recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Çində optik sistemin seriyalı istehsalı
**Seriyalı istehsal** — istehsalın təşkilat növü olub, uzun zaman kəsiyində müəssisədə eyni zamanda hazırlanan bir məhsulun geniş çeşidi ilə səciyyələnir. Seriyalı istehsalın ən geniş yayıldığı sahələr maşınqayırma və metal emalıdır. Məhsulun hazırlanması məmula nisbətən seriya şəklində, hissəyə nisbətən isə partiya şəklində aparılır. Bir ölçü növünə məxsus məmulun seriyalı hazırlanması müəyyən vaxt daxilində təkrar olunur. Təkrar seriyanın istehsalında maşınlar çox zaman istehsalın konstruksiya və texnoloji hazırlığına,iş yerlərinin təşkili, işçilərin ixtisas dərəcələrinə uyğun olaraq dəyişikliklər edilir. seriyalı istehsal hissələrin, məmulların unifikasiya edilməsinə, texnoloji proseslərin və tərtibatların tipləşdirilməsinə imkan yaradır. 
İstehsal həcmindən asılı olaraq iriseriyalı, orta seriyalı və kiçik seriyalı istehsal mövcuddur.

İriseriyalı istehsalda bir ilidən böyük olmaqla period daxilində məhsullar fasiləsiz olaraq böyük həcmdə hazırlanmasıdır. Müəssisə bu halda yetişmiş məhsulun və onun ayrı-ayrı hissələrinin istehsalı üzrə ixtisaslaşır. Sexlər ümumi əlamətə görə, iş yerləri isə əməliyyatlar görə ixtisaslaşırlar. Belə istehsalda xüsusi avadanlıqlardan, axın xətlərindən və avromatlaşdırma vsitələridnən istifadə edilir (konveyer, yükləyicilər vəs.). İriseriyalı istehsalda əməliyyat ayrıca mərhələ kimi fəaliyyət göstərməsi üçün elmi əsasla təşkil edilir. Burada hazırlama əməliyyatları kimi məmulun konstruksiya edilməsi, onun ayrı-ayrı hissələri üçün texnoloji proseslərin işlənməsi, alətin və tərtibatın hazırlanması yerinə yetirilir.Öz əlamətinə görə iriseriyalı istehsal kütləvi istehsala yaxınlaşır. 

Orta seriyalı istehsalda ixtisaslaşma çox kiçik çeşid üzrə baş verir. İstehsal xətləri və sexlər isə hissə və texnoloji ixtisaslaşmaya malik olurlar. İstehsalın ahzırlığı da həmçinin əsas istehsal prosesindən şaxələnir. Orta seriyalı sitehsala misal üçün dəzgahqayırma, mühərrik istehsalı, qara və əlvan metalların yayılmasını göstərmək olar.

Kiçik seriyalı sitehsal fərdi istehsaldan seriya istehsalına keçid mərhələsini xarakterizə edir. Məmul və ya ayrı-ayrı hissələrin istehsalı təkrar olunmur. Seriya həcmi stabil deyil, işçin həcmi verilən sifariş və müqavilələrdən asılıdır. Buna görə də bir məhsulun hazırlanması tez başa çatır və yeni məhsul üzrə istehsalın yenidən sazlanması baş verir. Kiçik seriyalı istehsala yayma və ərinti məhsullarının istehsalını, sınaq maşınlarının hazırlanmasını və s. aid etmək olar. Kiçik seriyalı istehsal prototip istehsalından fərqlənir.

Mənbə
-----

* Hanen, Georg: *Produktionsplanungsprobleme in einem Unternehmen mit Serienfertigung*. Regensburg 1981.
* Bernhard Heinen, Peter Dietel, Ekkehard Kupsch, Edmund Kappler: *Entscheidungen im Industriebetrieb*. Wiesbaden 1991, ISBN 3409331522.
**Abaza** — Rusiyanın Xakasiya Respublikasında şəhər.

Adı
---

Şəhərin adı Abakan zavodu ifadəsinin qisqartmasından gəlir.

Coğrafi məkan
-------------

Şəhər Abakan çayının yuxarı axarında, dağarası hövzəsində, Abakan şəhərindən 179 km aralıda yerləşir. Şimal-qərbdə Kirs silsiləsinin meşəli yamacları, cənub və cənub-şərqdə isə Sevinc silsiləsi yüksəlir.

Dəmiryolu xəttini Krasnoyarsk dəmiryolunun Askiz stansiyası ilə Novokuznetsk — Abakan xətti ilə birləşdirir, regional magistral yolu 95K-002 Abakan - Ak-Dovurak bu şəhərdən keçir.

Tarix
-----

Abaza qəsəbəsi 1856-cı ildə Abakan dəmir filizi yatağının işlənməsi ilə əlaqədar yaranmışdır.

1867-ci ildə burda Ural taciri Kolçugin tərəfindən poladtökmə zavodu quruldu. Zavod 1926-cı ilə qədər işləmişdir. 1926-cı ildən 1957-ci ilə qədər sahə istismar edilməmişdir.

1957-ci ildən etibarən filiz mədəni bərpa edilir. Abaza şəhər tipli bir qəsəbə statusu veridir, 1966-cı ildə şəhərə çevrilir və 2003-cü ildə respublika tabeliyindəki bir şəhər olur.

Əhali
-----

2017-ci ilin məlumatına görə Abaza şəhərinin əhalisi 15592 nəfərdir.

1 yanvar 2019-cu ildən şəhər əhalisinin sayına görə Rusiyanın 1115 şəhəri arasında, 785-ci yerdədir.

Yerli idarəetmə
---------------

Abaza şəhərinin yerli rəhbərliyinin quruluşu.

* Abaza şəhərinin Deputatlar Şurası — bələdiyyənin nümayəndəlik orqanı;
* Abaza şəhərinin başçısı — bələdiyyənin başçısı;
* Abaza şəhərinin rəhbərliyi bələdiyyənin icra və inzibati orqanıdır;

İqtisadiyyat
------------

Şəhərdən 5 km məsafədəki bir mədəndə (Abazinsky minası) dəmir filizi hasil olunur. Zənginləşdirmə fabriki var. Hasil olunan dəmir filizi Novokuznetsk metallurgiya müəssisələrinə göndərilir. Şəhərdə həm də ət emalı zavodu, ağac sənayesi təsərrüfatı və s. müəssisələr var.

Maraqlı faktlar
---------------

Abaza Rusiya şəhərlərinin əlifba sırası siyahısında birinci yeri tutur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Russia: place Abaza, City, Chakasija.
2. ↑  .
3. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Rusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
**İslam terrorizmi** — müxtəlif siyasi və ya dini məqsədlərə nail olmaq üçün müsəlmanlar tərəfindən tətbiq olunan bir dini terror formasıdır.

İslam terrorizmi; Yaxın Şərq, Afrika, Avropa, Cənubi Asiya və 1970-ci ildən Hindistan, Cənub-Şərqi Asiya və Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşmişdir. İslam terror təşkilatları ümumiyyətlə intihar hücumları, hava korsanlığı, qaçırma və internet vasitəsilə yeni üzvlər kimi taktikalar tətbiq edirlər.İslami ekstremist qrupların mülki vətəndaşlara hücumları üçün verilən əsaslar, İslam müqəddəs kitablarının həddindən artıq şərhlərindən irəli gəlir

İslam terrorizminin məqsədlərı arasında Məhəmməd haqqında karikaturalar nəşr edən jurnallar, Qərb üslubunda təhsil məktəbləri, ticarət mərkəzləri, kilsələr və ticarət mərkəzləri var.

