recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
İmam namaz qılanların önündə. Qahirə, Misir (1865)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: İmam (dəqiqləşdirmə).
**İmam** (*ərəb.* إمام‎ — *başçı*) — islamda məscidə, dini ayinlərə rəhbərlik edən ruhani şəxs. "İmam" sözü həm də "nümunəvi şəxs" kimi izah oluna bilər. İslamda məcburi olan ümumi cümə namazı zamanı imam seçilir və o namaza rəhbərlik edir. Bu ayinin yerinə yetirilməsi zamanı 8 yaşına çatmış istənilən şəxs imam ola bilər.

Türkiyədə imamı namaz qılanlar özləri seçir, hakimiyyət isə onun statusunu təsdiqləyir. Adətən imamlar ilahiyyat təhsili alanlar arasından seçilir. İmamın geyimindəki fərqlər — ağ əmmamə və paltarın ağ ətəkləridir.

Şiəlikdə imam
-------------

On iki imam teologiyasına görə (şiəlikdə) on iki imam Məhəmməd peyğəmbərin birbaşa mənəvi varisləri olmuşlar. İlk imam peyğəmbərin kürəkəni, dördüncü xəlifə İmam Əlidir. İmam Əli qətlə yetiriləndən sonra müsəlmanlar faktiki olaraq iki cəbhəyə bölünmüşlər — İmam Əlinin ardıcılları və əleyhdarları. İmam Əlinin ardıcılları (sonralar şiə adlandırılıblar) özlərinin mənəvi rəhbərləri kimi onun oğlu İmam Həsəni tanımışlar. İmam Həsən şiələrin ikinci imamı sayılır. Şiəlikdə sonuncu — on ikinci imam İmam Mehdidir. Zalım hökmdarların təqibindən qurtulmaq üçün o qeybə çəkilmişdir. İnanclara görə İmam Mehdi Allahın buyruğu ilə haqq-ədaləti bərpa etmək üçün dünyada zühur edəcək.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* İmamət
* On iki imam

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭İslamda ruhanilik |
| --- |
| İlahiyyatçılar | 
* Hafiz
* İmam
* Xəlifə
* Xatib
* Molla
* Mövləvi
* Müfəssir
* Mühəddis
* Şeyx
* Şeyxülislam
* Üləma

 |
| Hüquqşünaslar | 
* Faqih
* Mücəddid
* Müctəhid
* Müfti
* Qazı

 |
| Şiə titulları | 
* Ayətullah
* Böyük Ayətullah
* On iki imam
* Mərcə ət-təklid
* Höccət əl-İslam

 |
| Sufi titulları | 
* Arif
* Dərviş
* Əbrar
* Əfəndi
* Fəqir
* İşan
* Övliya
* Qütb
* Mürid
* Mürşid
* Pir

 |
| Digər | 
* Axund
* Əmir əl-möminin
* Mövlanə
* Mücahid
* Mürəbit
* Müəzzin
* Naib
* Nakib
* Hacı
* Şəhid

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İslam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Melanterit – Fe[SO4]•7H2O** - *monoklinik sinqoniya.* Rast gəlmə tezliyi şkalası: nadir.

Növ müxtəliflikləri
-------------------

Pizanit (Cu), sommayrit (Zn), kirovit (Mg), lükit (Mn).

Xassələri
---------

Rəng – təzə sınıqlarda açıq-yaşıl; havada qonur rəng alır; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 1,9; Sərtlik – 2; Çox kövrəkdir; Ayrılma – {001} üzrə mükəmməl; {110} üzrə orta; Sınıqlar – qeyri-düzgün, tikanlı; Başqa xassələr – dadı sirintəhərdir, ağız büzücüdür; suda həll olur; Morfologiya – kristallar: nadir rast gəlir; prizmatik, psevdoromboedrik, lövhəvari; Mineral aqreqatları: stalaktitlər, qabıqlar, bütöv dənəvər və şüşəvari kütlələr, lifli böyrək- və tozvari əmələgəlmələr.

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Pirit, markazit və pirrotininin aşınma məhsulu olub, sulfid yataqlarının oksidləşmə zonasında rast gəlir. Asan oksidləşmə və həll olma qabiliyyətinə görə mineralın nisbətən iri yığınları yalnız daimi donuşluq şəraitində mühafizə olunub qalır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: xalkantit, gips, kopiapit, yarozit, epsomit, zəy və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Rio-Tinto (İspaniya); Rammelsberq, Qraul (Almaniya); Falun yaxınlığı (İsveç); Donetsk hövzəsi, Prikarpatye, Zakarpatye (Ukrayna); Azərbaycanda Nehrəm melanterit yatağı (Nehrəmçayın yuxarı axınları) məlumdur. Melanterit həmçinin Filizçay, Katsdağ, Gədəbəy, Çıraqdərə, Daşkəsən və b. yataqların oksidləşmə zonalarında qeyd edilmişdir.

Tətbiqi
-------

Yığınları əhəmiyyətli miqdarda olan hallarda kimya sənayesində, boya istehsalında, dəri və yunu boyamaq üçün istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2778973514 |

* Melanterite
**İmam-camaat** (yaxud *pişnamaz*) — camaat namazında öndə namaz qılan, digərlərinin isə ona iqtida edərək namaz qıldığı şəxs.

|  |
| --- |
|  |
| İslamda iman |
| 
* Allah
* Allahın varlığı və təkliyi
* Mələklər
* Müqəddəs kitablar
* Məhəmməd peyğəmbər və
* digər peyğəmbərlər
* İmamət
* Axirət
* Kəlimeyi-şəhadət

 |
| Firuiddin |
| 
* Namaz qılmaq
* Zəkat vermək
* Xüms vermək
* Oruc tutmaq
* Həccə getmək

 |
| İslamda xüsusi günlər |
| 
* Besət bayramı
* Ramazan bayramı
* Qurban bayramı
* Qədiri-Xum bayramı

 |
| Quran |
| 
* Sünnə ·  Hədis
* Təsəvvüf ·  Fiqh
* Kəlam ·  Şəriət

 |
| İslam tarixi |
| 
* Əhli-Beyt
* Səhabə
* Şiəlik
* Sünnilik
* Xaricilik
* Dörd xəlifə
* İmamət
* Məhəmməd

 |
| Portal     Kateqoriya     Vikilüğət     Vikisitat     Vikimənbə     Vikixəbər     Commons |

İmam-camaat gərək baliğ, aqil, adil, halalzadə və namazı düz qılan olsun. Əgər məmum (imama iqtida edən) kişidirsə, onun imamı da gərək kişi olsun. İmam-camaat zahirən vacibləri yerinə yetirib, haramları tərk edən olmalıdır.

Şiə məzhəbində imam-camaatın on iki imam şiəsi olması da əsas şərtlərdən biridir.

Əlavə şərtlər
-------------

Məmun adil bildiyi bir imamın indi də adil olub-olmadığında şəkk etsə, ona iqtida edə bilər.

Ayaq üstə namaz qılan bir şəxs, oturan və ya uzanan halda namaz qılan şəxsə iqtida edə bilməz. Oturan halda namaz qılan bir şəxs də, uzanaraq namaz qılan şəxsə iqtida edə bilməz.

Oturan halda namaz qılan şəxs, oturan halda namaz qılana iqtida edə bilər, amma uzanan halda namaz qılanın iqtida etməsi mütləq şəkildə işkallıdır, istər imam ayaq üstə olsun istər oturan halda istərsə də uzanan halda.

