recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Batdaxlıq ağtəpəsi** - (lat. *Pamassia palustris* L.). Parnasiyakimilar- (*Pamassiaceae* S.F.Gray.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Təhlükəli həddə yaxın olanlar*" kateqoriyasına aiddir- NT.Azərbaycanın **nadir** növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 7-40 sm hündürlükdədir. Kökətrafı yarpaqları ürəkvari əsaslı, yumurtavari – dairəvi, tam kənarlı, gövdə yarpağı tək, gövdəni bürüyən va ya gövdədə yarpaqlar yoxdur. Çiçəkləri təpədə təkdirlər. Kasacıq əsasa qədər yumurtavari-lansetşəkilli va ya lansetvari-xətti hissəciklərə bölünmüşdür. Ləçəkləri ağdır, enli yumurtavari va ya ellipsşəkilli, 5–12 mm uzunluqdadır. Staminodilər enli, çoxlu hissələrə ayrılmış, sapvari hissəciklidir. Toxumları çoxsaylıdır.

Bioloji, ekoloji ve fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

İyun və iyul ayları çiçəkləyir va toxumlayır. Yuxarı dağ qurşağının rütubətli yerlərində rast gəlinir. Mezofit bitkidir.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi, şərq və qərb hissələri, Kiçik Qafqazın cənub, şimal və mərkəzi hissələri, Naxçıvanın dağlıq hissəsidir.

### Sayı ve tendensiyası

Populyasiyanın təbii bərpasında mənfi təsirlərin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur, azalma tendensiyasına meyllidir.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Antropogen amillər (otarılma, tapdalanma) və iqlim amillərinə həssaslıqdır.

### Mühafizə tədbirləri

Populyasiyanı nəzarətə götürülməsi, mütəmadi monitorinqlərin aparılması tələb olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2  Флора Азербайджана, 1955
4. ↑  Əsgərov A.M. 2006
5. ↑  MəmmədovQ. Yusifov E. Xəlilov M. Kərimov V. 2012
**Allelopatiya** (yun. allelon — qarşılıqlı) – bitkilərin müxtəlif maddələr ifraz etməsi nəticəsində bir-birinə təsir göstərmələri. Dörd qrup belə maddə məlumdur. İki qrupunu mikroorqanizmlər əmələ gətirir; bunlar başqa mikroorqanizmlərin fəaliyyətini dayandıran antibiotiklər və ali bitkilərə təsir edən marazminlərdir (soldurucu
maddələr). Digər iki qrupun maddələrini ali bitkilər ifraz edir, bunlar mikroorqanizmlərin fəaliyyətini boğan fitonsidlər və ali bitkilərin inkişafını ləngidən kolinlərdir.

Kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsində (növbəli əkin, qarışıq əkinlər üçün bitki seçilməsi və s.)
Alellopatiya nı nəzərə almaq lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Bitki** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Planer
**Planer** (Fransız dilində: Planeur, süzülərək uçmaq) — heç bir enerji mənbəyi olmadan uça bilən sabit qanadlı təyyarədir. Bəzi planerlərin motorlu modelləri də vardır.

Pilot kabinəsi tək və ya iki pilotluq ola bilər. Bir kran sistemi və ya bir təyyarənin yedəkləməsi vasitəsi ilə hərəkətə gəlirlər. Çəkici ilə müəyyən bir yüksəklikdə ayrılır və atmosferdəki hava cərəyanlarından istifadə edərək uça bilirlər.

Xüsusilə təşkil edilən yarışlarda məqsəd, ən qısa müddətdə, ən uzun yolu qət etməkdir.

Planerin ixtiraçısı 1886-cı ildə sınaq uçuşu zamanı vəfat edən Otto Liliental idi.

Bu gün istifadə olunan planerlər, fənərka və fiberqlas kimi çox yüngül materiallardan hazırlanırlar. Dar gövdəsi, planerin havanı asanlıqla bölməsinə imkan verir, qanadları isə nazik və uzun olması ilə qaldırıcı qüvvədən daha çox istifadə etməyə imkan verir. Planerin mühərriki olmadığından qanad formaları onu havada saxlamağa kömək etməlidir.

Yarışlar
--------

Planer yarışları məsafə (ən uzun məsafəyə çatmaq), vaxt (ən qısa müddətdə müəyyən bir məsafəyə getmək), yüksəklik (ən yüksəyə çıxmaq) və aerobatika sahələrində keçirilir.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Differensial.
**Diferensial** funksiyanın xətti artımını təsvir edir. Bu anlayış istiqamətdən asılı olaraq törəmə ilə sıx bağlıdır.

Funksiyanın {\displaystyle f} diferensialı {\displaystyle df}, onun {\displaystyle x} nöqtəsindəki qiyməti {\displaystyle d\_{x}f} ilə işarə olunur.

Diferensialın sadə şəkildə izahı belədir: Verilmiş {\displaystyle f(x)} funksiyasının dəyişmə tezliyi onun arqumentinin ({\displaystyle x}) dəyişmə tezliyindən asılıdır. 

Diferensial anlayışı XVII-XVIII əsrlərdə diferensial hesablarının yaranması zamanı daxil edilmişdir. XIX əsrdən başlayaraq analiz A.L.Kauçi və Karl Vayerstrass tərəfindən sərhəd qiymətləri əsasında yenidən işlənərək riyazi cəhətdən daha düzgün qurulmuşdur. Bununla diferensial anlayışı öz ilkin əhəmiyyətini itirir. Hazırda diferensial {\displaystyle dx} yalnız məhdud halda tətbiq olunur.

Tərifi
------

{\displaystyle y=f(x)} funksiyası {\displaystyle (a,b)} intervalında diferensiallanandır.

{\displaystyle \Delta y=f'(x)\Delta x+(\Delta x)\Delta x}

Diferensiallanan {\displaystyle y=f(x)} funksiyasının {\displaystyle x} nöqtəsindəki artımının baş hissəsinə, yəni {\displaystyle \Delta x}-dən xətti asılı olan {\displaystyle f'(x)\Delta x} ifadəsinə onun {\displaystyle x} nöqtəsində diferensialı deyilir. {\displaystyle y=f(x)} funksiyasının {\displaystyle x} nöqtəsində diferensialı {\displaystyle dy} və ya {\displaystyle df(x)} ilə işarə olunur.
{\displaystyle df(x)=f'(x)\Delta x} və yaxud {\displaystyle dy=f'(x)\Delta x}

Funksiya üçün anlayış
---------------------

{\displaystyle M} sahəsində təyin olunmuş hamar funksiya üçün diferensial {\displaystyle df} ilə işarə edilir və bu düsturla təyin olunur:

{\displaystyle df(X)=Xf}
Burada {\displaystyle Xf} ifadəsi {\displaystyle f} funksiyasının {\displaystyle X} vektoru istiqamətində {\displaystyle M} toxunanlar dəstində törəməsini göstərir.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Riyaziyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Axalsıx Səfəri** — 1416-cu Qaraqoyunlular ilə Gürcüstan krallığı arasında baş vermişdir.

