recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Ferens Dyurçan** – (mac.  Ferenc Gyurcsány d. 4 iyul 1961, Papa, Macarıstan) Macar siyasətçi. 2004-2009-cu illərdə Macarıstanın Baş naziri olmuşdur.

Həyatı
------

4 iyul 1961-ci ildə Macarıstanın Papa şəhərində orta təbəqəyə mənsub bir ailədə anadan olmuşdur. Atası bir neçə dəfə müxtəlif səbəblərə görə həbs edilmişdir. Orta məktəbi Budapeştdə bitirdikdən sonra Papa şəhərinə geri qayıdır. 1979-cu ildə Peç Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsinə daxil olur. 1988-1989-cu illərdə Macar Gənc Kommunist Partiyasının universitet və kolleclərdəki komitələrinə rəhbərlik edir. 1990-1992-ci illərdə "Creditium Financial Consultant Ltd"-də çalışır. 2002-ci ildə Macarıstanın ən varlı insanları siyahısına daxil olur.

Siyasi karyerası
----------------

Siyasi karyerasına Piter Medyeşinin Baş nazir seçilməsi ilə başlayır. 2003-cü ilin May ayından etibarən yeni yaradılan hökumətdə İdman naziri vəzifəsini yerinə yetirir.  2004-cü ilin yanvar ayından sentyabr ayına qədər Macar Sosialist partiyasının rəhbəri olur. Piter Medyeşinin koalisya ortağı ilə münaqişəsindən sonra istefaya getməsi ilə 25 avqust 2004-cü ildə Ferens Dyurçan baş nazirlik postu üçün öz namizədliyini irəli sürür. 29 sentyabr 2004-cü ildə Macarıstan Milli Məclisində aparılan seçkilər nəticəsində 197 səs toplayaraq Macarıstanın baş naziri seçilir. 2006-cı ildə keçirilən seçkilərdə də qalib gələn Dyurçan Baş nazirlik vəzifəsini davam etdirir. 14 aprel 2009-cu ildə bu postu Qordon Bonyayiyə ötürür.

Azərbaycana səfəri
------------------

2008-ci il noyabrın 14-də Azərbaycana səfər edən Ferens Dyurçan Prezident İlham Əliyevlə görüşür.
Görüşdə Azərbaycanla Macarıstan arasında münasibətlərin genişlənməsindən məmnunluğunu ifadə edən Baş nazir əlaqələrin möhkəmlənməsində yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin mühüm rol oynadığı bildirir. Bundan başqa Bakıda keçirilən Enerji Sammitinin önəmi, enerji sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafında bu tədbirin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanır. O bildirir ki, Avropa İttifaqı enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsində maraqlıdır və Bakı sammiti enerji sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafında xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İstinadlar
----------

1. ↑  The 100 richest people in Hungary
2. ↑  "Azərbaycan prezidenti Macarıstanın Baş nazirini qəbul edib". 2022-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-31.
3. ↑  "Bakıda IV Enerji Sammiti uğurla başa çatmışdır". 2020-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-31.
**V Koalisiya müharibəsi** — Beşinci Koalisiya, 1809-cu ildə Avstriya İmperatorluğu və Birləşmiş Krallığın Fransız İmperatorluğu və Bavariyaya qarşı qurduğu koalisiya müharibəsidir. Müharibə Avstriya və Fransa arasında gedərkən hər iki tərəfdən müttəfiqlər müharibəyə daxil oldular və Avstriya koalisiya heyəti qurarkən, Napoleon da Ren Konfederasiyasını təşkil etdi. Hal-hazırda Yarımada Müharibəsi davam edərkən Avropada yerləşən Britaniya, Avstriyalıları əmin etmək üçün Hollandiya Krallığına bir səfər təşkil etdi; ancaq bu cəhd münaqişənin sonununa təsir etmədi.

Bavariyada və Tuna Vadisində münaqişələr davam edərkən, müharibə iyul ayının başlanğıcında Vaqram Müharibəsindəki qanlı mübarizədən sonra Fransızlar üçün müsbət nəticə verdi. Bu müharibə Fransanın Avstriyaya tətbiq etdiyi ən sərt mübarizə idi. Şönbrun müqaviləsi ilə münaqişə sona çatsa da İngiltərə, İspaniya və Portuqaliya davam edən Yarımada Müharibəsində Fransa ilə müharibədə şəraitində qaldı. 1812-ci ildə Napoleonun, Rusiyanı işğal edənə qədər Orta və Şərqi Avropada sülh şəraiti vardı, bu da 1813-cu ildə Altıncı Koalisiyanın qurulmasına yol açdı.

Həmçinin bax
------------

* Fransanın Misirə və Suriyaya yürüşü
* Borodino döyüşü
* Austerlits döyüşü

İstinadlar
----------
**Atropatan hiasintellası** (*lat.* Hyacinthella atropatana) — bitkilər aləminin quşqonmazçiçəklilər dəstəsinin quşqonmazkimilər fəsiləsinin hiasintella cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –EN B2b(ii, iii,) c (ii). Azərbaycanın nadir, Qafqazın endem növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. 2,5-3 sm hündürlükdə, 7-10 mm enində soğanaqlı bitkidir. Açıq boz qınla örtülüb, gövdəsi 8-12 sm hündürlükdə, sayı 2-dir. Qövsvari əyilmişdir, ensiz xətvaridir, 2-3 mm enindədir. Çiçəkləri qalxanvari çiçək qurupunda toplanmışdır. Çiçək saplağı çiçəkdən iki dəfə uzundur, çiçəkləri tam açıq deyil, ləçəkləri 5 mm uzunluğunda, 2 mm enindədir. Rəngi açıq-göy, ölçüsü erkəkcikdən uzundur. Meyvəsi üçtilli, şişkindir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə, meyvə əmələgətirmə dövrü aprel-may aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir soğanaqla çoxalır. Düzənlikdən orta dağ qurşağına qədər ərazilərdə bitir. Dekorativ bitkidir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsində (Şahbuz və Culfa rayonlarında).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyaları azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Əhali tərəfindən yığılması itmə təhlükəsi yaradır.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Xüsusi mühafizə tədbirləri yoxdur.

Sinonimləri
-----------

* Scilla atropatana Grossh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15518562
* EoL: 1001465
* GBIF: 2767593
* iNaturalist: 862339
* IPNI: 897970-1
* Plant List: kew-278517
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:897970-1
* WCSP: 278517
* WFO: wfo-0000663869

 |
**Kuçluk xan** (?-1218) — Naymanların xanı.

Həyatı
------

O, nayman tayfasına mənsub idi. Nəsrani təriqətinə bağlıydı. Atası Tayan xan uzun illər uluslarına rəhbərlik etmişdi.

1203-cü il qələbəsindən sonra Temuçinin (Çingiz xanın) torpaqları genişlənərək nayman torpaqlarına çox yaxınlaşmışdı. Nayman xanı Kuçluk Temuçinin yeganə qatı düşməni olaraq qalırdı. Naymanların güclü qoşunu vardı. Buna baxmayaraq, Temuçinin qoşunları 1204-cü ilin payızında naymanları və onların müttəfiqlərini məğlubiyyətə uğratdı. Nayman xanı Kuçluk İrtış çayına tərəf qaçaraq canını bir təhər qurtara bildi. Naymanların müttəfiqi sayılan Merkit xanı Toxtabəy də onunla birlikdə aradan çıxdı. Bu qələbələrdən sonra bütün Monqolustanda Temuçinin hakimiyyəti bərqərar oldu.

