recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mini** — 1950-ci illərin sonunda çıxarılmağa başlanan, 60-cı illərin simvolu olaraq görülən bir avtomobil markasıdır. Ən məşhur İngilis istehsalı avtomobildir. 1950-ci illərdən 1999-cu ilə qədər təxminən 40 il kiçik cüzi dəyişikliklərlə eyni model olaraq istehsalda qalmışdır. Geniş diametrli bir anketə görə Ford Model-Tdən sonra ən təsir edici avtomobil modelidir.

İndiki vaxtda Mini markası, BMW qrupuna aid bir markadır. 2001-ci ildə, BMW bünyəsində inkişaf etdirilmiş tamamilə yeni 2-ci nəsil bazara təqdim edilmişdir və bu model, retro dizaynı sahəsində günümüzdəki ən müvəffəqiyyətli tətbiqlərdən biri olmuşdur. Ayrıca bu model sanki go-kart hissi verən üstün yol tutuşuyla dünya mətbuatında və istifadəçilər arasında bir çox tərif almışdır.

Markanın ən yeni 3-cü nəsil modelləri isə 2006-cı ilin sonlarında dünya mətbuatına tanıdılmışdır. Satışı isə 2007 ili içərisində Avropada başlamışdır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Mini (BMW) ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Official international Mini website

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avtomobil** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Əflatun Kazımov** (*azərb*. Kazımov Əflatun Həşim oğlu‎) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

Əflatun Kazımov 1959-cu ildə Lənkəran rayonunun Girdəni kəndində anadan olub. Bakıdakı 28 nömrəli tikinti idarəsində fəhlə işləyib. Dörd övladı var. 20 yanvar gecəsi təxminən saat 04:00 radələrində Moskva prospektində hərbçilər tərəfindən vəhşicəsinə öldürülmüşdür. Bədənində 14 güllə yarası olub. Moskva prospektindəki körpünün yanında bir neçə adamın qarşısına bir dəstə əsgər çıxıb, xəbərdarlıq etmədən atəş açıblar. Oradaca həlak olub. Dostları meyidini yanvarın 20-də mərkəzi ölüxanadan tapıblar. Şəhid 22 yanvarda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Ünvan
-----

Bu ünvanda yaşamışdır: Bakı, 8-ci kilometr, Zərdabi küçəsi, ev 2a.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
Fayl:Snowly burial.jpgSnowly-nin onlayn dəfni
**Kompüter oyunlarından asılılıq** — video oyunlara və kompüter oyunlarına obsesif ehtirasda özünü göstərən psixoloji asılılığın bir forması.

Ən çox asılılıq yaradan oyunlar çox vaxt onlayn oyunlar, xüsusən də MMORPG-lər hesab olunur. Çox uzun oynamaq ölümcül nəticələrə səbəb olduğu hallar var. Belə ki, 2005-ci ilin oktyabrında çinli bir qız (Qarlı) uzun müddət World of Warcraft oynadıqdan sonra yorğunluqdan öldü. Bundan sonra oyunda virtual dəfn mərasimi keçirildi.

2018-ci ilin iyun ayında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı oyun pozğunluğunu 2022-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minən Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatının 11-ci siyahısına daxil etdi.

Asılılığın inkişafının səbəbləri
--------------------------------

Oyun asılılığının inkişafına təsir edən bir neçə amil var. Onların arasında şəxsi amil xüsusilə seçilir: formalaşmamış və ya qeyri-sabit psixika, özünü idarə etmə bacarıqlarının olmaması, real həyatdan narazılıq və yerinə yetirilməmiş həyat ehtiyaclarını kompensasiya etmək istəyi insanı kompüter oyunlarına aludəçiliyin inkişafına daha həssas edir.

Oyun asılılığının səbəbi də psixi pozğunluqlardır. Söhbət müxtəlif narahatlıq vəziyyətlərindən, depressiyaya meyldən və sosial fobiyalardan gedir. Virtual reallığa qərq olmaq psixopatiyası olan insanlara qısa müddət ərzində də olsa özünü dərk etməyə və xarici aləmdən qorunmağa, əhəmiyyətli hiss etməyə və psixoloji rahatlıq vəziyyətinə nail olmağa kömək edir.

Bəzi analitiklər kompüter və mobil oyunlara aludəliyin inkişafının başqa bir səbəbini sözdə mükafat sistemində görürlər. Kütləvi multiplayer rol oyunları və mobil oyunlar da daxil olmaqla bir sıra oyunlar xüsusi oyun dövrəsini əhatə edir. Bu dövrə oyunçunu hərəkətlərinə görə mükafatlandırmaq və onu oynamağa davam etməyə təşviq etməkdən ibarətdir. Belə bir mükafat gözləməsi insan orqanizmində "zövq hormonu" olan dofaminin ifrazı ilə müşayiət olunan kimyəvi reaksiyaya səbəb olur. Bədən xoş hissi xatırlayır və nəticədə asılılıq yaranır. Eyni kimyəvi reaksiya insan narkotik vasitələrdən istifadə edərkən də müşahidə oluna bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Китайской геймерше устроили виртуальные похороны — SecurityLab". 2014-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-11-10.
2. ↑  *DTF.* "Зависимость от видеоигр включили в раздел аддиктивных расстройств ВОЗ". DTF (rus). 2022-01-02. 2022-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-02.
3. ↑  "Cause and Impact of Video Games Addiction". NDRI.com. 2017-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-05.
4. ↑  "Warning Signs Appear Along Road to Video Game Addiction". Technewsworld.com. 2006-09-13. 2017-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-05.
**Corcone** (it. Giorgione; 1470-ci illər – 1510[…], Venesiya, Venesiya Respublikası[…]) - İtaliya rəssamı.

Yaradıcılığı
------------

Venesiya məktəbinin sonrakı inkişafı Corconenin adı ilə bağlıdır. Onun yaradıcılığı Renessans incəsənətinin son mərhələsinə təsadüf edir. Corconenin əsərləri insanda incə və lirik hisslər oyadır. Bu isə ona görədir ki, onun ən məşhur əsərlərində, məsələn, "Yudif", "Üç filosof", "Tufan" və başqalarında insan və mənzərələr bir-birini tamamlayır və gözəl bir harmoniya yaradır.

Corcone yaradıcığının mərkəzində duran insanla təbiətin ahəngdar vəhdəti onun "Yatan Venera" tablosunda daha dolğun təcəssüm olunmuşdur. Drezden Qalereyasının qiymətli incilərindən sayılan bu əsər dünya incəsənətində çılpaq qadın bədəninin ən gözəl nümunələrindən biridir.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Rəssam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2 3  .
3. ↑  Giorgione // Lord Byron and his Times (ing.).
4. ↑  .
**Su-25 təyyarəsinin vurulması** — 13 iyun 1992-ci il tarixdə Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycana məxsus döyüş təyyarəsinin Əsgəran yaxınlığında ermənilər tərəfindən vurulması hadisəsi.

Hadisədən əvvəl
---------------

### Təyyarənin qaçırılması

Baş leytenant Vaqif Qurbanov Qarabağ müharibəsinin alovlandığı bir vaxtda keçmiş sovet aviabazasından "Su-25" təyyarəsini qaçıran ilk azərbaycanlı pilot olub. Şuşanın işğalı günündən sonra bu təyyarə ilə döyüş uçuşlarını həyata keçirməyə başlayıb.

