recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Yusif Süleyman bəy oğlu Musabəyov** (10 aprel 1910, Tiflis – 8 may 1970, Yaroslavl) — Azərbaycan kimyaçısı, kimya elmləri doktoru, professor, 1966-cı ildə Parisdəki Beynəlxalq Elmi-Tarixi və Fəlsəfə Akademiyasının müxbir üzvü.

Həyatı
------

Yusif Süleyman bəy oğlu Musabəyov 10 aprel 1910-cu ildə Tiflis şəhərində anadan olub. Əslən Qəbələ bölgəsindəndir. O, Yaroslavl Texnologiya İnstitutunun üzvi kimya kafedrasının yaradılmasına və inkişafında iştirak etmişdir. Musabəyov Beynəlxalq Təbiətşünaslıq və Fəlsəfə Tarixi Akademiyasının (Paris, Fransa) müxbir üzvü, üzvi kimya kafedrasının əvəzsiz rəhbəri, Yaroslavl Texniki Universitetinin texnologiya fakültəsinin dekanı, kimya elmləri doktoru və professor olmuşdur.

Yusif Musabəyov 8 may 1970-ci ildə Yaroslavlda vəfat edib. Həmin şəhərdə onun şərəfinə xatirə lövhəsi ucaldılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Şəlalə Məhyəddinqızı, "Qəbələ Qafqazın incisi", Bakı, "Oğuz Eli", 2009.
2. 1 2  "YAROSLAVLDA AZƏRBAYCAN ALİMİNİN XATİRƏ LÖVHƏSİ AÇILMIŞDIR". 2022-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-06.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İstanbul müqaviləsi**, Osmanlı imperiyası və Yunanıstan krallığı arasındakı 1897-ci ildəki Osmanlı-Yunan müharibəsinin sonunda 4 dekabr, 1897-ci ildə imzalanmış sülh müqaviləsidir.

Arxa fon
--------

Afinaya doğru irəliləyən Osmanlı ordusu
1896-cı ilin sonlarında Osmanlı imperiyasına aid olan Krit adasındakı rumlar üsyan etdi. 21 yanvar, 1897-ci ildə yunanlar Kritə qoşun çıxararaq Yunanıstana birləşdirmək istədilər. Ancaq yunanlar avropalıların təzyiqi ilə geri çəkildilər. Yunan ordusu bu dəfə də qurudan Epir və Tesseliyaya girdilər. Ethəm Paşanın komandanlığı altındakı Osmanlı ordusu Tesseliyada Yunanları məğlub etdi. Epirdə Əhməd Hifzi Paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu da yunanları məğlub etdi. Osmanlı ordusu iki istiqamətdən Yunanıstanın paytaxtı Afinaya doğru irəliləməyə başladı. Rusiyanın Osmanlıdan müharibəni saxlamasını tələb etməsindən sonra müharibə dayandırıldı.

Müqavilənin əsas şərtləri
-------------------------

10 sentyabr, 1897-ci ildə Osmanlılar və yunanlar arasında bir sülh razılaşması imzalandlı. Əsas şərtləri bunlardır:

* Osmanlılar müharibə dövründə ələ keçirdiyi Tesseliyanı boşaldacaq
* Yunanıstan Osmanlıya 4 milyon lira müharibə təzminatı, müharibə dövründə xalqa verdiyi ziyana qarşılıq 100 min lira təzminat verəcəkdir.
* Krit Osmanlı idarəsində qalacaq, ancaq sultanın təyin edəcəyi xristian bir vali tərəfindən idarə olunacaqdır.

Müqavilənin nəticələri
----------------------

Bu müqavilə ilə Krit adası muxtariyyət qazandı. Daha sonra Kriti təkrar yunanlar işğal etdi. Balkan müharibələri sonunda imzalanan Afina müqaviləsinə ilə Krit rəsmi olaraq Yunanıstanın ərazisi elan edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmməd Fətəliyev, Balkanlar XX əsrin əvvəllərində
2. ↑  *Toplumsal Tarih 151–156. sayılar* Arxivləşdirilib 2017-04-08 at the Wayback Machine. Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı. 2006. ss. 451.
3. ↑  *Toplumsal Tarih 151–156. sayılar* Arxivləşdirilib 2017-04-08 at the Wayback Machine. Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı. 2006. ss. 452.
*Ludditlərin lideri*, 1812-ci il
**Ludçular** — XIX əsrdə toxuculuq maşınlarını məhv edən radikal fraksiya yaradan, İngiltərə toxuculuq işçilərinin anda əsaslanan gizli təşkilatı. Qrupun adının Lester yaxınlığındakı Ansteydən olan əfsanəvi toxucu Ned Ludddan götürüldüyü güman edilir. Onlar standart əmək təcrübəsini əvəz etmək üçün maşınlardan "fırıldaqçı və aldadıcı şəkildə" istifadə edən istehsalçılara etiraz edirdilər. Ludçular, onların sənayedəki rollarını maşınların alacağını bildikləri üçün bacarıqlarını öyrənməyə sərf olunan vaxtın boşa gedəcəyindən narahat idilər.

Bir çox Ludçu fabriklər oxşar məhsulları daha ucuz satdığı üçün bağlanmış emalatxanaların sahibləri idi. Həmin emalatxana sahibləri üçün bir fabrikdə iş tapmaq çox çətin idi, çünki fabriklərdə əşyaların istehsalı emalatxanada eyni şeyi istehsal etməkdən daha az işçi tələb edirdi. Bu, bir çox insanı işsiz və qəzəbli etdi.

Ludçular hərəkatı İngiltərənin Nottingem şəhərində başladı və 1811-ci ildən 1816-cı ilə qədər davam edən bütün regionda üsyanla yekunlaşdı. Dəyirman və fabrik sahibləri etirazçıları güllələməyə başladılar və nəticədə hərəkat, təqsirləndirilən və məhkum edilmiş Ludditlərin edamı və cəza daşınmasını ehtiva edən qanuni və hərbi güclə yatırıldı.

Zaman keçdikcə bu termin sənayeləşməyə, avtomatlaşdırmaya, kompüterləşdirməyə və ya ümumiyyətlə yeni texnologiyalara qarşı çıxanları ifadə etmək üçün istifadə edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Economix Comix". economixcomix.com (ingilis). 2012-06-25. 2023-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-08.
2. ↑  "Luddites in Marsden: Trials at York". 26 March 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 May 2012.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Treccani |
| Normativ yoxlama | BNF: 120005344 · LCCN: sh85078748 · NDL: 00569243 |
**Birgül Oğuz** (1981, İstanbul) — türk yazıçısıdır. O, İstanbulda anadan olub və İstanbul Bilgi Universitetində Müqayisəli Ədəbiyyat və Mədəniyyət Araşdırmaları fakültəsində təhsil alıb. Yazıçı, 2006-cı ildə Edinburq Universitetində də oxuyub. Hal-hazırda Boğaziçi Universitetində İngilis ədəbiyyatı üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi almaq üçün çalışır, eyni zamanda İstanbulda Moda Sahnesi və Nazım Hikmət Akademiyasında ədəbiyyatdan dərs deyir. Bu günə qədər iki bədii əsər nəşr etdirmişdir: Fasulyenin Bildiyi (2007) və Hah (2012). Sonuncu dəfə 2014-cü ildə Avropa İttifaqının Ədəbiyyat üzrə Mükafatını qazanmışdır. 2015-ci ildə Ayova ştatının eyniadlı şəhərindəki Ayova Universitetində Beynəlxalq Yazı Proqramının Payız Rezidenturasında iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Record #288240934 // VIAF (çd.). [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
2. 1 2  Birgül Oğuz // MAK (pol.).

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 1084212919 · ISNI: 0000 0003 9390 1969 · LCCN: no2018159480 · NTA: 314912045 · NUKAT: n2016169577 · VIAF: 288240934 · WorldCat VIAF: 288240934 |

 |
**Araqonlu Eleonora** (*isp.* Leonor de Aragón; 20 fevral 1358 – 13 avqust 1382) — Araqon kralı IV Pyotrun qızı və Kastiliya kraliçası.

