recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mahal İsmayıloğlu** (tam adı: **Mahal İsmayıl oğlu Sadıqov**); 22 yanvar 1957, Evli, Kalinino rayonu – 28 avqust 2015, Bakı) — Azərbaycanlı tanınmış jurnalist.

Həyatı
------

Mahal İsmayıloğlu 1957-ci ilin yanvar ayının 22-də Ermənistanın Kalinino rayonunun Evli kəndində anadan olub. Evli kəndində kənd səkkizillik məktəbini və 1974-cü ildə Gürcüstanın Dmanisi rayonundakı Muğanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1975–1977-ci illərdə hərbi Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. Orduda xidmət edəndə Sakit Okean donanmasının "Boyevaya vaxta" qəzetində işə dəvət olunub. 1977–1982-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır.

Safura xanım ilə evlənmişdir. Aysel, Ayan adlı iki qızı və Tural adlı bir oğlu var.

Xəstəliyi ilə bağlı uzunmüddətli müalicələr almışdır. O, ən son 2014-cü ilin aprel ayında Türkiyənin Qaziantep Universiteti Tibb fakültəsində müalicə almışdır. 2015-ci ilin avqust ayının 28-də müalicə aldığı xəstəxanada böyrəkləri funksiyasını itirib və saat 13:20-də vəfat etmişdir. Ramana qəbristanlığında dəfn edilib.

Fəalliyəti
----------

Mahal İsmayıloğlu 1982–1984-cü illərdə İrəvanda nəşr olunan "Sovet Ermənistanı" qəzetində, baş müxbir vəzifəsində çalışıb. 1984–1987-ci illərdə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında redaktor işləyib. 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun çoxtirajlı qəzetinin redaktoru olub. 1990-cı ilin avqustundan "Aydınlıq" qəzetində çalışıb. Bu qəzetin yaradıcılarından biri olub. 1995-ci ilin oktyabrından 2002-ci ilin aprel ayınadək "Xalq qəzeti"nin baş redaktoru işləyib.

"Yeni Musavat" qəzetinin köşə yazarı olub. Ara-sıra "Azadlıq" qəzetində də məqalələri dərc olunub.

Mükafatları
-----------

Mahal İsmayıloğlu Həsən bəy Zərdabi mükafatı və "Qızıl qələm" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

Həbsi
-----

2008-ci ildən mətbuatda gedən yazılarına görə hakimiyyətin təqiblərinə məruz qalır. Qondarma ittihamlarla 2009-cu ilin iyulunda 2 illik şərti cəza kəsilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Садыгов Маһал Исмајыл оғлу // Азәрбајҹанда ким кимдир? (Сорғу-мәлумат китабы). Тәртибчи-мүәллифләр: Тејмур Әһмәдов, Тарыјел Ҹаһанҝир. Бакы: "Азәрбајҹан Енсиклопедијасы" НПБ. 1999. С. 425–426. ISBN 5-89600-253-x.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-30.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-30.
4. ↑  "Jurnalist Mahal İsmayıloğlu vəfat etdi". 2016-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-31.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-30.
**Nikah, kəbin, izdivac** — evlənmənin qanuni şəklə salınması.

Azərbaycan Respublikasında nikah kişi ilə qadının ailə qurmaq məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyata alınan könüllü ittifaqıdır. Ailə dövlətin himayəsindədir. Azərbaycanda ailə-nikah hüquqları ailə və nikah haqqında Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində öz əksini tapmışdır; bu məcəllə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında qoyulmuş qaydalara əsasən nikahı tənzimləyir. Azərbaycanın Əsas Qanununun 34-cü maddəsinə uyğun olaraq "nikah qarşılıqlı razılıq əsasında bağlanır", "nikah dövlətin himayəsi altındadır", "ər və arvadın hüquqları bərabərdir".

Azərbaycan Respublikasında nikah və ailə münasibətlərinin hüquqi baxımdan tənzimlənməsi dövlət tərəfindən həyata keçirilir və yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanında bağlanmış nikah tanınır.
Azərbaycan Respublikasında nikah bağlamaq üçün aşağı yaş həddi kişilər və qadınlar üçün 18 yaş müəyyən olunur.

### Azərbaycanda dini kəbinkəsmə (dini nikah) hüquqi əhəmiyyətə malik deyildir.

1833
**Ər-arvadın soyad seçmək hüququ -**

Ər-arvad öz arzuları ilə onlardan birinin soyadını özləri üçün ümumi soyad seçə , yaxud onlardan hər biri nikahdan əvvəlki soyadını saxlaya və ya öz ərinin (arvadının) soyadını öz soyadı ilə birləşdirə bilər

Mütə
----

*border=none Əsas məqalə: Mütə*
**Mütə** — İslamın bəzi məzhəblərində evlənməsi qadağan olmayan qadın və kişi arasında bağlanmış müvəqqəti nikah.

Maraqlı faktlar
---------------

* Böyük Britaniyada 1836-cı ildən 2012-ci ilədək axşam saat 6-dan səhər saat 8-dək nikah bağlamaq qadağan edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-09-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
**EISA** (Extended Industry Standard Architecture - genişləndirilmiş sənaye standartı arxitekturası) – IBM-uyumlu kompüterlər üçün şin; 1988-ci ildə hesablama texnikası istehsalı sahəsində 9 aparıcı şirkət ("Doqquzlar qrupu"): AST Research, Compaq, Epson, Hewlett-Packard, NEC, Olivetti, Tandy, Wyse və Zenith şirkəti tərəfindən IBM şirkətinin MCA (Micro Channel Architecture) şininə cavab olaraq işlənib hazırlanıb. EISA şini ISA (Industry Standard Architecture) şininin imkanlarını 32 mərtəbəyədək genişləndirir və şinə birdən artıq CPU qoşmağa imkan verir. ISA ilə müqayisədə ünvan fəzası 4 Gb-dək artırılıb. EISA şini ISA şininin üstçoxluğu olduğundan ona, MCA-dan fərqli olaraq, ISA-nın 8- və 16-mərtəbəli versiyaları ilə işləmək üçün nəzərdə tutulmuş əski lövhələr qoşmaq olar.

MCA şini EISA şinindən daha mükəmməl olmasına baxmayaraq, bir çox istehsalçılar EISA-nı qəbul etdilər, çünki MCA şini qapalıdır və onun bütün hüquqları IBM şirkətinə məxsus idi. Sonda IBM özü də EISA şinindən istifadə edən bir neçə maşın istehsal etdi. EISA baha olduğundan fərdi kompüterlərdə geniş yayıla bilmədi, ancaq serverlərdə geniş tətbiq olundu.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 257 s.
**Apraksiya** (lat. apraxia *yun.* ἀπραξία — "fəaliyyətsizlik") — Böyük beyin yarımkürələri və ya döyənək cismin (*lat.* corpus collosum) aparıcı yollarının zədələnməsindən irəli çıxan məqsədyönlü hərəki fəaliyyət pozğunluğu. Apraksiyanın kinetik, kinestetik və konstruktiv formaları var. Kinetik Apraksiya zamanı müəyyən iş görmək üçün tələb olunan hərəkətlərdə ardıcıllıq pozulur. Xəstə ətrafdakı cismlərdən necə istifadə edəcəyini unudur. Kinestetik Apraksiya zamanı xəstə ayrı-ayrı hərəkətləri ya heç edə bilmir, ya da təhrif olunmuş şəkildə edir. Konstruktiv Apraksiyada xəstə asimmetrik elementli həndəsi fiqurları təsvir edə bilmir. Apraksiya beyin şişi, beyin qan-damar xəstəlikləri, ensefalit və s.-dən irəli gəlir. Müalicəsi : Apraksiyanı törədən səbəbləri aradan qaldırmaq. Proqnoz : baş beynin zədələnmə dərəcəsindən asılıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 581. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Şəfiyev Rauf Bəbir oğlu** (02.08.1937-30.07.1999) — mühəndis, idman xadimi, Azərbaycanda sambo və cudonun banilərindən biri.

