recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**İsrafil Həşimov -** (azərb. Həşimov İsrafil Ağababa oğlu) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

1964-cü il aprelin 3-də Bakıda anadan olmuşdur. Orta təhsilini Bakı şəhəri 144 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. Azərittifaq sistemində satıcı işləyib. İki uşağı var. Günel 1988-ci ildə, Aysel 1989-cu ildə anadan olmuşdur. Həyat yoldaşı Quliyeva Gülnisə Qasım qızı heç yerdə işləmirdi. İsrafil həmin axşam evdən çıxıb, bütün gecə evə gəlməyib. Səhər meyidini Semaşko adına xəstəxanadan tapıblar. Döş qəfəsindən güllə yarası alıb. Ehtimala görə hadisə XI Qızıl Ordu meydanında olmuşdur. Ətraflı məlumat yoxdur.

Ünvan
-----

Mərhum 9-cu mikrorayon, 131-ci bina, 26-cı mənzildə olurdu. Qəribə də olsa, Şəhidlər xiyabanındakı "mənzili" -nin nömrəsi də 26-dır.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Volqa-Kama Dövlət Biosfer Təbiət Qoruğu** — Rusiya ərazisində, Tatarıstan Respublikasına məxsus biosfer qoruğu.

Volqa-Kama dövlət qoruğu 13 aprel 1960-cı ildə yaradılmışdır. RSFSR-in Nazirlər Sovetinin № 510 saylı qərarı ilə formalaşan bu qoruqda Orta Volqanın meşə örtüyü və meşə-çöl ekosistemi qorunur.

Ümumi məlumat
-------------

Qoruq Tatarıstan Respublikasının Zelenodol rayonunda, Volqa çayının sağ terrasında yerləşir. 2001-ci ilə qədər qoruğun sahəsi 8024 hekatar olmuşdur. Rusiya Federasiyasının 9 aprel 2001-ci il № 277 saylı qərarı ilə qoruğun sahəsi genişləndirilərək 10 091,2 hektara çatdırıldı. Qoruq iki hissədən ibarətdir — Saralin və Rayf. Bu ərazilər birbirindən 100 km aralıda yerləşir. Ən yaxın olan hissə Kazan şəhərindən 50 km cənubda yerləşir. Qoruğun ərazisinə Kuybışev su anbarı daxildir. Sahəsi 1,3 min.hektar olan bu ərazidə Volqa, Kama və Meşa çayları birləşir. Tatarıstan Respublikasının 21 iyun 1995-ci il, 407 saylı qərarına əsasən qorunan ərazinin sahəsi 15 000 hektardır. Volqa-Kama qoruğunun ərazisi yeddi kənd təsərrüfatı sahəsi ilə həmsərhəddir. Bura quşçuluq fabriki, heyvandarlıq və tərəvəz və s. sahələri daxildir.

Relyefi
-------

Rayf ərazisi düzənkil relyefə malikdir. Əsasən yarğan və bataqlıqlar üstünlük təşkil edir. Saral ərazisi isə hündür olması ilə xarakterizə olunur. Saral ərazisinə Kuybışev su anbarı daxildir. Qoruq ərazisinin əsas çayı - Sumkadır. Ərazidə olan göllər və bataqlıqlar vahid sistem yaradır. Ən böyük göl — Raif gölüdür. Çay Sumka çayının axımını nizamlayır. Əvvəllər Raif, Belo-Bezvodnoe və İlant gölləri ümumi bir su hövzəsi idi. Təsərrüfat işləri nəticəsində Böyük Raif gölü üç hissəyə parçalanmış.

İqlimi
------

Mülayim-kontinental iqlimin kəskin temperatur dəyişikliyinə məruz qalan tipinə aiddir. Bol yağıntıya malikdir.

Ədəbiyyat
---------

* Постановление ВЦИК, СНК РСФСР от 10.02.1935 Об утверждении сети полных заповедников общегосударственного значения[*ölü keçid*]
* В. И. Гаранин, К. Г. Гильмутдинов, Н. Н. Скокова, Б. Д. Хасаншин. Волжско-Камский заповедник // Заповедники европейской части РСФСР. II / Под ред. В. В. Соколова, Е. Е. Сыроечковского. — М.: Мысль, 1989. — С. 96—108.

İstinadlar
----------

1. ↑  Дежкин В. В. В мире заповедной природы. — М.: Сов. Россия, 1989. — 256 с.: ил. — С. 210—211.
2. ↑  Постановление ВЦИК, СНК РСФСР от 10.02.1935 Об утверждении сети полных заповедников общегосударственного значения[*ölü keçid*]
**Misir—Ermənistan münasibətləri** — Misir və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Misir ərəb dünyasında 1991-ci ildə Ermənistanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biridir.

Tarix
-----

Ermənistan SSRİ-dən müstəqillik qazandıqdan sonra, Misir Ermənistanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biri olur. 1992-ci ildə İkitərəfli Diplomatik Münasibətlərin qurulması haqqında Konvensiya imzalanır. Misirin İrəvandakı səfirliyi 1993-cü ilin mayında, Ermənistanın Qahirədəki səfirliyi isə 1992-ci ilin martında açılır.

İki ölkə arasındakı siyasi münasibətlərdə ən əlamətdar məqam ermənilərin Misirin Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı bitərəf mövqeyini qiymətləndirməsidir. Eləcə də Misirin Qondarma Erməni Soyqırımı zamanı özlərinə qarşı baş verən qətllərdən qaçan erməniləri qəbul etməsi və onların Misir cəmiyyətinə inteqrasiyasıdır .

Son 20 ildə Ermənistan və Misir əla siyasi, iqtisadi, mədəni, təhsil və elmi əməkdaşlıq qurmağı bacarmışlar. Misir ərəb dünyasında 1991-ci ildə Ermənistanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biridir. Ermənistan və Misir 40-dan çox ikitərəfli hüquqi sənəd imzalamışdır. İki ölkə arasında onlarla yüksək səviyyəli rəsmi nümayəndə heyəti qarşılıqlı səfərlər etmiş, bir çox mühüm mədəni və sosial tədbirlər baş tutmuş, iqtisadi əməkdaşlıq layihələrinin inkişafı üçün ortaq səylər göstərilmişdir.

Qondarma erməni soyqırımın tanınması
------------------------------------

Erməni-Amerikan qəzeti «Asbarezin» yazdığına görə, 2013-cü ilin sonlarında, o ilin iyul ayının əvvəlində Misir Prezidenti Məhəmməd Mursinin devrilməsindən sonra artan Türkiyə-Misir gərginliyi fonunda, bir çox misirli redaksiya məqaləsi hökumətin Qondarma Erməni Soyqırımını inkar etməsini pisləyən yazılar yazır. Bu mövzu Lillian Daoudun ev sahibliyi etdiyi məşhur Misir televiziyası "Əl-Sura Əl-Kamila" tok-şousunda müzakirə edilir.

  

Misir parlamentinin müstəqil üzvü Mustafa Bakri, Qondarma Erməni Soyqırımının tanınmasına çağıran bir qətnamə təqdim edir. Ərəb dilində "Erməniləri kim öldürdü?" sənədli filmi Misirdə istehsal edilmiş və Heliopolis kitabxanasında nümayiş etdirilmişdir.