Əgər imam camaat bir üzrə görə nəcis libas ilə, yaxud təyəmmüm ilə və ya cəbirə dəstəmazı ilə namaz qılsa, ona iqtida etmək olar.

Əgər imamın sidiyin və ğaitin xaric olmasının qarşısını ala bilməmək kimi xəstəliyi varsa, ona iqtida etmək olar. Həmçinin istihazəsi olmayan bir qadın da istihazəli qadına iqtida edə bilər.

Cüzam və xora xəstəliyi olan bir şəxsin imam olmaması daha yaxşıdır. Vacib ehtiyata əsasən, üzərinə şəri hədd (cəza qanunu) icra edilən və sonradan tövbə edən bir şəxsə də iqtida edilməməlidir.
**Monteqyo** (*ing.* Montagu Island) — səhralıqdan ibarət ada. Ada 10 x 12 km ölçülərinə malikdir. Bristol adası ilə Sonders adası arasında, Atlantik okeanın cənubunda yerləşir. Cənubi Sandviç adalarına daxildir. Arxipelaqın ən hündür və ən böyük adasıdır. İnzibati cəhətdən Cənubi Georgiya və Cənubi Sandviç adaları ərazisinə daxildir.

Geologiya
---------

Ərazisinin 90% buzlaqla örtülüdür. Ən hündür zirvəsi 1370 m yüksəkliyə malikdir. 2002-ci ilə qədər adada olan vulkanın sönmüş olması hesab edilirdi. 2005-ci ildə səmadan çəkilən şəkillər onu göstərdi ki, lava axınları sayəsində adanın sahəsi 0,2 km² artmışdır. Lava axınları buz qatını özülünə kimi dağıtmışdır. Şəkillərdə bu püskürmənin nəticələrini açıq şəkildə müşahidə etmək olur.

Tarixi
------

Ada ilk dəfə Ceyms Kuk tərəfindən 1775 ildə kəşf edilmiş və 4 Sendviç Qrafı və Britaniya Amirallığının birinci lordu Con Monteqyonun şərəfinə adlanmışdır. Adaya ilk dəfə Karl Anton Larsen ayaq basıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Island Encyclopedia". Montagu Island. Oceandots.com. 23 December 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 March 2011.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2011-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-09.
**Suçuların xəstəxanası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir mərtəbədən ibarət olaraq müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir. Bina iki villanın birləşdirilməsi ilə meydana gəlmişdir.

Tarixi
------

İki mətəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. ХIХ əsrin əvvəllərində binanın yerləşdiyi ərazidə böyük bağ yerləşirdi. Onun sahibi rəssamlar akademiyasının rektoru, dairə məhkəməsinin üzvü Fedor Martos idi.
Bu bunanın sahiləri haqqda kifayət qədər məlumat vardır. Bina haqqında ilk məlumat 1880-ci illərə aiddir. O zamanlarda binanın sahibi Aleksandra Danilovna Qirs olmuşdur. Onun əri saray məsləhətçisi, Taqanroq şəhər tikinti komitəsinin üzvü olmuşdur. 
1899-ci ildə binanın üç sahibi vardı: Aleksandra Danilovna Qirps, Rıdina və kollec məsləhətçisi Yekaterina Petrovna. Aleksandra Danilovna və Yekaterina Petrovna müvafiq olaraq 90 və 89 yaşları vəfat etmişdir. ХIХ əsrin sonlarından bina tacir Dmitri Yeqoroviç Manusiyə mənsub olmuşdur. 1910-cu ildə binanı Yakov Vasileviç Sotnik olmuşdur. Sotnik 76 yaşında 23 sentyabr 1916-cı ildə vəfat etmişdir. Bina onun vərəsələrinə keçmişdir. 1925-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Binanın sahibəsi olmuş Lyubov Andreevna Yakov Vasilevin həyat yoldaşı olmuşdur. O, 1914-cü ildə 64 yaşında vəfat etmişdir. Binanın bir hissəsini rus dili müəlliməsi Mariya Vasilevna icarələmişdir.

Hazırda bina 41 və 43 nömrəsi altında su nəqliyyatı, balıqçılıq təsərrüfatı işçiləri üçün xəstəxanası yerləşir.

Arxitektur xüsusiyyəti
----------------------

Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşən bina iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişlərin üzərində eyvan vardır. 43 saylı binanın ikinci mərtəbsində yerləşən pəncərələrin kənarları qəsr daşları ilə işlənmişdir.

Ədəbiyyat
---------

Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

Mənbə
-----

* Таганрог. Греческая улица, дома 41 и 43 Arxivləşdirilib 2019-04-19 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "Таганрогская поликлиника ФГБУЗ ЮОМЦ ФМБА России". 2017-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-22.
**İvan Zaytsev** (it. Ivan Zaytsev) (d. 2 oktyabr 1988 - Spoleto, İtaliya) — Rus əsilli İtaliyalı voleybolçu. O «Lube Banka Marke Macerata» komandasında və İtaliyanın kişilərdən ibarət Milli Yığmasında çıxış edir.

Karyerası
---------

İvan İtaliyanın Spoleto şəhərində, sovet idmançıları - voleybol üzrə çempion Vyaçeslav Zaytsevin və üzgüçü İrina Pozdnyakovanın ailəsində anadan olmuşdu. Məhz bu şəhərdə onun atası çıxış edərkən öz gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuşdur.

Öz peşəkar karyerasını İvan Zaytsev 2004-cü ildə, «Perugia» komandasında əlaqələndirici olaraq başlamışdı. 2006-cı ildə o İtaliyanın Roma komandasına keçmişdi (hər iki klubda o öz oyun vaxtını ikiqat Dünya Çempionu Paolo Tofoli ilə paylaşırdı). 2008-ci ildə o Corco Domengini ilə birlikdə Avropa və Dünya "biç-turlarında" çıxış edərək, İtaliyanın çimərlik voleybolu üzrə çempionu oldu. Buna baxmayaraq, 2008/09 oyun mövsümündə o klassik voleybola öz ampluasını dəyişir və 2008-ci ildə İtaliyanın Milli Yığmasında ilk dəfə çıxış etmişdi. 2012-ci ildə 27 iyul - 12 avqust tarixləri arasında Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında İvan bürünc medal qazanmışı.

Oynadığı klublar
----------------

| Tarix | Ölkə | Klub |
| --- | --- | --- |
| 2004-2006 | İtaliya | Perugia Volley |
| 2006-2007 | İtaliya | M. Roma Volley |
| 2007-2008 | İtaliya | Top Latina |
| 2008-2012 | İtaliya | M. Roma Volley |
| 2012- | İtaliya | Lube Macerata |

Mükafatları
-----------

### Klub

* Kişilərdən ibrət İtaliya Superkuboku: 1

2012
* A2 serialı İtaliya kuboku: 1

2009-10
### Milli (kiçik yarışlar)

* 2009-cu ilin Kişilərdən ibarət XVI Aralıq dənizi oyunları
* Memorial Hubert Vaqner (2011)

### Fərdi mükafatlar

* 2012 - Kişilərdən ibarət İtaliya superkuboku: *Ən Qiymətli Oyunçu*
* 2013 - Dünya Liqası: Ən yaxşı smaçör
* 2013 - Avropa Çempionatı (2013): Oyunda ən yaxşı servis

