recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Arxitektor Boldırevin binası** — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina Novoçekassk şəhəri Krasnoarmeysk küçəsi, ev 18 ünvanında yerləşir.

Tarixi
------

Binanın sahibi və layihəsinin müəllifi arxitektor Sergey İvanoviç Boldırev olmuşdur. Sənətinə görə o, mühəndis idi. Onun haqqında 1900-cu il qeydlərində bildirilir. O, titul məsləhətçisi, daha sonradan isə saray məsləhətçisi olmuşdur. Vizbesenski kilsəsinin tikilmə işlərinə rəhbərlik edənlərdən biri olmuşdur. Bu tikilini 1903-cü ildə inşasına başlamışlar ancaq tikinti işləri 1905-ci ildə başa çatmışdır. Oda məlum idi ki, onu general Belyavski ilə qohumluq əlaqələri birləşdirirdi. O, Krasnoarmeysk küçəsi 15 ünvanında yaşayırdı. Boldırev həmdə Rus-Asiya bank binasının arxitektoru olmuşdur. Bu bina isə 1905-ci ildə keçmiş pionerlər binasınln yerində ucaldılmışdır. Seqey İvanoviç arxitektor Q. İ. Korotçenkov, Y. İ. Korotçenkov, rəssam İvam İvanoviç Krılov və skripkaçı K. İ. Dumçevlə dostluq edirdi.

Arxitektor ümumilikfə şəhərdə 25 bina inşa etmişdir. Üstəlik o, özü yaşadığı Krasnoarmeysk 18 ünvanında yerləşən binanıda özü layihələndirmiş və inşa etdirmişdir. Bina 1905-ci ildə inşa edilmişdir. 1914-cü ildə binaya fliqel əlavə edilmişdir ki, buradada Nadejda Vasilevna Salnikova yaşamışdır. Onun əri Q. M. Salnikov 1938-ci ildə sürgün edilmişdir.

1992-ci ildə bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısıba daxil edilmişdir. Üstəlik oda məlumdur ki, burada binanın birinci sahibinin nəvəsi Tatyana Borisovna Boldıreva yaşamışdır.

Təsviri
-------

Bina iki mərtəbəfən ibarətdir. Bununla belə dekorativ baxımdan elə də seçilmir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Особняк". 2017-03-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-23.
2. ↑  "Архитектор-строитель Новочеркасска С. И. Болдырев. Статья из газеты «Новочеркасские ведомости» № 17 (466) от 28 апреля 1999 года". 2017-08-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-23.
3. ↑  "Историческая экскурсия по городу. Официальный сайт города Новочеркасск". 2017-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-23.
4. ↑  "Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.85-85". 2017-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-23.
5. ↑  "Улица Красноармейская, 18". 2017-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-23.
**Qanunsuz varlanma** — dövlət mənsubunun mənşəyini izah edə bilmədiyi və ya qanunları pozaraq əldə etdikləri vəsaitlərdən istifadə edərək əmlak əldə etməsi. Dövlətlər, BMT-nin Korrupsiyaya qarşı Konvensiyasının 20-ci maddəsində bu konsepsiyanı Cinayət Məcəlləsinə daxil etməyə dəvət olunur. Sənəd 31 oktyabr 2003-cü ildə BMT Baş Assambleyasının 58-ci sessiyasında qəbul edilmiş və 14 dekabr 2005-ci ildə qüvvəyə minmişdir.

Təsviri
-------

BMT-nin Korrupsiyaya qarşı Konvensiyasının 20-ci maddəsində  deyilir: "Konstitusiyasına və hüquq sisteminin əsas prinsiplərinə hörmət etmək şərti ilə, hər bir İştirakçı Dövlət cinayət əməli kimi təsbit edilməsi üçün zəruri ola biləcək qanunvericilik və digər tədbirlərin qəbul edilməsini nəzərdən keçirəcəkdir; qəsdən törədildikdə, qanunsuz zənginləşdirmə, yəni dövlət məmurunun əmlakını qanuni gəlirlərindən çox əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər ki, bu da əsaslandırıla bilməz."

Məqalənin mahiyyəti — korrupsioner məmurların digər cinayətlərini düzəltmək üçün bir yol yoxdursa, məsələn, rüşvət halında pul köçürmələri halında təqib etməkdir. Güman edilir ki, məmur qanunsuz yolla əldə etdiyi vəsaiti tapmaq və dəyərini rəsmi gəlirlə müqayisə etmək daha asan olan vəsaitlərinə xərcləyir.

Tarixi
------

Dövlət məmurlarının qanuni mənbələrini sübut edə bilmədikləri təqdirdə varlıq əldə etdiklərinə görə cəzalandırılmasını tələb edən ilk qanun layihəsi 1936-cı ildə Argentinada ortaya çıxdı. Bu norma yalnız bir məmurun "özünü və ya üçüncü bir şəxsi zənginləşdirmək üçün vəsaitin mənşəyini izah edə bilməməsi" səbəbi ilə cinayət məsuliyyəti təsis edildiyi 1964-cü ildə qanuna çevrildi. Elə həmin il, Hindistan "dövlət məmurunun mənşəyini izah edə bilmədiyi mənbələrə sahib olması" üçün cəzalar tətbiq etdi.

Dünyada tətbiqi
---------------

### Argentina

1964-cü ildə tətbiq olunan Cinayət Məcəlləsinin 286-cı maddəsi

Dövlət qulluğu dövründə və ya ondan sonra iki il ərzində aldığı zənginləşmənin mənşəyini izah edə bilməyən şəxs (və ya üçüncü şəxs, bu şəkildə varlığını gizlədirsə), iki ildən altı ilədək həbs cəzası ilə cəzalandırılır, a qanunsuz zənginləşdirmə dəyərinin 50-dən 100% -ə qədər cərimə və dövlət qulluğuna ömürlük qadağa.

2004-cü ildə, Argentinanın keçmiş Təbii Sərvətlər Naziri Maria Julia Algosaray, qanunsuz zənginləşdirməyə görə üç il həbs və 500.000 dollar cərimə aldı. Prokurorluq onun 1988-1996-cı illərdəki gəlir və xərclərini təhlil etdi, güclü bir uyğunsuzluq tapdı və izahat tələb etdi. Rəsmi, məsləhət xidmətləri sayəsində qazandığını və keçmiş ərindən və atasından da pul aldığını söylədi. Bu izahatlar məhkəməni təmin etmədi və qanunsuz zənginləşdirmə kimi tanınan məbləğin hamısını xəzinəyə ödəməli olan həbsxanaya göndərildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Резолюция, принятая Генеральной Ассамблеей 31 октября 2003 года" (PDF). 2015-02-11 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-09-24.
2. ↑  "Полный текст Конвенции против коррупции на сайте ООН". 2016-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-28.
**Ümmü Roman** (*ərəb.* **زينب بنت عامر الكنانية**‎; v. 628, Mədinə) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin səhabələrindən biri, Əbu Bəkrin həyat yoldaşı, Aişənin anasıdır. Qureyş qəbiləsindəndir.

Bioqrafiyası
------------

Onun tam adı Ummu Roman Zeynəb binti Amir ibn Üveymir ibn Abd Şəms ibn Attab əl-Kinaniyadır. Zeynəb Qinan qəbiləsinin Əl-Haris qolunun Duhman nəslindən olan Əmir ibn Üveymirin qızı idi. O, Əzd qəbiləsindən olan əl-Haris ibn Səhbarə ilə evlənir və onların Tufeyl adlı bir oğlu doğulur.

Ailə Əl-Saradan Məkkəyə köçür və burada Əl-Haris Əbu Bəkrlə ittifaq qurur. Bu zaman Əbu Bəkr artıq Quteylə binti Əbdül-Uzza ilə evli idi.

