmağa başlayıb. 25 yaşında olanda ilk kasetləri işıq üzü görür. "Maktabe Tar Tabriz" adlanan bu lent yazısı o dövrdə bir çoxları üçün tarda ifa etmək üçün standarta çevrilir. Sufi musiqiləri ifa etməkdən və bəstəkarlıqdan başqa tar, sitar, tənbur, ud, dəf, və rübab kimi musiqi alətlərində də ifa edə bilir. Son 30 ildə keçirilinə bütün sufi yığıncaqlarında iştirak edib və Ruminin sözlərinə bəstələdiyi musiqiləri ifa edib. Bütün dünya üzrə Avropada, Şimali Amerikada, Latın Amerikasında, Avstraliyada, Hindistanda, Yaponiya və Butanda 300-dən çox festival və konsertlərdə iştirak edib. Davud Azad Oksford Universitetinə İran musiqisi və onun növləri haqqında mühazirə demək üçün çağırılmış ilk iranlı mühazirəçidir. Onun "Ruminin divanı və Bax" albomu iran musiqisi ilə klassik qərb musiqisinin ilk sintezi sayılır. Bu albomda ifa olunan musiqilər bir çox beynəlxalq festivallarda və radiolarda səsləndirilib.

İştirak etdiyi beynəlxalq musiqi festivalları
---------------------------------------------

* Norveçdə keçirilən "Sülh" festivalı
* Şotlandiyada keçirilən "Ruhani Musiqi Festivalı"
* "Art in Action" festivalı
* "Sacred Voices" festivalı
* "No mind" festivalı
* İstanbul 35-ci Beynəlxalq Musiqi Festivalı
* Parisdə keçirilən "Mond Arabe" festivalı

Xarici keçidlər
---------------

* Davud Azadın rəsmi vebsaytı Arxivləşdirilib 2013-01-12 at the Wayback Machine
* 35-ci İstanbul Beynəlxalq Musiqi Festivalında çıxışı
* Davud Azadın müsahibəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "A master of Iran's mystical music[[İngilis dili|*ing.*]] ". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-11-13.
2. ↑  "Davud Azadın bioqrafiyası". 2019-02-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-19.
3. ↑  "Davud Azad". 2016-10-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-19.
**Cənubi Buq** — Ukraynanın cənub qərbində çay.

Sahəsi
------

Uzunluğu 806 km, hövzəsinin sahəsi 63,7 min km2.

Coğrafiyası
-----------

Varvarovski körpüsü
Podol yüksəkliyi və Qaradənizyanı ovalıqla axır. Qara dənizin Dnepr limanına tökülür. Yuxarı axını bataqlıqlaşmış ərazidən keçir; orta axınında astanalar var. Əsas qolları: sağdan Kolıma, Savranka; soldan Sinyuxa, İnqul. Qarışıq mənbədən qidalanır. Ortaillik su sərfi Aleksandrovka kəndi yaxınlığında 87,6 m³/san. Noyabrdan fevraladək donmuş olur. Fevralın sonu mayın əvvəlinə qədər gursuludur. Cənubi Buq hövzəsində ümumi sah. 268 km² olan 4 min göl və su anbarları var. Mənsəbindən Vinnıtsia şəhərinədək gəmiçiliyə yararlıdır. Balıq (suf, durnabalığı, xulbalıq, çömçə balığı) ovlanır. Suvarmada istifadə olunur. SES-lər var. Xmel nitski, Xmilnık, Vinnıtsia, Hayvoron, Pervomaysk, Voznesensk, Mikolayiv şəhərləri Cənubi Buq sahilindədir.

Qalereya
--------

* Qışda donmasıQışda donması
* Ploska çayının Cənubi Buq çayına tökülməsiPloska çayının Cənubi Buq çayına tökülməsi
* VinnitsadaVinnitsada
* ÇayqayığıÇayqayığı

Həmçinin bax
------------

* Qara dəniz
* Volqa
* Kolıma
* Vinnıtsia

İstinadlar
----------

1. ↑  Каталог річок України (ukr.). Київ: 1957. S. 55. 192 s. 3000 nüs.
2. 1 2 3  **Cənubi Buq**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 317. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Cənub Buq salçılıq
**Qrup nəzəriyyəsi** — G çoxluğunda elə müəyyən əməl mövcuddursa ki, həmin coxluğun ixtiyari iki ünsürünə (elementinə) üçüncü elementi qarşı qoysun və həmin əmələ nəzərən aşağıdakı 4 aksiom:

* 1. Qapalılıq: əgər a ve b, G çoxluğuna daxildirsə, onda a\*b=c də G qrupuna daxildir.
* 2. Assosiativlik: G çoxluğunun ixtiyari a, b, c ünsürləri (elementləri) üçün (ab)c=a(bc)
* 3. G çoxluğunda vahid element adlanan elə e ünsürü (elementi) mövcuddur ki, e\*a=a.
* 4. G çoxluğunda tərs element adlanan həmin çoxluğun ixtiyari a ünsürü (elementi) üçün (-a) elementi mövcuddur ki, (-a) (a)=e.

ödənərsə, onda G çoxluğu qrup adlanır.

Əgər G qrupunun hər hansı H kompleksi qrup əmələ gətirərsə, onda o G qrupunun altqrupu adlanir.