Döyüşlərdə iştirakı
-------------------

Vaqif Qurbanov 8 may 1992–ci il tarixindən hərbi əməliyyatlar gedən Azərbaycan ərazilərində hərbi uçuşlara başlayır. Mayın 8-i və 9-u Qurbanovun reydləri nəticəsində erməni silahlı qruplarının 30 nəfər döyüşçüsü öldürüldü, 120 nəfər yaralandı. Ermənilərin iddialarına görə isə ölənlərin hamısı mülki şəxslər olublar. 9 may 1992-ci ildə Vaqif Qurbanov Xankəndidən Yerevana uçan Yak-40 erməni təyyarəsinə hücum edərək onu vurub. Təyyarə Sisianda təcili eniş etmişdir. Bütün sərnişinlər təhlükəsiz şəkildə evakuasiya edilmiş, təyyarə isə tamamilə yanmışdır.

Qurbanov həmçinin Martunidə, Əsgəran rayonunun Şoş və Xramort kəndlərində, eləcə də Çaykənd və Ay-Parisdə döyüşlərdə iştirak edib. Nəticədə qarşı tərəf ağır itkilər vermişdi.

Hadisə
------

13 iyun 1992–ci ildə Vaqif Qurbanovun idarə etdiyi SU-25 təyyarəsi erməni silahlı qüvvələri tərəfindən Əsgəran yaxınlığında vurulur.

Hadisə iyunun 13-ü saat 4-5 radələrində Naxçıvanik yaxınlığında baş verib. Təyyarə düşmən tərəfindən "Şilka" deyilən qurğu ilə vurulur. Şahidlərin söylədiyinə görə, həmin anlar Vaqif Qurbanov paraşütlə atıla bilir, lakin düşmən onu yerdən atəşlə vurur. Həmin günlər Naxçıvanikdə döyüşən tabor komandiri Fred Asifin qardaşı Ədalət Məhərrəmov Vaqifin təyyarədən atıldığını və ermənilər tərəfindən aramsız atəşə tutularaq yerə salındığını gözləri ilə gördüyünü xatırlayır. Azərbaycan tərəfi Vaqifi düşmən əlindən almaq üçün hücuma keçsə də, artıq gec olur.

Ermənilərin canına qorxu salan təyyarəçinin ölümü qarşı tərəfdə sevinclə qarşılandı. Erməni televiziyası təyyarənin qalıqlarını dönə-dönə nümayiş etdirdi.

"Su-25"-in bortunda Azərbaycan bayrağının şəkli həkk olunmuşdu.

Həlak olanların siyahısı
------------------------

1. Vaqif Qurbanov — təyyarəçi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şəhid qəhrəmanın qız övladı zabit oldu". 2021-09-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-02.

| ⛭
* ← 1991
* Aviasiya qəzaları və insidentləri (1992 (1992))

 |
| --- |
| 
* 28 yan → Şuşa yaxınlığında Mi-8 vertolyotunun vurulması
* 3 mart → Seyidlər kəndi yaxınlığında Mi-26 vertolyotunun vurulması
* 13 iyun → Su-25 təyyarəsinin vurulması (1992)
* 6 avq → Mi-24 vertolyotunun vurulması (1992)
* 11 okt → Mi-2 vertolyotunun vurulması (11.10.1992)
* 22 dek → Liviya Hava yolları reys 1103

 |
Haqqında
--------

Qazaxda ilk dəfə 1938-ci ildə kolxoz-sovxoz teatrı yaradılmış, 1943-cü ildə dram teatrına çevrilmiş və ona Səməd Vurğunun adı verilmişdir. Dövlət Dram teatrı kimi 1949-cu ilə kimi fəaliyyət göstərmişdir.O dövrdə repertuarında əsasən Azərbaycan və dünya klassiklərinin, həmçinin müasir ədəbiyyat nümunələri yer alırdı. Teatrda Gürcüsatan Respublikasının Xalq artisti İbrahim İsfahanlı, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Muxtar Avşarov, Solmaz Orlinskaya, Barat Şəkinskaya, əməkdar artistlər Əliheydər Həsənzadə, Rüsxarə Ağayeva, rejissor Məcid Zeynalov və başqaları fəaliyyət göstərmişdir. 1960-cı ildən Xalq teatrı kimi mövcud olmuş, 1988-ci ildən dövlət Dram teatrı kimi yenidən fəaliyyətə başlamışdır. 1989-cu il iyun ayının 1-də Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin "Dar ağacı" tarixi faciyəsi ilə ilk tamaşasını göstərmişdir. Bu illər ərzində 70-dən artıq əsərə quruluş verilmiş, teatr, respublikada keçirilən festivallarda dəfələrlə iştirak etmişdir. Müxtəlif illərdə Respublikanın Xalq artistləri Zülfiqar Abbasov, Tariyel Qasımov, Rafiq Əliyev, Vaqif Şərifov, əməkdar artistlər Vidadi Əliyev, Münəvvər Əliyeva fəaliyyət göstərmişdir. Teatr rus, alman, bolqar, türk, tacik dramaturgiyasına müraciət edib. Klassik və müasir Azərbaycan dramaturgiyası isə teatrın repertuarının əsasını təşkil edir.

Fəaliyyəti
----------

Teatr müxtəlif illərdə Gürcüstan Respublikasının azərbaycanlılar yaşayan rayonlarında qastrol səfərlərində olub. 90-cı illərin əvvəlində atəşkəsdən əvvəl Qarabağ bölgəsində-Ağdərə və Tərtər rayonlarında əsgərlər qarşısında çıxış etmişdir. Teatr Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və Teatr Xadimləri İttifaqının keçirdiyi müxtəlif teatr festivallarının iştirakçısı olmuşdur.
Teatrın direktoru Saqif Sarı oğlu İskəndərov, baş rejissoru Musa Eyyub oğlu Eyyubovdur.

Xarici keçidlər
---------------

* Qazax Dövlət Dram Teatrı 81-ci mövsümə başlayıb

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Po.

Po çayı üzərində qədim dəmir körpü Lombardiya
**Po çayı** — İtaliyanın birinci, Avropanın da ən böyük çaylarından biridir. 652 km uzunluğundadır. Qolları ilə birlikdə 71,000 km ² lik bir hövzəyə malikdir. Ponun ən mühüm qolları Qərb Alplarında Mont Blanc və Monviso Dağları ətəklərindən gələn çaylardır. Çay Po düzənliyində şimaldan gələn Casale, Ticino, Mincio, Adda, Oglio; cənubdan gələn Tonaro, Trebbia, Secchina, Panaro kimi çaylarla birləşərək Venedikin 60 km qədər cənubundakı Mesolada Adriatik dənizinə tökülür. Çayın mənsəbindən Piacenza və Cremona şəhərlərinə qədər olan 260 km-lik məsafə nəqliyyata əlverişlidir.

