recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Qocamtıl qaytarma** — Hündürlüyü 50 sm-ə qədər, gövdəsi düz qalxan, yarıdan yuxarısı budaqlanan yumşaq boztükcüklü olan çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovu yalançı zoğların qonur rəngli qalıqları ilə örtülmüşdür.

Yarpaq
------

Kökətrafı və aşağı yarpaqları uzun saplaq üzərindədir, barmaqvari bölünmüşdür, 5-7 ədəd yarpaqcıqlıdır; yuxarı yarpaqları qısa saplaq üzərindədir, 3-5 ədəd yarpaqcıqlıdır; yarpaqcıqlar uzunsov-əksinəyumurtaşəkillidir, qaidə hissəsinə doğru uzun pazvaridir, üst tərəfdən seyrək basıq tüklü, alt tərəfdən boz sıx keçə-tükləri vardır.

Çiçək
-----

Çiçəkləri xırdadır, diametri 10–15 mm, çox nazik çiçək saplağı üzərində yerləşmişdir; ləçəkləri sarıdır, təpə hissədə azacıq girintiliçıxıntılıdır, kasa yarpaqlarından biraz uzundur.

Meyvə
-----

Meyvələri uzununa qırışlıdır, kiçikdir; sütuncuğun uzunluğu meyvənin uzunluğu
qədərdir.

Çiçəkləməsi
-----------

İyun

Meyvə verməsi
-------------

İyun-Avqust.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

BQ (Quba), Kür düz. KQ şimal, Nax. dağ. Lənk. dağ. Orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Quru otlu yamaclarda,kolluqlarda, meşənin kənarlarında rast gəlinir.

İstinadlar
----------

* Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016
**Federal şəhər** — Almaniya, İsveçrə və Rusiyanın müəyyən şəhərləri üçün istifadə olunan ifadə.

Almaniya
--------

Almaniyada keçmiş Qərbi Almaniyanın paytaxtı Bonn unikal federal şəhər (Bundesstadt) adı ilə təyin edilmişdir. 28 aprel 1994-cü ildən Almaniya Prezidentinin, Almaniya kanslerinin, Bundesratın (yuxarı palata) ikinci rəsmi iqamətgahı, altı federal nazirliyin və təxminən 20 federal orqanın əsas rəsmi iqamətgahıdır. Bu, sadəcə bir başlıqdır, çünki Bonn, bir çox digər Almaniya şəhərləri kimi, müstəqil bir şəhərdir, lakin bir dövlətin bir hissəsidir.

Rusiya
------

Rusiya konstitusiyasında qeyd olunur ki, onun federal əhəmiyyətli üç şəhəri var: Moskva, Sankt-Peterburq və Sevastopol.

İsveçrə
-------

Federal şəhər İsveçrə parlamentinin və hökumətinin oturduğu yer olduğu üçün Bernin rəsmi adıdır.

Digər
-----

Boqota, Braziliya, Buenos-Ayres, Kanberra, Karakas, Cakarta, Mexiko, Astana, Seul və Vaşinqton kimi bəzi milli paytaxtlar federal statusa malikdirlər, heç bir əyalətə və ya əyalətə aid deyillər (yaxud əyalətdirlər). Berlin, Dehli, Moskva, Oslo, Praqa, Sofiya və digər şəhərlərdə olduğu kimi, öz əyaləti. Bəzən buna federal rayon deyilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  En mars 2014, à la suite de la crise de Crimée, Sébastopol devient ville fédérale de Russie après 60 ans d'administration ukrainienne. Cette situation est contestée par l'Ukraine qui revendique la ville.
**Babək qalası**, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Biləv kəndi yaxınlığında, Gilançayın sağ sahilində 2–14 əsrlərə aid arxeoloji abidə.

Tarixi
------

İnşa edlmə tarixi Xürrəmilər hərəkatı ilə bağlı olan, xalq arasında Bаbək qаlаsı adlanan qala Оrdubаd rаyоnunun Biləv kəndindən cənub-qərbdə yеrləşir. Hər tərəfdən sıldırım qаyаlаrlа əhаtə оlunmuşdur. Gilаnçаyın sаğ sаhilində yеrləşən qаlаyа еnsiz dаr cığırlа qаlхmаq mümkündür. Strаtеji bахımdаn əlvеrişli mövqеdə yеrləşən Bаbək qаlаsının divаrlаrı bəzi qismlərdə yоnulmuş dаşlаrdаn inşа оlunmuşdur. Bir-birinə bitişik, dördkünc fоrmаlı binа qаlıqlаrı, bаşlıcа оlаrаq qаlа divаrınа bitişik fоrmаdа inşа оlunmuşdur. Bu üslub Аzərbаycаnın qədim və Оrtа əsr qаlаlаrı üçün хаrаktеrikdir. Qаlаdа dаirəvi fоrmаlı binаlаrın dа qаlıqlаrı vаrdır. Divаrlаr 0,8 – 1 m hündürlükdə sаlаmаt qаlmışdır.Yаşаyış yеrinin şimаl tərəfində qаyаdа qаzılmış, qərb divаrı dаşlа hörülmüş dördkünc fоrmаlı tikintiyə rаstlаnmışdır. Еhtimаl ki, оndаn su hоvuzu kimi istifаdə оlunmuşdur. Оnun içərisi lilli tоrpаq və su ilə dоlmuşdur. Yеrüstü mаtеriаllаr dən dаşlаrı, оbsibiаn lövhələri, çəhrаyı və qəhvəyi rəngli kеrаmikа, şirli qаb pаrçаlаrındаn ibаrətdir. Şirli qаblаr qum qаrışığı оlmаyаn gildən hаzırlаnаrаq yахşı bişirilmiş, аnqоb təbəqəsini qаzmа, qrаvirоvkа üsulu ilə yаşıl, sаrı, mаvi rənglə nахışlаnmış, şəffаf şirlə örtülmüşdür. Аrхеоlоji mаtеriаllаr qаlаdаn uzun müddət müdаfiə məqsədi ilə istifаdə оlunduğunu göstərir.

Bаbək qаlаsındаn II- ХIV əsrlər ərzində müdаfiə istеhkаmı kimi istifаdə оlunmuşdur.

Haqqında
--------

Rəvayətə görə xalq qəhrəmanı Babək bu qalaya sığındıqdan sonra onun adı ilə adlandırılmağa başlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Naxçıvan abidələri ensiklopediyası", Naxçıvan, AMEA Naxçıvan bölməsi, 2008, səh. 35.
**Səlahəddin Paşalı** (2 fevral 1990, Bodrum, Muğla ili) — Türkiyə aktyoru.

Həyatı
------

Paşalı 2 fevral 1990-da Muğla, Bodrumda anadan oldu. 14 yaşında Darüşşafaka İdman Klubuna transfer olmuşdur. İnfrstruktut müddətində komanda başçısı olmuşdur. Təhsilini Budapeştdə Sənət İdarəsi oxuyaraq bitirib. Sonra Craft Emalatxanada aktyorluq təhsili alıb. İlk aktyorluq karyerasına 2017-ci ildə Show TV-də verilən "Ürək Döyüntüsü" serialı ilə başladı. Sonra 2018-ci ildə "Bir Ümid Kifayət Edər" serialında rol aldı. 2019-cu ildə isə Kanal D-də verilən "Ləkə" serialında rol aldı. 2020-ci ildə baş rollarda Halit Ergenç və Ozan Güvenin olduğu "Babil" serialı ilə karyerasına davam etdi. 2020-ci ildə Paşalı Netflix-də verilən "Sevgi 101" serialında Osman rolunu canlandıraraq çoxlu izləyici tərəfindən tanındı.

