**Əbu Həmid əl-Qərnati** (ərəbcə: أبو حامد الغرناطي ; 1080[…], Qranada – 1170[…], Dəməşq) — Əndəluslu səyyah və coğrafiyyaçı. Tam adı Əbu Məhamməd bin Əbdülrəhim bin Süleyman əl-Mazəni əl-Qəlisi əl-Qərnati əl-Əndəlusidir (ərəbcə: أبوعبدالله محمد بن عبد الرحيم بن سليمان المازني القليسي الغرناطي الأندلسي). Əbu Həmid əl-Qərnati hicri 473-cü ildə (1080–1081-ci il)

Həyatı
------

Qranada şəhərində anadan olmuş və ilk təhsilini də bu şəhərdə almışdı. Bu zaman şəhər Əlmoravilər İmperiyasına daxil olan Qranada əmirliyinin mərkəzi idi. Elm və təhsil almaq, müxtəlif ölkələri gəzib-görmək məqsədiylə ölkəsi Əndəlusdan şərqə üz tutan sayyahın hayatı haqqında bilinənlər onun özünün əsərlərində özü barəsində verdiyi məhdud məlumatlara söykənir. Hicri 508-ci ildə (1114–1115-ci il) Misirə gedən Əbu Həmid bir müddət sonra ölkəsinə dönmüşdü. 1117-ci ildə Siciliyaya getmək üzrə ölkəsindən ayrılmış, Sardiniya və Sicilya adalarında olmuş, oradan isə İsgəndəriyyə şəhərinə getmişdi. İsgəndəriyyədən Qahirəyə gəlmiş Əbu Həmid burada əndəluslu məşhur alim Əbu Bəkr Məhəmməd ət-Turtuşi ilə görüşmüş və dərslərinə qatılmışdı. 1122-ci ildə Dəməşq, Bəəlbək və Tədmur şəhərlərini gəzdi. 1123-cü ildə Bağdada yollandı. Burada iki Abbasi vəzirindən (Avnəddin ibn Hübeyrə əş-Şeybani və onun oğlu) maddi və mənəvi dəstək gördü. Bir müddət sonra Bağdaddan Asiya və Şərqi Avropa istiqamətində səyahətinə davam etdi. 1130-cu ildə indiki İran ərazisindən keçərək Qafqaza, oradan da yuxarı Volqaboyu ərazilərə getdi. 1135–1136-cı illərdə buradakı Bulqar torpaqlarını və Macar hakimiyyəti altında olan Başqırd bölgəsini dolaşdı, bu torpaqlarda yaşayan müsəlmanlara dini məlumatlar öyrətdi. Geriyə, Bağdada dönmək üçün yola düşdü, istiqamətini dəyişərək dönüş yolunu Xorəzmdən saldı. Buxara və və Mərvi gəzdikdən sonra, Nişapura oradan Reyə, İsfahana və Bəsrəyə getdi. Bağdada dönmədən Həcc ziyarəti üçün Məkkəyə yollandı, bu şəhəri və Mədinəni gəzdi. Daha sonra şimala doğru Nəcd çölünü keçib cənubdan İraqa daxil oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Muḥammad ibn ʿAbd al-Raḥīm ibn Sulaymān Abū Ḥāmid al- Ġarnāṭī // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Abu Hamid al-Garnati // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.
3. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #10242859X // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.
4. 1 2 3  *"Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi"*, Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi, 1999, Cilt X, sayfa 128
5. ↑  Dəqiqləşdirmə: Abbasi vəzirinin tam adı – Əbül-Müzəffər ibn Hübeyrə Avnəddin Yəhya bin (Hübeyrə bin) Məhəmməd bin Hübeyrə əş-Şeybani əd-Duri əz-Züheli əl-İraqi (miladi tarixlə d. ? dekabr/yanvar 1105/1106 – ö. 28 mart 1165; hicri tarixlə d. ? rəbiülaxır 499 – ö. 13 cəmadiyələvvəl 560)

Mənbə
-----

* Carl Brockelmann: *Geschichte der arabischen Litteratur*. Erster Supplementband. Brill: Leiden 1937, S. 877–878.

Xarici keçidlər
---------------

* Абу Хамид ал-Гарнати
* әл-Гарнати́ (الغرناطۑ) Әбү Хәмид Мөхәммәт ибне Габдеррәхим әл-Андалуси Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine – Татар энциклопедиясе. Казан, 2010.
* ал-Гарнати – Электронная чувашская энциклопедия.
* Путешествия Абу Хамида ал-Гарнати в Восточную и Центральную Европу (1131–1153 гг). М. 1971.