recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Tokionun Takeşita küçəsində satılan fukubukurolar.
**Fukubukuro** (福袋?, *azərb.* uğurlu çanta‎) – Yaponiyada yeni il ərəfəsində tətbiq olunan ənənə. Bu ənənəyə görə satıcılar içərisində alıcıya naməlum olan məhsullardan ibarət sürpriz hədiyyə paketi almağı təklif edirlər. Paketin qiyməti onun içindəki məhsulların qiymətindən 50 % ucuz olur. Fukubukuro xüsusilə tələbat olmayan malları satmaq üçün şirkətlər üçün ən yaxşı yoldur.

Fukubukuro ilk dəfə Meyci dövründə Matsuya alış-veriş mərkəzində peyda olub və daha sonra bütün Yaponiyaya yayılıb. Hazırda hətta ABŞ-də da bəzən bu konsepsiyadan istifadə olunur.

Paketlərin içərisində adətən paltarlar, aksesuarlar, elektronika məhsulları və s. olur. Kiçik uşaqları olan ailələr üçün ayrıca fukubukurolar olur. Fukubukurolar adətən yanvar ayının 2-sində və 3-ündə satışa çıxarırlar. Yaponların çoxu bu paketləri əyləncə xətrinə alırlar. Fukubukuroların çoxu qeyri-şəffaf paketlərdən ibarət olsa da, bəzən şəffaf paketlərdən də istifadə olunur. Bu zaman paketin içərisindəkiləri də görmək olur. Əgər paketin içərisindən istənilməyən məhsul çıxsa, onda ona *fukobukuro* (uğursuz çanta) və ya *utsubukuro* (qanqaraldıcı çanta) deyirlər.

Fukubukuroların qiymətləri adətən 1000-50000 yen arasında dəyişir. Ən bahalı fukubukuro 2006-cı ildə Qinza rayonunda 200,6 milyon yen qiymətində olub. İnsanlar fukubukuroları almaq üçün sıraya düzülürlər. Hər mağazanın özünə məxsus fukubukurosu olur. O qədər populyardır ki, satışın ilk günün günorta saatlarında tükənirlər. Mağazalar paketlərin dizaynına da xüsusilə fikir verirlər. Çox vaxt insanlar paketləri atmayıb, daha sonra da istifadə edirlər. Demək olar ki, yeni il ərəfəsində hər mağaza fukubukuro satır. Ən populyar fukubukuro satış mağazaları Dokidoki, Azul by Moussy, Adidas, Miki House, Disney Store, Bikku Camera və s. hesab olunur.

Fukubukuro son illər turistlərin də diqqətini cəlb etməyə başlayıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Fukubukuro nedir?". Asialogy (yaponca). 2020-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 dekabr 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Fukubukuro** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Avstraliya Müasir İncəsənət Mərkəzi** — (AMIM; İngilis Avstraliya Müasir İncəsənət Mərkəzi - Australian Centre for Contemporary Art) Avstraliyanın Melburn şəhərindəki əsas müasir incəsənət qalereyalarından biridir. Mərkəz Southbenkin daxili rayonunda, Melburn İncəsənət Ərazisində Stört küçəsində yerləşir.

Tarix
-----

Mərkəzin binası memarlar Rocer və Rendel Marşevin layihəsinə əsasən ağacdan tikilib. Tikinti işləri 2002-ci ildə başa çatdırılmışdır. Layihənin müştəriləri Çanki Muv, AMIM və Pleyboks Sietr Companiyası idi. Mərkəzin tikintisi üçün layihənin müəllifləri 2003-cü ildə İnstitusional Memarlıq Mükafatına və Avstraliya Dövlət Mükafatına layiq görülüblər.

2015-ci ilin dekabrında Maks Delani keçmiş Bədii Direktor Culian Enqberqi əvəz edərək AMIM-nın yeni Bədii Direktoru oldu. 

AMIM dörd böyük sərgi salonundan ibarətdir. Bina bitişik Moltxaus Teatrı ilə birlikdə kompleksin mərkəzində açıq səma altında sərgi sahəsi kimi istifadə olunan həyəti təşkil edir. AMIM-da həmçinin Çanki Muvın rəqs şirkəti və Pleyboks Sietr Şirkəti üçün iki məşq studiyası və bir sıra inzibati ofislər yerləşir. 

Pas rəngli fasad geniş çeşidli quraşdırmaları dəstəkləmək üçün minimalist üslubda tikilmişdir. İnteryerdəki metal və şüşə səthlərlə ziddiyyət təşkil edir. Layihə Avropa muzeyinin Kunstxalle modelinə istinad edir, yəni sənətin nümayişi üçün çevik bir qabıq olduğunu iddia edir.

Açılışından sonrakı ilk onillikdə AMIM kolleksiyasına müasir avstraliyalı və xarici rəssamların iki yüzdən çox əsəri daxil idi. Hər il AMIM qalereya üçün müasir avstraliyalı rəssamların altı və ya yeddi rəsm əsərini sifariş edir. Muzeyin əməkdaşlıq etdiyi müəlliflərin siyahısına avstraliyalılar Pet Brassinqton, Kallum Morton, Patrisiya Piççinini və əcnəbilər Martin Krid, Barbara Krüqer, Tasita Din, Jenny Xolzer və Josef Kosat daxildir. 
AMIM həmçinin çoxsaylı tematik sərgilərə və Böyük Divar layihəsi kimi sənət layihələrinə ev sahibliyi edir. Qalereya kolleksiyasına abstraksionist və minimalist Ron Robertson-Suonnın məşhur Volt heykəli daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Debbie Cuthbertson. «National Gallery of Victoria curator Max Delany appointed director of the Australian Centre for Contemporary Art»". 2016-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-18.
2. ↑  "Flashback: Australian Centre for Contemporary Art (ACCA) / Wood/Marsh". 2021-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-18.
3. ↑  "Australian Centre for Contemporary Art online" (ingilis). Australian Centre for Contemporary Art online. 2016-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-02-24.

Xarici keçidlər
---------------

\* Rəsmi sayt

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0001 0941 3221 · LCCN: n88215305 · VIAF: 129115879 · WorldCat VIAF: 129115879 |
**Rozenkreyserlər ordeni** (*Qızılgül və xaç ordeni*) — Xristian Rozenkreys tərəfindən yaradıldığı güman edilən teoloji və gizli mistik cəmiyyət.

Fərziyyələrə görə, Xristian Rozenkreys Hindistana səfərindən sonra metalları necə qızıla çevirməyi, ruhlarla danışmağın sirlərini öyrənmişdir. Rozenkreyserlər ordeninin simvolu kimi qızılgül və xaç göstərilir. Alimlərin fikrincə, qızılgül gizliliyin və sirliliyin rəmzidir. Antik dövrlərdə qızılgül həm də erotik simvol kimi tanınırdı. İnanışa görə o Veneranın Kupidon tərəfindən oxla vurulmasından sonra, Veneranın qanından yaranmışdı.