Həyatı
------

Rauf Şəfiyev 1937-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda təhsil almış və ömrü boyu mühəndis kimi müxtəlif idarə, təşkilat, istehsalat və elmi-tədris mərkəzlərində işləmişdir. Mühəndislikdən başqa R.Şəfiyev bir sıra elmi institutlarda dərs demiş və mühazirələr oxumuşdur. Bir sıra elmi məqalələrin müəliffidir. Azərbaycanın "Bilik" cəmiyyətinin fəal üzvü olmuşdur. 1997-ci ildə "Əmək veteranı" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Əsas peşə ilə yanaşı Rauf Şəfiyev idmanla məşqul olmuş və sambo və cudo kimi güləşmə növlərinin Azərbaycanda yaradılması və inkişafına öz səylərini yönəltmişdi. 50-60-cı illərdə sambo üzrə keçirilən müxtəlif turnirlərdə respublika və SSRİ birinciliklərində daim fəxri kürsünün yüksək pilləsində dayanmış, medal və diplomlara layiq görülmüşdür.

Onun idmanda əldə etdiyi ən böyük uğurlar isə məşqçilik və hakimlik fəaliyyəti ilə bağlı olmuşdur. Məşqçilik fəaliyyətini 1959-cu ildə Bakı Dənizlçilik məktəbində başlayan R.Şəfiyev sonrada "Vodnik", Məsğul" və "Dinamo" idman cəmiyyətlərində fəaliyyət göstərmişdi. Azərbaycanda cudo üzrə ilk idman ustası Sahib İsmayılov və ümumittifaq turnirin ilk azərbaycanlı qalibi Ələkbər İsmayılov məhz R.Şəfiyevin yetirmələridir.

Sambo üzrə respublikanın tanınmış xadimi Firdovsi Tağıyev R.Şəfiyevin yetişdirdiyi ilk idman ustası olmuşdur. Bundan başqa digər taninmış sambo və cudo ustalari və məşqçiləri - Əli Davrişev, Zaur Məmmədov, Sergey Seleznyov, Marif Həsənov və digərləri R.Şəfiyevin şagirdləri olmuşdurlar.

R.Şəfiyev 1965-1973-cü illərdə sambo üzrə Azərbaycan yığma komandasının məşqçisi olmuşdur.

Məşqçilik fəaliyyəti ilə yanaşı R.Şəfiyev respublika və SSRİ-nin umumitiffaq turnirlərində, çempionatlarda hakimlik etmiş. Respublika və Beynəlxalq dərəcəli hakim olan Rauf Şəfiyev 1991-ci ildə Azərbaycan Əməkdar məşqçisi, 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanın Əməkdar məşqçisi fəxri adlarına layiq görülmüş, 1993-cu ilin may ayında Beynəlxalq Sambo Məşqçiləri İttifaqına üzv qəbul olmuşdur.

2000-ci ildən etibarən Azərbaycanın "Dinamo" idman cəmiyyəti nəzdində yeniyetmələr arasında R.Şəfiyevin xatirəsinə həsr olunmuş cudo turniri keçirilir.

Mənbə
-----

* İdmana bağlı ömür. Bakı: Şirvannəşr, 2003.

Həmçinin bax
------------

* Şəfiyevlər
Özü və yaradıcılığı haqqında şişirdilmiş fikri ilə seçilən qondarma şair və yazıçı Kozma Prutkovun portreti
**Eqoizm** (*ing.* egotism - özünəsevgi; *yun.* εγώ - mən sözündəndir) — geştaltpsixologiya termini olub, insanın özü haqqında şişirdilmiş fikrini, şəxsiyyətinin mənasını şişirdilmiş hissini ifadə edir.

Xarakteristikası
----------------

Eqotizm özünün əlverişli görünüşünü saxlamaq və yaxşılaşdırmaq üsuludur və adətən insanın şəxsiyyət xüsusiyyətləri, özünə dəyər verməsi haqqında şişirdilmiş rəyi ehtiva edir. Eqotizm tez-tez insanın intellektual, fiziki və sosial qabiliyyətlərinə şişirdilmiş baxışı ehtiva edir.

İnsan adətən özünün əhəmiyyətini hədsiz dərəcədə hiss edir. Eqotizm insanın özünün müəyyən etdiyi şərtlərdən başqa hər hansı digər şəraitdə başqalarına, o cümlədən yaxınlarına və ya əzizlərinə əhəmiyyət vermədən, özünü dünyanın mərkəzində yerləşdirməyə meyli deməkdir.

Eqotizm "özünəməftunluq" və ya narsissizmlə sıx bağlıdır – həqiqətən də bəziləri eqotizmi sosial narsissizmlə müqayisə edirlər. Eqotistlər özləri haqqında özlərini tərif edən üslubda danışmağa güclü meyllidirlər və onlar həm də şişirdilmiş öz əhəmiyyəti hissi ilə təkəbbürlü və lovğa ola bilərlər.

Eqotist, başqalarına verdiyindən daha çox şey əldə etmək üçün hərəkət edən bir insandır. Eqotizm empatiyadan, irrasionallıqdan və ya başqalarının məlumatsızlığından istifadə etməklə, həmçinin məcburiyyət və/və ya saxtakarlıq yolu ilə həyata keçirilir.

Eqotizm həm altruizmdən - başqalarının maraqları üçün fədakar hərəkətdən, həm də eqoizmdən - yalnız şəxsi maraqlara uyğun hərəkətlərdən fərqlənir.

Seksual tərəfi
--------------

Seks və eqotizm arasındakı əlaqə məsələsi həll edilməmiş qalır. Onlar sonda belə qənaətə gəliblər ki, sevgi eqotisti dəyişdirə, ona başqalarına qarşı yeni təvazökarlıq hissi bəxş edə bilər .

Amma eyni zamanda, eqotizmin cinsi münasibətlərdə asanlıqla özünü göstərə bilməsi ehtimalını da inkar etmək olmaz, həqiqətən də, bəlkə də bütün seksuallıq eqoist ehtiyaclar məqsədləri üçün fəaliyyət göstərə bilər.

Geştalt-terapiyada eqotizm
--------------------------

Geştalt terapiyada eqotizm retrofleksiyanın xüsusi bir forması kimi başa düşülür. Eqotizmlə, subyekt ətraf mühitlə həddindən artıq keçilməz bir sərhəd saxlayır. Eqotizm inhibə yolu ilə, əksinin zəruri olduğu bir anda özünü saxlamaqla (məsələn, son əlaqəyə nail olmaq üçün) özünü göstərir. Eqotizmlə kortəbiiliyə nail olmaq mümkün deyil, çünki oriyentasiya və manipulyasiya işinin mənalı, ölçülü, "pedantik" təbiətindən imtina etmək mümkün deyil.

