recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Osmanlı türkləri** — Osmanlı dövlətinin əsas əhalisi (1299–1922). Osmanlı dövlətinin yaranması ilə bağlı bu dövlətdə yaşamış türklərə sonradan qoyulan addır. Böyük Səlcuq imperatorluğunun dağılmasından bir müddət sonra Kiçik Asiyada yeni bir müsəlman-türk dövləti — Osmanlı imperatorluğu yarandı. Osmanlı imperatorluğunun əsasını oğuzların qayı boyundan olan Osman bəy qoymuşdur. Osmanlı türklərinin adı Xudat bəyin adı ilə bağlıdır. Hal-hazırda keçmiş Osmanlı türk tayfalarından yalnız "Xudat-zadə" nəslinin adı çəkilir.

Osmanlı türklərinin formalaşması
--------------------------------

Monqolların Mərkəzi Asiyaya yürüşü zamanı 70 min oğuz türkü Anadoluya köçdü. Ərtoğrulun oğlu Osman bəy (1281–1328) qayıların başçısı kimi ilk növbədə Əskişəhər-İraq yolunu ələ keçirdi və Koniya sultanlığına son qoydu. 1299-cu ildə öz adı ilə Osmanlı dövlətinin istiqlalını elan etdi. Osman sülaləyə, dövlətə, millətə, dilə öz adını verdi.

Osman Qazinin əsas planlarından biri Bizansı tutmaq idi. 1314-cü ildə Bursa qalasını mühasirəyə aldı. Qala 12 ildən sonra 1326-cı ildə təslim oldu. Onun mühasirəsində Osmanın oğlu Orxan daha fəallıq göstərmişdi. 1329-cu ildə Bursa Osmanlı dövlətinin paytaxtı oldu. Osmanlılar Mərmərə dənizinin Anadolu hissəsində həmişəlik möhkəmləndilər. Osmandan sonra hakimiyyətə gələn Orxan Qazi (13 −359) dövlət quruculuğu ilə məşğul oldu. Ölkənin ərazisi vilayət dairələrə bölündü. O, Konstantinopolu tutmağa can atırdı.

Osmanlı imperiyası Murad (1359–1389) hakimiyyətə gələndən sonra dövləti xeyli möhkəmləndirdi. Murad, Osmanlı tarixində ilk dəfə "sultan" titulunu qəbul etdi. Sultan Murad Balkanlarda fəthləri davam etdirərək, 1361-ci ildə Ədirnəni, Şərqi Frakiyanın qonşu rayonlarını, Plovdiv, Sofiya, Şumen, Nis və digər şəhərləri ələ keçirdi. Ədirnə abadlaşdırıldı və paytaxt edildi. Bu zaman Balkanlarda üç böyük dövlətdən biri Bizans tamamilə zəifləmişdi, onun ərazisində ticarəti tamamilə ələ keçirmiş venesiyalılar və genuyalılar ağalıq edirdilər. 1370-ci ildə Bizans, sonra isə Bolqarıstan osmanlıların ağalığını qəbul etdi.

Oğuz-sәlcuqların bizim minilliyin әvvәllәrindәki yürüşlәri türk-osmanlı dilinin әsasını qoyub. Azәrbaycanda isә mövcud türk dili bu zaman artıq çoxdan var idi.
Osmanlı türklərinin Səlcuqlardan fərqli olaraq onu rəsmi dövlət bayram kimi qeyd etməmələri olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Q. Kazımov, Qurbani. Әsәrlәri. 512 sәh" (PDF). 2016-03-05 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-30.
2. ↑  "Novruz bayramı haqqında bilmədiklərimiz". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-04-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Abbasbəyli A.N. Yusifzadə S.Z. Beynəlxalq münasibətlər tarixi (ən qədim dövrlərdən XIX yüzilliyin 70-ci illərinin sonuna qədər). Dərslik. Bakı, BDU nəşriyyatı, 2009, 309 səh. Arxivləşdirilib 2015-01-05 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Türklər
* Osmanlı İmperiyası
**Cenna Mari Orteqa** (27 sentyabr 2002, Koaçella[d], Riversayd, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı aktrisa. Karyerasına uşaq aktrisası kimi başlamışdır. *Jane bakirədir* (*ing.* Jane the Virgin ) (2014-2019) komediya-dram serialında gənc Ceyn roluna görə tanınmışdır. Disney kanalının *Imagen* mükafatını qazandığı "ortada qaldı" (2016-2018) serialında Harley Diaz rolunu oynayaraq irəliləyişini etdi. 2019-cu ildə *Sən* *ing.* You triller serialının ikinci mövsümündə Ally Alves rolunu oynadı və hər ikisi Netflix üçün "Bəli gün" *ing.* Yes Day (2021) ailə filmində rol aldı.

Orteqa "The Fallout" (2021) yeniyetmə dramındakı performansına görə tənqidi təriflər aldı və 2022-ci ildə "X" və "Scream" filmlərində rol aldı və özünü qışqırıq kraliçası kimi göstərdi. O, Qızıl Qlobus mükafatına namizəd olduğu Wednesday (2022) Netflix qorxu komediya serialında Venzdey Addams rolunu oynadı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2  Jenna Ortega // MAK (pol.).
3. 1 2  .
4. ↑  .
5. 1 2  .

Xarici keçidlər
---------------

*Cenna Orteqa* — IMDb səhifəsi
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Koramal (dəqiqləşdirmə).

Məzmun
------

Filmdə iki kordan və onlar arasındakı konfliktdən bəhs olunur. Hər kor özlüyündə böyük bir kütləni təmsil edir.

Filmin adı özlüyündə süjet haqqında çox şey deyir. Koramal sözünü 2 hissəyə bölmək olar: kor və amal. Bu birləşmədən koramal sözü əmələ gəlir ki, bu da sürünən heyvandır. Heç bir yerə getməyən, sonu olmayan ideyasını ifadə edir.

Film haqqında
-------------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə 2008-ci il yanvarın 10-dan aprelin 10-a qədər "Bu meydan, bu ekran 2008" kinolayihələr müsabiqəsi keçirilib. Müsabiqə gənc nəslə vətənpərvərlik ruhu aşılayan yüksək səviyyəli bədii filmlər yaratmaq, Qarabağ müharibəsi mövzusunu kino vasitəsilə əks etdirmək, eləcə də kinematoqrafiya sahəsində çalışan gənclərə özlərini sınamaq üçün imkan yaratmaq məqsədilə təşkil olunmuşdu. Müsabiqədə iştirak etmək üçün 45 layihə təqdim olunub, onlardan 7-si seçilib. "Koramal" da bu 7 qalibdən biridir.

"Koramal" 2009-cu ildə Latviyanın paytaxtı Riqada keçirilən "2ANNAS" beynəlxalq film festivalında "Special Mention" mükafatına layiq görülüb. Serbiyanın 8-ci "Dokufest" film festivalında və Ukraynanın "Stupeni" beynəlxalq kino festivalında da mükafat qazanıb.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifləri:** Xəyyam Abdullayev, Elməddin Alıyev
**Quruluşçu rejissorlar:** Xəyyam Abdullayev, Elməddin Alıyev
**Quruluşçu operator:** Rövşən Quliyev
**Bəstəkar:** Çingiz Əliyev
**Prodüserlər:** Xəyyam Abdullayev, Elməddin Alıyev
**Montaj:** Sirac Məhəmmədov
**Səs rejissoru:** Ramzes
**İcraçı prodüser:** Niyazi Hüseynov
**Rejissor assistentləri:** Elnarə Bağırova, Xatirə Rüstəmova
**Operator assistenti:** İlham Babayev
**Kran operatoru:** Yaqub Azəri
**Texniklər:** Mübariz Şahbazov, Rəşad Qarayev, Cavid Talıbov
**İşıqçı:** Elçin Nağıyev
**Qrim:** Nərminə Novruzova
**Mühasib:** Sevda Mehdiyeva
**Redaktor:** Cəmilə Qaravəliyeva]]
**Məsləhətçi:** İman Məcidov
### Rollarda