Çayın qolları ilə birlikdə suladığı Po Düzənliyi, İtaliya iqtisadiyyatına mühüm mühüm kömək edir. Lombardiya, Emilia- Romagna, Piemonte, Veneto əyalətlərinin sərhədləri daxilində 46.000 km² lik bir sahəni örtən düzənlikdə heyvandarlıq, taxıl, yem, sənaye bitkiləri, meyvə, tərəvəz yetişdirilməsi çox inkişaf etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Çay** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fəxrəddin İsayev.

**Fəxrəddin İsayev** (tam adı: *Fəxrəddin Xudu oğlu İsayev*; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — Qanlı Yanvar şəhidi.

Həyatı
------

Fəxrəddin İsayev 1963-cü ilin 21 mart tarixində Bakı şəhərində, Biləcəri qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1985-ci ildə, 22 yaşında olarkən, azərbaycanlı xanıma sataşan erməni zabitlə mübahisə zamanı onu bıcaqla qətlə yetirmiş, tutularaq bir müddət azadlıqdan məhrum edilmişdir.Azadlığa çıxdıqdan sonra Cənubi geologiya idarəsində sürücü işləyirdi. Azadlıq hərəkatına ilk günlərdən qoşulmuş, ömrünün sonuna kimi orada fəaliyyət göstərmişdir.

Nişanlı idi. Özündən başqa üç bacısı, bir qardaşı var idi: Elmira, Gülnarə, Adil, Sevinc. Atası Xudu Bədirxan oğlu İsayev Yardımlı rayonunun Alçabulaq kəndində doğulmuş, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı, əmək veteranı olmuşdur.

Qanlı Yanvar faciəsi
--------------------

19-dan 20-nə keçən gecə təxminən saat 24 radələrində evdən çıxmış, XI Qızıl Ordu meydanına getmişdir. Dinc əhaliyə qarşı silahlı basqın olunanda Fəxrəddin yaralıların bir qisminə kömək etmiş, onları imkan daxilində təcili yardım maşını ilə Respublika Xəstəxanasına daşımışdır. Belə daşımaların birində təcili tibbi yardım maşını XI Qızıl Ordu meydanında, qəzet köşkünün yaxınlığında atəşə məruz qalmış, Fəxrəddin baş, sinə və qarın nahiyəsindən güllə yarası almışdır.

Sabahısı gün meyitini qardaşıSemaşko adına xəstəxananın meyitxanasından tapmışdır. Şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur.

Ünvan
-----

Biləcəri qəsəbəsi, Y. Hüseynov küçəsi, ev 87, mənzil 22.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

1. ↑  ""20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**". 2022-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-17.
2. 1 2 3 4  "20 Yanvar Şəhidi- Fəxrəddin Xudu oğlu İsayev". 2019-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-23.
3. ↑  "Şəhidlər" (PDF). 2022-10-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-10-05.
4. ↑  "Qara Yanvar şəhidləri" (PDF). 2015-07-17 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-07-17.
5. ↑  ""28 ildir o gülləni ayağımda gəzdirirəm" – 20 Yanvar şahidləri danışır". 2018-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-20.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vaqif Məmmədov.

**Vaqif Məmmədov** (*azərb*. Məmmədov Vaqif Məhəmməd oğlu‎; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

Vaqif Məmmədov 11 sentyabr 1960-cı ildə Lənkəranda anadan olmuşdur. Rayondakı tikinti idarələrində fəhlə işləyib. Ailəli idi, 3 övladı yadigar qalıb.

Qanlı Yanvar faciəsi
--------------------

Bakıdakı faciəli hadisələri eşidən Lənkəran Xalq Cəbhəsinin tərəfdarları, sözün düzünü demək istəyənlər yığılıb məsləhətləşirlər ki, Lənkərana gələn hərbçilərlə toqquşmamaq üçün bir neçə gün meşədə daldalansınlar. Elə də edirlər. Yanvarın 26-da hərbçilər meşədə daldalanan "banditləri" tutmaq üçün bir neçə vertolyot ayırır və təxminən saat 14-də meşəyə hücum təşkil edilir. Hərbçilər meşədə gizlənənlərə divan tutur. Yaralananlar və ölənlər olur. Salman Baxşıyev də orada həlak olur 30 nəfərə qədər adamın qolunu bağlayıb Lənkərana, oradan da Bakıya yola salırlar. Vaqifin necə öldürüldüyü haqqında dəqiq məlumat yoxdur.

Mərhum Lənkəranda dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Lənkəran, Vaqif küçəsi, dalan 16, mənzil 1.

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: II Fridrix.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fridrix.

**II Fridrix Hohenştaufen** (*alm.* Friedrich II von Staufen‎; 26 dekabr 1194 – 13 dekabr 1250) — Almaniya kralı, Müqəddəs Roma imperatoru (1220–1250).

Həyatı
------

Şvabiyalı Flippin ölümündən sonra hakimiyyətə Barbarossanın nəvəsi  **II Fridrix** (1212–1250) gəlir. Dövrün mənbələri II Fridrixi çox maraqlı və görkəmli şəxs kimi xarakterizə edir. Uşaqlıq vaxtlarından Siciliyada böyümüş, ətrafını Ərəb, Yəhudi və Yunan alimləri ilə doldurmuş, bu xüsusiyyətlərinə görə macərə axtaran, döyüşkən ritsarlarla şərq müstəbidinin xüsusiyyətlərinin qəribə şəkildə özündə birləşdirmişdi. O, Neopolda universitet açdırmış (1224), yunan, roma və ərəb müəlliflərinin əsərlərini orijinaldan oxuyurdu. Bununla yanaşı II Fridrix dövrünün görkəmli dövlət xadimi və diplomatı idi. II Fridrixin özünəməxsusluğu onda idi ki, müasirlərindən fərqli olaraq dini məsələlərə olduqca laqeyd idi. Başqa dindən olanlara qarşı dözümlülük göstərən imperator, xalq təriqətçı hərəkatlarına qarşı amansız idi. O, imperator olarkən Siciliyanı öz bazası kimi saxladı. Nisbətən mərkəzləşmiş olan bu əyalətin bütün qüvvəsini Orta və Şimalı İtalyanın tutlmasına yönəltdi. Lakin babası kimi o da, İtaliya şəhər dövlətlərinin və papalığın güclü müqaviməti ilə qarşılaşdı. Təxminən fasilərlə 30 il davam edən bu müharibə Siciliya və Cənubi İtalyanın sərvətlərini tükətdi, imperiyanın əsaslarını sarsıtdı.

Sülalənin hakimiyyətinin sona çatması
-------------------------------------

Nəticədə II Fridrixin ölümündən sonra papanın çağırışı ilə Fransa Kralının qardaşı Anjulu Karl Siciliyaya qoşun çıxardı. II Fridrixin nəvəsi IV Konrad (1250–1254) fransızları qovmaq üçün güclü müqavimət göstərsə də, tutulub edam edildi.1254-cü ildə Hohenştaufenlərin imperatorluq dövru başa çatsa da, V Konrad 1254–1268-ci illərdə Siciliya kralı və Şvabiya hersoqu olmuşdur.Onun 1268-ci ildə ölümündən sonra Hohenştaufnlər sülaləsinin hakimiyyətinə həm Almaniyada həm də İtaliyada tamami ilə son qoyulur.

