recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası** (*belar.* Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі) — Belarusun ən böyük milli həmkarlar ittifaqları birliyi. Mərkəzi ofisi Minsk şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyası 1990-cı ildə yaranmışdır.

1991-1995-ci illər ərzində daha 7 həmkarlar ittifaqı yarandı və beləliklə, Federasiyanın ətrafında artıq 31 təşkilat birləşdi. Bu təşkilatların xidmətində isə 31378 ilk, 454 şəhər, rayon həmkarlar ittifaqı komitəsi fəaliyyət göstərirdi. Zaman keçdikcə onların hər biri yetərincə güclü nüfuza malik oldular, sıralarını genişləndirdilər. Bəzi təşkilatlar artıq öz qəzetlərini də nəşr etməyə başladılar.

Məqsədi
-------

Qurumun əsas məqsədi təşkilatların qüvvə və istiqamətini birləşdirmək, qarşıya qoyulan məsələləri kökündən həll etmək, ölkədə işçilərin hüquqlarını tam qorumaqdır.

Tərkibi
-------

24 sahə təşkilatını özündə cəmləşdirir. 4 milyon üzvü var (15.03.2011).

Rəhbəri
-------

Qurumun hazırkı rəhbəri Yuri Senkodir.

Ədəbiyyat
---------

* International Centre for Trade Union Rights et al., redaktor Trade Unions of the World (6th). London, UK: John Harper Publishing. 2005. ISBN 0-9543811-5-7.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Arzu ŞAHBAZİ. *Belarus həmkarlar ittifaqları* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. "Ülfət" qəzeti, 04.06.2012.  (az.)
2. ↑  Юлія Ваніна (15 сакавіка 2011) Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі акажа гуманітарную дапамогу грамадзянам Японіі Грамадзтва. Беларускае тэлеграфнае агенцтва.  (bel.)
3. ↑  "В Беларуси избран новый глава Федерации профсоюзов – что о нем известно". 2024-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-07.

Xarici keçidlər
---------------

* fpb.by — Belarus Həmkarlar İttifaqları Federasiyasının rəsmi saytı
**Madatapa** (*gürc.* მადათაფა) — Gürcüstanın cənubunda göl. Madatapa gölü Samtsxe-Cavaxeti diyarının Ninotsmind bələdiyyəsinin ərazisində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 2108 metr olan göl Cavaxetiya silsiləsinin cənub-şərq hisəsindədir

Ümumi məlumat
-------------

Göl səthinin ümumi sahəsi 8,78 km², orta dərinliyi — 1,5 metr, maksimal dərinliyi isə 1,7 metrdir. Göl suyunun həcmi — 9,66 milyon m³-dir. Göl yeraltı, qar və yağış suları ilə qidalanır. Göl çuxuru lava axınlarının çay dərəsinin qarşısını kəsməsi nəticəsində yaranıb. Ətraf ərazilər əsasən vulkanik süxurlardan təşkil olunub. Ərazidə qara və dağ-çəmən torpaqları üstünlük təşkil edir.

Madatapa gölünə Küryançay tökülür. Çay öz başlanğıcını Cavaxetiya silsiləsindən götürür. Çayın su toplayıcı sahəsi — 136 km²-dir. Madatapa gölünün su səviyyəsi yaz aylarında maksimum olur. Ən aşağı səviyyə isə qışda müşahidə olunur. Şirinsulu olan göldən Koçki çayı çıxır. Koçki çayı ilə yanaşı göldən yeraltı sular da çıxır. O üzdən gölün səviyyəsi kəskin dəyişir.

Yay aylarında göl suyunun temperaturu 17-18 °C arasında dəyişir. Qışda göl suyu tam olaraq donur. Gölün suyu az minerallaşıb. Göl sahilləri hündür olmayıb əsasən su bitkiləri ilə örtülüb.

Gölün demək olar ki, heç bir təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur. Göldə balıq yoxdur. Yayda göl su quşlarının sığınacaq yerinə çevrilir. Göl sahilində Efremovka, Jdanovakani və Sameba kəndləri var. Madatapa gölü Madatapa qoruğunun bir hissəsidir. Qoruğun ümumi sahəsi 320 hektardır.

8 iyul 2020-ci ildə Madatapa gölü Ramsar konvensiyasının su-bataqlıq əraziləri siyahısına əlavə olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Базисная исследование Ниноцминдского муниципалитета" (PDF). w3.cenn.org (gürcü). 2018-11-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-11-12.
2. 1 2  *Апхазава И. С.* Грузинская советская энциклопедия (gürcü). 1983. 340–341.
3. ↑  "Madatapa Lake | Ramsar Sites Information Service". rsis.ramsar.org. 2024-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-10.
**Kənan Cəlilov** (*Kənan Yaqub oğlu Cəlilov) "AKİ İnter" şirkətinin rəhbəri, Özbəkistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasında Fəxri Konsulu (dekabr 2023-cü ildən), iqtisadiyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru*

Həyatı
------

1980-ci il yanvar ayının 2-si Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.  

1986-1996-cı illərdə Gəncə şəhər 18 №-li tam orta məktəbində təhsil alıb.  

1996-2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Mühasibat Uçotu və audit ixtissası üzrə ali təhsil alıb.  

2000-2002-ci illərdə Amerika Birləşmiş Ştatların Viskonsin ştatının Medison şəhərində yerləşən Viskonsin-Medison Universitetində təhsil alıb.  

2003-2005-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin MBA programı üzrə magistr təhsili alıb( fərqlənmə).

2011-2016-ci illərdə Taras Şevcenko Adına Kiev Dövlət Universitetinin Hüqüq fakültəsini bitirib.  

2007-2009-cu illərdə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Kembric Universitetinin Strateji Maliyyə İdarəetmə Fakültəsini bitirərək *iqtisadiyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (PhD)* elmi dərəcəsi alıb.   

2012-2013-cü illərdə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Oksford Universiteti-Saïd Business School Accelerate Management ixtissası üzrə təhsil alıb.

2013-2014-cü illərdə Anglia Ruskin Universitetində Master of Business Administration fakültəsində Business Administration and Management ixtissası üzrə təhsil alıb.  

Azərbaycan, İngilis, rus və türk dillərini bilir.

Ailəsi
------

Ailəlidir, üç övladı var.

Fəaliyyəti
----------

2001-2002-ci illərdə "First Federal Bank of Wisconsin" kredit departamentinin rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

2002-ci ildən "AKİ inter" şirkətinin rəhbəri vəzifəsində çalışır.

2014-cü ildən AKI Inter Group UK. şirkətinin rəhbəri vəzifəsində çalışır.

2023-cü ildən Azərbaycan Özbəkistan Assosiasiyasının idarə heyətinin üzvüdür.

2023- cü ildən Azerbaycan Özbəkistan Ticarət evinin Azerbaycanda və London, Böyük Britaniyadakı Təsiscisi.

2023-cü ildən Özbəkistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasında Fəxri Konsulu vəzifəsindədir.

İctimai fəaliyyəti
------------------

Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
---------------------------

Təltif və mükafatları
---------------------

Avropa Biznes Assambleyasının Nominasiya Komitəsi tərəfindən Kraliça Viktoriya adına eksklüziv Britaniya mükafatı - The International Award "Queen Victoria Commemorative Medal"ı ilə təltif olunub

İstinadlar
----------

1.. [|Azərbaycan və Özbəkistan arasında siyasi əlaqələr daha da möhkəmlənir"].  (#cite\_web\_url)
Kabab
**Qarabağ mətbəxi** — Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə xas olan mətbəx.