Həyatı
------

Eleonora atasının üçüncü evliliyindən dünyaya gəlmişdi və kralın ən kiçik övladı idi. Qardaşlarından ikisi - Con və Martin Araqon kralı olsa da, heç birinin oğul varisi dünyaya gəlmədi.

Eleonora 18 iyun 1375-ci ildə Kastiliya kralı I Conla Soriyada evləndirildi. Bu evliliklə Araqon və Kastiliya arasında 1374-1375-ci illərdə bağlanan atəşkəs gücləndirildi. Cütlüyün bu evlilikdən 3 övladı dünyaya gəldi:

* Henri (1379-1406)
* Ferdinand (1380-1416)
* Elyanora (13 avqust 1382)

Yeddi il davam edən evliliyin ardından Eleonora 13 avqust 1382-ci ildə doğum əsnasında vəfat etdi. Dünyaya gələn qız uşağına onun adı verilsə də, eyni gün uşaq vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Previté-Orton, Charles William (1960). The Shorter Cambridge Medieval History. Vol. 2. Cambridge University Press.
* Lundy, Darryl (10 May 2003), Eleanor de Aragón, thepeerage.com, pp. 11340 §113398 cites:
* Louda, Jirí; MacLagan, Michael (1999), Lines of Succession: Heraldry of the Royal Families of Europe (2nd ed.), London: Little, Brown and Company

İstinadlar
----------
**Milan Füşt** (mac. Füst Milán; 17 iyul 1888, Budapeşt – 26 iyul 1967, Budapeşt) — Macarıstan yazıçısı, şairi və dramaturqu.

Həyatı
------

1908-ci ildə yazıçı Erno Oşvat ilə görüşdü və ilk əsərini Nyuqat ədəbi jurnalında dərc etdirdi. Dejö Kostolanyi və Frideş Karinti ilə dostluq eləməyə başladı. Budapeştdə hüquq və iqtisadiyyat fakültəsində təhsil aldıqdan sonra biznes məktəbində müəllim kimi fəaliyyət göstərdi. 1918-ci ildə Vöröşmarti Akademiyasının direktoru oldu, lakin 1921-ci ildə öz vəzifəsini tərk etməyə məcbur edildi.

1928-ci ildə sinir böhranı onun Baden-Baden şəhərindəki sanatoriyada altı ay keçirməsinə səbəb oldu. 1948-ci ildə Koşşut mükafatını qazandı və 1965-ci ildə Nobel mükafatının namizədi oldu. Tanınan əsəri "Həyat yoldaşımın hekayəsi" (*A feleségem története*) 1942-ci ildə nəşr edildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  The Fine Art Archive. 2003.
3. 1 2  PIM identifier.
4. ↑  .
5. ↑  .
**Bir sabah** — Mübariz Tağıyev və "Tac" qrupunun ifa etdiyi mahnı.

Mahnı haqqında
--------------

"Bir sabah" mahnısını Mübariz Tağıyev "Tac" qrupu müşayiəti ilə birlikdə ifa etmişdir. Bu mahnı 1991-cı ildə "Bəxt üzüyü" filminin sonu üçün, final mahnısı olaraq yazılmışdır. Yaşar Baxış mahnının həm aranjimanını etmiş, həm də elektrogitarada ifa eləmişdir.

Mahnının musiqisi bəstəkar Eldar Mansurova, sözləri isə şair Vaqif Səmədoğluna məxsusdur.

Sözlər
------

Həyat, ömür bəd, yaman,  

Heç açılmır asiman,  

Üz döndərib Yaradan  

Səndən, məndən, dünyadan.  

Ay aman, ay aman!  

  

Sevinc gedir, ey insan,  

Bu obadan, torpaqdan!  

Od yox olur ocaqdan,  

Səndən, məndən, dünyadan.  

Ay aman, ay aman!  

  

Göyə bir bax, yerə bir bax,  

Həyat gözəldir, ay Allah.  

Yenə sevinc bizim olar  

Olar bizim bir sabah.  

  

Qayıt, ömür, ey bahar,  

Dön geriyə, bəxtiyar!  

Qoy dönməsin Yaradan  

Səndən, məndən, dünyadan.  

Ay aman, ay aman!

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xalq artisti: "Bunu biləndə şoka düşdüm"". axar.az. 15 oktyabr 2015. 21 fevral 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 fevral 2020.
**Dnestr kanyonu**  — Ukraynanın Dnestr çayında formalaşan kanyon. Kanyon ölkənin 4 vilayətinin sərhəddində yerləşir: İvano-Frankovsk, Ternopol, Çernovtsı və Xmelnitski.

Ümumi uzunluğu 250 km-dir. Bu göstərici ilə o nəyin ki, Ukraynanın, eləcə də Avropanın ən uzun kanyonlarından biri hesab olunur. 2008-ci ilin 26 avqustunda ümumukrayna internet sorğusu nəticəsində Dnestr kanyonu Ukraynanın 7 təbiət möcüzəsindən biri hesab olunmuşdur.

Ümumi məlumat
-------------

Kanyon ərazinin özünəməxsus geoloji quruluşu nəticəsində formalaşmışdır. Bundan başqa, tektonik hərəkətlər, eləcə də su və külək eroziyasının da rolu böyükdür. Kanyonda və onun ətraf hissələrində Dördüncü dövrün çökmə süxurları ilə yanaşı paleozoy erasının Silur dövrünə aid süxurlar da geniş yayılıb. Nırkov kəndi yaxınlığında yerləşən 16 metrlik Curin şəlaləsi bölgənin görməli yerlərindən biri hesab olunur. Çayın sağ qolları az və çox qısadır: 6–16 km arasında dəyişir. Sol qolları isə daha uzun və bol suludur.

Kanyon özünəməxsus mikroiqlimə məxsusdur. Qış yumşaq və az günəşlidir. Yamaclarda və sahil boyunda qar tez əriyir. Kanyonda temperatur düzənlik əraziyə nisbətən bir neçə dərəcə yüksək olur. Yaz vadidə 1-2 həftə daha tez gəlir, yay fəsli mülayim-isti keçir.

Dnestr kanyonu Ukraynanın qərbində yerləşir, sağ və sol sahillər müxtəlif vilayətlərə aiddir: sol sahil - Ternopol və Xmelnitski, sağ sahil - İvano-Frankovsk və Çernovtsı. Ternopol vilayəti ərazisində "Dnestr kanyonu" Milli Parkı yaradılmışdır. Kanyon ərazisində ölkə əhəmiyyətli 4 geoloji, 1 hidroloji abidə, eləcə də 20 bitki növü qorunur. Çay vadisi enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı meşələrlə zəngindir. Çayda 40-dan çox balıq növü var və Dnestr bu bölgənin ən təmiz çaylarından biri hesab olunur.

Şəkillər
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Днестровский каньон". 2022-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-26.
2. ↑  "7 чудес Украины. Днестровский каньон". 2016-09-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-26.

Ədəbiyyat
---------

* Дністровський каньйон очима допитливих : [фотоальбом] / Й. М. Свинко. — Тернопіль : Підручники і посібники, 2013. — 64 с. : кольор. фот. — 500 пр. — ISBN 978-966-07-2461-7
* *Кривень Юрій*. Панорами Дністровського каньйону — з палуби «Юрія»: На Дністрі курсує унікальний корабель // Галичина. — 2015. — 2 липня.
* *Чайковський М. П.* Дністровський каньйон: Природознавчий нарис. — Л.: Каменяр, 1981. — 64 с. іл.
* Z biegiem Dniestru (red. J. Gudowski). — Warszawa: Wyd-wo Akademickie Dialog, 2007. — 150 s. ill.