Ədəbiyyat
---------

* Danilov A.İ, B.Q. Mokilnitski "Avropa orta əslər tarixi "

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Kamp N.* FEDERICO II di Svevia, imperatore, re di Sicilia e di Gerusalemme, re dei Romani // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 1995. Vol. 45.
2. 1 2 . S. 9.
**Əli Həsənov** (azərb. Həsənov Əli Xudaverdi oğlu) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

1957-ci il sentyabrın 7-də Bakıda anadan olub. Meliorasiya Su Tikinti İdarəsində sürücü işləyib. İki uşağı başsız qaldı. Həyat yoldaşı Mahirə Həsənovanın dedikləri: — O gecə təxminən saat 24 radələrində küçədən güllə səsləri eşidilməyə başladı. Adamlar qışqırırdılar. Yoldaşım Əli geyinib bayıra çıxdı ki, görüm nə olub? Səhərə kimi gözlədim. Gözüm yolda, qulağım səsdə qaldı… Bir gecədə beş insan ömrü yaşadım, ölüb dirildim, o dünyanı görüb qayıtdım. Səhərin kor qalmış gözü çırtdayan kimi, küçəyə çıxdım. Dedilər ki, gecə yüzlərlə adamı vəhşicəsinə qırıblar. Qaynatam Xudaverdiyə xəbər verdim. Başladıq xəstəxanaları axtarmağa. Semaşko adına xəstəxananın meyidxanasına qaynatam tək girdi. Oğlunu qolları üstə gətirdi, gözü qan yaş tökə- tökə… İki balam ata nəvazişindən məhrum oldu. Mərhum Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Ünvan
-----

Bakı, İnqilab küçəsi 92, mənzil 15.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Yana Kudryavtseva** — 30 sentyabr 1997-ci ildə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Rusiyalı bədii gimnastdır. Rusiyanın 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etmişdir. 7 qat Avropa Çempionu, 12 qat isə Dünya Çempionudur. 2015-ci ildə Avropa Oyunlarında Bakıda 5 mümkün qızıl medaldan 4 qızıl medalı qazanmışdır.

Həyatı
------

Yana Kudryavtseva 30 sentyabr 1997-ci ildə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində anadan olmuşdur.

Karyerası
---------

Yana Kudryavtseva karyerasının ən böyük uğurlarını Dünya Çempionatlarında qazanmışdır. O 2013-cü ildən başlayaraq 12 dəfə Dünya Çempionu olmuşdur. 2 dəfə isə gümüş medal qazanmışdır. Yana Kudryavtseva həmçinin Avropanında ən güclü gimnastıdır. O Avropa Çempionatında 2013-cü ildən başlayaraq 7 dəfə Avropa Çempionu olmuşdur.

Yana Kudryavtseva həmçinin 2015-ci ildə Avropa Oyunlarındada uğur qazanmışdır. O 5 mümkün qızıl medaldan 4 qızıl medalı qazanmışdır. Yana Kudryavtseva Azərbaycan paytaxtında 2015 Avropa Oyunlarında çoxnövçülük, top, gürzə və lent ilə hərəkətlərdə qızıl medal qazanmışdır.

Uğurları
--------

**Dünya Çempionatı — 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Oyunları — 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

**Avropa Çempionatı — 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2013** 20x20px[ölü keçid]**, 2014** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]**, 2015** 20x20px[ölü keçid]

Ailəsi
------

İstinadlar
----------
**Vladimir Nikolayeviç Kitayev** (*rus.* Владимир Николаевич Китаев; {{DVTY}} şablonu boşdur ) – Rusiya general-mayoru.

Həyatı və karyerası
-------------------

Vladimir Kitayev 22 fevral 1855-ci ildə Rusiya imperiyasının Ryazan quberniyasında fəxri vətəndaşların ailəsində doğulmuşdur. Hərbi xidmətə 1873-cü ildə başlamışdır. 1876-cı ildə Sankt-Peterburqda yerləşən Dəniz Akademiyasını bitirmişdir. 1 may 1876-cı ildə Qara dəniz donanmasının qardemarini və 2-ci Qara dəniz ekipajının üzvü olmuşdur.

30 avqust 1877-ci ildə miçman rütbəsinə yüksəlmişdir. 1881–1882-ci illərdə *"Tuapse"* gəmisinin səyahətlərində iştirak etmişdir. 1 yanvar 1882-ci ildə leytenant rütbəsinə yüksəlmişdir. Daha sonra Rusiya Könüllülər Donanmasında xidmət göstərmişdir. 29 aprel 1893-cü ildə "Yaroslavl" gəmisinin kapitanı olmuşdur. 6 dekabr 1898-ci ildə "xüsusi xidmətlərinə görə" ikinci dərəcəli kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir. 6 oktyabr 1899-cu ildə Baş Dəniz Qərargahına göndərilmişdir. 27 oktyabr 1900-cü ildən 8 mart 1903-cü ilə qədər ailəvi səbəblərə görə hərbi xidmətə fasilə vermişdir.

10 noyabr 1903-cü ildə Sankt-Peterburq çay polisinin rəis köməkçisi olmuşdur. 17 aprel 1905-ci ildə polkovnik-leytenant, daha sonra polkovnik rütbəsinə yüksəlmişdir. 6 iyun 1910-cu ildə general-mayor olmuşdur.

Oktyabr inqilabından və Rusiya vətəndaş müharibəsindən ölkəni tərk edərək Yaponiyaya qaçmışdır. 3 yanvar 1920-ci ildə Yaponiyanın Naqasaki şəhərində ölmüş və Naqasakidə yerləşən rus qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur. Məzar nömrəsi 257-dir.

### Təltifləri

1878-ci ildə "Rusiya–Osmanlı müharibəsinə (1877–1878) görə" medalı, 1888-ci ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni, 1896-cı ildə "III Aleksandrın xatirəsinə" medalı, 6 dekabr 1896-cı ildə 3-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni, 22 sentyabr 1900-cü ildə 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni, 1902-ci ildə "Çində hərəkata görə" medalı, 22 aprel 1907-ci ildə 2-ci dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni, 18 aprel 1910-cu ildə 2-ci dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 24 may 1904-cü ildə Çinin 1-ci dərəcəli "Cüt əjdaha" ordeninə layiq görülmüşdür.

Ailəsi
------

Natalya Aleksandrovna Berx ilə evli olmuşdur. Vladimirin qardaşı Sergey Kitayev də dənizçi olmuş, Yaponiya incəsənətinin kolleksiyaçısı kimi tanınmışdır. O da Yaponiya ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Китаев Владимир Николаевич". Rusiya Federasiyasının Yaponiyadakı səfirliyi (rusca). 22 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2023.
2. ↑  "Наталья Александровна Берх". 22 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Vladimir Kitayev "Rodovid" layihəsində. Bəşəriyyətin nəsil ağacı.
**Eduard Melikoviç Ayanyan** (*erm.* Էդուարդ Մելիքի Այանյան; *rus.* Эдуа́рд Ме́ликович Аяня́н; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — SSRİ hərbçisi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.

