recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Haqqında
--------

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3 iyul 1992-ci il tarixli 374 nömrəli Qərarına və Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 26 iyul 1992-ci il tarixli 177 nömrəli əmrinə əsasən Qusar rayonunda Dövlət Ləzgi Dram Teatrı yaradılmışdır. Teatr Qusar rayon mədəniyyət evinin binasında yerləşdirilmişdir. Teatrın rəsmi açılışı 3 aprel 1993-cü ildə A. Figeyredonun "Ezop" tamaşası ilə olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

2000-ci ildə teatra yeni direktor – Rəhimxan Qaraxanov təyin edilmişdir. Azərbaycan müəlliflərindən Ə. Haqverdiyevin, C. Cabbarlının, İ. Əfəndiyevin, S. Rəhmanın, Elçinin, F. Mustafanın, İ. Məlikzadənin, Ə. Əmirlinin əsərlərini ləzgi dilinə tərcümə etmiş, teatrın repertuarında olan bir çox tamaşalara quruluş vermiş, aktyor kimi çıxış etmişdir.

Bu müddət ərzində 55 yeni tamaşa hazırlanmışdır: N. B. Vəzirov "Ağa Kərim xan Ərdəbili", S. S. Axundov "Tamahkar" (dövlət sifarişi 2007), S. Rəhman "Yalan". İ. Əfəndiyev "Büllur sarayda", "Bizim qəribə taleyimiz", "Atayevlər ailəsi", Elçin "Qatil", "Mənim ərim dəlidir", Hidayət "Məni qınamayın", Ə. Əmirli "Onun iki qabırğası", "Varlı qadın", Ə. Səmədli "İmam Şamil", M. Əlizadə "Dağ çiçəyi", A. Məmmədov "Həmyerlilər" və s. 2010-cu ildə N. B. Vəzirovun "Yeyərsən qaz ətini, görərsən ləzzətini" əsərinin dövlət sifarişi ilə hazırlanması nəzərdə tutulmuşdur.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin vəsadətinə əsasən R. Qaraxanov 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mədəniyyət İşçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.

Qusar teatrı may ayının 14-də Ə. Əmirlinin "Varlı qadın" tamaşası ilə Milli Teatr Festivalında uğurla iştirak etmişdir.

Teatrda ştat cədvəli üzrə 63,5 nəfər işçi çalışır. Onlardan 5 nəfər rəhbərlik, 22 nəfər artist heyəti, 8 nəfər bədii heyət, 28,5 texniki heyətdir. Hazırda teatr Faiq Qardaşov rəhbərlik edir.

Xarici keçidlər
---------------

Qusar Dövlət Ləzgi Dram Teatri
**Qara dərə keçidi döyüşü** — Teymuri imperiyasından Pir Məhəmmədlə türk tayfalarından ibarət Qaraqoyunlu konfederasiyasından Qara Yusifin arasında baş vermiş döyüş. Döyüş 1395-ci ildə Türkiyənin şərqindəki Van gölü yaxınlığında baş vermişdir.

Arxa plan
---------

Əbu Səid Bahadur xanın ölümündən sonra Elxanilərin zəifləməsi nəticəsində Çobanilər, Cəlairilər, İncuidlər və Müzəffərilər İraqda, İranda, Azərbaycanda, Gürcüstanda və Ermənistanda hakimiyyət uğrunda mübarizə aparmağa başladılar. Bu onları zəiflətdi və 1393-cü ildə Teymur üçün mükəmməl hədəfə çevirdi. O, bütün bu regionları ələ keçirdi və Şərqi Anadolunu yağmaladı, lakin onun vətənindən uzun müddət uzaqda qalması dövlətin ali təbəqəsinin üzvlərini və ailəsini narahat etməyə başladı, nəticədə Teymur nəvəsi (Ömər Şeyx Mirzənin oğlu) Pir Məhəmmədi ailəsinin və regionun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün 1395-ci ildə Şiraza göndərdi.

Pir Məhəmməd onu müşayiət edəcək Qiyasəddin Tarxan və Əmir Şəmsəddin Abbasla birlikdə Teymurun əsas qüvvələrindən ayrıldı və Məvaraünnəhrə yola düşdü. Ərdəbilə çatarkən onlara kəşfiyyat məkumatı gətirildi ki, Qaraqoyunlu qüvvələri Qara Yusifin komandanlığı altında Alahtauk ətraflarına cəmləşmiş və Xoya hücum etmə planı hazırlamışdır.

Qiyasəddin Tarxan və Əmir Şəmsəddin Abbas Səmərqəndə getməyə davam etdirərkən, Pir Məhəmməd kəsmə yolla Təbrizə yönəldi və burada əyalətdəki Teymuri ordusunu toplamağa başladı. Ona kömək üçün Miranşah tərəfindən bir neçə zabit də göndərildi.

Döyüş
-----

Pir Məhəmməd gecikmədən Qara Yusifə hücum edərək onun planlarını pozmaq fikrində idi. O, Qaraqoyunlu qoşununa onlarla toqquşmadan yayınaraq yaxınlaşmağı bacardı və onun göndərdiyi kəşfiyyta qrupları Qaraqoyunlu ordusu barədə önəmli məlumatlar əldə etdilər. Qara dərə keçidi üzərinə hücuma keçən gənc Teymuri şahzadəsi Qaraqoyunluları məğlub etməyi bacardı. Sağ qala bilən qaraqoyunlular Van gölünə axan Bendimahi çayına doğru geri çəkildilər.

Teymurilərin yaxınlaşması barədə kəşfiyyat məkumatı əldə edən Qara Yusif dərhal qoşunlarını geri çəkməyə başlamışdı. Pir Məhəmməd Bendimahi məntəqəsinə onların arxasıyca gəldi və buradan Qara Yusifi təqib etmək üçün dəstə göndərdi.

Döyüş sildırım qayalıqlar olan çətin coğrafi xüsusiyyətlərə malik yerdə baş vermişdi. Bu yer sonradan Osmanlı ilə Səfəvilərin sərhəd bölgələrindən birini təşkil etmişdir.

Nəticə
------

Qara Yusif arxasında heç bir iz buraxmadan yoxa çıxdı. Onu izləyib bir şey əldə edə bilməyən Pir Məhəmməd əməliyyatı sonlandırmağın daha düzgün olacağı qərarına gəldi və Şiraza doğru yola çıxdı. O, buradan ilk öncə Sultaniyyəyə getdi.

Həmçinin bax
------------

* Çalağan döyüşü
* Çapaqçur döyüşü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Battle of Qara-Derrah Pass". frankensaurus.com.[*ölü keçid*]
2. ↑  "The Battle of Qara Derrah pass". discovery.nifty.works.
**"*Azərbaycan xalçası*" muzeyi** — Naxçıvan şəhərində muzey.

1998-ci ilin aprelində Naxçıvan xalça muzeyi kimi yaradılmış, az sonra "*Azərbaycan xalçası*" Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Muzeyi adlandırılmışdır. Muzey Naxçıvan şəhərində Xan dikindəki (Qala məhəlləsi) 200 illik tarixə malik "*Xan evində*" yerləşir. "*Əcəmi seyrangahı*" istirahət kompleksinin daxilindədir. Muzey 8 zaldan ibarətdir. Yaradıldığı vaxt muzeydə 359 eksponat qeydə alındığı halda, hazırda onların sayı 1800-ü (241 xalça) ötmüşdür (2000). Burada bütün xalça növlərinin (xovlu və xovsuz kilim, sumax, vərni, şəddə, palaz, cecim və.s.) və xalça məmulatlarının (məfrəş, heybə, çanta, torba, xurcun, örkən və.s.) nümunələri nümayiş etdirilir. Muzeydə Gəncə-Qazax, Quba-Şirvan, Qarabağ, Təbriz-Naxçıvan xalçaçılıq məktəblərinə məxsus XVIII-XIX əsrlərə aid xalça nümunələri saxlanılır. Çeşnilərinə görə "*Qollu çiçi*" "*Pirəbədil*", "*Alpan*", "*Qədim əfşan*", "*Ovçuluq*", "*Zili*", "*Köhnə buta*", "*Naxçıvan*", "*Qasımuşağı*", və s. yanaşı, süjetli xalçalar (Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin portreti toxunmuş xalça (xalq rəssamı K.Əliyev), "*Leyli və Məcnun*", "*Qarabağ mənzərəsi*", "*Boz qurdlar*", "*Gəncə gözəli*" və s) da əhəmiyyətli yer tutur. 

