recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Səfəvilər dövlətinin inzibati ərazi vahidləri** — Səfəvilər dövlətinin inzibati ərazi bölgüsü. Azərbaycan bu dövlətin tərkibində Cənubi Azərbaycan (paytaxtı Təbriz), Qarabağ (paytaxtı Gəncə), Şirvan (paytaxtı Şamaxı) və Çuxursəəd (paytaxtı İrəvan). Əyalətlərə mərkəzdən, şah tərəfindən təyin olunan bəylərbəyi başçılıq edirdi. Bəylərbəyilərin əsasən xan titulu olurdu. Əyalətlər vilayətlərə bölünürdü.Azərbaycan əyalətinin tərkibində Qaradağ, Ərdəbil, Urmiya və başqa vilayətlər vardı. Vilayətlərə hakimlər rəhbərlik edirdilər. Hakimlərin xan, bəzən də sultan titulu olurdu. Vilayətlər qəzalara bölünürdü.Qəzalara hakim və Qazı başçılıq edirdi.Qəzalar mahallara ayrılırdı. Mahallara naiblər, bəzi hallarda isə məliklər rəhbərlik edirdilər. Mahallar nahiyələrə ayrılırdı. Nayiyələrə bəylər başçılıq edirdilər. Nahiyələr kənd və obalara bölünürdülər.Bu inzibati ərazilərə yerinə görə kədxuda, kovxa, yüzbaşı rəhbərlik edirdi. Əyalətlərdə olan ellərə yerinə görə elxanlar, elbəyilər, minbaşılar başçılıq edirdilər. Oymaqları Kələntər adlanan oymaqbəyiləri idarə edirdilər. Bəylərbəyilik çox zaman irsi idarəçilik hüququna malik idi. Azərbaycanı (Cənubi Azərbaycanı) Türkmanlar, Qarabağı Qacarlar, Şirvanı Ustaclılar, Çuxursəədi isə Ustaclılar və Qacarlar idarə edirdilər. Bəylərbəyi əyalətin hakimi, silahlı qüvvələrin baş komandanı olduğuna görə xüsusi qızıl kəmər, zərli çalma, xalat, tuğ və təbil daşıyırdı.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Səfəvilər dövlətinin bayrağıvə gerbi |

Bəylərbəyliklər
---------------

1. Ərəbistan
2. Ərməniyyə
3. Astarabad
4. Təbriz
5. Dağıstan
6. Diyarbəkir
7. İrəvan (Çuxursəəd)
8. Fars
9. Gürcüstan
10. Gilan
11. Həmədan
12. Mazandaran
13. İraq
14. İsfahan
15. Qarabağ
16. Kirman
17. Xorasan
18. Kuhgiluyə
19. Kürdüstan
20. Luristan
21. Makran
22. Mərv
23. Qəndəhar
24. Şirvan
25. Sistan

Mənbə
-----

* Oqtay Əfəndiyev "Azərbycan Səfəvilər dövləti" Bakı, "Şərq-Qərb", 2007, 344 səh. İSBN 978-9952-34-101-0
* Ənvər Çingizoğlu, Mahal Qacar, "Qradağ xanlığı" (Monoqrafiya)-Bakı: "Mütərcim", 2011. - 212 səh.
* Ənvər Çingizoğlu, Fazil Baxşəliyev, Qarabağın el və obaları, Bakı, "Şuşa", 2007, 224 səh.

Həmçinin bax
------------

Səfəvilər dövləti

Xarici keçidlər
---------------

* Some Notes on the Provincial Administration of the Early Ṣafawid Empire, R. M. Savory, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 27, No. 1 (1964), pp. 114-128, Published by: Cambridge University Press, Article Stable

| ⛭Səfəvilər dövründə inzibati-ərazi vahidləri |
| --- |
| Bəylərbəyliklər | Azərbaycan  • Qarabağ  • Çuxursəəd  • Şirvan  • Həmədan  • Xorasan  • Herat • Kirman  • Fars  • Kirmanşah  • Astrabad  • Kuhgiluyə |
**Saray Körpüsü** (*rus.* Дворцо́вый мост) — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində hərəkət edən körpü. Körpü Neva çayı üzərindən keçərək Saray Meydanı ilə Vasilyevski adasını birləşdirir. Neva üzərindəki digər körpülər kimi (Böyük Obuxovski Körpüsü istisna olmaqla), gecə boyunca açılır və şəhərin müxtəlif hissələri arasındakı piyada gəzintini demək olar ki, mümkünsüz edir. Körpü 1912–1916 illəri arasında fransız firması *Société de Construction des Batignolles* tərəfindən inşa edilmişdir.

Saray Körpüsünün ümumi uzunluğu 260.1 metr, eni isə 27.8 metrdir. Körpü həmçiin Qış Sarayı ilə Britaniya admirallığı arasındakı ən cənub tərəfdəki Saray sahillərini birləşdirən və Saray Meydanına aparan beş yoldan ibarətdir.

Tarixi
------

İmperator I Nikolay I Pyotrın Neva çayı boyunca körpülər tikmək qadağasını qaldırdıqdan sonra, mövcud tikilidən təxminən 50 metr aşağıda müvəqqəti bir körpü quruldu.

1862-ci ildə liberal, mütərəqqi və konstitusiya hökumətinə etiraz edən tələbələr Neva körpüsündə polis tərəfindən döyüldülər. Bu zaman buradan keçən imperatriçə Mariya Fyodorovna görən izdiham alqışlamağa başlayır. "Onlar olduqca sadiq idilər" – o deyir; "məni sevindirdilər. Niyə polisə bu qədər qəddarcasına davranmağa icazə verirsən?"

Dəmir körpünün inşasına 1912-ci ildə Andrey Pşenitskinin dizaynları ilə başlanmışdı. Lakin iş Birinci Dünya Müharibəsi ilə təxirə salındı və körpü 23 dekabr 1916-cı ilə qədər ictimaiyyətə açılmadı. Körpünün tikintisi 1901–1911-ci illər arasında rədd edilmiş 54 təklif ilə çətin idi. Saray sahilindən Kunstkammerə, İmperator Sənət Akademiyasına və Vasilievski adasındakı digər quruluşlara görünüşün qarşısını almaq üçün dizayn ciddi nəzarət altına alındı.

Oktyabr inqilabı zamanı körpü şəhərə nəzarət etmək üçün üsyançılar tərəfindən işğal ediləcək əsas yerlərdən biri olaraq ayrıldı və heç bir döyüş olmadan alındı.

Açılışdan bir il sonra, körpü Respublika Körpüsü adlandırıldı (*rus.* Республика́нский мост). Lakin əsl adı 1952-ci ildə bərpa edildi. Quruluşun müxtəlif təkmilləşdirilməsi və görünüşü Sovet dövründə də yaxşı davam etdi. 1967-ci ildə körpü təmir edildi. Tramvay yolları 1998-ci ildə körpüdən çıxarıldı.