Mənbə
-----

1. ↑  Falk, Avner (2008). *Islamic terror : conscious and unconscious motives* (İngilis dilində). Westport, Conn.: Praeger Security International. ss. 4. ISBN 978-0-313-35764-0.
2. ↑  B. Hoffman, "Inside Terrorism", Columbia University Press, 1999, ss. 89–97. ISBN 978-0231126991
**İslam İnqilabı Şurası** (*fars.* شورای انقلاب اسلامی‎) — Ayətullah Ruhullah Xomeyni tərəfindən 10 yanvar 1979-cu ildə İrana qayıtmazdan əvvəl İslam İnqilabını idarə etmək üçün yaradılmış qrup. Şuranın qurulmasından növbəti bir neçə ay ərzində şuradan bankların milliləşdirilməsindən tutmuş tibb bacılarının maaşlarına qədər hər şeyi əhatə edən yüzlərlə qərar və qanunlar çıxarılmışdır. Onun mövcudluğu inqilabın erkən, daha az təhlükəsiz dövründə sirr olaraq saxlanılmış, və şuranın üzvləri və nə etdiyinin dəqiq mahiyyəti 1980-ci ilin əvvəllərinə qədər ictimaiyyətə açıqlanmamışdır. Şura üzvlərindən bəziləri Motəhhəri, Taleqani, Bahünər, Behişti, Qarani İran-İraq müharibəsi zamanı həlak olmuş və ya İran İnqilabının möhkəmlənməsi zamanı XMT tərəfindən öldürülmüşdülər. Qalanların çoxu rejim tərəfindən kənarlaşdırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bakhash, Shaul, Reign of the Ayatollahs, Basic Books, 1984, p.64
2. ↑  Bakhash, Shaul, *Reign of the Ayatollahs*, Basic Books, 1984, p.65
3. ↑  during the time of Khomeini's arrival in Tehran (1 February 1979) the council was described as "secret" by Baqer Moin in his book *Khomeini*, p.200)
4. ↑  Momen, Moojan, *An Introduction to Shi'i Islam*, Yale University Press, 1985, p. 290

### Əlavə ədəbiyyat

* *Bakhash, Shaul.* Reign of the Ayatollahs. Basic Books. 1984.
* *Keddie, Nikki.* Modern Iran: Roots and Results of Revolution. Yale University Press. 2003.
* *Moin, Baqer.* Khomeini: Life of the Ayatollah. Thomas Dunne Books. 2000.
**Ay hesabı** və ya **dəhşətli hesab** — normal hesab qaydalarına əsaslanmayan, sadəcə vurma və toplama əməllərinin olduğu hesab sistemi.

Toplama
-------

Ay hesabında toplama alt-alta şəkildə yerinə yetirilir. Ədədlərin mərtəbə dəyərlərindən ən böyük olanı götürülür. *Məsələn*:  

     {\displaystyle 17}  
{\displaystyle +} {\displaystyle 25}  
{\displaystyle =27}  

Bu hesab əməlində hər iki ədədin təklik mərtəbəsinin dəyərləri müqayisə edilir. 17-in təklik mərtəbəsi 7, 25-in isə 5-dir. Cəmin təklik mərtəbəsinə böyük olan 7 yazılır. Sonra isə onluq mərtəbəsinə keçilir. {\displaystyle 1<2} olduğu üçün cəmin onluq mərtəbəsinə 2 yazılır və cəm 27 olur.

Vurma
-----

Vurma əməlini yerinə yetirərkən toplamanın əksinə olaraq mərtəbə dəyərlərindən kiçik olan götürülür. *Məsələn:*  

       {\displaystyle 17}  
    {\displaystyle \*25}

---

       {\displaystyle 15}  
{\displaystyle +12}

---

    {\displaystyle 125}

Əvvəlcə ikinci ədədin təklik mərtəbəsi birinci ədədin mərtəbələrinə sıra ilə vurulur, sonra isə eyni əməl ikinci ədədin onluqlar mərtəbəsinə də tətbiq edilir. Sonra isə alınan ədədlər ay hesabı qaydası ilə toplanılır.

Sadə ədədlər
------------

Ay hesabında sadə ədədlər sonu doqquzla bitən ədədlərdir, çünki digər ədədləri 9 ilə hasil şəklində göstərmək olar. Məsələn {\displaystyle 7} ədədi sadə ədəd deyil, çünki {\displaystyle 7\*8=7} şəklində yazıla bilər. Lakin bütün 9 ilə bitən ədədləri sadə ədəd götürmək doğru olmaz. {\displaystyle 9} ədədi də sadə ədəd sayılmır, çünki onun bir vuruğu var. Həmçinin {\displaystyle 119} ədədi də sadə ədəd deyil.  

{\displaystyle 19\*19=19+110=119}  
Hesab əməlindən görürük ki, 119 ədədi 19-un kvadratıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-17.
**Müsəlman Zəhmətkeş Ziyalılar İttifaqı** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyət göstərmiş qeyri-hökumət təşkilatı.

Yaradılması
-----------

1919-cu il fevralın 15-də gənc Azərbaycan dövlətini möhkəmləndirmək üçün hökumətə yardım etməkdən ötrü ziyalıları birləşdirmək məqsədilə yaradılmışdı. Mehdi bəy Hacıbababəyovım sədrliyi ilə keçirilən təsis iclasında ittifaqın nizamnaməsi qəbul edilmiş, 12 üzvdən və 6 namizəddən ibarət şura seçilmişdi. 1919-cu il fevralın 17-də şura ittifaqın gələcək fəaliyyətinə həsr olunmuş ilk iclasını keçirdi. İclasda doktor Əli Seyidovun sədrliyi ilə şuranın rəyasət heyəti seçildi və texniki, maliyyə-iqtisadi, tibbi-sanitar, təsərrüfat, mətbuat komissiyaları yaradıldı.

Fəaliyyəti
----------

Ziyalılar ittifaqı dövrün bütün demokratik təşkilatları ilə əl-ələ verərək Azərbaycanın müstəqilliyinə təhlükə törədən xarici və daxili qüvvələrə qarşı mübarizədə hökuməti qızğın müdafiə edirdi. İttifaqın iclaslarında ölkə həyatının mühüm məsələləri müzakirə olunurdu. Müzakirələrdə müxtəlif partiyaların təmsilçiləri, həmçinin Türkiyə, İran, Krım və Türküstandan gələn nümayəndələr də çıxış edirdilər.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti
* Müsəlman Milli Komitələri

İstinadlar
----------

1. ↑  Müsəlman Zəhmətkeş Ziyalılar İttifaqı // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 235. ISBN 9952-417-44-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarının tarixi: ilk QHT-lərin yaranması və fəaliyyəti (davamı)
**Kristofer Uolken** (*ing.* Christopher Walken, ilk adı **Ronald Uoken** (*ing.* Ronald Walken); 31 mart 1943[…], Astoriya[d], Nyu-York ştatı) — amerikalı aktyor.

Öz nəslinin ən aktiv Hollywood aktyorlarından biri. Özünün də etiraf etdiyi kimi, ona təklif olunan rolların hər birini yeni bir təcrübə hesab edərək demək olar ki, heç vaxt rədd etmir. Son onilliklərdə hər il təxminən beş filmdə rol alır. Onun iştirakı ilə çəkilən filmlər Şimali Amerika prokatında 1.8 milyard dollardan çox gəlir əldə ediblər. Karyerası boyunca 100-dən çox filmdə rol alıb. Uoken "Yuxulu dərə", "Öldürməyə baxış" və s. kimi filmlərdə çoxsaylı mənfi və ya tanımaq istəməmə hissləri oyadan, cinayətkar dahilər, məşum mistik şəxsiyyətləri əks etdirə bacarmışdır.

Uoken 1940-cı illərin sonu və 1950-ci illərin əvvəllərində televiziya debütünü etmişdir, 11 yaşında, 1952-ci ildən 2009-cu ilə qədər televiziyada yayımlanan kult sayılan və ən uzun sürən "Yol göstərən işıq" adlı sabun operasında çəkilmişdir. Serialın mövcud olduğu 57 ili ərzində 18.262 bölüm buraxıldı, bu nailiyyət Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edildi. Uokenin özü iki il (1954–1956) ərzində Mayk Bauer rolunu oynamışdır və 15 yaşında teatr səhnəsində uğurla debüt etdi,

Aktyorluq sənətinin zirvəsi, rus mənşəli Amerika əsgəri *Nik Çevotareviç* rolunu oynadığı "Maral ovçusu" döyüş draması hesab olunur. Bu filmdə göstərdiyi performansa görə "Oskar" mükafatını almışdır. "Oskar"dan savayı "Bacarırsansa tut" filmində ikinci dərəcəli aktyor roluna görə BAFTA və ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyası mükafatlarına layiq görülmüşdür. Aktyorun aktivində "Qızıl moruq" anti-mükafatına iki nominasiyası da var.