Qısa müddət sonra Ümmü Roman dul və dəstəksiz qalır. Əbu Bəkr onunla evlənir və onların iki övladı olur: Əbdürrəhman və Aişə.

Ümmü Roman 622-ci ildə Aişə, Əsma və Abdullahın müşayiəti ilə Mədinəyə hicrət edir.

İbn Səd Ümmü Romanın 628-ci ilin aprel/may ayında Mədinədə vəfat etdiyini iddia edir. İbn Həcər Əl-Əsqəlani onun 630-cu ildə vəfat etdiyinə inanırdı. Onun cənazəsi qəbrə qoyulan zaman Məhəmməd peyğəmbər belə buyurdu: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Hurilərin necə olduğunu bilmək istəyən Ümmü Romanın necə göründüyünü xatırlasın". | "|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Companion's Tree". Quran search online. 2013-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-09-28.
2. ↑  Muhammad ibn Jarir al-Tabari. *Tarikh al-Rusul wa’l-Muluk*. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). *Biographies of the Prophet’s Companions and Their Successors*, pp. 171—172. Albany: State University of New York Press.
**Qanunvericilik prosesi** — qanun layihəsinin hazırlanmasından qanun kimi qüvvəyə minməsinə qədər ardıcıl, məntiqi olaraq tamamlanmış bir sıra mərhələlərdən ibarət qanunların qəbulu qaydası. Qanunvericiliyin prosessual tərəfi kimi başa düşülə bilər və ya terminin geniş şərhində bu konsepsiya ilə üst-üstə düşərək qanunların hazırlanması və qəbulu üzrə fəaliyyətə işarə edir.

Qanunvericilik prosesi bir sıra ardıcıl mərhələləri əhatə edir: qanun layihəsinin hazırlanmasından parlamentə daxil edilməsinə, parlamentdə müzakirəyə, qanun qəbul edilməsinə və dərc olunmasına qədər.

Qanunvericilik prosesində xüsusi rol dövlətin əsas qanunverici orqanına, yəni bir qayda olaraq parlamentə və onun strukturlarına aiddir. Öz səlahiyyətləri daxilində qanunverici proses müəyyən edilmiş parlament prosedurları ilə müəyyən edilir. Bunlar yalnız mövcud qanunlarla deyil, həm də müvafiq parlament palatalarının qaydaları ilə — qanunverici orqanın öz yurisdiksiyasındakı bütün məsələlər üzrə iş qaydasını müəyyən edən xüsusi daxili tənzimləmə aktları ilə müəyyən edilir.

Ancaq bəzi ölkələrdə qanunvericilik prosesi, bəzi hallarda parlament prosedurları minimuma endirilə bilər. Məsələn, Fransa hökumətinin respublika prezidentinin imzaladığı fərmanlar qanunauyğun ola bilər və yalnız Fransa parlamenti tərəfindən təsdiqlənir. 

Parlament prosedurunu pozmağa imkan verən qanunverici prosesin başqa bir mexanizmi parlamentdənkənar bir referendumdur, yəni belə bir referendumdur, məsələsi qanunverici orqan tərəfindən əvvəlcədən baxılmadan təqdim edilir və qanunverici orqan tərəfindən təsdiq edilmədən qüvvəyə minir. Doğrudan demokratiyanın bu forması İsveçrəyə ən xarakterikdir. İsveçrədə referendum ümumiyyətlə ildə dörd dəfə keçirilir. Parlament yalnız referenduma təqdim olunan bir layihənin qəbul edilməsini və ya rədd edilməsini tövsiyə etmək və ona alternativ bir təklif təqdim etmək hüququna malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Горобец В. Д.* Парламент Российской Федерации. М.: Академия управления МВД РФ. 1998. 91.
2. ↑  Конституционное право России. Законодательный процесс. səh. 94.
3. ↑  Конституционное право России Регламент палаты Федерального Собрания. 307–308.
4. ↑  *Козочкин И. Д.* Общая характеристика источников уголовного права Франции // Уголовное право зарубежных государств. М.: Омега-Л, Институт международного права и экономики им. А.С. Грибоедова. 2003. ISBN 5-88774-057-4. "Arxivlənmiş surət". 2012-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
5. ↑  *Академик.ру.* внепарламентский референдум // Большой юридический словарь. 2010.

Ədəbiyyat
---------

* Конституционное (государственное) право зарубежных стран. 1–2 (3-е изд-е). М: БЕК. Страшун Б. А. 2000. 351–354. ISBN 5-85639-276-0.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 4020682-8 · NKC: ph116797 |
**Nikol Evancelin Lilli** (*ing.* Nicole Evangeline Lilly; 3 avqust 1979[…], Fort-Saskaçevan[d], Alberta) — "Qızıl qlobus" mükafatının sahibi olan Kanada aktrisası. 3 avqust 1978-ci ildə Kanadada Alberta əyalətin Fort-Saskaçevan şəhərində anadan olmuşdur. Daha çox "Lost" serialında *Keyt Ostin* rolunu ifa etdiyinə görə populyarlıq qazanmışdır.

**Karyera** - "Sağ qalmaq" serialına çəkilməzdən əvvəl Lilli stüardessa və ofisiant kimi çalışmışdır.təhsilini maliyyələşdirmək üçün o, telereklamlarda çəkilir və model kimi çalışırdı. Hərçənd özünü heç vaxt model hesab etməmişdir.

Model kimi onu Ford model agentliyinin meneceri Kelonva şəhərinin küçələrində görərkən kəşf etmişdir. Lilli agentliklə müqavilə imzalayır və Vankuverə köçür. O, burada dəb nümayişlərində çıxış edir və Britaniya Kolumbiyasındakı beynəlxalq münasibətlər fakültəsindəki təhsilini maliyyələşdirir.

2004-cü ildə Lillinin əmək haqqısı hər epizoda görə $80 000 təşkil edirdi. Sağ qalmaq serialındakı roluna görə o, *Entertainment Weekly jurnalının versiyası üzrə*  *Breakout Stars 2004* nominasiyasında, 14 dekabr 2006-ci ildə isə ən yaxşı dramatik aktrisa nominasiyasında "Qızıl Qlobus" mükafatına layiq görülmüşdür.

Serial bitdikdən sonra, o, aktrisa karierasını bitirib, humanitar işçi qismində karyerasının davam etdirməyi planlaşdırırdı. lakin gələcəkdə televiziyaya qayıda biləcəyini də istisna etməmişdir. 2009-cu ildə Evangelin Lilli *L’Oréal firmasının erklam siması seçilmişdir.* 

2013-cü ildə Piter Ceksonun "Hobbit" filmində rol almışdır.

* Qarışqa-adam (film, 2015)

İstinadlar
----------

1. ↑  *(unspecified title)*. Rivista del Cinematografo.
2. 1 2  Evangeline Lilly // L'Encyclopédie canadienne, The Canadian Encyclopedia (ing.).
3. 1 2  Evangeline Lilly // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.

Vikianbarda ***Evancelin Lilli*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · IMDb · Kinopoisk · Metacritic · Rotten Tomatoes · Internet Speculative Fiction Database |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Kanada · Notable Names Database |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 10012258 · BNE: XX4607291 · BNF: 165951335 · CONOR: 182709859 · GND: 142748382 · ISNI: 0000 0001 1713 6922 · LCCN: no2005108774 · NKC: xx0202163 · NTA: 419754172 · NUKAT: n2017179224 · SUDOC: 139000011 · VIAF: 163437122 · WorldCat VIAF: 163437122 |

 |
**Qanuni Sultan Süleyman Bulağı** — Bulaq klassik üslubda üç qanadlı daşdan inşa edilmişdir. Qanuni Sultan Süleyman, 1566-cı ildə, Zigetvar səfərinə çıxarkən Kurşunlu Han və Qanuni Sultan Süleyman Körpüsü ilə birlikdə Memar Sinan tərəfindən inşa edilmişdir. Hələ də içmə və istifadə etmə suyu baxımından fəal vəziyyətdədir. Bulağın yanında Sokullu Mehmet Paşa Məscidi yer alır.

