recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Vişnunun avatarası.
**Avatara** (sanskr. अवतार, avatāra*IAST*) — hinduizm fəlsəfəsində adətən tanrının insan şəklində yer üzündə təcəssüm olunmasını bildirən termin

Avatara Tanrı Vişnunun insan şəklində cismləşməsini ifadə etmək üçün işlədilir. Sanskrit mənşəli sözdür. Hinduizmdə dini terminlərdən olan Hulül, tanrının tək təzahürü fikrinə qarşıdır. Onlara görə tanrı tarixin hər səhifəsində müxtəlif şəxsiyyətlərin cildində gələrək insanlara özünü tanıtdırır. Pisliyi yox edir və insanların ehtiyac duyduqları vəzifələri bildirir. Beləliklə bu proses sonsuza qədər davam edəcəkdir. Qurtarıcı tanrı Vişnu dünyaya gəlib və müxtəlif şəkillərdə olacaqdır. Onun şəkilləndiyi iki önəmli "avatara"sı (yəni, şəxsi) Rama və Krişnadır. Avatara insan heyəti içinə ilahi varlığın daxil olması və pisliyi yox etmək mənasını ifadə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Аватара* Arxivləşdirilib 2020-01-15 at the Wayback Machine в Орфографическом словаре РАН; статья *аватара* Arxivləşdirilib 2008-05-21 at the Wayback Machine в энциклопедии «Кругосвет»; статья в энциклопедии «Религия»[*ölü keçid*]
2. ↑  П. А. Гринцер. Аватара. Мифы народов мира, под. ред. С. А. Токарева
**Hüqo mükafatı** — hər il əvvəlki il yayımlanan ən yaxşı elmi fantastika və fentezi işlərinə müxtəlif kateqoriyalarda verilən mükafat. Mükafatın adı qabaqcıl elmi fantastika jurnalı *Amazing Stories*in qurucusu olan Hüqo Qernsbekdən gəlir. İlk olaraq 1953-cü ildə verilən mükafat 1955-dən bəri aralıqsız hər il sahiblərini tapır.

Hüqo mükafayı namizədləri və qazananları Worldcon sırasında qurultaya qatılan üzvlər tərəfindən müəyyən edilir. Hər kateqoriyada beş namizəd arasından biri WSFS-nin müəyyən etdiyi seçim sistemi olan alternatif səs sistemi üsuluna görə seçilir. Üzvlər mükafata layiq əsər tapa bilməyəndə *mükafat yoxdur* seçimini də etmə haqqına sahibdirlər.

*Hoffman Bronze Company* tərəfindən bir raket formasında dizayn edilən mükafat hal-hazırda elmi fanı olan Piter Ueston tərəfindən yaradılıb. Raket formasında mükafatın bağlı olduğu qayda isə Worldcon komitəsinin məsuliyyətindədir və hər il dizaynı dəyişdirilir.

Bir sonrakı mükafat mərasimi 5 sentyabr 2010 tarixinde 68-ci Worldcon-a *(Aussiecon 4)* ev sahibliyi etməli olan Avstraliyanın Melburn şəhərində təşkil ediləcək.

Tarixi
------

1939-cu ildən bəri Worldcon sırasında ən yaxşı işlərin müəyyən edilməsi üçün seçim edilməsinə baxmayaraq, ilk dəfə 1953-cü ildə bu seçim nəticəsində bir mükafat verilməsi gündəmə gəldi. İlk olaraq bir dəfə üçün 1953-cü ildə verilməsi planlanan mükafat bir il aradan sonra 1955-də hər il verilən bir mükafata çevrildi. İlk verildiyi ildən 1992-ə qədər rəsmi adı *İlin elmi fantastika müvəffəqiyyəti mükafatı (*ing.* Annual Science Fiction Achievement Award)* olan mükafat 1993-cü ildən etibarən ictimaiyyətdə bilinən adı olan **Hüqo mükafatı** adı altında verilir.

Mükafat kateqoriyaları
----------------------

1960-a qədər əhatəsi tez-tez dəyişən Hüqo mükafatı kateqoriyalarının siyahısı aşağıdadır:

* Ən yaxşı romana görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı qısa romana görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı novellaya görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı hekayəyə görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı qeyri-bədii kitaba görə Hüqo mükafatı (1980–1998 arası)
	+ Ən yaxşı köməkçi kitaba görə Hüqo mükafatı (1999-dan bəri)
* Ən yaxşı komiksə görə Hüqo mükafatı (2008-dən bəri)
* Ən yaxşı dramatik təqdimata görə Hüqo mükafatı (Uzun və qısa formada)
* Ən yaxşı yarınəsrə görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı peşəkar sənətkara görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı peşəkar redaktora görə Hüqo mükafatı (1973–2006 arası)
	+ Ən yaxşı peşəkar redaktora uzun əsərlərə görə Hüqo mükafatı (2007-dən bəri)
	+ Ən yaxşı peşəkar redaktora qısa əsərlərə görə Hüqo mükafatı (2007-dən bəri)
		- Ən yaxşı peşəkar jurnala görə Hüqo mükafatı (1953–1972 arası)
* Ən yaxşı finzinə görə Hüqo mükafatı (1962–1978 arası, ancaq hər il verilmədi)
* Ən yaxşı heyran sənətkara görə Hüqo mükafatı
* Ən yaxşı heyran yazara görə Hüqo mükafatı

WSFS qaydaları hər Worldcon komitəsinə öz təşkilatlarına bir Hüqo kateqoriyası əlavə edilmə haqqını verir. 1966-ildə Təməl seriyasının qazandığı Bütün zamanların ən yaxşı seriyasına görə Hüqo mükafatı bu tip bir Hüqour.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Nebula mükafatı
**İsmayıl Qəznəvi** - atası Səbuk Təkinin ölümündən sonra onun vəsiyyətinə əsasən taxta çıxmışdı. Cəmi 7 ay hakimiyyət sürən İsmayıl qardaşı Mahmud tərəfindən yaşca özü böyük olduğu üçün taxtdan çəkilməyə məcbur edildi. İsmayıl həyatının geri qalan hissəsini Cürcanda bir qalanın hakimi olaraq yaşadı. Səbuk Təkin yaşca kiçik olmasına baxmayaraq, anası Alp Təkinin qızı olduğu üçün onu vəliəhd seçmişdi.

Taxta çıxması
-------------

Səbutəkinin öldüğü zaman qardaşı Buğracuk, Herat və Puşenc valisi, oğullarından Mahmud Xorasan orduları komandanı, Əbu Müzəffər Nasr Büst valisi ve İsmayıl isə Qəznəvi və Bəlx hakimi yerləşirdi. Yusif təxminən 3 yaşındaydı. Səbutəkin ölmədən əvvəl, çox gümanki Alptəkinin qızından olan oğlu İsmayılın taxta keçməsinin vəsiyyət etmişdir. Hətta əmirlər və sərkərdələrdən ona itaət edəcəklərinə dair sədaqət andı almışdı. İsmayıl atasının ölüm xəbərini eşidən kimi Bəlxə səfər etdi və hökmdarlığını elan etdi. Ayrıca o yaxın vaxtda qardaşı Mahmudla ehtimal edilən taxt müharibəsində əsgərlərinin itaətini möhkəmləndirmək üçün də onlara atasının xəzinəsindən çoxlu sayda pul və hədiyyələr dağıtdı.

