recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Avraam Orteli** (*lat.* Abraham Ortelius, nid. Abraham Ortels; 14 aprel 1527, Antverpen, Brabant hersoqluğu[d] – 28 iyun 1598[…], Antverpen, Brabant hersoqluğu[d]) — şərti olaraq ilk müasir atlasın – *Theatrum Orbis Terrarum*un yaradıcısı kimi tanınan flandriyalı kartoqraf və coğrafiya mütəxəssisi. O, eyni zamanda qitələrin bir zamanlar vahid halda olduğunu iddia etmiş, bunun nəticəsi olaraq ilk dəfə "Qitə sürüşməsi" teoriyasını irəli sürmüşdü.

Həyatı
------

Ailəsi Auqsburqdan olan Abraam Orteli 14 aprel 1527-ci ildə Hollandiyanın Antverpen şəhərində anadan olub. 1547-ci ildə iyirmi yaşında Müqəddəs Lukanın Gildiyasına qoşuldu və xəritə illüstratoru kimi çalışdı. Dəyərli xəritələr satın alaraq, rəngləndirərək, kətanlara yapışdırıb sataraq, gəlirlərini artırdı və erkən səyahətlərini maliyyələşdirdi. 1554-cü ildə karyerasında böyük təsiri olan Gerard Merkator ilə tanış olur və 1564-cü ildən coğrafi xəritələrin nəşri ilə məşğul olmuşdur. 1575-ci ildə isə Abraam Orteli İspaniya kralı II Filippinin yanında coğrafiyaşünas təyin edildi.

Nailiyyətləri
-------------

Avraam Orteli coğrafiyanı tarixin gözü adlandırmışdır. O, qədimdə xalqların məskunlaşmasından, o dövrdəki dövlətlərin sərhədlərindən danışan elmə tarixi coğrafiya adlandırır və onu tarix elminin yardımçı fənni hesab edirdi. Orteli 1570-ci ildə tarixi coğrafi xəritə və atlasları nəşr etdirdi.

Orteliyanın atlasından dünya xəritəsi, 1570
Maris Pacifici
Orteli 20 may 1570-ci ildə ilk olaraq yeni tipli kitabı — dünyanın coğrafi atlasını tərtib etmiş və bildirmişdi ki, Antverpendə işıq üzü görmüş ölkəşünaslıq xarakterli 70 xəritə və məqalə vardır. Kitab *Theatrum Orbis Terrarum* adlanırdı, 1624-cü ilə qədər altı Avropa dilində ümumi tirajı təxminən 7300 nüsxə ilə 40 dəfədən çox təkrar nəşr edilmişdir.

Avstraliya, Avraam Ortelinin xəritəsində cənubdan cənub qütbü ilə birləşmiş şəkildə göstərildiyindən bunun həqiqətə uyğun olub-olmadığı məsələsi həll olunmamış qalmaqda idi. Qaranlıq qalmış bu problem isə 1642-ci ildə Hollandiyalı dənizçi Abel Tasman tərəfindən həll edilmişdi.

O, Gerard Merkatorla yanaşı, kartoqrafiyanın inkişafında müstəsna rol oynayıb. Orteli həm də Sakit Okeanın ilk ətraflı xəritəsinin sahibidir — Maris Pacifici.

Ədəbiyyat
---------

* *Яцунский В.К.* Историческая география. История её возникновения и развития в XIV–XVIII веках. — М.: Изд. Академии Наук СССР, 1955. — С. 102–131. — Тираж 4000 экз. (в пер.).
* *Казакова Н. А.* Русский перевод XVII в. "Theatrum Orbis Terrarum" А. Ортелия // Вспомогательные исторические дисциплины. — Т. XVIII. — Л.: Изд. "Наука", 1987. — С. 121–131. (в пер.).
* *Marcel P. R. van den Broecke.* Ortelius Atlas Maps. An illustrated Guide. — HES Publishers BV, 1996. — 308 P. — Тираж не обозначен. — ISBN 90 6194 308 6. (в пер. и суперобложке).

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Abraham Ortelius // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
3. ↑  *Борисовская Н. А.* Старинные гравированные карты и планы. — Москва: Галактика, 1992. — 272 с. — С. 10.
**Daur murdarçası** (*lat.* Rhamnus davurica) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin murdarçakimilər fəsiləsinin murdarça cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Təbii halda Monqolustan, Çin, Koreyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 10 m-ə çatan ağacdır. Ağacın qabığı tünd, qaramtıl-qonur rənglidir, nisbətən yaşlı ağaclarda çatlar əmələ gəlir.Cavan budaqlar tüklü yaşıldır, sonralar boz və ya açıq qəhvəyi rəngli olur. Budaqların ucunda adətən iri tumurcuq yerləşir. Yarpaqlar qarşı-qarşıya və ya növbəli yerləşir, üst səthi parlaq, yaşıl rənglidir, alt tərəfi boz- yaşıl, çılpaq və ya damar boyu tükcüklüdür. Uzunsov oval və ya oval formalı olub, eni 5-10 sm-dir, kənarı dişlidir. Çiçəklər yaşımtıl sarıdır, zəngşəkillidir, uzunluğu 4-6 mm-dir. Meyvəsi şarşəkilli çəyirdəkdir, tünd göy rəngdədir, diametri 5-7 mm-dir. Meyvənin ləti sarımtıl yaşıldır, büzüşdürücü dada malikdir. Yanbudaqlarda xırda dikanlar var. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri sentyabrda yetişir. Toxumla çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Şaxtaya quraqlığa davamlıdır. Dərələrdə, dağ yamaclarında, bəzən də qayalıqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın rayonlarında tək və qrup halında yaşıllaşdırmada mədəni şəraitdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Meyvəsi və qabığından alınan ekstrakt pankreatitin, iltihabi proseslərin, xərçəngin müalicəsində yaxşı effekt verir, fermentativ aktivliyi normallaşdırır. Dekorativ məqsəd üçün də yaşıllaşdırmada istifadə olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q7320177
* Wikispecies: Rhamnus davurica
* EoL: 582357
* EPPO: RHADA
* FNA: 200013373
* FoC: 200013373
* GBIF: 3039483
* GRIN: 31025
* iNaturalist: 167788
* IPNI: 718301-1
* IRMNG: 10590328
* ITIS: 28578
* IUCN: 159382978
* MichiganFlora: 2937
* NCBI: 105902
* Plant List: kew-2523036
* PLANTS: RHDA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:718301-1
* Tropicos: 27500184
* VASCAN: 8598
* WFO: wfo-0000460252

 |
**Qafar Cəfər oğlu Cəbiyev** — Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru (2008), Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2012).

Həyatı
------

Qafar Cəfər oğlu Cəbiyev 17 avqust 1950-ci ildə İsmayıllı rayonunun Talıstan kəndində dünyaya gəlmişdir. 1969-cu ildə H.Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1973–1974-cü illərdə İsmayıllı rayonunun Talıstan kənd orta məktəbində tarix müəllimi, 1974–1976-cı illərdə "Zəhmətkeş" rayon qəzetində məktublar şöbəsinin müdiri, 1977–1978-ci illərdə "Bilik" cəmiyyəti İsmayıllı rayon təşkilatının məsul katibi işləmişdir. 1978-1980-ci illərdə Azərbaycan KP İsmayıllı rayon komitəsində təlimatçı, 1980–1981-ci illərdə "Zəhmətkeş" qəzetində redaktor müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1980-cı ildə Azərbaycan EA Tarix İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1981–1990-cı illərdə Azərbaycan EA Tarix İnstitutunun Arxeologiya və Etnoqrafiya bölməsində baş laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi, baş elmi işçi olmuşdur. 1985-ci ildə Ukrayna Arxeologiya İnstitutunun elmi şurasında dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1990–2003-cü illərdə "Azərbaycan" qəzetinin Balakən-Şəki bölgəsi üzrə xüsusi müxbiri vəzifəsində çalışmışdır. Həmin dövrdə eyni zamanda BDU-nun Şəki filialının dosenti kimi pedoqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. 2003-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 4 il müddətinə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir.2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə yenidən 6 il müddətinə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir. 2008-ci ildə Girdman tarixinə dair doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Dörd monoqrafiya, 100-dən çox elmi məqalə müəllifidir. "Qızıl qələm" mükafatı laureatıdır.