Arxa plan
---------

Qaraqoyunlu Qara Yusif , Ərdəbilə göndərdiyi əsgərlərin 814-cü ildə bir müddət onun əmrlərini dinləməyərək müstəqil hərəkət etməyə başlayan İraq-i Əcəm valisi Bistam bəyi cəzalandırmaq üçün uğursuzluğa düçar olmasından sonra 1411-ci ildə, şəxsən orada gəzib sentyabr ayında Sultaniyyəyə getdi.Onların qabağına gəldi. Bistama və qardaşlarına ona itaət etmək üçün xəbər göndərsə də, buna çox əhəmiyyət vermədilər. Bunun üzərinə Qara Yusif əsgərlərinə şəhəri dağıtmağı əmr etdi. Bu arada Şirvanşah Sultan İbrahim
, Şəki valisi Orlat Seyyidi Əhməd və gürcü çarı Konstantin Qara Yusifə qarşı ittifaq yaradıb, birlikdə hərəkətə keçdilər. Bu vəziyyətdən xəbər tutan Qara Yusif oktyabrın 26-da Təbrizə qayıtdı və qüvvələrini oraya topladıqdan sonra noyabrın 17-də Qarabağa gəldi. Buradan Şirvanşah İbrahimin yanına elçilər göndərib sülh təklif etdi. Lakin bu təklif Şirvanşah və müttəfiqləri tərəfindən qəbul olunmadı və bu vəziyyət Qara Yusifin acizliyi kimi yozularaq onların cəsarətinin artmasına səbəb oldu. Bu vəziyyətə son dərəcə qəzəblənən Qara Yusif tərəddüd etmədən Kür çayını keçərək 19 dekabr 1412-ci ildə müttəfiq qoşunlara hücum etdi. Döyüş başladı.Müttəfiqlər döyüşürdü.Sultan İbrahimin atı qaçarkən büdrədi və yıxılarkən qolunu sındırdı. Əmiri tanımayan bəzi türkmənlər onu əsir götürüb Qara Yusifin yanına gətirirlər. Müharibənin sonunda Şeyx İbrahimin qardaşı Behlül, Şirvan qazısı Mövlana Zahirüddin, gürcü şahı Konstantin bir çox əsgərləri ilə birlikdə əsir götürüldü.Bu əsirlər arasında Şirvanşah, qardaşı Behlül və Şirvan qazısı da var idi. mühafizə altına alınaraq həbs edilib. Lakin gürcü kralı onunla birlikdə olan 300 gürcü Aznavurilə birlikdə öldürüldü. Bu parlaq qələbədən sonra Qara Yusif 1413-cü il fevralın 1-də əsirləri də özü ilə götürərək Təbrizə daxil olur. Qaraqoyunluların gürcülər üzərindəki bu qələbəsindən sonra 1413-cü ildə Konstantinin yerinə oğlu I Aleksandr keçdi və Atabəyler Yurdu hökmdarı Atabəy Yoanne ona tabe oldu.Qaraqoyunluların vassal oldu və vergilər verməyə başladı.

Səfər
-----

Qara Yusif 1416-ci ildə Gürcü məmləkətinə girdi və Axalsıx şəhərini fəth etdi,o bu səfər sonucu şəhərdə olan oğlanların çoxunu öldürərək qadın və uşaqları əsir aldı.O dövrdə yaşayan bir xristiyan yazar,Qara Yusifin bu yürüşünün səbəbini onların çoxalan günahlarından qaynaqlandığını bildirir və Qara Yusifin bu səfər ilə çox sayda aldığı əsirlər Bağdada,Misirə və Xorasana göndərilərək Müsəlmanlığı qəbul etdirilir.Öldürülənlərin isə həddi hüdudu yoxdu.

Nəticəsi
--------

Bu yürüş ilə Qara Yusif və Qaraqoyunlular Qafqazlarda yeni torpaqlar əldə etdi və Qafqaslardaki ərazilərini olduqca böyütdülər

İstinadlar
----------

1. ↑  Minorsky,1995 ;55
2. ↑  Şərəf Xan Şərəfnamə 1971 II;s.84
3. ↑  Allen 1971;s.126
4. ↑  Kırzıoğlu 1953 I s.485
5. ↑  Mustafa Yasin Kara Yusuf ve Zamanıs.92
6. ↑  H.Andreasyan Türk Tarihine ait kronoloji ve kolofonlar s.87
7. ↑  Kazım Paydaş,Kara Koyunlu ve Ak koyunlu Türkmenlerinin Gürcüstan'a yaptığı seferler 180-181

Xarici keçidlər
---------------

* Qaraqoyunlular
* Gürcüstan krallığı
* Qara Yusif
Azərbaycan xalçaçılığını qorumaq məqsədilə müxtəlif yönlü tədbirlər həyata keçirilmişdir. Belə tədbirlərdən biridə 7 dekabr 2004-cü ildən etibarən Azərbaycan Respublikasında da rəsmi şəkildə Xalça Bayramı keçirilməsidir.

Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 dekabr 2004-cü il tarixli, 799-IIQD saylı fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan xalça sənətinin qorunması və inkişaf etdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu"nun altıncı maddəsinin birinci bəndinin ikinci hissəsində qeyd edilir ki, ənənəvi "Xalça bayramı" keçirilsin.

Xalça bayramının keçirilməsində əsas məqsəd xalça sənətinin elm sahəsi kimi öyrənilməsi və yaranmış müəyyən çatışmamazlıqları aradan qaldırmaq üçün müxtəlif tədbirlər həyata keçirilməsidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının Qanunu". 2012-03-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-03.
2. ↑  "Azərbaycan xalça sənətinin qorunması və inkişaf etdirilməsi haqqında". 2023-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-11-29.
**Tolerantlıq paradoksu** — 1945-ci ildə Karl Popper tərəfindən təklif edilən qərar nəzəriyyəsində məntiqi paradoks. O, iddia edir ki, qeyri-məhdud tolerantlıq tolerantlığın yox olmasına gətirib çıxarır, çünki qeyri-tolerantlığa tolerantlıq birincinin geniş yayılmasına gətirib çıxarır. Nəticə etibarilə, tolerantlığın qorunması qeyri-toleranta qarşı qeyri-tolerant münasibət tələb edir ki, bu da öz növbəsində qeyri-tolerantlığın tərifinin sərhədlərini bulandırır. Zorakılığın yolverilməzliyi ilə bağlı oxşar paradoks var ki, zorakılığın mütləq qadağan edilməsi zorakılığın qarşısının alınmasının qeyri-mümkünlüyünə gətirib çıxarır.

Tolerantlıq paradoksundan belə nəticəyə gəlmək olar ki, tolerantlıq xəttini çəkmək cəhdləri uğursuzluğa məhkumdur. Bu, "özümüzünkü" və "qeyri-tolerant" arasındakı sərhədin çəkilməsinə gətirib çıxarır. Tolerantlıq anlayışının özündə məntiqi bir paradoks var. Bunu aradan qaldırmaq üçün tolerantlığı davranış norması kimi inkar edənlərə qarşı qeyri-tolerant olmaq ilə bəzi hallarda tolerantlığı inkar edən, lakin ümumilikdə bunu zəruri hesab edənlərə qarşı qeyri-tolerantlıq arasında fərq qoymaq lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Makovey, Monika.* İfadə azadlığı İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Konvensiyanın 10-cu maddəsinin tətbiqinə dair məlumat kitabçası (PDF) (az.) (2-ci nəşri). Avropa Şurasının İnsan Hüquqları Baş Direktoratı, Ədliyyə Akademiyası. səh. 6. 2022-06-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-07-07.
2. ↑  Abasov, Əli; Abbasov, Əbülhəsən; Şermuhammədova, Nigina, redaktorlarMilli fəlsəfə (az.). Bakı: Elm nəşriyyatı. 2019. səh. 77.
3. 1 2  The Concept of Toleration and its Paradoxes Arxivləşdirilib 2023-11-19 at the Wayback Machine в Стэнфордская философская энциклопедия
Korrida rəssamlıqda.
**Korrida** (*isp.* corrida – qaçış, cəld hərəkət) və ya **öküz döyüşü** — ispan milli tamaşası. Mənşəcə qədimdə Pireney yarımadasında öküzə sitayişlə əlaqədardır. Orta əsrlərdə korrida yalnız nizə ilə silahlanmış atlı senyorlar iştirak edirdilər. Peşəkar ifaçılardan (torero) ibarət müasir tamaşa kimi 18 əsrin əvvələrində formalaşmışdır. Korrida iştirakçıları 12-14 nəfər olur. Cəld hərəkətlə şpaqanı öküzün süysününə sancaraq onu öldürən matador (espada) korridada əsas simadır. Digər torerolar bu işdə ona kömək edirlər. Onların bəzisi al rəngli plaşlarla öküzü hirsləndirir, bəziləri (atlı pikadorlar) nizənin ucu ilə onu qıcıqlandırır, digərləri isə qıcaqlandırıcı harpunları (banderilya) heyvanın boynuna sancırlar. Portuqaliya, Cənubi Fransa və Latın Amerikası ölkələrində də təşkil olunur.

