recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
"***Arxitektura i stroitelstvo Rossii***" (*ing.* Архитектура и строительство России; mənası – "*Rusiyanın Memarlıq və İnşaatı*") — Rusiyada memarlıq və tikinti üzrə elmi, praktiki, mədəni və maarifləndirici jurnal.

"*Arxitektura i stroitelstvo Rossii*" jurnalı Rusiya Ali Attestasiya Komissiyasının resenziyadan keçmiş elmi nəşrləri siyahısına daxil edilmişdir. Jurnal Elmi Elektron Kitabxana tərəfindən aparılan Rusiya Elm Sitat İndeksinin məlumat bazasına daxildir.

Tarixi
------

"*Arxitektura i stroitelstvo Rossii*" jurnalı 1933-cü ildə SSRİ Memarlar İttifaqının orqanı kimi təsis edilmişdir. Jurnalın ilkin adı "*Arxitektura i stroitelstvo*" idi. Jurnalın sələfi "*Sovetskaya arxitektura*" jurnalı idi.

İkinci Dünya müharibəsi illərində jurnalın nəşri dayandırılmış və müharibədən sonra da davam etdirilmişdir. 1960–1989-cu illərdə jurnal Rusiya Tikinti və Mənzil-Kommunal Təsərrüfat Agentliyinin təşəbbüsü ilə "*Na stroykax Rossii*" adı altında nəşr olunmuşdur. 1989-cu ildən jurnal yenidən təşkil edildikdən sonra "*Arxitektura i stroitelstvo Rossii*" adlanır. Jurnal Rusiya Memarlar İttifaqının təşəbbüsü ilə nəşr olunur.

Rəhbərlik
---------

Jurnalın redaksiya heyətinin sədri Nikolay Metlenkovdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2017-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-09-05.
**Beersxot FK** – Belçikanın futbol klubu.

Tarixi
------

Antverpen təmsilçisi 1999-cu ildə "Jerminal Ekeren" ilə "Jerminal Beerschot" klublarının birləşməsindən yaranıb. Avrokuboklarda 2005-2006 mövsümündə UEFA kubokunda Marselin "Olimpik" klubu ilə hər iki görüşdə qolsuz heç-heçə edən "Jerminal" oyun sonrası penalti seriyasında uduzub – 1:4. 2008-2009-ci illər mövsümündə isə sonuncu İntertoto kubokunun ikinci mərhələsində Neftçi Bakı klubuna məğlub olaraq mübarizəni dayandırıb. 1991-ci ildən qitə miqyaslı turnirdə çıxış edərək 20 oyundan 7-də qələbə qazanıb, 8-də heç-heçə edib, 5-də uduzub (topların fərqi 27-30).

Antverpenlilərin avrokuboklarda ən yaxşı göstəricisi 1/8 finala çıxması olub. Onları artıq keçirilməyən Kuboklar Kubokunda (1997-1998 mövsümü) mübarizədən Almaniyanın "Ştutqart" klubu çıxardıb.

Mənbə
-----

* "Neftçi" 10 ildir avrokuboklarda qələbə qazanmayan "Jerminal"a qarşı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Evald Aav** (22 fevral (6 mart) 1900, Tallin – 21 mart 1939, Tallin) — Estoniya bəstəkarı və xor dirijoru, Estoniya milli operasının yaradıcılarından biri.

Həyatı
------

Evald Aav 6 mart 1900-cü ildə Estland quberniyasının (indiki Estoniya) Revel (indiki Tallin) şəhərində anadan olmuşdur. İlk piano və musiqi nəzəriyyəsi dərslərini müvafiq olaraq Helmi Vittola-Mohfeld və Anton Kasemetsdən almışdır. 1926-cı ildə Tallin Konservatoriyasını bitirmişdir. Həvəskar xorlara rəhbərlik etmişdir. 1924–1927-ci illərdə Tallin Hərbi Məktəbinin xor və orkestrinə rəhbərlik etmişdir. 1926–1937-ci illərdə opera müğənnisi İde Loo-Talvari ilə evlənmişdir. 1938-ci ildə Mahnı Festivalında baş xor dirijoru olmuşdur. Eyni zamanda, o, yerli və musiqi jurnallarının müəllifi və redaktoru, Yazıçılar İttifaqının və Estoniya Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olmuşdur. Ölümündən bir müddət əvvəl Evald Aav soyuqdəyməyə yoluxmuş, lakin xəstəliyinə baxmayaraq, opera tamaşasında işləməyə davam etmişdir. Bu, xəstəliyin ağırlaşmasına və bəstəkarın ölümünə səbəb olmuşdur. Ölümündən bir neçə gün əvvəl Estoniya Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin Fəxri ordeni ilə təltif edilmişdir. 1943-cü ildə bacısı Frida Rukkanın təşəbbüsü ilə onun adına təqaüd təsis edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Аав Эвальд // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969. Т. 1 : А — Ангоб. С. 9.
2. 1 2  Evald Aav // Musicalics (fr.).
3. 1 2  Большая Советская Энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 1. А — Ангоб. 1969. 608 стр. илл.; 47 л. илл. и карт, 1 отд. л. табл.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nəhəcir.
**Nəhəcir** — Azərbaycan Respublikasının Culfa rayonunun ərazisində müalicəvi əhəmiyyətli mineral bulaq.

Haqqında
--------

Nəhəcir — Azərbaycan Respublikasının Culfa rayonunun ərazisində, Nəhəcir kəndinin ərazilərində yerləşir. İçməyə yararlı 7 bulaqdan ibarətdir. Bu su yerli əhalinin sevimli müalicəvi vasitə sayılır.

Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikasının, xüsusilə də Badamlı və Sirab ərazilərində onlarla mineral tipli soyuq mineral su bulaqlarına rast gəlmək olur.

Hidronim eyniadlı yaşayış məntəqəsi ilə bağlı yaranmışdır. Tədqiqatçıların bir qismi bu fikirdədir ki, bu oronim Nuh (peyğəmbər adı) və fars dilindəki cir (yamac, maili yer) sözlərindən ibarət olub, "Nuhun yamacı" mənasındadır. Bu tədqiqatçılar Naxçıvan zonasında geniş yayılmış Nuh haqqında əfsanəyə əsaslanırlar. Kəndin yaxınlığındakı Nəhəcir qayasının məşhur Gəmiqaya dağının yaxınlığında olması da buna əsas verir. Naxçıvanda Nuh mağarası, Nuhdaban, Nuh gəmisinin qayası və s. Adlar da Nuhəcir toponimi ilə əlaqələndirilir, lakin tədqiqatçıların bir qismi bu fikirdədir ki, oykonim Nəxcir adının təhrif formasıdır. Ərəb dilində nəxcir "vəhşi keçi, ov heyvanı, şikar" deməkdir. Bu tədqiqatçılar həmin mənanı kəndin ərazisindəki təbii qoç fiqurları ilə əlaqələndirirlər.

