**III Karl** (*isp.* Carlos Sebastián de Borbón y Farnesio) (20 yanvar 1716[…], Madrid – 14 dekabr 1788[…], Madrid) — İspaniya, Neapol və Siciliya kralı. Mütləqiyyətçi fraksiyadan olan Karl, sonsuz olan ögey qardaşı VI Ferdinandın vəfatının ardından 1759-cu ildə İspaniya taxtına əyləşdi.

1731-ci ildə 15 yaşlı Karl anasının dayısı olan Antonio Farnesinin varissiz vəfatının ardından Parma və Pyaçentsa hersoqu elan edildi. 1738-ci ildə Polşa kralı III Avqustun qızı Mariya Amaliya ilə evləndi. 19 il boyunca Neapolda yaşayan cütlüyün bu nikahdan 13 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan beşi uşaq yaşlarında vəfat etdi.

İspaniya kralı olaraq III Karl saray gəlirlərini artıraraq ölkədəki xarici qüvvələrə qarşı güclü islahatlar apardı. Maliyyə və ticarət münasibətlərini nizama salaraq dövlətin kilsə üzərindəki nüfuzunu artırdı. Yezuitlər imperiya torpaqlarından sürgün edildi. İspaniya ordusu və donanması böyüdüldü.

Neapol kralı
------------

Karl, anasının səyləri sayəsində Parma hersoqu oldu, hətta onun uşaqsız qohumlarının varisi, Pyaçentsa və Toskana hökmdarı kimi tanındı.

Başlanğıcda Karl, Portiçidə yeni bir kral sarayının qurulmasına əmr etdi və "qızıl mile" gedərək yoldaşları tərəfindən villalarını qurmağa başladı. Tezliklə aydın oldu ki, dəniz sahilində olan sarayı tapmaq düşmən donanması üçün əlverişli bir hədəf halına gətirir. Yarımadanın dərinliklərində yeni kral tikililərin — Caserta sarayının möhtəşəm yerini qoyması lazımdır.

Liberal istiqamətdən sonra Karl və İspaniyada, padşah 1759-cu il avqustun 10-da qardaşı Ferdinand VI-nın ölümü ilə nəticələndi. Karl ispan taxtına qoşulduğu vaxtda qüvvədə olan beynəlxalq müqavilələrə görə, o, Neapolitan krallığından üçüncü oğlunun xeyrinə görə lehinə çıxdı.

Xalq üsyanları. Yezuitlərin sürgünü
-----------------------------------

Ancaq Karlın islahatları, xüsusilə də taxıl ticarətinin azadlığı ilə əlaqədar, cahil din adamları və yezuitlər tərəfindən dəstəklənən xalq üsyanlarına səbəb oldu. Beləliklə, 23 mart 1766-cı ildə Madriddə iğtişaşlar başlamış, Karl Arxaunesdən çıxmağa məcbur etmişdir; sonra Saraqosa, Barselona, Andalusiya, Qipuskoa və digər yerlərdə iğtişaşlar baş vermişdir.

Mənbə
-----

* Ferrer del Rio (1856). *Historia del reinado de Carlos III*. Madrid.
* Acton, Sir Harold (1956). *The Bourbons of Naples, 1734–1825*. London: Methuen.
* Lynch, John (1989). *Bourbon Spain, 1700–1808*. Oxford: Basil Blackwell.
* Petrie, Sir Charles (1977). *King Charles III of Spain: An Enlightened Despot.* London: Constable.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Lynch J.* Charles III // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2 3  *Lundy D. R.* Carlos III de Borbón, Rey de España // The Peerage (ing.).
3. 1 2 3 4  Carlos III // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.
4. 1 2  The Bourbons of Naples (ing.). London: Faber & Faber, 2009. P. 226. ISBN 978-0-571-24901-5
5. 1 2  Union List of Artist Names (ing.). 2018.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | İtalyanların bioqrafiyası · Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · İspan bioqrafik · Laruss ensiklopediyası · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Notable Names Database |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10279411 · BIBSYS: 90554263 · BNC: a10460950 · BNE: XX1035900 · BNF: 119389764 · GND: 118925059 · ICCU: SBLV091428 · ISNI: 000000012096741X · LCCN: n79065283 · NKC: jn20000700280 · NLA: 35162934 · NLP: a0000002023917 · NTA: 070383839 · NUKAT: n02062857 · LIBRIS: 210676 · SUDOC: 027322394 · VIAF: 100902917 · ULAN: 500122380 · WorldCat VIAF: 100902917 |

 |