1218-ci ildə Kuçluk xan Almalıq şəhərini mühasirə etdi. Çingiz xan ona qarşı Cebe noyonu göndərdi. Cebe noyon Qarakidanların torpağına daxil olan kimi din azadlığını car çəkdirdi. Müsəlmanlar Kuçluk xanın qoşununu dənləməyə başladılar. Kuçluk xan Pamirə qaçdı. Lakin orda tutuldu. Başı ilə üzülüşməli oldu.

Həmçinin bax
------------

* Naymanlar

İstinadlar
----------



| ⛭Monqolustan mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Monqolustan"**
 | Monqolustan |
Kvadlar Orta Dunayda
**Kvadlar**(*lat.* Quadi) — German əsilli bir tayfa. Svevlər tayfa birliyinə daxil idilər.

Erkən Orta əsrdə keltləri german tayfaları olan markomanlar və kvadlar əvəz edərək tədricən indiki Çexiya ərazisində məskunlaşmağa başladılar. V əsrdən etibarən isə həmin ərazilər hunların nəzarəti altına keçir. Hun tayfalarının Şərqi Avropada hegemon rola malik olmaları o vaxtkı tarixi şəraitlə bağlı idi. Belə ki, Şərqi Avropada həmin dövrdə hunların qarşısında dura biləcək dövlət yox idi. Bununla belə Hun İmperiyasının şərqdəki ağırlıq mərkəzi Dnepr çayı sahilləri idi, qərbdə isə narahatlıq Dunay çayı boyunca hiss olunurdu.

V əsrin əvvəllərində hunlar Bohemiya və Slovakiyaya daxil oldular. Həmin dövrdə, başqa sözlə, Xalqların Böyük Köçü dövründə Bohemiya o qədər də geniş şəkildə məskunlaşmamışdı. Elə bu səbəbdən də Bohemiya torpağı mədəni və iqtisadi inkişafdan geri qalmışdı .. Hunların təsiri altında bu köçə məruz qalanlar ilk növbədə germanlar, indiki Çexiya ərazisində yaşamış marko­manlar, Morava və Slovakiyada məskunlaşmış kvadlar olmuşlar. Uzun döyüşlərdən sonra şərqi german tayfaları hunlar tərəfindən məğlubiyyətə uğrayaraq qərbə doğru çəkilməyə məcbur oldular.

V əsrdən etibarən slavyanlar hunların təzyiqi nəticəsində geri çəkilən german tayfalarından, xüsusən, qot, burqund, vandal və lanqobardlardan boşaldılmış geniş ərazilərdə məskunlaşmağa başladılar .. Bu dövrün sonunda qərbi slavyanlar Elba sahillərinə, indiki Çexiya ərazilərinə daxil oldular. Çex tayfaları qərbi slavyanlar içərisində sayca çoxluq təşkil edirdilər. Praqa qəsri Avropanın mərkəzində, ticarət yollarının qovşağında yerləşdiyindən xırda tayfalar yadelli işğalçılara qarşı birgə müqavimət göstərmək üçün bura axışıb gəlirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Váníček V. a jiné. Dějiny zemí Koruny české. Svazek 1-2. Praha, 1993.səh. 18.
2. ↑  Váníček V. a jiné. Dějiny zemí Koruny české. Svazek 1-2. Praha, 1993.səh.24.

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭Germanlar |
| --- |
| Alemanlar  • Anqrivarlar  • Anqllar  • Bavarlar  • Batavlar  • Burqundlar  • Vandallar  • Vestqotlar  • Gepidlər  • Herullar  • Qotlar  • Danlar  • Kvadlar  • Kimvrlar  • Lanqobardlar  • Luqilər  • Markomanlar  • Nemetlər  • Ostroqotlar  • Ruqlar  • Sakslar  • Svevlər  • Cveylər  • Skirlər  • Taifallar  • Tevtonlar  • Tenkterlər  • Franklar  • Frizlər  • Xattlar  • Xerusklar  • Yutlar  • 
Tayfa ittifaqları: İnqevonlar  • İstevonlar  • Germinonlar  • |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Yarmarkada ziyarətçilər (fevral 2009)
**Qahirə beynəlxalq kitab yarmarkası** (*ərəb.* معرض القاهرة الدولي للكتاب‎‎‎) — hər il Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində, Əl-Əzhər Universitetinin yaxınlığında keçirilən böyük beynəlxalq kitab yarmarkası. Misir baş kitab təşkilatı tərəfindən keçirilir. İlk dəfə 1969-cu ildə keçirilmiş və tarixi Qahirə şəhərinin əsasının qoyulmasının 1000 illiyinə həsr olunmuşdur.

2011-ci ilin yanvarında keçirilməli olan yarmarka Misirdəki inqilabi hadisələrə görə təxirə salınmış, növbəti il yenidən bərpa olunmuşdur.

Miqyası
-------

Qahirə yarmarkası ərəb dünyasında ən qədim və ən böyük kitab yarmarkalarından biridir və hər il 2 milyona yaxın ziyarətçi və minlərlə kitab satıcısını cəlb edir. 3 həftə ərzində çıxışlar, mühazirələr, ictimai oxunuşlar və s. kütləvi tədbirlər keçirilir. Materiallar ərəb, ingilis və digər dillərdə təqdim olunur. Yarmarka ilk növbədə adi misirlilərə xitab edir və tədbirləri açıq havada keçirməklə yanaşı, ziyarətçiləri əyləndirmək üçün atəşfəşanlıq da təşkil edilir.

2006-cı ilə olan məlumata görə Frankfurt kitab yarmarkasından sonra ikinci ən böyük kitab yarmarkasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Kamel, Seif.* "Egypt Feature Story. The 38th International Book Fair" (ingilis). Tour Egypt. 24 yanvar 2006. 2012-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-29.
2. ↑  Ihab Shaaraway. "Egypt’s Book Fair back with a vengeance" Arxivləşdirilib 2012-01-31 at the Wayback Machine, *The Egyptian Gazette*, January 30, 2012
3. ↑  "Speakers at the 41st Cairo International Book Fair" (ingilis). The British Council. 2009. 2012-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-29.
4. ↑  *Bar'el, Zvi.* "High interest, no readers" (ingilis). Haarets. fevral 2008. 2012-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-03-29.

Xarici keçidlər
---------------

* cairoibf.org — CIBF rəsmi saytı  (ərəb.)
**Vinnipeq** — Kanadanın Manitoba vilayəti ərazisində yerləşən göl. Göl Vinnipeq şəhərindən 55 km şimalda yerləşir. Kanadanın cənubunda yerləşən ən iri göldür.

Vinnipeq Kanadanın şirinsulu gölləri arasında sahəsinə görə beşinçidir. Gölün orta dərinliyi cəmi 12 metrdir. Maksimal dərinlik isə 36 metrdir. Dünyada isə sahəsinə görə 12-ci yerdədir.

Şərq hissəsində meşə sahələri geniş sahə tutur. Bu əsrarəngiz təbiət gələcəkdə YUNESCO Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilə bilər. Şimaldan cənuba 416 km uzunluğa malikdur. Gölün hövzəsi 984200 km²-dir.