Evlidir. İki övladı var.

Əsərləri
--------

* Qafar Cəbiyev. Girdiman tarixi (IV-IX əsrlər). Bakı, «Şərq-Qərb»,2010, 616 səh. Arxivləşdirilib 2020-06-12 at the Wayback Machine

Mənbə
-----

* Şura üzvləri
* Ekspedisiya üzvləri.Qafar Cəbiyev Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Arxivləşdirilib 2020-06-12 at the Wayback Machine
*
**Dodekanes türkləri** — 1911-1912-ci illər İtaliya-Türkiyə müharibəsi nəticəsində italyan işğalına məruz qalan Dodekanes adaları 1947-ci ildə Yunanıstana verildi. Yerli türklər Yunanıstan vətəndaşı halına gəlmiş və hazırda bu adalarda təxminən 5 000 türk əsilli şəxs yaşayır. Haqqında danışılan türk icması xüsusilə Rodos və Kos adalarında sıx məskunlaşdıqları üçün Rodos türkləri (3000 nəfər) və ya Kos türkləri (2000 nəfər) də adlandırılırlar. Bundan başqa, *adalılar* ifadəsi də istifadə edilir, yaxud bəziləri bura Krit adasından köçdükləri üçün mədəniyyət bənzərlikləri səbəbi ilə kritlilər adlandırılır.

Tarix
-----

İtaliyanın əlinə keçdikdən sonra adalardakı yunanlar Yunanıstan ilə birləşməyi tələb etsələr də, türklər Osmanlıya qatılmağı, bu da olmasa, İtaliyanın suverenliyində qalmaq istəyirlər. Bu istiqamətdə 1919-ci ildə "Rodos və İstanköy Müdafa-i Hüquq-i İslamiyyə" Cəmiyyətini qururlar.

### Rodos türkləri

1923-cü ildə Dodekanes adaları İtaliyanın nəzarətində olduğu üçün adalardakı türklər və yunanlar Türkiyə ilə Yunanıstanla arasındakı əhali mübadiləsinə məruz qalmamışdılar. Amma yenə də Türkiyəyə köçmək istəyənlər Atatürkün əmri ilə əvvəl Fəthiyəyə, sonra isə Marmarisin Turqutköy, Dəlikliyol bölgəsinə yerləşdirilmişlər.

### İstanköy türkləri

1522-ci ildə, Osmanlı fəthi sonrası saymaya görə Narince (Narence) 'də 17 məhəllə-505 xana, Pili'de 8 məhəllə-404 xana və Kefaroz'da 4 məhəllə-216 xana Rum vardır. Adanın Türkleştirilmesi üçün 79 könüllü Türk xanası, Narinceye yerləşdirilir. Zaman içində məskən siyasəti çərçivəsində müxtəlif başqa qruplarda namizədə yerləşdirilir. Məsələn, 1892-ci ildə şərqdən Hemond Aşireti bir qismi İstanköye olmaq üzrə Ege adalarına yerləşdirilir. Bir başqa əhəmiyyətli məskən hadisəsi isə Giritli muhacirlerdir. İstanköy və Rodosa cəmi 1.430 Girit mühacir iskân etdirilmişdir. Eyni zaman ada kimi Osmanlı səlahiyyətlilər və ailələri üçün sürgün yeri idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Clogg, Richard (2002), *Minorities in Greece*, Hurst & Co. Publishers, ISBN 1850657068, sayfa 84.
2. 1 2  "Ahbab Y. 2009, Yakın dönem tarihimizde İstanköy Adası". 2016-06-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-05.
3. ↑  "Milliyet Gazetesi, 17 Mart 2011, "Atatürk'ün emaneti Rodoslu Türkler 86 yıldır elektriksiz"". 2023-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-05.
**Dəvəquşukimilər** (*lat.* Struthioniformes) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinə aid heyvan dəstəsi.

Dəvəquşukimilər dəstəsinə təkcə bir növ — müasir dəvəquş daxildir. O, Afrikada yarımsəhra və bozqızlarda yaşayır. El arasında ona Afrika dəvəquşu deyilir. Ukraynada, İranda, Monqolustanda və Çində qazıntı halında tapılır. Afrika dəvəquşu 100 kq olur. O, uça bilmir, lakin bərk qaçır.Qanad sümükləri qısalmış, körpücük sümükləri isə reduksiya etmişdir, döş sümüyündə til yoxdur. Arxa ətraflarında ancaq iki barmaq qalmışdır. Dərisinin hər yeri lələkdir (lələksiz hissəsi yoxdur). Lələklərində qarmaqcıqlar olmadığı üçün yelpik əmələ gəlmir və buna görə uça bilmir. Biçim və sükan lələkləri bəzək rolunu oynayır. Erkəklərin əsas rəngi qaradır, biçim və sükan lələkləri isə ağdır. Dişi quşlar qəhvəyi qonur olur. Kobud bitkilərlə yemlənirlər. Ona görə də əzələli mədəsi güclü, bağırsağı da uzundur.

Erkək dəvəquşu, adətən, bir neçə dişi quşa başçılıq edir. Həmin dişi quşlar bir yuvada yumurtlayır. Bir yumurtası 1,5 kq olur. Dişi quşlar gündüz növbə ilə kürt yatır, gecə onları erkək əvəz edir. Bala yumurtadan çıxarkən gözləri açıq, bədəni xallı lələklər ilə örtülü, skeleti və əzələ sistemi yaxşı inkişaf etmiş olur. Onun üzəri quruyan kimi yuvasını tərk edir, valideynlərinin yanında gəzir, özü yemlənir. Bala valideynləri böyüklüyünə çatır, amma 3-5 yaşında nəsil verir. Dəvəquşu qədimdən ovlanır, ona görə sayca azalmışdır. Zooparka tez uyğunlaşır və nəsil verir. Dəvəquşunu bizim zooparklarda görmək olar.

Sinonimləri
-----------

* *Gallinae* (Linnaeus, 1735)
* *Brachypterae* (Mohr, 1752)
* *Grallae* (Linnaeus, 1760)
* *Nudipedes* (Schäffer, 1774)
* *Fissipedes bidactyles* (Schäffer, 1774)
* *Retipedes* (Scopoli, 1777)
* *Struthiones* (Latham, 1790)
* *Campestres* (Illiger, 1811)
* *Cursores* (Illiger, 1811)
* *Proceri* (Illiger, 1811)
* *Megistanes* (Vieillot, 1816)
* *Brevipennes* (Cuvier, 1817)
* *Pressirostres* (Cuvier, 1817)
* *Inertes* (Temminck, 1820)
* *Ratitae* (Ranzani, 1823)
* *Rasores* (Vigors, (1826)
* *Cursitrices* (MacGillivray, (1840)
* *Grallatores* (Keyserling & Bl. 1840)
* *Proceres* (Sunder.1872)
* *Struthiornithiformes*

Fəsilələri
----------

* Dəvəquşular (*Struthionidae*) fəsiləsi
* Rheidae
* Casuariidae
* †Aepyornithidae
* †Dinornithidae
* Apterygidae

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Gray, George Robert (1863)
4. 1 2 3 4 5 6  Salvadori, \*  *Tomasso* (1895)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q840849
* Wikispecies: Struthioniformes
* AFD: Struthioniformes
* BioLib: 8307
* BOLD: 316
* EoL: 8662
* EPPO: 1STRUO
* Fossilworks: 39275
* GBIF: 725
* iNaturalist: 20487
* IRMNG: 12031
* ITIS: 174372
* NBN: NHMSYS0020959146
* NCBI: 8798

 |
**Ruhnu** (est. Ruhnu, *isv.* Runö, *latış.* Roņu‎, *rus.* Руно) — elədə böyük olmayan ada Baltik dənizinə aid olan Riqa körfəzində yerləşir. İnzibati cəhətdən Estoniyanın Saaremaa qəzasının Ruhnu rayonu ərazisinə daxildir.

