**Meşə üzümü** — Üzüm fəsiləsinin üzüm cinsindəndir. Üzüm cinsinin 70
növündən bir növünə – meşə üzümünə Azərbaycanda daha çox rast gəlinir.
Yabanı meşə üzümü Qafqazda və Orta Asiyada da yayılmışdır. Yabanı meşə
üzümünün müxtəlif formaları olduğundan bəzən ayrı-ayrı formalar növmüxtəlifliyi
kimi təsvir olunur. Meşə üzümü üzümçülük rayonlarının meşələrində bitir. Lakin
Amur üzüm isə mədəni üzümçülüyü olmayan Uzaq Şərqdə yayılmışdır.

Meşə üzümü iyun-iyulda çiçəkləyir. Meyvələri sentyabrda yetişir. Meşə
üzümünün gilələri xırda, tünd bənövşəyi, qara, yaşıl rəngdə olur. Salxımları balaca
olmaqla, çəkisi 40-60 qr-a qədərdir. Dadı turş və ya turşa-şirindir. Aşılayıcı
maddəsi çox olduğundan gərdir. Tərkibində 10-13% şəkər, 1,2-2%-ə qədər üzvi
turşu vardır. Şirəsinin çıxarı 54%-dir. Tumunda 8-20% yeməyə yararlı yağ olur.
Qovurduqda qəhvə əvəzedicisi kimi istifadə edilir. Meşə üzümü təzə halda yeyilir,
ondan şirə, şərab, nastoyka, sirkə, kisel, kompot, mürəbbə hazırlanır. Meşə
üzümünü qurudurlar, bəzən qışa saxlamaq üçün şorbaya da qoyulur.

Xalq təbabətində meşə üzümündən ağ ciyər sətəlcəmində, öd kisəsində daş
olduqda və mədənin selikli qişasının xroniki iltihabında istifadə edilir.

*Vitis silvestris* C. C. Gmel.

Kolvari liandır. Qabığı bozumtul-qonurdur, nazik

şırımlıdır.

**Yarpaq**
----------

Yarpaqları növbəli düzülmüşdür, ümumi görünüşü dəyirmii, köndələn-oval və ya böyrəkşəkilli formadadır, uzunluğu 5-9 sm-dir, 3 (5) bölümlüdür və ya az kəsilmişdir, kənarları

qeyri-bərabər iti dişlidir, enli, bəzən dar, açıq saplağabənzər kəsilmiş parçalıdır. Yarpaqları çılpaq və ya yarpağın əsasən alt tərəfi cod və ya qarışıq tüklərdən ibarət torvari tüklərlə

örtülmüşdür.

**Çiçək**
---------

Çiçəkləri ikievlidir. Çiçəkqrupu mürəkkəbdir, boşdur. Salxımları barvermə zaman yumşaq, şaxəli, əyilmiş formada olub, uzunluğu 10-15 sm-dir.

**Meyvə**
---------

Giləmeyvələri qaramtıl-göy rəngdədir, şarşəkilli, göy, bəzən ağ ləkəlidir,diametri 6-8 (10) mm-dir, bərk dəricikli, lətli, adətən turş dadı olur. Giləmeyvənin toxumları 1-4 sayda olur,

xırdadır, yumurtaşəkillidir, boz-qırmızımtıl rəngdədir, uzunluğu 1 mm-ə qədər olan qısa buruncuqludur.

**Çiçəkləməsi**
---------------

May-İyun

**Meyvə verməsi**
-----------------

Avqust-Sentyabr

**Azərbaycanda yayılması**
--------------------------

Samur-Şabran oval. BQ (Quba), Qobustan, BQ şərq, BQ qərb, Kür-Araz oval. KQ şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Lənk. oval. Lənk. dağ. Ovalıqdan aşağı dağ qurşağına qədər, nadir hallarda orta dağ qurşağında.

Stаtusu
-------

Аzərbаycаnın nаdir, rеlikt bitki növüdür.VU D2.

Bioloji xüsusiyyətləri
----------------------

Mеşə üzümü sаrmаşаn və dırmаşаn bitkidir. Gövdəsinin rəngi bоzumtul olub nazik çıxıntılıdır. Yаrpаqlаrı sаdə, dilimlidir. Yarpaqların uzunluğu 5-8 sm ölçüsündə olur. Yarpaq saplaqlarının uzun-luğu 5-8 sm, tüklü və ya çılpaq olur. Yаrpаqlаr gövdə üzərində növbə ilə düzülmüşdür.Yаrpаqlаrının kənаrlаrı kоbud, iti dişlidir. Çiçəkləri bircinslidir. Çiçəkləri sаlхım çiçək qrupundа tоplаnmışdır. İki еvli bitkidir. May ayında çiçəkləyir və sentyabr ayında meyvəsi yetişir. 
Mеyvələri qаrаmtıl-bоz, bəzən ağ rəngində оlur. Təbiətdə tək və yа qruplаr hаlındа rаst gəlinir.

**Yaşayış mühiti**
------------------

Subasar yerlərdə, çay kənarında, aran meşələrində lianlar kimi və kolluqlar arasında rast gəlinir.

**Təsərrüfat əhəmiyyəti**
-------------------------

Yetişmiş meyvələri yeməlidir. Yetişməmiş meyvələrindən ədviyyat kimi istifsdə etmək üçün marinad hazırlanır.

Ədəbiyyat
---------

* Деревья и кустарники СССР. т.4.1958;
* Флора Азербайджана. т.6. 1955;
* Красная Книга СССР. 1984;
* Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı". 1989;
* Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996 ; \*Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan oduncaqlı bitkilərinin in situ və ex situ şəraitində bioekoloji xüsusiyyətlərinin reproduksiyasının, reproduksiyasının və repatriasiyasının elmi əsasları, b.e.d. alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya. Bakı. 2011.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  Ə-C.İ.Əhmədov, N.T.Əliyev. Meyvə və tərəvəzin əmtəəşünaslığı (Dərslik). — Bakı, 2009.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016