Gölə tökülən çaylar
-------------------

* Saskaçevan,
* Red-River çayı,
* Vinnipeq,
* Bladveyn,
* Poplar,
* Manitoqan,
* Berens,
* Mukutava,
* Blək-River çayı

Sahilində yerləşən yaşayış məntəqələri:

* Qrand-Rapids
* Berens-River
* Qrand-mare
* Hekla
* Himli
* Cekhed-Harbir

Tarixi
------

Belə hesab edilir ki, gölü ilk avropalı dəri taciri Henri Kesli 1690-cu ildə kəşf etmişdir. Yerli xalqın dilində wīnipēk kəlməsi «şirin sular» mənasını bilir. 1730-ci ildə isə Vinnipeq limanı salınmışdır.

Suanbarı kimi istifadəsi
------------------------

Göldən başlayan Nelson çayı üzərində kaskad SES inşa edilmişdir. 
Xüsusi ilə həvəskar balıqçılıqda istifadə edilir.

Qalereya
--------

* Göldəki çimərlikGöldəki çimərlik
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lake Winnipeg". Canadian Encyclopedia (ingilis). 2012-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-15.
2. ↑  "Canada Fishing Online. Manitoba Fishing". 2011-08-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-07.
Verdendə yerləşən suprefektura.
**Suprefektura** (*fr.* sous-préfecture) — Fransada rayonların inzibati mərkəzi. Suprefekt tərəfindən idarə olunur. Əgər rayonun mərkəzi həm də departamentin paytaxtıdırsa , artıq suprefektura deyil prefektura adlanır. Buna görə Fransada üç yüzdən artıq rayonunun olmağına baxmayaraq , təxminən yüzdən az suprefektura mövcuddur.

Suprefektura, həmçinin, suprefektin və onun inzibati xidmətlərinin yerləşdiyi bina adlanır.

"Su" ön şəkilçisi burada fransız dilində olan "sous" ön sözünə uyğun gəlir.

Digər ölkələrdə
---------------

Afrikanın keçmiş Fransız müstəmləkələrində bəzi inzibati vahidlər də suprefektura adlanır.

* 2-ci dərəcə:
	+ MAR- Mərkəzi Afrika Respublikasının suprefekturaları
* 3-cü dərəcə:
	+ Qvineya
	+ Çad
* 4-cü dərəcə:
	+ Kot-d’İvuar

### Tzin sülaləsi

"Suprefektura" termini Çin dilindəki *tin* (厅) tərcüməsi kimi istifadə olunur — "Oşan lüğətinin təsviri ilə "milli azlıqların məskunlaşdığı bölgələrə tabe olan bir vilayət əvəzinə" 府 (*fu*) inzibati rayon.

Hərdən *tin* «rayon» kimi də tərcümə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Fransanın prefektura və suprefekturalarının siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Тимофеев Олег Анатольевич*. Российско-китайские отношения в Приамурье (сер. XIX — нач. XX вв.) Arxivləşdirilib 2021-02-23 at the Wayback Machine. — Благовещенск, 2003.
**Suprunovun villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 79 ünvanında yerləşən bina. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Onun sahibi taxıl tədarükçüsü və atçılıq firmasının sahibi İvan Aleksandroviç Suprunov olmuşdur. Suprunovun villası Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

İvan Aleksandroviç Suprunovun villası XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bu binanın tikintisi ilə əlaqədar şəhər əfsanəsi vardır. Belə ki, Suprunov İtaliyaya səfəri zamanı Neapol küçələri ilə gəzməyi qərara alır (digər versiyaya görə Genuya şəhəri). Burada gözəl bir bina onu heyran qoyur. O, nəyin bahasına olursa olsun binanı almağı və Rostova aparmağı qərara alır. İlk əvvəl tacir evin sahibinə bu fikirlə müraciət etdikdə onun təklifi qəbul olunmur. Ancaq Suprunov o qədər pul təklif edir ki, evin sahibi razılaşır. Villanı hissələrə bölərək barjalara yükləyirlər. Binanın hissələri Rostov-na-Donu şəhərinə gətirilir. Rostova gətirdikdən sonra binanın bərpasını həyata keçirirlər. Buna şəxsən İvan Aleksandroviç Suprunov nəzarət edir. Belə fikirlərdə vardır ki, bu məlumatı Suprunov özü yaymışdır ki, öz bizbesinə diqqəti cəlb edə bilsin. Digər versiyaya görə (Suprunovun qızının verdiyi məlumata görə) layihəni Suprunov 1910-cu ildə Bruseldə keçirilən Ümumdünya sərgisindən almışdır. Bina yerli materiallardan inşa edilmişdir.

Bina mərmərlə üzlənmişdir. Pəncərələri yarımsirkul quruluşa malikdir. Mərkəzi çıxışın ətrafı mərmərlə üzlənmişdir. Villanın ətrafı bağ idi. Bağda hovuz vardı. Rəsmi məlumatlarda binanın qiyməti 17 min rubl olaraq qiymətləndirilirdi. İvan Aleksandroviç Suprunov villada öz ailəsi ilə birlikdə yaşayırdı.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləmdirilmişdur. İvan Aleksandroviç Suprunov isə həbs edilmişdir. Bundan sonra isə onun haqqında hec bir məlumat alınmamışdır. Suprunovun villasında uşaq internatı yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi zamanı bina ciddi dağıntılara məruz qalmışdır. Onun mərmər üzlüyü sökülmüş, daş ördüyü isə tamamən dağılmışdı. 1950-ci illərdə bina yenidən təmir olunmuşdur. Bu dəfə bina yaşayış binası kimi istifafə edilməyə başlanılmışdır. Əvvəlki görkəmdən ancaq alt mərtəbənin mərmər örtüyü qalmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-09.
2. ↑  "Развенчание мифа". Деловой Ростов. İstifadə tarixi: 2013-11-04.[*ölü keçid*]
3. ↑  *Сергей Кисин.* "Осколки прекрасного". rostov-dom.info. 2010-06-15. 2013-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-04.
**Suraka ibn Malik** (VI əsr, Ərəbistan yarımadası – 645, *ərəb.* سراقة بن مالك‎) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri.

Bioqrafiya
----------

Mudlic qəbiləsindən idi. O, Məhəmməd peyğəmbərin Mədinəyə hicrəti zamanı, Qureyşlilərin Məkkə yaxınlığındakı bütün qəbilələrə Məhəmmədi diri və ya ölü onlara çatdıra biləcək hər kəsə 100 dəvə verməyə hazır olduqlarını bildirməsi ilə məşhurlaşır. Suraka mükafat almağa qərar verdi və Məhəmmədin axtarışına çıxdı. Səhrada xeyli məsafə qət edən Surakının atı büdrəməyə başlayır. Artıq qayıtmaq qərarına gələn Suraka Peyğəmbəri 2 səhabə ilə görüb, ona ox atmaq istəyir, lakin əli yerində donub qalır. Atının ayaqlarının quma batmağa başladığını gördü. Sonra Suraka Peyğəmbərə üz tutur, ondan atını buraxmasını istəyir və təqibi dayandıracağına söz verir. Peyğəmbər Allaha dua edir və atın ayaqları möcüzəvi şəkildə qumdan azad olur, lakin Suraka vəd edilən mükafatı xatırlayır və yenə Peyğəmbərin arxasınca getməyə başlayır. Yenə atının ayaqları quma ilişir və Suraka yenə Məhəmmədə yalvarmalı olur. Peyğəmbər Allahın köməkliyi ilə atı azad edir və Surakanın geri qayıtmasını, digər təqibçiləri dayandırmasını əmr edir.

