recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tiksi** (saxa Тиксии) — Saxa Respublikasının Bulun ulusunun mərkəzi olan, şəhər tipli qəsəbə. Rusiyanın ən ucqar şimal ərazisində yerləşən dördüncü yaşayış mənyəqəsidir (Dikson, Xatanqa, Dikson).

Coğrafiya
---------

Şəhər qütb en dairəsi daxilində, Lena deltası yaxınlığında, Laptevlər dənizinin Tiksi buxtasında yerləşir.

Tarixi
------

Şimal dəniz yolu üzərində dayanacaq məntəqəsi kimi 1933-ci ildə əsası qoyulmuşdur. Bir il öncə isə Tiksinin yaxınlığında 1932-ci ildə Qütb stansiyası istifdəyə veilmişdir. 1957-ci ildə Qütb qeokosmofizik abservatoriya istifadəyə verilir.

1939-ci ildə yaşayış məntəqəsinə şəhər tipli qəsəbə statusu verilir.

1941—1944-ci illərdə burada SSRİ-nin daxili konvoy məntəqəsi rolunu oynayırdı. Halbu ki, bu ərəfələr ərazidə almanların sualtıqayıqları və torpedo katerləri yerləşirdi (gizli baza).

Nəqliyyat
---------

Gəmiçilik
Gəmiçilik üçün cəmi 3 aydan az müddətdə yararlı olur. Rusiyanın uzaq şimal ərazisində əsas limanlarındandır.

Aviyasiya
Tiksidə federal əhəmiyətli aeroport fəaliyyət göstərir ( 1 oktyabr 2012 ildən 16 aprel 2013 ilə qədər aeroport bağlanır. 16 aprel 2013 ildə dövlət daxili reyslər bərpa ediləcək).

Şəhərin seçilmiş abidələri
--------------------------

* Tipoqrafiya.
* Muzey:
	+ Arktikanın təsvir edilmiş incəsənət və mədəniyyəti,
	+ Təbiət qoruğu «Ust-Lena».
* Spasa Nerukotvor məbədi (2006 ildə inşa edilib.)

Tundra lanşaftı. Tiksi.

İqlimi
------

Şəhər qütb dairəsi daxilində yerləşir. İqlimi sərtdir. Şaxtanı isə dəniz müəyyən qədər yumşaldır. Yanvar ayının orta temperaturu −37.3°S, iyul və avqust aylarında isə +2.9°, +7.7° S təşkil edir. Artıq sentyabr ayında qış başlayır. Qışın sonu iyunun ikinci yarısına təsadüf edir. İlk boyu şaxta müşahidə edilir. Yayda bəzən tempertur qısa müddət ərzində -25°S olur.

Fevral 2013 ildə Tiksidə -49.5°S temperatur müşhidə edilmişdir. Burada 99 sm hündürlüyündə qar müşahidə edilir. Qütb gecələri 67 gün ( 19 noyabrdan 24 yanvar), qütb gündüzləri 86 gün (10 may).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Аэродром поселка Тикси на севере Якутии закрыт до конца года". 2014-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-15.
2. ↑  "Министерство обороны Российской Федерации открывает заполярный аэродром Тикси". 2021-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-15.
3. ↑  "Храм Спаса Нерукотворного". 2011-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-15.

Mənbə
-----

* Tiksinin qeyri-rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2014-04-08 at the Wayback Machine
* Tiksinin şəkilləri
**MOİK Moskva** (*rus.* Профессиональный футбольный клуб – ЦСКА) — Rusiyanın futbol klubu.1911-ci ildə yaradılan,Rusiya futbolunun postsovet ölkələrinin ən qədim və ən titullu klublarından biridir

Tarixi
------

1911-ci ildə Qızıl Ordu tərəfindən ÇSKA Moskva adıyla yaradılan klub,1951-ci ildə CDSA Moskva,1957-ci ildə CSK Mo Moskova olaraq dəyişdirdikdən sonra 1960-cı ildə indiki-ÇSKA Moskva adını almışdır

ÇSKA Moskva oyunlarını 2016-cı ildə istifadəyə verilən 30000 insan tutumuna malik ÇSKA Arenada keçirir

Bundan əlavə ÇSKA Moskva 2005-ci ildə UEFA Kubokunun sahibi olmaqla bu kuboku qazanan ilk rus komandası olmuşdur

Uğurları
--------

### Rusiya Rusiya

* **SSRİ Premyer Liqası / Rusiya Premyer Liqası**

*Çempion (11):* 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1970, 1991, 2003, 2005, 2006, 2012–13, 2013-14, 2015-16
*İkinci (9):* 1938, 1945, 1949, 1990, 1998, 2002, 2004, 2008, 2010, 2014-15
* **SSRİ Kuboku / Rusiya Kuboku**

*Çempion (12):* 1945, 1948, 1951, 1955, 1991, 2002, 2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013
*İkinci (6):* 1944, 1967, 1992, 1993, 1994, 2000
* **Rusiya Super Kuboku**

*Çempion (5):* 2004, 2006, 2007, 2009, 2013
*İkinci (3):* 2003, 2010, 2011
### Avropa Avropa

* **UEFA Kuboku**

*Çempion (1):* 2005
* **UEFA Super Kuboku**

*İkinci (1):* 2005

İstinadlar
----------

1. ↑  "MOİK Moskva: 13-cü titul!". Sport-express.ru. 2012-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-09.
"Drozd" APS-li T-55AD Kubinka Tank Muzeyi
**Drozd** (*ing.* Drozd, *rus.* Дрозд), ən tanınmış aktiv müdafiə sistemlərindən biridir. Rusiya tərəfindən hazırlanmış və Əfqanıstan müharibəsində ilk dəfə istifadə edilmişdir. Əfqanıstan müharibəsi gedişatında 1983-cü ildə T-55A tanklarına quraşdırılmış bu sistemlər Əfqan mücahidlərinin idarəolunan tank əleyhinə raketlərinə və raket buraxıcı qurğularına qarşı müqavimət göstərə bilmək məqsədilə yaradılmışdır. Sistem 1977–78-ci illərdə A. Şipunovaya bağlı bir KBP dizayn bürosu olan Kompleks 1030M-01 tərəfindən kəşf edilmişdir.

Drozd radarı 24,5 GHz Doppler radar siqnalları göndərərək tanka 70 ilə 700 m/s arasında bir sürətlə yaxınlaşan bir obyekt (raket və ya döyüş raketi) aşkar edə bilər. Daha sonra kompüter 107 mm diametrli bir raketi atışa hazırlayır. Tanka yaxınlaşan raket tankdan 7 metrlik məsafəyə gəldikdə, bu raket partlayır, parçalanma effekti ilə böyük qəlbələr atır və gələn raketi və ya idarə olunan raketi havada partladır. Əvvəlcə ön tərəfi 60° bucaq altında müdafiə edən sistem daha sonra inkişaf etdirildi və 120°-lik müdafiə təmin etdi. Orta hesabla bir tankı açılan atışların təxminən 80%-dən müdafiə etmişdir. 30.000 dollara başa gələn bu sistem, tankın yanında döyüşən piyadalara zərər verdiyindən böyük bir risk daşıyırdı.
**Kathiyavar** (qüc. કાઠીયાવાડ) — Hindistanın Qucarat ştatı ərazisində yerləşir.

Yarımada Hindustan yarımadasının şimal-qərbində Ərəbistan dənizinə daxil olan Kaç körfəzi ilə Kambey körfəzləri arasında yerləşir. Yarımada Hindistan tavası üzərində yerləşir. Yarımadanın cənubunda Diu adası yerləşir.