Misir Prezidenti Əbdül Fəttah əs-Sisi 2019-cu ildə Münhen Təhlükəsizlik Konfransında etdiyi çıxışında, dolayısı ilə Qondarma Erməni Soyqırımını tanıdı və yüz il əvvəl Misirin "soyqırımdan sonra" erməni qaçqınlarını qəbul etdiyini bildirdi. Bu addım Misirdəki erməni icması tərəfindən məmnuniyyətlə qarşılandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ministry of foreign Affairs - Brief History". Mfa.gov.eg. 2010-05-13. 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
2. ↑  *Azad-Hye.* "Azad-Hye Middle East Armenian Portal (Armenia's Independence celebrations in Egypt)". Azad-hye.net. 2016-06-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
3. ↑  "Egypt to continue maintaining its balanced stance on Karabakh conflict – intervi". News.am. 2016-06-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
4. ↑  "Millions Watch Popular Egyptian Talk Show on the Armenian Genocide". Asbarez.com. 2013-09-10. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
**Limfa kapilyarları** — kiçik, nazik divarlı damarlar. Bir ucu qapalı və mərkəzi sinir sistemi və damar olmayan toxumalar istisna olmaqla, bütün bədənin hüceyrələrarası boşluqlarında yerləşir.

Funksiyası
----------

Əsas məqsədi venoz kapilyarlar tərəfindən reabsorbsiya olunmayan toxumalardan artıq mayenin çıxarılmasıdır.

Hər bir limfa kapilyar limfanı limfa damarına aparır, bu da öz növbəsində limfa düyünlərinə, limfa mayesini infeksiyalara qarşı süzən və nəzarət edən kiçik lobya şəkilli vəzi ilə birləşir. Limfa sonda venoz dövriyyəyə qaytarılır.

Limfa kapilyarları kapilyar mübadiləsi zamanı interstisial mayedən səmərəli və təsirli şəkildə sorulmaq üçün qanla əlaqəli kapilyarlar arasında strateji olaraq yerləşdirilir. Bu qəsdən formalaşma daha sürətli və davamlı toplanmasına imkan verir. Onların unikal quruluşu interstisial mayeni xaricə deyil içəriyə axmasına imkan verir. Limfa kapilyarının divarını təşkil edən endotel hüceyrələrinin ucları üst-üstə düşür.

Ölçüsü
------

Limfa kapilyarlarının diametri qan kapilyarlarından bir qədər böyükdür və qapalı uclara malikdir (qan kapilyarlarının ilmə quruluşundan fərqli olaraq).

Fəaliyyəti
----------

İnterstisial mayenin təzyiqi limfadakı təzyiqdən çox olduqda, hüceyrələr bir qədər aralanır və interstisial maye limfa kapilyarına daxil olur. Limfa kapilyarının içərisində təzyiq daha çox olduqda, hüceyrələr bir-birinə daha sıx yapışır və limfa yenidən interstisial mayeyə qarışa bilmir. Limfa kapilyarlarına elastik lifləri ehtiva edən anker sapları bağlanır. Onlar limfa kapilyarından uzanaraq limfatik endotel hüceyrələrini ətrafdakı toxumalara bağlayırlar.

Həddindən artıq interstisial maye yığıldıqda və toxumaların şişməsinə səbəb olduqda, lövbər sapları çəkilir və hüceyrələr arasındakı boşluqlar daha da böyüyür ki, daha çox maye limfa kapilyarına axsın.

Limfa kapilyarları, limfada plazma zülallarının daha çox konsentrasiyası səbəbindən qan kapilyarlarına nisbətən daha böyük daxili (onkotik) təzyiqə malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lymphatic System". Cleveland Clinic. Cleveland Clinic. 2023-06-21 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *Leak, LV.* "The structure of lymphatic capillaries in lymph formation". Federation Proceedings. 35 (8). June 1976: 1863–71. PMID 1269772.
3. ↑  Tortora, Gerard J.: "Principles of Human Anatomy - 10th edition", page 512. John Wiley and Sons, Inc. 2005. lymph enters the lymph capillaries by osmosis

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2777172127 |
**Ernesto Qrilyo** (*isp.* Ernesto Grillo; 1 oktyabr 1929, Buenos Ayres – 18 iyun 1998, Buenos Ayres) ― yarımmüdafiəçi mövqeyində oynamış Argentina futbolçusu. O, Argentinanın "Boka Xuniors" və "İndependyente" və İtaliyanın "Milan" klubunda çıxış etmişdir. O, həmçinin Argentina milli futbol komandasının üzvü olmuşdur. O, Argentina Futbol Assosiasiyasının Şöhrət Zalına daxil edilmişdir. O, 1953-cü ildə 3–1 hesabı ilə bitən İngiltərəylə oyunda qol vurduqdan sonra əfsanələşdi.

Həyatı
------

Gənc ikən "River Pleyt" və "İndependyente"də bərkiyəndən sonra, 1949-cu ildə "İndependyente"də peşəkar karyerasına başladı. Qrilyonun karyerasının ən diqqət çəkən məqamı 4 may 1953-cü ildə Argentinanın heyətində İngiltərənin qapısına vurduğu qolu oldu. 1950-ci ildə Braziliyada təşkil olunan FIFA Dünya Kubokundan sonra İngiltərə Cənubi Amerikaya ikinci dəfə səfər etmişdir və komanda River Pleyt stadionunda oyuna qədər məğlubiyyətsiz qalırdı. Bu qolun sayəsində 14 may günü "Argentina futbolçusu günü" olaraq qeyd olundu.

Qrilyo 1955 Cənubi Amerika çempionatını qazanan milli komandanın bir hissəsi idi. 1957-ci ildə İtaliyaya köçdü və 1958–59 mösümündə "Milan" ilə Seriya A çempionluğunu qazandı.

1960-cı ildə "Boka Xuniors"a keçərək Argentinaya qayıtdl, orada ümumlikdə 101 oyuna 11 qol vurdu və 1962, 1964 və 1965-ci illərdə üç dəfə liqa çempionu oldu.

Qrilyo peşəkar karyerasını 37 yaşında ikən 1966-cı ildə başa vurdu. Dörd il sonra "Boka Xuniors"un gənclər komandasının məşqçilik etməyə başladı. Qrilyo 31 dekabr 1986-cı ilədək orada çalışdı, klub onun müqaviləni uzatmamağa qərarı verdi. 1997-ci ildə depressiyaya düşdü və 18 iyun 1998-ci ildə vəfat etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ernesto Grillo † // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  "Grillo, Ernesto José". historiadeboca.com.ar. 18 March 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 November 2010.
3. ↑  "Murió Ernesto Grillo, una leyenda del fútbol" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine, *Clarín*, 19 June 1998

Xarici keçidlər
---------------

* "Find a Grave" saytında Ernesto Qrilyo
* Argentina Futbol Assosiasiyasının Şöhrət Zalı (ispanca)
* Wayback Machine saytında Ernesto Qrilyonun profili (ispanca)
**Kələzağ** — Abşeronda yaşayış məskəni. Kələzağ adlanan bu kənd Abşeron yarımadasının şərqində dəniz sahilindən 1–2 km aralıda yerələşən yaşayış məntəqəsidir.

Tarixi
------

Kələzağ yaşayış ərazisi IV minilliyə aid edilərək qədim tarixə malikdir. Bakı kəndləri içərisində Kələzağın iqtisadi inkişafı XVI əsrdə baş verib. Burada daşları qalaqlanan məscidin XV və ya XVIII əsrlərə aid edilməsi Şirvanşahlar saray kompleksinə uyğun memarlıq elementlərinə oxşarlığı ilə xarakterizə etmək olar.