Mahmud Qəznəvi ilə müharibəsi
-----------------------------

Nişapurda olan qüdrətli və təcrübəli Mahmud, zəif təbiətli qardaşı, İsmayının hökmdarlığını tanımadı. O atasının matəm mərasimini yerinə yetirən dən sonra bir elçisini İsmayıla göndərərək, özünün yaşca daha böyük olduğunu və bu hüququnun tanınmasını tələb etdiyini bildirdi. Ayrıca o Gəznə şəhərinin də özünə təslimini istiyirdi. Mahmud buna qarşılıq qardaşına Bəlx və Xorasan əyalətini verirdi. Ancaq İsmayıl bu təklifi və daha sonra da Mahmudun qayınatası Cüzcanan hakimi Əbu Hərisin barışıq istəyini qəbul etmədi. Bu səbəbdən Mahmud son qərarı müharibə etməkdə gördü və o müharibə üçün hazırlandı. O qardaşı Nəsr və əmisi Buğracuğu da öz tərəfinə çəkdi. Nəsr və Buğracuq ordularıyla Heratda onunla birləşdilər. Mahmud qəznəvi kifayət qədər gücləndikcə sonra Qəznə şəhərində səfər etdi. İsmayıl da bu şəhəri qorumaq üçün Bəlxdən hərəkətə keçdi. Lakin onun yanındakı sərkərdələrin çoxu Mahmud meyilli idilər və məktublar yazaraq ona itaət edəcəklərini bildirirdilər. Mahmud qardaşıyla arasında böyük bir savaş başlamazdan əvvəl bir dəfə razılaşma təklifi göndərdi. İsmayıl isə bunu onun zəif olduğunu bildiyinə görə etdiyini fikirləşərək təklifi rədd etdi. İki qardaş arasında 998-ci il Mart ayında baş verdi. İsmayıl, Mahmudun ordusu qarşısında bütün gün savaşdı amma axşama yaxın ordusu dağılaraq qaçmağa başladı. Mahmud bu şavaşla yeni zamanda Qəznəvilər taxtına da qazandı. İsmayıl Qəznə qalasına sığındı, lakin müqavimətin faydasızlığını anlayaraq təslim oldu. Onun səltənəti yeddi-səkkiz ay keçmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Prof. Dr. Erdoğan Mercil: Gazneliler devleti tarihi

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SƏLƏF**Səbuk Təkin |  | **I İsmayıl**997-998 |  | **XƏLƏF**Sultan Mahmud Qəznəvi |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fərid Fərəcov.

**Fərid Fərəcov** (23 iyun 1927, Bakı – 19 aprel 2000, Bakı) — iqtisadçı, iqtisad elmləri doktoru (1971), professor(1977), Azərbaycan Respublikasının əməkdar iqtisadçısı (1972). Ə.S.Fərəcovun oğludur.

Həyatı
------

Azərbaycan Dövlət Xalq Təsərrüfatıİn-tunu (indiki İqtisad un-ti) (1949)və Azərb. Milli EA İqtisadiyyat bölməsinin (indiki İqtisadiyyat İn-tu) aspiranturasını (1953) bitirmiş, həmin vaxtdan burada kiçik və baş elmi işçi (1953-57), Bakı Ali Partiya Məktəbində konkret iqtisadiyyat kafedrasının müdiri (1957-76), Azərb. SSR Dövlət Plan Komitəsi sədrinin müavini və birinci müavini(1981-93), İqtisadiyyat Nazirliyi İqtisadi İslahatlar Mərkəzində baş elmi işçi (1993 ildən)nvəzifələrində çalışmışdır. Sənayenin iqtisadiyyatına,onun inkişaf və sahə quruluşu, iqtisadi islahatların, texniki tərəqqinin, işin keyfiyyətinin ictimai istehsalın səmərəliliyinə təsiri, sənayenin idarə edilməsi problemlərinə dair tədqiqatların, o cümlədən bir neçə monoqrafiya və kitabın müəllifidir.

Əsərləri
--------

* Texniki tərəqqi və yeni texnika tətbiqinin iqtisadi səmərəliliyi, Bakı 1963;
* Təsərrüfat islahatı və sənayenin idarə edilməsi problemləri, Bakı 1967

Mənbə
-----

* Fərid Fərəcov Arxivləşdirilib 2010-09-27 at the Wayback Machine
**İsmayıl Canbulad** (1880, Konstantinopol – 1926, İzmir) — Türk siyasətçi.

Həyatı
------

Çərkəs soyqırımı zamanı Anadoluya köç edən Adıgey Hatko ailəsindəndir. Hərb məktəbini bitirdikdən sonra Manastır və Salonikidə xidmətdə oldu. Konstitusiyalı monarxiyasını elan etmək üçün Makedoniyada əhəmiyyətli işlər görmüşdü. Daha sonra isə İstanbula geri dönərək hərbi məktəbdə tarix müəllimi kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. 1909-cu ildə hərbi xidmətdən ayrılaraq Böyükada bələdiyyəsində vəzifəyə təyin edildi.

Fəaliyyəti
----------

1912-ci ildə İzmit millət vəkili kimi Məclis-i Məbusana daxil oldu. Balkan müharibələrinə könüllü olaraq ehtiyatda olan zabit kimi qoşuldu. Müharibədən sonra Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinə. Daha sonra isə Ümumi Təhlükəsizlik İdarəsinə təyin edildi. İstanbul valisi və İstanbul şəhər qubernatoru oldu. Stokholm səfirliyinə təyin edildi. 30 iyul 1918-ci ildə Daxili İşlər Naziri təyin edildi. 30 sentyabrda vəzifəsini tərk etdi.

Mütarəkə dövrünün əvvəlində İttihad və Tərəqqi firqəsinin öz fəaliyyətini dayandırmağa səbəb olacaq qərarı almağından sonra Təcəddüd firqəsinin qurucalarından biri oldu. Kürəkən Fərid Paşa hökuməti tərəfindən həbs edildi və ingilislər tərəfindən Maltayasürgün edildi. Sürgündən qayıtdıqdan sonra 1923-cü ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ikinci çağırışında İstanbulun millət vəkili oldu. Rauf Bəy ilə birlikdə Tərəqqipərvər Cümhuriyyət Firqəsinin qurucusu və idarəediciləri arasında yer alırdı.

1926-cı ildə İzmir sui-qəsdindən sonra həbs edildi. 1926-cı ildə İzmirdə Atatürkün sui-qəsdində iştirak etdiyi iddiasıyla İzmirin İstiqlal Məhkəməsinin qərarı ilə edam edildi.

Həmçinin bax
------------

* Adıgeylər
* İzmir sui-qəsdi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Hatko İsmail Canbulat". cerkesya.org. İstifadə tarixi: 31 October 2018.[*ölü keçid*]
**Vəcd** yaxud **Ekstaz** — Vəcd, ekstaz "ruhun dünyəvi gerçəklikdən qurtulduğu özündən getmə və çoşqunluq halı" kimi başa düşülüb, adamın şüuru və yaddaşı yerində olmaqla özünə (dünyəvi-fiziki varlığına, duyumlarına) bağlı heç bir qavrayışın olmadığı və adamın bütünlüklə özü xaricində bir nəsnə (şey) ya da varlıqla (xəyal, ruh, ilahi qüvvə və b.) əlaqə qurduğu nadir şüur hallarından biridir.

Parapsixologiyada "fərqli şüur halları"ndan biri olan ekstaz, spiritualizm (ruhçuluq, bax: tr.vikipediya, spiritualizm) mətnlərində isə "ruhla bədən münasibətinin məlum bir dərəcəyə qədər boşaldığı, xarici dünya ilə bağların kəsildiyi özəl bir hal" olaraq bilinir.

Şamanlar ekstaz texnikasını ən yaxşı tətbiq edənlər arasındadırlar. Ekstaz halına daha çox müxtəlif boşalma texnikaları istifadə edən şamanlarda və mistiklərdə rastlanılır. Ekstaz halı spazmatik xəstəliklər, həddən artıq oruclar, uzun düşüncələr və bəzi fiziki məşqlər (məs, yoqa) zamanı öz-özünə meydana çıxa bilər.