Yarımadanın sahəsi 40 min km² təşkil edir. Yarımada əsasən Savanna bitkiləri ilə örtülüdür. Mərkəzi hissə isə dağlıqdır (1117 m). İllik yağıntının miqdarı 500 mm təşkil edir və əsasən iyun-sentyabr ayları düşür.

Yarımadanın cənubunda Sasan-Hir milli parkı vardır ki, orada dünyada Asiya şirinin vəhşi təbiətdə yaşadığı yeganə ərazidir. Kaç körfəzinin sahillərində Dəniz milli parkı vardır. Yarımadanın Bhavnaqar rayonu ərazisində Kambey körfəzi sahillərində Velavadar milli parkı salınmışdır. 
Yarımadanın şimalında Kaç Rann duzlağı yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ". Kathiyavar". 2016-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-20.
2. ↑  "Asiya, fars, hindistan və hir şiri". 2016-08-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-20.

Mənbə
-----

* Kathiyavarın vəhşi təbiəti Arxivləşdirilib 2006-01-31 at the Wayback Machine
MOBESE (Mobil Elektron Sistemlər İnteqrasiyası), Türkiyənin 81 vilayətində yaradılmış sistem ilə cinayət və cinayətkarlıqla mübarizə aparan təhlükəsizlik qüvvələrinin əlini gücləndirmək məqsədi ilə yaradılmış kameralı təhlükəsizlik sistemləridir. 2007-ci ildən bəri quraşdırılmış sistemlərin xərcləri Daxili İşlər Nazirliyinin büdcəsi və xüsusi vilayət idarələri tərəfindən qarşılanır. Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən 148 milyon 193 min TL xərclənmişdir. Tabeliyində olan təşkilatlar;

* Komanda İdarəetmə Mərkəzi
* Avtomobil Müşahidə Sistemi
* Səyyar Avtomobil Sorğu Sistemi
* Nəzarəti Təkmilləşdirmə və İdarəetmə Sistemi
* Zona Müşahidə Sistemi
* Nömrə Müəyyənləşdirmə Sistemi Mərkəzi
* Mobil Əməliyyatların İdarəedilməsi
* Polis Şöbələrinin Kompüter Şəbəkəsi.

İstanbul
--------

2012-ci ilin aprel ayına kimi sayı 4220 olan kameralar, daha 480 ədəd artırılaraq 4700-ə çatdırılacaqdır. Bundan əlavə, 25 məntəqəyə quraşdırılacaq nömrə müəyyənləşdirmə sistemi qısa bir müddət ərzində hərəkətdə olan nəqliyyat vasitələrinin oğurluq olub-olmadığı barədə məlumat verəcəkdir. Kamera sayının 10.000-ə çatdırılması hədəflənir.

1.206 məntəqə (4.212 kamera), 40 yerdə 160 HD kamera.

### Vertolyotdan görüntü ötürmə sistemi

Helikopterlərdə yerləşdirilmiş kameralardan əldə olunan görüntülər MOBESE mərkəzində quraşdırılmış simsiz sistem və polis helikopterində quraşdırılmış qəbuledici vasitəsi ilə MOBESE mərkəzinə ötürülür. Bu layihə 40 km radiusda olan ərazidən vizual təsvirləri mərkəzə ötürür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş kopya". 2 dekabr 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 aprel 2021.
**Əlaəddin Tarmaşirin xan** (XIII əsr – 1334) — Cığatay xanlığının xanı, Cığatay xanın törəməsi.

Həyatı
------

Tarmaşirin xan ibn Duva xan bin Barak xan bin Yusun-Duva bin Mutugen bin Cığatay xan bin Çingiz xan.

1326-cı ildə xanlıq məqamına gələn Tarmaşirin xan, Mübarək — Şah və Barak xandan sonra gələn üçüncü müsəlman xandır və İslamiyəti qəbul etdikdən sonra Əlaəddin adını almışdır. Onun zamanında müsəlman Türk kütləsindən təşkil olan Türkistan coğrafiyasında xanədanın mənsubları da istisnalar olsa da, İslamiyətə girmişdilər. Əlaəddin Tarmaşirin xan 1329-cu ildə etdiyi səfər ilə hakimiyətini Dehli sultanlığı hududlarına çatdırmışdır. Cığatay ənənələrinə son dərəcə bağlı olan Tarmaşirin xan qış günlərində belə çadırda yaşamışdır. Tarmaşirin xanın İslamiyəti qəbulü Cığatay ulusu ilə İslam ölkələri arasındakı bağlantının qurulmasını da yaratmışdı. Bu sayədə müsəlman ölkələr ilə ticari fəaliyətlər canlanmışdır. Ancaq xanlığın mərkəzinin dəyişmiş olması ikilik çıxmasına səbəb olmuş, Tarmaşirin xan oğlu Səncəri vəzifələndirməsinə qarşı bu ikilik sona çatmamışdır. 1334-cü ilin yayında Almalıq yaxınlarında baş verən qurultayda, Çenkşi və Bozan — Oğulun başçıılığını etdikləri müxalif qrup, onun xanlıqdan çıxarılmasını bacararaq onu qətl etmişdilər.

Həmçinin bax
------------

* Cığatay xanlığı
**Soundgarden** — 1984-ci ildə ABŞ-nin Vaşinqton ştatında yerləşən Sietl şəhərində qurulmuş grunge rok qrupu.

Qrupun tarixi
-------------

### Qurulması

Soundgarden Sietl, Vaşinqtonda 1984-ci ildə quruldu. Qrup qurulduğundaki istifadəçilər Chris Cornell, Kim Thayil və Hiro Yamamotodur. İlk zamanlar Chris Cornell həm vokal həm də bateri çalmaktaydı. Ancaq vokalınin daha önə çıxması üçün qrupa baterist olaraq Scott Sundquist gətirildi. Qrup adını Sietl yaxınlığında yerləşən və külək çıxdığında ürküdücü səslər çıxardan Sound Garden adlı heykəldən aldı.

### İnkişafı

1987 ilində Sub Pop ilə razılaşan Soundgarden, eyni il "screaming Life" adlı single ep'sini bazara çıxardı. Qrup EPlərini Nirvana kimi ulduzlarla çalışmış olan Jack Endino prodüserliyində nəşr etmişdir. 1988 ilində Ultramega OK adlı ilk albomuyla birlikdə Soundgarden klipləri də nəşr olunmağa başladı. Bu dövrdə ən yaxşı performansa namizəd göstərildilər ancaq bu mükafatı Metallicanin oldu. 1989 ilində Louder than Love adlı 2-ci albomunu A & M Records etiketiylə bazara sürən Soundgarden, albom sonrası köhnə basçılarıyla yollarını ayırdı və yerinə o zamanki Nirvananın basçısı Ceyson Evermani heyətinə əlavə etdi. 1991-ci ildə yeni heyətiylə Badmotorfinger adlı albomunu bazara sürən qrup, çox gözəl yorumları və mahnıları olmasına baxmayaraq Nirvananın Nevermind, Pearl Jam'in Ten albomunun kölgəsi altında qaldı. Albom sonrası Guns N 'Roses ilə birlikdə turneyə çıxan qrup, turnedeki yazilan ses qeydeleriyle bir albom çıxardı. 1994 ilində gəlindiyində Superunknown adlı 4-cü studiya albomunu nəşr edən Soundgarden əsl böyük çıxışını bu albomla yaxaladı. İçindəki mahnıların gözəlliyi asılılıq, intihar və ağrını izah edən sözləri və mahnıların sirliliyi möhtəşəmdir. 1996-ci ildə gəlindiyində Down on the Upside adlı 5-ci albomunu çıxaran qrup başqa albomlarından daha yumşaq bir sound izlədi. Ancaq bu təəssüf sonuncu grunge albomları oldu. Ən son 1997 ilində A-Sides adlı yığma albomu bazara sürdülər və tur əsnasında çıxan problemlər səbəbiylə qrup dağıldı. Chris Cornell ilk əvvəl bir solo albomla yoluna davam etdi ancaq daha sonra Rage Against the Machine qrupundan qalan 3 üzvlə birlikdə Audioslave qrupunu qurdu. Ancaq Chris 2007-ci ilin fevralında etdiyi şərhdə bu qrupdan da ayrıldığını bildirib.