Qarabağ mətbəxi Azərbaycanın ənənəvi milli mətbəx mədəniyyətinin tərkib hissəsidir. Tarixən başqa regionların mətbəxləri ilə qarşılıqlı təmasda zənginləşən Qarabağ mətbəxi eyni zamanda həmin regionları da zənginləşdirmişdir. Qarabağa aid olan kulinariya ənənələri və terminologiya, folklor, avadanlıq, xörəklərin hazırlanma texnologiyası, toy-bayram və yas mərasimləri mətbəxi başqa regionlarla müqayisədə demək olar ki, tam eynidir və bir vəhdət təşkil edir. Qarabağ mətbəxində yalnız şirin su, çay və göl balığı istifadə olunur. Balıq əsasən suda bişmiş və qızardılmış halda yeyilir. Ümumiyyətlə, qarabağlıların qida rasionunda balıq yeməkləri əsas rol oynayır.

Qarabağın göl və çay ətrafında olan bəzi rayonlarının mətbəxində çox az sayda mürəkkəb balıq yeməkləri var: ləvəngi, qurqut, balıqdan buğlama. Başqa rayonlardan fərqli olaraq Qarabağ ləvəngisinə düyü və mərci əlavə edirlər. Ləvənginin içliyinə pomidor, istiot, kərəviz, yaşıl soğan və alça lavaşanasını qatır və digər regionlardan fərqli olaraq buxarda bişirirlər. Qurqut xörəyi hazırlayanda balığı axta zoğaldan hazırlanmış içliklə doldurur və tərkibinə doğranılmış soğan, lavaşana, acı və şirin bibər əlavə edirlər. İçi doldurulmuş balığı duzlayır, bir az su və kərə yağı əlavə edəndən sonra vam odda 30–40 dəqiqə bişirirlər.

Balıq buğlamasını müxtəlif üsullarla hazırlayır, cürbəcür meyvə və tərəvəzlərlə pörtlədirlər. Buna bənzər balıq yeməklərini cürbəcür variasiyalarda bütün Azərbaycanda bişirirlər.

Qarabağ mətbəxində Azərbaycana məxsus bütün ocaq növləri istifadə olunur: təndir, çala, ocaq, sac, manqal, buxarı, kürə və s. Bu və digər yerli xüsusiyyətlərin təsiri altında Qarabağ mətbəxinin bir sıra fərqli xüsusiyyətləri də formalaşdırılmışdır.

İslam dini Qarabağ mətbəxinə çox böyük təsir göstərmişdir. Belə ki, bütün Azərbaycanda olduğu kimi, Qarabağ mətbəxində də donuz ətindən istifadə olunmamış, əhali donuz saxlamamış və yerli bazarda donuz əti satılmamışdır.
Qarabağ əhalisinin mətbəxində yabanı və mədəni bitkilər mühüm yer tutmuşdur. İbrahimxəlil xanın vəziri, şair, mütəfəkkir və dövlət xadimi Molla Pənah Vaqif öz şeirlərində bu barədə yazır:

> "Dirrik-tərəvəzə yaxşı keşik çək, keşniş, şüyüd, təzə tərəni saxla"
> 
> 

Qarabağ mətbəxində quru meyvələrdən həm xörəklərdə, həm də çərəz kimi geniş istifadə edirlər. Quru meyvələrdən xoşablar bişirilir, plovlara, şorabalara, ət xörəklərinə və s. yeməklərə əlavə edirlər. 1882-ci ildə Moskvada keçirilən Ümumrusiya sərgisində Qarabağ xanının qızı, şairə Xurşidbanu Natəvanın hazırladığı zoğal və tut qurusu, alça lavaşanası nümayiş etdirilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan mətbəxi

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qarabağ mətbəxi ilə əlaqəli mediafayllar var.

* "Qarabağ mətbəxi". Əmiraslanov T. İ. Əmiraslanova A. T. Bakı, 2012 Arxivləşdirilib 2019-07-11 at the Wayback Machine
**Maqbet Zeynalov** (25 dekabr 1937, Zərdab rayonu) — "Əməkdar mədəniyyət işçisi", Akademik Milli Dram Teatrının direktoru (2006–2010). Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü(2010-cu ildən)

Həyatı
------

Maqbet Zeynal oğlu Bünyatov 25 dekabr 1937-ci ildə Zərdab rayonun Seyidlər kəndində, ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.

Orta məktəbi bitirdikdən sonra, təhsilini Göyçay mexanikləşdirmə texnikumunda davam etdirmişdir. Texnik- mexanik ixtisası alaraq, bir müddət kolxozda işlədikdən sonra hərbi qulluğa çağırılmışdır. Hərbi xidmətdən tərxis olunduqdan sonra,Sumqayıt şəhərində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Sonra, 1964-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsinə daxil olmuş və 1970-ci ildə həmin İnstitutu bitirmişdir. İxtisası üzrə əmək fəaliyyətinə Mədəniyyət Nazirliyi sistemində, sıravi işçidən direktor və bədii rəhbər vəzifəsinədək çalışmışdır. 1966-cı ildən 1974-cü ilədək Azərbaycan Dövlət Kukla teatrında bilet satışı üzrə müvəkkildən direktor müavini vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 1974-cü ildən 1979-cu ilədək Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında sərəncamçı direktor, 1979-cu ildən 1987-ci ilədək Akademik Dram Teatrında direktor müavini, 1987-ci ildən 2003-cü ilədək Bakı Dövlət Sirkinin bədii rəhbər-direktoru vəzifəsində işləmişdir. Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə bəzi dövlət səviyyəli tədbirlərin həyata keçirilməsində (Azərbaycan, Rusiya, Ukrayna, Özbəkistan, Qazaxıstan və s.) yaxından və fəal iştirak etmişdir. Maqbet Bunyatov 2002-ci ildə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 2006–2010-cu il Akademik Milli Dram Teatrının direktoru çalışıb.

31 may 2010-cu il Azərbaycan Respublikası prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycanda mədəniyyətin inkişafında xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü"nə layiq görülüb. 2024-cü ildə Milli Teatr Mükafatına layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 oktyabr 2000-ci il sərəncamı ilə Bünyadov Maqbet Zeynal oğlu "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülüb  [*ölü keçid*]
2. ↑  "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdlərinin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2024-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-02.
3. ↑  *Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı.* "Maqbet Bünyatov Milli Teatr Mükafatına layiq görüldü" (az.). Youtube.com. 01.04.2024. 2024-04-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-02.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Dram Teatrının direktoru Maqbet Bünyadov: "Teatr yaşayıb, yaşayır və yaşayacaq"  Arxivləşdirilib 2021-01-26 at the Wayback Machine
**Qarabağ xanlığının bayrağı** — 1807-ci I ildə Rusiya imperatoru I Aleksandr tərəfindən Qarabağ xanı Mehdiqulu xana hədiyyə edilən bayraqdır. 2-ci şəkildə isə Qarabağ xanlığının öz bayrağı göstərilib.