İlqar Cahangirov
İdris Rüstəmov
Kazım Abdullayev
Füzuli Abbasov
Albina Sultanova
Elçin Nağıyev
Seyran Məmmədov
Bəxtiyar Kazımov
Firdovsi Həsənov
Səbrayıl Məmmədov

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

"Azəri prodakşn"
"Azərbaycanfilm" kinostudiyası
Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti
"Binəqədi Oil"

İstinadlar
----------

1. ↑  *Kulis.* "Qarabağ müharibəsində itkin düşən atanın zəngi" (az.). Kulis. 28.11.2019. 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-04.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi. Dövlət Film Fondu. Kino-Bülleten. IV buraxılış. Bakı: Apostroff, 2011.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Kriş** (hind: कृष, Rom: **Krrish**) — rejissor Rakeş Roşan tərəfindən çəkilmiş və 23 iyun 2006-cı ildə ekranlara çıxan hind fantaziya filmidir. "Sən tək deyilsən" filminin davamıdır və bu filmin eyni zamanda da "Krrish 3" adlı davam filmi mövcuddur.

Süjet xətti
-----------

Krişna Mehra fövqəltəbii gücləri "Cadu" adlı yadplanetli ilə qarşılaşma nəticəsində yaranan vunderkind uşaq Rohit Mehranın oğludur. Bu qabiliyyətlər Krişnadan da yan keçməmişdir. Rohit Mehra isə məkrli həkim Aria tərəfindən oğurlanmışdır. Nəvəsini bəd nəzərlərdən mühafizə etmək üçün Krişnanın nənəsi onu uzaq bir kəndə aparır.

Lakin taleyin iradəsi ilə artıq yetkinləşib güclənən Krişna atasının uzun illər gizli şəkildə saxlandığı Sinqapura gəlir.

Krişnanın gəlişi ilə eyni vaxtda şəhər əhalisinin gözü qarşısında Kriş adlı sirli maskalı qəhrəman da peyda olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  .
4. 1 2  .
5. 1 2  .
6. 1 2 3 4  .
7. ↑  .
8. ↑  .
9. ↑  .
10. ↑  .
11. ↑  .
12. ↑  .
**Qureyş, Qüreyş** (Ərəb:  *'قريش'* ) — İslam Dininin peyğəmbəri Hz.Məhəmməd ibn Abdullahın mənsub olduğu, mənası "gəlmələr" adlanan ərəb qəbiləsi. Məkkənin ən güclü qəbiləsiydi. İslam peyğəmbərinin qəbiləsi olmaqla yanaşı, eyni zamanda Müsəlmanların ən çox döyüşdüyü qəbilələrdəndir. Məhəmməd Qureyş qəbiləsinin Haşimoğulları sülaləsinə mənsubdur. Qurucusu Hz.Məhəmmədin ulu babalarından biri Kusay ibn Kilabdır.

Qureyşin ataları
----------------

Qureyş qəbiləsi Hz.Məhəmmədin on bir göbəkdən atası Fihr ibn Malikin oğlanlarının nəslindən gələn zadəgan bir qəbilədir. Bəzi tarixçilərə görə Qureyş qəbiləsi, Hz.Nuh peyğəmbərin nəvəsi Hz.İbrahim peyğəmbərin oğlu Hz.İsmayılın oğlu Adnanın soyundan gəlir.

Kusay ibn Kilab (Zeyd), Əbdülmuttalibin ulu-babası və Məhəmmədin beşinci göbəkdən əcdadıdır. Kusay Məkkənin ən güclü adamı idi. Kəbədən məsul olan Huzai Qəbiləsindən qız alaraq Kəbənin qoruyuculuğuna qalxmışdır. Xaraba vəziyyətindəki Kəbəni bərpa etdirdi. Ərəblərin Kəbə ətrafında ev inşa etmələrinə icazə verdi. Ərəb Yarımadasındakı ilk bələdiyyə binasını tikdirdi. Burada digər qəbilə liderləriylə siyasi, iqtisadi və mədəni problemlərin, mübahisələrin həllini tapmağa çalışdı. Yığdığı vergilərlə İslamdan çox əvvəl Kəbəyə gəlməkdə olan hacıları yemək və su təmin etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Michael Cook, *Muhammad*, s.12 Oxford University Press, 26 Ocak, 1983, ISBN 0-19-287605-8
2. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2007-10-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-11.
Məzmunu
-------

Tamaşanın əsasını piano kökləyən Qəhrəmanın *(Yaşar Nuri)* uğursuz taleyi təşkil edir. Piano kökləmək üçün gəldiyi evdə isti ailə münasibətini görən Qəhrəman istər istəməz öz dağılmış ailəsini xatırlayır və dərdini ev sahibləri Gülər *(Səidə Quliyeva)* və Nərimanla *(Şahin Cəbrayılov)* bölüşür.

Televiziya tamaşasının heyəti
-----------------------------

### Televiziya tamaşasının üzərində işləyənlər

**Əsərin müəllifi:** Mövlud Süleymanlı
**Tamaşanın bədii rəhbəri:** Ramiz Mirzəyev
**Quruluşçu rejissor:** Lətafət Cabbarova (M. Əliyev Adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun diplomantı)
**Quruluşçu operator:** Eldar Məmmədov
**Quruluşçu rəssam:** Rəfael Əlizadə (Rəfail Əlizadə kimi)
**Operatorlar:** Seyidağa Mövsümov, Yusif Dadaşov, Əlövsət Aslanov
**Səs rejissorları:** Mehdi Zeynalov, Eldar Məmmədov
**Rejissor assistenti:** Adil Bünyadov
**Musiqi tərtibatçısı:** Sabir Əliyev
**Məsləhətçi:** Ağası Əliyev
**Musiqisindən istifadə edilən bəstəkar:** Frans Şubert ("Ave Mariya") (titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Yaşar Nuri (Yaşar Nuriyev kimi) — Qəhrəman
Səidə Quliyeva — Gülər
Şahin Cəbrayılov — Nəriman
Zərnigar Ağakişiyeva — qayınana
Sevil Abbasova — gəlin

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
Məzmunu
-------

Kinolentdə öz əzəli torpaqlarından, yurd-yuvalarından erməni daşnaqlarının vəhşicəsinə qovduğu, didərgin salqığı, öz vətənində qaçqına çevrilmiş, vətənsiz qalmış yüz minlərlə azərbaycanlının acı taleyindən danışılır.

Filmdə 1948-ci ildə həmyerlilərimizin Ermənistandan həyasızcasına qovulmasını, lakin Azərbaycanda təntənə ilə, gül-çiçəklə, "sevinc"lə qarşılanmasını əks etdirən nadir xronikal kadrlardan da istifadə olunmuşdur.

Festivallar və mükafatlar
-------------------------

1)1995-ci ildə Bakıda Azərbaycan filmlərinin III festival-müsabiqəsi
* Ən yaxşı sənədli filmə görə rejissor Cahangir Zeynallıya Diplom və Priz verilmişdir.