### Son dövrlər

1 yanvar 2010 tarixində Cornell'in Twitter səhifəsində etdiyi şərh ilə Soundgarden qrupunun 12 il sonra bir yenidən birləşmələri eşitdirilmişdir.

5 aprel 2010 tarixində Soundgarden saytında edilən ki qrupun Lollapalooza Festival çərçivəsində 8 avqust 2010 tarixində səhnədə iştirakı eşitdirilmişdir.

Qrup üzvləri
------------

* Matt Cameron
* Chris Cornell
* Jason Everman
* Ben Shepherd
* Kim Thayil
* Hiro Yamamoto
* Scott Sundquist

Albomları
---------

* 1988 – Ultramega OK
* 1989 – Louder Than Love
* 1990 – Screaming Life/Fopp
* 1991 – Badmotorfinger
* 1994 – Superunknown
* 1996 – Down On The Upside
* 1997 – A-Sides

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
* Qeyri-rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kadyak ayısı** (*lat.* Ursus arctos middendorffi) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin ayıkimilər fəsiləsinin ayı cinsinin qonur ayı növünə aid heyvan yarımnövü.

Əsasən Kadyak adası və Kadyak arxipelaqına daxil adalarda yaşayır. Quruda yaşayan ən iri yırtıcılar sinfinə daxildir.

Göstəriçiləri
-------------

Kadyak ayısı 2,8 metr uzunluğa və 1,6 metr hündürlüyə malikdir. Yetkin ayıların çəkisi yarım tonu keçir. Ən nəhəng ayının çəkisi 780 kq olmuşdur.

Kadyak ayısı Qonur ayı növünün yarımnövünə daxildir. Onların yaşadığı ərazilər əsasən qışı qısa olması ilə fərqlənir. Onlar digər qonur ayılara xas olaraq güçlü ətraflara və əzələli bədən quruluşuna malikdir. Üstəlik quyruqlarıda nisbətən qısa olur.

Özünü aparması
--------------

Onların həyat tərzi bütünlüklə qonur ayıların həyatına bənzəyir. Nisbətən kiçik arelda yaşayırlar. Soyuq aylarda qış yuxusuna gedirlər. Onlar həm ot yeyən həmdə ət yeyəndirlər. Müxtəlif növ otlar, giləmeyvələr və ən sevdikləri qida balıqklardır. Balıqların kürü tökməsi zamanı kiçik çayların kənarına yığışırlar. Balıqlar axına qarşı üzərək yuxarıya doğru atılarkən ayılar balıqları göydə ikən ovlayırlar. Əsasən tək yaşayırlar. Çütləşmə zamanı digər ayıların özlərini apardığı kimi aparırlar. Əsasən iyun və iyul ayları çütləşirlər. Qış yuxusu zamanı, yanvar və fevral ayları körpələr dünyaya 
gəlir. Ana balaları üç il bəsləyir. Hazırda Şimali Amerikada ancaq Kadyak və qrizli ayıları qonur ayıların yarımnövü olaraq qəbul edilir.

Ayı və insan
------------

Ayıların ovlanması onların sayının kəskin azalmasına səbəb olmuşdur. 1941-ci ildən Kadyak ayılar dövlət tərəfindən qorunur. İndi il ərzində ancaq 160 baş ayını ovlamağa icazə verilir. Ərazidə hal-hazırda 3000 baş ayı yaşıyır. Ayılar turisləri adalara cəlb etsədə, insanların gəlişindən hürkən ayılar qışa kifayət qədər piy toplaya bilmir və qışı keçirə bilmir.

Bu yarımnövün öyrənilsəsində Kris Morqanın böyük xidmətləri vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2007.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q237260
* Wikispecies: Ursus arctos middendorffi
* EoL: 1266086
* GBIF: 6163850
* iNaturalist: 147090
* ITIS: 726993
* MSW: 14000982
* NCBI: 116961

 |
**Tarla ayıcası** (*lat.* Arctia villica) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin pulcuqluqanadlılar dəstəsinin erebidlər fəsiləsinin ayıca cinsinə aid heyvan növü.

Təsviri
-------

Qanadları açılmış halda 50–54 mm-dir. Ön qanadlar tünd qara rəngdədir, üzərində 8 iri sarımtıl-ağ rəngli ləkələr vardır. Bunlardan zirvəyə yaxın ləkələr iri və yumru, əsasına birləşən ləklər isə pazşəkillidir. Arxa qanadları narıncı rəngdədir. Hər iki qanadın zirvəsi ön qanadların rəngi kimi tünd qaradır. Bunun altında iki yumru qara ləkə, əsasına yaxın bir kiçik qara ləkə yerləşir. Baş və döşün üzəri sıx qara rəngli tükcüklərlə örtülüdür. Qarıncığı qırmızımtıldır, hər buğum üzərində çox kiçik qara nöqtələr vardır.

Yayılması
---------

Cənubi və Orta Avropa, Rusiya, Qafqaz, Kiçik Asiya, Türkmənistan və Şimali Afrika ərazisində rast gəlinir. Azərbaycanda isə Abşeron, Şirvan düzənliyi, Lənkəranda Xəzər dənizi sahillərində Və Talışın dağ-səhra hissəsində və Naxçıvan MR.

Həyat tərzi
-----------

Düzənliklərdə və dağ-səhra kserofit biotoplarda yaşayır. Kəpənəkləri iyun-iyul aylarında uçur. Tırtılları payız və yazda bağayarpağı, gicitkan, boymadərən, çiyələk və s. ot bitkiləri üzərində yaşayır.

Sayı
----

Azsaylıdır. 2 kəpənəyi Talışdan tutulmuşdur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.

Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
-----------------------------------------

Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1314980
* Wikispecies: Epicallia villica
* BioLib: 54924
* BOLD: 189119
* EPPO: ARCTVI
* EUNIS: 309185
* Fauna Europaea: 446961
* Fauna Europaea (new): 11bae87d-5606-425b-8db0-811fe16f3c25
* GBIF: 5115818
* iNaturalist: 336697
* IRMNG: 10318202
* LepIndex: 41252
* LoB: 5521
* NBN: NHMSYS0000517243
* NCBI: 706474

 |
**South Africa Airways** —
Cənubi Afrikanın bayraq daşıyıcı aviaşirkətidir.Onun qərargahı Airways Parkda Kempton Parkı, Ekurhuleni, Gauteng O. R. Tambo Beynəlxalq Hava Limanına bağlıdır.SA Express, SA Airlink və aşağı qiymətli daşıyıcı olan Mango ilə birgə, Cənubi Afrikada, Afrika qitəsi və dünyanın dörd bir tərəfində 56 hava limanına, Johannesburg [2] hubundan və 47 hava gəmisinin filosunudan istifadə edərək uçur.

Vuyani Jarana 2017-ci ilin noyabr ayından etibarən CEO-lərdir.South African Airways, Cənubi Afrika hökuməti tərəfindən Union Airways şirkətinin satın alınmasından sonra 1934-cü ildə quruldu.

Hava yolu şirkəti Cənubi Afrika Dəmir Yolları və Limanlar İdarəsi tərəfindən əvvəlcə nəzarət edildi.Afrika ölkələri tərəfindən ayrı-seçkilik əleyhdarı sanksiyalar aparteid dövründə hava limanının hava limanından məhrum olub, qitəni uzun məsafəli təyyarə ilə keçməyə məcbur etdi.Bu dövrdə o, Afrikanın adı ilə tanınan Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL, lit. "South African air service") tərəfindən tanınmışdı.

