recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Akif Əli oğlu Yusifov** (8 iyul 1948, Azərbaycan SSR, Qax rayonu, Almalı kəndi) — Şəki Dövlət Dram Teatrının aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti
(2018).

Həyatı
------

Akif Yusifov 1976-cı ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmiş və həmin ildən S. Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlamışdır. İşlədiyi müddətdə teatrın səhnəsində qoyulmuş Azərbaycan və dünya dramaturgiyasının əsərlərində 200-dən artıq tamaşada müxtəlif maraqlı, yadda qalan obrazlar yaratmışdır. Bunlardan N. Vəzirovun "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük" komediyasında Xudaverdi bəy, Ə. Nesinin "Toros canavarı"nda Osman, M. Kərimin "Ay tutulan gecə" əsərində – Yalsı qul, N. İbsenin "Kuklalar evində" Doktor, E.de Filipponun "Ruhlar"ında Qastoni, X. Eçeqarayın "Mahir aradüzəldənlər" pyesində Don Xuan və sairə rollarını göstərmək olar.

1977-ci ildə Bolqar dramaturqu R. Stoyanovun "Ustalar", 1978-ci ildə Macar dramaturqu Ş. Petefinin "Pələng və Kaftar", 1980-ci ildə Alman dramaturqu B. Brextin "Arturo Uİ-nin karyerası",1981-ci ildə Çex dramaturqu K. Çapekin "Ağ xəstəlik",1982-ci ildə Rumın dramaturqu M. Sebastianın "Adsız ulduz" kimi festival tamaşalarında da A. Yusifov gözəl obrazlarla tamaşaçı rəğbəti qazanmışdır.

Mükafatları
-----------

2001-ci ildə teatrın səhnəsində qoyulmuş Hidayət Orucovun "Məni qınamıyın" tamaşasında Redaktor roluna görə "Qızıl Dərviş" mükafatına almışdır.

27 may 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

Filmoqrafiya
------------

1. Çətirimiz buludlardır (film, 1976)
2. Yük (film, 1995)
3. Bir ovuc torpaq (film, 2009)
4. Cavad xan (film, 2009)
5. Yaddaş (film, 2010)
6. Döngələr (teleserial, 2012)
7. Qırmızı bağ (film, 2016)
8. Bir zamanlar Şəkidə (film, 2017) (*ing.* The Game) (rol: Tofiq əmi)

İstinadlar
----------

1. ↑  "АКИФ ЮСИФОВ Биография". 2024-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-27.
2. ↑  "Akif Yusifov "Hər gün bir rola girmək səhnənin divanəsi olmaq deməkdir"". 2024-01-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-27.
3. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.
4. ↑  ""Gənclik Mall" Ticarət mərkəzində yerləşən və premium sinfindən olan "CinemaPlus" kinoteatrında "Bir Zamanlar Şəkidə-(ing-The Game)" macəra komediya filminin təqdimatı keçirilib". 2021-11-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-19.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb |
**Hərbi Xidmət Xaçı** ( *ukrayna* : Хрест бойових заслуг , *Khrest boiovykh zasluh* - hərfi mənada: 'Döyüşdə xidmətlərin xaçı') Ukraynanın dövlət mükafatı, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hərbçilərini tanımaq üçün təsis edilən Ukrayna Prezidentinin fərqlənmə nişanıdır. Həyatın təhlükə altında olduğu və düşmənlə birbaşa təmasda olan döyüş tapşırığı zamanı qəhrəmancasına hərəkət etmək; hərbi (döyüş) əməliyyatları zamanı qoşunlara (qüvvələrə) komandanlıq etməkdə uğuru və s bu kimi performanslar üçün təqdim edilir.

Mükafat dizaynının müəllifi Aleksandr Liejnievdir .

Mükafat tarixi
--------------

Mükafatın dizaynı Ukrayna Üsyançı Ordusunun və Ukrayna Ali Azadlıq Şurasının tarixi Döyüş Xidmətlərinə görə ordeninə əsaslanır, lakin lentdə UPA bayrağının deyil, müasir Ukrayna bayrağının rəngləri var və qılınclar yuxarıya doğru yönəldilmişdir.

Ukrayna Prezidentinin Hərbi Xidmətlərə görə Xaçı mükafatı Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin 5 may 2022-ci il tarixli Fərmanı ilə təsis edilib

6 may 2022-ci ildə Vladimir Zelenski müstəqil Ukraynanın ilk hərbi mükafatlarını — Hərbi Xidmətlərə görə Xaçı təqdim etdi. Hərbi Xidmətlərə görə Xaç ordeni ilə təltif edilən ilk şəxs Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı, Rusiyanın silahlı təcavüzünün başlanğıcından bəri dövlətin müdafiəsini uğurla təşkil edən, işğala qarşı qəhrəmancasına müqavimətində uğurlara görə və Silahlı Qüvvələrinə şəxsən rəhbərlik edən general Valeri Zalujnı idi. Qüvvələrin

21 dekabr 2022-ci il tarixində ABŞ-yə səfəri zamanı Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Hərbi Xaç ordeni ilə təltif edilmiş ukraynalı əsgər Pavlo Çerniavskinin xahişi ilə təltifinin atributlarını minnətdarlıq əlaməti olaraq ABŞ prezidenti Co Baydenə təqdim edib. Ukraynanın əvəzsiz dəstəyinə və ABŞ-ın Ukraynanın müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinə verdiyi töhfəyə görə.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Відзнака Президента України "Хрест бойових заслуг"". 2023-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-13.
2. ↑  Глава держави вручив нагороди військовим і членам родин загиблих захисників, яким присвоєно звання Героя України, а також першим кавалерам Хреста бойових заслуг Arxivləşdirilib 2022-05-06 at the Wayback Machine, Офіційне інтернет-представництво Президента України, 06.05.2022.
3. ↑  Зеленський передав Байдену Хрест бойових заслуг від капітана ЗСУ: як відповів Байден Arxivləşdirilib 2023-02-27 at the Wayback Machine, Прямий канал, 21.12.2022
4. ↑  Командир батареї HIMARS передав Джо Байдену свою відзнаку "Хрест бойових заслуг" Arxivləşdirilib 2022-12-28 at the Wayback Machine, АрміяInform, 22.12.2022.
**Qrız körpüsü** — Azərbaycanın ən hündür körpüsü. Qrız kəndi ilə Quba rayon mərkəzini birləşdirən yol-nəqliyyat ötürücüsü.

Tarixi
------

Körpünün inşasına 2009-cu ildə başlanılmışdır. Kənd sakinlərinin və yerli bələdiyyənin maliyyə vəsaiti hesabına inşa edilən körpü 2012-ci ilin noyabr ayında istifadəyə verilmişdir.

Rayon mərkəzindən 38 km uzaqlıqda yerləşən Qrız kəndi Qubanın dağ kəndlərindən olduğu üçün ərazidə körpünün olmaması sakinlərin rayona gediş-gəlişində problemlər yaradıb. Qrızlılar xüsusilə, qış fəslində böyük çətinliklərlə qarşılaşırdılar. Kənd sakinləri bu yol ötürücüsünün açılışına qədər təhlükəli vəziyyətdə və ibtidai formada kustar üsulla inşa olunmuş körpüdən istifadə edib.

Göstəriciləri
-------------

Körpünün uzunluğu 20 metr, eni isə 3,5 metrdir.