Bulaq llassik üslubda üç qanadlı kəsmə daşdan inşa edilmişir. Orta qanad digərlərinə nəzərən bir az daha geniş və yüksəkdir. Yan qanadlar orta hissəyə görə bucaqlı olaraq geridə qalmaqdadır. Beşik tonozu xatırladan bir üst örtüyü vardır. Üç hissəni birləşdirən sadə bir lülə vardır. Kilid yaşlarında bir rozet olan iti kəmərli nişlər halındakı qanadların içərisinə kiçik ayna daşları yerləşdirilmişdir. Basıq iti kəmərlərin üzəngi daşları daxili hissədən yivlidir. Mərkəzdə iştirak edən iti kəmərli nişin içərisində, iki yanında dalğalı kaşkəmər motivi və təpəsində yanlardakinə görə daha kiçik kəmər motivi içində bir rozet olan iki sətirlik 68X123 smlik daş üzərinə həkk ilə Kartuşlar içərisinə alınmış sülüs yazım texnikası ilə yazılmış kitabəsi yer almaqdadır.

Kitabədə Kartuşlar arasında qalan boşluqlar bitki bəzəmələrlə doldurulmuşdur. Kitabənin ayna daşında yenə qabartma şəklində kəmər motivi və dairəvi qabartma ortasında burması var. Aynanın xaricinin iki yanında daha kiçik basma bir mərmər plaka görülməkdədir. Yan qanadlarda qabartmalı bir ayna daşı və burmaları görülməkdədir.

Həmçinin bax
------------

* Qanuni Sultan Süleyman Körpüsü

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2014-03-21 at the Wayback Machine
*
**Matra elektrik stansiyası** (mac. Mátrai Erőmű Zrt.) ― RWE-yə məxsus boz kömür üzərində işləyən elektrik stansiyası. O, Macarıstanın Matra şəhərinin dağları vadisində yerləşir. Onun quraşdırılmış gücü genişləndirilə bilən 950 meqavatta bərabərdir. Bura böyüklüyünə görə Pakş AES-dən sonra Macarıstanın ikinci ən böyük stansiyasıdır, ölkənin elektrik enerjisinin təxminən 15%-ni təmin edir. İstehsal idxal olunan yanacaqlardan deyil, yerli mənbələrdən tam təmin olunduğundan milli enerji sektorunun vacib sütunu sayılır. 2012-ci ildə Matra təxminən 8.4 milyon ton boz kömür istehsal etdi.

203 metr hündürlüyündə olan baca Macarıstanda 8-ci ən hündür tikilidir.

Tarixi
------

Visonta mədənindən boz kömürün çıxarılması
Elektrik stansiyası 40 ildən çox fəaliyyət göstərir. Boz kömür Visonta və Bükkabran karxanalarında çıxarılır. İlkin inşaat layihəsi 1965-ci ildə Dyöndyöş yaxınlığında boz kömü yatağı aşkar ediləndə başlamışdır. 1986-1992-ci illər arasında zavod ilk dəfə modernləşdirilmişdir. Şirkət daha sonra özəlləşdirildi və sonradan 1995-ci ildə RWE müəssisənin kontrol paketini aldı. Elektrik stansiyasında bütövlüklə yeniləmə və modernləşdirmə proqramının həyata keçirilməsi tələb olunurdu. Böyük miqdarda kükürd buraxdığından baca qazının sulfiddən təmizlənməsi qurğuları AB emissiya standartlarına uyğun olaraq təchiz edilmişdir. Təqdim olunan blokların növü bölgədə ilk idi və bu, stansiyanı Avropadakı ən təmiz kömür elektrik stansiyalarından biri etdi.

2005-2007-ci illər arasında, 200 MW gücdə olan bloklardan ikisi hər biri maksimum 33 MVt gücündə olan iki qaz turbinlə təchiz edilmişdir, bu da səmərəliliyi artırdı. Kömürlə işləyən qurğunun gücü təxminən 10% artmışdır və nəticədə ümumi enerji istehsalında 100 MV gücündə artım olmuşdur. Əlavə blokun inşası üçün də planlar var idi, lakin 2010-cu ilin sonunda layihə ləğv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "EUROPA - Press Releases - European Commission approves "coal package" authorising restructuring plans for the Polish, German and Hungarian coal industry until 2010". 2010-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-02.
3. ↑  "Eurocoal Hungary profile". 2014-11-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-10.
4. ↑  "RWE extended the life of Hungary's Matra power station" (PDF). 2013-10-01 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-10.
5. ↑  "The new block has no future". 2021-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-02.

Xarici keçidlər
---------------

* Saytı
* Matra power station SourceWatch saytında
**Ruqiyyə Hacıağa qızı Zərbəliyeva** — Azərbaycanda, Qafqazda, həmçinin bütün Yaxın Şərqdə ilk qadın qırıcı təyyarəçi.[*mənbə göstərin*]

Həyatı
------

Ruqiyyə Hacıağa qızı Zərbəliyeva sənət təhsilini Bakı aeroklubunda almış və ilk uçuşunu XX əsrin 30-cu illərinin sonlarında yerinə yetirmişdir. Ruqiyyə Zərbəliyeva ilk azərbaycanlı qırıcı təyyarəçi olmuşdur. Həyat yoldaşı Baba İbrahim oğlu Talıbov İkinci dünya müharibəsinə getmiş və həlak olmuşdur. Rauf adlı oğlu ilə tək qalan Ruqiyyə Zərbəliyeva sonralar Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsilini davam etdirərək uşaq həkimi olmuş, Qusarda və Bakıda uşaq həkimi kimi çalışmışdır.

Ruqiyyə Zərbəliyeva Bakıda yaradılmış "Səfa" müsəlman cəmiyyətinin fəallarından olan Kərbəlayı Abdulla Zərbəliyevin nəvəsidir. "Baku" qəzetinin 1914-cü il yanvar tarixli 5-ci sayında yazdığına görə Kərbəlayı Abdulla Zərbəliyev Bakıda yaradılmış "Səfa" müsəlman cəmiyyətinin yaradıcılarından və xəzinədarı, habelə Bakı Şəhər Dumasının üzvü olmuşdur.

Ruqiyyə Zərbəliyevanın oğlu Rauf Baba oğlu Talıbov Azərbaycan Politexnik İnstitutunda müəllim və Azərbaycan MEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-23.
2. ↑  Şimşinov A. Qanadlı qız (Gənc pilot Ruqiyyə Zərbəliyeva haqqında) // "Gənc işçi" qəzeti, 1941. 7 mart.

Ədəbiyyat
---------

* Cəfərov N. Qırıcı aeroplan pilotu (Ruqiyyə Zərbəliyeva haqqında) // "Kommunist" qəzeti, 1940. 8 mart
* Şimşinov A. Qanadlı qız (Gənc pilot Ruqiyyə Zərbəliyeva haqqında) // "Gənc işçi" qəzeti, 1941. 7 mart.
* Əfruz C. Təyyarəçi qız [Şeir] // Ədəbiyyat qəzeti, 1943.- 22 dekabr.
**Kirpili** — Rusiyanın Krasnodar diyarında çay. Çay Kuban-Azov düzənliyin mərkəzindən axır. Çayın uzunluğu— 202 km-dir. Su toplayıcı hövzənin sahəsi isə — 2650 km²-dir. *Kirpili* sözü türk dillərindən leksema olub körpü deməkdir.

