recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Halvaçı Yusif Paşa** (ö. 1715) — II Mustafa və III Əhməd səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryası.

Həyatı
------

Doğum tarixi və əsli barədə məlumat yoxdur. Əndəruna alınaraq burada tərbiyə edilmiş, ardından xəzinədar kəndxudası olaraq xidmətə alınmışdır. 1691-ci ildə vəzir rütbəsi alaraq Sivas sancaqbəyliyinə gətirildi və Sultan İbrahimin qızlarından Gövhərxan Sultanla nigahlandı. Nigahın ardından kaptan-ı dəryalığa gətirildi. 1693-cü ildə İstanbul boğazının mühafizəsi ilə vəzifələndirildi. Ancaq 1695-ci ildə bilinməyən səbəblə Midilli adasında həbs edildi. 2 illik həbsin ardından paytaxta çağırıldı və 1698-ci ildə taxt naibi oldu.

Sultan Əhmədin taxta çıxmasının ardından Rumeli və Anadolunun müxtəlif əyalətlərinə təyin olunan Yusif Paşa 1715-ci ildə son vəzifə yeri olan Trabzonda vəfat etdi. Gövhərxan Sultanla olan nigahından Sultanzadə Mehmed bəy və Sultanzadə Mustafa bəy adlı 2 oğlunun olduğu məlumdur.

Mənbə
-----

* Sicill-i Osmani V, səh. 327

| ⛭II Süleyman |
| --- |
| Ailəsi | Saliha Dilaşub Validə Sultan  • Xədicə Qadın  • Zeynəb Qadın  • Şahsüvar Qadın  • Bəhzad Qadın  • İvaz Qadın  • Süğlün Qadın  |  |
| Sədrəzəmlər | Körpülülərin kürəkəni Abxaz Siyavuş Paşa  • Ayaşlı Nişançı İsmayıl Paşa  • Təkirdağlı Bəkri Mustafa Paşa  • Körpülü Fazil Mustafa Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Misirli İbrahim Paşa  • Qalaylıqoz Hacı Əhməd Paşa  • Mezomorto Hüseyn Paşa  • Halvaçı Yusif Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Dabbaqzadə Mehmed Əfəndi  ·  Seyid Feyzullah Əfəndi  ·   |

| ⛭II Əhməd |
| --- |
| Ailəsi | Xədicə Müəzzəz Sultan  • Rabiyə Hasəki Sultan  • Şahəstə xanım  |
| Sədrəzəmlər | Körpülü Fazil Mustafa Paşa  • Bahadırzadə Arabaçı Əli Paşa  • Mərzifonlu Hacı Əli Paşa  • Yozqatlı Mustafa Paşa  • Sürməli Əli Paşa  |
| Kaptan-ı dəryalar | Misirli İbrahim Paşa  • Halvaçı Yusif Paşa  • Körpülü Hacı Hüseyn Paşa  • Mezomorto Hüseyn Paşa  |
| Şeyxülislamlar | Əbusəidzadə Feyzullah Əfəndi  ·  Çatalcalı Əli Əfəndi  ·  Sədrəddinzadə Sadiq Mehmed Əfəndi  ·   |
**Muğanək** (*fars.* مقانک‎) — İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.

Coğrafiyası
-----------

Muğanək kəndinin enişli-yoxuşlu yolu
Map

Muğanək kəndi Dizəcin, Kəngavər və Bərvəc kəndlərinin arasında və dağlıq bir bölgədə yerləşir. Daşkəsən, Pilə kəmər və Zanqafıl dağları bu kəndi üç yandan çevrələyib ki yerlilər tərəfindən bu dağların ətəyindən ağ torpaq (Kaolin) ixrac olunur. Kəndin ən önəmli və sulu bulağı Qırxbulaq adlanır. Kənd tut, qoz və fındıq bağlarının içində yerləşir.

### Bitki örtüyü

Kəklikotu, Kəkotu, Boymadərən, Dağnanəsi və Gəvən kimi bitkikər Muğanək ərazisində bolca tapılır. Habelə bu kənddə Kütyarpaq püstə, Yemişan və Şam ağaclarına rast gəlmək olar.

Əhalisi
-------

2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 81 nəfər  yaşayır (31 ailə).

### Milli tərkibi

Əhalisi azərbaycan türklərindən ibarətdir və azərbaycan türkcəsində danışırlar.

Din
---

Muğanək kəndində İmamzadə Abdulla, Qasım və Cəfər türbəsi yerləşir ki şiə müsəlmanların yeddinci imamı olan Musa əl-Kazımın törəmələridirlər.

Görüntülər
----------

* 
* Muğanəkin yuxarıdan görünüşüMuğanəkin yuxarıdan görünüşü
* Qoz bağlarıQoz bağları
* 
* EvlərEvlər
* Dumanlı dağlarDumanlı dağlar

İstinadlar
----------

1. 1 2  Qaliver[*ölü keçid*]
2. ↑  "kənd əhalisi". 2017-11-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-12.
3. ↑  "İmamzadələr". 2016-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-26.
4. ↑  "Viki Əhli Beyt". 2019-09-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-19.
**Şərq legionları** (*alm.* Ostlegionen‎) — İkinci Dünya müharibəsi zamanı SSRİ işğalı altında olan xalqların nümayəndələri və hərbi əsirlərindən təşkil edilmiş və Nasist Almaniyası tərəfində vuruşan könüllü hərbi qruplaşmalardır.