Körpü dəniz səviyyəsindən 2500 metr, Qudyalçayın yatağından isə 38 metr yüksəklikdə inşa olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycanın ən hündür körpüsü istifadəyə verilidi.

Xarici keçidlər
---------------

* Qrız kəndinin körpü dərdi

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Quba rayonu | *Quba rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Şərif Şərifov (dəqiqləşdirmə).

**Şərif Hacı oğlu Şərifov** (1945, Kirovabad) — Azərbaycanın əməkdar rəssamı, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü, Dünya Reklamçılar Assosiasiyasının üzvü, Azərbaycan Rəssamlar və Memarlar İttifaqlarının üzvü, Gəncə şəhərinin baş rəssamı.

Nəriman Nərimanovun və Heydər Əliyevin Gəncədə ucaldılmış abidələrinə görə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının qızıl medalına layiq görülüb.

2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüş Şərif Şərifov 2012-ci ildən Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvüdür. Onun Moskva Şərq Xalqları Muzeyində, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının Sərgi salonunda, Rusiyanın bir sıra muzey və qalereyalarında, həmçinin Türkiyə, İsveçrə, Meksika, Çexiya, Macarıstan, Polşa, Fransa və bir sıra xarici ölkələrin muzey və qalereyalarında 50-dən artıq əsəri nümayiş etdirilib.

Bioqrafiyası
------------

Şərif Şərifov 1945-ci ildə Gəncə şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1961-ci ildə M. Ə. Sabir adına 5 nömrəli orta məktəbi bitirmişdir. 1961–1966-cı illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbinin heykəltərəşlıq fakültəsində təhsil almışdır. Elə həmin il Moskva Ali Rəssamlıq-sənaye məktəbinin *(əvvəllər Stroqonov adına olmuşdur)* memarlıq-dekorativ plastika fakültəsinə qəbul olmuş və 1971-ci ildə təhsilini bitirərək Azərbaycana qayıtmışdır.

İlk əmək fəaliyyətinə Respublika Rəssamlar İttifaqı Yaradıcılıq Kombinatının Gəncə filialında rəssam-heykəltaraş kimi başlamışdır. Bir ildən sonra SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü seçilmiş, 1978-ci ildə SSRİ Rəssamlar Akademiyasının həvəsləndirici mükafatına və diplomuna layiq görülmüşdür. 1980-ci ildə SSRİ mədəniyyət nazirliyi, Rəssamlar İttifaqı və ÜİLKGİ-nin ikinci dərəcəli mükafatı və diplomu ilə təltif olunmuşdur. Eyni zamanda Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatı olmuşdur.

2006-cı ildən Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamıdır. 2012-ci ildə Rusiya Rəssamlar Akademiyasının fəxri üzvü seçilmişdir.

Şərif Şərifovun Moskva şərq xalqları muzeyində, Rusiya Rəssamlıq Akademiyasında, Rusiya mədəniyyət nazirliyinin muzey və qalareyalarında, eləcə də Amerika, Türkiyə, İsveçrə, Meksika, Çexiya, Macarıstan, Polşa, Fransa və müstəqil ölkəmizin muzey, qalareya və ayrı-ayrı bölgələrində 50-yə yaxın heykəltaraşlıq əsər nümayiş etdirilir.

Filmoqrafiya
------------

* 1981. Kirovabadlı gənc rəssam: Şərif Şərifov

İstinadlar
----------
**Makefile**(meyk-fayl) – MAKE komandasının işini idarə edən fayl. Adətən, makefile proqramları necə kompilyasiya edib bir yerə yığmağı təsvir edir. Bu fayl qaydalardan və dəyişənlərdən ibarətdir. Qaydalar aşağıdakı sintaksisə malikdir:

məqsəd1 məqsəd2 …: rekvizit1 rekvizit2 …  

  

komanda1  

  

komanda2  

  ...

Qayda, komandalar toplusudur və onların yerinə yetirilməsi rekvizit-fayllardan məqsəd-faylların yığılması ilə nəticələnir. Qayda make utilitinə məlumat verir ki, komandaların işinin nəticəsində alınan fayllar (məqsədlər) uyğun rekvizit-fayllardan asılıdır.
Komandaların yazıldığı sətirlər tabulyasiya simvolu ilə başlamalıdır.

*Misal:*
--------

  

  PACKAGE = package  

  VERSION = ` date "+%Y.%m%d%" `  

  RELEASE\_DIR = ..  

  RELEASE\_FILE = $(PACKAGE)-$(VERSION)  

   

  # Notice that the variable LOGNAME comes from the environment in  

  # POSIX shells.  

  #  

  # target: all - Default target. Does nothing.  

  all:  

  echo "Hello $(LOGNAME), nothing to do by default"  

  # sometimes: echo "Hello ${LOGNAME}, nothing to do by default"  

  echo "Try 'make help'"  

   

  # target: help - Display callable targets.  

  help:  

  egrep "^# target:" [Mm]akefile  

   

  # target: list - List source files  

  list:  

  # Won't work. Each command is in separate shell  

  cd src  

  ls  

   

  # Correct, continuation of the same shell  

  cd src; \  

  ls  

   

  # target: dist - Make a release.  

  dist:  

  tar -cf $(RELEASE\_DIR)/$(RELEASE\_FILE) && \  

  gzip -9 $(RELEASE\_DIR)/$(RELEASE\_FILE).tar  

 </math>

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Sərhəd zastavalarının ərazilərində də mövcud olan müşahidə qülləsi
**Sərhəd zastavası** suveren dövlət tərəfindən özünün dövlət sərhədində saxlanılan postdur. Sərhəd nəzarəti, sərhəd mühafizəsi qonşu dövlətlə sərhədi müşahidə etmək və mühafizə etmək məqsədilə yaradılır. Sərhəd mühafizəçiləri və yaxud da digər adı ilə sərhədçilər bu cür missiyalar zamanı istifadə edilirlər və onların daimi olaraq təşkil etdikləri sərhəd patrulları radio əlaqələr vasitəsilə bir-birləri ilə əlaqə saxlayırlar. Sərhəd zastavaları bəzən bir sıra inzibati binalarda, yaşayış binalarında və yaxud da çadırlarla ola bilər. Sərhəd zastavalarında silah-sursat anbarları, səngərlər, sığınacaqlar, məftillərlə və gözətçi qüllələri ilə möhkəmləndirilmiş olan pulemyot məntəqələri, gömrük keçid məntəqələri, sərhəd sədləri və insan postları ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 9 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2021.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 9 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2021.
Şərqi Nusa Tenggara sərhəd keçid məntəqəsi İndoneziya və Şərqi Timor arasındakı sərhəddir
Çin-Rusiya sərhədi. Rusiyanın Zabaykalsk şəhərindən çıxan qatar Çinin
Manzhouli şəhərinə gedir
Sərhəd nəzarəti dövlət və ya dövlətlər bloku tərəfindən sərhədlərinə nəzarət etmək, habelə bu sərhədlərdən insanların, heyvanların və malların keçməsini tənzimləmək üçün həyata keçirilmiş olan tədbirlərdir.

Dövlətlər və dövlətləri idarə edən şəxslər həmişə öz ərazilərinə kimin daxil olub, kimin çıxdığını, kimin qaldığını müəyyən etməyi öz suverenliklərinin mühüm tərkib hissəsi saymışlar. Ancaq Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl sərhəd nəzarəti həmişə deyil, bəzən həyata keçirilirdi. Müasir mənada sərhəd nəzarətini təmizləmək üçün zəruri olan pasportlar və səyahət sənədləri konsepsiyası İngiltərədə V Henrinin hakimiyyəti dövründə həyata keçirilmişdir. Sərhəd nəzarəti həmçinin hava limanlarında, dəniz limanlarında və konteyner limanlarında da həyata keçirilir.