Xarici keçidlər
---------------

* История возникновения Днестровского каньона  (ukr.)
* Путешествие в владение природных стихий  (ukr.)
"**Do I Have to Say the Words?**" Brayan Adams tərəfindən ifa olunan, Adams, Robert Lunc ve Cim Uolens tərəfindən qələmə alınmış və bəstələnmiş soft-rok stilində bir mahnıdır. Mahnı Adamsın *Waking Up the Neighbours* (1991) adlı albomunda mövcüddür. Video klipi Adams Türkiyəyə konsert vermək üçün gələnda hələ orada İstanbulda çekmişdir. Mahnı olduqca uğurlu oldu. Billboard ümümi çartlarında nömrə 11, rok çartında isə nömrə 3 hiti olarkən, Adamsın vətəni Kanadada nömrə 4-ə qədər qalxdı. Mahnı Kanadada SOCAR mükafatı qazanmışdır.

Billboard jurnalının məlumatına görə mahnı ilin ən çox qulaq asılmış 100 mahnısından biri olub (70-ci yer).

Video klip
----------

Waking Up the Neighbours albomunun təqdimatı üçün dünyayı gəzməyə başlayan Brayan Adamsın ziyarət etdiyi ilk ölkələrdən biri Türkiyə oldu. Ölkə tarixindəki ilk stadyon konsertini verən müğənni bu mahnısına klipi də burada çekdi.

Klipdə Brayan taksiyə minir. Yolda getdikcə küçədə keçən bir qadın onun gözünə sataşır. Klip əsasən eyni yerlerdə keçir. Olduqca qaranlıq daha doğrusu çəhrayi rənglə təsvir olunmus bir atmosfer mövcüddür. Mahnının klip ve single versiyası 4 dəqiqə çekərkən, albomdakı halı 6 dəqiqəyə yaxındır.

Klipin rejissoru Anton Korbijndır. O daha sonra Have You Ever Really Loved a Woman? üçündə Adams ilə işlədi.
**Loik Notte** (*fr.* Loïc Nottet d. 10 aprel 1996, Kursel, Belçika) — Belçika müğənnisi, rəqqası və bəstəkarı. Loik Notte 2014-cü ildə Belçikanın *The Voice* səs yarışmasında iştirak edərək 2-ci yerdə qərarlaşmışdır. Müğənni eyni zamanda Belçikanı Avstriyanın paytaxtı Vyanada keçirilən 2015 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və 217 xalla dördüncü yeri qazanmışdır.

Musiqi karyerası
----------------

Belçika tamaşaçıları Loik Notte ilə ilk dəfə ölkədə keçirilən *The Voice* səs yarışmasında tanış olmuşdur. Gənc müğənni yarışmanın münsifləri və ümumilikdə Belçika tamaşaçılarından əsasən müsbət rəylər qazanmış və yarışmanın finalına yüksələrək, ikinci yerdə qərarlaşmışdır. Loik Notte yarışmada Beverli Co Skottun komandasına yer almışdır.

Belçikanın səs yarışmasında qazandığı uğurdan sonra Loik Notte Belçikanı Avstriyanın paytaxtı Vyanada keçirilən 2015 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ qazanmışdır.. Gənc müğənni müsabiqədə ifa etdiyi "Rhythm Inside" mahnısı ilə müsabiqənin final mərhələsinə uğurla yüksəlmiş və finalda isə 217 xalla 27 iştirakçı arasında 4-cü yerdə qərarlaşmışdır. Loik Avropada hitə çevrilən Avroviziya mahnısı üçün üç fərqli video kliplər çəkdirmişdir.

Avroviziyadan sonra Loik Notte 2015-ci ilin oktyabr ayında Fransanın "Ulduzlarla rəqs" yarışmasına qatılmış və yarışmada qalib gəlmişdir.

2016-cı ilin mart ayında Loik Nottenin "Selfocracy" adlandırdığı ilk albomu işıq üzü görmüşdür. Albomdakı sinqllardan biri olan "Million Eyes" Fransa və Belçikada hit paradlarda ikinci yerədək yüksəlməyə nail oldu. Loik oktyabr ayında həmin mahnıya çəkilən klipi təqdim etdi.

Həyatı
------

Loik Notte 10 aprel 1996-cı ildə Belçikanın Kursel şəhərində anadan olmuşdur. Loik müsahibələrindən birində səsinin qız səsinə bənzədilərək daha öncələr müxtəlif insanlar tərəfindən təhqirlərə məruz qaldığını bildirmişdir. Müğənni sonuncu albomundakı mahnılarından birində ("Million Eyes") məhz keçmiş həyatın onda buraxdığı silinməz yaralardan bəhs edir və emosiyalarını dinləyici ilə bölüşür.

Mahnılar
--------

| İl | Mahnı adı | Tərcümə |
| --- | --- | --- |
| 2015 | "Rhythm Inside" | Daxildəki ritm |
| 2016 | "Million Eyes" | Milyonlarla gözlər |
| 2017 | "Mud Blood" | Palçıq qan |
| "Hungry Heart" | Ac ürək |
| "Doctor" | Həkim |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Loïc Nottet to represent Belgium in Vienna". Eurovision.tv. 2014-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 noyabr 2014.
2. ↑  "Danse avec les stars : Loïc Nottet vainqueur!". MYTF1News. 23 dekabr 2015. 2015-12-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-09.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Aksel İrsu  "Mother"** | **Belçika Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2015** | Sonrakı:**Laura Tesoro  "What's the Pressure"** |

Xarici keçidlər
---------------
**Dilək İmamoğlu** (18 noyabr 1974, Trabzon) — Əkrəm İmamoğlunun həyat yoldaşı.

Həyatı
------

Dilək İmamoğlu 18 noyabr 1974-cü ildə Trabzonda, 10 uşaqlı bir ailədə anadan olmuşdur. Orta təhsilini Trabzonda aldıqdan sonra ali təhsilini İstanbul Universitetinin Turizm fakültəsində davam etdirmişdir. Bakalavr təhsilini bitirdikdən sonra dövlət idarəetmə sahəsində magistr dərəcəsini bitirmişdir. İmamoğlu Şüşə tavan sindromu sahəsində tezis yazmışdır və doktorluq işini davam etdirir.

18 noyabr 1995-ci ildə Ekrem İmamoğlu ilə evlənən Dilek İmamoğlunun 1997-ci il təvəllüdlü Mehmet Səlim, 2005-ci il təvəllüdlü Semih və 2011 təvəllüdlü Beren adında üç övladı var.

Dilek İmamoğlu "əlillər yaşadıqları çətinlikləri hiss etmək və fərqindəlik yaratmaq üçün" Türkiyə Onurğa İliyi İfliclərinin Dərnəyinin vitse-prezidenti Səmra Çətinkaya ilə birlikdə əlil arabası ilə bir gün müddətində İstanbulda gəzmişdir. İmamoğluna 2014-ci ildə "fiziki məhdudiyyətli fərdlər üçün etdiyi maarifləndirmə fəaliyyəti" səbəbi ilə Türkiyə Onurğa İliyi İfliclərinin Dərnəyi tərəfindən Şükrü Sürmən Mükafatı verilmişdir.

2019-cu ilin oktyabr ayında İmamoğlunun şəkli "Madame Figaro" jurnalının qapağında "İstanbulun birinci xanımı" başlığı altında yerləşdirilmişdir.

2020-ci ilin yanvar ayında Dilək İmamoğlu Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sədri Kamal Kılıçdaroğlunun xanımı Səlvi Kılıçdaroğlu ilə birlikdə Xalqların Demokratik Partiyasının keçmiş həmsədri Selahattin Demirtaşın yazdığı "Dövran" adlı kitabın teatr sərgisində iştirak etmişdir. Bu görüş Ədalət və İnkişaf Partiyası sədri və Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, o cümlədən Milliyyətçi Hərəkət Partiyasının sədri Dövlət Baxçalı tərəfindən tənqid olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kadınlar mutlu olursa toplum da mutlu olur" Arxivləşdirilib 2020-02-13 at the Wayback Machine. sozcu.com.tr.
2. ↑  "Dilek İmamoğlu kimdir? Ekrem İmamoğlu'nun eşi nereli ve kaç yaşında?" Arxivləşdirilib 2019-09-16 at the Wayback Machine. karar.com
3. ↑  "4. ŞÜKRÜ SÜRMEN ÖDÜLÜ DİLEK İMAMOĞLU'NA VERİLDİ" Arxivləşdirilib 2020-02-13 at the Wayback Machine. Milliyet.
4. ↑  "'İstanbul'un first lady'si denildi" Arxivləşdirilib 2020-02-13 at the Wayback Machine. www.haberturk.com
Klaqenfurt kafedralında *Anno Domini* yazısı.
**Miladi tarix** (*lat.* Anno Domini) — İsa Məsihin doğumunun yeni eranın başlanğıcı kimi qəbul edilməsi və həmin tarixin il hesablanması üçün başlanğıc nöqtəsi götürülməsinə əsaslanan anlayış. Qriqorian təqvimi (Ay təqvimi)nə əsasən bəşəriyyət tarixi eramızdan əvvələ və bizim eraya bölünür. Bu hesablamada sıfırıncı il yoxdur. Belə ki, eramızdan əvvəl 1-ci ildən sonra eramızın 1-ci ili gəlir.