Məsələn, Tam ədədlər çoxluğu toplama əməlinə gorə qrup əmələ gətirir. Həmçinin cüt ədədlər çoxluğu da toplamaya nəzərən qrup əmələ gətirdiyindən cut ədədlər tam ədədlərin altqrupunu təskil edir.

Qrupun kompleksi onun elementlərindən düzəldilmiş ixtiyari çoxluqdur.

Əgər G çoxluğunda onun ixtiyari iki a və b elementinə qarshi həmin çoxluğun hər hansi c elementini qarshi qoyan əməl movcuddursa və bu əmələ nəzərən assosiativlik odənərsə onda G coxlugu yarımqrup adlanır.

Əgər yarımqrup özünde vahid element saxlayarsa belə yarımqrup monoid adlanır.

Özünde vahid element saxlayan yarımqrup monoid adlanır.

Aydındır ki, çoxluq kimi monoid yarımqrupun alt çoxluğudur

* Qrup anlayışı
* Altqrup
* Yarımqrup
* Monoid
* Sonlu və dövri qruplar
* Qrupun və onun elementlərinin tərtibi
* Normal bolen, İnvariant altqrup
* Faktorqrup

Xarici keçidlər
---------------

* Brian C. Hall: An Elementary Introduction to Groups and Representations
* Boris Kolev: Lie Groups and mechanics: an introduction
**Tibbi subyekt rubrikası** (qısaca: **TSR** (*ing.* Medical Subject Headings, qısaldılmış *MeSH*) — genişhəcmli, nəzarət olunan tibbi lüğət, indeksləşdirilmiş elmi məcmuə, jurnal və kitabların, eyni zamanda informasiyaların əldə edilməsini asandlaşdıran Amerika Birləşmiş Ştatlarının "Milli Tibbi Kitabxanası" (NLM) tərəfindən *Medline* və *PubMed* məqalələri bazası əsasında yaradılmış və daim yeniləşən bir xidmət rubrikasıdır.

MeSH və ya Tibbi subyekt rubrikası internet vasitəsilə izlənilə bilinir. İlk olaraq ingilis dilində yaradılan bu rubrika artıq bir neçə dillərə tərcümə olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Norovirus

İstinadlar
----------

1. ↑  "Medical Subject Рубрики (Mesh). İnformasiya büllüteni". National Library of Medicine. 2005-05-27. 2018-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-05-31.  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n2013188677 · VIAF: 305937419 · WorldCat VIAF: 305937419 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Nofəl Quluyev.

**Quliyev Nofəl** (*tam adı: Nofəl İlham oğlu Quluyev*; 11 iyun 1994; Qoşabulaq, Gədəbəy rayonu — 2020, Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri,2-ci Qarabağ müharibəsinin şəhidi.

Həyatı
------

Quluyev Nofəl İlham oğlu Gədəbəy rayonu Qoşabulaq kəndində 1994-cü il iyunun 11-də anadan olmuşdur. 2000-ci ildə Qoşabulaq kənd məktəbində tam orta təhsilinə başlamış, 2011-ci ildə də həmin məktəbin məzunu olmuşdur.Elə həmin ildə də Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Əmtəəşünaslıq fakültəsi, Marketinq mallarının ekspertizası ixtisasına qəbul olmuşdur.2015-ci ildə məzun olduqdan sonra.2015 20 Oktyabr da həqiqi hərbi xidmətə yollanır.Qayıtdıqdan sonra isə öz ixtisası üzrə bir neçə müəssisədə işləyir.

Hərbi Xidməti
-------------

Həqiqi hərbi xidmətədə 20 oktyabr 2015-də yollanmış, hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra tərxis olunub. İyul hadisələrindən sonra özü könüllü olaraq səfərbərliyə yazılır və sentyabrın 29-u müharibəyə yollanır. Nofəl baş qumbaraatan idi. Düşmənin bir neçə zirehli texnikasını məhv etmişdir.Lakin oktyabrın 27-də Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlərdə yanına minamyot düşərək qəhrəmancasına hər şeyini gözə alaraq vətən üçün canını qurban verdi. İyul hadisələrindən sonra özü könüllü olaraq səfərbərliyə yazılır.Və sentyabrın 29-u müharibəyə yollanır. Nofəl baş qumbaraatan idi düşmənin bir neçə zirehli texnikasını məhv etmişdir.Lakin oktyabrın 27-də Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlərdə yanına minamyot düşərək qəhrəmancasına hər şeyini gözə alaraq dünyasını dəyişdi.

Təltifləri
----------

* (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (24.12.2020) — "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**Skripka** — simli musiqi aləti. Dolğun və axıcı səslənən alətdir. İnstrumental ansamblların və orkestrlərin əsas tərkib hissəsi və solo alət kimi yayılmışdır. 

  

~~ka~~

Tarixçə
-------

Skripka XVI əsrdə meydana gəlmiş, XVII əsrdə geniş yayılmışdır. Tarixin ən məşhur skripka ustası Antonio Stradivari olmuşdur. Onun skripkaları hələ də ən məşhur skripkalardır və onların qiyməti milyonlarla ölçülür. Skripkanı Azerbaycana ilk dəfə 
Ceyhun Bədəlbəyli gətirmişdir.

Hi
--

Mükəmməl cilalanmış armuda oxşar qutu üzərində gərilmiş olan dörd teldən və əlavə saptan ibarətdir. Forması akustik hesablarla təyin olunmuşdur.