Rusiya İmperiyası tərəfindən verilən bayrağın tarixi
----------------------------------------------------

14 may 1805-ci il tarixdə Qarabağ xanlığı ilə Rusiya arasında imzalanmış Kürəkçay müqaviləsinin yeddinci maddəsində bayraq haqqında bu cür qeyd edilir:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "İmperator əlahəzrətlərinin zati-aliləri şuşalı və qarabağlı İbrahim xana və onun varislərinə böyük ehtiram və mərhəmət əlaməti olaraq onu və varislərini üzərində bütün Rusiya imperiyasının gerbi olan bayraqla təltif edir, onun yanında saxlanmalı və bu ölkə üzərində əlahəzrət tərəfindən bəxş edilmiş xanlıq və hakimiyyət rəmzi kimi müharibəyə gedəndə özü ilə aparılmalıdır". | "|

1807-ci ildə Küərkçay sülh müqaviləsi imzalanan zamanı verilən bayraq dördkünc, ikiqat ağ qanovuz ipək parçadandır. Bayrağın hər iki üzündəki təsvirlər eynidir. Hər iki tərəfdə Rusiya imperiyasının gerbi təsvir olunub. Boz rəngli ikibaşlı qartalın dimdiyi, gözləri, caynaqları və caynaqlarında tutduğu hakimiyyət rəmzləri, eləcə də qartalın hər iki başında və başlarının üstündə, ortada təsvir edilən iki kiçik və bir böyük tac qızılı rəngdədir. Tacların üstü göy və qırmızı daşlarla bəzənib. Qartalın sinəsində qızılı haşiyəsi olan Avropa qalxanı təsvir edilib. Qalxanın üzərində ağ, qırmızıvə boz rənglərlə Moskva şəhərinin gerbi, Müqəddəs Müzəffər Georginin əksi verilib. Bayrağın kənarlarına gümüşü güləbətin saplarla bafta tikilib, onun üzərində isə uzunsov dairələrdə səkkizləçək güllər və xaçlar salınıb. Bayrağa üç tərəfdən qızılı saplardan və altıləçəkli gül formasında olan zərif gümüş asmalardan saçaq tökülüb.

Qarabağ xanlığı ləğv olunduğundan Mehdiqulu xanın vəfatından sonra ona təqdim edilən bayraq varislərinə verilmədi, yenidən Sankt-Peterburqa qaytarıldı və Sarskoe Selo Saray Cəbbəxanasına təhvil verildi. 1924-cü ildən isə bayraq Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində 461 saylı inventar altında saxlanır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Rəşid Nurməmmədov.* "Qarabağ xanlığının bayrağı: bu haqda nə bilirik?". anl.az (az.). 2022-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.09.2022.
2. 1 2  *Elmin Nuri.* "Rus çarı Qarabağ xanına hansı məqsədlə bayraq və gerb verdi... - TARİX". modern.az (az.). 2022-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.09.2022.
3. ↑  *Zaur Əliyev.* "İşğalçı dövlətin təqdim etdiyi bayraq və Qarabağ xanlığı". qaynarinfo.az (az.). 2022-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.09.2022.
4. ↑  *İradə Sarıyeva.* "Qarabağ xanlığının dövlət rəmzlərində azərbaycançılıq nişanələri..." baki-xeber.com (az.). 2022-09-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-24.
**Middahten Qalası** — Hollandiyaın De Steq vilayətində yerləşən qala. Qala dövlət tərəfindən qorunan tarixi malikanədir. 1991-ci ildə Hollandiya Səhiyyə və Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən müstəsna hallarda "Xüsusi mühafizə tələb edən 100-dən çox tarixi daşınmaz abidənin" siyahısına daxil edilmişdir.

Middahten Qalası, ön görünüş

Tarixi
------

Middahten ilk dəfə 1190-cı ildə Jacob de Mitdakın yazılarında qeyd edilmişdir. Qala 1625-ci ilə qədər bir neçə dəfə dağıdılıb və yenidən tikilmişdir. Binanın ən qədim hissələri 1354-1357-ci illərə aiddir. Qala indiki görkəmini 1694-1697-ci illərdə əsaslı təmir və genişləndirmə zamanı almışdır. Binanın fasadı XIV Ludovikin zamanına aid olan zərif klassik formada bəzədilib.

### Görünüşü

Middahten Qalası dörd tərəfli rizalitli kvadrat formada tikilidir. Vestibulu və pilləkəni XIV Ludovikin üslubundadır və memarlıq cəhətdən əhəmiyyəti var. Digər otaqlarda da köhnə kaminlərini, divar panellərini saxlayır. Malikanə ağaclarla örtülüb və ağaclardan birinin Hollandiyanın ən qədim sidr ağacı olduğu deyilir

Bağı
----

1698-ci ildə qala yenidən qurulduqdan sonra bağın tikintisinə başlanılmışdır. 1700 və 1725-ci illər arasında salınan bağ Versal bağları üslubunda tikilmişdir.

Qallereyası
-----------

* Middahten QalasıMiddahten Qalası
* 1743-cü ildə Middahten1743-cü ildə Middahten
* Oyma. Middahten qalasıOyma. Middahten qalası
* Oyma. Middahten qalasıOyma. Middahten qalası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-01.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2024-04-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-01.
3. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* Website van kasteel Middachten
Məzmun
------

Biri vardı, biri yoxdu... Yox, bu nağıl deyil, əsil həqiqətdir. Acı bir həqiqət! Gözəl xəyallar, puça çıxmış ümidlər, acı peşimançılıq və nakam məhəbbət haqqında bir həqiqət... Bu, Odlar yurdunun oğlu Mikayıl Müşfiqdir. Azərbaycanın xalq şairi Rəsul Rza gənclik dostu, vaxtsız həlak olmuş şair haqqında öz söhbətinə belə başlayır.

Gecə qapım döyüldü  

Görəsən kimdir gələn?  

- Kimsən?  

- Mən  

Açdım qapını  

Baxdım  

Baxdım...

Müşfiq cəmi 29 il ömür sürsə də, Azərbaycan ədəbiyyatında silinməz iz buraxmışdır. O öz yaradıcılığında lirika ilə pafosu incə məhəbbətlə vəhdət şəklində tərənnüm edən qüdrətli bir şair, Şərq şerinin zirvələrinə qalxmış bir sənətkar idi. Müşfiqin xatirəsi əbədi yaşayacaq. Çünki onun şerləri əbədidir.

Müəlliflər filmdə bu barədə şairin həyat və yaradıcılığı, faciəli ölümü haqqında söhbət açırlar.

Festivallar və mükafatlar
-------------------------

1) 1969-cu ildə İrəvanda keçirilən "Prometey-69" zona festivalı
* Film mövzunun nəcibliyi və ən yaxşı ssenariyə görə iki diplom almışdır.

Film haqqında
-------------

Film Rəsul Rzanın eyniadlı poeması əsasında çəkilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Nazim Abbas
**Əsərin müəllifi:** Rəsul Rza
**Ssenari müəllifi:** Rəsul Rza
**Operator:** Nəriman Şıxəliyev
**Bəstəkar:** Ruhəngiz Qasımova
**Səs rejissoru:** Ruhəngiz Qasımova
Habbl kosmik teleskopu tərəfindən çəkilmiş fiziki dünyanın fotoşəkli.
**Cahan** — varlıqların məcmusu, bütün reallıq və ya mövcud olan hər şey. Cahanın təbiəti müxtəlif sahələrdə fərqli konseptuallaşdırılmışdır. Bəzi konsepsiyalar cahanı unikal olaraq görür, digərləri isə "cahanların çoxluğundan" danışır. Monistlər cahana sadə bir obyekt kimi yanaşır, pluralistlər isə cahanı hissələrdən ibarət kompleks kimi təhlil edir.