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lo Zar Ivan Zaytsev supera la Russia oro olimpico". 2014-05-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-13.
2. ↑  "Zaytsev MVP della Supercoppa italiana". 2015-01-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-03-13.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***İvan Zaytsev*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Highlights Arxivləşdirilib 2016-12-11 at the Wayback Machine
* Profil bei der FIVB Arxivləşdirilib 2012-08-16 at the Wayback Machine (ingiliscə)
* Profil bei legavolley.it (italyanca)
Elektrik lokomotivində ştanqalı ötürmə
**Ötürmə sistemi** — maşınlara verilən enerjini hərəkət enerjisinə çevirərək onun işləməsi üçün lazım olan mexaniki hərəkəti yaradır. Ağırlıq qüvvəsi ilə işləyənlərdə ətalət enerjisindən, əl ilə işləyənlərdə əzələ qüvvəsindən, elektrik ilə işləyənlərdə elektrik enerjisindən, daxili yanma mühərriklərində tətbiq olunan ötürmələrdə isə kimyəvi enerjidən istifadə edilir. Enerjinin hərəkəti icra edən hissələrə ötürülməsi çarxqolu-sürgüqolu mexanizmi ilə mexaniki, pnevmatik, hidravlik və ya elektrik ola bilər. Maşınların tətbiq sahələrindən asılı olaraq güc ötürücüləri kombinasiya edilmiş şəkildə də tətbiq olunur. Ən geniş yayılmış formaları bunlardır: 

* Elektro-mexaniki ötürmə (məs. körpü kranlarında),
* Elektro-hidravlik (məs. elektrik karalar),
* Dizel-mexaniki (məs. ekskavatorlarda) ,
* Benzin-hidravlik (məs. yük maşınlarında),
* Dizel-elektrik (məs. dəmir yol kranlarında).

Ötürmənin seçilməsi istismar şəraitindən və üsulundan asılı olaraq aparılır. Bu və ya digər ötürmə sisteminin üstün cəhətləri onun tətbiq olunan maşına uyğun gəlməsi ilə səciyyələndirilir. 
Tipik ötürmə sisteminə avtomobillərdə tətbiq olunan mühərriklə təkərlər arasında mövcud olan ötürməni göstərmək olar. Mühərrikin yeri və ötürmə sistemi avtomobillərdə ağırlığın konsentrasiyası, yerə olan tələbat və oxlara düşən ağırlığa görə böyük əhəmiyyət kəsb edir. 
Normal halda mühərriklə aparıcı təkərlər oturan ox bir-birinə →kardan valı vasitəsilə birləşdirilir. Bu mühərrikin yaxşı soyudulmasına imkan verərək arxa oxda dönməyən təkərlərin asan işlədilməsinə şərait yaradır. Bu quruluşda həm də arxa oxa düşən yük nisbətən az olur.
düşən yükü artırır və arxada yanacaq çəni və yük üçün nəzərdə tutulan yeri tutur. Bunun üçün avtomobilin qabaq hissəsində olan yer istifadə olunur. Mühərrikin, ötürmə mexanizminin kompakt olaraq arxada yerləşdirilməsi mühərrikin soyudulması üçün əlavə soyutma sisteminin tətbiqini zəruri edir. Kiçik avtobuslarda bu ötürmə sistemləri geniş yayılmışdır.

Mühərrik və aparıcı oxun avtomobilin qabaq hissəsində yerləşdirilməsi yeni komponovka tələb edir. Mühərrikin qabaqda olması hərəkət zamanı onun hava ilə yaxşı soyudulmasına şərait yaradır. Qabaq ox maksimal yüklənir. Avtomobilin qalan hissələrindən optimal istifadə etmək olur. 
Avtomobillərdə bütün təkərlərə ötürmə, dartıcı qüvvə oxa düşən ani yükə uyğun olaraq paylanarsa adhezion ağırlığının çəkmə üçün tam istifadə edilməsinə imkan yaranır.

Istinad
-------

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
Qraf **İvan Osipoviç Simoniç** (*rus.* Иван Осипович Симонич; 5 iyun 1792, Şibenik – 15 yanvar 1851, Varşava) — rus hərbçisi və diplomatı.

Həyatı
------

Dalmasiyanın Şönbrunn müqaviləsi (1809) çərçivəsində Fransaya birləşdirilməsindən sonra Napoleon qüvvələrinə qoşuldu və 1812-ci ildə Korsika batalyonunun kapitanı olaraq Rusiyaya qarşı kampaniyada iştirak etdi. Krasnoye döyüşündə əsir altına alındı və Kazan şəhərinə yaşamağa göndərildi. 1814-cü ildə imzalanan Paris sülh müqaviləsi vətəninə qayıtmağı mümkün etdi, lakin bu zaman Dalmasia Avstriyanın bir hissəsi oldu və Simoniç Avstriya sarayına xidmət etmək istəmədiyindən, Rusiyaya qoşunlarında xidmət etmək üçün müraciət etdi.

1816-cı ildən Kremençuq piyada alayının kapitanı oldu, 1818-ci ildə mayor rütbəsinə qaldırıldı və Qafqazdakı cəbhə alaylarından birinə təyinat aldı. 1822-ci ildən gürcü qrenader alayının batalyonunun komandiri, 1825-ci ildən bu alayın komandiri, yəni podpolkovnik rütbəsində çalışırdı. 1822-ci ildə acarlara qarşı kampaniyada iştirak etmişdir, Rus-İran müharibəsi zamanı 1826-cı ildə baş tutan Yelizavetpol döyüşündə iştirak etdi və buna görə IV dərəcəli Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif edildi. Burada sol ayağından ağır yaralanmışdır. Öz alayı ilə birgə 1827-ci il İran yürüşü və 1828–1829-cu illər rus-türk müharibəsində iştirak etmişdir.

1830-cu ildə rütbəsi general-mayora qədər qaldırıldı.

1832-ci ildə İranın səlahiyyətli naziri təyin edildi. 1838-ci ildə Məhəmməd şahın şəxsi komandanlığı altında fars qoşunları tərəfindən mühasirəyə alınan Herat şəhərinin yaxınlığında döyüşdə məsləhətçi kimi iştirak etmişdir. Elə həmin il İrandan geri çağrıldı.

Polşa çarlığının canişi İvan Paskeviç Simoniçi İvangorod qalasının komendantı təyin etdi.

1843-cü ildə general-leytenant rütbəsinə qaldırıldı.

Ailəsi
------

Amilaxvarı gürcü knyaz soyundan olan Anna Atarovna ilə evliliyindən iki oğlu Konstantin və Nikolay və qızı Yelena (knyaz P. P. Qolitsinə ərə getmişdir) oldu.

Müəllifliyi
-----------

1829-cu il Tehran hadisələri, Qriboedovun ölümü və İran müharibəsi ilə bağlı qeydləri əks etdirən xatirələrin müəllifi:

* *Симонич И. О.* Воспоминания полномочного министра. 1832—1838 гг (17000 nüs.). М.: Наука. Пер. с фр.; Институт народов Азии АН СССР. 1967.
* Персидская война. Кампания 1826 года, из записок графа Симонича // Кавказский сборник. Т. 22, 1901.

Ədəbiyyat
---------

* Гр. Симонич Иван Осипович // Список генералам по старшинству. Исправлено по 17-е марта. СПб.: Военная типография. 1844. 186.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  *Brozović D. Ladan T.* Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 s. ISBN 978-953-6036-31-8

Xarici keçidlər
---------------

* İvan Osipoviç Simoniç
* Simoniç İ. O. QEYDLƏR
* Simoniç İ. O. səlahiyyətli nazirin xatirələri

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | NUKAT: n2018163854 · VIAF: 1992152331599603260002 · WorldCat VIAF: 1992152331599603260002 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dəlikdaş.