Rozenkreyserlərə imperator II Fridrix-Vilhelm, Marşal Ney, alman yazıçısı Höte aid olmuşlar. Ordenin əsas fəaliyyəti çox gizli saxlanırdı, yalnız o məlum idi ki, rozenkreyserlər xəstələri pulsuz müalicə edirdilər. Ordenin tərəfdaşları orta əsrlərdə 7 pilləyə bölünürdülər, XVII-XIX əsrlərdə isə ordenin tərəfdaşları 9 pilləyə bölünürdülər.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Rozenkreyserlər ordeni*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Accessible magazine (2006): The Portugal Code: the Knights Templar, the Rosicrucian Order and the Holy Grail Arxivləşdirilib 2010-01-13 at the Wayback Machine
* Alchemy Web Site (The): Rosicrucianism
* Maks Gendel, Rozenkreyserlərin kosmoqonik konsepsiyası (tam mətn, ing.)
* Rozenkreyser cəmiyyətlərinin tarixi.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Fukui mağarası** (福井洞窟, *Fukui dokutsu*?) – Yaponiyanın Naqasaki prefekturasının Sasebo şəhəri yaxınlığında yerləşən mağara. Mağara arxeoloji tapıntılarına görə tanınır.

Kəşfi
-----

Fukui mağarası 1935-ci ildə Fukui İnari məbədinin rekonstruksiyası zamanı kəşf edilmişdir. Rekonstruksiya zamanı yerli tarixçilər burada ox ucluqları və saxsılar aşkar etmişdir. 1960-cı ildə arxeoloqlar Serizava Çosuke və Kamaki Yoşimasanın başçılığı altında mağarada geniş qazıntı işləri başlamışdır.

Tapıntılar
----------

1960-cı ildən bəri mağaranın qazılmış 16 təbəqəsinin 7-sində (1, 2, 3, 4, 7, 9 və 15) tapılmış tapıntılar burada insan məskunlaşmasını göstərir. 15-ci təbəqədən tapılmış daş alətlərin radiokarbon testi ilə müəyyən edilmiş yaşı 31.900 ildir. Bu, Yaponiyada paleolitik dövrdə insanların yaşadığını və alətlər hazırladığını göstərir.

3-cü təbəqədə gildən hazırlanan və səthi zolaqlarla bəzədilmiş dulusçuluq məmulatı tapılmışdır. Bu dulusçuluq məmulatının yaşının 12.700 ± 500 il olduğu və dünyada tapılmış ən qədim dulusçuluq məmulatı olduğu müəyyənləşdirilmişdir. 2-ci təbəqədə yaşı 12.400 ± 350 il olan, üzərində yarıdairəvi təsvirlər olan dulusçuluq məmulatı tapılmışdır. 1-ci təbəqədə isə ruletşəkilli saxsı aşkarlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2 3  "Discovery of Fukui Cave". Fukui Cave (ingiliscə). 17 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2022.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). II cild (Const–F). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 363. ISBN 0-87011-622-3. İstifadə tarixi: 17 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* fukuicave.jp/wg/ja/top.html — Fukui mağarasının rəsmi saytı
**Roça Forte qalası** (qalis. Castelo da Rocha Forte) — İspaniyanın Qalisiya muxtar bölgəsində yerləşən qala.

Tarixi
------

Qala haqqında ilk məlumat 1253-cü ildə verilmişdir, lakin qalanın bu tarixdən daha əvvəl tikilməsi ehtimal olunur. Sənədlər bu qalanın məskunlaşıldığını göstərir. Arxiyepiskopluğun əmlakı kimi arxiyepiskop burada öz təyinatlarını həyata keçirmişdir. 1280-ci ildə qala kral Afonsonun əlinə keçmişdir.

1317-ci ildə papa Berenquel de Landoiranı Santyaqonun yeni arxiyepiskopu təyin etmişdir. Yeni arxiyepiskop qalanı və Santyaqo kilsəsini nəzarəti altına almışdır. Bu zaman baş verən üsyanlarda qala ilk dəfə mühasirə alınmışdır. Dağılmış qala yenidən bərpa olunmuşdur.

Berenquelin ölümündən sonra yerinə Martino Fernandez gəlmişdir. Taxt-tac uğrunda gedən vətəndaş müharibəsində Qalisiyada vəziyyəti qeyri-sabit qılmışdır.

1455-ci ildə qalanın komandiri Alvaro Sançez Davila olmuşdur. 1472-ci ildə qalanın divarları sökülməyə başlamışdır. 1489-cu ildə qalanın sonuncu komandiri Alvaro Sançez Davila ölmüşdür.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  rochaforte.info/relatos/timeline/

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Roça Forte qalası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* rochaforte.info/relatos/timeline/ — Roça Forte qalasının rəsmi saytı
**Hirkan azatı** (*lat.* Zelkova hyrcana) — qarağackimilər fəsiləsinin zelkova cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

İranda təbii arealı vardır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 20-25 m olan ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamar, yaşılımtıl-boz rəngdədir. Yarpaqları yumurtavarı uzunsov, 3-5 sm uzunluqda alt tərəfdən xüsusən damarlar boyu qısa tükcüklü, nadir hallarda çılpaq, 7-9 yan damarlara malikdir. Onların kənarları iti dişli olub, 1-3 mm uzunluqda saplaqlar üzərində yerləşir. Cavan zoğların yarpaqları bir qədər iri olub 12 sm uzunluqdadır meyvəsi bucaqlı, fındıqca, az və ya çox qısa tüklü və ya çılpaq, yaşılımtıl, 5 m uzunluqdadır. Aprel ayında çiçəkləyir, meyvələri isə oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Hirkan azatı vələsyarpaq azata nisbətən isti və rütubət sevəndir.

Ekologiyası
-----------

Meşələrdə, düzənliklərdən başlayıb orta dağ qurşağına qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır. Təbii ehtiyatının dəyişilməsinə səbəb başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Mədəni şəraitdə nəbatat bağlarında becərilir. Bitkinin təbii areallarında yasaqlıqların yaradılması labüddür.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir bitkisidir. EN B1ab (I,ii,iii,iv,v)+2b(i)c(ii,iii). Azərbaycanda arealı geniş deyildir. Lənkəran, Yardımlı, Lerik, Masallı, Astara ərazilərində təbii halda yayılmışdır. Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir.

Bеcərilməsi
-----------

Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.

Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
-------------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir.

Zəruri qоrumа tədbirləri
------------------------

Bitkinin təbii areallarında yasaqlıqların yaradılması labüddür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17250642
* GBIF: 4159485
* GRIN: 467764
* IPNI: 928283-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:928283-1
* Tropicos: 33300256
* WFO: wfo-0001143225

 |
**Roza Papova** (bolq. Руска Михайлова Мануилова 1879, Sofiya, Bolqarıstan knyazlığı – 11 aprel 1949) — Bolqar teatr aktrisası, rejissor və teatr xadimi.

Bioqrafiyası
------------

1879-cu ildə Sofiyada anadan olub. 15 yaşında gələcək əri ilə görüşür və 16 yaşında onlar gizli şəkildə evlənirlər.