Film haqqında
-------------

Film "Azərkinovideo" İB-nin sifarişi ilə çəkilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Rejissor:** Cahangir Zeynallı
**Ssenari müəllifi:** Cahangir Zeynallı
**Operator:** Tofiq Sultanov
**Səs operatoru:** Kamal Seyidov

Sponsor
-------

"Azərkinovideo" İB

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
Məzmun
------

Film 1990-cı ildə Bakı şəhərində baş vermiş qanlı yanvar hadisələrindən bəhs edir. Yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet qoşunları qanunsuz olaraq Bakı şəhərinə yeridildi. Şəhərin yüzlərlə dinc əhalisi odlu silahdan, zirehli texnikadan açılan atəşlərə məruz qaldılar. O günlər yüzlərlə günahsız insanlar şəhid oldular. Həmin gün 20 yanvar hadisəsi SSRİ rəhbərlərinin şovinist maskalarını açıb ifşa etməklə yanaşı, Azərbaycan tarixini ən parlaq səhifələrindən biri oldu. 20 yanvar Azərbaycan xalqının azadlığa, müstəqilliyə doğru ən böyük addımlarından biri idi. Nə qədər ki, Azərbaycan dövləti azaddır, müstəqildir, bir o qədər də şəhidlərimizin ruhu şad olacaqdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Sadıq Elcanlı
**Rejissor:** Aydın Dadaşov
**Operator:** Ələkbər Muradov, Eldar Məmmədov
**Montaj:** Gilana Axundova, Fuad Cabbarov
**Səs rejissoru:** Firudin Hüseynov
**Direktor:** Ələddin Vəliyev, Faiq Seyidməmmədov

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bizim filmlərimiz". AzTv. 2007-06-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-12-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
Şamaxı rəqqasələri
Şamaxı şəhərinin adına ilk dəfə II əsrdə Kemaxiya kimi rast gəlinir. Bu şəhər 918-1538-ci illərdə Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olmuşdur. 

Şamaxı aşıq sənətinin özünəməxsusluq kəsb etməsinin əsas meyarlarından biri də saz havaları ilə muğamın sintez edilərək xüsusi ifa tərzinin yaradılmasıdır. Şamaxı aşıq poeziyasının əsas mövzusu etnoqrafik çalarlar, sevgi-məhəbbət motivləri, gözəlliyin tərənnümü, zəmanədən şikayət, çar və yerli məmurların özbaşınalığı olmuşdur. Həm saz çalıb oxuyan, həm oynayan, həm də dastan söyləyən Şamaxı aşıqlarından Molla Qasım Şirvani (13-14 əsrlər), Əsir Şirvani (16-17 əsrlər), Saleh Şirvani (17 əsr), Zabit Şirvani (18 əsr), Aşıq Mürsəl Babaş oğlu (19 əsr), Aşıq Saleh (19 əsr), Qasım Şirvani (19-20 əsrlər), Məşədi Abbas Şirvani (19-20 əsrlər), Şərifalı ağa Şirvani (19-20 əsrlər), Məhəmməd Zahid Şirvani (19-20 əsrlər), Aşıq Şakir Hacıyev (20 əsr) və b. adlarını qeyd etmək lazımdır.

Azərbaycanda geniş yayılmış milli rəqslərimizdən Abayı, Alçagülü, Ay bəri bax, Azərbaycan, Bənövşə, Birilliant, Çalpapaq, Ceyrani, Gəlin atlandı, Gəlin gətirmə, Gəlin havası, Gülgəz, Heyvagülü, İnnabı, Kəndiri, Koroğlu, Lalə, Mirvari, Misri, Naznazı, Qaytağı, Qoçəli, Şalaxo, Tərəkəmə, Toy, Uzundərə, Zoğalı, Yallı, Xançobanı zəngin mənəvi mədəniyyətə malik olan Şamaxıda da geniş yayılmışdır. Məlumdur ki, 19 əsrin ortalarında Peterburq Rəssamlıq Akademiyasının prezident müavini Q.Q. Qaqarin Azərbaycanın bir sıra bölgələrində, o, cümlədən Şirvanda – Şamaxıda olmuş, gözəl sənət əsərləri yaratmışdır. Onun "Şamaxı rəqqasəsi" adlı tablosu Şirvanın mahir musiqi ifaçıları, rəqqasələri haqqında etnoqrafik məlumat toplamaq baxımından dəyərli sənət əsəri hesab edilə bilər. Ümumiyyətlə, Şamaxıda olan digər səyyahlar da, xüsusən Avropa səyyahları da Şamaxı rəqqasələrini gözəl, yüksək qiymətləndirmiş, onların incə və peşəkar rəqslərindən bəhs etmişlər.

Mənbə
-----

* *Könül Əsədli.* "Şamaxının mədəvi mədəniyyəti". Şamaxı Ensiklopediyası. İstifadə tarixi: 2017-12-16.
**İrbis** (*lat.* Panthera uncia) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinin pişiklər fəsiləsinin panter cinsinə aid heyvan növü. Məhv olma həddindədir. Sayı getdikcə azalmaqdadır.

Ölçüləri
--------

103-130 sm. olan iri pişik. Quyruğun uzunluğu 92-105 sm. Bədən quruluşu yetərincə ağırdır. Bədəni, peysərdə daha hündür olmaqla, alçaqdır, beli aşağı hissədən çiyinlərinə qədər mülayim enişlidir. Gövdəsi uzunsovdur. Əzaları qısadır. Başı nisbətən kiçik, yumruvaridir. Quyruğu çox uzundur. Tük örtüyü hündür və yumşaqdır. Rəngi, hiss çalarlı bozdur, bəzən demək olar ki ağdır. Əsas fonda iri həlqəvari və qara ləkələr səpələnib. Quyruğu boyu eninə tam olmayan üzükvari ləkələr yerləşir. Yanları belindən açıqdır, qarnı isə demək olar ki ağdır. Yay vaxtı rəngi daha açıq olur.

Areal
-----

Areal Qobi və Monqol Altayını, Xanqayı, Tibeti, Himalayı, Hindukuşu, Əfqanıstanı əhatə edir. Şimalda Türküstan dağlarını: Pamir, Tyan-Şan, Cunqar Alatausu, Tarbaqatay, Sauru, Altayın cənubunu əhatə edir. Adətən 1800-3500 m hündürlükdə dağlarda yaşayırlar. Yazda və yayın əvvəlində meşə zolaqlarında, çayların vadilərində və qobularda tez-tez rast gəlmək olar. Yayda subalpik və alpik zolaqlarda, qaya çıxışlarında qalırlar. Qışda dağətəyinə qədər, meşə zolağının yuxarı sərhədinə qədər düşürlər. Azərbaycanda Lerik dağlarında və Naxçıvan ərazisində fotoqapanlara düşmüşdür.

Qidalanması
-----------

Əsasən dağ keçilərlə, qaban, arxar, eləcə də dovşan, kəklik, dağ sıçanı və ularlarla qidalanırlar.

Cütləşmə və laktasiya
---------------------

Dişilərdə qızışma fevralda-martda baş verir. Boğaz olma vaxtı 93-110 gün. Dişi mayda-iyunda 1-5, adətən 2-3 bala gətirir. Laktasiya 3-4 aydır. Dişilər 2-3 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Dişi balalarla bir ilə yaxın olur. 15 il yaşayırlar.

Düşmənləri
----------

Canavarlar, itlər, arealın cənubunda - bəbir.

Sayı
----

Qırğızıstandan 500, Tacikistanda 200, Özbəkistanda - 50. Altayda 40, Tuvada 10-15. Sayının azalması insan tərəfindən təqib edilməsi ilə bağlıdır(uzun müddət irbisi maldarlığa ziyan vuran heyvan hesab edirdilər). Hindistanda, Monqolustanda, Pakistanda, Nepalda qanunla qorunurlar. Qırğızıstanda və Qazaxıstanda Çatkal, Ağsu-Cabaqlı, Ramit, Beş-Aral, Sarı-Çelek, Almata qoruqlarında saxlanırlar.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Panthera uncia* | 
* Wikidata: Q30197
* Wikispecies: Panthera uncia
* ADW: Uncia
* ARKive: panthera-uncia
* BOLD: 741526
* EoL: 328676
* EPPO: UNCAUN
* Fossilworks: 224097
* GBIF: 5787213
* iNaturalist: 74831
* IRMNG: 11902465
* ISC: 70721
* ITIS: 933420
* IUCN: 22732
* NCBI: 29064
* Species+: 32743

 |
| *Felis uncia* | 
* Wikidata: Q24284231
* GBIF: 9406202

 |
**Kasablanka** (*ing.* Casablanca) — 1942-ci ildə Warner Bros. şirkəti tərəfindən çəkilmiş klassik Hollivud filmidir. Filmin rejissoru Maykl Körtisdir. Maykl Körtis elə bu film sayəsində ən yaxşı rejissor işinə görə "Oskar" mükafatı qazanmışdır. Filmdə Hollivudun məşhur simaları Hamfri Boqart, İnqrid Berqman və Pol Henrayd iştirak etmişlər. Film İkinci dünya müharibəsi mövzusundadır və elə müharibə davam etdiyi dövrdə çəkilmişdir. Film dram və melodram janrındadır və AFİ (American Film Institute) tərəfindən 2002-ci ildə bütün zamanların ən yaxşı məhəbbət mövzusunda çəkilmiş filmi seçilmişdir.