**Dəlikdaş** — Xocalı rayonunun şərqində dağ. Qarabağ silsiləsinin qərb yamacında zirvədir. Hündürlüyü 2304 m. Vulkan mənşəlidir. Qayalarında təbii oyuqların olması ilə əlaqədar dağ belə adlandırılmışdır. Daş komponenti burada "qaya" mənasındadır. Türkdilli xalqların toponimiyasında dəlik komponentini əvəz edən deşik sözünə təsadüf edilir: Deşikdaş (Özbəkistanın Surxandərya vilayətində Barsuktaq dağında paleolit dövrünə aid mağara), Deşikqala (Qaraqalpaq Respublikasının Turtqul rayonunda qədim dövrə aid qəsr xarabalığı) və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dəlikdaş (dağ) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın dağ və zirvələri Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**"Rifahın iqtisadi nəzəriyyəsi"** (*ing.* The Economics of Welfare, 1920) — ingilis iqtisadçısı Artur Sesil Piqunun traktatı.

Məzmunu
-------

Kitabda 4 hissə (66 fəsil) vardır: I. Rifah və milli gəlir (11); II. Milli gəlir və resursların müxtəlif istifadə növləri arasında bölüşdürülməsi (22); III. Milli gəlir və əmək (20); Milli gəlirin bölgüsü (13); habelə 3 tətbiq.

Fikirlər
--------

Alimin fikrincə, milli gəlirin ölçüsü bir sıra amillərdən asılıdır: resursların və kapitalın həcmi, insanların xüsusiyyətləri, hökumətin fəaliyyəti və xarici ticarət. Əhalinin əksəriyyəti üçün rifah, hökumətin müdaxiləsi, mütərəqqi vergilər, maliyyə siyasəti və iqtisadiyyatın müəyyən sahələrindəki dövlət subsidiyaları sayəsində əldə edilə bilən daha bərabər gəlir bölgüsü yolu ilə əldə edilə bilər. Eyni zamanda, iqtisadiyyata dövlətin irrasional müdaxiləsi həm də özəl kapitalın, dövlətin və əmək qabiliyyətli əhalinin maraqları tarazlığındakı dengesizliyə və gəlirlərinin azalmasına səbəb ola bilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Пигу Артур С. Pigou Arthur С. (1877 — 1959)". seinst.ru. 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.
2. ↑  "ПИГУ • Большая российская энциклопедия - электронная версия". bigenc.ru. 2020-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-01.

Ədəbiyyat
---------

* *Блауг М.* Теория благосостояния Пигу // Экономическая мысль в ретроспективе. М.: Дело. 1994 [Economic Theory in Retrospect]. 551–553. ISBN 5-86461-151-4.

Xarici keçidlər
---------------

* I cild (rus.)
* II cild (rus.)
* Текст книги  (ing.)
**Xanağa məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Xanağa kəndi ərazisində orta əsrlər zamanı inşa edilmiş məscid. Məscid kəndin mərkəzi meydanında inşa edilmişdir.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Məscidə daxil olmaq üçün şərqdən giriş qapısından kiçik otağa (uzunu 3,1 metr, eni 3,5 metr, hündürlüyü 2,5 metr) daxil olduqdan sonra şimal divarda qoyulmuş qapıdan əsas salona daxil olmaq lazım gəlir. Məscidin ölçüləri böyükdür: daxildən uzunu 11,3 metr, eni 10,2 metr, hündürlüyü 4,8 metrdir. Divarların qalınlığı 1,1 metrdir. Çiy kərpicdən hörülmüş, bişmiş kərpiclə üzlənmişdir.[1]

Məscidin şərq divarında dörd qapı, hər qapının yuxarı tərəfində başdan iti bucaqla tamamlanan pəncərələr qoyulmuşdur. Qərb divarda da şərq divarda olduğu kimi dörd pəncərə, cənub divarda isə üç pəncərə vardır. Məscidin tavanı iki sırada yerləşdirilmiş 10 dirəyin (5x2) üstündə dayanmışdır. Sütun başlıqları çox yüksək sənətkarlıqla düzəldilmişdir. Şimal divarın qarşısında taxta ilə ikinci mərtəbə düzəldilmişdir. Bu yer qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Məscidin qərb divarının şimal qurtaracağında həyətə çıxış qapısı vardır.

Tarixi dövrləşdirilməsi
-----------------------

Memarlıq-konstruktiv quruluşu orta əsr abidələri üçün xarakterik olan və XIX yüzillikdə təmir olunan məscid XVII əsrdə inşa edilmişdir.

Mənbə
-----

* Hacıfəxrəddin Səfərli. Naxçıvanın türk-islam mədəniyyəti abidələri. Naxçıvan: "Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya Birliyi, 2017, 115 s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Hacıfəxrəddin Səfərli Naxçıvanın məscid və ziyarətgahları.Naxçıvan:"Əcəmi" Nəşriyyat Poliqrafiya birliyi,2018,216 səh
**Sent Helier** (bəzən **Sent-Helyer** deyə qeyd olunur; *ing.* Saint Helier, *fr.* Saint-Hélier, norm. *Saint Hélyi*, 49°11′ şm. e. 2°07′ q. u.) — şəhər və liman, Böyük Britaniya taxt-tac ərazisi olan Cersinin paytaxtı, onun iqtisadi mərkəzi. Cersinin on iki dairəsindən biri.

Sent Helier Cersi adasının cənubundakı kiçik körfəzdə yerləşir.

Ərazisi — 10,6 кm². Əhalisi — 28,3 min nəfər (2001), bu isə ada əhalisinin üçdə biri deməkdir.

Şəhər burada VI əsrdə yaşamış və piratlar tərəfindən öldürülmüş xristianlıq tərəfdarı Müqəddəs Helierin şərəfinə adlandırılıb. Balta ilə öldürüldüyü güman eedildiyi üüçn Cersinin gerbində balta təsviri vardır.

Əsas görməli yerləri Yelizaveta qalası, Müqəddəs Helier kilsəsi və parlament binasıdır. Kral şəhər parkında II Georqun heykəli vardır, onun yanı «sıfır kilometr» hesab edilir. Adada hər nöqtənin məsafəsi həmin yerdən hesablanır.

* Sent Helier administrasiyasının binası Sent Helier administrasiyasının binası
* Cersinin azad edilməsinə həsr edilmiş abidə Cersinin azad edilməsinə həsr edilmiş abidə
* II Georqun heykəli II Georqun heykəli
* Sent Helierin mərkəzi bazarı Sent Helierin mərkəzi bazarı
* Cersi adasının cənubundakı körfəzdən şəhər görüntüsüCersi adasının cənubundakı körfəzdən şəhər görüntüsü

Mənbə
-----

* Sent Helierin rəsmi saytı

1. ↑  Норманд адалары // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. VII ҹилд: Мисир—Прадо. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1983. С. 295.
2. ↑  "La-Manşda son 90 ildə ən güclü zəlzələ baş verdi". Azərbaycan (az.). 12 iyul 2014. 2021-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-27.
İki ədəd Norveçcə Vikipediya(Norveçcə:Norsk Wikipedia) versiyası vardır:biri Bokmål (və ya bəzən Riksmål) Norveçcəsi, o birisi də Nyorsk Norveçcəsi üçün mövcuddur.İlk saytı (yəni orijinal Norveçcə Vikipediyası) 26 noyabr 2001-ci ildə başladıldı, və orijinal olaraq məqalələri hər hansı bir Norveçcə növündə yazılmasına icazə verdi.Nyorsk Norveçcə növünə aid bir Vikipediya 31 iyul 2004də başladıldı.Bir səsvermənin nəticəsinə görə, ana Norveçcə saytı yalnız Bokmål oldu.