Muzeydə məişət əşyaları - mis məcməyilər, saxsı və çini qablar, qədim kişi və qadın milli geyimləri də nümayiş etdirilir. Burada respublika xalçaçılarını sərgisi təşkil olunur, sənət adamları ilə görüşlər keçirilir və video lentə alınıb muzeyin fondunda saxlanılır. Həmçinin muzeyin nəzdində Mömünə xatun türbə - muzeyi də fəaliyyət göstərir. Respublikada yeganə olan bu muzeydə xalqımızın Atabəylər dövrü tarixinə dair dəyərli məlumatlar verilir. Hər iki muzeydə geniş maarifçilik və tədqiqat işləri də aparılır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasının 75 illik yubileyi ilə əlaqədar Naxçıvanda olarkən (1999,oktyabr) muzeyin eksponatlarına baxmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan xalçaları
* Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi
* Naxçıvan muzeyləri (film, 2003)

Xarici keçidlər
---------------

* Naxçıvan Dövlət Xalça Muzeyi haqqında
* Naxcivan xalca muzeyi saytinin teqdimati
* Naxçıvan Dövlət Xalça Muzeyinin yenidənqurmadan sonra təqdimatı olmuşdur Arxivləşdirilib 2013-11-18 at the Wayback Machine
* Naxçıvan Dövlət Xalça Muzeyi ziyarət edilib

İstinadlar
----------



1. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası.Bakı,2002,səh:355-56
Stounhenc
**Stounhenc** (*ing.* Stonehenge) — İngiltərədə qədim abidə.Stounhenc daşları İngiltərənin Uitşir qraflığında , Londondan 130 km cənub - qərbdə yerləşir.Bu abidə 1986 -cı ildə YUNESKO-nun "Ümumdünya irsi" siyahısına salınıb.

Yeri və tarixi
--------------

Təxminən 2500 il bundan əvvəl tikilmişdir. Alimlər hesab edirlər ki, bu abidə günəş şüasının düşmə dərəcəsini ölçür. Mayk Pirson belə hesab edir ki, Stounhenç bir neçə mərhələdə 1500 il ərzində inşa edilmişdir. 1986-cı ildə UNESCO tərəfindən "Dünya İrsləri" siyahısına daxil edilən eramızdan əvvələ aid Stounxedj abidəsi Birləşmiş Krallıqda Uiltleonun, Amesbury ingilis qraflığının 2 mil qərbində, Solsberinin 8 mil şimalında yerləşir. Dünyada ən məşhur sahələrdən biri olan Stounxedj yerə bərkidilməklə böyük daşlar yığımı quraşdırılmış prospektdən ibarətdir. Arxeoloqlar bu abidənin e.ə. 3000 – e.ə. 2000-ci illər aralığında tikildiyini güman edir.

Tikintisi
---------

Abidə bütün yazılan rekordları arxada qoymuş bir mədəniyyət nümunəsidir. Onun inşasında istifadə olunan inşaat texnikası üçün azacıq da olsa dəqiq sübut və ya nəzəriyyə yoxdur. Uzun illər ərzində müxtəlif müəlliflər təklif etmişdir ki, abidənin tikilməsində fövqəltəbii və anaxronik metodlardan istifadə edilib, əks təqdirdə bu daşları adi halda hərəkət etdirmək qeyri mümkün idi. Buna baxmayaraq, irəliləyiş ayaqları və ya irəliləyiş dayaqları adlanan Neolit texnologiyasından istifadə etmək oxşar ölçülü daşları hərəkət etdirməkdə və yerləşdirməkdə görünür effektiv imiş.

Funksiyası
----------

Tikilinin funksiyası üçün iki nəzəriyyə mövcuddur. Bunlardan birincisi onun astronomik rəsədxana olması, Professorlar – Ceffri, Timoti Darvill və b. təklif etmişdir ki, Stounxedj şəfanın yeri idi. Onlar israr edirlər ki, bu ərazidə dəfnlərin yüksək sayını tərtib edirdilər və qəbirlərin bəzilərində travma eybəcərliyinin dəlilləri var idi. Lakin, onlar etiraf edirlər ki, tikili ehtimal ki, çoxfunksiyalı idi və yaxşı işlənmişdi.
2012-ci ildə gətirilən başqa bir nəzəriyyədə deyilir ki, abidənin tikilməsində məqsəd Britaniyanın müxtəlif xalqlarını birləşdirmək olmuşdur. Bu nəzəriyyə təklif edir ki, Stounxedjin tikintisinə daxil edilən əməyin böyük bir hissəsi regionlararası əməkdaşlığın tələbi idi. Bu nəzəriyyələrdən indiyə qədər ən dolğun hesab ediləni Stounxedjin astronomik rəsədxana olması haqqında nəzəriyyədir. Abidə haqqında edilən araşdırmalar günümüzdə də davam etdirilməkdədir.

Xarici keçidlər
---------------

* Stonehenge: dünyanın ən qədim tarixi daşları  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Atlantida
* Uçalı Stounhenci


|  |  |
| --- | --- |
|  | *İngiltərə ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Xankəndi Şəhər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — Xankəndinin Kərkicahan qəsəbəsində yerləşir.

Muzeyin binasının tarixi
------------------------

Muzeyin binası Məhəmmədhəsən xanın mülkü olmuşdur. 1940–1950-ci illərdə Kərkicahanda məktəb olmadığı üçün bu bina 12 il məktəb kimi fəaliyyət göstərib. Yeni məktəb tikildiyi gündən bu ev muzey şəklində fəaliyyət göstərmişdir. Muzeyin sonuncu direktoru Nazim Məmmədov (1976–1990) olmuşdur. 1924-cü ildə kitabxana, 1932-ci ildə dram teatrı, 1959-cu ildə mahnı və rəqs ansamblı, 1970-ci ildə 30 min eksponatı olan Xankəndi Tarix Diyarşunaslıq muzeyi yaradılmışdı..

Ekspanatları
------------

Mir Möhsün Nəvvabın 8 rəsm portreti, bir çox xan və ağaların əşyaları (qılıncları, kəmərləri,geyimləri və s.), qədim Qarabağ xalçaları (28 ədəd, onlardan ikisi işğal zamanı yandırılmışdır), ən cavanı 18-ci əsrə aid olan qədim əlyazmalar və kitablar, tüfəng növləri.

Hazırkı şəraiti
---------------

Vaxtilə Rusiyanın, Ukraynanın, Belarusiyanın, Türkiyənin, İranın, Özbəkistanın, Almaniyanın, Suriyanın və Amerikanın dahi adamları, alimləri bura gəlmiş, öz heyranlıqlarını bildirmişdilər. Kərkicahan işğal olunan zaman, ekspanatların 98 %-i çıxarılmış, digərləri isə muzeylə birlikdə yandırılmışdır. Muzeyin qorunub saxlanılmış kolleksiyası hazırda Gəncə Şəhər Muzeyində saxlanılır.