1997-ci ildə SAA adı, imic və təyyarə paltarını dəyişdi və onlayn bilet xidmətləri təqdim etdi.

2006-cı ildə SAA müstəqil hava yolu şirkəti kimi fəaliyyət göstərmək üçün onun əsas şirkətindən Transnet-dən ayrıldı.

SAA, aşağı qiymətli bir yerli hava yolu olan Mango şirkətinə sahibdir və Airlink və Cənubi Afrika Express ilə əlaqə qurmuşdur. Star Alliance'ın üzvüdür.

2021-ci ilin noyabrında Cənubi Afrika Prezidenti Cyril Ramaphosa və Keniya Prezidenti Uhuru Kenyattanın iştirakı ilə keçirilən mərasimdə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq Çərçivəsində (SPF). Kenya Hava Yolları və Cənubi Afrika Hava Yolları indi "Cənubi Afrika, Keniya və Afrika qüvvələrini istifadə edərək sərnişin daşımalarını, yükdaşıma variantlarını və ümumilikdə ticarəti artırmaq üçün birlikdə işləyəcəklər", bir kommünike izah edir.
**Sosnoves adası** — Ağ dənizdə yerləşən ada. Kola yarımadası, Terski sahilindən 3,5 km aralıda yerləşir. Ağ dənizinin boğazının tən ortasında qəralaşır. Ada materikdən Sosnovskaya Salma boğazı ilə ayrılır.

Adanın səthi hamar və daşlıdır. Tundra ilə örtülmüşdür. Ərazisində meşə sahəsi yoxdur. Adanın uzunluğu 1,4 km, eni 450 m təşkil edir. maksimal hündürlüyü 16,2 metrdir. Cənub sahilləri şimal və qərb sahillərinə nisbətdə daha dayazdır. Sahillərində dəniz dibi daşlıqlardan ibarətdir və dərinliyi 6 – 13 m arasında dəyişir. Sahilində qabarmanın hündürlüyü 2,0 metrdir.

Sonoves mayakı
Hazırda adada əhalisi olan yaşayış məntəqəsi yoxdur. Adaya ən yaxın yaxın yaşayış məntəqəsi Sosnovkadır. XX əsrdə adada eyni adlı yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Sosnoves kəndində 20 sakin yaşayırdı. Adada bir mayak və iki işıqlanan nişanlar quraşdırılıb. Meteostansiya fəaliyyət göstərir.

Krım müharibəsi zamanı Sosnoves adası ingilis donanmasının dayanacağı olmuşdur. 1862=-ci ildə burada hidrometeoloji stansiya salınır. Onun üçün ayrıca bina 1896-0cı ildə inşa edilir.

XIX əsrin sonlarında İ. P. Anufriyev Ağ dənizdə, Üç adalar yaxınlığında sığınacaq limanına ehtiyac duyulması ilə əlaqədar, Sosnoves adası haqqında bunları yazırdı:

> Terski sahilində, Arxangelsk şəhərindən boğaza 136 millik məsafədə Sosnoves adasıdır, lakin bu kiçik bir ada, onda olan bir mayak ilə, onu sığınacaq limanına uyğunlaşdırmaq çətin və bahalı olacaq
> 
>

Mənbə
-----

* Fotoqalereya
* Полярная почта // Маяк Сосновецкий (история, фотогалерея, конверт и почтовое гашение)
* Полярная почта // Сосновец, морская гидрометеорологическая станция 2 разряда

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ağ dənizinin boğazı". 2011-10-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-01-11.
2. ↑  "Морской гидрометстанции Сосновец 145 лет". 2009-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-29.
3. ↑  Ануфриев И. П. Необходимость порта-убежища на Белом море Arxivləşdirilib 2013-05-20 at the Wayback Machine //Изв. Арханг. О-ва изучения Русского севера. — 1912. — № 10. — С.434-438.
**2017 UEFA U-21 Avropa Çempionatı** (**UEFA U-21 Avro 2017** kimi də tanınan) — 21-ci dəfə təşkil edilən UEFA U-21 Avropa Çempionatıdır (U-23 turnirləri də daxil olmaqla ümumilikdə 24-cü dəfə). Çempionat iki ildən bir olmaqla 1994-cü ildən bəri təşkil olunur. Turnir UEFA-ya üzv olan ölkələrin U-21 millilərinin mübarizə apardığı gənclər arasında beynəlxalq futbol turniridir. Turnirin final mərhələsi 2017-ci ilin ortalarında Polşada baş tutmuşdur. Ölkə 26 yanvar 2015-ci ildə İsveçrənin Nyon şəhərində UEFA İcraiyyə Komitəsi tərəfindən seçilmişdir. Bu ilki turnir 16–30 iyun 2017-ci il tarixləri aralığında keçirilmişdir. 1994-cü ilin yanvar ayının 1-dən sonrakı təvəllüdlü futbolçular turnirdə oynamaq hüququ qazanmışlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Poland to host 2017 Under-21 EUROs". UEFA.com. 26 January 2015. 16 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2017.
2. ↑  "Cardiff to host 2017 UEFA Champions League final". UEFA.org. 30 June 2015. 11 June 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2017.
|  |
| --- |
| İttifaqlar evi*rus.* Дом Союзов |
|  |
| Ölkə | Rusiya |
| Şəhər | Moskva |
| Yerləşməsi | Mərkəzi inzibati dairə, Tver rayonu, Böyük Dmitrovka küçəsi, ev 1. |
| Koordinatları | 55/45/31.8/N/37/36/59/E |
| Memarlıq quruluşu | klassisizm |
| Sayt | Rəsmi sayt |

**İttifaqlar evi** (*rus.* Дом Союзов) — Moskvada rus klassisizmi üslubunda tikilmiş (1775-ci ilədək, memar M. F. Kazakov) ictimai bina.

Tarixi
------

Bina 1784–1790-cı illərdə genişləndirilmiş, Korinf sırasütunlu məşhur Sütunlu salonu (sahəsi 24,8 m. x 39,5 m. hündürlüyü 14,5 m.) tikilmişdir. Salon qızıl suyuna çəkilmiş büllur çilçıraqlar və pəncərə formalı güzgülərlə bəzədilmişdir. Əvvəllər dvoryan yığıncaqları üçün istifadə edilimişdir. Oktyabr inqilabından sonra bina həmkarlar ittifaqlarına verilmişdir. Burada Kominternin, Kommunist Gənclər İnternasionalının konqresləri, ümumittifaq müşavirələri keçirilmiş, konsertlər, yığıncaqlar, ədəbi-bədii tədbirlər təşkil edilmişdir. İttifaqlar evinin Sütunlu salonunda Sovetlərin, həmkarlar ittifaqlarının qurultayları, Moskva şəhər və vilayət partiya təşkilatlarının konfransları, yazıçı və bəstəkarlar ittifaqlarının qurultayları və s. keçirilmişdir. 1918–1922-ci illərdə V. İ. Lenin burada 40 dəfədən artıq çıxış etmişdir. 1924-cü il yanvarın 23–27-də V. İ. Leninlə İttifaqlar Evinin Sütunlu salonunda vidalaşma mərasimi təşkil olunmuşdur. Sovet İttifaqının və beynəlxalq kommunist hərəkatının vəfat etmiş görkəmli xadimləri ilə son vida mərasimi çox vaxt Sütunlu salonda keçirilmişdir. 1978-ci ildə İttifaqlar evində bərpa işləri görülmüşdür.

