recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Topalaoxşar tıs-tıs** (*lat.* Acantholimon festucaceum) — plumbaqokimilər fəsiləsinin tıs-tıs cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Cənubi Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiyada yayılmışdır, İranın şimalından təsvir edilmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

Sıx, yastıqvari kol, demək olar ki, çılpaqdır. Yaz yarpaqları yastı və ya xətli, bizşəkillidir. Yay yarpaqları yastı üçkünclü, seyrək, ağ nöqtəlidir. Yarpaqları 1,5-2,5 (3) sm uzunluqda olub, göyümtül-açıq, yaşıl rənglidir. Köhnə yarpaqları üfüqi yerləşib, aşağı doğru yönəlmişlər. Çiçək qrupu 10-15 sm uzunluqda olub, 3-7 çiçəkli, kövrək və yuxarı budaqların sonunda yerləşmişdir. Çiçək oxu tükcüklüdür. Kasacığın borucuğu 6-7 mm uzunluqda və aydın olmayan 10 qanadlıdır. Daxili çiçəkaltlıqları uzunsov və ya uzunsov-kürəşəkilli olub, bir-birinə bərabərdir. Xarici çiçəkaltlıqları neştərşəkilli olub, itiucludur və daxili çiçəkaltlıqları 3/4-nə bərabərdirlər. İyun-iyul ayında çiçəkləyir, iyul-avqustda toxumları yetişir.

Ekologiyası
-----------

Kserofitdir. Daşlı-çınqıllı yamaclarda, dəniz səviyyəsindən 700-1400 metr yüksəkliklərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR, Ordubad rayonu Kotam və Kilid kəndlərinin ətraf ərazilərində yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada və sənaye əhəmiyyəti öyrənilməmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Acantholimon festucaceum* | 
* Wikidata: Q17233748
* Wikispecies: Acantholimon festucaceum
* EoL: 5490367
* GBIF: 4090309
* iNaturalist: 830966
* IPNI: 685980-1
* NCBI: 1526248
* Plant List: kew-2614708
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:685980-1
* Tropicos: 100280871
* WFO: wfo-0000513292

 |
| *Statice festucacea* | 
* Wikidata: Q95933879
* GBIF: 4090381
* IPNI: 687400-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:687400-1
* WFO: wfo-0000503955

 |
*Günəş Məlikəsi*(*Reina del Sol*) müsabiqəsinin mərkəzi
**Toros Román Eduardo Sandia** (Merida meydanının panoramı
**Feriya del Sol** (*isp.* Feria del Sol — günəş bayramı) — Venesuelanın Merida şəhərində hər ilin fevral ayında keçirilən beynəlxalq mədəniyyət festivalı. Festival proqramına öküz döyüşləri, sərgilər, konsertlər, paradlar, idman yarışları və Günəş Məlikəsinin seçilməsi daxildir (*Reina del Sol*).

Tarixi
------

Festivalın keçirilməsi ideyası bir qrup həvəskarın öküz döyüşləri üçün meydança (Plaza de Toros) tikmək qərarına gəldikləri vaxt yaranmışdır. Bu cür döyüşlər digər Venesuela şəhərlərində çox məşhur idi. Əvvəlcə festivalı Müqəddəs Məryəmin bakirə olaraq hamilə qaldığı günə həsr etmək və bayram şənliklərini 9 və 10 dekabrda keçirmək qərara alınmışdır.

1968-ci ildə Feriya del Sol festivalı keçirilməmişdir, amma həmin ilin 13 aprelində Böyük şənbəyə təsadüf edən öküz döyüşü təşkil edilmişdir..

**Günəş məlikələri** (**Reina del Sol**) 2009

İstinadlar
----------

1. ↑  Krzysztof Dydyński, Charlotte Beech Arxivləşdirilib 2015-04-14 at the Wayback Machine, *Venezuela*, Lonely Planet, 2004, ISBN 1-74104-197-X

Xarici keçidlər
---------------

* Feriya del Solo - rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2010-04-07 at the Wayback Machine  (isp.)
**İvan Vasilyeviç Avdeyev** (*rus.* Ива́н Васи́льевич Авде́ев; 1818, Perm quberniyası[d] – 29 mart 1865, Moskva) — Rusiya kimyaçısı. O, qeyri-üzvi kimya üzrə mütəxəssis, mədən mühəndisi və polkovnik olmuşdur. Avdeyev 1839-cu ildə III dərəcəli "Müqəddəs Stanislav" ordeni ilə təltif edilmişdir (1839).

Həyatı
------

1818-ci ildə anadan olmuşdur. 1836-cı ildə Mədən Mühəndisləri Korpusu İnstitutunu bitirdikdən sonra Uralda, 1837-ci ildən Yekaterinburqdakı "Nijne-İsetski" zavodunda, 1838-ci ildən Yekaterinburq fabrik laboratoriyasında işləmişdir. 1840-cı ildə laboratoriyanın müdiri olmuşdur. 1840–1843-cü illərdə Fransa, Almaniya və Belçikada xaricdə ezamiyyətdə olmuşdur. 1845-ci ildə əvvəlki vəzifələrinə əlavə olaraq Yekaterinburq fabrik kitabxanasına, mineralogiya və fizika otaqlarına baxıcı təyin edilmişdir. 1856-cı ildə Moskvada Baş Təhlil Palatasına baş laborant təyin edilmiş, 1861-ci ildə isə palataya rəhbərlik etmişdir. 29 mart 1865-ci ildə (digər məlumatlara görə, həmin il martın 31-də) vəfat etmişdir. Simonov monastırında dəfn edilmişdir.

1839-cu ildə Avdeyev yerli kristal qızılı tədqiq etmiş, qızıl tərkibli filizlərin birləşmə prosesini təkmilləşdirmiş, laboratoriyada qızılın əridilməsi zamanı dəm qazından zəhərlənmənin səbəblərini aşkar etmiş, filizlərdən və qumlardan qızılın çıxarılmasının elektrokimyəvi üsulunu yaratmışdır. 1842-ci ildə tədqiqatlar apararaq mineralların dəqiq kimyəvi tərkibini aşkar etmişdir. Xrizoberil, fenakit, beril və berillium birləşmələri: BeSO4; BeSO4·4H2O; ВеСl2; ВеСl2·4Н2О; K2SO4·BeSO4·2H2O; 2KF·BeF2. O, müəyyən etmişdi ki, berilium oksidi üçün düstur o vaxtlar inanıldığı kimi Ве2O3 deyil, BeO-dur. Dmitri Mendeleyev dövri cədvəli tərtib edərkən, ikinci qrup elementlərə berilliumu təyin edərək Avdeyevin məlumatlarından istifadə etmişdir.

Elmi əsərləri
-------------

* О глиции и его соединениях // «Горный журнал». — 1842, ч. 3, кн. 9. — с. 361—391.

İstinadlar
----------

1. ↑  «Труды Института истории естествознания и техники». — 1955. — т. 6. — с. 110—124.
2. ↑  Московский некрополь: в 3 томах / Сост. В. И. Саитов, Б. Л. Модзалевский. — СПб.: Тип. М. М. Стасюлевича, 1907. — Т. 1 (А—И). — С. 5.
3. ↑  Авдеев, Иван Васильевич Arxivləşdirilib 2014-07-15 at the Wayback Machine // Большая биографическая энциклопедия. 2009.
4. ↑  Авдеев, Иван Васильевич — статья из Большой советской энциклопедии.
**Mit Romni** (*ing.* Willard Mitt Romney; 12 mart 1947, Detroyt, Miçiqan) — 2003–2007-ci illərdə Massaçusets ştatının qubernatoru olmuşdur. 2012-ci il ABŞ Prezident Seçkisində ABŞ Respublikaçılar Partiyasının əsas namizədlərindən hesab olunur.