Hərəkət mexanizmi
-----------------

Hər körpü yuxarı qaldırılmasının 700 tonunu təmin edən mühərriklər, nəhəng dişlilər (bəziləri hələ də orijinal olaraq qalır) və min tonluq əks yüklərdən ibarətdir. Mexanizm etibarlı işləyir, lakin bəzən kiçik hadisələr olur. 2002-ci ilin oktyabrında dişli çarxlardan biri qırıldı: nəticədə hərəkət ortada dayandı və gəmi keçidi ləngidi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Pyotr Kropotkin.* "The Present Crisis in Russia". The North American Review. 1901. 2019-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-12.
2. ↑  *Trotsky, Leon.* History of the Russian Revolution. London: The Camelot Press ltd. 1934. səh. 1071.

Xarici keçidlər
---------------

* Palace Bridge WebCam
* Video "Saint Petersburg, Palace Bridge, aerial video 4k (Ultra HD)"
**Açardaşı** — tağın ən üst hissəsində yerləşən daş. Adətən paz və pramida formasında olur. Çox vaxt tağın digər kəmərdaşlarından ölçüsünə və formasına görə fərqlənir.

Əhəmiyyəti
----------

Tağda bütün kəmərdaşlarının yekun istiqamətini simmetrik olaraq müəyyənləşdirir. O həmdə tağın davamlılığını və mökəmliyini qoruyub saxlayır. Açardaşı həmdə estetik funksiya daşıyır. Memarlıqda açardaşını çox vaxt fərqli şəkildə, bəzəkli və gözə çarpar şəkildə hazırlayırlar. Adətən açardaşını sonuncu olaraq yerləşdirilər tağda.

Qalereya
--------

* Qax şəhəri.BulaqQax şəhəri.Bulaq
* 
* 
* 
* 
* 
*

Həmçinin bax
------------

* Tağ

Xarici keçidlər
---------------

* Декоративные элементы в романской архитектуре: арка и свод
* Арабо-мусульманская архитектура. Арки — обязательный элемент исламской архитектуры

İstinadlar
----------

1. ↑  Açardaşı [*ölü keçid*] // Böyük Sovet Ensiklopediyası
2. ↑  "Keystone". 2019-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-02.
**"Yeni kurs"** (*rus.* Новый курс) — Lev Trotski tərəfindən yazılmış və 11 dekabr 1923-cü ildə "Pravda" qəzetində dərc edilmiş məqalə; sonradan yeni materiallarla tamamlandı və eyni başlıq altında ayrıca broşüra kimi nəşr olundu. Trotski bu əsərində bolşeviklər Partiyasının tədricən bürokratikləşməsi mövzusunda öz müşahidələrini açıqladı və mübarizə vasitəsi kimi SSRİ-də bütövlükdə birpartiyalı sistemin saxlanılması şərti ilə partiya həyatının demokratikləşdirilməsini təklif etdi. Məqalə mühüm təbliğat materialına çevrildi və onun ideyaları bolşeviklər sıralarında, xüsusən də Moskvada kifayət qədər dəstək aldı; Trotskinin fikirləri sovet gəncləri arasında da məşhur idi. "RK(b)P daxilində hakimiyyətin yenidən bölüşdürülməsi" kursu əsas sovet liderlərinin qarşılıqlı tənqidinə səbəb oldu, onlar Trotskinin "partiya yoldaşları" ilə şəxsi münaqişələrini bu əsərin ortaya çıxmasına səbəb kimi gördülər və bu işdən imtina etdilər. 1924-cü ilin yanvarında XIII partiya konfransında konfrans iştirakçıları Trotskinin tərəfdarlarını partiyada "xırda burjua" cərəyanı kimi xarakterizə edirdilər. Sonrakı illərdə Yeni kursun rədd edilməsi Sovet İttifaqının tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Broşür dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmiş və dəfələrlə təkrar nəşr edilmişdir.
**Vaspurakan**, **Basoropeda** – əsasən, Van gölünün c.-q.-in dəki və Urmiya gölünün şm.-q.-in dəki torpaqlardan başlanıb, indiki Nax. MR-in c.-q. hissəsini əhatə edən əraziyə qədərki bölgədə tarixi vilayət.

Tarixi
------

Vaspurakan torpaqları e. ə. II əsrin əvvəllərinədək Atropatenaya məxsus idi. Buna görə də bəzi mənbələr də Vaspurakan Şimali (və ya Yuxarı) Midiya da adlanırdı. Strabonun məlumatına görə e. ə. II əsrin əvvəllərində Ermənistan çarları midiyalıların hakimiyyəti altında olan bəzi torpaqları tutmuşdular. Güman ki, Vaspurakan da həmin dövrdə işğal edilmişdi. Sonralar Vaspurakan gah müstəqil, gah Parfiya Arşakilərinin, daha sonralar isə Sasanilərin tabeliyində olmuşdur.

Son tədqiqatlara görə, Vaspurakan adı 6-7 əsrlərdən tez olmayaraq meydana gəlib. 591-ci il Bizans-İran müqaviləsinə görə Vaspurakan, elə cə də Sünik və Dəbil siyasi baxımdan İrana tabe edildi.

Alban əyaləti Sünikin vilayətlərindən olan Naxçıvan və Qoğtən (Ordubad ərazisi) də bu tarixdən Vaspurakanın tərkibinə qatıldı. Mehranilər sülaləsinin Albaniyada dövlətçiliyi bərpa etmələri ilə (7 əsrin 30-cu illəri) Naxçıvan və Qoğtən yenidən Albaniyanın tabeliyinə keçdi. VII əsrin 2-ci yarısında başlanan ərəb istilaları nəticəsində yaranan Ərəb xilafətinin tərkibinə daxil edilmiş Vaspurakan ərəb mənbələrində Basfurracan (Busfaracan) adı ilə qeydə alındı. Ərəb istilalarına Xüsusi əsər həsr etmiş tarixçi əl-Bəlazurinin (9 əsr) məlumatına görə Basfurracan ərəblərin Cənubi Qafqazda tutduqları yerləri özündə birləşdirən yeni inzibati-ərazi bölgüsünə daxil edilmişdi. Burada və digər ərəb mənbələrində həmin bölgüyə əsasən Nəşavə (Naxçıvan) Arran vilayətinə aid edilən Basfurracanın əsas şəhəri adlandırıldı. 9 əsrdə Naxçıvan Azərbaycanın digər bölgələri ilə birlikdə Sacilər dövlətinin tərkibinə daxil edildi. Vaspurakan isə erməni feodal nəsli Artsrunilərin xanədanına çevrildi. 11 əsrin 1-ci yarısında adı çəkilən xanədan Bizans imperiyasına qatıldı.

Vaspurakan ərəb mənbələrində
----------------------------

Busfurracan, Basfurcan (erkən orta əsr qaynaqlarınada Vapurakan)- Arranının əyaləti. Yaqut əl- Həməviyyə görə, Basfurcan (Arran ərasində əyalət (Kura), əsas şəhəri Nəşavə, bura həmçinin Nakcəvandır" (Naxçıvan)..

İstinadlar
----------

1. ↑  Vəlixalı N.M.Göstərilən əsəri. S.30-31

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Vassili** - Yunanıstanda neolit dövrünə aid kənd.