İstiqamətləri
-------------

Sərhəd nəzarətinin bir çox aspektləri mövcuddur:

* Karantin
* Gömrük
* Rüsumsuz Ticarət Mağazaları (Duty-free)

İstinadlar
----------


1. ↑  "Border Control Law and Legal Definition | USLegal, Inc". 21 March 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 August 2018.
2. ↑  "Do global migration barriers cost trillions?". American Economic Association (ingilis). 15 November 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 November 2023.
**Forstera hoveyası** (*lat.* Howea forsteriana) — bitkilər aləminin palmaçiçəklilər dəstəsinin palmakimilər fəsiləsinin hoveya cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Avstraliyadır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 12 m-ə çatır. Palmanın gövdəsi dairə formasında yarpaq yarıqları ilə örtülmüşdür. Bünövrəsində gövdəsi enlidir. Yarpaqları lələkvari, qövsvari əyilmişdir. Gövdə ətrafında düzülən yarpaq yarıqları gövdənin düz olmasını göstərir. Alt tərəfdən xırda nöqtələrlə örtülmüş, lələkvari, tünd-yaşıl yarpaqları uzun seqmentli olub, uzunluğu 25-60 sm-dir, horizantal yerləşir, bir az sallaqdır. Bircinsli çiçəkləri çiçək qruplarında üç ədəd (iki erkək və bir dişi) yığılmışdır. Meyvələri finik palmasının meyvələrinə bənzəyir. Toxumlar və kök zolağları ilə çoxaldılır.

Ekologiyası
-----------

Soyuğu və küləyi sevmir. Quraqlığa davamlıdır. Düz günəş şüalarından orta dərəcədə qorunmalıdır. Havanı oksigenlə, ozonla, aeroionlarla zəzənginləşdirir, nəmişliyi artırır və ekoloji şəraiti yaxşılaşdırır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Mərdəkan dendrarisində 2009-cu ildən introduksiya olunub. Bəzi rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Alleyalarda dekorativ görünür. Tək və qrup əkinləri üçün faydalıdır.

Sinonimləri
-----------

### Homotipik sinonimləri

* *Denea forsteriana* (F.Muell.) O.F.Cook
* *Grisebachia forsteriana* (F.Muell.) H.Wendl. & Drude
* *Kentia forsteriana* F.Muell.

### Heterotipik sinonimləri

* *Kentia australis* T.Moore & Mast.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Howea forsteriana* | 
* Wikidata: Q146290
* Wikispecies: Howea forsteriana
* APNI: 116538
* ARKive: howea-forsteriana
* BOLD: 179623
* EoL: 1142853
* EPPO: HOWFO
* GBIF: 7857942
* GRIN: 19389
* iNaturalist: 135400
* IPNI: 667434-1
* ITIS: 817231
* IUCN: 38577
* NCBI: 292773
* NSWFlora: Howea~forsteriana
* NZOR: f6e7325d-aee0-4a67-b136-d526f26c7d66
* NZPCN: 4383
* Plant List: kew-100448
* PLANTS: HOFO
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:667434-1
* Tropicos: 50299258
* WCSP: 100448
* WFO: wfo-0000215287

 |
| *Kentia forsteriana* | 
* Wikidata: Q87628483
* APNI: 195247
* GBIF: 5293807
* GRIN: 21142
* IPNI: 667661-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:667661-1
* WCSP: 105826
* WFO: wfo-0000220866

 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Daşkörpü.

**Daşkörpü** — Fateh körpüsü və ya Fateh Sultan Mehmet körpüsü Vardar çayı üzərində, Skopye şəhər mərkəzində yerləşən tarixi Osmanlı körpüsü. Skopyenin rəmzlərindən biri hesab olunur.

Memarlıq
--------

Körpü qatı daşdan ibarət olan bloklardan və 12 ədəd yarım yay kəmərə bağlanan sabit, qatı sütunlardan ibarətdir. Tikinti, 214 metr uzunluğa və 6 metr genişliyə malikdir. Körpünün ortasında olan kitabə hissəsi yenidən tikilmişdir.

1451-1469-ci illərdə II Mehmetin himayəsi və nəzarəti altında inşa edilmişdir.

Bəzi qaynaqlara görə körpü Memar Sinan tərəfindən inşa edildiyi deyilməkdədir. 13 kəmər gözü yəni 12 kəməri olan körpünün kəmər Açılış isə mərkəzə doğru genişlənməkdə və yüksəlməkdədir. Körpünün ümumi uzunluğu 220 metrdir. Kəmər Açılış baxımından ən kiçik açıqlıq 4,05 metr ən böyük açıqlıq isə 13,48 metrdir.

Tarixi
------

1451-1469-ci illərdə Fateh Sultan Mehmetinn hakimiyyəti döründə inşa edilən körpü tarixdə bir neçə dəfə ziyan görmüş və təmir edilmişdir. 1555-ci ildəki böyük zəlzələdə ziyan gördüyünə dair tarixi dəlillər olduğu deyilmişdir. Bu zəlzələdə körpünün 4 sütunu ağır ziyan yaşamışdır.

II Dünya müharibəsi dövründə, 1944-cü ildə faşistlər tərəfindən körpüyə partlayıcı yerləşdirilmişdir. Skopyenin xilas olmasıyla, partlayıcılar sökülmüşdür.

1689-cu ildə bu körpüdə Kumanova hökümdarı Karpoş adlı birinin asıldığı iddia edilmişdir.

Şəkillər
--------

* Osmanlı dövrü sonlarında körpü (1909)Osmanlı dövrü sonlarında körpü (1909)
* Körpü və çevrəsinin 1920-ci ildəki vəziyyətiKörpü və çevrəsinin 1920-ci ildəki vəziyyəti
* Körpünün ortasında yerləşən kitabə hissəsi Osmanlı dönəmindəki orijinal halını qismən qorumaqdadır.Körpünün ortasında yerləşən kitabə hissəsi Osmanlı dönəmindəki orijinal halını qismən qorumaqdadır.
* 2000-ci ilin başlanğıcında körpü və yaxın çevrəsi2000-ci ilin başlanğıcında körpü və yaxın çevrəsi

Xarici keçidlər
---------------

* uskup.com
**Sofiya meydanı** (*ukr.* Софійська площа) — Kiyevin mərkəzi və ən qədim meydanlarından biri. Sofiya meydanında Müqəddəs Sofiya Katedralinin zəng qülləsi və Boqdan Xmelnitskinin abidəsi var. Meydan Vladimirskaya küçəsi, Vladimirski keçidi, Alla Tarasova küçəsi, Sofiyevskaya küçəsi və Rılski zolağı arasında yerləşir.