2007-ci ilin fevralında, Bokmål / Riksmål versiyasının məqalə sayı 100.000 məqaləyə çatdı, və Nyorsk saytı 20.000 ədəd məqalədən çoxa sahib idi.

Bokmålın ISO 639 kodu nb olmasına qarşı, Bokmål Vikipedisi hələ də  də təqdim edilir, çünki bu Vikipediya versiyası yalnız Bokmål deyil, Riksmal məzmunu olmasınada icazə verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ISO 639-2 Language Code List". 2018-05-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-12-05.

Həmçinin bax
------------

* Vikipediya:Bütün Vikipediyaların siyahısı

Xarici keçidlər
---------------

* Bokmål/Riksmål Vikipediyası
* Nyorsk Vikipediyası
* Wikimedia Norge
**Xanbiçə Xammətova** (28 iyun 1938) — Dağıstanın Xalq şairi (1992), SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (1974).

Həyatı
------

Xanbiçə Xammətova 1938-ci ilin 28 iyununda Dağıstanın Xiv rayonunun Tsılax kəndində anadan olmuşdur. O, Dağıstan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir. Müəllimlərin Təkmilləşdirilmə İnstitutunda metodist, A.Taxo-Qodi adına elmi-tədqiqat məktəbində işləmiş, Dağıstan Yazıçılar İttifaqının katibi və Ləzgi Yazıçıları Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir.

X.Xammətova 1974-cü ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvüdür.

İlk şerləri Dağıstanda çap olunan "Kommunist" qəzetində və "Dağıstan qadını" jurnalında çap edilmişdir. Ləzgi və rus dillərində yazdığı bir neçə şer kitabının müəllifidir.

1992-ci ildə Xanbiçə Xammətovaya Dağıstan Xalq şairi adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ləzgi şairləri". 2022-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-01.
2. ↑  Дагъустандин литература» (Магьачкъала-2003)
3. ↑  
Акимов Къ. Х. «Лезги зарияр»
**Norveç Coğrafiya Cəmiyyəti** (norv. Det norske geografiske Selskab) — Norveç Krallığının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Oslo şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Cəmiyyətin əsası elmi təşkilat kimi 1889-cu ildə qoyulmuşdur.

Hans Henrik Reuş
Cəmiyyətin yaradılmasının təşəbbüskarlardan biri olan geoloq Hans Henrik Reuş 1898-ci ildən 1903-cü ilə qədər cəmiyyəti idarə etmiş, 1907-ci ildən 1909-cu ilə qədər cəmiyyətin fəxri üzvü olmuşdur.

Fəaliyyəti
----------

Cəmiyyəti müntəzəm olaraq mühazirələr, müzakirələr, ekskursiyalar və səyahətlər həyata keçirir.

Üzvləri üçün cəmiyyətin nəşrləri çap olunur. Əsas nəşri 1926-cı ildən bəri çap olunan "Norveç Coğrafiya Jurnalı"dır.

Həmçinin bax
------------

* Coğrafiya cəmiyyətlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. 1 2  Henriksen, Petter, ed.Geografiske selskaper // Store norske leksikon (Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. 2007. 27 May 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 October 2009.
2. ↑  *Bryhni, Inge.* Hans Henrik Reusch // In Knut Helle (ed.). Norsk biografisk leksikon (Norwegian). Oslo: Kunnskapsforlaget. 25 September 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 October 2009.

Xarici keçidlər
---------------

* geografisk.no — Norveç Coğrafiya Cəmiyyətinin rəsmi saytı
**Əzizbəyov Xudadat bəy Əsədulla bəy oğlu** - müəllim, tərcüməçi.

Həyatı
------

Xudadat bəy Əzizbəyov 1892-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Rus-tatar məktəbində, sonra Şuşa real məktəbində oxumuşdu. 1911-ci ildə real məktəbi bitirib Bakı şəhərində "İttihad" progimnaziyasında müəllim işləmişdi. Biliyi, savadı sayəsində əvvəlcə nəzarətçi, sonra müfəttiş vəzifəsinə yüksəldi. Xəstəliyi ilə bağlı Şuşaya dönüb Savadlılığı yayma cəmiyyətində, eyni zamanda da "Gövhəriyyə" məktəbində müəllim kimi çalışdı. Onun təşəbbüsü ilə cəmiyyətin nəsdində "Rəşidiyyə" adlı məktəb açıldı. Bir xeyli müddət burda çalışdı. I Dünya Müharibəsi illərində Şuşadakı Qarşılıqlı Kredit Cəmiyyətində işlədi. "Rəşidiyyə" məktəbinin pedoqoji kollektivinin xahişi ilə yenidən təhsil ocağına qayıtdı. Qarabağın ən nüfuzlu pedaqoqlarından biri Mirzə Camal Yusifzadəni məktəbə dəvət etdi. Əl-ələ verib məktəblərini yüksək səviyyəyə gətirdilər. 1918-ci ildə "Rəşidiyyə" məktəbi Osmanlı ordusunun əsgərlərinə verildi. 1919-cu ildə Xudadat bəy əvvəlcə Gəncəyə üz tutdu, orda iş tapmayıb Bakıya yollandı. "Azərbaycan" qəzetində çalışmağa başladı. Eyni zamanda da progimnaziyasında müəllim işlədi. Redaksiyada onun bacarığını duyub tərcüməçi işinə dəyişdilər. Mühasibatı yaxşı bildiyindən jurnalistlər ittifaqının xəzinədarlıq işi də ona həvalə olundu. Gecə məktəbində direktor işləyirdi.

X. Əzizbəyov 1926-cı ildən təcrübəli mətbuat işçisi kimi "Bakinski raboçi" nəşriyyatında işə başlamışdı. Bir müddət sonra bu nəşriyyat "Azərnəşr"lə birləşib vahid mərkəzə çevrildi. Alman, fransız, fars, ərəb və rus dillərini mükəmməl bilən Xudadat bəy burda müxtəlif vaxtlarda tərcüməçi, texniki redaktor və məsul redaktor vəzifələrində çalışmışdı.

O, 5 dekabr 1957-ci ildə vəfat edib.

Fəaliyyəti
----------

X. Əzizbəyov fəal ictimaiyətçi, alovlu natiq idi. "İttihad" məktəbinin nəzdində açılan İran ziyalılarının "Tərəqqi" maarifçi cəmiyyətində iş aparır, iclaslarda çıxış edirdi.

X. Əzizbəyov sovet dövründə də xalq maarifində yorulmadan çalışmışdı. Teatr sahəsində əmək vermişdi. Jurnalist kimi "Kəndçi", "Kommunist" qəzetlərində işləmişdi. Dilgir təxəllüsü ilə şeir yazmışdı.

X. Əzizbəyovun ən böyük xidmətlərindən biri lüğət tərtibi sahəsində idi. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində lüğətə böyük ehtiyac olduğundan o, Hənəfi Zeynallı, Yusif Əliyev, Süleyman Musabəyov, Vəli Xuluflu, Tağı Şahbazi Simurğ, Əhməd bəy Pepinov, Ələkbər Heydərli, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Məhərrəm Kamil, Rəşid Yusifzadə, Ələkbər Qərib, Sami Kamal, Süleyman Məlikovla birlikdə Ruhulla Axundovun redaksiyasında ilk "Rusca-türkcə lüğət"in (1926) tərtibçilərindən biri idi.