Həmçinin bax
------------

* Xankəndi Dövlət Dram Teatrı

İstinadlar
----------

1. ↑  Zaman qəzeti (Türkiyə), "Bağamsız Karabah", 10.09.2011
2. ↑  "İşğal altındakı yurd yerlərimiz silsiləsindən". 2018-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-21.
3. ↑  Qasım Qırxqızlı, "Tariximizi itirməkdəyik", 23.01.2006
4. ↑  Organization.com "Qarabağ muzeyləri", 20.08.2006

Xarici keçidlər
---------------

* Xankəndi Şəhər Tarix – Diyarşünaslıq Muzeyi
* Tarix və diyarşünaslıq muzeyləri — yaşayan tariximizin təkrarsız ünvanı…
* İşğal zülmətindəki muzeylərimiz və abidələrimiz
* Erməni işğalında qalan muzeylərimiz…
* Xankəndi — işğaldan əvvəl və sonra
* Çələbi adına Tarix və Diyarşünaslıq Muzeyi
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qalacıq yaşayış yeri.
**Qalacıq yaşayış yeri** (III-XIII əsrlər) — ilk orta əsr abidəsi. 

Şamaxı rayon mərkəzindən 25 km aralıda, Saxsılı taxta yaşayış yerinin şərqində yerləşir. Sahəsi təqribən 15 hektara yaxındır. Abidənin şərq tərəfində Taxtalar adlanan əkin sahəsi, şimalda Qızılca dağlarının otlaq sahələri, qərbində Əpci dərəsi, cənubunda isə Pirəbağdad adlı orta əsr türbəsi yerləşir. Əpci çayı abidənin ərazisindən keçir. Pirəbağdad türbəsinin yaxınlığında "Təpə dibi" adlı hündür bir yer vardır. Bu təpənin uçmuş hissəsinin kəsiyindən ilk orta əsrlərə aid saxsı məmulatı aşkar olunmuşdur. Çox güman ki, burada gözətçi məntəqəsi yerləşmiş və Qalacıqdan cənub tərəfi izləməyə xidmət etmişdir. Yaşayış yerinin ətraflarındakı əlverişli təbii-coğrafi şərait, burada ilk orta əsrlərdə yaşamış əhalinin təsərrüfat həyatında heyvandarlığın və əkinçiliyin əhəmiyyətli rol oynamasına imkan yaratmışdır. Yaşayış yerində 5×5 m ölçüdə qazıntı işləri aparılmış (1974 ildə), onun birtəbəqəli ilk orta əsr abidəsi olduğu müəyyən edilmişdir. Yaşayış yerinin mədəni təbəqəsinin qalınlığı bir metrdir. Qazıntı nətiçəsində mədəni təbəqədən kömür qalıqları, kirəmit parçaları aşkara çıxarılmışdır. Kirəmitlər müxtəlif ölçüdə olub yaşayış binalarının və ictimai binaların üstünü örtmək üçün sərf edilmişdir. Bu arxeoloji materiallar ilk orta əsrlər dövrü şəhər mədəniyyəti haqqında fikir yürütməyə imkan verir. Yaşayış yerində aparılmış qazıntı işi zamanı yanğının izlərinə təsadüf olunmuşdur. Deməli, yaşayış yeri güclü yanğın nəticəsində dağıntıya məruz qalmış və burada həyat kəsilmişdir. Qalacıq yaşayış yerindən aşkar olunmuş maddi-mədəniyyət nümunələrinin müqayisəli şəkildə elmi təhlilinə əsasən abidə 4-8 əsrlərə aid edilir. Tədqiqatçı A.B.Nuriyevin fikrincə, Qalacıq yaşayış yeri ərəblərin Azərbaycana hücumu nəticəsində dağıdılmışdır. Güman ki, yanğını da onlar törətmişlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  N.Xasayev. Dağətəyi Şirvanın ilk orta əsr arxeoloji abidələri. Bakı: Nafta-Press, 1998, s.32-34
Məzmun
------

Film haqqında
-------------

* Film Mövlud Süleymanlının "Bəylik dərsi" povesti əsasında çəkilib.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Mövlud Süleymanlı
**Quruluşçu rejissor:** Ramiz Həsənoğlu, Şərif Qurbanəliyev
**Quruluşçu operator:** Adil Abbasov
**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əsədov
**Bəstəkar:** Ramiz Mirişli
**Səs rejissoru:** Rəşad Əflatunoğlu
**Musiqi rəhbəri:** Yusif Mirişli, Firudin Allahverdi
**Rəqslərin quruluşu:** Pərviz Məmmədrzayev
**Rejissor qrupu:** Anaxanım Abdullayeva, Ruslan Hüseynov, Mahmud Nəzərli
**Montaj rejissoru:** Əhməd Məcidov
**Montajçı:** Elşad Həsənov, Rasim Oqtayoğlu, Əsgər Əliyev
**Geyim üzrə rəssam:** Nabat Səmədova
**Qrim üzrə rəssam:** Elbrus Vahidov
**Qrim ustası:** Polina Tkaçenko
**Operator qrupu:** Qafur Sədiyev, Azad Həmidov
**Səs operatoru:** Vaqif Quliyev, Əli Abbas Qasımov (Əliabbas Qasımov kimi)
**Vokal ifaçısı:** Aygün Bayramova, Könül Kərimova, Samir Cəfərov, Elxan Əhədzadə, Gülyaz Məmmədova, Gülyanaq Məmmədova, Şahlar Quliyev, İlqar Muradov, Cahangir Novruzov
**"Aypara" qrupu:** Samir Piriyev, Kazım Cəbrayılov, Əminə Kərimova, Nərgiz Hüseyni, Esmira Rzayeva
**Redaktor:** Şəfəq Sultan Əlixanlı
**Direktor:** Arif Həkimoğlu
**Prodüser:** Ramiz Həsənoğlu
### Rollarda

Pərviz Məmmədrzayev — Yel Əhməd
Xalidə Quliyeva — Pəri
Cahangir Novruzov — Qazi-Koxa
Cəfər Namiq Kamal
Naibə Allahverdiyeva
Yasin Qarayev — Bolu
Rövşən Kərimduxt
İlham Namiq Kamal — İbn-Qulam
Dilarə Əliyeva — Sarıca (Dilarə Çalçağır kimi)
Fatma Mahmudova
Aslan Şirinov
Arif Qasımov
Elman Rəfiyev — məzhəkəçi
Ceyhun Dadaşov — məzhəkəçi
Elnur Abbasquliyev — məzhəkəçi
Elnur İsmayılov — məzhəkəçi
**Avropada adi silahlı qüvvələr haqqında Müqavilənin uyğunlaşdırılması haqqında Saziş** (AASQHMUHS) — Avropada adi silahlı qüvvələr haqqında Müqavilənin Soyuq müharibədən sonrakı versiyası. 19 noyabr 1999-cu ildə Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının (ATƏT) İstanbul sammitində imzalanmışdır.

Vəziyyət
--------

### İmzalayanlar

30 dövlət: Azərbaycan, Almaniya, Belarus, Belçika, Bolqarıstan, Çexiya, Ermənistan, Danimarka, Fransa, Gürcüstan, Kanada, Yunanıstan, Macarıstan, İslandiya, İtaliya, Qazaxıstan, Lüksemburq, Moldova, Niderland, Norveç, Polşa, Portuqaliya, Rumıniya, Rusiya, Slovakiya, İspaniya, Türkiyə, Ukrayna, Birləşmiş Krallıq və ABŞ.

Sonradan NATO-ya daxil olan Sloveniya, Litva, Estoniya və Latviya müqaviləni imzalamamışdır.

### Təsdiq edənlər

4 ölkə: Belarus, Qazaxıstan, Rusiya (2007-ci ildə dayandırılmışdır), Ukrayna.