Gövdəsi xarakter oval formaya malikdir, uzunluğu çox zaman 38 sm olur, qrifi üzərinə dörd sim çəkilmişdir. 70 hissədən ibarətdir. Notları sol açarıyla yazılan skripkanın simləri sırasıyla SOL, RE, LYA, Mİ olaraq akkord edilir. Simlərin köklənməsi belədir: IV-g, III-d¹, II-a¹, I-e². Diapazon kiçik oktavanın sol sahəsindən dördüncü oktavanın lya səsinə kimidir.

Skripka kamanı simlər üzərində yuxarı–aşağı hərəkət etdirməklə çalınır. Skripkada çalğı texnikası rəngarəng ştrixlərlə zəngin (detaşe, leqato, stakkado, pissikato) və geniş imkanlara malikdir.

Partiturada Skripka partiyası zərb alətlərindən aşağıda yazılır.

Skripkanın hissələri
--------------------

* Skripkanın hissələri
* Skripkanın gövdəsiSkripkanın gövdəsi
* Skripka efiSkripka efi
* Skripka darağıSkripka darağı
* Skripka düyməsiSkripka düyməsi
* Sim dayaqlarıSim dayaqları
* yandan görünən hissələriyandan görünən hissələri
* Skripkanın başıSkripkanın başı
* Simlərin köklənməsi G (sol), D (re), A (lya) и E (mi)Simlərin köklənməsi G (sol), D (re), A (lya) и E (mi)
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Əfrasiyab Bədəlbəyli*. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Skripka Arxivləşdirilib 2021-10-15 at the Wayback Machine
**α-Hidroheksaflüorizoyağ turşusu (2-triflüormetil-3,3,3-triflüorpropion t-su, α- hidroperflüorizoyağ t-su)**-(CF3)2CHCOOH, rəngsiz hiqroskopik kristal maddədir;

Fiziki xassələri
----------------

Kəskin iyli, efirdə, asetonda və dioksanda yaxşı, suda isə pis həll olur (pKa — 2,35).

Kimyəvi xassələri
-----------------

α-Hidroheksaflüorizoyağ turşusunu P2O5-in köməyi ilə dehidratlaşdırdıqda davamlı bis-(triflüormetil)keten (CF3)2C=C=O, (C2H5)3N-in iştirakında dekarboksilləşdirdikdə isə 1,1,1,3,3,3-heksaflüorpropan (CF3)2CH2 alınır. α-Hidroheksaflüorizoyağın kalium duzu ~800C temperaturda 1,1,3,3,3-pentaflüorpropana CF3CH=CF2 çevrilir. α-H.t.-nin efirlərini dehidroflüorlaşdırdıqda perflüormetakril turşusunun efirləri CF2=C(CF3)COOR alınır.

Alınması
--------

α-H.t.-ni perflüorizobutileni (CF3)2C=CF2 üzvi həlledicilərdə hidratlaşdırmaqla alırlar.

Tətbiqi
-------

Laboratoriyada efirlərin və (CF3)2C=C=O-nun sintezində istifadə olunur.

Mənbə
-----

* Химическая энциклопедия, Изд. "Советская энциклопедия", М. 1988, т. 1, с. 1085.
**Məmmədov Rəşid Cabbar oğlu** (1973, Hallavar, Böyük Qarakilsə rayonu – 19 iyun 1992, Aterk, Ağdərə rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin , Qarabağ müharibəsi şəhidi. 

Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. (Abidə 5 sentyabr 1992 qoyulmuşdur.) Haqverdi Verdiyev ,Yusif Qasımov (baş leytenant), Çərkəz Həsənov, Dəyanət Məmmədov,Vüqar Hüseynov, Rasim Abbasov, İmaməddin Əliyev, Simran Rzayev,Şahin Abbasov, Sərvan Ağayev,Qarabala Mayılov,Müşfiq Paşayev, Elman Cavadov,Ədalət Vahabov,Rəşid Məmmədov (əsgər, 1973), Ucar Zeynalov, Bəxtiyar Cəfərov (əsgər, 1973), Sadiq Muradov, Vasif Əlibəyov, Rəsul Süleymanov (əsgər, 1973), Əlibaba İbrahimov, Fuad Həsənov İlham Hüseynov (əsgər, 1973), Münasib Mehdiyev

Həyatı
------

Rəşid Məmmədov Quqark rayonunun Hallavar (Pəmbək) kəndində anadan olmuşdur.

19 iyul 1992-ci ildə Ağdərənin Həsənriz məntəqəsi istiqamətində gedən döyüş zamanı şəhid olmuşdur.

Təltifləri
----------

Sıravi Rəşid Məmmədov 19 noyabr 1992-ci il tarixdə respublikamızın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdiyi şəxsi igidlik və şücaətə görə "Azərbaycan Respublikasının Fəxri fərmanı" ilə (ölümündən sonra) təltif edilmişdir. İgid döyüşçünün məzarı Bakı şəhərindədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-20.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-20.

Xarici keçidlər
---------------
**Səhiyyə iqtisadiyyatı** — səhiyyə və sağlamlıq xidmətlərinin istehsalında və istehlakında səmərəlilik, effektivlik, dəyər və davranış ilə əlaqəli məsələləri öyrənən iqtisadiyyatın alt sahəsidir. Ümumi mənada, səhiyyə iqtisadçıları səhiyyə xidmət sistemlərinin necə işləməsini və siqaret çəkmək kimi sağlamlığa təsir edən davranışları öyrənir.

