recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stoa**lar, Qədim Yunan memarlığında küçə və ya agoranın yanında yerləşən örtülü, sütunlu qalereyalardır. Onlar inzibati və ticarət mərkəzləri kimi istifadə edilən ictimai yerlər idi.

Tarixi filosofların büstləri ilə Afinada bərpa edilmiş Attalos Stoası
Onun yaradıcısının Aqnaptus adlı qədim yunan memarı olduğu qeyd edilir.

Sonrakı nümunələr stoalar iki mərtəbəli inşa edilirdi və mağazalar və ya bəzən ofislərin olduğu İonik üslubda kolonları birləşdirirdi. Bu binalar ictimaiyyət üçün açıq idi; burada tacirlər mallarını sata, rəssamlar öz sənət əsərlərini sərgiləyə, dini məclislər keçirə bilərdilər. Stoalar tez-tez böyük şəhərlərin bazarlarını və ya agoraları funksiyasını görürdü

Stoaların digər nümunələrindən içəridə və çöldə faydalı məkanları birləşdirən qoruyucu və təhlükəsiz mühitlər yaratmaq üçün istifadə olunurdu

Kiprli Zenon tərəfindən qurulan Stoaçılıq fəlsəfə məktəbinin adı "stoa"dan götürülüb.

Stoa Amphiaraionu'nun görünüşü
Tağ altında mənasını verən stoa fəlsəfəsi tağın altına toplaşan filosoflar tərəfindən qurulmuşdur.

Məşhur stoalar
--------------

1. Stoa Poikile
2. Attalos Stoası
3. Basileios Stoası (Kraliyyət stoası)
4. Afinadakı Zevs stoası
5. Amfiarion Stoası
6. Afinalıların Stoası
7. Herod məbədinin kraliyyət stoası

Həmçinin bax
------------

* Stoaçılıq
* İyonik
* Kitiyalı Zenon

İstinadlar
----------

1. ↑  Pausanias, *Description of Greece* v. 15, § 4, vi. 20. § 7
2. ↑  Şablon:Web kaynağı
3. ↑  *Sedley, David,* "Stoicism", Routledge Encyclopedia of Philosophy (1), London: Routledge, 2016, doi:10.4324/9780415249126-a112-1, ISBN 978-0-415-25069-6, 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2021-10-22

Xarici keçidlər
---------------

* Stoa
***3 bacı. Film haqqında film*** tammetrajlı sənədli filmi rejissor Səyavuş Hüseynli tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. Film "Soy prodakşn"nda istehsal edilmişdir. Film iki il efirlərdə olan, 140 seriyası çəkilən "3 bacı" serialının bitməsi münasibətilə çəkilmişdir.

Məzmun
------

Film iki il efirlərdə olan, 140 seriyası çəkilən "3 bacı" serialının bitməsi münasibətilə çəkilmişdir. Filmdə serialın baş rol ifaçıları Ülviyyə Əliyeva, Tünzalə Əliyeva, Dilarə Əliyeva və Əkbər Əlizadə tamaşaçıları çəkiliş yerləri ilə tanış edirlər, çəkiliş məkanlarında baş verən maraqlı məqamlar ilə bağlı öz xatirələrini bölüşürlər. Həmçinin, serialın digər aktyor heyəti, serialın üzərində iki ildir ki, çalışan heyət üzvləri öz fikir və xatirələrini dilə gətirirlər.

Dilarə Əliyeva çəkiliş üçün qurulmuş qızların evini, Maarifin evini, Ülviyyə Əliyeva restoran və kafeni, blokdakı lifti, Tünzalə Əliyeva şirniyyat dükanını, Əkbər Əlizadə isə binanın həyətini tamaşaçılara göstərirlər.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Rejissor: Səyavuş Hüseynli  

Operator: Aydın Şirinsifət, Murad Nəzərli

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2014-cü ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

3 bacı (film, 2012-2014)

İstinadlar
----------

1. 1 2  "'Üç bacı' gəlir — TEZLİKLƏ" (az.). Azxeber.com. 23 oktyabr 2012. 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-23.
2. ↑  *Nisə Rafiqqızı.* "«Plastik əməliyyatdan sonra əsl хoşbəхtliyin nə olduğunu anladım» — Tünzalə Əliyeva" (az.). Olaylar. 17 avqust 2012. 2019-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-23.
**Vahabov Ədalət Qurban oğlu** — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Qarabağ müharibəsi şəhidi. 

Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. (Abidə 5 sentyabr 1992 qoyulmuşdur.) Haqverdi Verdiyev ,Yusif Qasımov (baş leytenant), Çərkəz Həsənov, Dəyanət Məmmədov,Vüqar Hüseynov, Rasim Abbasov, İmaməddin Əliyev, Simran Rzayev,Şahin Abbasov, Sərvan Ağayev,Qarabala Mayılov,Müşfiq Paşayev, Elman Cavadov,Ədalət Vahabov, Ucar Zeynalov, Bəxtiyar Cəfərov (əsgər, 1973), Sadiq Muradov, Vasif Əlibəyov, Rəsul Süleymanov (əsgər, 1973), Əlibaba İbrahimov, Fuad Həsənov İlham Hüseynov (əsgər, 1973), Münasib Mehdiyev

Həyatı
------

  

19 iyul 1992-ci ildə Ağdərənin Həsənriz məntəqəsi istiqamətində gedən döyüş zamanı şəhid olmuşdur.

Təltifləri
----------

Sıravi İlham Hüseynov 19 noyabr 1992-ci il tarixdə respublikamızın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdiyi şəxsi igidlik və şücaətə görə "Azərbaycan Respublikasının Fəxri fərmanı" ilə (ölümündən sonra) təltif edilmişdir. İgid döyüşçünün məzarı Bakı şəhərindədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-20.

Xarici keçidlər
---------------
**Murtazaqulu xan Ziyadoğlu** — Türkman Qacar tayfasınım qolu olan Ziyadoğlu ailəsinə mənsub olan Səfəvi imperiyası hərbi xadimi.

Həyatı
------

Murtazaqulu xan Ziyadoğlu 1651-ci ildən etibarən Səfəvi Gürcüstanının bir hissəsi olan Kaxetinin hakimi təyin edilmişdir. Elə həmin ildən etibarən o, eyni zamanda mərkəzi Gəncədə yerləşən Qarabağ bəylərbəyliyinin də idarəçiliyini öz üzərinə götürdü. O dövrdə Gürcüstanın idarəsi Qarabağa tabe etdirilmişdi. Çox gümanki, Murtəzaqulu xanın bu iki vilayəti idarə etməsi də bununla əlaqəli olmuşdur. Beləliklə o, həm Qarabağ bəylərbəyliyinin, həm də Kaxetin hakimi olaraq xidmət etməyə başladı. O, 1664-cü ilə qədər Qarabağ bəylərbəyi olsa da, Kaxeti neçənci ilə qədər idarə etməsi bəlli deyil.

O, Qacar tayfasının Ziyadoğlu qolundan idi.
​== Həmçinin bax ==

İstinadlar
----------

1. ↑  Bournoutian, 2021. səh. 50
2. ↑  Floor, 2008. səh. 258–259

Mənbə
-----

* *Bournoutian, George.* From the Kur to the Aras: A Military History of Russia's Move into the South Caucasus and the First Russo-Iranian War, 1801–1813. Brill. 2021. ISBN 978-9004445154.
* *Floor, Willem.* Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri. Washington, D.C.: Mage Publishers. 2008. ISBN 978-1933823232.
**Folklorşünaslıq** — folkloru (xalq yaradıcılığını) öyrənən elm.

Xalq yaradıcılığı nümunələrinin toplanması, nəşri və tədqiqi ilə məşğul olur. Avropada xalq yaradıcılığına elmi maraq XVIII əsrdən başlamışdır, Azərbaycanda folklorşünaslıq XX əsrin I yarısında inkişaf etmişdir. Folklorşünaslıq bəzən etnoqrafiyanın, ədəbiyyatşünaslığın, musiqişünaslığın bir sahəsi hesab edilsə də, müasir dövrdə müstəqil elm sahəsi kimi formalaşmış, onun tədqiqat metodları işlənib hazırlanmışdır.