İstinadlar
----------

1. ↑  insan hüquqları üzrə avropa məhkəməsi Arxivləşdirilib 2022-03-02 at the Wayback Machine. KATAN VƏ DİGƏRLƏRİ MOLDOVA VƏ RUSİYAYA QARŞI, QƏRAR. Səhifə 8.
2. 1 2  Şablon:İn lang War and Peace: NATO says ready to ratify CFE Treaty Arxivləşdirilib mart 3, 2016, at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* The Adapted Conventional Armed Forces in Europe Treaty at a Glance — Arms Control Association
* Agreement on Adaptation of the Treaty on Conventional Armed Forces in Europe - OSCE website
* "Maturing partnership" — Russian Defense Minister, Sergei Ivanov, *NATO Review*, (winter 2005)
* History of NATO – the Atlantic Alliance - UK Government site
Film haqqında
-------------

Filmdə **Ağanaz** (Afaq Bəşirqızı) Oğlu **xudu**nu (Müşfiq Şahverdiyev) 2-ci dəfə evləndirir. Toyun axırında **Ağanaz** toyun xərcini ödəyə bilmədiynə görə, Restoranın sahibi Bəylə gəlini evlərinə buraxmır. Sonda **Ağanaz** gəlini **Nabat**dan Dilarə Əliyeva bütün qızılları alıb toyun xərclərini ödəyir.

Filmin Heyəti
-------------

### Yaradıcı heyət

* Baş Prodüser — Oqtay Əliyev
* Quruluşçu rejissorlar — Səyavuş Hüseynli‚ Cavid Təvəkkül
* Ssenari Müəllifi — Fariz Əliyev
* Quruluşçu operator — Rauf Qurbanəliyev
* Operator — Şahin Mustafayev
* 2-ci rejissor — Asif Rəhimov
* Rejissor köməkçisi — Pərviz Gülməmmədov
* Montaj üzrə rejissor — Zaur Rəcəbov
* Video dizayn — Ənvər Sultan
* Mahnının Müəllifi — Cəmil Məmmədli
* Aranjimançı — Mahir İbrahimov
* Layihənin Rəhbərləri — Oqtay Əliyev və Səyavuş Hüseynli
* Ölkə — Azərbaycan Azərbaycan
* Dil — Azərbaycan dili

### Aktyorlar

Afaq Bəşirqızı || **Ağanaz**  

Müşfiq Şahverdiyev || **Xudu**  

Dilarə Əliyeva || **Nabat**  

Xuraman Əlizadə || **Babat**  

Şövqi Hüseynov || **İmaş**  

Ülviyyə Əliyeva || **Tubu** (Ağanazın qızı)  

Təranə Əliyeva || **Civə**  

Vüsal Murtuzəliyev || **Bakir** (Nabatın Böyük qardaşı)  

Sovqat Səmədova || **Sovqat** (Nabatın Anası)  

Yasin Qarayev || **Müştərək** (Nabatın Atası)  

Arif Həkimoğlu || **Arif**  

Süleyman Hacıyev || **Siquş**  

Gülcahan Salamova || **Lampa Xala**

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* YouTube-da izlə
**Qalib Müharibə Muzeyi** və ya **Qalib Anavətənin Qurtuluş Müharibəsi Muzeyi** Şimali Koreyanın paytaxtı Pxenyan şəhərində yerləşir.

Muzey əslində 1953-cü ilin avqustunda Qalib Anavətənin Qurtuluş Müharibəsi Muzeyi adı altında Pxenyanın mərkəzi küçəsində tikilmişdir. 1963-cü ilin aprel ayında muzey Sosonq küçəsində ona uyğun şəkildə inşa edilmiş digər binaya köçürülmüşdür.

Bir müddət öncə muzey əhəmmiyyətli bir şəkildə genişləndirilərək yaxınlıqdakı çaya qədər uzadılmışdır.

Muzeydə sərgilənənlərə parça üzərində əks edilən Taejon döyüşü daxildir. Əlavə olaraq heykəllərə, divar rəsmləri və sənətəsərlərinə burada ABŞ hərbi donanmasına aid olan USS Pueblo adlı gəmidə daxildir ki, bu da da Şimali Koreya ordusu tərəfindən Şimali Koreyanın məhəlli sularını pozduğu üçün 1968-ci ildə girov götürülmüşdür.

Muzeydən görüntülər* Muzeyi göstərən xəritəMuzeyin xəritəsi
* ABŞ ordusuna məxsus və 1963-cü ildə tutulmuş OH-23 vertolyotu.Giriş qapısı.
* USS Pueblo, an American research ship captured by the North Korean military in 1968.ABŞ ordusuna məxsus və 1963-cü ildə tutulmuş OH-23 vertolyotu.
* 1968-ci ildə tutulmuş və ABŞ donanmasına məxsus USS Pueblo gəmisi1968-ci ildə tutulmuş və ABŞ donanmasına məxsus USS Pueblo gəmisi
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Democratic People's Republic of Korea – Museums( Arxivləşdirilib aprel 3, 2013, at the Wayback Machine)
2. ↑  "War Museum in Pyongyang". Korean Central News Agency. 27 July 2014. 11 October 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 July 2014.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-30.
**Zərrabi məscidi** — Azərbaycanın Gəncə şəhərində yerləşən XIX əsrə aid məscid. Hazırda bura C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Teatrının açıq hava səhnəsi kimi fəaliyyət göstərir. Həmçinin şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin bir filialı da burada yerləşir.

Tarixi
------

Zərrabi məscidi Gəncənin eyni adlı qədim məhəlləsində yerləşir. Məscid iki gümbəzlidir. İnşası eyvanlı və darovsarlı məscidlər tipində həyata keçirilib. Ziyarətgahın binasını üç hissəyə ayırırlar. Birinci böyük ibadət zalı. Bu otağın sahəsi 70 kvadratmetrdir. Bundan başqa, uzunluğu 25 metr, eni 3 metr olan eyvan və sahəsi 30 kvadratmetr olan kiçik otaq da var. Məlumata görə, ibadət otağında yer olmayanda möminlər eyvandan da istifadə edirlərmiş. Məscid XIX əsrdə inşa edilib. Tədqiqatçı Fərrux Əhmədov bu memarlıq abidəsinin inşası ilə əlaqədar göstərir ki, məscid Zərrabi məhəlləsinin ağsaqqallarından Hacı Qəzənfər Kərbalayi Ağa oğlu, Məşədi Qasım Hacı Əhmədli, Əli bəy Hacıəlibəyov, Kərbalayi Sur Abdulla oğlu və başqalarının yaxından iştirakı ilə məhəllə camaatının hesabına tikilmiş, keçmiş adını yaşadan yeni məsciddir.

Tikildiyi dövrdən etibarən məhəllə məscidi kimi fəaliyyət göstərib. Sovetlər dövründə isə tikilidən yaşayış binası kimi də istifadə olunub. Zərrabi məscidi 1979-cu ildən etibarən ictimai əsaslarla Nizami poeziya teatrının binası kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Nizami Gəncəvi irsinin tədqiqi ilə məşğul olaraq dahi şairin "Xəmsə"sinin motivləri əsasında burada bir sıra tamaşalar səhnələşdirilib. 1981-ci ilə kimi ictimai əsaslarla fəaliyyət göstərsə də, 1981-ci ildən sonra Gəncə Dövlət Dram Teatrının ştat vahidləri bu teatr üçün verilib. Teatr 90-cı illərə kimi mövcud formada fəaliyyət göstərib. Hazırda məscidin binası C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Teatrının açıq hava səhnəsi kimi fəaliyyət göstərir. Həmçinin şəhər Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin bir filialı da burada yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Zərrabi məhəlləsi
* Gəncə məhəllələri

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Elnur İsmayılbəyli.* "Zərrabi məscidi". kepeztv.az. 3 oktyabr 2014. 28 yanvar 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2020.
2. 1 2  "Məscidlərimizin tarixindən – "Zərrabi" məscidi". big.az. 9 sentyabr 2012. 28 yanvar 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 yanvar 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Zərrabi məscidi
**Rosenthal Müasir İncəsənət Mərkəzi** və ya Lois və Richard Rosenthal Müasir İncəsənət Mərkəzi (İngilis dilində: Rosenthal Center for Contemporary Art və ya Lois and Richard Rosenthal Center for Contemporary Art), ABŞ-nin Ohio ştatının, Cincinnati şəhərində yerləşən bir incəsənət mərkəzidir.