Həyatı
------

Uolken, Nyu-Yorkda, Kuinsdə anadan olmuşdur. Atası alman, anası isə şotlanddır. Universitet təhsili almış, lakin məzun ola bilməmişdir. 1969-cu ildən bəri Gorgien Uolken ilə evli olan aktyorun uşağı yoxdur.

Filmoqrafiya
------------

* Öldürməyə baxış
* Qarışqa Zed
* Yuxulu dərə

| ⛭İkinci dərəcəli aktyora görə BAFTA mükafatı |
| --- |
| 
* Yan Holm (1968)
* Lourens Olivye (1969)
* Kolin Velland (1970)
* Edvard Foks (1971)
* Ben Conson (1972)
* Artur Lovi (1973)
* Con Gilqud (1974)
* Fred Aster (1975)
* Bred Durif (1976)
* Edvard Foks (1977)
* Con Hört (1978)
* Rabert Duval (1979)
* mükafat verilməyib (1980)
* Yan Holm (1981)
* Cek Nikolson (1982)
* Denholm Elliot (1983)
* Denholm Elliot (1984)
* Denholm Elliot (1985)
* Rey MakAnalli (1986)
* Daniel Otyöy (1987)
* Maykl Peylin (1988)
* Rey MakAnalli (1989)
* Salvatore Kaskio (1990)
* Alan Rikman (1991)
* Cin Hekmen (1992)
* Ralf Fayns (1993)
* Semuel L. Cekson (1994)
* Tim Rot (1995)
* Pol Skofild (1996)
* Tom Uilkinson (1997)
* Ceffri Raş (1998)
* Cud Lou (1999)
* Benisio del Toro (2000)
* Cim Brodbent (2001)
* Kristofer Uolken (2002)
* Bill Nighy (2003)
* Klayv Ouen (2004)
* Ceyk Cillenhol (2005)
* Alan Arkin (2006)
* Xaviyer Bardem (2007)
* Hit Ledcer (2008)
* Kristof Valtz (2009)
* Ceffri Raş (2010)
* Kristofer Plammer (2011)
* Kristof Valtz (2012)
* Barxad Abdi (2013)
* C. K. Simmons (2014)

 |

1. ↑  Christopher Walken // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
2. ↑  Ronnie Walken // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
**Çeçilia Bartoli** (it. Cecilia Bartoli (4 iyun 1966[…], Roma) — italyan mezzo–sopranoçu opera müğənnisi.

Bioqrafiyası
------------

4 iyun 1966 cı ildə Romada peşəkar opera müğənniləri Ancelo Bartoli və Silvana Baççoninin ailəsində dünyaya gələn Çeçilia 9 yaşında ikən Toska operasında çıxış etmişdir. Roma it. Accademia Nazionale di Santa Cecilia — Müqəddəs Çeçilia Milli Akademiyasında oxuyan Çeçilia Bartoli trombon üzrə ixtisaslaşır. Valideynləri ayrıldıqdan sonra atası Riminidə tenor kimi karyerasını davam etdirir. Anası isə qızının talantına və qabiliyyətinə inanaraq onun vokal üzrə ilk və yeganə pedaqoqu olur.
İlk şöhrəti ona 1986 cı ildəki it. Fantastico televiziya şousundakı, Coakkino Rossininin Sevilya bərbəri operasından Leo Nuççi ilə ifa etdiyi duet qazandırmışdır. Şounu izləyən Rikardo Muti onu dərhal La Skala teatrına dinlənilməsi üçün dəvət etmişdir.
20 ildən artıqdır ki, səsyazma firması *Decca Records* ilə əməkdaşlıq edir. Bu müddət ərzində 16 sola albom buraxmışdır. İlk əvvəl Mosart və Rossini əsərlərini ifa edən Çeçilia 1999 cu ildən başlayaraq repertuarında XVII–XIX əsr bəstəkarlarının (Vivaldi, Alessandro skarlatti, Kaldar, Salyeri, Malibran və s.) əsərlərinə geniş yer vermışdir. Mosartın, Rossininin, Bellininin, Puççininin opera səsyazmalarında iştirak etmişdir.

2007–2009 cu illərdə əfsanəvi opera müğənnisi mzzo-sopranoçu Mariya Malibranın 200 illik yubileyi münasibəti ilə bir sıra silsilə konsertlərdə iştirak edir. "Mariya" layihəsi çərçivəsində Çeçilianın iştirakı ilə Bellininin "Sonnambul" ("Yuxulugəzənlər") operasının Barselonada qoyulmuş tamaşasının eyniadlı CD, DVD albom səsyazısı buraxılmışdır. 2008 ci ildə Jak fromantal Halevinin "Klari" operasında Bartoli əsas partiyanı ifa edir. 2010 cu ildə isə həmin operanın DVD albomu buraxılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Cecilia Bartoli // filmportal.de. 2005.
2. 1 2  Cecilia Bartoli // FemBio database (alm.).
3. 1 2  Archivio Storico Ricordi. 1808.

Mənbələr
--------

* Chernin K. Stendhal R. *Cecilia Bartoli: Eine Liebeserklärung*. Frankfurt/Main: Suhrkamp, 1999, ISBN 3-518-39385-5
* Hoelterhoff V. *Cecilia Bartoli*. München: Kindler, 2002, ISBN 3-463-40356-0
**Kristofer küçəsi** (*ing.* Christopher Street) — Nyu-York şəhərinin Manhetten borosunun Qrinviç Villic rayonunda yerləşən küçə. 9-cu küçə və 6-cı prospekt arasında yerləşir. Kristofer küçəsi gey və lezbiyan hüquqları uğrunda mübarizənin simvollarından biridir.

"Kristofer strit" stansiyası PATH yeraltı sürətli dəmir yolunun *HOB-33* və *JSQ-33* xəttlərinin sonuncu stansiyasıdır, hansı ki Manhetteni Nyu-Cersi ştatındaki Hoboken və Cersi-Siti ilə birləşdirir. 1895-ci ildə qurulan "McNulty Tea and Coffee" adlı ən qədim çay şirkəti Kristofer küçəsində yerləşir.

Tarixi
------

Kristofer küçəsi Qrinviç Villicin ən qədim küçələrindəndir. O, admiral ser Piter Uorrenin malikanəsinin cənub sərhədini təşkil edirdi, köhnə Qrinviç yolu (hazırda Qrinviç prospekti) ilə başlamış və Nord River (indiki Hansvurt küçəsi) yaxınlığındaki qonşu malikanədə bitirdi. Küçəni admiral Uorrenin övladlığa götürdüyü oğlu polkovnik Uilyam Skinnerin şərəfinə Skinner küçəsi adlandırırdılar. Küçə mövcud adını 1799-cu ildə Uorren torpağının Çarlz Kristofer Amos tərəfindən alındığı zaman almışdır. Kristofer küçəsindən savayı Çarlz və Amos küçələri da yeni adlarını aldılar. Ancaq sonuncusu daha sonra 10-cu küçə adlandırıldı.

Şərhlər
-------

1. ↑  *Amosun Uorrenin varisi və ya adi bir fırıldaqçı olduğu hələ də bilinmir.*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Greenwich Village: Glorying in its differentness; For 300 Years, A World Apart" By Lawrence Block; Lawrence Block, the author of the Matt Scudder and Bernie Rhodenbarr mystery series, frequently sets scenes of his novels in Greenwich Village." Arxivləşdirilib 2008-05-22 at the Wayback Machine, *The New York Times*, November 20, 1988. Accessed October 7 , 2007. "A portion of the West Village was carved from a farm owned by a man named Charles Christopher Amos, and his three names were parceled out among three of the new streets." (Moscow, Henry The Street Book: An Encyclopedia of Manhattan’s Street Names and Their Origins New York: Hagstrom 1978. ISBN 0-82-321275-0).
**Boniface sülaləsi** (it. Bonifaci) 9–10-cu əsrlərdə Toskana ərazisində hökmranlıq edən İtalyan sülaləsi.