Folklorşünaslıqda xalq yaradıcılığının (şifahi ədəbiyyat, musiqi, rəqs folkloru və s.) spesifikası, ayrı-ayrı tarixi inkişaf mərhələləri, milli özünəməxsusluğu, folklorun peşəkar ədəbiyyat, musiqi, rəqs və s. incəsənət sahələri, başqa xalqların folkloru ilə qarşılıqlı əlaqələri və s. problemlər araşdırılır. Şifahi ənənəli musiqi yaradıcılığı nümunələri — xalq mahnıları, rəqsləri və s. toplanıb nəşr olunmuş və tədqiqata cəlb edilmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* Paşa Əfəndiyev. Azərbaycan folklorşünaslığın problemləri. Bakı: "Elm və təhsil", 2011.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Banduk** *(çeç. БӀен-дукъ; çeçen. bIо — «qoşun» + duk— «silsilə» sözlərindən)* — Çeçenistan Respublikasının Şatoy rayonunda dağ zirvəsi.

Haqqında
--------

Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1359 metrdir. Banduk dağı dəniz səviyyəsindən 1342 metr yüksəkliklərdə, yaxud da ətraf ərazidən 306 metr hündürlükdə yerləşir. Ətəyində dağın eni 4,5 km-dir. Ən yaxın yaşayış məntəqələri: Zona, Yarış-Mardı, Daçu-Borzoy, Ulus-Kert, Şatoy. 

Banduk dağı ətrafındakı ərazilər şimal-qərbə doğru təpəlik, cənub-şərqə doğru dağlıqdır. Rayonun ən yüksək zirvəsi Banduk silsiləsidir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1771 metrdir. Banduk dağından cənuba doğru 8,2 km-dir. Dağların əhalisi təxminən hər kvadrat kilometrə görə 31 nəfərdir. Banduk dağının ətrafındakı ərazilər praktiki olaraq tamamilə qarışıq meşələrlər örtülüdür. 

Çeçen tədqiqatçı-diyarşünas, pedaqoq və xalq şairi A.S.Süleymanovun fikrincə dağların adı Bandukdur. Çeçencə "БӀен-дукъ" adlanır və Qoşun silsiləsi kimi tərcümə edilir. Bu silsilə Çantı-Arqun çayının sağ sahili boyunca yerləşir. Cənubdan şimala doğru dağın qərb yamacı boyunca Arqunun dik sahili üzərində yerləşir, Şatoy-Qroznı yolundan keçir. Daçu-Borzoyadan Şen-duk silsiləsinə ordan Şatoy kəndinə doğru yol gedir. 3 yaşayış məntəqəsini birləşdirir: Yuxarı Çolxan-çu, Aşağı Çolxan-çu və TsӀom.

Ədəbiyyat
---------

* *Сулейманов А. С.* Топонимия Чечни / Ред. Т. И. Бураева. — Грозный: ГУП "Книжное издательство", 2006. — 711 с. — 5000 экз. — ISBN 5-98896-002-2.

Həmçinin bax
------------

* Baloy-Lam
* Ataykort
* Tebulosmta
* Amir-Kort
* Aşenete

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  *Сулейманов А. С.* Топонимия Чечни / Ред. Т. И. Бураева. — Грозный: ГУП "Книжное издательство", 2006. — с.435
Tehran ın beynəlxalq Mehrabad - 22 sentyabr 1980
**Kaman 99 əməliyatı** *(Yay 99)* -İraqın bir gün əvvəl endirdiyi, və İran-İraq müharibəsini başlayan, gözlənilməz zərbəsinə cavab olaraq İranın HHQ əməliyatı.

20 sentyabr 1980 ildə İraq İranın strateji obyektlərinə kütləli zərbə endirdi. 
1:45 İraqın 6 MİQ 23 təyyarəsi Əhvaz yanındakı İran aviabazasına bomba zərbəsi endirdilər. Saat yarım sonra İraq MiQ-23 -ləri Tehranın beynəlxalq Mehrabad hava limanına hücum etdilər, eyni vaxtı başqa təyyarələr İranın başqa 8 vacib strateji obyektinə zərbə endirdilər.

Lakin İran Altıgünlük müharibənin təcrübəsini nəzərə almışdı və onun təyyarələrinin əksəriyəti beton sığınacaqlarda gizlədilmişdi. İraqlıların hücumu bir neçə qalxma-enmə zolağında yarğan əmələ gətirmişdi. Hücumdan sonra İran HHQ cavab zərbəsi hazırlamağa başladılar ki, bu zərbə ertəsi gün endirildi.

23 sentyabr 1980-ci ildə İranın, Mark 82,Mark 83 və Mark 84 bombaları və AGM -65 Maverick raketləriilə silahlanmış Fantom F-4 təyyarələri, Həmədan aviabazasından göyə qalxdılar.

Havada əlavə yanacaq doldurulandan sonra Fantomlar İraq paytaxtı Bağdada çatdılar və əl-Kut, əl-Rəşid və əl-Habbaniya aviabazalarına basqın etdilər. Daha 8 F-4 Tehrandan uçdu və yenə də əL-Rəşid aviabazasına hücum etdi.

Təbrizdən uçan İranın 58 Northrop Grumman F-5 təyyarəsi, İraqın Mosuldakı aviabazasına hücum etdi. Mosulun basqınından sonra 50 F-5 təyyarəsi, güclü zədələnən, Nəsiriyyə aviabazasına basqın etdilər.
İranın 146 F-4 və F-5 təyyarələri İraqı bombalayanda, İranın daha 60 Grumman F-14 Tomcat təyyarəsi, mümkün İraq cavabından İranın hava məkanını müdafiə etmək üçün havaya qalxdılar.

İranın bu F-14 təyyarələri İraqın 2 MiQ-21 və 3 MiQ-23 qırıcısını vura bildilər, İranın bir F-5 qırıcısı isə İraqın Su-20 təyyarəsini vurdu.

İraqın MİQ -23-ü İranın 2 ədəd F-5 qırıcısını, İraqın MİQ -21 qiriidis isə İranın daha iki F-5 qırıcısını vurdular. Eləcə də iraqlılar səhvən C-125 zenit raketi ilə öz İlyuşin İL-76 təyyarəsini vurdular. İraq hücuma yaxşı hazırlaşmışdı, çünki hücum vaxtı İraq təyyarələrinin əksəriyyəti başqa ərəb ölkələrinə sığındılar və qorundular.

Mənbə
-----

* -Iran strikes back in Operation Kaman 99 (ingil.) Arxivləşdirilib 2016-04-14 at the Wayback Machine
İk Kil senotu Meksikanın Yukatan ştatında, Tinum bələdiyyəsinin Pisté kəndindən bir qədər kənardadır. Coğrafi mövqe baxımından Yukatan yarımadasının şimal nöqtəsində yerləşir və eyni zamanda da Çiçen İtza yaxınlığındakı İk Kil Arxeoloji Parkının bir hissəsidir. İctimaiyyətə açıq bir ərazi olduğundan insanlar bura üzməyə gəlir və adətən avtobus turlarında ziyarət edilən bir yerdir. Quru ərazidən təqribən 26 metr aşağıda olmaqla üzəri açıq bir senotdur. Üzmə platformasına düşmək üçün bir pilləkan vardır. Senotun diametri 60, dərinliyi isə 40 metrdir. Kiçik şəlalələrlə birgə suyun üzünə qədər çatan üzüm budaqları var. Senotda qara şüaüzgəcli balıqlar üzür. İk Kil senotu mayyalılar üçün müqəddəs sayılır, onlar buradan həm istirahət, həm də dini mərasimlər üçün istifadə edirlər. Senot restoranı, mağazası, geyim otaqları, kirayəyə verilən kottecləri olan geniş bir kompleksin bir parçasıdır. Onun yaxınlığında həm də Mayya tikililərinin qalıqları da var.
**The King: Eternal Monarch** (kor.  더 킹: 영원의 군주) — Li Min-ho, Kim Qo-un, Vu Dohvan, Kim Kyon-nam, Cun Un-çe və Li Cunçin-nin baş rollarda oynadığı 2020-ci il romantik-fantastik Cənubi Koreya televiziya serialıdır. Kim Un-suk tərəfindən yazılmış, Hwa&Dam Pictures və onun əsas şirkəti Studio Dragon tərəfindən hazırlanmış serialın premyerası 17 aprel 2020-ci ildə SBS TV və Netflix-də qlobal tamaşaçı üçün yayımlanmışdır.