Ayrılıqda Peyğəmbər dedi ki, əgər Suraka əmri yerinə yetirsə, mükafat olaraq fars şahı Xosrovun qiymətsiz bilərziklərini alacaq (o an bu vəd qeyri-mümkün görünürdü). Surakanın xahişi ilə Məhəmməd ilk fürsətdə onu qəbul edəcəyinə söz verdi — Əbu Bəkr bu vədi sümük boşqabına yazıb Surakaya verdi. Suraka təqib edənlərə ərazini diqqətlə taradığını, lakin Məhəmməd və onun yoldaşlarından heç bir əsər-əlamət tapmadığını bildirdi və yalnız Peyğəmbərin Mədinəyə çatması xəbərindən sonra onlarla görüşdən danışdı.

Müsəlmanlar Məkkəni fəth etdikdən sonra Suraka həmin sümük məktubu ilə Peyğəmbərə gəlib İslamı qəbul etdiyini bildirdi. İran üzərində qələbədən sonra şah sarayının xəzinələri Mədinəyə daşınan zaman xəlifə Ömər qənimətlər arasında bilərzikləri görüb Suraka hekayəsini xatırladı. Onu çağıraraq, ona fars şahının paltarı geyindirdi, tacını taxdı və Məhəmməd peyğəmbərin Surakaya vəd etdiyi bilərzikləri verdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Musnad Ahmad, Book 1, Hadith 3". sunnah.com. 2022-04-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-28.
**Əliyev Şükür Məmiş oğlu (Şükür Şənol)** (11 fevral 1955, Yevlax) — postmodern yazıçı, publisist, Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər birliklərinin üzvü.

Həyatı
------

Şükür Şənol 11 fevral 1955-ci ildə Yevlax şəhərində anadan olub. Əslən Füzuli rayonunun Böyük Bəhmənli kəndindəndir. Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında, "İşıq" nəşriyyatında, "Kommunist" ("Xalq qəzeti"), "Azernews" qəzetlərində işləyib. Hazırda "Respublika" qəzetinin xüsusi müxbiridir.

Yaradıcılığı
------------

"Ağ qoç, qara qoç" (1988), "Nə, gözəl onu andı, sevdi, düşündü hər türk" (1989), "Son bahar rüzgarları" (1999), "... bu eşqin bır anlamı" (2007), "...aramızdakı bir mələk" (2007), "Yüz ildən bir sətir" (2009) və s. kitabların müəllifidir. 

Yazarın "...aramızdakı bir mələk" (2007) kitabına erkən gənclik illərində və XX əsrin 2010-cu ilinə qədər bir dövrdə qələmə aldığı yazılar daxil edilmişdir. Ş.Şənolun "Azərbaycan", "Ulduz" jurnallarında silsilə yazıları dərc olunmuşdur. "Qarabağın Aran ağzı — Arazbar" (1998) kitabını Ənvər Çingizoğlu ilə birlikdə qələmə almışdır.

Kitabları
---------

* "Ağ qoç, qara qoç" (1988)
* "Nə, gözəl onu andı, sevdi, düşündü hər türk" (1989)
* "Son bahar rüzgarları" (1999)
* "...aramızdakı bir mələk" (2007)
* "... bu eşqin bır anlamı" (2007)
* "Yüz ildən bir sətir" (2009)
* "...aranızdakı bir mələk" (2012)

Tərcümələri
-----------

* İvan Bunin, Marina Svetayeva (Rusiya), Uilyam Folkner (ABŞ), Qrem Qrin (Böyük Britaniya) və Ueda Akinaridən (Yaponiya) tərcümələrin müəllifidir.

İstinadlar
----------

Ədəbiyyat
---------

* Bütöv Azərbaycan qəzeti, №14(146), 25-30 aprel 2012-ci il.
**Usta Polikarpın Ölümlə Dialoqu** güman ki, 15-ci əsrin əvvəllərində yazılmış dialoqdur. Usta Polikarpın Ölümlə Dialoqu indi Polyak dilində orta əsr poeziyasının ən vacib nümunələrindən biri kimi qəbul edilir.

Śmierci z Mistrzem dwojakie gadania … (Master Polikarp-ın Ölümlə Dialoqunu ehtiva edir) başlıq səhifəsi, Maciej Scharffenberg nəşri, təqribən. 1542

Haqqında
--------

Tamamilə 918 sətirdən ibarət Polşa mətninə sahib olan Polikarpın Ölümlə Dialoqunu kəşf etmək, bu ölkənin dil və ədəbi ədəbiyyatında onilliklər boyu ən böyük hadisə oldu.
Avropa universitet kitabxanalarından birində 1542-ci ildən bəri bilinən Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmierci’s (Master Polikarpın Ölümlə Dialoqu) nəşrinin məlum olmayan bir çapı tapıldı. Kəşfi Poznandakı Adam Mickiewicz adına Polşa Filologiyası İnstitutundan professor Wiesław Wydra etdi. Kəşf olunan mətnin tənqidi nəşri prof. Wiesław Wydra tərəfindən nəşr olundu və 7 noyabr 2018 tarixində satışa təqdim edildi.

Versiya
-------

Dialoqun orijinal versiyası itirilib; Qalanlar ca.-dan natamam bir nüsxədir.1463–1465, Mirzyniec Mikołaj-a (Mikołaj z Mirzyńca) aiddir. Əsərin sonu 16-cı əsrdə Rus dili-nə tərcüməsi sayəsində bilinirdi. 498 sətirdən ibarətdir və XV əsr Polşa-nın müxtəlif sosial təbəqələrinin üzvlərinin gündəlik həyat səhnələrini təqdim edir.

Obrazlar
--------

* Usta Polikarp — savadlı bir insan
* Ölüm — solğun, cılız, keçəl, sarımsı, burunu və dodaqları olmayan, qabırğaları görünən, çılpaq, çürümüş bir qadın növü. Əlində bir əsa tutur və bənzərliyi oxucuya ömrün qısa olduğunu və ölümdən sonra insan orqanlarının çürüyəcəyini xatırladır.

Mənbələr
--------

* Polska poezja świecka XV wieku, oprac. M. Włodarski, Wrocław — Warszawa — Kraków 1997, BN I, 60.
* "Śmierci z Mistrzem dwojakie gadania…". Nieznany drukowany przekaz "Rozmowy mistrza Polikarpa ze Śmiercią" z 1542 r. wydał Wiesław Wydra, Poznań 2018.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Professor Wydra's Great Discovery"". 2018-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.
2. ↑  "Niezwykłe odkrycie". 2018-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.
3. ↑  "Full text of Polish literature's oldest masterpiece found". 2018-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.
**Daş əməliyyatı** və ya **Dəliliyin müalicəsi** (ing. *The Stone Operation*) — Holland rəssam İeronim Bosxun çəkdiyi tablo. Yağlı boya ilə taxta üzərində çəkilmiş rəsm, 1475–1480-ci illər arasında hazırlanmıştır. Hündürlüyü 48 sm, eni isə 35 sm olan tablo, hal-hazırda Madriddəki Prado muzeyində mühafizə olunur.