Filmoqrafiya
------------

### Televiziya

| Televiziya |
| --- |
| İl | Adı | Rol |
| 2017–2018 | Ürək Döyüntüsü | Alp Sungur |
| 2018 | Bir Ümid Kifayət Edər | Arda Özkan |
| 2019 | Ləkə | Arda Yenilmez |
| 2020- | Babil | Hakan |

### İnternet seriallar

| İnternet |
| --- |
| İl | Adı | Rol | Qeydlər |
| 2020- | *Sevgi 101* | Osman | Başrol |

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑

Xarici keçidlər
---------------

* *https://www.imdb.com/name/nm9116497/* — IMDb səhifəsi
* Səlahəddin Paşalı — Instagram səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram |
| Tematik saytlar | IMDb |
**Babək Qalası Qurultayı** — Azərbaycanın milli qəhrəmanı Babək Xürrəminin ad günü münasibətilə hər il iyunun sonunda Bəzz qalasına ənənəvi yürüş zamanı keçirilən tədbir.

Qurultay ərəfəsində İranın bütün Azərbaycan şəhərlərində təhlükəsizlik qüvvələrinin sayı artırılır. Yollarda polis və ordunun nəzarəti gücləndirilir. Kəleybər mahalı və Babək qalasına gedən yolların çoxu bağlanır və bir çox nöqtələrdə axtarış postu yerləşdirilir.

Eyni zamanda müxtəlif şəhərlərdə Bəzz qalasına yürüşün təşkilatçılığında şübhəli bilinən bir çox insan həbs edilir.

Babək Xürrəminin ad günü kimi qəbul edilən tarix adətən Kəleybər şəhərinin yaxınlığındakı Bəzz, yaxud Babək qalasında qeyd edilir. Lakin, son illər ərzində İran hökumətinin məntəqədə hərbi manevrlər keçirməsinə görə qalanın ətrafında toplaşmağa imkan tapa bilməyən əhali bu mərasimi şəhər mərkəzlərində qeyd edir. Babək qalasın illik qurultayının qadağan olunmasından sonra, Traktor Sazi klubunun tərəfdarları hər həftə Təbrizin Səhənd stadionunda toplaşıb milli şuarlar səsləndirirlər.

Mənbə
-----

* «Amnesty International» Tehranı İran Azərbaycanıyla bağlı təmkinli olmağa çağırır
* Babək qalasına gedən yolların çoxunun bağlandığı xəbər verilir
* İran azərbaycanlıları Bəz qalasına yürüşə hazırlaşır
* Babək qalasında illik festival keçiriləcək
* Babək qalasına yürüşə çağıran vərəqələr yayılıb
* Babək qurultayının son günü yeni həbslərlə nəticələnib
* Babək qalasında 3 milli fəal həbs olunub

İstinadlar
----------

1. ↑  *Rəcəb Həsənbəyov.* "Babək Qalası Qurultayı". Milliyyət Araşdırmalar Mərkəzi. 2019-07-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Həmçinin bax
------------

Bəzz qalası
Koordinat:Sky map 11s 7d 7,5sn; -37º 10' 11″

**NGC 3557A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. **Sab** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1835-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS Arxivləşdirilib 2007-03-08 at the Wayback Machine
* 

* WikiSky-da NGC 3557A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 3533 |
NGC 3534 |
NGC 3535 |
NGC 3536 |
NGC 3537 |
NGC 3538 |
NGC 3539 |
NGC 3540 |
NGC 3541 |
NGC 3542 |
NGC 3543 |
NGC 3544 |
NGC 3545 |
NGC 3546 |
NGC 3547 |
NGC 3548 |
NGC 3549 |
NGC 3550 |
NGC 3551 |
NGC 3552 |
NGC 3553 |
NGC 3554 |
NGC 3555 |
NGC 3556 |
**NGC 3557** |
NGC 3558 |
NGC 3559 |
NGC 3560 |
NGC 3561 |
NGC 3562 |
NGC 3563 |
NGC 3564 |
NGC 3565 |
NGC 3566 |
NGC 3567 |
NGC 3568 |
NGC 3569 |
NGC 3570 |
NGC 3571 |
NGC 3572 |
NGC 3573 |
NGC 3574 |
NGC 3575 |
NGC 3576 |
NGC 3577 |
NGC 3578 |
NGC 3579 |
NGC 3580 |
NGC 3581 |
NGC 3582



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Bərə** — iri çaylardan və göllərdən ağır yükləri keçirmək üçün istifadə olunan su nəqiliyyatı vasitəsi.

Bərədən, bir qayda olaraq, iri çaylardan ağır yükləri keçirmək üçün istifadə olunduğundan o, iki qayıq üzərində qurulmuş taxta meydançadan ibarət olurdu.

Bərənin işlədiyi yer keçid adlanırdı. Adətən keçidlərə onların yerləşdiyi ərazilərin adları verilirdi. Bu dövrdə Kür çayı üzərində əsas keçidlər Qaradonlu, Sabirabad, Cavad, Surra, Mollakənd, Zərdab, Pirazı, Mingəçevir, Araz çayı üzərində isə Abbasabad, Saatlı və Bülqan ərazisində idi. Naxçıvan ərazisində Araz çayı üzərində həmçinin Qaqac, Dərəşam və Culfa keçidləri də var idi. Culfa keçidindəki bərə ilə keçib Təbrizə, Abbasabad keçidindəki bərə ilə isə Məkkəyə getmək mümkün idi. Bu keçidlərdə hər biri 300 puda qədər yük götürən bərələr işləyirdi.

Körpülərin salınması mümkün olmayan yerlərdə bərə indi də su nəqliyyatı vasitəsi kimi öz əhəmiyyətini saxlamaqdadır. Kür və Araz çayları üzərindəki bir çox keçidlərdə hazıda da bərdən istifadə olunur. Lakin qədim bərələrdən fərqli olaraq müasir bərələr dəmir əsaslar üzərində qurulmuşdur. Böyük yükgötürmə qabiliyyətinə malik olan müasir bərələr artıq suyun gücü və ya əl ilə yox, kiçik buxar gəmiləri vasitəsilə hərəkətə gətirilir.

Bərə sözünün digər mənaları da var:

* ov gözlənilən yer, pusqu;
* çıxacaq yer, yol, aralıq;
* bağ və bostanların arasındakı cığır, sərhəd, ara, mərz;
* əkinləri suvarmaq üçün düzəldilən kiçik arx;
* sağım zamanı qoyunların saxlandığı çəpərlənmiş sahədəki çıxacaq.

Qaleriya
========

* Mariella - Viking LineMariella - Viking Line
* Stena BalticaStena Baltica
* İstanbulda maşınlı vapurİstanbulda maşınlı vapur

İstinadlar
----------

1. ↑  Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Nəqliyyat vasitələri |
| --- |
| Quru nəqliyyatı | At  • Ulaq  • Qatır  • Öküz  • Dəvə  • Araba  • Fayton  • Avtomobil  • Şərəban  • Qazalaq  • Prilotkav Dilican  • Kareta  • Kəcavə |  |
| Su nəqliyyatı | Sal  • Bərə  • Qayıq  • Kələk  • Kolaz  • Pələ  • Şxun  • Barja  • Sandal  • Kirjim  • Gəmi |
| Hava nəqliyyatı | Təyyarə  • Helikopter  • Hava şarı |
| Dəmir yolu nəqliyyatı | Konka  • Tramvay  • Qatar  • Lokomotiv |
| Sadə yük nəqliyyatları | Əl sürütməsi  • Sürütmə  • Torba  • Şələ  • Bağlama  • Xurcun  • Heybə  • Səbət  • Xərək |
Saray hamamı
**Saray hamamı** — Şirvanşahlar saray kompleksinin ən aşağı həyətinin şərq hissəsində yerləşən hamam. İçərişəhərin bütün hamamları kimi bu hamam da temperatur rejimini sabit saxlamaq üçün yer altında tikilib. Vaxt keçdikcə torpaq qatının qalınlığı artaraq onu tamam örtmüşdür.