İki paralel dünyada qurulan serial, krallığın əvəzinə Koreya Respublikasının mövcud olduğu ögey əmisi Li Limin açdığı mifik qapını keçdikdən sonra alternativ reallığa çıxışı kəşf edən Koreya Krallığının İmperatoru Li Qon haqqındadır. O, Li Limin vəhşiliklərinə son qoymaq və iki dünya arasında portal kimi istifadə edilən Manpasikcokun digər yarısını geri götürmək üçün yola çıxır.

Serialın heyəti, ssenari müəllifi, geniş reklamı və istehsal büdcəsi ilə 2020-ci ilin ilk yarısında ən çox gözlənilən seriallardan biri kimi qarşılanan serial, SBS-in 2020-ci ilin cümə-şənbə dram premyeralarının ən yüksək reytinqlərinə görə rekord vurdu.

O, həmçinin səkkiz həftə ardıcıl olaraq həftəlik "Wavve" dram cədvəlində 1-ci yeri qorudu və Hindistan, Malayziya, Filippin və Sinqapurda Netflix-də ən populyar Koreya dram serialı və ABŞ-da ilk iki serialdan biri kimi siyahıya alındı. Sonrakı epizodlarda qarışıq rəylər və gözləniləndən aşağı yerli televiziya tamaşaçı reytinqi aldı, xəbər mediası bunu axın platformalarından gələn rəqabətlə əlaqələndirdi və onun ssenarisi, istehsalı və müxtəlif mübahisələri tənqid etdi.

Süjet
-----

Koreya Krallığının müasir imperatoru Li Qon səddi keçərək Krallığın əvəzinə Koreya Respublikasının mövcud olduğu alternativ reallığı tapır. O, uşaqlığının dönüş nöqtəsi olan atasına sui-qəsd zamanı aldığı şəxsiyyət vəsiqəsindən tanıdığı detektiv Con Te-ul ilə qarşılaşır. Əvvəlki padşah Li Honu (Li Qonun atası) öldürən Li Qonun ögey əmisi Li Lim gizlənir və iki paralel dünya arasında irəli-geri keçərkən ordular toplayır.

Mükafatlar
----------

| İl | Mükafat | Kataqoriya | Namizəd | Nəticə | İst. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020 | SBS Drama Awards | Ən Yaxşı Mükəmməllik Mükafatı, Fantastik/Romantik Dram Mini Seriyasında Aktyor | Li Min-ho | Qazandı |  |
| Ən Yaxşı Mükəmməllik Mükafatı, Fantaziya/Romantik Dram Mini Seriyasında Aktrisa | Kim Qo-un | Namizəd |
| Mükəmməllik Mükafatı, Fantastik/Romantik Dram Mini Seriyasında Aktyor | Lee Jung-jin | Namizəd |
| Vu Dohvan | Namizəd |
| Mükəmməllik Mükafatı, Fantaziya/Romantik Dram Mini Seriyasında Aktrisa | Jung Eun-chae | Namizəd |
| Ən yaxşı köməkçi aktrisa | Kim Yong-ji | Namizəd |
| Ən Yaxşı Cütlük Mükafatı | Li Min-ho və Kim Qo-un | Namizəd |

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kim, Jong-eun.* "'남궁민 대상→'펜트하우스' 9관왕, SBS 빛낸 두 작품 [종합]". TV Daily (koreya). January 1, 2021. January 1, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 20, 2023.
**Karl Fridrix Herman Rösler** (*alm.* Carl Friedrich Hermann Roesler‎; 18 dekabr 1834 – 2 dekabr 1894, Bolsano, Sisleytaniya) – Almaniya hüquqşünası və iqtisadçısı. Yaponiyada fəaliyyət göstərmiş, Meyci hökumətinin xarici məsləhətçilərindən biri olmuşdur.

Həyatı
------

Herman Rösler 1834-cü ildə doğulmuşdur. Onun atası vəkil olmuşdur. Rösler Erlangen və Münhen universitetlərində hüquq və politologiya üzrə təhsil almışdır. Məhkəmələrdə işlədikdən sonra Erlangen Universitetində privat-dosent, 1862-ci ildə isə Rostok Universitetində professor dərəcəsi almışdır.

1878-ci ildə Yaponiya hökumətinin təklifini qəbul edərək Yaponiyaya gəlmişdir. O, Yaponiyanın Xarici İşlər Nazirliyində işləməyə başlamış, 1884-cü ildə kabinetin hüquq məsləhətçisi olmuşdur. Konstitusiya tərtib etməklə vəzifələndirilən İto Hirobuminin tələbindən sonra Rösler İnoe Kovaşi ilə birlikdə Meyci konstitusiyası üçün qaralamalar hazırlamışdır. O, güclü monarxiya sisteminə qarşı olan simptasiyasını və populyar haimiyyətə qarşı olan antipatiyasını konstitusiya töhfələrində əks etdirmişdir. Meyci konstitusiyası 1889-cu ildə qəbul edilmişdir.

1893-cü ildə Almaniyaya qayıtmazdan qabaq Ticarət məcəlləsinin də tərtibatında iştirak etmişdir. Bu məcəllə onun ölümündən sonra – 1899-cu ildə qəbul edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #11659408X // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VI cild (Niju–Saka). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 334. ISBN 0-87011-626-6. İstifadə tarixi: 17 avqust 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* *Deutsche Biographie* onlayn ensiklopediyasında.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Allgemeine Deutsche Biographie · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA03345337 · GND: 11659408X · ISNI: 000000005490011X · LCCN: nb2009003134 · NDL: 00454498 · NKC: mub20201083482 · NLG: 237879 · NLP: a0000001060301 · NTA: 071092072 · NUKAT: n2018003518 · VIAF: 37671233 · WorldCat VIAF: 37671233 |

 |
**Matəmi** (XV əsr, Ağqoyunlu dövləti) — XVI əsrdə yaşamış Azərbaycan şairi. Əvvəlcə Səfəvilər sarayında, daha sonra isə Osmanlı imperiyasında yaradıcılıqla məşğul olub.

Bioqrafiya
----------

Matəmi XV əsrdə Ağqoyunlular dövlətinin ərazisində anadan olub. Dini baxışlarına görə müsəlman olan şairin, İslamın şiəlik məzhəbinə aid olduğu güman edilir.

Şah İsmayıl Xətainin dövrundə, Səfəvilər dövlətinin sarayında yaşamış və saraydakı məclislərdə iştirak edib.

1514-cü ildən sonra Osmanlı İmperiyasına köçərək, yaradıcılığını orada davam etdirib.

Şairin vəfat etdiyi tarix məlum deyil.

Yaradıcılığı
------------

Səfəvi sarayında yaradıcılıqla məşğul olduğu zaman, sarayda baş tutan və "Məliküş-şüəra" Həbibi tərəfindən idarə edilən ədəbi məclislərdə iştirak edib. Şair haqqında məlum olan azsaylı məlumatlardan biri, şairin Şah İsmayılın sarayında "şairlərin şahı" sayılan şair Həbibi başda olmaqla Süruri, Şahi, Tüfeyli və Qasimidən ibarət ədəbi məclisin üzvu olmasıdır.

Osmanlı İmperiyası ərazisində yaşadığı zaman Osmanlı şairləri və Matəminin müasirləri onun şeirlərdən ibarət toplularını *"Məcməlnəzayer"* və *"Məcmuətəlnəzayer"* adlandırırdılar.