Tərcümələri
-----------

* Cek London, Adəmdən əvvəl, Qan səsi, Ağ diş, Martin İden.
* İvan Qonçarov, Adi əhvalat
* Robindranad Taqor, Fəlakət
* Süleyman Rəhimov, Mehman, rus dilinə

Mənbə
-----

* nekroloq
*Nephrops norvegicus*, Decapoda Dəstəsinden bir növ. Norveç omarı adətən Atlantik okeanı, Aralıq və Şimal dənizlərində yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Norveç omarı dənizin 40-250 m dərinliyində oyduğu yuvalarda məskunlaşır. Uzunluğu 18-20 sm olub, bəzən 25 sm-ə qədər çatırlar. Qəlsəməbaşlı olub, bədəninin böyük hissəsini təşkil edir. Qarın və quyruq bütövlükdə - "telson" hissəni təşkil edir. Bir cüt ön uzun ayaqlar qısqaclarla təmin olunmuşdur. Bütöv güvdə xitin zirehi ilə örtülüdür. Baş hissədə bu örtük "karpaks" adlanır. Telson trapes şəkilli olub onun uc hissəsində yelpik şəklində üzgəc yerləşir. Yuvasını ancaq gecə yem axtarmaq üçün tərk edir. Dişiləri öz qarıncığının altına mart - noyabr aylarında 4000 qədər yumurta qoymağa qadirdirlər. Mayalanma erkək fərdin onun quyruq hissəsinə yapışmasından sonra baş verir. Dişi fərd mayalanmış yumurtaları 9 ay özü ilə daşıyır.

Kulinariyada
------------

Norveç omarı və ya skampi delikatest kimi mətbəxdə geniş istifadə olunur. Skampinin əsas ətli hissəsi onun arxa (quyruq-gövdə) hissəsi sayılır. Qısqacları zəif əsələli olduğuna görə qida üçün yararsızdırlar. Norveç omarı müxtəlif ölkə mətbəxlərində müxtəlif adlar altında təklif olunurlar; belə ki, Fransada "lanqustina", İtaliyada "skampi", Almaniya və Avstriya kulinariyasında "lanqust quyruğu" və s. Bəzən onu səhv olaraq "kral omarı" kimi də təqdim edirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Nephrops norvegicus* | 
* Wikidata: Q551915
* Wikispecies: Nephrops norvegicus
* ADW: Nephrops
* BOLD: 89911
* EoL: 128512
* EPPO: NPHRNO
* EUNIS: 27254
* Fossilworks: 149207
* GBIF: 2226962
* iNaturalist: 106881
* IRMNG: 10236564
* ITIS: 97317
* IUCN: 169967
* NBN: NBNSYS0000176673
* NCBI: 6829
* SeaLifeBase: 26023
* WoRMS: 107254

 |
| *Cancer norvegicus* | 
* Wikidata: Q109653925
* GBIF: 4312700
* ITIS: 1146813

 |
**Divna Vekoviç** (*serb.* Дивна Вековић; 1886[…], Luzak[d], Monteneqro Knyazlığı – 1944[…], Zidani Most[d]) — Monteneqroda ilk təhsilli diş həkimi, ədəbiyyat elmləri doktoru və Neqoşun "Dağ tacı" əsərinin fransız dilinə ilk tərcüməçisi. O, həmçinin fransızca-serbcə lüğətin müəllifidir. Təhsil almağa qərar verərək, təkcə həkimlik peşəsi sahəsində deyil, həm də ədəbi yaradıcılıq və tərcümə sahəsində əhəmiyyətli iz buraxdı. O, Avropanı Monteneqronun mənəvi sərvətləri ilə fəal şəkildə tanış etdi.

Bioqrafiyası
------------

Divna Vekoviç 1886-cı ildə Berane yaxınlığındakı Luzak kəndində serb ailəsində doğularaq ailənin yeddi övladının altıncısı olub. Jurcevi-Stupovi monastırında ibtidai məktəbi, sonra Skopyedə ibtidai gimnaziyanı və Çetinyedə Qadın İnstitutunu bitirmişdir. Onun ailə həyatı ilə bağlı etibarlı məlumat yoxdur.

Təhsil
------

Son dərəcə istedadlı bir tələbə kimi Şahzadə Nikola onu Parisə oxumağa göndərdi və Monteneqro Knyazlığının təqaüdü ilə təltif etdi. Əla tələbə və öz nəslinin ən yaxşılarından biri kimi Divna Çetinyedəki Qadınlar İnstitutunun, "Kraliça Mariya" Qızların Təhsili İnstitutunun təqaüdçüsü olmuşdur. 1907-ci ildə Sorbonnada tibb fakültəsini bitirib həkim oldu. Sorbonnada təhsil almaq və tibb fakültəsinə daxil olmaq üçün rəsmi təqaüd sertifikatı yoxdur. Bu məlumatı onun ən yaxın qohumları verib və Divna Vekoviçə məxsus sənədlər 1945-ci ildə məhv edilib. 1926-cı ildə Belqradda ədəbiyyat üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Ədəbi əsərlər və tərcümələri
----------------------------

Divna Vekoviç 1917-ci ildə Neqoş Dağlar Tacını fransız dilinə ilk dəfə tərcümə etmişdi. Onun xidmətlərini yüksək qiymətləndirən Şahzadə Nikola onu qızıldan və platindən hazırlanmış Neqoşun təsviri olan xatirə broşu ilə təltif etdi. Bu, Prinses Milena kimi yüksək vəzifəli qadınlara verilən bir mükafat idi. O, iki fransız dili lüğətinin, fransız qrammatikasının və "Qanlı ölüm" (1931) kitabının müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Divna Veković // WomenWriters (ing.).
2. 1 2 3 4 5 6  *Bibliothèque nationale de France* Divna Veković // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  "Divna Veković". Council of Europe. Women Writers Route (ingilis). 2023-01-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-03.
4. ↑  "Prva ljekarka u Crnoj Gori – Divna Veković (1886-1994) | MedicalCG Magazin o zdravlju i medicini". medicalcg.me (bosniya). 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-03.
5. ↑  Defiant trajectories : Mapping out Slavic Women Writers Routes. Forum of Slavic Cultures. 2022-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-05.
6. ↑  *Martinović M.; Jokanović V.* "[Divna Veković (1886–1944)--the first woman physician in Montenegro]". Med Pregl. 59 (7–8). 2006: 391–3. doi:10.2298/mpns0608391m. PMID 17140043.
**Divnomprskoe** — Krasnodar diyarında kənd. Kənd Qara dənizi sahilində yerləşir. Gelencik şəhər-kurort inzibati ərazisinə daxildir. Divnomorskoe kənd dairəsinin inzibati mərkəzidir.

Coğrafiyası
-----------

Kənd Qara dəniz sahilində, Mezyb və Aderba çaylarının qovuşmasından əmələ gələn Mezyb (İnaqua) çayının mənsəbində yerləşir. Çay dərəsinin yuxarı axarlarında su anbarı var.

Qəsəbə Böyük Gelencik kurort zonasına daxildir. Sənaye istehsalı praktiki olaraq yoxdur. İqtisadiyyatda əsas rolu turizm biznesi oynayır. Dəniz sahilində istirahət kompleksləri var. Onların bəziləri tələbələr üçün nəzərdə tutulub.. Üzümçülük və bağçılıq yaxşı inkişaf etmişdir.