2012-cu ilin yanvarında İspaniyanın Kataloniya parlamenti korridaya qoyulan qadağanı təsdiq edib. Bu qadağa 2012-ci lin fevralın 23-dən qüvvəyə minəcək. Yeni qanunun qəbuluna səbəb 180 min nəfərin imzası ilə daxil olan petisiya olub. Orada korrida həddən artıq sərt və köhnəlmiş əyləncə növü kimi göstərilib. Kataloniya İspaniya vilayətləri içərisində korridaya qadağa qoyan ilk vilayət olub.

Həmçinin bax
------------

* Öküz döyüşçüsü

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-07-30.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Korrida ilə əlaqəli mediafayllar var.
Telegram ilə səhv salmayın.
İlk teleqramın göndərilməsinə həsr eilmiş marka
**Teleqram** (*yun.* τηλέ — uzaq, γραμμα — yazı)  — teleqraf vasitəsi ilə ötürülən məlumat.

Tarixi
------

21 oktyabr 1832-ci ildə dünyada ilk teleqram Pavel Lvoviç Şillinqin (Baron Pavel L'vovitch Schilling) Sankt-Peterburqdakı mənzilində yerləşdirilmiş elektromaqnit teleqraf aparatından göndərilmişdir. Bu teleqramın mətni on sözdən ibarət idi.

6 yanvar 1836-cı ildə amerikalı ixtiraçı və rəssam Samuel Morze (Samuel Morse) Nyu-Cersi ştatının Morristaun şəhərində teleqraf aparatını nümayiş etdirmiş və bu aparat vasitəsilə özünün yaratdığı kodla ilk teleqramı göndərmişdir. Teleqramın ötürmə məsafəsi 3 km-ə yaxın, mətni isə bir neçə sözdən ibarət idi: "A patient waiter is no loser" ("Səbr edən heç vaxt uduzmur"). Bu tarixdən etibarən bütün dünyada məlumatın teleqraf vasitə- silə ötürülməsində standart kimi Morze əlifbasından istifadə edilməyə başlanmışdır. Əlifbanın hər bir hərfi nöqtə və tirelərdən ibarət idi. Bu işarələrin müxtəlif say və ardıcıllığı müəyyən hərf bildirirdi. Morzenin quraşdırdığı 60 kilometrlik teleqram xətti ilk dəfə prezident seçkilərinə dair məlumatların verilməsində istifadə olunmuşdur.

Ədəbiyyat
---------

* Əliquliyev R.M. Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***rabitə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


Vikianbarda Teleqram ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Fusarium** — Göbələklər aləminin Ascomycota şöbəsinin Hypocreales sırasının Hypocreaceae ailəsinə daxildirlər. Fusarium cinsli göbələklər torpaqda və bitkilərdə geniş yayılmış filamentar göbələklərdirlər. Onlar düyü , paxlalılar , soya və digər bi kimi məhsullların normal florasında olur .Bəzi Fusarium növləri termofilikdirlər .Bitki patogenləri olduqları kimi onlar eyni zamanda da insanlarda patogenlik edə bilərlər .

Növləri
-------

Bu cins 20 dən artıq növü əhatə edir .Bunlardan ən geniş yayılanları Fusarium solani , Fusarium oxysporum , Fusarium chlamydosporumdur.

Patogenliyi və klinik xüsusiyyətləri
------------------------------------

Bu cinsli göbələklər içərisində ən güclü virulent ( zəhərli ) Fusarium solani dir .Əksər Fusarium solani növləri mikotoksinlər əmələ gətirirlər ki , belə mikotoksinlərlə kirlənmiş taxıl məhsulllarının qəbulu zamanı bu məhsulllardakı mikotoksinlər allergik simptomlardan başlamış uzunmüddətli kanserogen təsirlərə səbəb olurlar .Fumonisinlər qarğıdalı bitkisində Fusarium moniliforme və Fusarium proliferatum tərəfindən əmələ gələn mikotoksinlərdirlər .Onlar qida borusu xərçənginə səbəb ola bilərlər .Digər qrup mikotoksinlərdən zearalenonlar da müəyyən taxıl bitkilərində bəzi Fusarium cinsli göbələklər tərəfindən sintez olunurlar .

Makroskopik əlamətləri
----------------------

Fusarium cinsli göbələklər 25 °C də SDA mühitində yaxşı inkişaf edirlər .Pambığabənzər , yayılmış koloniyalar əmələ gətirirlər .Yeganə yavaş böyüyən növ Fusarium dimerum dur .Sklerotsiyalar , hansı ki , hiflərin yığınından təşkil olunur — əlverişsiz mühit olarsa hərəkətsiz qalır və adətən mikroskop altında tünd mavi rəngdə olur .

Mikroskopik əlamətlər
---------------------

Mikroskop altında hialin, arakəsməli hiflər , konidioforlar , makrokonidi və mikrokonidilər müşahidə edilir. Bir çox növlərdə xlamidosporlar da müşahidə edilir .Mikrokonidialar uzun yaxud qısa konidioforlardan əmələ gəlirlər .Onlar birhüceyrəlidirlər, nadir hallarda isə 2 yaxud 3 hüceyrəli ola bilərlər .

İstinadlar
----------

1. ↑  Index Fungorum (ing.).

Həmçinin bax
------------
**Yaqub Bala oğlu Qədimov** (20 aprel 1917, Bakı — 1983, Bakı) ― texnika üzrə elmlər doktoru (1962), professor (1962), AMEA-nın müxbir üzvü(1968).

Həyatı
------

Yaqub Qədimov 20 aprel 1917-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetini bitirib.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Yaqub Qədimov 1941-1942-ci illərdə "Azneft"də mühəndis, 1942-1943-cü illərdə sovet ordu sıralarında zabit, 1943-1945-ci illərdə "Azneft"də mühəndis kimi fəaliyyət göstərib. O, 1945-1964-cü illərdə AMEA Energetika İnstitutunda aspirant, elmi işçi, laboratoriya müdiri olub. 1964-cü ildən isə Azərbaycan Texniki Universitetində kafedra müdiri vəzifəsində çalışıb.

Elmi fəaliyyəti
---------------

Yaqub Qədimov 1948-ci ildə texnika üzrə fəlsəfə doktoru, 1962-ci ildə texnika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcələrini, 1962-ci ildə professor elmi adını alıb. 1968-ci ildə isə AMEA-nın müxbir üzvü seçilib. Alimin 200-dən artıq elmi işin, monoqrafiyanın və ixtiranın müəllifidir.