Əsər haqqında
-------------

İeronim Bosxun məişət mövzulu ilk əsəri olan Daş əməliyyatı, dövrün insanlarının cahilliyini əks erdirir. Əsərdə təsvir olunan hadisə o dövrdə məşhur olan daş əməliyyatıdır. Dəlilərin başlarında daş olduğuna inanan savadsız insanlar, fırıldaqçı həkimlərin daşı çıxararaq onları müalicə edəcəyinə inanır. Şəkildə əməliyyatı həyata keçirən həkimin başındakı qıf onun yalançı olduğuna bir işarədir. Göründüyü kimi həkim dəlinin başından, gözlənilənin əksinə daş yox gül çıkarır. Beləliklə rəssam bu əsərlə fırıldaqçı həkimləri ifşa etməyə çalışır.

Həmçinin bax
------------

* İeronim Bosx

İstinadlar
----------


1. 1 2 3  .
2. ↑  "Olga's Gallery The Stone Operation". 2018-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-05.
**Şükür Mehdiyev** (6 mart 1959–9 fevral 2019) — "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunmuş polis polkovniki, Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi rəisinin müavini.

Həyatı
------

Şükür Mehdiyev 1959-ci il martın 6-sında Goranboy rayonunun Fəxralı kəndində Nəcvəddin və Şövkət Mehdiyevlərin ailəsində anadan olub.
Faxralı kənd orta məktəbini bitirib (1966–1977) və hərbi xidmətə çağrılıb (1977–1979). Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasını hüquqşünas ixtisası üzrə qiyabi bitirib (1991–1996). Milis nəfəri kimi Naftalan RDİŞ nəzdində Mühafizə Bölməsində işə başlayıb (1985–1987), 1987-ci ildə N. Rzayev adına Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinə qəbul olub və 1989-cu ildə həmin məktəbi bitirib, təyinatla bir ay müddətində Zəngilan RDİŞ YYÇ işləri üzrə inspektoru işlədikdən sonra, Qasım İsmayılov (indiki Goranboy) RDİŞ YYÇ işləri üzrə inspektoru (1989–1990), RDİŞ-də milis sahə inspektoru (1990–1992), Goranboy RDİŞ-də cinayət axtarış üzrə əməliyyat müvəkkili (1992–1993), Yevlax ŞPŞ-nin Cinayət axtarış bölməsində əməliyyat müvəkkili (1993–1994), Yevlax ŞPŞ-nin Cinayət axtarış bəlməsi rəisi (1994–1996), Gəncə ŞPİ-nin Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə şöbəsinin rəisi (1996–1999), Gəncə şəhər Kəpəz RPŞ-nin rəisi (1999–2001), Goranboy RPŞ-nin xidmət üzrə rəis müavini (2001–2003), Şəmkir RPŞ-nin əməliyyat işi üzrə rəis müavini (2003–2005), Qazax RPŞ-nin rəisi (2005–2010) vəzifələrində inamla və qətiyyətlə çalışıb. 2010-cu ilin yanvar ayından 16 aprel 2015-ci il tarixinədək Şəmkir RPŞ-nin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 2015-ci ilin 4 may tarixindən ömrünün sonunadək (9 fevral, 2019) Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi rəisinin müavini vəzifəsində işləmişdir. O, polis polkovniki idi.

İşlədiyi illər ərzində insanların hüquqlarının pozulmasının qarşısını müvəffəqiyyətlə aldığına görə 30 dəfədən artiq dövlət tərəfindən mükafatlandırılmışdır. 2004-cü ildə "Əla Xidmətlərinə Görə" döş nişanı ilə, 1 iyul 2013-cü ildə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.

Polis Polkovniki Şükür Nəcvəddin oğlu Mehdiyev 2019-ci il fevral ayının 9-da Gəncə Beynəlxalq Xəstəxanasında vəfat etmişdir. Doğulduğu Goranboy rayonunun Fəxralı kəndində Goranboy rayonu İcra Hakimiyyətinin Başçısı və b. dövlət məmurlarının iştirakı ilə böyük izdihamla dəfn edilmişdir.

Ailəsi
------

Şükür Mehdiyev ailəli olub, İlkin adında oğlu və Şövkət adında qız övladı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2018-04-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-19.
2. ↑  Vüsal Xoylu, "Unutmayaq ki, unudulmayaq" Faxralı elinin izi ilə Arxivləşdirilib 2018-02-07 at the Wayback Machine (2011), (Səh.52)
Kürdüstanın inzibati bölgüsü sxemi.
**Kürdüstan Regional Hökuməti** (KRH; kürd. حکوومەتی هەرێمی کوردستان*, Hikûmeti Herêmî Kürdistan*; *ərəb.* حكومة اقليم كردستان‎) — İraq Kürdüstanının rəsmi idarəetmə orqanı. Ərbil, Dəhuk və Süleymaniyyə mühafəzələrini idarə edir.

Nazirlər Kabineti çoxluq partiyası və ya İraq Kürdüstanının Baş naziri tərəfindən seçilən siyahı ilə seçilir. Prezidentin elektoratı bilavasitə regionun sakinləridir, Nazirlər Kabinetinin sədri və icra hakimiyyətinin səlahiyyətlərini Nazirlər Kabinetində təhvil verən dövlət başçısıdır. Ənənəvi olaraq, baş nazir qanunverici hakimiyyətə rəhbərlik edir, lakin icraedici hakimiyyətə nəzarəti prezidentlə bölüşür. İraq Kürdüstanı Prezidenti həm də Peşmərgə silahlı qüvvələrinin ali komandanıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Сайт представительства регионального правительства Курдистана". 2016-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-20.
2. ↑  "Парламент. Курдское региональное правительство". 2017-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-20.
3. ↑  "Конституция Иракского Курдистана (на курд.)". 2017-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-20.
**Vinnipeqosis** (Winnipegosis) — Kanadanın Manitoba vilayəti ərazisində iri göl. Göl Vinniped şəhərində 300 km şimal-qərbdə yerləşir. Manitoba vilayəti ərazisində yerləşən ikinci ən böyük göldür.

Ümumilikdə göl dayazdır. Orta dərinliyi 12 metrdir. Müxtəlix göl çaylarla qıdalanır. Manitoba gölü ilə Uoterhen çayı ilə birləşir. Vinnipeq gölü hövzəsinə daxil olan göl, Nelson çayı vastəsi ilə Hudzon körfəzinə axır.

Uzunsov formaya malik göl şimaldan cənuba 245 km uzunluğa malikdir. Aqassis gölünün qalığı hesab edilir.

Sahilində yerləşən yaşayış məntəqələri:

* Vinnipeqosis
* Dak-Bey
* Pelikan-Rapids

1739-ci ildə Per La Verandri ilk dəfə gölü tətqiq etmişdir.

Balıqçılıq inkişaf etmişdir.

Ətraf mühitin qorunması məqsədi ilə iki yasaqlıq yaradılmışdır: Byorç-Aylend (Byorç adası) və Çitek Leyk (gölün şərqi).

Gölün adı Vinnipeq sözündən törəmişdir. Vinnipeq sözü isə öz növbəsində «ən böyük şirin su» mənasını verir, Vinnipeqosis isə «kiçik şirin su».

