**Amerika çiçəbaharı** (*lat.* Phytolacca americana) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin çiçəbaharkimilər fəsiləsinin çiçəbahar cinsinə aid bitki növü.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 100-300 sm olan çoxillik ot bitkisidir. Kökü yoğun, gövdəsi düz, budaqlı, yaşıl, bəzən qırmızıdır. Yarpaqları ardıcıl, yumurtavari-lansetvaridir. Yuxarı yarpaqları aşağıdakılardan xırdadır, çox vaxt sonradan qızarır. Ağımtıl rəngli, inkişaf etdikcə qızaran çiçəkləri uzunsov salxımvari çiçəkqrupunda birləşmişlər. Meyvəsi qara, parıltılıdır. İyun-sentyabr aylarında çiçəkləyir və meyvə verir.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Adventiv coğrafi tipinin adventiv sinfi və qrupuna aiddir. Atlantik və Orta Avropa, Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələrində, İran, Əfqanıstan, Şimali Amerika və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda Amerika çiçəbaharı Lənkəran ovalığı, Böyük Qafqazın şərq və qərb rayonlarda, Lənkəranın dağlıq hissəsində arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.

Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
------------------------------

Kseromezofitdir, meşə, sahilyanı və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən meşədə, çaqıl daşlıqlarda, bağlarda, yol kənarlarında, quru yamaclarda və töküntülərdə kiçik qruplar, bəzi hallarda cəngəllik əmələ gətirir.

Kimyəvi tərkibi
---------------

Flavonoid, saponin, alkaloid, efir yağları, steroid və antosianlarla zəngindir.

Təsiri və tətbiqi
-----------------

Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Eksperimental, Çin və xalq təbabətində, kliniki sınaqlarda, eləcə də homeopatiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən böyrək, sidik kisəsi, qaraciyər, ürək-damar, dəri-zöhrəvi xəstəlikləri, iflic, avitaminoz, xoş və bəd xassəli şişlər, dizenteriya və ilanvurma zamanı istifadə olunur. Antibakterial, antihelmint, antitoksik, öd və sidikqovucu, hərarətsalan və iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.

İstifadə olunan hissələri
-------------------------

Müalicə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, kökü və toxumları istifadə edilir. İstifadə formaları — cövhər, tinktura, ekstrakt və mazlar.

Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
------------------------------------------

Cavan zoğları, budaqları və yarpaqları duzlu suda bişirildikdə yeməlidir. Meyvələrindən alınan şirə qida məhsulu və texniki boyaq kimi istifadə olunur.

Sinonimləri
-----------

* *Phytolacca americana var. americana*
* *Phytolacca decandra* L.

Yarımnövləri
------------

* *Phytolacca americana var. rigida* (Small) Caulkins & R.E. Wyatt

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 441.
2. ↑  Amerika çiçəbaharı:''*The Plant List* saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q157853
* Wikispecies: Phytolacca americana
* AoFP: 3668
* APA: 2835
* APDB: 114915
* APNI: 98097
* BioLib: 38450
* Calflora: 6491
* Cal-IPC: phytolacca-americana
* Ecocrop: 8566
* EoL: 404121
* EPPO: PHTAM
* EUNIS: 177870
* FloraBase: 49271
* FNA: 220010427
* FoAO2: Phytolacca americana
* FoC: 220010427
* FoIO: PHYAME
* GBIF: 3084015
* GRIN: 28252
* iNaturalist: 48599
* IPA: 6167
* IPNI: 323290-2
* IRMNG: 10194579
* ITIS: 19523
* MichiganFlora: 1915
* MoBotPF: 284958
* NBN: NBNSYS0000014207
* NCBI: 3527
* NSWFlora: Phytolacca~americana
* NZOR: 2836e310-1338-4a78-a5e0-e591c2d2e920
* NZPCN: 3034
* PfaF: Phytolacca americana
* PFI: 561
* Plant List: kew-2562777
* PLANTS: PHAM4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:323290-2
* SANBI: 1962-2
* VASCAN: 7157
* WisFlora: 4491
* WoI: 1545
* WFO: wfo-0000482062

 |