Yaqub Qədimovun elmi yaradıcılığının əsas istiqaməti əsasən neft sənayesində texnoloji pro­seslə­rin avtomatlaşdırlmış idarəetmə sistemlərinin işlənməsinə həsr olunub. O, paylanmış parametrli sistemlərin idərə edilməsində bu sistemlərin impulslu sistemlərə gətirilməsi və diskret Laplas çevirmələrinin tətbiqi əsa­sında yeni səmərəli üsul işləmiş, paylanmış parametrli sistemlərin elementlə­rinin analoq modellərini, paylanmış parametrli dinamik sistemlərin hesabatı ka­dastrını tər­tib edib. Quyuların qazılması prosesində elektromaqnitli muf­ta və tormoz­lu elektronəqllərin idarəedilməsinin avtomatlaşdırılması, neft-qaz kəmərlə­rin­də elektronəqllərin texnoloji parametrlərinin idərəedil­məsinin avtomatlaş­dı­rıl­masının bir sıra nəzəri və tətbiqi problemlərini həll edib.

Vəfatı
------

Yaqub Qədimov 1983-cü ildə Bakıda vəfat edib.

Mükafatları
-----------

Yaqub Qədimov "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  "Qədimov Yaqub Bala oğlu" (Azərbaycan). science.gov.az. 21.09.2021 tarixində arxivləşdirilib.
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Yaqub Bala oğlu Qədimov" (Azərbaycan). www.nkpi.az.
**Nürgüt** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonuna daxil olan bir kənd. Rayonun mərkəzinin şimal-qərbində, Ordubad düzündədir. [Nürgüt] bələdiyyəsinin tərkibindədir.

Toponimikası
------------

Gilan çayının hər iki sahilində Zəngəzur silsiləsinin cənub şərq yamaclarında yerləşən və tarixən çox qədim olan kənd. Dağlıq ərazidə yerləşdiyinə görə Nürgüt ((nou qut)yeni qala ) adlanır. Tədqiqatçıların fikrinə görə kəndin adı Nouqut sözünün təhrif olunmuş variantıdır.Oykonim fars dilindəki nou (təzə, yeni) və qut "kənd, şəhər və qala" komponentlərindən düzəlib "yeni kənd" mənasındadır.Hələ qədim dövrlərdən Nürgütdə Türk tayfaları olan kəngərlilərin məskunlaşdığı məlum olmuşdur Həmçinin Nürgüt sözünün digər bir mənası da "nur" işıq "qut" qutlamaq,bayram etmək mənasını veririr. Yəni Günəşin doğuşun qutlayıb bayram etmək

Əhalisi
-------

Əhalisi 176 nəfərdir (2009). Əhalisi arıçılıq,əkinçilik və heyvandarlıqla məşğuldur. Orta məktəbi ,kitabxanası ,tib məntəqəsi , kənd mərkəzi və klubu var.

Həmçinin bax
------------

* Ordubad rayonu

İstinadlar
----------

1. ↑   Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı – 2013. 488 səh.
2. ↑    Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007,304 səh.
3. ↑   Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

| ⛭Ordubad rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Ordubad |  |
| Qəsəbələr | Ağdərə • Parağaçay • Şəhriyar |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Aza (qəsəbə) |
| Kəndlər | Ağrı • Anabad • Anaqut • Aşağı Əndəmic • Aşağı Əylis • Aza (kənd) • Azadkənd • Baş Dizə • Başkənd • Behrud • Bist • Biləv • Çənnəb • Darkənd • Dəstə • Dırnıs • Dizə • Düylün • Düylündizə • Ələhi • Gənzə • Gilançay • Xanağa • Xurs • Kələntər Dizə • Kotam • Kələki • Qoruqlar • Qoşadizə • Məzrə • Nəsirvaz • Nürgüt • Nüsnüs • Parağa • Pəzməri • Sabirkənd • Tivi • Unus • Üstüpü • Vələver • Vənənd • Yuxarı Əndəmic • Yuxarı Əylis |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Urmis |

4 Nürgüd kəndi haqqında daha dəqiq məlumatı Qüdrət Quliyevin "Çiçəklənən Nürgüdüm "adlı kitabından əldə edə bilərsiniz .
**Jak Loran Aqas** (*fr.* Jacques-Laurent Agasse) — İsveçrəli rəssam. Loran Aqas əsasən mənzərə və heyvan rəsmləri çəkməklə məşhurlaşmışdır.

Həyatı
------

1767-ci ilin 24 aprel tarixində Genuya şəhərində dünyaya gələn Aqas ilk rəssamlıq təhsilində bu şəhərdə almışdır. 20 yaşı olarkən təhsilini daha yüksək səviyyədə davam etdirə bilmək üçün Paris şəhərinə gedir. Atların və digər heyvanların anatomik quruluşu ilə gənclik illərindən maraqlanan İsveçrəli rəssam baytarlıq təhsili almağa başlayır. Bu müddət ərzində nəsil kökünün bağlı olduğu İsveçrəyə mütamadi gedirdi. Heyvanlara olan marağı səbəbindən bu mövzuda şəkillər çəkməyə başladı və elə qısa zamanda Avropada məşhurluq əldə etdi. Jak Loran Aqas eyni zamanda Osmanlı imperiyası ilə əlaqəli mövzularda rəsm əsərləri çəkmişdir. Rəssam 1849-cu ildə London şəhərində vəfat edib.

1827-ci ildə *Kavalalı Mehmed Əli Paş*a tərəfindən Avropaya göndərilmiş zürafələrdən biri. Zürafə dönəminin Böyük Britaniya kralı IV Corc tərəfindən təslim alınmışdır. Şəkildə sağ tərəfdə görünən kişi heyvanxananın sahibi Edvard Qrosdur. Jak Loran Aqasın bu mövzuda oxşar rəsm əsərləridə mövcuddur.

Qalereya
--------

* Jak Loran Aqasın əsərləri
* 
* 
* 
* 
* 
* 



Vikianbarda Jak Loran Aqas ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Ədviyyat** — xörəklərə, şirniyyatlara, mürəbbələrə, içkilərə və digərlərinə dad, ləzzət və xüsusi ətir verən bitki növlərinin müəyyən hissələridir. Bunlara bitkilərin yarpaqları, çiçəkləri, toxumlar, meyvələr, köklər, zoğlar, qabıqlar aiddir.

Ümumi məlumat
-------------

Ədviyyatların hamısı ekzotik mənşəli olub Uzaq Şərqin tropikal bölgələrində yetişir. Onlar əsasən iki növə ayrılırlar: ədviyyat və ətirli otlar.

Ədviyyat
--------

Əslində ədviyyatla ətirli otlar arasında o qədər də böyük fərq yoxdur. Ədviyyat ətirli otların, ağac qabıqlarının, meyvələrin və toxumların qurudulmuş halıdır. Ətirli otlar xörəyə ətir verirkən, ədviyyat xörəyin ləzzətini artırır.

Ədviyyat həm də iştaha açıcıdır.

Azərbaycan mətbəxində istifadə edilən əsas ədviyyat növləri bunlardır:

* vanilin
* mixək
* darçın
* quru nanə
* toz və dənə qara istiot
* zəfəran
* sumaq
* sarıkök
* zəncəfil
* zirə
* cirə
* razyana

Ətirli otlar
------------

Ətirli otlar xörəklərə dad və ləzzət vermək üçün istifadə edilən bitki növləridir. Bu bitkilərin yarpaqları, çiçəkləri, toxumları, meyvələri, kök və ya zoğları istifadə edilir.