Həyatı
------

Uillard Mitt Romni 1947-ci il martın 12-də Miçiqan ştatının Detroyt şəhərində, "American Motors" korporasiyasının baş direktoru Corc Romninin ailəsində anadan olub. Üç dönəm Miçiqan şatının qubernatoru vəzifəsinə seçilmiş Corc Romni prezident Riçard Niksonun administrasiyasında şəhər inkişafı və tikinti naziri postunu tutub.

Mitt Romni özü də karyerasına biznes sektorundan başlayıb, "Bain Capital" investisiya şirkətinin qurucusu və rəhbəri olub (1984–2001). Dini inancı mormonizm olan, mormonların Brihem Yanq (Brigham Young University) və Harvard universitetlərindəki təhsilini humanitar elmlər bakalavrı, hüquq doktoru və işgüzar idarəçilik magistiri dərəcələri ilə bitirmiş Mitt Romni Son Günlərin Müqəddəsləri Kilsəsinin dini məhəllələr birliyinə də rəhbərlik edib.

Mitt Romni siyasətə 1994-cü ildə qatılıb – Massaçusets ştatının Senatına seçkilərdə iştirak edib və 7 milyon dollardan çox vəsait xərclədiyi bu kampaniyada rəqibi Ted Kennediyə məğlub olub. 2002-ci ildəki qubernator seçkisi isə ona qələbə gətirib və beləliklə, Mitt Romni 2003–2007-ci illərdə Massaçusets ştatının qubernatoru vəzifəsində çalışıb.

2008-ci ildə keçirilmiş prezident seçkisində respublikaçıların namizədi olmaq uğrunda mübarizə aparıb, sonra mübarizədən çəkilərək Con Makkeynin namizədliyini dəstəkləyib.

Mitt Romni ailəlidir. 5 oğlu var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Mitt Romney // GeneaStar.
2. 1 2  Mitt Romney // Munzinger Personen (alm.).
3. ↑  *Hoffman R.* Linkedin (ing.). 2003.
4. ↑  "Obamanın rəqibi: Mitt Romni". 2013-03-10 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-13.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook (ing.) · Linkedin (ing.) · Twitter (ing.) |
| Foto, video və audio | Instagram (ing.) · Last.fm · YouTube (ing.) |
| Tematik saytlar | Olympedia · IMDb · MusicBrainz · Rotten Tomatoes · Giant Bomb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Notable Names Database · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 9075491 · BNF: 16576373s · GND: 173761410 · GTAA: 210416 · ISNI: 0000 0003 6760 0185 · LCCN: nr95017857 · NKC: ola2012714135 · NLP: A26554860 · SUDOC: 159496721 · VIAF: 231888783 · WorldCat VIAF: 231888783 |

 |
**Molla Səfi Gücəgözlü-Cavanşir** — qazı, məktəbdar.

Həyatı
------

Molla Səfi Gecəgözlü-Cavanşir 1797-ci ildə Cavanşir-Dizaq mahalının Gecəgözlü оbasında dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini atasından almışdı. Sonra Şuşa şəhərində molla, müctəhid yanında təhsilini davam etdirmişdi. Öncə obanın dini işləri ilə ilgilənmiş, məscidlərdə axundluq etmiş, 1878-ci ildə Zəngəzur qəzasının qazısı təyin edilmişdi.

Molla Səfi qəza qazısı olarkən şair Məhəmməd bəy Aşiq yazmışdı:

Olma Molla Səfitək aldan hörülən ipək,  

Ya edən Səfiqulu buğdasın məğsub oldun.

Molla Səfidən xoşu gəlməyən şair Bəhram bəy Fədai yazırdı:

Övladını görsən Molla Nəbinin,  

Qövlün inkar edər şəri-mübinin,  

Heç zad üçün satar dünyayə dinin,  

Nəfsi əqlin ötüb onu Zal edər.

Mir Mehdi Xəzani Molla Səfi ilə dost idi. Qəsidələrinin birində yazırdı:

Hanı Molla Səfi, yoxdu xəbəri bunlardan  

Məshəfi-ruyi qoyub, hansı kitablara baxar?

Ailəsi
------

Molla Səfinin törəmələri Axundov soyadını daşıyırdılar. Onun Möhsün, Həşim, Səlim adlı oğulları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Hacılılar. Bakı: "Soy" dərgisinin özəl nəşri, 2004, 238 səh.

Həmçinin bax
------------

* Mirzə Səlim Axundov
**Tigin Darxan (**yak. *Тыгын Дархан***)** - Saxa xalq qəhrəmanı, toyon.

Həyatı
------

XVI əsrdə Saxanın Tuymada qəsəbəsində doğulmuşdu. Munnan Darxanın oğlu idi. Atasının ölümündən sonra tunqusları məğlub etmiş, Lena çayının sahilinədək Yakutiyanı birləşdirmişdi. Hökmdarlığının son dövründə Yenisey kazaklarının hücumuna uğrayan Tigin Darxan 1632-ci ildə ölmüşdür.

Ailəsi
------

Ölümündən sonra oğullarına knyaz titulu verilərək dvoryan sinfinə daxil edilmişdi. Oğulları:

* Beceke
* Ekurey
* Çallay
* Usun Oyun

1642-ci ildə Tiginin oğulları üsyana başladı və 700 nəfər əsgərlə yığaraq Yakutsk şəhərini mühasirəyə aldılar. Lakin toyonlar arasındakı anlaşmazlıq mühasirənin götürülməsinə səbəb oldu. May-İyun aylarında, buzların açılmasından sonra Yakutsk kazaklarının komandanı Pyotr Qolovin əks-hücuma keçərək üsyançıları məğlub etdi və Tiginin oğullarını diri-diri yandırdı. Bu əməllərinə görə isə çar Mixail Romanov tərəfindən cəzalandırıldı.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qəzvini.

**Mirzə Abdulla xan Mirzə Nəbi xan oğlu Qəzvini** (1834-1891) — İranın ictimai xadimi.

Həyatı
------

Mirzə Abdulla xan Mirzə Nəbi xan oğlu 1835-ci ildə Qəzvin şəhərində anadan olmuşdu. Anası Fətəli şah Qacarın 36-cı qızı Mahnuşləb xanımdır. İbtidai və orta təhsilini Tehranda almışdı. Maliyyə nazirliyində işə başlamışdı. 

Mirzə Abdulla xan Qəzvini bir müddət Qəzvin hakimi, şahzadə Əbdüssəməd mirzə Salurun vəziri olmuşdu. (1857)

Mirzə Abdulla xan Qəzvini 1862-ci ildə Həmədan əyalətinin hakimi vəzifəsinə təyin olunmuşdu. 

Mirzə Abdulla xan Qəzvini 1876-cı ildə qardaşı Mirzə Hüseyn xanın yanında hərbi işlər üzrə idarənin rəisi işləyirdi.

Mirzə Abdulla xan Qəzvini bir müddət Şahrud və Bistamın hakimi vəzifəsində çalışmışdı. Sonra Mirzə Məhəmməd Qəvamüddövlənin əvəzinə Vəzifələr naziri təyin olunmuşdu. 1884-cü ildən Dövlət İnşaat sahəsinin maliyyə işlərinə rəhbərlik etmişdi. Elə həmin vaxtdan da Böyük Darülşuraya üzv seçilmişdi.

Mirzə Abdulla xan Qəzvini yanvar 1891-ci ildə vəfat edir.

Ailəsi
------

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qəzvinilər, "Soy" dərgisi, Bakı, 2010, 34-39.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Mirzə Hüseyn xan Sipəhsalar
* Mirzə Yəhya xan Qəzvini
**Sona Sadıx qızı Salmanova** (12 may 1956, Qursalı, Hamamlı rayonu) — "Əməkdar hüquqşünas", Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədr müavini.