Suraxanı kənd sakinləri uzun müddət bu yeri qışlağ kimi istifadə etdikdən sonra daimi məskunlaşıblar. Tarixi faktlara əsaslanaraq Kələzağ adlı qışlaq sahəsinin Bakının Suraxanı kənd əhalisinə məxsus olduğunu qeyd etmək olar. Bu haqda etnoqrafik və tarixi mənbələrdə də ətraflı məlumat var. XX əsrin 50-ci illərinə qədər Kələzağ ərazisində yaşayan əhalinin təsərrüfatı, xırman yerləri, icma torpaqları kolxozların hesabına keçdi. Hökumətin bu addımından sonra müflisləşən sakinlər qışlaqdan, doğma kəndlərinə — indiki yeni Suraxanı qəsəbəsinə köç edirlər. Xarabalığa çevrilən Kələzağ ərazisi isə sovet ordusunun hərbi poliqonuna çevrilir. XIX əsrin 30-cu illərində Çar İmperiyasının tərtib etdiyi arxiv sənədlərində Suraxanı əhalisinin qışlaqları içində Kələzağda 50 xalvarlıq əkin sahəsinin olduğu qeyd edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ülviyyə Tahirqızı.* "Kələzağ yaşayış ərazisi". anl.az (azərb.). Xalq Cəbhəsi. 20 dekabr 2012. 13 February 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 may 2016.
**Layihə A 2** (*ing.* Project A Part II) — Ceki Çanın rol aldığı 1987-ci ildə ərsəyə gətirilmiş Honq Konq filmidir.Film Layihə A filminin sahil mühafizə çavuşu Ma Yulonqun sərgüzəştlərinin davamıdır.

Məzmun
------

Honq Konq yerli rəhbərliyi, bir neçə rayonu idarə edən baş idarə rəisi cənab Çanın (David Lam) təmizliyinə şübhə edir. Səlahiyyətlilər, pirat denizinin məhv edilməsi ilə məşhurlaşan Ma Yulonq-un nəzarəti altındakı bölgələrdən birini (Saivan) təhvil verir. Müəyyən bir Pələng dəstəsi yerli polisin çox qorxduğu bu bölgəyə rəhbərlik edirdi. Dostları ilə stansiyaya gələn Ma Yulonq, Tiqer'i həbs etməyi planlaşdırır, ancaq Constable Ho yerli polisə kömək etmək üçün könüllü olaraq işləyir.

Rollarda
--------

* Jackie Chan — Əjdaha Ma Yulonq
* Maggie Chun — Və Sanya
* Rosamund Kwan — Miss Pak
* Karina Lau — Chau Ling
* David Lam — Super səriştəli Çan
* Bill Thun — Phiu əmi
* Rey Loy — Man Thinchin
* Regina Kent — Regina
* Michael Chan — Tiger Au Sam

Həmçinin bax
------------

1. Ceki Çan
2. Layihə A
3. Treyleri YouTube`da izləyin:

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  .
3. ↑  Lexicon of international films (alm.). Zweitausendeins.
**Volvo** dünyanın qabaqcıl TİR, avtobus, avtomobil, iş maşını, dəniz mühərriki və sənaye mühərriklər istehsalı edən firmasıdır. Bunun xaricində Volvo Group olaraq təyyarə sənayesindən maliyyə sektoruna qədər geniş sahədə fəaliyyət göstərən holdinqdir.
1927-ci ildə Yaponiya Göteborgda SKF markasının istehsalçı olaraq quruldu. Volvo Groupa bağlı minik avtomobil istehsalçısı Volvo Cars şirkəti, 1999-dan bəri Ford Motor Company-yə bağlı olaraq fəaliyyət göstərir. Dəniz mühərrikləri istehsal edən hissə isə Volvo Penta olaraq adlandırılmaqdadır. Bunun xaricində Mack tırları da Volvo Groupa bağlıdır. Volvo bir isveç markasıdır. Almanların Audisi, Mercedesi, BMWsi qədər güclü bir markadır. Dünyada təhlükəsizlik baxımından ən qiymətli avtomobillərin arasındadır.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Volvo*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Rəsmi saytı
* Azərbaycan türkcəsində Volvo saytı Arxivləşdirilib 2009-03-13 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avtomobil** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



1. ↑  .
**David Qareci lavrası** (*gürc.* დავითის ლავრა) — Keşikçidağ monastır kompleksinə daxil olan tarixi-memarlıq abidəsi. Lavra VI əsrin I yarısında Müqəddəs David Qarecinin rəhbərliyi ilə inşa edilmişdir.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Kompleksə VI-XVIII əsrləri əhatə edən müxtəlif tikililər - kilsə, rahiblərin və ziyarətçilərin istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş müxtəlif binalar daxildir. Kompleks dairəvi qüllələri olan müdafiə divarları ilə əhatə olunmuşdur.

Kompleksin mərkəzində girişi üzərində zəng qülləsi ucalan qədim kilsə yerləşir. Kilsənin ətrafında yaşayış üçün hər şəraiti olan kenakonlar, onların arxasında kiçik kapellalar, bir qədər aralıda isə atların saxlanması üçün yerlər və anbarlar yerləşir.

Kompleks mağaralarla zəngin dağlıq ərazidə yerləşir. Dağlıq ərazidə yağış sularının toplanması, süzülməsi və istifadəsinə imkan verən sistem yaradılmışdır. Kompleksə daxil olan mağaralardan birinə davamlı olaraq su damır və toplanır. Əfsanəyə əsasən bu mağara *"Davidin göz yaşı"* adlandırılır.

* 
* 
* 

### Həvari İohann kilsəsi

Kompleksin ən böyük və mühüm tikilisi Həvari İohann kilsəsidir. Kompleksin özəyini təşkil edən bu kilsə XII əsrdə əsasən qırmızı tufdan istifadə edilməklə tikilmişdir.

Kilsənin XVII əsrdə bərpa edilmiş şimal divarını David Qarecinin həyatının müxtəlif dövrlərini təsvir edən divar rəsmləri bəzəyir.

* Kilsənin əsas girişiKilsənin əsas girişi
* Kompleksin aşağı hissəsindən kilsənin görünüşüKompleksin aşağı hissəsindən kilsənin görünüşü

Monastır rəhbərləri
-------------------

* VI əsr - David Qareci
* 1881 - arximandrit Qriqori Dadiani

İstinadlar
----------

1. ↑  მ. საბინინი, „საქართველოსსა მოთხე", 1882, გვ. 637

Ədəbiyyat
---------

* Чубинашвили Г. Н. Пещерные монастыри Давид-Гареджи, Тб. 1948. (rus.)

| ⛭Keşikçidağ monastır kompleksi |
| --- |
| Qabırrıçayın sağ sahili | David Qareci lavrası  • Müqəddəs İohann monastırı  • Parşurt monastırı  • Dodo mağara kilsəsi  • Bertuban monastırı  • Əzabkeşlərlar monastırı  • Çiçikuri monastırı  • Tetrsenakebis monasıtırı  • Udabno monastırı  • Mağara monastırı  • Kolagir monastırı  • Əzabkeşlər pasxası kilsəsi  • Veranqareci monastırı  • Pukukuncar monastırı |
| Qabırrıçayın sol sahili | Kiçik qazan monastırı  • Böyük qazan monastırı |
| Həmçinin bax | Keşikçidağ Dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu |
**Yenikənd** — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi
------

XX əsrin 50-ci illərində SSRİ rəhbərliyinin "Xam torpaqlara hücüm" proqramının irəli sürülməsi nəticəsində dağ kəndlərinin əhalisinin böyük bir hissəsinin düzənlik əraziyə köçürülməsi nəticəsində meydana gəlib. Yenikənd inzibati ərazi vahidinin mərkəzidir. İnzibati ərazi vahidliyinin tərkibinə Yenikənddən başqa Tağay və Kolanı kəndləri, eləcə də qədim Alxanlı kənd yeri daxildir.