Bir çox halda, ətirli otlar xörək üçün lazım olan məhsulların əsas hissəsini təşkil edir.

Ətirli otlar təzə və ya quru halda istifadə edilir. Azərbaycan mətbəxini ləzzətini daha da artırmaq üçün istifadə olunan əsas ətirli otlar bunlardır:

* şüyüd
* reyhan
* tərxun
* nanə
* cəfəri
* keşniş
* kəvər
* turşəng
* kərəviz
* kəklikotu
* dəfnə
* zirə

Ədviyyatın təbabətdə də əhəmiyyəti çox böyükdür. Onların hər birinin ayrı-ayrılıqda müalicəvi xüsusiyyətləri var.
**CFA frankı** (*fr.* franc CFA) — CFA frankı, on dörd dənə ölkədə (köhnə Fransız müstəmləkəsi olan on iki dənə Afrika ölkəsi, köhnə Portuqal müstəmləkəsi olan Qvineya Bissau və köhnə İspan müstəmləkəsi olan Ekvatorial Qvineya) istifadə edilən pul valyutasıdır. Mərkəzi Afrika CFA frankına aid ISO 4217 kodu XAF, Qərbi Afrika CFA frankına aid olan kod isə XOF-dir. CFA frankı Avro ilə sabitlənir.

1945-ci ildən 1958-ci ilə qədər "CFA", Fransız Afrika müstəmləkələri ("Colonies françaises d'Afrique"); 1958-ci ildən 1960-cı illərin əvvəllərindək bu ölkələrin müstəqilliyinə qədər Afrika Fransız Komitəsi ("Communauté française d'Afrique"); və müstəqillikdən bəri CFA Afrika Finans Komitəsi ("Communauté Financière Africaine") mənasına gəlir.

Qərbi Afrika CFA frankı Seneqalın paytaxtı Dakarda Qərbi Afrika Dövlətləri Mərkəz Bankı tərəfindən buraxılır, Mərkəzi Afrika CFA frankı isə Kamerunun paytaxtı Yaoundedə Mərkəzi Afrika Dövlətləri Bankı tərəfindən buraxılır. Bir frank 100 dənə centimeyə bölünür, lakin centimelər buraxılmır.

Mərkəzi Afrika CFA frankı və Qərbi Afrika CFA frankı digər pul vahidlərindən fərqli olaraq eyni dəyərə sahib olmalarına baxmayaraq Qərbi Afrika CFA frankı, Mərkəzi Afrika CFA frankını istifadə edən ölkələrdə keçmir.

25 aprel 2023-cü il tarixində Mərkəzi Afrika İqtisadi və Valyuta Birliyinin (Cemac) və Fransanın nazirlər toplantısı keçirilir. Xüsusilə CFA frankı mövzusu müzakirə olunub. Fransa tərəfində CFA frankına verilən zəmanət və onun konvertasiya oluna bilməsinin təmin edilməsi region üçün iqtisadi sabitliyin vektoru kimi qəbul edilir. Fransa Qərbi Afrikada olduğu kimi Mərkəzi Afrikada pul əməkdaşlığı islahatında irəliləmək üçün "açıq" və "mövcud" olaraq qalır. Fransa CEMAC-ın təkliflərini almağa hazır olduğunu bildirir..

İstinadlar
----------

1. ↑  Communauté Financiére Africaine franc — **britannica.com** saytı Arxivləşdirilib 2014-03-22 at the Wayback Machine (ing.)
**Usi** (və yaxud **Vuşi**, *çin.* 无锡), Çin Xalq Respublikasıın Jianqsu vilayətinin cənubunda şəhər və eyniadlı bələdiyədir. Tai gölünün şimal-şərqinin yaxınlığında, Büyük kanalın Xichenq kanalıyla birləştiyi nöqtədə yerləşmişdir. Jianqsu vilayətinin cənubunda əsas nəqliyyat sistemini teşkil edən suyolları və kanalların qovuşduğu əsas mərkəzdir.

Tarix
-----

Yanszı çayının deltasında tikilən ilk yaşayış mərkəzlərindən biridir. Əvvəllər bir qalay rezerv mərkəzi kimi bilinirdi, sonra Şərqi Xan sülaləsi dövründə (b.e.ə. 206-b.e. 25) qalay rezervlərinin qutarması ilə əlaqəli adı "qalayı olmayan" mənasını verən Usi adlandırılmışdır. III əsrin sonlarından başlayaraq Bilinq (Changzhou) kapitanlığına verildi. Yuan sülaləsi dövründə (1206-1368) müstəqil bir vilayət oldu və illərcə müstəqil olaraq qaldı.

Tai gölünün ətrafındakı dəyərli bir taxıl istehsal bölgəsində yərləşən Usi, Büyük kanalın tamamlandığı 609-cu ildən etibarən paytaxta göndərilən taxılın ixracat mərkəzi oldu. Büyük kanalın 1850-ci illərdə dəyərini itirməsindən sonra da dənizyoluyla Tyantszin və Şanxay şəhərinə taxıl ixrac edən bir şəhər kimi öz dəyərini qorudu. 1908-ci il Usi şəhərinin qərbində olan Nankin şəhərinə dəmiryolu tikilməsiylə taxıl ticarəti daha da inkişaf etdi.

İqtisadiat
----------

Pambıqdan və ipəkdən parçaların hazırlanması daha qədim illərdan mövcud olub bu günə kimi də Usi şəhərinin əsas gəlir mənbəyi kimi öz dəyərini saxlamaqdadır.
Şanxay şəhəri ilə sıx əlaqələrlə bağlı İkinci dünya müharibəsindən əvvəl Usi şəhəri xalq arasında "Kiçik Şanxay" kimi tanınırdı. Usi bu gün Çinin ən böyük ipək istehsal merkəzidir. Əvvəllər şəhərin iqtisadiatında un, düyü və yağ istehsalı varıydı. Ancaq 1950-ci ilden sonra sənaye inkişaf etdikcə yüngül maşınqayırma fabrikləri və zavodları açıldı.

Nəqliyyat
---------

Usi şəhəri Şanxay şəhəri və Nankin şəhəri arasındakı dəmiryolu üzərində yerləşən 20 stansiyadan biridir. 2004-cü ildə açılan Usi Havalimanı şəhərin mərkəzinə 14 km məsafədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑   (çin.) Compilation by LianXin website. Data from the Sixth National Population Census of the People's Republic of China Arxivləşdirilib 2012-03-25 at the Wayback Machine
Azetidine
**Dördüzvlü heterosikllər**- ən azı bir heteroatom saxlayan dördüzvlü halqaya malik olan üzvi tsiklik birləşmələrdir.

