Tantura qətliamı və Tantura qətliamı Deyr-Yasin qətliamından təxminən bir ay sonra və ölkənin etnik təmizlənməsi ilə təmsil olunan əsas sionist məqsədinin davamı olaraq, Silah gücü və əhalinin qorxudulması ilə ən çox Fələstin vətəndaşının didərgin düşməsinə müqəddimə olaraq Tantura qırğını gəldi. Bu, qonşu kəndlərdəki fələstinlilərə böyük təsir göstərdi və onların faktiki köçkünlüyünə yol açdı.

Tantura qətliamı Fələstində baş vermiş bütün əvvəlki qırğınlardan təkcə qurbanların böyüklüyü baxımından deyil, həm də İsrail dövlətinin yaradılmasının elan edilməsindən bir həftə sonra İsrail ordusu tərəfindən törədilmiş cinayət olması ilə fərqlənir. İşğal ordusu Aralıq dənizi sahilində yerləşdiyinə və hücuma keçməsinin asanlığına görə bu kəndi seçib, kəndin onlar üçün təhlükə olduğunu iddia edərək, əhalisini buranı silahların fələstinlilərə çatdığı limana çevirməkdə ittiham edib.

Əl-Təntura əvvəllər Hayfa yaxınlığında yerləşən bir kənddir. 1945-ci ildə əhalisi təxminən 1500 nəfər idi. Qırğın 1948-ci il mayın 22-dən 23-nə keçən gecə, 1948-ci il müharibəsi zamanı İsrail Müdafiə Qüvvələrinin Aleksandroni briqadası tərəfindən həyata keçirilmiş və qırğında 40-200-dən çox fələstinli həlak olmuşdur.

qırğın
------

İsrail ordusu ilk dəfə 1948-ci il mayın 22-nə keçən gecə Aleksandroni Briqadasının 33-cü Batalyonunun əsgərlərinin elə həmin gecə şərqdən basqın etməzdən əvvəl kəndi dənizdən atəşə tutaraq hədəf aldı və hücum 22 may 1948-ci il gecəsinə qədər davam etdi. ertəsi gün onu işğal edə bildilər və kəndlilərə qarşı qırğın işğaldan dərhal sonra başladı.

Həmin gün kəndin vətəndaşlarına, xüsusən də kəndin kişilərinə qarşı dəhşətli qətliam törədildi. Kişilər küçələrdə və evlərində güllələnib, altı-on nəfərdən ibarət qruplar halında kənd qəbiristanlığında kütləvi məzarlıqlara yığılıblar. Bəzi kişilər güllələndikdən və qrup halında basdırıldıqdan sonra məzarlarına çevrilən xəndəklər qazmağa məcbur oldular. Sionist əsgərlərin həyata keçirdiyi qırğın və qan tökmə kampaniyasını yalnız Zıxron Yaakov kəndinin bəzi sakinlərinin gəlişindən sonra dayandırmadı. Həmin kütləvi məzarlıqlar indi Moshav Dor çimərliyində dayanacaqdır.

İşğal gecəsi və ondan sonrakı günlərdə iki yüz əllidən çox cəsəd sayıldı. Qadın və uşaqlar axtarıldıqdan sonra qovulub, sahib olduqları hər şey müsadirə edilib. Həbs düşərgələrində on yeddi yaşından altmış yaşa qədər kişi və oğlanların ailələri sionist qüvvələrin nəzarətində idi və bu məhbusların çoxu Beynəlxalq Qırmızı Xaç Cəmiyyəti tərəfindən qeydiyyata alınmadan əvvəl ləğv edilərək öldürüldü.

1936-cı il təvəllüdlü Yərmuk düşərgəsindən olan Məhəmməd Əbu Hənna baş verənləri danışır və deyir:

"Səhərə yaxın atışma dayanmışdı və hücum edənlər hamını sahilə topladılar.Onları bir tərəfə qadın və uşaqları, digər tərəfə kişiləri böldülər.Sahildə, Əsgərlər kişiləri qrup-qrup aparırdılar və hər dəfə atəş səsləri eşidilirdi. Günorta bizi piyada kəndin şərqindəki bağa apardılar və gördüm ki, meyitlər Tanturanın adamlarının sürdüyü vaqonlara yığılıb, onları böyük bir xəndəyə töküblər. Sonra yük maşınları gəldi, qadın və uşaqlarla yükləndi və Fureydisə sürüldü. Yolda, qatar relslərinin yaxınlığında ora səpələnmiş başqa cəsədlər də var idi".

Kəndin möhkəmliyi və sonu
-------------------------

Kənd rəşadətli müqavimət göstərdi, lakin silahlanmalarının zəifliyi səbəbindən sionist qüvvələrinə tab gətirə bilmədi. Həmin gün silahlı sionist təşkilatlar kişiləri əsir götürdülər, yerdə qalan qadın və uşaqları isə açıq havada sərgərdan buraxdılar. Onun xarabalıqlarında 1948-ci ildə Nəhşölim qəsəbəsi salınmışdır. Kənd torpaqlarının qalan hissəsində isə 1949-cu ildə başqa bir qəsəbə Moşav Dor salınmışdır. Bir sıra ərəb və yəhudi tarixçiləri bu qətliamın sionistlərin Fələstində törətdikləri ən iyrənc qətliamlardan biri hesab olunduğunu, səksəndən çox qırğın olduğunu təsdiqləyiblər.

Məhkumların və məhbusların ailələrindən azad edilməsinə gəlincə, onlar Suriya, İordaniya və İraq arasında səpələnmiş ailələrini axtarmaq üçün uzun bir yol keçiblər. Bu ailələrin əksəriyyəti hazırda Suriyada qaçqın olan qadın və uşaqlardır və Yarmuk düşərgəsi, Dəməşqin Qabon bölgəsi və Lattakiyadakı Raml düşərgəsi arasında bölüşdürülür.

Qırğınla bağlı son inkişaflar
-----------------------------

2022-ci ilin yanvarında Alon Şvartsın Tantora qətliamından bəhs edən Tantora adlı sənədli filminin premyerası 2022 Sundance Film Festivalında oldu. Filmdə bir neçə israilli veteran müsahibələri zamanı Tantura qəsəbəsində kəndlilərin təslim olmasından sonra baş verən qətliamın şahidi olduqlarını deyirlər. Müsahiblərin bir çoxu qətliamla bağlı təsvir və təfərrüatlar verdi, Hər biri "bir neçə"dən "onlarla" və hətta "200-dən çox" güllələnən qurbanların sayını təxmin edirdi. Ən son hesablamanı Zixron sakini Yakov deyib və bildirib ki, o, qurbanların basdırılmasına kömək edib. Onlar təsdiq ediblər ki, Aleksandroni Briqadasının əsgərləri döyüş bitdikdən sonra silahsız adamları öldürüblər. və qurbanların əslində Kibbutz Nahsholim yaxınlığındakı Tantura çimərliyi (indiki Dor çimərliyi adlanır) yaxınlığındakı dayanacaq altında yerləşən kütləvi məzarlıqda dəfn edildiyini söylədi. Müsahibənin bəziləri hər hansı bir qətliamın baş verdiyini qəti şəkildə inkar etdilər. Filmin nümayişi həmçinin Fələstin Administrasiyası və Ha'aretz qəzetinin redaksiya heyəti də daxil olmaqla bir neçə tərəfi Karmel dağı yaxınlığında başqa bir iddia edilən kütləvi məzarlığı araşdırmaq üçün komitə yaratmağa çağırmağa sövq etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.
2. ↑
3. ↑
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2021-06-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-11-24.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-24.