Müxtəlif kontekstlərdə "cahan" termini, məsələn, Yer kürəsi və onun üzərindəki bütün canlılar, bütövlükdə bəşəriyyət, beynəlxalq və ya qitələrarası əhatə dairəsi ilə əlaqəli daha məhdud məna daşıyır. Bu mənada dünya tarixi bütövlükdə bəşəriyyət tarixinə aid edilir, dünya siyasəti millətləri və qitələri aşan məsələləri öyrənən politologiyanın intizamıdır. Digər nümunələrə "dünya dini", "dünya dili", "dünya hökuməti", "dünya müharibəsi", "dünya əhalisi", "dünya iqtisadiyyatı" və ya "dünya çempionatı" kimi terminlər daxildir.

Həmçinin bax
------------

* Empirizm
* Kainat
* Qlobus

İstinadlar
----------

1. ↑  "World". wordnetweb.princeton.edu. Princeton University. İstifadə tarixi: 14 August 2021.

Xarici keçidlər
---------------

* World. *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.
* Şablon:Commons category-inline

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Laruss ensiklopediyası · Britannica (11-ci) · Brockhaus · Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 11932363p · GND: 4065341-9 |
**Əşrəf Gülməmməd oğlu Allahverdiyev** (15 may 1904, Evoğlu, Tərtər rayonu – 6 dekabr 1983, Bakı) — ictimai siyasi dövlət xadimi, Azərbaycan SSR-in əməkdar mühəndisi.

Həyatı
------

Əşrəf Allahverdiyev 15 may 1904-cü ildə Tərtər rayonunun Evoğlu kəndində tacir ailəsində anadan olmuş, əvvəl molla məktəbində oxuduqdan sonra Bərdə rus-tatar məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. 1920-1926-ci ildə Bakı Ali Partiya Məktəbində, Azərbaycan Dövlət Universitetində, 1926-1931-ci illərdə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində təhsil almışdır. 1933-cü ilədək Moskva elmi-tədqiqat avtotraktor institutunda elmi işçi işləmişdir. 1933-1939-cu illərdə Azərbaycana qayıdaraq Kürdəmir rayonu maşın traktor stansiyasının (MTS) direktoru işləmiş sonra Amerika Birləşmiş Ştatlarına bir illik avtomexanika kursuna göndərilmişdir, Amerika Birləşmiş Ştatlarından qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Respublikası Torpaq Komisarlığında şöbə müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1940-1949-cu illərdə Sumqayıt şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini, Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin SSRİ Nazirlər Soveti yanında daimi nümayəndəsi vəzifələrində çalışmış, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

1949-cu ildə SSRİ Nazirlər Soveti yaninda Kür-Araz Su Qurğuları Baş İdarəsinə rəis müavini təyin edilib və ömrünün sonunadək 25 il bu trestdə işləyib yaratmışdır, Yuxarı-Qarabağ, Yuxarı-Şirvan, Samur-Dəvəçi, Bəhramtəpə su qovşağı, Ceyranbatan və Ağstafa su anbarlarının müəlliflərindəndir.

Əşrəf Allahverdiyev 6 dekabr 1983-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

Mükafatları
-----------

Əşrəf Allahverdiyevin xidmətləri dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib O Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və digər medallarla təltif olunub, ona Azərbaycan SSR Əməkdar Mühəndisi fəxri adı verilib.

Ailəsi
------

Əşrəf Allahverdiyevin bir oğlu və bir qızı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bəhram İbrahimov, "Müqəddəs yolunyolçusu".
2. ↑  B. İbrahimov, "Kişi ömrü yaşayıb Əşrəf", "İnşaatçı" qəzeti, 02.09.1997
3. ↑  "Tarixdə bu gün: 15 may — Azərbaycanın dövlət xadimi Əşrəf Allahverdiyev". 2021-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-30.
4. ↑  А.Г.Алахвердиев
5. ↑  Ə.G.Allahverdiyev
6. ↑  "ATK-nın ensiklopediyası", səh.33-34
Məzmun
------

Film İkinci Dünya müharibəsi illərində Ukrayna torpağında qəhrəmanlıqla vuruşub həlak olmuş döyüşçü Xanlar Babanlıya həsr olunmuşdur

Filmi çəkərkən cəsur döyüşçünün portretini yaratmaq üçün müəlliflərin əlində material yox idi. Ona görə də onlar X.Babanlı və onun döyüş dostlarının vuruşduqları yerlərdən keçməli olmuşlar.

Burada müəlliflər bizim qəhrəmanı yaxşı tanıyan partizan dəstəsinin komandiri və onun qardaşı, sovet kəşfiyyatçısı ilə görüşmüş, Xanlara məxsus bəzi əşyalarının saxlandığı Krivoy Roq muzeyində olmuş, Xanların Azərbaycanda yaşayan yoldaşları ilə söhbət etmişlər.

Məlum olmuşdur ki, X.Babanlı müharibəyə qədər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında aktyor işləmiş, müharibə illərində isə özünün düzəltdiyi saxta sənədlərlə faşistlərin arasında sərbəst gəzmiş, çoxlu əməliyyatlar həyata keçirmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Zeynəb Kazımova
**Ssenari müəllifi:** Fəraməz Səfiyev
**Operator:** Əlibala Ələkbərov
**Səs operatoru:** Akif Nuriyev

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Mənim adım Erldir** (*ing.* My Name Is Earl) — Qreq Qarsiya tərəfindən yaradılmış ABŞ sitkom serialı. 20 sentyabr 2005-ci ildən 14 may 2009-cu ilədək NBC telekanalında yayımlanmışdır. Serialın baş qəhrəmanı Erl Hiki aktyor Ceyson Li tərəfindən canlandırılıb. Serialda həmçinin rol alıblar Ethan Suplee, Jaime Pressly, Nadine Velazquez və Eddie Steeples.

Məzmun
------

Oğurluqla məşğul olan Erl Hiki (*ing.* Earl Hickey) lotereyada 100.000 dollar qazanır, lakin gözlənilmədən avtomobil qəzası keçirir və bu vaxt uduşunu itirir. Xəstəxanada olarkən o, karma anlayışı haqqında öyrənir. Başına gələn bu uğursuzluğu keçmişdə etdiyi səhvlərin nəticəsi olduğuna inanır. O, əvvəlki səhvlərini düzəltmək qərarına gəlir. O, etdiyi bütün pisliklərin, haqsızlıq etdiyi insanların siyahısını tərtib edir və onları düzəltməyə çalışır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  fernsehserien.de (alm.).

Xarici keçidlər
---------------

* *Mənim adım Erldir* — Internet Movie Database saytında.
Məzmun
------

Kinolent xalq artisti, görkəmli Azərbaycan kinorejissoru, yazıçı və dramaturq Həsən Seyidbəyliyə həsr olunmuşdur. Burada Azərbaycanın tanınmış sənətkarlarından Rüstəm İbrahimbəyov, Rasim Ocaqov, Rasim Balayev, Xalidə Quliyeva, Şəfiqə Məmmədova, Muxtar Maniyev, Həsən Seyidbəyli haqqında söz deyirlər.