Ümumui izahı
------------

Dördüzvlü heterotsikllərə təbiətdə üçüzvlü heterosikllərə nisbətən daha az rast gəlinir. Bu qrup heterotsiklik birləşmələr arasında ən mühümləri penisilin və sefalosporin antibiotiklərinin komponentləri kimi tətbiq tapmış β-laktamlardır. Əsas sintez üsulu tsiklobirləşmə reaksiyasıdır. Onlar litiumüzvi birləşmələr,bor triflorid və ya kupratların təsiri altında məhv olurlar. Dördüzvlü heterosikllər kiçik tsikl ölçüsü səbəbindən aromatik birləşmələrin xüsusiyyətlərinə malik deyildir. 
Əsas Nümayəndələri: Oksetan, dioksetan, Azetidin

Dördüzvlü heterosikllər:

 
Oksetan və azetidin üç üzvlü həmkarlarından əhəmiyyətli dərəcədə daha az reaktivdir (oksetan hidroksi-anion ilə oksirandan 103 dəfə yavaş reaksiya verir), lakin buna baxmayaraq, onlar oxşar halqa açma reaksiyalarına məruz qalırlar: məsələn, bor trifluoridin və ya kupratların iştirakında oksetan litium üzvi birləşmələrin reaktivləri ilə reaksiya daxil olur, azetidin halqasının açılması isə qatı xlorid turşusu ilə qızdırıldıqda baş verir:

Dördüzvlü sistemlər arasında ən mühümü penisilin və sefalosporin antibiotiklərində olan və onların bioloji aktivliyini təyin edən β-laktam tsiklidir. β-laktam halqası, karbonil karbon atomunda nükleofil hücuma nisbətən davamlı olan beş üzvlü analoqlardan (pirolidonlar) və ya asiklik amidlərdən tam fərqli olaraq, karbonil karbon atomuna hücumla çox asanlıqla parçalanır.
β-laktonlar (propiolaktonlar) karbonil qrupunun karbon atomuna da asanlıqla hücum edir; məsələn, onlar xüsusilə asanlıqla hidroliz olunur, əlavə olaraq, bir çox nukleofillərin təsiri altında ikinci növ nukleofil hücuma məruz qalır, C(4) mövqeyində hücum nəticəsində karboksilatın SN2 ilə əvəzlənməsi müşahidə olunur. Aşağıdakı nümunə homoxiral laktonun istifadəsini göstərir:

Mənbə
-----

1. Anisimova N.A. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. 1-ci hissə. Nomenklaturanın əsasları. Bir heteroatomlu monoheterosiklik birləşmələr: dərslik. - Sankt-Peterburq: Sankt-Peterburq Dövlət Sənaye Texnologiyaları və Dizayn Universiteti, 2017. - S. 21-34. — 81 səh.
2. Gilchrist T. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. - M .: Mir, 1996. - S. 402. - 464 s. — ISBN 5-03-003103-0.
3. İvanski V.I. Heterosiklik birləşmələrin kimyası. - M .: Ali məktəb, 1978. - S. 31. - 559 s.
4. Z. Hauptman, J. Grefe, H. Remane "Organic Chemistry", M. "Kimya", 1979, səh.553-555
**Yunanıstanda vətəndaş müharibəsi** (*yun.* Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος; *o Emfýlios Pólemos*, «vətəndaş müharibəsi») — 1946–1949-cu illərdə Birləşmiş Krallıq və ABŞ tərəfindən dəstəklənən Yunanıstan hökumət ordusu ilə SSRİ, Yuqoslaviya, Albaniya və Bolqarıstan tərəfindən dəstəklənən Yunanıstan Kommunist Partiyasının (YKP) silahlı qanadı olan Yunanıstan Demokratik Ordusu (YDO) arasında baş tutmuş müharibə. Döyüşlər nəticəsində Yunanıstan ordusu YDO-ni məğlub etmişdir.

Vətəndaş müharibəsi 1943-cü ildə başlayan sağ və sol ideologiyalar arasında yüksək qütbləşmiş mübarizənin nəticəsi idi. 1944-cü ildən qlobal qüvvələr Yunanıstanın Ox dövlətləri tərəfindən işğalının sona çatması nəticəsində yaranan güc boşluğundan istifadə etməyə çalışırdı. 1946-cı ilin yayından etibarən münaqişə kommunist tərəfdarları partizanlarla Birləşmiş Krallıq və ABŞ-nin dəstəyinə yönəlmiş monarxiya rejiminin hökumət qüvvələri arasında vətəndaş müharibəsi şəklini almışdır. Geosiyasi baxımdan Yunanıstanda vətəndaş müharibəsi bir tərəfdən Birləşmiş Krallıq və ABŞ, digər tərəfdən isə SSRİ və onun müttəfiqləri arasında Soyuq müharibənin ilk mərhələsi idi. Sovet İttifaqının yardımı dayandırdığı kommunistlərin məğlubiyyətinin nəticəsində Yunanıstan 1952-ci ildə NATO-ya daxil olmuş və Egeydə ABŞ-nin təsirinin yaranmasına səbəb olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nikos Marantzidis and Giorgos Antoniou. «The Axis Occupation and Civil War: Changing trends in Greek historiography, 1941—2002.» *Journal of Peace Research* (2004) 41#2 pp: 223—231.
2. ↑  Гражданская война в Греции Arxiv surəti 1 fevral 2014 tarixindən Wayback Machine saytında // Athens Info Guide
Juan Carlos I (L-61)
**Amfibiya desant gəmisi**, müntəzəm olaraq Amfibiyalar, Amfibik və ya xalq arasında olan adı ilə "Timsah daşıyan gəmilər" kimi tanınan bu gəmilər döyüş gəmiləri kimi təsnif edilirlər. Bu tip gəmilər quru qoşunları tərəfindən desant əməliyyatları üçün istifadə olunur, eləcə də quru qoşunlarına maddi-texniki dəstək verir və həmçinin də dəniz əməliyyatlarında istifadə olunurlar. Bunun sayəsində həm qurudakı, həm də dənizdəki amfibiya desant əməliyyatlarında onlara böyük ehtiyac hiss olunur. Bu tip gəmilər Birləşmiş Ştatların Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən bir çox əməliyyatlarda istifadə edilmişdirlər. 1970-ci illərin *Tarawa* Class gəmiləri 1989-cu ildə daha yeni və müasir *Wasp* Class gəmiləri ilə əvəz olunmuşdurlar.

ABŞ Milli Hərbi Dəniz Qüvvələrində gəmilər üçün istifadə edilən abbreviaturaların izahı
---------------------------------------------------------------------------------------

 Bâtiment de Projection et de Commandement (BPC) *Mistral*, Fransa Hərbi Dəniz Qüvvələri
 LPD HMS Buiwark (L15) Britaniya Kral Donanması
* LHA: Landing Helicopter Assault (USS *Tarawa* class)
* LHD: Landing Helicopter Dock (USS *Wasp* class)
* LPH: Landing Platform Helicopter (HMS|Ocean|L12)
* LPD: Landing Platform Dock/Hovuz Platformalı Desant Gəmisi
* LSD: Dock Landing Ship / Hovuzlu Desant Gemisi
* LSI: Landing Ship, Infantry
* LSL: Landing Ship Logistics
* LSM: Landing Ship Medium / Orta Sinif Desant Gəmisi
* LST: Landing Ship Tank / Tank Desant Gəmisi
* LCC: Landing Craft Command
* AGF: Auxiliary Command Ship
* AKA/LKA: Attack cargo ship
* AP/APA: Auxiliary Personnel Assault
* ARL: Landing Craft Repair Ship (USS|Achelous|ARL-1 class)
**Səfa Mirzəyev** (tam adı: *Mirzəyev Səfa Abbas oğlu*; 12 may 1952, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatının rəhbəri(1997-2022), Həqiqi dövlət müşaviri; hüquqşünas, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent; Azərbaycan Respublikasının əməkdar dövlət qulluqçusu.

Həyatı
------

Səfa Mirzəyev 1952-ci il mayın 12-də anadan olub.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universitetinin) Hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1978–1990-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetində müəllim, baş müəllim, dekan müavini və dosent vəzifələrində çalışıb. Hüquq üzrə fəlsəfə doktorudur.

1990–1992-ci illərdə SSRİ Konstitusiya Nəzarəti Komitəsində komitə üzvü kimi fəaliyyət göstərib.