Orta məktəbdə Roza "Zora" mobil teatr truppasına daxil olur. Teatr sənətini aktyor və rejissor Konstantin Sapunovdan öyrənir. 1897-ci ildə Veliko Tırnovo şəhərində "Səmimi dostluq" pyesində Sofiya rolu ilə səhnəyə çıxır. Daha sonra ərinin rəhbərlik etdiyi teatr truppası ilə səyahət edir. 1900-cü ildən 1902-ci ilə qədər "Gözyaşları və Gülüş" truppasında, həmçinin M. Stojkoviçin xorvat teatr truppası tərkibində çıxış etmişdir.

1900-cü ildən Vratsadan olan bir fanat, 25 yaşlı müəllim və şair Todor Boqdanov tərəfindən gizli bir şəkildə təqib edilmişdir. 20 yanvar 1903-cü ildə Todor Rozanı və özünü vurur. O, yerindəcə ölür. Aktrisa ağır yaralanır və uzun müddət müalicə almalı olur. Bu cəhd Sofiyada çox məşhur bir hadisə idi və tezliklə Roza Milli Teatrdan qovulur. 1904-cü ildən 1906-cı ilə qədər vaxtaşırı rejissor kimi fəaliyyət göstərir və eyni zamanda Plovdivdəki teatr truppasında səhnədə oynayır. Sonra Vyana Universitetində ədəbiyyat və tibb təhsili almaq üçün Vyanaya gedir. 1908-ci ildə Bolqarıstana qayıdır və yenidən Milli Teatra dəvət olunur. 1910-cu ilə qədər burada rol oynayır.

1910–1911-ci illərdə Ruse teatrının ilk rejisor-tərtibatçısı seçilir. 1918-ci ildə Roza Sofiyada özünün Rosa Popova teatrını qurur. Bir müddətdir Azad Teatrda oynamağa davam edir. 1923-cü ildə teatr pedaqogiyası ilə məşğul olduğu Bolqarıstan Teatr Studiyasını təsis edir. Aktrisanın karyerası 1937-ci ildə başa çatır.

1926-cı ildə Teodor Trayanov "Səyyahın mahnısı" poemasını Roza Popova həsr edir. Teatr fəaliyyəti ilə yanaşı, Roza Popova tərcümə və ədəbiyyatla məşğul idi. Səhnəyə qoyduğu pyeslərin çoxunu tərcümə edirdi. Xatirələr, şeirlər, əfsanələr, hekayələr, tənqidi məqalələr yazırdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  Актрисата Роза Попова простреляна от ревност Arxivləşdirilib 2015-09-07 at Archive.today — monitor.bg, 22 януари 2005
3. ↑  "История на русенския драматичен театър (болг.). Драматичен театър „Сава Огнянов", Русе". www.rusetheatre.com. 2020-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-24.
4. ↑  *Траянов, Теодор.* "„Скитнишки напев"" (bolqar). Моята библиотека. 2015-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-21.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Yusif Məmmədov.

**Yusif Məmmədov** (*Yusif Əbülfət oğlu Məmmədov*; 24 yanvar 1950, Dəstəgird, Sisian rayonu) — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin müşaviri (2016), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru (2006—2016), əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2017), fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Yusif Məmmədov 24 yanvar 1950–ci ildə Qərbi Azərbaycanın Sisyan rayonu Dəstəgird qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirərək, Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş, universiteti əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra 1971-ci ildə təyinatla ADU-nun riyazi-fizika tənlikləri kafedrasında saxlanılmış, bu kafedrada assistentdən professor vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 2000-2004-cü illərdə BDU-nun birinci prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. 1974-cü ildə namizədlik, 1990-cı ildə isə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

2000-ci ildə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.

Riyaziyyatçıdır, riyazi fizika və diferensial tənliklər sahəsində tanınmış mütəxəssisdir. 100-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. Əsərlərinin xeyli hissəsi xarici ölkərin nüfuzlu jurnallarında çap olunmuşdur.

10 nəfər elmlər namizədi, 1 nəfər elmlər doktoru yetişdirmişdir.

YUNESKO-nun Elmi biliklərin və texnologiyaların etikası Azərbaycan Milli Komitəsinin üzvüdür.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissyasının riyaziyyat və mexanika ixtisasları üzrə ekspert şurasının sədridir.

21 aprel 2006-cı ildən 6 may 2016-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru işləmişdir.

7 may 2016-cı ildən Azərbaycan Respublikası Təhsil nazirinin müşaviri təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məmmədov Yusif Əbülfət oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2018-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-05.
2. ↑  "modern.az". 2016-05-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-07.

Ədəbiyyat
---------

* "Böyük alim, görkəmli elm və təhsil təşkilatçısı". Fərrux Rüstəmov. Pedaqoji oçerklər: Sələflərim və müasirlərim. Bakı: Elm və təhsil, 2010. - səh. 124.
**Hirkan güləvəri** (*lat.* Centaurea hyrcanica) — bitkilər aləminin astraçiçəklilər dəstəsinin mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinin güləvər cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Məlumat azlığı" kateqoriyasına aiddir – DD. Azərbaycanın nadir növüdür.

Sinonimləri
-----------

* *Centaurea hyrcana* Grossh.
* *Jacea hyrcanica* (Bornm.) Holub

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik qısa və yumşaq tüklənmiş ot bitkisidir. Gövdə dikduran, tilli-şırımlı, bir neçə sərilmiş budaqlı, 30-60 sm hündürlüyündədir. Kökətrafı və aşağı gövdə yarpaqlarının saplaqlarda daralmış, orta və yuxarı yarpaqlar isə oturaq və gövdəni yarımqucaqlamışdır, yumurtaşəkilli, uzunsov lansetvari və ya uzunsov ellpsvaridir. Sarğı uzunsov yumurtaşəkilli, 6-8 mm enindədir, sarğının yarpaqcıqları ensiz xətvari, uzun və lələkvari kirpikcikli, açıq-qəhvəyi və ya purpur-qəhvəyi rəngli əlavələrlə sarğını tor kimi bürümüşdür. Sarğının daxili yarpaqları xətvari və dairəvi, dişcikli əlavəlidir. Çiçəkləri çəhrayı rənglidir. Toxumcuqlar 3 mm uzunluğunda, bozumtul, hamar, çox qısa (0.5 mm uzunluğunda) kəkillidir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə-meyvə əmələgətirmə dövrü iyun-avqsut aylarına təsadüf edir. Toxum vasitəsilə çoxalır. Müxtəlifotlu qruplaşmalar əmələ gətirir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsində — aşağı və orta dağ qurşağında, meşə və kolluqlarda, meşə talalarında və zəmilərdə bitir.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Çox azdır.

Məhdudlaşdırıcı amilləri
------------------------

Daha çox təsir edən antropogen amillərdir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədilə yasaqlıqların təşkili, bərpasını təmin etmək, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Plant List (ing.). 2010.
2. ↑  Hirkan güləvəri:''*The Plant List* saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15566215
* BioLib: 788236
* EoL: 6216430
* GBIF: 3128289
* iNaturalist: 972338
* IPNI: 190690-1
* Plant List: gcc-122654
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:190690-1
* Tropicos: 2729299
* WFO: wfo-0000023446
* WoRMS: 1108926

 |
**İstanbul Limanı** – İstanbulun Bəyoğlu rayonunda Karaköy və Fındıqlı səmtləri arasında yer alır. İstanbul Boğazı sahilində, Salıpazarı və Qalata sahili olaraq ayrılan iki hissədən ibarətdir.