Coğrafiya
---------

Ada öz növbəsində sualtından suxurların səthə çıxması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Vaxtı ilə Riqa körfəzinin dibi olmuşdur. Adanın sahəsi 11,9 km², uzunluğu 5,5 km, eni 3,5 km təşkil edir.

Adaya ən yaxın quru parçası Kolka burnudur.

Adanın ən hündür nöqtəsi Haubiarre təpəsidir. Onun hündürlüyü 28 metrdir.

Adanın ucqar nöqtələri:

* Cənubu: Şustaki, Rinks (burada Luftverkehr Friesland Harle hava limanı yerləşir);
* Qərbi:Holm, Pers, İoma;
* Şimalı: Kyonje.

Fauna və Flora
--------------

Meşələr əsasən adanın 60 % təşkil edir. Şərq hissəsi isə öz növbəsində qum dyunləri ilə örtülüdür. Qərbi isə əsasən düzən ərazilərdən təşkil olunmuşdur. Bu ərazi xüsusi ilə kənd təsərrüfatı təyinatlı olması ilə seçilir.

Adada maral, tülkü, boz sıçan, ev siçanı və qurbağa yaşayır. Kirpi və zəhərli ilanlara rast gəlinmir.

Sahillərində ləkəli və boz suitilər görünür. Suları balıqlar ilə zəngindir.

Tarixi
------

Ada haqqında ilk məlumat 1341-ci ilə aiddir. Yepiskop Yoxanes öz əmrində isveçlilərə adada yaşamaq hüququnun verilməsi və İsveç təbələri olması təstiqlənirdi.

Arxeoloji qazıntılar göstərir ki, ada artıq b.e ə. V—VII minilliklərdə insanlar tərəfindən məskunlaşılmışdır.

22 noyabr 1643 ildə adada Müqəddəs Maqdalena kilsəsinin tikintisinə başlanılır. Bu da məlumdur ki, kilsə bütün Estoniya ərazisində hal-hazırda belə qalmış taxtadan hazırlanmış ən qədim kilsədir.

Demoqrafiya
-----------

XI—XIX əsrlərdə ada əsasən baltik isveçliləri tərəfindən məskunlaşılmışdır. 1944-cü ilin avqustunda adanı tərk etmişlər. Yalnız iki ailə adada qalır. Adaya sonradan Saaremaa və Kihnu adasından insanlar köçmüşlər. Sonradan isə adanın əhalisi demək olar ki, tamamən dəyişmişdir.

Qədim məlumatlara görə adada 1842-ci il özünüün ən çoxsaylı əhalisinə malik olmuşdur. Bu zaman adada 389 insan yaşamışdır.

2013-ci ilə olan məlumata görə adada 67 nəfər yaşayır.

İdtinadlar
----------

1. ↑  Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд. доп.. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 405. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
2. 1 2  Qədim xəritə (1820 il). «Rusiya imperiyası,, Polşa çarlığı və Böyek Finlandiya Knyazlığı»
3. ↑  "Estoniya əhalisi". 2018-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-01.

Mənbə
-----

* Ruhnu rayonunun rəsmi saytı  (est.)
* DMOZ Ruhnu
* Ruhnu marina. Arxivləşdirilib 2016-03-25 at the Wayback Machine
**Ruhi Ərsoy** (2 dekabr 1972, Osmaniyə) — türk siyasətçisi, akademik, Milliyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) üzvü.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Ruhi Ərsoy 1972-ci il 2 dekabrda Osmaniyədə anadan olub. 1995-ci ildə Ərciyəs Universitetində Dil və ədəbiyyat fakültəsinin Türk dili və ədəbiyyat ixtisası məzunu olmuşdur;

1995-ci ildən Kayseridə Behice Yazqan Qız Liseyində Türk dili və ədəbiyyat müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir;

2001-ci ildə Qaziantep Universitetində Dil və ədəbiyyat fakültəsinin Türk dili və ədəbiyyat müəllim vəzifəsində çalışmışdır;

2003-cü ildə Hacettepe Universiteti İctimai Elmlər İnstitutunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir;

2015-ci il 21 mart tarixində Ruhi Ərsoy Milliyyətçi Hərəkət Partiyası 11 Böyük Qurultayında Mərkəzi İcra Şurasının üzvü seçilmişdir;

2015-ci ilin iyun ayında Türkiyədə parlament seçkilərində MHP Osmaniye millət vəkili seçilmişdir;

2015-ci ildə Ailə, Qadın və Əlillər Komitəsinin sədr müavini təyin olunmuşdur;

2018-ci il mart ayında Millət vəkili olan Ruhi Ərsoy MHP başçısı Dövlət Baxçalı tərəfindən Türkiyə Böyük Millət Məclisi MHP Qrupunun idarə heyəti üzvlüyünə təyin edilir;

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Erciyes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı". 2020-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
2. ↑  "Ruhi Ərsoy". 2021-03-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
3. ↑  "Milliyetçi Hareket Partisi milletvekili". 2021-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
4. ↑  "Ruhi Ersoy'ya Meclis'te görev". 2019-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-08.
Logotyp Serb Respublikasının Jurnalistika Agentliyi (SRNA)
**SRNA** və ya **Serb Respublikasının Jurnalistika Agentliyi** (*serb.* Новинска агенција Републике Српске) — Serb Respublikasında jurnalistika agentliyi. Köhnə adı "Serb Jurnalistika Agentliyi" idi. 1992-ci ildə Şərqi Sarayevo şəhərində Bosniya serblərinin ilk mediası olaraq quruldu. Respublika hökumətinin qərarına əsasən 27 mart 2008-ci ildə "Serb Respublikasının Jurnalistika Agentliyi" adlandırıldı. SRNA şeir, nəsr və jurnalistikada növündə bir çox kitab nəşr etmişdir. Serb Respublikası, Serbiya və bölgənin digər ölkələrinin bütün kitab sərgilərində iştirak edir.

Çox saylı mükafatlar içərisində, "Иницијал" beynəxalq kitab yarmarkasında doktor Miodraq Laziçin "Hərbi cərrahın gündəliyi" (*serb.* Дневник ратног хирурга) kitabına görə verilən İlk Mükafat agentlik üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müharibə illərində o, Niş şəhərindən olan könüllü idi, Sarayevonun serb hissəsində (indiki Şərqi Sarayevo) yerləşən xəstəxanada əsgərlərin və mülki şəxslərin həyatını xilas edən cərrah idi.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
**SIMBAD** (**S**et of **I**dentifications, **M**easurements and **B**ibliography for **A**stronomical **D**ata) — Günəş sistemindən kənarda yerləşən obyektlər barədə olan astronomik bir məlumat bazası. Strasburq Astronomiya Məlumat Mərkəzi tərəfindən saxlanılır.