Həyatı
------

Eduard Melikoviç Ayanyan 24 mart 1919-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində, indiki Göygöl rayonunun Çaykənd kəndində anadan olmuşdur. Erməni əsillidir. 1941-ci ildən Sovet Ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. İkinci Dünya müharibəsində əvvəlcə zenit artilleriyası vzvoduna, sorra isə batareyasına komandirlik etmişdir. Baş leytenant Ayanyan Stalinqrad, Kursk, Xarkov, Kiyev və Budapeşt uğrunda döyüşlərində iştirak etmişdir. 1943-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür.

1953-cü ildən SSRİ Elmlər Akademiyası Mexanika Problemləri İnstitutunda elmi işçi olmuşdur. 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" və "Qırmızı ulduz" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 15 may 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 26 fevral 1994-cü ildə Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ајанјан Едуард Меликович // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 192.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Амирханян М. Д. Армяне — Герои Советского Союза. — Ер. 2005. — 202 с. — ISBN 99930-4-342-7.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь. — М.: Военгиз, 1987. — Т. 1.
* Золотые Звезды Азербайджана. — Б. 1975.
* Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. — СПб. 2005. — 312 с. — ISBN 5-9676-0034-5.

Xarici keçidlər
---------------

* Аянян Эдуард Меликович. Сайт «Герои страны».
**Ruslan Teymur oğlu İzzətli** (18 aprel 1989, Ağdam rayonu) — azərbaycanlı siyasətçi. O, 2012–2013-cü illərdə Ümid Partiyasının sədr müavini, 2013-cü ildən 2021-ci ilə qədər isə "D18" Hərəkatının sədri olmuşdur.

Həyatı
------

Ruslan İzzətli 1989-cu il aprelin 18-də anadan olub. 1993-cü ildə Ağdam rayonunun Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra İzzətlilər ailəsi Bərdə rayonunda yaşamağa başladılar. 1996–2007-ci illərdə Bərdə rayonunun Mehdixanlı kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 2008–2012-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində (ADMİU) "İncəsənət tarixi" üzrə ali təhsil alıb. Bahçeşehir Universitetində "Qlobal siyasət və beynəlxalq münasibətlər" üzrə magistr dərəcəsi alıb. 2011-ci ildə Fransanın Strasburq şəhərində Avropa Şurasının nəzdində Siyasi Biliklər Məktəbində təhsil alıb. Ailəlidir. Bir övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Ruslan İzzətli 2009-cu ildə Bütöv Azərbaycan Gənclər Təşkilatının (BAGT) I Təsis Qurultayında sədr seçilib. 2012-ci ilə qədər BAGT sədri olub.

2012–2013-cü illərdə Ümid Partiyası İdarə Heyətinin üzvü və sədrin müavini olub. 2013-cü il Prezident seçimlərindən sonra partiya sıralarından istefa verib.

2013-cü il martın 18-dən "D18" Hərəkatının ilk sədri olmuşdur. 2015 və 2020-ci illərdə baş tutan Parlament seçimlərində 33 saylı Xətai Birinci dairəsindən namizəd olub.

7 dekabr 2023-cü il tarixində bir qrup siyasətçi və siyasi fəal ilə birlikdə "Üçüncü Respublika Platforması" Hərəkatının təsis olunduğunu elan edən videoçarx yayımlamışdır.

### Hərbi xidməti

2020-ci il mayın 25-də müddətli həqiqi hərbi xidmətə aparılıb. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ruslan İzzətli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan İzzətli "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (25.12.2020) — "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "İqbal Ağazadədən yeni təyinat". 2023-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-10.
2. ↑  "yarpaq tökümü-GÜNÜN İKİNCİ İSTEFASI". 2023-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-10.
3. ↑  *modern.az.* "Azərbaycanda yeni siyasi təşkilat - III Respublika Platformasını kimlər yaradıb…". modern.az (az.). İstifadə tarixi: 2023-12-08.
4. 1 2  *İlham Əliyev.* "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az. 25 dekabr 2020. 2021-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 dekabr 2021.
**Neyrocərrahiyyə** (*ing.* Neurosurgery) — Neyrocərrahiyyə və ya nevroloji cərrahiyyə, ümumi dildə beyin cərrahiyyəsi kimi tanınan, beyin, onurğa beyni, mərkəzi və periferik sinir də daxil olmaqla sinir sisteminin hər hansı bir hissəsini təsir edən xəstəlilkərin qarşısının alınması, diaqnostikası, cərrahi müalicəsi və reabilitasiyası ilə məşğul olan tibbi ixtisasdır.

Təhsil və kontekst
------------------

Müxtəlif ölkələrdə fərdin qanuni olaraq neyrocərrahiyyə ilə məşğul olması üçün müxtəlif tələblər var. Əksər ölkələrdə neyrocərrah təhsili üçün tibb fakültəsini bitirdikdən sonra minimum yeddi il müddətinə ehtiyac duyur

Tarix
-----

Ağrıları aradan qaldırmaq üçün baş üzərində əvvəlcədən düşünülmüş əməliyyatlar min illərdir mövcuddur, lakin neyrocərrahiyyədə nəzərəçarpacaq irəliləyişlər yalnız son yüz ildə baş verib.

### Qədim neyrocərrahiyyə

Görünür, İnkalar Avropanın müstəmləkəçiliyindən əvvəl trepanasiya kimi tanınan proseduru tətbiq ediblər. 936-cı ildən 1013-cü ilə qədər Əl-Əndəlusda orta əsrlərdə Əl-Zəhravi baş xəsarətləri, kəllə sınıqları, onurğa zədələri, hidrosefaliya, subdural efüzyonun cərrahi müalicəsini həyata keçirib.. Hua Tuo mafeisan adlı ilk ümumi anesteziya yaratdı. o bunu beyində cərrahi əməliyyatlarda istifadə etdi.

Neyrocərrahlar aşağıdakı tibbi problemlərlə məşğul olur:

* Onurğa sütunu xəstəlikləri,
* Fəqərə arası disk yırtqları, degenerativ xəstəliklər,
* skalioz, fəqərələrin patoloji sınıqları,
* Baş beyin şişləri,
* İntraserebral və ekstraserebral şişlərin mikrocərrahiyyəsi,
* Hipofiz adenomaların endoskopik cərrahiyyəsi,
* Onurğa beyin şişləri,
* İntramedulyar və ekstramedulyar şişlərin mikrocərrahiyyəsi,
* Uşaq neyrocərrahiyyəsi,
* İnkişaf qüsurları, anadangəlmə baş və onurğa beyin yırtıqları,
* hidrosefaliyalar, kraniostenozlar, uşaqlarda rast gəlinən şişlər,
* Bas və onurğa sütunun travmaları,
* İntraserebral, Epidural, Subdural hematomalar,
* basılmiş sınıqlar, kəllə sümüyünün defektləri,
* Fəqərələrin sınıqları və s.