Bu il hesablama sistemi eramızın VI əsrində kilsə xadimi İqumen Kiçik Dionisi tərəfindən müəyyənləşdirilmiş İsa Məsihin doğum tarixinə əsaslanır. Lakin hazırda onun hesablamalarının səhv olduğu güman edilir. Belə ki, İsanın eramızdan əvvəl 4-cü ildən (Böyük İrodun vəfat ili) sonra doğulmuş olması mümkün sayılmır.

İsa peyğəmbərin doğulması ilə milad təqvimi başlayır.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Dmitriyev – Mamonovlar**—Rusiya xalqının zadəgan soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Rus dövləti tarixində əhəmiyyətli mövqeyə malik olan nəsillərdən biri də Dmitriyev – Mamonovlardır. Onlar məşhur Daşkovlarla eyni kökdəndir. Hər ikisi Rus dövlətinin Romanovlara qədərki (1613-cü il) çarları sülaləsi olan Rüriklər sülaləsinə mənsub olmuşlar. Belə ki, 1468-ci ildə böyük knyazın yanında xidmət edən boyar Kazanlı Abdulla Mamonun oğlu Dmitrinin övladları özlərini Dmitriyev
yazdırsalar da, 1689-cu ildə artıq I Pyotrun hakimiyyəti illərində onların Dmitriyev – Mamanov soy adı daşımalarına icazə verildi.

Adın anlamı
-----------

Familiyanın ikinci hissəsi (əsl hissəsi) Mamonov N.A.Baskakovun qeydlərinə görə etimoloji cəhətdən monqol sözü momğon, momxon və "əmin, dinc, sakit, mehriban; salih, itaətkar" mənasında türk sözü momun, mömün sözü ilə əlaqədardır. Beləliklə, Mamonov familiyası Mamon "sakit, itaət edən, etibarlı adam" ləqəbindən doğmuşdur. Mamon adlı [[Voronej
quberniyası]]nda 2 kənd və Mamon çayı -Yuxarı Tunquska hövzəsində çay vardır.

Gerbin təsviri
--------------

Mamonov familiyasının türk mənşəyi Dmitriyev – Mamonovların daşıdıqları gerbin əlamətlərində də hiss olunur. Belə ki, bu nəsil iki səkkizguşəli ulduz, aypara və ox nəqş olunmuş gerbə malik olmuşdur. Bu şöhrətli ailə Rus zadəganlarının "Məxməri kitab"ına düşmüşdür.

Soyun məşhur nümayəndələri
--------------------------

Bu nəsli şöhrətləndirən bir çox şəxsiyyətlər olmuşdur.

* Aleksandr Dmitriyev-Mamonov

Mənbə
-----

* Баскаков Н.А. Русские фамилии тюркского происхождения, Баку, Язычы, 1992.
* Minaxanım Təkləli, Türk əsilli ruslar, Bakı, Nurlar, 2010, II nəşr.

İstinadlar
----------

1. ↑  N.Baskakov, "Türk mənşəli rus familiyaları", s.54-55
2. ↑  "Часть 1 Общего гербовника дворянских родов Всероссийской империи, стр. 30". 2008-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-10-03.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Soylarla əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Dilək boğazı** (*türk.* Dilek Boğazı) və ya **Dar boğaz**, **Mikale boğazı** (*yun.* Στενό της Μυκάλης) – Yunanistanın Samos adasını Kiçik Asiya yarımadasındakı Aydın ilindəki Quşadası bölgəsindən ayıran dar bir boğaz. Samsun dağlarının (Dilek, Mikale) Egey dənizinə girdiyi nöqtədə yerləşir. Ən dar yeri 1,6 km-dir və bu yunanların Egey adalarını Türkiyə sahillərindən ayıran ən dar boğazdır.

Boğazda Bayraq adası yerləşir.

Boğazın materik sahili boyunca Dilək yarımadası və Böyük Menderes Deltası Milli Parkı yerləşir.

Dilək boğazının cənubunda, Yerond boğazının sahilində Geson çayı və Skolopoent (indiki Doğanbey) bölgəsində Mikalenin cənub yamaclarında, eramızdan əvvəl 479-cu ildə meydana gələn, II Leotixid və Ksantippin rəhbərliyi altında yunanların farsları məğlub etdiyi məşhur Mikale döyüşü baş tutmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sahiller ve Güvenlik Arxivləşdirilib 2020-06-04 at the Wayback Machine - Üsküdar Mühendishanesi
2. ↑  "Coast Guide TR - Kuşadası Körfezi Kuzey Yakası". 2020-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-20.
Elvira Juana Rodríguez Roglan (28 dekabr 1891 – 21 yanvar 1980), peşəkarcasına Elvira de Hidalqo kimi tanınan, sonradan müəllim və vokal məşqçisi olmuş görkəmli ispan koloratur soprano idi. Onun ən məşhur şagirdi Mariya Kallas idi.

Həyatı
------

O, İspaniyanın şimal-şərqindəki Araqon əyalətinin Valderrobres şəhərində Pedro Rodrigez Hidalqo və Migela Roqlan Bel ailəsində anadan olub. O, Barselonada Concepcio Bordalbanın tələbəsi idi və daha sonra Milanda Maria Barrientos, Graziella Pareto, Julian Gayarre, Fernando Valero, Francesc Viñas və Rosina Storchio-ya dərs demiş Melchiorre Vidal ilə birlikdə təhsilinə davam etdi. O, on altı yaşında Neapoldakı Teatro di San Carlo-da "Sevilya bərbəri" filmində Rosina rolunda debüt etdi və bu, onun ən məşhur rolu oldu. Debütündən sonra de Hidalqo tez bir zamanda Parisə dəvət olundu və orada Don Basilio rolunda Fyodor Chaliapin ilə Rosina mahnısını oxudu. Bunun ardınca Monte Karlo, Praqa və Qahirədə tamaşaları oldu. Nyu-York Metropolitan Operasında onun debütü 1910-cu ildə Rosina rolu ilə oldu. Bu truppa ilə de Hidalqo eyni mövsümdə Riqolettoda (Enriko Karuso ilə) və La Sonnambulada (Alessandro Bonci ilə) mahnı oxudu. O, 1924–1925-ci illərdə "Sevilya bərbəri" (rejissor Armando Aqnini), Riqoletto (dirijor Tullio Serafin) və Lucia di Lammermoor (Beniamino Gigli ilə birlikdə) üçün "Met"ə qayıdacaq. Nyu-Yorkdakı bu debütündən sonra o, Florensiyada Linda di Chamouni və Don Giovannidə (Mattia Battistini ilə Zerlina rolunda) mahnı oxudu. 1911-ci ildə Romada Rosinanı da canlandırdı. O, 1913-cü ildə Sankt-Peterburqda Riqolettoda Cüzeppe Anselmi ilə də oxudu.

Vəfatı
------

De Hidalqo 1980-ci ildə Milanda vəfat edib.Onun qalıqları eksqumasiya edilib. 26 fevral 2018-ci ildə və martın 5-də Barselonaya transfer oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-04-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-17.
2. ↑  Sorolla, José Luis (2018-07-28). "La fosa común deja de acechar a la soprano turolense Elvira de Hidalgo". La Vanguardia. EFE.
**Siam körfəzi** (bəzən: *Tailand körfəzi*; tay อ่าวไทย) Sakit okean və Cənubi Çin dənizinin bir hissəsidi. Qərb və şimalda Taylandın, cənub-qərbdə Malayziyanın, şərqdə Kamboca və Vyetnamın sahillərini yuyur.