Həmçinin bax
------------

* Nəhəcir kəndi
* Nəhəcir suyu
* Nəhəcir yaşayış yeri
* Nəhəcir nekropolu

Mənbə
-----

* **Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti, II cilddə. Bakı-2007. II cild, səh.132.**
**Evdarlıq və kulinariya məktəbinin binası** - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Semaşko xiyabanı, Dumsk keçidi ev 51/1 ünvanında yerləşən bina. Bina 1901 eklektika stilində inşa edilmişdir. Binanın memarı Qriqori Nikolayeviç Vasilev olmuşdur. Evdarlıq və kulinariya məktəbinin binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

Məktəbin binası XX əsrin əvvələri.
1898-ci ildə tacir və «Spistli içkilər kralı» Nikolay İliç Tokarev öz imkanları hesabına Aşbazlıq və evdarlığı ehtiva edən məktəb açır. İlk vaxtlar məktəb Tokarevin qızlar uçilişinin ikinci mərtəbəsində yerləşirdi. 1901-ci ildə Tokarevin imkanları daxilində Qriqori Nikolayeviç Vasilevin layihəsi əsasında Nikolaevski xiyabanında yeni məktəbin inşasına başmışdır. Tokarev binanı şəhərə ehtiva etmişdir.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan bina yeməkxana kimi istifadə edilməyə başlanılır. 1990-cı illərdə binada təmir işləri aparılmışdır və «Tereza» kafesiə çevrilmişdir. 2009-cu ildə binanı «Ginza Project» holdinqi satın alır ə burada «Mədəniyyət parkı» adlı kafe-klub açır. Təmir zamanı binanın rəngi tamamən dəyişdirildir.

Arxitektura
-----------

İki mərtəbəli bina qırmızı kərpiçlə üzlənmişdir. Eklektika stilində inşa edilsə də müxtəlif stillərin qarışığını müşahidə etmək olar. Damın üzəri metal örtüklərlə örtülmüşdür. Bu isə modern janrında inşa edilmişdir. Bəzi elementlər isə Klassizm stilinə uyğundur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Любовь Феоктистовна Волошинова.* "Городской архитектор начала XX века — Григорий Николаевич Васильев". Донской временник. 2018-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-23.
2. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
3. ↑  "Здание Школы домоводства и кулинарии". voopiik-don.ru. 2012-08-01. 2019-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-23.
4. ↑  "О ресторане Park Культуры". ginzaproject.ru. 2013-09-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-11-23.
**Devid Petreus** (*ing.* David Howell Petraeus; 7 noyabr 1952[…], Nyu-York, Nyu-York ştatı) — Amerikalı general, hərbçi.

Həyatı
------

2007-ci ilin fevralından 2008-ci ilin sentyabrına qədər İraqdakı çoxmillətli koalisiya qüvvələrinə rəhbərlik etmiş, 2010-2011-ci illərdə Əfqanıstandakı NATO qoşunlarının komandanı olmuşdur.

O, 2011-ci ilin sentyabrında karyerasında növbəti sıçrayış etdi. Prezident Barak Obama Petreusu dünyanın ən nüfuzlu kəşfiyyat xidməti olan Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru vəzifəsinə irəli sürüldü. Lakin 2012-ci il noyabrın 9-da onun karyerasına son qoyan seks qalmaqalı səbəbi ilə vəzifəsindən istefa vermişdir.

Ailəsi
------

Holli Petreus (Noulton) ilə ailəlidir. 2 övladı var.

İmpiçment
---------

David Petraeus və Pola Broudell
2012-ci il noyabrın 9-da onun karyerasına son qoyan seks qalmaqalı səbəbi ilə vəzifəsindən istefa verdi. Federal Təhqiqatlar Bürosunun araşdırmaları zamanı MKİ direktorunun nikadankənar münasibətlərdə olması müəyyən olundu. 59 yaşlı Devid Petreus öz şəxsi bioqrafı, 49 yaşlı jurnalist Pola Broudell ilə gizli sevgi münasibətlərində idi. Bundan başqa, keçmiş hərbçi Broudelin kompüterində ABŞ-də yalnız Petreus daxil olmaqla məhdud sayda şəxsin bildiyi məxfi sənədlər aşkar olunmuşdur.

Mətbuatın hadisəni işıqlandırması qarşısında Devid Petreus könüllü olaraq vəzifəsindən ayrıldı. O, istefasından sonra yaydığı ilk müraciətdə ailəsindən və dostlarından üzr istədi və bu münasibətlərin bir səhv olduğunu etiraf elədi. Siyasi və hərbi karyerasına birdəfəlik son qoyulan Petreusun şəxsi həyatda bəxti gətirdi. 2 ortaq övladları olan həyat yoldaşı Holli Petreus (Noulton) ərindən ayrılmadı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  David Howell Petraeus // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  David Petraeus // GeneaStar.
3. 1 2 3 4 5  *Vüqar İsmayılov.* "Dünya siyasətinin seks qalmaqalları - III HİSSƏ". Modern.az (az.). modern.az. 21.06.2014, 13:03. 2020-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-06-28.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Devid Petreus*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Biatlon** (yun. άθλον — yarış, mübarizə) — 20 km məsafəyə təxminən hər 3–5 km-dən bir tüfəng 4 dəfə atəş açmaqla xizək yürüşüdür.

Ümumi məlumat
-------------

kompleks yarışlar; xizəklə sürüşərək tüfəngdən bir neçə hədəfə atəş açmaqdan ibarətdir. 1920-ci illərdə Skandinaviya ölkələrində, İsveçrə, Fransa və Avstriyada hərbi patrulların atəşaçma, qum baratullama və s.-dən ibarət xizək yarışları kimi yaranmışdır. 1924, 1928,1936, 1948 illər Qış Olimpiya Oyunlarında hərbi patrulların nümunəvi xizək yarışları nümayiş etdirilmişdir. Biatlonun müasir növü 1950-ci illərin əv vəllərində formalaşmış, Norveç, Rusiya, Finlandiya, İsveç, Polşa, Rumıniya və bir sıra digər ölkələrdə geniş yayılmışdır. 1948-ci ildə Beynəlxalq Müasir Beşnövçülük və Biatlon İttifaqı (UIPMB) təsis olunmuşdur. 1958-ci ildə kişilər arasında ilk dünya çempionatı keçirilmiş, 1960-cı ildən isə Qış Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil edilmişdir. 1978-ci ildə Biatlon idman növündə dəyişikliklər edilmişdir: hərbi döyüş tüfəngləri kiçikçaplı tüfənglərlə əvəz edilmiş, hədəflərədək məsafə 150 m-dən 50 m-ədək qısaldılmış, xüsusi Biatlon trasları və tamaşaçı tribunaları olan atəşaçma meydançaları tikilmişdir. 1984-cü ildə qadınlar arasında ilk dünya çempionatı keçirilmiş, 1992-ci ildə Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil edilmişdir. 1993-cü ildən UIPMB 70-ə qədər milli federasiyanı birləşdirən Beynəlxalq Biatlonçular İttifaqı adlanır.

Qaydaları
---------

Hər dəfə atəş məsafəsi azalır (250, 200, 150 və 100 m), hədəfin də diametri azalır (30, 25, 20). Yalnız sonuncu hədəf birinciyə bərabər olur, çünki ona ayaq üstə və dayaqsız atəş açırlar. Birinci üç mərhələdə istənilən vəziyyətdən atəş açmaq olar. Hər hədəfə 5 güllə atılır, hər yan keçən güllə əvəzinə 2 dəqiqə cərimə olunurlar. Cərimə dəqiqələri də nəzərə alınmaqla yürüşə daha az vaxt sərf edən idmançı qalib hesab edilir.