Ümumi məlumat
-------------

Kirpili çayının mənbəyi Ust-Labins rayonun Ladojski stansiyasınnda 8 km şimal-qərbdə yerləşən Yujnu qəsəbəsi yaxınlığındadır. Çayın mənsəbini dəqiq müəyyənləşdirmək olmur. Kirpili çayı Kirpili liman bataqlığına tökülür. Bu ərazi Primorsko-Axtarski rayonun Stepnoy stansiyası yaxınlığındadır. Çay suyu öncə bataqlıqla, daha sonra limanla axır. Daha sonra Axtar limanında Azov dənizinə çatır.

Medvedovskaya kəndi yaxınlığında, onun sol sahil qolu, uzunluğu 37 km olan Koçetı çayı Kirpiliyə birləşir. Timaşevsk şəhəri yaxınlığında kiçik çay Kirpiltsi sağdan Kirpiliyə birləşir.

Kərpili çayı düzənlikdə çoxlu meandr yaradaraq axır. Çay boyu su sevən bitkilər geniş yayılıb.

Novocerelievski stansiyası ərazisində çay çoxlu limanlar və axmazlar yaradıb. Qərbə doğru daha da geniş yayılaraq ərazini bataqlaşırmıdır. Düzənlik ərazilərdə yer altı suların səviyyəsi çox aşağıdır. Bölgədə çoxlu kiçik göllər yaranıb. Bu göllər Azov dənizi sahilləri ilə zəncir vari limanlar sitemini yaradır. Bunlardan ən böyüyü Krpilskidir. Bu liman Karlık və Axtar limanı ilə birlikdə Azov dənizinə birləşir.

Kirpili çayı əsasən atmosfer yağıntıları və yeraltı sularla qidalanır. Çay az sulu və dayazdır.

Kirpili çayının hövzəsində 330 bərkidici -qoruyucu tikkililər mövcuddur. Bunlar dambalar, bəndlər və s.-dir. Bu tikililər çayı suvarma və balıq ovu üçün istifadə olunan gölməçələr sisteminə çevirib.

Kirpili çayı üzərində Timaşevsk şəhəri yerləşir. Mənbəyindən mənsəbinə kimi çayın üzərində bir çox kiçik stansiyalar var: Vostoçnaya, Kirpilskaya, Razdolnaya, Platnirovskaya, Serievskaya, Medvedovskaya, Roqovskaya, Novojerelievskaya, Stepnaya və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Знай свой край. Словарь географических названий Краснодарского края. — Краснодар: Краснодарское книжное издательство, 1974. — 200 с.
2. ↑  Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 8. Северный Кавказ / под ред. Д. Д. Мордухай-Болтовского. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — С. 29.
3. ↑  *Трубачев О. Н.* Indoarica в Северном Причерноморье: Реконструкция реликтов языка. Этимологический словарь. М.: Наука. 1999. 166.
4. ↑  "Инвестиции в экологию — залог будущего Кубани". www.ki-gazeta.ru (rus). 2011-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-02.
**Nadir Balakişiyev** — Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi (1962-1971).

Həyatı
------

Balakişiyev Nadir Ağadayı oğlu 1930-cu il fevralın 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Məktəbi fərqlənmə ilə bitirib Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna daxil olur.

Birinci kursun axırlarında atasını itirən 19 yaşlı Nadir Balakişiyev ailəsinin bütün məsuliyyətini öz çiyinlərinə götürür və beləliklə o, hələ tələbəlik illərində əmək fəaliyyətinə başlayaraq mühəndis-energetik vəzifəsinə işə düzəlir.

1953-cü ildə institutu bitirən Nadir Balakişiyevə Dövlət Nəzarəti Nazirliyində işləmək məsləhət görülür. 1961-ci ilin yanvarında Azərbaycan KP MK-nın təşkilat işi şöbəsində məsul təşkilatçı vəzifəsinə təyin edilir.

1962-ci ildən Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1971-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Xarici turizm idarəsinin rəisi vəzifələrində çalşıb.

1978-1990-cı illərdə ixtisası üzrə, 1991-1997-ci illərdə isə "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun direktoru işləyib.

İki dəfə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1964-cü ildə isə Azərbaycan KP MK üzvü seçilib. 1966-cı ildə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Sov.İKP XXIII qurultayının işində iştirak edib. 1966-cı ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.

Nadir Ağadayı oğlu Balakişiyev 2004-cü il mayın 26-da vəfat edib.

İstinadlar
----------
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Mikayılov.

**Nadir Mikayılov** (14 iyun 1939, Ağdam – 16 noyabr 2011, Bakı) – coğrafiya elmləri doktoru, professor. Kərrar Mikayılovun oğlu. Tofiq Mikayılovun qardaşı

Həyatı
------

Nadir Kərrar oğlu Mikayılov 14 iyun 1939 ildə Ağdamda dünyaya gəlmişdir. Ağdam Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş (1958), hərbi xidmətdən sonra (1958-61) Perm Dövlət Universitetinin (Rusiya Federasiyası) Coğrafiya fakültəsində (1961-1966) ali təhsil almışdır.

Nadir Mikayılov tələbəlik illərində Şimali Ural geoloji-axtarış ekspedisiyasının tərkibində texnik-geoloq və geomorfoloq kimi, təcrübəli mütəxəssislərin rəhbərliyi altında Rusiyanın şimali Tayqa və Tundra zonalarında çöl tədqiqat işlərində təcrübə qazanmışdır. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuş (1968), "Qarabağ düzündə yayılmış ağırgilli şoranların yaxşılaşdırılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək (1972), kənd təsərrüfatı elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. O, 1979 ildə baş elmi işçi diplomu almışdır.

Nadir Mikayılov "Kür-Araz ovalığında yayılmış şoran-şorakət torpaqların əmələgəlmə şəraitinin və meliorasiyanın ekoloci əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək (2003), coğrafiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

Nadir Mikayılov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Coğrafiya İnstitutunun Geomorfologiya şö’bəsində kiçik elmi işçi (1966), Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun elmi katibi (1974-78), Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda Torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyasının müdiri (1978-82),Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsində "Ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə" kafedrasında dosent, professor vəzifələrində çalışmışdır.

Nadir Mikayılov 16 noyabr 2011 ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Nadir Mikayılovun torpaqşünaslıq və torpaq meliorasiyasının müxtəlif sahələrini əhatə edən 120-dən artıq əsəri çap olunmuşdur.

Nadir Mikayılov torpaqların meliorativ yaxşılaşdırılmasında açıq və qapalı drenaj şəbəkələri fonunda kimyəvi meliorasiyanı geniş tətbiq etmiş, kimyəvi meliorantlar kimi gipsdən, üzvi-mineral turşulaşdırıcı maddədən, mineral turşulardan və s. geniş, çoxfaktorlu eksperimentlər həyata keçirmişdir. Fəaliyyət göstərdiyi müddətdə 10 nəfərlik dəstə ilə 35 əkinçilik rayonunun və 1800-dən çox kolxoz və sovxoz torpaqlarının bonitet kartoqramlarını işləyib hazırlamışdır.

Nadir Mikayılov bir çox beynəlxalq və respublika səviyyəli konqres, konfranslarda şorlaşmış torpaqların yaranması və meliorasiyanın ekoloji problemlərinə aid maraqlı, yeni problemlərlə çıxış etmişdir. O, dəfələrlə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin və respublika «Bilik» cəmiyyətinin fəxri fərmanlarını almışdır.