İstinadlar
----------

1. ↑  Филиппов А. В. Романова Н. Н. Летягова Т. В. Тысяча состояний души. Краткий психолого-филологический словарь, Флинта, 2011 г.
2. ↑  Тройский А. В. Пушкина Т. П. Гештальт-терапия от А до Я: Краткий словарь терминов по гештальт-терапии, 2002 г.
3. ↑  Толковый словарь Ушакова. Д. Н. Ушаков. 1935—1940.
4. ↑  Samuel D. Schmalhausen, Why We Misbehave (2004 [1928]) p.55
5. ↑  Kowalski ed. p.111-4
6. ↑  Schmalhausen, p. 153
7. ↑  Sigmund Freud, On Metapsychology (PFL 11) p. 93
8. ↑  Schmalhausen, p. 34
9. ↑  Otto Fenichel, The Psychoanalytic Theory of Neurosis (London 1946) p. 516-7
**Nəzakət Xəlilova** — Azərbaycanlı samboçu. 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalçısıdır. 2015-ci ildə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür.

Həyatı
------

Nəzakət Xəlilova 9 may 1994-cü ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Nəzakət Xəlilova əslən Laçın rayonundandır.

Karyerası
---------

Nəzakət Xəlilova 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. O birinci görüşdə 1/4 final mərhələsində Rumıniyalı Kodrina İonesku ilə üz-üzə gəldi. Kodrina İonesku ilə qarşılaşmadan Nəzakət Xəlilova 3-1 hesablı qələbə ilə ayrıldı və növbəti 1/2 final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Yarım-finalda onun rəqibi Litvalı samboçu idi. Ruta Aksionova ilə görüşdən Nəzakət Xəlilova qələbə ilə ayrıldı. 4-0. Finala vəsiqə qazanan Nəzakət Xəlilovanın bu mərhələdə rəqibi Rusiyalı Anna Xaritonova idi. Güclü Rusiyalı rəqibi ilə qarşılaşmadan Nəzakət Xəlilova 0-4 hesablı məğlubiyyətlə ayrıldı və 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalını qazandı.

Nəzakət Xəlilova 29 iyun 2015-ci ildə 2015 Avropa Oyunlarında qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Nəzakət XƏLİLOVA - 2015 Avropa Oyunları[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------


1. ↑  "Laçınlı gənc idmançımızla fəxr edir!". Laçın yurdu (az.). Bəxtiyar-4. 2 (17). 2015.  (#accessdate\_missing\_url)
**Muğan** futbol klubu Salyanda yaranmışdır. İlk adı "NBC" olmuşdur. Komanda futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak edib. Klubun təsisçilərinin qərarı ilə Muğan FK Futbol üzrə Azərbaycan çempionatının 2011-2012-ci futbol mövsümündə adını dəyişdirərək, Rəvan FK adı ilə Bakı şəhəri Bayıl qəsəbəsinin təmsilçisi olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Rəhbərlik
---------

* Prezident: Surxay Əhmədov
* Vitse-prezident: Yaşar Məmmədov
* Transfer işləri üzrə vitse-prezident:Bəhruz Şirəliyev
* Mətbuat katibi: Rövşən Abdullayev

Rəmzlər
-------

Komandanın bayrağı müasirliyi ifadə edən tünd qırmızı, saflıq və paklıq rəmzi sayılan ağ rənglərdən ibarətdir. Qırmızı eyni zamanda rənglər arasında ən çox nəzərə çarpan, daima göz önündə olan güc, qüdrət, aktivlik və enerji rəngidir.  

Komandanın loqosunda həmçinin eyni rəngləri müşahidə etmək olar. Loqoda simvolik olaraq maral təsvirləri əks olunmuşdur. Maral cəldliyin çevikliyin, sürətin və cürətin rəmzidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rəhbərlik". 2010-02-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-20.
2. ↑  "Rəmzlər". 2010-02-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-20.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Muğan FK ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Muğan futbol klubu Arxivləşdirilib 2009-07-29 at the Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Fatih Birol** (22 mart 1958, Ankara) — türkiyəli iqtisadçı və enerji eksperti, 1 sentyabr 2015-ci ildən Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) İcraçı Direktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, BEA-ya rəhbərlik etdiyi müddətdə Parisdə yerləşən enerji mərkəzini modernləşdirmək üçün bir sıra addımlar atmışdır. Beynəlxalq təşkilatda, o cümlədən Hindistan və Çin kimi inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarla əlaqələri gücləndirmək və təmiz enerjiyə keçid üzərində işi və xalis sıfır emissiyaya nail olmaq üçün beynəlxalq səyləri gücləndirmişdir.

Birol 2021-ci ildə dünyanın ən nüfuzlu insanlarının Time 100 siyahısına daxil olur. Forbes jurnalı tərəfindən dünyanın enerji səhnəsindəki ən nüfuzlu insanları arasında və Financial Times tərəfindən 2017-ci ildə Enerji Şəxsiyyəti kimi tanınıb. Birol Dünya İqtisadi Forumunun (Davos) Enerji Məsləhət Şurasının sədridir. O, tez-tez çap və elektron mediaya töhfə verir və hər il böyük beynəlxalq sammit və konfranslarda çoxsaylı çıxışlar edir.

Erkən karyera
-------------

1995-ci ildə BEA-ya kiçik analitik kimi qoşulmazdan əvvəl Birol Vyanada Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatında (OPEC) çalışıb. BEA-da illər ərzində Birol 2015-ci ildə İcraçı Direktor olana qədər BEA-nın yaxından izlədiyi Dünya Enerji Görünüşü hesabatına cavabdeh olduğu baş iqtisadçı vəzifəsinə qədər yüksəlib.

Türkiyə vətəndaşı olan Birol 1958-ci ildə Ankarada anadan olub. O, İstanbul Texniki Universitetində energetika üzrə bakalavr dərəcəsi alıb. Vyana Texniki Universitetində enerji iqtisadiyyatı üzrə magistr və fəlsəfə doktoru dərəcəsi alıb. 2013-cü ildə Birola London İmperial Kolleci tərəfindən fəxri elmlər doktoru dərəcəsi verilmişdir. 2013-cü ildə Qalatasaray FK futbol klubunun fəxri ömürlük üzvü seçilir.

Mənbə
-----

* Fatih Birol's biography
* International Energy Agency
* World Energy Outlook

İstinadlar
----------

1. 1 2  Fatih Birol // Munzinger Personen (alm.).
2. 1 2  Davos 2014 Participant List.
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #130202819 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. ↑  "India inks MoU with International Energy Agency for global energy security, sustainability". The Hindu. 2021-01-27. 2021-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-27.
5. ↑  "Paris climate agreement at risk of failure, says energy chief". The Telegraph. July 25, 2021. December 23, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 25, 2021.
6. ↑  "Fatih Birol: The 100 Most Influential People of 2021". TIME. September 15, 2021. September 15, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 16, 2022.
7. ↑  "T. Boone Pickens Picks The World's Seven Most Powerful In Energy". Forbes. November 11, 2009. September 13, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: November 11, 2009.
8. ↑  "Energy personality of the year: Fatih Birol, IEA". The Sunday Times. December 18, 2017. January 15, 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 18, 2017.
9. ↑  "Climate commitments are 'not enough', says Birol". World Nuclear News. April 22, 2021. April 7, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: April 16, 2022.
**Kosma İndikoplevst** (*yun.* Κόσμας Ἰνδικοπλεύστης; VI əsr, İsgəndəriyyə – VI əsr, İsgəndəriyyə) — Bizans taciri, səyyah.

