recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şövkət Şahbaz qızı Səlimova** (25 dekabr 1920, Lahıc, Şamaxı qəzası – 2 iyul 1999, Bakı) — iqtisad elmləri namizədi (1964); Qadın gəmi kapitanı; İkinci dünya müharibəsi dövründə dünyada iki qadın gəmi kapitanından biri olmuşdur.

Həyatı
------

Səlimova Şövkət Şahbaz qızı 25 dekabr 1920-ci ildə İsmayıllı rayonunun Lahıc kəndində anadan olmuşdur.

1940-cı ildə Bakı Dənizçilik məktəbini bitirmişdir.

1999-cu ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Ailəsi
------

Neftçi ailəsində böyümüş və 10 uşaqdan ən böyüyü olmuşdur.

Müharibə illəri
---------------

İkinci dünya müharibəsi illərində Xəzər gəmiçiliyi idarəsində gəmi kapitanı müavini və gəmi kapitanı işləmişdir. Müharibə illərində Aralıq, Mərmərə, Egey və Qara dəniz limanlarına qədər gedib çıxmışdı. Gəmi ilə neft, silah daşınmasında böyük əməyi olmuşdur.

Elmi-pedaqoji fəaliyəti
-----------------------

1954–1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunda siyasi iqtisad kafedrasının dosenti, tərbiyə üzrə prorektor və kafedra müdiri, 1974–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında ictimai elmlər kafedrasının müdiri vəzifəsində işləmişdir.

1964-cü ildə iqtisad elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar iqtisadçısı" fəxri adı — 1971
* "Qırmızı Ulduz" ordeni
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni
* "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Qadın gəmi kapitanı Azərbaycan vətəndaşı Şövkət Səlimova [*ölü keçid*]  (az.)
2. ↑  Şövkət Səlimova qadin.net saytında Arxivləşdirilib 2015-03-22 at the Wayback Machine  (az.)
3. 1 2  "SƏLİMOVA Şövkət Şahbaz qızı". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-08.
4. ↑  İctimai elmlər kafedrası [*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan tarixində iz qoyan qadınlar — SİYAHI Arxivləşdirilib 2016-03-11 at the Wayback Machine
**Mark Şihan** (29 oktyabr 1976, Dublin – 14 aprel 2023) — müğənni, bəstəkar, musiqiçi, gitaraçı, mahnı müəllifi. 1996–2001-ci illərdə Mytown qrupunun üzvü olub. 2001-ci ildə The Script alternativ rok qrupunun həmtəsisçisi olub və gitara ifa edib.

Həyatı
------

1976-cı il oktyabr ayının 29-da İrlandiyanın paytaxtı Dublin şəhərində anadan olub. Kiçik yaşlarından gitara dərslərinə gedən Mark 1996-cı ildə dostu Danny O'Donoghue ilə "MyTown" pop qrupunu yaradır. O bu qrupda gitarist vəzifəsini yerinə yetirirdi, ancaq onun vokalist bacarığı da var idi. 2001-ci ildə "MyTown" qrupu dağılır. Bu qrupun 4 üzv var idi. O və Danny O'Donoghue 2001-ci ilin payızında The Script pop-rok qrupunu yaradırlar (The Script hazırda yalnız rok qrupudur). "The Script" qrupuna 1 üzv daha dəvət edilir (Glen Power). "The Script" qrupunda çox uğurlu olurlar. Bir sıra böyük mükafatlara layiq görülürlər. 2012-ci ilin fevral ayında onlar Avropanın 1 nömrəsi belə olurlar.

Fərdi karyera
-------------

Mark Şihanın çox güclü reper bacarığı vardır. O, fərdi şəkildə rep sinqllar çıxartmışdır. 2009-cu ildə İrlandiyanın 1 nömrəli repçisi adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Freebase Data Dumps. Google.
2. 1 2   (ing.).
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-07-30.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · IMDb · MusicBrainz |
| Normativ yoxlama | GND: 13617910X · ICCU: DDSV268175 · ISNI: 0000 0000 5631 5862 · VIAF: 8813154260628924480000 · WorldCat VIAF: 8813154260628924480000 |
Çin operası (Çin: 戏曲/戲曲; Pinyin: xìqǔ) Çində populyar bir dram və musiqili teatr növüdür. Çinin müxtəlif regionlarında operalar var ki, bunlardan bəziləri yüz illər əvvələ aiddir. Bunlara Pekin operası və Kunqu daxildir.

Tarixi
------

Ümumiyyətlə Çində bilinən ilk opera truppasının Tang sülaləsinin imperatoru Xuanzong (712-755) dövründə qurulduğu qəbul edilir. "Armud bağı" (梨园/梨園; Rom: líyuán) adlanan bu truppa, imperatorun şəxsi zövqü üçün çıxış edirdi. Bu gün də opera müğənnilərinə "Armud Bağçasının Tələbələri" (梨园 弟子/梨園 弟子, Rom: líyuán dìzi) deyilir. Yuan sülaləsi (1279-1368) dövrünün forumu olan *Zaju*da (雜劇, zájù) "Dan" (旦, dàn, qadın personaj), "Sheng" (生, shēng, kişi personaj), "Hua" (花, huā, rənglənmiş üz) və "Çou" (丑, chŏu, təlxək) kimi Çin operasının dəyişməz rolları meydana çıxdı. Ming sülaləsi və Qing sülaləsinin erkən dövründə Wu regionunun operası olan Kunqu ən populyar opera forması oldu. Çin operasının günümüzə qədər gəlib çatmış 368 müxtəlif forması var. Bunlardan ən yaxşı tanınanı Pekin operasıdır. Pekin operası XIX əsrin ortalarında indiki formasını əldə etmiş və Tzin sülaləsi (1644-1911) dövründə ictimaiyyət tərəfindən bəyənilmişdir.

Çin Respublikası dövründə (1912 - 1949) qərb formaları Çinə daxil olmağa başlamışdır. Xüsusilə 1919-cu ildəki Dörd May Hərəkatından sonra Çində qərbin teatr əsərləri səhnəyə qoyulmuşdur və Çin yazıçıları bu üslubu təqlid etməyə başlamışdırlar.

Çin operasının inkişafı Çin Xalq Respublikasının birincisi dövründə dəstəkləmişdir. Lakin, Mədəni inqilab dövründə opera truppalarının əksəriyyəti dağılmış; Qərb əsərləri ilə yanaşı bir çox tarixi Çin operaları da qadağan edilmişdir. Mədəni inqilabdan sonra Çin operasında təkrar bir yenilənmə başlanmışdır; səhnədə və televiziyada populyar bir əyləncə növü olmağa davam etmişdir.
**Qırışıqlıq** — yer qabığının bu və ya digər sahəsində olan qırışıqların məcmusuna deyilir. Qırışıqlığın üç morfoloji tipini ayırırlar: 1. geosinklinal, 2. platforma və 3. aralıq və ya keçid qırışıqlıq tipi. Yerin inkişaf tarixində qırışıqlıq sistemlərinin əmələ gəlmə dövrlərinə əsasən arxey, proterozoy, kaledon, hersin və alp qırışıqlıqları ayırırlar. Bəzi alimlər baykal, sakit okean və qırışıqlıqlar da ayrılmasını təklif edirlər.