Ekstaz halında adamda fiziki hərəkətsizliklə yanaşı, tənəffüsün və qan dövranının yavaşlanması müşahidə olunur. Mistiklər, xüsusən Sufilər, hissiyat orqanlarının fəaliyyətinin dayandığı ekstaz əsnasında yaşadıqlarını "eqonun yox olması, çaşqınlıq, sevinc, sevgi, məhəbbət, xoşbəxtlik" kimi sözlərlə ifadə etməyə çalışıblarsa da, yaşadıqları təcrübənin sözlərlə ifadə edilə bilməyəcəyini, ancaq birbaşa yaşanaraq anlaşıla biləcəyini bildirmişdilər. Ekstaz halındakı adamlar bəzi vaxtlar rüyet (yalnız zehni olaraq görünən) adlandırılan halusunasiyalar da gözdüklərini iddia edirlər.
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İsmayıl (ad).

**İsmayıl Ağakişiyev** — Rusiya alimi; tarix elmləri namizədi; M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin dosenti. Rusiya Dövlət Humanitar Universiteti yanında Qafqazşünaslıq Mərkəzinin rəhbəri.

Həyatı
------

Ağakişiyev İsmayıl Əlövsət oğlu 1961-ci il oktyabrın 29-da Bakıda anadan olub. 1988-ci ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1988-1991-ci illərdə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin humanitar fakültələri nəzdində Vətən tarixi kafedrasında əyani aspiranturada oxuyub. 1991-ci ildə "Hümmət" sosial-demokrat partiyasının yaradılması və fəaliyyəti (1904-1911-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.

2005-ci ildən İ.Ağakişiyev postsovet məkanının öyrənilməsi üzrə informasiyaanalitik mərkəzin əməkdaşıdır. "Rusiya–Azərbaycan" adlı xüsusi layihənin rəhbəridir. 2006-cı ildən M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin yaxın xarici ölkələrin tarixi kafedrasında dərs deyir.

İ.Ağakişiyev "Bakı neft sənayesinin tarixi və İkinci neft bumu (XIX əsrin ikinci yarısı – XXI əsrin başlanğıcı)" monoqrafiyasının (2011) müəllifidir. Onun qələminin məhsulları arasında, həmçinin, 50-dən çox elmi iş, o cümlədən "1904-1911-ci illərdə Zaqafqaziyada "Hümmət" ("Birlik") sosial-demokrat partiyasının yaradılması və fəaliyyəti" (1993), "Azərbaycan demokratları və İranda 1905-1911-ci illər inqilabı" (1996), "İkinci Dövlət Duması və azərbaycanlı deputatların fəaliyyəti" (1998), "Birinci
Rus İnqilabı illərində azərbaycanlılarla ermənilər arasında çar gizli polisi tərəfindən təşkil edilmiş birinci milli münaqişə və bu münaqişədən çıxış yolları" (1999), "Dünya dinlərinin tarixi" (2005) əsərləri (hamısı rus dilində) var. O, "Azərbaycan tarixi. Ən qədim dövrlərdən 1991-ci ilə qədər" (1991), "Xəzər regionu ölkələrinin neft sənayesinin tarixi (1993-2005-ci illər)" (2011), "Qafqazda geosiyasi proseslər" (2012) tədris kurslarının müəllifidir.

İ.Ağakişiyev "Kavkazskiy Vestnik" layihəsinin təşkilatçılardan biri və baş direktorudur. 2014-cü ildən fəaliyyət göstərən bu analitik informasiya agentliyi Azərbaycanda baş verən proseslər haqqında obyektiv və mötəbər məlumatın çatdırılması üzrə fəal iş aparır.

İ.Ağakişiyev 2014-cü ildən həm də "Şimal-Cənub" politoloji mərkəzin icraçı direktorunun müavini, bu mərkəzin media-layihələrinin rəhbəridir.

İ.Ağakişiyev M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin dosentidir. O, həm Rusiyada, həm də digər ölkələrdə təşkil edilən çoxsaylı elmi konfransların və "dəyirmi masa"ların daimi iştirakçısıdır. Tələbələr üçün azərbaycanşünaslıq kursu aparmaqla, Azərbaycan üzrə mütəxəssislər hazırlayır.

İ.Ağakişiyevin elmi maraqlarının əhatə dairəsi: Azərbaycan tarixi, dinşünaslıq, Azərbaycanın ictimai hərəkatları, Azərbaycanın müasir siyasi tarixi, Xəzər problemi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bağıyeva, Mətanət.* Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar. Qısa bioqrafik məlumat kitabçası (PDF) (az.). Bakı: "Papirus NP". 2016. ISBN 978-9952-8299-1-4. 2017-10-21 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-21.
**Akif Allahyar oğlu Cəfərov** (9 oktyabr 1930, Tiflis – 30 noyabr 1992, Bakı) — Mühəndis-geoloq, geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Gürganneft Mədənlər İdarəsində mədən müdiri

Həyatı
------

Əmək fəaliyyətinə "Gürganneft" NMİ-də operator kimi başlamışdır. 1959-cu ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 1971-ci ildə Cənub NQÇİ-nin rəisi təyin edilmiş, 1978–1984-cü illərdə "Xəzərdənizneftqaz" Sənaye Birliyinin Baş direktorunun müavini, baş mühədisi işləmişdir.

1984-cü ildən 1992-ci ilə qədər Azərneft İstehsalat Birliyinin Baş direktoru vəzifəsində çalışmışdır. A.Cəfərov çoxlu sayda dölət təltiflərinə layiq gürülmüş, seçki orqanlarında Azərbaycan neftçilərini layiqincə təmsil etmişdir.

Akif Allahyar oğlu Cəfərov respublikamızda zərbəçi kommunist əməyi briqadaları yaradılmasının təşəbbüsçülərindən olmuş və onun rəhbərlik etdiyi briqada ilk dəfə bu ada layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Akif Allahyar oğlu Cəfərov". 2013-10-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-31.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**EM-14** — Azərbaycan istehsalı ilk NATO kalibrlı avtomat. Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış EM-14 indeksli avtomat Abu Dabidə keçirilən İDEX-2015 sərgisində nümayişə çıxarılıb.

Texniki xüsusiyyətləri
----------------------

NATO 5.56×45 mm çaplı avtomat 6 pilləli tənzimlənən qundağa,kollimatora, lülə üzərində pikatinni relsinə və şəffaf darağa malikdir. MSN mütəxəssislərinin sözlərinə görə, avtomatın atış tempi dəqiqədə 660 atəş, güllənin lülədən çıxış sürəti 860 m/saniyə, nişanalma məsafəsi 1000 metr, çəkisi 3.8 kq-dır. Avtomatın iş prinsipi qaz təpməsi və çaxmağın fırlanmasına əsaslanır.

İstehsalı
---------

Nazirin sözlərinə görə, yerli mühəndislər tərəfindən hazırlanmış EM-14 avtomat tüfənginin seriyalı istehsalına başlanacaq.
Müsahibəsində Müdafiə Sənayesi naziri Yavər Camalov deyib: "Biz NATO kalibrli avtomat tüfəngin ilk nümunəsini yaratmışıq. İndi sınaqları gedir. Yəqin ki, növbəti ildən bu silahın seriyalı istehsalına başlayacağıq. Hazırkı dövrdə EM-14 ixracat üçün nəzərdə tutulur. Əgər daxildə ehtiyac olarsa, bunu yerli qurumlara da verəcəyik".

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-22.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-10-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-22.
3.

4.  Arxivləşdirilib 2016-08-05 at the Wayback Machine
**Şiyeli** (öncəki adı — **Çiili**, *qaz.* Шиелі) — Qazaxıstanın Qızılorda vilayətinin Çiili rayonunda bir kənd (əvvəllər şəhər tipli qəsəbə). Şiyeli kənd rayonunun inzibati mərkəzi və yeganə yaşayış məntəqəsi. KATO kodu - 435230100  .