Həyatı
------

Avropada coğrafiya elminin ən gorkəmli numayəndəsi (VI əsr) bizanslı Kosma İndikoplo idi. O, «Xristian topoqrafiyası» əsərində Avropa kosmologiyasını Ptolemey sistemindən uzaqlaşdırmış və bununla da orta əsrlər astronomiyasında və coğrafiyasında Yerin kurə formasında olması ideyasının əleyhinə cıxan sxolastik təsəvvurlərin yaradılmasında boyuk rol oynamışdı. O, məskunlaşmış dunyanı uzunsov, duzbucaqlı şəklində təsəvvur edirdi. Bu duzbucaqlı okeanla və ikiqat qubbə formasında olan asimanın divarları ilə əhatə olunmuş, ondan yuxarıda «Allahın səltənəti» yerləşmişdir. Yer səthinin şimal hissəsində konusabənzər yuksək təpə var. Gunəş bu təpənin ətrafında hərlənir, gecə-gunduz bir-birini əvəz edir.
K.İndikoplonun əsərinin muəyyən elmi əhəmiyyəti də var idi. Bu əsər o zamanlar Avropada, Ərəbistan dənizi sahillərində yerləşən limanlar, Seylon, Hindistan, İran, Ərəbistan və Şərqi Afrikada aparılan ticarət haqqında yeganə məlumat mənbəyi idi. Kosma bu olkələri ya tacir kimi şəxsən gəzib gorməsilə, ya da ki, sorğu-sual vasitəsilə əldə etdiyi məlumatlar əsasında təsvir etmişdir. Umumiyyətlə, bu dovrdə Avropa olkələrində coğrafiya inkişafdan geri qalmışdı.

İstinadlar
----------
**Rövşən Ağamalıyev** - Qarabağ müharibəsində şəhid olmuş döyüşçü.

Həyatı
------

Rövşən Ağamalıyev Baloğlan oğlu 1975-ci ildə Neftçala rayonu Bankə qəsəbəsində anadan olmuşdur. Bankə qəsəbə 1 nömrəli orta məktəbində və Neftçala texniki-peşə məktəbində təhsil almışdır.

Qarabağ müharibəsində iştirakı
------------------------------

15 yaşıda Qarabağ müharibəsi başlayan vaxtı 3 yoldaşı ilə birlikdə evdən gizli qaçıb Zəngilana getmiş və könüllü olaraq ordu sıralarına qoşulmaq istədiklərini bildirmişdi amma yaşlarının az olduğundan komandanlıq onları geri qaytarmışdı. 17 yaşında yenidən könüllü olaraq ordu sıralarına qoşulmuş və Ağdamın Mərzili , İsmayılbəyli , Bağmanlar kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə xüsusi igidliklər göstərmişdir.

Şəhid olması
------------

1993-cü il 23 iyulda Ağdam rayonundakı Atçılıq sovxozunun azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə piyadalarımızın döyüş mövqeyində normal dayanmalarından ötrü zədələnmiş döyüş maşınını özü təmir etmiş, texnikanın üstündə düşmənlərə hücum etmiş, döyüş bölgəsi önündə yerləşən 13 saylı postda olmuş, düşmən texnikasının irəliləməsinə imkan verməmiş, düşmən piyadalarını məhv etmiş, yaralanmış döyüşçülərimizin döyüş mövqeyindən çıxması üçün bütün hərbi tədbirləri görmüş, işğalçıların güclü hücumuna baxmayaraq döyüş mövqeyini tərk etməmiş, düşmən əsgərlərinin irəliləməsinin qarşısını almışdır və sonda qəhrəmanlıqla həlak olmuşdur.

Mükafatları
-----------

Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Qarabağ müharibəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Rövşən Ağamalıyevin ailəsi ilə görüş". 2019-02-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-25.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Ayxan.

**Ayxan Mamayev** (3 dekabr 1991, Bakı) — Əslən Axısxa türkü olan Azərbaycanlı karateçi. Azərbaycan çempionu, gənclər arasında Avropa və Dünya çempionu, Avropa Oyunlarının qızıl medalçısı, III və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalçısı.

Həyatı
------

Ayxan Mamayev 3 dekabr 1991-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, ali təhsilini Bakı Dövlət Universitetində alıb.

Karyerası
---------

İlk dəfə karate ilə 7 yaşında məşğul olmağa başlamışdır. İlk medalı (bürünc) 6 ay sonra qazanmışdır. İlk dəfə 2008-ci ildə 17 yaşında Azərbaycan çempionu olmuşdur. 2011-ci ildə Malaziyada (Melaka) 19 yaşında −78 kq. gənclər arasında dünya çempionu olmuşdur. 2012-ci ildə Bakıda (20 yaşında) −78kq. gənclər arasında Avropa çempionu olmuş və böyüklərə keçmişdir. 2012-ci ildə İspaniyada (Tenerife) −84 kiloda ilk böyüklər yarışında Avropanın gümüş medalçısı olmuşdur. 2012-ci ildə Fransada (Paris) Dünya Çempionatının bürünc mükafatçısı olmuşdur. Həmin ildə ilin 10 idmançısı sırasına girmişdir. 2013-cü ildə İndoneziyada (Palembang) 3. İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qızıl medal qazanmışdır. 2014-cü ildə sol dizindən əməliyyat olmuşdur. Ayxan Mamayev, 2015-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında I Avropa Oyunlarına qatıldı. −84 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən Ayxan Mamayev, final görüşündə, Yunanıstan nümayəndəsi Geoegios Tzanosu 1:1 hesabı ilə məğlub etdi və I Avropa Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.

Bu uğuruna görə Ayxan Mamayev, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.

Ayxan Mamayev, 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. −84 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən Ayxan Mamayev, finalda görüşündə, Türkiyə nümayəndəsi Alparslan Yamanoğlunu 1:0 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan 2013 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında
* Azərbaycan 2015 Avropa Oyunlarında
* Azərbaycan 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunlarında

İstinadlar
----------

1. ↑  "IV İslam Həmrəyliyi Oyunları - Karate yarışlarının idmançıları" (PDF). www.baku2017results.azureedge.net. 2017-09-20 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 20 sentyabr 2017.
**Mehman Qafarov** (*azərb*. Qafarov Mehman Yəhya oğlu‎) - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş leytenantı, Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı və şəhidi.

Həyatı
------

Qafarov Mehman Yəhya oğlu 1970-ci ilin 2 yanvar tarixində Azərbaycan SSR-nin Lerik rayonunun Siyov kəndində anadan olub. 1977-ci ildə Siyov kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 1984-cü ildə həmin məktəbin yeddinci sinfini bitirib, elə həmin ildə də Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyə daxil olmuşdur.