İlk olaraq 1892-ci ildə Qalata sahilinin inşasına başlanmış və tikinti 1900-cü ildə bitirilmişdir. 1910-cu ildə əlavə olunan iki depodan başqa Cümhuriyyət dövründə, 1928-ci ildə 3 əlavə depo tikilmişdir. 1957-ci il isə Salıpazarı sahili tikilərək liman bugünkü halını almışdır.

Türkiyə Dənizçilik Müəssisələrinin tərkibində olan İstanbul Limanı, şəhərə gələn kruvaziyer sərnişin gəmilərini qəbul edir. Gəmidən enərək şəhəri ziyarət etmək istəyəcək sərnişinləri tarixi məkanlara apararaq şəhər səfəri təşkil edən turist avtobuslarının 200 ədədini eyni vaxtda qəbul edə biləcək tutumda açıq avtomobil dayanacağı olan sahə mövcuddur. İstanbul Limanına yan alan gəmilərin sayı hər keçən il artır və bu artımla doğru mütənasib olaraq İstanbula gəzmək üçün gələn turist sayı da artmaqdadır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* İstanbul Liman Başkanlığı[*ölü keçid*]
Narın-Qala.Dərbənd
**Dağıstan memarlığı**—Dağıstan incəsənətinə məxsus bir sahə.

Ümumi məlumat
-------------

Erkən orta əsrlərdən hunların Varaçan şəhərinin (İzberbaş ş. yaxınlığında Urtseki şəhərciyi: müdafiə divarları, hamamlar, bütpərəst məbədləri), xəzərlərin paytaxtı Səməndərin (Tarki k. yaxınlığında) xarabalıqları saxlanılmışdır. Cənub-şərqi Avropadan Ön Asiyaya əsas karvan yolunun – Xəzəryanı keçidin önündəki böyük Dərbənd müdafiə sisteminin daş divarları və qalaları (uzunluğu 40 km-dən çox) VI əsrə aiddir. Şərq ölkələri ilə əlaqələrin olması Dərbənd memarlığına təsir göstərmişdir: VI əsrin müdafiə tikiliəri Sasanilər dövrü İranı ilə, VIII–XIX əsrlərin memarlığı ərəb-müsəlman mədəniyyəti (Cümə məscidi) ilə, XIV–XV əsrlərin memarlığı Şirvan ilə bağlı olmuşdur.

Yuxarı Çirkey şəhər yerindəki (xəzərlərin Bələncər ş.) və Dərbənddəki kilsə xarabalıqları (hamısı VI–VIII əsrlər) Qafqaz Albaniyasından keçən xristianlığın erkən təzahürləridir. Dağıstanın dağlıq rayonlarında kobud yonulmuş daşlardan inşa edilmiş çoxlu müdafiə tikililəri saxlanılmışdır: müxtəlif təyinatlı dairəvi və kvadrat qüllələr (Xorecaulunda gözətçi qülləsi). XVI–XVII əsrlərə aid qalalar Dağıstandanda çox rast gəlinir (Xuçni, Axtı,Kumux, Xarba-Quran aullarında).

Əsrlər boyunca Dağıstanda, əsasən, xalq memarlığı inkişaf etmişdir. Belə ki, çox saylı xalqların (və ya xalqlar qrupu) hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri olmuşdur. Aul məskənləri, adətən, çətinliklə gedilə bilən sahələrdə salınırdı; dağ aullarında terrasşəkilli möhkəm tikili kompozisiyaları vahid pilləli qurğunu xatırladır (Kubaçi, Çox). Düzbucaq planlı, yastı damlı 18–19 əsrlərə aid yaşayış evləri (dağlıq və dağətəyi r-nlarda daşdan, Dənizyanı ovalığın cənub hissəsində çiy kərpicdən) saxlanılmışdır. Köhnə evlərdə əsas diqqət interyerin tərtibatına verilirdi (buxarının yapma və daş bəzəkləri, fiqurlu ağac sütunlar və s.); XIX–XX əsrlərdə fasadın dekoru böyük rol oynayırdı (tağşəkilli piştağ, fiqurlu daş və ağac detallar, qapı və pəncərələrin oyma naxışlı çərçivələri). Aullardakı məscidlər (Qalaqureyş, Qarakürə, Riça, hamısı XI–XIII əsrlər; Saxur, Kumux, XIV əsr), adətən, düzbücaq plan lı, interyerdəki oyma ağac dayaqlara söykənən yastı damlı daş tikililərdir; əsas fasadın qarşısında qalereya var. Minarələr dairəvi (Riça, Mişleş aulları, hər ikisi XIII əsr) və ya kvadrat planlıdır (Şinaz, Rutul k.-lərində).

Mənbə
-----

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. ISBN 978-9952-441-00-0.

Həmçinin bax
------------

Dağıstan

İstinadlar
----------

1. ↑  "Архитектура Республики Дагестан". 2023-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-27.

Xarici keçidlər
---------------

* Архитектура Дагестана
**Fernandopolis Futbol Klubu** — **Fernandopolis** kimi də tanınan, 15 noyabr 1961-ci ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Fernandopolis şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.

Tarixi
------

Klub 15 noyabr 1961-ci ildə təsis edilmişdir. Fernandopolis klubu 1979 və 1994-cü ildə ildə Paulista Liqası İkinci Diviziyasının qalibi olmuşdur.

Nailiyyətləri
-------------

* **Paulista Liqası İkinci Diviziya:**
	+ **Çempion (2):** 1979, 1994

Stadion
-------

Fernandopolis Futbol Klubu öz ev oyunlarını digər adı *Estadio Ninyo da Aquia* olan Estadio Munisipal Klaudio Rodante stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 7850 nəfərə bərabərdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Rodolfo Rodrigues.* Escudos dos Times do Mundo Inteiro. Panda Books. 2009. səh. 86.
2. ↑  "CNEF - Cadastro Nacional de Estádios de Futebol" (PDF) (Portuguese). Confederação Brasileira de Futebol. September 27, 2013 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 29, 2011.
**İstanbul Birjası** , ya da **BİST** 1985-ci ildən "İstanbul Menkul Kiymetler Borsası" olaraq fəaliyyətə başlayıb, 5 Aprel 2013-cü ildə özündə İstanbul fond birjasını və qızıl birjasını birləşdirərək İstanbul birjası (BIST) olaraq fəaliyyətinə davam edir. Ayrıca "*Yatırıma dəyər!*" rəsmi sloqan olaraq qəbul edilmişdir.

24 Fevral 2017-ci ildə yayımlanan qərarnamə ilə dövlətə aid bütün hissələrin Türkiyə Varlıq Fonduna dövr edilməsi qərarlaşdırılmışdır.

13 iyun 2017-ci il tarixində BİST 100 indeksi 100000 səviyyəsinə qədər yüksəldi.

27 iyul 2020-ci ildə indeks 23 il öncəki halına qaytarılaraq iki sıfır atılmışdır.