Fessaliyada çox qədim tarixi olan Vassili kəndini Yunan arxeoloqları 2009-cu ildə tapıblar. Yunanıstan Mədəniyyət Nazirliyinə istinadən verilən məlumata görə, kəndin tarixi bizim eradan əvvəl V minilliyə gedib çıxır. Arxeoloqlar taxtadan hazırlanan tikililər, çiy kərpiclər, keramik vazalar, sobalar, eləcə də daş alətlər tapıblar. Onların hamısı qədim neolit dövrünə aiddir. Vassili kəndi yaxınlığındakı qədim yaşayış məskəni təsadüfən tapılıb – qaz kəmərinin çəkilişi üçün qazıntı işləri aparılarkən. Arxeoloqlar müəyyən ediblər ki, Yunanıstanın mərkəzi hissəsində yerləşən və məhsuldar düzənliklərə malik olan Fessaliya qədim əkinçiləri özünə cəlb edirmiş: arxeoloqlar 19-cu əsrin ortalarından başlayaraq bu ərazidə dəfələrlə neolit dövrünə aid yaşayış məskənləri tapıblar. Güman edildiyinə görə, kənd yanğın nəticəsində məhv olub və sağ qalan əhali ərazini tərk edib. Yanğın nəticəsində torpaq evlər bişərək möhkəmlənib və bu da onların bizim dövrə qədər gəlib çatmasına səbəb olmuşdur. Tikililərin divarları torpaqla örtülən budaqlardan hazırlanırmış və dirəklərə söykənirmiş. Dam örtüyü də torpaqdan hazırlanırmış. Alimlər bizim eramızdan əvvəl birinci minilliyə aid qatlarda – neolit kəndinin ərazisində kiçik qəbiristanlıq da tapıblar.

Mənbə
-----

* Yunan arxeoloqları neolit dövrünün kəndini tapıblar[*ölü keçid*]
**Deyv Brubek** — Amerikalı caz bəstəkarı və pianoçu

Həyatı
------

Deyv Brubek 6 dekabr 1920-ci ildə Kaliforniya ştatının Konkord şəhərində anadan olub. O, 1950-60-cı illərdə Kaliforniya cazının ən görkəmli nümayəndələrindən olan kvarteti yaradıb. Bu kollektivin ifa etdiyi məşhur əsərlərdən biri bəstəkar Pol Dezmondun 1959-cu ildə bəstələdiyi "Take Five" caz kompozisiyası olub.

Deyv Brubek 1988-i ildə Moskvada Mixail Qorbaçov tərəfindən o vaxtkı ABŞ prezidenti Ronald Reyqanın şərəfinə təşkil etdiyi qəbulda çıxış edib. Dünya şöhrətli cazmen Mixail Qorbaçova müraciətlə belə deyib: "Mən rus dilində danışmıram. Amma sizin hərəkətlərinizdən görürürəm ki, ifa etdiyim musiqi ürəyinizcədir".

Deyv Brubek "Time" jurnalının üz qabığına düşən ilk caz musiqiçisidir.

O, 6 dekabr 2012-ci ildə ABŞ-nin Konnektikut ştatındakı xəstəxanalardan birində düunyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. 1 2  Montreux Jazz Festival Database.
5. ↑  "Dünya şöhrətli cazmen vəfat etdi". 2012-12-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-17.
**Yəhudi milli şurası** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ölkədə yaşayan yəhudilərin mənafeyini müdafiə etmək məqsədilə fəaliyyət göstərmiş şura.

Tarixi
------

### Yaradılması

1917-ci il dekabrın 3-də yaradılmışdı. Həmin ilin sentyabrında şuranın fəaliyyəti dayandırılmış, 1918-ci il oktyabrın 9-da Bakı qubernatorunun icazəsi ilə yenidən bərpa edilmişdi. Müxtəlif dini və siyasi yəhudi qrupların təmsil olunduğu şura mədəni-maarif, dini və xeyriyyə işləri ilə məşğul olurdu.

Fəaliyyəti
----------

Aylıq büdcəsi 150 min rubla çatan yəhudi ibtidai və yuxarı sinif məktəbləri (800-dək şagird), yaşlılar üçün axşam kursları və kitabxana, ucuz yeməkxana, erməni-daşnak və bolşevik hərbi birləşmələrinin 1918-ci ildə törətdikləri soyqırımları zamanı talanlardan zərər çəkmiş yəhudilərə yardım komitəsi, xırda alverçi və sənətkarlara yardım göstərən yəhudi borc-əmanət birliyi şuranın sərəncamında idi. Şuranın büdcəsi yəhudi icmasının üzvlərindən yığılan gəlir vergisi hesabına formalaşırdı. Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il 19 noyabr tarixli qərarı ilə, milli təmsilçilik prinsipinə uyğun olaraq, yəhudi əhalisindən bir nümayəndəni Parlamentin tərkibinə daxil etmək və onun seçimini həyata keçirmək yəhudi milli təşkilatlarına həvalə edilmişdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində Yəhudi Milli Şurasını onun sədri M.A.Quxman təmsil edirdi. Onun Parlamentdəki, xüsusilə aqrar komissiyadakı fəaliyyəti, əsasən, yəhudilərin mənafelərinin müdafiəsinə yönəlmişdi.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Milli Şurası

İstinadlar
----------

1. ↑  Yəhudi Milli Şurası // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 438. ISBN 9952-417-44-4.
**Yəhya Bəy Dilqəm** (1830, Dəllər Cırdaxan – 1865, Dəllər Cırdaxan) — azərbaycanlı aşıq.

Həyatı
------

Yəhya bəy Dilqəm XVIII əsrin sonu, XIX əsrin əvvəllərində Şamxor (indiki Şəmkir) rayonunun Dəllər Cırdaxan kəndində dünyaya gəlib. Təbiət gözəlliklərinə vurğun olan aşığın uşaqlığı Kür qırağında keçib. Bütün həyatı dərin sarsıntılar, ağır iztirablar içində keçən aşıq həmişə taleyindən şikayətçi olub. Gəncliyindən dərin məhəbbətlə, saf, təmiz duyğularla sevdiyi əmisi qızı ilə uğursuz məhəbbəti onun həmişəlik nisgilinə dönüb.

Özündən sonra qalan ədəbi irsi, həyatına bağlanan "Dilqəm" dastanı aşıq haqqında müəyyən məlumatlar öyrənməyə imkan yaradır. Axtarışlar göstərir ki, o, yaradıcılığa çox erkən başlayıb. Həm ifaçı, həm də yaradıcı aşıq kimi sazı və sözü daim bir-birini tamamlayıb. Dərdli aşıq məclislərdə daha çox öz şeirlərini oxuyur, küskün taleyindən şikayətlərini el-obaya bu yolla çatdırarmış. Onun çox çətin çalara, zəngin xallara və sanballı döndərmələrə malik olan "Dilqəmi" ən dəyərli saz havalarından biridir.

Aşığın dillərdə qalan şeirlərindən məlum olur ki, o, bir şair kimi dərin təbə malik imiş. Daha çox qoşma və gəraylı janrında dediyi sözlərin əksəriyyəti onun uğursuz taleyindən şikayətləridi. Aşığın yaradıcılığına nəzər yetirərkən onda Molla Pənah Vaqifin təsiri duyulur. Badi-səbaya şikayətində, gözələ, eşqə, məhəbbətə müraciətlərində bu daha çox hiss olunur. Bununla belə Dilqəmin özünəməxsus həyat amalı varmış. Aşığın fikrincə, xəyallarda təsvir edilən cənnət pəriləri, qılmanları, real həyatın özündədir. Yer üzünün gözəlləri necə varsa, şair dili ilə, eləcə də təsvir edilməlidir. Onları əfsanələşdirməyəsə ehtiyac yoxdur.