Hamam 1939-cu ildə təsadüfən aşkar olunmuş, 1953-cü ildə bir hissəsi təmizlənmiş, 1961-ci ildə konservasiya edilmişdir. Hamamın indiyə qədər qalmış divarlarına görə demək olar ki, onun otaqlarının üstü gümbəzlə örtülmüşdü. Gümbəzdə olan deşiklərdən hamamın içərisinə işıq düşürmüş. Bu növ hamam sistemi Bakı və Abşeron üçün tipikdir. Hamamın sol hissəsi bərpa olunmuş, sağ hissə isə öz əvvəlki formasını daha çox saxlamışdır.

Hamama daxil olan su, divar yaxınlığında olan ovdandan (su anbarından) qazanxanaya axır, oradan isə tikilmiş xüsusi yollar vasitəsi ilə otaqlara paylanırdı. Hamamda soyunmaq üçün, tək adamın çimməsi üçün "xəlvəti" adlanan otaqlar da vardır. Divarda otaqlara çəkilmiş borunun ucu tağın içindən görünür.

Hamamın sağ küncündə üstü günbəzli bir böyük və iki kiçik otaq vardır. Kaşı üzlüyə malik bu otaqların şəxsən şaha məxsus olduğu ehtimal olunur.

Mənbə
-----

* ŞİRVANŞAHLAR SARAYI KOMPLEKSİ Arxivləşdirilib 2009-11-15 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Şirvanşahların yay iqamətgahı

|  |  |
| --- | --- |
| Bakı | *Bakı şəhəri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Revaz Aleksandroviç Qabaşvili** (*gürc.* რევაზ გაბაშვილი ;6 noyabr 1882, Tiflis – 14 mart 1969) — Gürcü siyasətçisi və alimi Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasının yaradıcılarından biri.

Həyatı
------

Məşhur gürcü yazıçısı Yekaterina Qabaşvili və məşhur hüquqşünas Aleksandr Qabaşvilinin oğludur. Ailənin on uşağı var idi, amma onlardan ilk beşi erkən yaşlarda ölmüşdü.

Revaz Qabaşvili ilk təhsilini Tiflisdəki gimnaziyada almış, 1902-ci ildə Belçikaya oxumağa getmişdi. 1905-ci ildə Revaz Belçikanın Lyej şəhərindəki Montefior Elektrik Mühəndisliyi İnstitutunda təhsilini yarımçıq qoyaraq Gürcüstana qayıtmaq və rus idarəçiliyinə qarşı inqilabi üsyanlarda iştirak etmək istəyir. Polis təqbindən Parisə qaçır. 1907-ci ildə Rusiyaya qayıdır və Bakıda yaşamağa başlayır. Burda Revaz Qabaşvili neft-kimya sənayesində çalışmağa başlayır. O ailə quraraq tədricən siyasi mübarizədən uzaqlaşır.

1910-cu ildə tələbə iğtişaşlarında iştirak etmək ittihamı ilə qovulduğu Peterburq Universitetinə daxil olur. Universitetdən qovulduqdan sonra üç ay həbs cəzası çəkir və Gürcüstana qayıtdıqdan sonra jurnalistika ilə məşğul olmağa başlayır. Revaz Qabaşvili "Klde" jurnalını, sonra "Gürcüstan" qəzetini qurur, redaktorluqla məşğul olur. Qəzetlə əməkdaşlıq edən bir qrup gürcü, Gürcüstan Milli Demokratik Partiyasının təşkilatlandığı nüvəni meydana gətirirdi. Partiya təsis qurultayını 1917-ci ilin fevral inqilabından sonra 1917-ci ilin iyununda Sankt-Peterburqda keçirdi.

26 may 1918-ci ildə Gürcüstanın İstiqlal Bəyannaməsini imzalayan şəxslərdən biri də Revaz Qabaşvili olmuşdur. Milli Demokrat Partiyasından Gürcüstan Təsis Məclisinə üzv seçilmişdir.

1921-ci ildə Qızıl Ordunun Gürcüstanı işğalı ilə Qabaşvili həyat yoldaşı və uşaqları ilə birlikdə əvvəl İstanbula, sonra Parisə köçməyə məcbur qaldı. Parisdə Revaz Qabaşvili Gürcüstanda siyasət və ictimai həyat haqqında yerli mətbuatda yazılar dərc edirdi.

Revaz Qabaşvili 1959-cu ildə Münhendə nəşr olunan xatirələrini ("Maksovun siçovulları", "Xatırladıqlarım") yazmışdır. Qabaşvili gürcülərin milli tələblərinə cavab verə bilməməkdə və bacarıqsızlıqda günahlandırdığı Sosial Demokratik liderliyi tənqid edirdi. Tarix, arxeologiya və etnoqrafiya sahəsində elmi tədqiqatlar da aparmışdır.

R.Qabaşvili Zurab Avalaşvili və Viktor Nozadze ilə sıx münasibətlər saxlayırdı.

Revaz Qabaşvili 14 mart 1969-cu ildə Qərbi Almaniyada vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ru:Stephen F. Jones (2005), *Socialism in Georgian Colors: The European Road to Social Democracy, 1883–1917*, p. 354. ru:Harvard University Press, ISBN 0-674-01902-4.
2. ↑  "Remix of "საქართველოს დამოუკიდებლობის დეკლარაცია" by Liza Buskhrikidze". 2019-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-22.

Ədəbiyyat
---------

Stephen F. Jones (2005), Socialism in Georgian Colors: The European Road to Social Democracy, 1883–1917, p. 354. Harvard University Press, ISBN 0-674-01902-4.

Xarici keçidlər
---------------

* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921)
**Çırqal-ool Aleksey** (tıva Чыргал-оол, Алексей Боктаевич 24 aprel 1924 – 10 mart 1989, Kızıl, Tuva MSSR) — Tıva, sovet bəstəkarı, aktyor, dirijor, müəllim və ictimai xadim. SSRİ xalq artisti (1984). Onu ilk professional Tıva bəstəkarı adlandırırlar.

Bioqrafiyası
------------

Çırqal-ool Tuva Xalq Respublikasının ən qərb və ən ucqar Daa-xoşun (rayon) bölgəsində, Qərbi Sayan və Tannu-Ola silsiləsinin qarşılaşdığı kiçik Şuy kəndində (indiki Tıva Respublikasının Bay-Tayqa kojuununda) bir çoban ailəsində anadan olmuşdur.

Erkən uşaqlıqdan xalq çalğı alətləri çalmağı öyrənir və boğaz ifaçılığına yiyələnir. İbtidai təhsilini Qızıl-Majalıq orta məktəbində almışdır. Daha sonra Qızıl təlim kompleksində oxuyur.
1944-cü ildə məşhur şair Sarıq-ool Stepanın "Zərif külək" sözlərinə mahnı yazır. Eyni zamanda populyarlaşan və müəllifə şöhrət gətirən bir sıra digər mahnılarında müəllifidir.