Bu bina CAC (Contemporary Arts Center, Azərbaycan dilində: Müasir İncəsənət Mərkəzi) adlı sənət müəssisəsinin yeni mərkəzinin yerləşdiyi yerdir. Bu bina həmin sənət ocağının ən əhəmiyyətli maliyyə dəstəkçilərindən olan Lois Rosenthal və *Richard Rosenthal*a ithaf olunmuş İraqlı memar Zaha Hadid tərəfindən hazırlanan bu layihənin inşasına 2001-ci ilin may ayında başlanılmış və 2003-cü ilin yayında inşası başa çatdırılmışdır.

Rosenthal Müasir İncəsənət Mərkəzi, Zaha Hadidin ilk həyata keçirilmiş olan dizaynı olduğu üçün də çox vacibdir.

New York Times qəzetinin memarlıq tənqidçilərindən biri olan Herbert Muschamp, bu dizaynı "Soyuq müharibədən bu yana tamamlanan ən əhəmiyyətli Amerika tikilisi" adlandırmışdır.

Tikili haqqında məlumatlar
--------------------------

* Binanın ümumi sahəsi: 1000 m²
* Ümumi sahəsi: 7.400 m²
* Mərtəbələrinin sayı: 7
* Layihənin dəyəri: 34 milyon ABŞ dolları
* Tikintinin başlama tarixi: May 2001
* İnşaatın bitmə tarixi: Yaz 2003

Mükafatları
-----------

* 2004 Britaniya Memarlar Krallıq İnstitutu (RIBA) Mükafatı
* 2005 Amerika Memarlıq Mükafatı (Chicago Athenaeum tərəfindən)
**Cəbrayıl İbrahim oğlu Məmmədov** (1910, Yaycı, Naxçıvan qəzası – 1976) — Sovet dövrü fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı iqtisadçı, dövlət və siyasi xadim.

Həyatı
------

1910-cu ildə Rusiya imperiyasının İrəvan quberniyasının Yaycı kəndində anadan olmuşdur. 1939-cu ildən Kommunist Partiyasına üzv olmuşdur. 1934-cü ildən 1952-ci ilə qədər Ağcabədi rayonundakı maşın-traktor stansiyasında aqrotexnik, daha sonra Culfa rayonu Yaycı kənd məktəbində direktor vəzifələrində çalışmışdır. Bu vəzifəsindən sonra rayon təhsil şöbəsinin müdiri təyin olunmuş, burada bir neçə il çalışdıqdan sonra rayon Kommunist partiyası təşkilatının sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. O, Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri vəzifəsində də çalışmış, bundan başqa 2-ci və 3-cü çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.

İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş və yaralanmışdır.

1976-cı ildə vəfat etmişdir.

Mükafatları
-----------

* Lenin ordeni
* 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni

İstinadlar
----------

1. ↑  "Мамедов Джебраил Ибрагим оглы". www.knowbysight.info. 2021-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2023.
**Nəbiyev Əhəd Əli oğlu** (1948, Səfərəliyev) — biologiya elmləri doktoru (1993), professor.

Həyatı
------

1948–ci ildə Samux rayonunda anadan olub. 1966-cı ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Şərabçılığın texnologiyası" ixtisasına daxil olmuş və 1972-ci ildə həmin ixtisas üzrə institutu əla qiymətlərlə bitirmişdir.

1978-ci ildə Azərbaycan Texnologiyası İnstitutunda laboratoriya müdiri kimi işə başlamışdır. 1983-cü ildə namizədlik, 1993-cü ildə doktorluq disertasiyalarını müdafiə etmişdir.

Onun tədqiqat işlərinin hamısı bilavasitə şərabçılıqla bağlıdır və onların əsas məqamları aşağıdakılardır;

* İntroduksiya olunmuş texniki üzüm sortlarından müxtəlif növ şərab hazırlanması texnologiyasının istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi;
* Konyak spirtinin keyfiyyətini daha da yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə ilk dəfə olaraq yeni texnologiya əsasında konyak-şərab materialı istehsalı texnologiyası;
* Süfrə üzüm sortlarının məhsulunun uzun müddət keyfiyyətli saxlanmasının biokimyəvi əsasları.

Müəyyən olunmuşdur ki, fenol maddələri ilə zəngin olan üzüm sortları saxlanma üçün daha yararlıdır. Üzümün saxlanmasında fenol maddələrinin antioksidant və antimikrob xassələri tədqiq edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  TANINMIŞ ÜZÜMÇÜLƏR: Nəbiyev Əhəd[*ölü keçid*]
2. ↑  *Kəpəz TV.* "Tanınmış alimin yubileyi qeyd edilib" (az.). Youtube.com. 19.09.2023. İstifadə tarixi: 2023-09-19.
**Xalis cari dəyər** (XCD, *ing.* net present value, NPV) — bu günə qədər azaldılmış ödəniş axınının endirimli dəyərlərinin cəmidir. NPV göstəricisi, cari vaxta (investisiya layihəsinin qiymətləndirilməsi anına) azaldılmış bütün pul daxilolmaları və çıxışları arasındakı fərqdir. Bu, pul vəsaitlərinin daxilolmaları ilkin investisiya xərclərini və layihə ilə bağlı dövri pul vəsaitlərinin xaric olmasını ödədikdən sonra investorun layihədən almağı gözlədiyi pul vəsaitinin məbləğini göstərir. Nağd ödənişlər zaman dəyəri və risk əsasında qiymətləndirildiyi üçün NPV layihə tərəfindən əlavə dəyər kimi şərh edilə bilər. Bu, investorun ümumi gəliri kimi də şərh edilə bilər.

Tərifi
------

Amerikalı professor Entoni Atkinsona görə, "xalis cari dəyər" investisiya layihəsi ilə bağlı bütün diskontlaşdırılmış pul vəsaitlərinin (daxil və çıxışlarının) cəmidir.

*CF* (*Cash Flow*) pul axını üçün burada {\displaystyle CF\_{t}} {\displaystyle t} illərində ödənişdir ({\displaystyle t=1,...N}) və {\displaystyle IC=-CF\_{0}} məbləğində ilkin investisiya *IC* (*Invested Capital*), xalis cari dəyər {\displaystyle NPV} düsturla hesablanır:

<{\displaystyle NPV=\sum \_{t=0}^{N}{\frac {CF\_{t}}{(1+i)^{t}}}=-IC+\sum \_{t=1}^{N}{\frac {CF\_{t}}{(1)+i)^{t}}}},
burada {\displaystyle i} endirim dərəcəsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Аткинсон Э.А. Банкер Р.Д. Каплан Р.С. Юнг М.С.* Управленческий учёт. СПб: ООО «Диалектика». 2019. 504–505. ISBN 978-5-907144-70-5.
Xet kralı II Muvatalli tərəfindən Misir fironu II Ramzesə gönədirlən məktub. İstanbul Arxeologiya Muzeyində saxlanılır
**Xet dili** — Eramızdan əvvəl Anadolu torpaqlarına məskunlaşmış Xet tayfasının dili. Xet dili Hind-Avropa dillərinin Anadolu altqrupuna daxildir. Xetlər özlərini *Neşalılar* adlandırırlar. Rəsmi diplomatik yazışmaları və saray arxivləri Akkad mixi yazısı ilə yazılarkən, qayalardakı yazılar üçün heroqliflərdən istifadə edirdilər. Hurri dili də əhəmiyyətli diplomatik yazışmalarda istifadə edilirdi və xüsusilə Mitanni İmperiyası ilə olan yazışmalarda istifadə edilirdi. Xet dili, Çex əsilli alman alim Bedrix Xrozninin tədqiqatlarının nəticəsində oxunmuş və 1917-ci ildə Xet qrammatikasını yayınlamışdı.