Tarixi
------

Софийская площадь, 1900 год
Boqdan Xmelnitskinin abidəsi
Sofiya meydanının havadan görünüşü
Rəvayətə görə, şəhər divarlarına yaxın bir sahə olan Müqəddəs Sofiya meydanının yerində 1036-cı ildə Yaroslav Mudrı peçeneqləri məğlub etdi, bundan sonra bu yerdə Müqəddəs Sofiya Kafedralın tikdi və meydanın adını qarşısında Sofiya. 1854–1857-ci illərdə tikildikdən sonra İctimai Məkanlar bərpa edilmiş Qızıl Qübbəli Müqəddəs Mixail Kafedralının yerləşdiyi qonşu Müqəddəs Mixail meydanından ayrıldı. 1921-ci ildən 1944-cü ilə qədər 1920-ci ildə Perekop yaxınlığında Qırmızı Ordunun Vrangelitlər üzərində qələbəsi şərəfinə Perekopun Qırmızı Qəhrəmanları Meydanı adlandırıldı. 1944–1993-cü illərdə 1888-ci ildə ucaldılmış onun mərkəzində yerləşən abidənin şərəfinə Boqdan Xmelnitskinin adını daşıyır.

22 yanvar 1919-cu ildə, UXR və QUXR-nin Birləşdirilməsi Aktının elan edildiyi gün Sofiya Meydanında sözlər eşidildi:

İstinadlar
----------

1. ↑  Площадь Красных героев Перекопа: [На одном из последних заседаний Губревкома постановлено назвать Софиевскую площадь — "площадью Красных героев Перекопа"] // "Коммунист". — 1921. — 2 февраля.
**Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar artisti** (*ukr.* Заслужений артист Української РСР) ― Ukrayna SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən verilmiş fəxri ad və görkəmli vətəndaşların xidmətlərinin dövlət və cəmiyyət tərəfindən tanınmasının formalarından biri. 1931-ci ilin avqustun 10-da yaradılmışdır.

Təsviri
-------

Teatrın, musiqinin, kinonun, sirkin inkişafında xüsusi fərqlənmiş görkəmli incəsənət xadimlərinə, rejissorlara, bəstəkarlara, dirijorlara, müşayiətçilərə, musiqi, xor, rəqs və digər kollektivlərin bədii rəhbərlərinə və digər yaradıcı işçilərə yüksək məharətləri və və incəsənətin inkişafının təşviqindəki fəaliyyətlərinə görə verilirdi.

Ukraynada Sovet İttifaqının dağılması ilə "Ukrayna SSR əməkdar artisti" adı "Ukraynanın əməkdar artisti" adı ilə əvəz olunmuş, lakin keçmişin dövlət mükafatlarına layiq görülən Ukrayna vətəndaşlarının xidmətləri nəzərə alınmışdır. Bu mükafatı daha əvvəl alanlar mükafatlar haqqında keçmiş SSRİ və Ukrayna SSR qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hüquq və vəzifələri özlərində saxlayıblar.

Mənbə
-----

* Нагороди України: історія, факти, документи у 3-х томах / Д. В. Табачник, І. Д. Безгін, В. Й. Бузало ; [та ін.]. — К.: Українознавство, 1996. — т. 2. (ukr.)
* Енциклопедія історії України: Т. 2: Г-Д / Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. — К.: Наукова думка, 2004. — 688 с.: іл. (ukr.)
**Əhmədxan Sultan** (*rus.* Амет-хан Султан; 20 oktyabr 1920, Alupka – 1 fevral 1971, Moskva vilayəti) — Krım tatarı əsilli sovet hərbi pilotu. İkinci dünya müharibəsi zamanı göstərdiyi xidmətlərə görə iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı və Stalin mükafatına layiq görülmüşdür. Əhmədxan Sultan müharibə dövründə 150-dən çox hava hücumunda iştirak edərək fərdi şəkildə 30, qrup uçuşlarında isə 19 düşmən təyyarəsini vurmuşdur.

Həyatı
------

Atası etnik lak, anası etnik krım tatarı olan Əhməd Xan 1920-ci ilin 25 oktyabr tarixində Krımda yerləşən Tavrida Quberniyasına bağlı Alupka adlı sahil qəsəbəsində anadan olmuşdur. Əhmədxanın şəxsi səyləri nəticəsində ailəsinin bir çox fərdi Krım tatarlarının deportasiyasından xilas olmağı bacarsa da, qardaşı QULAQ düşərgələrinə göndərilmiş və bir müddətdən sonra burada vəfat etmişdir.

İkinci dünya müharibəsinə qırıcı təyyarə pilotu kimi qatılan Əhmədxan qısa zamanda özünü müsbət tərəfdən göstərməyi bacarır. Müharibə dövründə ümumilikdə 150-dən çox hava hücumundan iştirak edərək, fərdi şəkildə 30, qrup şəklində isə 19 alman qırıcı təyyarəsini zərərsizləşdirmişdir. Müharibədən sonrakı illərdə test pilotu olaraq peşəsinə davam etmişdir.

Əhmədxan 1971-ci ilin 1 fevral tarixində növbəti test uçuşunu gercəkləşdirdiyi zaman baş verən qəza nəticəsində həlak olmuşdur. Həyatı boyunca 100-dən çox test uçuşu gercəkləşdirmişdir. İkinci dünya müharibəsi dövründə göstərdiyi xidmətlərə görə SSRİ hökuməti tərəfindən bir çox ali mükafat və ordenlərə layiq görülmüşdür.

Bunlardan; iki dəfə verilmiş Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, üç dəfə verilmiş Lenin ordenini, Aleksandr Nevski ordeni, Vətən Müharibəsi Ordeni, "Qırmızı Ulduz" ordeni və "Şərəf nişanı" ordeni kimi mükafatları göstərmək olar. Əhmədxan Sultan Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş yeddi krım tatarından biridir. 2013-cü ildə çəkilmiş *Haytarma* adlı filmdə Krım tatarlarının deportasiyası və Əhmədxan Sultanın həyatı ekranlaşdırılmışdır.

### Mükafatları

* Sovet İttifaqı Qəhrəmanı - (2 dəfə)
* Lenin ordeni - (3 dəfə)
* Qırmızı Bayraq ordeni - (5 dəfə)
* Aleksandr Nevski ordeni
* Vətən Müharibəsi Ordeni
* "Şərəf nişanı" ordeni
* "Qırmızı Ulduz" ordeni
* Qırmızı Bayraq ordeni
* "Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı
* "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı

Rusiyanın Mahaçqala şəhərində onun adına prospekt: pr.Amet -xan Sultan var
--------------------------------------------------------------------------

1. 1 2  Sultan Amet-Khan // TracesOfWar.
2. ↑  Amet-khan Sultan at the site 'Heroes of the country' Arxivləşdirilib 2021-03-25 at the Wayback Machine (in Russian)
3. ↑  "Production news: Haytarma". Ukraine Film Office. 2012-10-05. 2013-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-06-19.

Xarici keçidlər
---------------

* Təyyarələrlə Əhmədxan Sultanın fotoşəkilləri
**Novruz Quliyev** (22 mart 1952, Əmirvarlı, Cəbrayıl rayonu) — Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirinin müavini (2005–2020), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I və II çağırış deputatı. Biologiya üzrə elmlər doktoru, Professor, AMEA-nın müxbir üzvü (30.06.2001).

Həyatı
------

Novruz Quliyev 1952-ci il martın 22-də Cəbrayıl rayonunun Əmirvarlı kəndində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirib. 1977-ci ildə SSRİ EA-nın Biokimya İnstitutunun aspiranturasını bitirib. 1978-ci ildə biologiya elmləri namizədi və 1992-ci ildə biologiya elmləri doktoru alimlik dərəcələrini alıb.