1945-ci ildə Qızılda Musiqi və Dram Teatrı (aktyor şöbəsi) studiyasını bitirir. 1945-1951-ci illərdə Tıva Regional Dram Teatrının (indiki V. Kok-ool adına Tıva Milli Musiqi və Dram Teatrı) rəssamı aktyoru olur. Burada 20-ə yaxın rol oynayır.

1957-ci ildə Kazan Konservatoriyasını A. S. Lemanın kompazisiya və N. Q. Jiqanovun instrumental sinfini üzrə bitirib.

1958-ci ildən SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Bəstəkarlar İttifaqının yaranmasından, 1978-ci ildən onun rəhbəri (İdarə Heyətinin sədri), RSFSR Bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, SSRİ Bəstəkarlar İttifaqı Komissiyasının üzvü.

Tıva professional musiqisinin inkişafına mühüm töhfə vermişdir. Tıva xalqının tarixində ilk dəfə olaraq musiqili komediya, oratoriya, kantata, simfonik poema və konsert janrlarında milli əsərlər hazırlamışdır.

2-ci çağırış Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Şurasının üzvüdür.

10 mart 1989-cu ildə Qızılda vəfat edir. Şəhər qəbiristanlığında dəfn edilir.

Mükafatları
-----------

Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının əməkdar artisti (1964)

Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti (1967)

SSRİ xalq artisti (1984)

Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Dövlət Mükafatı (1971)

"Şərəf nişanı" ordeni.

Yaradıcılığı
------------

### Teatr rolları

Sedip ("Xayıran bot" V. Ş. Kok-oola)

Semis-Lama ("Dongur-Ool" S. K. Toka)

Xlestakov ("Revizor" N. V. Qoqol)

İvan Karas ("Dunay arxasında Zaparojyeli", S. S. Qülak-Artemovski)

Oleq Koşevoy (Gənc Qvardiya. A. A. Fadeev)

Pavel Korçaqin ("Polad necə bərkidi (roman)". N. A. Ostrovski).

İstinadlar
----------

1. ↑  ИТАР-ТАСС. В Тыве начались культурно-музыкальные мероприятия, посвящённые 85-летию первого профессионального композитора-тывинца
2. ↑  "ЧЫРГАЛ-ООЛ | Энциклопедия Сибири". 2013-04-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-29.
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Retije buxtası** (bolq. *залив Ретиже*, ‘Zaliv Retizhe’ \'za-liv re-ti-'zhe\) — 5.8 km uzunluğu olan və Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən 6.2 km cənubda yerləşmişdir. Duse körfəzinin bir hissəsidir, Boil burnundan qərbdə, Qarvan burnundan şərqdə yerləşmişdir.

Buxta cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Pirin dağından axan Retije çayının adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Retije buxtası 63°28′10″ c. e. 57°25′30″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
* Xəritəsi Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine
Antarktik yarımadasında Anvers adasının yerləşməsi.
**Resus buzlağı** (bolq. *ледник Резос*, ‘Lednik Rezos’ \'led-nik 're-zos\) — 7 km uzunluğu, 2.5 km eni olan və Antarktidanın Palmera arxipelaqının Anvers adası sahillərindən şərqdə yerləşən buzlaqdır. Buzlaq Paris zirvəsindən cənub-şərqdə yerləşmişdir.

Buzlaq Homerin İliada əsərinin qəhərmanı olan Frakiya sahı Resusun adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Resus buzlağı 64°31′35″ c. e. 63°17′00″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. İliada buzlağından şərqdə, Lipen buzlağından cənubda, Tamuris buzlağından şimalda, Predel burnundan şimalda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* British Antarctic Territory. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 64 60. Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.
* Brabant Island to Argentine Islands. Arxivləşdirilib 2015-06-18 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map. British Antarctic Survey, 2008.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Anvers adası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Rhesus Glacier.
**Kubasar** (?-?)—Qıpçaq sərkərdəsi.

Həyatı
------

Çariça Tamaranın dayısı, gürcü ordusunun məşhur sərkərdəsi Kubasar da qıpçaq idi və çarlığın təhlükəsizliyinin təminatında önəmli rol oynamışdı. Məhz qıpçaqların köməyi ilə 1121-ci ildə gürcülər səlcuqlar üzərində Didqori (Böyük donuz) döyüşündə qələbə qazandı. Səlcuqlarla döyüşü udduqdan sonra IV David Xilafət işğalları nəticəsində yaradılmış Tiflis, Dmanisi və Ani əmirliklərini ləğv edərək onları öz çarlığına qatdı. Bununla yanaşı müsəlman dünyası ilə münasibətləri korlamamaq üçün gürcü çarları kəsdirdikləri sikkələrin üzərində Məhəmməd Peyğəmbərin adını zərb etdirir, Cümə namazlarına gələrək xütbələrə qulaq asırdılar. Tiflisdə isə donuz saxlamaq, ümumiyyətlə, qadağan olunmuşdu.

Çara hədsiz dərəcədə sadiq olan qıpçaqlardan fədakar, qoçaq və sədaqətli sərkərdə Kubasarı özünün ən etibarlı adamı saydı və onu dövlətin əmirsipəhsaları - birinci vəziri və çar ordusunun Ali baş komandanı təyin etmişdi. Loru mahalı birinci vəzir və sərkərdə Kubasara mülk olaraq verildi.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Qıpçaqlar
Əlivariya Pivə zavodunun binaları
**Alivariya pivə zavodu** — Belarus pivə şirkəti, açıq səhmdar cəmiyyəti.

Tarixi
------

1864-cü ildə Minsk şəhər sakini Roxlya Frumkina indiki zavodun yerində taxta pivə zavodu tikdi. 1894-cü ildə qraf Karol Hutten Czapski bu yerdə Bohemia buxar pivə zavodunu tikdi. 1896-cı ildə fabrik o zamanlar Mogilyovda və Qomeldə pivə zavoduna sahib olan qraf Frans Lekert tərəfindən satın alındı. Lekertin ölümündən sonra fabrik onun həyat yoldaşı Paula Yulievna Lekertin mülkiyyətinə keçdi və onun oğulları Adam, Nikolay və Franz fabriki idarə etdilər. İnqilabdan sonra zavod milliləşdirildi. 1917-ci ildə "Belarus Pivə fabriki" adını aldı. 1994-cü ildə zavod Alivariya pivə zavoduna çevrildi. 2005-ci ilin oktyabrında Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı səhmlərin 30%-nin sahibi oldu. 2006-cı ilin sonunda Baltik İçkiləri Holdinq əlavə səhm buraxılışının 30%-ni əldə etdi, bundan sonra AYİB-in payı 21%-ə endirildi. 2008-ci ildə beynəlxalq Karlsberq qrup şirkəti Baltik İçkiləri Holdinqin payını satın aldı.
2011-ci ildə Karlsberq qrup bir sıra əməliyyatlar nəticəsində, o cümlədən səhmləri geri almaq üçün açıq təklif yolu ilə, Alivariya pivə zavodunun nizamnamə kapitalındakı payını 67,8%-ə çatdıraraq, nəzarət paketinin sahibi oldu. 2018-ci ildə Karlsberq qrup Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından 10,5% pay aldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Alivariya pivə zavodu". Karlsberq qrup. 22 may 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 may 2015.
2. ↑  "Olivaria pivə zavodu pivə bazarında lider kimi 145 illiyini qeyd edir". Qablaşdırma Avropa. 17 February 2009. İstifadə tarixi: 14 May 2015.[*daimi ölü keçid*]
3. ↑  *Webb, Tim; Beaumont, Stephen.* Dünya Pivə Atlası. Haşet Böyük Britaniya. 2016. səh. 148. ISBN 9781784722524.
**Aliye Fatma** (*türk.* Fatma Aliye Topuz 9 oktyabr 1862, Konstantinopol – 13 iyul 1936, İstanbul) — Türk yazıçısı, esseist, tərcüməçi və gender bərabərliyi uğrunda mübarizənin iştirakçısı. Fatma Aliye Topuz həm Türkiyədə, həm də İslam dünyasında ilk qadın roman yazıçı sayılır.