Bünövrə qırışıqları
-------------------

Bünövrə qırışıqları qədim qırışıq bünövrədə təkrar deformasiya nəticəsində əmələ gəlmiş qırışıqlardır. Bu zaman bünövrə üzərində yatan çökmə süxurlarda örtük qırışıqları inkişaf edir.  Bünövrə qırışıqları adətən kəskin bucaq uyğunsuzluğu ilə müxtəlif mənşəli daha gec, o cümlədən platforma struktur-formasion kompleksləri ilə örtülür və ya bilavasitə yer səthinə çıxır. Şultsun fikrincə, bünövrə qırışıqları əmələgəlmə prosesində Yer qabığının çökəlməsi, Obruçevin fikrincə isə, yarıqlar boyunca blokların hərəkəti üstünlük təşkil edir.

Həmçinin bax
------------

* Deformasiya
* Çökmə süxurlar

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006. 679.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ş.G.Həsənov, S.B.Məmmədov, Y.Q.Əliyev. İzahlı Ensiklopedik Coğrafiya Terminləri Lüğəti « Təhsil» Bakı- 2005.
**Ovik Dəmirçyan** (*yun.* Χόβιγκ Ντεμιρτζιάν, Şablon:Dil-arm; 3 yanvar 1989, Nikosiya) — milliyətcə erməni olan Kipr müğənnisi. O Kipri 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Həyatı
------

Ovik Dəmirçyan 3 yanvar 1989-cu ildə Kiprin paytaxtı Nikosiya şəhərində erməni ailəsində anadan olmuşdur. Marketinq təhsili alan Ovik, təhsilini başa vurduqdan sonra musiqi karyerasını başlatmaq məqsədi ilə piano və gitarada ifa etməyi öyrənmiş və eyni zamanda caz və vokal dərsləri almışdır.

Musiqi karyerası
----------------

Ovikin musiqidə ilk uğuru Larnakada keçirilən musiqi yarışmasında ikinci yeri tutmağı olmuşdur. 2009-cu ilin iyun ayında onun "Den mou milas alithina (Istoria exei teleiwsei)" adlı ilk mahnısı təqdim edilmişdir. Daha sonra mahnıya videoklip də çəkilmişdir. Həmin ildə Ovik Yunanıstanın *The X Factor* musiqi yarışmasında iştirak etmiş və yeddinci yeri qazanmışdır. Yarışmadakı iştirakından sonra müğənni Kiprə geri dönərək, öz karyerasını davam etdirmişdir. 2010-cu ildə Ovik "Ksana", 2012-ci ildə "Mystika" və 2013-cü ildə "Ekho ya mena" sinqllarını çıxarmışdır. O eyni zamanda Yunanıstan, Yaxın Şərq və Rusiyada konsertərdə iştirak etmişdir.

Ovik Yunanıstanın *The X Factor* musiqi yarışmasında iştirakından sonra 2010-cu ildə Kipri Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək üçün "Goodbye" mahnısı ilə Kiprin milli seçim turunda iştirak etmiş və üçüncü yerdə qərarlaşmışdır. Daha sonra müğənni növbəti dəfə 2015-ci ildə Kiprin Avroviziya üçün keçirdiyi seçim turuna "Stone in a River" mahnısı ilə qatılmış və dördüncü yerə layiq görülərək, yenidən Avroviziyada iştirak hüququnu qazana bilməmişdir.

2016-cı ilin oktyabr ayında Kiprin CyBC telekanalı Ovikin "Gravity" mahnısı ilə Kipri Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Ovik 9 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 14-cü nömrə altında çıxış etmişdir. Nəticədə 164 xalla 5-ci yerdə qərarlaşaraq, final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Müsabiqənin finalında bir daha öz mahnısını ifa edən Ovik 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 68 xal toplayaraq, 21-ci yerdə qərarlaşmışdır.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Den mou milas alithina"(Δεν μού μιλάς αληθινά — ἱστορία έχει τελειώσει) | 2009 |
| "Ksana"(Ξανά) | 2010 |
| "Goodbye" |
| "Mystika"(Μυστικά) | 2012 |
| "Ekho ya mena"(Εγω Για Μένα) | 2013 |
| "Stone in a River" | 2015 |
| "Gravity" | 2017 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Cyprus: Hovig will fly to Kyiv!". esctoday.com. ESCToday. 2016-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2016.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Minus One  "Alter Ego"** | **Kipr Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Eleni Fureyra  "Fuego"** |

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Deezer · Instagram · SoundCloud · Spotify · YouTube |
| Tematik saytlar | Discogs · IMDb · MusicBrainz |
**Qışlayan qatırquyruğu** (***Equisetum hyemale* L.**) - qatırquyruğu cinsinə aid bitki növüdür.

Elmi adı:Equisetum hyemale L. 

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik bitkidir. Gövdəsi 120 sm hündürlükdədir. Qını silindrik, gövdəyə sıxılmış, bütövlükdə qara, qaidədə və ya ortada eninə yaşıl zolaqlıdır. Strobiləri (spor sünbülləri) oturaq, yumurtavari, sivri və ya uzunsov-yumurtavari, 2 sm uzunluğundadır. Dişiçikləri erkən tökülən, gövdəsi budaqlanmayan.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Sporların yetişmə dövrü iyun-avqust aylarıdır. Mezofotdir. Nəmli yerlərdə, çağıl daşlarında, dəniz qumluqlarında psammofit-litoral bitkilik tipində kiçik qrup şəklində rast gəlinir.   . Dərman bitkisidir.  

randan yuxarı dağ qurşağına kimi, su kənarında, dəniz kənarı qumluqlarda *Convolvulus persicus, Daucus carota, Pulicaria dysenterica, Trachomitum sarmatiense, Argusia sibirica* bitkilərindən təşkil olunmuş senozlarda komponent kimi iştirak edir.   Dərman bitkisidir, homeopatiyada və xalq təbabətində istifadə olunur.

Yayılması
---------

Samur-Dəvəçi ovalığı (Xaçmaz rayonu, Şabran rayonu); Naxçıvan düzənliyi (Uzunoba kəndi ətrafı).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Azalmaqdadır.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsi və antropogen amillər (mal-qara tərəfindən tapdalanması, çimərliklərdə tikinti işlərinin aparılması).

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq, bərpasını təmin etmək və yeni yayılma yerlərini axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnæi C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 1062.
2. 1 2  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri. II nəşr. Bakı-2013.
3. ↑  Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
4. 1 2 3 4  Флора Азербайджана, 1950
5. 1 2 3  Əsəgrov A.M. 2005
6. 1 2 3  Мехтиева Н.П. 2007
7. 1 2  Talıbov T.H. İbrahimov A.Ş. 2008
8. 1 2  Əsgərov A.M. Mehdiyeva N.P. Zeynalova S.Ə. 2013

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q263881
* Wikispecies: Equisetum hyemale
* APDB: 130684
* APNI: 198277
* BioLib: 3074
* Calflora: 9900
* EoL: 596763
* EPPO: EQUHY
* EUNIS: 150170
* FNA: 233500618
* FoC: 233500618
* GBIF: 2687927
* GRIN: 400387
* iNaturalist: 52673
* IPNI: 92939-2
* IRMNG: 10589966
* ISC: 114133
* ITIS: 17154
* IUCN: 203003
* MichiganFlora: 1199
* MoBotPF: 285667
* NBN: NBNSYS0000002011
* NCBI: 3262
* NZOR: bd882cf5-e71a-4267-b58a-ea4b29b72a61
* NZPCN: 4114
* PFI: 25
* Plant List: kew-2902170
* PLANTS: EQHY
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:92939-2
* Tropicos: 26600161
* VASCAN: 5469
* WiO: scouring-rush
* WisFlora: 3532
* WFO: wfo-0000748047

 |
**Kianit (disten) Al2 [O | SiO4]** — Triklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Xromkianit (2%-ə qədər Cr2O3), manqankianit.