Həmçinin bax
------------

* Triatlon

Xarici keçidlər
---------------

* Biathlonworld.Com


Vikianbarda ***Biatlon*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


| ⛭Olimpiya idman növləri |
| --- |
| Yay |  Akademik avarçəkmə |  Ağır atletika |Atçapma məharəti | Atçılıq üçnövçülüyü |  Badminton |  Basketbol |  Batut üzərində tullanma |  Baydarka və kanoedə avarçəkmə |  Bədii gimnastika |  Boks |  Cüdo |  Çimərlik voleybolu | Dağ velosipedi |  Futbol |  Güləş |  Güllə atıcılığı |  Həndbol |  İdman gimnastikası | Konkur | Maneələri dəf etməklə avarçəkmə |  Müasir beşnövçülük |  Otüstü hokkey |  Oxatma | Qılıncoynatma Qılıncoynatma |  Qolf | Reqbi-7 Reqbi-7 |  Sinxron üzgüçülük |  Stolüstü tennis |  Su polosu |  Suya tullanma |  Taekvondo |  Tennis |  Triatlon |  Üzgüçülük |  Velosiped idmanı | Velosiped motokrosu | Veloşose yarışması | Velotrek yarışması |  Voleybol |  Yelkən idmanı |  Yüngül atletika |  |
| Qış |  Biatlon |  Bobsley |  Dağ xizəyi |  Fiqurlu konkisürmə |  Fristayl |  Hokkey |  Xizəksürmə idmanı |  Xizəksürmə yarışı |  İkinövlü xizəksürmə |  Konkisürmə | Körlinq Körlinq |  Skeleton |  Snoubordinq |  Şort-trek |  Tramplindən tullanma |
**Bhavnaqar** — Hindistanın qərbində, Qucarat ştatında şəhər.

Əhalisi
-------

Əhalisi 566 min (2006) nəfərdir.

Coğrafiyası
-----------

Kathiyavar yarımadasının cənub-şərqində, Ərəbistan dənizinin Kambey körfəzi sahilində port (*aztonnajlı gəmilər üçün*). Bhavnaqarın 10 *km*-liyində iritonnajlı gəmilər üçün yeni liman (*yük dövriyyəsi ildə 1,8 milyon t*) inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Şəhər 1723-cü ildə salınmışdır. 1947-ci ilədək Bhavnaqar knyazlığının paytaxtı olmuşdur.

Memarlığı
---------

Dəniz Kimyəvi Maddələri və Duzları Mərkəzi Elmi Tədqiqat İnstitutu *(1951; 1954-cü ildən Bhavnaqardadır*), universitett (1979), Samaldas kolleci (*M.K. Qandi bu kollecdə oxumuşdur*), Barton kitabxanası (1895), M.K. Qandi memorialı ("*Qandi Smriti"; 1955; nəzdində kitabxana və muzey*) var.

Sənayesi
--------

Kənd təsərrüfatı rayonunun ticarət mərkəzidir (əsasən, pambıq). Toxuculuq (pambıq parça, ipək), yeyinti, kimya (*o cümlədən mineral gübrələr*) sənayesi, maşınqayırma müəssisələri fəaliyyət göstərir. Gəmi təmiri; sahildə duz çıxarılır.

 Qalereya
---------

* Qoqa dairəsiQoqa dairəsi
* Nilambaq SarayıNilambaq Sarayı
* Taxteşvar məbədiTaxteşvar məbədi
* Şri Svaminarayan MandirŞri Svaminarayan Mandir

Həmçinin bax
------------

* Bhaktapur
* Bhaqalpur
* Bhatpara

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 4-cü cild: Bəzirxana – Brünel (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2013. səh. 6–7. ISBN 978-9952-441-03-1.

Xarici keçidlər
---------------

* Bhavnagar Ərazi İnkişafı İdarəsi
**Cinzaburo Masaki** (真崎 甚三郎, *Masaki Cinzaburo*?, 27 noyabr 1876 və ya 1876, Saqa – 31 avqust 1956 və ya 1956) – Yaponiya generalı. Rus-yapon müharibəsində kiçik zabit kimi iştirak etmiş, növbəti illərdə Yaponiyanın aparıcı hərbi xadimlərindən biri olmuşdur.

Həyatı və karyerası
-------------------

Cinzaburo Masaki 1876-cı ildə Yaponiyanın Saqa prefekturasında doğulmuş, 1897-ci ildə Hərbi Akademiyanı bitirmişdir. Rus-yapon müharibəsinə leytenant kimi qatılan Masaki 6-cı diviziyanın bölük komandiri təyin olunmuş, 1904-cü ilin sonunda kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir. 1933-cü ildə general olmuş, 1934-cü ildə isə hərbi təhsil müfəttişi təyin olunmuşdur.

Masaki 1930-cu illərin əvvəllərində Sadao Araki ilə birlikdə orduda Kodoha adlı ultramilliyyətçi qruplaşmaya başçılıq etmişdir. 1935-ci ildə hökumətin öndə gələn siyasi fiqurlarına qarşı sui-qəsd cəhdi planı ilə əlaqəsinə görə ordudan xaric edilmişdir. 1936-cı ildə baş verilmiş hərbi çevriliş cəhdi ilə ittiham olunmuş, lakin yetərli sübut olmadığı üçün bəraət qazanmışdır. İkinci dünya müharibəsindən sonra Tokio Müharibə Cinayətləri Məhkəməsində A dərəcəli müharibə cinayəti kimi mühakimə olunmuş və iki il həbs cəzası almışdır.

Qeydlər
-------

1. ↑  Bəzən **Mazaki** də yazılır.

Ədəbiyyat
---------

* *Kowner, Rotem.* Historical Dictionary of the Russo–Japanese War (ingiliscə). The Scarecrow Press. 2006. 226. ISBN 978-0-8108-4927-3. İstifadə tarixi: 30 iyun 2023.
* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). V cild (Libr–Nijo). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 144. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 30 iyun 2023.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  真崎甚三郎 // .
2. 1 2 3 4  Kowner. səh. 226
3. ↑  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 144

Xarici keçidlər
---------------

* İkinci dünya müharibəsinin generalları

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0000 8236 7180 · LCCN: n81061940 · NDL: 00040402 · VIAF: 55468568 · WorldCat VIAF: 55468568 |
**TatNet** ("Tatar İnternet" üçün qısa), tatar xalqı və ya Tatarıstan haqqında Veb seqmentində ümumiyyətlə istifadə olunan tatar dilli İnternet istifadəçilərinin adıdır. Buraya bir çox dildə veb səhifələr və veb saytlar daxildir.

Tatar dilində ilk e-poçt mesajı, ehtimal ki, 1991-ci ildə Azad Avropa / Azadlıq Radiosunun Tatar-Başqırd Xidmətinin işçiləri internetdən və elektron rabitədən müntəzəm olaraq istifadə etməyə başladıqda göndərildi və qəbul edildi. 1994-cü ildə tatar dilli poçt siyahısı (TMG, Tatar Poçt Qrupu üçün dayanan) quruldu və bu il ümumiyyətlə Tatar İnternetinin doğuş ili olaraq qəbul edilir. Təxminən 2000-ci ildən bəri Tatnet partlayıcı şəkildə inkişaf edir, hər il ona çox sayda veb sayt və veb sayt əlavə olunur. Tatnetin mövcudluğu tatar xalqının birliyinə və konsolidasiyasına çox böyük töhfə verməkdə davam edir, çünki tatarlar bütün dünyaya dağılmışdır və tatarların böyük əksəriyyəti etnik vətənləri olan Tatarıstan xaricində yaşayırlar. Tatar İnternet istifadəçiləri əvvəllər getdikcə daha çox üstünlük təşkil edən Latın və Kiril yazılarını istifadə edirlər.

TatNet adı eyni adda Runet, Kaznet, Uznet və digərlərinin analoqu olaraq yaranan "Tatar İnternet" üçün bir portmanteau. TatNet Tatarıstan səlahiyyətlilərindən bəzi dəstək alır e. g. Kütləvi Rabitə üzrə Respublika Agentliyi (Tatmedia) veb sayt qurmaq üzrə illik "TatNet ulduzları" ("Татнет йолдызлары") müsabiqəsinin təşkilində kömək edir.