Bioqrafiya
----------

9 oktyabr 1862-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. Əhməd Cövdət paşanın birinci qızı və yazıçı Emine Önasyanın böyük bacısı idi. Aliye Fatmanın anası Advie Rəbiyə xanım idi. 1866-cı ildə Fatmanın atası Misirə Vali vəzifəsinə təyin edilir. 1868-ci ilə qədər həyat yoldaşı və uşaqları ilə Hələbdə yaşamalı olur. 1875-ci ildə Cövdət Paşa Yunanıstana göndərildikdə, ailə altı ay Yanyada qalır. Nəhayət 1878-ci ildə Fatmanın ailəsi Dəməşqdə məskunlaşır.

Osmanlı İmperiyasındakı qızlar ümumi təhsil müəssisələrində təhsil almağa göndərilmirdilər. Ancaq Fatma maraqlanan bir uşaq olduğundan, qeyri-rəsmi bir ev təhsili almağı bacarmışdır. Ərəb və fransız dillərində danışmağı öyrənmişdi. 1879-cu ildə Fatma on yeddi yaşında ikən atası Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin köməkçisi və Plevna mühasirəsinin qəhrəmanı Qazi Osman Paşanın qardaşı oğlu Mehmet Faiq bəylə evlənir. Evlilikdən Fatma dörd qız uşağı dünyaya gətirir: Xədicə (1880), Ayişə (1884), Nimət (1900) və Zübeyde İsmət (1901).

Fatma ərindən daha savadlı olması səbəbindən evliliyin ilk illərində əri ona xarici dillərdə roman oxumağı qadağan edirdi.

Xeyriyə işləri
--------------

Fatma Aliye xeyriyyə işlərində fəal iştirak edirdi. 1897-ci ildə Osmanlı-Yunan müharibəsindən sonra əsgər ailələrinə dəstək olmaq məqsədi ilə Osmanlı Qadınlara Kömək Təşkilatı təsis edir. Bu ölkədəki ilk qadın təşkilatlarından biri idi. 1899-cu ildə II Sultan Əbdülhəmid tərəfindən mükafata layiq görülür.

Fatma Türk Qızıl Aypara Hərəkatının qurulmasında da iştirak etmişdir. Bundan əlavə, 1910-cu illərdə İtaliya-Osmanlı müharibəsi və Balkan müharibələrindən sonra qurulan Osmanlı Qadınları Milli Müdafiə Komitəsində çalışmışdır.

Fatma Aliye Topuzun portreti (1934-cü ildə "Ad haqqında Qanun tətbiq edildikdən sonra" Topuz soyadını qəbul etmişdir) 2009-cu ildə buraxılmış 50 türk lirəsi əskinaslarında təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Aliye Topuz Fatma // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (xorv.). 2009.
2. ↑  *Yunus, Ceyda.* "Fatma Aliye kime uzak?" (Turkish). Milliyet. 2008-03-28. 2016-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-03.
3. ↑  "E-9 Fifty Turkish Lira". TC Merkez Bankası. 2009-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-05-03.
**Əmir Hüseyn Yaqub Kalqay** (1 yanvar 1887, Bağçasaray, Tavriya quberniyası[d] – 18 iyun 1955) – Türk siyasətçi və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin VIII çağırış deputatı.

Həyatı
------

Yaqub Kalqay 1 yanvar 1887-ci ildə Krımın Bağçasaray şəhərində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Mülkiyə məktəbində almışdır.

Fəaliyyəti
----------

İstanbul Şehremaneti Elm Heyəti mühəndisliyi, Samsun Sivas Dəmir Yolu İnşaat mühəndisliyi, Canik Sanjesi Yolu və Körpülər Baş mühəndisliyi, Mülki Dəmir Yolları və Limanları Hərbi Nəzarət Ümumi müdirliyi, Dəmiryol İnşaat Baş məsləhət və İnşaat və İstismar müdirliyi, Samsun Sivas Dəmiryol İnşaat və İstismar müfəttişi, Kayseri, İzmir Əməliyyatı Müfəttiş, Filyoz Zonquldağ Dəmiryol İnşaat müdirliyi, Nafifa Dəmiryolları İnşaat Elm Heyəti baş mühəndisliyində və.s kimi qurumlarda çalışmışdır.

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin VIII çağırış deputatı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TBMM albümü". tbmm.gov.tr. 29 oktyabr 2012. 4 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  *Kalgay, Yakup.* Cumhuriyetin 19 Uncu Yılında Demir Ağlarımız. Demiryollar Dergisi. 1942. səh. 23-29.
3. ↑  "Yakup kalgay kaşeli (İzmir)". bitmezat.com. 27 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi** — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 aprel 2001-ci il tarixli 697 saylı Sərəncamına əsasən yaradılmış və həmin tarixdən fəaliyyətə başlamışdır.

Tarixi
------

DDLA Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 aprel 2006-cı il tarixli 395 saylı Fərmanı ilə təsdiqlənmiş Əsasnaməyə müvafiq olaraq, Azərbaycan Respublikası ərazisində dəniz nəqliyyatı sahəsində müəyyən edilmiş qaydada dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır.

Agentlik öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərman və Sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri və "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dəniz Administrasiyası haqqında Əsasnamə"ni rəhbər tutur.

Azərbaycan Respublikası 15 may 1995-ci il tarixindən Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (BDT) üzvüdür. Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi BDT ilə sıx əlaqə yaradaraq təşkilatın iclaslarında, şuralarında və asambleyalarında yaxından iştirak edir. Bu günədək DDLA tərəfindən hazırlanaraq Milli Məclisə təqdim olunmuş 18 Beynəlxalq Konvensiya və həmin konvensiyalara 8 Protokol ali qanunverici orqan tərəfindən qəbul olunmuşdur. DDLA bu konvensiyaların Azərbaycan Respublikasında yerinə yetirilməsinə dair BDT-yə mütəmadi olaraq hesabatlar verir.

"Azərbaycan Respublikasında nəqliyyat, rabitə və yüksək texnologiyalar sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər" haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 yanvar 2018-ci il tarixli Fərmanı ilə Agentlik Azərbaycan Respublikasının Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi kimi Nazirliyin strukturuna daxil edilib.

