**Merkuri Layihəsi** — 1958-ci ildən 1963-cü ilə qədər Birləşmiş Ştatların ilk kosmik uçuş proqramı Merkuri olmuşdur. Space Yarışının erkən qeyd edildiyi müddətdə məqsədi bir insanı Yer üzünə qoymaq və Sovet İttifaqı qarşısında ideal bir şəkildə geri qaytarmaq idi. Yeni yaradılmış NASA kosmik agentliyi tərəfindən ABŞ Hava Qüvvələrindən götürülən, iyirmi bərabər inkişafsız uçuş (bəzi heyvanları istifadə edərək) və astronavtların müvəffəqiyyətli uçuşunu həyata keçirdi. Roma mitologiyasından adını alan proqram, inflyasiya üçün 2,2 milyard dollara başa gəldi. Astronavtlar kollektiv olaraq "Merkuri Seven" kimi tanındılar və hər bir kosmik gəmiyə "7" pspase Race, 1957-ci ildə Sovet peykinin Sputniknin 1-nin buraxılması ilə başladı. Bu, Amerika ictimaiyyətinə şok olaraq gəldi və mövcud ABŞ kosmik kəşfiyyat işlərini sürətləndirmək üçün NASA yaradılmasına gətirib çıxardı. Onların çoxunu vətəndaş nəzarəti altında yerləşdirdilər. 1958-ci ildə Exsplorer 1 peykinin müvəffəqiyyətli bir şəkildə başladıktan sonra ekipajlı kosmos uçuşu bir sonrakı hədəf oldu. Sovet İttifaqı ilk insan, kosmonavt Yuri Qaqarinini 12 aprel 1961-ci ildə, Vostok 1-də tək orbitə yerləşdirildi. Qısa bir müddət sonra, ABŞ, 5 mayda, ilk astronavt Alan Şepardı suborbital uçuşa buraxdı. Sovet German Titov 1961-ci ilin avqustunda bir gün davam edən orbital uçuşla təqib etdi. ABŞ, Con Qlen Yer ətrafında üç orbit qurduğunda, 1962-ci il fevralın 20-də öz orbit məqsədinə çatdı. Merkuri 1963-cü ilin mayında sona çatdıqdan sonra, hər iki ölkə kosmosa altı nəfər göndərdi, lakin Sovetlər kosmosda keçirilmiş ümumi vaxtda ABŞ rəhbərlik edirdi.

Merkuri kosmik kapsulası Mak Donel Airkraft tərəfindən hazırlanmış və bir gün təzyiqli kabin içərisində su, qida və oksigen tədarükünü aparmışdır. Merkuri uçuşları, Floridadaki Kap Kanveral hava qüvvələri stansiyasından, Redstona və Atlas raketlərindən modifikasiya edilmiş vasitələrə buraxdı. Kapsül bir uğursuzluq halında başlatma vasitəsindən etibarlı şəkildə uzaqlaşdırmaq üçün bir başlanğıc qaçış raketiylə təchiz edilmişdir. Uçuş, Maned Spese Flayt Netvörk, izləmə və kommunikasiya stansiyaları sistemi vasitəsilə yerdən nəzarət ediləcək; Gəmidə arxa nəzarət vasitələri hazırlanıb. Kiçik retretoketlər kosmik aparatını orbitdən çıxarmaq üçün istifadə edildikdən sonra, ablativ istilik qoruması onu atmosfer qəfəsinin istiliyindən qorudu. Nəhayət, bir paraşüt bir su eniş üçün sənətkarlığı yavaşlatdı. Hər iki astronavt və kapsul ABŞ dəniz gəmisindən yerləşdirilən helikopterlər tərəfindən yerləşdirildi.

**Merkuri layihəsi** populyarlıq qazandı və onun missiyalarını dünyada milyonlarla radio və televiziya izlədi. Onun müvəffəqiyyəti, hər bir kosmosda iki astronavt daşıyır və sonradan Apallon proqramında ilk dəfə çəkilmiş Merkuri uçuşundan bir neçə həftə sonra açıqlanan ay uçuşlarında lazımlı manevrlər üçün mükəmməl kosmik manevrlər aparan layihə İkizləri əsasısını qoydu.

Yaradılması
-----------

7 oktyabr 1958-ci ildə rəsmən təsdiq olundu Merkuri layihəsi 17 dekabr tarixində açıqlandı. Başlanğıc Layihə Astronotu olan Dvayt Eyzenhaver , pilotun diqqətinə çox diqqət yetirdiyini hiss etdi. Bunun əvəzinə, Merkuri adını klassik mifologiyadan seçmişdir. Bu, daha SM-65 və PGM-19 raketləri üçün Yunanıstan Atlası və Roman Yupiter kimi raketlərə ad verilmişdir. Hərbi məqsədli layihələr eyni məqsədlə, məsələn: Hava qüvvətləri Kosmosda uzaqlaşdı.