Tərkibi
-------

İngili-amerikan və alman təxminlərinə görə, Şərq legionlarına aşağıdakı qruplaşmalar daxildir:

* Erməni legionu — 11 batalyon (18 000 nəfər)
* Azərbaycan legionu — 14 batalyon (40 000 nəfər)
* Şimali Qafqaz legionu — 5 batalyon (həmçinin Bergmann xüsusi təyinatlı batalyon) (təxminən 5.000 nəfər)
* Gürcü legionu — 14 batalyon (30000 nəfər)
* Latış legionu (8000 nəfər)
* Türkistan legionu — 34 batalyon (450, 452, 781, 782, 783, 784, 785, 786, 787, 788, 789, 790, 791, 792, ?, ?) (11000 nəfər)
* İdil-Ural legionu (Volqa-tatar legionu) — 8 batalyon (825—834) (13000 nəfər)

Ümumilikdə təxminən 130.000-150.000 nəfər.

Legionerlərin geyim forması
---------------------------

İlk vaxtlar legionerlərə xaki rəngli alman hərbi forması və dərəcə nişanları vermək nəzərdə tutulmuşdu. Ancaq 1942-ci il 24 aprel tarixli qərarda bu məsələyə yenidən qayıdıldı və seyimlərinin alman əsgərlərinin geyimi ilə fərqli olması xüsusı qeyd edildi. Beləcə legionerlər alman hərbi formasını qazandılar və ruslar, ukraynalılar, beloruslardan fərqli olaraq kazaklar kimi alman rütbə nişanları daşımaq hüququ əldə etdilər. Onların rütbə göstəricisi olan ənənəvi döş nişan və baftaların çiyin nişanları və ulduzları tamamilə fərqli idi. Legionlarda müvəqqəti qrup rəhbərləri, taqım və bölük rəhbərləri hərbi dərəcəsinə görə deyil, hərbi mövqeyinə görə seçilirdi. Hər hansı bir çatışmayan cəhətə görə vəzifədən uzaqlaşdırılanda onlar nişanlarını da təhvil verməli idilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mawdsley E. Thunder in the East : the Nazi-Soviet war, 1941—1945. L. 2007. P. 230.
İlk avtomatik snayper tüfənglərindən olan otomatik FN FAL
7.62 mm-lik "M14" avtomatik snayper tüfəngi
**Avtomatik snayper tüfəngi** – güclü gilizlərdən istifadə edən, kiçik daraqlı və gilizi daha uzaq məsafələrə atmağı bacaran avtomat növüdür. Avtomatlardan fərqli olaraq daha güclü və uzun mənzilli gilizlərdən istifadə edir. Ayrıca olaraq avtomatlardan daha uzun olurlar. Bu cür silahları daha çox şəhərlərin və ya strateji əhəmiyyətli obyektlərin, regionların, bölgələrin müdafiəsində, ön xəttin arxasında və digər müharibə meydanlarında istifadə edirlər. Bu cür silahlar ABŞ istehsalı 30-06 Springfield, Rusiya istehsalı (rus standartı) 7.62x54mmR, NATO istehsalı (NATO standartı) 7.62x51mm, İsveçrə istehsalı (İsveçrə standartı) 7.5x55mm gilizlərindən istifadə edirlər. Daraqları isə adətən 20 güllə tutur. Əvvəllər Avtomatik snayper tüfəngləri yarımavtomatik rejimdə işləyirdilərsə, hal-hazırda avtomatik snayper tüfənglərinin işləmə mexanizmi dəyişdirilərək həm yarımavtomatik, həm də tam avtomatik rejimə keçirilmişdir.
**Böyük Pyotr körfəzi** — Yapon dənizində, Rusiyanın Primorsk diyarı sahilində yerləşən ən iri körfəzdir. Şərqdə Povorotnı burnundan tutmuş, qərbdə Tumannaya çayının məsəbinə qədər uzanır.

Körfəzin uzunluğu şimaldan cənuba 80 kilometr, şərqdən qərbə isə 200 kilometr təşkil edir. Körfəzin ümumi sahəsi 90000 km²-dir. Sahil xəttinin uzunluğu 1230 kilometrdir. Körfəzin duzluğu 32–34 ‰-dır.

Körfəzin cənub-şərq sahilləri
Körfəzin sahilləri olduqca girintili-çıxıntılırdır. Bu səbəbdən daxili körfəzlər əmələ gətirir: Poset körfəzi, Amur körfəzi, Ussuri körfəzi, Strelok körfəzi, Vostok körfəzi, Naxotka körfəzi.

Böyük Pyotr körfəzinin sahillərində yerləşən iri şəhərlər: Vladivostok, Naxodka, Bolşoy Kamen, Fokino, üstəlik Rusiyanın Sakit okeanda yerləşən ən iri limanı Vostoçnı.

Adaları: Ruskiy, Popov adası, Reyneke adası, Rikord adası, Moiseev adası, Furuqelm adası, Askold adası, Putyatin adası, Roma-Korsakov arxipelaqı, Paxtusox adası, Jeltuxin adası, İki qardaş adası.

Qış ayları Amur körfəzi, Ussuri körfəzlərinin yuxarı hissələri, Sterolok körfəzi və Naxodka körfəzləri donur. Böyük Pyotr körfəzinin qərb sahilləri də tədricən donur. Daxili körfəzlərdə donma daha tez baş verir. Qışın axırlarına yaxın dreyf edən körfəzlərin hesabına körfəzin daxili hissəsi bütünlüklə donmaya məruz qalır. Körfəzi özünün isə yarıya qədəri donmaya məruz qalır.