Mənbə
-----

* Иттифаглар еви // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. V ҹилд: Италија—Куба. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1981. С. 21.
**Vahid məbləğin cari dəyəri** və ya **diskontlaşdırılmış dəyər** — zamanın müxtəlif nöqtələrində alınan pulun müxtəlif dəyəri əsasında gələcək ödəniş axınının dəyərinin (cari pul ekvivalenti) qiymətləndirilməsi (pulun zaman dəyəri anlayışı).

Vahid məbləğin cari dəyəri əsasında qiymətləndirmələr və eynilə vahid məbləğin gələcək dəyəri əsasında qiymətləndirmələr kreditləri, ipotekaları, annuitetləri, xarici istiqrazları və s. qiymətləndirmək üçün istifadə olunur. Bu hesablamalar eyni vaxtda baş verməyən pul vəsaitləri axını arasında müqayisə aparmaq üçün istifadə olunur, çünki dəyərlər arasında müqayisə aparmaq üçün vaxt və tarixlər ardıcıl olmalıdır.

Aktivin diskontlaşdırılmış dəyər əsasında qiymətləndirilməsi adi iş şəraitində bu aktivin istifadəsindən gözlənilən gələcək xalis pul vəsaiti daxilolmalarının hal-hazırda məbləği ilə qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Öhdəliyin diskontlaşdırılmış dəyər əsasında qiymətləndirilməsi adi iş şəraitindəbu öhdəliyin yerinə yetirilməsindən gözlənilən gələcək xalis pul vəsaiti xaricolmalarının hal-hazırda məbləği ilə qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Moyer, Charles; William Kretlow; James McGuigan.* Contemporary Financial Management (12). Winsted: South-Western Publishing Co. 2011. 147–498. ISBN 9780538479172.
2. ↑  "Maliyyə hesabatlarının elementlərinin qiymətləndirilməsi". Muhasibat.Az. 13 sen 2017. 2023-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-18.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Ширяев А. Н.* Основы стохастической финансовой математики. 1. Факты. Модели. М.: ФАЗИС. 1998. ISBN 5-7036-0043-X.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 6927289, 189815933 |
Kolonial orqanizmlər
--------------------

Kolonial orqanizmlərdən-volvoks
*Kolonial orqanizmlər-su heyvanlarıdır.*

Qeyri cinsi çoxalma zamanı əmələ gələn yeni fərd ana fərddən ayrılmayaraq koloniya əmələ gətirir. Kolonial bitkilərə müxtəlif birhüceyrəli yaşıl, göy-yaşıl, qızılı, sarı-yaşıl, diatom priofit yosunlar və evqlena yosunları daxildir. Onlar zoospor və avtosporla çoxalır. Kolonial heyvanlara bəzi qamçılılar, şüalılar, infuzorlar, süngərlər və bağırsaqboşluqlar aiddir. İbtidai xordalılardan sinassidilər, slaplar, və nəsli kəsilmiş qraptolitlər kolonial orqanizmlərdir.Salam

Hidro polip, Obelia geniculata

Koloniya
--------

Koloniya-(*lat.* colonia -köçmə) orqanizmlərin (növ və fərdlərin) reproduksiya prosesini normal keçirməsi, qarşılıqlı qorunması və köməkçi qidalanmasını təmin edən qruplaşma.  Orqanizmlərin (növ və fərdlərin) reproduksiya prosesini normal keçirməsi, qarşılıqlı qorunması və köməkçi qidalanmasını təmin edən qruplaşmalardır. Koloniyaları əsasən oturaq heyvanlar əmələ gətirir. Onlar uzun müddət, yaxud yalnız çoxalma dövründə mövcud ola bilər (məs. bir çox quşlarda – zağca, qaqarka, şimal dəniz quşu-tupik, qağayı və s.). Koloniyanın daha mürəkkəb formasında heyvanların həyat funksiyaları qarşılıqlı yerinə yetirilir, bu isə ayrıayrı fərdlərin yaşayıb qalması ehtimalını artırır. Belə ümumi funksiyalar düşməndən qorunmaq və xəbərdarlıq siqnalı vermək üçündür. Qağayılar, kayralar, bəzi qazlar, qaranquşlar və digər quşlar balalarını və yumurtalarını qorumaq üçün adətən səs çıxararaq yırtıcının üzərinə atılır. Qorxunu hiss edib istənilən quş tərəfindən qaldırılan həyəcan siqnalı bütün quşları səfərbər edir. Quşların birgə səfərbərliyi hətta iri yırtıcıları (tülkü, qırğı, bayquş və b.) da qaçırır.  Məməlilər arasında kolonial həyat sürənlərdən marmot, süzən və ala quşu göstərmək olar. Məməlilərdə koloniyalar çox vaxt müxtəlif ailələrin ərazidə birləşməsindən deyil, törəməkdə olan ailələr arasında əlaqələrin saxlanması və ailə qruplarının artması əsasında yaranır.  Daha mürəkkəb koloniyalar kollektiv halda həyat sürən həşəratlarda (termit, qarışqa, arı) olur. Onlar güclü artan ailələr arasında əmələ gəlir. Belə koloniyalarda – ailələrdə həşəratlar əsas funksiyaları (çoxalma, qorunma, özünü və nəsli yemlə təmin etmək, quruculuq və s.) birgə yerinə yetirir. Bu zaman ayrı-ayrı fərdlər və yaş qrupları arasında əmək bölgüsü və müəyyən əməliyyatları yerinə yetirmək üçün ixtisaslaşma aparılır. Koloniyanın üzvləri bir-birilə məlumat mübadiləsi əsasında hərəkət edir.  Kolonial heyvanlara bəzi qamçılılar, süngərlər və bağırsaqboşluqlar, ibtidai xordalılardan sinassidilər, slaplar aiddir.  Kolonial bitkilərə müxtəlif birhüceyrləi yaşıl, göy-yaşıl, qızılı, sarı-yaşıl, diatom priofit yosunlar və evqlena yosunları daxildir. Onlar zoospor və avtosporla çoxalır.

Xarici keçidlər
---------------

* NƏBATAT TERMİNLƏRİNİN İZAHLI LÜĞƏTİ[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Yosunlar

İstinadlar
----------

1. ↑   Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003
**Parqasit Na Ca2 (Mg, Fe2+)4 (Al, Fe3+) [(OH,F)2| Al2Si6O22]** — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Soretit – optik növ müxtəlifliyi.

Xassələri
---------

Rəng – açıq-yaşıl, yaşılımtıl-boz, göydən göyümtül-yaşıladək, mavi calarlı yaşıl, qara, qəhvəyi; Parıltı – şüşə; Sıxlıq – 3,02-3,21; Sərtlik – 5-6; Ayrılma – {110} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar; Morfologiya – kristallar: prizmatik, qısa sütunvari; İkiləşmə: nadir hallarda; Mineral aqreqatları: lifli və dənəvər.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Əsas etibarilə kontakt-metasomatik süxurlarda rast gəlir: mineralın maqneziumla zəngin əmələgəlmələri SiO2 ilə doymuş mühitdə, dəmirlə zəngin parqasit isə skarnların fluorlu və borlu metasomatozunda əmələ gəlir. Parqasit həmçinin karbonat və ultraəsasi süxurların, habelə skarnların metamorfizmi prosesində yaranır. Bəzən şistlərdə və amfibolitlərdə müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: diopsid, skapolit, floqopit, xondrodit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Parqas (Finlandiya); Aldan (Rusiya); Arizona (ABŞ); Xunza, Kəşmir (Pakistan) və b. Azərbaycanda Laçın rayonunun serpentinitlərində aşkar edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hawthorne F. C. Oberti R. Harlow G. E. Maresch W. V. Martin R. F. Schumacher J. C. Welch M. D.* Nomenclature of the amphibole supergroup (2012) (ing.). // *Am. Mineral.* Mineralogical Society of America, 1916. Vol. 97. P. 2036. ISSN 0003-004X; 1945-3027 doi:10.2138/AM.2012.4276
2. ↑  .