Tarixi
------

Sülalənin banisi əslən Bavariyadan olan frank I Bonifasdır (5 oktyabr 823-cü ildə vəfat etmişdir). 810-cu ildə Kral Pepin ölümündən sonra İmperator Böyuk Karl, Bonifasi bir müddət İtaliya krallığının qubernatoru təyin edir. O, Lucca qrafı olsada eyni zamanda Arno çayının vadisindəki əksər əyalətlərə Piza, Pistoia, Volterra və Luniyə nəzarət edirdi, buna görə də onu tez-tez Toskananın ilk markqrafı adlandırırlar, lakin onun adı rəsmi sənədlərdə bu cür keçmir. Tarixi qaynaqlarda onun iki oğlu və bir qızının adı keçir. Onlardan böyük oğlu II Boniface (ö. 838-ci ildən sonra) hökmranlığınmı daha da artırır və 828-ci ildə Toskananın Markqrafı olur. Üstəlik o Lukkada gücünü artır. Onun hakimiyyəti dövründə Lukka yepiskopları tədricən qraflığa keçən bələdiyyə hökumətinə nəzarəti itirir. Bundan əlavə, 828-ci ildə Boniface əvvəllər Luni yepiskopunun yurisdiksiyasında olan Korsika prefekti və qrafı titulunu alır.

833-cü ildə Lui taxtdan uzaqlaşdırılan İmperator I Lüdovikin oğullarının üsyanından sonra Bonifas Luiyə sadiq qalaraq I Lotheyri dəstəkləmədi. Nəticədə Lothair mülkünü müəyyən bir Aqanoya verərək Bonifasi Toskanadan qovdu. Yalnız onun oğlu I Adalbert (ö. 886) təxminən 846-cı ildə Toskanadakı mülkləri geri ala bildi. O, onun yolunu davam etdirərək, hersoq II Lambertin bacısı, Spoletonun qızı I Guido ilə evləndi. Eyni zamanda, Lambertdən fərqli olaraq, o, heç vaxt müstəqil kursa riayət etməyi bacarmadı, daim daha güclü xarakterə malik olan digər italyan yaşlıların təsiri altına düşür.

Hökmdarlığının sonunda o, İtaliyanın şimalındakı ən zəngin və ən güclü senyorlardan biri hesab olunurdu, eyni zamanda Provansda bir sıra feodalları idarə edirdi.

Soy ağacı
---------

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fasoli, G.* I re d'Italia. Firenze: G.C. Sansoni. 1949. səh. 23.

Ədəbiyyat
---------

* Wickham Chris. Early Medieval Italy: Central Power and Local Society 400–1000. — University of Michigan Press, 1989. — 256 p. — ISBN 9780472080991.
* Фазоли Джина. Короли Италии (888–962 гг.) / Пер. с итал. Лентовской А. В.. — СПб.: Евразия, 2007. — 288 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-8071-0161-8.
* Лиутпранд Кремонский. Антаподосис; Книга об Оттоне; Отчет о посольстве в Константинополь / Перевод с лат. и комментарии И. В. Дьяконова. — М.: "SPSL" — "Русская панорама", 2006. — 192 с. — (MEDIÆVALIA: средневековые литературные памятники и источники). — 1200 экз. — ISBN 5-93165-160-8.
**Çhonji** və ya **Tyançi** (kor. 천지, *çin.* 天池, ) — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının və Çinin sərhədində yerləşmiş krater gölü. Çanbayşan dağ silsiləsinin hissəsi olan Pektusan vulkanik dağının kalderasındadır.

1979-cu ildən göl beynəlxalq biosfer qoruğunun tərkibinə daxildir.

Təsviri
-------

**Çhonji** və ya **Tyançi** gölü dünyada ən yüksək krater gölü kimi Ginnesin rekordları Kitabına düşmüşdür — suyun səthinin (üzünün) hündürlüyü 2189 m təşkil edir. Gölün sahəsi 9,82 km²-dir. Oktyabrın ortasından iyunun ortasına kimi suyun üzü buzla örtülmüş olur. Suyu çox şəffəf olur. Göldə balıqların bir neçə növü yaşayır.

Krater 969-cu ildə güclü püskürmə nəticəsində yarandı.

Gölün sahili bəzi yerərdə çox sərt, çox yerdə, demək olar ki, şaqulidir. Qidalanma - yağış, su axını, Sunqarinin qollarının biri olan Erdaobayxe çayı vasitəsilə baş verir. Göldən axan çay kraterin divarında sıldırımlı çıxıntılarla dərin dərəni yaradır. Onlardan ən böyük kraterin xarici kənarı 50 metr hündürlüyə malikdir.

Həmçinin bax
------------

* Çanbayşan dağlarında göy göl Arxivləşdirilib 2009-06-07 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mount Changbai Sets Two Guinness Records". People's Daily. 2000-08-11. 2007-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.
2. ↑  *Horn, Susanne.* "Volatile emission during the eruption of Baitoushan Volcano (China/North Korea) ca. 969 AD". Bulletin of Volcanology. 61 (8). 2000: 537–555. doi:10.1007/s004450050004.
**Mayor gölü** — Çeçenistanın Naurski rayonunda, Tersko-Kumskaya ovalığında göl.

Gölün səthinin sahəsi — 0.18 km², göl dəniz səviyyəsindən 92–94 m yüksəklikdə yerləşir.

Təsviri
-------

Mayor gölü Mayor fermasından təxminən 500 m cənubda, Stavropol diyarı ilə sərhədə yaxın yerdə yerləşir. Qərb və şərq sahilləri çox girintilidir. Dibi düz və palçıqlıdır. Gölün mərkəzində bir neçə ada var. Kiçik qamış bataqlıqları da var. Cənub sahilində ağaclar, əsasən qovaq, alma ağacı, meşə armudu, tut, kollar var. Gölün ətrafı, il boyu otlaq kimi istifadə olunan yarı səhra mənzərəsi ilə əhatə olunmuşdur.

Göl əsasən qrunt suları ilə qidalanır. Yeraltı suların süzülməsi, Kür çayına birləşən dayaz dərinliklərə sahib köhnə çaylarının boş alüvial çöküntülərinin doldurulması səbəbindən baş verir. Göl axının tənzimləyici təsirindən məhrumdur. Gəlir və xərc balansı tamamilə meteoroloji şərtlərdən asılıdır. Suyun səviyyəsi mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Yaz aylarında intensiv buxarlanma səbəbindən göldəki suyun səviyyəsi azalır. Ən yüksək səviyyələr yazda, qar əriyəndə və payızda yağıntıların artması və buxarlanmanın azalması ilə müşahidə olunur.

Sığ dərinliyinə görə suyun temperaturu çox dəyişir. Qışda 10–15 sm qalınlığında olan buz örtüyü qısa müddətə əmələ gəlir. Yaz aylarında suyun tempraturu 20–26 ° C-ə qədər istiləşir.

Gölün sahəsini silsilə, dağlıq səyyar və zəif bərkidilmiş qumlar, duz yamacları və duz bataqlıqları təşkil edir. Sabit sahələr açıq şabalıd torpaqları və boz torpaqlardır.

Flora və faunası
----------------

Göl sahəsində 8-dən çox endemik, nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növləri: saray timsahı, cırtdan süsən, srenka laləsi, nazikyarpaq pion, gözəl lələk otu vardır. Kiçik qarabatdaq, ağgöz qaraördək, çöl sarı, çöl qartalı, məzar qartalı, berqut, ağquyruq dəniz qartalı, adi qəşəng durna, adi caydaqcüllüt, adi bizdimdik kimi quş növləri Mayor gölü sakinləri sıralarındadır.

Statusu
-------

Respublika əhəmiyyətli xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazisi statusuna malik göldür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Озёра Капустино, Майорское, Генеральское". fesk.ru. 2018-05-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-08.