Mövzu
-----

Filmin mövzusu İkinci Dünya Müharibəsinin ilk zamanlarından bəhs edir. Çex müqavimət təşkilatının lideri Viktor Lazlou Nasist həbs düşərgəsindən qaçaraq Kasablankaya gəlir. Onun məqsədi Lissabona, oradan da ABŞ-yə mühacirət etməkdir.
Viktorun bütün ümidləri Kasablankanın ən məşhur gecə klubunun sahibi olan Rikədir. Rik qaçış üçün Viktor Lazlouya lazım olan sənədlərə sahib tək insandır. 
Rick isə bir zamanlar Viktorun həyat yoldaşı İlzanı sevmişdir və o, Viktorun tutulmasına və ya öldürülməsinə çalışır.

Filmin heyəti
-------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**"Qazi Şəhid" filmi** — 1998-ci ildə çəkilmiş Pakistan triller filmi.

Məzmun
------

Bu film 1971-ci il Hindistan-Pakistan müharibəsi zamanı Vişakapatnam sahillərində batan Pakistanın sualtı qayığı olan PNS *Ghazi-* nin heyəti ətrafında gedir. Filmin əsas hissəsi Komandir Zabit Zəfər Məhəmməd Xanın həyatını əhatə edir. İlk Pakistan sualtı gəmisi və o dövrdə mina qoymaq qabiliyyətinə və uzun məsafəyə sahib olan tək olan PNS *Ghazi-* də ölkələrində xidmət edərkən canlarından keçən 92 kişinin hekayəsidir.

Rollarda
--------

Şabbir Can — Zəfər Məhəmməd Xan

Mişi Xan — Lalarux Xan

Mobina Dossel — Sitarə Şəmşəd

Ayişə Xan — Puppu Xala

Adnan Cilani — Pərviz Həmid

Sədiə Cilani — Bəyim Xəlsüm Pərviz

Nəssərullah — Şəmşəd Əhməd

Hümayun Səid — Məhəmməd Bəşir Racput

Qalib Kamal — Əhməd Əvan

Feysəl Qazi — Lal Xan Satti

Rizvan Vəsti — Xalid Mahmud Hüseyn

İbrahim Rəzh — Emmanuel

Fəhmid Əhməd Xan — Sərdarilal Matradas Nanda

Məhəmməd Əyyub — R.Krişna

Kommodor GM Hiranandan — İmtiyaz Tac

İnder Sinqx — Məhəmməd İmdad Xan

Xarici keçidlər
---------------

IMDB-də "Qazi Şəhid"
**Bülbülü öldürmək** (*ing.* To Kill a Mockingbird) — 1962-ci ildə çəkilən ABŞ filmi.

Məzmunu
-------

Hüquqşünas Attikus Finç (Qreqori Pek) 2 uşağı ilə birlikdə 1930-cu illərin Alabama ştatında yaşayır. O dövrdə digər yerlərdə olduğu kimi burada da irqçilik hökm sürür. O, bir qadını zorlamaqda günahlandırılan, lakin heç bir günahı olmayan qaradərili bir kişini məhkəmədə müdafiə etməyi öz üzərinə götürür. Şəhərlilərin əksəriyyəti onu bu işdən əl çəkməyə çağırsa da, o, işi sona çatdırmaq niyyətindədir. O, öz istəyinə nail olacaqmı? O, şəhərdəki irqi ayrı-seçkiliyi aradan qaldıracaqmı?

Film haqqında
-------------

1962-ci ildə Harper Linin eyniadlı əsəri əsasında Robert Mulligan tərəfindən çəkilmiş film. Baş rollarda Qreqori Pek, Meri Bedhem və b. çəkilmişdir. 8 Oskar nominasiyasından 3-nü qazanan film əfsanəvi aktyor Qreqori Pekə "Ən Yaxşı Aktyor" kimi ilk və yeganə Oskarını qazandırdı. Amerika Film İnstitutunun (AFİ)"Bütün Dövrlərin 100 Ən Yaxşı Filmi" siyahısında bu film 21-ci pillədədir. AFİ-nin tərtib etdiyi "100 Ən Yaxşı Kino Qəhrəman" siyahısında Qreqori Pekin canlandırdığı Attikus Finç 1-ci pillədə qərarlaşıb. Qeyd edək ki, bu siyahıda 2-ci pillədə Harrison Fordun yaratdığı İndiana Cons, 3-cü pillədə isə Şon Konnerinin yaratdığı Ceyms Bond obrazıdır.

Rollarda
--------

| Aktyor/Aktrisa | Rolu |
| --- | --- |
| Qreqori Pek | Atticus Finch |
| Con Megna | Charles Baker 'Dill' Harris |
| Frank Overton | Şerif Heck Tate |
| Rozmari Merfi | Maudie Atkinson |
| Ruth Vite | Mrs. Dubose |
| Brock Peters | Tom Robinson |
| Estelle Evans | Calpurnia |
| Robert Düvall | Arthur 'Boo' Radley |
| Meri Bedem | Scout (Finch) |
| Fillip Olford | Jem (Finch) |

Həmçinin bax
------------

* Bülbülü öldürmək

Xarici keçidlər
---------------

* *Bülbülü öldürmək* — Internet Movie Database saytında.

* Вручение Оскара Грегори Пеку на сайте youtube.com
**Yaşıl kitab** — filmi caz pianoçusu Don Şirlinin, sürücüsünün və mühafizəçisi Toni Lipanın 1962-ci ildə ABŞ-yə səyahətləri haqqındakı real yaşanmış hekayədən bəhs edir.

Məzmun
------

Filmin süjeti real hadisələrə əsaslanır. Toni mühafizəçi işləyən orta yaşlı kişidir. Hamı onu "Çərənçi" adlandırır. Çünki istənilən mövzuda boşboğazlıq etməkdə mahirdir. Elə ki, danışmağa başladı, "ağzını bağlamaq olmur". Bundan başqa burnunu başqalarının işlərinə soxur, hamıya məsləhətlər verir. Günlərin bir günü köhnə tanışı ona zəng edərək, elmlər doktoru olan bir tanınmış musiqiçinin özünə qastrol səfəri üçün sürücü axtardığını xəbər verir. Tezliklə qaradərili musiqiçi Şerli ilə tanış olur. Onları qarşıda uzun və əyləncə dolu turne gözləyir. Yolda onlar afroamerikalılar üçün təhlükəsiz yerlərin siyahısı göstərilən "Yaşıl kitab"dan istifadə edirlər.