Film haqqında
-------------

Film Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.

Filmdə kino və foto arxiv sənədlərindən istifadə olunmuş, H.Seyidbəylinin çəkdiyi filmlərdən — "Nəsimi", "Sən niyə susursan?", "Möcüzələr adası", "Bizim Cəbiş müəllim", "Telefonçu qız" kinolentlərindən fraqmentlər verilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Cəmil Quliyev
**Ssenari müəllifi:** Baba Vəziroğlu, Cəmil Quliyev
**Operator:** Nizami Abbas
**Səs operatoru:** Tağı Babayev

Sponsor
-------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 352.
Polşa ordusuna məxsus olan TK-3
**Tanketka** bir və ya ən çoxu iki nəfər üçün nəzərdə tutulmuş olan yüngül zirehli piyadalara dəstək maşınları olmuşdurlar. Onların əksəriyyətinin heç qüllələri də olmur və üzərlərində pulemyotlar və yaxud da qumbaraatanlar mövcud olurdu. Onlar 1930-1935-ci illər arasında məhdud sayda istehsal edilmiş və bu tarixdən sonra isə onların istehsalı ümumiyətlə dayandırılmışdır. Onların istehsallarının dayandırılmasının əsas səbəbi tank əleyhinə silahlara qarşı olduqca həssas olmaları idi. Ən klassik modelləri ingilislərin Carden Loyd tanketkalarıdır. Tanketkalar əsasən yaponlar tərəfindən cəngəllik müharibələri üçün istehsal və istifadə edilmişdirlər.

Qalereya
--------

* Tip 94 Te-Ke (Yaponiya)Tip 94 Te-Ke  
 (Yaponiya)
* Tip 97 Te-Ke (Yaponiya)Tip 97 Te-Ke  
 (Yaponiya)
* CV-33 (İtaliya)CV-33  
 (İtaliya)
* Carden Loyd (Böyük Britaniya)Carden Loyd  
 (Böyük Britaniya)
* TK-3 / TKS(Polşa)TK-3 / TKS  
(Polşa)
* T-27 (SSRİ)T-27  
 (SSRİ)
Məzmun
------

Film Azərbaycan xalqının igid oğlu, Fransa müqavimət hərəkatının iştirakçısı, Fransa qəhrəmanı Əhmədiyyə Cəbrayılova həsr olunmuşdur.

Şəki bölgəsində doğulub boya-başa çatmış, müharibəni Fransada, partizan dəstəsində keçirən Ə.Cəbrayılov Fransanın ən yüksək orden və medallarına layiq görülmüşdür. Filmdə qəhrəmanın yenidən Fransa torpağında döyüş yoldaşları, silahdaşları ilə görüşdüyü anlar da öz əksini tapmışdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Nadejda İsmayılova, Xamiz Muradov
**Rejissor:** Xamiz Muradov
**Operator:** Rasim İsmayılov
**Səs operatoru:** Şamil Kərimov
**Assistent:** Rasim Qədirli
**Operator assistenti:** Yuri Varnovski
**Montaj edən:** Elmira Məmmədova
**Redaktor:** Fikrət Sadıq
**Filmin direktoru:** Əvəz Məmmədov
**Mətni oxuyan:** Həsənağa Turabov (titrlərdə yoxdur)
**Quraşdırılmış çəkilişlərin operatoru:** Həmzə Əhmədoğlu (titrlərdə yoxdur)

Mənbə
-----

* Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258; 377.
**Ki Bo-Bae** (kor. 기보배; 20 fevral 1988, Anyan[d], Kyonqido) — Cənubi Koreyalı oxatan. Ki Bo-Bae 2012-ci ildə Londonda, 2016-cı ildə isə Rio-de-Janeyroda Olimpiya Oyunlarının çempionu olub. O, həmçinin üç dəfə Dünya Çempionatında, bir dəfə isə Asiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb.

Karyerası
---------

Ki Bo-Bae birinci ciddi uğurunu 2011-ci ildə İtaliyanın Turin şəhərində qazandı. O, Dünya Çempionatında qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medal qazandı. Növbəti 2012-ci ildə isə Ki Bo-Bae XXX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi və komanda yarışlarında birinci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. Ki Bo-Bae növbəti uğurunu 2013-cü ildə Antalya şəhərində qazandı. Ki Bo-Bae komanda və qarışıq komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. 2 il sonra isə Ki Bo-Bae Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində fərdi və qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medala sahib çıxdı. 2016-cı il onun üçün daha uğurlu oldu. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda bürünc medal qazandı. Komanda yarışlarında isə Ki Bo-Bae komanda yoldaşları Çang Hye-Jin və Çoi Mi-Sun ilə birgə qızıl medala layiq görüldü.

Mənbələr
--------

### İstinadlar
**Avropanın himni** — Avropanın simvollarından biri olmaqla Avropa İttifaqının və Avropa Şurasının himni. Bethovenin "Doqquzuncu simfoniyası"nın dördüncü hissəsinin əsas mövzusuna instrumental versiyada əsaslanır və hər iki təşkilat tərəfindən rəsmi tədbirlərdə ifa olunur.

Fridrix Şiller 1785-ci ildə "Sevinc üçün oda" poemasını "bəşəri qardaşlığın təntənəsi" kimi yazmışdır. 1823-cü ildə Şillerin ölümündən sonra şeirin sözləri Lüdviq van Bethoven tərəfindən Doqquzuncu Simfoniyasının dördüncü (son) hissəsində istifadə edilmişdir.

Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi 19 yanvar 1972-ci ildə Strasburqda rəsmi olaraq Avropa himnini elan etdi: Lüdviq van Bethovenin 9-cu simfoniyasının 4-cü hissəsi.

Dirijor Herbert fon Karayan Avropa Himninin üç rəsmi instrumental aranjimanını — fortepiano, nəfəs alətləri və simfonik orkestr üçün yazmışdır. O, musiqinin tempini də dəyişib. Karayan Bethovenin yarım notdan istifadə etdiyi dörddəbir notdan istifadə etdi.

4 oktyabr 2010-cu ildə himn ilk dəfə rəsmi idman tədbiri zamanı, Avropa Komandası Amerika Birləşmiş Ştatları komandasını məğlub edərək Ryder Cup qolf turnirində qalib gələndə istifadə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The European Anthem". The European Commission. 2012-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-04-24.
***Skibidi Toilet,*** rus əsilli Aleksey Gerasimov adlı şəxs tərəfindən yaradılmış və onun DaFuq!?Boom! YouTube kanalına yüklənmiş YouTube videoları və YouTube shorts ibarət 3D animasiya seriyasıdır. Source Filmmaker istifadə edilərək düzəldilən seriya, insan başlı tualetlər və Kamera başlı, Radio başlı, Televizor başlı insansı varlıqlar (qısaca İttifaq) arasında gedən müharibə haqqında bir seriyadır. İlk bölüm 2023-cü ilin fevralında dərc olundu. *Skibidi Toilet* müxtəlif sosial media platformalarında, xüsusən Alfa nəsli tərəfindən populyarlaşan internet mem kimi viral oldu. Bir çox şərhçi serialı Alfa nəslinin internet mədəniyyətinə ilk addımı kimi gördü.