Əhalisi
-------

Əhalisinin sayına görə Siyəzən rayonunda ən böyük kənddir. Kənd əhalisinin sayı 2009-cu ildə 3067 nəfər olmuşdur. 01.08.2016-cı ilə görə əhalinin sayı artaraq 3925 nəfərə çatmışdır. Əhalinin əsas hissəsini etnik tərkibcə azərbaycanlılar təşkil edir. Əhali əsasən kənd təsərrüfatı sahələri-əkinçilik, maldarlıq və quşçuluqla məşğul olur. Kənd əhalisi köçüb gəldikləri qədim kəndlərə uyğun olaraq eyni məhəllələrdə yaşadıqları üçün həmin məhəllələrin qeyri rəsmi olaraq həmin adlarla adlandırılması qalmaqdadır. Belə ki, kənd ərazisində Quyubulaq, Alxanlı, Qozağacı, Qərəh və b. məhəllələr mövcuddur.

Tarixi abidələr
---------------

Yenikənd kəndi ərazisində 1898-ci ildə inşa edilmiş Gilgilçay stansiyasının binası, Sasanilər imperiyası dövründə inşa edilmiş, təxminən V əsrə aid olan Gilgilçay səddinin ən yaxşı qorunub saxlanılmış hissələri yerləşir.

Şəxslər
-------

* Alim Quliyev — Vətən müharibəsi şəhidi

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı - 2013. 488 səh.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

| ⛭Siyəzən rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Siyəzən |  |
| Qəsəbələr | Gilgilçay |
| Kəndlər | Alxanlı • Balaca Həmyə • Beşdam • Böyük Həmyə • Cəndəhar • Çarxana • Dağ Quşçu • Daşlı Çalğan • Dərə Zarat • Eynibulaq • Əlməkolu • Ərziküş • Hacışəkər • Kolanı • Köhnə Quşçu • Künövşə • Qaragöz • Qalaaltı • Qalaşıxı • Qərəh • Qozağacı • Məşrif • Müşkülqazma • Nardaran • Orta Çalğan • Sağolcan • Sədan • Siyəzən • Tuğay • Yanıq Ələz • Yenikənd • Yuxarı Ələz • Zarat |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Allahyarlı • Xandək |
Təbii yayılması
---------------

Mənşəyi Cənubi Amerikadır (Çili, Argentina).

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6-8 m-ə çatan, yumru çətirli, həmişəyaşıl və ya yarpağını tökən ağacdır. Gövdəsi qısa, yerlə sürünən, qabığı cod, dərin yarıqlı, budaqları əyilmiş, üzəri seyrək, iri iynələrlə örtülmüşdür. Yarpaqları cüt lələkvari, üzbəüz yerləşmiş, parlaq yaşıldır. Çiçəkləri yaşılımtıl - ağ və ya sarı, uzun erkəkcikli, uzunluğu 12 sm-dək olan sıx, tükcüklü, sallaq çiçək qruplarına yığılmışdır. Meyvəsi oraqvari əyilmiş qınlıdır. Toxum və qələmlərlə çoxalır.
Ekologiyası: Quraqlığa, istiyə davamlıdır. Drenajlı, qələvi torpaqlarda yaxşı bitir. Torpağı həmişə çox az miqdarda rütubətli olmalıdır. Qışda yarpaqlarını tökərək, -100C-dək şaxtaya dözür.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa, istiyə davamlıdır. Drenajlı, qələvi torpaqlarda yaxşı bitir. Torpağı həmişə çox az miqdarda rütubətli olmalıdır. Qışda yarpaqlarını tökərək, -100C-dək şaxtaya dözür.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində introduksiya olunmuşdur.

İstifadəsi
----------

Budanma ilə lazımı ölçülərini saxlamaq və bonsay üslubunda formalaşdırmaq olar. Dərman və qida əhəmiyyətli bitkidir.

İstinadlar
----------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Prosopis chilensis* | 
* Wikidata: Q11700799
* Wikispecies: Prosopis chilensis
* APDB: 63687
* Ecocrop: 8946
* EoL: 638766
* EPPO: PRCCH
* GBIF: 5358466
* GRIN: 29747
* iNaturalist: 327731
* IPNI: 210426-2
* ITIS: 506805
* IUCN: 73513653
* NCBI: 35716
* Plant List: ild-15772
* PLANTS: PRCH2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:210426-2
* SANBI: 337-1
* Tropicos: 13015290
* WFO: wfo-0000169469

 |
| *Ceratonia chilensis* | 
* Wikidata: Q39169129
* GBIF: 5358546
* GRIN: 9917
* IPNI: 485643-1
* IRMNG: 10164343
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:485643-1
* Tropicos: 13008090
* WFO: wfo-0000172297

 |
**Anşlavs Eqlitis** (*latış.* *Anšlavs Eglītis*‎; 14 oktyabr 1906, Riqa – 4 mart 1993, Los-Anceles, Kaliforniya) — Latviya yazıçısı, jurnalist və kino tənqidçisi. 1944-cü ildə Almaniya, sonra 1950-ci ildə ABŞ-yə mühacirət etdi, burada 50-yə yaxın roman, qısa hekayə və bir neçə pyes yazdı və beləcə latış ədəbiyyatının klassikinə çevrildi.

Həyatı
------

Anşlavs 14 oktyabr 1906-cı ildə Riqada anadan olub. Atası yazıçı Viktor Eqlitis, anası müəllim və tərcüməçi Mariya Eqlitis (qızlıq soyadı Stolbova) idilər. Kiçik qardaşı Vidvuds (1913-2003) hüquq fakültəsini bitirmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi illərində Üçüncü Reyxin Riqanı işğal etməsindən öncə, ailəsi ilə birlikdə Rusiyaya evakuasiya olundu, anası oradan ağciyər vərəmi ilə qayıtdı. 1918-ci ildə onlar Latviyaya qayıtdılar və Aluksne şəhərinə köçdülər.

1919-cu ildə ailəsi Riqaya köçdü. Anşlavs 2 nömrəli Riqa qrammatika məktəbini bitirmişdir. O, Valdemar Tonenin (1908—1909) sənət studiyasına gedirdi. Yayı Krimulda bölgəsinin İntsiyems adlanan yerdə keçirirdi, hansı ki sonradan "Sarayda pansion" (1962) romanında təsvir olundu. 1925-ci ildə Lezendə vərəm xəstəliyindən müalicə alırdı. Riqaya qayıtdıqdan sonra anasının vəfat etdiyini öyrəndi. 1935-ci ildə Latviya Rəssamlıq Akademiyasını bitirdi. Rəsm müəllimi kimi işləyirdi. Bir il sonra ilk böyük əsəri "Maestro" adlı novellanı yazdı.

"Yaunakas ziinyas" (1938) və "Atputa" (1940-1941) kimi nəşrlərlə əməkdaşlıq etmişdir.

1944-cü ildə "Teviya" qəzetində "Homo novus" adlı romanı nəşr olundu. Elə həmin il Eqlitis Almaniyaya mühacirət etdi, Berlində yaşayıb işlədi. Şəhər bombalanandan sonra İsveçrəyə, 1950-ci ildə isə ABŞ-yə köçdü. 1945-ci ildə yazıçının atası uydurma ittihamlarla həbs edildi və güllələndi, ümumi məzarlıqda dəfn edildi. ABŞ-də Eqlitis 50-dən çox qısa hekayə və roman yazmışdır. Ədəbi fəaliyyəti ilə paralel olaraq teatr və film rəylərini yazırdı. Əsərləri Latviyada da nəşr olunurdu.

Anşlavs Eqlitis 4 mart 1993-cü ildə ABŞ-nin Los Anceles şəhərində öldü. Həyat yoldaşı rəssam Veronika Yanelsina idi, hansı ki yazıçının kitablarının əksəriyyəti üçün təsvirlər çəkmişdir.