Həyatı
------

Sona Salmanova 12 may 1956-cı ildə Ermənistan Respublikasının Spitak rayonunda (Pəmbək mahalı) anadan olmuşdur. 1963-cü ildə Gəncə şəhər 29 saylı orta məktəbə daxil olmuş və 1973-cü ildə həmin məktəbi bitirmişdir.

1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) hüquq fakültəsini, 1984-cü ildə Moskva şəhərində hakimlərin ixtisasını təkmilləşdirilmə kurslarını bitirmişdir, 1988-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsində təcrübə keçmişdir. 1979-cu ildən 1980-ci ilədək Bakı şəhər Məhkəməsində məhkəmə iclas katibi, 1980-ci ildən 1983-cü ilin iyul ayına qədər Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun katibi, Ali Məhkəmə Rəyasət Heyəti və Plenumu katibliyinin müdiri olmuşdur.

1983–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi vəzifəsində işləmişdir. 14 iyul 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 dekabr 2005-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədr müavini təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 avqust 2006-cı il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında uzun müddət işlədiyinə və hakim vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirdiyinə görə "Əməkdar hüquqşünas" adı verilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 iyul 2023-cü il tarixli sərəncamı ilə Məhkəmə orqanlarında və dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyət göstərdiklərinə görə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib

Ailəlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Sona Salmanova — Sədr müavini Arxivləşdirilib 2012-10-18 at the Wayback Machine
* Sona Sadıx qızı Salmanova Sədr müavini Arxivləşdirilib 2012-05-04 at the Wayback Machine
* KONSTİTUSİYA MƏHKƏMƏSİNƏ SƏDR MÜAVİNİ TƏYİN EDİLDİ [*ölü keçid*]
**Əjdər Dadaş oğlu Məlikov** (1889, Pirşağı, Bakı qəzası – 1921, Binəqədi, Bakı qəzası) — Hümmət Partiyası qurucularından, Müsavat Partiyasının ilk üzvlərindən biri, Binəqədi Rayon Soveti sədri və Bakı Sovetinin üzvü.

Haqqında
--------

Əjdər Məlikov 1889-cu ildə Pirşağı kəndində anadan olmuşdur. 1903-cü ildə Rusiya Sosial Demokrat Partiyasının sıralarına qatılmışdır. Əjdər Məlikov Hümmət Partiyasının qurucularından biri olmuşdur. 1917-ci ildə Binəqədi Rayon Sovetinin üzvü seçilmişdir. Burada o Hümmət Partiyasının liderlərindən olmuşdur.

Oktyabr inqilabından sonra Məlikov Binəqədi Rayon Partiya Komitəsinin katibi, Binəqədi Rayon Sovetinin sədri və Bakı Sovetinin üzvü olmuşdur.

Əjdər Məlikov Müsavat Partiyasının ilk üzvlərindən biri olmuşdur.

1920–1921-ci illərdə Bakı Şəhər Qida Komitəsinin Binəqədi Rayonu üzrə nümayəndəsi, Qida, Sağlamlıq və Torpaq Şöbəsinin sədri və İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur.

1921-ci ildə Pirşağıda öldürülmüşdür.

Xatirəsi
--------

Əjdər Məlikov adına Bakı şəhər Binəqədi rayonu 6 saylı Birləşmiş Şəhər Xəstəxanası, Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Pirşağı qəsəbəsi, Əjdər Məlikov küçəsi vardır.

Ailəsi
------

* Qardaşı — Süleyman Məlikov — jurnalist, tərcüməçi, redaktor. Azərbaycan SSR-nin əməkdar mədəniyyət işçisi (1967), Qızıl Əmək Bayrağı ordeni, Sov.İKP üzvü.
* Oğlu — Georgi Məlikov — Hava atıcısı-radist. Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı.

Mənbə
-----

* Мәликов Әждәр Дадаш оғлу // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — 1982. — Т. VI.

### İstinadlar

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-11-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-02.
**Pisunda** (*abx.* Пиҵунда, **Бичвинта**, *abx.* Биҷвинҭа, *gürc.* ბიჭვინთა) — Gürcüstanda, Abxaziyanın şimal-qərbində şəhər. Qara dəniz sahilində kurort şəhəri. Şəhər eyni adlı Pisunda burnunda yerləşir. Qaqra şəhərindən 25 km cənubdadır.

Tarixi
------

Mütəxəssislər tərəfindən qəbul edilməyən slavyan O.N.Trubaçovun versiyasına görə, qədim şəhərin adı hind-ari dillərinə gedib çıxır — *pitunda* — şam deməkdir.

Şəhərin yerində ilk yaşayış məskənləri eramızdan əvvəl IV əsrdə yaranmışdır. Sonralar yunanlar burnunda qədim "Pitiunt" (q.yun. Πιτυοῦς, Şam) şəhər-limanın əsasını qoydular. Şəhər bizim e.ə I əsrdə Pont çarlığının tərkibində yerləşirdi. E.ə. I əsrin sonunda ərazidə roma qalası olmuşdur. IV əsrdən isə burada Qafqazda xristian dininin mərkəzlərindən birinin əsası qoyulmuşdur.

780-ci illərdə Pisunda Abxaziya çarlığının, X əsrin sonundan isə birləşmiş Abxaziya-Gürcüstan dövlətinin tərkibinə daxil oldu. XI əsrdən gürcü mənbələrində Pitsunda Biçvinta adı ilə qeyd olunur.

17–18-ci əsrlərdə Osmanlı imperiyasının tabeliyində olan şəhər 19-cu əsrin əvvəllərindən Abxaziya ilə birlikdə Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil oldu.

2007-ci ildə şəhər tipli Pitsunda qəsəbəsi şəhər statusu almışdır.

Coğrafiyası
-----------

Şəhər Qara dənizin Pitsunda körfəzinin sahilində eyniadlı burnunda yerləşir. Şəhər ərazisində Bzıb çayı, İnkit, Pisunda, Anışxasra gölləri var.

### İqlimi

Pitsunda iqlimi Qaqra iqliminə bənzər rütubətli Aralıq dənizi iqlimidir. Yayı isti, avqustun temperaturu +29 °C, qışı mülayim, yanvarın temperaturu təxminən +11 °C, orta illik +16,5°C-dir. Yağıntılar əsasən yağış formasınd və ilin bütün il boyu düşür. İllik yağıntı miqdarı 1400 mm-dir.

Əhalisi
-------

1990-cı illərin əvvəllərində baş verən hərbi əməliyyatlardan sonra rus və gürcü əhalisi kəskin şəkildə azaldı. 2003-cü ildə Abxaziya Respublikasının hakimiyyət orqanları tərəfindən aparılan siyahıyaalmaya əsasən şəhərin əhalisi 3842 nəfər idi.

2011-ci ilin siyahıya alınmasına görə şəhər əhalisinin sayı 4198 nəfər olub. Onlardan 2465 nəfəri abxaz (58,7%), 1144 nəfər rus (27,3%), 180 nəfər erməni (4,3%), 135 nəfər gürcü (3,2%), 93 nəfər ukraynalı (2,2%), 181 nəfər — digərləri (4,3%).

