recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tecon qətliamı** – anti-kommunist Cənubi Koreya silahlı qüvvələrinin başçılıq etdiyi siyasi məhbusların məhkəmədənkənar qırğını. Yalnız yarım əsr sonra, Cənubi Koreyanın Həqiqət və Barışıq Komissiyası, siyasi zorakılıq zamanı baş verənləri araşdırdı, hansı ki, əhəmiyyətli dərəcədə tarixdən gizlədilmişdi

Tarixi
------

İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Koreya Sovet və Amerika əsgərləri tərəfindən işğal edildi və yarımada 38-ci paralel boyunca bölündü. Sovetlər şimalda Kim İr Senin kommunist rejimini, ABŞ isə cənubun anti-kommunist rejimini dəstəklədi. 25 iyun 1950-ci ildə Şimali Koreya əsgərləri 38-ci paraleli keçərək Cənubi Koreyaya soxuldu və Koreya müharibəsinə səbəb oldular. Cənubi Koreyanın anti-kommunist hökuməti minlərlə kommunizmdə şübhəli bilinənləri həbs edərək rəhbəliyin milli proqramına daxil etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *A/V Geeks.* "Crime of Korea, The (1950)". YouTube. 22 June 2014. 7 December 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2021.
2. 1 2  "AP: U.S. Allowed Korean Massacre In 1950". www.cbsnews.com. 2020-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-16.
3. ↑  *Editor, Hamish McDonald Asia-Pacific.* "South Korea owns up to brutal past". The Sydney Morning Herald. 15 November 2008. 28 July 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2021.
4. ↑  *Sang-Hun, Choe.* "South Korean Commission Details Wartime Massacres". NYTimes.com. 26 November 2009. 9 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2021.
5. ↑  "Korea Report: The South Korean Massacre at Taejon: New Evidence on US Responsibility and Coverup". 3 September 2008. 16 August 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2021.
**Məxmər əllər** (ita: *Mani Di Velluto*) — 1979-cu ildə Castellano və Pipolonun rejissorluq etdiyi, baş rollarda Adriano Çelentano və Eleonora Giorginin çəkildiyi italyan komediya filmidir.

Süjet xətti
-----------

Mühəndis Qvido Kviller (Guido Quiller) zərgərlik mağazaları üçün zirehli şüşə sataraq özünə sərvət qazanmışdır; onun sərvəti 12 milyard lirə (1978-ci ilin məzənnəsi ilə 383.000 dollar) olaraq qiymətləndirilir. Amma o, istehsal etdiyi şüşələri ilə sığorta şirkətlərini və quldurları qəzəbləndirməyi də bacarmışdır. Arvadı (və sevgilisi) ondan boşanmaq və bütün pulunu ondan almaq istəyir. Sevgilisi ilə görüş zamanı Qvido ona boşandıqdan sonra tamamilə yoxsullaşacağını və hər şeyi yenidən başlamaq istədiyini bildirir. Ancaq qız yalnız onun bank hesabı ilə maraqlanır və onu tərk edir. Qvido qızın unutduğu pul kisəsini onun özünə qaytarmaq üçün sevgilisinin arxasınca gedərək mopedə minir, lakin mindiyi mopedin əyləci sıradan çıxır və Qvido fəvvarəyə düşür. Bu zaman onu maşında izləyən bir oğru ailəsi əlində çanta olan Kvilleri pul kisəsini oğurlayan həvəskarla səhv salırlar. Kviller fəvvarəyə yıxılandan sonra onun üzərində sənədləri tapmayan oğru ailəsi onu özləri ilə öz evlərinə aparmaq qərarına gəlir.

Bu oğru ailəsində qızın babası həbsdədir, nəvə cibgirdir, qardaşı isə saxta pul çap edir. Qvido xatırlayır ki, bir dəfə bir gözəl oğru qız onu metroda qarət etmişdi. Polis Kvillerin fidyə müqabilində qaçırıldığını fikirləşir. Qvido evə qayıdır, lakin qızla görüşməyə davam edir. Mühəndis qızın qəlbini əldə etmək üçün özünü yazıq oğru kimi göstərməli olur. O, qızın xoşuna gəlmək üçün müxtəlif soyğunçuluq və fırıldaq hadisələri ilə gündəmə gəlir.

Amma bir gün qız onun əsl adını öyrənir...
**Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrı** — 1989-cu ildə Naxçıvanda uşaqlar üçün yaradılmış teatr.

Tarixi
------

Azərbaycan Nazirlər Sovetinin 14 sentyabr 1989-cu il tarixli 383 saylı qərarı ilə yaradılmışdır. Teatr Naxçıvan Dövlət Filarmoniyasının binasında yerləşib. Onlara ayrılan salon teatr üçün yenidən qurulub. 2004-cü ildə müasir bina ilə təmin olunan kukla teatrının qonşu Türkiyə, Tacikistan və İrana səfərləri beynəlxalq mədəni əlaqələrin qurulmasında əhəmiyyətli rol oynayıb. 2004-cü il mart ayının 11-dən Məhəmməd Tağı Sidqinin adını daşıyır. Teatr uşaq və yeniyetmələrin milli, mənəvi-əxlaqi dəyərlər ruhunda tərbiyəsində, dünyagörüşlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayan əsərləri tamaşaya qoymuşdur. Teatr Azərbaycanın digər bölgələrində, Türkiyə,,İran İslam Respublikası,Tacikistan Respublikalarında təşkil edilmiş kukla teatrı festivalında iştirak etmişdir.

Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrının yaradıcı heyəti
-----------------------------------------------

Bədii rəhbər direktor -Şirzad Abutalıbov Əsəd oğlu(1999-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti,2005-2008-ci illərdə Prezident mükafatı,2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti Fəxri adlarına layiq görülmüşdür.)

* Quruluşçu Rejissor- Nadir Hüseynov Məmməd oğlu.
* Bədii Quruluş hissə müdiri- Fazil Bayramov Sabir oğlu.
* Musiqi hissə müdiri- Əli Məmmədov Kamil oğlu.
* Baş Rəssam - Rafael Qədimov Sabir oğlu.
* Ədəbi hissə müdiri- Durna Təhməzova Tofiq qızı.
* Pedaqoq - Fikrət Əliyev Səfər oğlu.
* Ulduz Süleymanova İbrahim qızı (Rejissor Assisenti).

Aktyorlar

* Vəsmə Quliyeva Fətullaf qızı- (2009-cu il Azərbaycan Respublikasının Prezident mükafatçısı)
* Süleyman Süleymanov İman oğlu-(2013-cü il Tərəqqi medalı, 2017-ci il Azərbaycan Respublikasının Prezident mükafatçısı)
* İlham Babayev Hüseyn oğlu-(2016-cı il Azərbaycan Respublikasının Prezident mükafatçısı)
* İlqar Babayev Hüseyn oğlu.
* İbad Nəbiyev Fərrux oğlu.
* Arzu Səfərov Fazil oğlu.
* Əfqanə Ələsgərova Elşad qızı.
* Ləman Əhmədova Vəli qızı.

Tel.: +994(36) 545-34-23
**Ledeburit** – dəmir-karbon xəlitələrinin struktur təşkiledicisi olub, əsasən çuqunda 723–1147 °C intervalında austenit və sementitdən və 723 °C-dən aşağıda ferrit və sementitdən ibarət evtektik qarışıq şəklində əmələ gəlir. Alman metallurqu Adolf Ledeburun şərəfinə 1882-ci ildə ona bu ad verilmişdir.

Ledeburitin yaranması üçün əsas faza sementitdir. Sementit lövhəsində yaranan evtektik maye austenitin yastı dendritinə çevrilir. Sonrakı mərhələdə fazaların sürətlə qarşılıqlı inkişaf etməsi baş verir. Bir ledeburit cərgəsi daxilində hər bir faza kəsilməzdir, yəni o bir kristala aiddir.