Nevrologiyada həkim-nevropatoloqlar tərəfindən müalicəsi mümkün olmayan, cərrahi müdaxilələrlə sağaldılan bir sıra xəstəliklər

Azərbaycan Tibb Universitetinin Neyrocərrahiyyə Kafedrasında Neyrocərrahiyyə üzrə müxtəlif dərəcəli elmi dissertasiyalar müdafiə etmiş professorlar, tibb elmləri namizədləri, tibb üzrə fəlsəfə doktorları həm kafedranın nəzdində, həm də müxtəlif klinikalarda fəaliyyət göstərirlər. Respublika Neyrocərrahiyyə Mərkəzində çalışan neyrocərrahlarla yanaşı, ATU Tədris Cərrahiyyə Klinikasında, Mərkəzi Klinikada, Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında, Respublika Müalicə Diaqnostika Mərkəzində və digər xəstəxanalarda xaricdə və ölkə daxilində neyrocərrahiyyə üzrə ixtisaslaşmış çox sayda mütəxəssislər çalışır.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Treccani |
| Normativ yoxlama | GND: 4041874-1 · LCCN: sh85090934 · Microsoft: 12770488, 2909050960 · NKC: ph123253 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Tibb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bugatti Veyron** – Bugatti firmasının, Bugatti Veyron adlananVeyron 16.4 modeli. Dünyanın ən yüksək üçüncü sürətinə (1. SSC Aeron-412 km/sa, 2. 9ff 409 km/sa) çata bilən (407 km/sa.), ən çox ikinci mühərrik gücünə sahib (1001 bg) və ən bahalı (1.5 milyon Avro) ardıcıl istehsal halındakı avtomobili. Veyron, adını, Bugatti yarış pilotu və 24 saatlıq Le Mans Yarışını 1939da qazanan Pierre Veyrondan alıb.

Ferdinand Porschenin nəvəsi dövrün Volkswagen Ümumi Müdiri Ferdinand Piechin 2001 Cenevre Avtomobil Sərgisində dünyanın ən sürətli, ən güclü və ən bahalı avtomobilini çıxarmaq üzrə söz verməsiylə başlayan Bugatti Veyron proyekti, 2003-cü ildə istehsala hazır hala gəldi.

Eyni il, dünyanın ən çətin yarışlarından biri Laguna Secada edilən test sürüşləri əsnasında vasitənin yoldan çıxması səbəbiylə istehsalın dayandırılmasına qərar verildi.

Bugatti Veyron
Ferdinand Piechin 2003-cü ildə təqaüdə çıxmasının ardından, yeni Müdir Köməkçisi Bernd Pischetsrieder proyektin başına Tomas Bscheri gətirdi. Bscher, təxminən bir il içində performansı bir az daha aşağı amma testlərdə aşmayan bir Bugatti Veyron inkişaf etdirdi. 2003 və 2005 model Bugatti Veyronlar 0'dan 100 kilometrə 2,5 saniyədə çıxa bilməkdədirlər. Bugatti Veyron iqtisadi olaraq Volkswagenə böyük zərər təşkil etməkdədir.

Veyronun qiyməti 1.5 milyon Avro kimi yüksək bir məbləğ olsa da, cəmi istehsal xərci təxminən 2-3 milyon Avrodur.

İstehsal halındakı Bugatti Veyron ilk olaraq 19 Oktyabr, 2005 tarixində Tokio Avtomobil Sərgisində göstərildi.

2005-ci ildəki Barjasın Avtomobil Sərgisində, nümayiş edilən Veyron daxil 6 ədəd satılması və 45 ədəd Veyronun da Fevral ayına sifariş verilməsiylə Bugatti Veyron proyektinin axışı tamamilə dəyişdi. 5 ildə 300 ədəd çıxarılması nəzərdə tutulan Bugatti Veyronun istehsal müddəti 8 ilə yüksəldilmişdir, bu müddət içində çıxarılacaq Bugatti Veyron sayının minə yaxın olması gözlənilməkdədir.

Bugatti Veyron Amerikada ilk dəfə 2006-cı ildəki Los-Anceles Beynəlxalq Avtomobil Sərgisində sərgiləndi.

Bugatti Veyron ilə edilən ən yüksək sürəti (407 km/sa.), Car and Driver jurnalının redaktoru Csaba Csere, Volkswagenin Ehra-Liessen test yolunda idində reallaşdırdı.

7 çarxı olan Bugatti Veyronun 0dan 321,9 km/sa. sürətə çıxışı; McLaren F1in 193,1 km/sa.dan 321,9 km/sa. sürətə çıxışından daha sürətlidir. Vasitənin Benzin anbarı 100 Litrlikdir. Normal istifadədə 100 Kmdə yanacaq istehlakı 20 Litrdir. Ancaq avtomobil tam güc ilə sürüldüyündə 100 Kmdə 100 Litr Benzin istehlak etməkdədir, buda 12 dəqiqədə anbarın boşalacağı mənasını verməkdədir.

Bugatti Veyron, fabrik xaricində dünyada 20 Bentley dilerində satılır. Göstəriş və təmiri də bu dilerlərdə etdirilə bilər.

Mənbə
-----

* Arxivləşdirilib 2016-10-03 at the Wayback Machine
**Daewoo Damas** — Cənubi Koreyanın kompaniyası olan Daewoonun mikroveni. 1991-ci ildən istehsal olunur və Suzuki Carry avtomobilinə əsaslanmışdır. Hal-hazırda ikinci nəsil Daewoo Damas istehsal olunur.

Bəzi yerlərdə Daewoo Damas **Daewoo Attivo** adı ilə tanınır. Daewoonun GM tərəfindən əldə olunmasından sonra avtomobili **Chevrolet CMV** adı ilə də satmağa başladılar.

Damas avtomobili mexaniki sürət qutusuna, 38 at güclü 0,8 l həcmli mühərrikə malikdir. Həmçinin avtomobil kondisioner ilə də təchiz olunmuşdur. Şəhər rejimində yanacağın sərfiyyatı 100 km-ə 4,1 litr kimidir. Salondakı oturacaqlar 2+3+3 sxemi üzrə üç sırada yerləşdirilmişdir. Yükqaldırma - 560 kiloqramdır.

Həmçinin mini-yük maşını Labo da istehsal olunur.

1996-cı ilin mart ayından Daewoo Damas Özbəkistanın Asaka şəhərində yerləşən UzDaewooAuto zavodunda istehsal olunurdu.

2006-cı ilin fevral ayından avtomobilin modernizasiya olunmuş versiyası istehsal edilir. Bu versiyada maşın daha güclü və komfortludur. Dəyişikliklər əsasən maşının ön hissəsinə sirayət etmişdir - ön hissə 26,5 sm artmışdır, bunun əsas rolu ön oturacaqda oturan şəxslərin təhlükəsizliyidir. Həmçinin arxa fənər, bamper və arxa görünüş güzgülərində də dəyişikliklər edilmişdir. Həmçinin avtomobilin qıraq hissələrində xüsusi yapışdırılmış şəkillər də yer almışdır.

Avtomobil iki modifikasiyada hazırlanır: sərnişinlər üçün 2+3+3 formulu üzrə üç sırada yerləşdirilmiş oturacaqlar ilə və ikinəfərlik 560 kq yükqaldırmaya malik yük maşını.