2001-ci ildə Azərbaycan MEA-nın müxbir üzvü seçilb. 1974-cü ildə əmək fəaliyyətinə Elmi-Tədqiqat Əkinçilik İnstitutunda başlayıb. 1981-ci ilin may ayından AMEA-da böyük, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır və hal-hazırda Botanika İnstitutunda laboratoriya müdiri vəzifəsində işləyir.

1995 və 2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputat seçilib.

2005–2020-ci illərdə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Quliyev Novruz Məhəmməd oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2021-04-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-02.
2. ↑  *Quliyev, Novruz.* "QULİYEV Novruz Məhəmməd oğlu". QULİYEV Novruz Məhəmməd oğlu (ingilis). Archived from the original on 2022-07-07. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
Pakistanın keçmiş Baş naziri və Pakistan Təhrik-e-İnsaf (PTI siyasi partiyası) sədri İmran Xan 2022-ci il noyabrın 3-də Pəncabın Vəzirabad şəhərində uzun sürən hökumət əleyhinə etiraz aksiyası zamanı sui-qəsd zamanı güllələnib.. Silahlı şəxs hərəkatın daha bir neçə liderini yaralayıb və Xanın tərəfdarlarından birini öldürüb.

Sınaq səbəbi
------------

### İmran Xanın devrilməsi

Pakistanda siyasi böhran 2022-ci ildə Pakistan Demokratik Hərəkatının (müxalifət partiyası) İmran Xana qarşı etimadsızlıq təklifi təqdim etməsi ilə başlayıb. Prezident Arif Alvi Xanın tövsiyəsi ilə parlamenti buraxdığı zaman böhran konstitusiya problemi ilə bağlı idi. Ali Məhkəmə Parlamenti bərpa etdi və Xan etimadsızlıq təklifini itirdi və onun yerinə indiki Baş nazir Şehbaz Şərif keçdi.

Xan onun devrilməsini "Amerika planı" adlandırıb və yeni hökuməti "idxal edilmiş hökumət" adlandırıb.

### Azadi mart 2022

Azadi Mart 2022 (mart-II) 28 oktyabr 2022-ci il tarixindən başlayaraq Lahordan İslamabadda Xan və tərəfdarlarının hökumətin növbədənkənar seçki keçirməkdən imtina etməsinə etiraz etmək üçün baş tutan yürüşdür.

sui-qəsd cəhdi
--------------

Xan 3 noyabr 2022-ci ildə tərəfdarlarına müraciət edərkən silahlı şəxs Xana atəş açıb. Xanın köməkçilərindən birinin dediyinə görə, altı dəfə atəş açılıb. Xanın tərəfdarlarından biri (kod adı İbtisam) silahlı ilə məşğul olmağa cəhd etdi.

Sağ ayağından və budundan güllə yarası alan Xan Lahordakı Şövkət Xanım Memorial Xəstəxanasına aparılıb və orada müalicə olunub. Onun həkimi Faysal Sultan bildirdi ki, rentgen şüaları Xanın ayaqlarına yapışmış güllə parçaları göstərib və onun ayağı sınıb. Pakistan Təhrik-e-İnsaf lideri vəziyyətinin stabil olduğunu bildirib. Xəstəxanada Xan silahlı şəxslə məşğul olmağa çalışan İbtisamla qarşılaşdı.
İmran Xan və senator Faysal Caved Xan da daxil olmaqla 9 nəfər yaralanıb, bir nəfər isə həlak olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-21.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-11-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-21.
**Elnur Rəcəb oğlu Qədirli** (27 avqust 1997, İsmayıllı rayonu – 7 oktyabr 2020, Tərtər rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidi. İtkin.

Həyatı
------

Elnur Qədirli 1997-ci il avqustun 27-də İsmayıllı rayonunun Diyallı kəndində anadan olub.

Hərbi xidməti
-------------

Elnur Qədirli 2020-ci il sentyabrın 29-da Hərbi Komissarlıq tərəfindən İkinci Qarabağ müharibəsinə çağırılıb.

Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elnur Qədirli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elnur Qədirli oktyabrın 7-də Madagizin azad edilməsi zamanı itkin düşüb.

Müdafiə Nazirliyi tərəfindən rəsmi olaraq itkin düşən hərbi qulluqçu hesab olunmuşdur və onun tapılıb ailəsinə məlumat verilməsi üçün zəruri tədbirlər görülmüşdür, lakin uzun müddətli axtarışlar nəticə vermədiyindən Elnur Qədirliyə "şəhid" statusu verilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Qədirli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Qədirli ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.

Təltifləri
----------

* (25.06.2023) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
* (25.06.2023) — "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Müdafiə Nazirliyi.* "Vətən müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytı) (az.). 22.01.2021. 2021-01-22 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 22.01.2021.
2. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". www.president.az (Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı) ( (az.)). 25.06.2023. 2023-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.06.2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Məzarı olmayan qəhrəman
**Beyləqan üsyanı** — 794-cü ildə ərəb əsarətinə qarşı Beyləqanda baş vermiş xalq üsynı.

Haqqında
--------

Xəlifə əl-Mehdinin tapşırığı ilə tərtib edilən "kafir" siyahılarına onun hakimiyyəti üçün təhlükə ola biləcək siyasi əleyhdarlarının və onların mənsub olduqları dini təriqətlərin adlarının daxil edilməsi ideoloji mübarizənin fəallaşmasına, hakimiyyət uğrunda mübarizənin yeni yollarının aranmasına gətirib çıxartdı. Bunlardan ən mühümü 794-cü ildə Beyləqanda baş verdi. Üsyanın başında Abbasi xəlifələri əl Hadinin və Harun ər-Rəşidin dövründə dəfələrlə üsyan etmiş, xaricilər təriqətindən olan, əl-Kufinin "əş-şəri" — şər (şərəşur adam) adlandırdığı məçhur qiyamçı Əbu Müslim dururdu.

Beyləqan üsyanının başlanması üçün əsas bəhanə vergi zülmündən cana doymuş qonşu bərdəlilərin ərəb amili (vergi rəisi) Əbussabbahı öldürmələri oldu. Xəlifə üsyançılara qarşı İshaq ibn Müslim əl-Uqaylinin başçılığı ilə beş minlik iraqlı süvari yolladı. Varsan yanında baş verən qanlı döyüşdə xilafət ordusu darmadağın edildi. Bundan sonra xəlifə Harun ər-Rəşid biri digərinin ardınca göndərdiyi daha iki qoşun məğlubiyyətə uğrayır. İlkin uğurlara baxmayaraq Əbu Müslim sonrakı əməliyyatlarda müvəffəqiyyət qazana bilmir — Naxçıvanı ələ keçirsə də, Dəbilin dördaylıq mühasirəsi baş tutmur. Sisəcanı (Sisyanı) keçərək, Beyləqana qayıdıb, bu şəhərdə möhkəmlənən Əbu Müslimə qarşı otuz minlik əsgəri olan üç ordu göndərilir. Yəhya əl-Həraşi və Yəzid ibn Məzyəd əş-Şeybaninin başçılıq etdikləri bu ordular hər tərəfdən Əbu Müslimə hücum edirlər. Lakin qaynaqdakı məlumata görə, hücum ərəfəsində Əbu Müslim ölür. Onun yerini tutmuş beyləqanlı əs-Səkin ibn Musa ibn Hayyan döyüşdə məğlub edilir, onun oğlu Xəlil əsir düşür. Çox keçmədən Yəzid ibn Məzyədin başçılıq etdiyi qoşun üsyançıların son hücumunu da dəf edir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan tarixi. Yeddi cilddə. II cild. Bakı, 2007

Həmçinin bax
------------

* Beyləqan üsyanı
**Türkiyə postmodern çevrilişi** və ya **28 Fevral prosesi** — Nəcməddin Ərbakanın baş nazir, Tansu Çillərin isə baş nazirin birinci müavini və xarici işlər naziri olduğu 28 fevral 1997-ci ildə Türkiyə Milli Təhlükəsizlik Şurasının iclası nəticəsində açıqlanan qərarlarla "irticaçılığa" (mürtəceyə) qarşı iddiası ilə başlayan ordu və bürokratiya mərkəzli bir çevriliş prosesidir.