1860–1863-cü ildə körfəzin sahillərindən tutmuş Rus-Koreya sərhədlərinə qədər olan əraziləri, Askold, Putyatin adaları və 25 daha kiçik ada hərbi hidroqraf Vasili Matveyeviç Babkin tərəfindən xəritəyə salınmışdır. 1888–1891-ci illərdə isə körfəzin cənub hissəsi ayrı bir layihə çərçivəsində dibi xəritəyə salınmışdır. Bu işlərin həyata keçirilməsi leytenant K. P. Andreevin rəhbərliyi altında baş tutmuşdur. Bütün bu işlərin həyata keçilirməsində məşhur rus hidroqrafı Nikolay Vasileviç Morozovda belə iştirak etmişdir.

Hər il körfəzdə yelkənli qayıq üzrə ümumrusiya yarışı keçirilir. Qalibə Böyük Pyotr körfəzi kuboku verilir

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ш. Р. Гойзман (ed.). "Морозов, Николай Васильевич". Малая Курская Энциклопедия. Курск. 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-03-15.
2. ↑  *Магидович В. И. Магидович И. П.* Очерки по истории географических открытий. — Т. 4. — M, 1985.

Mənbə
-----

* Прибрежная зона Японского моря и залив Петра Великого
* Официальный сайт регаты Кубок Залива Петра Великого
**Koreya zirinci** (*lat.* Berberis koreana) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinin zirinc cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Koreyada geniş əraziləri əhatə edir.

Botaniki təsviri
----------------

Boyu 1,5 m olan koldur. Budaqları düz, tünd-qonur, qısa, tək iynəlidir. Cavan budaqları yaşıldır. Çətiri tikanlıdır. Yarpaqları iri, çox möhkəm, yarımdərili, yumurtaşəkilli, kənarları xırda dişli, uzunluğu 7 sm-ə qədər, bir az qırışlı, tünd-yaşıl rənglidir. Payızda qırmızı rəngdə olurlar. İyunun əvvəlində sarı rəngli çiçəklər açır. 10-25 ədəd çiçəyi möhkəm salxımlara yığılmışdır. Meyvələri oval, al-qırmızıdır (qonur çalarlı), uzun müddət budaqlarda qalır, sentyabr-oktyabrda yetişir. 5 yaşından başlayaraq hər il çiçəkləyir və meyvə verir. Toxumlarla və bəzən yaşıl qələmlərlə çoxaldır.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa və qışadavamlıdır. Yaxşı işıqlı yerlərdə bitməyə üstünlük verir, torpağa tələbkar deyil. Çox budanmanı yaxşı keçirir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Çiçəkləmə və meyvəvermə dövründə çox gözəl olur. Tək əkinlərdə, qazonda, dekorativ qruplarda, canlı çəpərlər salınmasında çox effektlidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q908926
* Wikispecies: Berberis koreana
* EPPO: BEBKO
* GBIF: 7138865
* GRIN: 6896
* iNaturalist: 204251
* IPNI: 106819-1
* ITIS: 895153
* IUCN: 97529851
* NCBI: 211974
* PfaF: Berberis koreana
* Plant List: kew-2674019
* PLANTS: BEKO2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:106819-1
* Tropicos: 50195319
* WFO: wfo-0000563404

 |
***Uşaq ilə Madonna*** (*Soltinq Madonna*) üslubu əsasında erkən İtaliyanın Rönesans ustası Antonello da Messinaya aid edilən rəsm əsəridir. Əsərdə gəlinciyə bənzər Uşağı əlində tutan və dəbdəbəli qızıl tacı mələklər tərəfindən başının üzərində saxlanılan Madonna təsvir olunmuşdur. Tabloya London milli qalereyası ev sahibliyi edir. *Soltinq* adı, hansı ki həm də Robert Campinin müəllifi olduğu Madonna rəsminə verilmişdir, onu 1910-cu ildə qalereyaya bağışlayan kollektor Corc Soltinqi bildirir.

Rəsm
----

*Soltinq Madonna* bir neçə müxtəlif mədəniyyətlərin izlərini özündə barındırır və bu da keçmişdə alimlərin onu Flaman, İspan və hətta Rus əsəri hesab etmələrinə səbəb olmuşdur. Bu, çox guman ki, 1460-lara — hələ rəssamın Siciliyada olduğu dövrə aid olan ilk əsərlərindən biridir. Bu əsər tac, Venesiya tərzi libas və şəffaf örtük kimi ustaca işlənmiş və çəkilmiş detallar ilə bəzədilmiş Madonnanı əks etdirir. Madonna İsanın anası Məryəmin xüsusiyyətlərinə malikdir. İki mələyi olan tacı onu həm də Cənnətin Kraliçəsi kimi təmsil edir. Uşaq əlində bir dənə nar saxlayır hansı ki İsanın ehtirasını rəmzləşdirir.

Madonnanın üzünün mücərrəd gözəlliyi müasir Provençal rəssamlarının, xüsusilə Enguerrand Kvartonun üslubundan irəli gəlir .

Həmçinin bax
------------

* İtalyan Rönesans rəsmləri, mövzuların inkişafı

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Possibly by Antonello da Messina"". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-03.
2. ↑  The attribution to Antonello was made by Claude Phillips in "The Salting collection II: the Italian pictures", *The Burlington Magazine*, vol 17 (1910) p. 6.
3. ↑  "*Salting Madonna*". National Gallery. 2009-05-07 tarixində arxivləşdirilib.

Əlavə oxu
---------

* *Antonello da Messina : Sicily's Renaissance master*. The Metropolitan Museum of Art.