Mənbə
-----

* Orxan Məmmədov (Baharlı). Ağdamın adlı-sanlı pedaqoqları, alimləri. Bakı, Sabah, 2001.

Həmçinin
--------

*
XX əsrin ən dəhşətli təbii fəlakəti - Bhola siklonu
**Bhola siklonu** — 13 noyabr 1970-ci ildə Şərqi Pakistanda (indiki Banqladeş) Qanq çayı deltası ətrafında baş vermiş güclü qabarma dalğaları ən yüksək dağıdıcı həddinə çataraq yarım milyona yaxın insan həyatına son qoymuşdu. Sürəti saatda 205 km-ədək yüksələn qasırğanın gücü hələ o vaxtadək Saffir-Simpson şkalası ilə qeydə alınan nəticələr arasında rast gəlinməyən 3-cü dərəcəyə çatmışdı. Tazumiddin bölgəsində yaşayan 167 min insanın 45%-i həlak olmuş, təsərrüfat isə iflic duruma düşmüşdü. Pakistan rəhbərliyi general Yəhya Xanın fəlakət nəticələrinin aradan qaldırılması yönündə tədbirləri ləng aparması həm Şərqi Pakistan rəhbərliyi, həm də beynəlxalq KİV nümayəndələrinin tənqidinə məruz qalmışdı. Tənqidçilərdən biri Micubir Rahmənin belə çıxış etmişdi: "Bizdə o qədər çoxsaylı ordu olduğu halda, ölənləri dəfn etmək ingilis dəniz piyadalarına həvalə olunmuşdu." Azadlıq uğrunda mübarizə aparan Şərqi Pakistan rəhbərliyi bundan istifadə edərək təşəbbüsə yiyələnmiş, növbəti ayda keçirilən parlament seçkilərində aşkar qələbə qazanmışdı. Həmin siyasi mübarizənin davamı olaraq, 1971-ci ildə o zaman Şərqi Pakistan adlandırılan, əslində isə tarixi Hindistan torpaqları olan ərazidə müstəqil Banqladeş dövləti yaradıldı.

Mədəni tədbirlər sahəsində isə o dövrlərin ən məşhur musiqi qrupu sayılan The Beatles qrupunun keçmiş üzvü Corc Harrisonun "Banqladeş üçün konsert" adı altında verdiyi konserti qeyd etmək olar. Konsertdən gələn bütün gəlirlər fəlakətdən zərər çəkənlərə xərclənmişdi.

Sonda qeyd edək ki, məhvedici gücünə görə Bhola siklonu XX əsrin ən dəhşətli təbii fəlakəti kimi tarixə düşmüşdür.

İstinadlar
----------

* Paula Ouderm (December 6, 2007). "NOAA Researcher’s Warning Helps Save Lives in Bangladesh". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 2008-01-24.
* Schanberg, Sydney (1970-11-22). "Yahya Condedes 'Slips' In Relief". New York
Təbii yayılması:
----------------

Növün təbii arealı – Mancuriya (Şimali Çin), Uzaq Şərq və Koreya yarımadasıdır.

Botaniki təsviri:
-----------------

Mancuriya qozu yarpağı tökülən, birevli ağac və ya koldur.Hündürlüyü 25-30 m-ə çatan gövdəsi düz, şaxələnmiş və ya enli-yumru, zərif çətirlidir. Qabığı tünd boz, zoğları sarımtıl-qonur tükcüklüdür. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 5-20 sm-dir.Yarpaqları növbəli, mürəkkəb, cüt olmayan, lələkvari, uzunluğu 40-90 sm-dir.Yarpaqcıqları 7-19 ədəd, uzunsov-ellipsvari, uzunluğu 17 sm və eni 2-7 sm-dir. Yarpaq ayası dişli, ucu biz, tükcüklüdür. Çiçəkləri xırda, bircinsli, çiçəkləmə yarpaqları açıldıqdan sonra müşahidə edilir. Erkəkcik çiçəkləri uzun, sallaq sırğalarda, dişicik çiçəkləri 3-10 ədəd olmaqla zoğların uclarında yerləşir. Aprel-mayda çiçəkləyir. Meyvələri çəyirdəkvari, oval, yunan qozuna bənzəyir, ancaq xırda (2,5-7,5 sm) və çox qalın, yaşıl və ya qonur qabıqlıdır. Qozun nüvəsi kiçik ölçülü, yeməlidir. Meyvələri avqust-oktyabrda yetişir. Meyvəyanlığı yaşıl, yetişdikdə qonurlaşan, çox tükcüklü, qozdan asanlıqla ayrılan, vəzicikli-yapışqandır. 250 ilədək yaşayır.

Ekologiyası:
------------

Qışa davamlıdır, -450-dək şaxtalara dözür. İşıqsevəndir, ancaq kölgəli sahələrdə də bitə bilər. Məhsuldar, rütubətli, yumşaq torpaqlara üstünlük verir, torpaq və atmosfer nəmişliyinin çatışmazlığına həssasdır.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Azərbaycanda bəzi rayonlarda rast gəlinir.

İstifadəsi:
-----------

Mebellərin düzəldilməsində, qozun nüvəsindən qənnadı sənayesində yüksək keyfiyyətli yağın alınması üçün istifadə edilir. Saç boyasının tərkibində istifadə edilə bilər. Qabığı, yarpaqları və meyvələrində taninlər vardır, xalq təbabətində istifadə edilir. Balvericidir.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

Məlumat mənbələri
-----------------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q311361
* Wikispecies: Juglans mandshurica
* BioLib: 141726
* EoL: 2872272
* EPPO: IUGMN
* FoC: 200006111
* GBIF: 4205640
* GRIN: 20758
* iNaturalist: 366815
* IPNI: 442388-1
* ITIS: 845177
* NCBI: 91218
* PfaF: Juglans mandschurica
* Plant List: tro-16700044
* PLANTS: JUMA8
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:442388-1
* Tropicos: 16700044
* WFO: wfo-0001067447

 |
**Bəhram Bəhlul oğlu Hüseynov** (4 iyun 1956, Bakı – 10 fevral 2023) — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Geologiya və geofizika məsələləri üzrə vitse-prezidenti.

Həyatı
------

Bəhram Hüseynov 1956-cı il iyun ayının 4-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

1983-cü ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu "Faydalı qazıntı yataqlarının geofiziki üsullarla axtarışı və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə bitirmişdir və həmin ildən Qum adası dənizdə qazma işləri idarəsində geoloq və geoloji şöbənin böyük geoloqu vəzifələrində çalışmışdır. 1988-ci ilin iyulundan "Xəzərdənizneftqaz" İB İstehsalat Birliyində baş ofisində Neft və qaz yataqlarının kəşfiyyatı üzrə geoloji şöbəyə böyük geoloq vəzifəsinə keçirilmiş, 1992-ci ildən geoloji şöbənin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdir. 1993–1994-cü illərdə ABŞ-nin Amoko şirkətinin Talsa şəhərində olan elmi-tədqiqat mərkəzində ezamiyyətdə olmuş və birgə layihədə iştirak etmişdir. Ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra Dənizdə Neft və Qazçıxarma İstehsalat Birliyində əmək fəaliyyətini işini davam etdirmişdir. 1995-ci ilin may ayından Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Sirkətində vitse-prezidentin müşaviri vəzifəsində, 1997-ci ilin iyun ayından geoloji şöbənin böyük geologu vəzifəsində çalışmışdır. 1998-ci ilin iyunundan BP şirkətinin operatoru olduğu "Şahdəniz" layihəsində geolojı kəşfiyyat qrupunun rəhbəri vəzifəsinə qəbul edilmişdir. 2000-ci ilin martından 2002-ci ilin dekabr ayına qədər BP-nin Böyük Britaniyanıin London ofisində ezamiyyətdə olmuş və "AÇG" yataqlarının II və III fazalarının işlənməsinin geologiya, geofizika və lay mühəndisliyi layihə qrupunun rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. 2002-ci ilin dekabrından 2011-ci ilin yanvarına qədər Bakıda BP-nin operatorluq etdiyi "AÇG" yatağının işlənməsi layihəsində geolojı qrupun rəhbəri, kəşfiyyat bölümündə yeni quyu planlaşdırılması (New well planning) qrupunun rəhbərı, "Azəri" yatağında hasilatın idarə olunması (Base management) qrupunun rəhbəri, "Azəri" yatağında yeni quyuların layihələndirilməsi və yerinə yetirilməsi (New well delivery) qrupunun rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2011-ci ilin yanvarından Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Geologiya, geofizika və yataqların işlənməsi üzrə birinci vitse-prezidentinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 18 aprel 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Geologiya və geofizika məsələləri üzrə vitse-prezidenti təyin edilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