Temperaturdan asılı olaraq ledeburitin tərkib hissəsi müxtəlif ola bilir. Beləki, 1147 °C −727 °C temeperatur intervalında ledeburit (ledeburit I) austenit və sementitdən, 727 °C -dən aşağıda isə perlit və sementitdən (Ledeburit II) ibarətdir. 1147 °C-dən yuxarıda ərinti material 100%lik ledeburit mövcud olur. Ledeburit ayrıca faza deyil, o parçalanmış austenit və sementitdən ibarət qarışıqdır. Burada Ledeburit I və Ledeburit II fərqləndirilir.

Ledeburit yüksək bərkliyə və kövrəkliyə malikdir.

{\displaystyle Ledeburit\ I\ \,\qquad :\qquad Austenit+Fe\_{3}C^{I},Fe\_{3}C^{II}}

{\displaystyle Ledeburit\ II\qquad :\qquad Perlit+Fe\_{3}C^{I},Fe\_{3}C^{II}}
Vətəni Meksikanın dağlıq bölgələridir, burada 300 ilə kimi yaşayır. Hündürlüyü 30 m-ə çatan, piramidal-konusvarı çətirə malik ağacdır. Gövdəsi düz, qabığı qəhvəyi-qırmızımtıl rəngdə olub, pulcuqlar şəklində qopur. Zoğları nazik, göyümtül-yaşıl, uzunsov və sallaqdır. İynəyarpaqları bozumtul-yaşıl xırda, pulcuqvarıdır, uzunluğu 1,5–2 mm-dir, ucları sivriləşmiş və zoğlardan aralı dayanmışdır.

Qozaları çoxsaylı, şarşəkilli, uzunluğu 1,5 sm-dir, rəngləri əvvəlcə mavi-yaşıl olur, sonra isə qonurlaşır, toxumları qanadcıqlıdır. Tezböyüyən, quraqlığı pis keçirən, soyuğa, qaza, tüstüyə davamlı, qüvvətli kök sisteminə malik, torpağa az tələbkar bitkidir. Toxumla çoxaldılan dekorativ ağacdır.

Uzunömürlüdür, mədəni şəraitdə 1600-cü ildən becərilir. Sıra, qrup və tək əkinlərdə gözəl görünür. Hazırda Abşeron da bir çox parklarda əkilir.
Bu sərvin iynəyarpaqlarından alınan efir yağından ağrıkəsici və antiseptik xüsusiyyətlərinə görə müalicə işində geniş istifadə edilir.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1308561
* Wikispecies: Cupressus lusitanica
* APDB: 130990
* APNI: 117136
* Conifers.org: Cupressus\_lusitanica
* Ecocrop: 5048
* EoL: 1061689
* EPPO: CVBLU
* EUNIS: 150731
* FNA: 200005420
* FoC: 200005420
* GBIF: 2684046
* GRIN: 12658
* iNaturalist: 136133
* IPNI: 30080457-2
* ITIS: 822625
* IUCN: 42221
* NSWFlora: Cupressus~lusitanica
* NZOR: dd3c7657-b059-49ca-941a-64911a8f1319
* Plant List: kew-2748717
* PLANTS: CULU2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30080457-2
* Tropicos: 9400067
* WCSP: 383170
* WFO: wfo-0000630722

 |

1. ↑  Australian Plant Name Index (ing.).
**Lübeç qurultayı** — Dnepr çayı sahilində yerləşən Lübeç şəhərində 1097-ci ildə knyazlıqlar arasında udellər uğrunda baş verən feodal çəkişmələrinin aradan qaldırılması və Rus torpaqlarına dağıdıcı yürüşlər edən kumanlara qarşı mübarizədə daha sıx birləşmək məqsədilə çağrılmış rus knyazlarının qurultayı.

Qurultayın çağrılmasının əsas səbəbi 1094-cü ildən Svyatopolk İzyaslaviçin və Vladimir Monomaxın əleyhinə çıxış edən Oleq Svyatoslav ilə sülh bağlamaq idi.

Qurultay ərəfəsində
-------------------

XI əsrin axırları və XII əsrin əvvəllərində Kiyev dövləti geniş əraziyə malik olsa da, möhkəm əsaslı deyildi. Hələ atasının sağlığında Çerniqovda onun sağ əli hesab olunan Vladimir Monomax 1093-cü ildə ruslar üçün məğlubiyyətlə nəticələnmiş Stuqne döyüşündə iştirak etmiş, 1094-cü ildə isə Oleq Svyatoslaviç kumanların köməyi ilə Vladimiri Çerniqovdan qovmuşdur. Kiyev knyazı Svyatopolk İzyaslaviç Vladimir Monomaxın köməyinə gəlsə də, kumanlar rus torpaqlarının cənub sərhədlərinə hücum etmişlər. 1096-1097-ci illərdə Mstislav Vladimiroviç novqorodluların, Vyaçeslav Vladimiroviç isə kumanların köməyi ilə Oleq Svyatoslavla Murom, Ryazan, Suzdal və Rostov uğrunda mübarizə aparmış və Kolokşedə ona ağır zərbələr vurmuşlar.

Mstislav Vladimiroviç bu döyüşdən sonra Oleqə sülh bağlamağı təklif etmişdir.

1097–ci ilin Lübeç qurultayında "hər kəs öz votçinasını qorusun" şüarı ilə dövlətin ayrı-ayrı müstəqil knyazlıqlara parçalanması rəsmiləşdirildi. Böyük Kiyev torpağında Rostov, Suzdal, Preyaslavl, Vladimir, Smolensk, Turov-Pinsk, Polotsk-Minsk, Tmutarakan knyazlıqları, Novqorod və Pskov feodal respublikaları yarandı.

Mənbə
-----

* Греков Б. Д. Киевская Русь, М. 1953;
* Рыбаков Б. А. Первые века русской истории, М. 1964.
* 1.Плетнева С.А. Половцы. М. 1990.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Mahir.

**Mahir Cürət** (tam adı: *Mahir Rzabala oğlu Mirzəyev;* 20 may 1972, Corat, Sumqayıt) — azərbaycanlı meyxanaçı və qəzəlxan.

Həyatı
------

Mahir Rzabala oğlu Mirzəyev 1972-ci ilin mayın 20-də Coratda doğulub. Coratdakı 7 saylı orta məktəbi bitirib. Sumqayıt şəhərindəki Bülbül adına 2 nömrəli Uşaq İncəsənət Məktəbinin klarnet sinfində təhsil almışdır. 2001 və 2002-ci illərdə keçirilən De gəlsin meyxana yarışmasında iştirak etmişdir. 2022-ci ildə "Bitər həsrət" adlı kitabı işıq üzü görmüşdü.

### Həbsi

2016-cı ilin may ayında meyxanaçı polis tərəfindən saxlanılıb. Cinayət Məcəlləsinin 234.1-ci (Satış məqsədi olmadan qanunsuz olaraq, narkotik vasitələri və ya psixotrop maddələri şəxsi istehlak miqdarından artıq miqdarda əldə etmə və ya saxlama) maddəsi ilə həbs olunmuşdu. 2017-ci ilin avqust ayında azadlığa çıxmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məşhur söz ustası, qəzəlxan, meyxanaçı Mahir Cürətin Sadıqov Əfqana həsr etdiyi qəzəl". 2021-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-09.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-12.

Xarici keçidlər
---------------
**Maqasberd qalası** – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Şörəyel mahalının Düzkənd rayonu ərazisində, Araz çayının sol qolu olan Arpaçayın sağ sahilində qədim türk qalası.