Xarici keçidlər
---------------

* "Sicilian Art: Gallery of the Great". Italy Magazine.
**Xəlifə sultan əl-Hüseyni** (1590, İsfahan – 1654, Behşəhr, Mazandaran ostanı) — Səfəvilər dövründə vəzir, sonra baş vəzir (1645-1648).

Həyatı
------

Əsl adı Seyid Əlaəddin ibn Mir Rəfiəddin Məhəmməd bin Mir Şücaəddin Hüseynidir. Xəlifə sultan kimi tanınırdı. Xəlifə sultan Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Seyid əsillidir. Onlara Mərəşiyyə seyidləri deyirdilər. I Şah Abbas Səfəvinin anası tərəfdən qohumu idi.

I Şah Abbas Səfəvinin vaxtında vəzir idi. Şah Səfi hakimiyyətə gəldikdən sonra 1632-ci ildə onu həmin vəzifədən kənarlaşdırdı. Onun yerinə Mirzə Əbutalib xan Ordubadi təyin olundu.

I Şah Abbas Səfəvinin vaxtında adi vəzir olan Xəlifə sultan 1645-ci ildə, II Şah Abbas Səfəvi tərəfindən vəziri-əzəm vəzifəsinə yüksəldi. Gürcü müəllifi Parsadan Qorqicanidze yazır: "Qorçubaşı Canı xan etimadəddövlə Mirzə Tağını öldürdü. Onun ölümünün səkkizinci günündə etimadəddövlə vəzifəsini Xəlifə sultana verdilər. II Şah Abbas Səfəvinin hakimiyyətinin ilk illərindəki daxili çəkişmələr dövləti zəiflətmiş və onun fəal xarici siyasət aparmaq imkanlarını məhdudlaşdırmışdı.

Xəlifə sultan əl-Hüseyni 1653-cü ildə Mazandaranda vəfat etdi.

Həmçinin bax
------------

* İranın baş nazirləri

İstinadlar
----------

1. ↑  Məhəmməd Tahir Nəsrabadi, Təzkireyi-Nəsrabadi, Tehran, 1317, səh.15-16.
2. ↑  Парсадан Горгиджанидзе, История Грузии, Тбилиси, «Мецниереба», 1990, ст.105-106.
**Zülqərneyn** (*ərəb.* ذو القرنين‎) — İslamın müqəddəs kitabı Qurani Kərimin Kəhf surəsində adı keçən saleh insan. Lakin, bəzi alimlər onu Allahın peyğəmbəri hesab edirlər. Bəzi mənbələrə görə onun əsl adı İskəndər olmuşdur. Hansı dövrdə yaşadığı bilinmir. Yəcuc və Məcuc qövmlərinin qarşısına sədd tikmişdir.

Kimliyi
-------

Bəziləri onu Makedoniyalı İsgəndər, bəziləri II Kir, bəziləri I İmrul-Qays bəziləri I İrakli, bəziləri I Dara, bəziləri Gilqameş, bəziləri Bilgə kağan, digərləri isə Qara Xanın oğlu Oğuz Xan sayır.

Adının mənası
-------------

"Zülqərneyn" adı ərəbcədir (ذو القرنين) və ərəbcə "Zül-qarnəyn" kimi oxunur. Mənası "İki buynuz sahibi" deməkdir.Bəziləri bu adı belə yozurlar ki, Zülqərneynə o ləqəb ona görə verilmişdir ki, onun dəbilqəsində iki buynuz var idi. Digərləri isə bu adı belə yozurlar ki, Zülqərneynin ləqəbi ona görə belə idi ki, onun dövləti Şərqi də,Qərbi də əhatə etmişdi.

* GilqameşGilqameş
* I İmrul-Qaysın EpitafiyasıI İmrul-Qaysın Epitafiyası
* Makedoniyalı İsgəndərMakedoniyalı İsgəndər
* Türkmənistan manatında Oğuz xanTürkmənistan manatında Oğuz xan
* I DaraI Dara
**Şərq sahili hip-hop musiqisi** (*ing.* East Coast hip hop) ― 1970-ci illərdə ABŞ-nin New York bölgəsində ortaya çıxan bir hip-hop trendidir. Müxtəlif bölgələrdən ABŞ-nin şərq hissəsini əhatə edən bölgəyə gələn rep sənətçilərinin zamanla yaratdığı bir üslubdur. Sadə qafiyə sxemindən və adi "köhnə məktəb" üslubundan fərqli olan və daha çox söz yazma bacarıqlarına söykənən bir üslubdur. Çox hecalı yanıltmaclar, qarmaşıq cinas, davamlı və sərbəst oxuma tərzi və axış, eləcə də kompleks metaforalar ilə xarakterizə olunur. Şərq sahili hip-hopunda sənətkarda yaxşı bir səs olmasa da aqressiv bir oxuyuş təzi və vurğu gərəklidir. Public Enemy və EPMD kimi qruplarda bu bir nümunədir. Bundan əlavə, söz yazma istedadı Eric B. & Rakim, Boogie Down Productions, Big Daddy Kane, Slick Rick kimi qruplarda və sənətkarlarda olduqca güclüdür.