İstinadlar
----------

1. ↑  Arxivləşdirilib 2021-10-29 at the Wayback Machine Тохтасьев С. Р. Синды и скифы, Археология без границ [FS А. Ю. Алексеев] (ТГЭ 77) 2015 | sergej R tokhtas'ev — Academia.edu
2. ↑  Трубачёв О. Н. Indoarica в Северном Причерноморье: Реконструкция реликтов языка. Этимологический словарь. М.: Наука, 1999. — С. 261.
3. ↑  "Этнокавказ Население Абхазии 2003". 2018-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-04.
4. ↑  "Перепись населения Абхазии 2011. Гагрский район". 2013-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-29.
Ən çox istifadə olunan ZTR-lərdən biri olan ABŞ istehsalı M113. Vyetnam müharibəsi.
Almaniya Silahlı Qüvvələrinə məxsus, məsafədən idarə olunan döyüş modulu ilə təchiz olunmuş "GTK Boxer".
**Zirehli transportyor (ZTR)** piyada qoşun hissələrinin döyüş ərazisinə təhlükəsiz şəkildə çatdırılması məqsədilə hazırlanmış zirehli döyüş maşını növüdür. Zirehli transportyoru piyadanın döyüş maşınından fərqləndirən əsas cəhət onların daşıya bildikləri silah sistemləridir.

İsrail Silahlı Qüvvələrinin verdiyi məlumata görə "Namer" dünyada ən möhkəm zirehlə təchiz olunmuş ZTR-dir.
Əsas etibarilə müxtəlif çaplı pulemyotlarla təchiz olunan bu kimi döyüş maşınları bəzi hallarda geri təpməsiz top, tank əleyhinə idarəolunan raket və ya minaatanla da silahlana bilər. Birbaşa döyüş əməliyyatları üçün dizayn olunmayan bu maşınlar əsasən daşıdıqları hərbçiləri şrapnel yaralanmasından və düşmən pusqusu zamanı atəşdən qorumaq vəzifəsi daşıyır. Bu nəqliyyat vasitəsinə nisbətən daha möhkəm zirehlə örtülü olan zirehli döyüş maşınları isə birbaşa döyüşdə iştirak etmək üçün yaradılmışdır.

Müasir dövrdə bir çox ölkənin silahlı qüvvələrində istismar olunan ZTR-lərə ABŞ istehsalı M113, Rusiya istehsalı BTR-60, BTR-70, BTR-80 və s. misal göstərmək olar.

Həmçinin bax
------------

* Piyadanın döyüş maşını
* BTR-70
* BTR-80

İstinadlar
----------

1. ↑  Treaty on conventional armed forces in Europe. Organization for Security and Co-operation in Europe. 1989. 2013-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 dekabr 2017.
2. ↑  In wake of last year's war in Gaza, Defense Ministry ramps up orders for new APCs Arxivləşdirilib 2015-05-28 at the Wayback Machine By YAAKOV LAPPIN, 05/05/2015, Jerusalem Post

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Zirehli transportyor*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Zirehli molyusklar** (*lat.* Polyplacophora) — heyvanlar aləminin molyusklar tipinə aid heyvan sinfi. 

İkitərəfli simmetrik yumşaq bədən yarımdairəvi başdan, daxili kisədən və enli ayaqaltıyabənzər ayaqdan ibarətdir. Tənəffüs ibtidai molluskalara xas olan çoxsaylı qoşa qələsəmələr vasitəsilə həyata keçirilir. Yumşaq bədən üst hissədə zirehlə mühafizə olunub. Xitonlar zirehi kirəmit kimi bir-birinin üzərinə yatan mütəhərrik bir-birinə bağlanmış hamar və ornamentli səkkiz lövhədən ibarətdir. Xitonlar evriqalin formalar olub, əsasən, dayazlıqda məskunlaşırlar, lakin bəzən 4000 *m*-dək dərinlikdə rast gəlinir. Xitonlar yosunlarla və ya foraminiferlərlə, nadir hallarda süngərlərlə qidalanır. Xitonlar qazıntı halında gec kembridən məlumdur, müasir nümayəndələri Qara dənizdə, Şimal və Uzaqşərq dənizlərində yaşayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q188906
* Wikispecies: Polyplacophora
* ADW: Polyplacophora
* AFD: Polyplacophora
* BioLib: 14985
* BOLD: 67
* EoL: 2680
* Fossilworks: 8023
* GBIF: 346
* iNaturalist: 47429
* IRMNG: 1233
* ITIS: 78807
* NCBI: 6650
* NZOR: f04b98cf-4d5e-414c-8964-056689a91872
* WoRMS: 55

 |
Sxemdə 1 xromatidə aiddir: təkrarlanan bir xromosomun iki eyni filamentli zəncirinin yarısı. Hüceyrə bölgüsü zamanı eyni nüsxələr ("bir cüt qız xromatidləri" adlanır) bir sentromer adlı bölgəyə bağlanır 2. Cütlənmiş qız xromatidləri bir -birindən ayrıldıqdan sonra (mitoz anafazasında), hər biri bir qız xromosomu kimi tanınır. Sağ xromatidin qısa qolu 3 və sağ xromatidin uzun qolu 4 da qeyd olunur.
**Xromatid** — Xromatida (Yunan Xrōmat- "rəng" + -id), təkrarlanan xromosomun yarısıdır. Replikasiyadan əvvəl bir xromosom bir DNT molekulundan ibarətdir. Replikasiyada bir DNT molekulu kopyalanır və iki molekula xromatidlər deyilir. Hüceyrə bölgüsünün sonrakı mərhələlərində bu xromatidlər uzununa bölünür və ayrı - ayrı xromosomlara çevrilir.

Xromatid cütləri ümumiyyətlə genetik cəhətdən eynidir və homoziqot hesab olunur. Ancaq mutasiyalar baş verərsə, kiçik fərqlər olacaq və bu halda heteroziqot olacaqlar. Xromatidlərin cütləşməsi bir orqanizmin ploidliyi ilə, yəni bir xromosomun homoloji versiyalarının sayı ilə qarışdırılmamalıdır.

Qız xromatidlər
---------------

Erkən mitozda insan qız xromatidlərinin kondensasiyası və dağılması
Qız xromatidlər, ümumi bir sentromer ilə bağlanan bir xromosomun iki xromatidindən biridir. Qız xromatidlərin ayrılmasından sonra (cinsi çoxalma zamanı mitozun anafazası və ya meyozun II anafazası zamanı) yenidən xromosomlar adlanır və hər biri öz valideynini təşkil edən fərdi xromatidlərdən biri ilə eyni genetik kütləyə malikdir. İki bacı xromatidin DNT ardıcıllığı tamamilə eynidır (çox nadir DNT kopyalama səhvləri istisna olmaqla).

Qız xromatid mübadiləsi iki qardaş xromatid arasında genetik məlumat mübadiləsidir. Xromatid mübadiləsi mitoz və ya meyoz zamanı baş verə bilər. ilk növbədə DNT -nin zədələnməsinə cavab verən DNT rekombinasiya təmir proseslərini əks etdirir. 

Digər tərəfdən, bacı olmayan xromatidlər, cütləşmiş homoloq xromosomların iki xromatidindən birinə, yəni ata xromosomunun və ana xromosomunun cütləşməsinə aiddir. Xromosom krossoverlərində homoloq xromatidlər, meyozun I mərhələsi zamanı genetik materialın mübadiləsi üçün əmələ gətirirlər

İstinadlar
----------

1. ↑  "What is a Chromatid?". About.com. 3 December 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 July 2017.
2. ↑  "Definition of CHROMATID". www.Merriam-Webster.com. 29 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 July 2017.
**Rəqəmsal musiqi mağazası** (ing. *Digital music store) —* İnternet üzərindən musiqi yazılarının rəqəmsal audio fayllarını satan bir işdir. Müştərilər, sahiblik əldə etmədən qeydlərə qulaq asdıqları musiqi axını xidmətindən fərqli olaraq, fayllardan istifadə etmək üçün lisenziyaya sahib olurlar. Müştərilər ya hər musiqi üçün, ya da abunə əsasında ödəniş edirlər. Onlayn musiqi mağazaları ümumiyyətlə mahnıların qismən yayımını təklif edir, bəzi mahnılar hətta tam uzunluqda dinləmək üçün mövcuddur. Onlar adətən hər mahnı üçün albom sənətinin və ya ifaçı və ya qrupun şəklini göstərirlər. Bəzi onlayn musiqi mağazalarında podkastlar və filmlərin video faylları kimi qeydə alınmış nitq faylları da satılır.