SIMBAD, 1979-cu ilə qədər Meudon Kompüter Mərkəzində mövcud olan Stellar İdentifikasiyaları və Biblioqrafik Yay indeksi birləşdirərək yaradılmış və sonra digər kataloqlar və akademik ədəbiyyatdan əlavə mənbə məlumatları ilə genişlənmişdir. Version 2 kimi tanınan ilk onlayn interaktiv versiyası 1981-ci ildə hazırlanmışdır.
C dilində inkişaf etdirilən və Strasburq Rəsədxanasında UNIX stansiyalarında çalışan Version 3, 1990-cı ildə buraxılmışdı. 2006-cı ilin sonunda indi PostgreSQL-də saxlanılan verilənlər bazasının 4-cü versiyasının sərbəst buraxıldı və indi tamamilə Java ilə yazıldı.

10 fevral 2017-ci il tarixindən etibarən SIMBAD-da 24.029.080 müxtəlif adda 9.099.070 obyektin məlumatı var, 327.634 biblioqrafik arayış və 15.511.733 biblioqrafik məqalə mövcuddur.

Kiçik planet 4692-yə SIMBAD adı adını verildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Schmadel, Lutz D.* (4692) Simbad // Dictionary of Minor Planet Names – (4692) SIMBAD. Springer Berlin Heidelberg. 2003. səh. 404. doi:10.1007/978-3-540-29925-7\_4607. ISBN 978-3-540-29925-7.
**Semiha Berksoy** (24 may 1910 və ya 1910, Konstantinopol – 15 avqust 2004, İstanbul) — Türkiyə opera müğənnisi və rəssamı. Türkiyənin ilk opera müğənnisi sayılır.

Həyatı və karyerası
-------------------

İstanbulun Çengelköy kvartalında anadan olmuşdur. Onun anası rəssam idi. Semiha musiqi və təsviri sənət üzrə İstanbul Konservatoriyasında oxumuşdur.

Berksoy aktyorluq karyerasına 1931-ci ildə rejissor "İstanbul sokaklarında" adlı Muhsin Ertuğrulun çəkdiyi ilk səsli türk filmində *Semiha* rolu ilə başladı. Sonra İstanbul teatrlarında operettalarda oynayırdı. 1934-cü ildə "Özsoy" adlı ilk türk operasında rol aldı. Elə həmin il Almaniya və Portuqaliyada çıxış edərək beynəlxalq debüt etdi. 1939-cu ildə Rixard Ştrausun "Ariadne Naksosda" operasında Ariadne rolunu ifa etməklə o, Avropada çıxış edən ilk Türkiyə opera müğənnisi oldu. 1940-cı ildə Türkiyəyə qayıdan Semiha Berksoy, Karl Ebertin səhnələşdirdiyi Toska və Madam Batterflay operalarında oynamışdır.

1972-ci ildə opera müğənnisi karyerasını başa vurdu, ancaq teatrda oynamağa davam etdi.

1998-ci ildə Dövlət sənətçisi adına layiq görüldü.

15 avqust 2004-cü ildə İstanbulda ürək əməliyyatından sonrakı ağırlaşmadan vəfat etdi.

24 may 2019-cu ildə Google, Semiha Berksoyun anadan olmasının yüz doqquz ilinə doodle həsr etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Semiha Berksoy // DACS register.
2. ↑  Turkish // *(unspecified title)*.
3. 1 2  Sebnem Arsu (August 23, 2004) "Semiha Berksoy, 94, Turkish Star of Opera and Art, Dies" Arxivləşdirilib 2013-09-25 at the Wayback Machine, *The New York Times*.
4. ↑  "Semiha Berksoy's 109th Birthday". Google (ingilis). 2019-05-24. 2020-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-01.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qəzvini.

**Zəkəriyyə ibn Məhəmməd ibn Mahmud əl-Qəzvini** (1203-1283) — İran tarixçisi və coğrafiyaşünası.

Həyatı
------

Zəkəriyyə ibn Məhəmməd ibn Mahmud 1203-cü ildə Qəzvin şəhərində anadan olmuşdu.

Onun "Asar əl-bilad və əxbar əl-ibad" ("Ölkələrdəki abidələr və allah bəndələri haqqında xəbərlər") əsərində (1275-1276- cı ildə tamamlanmışdır) Azərbaycanın şəhərləri, Xətib Təbrizi, Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvaninin həyat və fəaliyyətinə dair məlumatlar da vardır. Azərbaycan alimi Əbdürrəşid Bakuvi özünün "Abidələrin" xülasəsi və qüdrətli hökmdarların möcüzələri" ("Kitab təlxis əl-asar va acayib əl-malik əl-qəhhar") əsərini yazarkən Zəkəriyyə əl-Qəzvininin bu coğrafi əsərinə istinad etmişdir.

Zəkəriyyə əl-Qəzvini 1283-cü ildə vəfat edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  QAZWĪNĪ AL- // Encyclopædia Universalis (fr.). Encyclopædia Britannica.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Qusar maili düzənliyi** Azərbaycanın şımalında Qudyalçay və Samurçay arasında maili düzənlik. Yan silsilənin ətəklərindən başlayır və Samur-Dəvəçi ovalığına qədər uzanır. Quba və Qusar rayonlarının inzibati ərazisinə uyğun gəlir.

Haqqında
--------

Qusar maili düzənliyi Azərbaycnın şimalında Böyük Qafqazın şimal şərqində yerləşir. Düzənlik qərbdə daha geniş (25-30 km) olub, cənub-şərqdə ensizləşərək Gəndob kəndi ətrafında qurtarır. Onun səthini bir sıra çayların qolları kəsir. Bunlardan Qusarçay, Qudyalçay daha dərinə kəsilmiş və yamacları qutuvari dərələr əmələ gətirmişdir. Qusar maili düzənliyi əsasən yuxarı pliosen və dördüncü dövrün qalın çınqıldaşı, qum və giləciklərindən əmələ gəlmişdir. 

Böyük Qafqaz dağları qüvvətli qalxdıqda düzənliyin cənub kənarı da qalxmağa başlamış və onun səthi maili vəziyyətə düşmüşdür.Qusarçayın dərəsi boyu düzənliyin cənub-qərb hissəsi 1900 metrə qədər qalxmışdır.Buna görə də bu sahələr dağlıq xüsusiyyətə malikdir.

Maili Qusar düzənliyindən cənub-şərqdə Samur-Dəvəçi ovalığı ilə yan silsilə arasında paleogen və neogenin dəniz və kontinental çöküntülərindən qurulmuş alçaq dağlar sıralanır. Burada Tələbi, Qaynarça və s. tirələri, Rustov çökəkliyi, Vəlvələçayın, Qaraçayın, Ağcaçayın, cənub-şərqdə isə Gilgilçayın nisbətən geniş, bəzi qutuvari dərələri yerləşir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Гусар маили дүзәнлији // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. III ҹилд: Гајыбов—Елдаров. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1979. С. 283–284.
2. ↑  "Азербайджан" (rus). krugosvet.ru. March 18, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: October 5, 2022.