1980-ci illərin ortalarında Şərq Sahili hip-hop mədəniyyəti alt mədəniyyətlərə ayrılmışdır. Sosial məsələlərə toxunan şüurlu bir üslubla icra olunan *lyrical consciousness* ya da şiddət məzmunlu məsələlərə toxunan və bandalardan bəhs olunan mafya növü də deyilən *mafioso rap* kimi alt növlər də olmuşdur. Raekwon və Kool G Rap kimi sənətkarlar *mafioso rap* janrına nümunə kimi göstərilə bilər.
**Koreya kilqarını** (*lat.* *Hemiculter leucisculus*) — Çəkikimilər fəsiləsinə daxil olan balıq növü. Tropiklərin istər duzlu istərsə şirin sularına uyğunlaşa bilir. Çin, Yaponiya, Honq Konq, Koreya və Amur çayı hövzələrində rastlanılır. İran, Əfqanıstan və keçmiş Sovet İttifaqı da daxil olmaqla bir çox başqa ölkələrə gətirilərək çoxaldılıb. İlk olaraq 1855-ci ildə S. Basilevski tərəfindən Culter leucisculus olaraq təsvir edilmişdir. Elmi ədəbiyyatda da Chanodichthys leucisculus və ya Hemiculter leucisculus warpachowskii olaraq adlandırılır.

Balıqların uzunluğu 23.0 sm-ə çatır. Suyunun temperaturu 18–22 °C (64–72 °F) olan ərazilərdə yaşayır. Bel nahiyəsi yaşıl-boz, qarı isə ağ olur. Qida rasionuna Xərçəngkimilər, Yosunlar, Həşəratlar və Zooplanktonlar daxildir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  *Thinh, D.V. Van, N.S. & Nguyen, T.H.T.* "*Hemiculter leucisculus*". The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2012. 2012: e.T166193A1118671. doi:10.2305/IUCN.UK.2012-1.RLTS.T166193A1118671.en. 1 July 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 January 2018.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN · WoRMS |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2776560690 |
**Avtomatik identifikasiya sistemi (AİS)** — gəmilərdə və gəmiçilikdə istifadə olunan avtomatik izləmə sistemidir (VTS).

Haqqında
--------

Peyklər AIS imzalarını aşkar etmək üçün istifadə edildikdə "Satellite-AIS" (S-AIS) termini istifadə olunur. AIS məlumatı dəniz nəqliyyatı radarını tamamlayır ki, bu da su nəqliyyatında başlıca toqquşmanın qarşısını alma üsuludur.

Unikal identifikasiya, mövqe, başlıq və sürət kimi AIS avadanlıqları tərəfindən təqdim edilən məlumat ekranda və ya ECDIS-də göstərilə bilər. AIS gəmi mühafizə zabitlərinə yardım etmək üçün hazırlanmış və dəniz səlahiyyətlilərinin gəmilərin hərəkətini nəzarət etməsinə və nəzarət etməsinə imkan yaradır. AIS, standart bir VHF alıcı-ötürücülüyünü bir GPS alıcısı kimi bir sistemi ilə birləşdirir. AIS alıcı vericiləri ilə təchiz edilmiş gəmilər sahil boyunca yerləşən AIS baza stansiyaları və ya çox sayda imza atmağı mümkün edən xüsusi AIS alıcıları ilə təchiz olunmuş sayının artması sayəsində yerüstü şəbəkələrin əhatə dairəsindən kənarda izlənilə bilər.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının Dəniz Təhlükəsizliyi və Təhlükəsizliyi üzrə Beynəlxalq Konvensiya AIS-in bütün sərnişin gəmilərinin ölçüsündən asılı olmayaraq beynəlxalq gəmilərdə quraşdırılmasını tələb edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Regulations for carriage of AIS". Imo.org. 2020-05-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 Fevral 2015.
2. ↑  "EMC Analysis of Universal Automatic Identification and Public Correspondence Systems in the Maritime VHF Band" (PDF). Transition.fcc.gov. 2017-12-10 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 Fevral 2015.
Alexandro O’ Reli portreti Fransisko Qoyyanın əsəri
**Əlcəzair ekspedisiyası (1775)** — iyul 1775-ci ildə keçirilən Əlcəzair Respublikasına ,bir sığınacaq, qarşı İspan Alejandro O'Reli (İrlandiya) marşalı əmrindəki İspan və Toskana qoşunlarının birgə ekspedisiyası.

Tarix
-----

1775-ci ildə İspan kralı Karl III pirat Əlcəzair Respublikasına qarşı çıxdı. 1 iyul eskadra Əlcəzairə yaxınlaşaraq qoşunlarını enişə hazırlamağa başladı. Amma güclü küləklər bir həftə boyunca enişi gecikdirdi. O vaxta kimi əlcəzairlər 100.000 qoşun yığmağı bacardılar. İyulun 8-də ispanlar hələ axının sol sahilinə endi.

Əlcəzair tərəfə gedən yolu bağlamaq məqsdədi ilə ərəblər düşməni koldan ibarət ərazidə qarşıladılar. İspan ordusunun hücumu bir sıra qeyri-dəqiq və təcrübəsiz hücumlarda baş verib, heç bir nəticəyə gətirib çıxarmadı və İspan ordusu itkilər verdi. Qısa müddətdə böyük bir itkiyə uğradıqdan sonra, O'Relli Əlcəzairə qarşı hərəkətlərini dayandırmağa məcbur oldu və yalnız 600 nəfərin öldürüldüyü və təxminən 2 min yaralı və bütün silahları tərk edərək, gəmilərə qoşun göndərmək və Avropaya tərəfə yollanmağı bacardı.