Dilqəmin yaradıcılığındakı maraqlı cəhətlərdən biri də onun seçdiyi orijinal rədif-qafiyələrdir. "Yetirmola", "Azalırmola", "Varmola" kimi neçə-neçə bəndə rədif sonluqları aşığın özünəməxsusluğundan xəbər verir.

Yəhya bəy Dilqəmin adı ilə bağlı olan "Dilqəm" dastanı da neçə illərdir ki, aşıqların dilindən düşmür. Aşığın həyatı ilə bağlı maraqlı epizodlar, gərgin, dinamik əhvalatlarla zəngin olan kövrək duyumlu bu dastan olmuş əhvalatların təsviri baxımından maraqlıdır və bəzi dastanlar kimi uydurmalardan uzaqdır. Əfsanələrdən və mübaliğələrdən daha çox real həyat həqiqətlərini sevən Dilqəmin obrazı dastanda çox bariz şəkildə təsvir edilir. Onun saf məhəbbətinə qarşı doğma əmisi qızının xəyanətləri və Yəhya bəy Dilqəmin ömrünün axırına qədər də öz eşqinə sadiq qalması "Dilqəm" dastanının ana xəttini təşkil edir. Təəssüf ki, bu gözəl dastanı tamam-kamal bilən aşıqlar azdır ki, bu da onun geniş təbliğinə ziyan gətirir.

2001-ci ildə aşıqın şərəfinə onun doğma kəndi olan Dəllər Cırdaxan kəndində park salınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Uğur. Bir yanda yaylaqdır…: Yəhya bəy Dilqəmin qəmli həyat dastanı //Xalq cəbhəsi.- 2015.- 29 yanvar.- S.14.

Mənbə
-----


Vikimənbədə ***Müəllif:Yəhya bəy Dilqəm*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Maşallah Xudubəyli. Mənim sazlı-sözlü dünyam. Bakı: Elm və təhsil, 2010, səh.48–51.
**Ukraynanın Rumıniya səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Республіці Румунії) — Ukraynanın Rumıniyanın Buxarest şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il fevralın 1-də Ukrayna və Rumıniya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Rumıniya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Rumıniyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Paun Roqoveydir. O, 2020-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın Rumıniya səfirliyi.* "Посольство України в Республіці Румунії". www.romania.mfa.gov.ua (Ukraynanın Rumıniya səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2021-03-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Ukraynanın İsveçrə səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Швейцарській Конфедерації) — Ukraynanın İsveçrənin Bern şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il fevralın 6-da Ukrayna və İsveçrə dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1992-ci ildə isə Ukraynanın İsveçrə səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın İsveçrədə olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Artyom Rıbçenxodur. O, 2018-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın İsveçrə səfirliyi.* "Посольство України в Швейцарській Конфедерації". www.switzerland.mfa.gov.ua (Ukraynanın İsveçrə səfirliyinin rəsmi saytı) (az.). 24.02.2021. 2021-01-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Ukulele** — Havay gitarası kimi tanınan bu alət 4 simli mizrablı gitara növüdür, bəzən cüt simli, yəni 8 simli də olur.

Alətin adının mənşəyi
---------------------

Ukulelenin adı bəzi versiyalarda "hoppanan bit" mənasını verir, çünki ifa zamanı simlər üzərində barmaqların hərəkəti hoppanan biti xatırladır.Digər versiyaya görə, alətin adı "buralara gəlmiş hədiyyə" mənasını verir.

Tarixi
------

Ukulele 1880-ci illərdə braginya (Madeyra adasından gələn miniatür gitara, portuqal kavakinyo (cavaquinho) alətinə qohumdur) alətinin bir növü kimi inkişaf edib. Ukuleleni icad edən Manuel Nunyes sayılır. Ukulele Sakit okean sahilləri adalarında yayılıb, lakin bu aləti gördükdə, ilk növbədə, insanın ağlına Havay musiqisi gəlir, çünki bu gitaranı ilk dəfə məşhurlaşdıranlar 1925-ci ildə San-Fransisko şəhərindəki Sakit okean sərgisinə qastrola gəlmiş Havay musiqiçiləri olmuşlar.

Quruluşu
--------

Ukulele gitarasının çanaq hissəsi müxtəlif formalarda olur. Standart-gitarayabənzər, "ananas" formalı, avarşəkilli, üçkünc, dördkünc (çox zaman onları bahalı siqar qablarından düzəldirlər) və s. Ukulelenin düzəldilməsində hər şey ustanın təxəyyülündən asılıdır.

Növləri
-------

Havay gitarasının 5 növü var:

* 1. Soprano Ukulele (53 sm) ilk və daha çox yayılmış növ
* 2. Konsert Ukulelesi (58sm) ilk növdən bir az böyük
* 3. Tenor Ukulele (66 sm) XX əsrin 20-ci illərində üzə çıxıb
* 4. Bariton Ukulele (76 sm) XX əsrin 40-cı illərində hazırlanıb.
* 5. Bas Ukulele (76sm) səsi ən bəm və ölçüsünə görə ən böyük növ.

İstinadlar
----------

1. ↑  Beloff, Jim (2003). The Ukulele: A Visual History (Revised & Expanded ed.). San Francisco: Backbeat Books. P. 13. ISBN 0-87930-758-7.
2. ↑  Pryor, Alton (2004). Little Known Tales of Hawaii History. Stagecoach Pub. P. 18. ISBN 0-9747551-1-7.


1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-10.
**Ukraynanın Yunanıstan səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Республіці Греції) — Ukraynanın Yunanıstanın Afina şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il yanvarın 15-də Ukrayna və Yunanıstan dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalanıb. 1993-cü ildə isə Ukraynanın Yunanıstan səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Yunanıstanda olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Sergey Şutenhodur. O, 2018-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın Yunanıstan səfirliyi.* "Посольство України в Республіці Греції". www.greece.mfa.gov.ua (Ukraynanın Yunanıstan səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2021-01-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Bəni Nadir** və ya **Bəni Nəzir** (*ərəb.* بَنُو ٱلنَّضِير‎, ivr. ‏בני נצ'יר‏‎) — Ərəbistanın şimalında, VII əsrə qədər Mədinə vahəsində yaşamış yəhudi ərəb qəbiləsi. Onlar Uhudda qureyş qəbiləsi ilə döyüşdə məğlub olduqdan sonra islam peyğəmbəri Məhəmməd tərəfindən yaşadıqları ərazidən qovulmuşdular. Qəbilə daha sonra qureyşilər ilə birlikdə Xəndək döyüşünü planlaşdırmışdı. Onlar daha sonra Xeybər döyüşündə iştirak etmişdilər.