Kennet Errounun səhiyyə iqtisadiyyatını ayrı bir təlim kimi təsnifləndirən, 1963-cü ildə yazdığı məqaləsi sağlamlıq və digər mallar arasındaki məna fərqlərini dərk etməyimizə kömək edəcək böyük fərqlilikləri işıqlandırdı. Səhiyyə iqtisadiyyatını digər iqtisadiyyat sahələrindən ayıran xüsusiyyətlərə böyük miqyasda dövlət müdaxiləsi, müxtəlif dərəcələrdə müşahidə oluna bilən qeyri-müəyyənlik, asimmetrik informasiya, giriş əngəlləri, xarici təsir və mübadilə prosesinə təsir edən 3-cü bir qurumun olması göstərilə bilər. Səhiyyə xidmətindəki bu 3-cü qurum mal və ya xidmətin qiymətindən kənarda qalıb, alım qərarlarını verən (labaratoriya testindən keçmək, dərman resepti yazmaq, əməliyyat etmək və s.) həkimdir.

Səhiyyə iqtisadiyyatçıları xərclər, ödənişlər və sərfiyyat kimi bir sıra maliyyə bilgilərini dəyərləndirərək qərarlar verir.

Qeyri-müəyyənlik həm xəstə nəticələrində həm də iqtisadi qayğılarda səhiyyəyə daxildir. Həkim və xəstə arasında meydana gələn məlumat boşluğu asimmetrik informasiya olaraq adlandırılan, həkim üçün ayrı bir üstünlük yaradır.

Səhiyyə və sağlamlıq nəzərdə tutulursa xarici təsirlər, xüsusilə, yoluxucu xəstəlik kontekstində olanlar tez-tez meydana gəlir. Misal üçün, soyuqlamamaq üçün göstərilən səylər qərarı verən xaricində, digər insanlara da təsir edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Arrow, Kenneth (1963). "Uncertainty and the Welfare Economics of Medical Care," Arxivləşdirilib 2020-11-11 at the Wayback Machine *The American Economic Review*;53(5):941–973
2. ↑  *Phelps, Charles E.* Health Economics (3rd), Boston: Addison Wesley, 2003, ISBN 978-0-321-06898-9 Description Arxivləşdirilib 2010-12-07 at the Wayback Machine and 2nd ed. preview Arxivləşdirilib 2021-03-22 at the Wayback Machine.
3. ↑  Fuchs, Victor R. (1987). "health economics" *The New Palgrave: A Dictionary of Economics*, v. 2, pp. 614–19.
4. ↑  Fuchs, Victor R. (1996). "Economics, Values, and Health Care Reform," *American Economic Review*, 86(1), pp. 1–24 Arxivləşdirilib 14 iyul 2007 at the Wayback Machine (press **+**).
5. ↑  Fuchs, Victor R. ([1974] 1998). *Who Shall Live? Health, Economics, and Social Choice*, Expanded edition. Chapter-preview links Arxivləşdirilib 2021-03-22 at the Wayback Machine, pp. vii–xi.
6. ↑  Wolfe, Barbara (2008). "health economics." *The New Palgrave Dictionary of Economics', 2nd Edition. Abstract & TOC. Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine*
**Rövşən Balakişiyev** (tam adı: *Rövşən Misir oğlu Balakişiyev*; 15 dekabr 1967, Muğanlı, Xocavənd rayonu, Azərbaycan SSR - 30 dekabr 1992, Qarabağ, Azərbaycan) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.

Həyatı
------

Rövşən Balakişiyev 15 dekabr 1967-ci ildə Xocavənd rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Muğanlı kənd səkkizillik məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra 1985-ci ildə hərbi xidmətə yollanmışdır. Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) şəhərində xidmət edən Rövşən hərbi xidmət müddətində dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.

1988-ci ildə başlanan Qarabağ müharibəsinə qədər Rövşən xidmət etdiyi şəhərdə yaşamış, burada ailə həyatı qurmuşdu. Müharibə başlayanda Rövşən ölkəsinə qayıdır, müharibədə iştirak edir. O, Muğanlı kənd özünümüdafiə dəstəsinin üzvü olaraq Şişqaya, Gülmətəpə, Çirişli dağı istiqamətində gedən döyüşlərdə, Xocavəndin müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. 

2 oktyabr 1992-ci ildə Muğanlı, Kuropatkino, Əmiranlar kəndinə düşmən hücum edir və müqavimətlərə baxmayaraq üç kəndi işğal edir. Azərbaycan Milli Ordusu yarandıqdan sonra kəndin özünümüdafiə dəstəsi Ağcabədi rayon 161 saylı hərbi hissənin batalyonlarından birinə çevrilir. Bundan sonra, döyüşçülər Nərgiztəpədə mövqe seçdilər. Onlar dəfələrlə işğal olunmuş kəndlərə hücum planları hazırlasalar da, təəssüf ki, döyüşlərin nəticəsi uğurlu olmamışdır.

Rövşən Balakişiyev 30 dekabr 1992-ci ildə Daşlıtəpə adlanan yerdə içində olduğu "UAZ" markalı avtomaşının minaya düşməsi nəticəsində şəhid olmuşdur.