2008-ci ildə İntsiyemsdə yazıçıya abidə qoyuldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Anšlavs Eglītis // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  "Эглитис (Eglitis) Аншлавс (1906—1993)" (rus). philatelia.ru. 2020-08-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-13-01.
4. ↑  *Edīte Zuzena.* "« Maestro Anšlavs Eglītis un viņa romāni. »" (latış). Jaunā Gaita nr. 136, 1981. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-02.
5. ↑  *Anita Mellupe.* "« Pansija pilī ziemā. »" (PDF) (latış). Dienvidkalifornijas latviešu informācijas biļetens. 2008. 2016-03-03 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-02.
Tikiş iynəsi
**İynə** — bərk metaldan düzəldilmiş bir ucu iti digər ucunda isə sap keçirmək üçün deşik olan nazik uzun alət.

Otra əsrlərə kimi mahlıcdan olan parçaları tikmək üçün balıq sümüklərindən istifadə edilirdi. İlk metal iynələr XVI əsrdə yaradılmışdır.

İynənin iki növü var - əl iynəsi və maşın iynəsi. Tikiləcək parçanın növündən asılı olaraq iynələrin ölçüləri də müxtəlif olur.

Hesab edilir ki, ilk iynə kimi balıq sümüyündən istifadə ediblər.


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***İynə*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |

İynə ölçüsü istehsalçının paketində bir və ya bir neçə rəqəmlə işarələnir. İynələrin ölçüləri üçün ümumi konvensiya, məftil ölçmə cihazları kimi, hər hansı bir iynə sinfində ölçü sayı azaldıqca iynənin uzunluğu və qalınlığının artmasıdır.
Məsələn, 9 ölçülü iynə 12 ölçülü iynədən daha qalın və uzun olacaq. Bununla belə, iynə ölçüləri standartlaşdırılmamışdır və buna görə də bir sinifin 10 ölçüsü başqa bir növün 12 ölçüsündən daha incə ola bilər (əslində belə olur). 
Bir tikiş maşını üçün kiçik bir detalın bir iynə olduğu görünür, lakin bu çox vacibdir. Onsuz, heç bir şey tikə bilməyəcəksiniz. Yalnız hər hansı bir iynə götürmək deyil, həmçinin iynəni düzgün seçmək lazımdır. Axı, hər bir parça növü fərqli və müəyyən iynələrə ehtiyac duyur. Bu, atlanmış tikişlər, deşiklər və s. kimi bir çox tikiş problemlərindən qaçınmağa kömək edəcək. Nəhayət, yanlış iynələrlə məhsulu korlamaq riski aradan qalxacaq.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Как выбрать правильные иглы для шитья". dzen.ru/a. 11 may 2023 tarixində arxivləşdirilib  (#archive\_missing\_url).  (#cite\_web\_url)

Xarici keçidlər
---------------

Tikiş iynəsi
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fuad Əliyev.

**Fuad Əliyev** — kimya elmləri doktoru, akademik, AMEA-nın Gəncə bölməsinin sədri, AMEA-nın müxbir üzvü (2007), AMEA-nın həqiqi üzvü (akademik) (2014).

Həyatı
------

Fuad Yusif oğlu Əliyev 1 fevral 1950-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.

1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirdikdən sonra zabit rütbəsində ordu sıralarında xidmət etmiş, 1974-cü ildən AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda laborant, mühəndis vəzifələrində çalışmış,

1976-cı ildə aspiranturaya daxil olmuş, 1981-ci ildə aspiranturanı müvəffəqiyyətlə başa vuraraq kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Elə həmin ildə də Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Aşqarlar Kimyası İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

F.Əliyevin bilavasitə çalışdığı sahə yeni kükürd-üzvi birləşmələrinin sintezi və onlardan aşqarlar kimi istifadə etməklə müxtəlif xassələrə malik sürtkü yağlarının alınmasında istifadə olunmasıdır. Müxtəlif quruluşa malik birləşmələrin sintez olunmasında məqsəd onların quruluşunda və tərkibində olan funksional qrupların, hetroatomların yeni alınmış maddələrin xassələrinə təsirinin, bunların isə öz növbəsində sürtkü yağlarının keyfiyyətinə göstərə biləcəyi xassələrinin öyrənilməsidir.

Sintez olunmuş birləşmələr əsasında hazırlanmış sürtkü kompozisiyaları korroziyaya, siyrilməyə və yeyilməyə qarşı yüksək davamlılığa malikdirlər. Sintez edilmiş birləşmələrin tərkibində müxtəlif funksional qruplarla, hetroatomlarla yanaşı, kükürd atomunun da iştirak etməsi bu birləşmələrin bir çox dərman preparatlarının tərkibinə daxil olmasına səbəb olmuşdur. Bununla da sintez edilmiş maddələrin bir çoxunun antimikrob xassəyə malik olması müəyyən edilmişdir.

1983-cü ildən Gəncə Regional Elmi Mərkəzinin sədridir.

F.Əliyev 1992-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək kimya elmləri doktoru elmi dərəcəsini almış, 2007-ci ildə isə AMEA-nın müxbir üzvü, 2014-cü ildə həqiqi üzvü (akademik) seçilmişdir.

84 elmi əsər, 16 elmi ixtira, 5 monoqrafiyanın müəllifidir.

AMEA-nın Gəncədə dərc olunan "Xəbərlər" məcmuəsinin baş redaktorudur.

Alim 1996-cı ildən Gəncə şəhər Ziyalılar Cəmiyyətinin sədri, Yeni Azərbaycan Partiyası Gəncə şəhər təşkilatının sədr müavinidir.

F.Əliyev 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Tərəqqi" medalına, 2006-cı ildə "Əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür.2020-ci ildə Azərbaycanda elmin inkişafında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-08-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-04.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-08-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-04.
3. ↑  35674 F.Y.Əliyevin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı[*ölü keçid*]
**Xose Xuan Tablada** (*isp.* José Juan Tablada; 3 aprel 1871[…], Mexiko – 2 avqust 1945, Nyu-York, Nyu-York ştatı) – Meksika şairi və jurnalisti. İspan dilindəki şeirlərinin çoxunu Yaponiya haykularına əsaslanaraq yazmışdır. İnnovativ şeirləri Latın Amerikası ədəbiyyatına təsir göstərmiş, Latın Amerikasında Yaponiya haqqında rəyin formalaşmasına kömək etmişdir.

Həyatı və karyerası
-------------------

Xose Xuan Tablada ədəbi karyerasına Meksikanın *"El Universal"* qəzetində başlamışdır. Pyer Loti, Jüdit Qotye və Qonkur qardaşlarının əsərlərini oxuduqdan sonra Yaponiya mədəniyyəti ilə maraqlanmağa başlamışdır. 1900-cü ilin mayında Meksikanın *"Revista Modema"* jurnalının müxbiri kimi Yaponiyaya səyahət etmiş və bir neçə ay Yokohamanın Çin şəhərciyində yaşamışdır. Bu, onun Yaponiyaya yeganə səyahəti olmuşdur.

Meksikaya qayıtdıqdan sonra şərab taciri olmuş, ədəbi fəaliyyətinə fasilə vermişdir. 1911-ci idə başlayan Meksika inqilabından sonra bir neçə ay Parisdə yaşamışdır. Burada Asiya mədəniyyətinə, xüsusilə də, Yaponiya haykularına böyük maraq göstərmiş, ədəbi karyerası yenidən canlanmışdır. Meksikaya qayıtdıqdan sonra Yaponiya incəsənəti və rəssamları haqqında bir çox esse, eləcə də, ukiyo-e sənətçisi Hiroşiqe haqqında kitab yazmışdır. 1914-cü ildə siyasi sürgün kimi Nyu-York şəhərinə köçsə də, 1918-ci ildə Meksikanın Kolumbiya və Venesuela səfirliklərinin ikinci katibi təyin olunmuşdur.