Proses Ərbakanın istefası və 54-cü Türkiyə Nazirlər Kabineti olan REFAHYOL Hökumətinin dağılması ilə nəticələndi. Türk siyasi tarixinə daxil olan qərarların həyata keçirildiyi dövrdə Türkiyədə siyasi, inzibati, hüquqi və sosial sahələrdə dəyişikliklər baş verdi. 

Baş verən hadisələr Türkiyədə daha əvvəl baş vermiş çevrilişlərdən fərqli olaraq daha **zərif**, daha **yumşaq**, daha **səssiz** və daha **soyuqqanlı** kimi xarakterizə edilərək **postmodern çevriliş** də adlandırılır.

Qərarların və sanksiyaların icra edilib-edilmədiyini yoxlamaq üçün Türkiyə Baş Qərargah rəisinin birinci müavini Çevik Birin rəhbərliyi ilə Qərb Fəaliyyət Qrupu yaradıldı. Çevrilişdə fəal rol oynayan bəzi şəxslər (Çətin Doğan, Kamal Gürüz və s.) sonradan Balyoz və Ərgənəkon kimi məhkəmə işlərində mühakimə olundular. 28 Fevral işi isə 2012-ci ildə başladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "28 Şubat'ın anlamı..." DördüncüKuvvetMedya.com. 28 Eylül 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 Mart 2009.
2. ↑  "„Sanfter Putsch" in der Türkei: Generäle vor Gericht". Die Tageszeitung: taz (alman). 2013-09-02. ISSN 0931-9085. 2018-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-27.
3. ↑  *Esra, Sezer.* "Das türkische Militär und der EU-Beitritt der Türkei". bpb.de (alman). 2007-10-15. 2024-03-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-27.
4. ↑  Scheiterbauer: *Islam, Islamismus und Geschlecht in der Türkei.* 2014, S. 98.
5. ↑  Brigitte Moser, Michael Weithmann: *Landeskunde Türkei. Geschichte, Gesellschaft und Kultur.* Buske Verlag, Hamburg 2008, S. 112.
6. ↑  "Postmodern darbe mi?". Radikal.com.tr. 1 Mart 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 Mart 2009.

Xarici keçidlər
---------------
**Padşahın məhəbbəti (pyes)** — Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev pyesi 1921-ci ildə yazmışdır.

Əsər haqqında
-------------

Əsər 1923-cü ildə "Azərbaycan Xalq Maarif Komissarlığı, Ali-Siyasi Maarif İdarəsinin Nəşriyyatı" tərəfindən Bakıda nəşr olunmuşdur. Əsər bir pərdədən ibarətdir. Müəllifin bu əsəri yazmaqda məqsədi feodalizm dövrünün çatışmazlıqlarını yeni yaranmış sosializm cəmiyyətinə izah etməkdir. Əsər Əbdürrəhimbəy Haqverdiyevin sovet dövründə yazdığı ilk əsərlərdən biridir.

Əsərdə ölkəsində qəddar bir padşahın etdiyi haqsızlıqlardan bəhs edilir. O, kənd sakinlərindən Səidin arvadına aşiq olur və öz vəzifəsindən istifadə edərək məqsədinə çatmağa çalışır. Bunun üçün Səidi həbsxanaya salır və ona işgəncə verir. Nəhayət qazıya rüşvət verir və Səidin arvadını alır. Etdiyi bu haqsızlıq Səidin ölümünə səbəb olur.

Əsərin xülasəsi
---------------

Hadisələr padşahın sarayında baş verir. Kənddən evli bir qadına aşiq olan padşah sarayında narahat olmağa başlayır. Vəziyyəti öyrənən həyat yoldaşı ona bu sevgidən imtina etməsi üçün
yalvarır. Amma padşah həyat yoldaşına deyir ki, sevdiyi qadını almasa, onu hərəmdəki bütün qadınlarla birlikdə öldürəcəkdir. Həyat yoldaşı getdikdən sonra vəzir otağa girib Səidlə danışmağın mümkün olmadığını bildirir. Səid padşahın aşiq olduğu qadının əridir. Zindana atılan Səid həyat yoldaşından boşanmaq fikrində deyil. Bu vəziyyətdən qəzəblənən sultan vəzirdən şəhər qazısına rüşvət verməsini və işləri həll etməsini əmr edir.

Vəzir, padşahın olduğu otağa girib və ona qazının bu problemi həll edə biləcək planı olduğunu söyləyir. Yalnız padşahdan digər otaqda gözləməsini xahiş edir. Padşah getdikdən sonra qazı və vəzir Səidi razı salmağa çalışırlar. Əvvəlcə razılaşmayan Səid, daha sonra qazının hiyləgərliyi ilə kağıza imza atır. Başqa sözlə, istəmədən də olsa öz razılığı ilə həyat yoldaşını üç aylıq padşahla evləndirir. Daha sonra bunu başa düşür, amma artıq hər şey çox gecdir. Bu vəziyyətə dözə bilməyən Səid ölür.

Obrazlar
--------

* Padşah
* Övrəti
* Vəzir
* Tacül-üləma
* Səid
* Təlxək
* Qulam

Əsərin dili və üslub xüsusiyyətləri
-----------------------------------

"Padşahın məhəbbəti" pyesində müəllif əvvəlki əsərlərində istifadə etdiyi üslubu özündə cəmləşdirmişdir. Yazıçı əsərdə köhnə dövrlərdən bəhs etsə də, tarixi sözlərdən çox az istifadə edir. 
Bugünkü Azərbaycan türkcəsində istifadə olunmayan ərəb və fars sözlər bunlardır: "Bimərrə", "fövrən", "müncər", "vəcihəl", "bəşərt", "mürtəkib", "talaq" və b. 

Əsərdə müəllif çox olmasa da, jarqon sözlərə də yer verir. Bu tip sözlər xarakterlərdən daha çox padşahın dilindən səslənir: "Gəda", "əbləh", "namərburt", "rədd ol".

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Abdurrahim Bey Hakverdiyev Hayatı-Sanatı ve Tiyatro Eserleri" (PDF) (türk dili). academia.edu. 3 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
2. ↑  "Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev Seçilmiş əsərləri iki cilddə I cild ,"Lider Nəşriyyat" Bakı −2005" (PDF). 2022-05-04 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-06-03.
**Altay Surxay oğlu Əliyev** — jurnalist, idman şərhçisi.

Həyatı
------

Altay Əliyev 1978-ci il may ayının 14-də Ağdam şəhərində anadan olub. 1994-cü ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun (indiki DİA) "Beynəlxalq münasibətlər" fakültəsinə daxil olub. 1998-ci ildə bakalavr dərəcəsini bitirən Əliyev 2000-ci ildə Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "dünya siyasəti və beynəlxalq münasibətlər" ixtisası üzrə magistr təhsilini alıb. Jurnalist fəaliyyətinə 1995-ci ildə 525-ci qəzetdə başlayıb.

