recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İvan Fyodorov** (*rus.* Ива́н Фёдоров, (*ukr.* Іван Федорович, pol. Iwan Fedorowycz), 1525–16.12.1583)—Rusiyada mətbəənin əsasını qoyan şəxs.

Həyatı
------

1553-cü ildə IV İoann Moskvada mətbəə üçün xüsusi bina tikməyi əmr etdi. 1550-ci illərə qədər "anonimləri" buraxıldı. Müəllifsiz materiallar, çıxış məlumatı, nəşrlər. Güman edirlər ki, İvan Fyodorov bu mətbəədə həmin üsulla işləyər. Amma burada o ayrı poliqrafiya qaydalarını öyrəndi. Əvvəl Rusiyada bu üsullar heç yerdə tətbiq edilmirdi.

Birinci çap kitabı, hansında ki, İvan Fyodorovun adı göstərilmişdir, "Apostol" oldu, hansının ki, iş aparılırdı, necə ona son sözdə göstərilmişdir, 19 aprel 1563 üzrə 1 mart 1564-cü ildən. Bu — birinci dəqiq tarix qoyulmuş rus kitabıdır. Nəşr bu necə tekstolojidə, həm də poliqrafiya mənasında əvvəl olmuşları anonimləri əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir; güman edirlər ki, və hər iki münasibətdə bunda xidmət bizim ilk çapçımıza aiddir.

Bundan dərhal sonra köçürdənlər tərəfindən çapçılara təqiblər başlandı. Mstislavsem-lə fyodorov Litva Böyük knyazlığına qaçmaq idi məcbur edilmişlər. Orada getman Xodkeviç onları gülər üzlə qəbul etdi, hansı ki, Zabludovenin öz malikanəsində mətbəənin əsasını qoydu. Mətbəənin Zabludovskoy-unda İvan Fyodorovun və Pyotr Mstislavseva gücləriylə çap edilmiş birinci kitab "Öyüdverici incil" idi — incil mətnlərinin izah etməsiylə söhbətlərin və nəsihətlərin toplusu. 1570 İvan Fyodorovda geniş istifadə olunmuş "
Çasoslovsem-lə Psaltır" dərc etdi eləcə də təlim üçün savada.
Çap işinin davamı üçün İvan burda Şirlərə köçürüldü, onlara əsasını qoyulmuş mətbəədə, "Apostolun" ikinci nəşrini çap etdi. Bir neçə il sonra Konstantin Ostrojskiy Dustaqxana şəhərində onu özünə dəvət etdi, harada o çap etdi, knyaz tapşırılma ilə, məşhur "Ostrojskuyu Bibliyanı", slavyan-rus dilində birinci tam bibliyanı. İlk çapçının sahibkar fəaliyyəti, təəssüf ki, ayrıca müvəffəqiyyətli deyildi. 5 dekabr 1583-cü il İvan Fyodorov Lvovun şəhər kənarında öldü.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Həmidə Ömərova. Kinomuzun ilham pərisi...** — 2012-ci ildə rejissor Elvin Vəlimətovun Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.

Məzmun
------

Film teatr, kino və dublyaj aktrisası, Azərbaycanın xalq artisi Həmidə Ömərovanın 55 illik yubileyinə həsr olunur.

Film haqqında
-------------

Filmdə "Qızıl uçurum", "Anlamaq istəyirəm", "Yol əhvalatı", "Babamızın babasının babası", "Qorxma, mən səninləyəm", "Əzablı yollar", "Nizami", "Gümüşü furqon", "Bayramda yağış", "Burulğan", "Şirbalanın məhəbbəti" filmləri, "Dədə Qorqud oğuznamələri" bədii televiziya filmi və "Tənha durna uçuşu" film-tamaşasındakı kadrlardan istifadə edilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Müəllif:** Sevda Ağazadə
**Rejissor:** Elvin Vəlimətov
**Operator:** Zaur Haşımov, Səfər Səfərov
**Montaj:** Araz Əjdərov, Rəşad Rəhimov
**Qrafika:** Təkin Əfəndiyev
**Müxbir:** Zakir Musayev
**Rejissor assistenti:** Cavid Babayev
**İnzibatçı:** Etibar Almazov
**Mətni oxuyan:** Sevda Ağazadə (titrlərdə yoxdur)
**Redaktor:** Səyavuş Məmmədov
### Filmdə iştirak edənlər

Həmidə Ömərova (xalq artisti) (titrlərdə yoxdur)
Polad Bülbüloğlu (xalq artisti, bəstəkar) (titrlərdə yoxdur)
Oqtay Mirqasımov (kinorejissor) (titrlərdə yoxdur)
Amaliya Pənahova (xalq artisti) (titrlərdə yoxdur)
Cəmil Quliyev (kinorejissor) (titrlərdə yoxdur)

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **Astanada 2009-cu ildə yaradılmış FK** haqqındadır. **Astanada 1964-cü ildə yaradılmış FK** üçün **Astana-1964 FK** səhifəsinə baxın.* |

**"Astana FK"** (*qaz.* Астана Футбол Клубы) — Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərini təmsil edən futbol klubu.

Tarixi
------

"Astana"nın əsası 2009-cu ildə, "Lokomotiv" adıyla qoyulub. Qazaxıstan Dəmir Yollarının sponsorluq etdiyi klub 2011-ci ildən hazırkı adını daşıyır.

Komanda əsası qoyulduğu il qatıldığı çempionatı 2-ci pillədə başa vurur. Beləliklə ilk qatıldığı çempionatdan avrokuboklara vəsiqə qazansa da, UEFA onların lisenziyasını qəbul etmir və nəticədə "Astana" qitənin ali futbol qurumu tərəfindən üç il müddətinə avrokuboklardan kənarlaşdırılır. Buna görə də, paytaxt təmsilçisi avrokuboklarda debütünü 2013-cü ilədək təxirə salır.

"Astana" avrokuboklarda ilk oyununu Avropa Liqasında Bolqarıstan "Botev"inə qarşı keçirib. "Sarı-göylər"in avrokuboklarda debütü uğursuz alınıb. Belə ki, paytaxt təmsilçisi bolqarlarla ev oyununda 0:1, səfərdə isə 0:5 hesabıyla məğlub olaraq, mübarizəni elə ilk mərhələdəcə dayandırır.

Avropa Liqasına qatıldığı ikinci mövsümdə Ermənistan "Pünik"ini, İsrail "Hapoel"ini və İsveç AİK-ini mübarizədən kənarlaşdıran qazaxlar pley-offda "Vilyarreal" səddinə ilişir.

2015-2016 mövsümündə isə ÇL-in ikinci mərhələsində "Maribor"u, üçüncü mərhələsində HİK-i, pley-offda isə APOEL-i mübarizədən kənarlaşdıraraq tarix yazdılar. Belə ki, "Astana"nın timsalında Qazaxıstan təmsilçisi ilk dəfə qitənin ən nüfuzlu klub turnirinin qrup mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır.

Stadionu
--------

Klub ev oyunlarını 2009-cu ildə açılmış, tikintisinə 185 milyon dollar xərc çəkilmiş 30 min yerlik "Astana Arena"da keçirir.

Rəhbərliyi
----------

Klubun prezidenti Sayat Xamitcanov, baş məşqçisi isə bolqar Stanimir Stoylovdur.

Uğurları
--------

"Astana" bir dəfə Qazaxıstan çempionu olmaqla yanaşı, iki dəfə də ölkə kubokuna sahib çıxıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Team profile". UEFA.com. 11 December 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 July 2015.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Rövnəq Abdullayevin dilini gödək edən klub - Yazı+Fotolar Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. komanda.az, 27.08.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Astana FK ilə əlaqəli mediafayllar var.