Tarixi
------

Kənd, Qızılordan 128 km cənub-şərqdə, Sırdəryanın sağ sahil düzündə (ana kanaldan 16 km) yerləşir. 1999-cu ildə əhali 28.621 nəfər (14.046 kişi və 14.575 qadın), 2009-cu ildə 29.632 nəfər (14.602 kişi və 15.030 qadın) idi. 2019-cu ilin əvvəlində əhali 31 691 nəfər (15 805 kişi və 15 886 qadın) idi.

Şəhərin təməli 1904-cü ildə Orenburq-Daşkənd dəmir yolunun tikintisi ilə əlaqəli qoyulmuşdur. Kənddə mədən idarəsi, kəşfiyyat ekspedisiyaları, Şeliastık və s. Bir səhmdar cəmiyyəti var.

### Əhalisi

1999-cu ildə kəndin əhalisi 28621 nəfər (14046 kişi və 14.575 qadın) idi. 2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə 29.632 nəfər yaşayırdı (14.602 kişi və 15.030 qadın).

2019-cu ilin əvvəlində kəndin əhalisi 31691 nəfər (15805 kişi və 15886 qadın) idi.

İqtisadiyyatı
-------------

Qyzydorda - Arıs xəttindəki dəmir yolu stansiyası. Samara şossesi - Daşkənd. Dəmir yolu nəqliyyatına xidmət göstərən müəssisələr.

### Uran mədən sənayesi

2009-cu ilin aprelində kənddən bir qədər aralıda Qazaxıstan-Çin ortaq şirkəti İrkol uran yatağının işlənməsinə başladı. İstehsal yerində yuyulma yolu ilə həyata keçirilir.

Bundan əlavə, Şieli bölgəsi ərazisində, NAC Kazatomprom-un tərkibinə daxil olan 6 saylı Cövhər İdarəsinə aid olan "Severny" və "South Karamurun" uran yuyulma mədənləri var.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑  "База КАТО". Агентство Республики Казахстан по статистике. 2013-03-10 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2019 года". Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-22.
**"Milli Birlik" məclisi** — Azərbaycan mühacirətinin Avropada fəaliyyət göstərmiş siyasi təşkilatı.

Yaradılması
-----------

"Milli Birlik" məclisi 1943-cü ildə Berlində keçirilən ümumazərbaycan qurultayında Əbrürrəhman Fətəlibəyli tərəfindən yaradılmışdır. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin ətrafında birləşən əski Azərbaycan mühacirlərinə müxalif mövqedə dayanırdı. Ceyhun bəy Hacıbəyli, Əkbər ağa Şeyxülislamov və İ.Əkbər Azərbaycan mühacirlərinin kəskin hiddətinə məruz qalmışdılar. Onların bu sənədi "*Milli Birlik Məclisi*" adından imzalamaları kəskin reaksiya doğurmuşdu.

Bolşevik Əleyhdarları Əlaqələndirmə Mərkəzi
-------------------------------------------

"*Müsavat*" partiyası belə bir təşkilatı tanımadığını bəyan edərək bildirdi ki, *"Azərbaycan Milli Birlik Məclisi" deyilən bir təşkilatdan qətiyyən xəbərimiz yoxdur. Mövcud olmayan bir təşkilat namına söz söyləmək ümumi əfkarı göz görə-görə aldatmaqadır.*" 1952-ci ilin oktyabrında Münxendə 4 rus mühacir partiyası 5 qeyri-rus mühacir təşkilatının nümayəndələri "*Bolşevik Əleyhdarları Əlaqələndirmə Mərkəzi*"ni yaratdılar.

Milli Birlik məclsinin sonu
---------------------------

Bolşevik Əleyhdarları Əlaqələndirmə Mərkəzinin yaranması barədə razılaşmanı "*Azərbaycan Milli Birlik*" adından C.Hacıbəyli, Ə.Şeyxülislamov və polkovnik C.Kazımbəyli imzalamışdılar. Bu Azərbaycan mühacirəti arasında ixtilafları daha da kəskinləşdirdi. 1953-cü ildə əlaqələndirmə Mərkəzində də artan daxili ixtilaflar onun iki yerə parçalanması ilə nəticələndi. Amerikalıların və ingilislərin maliyyə yardımı kəsildikdən sonra əlaqələndirmə mərkəzlərinin hər ikisi dağıldı. "*Milli Birlik Məclisi*"nin orqanı olan "*Azərbaycan*" jurnalının nəşri dayandı. Ə.Fətəlibəyli 1954-cü ildə qətlə yetirildikdən sonra "*Milli Birlik Məclisi*"nin də fəaliyyəti sona çatdı.

Həmçinin bax
------------

* Milli Birlik
* Mühacirlər

Ədəbiyyat
---------

* İbrahimli X. Azərbaycan siyasi mühacirəti (1920-1991), B. 1997

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, II cild, "Lider nəşriyyat", Bakı-2005, səh. 197
**Milli Konvent** (*fr.* Convention nationale) və ya Konvent — Böyük Fransa inqilabı dövründə (1792—1795) qanunverici (səlahiyyət məhdudiyyəi olmayan) orqan.

Manej zalı - *fr.* Salle du Manège: Milli Konventin yığıncağı (1792-1793)
Təşkilat məclis formasında 10 avqust 1792 ci ildə kral hakimiyyətinin süqutundan, "vətən təhlükədədir" elan edildikdən sonra yaranmışdır. Konventə ilk seçki 25 yaşına çatmış (dahasonra 21 yaş) kişilərdən 26 avqust 1792 ci ildə, depatament seçkisi isə həmin ilin 2 sentyabrında keçirilmişdir. 
1792 ci il 21 sentyabrda Milli Konvent ilk məclisini keçirərək, kral idarə üsulunun ləğv olunması və respublika elan olunması ilə əlaqədar deklorasiya qəbul edir. Konventdə çoxluğu jirondistlər (500 nəfər) və onların tərəfdarları sağ cinahı, azlıqda olan montanyarlar (dağlılar) isə sol cinahı təşkil edirdilər.

İlk iclasdan başlajaraq jirondistlərlə montanyarlar arasında gərgin mübarizə başlanmış olur.
Sentyabr qətliamı günahkarlarının cəzalandırılması ilə əlaqəli debatlar gərgin şəraitdə keçir. Jirondistlər montanyarları diktaturaya can atmaqda günahlandırırlar. Kəskin fikir ayrılığı 1792 ci il, 16 oktyabrda məhkəmənin XVI Lüdovikin edam qərarı ilə bağlı olmuşdur. Qərar 21 yanvar 1793 cü ildə icra edilir.

1793-cü il mart ayında Sen Floran-sür-Luarda başlamış Vandeya üsyanı Konventi bütün emiqrantlara və andsız keşiş və rahiblərə ölüm hökmünü tətbiq etməyə məcbur edir. Konvent bütün zadəgan və ruhanilərin tərkisilah edilməsi üçün dekret imzalayır. Konventdə 1 aprel 1793 cü ildə respublika düşməni kimi şübhəli bilinən deputatların toxunulmazlığını ləğv edən dekret imzalanır.
**Cənubi Səhənd Antropologiya Muzeyi** (*fars.* موزه مردم‌شناسی جنوب سهند‎)- İranın Şərqi Azərbaycan ostanında, Bünab şəhərində keçmiş Mehrabad hamamının yerində fəaliyyət göstərən muzey. Bu tarixi abidə 1999-cu ildə İranın Mədəni İrs, Əl İşləri və Turizm Təşkilatı tərəfindən 2514 nömrəsi ilə milli abidələr siyahısında qeydə alınıb.

Tarixi
------

Bünab şəhərində yerləşən Mehrabad hamamı ən məşhur tarixi hamamlardan biridir.Binanı memarlıq üslubuna və İranda yerləşən digər tarixi hamamlarla müqayisəsinə görə Səfəvilər dövrünə aid etmək mümkündür. Bəzi tarixçilər hamamın Şah Təhmasib dövründə inşa edildiyini bildirirlər. 