Bənzərliklər
------------

### Türk dili ilə bənzərliyi

Xet dili ilə müasir türk dili arasında müəyyən bənzərliklər vardır. Bu əsasən Şərqi Anadolu regionu dialektlərində özünü göstərir. Çünki Xet dövləti bu ərazilərdə qurulmuşdur. Ana, ata, çox, çörək, gecə, parlaq, möhür kimi bəzi sözlərdə bu xet dili ilə bənzərlikləri görmək mümkündür.

### Çərkəz dili ilə bənzərliyi

Çərkəzlərdə *"Afeşij Emin"* kimi tanınan Mehmet Arslanın apardığı araşdırmalar nəticəsində, o Xet dili ilə Çərkəz dili arasında böyük oxşarlıqlar olduğunu tapmışdır. Mehmet Arslan bunu belə ifadə edir: "Bu təsadüf deyil. Bir mənşə birliyi olduğuna inanıram…"

O iki dil arasında oxşarlığını nümunələrlə göstərməyə çalışır. Xetlərin baş allahı *Thaşub*, Çərkəzlərdə isə bu mənada *Tha* sözünün işlənildiyini, Xetlərdə *alma*ya *ma* deyildiyini, çərkəzlərdə isə *maarise* deyildiyini dilə gətirdi.

Həmçinin bax
------------

* Xetlər
* Çərkəzlər

İstinadlar
----------

1. ↑  Günümüzde Yaşayan Hititçe: HİTİTÇE — TÜRKÇE SÖZLÜK Arxivləşdirilib 2021-10-18 at the Wayback Machine Milliyet.com.tr
2. ↑  Xetlərlə Çərkəzlər arasında dil oxşarlığı Arxivləşdirilib 2018-12-08 at the Wayback Machine  Arxivləşdirilib 2021-01-26 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dil ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Terao Tsunefumi** (寺尾 常史?, doğum adı **Yoşifumi Fukuzono** 福薗 好文; 2 fevral 1963, Sumida, Tokio – 17 dekabr 2023, Tokio) – Yaponiya sumoçusu və heya ustadı. *Sekivake* dərəcəsinə qədər yüksələ bilmiş və **Şikoroyama** adını daşımışdır.

Karyerası
---------

Sumo karyerasına 1979-cu ildə İzutsu heyasında başlamışdır. 1985-ci ilin bahar böyük turnirinin *makuuçi* top diviziyasının səhnəsində debüt etmişdir. Terao cəmi 110 kiloqramlıq çəkiyə malik olan yüngülçəkili sumoçu olsa da, sürətli itələmə texnikası sayəsində yüksək sumo dərəcələrinə çata bilmişdir.

Terao 1989-cu ilin bahar turnirində sekivake dərəcəsini əldə etmişdir. Qardaşı Sakahoko ilə eyni vaxtda bu uğuru əldə etdiyi üçün Yaponiyanın idman dünyasında məşhurlaşmışdır. Belə ki, onlar eyni vaxtda sekivake dərəcəsi əldə etmiş ilk qardaşlar olmuşdurlar. İştirak etdiyi 13 turnirdə *sanyaku* kimi çıxış edən Terao həm xarici görünüşü, həm də sumo texnikalarına görə populyar sumoçulardan biri olmuşdur. 2002-ci ildəki payız böyük turnirindən sonra karyerasını bitirmiş və sumo məşqçisi olmuşdur. 2004-cü ildə öz heyasını qurmuşdur. Sumoçular Abi Masatora və Homasho Noriyukinin məşqçisi olmuşdur.

Terao karyerası ərzində 1795 qarşılaşmaya və 1063 ardıcıl makuuçi oyununa çıxmışdır. Hər iki göstəriciyə görə sumo dünyasında dördüncü yerdədir. Əldə etdiyi 860 qələbə ilə ən çox qələbə qazanmış 10-cu sumoçudur. 17 dekabr 2023-cü ildə ürək xəstəliyi səbəbi ilə ölmüşdür.

Ailəsi
------

Teranonun atası Tsuruqamine Akio da sekivake dərəcəsi əldə etmiş sumoçu olmuşdur. Terao "Üç İzutsu qardaşı" adlı sumoçu qrupunun ən gənc üzvü olmuşdur. Ən böyük qardaşı Kakureyzan Hoiçi *curyo* ikinci diviziyasında döyüşmüş, digər qardaşı Sakahoko Nobuşiqe isə sekivake dərəcəsi əldə etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  元関脇寺尾の錣山親方死去　60歳　細身の体で闘志あふれる突っ張り　親方として阿炎ら育成.
2. ↑  *(unspecified title)*. Japan Sumo Association.
3. 1 2 3 4  "Sumo stablemaster Shikoroyama dies at 60". The Japan Times (ingiliscə). times. İstifadə tarixi: 31 dekabr 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* terao.info — Terao Tsunefuminin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
**Alp Qorxmaz** (d. 2 Mart 1981, Ankara), Türk kinoteatr və serial aktyorudur.

İlk təhsilini İstanbulda tamamlamışdır, orta təhsilini isə Çanaqqalada Tamamlamışdır.

Amerikada Universitet həyatına başladı. University of South Florida Radio Televiziya bölməsindən məzun olduqdan sonra Nyu-Yorka aktyorluq təhsili almağa getdi. Nyu-Yorkun ən lazımlı Broadvay muzikal məktəblərindən Neighborhood Playhouse School of Theatre də təhsilini tamamladıqdan sonra 2006-cı ildə Türkiyəyə qayıtdı. Gəldiyi hələ 1 ay olmamış Türkər İnanoğlu tərəfindən kəşf edilən Qorxmaz, Erler Filmin istehsalı olan Arxa Küçələr adlı serialda "Ali" obrazını canlandırmaqdadır. 2010-cu il Aprel ayının 2-ci həftəsində əsgərlik səbəbi ilə serialdan bir müddətliyinə ayrılmışdır. Vətənə olan borcunu qaytarıb, qısa dönəm olaraq Aprel 2010-cu ildə başlayıb Sentyabr 2010-cu ildə Bingöldə tamamlamışfır. İndi də Erler Filmin istehsalıı olan Arxa Küçələr serialında "Ali" roluna davam etməkdedir. Serialda Snayperçi Polis rolundadır. İlk kinoteatr filmi 2009-cu ildə Ertekin Akpınarın yönətdiyi Mələklər və Qumarbazlardır. 2-ci kinoteatr filmi isə 2012-ci il istehsalı Laz Vampir Tirakula, 3-cü kinoteatr filmi də Pəri Nağılıdır. 2011-ci ildə Özgür Ozan ilə birlikdə "Turkcell" reklamında rol almışdır.

Filmoqrafiya
------------

### Film

* Mələklər Və Qumarbazlar (2009)
* Laz Vampir Tirakula (2012)
* Peri Masalı (2014)

### Serial

* Arxa Küçələr (2006-günümüz) - Ali Akdoğan

### Reklam

* Turkcell Reklamı (2011)
* Bim Reklamı (2017)

### Video Klip

* Orçun Kabil Peki Tamam Klipi (2011)

Həmçinin Bax
------------

* Arxa Küçələr
* Özgür Ozan
* Şəvkət Çoruh
* Zəfər Ərgin

İstinadlar
----------
**Əbdül Səttar Ədhi** (1928 – 8 iyul 2016, Kəraçi) — Dünyanın ən varlı və ən məşhur xeyriyyəçi dilənçisi.

Karyerası
---------

Pulu olmadığı üçün anasını həkimə apara bilməməsi və məhz pulsuzluq və yoxsulluqdan anasının ölməsi onun həyatına ciddi təsir göstərmişdir. Sonradan dilənçilikdən qazandığı pullarla yoxsulların müalicə ala biləcəyi 250-dən artıq xəstəxana tikdirmişdir. Nəticədə o, Kəraçi küçələrində sədəqə istəyən dilənçidən millət qəhrəmanına çevrilmişdir. Bu barədə o belə demişdir:

> 
> 
> *"Ölkəmdə xəstəliyi asanlıqla müalicə edilə biləcək minlərlə insanın yoxsulluqdan ölməsi məni az qala üsyan səviyyəsinə çatdırdı".*
> 
> 
> 

Ədhi dilənərək qazandığı pulları yığıb 1951-ci ildə ilk kiçik klinikasını tikdirmişdir.

Əlsiz-ayaqsızlar üçün klinikada pulsuz müayinə təmin edən, topdansatış anbarlardakı dərmanları alaraq yoxsullara çox ucuz qiymətə satan Ədhi insanların rəğbətini qazandıqdan sonra iş adamları, siyasətçilər, adi insanlar ona külli miqdarda xeyriyyə ianələri verməyə başladılar. Dilənçilikdən qazandığı pulları bağışlanan ianələrlə cəmləyən Ədhi Pakistanın ilk təcili yardım maşınını alaraq yoxsulların xidmətinə verir.

O, artıq 50 ildən çoxdur ki, dilənçiliyini davam etdirir. Əməlləri barədə deyir:

> 
> 
> *"Yoxsulam, doğrudur, amma pula məndən çox ehtiyacı olanlar var. 20 ildir, eyni şalvarı və ayaqqabıları geyinirəm. Məncə, mömin müsəlman belə davranmalıdır. Çünki din, dil, irq ayrı-seçkiliyi etmədən insanlara xidmət etmək ən böyük cihaddır".*
> 
> 
>

Xidmətləri
----------

* 250 xəstəxana
* Qocalar evi
* Dispanser
* Dünyanın ən böyük pulsuz təcili yardım xidməti
* Ədhinin yaratdığı qurum 2011-ci ildə iki təyyarə də alaraq onları uçan xəstəxanalara döndərib.

Mükafatları
-----------

* 1988 — Beynəlxalq Lenin Sülh mükafatı

Mənbə
-----

* Dünyanın ən gözəl, varlı və məşhur dilənçisi… — FOTO [*ölü keçid*]  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

**Digər layihələrdə*** Vikisitatda əlaqəli sitatlar
* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* Səxsi saytı: **www.edhi.org**  (ing.)

İstinadlar
----------

1. 1 2  Əbdül Səttar Ədhi.
2. 1 2 3 4 5 6  Əl-Cəzirə. 1996.
3. 1 2  Abdul Sattar Edhi // Encyclopædia Britannica (ing.).
Gülüş — bu, Banqladeşli uşaqların gülüşü kimi, sevincin tipik ifadəsidir.
**Sevinc** sözü rifahın, uğurun və ya yaxşı bəxtin doğurduğu duyğuya aiddir və adətən sıx, uzunmüddətli xoşbəxtlik hissləri ilə əlaqələndirilir.

Səbəblər
--------

Sevincin səbəbləri müxtəlif mənbələrə aid edilmişdir.

>  Sevincin saf ifadəsi "Ağıl təmiz olduqda, sevinc heç vaxt tərk etməyən bir kölgə kimi gəlir." — Qautama Budda,
> 
> 
> "[Sevinc] yaxşı həyatın, həm yaxşı gedən, həm də yaxşı yaşanan bir həyatın emosional ölçüsüdür." — Miroslav Volf
> 
> 
> 
> "Bu, həyatda əsl sevincdir, özünüz tərəfindən qüdrətli kimi tanınan bir məqsəd üçün istifadə olunmaq; qırıntılar yığınına atılmadan əvvəl tamamilə köhnəlmək; qızdırmalı eqoist kiçik bir parça, dünyanın sizi xoşbəxt etməyə həsr etməyəcəyindən şikayətlənən xəstəliklər və şikayətlər əvəzinə Təbiətin bir qüvvəsi olmaqdır." — George Bernard Shaw
> 
> 

Arianna Huffington, sevinci təhrik edən şeylərin müdafiəçisi, sevincin tətiklənə biləcəyi yolları araşdırmışdır. Tədqiqatında o, sevincin dopamin kimi stimullaşdırıcı fəaliyyətlər zamanı beyindəki bəzi neyrokimyəvi maddələrin yaratdığı müsbət reaksiyalar nəticəsində yarandığını müəyyən etdi. Huffinqtona görə, müsbət neyrokimyəvi reaksiya doğura bilən fəaliyyətlər sevinc istehsalçılarıdır.

Inqrid Fetell Lee sevinc mənbələrini araşdırmışdır. O, "Sevincli: Fövqəladə Xoşbəxtlik Yaratmaq üçün Adi Şeylərin Təəccüblü Gücü" kitabını yazmış və bu mövzuda "Sevinc harada gizlənib və onu necə tapmaq olar" adlı TED məruzəsi ilə çıxış etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Definition of JOY". www.merriam-webster.com (ingilis). 2022-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-21.
2. ↑  "A quote by Gautama Buddha". Goodreads.com. 14 October 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 November 2017.
3. ↑  "Man and Superman - Wikiquote". En.wikiquote.org. 11 October 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 November 2017.
4. ↑  Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: *Huffington.* "Joy Triggers". 2023-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-06.
5. ↑  *Jiang.* "Getting High Naturally - Happiness on Demand". Happyness By Design. İstifadə tarixi: 7 September 2020.[*ölü keçid*]
**Türkiyə Elmlər Akademiyası** (*türk.* Türkiye Bilimler Akademisi — **TÜBA**) — Türkiyədə elmi fəaliyyətə dəstək verən muxtar elmi cəmiyyət. Akademiya rəsmi şəkildə Türkiyə Baş Naziri ofisinə tabedir və əsasən dövlət büdcəsindən maliyyələşir. Ancaq fəaliyyətində inzibati və maliyyə müstəqilliyinə malikdir.

Akademiya 1993-cü ilin sentyabrında təsis edilib. Mərkəzi idarəsi Ankarada yerləşir, prezidenti  — doktor Yusel Kanpolatdır. 2010-cu ilin məlumatına görə akademiyanın 135 üzvü vardır (19 qadın və 116 kişi). Onlardan 83-ü həqiqi, 37-i fəxri və 15-i assosasiyalı üzvdür. TEA-nın 79 akademiki texniki elmləri, 32 akademik tibbi elmləri, 24 akademik humantar sahəni təmsil edirlər.

Akademiyanın əsas vəzifəsi elmi adları vermək, elmi tədqiqatların əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmək, elm sahəsi üzrə qanunvericiliyi tədqiq etmək və müvafiq təklifləri verməkdir. Həmçinin onun əsas vəzifələri sırasına gənc alimləri dəstəkləmək və Türkiyənin ali məktəbləri üçün dərsliklərin hazırlanması da aiddir.

Bilavasitə elmi tədqiqatların təşkili və aparılması ilə Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası (*Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu*, *TÜBİTAK*) məşğul olur.

Mənbə
-----

* TEA-nın rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 5167963-2 · ISNI: 0000000114989225 · LCCN: n93902564 · Microsoft: 376670 · NKC: kn20120903004 · VIAF: 148084076 · WorldCat VIAF: 148084076 |

 |
**Qatırquyruğuyabənzər acılıqotu** (*lat.* Ephedra equisetina) - acılıqotu cinsinə aid bitki növü.

Ümumi yayılması
---------------

Qafqaz, Orta Asiya (Qazaxıstan), Balkanlar, Monqolustan və Çində (Tibet) təbii halda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-də, Qobustanda, Şamaxıda Sitalçay (Axar-Baxar) boyunca orta dağ qurşağında qayalıq yerlərdə bitir.

Statusu
-------

Azərbaycanın nadir btkilərindəndir. LC.

Bitdiyi yer
-----------

Quru daşlı-qayalı yerlərdə rast gəlinir.

Təbii ehtiyatı
--------------

Təbii halda Azərbaycanda arealı çox geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Hündürlüyü 1,5 m-ə çatan, boz gövdəli, yoğun və sıx budaqlı koldur. Şaxələri düz, sallaq, hamar buğumlu və nazik şırımlı olub, diametri 2 mm-ə qədərdir. Düyün aralarının uzunluğu 2-4 sm-dir. Yarpaqları cüt-cüt düzülmüş, pərdəciklidir, aşağıdan üçdə bir hissəsi bitişmişdir, yuxarıdan qısa üçbucaqlıdır.

Tozluq sünbülcükləri tək-təkdir və ya 2-3-ü bir yerə toplaşmış, kürə şəklindədir, 2-4 çiçəklidir, 4–5 mm uzunluqdadır, xarici çiçəkaltıqları dəyirmi-ovaldır, aşağı¬dan üçdə bir hissəsi bitişmişdir. Meyvəverən sünbülcükləri 1–2 mm uzunluqda olan ayaqcıqlar üzərindədir, birçiçəklidir və 2-3 cüt çiçəkaltlığı vardır. Daxili çiçəkaltlığının üçdə iki hissəsi düz çıxan və ya azca əyilmiş borucuğa bitişmişdir, bütöv və ya dilimlidir. Meyvələri kürə şəkilli, 6–7 mm uzunluqdadır. Yetişmiş meyvələri qırmızı və ya çəhrayı-qırmızı rəngli, lətlidir.

Toxumları dəyirmi və iki cür qabarıqdır, 4–6 mm uzunluqdadır. Aprel-may ayında çiçək açır. Meyvələri avqustda yetişir.

Çoxalması
---------

Generativ və vegetativ yolla çoxalır. Qafqaz, Orta Asiya (Qazaxıstan), Balkanlar, Mon-qolustan və Çində (Tibet) təbii halda yayılmışdır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
2. ↑  Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4496884
* Wikispecies: Ephedra equisetina
* EoL: 1156283
* EPPO: EPEEQ
* FoC: 200005505
* GBIF: 2653316
* GRIN: 15221
* iNaturalist: 135495
* IPNI: 928049-1
* IRMNG: 11384928
* ITIS: 505856
* NCBI: 173280
* Plant List: kew-332918
* PLANTS: EPEQ2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:928049-1
* Tropicos: 14300094
* WCSP: 332918
* WFO: wfo-0000794353

 |
**Azərbaycan Respublikasının Xəritəsi** — Azərbaycan Respublikasının ərazisinin kiçildilmiş təsviri.

Pul üzərində
------------

200 manatlıq əsginasın arxa tərəfi
Azərbaycan manatının 2005-ci ildən tədavülə buraxılan bütün əsginaslarının arxa tərəfində Azərbaycan Respublikasının Xəritəsi təsvir edilmişdir.

Poçt markası üzərində
---------------------

2011-ci ildə buraxılmış poçt markası
2011-ci ilin oktyabr ayının 11-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyinin bərpasının 20-ci ildönümünə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 1 manat, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri Azərbaycan Respublikasının Xəritəsinə həsr olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan xəritəsi (film, 2006)

İstinadlar
----------

1. ↑  11.10.2011. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyinin bərpasının 20-ci ildönümünə həsr olunmuş marka. **azermarka.az** Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* maps-azerbaijan.com Arxivləşdirilib 2011-11-26 at the Wayback Machine
* Azərbaycan tarixi xəritələri Arxivləşdirilib 2019-05-17 at the Wayback Machine
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əli Nuriyev.

**Əli Nuriyev** (*Əli Nəcəfqulu oğlu Nuriyev*; 29 dekabr 1928, Naxçıvan – 15 aprel 2020, Bakı) — Azərbaycan alimi, kimya elmləri doktoru (1972), AMEA-nın müxbir üzvü (2007).

Həyatı
------

Əli Nuriyev 29 dekabr 1928-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Nehrəm kəndində anadan olmuşdur.
1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olmuş, III kursdan Qorki (indiki Nijni Novqorod) Dövlət üniversitetinin kimya fakültəsinə göndərilmişdir. 1953-cü ildə oranı analitik kimya ixtisası üzrə müvəffəqiyyətlə bitirən Ə. Nuriyev 1954-cü ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Kimya İnstitutunda işə qəbul olunmuşdur. O, burada kiçik elmi işçi, baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 1971-ci ildən hal-hazıra kimi müxbir üzvi Əli Nuriyev akademik M. F. Nağıyev adına Kataliz ve Qeyri- Üzvi Kimya institunda "Sorbsiya prosesləri" şöbəsinə və "Qeyri-Üzvi və sintetik sorbentlər" laboratoriyasına rəhbərlik edir.1963-cü ildə namizədlik, 1972-ci ildə isə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1980–1985-ci illərdə Azərbaycan Elmlər akademiyasının Kimya institunun müdir müavini olmuşdur. 2007-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Əli Nuriyevin rəhbərliyi ilə aparılan elmi tədqiqat işləri ölkənin sənaye, tullantı, mineral neft lay sularında radioaktiv və bir sıra nadir səpələnmiş B, Co, Ni, Cu, As, karbon qazı və s. elementlərin yeni xammal mənbəyi qismində və minral sərvətlərdən səmsrəli istifadəsinə əsaslanır.

İlk dəfə nadir səpələnmiş və radioaktiv elementlərin Azərbaycannın bütün həmçinin Tükmənistanın və Qroznının bir neçə yataqlarında neft-lay suyu- çöküntü süxuru sistemində ardıcıl şəkildə paylanması, miqrasiyası və toplanmasının qanuna uygunluqları öyrənilmişdir.

Elmi-tədqiqatlar əsasında Neftçala Yod-Brom zavodunun tullantı sularından xörək duzunun alınma texnologiyası və layihəsi, Darıdağ (Naxçıvan) termal mineral suyundan bor, arsen, karbon qazının alınması texnologiyası işlənib hazırlanmışdır.

Bu Texnologiya üzrə zavod tikilib və hal hazırda Respublikanın ehtiyatını ödəyir. bu texnologiya bütün karbon qazı tərkibli su mənbəyinə şamil oluna bilər. Xörək duzuna bu layihə üzrə sənaye istehsal gücü 50 min /ton olan duz mədəninin tikilməsi "Azər-Yod" MMC-nin 2018-ci il inkişaf proqramına daxl edilmişdir.

Professor Əli Nuriyevin apardığı tədqiqatlar iki monoqrafiyada, 280 -dən çox elmi əsərdə, o cümlədən 16 müəlliflik şəhadətnaməsində və 3 patentdə öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 16 elmlər namizədi, 3 elmlər doktoru müdafıə etmiş, hazırda isə 2 nəfərin doktorluq, 4 nəfərin namizədlik işlərinə rəhbərlik edir.

Təltiflər
---------

1. Dövlət mükafatı laureatı (1980),
2. Əməkdar elm xadimi (2005),
3. Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı Alim Qızıl medalı (2013).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nuriyev Əli Nəcəfqulu oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2021-03-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Али Наджаф Гулу оглы Нуриев [*ölü keçid*]
* Видный учёный  (az.)