İstinadlar
----------

1. ↑   (Azərbaycan). socar.az  (#bare\_url\_missing\_title). 2019-06-27 tarixində arxivləşdirilib.
|  |
| --- |
| **Nensi Tompson** |
|  |
| **Ümumi məlumatlar** |
| Adı: Nensi Tompson |
| Orijinal adı: *ing.* Nancy Thompson |
| Yaradıcı: Ues Kreyven |
| İlk görünüş: Qarağac küçəsində qarabasma |
| İfa edir: Hezer Lencenkemp, Runi Mara |
| **Xüsusiyyətləri** |
| Ailə: |
| Cins: Qadın |
| Dostları: |
| Düşmənləri: Freddi Krüger |
| Silah: |
| Ləqəbləri: |
| Görünüş: İnsan |
| Dünya: Yaxşı |
| Yaşı: |
| Doğulduğu tarix: 1964 |
| Status: Ölüb (Qarağac küçəsində qarabasma 3: Yuxu döyüşçüləri) |
| Məşğuliyyəti: |
| Həyat yoldaşı: |
| Uşaqları: |

**Nensi Tompson** (26 iyul 1965, Sprinqvud, ABŞ) - "Qarağac küçəsindəki qarabasma" filminin seriyalarında oynayan uydurulmuş obrazdır. Filmin ilk seriyasında Nensi rolunu Hezer Lencenkemp canlandırır. Qarağac küçəsində qarabasma seriyasında isə onun rolunu Runi Mara canlandırır.

Xarakteristika
--------------

Nensi Tompson 1428 nömrəli Qarağac küçəsində yaşayır. Yuxularında tez-tez Freddi Krügeri görür. Freddi Krüger isə yuxu monyakıdır. Nensi onu filmin birinci Qarağac küçəsində qarabasma seriyasında yandıraraq öldürür.

Filmin ikinci hissəsi olan Qarağac küçəsində qarabasma 2 seriyasında onun yalnız adı çəkilir. Filmin mövzusuna görə Nensi evi tərk etdikdən 5 il sonra bura başqaları köçür. Onlar Nensinin filmin birinci hissəsində adı belə çəkilməyən "Nensinin gündəliyi"ni tapıb oxuyurlar. Həmin gündəlikdə Nensinin gecə dəhşətləri haqqında məlumat verilmişdir.

Lakin Nensi atası kimi Filmin üçüncü hissəsi olan Qarağac küçəsində qarabasma 3 filmində Freddi Krüger tərəfindən öldürülür. Nensinin qəbri isə Qarağac küçəsində qarabasma 4 filmində meydana çıxır.

Orijinal personajın iştirak etdiyi filmlər
------------------------------------------

* 1984: Qarağac küçəsində qarabasma
* 1987: Qarağac küçəsində qarabasma 3: Yuxu döyüşçüləri
* 1994: Ues Kreyvenin yeni qarabasması

İstinadlar
----------

1. ↑  Runi Mara Arxivləşdirilib 2012-10-07 at the Wayback Machine Yoxlanılıb: 24 sentyabr 2014

Xarici keçidlər
---------------

* Nensi Tompson Arxivləşdirilib 2008-01-12 at the Wayback Machine

| ⛭Qarağac küçəsində qarabasma |
| --- |
| Filmlər | 1984 • 1985 • 1987 • 1988  • 1989 • 1991 • 1994 • 2003 • 2010 |
| Serial | Freddinin qarabasmaları (Epizodlar) |
| Personaj | Freddi Krüger • Nensi Tompson |
| Özgə | Ues Kreyven • Robert Enqlund • Hezer Lencenkemp • New Line Cinema • Freddi Krüger (Mortal Kombat) |
Statik və dinmaik disbalans
**Disbalans** kütləsi fırlanma oxu ətrafında qeyri bərabər paylanan simmetrik hissələrdə yaran haldır. Disbalans yüksək dövrlər sayında hissələrdə titrəmələrə və yeyilməyə səbəb olur. Ona görə də, belə maşın hissələri tarazılaşdırılırlar. Buna misal olaraq alət tutqacları, avtomobil təkərlərini göstərmək olar.

İki cür disbalans mövcuddur:statik və dinamik.

Statik disbalans hissələrin fırlanma oxları ilə ağırlıq mərkəzi üst-üst düşməyəndə baş verir.
Bu nov disbalans üçün səciyyəvi onun yerləşdiyi müstəvi ağırlıq mərkəzi yerləşən radial müstəvi ilə üst-üstə düşür və fırlanma zamanı oxa perpendikulyar olaraq çevrəvi mexaniki yırğalanmalar yaradır.

Dinamik disbalans hissənin aparıcı oxunun fırlanma oxundan meyillənməsi zamanı ayranır. burada fırlanma oxu ağırlıq mərkəzi ətrafında dnmüş olur. Bu tipli disbalanslar yalnız hissələrin istehsal şəraitində istismarı zamnaı üzə çıxır. Nəticədə disbalnas momenti yaranır ki, bu da fırlanma oxunun uc hissələrində bir-birindən 180° sürüşmüş amplitudaya malik titrəmələr əmələ gəlməsinə gətirib çıxarır. Hissənin ağırlq mərkəzi stabil vəziyyətydə qalır, halbu ki, ox bir-birindən sürşmüş çevrəvi hərkət üzrə yırğalanır. 

Disbalnsdan yaranan effektdən texnikada müsbət mənada da istifadə olunur. Məsələn, bəzi yığma çənlərində materialların sıxılması üçün disbalans mühərriklərinin köməyi ilə vibrasiyalar yaradılır və materialın sıxılaraq daha az yer tutması təmin eidlir.Tökmə sexlərində qum qəliblərinin parçalanması və təmizlənməsi üçün də titrəyən platformalardan istifadə edilir. Əl telefonlarında da eyni effektdən istifadə edilir.
**Neno** — Afrika ölkəsi olan Malavinin 28 mahalından biri. Cənub bölgəsinə aiddir.

Coğrafiya
---------

Neno ölkənin üç bölgəsindən biri olsan Mərkəz bölgəsinə aiddir. Mahalın mərkəz şəhəri mahalla eyni adı daşıyan Neno şəhəridir. Mahal şərqdə Blantire mahalı və Zomba mahalı, şimalda Balaka mahalı və Ntçeu mahalı, qərbdə Mvanza mahalı ilə qonşudur. Mahalın ərazisi 2003 ilinə qədər Mvanza mahalına bağlı idi, bu tarixdən etibarən həyata keçirilən yerli idari dəyişiklikdən sonra Mvanza mahalının şərq hissəsindən Neno mahalı təşkil edilmişdir.