Tarix
-----

### 1983–1984: Quruluş

Rəsmi qəzetin 18183 sayında 6 oktyabr 1983-cü il tarixində "Menkul Kiymetler Borsaları hakkında 91 saylı qanun hökmündə qərarnamə" yayımlandı.

6 oktyabr 1984-cü il tarixli, 18537 saylı rəsmi qəzetdə yayımlanan "Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik" ilə Türkiyədə menkul qiymətlər birjalarının quruluş, çalışma və birjada alqı-satqı əsasları ilə birja üzvlərinin quruluş, çalışma və məsuliyyətləri göstərilmişdir. 

İlk əməliyyatlar 3 yanvar 1986-cı ildə 19 hissə sənədi ilə başladı.

İdarəsi
-------

İstanbul Birjası 3 il üçün seçilən və 9 üzvdən ibarət olan İdarə Heyəti tərəfindən idarə olunur. İdarə Heyəti sədri İdarə heyəti tərəfindən seçilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Market Identifier Code.
2. ↑  [*ölü keçid*]
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-13.
4. ↑  "Qərarnamə" (PDF). 2021-12-02 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-04-15.
5. ↑  "2031" (PDF). 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-04-15.
6. ↑  "Birjada ilk əməliyyat". 2020-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Anar (ad).

**Anar Dosiyev** (*Dosiyev Anar Adıgözəl oğlu*; d. 1972. Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Türkiyə alimi; Fizika‑riyaziyyat elmləri doktoru (2012), professor (2006). Yaxın Şərq Texniki Universitetinin riyaziyyat kafedrasının professoru.

Həyatı
------

Dosiyev Anar Adıgözəl oğlu 1972-ci il oktyabrın 10-da Bakıda anadan olub. 1990-cı ildə Novosibirsk Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə qəbul olunub. 1993-cü ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinə (indiki Bakı Dövlət Universiteti) keçirilib və 1995-ci ildə oranı bitirib. 1995-1998-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun aspiranturasında təhsil alıb. "Li cəbrinin Banaxov təsvirində Teylor spektri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra 1998-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun funksional analiz şöbəsində elmi işə başlayıb. 1998-2001-ci illərdə institutda kiçik elmi işçi, 2002-2004-cü illərdə böyük elmi işçi vəzifələrində işləyib. A.Dosiyev 2004-2006-cı illərdə Atılım Universitetinin (Ankara) dosenti, 2006-2008-ci illərdə isə həmin universitetdə professor olub. 2008-ci ildən Yaxın Şərq Texnika Universitetində işləyir. 2012-ci ildə M.V.Lomonosov adına MDU-da "Li Cəbrinin təsvirlərinin qeyrikommutativ holomorf funksional hesabı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.

O, kvant funksional analizi və qeyri-kommutativ həndəsə sahəsində mütəxəssisdir. Onun elmi tədqiqatlarının əsas istiqamətləri qeyri-kommutativ analiz və cəbr, funksional analizin kvant modeli və qeyri-kommutativ cəbri həndəsəni əhatə edir. A.Dosiyev tərəfindən qeyri-kommutativ operatorlar ailəsi üçün funksional hesablama metodu, informasiyanın kvant nəzəriyyəsi sahəsində tədqiqatlar aparmağa imkan verən müxtəlif kvant məkanlarının təsviri işlənib hazırlanıb.

A.Dosiyev 40-dan çox beynəlxalq səviyyəli və digər ölkələrin mütəxəssislərinə tanış olan elmi işin müəllifidir. Müxtəlif illərdə o, Rumıniya, Sloveniya, Polşa, Danimarka və Türkiyədə mühazirələr deyib. M.V.Lomonosov adına MDU-nun professorları ilə sıx əlaqə saxlayır. MDU-nun funksional analiz və funksiyanın nəzəriyyəsi kafedrasının seminarlarında dəfələrlə çıxış edib.

Maraqlı faktlar
---------------

İdmanla fəal məşğul olur və hazırda universitet tələbələrinin sambo və cüdo güləşi üzrə məşqçisidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
1958-ci il istehsalı olan Ferrari 250 Testa Rossa modeli
**Ferrari TR**, digər adı **250 Testa Rossa** (it. qırmızı baş), — Ferrari şirkətinin istehsalı olan idman avtomobili, 1956-1961-ci illər arasında buraxılıb. Bu modeldən cəmi 40 ədəd istehsal edilib.

*Ferrari* markasının ən uğurlu modellərindən loaraq öz dövründə avtomobil yarışlarında qələbə qazanıb. Le-Man 24 saat yarışlarında (1958, 1960, 1961), dörd dəfə 12 saat Sebrinq yarışlarında və üç dəfə Buenos-Ayres (yol) yarışlarında.

20 avqust 2011 -ci ildə *Goodings & Company* auksionunda 1958-ci il buraxılışı olan avtomobilза 16,4 milyon ABŞ dollarına satılır və auksionda satılan ən baha maşın kimi rekorda imza atır.

* 1961-ci il buraxılışı olan 250 TR  modeli. ( Boston incəsənət muzeyi)1961-ci il buraxılışı olan 250 TR modeli. ( Boston incəsənət muzeyi)
* Qabaqdan görünüşQabaqdan görünüş
* V-12 mühərrikiV-12 mühərriki

İstinadlar
----------

1. ↑  *Грег Уилсон.* "Ferrari Auctioned for Record $16.4 Million". nbcbayarea. 2012-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11.09.2011.  (#apostrophe\_markup)
**La-Manqa dili** və ya **La-Manqa-del-Mar-Меnor** (*isp.* La Manga del Mar Menor) — İspaniyanın cənub-şərqində yerləşən dil.

Dil 22 km uzunluğa, 100–1200 m enə malikdir. Avropanın ən böyük laqunu olan Mar-Menoru Aralıq dənizindən ayırır. Ərazisin bir hissəsi bataqlıqlarla örtülüdür. Ərazisi dayvinq həvəskarları arasında məşhurdur.

La-Manqanın şimal sahili Kosta-Kalida kurort zonasıdır. Dil laqunu soyuq havadan qoruyur

İqtisadiyyat
------------

Əsas gəlir mənbəyi turizm və turistlərə xidmət sahələrindən əldə edilir. İyundan sentyabra qədər əhalisi 200 minə qədər artır. Turistlərin bir hissəsi digər ölkələrdən gəlir. İlin digər vaxtları bölgə də cəmi 10 000 insan yaşayır.

Turistlər kafe və restoranların xidətlərindən istifadə edirlər. Bəzi turistlər isə bölgəyə yelkənli qayıq idman növü ilə məşğul olmaq məqsədi ilə gəlislər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ramsar Sites Database". 2012-01-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-20.
2. ↑  "Cabo de Palos y las Islas Hormigas". 2013-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-20.
3. ↑  "Awarded sites:Spain:Murcia". 2012-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-20.

