recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Zaqafqaziya kəklikotusu** (*lat.* Thymus transcaucasicus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü. Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1ab (i,ii,iii).

Arealı
------

Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda Kiçik Qafqazda bitir və arealı dardır. Orta və yuxarı dağ zolaqlarında quru yamaclarda rast gəlinir.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Sürünən meyvəsiz zoğları olan yarımkolcuqdur. Çiçək saplaqlı budaqlarının hündürlüyü 10-30 sm, bəzən budaqlı, sıx tükcüklüdür. Yarpaqları saplaqlarda, təxminən hamısı eyni, çox nazik, az bilinən nöqtəli vəzicikli, yumurtavari-uzunsovdan enli-yumurtavariyədək, uzunluğu 7–15 mm, eni 3–10 mm, alt tərəfi damarcıqlarda tükcüklü, yan damarcıqları 2-3 cütdür. Çiçək qrupu başcıqlı və ya uzunsovdur. Çiçək saplaqları uzun, tükcüklüdür. Kasacığın uzunluğu təxminən 5 mm olub alt tərəfi tükcüklüdür. Kasacığın yuxarı hissəsində olan dişciklər ensiz-lansetvari olub, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacı qırmızı, tükcüklüdür. VI-VII aylar arasında çiçəkləyir, VIII ayda meyvə verir.

Çoxalması
---------

Təbiətdə əsasən toxum vasitəsilə çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
---------------------------------------

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
-----------

Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
-------------------------------

Qəbul edilmiş mühafizə tədbiri yoxdur.

Zəruri qoruma tədbirləri
------------------------

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15372748
* Wikispecies: Thymus transcaucasicus
* GBIF: 5605119
* GRIN: 446819
* iNaturalist: 1120551
* IPNI: 461731-1
* NCBI: 2019959
* Plant List: kew-205608
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:461731-1
* Tropicos: 100268129
* WCSP: 205608
* WFO: wfo-0000324911

 |
**Əyyub bəy Rəfibəyov (Əyyub Sayqın) Məşədi bəy oğlu** (1890-1979) — Şəki qəzasının rəisi, ictimai-siyasi xadim, Gəncə üsyanının iştirakçılarından biri və Türkiyə kəşfiyyat orqanlarının zabiti olmuşdur.

Həyatı
------

Əyyub bəy Rəfibəyov 1890-cı ildə Gəncə şəhərinin Bala Bağman məhəlləsində Ələkbər bəy Rəfibəylinin (1839-1919) qardaşı Məşədi bəy Rəfibəylinin ailəsində dünyaya gəlmişdir. 

### Təhsili

İlk təhsilini rus dilli liseydə almışdır.

Fəaliyyəti
----------

### Çar dövrü

1909-cu ilin sentyabrında Yelizavetpol (Gəncə) şəhərinin 3-cü hissəsinin pristav köməkçisi işləmiş, bir müddət həmin hissənin pristavı vəzifəsini icra etmişdir. 1917-ci ilin sonlarında Yelizavetpol şəhər polisinin pristavı təyin olunmuşdur.

### AXC dövrü

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqda Əyyub bəy Rəfibəyov yenə Gəncə şəhər polisinin pristavı təyin edilmişdir.

1920-ci ilin aprelində isə Nuxa (Şəki) qəzasının rəisi idi.

#### Gəncə üsyanı

Aprel işğalından (1920) sonra sovet-bolşevik rejiminə qarşı Gəncə üsyanının (1920) fəal iştirakçılarından olmuşdur.

Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulan zaman Əyyub bəy Azərbaycan milli ordusunun Qarabağdakı I piyada alayının komandiri olan qardaşı Səməd bəy Rəfibəyli (1891-1980), əmisi oğlu Qafar bəy və digər şəxslərlə birlikdə müstəqilliyi bərpa etmək üçün Gəncə üsyanında yaxından iştirak etmişdir.

Üsyan amansızlıqla yatırıldıqda təqiblərdən qurtularaq 1920-ci ilin iyununda bir qrup silahdaşı ilə bərabər Türkiyəyə keçə bilmişdir.

### Mühacirət dövrü

Türkiyənin xüsusi xidmət orqanlarında fəaliyyət göstərmiş, 1941-ci ildə Türkiyə kəşfiyyat idarəsinin Qars filialının rəis müavini təyin edilmişdir. Türkiyədə Əyyub Sayqın adını daşımışdır.

Əyyub Sayqın 1979-cu ildə Ankarada vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

* Gəncə
* Rəfibəylilər

İstinadlar
----------

1. ↑  *Məmməd Süleymanov.* "Əyyub bəy Rəfibəyov". azkurs.org. 2021-07-16 tarixində arxivləşdirilib.
**Qoliya** (serb-kiril Голија) ― Serbiyanın cənub-qərbində, İvanitsa və Novi-Pazar şəhərləri arasında yerləşən dağ. Qoliya Dinar dağ silsiləsinin bir hissəsidir. Dağ əhəmiyyətli biomüxtəlifliyə malik meşələr ilə örtülmüşdür. Dağda Serbiyada ilk UNESCO- MAB qeydiyyatından keçmiş biosfer qoruğu olan Qoliya-Studenitsa biosfer qoruğu yerləşir. Ərazi həm də bir neçə tarixi abidə və monastıra sahib kiçik xizək kurortudur. Dağın ən yüksək zirvəsi 1 833 metr hündürlüyündəki *Jankov kamendir.*

Coğrafiya
---------

Qoliya cənubda Novi-Pazar və Raşka, şimalda isə İvanitsa olmaqla şimal-cənub istiqamətində S şəklində uzanır. Dağ təxminən 750 km² ərazini əhatə edir. Dağın zirvələrindən Qoliyanın meşələri və otlaqları, eləcə də yaxınlıqdakı Kopaonik, Komovi və Prokletie dağlarının zirvələri görünür. Moravitsa və Studenitsa çayları başlanğıcını Qoliyadan götürür.

Ərazidə bu dağlıq bölgələrə xas olan 42 dağınıq kənd icması daxilində 6600 nəfərlik əhali məskunlaşıb. Onların əsas iqtisadi fəaliyyətləri heyvandarlıq, əkinçilik və göbələk və dərman bitkiləri kimi meşə məhsullarının toplanmasıdır.

Qoruqda mədəni dünya irsi sayılan və məşhur turizm məkanı olan Studenitsa monastırı yerləşir.

İqlim
-----

Qoliyanın landşaftı
Qoliyda üç iqlim sahəsi formalaşır: 700 m hündürlükdən orta kontinental vadi iqlimi, güclü qar müşahidə edilən qəsa və kəskin qışı olan keçid sahəsi (700-1300) və yayı qısa, qışı isə kəskin olan dağlıq ərazi (1300 m-dən yuxarı).

Biomüxtəliflik
--------------

Ərazidə yerləşən Qoliya-Studenitsa təbiət parkı 538,04 km² ərazini əhatə edir. Goliyadakı bitkilər Serbiya florasının yüzdə 25-ni təşkil edir. Parkda 117 növ yosun, 40 növ mamır, 7 növ şibyə və 75 növ göbələk daxil olmaqla 1091 bitki növü qeydə alınmışdır. Bu növlərin çoxu relikt və endemikdir. Serbiyada ən yaxşı qorunmuş bəzi enliyarpaqlı və qarışıq meşələrini təşkil edən *Acer heldreichii* dağın simvolu hesab edilir.

95 quş növü qeydə alınmış Qoliya Avropan;n əhəmiyyətli ornitoloji qoruqlarından biridir. Parkdakı 22 məməli növünə nadir və qorunan qurd, qonur ayı, gəlincik, süleysün, sincab və Avrasiya su siçanı daxildir.