İstinadlar
----------

1. ↑  *chevrolet-uz.com.* "Damas — удобный трудяга". chevrolet-uz.com. 20 Апрель 2013. 2014-09-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-02.

| * b
* m
* r
1980-2011-ci illərdə istehsal olunmuş Daewoo Motors və GM Daewoo avtomobilləri |
| --- |
| **Sinif** | 1980-е | 1990-е | 2000-е | 2010-е |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 |
| Şəhər avtomobili |  |  | Tico | Matiz | Matiz Creative |
| Subkompakt |  | Maepsy-Na | Racer | Nexia | Lanos | Kalos | Gentra & GentraX |
| Kompakt |  |  | Nubira | Lacetti | Lacetti Premiere |
| Orta |  | Espero | Leganza | Magnus | Tosca |
| Biznes | Royale | Prince & Brougham |  |  |  |
|  | Imperial | Arcadia |  |  |
| Böyük ölçülü |  |  | Chairman |  | Statesman | Veritas |
| Rodster |  |  |  | G2X |  |
| Mikroven |  |  | Damas və Labo |
| Kompaktven |  |  | Tacuma |  |  |
| Kompakt yolsuzluq avtomobili |  |  | Korando |  |  |
| Kompakt krossoverlər |  |  |  | Winstorm / Winstorm MaXX |
| Orta ölçülü yolsuzluq avtomobili |  |  | Musso |  |
| Furqon |  |  | Istana |  |  |
**Rauf Muxtar oğlu Avşarov (Avşar)** (17 aprel 1952, Kirovabad, Gəncə vilayəti) — "Rauf Avşar" Kukla Teatrının rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti (2006)

Həyatı
------

Rauf Avşarov 17 aprel 1952-ci ildə Gəncə şəhərində Azərbaycanın xalq artisti, teatr və kino aktyoru Muxtar Avşarovun ailəsində dünyaya gəlib. Orta təhsilini öncə Gəncə şəhərində, sonra isə Bakı şəhərində alıb. 1978-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitunu müəllim ixtisası üzrə bitirib. Bir müddət Sumqayıt şəhərindəki orta məktəblərin birində rəsmxət müəllimi kimi fəaliyyət göstərib. 1981-ci ildə Estoniyaya köçərək orada öz müəllimlik fəaliyyətini davam etdirib. 1992-ci ildə Estoniyanın Tallinn şəhərində kukla teatrı rejissorluğu üzrə kursu bitirib. 1996-cı ildə "Rauf Avşar" Kukla Teatrını yaradıb.

Teatrın repertuarında daha çox italyan, bolqar, rus və Azərbaycan xalq nağılları əsasında səhnələşdirilmiş əsərlər yer tutur. Teatr təsis olunduğu tarixdən bu günə qədər 25 əsəri səhnələşdirib. Səhnələşilən əsərlərdə daha çox Azərbaycan adət-ənənələri təbliğ edilir. Hər il Novruz bayramı ərəfəsində Novruz elementlərini özündə əks etdirən əsərlərin səhnələşdirilməsi eston uşaqları tərəfindən maraqla qarşılanır. Teatr kollektivinin səhnələşdirdiyi uşaq tamaşaları bir neçə dəfə Skandinaviya və Baltikyanı ölkələrdə — Latviya, Norveç və İsveçdə oynanılıb. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin dəvəti ilə teatr heyəti Salyan, Şəki, Zaqatala, Qax rayonlarında, Gəncə və Sumqayıt şəhərindəki dövlət teatrlarında bir sıra tamaşaları səhnələşdirib.

Rəhbəri olduğu teatr Estoniyada hər il təşkil edilən kukla teatrları festivalında da davamlı olaraq iştirak edir.

Ailəlidir.

Ailəsi
------

* Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Muxtar Avşarovun oğludu
* Müasir Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin tanınmış nümayəndəsi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı Rza Avşarın qardaşıdı

Mükafatları
-----------

Rauf Avşarovun fəaliyyəti Azərbaycan dövləti tərəfindən daim yüksək qiymətləndirilib

* 13 oktyabr 2006-cı il Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb.
* 21 aprel 2022-ci il "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunub
* 2020-ci ildə Azərbaycan dilinin və mədəniyyətinin xarici ölkələrdə təbliğinə verilən töhfələrə və Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq aləmdə ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələrinin inkişafında səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Diaspor fəaliyyətində xidmətə görə" medalı təltif edilib

İstinadlar
----------

1. ↑  "R. M. Avşarova "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti "fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2017-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-19.
2. ↑  Azərbaycan diasporunun inkişafında xidmətlərinə görə bir qrup şəxsin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
**Abbas Dabılov** (1898-1970) - XX əsr Özbəkistanın və Qaraqalpaqstanın xalq şairi və qissəxan.

Həyatı
------

Abbas Dabılov 1898-ci ildə Taxtakupır rayonunda anadan olub. O, yaradıcılığında qaraqalpaq klassik poeziyasının ən yetərli ənənələri əksini tapmış və o, XX əsrdə bu ədəbiyyatın ənənələrini özünəməxsus şəkildə davam və inkişaf etdirmişdir. A.Dabılovun uşaqlığı böyük ehtiyac içərisində keçmiş, gənclik dövründə o, Ural ətrafı qazaxların içində olmuşdur. Eyni zamanda o, qissəxanlıq sənətinə yiyənlənməklə istedadlı qiraət ustası kimi tanınmışdı. Abbas Dabılov qədim xalq dastanlarını çox böyük məharətlə ifa etmiş və nəticədə onun yaradıcılığı həm də ona uzun illər ərzində «Bahadır» (1945-1966) poema-dastanını yazmağa təsir etmişdir. Bu, elə bir epik əsərdir ki, burada doğma xalqın milli xüsusiyyətləri və Qaraqalpaqstanın XIX əsrdəki həyatının realist hadisələri əks olunmuşdur. Abbas Dabılovun «Bahadır» poema-dastanı qaraqalpaq ədəbiyyatının özünəməxsus hadisəsi hesab olunur. Yüksək poetik ənənələrə söykənən bu əsərə görə Abbas Dabılov Berdax adına Qaraqalpaqstan Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. O, Özbəkistanın və Qaraqalpaqstanın xalq şairi olmuşdur. A.Dabılovun ehtiyac içində keçirdiyi illər onun «Arzu» şeirində öz realist təsvirini tapmışdır. A.Dabılovun XX əsrin 30-cu illərində qələmə aldığı «Yoldaşlar», «Artellərdə birləşin» şeirləri də mövzu və məzmun baxımdan maraq kəsb edir. Bu nümunələrdə qaraqalpaq xalqının yeni təfəkkür tərzi öz əksini tapmışdır. Burada Qaraqalpaqstanda gedən yeniliklər qələmə alınır, kollektivləşmə təqdir edilir. Həmin dövrdə hətta Abbas Dabılovun kolxoz sədri də işləmişdir. 

Böyük Vətən Müharibəsi illərində Abbas Dabılov vətənpərvərlik pafosu ilə fərqlənən şeirlər yazmışdır. Bu baxımdan onun «Qorxaq cigit nəyə lazımdır?» şeiri səciyyəvidir. Xalq arasında A.Dabılovun «Berdağa», «Bizim Nökis», «Yaz», «Öyrən», «Bibis ənəm» kimi şeirləri daha populyar olmuşdur. Xalq nəğmələrinin və dastan ənənələrinin, yazılı ədəbiyyatın – Nəvai və Məhdumqulu, Berdax və Haciniyaz ənənələrinin davamçısı olan A.Dabılov şeirlərində qaraqalpaq dilinin bütün zəngin obrazlı xüsusiyyətlərindən yetərincə istifadə etməyə çalışırdı. A.Dabılovun əsərlərinin əksər hissəsi özbək, qazax, rus və digər dillərə tərcümə olunmuşdur. Rus dilinə tərcümə olunan əsərlərin mütərcimlərı sırasında A.Qolemba, S.Severtsev, A.Xaustov, P.Kobrakov və digərlərinin adlarını çəkmək olar.