* fca.kz — Astana FK rəsmi saytı

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qazaxıstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Qərbi Ermənistan İdarəçiliyi, Türkiyə Ermənistanı İdarəçiliyi** — İkinci Van üsyanından sonra, 1915–1918-ci illərdə Van gölü ətrafında rus-erməni qüvvələri tərəfindən ələ keçirilərək qurulan müvəqqəti idarəçilik.

Tarixi
------

XIX əsrin sonlarından etibarən ermənilər öz dövlətlərini qurmaq üçün müxtəlif təşkilatlar yaradıb, ideyaları uğrunda mübarizə aparırdılar. Bunlardan ən güclüsü Daşnaksütun partiyası idi. 1915-ci ilin 19 aprel-6 may tarixlərində bu partiyanın rəhbərliyi ilə İkinci Van Üsyanı baş tutur. Üsyana Aram Manukyan ("Vanlı Aram") rəhbərlik edirdi. Osmanlı dövləti bu üsyanı yatızdırmağa çalışsa da rus qoşunlarının köməyi ilə 16 may gecəsi Van rus-erməni birləşmələri tərəfindən ələ keçirilir. Avqust ayında Osmanlı ordusu tərəfindən geri qaytarılsa da, yenidən rus-erməni birləşmələri tərəfindən ələ keçirilir. Bir müddət ***Azad Vaspurakan*** adlanır. 1917-ci ilin dekabrında Hakob Zavriev tərəfindən idarə olunan Zaqafqaziya seyminə bağlı olur. Ermənistan Demokratik Respublikasının qurulmasıyla qısamüddətli bu dövlətə birləşir, sonralar Osmanlı dövləti tərəfindən yenidən geri qaytarılır.

Mənbə
-----

* The Armenian People from Ancient to Modern Times: Foreign Dominion to Statehood, Richard G. Hovannisian, ed.
**Atromitos** - Kiprin futbol klubu.

Tarixi
------

Komandanın əsası 1956-cı ildə qoyulub. Atromitos Jeroskipu Pafos şəhərini təmsil edir. Komanda ev oyunlarını Jeroskipu Stediumda keçirir. Arena cəmi 2 min tamaşaçı tutumuna malikdir. Klubun rəngləri qırmızı və göydür. Ötən mövsüm yüksək liqada sonuncu olan Atromitos Jeroskipu hazırda birinci divizionda mübarizə aparır. Klubun prezidenti Vangelis Jenisdir.

Heyəti
------

**Qapıçılar:** 1.Paulo Jorge Sousa Vieira (Portuqaliya), 12.Michalis Kokkinos, 21.Lenos Theodorou 
Müdafiəçilər: 2.Rafaellos Athanasiou, 3.Noyko Panayotov Gorov (Bolqarıstan), 4.Efthimios Panayiotou, 5. Themis Agathokleous, 14.Vryonis Vryoni, 20.Demos Socratous, 23.Marios Constantinou, 32.Rui Andrade (Portuqaliya), 78.Pedro Pereira (Portuqaliya), 88.Demetris Gianakou, 90.Bruno Piano (Uruqvay)

**Yarımmüdafiəçilər:** 6.Andreas Nicolaou, 7.Panayiotis Assiotis, 8. Giannis Demetriou, 11.Polis Avgousti, 16.Adamos Irakleous, 17.Anestis Zafeiridis (Yunanıstan), 19.Attila Szili (Macarıstan), 22.Nikolas Christofides, 26.Giannis Hadjivasilis

**Hücumçular:** 9.Argyris Petrou, 10.Sergio Filipe Grillo das Neves (Portuqaliya), 15.Miguel Helder da Costa (Portuqaliya), 18.Axel Gosse (İrlandiya), 31.Papi Kimoto (Konqo), 36.Bauer Bernardi Renato (Braziliya)

İstinadlar
----------

1. ↑  Haciyevskinin yeni klubu - "Atromitos"u yaxından tanıyaq

Xarici keçidlər
---------------

* Atromitos Yeroskipou Rəsmi Sayt
**Andezibazalt** — əsas kütləsi mikrolit, pilotaksit, gialin və ya hialopilit quruluşlu tünd-boz, qara, bəzən tünd yaşılımtıl-boz məsaməli qabarcıqlı flyuidal və ya badamdaşlı porfir, afir vulkanik süxur. 

Püruzləri 70–75%-ə kimi labrador və bitovnitdən (bəzən anortit), tünd rəngli minerallardan ibarətdir. Əsas kütləsinin tərkibi: plagioklaz, monoklinik piroksen (pijonit, avgit), olivin, vulkanik şüşə, bəzən kvars; filiz minerallarından (maqnetit), aksessorlardan bəzi hallarda sfen iştirak edir. Vulkan şüşəsinin miqdarı 35%-dən 95%-ə kimi dəyişir. Kimyəvi tərkibinə görə normal sıralı (SiO2=53–57%, Na2O/K2O=0,4–23, al’=0,75–3,5) dioritlərin ekvivalenti hesab olunur. Andezibazalt qırışıqlıq zonaların erkən və orta inkişaf mərhələləri üçün səciyyəvidir. Sinonim: *Andezitli bazalt,* *Afanitli porfir* və b.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2781323139 |
**Laləzar körpüsü** – Qubadlı rayonunun Əliquluuşağı kəndində yerləşən tarixi memarlıq abidəsi.

Abidə haqqında
--------------

Laləzar körpüsünün tikilmə tarixi 1867-ci il götürülür. Lakin bəzi mənbələr körpünün daha əvvəl, XVIII əsrdə tikildiyini bildirirlər. Bərgüşad çayı üzərində salınmış abidə bir tağlı olub alt hissəsi oval, yuxarı hissəsi düz formalıdır. Azərbaycanda olan bir çox tarixi körpülər kimi dayaq üçün təbii qayalardan istifadə edilmişdir. Laləzar körpüsünün eni 2,8 metr, su səthindən hündürlüyü 4,5 metrdir. XX əsrin birinci yarısında yaşayan yaşlı ağsaqqalların körpünün tikilməsi barədə danışdıqlarına görə, Laləzar adlı şəxsin atası Xoca Simon əsrin əvvəllərində Əliquluuşağı kəndindən olan bəydən baha qiymətə bağ sahəsi alır. Kəndin 2000 m-liyində olan bağ sahəsi satılandan sonra həmin bağla birlikdə 1000 ha-dan artıq böyük ərazi ermənilərin əlinə keçir.Xoca Simonun (Əhliman Axundovun "Qaçaq Nəbi" kitabında Nəbinin "Yazı düzü"ndə Xocanın varidatını alıb yoxsullara paylaması səhnəsinə rast gəlinir) oğlu Laləzar XIX əsrdə körpünü tikdirir. Məqsəd aclıq və səfalət içərisində yaşayan Zəngəzurun erməni kəndlərini Azərbaycan meşələrinə qovuşdurmaq olmuşdur. Keçən əsrin ortalarında Xınzırək (Xındzoresk), Dığ (Tex) və başqa erməni kəndlərinin qənşərindəki dağ yamacından camaat arasında "Erməni yolu" adlanan yol ilə ermənilər dəstə-dəstə odun, kömür və meşə materialları daşıyardılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Dağıdılmış daş yaddaşımız". 2020-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-29.
2. ↑  "Laləzar körpüsü körpüsü". 2019-01-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-21.
3. ↑  "Əsirlikdə olan Azərbaycan abidələri". 2017-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-03.
4. ↑  "Qədim körpülər". 2021-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Laləzar körpüsü
* Körpü haqqında məlumat Arxivləşdirilib 2020-11-01 at the Wayback Machine
* Qan yaddaşımız
* Qubadlının işğal altında olan abidələri
**HTC Sensation XL** — HTC korporasiyası tərəfindən istehsal olunan mobil telefon.