"Fullmoon party"-dən görüntü
Balığçılıq və turizm əhəmiyyətli yerlərdən hesab edilir, həmçinin burada qaz və neft yatağları mövcuddur. Burada yerləşən Pxanqan adasında hər ay dünyanın hər yanından özünə minlərcə turistləri cəlb edən "Full Moon Party" (Bədir Partisi) adlı əyləncə gecəsi keçirilir

Coğrafiyası
-----------

Körfəz Hind-Çin yarımadasının şərqini Malakka yarımadasından ayırır. Sahil xətti şərqdən Vyetnamda yerləşən Kamau burnundan başlayır və cənub-qərbdə Malayziya şəhəri Kota-Baruda qurtarır. Cənub-şərq tərəfdən Siam körfəzi Cənubi-Çin dənizinə keçir, onun ümumi sahəsi isə təxminən 600×500 km (320 000 km² yaxın) təşkil edir.

Siam körfəzinin ən şimal nöqtəsində Banqkok buxtası yaranıb, hansına ki Çaupxraya çayı tökülür. Əhəmiyyətli çaylardan biri də mənsəbi Surat Thani şəhərində yerləşən Tapi çayıdı. Çaupxraya çayının sedimentasiyasının (çökmə) davam etməsi mərkəzi Tailand sahilin daha da çox cənuba doğru irələməsinin səbəbidi. Suyun dərinliyi sahildən 10 metrdən 20 metrə qədər olan məsafədə cəmi 11 metr təşkil edir. Orta dərinliyi 58 m, maksimal dərinliyi cəmi 85 metrdir. Sonuncu buzlaq dövründə körfəzin ərazisi dəniz səviyyəsindən yüksəkdə idi və Mərkəzi Taylandda yerləşən bugünkü Çaupxrayanın ətrafında olan ovalığın quru davamı idi. Eyni zamanda Siam körfəzi sahilinin böyük bir hissəsi eroziyaya məruz qalıb.

Körfəzdə suyun axını olduqca yavaşdı ki, bu da bu da əhəmiyyətli şirin suyun qabarması ilə birləşərək güclü sedimentasiyaya gətirib çıxardır. Tərkibində duz nisbətən azdır və 3,05—3,25 % təşkil edir. Cənubi-Çin dənizinin duzlu suyu daha dərin yerlərdə dövran edir. Siam körfəzinin su temperaturu çox yüksəkdir və bir çox yerlərdə mərcan riflərin yaranmasına şərait yaradır. Mərcanların müəyyən səbəblərə görə məhv olmayla üz-üzədi, bu da turizm və balıqçılığa böyük zərər vurur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sakit okean". 2021-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-08.
**Dilsuz Musa oğlu Musayev** (10 fevral 1948, Saraçlı, Bolnisi rayonu) — Azərbaycan Yazıçılar və jurnanilstlər Birliyinin üzvü və "Azərbaycan ekologiyası" qəzetinin baş redaktoru

Həyatı
------

1948-ci il fevral ayının 10-da Gürcüstan Respubilkası Bolnisi rayonunun Saraclı kəndində anadan olub. 1966-cı ildə Saraclı kənd orta məktəbinin 11-ci sinfini, 1973-cü ildə isə Azərbaycan Pedoqoji Dillər İnstitiutunu (İndiki BSU-nu) bitirib. Təyinatla Tərtər (Mirbəşir) rayonuna göndərilmiş 1973-1979 illərdə həmin rayonun Hacıqərvənd (Kolanlı) kəndində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi işləyib. 1980- 84-cü illərdə Bakı şəhərində 5 saylı kimya-biologiya təmayüllü internat məktəbində ixtisası üzrə çalışıb. 1985-ci ildə Respublika "Bilik" cəmiyyətinin Abşeron rayon şöbəsinin sədri təyin olunub. 1986—89 cu ullərdə Abşeron Rayon Partiya Kömitəsində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. 1987-ci ildə dostluq və qardaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi məqsədi ilə Bolqarıstan Xalq respubilkasına gedən nümayəndə heyətinin rəhbəri olub. 1989-cü ildən Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsində təlimatçı, ümumi şöbə müdiri, komitə sədrinin birinci müavini vəzifəsində çalışıb. 1994-cü il dekabr ayının 23-də keçirilmiş İkinci Ümumrespublika Konfransında komitənin sədri seçilib. Bir çox ölkələrdə, o cümlədən, Finlandiya, Norvec, Polşa, Avstrya, İspaniya, hollandiya, Almaniya ölkələrində ümumdünya dilçiliyi məsələlərinə həsr olunmuş beynəlxalq konfranslarda iştirak edib. 1964-cü ildən respublika mətbuatında müxtəlif səpkili məqalələri, resenziyaları, şeir və tərcümələri ilə çıxış edir. "Zəfər bayrağım" adlı ilk şeiri Sovet Gürcüstanı" qəzetində dərc olunub. Daha sonra şeirləri "Azərvaycan", "Çinar pöhrələri", "Addımlar", "Çeşmə", və digər poeziya almanaxlarında, "Azərbaycan", "Azərbaycan qadını", "Mütərcim", "Mədəni Maarif" jurnallarında, "Ədəbiyyat və incəsənət", "Azərbaycan gənçləri", "Bakı", "Kommunist", "Sovet kəndi", "Xalq qəzeti", "Azərbaycan müəllimi", "XX1 əsr", "Təhsil" və başqa mətbu orqanlarda dərc olunub. Azərbaycan və Gürcüstan radio və televiziyalarında dəfələrlə şeirləri səsləndirilib və çıxşlar edib. "Cəsarətli qələm" fəxri mükafatına layiq görülüb, bir çox diplomlarla təltif olunub.

Dünya ədəbiyyatından etdiyi tərcümələr Dilsuz Musayevin yaradıcılığının ayrılmaz tərkib hissəsidir. Onun Mayya Rumyatsevadan, İrakli Abaşidzedən, Revaz Margianidən, Muxran Maçavarianidən, Mikola Bajandan, Mixail Stelmaxdan, Lanka Kupaladan, Robert Roldestvenskidən, Aleksandr Bobrovdan, Aleksandr Qriçdən, Atamurad Atabayevdən, Marina Safanovadan, V. Malisevdən, M. Prisvcndən, Boris Seysardan və başqalarından etdiyi tərcümələr oxucular tərəfindən maraqla qarşılanıb.

Dilsuz Musayev "Düşmən ocaq başında", "Bakını necə tutdular", "Qəlbimdə göyərən vətən" kitablarının müəllifidir.

Dilsuz Musayev Azərbaycan və Türkçülük istiqmətində Beynəlxalq konqreslərdə və sempozyumlarda maraqlı çıxışlar etmiş, mövzu ilə bağlı dövri mətbuatda elmi məqalələr dərc etdirmişdir.

Dlsuz Musayev Azərbaycan Yazıçılar və jurnanilstlər Birliyinin üzvü və "Azərbaycan ekologiyası" qəzetinin baş redaktorudur.

Iki övladı var.

İstinadlar
----------
**Parhez Banu Bəyim** (d. 21 avqust 1611 — ö. 1675) — ana tərəfdən Səfəvi sülaləsinə, ata tərəfdən Böyük Moğol sülaləsinə mənsub şahzadə. O, Moğol imperatoru Sultan Şahcahanın Qəndəhari Bəyimdən olma ən böyük övladı olmuşdur. O, həmçinin atasının varisi Sultan Övrəngzibin böyük ögey bacısıdır.