Mükafatlar və nominasiyalar
---------------------------

| Mükafat | Kateqoriya | Namizəd | Nəticə |
| --- | --- | --- | --- |
| Oskar | Ən yaxşı film | Peter Farrell | **Qələbə** |
| İkinci planda ən yaxşı aktyor | Maherşala Ali | **Qələbə** |
| Ən yaxşı orijinal ssenari | Peter Farrelli | **Qələbə** |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Green Book". Toronto International Film Festival. May 7, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 14, 2018.
2. ↑  *Diamond, Anna.* "The True Story of the 'Green Book' Movie". Smithsonian.com. Smithsonian Magazine. December 2018. May 17, 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: December 2, 2018.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan filmlərinin siyahısı
* 2004-cü ilin Azərbaycan filmləri
* 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
|  |
| --- |
|  |
| Nizami Gəncəvi və İmamzadə türbəsi |

Gəncə şəhərinin əsası 859-cu ildə qoyulmuşdur. E.ə. VII əsrdə skiflərin qurduğu İşquzun özəyinin midiya dilindəki adı Sakaşen (Azərbaycan Respublikasının qərbində, indiki Gəncədə) idi. Gəncə Şəddadilərin və Gəncə xanlığının mərkəzi və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk paytaxtı olmuşdur.

Fiziki mədəniyyət və idman mərkəzlərindən savayı şəhərdə Cəfər Cabbarlı (Azərbaycanın tanınmış dramaturqu) adına Gəncə Dövlət Dram teatrı, Fikrət Əmirov adına Gəncə Dövlət Filarmoniyası, "Zarrabi"poeziya teatrı, Gəncə Dövlət kukla teatrı kimi bizə miras qalan ən qədim mədəniyyət mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Şəhərdə 5 Musiqi məktəbi, Uşaqlar üçün peşə məktəbi, İncəsənət məktəbi, 5 muzey, 3 mədəniyyət evi, 6 klub, musiqi evi, 27 kitabxana fəaliyyət göstərir.

Yuxarıda qeyd etdiyimiz dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən məktəb və mərkəzlərdən başqa burada həmçinin orkestr şöbəsi, İstirahət mərkəzi, 3 istirahət parkı, tətbiqi və dekorativ incəsənət mərkəzi, "Gülşən" rəqs ansamblı və "Ulu Gəncə" ansamblı kimi özəl müəssisələr də fəaliyyət göstərir. Təhsil sahəsində 1300 dən artıq insan iştirak edir.

İncəsənət nümayəndələri ilə yanaşı yaxşı olardı ki, respublikamızın mərhum aktyorları Zülfügar Baratzadə və Məhəmməd Bürcəliyev, Ələddin Abbasov və Sədayə Mustafayeva kimi sevilən incəsənət xadimlərini də qeyd edək. Müğənni Şahnaz Haşımova həmçinin Azərbaycanın Xalq Artisti adına layiq görülüb. Hal hazırda şəhərdə 8 tanınmış aktyor və 49 incəsənət işçisi fəaliyyət göstərir.

Vaxtilə Gəncə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafı tarixində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Bir çox əsərlərinin dünya şöhrəti qazanmış alim və şairlər burada doğulub, yaşamışlar.Məshəti Gəncəvi yaradıcılığını xüsusilə qeyd etmək lazımdır,çünki Məshəti xanım zamanının xalq tərəfindən sevilən və hörmət edilən istedadlı şairələrindən bir olmuşdur və müasir dövrümüzdə də şerləri sevilə-sevilə oxunur. Azərbaycanın əvəzedilməz dünya şöhrətli şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvi, bu dövrlərdə Gəncədə yaşayıb yaratmışdır. Onun Xəmsəsi dünya ədəbiyyatının nadir incilərindəndir.J.E.Bertelsin sözlərinə görə Nizami sahib olduğu fövqəladə hiss, duyğu zənginliyilə əbədi olaraq insanlığın zehnlərini fəth edib.

Gəncədə milli teatr olmayıb. Bunun əvəzində burada milli oyunlar, şəbəkə, cürbəcür sərgilər fəaliyyət göstərmişdir. Milli oyunlarla yanaşı burada fəaliyyət göstərən Rus teatrının nümayəndələrinin çıxışları idi ki, bu da öz növbəsində Gəncədə mövcud Rus dilinə olan marağın bariz nümunəsi idi.

Gəncə şəhəri 2016-cı il üçün "Avropa gənclər paytaxtı" seçilib.

Həmçinin bax
------------

* Qədim Gəncə
* Gəncə xalçaları

İstinadlar
----------

1. ↑  Дьяконов И. М. История Мидии. — М.-Л.: Академия Наук СССР, 1956.
2. ↑  Дамдамаев М. А. Луконин В. Г. Культура и экономика древнего Ирана. — М.: Наука, 1980.
3. ↑  "Encyclopædia Iranica. ASSYRIA". 2017-07-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-10.
4. ↑  The Cambridge History of Iran. — Cambridge University Press, 1985. — С. 103, 105, 125.
5. ↑  *europeanyouthcapital.org.* "Ganja 2016". JUNE 12, 2014. 2017-05-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-20.
Məzmun
------

Qudyalçay Quba və Xaçmaz rayonları ərazisindən axıb Xəzər dənizinə tökülür. Başlanğıcını Böyük Qafqaz silsiləsindəki Tufan dağının şimal yamacından (3000 m) alır. Dağlıq sahədə çaya, soldan Doqquzul (uzunluğu 12 km), sağdan isə Ağçay (uzunluğu 24 km) qovuşur. Quba şəhərindən aşağı çay iki qola ayrılır: sağ qolu Qudyal, sol qolu isə Qimil adlanır.

Filmdə çayın tarixi əhəmiyyəti, ətrafında yaşayan əhalinin məşğuliyyəti, güzəranı və Qudyalçay istirahət zonası əks etdirilir.

Film haqqında
-------------

Filmdə "Bahar əyləncləri" cizgi filmindəki musiqidən istifadə edilmişdir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari:** Aydın Qurbanoğlu
**Rejissor:** Rövşən Almuradlı
**Operator:** Nəriman Şıxəliyev
**Səs rejissoru:** Rəşad Əflatunoğlu
**Montaj:** Yafət Xeyirov
**Rejissor assistenti:** Elşən Bədəlov
**Operator assistenti:** Taleh Məhərrəmov
**Sürücü:** Tərlan Mehdiyev
**Mətni oxuyan:** Şəmistan Əlizamanlı
**Redaktor:** Vüqar Tapdıqlı, Sevil Həsənli
**Direktor:** Valeh Həsənli (Valeh Həsənov kimi)
**Musiqisindən istifadə edilən bəstəkarlar:** Cəmil Əmirov, Rafiq Babayev

Çəkilişə köməklik edən qurumlar
-------------------------------

Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
Xəlilovlar Ocağı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Xəzər dənizinə axan çaylar". AZƏRBAYCAN ÇAYLARI. 2006-09-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-10-05.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Paris Universiteti** (*fr.* Université de Paris) — Fransanın paytaxtı Parisdə məşhur universitet idi. 12-ci əsrin ortalarında yaradılıb və təxminən 1160–1250-ci illər arasında rəsmi bir universitet kimi tanınıb. Bir çox dəyişikliklərdən sonra, o cümlədən bir əsr (1793-dən 1896-ə qədər) dayandırılması daxil olmaqla, 1970-ci ildə on üç muxtar universitetə bölündü.
Robert de Sorbon 1257 ətrafında qurduğu kollegial qurumdan (kollec de Sorbonn) sonra, universitet çox vaxt Sorbonn və ya la Sorbonn kimi istinad edilir. On üç cari varis universitetlərdən, dördünün tarixi Sorbonn binasında binaları var və onların üçününün adlarında "Sarbonna" sözü daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Haskins, C. H.: *The Rise of Universities*, page 292. Henry Holt and Company, 1923.

Həmçinin bax
------------

* Panteon-Assas Universiteti

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Paris Universiteti ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Sorbonne — Universités Paris I, III, IV and V (Rəsmi Anasəhifəsi)
**Qüdrətli Evan** (Orijinal adı: **Evan Almighty**) — 2007-ci ildə çəkilmiş ABŞ filmidir. 2003-cü ildə çəkilmiş Qüdrətli Brus filminin davamıdır.