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2779199080 |

* THE PARGASITE MINERAL GROUP
**Eyvaz Əlləzoğlu** (*Həsənov Eyvaz Əlləz oğlu*; 1956, Muğanlı[d], Qardabani rayonu – 26 fevral 2011) — Azərbaycan yazıçısı.

Həyatı
------

Eyvaz Əlləzoğlu 1956-cı ildə Gürcüstan Respublikasının Qardabani (tarixi adı Qarayazı) rayonunun Muğanlı kəndində anadan olmuş, Tbilisi Pedaqoji İnistitutunun filologiya fakültəsini bitirmişdir. 1980-ci ildən dövrü mətbuatda hekayələri və publisisstik yazıları ilə çıxış edir.

26 fevral 2011-ci ildə vəfat edib.

Fəaliyyəti
----------

Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Kosalı kənd orta məktəbində gürcü dili müəllimi, "Samqor" qəzetində korrektor kimi fəaliyyət göstərmiş, "Gürcüstan", "Borçalının səsi", "Ekspress" və "Xəzər" mətbu orqanlarında əməkdaşlıq etmişdir.

Publisistik fəaliyyəti dönəmində "Olaylar", "Borçalının səsi", "Ekspress" və digər qəzetlərlə Gürcüstanın siyasi həyatı ilə bağlı analtik yazılar yazmışdır.

1993-1996-cı illər ərzində Prezident Aparatının Milli Siyasət şöbəsində məsləhətçi, 1996-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Gürcüstandakı Səfirliyində ikinci katib kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Ssenarisi əsasında "Ov" cizgi filmi ekranlaşdırılmışdır. Gürcü dilindən Qoderzi Çoxelinin, Revaz İnanişvilinin, Naira Gelaşvilinin və digər müasir gürcü yazıçılarının əsərlərini dilimizə çevirmişdir.

"Əli və Nino" kitab mağazasının təşkil etdiyi Milli Kitab Mükafatında xüsusi mükafatla təltif olunmuşdur.

Kitabları
---------

* "Ölü yay", (hekayələr)1992;
* "Yatan dinozavrlar",(hekayələr) 1993;
* "Odunçu geri qayıdır" (roman) 2010;
* "Qaraçöllü Qəzənfər" (roman) 2012;Əlləzoğlunun yeni kitabından parça[*ölü keçid*]
* "Hekayələr" (hekayələr) 2013
* "Qırıq telefon" (hekayələr) 2021 [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yazıçı Eyvaz Əlləzoğlu vəfat edib". 2013-12-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-02-28.
**Vail Mohammed əl-Şəhri** (*ərəb.* وائل الشهري‎; 31 iyul 1973, Əsir bölgəsi[d] – 11 sentyabr 2001) — 11 sentyabr terror aktları çərçivəsində Dünya Ticarət Mərkəzinin Şimal Qülləsinə dəyərək qəzaya uğrayan Amerika Hava Yolları reys 11 ilə uçan təyyarəni qaçıran beş nəfərdən biri.

Şəhri Səudiyyə Ərəbistanının Əsir bölgəsindəki Xamis Muşait şəhərindən olan ibtidai məktəb müəllimi idi. 2000-ci ilin əvvəllərində zehni problemləri müalicə etmək üçün Mədinəyə yollanmışdır. O, kiçik qardaşı Valid ilə 2000-ci ilin mart ayında Əfqanıstana səfər etmiş və Əl-Qaidə təlim düşərgəsinə qatılmışdır. Qardaşlar, 11 sentyabr hücumlarında iştirak etmək üçün Səudiyyə Ərəbistanının eyni bölgəsindən olan digər şəxslər ilə birlikdə seçildilər. Seçildikdən sonra Şəhri təmiz pasport almaq üçün 2000-ci ilin oktyabrında Səudiyyə Ərəbistanına döndü, sonra təzədən Əfqanıstana qayıtdı. 2001-ci ilin martında son vəsiyyətini videoya yazdı.

Şehri, 2001-ci il iyun ayının əvvəllərində ABŞ-yə çatdı və Floridanın cənubunda yerləşən Boynton Biç ərazisindəki ucuz moteldə məskunlaşdı. 5 sentyabr 2001-ci ildə əehri Bostona yollandı və qardaşı ilə bir moteldə qeydiyyata alındı. Altı gün sonra Şəhri səhər tezdən Bostonun Loqan Beynəlxalq Hava Limanına gəldi və Amerika Hava Yolları reys 11 ilə uçan təyyarəyə mindi. Havaya qalxdıqdan on beş dəqiqə sonra Şəhri, qardaşı Valid və üç nəfərlə birlikdə təyyarəni qaçırdı. Onlar səhər saat 8:46-da təyyarəni qəsdən Dünya Ticarət Mərkəzinin Şimal Qülləsinə çırpdılar.

Hücumlardan sonra bəzi xəbərlərdə səhvən Şəhrinin bir Səudiyyə diplomatının oğlu olduğu və hələ də sağ-salamat olduğu bildirilirdi. Xamis Muşaitdəki Şehri ailəsi mediaya açıqlama verərkən, xəbərləri təkzib edərək Şəhri qardaşlarının itkin düşdüyünü və o vaxtdan bəri xəbər almadıqlarını bildirmişdilər.

İstinadlar
----------



| ⛭11 sentyabr terror aktları icraçıları |
| --- |
| Amerika Hava Yolları reys 11 | 
* Məhəmməd Atta
* Sətəm əs-Suqami
* Valid əl-Şəhri
* Vail əl-Şəhri
* Əbdüləziz əl-Öməri

 |
| Yunayted Hava Yolları reys 175 | 
* Mərvan əl-Şəhhi
* Fəyaz Bənihəmməd
* Mohand əl-Şəhri
* Həmzə əl-Hamdi
* Əhməd əl-Həmdi

 |
| Amerika Hava Yolları reys 77 | 
* Hani Hanjour
* Khalid al-Mihdhar
* Majed Moqed
* Nawaf al-Hazmi
* Salem al-Hazmi

 |
| Yunayted Hava Yolları reys 93 | 
* Ziyad Cərrah
* Ahmed al-Nami
* Saeed al-Ghamdi
* Ahmed al-Haznawi

 |
| Digər şübhəlilər | 
* Rəmzi bin əl-Şibh
* Mohammed al-Qahtani
* Zacarias Moussaoui
* Mushabib al-Hamlan
* Zakariya Essabar
* Ammar al-Baluchi
* Walid bin Attash
* Khalid al-Zahrani
* Fawaz al-Nashimi
* Richard Reid
* Ali Abd al-Rahman al-Faqasi al-Ghamdi
* Abderraouf Jdey

 |
**"Story of my life"** (*azərb.* Mənim həyat hekayəm‎) — İrlandiyalı müğənni-söz yazarı Lesli Royun mahnısı. Mahnı İrlandiyanı, Niderlandın Rotterdam şəhərində keçirilməsi planlaşdırılan, sayca 65-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəkdi.