Şair Matəmi, Osmanlı şairi Necatinin qəzəlinə bu cür cavab yazıb:

> Baş qoyub dərgahına pabusdən etdi mültəməs,
> 
> 
> Bən gədayi gör ki, taci-səltənət qıldım həvəs.
> 
> 
> Başumi yastınmaq üçün, ey güli-baği-camal,
> 
> 
> Balişi-rəhmət gəlür kuyində olan xaru-xəs.
> 
> 
> Kövkəbi-burci-şərəfsən, ey kəmanəbru, saqın,
> 
> 
> Kim irişür, mehrü-mahə tiri-ahim hər nəfəs.
> 
> 
> Qayib olalı nəzərdən abi-heyvanəm bənəm,
> 
> 
> Həsrətindən əşki-çeşmim oldi ceyhunü-ərəs.
> 
> 
> Ey Xizr, abi-bəqa nuş eyləsən kim «Matəmi»,
> 
> 
> 
> Zəhri-qəmdən nuş daruyi-əcəl qıldı həvəs.
> 
>

İstinad
-------

1. 1 2  "Hürufi şairi Süruri və onun yeni əldə edilmiş divanı". 28 Noyabr 2013.
2. 1 2  Ҹавад Һејәт, "Азәрбајҹан әдәбијјатына бир бахыш", s. 44
3. ↑  "Səfəvilər dövründə anadilli ədəbiyyat". 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-11.
4. ↑  "Azərbaycan Səfəvi dövlətində mədəniyyət". 8 Oktyabr 2012. 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-03-11.
**Ağdədə ziyarətgahı** — Ermənistan SSR Zəngibasar rayonunda mövcud olmuş azərbaycanlı qəbiristanlığı.

Haqqında
--------

Zəngibasar sakinlərinin müqəddəs ziyarətgahı sayılan Ağadədə piri Qulucan kəndinin yanındakı Qarasu çayının kənarında yerləşirdi. Sarvanlar, Həbilkənd, Uluxanlı, Seyidkənd kəndlərinin əhatəsində yerləşən bu zirayətgahda öz dövrünə aid ən hörmətli şəxsləri dəfn edilmişdir. Bu müqəddəs ocaq həm müsəlmanlar və həm də xristianlar tərəfindən ziyarət edilirdi. Azərbaycanlıların 1987–1988-ci illərdə Ermənistan SSR-dən deportasiyasından sonra bu müqəddəs ziyarətgahı ermənilər tərəfindən məhv edilmişdir. Nəticəsində qəbirlər dağıdılmış, daşları parçalanaraq, sındırılmış və burada yerləşən günbəzli pir isə tamamilə yox edilmişdir.

Qəbiristanlıqda dəfn olunmuş şəxslər
------------------------------------

* Məhərrəm Bağır oğlu Bayramov — Ermənistan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin müavini

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ağadədə ziyarətgahı". qerbiazerbaycan.com. 9 March 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mar 2024.
2. ↑  *Ələkbərli Ə.* Qərbi Azərbaycan abidələri. Bakı: "Nurlan" nəşriyyatı,. 2007.
3. ↑  *Bayramov İ.* Qərbi Azərbaycan: Tarixi həqiqətlər və ya Ermənistanın etnik təmizləmə siyasəti. Bakı. 2011.
4. ↑  "Məhərrəm Bayramov". qerbiazerbaycan.com. 9 March 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mar 2024.
Uşağı ilə ata
**Ata** — insanın kişi valideyni.

İnsan canlılardan fərqli olaraq öz valideynlərini şüurlu surətdə qəbul edir.

Atanın adı şəxsi ada tərkib hissə kimi daxildir. Ata adı müəyyən hallarda nəvədən başlayaraq sonrakı nəsillər üçün soyad əsası kimi də qəbul edilə bilər.

İslamda atanın və ananın ehtiramını saxlamaq vacibdir. Bu barədə Qurani-Kərimdə qeyd olunur: "*Rəbbin yalnız Ona ibadət etməyi və valideynlərə yaxşılıq etməyi (onlara yaxşı baxıb gözəl davranmağı) buyurmuşdur. Əgər onların biri və ya hər ikisi sənin yanında (yaşayıb) qocalığın ən düşgün çağına yetərsə, onlara: "Uf!" belə demə, üstlərinə qışqırıb acı söz söyləmə. Onlarla xoş danış!*
Onların hər ikisinə acıyaraq mərhəmət qanadının altına salıb: "Ey Rəbbim! Onlar məni körpəliyimdən (nəvazişlə) tərbiyə edib bəslədikləri kimi, Sən də onlara rəhm et!" — de.*"*

Həmçinin bax
------------

* Əmi
* Abikaz

İstinadlar
----------

1. ↑   (İsra surəsi, 23–24)

* Ailə
* Ana

| ⛭Ailə üzvləri və qohumlar |
| --- |
| Ər • Arvad • Ata • Ana • Baba • Nənə • Qardaş • Bacı • Oğul • Qız • Gəlin • Ögey • Əmi • Əmioğlu • Əmiqızı • Dayı • Dayıoğlu • Dayıqızı • Bibi • Bibioğlu • Bibiqızı • Xala • Xalaoğlu • Xalaqızı • Əmizadə • Qayın • Baldız • Qayınata • Qayınana • Kürəkən • Yeznə • Bacanaq • Süd anası • Nəvə • Nəticə • Kötücə • Yadicə • Kirvə • Yengə • Quda |
**"Vikarın evində qətl"** yaxud **"Yepiskopun evində qəl"** (*ing.* The Murder at the Vicarage) — Aqata Kristi tərəfindən yazılmış roman. Detektiv janrında olan roman "Mis Marpl" silsilə əsərlərindən olub 1930 cu ildə qələmə alınmışdır.

Personajlar
-----------

* Jane Marple — qarımış qız, həvəskar detektiv.
* Leonard Klement — qəsəbə vikarı.
* Qrizelda klement — vikarın gənç arvadı.
* Dennis Clement — vikarın qardaşı oğlu.
* Mari — vikarın ev xidmətçisi.
* Polkovnik Protero — istefada olan hərbçi polkovnik, Sent-Meri-Mid kilsə rəhbəri.
* Lucius Protero — polkovnik Proteronun birinci nigahdan olan qızı.
* Anna Protero — Proteronun məşuqəsi.
* Lavrens Reddinq — gənc rəssam.
* Dr. Stoun — arxeoloq.
* Qledis Qrem — Stone'un katibəsi.
* Estelie Lestranc — gözəl bir qadın.
* Dr. Heydok — qəsəbə həkimi.
* Houz — vikarın iş köməkçisi.
* Marta Prays Ridley — yaşlı bir qadın.
* Amanda Hartnell: ixtiyar bir qız.
* Karolayn Ueterbay: yaşlı bir qonşu.
* Slak — polis müfəttişi.
* Melçett — polis polkovniki.

Məzmunu
-------

Leonard Klement İngiltərənin cənub qərbində yerləşən Sent Mari Mid kilsəsinin vikarı - keşişidir. İstefada olan hərbçi polkovnik Protero isə Sent Meri Mid kilsəsinin ictimai nəzarətçisidir. Kilsənin pulunun hərc-mərclik edilməsindən şübhələnən polkovnik hesab dəftərçəsini yoxlamaq üçün onun evinə təşrif buyurduğu gün müəmmalı şəkildə vikarın iş otağında qətlə yetirilir.

Polkovnik Protero qalmaqallı, hər işə qarışdığına görə qəsəbənin ən nifrət edilən şəxsi kimi tanınır. *"Onu öldürən şəxs bəşəriyyətə yaxşılıq etmiş olardı"* kimi söz söhbət qəsəbədə çoxdan dolaşmaqdadır.

Polis müfəttişi Slak yeddi nəfərdən şübhələnir. Bunlar rəssm Lavrens Reddinq və onun məşuqəsi olan polkovnikin ikinci arvadı Anna, polkovnikin qızı, vikarın gənc arvdı - Qriselda, onun qardaşı oğlu - Denis və onun özüdür.