Ədəbiyyat
---------

* "Алжирские экспедиции" , страницы 321, том 2.
* Военный энциклопедический лексикон (в 14 томах). Второе исправленное издание под общим руководством М. И. Богдановича. СПб, 1852—1858. Том 1.
**Eucalyptus algeriensis** (*lat.* Eucalyptus algeriensis) — mərsinkimilər fəsiləsinin evkalipt cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Əlcəzairdir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 20 m-ə çatan, piramidal çətirli, gövdəsi hamar qabıqlı, vaxtaşırı qabığını tökən ağacdır. İri ağaclarda yarpaqlar növbəli düzülüşlü, oraqvari, neştərvari, 10-15 sm uzunluqda 1-2 sm enində olub, mavi rənglidir. İri yarpaqları yumurtavari, 7-9 ədəd çiçəkləri başcıq çiçək qrupunda, 6–7 mm uzunluqda nazik saplaq üzərində yerləşmişdir. Qönçələrinin uzunluğu 8–9 mm, diametri 5–6 mm, uzunsov və ya yumurtavaridir. Meyvələrinin uzunluğu və diametri isə 10 mm-ə yaxındır. Toxumla çoxaldılır. Oduncağı qırmızımtıl rəngdədir. Morfoloji əhəmiyyətinə görə E. camaldulensis növünə oxşayır. Ancaq E.rudis və E. camaldulensis növləri arasında hibrid hesab olunur. Bu növ Əlcəzairdə təbii növlərin əkinləri arasında əldə edilmişdir və Abşeron şəraitində yaxşı bitir.

Ekologiyası
-----------

Quru subtropik zonalar üçün qiymətlidir. Abşeronun torpaq-iqlim şəraitində yaxşı inkişaf edir. Rütubətsevən bitkidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsinə 1967-ci ildə Batumi Botanika bağından toxumu gətirilmiş və çoxaldılmışdır.

İstifadəsi
----------

Çayların, bataqlıqların qurudulmasında geniş istifadə olunur.Park və bağların salınmasında, tək əkinlərdə, yolların kənarlarında qrup halında istifadə edilir. Tərkibində efir yağı vardır.

Ədəbiyyat
---------

* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17592538
* APDB: 234414
* GBIF: 3176564
* GRIN: 15840
* IPNI: 592668-1
* Tropicos: 100188741

 |
**Allüvi** (yun. alluvio - gətirmə) — Daimi və müvəqqəti çayların çaydaşı, qum, çınqıl, gil və s.-dən ibarət topladığı çöküntülər. Allüvidə bitki və heyvan qalıqlan da olur.

Allüvial su
-----------

Müasir və ya gömülmüş çay dərələrinin allüvial çöküntülərində yayılmış yeraltı su.

Allüvial-delüvial çöküntülər
----------------------------

Eroziya və yamacların delüvial yuyulma proseslərinin birgə fəaliyyəti nəticəsində toplanan çöküntülər. Vadilərin yamaca yaxın hissələrində və ya dərələrdə güclü daşqınlar zamanı allüvium və delüvium yığımlarının növbələşməsi nəticəsində formalaşır. Xarakter xü­susiyyəti; qırıntı materialının zəif çeşidləşməsi və yuvarlaqlığı; kəsiliş boyu allüvial (çaqıllar, qumlar) və delüvial (qumcalar, gilcələr, narın xır) akkumilyasion fazalara uyğun gələn çöküntülərin növbələşməsi.

Həmçinin bax
------------

* Allüvial düzənliklər

İstinadlar
----------

1. 1 2  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət, Bakı 2008
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Kənan Hacıyev.

**Kənan Hacı** (*Kənan Hacıyev*; 1975, Buzovna) — şair, yazıçı, esseist, tərcüməçi.

Həyatı
------

Kənan Hacı 1975-ci ildə Bakının Buzovna qəsəbəsində anadan olub. 1992-ci ildə Xəzər rayonu Buzovna qəsəbəsinin 125 saylı orta məktəbini bitirib. 1995-ci ildə özəl universitetin jurnalistika fakültəsini bitirib.

Fəaliyyəti
----------

1995-ci ildən yazıları mütəmadi olaraq dövri mətbuatda çap olunur. "*İki sahil*", "*Ədalət*", "*Vətəndaş həmrəyliyi*", "*Yazar*" və digər qəzetlərdə çalışıb. APA İnformasiya Agentliyinin Kulis.az saytında redaktor, "*Qanun*" Nəşrlər Evində redaktor, Publika.az portalının redaktoru, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Tərcümə Mərkəzinin "*Aydın yol*" qəzetində redaktor vəzifələrində çalışıb. Azərbaycan Yaradıcılıq Fondunun Sim-sim.az saytının redaktoru olaraq çalışmışdır. "Mücrü" jurnalının baş redaktorudur. 

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Müxtəlif ədəbi əsərlərdən ibarət 11 kitabı nəşr olunub. Tərcümələrindən ibarət 5 kitab çap olunub. Əsərləri rus, türk, ingilis, ukrayn dillərinə tərcümə olunub, müxtəlif nüfuzlu antologiyalarda, almanaxlarda dərc olunub. 

Bakı Slavyan Universitetinin Yaradıcılıq fakültəsinin Elmi Şurasının üzvü olub. Azərbaycan Radiosunun "*Qərib axşamlar*" verilişinin iki buraxılışı onun yaradıcılığına həsr olunub. Yaradıcılığı haqqında Vaqif Yusifli, Əsəd Cahangir, Tofiq Abdin, Səlim Babullaoğlu, Ülvi Babasoy, Şərif Ağayar, Cəlil Cavanşir, Mətanət Vahid və digərləri yazılar yazıb.