### İqlimi

Kəndin iqlimi mülayim olub yayı quraq keçir. Orta illik hava temperaturu + 12,5 ° C-dir. Ən isti ayın (iyul) orta aylıq temperaturu təxminən + 23,0 ° C, ən soyuq ay (yanvar) təxminən + 2,5 ° C-dir. Orta illik yağıntı 850 mm-dir.

Tarixi
------

19-cu əsrin ortalarına qədər müasir kəndin yerində çərkəzlərin Mezyb kəndi var idi. (*adıge.* Мэзыб — "çoxlu meşəlik").

Bu kənddin başqa bir adı **Saxta Gelendckdir.**

Rostov regional arxivində şəhər muzeyinin əməkdaşları Qara dəniz sahil xəttinin rəisi general N.N.Raevskinin hesabatını tapdılar. Raevskinin yazılarında 1831-ci ildə Gelencikdə istehkam tikintisi zamanı Saxta Gelenciki xatırlayırdı.

Tarixçilər hesab edirlər ki, belə bir ad qaranlıqda zəif işıqları görən gəmi kapitanları bu kiçik körfəzi Gelenciklə səhv salaraq, lövbər ataraq bura gələndə yarana bilərdi.

100 ildən artıq qəsəbənin rəsmi adı "Saxta Gelencik" olub və yalnız 1964-cü ildə **Divnomorskoye** adlandırılıb. Sakinlərin xahişi ilə adı dəyişdirilib. Hətta kəndə ən yaxşı ad verilməsi üçün müsabiqə elan olunub. Çoxlu təkliflər var idi və bir dəfə istirahət edənlər yerli poçt şöbəsinə gələrək təəssüratlarını heyranlıqla bölüşməyə başladılar: "Nə gözəl dəniziniz var!"

2004-cü il martın 10-da  Krasnodar diyarının inzibati rayonlarının transformasiyası zamanı Divnomorskoye kəndi Gelencik kurort şəhərinin tərkibinə daxil edilmişdir.

Əhalisi
-------

2010-cu ilin məlumatına əsasən Dvnomorskoedə 6358 nəfər yaşayır. Əhalinin milli tərkibi belədir: ruslar- 86,77%, ukraynalılar — 4,17%, yunanlar — 2,08 %-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""От Джанхота до Криницы". Краеведческо-туристический альманах. Авторский проект ILVER'a". praskoveevka.ru. 2017-09-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-19.
2. ↑  "Геленджик". 2011-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-12.
**Diyircəkli Yastıq** (digər adı **Diyirlənmə yastığı**) — əsas elementi diyirlənmə cisimi (halqalar arasında qoyulan və bir-birindən separatorla ayrılaraq müəyyən məsafədə yerləşən kürəciklər və ya diyircəklər) olan düyünə deyilir. İş zamanı diyirlənmə cisimləri, əksər hallarda tərpənməz olan halqaların üzərindəki qaçış yolu üzrə diyirlənir. Aparan diyirlənmə cisimləri arasında yük bərabər paylanmayıb, yastıqda olan radial araboşluğundan və onun detallarının həndəsi dəqiqliyindən asılı olur. Diyirlənmə yastıqları maşınqayırmada geniş yayılmışdır. Onlar standartlaşdırılmışdır və kütləvi istehsalda hazırlanır.

Üstünlükləri
------------

Bu yastıqların aşağıdakı üstünlükləri vardır:

1. Kütləvi istehsal nəticəsində ucuzdur;

2. Sürtünməyə az itkilər sərf edilir və işlədikdə az qızır;

3. Yüksək dərəcədə qarşılıqlı əvəzolunmaya malikdir ki, bu da maşınların quraşdırılmasını və təmirini asanlaşdırır;

4. Az yağlama tələb edir;

5. Xüsusi xidmət və diqqət tələb olunmur.

Nöqsanları
----------

Nöqsanları aşağıdakılardır:

1. Yastığın konstruk- siyasının böyük sərtliyi nəticəsində zərbəli və titrəyişli yüklərə çox həssasdır;

2. Yüksək sürətli intiqallarda həddindən çox qızma olduğundan və mərkəzdənqaçma qüvvələrinin təsiri ilə separatorların dağılması təhlükəsi yarandığından az etibarlıdır;

3. Nisbətən böyük radial ölçü-lüdür;

4. Böyük sürətlərdə səs salır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Maşın hissələri, qarşılıqlı əvəzolunma və texniki ölçmənin əsasları Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine Müəllif: b/m Ə. Ə. Əyyubov
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **"Dan ulduzu" instrumental ansamblı** haqqındadır. **Digər mənalar** üçün **Dan ulduzu (dəqiqləşdirmə)** səhifəsinə baxın.* |

"Dan ulduzu" instrumental ansamblı məşq zamanı
**"Dan ulduzu" instrumental ansamblı** — Azərbaycanın musiqi tarixində populyar ansambllardan biri.

Tarixi
------

"Dan Ulduzu" kamera-İnstrumental ansamblı 1966-ci ildə Azərbaycan musiqiçisi, pianoçu, əməkdar incəsənət xadimi Gülarə Əliyeva tərəfindən yaradılmışdır.

Gülarə хanım həm "Dan ulduzu"nun bədii rəhbəri, yaradıcısı, həm də fortepiano partiyalarının ifaçısı idi.Ansamblın repertuarına ancaq peşəkar bəstəkarların mahnıları daхil ola bilərdi. Bu bədii rəhbərin ifaçılar qarşısına qoyduğu şərt idi.

Uğurları
--------

"Dan ulduzu"nun adını хalq şairi Nəbi Xəzri təklif edib.İlk çıхışından "Dan ulduzu" insanlar tərəfindən sevilir. Gülarə хanım müntəzəm məşqlərin və ansambl üzvlərinin əzmkarlığı və sənətə sevgisi sayəsində arzuladığı ansamblı yaradıb çoх musiqi kollektivlərini, qrup və ansamblları arхada qoydu. "Dan ulduzu" tezliklə dövlət tədbirləri, konsertləri, хarici qastrol səfərlərinin bəzəyinə və aparıcı musiqi ansamblına çevrildi. Suriya, Livan, Əlcəzair, İsveçrə, Almaniya, Qvineya, Bissuada "Dan ulduzu"nun qastrol səfərinə çıхdığı dövlətlər, şəhərlər oldu. Хaricilər Azərbaycan musiqisinin Qərb musiqi alətlərində səslənməsini görüb təəccüblərini gizlədə bilmirdilər. Flora Kərimova, Akif İslamzadə, Yalçın Rzazadə, Hüseynağa Hadiyev və s. ifaçılar "Dan ulduzu"nun solistləri oldu. 1975-ci ildə isə Zeynəb Xanlarova "Dan ulduzu"yla bir silsilə proqramla dövlət konsertlərində çıхış etdi. Məmmədbağır Bağırzadə, tarzən Zamiq Əliyev, pianoçu Həsənağa Qurbanov, qaboy ifaçısı Kamil Cəlilov ansambla dəvət edildi.

Xədicə Abbasova, Şəbnəm Tapdıq, Züleyхa Mirismayılova və başqa ifaçılar "Dan ulduzu"yla məhşurlaşdılar, sevildilər. Gülarə хanım bölgələrdə oхuyan istedadlı gəncləri də kollektivə dəvət edər, onların potensial imkanlarının üzə çıхarılmasında köməkliyini əsirgəməzdi. O, müğənni Cavad Rəcəbovu Lənkərandan, Məhəbbət Kazımovu isə Laçından Bakıya dəvət edib onlarla bir neçə mahnılar yazdırmaqla ansambla dəvət etmişdi. Gülarə хanımın rəhbərlik etdiyi "Dan ulduzu" instrumental ansamblı tezliklə Azərbaycan televiziyası və radiosunun ştatına keçirilir. Bu ilk öncə kollektivə olan tamaşaçı marağının, istəyinin, tələbinin nəticəsi, sənətin qələbəsi idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Dan ulduzu",susma!!!". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-26.