Serialın gedişatı
-----------------

Serialda dialoqlar çox azdır, çox xarakter əsasən işarət dili ilə danışır. Tualetler isə adındanda məlum olduğu kimi "Skibidi" adlı mahnını oxuyurlar. Serialın yaradıcısının dediyinə görə tualetlər əslində bütün dünyəvi dilləri danışa bilir, ancaq onlar həmişə özlərinin "Skibidi dili" dediyi dili danışmağı tərcih edirlər. Nyu-York şəhərinin bənzərsiz bir mühitində Skibidi Tualetləri və onların lideri G-tualet bəşəriyyəti təhdid edir. İki növ humanoidlər, Kamera insanlar və Radio insanlar tualetlərə qarşı ittifaq yaradırlar. Hər birinin digərlərindən daha böyük olan, "titan" adlandırdıqları bir növü var. Tualet paraziti Titan Radioadamı ələ keçirir, bu da itkilərə səbəb olur. Daha sonra seriala Televizor adamlar və onların titanları gəlir ancaq yenədə Titan Radioadamı xilas etmək mümkün olmur. Müharibə digər şəhərlərə yayılır, burada Kamera və Radio titanlar G-Tualet kimi görünən şeyi məhv edirlər, lakin sonradan onun saxta olduğu ortaya çıxır. Titanlar daha sonra toplaşırlar və görünür ki, plançı, Alim Tualeti məğlub edirlər, lakin bir daha hiylə ilə aldanırlar. Əsl Alim Tualetinin gizləndiyi aşkarlanır. Böyük bir missiyadan sonra Alim Tualeti məğlub olur, lakin ekipajın bir üzvündən başqa hamısı öldürülür. Qalan bir üzv, tualetlərin yaradılmasında iştirak edən sirli bir insan olan Gizli Agentin yardımcısıdır.

*Business Insider* serialı "həm tualetlər, həm də düşmənləri daha güclü döyüşçülər [istehsal etdiyi] üçün sonsuz silahlanma yarışı" kimi təsvir etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dodgson, Lindsay.* "'Skibidi Toilet' isn't mindless — it's a 'cultural touchstone' that captures the anarchic spirit of the internet". Business Insider (ingilis). 14 October 2023. İstifadə tarixi: 2 November 2023.
**Tofiq Şamil oğlu Səfərəliyev** (1 yanvar 1932 – 19 iyul 1983) — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri (1979–1983), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 10-cu çağırış deputatı.

Həyatı
------

Tofiq Şamil oğlu Səfərəliyev 1 yanvar 1932-ci ildə anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirdikdən sonra Bakı neftayırma zavodlarında mühəndis, şöbə rəisi, baş mexanik işləmişdir. Bir sıra illər ərzində İraqda, Misirdə neftayırma zavodlarının tikintisində baş mütəxəssis və qrup rəhbəri, habelə SSRİ-nin Hindistandakı səfirliyin aparatında iqtisadi məsələlər üzrə müşavir olmuşdur. 1962-ci ildən 1966-cı ilədək Tofiq Səfərəliyev Vladimir İliç adına Yeni Bakı neftayırma zavoduna başçılıq etmişdir.

1974-cü ildə Tofiq Səfərəliyev Azərbaycan SSR neftayırma və neft kimyası sənayesi nazirinin müavini təyin edilmiş, 1975-ci ildən əvvəlcə sənaye tikintisi nazirinin birinci müavini, 1979-cu ildən isə Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri olmuşdur.

Tofiq Səfərəliyev 1956-cı ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 10-cu çağırış deputatı seçilmişdir. Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXX qurultayında Mərkəzi Komitənin üzvü seçilmişdir. "Lenin" və "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də üç SSRİ medalı ilə təltif edilmişdir. Ona "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmişdir.

Tofiq Səfərəliyev 19 iyul 1983-cü ildə vəfat etmişdir. İyulun 21-də Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Т. Ш. Сәфәрәлијев // Коммунист. № 166 (18399). 21 ијул 1983-ҹү ил. С. 3.
2. ↑  Сәфәрәлијев Тофиг Шамилович // Азәрбајҹан ССР Али Советинин депутатлары. Онунҹу чағырыш. Бакы: Азәрбајҹан Дөвләт Нәшријјаты. 1982. С. 358.
3. ↑  Сон мәнзилә // Коммунист. № 167 (18400). 21 ијул 1983-ҹү ил. С. 3.

Xarici keçidlər
---------------

* *Yusif Səmədov.* "Xalq üçün yaşanan ömür". 525-ci qəzet. 23 fevral 2013. 13 iyun 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 iyun 2022.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan SSR hökuməti (1975–1980)
* Azərbaycan SSR hökuməti (1980–1985)
**Pratibha Devisinq Patil** (Marathi dili: प्रतिभा पाटील, Pratibhā Pāṭīl*IAST*, *ing.* Pratibha Patil 19 dekabr 1934) — Hindistanın 12-ci prezidenti.

Həyatı
------

P.D.Patil 1934-cü ilin dekabr ayının 19-da Maharaştra vilayətinin Calqaon
rayonunun Nadqaon kəndində anadan olmuşdur.

### Təhsili

İbtidai təhsilini Calqaonun Vidyalaya məktəbində almışdır. Calqaon rayonunun Mulji Ceta Kollecində Siyasi elmlər və iqtisadiyyat üzrə magistr dərəcəsini və Bombey (Mumbay) şəhərinin Hökumət Hüquq Kollecində Hüquq üzrə
bakalavr dərəcəsini almışdır.

### Siyasi fəaliyyət

1967-1972 – Maharashtra Hökuməti, Səhiyyə, Qadağan etmə, Turizm, Mənzil Tikintisi və Parlament işləri üzrə Nazir müavini;
1972-1974 – Maharashtra Hökuməti, İctimai rifah üzrə Kabinet Naziri;
1974-1975 – Maharashtra Hökuməti, Səhiyyə və ictimai rifah üzrə Kabinet Naziri;
1975-1976 – Maharashtra Hökuməti, Qadağan etmə, Reabilitasiya və Mədəniyyət işləri üzrə Kabinet Naziri;
1977-1978 – Maharashtra Hökuməti, Təhsil üzrə Kabinet Naziri;
İyul 1979 - fevral 1980 – Maharaştranın Qanunvericilik Assambleyasında Müxalifət lideri;
1982-1983 – Maharashtra Hökuməti, Şəhər inkişafı və Mənzil Tikintisi üzrə Kabinet Naziri;
1983-1985 – Maharashtra Hökuməti, Mülki təminat və İctimai rifah üzrə Kabinet Naziri;
8.11.2004 – 21.06.2007 – Racastan vilayətinin qubernatoru
25 iyul 2007-ci il – Hindistan Respublikasının prezidenti vəzifəsinin icrasına
başlamışdır. Bu yüksək vəzifəyə seçilmiş ilk qadındır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Badam taxtabitisi** (*lat.* Apodiphus amygdali Germ. ) - Buğumayaqlılar tipinin Yarımsərtqanadlılar və ya Taxtabitilər  dəstəsinə aid olan növ.