Mahnı
-----

İrlandiyalı milli yayım şirkəti RTÉ, Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin 2020-ci il buraxılışında ölkə təmsilçisini təyin etmək məqsədilə, ölkədəki tanınmış bəstəkar və sənətçiləri 2FM ilə birlikdə iş birliyinə dəvət etmişdir. Milli yayımçı, İrlandiyanın Avroviziya tarixində ilk dəfə olaraq ölkənin məşhur prodüser şirkəti olan "THISISPOPBABY"yi seçərək, iştirakın yaradıcılıq yönü ilə bağlı bütün hazırlıq işlərini ona həvalə edib. Nəticə olaraq, 5 mart 2020-ci tarixində, milli yayımçı ölkəni 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində, "Story of my life" mahnısı ilə Lesli Royun təmsil edəcəyini elan etmişdir. Mahnının sözləri və bəstəsi Lesli Roy, Robert Marvin, Kett Qravit və Tom Şapiro tərəfindən ərsəyə gətirildi. İfaçı Lesli Roy mahnısı haqqında: *"Mahnı şəxsiyyətin həyatda qarşılaşdığı bütün çətinliklərin öhdəsindən gələrək, yenidən ayağa qalxmağa səsləyir və hər zaman qələbə ruhlu olmağa dəvət edir"* ifadələrini bildirmişdir.

Buraxılış tarixi
----------------

| Ərazi | Tarix | Müddət | Format | Etiket |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Dünya üzrə | 13 mart 2021 | 3:05 | Rəqəmsal yükləmə | Universal Denmark |

Beynəlxalq arenada
------------------

Avropa Yayım Birliyinin (EBU), 28 yanvar 2020-ci tarixində təşkil etdiyi ənənəvi püşkatma mərasimində, İrlandiyanın 12 may 2020-ci il tarixində baş tutacaq ilk yarımfinal mərhələsinin birinci hissəsində mübarizə aparacağı elan edilmişdir. Lesli Royun "Story of my life" mahnısı ilə Litvadan sonra və Rusiyadan əvvəl, yeddinci nömrə altında səhnədə çıxış edəcəyi açıqlansada, Avropa Yayım Birliyi (EBU) 18 mart 2020-ci tarixində, mövcud Koronavirus pandemiyasını əsas gətirərək, 2020-ci il Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin ləğv edildiyini elan etmişdir.

Çartlarda
---------

| Çart (2020) | Zirvənöqtəsi |
| --- | --- |
| Irish Homegrown Top 20 (OCC) | 12 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ireland's eyes on Eurovision glory this year with Lesley Roy - Eurovision Song Contest". eurovision.tv. 5 March 2020. 22 March 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 March 2020.
2. ↑  "Official EBU statement & FAQ on Eurovision 2020 cancellation". eurovision.tv. EBU. 18 March 2020. 18 March 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 May 2020.
3. ↑  "Irish Homegrown Top 20 | Official Charts Company". Official Charts Company. 20 March 2020. 13 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 August 2020.
**Akkra** (*ing.* Accra) — 1957-ci ildən Qana Respublikasının paytaxtı və ölkənin ən böyük şəhəri. Qvineya körfəzi sahilində liman. Şəhərin əhalisi 2011-ci ilin təxmini hesablamalarına görə 3 963 264 nəfərdir.

Tarixi
------

Akkra sözü "*qarşıqalar*" mənasını verən "*Nkran*" sözündən yaranmışdır. Əsası 16-cı əsrin 1-ci yarısında qoyulmuşdur. Adı Korlelaqununun sahilində məskunlaşmış akkra xalqının adından götürülmüşdür. 19-cu əsrin sonlarınadək qul ticarəti mərkəzlərindən biri olmuşdur. Əvvəllər burada qa tayfalarından biri məskunlaşmış, 1600-cü ildə isə qa tayfa ittifaqının paytaxtı olmuşdur. Avropa tacirlərinin Qvineya sahillərinə gəlməsi nəticəsində mühüm ticarət mərkəzinə çevrildi. Akkranı ələ keçirmək uğrunda qalar, akimlər, akvapimlər və aşantilər arasında uzun müddət mübarizə getmişdir. 1850-ci ildə İngiltərənin Qızıl Sahil müstəmləkəsinə daxil edilmişdir. 1876–1957-ci illərdə Qızıl Sahildəki müstəmləkə hökumətinin iqamətgahı burada yerləşirdi.

Mədəniyyət müəssisələri
-----------------------

Müstəmləkə dövrü abidələrindən hollandların tikdiyi Krevkör (1605, indiki Uşer), danimarkalıların Kristians borq (1657– 59; 1900-cü ildən ingilis qubernatorunun, hazırda Qana hökumətinin iqamətgahı), ingilislərin Ceyms (1673) istehkamları Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.

İncəsənət və Elmlər Akademiyası (əsası 1959-cu ildə qoyulmuşdur), Universitet (1961), Açimota hərbi kolleci, Milli arxiv (1946), Mərkəzi kitabxana (1950), Milli muzey (1957), Elm və texnologiya muzeyi (1965), Milli afrikaşünaslıq kitabxanası (1961), Milli elmi-texniki kitabxana və informasiya mərkəzi (1964), Milli teatr var.

İqtisadiyyatı
-------------

Akkra iki əsas zonaya dolanbac küçəli sahil rayonlarına və dövlət müəssisələri, banklar, mağazalar və s.-nin yerləşdiyi müasir məhəllələrə ayrılır. Dəmiryol və avtomobil yolları qovşağı, həmçinin beynəlxalq aeroportu var. Qananın iri ticarət-sənaye mərkəzidir. Burada yüngül, yeyinti, kimya, metal emalı sənayesi, maşınqayırma müəssisələri, elektrik avadanlıqları (mühərriklər, tele və radioaparatları, akkumulyator batareyaları istehsalı) zavodu vardır. Avtomobil yığılır; kustar üsulla qızıl və gümüş məmulatlar istehsal edilir; İES fəaliyyət göstərir.


Vikianbarda ***Akkra*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 235–236. ISBN 978-9952-441-02-4.

| ⛭Afrika paytaxtları |
| --- |
| Afrika paytaxtları | Abuca | Akkra | Antananarivu | Bamako | Bangi | Banjul | Bisau | Brazzavil | Bujumbura | Cibuti | Cuba | Dakar | Dodoma | Əddis-Əbəbə | Əlcəzair | Əsməra | Fritaun | Harare | Xartum | Kampala | Kiqali | Kinşasa | Konakri | Librevil | Lilonqve | Lome | Luanda | Lusaka | Maseru | Malabo | Maputu | Mbabane | Moqadişo | Monroviya | Moroni | Nayrobi | Ncamena | Niamey | Nuakşot | Port-Lui | Porto-Novo | Praya | Pretoriya | Qaborone | Qahirə | Rabat | San-Tome | Tripoli | Tunis | Uaqaduqu | Viktoriya | Vindhuk | Yamusukro | Yaunde |
| Digər ərazilər | Ceymstaun | Sen-Deni |
**Altıncı prospekt** (*ing.* Sixth Avenue; rəsmi adı **Avenü Amerik** (*ing.* Avenue of the Americas) olmasına baxmayaraq Nyu-Yorklular bu adı çox da işlətmirlər) — Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun əhəmiyyətli yolu, burada nəqliyyat şimala və ya kənar bölgələrə hərəkət edir. Altıncı prospekt Kanal Strit küçəsindən 4 kvartal aşağıda başlayır, şimala doğru gedərək Mərkəzi Parkda bitir. Küçə Soho və Qrinviç Villic rayonların yolunu kəsərək, təxminən Çelsini Fletayron və NoMaddən ayırır, Dərzi dairəsini keçir və Midtaundan keçərək Teatr kvartalının uc hissəsində dövrə vurur. Altıncı prospektin Mərkəzi Parkın şimalından keçən hissəsi 1887-ci ildə Lenoks prospekti adlandırıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  *DePol J.* Sixth Avenue, Manhattan. 1951.
2. ↑  *Google.* Sixth Avenue (Xəritə) // Google Maps. Google. September 13, 2015. İstifadə tarixi: September 13, 2015.
3. ↑  Moscow, Henry The Street Book: An Encyclopedia of Manhattan’s Street Names and Their Origins New York: Hagstrom 1978. ISBN 0-8232-1275-0, p.24
4. ↑  «What’s in a Street Rename? Disorder», *The New York Times*, July 20, 1987. p. B1
Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi.
Şimali Sentinel dağlarının xəritəsi.
**Strahil zirvəsi** (bolq. *връх Страхил*, ‘Vrah Strahil’ \'vr&h stra-'hil\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2700 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Sentinel dağlarının şimal-qərbdə yerləşmişdir.