1987-ci ildə Naxçivanskini bitirib, 1988-ci ildə Kazan Ali Tank Qoşunları Komandirləri Məktəbinə daxil olub, 1991-ci ildə bu məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1991-ci ilin avqust ayından 1992-ci ilin oktyabr ayına qədər Minsk hərbi dairəsində xidmət edib.

Mehman Qafarov Qarabağ müharibəsinin başlanmasından sonra Minskdə davam etməkdə olan xidmətinə xitam verərək Azərbaycana qayıdır, qərargahı Lənkəranda yerləşən 704 saylı hərbi hissənin tərkibində, 743 saylı tank alayının tərkibində hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyə başlayır.

Qarabağ müharibəsi müddətində Laçın, Goranboy, Füzuli, Beyləqan və Ağcabədi cəbhələrində döyüşmüşdür. Azərbaycan Müdafiə Nazirinin müvafiq sərəncamı ilə Mehman Qafarov 1993-cü il 4 aprel tarixində qərərgah rəisi, həmin ilin 22 iyul tarixində isə alay komandiri təyin edilmişdir.

Döyüş aparması zamanı göstərdiyi yüksək peşəkarlığı ilə tanınan Mehman 1993-cü ilin 20 avqust tarixində Ağcabədi rayonunun Avşar kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur. Lerik rayonunun Siyov kənd orta məktəbi şəhid Mehman Qafarovun adını daşıyır.

Mehman Qafarovun yeganə oğul övladı, 2016-cı ilin aprel ayında baş vermiş dördgünlük müharibənin iştirakçısı, hərbçi Ceyhun Qafarlı xidmət etdiyi hərbi hissəyə qayıdarkən baş vermiş qəzada həlak olmuşdur. Hadisə 2020-ci ilin 26 may tarixində Sahil-Hacı Zeynalabdin avtomobil yolunun Sumqayıt şəhəri ərazisindən keçən birinci km-də baş verib.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Mehman Qafarov 1993-cü ilin 29 may tarixində təşkil olunmuş toy şənliyində. — YouTube
* Mehman Qafarov haqqında 1994-cü ildə hazırlanmış sənədli film. — YouTube
**Qədir Xudabağış oğlu Nəzərov** — (31 yanvar 1974, Lerik rayonu – 5 fevral 1993, Mehmana, Kəlbəcər rayonu) Birinci Qarabağ döyüşlərində iştirak etmişdir.

Həyatı
------

1974-cü il yanvar ayının 31-də Lerik rayonun Cəngəmiran kəndində anadan olub.

Təhsili
-------

1991-ci ildə Cəngəmiran kənd orta məktəbinin onuncu sinfini bitirib. Qədir orta məktəbi bitirdikdən sonra sənədlərini Bakı Ali Hərbi məktəbinə verir, lakin müsabiqədən keçə bilmədiyinə görə kəndə qayıdır.

Hərbi xidməti
-------------

1992-ci ilin iyun ayında Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağrılaraq Milli ordu sıralarına yola salınır. Qədirin döyüş yolu Ağdərə rayonundan başlayır. Qədir Nəzərov 1993-cü il fevral ayının 5-də Ağdərə rayonunun Mehmanə kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə ucalır. Şəhidin cənazəsi Lerik rayonunun Cəngəmiran kəndinə gətirilərək Xəlifə Zəkəriyyə qəbiristanlığının Şəhidlər kompleksində dəfn edilib.  
Lerik rayonundakı küçələrdən biri Qədir Nəzərovun adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lerik şəhəri". 2023-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-21.
2. ↑  "Nəzərov Qədir Xudabaxış oğlu". 2023-03-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-21.
**Fyodor Yemelyanenko** (28 sentyabr 1976) — 1976-cı ildə sentyabr ayının 28-də keçmiş Ukrayna SSRİ ərazisində yerləşən Rubizni şəhəri Luqansk vilayətində anadan olub.Anası Olqa Fyodorovna müəllimə,atası Vladimir Aleksandroviç qaz-elektrik qaynaqçısı işləmişdir.Ailədə ondan başqa bir bacı və iki qardaşıda vardır.
İlk dəfə 1991-ci ildə Vladimir Voronov və Qavrilovun rəhbərliyi altında cüdo və sambo ilə məşqlərə başlamışdır,bununla yanaşı o oxuduğu kolleci 1994-cü ildə qırmızı diplomla bitirmişdir.1995-97-ci illər ərzində Rusiya Ordusunda hərbi xidmət etmişdir.
1999-cu ildə əslən rusiyalı Aksana ilə ailə qurmuş(1999-2006) və bu evlilikdən onun Maşa adlı qızı dünyaya gəlmişdir.İkinci evliliyi isə Marina xanımla olmuş və bu evlilikdən isə Elizabet və Vasilisa adlı uşaqları vardır.
Dəfələrlə Döyüş Sambosu və Cüdo üzrə dünya və avropa çempionu olan Fyodor MMA üzrə keçirdiyi 39 döyüşdən 35-də qalib olmuş,1-i heç-heçə,cəmi 4-də isə qəfəsdən məğlub ayrılmışdır.
Cüdo üzrə Beynəlxalq Cüdo Federasiyasının təsis etdiyi "qara kəmərə" və Sambo üzrə idman ustası dərəcəsinə sahibdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Feyodor Yemelyanenko


Vikianbarda Fyodor Yemelyanenko ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Ümumi regional məhsul (ÜRM)** — dəyərin ölçülməsi göstəricisi, aralıq istehlak həcminin cəmi ümumi gəlirdən çıxarılması yolu ilə hesablanır. Milli səviyyədə ÜRM milli hesablar sisteminin əsas göstəricilərindən biri olan ümumi milli məhsula uyğun gəlir.

Hesablama metodları
-------------------

İstehsalat mərhələsində ümumi regional məhsul regionun iqtisadi ərazisində (məhsullara vergilər çıxılmaqla) bütün yerleşik qurum vahidləri tərəfindən yaranan ümumi əlavə dəyərinin cəmidir.

İstehsal prosesində istehsal və istehsal sahələri səviyyəsində hesablanmış mal və xidmətlərin və məhsulların istehsal xərcləri və istehsal prosesində tamamilə tükənən malların dəyəri ilə yaranan aralıq istehlak arasındakı fərq kimi. "Ümumi" termini göstərir ki, göstərilən göstərici əsas kapitalın istehlakını azaldan əvvəl müəyyənləşdirilir.

Ümumi regional məhsul əsas bazar qiymətləri (nominal ümumi regional məhsul), eyni zamanda müqayisəli qiymətlərlə (real regional ümumi məhsul) hesablanır.

ÜDM və ÜRM
----------

Ümumi regional məhsulun göstəricisi onun iqtisadi məzmununda ümumi daxili məhsulun göstəricisinə çox yaxındır. Bununla yanaşı, ümumi daxili məhsul (federal səviyyədə) və ümumi regional məhsul (regional səviyyədə) göstəriciləri arasında əhəmiyyətli fərq var. Rusiyada ümumi regional məhsulların məbləği ÜDM ilə bərabər deyil, çünki dövlət qurumları tərəfindən bütövlükdə cəmiyyətə təqdim edilən qeyri-bazar kollektiv xidmətlərinə (müdafiə, hökumət və s.) Əlavə dəyər daxil deyildir.