Tablada 1919-cu ildə hayku formatında olan qısa şeirlər kolleksiyasını *"Un Dia"* adı ilə yayımlamışdır. 1900-cü ildə Yaponiyada yaşayarkən yazdığı esseləri də həmin il *"En el Pais del Sol"* adı altında nəşr etdirmişdir. Çin heroqliflərinin vizual potensialından təsirlənən Tablada bunu 1920-ci ildə yazdığı *"Li-po y utros poemas"* əsərində ispan dili üçün yoxlamışdır. Həyatının qalan hissəsini Nyu-York şəhərində keçirmiş, Meksika və Yaponiya mədəniyyətlərinin diffuziyası ilə məşğul olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  José Juan Tablada // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  José Juan Tablada // Gran Enciclopèdia Catalana (kat.). Grup Enciclopèdia, 1968.
3. 1 2  The Fine Art Archive. 2003.
4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 291. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 11 dekabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Əsərləri və ya müəllifi olduğu işlər: Xose Xuan Tablada İnternet arxivində
* Xose Xuan Tablada tərəfindən əsərlər LibriVox-da (açıq audi-kitablar)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Brockhaus |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1725942 · BNF: 149770472, 124890019 · GND: 119431769 · ISNI: 0000 0001 2132 8740 · LCCN: n82074225 · NKC: jn20010601821 · NTA: 071179402 · NUKAT: n2006116591 · SUDOC: 034098763 · VIAF: 51792179 · WorldCat VIAF: 51792179 |

 |
**Tacəddin Məhəmməd Həsən oğlu Urməvi** (1177-1255) — Azərbaycan filosofu, hüquqşünas və ilahiyyatçı.

Həyatı
------

Tacəddin Məhəmməd Urməvi Bağdadda yaşamış, Şərəfiyyə mədrəsəsində dərs dеmişdir. Zəkəriya Qəzvini və Əbdürrəşid Bakuvi onun öz zəmanəsində dinin əsaslarını, hüququ, hikməti və ədəbiyyatı misilsiz şəkildə bildiyini göstərmişlər. Tacəddin Urməvi irsinin yeganə tədqiqatçısı AMEA-nın müxbir üzvü Zakir Məmmədov mütəfəkkirin 1255-ci (hicri 653-cü) ildə 80 yaşında vəfat etdiyini yazmışdır.

Azərbaycan aliminin yaradıcılığında miladi 1218-ci, yaxud 1219-cu (hicri 614-cü) ildə tamamladığı "Məhsuldan hasil еdilən kitab" daha məşhurdur. Fəхrəddin Razinin əsəri əsasında yazılmış bu хülasənin 1295-ci ildə köçürülmüş bir nüsхəsi Qahirədə Хidiviyyə kitabхanasının əlyazmasıdır. Tacəddin Urməvi tərcüməçilik ilə də məşğul olmuş, 1228-ci ildə Dəməşqdə müəllimi və dostu Fəxrəddin Razi'nin məntiqə və fəlsəfəyə dair "İlahi həqiqətlər haqqında Kəmaləddin traktatı" əsərini farscadan ərəb dilinə çеvirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Zakir Məmmədov. Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri. Bakı, 1986.
2. 1 2  Zakir Məmmədov. Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri. Bakı, 1986.səh.32
3. ↑  Zakir Məmmədov. Azərbaycanda XI-XIII əsrlərdə fəlsəfi fikir. Bakı, 1978. səh. 75
4. ↑  Zakir Məmmədov. Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri. Bakı, 1986. səh. 32-33
5. ↑  Zakir Məmmədov. Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi. Bakı, 1994. səh. 191-192

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Mina Əhədi** (farsca:مینا احدی) — əslən İran azərbaycanlılarından olan siyasi aktivist. Hal-hazırda İran Fəhlə-Kommunist partiyasının Mərkəzi Komitəsinin və Siyasi Büronun üzvüdür.

Həyatı
------

1956-cı ildə Cənubi Azərbaycanda Əbhər şəhərində anadan olmuşdur.

Həyat yoldaşı da siyasi aktivist olmuş və İran İslam Respublikası tərəfindən cütlüyün məxsusi olaraq evlilik ildönümü tarixində edam edilmişdir. Bu hadisə Mina Əhədinin edam hökmünə qarşı sonrakı mübarizəsinin əsas motivasiya qaynağı olmuşdur.

O, hal-hazırda Almaniyada yaşayır və işləyir. 2 qız övladı vardır.

Siyasi fəaliyyəti
-----------------

Mina Əhədi inanc əsaslı qanunlar sisteminə qarşıdır və bütün vətəndaşların bərabər olacağı hüquq sistemini dəstəkləyir. Bundan əlavə Mina Əhədi *Edam Əleyhinə Beynəlxalq Komitənin* və *Daşlama (Rəcm) Əleyhinə Komitənin* əsas simasıdır. O, həmçinin *Almaniya Keçmiş Müsəlman Mərkəzi Şurasının* əsas qurucusudur. Bu təşkilatın əsas məqsədi İslamdan imtina etmiş şəxslərə arşı olan düşüncənin dəyişməsi üçün mübarizə aparır.

Son dövrlərdəki ən böyük fəaliyyəti Nazənin Fatehinin İranda azadlığa buraxılmasına nail olmuşdur. Keçmiş Müsəlmanlar Mərkəzi Şurasındakı fəaliyyətinə görə İran islam Respublikası mərkəzi qüvvələr tərəfindən dəfələrlə ölümlə təhdid edilmişdir. Buna görə də ictimai yerlərdə yalnız polis qoruması ilə olur.

2007-ci ilin 20 oktyabrında *İlin Dünyəvisi mükafatı* ilə təltif edilmişdir. Onu bu mükafata *Birləşmiş Krallıq Sekulyarizm Cəmiyyəti* layiq görmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2   (alm.) Central Council of Ex-Muslims Kurzbiographie Mina Ahadi Arxivləşdirilib 2007-09-08 at the Wayback Machine, 2007
2. 1 2   (alm.) Central Council of Ex-Muslims: Kurzbiographie Mina Ahadi Arxivləşdirilib 2007-09-08 at the Wayback Machine, 2007
3. ↑   (alm.) Central Council of Ex-Muslims Kurzbiographie Mina Ahadi Arxivləşdirilib 2007-09-08 at the Wayback Machine (German), 2007
4. ↑   (alm.) Anna Reimann: Vorkämpfer für Islam-Austritte mit dem Tod bedroht Arxivləşdirilib 2012-03-26 at the Wayback Machine, *Der Spiegel*, February 21, 2007
**Cuveynilər** — İranın tanınmış soylarından biri.

Soyun yaranması
---------------

Bu soy İranın Xorasan əyalətinin, Nişapur vilayətinin, Simnan qəzasının Cuveyn kəndindən çıxıb. 

Hülaku xanın vəziri Şəmsəddin Cüveyni (?-1285) (tanınmış tarixçi Əlaəddin Ataməlik Cüveyninin qardaşı) Səfiəddin Urməvini öz himayəsi altına alır. Oğlanları Bəhaəddinlə Şərəfəddinin tərbiyəsini ona həvalə edir. Səfiəddin onlara hərtərəfli təhsil verməyə çalışır. Lakin təbii ki, musiqi dərslərinə xüsusi fikir verir. Şərafəddin təhsildəki uğurları ilə müəlliminin hüsn-rəğbətini qazanır və Urməvi Təbrizdə qələmə aldığı beş hissəlik məşhur "Risaleyi-Şərəfi" adlı musiqi risaləsini ona ithaf edir. 