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vinnipeqosis". 2015-02-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
2. ↑  "Canada Fishing Online. Manitoba Fishing". 2011-08-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
3. ↑  "Encyclopedia Britannica. Lake Winnipegosys". 2015-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-06-06.
**Vinod Mehra** (13 fevral 1945, Amritsar, Britaniya Hindistanı – 30 oktyabr 1990, Bombey) 13 fevral 1945–ci ildə Amritsaredə anadan olub. Vinod kinoda uşaqkən 1958-ci ildə "Raagni" filmində debüt edib. Aktyor kimi 1971-ci ildə filmlərə çəkilməyə başlayıb. 20 il ərzində 100-dən artıq filmə çəkilib. Filmlərin əksəriyyətində baş rol ona həvalə edilib. Mehra Amitabh Baççan, Sanciv Kuçar, Rajeş Xanna, Dharmendra kimi aktyorlarla tərəf-müqabili olub. Rekha, Mouşmi Çatterci, Yoqita Bali, Şabana Azmi, Bindiya Qosvami kimi aktrisalarla çəkilib. Bir çox filmlərə çəkilməyinə baxmayaraq yalnız Amar Prem, Nagin, Jаni Dushman, Khuddar filmləri ona dünya şöhrəti gətirib. Anurodh (1977), Amardeep (1979) və Bemisaal (1982) filmlərinə görə "Ən yaxşı ikinci dərəcəli aktyor" nominasiyasında Filmfare mükafatı qazanıb. Ölümündən sonra 1990-cı ildə ekranlara çıxan "Üç hiddətli kişi" filminin rejissoru və prodüseri olub. Onun çəkildiyi filmlərin əksəriyyəti: "İnsansevərlik" 1994), "Qadın taleyinin dəyişkənliyi" (1996) və sair filmlər, ölümündən sonra çıxıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Freebase Data Dumps. Google.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Tural Cəlilov.

**Tural Alim oğlu Cəlilov** (28 noyabr 1986, Xaçmaz) — azərbaycanlı futbolçu. Mövqeyi yarımmüdafiəçidir. Azərbaycan milli futzal çempionatında çıxış edən "Premier" Quba komandasının üzvüdür. Azərbaycan milli komandasının keçmiş oyunçusu olmuşdur.

Həyatı
------

11 yaşında doğma şəhəri Xaçmazda uşaq futbol məktəbində futbol oynamağa başladı. İlk məşqçisi Zöhrab Mahmudov olmuşdur.

"Ədliyyə" (Bakı) və "Gənclərbirliyi" (Sumqayıt) klublarında çıxış edib.

2007-2010-cu illərdə Azərbaycan Premyer Liqa komandasının - "Simurq" (Zaqatala) klubunun heyətinə cəlb olundu.

"APA-Sport" agentliyinin apardığı hesablamaya görə, Tural Cəlilov 2008/2009-cu il mövsümündə, 17-ci Azərbaycan Futbol Çempionatının 26 oyununun hamısında meydançaya çıxan yeganə yerli oyunçu olub. Cəlilov Zaqatala təmsilçisinin uğuruna 4 qol və 2 ötürməylə töhfə verdi. Xüsusilə ilk dövrədə prinsipial matçda doğma arenada "Karvan"ı 2:0 hesabıyla üstələyən komandasının hər iki qolunun müəllifi olan futbolçunun ulduzu məhz həmin oyundan sonra parladı. Bir müddət sonra Tural Berti Foqtsun da diqqətini çəkərək milliyə çağırıldı.

Bundan başqa, gənc futbolçu çempionatın yekunlarına görə birinciliyin ən yaxşı 5 sol cinah yarımmüdafiəçisindən biridi. Cəlilovun əsas üstünlüyü sürəti və meydanda daim hərəkətdə olmasıdı.

Milli komanda karyerası
-----------------------

Azərbaycan milli komandasında debüt 19 noyabr 2008-ci ildə Bakıda, Azərbaycan və Albaniya milli komandaları arasında 1:1 hesablı heç-heçə ilə başa çatan yoldaşlıq oyunu zamanı baş tutub. Albaniyayla görüşün ikinci hissəsində yığmada debüt etmək şansı qazandı. 2009-cu il iyunun 6-da Cəlilov Uels-ə qarşı Dünya çempionatının seçmə oyununda rəsmi debütünü (ehtiyyat oyunçu kimi) keçirdi.

Mükafatları
-----------

* **Bürünc (1)** Azərbaycan Premyer Liqası 2008/2009
* **Gümüş (1)** Azərbaycan Premyer Liqası 2010/2011
* **Qızıl (1)** Azərbaycan Kuboku 2010/2011
* **Qızıl (1)** Azərbaycan Superkuboku 2013/2014

İstinadlar
----------

1. ↑  Tural Jalilov // FBref.com (çd.).
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-15.
4. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2020-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-15.
5. ↑
Ümumi məlumat
-------------

Təzahür Qazax rayonu ərazisində yerləşir. Təzahür sahəsində əsas ən üst santon yaşlı turş tərkibli vulkanoklastik süxurlar yayılmışdır. Bu süxurlar qeyri-uyğun olaraq kompan yaşlı pelitomorf əhəngdaşları ilə örtülür. Əhəngdaşları ilə piroklastik süxurların təmas boyu qalınlığı 0,5 m.-d ən 2-3 m.- ə q ə d ər bentonit gili təbəqəsi qeyd olunur. Bu təzahür və ümumiyyətlə, Qızılqaya sahəsində aşkar olunmuş manqan daşıyan zonalar 1994-1998 ci illərdə Z. Q. Quliyev tərəfindən öyrənilmişdir. Bu sahədə aşkar olunmuş təzahürlər içərisində az-çox perspektivli birinci zonadır. Bu zona dağ qazmaları ilə yer səthində açılaraq sınaqlaşdırılmışdır. Dərinliyə isə iki buruq quyusu ilə öyrənilmişdir.

Proqnoz resursları
------------------

Təzahürdə P1 kateqoriyası üzrə manqanın miqdarı 210,3 min. ton, dəmirin miqdarı isə 576,4 min. ton, miqdarında proqnoz resusları hesablanmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2   Elnur İbiş oğlu Səfərov "Kiçik Qafqazın faydalı-qazınti yataqları" Bakı-2012
**Hüseynbəy məqbərəsi** (başq. Хөсәйенбәк кәшәнәһе) — Hacı Hüseynbəyin dəfn olunduğu yer. O, müasir Başqırdıstan ərazisinin ilk imamı olmuşdur (ilk ali dimi rəhbəri). Onun qəbri Çişmin rayonu, Çişmi qəsəbəsində yerləşən Akzirat qəbrstanlığında yerləşir. Müsəlmanların müqəddəs yerlərindən sayılır.

Hüseyn bəyin həyatı
-------------------

Ömər bəy oğlu Hüseyn bəy XIV əsrin əvvəllərində Türküstan şəhərində anadan olmuşdur. Hələ uçaq ikən yerli mədrəsədə təhsil almışdır. Burada dini biliklərə yiyələnmiş, Yəsəvi sufi qardaşlığına daxil olmuşdur. Bir müddət sora o, Məkkəyə həc ziyarətinə getmişdir.

XIV əsrin əvvəllərində başqırd xanı Türküstana müraciət edərək islamın ğlkəsində yayılması məqsədi ilə ora imamın göndərilməsini istəmişdir. Başqırd torpağına Hüseyn bəy göndərilmişdir. 