Altay Əliyev 1996-cı ildən AzTV-də fəaliyyətə başlayıb. O, dövlət televiziyasında 14 illik fəaliyyəti dövründə yalnız 2002-ci ildə ATV-də çalışıb. Altay Əliyev bir sıra tarixi oyunların, o cümlədən Neftçi Bakı klubunun 2006-cı ildə "MDB və Baltikyanı ölkələrin çempionlarının Birlik Kuboku"nun finalında Litvanın Kaunas klubunu 4:2, həmin il UEFA Çempionlar Liqasında Belçika "Anderlext"ini 1:0, "Qarabağ" klubunu 2009-cu ildə Avropa Liqasında "Rusenborq" və "Honka" üzərində 1:0 və 2:1 hesablı qələbələr qazandığı qarşılaşmaları, eləcə də 2010-cu il dünya çempionatının seçmə qrup mərhələsində Azərbaycan yığmasının Rusiya ilə 1:1 hesabı ilə nəticələnən görüşünü televiziya vasitəsilə canlı şərh edib. 2010-cu ilin 4 aprelində TV karyerasını bitirib.

Altay Əliyev 2012-ci ilin 1 fevralından NETBET MMC-nin baş direktoru təyin olunub.

Ailəlidir, 2 övladı var. Türkay adında 1 qızı və Tuncay adında bir oğlu var

Mənbə
-----

* Altay Əliyev AzTV-dən getdi

İstinadlar
----------
Pifaqor nəzəriyyəsi
**Pifaqor teoremi**– planimetriyada düzbucaqlı üçbucaqda tərəflər arasındakı münasibətləri ifadə edən teoremdir. Yunan riyaziyyatçısı Pifaqorun adı ilə adlandırılmışdır. Mənbələr Pifaqordan əvvəl bu teoremin başqa xalqlar tərəfindən bilindiyini göstərir. Nəzəriyyə belə ifadə olunur: *Düzbucaqlı üçbucaqda katetlərin kvadratları cəmi hipotenuzun kvadratına bərabərdir.*

Əgər **a** və **b** katetlər, **c** isə hipotenuz olarsa onda

{\displaystyle a^{2}+b^{2}=c^{2}\,}
vəya, **c**-ni tapmaq üçün:

{\displaystyle c={\sqrt {a^{2}+b^{2}}}.\,}
Pifaqor teoremi sahə anlayışının köməyi ilə aşağıdakı kimi ifadə olunur: Düzbucaqlı üçbucaqda hipotenuz üzərində qurulmuş kvadratın sahəsi katetlər üzərində qurulmuş kvadratların cəminə bərabərdir. Pifaqor teoreminin tərs teoremi də doğrudur. Bu teoremdə düzbucaqlı üçbucağın iki tərəfi məlum, bir tərəfi isə naməlum olur.

Bu realdir.Bir dene de real melumat triqonometriyadir. sin qarsidakinin hipotenuza nisbetidir. Realdir ha.Cos tersinedir ele bil. Tangens a/b dir. ctg tangensin tersidir. fsyo bu qeder.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Həndəsə** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
Fucivara no Teyka (1162-1241) tərəfindən dəqiqliklə köçürülmüş "Tosa Nikki".
**Tosa Nikki** (土佐日記?, *azərb*. Tosa gündəliyi‎) – X əsr yapon şairi Ki no Tsurayuki tərəfindən yazılmış poetik gündəlik. Mətn Tsurayukinin əyalət qubernatoru olduğu Tosa əyalətindən 935-ci ildə Kiotaya qayıdarkən etdiyi 55 günlük səyahəti əhatə edir. Səyahətin gündəliyi şeirlərlə verilmişdir.

"Tosa Nikki" Yaponiya ədəbiyyatında nikki (gündəlik) janrı üçün ilk mötəbər nümunə hesab olunur. O vaxta qədər "nikki" sözü hökumət və ya ailələr tərəfindən tərtib olunan quru rəsmi qeydlərə şamil edilirdi və kişilər tərəfindən çincə yazılırdı. Lakin "Tosa Nikki" yapon dilində yazılmış, hətta kanalardan istifadə olunmuşdur. Dövrün ədəbiyyatla məşğul olan kişiləri mətnləri kana və Çin heroqlifləri ilə yazırdılar, lakin qadınların Çin heroqliflərindən istifadə etməsi yaxşı qarşılanmadığından ancaq kana ilə yazırdılar. Qadın nəqlçinin prespektivindən əsəri yazan Tsurayuki Çin heroqliflərindən istifadə etməkdən qaçınmış, əvəzində Yaponiya dili və poeziyasının estetikasını vurğulamağa çalışmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Keene, Donald 1999. *Seeds in the Heart: A History of Japanese Literature*, Volume 1. New York: Columbia University Press, p.361-366
2. ↑  Matsumura, Seiichi et al, 1973. Nihon Koten Bungaku Zenshū v. 9. Tokyo: Shogakukan, introductory essay.

| ⛭Klassik yapon ədəbiyyatı |
| --- |
| Nara | 
* Kociki
* Nihonqi

 |
| Heyan | 
* Gencinin hekayəsi
* Tosa Nikki
* Kaqero Nikki
* Murasaki Şikibunun gündəliyi
* Şomonki
* Koncaku Monoqatarişu
* Mutsuvaki
* Onşu Qosannen Ki

 |
| Kamakura | 
* Hoqenin hekayəsi
* Heycinin hekayəsi
* Heykenin hekayəsi
* Cokyuki
* Tayheyki

 |
| Muromaçi | 
* Meytokuki
* Qikeyki
* Soqanın hekayəsi

 |
| Edo | 
* Koyo Qunkan
* Taykoki

 |
**Konstantin Apollonoviç Savitski** (1844–1905)—Rus rəssamı.

Həyatı
------

Konstantin Apollonoviç Savitsky (1844–1905) Frankovka kəndində və ya (Baronovkada) Sabiq Mer Baron Otto Franyın adını dayışan Taqanroq şəhərindən anadan olmuşdur. Hal-hazırda bu ərazidə Taqanroq Dəmir və Polad Fabriki (TAGMET) yerləşir. Savitskyin ailəsi onun atasının həkim kimi işlədiyi Taqanroq Oğlanları Gimnziyasının binasında yaşamışdılar. Savitski öz üşaqlığını və gəncliyini Taqanroqda keçirmişdir. O, hələ uşaqlıqında rəssamlığına böyük həvəs göstərmişdir. Gimnziyada oxuyarkən rəsım çəkməyə başlamışdır

Konstantin Taqanroq Gimnziyasında beşinci sinif şagirdi olarkən həyatı gözlənilmədən dəyişdi. Onun valideynlərinin hər ikisi qəfildən vəfat etdi. Kostyada indiki Latviyada yaşamış dayısı tərəfindən Konstantin himayəyə köturulmuşdur. Latviyada Savitski internat məktəbinə getməyə başladı. O ali təhsil almaq üçün 1862-ci ildə Sankt-Peterburqa getdi. Orada Sankt-Peterburqa Rəssamlıq Akademiyasına daxil oldu. Burada bir çox mədəniyyət xadimləri ilə yanış olmuşdur. İlya Repin, Ivan Şişkin, Viktor Vasnetsov, Mark Antokolsski, Stasov gənc K. Savitskinin yaradıcılığına təsir göstərmişdir