Dövlət Dəniz və Liman Agentliyinin nizamnaməsi:

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi
* Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyası
* Xəzər Dəniz Neft Donanması
* Dəniz Nəqliyyatı Donanması
* Caspian Marine Services Limited
* Xəzər Hövzə Qəza-Xilasetmə Xidməti

| ⛭Azərbaycan Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi Azərbaycan |
| --- |
| Xidmətlər | Elektron Təhlükəsizlik Xidməti |
| Agentliklər | Azərkosmos • Dövlət Dəniz və Liman Agentliyi •  Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi • İnformasiya Kommunikasiya Texnologiyaları Agentliyi • İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyi • Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi |
| Səhmdar Cəmiyyətlər və şirkətlər | Aztelekom • Azərpoçt • AzInTelecom • Azərmarka • Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı • Bakı Taksi Xidməti MMC • Bakı Telefon Rabitəsi MMC • İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyalarının Tətbiqi və Tədrisi Mərkəzi MMC • Hərbiləşdirilmiş Mühafizə İdarəsi MMC • Radio-Televiziya Yayımı və Peyk Rabitəsi İstehsalat Birliyi |
| Mərkəzlər vəİdarələr | Dövlət Radiotezliklər İdarəsi • Məlumat Hesablama Mərkəzi •  Milli Sertifikat Xidmətləri Mərkəzi |
| Keçmiş |  İnnovasiyalar Agentliyi • Milli Nüvə Tədqiqatları Mərkəzi • Yüksək Texnologiyalar üzrə Tədqiqat Mərkəzi |
**Rəhman Səfərəliyev** — Azərbaycan həkimi, tibb elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Rəhman Salah oğlu Səfərəliyev 3 iyun 1935-ci ildə Laçın rayonunun Minkənd kəndində mühəndis ailəsində anadan olub.

Kiçik yaşlarındaikən Minkənd orta məktəbində təhsil almışdır. Sonradan Bakı şəhəri Balaxanı kənd orta məktəbində təhsilini davam etdirmiş, 1951-ci ildə həmin məktəbi "qızıl medalla" bitirmiş və 1951-ci ildə Azərbayacan Tibb İnstitunun Müalicə profilaktikası fakultəsinə daxil olmuşdur.

1958-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirən R.Səfərəliyev 1960-cı ildə aspiranturaya qəbul olur və Moskva şəhərinə göndərilmişdi.

1962-ci ildə aspiranturanı bitirmiş, 1963-cü ildə müdafiə edərək tibb elmləri alimlik dərəcəsi almışdır.

1992-cı ildə Bakı şəhərində doktorluq işini müvəffəüiyyətlə müdafiə edərək tibb elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.

1963-cü ildən başlayaraq əvvəlcə parazitologiya institutunda -klinik şöbədə həkim, -baş elmi işçi, sonralar Epidemologiya, gigiyena və peşə xəstəlikləri Elmi Tətqiqat institutunda 1996-cı ilədək mədə-bağırsaq Protozooları laborotoriyasının şöbə müdiri və sonralar professoru vəzifəsində çalışmışdır.

Rəhman Səfərəliyev tibb elmləri doktoru, professordur.

125-ə qədər elmi işin müəllifidir.

Mənbə
-----

* "Laçın qəzetinin Minkənd kənd orta məktəbinin 120 illik yubleyinə həsr edilmiş xüsusi buraxılışı. Bakı 2010, səh. 27.

İstinadlar
----------
**Mamihlapinatapai** — (Odlu Torpaq) Yaqan qəbiləsinin dili olan yaqan dilindən bir söz, Ginnesin Rekordlar Kitabına "ən tutumlu söz" kimi daxil edilmişdir və tərcümə edilməsi ən çətin sözlərdən biri hesab olunur.

Bu, "**iki insanın bir birinə, hər ikisinin istəyib lakin heç birinin ilk cəsarət etmədiyi və qarşı tərəfin ilk addım atması arzusunu ifadə edən baxışı**" deməkdir.

*Orijinal mətn*  (ing.)  

"A look that without words is shared by two people who want to initiate something, but neither start" or "looking at each other hoping that either will offer to do something which both parties desire but are unwilling to do."

İstinadlar
----------

1. ↑  *Peter Matthews, Norris McWhirter.* The Guinness Book of Records 1994. səh. 392. 20 December 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 June 2011.

Ədəbiyyat
---------

* Matthews, P. (ed.). 1992. The Guinness Book of Records 1993.
* Hitchings, H. p92, Defining the World, Farrar, Strauss, and Giroux, New York, 2005.
**Rəhman Atakişiyev Müseyib oğlu** (1948, Cəfərli, İmişli rayonu – 2008) — coğrafiya elmlər namizədi.

Həyatı
------

Atakişiyev R.M. oğlu 1948-ci ildə İmişli rayonunun Cəfərli kəndində anadan olub. 1963-cü ildə Cəfərli orta məktəbini, 1968-ci ildə BDU-nun geoloji coğrafiya fakultəsinin geologiya ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1968–1970-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan respublikasında mühəndis geoloq işləmişdir.
1972–1973-cü illər ərzində AMEA Geologiya İnstitutunda işləmiş, 1973–75-ci illərdə həmin institutun aspirantı olmuşdur. 1975-ci ildən hal-hazıra qədər AMEA Coğrafiya İnstitutunun paleocoğrafiya şöbəsində işləyir.
2006-cı ildə "Orta Kür çökəkliyinin Üst Pliose – Pleystosendə paleocoğrafiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
O, Dördüncü Dövrün paleocoğrafiyasını öyrənilməsi sahəsində fəaliyyət göstərir. Onun əsas elmi əsərləri Azərbaycanın, o, cümlədən Kür çökəkliyinin iqliminin və landşaftının təkamül qanunauyğunluqlarının aşkar edilməsinə, təbii şəraitin bərpasına həsr edilmişdir.
Atakişiyev R.M. "SSRİ-nin Üst Aliosen-Pleystosenin paleocoğrafiyası" atlasının müəlliflərindən biri olmuşdur. O, ilk dəfə olaraq orta Kür çökəkliyində Xəzər yaşlı filin bivini (dişini) və digər sümük qalıqlarını tapmışdır. Paleocoğrafiya elminin ayrı-ayrı sahələrinə aid 45-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.

Həmçinin bax
------------

* Nadir Məmmədov (coğrafiyaçı)

* Nəriman Vəliyev

İstinadlar
----------

1. ↑  B.Budaqov Azərb.Coğrafiyaçı alimlər "Eım" nəşriyyatı Bakı 2013 səh 99
2. ↑  B.Budaqov Azərb. Coğrafiyaçı alimlər "Elm" məşriyyatı Bakı 2013 səh 99
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Rəhman İsmayılov.

**İsmayılov Rəhman Heydər oğlu** - şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Cavid Həsənovun babası.

Həyatı
------

Rəhman İsmayılov 1947-ci il aprel ayının 2-də Kəlbəcər rayonunun Alçalı kəndində dünyaya gəlmişdir. 1953-cü ildə Kilsəli kənd məktəbinin 1-ci sinfindən təhsilini başayıb 1960-cı ildə 7-ci sinfi bitirdikdən sonra 1964-cü ildə Kəlbəcər rayonunun 11 illik məktəbini bitirib.

Gəncə Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1964-1968). Təyinatla Kəlbəcər rayon Kilsəli kənd orta məktəbinə müəllim göndərilmişdir. 1969-cu ildə hərbi xidmətə getdikdən sonra müəllimlik fəaliyyətini yenidən Kilsəli kənd 8 illik məktəbində davam etdirmişdir.

Pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmək məqsədilə 1973-cü ildə Xanlar rayonuna müəllim təyin olunmuşdur.

İşlədiyi müddətdə rayon təhsil şöbəsi və Təhsil Nazirliyi tərəfindən dəfələrlə təltif olunmuşdur. O cümlədən Təhsil Nazirliyi tərəfindən ,,Respublika Xalq Maarif əlaçısı", ,,Baş Müəllim", ,,Metodist" adlarına layiq görülüb.