Həmçinin bax
------------

* Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qusar (dəqiqləşdirmə).
A.Orlovski.Zirehli qanadlı Polşa qusarı
**Qusar** (*macar.* Huszár) — yüngül atlılar. Qusarların yüngül atlı olması onların xeyli kiçik at növlərindən istifadələrindən irəli gəlirdi. Kiçik atlar bəzən ağır atlardan 3 dəfə yüngül olurdular. Bu isə süvari qoşunu xüsusi furaj hazırlıqlarından azad edirdi, çünki yüngül atlar çox vaxt otlaqdan qidalanırdı. Qusarlar ilk olaraq XV-cı əsrdə Macarıstanda yaranıb. O zaman Avropada odlu silah hələ yayılmamışdı, cəngavərlərin ağır zirehlərindən hər kəs yararlana bilmirdilər. Qusarlar, kirasir və draqunlarla birlikdə cəngavərləri uğurla əvəz etməyə başladı. 1458-ci ildə macar kralı Matyaş Korvin tərəfindən hər 20 həyətdən bir qusar verilməsini əmr edir. Qusarlar yüngül süvarilər sayılsalar da qismən zirehli idilər. Onlar macar qalxanı *(tarç)* ilə müdafiə olunurdular, qılınc və xəncərlərdən istifadə edirdilər. Öz inkişafının ən yüksək mərhələsini qusarlar Polşada keçdi. 1576-cı ildə Polşa kralı Stefan Batori macar qalxanını zirehli kirasaya dəyişdi. Qolçaqlar mütləq atributa çevrildi, ancaq bunu hər qusar ala bilmirdi. Öz hesabına təchiz edilən qusarların geyimləri müxtəlif olurdu. Bəzən yoxsullaşmış zadəganların - şlyaxtanın yaxşı ekipi üçün pulu çatmırdı, buna görə də onların himayədarları(yoldaşlar) olurdu. Yoldaşlar öz pullarına onları ekiplə təmin edirdilər, və bəzi imtiyazlara malik idilər. Qusarlar artıq odlu silahdan fitilli tapançalardan və tüfənglərdən istifadə etməyə başladılar. Qanadlı polyak qusarları bütün Avropaya məşhur idi. 1682-ci ildə Vyana civarında döyüşdə osmanlıların darmadağın edilməsində Yan Sobeskinin qusar qoşununun böyük rolu olmuşdur. XVIII-ci əsrdə kavaleriya islahatçısı kimi Prusiya kralı II Fridrix və onun qenerallarından biri F. Zeydliz məşhurlaşdılar. Yüksək çevikliyi və təlimi ilə seçilən kirasir, draqun və qusarlardan ibarət prus kavaleriyası sıx döyüş səfləri ilə rəqibin cinahlarına və arxasına hucum edirdi. Bu çox vaxt döyüşün taleyini həll edirdi, məsələn (1757)Rosbax döyüşü, (1757)Zorndorf döyüşü.

İstinadlar
----------
***The Irishman (İrlandiyalı)*** Birləşmiş Ştatların Çarlz Brandtın "*I Heard You Paint Houses* "romanının motivləri, Stephen Zaillian'ın ssenarisi əsasında Martin Skorsezesin

rejissorluğu ilə çəkilmiş Amerika bioqrafik cinayət janrında cəkilmiş filmdir. Filmin baş rol aktyorları Robert De Niro, Al Pacino və Jo Pescidir. Filmdə İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Amerikadakı cinayət aləmi, 20-ci əsrin ən böyük mafiozları ilə birlikdə işləyən Frank Şirinin gözü ilə izah edilir. Film eyni zamanda ABŞ tarixindəki ən böyük sirrlərdən biri olaraq qalan bir zamanlar ABŞ-də Bitlz qədər məşhur olduğudu deyilən həmkarlar ittifaqının prezidenti Cimmi Hoffanın itkin düşməsindən bəhs edir. Film tamaşaçıları cinayətkar dünyanın gizli dəhlizləri ilə böyük bir səyahətə aparır, bu dünyanın necə işlədiyini, rəqabətlərini və əsas siyasətlə əlaqələrini ortaya qoyur.

Filmin premyerası 27 sentyabr 2019-cu ildə 57-ci Nyu-York Film Festivalında baş tutmuşdur. Film 27 noyabr 2019-cu ildə etibarən Netflix-də göstərildi.

Jurnalist Dan Moldea, filmin əslində reallığı əks etdirmədiyini iddia edərək, Hoffanın cəsədinin tapılmadığını və Şiranın evində qan izləri tapılmadığını demişdir. Filmin baş rol aktyorlarından Robert De Niro iddialara qarşı olaraq bildirmişdir ki, "İnsanların bizimlə eyni fikirdə olmaması isə bağlı heç bir problemim yoxdur. Dan Moldea, Hoffa işi üzrə mütəxəssisdir. Ancaq Martinin (Scorsezenin) dediyi kimi biz filmdə tamamilə gerçək bir hekayədən danışmamışıq, öz hekayəmizi danışmışıq.

Rollar
------

* Robert De Niro -Frank Sheeran
* Al Pacino -Jimmy Hoffa
* Joe Pesci — Russell Bufalino
* Ray Romano — Bill Bufalino
* Bobby Cannavale — Skinny Razor
* Anna Paquin — Older Peggy Sheeran
* Lucy Gallina -Young Peggy Sheeran
* Stephen Graham — Anthony "Tony Pro" Provenzano
* Harvey Keitel — Angelo Bruno
* Stephanie Kurtzuba — Irene Sheeran
* Kathrine Narducci — Carrie Bufalino
* Welker White — Josephine "Jo" Hoffa
* Jesse Plemons — Chuckie O'Brien
* Jack Huston -Robert Kennedy/RFK
* Domenick Lombardozzi — Fat Tony Salerno
* Paul Herman — Whispers DiTullio
* Louis Cancelmi -Sally Bugs
* Gary Basaraba — Frank "Fitz" Fitzsimmons
* Marin Ireland -Older Dolores Sheeran
	+ India Ennenga — Young Dolores
* Sebastian Maniscalco — "Crazy" Joe Gallo
* Steven Van Zandt -Jerry Vale
* Jennifer Mudge — Older Maryanne Sheeran
	+ Tess Price — Young Maryanne

İstinadlar
----------





1. ↑  .
2. 1 2 3 4  IMDb (ing.). 1990.
**Royal bank** – Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin 12 iyul 2012-ci il tarixli qərarı ilə "Royalbank" ASC-nin lisenziyası **ləğv edilmişdir.**

Eyni zamanda, Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin qərarı ilə 13 iyul 2012-ci il tarixdən "Royalbank" ASC-yə müvəqqəti inzibatçı təyin edilmişdir. Həmçinin, kreditorları qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirə bilməməsi ilə əlaqədar bank barəsində iflas prosedurlarının başlanması üçün Mərkəzi Bank 16 iyul 2012-ci il tarixdə 1 saylı Bakı İnzibati İqtisadi Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Mövcud qanunvericiliyə əsasən, həmin andan bankın öhdəliklərinin icrasına moratorium qüvvəyə minmişdir.

25 iyul 2012-ci il tarixdə 1 saylı Bakı İnzibati İqtisadi Məhkəməsnin qərarı ilə banka ləğvedici təyin edilmişdir. Hal-hazırda bankda ləğvedici fəaliyyətə başlamışdır. Qeyd olunan qərar kütləvi informasiya vasitələrinə açıqlanmışdır.

Tarixçə
-------

Bakının royal bankası – nın rəsmi adı "Royal Bank of Baku Açıq Səhmdar Cəmiyyəti" dir. Bank 1993-cü ilin avqust ayında "ÖZ BANK" adı altında səhmdar kommersiya bankı kimi yaradılmışdır. Bank öz fəaliyyətini 2 avqust 1993-cü il tarixindən Milli Bank tərəfindən verilmiş 158-saylı lisenziyaya əsasən fəaliyyət göstərir. İndiki rəhbərlik Bank üzərində nəzarətini 2004-cü ildən özünə götürmüş və idarəetmə və maliyyə sisteminin yenidən təşkili proqramını başlamışdır.