Qətldə bir çoxları şübhəli bilinsə də miss Marpl vəziyyəti daha ayıq başla analiz edərək, qətlin məhz gənc rəssam Lavrens Reddinq və onun məşuqəsi olan polkovnikin ikinci arvadı Anna tərəfindən törədildiyi nəticəyə gəlir.
**İnforq** və ya **informasiya orqanizmi** — infosferada mövcud olan informasiyadan ibarət olan, informasiyanın təcəssümü olan orqanizm. İnformasiya ilə bağlı olaraq təcəssüm olunmuş bu orqanizmlərə təbii agentlər də deyilir.

Təsviri
-------

İnforqlar Lusiano Floridi tərəfindən infosferanı təşkil edən obyektləri təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. Sözün istifadəsi "müstəqil və unikal varlıqlar"ı deyil, informasiyadan ibarət olan orqanizmləri təsvir edir. İnforqların bu təsviri onların infosferada süni agentlərlə yanaşı təbii agentlər kimi mövcud olmasına imkan verir. İnforqlar hibrid agentin bir hissəsi ola bilər, məsələn, rəqəmsal kameralar, mobil telefonlar, planşetlər və notbuklar kimi rəqəmsal cihazları olan bir ailədir.

Norbert Viner orqanizmləri davamlı Şannon informasiyasının nümunələri ilə müəyyən edilmiş varlıqlar kimi təsvir edir. Klod Şennonun adını daşıyan Şennon informasiyası təbiət və elm qanunları ilə manipulyasiya olunmağa imkan yaradan informasiyaları fiziki aləmdə yerləşdirir. Beləliklə, inforqlar maddə, enerji və Şennon informasiyasından ibarətdir. İnforqlar və Şennon informasiyasının komponentini dəstəkləyən bir təcrübə məlumatların saxlanması üçün bir vasitə kimi DNT-nin istifadəsidir. Orqanizmlərin tikinti blokları hesab edilən DNT-nin ikili informasiyanı saxlamaq üçün kodlaşdırılması, canlı orqanizmlərin "daim dəyişən maddə-enerji axını daxilində kodlanmış Şennon informasiyasının davamlı nümunələri" olduğu fikrini gücləndirir.

İnforqlar daxilində tapılan Şennon informasiyası da sözügedən orqanizmin kimliyini özündə əks etdirir. Məsələn, bir insanın şəxsiyyəti maddə və ya enerji deyil, onun bədənindəki Şennon informasiyalarının nümunələri ilə kodlanır.

Həmçinin bax
------------

* Metafizika
* İnformasiya dövrü
* Rəqəmsal transformasiya

İstinadlar
----------

1. ↑  *Luciano Floridi,* Philosophy and Computing: An introduction, 1999
2. ↑  *Norbert Wiener,* Cybernetics: Or, Control and Communication in the Animal and the Machine, 1948
3. ↑  *Weintraub, Karen.* "The newest data-storage device? DNA". USA Today. 23 January 2013. 26 March 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 March 2013.
4. ↑  *Terrel Ward Bynum,* The historical roots of information and computer ethics // The Cambridge Handbook of Information and Computer Ethics, 2010, səh. 24
5. ↑  *Terrel Ward Bynum,* The historical roots of information and computer ethics // The Cambridge Handbook of Information and Computer Ethics, 2010, səh. 25
**İki tərəfli üz** — patologiyada ***"Craniophagus Parasiticus"*** adlanır. Belə hallarda bir bədəndə iki siam əkizlərinin kəllə qutusu bitişməyə başlayır. 1896-cı ildə nəşr olunan "Tibbin anomaliyalari və qeyri-adilikləri" kitabında maraqlı hadisə qeyd olunub. Belə ki, Edvard Mordreyk adlı şəxs iki üzlə anadan olub. O, İngiltərənin imkanlı ailəsinin varisi olub. Bütün tanışlar onun haqqında müsbət fikirdə idilər. Onu görənlər ön tərəfdən üzünün çox yaraşıqlı olduğunu deyirdilər. Ancaq başının arxa hissəsində yerləşən üzü əksinə çox çirkin olub. Onun dediyinə görə gecələr ikinci üzü ona iblisyana sözlər pıçıldayırmış. Hətta onun ön üzü güləndə arxa üzünün kədərləndiyi halları da olub. O, 23 yaşında özünü öldürür və onun üzərindən məktub tapıblar. Məktubda xahiş edib basdırılmazdan əvvəl onun "İblis üzünü" yox eləsinlər ki, qəbirdə onun dəhşətli pıçıltısı davam etməsin.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2778040208 |
**Həzi Aslanovun ev muzeyi** — iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, tank qoşunları general mayoru, Həzi Aslanovun ev-Muzeyi

Muzey binası
------------

2 otaqdan ibarət olan muzeyin sahəsi 35 kv/m əhatə edir. Muzeyin binası açıq eyvanlı bir mərtəbəli həyət evidir. Geniş yaşıllıqlı həyətyanı sahəsi vardır. Muzey eksponatlarının ümumi sayı 2012 ədəddir. Xatirə əşyalarından generalın hərbi geyimi, yorğança sırıqlı şalvarı, əl dəsmalı, 2 boşqab,, süfrə, fincan, üzqırxan dəsti, bıçaq, qaşıq, məişət əşyaları, hərbi çanta, çaynik, qəndqabı, yağqabı, stolüstü saat,2 ədəd teleqram 1 ədəd məktub, və s. qorunub saxlanılır. H. Aslanovun ev muzeyi 38 ildir ki, fəaliyyət göstərir. Bu illər ərzində muzeyi 650 mindən artıq tamaşaçı ziyarət etmişdir. Muzeyə dünyanın bir çox yerlərindən Amerika, Norvec, Latviya, Kanada, Fransa, Litva, Bolqarıstan, Rusiya, Polşa, Türkiyyə, Kuba, Ukrayna və s. ölkələrdən qonaqlar gəlmişdir. H. Aslanovun ev muzeyi1985-ci il faşizm üzərində qələbənin 40 illiyi münasibətilə "Hərbi vətənpərvərlik sahəsində səmərəli işinə görə "SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin diplomuna layiq görülmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən 2010-cu ilin yanvar ayında muzey yeni müasir tələblərə cavab verən ekspozisiya qurulmuş və muzeydə tam rekonstruksiya işləri aparılmışdır.

Muzey eksponatları
------------------

Muzey eksponatlarının ümumi sayı 2012 ədəd, 302 ədəd əsas fond, 1710 ədəd köməkçi fond. Muzeyin fondunun əsasını təşkil edən eksponatlarəm ümumi sayı 2351 ədəddir.

Muzeyin ekspozisiyası
---------------------

Muzey 5 ekspozisiya zalından ibarətdir.

1. Etnoqrafik otaq, qəhrəmanın doğulub boya başa çatdığı mühiti əks etdirir.
2. H. Aslanovun Bakı və Leninqrad hərbi məktəblərində təhsil illəri və Finlandiya ilə olan müharibədə iştirakı.
3. Moskva və Stalinqrad döyüşlərinə həsr olunmuş.
4. Pribaltika və Belarusiya uğrunda gedən döyüşlərdə iştirakı.
5. Ev muzeyinə verilən hədiyyələr və qəhrəmanın döyüş paltarları.