Xarici keçidlər
---------------

* DayAz radiosunda "Solo verilişində — "Dan ulduzu" ansamblı haqqda

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan musiqisi
* Flora Kərimova
* Hüseynağa Hadiyev
* Akif İslamzadə


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Musiqi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Diyarbəkir** — Türkiyənin Diyarbəkir ilinin mərkəzi.

Tarixi
------

Bu şəhər 3000 il bundan əvvəlki Assuriyalıların zamanından başlayaraq ta Roma dönəminə qədər "Hamid" adlanıb. Roma və Bizans qaynaqlarında da adı "Amid", "O`mid" kimi qeyd edilir. Ərəblərin işğalından sonra "Diyarbakır" adlanmağa başlanıb.

Dədə Qorqud dastanlarında Qaragünə oğlu Qarabudaq vəsf ediləndə "Hamidlə Mardin qalasını təpüb alan" igid deyilir. Deməli, onu Romalılardan türk əsgəri alıb və ərəb işğalına qədər şəhər türklərin məskunlaşdığı bir yer olmuşdur.

Miladdan əvvəl 3000-ci ildə bu yerlər Hititlərin və Hurritlərin əlində olub. Miladdan öncəki 1260-cı ilə qədər belə davam edib və bundan sonra Diyarbakır ərazisi Assuriyalıların əlinə keçib. Bundan sonra Diyarbakır bir-birinin ardınca aramilərin, urartuların, iskitlərin, perslərin, makedoniyalıların, selevkilərin, romalıların, sasanilərin, bizanslıların tabeliyində olub.

Miladdan sonra türklər bu şəhəri Bizansın əlindən alaraq orada məskunlaşmağa başlayıblar. Bu barədə bir qədər əvvəl qeyd etdim. Dədə Qorqud dastanlarında şəhərin kafirlərin əlindən alınması bir epizod olaraq qeyd edilir. Bəzi tarixi məxəzlərə görə isə Diyarbakırın Bizansdan alınması tanınmış İslam komandanı Xalid ibn Validin adı ilə bağlanır. Bu tarixdən sonra Diyarbakır, şeyxoğullarının, hamdanilərin, mərvanilərin, səlcuqluların, inaloğullarının, nisanoğullarının, artukoğullarının, eyyubilərin, moğolların, ağqoyunluların, səfəvilərin və osmanlıların əsas şəhərlərindən biri, əhalisi də türk mənşəlilərdən ibarət olub.

1071-ci ildə şəhəri Alp Arslan tutub və Səlcuqluların əsas şəhərlərindən birinə çevirib. Səlcuq sultanı Məlikşahın ölümündən sonra da bu şəhərə Suriya Səlcuqiləri hökmran olub. Eyyubi sərkərdəsi Məlik Kamil Diyarbakırı onlardan alaraq bir müddət öz əlində saxlasa da, şəhər 1259-cu ildə yenidən Elxanilərin tabeliyinə keçib. Elxanilər isə təkcə Diyarbakırı yox, bütün bu əraziləri Artukoğulları sülaləsinə təslim etdilər. 1401-ci ildə Diyarbakır türk Ağqoyunlular dövlətinin paytaxtı elan edildi. Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin oğlu Zeynalabidinin məqbərəsi də oradadır.

1507- 1515-ci illər arasında Diyarbakır uğrunda Anadolunun bəylikləri, Məmlüklər və türkmən Səfəvi dövlətləri arasında qızğın savaşlar gedib. 1515-ci il sentyabr ayının 15-də Yavuz Sultan Səlim Diyarbakırı Osmanlı imperiyasının tərkibinə qatdı və bu ərazi uğrunda savaş başa çatdı.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Diyarbəkir*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi

Həmçinin bax
------------

* Diyarbakır ili
**Anton Çexovun evi** — Rusiyanın Taqanroq bölgəsində məşhur yazıçı Anton Çexovun anadan olduğu evdir. Hal-hazırda yazıçının ev muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. Ev 1859-cu ildə Çexov küçəsində (əvvəlki adı ilə Kupeçeskaya küçəsi. Yazıçının ölümündən dərhal sonra 1904-cü ildə şərəfinə adlandırılıb) başqa şəxsə malik bağda kiçik tikili şəklində inşa edilib. Kiçik tikilinin sahəsi 30.5 m2 idi. Ev və torpaq sahələri 1860-cı ildə tacir Qnutov, 1880-1915-ci illərdə isə burjua Kovalenkoya məxsus olmuşdur.

Pavel Yeqoroviç Çexov və ailəsi (həyat yoldaşı Yevqeniya Yakovlevna və onların iki oğlu - dörd yaşlı Aleksandr Çexov və 2 yaşlı Nikolay Çexov) 1859-cu ilin dekabrında bu tikilini icarəyə götürdülər. Anton Çexov 17 yanvar 1860-cı ildə bu evdə anadan olub. 1861-ci ilin mart ayında Pavel Yeqoroviç Çexov ailəsi ilə başqa bir mənzilə köçdü.

1910-cu ildə 1905-ci ildə yazıçı Yevgeni Qarşin tərəfindən qurulan Çexov Dərnəyinin təşəbbüsü sayəsində Çexovun doğulduğu evə xatirə lövhəsi qoyuldu.1916-cı ildə Taqanroq şəhər bələdiyyəsi Çexov dərnəyinin təşəbbüsünü dəstəklədi və Anton Çexovun evini qorumaq üçün Çexov küçəsi 69-da ev və torpaq sahələrini satın aldı. 1920-ci ilin dekabrında ev bütün kirayəçilərdən azad edildi və 1921-ci ildə təmir edildi. 1924-cü ildə yazıçının gəncliyini izah edən ilk sərgi açıldı.

1935-ci ildə Mariya Çexova və Olqa Knipper Anton Çexovun anadan olmasının 75-ci ildönümü ilə əlaqədar tədbirlərdə iştirak etmək üçün Çexovun doğma şəhərinə, Taqanroq şəhərinə gəldi. Səfər çərçivəsində Maria Çexova Yalta şəhərindən gətirdiyi bir neçə Anton Çexov və ya Çexov ailəsinin xatirələrini Taqanroqdakı xatirə muzeyinə hədiyyə etdi.

Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedyev Çexovun anadan olmasının 150 illik yubileyi münasibətilə keçirilən tədbirlər çərçivəsində 29 yanvar 2010-cu ildə xatirə muzeyini ziyarət edib.

Qalereya
--------

* 1910-cu ilə aid köhnə poçt kartında Anton Çexovun evi1910-cu ilə aid köhnə poçt kartında Anton Çexovun evi
* 2006-cı ilin mayında Anton Çexovun xatirə muzeyi.2006-cı ilin mayında Anton Çexovun xatirə muzeyi.

Mənbə
-----

* Taqanroq Ensiklopediyası (Энциклопедия Таганрога), 2-ci nəşr, Taqanroq, 2003

### İstinadlar

1. ↑  "The President of Russian Federation Dmitri Medvedev participated in celebrating the 150th anniversary of the great Russian writer Anton Chekhov in the writer's home city of Taganrog". 2017-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-07.