Abbas Dabılov 1970-ci ildə vəfat etmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Seyfulqabit Məcidov
* Ayapbergen Musayev

Xarici keçidlər
---------------

* Дабылов Аббаз - Большой Советской Энциклопедии

İstinadlar
----------

1. 1 2  Nizami Məmmədov-Tağısoy. Qaraqalpaq ədəbiyyatı. Bakı: Elm və Təhsil, 2015, s. 162-263
**Müəllim Günü** — təhsil sistemində çalışan insanların peşə bayramı.

Tarixi
------

5 oktyabr 1966-cı ildə YUNESKO və Beynəlxalq Əmək Təşkilatının birgə təşkilatçılığı ilə çağırılan konfransda müəllimlərin peşə fəaliyyətinin şərtlərini təyin edən "Müəllimlərin statusu haqqında" adlı ilk beynəlxalq sənəd imzalanmışdır. 1994-cü ildən isə həmin tarix YUNESKO tərəfindən Ümumdünya Müəllimlər Günü kimi təsis edilmişdir. Bu tarix həmçinin BMT-nin də beynəlxalq və ümumdünya günlər sisteminə daxildir. Bu günün qeyd olunması müəllimlərin cəmiyyətdəki mövqeyi, təhsil və inkişafdakı roluna diqqət çəkməyi nəzərdə tutmuşdur.

Hazırda dünyanın 100-dən çox ölkəsində ümumdünya səviyyəsində qeyd olunduğu halda, bəzi ölkələrdə müxtəlif tarixlərdə ayrıca olaraq milli səviyyədə "Müəllimlər günü" qeyd edilir. Məsələn, müxtəlif əlamətdar hadisələr əsasında "Müəllimlər günü" Albaniyada 8 mart, Cənubi Koreyada 15 may, Argentinada 11 sentyabr, Çində 28 sentyabr, Özbəkistanda 1 oktyabr, Türkiyədə isə 24 noyabr tarixlərində qeyd olunur. Müstəqil Azərbaycanda isə bu tarix 1993-cü il 5 oktyabrda rəsmiləşdirilib.

Amma Azərbaycanda "Müəllim günü"nün kütləvi şəkildə qeyd olunmasının xüsusi bir tarixçəsi var. "Müəllim günü"nün 1965-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin 29 sentyabr tarixli qərarından sonra keçirilməsinə baxmayaraq, təhsil sistemində çalışan insanların zehni əməkləri, onların xidmətləri indiki dövrdə də qiymətləndirilir. Məhz Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra da bu peşə bayramı hər il 5 oktyabrda ölkə ictimaiyyəti tərəfindən qeyd olunur. Xüsusilə, həmin bayram günü şagirdlər və tələbələr öz sevimli müəllimlərini təbrik edirlər.

Mənbə
-----

* **İlqar Hüseynov**, *Azərbaycan milli adət və ənənələrinin bədii-estetik mahiyyəti.(monoqrafiya)*, Bakı: "Mars-Print", 2002
Böyük Tokio aqlomerasiya regionunun yerləşdiyi ərazi
Tokionun gecə mənzərəsi
**Böyük Tokio** aqlomerasiya regionu (Yaponca. 首都 圏 Shuto Ken; 東京圏 Tokyo Ken, 東京都市圏 Tokyo Toshi Ken) Yaponiyada başda Tokio aqlomerasiya regionu ilə birlikdə Chiba, Kanagawa, Saitama prefekturaları ilə birlikdə bu prefekturaların böyük hissəsindən formalaşmış aqlomerasiya regionudur. Böyük Tokio anlayışı "yalnız Tokio" anlayışı ilə eyni deyil, Tokio ilə bitişik olub prefekturanın hüdudlarından kənara çıxan bütün şəhər ərazisini əhatə edir. Yaponiya hökuməti tərəfindən təyin olunmuş Milli Paytaxt Regionu Kantō bölgəsindən əlavə (首都圏 Shuto-ken) Yamanashi prefekturasını da əhatə edir.

Böyük Tokio aqlomerasiya regionunun əhalisi 2014-cü ilə görə 37,832,892 nəfərdir və dünyanın ən sıx məskunlaşıldığı metropolisdir. Təxminən 13,500 km² ərazini əhatə etməsi əhalinin sıxlığının hər km²-ə 2617 nəfər olduğunu göstərir. Əhatə etdiyi xalis sahəsi 7.800 km² ilə dünyada ikinci yerdədir. Yalnız New York şəhərinin əhatə etdiyi şəhər sahəsi 8.700 km² olaraq Böyük Tokio aqlomerasiya regionundan daha çoxdur.

| Prefektura | Yaponiya Statistika Bürosunun2008-ci il fevraləhali təxminləri | Sahəkm² | Sıxlıqkm² başına |
| --- | --- | --- | --- |
| Tokio | 12,770,000 | 1,457.3 | 8,762.8 |
| Kanaqava (Şəhər) | 8,877,000 | 2,191.1 | 4,051.4 |
| Saytama (Şəhər) | 6,997,000 | 2,867.53 | 2,440.1 |
| Çiba (Qərb körfəzi) | 4,829,000 | 1,788.94 | 2,699.4 |
| **4 prefekturalardan formalaşmış ərazi** | **33,473,000** | **8,304.87**  | **4,030** |

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
**Elleri Klark** (d. 13 mart 1874; Boston, Birləşmiş Ştatlar - ö. 17 fevral 1949; Hingham, Birləşmiş Ştatlar) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən yüngül atlet. 1896 Afina Olimpiadasında iki qızıl medal qazanıb.

Həyatı
------

Elleri Klark 1874-cü ilin 13 mart günündə Birləşmiş Ştatların Massaçusets ştatının Boston şəhərində anadan olub. 1949-cu ilin 17 fevral tarixində isə həmin ştatım Hingham şəhərində ömrünün 74-cü yaşında vəfat edib.

### Afina Olimpiadası

Elleri Klark 1896-cı ildə Yunanıstanın Afina şəhərində I Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Hündürlüyə tullanma yarışlarında mübarizə aparan Klark 1.81 metr nəticəyə imza atdı və I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.

Afina Olimpiadasında Elleri Klark həmdə uzunluğa tullanma yarışlarında çıxış etdi. Bu yarışlarda 6.35 metr uzunluğa tullanan Klark I Yay Olimpiya Oyunlarında özünün ikinci qızıl medalını qazandı.

### Sent-Luis Olimpiadası

Afina Olimpiadasından 8 il sonra Elleri Klark 1904-cü ildə Birləşmiş Ştatların Sent-Luis şəhərində baş tutan III Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Çoxnövçülük yarışlarında qüvvəsini sınayan Klark yarışlarda sona gədər mübarizə apara bilmədi.

İstinadlar
----------