Tarixi
------

İnternetdə yüklənə bilən mahnıların ilk pulsuz yüksək keyfiyyətli onlayn musiqi arxivi 1993-cü ildə Santa Cruz, Kaliforniya Universitetindən Rob Lord, Jeff Patterson və Jon Luini tərəfindən yaradılmış İnternet Yeraltı Musiqi Arxivi (IUMA) idi. Sony Music Entertainment Japan Yaponiyada 20 dekabr 1999-cu ildə Bitmusic adlı ilk rəqəmsal musiqi mağazasını istifadəyə verdi.

Platformalar
------------

Rəqəmsal olaraq onlayn satış edən bir neçə musiqi mağazaları.

* *Spotify*
* *Apple Music*
* *Amazon Music*
* *Yandex Music*
* *Deezer*
* *Youtube Music*
* *iTunes*
* *Pandora*
* *Tidal*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Geek Press". 2022-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-10.
**Sona Şahnəzər qızı Aslanova** — Azərbaycanın tanınmış opera müğənnisi, aktrisa, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1956).

Həyatı
------

Azərbaycanın məşhur opera ifaçısı Sona Aslanova 1924-cü ildə oktyabrın 4-də Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında musiqi təhsili alır. 1952-ci ildə konservatoriyanı bitirdikdən sonra elə orada dərs deməyə başlayır. Azərbaycan səhnəsinə isə onu ilk dəfə Üzeyir Hcıbəyov gətirir. Sənətkar 200-dən çox mahnı ifa edir. "Görüş", "Telefonçu Qız" və başqa filmlərə çəkilir. Bir çox filmlərdə obrazların dilindən mahnıları da, məhz Sona Aslanova ifa edir. Opera səhnəsinə isə "Arşın Mal Alan" -da Gülçöhrə, "Əsli və Kərəm" — də Əsli, "Koroğlu" -da Nigar obrazını yaradır.

Bakıda Kamal adlı bəylə evli olan Sona xanım 1994-cu ildə ABŞ-yə oğlunun yanına köçür. 2008-ci ildə iflic olduqdan sonra isə səsini itirir. 2011-ci ildə 87 yaşlı Sona Aslanova Los-Ancelesda vəfat edir. ABŞ-də dəfn xərcləri çox baha olduğundan cənazəsinin yandırılmasını vəsiyyət edir. Ölümündən sonra isə cənazəsi vəsiyyətinə uyğun olaraq yandırılır.

Üzeyir Hacıbəyov onu "səsi ürəkləri fəth edən qadın" deyə tanıdıb.

Mükafatları
-----------

* "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 6 noyabr 1956
* "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959

Filmoqrafiya
------------

* Anlamaq istəyirəm (film, 1980) (ikiseriyalı bədii film)-rol: Çinarənin anası
* Arşın mal alan (film, 1965)
* Bir az da Bahar bayramı (film, 1979)
* Bizim Cəbiş müəllim (film, 1969)
* Bizim küçə (film, 1961)
* Doğma xalqıma (film, 1954)
* Əmək və qızılgül (film, 1962)
* Görüş (film, 1955)
* Gün keçdi (film, 1971)
* İstintaq (film, 1979)
* Qəmbər Hüseynli (film, 2007)
* O qızı tapın (film, 1970)
* Ömrün səhifələri (film, 1974)
* Telefonçu qız (film, 1962)
* Üzeyir ömrü (film, 1981)

Mənbə
-----

* Sona Aslanovanın meyiti yandırılır Arxivləşdirilib 2011-03-14 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* İzlə
**Xrizokolla – (CuAl)2 H2Si2O5 (OH)4 •n H2O** — rombik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Xassələri
---------

Rəng – zümrüdü-yaşıldan yaşılımtıl-maviyədək, mavi; Mineralın cizgisinin rəngi – yaşılımtıl-ağ; Parıltı – şüşə, mum, qatranı, yağlı, donuq; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf, bəzən yarımşəffaf; Sıxlıq – 2,0-2,3; Sərtlik – 2; Kövrəkdir; Sınıqlar – qabıqvarıdan qeyri-hamaradək; Mineral aqreqatları: gel- və opalabənzər kolloidal, böyrək- və salxımvarı əmələgəlmələr, qabıqlar, qaysaqlar, yaxmalar, malaxit, azurit, kalsit və b. üzrə psevdomorfozalar.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Mis filizi yataqlarının oksidləşmə zonasının tipik mineralıdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: malaxit, azurit, kuprit, sərbəst mis. Mineralın tapıldığı yerlər: Turin mədənləri və Mednorudyanski yatağı (Rusiya); Cezkazqan, Koktas-Cartas, Uspenski (Qazaxıstan); Kornuoll (İngiltərə); Kokimbo əyaləti (Çili) və b. Azər-baycanda Gədəbəy, Dağkəsəmən və Daşkəsən yataqlarının hipergenez zonalarnda qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Məmulat daşı kimi praktik əhəmiyyəti vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Chrysocolla // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Pauly-Wissowa |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2776339817 |

* THE MINERAL CHRYSOCOLLA
**Avqustin Kazotiç** (xorv. Augustin Kažotić, it. Agostino Gasotti; 1260, Trоqir, Split-Dalmatiya jupaniyası[d] – 3 avqust 1323) — Xorvatiya orta əsr yepiskopu, dominikan rahibi. 1303–1322-ci illərdə Zaqreb yepiskopu idi.

Milliyətcə xorvat idi, təxminən 1260-cı ildə dənizkənarı Trоqirdə anadan olmuşdur. Zadəgan ailədə doğulmuşdur, lakin gənclik illərində mirasdan imtina etdi və dominikanlılar ordeninə qoşuldu. Onun Parisdə təhsil aldığı illəri Akvinalı Fomanın orada dərs dediyi zamanla üst-üstə düşür. Təhsilini bitirdikdən sonra Dalmasiyaya qayıtdı, burada parlaq xütbələri, şəxsi asketizm və dindarlığı ilə tanındı.

1303-cü ildə 19 il işlədiyi Zaqreb kafedrasına təyin edildi. Yepiskop vəzifəsində keşişlər arasında nizam-intizamı bərpa etmək üçün səyli tədbirlər gördü. Onunla əlaqəli bir sıra rəvayətlər var ki, onlarda yepiskopun möcüzəvi sağaltma vergisi haqqında bəhs edilir.

1322-ci ildə Avinyonda Papa XXII İoannı ziyarət etdi, ancaq Papa ilə Macarıstan kralı Karl Robert arasındakı mübahisə səbəbiylə Zaqrebə qayıda bilmədi. Ömrünün son ilində, İtaliyanın Luçera şəhərinin yepiskopu idi. 1702-ci lldə beatifikasiya (müqəddəsləşdirildi) olundu. Cəsədi Luçera Zaqreb kafedralında saxlanılır, cəsədin bir hissəsi Zaqreb katedralindədir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. ↑  "Metropolitan Archdiocese of Zagreb". 2014-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-10.
3. 1 2  "BLAŽENI AUGUSTIN KAŽOTIĆ". Archived from the original on 2010-07-29. İstifadə tarixi: 2020-05-10.
4. ↑  "Августин Казотич, еп. блж". Archived from the original on 2013-10-29. İstifadə tarixi: 2020-05-10.
5. ↑  "«Августин Загребский» //Я. Кротов. Словарь святых". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-10.