Tez bir zamanda K. Savitski Rəssamlıq Akademiyasını fərqlənmə ilə qutarır. Akademiyanı qızıl medala bitirdikdən sonra o, yeni şifarişlər almağa başladı. O. Akademiyada əlavə xaricdə 2 il təhsil almışdır. Özu realist rəssam kimi "Səyyar Sərgilər" şirkətin fəal üzvlərindən olmuşdur. O, Rus kəndli həyatı ilə maraqlanmış və bir sıra əsərlərin itcimai mövzulara həsr etmişdir. Onun ictimia hadisələri əks etdirən "Dəmir yolunda təmir işləri" "Şam meşəsində səhər" , İkonanın qarşılanması", və əsərlərin yüksək sənətkarlıq göstərmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs · RKDartists |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Brockhaus · Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| GND: 139898182 · ISNI: 0000000448891607 · LCCN: no2009139678 · NKC: js20191019975 · NUKAT: n2009107497 · VIAF: 102732140 · ULAN: 500059621 · WorldCat VIAF: 102732140 |

 |


1. 1 2  Савицкий Константин Аполлонович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — 19 fevral 1981-ci ildə yaradılmış muzey.

Muzeyin tarixi
--------------

Muzey yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olan məbəddə yerləşir. Ümumi sahəsi 112 kv.m-dir. Hazırda muzeydə 4441 eksponat var. Muzey dörd bölmədən ibarətdir: təbiət bölməsi, arxeologiya, Sovet imperiyasının süqutuna qədərki dövr, müasir dövr bölməsi. Abidə dövlət tərəfindən qorunan yerli əhəmiyyətli (inv. №4941) abidədir.

Muzeyin ekspozisiyası
---------------------

Fəaliyyətə başladığı ilk illərdə əsas fondunda cəmi 200 eksponat olmuşdur. Ərazinin tarixi, mədəniyyəti, etnoqrafiyası, sənətkarlıq xüsusiyyətləri ilə bağlı dəyərli nümunələr çoxdur. Burada rayon ərazisində arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən 168 maddi mədəniyyət nümunələri nümayiş etdirilir. Etnoqrafiya zərgərlik, misgərlik, duluzçuluq, xarratlıq, numuzimatika nümunələri, toxuculuq məmulatları, silahlar, əlyazmalar yerləşdirilən guşələr öz zənginliyi və eksponatların əhəmiyyəti ilə diqqəti cəlb edir. Buradakı küp, çıraq, səhəng, bardaq, misgərlik və toxuculuq nümunələri, qadın kişi və uşaq geyimləri, gümüş pullarla bəzədilmiş kəmərlər, zinət əşyaları tarixi keçmişimizin, dünənimizin qiymətli yadigarlardır.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Oğuz Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi".  ( (az.)). 2021-06-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.12.2020.
2. ↑  "Tarixdiyarşünaslıq muzeyləri müasir azərbaycançılıq ünvanları kimi". =. 2019-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.12.2020.

Xarici keçidlər
---------------

* (#bare\_url\_missing\_title). 2021-01-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.12.2020.
Əzabkeşlərin kütləvi qətli, Albrext Dürerin rəsmi.
**Əzabkeş** (q.yun. μάρτυς, μάρτῠρος — *şahid*, *lat.* martyr — *şəhid*; *rus.* му́ченик) — dini və ya dünyəvi baxışları inkar etdiyinə, təbliğ etdiyinə və ya ondan imtina etdiyinə görə təqib olunan, yaxud öldürülən şəxs.

Əzabkeşlərin əksəriyyəti davamçıları tərəfindən hörmətlə qarşılanır və ya hətta müqəddəs hesab olunur, qəhrəmanlıq və möhkəmlik simvoluna çevrilmişlər. Onlar dinlər tarixində mühüm rol oynayır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Niftəliyev, İlqar.* "Erməni sovet tarixşünaslığında Azərbaycan-erməni münasibətləri tarixinin saxtalaşdırılması" (az.). 2022-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-25 – anl.az vasitəsilə.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Əzabkeş ilə əlaqəli mediafayllar var.

* *Fox's Book of Martyrs* – 16th century classic book, accounts of martyrdoms
* "Martyrdom from the perspective of sociology". *Encyclopedia of Politics and Religion*.
Mədəniyyətin yayılma arealı
**Hind vadisi mədəniyyəti** və yaxud **Hind vadisi sivilzasiyası**—Hindistanda Hind çayı vadisində yerləşən qədim mədəniyyət ocağı.

Harappa Sivilizasiyası kimi də tanınan Hind Vadisi Sivilizasiyası Cənubi Asiyanın şimal-qərb bölgələrində eradan əvvəl 3300-cü ildən 1300-cü ilə qədər davam edən Tunc dövrü sivilizasiyası idi və yetkin formada eradan əvvəl 2600-cü ildən 1900-cü ilə qədər davam etmişdir. Qədim Misir və Mesopotamiya ilə birlikdə Yaxın Şərq və Cənubi Asiyanın üç erkən sivilizasiyasından biri və ən geniş yayılmış üç sivilizasiyadan biri idi. Onun əraziləri indiki Pakistanın böyük bir hissəsindən, Əfqanıstanın şimal-şərqinə, Hindistanın şimal-qərb və qərbinə qədər əraziləri əhatə edirdi. Sivilizasiya həm Hind çayının allüvial düzənliyində, həm də vaxtilə Hindistanın şimal-qərbində mövsümi çay olan Qaqqar-Hakranın yaxınlığında axan çoxillik mussonla qidalanan çaylar sistemi boyunca inkişaf etmişdir.

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Hind vadisi mədəniyyəti** ilə əlaqəli mediafayllar var.
*
**Yasin Əbdülrəhmanov** — Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.

Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. (Abidə 5 sentyabr 1992 qoyulmuşdur.) Haqverdi Verdiyev ,Yusif Qasımov (baş leytenant), Çərkəz Həsənov, Dəyanət Məmmədov,Vüqar Hüseynov, Rasim Abbasov, İmaməddin Əliyev, Simran Rzayev,Şahin Abbasov, Müşfiq Paşayev,Ədalət Vahabov,Rəşid Məmmədov (əsgər, 1973),Şahlar Ağayev, Sərvan Ağayev, Qarabala Mayılov,Yaşar Əsgərov, Azər Əsgərov, Vüqar İbadov (əsgər), Heydər Kərimov, Asif Hacıyev, Elman Cavadov, Yasin Əbdürəhmanov, Bəxtiyar Cəfərov (əsgər, 1973), Əlibaba İbrahimov, Fuad Həsənov, Cümşüd Əsgərov, Ucar Zeynalov,Əsgər Əsgərov, Sadiq Muradov, Vasif Əlibəyov, Rəsul Süleymanov (əsgər, 1973), İlham Hüseynov (əsgər, 1973), Münasib Mehdiyev

Həyatı
------

19 iyul 1992-ci ildə Ağdərənin Həsənriz məntəqəsi istiqamətində gedən döyüş zamanı şəhid olmuşdur.

Təltifləri
----------

Sıravi Yasin Əbdürəhmanov 19 noyabr 1992-ci il tarixdə respublikamızın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdiyi şəxsi igidlik və şücaətə görə "Azərbaycan Respublikasının Fəxri fərmanı" ilə (ölümündən sonra) təltif edilmişdir. İgid döyüşçünün məzarı Bakı şəhərindədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-04-22.