Süjet xətti
-----------

Allahın çox xüsusi bir vəzifəyə təyin etdiyi yeni şəxs bu dəfə jurnalistikadan ayrıldıqdan sonra siyasətə qədəm qoyan və Konqresə yeni seçilən Evan Baksterdir. O Buffalodakı keçmişini tərk edərək ailəsi ilə bərabər Virciniyaya köçmüşdür. Lakin oradakı yeni həyatında qəfildən Allah (Morgan Freeman) onun qarşısına çıxıb Nuhun gəmisi kimi bir şey tikməyi əmr edəndə həyatı birdən-birə alt-üst olur. Ailəsi də bu vəziyyətdən çaşbaş qalır. Evan həqiqətən Allahdan aldığı əmrə müvafiq olaraq hərəkət edirmi? Yoxsa onun bu qəribə davranışları təbii olan orta yaş böhranından və ya psixi problemlərdən xəbər verir?

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. 1 2 3 4 5 6  .
4. 1 2  .
5. ↑  .
6. 1 2 3 4  Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
7. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
8. ↑  IMDb (ing.). 1990.
**Yoo İn-na** ( kor. 유인나;5 iyun 1982, Cənubi Koreya) Cənubi Koreyalı aktrisadır."High Kick! Through the Roof (2009–10)" və "Secret Garden (2010)" filmlərində köməkçi rollardan sonra o, "Queen and I (2012)" filmində baş rolda şöhrət qazandı və bu, "My Love from the Star" filmində ikinci plan roluna səbəb oldu. O, həmçinin Cənubi Koreyada ən yüksək reytinqli kabel televiziyası seriallarından biri olan "Guardian: The Lonely and Great God (2016–17)" və "Touch Your Heart (2019)" filmlərindəki rolları ilə tanınır.

Aktyorluqdan başqa, Yu radioya da cəsarət etdi. O, 2011-ci ildən 2016-cı ilə qədər "Let's Crank Up the Volume" qrupunun DJ-i olub.

Karyera
-------

16 yaşında ikən İn-na 1998-ci ildə yeni müğənni kimi əyləncə agentliyinə qatıldı və az qala qız qrupunun bir hissəsinə çevrildi. 11 il və beş fərqli agentlikdən sonra o, müğənni ola bilmədi. Yoo, K-pop müğənnilərindən tələb olunan rəqs xoreoqrafiyasını əzbərləməkdə çətinlik çəkdiyini və həftənin altı günü, gündə səkkiz saat məşq etdikdən sonra idol olmaqdan imtina etdiyini söylədi.
2006-cı ildə Yu YG Entertainment-ə gənc aktrisa kimi qatıldı. O dedi: "Əgər mahnı oxumaq lazım deyilsə, əyləncəli göründüyü üçün aktyorluğa üstünlük vermək qərarına gəldim. Mən heç vaxt təslim olmadım. Bir çox dostlarım məndən daha gözəl və bacarıqlı olsalar da, bunu etdilər. "
O, ilk dəfə 2009-cu ildə MBC-də "High Kick Through the Roof" sitkomu ilə diqqət çəkdi. Bir neçə ikinci plan rolu, xüsusən 2010-cu ildə Baeksang İncəsənət Mükafatlarında Ən Yaxşı Yeni Aktrisa mükafatını aldığı Gizli Bağ dramında və Honq bacılarının "The Greatest Love" romantik komediyasında ikinci qadın baş rolda oynadı.
O, 3 mart 2011-ci il tarixindən 4 iyun 2012-ci il tarixədək TV Entertainment Tonight üçün MC olub və SBS Əyləncə Mükafatlarında Ən Yaxşı Variety Entertainer mükafatını qazanıb. O, həmçinin KBS Cool FM-in həm AM, həm də FM bant genişliklərində öz vaxt intervalında ən yüksək reytinqli radio proqramı olan Let's Crank Up the Volume proqramının DJi idi.
Yu-nun vokalları Humming Urban Stereo-nun 2011-ci il rəqəmsal sinqlı "You, That Day" (넌 그날)-da səslənmişdir. O, həmçinin aktyor yoldaşları Yun Un-hye, Pak Han-byol və Ça Ye-ryun ilə birlikdə 2011-ci ildə çəkdiyi "My Black Mini Dress" filminin saundtreki üçün oxudu.

2012-ci ildə Yoo tvN-in "Queen and I" adlı romantik serialında ilk baş rolunda rol aldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-06.
**Edvard Edisoni Asryan** (*erm.* Էդվարդ Էդիսոնի Ասրյան; 22 may 1977, Azıx) — Ermənistan hərbçisi, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin general-leytenantı, 14 iyul 2022-ci ildən Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, müdafiə nazirinin birinci müavini.

Həyatı
------

Edvard Edisoni Asryan (22 may 1977-ci il tarixində Azərbaycan SSR-nin Martuni rayonuna bağlı Azıx kəndində anadan olmuşdur. 1994–1999-cu illərdə Xankəndi Dövlət Universitetində təhsil almışdır. 2004–2006 Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Akademiyasında hərbi təhsil əldə etmişdir. 2018-ci ildə Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının üç aylıq kurslarını, 2021-ci Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasının başqa kurslarını bitirmişdir.

### Hərbi karyerası

1994-cü ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələrində müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. 2015–2017-ci illərdə müdafiə naziri Vazgen Sarkisyan adına hərbi universitetin rəis müavini, daha sonra isə fakültə rəhbəri vəzifələrini icra etmişdir. 2017-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Əməliyyat İdarəsinin rəis müavini təyin edilmişdir. 2019-cu ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Baş Əməliyyat İdarəsinin rəisi təyin edilmişdir.

30 oktyabr 2020-ci ildə Ermənistan Prezidenti Vaaqn Xaçaturyanın fərmanı ilə ona general-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir. 5 iyul 2023-cü ildə Ermənistan Prezidentinin fərmanı ilə Edvard Arsyana general-leytenant hərbi rütbəsi verilmişdir.

21 may 2021-ci ildə general-mayor Edvard Asryan Baş Qərargahın Əməliyyat Baş İdarəsinin rəisi – Baş Qərargah rəisinin müavini vəzifəsinə təyin edilmiş, həmin il 27 sentyabrda isə o vəzifədən azad edilmişdir. 14 iyul 2022-ci ildə Ermənistan Prezidentinin fərmanı ilə Edvard Asryan beş il müddətinə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının rəisi təyin edilmişdir.

Mükafatları
-----------

21 yanvar 2013-cü ildə Ordu Günü münasibətilə "Döyüş xidmətinə görə" medalı təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *content.* "ՀՀ նախագահի հրամանագրով Էդվարդ Ասրյանը նշանակվել է ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետ". mil.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
2. ↑  "Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ". president.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
3. ↑  "Հայտարարագրերի ռեեստր - ՀՀ Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով". cpcarmenia.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
4. 1 2  "Էդվարդ Ասրյանը նշանակվել է ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պետ". news.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
5. 1 2  "Էդվարդ Ասրյանը նշանակվել է Զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ". «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
6. ↑  "Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ". president.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
7. ↑  "Էդվարդ Ասրյանը նշանակվել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ". Hetq.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
8. ↑  "Հանրապետության նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ". president.am. İstifadə tarixi: 2022-07-15.
**"Mustafa" mükafatı** — müsəlman dünyasında elmin inkişafına dəstək məqsədilə İran tərəfindən təsis edilən beynəlxalq elmi mükafat.

Məqsədlər
---------

Namizədliklər
-------------

Kateqoriyalar
-------------

Tələblər
--------

İran KİV-lərinin verdiyi məlumata görə, mükafata İslam peyğəmbərinin adlarından biri olan "Mustafa" ismi verilib. Bu mükafatın müsəlman dünyasında ən yaxşı ixtiraları gerçəkləşdirən alimlərə verilməsi nəzərdə tutulub. Mükafatın verilməsi prosesinə xüsusi təşkil edilən şura nəzarət edəcək.