Hüseynbəyin basdırıldığı yer
### Başqırdıstanda həyatı və ölümü

Başqırdıstan topağında Hüseyn bəy Hacı titulu daşıyırdı. Burada bir çöx uğurlardan sonra Hacı Hüseyn bəy başqırdların ilk imamı olur.

Hüseyn bəy 1341-42 illərdə vəfat edir. Akzirat qəbrstanlığında kiçik bir təpədə dəfv edilir. Hazırda bura Çişmi qəsəbəsidir.

Məqbərənin ucaldılması
----------------------

1393—94-ci illərdə Teymurləng Qızıl Orda torpaqlarına daxil olaraq Toxtamışı tıqib edir. O, burada Hüseyn bəyin qəbrinə rast gəlir. Onun üzərində məqbərə inşa etdirir. Bura türküstandan qəbr daşları gətirirlər. Hüseyn bəy, Ömər bəy oğlu Hicrətin 744\_cü ilində (miladi təqvimlə 1366-cı ildə) 76 yaşında vəfat etmişdir. Qəbrd daşı hazırda Ufa Diyarşunaslıq muzeyində saxlanılır.

Məqbərə dördbucaqlı formaya malikdir. Üzərində gümbəz vardır.

Məqbərə haqqında çoxlu əfsanələr danışılır. Deyilənə görə Teymurləng qışı burada keçirməli olur. Bilinməyən səbəblərdən ordunun bir hissəsi məhv olur. Burada altı ordu rəhbəri dəfn olunur. Bundan sonra qədim Akzirat qəbrstanlığı yaranır.

Sonrakı tale
------------

Hüseyn bəyin basdırıldığı baş qəbr daşı
XVIII əsrdə məqbərə tam olaraq dağılmışdır. Ancaq 1911-ci ildə Ufa müftisi məqbərəni bərpa etmək qərarına gəlir. Səbəb isə məqbərənin müsəlmanlar üçün müqəddəs olmasıdır. Burada 9 qəbr aşkarlanmışdır. Məqbərədə olan altı qəbr uşaqlara, bir kişi, bir qadın və Hüseyn bəyin özünün qəbri buradadır. Arxeoloqlar onun vücudunu (mumdan) bərpa edə bilmişlər. Boyu 160 sm, sifət quruluşu orta asiya tipli olmuşdur.

Hər il Çişmidə Hüseyn bəyin xatirəsinə yığıncaq təşkil edilir.

Həmçinin bax
------------

* Turaxan məqbərəsi

Mənbə
-----

* Страничка, посвящённая мавзолею Arxivləşdirilib 2015-05-29 at the Wayback Machine
* Foto hesabat
* Çişmi və onun ətraf əraziləri
E.ə. VII minillikdən e.ə. V minilliyə qədər neolit genişlənməsi
Anadolu fərziyyəsi 1987-ci ildə İngilis arxeoloqu Colin Renfrew tərəfindən hazırlanmış və proto-Hind-Avropalıların yayılmasının Neolit ​​Anadolusunda yarandığını irəli sürmüş bir nəzəriyyədir. Kurqan fərziyyəsinə qarşı akademik dairələrdə dəstəklənən ən mühüm nəzəriyyə hesab olunur.

Anadolu fərziyyəsi, Neolit ​​dövründə Anadoluda yaşayan proto-Hind-Avropa dillərində (PHA) danışanların eramızdan əvvəl VII və VI minilliklərin Neolit ​​inqilabı zamanı yayıldığını və Hind-Avropa dillərinin tarixən yayılmasına səbəb olduğunu irəli sürür.

Bu fərziyyəyə görə, Hind-Avropa dilləri eramızdan əvvəl VII minillikdə Aqrar inqilab nəticəsində Kiçik Asiyadan Avropaya sülh yolu ilə yayılmışdır. Bu fərziyyəyə görə, Neolit dövründəki ​​Avropa əhalisinin əksəriyyəti Hind-Avropa dillərində danışırdı və sonrakı köçlər əvvəllər mövcud olan Hind-Avropa dillərini başqa yeni gələn Hind-Avropa dilləri ilə əvəz etmişdir.

Həmçinin bax
------------

Hind-Het fərziyyəsi
**Kuştrim Muşitsa** (alb. Kushtrim Mushica; 1 may 1985 və ya 1 may 1983, Priştina) — qapıçı mövqeyində oynayan Kosovo futbolçusu. Hazırda Kosovonun Vuştrria klubunun şərəfini qoruyur.

Karyerası
---------

Kuştrim Muşitsa Yuqoslaviyanın Priştina şəhərində anadan olub. Futbol oynamağı 1991-ci ildə 6 yaşında yerli "Ramiz Sadiku" komandasında başladı. Kosovo müharibəsi başlayanda o, buranı tərk etməli olur və və üç ay Türkiyədəki qohumlarının evində yaşayır, atası və böyük qardaşı isə Priştinada qaldılar. Muşitsa, atası Priştinanı kifayət qədər etibarlı hesab etdikdən sonra məmləkətinə qayıtdı. Müharibə bitdikdən sonra Muşitsa, Kosovanın aparıcı klubu olan Priştina klubuna qatıldı. 2002-ci ildə, 17 yaşında, klubun əsas heyətinin oyunçusu oldu.

2005-ci ilin əvvəlində Ukrayna Borisfen klubuna transfer olundu, lakin ehtiyat heyətin tərkibində 1 oyun keçirtdi.

2008-ci ildə Muşitsa Priştina klubunun tərkibində Kosovo çempionu oldu, ardından Kosovonun Djakovitsa şəhərindən olan Velaznimi klubuna keçdi. 2010-cu ildə Mushitsa Makedoniyanın Renova klubuna transfer olundu. Makedoniya çempionatında ilk oynunu 13 noyabr 2010-cu ildə fasilədən sonra əsas qapıçını əvəz edərək Vardara qarşı keçirtdi. 2010/11 mövsümünün nəticələrinə görə Renova 3-cü yeri tutdu və Muştsa çempionatda 18 oyun keçirdi. Sonra Muşitsa Kosovaya qayıtdı, burada yenidən Velaznimi və 2012-ci ildən 2015-ci ilədək Priştina heyətində çıxış etdi.

21 avqust 2015-ci ildə Mushitsa azad agent statusunda Albaniya Super Liqasının "Byulis" klubuna qoşuldu.

Kosovo milli futbol komandasının heyətində 2010 və 2014-cü illərdə 2 yoldaşlıq ev oyununu keçirtmişdir, ilk oyun Albaniya millisi (hesab 2:3), o biri isə Türkiyəyə (hesab 1:6) qarşı olmuşdur.

Nailiyyətləri
-------------

### Klub

* Kosovo çempionu (1): 2007/08

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralf Martin Keinath.* "Nationaltorwart Kushtrim Mushica: Eine große Nummer". Report Erreisen (немецкий). 1 августа 2014. 2020-02-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 апреля 2016.
2. ↑  "Последние «джокеры» чемпионата". 2018-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-12.
3. ↑  "Мушница Куштрим". 2018-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-12.
4. ↑  "Renova 4:0 Vardar" (ingilis). İstifadə tarixi: 2 апреля 2016.
5. ↑  "www.national-football-teams.com". 2017-11-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-12.