2004-cü ilin yekunlarına əsasən ümumi regional məhsul (ÜDM) məlumatları əsas qiymətlərlə nəşr olunur; Daha əvvəl yayımlanan məlumatlar bazar qiymətləri ilə həyata keçirilmişdir.

Hal-hazırda, DIS PDS (Milli hesablar üçün İki qatlı Integrated Data Preparation System) aktiv şəkildə həyata keçirilir. 2007-ci il üçün CYP göstəricilərin əlavə monitorinqi və məlumatların toplanmasına imkan verən İSG-nin tətbiqi ilə hesablanmışdır. Son vaxtlara qədər, DIS PDS məhkəmə əməliyyatının mərhələsini keçməmişdir və müxtəlif statistik formalar üçün münaqişə problemi anlayışlarının həll edilməmiş bir həllidir. 2010-cu ildə DIS PDS-in inkişafı köhnə proqramın yenidən hazırlanmasını məhdudlaşdıran yeni bir podratçiyə köçürülüb və onu tamamilə yeni bir proqram paketi kimi təqdim edir.

Hazırda federasiya subyektinin ÜDM-nin hesablanması 28 ay geridədir. 2007-ci il üçün ÜRM məlumatları Federal Dövlət Statistika Xidmətinin rəsmi saytında 2009-cu ilin martındayarandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Регионы России. Социально-экономические показатели. 2006.: Р32. Стат.сб./Росстат. — М.:, 2007. — 982 с.

Ədəbiyyat
---------

* Общие принципы расчёта валового регионального продукта. M.: Статкомитет СНГ. 2004.
* Совершенствование методологии расчёта валового регионального продукта. M.: Статкомитет СНГ. 2005.
**NGC 7005**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. **\*Grp** tipli  qalaktikadır.  Henrix Arrest tərəfindən 1855-ci ildə 11.68 sm (4.6 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7005: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6981 |
NGC 6982 |
NGC 6983 |
NGC 6984 |
NGC 6985 |
NGC 6986 |
NGC 6987 |
NGC 6988 |
NGC 6989 |
NGC 6990 |
NGC 6991 |
NGC 6992 |
NGC 6993 |
NGC 6994 |
NGC 6995 |
NGC 6996 |
NGC 6997 |
NGC 6998 |
NGC 6999 |
NGC 7000 |
NGC 7001 |
NGC 7002 |
NGC 7003 |
NGC 7004 |
**NGC 7005** |
NGC 7006 |
NGC 7007 |
NGC 7008 |
NGC 7009 |
NGC 7010 |
NGC 7011 |
NGC 7012 |
NGC 7013 |
NGC 7014 |
NGC 7015 |
NGC 7016 |
NGC 7017 |
NGC 7018 |
NGC 7019 |
NGC 7020 |
NGC 7021 |
NGC 7022 |
NGC 7023 |
NGC 7024 |
NGC 7025 |
NGC 7026 |
NGC 7027 |
NGC 7028 |
NGC 7029 |
NGC 7030



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Androgenez** (*yun.* νήράνδρός – kişi + … genez) – orqanizmin mayalanma prosesində yalnız spermatozoidlə yumurtahüceyrəyə düşən erkək nüvə hesabına inkişaf etməsi; dişi nüvə erkək nüvə ilə birləşmədiyinə və inkişaf prosesində iştirak etmədiyinə görə məhv olur. Bu halda yalançı mayalanma baş verir. Androgenez nəticəsində əmələ gələn nəsillər yalnız ata irsinin əlamətlərini saxlayır. Yumurtanın inkişafı bir erkək xromosom dəstinin, yaxud iki erkək xromosom dəstinin iştirakı ilə baş verir. Dişi nüvəsini itirmiş mayalanmış yumurta fraqmentinin inkişafı–meroqoniya androgenezin xüsusi bir halıdır. Təbiətdə androgenez müstəsna hallarda bəzi həşəratlarda və bitkilərdə müşahidə edilir. Androgenezi süni surətdə yaratmaq mümkündür. Bunun üçün yumurtanın nüvəsi mayalanmada iştirakdan mexaniki, fiziki və kimyəvi təsirlərlə təcrid edilməlidir.

Süni androgenez bitkilərdə (buğda, qarğıdalı, arpa, kartof) və heyvanlarda seleksiya prosesini sürətləndirmək üçün tətbiq edilir. İlk dəfə 1956-cı ildə B. L. Astaurov bu təcrübəni tut ipəkqurdu üzərində həyata keçirmiş və nəticədə sənaye miqyasında androgenetik erkək fərdlər almışdır onların baramasında dişi fərdlərin baramasına nisbətən ipək 20%-dən çoxdur, bu da ipəkçiliyin inkişafı üçün əhəmiyyətlidir. Erkək cinsi hüceyrələr bankı yaratmaqla eks perimental androgenez metodunu nadir və nəsli kəsilmiş növlərin mühafizəsi və bərpasında tətbiq etmək olar. Ənənəvi olaraq diploid androgenez hadisəsindən nüvə və sitoplazma arasındakı qarşılıqlı təsir prosesini öyrənmək üçün istifadə edilir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 493. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Vasili İvanoviç Verbitski** (*rus.* Василий Иванович Вербицкий; 1827, Nijeqorod quberniyası[d] – 1890 və ya 12 oktyabr 1890, Qorno-Altaysk, Tomsk quberniyası[d]) — dilçi, etnoqraf.

Həyatı
------

Vasili İvanoviç Verbitski 1827-ci ildə anadan olmuşdur. İlahiyyat Akademiyasını bitirmişdir. Verbitski Altay diyarında yaşayan türklərin dillərini, inanclarını, əfsanələrini araşdırmışdır. 1869-cu ildə "Grammatika altajskogo jazyka" adlı əsəri çapdan çıxmışdır. Bu qrammatika türk dialektləri əsasında yazılmışdır. Verbitski daha çox "Slovar' altajskogo dagskogo nareöij tjurkskogo jazyka" başlıqlı lüğəti ilə məşhurlaşmışdır. O. üzərində 30 il çalışmışdır. Verbitski Altay türklərinin etnoqrafiyasına aid bir çox məqalələrin müəllifidir.