Xarici keçidlər
---------------

* "Озёра Капустино, Майорское, Генеральское". fesk.ru. İstifadə tarixi: 2017-02-08.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: İslam Səfərli küçəsi.

**İslam Səfərli küçəsi** — Bakıda, İstiqlaliyyət küçəsindən Salatın Əsgərova küçəsinə qədər olan küçə. Küçə Fəvvarələr meydanının sərhədlərindən biridir.

Tarixi
------

Küçə bir neçə dəfə öz adını dəyişdirdi: Fonarnaya - Voronsovskaya (1852-ci ildən) - Məşədi Əzizbəyov (1923-cü ildən) - General Əzizbəyov.

Müasir ad İslam Səfərlinin şərəfinə verilmişdir (1923-1974) - Azərbaycan sovet yazıçısı, şair və dramaturq, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan SSR-nin əməkdar artisti.

Evlər
-----

Küçədə yerləşən yaşayış evinlərindən birisinin qapısı
* № 3 - Kinoteatr "Araz" (1868, memar Qasım bəy Hacıbababəyov)
* №19 - Məlikovun köhnə evi (1897, memar Yuzef Qoslavski)

Məşhur insanlar
---------------

Həmid Araslının xatirə lövhəsi
Həmid Araslı - Sovet Azərbaycanlı alim-ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki

Mənbə
-----

1. Вороцовская—Азизбекова—Сафарли Arxivləşdirilib 2020-09-30 at the Wayback Machine
2. Архитектор Гославский
3. Улица Ислама Сафарли. Фото[*ölü keçid*]
**Dalton qanunları** — qazların xassələrinə aid fiziki qanunauyğunluqları təsvir edən üç qanun.

Haqqında
--------

Con Daltonun 1801,1802 və 1803-cü illərdə kəşf etdiyi bu qanunlar onun fiziki atomistikasının mahiyyətini təşkil etmiş və *Daltonun kimyəvi atomistikasının* əsası olmuşdur. Dalton qanunlarının müasir ifadələri xronoloji ardıcılıqla verilmişdir. Parsial təzyiqlər qanunu:qaz qarışıqlarının təzyiqi onların parsial təzyiqlərinin cəminə bərabərdir(qarışığı təşkil edən hər bir qazın ayrılıqda qarışığın həcmini tutduğu zaman göstərdiyi təzyiqə parsial təzyiq deyilir). Qızdırılma zamanı qazların bərabər (müntəzəm) genişlənmə qanunu: sabit təzyiqdə bütün qazlar temperaturun yüksəlməsi ilə eyni dərəcədə genişlənir. Qazların mayelər tərəfindən udulması qanunu: verilən mayedə sabit temperaturda qaz qarışığı komponentinin həll olunması onun parsial təzyiqi ilə mütənasibdir və qarışığın təzyiqindən və başqa komponentlərin təbiətindən asılı deyil;bu qanun *Henri qanununa* mühüm əlavədir. Dalton qanunları real qazların xassələrinin ideal xassələrinə yaxın olduğu və qazın həll olunmasının zəif olduğu şəraitdə ödənir.

Mənbə
-----

* *"Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi.* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. Bakı. 2015. səh. 269. ISBN 978-9952-441-11-6.
**Bonapartlar** (fr. Bonaparte, ital. uonaparte) – fransız imperatorları sülaləsi

Tarixi
------

Əsasını 1804–1814 və 1815-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş I Napoleon qoymuşdur. 1852-ci ildə III Napoleon Bonapartın hakimiyyətini bərpa etmişdir. I Napoleon, Lüsyen Bonapart istisna olmaqla bütün qardaşlarını fransız ordusunun işğal etdiyi və ya fransız işğalları nəticəsində yeni yaranmış dövlətlərə başçı təyin etmişdi: Jozef Bonapart (1768–1844) Neapol kralı və İspaniya kralı; Lui Bonapart (1778–1846) Hollandiya kralı; Jerom Bonapart (1784–1860) – Vestfaliya kralı olmuşdur. I Napoleonun bacıları: Eliza (1777–1820) – Lukka və Pyombino şahzadəsi, Toskana böyük hersoginyası; Polina (1780–1825) – Quastal hersoginyası (İtaliyada) 1806 ildən; Karolina (1782–1839), marşal Müratın (1808–1815-ci illərdə Neapol kralı) arvadı. I Napoleonun Mariya Luiza ilə nikahından olan oğlu, tərəfdarlarının II Napoleon adlandırdıqları Fransua Şarl Jozef Bonapart (1811–1832) Reyxştadt hersoqu olmuş, 1814-cü ildən babası Avstriya imperatoru I Fransın sarayında yaşamışdır; siyasi rol oynamamışdır. I Napoleonun qardaşı oğlu Lui Napoleon Bonapart (1808–1873) 1848-cü ilin dekabrında Fransa respublikasının prezidenti, 1852-ci ilin dekabrında III Napoleon adı ilə Fransa imperatoru olmuşdur. 1870-ci il 4 sentyabr inqilabı nəticəsində III Napoleon taxtdan salınmış və Bonapartlar sülaləsinin hakimiyyətinə son qoyulmuşdur.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Britannica (11-th) · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Treccani · Universalis · İsveçrə tarixi |
| Normativ yoxlama | GND: 11851315X · LCCN: sh85015488 · NKC: jx20060403013 · VIAF: 26151776814918012323 · WorldCat VIAF: 26151776814918012323 |
Edo dövründə Bon festivalının qeyd edən ailə.
**Bon festivalı** (*yap.* お盆) - Yaponlar tərəfindən əcdadlarının ruhlarını şərəfləndirmək üçün təşkil edilən festival. 500 ildən çoxdur ki, Yaponiyada qeyd edilən bayram Bon-Odori adlı ənənəvi rəqsdin meydana səbəb olmuşdur. Bon festivalı adətən qeyri-iş günləri təşkil edilir. 3 gün davam festivalda musiqi-rəqs vəhdəti ilə yanaşı müxtəlif əyləncələrdə təşkil edilir. Müasir dövrdə festival bir çox ölkələrin iştirakı ilə də keçirilir. Yapon ənənələlərinə görə festival müddətincə vəfat etmiş insanların ruhları öz ailələrini və evlərini ziyarət edirlər. Bu səbəblə evlərin qapılarının qarşısında ruhları qarşılamaq məqsədi ilə tonqallar qalanır. Su hövzələrinə əcdadların ruhlarını təmsil etmək məqsədi ilə üzən şamdanlar buraxılır. 
Evlərin müqəddəs sayılan yerləri təmizlənir və ruhların rahatlıq tapmaqları üçün dualar edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  What is Obon, 1998, Shingon Buddhist International Institute, California,  Arxivləşdirilib 2020-01-26 at the Wayback Machine.
2. ↑  Obon: Japanese festival of the dead, 2000, Asia Society,  Arxivləşdirilib 2008-03-02 at the Wayback Machine.
**Mənsur bəy Şıxlınski (**1892, İkinci Şıxlı, Qazax qəzası – 18 oktyabr 1920, Gəncə**)** — Bakı Polismeysterinin böyük köməkçisi.

Həyatı
------

Mənsur bəy Hüseyn bəy oğlu Şıxlınski 1892-ci ildə Qazax qəzasının İkinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdu. O, Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş, bir müddət pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdu.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıya gəlmiş və Bakı Polismeysterliyində qulluğa girmişdi. Əvvəlcə kiçik polis məmuru (onun köməkçiləri Velyamin Naydel və Mirhəmid bəy Talışxanov idi) vəsifəsində xidmət aparmışdı. Daha sonra Bakı şəhərinin polismeysteri Rüstəm bəy Mirzəyevin böyük köməkçisi (1-ci müavini) təyin edilmişdi. Ondan əvvəl bu vəzifədə Mehrəli bəy Fərzəlibəyov çalışırdı. Lakin Mehrəli bəy Fərzəlibəyovu 1920-ci il martın 14-də Şamaxı qəzasının rəis əvəzi təyin etdikləri üçün həmin tarixdən xidməti vəzifədə irəli çəkilməklə məhz Mənsur bəy Şıxlınski onun yerinə təyin olunmuşdu.