Mənbə
-----

* Rəsmi turistik sayt
* La-Manqa dili
* yourlamanga.com Arxivləşdirilib 2013-06-02 at the Wayback Machine
* La-Manqanın video və şəkilləri Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
Əbülqasim Zəhravinin "Əl-məqələtus-səlasim" əsərindən**Əbülqasim Zəhravinin "Əl-məqələtus-səlasim"** **əsərindən**
**Əl-məqələtus-səlasim** — X-XI əsrlərdə İspaniyada-Kordova xilafətində yaşamış böyük ərəb alimi Əbülqasim Zəhravinin tibbə dair "Əl-məqələtus-səlasim" (Cərrahiyyə və cərrahi alətlər haqqında) tibbə dair 30 cildlik əsərinin cərrahiyəyə aid XXX cildi bu ensiklopedik əsərin ən dəyərli və maraqlı hissəsidir. Kitabda 200-ə qədər cərrahiyyə alətinin şəkli verilmiş, onlardan istifadə qaydaları izah edilmişdir. AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda qorunan bu əlyazma 2005-ci ildə YUNESKO-nun "Dünyanın Yaddaşı" Proqramının reyestrinə daxil edilmişdir. Bu qərarı təsdiqləyən Sertifikat Əlyazmalar İnstitutuna YUNESKO-nun baş katibi Koişiro Matsuura tərəfindən təqdim edilmişdir. "Dünya Yaddaşı" Proqramının məqsədi ayrıca xalqlar və olkələr üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün vacib və əvəzolunmaz olan yazılı abidələri aşkar etmək və qorumaqdır. 156 vərəqdən ibarət əsər nəsx xətti ilə, qara tuşla XII əsrdə köçürülüb.

Ədəbiyyat
---------

"Azərbaycan mulidissiplinar əlyazması: Xəzinədən incilər" kitabı
**Vilyam Uiçerli**(*ing.* William Wycherley, 1640 — 1 yanvar 1716) — ingilis dramaturqu.

Həyatı
------

Bərpa dövrünün ingilis komediyasının ən nümayəndəsi U.Uiçerlidir. Onun komediyalarının qəhrəmanı soyuq, abırsız, xudbin, ancaq öz ehtiraslarını təmin etməyə can atan bir zadəgandır. Dvoryan, yaxud iri burjua dairələrinə mənsub olmasından asılı olmayaraq o, ikrahedici, alçaq, əxlaqsız bir varlıqdır. Dramaturqun "Kənd arvadı" adlı komediyası bu baxımdan səciyyəvidir. Əsərin qəhrəmanı pozğun bir adamdır. London-da keçirdiyi sevgi macəralarından doyan qəhrəman kəndə gəlir, burada qonşu arvadlarla əylənməyə başlayır. Komediya kobud, açıq-saçıq səhnələrlə doludur. Dramaturq belə yüngül, sənətə zidd bir yolla tamaşaçıların diqqətini cəlb etməyə çalışır.

Bərpa dövrünün ingilis komediyası bir qayda olaraq aşiqanə məzmun daşıyır, lakin burada insan hissləri son dərəcə bayağılaşdırılır. Guya insana materialistcəsinə yanaşan yazıçılar əslində insanı məhv edirdilər. Müasir ingilis kübar cəmiyyətinin eybəcərliklərini onlar yanlış olaraq bütün ingilis xalqına şamil edirdilər. Bununla yanaşı,70-80-ci illərin ingilis komediyasının uğurlarını da inkar etmək olmaz.

İngilis teatrının və bütövlükdə ingilis ədəbiyyatının inkişafında mühüm hadisə olan bərpa dövrü komediyası ingilis gerçəkliyinin rəngarəng tiplər qalereyasını yaradır, hakim dairələrinin mənəvi yoxsulluğunu, əxlaqsızlığını, pul hərisliyini açıb göstərirdi. XVII əsr komediyası ingilis ədəbiyyatında satirik meyllərin güclənməsinə güclü təkan vermiş və XVIII əsrin maarifçi realist ədəbiyyatı üçün səmərəli nümunələr yaratmışdır.
**Dopamin**— İnsan bədənində təbii yaranan kimyəvi maddədir. Simpatik sinir sistemində təsirləri dərman olaraq ürək döyüntülərinin artırılması və qan dövranını yüksəltmək üçün işlədilir. Normal insanın beynində onun axıcı və əlaqəli hərəkətini təmin edən dopamini ifraz edən hüceyrələr var. Dopamin beyinə gələn məlumatları bir sinir hüceyrəsindən digərinə ötürür. Beləcə, bədən tarazlığı təmin edilir. Lakin bu hüceyrələrin bir qismi ziyan görəndə və ya azalanda dopamin ifraz edilə bilmir. Dopamin ifraz edən hüceyrələrin 60-80 faizi itkiyə uğrayanda bədəndə titrəmə, yavaş hərəkətetmə və tarazlığın pozulması halları ortaya çıxır. Bunlar Parkinson xəstəliyinin əlamətləridir. Kimyəvi formulu belədir: *C6H3(OH)2-CH2-CH2-NH2*. Kimyəvi adlandırılması *"DA"* şəklindədir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  dopamine (ing.).
2. ↑  *lent.az.* "Dünyanın ən təhlükəli xəstəliyi barədə" (az.). 02.03.2015. 2015-05-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-06.

Həmçinin bax
------------

* Şizofreniya
* Dopamin orucu

Xarici keçidlər
---------------

* U.S. National Library of Medicine: Drug Information Portal - Dopamine
**Rozhlad**  (  Rozhald; y.sorb Rozhald) — Almaniyada nəşr olunan sosial-mədəni və ədəbi sorb jurnalı. Yuxarı sorb və Aşağı sorb dillərində nəşr olunmuşdur. Domovina nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilirdi.

Tarixi
------

Jurnalda Sorb xalqının sosial həyatının tarixi və cari mədəni, siyasi problemlərinə dair publisistik məqalələr dərc olunur. Jurnalda şeirlər, esselər, müsahibələr və resenziyalar dərc olunur. Jurnal ilk dəfə 1950-ci ildən nəşr olunub. Nəşr "Łužičan" (1860-1881) və "Łužica" (1882-1937) mədəni jurnallarının birbaşa davamçısı idi. 1952-ci ilə qədər ilk redaktor sorb yazıçısı Ota Viçaz idi. İlk nəşr dövründə jurnal Domovina sorb ictimai və mədəni təşkilatının orqanı idi. Bu dövrün redaksiya heyətinə tanınmış sorb yazıçıları Yuri Brezan və Frido Metşk daxil idi. Yarandığı gündən 1980-ci ilə qədər jurnal sosialist istiqaməti ilə gedirdi. 1950-ci ildə jurnalda sorb ictimai xadim Yan Soltanın "Naš wulki přećel - Wilhelm Pieck" ("Bizim böyük dostumuz - Vilhelm Pik") məqaləsi nəşrin sosialist yönümlü olması üçün həlledici oldu. Sonralar jurnal "Sorb-Rusiya dostluğu" ictimai təşkilatının çap orqanına çevrildi. 1950-ci ildə yarandığı gündən etibarən nəşr ayda iki dəfə dövriliyini qoruyub saxlamışdır. Jurnal hazırda "Domovina-Verlag" mətbəəsində çap olunur. 2004-cü ildə nəşrin tirajı 610 nüsxə idi - bu rəqəm sorb ev təsərrüfatlarının təxminən 5%-ni əhatə edir. 2005-ci ildə nəşr Almaniya Daxili İşlər Nazirliyinin hesabatında Milli Azlıqların Müdafiəsi üzrə Avropa Konvensiyasının həyata keçirilməsinə nümunə kimi qeyd edilmişdir. Redaksiya maliyyə problemləri ilə əlaqədar olaraq jurnalın tirajı getdikcə azalır və sorb əhalisi arasında jurnalın nəşrinə dəstəyə çağırışlarla müxtəlif aksiyalar təşkil olunur.