Vasili Verbitski 1890-cı ildə Qorno-Altaysk şəhərində 72 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Vasiliĭ Ivanovich Verbit︠s︡kiĭ // Faceted Application of Subject Terminology.
2. 1 2 3 4  Vasilij Ivanovič Verbickij // MAK (pol.).
Poa bulbosada vegetatif apomiksis
**Apomiksis**, (*yun.* µίξις – qarışdırma) – bitkilərin qeyri-cinsi yolla çoxalması. "Apomiksis" termini 1908-ci ildə alman genetiki Qərbi Vinkler tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Geniş mənada apomiksis partenogenez, ginogenez, androgenez kimi qeyrimüntəzəm cinsi çoxalma formaları rast gəlinən heyvanlara da (bir çox pərdəqanadlılar, cücülər, bəzi kərtənkələlər, balıqlar və s.) aid edilir. Bəzi bitkilərdə (acıqovuq, qırğıotu, qırtıc, şaxduran və s.) apomiksis müntəzəm surətdə, digərlərində isə (boymadərən, soğan, çibançiçəyi və tütün növlərində) sporadik şəkildə təzahür edir. Becərilən sitrus, bağçiyələyi, alma, qarğıdalı və bir çox başqa bitkilər də meyvəvermənin stabilliyi apomiksisə əsaslanır. apomiksis irsidir və amfimiksisə əlavə olaraq çoxalma sisteminin bir hissəsidir. apomiksis embriogenezdə, sporların və endospermin əmələ gəlməsi prosesində baş verən müxtəlif dəyişikliklərlə şərtlənir. apomiksisin çoxlu formaları arasında ən əsasları rüşeym kisəsinin (dişi qametofitin) əmələ gəlməsi ilə bağlı olan formalardır. Məsələn: dərman acıqovuğunda diplosporla (qeyri-adi meyozla) partenogenez, qaytarma növlərində aposporla (meyoz əvəzinə mitozla) və diplosporla psevdoqamiya üstünlük təşkil edir. apomiksisin xüsusiyyətlərindən taxıl, kartof və s. bitkilərin homoziqot xətlərinin alınmasında, seleksi ya da sitrus bitkilərinin məhsuldarlığının yüksəldilməsində istifadə edilir. Heterozisin möhkəmləndirilməsində və təsərrüfat əhəmiyyətli əlamətləri olan mutant xətlərinin saxlanmasında apomiksisin tətbiqi mümkündür.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 578. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Han Xu** 31 oktyabr 1999 Shijiazhuang, Hebei, Çin anadan olmuşdu Nyu York üçün Çinli basketbol oyunçusudur.

Haqqında
--------

Han Xu Nyu York üçün Çinli basketbol oyunçusudur.O
Liberty Qadınların Milli Basketbol Assosiasiyası. Han 2019 WNBA Draft-da Liberty tərəfindən ikinci raundda (ümumi 14-cü) seçilib. O, Çini 2016-cı il FİBA U-17 Qadınlararası Dünya Çempionatı,2017 FIBA ​​U-19 Qadınlararası Basketbol Dünya Kuboku və 2018 FIBA ​​Qadınlararası Basketbol üzrə Dünya Kuboku və 2022 FIBA ​​Qadın Basketbol Dünya Kuboku qazandı

WNBA Liberty Qadınların Milli Basketbol Assosiasiyası
-----------------------------------------------------

Han 2019-cu il WNBA draftında Nyu-York Liberty tərəfindən 14-cü seçilib.
 O, draft sinfində ən gənc oyunçu idi.Liberty-nin yeniyetmə oyunçusu Yao Ming müqayisələrinin təzyiqini qəbul edir 
Yeni mövsümündə o,liqanın ən uzun boylu oyunçusu və liqa tarixində ikinci ən uzun oyunçu idi. O, Çinli beynəlxalq basketbolçu Yao Ming ilə müqayisələr apardı.
2020-ci ilin may ayında, Hanın koronavirus pandemiyası səbəbindən Çində qalmaq üçün 2020 WNBA mövsümündən kənarda qalacağı açıqlandı.Liberty oyunçuları xaricdə qalacaq, koronavirus pandemiyası fonunda istənilən növ 2020 mövsümündən imtina edib.

Milli Komanda Karyerası
-----------------------

Han Xu 2022 FIBA ​​Qadın Basketbol Dünya Kubokunda Google All-Star Five seçildi.O hər oyunda orta hesabla 12,4 xal,8,4 ribaund və 1,7 blok yığaraq, 1994-cü ildə Avstraliyada keçirilən tədbirdən sonra ilk gümüş medalını Çinə qazandırmağa kömək etdi.Avstraliya ilə yarımfinal oyununda Han Xu Çin üçün möhtəşəm bir karyera gecəsi keçirdi və o, bərabərləşdi. FIBA Qadınlararası Basketbol Dünya Kuboku 5 swatla rekord qırır. O, həmçinin 80 faiz yerdən atışdan 19 xal topladıqdan və 11 ribaundla dubl-doblunu tamamladıqdan sonra 33 səmərəlilik balı topladı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Basketball-Reference.com (ing.).
2. ↑  "2018 FIBA ​​Qadın Basketbol Dünya Kuboku profili". 2019-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-27.
3. ↑  "Çinli Han Xu WNBA-nın Növbəti Draftıdır. Beynəlxalq Superstar". 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-27.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Basketball-Reference.com (oyunçu) · Basketball-Reference.com (Avropa) · Eurobasket.com (oyunçu) · Olympedia · ФИБА |
**NGC 7045**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Kiçik At bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1827-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 7045: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 7021 |
NGC 7022 |
NGC 7023 |
NGC 7024 |
NGC 7025 |
NGC 7026 |
NGC 7027 |
NGC 7028 |
NGC 7029 |
NGC 7030 |
NGC 7031 |
NGC 7032 |
NGC 7033 |
NGC 7034 |
NGC 7035 |
NGC 7036 |
NGC 7037 |
NGC 7038 |
NGC 7039 |
NGC 7040 |
NGC 7041 |
NGC 7042 |
NGC 7043 |
NGC 7044 |
**NGC 7045** |
NGC 7046 |
NGC 7047 |
NGC 7048 |
NGC 7049 |
NGC 7050 |
NGC 7051 |
NGC 7052 |
NGC 7053 |
NGC 7054 |
NGC 7055 |
NGC 7056 |
NGC 7057 |
NGC 7058 |
NGC 7059 |
NGC 7060 |
NGC 7061 |
NGC 7062 |
NGC 7063 |
NGC 7064 |
NGC 7065 |
NGC 7066 |
NGC 7067 |
NGC 7068 |
NGC 7069 |
NGC 7070



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Paprəvənd məscidi** — Azərbaycanın Ağdam rayonunun Paprəvənd kəndində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Bütövlükdə yerli əhəng daşı ilə inşa edilmiş məscid üç tağlı eyvandan və bir ibadət zalından ibarətdir. Eyvanın tağları mütənasib qamətli bir cüt daş sütunlara söykənir. Tavanı isə tağbənd şəklində tamamlanır. İbadət zalı kvadrat şəkilli olduğundan tavanı interyer tərəfdən gümbəz şəklində tamamlanmış, bayır tərəfdən isə gümbəz üzərinə yeni örtük materialları əlavə etməklə dam örütüyü iki yamaclı formaya salınmışdır. Bu da təbii suları dərhal yanlara axmasına əlverişli şərait yaratması üçün idi.

Bütün tərəflərdən divar qalınlığı 1,15 metr olan məscidin sütunsuz ibadət zalını oxvari şəkilli möhtəşəm gümbəz tamamlayır. Ümumi ölçüləri 9,2m x 12,54m. Olan Paprəvənd məscidi XVII əsrin yadigarıdır. Təəssüf ki, məscid dövrümüzə qədər yarı uçuq vəziyyətdə gəlib çatmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qarabağ Azadlıq Təşkilatı "QARABAĞ DÜNƏN, BU GÜN VƏ SABAH" 8-ci elmi-əməli konfransının. MATERİALLARI. (Qarabağ General-Qubernatorluğunun 90 illiyinə həsr olunur). Bakı — 2009
**Elmi** — 1)elmə aid, elmlə əlaqədar. Məsələn, elmi əsər, elmi fəalliyyət, elmi kəşf; 2)elmi prinsiplərə əsaslanan, elmi tələblərə cavab verən, elmi məqsəd daşıyan. Məsələn, elmi nəzəriyyə, elmi mühazirə, elmi ekspedisiya, elmi konfrans. Elmi-fantastik – elmi əsaslar üzərində qurulmuş fantastikaya aid olan. Elmi-kütləvi – elm və texnikanın nailiyyətləri ilə geniş oxucu kütləsini aydın və sadə bir dillə tanış edən. Məsələn, elmi-kütləvi ədəbiyyat, elmi-kütləvi mühazirələr. Elmi-nəzəri – həm elmi, həm nəzəri əhəmiyyəti olan, həm elmi, həm nəzəri mahiyyət daşıyan. Məsələn, elmi-nəzəri məsələ, elmi-nəzəri konfrans. Elmi-texniki – texniki elmlər sahəsinə aid olan. Məsələn, elmi-texniki ədəbiyyat.