Xarakteristikası
----------------

HTC Sensation Xl smartfonu Android 2.3.5 (Gingerbread) əməliyyat sistemi ilə işləyir. Smartfon 1.5 QHz takt tezlikli birnüvəli Qualcomm Snapdragon MSM 8255 prosessorla təchiz edilib. Əməli yaddaş tutumu 768 MB; inteqrasiya edilmiş fləş daşıyıcının tutumu 16 QB təşkil edir. 4.7 düym diaqonallı sensor ekran Gorilla Glass şüşəsi ilə qorunub; ekranın kəskinliyi 480×800 nöqtədir. 8 meqapiksel matrislə olan əsas kamera 720p formatında videoyazma imkanını dəstəkləyir; videotelefoniya üçün ön hissədə 1,3 meqapiksel kamera var.

Aparatın digər xüsusiyyətləri bunlardır: Wi-Fi (802.11b/g/n) və Bluetooth 3.0 adapterləri, GPS qəbuledicisi, FM tüner, akselerometr, MicroUSB portu, MicroSD slotu və 1600 мА∙h tutumlu akkumulyator batareyası.

Smartfon yüksək keyfiyyətli Beats Audio audiosistemi ilə təchiz edilib; tədarük dəstinə qulaqlıqlar daxildir. Korpusun qalınlığı 9,9 millimetrdir; "HSDPA" mobil şəbəkəsində işləyə bilir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Güclü "HTC Sensation XL" smartfonu təqdim edilib". 2018-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-30.
**IBM PC/XT** <pi-si iks-ti> – (XT – "eXtended Technology" sözlərinin qısaltması); IBM PC kompüterlərinin ikinci nəsli. 1983-cü ilin martında IBM 5160 tipli maşın kimi yaradılıb. Onaltıbitlik Intel 8088 prosessorunun bazasında qurulub. İstehsalı 1986-cı ilədək davam edib. 
Orijinal IBM PC kompüterindən fərqli olaraq sistem blokunda 10 Mbayt (sonradan 20 Mbayt) tutumu olan sərt disk quraşdırılmışdı. Operativ yaddaşı 128 Kbayt, yaxud 256 Kbayt idi (640 Kbaytadək artırıla bilərdi). İkinci sərt disk və disksürən (5¼") əlavə etmək imkanı vardı. Baza konfiqurasiyası monoxrom MDA, yaxud 16-rənglik CGA monitoru ilə təchiz edilmişdi. Klaviaturası 84 klavişdən ibarət idi. Əməliyyat sistemi olaraq PC-DOS 2.0 istifadə olunurdu.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* PC XT — Model 5160 на old-computers.com Arxivləşdirilib 2010-02-25 at the Wayback Machine
* История IBM PC Arxivləşdirilib 2017-06-25 at the Wayback Machine
* СИСТЕМНЫЕ ПЛАТЫ И ШИНЫ
* Документация на PC/XT на сайте bitsavers.org  (ing.)
* Архив документации для компьютеров серии IBM PC
**Yeniceoba**, Cihanbeyli ilçəsindəki Konya vilayətinin bir məhəllə.

Tarixçə
-------

Yeniceoba tarixi Xetlilərə qədər gedər. Yeniceoba Məhəlləsindəki infrastruktur işləri əsnasında, Xetlilərə aid daş dövrə və Roma İmperiyasına aid məzar daşları tapılmışdır. Yeniceoba daha sonra müxtəlif qəbilələrə ev sahibliyi etdi. Bunlar: Frigiyalılar, Lidyalılar, Bizanslılar, Səlcuqlular və Osmanlılardır. Şəhərin ilk qurulması Roma İmperiyası dövründə olduğu təxmin edilir. Ayrıca Tekmezar ve Küçükkartal Yaylalarında bulunan mezarlıklardan ve Yeniceoba Lisesi inşaatı kazısında bulunan aslan heykellerinden Yeniceoba Məhəlləsi'nin bulunduğu bölgede Selçuklular Devrinde yerleşimin olduğu anlaşılmaktadır. 

Konar-Göçer olan aşiret, köçəri olduğundan, yazları Yeniceoba'da, və qışları ise Adana'nın Yenice beldesinde keçirərdi. Beləliklə, adı Yeniceoba adını aldı. Bu gün yerləşmiş olan Yeniceoba sakinləri Malatya, Adıyaman, Kahramanmaraş və Diyarbakır vilayətlərdən, 1800—1850-ci illərdən arası Haymana-Cihanbeyli ovasına yerleşmişler. Bu illər arasında ilk olaraq, Ankara'ya bağlı Karagedik Məhəlləsi, daha sonra Konya'nın Pazarözü Yaylası, Tol Yaylası və Haci Bektaş Yaylası'nın bulunduğu bölgədə iqamət etmişdir. Son olaraq Yeniceoba xalqı, Yeniceoba Məhəlləsi bu gün bulunduğu bölgəyə, 1853-cü ildə yerləşdilər.

1876-cı ildə Yeniceoba, Osmanlı İdarə Təşkilatlanmasında, Konya vilayətinə bağlı Aşiret-i Rişvan Esbikeşan qəzasına bağlamışdır. 26 mart 1913-cü ildə inzibati quruluşlanmada sonra, Saideli (Kadınhanı) qəzasına bağlanmışdır və Yeniceoba Nahiyə Təşkilatı və Bələdiyyə Təşkilatı yaradılmışdır. Türkiyədə, 1926-ci ildə edilən dəyişikliklə, Cihanbeyli ilçəsinə bağlanmışdır. Türkiyə Respublikası qurulması ilə, dövlətin inzibati təşkilatı dəyişikliyindən sonra, 30 may 1926-cı ildə Yeniceoba Nahiyə Təşkilatı və Bələdiyyə Təşkilatı qaldırılaraq Yeniceoba Muxtarlığa çevrilmişdir. (1926-cı ildə Molla Ömər Kart Bələdiyyə Başkanlığı yapmıştır).

13 noyabr 1955-ci ildə Yeniceoba Bələdiyyə Təşkilatı yenidən yaradılmışdır. Yeniceoba, 2014-cü ildən məhəllə olmuşdur.

Mədəniyyət
----------

Yeniceoba'da 7 ədəd Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən, qeydə alınmış arxeolojik sit sahəsi və 1 ədəd tarixi konak var. Bunlar: Karayusuf Höyük, Celildağı Örenyeri, İnler Tepesi Örenyeri, Gülderesi Örenyeri, Küçükçat Höyüğü, Mehmettepe Höyüğü, Yeniceoba Höyüğü və Hacı Ahmet Kart Konağı.

İqtisadiyyat
------------

Yeniceoba'nın xalqı %80'nin əkinçilik iş qolunda, %10-u istehsal sənayesində və %10-u xidmət sektorunda fəaliyyət göstərir. Yeniceoba Sənayesində PVC qapı pəncərə emal edən atelyelər, mərmər sexləri, mebel imalatçıları, əkinçilik alət və maşınlarını istehsal edən atelyelər var.

Yeniceoba'nın şəhərləşmə sürəti gündən günə artmaqdadır. Türkiyənin inkişaf etmiş qəsəbələrinin başında gəlməkdədir. Küçə və küçə yolları açıldı. Xalqın bütün ehtiyaclarını qarşılayan alver mərkəzinə, salonları və zərgər dükanları ilə müasir bir şəhər görünüşündədir. Yeniceoba'da çoxu mahalda olmayan ağ əşya mağazaları xalqın bütün ehtiyaclarını qarşılayacaq vəziyyətdədir.

İstinadlar
----------
**Şir** (♌︎) (*yun.* Λέων) — Zodiakın beşinci bürcü. Şir bürcünə aiddir və Xərçəngdən sonra və Qızdan əvvəl gəlir. Ənənəvi Qərb bürcü, Şiri 23 iyul - 22 avqust arasındakı dövrlə əlaqələndirir.  Fəza koordinat sisteminin 120 ilə 150 dərəcəsini əhatə edir.