Yaradıcılığı
------------

Hələ orta məktəb illərindən şeir yazmağa, bədii yaradıcılığa başlayan şairin 2002-ci ildə Azərbaycan nəşriyyatı tərəfindən "Dağlar Ürək Dağımdı" adlı şeir kitabı işıq üzü görmüşdür. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Şeirlərindən nümunələr bir neçə kitabda çap olunmuşdur.
**Qurbanov Rəhman Əlisgəndər oğlu** (1946, Bakı) — neftin, qazın nəqli və qaz təsərrüfatı məsələləri üzrə sabiq vitse-prezident (2010-2016),  "Azərbaycan Respublikası əməkdar mühəndisi", "Şöhrət" ordeni laureatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü.

Həyatı
------

Qurbanov Rəhman Əlisgəndər oğlu 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.

Təhsili və karyerası
--------------------

1968-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu (Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) "Neft və qaz yataqlarının işlənməsi texnologiyası və kompleks mexanikləşdirilməsi" ixtisası üzrə bitirmişdir. 1968-1986 illərdə "Xəzərdənizneft" Birliyinin Serebrovski adına (indiki "Qum adası") neft və qazçıxarma idarəsində müxtəlif vəzifələrdə (usta, şöbə rəisi, sex rəisi, baş mühəndis) işləmişdir. 1986-1994-cü illərdə "Xəzərdənizneftqazsənaye" İB-nin "Qum adası" neft və qazçıxarma idarəsinin rəisi, 1994-2003-cu illər ərzində ARDNŞ-nin "Dənizdə neft və qazçıxarma" İstehsalat Birliyinin baş direktoru, 2006-2010-cu illərdə ARDNŞ-nin Geologiya, geofizika və yataqların işlənməsi üzrə birinci vitse-prezidentinin müavini, Neft və qaz İdarəsinin rəisi, 2010-2016-cı illərdə isə SOCAR-ın neftin, qazın hasilatı və nəqli üzrə vitse-prezidenti vəzifələrində çalışmışdır. 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin neftin, qazın nəqli və qaz təsərrüfatı məsələləri üzrə vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Texnika elmləri namizədidir. 6 monoqrafiya, onlarla elmi məqalə, patent və ixtiranın müəllifidir. 1986-cı ildə "Xalqlar dostluğu" ordeni ilə təltif edilmiş, 1988-ci ildə "Azərbaycan neft və qaz sənayesinin əməkdar işçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür. Müstəqillik illərində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamları ilə "Azərbaycan Respublikası əməkdar mühəndisi" adına layiq görülmüş və "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Həmçinin bax
------------

* David Məmmədov
* Mikayıl İsmayılov
* Rəfiqə Hüseynzadə

İstinadlar
----------

1. 1 2   (Azərbaycan). socar.az  (#bare\_url\_missing\_title). 2019-03-14 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Rəhman Qurbanov təqaüdə göndərildi" (Azərbaycan). qafqazinfo.az. 2019-12-03 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Görkəmli neft mütəxəssisi Rəhman Qurbanovun 60 yaşı tamam olub" (Azərbaycan). az.trend.az. 2019-12-03 tarixində arxivləşdirilib.
"***Killer List of Video Games***" (qısaca "*KLOV*") — arkada oyunlarının onlayn ensiklopediyası olan veb-sayt. Məlumat bazasında 1972-ci ildən indiyədək istehsal olunmuş 4,650-dən çox maşın haqqında məlumat var. Hər bir maşın üçün korpusun növü, displey, sistem, prosessor, səs və digər texniki xüsusiyyətlər haqqında ətraflı məlumatlar verilir. İstifadəçilər maşınların fotoşəkillərinə, oyunların ekran görüntülərinə və bəzi başlıqlar üçün hətta üçölçülü modellərə və istifadəçi təlimatlarına daxil ola bilərlər.

ABŞ-nin həftəlik "Newsweek" jurnalının rəyçisi "*KLOV*"u bir dəfə "oyunçular üçün IMDb" adlandırmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.
2. ↑  *Ramin Setoodeh.* "COLLECTING: JUST ADD QUARTERS" (ingilis). Newsweek. 2005-07-18. 2012-07-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-31.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *McLemore G.* Killer List of Videogames // Encyclopedia of Video Games, Set: The Culture, Technology, and Art of Gaming. ABC-CLIO. 2012. 347–348. ISBN 9780313379369.

Xarici keçidlər
---------------

* Сайт The Killer List of Videogames (KLOV)
* Общество защиты аркадных автоматов, действующее на сайте
**Mamiya Rinzo** (間宮 林蔵?, 1780 – 13 aprel 1844, Edo[d]) – Yaponiya səyyahı və tədqiqatçısı. Saxalin adasının boğaz vasitəsilə materikdən ayrıldığını kəşf etmiş, Amur çayı boyunca səyahət edən ilk yapon olmuşdur. Avrasiya materikini Saxalin adasından ayıran Tatar boğazı Yaponiyada onun şərəfinə Mamiya boğazı (間宮海峡, *Mamiya kaykyo*?) adlandırılır.

Həyatı
------

Mamiyanın Saxalin və Aşağı Amur xəritəsi (1810).
1780-ci ildə Hitaçidə yaşayan bir çəllək ustasının oğlu kimi doğulmuşdur. Çoğrafiyaşünas İno Tadatakanın müşayiəti altında kartoqrafiyanı öyrənmişdir. 1800-cü ildən etibarən Ezo adasında və Cənubi Kuril adalarında şoqun administrasiyası üçün tədqiqatçı kimi işləməyə başlamışdır. 1807-ci ildə rusların Etorofu adasına etdikləri basqında ruslara qarşı döyüşmüş və yaralanmışdır. Saxalin adasını öyrənməklə vəzifləndirilən Rinzo 1808-ci ildə Matsuda Dencuro ilə birlikdə adanın cənub hissəsini tədqiq etmişdir. Növbəti il təkbaşına adanın qərb hissəsinə səyahət etmiş, Saxalin adasının boğaz vasitəsilə Avrasiya materikindən ayrıldığını kəşf etmişdir. Həmin dövrdə Yaponiya və Qərb dünyasında Saxalin adasının materikə bitişik olduğu düşünülürdü.

Rinzo geri qayıtmayaraq Saxalin adasından materikə səyahət etmiş və Amur çayı boyunca irəliləyərək Deren ticarət postunda Mancuriya rəsmiləri ilə görüşmüşdür. Rinzo səyahətlərində öyrəndiklərini *"Saxalinin illüstrasiyalı hesabatı"* və *"Tartariya səyahətləri"* əsərlərində bölüşmüşdür.