Xassələri
---------

Rəng – adətən göy və mavi, bəzən sarı, yaşıl, çəhrayımtıl, rəngsiz, nadir hallarda qara; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə parıltısından ayrılma müstəvilə-rində sədəfiyədək; Şəffaflıq – şəffafdan qeyri-şəffafadək; Sıxlıq – 3,6–3,7; Sərtlik – 4,5–7; mineral üçün sərtliyin anizotropiyası səciyyəvidir: kristalın uzununa istiqamətdə sərtlik 4,5–5, eninə istiqamətdə 6,5–7 arasında dəyişir; Kövrəkdir; Ayrılma – {100} üzrə mükəmməl, {010} üzrə aydın; Bölünmə – {001} üzrə; Sınıqlar – pilləli; Morfologiya – kristallar: sütunvari, lövhəşəkilli, çox zaman əyilmiş, burulmuş; İkiləşmə: çox vaxt {100} üzrə sadə və {001} üzrə polisintetik; Mineral aqreqatları: dərz şəkilli, radial — şüalı, iynəvari.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Regional metamorfikləşmiş gil süxurlarının (mikalı şistlərin, qneyslərin), ekloqitlərin, amfibolitlərin səciyyəvi mineralıdır. Kianitə alp tipli kvars damarlarında və peqmatitlərdə də rast gəlinir. Aksessor kianit qranitlərdə qeyd edilir. Kianit çökmə süxurların adi qırıntı mineralıdır. Kimyəvi cəhətdən dayanıqlı birləşmə olan kianit səpintilərdə toplanır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qranat, stavrolit, andaluzit, rutil, korund, soizit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Lapsa-Buru (Hindistan); Bernsvill, Çokalit-Mauntins (ABŞ); Borisovski, Novomixaylovski, Çaynıtski (Rusiya); Çepelare (Bolqarıstan) və s. Azərbaycanda kianit Paraqaçay rutil təzahüründə, Bakı arxipelaqının palçıq vulkanlarının tullantılarında, məhsuldar qatın qumlarında və bəzi başqa məntəqələrdə aşkar edilmişdir.

Tətbiqi
-------

Oda- və turşuyadavamlı mühüm xam-maldır. Habelə silisium-alüminium xəlitəsi – silumin almaq üçün filiz kimi, şəffaf gözəl rəngə boyanmış növləri isə zərgərlikdə yarımqiymətli daş kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Kyanite // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

* THE GEMSTONE KYANITE
**Neytan Lloyd Stüart-Carrett** (*ing.* Nathan Lloyd Stewart-Jarrett, 4 dekabr 1985) — Böyük Britaniya aktyoru. "*Misfits*" serialında canlandırdığı Curtis Donovan roluna görə tanınır.

Karyerası
---------

Natan 1985-ci ildə anadan olub. Gənc yaşlarında incəsənət ilə maraqlanıb. Daha sonradan akytorluq ilə məşğul olmağa başlayıb. 2006-cı ildə London şəhərində yerləşən Nitq və Drama Mərkəzi Məktəbi universitetinin məzunu olub. Bundan sonrakı illərdə teatrlarda çalışıb. 2007-ci ildə televiziyada ilk rolunu BBC One telekanalında yayımlanan Casuality verilişində alıb. Daha sonradan daha bir neçə verilişdə işləyən Natan 2009-cu ildə Misfits serialında çəkilməyə başlayır. Bu serialda on Curtis adlı obrazı canlandırır. 2010-cu ildə Natan Styüart-Carret Misfits serialının digər aktyorları: Robert Şien, İvan Reon, Antonia Tomas və Lauren Soşa ilə birlikdə BAFTA (British Academy of Film and Television Arts) mükafatına layiq görülür. Hal-hazırda Natan Misfits serialının dördüncü mövsümünün çəkilişlərində iştirak edir.

Mənbə
-----

* Neytan Stüart-Carrett — IMDb səhifəsi
* TUMBLR profili

| ⛭Misfits serialının aktyorları |
| --- |
| 1-3 mövsüm | Robert Şien  • İvan Reon  • Antonia Tomas  • Natan Styüart-Carret  • Lauren Soşa  • Josef Gilgan |
| 4 mövsüm | Josef Gilgan  • Natan Styüart-Carret  • Karla Krom  • Natan McMullen |

1. 1 2  Nathan Stewart-Jarrett // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
**Borsunlu kurqanları** — Tərtər rayonu, Borsunlu kəndi ətrafında, İncəçayın orta axarlarına yaxın yerləşmiş arxeoloji abidə.

Ümumi məlumat
-------------

Borsunlu nekropolundakı kurqanlarının bir qrupu H.F.Cəfərov tərəfindən tədqiq edilmişdir. H.F.Cəfərov ayrı-ayrı qruplar halında cəmləşən kurqanları beş tipə bölünmüşdür. Kurqanların bəzisi kromlexlərlə əhatələnmişdir. Alim müəyyən etmişdir ki, kurqanların altında yerləşən qəbir kameraları dördkünc formaya malik olub gəc məhlulu ilə bərkidilən daş lövhələrdən inşa olunub. Bəzi qəbir kameralarının giriş yolu vardır. Borsunlu kurqanları üçün inqumasiya, kremasiya, həmçinin kollektiv dəfnlər xarakterikdir.

Borsunlu nekropolunda tədqiq olunan 1 №-li kurqanın qəbir kamerası dairəvi, 30 №-li kurqanın qəbir kamerası isə dördkünc formalıdır. Qəbirlərdən insan skeletinə aid qalıqlar, qara cilalı gil qablar və digər maddi-mədəniyyət qalıqları aşkar olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Baxşəliyev, Vəli.* Azərbaycan arxeologiyası, I cild. Bakı: Azərbaycan Мilli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi, Naxçıvan Dövlət Universiteti. 2006. 83.
2. ↑  *Baxşəliyev, Vəli.* Azərbaycan arxeologiyası, I cild. Bakı: Azərbaycan Мilli Elmlər Akademiyasının Naxçıvan Bölməsi, Naxçıvan Dövlət Universiteti. 2006. 148.
**Oruc Səda** (24 may 1934, Saracıq, Qaryagin rayonu – 16 may 2016, Horadiz, Füzuli rayonu) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Oruc Səda 1934-cü il may ayının 24-də Qaryagin rayonunun (indiki Füzuli rayonu) Saracıq kəndində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə Əhmədalılar kənd tam orta məktəbini bitirmiş, elə həmin ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU) filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. 1957-ci ildə buranı bitirib Astraxanbazar (indiki Cəlilabad rayonu) rayonuna yollanmışdır. 4 il burada müəllim işlədikdən sonra, 1961-ci ildə Horadiz şəhərinə dəyişdirilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Şairin ilk şeiri olan "Analar" şeiri 1956-cı ildə "Gənclər" qəzetində çap edilmişdir. Beş kitabı işıq üzü görmüşdür. 1994-cü ildə şeir və hekayələrindən ibarət olan "Şeytan barmağı" kitabı çap edildi. Bundan sonra "Hələ şüşədədir divlərin canı", "Mavi nəğməli ömür", "Allah evi" və "Qəmin heyrət zirvəsi" kitablarını yazmışdır. Sonuncu yazdığı "Qəmin heyrət zirvəsi" kitabı isə 2003-cü ildə çap edilmişdir. Həmçinində şair Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuşdur.