Şir atəşlə əlaqələndirilir və modalı sabitdir. Tropik bürc altında Günəş bu bölgəni hər il orta hesabla 23 iyul - 22 avqust tarixləri arasında keçir. Sidereal bürc altında isə təxminən 16 avqust - 15 sentyabr arasında keçir. Şir bürcü mifoloji Nemey şiri ilə əlaqələndirilir. Şirin əks işarəsi Dolçadır.
views.py:
Django proyektindəki views.py faylını açın və aşağıdakı kimi bir görünüş funksiyasını əlavə edin:

python
Copy code
from django.shortcuts import render
from .models import Tag

def tag\_list(request):

```
   tags = Tag.objects.all()
   return render(request, 'tags_list.html', {'tags': tags})
```

urls.py:
Django proyektindəki urls.py faylını açın və aşağıdakı kimi bir URL konfiqurasiyasını əlavə edin:

python
Copy code
from django.urls import path
from .views import tag\_list

urlpatterns = [

```
   # Digər URL-ləri buraya əlavə edin
   path('tags/', tag_list, name='tag_list'),
```

]
tags\_list.html:
Django proyektindəki "templates" bu qovluqda "tags\_list.html" adlı bir fayl yaradın. Faylı aşağıdakı kimi düzəldin:
{%extends 'base.html'%}
{%block content%}
<html>
Copy code
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>

```
   <title>Tag Siyahısı</title>
```

</head>
<body>

Tag Siyahısı
============

 {% for tag in tags %}
 * Şablon:Tag.name

 {% endfor %}
 

</body>
</html>
{%endblock content%}

1. 1 2  "Leo". Encyclopædia Britannica. United States: Encyclopædia Britannica, Inc. 2017. October 4, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 17, 2017.
2. ↑  *Swift, Jackson.* "Astrology: Tropical Zodiac and Sidereal Zodiac". goarticles.com. 2015. December 23, 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 24, 2016.
3. ↑  *Atsma, Aaron J.* "Nemean Lion". The Theoi Project: Greek mythology. September 8, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 27, 2016.
4. ↑  "Leo". Windows to the Universe. Arlington, Virginia: National Science Teachers Association. July 1, 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: July 27, 2016.
**Roma say sistemi** — Qədim Romada istifadə edilən say sistemi. Sistem qədim dövrlərdən istifadə edilmiş, orta əsrlərdə müəyyən qədər dəyişdirilmiş və müasir vəziyyətə düşmüşdür. Mövqesiz say sistemi olduğu üçün bu say sistemində riyazi hesablamalar aparmaq çətindir. 

Bu sistemdə rəqəmləri müvafiq hərflərlə əvəz edirlər. Roma rəqəmləri əsasən nömrələnmiş siyahılarda, siferblatlarda, tarixlərin və s. yazılmasında istifadə olunur.

Simvollar
---------

| Simvol | Qarşılığı |
| --- | --- |
| S | 0.5 (yarım) (Latınca:***S**emis*) |
| I | 1 (bir) (Latınca:*mono*) |
| V | 5 (beş) (Latınca:*penta*) |
| X | 10 (on) (Latınca:*deka*) |
| L | 50 (əlli) (Latınca:*quinquaginta*) |
| C | 100 (yüz) (Latınca:***C**entum*) |
| D | 500 (beş yüz) (Latınca:*quingenti*) |
| M | 1000 (min) (Latınca:***M**ille*) |

Roma rəqəmlərinin yazılışında 7 simvoldan istifadə olunur

Bu simvollar təkraralanma üsulu ilə Ərəb rəqəmlərinin yazılmasında istifadə olunur. Lakin bəzi hallarda qısalaşdırmaq üçün yerdəyişmədən də istifadə olunur. Məsələn 4 rəqəmi qısa olması üçün onu IIII yox IV kimi yazırlar; 40 rəqəmi də həmçinin XXXX yox, XL kimi yazılır. 
5 milyondan yuxarı rəqəmlərin yazılışı müxtəlif cür olur.

Roma rəqəmləri
--------------

| Rəqəm | Rum rəqəmi |
| --- | --- |
| 1 | I |
| 2 | II |
| 3 | III |
| 4 | IV |
| 5 | V |
| 6 | VI |
| 7 | VII |
| 8 | VIII |
| 9 | IX |
| 10 | X |
| 15 | XV |
| 20 | XX |
| 25 | XXV |
| 30 | XXX |
| 35 | XXXV |
| 40 | XL |
| 45 | XLV |
| 50 | L |
| 55 | LV |
| 60 | LX |
| 65 | LXV |
| 70 | LXX |
| 75 | LXXV |
| 80 | LXXX |
| 85 | LXXXV |
| 90 | XC |
| 95 | XCV |
| 100 | C |
| 200 | CC |
| 500 | D |
| 600 | DC |
| 900 | CM |
| 1000 | M |
| 1500 | MD |

İstinadlar
----------
**Pyotr Fyodoroviç Vorobyov** — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR dövlət nəzarəti naziri (1953–1956), SSRİ Ali Sovetinin II çağırış deputatı.

Həyatı
------

Pyotr Fyodoroviç Vorobyov 1911-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1919–1929-cu illərdə orta təhsil almış, 1929-cu ildən istehsalatda çalışmışdır. O, "Paris kommunası" zavodunda əvvəlcə çilingərlik etmiş, sonra isə gəmi sexində usta işləmişdir. Daha sonra isə həmkarlar ittifaqı işinə keçirilmişdir.

1933–1936-cı illərdə Pyotr Vorobyov Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun tank hissəsində hərbi xidmət keçmiş, əvvəlcə komsomol bürosunun məsul katibi, sonra isə hissənin siyasi rəhbəri vəzifəsində çalışmışdır. Hərbi qulluğu başa vurduqdan sonra Bakıya qayıdaraq Montin mexaniki zavodunun partiya komitəsinin katibi olmuş, ardınca isə neft rayonlarına ezam edilərək Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Artyom və Stalin rayon komitələrinin katibi vəzifələrində çalışmışdır.

1939-cu ilin avqust ayında Pyotr Vorobyov Azərbaycan K(b)P Bakı Şəhər Komitəsinin təbliğat-təşviqat üzrə katibi vəzifəsinə irəli çəkilmiş, tezliklə isə həmin komitənin neft işləri üzrə katibi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1940-cı ilin yanvarında "Azərneft" kombinatı rəisinin kadrlar üzrə müavini vəzifəsinə göndərilmiş, 1941-ci ilin mart ayında yenidən Azərbaycan K(b)P Bakı Şəhər Komitəsinə işə keçərək burada inşaat və tikinti ləvazimatları işləri üzrə katib, ardınca komitənin üçüncü və ikinci katibi vəzifələrində işləmişdir.

Pyotr Vorobyov 1932-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuş, 2-ci çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. "Qırmızı əmək bayrağı", "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Пйотр Воробйов // Коммунист. № 14 (7196). 19 январ 1946-ҹы ил. С. 3.
Kazan Dövlət Energetika Mühəndisliyi Universiteti, Volqa bölgəsində enerji sahəsində profilli yeganə universitetdir.

1968-ci ildə Moskva Enerji İnstitutunun Kazan filialı olaraq quruldu. Kazan Enerji İnstitutu 2000-ci ildə universitet dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

Ölkənin ən yaxşı 3 universitetindən biri olan Kazan Power Universiteti (digər ikisi İvanovo və Moskvada), təhsil şərtləri və texniki təchizat baxımından bölgənin ən yaxşı universitetlərindən biridir.

Universitet Tatarıstan Respublikasının, Rusiya Federasiyasının, yaxın və uzaq xaricdəki enerji sistemləri üçün mütəxəssislər hazırlayır. Bu gün universitetdə Rusiyanın digər bölgələrindən, MDB, Asiya və Afrikadan 10.000-dən çox tələbə və aspirant təhsil alır.