İran ilk "Mustafa" mükafatını 2015-ci ildə "İslami birlik həftəsi"ndə 4 nominasiya üzrə təqdim edəcək. Nominantlara nağd pul mükafatı ilə yanaşı, üzərində fars, ərəb və ingilis dillərində yazılar həkk olunmuş dəyərli medal da veriləcək.

Mükafat 500 min ABŞ dolları məbləğində nəzərdə tutulur.

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑

Xarici keçidlər
---------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *İran ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Aban ibn Səid** (v. 634, *ərəb.* أبان بن سعيد بن العاص‎) — nüfuzlu Qureyşlilərdən biri, Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi.

Bioqrafiya
----------

Tam adı: Aban ibn Səid ibn əl-As ibn Üməyyə ibn Əbd əş-Şəms ibn Əbd Mənaf əl-Kuraşi əl-Umavidir. Aban uzun müddət müsəlmanların düşməni olmuşdur. Qardaşları Əmr və Xalid İslamı qəbul etdikdən sonra ailəsində münaqişələr yaranır. Bədr döyüşündə müsəlmanlara qarşı vuruşmuşdur. Bu döyüşdə onun qardaşları Ubeydə və As ölür. Xudeybi sülh müqaviləsi bağlanarkən Aban Məhəmmədin səfiri Osman ibn Əffanı öz himayəsinə götürür.

Müsəlmanlarla qarşıdurma zamanı o, tədricən müsəlmanların ehkamını öyrənir. İslam ənənəsinə görə, Aban tez-tez Suriyaya gedirdi və bu səfərlərin birində Ərəbistana yeni peyğəmbərin gəlişi barədə ona xəbər verən bir rahiblə görüşürdü. Aban əmin oldu ki, "yeni peyğəmbər"in əlamətləri Məhəmmədin şəxsiyyəti ilə tam üst-üstə düşür. Məkkəyə qayıdan o, artıq müsəlmanlara qarşı nifrət etməkdən imtina edir və bir müddət sonra İslamı qəbul edir. Bu Xeybər döyüşündən əvvəl baş vermişdir.

İslamı qəbul etdikdən sonra Aban Mədinəyə köçür və burada vergi sahəsində mühüm dövlət işlərini aparmaq ona həvalə edilir. Xilafət dövründə Əbu Bəkr Bizansa qarşı müharibələrdə iştirak etmişdir. Bizanslılara qarşı döyüşlərin birində şəhid olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  ibn Abdülberr; *Ansab al-Əşraf*; p. 532
**Betaab** (Azərbaycanca tərcüməsi: **Narahat**) — 1983-cü ildə Caved Akhtar tərəfindən ssenari xətti yazılmış, rejissoru Rahul Ravail və prodüseri Bikram Sinq Dahal olan Hindistan romantik filmidir. Filmdə Şammi Kapurla birlikdə debüt rollarında Sunny Deol və Amrita Singh çəkilmişdirlər. Filmin musiqisini Rahul Dev Burman bəstələyib. Film çəkildiyi ilin ən böyük hitlərindən biri olmuşdur. Film 1987-ci ildə Ramesh Babu və Sonam ilə bərabər, **Samrat** adı ilə Teluqu dilində, 2011-ci ildə isə Kannadada **Kartik** adı ilə yenidən çəkilmişdir.

Süjet xətti
-----------

Bu film ailələri arasında status fərqinə baxmayaraq bir-birini sevən iki gəncin sevgi hekayəsidir. Sunny, anası Sumitra ilə birlikdə şəhərin yaxınlığındakı fermasında yaşayan gənc, kasıb və xoşbəxt bir oğlandır. Əvvəllər atası Avenaş böyük iş adamı olmuş, amma müflis olmuşdur. Bu səbəbdən o, özünü öldürüb. Avenash şəhərin ən zəngin və güclü adamlarından biri olan Sərdar Dinesh Singh Girji ilə yaxın dost idi. Sərdar Avenaşın müflis olduğunu bildikdə arxasını ona çevirir. Sərdarın Roma adlı bir qızı var. O, nadinc, kobud və ətrafındakı hər kəsə yuxarıdan aşağı baxan biridir. O, Sunninin uşaqlıq dostu idi.

Sonra Sərdar şəhərdən kənarda, Sunninin fermasının yaxınlığında yerləşən qəsəbədə yeni at ferması alır. Sunni anasını qatar stansiyasına qədər müşayiət edərkən, illərdir görmədiyi Roma ilə qarşılaşır. Sunni onu dərhal tanıyır, amma Roma onu tanımır. Nəticə etibarı ilə onlar fermada müxtəlif vaxtlarda təsadüfən rastlaşırlar. Davamlı olaraq mübahisə edirlər, lakin tezliklə Roma Sunninin onun uşaqlıq dostu olduğunu anlayır və onlar uşaqlıq sevgilərini yenidən qururlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Zənzibar sultanlığı** (suah. Usultani wa Zanzibar; *ərəb.* سلطنة زنجبار‎, *Sulṭanat Zanjībār*) — XIX əsrdən 12 yanvar 1964-cü ilə qədər mövcud olmuş dövlət. 1964-cü ildən Tanzaniya Birləşmiş Respublikasının bir hissəsidir.

Tarixi
------

Zənzibar Omandan (Maskat sultanlığı) olan Bu Səidi sülaləsinin kiçik üzvlərinə bir mülk olaraq həkk olunmuşdur. Zənzibar sultanının hakimiyyəti Şərqi Afrika sahillərinə, Ozi çayı üzərindəki Dalqado burnu ilə Kipini arasında, əlavə olaraq Unquca (Zanzibar adası), Pemba və başqa adalara qədər uzanırdı. Aktiv qul ticarəti, həmçinin ədviyyat, fil sümüyü və s. ticarəti var idi. Zənzibarda genişmiqyaslı tikinti prosesi gedirdi.

Oman sultanlarının ən güclüsü olan Səid ibn Sultan 1853-cü ildə fəth edilmiş Şərqi Afrika ərazilərinə nəzarət etmək üçün hətta dövlətin paytaxtını Maskatdan Zənzibara köçürməyi planlaşdırırdı. Buna baxmayaraq, artıq 1861-ci ildə, hafiz Məcid ibn Səidin hakimiyyəti dövründə Zənzibar sultanlığı XIX əsrin əvvəllərindən Şərqi Afrikanı fəal şəkildə kolonizasiya edən britaniyalıların dəstəyi ilə Omandan ayrılmışdı.

XX əsrin birinci yarısında tamamilə Britaniyanın nəzarətində olan Zənzibarda marionet sultan rejimi qurulmuş, lakin formal olaraq Zənzibar yarı müstəqil dövlət qurumu olaraq qalmışdır.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra Zənzibarda ingilis və sultan hökmranlığına qarşı mübarizə güclənmişdir.

10 dekabr 1963-cü ildə Zənzibarın dövlət müstəqilliyi elan edilmişdir. Həmin ilin 16 dekabrında yeni dövlət BMT-yə qəbul edilmişdir, lakin artıq 12 yanvar 1964-cü ildə Zənzibarda antifeodal Zənzibar inqilabı baş tutmuş, nəticədə sultan Cəmşid ibn Abdulla taxtdan devrilmişdir. Bir neçə ay ərzində Zənzibarın yeni yaradılmış Tanzaniya dövlətinə daxil olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Gascoigne, Bamber.* "History of Zanzibar". HistoryWorld. 2001. 2018-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-05-23.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Appiah, Kwame Anthony; Gates, Henry Louis, Jr. redaktorlarAfricana: The Encyclopedia of the African and African American Experience, New York: Basic Books, 1999, ISBN 0-465-00071-1, OCLC 41649745
* *Ingrams, William H.* Zanzibar: Its History and Its People, Abingdon: Routledge, 1967, ISBN 0-7146-1102-6, OCLC 186237036
* *Ayany, Samuel G.* A History of Zanzibar: A Study in Constitutional Development, 1934–1964, Nairobi: East African Literature Bureau, 1970, OCLC 201465
* *Michler, Ian,* Zanzibar: The Insider's Guide (2nd), Cape Town: Struik Publishers, 2007, ISBN 1-77007-014-1, OCLC 165410708

Xarici keçidlər
---------------

* *Генрик Сенкевич.* «Письма из Африки» в переводе В.&nbsp;М.&nbsp;Лаврова, главы VII и VIII.
* Занзибар // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* The Official Website of the Zanzibar Royal Family (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
**Məhəmmədibrahim Əmir Teymur Kəlali** (*fars.* امیرتیمور کلالی‎; 1894–1988) — Teymuri elinin başçısı və Milli Şura Məclisinin neçə dövr nümayəndəsi idi.