**Elmi fəaliyyət** – yeni biliklərin əldə olunmasına və tətbiqinə yönəldilən fəaliyyət, o cümlədən fundamental, tətbiqi elmi tədqiqat.

**Elmi hesabat** – metodikaların, tədqiqatın gedişinin, elmi-tədqiqat və təcrübə-konstruktor işlərində alınmış nəticələrin, həmçinin elmi qənaətlərin ətraflı təsvirini əhatə edən, çap olunmuş və ya məruzə edilmiş elmi sənəd. Bu sənədin təyinatı (rolu) yerinə yetirilmiş iş başa çatdıqda və ya digər müddətlərdə onu hərtərəfli işıqlandırmaqdır.

**Elmi idarəetmə** – əməyin elmi təşkilinə, sistemli təhlilə, qərarların qəbul edilməsinin elmi əsaslandırılmış üsullarına əsaslanan idarəetmədir.

Ədəbiyyat
---------

* R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.



|  |  |
| --- | --- |
| Disambiguation icon | **Elmi** sözü bir çox mənada istifadə olunur.Lazımi mənanı dəqiqləşdirmək üçün bu səhifədəki siyahıdan istifadə edin.  |
XX əsrin əvvəllərində Burre
**Burre** (*fr.* bourrée, bourrer sözündən – gözlənilməz sıçrayışlar etmək) — qədim fransız rəqsi.

Haqqında
--------

XVI əsrin ortalarında yaranmışdır. XVII əsrdən Burre səciyyəvi cüt ölçülü (alla breve), iti templi, dəqiq ritmli saray rəqsi olmuşdur. XVII əsrin ortalarında instrumental süitanın tərkibinə salınmış, J. B. Lülli B.-ni opera və baletə daxil etmiş dir. XVIII əsrin 1-ci yarısında Fransanın hüdudlarından kənarda da məşhur idi. Q. Muffat, G. F. Hendel, İ. S. Bax, A. Kampra, A. K. Detuş, J. F. Ramo öz yaradıcılıqlarında Burreyə müraciət etmişlər.

 Həmçinin bax
-------------

* İohan Sebastyan Bax
* Opera
* Balet
* Rəqs

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Burre**// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M. K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V cild. — Səhifələrin sayı: 592. — Səh.: 99. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Video — Ballet pas de bourrée explained
* Video — Jazz pas de bourrée explained
* Video — Baroque pas de deux — "La Bourée d`Achille", from Achille et Polixène by P. Colasse (1649–1709), danced by Baltic Baroque
**Eldar çölü düzü** — Palantökən və Qomroy dağları arasındakı geniş düzənlik sahəni tutur.

Ümumi məlumat
-------------

Eldar çölü düzü qərbdə Eldaroyuğu dağı, şərqdə isə Mingəçevir su anbarı ilə sərhədlənir. Sahəsi 371 km² olub, qərbdən şərqə doğru uzunluğu 36 km, eni isə 12 km-ə qədərdir.

Tektonik cvəhətdən antiklinoriumunun şimal hissəsində yerləşməklə, Eldar sinklinalına uyğun gəlir.

İqlimi tamailə yarımsəhra xarakterli olub, yayın orta temperaturu Samuxda 14,2 qışınki isə 0,8–3,40-dir. Ən isti ayın (iyul) orta temperaturu 26,70, ən soyuq ayınki (yanvar) isə 0,80-dir. Orta illik yağıntı265 mm (Samuxda), orta illik buxarlanma isə 1000–1200 mm arasında dəyişir.

Çay şəbəkəsi əsasən müvəqqəti axarı olan yarğan və qobulardan ibarətdir. Qüvvətli leysan yağışları zamanı bu yarğanlarda axar əmələ gəlir. Rayonun mərkəzindən keçən və daimi axarı olan İori çayı əsasən yağış və yeraltı sularla qidalanır.

Eldar çölü düzündə boz-qonur torpaqlar üzərində yayılmış yarımsəhra tipli bitkilər (yovşan-kəngiz, kəngiz-yarağan, yovşan-efemer qruplaşmaları) əsas yer tutur. Lakin İori çayının terraslarında və suvarılan sahələrdə çəmən, çəmən-çala torpaqları üzərində müxtəlif çəmən otları yayılmışdır. Şimal kənarında dar zolaq şəklində açıq qonur və qonur torpaqlar üzərində seyrək arid saqqız meşəsi inkişaf etmişdir.

Burada taxılçılıq, bağçılıq və bostançılıq təsərrüfatın əsasını təşkil edir. Bundan əlavə burada maldarlıq da inkişaf etdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  M. A. Müseyibov, M. Ə. Süleymanov Ceyrançöl alçaq dağlığının təbii landşaftı Bakı 1975
2. ↑  Coğrafiya və təbii resurslar jurnalı № 2, Bakı 2015
**Hirkan şaxduranı** (*lat.* Alchemilla hyrcana) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin şaxduran cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür. Qafqazın endemik növüdür.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Çoxillik boz-yaşıl, ot bitkisidir. Gövdə 12-35 sm-ə qədər hündürlükdə, uzun saplaqlı, kökyanı yarpaqlıdır. Kökyanı yarpaqları iri deyil, böyrəkvari, 1-3,4 sm uzunluğunda, 1,5-5 sm enində, hamar, 7-9 qısa, qövsvari və ya yarımdairəvi bölümlü, aydın kəsilmiş aralarında 4-7 xırda-yumurtavari, küt dişiciklidir. Gövdə yarpaqları böyük deyil. Çiçək qrupu ensiz, azçiçəkli, budaqlı, çiçəklər boş yumurtacıqlı, 1,5–3 mm uzunluğunda və enindədir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə iyun, meyvələməsi iyul aylarına təsadüf edir. Çoxalması toxumladır. Quraqlıq çəmənlərində bitir. Kriptofitdir.

Yayılması
---------

Lənkəranın dağlıq hissəsi (Hamarat kəndi).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yayılma sahəsinin məhdud olması və əhali tərəfindən mal-qaranın otarılması.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin qarşısının alınması üçün yasaqlıqların yaradılması təklif olunur. Yeni yayılma sahələri axtarılmalıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Plant List (ing.). 2010.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q9597085
* BioLib: 781362
* EoL: 414419
* GBIF: 3028660
* IPNI: 77221987-1
* IRMNG: 10978667
* Plant List: rjp-1402
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77221987-1
* Tropicos: 27803949
* WFO: wfo-0000986368

 |