Cüveynilər ailəsi hökmdarın nəzərindən düşdükdən sonra Səfiəddin ömrünün son illərini yoxsulluq içində keçirir və 1294 -cü ildə Bağdaddakı borclular həbsxanasında dünyasını dəyişir.

Soyun məşhur nümayəndələri
--------------------------

* Əbdülmalik ibn Abdullah əl-Cuveyni
* Əlaəddin Ataməlik Cüveyni
* Şəmsəddin Məhəmməd Cüveyni

Mənbə
-----

* Бартольд В. В. Джувейни, Ала ад-Дин // Бартольд В. В. Сочинения. — М.: Наука, 1973. — Т. VIII: Работы по источниковедению. — С. 591—595.

Həmçinin bax
------------

* Xorasan
* Nişapur

Xarici keçidlər
---------------

* Cuveyni soyu
**Limfyord boğazı** (Lim Fjord, Limfjorden) — Danimarkanın şimalında, Yutlandiya yarımadası ərazisində Şimal dənizi ilə Katteqat boğazını birləşdirən boğazlar şəbəkəsi. Boğazın uzunluğu 180 km təşkil edir.

Boğaz əsasən göl tipli bitkilərlə örtülüdür. Limford Şimali Yutlandiya adasını Yutlandiya yarımadasından ayırır. Orta dərinliyi 3–5 m, maksimal dərinlik isə 24 m-dir. 

Limford boğazında 90-dan çox ada vardır. Ən iri adaları: Mors və Fur adası.

Ən əhəmiyyətli limanı Olborqdur. Limford balıqçılıq rayonudur. 1825-ci ilə qədər Limford körfəz olmuşdur. Həmin ildə baş vermiş fırtına zamanı qumdan ibarət olan burun tam yuyulmuş və boğaza çevrilmişdir. Bununla da Şimali Yutlandiya yarımadadan adaya çevrilmişdir.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Олборг // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 339.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Limford haqqında məlumat
* Limford muzeyi
Arqumentdə sonsuzluğa yaxınlaşan limtin qrafiki, bərabərdir {\displaystyle L}.
**Limit** (*lat.* Limes - uc nöqtə) — funksiyanın limiti cəbr analizinin əsas anlayışlarından biridir. İlk dəfə yunan filosofları Arximed və Evklidin əsərlərində rast gəlinir. Müasir riyaziyyatda isə ingilis alimi İsaak Nyuton tərəfindən işlədilmişdir.

Əsas limitlər
-------------

* {\displaystyle \lim \_{x\to \infty }(1+{\frac {1}{x}})^{x}=e}
* {\displaystyle \lim \_{x\to 0}(1+x)^{\frac {k}{x}}=e^{k}(k=1:x)}
* {\displaystyle \lim \_{x\to 0}\cos(x)=1}
* {\displaystyle \lim \_{x\to 0}{\frac {\tan(x)}{x}}=1}

Limitin bəzi xassələri
----------------------

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }(a\_{n}+b\_{n})=\lim \_{n\to \infty }a\_{n}+\lim \_{n\to \infty }b\_{n}.}
{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }(a\_{n}-b\_{n})=\lim \_{n\to \infty }a\_{n}-\lim \_{n\to \infty }b\_{n}.}
{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }(a\_{n}.b\_{n})=\lim \_{n\to \infty }a\_{n}.\lim \_{n\to \infty }b\_{n}.}
{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }{\frac {a\_{n}}{b\_{n}}}={\frac {\lim \_{n\to \infty }a\_{n}}{\lim \_{n\to \infty }b\_{n}}}.}
bn ≠ 0 və {\displaystyle \lim \_{n\to \infty }b\_{n}} ≠ 0.

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }ca\_{n}=c\lim \_{n\to \infty }a\_{n}} *c* = const.
{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }(c\_{1}a\_{n}+c\_{2}b\_{n})=c\_{1}\lim \_{n\to \infty }a\_{n}+c\_{2}\lim \_{n\to \infty }b\_{n}}
*с*1 = const, *c*2 = const.

{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }\log \_{b}a\_{n}=log\_{b}a} *b* > 0, *a* > 0, *b* ≠ 1 şərtilə.
{\displaystyle \lim \_{n\to \infty }{a\_{n}}^{p}=a^{p}} *а* > 0 *p* olduqda

Xarici keçidlər
---------------

* Mathwords: Limit
**Şimali Kvarken** (*isv.*  Kvarken, fin Merenkurkku) — Len-Kesterbotten adasını (İsveç) və Poxyanmaa adası (Finlandiya) arasında yerləşir. Botnik dənizini Botnik körfəzi (Şimali və Cənubi Botnik körfəzini) ilə birləşdirir. Eni 75 kilometr təşkil edir. Əraxidə Xolmaarna adaları vardır ki, olarən ən iriləri Xolmen və Enqrsendir. Bu adalar boğazı iki yerə bölür: Şərqi və Qərbi Kvarken boğazları (Estra-Kvatken və Vestra-Kvarken). Şərqində dərinlik 6–7 m, qərbdə isə 29 m təşkil edir. Qış ayları boğaz donur. Hətta bu buz bərzəğindən 1809-cu ildə Rus-İsveç müharibəsi zamanı rus qoşunları düşmən ərazilərinə hüçum etmişlər. Ərazi yer səthinin qalxma sürətinə görə dünyada birincidir (İldə 1 sm). Bu səbəbdən boğaz 2006-cı ildən UNESCOnun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

Mənbə
-----

* Şimali Kvarken (Norra Kvarken)

| ⛭Finlandiyada yerləşən UNESCO-nun ümumdünya irsi obyektləri |
| --- |
|  | **Bürünc dövrünə aid** Sammallahdenmaki **nekropolu**  • Hündür sahil **və** Şimali Kvarken boğazı  • Qədim Rauma  • Petayaveden **kəndində yerləşən qədim kilsə**  • Struve Geodeziya Qövsü **(9 ölkə ilə birlikdə)**  • Suomenlinna **qalası**  • Verla |  |
| **Commons page Vikianbar kateqoriyası** •
**Category Kateqoriya** |
**Cüzeppe Sezari** və ya **Kavaliere Darpino** (it. Giuseppe Cesari, fevral 1568, Arpino[d], Latsio[…] – 3 iyul 1640[…], Roma[…])—italyan manyerist rəssam. Kavaliere Darpino (Məsihin süvarisi) titulu ona Papa VIII Klemens tərəfindən verilmişdi. Cüzeppe həm Papa Klement, həm də V Sikstus tərəfindən himayə edilmişdir. Cüzeppenin emalatxanası Karavacconun Romada çalışdığı ilk emalatxana olmuşdur.

Haqqında
--------

Cüzeppenin atası Mazio Sezari əslən Arpinodan olsa da, rəssam özü 1568-ci ildə Romada anadan olmuşdur. Romada Nikolo Pomarçinoun tələbəsi olan 20 yaşlı Cüzeppenin ilk əsas işi 1589-1589-cu illərdə çalışıb, tamamladığı San Lorenzo kilsəsinin fasadına çəkdiyi rəsm olmuşdur. Bundan sonra o, Çertosa di San Martino kilsəsində çalışmağa başlayır. 1591-ci ildə yenidən Romaya qayıdan rəssam San Luici de Françezi kilsəsinin Kontarelli şapelindəki sərdabə üzərində işləyir. Sezari 1585-ci ildə San Luka Akademiyasının üzvü olmuşdur. 1607-ci ildə rəssam yeni Papa rəhbərliyi tərəfindən həbs etdirilmiş, 1640-cı ildə vəfat etmişdir.