Həyatı
------

Parhez 21 avqust 1611-ci ildə Aqra şəhərində Şahzadə Xürrəm (gələcək imperator adı ilə Sultan Şahcahan) ilə Səfəvi sülaləsinə mənsub olan Qəndəhari Bəyimin izdivacından dünyaya gəlmişdir. Ona ata babası vı imperator olan Cahangir tərəfindən Parhez Banu Bəyim, yəni *qənaətkar şahzadə* adı verilmişdir. Lakin Maasir-i-Alamgiri əsərində ona Purhunar Banu Bəyim deyə müraciət edilir. Onun atası şahzadə Xürrəm Sultan Cahangirin üçüncü oğlu idi, anası Qəndəhari bəyim isə Sultan Müzəffər Hüseyn Mirzə Səfəvinin qızı idi. Səfəvi sülaləsinə mənsub olan Sultan Müzəffər Hüseyn Mirzə Səfəvi sülaləsindən ilk şah olan I İsmayılın oğlu Bəhram Mirzənin oğlu Sultan Hüseyn Mirzənin oğlu idi.

Parhez Sultan Şahcahanın ilk övladı idi və Əkbər şahın ilk arvadı Rüqəyya Sultan Bəyim tərəfindən böyüdülmüşdü. Eyni zamanda Sultan Şahcahanın özü də 13 yaşına qədər elə Rüqəyya Sultan Bəyim tərəfindən böyüdülmüşdü. Anasının Şahcahanın sevimli arvadlarından olmamasına baxmayaraq, o, atası tərəfindən sevilirdi. Elə buna görə də, ölüm yatağında ikən Mümtaz Mahaldan olan böyük qızı Cahanara Bəyimdən Parhezə göz-qulaq olmağı vəsiyyət etmişdi. O, həmçinin kiçik qardaşı Sultan Övrəngzib tərəfindən də sevilir və hörmət edilirdi.

Ölümü
-----

Parhez 19 oktyabr 1675-ci ildə Dehlidə vəfat etmişdir. Elə özünün sağlığında inşa etdirdiyi bağda dəfn edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Qəndəhari Bəyim
* Dilras Banu Bəyim

İstinadlar
----------

1. ↑  Fraser, 1742. səh. 29
2. 1 2  Sarker, 2007. səh. 187
3. ↑  Fergus, 1999. səh. 437
4. ↑  Findly, 1993. səh. 98
5. ↑  Thackston, 1993. səh. 98
6. ↑  Sarkar, 1947

Mənbə
-----

* *James Fraser.* The History of Nadir Shah: Formerly Called Thamas Kuli Khan, the Present Emperor of Persia. ... At the End is Inserted, a Catalogue of about Two Hundred Manuscripts in the Persic and Other Oriental Languages, Collected in the East. 1742.
* *Kobita Sarker.* Shah Jahan and his paradise on earth : the story of Shah Jahan's creations in Agra and Shahjahanabad in the golden days of the Mughals. Kolkata: K.P. Bagchi & Co. 2007. ISBN 9788170743002.
* *Fergus Nicoll.* Shah Jahan. New Delhi: Viking. 2009. ISBN 9780670083039.
* *Ellison Banks Findly.* Nur Jahan, empress of Mughal India. New York: Oxford University Press. 1993. ISBN 9780195360608.
* *Wheeler M. Thackston (tərc).* The Jahangirnama: Memoirs of Jahangir, Emperor of India. Oxford University Press. 1999. ISBN 978-0-19-512718-8.
* *Jadunath Sarkar.* Maasir-i- Alamgiri. 1947.
**Məhəmmədabad körpüsü** və ya **Şah Abbas körpüsü**, (*əbcəd.* شاه عاباس محمدآباد کؤرپۆسۆ‎) — Qəzvin ostanının Buyinzəhra bölgəsində, Gəlinçay (Xərəçay, Şor çayı) üzərində yerləşən tarixi körpüdür.

Haqqında
--------

Bu körpü I Şah Abbas dönəmində, Qəzvin səfəvilərin paytaxtı olduğu zaman Azərbaycanın iki önəmli şəhərlərindən olan Qəzvin və Sava arasında, Xərəçay (Şor) çayı üzərində və Məhəmmədabad-i Xərə kəndinin yaxınlığında tikilmişdir. İndilikdə Qəzvindən 37 kilometr güneydə və Buyinzəhra yolunun qırağında yerləşir. Hazırda körpünün qəzalı olmasından asılı olaraq, körpüdən keçmək qadağadır və daha körpü işlək deyil. Körpüdən 10 kilometr quzeydə isə Məhəmmədabad Karvansarayı yerləşir ki bu körpü ilə eyni vaxtda tikilmişdir.

Memarlığı
---------

Körpünün uzunluğu 52 metr, eni 7,5 metrdir. Körpünün üç aşırımı, iki böyük aşırım və bir daha balaca aşırımı vardır və hər üç aşırımın iti tağları vardır. Su axınının əks istiqamətində olan körpünün əsasları, hər yanın uzunluğu təxminən 3 metr olan üçbucaqlı su qıran silsilələri vardır. Çayın dibindən bir metr hündürlüyə kimi orta tağın yan əsasları daş bloklardan və əhəng məhlulundan düzəldilib və diblərə dəyən dalğaların sıxıntı gücünü azaltmaq üçün əsaslar daş və məhlul köməyi ilə formalaşdırılıb. Bu gün çöküntü səviyyəsini qaldırmaq üçün körpü dayaqları yerin altına basdırılmışdır.

İndi bu körpünün yaxınlığında və ona paralel olaraq yeni bir dəmir körpü tikilərək, maşınlar oradan keçir. Şah Abbas Körpüsü Qəzvindəki əski və önəmli körpülərdən biridir. Körpünün üç aşırımından ikisi daha böyükdür və eni təxminən yeddi yarım metrdir. Üçlü dəliklərin iti tağları var. İki tağ arasında yerləşən əsasların ən balaca eni Dörd metrdir. Körpünün təməllərində su axınının əks istiqamətində üçbucaqlı bir burun var, üçbucağın hər yanınının uzunluğu iki metr səksən santimetrdir. Çayın dibindən bir metr hündürlüyə kimi orta tağın yan təməlləri oxun dibinə dəyən dalğaların sıxıntı gücünü azaltmaq üçün daş bloklardan və məhluldan düzəldilmişdir.

Körpünün eni təxminən altı metr, uzunluğu isə əlli iki metrdir. Körpünün ortası hər iki yandan daha yüksəkdir. Körpünün ən görkəmli hissəsi iki böyük tağın arasında yerləşir. Körpünün qırağında hər iki yanda çıxıntılar var idi ki, bunlardan da indi kiçik bir hissəsi qalıb. Körpünün alt hissələri və dibi daş və əhəng məhlulundan, yuxarı hissələri kərpicdəndir.

İstinadlar
----------

1. ↑  İranşəhr memarlıq ensiklopediyası
2. ↑  "İranwatching". 2021-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.
3. ↑  "Seeiran". 2020-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-27.

| ⛭Qəzvinin görməli yerləri |
| --- |
| Çəhəl Sütun Sarayı   • Ovan gölü  • Lambsar qalası  • Heydəriyyə mədrəsəsi  • Meymun qala  • Cümə məscidi   • Ələmut  • Xərrəqan türbələri  • Səd əl-Səltənə karvansarası  • Səadətabad bağı |  |
**Haldun Taner** — Türkiyə yazıçısı, jurnalist.

Həyatı
------

Haldun Tanerı 16 mart 1915-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Orta təhsilini 1935-ci ildə Qalatasaray Sultanisində bitirib məzun olandan sonra dövlət tərəfindən təhsilini davam etdirmək üçün Almaniyaya — Heidelberq Universitetinə göndərilib. 1938-ci ildə ağır vərəm xəstəliyinə görə təhsilini yarım qoyub vətəninə qayıdır. 1938–1942-ci illərdə Erenköy Sanatoriyasında müalicə olunur.

Ali təhsilini 1950-ci ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi Alman Filalogiyası bölməsində tamamlamışdır.

27 may 1960-cı ildəki hərbi çevrilişi nəticəsində universitetdən uzaqlaşdırılan və 147-lər adlanan alimlər arasında idi.