Həmçinin bax
------------

* Muzey
* Həzi Aslanov
* Həzi Aslanov metrostansiyası
* Həzi Aslanov küçəsi (Naxçıvan)
* Həzi Aslanov (qəsəbə, Ağstafa)
* Həzi Aslanovun heykəli (Bakı, 1949)

Xarici keçidlər
---------------

* Həzi Aslanovun ev muzeyi Arxivləşdirilib 2020-10-13 at the Wayback Machine
* Qələbənin 74-cü ilində Həzi Aslanovun ev-muzeyi
* Lənkəran Regional Mədəniyyət İdarəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kataloq.az". 2023-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
2. ↑  Azərbaycan muzeyləri [*ölü keçid*]
3. ↑  "Həzi Aslanovun ev muzeyi təmir edilir". 2020-10-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
4. ↑  "Həzi Aslanovun Lənkərandakı ev-muzeyi əsaslı təmir edilmişdir". 2020-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
5. ↑  "Almanlara gözdağı verən lənkəranlı". 2020-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
6. ↑  "Foto qalereya / Həzi Aslanovun ev müzeyi". 2021-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-08.
**Amerika Sosiologiya Assosiasiyası** (*ing.* American Sociological Association, ASA)– 1905-ci ildə amerikan sosioloqlarının cəmiyyəti kimi yaradılmışdır. 12 mindən artıq üzvü olan Amerika Sosiologiya Assosiasiyası indiki adını 1959-cu ildə almışdır. Amerika Sosiologiya Assosiasiyasında üç üzvlük kateqoriyası var: daimi üzvlər, müxbir üzvlər, tələbələr. Amerika Sosiologiya Assosiasiyasının məqsədi sosioloji tədqiqatların keyfiyyətinin yüksəldilməsi, sosioloji təhsilin inkişafına yardım və elmi-sosioloji problemlərin öyrənilməsi ilə məşğul olan alimlərin görüşlərini təşkil etməkdir. Assosiasiya öz üzvləri arasından işçi orqan – Şura təsis edir və o, cəmiyyətin cari işlərini planlaşdırır və icrasını həyata keçirir. Amerika Sosiologiya Assosiasiyasının icraçı orqanı icraçı katibdən və 14 köməkçisi olan 5 üzvdən ibarətdir. İcraçı orqan sosiologiyanın təliminə aid materialların toplamaq və yaymaq, milli azlıqlardan olan tələbələrə kömək göstərmək, dövlət və özəl təhsil sektorlarında sosiologiyanın və sosioloqların rolunu və nüfuzunu yüksəltmək, sosioloqları daimi işlə təmin etmək üçün inzibati rəhbərliyi həyata keçirir. Amerika Sosiologiya Assosiasiyasının tərkibində sosioloji biliklərin ayrı-ayrı sahələri üzrə 45 tədqiqatçıdan ibarət komitə fəaliyyət göstərir. Assosiasiya hər il Amerika Birləşmiş Ştatlarının ayrı- ayrı şəhərlərində milli elmi konfranslar keçirir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 436–437. ISBN 978-9952-441-02-4.
Uşquli
Çajaşi kəndi
**Uşquli** (*gürc.* უშგული) — Gürcüstan Respublikasının Sameqrelo-Yuxarı Svaneti diyarının Mestia rayonunda, İnquri dərəsinin başında yerləşən svan icması. Jibiani, Çvibiani, Çajaşi, Lamjurishi və Murkmeli kəndlərindən ibarətdir. Dəniz səviyyəsindən 2200 m yüksəklikdə yerləşən Uşquli kəndi Dağıstanın Doqquzpara rayonundakı Kuruş kəndindən sonra (dəniz səviyyəsindən 2560 m yüksəklikdə) Avropada ən yüksək daimi məskunlaşmış yaşayış məntəqəsi hesab edilir. Böyük Qafqazın ən yüksək zirvələrindən olan Şxaranın cənub yamacında, İnquri çayının yuxarı axarında yerləşir.

Uşqulidə təxminən 70 ailə (200 nəfərə qədər) yaşayır, məktəb var. Ətrafı ilin 6 ayı qarla örtülü olur və rayon mərkəzi Mestiaya aparan yol tez-tez kəsilir. Kənddə ənənəvi svan qüllə-evləri qorunmuşdur. Jibiani kəndinin yanında təpədə XI əsrdə tikilmiş Məryəm kilsəsi (svanca Lamariya) yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Uşquli icmasının təsviri". 2011-10-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-26.
2. ↑  "Односельчане.ru — Dağıstanın şəhər və kəndləri". 2016-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-26.
**Məhəmməd Verdizadə** — Azərbaycan aktyoru.

Həyatı
------

Məhəmməd Verdizadə 1959-cu ildə Kəlbəcərdə anadan olmuşdur. Üç yaşında ikən ailəvi Laçına, oradan Yardımlıya köçmüş, buna görə də orta təhsilini 8-ci sinfə qədər Yardımlıda alıb. Şamaxıya köçdükdən sonra orta məktəbi orada bitirir. Əvvəlcə Xalq Təsərrüfatı İnsitutunda oxumağa başlayan aktyor, sonrada burada təhsilini yarımçıq qoyub İnsəcənət İnstitutuna daxil olur. 1976-1980-ci illərdə həmin institutda təhsil alır. Hələ II kursda oxuyarkən "Babək" filminin foto sınağında iştirak etmişdir. Çəkilişlər başlayan zaman Məhəmməd Verdiyev artıq III kursda təhsil alırdı. İnstitutu bitirdikdən sonbra bir müddət orada dərs deyir və Tədris Teatrında çalışır. Orada Elmira Məlikovanın rejissorluğu ilə hazırlanan Cəfər Cabbarlının "Aydın" tamaşasında Dövlət bəy rolunu ifa edir.

20 il müddətində Rusiyanın Tver vilayətində yaşamış və 2016-cı ildə Azərbaycana geri dönmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Babək (film, 1979)
2. Təxribat (film, 1989)
3. Həm ziyarət, həm ticarət... (film, 1995)
4. Yasmin (serial, 2013) (Rusiya)
5. Ştamp (film, 2016)
6. Yuxu kimi (teleserial, 2019)

İstinadlar
----------

1. ↑  *APA TV.* "Seriallar həyatımızdırmı?" (az.). Youtube.com. 13.02.2017. 2017-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-22.

Mənbə
-----

* "Babəkin oğlu" 20 ildən sonra Azərbaycanda
**Beqlevi** — Kutaisi quberniyasının Şorapan qəzasında (indi Zestafon rayonunda) kənd adı.

Toponimkası
-----------

Beqlevi — Kutaisi quberniyasının Şorapan qəzasında (indi Zestafon rayonunda) kənd adı. Beqli adından və qədim türk dillərində eb "dayanacaq", "düşərgə", "oba" sözündən və gürcücə yazılışda sonuna əlavə olunmuş "i" adlıq hal şəkilçisindən ibarətdir. Ermənistanda Abaevi, Alpevi, Aydınev, Gürcüstanda Kulevi və b. toponimlərdə qədim türk mənşəli ev "düşərgə" sözü vardır. Albaniyada erkən orta əsrlərdə Tatev monastırının (Zəngəzurda) adında da "eb" sözü iştirak edir. Qafqazın toponimiyasında Beqle, Beqli formalarındadır. XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında Beqludağ , Şimali Qafqazda Dağıstan əyalətinin Dargin dairəsində Beqala-Moxi ("Beqlidağ" deməkdir), Batumi dairəsində Beqleti, Borçalı qəzasında Böyük Beqlər (Bəylər) və Kiçik Beqlər (Bəylər), Azərbaycanda Şamaxı rayonunda Bəklə, Ərəş qəzasında Bəklər, Şəki qəzasında Beklə kənd adları da buraya aiddir. Toponimin iki izahı mümkündür.

Borçalı elinin Beqlik qolunun adını əks etdirir. Türk dillərində beklə "möhkəmləndirilmiş yer" , "qala", "qüvvətləndirilmiş" sözündəndir. Bu etnonim toponimlərdə təhrifə uğramış formada həm də "Bıqlı" kimidir. XIX əsrdə Qars əyalətində Beqli Əhməd və Beqlu Saraclu kənd adları da vardır. Anadolu yarımadasında bir qala Biqa adlanır. Musa Kalankatlının "Alban tarixi" əsərində Albaniyada bir məntəqənin Beqli adlanması qeyd olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  B. Ə. Budaqov, Q. Ə. Qeybullayev. Gürcüstanda Türkmənşəli Toponimlərin İzahlı Lüğəti. Bakı, "Nurlan" 2008

Xarici keçid
------------

www.google.az/search

| ⛭Zestafoni bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Kəndlər | Beqlevi • [[]] |
**Məhr** — "məhriyyə" sözündən olub, nikahpulu deməkdir.