2001-ci ilin sentyabrında UNESCO Qoliya-Studenitsa təbiət parkının bir hissəsini Serbiyanın ilk biosfer qoruğu elan etmişdir.

Goliyadan görüntü

Turizm
------

Dağın özündə iki mehmanxana və İvanitsa və Novi-Pazar yaxınlığındakı bir neçə kurortla birlikdə bir neçə xizək sahəsi var. Ərazidə cüyür, qaban və dovşan olan ovçuluq sahələri mözcuddur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Golija-Studenica". UNESCO. 10 oktyabr 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. 1 2 3  "Planina Golija" (serb). İvanitsa vilayətinin turizm təşkilatı. 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-29.
3. 1 2  "UNESCO declares Mount Golija Yugoslavia's first biosphere reserve". SerbiaInfo. 21 oktyabr 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
4. 1 2  *Aleksandra Mijalković,* "O očuvanju naše prirodne baštine: najbolja zaštita u naconalnim parkovima", Politika-Magazin (serb), 18 iyun 2017, 3–6
5. ↑  "GOLIJA - Ivanjica" (serb). 2013-05-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
Tyallinq Kupmans
**Ramsey-Kass-Kupmans modeli** (*Ramsey modeli*, **iqtisadi artımın neoklassik modeli**, *ing.* Ramsey—Cass—Koopmans model) — mükəmməl rəqabət şəraitində ekzogen iqtisadi artımın neoklassik modeli. Fərdi qərarların iqtisadiyyatda əmanət nisbətini necə formalaşdırdığını başa düşməkdə kömək etdi. Modeldən optimal istehlak dinamikası (Keyns-Ramsey qaydası) ekzogen qənaət dərəcəsini uğurlu əvəz etdi və daha sonra iqtisadi artımın sonrakı modellərində tətbiq olundu. Bununla belə, model adambaşına düşən gəlirdə ölkələrarası fərqlər üçün qənaətbəxş izahat vermir. Tyallinq Kupmans və David Kass tərəfindən eyni vaxtda və müstəqil olaraq hazırlanmışdır. 1963-cü ildə Frenk Ramseyin ideyalarından istifadə edərək.

Tarixi
------

İqtisadi inkişafın ilk modellərində (Solou modeli, Harrod — Domar modeli) ekzogen olaraq təyin edilmiş parametrlərdən istifadə olunurdu: "qənaət dərəcəsi" və "elmi-texniki tərəqqi sürəti" bunlardan son nəticədə iqtisadi artım templəri asılıdır. Tədqiqatçılar isə iqtisadi artım tempini daxili (endogen) amillərlə əsaslandırmaq istəyirdilər, çünki qənaət dərəcəsi olan modellərin bir sıra çatışmazlıqları var idi. Bu modellər inkişaf etməkdə olan və inkişaf etmiş ölkələr arasında səviyyələrdə və artım templərində davamlı fərqləri izah etmirdi. Tədqiqatçılar qənaət dərəcəsini iqtisadi agentlərin qərarlarının nəticəsi kimi izah etmək üçün hələ 1928-ci ilin dekabrında The Economic Journal-da dərc edilmiş Frank Ramzeyin "The Mathematical Theory of Savings" əsərinə müraciət etdilər. Burada istehlakçının zamanlararası faydalılıq funksiyası çıxarılıb və istehlakçının optimal seçimi üçün şərait tapılıb. İqtisadiyyat üzrə gələcək Nobel Mükafatı Tyallinq Kupmansın ideyalarından istifadə edərək, 6 dekabr 1963-cü ildə Yale Universitetində "müzakirə məqaləsi" kimi nəşr olunan "Kapital Yığımının Ümumi Modelində Optimal Artım" əsərində daha ətraflı variantı 1965-ci ildə "İnkişafın planlaşdırılmasına ekonometrik yanaşma" kitabında və Devid Kass 1965-ci ilin iyulunda "The Review of Economic Studies" jurnalındadərc edilmiş "Kapital Yığımının Ümumi Modelində Optimal Artım"da Ramseyi təqdim etmişdir (həmçinin Ramsey modeli kimi tanınır, iqtisadi artımın neoklassik modeli), onun əsas xüsusiyyəti mükəmməl rəqabət şəraitində qarşılıqlı əlaqədə olan istehlakçılar və firmaların optimallaşdırılması problemlərinin həlli zamanı qənaət dərəcəsinin müəyyən edilməsi idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ramsey F. 1928
2. ↑  Koopmans, 1963
3. 1 2 3  Аджемоглу, 2018
4. 1 2 3  Туманова, Шагас, 2004
5. ↑  Palgrave (Newbery), 2018
6. ↑  Барро, Сала-и-Мартин, 2010
7. ↑  Ромер Д. 2014
**Respublika Olimpiya Mərkəzi** — Bakı şəhərinin mərkəzi hissəsində - Nərimanov rayonunda, metronun "Gənclik" stansiyasının yaxınlığında yerləşir. Mərkəz bir tərəfdən Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyi ilə, digər tərəfdən də Milli Olimpiya Komitəsi ilə əhatə olunub. 1982-ci ildən istifadədədir. Lakin 2007-ci ildə tam təmir olunaraq yenidən qurulub.

Ümumi ərazisi 0,22 hektar olan mərkəzin yüngül atletika manejinin uzunluğu 96 metr, eni isə 30 metrdir. Manejin ətrafında 6 qaçış zolağı olan yeni cığırlar (3 dairəvi və 3 düz) quraşdırılıb. Dairəvi zolaqlar müvafiq olaraq 200, 207 və 217 metrdir. Düz qaçış zolaqlarının uzunluğu 100 metrdir.

Manej həmçinin baryerlər, şüvüllə və hündürlüyə tullanma üçün müasir avadanlıqlarla təchiz olunub. Mərkəzin hava təmizləmə və işıqlandırma sistemləri yeni quraşdırılıb və müasir standartlara cavab verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Respublika Olimpiya Mərkəzi" (az.).. 09.02.2023 tarixində arxivləşdirilib.
**Antisovet İldırım təşkilatı** – 1942-ci ildə sovet işğalına qarşı mübarizə aparmaq və Azərbaycanın müstəqilliyini əldə etmək üçün qurulmuş təşkilat.

Təşkilatın üzvləri
------------------

1. Şərqşünas İsmixan Rəhimov
2. Şərqşünas Hacı Zeynalov
3. Musa Abdullayev
4. Kamal Əliyev
5. Azər Ələsgərov
6. Aydın Vahidov
7. Kamil Rzayev
8. Gülhüseyn Abdullayev

Məqsədləri
----------

1. Azərbaycanı Sovetlər Birliyindən ayırmaq, Azərbaycanın müstəqilliyini əldə etmək
2. 1937-1938-ci illərdə həbs olunub xalq düşməni kimi damğalanan və Sibirə göndərilib güllələnən yazıçıların işinə yenidən baxılmasına, onlara bəraət verilməsinə nail olmaq
3. Azərbaycan türkcəsini dövlət dili səviyyəsinə qaldırmaq.