Universitetin müəllim heyəti 535 tədqiqatçıdan ibarətdir (bunlardan 304 nəfəri elmlər namizədi, 66 nəfəri elmlər doktorudur).

Universitetdəki müəllim heyətinin 24% -i doktorlar və professorlar, 84% -i müxtəlif səviyyəli alimlərdir. Universitetin alimləri arasında Rusiya Elmlər Akademiyası və Tatarıstan Elmlər Akademiyasının müxbirləri var.

Kazan Dövlət Enerji Universiteti istilik və elektrik enerjisi, elektrik mühəndisliyi və elektronika, ətraf mühitin qorunması və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə mövzusunda araşdırmalar aparır. Kazan Enerji Universiteti bu işlərin həyata keçirilməsinə görə Rusiyanın ən yaxşı universitetləri arasında yer alır.

Universitetdə müasir korporativ informasiya hesablama şəbəkəsi və tədris və tədqiqat prosesində uğurla istifadə olunan kitab nəşri kompleksi mövcuddur.

Universitetin beynəlxalq fəaliyyətləri bir neçə fərqli sahədə həyata keçirilir. Kazan Dövlət Enerji Universitetində təlim və əlavə təhsil üçün 3 beynəlxalq elmi və praktik laboratoriya var. DANFOSS (Danimarka), Siemens, Schneider Electric: böyük beynəlxalq şirkətlərlə əməkdaşlıqda təşkil olunurlar.

Universitetdə bədən tərbiyəsi və idman və sağlamlıq dərsləri üçün hər cür şərait var. Spartakiada 2009-cu ildən bəri hər il Tatarıstan universitetlərinin idman düşərgələri arasında "Şilanji" idman sağlamlıq düşərgəsi əsasında təşkil olunur. Universitet tələbələri şəhər, respublika və rus yarışlarında, estafetlərində və Rusiya enerji universitetlərinin Spartakiadasında da fəal iştirak edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.

Xarici keçidlər
---------------

* 
*
**Təyarrə məktəbi** *türk.* Tayyare Mektebi — 1912-ci ildə Osmanlı imperiyasında hərbi hava qüvvələri üçün pilot hazırlamaq məqsədilə Yaşılköydə qurulmuş təyyarə məktəbi. Təyyarə məktəbinin açılması qərarı Balkan müharibələrindən sonra verilmişdi.

Tarixi
------

Osmanlı imperiyasının Balkan müharibələrində məğlubiyyəti orduda islahatların zəruri olmasını bir daha göstərdi. Xüsusilədə havada qüvvələri Osmanlı ordusunun ən zəif nöqtəsi sayıldı. Bu səbəbdən Ənvər Paşanın Hərbi Nazirliyi dövründə başlayan Hərbi Aviasiya sahəsini inkişaf etdirmək üçün Təyyarə məktəbi təşkil edildi. Məktəb 1912-ci ildə İstanbulun Yaşılköy səmtində açıldı (hazırda Atatürk Beynəlxalq Hava Limanı). Elə məktəbin adı da Yaşılgöy Təyyarə məktəbi adlandırıldı. Hərbi hava qüvvələrini yeniləmək və pilot yetişdirmək üçün Fransadan hava kapitanı Marki De Quuis De Mezeyrac müqavilə ilə Yeşilköy Təyyarə Məktəbinə gətirildi. Beləliklə, bu məktəbdə dərs deyən ilk müəllim fransız pilot Marki De Quuis De Mezeyrac olmuşdur.

Məktəb ayrıca şöbələrdən, müdirlikdən, zabit, mexanik və növbətçi idarələrdən ibarət idi. Bu şöbələrlə yanaşı onun kiçik bir xəstəxanası da fəaliyyət göstərirdi. Məktəb üçün təmir sexi, anbarlar, yeraltı qaz anbarları, anqarlar, avtomobil qarajları və heyvan tövlələri də tikilmişdi.

Təhsil müddəti 3 ay olan məktəbə hər il 3 dövr üçün şagird qəbulu və təlim keçmək planlaşdırılırdı. Hər dövrdə ümumilikdə 15 ilə 20 pilot arasında 45–60 pilot hazırlanması nəzərdə tutulmuşdu.

Məktəbdə pilotluqla yanaşı nəzəri mühərrik və təyyarə bilik dərsləri də verilirdi. Bu dövrdə təyyarəçi leytenant Midhət Nuri, 1914-cü ildə "Vasıtai Tayyare" adlı ilk türk texniki uçuş kitabını nəşr etdirmişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Tayyareci.com sitesi". 2007-12-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-01.
2. ↑  Edward J. Erickson, Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913, Westport, CT: Praeger, 2003, ISBN 0-275-97888-5, p. 349.
3. ↑  "Birinci Dünya Harbinde Türk Hava Kuvvetleri" (PDF). 2014-10-31 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-03.

Həmçinin bax
------------

* Osmanlı Aviasiya bölükləri
* Vecihi Hürquş
* Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri

| ⛭Osmanlı ordusu |
| --- |
| Qapıqulu piyadaları | Əcəmi Ocağı  • Yeniçərilər  • Cəbəci ocağı  • Top arabacıları ocağı  • Topçu ocağı  • Qumbaraçı ocağı  • Bostancılar ocağı  • Lağımcı ocağı  • Sağaklar  • Solaqlar |  |
| Qapıqulu süvariləri | Silahdar  • Sipahilər  • Sağ ulufəcilər  • Sol ulufəcilər  • Sağ qəriblər  • Sol qəriblər  |
| Əyalət əsgərləri | 
Əzab  • Sekban  • Tüfəngçi  • İcərəli  • Müsəllam  |
| Sərhəd əsgərləri | 
Dəlilər  • Könüllülər  • Bəslilər  • Timarlı Sipahilər  • Axıncılar  • Başıpozuqlar  •  Həmidiyə  |
| Ordu birləşmələri | 
Nizami-Cədid  • Eşkinci ocağı  • Əsəkiri-Mənsuri-Muhammədiyyə  • Sekbani Cədid  |
| Donanma | 
Kaptan-ı dərya  • Xələç tərsanələri  • Forsa  |
| Hava qüvvələri | 
Təyyarə məktəbi  • Osmanlı Aviasiya bölükləri  |
**Uçurtma köpəkbalığı** və ya **suiti köpəkbalığı** (***Dalatias licha***) — Dalatiidae fəsiləsinə aid köpəkbalığı növünə və onun cinsinə aid növdür. Dünyada nadir hallarda rast gəlinir, adətən dəniz dibinə yaxın 200–600 metr (660–1,970 ft) dərinlikdə m (660–1970 ft). Neytral üzmə qabiliyyətini qorumaq üçün böyük miqdarda yağla doldurulmuş qaraciyəri ilə bu köpək balığı az enerji sərf edərək yavaş-yavaş suda gəzə bilir. Qeyd edilən ən böyük işıq saçan onurğalı olan kitefin köpəkbalığı çox qısa, küt burnu, iri gözləri və qalın dodaqları olan nazik bədənə malikdir. Onun dişləri yuxarı və aşağı çənələr arasında çox fərqlənir, yuxarı dişləri kiçik və dar, alt dişləri isə iri, üçbucaqlı və dişlidir. Onun tipik uzunluğu 1.0–1.4 metr (3.3–4.6 ft) dür m (3,3–4,6 ft), 5.9 fut (180 cm) a qədər olan nümunələr olsa da fut (180 sm) rast gəlinmişdir.