Hamam soyunub-geyinmə otağı, təmizlik otağı, yuyunma yeri, isitmə otağı və su anbarı bölmələrindən ibarətdir. Əsas soyunub-geyinmə otağında dörd tərəfində dörd kiçik günbəz və dörd tağ olan böyük günbəz və günbəzin altında böyük daş gölməçə var. Soyunub-geyinmə otağına daxil olan insanlar dar bir dəhlizdən keçirlər. Hamamın şərq tərəfində qübbəli damlı iki otaq var. Hamam otağından, dörd pilləkəndən və kiçik bir qapıdan keçdikdən sonra hamamın son bölməsi olan su anbarına daxil olursan. Su anbarının qarşısında soyuq su axan kiçik hovuzlar yerləşir. Hamamda istifadə olunan su anbarın yanındakı quyudan xüsusi borular vasitəsilə hamama yönəldilirdi. Bu borular gildən hazırlanıb və hamamın divarlarında gizlədilib.

Əsası Səfəvilər dövründə qoyulmuş Mehrabad hamamı 2003-cü ildən Cənubi Səhənd Antropologiya Muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. Bu baxımdan muzey Bünab şəhərində turistlərin əsas ziyarət məkanlarında biridir. Cənubi Səhənd Antropologiya Muzeyi həm də Şərqi Azərbaycan vilayətində ilk antropologiya muzeyidir. Muzeydə qədim dövrlərdə istifadə olunmuş antropoloji əşyalar sərgilənir və qədim dövrlərin mədəni-tarixi xüsusiyyətləri ziyarətçilərin müşahidələrinə təqdim olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "news/حمام-مهرآباد-بناب-گنجینه-مردم-شناسی-جنوب-سهند". mehrnews.com (fars). 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-03.
2. ↑  "İranın Mədəni İrs, Əl İşləri və Turizm Təşkilatı/Milli abidələr siyahısı" (PDF). eachto.ir (fars). 2023-03-25 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-03-25.

Həmçinin bax
------------

* Nobar hamamı
* Bünab şəhristanı

Mənbə
-----

* *Mokhlesi, M. A.* Doğu Azerbaycan’ın Tarihi Eserleri Listesi. Tehran: Kültürel Miras Örgütü. 1992.
* *Ali NOROUZİ ALANJAGH.* DOĞU AZERBAYCAN İLİNİN (İRAN) BÖLGESEL AÇIDAN TURİZM PLANLAMASI VE ANALİZİ. Erzurum. T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ COĞRAFYA ANABİLİM DALI. 2019.
**Memarlıq tənqidi** və ya memarlığın tənqidi, ümumiyyətlə bir bina haqqında onun tarixi prosesdəki əhəmiyyətini tədqiq edən və ya özünəməxsusluğunu vurğulayan və ya əhəmiyyətli bir sahədə və ya məqsədlə həyata keçirilməsinə dair bir yazı və ya fikirdir.

İnkişaf etmiş və ya inkişaf etməkdə olan ölkələrdə çıxan bir çox qəzetdə, incəsənət və memarlığın işıqlandırıldığı hissələrdə memarlıq tənqidinə də yer verilir. Bu, ümumiyyətlə qəzetlərin incəsənət hissəsində olsa da, bəzi hallarda əmlak hissələrində və ya digər hissələrində də ola bilər.

Ada Louise Huxtable qəzetlərdə memarlıq tənqidçisi kimi fəaliyyətə başlayan ilk şəxslərdən biri olmuşdur. 1963-cü ildən ABŞ-nin New York şəhərində çıxan beynəlxalq əhəmiyyətli bir qəzet olan New York Times üçün məqalələr yazmağa başlamışdır. 1930–1950-ci illər arasında Lewis Mumford, əsasən memarlıq tənqidi istiqamətindəki əsərlərini New Yorker jurnalında yazmışdır.

Memarlıq tənqidində nəzərə alınan amillər
-----------------------------------------

Bir bina ilə bağlı memarlıq tənqidi edilərkən nəzərə alınan bəzi məqamlar bunlardır:

* Estetika
* Funksiya
* Tikinti materialları
* Ətraf mühit faktorları
* Şərait
**Bafetimbi Qomis** (Fransızca tələffüz: [bafetimbi ɡɔmis]; d. 6 avqust 1985, Fransa) - Seneqal əsilli fransız futbolçu. Türkiyə Super Liqası təmsilçilərindən Qalatasaray’da oynayır.

Klub karyerası
--------------

### Sent-Etyen

Bafetimbi, peşəkar karyerasına Sent-Etyen’də başladı. Daha sonra icarə əsasında Troyes’ə transfer olundu. Bu klubda 13 oyunda 6 qol vurdu. 2009-cu ildə Sent-Etyen’lə yollarını ayırdı.

### Olimpik Lion

Qomis 2009-cu ildə ölkəsinin Olimpik Lion klubu ilə 13 milyon avro qarşılığında 5 illik müqavilə imzaladı. Bafetimbi, Sent-Etyen’in Olimpik Lion’a göndərdiyi 6-cı futbolçu olmuşdur.

### Suonsi Siti

2014-cü ildə İngiltərə klublarından Suonsi Siti ilə 4 illik müqavilə imzaladı. Futbolçu ilk qolunu Arsenal’a qarşı atdı.

### Olimpik Marsel

**Qomis** 2016-cı ildə icarə əsasında Olimpik Marsel’ə keçdi. İlk oyununa Tuluz qarşısında çıxdı. Matç 0-0 hesabı ilə bitdi.

### Qalatasaray

#### 2017-2018 mövsümü

##### UEFA Avropa Liqası

Bu klubdakı debütünü UEFA Avropa Liqası II təsnifat mərhələsində *Östersund* qarşısında etdi. Qalatasaray rəqibinə 2-0 hesabı ilə məğlub oldu. **Qomis** 68. dəqiqə meydanda qala bildi. İkinci oyunda 90. dəqiqə meydanda qalan futbolçu Qalatasarayın UEFA Avropa Liqasına vəda etməsinin qarşısını ala bilmədi.

### Al-Hilal Saudi

#### 2018-2022 mövsümü

Qalatasaray klubundan maaş probleminə görə ayrılan futbolçu 6 milyon avro qarşılığında Al-Hilal Saudi klubuna transfer oldu. Yeni klubu ilədə artıq bir çox kuboklar qazanmışdır.

Al Hilal karyerası ərzində 151 oyun keçirmiş, 116 qol vurmuş və 18 ötürmə etmişdir.

**Qazandığı kuboklar**:

* AFC Çempiyonlar Liqası - 2
* Səudi Ərəbistan Liqası - 2
* Super Kubok - 1
* Kral Kuboku - 1
* Liqdə qol krallığı
* AFC Çempiyonlar Liqası qol krallığı

### Qalatasaray

#### 2022-davam edir

Al-Hilal klubundan ayrılan futbolçu qış transfer pəncərəsində yenidən Qalatasaraya transfer olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bafétimbi Gomis // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  BAFETIBI GOMIS // Argentine Soccer Database (isp.).
3. ↑  .
**Melvill** (*ing.* Melville Island) — Timor dənizinin şərqində, Avstraliyanın Şimal ərazisi (Avstraliya)ndə yerləşir. Aborigenlər arasında ada **Ermalner** adlandırılır. Avstraliyanın Baterst (Avstraliya) adası ilə birlikdə Tivi adalarını təşkil edir.