Ərəb tarixçisi Səmaninin yazdığına görə, Bəni Nadir qəbiləsinin üzvləri Yəhudiyyədən Ərəbistana köçmüş yəhudi Nadirin nəslindəndir. Ehtimal olunur ki, Nadir adı ivrit dilində Ha-Nazir adından götürülmüşdür. Ərəb tarixçisi İbn Həzmə görə, onlar bibliyadakı Harunun birbaşa nəsilləridir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Buhl, Welch, 1993
2. ↑  V. Vacca, *Encyclopedia of Islam*, Banu Nadir
3. ↑  "witness-pioneer.org". www.witness-pioneer.org. 2011-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-14.
4. ↑  Abdulkarim al-Sam'ani. Al-Ansab.Jinan Publish house. Beirut. 1988. v4 p475 & v5 p503
5. ↑  Ibn Hazm. Jawame Al-Syira Al-Nabawyia. Dar Al-Kotob Al-ilmiyah. Beirut. 2009. p26
**Ukraynanın Niderland səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Королівстві Нідерланди) — Ukraynanın Niderlandın Haaqa şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il aprelin 1-də Ukrayna və Niderland dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Niderland səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Niderlandda olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Vsevolod Çensovdur. O, 2017-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın Niderland səfirliyi.* "Посольство України в Королівстві Нідерланди". www.netherlands.mfa.gov.ua (Ukraynanın Niderland səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2021-03-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Dultsimer** və ya **Dulsimer** — yataq sazlar ailəsindən olan simli musiqi alətidir. Sitranın bir növüdür. Onun müxtəlif növləri var.

Alətin adının mənşəyi
---------------------

Dulsimer alətinin adının Latın dilindəki ***dulcis*** , yəni "şirin" sözünün təsirindən ortaya çıxdığı güman edilir. Orta əsrlər İngilis dilində *doucemer* , köhnə Fransız dilində *doulcemer* və ya *doulcemele*kimi işlənib.Ola bilsin ki , Latın dilində "***şirin nəğmə***" mən asını verən ***lat. dulcis q.yun. melos*** söz birləşməsindən törəmədir.

Dulsimerin növləri
------------------

***Çəkiclənən dulsimer***, sərbəst dayanan növ olub ,həmişə yox, lakin çox zaman trapezoid formada düzəldilir.Çoxlu simləri olur , nazik və kiçik ölçülü "çəkic"lərlə simlərə vurmaqla çalınır.Alətin bu növü bir çox mədəniyyətlərdə var.Ölkələrin çoxunda bu alətin öz adı var və kökləmə sistemləri müxtəlifdir.

***Pərdəli dulsimer***
----------------------

Pərdəli , 3 və ya 4 simi olur, adətən , diz üstə barmaqlarla dartım üsulu ilə çalınır. Pərdəli dulsimerə həm də aiddir:

***Appalaç dulsimeri***- ABŞın Appalaç bölgəsində yayılmış xalq çalğı aləti

***Banjo dulsimer***,Banco aləti kimi səslənən rezonans membranlı dulsimer.

***Rezonator dulsimer***
İçərisinə konusvari Rezonator işlənmiş.

### Digər növlər

***Kamanlı dulsimer***
Gözyaşı formalı dulsimer növüdür, sağ əldə kaman tutmaqla çalınır.

***Elektrik dulsimer***
Müxtəlif növ dulsimerlərə səslənməni gücləndirən elektrik qurğu yerləşdirilməklə çalınan növ.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-07-10.
**Dukakinzadə Mehmed Paşa** (ö. 21 yanvar 1557) — Misir bəylərbəyi.

Həyatı
------

Atası Dukakinoğlu Əhməd Paşa, anası isə II Bəyazidin nəvəsi Gövhərşah xanım Sultandır (Ayşə Sultanın qızı). Atasının sədarəti dönəmində 1482-ci ildə Sultan Bəyazidin qızı Gövhərmülk Sultanla nigahlandı. Ancaq atasının edamından sonra saray xidmətinə alındı və 1542-ci ildə Səməndirə sancaqbəyliyi ilə saraydan ayrıldı. Ardından Qaraman, 14 oktyabr 1550-ci ildə isə Hələb bəylərbəyi oldu.

**Dukakinzadə Mehmed Paşa** tərəfindən inşa edilən Ədliyə məscidi
Sultan Süleyman Qanuninin İran səfəri əsnasında ikinci vəzirliyə gətirilən Səmiz Əli Paşanın yerinə, 1553-cü ilin dekabrında Misir bəylərbəyliyinə gətirildi. 1556-cı ilin fevralında isə vəzifədən alınaraq paytaxta çağırıldı. Çox keçmədən 21 yanvar 1557-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.

Hələbdə öz adına inşa etdirdiyi Dukakinzadə Mehmed Paşa məscidi (Ədliyə məscidi olaraq da bilinir) günümüzədək qalmaqdadır. Konyada Memar Sənana inşa etdirdiyi məscid isə günümüzə gəlib çıxmamışdır.

Oğlu Sultanzadə Əhməd bəy (ö. 1537) divan şairi olmuş, qızı Nəslişah xanım Sultan (ö. 1579) isə Dukakinzadə İbrahim bəylə (ö. 1582) nigahlanmışdır.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani IV, səh. 23

İstinadlar
----------

1. ↑  Gümüşsoy, Emine (2011). *"Halep'te Dukakinzâde Mehmed Paşa Külliyesi"* Arxivləşdirilib 2020-09-18 at the Wayback Machine
2. ↑  Kuran, Aptullah (1979). *"Mimar Sînan'ın Bilinmeyen ve Kaybolan Camileri"*
**Han** və ya **xan** (çin. ənən. 漢族, sadə. 汉族, pinyin: *hànzú*, hərfi mənası: "xantzu", eləcə də çin. ənən. 漢人, sadə. 汉人, pinyin: *hànrén*, hərfi mənası: "xanjen") — çinlilərin özlərini verdikləri ad, Çinin və dünyanın ən böyük xalqı.

Ümumi məlumat
-------------

Çində 50-dən artıq millət yaşayır və onların arasında ən böyüyü xanlar və xueylərdir. Bu iki xalqın ana dili Çin dilidir. 1 milyard 300 milyonun içərisində xanların sayı 200 milyondur.

Yayılması
---------

Xanlar əsasən Çində, Honkonqda və Aomen rayonunda yaşayırlar.

Çin hökuməti xanları Urumçiyə, Uyğurustanın digər şəhərlərinə köçürməklə uyğurların sayını azaltmaq, onların müstəqillik duyğularını boğmaq istəyir. Xanlar, xueylər öz hegemonluğunu, öz mədəniyyətini digər millətlərə diktə etməyə, sırımağa çalışırlar.

Tarixi
------

Bu xalq öz adını Xan sülaləsindən götürüb.