1992-ci ildən Milli Məclis Aparatında işləyir. Ali Sovet Katibliyinin hüquq təminatı və nəzarəti şöbəsinin müdiri, katibliyin rəisi, baş katibi, Milli Məclis Katibliyinin rəhbəri olub.

6 fevral 1997-ci ildən Milli Məclis Aparatının rəhbəri idi.

1995-ci ildə Azərbaycan Respublikasının yeni konstitusiya layihəsini hazırlayan komissiyanın üzvü olmuşdur.

11 may 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.

11 may 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

13 may 2022-ci ildə Milli Məclisin Aparat rəhbəri vəzifəsindən azad edilib. O, son yaş həddi ilə əlaqədar təqaüdə göndərilib.

Kitabları
---------

* Mirzəyev S.A. Qanunçuluq və hüquq qaydaları. — Bakı, 1980.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda fərqlənən şəxslərə "Əməkdar dövlət qulluqçusu" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı[*ölü keçid*]
2. 1 2 3  "SƏFA MİRZƏYEV YUBİLEYİNDƏ TƏLTİF OLUNDU". MEDİA FORUM (az.). mediaforum.az. 2012-05-12 - 13:41:00. İstifadə tarixi: 2014-10-28.[*ölü keçid*]
3. ↑  "Aparatın rəhbəri:Səfa Abbas oğlu Mirzəyev". Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi (az.). meclis.gov.az. 2007. 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-28.
4. ↑  Azərbaycan Respublikasının yeni konstitusiya layihəsini hazırlayan komissiyanın tərkibi haqqında ARMM Qərarı[*ölü keçid*]
5. ↑  S.A. Mirzəyevin "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı[*ölü keçid*]
6. ↑  S.A.Mirzəyevin 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
7. ↑  "Səfa Mirzəyev təqaüdə göndərilib". 2022-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-20.
Bukmeyker kontoru
**Bukmeyker** (*ing.* bookmaker) — İdman matçlarına pul qoyuluşlarını özündə təzahür etdirən totalizator oyunları.

Tarixi
------

İlk rəsmi bukmeyker futbolun vətəni sayılan İngiltərədə yaranmışdır. Bu ideya Riçard Tattersollun ağlına gələndə 1780-ci il idi və hələ futbol idman növü kimi yox idi. Amma, həmin illərdə Britaniyada atçılıq ən gəlirli sahə sayılır və əhalinin at yarışlarına marağını görən Tattersoll cıdırlara gələn tamaşaçılar arasında mərc oyunu keçirməyə başlayır. Amma ilk bukmeyker kontorunun yaradıcısı isə Riçard sayılmır. İdeya sahibinin yaşadığı dövrdən təxminən bir əsr sonra - XIX əsrin ortalarında Fred Suindell və Leviafan Devis adlı iki nəfər Londonda ilk bukmeyker kontorunu açmışdılar.

Hazırda bu sahədə fəaliyyət göstərən şirkətlərin əksəriyyətinin mərkəzi ofisi Böyük Britaniyada və İtaliyada yerləşir. Həmin ölkələrdə bukmeyker kontorlarının illik dövriyyəsi 10-12 milyard dollar həcmindədir.

Qanunvericilik bazası
---------------------

Bukmeykerlik haqqında qanun ilk dəfə Böyük Britaniyada qəbul edilib. Ölkə hökuməti hələ 1963-cü ildə bu barədə qanun layihəsini hüquqi sənədə çevirib. İlk bukmeyker kontorunun 1866-cı ildə açıldığı ABŞ-də da bu fəaliyyət qanunla həyata keçirilir. ABŞ-də fəaliyyət göstərən totalizator şirkətlərinin ən böyüyü isə Nevada ştatının paytaxtı hesab edilən Las-Veqas şəhərində yerləşir.

Mənbə
-----

* Pul qazanmağın və itirməyin ən asan yolu Arxivləşdirilib 2011-01-23 at the Wayback Machine
* Live Football Stream
* Official Bookmaker Betbook247
**Edouard Henri Avril** (*fr.* Édouard-Henri Avril, adətən Paul Avril imzasından istifadə etmişdir) (21 may 1849, Əlcəzair, Fransa Əlcəzairi[d] – 28 iyul 1928) — erotik ədəbiyyat illüstrasiyaları ilə tanınan fransız rəssamıdır.

Bioqrafiyası
------------

Eduard Henri Avril 21 may 1849-cu ildə Əlcəzairdə anadan olub. Atası jandarm polkovniki idi. Gəncliyində atasının yolu ilə getmək istəmiş, 51-ci xətti piyada alayının tərkibində Fransa-Prussiya müharibəsi döyüşlərində iştirak etmiş, kiçik leytenant rütbəsinə qədər yüksəlmiş, 31 may 1871-ci ildə müharibə zamanı aldığı xəsarətlərə görə Fəxri Legion ordeni ilə təltif edilmişdir. 1872-ci il yanvarın 23-də aldığı yaraların ağırlaşmasına görə hərbi xidmətdən getməli olmuşdur. 22 yaşında təqaüdə çıxdıqdan sonra yeni bir peşə axtarışında olmuş, müxtəlif Paris seks salonlarında incəsənət sahəsini öyrənməyə başlamışdır.

İşinin qeyri-etik olmasına və Paul Avril təxəllüsü ilə əsərlərini hazırladığı üçün onun tərcümeyi-halı haqqında çox az şey məlumdur. Onun Paul-Victor Avril olan təxəllüs adı həm rəssam, həm də oymaçı kimi işləyən qardaşı ilə səhv salınmamalıdır.

1874–1878-ci illərdə Parisdə Gözəl Sənətlər Məktəbində təhsil almışdır. Avrilin erotik illüstrasiya sahəsində ilk əsəri Teofil Qotyenin "Fortunio" romanı olmuşdur. Bunun ardınca Flaubert tərəfindən yazılmış "Salambo" və "Fanny Hill" əsərləri üçün illüstrasiyalar çəkmişdir. Con Klilandın "Rahatlıq verən qadının xatirələri", Pietro Aretinonun şeirləri (Aretino pozaları) və bir çox başqa kitablar, o cümlədən abunə yolu ilə yayılan anonim kitablar üçün çoxsaylı illüstrasiyalar çəkmişdir. Avrilinin alman alimi Fridrix Karl Forberqin "De Fiquris Veneris: Klassik Erotika Kitabçası" kitabına çəkmiş olduğu illüstrasiyaları ən məşhur illüstrasiyalar olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2  Edouard Henri Avril // Léonore verilənlər bazası (fr.). ministère de la Culture.
3. 1 2  "Paul Eduard Henry Avril – Biography and Offers – Buy and Sell Retrieved 01 August 2012". Kettererkunst.com. 2013-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-09-06.
4. ↑  "Paul Eduard Henry Avril - Biography and Offers - Buy and Sell" (ingilis). www.kettererkunst.com. 2017-07-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-14.
5. ↑  *Armitage, Helen.* "Édouard-Henri Avril: The Master of 19th Century Pornography". 2016-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-03.
6. ↑  "Transits of Venus and Mercury as muses".