2006-cı ildə, Bakı Fond Birjasında bank hissələrinin və qeydlərinin gostərilməsi səbəbindən Royal Bank of Baku – nın rəsmi statusu Açiq Səhmdar Cəmiyyəti-nə dəyişilmişdir.

2012 iyul 13 tarixində Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) idarə heyətinin qərarı ilə "RoyalBank"a verilən bank fəaliyyətinə dair lisenziya geri alınıb.

Xarici Keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2008-12-08 at the Wayback Machine


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bank ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Rouli adası** (*ing.* Rowley Island) — Kanada Arktik arxipelaqının bir hissəsidir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).

Coğrafiya
---------

Adanın sahəsi 1090 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 219 km-dir. Ada uzunsovdur, uzunluğu 70 km (cənub-qərbdən şimal-şərqə) və eni isə 7-20 km-dir. Qumlu sahil zonasından ada tədricən adanın mərkəzi hissəsində hündürlüyü 67 m-ə qədər olan dar və düz yaylaya yüksəlir.

Rouli adası Foks Körfəzində Baffin Torpağından 48 km cənub-qərbdə yerləşir. Ən yaxın adalar: Kox adası 10 km şimalda, Brey adası şərqdə yerləşir.

Adada yaşayış olmamasına baxmayaraq, Şimal Xəbərdarlıq Sisteminin və Avtomatik Meteoroloji Stansiyasının bir hissəsi olan avtomatik erkən xəbərdarlıq radar stansiyası yerləşir.

Ada qütb tədqiqatçısı Qrexem Roulinin şərəfinə adlandırılıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Atlas of Canada. List of Islands". 2012-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-08.
2. ↑  "The Island Encyclopedia. Rowley Island". 2011-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-08.
3. ↑  "Rowley Island, FOX-1". 2011-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-03-08.
Təbriz paxlavası
**Təbriz paxlavası** (*əbcəd.* تبریز باقلواسی‎) - Təbriz şəhərinə aid olan paxlava növü ki dad və bişirilmə qaydasına görə İstanbul paxlavasına çox bənzəyir.

Lazım olan ərzaqlar
-------------------

* Yufka xəmiri
* 200 qram püstə içi
* 200 qram qoz içi
* 1 çay qaşığı darçın
* 1/4 stəkan şəkər tozu
* Yarım çay qaşığı hil tozu
* 50 qram kərə yağı yağlamaq üçün

### Şərbəti üçün

* 3/4 stəkan şəkər
* 3/4 stəkan su
* 3/4 stəkan bal

Hazırlanma qaydası
------------------

İlk olaraq sobanı 170 dərəcə üstünə qoyun. Püstəni və qozu bir əl dəyirmanı ilə döyün. Püstənin bir miqdarın8 paxlava üzünün bəzədilməsi üçün ayırın və qalanını qoz, darçın, hil və şəkərlə qarışdırıb və ayrı bir qabda saxlayın.
Yağlamağı asanlaşdırmaq üçün yağı çox incə bir temperaturda bir az əridin. Uyğun bir qabın içini kərə yağı və bir fırça ilə bir az yağlayın. Bir qat xəmir çıxarıb və qabıın içini düzləşdirin və xəmiri kərə yağı ilə yağlayın.
Qabın içinə bir qat xəmir səpib və üzərinə kərə yağı çəkin. Xəmirin üstündəki Püstə, qoz, darçın və hil ilə eyni maddələri qarışdırıb və üzərinə başqa bir xəmir qoyub xəmiri yenidən yağlayın.
Başqa bir xəmir qatını qoyub və yenidən yağlayın. Orta maddələrin qarışığını yenidən xəmirin üzərinə töküb və xəmiri yenidən qoyun və yağlayın. Qoz və püstə qarışığını yenidən üzərinə tökün.
Bıçaqla yağladıqdan sonra xəmiri dördbucaq şəklində kəsin və sobaya qoyun.170 °C-də təxminən 45 dəqiqə bişirin ki qızılı rəngə dönsün.Bütün xəmirləri dördbucaq şəklində kəsib sobaya qoyun.
Qızıl rəngə çevrildikdən sonra sobadan götürün və paxlavaları tamamilə ayrılana qədər bıçaqla kəsib ayırın.

### Şərbətin hazırlanması

Şərbəti üçün şəkər, su və balı qarışdırıb və 5 dəqiqə odun üstünə qoyun, şərbətin durulaşmasına diqqət edin.

İstinadlar
----------

Dilgərm

1. ↑  Təbriz tourist[*ölü keçid*]
**Hundertvasser evi** (*alm.* Hundertwasserhaus‎) — Avstriyanın Vyana şəhərində yerləşən yaşayış binası. Ünvan: Kegelgasse 36-38, A-1030 Wien, Löwengasse 41-43.

Evdə 52 mənzil, 4 ofis, 16 fərdi və 3 ümumi terras, həmçinin 250 ağac və kol vardır.

Tarix
-----

Bina Avstriya rəssamı və memarı Friedensryax Hundertvasser tərəfindən 1983-1986-cı illərdə memar Yozef Kravin ilə birlikdə inşa edilmişdir. 2010-cu ildən etibarən rəsmi adı Hundertvasser-Kravin evi olaraq adlandırılır.

Arxitekturası
-------------

Bina "təpəli" mərtəbələri ilə seçilir. Damı torpaq ilə örtülmüşdür. Burada kol, ot və ağaclar əkilmişdir. Hundertvasser rənglərin bütöv bir palitrası, düz xətlərin olmaması, çox miqdarda yaşıllıq, çox yönlülük kimi sənət və gözəllik ideallarını təcəssüm etdirir. Rəngarəng fasad, müxtəlif ölçülü pəncərələr, rəngli şüşəli plitələrdən hazırlanmış mozaika və bəzək əşyaları ilə tamamlanır. Sənətkar bu əsərini işinin zirvələrindən biri hesab edirdi. Hətta ona bir şeir də həsr etmişdir. Hundertvasser tikinti başa çatdıqdan sonra layihə qanararını qəbul etməyib. O, bu yerdə çirkin bir şeyin olmamasından məmnun olduğunu bildirir.

Bənzər layihələr
----------------

Binanın (Kegelgasse küçəsi 37-39, A-1030 Wien) qarşı tərəfində 1990-1991-ci illərdə sözdə "Hundertvasser kəndi" (*alm.* Hundertwasser Village‎) adlandırılan ticarət və sərgi mərkəzi inşa edildi. Bu xarakterik bir fasadı olan rəngarəng binadır. Burada kafe-bar, suvenir mağazaları və xüsusi ictimai tualet vardır.

1989-1991-ci illərdə Hundertvasser binasından (*alm.* KunstHausWien‎) 400 m şimalda eyni evə bənzər incəsənət evi qurulur - Kunsthaus qalereyası. Ünvan: Untere Weißgerberstraße 13, A-1030 Wien.

1988-ci ildən sonra sıralanmış məişət tullantılarının yandırıldığı Vyanadakı Spittelau istilik stansiyasının fasadı və bacasını Hundertvasser binasına bənzər şəkildə dizayn edildi. Bu müasir texnologiyanın, ekologiyanın və incəsənətin ahəngdar birləşməsinin uğurlu bir nümunəsidir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

Mənbə
-----

* Vikianbar Vikianbarda **Hundertvasser evi** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* Evin rəsmi saytı
* Официальный путеводитель Австрийского представительства по туризму
* Самый незаурядный дом на самой заурядной улице

İstinadlar
----------

1. ↑  Die Presse: OGH: Hundertwasser-Haus ist auch von Josef Krawina, 16. Mai 2010
**İrma İnaşvili** (*gürc.* ირმა ინაშვილი; 6 iyul 1970, Tbilisi) — gürcü jurnalist və siyasi xadimi. 2016-cı il seçkilərində Gürcüstan parlamentinə daxil olan siyasi partiya olan Gürcüstan Vətənpərvərlər Alyansının baş katibi. İrma İnaşvili 2012-ci ildə Gldan həbsxanasında məhbuslara qarşı zorakılıq faktlarının ictimailəşdirilməsində mühüm rol oynayıb.