Əhali
-----

Neno mahalında 108,897 nəfər yaşayır.

Şəhərləri
---------

* Neno

Həmçinin bax
------------

* Malavi
* Malavi bölgələri
* Malavi şəhərləri

| ⛭Malavi bölgələri və dairələri |
| --- |
| Şimal bölgəsi | Çitipa  ·  Karonqa  ·  Rumfi  ·  Mzimba  ·  Nxata Bey  ·  Likoma | Malavi |
| Mərkəz bölgəsi | Kasunqu  ·  Nxotakota  ·  Ntçisi  ·  Dova  ·  Mçini  ·  Lilonqve  ·  Salima  ·  Dedza  ·  Ntçeu |
| Cənub bölgəsi | Manqoçi  ·  Balaka  ·  Maçinqa  ·  Neno  ·  Mvanza  ·  Blantire  ·  Zomba  ·  Çiradzulu  ·  Falombe  ·  Mulane  ·  Çikvava  ·  Tayolo  ·  Nsane |
**Metallogeniya,** Delone-de Launay, 1882 — faydalı qazıntılar haqqında təlimin bölməsi; Yer qabığında filiz yataqlarının yerləşmə qanunauyğunluqlarını öyrənir. Mənşəyinə görə qohum olan filiz yataqları ilə səciyyələnən vilayət metallogenik əyalət təşkil edir. Sonralar platforma ərazilərində aktivləşmə zonalarının metallogeniyası, son onilikllərdə isə yeni, plitələr tektonikası nəzəriyyəsi ilə əlaqədar müxtəlif geodinamik şəraitlərdə əmələ gəlmiş maqmatitlərin və nəhayət, okeanların (okean dibi) metallogeniyası üzrə geniş tədqiqatlar aparılır. Metallogeniya tektonika, petroqrafiya, geokimya, litologiya və b. ilə sıx əlaqədardır. Endogen və ekzogen metallogeniya ayılır. Metallogeniya iki dəstədə qruplaşan bir neçə şaxələrə bölünür: 1) konkret obyektlərin (platformalar, adalar qövsü, okeanlar, filiz regionları və sahələrinin və b.) metallogeniyası; 2) nəzəri metallogeniya-ümumi metallogeniya, metallogenik xəritəalma, metallogenik proqnoz və b.

Həmçinin bax
------------

* Faydalı qazıntılar

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
**Azad Peruaşev** (*qaz.* Азат Тұрлыбекұлы Перуашев; 8 sentyabr 1967, Qazaxıstan) — Qazaxıstan dövlət xadimi, Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisinin deputatı, Qazaxıstan "Ak jol" Demokratik Partiyasının sədri.

Bioqrafiyası
------------

1986-1988-ci illərdə — Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir.

1991 — M. Qorkiy adına Ural Dövlət Universitetini bitirib. Siyasətşünaslıq üzrə ixtisaslaşmış

1996 — Qazaxıstan Respublikası Prezidenti yanında Milli Dövlət İdarəetmə Məktəbi, Dövlət İdarəetmə meneceri dərəcəsi almışdır

2000-ci ildən — İqtisadçı-menecer ixtisası üzrə Jetısu İqtisadi İnstitutu.

1991-ci ildən — Qazaxıstan Kommunist Partiyası Panfilov Rayon Komitəsində təlimatçı.

1992-ci ildən — Taldıkorqan regional idarəsinin məsləhətçisi, sektor müdiri.

1996-cı ildən — Qazaxıstan Respublikası Prezident Administrasiyasının məsləhətçisi, sektor müdiri.

1998-ci ildən — Qazaxıstan ASC Alüminium ASC-nin baş direktorunun müavini.

1999-2006-cı illərdə - Qazaxıstan Vətəndaş Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi.

2001-2005-ci illərdə — Qazaxıstan ASC-nin Alüminium vitse-prezidenti.

2006-2011-ci illərdə — "Atameken" Birliyi Qazaxıstan Milli İqtisadi Palatası İdarə Heyətinin sədri, "Nur Otan" NDP Siyasi Şurası Bürosunun üzvü.

2011-ci ilin iyulundan — Qazaxıstanın "Ak jol" Demokratik Partiyasının sədri.

### Ailəsi

Ailəlidir, 4 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

2002-ci ildən - siyasi elmlər namizədi. Doktorluq dissertasiyasının mövzusu: "Müasir Qazaxıstanda bir siyasi partiyanın institusionalizasiyası".

2005-ci ildən - adına Cənubi Qazaxıstan Dövlət Universitetinin fəxri professoru M. Auezov və Taldıkorqan İqtisad İnstitutu.

2006-cı ildən - adına Şərqi Qazaxıstan Dövlət Universitetinin fəxri professoru S. Amanjolova.

Qazaxıstan Boks Federasiyasının İcraiyyə Komitəsinin üzvü.

Nəşrləri
--------

"Müasir Qazaxıstanda bir siyasi partiyanın institusionalizasiyası" (2002)

"Siyasi Müzakirələr" (2005)

"Son dəfə yaşayıram" şeirlər toplusu, habelə The Washington Times, The Washington Diplomat, Literary Russia, The Kukmin Daily, The Ilio Seul, RBC daxil olmaqla yerli və xarici mətbuatda 100-dən çox nəşr gündəlik.

Hərbi rütbə - ehtiyatda olan baş leytenant.

Qazax, rus və ingilis dillərini bilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Қаңжығалы шежіресi, Құрастырушылар Ғ.Умаров, Қ.Әлімжанов, бас редактор Негимов Серік 558 бет, Астана 2017 - ISBN 9786013026701
2. ↑  "О награждении государственными наградами". 2015-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-15.
**Onurğalıların Binəqədi qəbiristanlığı** dünyada məşhurdur və UNESCO-nun Ümumdünya Mədəniyyət və Təbiət İrsinin siyahısına daxil edilmişdir. Binəqədi qəbiristanlığı 70-80 min il bundan öncə, orta pleystosendə əmələ gəl­mişdir. Bu bitum gölü köklü süxurlardan səthə neft sızması nəticəsində yaran­mışdır və burada su içməyə gəlmiş müxtəlif nov heyvanların qalıqları balzam­lanmışdır. Alimlər göldə öküz, nəhəng maral, onurğalıların, sürünənlərin, məmə­li­lərin, həşərat və quşların nümayəndələrinın qalıqlarını aşkar etmişlər. Binəqə­dinin dördüncü dövr faunası kolleksiyasında 41 məməli, 110 quş, 2 sürünənlər,   1 suda-quruda yaşayanlar, 107 həşərat və 22 bitki növlərinin qalıqları top­lanmışdır. Onların arasında bu gün Azərbaycanda rast gəlinməyən qazıntı halında tapılmış atların, kərgədanın, nəcib maralın (binəqədi növü), ceyran və sayqak­ların, demək olar ki, bütöv skeletləri böyük elmi maraq doğurur. Yırtıcı məməli­lərdən pleystosen canavarı, mağara kaftarı, binəqədi ibtidai öküzü, ayı və b. növ heyvanların qalıqları, quşlardan isə çölördəyinin, qaz, durna, qutan, berkut, çala­ğan, yapalaq, qırğı və başqalarının skeletləri müəyyən edilmişdir. Hazırda bu tapıntılar Azərbaycan MEA Geologiya İnstitutunun H.Zərdabi adına Təbiət-Tarix Muzeyində saxlanılır. Sümük qalıqlarının ətraflı tədqiqi dördüncü dövr heyvanlarının xarici görünüşünü bərpa etməyə və bu günə qədər gəlib çıxmış növlərin təkamül prosesi nəticəsində uğradıqları dəyişiklikləri aydınlaşdırmağa imkan vermişdir. Binəqədi bitum gölündə tapılmış material öz zənginliyi və müxtəlifliyinə görə Kaliforniyanın asfalt yataqlarında (Ranço-lə-Brea) tapılmış dördüncü dövrə aid analoji təbiət fenomenini üstələyir.