Ölümü
-----

Oruc Səda uzun sürən xəstəlikdən sonra, 16 may 2016-cı ildə Horadiz şəhərində vəfat etmişdir.

Kitabları
---------

* Şeytan barmağı — 1994
* Hələ şüşədədir divlərin canı —
* Mavi nəğməli ömür —
* Allah evi —
* Qəmin heyrət zirvəsi — 2003

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oruc Səda yaradıcılığının sənətkarlıq xüsusiyyətləri". 2020-02-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-07.

Mənbə
-----

* Oruc Səda. Qəmin heyrət zirvəsi. Bakı: "Şirvannəşr" nəşriyyatı, 2003.
**Mark Vilyams**  (22 avqust 1959, Bromsqrouv[d], Vusterşir[d]) — Mark Vilyams ingilis aktyoru, komediyaçı, aparıcı və senaristdir. Onun film rolları arasında 1996-cı ildə 101 Dalmatiyalının uyğunlaşdırılmasında Horak və Herri Potter filmlərinin yeddisində Artur Uizli var. O, BBC-nin Doktor kim televiziya serialında Brayan Vilyams və Qırmızı Cırtdan filmində Olaf Petersen kimi təkrarlanan çıxışlar etdi. 2013-cü ildən bəri Vilyams, Kestertonuna "Ata Braun" qısa hekayələri əsasında uzun müddət davam edən BBC serialında baş personajı canlandırır.

Həyatı
------

Vilyams 22 avqust 1959-cu ildə Vorkesterşir ştatında anadan olub. Şimali Bromsqrov Liseyində və daha sonra Oksford Universitetinin Dramatik Cəmiyyətində çıxış etdiyi Brasenos Kollecində təhsil alıb. Kral Şekspir Şirkəti və Kral Milli Teatrı ilə teatr aktyoru kimi karyera qurdu. O, BBC televiziya proqramlarında, Aleksey Saylenin işi və Sürətli Şou proqramlarında çıxışları ilə daha geniş ictimaiyyətin diqqətini cəlb etdi. Vilyams, sonuncu şounun böyük populyarlığını "iki tərəfli qılınc" kimi təsvir etdi. Çünki bu, ictimaiyyət tərəfindən aktyor kimi deyil, komediyaçı kimi görünməsinə səbəb oldu. Vilyams evli idi və onun 2002-ci ildə anadan olmuş bir qızı var. 2005-ci ildə verdiyi müsahibədə Vilyams Aston Villa tərəfdarı olduğunu söylədi.

Karyera
-------

Vilyamsın ən məşhur kino rolu 2002-ci ildə başlayan Harri Potter film seriyasındakı Artur Uizli roludur. Digər yüksək səviyyəli çıxışlar arasında 2007-ci ildə Mişel, Robert De Niro və Kler Deynslə birlikdə Nil Qaymanın "Ulduz tozu" filminin uyğunlaşdırılması və 2012-ci ildə oynadığı rol daxildir. Doktor kim filmində Brian Vilyams, Doktorun yoldaşı Rorinin atası rolunda iştirak edib.
2013-cü ildən bəri o, BBC-nin Ata Braun kostyum dramında baş rol kimi görünür. 2014 və 2015-ci illərdə o, BBC-nin gündüz oyun şounu təqdim etdi. Tamaşa iki seriyadan ibarət idi. Daha çox sənaye kəşfləri. 2014-cü ildə Lankaşire qəzetinə müsahibə verərkən, bəzi insanların onu hələ də komediya aktyoru kimi görüb-görmədiyini soruşduqda, Vilyams belə cavab verdi: "Yaxşı, BBC-də yalnız bir neçə adam var. Amerikada məni əsas İngilis personaj aktyoru kimi görürlər, lakin təəssüf ki, BBC olduqca darıxdırıcıdır və insanlar burada institutlaşdırılıblar."

İstinadlar
----------

1. ↑  Williams
2. ↑  Mark Williams of ‘Father Brown,’ the actor’s life is a leap of faith [*ölü keçid*]
3. ↑  Williams: Captain of industry
4. ↑  Time

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · IMDb · Kinopoisk |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Notable Names Database |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 14030774t · GND: 1053537697 · ISNI: 0000 0001 1472 2395 · LCCN: no2001019909 · NLP: a0000002973211 · NTA: 354975072 · NUKAT: n2017087797 · VIAF: 49422605 · WorldCat VIAF: 49422605 |

 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Sahib İsmayılov.

**Sahib İsmayılov** (1973, Siyəzən rayonu) — Azərbaycan cüdoçusu və cüdo məşqçisi.

Həyatı
------

1973-cü ildə Azərbaycanın Siyəzən rayonunda anadan olmuşdur. Bir çox beynəlxalq və respublika miqyaslı cüdo turnirlərində Azərbaycanı təmsil etmiş və yüksək nailiyyətlər qazanmışdır. Sonralar məşqçilik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Onun yetirmələrindən Cəlil Cəlilov, Elvin Ramazanov, Əfsanə Hüseynova, Sakit Qasımov və s. bir yarışların və beynəlxalq turnirlərin qalibi olmuşlar. Hal-hazırda Sumqayıt şəhəri 2 saylı Uşaq-Gənclər İdman Məktəbində fəaliyyət göstərir.

Sahib İsmayılov 2013-cü ildə "Əməkdar məşqçi" fəxri adına layiq görülmüşdür. Azərbaycan Cüdo Federasiyasının ilk beynəlxalq idman ustasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Azərbaycan Cüdo Federasiyası.* "UĞURLARIMIZ" ( (az.)). judo.az. 9 dekabr 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2018.

Xarici keçidlər
---------------

* Sumqayıt şəhərində İdman günü Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* UGİM müəllimləri təltif olundular Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Azərbaycan Cüdo Federasiyası Arxivləşdirilib 2021-12-23 at the Wayback Machine
**Tianmen dağı** və ya **Cənnət qapısı dağı** (Sadələşdirilmiş çincə. *天门山*; Ənənəvi Çin. *天門山*) — Çinin Xunan əyalətinin şimal-qərb hissəsində, Zhangjiajie şəhərinin Tianmen dağı Milli Parkı içərisində yerləşən dağ.

Coğrafyası
----------

999 addımlı "Cənnət qapısı"
Tianmen dağı 1519 metr yüksəklikdə yerləşir. Şəhərin mərkəzindən 8 km uzaqlıqdadır. Dağ Zhangjiajiedəki ikinci milli meşə parkıdır. 2005-ci ildə Fransa şirkətlərindən olan Poma, Zhangjiajie qatar stansiyasından dağın zirvəsinə kanat yolu inşa etdi. Tianmen dağı kanat yolu, ümumi 7,455 metr uzunluğunda və 1,279 metr yüksəklikdə hərəkət etməsi ilə turizmdə "dünyanın ən uzun sərnişin kanat yolu" olaraq bilinir. Turistlər dağın zirvəsindəki uçurum boyunca inşa edilmiş, şüşə zəminli bölmələrdə daxil olmaqla kilometrlərlə uzanan yollarda gəzə bilirlər. Ərazidə yerləşən 11 km-lik yolun sonu Tianmen mağarasında bitir. Digər adı "Cənnət qapısı" olan mağara, dünyanın ən yüksək təbii mağara ünvanına sahibdir.