Mükafatları
-----------

2004-cü ildə Müstəqil Media Mərkəzinin "*İlin ən yaxşı jurnalisti*" mükafatına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən "*Kitab bayramı*" yarışmasında "*2009-cu ilin Yeni Nəsil yazarı*" mükafatını alıb. "*Qızıl Qələm*" və "*Həsən bəy Zərdabi*" mükafatları laureatıdır. 2016-cı ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi ilə "*Ədəbiyyat qəzeti*"nin təsis etdiyi "*Əli bəy Hüseynzadə*" mükafatına layiq görülüb. 2020-ci ildə Orta Asya Yazarlar və Tarixçilər Birliyi tərəfindən Türk Dünyasına xidmətlərə görə "Turan Birliyi" medalına, 2020-ci ildə "Vektor" Beynəlxalq Elmlər Akademiyası tərəfindən "Şahmar Əkbərzadə" adına beynəlxalq mükafata layiq görülüb.

Əsərləri
--------

* 2008-ci il - "*Retro yuxular*" (Xüsusi buraxılış)
* 2009-cu il - "*Özündən qaçmaq olmur*" (şeir)
* 2010-cu il - "*Çəhrayı qan*" (nəsr)
* 2010-cu il - "*Quşlar üçün karusel*" (nəsr)
* 2011-ci il - "*Yağ kimi*" (roman)
* 2013-cü il - "*Atamın sevgilisi*" (nəsr)
* 2013-cü il - "*Yaddaş kartı*" (memuar-roman)
* 2014-cü il - "*Rəqqasə*" (roman)
* 2015-ci il - "*Uzaqdasan, soyuqdur*" (şeir)
* 2015-ci il - "*Ədəbiyyatın kulisi*" (esselər)
* 2017-ci il - "*Fironun dəftəri*" (roman)
* 2017-ci il - "*İki qadını ayıran pəncərə*" (nəsr)

### Pyesləri

* 2004-cü il - "*Kölgə*" (pantomim)
* 2017-ci il - "*Xəlbir və ney*"

Tərcümələri
-----------

* Lev Tolstoy – "*İnsan nə ilə yaşayır*"
* Umberto Eko – "*Naməlum O*"
* "*Həyat işığı*" (Rus ədəbiyyatından seçmələr)
* "*Əjdahanı necə öldürdülər*" (Avropa yazarlarından hekayələr)
* "*Actus reus*" (müştərək)

İstinadlar
----------
İsveçrədə E4 avtomagistralı
**Avtomagistral** — avtomobil nəqliyyatı vasitələrinin hərəkəti üçün salınmış və eyni səviyyəli başqa yollarla kəsişməyən yol. Avtomobillərin uzaq məsafəyə intensiv və sürətli hərəkəti üçündür. Avtomagistrallarda əks-istiqamətli hərəkət zolaqları arasında azı 5 metr enində ayırıcı zolaq olmalıdır. Avtomagistrallar, adətən, şəhərlərdən və sənaye mərkəzlərindən aralı keçir. Müasir avtomagistrala Moskvanın şəhərətrafı dövrəvi avtomobil yolu, Moskva–Noginsk, Kiyev–Borispol, Moskva–Volqoqrad yolları misal ola bilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Автомаҝистрал // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 68.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) · Treccani · Müasir Ukrayna · Müasir Ukrayna |
| Normativ yoxlama | BNF: 119310012 · GND: 4003936-5 · LCCN: sh85046515 · NDL: 00566743 · NKC: ph114388 |
"***Əlcəzair xalqının manifesti***" — 10 fevral 1943-cü ildə Fərhad Abbas tərəfindən yayımlanmış, "Əlcəzair milləti" üçün yeni statusun verilməsini tələb edən və 28 seçilmiş müsəlman səlahiyyətlisi tərəfindən imzalanmış manifest.

Manifest müstəmləkəçiliyi pisləyir və Əlcəzair xalqının özünü idarə etmək hüququnu təsdiq edir. Burada irqindən və dinindən asılı olmayaraq bütün insanların azadlıq və bərabərliyinə təminat verən konstitusiya layihəsinin hazırlanmasını, ərəb dilinin fransız dili ilə eyni statusa malik rəsmi dil kimi tanınmasını, kilsə ilə dövlətin ayrılması ilə dini etiqad azadlığı tələb edilir. Manifestin əlavə hissəsi müharibənin sonunda Əlcəzair Məclisinin yaradılmasını tələb edir.

Mətn həm Məssali Hacının, həm də Fərhad Abbasın davamçılarının nailiyyətlərini təcəssüm etdirir. Bu, Bencamin Storanın ifadəsinə görə, Əlcəzair xalqının siyasi əksəriyyətini müəyyən edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Fransızların Əlcəzairdə Setif qətliamı Arxivləşdirilib 2021-01-22 at the Wayback Machine.
2. ↑  Charles-Robert Ageron, Ferhat Abbas et l’évolution de la politique de l’Algérie musulmane pendant la Seconde Guerre mondiale, Revue d’histoire maghrébin, 1975
3. ↑  Jean-Pierre Peyroulou, Guelma,1945. La Découverte, 2009, passage 41, ISBN 978-9961-922-73-6
4. ↑  Benjamin Stora and Zakya, Ferhat Abbas une utopie algérienne. Denoël, 1995, passage 121, ISBN 978-2-207-24231-5
**Əlhambra sarayı** (*ərəb.* قصر الحمراء‎, *isp.* Alhambra) — İspaniyanın Qranada şəhərində yerləşən İslam mədəniyyətinin ən məşhur tikililərindən biri. Əlhambra sarayının tikintisinə 1232-ci ildə Qranada əmirliyinin əmiri Məhəmməd Bin Nəsr dövründə başlanmışdır. Sarayın daxili tərtibatı, Məhəmməd Bin Ahmerdən sonra hakmiyyətə gəlmiş, Əbu Abdullah Məhəmməd, Əbu Həccac Yusif və V Məhəmməd tərəfindən Əlhambra sarayına əlavələr edilmiş və tikilinin daxili və xarici genişləndirilmişdir.