Coğrafiya
---------

Sahəsi 5786 km² təşkil edir. Bu göstəriçi ilə ada Avstraliyada Tasmaniyadan sonra ikincidir. Ən hündür nöqtəsi 258 metrdir. Orada qarışıq və tropik meşələr yayıııllmışdır. İqlimi: Tropik iqlimi və Musson iqlimi.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə holland dənizçisi Abel Tasman təfindən kəşf edilir və Van-Diema Torpağı adlandırılır (164). Digər fərziyəyə görə adanı 1636-cı ildə holland səyyah Piter Piters tərəfindən aşkarlanır. Ançaq Piter adanı materikin bir hissəsi hesab edirdi.
1818-ci ildə ada Britaniya general-admirallığının birinci lordu Robert Dandasın şərəfinə (Vinkont Melvill) adlandırılır. Onun şərəfinə Kanada Arktik arxipelaqının adalarından biridə onun şərəfinə adlandırılmışdır (Melvill (ada). 1824-ci ildə ada ilk dəfə məskunlaşdırılır. Orada ilk avropalı yaşayış məntəqəsi Fort-Dundas olur.

Əhalisi
-------

Milikapiti qəsəbəsində 559 nəfər, Pirlanqimpidə 440 nəfər insan yaşayır. Milikapitidən 27 km aralıda, adanın sahillərində 5 ailədən ibarət 30 nəfərlik qrup yaşayır. Ümumilikdə isə adada 1029 nəfər yaşayır (2010).

İstinadlar
----------

1. ↑  Maqidoviç V. İ. Maqidoviç İ. P. Tarixi açılışların oçerki. T. 2. М. 1983. S. 372.

Mənbə
-----

* Tivi Torpağı soveti Arxivləşdirilib 2006-12-30 at the Wayback Machine
* Tivi inçəsənəti
* Adada turizm Arxivləşdirilib 2008-07-08 at the Wayback Machine
**Nikanor (Nika) Melia** (*gürc.* ნიკა მელია; 21 dekabr 1979, Tbilisi) — Gürcüstan vəkili və siyasətçisi. Vahid Milli Hərəkatın sədri. Gürcüstan parlamentinin üzvü.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Nika Melia 21 dekabr 1979-cu il tarixində SSRİ respublikalarından olan Gürcüstan SSR-nin paytaxtı Tblisi şəhərində anadan olmuşdur.

Melia 2020-ci ilin dekabrında Qriqol Vaşadzenin istefasından sonra Vahid Milli Hərəkatın (VMH) sədri seçilmişdir.

23 fevral 2021-ci ildə xüsusi təyinatlılar və polis VHM ofisində reyd keçirərək Melianı həbs etmişdir. Reyd zamanı müxalifət üzvlərinə "mütənasib şəkildə zorakılıq" tətbiq edilmiş, VHM-nin verdiyi məlumata görə isə polis ofisdən bir neçə kompüter serverinin məlumatlarını oğurlamışdır. Bunun ardınca minlərlə etirazçı Melianın azadlığa buraxılmasını tələb edərək küçələrə axışmışdır. Reyddən sonra 2020-ci il parlament seçkilərində "Gürcü Arzusu" partiyasından namizəd olmuş Baş nazir İrakli Qaribaşvili Melianı "adi cinayətkar və terrorçu" adlandırmışdır. Avropa İttifaqının təzyiqindən sonra Melia 10 may 2021-ci il tarixində azadlığa buraxılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nika Melia elected new UNM head". OC Media (ingilis). 26 dekabr 2020. 2021-01-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.
2. ↑  *Mamedov, Kamran.* "Uğursuz demokratiya və sonsuz siyasi böhran". Politicon.co (az.). Topçubaşov Mərkəzi. 27 fevral 2021. 2022-03-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.
3. ↑  "Georgian Opposition Leader Released In Tbilisi After EU Posts His Bail". Azadlıq Radiosu (ingilis). 10 may 2021. 8 January 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2021.

Xarici keçidlər
---------------

* Nika Melia — Facebook səhifəsi
* Nikanori Melia **www.parliament.ge** Arxivləşdirilib 2021-01-11 at the Wayback Machine
**Melvill** (*ing.* Melville Peninsula) — Kanadanın şimalında yerləşən yarımada.

Coğrafiya
---------

Melvill yarımadasının şərqində Foks körfəzi, qərbdə isə Kommitti körfəzi onun sahillərini yuyur. Yarımada Kanada artikasında ən iri yarımadadır. 1999-ci ildən Nunavut vilayətinin Kikiktani regionuna verilmişdir. Buna qədər isə Kanadanın Şimal-Qərb ərazilərinə daxil idi. Ən hündür nöqtəsi 564 m, sahəsi 62,564 km², uzunluğu 400 km, 113–217 km təşkil edir.

Fari və Hekla boğazı yarımadanı Baffin Torpağı adasını ayırır. Frozen-Streyt boğazı isə Sautqemptom adasını yarımadadan ayırır.
Yarımada materikdən Rey bərzəği vastəsi ilə birləşir. Bərzəx araşdırmaçı Con Reyın şərəfinə adlandırılmışdır. Bitkiləri əsasən Tundrada bitən mamır və şibyələrdən ibarətdir. Yarımadanın cənubunda kiçik qəsəbə olan Repals-Bey, şərq hissədə isə Holl-Biç qəsəbəsi yerləşir. Bu yaşayış məntəqələri əsasən bölgədə mövcud olan ov heyvanlarının tədarükü ilə salınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Böyük Sovet ensiklopediyası. Melvill (yarımadası)". 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-20.
2. ↑  "Answer.com. Melville Peninsula". 2013-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-20.
3. ↑  "The Canadian Encyclopedia. Melville Peninsula". 2005-05-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-20.
**Badə** — haqq aşıqlarına və dastan qəhrəmanlarına röyada müqəddəslərin əli ilə ərməğan olunan rəmzi məcazi içki. 

İnanışa görə, üzərində ilahi aləmin nəzəri olan gənc bir adam (yetim bir oğlan, çoban, tacir oğlu, əkinçi və s.) yatıb yuxuya gedir və röyada ağ libaslı dərviş, Xızır və ya Həzrət Əli ona mey dolu badə təklif edir. Gənc adam əvvəlcə badədən imtina edib onun haram buyrulduğunu bildirir. Badə verən onu inandırır ki, bu, haram badələrdən deyildir. Gənc badəni içdikdən sonra badə verən müqəddəs ona haqq aşiqliyi verildiyini söyləyib qeyb olur. Gənc oğlan yuxudan ayılıb özünün başqa bir adama çevrildiyini görür. O, bədahətən söz demək, saz çalmaq, qayibdən xəbər söyləmək istedadı qazanır. Beləcə, haqq aşığına çevrilir və ona verilmiş butanın arxasınca yollanır.

Həmçinin bax
------------

* Buta (ilahi vergi)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Məhərrəm Qasımlı, Mahmud Allahmanlı.* "Aşıq şeirinin poetik biçimləri və çeşidləri" (az.). Elm və təhsil. 2018. 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-13.
**I Baldvin** (*fr.* Baudouin Ier) və ya **Bulonlu Baldvin** (*fr.* Baudouin de Boulogne) (1 yanvar 1058 – 2 aprel 1118[…]) — ilk Edessa qrafı və Qüds kralı. Bulon qrafı II Evstaxın oğludur. Böyük qardaşı olan Bulonlu Qodfreylə birlikdə Birinci Səlib yürüşünə qatıldı və qısa zamanda ən uğurlu komandirlərindən birinə çevrildi.

1098-ci ildə Bulonlu Baldvin Qüdsü və Antakyanı hədəf seçən əsas səlibçi qüvvələrindən ayrılaraq öncə Kilikiyaya, ardından Edessaya gəldi. Bölgənin Bizans imperatoruna tabe olan erməni əsilli hakimi Torosla yaxın münasibət quran Baldvin onun qızıyla evləndi və özünü onun yeganə varisi elan etdi. Edessalı Toros əslən erməni olsa da, Yunan Provaslov dininə mənsub idi və bu səbəblə, yerli ermənilər tərəfindən sevilmirdi. Bu da onun 1098-ci ilin martında ermənilər tərəfindən sui-qəsdlə öldürülməsinə səbəb oldu. Bu sui-qəsddə nə qədər rolu olduğu bilinməsə də, Bulonlu Baldvin hadisənin ardından dərhal hakimiyyəti ələ aldı və özünü müstəqil Edessa qrafı elan etdi.