"Təşkilatda yeganə yazar olan Gülhüseyn Hüseynoğlu xalq arasında iş aparır, onu SSRI-dən ayırmağa hazırlayır. Sonralar təşkilat üzvləri qərara gəlirlər ki, o zamanın öndə gedən sovet şairi Səməd Vurğuna azərbaycanlı olduğunu əsas götürərək məktub yazıb dəstək istəsinlər. G.Hüseynoğlunun diktəsilə İsmixan Rəhimov çap hərflərinə bənzər bir xətdə məktub yazır. Ümid edir ki, "Dönməzlər" imzasıyla yazılmış bu məktub əl hərflərilə yazılmadığından, ələ keçsə, xəttini tanımayacaqlar. Sən demə, yanılırmış. Səməd Vurğuna qohumları vasitəsilə məktub göndəriləndən bir sürə sonra şair onları ələ verir. 1945-ci ildə universitetlərdə bütün tələbələrin xətlərini yoxlama yazı işi bəhanəsilə əldə edirlər. Xəttatlıq elmi Sovetlər Birliyində elə inkişaf edibmiş ki, İsmixanın xəttini minlərlə tələbə arasından tanıyırlar. 9 ay izləyəndən sonra onu, daha sonra G. Hüseynoğlunu və digərlərini həbs edirlər. Ali Məhkəmənin qərarıyla onlardan üçünə (İsmixan Rəhimov, Gülhüseyn Hüseynoğlu, Hacı Zeynalov) güllələnmə cəzası verilir. O illərdə güllələnmə hökmü müvəqqəti götürüldüyündən hökm 25 il həbslə əvəzlənir. Digərləri isə 10 il həbs cəzasına məhkum edilirlər. Tanınmış romançı həmin üç nəfərdən biri kimi Sibirə sürgün edilir. Apardığı azadlıq hərəkatına görə, Tayşet və Bodaybo arasında 7 il ağac kəsməyə məhkum olunur. Nəhayət, Stalin öləndən sonra bir çox məsələlər kimi bu işə də yenidən baxmağa qərar verilir və 1955-ci ilin mayında "İldırım"çılar evlərinə qayıdırlar."

Filmlər
-------

* İldırım (film)
* "İldırım" təşkilatı - İldırımlı yolun yolçuları

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Arxivlənmiş surət". 2008-08-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-02-18.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-13.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Ədəbiyyat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Girnə Şimali Kiprdə başlıca turizm mərkəzlərindən biridir.**Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətində turizm** — Şimali Kiprin inkişafına təsir göstərən əsas sahələrdən biridir. Şimali Kiprin ÜDM-da payı olduqca əhəmiyyətlidir.

Tarixi
------

1970-ci illərin əvvəllərində Varoşa Kipr Sülh Hərəkatından əvvəl Kiprdə və dünyada ən populyar turistik bölgə idi.

Təbiət turizmi
--------------

Ölkəyə təbiət turizminə görə gələnlər Türkiyə, İngiltərə və digər Şimali Avropadan gələnlərdir. Medoş laləsi (Tulipa cypria) Şimali Kiprə məxsus olan endemik bir növdür. Üstəlik burada Sini çanaqlı tısbağaları görmək mümkündür.

2006-cı ilin yanvar-avqust dövründə Şimali Kipri ziyarət edən turist sayı 2003-cü ilin yanvar-avqust dövründəki 286.901-dən 380.000-ə yüksəlmişdir.

2011-ci ildə turistik çarpayı sayı 17000-ə yüksəlir. 2011-ci ildə turizmdən gələn gəlir 400 milyon ABŞ dolları təşkil edir. Şimali Kiprə gələn turist sayı 2003-cü ilin yanvar-avqust ylarında 286.901 nəfər təşkil edir. 206-cı ilin müvafiq dövrü üçün bu rəqəm 380,000 nəfər, 2010-cu ildə isə 437.723 nəfər təşlkil edir.

Dəniz turizmi
-------------

Şimali Kiprdə iki hava limanı olmasına baxmayaraq (Ercan Hava Limanı və Geçitkale Hava Limanı), Şimali Kiprin siyasi statusu və tanınması ilə əlaqədar davam edən mübahisələr səbəbindən heç biri tanınmamışdır. Bütün beynəlxalq uçuşlar Türkiyə və özəl hava yolu şirkətləri tərəfindən həyata keçirilir.

Dəniz turizmi də son illərdə inkişaf etmişdir. 2014-cü ildə ART Marine beynəlxalq dəniz turizmi şəbəkəsinin üzvü olmuşdur. Kipr Türk Turizm və Səyahət Agentlikləri Dərnəyi Birləşmiş Səyahət Agentlikləri Dərnəyinin və Səyahət Agentlikləri Birliyi Qlobal İttifaqının üzvləridir.

Dəniz turizmindən gələn illik turizm gəlirləri 2012-ci ilin dekabr ayı etibarilə 700 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir. Gecə qalma sayı 2003-cü ildə 1,3 milyon, 2012-ci ildə isə 2,7 milyon olmuşdur. Turistik yataq tutumu (2013 mart) — 19,867. Turistik müəssisələrin sayı: (mart 2013) 145 (Girne: 99). Onlardan 15-i 5 ulduzlu, 6-sı 4 ulduzlu, 3-ü butik otel və 1-i xüsusi sertifikatlı hoteldir. Ümumi otel sayı 84.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tourism statistics for the period January-August 2003: North Cyprus Ministry of Economy and Tourism
2. ↑  Zaman Newspaper 01 Sept 2011 Arxivləşdirilib 2013-11-07 at the Wayback Machine
3. ↑  Number of tourists visiting North Cyprus Arxivləşdirilib 2020-02-18 at the Wayback Machine Year 2010: 437,723
**Qonşular** — Ramin Hacıyevin rejissoru və ssenaristi olduğu çoxserialı Azərbaycan bəddi filmi (teleserial).

Məzmun
------

Filmdə bir binada yaşayan qonşuların başına gələn məzəli əhvalatlardan söhbət açılır. Lakin burada "qonşun pisdir, köç, qurtar" prinsipinə rast gəlinmir. Hamı can deyib, can eşidir.

Film haqqında
-------------

* Filmin seriyaları Mənim Ailəm, Qısqanclıq, Loto adlanır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Elməddin Cəfərov, Ramin Hacıyev, Vüqar Hüseynov, Elnur Hüseynov
**Rejissor:** Ramin Hacıyev
**Operator:** Ramin Cəfərov
**İşıq:** Dadaş Abbasov
**Səs:** Teymur Abdullayev, Aqil Əliyev
**Qrim:** Aybəniz Yunusova
**Montaj edən:** Elnar Həşimov
**Koordinator:** Tərlan Fərzullayev (Tərlan Nur Yaşar kimi), Samir Vəliyev
**İnzibatçı:** Ramiz Hüseynzadə
**Prodüser:** Müşfiq Hətəmov, Azər Cabbarov
**Mahnısından istifadə edilən bəstəkar:** Sədaqət Rəşidqızı ("Dəli olaram" mahnısı)
**Mahnının sözləri:** Baba Vəziroğlu
### Rollarda

Elməddin Cəfərov — Münasibət
Səidə Dadaşova — Səidə
Vüqar Hüseynov — Pərvin
Xədicə Novruzlu — Pərvanə
Elnur Hüseynov — Ələmşah
Tərlan Nur Yaşar — Muxtar
Ülviyyə Əlili — Firuzə
Ramin Hacıyev — Əfsələddin
Cenk Çalışan (Cenk kimi) — sürücü
Vüqar Camalzadə — həkim
### Arxiv kadrlarda iştirak edənlər

Nadir Qafarzadə (səs) ("Dəli olaram" mahnısı)

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

"Divan" restoranı
"XXI əsr" geyim mağazası

Həmçinin bax
------------

* Bacanaqlar

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Bacanaqlar"ın Məhəbbətinin bu gün yubileyidir: Ramin Hacıyevin 45 yaşı tamam olub
2. ↑  ""Biri arvaddan qorxur, o biri də "moşennik"dir" - FOTO". 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
3. ↑  ""Tamaşaçılarımıza öz seriallarımızı sevdirməliyik"". 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.
5. ↑  "Uğurumuz birliyimizin arxasında gizlənir Fotolar". 2023-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-09-05.