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
| Vikianbarın loqosu | Vikianbarda ***Han*** ilə əlaqəli mediafayllar var. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |


1. 1 2  Хан // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 47.
Koordinat:Sky map 2s 12d 12,1sn; +44º 34' 2″

**NGC 847**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. **SBab** tipli  qalaktikadır.  Levis Svift tərəfindən 1885-ci ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 847: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 823 |
NGC 824 |
NGC 825 |
NGC 826 |
NGC 827 |
NGC 828 |
NGC 829 |
NGC 830 |
NGC 831 |
NGC 832 |
NGC 833 |
NGC 834 |
NGC 835 |
NGC 836 |
NGC 837 |
NGC 838 |
NGC 839 |
NGC 840 |
NGC 841 |
NGC 842 |
NGC 843 |
NGC 844 |
NGC 845 |
NGC 846 |
**NGC 847** |
NGC 848 |
NGC 849 |
NGC 850 |
NGC 851 |
NGC 852 |
NGC 853 |
NGC 854 |
NGC 855 |
NGC 856 |
NGC 857 |
NGC 858 |
NGC 859 |
NGC 860 |
NGC 861 |
NGC 862 |
NGC 863 |
NGC 864 |
NGC 865 |
NGC 866 |
NGC 867 |
NGC 868 |
NGC 869 |
NGC 870 |
NGC 871 |
NGC 872



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Təbii yayılması
---------------

Cənubi-Şərqi Asiya, Hindistan, Çin və Şərqi Tibetdə bitir.

Botaniki təsviri
----------------

50 m və daha çox hündürlüyə qalxan, çadırvari çətirə malik, həmişəyaşıl ağacdır. Qabığı tünd-boz rəngdə olub, çatlıdır. Cavan zoğları yaşıldır. Yarpaqları tərs- yumurtavari, 9-12 sm uzunluqda, 5-7 sm enində, ucu sivriləşən, üstdən parlaq, tünd yaşıl, altdan açıq yaşıl olub, lələkvari damarlıdır. Yarpağın yan damarlarında alt tərəfdən vəziləri vardır. Yarpaq saplağı 2,5 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri qısa saplaqlı, çiçəkyanlığı sarımtıl, 5-6 mm enində olub, 6 bölümlüdür. Erkəkcikləri 9 ədəd olub, üç cərgədə dairə şəklində yerləşmişdir. Yumurtalığı çılpaq, bir yuvalı olub, bir meyvə yarpağına malikdir. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi şarvari, 10-14 mm diametrdə, bir qədər əyilmiş və yoğun saplağa malik çəyirdəkdir. Toxumu üstdən kələ-kötür olub, 9-11 mm diametrindədir. 1 kq-da 8-9 min toxum vardır. 1000 ədəd toxumun çəkisi 100-120 q-dır. Meyvələri oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Toxumları yığılan kimi payızda səpilir. Toxumların tərkibində yağ olduğundan saxlandıqda cücərmə qabiliyyətini itirir.

Ekologiyası
-----------

Rütubətli, subtropik mənşəli bitki olub, illik yağıntının miqdarı 1500-2000 mm və daha çox olan ölkələrdə bitir. Çürüntülü, qırmızı torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Yalançı kafur ağacı əsl kafur ağacına nisbətən qışa daha çox davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Lənkəran zonasında park və bağlarda əkilmək, eləcə də qoruyucu meşə salmaq üçün istifadə oluna bilər.

İstifadəsi
----------

Oduncağı açıq qonur rəngdə, qoxuludur. Gəmiçilikdə və xarrat işlərində istifadə olunur. Yarpaqlarında və oduncağında efir yağı vardır. Budanmağı yaxşı götürür, ona görə də bəzək ağacı kimi geniş istifadə olunur. Park və bağlarda tək-tək, qrupla və canlı çəpər şəklində əkilə bilər.

Mənbə
-----

 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Cinnamomum glanduliferum* | 
* Wikidata: Q4116450
* Wikispecies: Cinnamomum glanduliferum
* APDB: 48881
* EoL: 2886410
* EPPO: CINGL
* FoC: 200008702
* GBIF: 4175713
* GRIN: 465217
* IPNI: 463435-1
* IUCN: 147648804
* NCBI: 1532343
* Plant List: kew-2721306
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:463435-1
* Tropicos: 50319472
* WFO: wfo-0000605088

 |
| *Laurus glandulifera* | 
* Wikidata: Q39097989
* Wikispecies: Laurus glandulifera
* APDB: 180160
* GRIN: 465218
* Tropicos: 17806411
* WFO: wfo-0001072218

 |
**SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsi** (*rus.* Комитет молодёжных организаций СССР; SSRİ GTK) — Sovet İttifaqında ilk növbədə gənclərin beynəlxalq əlaqələri sahəsində ictimai təşkilat. Komsomoldan fərqli olaraq bu, kommunist ideologiyasının təbliği ilə birbaşa məşğul olmamışdır. Komitə 1956-cı ildə Sovet Gənclərinin Antifaşist Komitəsinin (SGAK; 1941–1956) əsasında yaradılmışdır. Həm GTK, həm də onun sələfi olan SGAK KQB kadrları ilə hərtərəfli doldurulmuşdu. Komitə sovet gənclərinin müxtəlif ictimai, peşəkar, idman, tələbə, mədəniyyət və digər təşkilatlarının beynəlxalq əlaqələrinə nəzarət edirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Журнал *Новое время*. — 1993. — № 14.
2. ↑  Комитет молодёжных организаций СССР Arxivləşdirilib 2011-02-05 at the Wayback Machine БСЭ
3. ↑  Комитет молодёжных организаций СССР (КМО СССР) 1956-1991 гг. Arxivləşdirilib 2011-07-03 at the Wayback Machine Российский государственный архив социально-политической истории (РГАСПИ)
Stalin və başqalarının imzası ilə Böyük təmizləmə zamanı Hərbi Kollegiya tərəfindən mühakimə olunanların siyahısı
 Ulrixin imzası ilə Yakov Boyarski, Mixail Koltsov, Vsevolod Meyerhold və başqalarının edam əmri
**SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası** (*rus.* Военная коллегия Верховного суда СССР, *Voennaya kollegiya Verxovnovo suda SSSR*) — 1924-cü ildə Sovet İttifaqı Ali Məhkəməsi tərəfindən Qırmızı Ordu və Donanmasının ali hərbi və siyasi heyəti üçün yaradılmış məhkəmə. Bundan əlavə, hərbi müraciətlərə və hərbi tribunallara bilavasitə nəzarət orqanı idi.

1926–1948-ci illərdə kollegiyanın sədri Vasili Ulrix olmuşdur.

Hərbi Kollegiyanın rolu 1934-cü ilin iyunundan sonra, əks-inqilabi fəaliyyətin 58-ci maddəsinə aid olan işlərə baxılması səlahiyyətlərinin əlavə edilməsindən ilə kəskin şəkildə dəyişmişdi.

1937–1938-ci illərdə Böyük təmizləmə zamanı Hərbi Kollegiya, adətən, İosif Stalinin şəxsən təsdiq etdiyi siyahılara əsaslanaraq nisbətən tanınmış şəxsləri mühakimə edirdi. 58-ci maddə üzrə təqsirləndirilən şəxslərin işlərinin əksəriyyətinə NKVD üçlükləri məhkəmədənkənar şəkildə baxırdı. Hərbi Kollegiya əsas Sovet açıq məhkəmələrini həyata keçirirdi.

Kollegiya həmçinin Polşa Daxili Ordusunun sonuncu komandiri general Leopold Okuliçki və Polşa hökumətinin nümayəndəsi Yan Stanislav Yankovskinin məhkəməsində də iştirak etmişdir.