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Qutenberq layihəsi |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV12410852 · BNE: XX5629314 · BNF: 12126413x · CiNii: DA07196942 · GND: 1159635889 · ISNI: 0000 0000 8050 2596 · LCCN: no2019088290 · NLP: a0000002159641 · SUDOC: 029695244 · VIAF: 59117204 · WorldCat VIAF: 59117204 |

 |
**Pixar Animasiya Studiyaları** — Walt Disney şirkətinə məxsus animasiya istehsalı şirkətidir. Şirkət bu günə kimi 16 Oskar, 7 Qızıl qlobus, 11 Qremmi mükafatı qazanmışdır. Pixar əvvəl Star Wars filminin yaradıcısı Corc Lukasın 1979 da qurduğu Lucasfilmin kompüter qrafikası qrupunda idi. Bu qrup başqa filmlərin vizual effektlərini hazırlayırdı və animasiya mövzusunda mütəxəssis idi. 1986-cı ildə Corc Lukas Kompüter qrafikası bölümünü satışa çıxarır. Stiv Cobs şirkəti almaq üçün təklif göndərsə də ilk öncə təklifi rədd edilir. Daha sonra heç bir şirkət istənilən məbləği ödəmədiyi üçün 1986-cı ildə 10 milyon dollara (nəzərdə tutulan məbləğin üçdə biri) Stiv Cobsa satılır və Pixar adı altında fəaliyyətə başlayır.

Pixar kompüterləri
------------------

Stiv Cobs şirkəti ilk aldıqda şirkət işçilərinin fikrində dünyanın ilk animasiya filmini hazırlamaq vardı amma həm Stiv Cobs həm də işçilər bu işin mümkün olmadığının fərqində idilər. Buna görə də Pixarın etdiyi ilk iş böyük və super güclü bir kompüter hazırlamaq oldu. Kompüterin qiyməti 135.000 $ idi və kompüteri qurmaq üçün də əlavə 35.000 $ lazım olurdu. Pixar İmage Computer adlanan bu kompüter öz dövrünə görə möhtəşəm xüsusiyyətlərə malik idi və meteoroloji , sağlamlıq və film şirkətlərinin istifadəsi üçün yaradılmışdı. Ancaq qiymətinin yüksəkliyi və bu cür kompüterlərin istifadə edə biləcək insanların az olmağı səbəbi ilə satışları uğurlu olmadı.

Pixar logosu
------------

İrəlidə Toy storynin rejissoru olacaq olan John lessitr 1986 cı ildə kompüterin gücünü göstərmək üçün Laxo.jr adlı qısa film hazırladı. Film ilk dəfə olaraq ən yaxşı animasiya üzrə Oskara namizəd oldu və bu qısa filmdəki lampa daha sonra şirkətin loqosu oldu. Animasiya çıxdıqda keyfiyyət səbəbi ilə Hollivudda da təsir yaratmışdı.
<gallery>

Filmlər
-------

* Oyuncaqların hekayəsi (1995)
* Flikin macəraları (1998)
* Oyuncaqların hekayəsi 2 (1999)
* Monsters, Inc. (2001)
* Nemonun axtarışında (2003)
* The Incredibles (2004)
* Maşınlar (2006)
* Ratatuy (2007)
* VALL-İ (2008)
* Yuxarı (2009)
* Oyuncaqların hekayəsi 3 (2010)
* Maşınlar 2 (2011)
* Cəsur (2012)
* Monsters University (2013)
* Inside Out (2015)
* The Good Dinosaur (2015)
* Finding Dory (2016)
* Maşınlar 3 (2017)
* Coco (2017)
* Incredibles 2 (2018)
* Oyuncaqların hekayəsi 4 (2019)
* Onward (2020)
* Ruh (2020)
* Luca (2021)
* Turning Red (2022)
* Lightyear (2022)
* Elemental (2023)

İstinadlar
----------

1. ↑  National Software Reference Library.
2. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şirkət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Ovlanmış böyük Nil xanısı. Uzunluğu 1,8 m, çəkisi 140 kq
**Nil xanısı**, ( Latinca: Lates niloticus) Xanıkimilər dəstəsinin Latidae fəsiləsinə aid balıq növü. Xüsusilə Nil çayı və Nil hövzəsindəki göllərdə, həmçinin Volta çayı, Seneqal çayı, Çad gölü və Viktoriya gölü kimi digər Afrika çay və göllərində yayılmışdır. Nil xanısının orta ölçüləri — uzunluğu 45-65 sm, çəkisi 10-20 kq-dır. Maksimum uzunluğu 200 sm, çəkisi isə 200 kq ola bilir. Bədəninin rəngi adətən gümüşü boz olur və beli uzunu gümüşü mavi rəngli zolaqlar keçir. Yırtıcı balıq olan Nil xanısı, kiçik balıqlar və xərçəngkimilərlə qidalanır. Yetkin Nil xanıları suyun dərinliklərində üzməyi seçdikləri halda, balacalar daha çox suyun dayaz yerlərində üzürlər. Bəzi xanıkimilərdə olduğu kimi Nil xanısının da qəlsəmə qapağında iti bir sümük çıxıntısı var. Həmçinin bu çıxıntılara gözləri və qəlsəmələri arasında da rast gəlmək olar. Onlar kiçik və tikan şəklindədirlər. 1950-1960-cı illərdə azalmaları müşahidə olunan Nil xanıları, çox aqressiv və təcavüzkar balıqlardır. Beləki, onlar yayıldıqları bölgələrdə 200-ə yaxın endemik növün nəslinin azalmasına səbəb olmuşdur. Məhz, bu xüsusiyyətinə görə Dünya Təbiəti Qoruma Təşkilatı (IUCN) "Təbiətə ən çox ziyan vuran 100 canlı növü"nün siyahısını tərtib edərkən, həmin siyahıda ilk yeri Nil xanısına vermişdilər.

Mənbə
-----

*
**Məclis parkı** (*türk.* Meclis Parkı) — Ankaranın Çanqaya ilçəsində yerləşən ictimai park. Rəsmi adı Milli Suverenlik Parkı olsa da, Türkiyə Böyük Millət Məclisi ərazisinin ətrafını əhatələdiyinə görə məşhur olaraq bu şəkildə xatırlanmaqdadır. Ümumiyyətlə velosiped və skeytbordinq idman növlərindən istifadə olunan parkda fontan, amfiteatr və bir çox abidə və heykəllər mövcuddur.

Tarixçə
-------

Məclis Parkı, 23 aprel 1986-cı ildə müxtəlif ölkələrdən olan uşaqların iştirakı ilə baş tutmuş Milli Suverenlik və Uşaqlar Günü ilə açılmışdır. Bu çərçivədə geniş bir tədbir təşkil edilmiş, konsertlər verilmişdir. Parkın landşaft tənzimləməsində istifadə olunan ağac və bitkilər açılışda iştirak edən ölkələr tərəfindən göndərilmişdir.

Bundan əlavə, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin təşkil etdiyi tədbirlə keçmişdən bu günə qədər Ankaraya xidmət edən əhəmiyyətli insanların adına çox sayda ağac əkilmişdir. Adından əkilən ağac adları arasında məşhur botanik Hikmet Birand, dövrün maliyyə naziri və ODTÜ rektoru Mustafa Kamal Kurdaş, Memar Kəmaləddin bəy, Sedad Hakkı Eldem və Arif Hikmət Koyunoğlu kimi memarlar da vardır.

Qaleriya
--------

* FontanFontan
* Qaçış yoluQaçış yolu
* HeykəlHeykəl

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kültürel, Koray.* "Kaykaycıların Buluşma Noktası: Meclis Parkı". Bilkent Post. 3 may 2017. 8 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 aprel 2020.
2. ↑  "Milli Egemenlik Parkı'na, Ankara'ya hizmet edenler anısına ağaç dikildi" (PDF). TBMM. 2019-09-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2 aprel 2020.