Xarici keçidlər
---------------

* İzlə
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Adolf.

**Adolf Leo Oppenheym** (*ing.* Adolph Leo Oppenheim, 7 iyun 1904, Vyana – 21 iyul 1974, Berkli, Kaliforniya) — ABŞ şərqşünası.

Həyatı
------

Yaradıcılığı
------------

Çikaqo universitetinin professoru A.Leo Oppenheym Qərbi Asiya sivilizasiya sərhədlərini aşağıdakı kimi müəyyənləşdirmişdir: «Cənub-qərbi Asiya böyük rəngarəngliyə malik coğrafi və ekoloji şəraitlə xarakterizə olunur... Bu sahənin bir neçə təbii və e’tibarlı sərhədi var: Pamirin qərb qolları, Qafqaz dağları və Hind okeanı genişliyi. Qara, Egey və Aralıq dənizlərinin daha əlverişli sulu massivləri – baxmayaraq ki onlar da şimal və qərblə kifayət qədər effektiv izolyasiyanı tə’min edir.»

O, daha sonra yazır: «...biz oxucunun diqqətini ona cəlb etmək istəyirik ki, Mesopotamiyada meydana çıxan mədəniyyət təcrid olunmuş hadisə deyildi və onu əhatə edən aləmdən ayrılmaz idi».

A.Leo Oppenheym 20 il üzərində işlədiyi «Qədim Mesopotamiya» (Moskva,1980) əsərində ən azı qədim Babil-Amori sülaləsi dövrünü (e.ə.1894-1595) nəzərə alaraq yazır: «Dağlılar ardıcıl olaraq düzənliyin əhalisinə təzyiq edirdilər. Sonuncular dəf edirdilər, lakin onların müqaviməti siyasi və iqtisadi şəraitdən asılı idi. Dağlılar düzənliyə gah işçi və ya muzdur kimi, gah da işğalçı kimi girirdilər. Bəzən onlar şəhərləri, bütöv dövləti özlərinə tabe və idarə etmək üçün kütləvi hücumlar təşkil edirdilər. Bu təhlükəyə Babilistan və Assuriya eyni cür yanaşmırdılar. Babillilər Şumer ənənələrini davam etdirərək (o öz ifadəsini En-Merkarın tarixində tapmışdı) mədəni tə’sir göstərməyə çalışırdılar (çalışırdılar ki, kontakt zonasında hibrid bufer dövlət səviyyəsi stimullaşdırılsın)...».

Düzənlik əhalisi dedikdə İkiçayarası, dağlılar dedikdə, Qərbi Azərbaycan – Zaqros dağlarının əhalisi – lullubilər, kutilər nəzərdə tutulur. Mədəni inkişaf az-çox yaxın olmasa, dağ əhalisi İkiçayarası və Assur dövlətlərini bu qədər təzyiq altında saxlaya bilməzdi. Oppenheym burada aşkar şəkildə "bufer dövlət"dən, eyni səviyyəli mədəni inkişafdan danışır, həm də babillilərin Şumer- Uruk hakimi En-Merkarla arattalılar arasındakı neçə yüz il əvvəlki tarixi əlaqəni, dostluq münasibətlərini nəzərə aldıqlarını qeyd edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Oppenheim, Adolf Leo

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 90611831 · BNF: 12531164p · CiNii: DA04222478 · CONOR: 47785827 · GND: 137690428 · ISNI: 0000 0001 1030 0734 · LCCN: n83064943 · LNB: 000189951 · NKC: jo20010086944 · NLA: 35400044 · NLP: a0000002269258 · NTA: 073393436 · NUKAT: n00048099 · LIBRIS: 196405 · SUDOC: 034568832 · VIAF: 79117226 · WorldCat VIAF: 79117226 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bronislav Oleqoviç Samoylov** (*belar.* Браніслаў Алегавіч Самойлаў; 25 may 1985-ci il, Tolçin, Vitebsk vilayəti) — Belarusiyalı peşəkar şose velosipedçisi. 2014-2017-ci illərdə UCI Continental Circuits yarışları iştirakçısı. 2018-ci ildən Minsk velosiped klubunun peşəkar komandasında çıxış edir. Fərdi və qrup yarışlarında Belarus çempionu. 2012 Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Beynəlxalq dərəcəli idman ustası.

Bioqrafiyası
------------

Samoylov Vitebsk vilayətinin Toloçin şəhərində anadan olmuş. Yerli velosiped məktəbinin məzunudur. Yeniyetməlik vaxtlarında dəfələrlə zədələr almışdır. Eyni zamanda meningit xəstəliyinə tutulmuşdur. Həkimlər ona idman karyerasını davam etdirməyi məsləhət görmədilər. Ancaq bir il davam edən gərqin məşqlər nəticəsində Bronislav yenidən öz əvvəlki formasını bərpa edə bildi. Bir çox uğurlu çıxışlardan sonra milli komandaya düşə bildi. Ölkə çempionatında doğulduğu şəhəri təmsil edirdi.

Bronislav Acqua & Sapone-Caffè Mokambo (2007-2008), Amica Chips–Knauf (2009), Deceuninck-Quick Step (2009-2010) və Movistar Team (2011-2012) kimi peşəkar komandalarının üzvü idi. 2007-ci ildə qrup yarışında Belarus çempionu oldu, ancaq ayrı-ayrı fərdi yarışlarda böyük uğura imza ata bildi. Bronislav üç milli çempion tituluna sahibdir: 2009, 2010 və 2012.

2014-cü ildə Belarus çempionatında komanda və qrup yarışlarında inamla çıxış edərək iki qızıl medal qazandı.

2015 Avstriya turu zamanı Cənubi Afrika MTN-Qhubeka komandasının eritreyalı idmançı Natnael Berhanaya qarşı irqçi ifadələr işlətmişdir. Daha sonra Bronislav ondan üzr istəmiş və Qhubeka Fonduna aylıq maaşını ianə etmişdir.

2018-ci ildə keçirilən Avropa çempionatında Bronislav 31-ci yeri tuta bilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ProCyclingStats (ing.).
2. 1 2  .
3. ↑  *Axelgaard, Emil.* "CCC renews Rebellin's contract, signs Paterski and Samoilau". CyclingQuotes. JJnet.dk A/S. 2013-11-16. 2018-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-23.
4. ↑  "Профиль Бронислава Самойлова на сайте команды Минск (велосипедный клуб)". 2018-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
5. ↑  "Бронислав Самойлов: результаты стабильные". 2017-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-27.
6. ↑  ""ПОБЕДЫ ПОСВЯЩАЮ РАЙОНУ"". 2017-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-27.
7. ↑  "Прыдзвінне-Талачынскі раён-Спорт- Две педали как два крыла!". vlib.by. 2017-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-27.
8. ↑  "Велогонщик Бронислав Самойлов в третий раз стал чемпионом Беларуси в гонке с раздельным стартом". Белорусское телеграфное агентство (rus). 2012-06-22. 2017-03-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-27.
9. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
10. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
11. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-19.
**Beynəlxalq Nəzarət Komissiyası** (qısaldılmış **BNK**; *fr.* Commission Internationale de Contrôle və ya **CIC**) və ya **Beynəlxalq Nəzarət və Nəzarət Komissiyası** — 1954-cü ildə yaradılmış beynəlxalq qüvvə. Təşkilat, əslində, keçmiş Fransa Hind-Çini daxilində hər bir ərazi üçün bir olmaqla, üç ayrı, lakin bir-biri ilə əlaqəli orqan kimi təşkil edilmişdi və iki müvəqqəti administrasiyası olan vahid dövlət kimi qəbul edilirdi. Vyetnam üçün ICSC, Laos üçün ICSC və Kamboca üçün ICSC ayrı qurumlar idi.

Təşkilat Birinci Hind-Çin müharibəsini bitirən və Vyetnamın bölünməsinə səbəb olan Cenevrə razılaşmalarının həyata keçirilməsinə nəzarət edirdi. Atəşkəs rejiminə əməl olunmasına nəzarət etmiş və pozuntuları qeydiyyata almışdır. Təşkilat müvafiq olaraq qeyri-kommunist, kommunist və bloklara qoşulmayan tərəfləri təmsil edən Kanada, Polşa və Hindistandan diplomatlar və hərbi personaldan ibarət nümayəndə heyətlərindən ibarət idi. Təşkilatın fəaliyyəti getdikcə alovlanan qarşıdurma qarşısında əhəmiyyətsiz olmuşdur. Buna baxmayaraq, o, Paris sazişləri imzalanana, Beynəlxalq Nəzarət və Müşahidə Komissiyası adı altında yenidən toplanana qədər rabitə əlaqəsi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Mascaro, Tom.* Into the Fray: How NBC's Washington Documentary Unit Reinvented the News. Potomac Books, Inc. September 30, 2012. ISBN 9781597975575 – Google Books vasitəsilə.
2. ↑  *Weatherbee, Donald E.* Historical Dictionary of United States-Southeast Asia Relations. 23 April 2008. ISBN 9780810864054.
3. ↑  *Moise, Edwin E.* "The International Commissions: ICC (ICSC) and ICCS". Vietnam War Bibliography. Clemson University. 2009-02-09. November 24, 2005 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-02-09.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Maneli, Mieczyslaw.* War of the Vanquished. Harper & Row. New York. 1971.
**Nəzirə xanım Sultan** — Şuşadan gəlmiş, peşəkar akademik fortepiano təhsili almış, ilk azərbaycanlı peşəkar qadın pianoçu.

Həyatı və yaradıcılığı
----------------------

Nəzirə xanım Qulamşah mirzə Tiflisdə hərbçi ailəsində anadan olub. Onun atası Şuşa əsilli 16-cı Minqrelian alayının polkovnik-leytenantı Qulamşah Mirzə (d. 1867), anası rus ordusunun polkovniki, zadəgan türk qadını Mələk xanım Qaydabaşının qızı idi. Onların Tiflisdə böyük evləri var idi. O vaxtlar kifayət qədər populyar olduğu üçün Nəzirə xanım evdə gözəl təhsil almışdı, o, həmçinin musiqiyə də çox böyük həvəs göstərirdi. Valideynləri qızlarında unikal musiqi qabiliyyəti olduğunu kəşf etdilər. O, bilavasitə "Müqəddəs Nina məktəbi"nin 8-ci sinfinə yazılır və 1910-cu ildə Nəzirə xanım Tiflis Musiqi Məktəbində Leypsiq məktəbinin pianoçusu olan Şvayherin sinfinə daxil olur. Məktəbi bitirdikdən sonra o, tez-tez Tiflisdə müxtəlif xeyriyyə konsertlərində çıxış edirdi, onların afişaları indi də onların ailəsində saxlanılır. Onu hər yerdə ilk azərbaycanlı pianoçu kimi böyük sevinclə qarşılayırdılar. Belə uğurdan ruhlanan Nəzirə xanım təhsilini konservatoriyada davam etdirmək qərarına gəldi. Valideynləri onun üçün bir çox əmisi uşağının oxuduğu Sankt-Peterburq Konservatoriyasını seçirlər. Sankt-Peterburq Konservatoriyasında Esipovanın tələbəsi olan Drozdovun sinfinə daxil olur.

Sonradan xatırlandığı kimi, onun repertuarında Bethovenin 8, 14 və 32-ci sonataları, Listdən bəzi parçalar, noktürnlər, etüdlər, Şopenin prelüdləri, həmçinin Mili Balakirevin "İslamey"i yer almışdı. Əvvəllər Tiflisdə həmyerlilər arasında sınaqdan keçirilmiş Azərbaycan rəqsləri və muğamı mövzusundakı improvizasiyalar uğurlu olmuşdur. Nəzirə xanım səkkiz dil bilirdi və çox maraqlı insan idi.

O, bəstəkar İppolitov-İvanovla, eləcə də əsrin ən yaxşı pianoçularından biri, onların evinə baş çəkməyi və Beçsteyn-Ditrix tərəfindən hazırlanmış antikvarin royalında ifa etməyi xoşlayan Henri Qustavoviç Neyhaus ilə dostluq münasibətləri var idi.

Nəzirə xanım ayda iki dəfə musiqi və ədəbi məclislər keçirirdi. Keçirilən məclislər ənənəvi Şuşa məclisləri idi. Burada adətən Tiflis ziyalılarının yüksək təbəqəsi, onun yaxın dostları və tanışları toplaşır, onun pianoda böyük həvəslə ifasını dinləyirdilər. Bu pianoçular haqqında bioqrafik məlumatları Firuzə xanımın nəvəsi Gülrəna Mirzə tərəfindən toplanıb.

### Həkimlik fəaliyyəti

Eyni zamanda Nəzirə xanım qadın tibb institutuna daxil olur, tez-tez Qafqaz həmyerliləri birliyinin məclislərində çıxış edirdi. Tiflisə qayıdan Nəzirə xanım, bütün diqqətini həkimlik peşəsinə yönəltsə də, ömrünün sonuna kimi musiqini sevməkdə davam edib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Chingiz Qajar.* Old Shusha. Baku: Şərq-Qərb. 2014. səh. 290. ISBN 978-9952-448-82-5.
**II Pyotr Neqoş** (*serb.* Петар II Петровић Његош) — 1830-1851-ci illərdə Monteneqronun hökmdarı, Monteneqro və Berdsk mitropoliti. Dövlət xadimi, islahatçı, Monteneqronun müstəqil müasir dövlətə çevrilməsinə töhfə vermiş şəxs. Çoxlu şeir və poemaların müəllifidir. Çoxları tərəfindən serb ədəbiyyatının ən görkəmli şairi hesab olunur.

Bioqrafiya
----------

Radivoi (Rade) Tomov Petroviç 1813-cü il noyabrın 13-də Nequşi kəndində Tomo Markov Petroviç və İvana Prorokoviç-Petroviçin ailəsində anadan olmuşdur.

Metropolit I Pyotr Petroviçlə əmi oğludur. 1697-1918-ci illərdə Petroviç-Neqoş ailəsi Monteneqroda hakim sülalə idi (1697-ci ildən - Monteneqronun mitropolitləri kimi, 1852-ci ildən şahzadələr, 1910-cu ildən krallar).

O, Savinski monastırında və Çetinye monastırında serb şairi və tarixçisi Simo Milutinoviçdən təhsil almışdır.

1830-cu ildəI Pyotr Petroviçin ölümündən sonra vəsiyyətinə əsasən, Pyotr adı ilə monastizmi qəbul edərək Monteneqro ağasının yerini tutur. 1833-cü ildə Rusiyaya səyahət edir (1837-ci ildə ikinci səfəri baş tutur), Sankt-Peterburqda Monteneqro və Berdsk yepiskopu olaraq təqdis edilir. 1834-cü ildə Rusiya Sinodunda arxiyepiskop, 1844-cü ildə Monteneqro və Berdsk mitropoliti rütbəsinə təsdiq edilir.

O, Monteneqronun Osmanlıdan müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparır, Monteneqronun özündə qəbilə separatizmini təşkil edir. Adriatik sahillərində Monteneqro-Avstriya sərhədini delimitasiya edir.

Yuqoslaviya birliyinin tərəfdarı olaraq tanınır. Xarici siyasətdə o, Rusiyanı rəhbər tutur. Çetinyedə məktəb və mətbəə qurur

O, "Serb güzgüsü" (1845) xalq mahnıları toplusunu nəşr etdirir, buraya öz bəstəsinin mahnılarını daxil edir. "Çetinski zahidi" (1834), "Türk qəzəbinin üzü" (1834) şeir toplularının, "Azadlıq" dastanının (1835, 1854-cü ildə nəşr olundu) müəllifidir. Yaradıcılığın zirvəsi "Mikrokosmosun şüası" (1845), "Dağ tacı" (1847), "İddiaçı Stepan Maliy" (1847, 1851-ci ildə nəşr edilmişdir) poemalarıdır.

1851-ci ildə vərəmdən vəfat etmişdir.

O, vəsiyyətinə görə Lovçen dağının zirvəsində kilsədə dəfn edilib. Sosialist Yuqoslaviya dövründə ibadətgahın yerinə məqbərə tikilir.

Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
-----------------------------

14 iyun 2013-cü ildə Kiyevdə Kiyev Politexnik İnstitutunun parkında xatirəsinə abidəsi açılır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lundy D. R.* Peter II Petrovic-Njegoš, Prince of Montenegro // The Peerage (ing.).
2. ↑  Petar // opac.vatlib.it (ing.).
3. ↑  "Власти Киева открыли в парке КПИ памятник черногорскому правителю Негошу". 2014-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-20.

Mənbə
-----

* Отрывки из поэмы «Горный венец»
Bəqi məzarlığı (ərəb: مقبرة البقیع) Səudiyyə Ərəbistanın Mədinə şəhərində Məhəmməd peyğəmbərin məqbərəsinin cənub-şərqində yerləşən bir qəbirsanlıqdır. Bu məzarlıq müsəlmanların ik qəbirsanlığıdır və orada Məhəmməd Peyğəmbərin xanımları, imamlar, səhabələr və bir sıra tanınmış şəxslər dəfn edilib. Məzarlığın dağıdılması müsəlman dünyasında ciddi tənqidlərə səbəb olub.

Tarixi
------

Bəqi mızarlığı tarixdə iki dəfə dağıntılara məruz qalıb. Birinci dəfə 1806-cı ildə ilk Səudiyyə Dövlətinin Ərəbistan Yarımadasında genişlənməsi zamanı baş verib. Belə ki, adıçəkilən krallığın vuran əli olan Dəriyyə Əmirliyinin ordusu və ona dəstək verən vəhhabi təriqətinin üzvləri Mədinə şəhərini ələ keçirəndən sonra Bəqi məzarlığında olan bütün türbələri, ziyarətgahları və baş daşılarını dağıdıblar. Onlar qəbirlərin yerlə bir edilməsi işinin Allaha şərik qoşmağın günah olması ilə əlaqələndiriblər.
Məzarlıq ikinci dəfə 1926-cı ildə yəni İkinci Səudiyyə Krallığının yaranması dövründə Mədinə şəhəri yenidən ələ keçirilən zaman dağıdılıb. Bəzi müsəlman ölkələrində hicri-qəməri tarixi ilə şəvval ayının 8-i Bəqi məzarlığının dağıdılması faciəsi kimi qeyd edilir.
Bu məzarlıqda Məhəmməd Peyğəmbərin xanımları və övladları, eləcə də şiələrin dörd imamı, Peyğəmbərin bir neçə əmisi və əmisi uşaqları, Osman ibn Əfvan da daxil olmaqla bir sıra səhabələr və və Şeyx Şamil kimi məşhur tarixi şəxslər dəfn edilib.

Həmçinin bax
------------

* Bəqi qəbiristanlığı

Xarici keçidlər
---------------

* Bəqidən görüntülər

İstinadlar
----------

1. ↑   [اسناد روحانیت و مجلس، تدین پور و حائری، ۱۳۷۴. اسناد روحانیت و مجلس، تدین پور و حائری، ۱۳۷۴.] (#bad\_url) (#bare\_url\_missing\_title). İstifadə tarixi: 3 may 2023.
2. ↑  فيديو وصور، ذكرى هدم قبور البقيع مأساة تتجدد مرارتها نسخة محفوظة 2 نوفمبر 2017 على موقع واي باك مشين.- قناة العالم الإخبارية- نشر في 25 يوليو 2015 "نسخة مؤرشفة". مؤرشف من الأصل في 2017-11-02. اطلع عليه بتاريخ 2017-07-03.  (#cite\_web\_url);  (#accessdate\_missing\_url)
**Hacıyev kəklikotusu** (*lat.* Thymus daghestanicus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda təbii halda geniş yayılmışdı.

Botaniki təsviri
----------------

Meyvəsiz sürünən zoğları olan yarımkolcuqdur. Çiçəkli zoğları düz dayanan, hündürlüyü 7-15 sm, sıx, qısa tükcüklüdür. Yarpaqların uzunluğu 6-10 mm, eni 2-3 mm, uzunsov-neştərvari və ya əks-yumurtavaridir. Çox cod, çılpaq, az bilinən nöqtəli vəzicikli, kənarları tükcüklüdür. Yan damarcıqları alt tərəfində üstə çıxandır. Çiçək qrupu başcıqlı, möhkəmdir. Kasacığın uzunluğu 4-5 mm, sıx və qısa tükcüklüdür; yuxarı dişcikləri üçkünc, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacının uzunluğu 7 mm, parlaq çəhrayıdır. İyul aylarında çiçəkləyir, avqust ayında meyvə verir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Orta dağ zolağında, çınqıllı yamaclarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir bitkisidir, arealı dardır. Şamaxı rayonunda - Kizildərə Astraxan kəndi yaxınlığında bitir. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bitki kimi yaşıllaşdırmada, efir yağlılıq xüsusiyyətinə görə ətriyyatların hazırlanmasında və yeyinti sənayesində ədviyyat kimi geniş istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15373224
* GBIF: 5607308
* iNaturalist: 866132
* IPNI: 461087-1
* Plant List: kew-204666
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:461087-1
* Tropicos: 100267113
* WCSP: 204666
* WFO: wfo-0000323933

 |
**FİFA Dünyada ilin Oyunçusu** (*ing.* FIFA World Player of the Year) — FİFA tərəfindən təşkil edilən futbol mükafatı. Mükafat, 1991–2015-ci illər arasında, hər ilin sonunda, milli komandaların məşqçiləri, kapitanları və media nümayəndələrinin səsvermələrinə əsasən, ötən təqvim ilində ən yaxşı çıxış edən futbolçuya verilib.

Əvvəlcə dünyanın ən yaxşı kişi oyunçusuna verilən mükafat, 2001-ci ildən başlayaraq qadın futbolçular üçün də təsis edilir. 2001–2009-cu illərdə mükafat kişilər və qadınlar üçün paralel verilirdi. Kişilər mükafatı 2010-cu ildə FİFA Qızıl topu mükafatına daxil edildi, qadınların mükafatı isə 2015-ci ilə qədər qaldı. 2015-ci ildən sonra hər iki kişi və qadın mükafatları The Best FIFA Football Awards-ın bir hissəsinə çevrilir.

Səsvermə və seçim prosesi
-------------------------

Mükafatın qalibləri milli komandaların məşqçiləri və kapitanları, həmçinin FİFA tərəfindən dəvət olunmuş beynəlxalq media nümayəndələri tərəfindən seçilir. Mövqe üzrə səsverməyə əsaslanan səsvermə sistemində hər seçiciyə beş bal, üç bal və bir xal dəyərində üç səs verilir və üç finalçının seçdiyi xalların ümumi sayına görə sıralanır. Əvvəlki illərdə namizədlərlə bağlı medianın bəzi bölmələrinin tənqidindən sonra FİFA 2004-cü ildən etibarən seçicilərinin öz seçimlərini seçə biləcəyi qısa siyahılar təqdim edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Messi, Lloyd, Luis Enrique and Ellis triumph at FIFA Ballon d'Or 2015". FIFA. 12 yanvar 2016. 12 yanvar 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 may 2023.
2. ↑  "Thirty-five stars make Zurich shortlist". FIFA.com. 24 sentyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib.
**Allahverdiyeva Ruhəngiz** — Azərbaycan müğənnisi. Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti

Həyatı
------

Ruhəngiz Allahverdiyeva orta məktəbini bitirdikdən sonra "Təranə gənclik" ansamblında müğənni kimi fəaliyyətə başlamışdır.

1973-cü ildən başlayaraq əvvəl Filarmoniyada, daha sonra isə "Azkonsert" qastrol birliyində "Lalə" qızlar ansamblının solisti olmuş, keçmiş SSRİ məkanının bir çox şəhərlərində, xarici dövlətlərdə, o cümlədən Türkiyədə, Almaniyada, Macarıstanda, Vyetnamda, Əfqanıstanda qastrol səfərində olmuş, Azərbaycan musiqi mədəniyyətini uğurla təmsil etmişdir.

1976-cı ildə Azərbaycanda keçirilən "İstedadlar axtarırıq" festivalının qalibidir.

Hazırda Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin solistidir.15 may 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adına layiq görülüb. 2 oğlu və bir qızı var.

Filmoqrafiya
------------

1. Qış nağılı. I film (film, 2002) - Zəroş xala
2. Qış nağılı. II film (film, 2003) - Zəroş xala
3. Qız qalası (film, 2000)
4. Hərənin öz payı+tayı (film, 2006)

Mənbə
-----

* Ruhəngiz Allahverdiyeva

Həmçinin bax
------------
**Cəlaləddin Əbdürrəhman əfəndi oğlu Ünsizadə** (1854, Şamaxı, Şamaxı qəzası, Şamaxı quberniyası, Rusiya imperiyası – 1933, Ankara, Türkiyə) — Azərbaycan şairi, tərcüməçi, publisist, tərəqqipərvər müəllim, "Kəşkül" qəzetinin redaktoru (1883–1891).

Həyatı
------

Cəlalələddin (Cəlal) Ünsizadə 1876-cı ildə Tiflisə köçmüşdü. İlk illər o, pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmiş, Tiflisdə azərbaycanlılar üçün oğlan məktəbi açmışdı.C.Ünsizadə müstəqil qəzet çıxarmaq fikrinə 1882-ci ildə düşmüşdü. Həmin il mayın 1-də Qafqaz canişininin baş idarəsinə yazdığı məktubda o, "Kəşkül" adlı jurnal çıxarmaq istədiyini bildirmişdi. Onun xahişi 1883-cü ildə yerinə yetirildi. Həmin ilin yanvar ayında jurnalın birinci nömrəsi çıxdı.

Cəlal Ünsizadə jurnalı çətin şəraitdə buraxırdı. Mətbəə avadanlığı çatışmırdı. İşçi qüvvəsi yox idi. Şagird dəftərindən azca böyük olan iki həftədə bir çıxarılan, cəmi 10-15 səhifədə buraxılan jurnala böyük əmək sərf edilirdi. Cəlal Ünsizadə təhsil görmüş gəncləri redaksiyaya cəlb etmək üçün lazımi səy göstərirdi. Cəlal bəyin Qafqasiyanı tərk etməyə məcbur olmaları da, bu hadisənin bir nəticəsi imiş. Cəlal bəy Mətbuat və Xariciyyə məmurluqlarında işləmiş və qəzetçilik etmişdir; son illərdə Ankara Mətbuat İdarəsində, yaşının çox olmasına baxmayaraq, bir gənc kimi nizam və nəşə ilə çalışdı. Ara-sıra ciddi və satirik şeirlər də yazardı.

1891-ci ilin oktyabrında dedi-qodu və qadağalar uçbatından "Kəşkül" öz nəşrini dayandırır. Cəlal Əfəndi bir müddət Tiflisdəki kadet məktəbində müəllimlik edir. 1890-ci illərin əvvəllərində Cəlal əfəndi İstanbula, böyük qardaşı Səid Əfəndinin yanına gedir, burada türk dostlarının köməkliyi ilə Sultan sarayına yol tapır, kitabxana müdiri və mətbuat müşaviri işləyir. Sonralar paytaxt Ankaraya köçəndə Cəlal əfəndi də türk dünyasının yeni baş şəhərinə gəlir. O, 1933-cü ildə Ankarada vəfat edib.

Həmçinin bax
------------

* Ünsizadələr

Mənbə
-----

* Şahverdiyev A.B. Azərbaycan mətbuatı tarixi. "Təhsil" nəşriyyatı, 2006

İstinadlar
----------

1. ↑  Ҹәлаләддин Әбдүлрәман оғлу Үнсизадә // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. IX ҹилд: Спутник—Фронтон. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1986. С. 494–495.
2. ↑  Словарь кавказских деятелей (rus). Тифлис: Типография М. Вартанянца. 1890. səh. 34. 2023-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-09.
3. ↑  *Nəsrəddinov, Nazim.* ""Kəşkül" dərgisinin redaktoru ve yaradıcısı, maarifçi Cəlal Əfəndi Ünsizadənin Türkiyədən tapılan fotoşəkli ilə ilgili yeni düşüncələr, incələmələr..." davam.az. 2018-10-15. 2023-05-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-26.
4. ↑  *Nəsrəddinov, Nazim.* ""Kəşkül" dərginsin redaktoru ve yaradıcısı, maarifçi Cəlal Əfəndi Ünsizadə". kiriminsesigazetesi.com. 2018-10-15. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-26.
**Star şər qüvvələrə qarşı** (*ing.* Star vs. the Forces of Evil) — Daron Nefsi tərəfindən yaradılmış amerikan cizgi serialı. Animasiyası "Disney Television Animation" tərəfindən hazırlanmışdır. Serial 18 yanvar 2015-ci ildən 19 may 2019-cu ilə qədər Disney Channel və Disney XD telekanalında yayımlanmışdır.

Məzmun
------

Star Batterflay Myuni adlı bir kainatdan olan sehrli qabiliyyətlərə malik şahzadədir. O, Batterflay Krallığının kraliçası olmağa hazırlaşır. Onun valideynləri adətə sadiq qalaraq ona 14 yaşı tamam olanda sehrli çubuq verməli olur. Lakin kral ailəsinin üzvləri arasında o, ən enerjili və oynaq olması ilə tanınır. Bir gün o səhvən ailə qəsrini yandırdıqdan sonra valideynləri Kral River və Kraliça Mun, Starı Yer kürəsinə təhsil almağa göndərməyin ən yaxşı seçim olduğuna qərar verirlər. Bu sayədə o, krallığa zərər vermədən sehrini güvənli şəraitdə öyrənə bilərdi. Star Los-Ancelesə çatanda Marko Diaz adlı şagird ilə dostlaşır, o, həm də məktəbdəki təhsilini davam etdirərkən onun ailəsi ilə birlikdə yaşayır. Starın sahib olduğu çubuğun böyük gücə malik olduğunu bilən Ludi, daim bədheybətlərin köməyi ilə onun çubuğunu ələ keçirməyə çalışır. Star və Marko həm çubuğu ondan qorumalı, həm də gündəlik məktəb həyatının çətinlikləri ilə məşğul olmalıdırlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  fernsehserien.de (alm.).
3. ↑  *Disney XD.* "'Star vs. The Forces of Evil' Renewed for Second Season by Disney XD Ahead of Series Premiere" (Press-reliz). February 12, 2015. February 12, 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: February 12, 2015 – TV by the Numbers vasitəsilə.
**İlahə Qiyas qızı Səfərova** — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2014).

Həyatı
------

İlahə Qiyas qızı Səfərova 1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirib və həmin ilin sentyabr ayından H.Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Musiqili Dram teatrında aktrisa işləyir. Teatrda işlədiyi müddətdə o, Sumqayıt teatrının səhnəsində onlarca müxtəlif xarakterli obrazlar yarada bilib. Onlardan: Şərəfnisə (M.F.Axundov "Müsyo Cordan və Dərviş Məstəli şah"), Jahan (Ə.M.Lələdağ "Qorxaq"), Qurbağa (L.Ustinov "Cəsur qurbağa"), Saray müğənnisi (F.Məhərrəmov "Oğuzlar"), Mariya (A.Kamyu "Ağlasığmaz faciə"), Minayə (İ.Məlikzadə "Gəl qohum olaq"), Olya (A.İvaşenko "Uşağa bir üç yazın"), Eldar ( K.Həsənov "Sehrli yaylıq"), Sərvinaz (M.İbrahimov "Yaxşı adam"), Fərhad (F.Məmmədov "Anasının gül balası"), Ağacdələn (O.Kolçinskaya "Tramvayı kim oğurlayıb"), Dilbər və Rəhimə (Ç.Məmmədov "Kişi"), Səidə (T.Vəliyeva "Mənim ağ göyərçinim"), Padşahın arvadı (Anar "Yaxşı padşahın nağılı"), Qadın (F.Mustafa "Əqrəb bürcü"), Ana (Ç.Aytmatov "Ümid sahili"), Nazilə (M.Haqverdiyev "Fədakarlıq"), Nazlı (Ə.Qiyas "Qarışqa yuvası"), Şadxəbər (Renportyor) Ə.Əmirli ("Varlıq qadın ) vəs. göstərmək olar.
İ.Səfərova 1997-ci ildə Qazax rayon Dövlət teatrını dirçəltmək məqsədi ilə Mədəniyyət Nazirliyinin göstərişi ilə həmin teatra ezam olunmuş və orada Gülbalayeva (M.İbrahimov "Alov"). Yetər (N.B.Vəzirov "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük"), Nonna (R.Muxtar "Şəhərli kürəkən") obrazlarını yaratmışdır.
İ.Səfərova İ.Məlikzadənin "Gəl qohum olaq" və M.Quliyevin "Qeybdən gələn səs" əsərlərinin telefilmlərində Minayə və Dilbər obrazlarını özünəməxsus ştrixlərlə yaratmışdır.

Mükafatları
-----------

2004-cü ildə İ.Səfərova "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür. 2014-cü ildə əməktar artist adına layiq görülmüşdür. 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Gəl qohum olaq (film, 2001)
2. Qeybdən gələn səs (film, 2002)
3. Qanadlarıma sığal çək (film, 2008)
4. Laplandiyalı qonaq (film, 2009)

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "İncəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 06.05.2023. 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-08.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İlham İsmayılov.

**İlham Mehdixan oğlu İsmayılov** (15 iyul 1963, Ucar) — Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

İsmayılov İlham 15 iyul 1963-cü ildə Ucar şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunu mühəndis ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə, 1994-cü ildə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu "Politoloq ali və orta təhsil müəssisələrində sosial-siyasi fənlər müəllimi" ixtisası üzrə bitirmişdir.

1998–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dissertantı olmuş, 2004-cü ildə "Azərbaycanda demokratiya təsisatlarının formalaşması xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək siyasi elmlər namizədi adını almışdır.

Əmək fəaliyyətinə 1980–1981-ci illərdə Ucar şəhər 2 saylı Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstənin 10 saylı sahəsində fəhlə kimi başlayıb. 1986–1989-cu illərdə Mingəçevir şəhərində Azərbaycan Dövlət İstilik Elektrik Stansiyasında növbə rəisi, Azad Komsomol Komitəsi katibi,1989–1992-ci illərdə Mingəçevir şəhər Komsomol Komitəsinin birinci katibi,1992–1995-ci illərdə Mingəçevir şəhər Xalq Deputatları Sovetində təşkilat şöbəsinin müdiri, 1999–2004-cü illərdə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatında İctimai təşkilatlar və siyasi partiyalarla iş şöbəsinin müdiri, 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Aran Regional İnkişaf Şöbəsinin müdiri, 2008–2018-ci illərdə isə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 dekabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin olunub.

Yeni Azərbaycan Partiyası Mingəçevir Şəhər Təşkilatı sədrinin müavinidir.

Ailəlidir, üç övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İ.M.İsmayılovun Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2023-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-13.

Xarici keçidlər
---------------

* İcra hakimiyyətinin başçısı
**Nəcibə Əhməd** (kürd. نه‌جیبە ئه‌حمه‌د, Necîbe Ehmed) (1954, Kərkük) — İraq kürd yazıçısı, şairi və tərcüməçisi.

Həyatı
------

Nəcibə Əhməd 1954-cü ildə Kərkükün şimal hissəsində anadan olmuşdur. O, Süleymaniyyədə universitetdə kürd dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil almışdır. Əhməd, şeir yazmağa başladığı dövrdə kürd ədəbiyyatının yeganə qadın müəllifi idi.

O, Kacal Əhməd və Məhabad Qədragi da daxil olmaqla bir neçə qadın kürd şair və yazıçısı ilə birlikdə kürd ədəbiyyatının inkişafına mühüm töhfə verən müəllif kimi qiymətləndirilir.

Nəcibə Əhməd qısa hekayələri və poeziyasının üç cildini nəşr etdirmişdir. Onun əsərləri *"Müasir kürd ədəbiyyatının antologiyası*" kimi antologiyalara da daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ahmad, Najiba" *The International Journal of Kurdish Studies,* Vol. 18, No. 1/2, 2004, p. 167
2. ↑  Maisel, S. (ed), *The Kurds: An Encyclopedia of Life, Culture, and Society*, ABC-CLIO, 2018, p. 171
3. ↑  Naderi, L.*An Anthology of Modern Kurdish Literature*, Erbil, Iraq, University of Kurdistan, 2011

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n2004144972 · VIAF: 48627266 · WorldCat VIAF: 48627266 |
**Bədii təxəyyül** – yaşanmış duyğu, hiss və qavrayışların, təsəvvür və təəssüratların xəyalda canlandırılması və yenidən yaşanması əsasında bədii obrazlar yaratmaq prosesi və onun nəticəsi. B.t. yaradıcılıq prosesinin bütün mərhələləri (gerçəkliyin qavranılması, mövzu və ideya, məzmun və forma, xarakter və obrazlar, əsər üzərində iş və s.) üçün səciyyəvidir. B.t. sənətkarın fərdi-psixoloji tipindən, estetik zövqündən, şəxsi və ictimai təcrübəsindən, dünyagörüşü və yaradıcılıq metodundan, bilik və intuisiyasından asılıdır. Belə ki, romantik sənətkarla realist sənətkarın B.t-ü bir-birindən fərqlənir: M.Ə. Sabir və C. Məmmədquluzadənin B.t.-ü H. Cavid və M.Hadi təxəyülündən seçilir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 545. ISBN 978-9952-441-07-9.

Həmçinin bax
------------

* Dünya görüşü
* Ensiklopediya
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan
* Şablon:AME