Böyük dişləri və güclü dişləməsi ilə silahlanmış uçurtma köpəkbalığı, sümüklü balıqlardan, köpəkbalıqlardan və şüalardan tutmuş sefalopodlara, xərçəngkimilərə, çoxilli qurdlara, sifonoforlara və bəlkə də leşə qədər müxtəlif növ yırtıcıları qəbul edən güclü, tək bir yırtıcıdır. O, həmçinin kiçik qohumu olan peçenye köpəkbalığı (*Isistius brasiliensis*) kimi özündən böyük heyvanları dişləyir. Bu köpəkbalığı plasental canlıdır və – bala doğur. Uçurtma köpəkbalığı, əsasən Portuqaliya və Yaponiya tərəfindən əti, dərisi və qaraciyər yağı üçün ticari olaraq ovlanır. Bu növü hədəf alan bir balıqçılıq 1970-ci ildən 1990-cı illərə qədər Azor adalarında mövcud idi, lakin həddindən artıq balıq ovu və qaraciyər yağının qiymətlərinin düşməsi səbəbindən dağıldı; Azor adalarının ehtiyatının sürətlə tükənməsi dərin dəniz köpəkbalıqlarının insan istismarına həssaslığının nümunəsi kimi tez-tez göstərilir. Bu növün aşağı reproduktiv dərəcəsi onu həddindən artıq balıq ovuna həssas edir və məlum populyasiyanın azalması ilə birlikdə Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı (IUCN) tərəfindən onun Həssas kimi qiymətləndirilməsinə səbəb olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. 1 2  *Hunt, Elle.* "Giant luminous shark': researchers discover three deep-sea sharks glow in the dark". The Guardian. 2 March 2021.Hunt, Elle (2 March 2021). "Giant luminous shark': researchers discover three deep-sea sharks glow in the dark". *The Guardian*.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
**Xarıbülbül** - 2022-ci ildə yaradılmış voleybol klubu.
Yeni komandanın hədəfi Vətən Müharibəsinin simvoluna çevrilmiş xarı bülbülü beynəlxalq arenada tanıtmaq, Azərbaycanı layiqincə təmsil etmək, bu adın idman dünyasında mümkün qədər populyarlaşmasına töhfə verməkdir.

Komandanın emblemində Azərbaycan bayrağının rəngləri və xarı bülbüllə yanaşı, ikinci Qarabağ Müharibəsi şəhidlərinin sayı qeyd edilib. "Xarı bülbül"un prezidenti Fatimə Hacıyevadır. Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Azərbaycan voleybol tarixinə ilk qadın rəhbər kimi düşüb. Komandanın təsisçisi isə beynəlxalq idman agenti, eyni zamanda klubda oyunçusu İlqar İmamquliyevdir.

Klubun ağ rəngli formalarında Vətən müharibəsində vəfat edən Azərbaycanlı hərbiçilərin adları, həmçinin Azərbaycanın məşhur xalçaçısı, Xalq rəssamı Lətif Kərimovun əsərlərindən milli naxışlar əks olunub. Köynəyin üzərində klubun və istehsalçı şirkətin loqosu da yer alıb. Milli ornamentlərlə bəzədilən formanda "Xarı bülbül Şuşa" sözlərinin yazılması klubun Şuşanı təmsil etdiyinin göstəricisidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycanda yeni klub yaradıldı". 2023-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-09.
2. ↑  "Azərbaycanda tanınmış xanım cərrah klub yaratdı". 2023-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-09.
3. ↑  "Azərbaycanda tanınmış xanım cərrah klub yaratdı". 2023-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-09.
Silbo Qomero fit dilində dialoq.
**Silbo Gomero** - İspaniyanın Kanar adaları arxipelaqına aid La Qomera adasında istifadə olunan sadəcə fitdən ibarət ünsiyyət vasitəsi. Yerlilər tərəfindən *El Silbo* olaraq adlandırılan fit dili məişətdə hələ də aktiv şəkildə istifadə olunur. İki sait və 4 samitdən ibarət fit dili dərin vadilər və sıldırımlı qayalara malik adada mükəmməl ünsiyyət vasitəsidir.
3.2 km məsafəni qət etməyə qadir olan fit bu cəhətdən adi nitq imkanlarını üstələyir. Dilin yaranması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Lakin məlumdur ki, 15-ci əsrdə, avropalıların La Qomerada məskunlaşmağa başladığı dövrdə adanın Şimali Afrika mənşəli sakinləri fit dilindən istifadə ediblər. 

Yerlilərin dilini əks etdirən fit sonradan mənimsənilərək İspan dilinə uyğunlaşdırılıb. La Qomera sakinləri fit dilinin 1940 və 1950-ci illərdə geniş işlədildiyini xatırlayırlar. İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı illərdə iqtisadi çətinliklər üzündən yerlilər adanı tərk etməyə başlayıblar. Eyni zamanda rabitə ilə yol şəbəkəsinin inkişafı ilə fit dilinə olan ehtiyac da get-gedə azalmaqda idi. 1970 və 1980-ci illərdə adada qədim ünsiyyət vasitəsinə sahib olan cəmi bir neçə adam qalmışdı. Lakin 1990-cı illərdə fit dili həvəskarları üçün işıq ucu görünməyə başladı: Silbo Gomeronun məktəb tədris proqramına daxil edilməsilə qədim dilə maraq yenidən oyanmağa başlayıb.

Xarici keçidlər
---------------

* Silbo Gomero – Kanar adalarının fit dili - BBC Azərbaycanca
**Cecim** (*fars.* جاجیم‎) — xovsuz xalçalar növünə aid olan xalça. Cecim toxuculuğu qadın əməyi tətbiq edilən ev sənətlərinin ən arxaik növlərindən biridir.

Ümumi məlumat
-------------

Cecimlər eni 30-35 sm, uzunluğu 15-20 metr olan ensiz üfüqi zolaqlara iplik dəzgahın üzərində tikilir. Bu zaman divar xalçası, yataq örtükləri, pərdə qismində istifadə olunan parça alınır. Cecimlərin eni toxucunun ayaqları arasındakı məsafənin eninə bərabər olur, belə ki, parçanın hazırlanması zamanı cecimin eni onun ayaqları arasından keçməlidir.

Cecimlərin ornament dekoru müxtəlif və zəngindir. Cecimi bəzəyən müxtəlif şaquli zolaqlar qeyri-adi effektiv, parlaq və dekorativdir. Əksər hallarda toxucular zolaqları məişət əşyalarının (daraq, iplik, şamdan) və həndəsi elementəlrin üslüblaşdırılmış təsvirləri ilə bəzəyirlər.

XX əsrin ortalarına qədər nazik cecimlərdən qadın və kişi paltarları tikirdilər. Əsas istehsal mərkəzləri Bərdə, Naxçıvan, Zəngilan, Şuşa, Şamaxı, Ordubad, Cəbrayıl və digər şəhərlər olmuşdur. Qeyd edək ki, onlar yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Qafqazın digər şəhərlərində istehsal olunurdu

Bədi analiz
-----------

Bədii nöqteyi–nəzərdən cecimlər palazlardan çox fərqlidir. Məlum olduğu kimi, cecimlər, palazlar kimi, zolaqlarla bəzədilir, lakin palazlardan fərqli olaraq, cecimlərdə zolaqlar şaquli vəziyyətdə yerləşdirilir.Zolaqların quruluşundan asılı olaraq, cecimlər sadə və mürəkkəb olur. Naxçıvan xalçaçıları bu zolaqları "tel", onların arasındakı isə tumurcuqları isə "nigar" adlandırırlar. Palazlar şaquli dəzgahlarda toxunur, cecimlər isə açıq hava altında yerə qoylumuş üfüqi dəzgahlarda hazırlanır. Cecimin yununun iplərinin rəngindən və keyfiyyətindən asılı olaraq, cecimlər hamar, birrəngli və çiçək rəsmli olur.