Keçilməz divarları və dərin dərə ilə Maqasberd qalası üç tərəfdən möhkəm qorunur. Qalanın divarları əvvəllər ikiqat olmuşdur. Çöl divar nisbətən alçaq, iç divar isə daha hündür imiş.İki divarın arasında dərin xəndək yerləşmişdir. Lakin sonralar çöl divar dağılmış yalnız hündür olan içdivar qalmışdır. Mənbələrə istinadən qalanın VI yüzilə aid olması güman edilir. Qalanın yerləşdiyi ərazilər qədimdən türk – oöuz boylarının yurdu olmuş, bu yerlərə ilk ermənilərin gəlişinin XVIII əsrə təsadüf etmişdir.

Adın etimologiyası
------------------

Qalanın adı türk dilində olmaqla maq və as etnonimlərindən və qədim türk dilində qala anlamında olan *"berd"* sözündən ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 99 - 103
2. ↑  В. М. Арутунян, С. А. Сафарян – Памятники армянского зодчества, Москва, 1951, ст 51
3. ↑  Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 101
4. ↑  Ə. Ələkbırli – Qərbi Azərbaycan abidələri, Bakı, Nurlan, 2007, səh 48 – 49

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
**Mihrican bayramı** və ya **Mehriqan** (*fars.* مهرگان‎)— İran xalqlarında (bəluclar, farslar və s.) və zərdüştilikdə müqavilə, dostluq və sevgi ilahı Mehrin şərəfinə keçirilən bayram. Mihrican təqvim ilinin 196-cı günü ilə üst-üstə düşür. Təqvim ilinin başlanğıcı adətən Novruz bayramı günü (21 mart) götürülür və Mihrican bayramı 2 oktyabra təsadüf edir.

Azərbaycanda
------------

Mihrican bayramı Azərbaycanda son illərə qədər ilin əmək qələbəsi, ilin yekunu bayramı — məhsul bayramı kimi qeyd olunmuşdur. Mihrican bayramı həmişə payız fəslində, məhsul yığımından sonra keçirilmişdir. Bayram günlərində müxtəlif mərasim oyunları və tamaşaları göstərilər, qədim əmək nəğmələri oxunardı. Təntənəli günlərin "Ali Mihrican" adlanan altıncı günü böyük bayrama çevrilir, orada zorxana və atüstü oyunları, oxatma və idman yarışları keçirilirdi. Qonum-qonşu bir-birini təbrik edir, topladıqları məhsuldan pay verir, hər evdə meyvə (xüsusilə narıngi və nar) və şirniyyat süfrəsi açılır, həftə bazarları təşkil edilirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan. Mədəniyyət və turizm, Prezident Kitabxanası

Ədəbiyyat
---------

* Mehregan
* *Peterson, J. H.* The Festival of Mihragan (Jashan-e Mihragan), 1996 (ing.)
* *Price, Massoume,* Mihregan (Mehregan), 2001 (ing.)

| ⛭Azərbaycan təqvim inancları və mərasimləri |
| --- |
| Yaz | 
* Novruz
* Qarayaz
* Gül bayramı
* Qodu
* Sucəddim
* Qarıborcu

 |
| Yay | 
* Susəpən
* Abrizəgan
* Qoradöyən
* Quyruqdoğdu
* Elqovan
* Sonay

 |
| Payız | 
* Paqtıqan
* Qoçqarışan
* Şanıdər
* Məhsul toplama mövsümü
* Mehrigan
* Nar bayramı
* Kövsəc
* Qırovdüşən ay
* Naxırqovan

 |
| Qış | 
* Böyük Çillə
* Çillə gecəsi
* Kiçik Çillə
* Səddə
* Xızır Nəbi
* Boz ay
* Çərşənbələr
	+ Su çərşənbəsi
	+ Od çərşənbəsi
	+ Yel çərşənbəsi
	+ Torpaq çərşənbəsi
* Aləmin yatdığı vaxt

 |
| Mərasimlər | 
* Adqoyma
* Duz ayini
* Evlilik
* Kos-kosa
* Kürmükoba
* Qurd ağzı bağlama
* Saya
* Təkə
* Ölümdən sonra evlilik
* Vəsfi-hal
* Yağış yağdırma
* Yuğ
* Ziyarətlər

 |
| Həftə günləri | Adına günü |
**Milli Dizayn Akademiyası** (*ing.* National Academy of Design) ― 1825-ci ildə Nyu-York şəhərində ABŞ mədəniyyət xadimləri tərəfindən qurulan Amerikan Rəssamlar Birliyi. Akademiyanın baniləri arasında ixtiraçı Samuel Morze, rəssamlar Aşer Braun Düran və Tomas Koul, Martin E. Tompson, Çarlz Kuşinq Rayt da yer alır. Təşkilatın məqsədi "tədris və sərgilər yolu ilə Amerikada təsviri sənətlərin tanıtması" idi. Akademiyanın ən çox 450 üzvü ola bilər ki, onlar Amerikalı sənətçi və memarlardan ibarətdir.

Akademiyada nəzdində sənət məktəbi və muzey var. Qurulmasından üç il keçdikdən və İlkin adların verilməsindən spnra 1828-ci ildə akademiyanın adı "Milli Dizayn Akademiyası" oldu və yarıməsr bu adla fəaliyyət göstərirdi. 1997-ci ildə direktor Annett Blauqrund institutun adını "Milli Akademiya, Muzey və İncəsənət Məktəbi" (*ing.* National Academy, Museum and School of Fine Art) ki, "rəssamlar, muzey və məktəb birliyini özündə cəmləşdirən yeni bir inteqrasiya ruhu" əks olunsun və "dizayn" sözü ilə bağlı qarışıqlıq aradan qalxsın.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Charity Navigator identifier.
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  National Academy of Design // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. ↑  Dunlap W. A History of the Rise and Progress of the Arts of Design in the United States. 1918. Vol. 3. —C. E. Goodspeed & Co. — Рp. 52—57
5. ↑  Annette Blaugrund as quoted in Traditional Fine Arts Organization. News: National Academy Clarifies Identity with Change of Name and New Visual Identity. — URL:  Arxivləşdirilib 2020-07-23 at the Wayback Machine
**Murad İbrahimbəyov** — Rejissor. Ssenari müəllifi.

Həyatı
------

Murad İbrahimbəyov 1965-ci ildə Bakıda doğulub. Hələ məktəbli ikən hekayələr yazar, ədəbi nəşrlərdə çap etdirərdi. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra böyüdüyü ab-havanın təsirilə o, Rusiya Kinematoqrafiya İnstitutunun rejissorluq fakültəsinə daxil olur. Sergey Gerasimovun kursunda təhsil alan M. İbrahimbəyov hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra İqor Talankinin emalatxanasında məşğul olur. Kinodakı 10 illik fəaliyyətində o, üç tammetrajlı - "Qızıl buğaların valsı", "Gənc qadın üçün kişi", "Olmuş hadisə" və bir neçə qısametrajlı ("Dundukley", "Bir nəfər hamı üçün") film çəkib. Atasının povesti əsasında çəkdiyi "Gənc qadın üçün kişi" filmi ABŞ, Latın Amerikası, Misir, Bolqarıstan, Polşa, Fransa, İspaniya və Türkiyədə keçirilən kinofestivallarda nümayiş etdirilərək, müəllifinə bir sıra mükafatlar qazandırıb. Bundan başqa, rejissor ötən əsrin 95-96-cı illərində "İlin rejissoru" kimi, Rusiyanın "Yaşıl alma, qızıl yarpaq" mükafatına, "Kinoşok"un və kinotənqidçilərin "Ədəbiyyat və kino" festivalının mükafatlarına layiq görülüb.

Əsasən komediya janrında işləyən rejissor özünü heç də bir istiqamətin nümayəndəsi saymır. O, müxtəlif reklam çarxları işləməkdən belə çəkinmir. Murad İbrahimbəyovun fikrincə, reklamı da öz səviyyənə uyğun lentə almalısan.