Biologiyası
-----------

Bədəninin rəngi qırmızımtıl olub, üzəri qara, batıq nöqtələrlə doludur. Başı düzbucaqlı şəkildə olub, qabağa çıxmışdır. Skul lövhələri qabağa çıxıb, dilçəyi onlardan onlardan qısa və aşağı basıq şəkildədir. Ona görə qabaqdan başın qurtaracağı üçbucaq şəklində görünür. Gözləri iri olub, başın qurtaracağında yerləşmişdir. Qalxancığı üçbucaq şəklindədir. Taxtabitilər içərisində bədəncə iri növlərdən biridir. Bədəninin uzunluğu 18–22 mm- dir. Bu növ yetkin formada meşələrdə tökülmüş xəzəllər altında qışlayır. Erkən yazda çıxıb palıd, söyüd və s. ağaclar üzərində qidalanır və yumurta qoyur. sürfələr 5 dəfə qabıq dəyişdikdən sonra yetkin formaya keçir. Aparılan tədqiqat işləri nəticəsində məlum olmuşdur ki, bu taxtabiti palıd ağaclarından başqa, Talışda düzən və dağətəyi ərazidə becərilən Tunqa bitkisinə də zərər verir. Tunqa bitkisi texniki məqsəd üçün əkilir və onun meyvəsindən alınan yağ kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrində istifadə olunur.

Yayılması
---------

Badam taxtabitisi Azərbaycanın əsas meşəlik rayonları olan Talışda, Böyük Qafqazın cənub yamaclarında və Kiçik Qafqazda yayılmışdır. Əsasən palıd növləri üzərində yaşayır.

Həmçinin bax
------------

* Armud taxtabitisi

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər) C.A.Hidayətov, 42

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər) C.A.Hidayətov, 42
**Memorial xəstəxanası** — 1995-ci ildə qurulan Memorial Sağlamlıq İnvestisiyaları Korporasiyasının ilk sağlamlıq xidmətləri layihəsidir. Memorial xəstəxanası ilk xəstəsini 2000-ci ilin Fevral ayında qəbul etmişdir.

Memorial xəstəxanası kardiologiya, ürək-damar əməliyyatları, orqan nəqli, sınaq borusundan uşaq və genetika kimi sahələrdə olduqca prestijli bir reputasiyaya malikdir və hər tibbi sahədə yüksək keyfiyyətli sağlamlıq xidmətləri təmin edir.

Memorial xəstəxanası, 53000 m²-lik qapalı sahəsi, 200 yataqlı həcmi, avtoparkı (10000 m² və 300 maşın yerli), mərkəzi avtomatik sistemi, istilik və nəmliyi yoxlamaq üçün təzyiq dəstək sistemi, pnevmatik tunel transfer sistemi və 120 nəfərlik toplantı zalı ilə, yerli və beynəlxalq xəstələrinə beynəlxalq standartlarda yüksək keyfiyyətli sağlamlıq xidmətləri təqdim edir.

Səlahiyyətlər
-------------

* Memorial xəstəxanası, JCI səlahiyyət sertifikatını alan və yeniləyən Türkiyədəki ilk sağlamlıq təşkilatıdır. JCI, bütün ölkələrdə beynəlxalq standartları müəyyən edən və bu standartlara uyğun təşkilatlara sertifikat verən bir quruluşdur. Memorial Sağlamlıq Qrupu quruluş mərhələsində JCI-yə müraciət etmiş və 2002-ci ildə dünya səviyyəsində istənən dərəcəni əldə etmişdir.
* Memorial xəstəxanası həmçinin Amerikan Xəstəxana Birliyinin (AHA) üzvüdür.
* Memorial xəstəxanası, ISO 9001 və TS-EN-ISO 9001 adlı keyfiyyət idarə sistemi sertifikatlarına malikdir.

Genişlənmə layihələrindən başqa (İstanbulda 2007-ci ilin ortalarında açılan bir əlavə xəstəxana və İstanbulda 2007-ci ilin ilk kvartalında açılan bir əlavə gündəlik əməliyyat mərkəzi) Memorial Sağlamlıq Qrupu, ana Xəstəxana Kompleksini, İstanbulun müxtəlif rayonlarının ətrafındakı kiçik xəstəxanalarla dəstəklənən Təkmilləşdirmə Mərkəzinə çevirmək niyyətindədir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2008-12-05 at the Wayback Machine
**Yusif** **Əhmədzadə**- Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü. Azərbaycan Milli Şurasının "Azərbaycan Məclisi-Məbusanının təsisi haqqında qanun"una (1918, 19 noyabr) əsasən, ticarət-sənaye ittifaqından Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin tərkibinə daxil edilmişdi. Parlamentdə "Müsavat" və bitərəflər fraksiyasını təmsil edirdi. "Müsavat" partiyası parlamentdə çoxluq təşkil etməsinə baxmayaraq respublikanın ümumi mənafeyini nəzərə alaraq həmişə çalışırdı ki, digər partiya fraksiyaları və qrupları ilə təmas və koalisiyada işləsin. Ona görə Yusif Əhmədzadəni siyasi-hüquqi baxışlarına görə F. X. Xoyski, Ə. M. Topçubaşov, Behbud Ağa Cavanşir, Mirzə Əsədullayev kimi görkəmli şəxsiyyətlərin milli-demokratik düşərgəsinə aid etmək olar. Bu xadimlər Cənubi Qafqaz Seymində partiyasızların demokratik qrupu kimi fəaliyyət göstərmiş, cümhuriyyətin parlamenti yarandıqdan sonra isə onun tərkibində bitərəflər fraksiyasını yaratmışdılar.

Yusif Əhmədzadənin adı Azərbaycan istiqlal tarixində digər bir xidməti ilə də yadda qalıb. Belə ki, 1919 ilin fevralında ingilislər tərəfindən Batumidə həbs edilmiş Nuru Paşanı xilas etmək lazım idi. Bu mövzuda müxtəlif versiyalar irəli sürülməkdədir. Bu versiyaların birində qeyd olunur ki, İbrahim bəy Heydərov və silahdaşları Nuru paşanın xilasını çətinliklə də olsa təşkil etməyi bacarmış və onu azad edib Bakıya gətirmişdilər. Bu işin əsas təşkilatçısı isə Azərbaycan Parlamentinin üzvü Əhmədzadə idi. O, otuzuncu illərdə repressiyaya məruz qalmış, həbs olunaraq güllələnmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". haqqinda.az. 2023-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-14.
2. ↑  "Parliament :: Azerbaijan Democratic Republic". axc.preslib.az. 2023-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-14.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". www.elibrary.az. 2023-03-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-14.
4. ↑  "https://goychay-encyclopedia.az/%C9%99hm%C9%99dzad%C9%99-yusif-yaqub-oglu/". 14.08.2023. 2023-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-14.
**Əzizə Ağahüseynqızı** (20 aprel 1960, Dünyamalılar, Jdanov rayonu) — şairə-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Əzizə Ağahüseynqızı 1960-cı il apelin 20-də Beyləqan rayonunun Dünyamalılar kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğma kənddə bitirmişdir.

1984-cü ildə Politexnik Texnikumunu bitirmişdir. 1984–1989-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin kitabxanaçılıq-biblioqrafiya fakültəsində oxumuşdur.

2005-ci ildə 36 saylı Xətai seçki daairəsindən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputatlığa namizədliyi verilmişdir.