Texniki xüsusiyyətlər
---------------------

Cecimin toxunma üsulu palazın toxunma üsuluna bənzəyir. Toxunmuş cecimin eni, adətən, 25 – 30 sm, uzunluğu isə 15 m olur. Əgər cecim məişətdə istifadə olunursa, 15 m-lik topu (rulonu) lazımi ölçülərdə kəsirlər. Qədim zamanlardan bu günə kimi cecimlər ipəkdən toxunur, yerə döşəmək üçün nəzərdə tutulan cecimlər isə yundan hazırlanır. Bəzən pambıqdan və ya pambıqla yunun qarışığından hazırlanan cecimlərə də rast gəlinir.
**Kamakura Tarix və Mədəniyyət Muzeyi** (鎌倉歴史文化交流館, *Kamakura Rekişibunka Koryukan*?) – Yaponiyanın Kanaqava prefekturasının Kamakura şəhərində yerləşən muzey.

Tarixi
------

Muzey binası Britaniya memarı Norman Fosterin şirkəti *"Foster + Partners"* tərəfindən dizayn edilmiş fərdi evdə yerləşir. **Kamakura evi** adı ilə tanınan tikili daha sonra şəhərə bağışlanılmış və muzeyə çevrilərək 2017-ci ilin mayında istifadəyə verilmişdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzey şəhərin Oqiqayatsu adlı hissəsində yerləşir. Muzey binası süni mərmərlə bəzədilmişdir və böyük pəncərələri sayəsində təbii daxili işıqlandırmaya malikdir.

Kamakura şəhəri Yaponiyanın qədim paytaxtlarından biri olmuş, 1185–1333-cü illərdə Kamakura şoqunluğuna ev sahibliyi etmişdir. Muzey Kamakura şəhərinin həm qədim, həm müasir tarixinə həsr olunmuşdur. Şəhərin təhsil şurası arxeoloji tapıntıları analiz edərək tədqiq edir və muzey vasitəsilə ictimaiyyətlə paylaşır. Bina yaşayış üçün nəzərdə tutulduğu üçün əsas binada üç, əlavə bina bir sərgi zalı yerləşir. Muzeyin direktoru Kokuqakuin Universitetinin keçmiş professoru Aoki Yutakadır.

Muzeyin daimi sərgisində Çinin Sun və Yuan sülalələrinə aid dulusçuluq məmulatları, eləcə də, Yaponiyanın Seto, Tokoname, Atsumi və digər dulusçuluq üslublarına aid işlər sərgilənir. Şinzenko məbədində aparılmış qazıntılar zamanı kəşf edilmiş dörd tutacaqlı çini qab və bir samuray malikanəsində aşkarlanmış seladon sake qabı muzey eksponatları arasındadır. Muzeydə Kamakura mətbəxi (2019) və Hoco klanı (2022) kimi mövzularda sərgilər keçirilir. XIII əsrdə tikilmiş Muryocu məbəd ərazisi muzey tərkib hissəsinə daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  鎌倉歴史文化交流館.
2. 1 2  "Muryōju-in Temple Site". Atlas Obscura (ingiliscə). 25 yanvar 2024. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2024.
3. ↑  "Kamakura Museum of History and Culture". Kamakura şəhərinin saytı (ingiliscə). İstifadə tarixi: 30 yanvar 2024.
4. 1 2 3 4  "Exploring the Hōjō Era at the Kamakura Museum of History and Culture". Nippon.com (ingiliscə). 28 aprel 2022. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* city.kamakura.kanagawa.jp/rekibun/koryukan.html — Kamakura Tarix və Mədəniyyət Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Twitter |
| Normativ yoxlama | CiNii: DA19290926 · NDL: 001299791 · VIAF: 18153593796151671718 · WorldCat VIAF: 18153593796151671718 |
**Heer** (Azərbaycan dilində mənası: Ordu) ― Almaniya Silahlı Qüvvələrinin (Vermaxt) yenidən yaradılması qanunu ilə 1935-ci ilin may ayında qurulan Nasist Almaniyasının quru qoşunları və əsas qüvvəsidir. Əvvəlcə 21 diviziyadan ibarət olmasına baxmayaraq, 1935–1945-ci illər arasında yüzlərlə diviziya böyüklüyünə çatdı. İkinci Dünya müharibəsi dövründə ümumi olaraq təxminən 13 milyon əsgər xidmət edirdi. İkinci dünya müharibəsinin sonunda 1945-ci ilin mayında müttəfiqlərə təslim oldu və 1946-cı ildə rəsmi olaraq ləğv edildi.

Adolf Hitlerin silahlanma proqramını açıq elan etməsindən yalnız 17 ay sonra Heer böyüklüyünü qarşısına məqsəd qoyduğu 36 diviziyaya çatdırdı. 1937-ci ilin payızında daha iki korpus yaradıldı. 1938-ci ilin martında Anşlüsdən sonra Avstriya ordusunun beş bölməsinin də daxil olması ilə daha dörd korpus yaradıldı. Adolf Hitlerin böyümə dövründə Alman Ordusu Birinci Dünya müharibəsi illərində olduğu kimi Quru (Heer) və Hava (Luftwaffe) silahlı qüvvələri ilə birləşərək Wehrmacht adlandırıldı.

Alman ordusu, mühasirə və "məhv etmə müharibəsi" kimi əməliyyat və taktiki üsulları birləşdirdikdə meydana gələn Blitzkrieg taktikası ilə İkinci Dünya müharibəsinin ilk iki ilində sürətli qələbələr qazandı.

Motorlaşdırılmış qoşunlar müharibənin ilk illərində dünya mətbuatının diqqətini çox cəlb etdi. Polşa (sentyabr 1939), Norveç, Danimarka (aprel 1940), Belçika, Hollandiya və Fransa (May 1940), Yuqoslaviya (Aprel 1941) və Barbarossa əməliyyatı ilə Sovet İttifaqının işğalının başladılmasının (iyun 1941) əsas səbəbi olaraq göstərilirdi. Bundan əlavə, motorlu diviziyalar və tank diviziyaları *Heer*in ümumi həcminin yalnız 20% -ni təşkil edirdi. Ordunun yük maşınları (və onları idarə etmək üçün benzin) çatışmazlığı müttəfiq hava qüvvələrinin Luaranın şimalındakı Fransız dəmir yolu şəbəkəsini viran etməsi Normandiya işğalı zamanı və sonrasında piyada hərəkəti üçün ciddi bir maneə kimi ortaya çıxdı. Panzer diviziyalarının hərəkətləri də dəmir yolu ilə əlaqələndirilmişdi, çünki bir tankın hərəkət ehtiyyatı maksimum 150 kilometrdən çox deyildi.

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-25.
İslam ənənəsinə görə, Yəmən hökmdarı Əbrəhə döyüş filləri ilə birlikdə Kəbəni dağıtmaq üçün Məkkə üzərinə hücum edəndə Allahın əmri ilə bir dəstə quş Qırmızı dəniz tərəfdən uçub gəlmişdi. Onların hər biri dimdiyində və iki caynağında bişmiş gildən düzəlmiş xırda daş tutmuşdular. Quşların atdıqları daşlar döyüşçülərin bədənində yara əmələ gətirərək tezliklə onların ölümünə səbəb oldu. Bu hadisə barədə Qurani-Kərimin 5 ayədən ibarət olan Fil surəsində (105-ci surə) bəhs edilir.

Bu quşların hansı növə aid olması məlum deyildir. Çünki, əbabil sözü "dəstə" (quş qatarı) mənasına gəlir. Quranda Fil surəsində istifadə olunan {طَيْرًا اَبَابِيلَ, oxunuş: tayran əbabil(ə)} ifadəsi isə aşağıdakı kimi izah olunur.

1. "Tayr" uçan bir şey (xüsusən quş) deməkdir, dilimizdəki təyyarə sözünün kökü də bu sözdür.
2. "Əbabil" isə dəstə/sürü mənasına gələn və çoxluq ifadə edən sözdür (dilimizdəki ilxı, naxır sözləri kimi). Ərəb dilində dəvə sürüsü, at sürüsü ifadələrində də "sürü" mənasını ifadə edərkən "əbabil" sözü işlənir.