Ağcabədi Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

Ailəli idi, bir qız övladı yadigar qaldı.

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ müharibəsi
* Erməni terrorizmi
* Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

İstinadlar
----------

1. XOCAVƏND ŞƏHİDLƏRİ - XOCAVƏND RAYON İcra Hakimiyyəti
**Dodesilamin** (1-dodekanmin, laurilamin) C12H25NH2.

Alınması
--------

Sənayedə dodesilamini bitki yağlarında və heyvan piylərindən ayrılmış dodesil turşusunun ammonyakla qarşılıqlı təsirindən, sonra isə alınan nitrili hidrogenləşməklə alırlar.
Texniki məhsul adətən aminlərin qarışığıdır, hansı ki, 60%-dək dodesilamindən ibarətdir.

Xassələri
---------

Dodesilamin ammonyak iyli rəngsiz mayedir, molekul çəkisi 185.34; ərimə temperaturu 28.350C, qaynama temperaturu 247–2490C,.; üzvi birləşmələrdə həll olur, suda pis həll olaraq hidrat əmələ gətirir və alınan məhlul kristallik formada zəif əsasdır. (pKa 2.68, 250C). Havada saxlanarkən dodesilamin karbon qazı ilə asan reaksiyaya girir.

Alifatik aminlərə xarakterik olan bütün reaksiyalara girir. Qeyri üzvi turşularla duz əmələ gətirir, hansılar ki, üzvi həlledicilərdə pis həll olur.
Dodesilaminlərin xloridləri, asetatları və formiatları-SAM kationlarıdır. Sulu mühitdə pH<7-də sabit kolloid sistemlərini əmələ gətirir; mitsel əmələ gətirməsinin kritik qatılığı (1–3)102M; 25–30%-li duzlu maye qellər və ya maye kristalliki fazalar əmələ gətirir. Dodesilaminin asetatının suda həll olması (100q-da) 29(00C), 31.5 (200C), 36.0 (400C), 54.5 (800C)-də.

Tədqiqi
-------

Dodesilamin və onun duzları-emulqatorlar, flotoreagentlər, metalların korroziya inhibitorları, piqmentlərin disperqatorları, plastmasların və boyaların sənayesində aşqar kimi istifadə olunur.
Dodesilamin və onun duzları bəzi mikroorqanizmlərə qarşı zəhərlidir;
LO50 5.5q/kq (ağ siçovullar, peroral);

Mənbə
-----

* Исп. литература для статьи "ДОДЕЦИЛАМИН": Поверхностно-активные вещества. Справочник, Л. 1979; Schwartz A. M. Peryy I. W. Berch I. Surface active agents and detergents, Huntington (N. Y.), 1977. А.П. Морозов.
**NGC 618**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Üçbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. **S0** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1827-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 618: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 594 |
NGC 595 |
NGC 596 |
NGC 597 |
NGC 598 |
NGC 599 |
NGC 600 |
NGC 601 |
NGC 602 |
NGC 603 |
NGC 604 |
NGC 605 |
NGC 606 |
NGC 607 |
NGC 608 |
NGC 609 |
NGC 610 |
NGC 611 |
NGC 612 |
NGC 613 |
NGC 614 |
NGC 615 |
NGC 616 |
NGC 617 |
**NGC 618** |
NGC 619 |
NGC 620 |
NGC 621 |
NGC 622 |
NGC 623 |
NGC 624 |
NGC 625 |
NGC 626 |
NGC 627 |
NGC 628 |
NGC 629 |
NGC 630 |
NGC 631 |
NGC 632 |
NGC 633 |
NGC 634 |
NGC 635 |
NGC 636 |
NGC 637 |
NGC 638 |
NGC 639 |
NGC 640 |
NGC 641 |
NGC 642 |
NGC 643



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bayraq Radio Televiziya Qurumu** (BRT), Şimali Kipr hökumətinə aid radio və televiziya təşkilatı. Xəbər, musiqi proqramı, kəndləri təqdimat məqsədli proqramları nəşr. BRT-nin ilk nəşr həyatı 1963-cü ildə bir qarajda 2 mücahid tərəfindən radio yayımı olaraq qurulmuşdur. [Qaynaq ifadə edilməli] İlk yayım sözü isə "Bayraq, Bayraq, Bayraq" deyə verilmişdi. 1996-cı ildə ilk xüsusi radio kanalı First FM və ilk xüsusi TV kanalı Tempo TV-nin qurulmaları nəticəsində təklik xüsusiyyətini itirən BRTK; hələ də ölkədəki 5 TV kanalından ikisini, 24 radio kanalından da 5-ni strukturunda saxlamaqdadır. Xüsusi radio və televiziyaların qurulmağa başladığı 1996-cı ilə qədər Şimali Kiprin tək nəşr təşkilatı olan BRTK-nın təməlləri 1960-cı illərə qədər gedib çıxır. 1960–1963 illər arasında Kipr adasının tək nəşr təşkilatı olan CBS (İngiliscə: Cyprus Broadcasting Corporation) (Kipr Yayım Təşkilatı), 1960 Kipr Konstitusiyası lazımınca% 70 Kiprli Rumlar'dan,% 30 da Kiprli Türklər'dən ibarət idi. 1963də başlayan və namizədi 1974 Kipr Harekâtı'na aparan qarşıdurmalar üzündən Kipr türkləri, CBC'ten ayrıldı. Ölkənin yeganə nəşr təşkilatında hər hansı bir şəkildə təmsil edilməyən Türklər, bu ehtiyacları səbəbiylə 1964-cü ildə 6 ədəd radio stansiyası quraraq nəşrə soxdular. Bayraq Radiosu, Canbulat Radiosu, Lefke Bayraq Radiosu, Qazi Bafın səsi radiosu, Larnaka Təbiətin səsi Radiosu və Limasol Radiosu adı verilən bu 6 kanal "Bayraq Radioları" ortaq adıyla anılıyorlardı. 1983-cü ildə Şimali Kipr Türk Respublikasının qurulmasının ardından Bayraq Radiosu xaricindəki 5 radio bağlanıldı. Bayraq Radiosunun da adı değiştiridi və "Bayraq Radio Televiziya Təşkilatı" adıyla ictimai xidmətinə soxuldu.
**I Nəsr ibn Əhməd** (?-892) — 864-892-ci illərdə hakimiyyətdə olan, Samanilər sülaləsindən hökmdar.