Baş redaktorlar
---------------

* Ota Viçaz (1950-1952);
* Merçin Novak-Nehornski (1952-1969);
* Ciril Cola (1970-1991);
* Eva-Maria Chornakets (1992-2011);
* Riçard Biql (2011-2013);
* Viktor Zakar (2013-2015).
* Sara Michkes (2016 - )

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-26.
2. ↑
**Vilyam Sivard** (*ing.* William H. Seward) - Amerika Birləşmiş Ştatlarının XXIV Xarici İşlər Naziri, senator və keçmiş 
Nyu-York meri. Vilyam Sivardın dövlət orqanlarında xidmətə başlaması Avraam Linkolnun prezident seçilməsindən sonra baş vermişdir. Yüksək vəzifələrdə təmsil olunan Sivard, Linkolnun öldürülməsindən sonrada Endrü Consonun dövründə öz vəzifəsində saxlanılmışdır. Sivard quldarlığa qarşı olan fikirləri ilə tanınırdı, ABŞ Vətəndaş müharibəsi dövründə ABŞ-nin qalib gəlməsində böyük rolu olan Sivard abolisionizm hərəkatını hər zaman dəstəkləmişdir. 15 aprel 1865-ci ildə Avraam Linkolna sui-qəsd təşkil edilən axşam, Con Uilks But dövlətin xariçi işlər naziri və cənublular tərəfindən sevilməyən Sivarda qarşısda sui-qəsd planı təşkil etmişdir.

Plana əsasən Sivardın qəstçilər Sivardın malikanəsinə gecə vaxtı daxil olmalı və onu boğaraq öldürməli idilər. Ancaq ev xidmətçisinin səsə oyanması və hayküy salması nəticəsində plan baş tutmamışdır. Vilyam Sivard ABŞ tarixinə Alyaska ştatını satın almaqla daxil olmuşdur. 1867-ci ildə Rusiya imperiyası ilə 7.2 milyon dollara imzalanan müqaviləyə əsasən Alyaska ABŞ-nin nəzarətinə keçirdi. Müqavilənin imzalanmasında və qarşı tərəfin razı salınmasında böyük əməyi olan Vilyam Sivard Alyaskanın satın alınmasından sonra ABŞ-nin ərazisi 30% genişlənmişdir. Bu xidmətlərinə görə Alyaskada hər il 30 mart tarixində *Sivard günü* adlı bayram keçirilir. Alyaskanın ən böyük yarımadasıda Sivardın şərəfinə adlandırılmışdır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Vilyam Sivard*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Seward House, Auburn, NY
* Brief Seward biography Arxivləşdirilib 2007-11-06 at the Wayback Machine
* Mr. Lincoln and Friends: William H. Seward
* Mr. Lincoln and New York: William H. Seward Arxivləşdirilib 2007-09-26 at the Wayback Machine
* Mr. Lincoln's White House: William H. Seward Arxivləşdirilib 2009-04-18 at the Wayback Machine
* Pictures of US Treasury Notes featuring William Seward, provided by the Federal Reserve Bank of San Francisco.
* William Henry Seward, the Virginia controversy, and the anti-slavery movement, 1839-1841[*ölü keçid*]
**Haaqa şəhərində Xocalı abidəsi** — 24 fevral, 2008-ci ildə, Hollandiyanın Haaqa şəhərində ermənilərin Xocalıda törətdikləri soyqırıma etiraz əlaməti olaraq ucaldılan abidə.

Körpəsini ermənilərdən qorumağa çalışan ana
-------------------------------------------

Azərbaycandan kənarda ucaldılan ilk belə abidənin açılışında Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndələri, diplomatik korpusun əməkdaşları, Azərbaycan və türk diasporlarının təmsilçiləri iştirak edib.

"Kamperfoeliestraat" parkında ucaldılan abidə Hollandiya-Azərbaycan-Türk Kültür Dərnəyinin ən böyük layihələrindən biridir. Abidədə körpəsini erməni qəsbkarlarından qorumaq üçün başının üzərinə qaldıran ana təsvir olunub. Abidənin hündürlüyü 2 metrə yaxındır. 30 illiyə kirayələnmiş ərazidə mərmərdən ucaldılan abidənin ətrafındakı böyük bir sahədə gül-çiçək bağı salınacaq.

2020-ci ildə çoxsaylı ziyarətçilərin eyni anda bu məkanda toplaşmasının qeyri-mümkün olduğu nəzərə alınaraq, abidə daha geniş əraziyə, insanların kütləvi hərəkət etdiyi yerə köçürülüb və ətrafı abadlaşdırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  *AzərTAc.* "Haaqada Xocalı abidəsi daha münasib yerə köçürülüb" (az.). AzərTAc. 05.08.2020. İstifadə tarixi: 2020-08-05.
2. ↑  *Kəpəz TV.* "Haaqada Xocalı abidəsinin yeri dəyişdirilib" (az.). Youtube.com. 05.08.2020. İstifadə tarixi: 2020-08-05.

Həmçinin bax
------------

* Erməni terrorizmi
* Xocalı soyqırımı


| ⛭Xocalı soyqırımı |
| --- |
| Qurbanları | Qurbanları |  |
| Tanınması | 
* Tanınması

 |
| Xatirə abidələri | 
* Siyahı
* Bakı
* Berlin
* Haaqa

 |
| İthaf edilib | 
* "Haray" filmi
* "Günəşin batdığı yer" filmi
* "Xoca" filmi
* "Sonsuz dəhliz" sənədli filmi
* "Xocalı 613" musiqi pyesi
* Xocalı rekviyemi
* Xocalıya ədalət kampaniyası
* Xocalı qətliamını anma mərasimi (İstanbul, 2012)

 |
| 
* Kateqoriya:Xocalı soyqırımı •  • Xocalı soyqırımı qurbanlarının siyahısı

 |
**Özbəkistan Respublikasının Ali Məhkəməsi, Özbəkistanda** mülki, cinayət və inzibati icraat sahəsində ən yüksək məhkəmə hakimiyyət orqanıdır. Ali Məhkəmənin yaradılması və fəaliyyət göstərməsi məsələləri Özbəkistan Respublikası Konstitusiyası (Maddə 110), "Məhkəmələr haqqında" Qanun (yeni nəşr, 14 dekabr 2000), Mülki Prosessual Məcəllənin və Cinayət Prosessual Məcəlləsinin, habelə digər qanunvericilik sənədlərinin normaları.

Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsi, Qaraqalpaqstan Respublikası Ali Məhkəmələrinin, vilayət, şəhər, rayonlararası, rayon məhkəmələri və hərbi məhkəmələrin məhkəmə fəaliyyətinə nəzarət etmək hüququna malikdir. Ali Məhkəmə, işlərə birinci instansiya məhkəməsi və baxış qaydasında baxır. Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsi Ali Məhkəmənin Sədrindən, onun 1-ci müavinindən və müavinlərindən, Məhkəmə kollegiyalarının sədrlərindən və Ali Məhkəmənin hakimlərindən ibarətdir. Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsinin qanunvericilik təşəbbüsü etmək hüququ vardır.

Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsi Ali Məhkəmənin Plenumu, Rəyasət Heyəti, Mülki İşlər üzrə Məhkəmə Kollegiyası, Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyası və Hərbi Kollegiyadan ibarətdir. Ali Məhkəmənin Plenumu dörd ayda bir çağırılan ən yüksək məhkəmə instansiyasıdır və Ali Məhkəmənin hakimlərindən və Qaraqalpaqstan Respublikası Ali Məhkəmələrinin sədrlərindən ibarətdir. Ali Məhkəmənin Plenumu işlərə baxır, məhkəmə işlərinin xülasələrini nəzərdən keçirir və qanunvericiliyin tətbiqi ilə bağlı açıqlamalar verir, Ali Məhkəmə sədrinin tövsiyəsi ilə Ali Məhkəmə Rəyasət Heyətinin tərkibini, məhkəmə kollegiyası sədrlərini təsdiq edir. Ali Məhkəmənin Rəyasət Heyəti Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimlərindən müəyyən olunmuş sayda formalaşdırır. Ali Məhkəmə Rəyasət Heyətinin iclasları ayda ən azı bir dəfə keçirilir. Ali Məhkəmənin məhkəmə kollegiyaları birinci instansiya, apellyasiya, kassasiya və nəzarət prosedurlarına baxır, məhkəmə təcrübəsini öyrənir və ümumiləşdirir, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi üçün təkliflər hazırlayır, məhkəmə statistikasını təhlil edir və s. Ali Məhkəmənin sədri, sədr müavinləri və hakimləri Özbəkistan Respublikası Prezidentinin tövsiyəsi ilə Özbəkistan Respublikası Oliy Məclisi Senatı tərəfindən 5 il müddətinə seçilir.

Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsi, Ali Məhkəmənin Plenumu qərarlarının toplusu olan "Özbəkistan Respublikası Ali Məhkəməsinin Bülleteni" ni (1989-cu ildən bəri özbək və rus dillərində) nəşr etdirir. "Güc ədalətdir" qazın qurucusudur.

**Mənbə**
**Mil Mi-10** (*rus.* Миль Ми-10; NATO kod adı: Harke), Mil tərəfindən istehsal olunan Sovet istehsalı bir nəqliyyat  helikopteridir. Mil Mi-6 əsas alınaraq dizayn olunan helikopter 1963-ci ildə xidmətə başlamışdır.

Tikinti- quraşdırma və inşaat işlərində istifadə olunması nəzərdə tutulan hərbi nəqliyyat helikopteri Mi-10-un mülki modifikasiyası "uçan kran"dır. Bu "qısa ayaqları" və gövdə altında əlavə pilot kabinası olan bir versiyadır.

İlk uçuşu 1965-ci ilin iyun ayında baş tutub və istehsalı 1975-ci ildə başlayıb. 17 ədəd helikopter istehsal edilib və onlardan dördü sonradan yenidən qurulub. Dizaynerlər xarici görünüş və platformadan imtina etdilər. Şassinin hündürlüyünü azaldaraq helikopterin çəkisinin və alın müqavimətinin azalmasına nail oldular. Helikopterin yüklənməsi və boşalması zamanı özünü doğrultmayan idarəetmə kameraları əvəzində "uçan kran" ikinci dairəvi görünüşə və üçüncü idarəetmə mexanizmlərinə malik asılma kabinə ilə təchiz olundu.

1961-ci il sentyabrın 23-də Mi-10 sınaqlar zamanı 15103 kq yükü 2200 m hündürlüyə daşımaqla rekord qırdı. Mi-10-un seriya istehsalı 1964-cü ildə başladı və yalnız 24 ədəd təşkil etdi. Yüklərin bərkidilməsi kimi texniki problemlər həllini tapmadığı üçün bu helikopterlərdən geniş istifadə olunmadı.

Mil Mi-10K

Texniki xüsusiyyətləri
----------------------

* **Ekipaj:** 4-5
* **Sərnişin tutumu:** 28 nəfər və ya 15,000 kq yük
* **Uzunluğu:** 32.86 m
* **Vintin diametri sahəsi:** 35 m
* **Pərlərin ümumi sahəsi:** 962 m²
* **Boş çəkisi:** 27,100 kq
* **Maksimal qalxma çəkisi:** 43,700 kq
* **Mühərrik:** 2 × Soloviev D-25V turboşaft

İstinadlar
----------

1. ↑  *Gordon, Yefim.* Mil's heavylift helicopters : Mi-6, Mi-10, V-12 and Mi-26. Red Star (2nd). Hinckley: Midland Publishing. 2005. ISBN 1-85780-206-3.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-06-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-23.
***Elvis Presley***(Birləşmiş Krallıqda ***Elvis Presley Rock n' Roll*** adı altında çıxarılmışdır) amerikalı müğənni Elvis Preslinin ilk studiya albomudur. Albom 1956-cı ilin martında RCA Victor studiyası tərəfindən, monofon səs ilə, LPM 1254 kataloq nömrəsi ilə çıxarılmışdır. Səsyazma sessiyası yanvarın 10-11-i Neşvill, Tenessi'də RCA Victor səsyazma studiyasında, yanvarın 30 və 31-i isə həmin studiyanın Nyu-Yorkdakı ofisində baş tutmuşdur. Qalan işlər isə Memfisin Sun studiyasında görülmüşdür

Albom 1956-cı ildə 10 həftə Bilboard 200'də zirvədə qalmış və bu uğura imza atan ilk rok-n-roll albomu olmuşdur. Eyni zamanda, bu janrda 1 milyon nüsxə satılan ilk albom olmuşdur . 2003-cü ildə albom *Rolling Stones* dərgisinin tarixin 500 ən yaxşı albomu siyahısında 56-cı yerdə qərarlaşmışdır . *Elvis Presley* həmçinin musiqiçinin *Ölmədən öncə dinlənilməsi gərəkli 1001 albom* kitabına da daxil edilən üç albomundan biridir ki, digər albomlar *Elvis is Back!* və *From Elvis in Memphis'*dir. Albom Amerika Səsyazma Sənayesi Birliyi tərəfindən 1 Noyabr 1966-cı ildə qızıl və 8 Avqust 2011-ci ildə platin seritifkatlarına layiq görülmüşdür

İstinadlar
----------

1. ↑  "Keith Flynn's Elvis Presley Pages". RIAA. 2013. July 22, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 17, 2013.
2. ↑  "Rolling Stone | News". 2009-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-28.
3. ↑  "1001 Albums You Must Hear Before You Die". RIAA. May 10, 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 17, 2013.
4. ↑  "Searchable datebase". RIAA. 2013. January 4, 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 17, 2013.