Aprel işğalı sonrası Mənsur bəyi Bakının 7 rayonunun milis komissarı vəzifəsində saxlamışdılar. Lakin 1920-ci il mayın 7-də onu keçmiş Bakı Polismeysterinin zabiti kimi həbs etmişdilər. Mənsur bəy XDİK rəhbərliyindən (o zaman Azərbaycan SSR-in xalq daxili işlər komissarı əslən Qazaxdan olan Həmid Sultanov idi) yalnız ailə işləri ilə məşğul olacağına söz verdikdən sonra həbsdən azad edilmişdi.

1920-ci ilin yazında Tovuza getmiş, müəllim vəzifəsinə düzəlmişdi. O, Gəncədə keçirilən maarif işçilərinin qurultayında iştirak etmişdi. Elə həmin ilin iyulunda Tovuz Qəza Fəhlə-Kəndli Müfəttişliyinin katibi seçilmişdi.

Sovet hökuməti tərəfindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə xidmət göstərdiyinə görə və Gəncə üsyanı lə əlaqədar olmaqda günahlandırılıb. 11-ci ordunun Gəncədə yerləşən, qaniçən M.D.Velikanovun komandir olduğu 20-ci atıcı diviziyasının Xüsusi şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən 1920-ci il oktyabrın 18-də həbs olunub məhkəməsiz güllələnmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  İltifat Şahsevən (Əliyarlı), İltifat Musa oğlu. İstiqlal fədailəri — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Daxili İşlər Nazirləri və silahdaşları: 1918–1920 Bakı – Mütərcim – 2013

Həmçinin bax
------------
**Aleksandr Aleksandroviç Karelin** (rus. *Алекса́ндр Алекса́ндрович Каре́лин*; d. 19 sentyabr 1967, Novosibirsk, SSRİ) — bütün zamanların ən böyük klassik (Yunan-Roma güləşi) güləşçisi hesab olunan keçmiş sovet və rus idmançısı, dövlət və siyasi xadimi, beş çağırış Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının millət vəkili. Vahid Rusiya siyasi partiyasının Ali Şurasının üzvü. SSRİ-nin əməkdar idman ustası (1988), Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (1996).

Qibtə olunası idman həyatı olan, klassik güləşin əfsanəsi Aleksandrın zəngin titul siyahısına nəzər salaq: *3 dəfə Yay Olimpiya Oyunlarının qalibi* (1988, 1992, 1996, çəkisi 130 kq-a qədər), *9 qat dünya çempionu* (1989-1991, 1993-1995, 1997-1999), *12 qat Avropa çempionu* (1987-1991, 1993- 1996, 1998-2000), Sidneydə keçirilən 2000 Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı, 1988-ci ilin *gənclər arasında dünya çempionu*; ölkə daxili yarışların - *güləş üzrə SSRİ, MDB və Rusiya çempionatlarının 13 dəfə çempionu* (1988-2000), 1989-cu il Mütləq Dünya Çempionu Kubokunun qalibi. Dörd dəfə - 1989, 1990, 1992 və 1994-cü illərdə planetin ən yaxşı döyüşçüsü olaraq "Qızıl kəmər" mükafatının sahibi. IV beynəlxalq "Aleksandr Karelin mükafatı" turnirin qalibi (1995). İvan Poddubnı-nın xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq turnirin 6 qat çempionu. Dünyada ilin ən yaxşı idmançısı və 2 dəfə ən yaxşı rus idmançı seçilən Karelin bütün karyerası ərzində 888 qələbə qazanmış yalnız 2 dəfə döşəyi məğlub halda tərk etmişdir. XX əsrdə dünyanın ən yaxşı 25 idmançısı siyahısına seçilmişdir. 13 il keçirdiyi heç bir döyüşdə uduzmayan Karelinin adı bu kateqoriyada Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edildi. 6 il iştirak etdiyi heç bir döyüşdə rəqibinə 1 xal belə verməyən Karelinlə hətta döyüşməkdən belə imtina edən rəqiblər olmuşdu.

İdman karyerası
---------------

### Başlanğıc

Karelin dünyaya gələndə çəkisi 5,5 kq olub. Aleksandr Karelin 13 yaşında (bu vaxt artıq onun boyu 178 sm, çəkisi 78 kq idi) doğma şəhərində - Novosibirskdə idmanla məşğul olmağa başladı. 1981-ci ildə Elektrotexnika İnstitutunun klassik güləş bölməsinə yazılır.
Koordinat:Sky map 5s 28d 0,4sn; -67º 25' 5″

**NGC 1991**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL+EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1837-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1991: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1967 |
NGC 1968 |
NGC 1969 |
NGC 1970 |
NGC 1971 |
NGC 1972 |
NGC 1973 |
NGC 1974 |
NGC 1975 |
NGC 1976 |
NGC 1977 |
NGC 1978 |
NGC 1979 |
NGC 1980 |
NGC 1981 |
NGC 1982 |
NGC 1983 |
NGC 1984 |
NGC 1985 |
NGC 1986 |
NGC 1987 |
NGC 1988 |
NGC 1989 |
NGC 1990 |
**NGC 1991** |
NGC 1992 |
NGC 1993 |
NGC 1994 |
NGC 1995 |
NGC 1996 |
NGC 1997 |
NGC 1998 |
NGC 1999 |
NGC 2000 |
NGC 2001 |
NGC 2002 |
NGC 2003 |
NGC 2004 |
NGC 2005 |
NGC 2006 |
NGC 2007 |
NGC 2008 |
NGC 2009 |
NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
NGC 2016



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**"Plinacro"** ― Xorvatiyanın təbii qaz transmissiyası sistemi operatoru.

Tarixi
------

"Plinacro" 1 fevral 2001-ci ildə INA-nın yardımçı təşkilatı olaraq quruldu. 2002-ci ilin mart ayından bəri "Plinacro" tam olaraq dövlət şirkətidir.

Fəaliyyəti
----------

"Plinacro" 2.085 kilometr (1.296 mi) yüksək təzyiqli qaz kəmərləri ilə işləyir. 3 mart 2009-cu ildə "Plinacro" "MOL Group"-un törəmə şirkəti "FGSZ Zrt" ilə Xorvatiya ilə Macarıstan arasında 294 km uzunluğunda 6,5 milyard kubmetr qaz kəməri çəkmək üçün müqavilə imzaladı, hansı ki Krk adasında "Adria LNG" terminalının inşasından sonra ikitərəfli daşınma əməliyyatların baş tutmasına imkan yaradacaq. "Plinacro" "Adria LNG" terminalını inşa edən konsorsiuma qoşulmağa dəvət edilmişdir.

"Plinacro" "Yeni Avropa Transmissiya Sistemi" adlı Mərkəzi və Cənubi Şərqi Avropanın təbii qaz ötürmə şəbəkələrini birləşdirən layihənin həyata keçirilməsi işində iştirak edir.

2009-cu ilin yanvar ayında qərar verildi ki, "Plinacro" Okoli qaz anbarını INA-dan alacaq. Bu, MOL-un INA tərəfindən ələ keçrilməsi nəticəsində baş vermişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Zlata Zsolnay.* "Croatia, Hungary sign pipeline connection deal". Reuters. 2009-03-03. İstifadə tarixi: 2009-04-04.
2. ↑  *Igor Ilic.* "Croatia, investors see no delay for LNG terminal". Reuters. 2009-03-03. İstifadə tarixi: 2009-04-04.
3. ↑  *Igor Ilic.* "Russian gas cut may spur Croatia LNG project". Reuters. 2009-01-20. İstifadə tarixi: 2009-04-04.
4. ↑  "European energy infrastructure – NETS project" (Press-reliz). MOL. 2008-11-24. İstifadə tarixi: 2009-04-04.[*daimi ölü keçid*]
5. ↑  *Igor Ilic.* "Croatia, MOL to sign new deal on INA". Reuters. 2009-01-29. İstifadə tarixi: 2009-04-04.
6. ↑  "Plinacro Gas Storage Project". Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı. 2010-07-22. 2013-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-11-17.