Həyatı
------

I Nəsr bin Əhməd Səmərqənd şəhərində taxta yiyələnmişdi.

I Nəsr və Rudəki
----------------

Qüdrətli Samani hökmdarı I Nəsr ibn Əhməd (864-892) saray əhli ilə Heratın ətrafına ova çıxır. Şikar çox, hava əla, ov bir həftə çəkir, hökmdar hələ paytaxta, Buxaraya qayıtmaq barədə düşünmür. Saray əhli isə bezir, daha ovla məşğul olmaq istəmir, amma heç kim cürət edib hökmdara bunu deyə bilmir. Nəhayət, əyan-əşrəf sarayda nüfuz sahibi olan böyük şair Əbu Abdullah Cəfər Rudəkiyə (860-941) müraciət edir. "Nə qədər ov edərlər, arvad uşaq üçün darıxmışıq, bəlkə hökmdarı dilə tutasan. Buxara üçün burnumuzun ucu göynəyir…"

Farsdilli xalqların "Şairlərin Adəmi" adlandırdığı Rudəki bu zaman şöhrətinin zirvəsində idi. Qədim mədəniyyətlərini, əvvəlki şöhrətlərini bərpa etmək istəyən farsdilli xalqlar üçün Rudəki qısa müddətdə əsl bayraqdara dönmüşdü. Rudəki misilsiz istedadı ilə qısa müddətdə əsl ədəbi fars poeziyasının təməl daşlarını qoya bildi. Ərəb üsuli-idarəsindən, Bağdadın təsir dairəsindən qurtulmağa can atan əmirlər Rudəkinin başından gedib, ayağından gəlirlər. Onu da deyim ki, Rudəkidən sonra Şərq aləmində heç bir şair onun qədər sərvəti-saman yiyəsi olmayıb. Rudəkinin iki yüz qulamı vardı, var-dövlətini 400 dəvəli karvan daşıya bilmirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Бартольд В.В. Туркестан в эпохи монгольского нашествия, Соч. т. 2, ч. 1, М. 1963; История Востока, 2-кн. Восток в средние века, М. 1999.

Həmçinin bax
------------

* Samanilər sülaləsi
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Namiq Əliyev.

**Namiq Tofiq oğlu Əliyev** (1960, Kirovabad, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan Respublikası vergilər nazirinin müavini (2004–2018), 3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

1960-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olub, 1983-cü ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Hüquqi psixologiya fakültəsini bitirdikdən sonra 1 il Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasında elmi işçi vəzifəsində çalışıb.

1984–1986-cı illərdə SSRİ Prokurorluğun Elmi-tədqiqat institunda təcrübə keçmiş və 1990-cı ildə həmin institutun aspiranturasını bitirərək hüquq elmləri namizədi dərəcəsinə yiyələnmişdir. 1991–2004-cü illər ərzində Respublika Prokurorluğunda Azərbaycan Respublikası Prokurorunun köməkçisi, Kadr idarəsinin prokuroru, Polis orqanlarında qanunların icrasına nəzarət idarəsinin rəis müavini, Vətəndaşların ərizə, şikayətlərinə baxılması və qəbulu idarəsinin rəis müavini, Ədliyyə, milli təhlükəsizlik, gömrük, vergi və sərhəd qoşunları orqanlarında istintaq, təhqiqat və əməliyyat-axtarış fəaliyyətində qanunların icrasına nəzarət idarəsinin rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır.

2004–2018-ci illərdə vergilər nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır.

### Ailəsi

Ailəlidir. 2 övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "N.T.Əliyevin Azərbaycan Respublikasının vergilər nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilməsi haqqında". 2021-12-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-03.
**Sadıxov Rövşən Oqtay oğlu** — Sumqayıt şəhər İcra hakimiyyəti başçısının 1-ci müavini.

Həyatı
------

Rövşən Sadıxov 26 iyun 1960-cı ildə Laçın rayonunda anadan olmuşdur. 1977-ci ildə Bakı şəhəri 62 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmişdir. Heydər Əliyevin göndərişi ilə 1977-ci ildə S. Orconikidze adına Moskva İdarəetmə İnstitutuna daxil olmuşdur. 1982-ci ildə həmin institutu bitirmişdir. 1996-cı ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur. 1999-cu ildə həmin universiteti bitirmişdir.