Şüşə gəzinti yolu və üzərindəki turistlər
Tianmenshan məbədi, əraziyə kanat yolu və ya yol ilə getmək olur. Buradakı orijinal məbəd isə Tang sülaləsi dövründə inşa edilmişdir, lakin XX yüzilliyin birinci yarısında dağıdılmışdır. Çin komunist inqilabının 1949-cu ilində Tang sülaləsi memarlığına uyğun yeni məbədin inşasına başladı. Mövcud məbəd 2 ha ərazini əhatə edir.

Həmçinin bax
------------

* Zhangjiajie

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-03.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-03.
3. ↑
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-03.
**Şərq məsələsi** — XVIII əsrin ikinci yarısında Rusiya və bir sıra Qərbi Avropa dövlətlərinin Osmanlı imperiyasına qarşı birgə mübarizə aparmaq cəhdi "Şərq məsələsi"nin yaranmasına səbəb oldu. "Şərq məsələsi"nin əsasını Osmanlı dövlətini parçalamaq və onun ərazilərini bölüşdürmək planı təşkil edirdi.

Bu məsələnin həyata keçirilməsində Rusiya başlıca rol oynayırdı.

Tarixi
------

Rusiyanın xarici siyasətinin ana xəttinə çevrilən "Şərq məsələsi" XVIII əsrin II yarısında rəsmən daxil edildi və beynəlxalq münasibətlər sisteminə bir problem kimi əlavə olundu.
Beləliklə, XVIII əsrin sonlarından etibarən "Şərq məsələsi" rəsmi ideoloji və diplomatik bir
problemə çevrilir. "Şərq məsələsi"ni Rusiya, İngiltərə, Fransa və Avstriya dövlətləri yaratmışdılar. Ancaq başlıca maraqlı tərəflər Rusiya və İngiltərə idi. Rusiya imperatoru I Pyotr xarici siyasət məsələlərini işləyib hazırlayarkən Boğazlar məsələsinə, isti dənizlər məsələsinə, İstanbulun ələ keçirilməsinə və bütövlükdə "Şərq məsələsi"nə xüsusi diqqət verirdi ki, bu məsələnin öz xeyrinə həllində erməniləri öz tərəfinə çəkmək üçün yollar axtarırdı. Bilirdi ki, erməniləri vədlər hesabına ələ almaq çox asandır.

"Şərq məsələsi"nin əsas hədəfi orta əsrlərin ən qüdrətli dövləti olan Osmanlı imperatorluğuna qarşı çevrilmişdir. Xüsusilə XIX yüzilliyin ortalarında baş verən Krım müharibəsində Osmanlı dövlətinin tarixi qələbəsi həm Şərqdə, həm də Avropada qüvvələr nisbətini Türkiyənin xeyrinə xeyli dəyişdi və Vyana konqresindən sonra dövlətlər arasında yaranmış balansa ciddi təsir göstərdi. Bu nisbət Rusiyanın xarici siyasət nüfuzuna zərbə vurdu, beləliklə Balkanlarda üstün hüquqlarından məhrum edildi.

### "Yunan layihəsi" ilə "Şərq məsələsi"nin oxşar və fərqli cəhətləri

Osmanlı imperiyasında siyasi və iqtisadi tənəzzülün güclənməsindən istifadə edən İngiltərə və Fransa onu asılı vəziyyətə salmaq üçün Rusiyaya qarşı müharibəyə təhrik edirdilər. Bu yolla onlar Osmanlı dövlətini tamamilə Avropadan çıxarmağa, Rusiyanı isə zəiflətməyə çalışırdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Восточный вопрос // Дипломатический словарь в трёх томах. Том I (А — И). М.: Наука,

1985.

Ədəbiyyat
---------

* Восточный вопрос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* *Жигарев С. А.* Русская политика в восточном вопросе (её история в XVI–XIX веках, критическая оценка и будущие задачи). Историко-юридические очерки. М. 1896, Т. I–II.
* *Лебедев А. А.* Константинопольская "драма" 1853 г. СПб. 2012. ISBN 978-5-904180-58-4
* *Уляницкий В. А.* Дарданеллы, Босфор и Черное море в XVIII веке М.: А. Гатцули, 1883.
* *Чихачев П. А.* Великие державы и Восточный вопрос. М.: Наука, 1970.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 11978982w · GND: 4172815-4 · LCCN: sh85040617 · Microsoft: 2780705572 · NDL: 00560535 · SUDOC: 050557408 |

 |
**Güllələnmiş heykəllər** — Şuşa şəhərində yerləşən abidə.

Tarixi
------

1982-ci ildə Heydər Əliyevin göstərişi ilə Şuşa şəhərində Üzeyir Hacıbəylinin, Xurşidbanu Natəvanın və Bülbülün heykəli ucaldıldı. 1992-ci il birinci Qarabağ müharibəsi zamanı heykəllər erməni vandalizmi nəticəsində zərər görmüşdür. Natəvanın baş barmağı yox idi, Üzeyir bəyin eynəyi sındırılmışdı, Bülbülün isə tunc alnı qabarmışdı. Ermənilər heykəlləri Ermənistana aparıb, orada əridib satmaq fikrində idilər. Lakin bundan xəbər tutan Polad Bülbüloğlu, Heydər Əliyevə müraciət etmişdir. Görülmüş tədbirlər nəticəsində, Heydər Əliyev tərəfindən 1993-cü ildə həmin heykəllər Bakıya gətirilib, 2000-ci ildən muzeyin kolleksiyasına daxil edilib.

2020-ci il ikinci Qarabağ müharibəsi zamanı, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri noyabrın 8-i Şuşa şəhərini azad etmişdir. 2021-ci ildə İlham Əliyevin göstərişi ilə heykəllər İncəsənət muzeyindən götürülüb, yenidən Şuşa şəhərinə gətirilmişdir.

Filmoqrafiya
------------

* Güllələnmiş heykəllər (film, 2002)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dönməz Hüseyin.* ""O gündən qələbəyə kökləndim" - Güllələnmiş heykəllərin müəllifi". qazet.az (az.). 2022-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2021.
2. ↑  *Vüqar ORXAN.* "Natəvanın, Üzeyir bəyin, Bülbülün ruhları şaddır – "güllələnmiş heykəllər" əzəli məkanına qayıtdı". Medeniyyet.az (az.). İstifadə tarixi: 16 yanvar 2021.
3. ↑  "Şuşa işğaldan azad edildi". asoiu.edu.az (az.). İstifadə tarixi: 8 noyabr 2020.[*ölü keçid*]
**"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət mükafatı.

Təsisi
------

"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı 25 iyun 2013-cü il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin Fərmanı ilə təsis edilmişdir.

Statusu
-------

"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı aşağıdakılara görə verilir:

* dövlətçiliyin inkişafında xidmətə, peşəkarlığa və xüsusi nailiyyətlərə, vəzifə borcunun ləyaqətlə və vicdanla yerinə yetirilməsinə görə;
* dövlət quruculuğu işlərində xidmətlərə görə.

"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı Azərbaycan Respublikasının orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.

"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı ilə təltif olunmuş şəxslərə nişan onun vəsiqəsi ilə birlikdə təqdim olunur.

Təsviri
-------

"Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı gümüşdən hazırlanmış, qızıl suyuna çəkilmişdir və diametri 35 mm, qalınlığı isə 2,5 mm-dir.