Səlibçilərin Qüdsdəki ilk kralı olan qardaşı Bulonlu Qodfreyin ölümündən sonra 1100-cü ildə Baldvin Qüdsə dəvət edildi və Qüds kralı elan olundu. Edessa qraflığı isə onun qohumu (xalası nəvəsi idi) olan Burklu Baldvinə təhvil verildi. 25 dekabrda Beytləhmdə keçirilən tacqoyma mərasimiylə Qüds kralı elan olundu. Genuya və Venesiya donanmasının yardımıyla, 1104-cü ildə Əkkanı, 1110-cu ildə Beyrutu və 1111-ci ildə Saydanı ələ keçirdi. Sur və Aşkelon bölgələrinə olan hücumları isə uğursuzluqla nəticələndi. 1105-ci ildə Üçüncü Ramla döyüşündəki qələbəsinin ardından Misirlilərin bölgəyə olan irimiqyaslı səfəri təxirə düşdü. Mirisə qarşı səfər hazırlığında olan I Baldvin 1118-ci ildə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Sebag Montefiore, Simon, 1965– (2011). *Jerusalem : the biography* (1st American ed.). New York: Alfred A. Knopf. ISBN 9780307594488
* Asbridge, Thomas (2004). *The First Crusade: A New History: The Roots of Conflict between Christianity and Islam*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-517823-4
* Jaspert, Nikolas (2006). *The Crusades*. Routledge. ISBN 978-0-415-35967-2
* Hillenbrand, Carole (2000). *The Crusades: Islamic Perspectives*. Routledge. ISBN 978-0-415-92914-1

İstinadlar
----------

1. 1 2  Baldwin I // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  DE JÉRUSALEM BAUDOUIN // Dictionnaire des Wallons (fr.). Fédération Wallonie-Bruxelles, Institut Jules-Destrée.
3. ↑  *Albert d'Aix-la-Chapelle; Edgington, Susan B.* Historia Ierosolimitana. Oxford medieval texts. Oxford: Clarendon press. 2007. ISBN 978-0-19-920486-1.
4. ↑  Sebag Montefiore, Simon, 1965– (2011). *Jerusalem : the biography* (1st American ed.). New York: Alfred A. Knopf. ISBN 9780307594488
Memar layihə zamanı, 1893
**Memar** ― binaların və başqa tiklilərin texniki, iqtisadi, funksional və görünüşü baxımından planlaşdırılması və tikilməsi işlərini yerinə yetirən şəxs.

Memarlıq sənətinə ənənəvi olaraq böyük önəm verilmişdir. Onlar keçmişdə tikililərin layihələndirilməsindən tutmuş işlərin yerinə yetirilməsinə kimi rəhbərliyi bir nəfərdə cəmləyən dövlətə yaxın şəxsiyyətlər idilər. Müxtəlif dövrlərdən asılı olaraq onların iş istiqamətləri də müxtəlif olmuşdur. Məsələn, Roma imperiyası dövründə onların çoxu hərbi tikililər üçün çalışmışlar (məs.Vitruvi). Zaman keçdikcə memarlar daha çox gözəl binaların salınması ilə məşğul olmuşlar (məs. Əcəmi Naxçıvani). Renessans dövründə memarların məşğul olduqları sahələrə heykəltaraşlıq da daxil olmuşdur.
Memar olmaq üçün universitetlərin 4 illik təhsil verən "Memarlıq" ixtisası üzrə pilləni bitirmək zəruridir. İctimai qurumlarda işləmək üçün "İctimai kadrların seçimi imtahanı"nın keçirilməsi zəruridir. Eyni zamanda, bir şərt var ki, onlar ictimai hüquqlardan məhrum edilməməli və dövlətin təhlükəsizliyinə qarşı cinayət törətməməlidirlər. 

XIX əsrdə sənaye inqilabı ərəfəsində memarlıq artıq ali məktəblərdə bir ixtisas kimi öyrədilməyə başlayır. Tikinti texnologiyasında böyük irəliləyişlər baş verir. Memarlıq məktəbləri təsis edilir. Texniki tərəqqi dövründə memarlıq sənətinin tikinti mühəndisliyindən ayrılması prosesi başlayır. 
Memarlar əsasən tikililərin xarici görünüşü ilə, digərləri isə tikinti işlərinin texnologiyası üzrə ixtisaslaşırlar. XX əsrdə tikililərin konstruksiyalarının mürəkkəbləşməsi sayəsində bu istiqamətdə daha da şaxələnmə baş verir. Getdikcə şəhər, kənd, daxili, tikinti fizikası, hündür binaların tikintisi və s. kimi yeni sahələr meydana gəlir.
Ərəb xilafətinin yüksəlişi dövründə Azərbaycan memarlığının inkişaf mərkəzi Bərdə şəhəri idi. Mənbələrdə "bu yerlərin Bağdadı" adlandırılan Bərdədə geniş tikinti işləri aparılmış, çoxlu məscid və başqa dini binalar, karvansara, bazar, hamam və s. tikilmişdi. IX-X yüzillərdə Xilafətin zəifləməsi nəticəsində Azərbaycanda kiçik feodal dövlətlərin yaranması ilə bağlı X-XII yüzillərdə müxtəlif memarlıq məktəbləri yarandı (Aran, Təbriz, Naxçıvan, Şirvan, Abşeron). Azərbaycan memarlıq məktəbləri arasında ümumi üslub yaxınlığı var idi. Aran memarlıq məktəbinə (Gəncə, Bərdə, Beyləqan) mənsub sənətkarların yaratdığı binaların əksəriyyəti Gəncə zəlzələsi (1139) və monqol hücumları (XIII yüzil) zamanı dağılmışdır. Gəncə və Beyləqanda aparılan arxeoloji tədqiqatlar bir sıra qurğu və bina qalıqlarını aşkara çıxarmışdır. Gəncə çayı üzərindəki 3 körpü (XII yüzil), Beyləqandakı yaşayış binaları, hamam və s. qalıqları Aran memarlıq məktəbinin üslub özəllikləri haqqında aydın təsəvvür yaradır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mimar ne demek". www.kariyer.net. Archived from the original on 15 May 2023.
2. ↑  "Orta əsrlərdə memarlığın inkişafı". azerbaijan.az. Archived from the original on 26 March 2023.

Xarici keçidlər
---------------

Memarlıq haqqında
**Niiqata rus kəndi** (新潟ロシア村, *Niiqata Roşia Mura*?) – Yaponiyanın Niiqata prefekturasının Aqano şəhərində yerləşən və Rusiya mədəniyyətinə həsr olunmuş əyləncə parkı. Tərk edilmiş vəziyyətdədir.

Tarixi
------

1980–90-cı illər Yaponiyada bir çox əyləncə parkının yaradıldığı dövrdür. Niiqata rus kəndi Rusiyaya simpatiyası olan biznesmenlər tərəfindən Niiqata prefekturasının mərkəzi bankının vəsaiti ilə 1993-cü ildə yaradılmışdır. Lakin parkın əsas yollardan uzaqda yerləməsi və ziyarətçilərinin az olması parka olan marağın azalmasına səbəb olmuşdur. 1999-cu ildə mərkəzi bank müflis olmuş, parkın borcları 120 milyon ABŞ dollarına çatmışdır. Parkın Rusiya vətəndaşı və əsasən Uzaq Şərqdən olan 70 işçisi işdən çıxarılmışdır.