Həmçinin bax
------------

* Tatar Vikipediyası
*

Xarici keçidlər
---------------

* İngilis İnstitutu tərəfindən verilən "Tatarıstan Elektron Hökuməti" layihəsi Arxivləşdirilib 2012-02-27 at the Wayback Machine
* Татарский Интернет: История, проблемы, тенденции развития (Rus)

İstinadlar
----------

1. ↑  Tatar Internet Arxivləşdirilib 2008-06-23 at the Wayback Machine Russian overview
2. ↑  В Агентстве "Татмедиа" наградили победителей конкурса "Звезды Татнета-2007" Arxivləşdirilib 2009-10-30 at the Wayback Machine "Arxivlənmiş surət". Archived from the original on 2009-10-30. İstifadə tarixi: 2020-06-11. — official report on Tatnet Yoldyzlary award event
3. ↑  "Звезды Татнета" Arxivləşdirilib 2011-07-22 at the Wayback Machine — a 2003 Tatnet Yoldyzlary report by the "Republic of Tatarstan" national newspaper
**Əsgər Rəhimov** — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2012).

Həyatı
------

Əsgər Rəhimov 27 noyabr 1956-cı ildə Göyçay şəhərində anadan olub.1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram-kino aktyoru fakültəsində ali təhsil almışdır. 1978-1988-ci ilə qədər S.Vurğun adına Rus Dram teatrında, sonradan Bakı Kamera Teatrında aktyor vəzifəsində işləmiş, 2005-ci ildə yenidən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrına qayıtmışdır.

Bu illər ərzində teatr səhnəsində bir çox rol oynamışdır. Onun yaratdığı Nikita (A.Arbuzov "Kobud oyunlar"), Oyunçu (R.İbrahimbəyov "Poxoronı v Kalifornii"), Lukin (M.Qorki "Varvarı"), Bayandur (İ.Əfəndiyev "Büllur sarayda"), Ralf (R.Baer "Qarışıq hisslər"), Kazım (N.Rəsulzadə "Nonsens"), Qraf Kent (U.Şekspir "Kral Lir"), Həkim (K.Hiqqins "Qarold və Mod") kimi obrazları aktyorun rəngarəng yaradıcılıq palitrasının nümunələrindəndir.

9 may 2012-ci il tarixdə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür.

Əsgər Rəhimov 21 mart 2017-ci ildə vəfat etmişdir.

Filmoqrafiya
------------

1. Şahid qız (film, 1990)
2. Qız qalası (film, 2000)
3. Sirat körpüsü (film, 2007)
4. Ci-Mi (film, 2008)
5. Qala (film, 2008)
6. Yalançılar (film, 2008)
7. Cavad xan (film, 2009)
8. Vəkil hanı? (film, 2011)
9. Sirr (serial, 2012)
10. Sübhün səfiri (film, 2012)
11. Qanlı Yanvar (film, 2015)
12. Zaman adlı qatar (film)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lider TV.* "Əməkdar artist son mənzilə yola salındı" (az.). Youtube.com. 22.03.2017. İstifadə tarixi: 2017-03-27.
2. ↑  *Trend.* "Скончался заслуженный артист Азербайджана" (rus). Haqqin.az. 21.03.2017. 2021-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-21.
3. ↑  *İstipress.* "Əsgər Rəhimovla vida mərasimi" (az.). Youtube.com. 22.03.2017. İstifadə tarixi: 2017-03-27.

Xarici keçidlər
---------------

* "Sənətkarın taleyi"nin uğurlu səhnə həyatı
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Şamxalov.
**Manaf Şamxalov** (11 iyun 1915, Xiv, Dağıstan MSSR – 1974) — Sovet, Tabasaran şairi və yazıçısı. Üstəlik tərcüməçi və dramaturq olaraq da tanınır.

Bioqrafiya
----------

15 iyun 1915-ci ildə kasıb bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini doğulduğu məktəbdə alır. Dərbənd pedaqoji işçilər fakültəsini bitirir. Komsomol və partiya vəzifələrində çalışır, Pskov şəhərinin atçılıq eskadriyası qəzetinin ilk redaktoru olur, "Svet Oktyabrya" rayon qəzetinin redaksiyasında fəaliyyət göstərir. 1940-cı ildə Bolşeviklərin Ümumittifaq Kommunist Partiyasına üzv olur. 1955-ci ildə rayon partiya məktəbini bitirmişdir.

1959-cu ildən SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olur. Manaf Şamxalov 1974-cü ildə vəfat etmişdir.

Yaradıсılığı
------------

1932-ci ildən rayon qəzetində dərc olunur. İlk kitabı olan "Vətən uğrunda, Azadlıq üçün" (şeirlər və hekayələr toplusu) 1944-cü ildə nəşr edilmişdir. Həvəskar qruplar tərəfindən səhnələşdirilən bir neçə pyesin müəllifidir. 1958-ci ildə "Çıraq çayının vadisində", "Çağırışda" və "Dövrün cücərtiləri" roman-trilogiyası nəşr olunur. M. Şamxalovanın bir neçə pyesi vardır. 

Aleksandr Puşkin, Süleyman Stalski, Berdi Kerbabayevin əsərlərini Tabasaran dilinə tərcümə etmişdir.

Tabasaran ədəbiyyatının qurucularından biri sayılır, əsərləri ədəbi tabasaran dilinin formalaşmasında müəyyən rol oynamışdır. Onun nəsri Dağıstanda Sovet hakimiyyəti uğrunda mübarizlərin ideallaşdırılmış obrazlarının yaradılması, yeni bir həyatın qurulması, sosializm ideyalarını təbliğ etmək istəyi ilə xarakterizə olunur. Tabasaran ədəbiyyatında "bir insanın xarici mühitə girməsi" problemini izah edən ilk şəxs olur. Mixail Şoloxov və Nikolay Ostrovskinin bədii və estetik ənənələrinin Manaf Şamxalovun yaradıcılığına təsiri izlənilir.

Mükafatları
-----------

Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür.

Tənqid
------

Manaf Şamxalovun roman və hekayələrinin dezavantajları arasında böyük sosial qarşıdurmaların olmaması, mətnin gündəlik təsvirlərlə çox yüklənməsi və az əhəmiyyəti olan dialoqların olmasıdır.

Xatirəsi
--------

1996-cı ildə Manaf Şamxalovun adı Xiv kəndi orta məktəbinə verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Азизова Г. Табасаранцы. История, культура, традиции. — Махачкала : Эпоха, 2012.
2. ↑  Гасанов М. М. Табасаранская литература // Краткая литературная энциклопедия. — М.: Сов. энцикл. 1972. — Т. 7.
3. ↑  Бокарев Е. А. Табасаранский язык // Краткая литературная энциклопедия. — М.: Сов. энцикл. 1972. — Т. 7.
4. ↑  История Хивской СОШ им. М. Шамхалова. Хивская СОШ. Дата обращения: 25 июля 2015. Архивировано 25 июля 2015 года.
Qanq deltası
**Qanq deltası** — dünyanın ən böyük deltasıdır. Delta tarixi Belqaliya vilayəti ərazisində yerləşir. 240 çayın birləşməsindən meydana gəlmişdir. Əsasən Qanq və Brahmaputra çaylarının təsiri ilə formalaşır.

Qanq deltası üçbucaq formaya malikdir. Sahəsi 105 640 km² təşkil edir, bu isə Missisipi deltasından iki dəfə böyükdür. Deltaya istiqamətlənən çaylar Hindistan, Butan, Nepal, Çin və Banqladeş ərazilərindən başlanğıcını götürür. Delta iki hissəyə bölünür: Qərbi (az aktiv) və Şərqi (çox aktiv). Qanq deltası labirintlər, bataqlıqlar, adalardan ibarətdir. Burada dünyanın ən böyük manqrov meşələri yerləşir. Sundarban meşəsi əsasında Sundarban Milli Parkı təşkil edilmişdir. 
Hər il baş verə biləcək su basmalar və siklonlar riskinə baxmayaraq burada 145 milyon insan yaşayır. 1961 və 1991-ci illər arası zaman kəsiyində təbii fəlakətlər nəticəsində 700 min insan vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Chowdhury, Sifatul Quader; Hassan, M Qumrul.* Bengal Delta // In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. (eds.). Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second). Asiatic Society of Bangladesh. 2012. 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-28.
**Cino Rossetti** (it. Gino Rossetti italyanca səslənmə [ˈdʒiːno rosˈsetti]; 7 noyabr 1904, Speziya, Liquriya – 15 may 1992, Speziya, Liquriya) — İtalyalı keçmiş futbolçu. Mövqeyi hücunçu olub.

Karyera
-------

Rozzetti karyerasına daha sonra əsas heyətdə oynadığı ikinci divizion klubu olan "Spetsiya"nın gənclər komandasında başlayır. Onun oyunu "Torino" klubunun rəhbərliyinin diqqətini cəlb edir və "Torino" onu transfer etmək üçun "Spetsiya" klubuna müraciət edir. Ancaq "Spetsiya" klubu oyunçunu satmaqdan imtina edir. Bu zaman Rossetti Çiliyə, bu ölkədə oynayan qardaşı Cuzeppenin yanına gedəcəyini və Çili çempionatında oynayacağını deyir. Bundan sonra "Spetsiya" klubunun rəhbərləri Cinonu klubdan buraxırlar və Rossetti "Torino"nun futbolçusu olur.

Turin komandasında Rossetti, Adolfo Balonçeri ve Xulio Libonatidən ibarət "Möcüzəvi üçlük" (Il trio delle meraviglie) ləqəbli məşhur hücum üçlüyünü formalaşdıraraq klubun liderlərindən birinə çevrilir. "Torino" ilə Rossetti 1927-ci ildə İtaliya çempionluğunu qazanır. Növbəti mövsümdə Rossetti 23 qol vuraraq çempionatın bombardirlərindən birinə çevrilir və komandasının ardıcıl ikinci dəfə İtaliyada ən güclü olmasına kömək edir. 1928-29 mövsümündə "Torino" "Bolonya" klubundan sonra ikinci oldu, lakin Rossetti özü 27 oyunda rekord 36 qol vuraraq çempionatın bombardiri olur. Rossetti 1933-cü ilə qədər "Torino"da oynayır və "Torino"nun heyətində 219 oyunda 136 qol vurur.

1933-cü ildə Rossetti "Napoli" klubuna keçir. Ancaq orda çox uğursuz olub sonra "Torino"ya qayıdır.

İtaliya milli komandasında Rossetti 27 yanvar 1927-ci ildə İsveçrə ilə matçda debüt etdi. Milli komandanın tərkibində 1928 yay olimpiadasına qatılır. Rozetti 1930-cu ildə Mərkəzi Avropa çempionatının çempionu və bombardiri olur (komanda yoldaşı Libonatti ilə birlikdə).

Uğurları
--------

### Komanda

* İtaliya çempionu: 1927, 1928
* Mərkəzi Avropa Kubokunun qalibi: 1930

### Fərdi

* İtaliya çempionatının bombardiri: 1929 (36 qol)
* Mərkəzi Avropa Kubokunun bombardiri: 1930 (6 qol)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-08.

Xarici Keçidlər
---------------

* Myblog.it saytındakı məqalə
* Sports-reference.com saytında profil Arxivləşdirilib 2012-11-14 at the Wayback Machine
* Enciclopediadelcalcio.com saytında profil
**Circumlocution** xorvatiyalı musiqiçi Dj Sineddin dördüncü studiya albomu.

Albom barədə
------------

2011-ci ildə Dj Sinedd bildirmişdi ki, növbəti ildə sayca 4-cü albomunu yazmağı düşünür. 2012-ci ilin may ayında albomun adı və reliz tarixi barədə məlumatlar yayılmağa başladı. Circumlocution adlı albomun rəsmi relizi 26 iyul 2012 tarixində baş tutdu. Alboma 12 mahnı daxildir. Circumlocution-ın Xorvatiyada relizi çox uğurlu alındı, beləki "Xorvatiyanın ən çox satılan albomları" çartında albom 7-ci pillədən, Dance-pop albomlarının çartında isə 1-ci yerdən debüt etdi və Dj Sineddin Xorvatiya çartlarında ən uğurlu relizini müəyyənləşdiridi. Bundan başqa albom Rusiya və Ukraynada da uğur qazandı. Ümumən 4 həftə ərzində Circumlocution albomu 15 minə yaxın nüsxə ilə satılıb və bununla da Dj Sineddin bundan əvvəlki Club Tracks EP albomunu geridə qoyub. 25 avqust tarixində albom Dj Sineddin rəsmi saytına yüklənilib. 14 oktyabr tarixində Dj Sineddin rəsmi səhifəsində albomun ilk sinqlinin "İn The Shadows" olacağı açıqlandı. Sinql 29 oktyabr tarixində işıq üzü gördü. 1 dekabr 2012 tarixinə qədər albomun 14,000 nüsxəsi satılıb.

Trek siyashısı
--------------

| # | Adı | Original ifaçı |
| --- | --- | --- |
| 1 | Intro | **Dj Sinedd** |
| 2 | Bitrate of Heart |
| 3 | In the Shadows |
| 4 | 4 Seasons |
| 5 | Jam (remix) | **K. Kim** |
| 6 | The Catalyst (remix ft M. Turner) | **Linkin Park** |
| 7 | When they come for me (remix) |
| 8 | Soul | **Dj Sinedd** |
| 9 | Circumlocution |
| 10 | Calm (remix) | **Positively Dark** |
| 11 | Track Table (new version) | **Dj Sinedd** |
| 12 | Raiker (New version) |

Xarici keçidlər
---------------

* Dj Sinedd — MTV Artist Profile
* Circumlocution — 2012 new album [*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

| ⛭Dj Sinedd |
| --- |
| Leybl | E-Jay Studio Records (2009-2011) • MusicPeople (2011-indiyədək) |
| Sinqllar | Put The Sound (2010) • In The Shadows (2012) |
| Studiya albomları | Leprikon 09 (2009) • Broken Source (2010) • Club Tracks EP (2011) • Circumlocution (2012) |
| Konsert turları | Hybrid Story World Tour (2011-2012) |
**Əsgər Hacıyev** (10 may 1938, Behrud, Ordubad rayonu – 1998, Ordubad, Naxçıvan Muxtar Respublikası) — istehsalat qabaqcılı. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1976).

Həyatı
------

Hacıyev Əsgər Bayraməli oğlu Ordubad rayonunun Behrud kəndində anadan olub.

Əmək fəaliyyətinə 1955-ci ildə Sumqayıtdakı 1 saylı tikinti trestində başlamış, 1957 ildən Bakıda sənaye obyektlərinin tikintisində çalışmışdır.

1982-ci ildən orta texniki peşə məktəbində təlim ustası idi.

1981-ci ildə ona Gənclərin hami tərbiyəçisi fəxri adı verilmişdi.

AKP 30-cu qurultayında (1981) MK üzvü seçilmişdir.

İki dəfə Lenin ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

Mənbə
-----

* "Əsgər Hacıyev". Ordubadlı.Az. 2010-11-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-20.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Əsgər Kəngərli** (*azərb.* Kəngərli Əsgər Aslan bəy oğlu‎; 9 may 1911, Naxçıvan – 7 mart 1998, Bakı) — nevropotoloq, tibb xidməti polkovniki, Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi.

Həyatı
------

Kəngərli Əsgər Aslan bəy oğlu 9 may 1911-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub.

### Vəfatı

7 mart 1998-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.

### Təhsili

1929-cu ildə Bakı Tibb Texnikumunu bitirib. 1931–1939-cu illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunda təhsil alıb.

Fəaliyyəti
----------

### Tibbi fəaliyyəti

Diş həkimi fəaliyyət başlayıb,sonralar isə rentgeneloq kimi ixtisaslaşmışdır. Azərbaycan Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra Qubada,Gəncədə və s.şəhərlərdə səhiyyə şöbələrinin müdiri işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsində iştirak edərək,tibb xidməti polkovniki rütbəsi almışdır. Bakı şəhər əsəb xəstəlikləri və Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin ruhi xəstəliklər üzrə Tibbi Əmək Ekspert Komissiyasının sədri vəzifələrində işləmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Gəncliyində ədəbi fəaliyyət göstərmişdir. Qızıl qələmlər cəmiyyət Naxçıvan şöbəsinin üzvü olmuşdur,*Əsgər Yılmaz* təxəllüsü ilə şeirlər yazmışdır. Əsərləri Naxçıvan teatrında tamaşaya qoyulmuşdur.

Əsərləri
--------

* Ötən günləri vida
* Köçəri bəylər
* Fəlakətdən səadətə

Təlfitləri
----------

1971 —SSRİ SSRİ  Azərbaycan SSRİ-nin əməkdar həkimi

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 218. ISBN 5-8066-1468-9.
**Manavqat** — Türkiyənin Antalya iilində, Antalya şəhərindən 75 kilometr (47 mil) məsafədə yerləşən ilçə və şəhər. Şəhərin yaxınlığında Manavqat çayının üzərində yerləşən eyniadlı şəlalə var. İlçənin əhalisi 2020-ci il siyahıyaalmasında 242 490 nəfər olmuşdur.

Coğrafiya
---------

Şimalda Tavr dağları ilə Aralıq dənizi sahilindəki qumlu çimərliklər arasında yerləşən ilçənin çox hissəsi düzənlik ilə əhatə olunmuşdur. Ərazi məhsuldar təsərrüfat sahəsidir və odur ki, Manavqatda əkinçilik yaxşı inkişaf etmişdir. Əhali taxıl, susam və bir çox meyvə-tərəvəzin yetişdirilməsi və heyvandarlıqla məşğuldur. Son illərdə ilçə ərazisində zeytun da əkilməyə başlamışdır. İlçədə inkişaf etmiş tək sənaye yeyinti sənayesidir. Buna görə də yerli iqtisadiyyat sadəcə kənd təsərrüfatı və turizmə bağlıdır.

Dağlar meşələrlə və tipik Aralıq dənizi kolluqları ilə örtülmüşdür. Daha yüksək dağlarda kiçik ovalar var və buralar ənənəvi yörük köçəriləri tərəfindən yaylaq olaraq istifadə olunur. Manavqat Aralıq dənizi iqlimi üçün tipik olan isti, quru yaz və isti, nəmli qışa malikdir. Temperatur nadir hallarda donmağa düşür. 

İlçə Manavqat çayı ilə suvarılır və ərazidə hidroelektrik enerjisi üçün iki bənd var. 2001-ci ildə bu su anbarlarından İsrail, Malta və Kipr də daxil olmaqla digər Aralıq dənizi ölkələrinə su ixrac etmək planları irəli sürülsə də, bu layihə 2006-cı ildən bəri dayandırılmışdır.

Tarix
-----

Ərazidə eramızdan əvvəl VI əsrə aid Side və Selqe antik şəhərlərinin qalıqları mövcuddur. Manavqat 1220-ci ildə Səlcuqilər, 1472 -ci ildə isə Osmanlı imperiyası tərəfindən tutulmuşdur. Şəhər də "Zindan kalesi" adlı qəsr var.

Turizm
------

64 kilometr (40 mil) uzunluğundakı isti, günəşli sahil zolağı, qumlu çimərliklər, uzun çay və şəlalə, dağlar və meşələr də daxil olmaqla bir çox xüsusiyyəti özündə birləşdirən Manavqat əhəmiyyətli turizm sənayesinə malikdir. İlçənin mətbəxinə Aralıq dənizindən tutulmuş balıqlar daxildir.

### Maraqlı yerlər

* Köprülü kanyon — meşəlik milli parkın ortasında yerləşən kanyon raftinq üçün məşhurdur.
* Antik şəhərlər:
	+ Side
	+ Selevkiya
	+ Selqe
* Manavqat şəlaləsi
* Oymapınar bəndi
* Tilkiler mağarası

Həmçinin bax
------------

* Türkiyə meşə yanğınları (2021)

İstinadlar
----------

1. ↑  Israel, Turkey put landmark water agreement into deep freeze Arxivləşdirilib 2007-01-06 at the Wayback Machine
**Tatar boğazı** - Avrasiya materikini Saxalin adasından ayırır. Oxot dənizinı isə Yapon dənizi ilə birləşdirir. Boğazın sularında Amur limanı yerləşir və üstəlik boğazı Saxalin körfəzinin suları yuyur. Yaponiyada Mamiya Rinzonun şərəfinə **Mamiya boğazı** (間宮海峡, *Mamiya kaykyo*?) kimi tanınır.

Coğrafiyası
-----------

Tartar boğazı
Uzunluğu 663 km, eni isə cənubda 324 km, simalda 40 km təşkil edir. Ən dar yeri 7,5 km-dir. Boğaz Yapon dənizinin ən soyuq hissəsiidir. Belə ki dənizin donan hissəsinin 90% buranın payına düşür. Boğaz cənub hissədə 40-80 gün, şimalda isə 140-170 gün buzla örtülü olur. Buz örtüyünün qalılığı isə 1,5 m catır.

Planlar
-------

Stalin dönəmində Saxalin adasına boğaxın altı ilə tunel tikintisi planlaşdırılır və həyata keçirilməyə başlasada axıra catdırılmır. Sonradan damba tikintisi planlaşdırılasada 1968-ci ildən müəyyən vaxta qədər təxirə salınır. Əgər damba tikintisi reallaşsa o zaman boğazın cənubunda donma zəyifliyə bilərdi.

Etimalogiya
-----------

Adın etimalogiyasına gəldikdə isə bu türk adıdır. X-XVIII əsrlərə qədər bütün türklər tatar olaraq adlanırdı. Belə ki, bu Avrasiyanın şərqində, Saxalin adası və Kuril adalarında Tatarların yaşaması ilə bağlıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). V cild. Tokio: Kodansha. 1983. ISBN 0-87011-625-8. 2022-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022.

Mənbə
-----

* Tatar boğazı
**İki nöqtəli xilokorus** *lat.* Chilocorus bipustulatus L.-Ovalşəkilli, yığcam bədəni olmaqla, başı qaradır, iri mürəkkəb gözləri aydın görünür.

Quruluşu
--------

Ovalşəkilli, yığcam bədəni olmaqla, başı qaradır, iri mürəkkəb gözləri aydın görünür. Ağız tərəfi sarımtıldır. Qaramtıl-qırmızıya çalan rəng çalarları var. Ətraflarında dırmanmaq üçün caynaqları var.
Əsasən meyvə bağlarında və qovaq ağacında yastıcalarla qidalanır. Əsas qidasını yastıcalar fəsiləsinin (Diaspididae) növləri təşkil edir.

Biologiyası
-----------

İl ərzində iki nəsil verir: Birinci nəsil iyun ayının sonunda, ikinci nəsil sentyabrın əvvəllərində başa çatır. İsti yay günlərində bükülmüş yarpaqlar arasında və ağacların qabığı altında sükunət dövrü keçirir. Qışlamasını tək-tək ağacların qabığı altında günəşə tərəf olan hissələrində keçirir. Ən çox yabanı bitkilər üzərindəki yalançı yastıcalarla, qismən də tor gənəcəyi ilə qidalanır.

Yayılması
---------

Ən çox Naxçıvan şəhəri ətrafında, Babək, Şərur, Ordubad və Şahbuz rayonlarında dağətəyi zonalarda yayılıblar.

Ədəbiyyat
---------

1. Naxçıvan Muxtar Respublikasında yayılan yırtıcı cücülərin xeyirli fəaliyyəti və onların mühafizəsi. A.Mehdiyev, M.M.Seyidli, 39
2. Ümumi entomologiya I-II hissələr. Ağayev B.İ. Bakı 1979-1981
3. Naxçıvan MR-da yayılan parabüzənlər (Coleoptera, Coccine elidae) və onların bioloji mübarizədə istifadə imkanları. Mehdiyev A.M.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan Muxtar Respublikasında yayılan yırtıcı cücülərin xeyirli fəaliyyəti və onların mühafizəsi. A.Mehdiyev, M.M.Seyidli, 39
**Uşaral** (*qaz.* Үшарал) — Qazaxıstanda şəhər, Almatı vilayətinin Alakol rayonunun regional mərkəzi. Şəhər Tentek çayının üstündə, Alakol gölündən 40 km qərbdə yerləşir. Təbii şərait heyvandarlıq və bitki becərilməsi üçün əlverişlidir. Şəhər Cunqar Alatau ilə Tarbagatai silsiləsi arasındakı Balxaş-Alakol çökəkliyindədir.

Kadastr kodu 271-dir.

Tarixi
------

1971-ci ildə SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Xüsusi Tikinti Baş İdarəsi (GUSS MO) 146 ODSBR qurdu və uzunluğu 373,5 km olan A-7 Aktogay - Uçaral - Beskol - Koktuma - Drujba avtomobil yolunun tikintisinə göndərdi. Tikinti 1977-ci ildə başa çatmışdır. Briqadanın rəhbərliyi (qərargahı) Uçaralda yerləşdi.

1984-cü ildə şəhər statusu və yeni bir ad - Uçaral aldı.

Şəhərin yaxınlığında iki hərbi aerodrom var (Uçaral və Uçaral-2). 2017-ci ilin iyul ayında Uşaralda ilk mərhələdə Astana və Taldykorgandan uçuşlar alacaq bir hava limanı açıldı.

Uşaral, inkişaf etmiş kiçik və orta biznesə sahib bölgənin mədəni və iqtisadi mərkəzidir. Şəhərdə 6 orta məktəb, 1 xəstəxana, 1 Humanitar Texniki Kollec var. A 3, A 7, KV-113, AL-124 - KV-98, AL-109.A-355 yolları şəhərdən ayrılır.

XX əsrin 90-cı illərinin ortalarına qədər şəhərdə kənd təsərrüfatı maşınları dərnəkləri, mətbəələr, çörəkçilik, maşınlar, meşə təsərrüfatı, nəqliyyat, inşaat şirkətləri, baytarlıq məntəqəsi və s. Fəaliyyət göstərirdi. müəssisə və müəssisələr bazar iqtisadiyyatına keçidlə əlaqədar özəlləşdirildi. AO, məhdud məsuliyyətli ortaqlıq və təsərrüfatlar onların bazasında yaradıldı.

Tanınmış şəxslər
----------------

Mixalev, Vladimir Petroviç (1949-cu il təvəllüdlü) — Komsomolsk-on-Amur rəhbəri (1991-2014), Rusanov, İvan Vasiliyeviç (1925-1992) — Şöhrət ordeninin tam sahibi, Toşçenko, Vikenty Nikanoroviç — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2019 года". Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-10.
2. ↑  "В городе Ушарал открылся аэропорт". 2018-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-12.
3. ↑  "Cities & towns of Kazakhstan". 2009-12-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-12.
4. ↑  "В городе Ушарал открылся аэропорт". 2018-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-12.
5. ↑  "Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2018 года". Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-10.
6. ↑  "Русанов Иван Васильевич". 2017-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-12.
**Manaqvat** (*türk.* Manavgat Nehri) və ya **Melas** (*yun.* Melas) — Türkiyənin Antaliya ilində çay. Mənbəyini Tavr dağlarından götürür və Aralıq dənizinə tökülür.

Ümumi məlumat
-------------

Çayın mənbəyi Qərbi Tavr dağlarının şərq yamaclarında yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 1350 metr yüksəklikdə bir neçə yer altı su mənbəyi birləşərək Manavqat çayını formalaşdırır. Bu mənbələrdən ən bol sulu olanları Dumanl 1 və Dumalı 2 -dir. Bundan sonra Manaqvat çayı dar kanyon dərələrlə cənuba doğru axır. Çayın yatağı parçalanmış bərk süxurlardan ibarətdir. Kanyon ərazilərində çay yeraltı sularla qidalanır. Manavqat şəlaləsindən sonra çay sahil boyu düzənliklə axır və Manavqat şəhərinin 3 km-də Aralıq dənizinə tökülür.

Çayın su sərfi il boyu kəskin dəyişir. Ən aşağı su sərfi yay aylarında 36 m³/s olur. Maksimum göstərici — 500 m³/s-dir. Orta illik su sərfi 147 m³/s-dir. Çayın su toplayıcı hövzəsi 1221 km²-dir. Çayın uzunluğu isə 93 km-dir.

Manavqat çayı hövzəsində çoxlu mağaralar mövcuddur. Bunların içində Altınbeşik mağarası daha məşhurdur. Mağara 1966-cı ildə geoloq, professor *Temuçin Aygen* tərəfindən kəşf olunub. Mağara öz adını yerləşdiyi Altınbeşik dağından götürmüş. Mağaranı 1955-ci ildə çex, 1966-1967-ci illərdə britaniya, fransız, 1986-cı ildə isə yapon mütəxəsisləri tədqiq etmişlər. Tədiqatlar müasir dövrdə də davam edir.

Çay kənarında Manavqat şəhəri və Sinanhoca qəsəbəsi yerləşir.

Çay üzərində iki bənd inşa edilmişdir. Manvqat şəlaləsindən 12 şimalda Oymapinar bəndi yerləşir. Bənd 1984-cü ildə inşa edilmişdir. Bəndin tikintisindən sonra sahəsi 500 hektar olan su anbarı formalaşmışdır. Ondan cənubda isə 1987-ci ildə inşa edilmiş Manvqat bəndi yerləşir. Manvqat su anbarının sahəsi 900 hektardır.

### Manvqat şəlaləsi

Manavqat şəlaləsi Manavqat çayı üzərində, Side şəhəri yaxınlığında, Manavqat şəhərinin 3 km-də yerləşir. Hündürlüyü 4 metr, eni isə 40 metrdir. Çayın bol sulu dövründə şəlalə bəzən su altında qalır.

Şəkillər
--------

* Oymapinar bəndiOymapinar bəndi
* Manavqat su anbarıManavqat su anbarı
* Manavqat çayı Oymapınar su anbarına tökülürManavqat çayı Oymapınar su anbarına tökülür
* Oymapınar su anbarıOymapınar su anbarı

İstinadlar
----------

  

1. ↑  "река Манавгат". active.turkey-obnovlenie.ru (rus). 2009-06-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-03.
2. ↑  "MANAVGAT (MELAS) RIVER". 2006-11-14 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "AmerasianWorld.com's Manavgat, Turkey". Kevin Miller, Jr. 2012-07-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
**İbn əl-Mübarək** kimi tanınan **Əbu Abdu-r-Rəhman Abdullah ibn əl-Mübarək əl-Mərvazi** (736, Mərv – 1 noyabr 797, Hit) — müsəlman ilahiyyatçı və hədis alimidir.

Bioqrafiya
----------

Onun tam adı: Əbu Abdu-r-Rəmman Abdullah ibn əl-Mübarək ibn Vadix əl-Hanzəli at-Turki al-Mərvazi (*ərəb.* أبو عبد الرحمن عبد الله بن المبارك بن واضح الحنظلي، التركي ثم المرْوزي‎). Atası türk, ərəb qəbiləsinin Bənu Təmim qollarından olan Bənu Xanzalə qəbiləsindən olan tacirin azad edilmiş (məula) adamı idi. Anası xarəzmlı idi. O, 736-cı ildə anadan olub.

O, 20 yaşında İslam elmlərini öyrənməyə başlayır. Onun ilk müəllimi ər-Rəbi ibn Ənəs əl-Xorasani olmuşdur. 758-ci ildən başlayaraq elm axtarışında İslam dünyasını gəzir. Süleyman ət-Taimi, Hişama ibn Urvə, Süleyman əl-Əməş, Abdullah ibn Aun, əl-Avzai, Əbu Hənifə, İbn Cureyc, Süfyan əs-Sevri, Şubə ibn əl-Həccac, Malik ibn Ənəs, əl-Leysdən ibn Səd, İsmayıl ibn Əyyaş, Süfyan ibn Uyeynə və bir çox başqalarından hədis öyrənmişdir. Tələbələrinin çoxu ondan hədis nəql etmişlər: Əbu Davud, Yəhya ibn Main, İbn Əbu Şeybə, Əbd ər-Rəzzaq əs-Səni, Yəhya əl-Kəttan, Əbdürrəhman ibn Mehdi və başqaları.

Abdullah ibn əl-Mübarək 797-ci ildə Ramazan ayının son ongünlüyündə vəfat edir və İraqın qərbindəki Hit şəhərində dəfn edilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  عبد الله بن المبارك ابن المبارك، 736‒797 // AlKindi.
2. ↑  "عبد الله بن المبارك" (ərəb). 2014-02-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-17.
3. ↑  "ابن المبارك" (ərəb). 2014-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-09-17.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 17077134v · EGAXA: vtls001516034 · GND: 119312034 · ISNI: 0000 0000 8390 7468 · LCCN: n89117479 · NTA: 084827114 · LIBRIS: 62741 · SUDOC: 090888642 · VIAF: 67273088 · WorldCat VIAF: 67273088 |

 |
**Azad Volqa-Ural** və ya **Azad İdil-Ural** (tatarca: *Azat İdel-Ural,* erzyanca: *Olyachiv Rav-Uralon*) — Mordoviya, Çuvaşıstan, Mari El, Udmurtiya, Başqırdıstan, Tatarıstan respublikaları tərəfindən müstəqillik qazanma və bu altı respublikanın ortaq sərhəd, iqtisadiyyat və kollektiv təhlükəsizlik sistemi ilə bütünləşmiş ittifaq yaratma hədəfi ilə Volqa bölgəsi xalqlarının sosial hərəkatıdır.

Haqqında
--------

28 dekabr 2014-cü ildə həbs edilən və 2015-ci ilin sentyabr ayında Krımın ilhaqını tənqid etdiyi üçün 3 il həbs cəzasına məhkum edilən Tatar milli hərəkatı liderlərindən biri olan Rafis Kaşapov 26 dekabr 2017-ci ildə Rusiya həbsindən sərbəst buraxıldı. Fevral 2018-ci ilin əvvəllərində Ukraynaya getdi və qısa müddət sonra eyni düşüncələri daşıyan biri ilə tanış oldu - mordoviyalı erzyan millətindən olan və təqaüdə ayrılan hərbçi Sıres Bolyayen.

21 martda Rafis Kaşapov Sıres Bolyayen və bənzər fikirlərə sahib kiçik qrup Kiyevdə mətbuat toplantısı təşkil etdilər və Azad Volqa-Ural Xalq Hərəkatının yaradıldığını elan etdilər. Fəaliyyətlərinin ilk 5 ayı boyunca təşkilat açıq formada separatçı mövqedən uzaq qalaraq, Volqa bölgəsi respublikalarının Rusiya içində əsl suverenliyi üçün mübarizə apardığını bildirirdi.

Ancaq muxtar respublikalarda yerli dillərin tədrisini məhdudlaşdıran qanunun Dövlət Dumasında elan edilməsindən sonra hərəkat da məqsədlərini yenilədi.

Azad Volqa-Ural 25 iyul 2018-ci ildə Erzyan-Mokshanya, Çuvaşıstan, Mari El, Tatarıstan, Udmurtiya və Başqırdıstan müstəqil milli demokratik dövlətləri qurmaq üçün çalışdığını açıqladı. Eyni zamanda hərəkat şiddəti özündə ehtiva etməyən müqavimət üsullarına uyduğunu vurğuladı. Ondan sonra bir neçə gün içində Rusiya mediası hərəkatın qurucusu Rafis Kaşapova qarşı irq, millət, dil, din təməlində düşmənliyi qabardan materiallar yayımladığı üçün yeni cəza ittihamı açıldığını bildirdi.

Həmçinin bax
------------

* Tatarıstan
* Göy Börü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Free Idel-Ural Movement takes shape in Kyiv". 2018-10-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
2. ↑  "ГР "Вільний Ідель-Урал" буде добиватися суверенітету кількох російських республік". 2018-09-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
3. ↑  "Рәфис Кашапов: "Русия сәяси кырында тирес булу язмышына беркайчан да ризалашмаячакмын"". 2018-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
4. ↑  ""Азат Идел-Урал": Мәскәү Идел-Урал телләрен маргинальләштерергә омтыл". 2018-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
5. ↑  "Представник «Ідель-Урал»: русифікаторський мовний закон в РФ — це агонія Імперії". 2018-08-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-21.
6. ↑  "В Челнах завели очередное уголовное дело на Рафиса Кашапова". 2018-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-05.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Bəhram Əliyev.

**Bəhram Babaxan oğlu Əliyev** (13 mart 1950) — Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının tenor səs tembrinə malik yüksək dərəcəli solisti, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2008).

Həyatı
------

Əliyev Bəhram Babaxan oğlu 1950-ci ildə Neftçala rayonunda anadan olmuşdur.

1979-cu ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirmişdir. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında, Ş. Məmmədova adına Opera studiyasında, Dövlət Xor Kapellasında çalışmışdır.

1993-cü ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında işləyir. Tenor səs tembrinə malik yüksək dərəcəli solist vokalçıdır.

B. Əliyev teatrın repertuarında olan bir sıra milli və klassik opera tamaşalarında ikinci dərəcəli rolları ifa edir. Buna baxmayaraq onun ifası istər vokal, istərsə də aktyorluq cəhətdən hər zaman professionallığı ilə fərqlənir. Onun Ü. Hacıbəyovun "Koroğlu" operasında ifa etdiyi Həmzə bəy, M. Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasında Vəzir, R. Mustafayevin "Vaqif" tamaşasında Əli bəy, F. Əmirovun "Sevil" operasında Məmmədəli bəy, Z. Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" operasında Mahmud, habelə C. Puççininin "Çio-Çio-San" operasında Yamadori, R. Leonkovallonun "Payatsı" operasında Kəndli və s. rolları öz fərdiliyi ilə seçilir və sevilir.

Hazırda B. Əliyev Ü. Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" tamaşasında "İntilligent Həsən" rolu üzərində çalışır.

Filmoqrafiya
------------

1. Evləri köndələn yar (film, 1982)