Hazırlanması
------------

II Dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra ABŞ və Sovet İttifaqı arasında bir nüvə silahı irqi inkişaf etmişdir. Sovet İttifaqının bombarduman təyyarələrini yerləşdirmək üçün qərb yarımkürəsində bazaları olmadığı üçün, Jozef Stalin raket yarışını sürən qitələrarası balistik raketlərin inkişafına qərar verdi. Roket texnologiyası, hər iki tərəfin ünsiyyət üçün Earth-orbitə gedən peykləri inkişaf etdirmək və hava məlumatları və kəşfiyyatlarını toplamaq üçün imkan verdi. Sovet İttifaqı ilk peykini 1957-ci ilin oktyabrında orbitə yerləşdirdikdə, amerikalılar ABŞ-ın "raket boşluğuna" düşməsindən qorxan bir qorxuya səbəb olduqlarına görə şok oldular. Bir aydan sonra Sovetlər Sputnik 2-ni orbitə göndərdilər. Heyvanın sağ olmasına baxmayaraq, onların məqsədi kosmik uçuşa malik idi. Hərbi kosmik layihələrinin detallarını açıqlaya bilməyən Prezident Eisnhover, vətəndaş və kosmik kəşfiyyat işlərinə məsul olan bir mülki kosmos təşkilatının yaradılmasına əmr etdi. Federal Tədqiqat Agentliyi Milli Tədqiqatlar üzrə Milli Məsləhət Komitəsi (NACA) əsasında, Milli Aeronatika və Kosmos İdarəsi (NASA) adlandırılıb. 1958-ci ildə ilk məqsədi, kosmosda Amerika peykinə çatdı. Növbəti məqsədi orada bir adam qoymaq idi.

Yerin həddi (Kərmənd xətti olaraq da bilinir) ən az 62 mil (100 km) hündürlükdə müəyyən edilmişdi və onu əldə etmək üçün yeganə yol raketlə təchiz edilmiş gücləndirici vasitələrdən istifadə edilmişdir. Bu, sıx bir atmosferdən yuxarı qalxdıqda partlayış, yüksək qüvvələr daxil olmaqla, pilot üçün risklər yaratdı və havanın sıxılma zamanı 10,000 °F (5,500 °C) -dən çox temperaturda olmuşdur.

Məkanda pilotlar təzyiqli hava təmin etmək üçün təzyiqli kameralar və kosmik kostyumlar tələb edirdi. Orada olsalar da, qeyri-ağırlıqla qarşılaşa bilərlər, potensial olaraq disoritensiyaya səbəb ola bilərlər. Əlavə potensial risklər radiasiyaya və mikrometeoroid tətillərə daxildir, həm də atmosferdə normal olaraq udulur. Bütün bunları aradan qaldırmaq mümkün idi: peyklərdən təklif olunan təcrübələr mikrometeoroid riski çox az idi və erkən 1950-ci illərdə simulyasiya edilən ağırlıqsızlıq, insanlarda yüksək g-qüvvələr və heyvanların kosmosa həddi göndərilməsi ilə bağlı təcrübələr bütün təklif olunan potensial problemlər ola bilərdi. Nəhayət, yenidənqurma ballistik raketlərin nüvə başlıqları ilə tədqiq edilmişdir. Külək, irəli qarşılaşan istilik qoruması istilik problemini həll edə bilər .

Təşkilat
--------

Keit Glennan NASA-nın ilk Administratoru, ilə 1 oktyabr 1958-ci ildə agentliyin yaradılması zamanı onun müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Glennan Milli Aeronovtika və Kosmik Şurası vasitəsilə prezidentə məlumat göndərəcəkdir. Layihə Merkuri üçün məsul olan qrup, NASA-nın Spes Task Qrupu idi və proqramın məqsədi yer ətrafında insanlı bir kosmik gəmisini orbitə çıxarmaq, pilotun kosmosda fəaliyyət qabiliyyətini araşdırmaq, həm də pilot və kosmos vasitəsinin təhlükəsizliyini bərpa etmək idi. Mövcud texnologiya və o avadanlıqları tətbiq oluna bilər, sistem dizaynına ən sadə və etibarlı yanaşma təqib olunacaq və mövcud bir başlatma vasitəsi tədricən test proqramı ilə birlikdə istifadə olunacaqdır. Kosmik tələblərə aşağıdakılar daxildir: qaçılmaz vəziyyətdə kosmos vasitəsini və onun işğalını başlatma vasitəsindən ayırmaq üçün bir qaçış sistemi; kosmos vasitəsinin orbitə yönəldilməsi üçün rəftar nəzarəti; kosmos vasitəsini orbitdən çıxarmaq üçün bir raket sistemi; atmosferik yenidənqurma üçün əyləc bloğunun süründürülməsi; və suya enmə. Orbital missiya zamanı kosmos vasitəsilə ünsiyyət qurmaq üçün geniş kommunikasiya şəbəkəsi qurulmalıdır. ABŞ-nin kosmik proqramı həddindən artıq hərbi dadını vermək arzusuna uyğun olaraq, prezident Eyzenhaver əvvəlcə layihənin ən qabaqcıl milli prioritetini (Müdafiə Sənayesi Aktı altında DX reytinqi) verməkdən imtina etdi ki, bu da Merkuri arxasında materiallar üçün hərbi layihələr; lakin bu reytinq may ayında 1959-cu ildə verilib, sputnikin işə salınmasından bir il yarımdan bir qədər çox keçib.

### Təsisasçılar

On iki şirkət Merkuri kosmik qurğusunu 20 milyon dollarlıq düzəldilmiş müqavilə bağlamağı təklif edir. 1959-cu ilin yanvarında Mak Donel Airkraft Koporartion kosmos vasitəsi üçün baş podratçı seçildi. İki həftə əvvəl Los-Anceles şəhərində yerləşən Şimali Amerika Aviasiya şirkəti Balaca Co, bir qaçış sistemi qurmaq üçün istifadə olunacaq kiçik bir raketlə müqavilə bağlayıb. Dünyada geniş izləmə şəbəkəsi uçuş zamanı yer və kosmos vasitəsi Qərb Elektrik Şirkətinə verildi. Suborbital lansmanlar üçün Redstone raketləri Chrysler Korporasiyası tərəfindən Huntisvile, Alabamada istehsal edilmiş və San-Dieqo, Kaliforniyada Konvair tərəfindən Atlas raketləri istehsal edilmişdir.

İstinadlar
----------

Şablon:Merkuri layihəsi