Nişan səkkizguşəli ulduz şəklindədir. Nişanın ön tərəfində mərkəzdə dövlət gerbi təsvir edilmiş, çevrə boyunca "**NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASINA XİDMƏTLƏRƏ GÖRƏ**" sözləri yazılmışdır. Yazı və təsvirlər qabarıqdır.

Nişanın arxa tərəfi hamar səthlidir və bərkidilmək üçün müvafiq element vardır. Ortasında nişanın nömrəsi həkk olunmuşdur.

Təltif edilənlər
----------------

 *Əsas məqalə: "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanı ilə təltif edilənlərin siyahısı*

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Muxtar Respublikasının "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" və "Rəşadətli əməyə görə" nişanlarının təsis edilməsi haqqında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 25 iyun 2013-cü il tarixli Fərmanı [*ölü keçid*] serqqapisi.az  (az.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  "Naxçıvan Muxtar Respublikasına xidmətlərə görə" nişanının Əsasnaməsi [*ölü keçid*] serqqapisi.az  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanın orden və medalları
* Azərbaycan Respublikasının ordenləri
* "Rəşadətli əməyə görə" nişanı
**Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — Qazax rayonunda fəaliyyət göstərən muzey.

Tarixi
------

1984-cü ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi yaradılması haqqında sərəncam verilmişdir və 1986-cı ilin mart ayında, Novruz bayramı ərəfəsində Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin açılışı olmuşdur.

Muzey binası
------------

Muzeydə olan eksponatlar antik dövrdən tutmuş son dövrədək böyük bir tarixi dövrü əhatə edir. Milli-mənəvi dəyərlərimizi əks etdirən eksponatlar muzeyə gələn ziyarətçiləri heyran edir, rayonun tarixi haqqında geniş məlumat verir.
Binanın ümumi sahəsi 579 kv.m-dir.

Muzeyin eksponatları
--------------------

Ekspozisiya sərgi salonunun sahəsi — 409 kv.m-dir. Fondun sahəsi 12 kv.m-dir. Eksponatların sayı 2450-dir. Burada Qazaxın qədimdən bu günədək keçdiyi inkişaf yolu, təbiəti, mədəniyyəti, adət-ənənəsi, məişəti, tanınmış insanları haqqında eksponatlar toplanıb. Muzeydə 2832 eksponat qorunub saxlanılır. Muzeyin ümumi sahəsi 1728-kv m-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qazaxda Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi istifadəyə verilib". azvision.az. İstifadə tarixi: 16.02.2021.
2. ↑  "Qazax Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi". museum.az. İstifadə tarixi: 16.02.2021.[*ölü keçid*]
3. ↑  "Qazaxda Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin yeni binası istifadəyə verilib". apa.az. İstifadə tarixi: 16.02.2021.
4. ↑  "Qazax rayon Tarix-diyarşünaslıq muzeyi". aghstafa.mctgov.az. 2021-01-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16.02.2021.

Xarici keçidlər
---------------

* "Qazax Tarix Diyarşünaslıq Muzeyi bu gün tələbə və şagirdlərin tez-tez üz tutduqları məkana çevrilmişdir". qazax-ih.gov.az. İstifadə tarixi: 16.02.2021.
* "Tarix və diyarşünaslıq muzeyləri - yaşayan tariximizin təkrarsız ünvanı..." anl.az. İstifadə tarixi: 16.02.2021.
**Estoniya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı** — bu bayraq Estoniya SSR tərəfindən 6 fevral 1953-cü ildə istifadə edilmişdir.

Tarixi
------

1940-cı ildən qırmızı bayraqda sarı oraq, çəkic və qırmızı ulduz simvollarından istifadə edilmişdir. Üzərində Sans-serif şriftində latın hərfləri ilə "ENSV" (Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik) yazılmışdı. Böyük Vətən Müharibəsi zamanı Estoniya faşist Almaniyası tərəfindən işğal edildikdən sonra, bayraq 1944-cü ildə bərpa edildi.

6 fevral 1953-cü ildə Estoniya SSR bayrağının son variantı qəbul edildi. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının bayrağına bənzər bu bayrağın üzərində altı uclu mavi dalğa zolaqları və ağ zolaqlar var. Bununla belə, Estoniya SSR Konstitusiyasında və ya Estoniya SSR dövlət bayrağı nizamnaməsində bayraqdakı mavi dalğalı xətlər haqqında heç bir söz olmayıb. Odessadan olan sovet veksiloloqu V. N. Streltsov bunu "elektrik mavisi" kimi təsvir etdi.

Bu dövrdə, sürgün hökuməti də daxil olmaqla bir çox Estoniya diasporu, illər ərzində 1918-ci ildə hazırlanmış ağ-qara Estoniya bayrağından istifadə etməyə davam etdi. Estoniya SSR daxilində bu bayrağın istifadəsi qadağan idi.

Yenidənqurma dövründə mavi-qara-ağ bayrağın istifadəsi geri qaytarıldı. Estoniyanın Sovet bayrağı 1990-1988 və 1989-cu illərdə yenidənqurma dövründə tədricən atıldı, bayraq bərpa edildi. Sovet İttifaqının dağılması zamanı müstəqilliyini elan edən Estoniya bu bayraqdan istifadə etməyə davam etdi. Bu bayraq 1990-cı il mayın 10-da Estoniya Respublikası Ali Sovetinin "Dövlət bayrağından Estoniya Respublikasının müstəqilliyinin bərpasının milli rəmzi kimi istifadə edilməsi haqqında" qərar qəbul etdiyi bir vaxtda təyin edilmişdir.

Qalareya
--------

* 1940-19531940-1953

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Sinimustvalgel täna juubel"". koolielu.ee (eve). 26 iyun 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 may 2017.
2. ↑  ""Флаги Эстонии"". Vexillographia.ru (rus). 27 may 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 may 2017.
Georgi lenti
**Georgi lenti** — Rusiyanın imperiya simvollarından biri.

1769-cu ildə imperatriça II Yekaterina tərəfindən təsis olunub və Rusiya üçün qəhrəmancasına savaşan rus əsgərlərinə verilən mükafatlar onun üzərinə vurularaq, təqdim olunurdu. Həmin vaxtlardan başlayaraq, lentin standartı belədir: 3 qara, 2 narıncı xətt.

Hazırda isə "Georgi lenti" Rusiyanın şovinist, "velikorus" və neofaşist gənclər təşkilatının, bir sıra siyasi partiyaların simvolu kimi istifadə olunur.

Qalmaqallar və qadağalar
------------------------

### Latviya

Latviya hökuməti Georgi lentini 2014-cü ilin mayında qadağan etməyə təklif edib. Bundan əvvəl, Latviya ictimai tədbirlərdə Sovet rəmzlərinin istifadəsini qadağan etmişdi.

### Litva

Litvada da Latviyada kimi qadağa müzakirə olunurdu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Rusiyanın Bakıdakı səfirliyi "Georgiyev lenti" paylayır - təxribat! Arxivləşdirilib 2014-04-26 at the Wayback Machine musavat.com  (az.)
2. ↑  "Latvia proposes ban on Russian St. George's ribbon". 20 November 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 September 2014.
3. ↑  "Lithuanian faction: St. George Ribbon a symbol of 'Russian aggression and imperialist ambitions'". 9 November 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 August 2016.

|  |  |
| --- | --- |
| Rusiya bayrağı | *Rusiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Oraq, çəkic və yazı fırçası fiquru
**Oraq, çəkic və yazı fırçası** və ya **oraq, çəkic və qələm** — Şimali Koreyada hakim olan Koreya Fəhlə Partiyası bayrağında yer alan emblem və Çuçxe ideologiyasının simvolu.