Yaradıcılığı
------------

Ədəbiyyat yaradıcılığına gənclik illərində yazdığı eskizlərlə başlamışdır. "Töhmət" adlı ilk hekayəsi 1946-cı ildə Yedigün jurnalında "Haldun Yağcıoğlu" təxəllüsü ilə çap edilmişdir. Yazıçılıqla yanaşı İstanbul Universiteti Qəzetçilik İnstitutunda, Ankara Universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsində, İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsində ədəbiyyat, sənat tarixi ve teatr dərsləri verən Haldun Taner, Milliyət Qəzetində redaktor işləyərkən, 7 may 1986-cı ildə İstanbulda vəfat etmişdir.
**Həsənəli mirzə Qovanlı-Qacar** (1789-1855) — İran şahzadəsi, vali.

Həyatı
------

Fətəli şahın altıncı oğlu Həsənəli mirzə (anası Bədrcahan xanım) 1789-cu ildə anadan olmuşdu. Saray təhsili almışdı. Şücaəssəltənə ləqəbinə layiq görülmüşdü. 1815-ci ildən Yəzd, Kirman və Şiraz əyalətlərini idarə etmişdi.

Həsənəli mirzə asi Hacı Firuz mirzənin qiyamını yatırmışdı. Sonra Xorasanda baş vermiş üsyan ocağanı söndürmüşdü.

Atası vəfat edəndən sonra doğma qardaşı Hüseynəli mirzəni taxt-tac uğrunda gedən mübarizədə müdafiə etdiyinə görə Məhəmməd şah tərəfindən kor edilib Ərdəbildə gözaltına alınmışdı.

Həsənəli mirzə 1855-ci ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Həsənəli mirzə Murtuzaqulu xan Qovanlı-Qacarın qızı ilə, İbrahim xan Dəvəli-Qacarın qızı ilə, İshaq xan Türbətinin qızı ilə, Qumlu bir xanımla ailə qurmuşdu. Hülaku mirzə, Ərqun mirzə, Oqtayqaan mirzə adlı oğlu, Əxtərüssəltənə xanım adlı qızı vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Qacarlar və Qacar kəndi. Bakı: Şuşa, 2008, 334 səh.
**Kütlə təşkilatı** - tərkibində müəyyən sosial sinifi və ya müxtəlif sosial qatlardan gələn, eyni peşədən şəxsləri və ya cəmiyyətin eyni xüsusiyyətə sahib müəyyən ünsürlərini birləşdirən, təmsil etdiyi kütlənin iqtisadi-demokratik haqq və mənfətlərini müdafiə edən təşkilatlara verilən ad.

Haqqında
--------

Kütlə təşkilatları kapitalist inkişafın və xüsusilə, monopolist kapitalizmin içində daşıdığı uyuşmazlığın ortaya çıxardığı nəticədir. 

Anlam və xüsusiyyət baxımından QHT-lərdən fərqlidirlər. QHT-lərin mühüm qismi məqsədli təşkilatlanma içərisində müəyyən mərkəzlərə bağlı fəaliyyət göstərməkdədirlər. Lakin, buna əks olaraq, kütlə təşkilatları kütlələrin məhsulu və səsidir. Bu məhsul demokratik prinsiplərin təşkilatlanmanın onurğasına yerləşmiş olmasından meydana çıxmışdır. Burda bəhs edilən demorkatiya xalqın birbaşa demokratiyasıdır. Yəni, xalqın öz təşkilatı içində özünü ifadə edə bilmə azadlığıdır.

Kütlə təşkilatı termininin ingiliscə qarşılığı "Political movement"dir. Bu anlamda bütün siyasi hərəkatları özündə ehtiva edir.

Həmçinin bax
------------

* QHT

İstinadlar
----------

1. ↑  *The DICT Development Group.* "political movement" (İngiliscə). 2015-09-23 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "The Levellers" (İngiliscə). bcw-project.org. 2015-08-29 tarixində arxivləşdirilib.
**Elektron nəşr** - redaksiya-nəşriyyat işlənməsi mərhələsindən keçmiş, dəyişdirilmədən yayılmaq üçün nəzərdə tutulmuş, çıxış məlumatları
olan elektron sənəd və ya elektron sənədlər qrupu.

**Elektron nəşr** – elektron hesablama maşınlarından istifadə etməklə çap əsərlərinin buraxılması, yaxud nəşrlərin elektron vasitələrlə, informasiyanın maşında oxunan formada hazırlanması və yayılması (məsələn, maqnit-lent nəşrləri, elektron jurnal və s.).

Elektron sənədlərə aşağıdakılar aiddir: 

* elektron kitablar,
* elektron məqalələr və göstəricilər,
* yeni liklərin göndərilmə ünvanlarının və qruplarının siyahıları,
* rəqəmsal şəklə salınmış video və audiomateriallar,
* elektron materialların digər müxtəlif növləri.

Ədəbiyyat
---------

* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
* Kitabxana – informasiya terminlərinin qısa lüğəti. Bakı, «NURLAR» Nəşriyyat-Poliqrafiya Мərkəzi, 2010. 144 s.
**Haku-san və ya Haku** Yaponiyada potensial olaraq aktiv stratovulkandır.
Fuciyama və Tateyama ilə birlikdə Yaponiyanın üç müqəddəs dağından biridir.

Eyniadlı milli parkın ərazisində yerləşir.

Fiziki və coğrafi xüsusiyyətlər
-------------------------------

Hakusan dağı Gifu və İşikava prefekturalarının sərhəddində yerləşir.
Əsas zirvə vulkanik mənşəlidir.
Dağda çoxlu alp gölləri və qarla örtülü vadilər var ki, dağ öz adını onlardan götürüb.
Hakusan adı tərcümədə "ağ dağ" deməkdir.
Dağda Midoriqaike və Sencaqaike gölləri, həmçinin Ubaqataki şəlaləsi var.
Vulkanın kraterlərindən birində yerləşən Sencaqayke gölü il boyu buzla örtülü olur.

Dağın ətəyindən uzunluğu 33,3 km olan "Meşə super yolu" turizm marşrutu keçir. 
Marşruta 1300 metr hündürlükdə müşahidə göyərtəsi, həmçinin hündürlüyü 86 metr olan Fukube-no-otaki şəlaləsi daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  "Hakusan" (ingilis). Человек и биосфера. 2012-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-01.
3. 1 2  "Hakusan" (ingilis). Japan National Tourism Organization. 2012-01-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-01.
**Hakozaki məbədi** (筥崎宮, *Hakozaki-qu*?) – Yaponiyanın Fukuoka prefekturasının Fukuoka şəhərində yerləşən şintoist məbədi. İmperator Ocinə həsr olunmuşdur.

Tarixi
------

Hakozaki məbədi X əsrin əvvələrində Usa məbədinin bir qolu kimi qurulmuşdur. Məbədin qurulmasında məqsəd Koreya dövləti olan Şila krallığının hücumlarından qorunmaq olmuşdur.

927-ci ildə yazılmış *"Enqişiki"* kitabında Hakozaki məbədi myocin-tayşa olaraq göstərilmişdir.

Xüsusiyyətləri
--------------

Məbəd İmperator Ocin, İmperatriça Cinqu və ilahə Tamayorihimeyə həsr olunmuşdur. Məbədin illik festivalı 15 sentyabr tarixində baş tutur.

Qalereya
--------

* Böyük torii.Böyük torii.
* Daş fənər.Daş fənər.
* Çozuya.Çozuya.
* Hortenziya bağçası.Hortenziya bağçası.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). III cild (G–I). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 87. ISBN 0-87011-623-1. İstifadə tarixi: 24 avqust 2022.
**Element** – mürəkkəb obyektin, hadisənin, prosesin analiz olunarkən sonrakı hissələrə ayrılmayan kompanentidir.

**Element** – 1)kimyada adi kimyəvi üsullarla öz tərkib hissələrinə ayrıla bilməyən, digər mürəkkəb maddələrin isə tərkib hissəsi olan bəsit maddə, nüvənin eyni yükünə malik atomların toplusu (sadə, artıq parçalanmayan maddə); 2)fizikada kimyəvi enerji hesabına yaradılan zəif elektrik qüvvəsi mənbəyi olan cihaz; 3)tamın, bütövün tərkib hissəsi; 4)kiçik enerji mənbəyi; 5)hər hansı bir şeyin tərkib hissəsi; 6)sosial qrup üzvü; 7)bütövdə hər hansı bir şeyin payı; 8)danışıqda adam, şəxs, ünsür.