Filmoqrafiya
------------

1. Dundukley (film, 1986)
2. Bir nəfər hamıya görə (film, 1989)
3. Dəniz səyahəti (film, 1992)
4. Gənc qadın üçün kişi (film, 1996)
5. Adi əhvalatlar (film, 2000) (tammetrajlı bədii film) — rejissor
6. Neft (film, 2003)
7. Üç qız (film, 2005) (tammetrajlı bədii film)
8. Qardaşımdan yaxşısı yox idi (film, 2010) (tammetrajlı bədii film)
9. Qızıl buğaların valsı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tanıdığımız və tanımadığımız Murad İbrahimbəyov". Bizim ƏSR.[*ölü keçid*]
**Oksigen balansı** – fotosintez zamanı avtotrof orqanizmlərin ayırdığı və qismən yer qabığında gedən kimyəvi reaksiyalardan əmələ gələn oksigenin miqdarının heterotrof orqanizmlərin tənəffüs prosesində, üzvi və qeyri üzvi maddələrin oksidləşməsi zamanı sərf etdiyi oksigenin miqdarına nisbəti.

Oksigen həddi
-------------

Mühitdə həll olan (adətən suda) oksigenin miqdarının minimum dərəcəsi, bu həddə çatdıqda oksigenin çatışmazlığından hidrobiontlar məhv olur. OKSİGENƏ TƏLƏBAT – orqanizmin oksigenə tələbatının miqdarı (bütün canlı orqanizmlər üçün fərdi doza).

Oksigenin dövranı
-----------------

Bitkinin fotosintezi ilə ayrılan oksigenin ekosistemin biosenoloji mühitinə verilməsi ilə başlayan proses. Sonra oksigen daxili dövrlə aerob orqanizmlərə, o cümlədən bitkilərə daxil olur (tənəffüs prosesində). Onun bir hissəsi mikroorqanizmlər tərəfindən ölü kütlənin oksidləşməsinə sərf olunur, digər hissəsi isə ekosistemin biosenoloji mühitindən xarici dövrə keçir. Yerüstü, xüsusilə dəniz bitkilərinin (plankton yosunları) fotosintezi nəticəsində hər il atmosferə təqribən 70 ⋅ 109 ton oksigen daxil olur (Larxer, 1978). Bu karbon qazının dövranı ilə sıx bağlıdır.

Oksigenin invasiyası
--------------------

Oksigenin atmosferdən suya daxil olması (soxulması).

Xarici keçid
------------

*

Həmçinin bax
------------

* Oksigen

İstinad
-------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ensiklopedik ekoloji lüğət Bakı 2008
Qafqazın Qara dəniz sahillərinin xəritəsi  Rusiya şəhərləri  Abxaziya şəhərləri  Gürcüstan şəhərləri
**Qafqazın Qara dəniz sahilləri**(bəzən — **Qara dəniz Qafqazı**), antik adı — **Kolxida**) — Gürcüstanın, Abxaziyanın və Rusiyanın (Krasnodar diyarı) Qara dəniz sahillərindəki coğrafi və tarixi ərazisi. Zonanın böyük bir qismi turizm bölgəsi hesab olunur.

Coğrafiyası
-----------

Qafqazın Qara dəniz sahilləri 42°—45° şimal enlikləri arasında yerləşir. Bu hardasa Adriatik dənizi, Fransanın Lacivərd sahili və İtaliyanın Riverası ilə eyni enlikdir. İqlim xüsusiyyətlərinə görə də yetərincə oxşarlıq var.

Regionun şimal sərhəddi Taman yaramadasıdır. Bu zonanı bəzən Anapa adlandırırlar. Bu bölgəni turizm xüsusiyyətinə görə digərlərində fərləndirirlər. Bu zonaya bəzən əlavə olaraq Qafqazın Azov dənizi sahillərini də birləşdirirlər..

Bölgənin cənub sərhəddi Gürcüstanın Türkiyə ilə olan sərhəddi ilə üst-üstə düşür. Bu zonanın davamı Türkiyə ərazisində Anadolu sahili adlanır. Daha sonra isə Rumeli sahili gəlir. Şərqdən region Böyük və Kiçik Qafqaz dağları ilə əhatələnib. Dağlar arasında qalan ərazi Kolxida düzənliyinə uyğun gəlir.

Regionun uzunluğu 600 km-dən çoxdur. Bunun 350 km-lik hissəsi Rusiyaya məxsusdur. Dəniz sahilində yerləşən əsas şəhərlər bunlardı (şimaldan cənuba): Anapa, Novorossiysk, Gelencik, Tuapse, Lazarevski, Soçi, Qaqra, Pisunda, Qudauta, Suxumi, Oçamçıra, Poti, Batumi. Bu şəhərlərlə yanaşı bölgədə Kabardinka, Lermontovo, Abrau-Dyurso, Daqomıs, Loo, Adler, Yeni Afon, Kobuleti, Vardane, Çavi və s. kimi kurort əraziləri var.

İqlimi
------

Qafqazın Qara dəniz sahillərinin Novorossiyskdən Tuapseyə kimi olan zonada suptropik iqlimin quru tipi hakimdir. Yanvar ayının orta temperaturu 3 °C, iyulun isə 23 °C-dir. Tuapsedən Acarıstana kimi olan bölgə yarım rütubətli subtropik zonaya daxildir (5 и 24 °C). Bölgədə belə iqlim fərqinin olmasına səbəb ərazinin relyefidir. Tuapseyə kimi dağların hündürlüyü 1000 metrdən çox deyil. Tuapsedən sonra isə hündürlük 3000 metr və daha hündürdür. Yağıntıların miqdarı şimal-qərbdən cənuba doğru 500 mm ilə 2800 mm arasında dəyişir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Краснодарский край* — статья из Большой советской энциклопедии.
2. ↑  Фактически Абхазия контролируется частично признанной Республикой Абхазия, Грузией этот регион рассматривается как часть грузинской территории — Абхазская Автономная Республика
3. 1 2  Черноморское побережье Кавказа Arxivləşdirilib 2022-01-18 at the Wayback Machine на сайте Института географии РАН. (Yoxlanılıb 2 may 2009)
**Quloy-xi** və ya **Quloyxi** — İnquşetiya Respublikası ərazisindən axan çay.

Quloy-xi çayı Assa çayının sağ qoludur. Çayın uzunluğu 24 km, su hövzəsinin sahəsi 161 km²-dir. Çay vadisində Vovnuşki müdafiə və gözətçi qalalarının son orta əsrlərə aid kompleksi var.

Coğrafiyası
-----------

Quloy-xi çayı mənbəyini Çeçenistanla sərhədin yaxınlığındakı Ceyrax rayonu dağlarından (Daxkinta dağının yamacı) götürür. Çay yaşayış məntəqələrindən uzaqda dağ dərəsi ilə qərbə doğru axır. Vadidə şam ağacı, qızılağac, söyüd, ağcaqayın, çaytikanı, gərməşov, başınağacı bitir. Meşələr əsasən çayın sol sahili boyunca uzanır. Çayda su axınının sürəti 2,2 m/s-dir. Çayın mənsəbi Assa çayının sağ sahili boyunca 103 km uzanır. Quloy-xi çayı, Molelnaya dağının ətəyindən dəniz səviyyəsindən 1112 m yüksəklikdə yerləşir. Lakin buna baxmayaraq, çay demək olar ki, donmur. Yalnız şiddətli şaxtalar düşəndə çayın müəyyən hissəsi donur.

Quloy-xi çayında su həmişə əhəmiyyətli miqdarda olur. Güclü və uzun müddət davam edən yağışlardan sonra səviyyə iki dəfə qalxa bilər. Çayda yüksək su aprel-may aylarında, qış qarları əriyəndə və çoxlu yağış yağanda baş verir.