1982-ci ilin noyabr ayından 1986-cı ilin fevral ayına kimi Azərbaycan Sənayetikinti Nazirliyi "Sənayetikintimexanizasiya" trestinin 1 saylı Xüsusiləşdirilmiş Mexanizasiya İdarəsində usta, iş icraçısı vəzifələrində çalışmış. 1986–1994-cü illərdə 1 saylı Xüsusiləşdirilmiş Mexanizasiya İdarəsinin Həmkarlar İttifaqı komitəsinin sədri, "Azərtəmirtikintiməişət" trestinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri, Azərbaycan Respublikası Tikinti Materialları Sənayesi nazirliyinin Birləşmiş Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

1994–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyində, Kassa Aparatlarının Nəzarəti və Tətbiqi şöbəsinin rəisi, İnzibati və Maliyyə Təminatı İdarəsinin rəis müavini, sonradan isə Nağd Hesablaşmaların Aparılması Qaydalarına Nəzarət İdarəsinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.

2000–2001-ci illərdə Nizami rayon İcra hakimiyyəti başçısının 1-ci müavini vəzifəsində işləmişdir. Əmək fəaliyyətini 2001–2005-ci ilərdə "Aqrarkredit" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Bank olmayan Kredit Təşkilatında müxtəlif vəzifələrdə davam etdirmişdir.

2005–2006-cı illərdə İsmayıllı rayon İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində, 2006–2011-ci illərdə isə Gəncə şəhər İcra hakimiyyəti başçısının 1-ci müavini vəzifəsində işləmişdir.

2011-ci ildə Sumqayıt şəhər İcra hakimiyyəti başçısının 1-ci müavini vəzifəsinə gətirilmişdir.

3-cü dərəcəli Baş Dövlət Vergi Xidməti müşaviri rütbəsi və Dövlət qulluğunun müşaviri ixtisas dərəcəsini almışdır.

2006-cı ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 22 iyun 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

Ailəlidir, iki övladı var.

Xarici keçidlər
---------------

1. Рино Харниш совершает поездку в Исмаиллы и Шеки news.day.az (rus.)
2. Gəncədə "Azərbaycan milli mətbuatı 135: tarixi nailiyyətlər və perspektivlər" mövzusunda konfrans keçirilib [*ölü keçid*]
**Stratifikasiya** *lat.* stratum - təbəqə və facio -edirəm — sosiologiyaya geologiyadan gətirilmişdir. Müxtəlif
süxurların şaquli [112–113] yerləşməsini bildirir.

Sosial stratifikasiya
---------------------

Sosial stratifikasiya və sosial təbəqələşmə anlayışları elmi ədəbiyyatda eyni mənanı ifadə edir.
"Təbəqələşmə" anlayışı hərfı mənada bütün cəmiyyətin təbəqələrə bölünməsi deməkdir. Sosial təbəqələşmə isə
əhali arasında təbəqələrin yaranma prosesini göstərir. Latın dilində buna sosiologiya elmində qəbul olunmuş iki
termin uyğun gəlir — diferensiasiya və stratifıkasiya.

"Stratifikasiya" termini daha çox elmi ədəbiyyatda, "təbəqələşmə" sözu isə gündəlik danışıqda işlədilir.
"Təbəqələşmə" cəmiyyətin varlı və yoxsullara bölünməsini ifadə edirsə, "stratifıkasiya" bununla yanaşı,
həm də çoxsaylı orta təbəqəni ehtiva edir. Odur ki, stratifikasiya gerçəkliyi daha dolğun əks etdirir.

Tipləri
-------

Stratifikasiyanın tarixi tipləri aşağıdakılardır:
a) quldarlıq;
b) kasta quruluşu;
c) təbəqələr;
ç) siniflər.
Qərb sosiologiyasında sosial stratifikasiya nəzəriyyəsi siniflərin cəmiyyətin sosial strukturunun əsasını təşkil
etməsi barədə marksist təliminin inkarıdır. Bu nəzəriyyənin tərəfdarları iddia edirlər ki, sinif anlayışı keçmiş
cəmiyyətlərin, o cümlədən sənayecə inkişaf etmiş kapitalist ölkələrinin sosial strukturunu təhlil etməyə yarayırdı,
lakin müasir industrial cəmiyyətin sosial strukturunun tədqiqi üçün yaramır. Çünki müasir cəmiyyətdə əsas
səhmdarların istehsalın idarə edilməsindən kənarlaşdırılması və onların muzdlu menecerlərlə əvəz olunması ilə
əlaqədar mülkiyyət münasibətləri özünün müəyyənedici statusunu itirmişdir. Buna görə də sinif anlayışı "strat" ilə
əvəz edilməlidir.
**Bornun müəyyən edilməsi** (*ing.* The Bourne Identity) — rejissor Duq Laymanın çəkdiyi və Robert Ludlumun eyniadlı romanından ekranlaşdırılmış Amerika bədii filmidir. Film yaddaşını itirmiş keçmiş CIA zabiti və peşəkar sui-qəsdçi Ceyson Born haqqındakı pentalogiyanın ilk filmidir.