Xarici keçidlər
---------------

* plinacro.hr — Plinacronun rəsmi saytı
**Aleksandr Hemon** (bosn. Aleksandar Hemon, 9 sentyabr 1964, Sarayevo) — Bosniya əsilli Amerika yazıçısı, publisist. Əsərlərini ingilis dilində yazır.

Tərcümeyi-hal
-------------

Atası yarı ukraynalı (yazıçı babası Birinci Dünya Müharibəsi dövründə Qərbi Ukraynadan Bosniyaya gəlmişdir), anası bosniyalı serbdir. Sarayevo Universitetini bitirib, 1990-cı ildən çap olunmağa başladı. 1992- ci ildə Çikaqoya turist olaraq gəldi , Bosniya müharibəsi başladıqdan sonra ABŞ-də qalmaq qərarına gəldi. İngilis dilini demək olar ki bilmirdi. Bir neçə peşə dəyişdirdi, sonra isə ingilis dilində yazmağa başladı. İngilis dilində ilk nəşri 1995-ci ildə baş tutdu. *New York Times*, *New Yorker*, *Esquire*, *Paris Review*, *Granta* və s. qəzetlərdə dərc edilmişdir. Sarayevonun *BH Dani* (*Bosniya və Herseqovina günləri, Bosniya* dilində-az) jurnalının köşə yazarıdır. Hazırda Çikaqoda yaşayır.

Bir neçə amerika ədəbi mükafatının qalibidir. Hemonun kitabları əsas Avropa dillərinə tərcümə edilmişdir.

Bədii əsərləri
--------------

* Bruno sualı, roman və hekayələr (2000)
* Naməlum yerdən olan insan, novellalardan ibarət roman (2002)
* Lazarus Layihəsi, roman (2008, *New York Magazine'nin* İlin Kitab Mükafatı, Jan Michalski Mükafatı, Fransa, 2010 ; rusca tərcümə 2011)
* Sevgi və maneələr, qısa hekayələr (2009)

Rus dilində nəşrlər
* Kor Josef Pronek, hekayə
* Dirijor, hekayə

Qeydlər
-------

Linklər
-------

* aleksandarhemon.com — Aleksandr Hemon rəsmi saytı
**Saronikos** (*yun.* Σαρωνικός κόλπος) — Yunanıstanda körfəz, Egey dənizinin ən böyük körfəzi. Körfəzə giriş şərqdən Sunion burunundan başlayır və cənub-qərbdəki Skileon burununa qədər uzanır. Korinf bərzəxindən şərqdə, Attika və Peloponnes arasında yerləşir. Attika, Meqarida, Korinfiya və Arqolidanın sahillərini yuyur. Korinf kanalı vasitəsilə İon dənizinin Korinf körfəzi ilə birləşir. Körfəzin sahillərində Yunanıstanın ən böyük Pirey limanı, eyni zamanda Meqara və Elefsis kimi əhəmiyyətli şəhərlər burada yerləşirlər. Körfəzdə aktiv gəmiçilik mövcuddur, körfəz sahillərində turizm inkişaf etdirilib. 740 kvadrat kilometr ərazini əhatə edir və girişində eni 10-11 kilometr, daha şimal-qərb hissəsində isə 13 kilometrdir. Attica sahilində Faliron, Vari və Anavisos buxtaları yerləşir. Eginada uzaqdan görünən Afayya məbədi və Panaellin Zevsin məbədinin (Ναός του Ελλάνιου Δία) xarabalıqları, Porosda isə Poseydonun məşhur məbədi yerləşirlər. Adaların bolluğu qədim dövrlərdə gəmiçilik üçün ən əlverişli şərtlərdən biri idi. Strabonun sözlərinə görə, "bəziləri onu dəniz, digərləri isə boğaz adlandırır, buna görə də o, həmçinin Saronik dənizi adını daşıyır. Saronikos körfəzi Hermion dənizindən (Ερμιονικός κόλπος) və İstma dənizinə qədər olan sahəyə deyilir, sonuncu Mirto və Krit dənizləri ilə birləşir". Dənizçiliyin əsasını çox güman ki Trizin şəhərinin sakinləri qoymuşdular, hansılar ki əfsanələrdə öz padşahları Saron haqqında xatirələrini qoruyub saxlamışdılar: o, dəniz sahilində Artemida məbədi tikmiş və xallı maralın dalınca düşərkən dənizin girdabında vəfat etmişdir; Artemida məbədinin yaxınlığında dəfn olunmuşdur və sanki körfəz onun şərəfinə adlandırılmışdır. Oradan çox da uzaq olmayan yerdə Artemida pərəstişkarı İppolit öldüyü zeytun ağacını da göstərirdilər. Başqa bir versiyaya görə, körfəzin adı qədim yunan sözü q.yun. σαρωνίς-dən ("köhnə oyuqlu palıd") gəlir.

Körfəzin akvatoriyasında e.ə. 480-ci ildə Salamin döyüşü baş vermişdir ki, o, Yunan-İran müharibələrinin kulminasiya nöqtəsi oldu.

Esxilin "Aqamemnon" faciə əsərində adı çəkilir.

Saronikos Körfəzinin vulkanları, Kiklad massivinin kənarı boyu keçən Cənubi Egey dənizinin vulkanik qövsünün şimal ucuna aiddir. Vulkan qövsünə Susaki, Egina, Metana (e.ə. 282-dən "yatır") və Poros vulkanları daxildilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Strabon. Coğrafiya. VIII, 6, 4
2. ↑  Pavsani. Elladanın təsviri. II, 30, 7
3. ↑  *Ejen Kanselye.* Алхимия: сборник. Алый Лев. Энигма. 2002. ISBN 5-94698-002-5.
4. ↑  Esxil. Aqamemnon. 306
5. ↑  *Jak-İv Kusto.* В поисках Атлантиды. М.: Мысль. [Пер. с фр.] / Жак-Ив Кусто, Ив Паккале. 1986 [A la recherche de l'Atlantide].
6. ↑  The South Aegean active volcanic arc: present knowledge and future perspectives. Developments in Volcanology, v.7. Elsevier. M. Fytikas, G. E. Vougioukalakis (eds). 2005. ISBN 978-0-444-52046-3.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Nona.

120 mm-lik 2S9 "Nona-S" özüyeriyən artilleriya qurğusu
İstehsalçı ölkə: SSRİ/Rusiya

İstehsalçı firma: Zavod "SKB-172"

Tip: özüyeriyən artilleriya qurğusu

İstehsal tarixi: 1979–2006

Xidmətə giriş ili: 1981 – günümüzə

İstehsal sayı: 1432 ədəd

Ağırlıq: 8.7 ton

Ekipaj: 4 nəfər

Ölçülər
-------

Uzunluğu: 5.89 m

Lülə daxil olmaqla: 6.02 m

Eni: 2.63 m

Hündürlüyü: 2.30 m

Klirens: 0.45 m

Müdafiə
-------

Zireh: 16 mm alüminium

Performans
----------

Zəminə təzyiq: 0,50 kq/sm ²

Dalış dərinliyi: 9 km/s sürətlə üzə bilən

Xəndək keçmə: 2 m

Maneə keçmə: 0.7 m

Qalxma dərəcəsi: 32º

Motor: 5D-20 dizel

At gücü: 240 at gücü

Maksimal sürət: 60 km/saat

Mənzili: 500 km

Dayandırılması: hidravlik amartizator

Silahlanma
----------

Əsas silah: 120 mm 2A51 yarı-avtomatik top. Haubitsa-minaatan funksiyalarını birləşdirir

Kalibr: 120 mm

Lülənin qalxma bucağı: -4º +80º

Üfüqi tuşlama bucağı: -35º +35º

Atış tezliyi: 4–8 atış/dəqiqədə

Atəş məsafəsi: 8.8 km

Maksimal atəş məsafəsi: 12.8 km

Mərminin ağırlığı: 13.1–27 kq

Məhvetmə radiusu: 1500–6600 m²

Döyüş komplekti: 40 ədəd

Əsas silahı 120 mm-lik 2A51 yarı-avtomatik top, istənilən növ mərmiləri və minları atəşləyə bilir, bura idarə olunan mərmilər də daxildir.