Zirvə Bolqarıstanlı üsyançı lideri olan Strahil Voyvodanın (17-ci əsr — 1711) adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Strahil zirvəsi 78°05′40″ c. e. 86°20′01″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Heyl dağından 2.8 km şimal-qərbdə, Habli dağından 8.2 km şimal-şərqdə, Silyanov zirvəsindən 8.63 km cənub-şərqdə, Broks zirvəsindən 7.7 km cənubda yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Newcomer Glacier. Scale 1:250 000 topographic map. Reston, Virginia: US Geological Survey, 1961.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Sentinel dağları

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Strahil Peak.
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**İzmayıl Aylarov** (22 avqust 1924 – 14 dekabr 2018) — Osetin sovet şairi və nasir, publisist.

Bioqrafiyası
------------

22 avqust 1924-cü ildə Kadisar (indiki Cənubi Osetiya/Gürcüstan) kəndində anadan olmuşdur.

Böyük Vətən müharibəsi illərində üç il kolxozda mühasib işləmiş, Mamison aşırımında yolun təmizlənməsində iştirak etmişdir.

1945-1949-cu illərdə Kadisarda ibtidai məktəbdə müəllim işləmişdir.

1953-cü ilə qədər Şimali Osetiya Pedaqoji İnstitutunun Tarix və Filologiya fakültəsində təhsil alır. Sonra Şimali Osetiyadakı məktəblərdə çalışır, osetin dili və ədəbiyyatını tədris edir.

İzmayıl Aylarov 2018-ci ildə dünyasını dəyişir.

Yaradıcılığı
------------

Uşaqlar və böyüklər üçün şeirlər toplusunun, hekayə və romanların müəllifidir.

Aylarovun ilk şeirləri rayon qəzetində dərc olunur. Şair ilk toplusunu ("Qakk-qakk, kuıdzı qakk", 1965) uşaqlara həsr etmişdir. "Bir maralı qovdum" ikinci şeirlər toplusu ("Futsysırdton særjın saq", 1969) da məktəbəqədər və ibtidai məktəb yaşlı uşaqlar üçün şeirlərdən ibarətdir. Rus dilinə tərcümə olunan bu tolpu 1970 -ci ildə nəşr olunur. "Kim tez ayılır, peşman deyil" ("Rajı badaq - væsmon", 1973) - şairin ibtidai və orta məktəb şagirləri üçün yazdığı şeirlər toplusu belə adlanır.

Yetkinlər üçün "Ana qəlbi" şeirlər toplusu, ana və vətən sevgisi, dağ təbiətinin mənəvi gözəlliyi, yaradıcılıq və bolluq sevinci, özünə hörmət haqqındadır.

1974-cü ildə Aylarov Osetiyada işləyən bir kolxoz ailəsinin həyatını əks etdirən hekayəsini nəşr etdirir. "Yağışdan sonra - günəşli bir gün" hekayəsində insanın tərbiyəsi ilə bağlı sual kəskin şəkildə qaldırılır.

İzmayıl Aylarovun ən böyük əsəri "Mamison aşırımında" roman-trilogiyasıdır. Birinci kitab (1987) 1916-1921-ci illəri əhatə edir və dağlıların inqilabdan əvvəlki çətin iqtisadi və sosial həyatından bəhs edir. Bu həyatın fonunda, vətəndaş müharibəsi dövründə xüsusilə kəskin xarakter almış sinif mübarizəsi göstərilir. Mübarizə 1921-ci ilin fevralında XI Qırmızı Ordunun Gürcüstana Mamison keçidi ilə əfsanəvi keçidi və Sovet hakimiyyətinin Gürcüstan və Cənubi Osetiyada qələbəsi ilə başa çatır. Romanda yoxsulluq və sərt təbiətlə mübarizədə dağlıların qarşılıqlı yardımını təsvir edən səhifələrə də diqqət çəkilir.

"Tanrı həqiqəti" adlı oçerqlər və məqalələr kitabında müəllif müasir cəmiyyətin aktual problemlərini qaldırır: milli iqtisadiyyatın, mədəniyyətin, ideologiyanın və əxlaqın vəziyyəti. Ana dilinin inkişafı və işləməsi problemlərinə xüsusi diqqət yetirir, milli qürur və milli birliyə səsləyir.

Mənbə
-----

* Айларов Измаил

İstinadlar
----------

1. ↑  "Календарь знаменательных дат" (rus). Национальная научная библиотека республики Северная Осетия — Алания. 2021-08-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-27.
2. ↑  *Къуезерты Петр.* "Августы зæрдылдарæн бонтæ". Хурзæрин (osetin). 2019-07-31. 2021-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-27.
Aleksandr G. Findley *Classical Atlas to Illustrate Ancient Geography,* Nyu York, 1849 **Frakiya** (Bolqar dilində: Тракия *Тrakiya*, Türk dilində: *Trakya*, Yunan dilində: Θράκη *Traki*) ― Cənub-Şərqi Avropada cənubdan Bolqarıstan, şimal-şərqi Yunanıstan və Türkiyənin Avropa qitəsindəki torpaqlarını əhatə edən, tarixi çox zəngin bir bölgə. Türkiyə sərhədləri içindəki sahəsi 23.764 km² olan bu bölgənin üç dəniz ilə sərhədi vardır: Qara dəniz, Mərmərə dənizi və Egey dənizi.

Frakiyanın ərazi bölünməsi
--------------------------

Frakiyanın torpaqları Türkiyə Frakiyası, Bolqarıstan Frakiyası və Yunanıstan Frakiyası arasında bölünmüşdür. Türkiyə Frakiyasına Şərqi Frakiya, Bolqarıstan Frakiyası və Yunanıstan Frakiyasına Qərbi Frakiya deyilir. Türk mediasında Qərbi Frakiya sözü Yunanıstanın Frakiya (Şərqi Makedoniya və Frakiya) bölgəsi üçün istifadə edilir.

Mənşə elmi (etimologiya)
------------------------

Frakiya sözü qədim yunan dilində *traxia* sözündən törəmişdir və "*qırtlaq, nəfəs borusu*" mənasını verməkdədir. Bir başqa deyişlə Frakiya, "*Boğazlar ölkəsi*" dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Türkiyə Trakyası, Türkiyənin Avropa qitəsindəki torpaqlarının bütününü təşkil edir.
2. ↑  Ramazan Özey, 'Türk Yurdu Balkanların Coğrafyası', *Yeni Türkiye*, Sayı. 43: Türkoloji ve Türk tarihi araştırmaları özel sayısı I, Yanvar/Fevral 2002, s. 229.
3. ↑  "*Başkanlar Batı Trakya'da*, Hürriyet Gazetesi". 2023-07-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-29.
4. ↑  "*Yunanistan ırkçılıkla mücadelede yetersiz*, Milliyet Gazetesi". 2012-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-29.
5. ↑  "*Yunanistan'da, Batı Trakya'dan 2 Türk milletvekili seçildi*, Milliyet Gazetesi". 2007-10-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-29.
6. ↑  "*Batı Trakya'nın Füsun Suka'lara ihtiyacı var*, Yorgo Kirbaki, Hürriyet Gazetesi". 2008-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-06-29.