Xabarovsk diyarının administrasiyası 2003-cü ilə qədər parka dəstək olsa da, park 2004-cü ilin aprelində bağlanmışdır. Park o vaxtdan tərk edilmiş vəziyyətdədir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Rus kəndinin əsas görməli yeri ortodoks kilsəsi olmuşdur. Burada hələ də yapon və rus dillərində olan Bibliyalar saxlanılır. Park ərazisində kiçik sirk, karusel, heyvanxana, restoranlar, teatrlar və qolf meydançası yerləşir. Hündür tavanı olan otaqların birində iki mamont maketinə rast gəlmək mümkündür: biri skelet, biri yunlu vəziyyətindədir.

Parkın mərkəzində ticarət meydanı yerləşir. Burada yerlə səpələnmiş matryoşkalara, tərk edilmiş içki dükkanına və brilyant üzüklər satan yerə rast gəlmək mümkündür.

Park tərk edilmiş vəziyyətdə olduğu üçün tez-tez vandalizmə məruz qalır. 2009-cu ildə parkın keçmiş hotel binasında güclü yanğın baş vermişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13  "В Японии умерла «Русская деревня»". Mk.ru (rusca). 26 yanvar 2011. Archived from the original on 2022-09-07. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2022.
2. ↑  "Niigata Russian Village". Atlas Obscura (ingiliscə). 15 fevral 2010. 7 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2022.
3. 1 2  "Eerie photos of an abandoned Russia-themed park in Japan will creep you out". Russia Beyond (ingiliscə). 16 iyul 2019. 2022-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi veb-səhifəsi Wayback Machine saytında  (*2 fevral 2004 tarixindən*)
**Şərif Kamal** (tam. Шәриф Камалетдин улы Камал; 16 (28) fevral 1884, Tatarskaya Pişlya[d] – 22 dekabr 1942, Kazan) — Sovet, tatar yazıçısı, dramaturq və tərcüməçi.

Bioqrafiyası
------------

Şərif Kamal 16 mart 1884-cü ildə Tatarskaya Pişlya kəndində (indiki Mordoviyanın Ruzayevski rayonu.) molla ailəsində anadan olub. İlk təhsilini mədrəsədə almışdır. Sonra dəmir yolunun tikintisində çalışmış, Uralda mədənçi, Xəzər dənizində balıqçı olmuşdur. 1905-ci ildə Sankt-Peterburqa köçür və burada tatar məktəbində müəllim olur.

Kamalın ilk şeirləri 1905-ci ildə Nur qəzetində dərc edilmişdir. Bir il sonra "Səda" (Səs) şeirlər toplusu ayrıca bir nəşr olaraq çıxır. 1909–1912-ci illərdə işçilərin ağır həyatını təsvir edən "Qarğa yuvası" hekayəsini və "Səadət axtaran", "Xarici ölkədə", "Avara" hekayələrini yazır. "Qağayılar" hekayəsi balıqçıların istismarına həsr edilmişdir. Həmin dövrdə Kamal tacirlərə və burjua millətçilərinə qarşı yönəlmiş bir sıra satirik əsərlər də yazır. "Solmuş çiçək" və "Sıxıntı" əsərləri qadınların bərabər hüquqları məsələsinə həsr edilmişdir.

Oktyabr inqilabından sonra Kamal inqilabdan bəhs edən "Tak atkanda" (Şəfəqdə) romanını, 1920-ci illərin kəndi haqqında "Mathur tuqanda" (Gözəllik doğanda) romanını yazır. Ayrıca "Ut" (Atəş), "Kozqinnar oyasında" ("Qarğa yuvası"), "Taular" (Dağlar), "Toman artı" (dumanın arxasında) dram əsərlərini yazır. Kamal Mixail Şoloxovun "Oyandırılmış topraq" əsərini tatar dilinə çevirən ilk şəxs olur. Bunma görə Lenin ordeni ilə təltif edilmişdir (1940).

Fəaliyyəti
----------

"Səda" ("Səs") şeirlər toplusu (1906);

"Akçarlaklar" ("Qağayılar") povesti (1914);

"Хаҗи әяәнде өйләнә" ("Hacı Əfəndi evlənir") (1917) satirik komediya;

"Таң атканда" (Şəfəqdə) (1927) romanı;

"Ut" ("Atəş") pyesi (1928);

"Kozqinnar oyasinda" ("Qarğa yuvasında") pyesi (1929);

"Mathur tuqanda" ("Gözəllik doğanda") romanı (1937);

"Qabbas Qalin" pyesi (1942).

Xatirəsi
--------

Qazandakı Tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Kamalın Qazanda ev muzeyi vardır.

Qazanın Vahidov rayonunda küçə, Tat kəndindəki bir küçə və bir məktəb Kamalın adını daşıyır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  КАМАЛ // Böyük Rusiya Ensiklopediyası (rus.). Москва: Большая российская энциклопедия, 2004.
2. ↑  "Могила Камала". 2018-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-04.
3. ↑  "Музей-квартира Шарифа Камала". 2011-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-15.
4. ↑  "Ул. Шарифа Камала". 2014-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-04.
**Nibiru** (tərcüməsi **Keçid planeti**, müasir dilimizdə **X planeti**) — Günəş sistemində yerləşdiyi güman edilən xəyali planet. Yer planetindən 4 dəfə böyükdür.

Tədqiqatlar
-----------

Bəzi tədqiqatçıların iddialarına görə bu səmavi cisim Şumer mətnlərində Günəş sistemində 12-ci planet kimi təsvir olunub. Əfsanəyə görə, planet hər 3600 ildən bir Mars və Yupiter arasında peyda olur. Lakin bu məsələ ilə bağlı nə şumerşünaslıq, nə də astronomiya sahəsində konkret elmi işlər mövcud deyildir.

Şumer inancı
------------

Əfsanəyə görə bu planet əvvəllər gəlmiş və insanlığı yaratmışdır. Şumerlər onları "Anunakilər" yəni tanrılar adlandırmışdırlar. Əfsanəyə görə onların kişilərinin boyu 5 metrə, qadınlarının boyu isə 3 metrə çatarmış. Şumer tabletlərində onlar qanadlı təsvir olunmuş üzləri isə sanki maska ilə örtülü olarmış. Bu da onu göstərir ki, onlar bu planeti mühitinə uyğun olmayan bir şəkildə tənəffüs edirlər.

NASA-nın proqnozu
-----------------

ABŞ alimlərinin ən son hesablamalarına görə 14 fevral 2013-cü ildə Yer Nibiru və Günəşin arasından keçəcək. Həmin gün dünyanın sonu çatacaq və ya yerin böyük əksəriyyəti məhv olacaq. Mütəxəssislərin fikrincə, həmin vaxt çoxsaylı zəlzələlər və bütün dünyada böyük sunamilər baş verəcək. Belə ki, Yer Nibiru və Günəş planetinin arasından keçməsi Yer planetinin maqnit qütblərinin qarışmasına gətirib çıxaracaq. Bu da nəticə etibarilə Yerin öz oxunu dəyişməsinə səbəb olacaq. Alimlərin məlumatına görə, Nibiru Yerdən 1 iyul 2014-ci ildə uzaqlaşacaq. Bu vaxta qədər isə Yerdə sonu olmayan kataklizmlər gözlənilir.

Tədqiqatçıları
--------------

Azərbaycan əsilli şumerşünas Zaxariya Sitçin Misir və Mesopotamiyadakı araşdırmaları nəticəsində qədim sivilizasiyaların da bu planetdən xəbərdar olduğunu müəyyənləşdirmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* QİYAMƏT GÜNÜ NƏ VAXT OLACAQ?
* Sirli və müəmmalı Nibiru planeti…[*ölü keçid*]

Həmçinin bax
------------

* Marduk (tanrı)


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Astronomiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |