**Edqár-Jermen-İler de Qа** və ya **Edqar Deqa** (*fr.* Edgar Degas; 19 iyul 1834[…], Paris – 27 sentyabr 1917[…], Paris) — fransız rəssamı, impressionizmin banilərindən biri.

Həyatı
------

Edqar Deqa Parisdə, incəsənətə marağı olan zəngin bankir ailəsində doğulub. Erkən yaşlarından rəsm çəkməyə başlayıb. 1853-cü ildə atasının istəyi ilə hüquqşünas olmaq üçün universitetə qəbul olunur. 1854-cü ildə, Deqa, öz dövrünü tanınmış rəssamı, rəssam Enqrin keçmiş şagirdi Lui Lamotun emalatxanasına şagird kimi qəbul olunur. O zaman 75 yaşında olan Enqrlə tanış olur. Deqanın yaradıcılığına Kubre və Ejen Delakruanın böyük təsiri olmuşdur. Lakin Enqr, ömrünün sonuna kimi Deqanın kumiri oldu.

Deqa 1856-cı ildə İtaliyanın Neapol şəhərinə getdi və orada 3 il qaldı. O, İtaliya intibah dövrünün böyük rəssamları ilə tanış oldu. Onun diqqətini keçmiş italyan rəssamları Mantenya, Bellini, Qirlandayo və Cottonun rəngarəng rəsmləri çəkir. Bu dövrdə onun kumirləri, Mantenye və Paolo Veroneze olur. O, Mikelancelo və Rafael kimi rəssamları öyrənir, onların rəsmlərini kopyalalayırdı.

1859-cu ildə Deqa Parisə geri döndü. 1861-ci ildə Normandiyaya səyahət etdi və ilk dəfə olaraq öz əsərlərində başlıca yer tutan atların rəsmini çəkməyə başladı.

60-cı illərdə, İtaliyada gördüyü rəsmlərdən təsirlənərək, tarixi sujet xətti olan, tünd koloritli əsərlər çəkir. Deqa, Eduard Mane ilə tanış olur və portret janrına müraciət edir. Tarixi mövzular rəssamı qane etmir. O, özünəməxsus sujet xəttləri axtarmağa başlayır və bunu müasir Parisin yaşayışında tapır. Müasirliyə meyl etməsi, onu impressionistlərə yaxınlaşdırır. Novator axtarışında olan Deqa, ilk təəsüratı artıq Eduard Manenin emalatxanasında almışdı.

1870-ci ildə Fransa–Prussiya müharibəsi başladıqdan sonra rəssam, könüllü olaraq orduya yazıldı. Müharibədən sonra Edqar Nyu-Orleana (Luiziana), qardaşı ilə yaşamağa getdi. 1873-cü ildə Parisə geri döndü. 1874-cü ildə atası vəfat etdi. Daha sonra, qardaşının borclarının olduğunu öyrəndi. Edqar, evini və ona irsən keçən incəsənət kolleksiyasını satmalı oldu və tək qazanc yeri çəkdiyi rəsmlər oldu. Növbəti 10 ildə çoxlu diqqətəlayiq rəsmlər yaratdı. Qazandığı pullarla Mane, Pol Sezann, Pissarro, Pol Qogen, Vinsent van Qoq kimi sevdiyi rəssamların rəsmlərini aldı.

Rəssam heç vaxt evli olmamışdır.

Edqar Deqa 1917-ci ildə Parisdə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Onun rəsmlərinin əsas ifadə vasitəsi insan fiquru idi. Deqa, teatr, balet və yarışlarda əlində not dəftəri ilə çoxlu vaxt keçirərək insan hərəkətini diqqətlə müşahidə edirdi.

"Mavi rəqqasələr" əsəri, Deqa yaradıcılığının bütün zənginliyini və texnikasını ortaya qoyur.

O, əsərlərinin çoxunda rəqqasları təsvir etmişdir. Onun əsərləri prixoloji mürəkkəbliyi və insan izolyasiyasını göstərməsi ilə diqqət cəlb edir.

Rəssam, impressionistlər kimi, öz palitrasını təmiz, rəngarəng tonlarla zənginləşdirir. Amma impressionistlərin əsas mövzusu olan mənzərə janrına müraciət etmir.

Rəsmlərində tez-tez pastel karandaşlarından da istifadə edirdi.

1874-cü ildə Edqar Deqa və bir qrup başqa rəssamlar öz incəsənət sərgilərini təşkil etməyə başladılar. Onların sərgiləri "İmpressionist Sərgilər" adlanırdı.

1880-ci illərin sonunda, Edqar dostlarının fotolarını çəkməyə başladı. Rəqqasların fotoları və çılpaq fotolar onun sonrakı rəsmləri üçün istifadə olundu.

Deqa, impressionistlərdən bir çox cəhətdən fərqlənməsinə və onlar tərəfindən tənqid olunmasına baxmayaraq, "Müstəqil rəssamlar qrupu"nun aktiv üzvü idi.

Həyatının sonlarında göz xəstəliyinə baxmayaraq, Deqa daha çox pastel karandaşla rəsmlər çəkməyə davam edirdi.

Qalereya
--------

* Absent, 1876, Orse Muzeyi, ParisAbsent, 1876, Orse Muzeyi, Paris
* Belleli ailəsinin portreti, 1858–1867, Orse Muzeyi, ParisBelleli ailəsinin portreti, 1858–1867, Orse Muzeyi, Paris
* Startdan əvvəl, 1862-1880, Orse Muzeyi, ParisStartdan əvvəl, 1862-1880, Orse Muzeyi, Paris
* Balet məktəbiBalet məktəbi
* Miss Lala Fernando sirkindəMiss Lala Fernando sirkində
* Paltaryuyanlar ağlar iləPaltaryuyanlar ağlar ilə
* Hamamdan sonra, Qadın boynunu qurudur, 1898, Orse Muzeyi, ParisHamamdan sonra, Qadın boynunu qurudur, 1898, Orse Muzeyi, Paris
* İspan Rəqsi, 1885, Aklend İncəsənət Muzeyi, Çapel Hil, Şimali Karolinaİspan Rəqsi, 1885, Aklend İncəsənət Muzeyi, Çapel Hil, Şimali Karolina
* Gənc spartalılar, 1861Gənc spartalılar, 1861
* Opera orkestrı (1867-1868-ci illər), Orse Muzeyi, ParisOpera orkestrı (1867-1868-ci illər), Orse Muzeyi, Paris
* Rəqs dərsi (1873-1875), Orse Muzeyi, ParisRəqs dərsi (1873-1875), Orse Muzeyi, Paris
* Dincələn iki rəqqas (Mavi rəqqaslar) (1905-1910), Orse Muzeyi, ParisDincələn iki rəqqas (Mavi rəqqaslar) (1905-1910), Orse Muzeyi, Paris
* Mavi rəqqaslar (1897), A.S Puşkin adına dövlət təsviri incəsənət muzeyi, MosvkaMavi rəqqaslar (1897), A.S Puşkin adına dövlət təsviri incəsənət muzeyi, Mosvka

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Edgar Degas (nid.).
3. 1 2 3 4  RKDartists (nid.).
4. 1 2  Edgar Degas // Encyclopædia Britannica (ing.).
5. ↑  artist list of the National Museum of Sweden. 2016.
6. ↑  Museum of Modern Art online collection (ing.).
7. 1 2 3  .

| ⛭İmpressionizm |
| --- |
| Yaradıcılar | 
* Frederik Bazil
* Ejen Buden
* Qyustav Kaybott
* Meri Kassat
* Pol Sezan
* Edqar Deqa
* Arman Qiyomen
* Eduard Mane
* Klod Mone
* Berta Morizo
* Kamil Pissarro
* Pyer-Ogüst Renuar
* Alfred Sisley

 | Təəssürat, Doğan günəş (1872/1873) |
| Himayəçilər | 
* Qyustav Kaybott
* Henri Osborn Hevemayer
* Ernest Hoşed

 |
| Tacirlər | 
* Pol Düran-Ruel
* Jorjs Petit
* Ambruaz Vollar

 |
| ABŞ rəssamları | 
* Uilyam Çeyz
* Frederik Karl Frieseke
* Çayld Qassam
* Uillard Metkalf
* Lila Kebot Perri
* Teodor Robinson
* Con Henri Tvaxtman
* Culian Olden Uir

 |
| Digər rəssamlar | 
* Con Piter Rassell
* Lovis Korint
* Anton Gilemet
* Maks Liberman
* Maks Slevoqt
* Konstantin Korovin
* Valentin Serov
* Fransisko Oller
* Xoakin Sorolya
* Filip Uilson Ster
* Laura Muntz Lyall
* Vladislav Podkovinski
* Nazmi Ziya Güran
* Henri More

 |
| Digər media | 
* Musiqi
* Ədəbiyyat
* Avanqard

 |
| Həmçinin bax | 
* Amerikan impressionizmi
* Kaliforniya impressionizmi
* Pennsilvaniya impressionizmi
* Heydelberq məktəbi
* Amsterdam impressionizmi
* Dekorativ impressionizm
* Postimpressionizm

 |