Çay yerli əhalinin təsərrüfat həyatında vacib rol oynayır. Onun suyundan bostançılıqda və heyvandarlıqda istifadə olunur. Çay sularında xırda balıqlara da rast gəlinir. Bu səbəbdən çayda balıq ovu da geniş yayılmışdır.

Quloy-xi çayı yaşayış məntəqələrinə yaxın axdığından ciddi çirklənməyə də məruz qalır. Belə ki, 2021-ci ildə ekoloqların təşkil etdiyi təmizlik aksiyası zamanı çayın özündən və ətrafından 20 kisə tullantı toplanmışdır.

Su reyestri məlumatları
-----------------------

Rusiyanın dövlət su reyestrinə əsasən, çay Qərbi Xəzər hövzəsi rayonuna aiddir. Çayın su təsərrüfatı sahəsi mənbəyi Sunjadan Qroznı şəhərinə qədərdir. Çay hövzəsi - Xəzər dənizi hövzəsinin Terek və Volqa çayları arasındakı çayları əhatə edir. Çay dağ çayı olduğundan daşqın hallarına da rast gəlinir. Bu səbəbdən çaya xüsusi nəzarət həyata keçirilir. Quloy-xi dövlət su reysterində təhlükəli çaylar siyahısındadır.

Dövlət su reyestrindəki obyekt kodu - 07020001112108200005505-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Сулейманов, 2006
2. ↑  "Долина Гулойхи". skfo.ru. 2019-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-04.
3. ↑  "Берега реки Гулойхи в Ингушетии очистили от мусора". 2021-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-30.
4. ↑  "Государственный водный реестр РФ: Гулой-Хи". 2012-08-22 tarixində arxivləşdirilib.

Ədəbiyyat
---------

* *Сулейманов, Ахмад Сулейманович.* Топонимия Чечни (5000 nüs.). Грозный: ГУП "Книжное издательство". Ред. Т. И. Бураева. 2006. ISBN 5-98896-002-2.
**Radoslav Vanko** (1983, Jilinа) — tanınmış slovak Top-Model. Vanko fiziki tərbiyə və idman fakültəsini bitirmiş, müəllim və personal trener üzrə magistr dərəcəsi almışdı.

Karyera
-------

Radoslav hakim qərb bazarları və "Valentino", "Dolce and Gabbana", "Giorgio Armani", "Gucci", "Pierre Cardin", "Louis Vuitton" və "Prada" kimi tanınmış brend kompaniyalar üçün çəkilmişdir. O həmçinin "Men’s Health" və "DNA" kimi populyar jurnalların üz qabığını da bəzəmişdi. İdmançı oğlan Vanko öz boş vaxtlarında velosiped sürməyi, tennis oynamağı və idman zalında məşq etməyi çox sevir. O həmçinin səyahəti sevir — yeni məkanları seyr etmək və çəklişlərdə iştirak etmək məqsədilə. O tanınmış fotoqraflar ilə çalışmışdı, onlar arasında Bryus Veberin adını xüsusi ilə qeyd etmək olar. Bu əməkdaşlığın bəhrəsi kimi, Radoslav keçən il Men's Health jurnalının alman dilində olan nəşrinin üz qabığını bəzəmişdi.

### Maraqlı faktlar

Radoslav Vankonun anketi:

* Boyu : 1.85 sm
* Çəkisi :
* Sinə ətrafı : 98 cm
* Beli : 78 cm
* Omba genişliyi : 98 cm.
* Saçlarının rəngi : Şabalıdı
* Gözlərinin rəngi : Qəhvəyi
* Ayaqqabı ölçüsü :
* Paltar ölçüsü :

İstinadlar
----------

1. ↑  "Most Beautiful Man - 15-11". Models.com. 2012-06-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-06.
2. ↑  "stunning boys and men". Models.com. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-06.

Xarici keçidlər
---------------

* 
*
**Troglostrongylus brevier** (lat. Troglostrongylus brevier)- dəyirmi qurdlar tipinin nematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Erkəklərin bədənlərinin uzunluğu 5,2 mm, bədənin orta hissəsinin maksimal eni 0,198 mm, quyruq hissəsindəki isə 0,176 mm-dir. Bağırsaq düz olub, cinsi boru ilə paralel uzanır. Bursa yaxşı inkişaf etmişdir. Spikulalar nazik, qəhvəyi rəngdə olub, bərabərdir. Uzunluğu 0,517 mm-dir. Spikulalar bütün bədən boyu dartılmış membran ilə əhatə olunmuşdur. Hər spikulanın distal hissəsindən nazik çıxıntı çıxır. Dişilərin uzunluğu 0,428 mm, anus ətrafında maksimal eni 0,110 mm-dir. Quyruğun uzunluğu 0,066 mm-dir. Yumurtanın ölçüləri 0,066X0,077 mm və 0,088X0,099 mm-dir.

Həyat tərzi
-----------

Yetkin forması-bronx və ağciyərdə, sürfə mərhələsi — ilbizlərin ayaqlarında; parazitlik edən orqanizmlərdir. Bağırsaq şirəsi ilə qidalanır. Müxtəlif cinsli olub, çevrilmə yolu ilə çoxalır. Reproduktivliyi və xromosom göstəriciləri məlum deyil. Sayı və limit faktorları- 8 fərd, aralıq sahiblərlə əlaqə kəsildikdə bu parazit məhv olur. Mühafizəyə ehtiyac yoxdur.

Yayılması
---------

Dünyada – 2 növ, Qafqazda – 2 növ, Azərbaycanda – 2 növ ilə təmsil olunmuşdur. Azərbaycanda Qəbələ rayonu ərazisində yayılmıdır.

İnsan həyatına təsiri
---------------------

Təsnifatı
---------

Ədəbiyyat
---------

* М.Ш.Елчуев ."Гельлинты лисиц в Шеки-Закатальской зоне Азербайджанекой ССР". Исслед. По гельминтологии в Азербайджане, 1984, с 37–38. Изд-во "Элм"

Həmçinin bax
------------

* Dəyirmi qurdlar
* Trichocephalus vulpis
* Trichocephalus georgicus

Xarici keçidlər
---------------

* Trichocephalus georgicus

İstinadlar
----------

1. 1 2  М.Ш.Елчуев ."Гельлинты лисиц в Шеки-Закатальской зоне Азербайджанекой ССР". Исслед. По гельминтологии в Азербайджане, 1984, с 37–38. Изд-во "Элм"
**Nikosiyada bazarlar** — Kiprin paytaxtı Nikosiya şəhərində bazarlar. Şəhər XX əsrə qədər ilk növbədə ticarət şəhəri olaraq qalmışdır. Beləliklə, Nikosiyada tarix boyu iqtisadi fəaliyyət mərkəzlərini təşkil edən müxtəlif bazarlar var idi.

Osmanlı dövründə Nikosiya bazarları dar küçələr şəbəkəsini tuturdu. 1873-cü ildə Lüis Salvator divarlı şəhərdə səpələnmiş, 18-i Famaqusta darvazası və Pafos darvazası arasındakı küçələr şəbəkəsində yerləşən 23 bazarı qeydə almışdır. Osmanlı imperiyasının digər şəhərlərində olduğu kimi, Nikosiya bazarları şəhərin ictimai həyatına hakim kəsilmiş və sənaye istehsalının mərkəzi olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Markides, Diana.* Nicosia Under British Rule 1878-1960 // Michaelides, Demetrios (redaktor ). Historic Nicosia. Nicosia: Rimal Publications. 2012. 369–372. ISBN 9789963610440.
2. ↑  *Rizopoulou-Egoumenidou, Euphrosyne.* Nicosia Under Ottoman Rule 1570-1878 // Michaelides, Demetrios (redaktor ). Historic Nicosia. Nicosia: Rimal Publications. 2012. 300–301. ISBN 9789963610440.
**Hepsi** — Türkiyə musiqi qrupu.

Qrupda 4 ifaçı var. Eren Bakıcı 1984-cü il mayın 18-də İstanbul şəhərində anadan olub. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının "Balet" fakültəsinin məzunu olub. Elə həmin məktəbdə müasir rəqs təhsili alan Eren Bakıcı Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi Uşaq və Gənclik Baletinin sərgilədiyi oyunlarda altı il ərzində müxtəlif rollar oynayıb. Londonda Urdang Dans Akademiyasında və Budapeştdə Rəqs məktəbində təhsil alıb. Rəqs nominasiyaları ilə Çində Türkiyəni təmsil edən Eren reklam üçün kiçik jing-lar səsləndirib. Britney Spears və Michael Jackson kimi dünya ulduzları ilə çalışan Selatin Qara ilə bir aylıq "workshop" çalışmasını gerçəkləşdirib.

Qrupun ən cazibədar üzvlərindən olan Cemre Kemer 1985-ci il fevralın 17-də İstanbulda dünyaya gəlib. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Balet fakültəsini bitirib. Adı çəkilən məktəbdə Klas Balet üzrə təhsilini davam etdirən Cemre KEMER Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi Uşaq və Gənclik Baletinin təşkil etdiyi tamaşalarda beş il müxtəlif obrazları canlandırıb. Kliplərdə aktyorluq edib. Reklam bloklarına çəkilən Cemre xüsusi şan və piano dərsləri alıb.

Həm səsi, həm də gözəl rəqsi ilə diqqət çəkən Yasemin Yürük 1986-cı il sentyabrın 21-də İstanbulda doğulub. O, da həmkarları kimi Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Balet fakültəsində təhsil alıb. Daha sonra İstanbul universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Balet fakültəsinin Klas Balet qrupunda təhsilini davam etdirir. Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi Uşaq və Gənclik Baletinin gerçəkləşdirdiyi oyunlarda 3 il boyunca rol alıb. Xüsusi şan və piano dərsləri alan Jasemin reklam çarxlarına çəkilib.

Qrupun fəallarından Gülçin Ergül 1985-ci il oktyabrın 30-da İstanbulda anadan olub. Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Balet fakültəsinin məzunu olan Gülçin hal-hazırda həmin məktəbdə Müasir Rəqs təhsilini almaqda davam edir. Ayrı-ayrı reklam çarxlarına çəkilən Gülçin Hip Hop rəqs dərsləri də alıb. Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi Uşaq Közüsündə iştirak edib.

Xarici keçidlər
---------------

* Grup Hepsi Fan Sitesi
* Grup Hepsi Resmî Sitesi
* Grup Hepsi Fan Sitesi Arxivləşdirilib 2018-08-10 at the Wayback Machine
* Gulcîn Ergül fan sitesi
* Gulcîn Ergül


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kürd ədəbiyyatı** (kürd. وێژەی کوردی, *Veceya kurdi*) — kürd xalqının ədəbiyyatı. Kürd ədəbi əsərləri dörd əsas dilin hər birində yazılmışdır: Zaza, gorani, kurmanci və sorani.

Tarixi
------

Kürd ədəbiyyatının qədim yazılı abidələri b.e. VII əsrində naməlum müəllif tərəfindən dəri üzərində yazılmış dastanlardır. Onun hissələri 1920-ci ildə İraqın Süleymaniyyə ərazisində tapılmışdır. XI–XVII əsrlərdə poeziyanın mühüm nümayəndələri: Əli Həriri (XI əsr), Molla Ciziri (XII əsr), Molla Hüseyn Bateyi (XV əsr) və Əhməd Xani (XVII əsr). XIX–XX əsrlərdə Səlim, Hacı Qadir Köyi, Nali, Kürdi, Şeyx Rza Taləbani kimi şairlər məşhur idi. XX əsrin əvvəllərində ən yeni kürd ədəbiyyatı formalaşmışdır. Müasir kürd poeziyasının banilərindən olan Həmdinin, Liriy Merdanın və XX əsrin birinci yarısında yazıb-yaradan F. Bekasanın, eləcə də XX əsrin ikinci yarısında fəaliyyət göstərmiş şairlər Xocar (İran), Ciyərxun, Qədrican (Suriya), Varimon, Goran, yazıçılar Fəttah, Əhməd, Bərzinci (İraq), Bədirxan (Türkiyə) və başqaları öz əsərlərində kürd xalqının həyatını, milli istiqlal və azadlıq mübarizəsini, yaşadıqları ölkədə hökumətlərin siyasətinə etiraz əhval-ruhiyyəsini təsvir etmişdilər. İndiki kürd ədəbiyyatı 1930-cu illərdə daha da inkişaf etmişdir. 1931-ci ildə Şəmilovun "Kürd çobanı" avtobioqrafik povestini, Cindiy, Şomilov, Əbdürəhman və b. roman və povestlərini, Casmiy, Avdol, Murad, Şaro, Çaçan və başqalarının şeir toplularını İkinci dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə nəşr etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
**Latviya Milli İstiqlal Hərəkatı** (*latış.* Latvijas Nacionālās Neatkarības Kustība‎, LNNK) ― 1988-ci ildən 1997-ci ilə qədər mövcud olmuş Latviya siyasi təşkilatı.

1988-ci ildə Latviya millətçi hərəkatının radikal qanadı olaraq yarandı. Lap başdan Sovet İttifaqı daxilində Latviya üçün daha çox muxtariyyəti dəstəkləyən əsas Latviya Xalq Cəbhəsindən fərqli olaraq, LNNK əvvəldən müstəqillik tələb edirdi. LNNK-nın liderləri arasında Eduards Berklavs, Aleksandr Kirşteyns, Andreys Krastinş, Eynars Repşe, Visvaldis Latsis və Yuris Dobelis yer alırdı.

Latviya müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra LNNK siyasi partiyaya çevrildi və adını **Milli Mühafizəkar Partiyası** adlandırdı. O, 1993-cü il parlament seçkilərində 100 yerdən 15-ini qazandı və nüfuzlu müxalifət partiyası idi. 1993-cü ildə partiyanın naş nazir namizədi Yoaxim Sigerist iyalnız bir səslə məğlub olaraq ikinci oldu. LNNK 1994-cü ildə Latviyanın paytaxtı Riqada keçirilən bələdiyyə seçkilərində qalib gəldi, lakin populyarlığı bundan sonra sürətlə azaldı. 1995-ci il parlament seçkilərində parlamentdəki yerlərinin yarısını itirdi və nəticədə "Tēvzemei un Brīvībai" ("Ata yurdu və azadlıq üçün") ilə birləşdi, hansı ki Latviya İstiqlal Hərəkatında oxşar mənşəyə malik daha bir sağçı partiyadır.

"Ata yurdu və azadlıq üçün" ilə ittifaq qurduqdan sonra, getdikcə Latviya haqqında tamamilə "latış" təsəvvürünü təbliğ etməyə çalışdı, buna əyani sübut kimi Latviya mallarının istehlakını təşviq edən və qeyri-latviyalılardan gələn təhlükələr barədə xəbərdarlıq edən bir sıra ziddiyyətli reklamları göstərmək olar.

Oxşar məqsədlərə və demək olar ki, eyni ada sahib bir başqa təşkilat Estoniyada da mövcud idi. onun adı Estoniya Milli İstiqlal Partiyası idi.

Həmçinin bax
------------

* Mühafizəkarlıq
* Milliyətçilik

İstinadlar
----------

1. ↑  "Latvians campaign for national independence, 1989-1991 | Global Nonviolent Action Database". Nvdatabase.swarthmore.edu. 2016-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-05.
2. ↑  "The restoration of Latvian independence 1986-1992". Latvian History. 2016-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-05.
3. ↑  TB/LNNK advert Arxivləşdirilib 2021-04-27 at the Wayback MachineTB/LNNK advert Arxivləşdirilib 2017-04-10 at the Wayback Machine; TB/LNNK advert Arxivləşdirilib 2017-05-11 at the Wayback Machine (hamısı latışca)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n00001437 · VIAF: 144943159 · WorldCat VIAF: 144943159 |
**Maykl Reynhard Hess** (*alm.* Michael Reinhard Heß‎; 1967, Almaniya, Offenbax am Main) — filologiya elmləri doktoru, İmadəddin Nəsimi irsinin araşdırıcısı.

Həyatı
------

Maykl Reynhard Hess 1967-ci ildə Offenbax am Main şəhərində anadan olub. O, Frankfurtdakı Johann Wolfgang Goethe adına Universitetdə yeni tarix, yunan tarixi, islamşünaslıq və türkologiya ixtisası üzrə təhsil alıb. Daha sonra Azad Berlin Universitetində (Freie Universität) "*İmadəddin Nəsimi irsi*" fundamental araşdırmasını aparıb. Araşdırmalarını 2005-ci ildə bitirərək doktorluq dərəcəsini alıb.

Fəaliyyəti
----------

Maykl Reynhard Hess 130-dan çox elmi məqalənin müəllifidir. O, həmçinin türk dillərindən klassik şərq poeziyasının tərcüməçisidir. Araşdırmaçının Azərbaycanla bağlı bir neçə kitabı mövcuddur. Bunlardan ən əsası araşdırmaçısı olduğu Nəsimi irsi haqda olan "*İlah-insanın dili. İmaməddin Nəsiminin Türk Divanının araşdırması (Die Sprache des Menschengottes. Untersuchungen zu Imad äd-Din Näsimis (fl. ca. 1400) türkischem Divan)*" adlı əsərdir. Bu əsərdə elmi analizin başlıca fokusu Nəsiminin türkcə yazılmış əsərlərinin dil xarakteristikasıdır. Araşdırmada dil olaraq türk dili xüsusi qeyd edilir.

Bundan əlavə, Maykl Reynhard Hessin digər bir kitabı da "*Ermənistan və Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ konflikti (Panzer im Paradies: Der Berg-Karabach-Konflikt zwischen Armenien und Aserbaidschan)*" adlanır. Həmin kitab 2016-cı ildə Aprel müharibəsindən sonra qələmə alınmışdır.

"Şuşanın irsi. Azərbaycan mədəniyyət paytaxtının tarixi və inkişaf yolu" adlı kitabı əcnəbi müəllif tərəfindən Şuşa haqqında xarici dildə və ölkədən kənarda çap olunmuş ilk elmi fundamental monoqrafiyadır.

Hazırda Maykl Reynhard Hess Azad Berlin Universitetində və Giezen şəhər Universitetində (Justus-Liebig-Universität) türkologiya kafedrasında çalışır. O,Türkiyə türkcəsi, Azərbaycan türkcəsi, osmanlı türkcəsi, özbək, başqırd və tatar dillərini bilir.

Həmçinin bax
------------

* Şuşanın irsi. Azərbaycan mədəniyyət paytaxtının tarixi və inkişaf yolu

İstinadlar
----------

1. ↑  Heß, Michael Reinhard // Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
2. ↑  "Alman alimin "Şuşanın irsi. Azərbaycan mədəniyyət paytaxtının tarixi və inkişaf yolu" adlı kitabının təqdimatı keçirilib". 2023-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-07-05.
3. ↑  Michael Reinhard Heß [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 157816776 · GND: 120353393 · ISNI: 0000000051965241 · LCCN: no2008032747 · NKC: jo20241214511 · NTA: 177010053 · SUDOC: 131185071 · VIAF: 3349149198329774940000 · WorldCat VIAF: 3349149198329774940000 |

 |

* Homepage Heß' an der Freien Universität Berlin
* Persönliche Homepage Heß'
* Zentrum für Literatur- und Kulturforschung
* Kurzvita von Michael Reinhard Heß
**Pesah** (ivr. ‏פֶּסַח‏‎) — Misirdən çıxışın xatirəsinə həsr olunmuş əsas yəhudi bayramı. Bu, nisan ayının bahar ayının on dördüncü günündə başlayır və İsraildə 7, İsraildən kənarda isə 8 gün qeyd olunur. Karaitlər, Samariyalılar və qismən də Məsihçi yəhudilər tərəfindən də hörmətlə qarşılanır.

Tövrat bu bayram zamanı yəhudilərə çörək və mayalı taxıl olan hər hansı digər yeməkləri (İbranicə חָמֵץ hametz — "mayalı") yeməyi qadağan edir. Həmçinin, Tövrat (Pentateuch) bu günlərdə matzo (mayasız çörək) yeməyi əmr edir.

Pesah, Sukkot və Şavuot ilə birlikdə üç "həcc bayramı"ndan biridir ("Şloşet ha-reqalim"). Bu bayramlarda Qüds məbədinin mövcud olduğu dövrdə yəhudilər Yerusəlimə qalxdılar.

İsraildə Pesah bayramı 7 günlük tətildir, ilk və son günləri tam hüquqlu bayramlar və qeyri-iş günləridir. Aralıq günlərə chol ha-moed (həftəiçi tətillər) deyilir. İsraildən kənarda bayram 8 gün davam edir, onlardan ilk ikisi və son ikisi tam hüquqlu bayramlardır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Pesah ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Passover Resources – ReformJudaism.org
* Guide to Passover – chabad.org
* 'Peninei Halakha' Jewish Law – Yhb.org.il
* Aish.com Passover Primer
* Jewish Encyclopedia: Passover
* Akhlah: The Jewish Children's Learning Network
* All about Pesach
* Secular dates for passover

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Qısa yəhudi · Kruqosvet · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Universalis · RİA istinad |
| Normativ yoxlama | BNF: 133189419 · GND: 4136393-0 · LCCN: sh85098533 · LNB: 000250813 · NKC: ph117100 |
**Paralimpiya İdman Kompleksi**
2000-ci ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin XI Sidney Yay Paralimpiya Oyunlarında iştirak etmiş paralimpiyaçılarla görüşündə əlil idmançılar üçün xüsusi kompleksin tikintisi barədə qərar vermişdir.
Kompleksin tikintisinə 2005-ci ildə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiyəsi Nazirliyinin xətti ilə Sumqayıt şəhərində başlanıb və 2008-ci il avqustun 28-də idmançıların istifadəsinə verilib. Kompleksin açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva iştirak ediblər.

Haqqında
--------

Kompleksdə respublika və beynəlxalq səviyyəli yarışların keçirilməsi, təlim-məşq toplanışlarının təşkili üçün hər cür şərait yaradılıb. Kompleksin ümumi ərazisi 2,25 hektardır. Kompleksə müasir avadanlıqla təchiz olunmuş 130 nəfərlik akt salonu, trenajor, əl oyunları, böyük və kiçik atıcılıq zalları, açıq futbol və voleybol meydançaları, qapalı üzgüçülük hovuzu daxildir. Burada əlillərin sərbəst hərəkəti üçün lazımi şərait yaradılıb, müasir tipli liftlər quraşdırılıb. Kompleksin qapalı hovuzunun uzunluğu 25, eni 10 metrdir.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Əsas idman salonu cüdo, güləş və əl oyunlarının keçirilməsi üçün nəzərdə tutulub və burada quraşdırılmış xüsusi havalandırma sistemi havanın daim təmiz və normada saxlanılmasına imkan verir. 32 metr uzunluğu, 24 metr eni olan salonda 210 tamaşaçı yarışları izləyə bilər. Kompleksin atıcılıq tirləri də var. 25x12 metr və 10x12 metr ölçülü tirlərdə beynəlxalq yarışlara hazırlaşan idmançıların məşq keçmələri üçün bütün şərait yaradılıb. Tirlərin hər birində eyni vaxtda 8 atıcı məşq edə bilər. Kompleks Azərbaycanın üçüncü ən böyük şəhəri olan Sumqayıtda yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Uşaq Paralimpiya İdman Oyunları 2015

İstinadlar
----------

1. ↑  "Paralimpiya İdman Kompleksi" (az.). 09.02.2023 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Paralimpiya İdman Kompleksi". sxa.gov.az. 2023-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 avq 2023.
3. ↑  "Olimpiya Mərkəzləri" (az.).. 09.02.2023 tarixində arxivləşdirilib.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Asif Rüstəmov.