Xarici keçidlər
---------------

* Hagiography Circle
* Santi e Beati
* Bl. Augustin Kažotić — ususret trodnevlju
* BLAŽENI AUGUSTIN KAŽOTIĆ (1260./65.-1323.)
**Dauriya rododendronu** (*lat.* Rhododendron dauricum) — bitkilər aləminin erikaçiçəklilər dəstəsinin erikakimilər fəsiləsinin rododendron cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Təbiətdə Şərqi Sibir, Uzaq Şərq, Monqolustanın şimal-şərq hissəsində və Şimali-Şərqi Çində rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 0,5-2,0 m, budaqları yuxarı istiqamətlənmiş, çoxbudaqlı, yarpağıtökülən koldur. Cavan zoğları qısa tükcüklü, qonur vəzicikli, xırda yarpaqlarla sıx örtülmüşdür, uzunluğu 5 sm, eni 2 sm-ə qədər, bəzən küt, ucu oyuqlu, bəzən isə biz, üstü parlaq yaşıldır. Yarpaqlarının uzunluğu 1,2-3,3 sm, eni 0,8-1,1 sm olub, ellipsvari və ya uzunsov-yumurtavarıdır. Payızda cavan yarpaqları tünd, burulmuş, xırda, alt tərəfində açıq-yaşıl, vəziciklərlə sıx örtülmüş olur, sonradan əksəriyyəti tökülür. Yarpaqlar açılana qədər çiçəkləyir. Çiçək saplağının uzunluğu 3-5 mm-dir. Kasacığı çox kiçikdir. Çiçək tacı açıq-çəhrayı, bənövşəyi çalarlı, bəzən ağ, uzunluğu 1,4-2,2 sm, diametri 2,2-4,0 sm, qıfvari-zəngvari 2/3 hissəsi uzunsov-yumurtavari və ya ellipsvari dilimlərə böıünmüşdür, üstdən tükcüklüdür. Erkəkcikləri 10 ədəd, bünövrəsində saplaqları tükcüklü, bənövşəyi-çəhrayıdır. Yumurtalığı qabıqlıdır. Sütuncuğu çılpaq, erkəkciklərdən uzun, al-qırmızıdır. Qutucuğu uzunsov-yumurtavari, uzunluğu 0,8-1,2 sm, saplağının uzunluğu 0,3-0,7 sm-dir. Təbii şəraitdə aprelin axırında-iyunda çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

Sərt qışda çiçək tumurcuqları donur. Əsasən çınqıllı torpaqda və qayalarda bitir. İsti havada, hətta qışda çiçəkləmə müşahidə edilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mədəni şəraitdə Samux və Gəncədə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ və dərman bitkisi kimi istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 392.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1040366
* Wikispecies: Rhododendron dauricum
* EoL: 2891271
* EPPO: RHODC
* FoC: 200016392
* GBIF: 7327670
* GRIN: 5069
* iNaturalist: 708691
* IPNI: 326359-2
* MoBotPF: 279949
* NCBI: 880079
* Plant List: kew-2419620
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:326359-2
* Tropicos: 12300087
* WFO: wfo-0000400762

 |
**Daura** – Mərkəzi Sudanda (indiki Nigeriya və Niger ərazisində) dövlət, hausaların əfsanəvi vətəni.

Tarixi
------

Eramızın 2-ci minilliyinin əvvəllərində meydana gəlmişdir. Ovçuluq ilahəsi və əfsanəvi hökmdar qadın Dauranın adı ilə adlandırılmışdır. "Yeddi hausa" adlı etnogenetik rəvayət Dauranın tarixi ilə bağlıdır. Rəvayətə görə, hausaların yeddi iri şəhər və dövlətlərinin baniləri Daura və Bağdad şahzadəsi Abayacidin (Bəyacid) övladları və nəvələridir. Ehtimal ki, Abayacid Əbu Yezid (10-cu əsrdə Şimali Afrikada yaşayan bərbərlərin Fatimilərə qarşı üsyanının başçısı) adının təhrif edilmiş formasıdır. Daura Böyük Səhranın ticarət mərkəzlərindən biri olsa da, Katsina və Kano kimi siyasi və hərbi nüfuza malik deyildi.

### Siyasi quruluşu

1805-ci ildə Osmandan Fodionun cihadı zamanı fulbelər tərəfindən istila edilmiş Daura dövləti üç hissəyə parçalandı: fulbelər Daurası, zanqolar Daurası və baurelər Daurası 1907-ci ildə Mərkəzi Sudanın İngiltərə və Fransa arasında bölüşdürülməsindən sonra Fransa baurelər Daurası və zanqolar Daurasının bir hissəsini Nigerin tərkibinə qatdı, Dauranın qalan hissəsi isə İngiltərənin nəzarətində olan Şimali Nigeriya protektoratına qatıldı. Britaniya müstəmləkə orqanları orada fulbe sülaləsinin hüquqlarını ləğv edərək zanqoların hakimiyyətini bərpa etdi.

Xarici keçidlər
---------------

* Katsina ştatının administrativ bölgüsü Arxivləşdirilib 2007-02-12 at the Wayback Machine
* Daurada GİOPİNİ layihəsinin şəkilləri Arxivləşdirilib 2007-09-29 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. 1 2  **Daura** // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 379-380.
**Davamlılıq tənliyi**, axdığı boru içərisindəki duruların (mayelərin) axını, onu qoruyub saxlayan bir tənlikdir. Kütlə, enerji, impuls, elektrik yükü və digər təbii miqdarlar lazımi şəraitdə saxlanıldığı üçün müxtəlif fiziki hadisələri davamlılıq tənliyi ilə təsvir etmək olar. [1]

Sıxılmış durular için davamlılıq tənliyi
----------------------------------------

{\displaystyle \rho \_{1}\cdot \mathbf {V} \_{1}\cdot \mathbf {A} \_{1}=\rho \_{2}\cdot \mathbf {V} \_{2}\cdot \mathbf {A} \_{2}}
burada; [1]

{\displaystyle \rho \,} : Sıxlıq , 

{\displaystyle \mathbf {V} } Durunun sürəti , 

{\displaystyle \mathbf {A} } : Məhdud ( Enkesit ) vektorial sahədir .

Sıxılmayan durular için davamlılıq tənliyi
------------------------------------------

{\displaystyle \mathbf {V} \_{1}\cdot \mathbf {A} \_{1}=\mathbf {V} \_{2}\cdot \mathbf {A} \_{2}}
burada; [1]

{\displaystyle \mathbf {V} } Durunun sürəti , 

{\displaystyle \mathbf {A} } : Məhdud ( Enkesit ) vektorial sahədir .

Mənbə
-----

1. 1 2 3  İngilizce Vikipedi **Continuity equation** maddesi
**Floqopit**  — mineral, mika, KMg3[(F,OH)2 | AlSi3O10]

Haqqında
--------

Annit - floqopit fasiləsiz izomorf seriyanın sonuncu üzvü; həmçinin floqopit- istonit fasiləsiz izomorf seriya da məlumdur. Adətən Fe2+ daşıyır. Mikada Mg:Fe>2:1 olduqda floqopit adlanır. K, Mn, bəzən Ti  əvəzləyən natriumun xeyli qa­tı­şıqları. Rəngsizdən, qırmızımtıl-qonura və yaşıladək. Növləri: manqanfillit, ftor-floqopit, man­qan-floqopit, titan-floqopit, ferri-floqopit , tetraferri-floqopit, bariumlu floqopit. Floqopit, kalium-arqon və rubidium-stronsium üsulları ilə izotop yaş təyinində istifadə olunur.