### Tələbələri

Cüzeppe Sezarinin oğlanları Muzio və Bernardino rəssamın tələbələri olmuşdur. Bundan başqa Cüzeppe bir çox məşhur rəssam; Françesko Alleqrini da Qubbio, Quido Ubaldo Abatini, Vinçenzo Manenti və Bernardino Parasolenin müəllimi olmuşdur. Cüzeppenin ən görkəmli tələbəsi isə şüphəsiz ki, italyan rəssam Mikelancelo Merisi Karavaccodur. Karavacco 1593-1594-cü illər ərzində Sezarinin emalatxanasında çalışmışdır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  Cesari, Giuseppe (nid.). RKD.
2. 1 2  *Roettgen H.* CESARI, Giuseppe, detto il Cavalier d'Arpino // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 1980. Vol. 24.
3. 1 2 3 4 5 6  Arpino, Cavaliere d’ (ing.). [Oxford, England]: OUP, 2002.
4. 1 2 3 4 5 6  Union List of Artist Names (ing.).
5. 1 2  Giuseppe Cesari (nid.).
6. 1 2 3 4 5 6 7 8  .
7. ↑  Giuseppe Cesari // Art UK. Art UK.
Əkbər şah
**Əkbər şahın Səfəvi sarayına göndərdiyi elçilik** — Böyük Moğol imperatoru Əkbər şahın Səfəvi Şah Abbasın sarayına göndərdiyi elçilik nəzərdə tutulur.

Zəmin
-----

Şah Abbas taxta keçdikdən sonra həm Özbək xanlığını, həm də Osmanlı imperiyasını məğlub edib itirilmiş torpaqları geri qaytarmışdı. Bundan sonra Əkbər şah onun yanına elçilik göndərib onu təbrik etmək qərarına gəldi.

Elçilik
-------

Əkbər göndərdiyi məktubda Abbası həm özbəklər, həm osmanlılar, həm də daxili düşmənlər üzərində qazandığı qələbələrə görə təbrik edirdi. Elçilik Əkbərin Abbas üçün göndərdiyi xeyli sayda qiymətli hədiyyələri də şaha təqdim etdilər. Şah hədiyyələrlə o qədər də maraqlanmadı, bircə hədiyyələr içində olan qılınc onun diqqətini çəkdi və Əkbərin Əmir Teymurun soyundan gəldiyi üçün qılıncı gələcəyə dair yaxşı bir işarə olaraq qəbul edib yaxından maraqlandı. Moğol elçisi İrəvan tutulana qədər şahın düşərgəsində qaldı və şəhər ələ keçiriləndən bir ay sonra geri dönmələrinə icəzə verildi.

Abbas elçilik heyəti ilə dostcasına davransa da, onları qarşılamaq üçün xüsusi mərasim təşkil etmədi. O, hakimiyyətə yeni çıxan zaman Əkbərin sarayının buna reaksiyasından narahat olsa da, indi özünü daha güclü hiss edirdi və moğol imperatorunun Qəndəhara sahib olmasından da narazı idi.

Həmçinin bax
------------

* Cahangir şahın Səfəvi sarayına göndərdiyi elçilik (1619)
* Şah Abbasın Moğol sarayına göndərdiyi elçilik

İstinadlar
----------

1. 1 2  Blow, 2009. səh. 78

Mənbə
-----

* \* *David Blow.* Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend. I.B. Tauris. 2009. 288. ISBN 1845119894.
**Huşəng Azəroğlu** (1938 – 19 iyun 2019) — azərbaycanlı müğənni və aktyor. 1985-ci ildə Türkiyədə musiqi üzrə "Qızıl Kəpənək" mükafatına layiq görülüb.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Huşəng Azəroğlu 1938-ci ildə Ənzəli şəhərində anadan olub. 13 yaşında ikən hər iki valideynini itirib. Bir müddət özünü peşəkar idmanda sınayıb, İranın milli komandasında güləşib. Gənc ikən Bakı radiosundan yayımlanan Azərbaycanın muğam musiqisindən xüsusilə Xan Şuşinski və Cabbar Qaryağdıoğlunun ifalarından təsirlənərək Vəli Vahid və Məşədi Salamat kimi musiqi ustadlarından musiqi təhsili almağa başlayır. Sonrakı illərdə Mustafa Payanın şagirdi olur. O, 1979-cu İslam İnqilabına qədər 20 filmdə rol oynayıb. Məşhur aktyor Məhəmmədəli Fərdin ilə birlikdə Gənc-i Qarun filmində də rol alıb. İranda islam inqilabından sonra İstanbula köçüb, uzun illər orada yaşayıb. Türkiyədə İstanbul və TRT radioları ilə əməkdaşlıq edib. Müğənni Əli Səliminin bəstələdiyi "Sizə salam gətirmişəm" mahnısını ifa etdikdən sonra Türkiyədə məşhurlaşıb. O həmin mahnıya görə 1985-ci ildə Türkiyənin prezidenti Turqut Özal tərəfindən "Qızıl Kəpənək" mükafatı ilə təltif olunub. Dəfələrlə Kanada, İngiltərə, Fransa, ABŞ və Türkiyədə konsertlər verib. Ömrünün son illərini Urmiyada keçirən müğənni 19 iyun 2019-cu ildə Ənzəli şəhərində dünyasını dəyişib.

Həmçinin bax
------------

* Ququş
* Rəhim Şəhriyari

İstinadlar
----------

1. ↑  "Güney Azərbaycandan olan məşhur müğənni Huşəng Azəroğlu vəfat edib". gunaz.tv. 20 iyun 2019. 2019-06-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  *Hamid Məlikoğlu.* "Güneyli sənətkar Huşəng Azəroğlu vəfat edib". amerikaninsesi.org. 20 iyun 2019. 21 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* Huşəng Azəroğlunun ifası
**Şimali Koreya Sülh Muzeyi** Koreya müharibəsi sonunda 1953-cü ilin 27 iyulunda Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Koreya Xalq Demokratik Respublikası və Çin Xalq Respublikası arasında atəşkəs razılaşmasının baş tutduğu evdir. Anlaşma ABŞ Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı Uilliyam Harrison və Koreya Xalq Ordusunun generalı Nam İl tərəfindən imzalandı.

Bura şimal-qərbdə yerləşən Birgə Təhlükəsizlik Ərazisindən 1.2 kilometr uzaqlıqda yerləşir. Ev Şimali Koreyanın Hvanxe əyalətində yerləşmiş köhnə Panmuncom kəndində yerləşir və 1950-ci ilin ortalarından etibarən qaynaqlara görə buranı Birgə Təhlükəsizlik Ərazisinə həvalə edir. Muzey şimal-qərbdə yerləşən Kiyonq-donq kəndindən 1.9 kilometr aralıqda yerləşir. Bu kənd Şimali Koreyada barış kəndi olaraq bilinərkən Cənubi Koreya və qərb mediasında təbliğat kəndi olaraq tanınır.

1976-cı ildə muzeyə yaxın ərazidə ABŞ ordusunun kapitanı Artur Bonifas və leytenant Mark Barret Şimali Koreya tərəfindən açılan atəş nəticəsində öldürülmüşdür.

Muzeyin qapısının üzərində göyərçin təsvir edilmişdir. Atəşkəs imzalanarkən Pablo Pikassonun müəllifi olduğu göyərçin rəsmi evin üzərindən asılmışdır. Amerikanlar bunu kommunizmin simbolu kimi dəyərləndirərək buna etiraz etmiş (Pikasso kommunist idi) və nəticədə onun üzəri örtülmüşdür.

İstinadlar
----------


1. ↑  *Mark Seddon.* "How to take the heat out of the North Korean crisis". Evening Standard. 9 April 2013. 13 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 May 2013.
2. ↑  *Jager, Sheila Miyoshi.* Brothers at War – The Unending Conflict in Korea. London: Profile Books. 2013. 284–285. ISBN 978-1-84668-067-0.