Həyatı
------

İrma İnaşvili 6 iyul 1970-ci ildə Tiflisdə anadan olub. Uşaqlığını keçirdi və məktəbi Borjomidə bitirdi, məktəbdən sonra Tbilisi Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə daxil oldu. Universiteti radio və televiziya jurnalistikası ixtisası üzrə bitirdikdən sonra Gürcüstanın dövlət televiziyasına işə qəbul edildi. Televiziyadakı işləri çərçivəsində müstəqillik uğrunda mübarizənin başlanğıcından bu günə qədər Gürcüstan ərazisində baş verən münaqişələri işıqlandırmış və müharibə veteranı statusuna layiq görülmüşdür. Abxaziyada bir çox dünya şöhrətli münaqişə kadrları onun tərəfindən çəkilib.

2003-cü ilin sonunda David Tarxan-Mouravi ilə birlikdə İnaşvili müxalifətin fikrini Saakaşvili hökumətinə bildirən Obyektiv Jurnalistlər Birliyini yaradıb. "Obyektiv" Gürcüstan ictimaiyyətinin etirazlarının təşkilində iştirak edib və onları işıqlandırıb.

2010-cu ildə İnaşvili David Tarxan-Mouravinin rəhbərlik etdiyi "müqavimət" hərəkatına qoşulub.

2012-ci ilin sentyabr ayında İnaşvili Tiflisin Gldan həbsxanasında məhbuslara işgəncə və zorakılığın qeydə alındığı videomateriallara aşkarlıq nümayiş etdirib. Süjetlər Gürcüstanın bütün telekanallarında təkrarlanıb. 1 oktyabr 2012-ci il parlament seçkilərində vahid milli hərəkatın məğlubiyyətə uğraması və zorakılıq faktlarının araşdırması əhəmiyyətli dərəcədə öz töhfəsini vermişdir.

2012-ci ilin dekabrında İnaşvili jurnalistlər İttifaqını tərk edib və David Tarxan-Mouravi İnaşvili ilə birlikdə Gürcüstan vətənpərvərləri Alyansının siyasi partiyasını yaradıb. 2014-cü ildə partiyanın baş katibi seçilmişdir.

### Ailəsi

İrma İnaşvili ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Биография, сайт АПГ
2. ↑  Georgia Times 2013

Xarici keçidlər
---------------

* "Irma INASHVILI, General Secretary" (ingilis). Alliance of Patriots of Georgia. 2016-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-10.
* "Иванишвили не хватает третьей силы?". Georgia Times. 2013-04-16. 2016-10-11 tarixində arxivləşdirilib.  (#apostrophe\_markup)
**Pyotr Aleksandroviç Çixaçyov** (*rus.* Пётр Александрович Чихачёв; 16 (28) avqust 1808, Qatçina, Sankt-Peterburq quberniyası[d] – 13 oktyabr 1890, Florensiya, Toskana, İtaliya) — rus coğrafiyaçısı, geoloq və səyyah.

Tərcümeyi-hal
-------------

Atası — Aleksard Petroviç Çixaçyov (1774–1827)- məktəb direktorudur. Anası — Anna Pyotr Çixaçyov (1772–1849). Qardaşı — Platon (1812–1892) səyyahdır. 1820-ci ildə Çar ailəsində anadan olub. Evdə təhsil alıb, sonra Peterburq Universitetinə daxil olub, xarici ölkələrə mühazirələr dinləməyə gedib. Təhsildən sonra Dövlət Universitetində tərcüməçi işləyir. Həmçinin Konstantinopol səfirliyində rus dilində tərcüməçi olur. 1939-cu ildə Apennin yarımadasının təbii ehtiyatları və geologiyasını öyrənir. Həmçinin yarımadanın cənub hissəsinin xəritəsini tərtib edir. 1842-ci ildə Altay dağlarına səyahət edir, fiziki-coğrafi şəraitini, coğrafiyasını və geologiyasının öyrənir. Altay dağları barədə "Şərqi Altaya səyahət kitabı"nı Parisdə nəşr etdirir. Ən yaxşı nailiyyəti isə Kuznetsk daş kömür mədənini kəşf edir. 1863–1864-cü illərdə Kurdistana, Şərqi Frakiya və Kiçik Asiyaya elmi ekspesiyaya gedir. Bu ekspesiyanın nəticəsində Kiçik Asiyanın xəritəsini çəkir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Чихачёв Пётр Александрович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3  Czech National Authority Database.
**Pyoxayarv gölü** (est. Pühajärv) — Estoniyanın cənub-şərq hissəsində, Valqamaa qəzasının Otepya volostu ərazisində yerləşən bir göl. Tartudan cənub-qərbdəki Otepya şəhəri yaxınlığında Pyoxayarv kurort bölgəsində yerləşir. Ölkənin ən gözəl göllərindən biri hesab olunur.

Adı
---

*Pühajärv* (Pyoxayarv) adı iki hissədən ibarətdir: est. püha (pyuha) - "müqəddəs; bayram" və est. järv (yarv) - "göl"; yəni eston dilindən "müqəddəs göl" kimi tərcümə edilə bilər.

Coğrafiyası
-----------

Göl Otepya Təbiət Parkının ərazisində, Otepya dağının təpəli relyefi arasında, dəniz səviyyəsindən 115 metr yüksəklikdədir..

Uzunluğu 3.54 km və maksimum eni 1.65 km olan göl meridional yönümlü uzadılmış formaya malikdir. Gölün ümumi sahəsi 300,9 hektardır: su sahəsi 293,3 hektar təşkil edir. Göldə dörd ada vardır ki, onların ümumi sahəsi 7,6 hektardır. Sahil xətti 16.332 km-dir. Gölün orta dərinliyi 4,3 m, maksimal dərinliyi isə 15,8 m təşkil edir. Bu dərinlik gölün qərb sahilinə yaxın mərkəzi hissəsinə yerləşir.

Qarışıq və iynəyarpaqlı meşələr ilə yanaşı bəzi kanallar vasitəsilə Pyoxayarvə axan bir çox kiçik göllər ilə əhatə olunmuşdur. Gölün tutma sahəsi 44 km²-dir. Cənub tərəfdən Vyayke-Emayıqi Pyoxayarv gölünə axır və oonu Vırtsyarv gölünün hövzəsi ilə birləşdirir.

Göl sahəsindəki iqlim əlverişlidir və dəniz sahillərindən kifayət qədər məsafəyə görə daha da diqqətəlayiqdir. Yaz mülayim isti və rütubətli keçir, günəşli günlər çoxdur. İyulun orta temperaturu 16 ° C-dir. Qışlar isti-mülayim, çox rütubətli keçir. Tez-tez duman olur. Fevralda orta temperatur −6 ° C, qar örtüyü təxminən 110 gün davam edir. Payız isti, nəm və uzun müddətlidir. Yaz soyuq, nisbətən qurudur. İl ərzində təxminən 700 mm yağıntı düşür. İllik günəş işığının ümumi müddəti təxminən 1700 saatdır.