Hazırda Xətai rayonunda Əhalinin Sosial-Müdafiə Mərkəzində işləyir.

Dövrü mətbuatda 1975-ci ildən çap olunur. "Ulduz", "Azərbaycan", "Ədəbiyyat" qəzetlərində, jurnallarda və almanaxlarda şeirləri dərc olunub. Üç şeir kitabının müəllifidir.

"Dirili Qurbanı", "Sazlı-Sözlü Borçalı" Ədəbi Məclisinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

"Qızıl qələm" media mükafatı laureatıdır.

Əsərləri
--------

* "Ürəyim qəm adası", Bakı, "Vektor" nəşrlər evi, 2005. səh.122, 500 tiraj.
* "Payız yağışı", Bakı, 2016.

Məqalələri
----------

* "Əsl vətənpərvər şair", Bütöv Azərbaycan qəzeti, № 46(86), 14 dekabr 2010-cu il.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ƏZİZƏ AĞAHÜSEYNQIZI (1960)". 2022-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-04-16.
**Aya Nikola** və yaxud **Agios Nikolayos** (*yun.* Άγιος Νικόλαος) (d. 1278 – ö. 1299) İnəgöl Təkfuru.

Həyatı
------

1278-ci ildə II Andronik tərəfindən Təkfur olaraq İnəgölə göndərilmişdir.

Onun Qayı tayfası və xüsusilə də Ərtoğrul Qazi ilə yaxşı əlaqələri mövcud idi.

Ərtoğrul Qazinin ölümündən sonra Dündar bəylə Osman Qazi arasında baş vermiş olan bəylik üstündəki münaqişədən istifadə edərək türkmən xalqının ərazilərinə soxularaq torpaq əldə etmək istəmişdir.

1283-cü ildə Osman bəyin ordusu ilə İnəgölə gəldiyi xəbərini alan Aya Nikola, Osman bəyin hücumuna pusqu ilə cavab vermişdir. İlk döyüşünü Osman bəylə Ermənibəli ərazisində aparmışdır. Bu döyüşdə Saru Batu Savcı bəyin oğlu 15 yaşlı Bayhoca şəhid olmuş və Bizans ordusu məğlub edilmişdir.

1284-cü ildə Osman bəy Qulucahisar qalasının daxilində olan casuslarının vasitəsi ilə gecə basqını həyata keçirdərək Qulucahisar qalasını ələ keçirmişdir. Qulucahisar qalasının tutulması xəbərini alan Nikola Konstantinopoldakı imperator II Andronikdən 300 nəfərlik Bizans süvari dəstəsi istəmişdir.

İnəgöl qalasını illərlə müdafiə edib saxlamış Aya Nikola, Osman bəyin yeni bir bəylik yaratmaq istəyindən xəbər tutmuşdur. 1287-ci ildə Osmanın bəyliyi və ordusu getdikcə güclənmiş və həmin il 350 süvarisi ilə bərabər Osman bəy Qaracahisar qalasını ələ keçirmişdir. İllər keçdikcə Yarhisar və Biləcik regionlarını da ələ keçirdərək getdikcə güclənən Osman bəy başda Turqut Alp olmaqla bir çox Qayı qazisi ilə bərabər İnəgöl qalası istiqamətində hərəkət etmiş və qalanı ələ keçirdikdən sonra Aya Nikola Osman Qazi tərəfindən öldürülmüşdür. İnəgöl müharibəsi zamanı Osman bəyin böyük qardaşı Gündüz bəydə 60 yaşında şəhid olmuşdur.
**Yu-çenq xəstəliyi** — yağ xəstəliyi kimi tanınır.

Ümumi məlumat
-------------

Bu yağ xəstəliyi olub, ilk dəfə 1979-cu ildə Tayvan adasında qeydə alınmışdır. Qida çeşidli PXB ilə çirklənmiş düyü yağından istifadə etməklə 2 mindən artıq insan ziyan çəkmişdir. 1979–1986-cı illər ərzində doğulan uşaqlarda qaraciyərin funksiyasında pozuntular müşahidə edilmiş, 1000 doğulan uşaqda ölümün sayı 26 nəfər olmuşdur.

Öyrənilməsi
-----------

Rusiyada Serpixovda 1967-ci ildən PXB ilə doldurulan kondisionerlər buraxılmışdır. Onun əhalinin sağlamlığına nə dərəcədə təsir etməsi dəqiq öyrənilmişdir. 1988-ci ildən artiı PXB tərkibli kondisionerlərin buraxılışı dayandırıldı. Ancaq bu müəssisələri əhatə edən ərazilərdə torpaq, qar və havada onunla yüksək səviyyədə çirklənmə aşkar edildi. Torpağın 10 sm-lik üst qatında (zavoddan 300 metrlik məsafədə) PXB-in konsentrasiyası quru çəki hesabı ilə 35,7 mq/kq-a çatması aşkar edildi. Kondensioner zavodunun qadın fəhlələrində və zavodun ətrafında yaşayan qadınların südündə PXB-in yüksək konsentrasiyası (2000 mkq/l-ə qədər), zavodda işləyən kişilərin qanında (1000 mkq/l-ə qədər), həmçinin süd məhsullarında, yumurtada və s.-də aşkar edilmişdir. Hətta PXB tərkibli kondensionerlərin istehsalı dayandırıldıqdan 10 il sonra da torpaqda, uşaq bağçalarında, həyətyanı sahələrdə bu maddələrin miqdarı YVK-dan artıq olmuşdur. Serpuxovda PXB-nin təsiri nəticəsində əhalinin reproduktiv sağlamlığında həm spesifik nəticələr, həm də spesifik olmayan effektlər aşkar olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Emboliya
* Xəstəliklər

İstinadlar
----------

1. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29. 2018-06-29 2018.
2. ↑  Məmmədov Q. Ş. Xəlilov M. Y. Ekologiya, ətraf mühit və insan, Bakı;2006
**Noxud sıyığı**-Suda bişirilmiş noxudlara qaymaq, yağ və ədvalardan istifadə edərək hazırlanır.

Əsası
-----

Noxudlu sıyıq əsas yemək ola bilər. Ona çox vaxt soğan, qara istiot da əlavə edirlər. Qarniyer kimi üzərinə balıq və ətdən istifadə edirlər. O dietik yeməkdir. Yüksək koloriliyi və tutumu ilə seçilir. Çox vaxt idmançılar tərəfindən istifadə edilir. Vegeteriyanlar isə ondan ağardıcı və ət əvəzləyicisi kimi istifadə edirlər.

Tarixi
------

Orta əsirlərdən Polşada o mal əti ilə hazırlanır. Məlumdur ki, III Sigizmund onu çox bəyənirdi. XVI əsrdə isə o artıq müxtəlif təbəqələrin sevimli yeməyi idi.

Milli yemək
-----------

Milli yemək olduğu üçün ona tərəvəz, quş əti, mal əti və balıqdan istifadə edirlər.

Həmçinin bax
------------

* Sıyıq
* Qarabaşaq sıyığı
* Manna yarması
* Quryevsk sıyığı
* Yulaf sıyığı

İstinadlar
----------

1. ↑  Wydawnictwo Naukowe PWN (польск.) // Wikipedia, wolna encyklopedia. — 2018-01-14.
2. ↑  ↑  Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
3. ↑  ↑ Polona. polona.pl. Проверено 22 января 2018.