7.62 mm PKT pulemyotu

Kalibr: 7.62 mm

Mərmi: 7.62x54 mm

Atış tezliyi: 750-800 atış/dəqiqədə

Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə

Atəş məsafəsi: 1.5 km

Maksimal atəş məsafəsi: 4 km

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 Azərbaycan

 Belarus

 Banqladeş

 Əfqanıstan

 Rusiya

 Qazaxıstan

 Qırğızıstan

 ÇXR

 Vyetnam

 Venesuela

 Moldova

 Ukrayna

 Türkmənistan

 Özbəkistan
*Kolaz*
**Kolaz** — Azərbaycanda əsasən bir sahildən digərinə insan, yük, heyvan və s. keçirmək məqsədilə işlədilən qədim su nəqliyyatı vasitəsi.

Azərbaycanda eni 70-80 sm, hündürlüyü 26-30 sm-ə çatan, yonma üsulu ilə hazırlanmış, ən böyüyünün uzunluğu 7–8 m, ən kiçiyininki isə 3-4 metr olan qayıqlardan daha çox istifadə olunurdu. Təknəvari quruluşa malik olan belə qayıqlar Azərbaycanda kolaz adlanırdı. Kolaz bir çox xalqların dillərində də qayıq mənasında işlədilmişdir.

XIX əsrin altmışıncı illərindən başlayaraq kolazın daha da təkmilləşdirilmiş formasından istifadə edilmişdir. Əvvəlkindən fərqli olaraq yeni kolaz qurama üsulu ilə hazırlanırdı. Belə kolazın oturacağı düz olduğundan ona bəzən "düz dibli kolaz" da deyilirdi. Kolazı hazırlamaq üçün əvvəlcə ağacdan qabırğa adlanan hissələr düzəldilir, həmin qabırğalara oturacaq və yan taxtaları vurulurdu. Kolazın iriliyindən asılı olaraq qabırğaların sayı 6-dan 14-ə qədər olurdu. İçərisinə su dolmasın deyə taxtalar arasındakı boşluğa qatran doldururdular. Qədim zamanlarda isə bu məqsədlə piy və ya köpək balığının yağındanda istifadə edilmişdir. Avarla həkətə gətirilən kolazın içərisində oturacaqlar düzəldilirdi. XIX əsrdə Azərbaycanda Rusiyadan gətirilmiş yastı dibli qayıqlar da (şlyubka) işlədilmişdir. Yeni tipli kolazın yaradılmasında bu qayığın xeyli təsiri olmuşdur.

Kolaz indi də Lənkəran, Salyan, Zərdab və Sabirabad rayonları ərazisində su nəqliyyatı vasitəsi kimi işlədilməkdədir.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Nəqliyyat vasitələri |
| --- |
| Quru nəqliyyatı | At  • Ulaq  • Qatır  • Öküz  • Dəvə  • Araba  • Fayton  • Avtomobil  • Şərəban  • Qazalaq  • Prilotkav Dilican  • Kareta  • Kəcavə |  |
| Su nəqliyyatı | Sal  • Bərə  • Qayıq  • Kələk  • Kolaz  • Pələ  • Şxun  • Barja  • Sandal  • Kirjim  • Gəmi |
| Hava nəqliyyatı | Təyyarə  • Helikopter  • Hava şarı |
| Dəmir yolu nəqliyyatı | Konka  • Tramvay  • Qatar  • Lokomotiv |
| Sadə yük nəqliyyatları | Əl sürütməsi  • Sürütmə  • Torba  • Şələ  • Bağlama  • Xurcun  • Heybə  • Səbət  • Xərək |
2B9 Vasilyok 82mm-lik avtomatik minaatan
**2B9 "Vasilyok"** — 82mm-lik avtomatik minaatan

Sovet istehsalı olan **2B9 Vasilyok** tipli avtomatik minaatanların ixtirası üzrə iş 1967-ci ildə F-82 minaatanların bazasında başlanmış və 1970-ci ildə zavod və ordu testlərindən kecərək 1970-ci ildə silahlanmaya qəbul olunmuşdur.

Minaatan kasset tipl ilə doldurulur. Kasset 4 mina tutur və avtomatik, tək atəş aca bilir. Lüləsi yivli deyil.

Taktiki-Texniki Xarakteristikası (TTX)
--------------------------------------

* Döyüş halından səfər,səfər halından döyüş halına gətirmə 1.5 dəq
* Komplektinə daxil olan minaların sayı-226
* Atəş tezliyi 100-120 atəş/dəq
* Minanın cəkisi 3.1 kq
* Minaların növü: qəlpələnən,tüstülü,işıqlandıran
* Öldürücü dairəsi 18m
* Partlayış zamanı 400-600 qəlpə əmələ gəlir
* Asılma atəşi zamanı atəş uzaqlığı-800 m
* Maksimal atəş uzaqlığı-4270m

Döyüş tətbiqi
-------------

Silah Sovetlər birliyinin Əfqanıstanda apardığı müharibə zamanı, Rusiyanın Cecenistan müharibəsində, Ukraynanın şərqində Rusiya separtcı qüvvələri tərəfindən geniş istifadə olunub. Əsasən Əfqanıstanda motoatıcı taburlarda, minaatan tağımlarında belə silah olmuşdur.Bundan əlavə məhz Vasilyokun hərəkət sisteminin ilk modernizasiyası Əfqanıstan döyüşlərinə təsadüg edir. İxtiracıların fikirlərinə zidd olaraq ild dəfə Vasilyoku 40 cı ordunun zabitləri tırtıllı texnikalara pərcim eləməyə başladılar. Bu minaatanın mobilliyini artırdı və daha manevrli etdi. Lakin mənim fikrimcə bu ixtira da uğurlu deyildi. Cünki əsasən MTLB, BTRD, BTR VƏ AVTOMOBİL PLATFORMASI üzərində acıq halda qiraşdırılan bu minaatanlar-şəxsi heyəti acıqda qoymaqla onları düşmən snayperlərinin hədəfinə cevirirdi. Başqa nümunə kimi Rus separatcıları Ukraynada Vasilyoku damı kəsilmiş konteynerə qoyaraq,onu avtomobildə hərəkət etdirərək atəş acırlar ki, bu da uzaqdan həmən silahın adi mülki konteyner olduğuna və şəxsi heyətin görünməməsinə gətirib cıxardır ki, bu da maskalanmanın bir növüdür.

Modifikasiya olunmuş variantları
--------------------------------

2Б9-su ilə lülənin soyudulması variantı(lüləüstü köynəklə.

2Б9М-hava ilə lülənin soyudulması( lülənin orta tərəfdən divarı qalınlaşdırılmış və qabırğalar avılmışdır)

2К21-2B9 variantı "QAZ-66" avtomobili platformasında.

TİP-99-Cin Xalq Respublikası tərəfindən hazırlanmış model 82mm-lik minaatanın 2Б9М-variantı PDM-1 döyüş maşınının platformasında. Bu Qazaxıstan Hərbi Sənaye zavodunun ixtirasıdır. Sadəcə olaraq qülləni götürüb Vasilyoku onun yerinə oturdublar.2014-cü il KADEX 2014 sərgisində nümayiş etdirilib.

Ümumiyyətlə mənim fikrimə görə öz yaşıdları arasında tipinə görə cox effektiv və keyfiyyətli silahdır. BQS zamanı(Birinci Qarabağ Savaşı) -Ağdərədə Daxili Qoşunlar tərəfindən qənimət götürülən Vasilyok minaaratnı.mayor Fedotenko tərəfindən Tərtər təmir bazasında qısa müddətə təmir olundu və döyüşlərdə uzun zaman iştirak etdi. Xarab olmuş təkərlərini isə Ağdamın Papravənd kəndindəki Şərab zavodunun direktoruna müraciət etdiyimdən sonra,Həsən kişi təkərləri Sumqayıt şəhərində öz vəsaitinə tam təmir edib mənə qaytardı.Abuzər Əbilov.

İstinadlar
----------