Lakin, ölkəmizdə qara uzunqanad (lat. Apus apus) növünü səhvən əbabil adlandıranlar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Quran. Fil surəsi.
2. ↑
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-31.
4. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* Quran. "Fil" surəsi
**Şanzelize prospekti** və ya Şanzelize Bulvarı (Fransız dili: Avenue des Champs-Élysées; qısaca Şanzelize, Champs-Élysées), Fransanın paytaxtı Paris in məşhur bir prospektidir. Parisin ən gözəl prospekti olaraq göstərilməkdədir və Fransızlar aralarında dünyanın ən gözəl bulvarı deyə xitab edərlər. Adını Yunan mifologiyasında cənnət olaraq göstərilən Elysion düzənliklərindən götürmüşdür.

Mövqeyi
-------

Şanzelize Parisin şimal qərbində, 8. bölgəsində var. Luksor Obeliski tapıldığı Concorde Meydanından başlar və Arc da Triomphe abidəsinin tapıldığı Charles də Gaulle Meydanında bitər (köhnə adı Ulduz Meydanı). 1950 metr uzunluğundakı bulvarın ilk kilometri düz, ikinci kilometri isə yoxuşludur. Genişliyi isə 70 metrdir.

Yol boyu düz xəttli olduğu üçün sırasıyla Louvre Sarayı, Arc da triomphe du Carrousel, Tuileries Bağçası və Luksor Obeliski və bir az qərbdə Paris xaricində qalan Arche də la Défense düzülər. Fransız səlahiyyətlilər bu düz xəttli yola Axe Historique adını vermişlər.

Axe Historique
Xarici və yerli turistlərin axın etdiyi bir yerdir. Bulvarın alt qisimində kənarında yaşıllıq (Marigny Parkı) və az daha olsa binalar (théatre Marigny, Petit Palais, Grand Palais, Palais də la découverte, Élysée Sarayı) mövcuddur. Bulvarın üst qisimində isə lüks buduqlar, kinolar, Lido Qabarası, teatrlar (Théatre des Champs-Élysées..), restorantlar (Fouquet's) və məşhur kafelər var.

Xarici keçidlər
---------------

* Şanzelize Bölgəsinin 90lı illərdəki fotoşəkilləri
* Google Mapsdan Satellite görünüşü


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Fransa ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


1. 1 2 3  *Bibliothèque nationale de France* Record #119808581 // BnF catalogue général (fr.). Paris: BnF.
Bir binanın küncündə yerləşdirilmiş üç təhlükəsizlik kamerası.
**Təhlükəsizlik kamerası –** mütəmadi şəkildə işləməyə uyğun elektron avadanlıqla istehsal olunan və standart olaraq 75 ohm video siqnal istehsal edən kameralardır. Əsasən CCD, CMOS, DIS kimi sensorlarla istehsal olunurlar. Onların görüntü imkanları televiziya xətləri (TVL, TV Lines) olaraq ifadə olunur. Bu gün 600–700TVL modelləri mövcuddur. Kameraların əsasən əlaqə interfeysləri BNC-dir. Təhlükəsizkik kameraları görüntü siqnalını koaksial kabeldən ötürürlər.

Təhlükəsizlik kameralarının növləri
-----------------------------------

Texnologiyanın inkişafı ilə bu sektorda da irəliləyişlər əldə edilmişdir. Müasir dövrümüzün texnologiyası ilə istehsal olunan bu tip cihazlar müəyyən kateqoriyaya ayrılırlar.

* IP kamera
* AHD kamera
* UHD kamera
* IR kamerası
* Günbəz (Dome) kamerası
* Lazer kamerası
* Termal kamera

Təhlükəsizlik Kamerası Markaları
--------------------------------

Kamera sistemləri sahəsində illərlədir tanınmış və marka dəyərlərini qoruyub saxlamış onlarla böyük marka mövcuddur. İnkişaf etməkdə olan texnologiyadan geri qalmadan böyük tədqiqatlar həyata keçirdərək bütün dünyada əhəmiyyətli bazar payı qazanan markalar mövcuddur
.

Videorekorder
-------------

1990-cı illərin sonuna qədər Multipleksorlar vasitəsilə video kaset qeyd ediciyə qoşularaq qeydə alınan CCTV kameralar; mərtəbəli şəkildə əvvəlcə kompüter əsaslı qeydiyyat cihazlarında, daha sonra isə Standalone DVR adlanan rəqəmsal videorekorderlərdə qeyd olunmağa başlandı.

Müşahidə
--------

1990-cı illərdə və ondan əvvəl yalnız video dəyişdiricilər (video switcher) vasitəsilə ancaq ardıcıl izləmələrin aparılması mümkün idi. Birdən çox izləmə yalnız bölücü (quad) ilə mümkün olmuşdur. Ancaq adından da göründüyü kimi, bir quad ekranı yalnız 4 hissəyə bölə bilərdi. Növbəti dövrlərdə cüt səhifə bölücülər təqdim edildi və 8 kamera görüntüsü 4 + 4 formasında izlənə bilən formaya gəlmişdir. Multipleksorların tətbiqi ilə bir ekranda 16 kanal izlənilə bilindi.

Matrix Switcherlar isə daha çox sənaye məqsədləri üçün istifadə olunan və istədiyiniz kamera şəklini istədiyiniz ekrana köçürməyə əsaslanan bir cihaz idi. Bu cihazlar ümumiyyətlə bir idarəetmə vahidi (klaviatura) tərəfindən idarə olunurdu. Çox sayda kamera və monitor yalnız bu matriks dəyişdirici (matrix switcher) ilə idarə oluna bilirdi. Matrix dəyişdiricilər bu gün də qismən istifadə olunurlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Things to know before buying security cameras". 2022-03-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-17.
2. ↑  *Glenday, Craig.* Guinness World Records 2016. September 2015. 115. ISBN 978-1-910561-01-0.
3. ↑  "CCTV Cameras Explained". 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-17.
Sağ qulaqcıq-mədəcik dəliyi sağ qulaqcıq-mədəcik qapağı ya **üçtaylı qapaq** (**trikuspidal qapaq**) — (lat. *valva atrioventricularis dextra s. tricuspidalis*) ilə örtülmüşdür. Bunu təşkil edən tayların biri öndə — (lat. *cuspis anterior*), digəri dal tərəfdə — (lat. *cuspis posterior*) və üçüncü içəri tərəfdə — (lat. *cuspis septalis (cuspis medialis — BNA)*) olur. Bunların şəkli üşbucağa bənzəyir: əsasları qulaqcıq-mədəcik dəliyini əhatə edən lifli halqaya — (lat. *anulus fibrosus*) və kənarları ilə zirvələri vətər telləri — (lat. *chordae tendineae*) vasitəsilə mədəcik divarına və ya məməyəbənzər əzələlərə bağlanmışdır.

Lifli halqa — (lat. *anulus fibrosus*) lifli birləşdirici toxumadan təşkil olaraq qulaqcıq-mədəcik dəstəsi — (lat. *fasciculus atrioventricularis*) keçən yerdən başqa tamamilə qulaqcıqların əzələ qişasını mədəciklərin əzələ qişasından ayırır. Lifli halqanın yan ucları bir qədər qalınlaşaraq üçbucaq şəklini alırlar və (lat. *trigona fibroza*) adlanırlar.

Mənbələr
--------

* Prof. Kamil Əbdülsalam oğlu Balakişiyevin, İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı — 1979
* Atlas of Human Cardiac Anatomy — Endoscopic views of beating hearts — Cardiac anatomy
* Р. Д. Синельников. Атлас анатомии человека (4 тома)
* Anatomy: Embryologie [*ölü keçid*]