Həmçinin bax
------------

* Qaraca kəsilişi
* Duzdağ kəsilişi
* Dübrar kəsilişi
* Kəlovudağ kəsilişi
* Qırməki dərəsi kəsilişi
* Aza kəsilişi
* Çaşirdağ (Kaşirdağ) kəsilişi
* Quşquna kəsilişi

Mənbə
-----

* *"Azərbaycan Respublikasının Geoloji İrsi" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2013 ''*
**Anna Selina Storas** (*ing.* Nancy Storace ; it. Anna Selina Storace; 27.10.1765, Böyük Britaniya, London) — italyan əsilli İngiltərə opera müğənnisi, soprano ifaçı.

Həyatı
------

Nensi Storas Londonda işləyən italyan musiqiçisinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. Gənc yaşlarından oxumağı öyrənən Nensi Storas hələ 8 yaşında ikən konsert vermişdir. 1778- ci ildə İtaliyada, 1780- ci ildən isə Florensiya, Milan Venesiya opera səhnələrində çıxışlar etmişdir. 1783- cü ildə irland tenor Maykl Kelli və italyan bariton Fraçesko Benuççi ilə birlikdə Vena operasına dəvət alaraq 4 il avstriya opera səhnəsini bölüşür. Fiqaronun toyu operasında Süzan rolunun ilk ifaçısı olmuşdur.

1785- ci ildə hamiləliklə əlaqədar bir müddə səsini itirmiş olur. 1787 ci ildə Nensi Soras qardaşı Stivenlə birlikdə Londona dönür. 1797 —1801- ci illərdə Nensi sevgilisi tenor Con Brem ilə birlikdə Avropa turnesinə çıxır. Səfər zamanı hər ikisi Fransada həbs edilir, sonra isə Nabolenun qarşısında çıxış etmələri üçün Parisə gətirilir. Bundan sonra səyahətlərini Florensiya, Milan, Neapol və Venada davam etdirirlər. 1808- ci ildə Nensi Storas səhnə həyatını bitirmiş olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  David Conway, John Braham, from Meshorrer to Tenor, Jewish Historical Studies 41 (London, 2007), p. 60
**Neva** (*rus.* Нева) — Rusiya Federasiyasının Leninqrad vilayətində çay. 

Çayın uzunluğu 74 km. hövzəsinin sahəsi 281 min km²-dir (Ladoqa, Oneqa gölləri və s. hövzələri ilə birlikdə). Ladoqa gölündən başlanır. Baltik dənizinin Fin körfəzinə tökülür. Aşağı axınında əmələ gətirdiyi deltadakı adalarda və Nevayanı ovalıqda Sankt-Peterburq şəhəri yerləşir. Fin körfəzi və Nevanın aşağı axınında cənub-qərb və qərb küləkləri vasitəsilə suyun qovulması nəticəsində çayın səviyyəsi qalxaraq bəzən Sankt-Peterburqda daşqınlara səbəb olur. Nevanın yuxarı axınında buz yığınlarına səbəb olan suiçi (dərinlik) buzların intensiv surətdə yaranması xarakterikdir. Çay dekabrdan mayadək donmuş olur. Qolları: Oxta, İjora, Tosna, Mqa. Neva Volqa-Baltik su yolunun bir hissəsini təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Д. Р.* Нева (rus.). // *Энциклопедический словарь* СПб: Брокгауз — Ефрон, 1897. Т. XXа. С. 787–795.

Mənbə
-----

* Нева // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 179.
Qotlar tərəfindən danışılan Hind-Avropa dillərindən olan German dilidir. Qot dili ən qədim german yazı dilidir. Bundan əlavə, Krım yarımadasında qotların vaxtilə mövcud olduğu müəyyən edilib. 1800-cü illərdə Krım qot dilinin varlığı Habsburqların Osmanlı səfiri Ogier Ghiselin de Busbecq tərəfindən təxminən 80 söz ehtiyatı ilə hazırlanan lüğətlə məlum olmuşdur. Dil IV əsrdə Ulfilas tərəfindən yaradılmış qot əlifbası ilə yazılırdı.

Nümunə
------

### Qotca (Latın)

*Atta unsar þu in himinam,*
*weihnai namo þein,*
*qimai þiudinassus þeins,*
*wairþai wilja þeins,*
*swe in himina jah ana airþai.*
*hlaif unsarana þana sinteinan gib uns himma daga,*
*jah aflet uns þatei skulans sijaima,*
*swaswe jah weis afletam þaim skulam unsaraim,*
*jah ni briggais uns in fraistubnjai,*
*ak lausei uns af þamma ubilin;*
*[unte þeina ist þiudangardi*
*jah mahts jah wulþus in aiwins.*
*Amen.]*
### Tərcümə

*Cənnətdəki Atamız,*
*adınız müqəddəs olsun.*
*Sənin hökmranlığın gəlsin.*
*Göydəki kimi,*
*Yer üzündə sənin iradən yerinə yetsin.*
*Bu gün bizə gündəlik çörəyimizi ver.*
*Bizə qarşı günah edənləri bağışladığımız kimi,*
*sən də bizim günahlarımızı bağışla.*
*Bizi sınağa çəkmələrinə imkan vermə.*
*Bizi pis olandan xilas et.*
*[Çünki hökmranlıq, qüdrət və izzət əbədi olaraq*
*sənindir. Amin.]*
Radiasiya balansı
-----------------

Yer səthində və atmosferada eyni zamanda istər qısa dalğalı (düz və səpələnən) və istərsə də uzun dalğalı (Yerin və atmosferanın şüalanması) radiasiya axınları müşahidə edilir. Deməli hər hansı bir anda yer səthində radiasiyanın gəliri və çıxarı vardır.

İstilik balansı
---------------

Radiasiya balansı istilik balansının ən əsas üzvlərindən biri olub belə sadə düsturla idarə olunur:

```
                              B=LE+V+P
```

* B — radiasiya balansı
* LE — buxarlanmaya sərf olunan istilik,
* V — səth örtüyü ilə hava arasında istilik mübadiləsi,
* P — torpaqda istilik axınıdır

İstiliyin gəlir və çıxarına uyğun olaraq istilik balansı ünsürləri müsbət və ya mənfi kəmiyyətlərə malik ola bilər. Çoxillik nəticədə torpaqğın yuxarı təbəqələrinin və Dünya okeanının suyunun orta çoxillik temperaturası daimi hesab edilir. Ona görə də torpaqda və Dünya okeanında üfiqi və şaquli istilik mübadiləsi təcrübi olaraq sıfıra bərabər hesab edilir.
Ümumiyyətlə bütün yer kürəsi üçün buxarlanmaya sərf olunan istiliyin illik miqdarı quru üçün 25, okean üçün 59 kkal/sm2-ə bərabərdir. Bu rəqəmlər quru və okeanın radiasiya balansının uyğun olaraq 51 və 82%-ni təşkil edir. Bu rəqəmlərdən aydın olur ki, il ərzində quru səthindən 41 sm, okeanların səthindən isə 100 sm su buxarlanır.

Həmçinin bax
------------

Radiasiya balansı, Radiasiya

Xarici keçidlər
---------------

YERİN İSTILİK BALANSI

İstinadlar
----------

1. ↑   Шихлинский Э.М. Радиационный баланс Азербайджана. Баку,1960.
2. ↑  Q.K.Gül "Meteorologiya və iqlimşünaslıq" BAKI-1960