Xarici keçidlər
---------------

* *National Football Teams* saytında profili
* *Soccerway.com* saytında profili (ing.)
* **Kuştrim Muşitsa** — *transfermarkt.com* saytında.  (ing.)
**Naxçıvan Hərbi Qarnizonu** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qoşun birləşmələri.

Haqqında
--------

1991-ci il sentyabrın 7-də erməni təcavüzünün gücləndiyi şəraitdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin imzaladığı qərarla Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Müdafiə Komitəsi (DMK) yaradıldı. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin 1992-ci il iyul-avqust ayında qəbul etdiyi qərarlara əsasən keçmiş SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində yerləşən hərbi hissələri əmlakı ilə birlikdə DMK-ya verildi. 1992-ci il sentyabrın 19-da DMK-nın bazasında Azərbaycan Milli Ordusunun 705 saylı motoatıcı briqadası, eyni zamanda keçmiş 41-ci sərhəd dəstəsinin bazasında 22 avqust 1992-ci il tarixdə Azərbaycanın ilk sərhəd dəstəsi yaradıldı. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Heydər Əliyevin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yenidən qurulması sahəsində həyata keçirdiyi tədbirlər nəticəsində 1995-ci il iyunun 21-də 705 saylı motoatıcı briqada 705 saylı motoatıcı diviziyaya çevrilmiş, 1998-ci il dekabrın 8-də isə həmin diviziyanın bazasında korpus yaradılmışdır. 10 aprel 1995-ci il tarixdə Daxili qoşunların Naxçıvan taboru yaradılmış, 4 dekabr 2002-ci il tarixdə həmi tabor Daxili Qoşunların Naxçıvan Alayına çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin 14 yanvar 2004-cü il tarixli fərmanı ilə Naxçıvan Sərhəd Dəstəsi "Naxçıvan" Sərhəd Diviziyasına çevrilmişdir.

Silahlı Qüvvələrin Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisindəki qurumları birlikdə Naxçıvan Hərbi Qarnizonunu təşkil edir.

Komandanları
------------

* General-polkovnik Kərəm Mustafayev (2014-h.h.)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Silahlı qüvvələri

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Naxçıvan Hərbi Qarnizonu**// Naxçıvan Ensiklopediyası / V. Y. Talıbov. — Təkminləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr. — Naxçıvan, 2005. — 2 cilddə. — II cild. — Səhifələrin sayı: 380. — Səh.: 85. — ISBN 5-8066-1468-9.

Xarici keçidlər
---------------

* Naxçıvan Qarnizonu üzrə hərbi qulluqçular yunan-roma və sərbəst güləş növündə güclərini sınayıblar
**Hüseynqulu Ağaməmmədov** (1905, Qaradağlı, Şuşa qəzası – 19 mart 1988) — Qaradağlı kəndinin ilk ziyalısı.

Hüseynqulu Həsən oğlu Ağaməmmədov 1905-ci ildə Ağdamın Qaradağlı kəndində anadan olub. İlk təhsilini Ağdamda alan Hüseynqulu Ağaməmmədov 1930-cu ildən Qaradağlı kəndində müəllimlik edib.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 1935-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında fəaliyyət göstərən Ali Partiya Məktəbinə qəbul olub. 1938-1941-ci illərdə Ağdam rayon partiya komitəsində işləyib.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 1941-1943-cü illərdə Böyük Vətən Müharibəsində iştirak edib. 1943-cü ildə yaralanaraq, ordudan tərxis olunub.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 1947-ci ildə Qaradağlı kəndində 350 nüsxə kitabdan ibarət ilk kitabxana açıb. İki il kitabxana müdiri işləyib.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 1949-1971-ci illərdə Ağdam rayonu Qaradağlı kənd sovetində sədr işləyib.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 1948-ci ildə SSRİ-nin ən yüksək mükafatı olan "Lenin" ordeni ilə, 1985-ci ildə "I dərəcəli Vətən Müharibəsi Ordeni" ordeni ilə, həmçinin "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı ilə təltif edilib.

Hüseynqulu Ağaməmmədov 19 mart 1988-ci ildə vəfat edib.
**III Bakur** (*gürc.* ბაკურ, *lat.* Bacurius; VI əsr – 580) — Chosroid sülaləsindən olan sonuncu İberiya hökmdarı. III Bakur 580-ci ildə vəfat etmişdir. Onun ölümü ilə yerli Kartli sülaləsi kimi tanınan Chosroid sülaləsinin varlığına son qoyulmuş, İberiya monarxiyası öz müstəqilliyini itirmiş və Gürcüstan rəsmən Sasanilər imperiyasının tərkibinə daxil edilmişdir.

O, İberiya hökmdarı olaraq atası VI Parsmanın yerinə hakimiyyətə gəlmişdir. Dəqiq taxta çıxma vaxtı bilinmir. O, ölkəni Sasani hökmdarı IV Hörmüzün vassalı kimi idarə etmişdir. Onun hakimiyyəti altında olan torpaqlar kifayət qədər kiçik olmuşdur. Onun hakimiyyəti çox məhdud əraziləri əhatə edirdi. Bu ərazilərə Ujarma qalasının ətrafında yerləşən torpaqlar daxil idi. Paytaxt Tbilisi və Daxili İberiya isə daha çox Sasanilər sülaləsinin nəzarəti altında idi.

580-ci ildə İberiya hökmdarı III Bakur vəfat edir və bu ölümü fürsət kimi qiymətləndirən IV Hörmüz İberiya ərazisində yerli idarəetməni tamamilə ləğv edir və buraya Sasani mərzbanı təyin edilir. Bu ləğvetmənin əsas səbəbi, yerli hökmdarların Sasanilər sülaləsinə problemlər yaratması idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Martindale, John Robert (1992), *The Prosopography of the Later Roman Empire*, p. 169. Cambridge University Press, ISBN 0-521-07233-6.
2. ↑  Ronald Grigor Suny (1994), *The Making of the Georgian Nation: 2nd edition*, p. 23. Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3
**Georgi İvanoviç Çelpanov** (28 aprel 1862, Mariupol, Yekaterinoslav quberniyası[d] – 13 fevral 1936, Moskva) — rus alimi, professor. Çelpanovun ən böyük xidməti Psixologiya İnstiutunu yaratmasıdır.

Həyatı
------

G.İ.Çelpanov 1887-ci ildə Novorossiysk Universitetinin tarix-filologiya fakültəsini bitirib. 1897-ci ildə o, Almaniyada Vundtun laboratoriyasında təcrübə keçir. 1907-ci ildə o, Moskvaya köçür və Moskva Universitetində fəlsəfə kafedrasına rəhbərlik edir. 

1912-ci ildə Moskva Universitetinin nəzdində professor Georgi İvanoviç Çelpanovun təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə Rusiyada ilk, dünyada III Psixologiya İnstitutu yaradıldı.

Psixologiya İnstitutu formal olaraq 1912-ci ildə yaradılsa da, faktiki olaraq 1914-cü ildən fəaliyyətə başlamışdır. 1923-cü ildə onu nəinki universitetdən, hətta rəhbərlik etdiyi Psixologiya İnstitutundan işdən qovurlar.

Lakin az sonra o, Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında dərs deyir. 1927-ci ildə onun sonuncu kitabı nəşr olunur. 1930-cu ildə isə o, tamamilə işsiz qalır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Челпанов Георгий Иванович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.