Sədrlər
-------

* 1923–1926: Valentin Trifonov
* 1926–1948: Vasili Ulrix
* 1948–1957: Aleksandr Çeptsov
* 1957–1964: Viktor Borisoqlebski
* 1964–1971: Nikolay Çistyakov

İstinadlar
----------

1. ↑  *Terrill, Richard J.* World Criminal Justice Systems: A Comparative Survey. 2013. ISBN 9781455725892. 2023-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
2. ↑  "Moscow Trials 1936, August 23 (Evening session)". 2021-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
3. ↑  *Jansen, Marc; Petrov, Nikita.* "Mass terror and the court: The Military Collegium of the USSR". Europe-Asia Studies. 58 (4). 2006: 589–602. doi:10.1080/09668130600652159.
4. ↑  *Erickson, John.* The Soviet High Command: A Military-political History, 1918-1941: A Military Political History, 1918-1941. 2013-07-04. ISBN 9781136339523. 2023-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.
5. ↑  "General Leopold Okulicki (From the left) and Jan Stanisław Jankowski heard before the Military Collegium of the Supreme Court of the U.S.S.R". 2023-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-24.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycanda Stalin repressiyaları
**Rumıniya poçtu** (*rum.* Poşta Română) — Rumıniyada milli poçt xidmətləri təminatçısıdır. Ölkə ərazisindəki yeganə bir xidmət təminatçısıdır.

Poșta Română əlavə dəyərli poçt və mətbuat xidmətlərinin sərbəst bazarında rəqib olaraq aktivdir. Fəaliyyətinin əsas obyektlərini əlverişli şəraitdə, yəni xarici ticarət, təchizat, tədqiqat və texnoloji və informasiya dizaynında həyata keçirmək üçün lazımlı fəaliyyətləri həyata keçirir. Xidmətlərinə həmçinin tibbi xidmətlər, təhsil və sosial-mədəni xidmətlər və s. daxildir.

Təsviri
-------

Buxarestdəki Daçiya bulvarında Rumıniya Mərkəzi Poçt ofisi
Şirkət Rumıniyada poçtların çatdırılmasına, poçt markalarının buraxılmasına cavabdehdir. Ayrıca logistika, valyuta mübadiləsi, proqram təminatı və məsləhət xidmətləri də daxil olmaqla bir sıra digər xidmətlər təqdim edir.

Tarixi
------

Rumıniya torpaqlarında poçt xidmətlərinin mövcudluğunu təsdiqləyən ilk sənəd I Mirkeya tərəfindən 1399-cu ildə Curcuda nəşr edilmiş nizamnamə idi. Beləliklə yaşayış məntəqələri kral kuryerlərini nəqliyyat vasitələri, atlar və iki təkərli arabalarla təmin etməli idi.

Başlanğıcda post əsasən səyahətçilərin daşınmasına və rəsmi poçt vasitəsilə böyük lordlara əsaslandı. 1850-ci ildən sonra inzibati şəhərlərdə şəhər poçt stansiyaları poçt şöbələrinə çevrildi. O dövrdə Krayovanın ortaq bir mərkəz olduğu poçt stansiyaları olan 30 poçt marşrutu var idi. 1852-ci ildə Maliyyə Nazirliyinin nəzarəti altında olan şəxslər üçün poçt xidməti təşkil edildi.

23 iyul 1862-ci il tarixdə Moldova və Valaxiya poçt administrasiyalarının birləşdirilməsi haqqında №527 əmr verildi. 1 avqust 1862-ci il tarixindən etibarən, birləşmədən sonra baş direktorluğun idarə edilməsi, 1860-cı ilin dekabrından Münteniya şöbəsini də idarə edən Panaytu Seveskuya həvalə edildi.
Rumıniya Ümumdünya poçt ittifaqının qurucularından və üzvlərindən biridir. 2004-cü ildə Rumıniya Buxarestdə keçirilən 23-cü Ümumdünya Poçt Konqresinə ev sahibliyi etmişdir.

Rəhbərlik
---------

2005-ci ildən etibarən Rumıniya poçtunun baş direktoru Qabriel Mateeskudur.

Özəlləşdirmə
------------

15 iyul 2005-ci ildə Rumıniya hökuməti 2008-ci ilə qədər Rumıniya Postunun yenidən qurulması və sonrakı özəlləşdirilməsi planlarını elan etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Company Portrait  Arxivləşdirilib 2012-02-13 at the Wayback Machine, english version at 27.11.2011
2. ↑  "Romania Plans to Privatize Companies (Планы Румынии по приватизации компаний)". İstifadə tarixi: 2011-08-16.
**Prada** — İtalyan geyim brendi.

1913-cü ildə Mario Prada tərəfindən yaradılmış geyim brendidir. Mərkəzi qərargahı Milan şəhərindədir.

Tarixi
------

Şirkət 1913-cü ildə Mario Prada və onun qardaşı Martino tərəfindən İtaliyanın Milan şəhərində yaradılıb.

Mario Prada qadınların biznesdə rolunun olması lazım olduğuna inanmırdı və buna görə də qadın ailə üzvlərinin onun şirkətinə daxil olmasına mane olurdu. Qəribədir ki, Marionun oğlunun bu işə marağı yox idi, ona görə də Marionun yerinə gələn və təxminən iyirmi il Pradaya rəhbərlik edən Marionun qızı Luisa idi. Həmçinin Luizanın qızı Miuccia Prada 1970-ci ildə şirkətə qoşuldu
Miuccia şirkəti 1978-ci ildə miras aldı və Bertelli ilə yanaşı biznes meneceri kimi Miuccia şirkətin dizaynlarında öz yaradıcılığı ilə fərqlənirdi. O, 1979-cu ildə ilk kürək çantalarını dizayn etdi və satışı baş tutdu. Onlar babasının buxar gəmisi üçün örtük kimi istifadə etdiyi sərt hərbi təyinatlı qara neylondan hazırlanmışdı. İlkin uğur dərhal olmadı, çünki reklamın olmaması və yüksək qiymətlərə görə onları satmaq çətin idi. Pradanın qiymətlərinin daha yüksək olması ilk illərdən bu günə qədər aktual qalan mövzudur. Ancaq müştərilərinə ,xitab etdiyi kütləyə bu normal olduğuna görə ilk illərdəki çətinliklə indi üzləşmirlər.

### Dəfilə

Prada beynəlxalq Milanda tez-tez brendin məkanlarından birində keçirilən mövsümi dəb nümayişlərinə ev sahibliyi edir.

1988 — Milanda ilk qadın geyimləri dəfiləsi

1993 — Milanda ilk kişi geyimləri dəfiləsi

Mədəniyyət sahəsində Prada
--------------------------

### Film

1999-cu ildə çəkilmiş "10 things I hate about you" (Haqında nifrət etdiyim 10 şey) bədii filmində Prada imzası olan məhsulların tərifinə yer verilib.

2006-cı ildə çəkilmiş "The Devil wears Prada" (Şeytan Prada geyinir) bədii filmi (Lauren Weisberger tərəfindən yazılmış eyniadlı kitab əsasında) Meril Stripə roluna görə Oskar nominasiyası qazandırdı.Onun film üçün ayaqqabı qarderobunun geyim dizayneri Patricia Field tərəfindən hazırlandığı , "ən azı 40% Prada" olduğu deyilirdi.