Kommunizmin klassik simvolu olan, proletariatı və əkinçiləri təmsil edən oraq və çəkic simvolu ilə yanaşı, Koreya gözəl yazı sənəti aləti və ziyalı təbəqəsini təmsil edən yazı fırçası əlavə edilərək yaradılmışdır.

Tarixi
------

oraq, çəkic və yazı fırçası, istifadə baxımından Çuçxe fəlsəfəsinin simvolu kimi də tanınır. Marksist-Leninist əsaslara söykənən Çuçxe fəlsəfəsinin azərbaycanca qarşılığı "Müstəqil mövqe" və "özünü təmin etmək"dir. Şimali Koreyanın qurucusu Kim İr Sen, Çuçxe ideyası ilə doqmatizmi məğlub etməyi qarşısına məqsəd qoymuş, ideoloji sahədə özünü təmin etmək üçün əsas yaratmaq istəmiş və nəticədə Çuçxe konsepsiyası həyatın bütün sahələrinə daxil olmuş və təsir etmişdir. Çuçxe fəlsəfəsinə görə, insan onu digər varlıqlardan fərqləndirən yaradıcılıq, zəka və müstəqillik xüsusiyyətləri sayəsində inkişaf edir, öyrənir və daim irəliləyir. insan instinktlərindən kənarda, yalnız təhsil, müzakirə və yaradıcılıq təcrübəsi vasitəsilə irəliləyə bilər.

Qalareya
--------

* Koreya Fəhlə Partiyası bayrağında yer alan oraq, çəkic və yazı fırçasıKoreya Fəhlə Partiyası bayrağında yer alan oraq, çəkic və yazı fırçası
* Çuçxe qalasında oraq, çəkic və yazı fırçası tutan heykəlÇuçxe qalasında oraq, çəkic və yazı fırçası tutan heykəl
* Çuçxe qalasındakı heykəlin arxadan görünüşüÇuçxe qalasındakı heykəlin arxadan görünüşü
* Pxenyanda oraq, çəkic və yazı fırçası olan Partiya Qurucu AnıtıPxenyanda oraq, çəkic və yazı fırçası olan Partiya Qurucu Anıtı
* Şimali Koreyanın qurucusu Kim İr Sen və emblemin yer aldığı təbliğat posteri.Şimali Koreyanın qurucusu Kim İr Sen və emblemin yer aldığı təbliğat posteri.
* Oraq, çəkic və yazı fırçası emblemi, 2012-ci ildə Kim İr Sen meydanında uşaqlar tərəfindən yaradılmışdırOraq, çəkic və yazı fırçası emblemi, 2012-ci ildə Kim İr Sen meydanında uşaqlar tərəfindən yaradılmışdır
* Kim İr Sen meydanında Xarici Ticarət Nazirliyinin binasındakı emblemKim İr Sen meydanında Xarici Ticarət Nazirliyinin binasındakı emblem

Həmçinin bax
------------

* Çuçxe
* Oraq və çəkic

İstinadlar
----------

1. ↑  "Komünizmin Sembolü Orak Çekicin Tarihçesi". bolsevik.org. 7 aprel 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 mart 2016.
2. ↑  ""Hammer, Brush, & Sickle"". prism-magazine.org. 7 sentyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2015.
3. ↑  "Başarının adı: Kürt Juche'si". ozgur-gundem.com. 2023-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-20.
4. ↑  ""Juche Felsefesi ve Kim Ailesi İktidarı"". bianet.org (türk). 17 noyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2015.
**Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — 1982-ci ildən Şahbuz şəhərində fəaliyyət göstərir.

Muzeyin tarixi
--------------

Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 1982-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır.

Muzeyin ekspozisiyası
---------------------

Muzeydə Şahbuz rayonu ərazisində müxtəlif dövrləri əhatə edən milli-mədəni nümunələr, dəyərli eksponatlar qorunub saxlanılır və nümayiş etdirilir. Muzey ekspozisiya zalından və iş otaqlarından ibarətdir. Muzeyin fondunda 4600-dən çox eksponat qorunub saxlanılır ki, onlardan 1000-dən çoxu ekspozisiya zalında nümayiş olunur. Ekspozisiya zalında qədim bəzək əşyaları, numizmatika məmulatları, saxsıdan və gildən hazırlanmış məişət və təsərrüfat alətləri, rayon ərazisində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı aşkarlanmış küp qəbirlər, məzarüstü daşlar və sənduqələr, qədim toxuculuq alətləri, rayonun flora və faunasını əks etdirən nümunələr, kitablar və digər dəyərli eksponatlar nümayiş olunur.

Haqqında
--------

Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi sistemindədir. 6 şöbədən ibarətdir. Muzeydə 3500-dən çox eksponat, o cümlədən el sənətkarlarının əsərləri, xalça məmulatı, toxuculuq əşyaları, bədii tikmələr, bəzəklər, mis və saxsı qablar, fotoşəkillər, tətbiqi və təsviri sənət nümunələri, rayonun ərazisindən aşkara çıxarılmış arxeoloji materiallar və s. toplanmışdır. Xalq şairi Məmməd Arazın həyat və fəaliyyətini əks etdirən guşə muzeydə xüsusi yer tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Şahbuz rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi".. İstifadə tarixi: 21.12.2020.
2. ↑  "Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə yeni eksponatlar təqdim olunub". =. 2020-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21.12.2020.
3. ↑  "Şahbuz rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi üçün yeni bina inşa".. İstifadə tarixi: 21.12.2020.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 530. ISBN 5-8066-1468-9.

Xarici keçidlər
---------------

* "Diyarşünaslıq muzeyləri".. İstifadə tarixi: 21.12.2020.
* "Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi üçün yeni binanın inşasına başlanılıb".. İstifadə tarixi: 21.12.2020.
* "Şahbuz Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə yeni eksponatlar təqdim olunub".. İstifadə tarixi: 21.12.2020.
Qutterit qadınlar iş vaxtı
**Qutterit** — anabaptist cərəyanlardan biri. Texnologiyanın əleyhdarı olan təriqət.

XVI əsrdə yaranmışdır.

Texnologiyanın əleyhdarları
---------------------------

Qutteritlər fotoşəkil çəkdirməyin günah olduğuna inanırlar.

Kanadanın bir əyalətində qutteritlər 2003-cü ildə sürücülük vəsiqəsi üçün şəkil çəkdirməmək hüququ əldə etmişdilər. Lakin Kanadanın Ali Məhkəməsi 2009-cu ildə onların bu hüquqlarını tanımamışdır.

Bəzi qutteritlər qismən də olsa, texnologiyaya müsbət yanaşır. Məsələn, evlərində internet var, lakin ondan sadəcə uşaqların kilometrlərlə uzaqdakı təriqət müəllimləri ilə ünsiyyət yarada bilmələri üçün istifadə edilir. Kameralardan da yalnız iş və bina inşaatının sənədləşdirilməsi üçün istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  **Ülviyyə Ömərova**. *Texnologiyanın əleyhdarı olan təriqət*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. 15-21 may 2014, № 17 (250). səh. 16 Arxivləşdirilib 20 iyul 2017 at the Wayback Machine.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Qutterit ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
| Din | *Din ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Latviya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı** — 17 yanvar 1953-cü il də qəbul edilmiş Latviya SSR bayrağı.