**Rüstəmov Asif Tofiq oğlu** (20 oktyabr 1975) — Azərbaycan rejissoru.

Həyatı
------

Asif Rüstəmov 20 oktyabr 1975-ci ildə anadan olub. İqtisad Universitetində (1992-1995), ADMİU-da (2000-2004), AVANTİ kurslarında təhsil alıb (2003-2004). Azərbaycanfilm kinostudiyasında (2002-2004), Lider TV-də (2004-2005), ButaFilm-də (2005), İctimai TV-də (2005-2006) çalışıb. Kinoatelye 24K studiyasının təsisçisidir.

Asif Rüstəmovun "Axınla aşağı" bədii filmi ABŞ-nin Los-Anceles şəhərində keçirilən SEEfest Film Festivalında "Ən yaxşı tammetrajlı debüt film" mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Ovsunçu (film, 2002)
2. Labirint (film, 2003)
3. Mən kitabımı başlayıram (film, 2006)
4. Ev (film, 2007)
5. Düyün (film, 2008)
6. Qanadlarıma sığal çək (film, 2008)
7. Yalançılar (film, 2008)
8. Arxası qibləyə (film, 2009)
9. Teatral həyat (film, 2009)
10. Axınla aşağı (film, 2014)
11. Nar bağı (film, 2017)
12. Suğra və oğulları (film, 2021)
13. Mərmər soyuğu (film, 2022)

İstinadlar
----------
Gəminin şəkili
**"Rəşid Behbudov"** — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin sürətli sərnişin gəmisi. Dünya şöhrətli Azərbaycan müğənnisi Rəşid Behbudovun adını daşıyır.

İnşası
------

Gəmi "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC və "Caspian Marine Services" Alyansının sifarişinə əsasən Avstraliyanın "Austal" gəmiqayırma zavodunda inşa edilmişdir.

Texniki göstəriciləri
---------------------

Gəmi Beynəlxalq Dənizçilik konvensiyalarının tələblərinə tam səviyyədə cavab verir.

Tutumu 150 nəfərdir. Gəmidə sərnişinlərin rahatlığı üçün yüksək şərait yaradılmış, istirahət sahələri quraşdırılmış, ən son beynəlxalq konvensiya tələblərinə uyğun səs və titrəmə izolyasiyası təmin edilmişdir.

Gəmidə Heydər Əliyev ilə Rəşid Behbudovun görüşləri və İlham Əliyevin iştirakı ilə dünya şöhrətli müğənninin Bakıda abidəsinin açılışı zamanı çəkilən fotolardan ibarət stend yaradılıb.

Bütövlükdə alüminium təbəqələrdən yığılmış katamaran tipli gəmi saatda 60 kilometr sürət yığmaq imkanına malikdir. Onun uzunluğu 70, eni isə 16 metrdir. Gəmi ən müasir avadanlıqla, o cümlədən DP-2 dayanıqlı mövqeləndirmə sistemi, sərnişinlərin platformalara təhlükəsiz keçidi üçün xüsusi teleskopik körpü ilə təchiz olunmuşdur.

Fəaliyyət istiqaməti
--------------------

Xəzərdə neft və qaz layihələrində rəqabətqabiliyyətli, beynəlxalq standartlara uyğun yüksək səviyyəli xidmətlərin göstərilməsi istiqamətində və sərnişinlərin, eləcə də kiçikhəcmli yüklərin dəniz platformalarına təhlükəsiz çatdırılması üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu gəmi eyni tipli "Müslüm Maqomayev" gəmisi ilə bərabər BP şirkətinin sifarişlərini yerinə yetirir.

İstismara verilməsi
-------------------

"Rəşid Behbudov" gəmisinin istismara verilməsi mərasimində 18 noyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev də iştirak etmişdir. Dünya şöhrətli müğənninin nəvəsi Rəşid Behbudov gəminin istismara verilməsini bildirən düyməni basmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  İlham Əliyev Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin yeni gəmilərinin istismara verilməsi mərasimində iştirak edib Arxivləşdirilib 2016-11-19 at the Wayback Machine. president.az, 18.11.2016 (az.)
**Çəpərobası yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahbuz rayonunun Biçənək kəndininin yaxınlığında, meşənin içərisində yaşayış yeri.

Haqqında
--------

Yaşayış yeri vaxtilə meşənin içərisindən keçən qədim torpaq yolun kənarında, olduqca əlverişli bir mövqedədir. Hər tərəfdən dağlarla əhatələndiyindən yaşayış üçün əlverişlidir. Yaşayış yerindəki tikintilər dağıntıya uğrasa da, o, öz arxaik quruluşunu qoruyub saxlamışdır. Yaşayış yerinə aid binalar oval formalı mərkəzi meydanın ətrafında yerləşmişdir. Binaların bəzisi bir, bəzisi isə iki otaqlıdır. Burada irihəcmli ictimai binalar da vardır. Mərkəzi meydana girən ensiz giriş şübhəsiz ki, vaxtilə qapı üə qapadümışdır. Tədqiqat zamanı yaşayış yerindən Son Antik və Erkən Orta əsrlərə aid çəhrayı rəngli keramika parçaları əldə edilmişdir. Arxeoloji materiallara əsaslanaraq yaşayış yerini 1-8 əsrlərə aid etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan abidələri ensiklopediyası", Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 69.
**Leontev adası** — Şərqi Sibir dənizində, Medvejı adaları qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.

Yerləşməsi
----------

Medvejıy adasının mərkəzində, Kolıma çayının mənsəbindən 125 km, Puşkaryov adasından 7 km aralıda yerləşir.
Krestovski adasından sonra Medvejıy adalarının ikinci böyük adasıdır. 13 km uzunluğa, cənubda 1 km, şimalda isə 7 km enə malikdir. Ən hündür nöqtəsi 80 metrdir. Bəzi ərazilər bataqlıqdır. Şərqində Lagernaya buxtası, qərbində isə Opasnaya buxtası yerləşir. Adada çoxlu sayda Mamont sümüyü aşkarlanmışdır. Adaya materikdən Qonur ayı, Canavar, Tülkü və kiçik gəmiriçilər keçir. Elədə böyük olmayan şimala istiqamətlənmiş yarımada da ilkin yaşayış məntəqəsi vardır.

Tarixi
------

Leontev adası digər Medvejıy adaları kimi 1710-cu ildə Yakov Premyakov tərəfindən kəşf edilmişdir. Adaların xəritəyə salınması isə 1769-cu ildə geodeziya mütəxəsisləri İvan Leontev, Aleksey Puşkaryov və İvan Lısov tərəfindən həyata keçirilmişdir. Onlar adalara Nıjnekolıma qəsəbəsindən xizəklərdə itlərlə gəlmişlər. Adaların bir qismidə omların şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  Магидович В. И. Магидович И. П. Очерки по истории географических открытий. т. 3. М. 1984.