Süjet xətti
-----------

İtaliyalı balıqçılar Aralıq dənizinin sularında huşsuz vəziyyətdə naməlum bir adam tapırlar. Göyərtəyə qaldırdıqları həmin şəxsin bədənində iki güllə yarası var, buduna isə İsveçrə bankındakı hesab nömrəsinin yazıldığı kapsula implantasiya olunub. Naməlum şəxs özünə gələn zaman kim olduğunu və başına nə gəldiyini yada sala bilmir. Lakin bir neçə dildə səlis danışa bilir və bir sıra digər inanılmaz bacarıqlara malikdir. Sürixdə kapsulda olan bank hesabından pul çıxardıqdan sonra, əsil adının Ceyson Born olduğunu öyrənir. Lakin bunun onun həqiqi adı olub olmadığını dəqiq bilmir. İtirilmiş "yaddaş zəncirlərini" bir-bir toplayan Born, Parisdə qaldığı mənzili tapır. Mənzilə ayaq basması böyük səhv olur. Çünki Bornu zərərsizləşdirmək əmri almış peşəkar qatil pusqudadır. Born nəyin nə yerdə olduğunu müəyyən etmək və kimlərin onun qətlində maraqlı olduğunu bilmək üçün mütləq keçmişi xatırlamalıdır. Bunun üçün təsadüfən tanış olduğu və ona kömək edən alman tələbə Merinin dəstəyinə ehtiyacı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  .
3. ↑  IMDb (ing.). 1990.
4. 1 2 3  IMDb (ing.). 1990.
5. ↑  Box Office Mojo (ing.). 1999.
6. ↑  IMDb (ing.). 1990.
7. ↑  .
8. ↑  Lexicon of international films (alm.). Zweitausendeins.
9. 1 2  The American Film Institute Catalog of Motion Pictures.

[[Kateqoriya:2002-ci ilin ABŞ filmləri♧]
**Vəkil Mustafayev** (1938, Səmərqənd – 19 aprel 2019, Brüssel) — sovet KQB agenti, kürd separatçısı. 1992-ci ilin mayında, Laçın rayonunun Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən işğalından iki gün sonra bu ərazilərdə qondarma "Laçın Kürd Respublikası" elan edib.

Həyatı
------

Vəkil Mustafayev 1938-ci ildə Özbəkistanda, sürgünə göndərilmiş kürd ailələrindən birində anadan olub, 80-ci illərin əvvəlləriinə qədər Orta Asiyada yaşayıb və işləyib. 1980-ci ildə həbs təhlükəsindən yayınmaq üçün Naxçıvana qaçdı. Naxçıvanda yaşayan kürdlər onun müdafiəsinə qalxdılar. Ermənistana, Azərbaycana, Moskvaya onun yaxşı kadr olması, ona böhtan atılması barədə yazdılar. 1981-ci ildə o, Azərbaycanda işləməyə göndərilib və daxili işlər orqanlarında vəzifə tutub. "Musto" ləqəbli sovet KQB-sinin agenti kimi tanınırdı və ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarında, Qarabağda erməni separatizmi baş qaldıranda o vaxtkı Əli Bayramlı şəhərinin polis rəisinin müavini işləmişdi. Onun həyat yoldaşı əslən rusdur, Sovet ordusunda zabit kimi qulluq göstərirdi.

V. Mustafayevin son üç ildir yaşadığı Belçikanın Brüssel şəhərində 2019-cu il aprelin 19-da astma xəstəliyindən öldüyü bildirilir. Kürd separatçısı daha əvvəl İtaliyada yaşayırdı. Vəkil Musfatayev İraqın şimalındakı Kürdüstan muxtariyyətinin inzibati paytaxtı Ərbildə təşkil olunmuş rəsmi dəfn mərasimindən sonra Şeyx Əhməd məzarlığında dəfn olunub.

Separatçılıq faəliyyəti
-----------------------

Qarabağda erməni separatizmi başlayanda Mustafayev də kürd separatçı hərəkatı başladır və Orta Asiya, İraq, İran və Suriya kürdləri ilə təmasa keçərək "Yakbun" adlı kürd milli hərəkatını yaradır. 1992-ci ilin mayında Laçın işğal olunandan sonra Yerevan bələdiyyəsinin təşkilatçılığı ilə təxminən 50-yə qədər kürd Vəkil Mustafayev başda olmaqla avtobuslarla bu rayona gətirilmişdi. 1992-ci il mayın 20-də həmin qrup tərəfindən Laçında "kürd respublikası" elan edilib, Vəkil Mustafayev qondarma "respublikanın" "baş naziri" seçilib. Lakin işğal edilmiş Azərbaycan ərazilərini kürd əhalisi tərk etdiyi üçün, qondarma "kürd respublikası" yaratmaq planı tezliklə iflasa uğrayıb, Mustafayev Ermənistanı tərk edərək Rusiyanın Krasnodar şəhərinə, oradan isə Avropaya üz tutub.

Kitabları
---------

"Qafqaz Kürdüstanının tarixi", Zəngəzur yayınevi, Qırğızıstan, 2011[*mənbə göstərin*]

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Laçın Kürd Respublikası" – İngilis vikipediyasında". 2019-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-11.
2. ↑  Lachin Kurdish Republic is declared Arxivləşdirilib oktyabr 4, 2013, at the Wayback Machine
3. ↑  "1992-ci ildə Laçında qondarma "kürd respublikası" elan etmiş Vəkil Mustafayev öldü". 2019-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-11.