Floqopitləşmə
-------------

Floqopitləşmə - ultraəsasi süxurların dəyişilməsinin ilkin  mərhələsində təzahür edən metasomatik proses. Sahəvi, yuva-sahəvi və yaxud damarabənzər cisimlər şəklində intişar etmiş, floqopitli, piroksenli, floqopit-piroksenli, floqopit-olivinli süxurlar əmələ gətirir. Olivinitlərdə, piroksenitlərdə və b. süxurlarda geniş yayılmışdır.

Mənbə
-----

Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006, 679 səh.

İstinadlar
----------
**Floeotripidlər fəsiləsi**-(*lat.* Floeothripidae) Buğumayaqlılar tipinin Saçaqlıqanadlar dəstəsinə aid olan fəsilə.

Xarici görünüşü
---------------

Bığcıqları 7, çənə və dodaq qısqacları isə 2 buğumludur. Orta ayaqlarının çanaqları qabaq ayaqlarının çanaqlarına nisbətən daha çox aralanmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Fitofaqdırlar – bəziləri mədəni bitkilərə güclü ziyan vurur. Məsələn, Haplothrips ritici Kund. H. aculeatus Fabr. H. reuteri Karny, H. flavicinctus Karny və b. Onların arasında buğda tripsi (H. tritici) və reuter tripsi (H. reuteri Karny) xüsusilə fərqlənir. Buğda tripsi (H. tritici Kund.) 1,3-1,5 mm uzunluğunda, qara və ya qara-qəhvəyi rəngdədir. Bığcıqları 8 buğumludur. Qarıncığının son buğumu borucuq şəklində dartılmışdır. Qanadları şəffafdır. Dişilərdən kiçik olan erkəklərə nadir hallarda rast gəlmək olur. Yumurtaları ağ, çox xırdadır. Sürfələri qırmızı, qanadsızdır. Sürfələr buğdanın kökyanı hissəsində, torpağın üst qatında 10 sm, nadir hallarda 20 sm-dən dərinlikdə qışlayır. Yazda torpağın üst qatı 8°C-dək qızdıqda sürfələr səthə çıxaraq pronimfalara və nimfalara çevrilir. Payızlıq taxılın sünbülləşməsinin əvvəlində yaşlı tripslər üzə çıxaraq, öncə payızlıq dənli bitkilərdə məskunlaşır. Bu zaman buğdanın sünbülləşməsi prosesi başlayır. Əvvəlcə tripslər yarpaqlarda qidalanır, sonra sünbüllərə keçərək bitkinin şirəsini sormağa başlayır. Dişilər sünbül qabıqlarına, sünbülün oxuna qrup halında yumurta qoyur. Dişi tripsin məhsuldarlığı 23-28 yumurta təşkil edir. Embrional inkişaf 6-12 gün çəkir. Sürfələr 18-25 gün ərzində inkişaf edir. İldə bir nəsil inkişaf edir. O biri növ – H. reuteri, buğda ilə yanaşı pambığa, qarğıdalıya və b. mədəni bitkilərə ziyan vurur.

Yayılması
---------

MDB-də 82 növü, Azərbaycanda 2 cinsi və 13 növü məlumdur (Haplothrips – 12 növ, Lothrips – 1 növ).

Təsnifatı
---------

* Haplothrips (cins)
* Lothrips (cins)

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  *Mound L. A.* Order Thysanoptera Haliday, 1836. // *Animal Biodiversity: An Outline of Higher-level Classification and Survey of Taxonomic Richness* / red. Z. Zhang 2011. C. 3148, burax. 1. S. 201–202. ISBN 978-1-86977-849-1, 978-1-86977-850-7
3. ↑  Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Ədəbiyyat
---------

* Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Xarici keçidlər
---------------

* Phlaeothripidae
* Family Phlaeothripidae - Tube-tailed Thrips

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2037171
* Wikispecies: Phlaeothripidae
* ADW: Phlaeothripidae
* AFD: Phlaeothripidae
* BOLD: 445
* BugGuide: 71239
* EoL: 7433
* EPPO: 1PHLAF
* Fauna Europaea: 12237
* Fauna Europaea (new): 43f06caa-6a64-43ac-a5ac-324d73e30887
* Fossilworks: 216415
* GBIF: 4386
* iNaturalist: 143336
* IRMNG: 100720
* ITIS: 103357
* NBN: NBNSYS0000160683
* NCBI: 38137
* NZOR: af6b5f5d-826a-40f7-b2e7-5629c314b9ea
* PPE: phlaeothripidae
* Plazi: A5770178-C466-FFC9-FF20-5CD1BB8BFD46
* uBio: 6008487
* WoRMS: 380395

 |
**Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Günü** (*ing.* International Day for the Elimination of Violence against Women) — BMT Baş Assambleyasının qərarı ilə qeyd edilən gün.

BMT Baş Assambleyası 1999-cu ildə 25 noyabrı Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Günü elan edib. Qadın Zorakılığına Qarşı Mübarizə Gününün məhz 25 noyabrda qeyd edilməsi təsadüfi deyil. Bu, 1961-ci ildə Dominikan Respublikasında baş verən hadisədən qaynaqlanır. Həmin vaxt Dominikan prezidenti Rafael Truxilonun əmri ilə siyasi fəallardan olan 3 tibb bacısı vəhşicəsinə öldürülüb. Qadınların zorakılığa qarşı mübarizə simvolları ağ lentdir.

BMT baş katibi Pan Gi Mun bununla bağlı müraciətində bildirib ki, qadınlara qarşı zorakılıqdan qadınlarla bərabər ümumilikdə ailələr, körpələr və bütün cəmiyyət əziyyət çəkir: "Zorakılıq qadınlara öz potensiallarından istifadə etməyə icazə vermir, iqtisadi inkişafı məhdudlaşdırır".

BMT cəmiyyətin bu problemə diqqətini cəlb etmək üçün noyabrın 25-də hökumətlərə, beynəlxalq təşkilatlara və QHT-lərə tədbirlər keçirməyi təklif edir.

Xarici nkeçidlər
----------------

* BMT qərarı № A/RES/54/134
* BMT kitabxanasından materiallar
* «Directory of UN Resources on Gender and Women’s Issues»  (ing.)
**Aktyor**

Həyatı
------

Novruzlu Qafar Süleyman oğlu 1964-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalında anadan olmuşdur.

Bakı şəhərində musiqi texnikumunu bitirmiş, 1994-cü ilə kimi "Dastan" və "İrs" folklor ansambllarında çalışmış daha sonra isə aktyorluq sənətinə başlamışdır.

Azərbaycan Dövlət Televiziyasında bir çox tamaşalarda satirik rollara dəvət almış, Azərbaycanın görkəmli aktyorları ilə tərəıf müqabili olmuşdur.

1997-ci ildən isə Milli bayramımız olan Novruz şənliklərində əsas personajlardan biri olan Kosa obrazı ilə Xalqımız arasında sənətdə öz sözünü demişdir.

1997-ci ildən 2011-ci ilədək bütün Dövlət Tədbirlərinə dəvət almış, hətta Dövlət başçılarımızın diqqət mərkəzində olmuş və onlar tərəfindən çox maraqla izlənilmişdir.

Son zamanlar isə Azərbaycanda "Demokratik" məmurların sayəsində diqqətdən kənar qalmışdır.