Heyvanlar aləmi
---------------

Göldə çox sayda balıq vardır: çapaq, lilbalıq, qızılüzgəc, adi durnabalığı, rutilus, [[xanı balığı], adi sıf, lota lota, qızılı daban balığı və adi ilanbalığı. 19-cu əsrdə göldə çoxlu xərçəng var idi. Ancaq xərçəngin vəba epizootikası zamanı tamamilə nəsili kəsildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Estonian Environmental Register.
2. ↑  Kotimaisten kielten keskus: Viron paikannimet: suomeen mukautettu vai vironkielinen nimiasu? Arxivləşdirilib 2022-04-07 at the Wayback Machine(ohje), viitattu 28.4.2017
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Könül.

**Könül Nəhmətova** (tam adı: **Könül Aydın qızı Nəhmətova**; d. 9 yanvar 1975, Ağcabədi) — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutunun şöbə müdiri,Kurikulum jurnalının məsul katibi.

Həyatı və təhsili
-----------------

Orta təhsilini Ağcabədi şəhər 11 saylı orta məktəbdə almışdır. Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1998-2005-ci illərdə AMEA N. Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasında oxumuşdur. "Azərbaycanda təzkirəçilik ənənəsi və Məhəmmədəli Tərbiyətin "Danişməndani-Azərbaycan" əsəri" mövzusunda müdafiə etmiş(10 yanvar 2001-ci il) və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsini almışdır. 2010-2011-ci illərdə APU-nun Yenidənhazırlanma və İxtisasdəyişmə fakültəsini bitirərək Azərbaycan dili və Ədəbiyyat müəllimliyi ixtisasına yiyələnib. AMEA N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat Muzeyinin doktoranturasında təhsilini davam etdirir .

Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
---------------------------

1999-2015-ci illərdə AMEA-nın N.Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda elmi işçi kimi çalışıb. Sonra AMEA M. Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun Fars əlyazmaları şöbəsinin böyük elmi işçisi olmuşdur.2004-2010-cu illərdə Qərb Universitetində jurnalistika fakültəsində,2010-2013-cü illərdə Sabunçu rayon 67 nömrəli orta məktəbdə Azərbaycan dili müəllimi işləmişdir.2015-ci ildə «Azərbaycan müəllimi» qəzetində müxbir kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Elmi əsərləri
-------------

**Kitabları**

1. Məhəmmədəli Tərbiyətin «Danişməndani Azərbaycan» əsəri;
2. Abbasqulu ağa Bakıxanovun «Kitabi-Əsgəriyyə» əsəri.
3. "Dəyanət","Elm və Həyat" nəşriyyatı,Bakı,2015,48 səhifə
4. "Bir ömrün qəlpələri : Seyid Hüseynin qardaşı Mir Paşa",Bakı,2015,88 səh
5. "Qaraca qızın" taleyi",Bakı,2016,172 səhifə

İstinadlar
----------

1. ↑  "Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutu". 2022-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-01.
2. ↑  "AMEA-nın saytı". 2018-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-08-01.
3. ↑  "Qaraca qızın" taleyi",Bakı,2016,172 səhifə
4. ↑  "Dəyanət","Elm və Həyat" nəşriyyatı, Bakı, 2015, 48 səhifə
5. ↑  ""Qaraca qızın" taleyi"" (PDF). 2019-11-26 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2018-08-01.

Xarici keçidlər
---------------

* Könül Nəhmətova ilə müsahibə
**Topaçiçək qoyunqulağı** (*lat.* Silene compacta) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin qərənfilkimilər fəsiləsinin qoyunqulağı cinsinə aid bitki növü.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Birillik və ya ikiillik bitkidir. Gövdəsi qalın, hündürlüyü (15) 30-60 (70) sm, sadə və ya yuxarı hissədə nadir və ya qısa budaqlıdır. Kökətrafı yarpaqları kürəkşəkilli-lansetvari, aşağı gövdə yarpaqları tərslansetvari, küt, növbətilər uzunsov-lansetvari və uzunsovvari, yuxarı yarpaqlar yumurtavarilansetvari və ya yumurtavari, küt və ya itidir. Çiçəkqrupu gövdənin yuxarısında sıx-qalxanvari olub, əsasında bir neçə sayda yumurtavari yuxarı yarpaqları vardır. Çiçəkaltlığı ağtəhər və ya bənövşəyi rəngli, ləçəkləri çəhrayıdır. Qutucuq uzunsov-silindrvari, toxumları böyrəkvari, qəhvəyitəhər, xırda qabarıqlıdır.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın qərbindəki rayonlarda orta dağ qurşağından yuxarı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Meşə talalarında, kolluqlarda, dağ çəmənlərində, qayaların üzərində, axınların və dağ çaylarının kənarlarında bitir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva, Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova. Böyük Qafqazın bitkiləri (Azərbaycan). Bakı: 2019
2. ↑  Флора Азербайджана. Баку: Изд. АН Азерб.ССР, 1950-1961, Т. I-VIII.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q12217939
* Wikispecies: Silene compacta
* EPPO: SILCM
* EUNIS: 166283
* GBIF: 5584421
* GRIN: 33929
* IPNI: 157118-1
* Plant List: kew-2485558
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:157118-1
* WFO: wfo-0000438686

 |
**Top gölü** - Rusiya Federasiyasının Kareliya respublikasının Louxsum rayonun Kum su anbarında yerləşir.

Ümumi məlumat
-------------

Sahəsinə görə Rusiya gölləri içərisində 11-ci, Kareliyada isə 4-cü yeri tutur. Gölün ətrafı düzgün formada deyildir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru basılmış formadadır. Burada Lambaşquba, Loxquba, Çuolmaquba, Şuulakşi, Koldalaşki, Kuorlakşi, Kestenqi və s. körfəzlər vardır. Göldə 144 ada vardır ki, onlarında ümumi sahəsi 63 кm²-dir. adalar əsasən gölün cənub-şərqində yerləşmişdir. Ən böyük adaları - Jiloy, Taraskin, Kukat, Nuomu, Axvenşuaridir.

Gölün sahili hündür deyil, əsasən qarışıq meşələr ilə əhatələnmişdir.

Gölün 28 axarı vardır: çaylar və onların qolları. Ən böyük çayları isə Kizçayı, Valazçayı, Karanqo və Taka çaylarıdır. Göl kanal vasitəsilə Ponqomoy çayı ilə birləşir Şimal hissədən çaya Kovda (Sofyanqa) çayı tökülür.

Gölün suyunun rəbgi açıq sarıdır. Bunun əsas səbəbi burada daş-qum çöküntülərinin çox olmasıdır. Yay fəslində buraya çoxlu turist gəlir.

Tarixi
------

1948-1960-cı illərdə göl sərnişin daşımada istifadə olunurdur. 1948-1951-ci illərdə motorlarla sərnişinlər müxtəlif zonalara gedirdilər. Kestenqa-Sofporoq-Kestenqa-Kizçayı-Karelakşa göl və çaylar vasitəsilə əhali nəqliyyat vasitəsi kimi müxtəlif şəhər və kəndlərə gedirdilər.

Ədəbiyyat
---------

* Озёра Карелии / Александров Б. М. Зыцарь Н. А. Новиков П. И. Покровский В. В. Правдин И. Ф. — Петрозаводск: Госиздат Карельской АССР, 1959. — С. 534—550. — 618 с. — 3000 экз.
* *Григорьев С. В. Грицевская Г. Л.* Каталог озёр Карелии. — Москва: АН СССР [Ленингр. отделение], 1959. — 239 с.
* Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — 384 с.: ил. карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3) — С. 180

İstinad
-------

* Топозеро Arxivləşdirilib 2014-03-07 at the Wayback Machine
* Топозеро — парусные походы