Miqdari kəbinkəsdi mərasimində təsdiq olunub təzə mənzilə köçürüləcək gəlinə, gələcəkdə o boşanarsa, ərinin ona verəcəyi pulun adı.
Babalarımızın inancma görə, mehriyyəsiz kəbin batildir. Başqa sözlə, bu, kəbin kağızında "talaq" üçün müəyyən edilmiş kəbinhaqqıdır.
Onun miqdarı toydan çox-çox qabaq, elçilik vaxtı, oğlan evinin maddi vəziyyətindən asılı olaraq müəyyən olunur və heç vaxt geriyə alınmır. Qız tərəf, adətən, onun yüksək olmasma, oğlan evi isə onun aşağı salınmasına çalışır.

Qaydaya görə, bu məbləğ toydan bir neçə gün əvvəl ödənilməlidir, amma çox vaxt oğlan evi buna yalnız söz verməklə kifayətlənir, molla da kəbin kağızında bunları qeyd edərək imzalayır. Həmin vəsait qadının şəxsi mülkiyyəti sayılır, boşanma qadının təşəbbüsü ilə baş verərsə, qayda-qanuna görə, o bu pulun yalnız yarısını alır.

Vaxtilə bəzi varlı ailələrdə pul əvəzinə yarızarafat, yarıgerçək sayaraq, həyatda mümkün olmayan miqdarda, məsələn, bir pud söyüd ağacının külü, yaxud quru soğan qabığı, bəzən isə 22 pud mis yazdırılır. Bəllidir ki, söyüd ağacı yandırıldıqda onun heç vaxt külü qalmır, soğanın qabığı isə çox yüngül olduğuna görə, boşanma zamanı kişi qadına bu "miqdarda" kül-qabığı vermək iqtidarında olmur.
Şəki və Zaqatalada bu deyim "mihir" kimi, başqa yerlərdə isə "mehriyyə" və "mehrpulu" tək tələffüz edilır.
**Daniel Lioneye** — Finlandiyadan olan stoner rock/metal qrupu.

Haqqında
--------

HIM qrupunun üzvləri tərəfindən 2001-ci ildə yaradılmışdır. Gitaraçı-vokalist Linde Lindström, basda Mige, və baranban da Ville Valo çıxış edirdi. Onların ilk debüt albomu yarandıqları ildə çıxartmışdlar. Və albom *"The King of Rock 'n Roll (2001)"* adlanırdı. Bu albomdan *"The King of Rock 'n Roll (2001)"* adlı trek Bam Margera-nın Viva La Bam TV verlişinin arxa fon musiqi olaraq səslənirdi. 2010-cu ildə qrupa daha HIM qrupunun üzvü olan klavişdən Burton daxil oldu. Həmən ildə qrup özünün ikinci albomunu buraxdı. Bu albom *"Vol. II"* adlanırdı. Albom həmçinin qrupunun üslubunun dəyişməsin də rol oynamışdı. Manu adlı ekstrim vokalçı qrupa dəvət olunaraq, albom da vokal scream etmişdir. Və qrup öz üslubu ilə black metal ilə birləşdirmişdi. Əsas vokalda da Linde. Cradle of Filth qrupu ilə birgə, albomun nümayişi üçün onlar Amerikada konsertlər də çıxış etmişdilər. Bu ərəfədə qrupa yeni barabançı Seppo Tarvainen daxil oldu. Bu dəyişiklikdən sonra qrup 4 kişilik komanda ilə konsertlər də çıxış etməyə başladılar.

6 illik fasilədən sonra qrup *"Ravensong"* adlı sinql nümayiş elətdirlər, bu sinqldan sonra onlar sayca 3-cü *"Vol. III"* adlı albomularını təqdim elədilər.

Diskoqrafiya
------------

Albomlar
* The King of Rock 'n Roll (2001)
* Vol. II (2010)
* Vol. III (2016)

Sinqllar
* Ravensong (2016)
]

**Heydərxanlı məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Cəhri kəndində yerləşən XV əsrə aid məscid.

Babək rayonunu Cəhri kəndində zəmanəmizədək beş məscid binası gəlib çatmışdır. Bu məscidlərdən bəzisi yarımuçuq vəziyyətdə olsa da nisbətən salamat qalanları da olmuşdur. Ancaq onlardan sovet hakimiyyəti illərində təsərrüfat məqsədi ilə anbar kimi istifadə olunmuşdur. Belə məscidlərdən biri kənd əhalisi arasında "Heydərxanlı məscidi" kimi tanınan məsciddir. Kəndin mərkəzində, Heydərxanlı məhəlləsində yerləşən bu məscidin divarları kvadrat formalı çiy kərpicdən inşa olunmuş, fasadı bişmiş kərpiclə üzlənmişdir. Məscid qoşa mehrablıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Naxçıvan bölgəsində qoşa mehrablı məscidlərə demək olar ki, rast gəlinməmişdir.

Sovet hakimiyyəti illərində Heydərxanlı məscidindən anbar kimi istifadə edilmişdir. Son illərdə bura taxıl yığılırdı. Buna görə də məscidin uçub tökülən yerləri, xüsusi ilə qərb divarı kobud şəkildə bərpa edilmişdir. Məscidin cənub tərəfdən iki giriş qapısı vardır. Qərbdəki qapı kişilər, şərq tərəfdəki qapı isə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Binanın içərisi üç sıra ağaç sütunlarla dörd yerə ayrılmışdır. Məscidin daxilində şimal və şərq divarların qarşısında kərpic hörgü ilə geniş səki düzəldilmişdir. Bu hissə qadınların oturması üçün nəzərdə tutulmuşdur. Mehrab cənubda yerləşən iki dərin uzunsov taxça və onları birləşdirən tağşəkilli ornamentdən ibarətdir. Məscidin üstü ağac tirlərlə örtülmüşdür. XV əsrə aid olan məscid son dəfə XIX əsrdə əsaslı şəkildə bərpa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s. s. 60
Lipopolisakkaritin quruluşu
**Endotoksin** — Çoxalma və parçalanma zamanı mikroorqanizmlər bir sıra məhsullar əmələ gətirirlər ki, bunlara mikrob ifrazatı deyilir. Bu ifrazatlar zəhərli və zəhərsiz olmaqla iki yerə bölünür. Zəhərli ifrazat toksin adlanır. Toksinlər suda əriyir, buna görə də olduqları mühitdə sürətlə yayıla bilirlər. Olduqca qüvvətli zəhərdirlər. Maye halda qismən aktivliklərini itirirlər. Toksinlər də öz növbəsində iki qrupa bölünürlər: Ekzotoksin və endotoksinlər.

Ekzotoksinlər mikroorqanizmlər tərəfindən xaricə ifraz olunur və əsasən qram-müsbət bakteriyalar tərəfindən yaradılır. İki növü var: toksoforlar-toksin təbiətli, haptoforlar-antigen təbiətli. Bu iki qrupdan biri məhv edildikdə digəri fəaliyyət qazanır. Məsələn, formaldehidin və ya istinin təsirindən toksofor qrup məhv olur, sadəcə haptofor qrupu sabit qalır. Bu cür toksinə anatoksin deyilir.

Endotoksinlər — LPS (lipopolisaxarid) quruluşunda olan bir sıra toksik maddələrdir, hansı ki bakteriyaların hüceyrə divarında tapılır və yalnız hüceyrənin parçalanması nəticəsində xaricə çıxarılır. Müxtəlif təbiətlidirlər (alkaloidlər, qələvi, duzlar və s.). Hansısa orqanizmə daxil olduqdan 1–1,5 saat sonra istiliyin yüksəlməsinə səbəb olurlar. Bundan əlavə ishal, ayaqlarda iflic, nəfəs darlığı kimi əlamətlər də yaradırlar. Endotoksinlərə klassik nümunə müxtəlif qram-mənfi bakteriyaların xarici membranında tapılan lipopolisaxaridlər və ya lipooliqosaxaridlərdir. LPS və endotoksin terminləri tez-tez bir-birinin əvəzində işlədilir.