Xarici keçidlər
---------------

*

Filmoqrafiya
------------

1. "Qayınana" əməliyyatı (film, 1999)
2. Bağdada putyovka var... (film, 2000)
3. Mən sənin dayınam (film, 2001)
4. Yol yoldaşları (film, 2003)
5. Özəlim gözəlim (film.2002)
6. Qonşular (film, 2002)
**Qadın kişi münasibətləri** — Yusif Qulaminin qadın-kişi münasibətlərindən bəhs edən psixoloji-əxlaqi əsəri.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***
Qadın-kişi mövzuları üzrə mütəxəssis psixoloq və bu sahə üzrə bir çox dəyərli araşdırmaların müəllifi olan Yusif Qulaminin bu kitabında elmi və psixoloji aspektdən qadın-kişi münasibətləri təhlil olunur. Belə ki, kitabda cinsi meyil və cinsi əxlaq nəzəriyyələri, sevgi, ailə münasibətləri, evlilikdən sonra yaranan problemlər və onun səbəbləri, cəmiyyətin fəsada sürüklənməsinin əsas səbəblərindən olan açıq-saçıq geyim mövzuları araşdırılır, örtünmə və bu məsələlər haqqında geniş psixoloji təhlillər aparılır, bir çox yeni fikirlər irəli sürülür.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* parlaqimzalar.az
* Goodreadsdə Qadın-kişi münasibətləri (elmi və psixoloji aspektdən)
* Qadın-kişi münasibətləri (Annotasiya) Arxivləşdirilib 2019-09-28 at the Wayback Machine
* Qadın Kişi Münasibətləri
**Qadırğalı bəy Qasımlı Jalayiri** (*Qadırğalï Jalayir / Қадырғали Жалайыр*, ləqəbi Karaçi) — XVI əsrdə yaşamış qazax salnaməçisi, siyasətçi.

 **Qadır Əli bəy Xoşum-bəy Cəlayir** (1530-1605) - Sibir və Kasımov xanlarının saray xadimi, tarixçi.

Sibir Xanı Kuçuma xidmət etmişdir. Ruslar tərəfindən tutuldu. Kasımov Xan Uraz-Məhəmməd tərəfindən işə götürülmüşdür. 1602-ci ildə "Cəmi ət-təvarix" (Salnamələr toplusu) tarixi traktatını yazdı. Fəzlullah Rəşidəddin tərəfindən yazılmış eyni adlı əsərin qısaldılmış variantını və bir neçə dastanın orijinal hissəsini ehtiva edir. Salnamə, XV-XVI əsrlərdə Deşti-i Qıpçaqdakı hadisələrin yerli Tatar-Noqay versiyasını verir. Tatar mətni I.N.Berezin tərəfindən 1854-cü ildə nəşr edilmişdir - Salnamələr toplusu. Kazan, 1854 (Şərq tarixçiləri kitabxanası, I. N. Berezin tərəfindən nəşr edilmişdir, c.2, hissə 1) əsər M. A. Usmanov tərəfindən öyrənilmişdir (Usmanov M. A. XVII—XVIII əsrlərə aid Tatar tarixi mənbələri. Kazan, 1972.).

İrsi
----

Bir tarixçi kimi xalqa çox dəyərli bir tarixi əsər buraxdı. Əsər "Jami at - təvarix" - "Salnamələr Toplusu" - XIII-XV əsrlərdə Qazaxıstan və Orta Asiyada baş verən hadisələri təsvir edən tarixi bir əsərdir. Qazax dilində hələ də istifadə olunan xalq atalar sözləri və atalar sözlərindən geniş istifadə olunmaqla qarışıq qazax-çağatay dilində yazılmışdır. Şokan Ualixanovun fikrincə, Jalayirin bu əsəri Qazaxıstan tarixi ilə əlaqəli mühüm mənbələrdən biridir və qazaxlar haqqında məlumatların tamlığı baxımından ilk yerlərdən birini tutur. Faktiki materiallara əsasən, haqlı olaraq Qadırğalı Jalayirini həqiqətən qazax dilində yazılı əsərlərin banisi hesab etmək olar, Qadırğalı Jalayiri geridə dəyərli bir elmi əsər qoymuşdur. Şokan Ualixanov "Jami at-təvarix"-i nadir tarixi əsər kimi, XV-XVI əsrlərdə qazax xalqı tarixi əfsanələrinin toplusu kimi tərif edir. Zhalairi'nin əsəri Qazaxıstan tarixi ilə əlaqəli əhəmiyyətli mənbələrdən biridir və qazaxlar haqqında məlumatların tamlığı baxımından ilk yerlərdən birini tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001, - 592 бет. ISBN 5-7667-5647
2. ↑  "Қазақ энциклопедиясы"
3. ↑  Миллер Г. Ф. Описание Сибирсқого царства и всех происшедших в нем дел. СПб. 1750
4. ↑  Миллер Г. Ф. Описание Сибирсқого царства и всех происшедших в нем дел. СПб. 1750

Ədəbiyyat
---------

* Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998 — 703 с. илл
* Усманов М. А. Татарские исторические источники XVII-XVIII вв. – Казань, 1972.
* Кадыйргали бәк Җалаерлы. «Җәмигъ әт-тәварих» (халыклар тарихы җыентыгы). Казан: Иман нәшрияты, 2010.
**Dəstəgül Zamanlı** — azərbaycanlı şairə, jurnalist, publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

Dəstəgül Şəmiyeva Əzməmməd qızı Zamanlı 1960-cı iyun ayının 15-də Şamaxı rayonunun Zarat kəndində anadan olmuşdur. Şamaxı şəhər 4 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra 1982-ci ildə Bakı Tibb Texnikumuna qəbul olmuşdu. Texnikumu bitirəndən sonra 1992-2001-ci illərə kimi Azərbaycan Milli Ordusunda gizir rütbəsində xidmət etmişdi. 2007-ci ildən Azərbaycan Respublikası Sərhəd Qoşunlarının Baş Klinik Hospitalında tibb bacısı vəzifəsində işləmişdir. Çalışdığı dövrlərdə o, özünü vətənpərvər şəxs kimi sübut etmiş və həkim kimi fədakarlıqla hərbçilərimizin keşiyində durmuşdur.

Eyni zamanda uşaq yaşlarında onda ədəbiyyata, şeirə həvəs formalaşmışdır. O, daima insanların ürəyindən keçən duyğuları, hissləri qələmə almağa, təsvir eləməyə, oxuculara çatdırmağa çalışmışdır. Eyni zamanda Dəstəgül Zamanlı "Vətən uğrunda" qəzetinin müxbiri idi. Hər zaman o, Qarabağ əlillərinin sosial vəziyyəti ilə çox maraqlanır və kimin bir problemi vardısa rayon rəhbərliyi ilə onu həll edirdi. Çoxlu Qarabaq əlilləri ilə bağlı portret yazıları yazmışdır. "Saçlarımda çiçəkləyir həsrətin" adlı şeirlər və "Biz məğlub olmamışıq..." kitablarının müəllifi idi. "Məcməüşşüəra", "Vahid" ədəbi məclislərin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü idi. Bir oğlu, iki qızı və bir nəvəsi vardır.

Ölümü
-----

Dəstəgül Zamanlı 23 fevral 2017-ci ildə Lənkəran şəhərində faciəvi avtoqəzada dünyasını dəyişmişdir. Liman şəhəri ərazisində yolu keçmək istəyərkən maşın onu vurmuşdur. Dəstəgül Şəmiyeva ağır kəllə-beyin travması ilə Lənkəran Mərkəzi Rayon Xəstəxanasına çatdırılsa da, xəstəxanada vəfat etmişdir. Dəstəgül xanım doğulduğu Şamaxı rayonunda dəfn olunub.

Kitabları
---------

* "Saçlarımda çiçəkləyir həsrətin"
* "Biz məğlub olmamışıq..."

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qəribə insanın qəribə taleyi". 2020-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.
2. ↑  Tanınmış şairə yol qəzasında öldü[*ölü keçid*]
3. ↑  "BAKÜLÜ VATAN ŞAİRİ Dəstəgül Zamanlı Ebedi Aleme Göç etti." 2020-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-13.

Xarici keşidlər
---------------

* Şairə Dəstəgül Zamanlı. EMTV
* Dəstəgül Zamanlının əziz xatirəsinə