**Elementin formaları**

* Element (fəlsəfə)
* Çoxluq elementi
* Elementar funksiyalar
* Kimyəvi element
* Qalvanik element
* Elektron element

Həmçinin bax
------------

* Element-indikatorlar
* Element 122
* Element 123
* Element 124
* Element 125
* Elementlərin geokimyəvi təsnifatı

Ədəbiyyat
---------

* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.


|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon | **Element** sözü bir çox mənada istifadə olunur.Lazımi mənanı dəqiqləşdirmək üçün bu səhifədəki siyahıdan istifadə edin.  |
**Bəcirəvan şəhəri** — Arazın cənub hissələrinin birində yerləşmiş qədim şəhər.

Belə rəvayət olunur ki, guya qədim Bəcirəvan şəhərinin əhalisi ilanların hücumuna məruz qalaraq öz doğma ocaqlarını ataraq Muğan düzünə səpələnmişlər. Hal-hazırda Muğanda mövcud olan Bəcirəvan kəndinin əhalisinin demək olar ki, bir-birləri ilə qohumdurlar.

Həmdullah Qəzvini özünün «Nüzxət əl-klub» əsərində qeyd edir ki, Bəcirəvan Muğanın ən böyük şəhərlərindən olmuşdur. XIII əsrdə isə monqolların hücumu nəticəsində viran edilmiş və sonralar abadlaşaraq kəndə çevrilmişdir. Daha sonra H.Qəzvini qeyd edir ki, Bəcirəvanın içərisindən keçən çay Biləsuvarın içərisindən də keçir. Bəcirəvan şəhərinin əhalisi mənbəyini dağların qoynundakı bulaqlardan alan çayın suyu ilə təmin olunur, əhalisi əkinçiliklə, əsasən dənli bitkilər əkməklə məşğul olurdular. İbn Əl-Əsirin verdiyi məlumatlardan aydın olur ki, Bəcirəvan Araz çayının cənubunda yerləşirmiş. Digər ərəb tarixçisi Əl-İstəxri də öz əsəri «Kitabi masalik və əl-mamalik»də Bəcirəvan şəhərini Azərbaycanın Təbriz, Bərzənd, Muğan və digər şəhərləri ilə bərabər sayaraq qeyd edir ki, Bəcirəvan şəhəri böyüklüyünə görə yuxarıda adları çəkilən şəhərlərə «bənzəyir».

«Tarixi-Dərbəndnamə»nin müəllifi Bəcirəvanın Muğanda ən böyük şəhər olduğunu göstərir. A.Bakıxanov məşhur «Gülüstani-İrəm» əsərində qədim mənbələrə əsaslanaraq Muğanda olan bir çox şəhərlərin, o cümlədən Həməşara, Muğan, Bərzənd, Bəcirəvan, Biləsuvar və s. adlarını çəkir. Rayonumuzun ərazisində olan Bəcirəvan kəndi, eləcə də Muğanın şimal-şərq hissəsində yerləşən eyni adlı kəndlər vaxtilə qədim Bəcirəvan şəhərindən köçüb gəlmiş əhalinin məskunlaşdığı yaşayış məntəqələrinin qalıqlarıdır. Yəqin ki, hal-hazırda bu kəndlərdə yaşayan sakinlərin müəyyən bir hissəsi o zamankı əhalinin övladlarındandırlar.

Həmçinin bax
------------

* Cəlilabad rayonu

İstinadlar
----------

1. ↑ .  Arxivləşdirilib 2016-11-17 at the Wayback Machine

| ⛭Qədim Azərbaycan şəhərləri |
| --- |
| Azərbaycan | Təbriz şəhəri • Ərdəbil şəhəri • Marağa şəhəri • Təxti Süleyman • Həsənlitəpə • Kəndovan kəndi • Nəriz şəhəri • Xunə şəhəri | Azərbaycan, Aran, Şirvan, Muğan |
| Muğan | Həməşərə şəhəri • Hasıllı şəhəri • Mahmudabad şəhəri • Bərzənd şəhəri • Bəcirəvan şəhəri • Varsan şəhəri • Şəhriyar şəhəri |
| Şirvan | Dərbənd şəhəri • Quba şəhəri • Şamaxı şəhəri • Qədim Şirvan • Qədim Şabran • Yunan şəhəri • Moz şəhəri • Niyazabad şəhəri • Xursan şəhəri • Bəndovan şəhəri • Qırxçıraq şəhəri |
| Arran | Qədim Gəncə • Qədim Qəbələ • Xaçın (Albaniya) • Xunan şəhəri • Qədim Beyləqan • Nuxa (indiki Şəki) şəhəri • Bərdic şəhəri • Xanarxı kəndi • Atəşpərəstlər daxması (Qazax rayonu, Xanlıqlar kəndi) • Ərşə kəndi • Xılxına şəhəri |
| Naxçıvan | Naxçıvan şəhəri • Qarabağlar şəhəri • Cuğa şəhəri • Astabad şəhəri • Əncan şəhəri
 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **Təkə (personaj)** haqqındadır. **Oyun** üçün **Təkə (oyun)** səhifəsinə baxın.* |

Təkəmçi
Təkə
**Təkə (Təkəmçi)** - Novruz bayramının və yazın gəlməyini mahnı oxumaq və təkə dolandırmaq ilə xəbər verən ənənəvi etnoqrafik müjdəçi.

Cənabe cəbrəil namə gətirdi
Gətircəyin peyqəmbərə yetirdi
Mübarək qolların göyə götürdü
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək
Bizim yerdə yumurtanı yuyarlar
Onu dönüb yeddi rəngə boyarlar
Yeddisində təhvil üstə goyarlar
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək
Bizim yerdə qohun qarpız əkərlər
Onu tamam şəhərlərə tökərlər
Təzə ilin həsrətini çəkərlər
Sizin bu təzə bayramınız mübarək
Ayınız, iliniz, həftəniz, gününüz mübarək

Təkənin sovqatı
---------------

Təkə (Təkəmçi) hər evin ki qapısında şeir oxusa,və bayramın gəlməyin müjdə versə, ev sahibindən muştuluq alar ki ona pay deyilər, həmçinin təkəmçi özüdə şeir ilə mükafatlandırılmasını xatırlayar:

Ay təkəmin kəndi var  

Kəməndi var kəndi var  

Hər qapıda oynasa  

Bir nəlbəki qəndi var 

Təkəm öldü ipin gətir ay xanım
Çatdıqca yükün gətir ay xanım
Kəsmə payın bütöv gətir ay xanım

Mənbə
-----

1. ↑  Novruz bayramı ensklopediyası. Bakı-2008 (Şərq-Qərb). səh.183.
2. ↑  Təkəmçi[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Təkə nəğmələri Arxivləşdirilib 2019-12-11 at the Wayback Machine

| ⛭Azərbaycanda Novruz bayramı |
| --- |
| Xronologiya | 
* Səddə bayramı
* Boz ayın girməsi
* Çərşənbə
	+ Su çərşənbəsi
	+ Od çərşənbəsi
	+ Yel çərşənbəsi
	+ Torpaq çərşənbəsi
* Aləmin yatdığı vaxt

 |
| Personajlar | 
* Kosa və keçəl
* Bahar qızı
* Qarı Nənə
* Təkə

 |
| Süfrə | 
* Səməni
* Şəkərbura
* Qoğal
* Paxlava
* Bayram yumurtası

 |
| Adətlər | 
* Yumurta döyüşdürmə
* Papaqatdı
* Fişəng və səma fənərləri
* Tonqal qalamaq
* Qulaq falı
* "Bahar gözəli" müsabiqəsi

 |
| Poeziya | 
* Novruz bayatıları
* Novruz tapmacaları
* Vəsfi-hal

 |