Bunun da əsas səbəbi LPS-in ilk kəşf edilən endotoksin olmasıdır. 1800-cü illərdə bakteriyaların olduqları mühitə toksin ifraz etmələri artıq məlum idi. Sonrakı araşdırmalar bu endotoksin effektinin əslində LPS-dən qaynaqlandığını göstərir. Və bu endotoksin termini qram-mənfi bakteriyaların öz hissələrinin də toksikoza yol aça bilmə kəşfinə dayanır. LPS-dən başqa, digər endotoksinlər də məlumdur. Məsələn, Bacillus thuringiensis`də tapılan delta endotoksin bakteriyanın içindəki endosporun ətrafında kristal cisimciklər əmələ gətirir. Bunlar bəzi böcək sürfələri üçün zəhərli olsalar da, insanlar üçün heç bir zəhərli təsiri yoxdur. Çünki onların fəaliyyətə başlaması üçün lazım olan fermentlər insanda yoxdur.
**Gecə leşyeyəni** — Den Qilroyun yazdığı və rejissorluq etdiyi 2014 Amerika neo-noir, cinayət, triller filmidir. Filmin əsas rollarında Ceyk Cillenhol, Rene Russo, Riz Ahmed və Bill Pakston yer almaqdadır.

Film premyerasını 2014 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında etdi. Open Road Films tərəfindən 31 oktyabr 2014-də təqdim edildi. Tənqidçilərdən müsbət şərhlər alan film 87. Oskar mükafatında Ən Yaxşı orijinal Ssenari namizədliyi əldə etdi.

Məzmun
------

Luiz Blum gecələr Los-Ancelesdə baş verən cinayət, qəza kimi hadisələri kamerasına lentə alan və xəbər kanallarına satan işsiz bir adamdır.

Rollarda
--------

* Ceyk Cillenhol - Luiz Blum
* Rene Russo - Nina Romina
* Riz Ahmed - Rik
* Bill Paxton - Co Loder
* Michael Hyatt - Detektiv Frontieri
* Ann Cusack - Linda
* Kevin Rahm - Frenk Kruz
* Kathleen York - Cek

İstinadlar
----------

1. ↑  "Toronto Film Festival Lineup" Arxivləşdirilib 2015-10-19 at the Wayback Machine.
2. ↑  "Nightcrawler (2014)" Arxivləşdirilib 2016-08-17 at the Wayback Machine.

Xarici keçidlər
---------------

* Resmi site [*ölü keçid*]
* Internet Movie Database'de *Gece Vurgunu*
* Metacritic'de *Gece Vurgunu*
* Rotten Tomatoes'da *Gece Vurgunu*
**Müqəddəs Mixail kilsəsi** (*belar.* Царква Святога Міхаіла) — Belarusun Qrodno vilayətində, Sınkoviçi kəndində Şərqi pravoslav kilsəsi. Kilsə Belorus qotikası üslubunda tikilib və Böyük Litva Knyazlığının ilk istehkam kilsələrindən biridir.

Tarix
-----

Kilsənin Litva Böyük hersoqu Vytautas tərəfindən müharibə vaxtı əmisi oğlu Yoqaylodan qaçması şərəfinə inşa edildiyinə dair bir əfsanə var.

Əslində kilsə XVI əsrdə inşa edilmişdir. Kilsənin əsası 1511–1522-ci illərdə Vilnüsdə oxşar kilsəni bərpa etdirən Konstanti Ostroqski tərəfindən qoyulmuş ola bilər.

Brest Birliyindən sonra kilsə Müqəddəs Taxta tabe oldu. Polşa-Litva Birliyi bölündükdən sonra kilsə aktiv qaldı, lakin noyabr qiyamından sonra kilsə Şərqi Pravoslav kilsəsinə çevrildi.

1880–1881-ci illərdə məbəd əhəmiyyətli dərəcədə bərpa edilmişdir. 1926-cı ildə İkinci Polşa Respublikası hökuməti tərəfindən katolik kilsəsi olaraq yenidən qurulmuş, lakin 1988–1990-cı illərdə yenidən pravoslav kilsəsinə çevrilmişsir.

Memarlıq
--------

Kilsə Belarus qotikası memarlığının bir nümunəsidir. Daxili dörd dirək tərəfindən dəstəklənən üç meydana bölünür. Binanın planı bir kvadrata yaxındır və şərq tərəfdə üç apses var. Divarların qalınlığı 1.5 metrdir.

Kilsənin künclərində dörd müdafiə qülləsi var. Qərb qüllələrinin yuxarı hissəsi üç mərtəbəbli, səkkizbucaqlı şəklində hazırlanmışdır. İki şərq qülləsi silindrik formadadır və üst hissəsində çıxıntılar var.

Frontonu dərinliyi və ölçüsü dəyişən bir sıra nişlərə malikdir.

Dünya irsi
----------

Kilsənin yerləşdiyi ərazi 30 yanvar 2004-cü ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Müvəqqəti siyahısının Mədəniyyət kateqoriyasına əlavə edildi.

Qalereya
--------

* Kilsənin yerləşdiyi əraziKilsənin yerləşdiyi ərazi
* Binanın önüBinanın önü
* Kilsənin arxadan görüntüsüKilsənin arxadan görüntüsü
* Kilsənin darvazalarıKilsənin darvazaları
* Daxili quruluşuDaxili quruluşu
* Köhnə kitabələrKöhnə kitabələr
* Vasili Qriaznov tərəfindən 1890-cı ildə hazırlanan memarlıq eskiziVasili Qriaznov tərəfindən 1890-cı ildə hazırlanan memarlıq eskizi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Edifices for Worship of Fortress Type in Belarus, Poland and Lithuania - UNESCO World Heritage Centre". 2020-07-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Syncovichskaya church-fortress
* Photos at Radzima.org
* Photos at Globus. TUT.by
FX kanalında yayımlanan Amerikalılar serialının personajlarının siyahısı.

Əsas rollarda
-------------

### Elizabet Cenninqs

Keri Rassell tərəfindən canlandırılır. Elizabet (əsl adı Nadejda) DTK agentidir. Flip Cenninqsin həyat yoldaşı, Peyc və Henrinin anasıdır. Fliplə müqayisədə KQB-yə və Rusiyaya daha sədaqətlidir. Flip FTB-dən pul və toxunulmazlıq almaq barədə düşündükdə ona qarşı çıxır. İlk təlim illərində Nikolay Timoşev tərəfindən təcavüzə uğramışdı. Fliplə evli olsa da, evliliyin ilk illərində Qriqori Tomasla da əlaqəsi olmuşdu. Bu dövrlərdə aralarında sevgi olmasa da, sonrakı illər Flipə qarşı sevgi hisləri bəsləməyə başlayır.

### Flip Cenninqs

Metyu Ris tərəfindən canlandırılır. Flip (əsl adı Mişa) də DTK agentidir. Elizabetin Cenninqsin həyat yoldaşı, Peyc və Henrinin atasıdır. Stan Bimanın dostudur.

### Peyc Cenninqs

Holli Teylor tərəfindən canlandırılır. Peyc, Flip və Elizabetin qızıdır. Elizabetlə münasibətində problem olsa da, atası Fliplə münasibəti daha asandır.

### Henri Cenninqs

Keydriç Sellati tərəfindən canlandırılır. Henri Flip və Elizabetin oğludur.

### Stan Biman

### Kris Amador

Maksimiliano Hernandez tərəfindən canlandırılır. Kris Amador Stan Bimanın ortağı və dostudur. Vietnam müharibəsində xidmət edib.

### Frenk Qaad

Riçard Tomas tərəfindən canlandırılır. Frenk Qaad FTB nəzarətçisi və Stanın müdiridir.