Tarixi
------

1940-cı illərdə istifadə edilən bayraq
Bundan əvvəl, 25 avqust 1940-cı il də istifadə edilən bayrağın sol üst küncündə, qızıl oraq və çəkic simvolunun üstündə latın hərfləri ilə "LPSR" (Latvijas Padomju Sociālistiskā Republic) yazısı var idi.

Sovet dövründən qalma bayraq 1990-cı il fevralın 27-də rəsmi olaraq Latviya bayrağı ilə əvəz olundu (hələ qanuni olaraq 6 sentyabr 1991-ci ilə qədər Sovet respublikası olaraq qaldı) və onun ictimai tədbirlərdə istifadəsi qadağan edildi.

Qalareya
--------

* Latviya SSR bayrağı (1940–1953)Latviya SSR bayrağı (1940–1953)
* Latviya SSR bayrağı. Əvvəlki bayrağın dəyişdirilmiş versiyası (1953–1967)Latviya SSR bayrağı. Əvvəlki bayrağın dəyişdirilmiş versiyası (1953–1967)
* Latviya SSR bayrağı (1953–1990)Latviya SSR bayrağı (1953–1990)
* Latviya Respublikası bayrağı (1990–1991)Latviya Respublikası bayrağı (1990–1991)

İstinadlar
----------

1. ↑  ""ИСТОРИЯ ФЛАГА ЛАТВИЙСКОЙ ССР"". greatflags.su (rus). 27 may 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 may 2017.
2. ↑  ""Latvia Bans Soviet Symbols"". themoscowtimes.com (ingilis). 15 aprel 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 iyun 2013.
**Əbülfəzl Əbdülhəmid b. Vasi İbnü ət-Türki əl-Gili** — İslam aləmində məşhur Türk riyazıyatçı alim.

Mənşəyi
-------

Əbu Məhəmməd onun kunyasıdır, ləqəbi isə *İbnü ət-Türki* - onun etnik mənsubiyətini (nisbə) bildirir. Bəzi ehtimallara görə xəzər əsillidir.

Bəzi qaynaqlar onun başqa ləqəbini də verir: əl-Gili, əl-Cili, lakin ən çox "əl-Huttalı" ləqəbi ilə bilinir. Lakin, ehtimal ki onun əli ilə yazılmış bir əlyazmada, əl-Gilli ya da əl-Cilli kimi qeyd edilir.

Apriori bu ləqəb üçün mənşə adı Gilan sözü hesab olunur. Belə ləğəb, doğrudan da buradan çıxan bəzi alimlər daşıyır. Lakin yenə apriori bunu həm də qumuq kəndi Gelini də hesab etmək olar.

Bu sözə orta əsr türklərində həm etnonim kimi (gilə, gülə) həm də özəl Geli ad kimi də rast gəlmək olar. Yeri gəlmişkən bu ləğəbi Əbdülhəmidin nəvəsi, onun kimi böyük alim, Əbu Bərzə b. Mühəmməd b. Əbdülhəmid ət-Türki də daşıyırdı.

Həyatı
------

Bizdə onun həyatı və fəaliyyəti barədə arıntılı məlumat yoxdur, ancaq bilirik ki, o xəlifə Məmunun dövründə yaşayıb və yaradıb. Bizim günlərə qədər qalan onun(cəbrdən olan) *"Əd-Dərurat Fi'l Muktaranat min Kibabi'l-Cəbr və'l Mukabelə"* elmi əsəri 1962-ci ildə Ankarada türk və ingilis dillərinə çevrilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Brokelman.Tarixu əl-Ədəbiya-Ərabi. Tərcümə Yaqub Bəkir. Qahirə.1983.s.169)
2. ↑  Pamukcu Ə. qeyd olunan əsəri. S. 213).

Mənbə
-----

-Əbdülhəmid İbnü ət-Türki əl-Gili

Həmçin bax
----------

* Übeydullah binu Yəhya bin Xaqan ət-Türki
* İshaq ibn Kundac əl-Xəzəri
* İtax
* Suvar Təkin
* Fateh binu Xaqan
Elbit Hermes 450
**Pilotsuz uçuş aparatı** (PUA) (*ing.* unmanned aerial vehicle - insansız hava apparatı), çox vaxt qısaca **dron** (*ing.* drone) kimi qeyd edilir — bortunda pilot olmayan uçuş aparatıdır. PUA-lara mürəkkəb sensor, avtopilot, nəzarət, müşahidə və nəzarət kompleks sistemləri quraşdırılır. PUA-lar vasitəsilə kəşfiyyat və ya müşahidə aparmaq, pilotlu təyyarələrlə müqayisədə daha asandır. Eyni zamanda bəzi PUA modelləri silahla təmin olunur.

Etimologiya
-----------

İngilis dilində işlənən *Unmanned Aerial Vehicle* hərfi tərcümədə **İnsansız Hava Apparatı** deməkdir. Lakin, Azərbaycan dilində daha çox işlənən **Pilotsuz Uçuş Aparatı** ifadəsi Rus dilindəki *Беспилотный Летательный Аппарат* termininin hərfi tərcüməsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ICAO's circular 328 AN/190 : Unmanned Aircraft Systems" (PDF). ICAO. 2017-02-07 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-05-15.
2. ↑  "PUA, yoxsa Dron?". ordu.az. ordu.az. 15 May 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 may 2019.
**Qatar Airways** (*ərəb.* القطرية‎) — Doha, Qətər mərkəzli milli havayoludur. 100-dən çox təyyarə flotuna sahib olaraq, Afrika, Mərkəzi Asiya, Avropa, Uzaq Şərq, Cənubi Asiya, Orta Şərq, Şimali Amerika, Cənubi Amerika və Okeaniya olaraq Dünya çapında 100-dən çox uçuş nöqtəsinə xidmət verməkdədir.

Tarixi
------

Qatar Airways, 22 noyabr 1993 tarixində qurulmuşdur. Havayolu, Küveyt Hava Yollarından icarəyə Boeing 767-200ER ilə 20 yanvar 1994-cü tarixində fəaliyyətə başlamışdır. Başlanğıcda Qətər kral ailəsi üzvləri tərəfindən özəl sektora aid idi. Sonra yeni bir rəhbərlik altında, 1997-ci ildə yenidənbaşladılmışdır. Hal-hazırda, Qətər hökumətinin xüsusi investorların əlində qalan ilə hava yolu 50% hissəsinə malikdir.

Sponsorluqlar
-------------

İyul 2013 tarixində Qətər Hava Yolları "Barselona"nın sponsoru oldu. Akbar Al Baker bunları dedi: "Biz, dünyanın ən böyük futbol klubu "Barselona" ilə bu ittifaqı meydana gətirdiyimiz üçün xoşbəxtik". Aprel 2013-ci ildə, Qatar Airways, "Anortosis" Famaqustanın sponsoru oldu.

Maraqlı fakt
------------

"Qatar Airways" aviaşirkətinə məxsus Doha şəhərindən Okləndə uçan təyyarə 2017-ci ilin fevral ayında uçuş tarixində ən uzunmüddətli səyahətini həyata keçirib. Təyyarə 16 saat 23 dəqiqə uçuşda olub və 14,535 km məsafə qət edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qatar Airways Barselonanın rəsmi sponsoru oldu". 2016-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-10.
2. ↑  "Qatar Airways" ən uzun səyahətini etdi - 1 100 fincan çayla Arxivləşdirilib 2017-02-08 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 06.02.2017  (az.)