Məhəmmədibrahim Əmir Teymur, Sərdar Nüsrət ləqəbi ilə 1894-cü ildə Xorasanın şərqində dünyaya gəldi. O, Əmir Əlimərdan xan Teymuri, Nüsrətülmülk ləqəblinin oğlu idi. Əcdadı teymuri elinə başçılıq edirdilər.20 yaşında bu elin başçısı oldu. Sonra Tehrana gedib və Qacar sarayının işgüzarlarından olan Mustafaqulu xan Əmir Müəzzəm hacibüddövlənin qızı Hacib Dəvəli xanım ilə evləndi. O, Kaşmərin neçə dövr məclis nümayəndəsi olub.Məhəmməd Musaddıq dövlətində neçə müddət daxili işlər və iş naziri olub.93 yaşında Tehranda vəfat edib.

Mənbə
-----

* Əmir Teymur Kolali.*Əmir Teymur Kolalinin Xatirələri*. Həbib Lacivərdinin səyilə. Tehran:Səfhe Sefid nəşrləri. 2008 yaz. ISBN 978-964-6599-02-4

Həmçinin bax
------------

* Teymuri eli
* Əlimərdan xan Teymuri

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Əmir Teymur Kolalinin şəkili
**Buheyra** (*ərəb.* بحيرى‎, klass. süry. ܒܚܝܪܐ) — İslam mənbələrində görünən suriyalı nestorian rahib.

Bioqrafiya
----------

Dəməşqə və ya geriyə gedən Məkkə karvanları tez-tez Buheyranın evində dayanırdılar. Peyğəmbərin uşaqlığını təsvir edən İbn Hişam, İbn-Səd-əl-Bağdadi və İbn-Cərir-ət-Təbərinin dediyi kimi, İslamdan əvvəlki dövrdə rahib Buheyra Büsrada əmisi Əbu Talibin ticarət karvanı ilə birlikdə Cənubi Suriyaya ilk səfərini edən Məhəmməd peyğəmbəri görüşmüşdür.

Buheyra gənc Məhəmməddə bir peyğəmbər görür. Məhəmmədin kürəyindəki peyğəmbərlik möhürünə, başının üstündəki ağ buluda və digər əlamətlərə baxaraq onun "son peyğəmbər" olduğunu təxmin edir və Əbu Talibə onun Şamda yəhudilər tərəfindən öldürülə biləcəyini söyləyir. Başqa bir versiyaya görə, Buheyra Məhəmmədi nestorianlığa çevirməyə çalışmışdır.

Bəhirənin söz və xəbərdarlıqları nəticəsində Əbu Talib Şama getmədi və mallarını Büsrədə sataraq oradan Məkkəyə qayıtmışdır. Xristian ilahiyyatçısı Dəməşqli İoannnın sözlərinə görə Buheyra öz səhv fikirləri ilə Qurana ilham verən azğın rahib adlandırmışdır.

Qalereya
--------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Dəməşqli İoann, Des hérésies, bölüm CI.
2. ↑  From *Writings*, by St John of Damascus, *The Fathers of the Church*, vol. 37 (Washington, DC: Catholic University of America Press, 1958), pp. 153–60. Posted 26 March 2006 to The Orthodox Christian Information Center – St. John of Damascus’s Critique of Islam Arxivləşdirilib 2019-01-10 at the Wayback Machine
Məzmun
------

İnsan meşədə görünən kimi, bütün heyvanlar qorxularından əl-ayağa düşürlər. Onlara elə gəlir ki, insan bu dəqiqə meşəni də, heyvanları da məhv edəcək. Amma hər şey onların düşündüklərinin əksinə olur. İnsan nəinki meşədəki ağaclara və heyvanlara qayğı ilə yanaşır, hətta, onları yanğın təhlükəsindən xilas edir. Bunu görən heyvanlar sakitləşirlər. Meşədə həyat öz əvvəlki məcrasına düşür.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Sabir Rüstəmxanlı
**Rejissor:** Hafiz Əkbərov
**Quruluşçu rəssam:** Elçin Axundov
**Operator:** Ramiz Ağayev
**Bəstəkar:** Xəyyam Mirzəzadə
**Səs operatoru:** Akif Nuriyev
**Cizgi rəssamı:** Bəhmən Əliyev, Rauf Dadaşov, Vaqif Məmmədov, Arifə Hatəmi, Yuri Meşşeryakov, Vahid Talıbov, Gülşən Quliyeva, Solmaz Hüseynova
**Rejissor assistenti:** Sima Qurbanova, E.Əliyev
**Rəssam assistenti:** T.Hüseynov
**Operator assistenti:** Ziya Xəqani
**Montaj edən:** Lidiya Vyalsova
**Redaktor:** D.Tahirova
**Filmin direktoru:** E.Şirinov
**Fazaçı-rəssam:** Hüseyn Cavid İsmayılov, Firəngiz Quliyeva

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 314.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Üçəzyarpaq çaqqalqozu** (*lat.* Xanthoceras sorbifolia) — bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimali Çində, Şimali Koreyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

7–8 hündürlükdə ağac və ya hündür koldur. Yarpaqları növbəli düzülüşə malik olub, tək lələkvardır. 20–25 sm uzunluqda, 9–15 ədəd qarşı-qarşıya və ya növbəli düzülmüş yarpaqcığa malikdir. Yarpaqcıqlar 5 sm uzunluqda, 15 sm-ə qədər enində olub, lansetvarı, kənarı iri mişardişli, dərivarıdır. Üstdən tünd yaşıl, altdan bir qədər açıq yaşıl rəngdə olub, qıvrım tüklərlə örtülmüşdür. Sonradan bü tüklər tökülür. Çiçək qrupu sıx, çoxçiçəkli salxımlara toplanmışdır. Yarpaqlamadan əvvəl bolluca çiçəkləyir və bütün ağac çiçəklərlə örtülü olur. Kasayarpaqları 5, uzunsov, 6–7 mm uzunluqdadır, ləçəkləri 5-dir. Qaidə hissəsində erkəkcik çiçəklər qırmızımtıl, ikicinsli çiçəklər sarı ləçəklərə malikdir. Erkəkciklər 8 olub, 1,5 sm uzunluqdadır. Dişicik 3 yuvalı, 3 dilimlidir. Meyvəsi 5 sm diametrində üçbucaq yumurtavarı və ya ellipsvarı qutucuqdur. Toxumları qar rəngdə, fındıqcıqdır. Aprel-may aylarında çiçəkləyir, avqust ayında meyvəsi yetişir.

Ekologiyası
-----------

Dağətəyi zonalarda yayılıb.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Çox gözəl dekorativ ağacdır. Dağətəyi zonalarda və Kür-Araz düzənliyində suvarma şəraitində yaşıllaşdırmada geniş istifadə edilir.

Mənbə
-----

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q13418151
* Wikispecies: Xanthoceras
* EPPO: 1XACG
* FoC: 135019
* GBIF: 7102209
* GRIN: 12933
* iNaturalist: 450608
* IPNI: 36635-1
* IRMNG: 1347145
* ITIS: 837842
* NCBI: 99657
* PLANTS: XANTH10
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:36635-1
* Tropicos: 40026964
* WFO: wfo-4000040872

 |