Həmçinin bax
------------

* Şeytan Prada geyinir

İstinadlar
----------

* Prada.com

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-07.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Atlas (dəqiqləşdirmə).
**Atlas (coğrafi)** – 1)xəritə; 2)albom və ya məcmuə şəklində tərtib edilmiş xəritə; 3)cürbəcür xəritələrin, sxemlərin toplusu; 3)müəyyən sistem üzrə toplanmış xəritələr toplusu; 4)dilçilikdə dil və ya dialektlərin yayılma areallarını əks etdirən xəritələr toplusu; 5)göy cismlərinin xəritə və cədvəllərinin toplusu (astronomik atlas); 6)coğrafi müəyyən sistemlə yığılıb, ümumi proqram əsasında albom və ya kitab şəklində tərtib edilən coğrafi xəritələrin məcmuəsi. Atlasdan müxtəlif sorğu və tədris məqsədi ilə istifadə olunur. "Atlas" adını ilk dəfə 16 cı əsrdə Herard Merkator tərəfindən gəlmişdir. O, tərtib etdiyi xəritələri toplu halında hazırlayıb və onu "Atlas" adlandırıb və çap olunub.

Azərbaycanda nəşr olunmuş atlaslar:

* "Dünyanın fiziki atlası" (1964),
* "Dünyanın kiçik atlası" (1975),
* "Azərbaycanın atlası" (1949, 1963).

Azərbaycan Respublikasının müxtəlif istiqamətli yeni atlaslarını Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akad. Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu nəşrə hazırlamışdır.

Ədəbiyyat
---------

* R.M. Şükürlü S.F. Kazımova S.İ. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
* Azərbaycanın tarixi atlası 1
* Azərbaycanın tarixi atlası 2
* Azərbaycanın tarixi atlası 3
* Azərbaycanın tarixi atlası 4

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Xarici keçidlər
---------------

* **Azərbaycan tarixi atlası** Arxivləşdirilib 2014-06-30 at the Wayback Machine. Bakı kartoqrafiya fabriki, 2007.
**CorelDraw** — qrafik redaktor. Vektor qrafikası ilə işləmək üçün istifadə olunur. CorelDraw proqramı əsasən rəssam və dizaynerlərin işini asanlaşdırmaq üçün nəzərdə tutulub. Proqramdan istifadə etmək üçün onun imkanlarından istifadə etməyi bacarmaqla yanaşı rəssamlıq, dizayn və müxtəlif illüstrasiyaları yerinə yetirmək bacarığı da olmalıdır.

Təyinatı
--------

Vektor qrafikası redaktorları arasında özünəməxsus yer tutan CorelDraw proqramı çox tez-tez yenilənir. CorelDraw proqramı nəşriyyat, poliqrafiya, reklam fəaliyyətində çox geniş istifadə edilir. Bunun da səbəbi onun vasitəsilə müxtəlif formalı və ölçülü təsvirlərin yaradılmasının mümkün olmasıdır. Vektor təsvirlərinin ölçüləri faylın həcminə təsir etmir. Ona görə də vektor qrafikasının köməyilə yaradılmasının reklam plakatlarını, bannerlər və s. bu kimi faylları çox asanlıqla daşıyıcı disklərə yazmaqdan əlavə, e-mail ilə də göndərmək olur. Bu halda Rastr qrafikasından istifadə edilərsə, faylların həcmi çox böyük ola bilər və bu halda onların e-mail ilə göndərilməsi zamanı ortaya bir çox problemlər çıxar. Rastr təsvirin ölçüsünün miqyasını böyütdükcə keyfiyyətinin itməsi də danılmazdır.

Ədəbiyyat
---------

* Gözəlova R. Y. Gözəlova H. Y. "CorelDraw" Praktiki Vəsait, Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2015, 226 səh. ISBN 978-9952-434-62-0

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: n89104339 · NKC: ph135538 · VIAF: 176261989 · WorldCat VIAF: 176261989 |

1. ↑  CorelDRAW Graphics Suite 2023 (Windows) - Hot Fix 1. 2023.
**Vasvi Abduraimov** ((*ukr.* Васві Еннанович Абдураїмов, krımtat. Vasvi Ennan oğlu Abduraimov, Васви Эннан огълу Абдураимов; 18 oktyabr 1954) — Ukraynalı və rusiyalı siyasətçi, Krımtatarlarının milli hərəkatının tanınmış fəalı, "Milli Firka" Məclisin (Şuranın) sədri.

Bioqrafiyası
------------

Vasvi Abduraimov 18 oktyabr 1954-cü ildə Özbəkistan SSR-in Fərqanə vilayətinin Altıarık rayonununn Həmzə şəhərində anadan olmuşdur. Bütün Krımtatar xalqı kimi 18 may 1944-cü ildə valideynləri Krımdan bölgəyə deportasiya edilmişdir.

### Təhsil

1976-cı ildə Fərqanə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun fizika-texnika fakültəsini ümumi texniki fənlər və əmək ixtisası üzrə bitirib.

1987-ci ildə Abram İoffe adına Fiziki-Texniki İnstitutunun Elmi Şurasında "Yarımkeçiricilər və dielektriklərin fizikası" ixtisası üzrə dissertasiyasını müdafiə edərək Fizika-riyaziyyat elmləri namizədilyiyini alır.

### Karyerası

1978–1990-cı illərdə Fərqanə Dövlət Pedaqoji İnstitutunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.

1990-cı ilin oktyabrından 1991-ci ilin martınadək Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Deportasiya olunmuş Xalqları İşləri Komitəsinin qayıtma şöbəsinin müdiri.

1991-ci ilin mayından 1997-ci ilin sentyabrına qədər Krım Muxtar Respublikasının Təhsil Nazirliyinin baş mütəxəssisi.

1998–1999 — "Krım adası" jurnalının baş redaktor müavini.

1999–2000 — Krım jurnalının baş redaktor müavini.

2000–2003 — "Krım Tətbiqi İnformasiya Texnologiyaları Mərkəzi" özəl müəssisəsinin baş direktoru.

2003–2005 — İ. Vernadski adına Tavriçesk Milli Universitetinin Siyasi Elmlər Bölməsində baş müəllim.

2005–2006 — Krım Mühəndislik və Pedaqoji Universitetinin Riyaziyyat kafedrasının baş müəllimi.

2006–2009 — həftəlik "Yarımada" qəzetinin baş redaktoru.

2009–2013 — "Krım Tətbiqi İnformasiya Texnologiyaları Mərkəzi" özəl müəssisəsinin baş direktoru.

Ailəsi
------

Ailəlidir, bir qızı və bir oğlu var.

Həyat yoldaşı — Abduraimova Asya Osman qızı, 1956-cı il təvəllüdlü, müəllimə.

Qızı — Dikaya Fevziye, 1978-ci il təvəllüdlü, müəllim, iqtisadçı.

Oğlu — Edem Abduraimov, 1985-ci il təvəllüdlü, müəllim, informasiya texnologiyaları mütəxəssisi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ферганский государственный педагогический институт". 2019-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
2. ↑  "Персональный сайт воспитателя общежития". 2021-04-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
3. ↑  "ajat.be". 2017-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.
4. ↑  "Edem Abduraimov - About - Google+". 2016-10-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-15.