Rinzo Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra şoqunluq üçün casusluq və xəbərçilik etməyə başlamışdır. Edoya səyahət etmiş alman təbiətşünas Filip Frans fon Zibold ilə gizlicə bəzi xəritələri mübadilə edən kartoqraf Takahaşi Kaqeyasunun 1828-ci ildə həbs olunmasında Rinzonun əli olduğu düşünülür. Bir çox keçmiş həmkarı Rinzo ilə əlaqələri kəsmiş və o, son illərini tək keçirmişdir. Zibold Avropaya qayıtdıqdan sonra Mamiyanın kəşflərini Qərb dünyasında ictimailəşdirmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Filip Frans fon Zibold

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Swartz A.* Rinzō Mamiya // Open Library (ing.). 2007.
2. 1 2  Rinzō Mamiya // Faceted Application of Subject Terminology.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 88
4. 1 2 3 4 5 6  Kodansha Encyclopedia of Japan. səh. 89

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). V cild. Tokio: Kodansha. 1983. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 2022.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| CiNii: DA01175451 · GND: 1038278872 · ISNI: 0000 0000 8356 4135 · LCCN: n81110776 · NDL: 00270716 · SUDOC: 241725607 · VIAF: 10240623 · WorldCat VIAF: 10240623 |

 |
KODAK LED printer
**LED printer** (en. LED printer - Light-Emitting diode printer) – LCD və lazerli printerlərə bənzəyən elektrofotoqrafik printer; onda da tozşəkilli boyaq maddəsinin (tonerin) köməyilə görüntünü formatlaşdırmaq üşün elektrostatik yüklənmiş barabandan istifadə olunur. Baraban görüntüyə uyğun olaraq şüa ilə işıqlandırma yolu ilə yüklənir. Buna görə də LED-printerləri çox zaman yanlış olaraq lazerli printerlər adlandırırlar, ancaq onlar işıq mənbələrinə görə fərqlənirlər. LED-printerlərdə istifadə olunan işıq-diodları massivi baraban fırlandıqca yanıb-sönməklə görüntünü onun üzərinə vurur. İşıq mənbələri massivindən istifadə olunduğundan, LED-printerlər bir işıq mənbəyindən istifadə edən lazerli printerlərə nisbətən daha çox elektrik enerjisi sərf edir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Həmçinin bax
------------

* Printer

Xarici keçidlər
---------------

*Kompüterin tərkib hissələri*

*HP*

*Epson*
Utiqurlar—Hunların, bulqarların qolu.

Tarixi
------

Eramızın IV-V əsrlərində Bizans müəllifləri Şimali Qafqaz çöllərində hunların bir tayfasının utiqur adlandığını göstərirlər Utiqur etnoniminin "qur" komponenti bəzi türk tayfalarının (uyğur, sarıqur, kuturqur, oğuz tayfalarından yazqur, salqur və b.) adları üçün səciyyəvidir. V. V. Bartolda görə monqolca qur ―xalqı mənasındadır. Baskakov da bu fikri təsdiqləyir. Utiqurların türk tayfası olduğunu təsdiqləyən başqa faktlar da vardır: Rəşidəddin (XIII əsr) monqolların içərisində udiut (udi və türk-monqol dillərində cəm bildirən-ut şəkilçisindən) tayfasının adını çəkir. Altay dillərinə mənsub udmurtların adında da "udi" komponenti nəzərə çarpır.

Mənbə
-----

* Златарски, Васил. История на Българската държава през Средните векове, т.1, ч.1. Второ фототипно издание. София, Академично издателство "Марин Дринов", 1994. (Болгарский язык).

İstinadlar
----------

1. ↑  Джафаров Ю. Р. Гунны и Азербайджан. Баку, 1993.30.
2. ↑  Баскаков Н. А. Введение в изучение тюркских языков. М. 1969.səh.269.
3. ↑  Рашид ад-Дин. Джами ат-Таварих, Баку, 1956.

Həmçinin bax
------------

* Hunlar
* Bulqarlar

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
***Sop (Zop)*** — Gürcüstan Respublikasının **Aşağı Kartli mxaresinin** Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd.

**Sop** (*azərb.* Zop‎; *rus.* Цопи) kəndi Gürcüstanin Marneuli rayonunun (Borçalı bölgəsinin) cənub-şərqində Kiçik Qafqaz dağlarının qoynunda yerləşir. Kənddə təxminən 180-200 ev mövcuddur. Etnik tərkibi 70% azərbaycanlılar, 30% yaxın ermənilər, yunanlılar və s. ibarətdir. Kənddə cəmi bir 8 illik ümumtəhsil orta məktəbi var ki, burada da Azərbaycan və erməni dillərində təhsil tədris olunur (etnik Azəri və erməni kənd sakinlərindən asılı olaraq). Məhz buna görə də kəndin ümumi quruluşu şərqdə Təpə məhləsi (etnik Azərilər), qərbdə O Toy (etnik ermənilər), orta hissədə isə ikimərtəbəli bina evləri (Baraklar) yerləşir ki, burada da qarışıq yaşayırlar.

Kənddə tapılan arxioloji tapıntılara görə, Sop kəndi Gürcüstandakı ən qədim yaşayış məskəni kimi təsdiqlənib. Kənddə həmçinin məşhur Zop qalası da var ki, hər il Novruz bayramında təkər qaldırıb yandırırılır ki, bu məşəl ətraf kəndlərdən aydın görünür. Elə bu ənənə və qəbiristanlıqdakı qədim qəbirlər bu bölgədə ta qədimdən Qarapapaq, Tərəkəmə Azəri türklərinin yaşamasını sübut edir.

| ⛭Marneuli bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Marneuli |
| Qəsəbələr | Şüləver / Şulaver |
| Kəndlər | Ağaməmmədli/Ağməmmədli • Ağqula • Ambarovka • Araplı • Aşağı Saral • Bala Bəylər • Baydar • Baytallı • Bəytərəfçi • Böyük Bəylər • Böyük Muğanlı • Burma • Candar • Daştəpə • Dəmyə Görarxı • Əzizkənd • Haçıisəkənd • Hallavar • Hoçornu • Hüldərə • Xancığazlı • İlməzli • İmir • İmirqala • Qaçağan • Qasımlı • Qayaqocalı • Keşəli • Kəpənəkçi • Kirəç-Muğanlı • Qırıxlı • Qızılhacılı • Qurdlar • Kosalar • Qullar • Quşçu • Lecbəddin • Axlılələ • Mahmudlu • Mamey • Mollaoğlu • Məscidli Görarxı • Sabirkənd • Sadaxlı • Yuxarı Saral • Sarvan • Seyidqocalı • Sop • Tamaris • Təkəli • Təzəkənd • Ulaşlı |


|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Gürcüstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


1. ↑  .
Zemqale gerbi. Latviyanın tarixi diyarlarının gerbləri Latviya Seymi trərfindən rəsmən 2012-ci ilin martın 22-də qəbul olunub.
**Zemqale** (*latış.* Zemgale‎; *alm.* Semgallen‎; pol. Semigalia; lit. Žiemgala; liv. Zemgāl) — Latviyanın tarixi-mədəni bölgəsi. Adı bu torpaqlarda yaşamış zemqallar xalqından gəlir.

Coğrafiya
---------

Mərkəzi keçmiş Kurzeme və Zemqale Hersoqluğun paytaxtı olan Yelqava şəhəridir. Seliya diyarı və bəzən Litvanın hissələri də Zemqale torpaqları kimi sayılır. Litvada yerləşən tarixi Zemqale (Jiemqala) hissəsi Aukştaytiya bölgəsinin hissəsidir. Bu hissənin ən böyük şəhəri Yonişkisdir. Ondan başqa, Pakruoyis, Jeimelis, Linkuva və Pasvalis şəhərləri Litvanın Jiemqalasında yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vidzemes, Latgales, Kurzemes un Zemgales ģerboņu likums" (latış). LIKUMI.LV. 2019-12-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-26.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2016-03-08 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-03-27.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Latviya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


| ⛭Latviyanın mədəni diyarları |
| --- |
| Vidzeme • Zemqale • Kurzeme • Latqale • Seliya |  |