Əlhambra sarayında tikinti işlərinin davam etdiyi müddətdə, Əndəlüs vilayətinin digər şəhərləri olan Kardoba və Seviliyada müsəlmanlara qarşı qətliamlar törədilmişdir. Əlhambra sarayının daxili tərtibatı mürəkkəb formada tikilmişdir. Sarayın daxilində yerləşən çox sayıda otaqların müxtəlif girişləri vardır. Sarayda onlarla hovuz, ziyafət zalı, bağçalar, fantanlar mövcuddur. Sarayın hündür dağın döşündə tikilməsi onu düşmənlərdən daim müdafiə etmişdir.

Əlhambra sarayı (2010)

Qalereya
--------

* Əlhambra sarayı
* 
* 
* 
* 
* 
*
*Dioscorea sp.* 
**Yam** — dioskoreya ailəsindən yumruları yeyilən, nişastalı bitkilərə verilən ümumi addır. Afrika, Asiya, Avstraliya və Amerikada yetişdirilən 100-dən çox növü vardır.

Yam yumrularının ölçüsü torpaq altında 1,5 metrə qədər, çəkisi isə 70 kiloya qədər çata bilər. Sərt qabıqları vardır, lakin bişirilən zaman yumşalır. Qabıqları tünd qəhvə rənginə açıq bənövşəyiyə çatan rənglər ala bilər. Yumrunun özü daha yumşaqdır və rəngləri ağ, bənövşəyi, sarı, narıncı və çəhrayı arasında dəyişir.

Yam olduqca qədim bir kənd təsərrüfatı bitkisidir. Mədəni bitki olaraq yetişdirilməsi Afrika və Asiyada e.ə. 8000-ci illərə qədər gedib çıxır. Bu bitki həmin ərazilərdə insanların sağa qalması üçün çox əhəmiyyət daşımışdır. Yumruları soyutmağa ehtiyac olmada 6 ay qədər saxlamaq olar. Yağışlı mövsümlərinin başlamasına qədər olan müddət ərzində insanlara qida qaynağı olur.

Əsasən manqalda, qril, soba, yağda qızardılaraq, qaynadılaraq yeyilir.
*The Daily Talk*: ölkənin yeni prezidenti Elen Conson-Serlifin seçilməsi haqqında xəbər, 2005-ci ilin dekabrı
**The Daily Talk** — ingilis dilində çıxan divar qəzeti. Gündəlik olaraq Liberiyanın paytaxtı Monroviya şəhərində Tamben bulvarında (*ing.* Tubman Boulevard) qara lövhə üzərində təbaşir ilə yazılır. *New York Times* qəzetinin verdiyi məlumata görə bu, Monroviyada "ən oxunan resursdur", çünki şəhər sakinlərinin əksəriyyətinin adi qəzet almağa sadəcə pulları yoxdur..

Qəzetin əsasını qoyan və redaksiya heyətinin yeganə üzvü Alfred C. Sörlifdir. O, qəzetin əsasını 2000-ci ildə qoymuşdur. Sörlif inanırdı ki, əhalinin geniş maarifləndirilməsi dağıdıcı vətəndaş müharibəsinin nəticələrini aradan qaldırmağa və sülh üçün yeni zəmin yaratmağa imkan verəcəkdir.. Hər gün o, adi qəzetlərdə dərc olunmuş məlumatlar və könüllü müxbirlərin məlumatları əsasında qəzeti üçün material toplayır. *Daily Talk* qəzetinin oxunması pulsuzdur, amma redaktor mütəmadi olaraq nağd və ya mobil danışıq kartarı formasında ianələr alır. Qəzetin yanında rəy və təkliflər üçün qutu qoyulmuşdur.

Prezident Çarlz Teylorun hakimiyyəti illərində Alfred lövhənin yanında redaksiyanın yerləşdiyi köşk quraşdırmışdır. Hökumət haqqında tənqidi yazıdan sonra köşk əsgərlər tərəfindən sındırılmış, Sörlif özü isə qısa müddətə həbsə atılmışdı. 2005-ci ildə, Elen Conson-Sörlifin (qohumu deyil, sadəcə soyadları eynidir) prezident seçilməsindən bir həftə öncə dostlarının köməkliyi ilə Alfred köşkü və lövhəni bərpa edərək qəzetinin fəaliyyətinin davam etdirdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Lydia Polgreen.* "All the News That Fits: Liberia's Blackboard Headlines". The New York Times. August 4, 2006. November 12, 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: May 24, 2013.
2. ↑  Globalist[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* Video report from Monocle featuring The Daily Talk Arxivləşdirilib 2012-03-05 at the Wayback Machine, September 2009
* *Reuters.* "Weah leads Liberia election, may face run-off". polity.org.za. October 10, 2005.[*ölü keçid*]
* «Alfred’s Free Press Arxivləşdirilib 2013-10-19 at the Wayback Machine.» *Al Jazeera*. 2 May 2012.
**Akiv Ağayev** - fotoqraf, fotojurnalist.

Həyatı
------

Akif Ağayev 3 May 1946-cı il, Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə, orta məktəbi bitirdikdən sonra o M.F.Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji Dillər İnstitutun filologiya fakultəsinə daxil olmuşdur. Axırıncı kursda oxuyarkən "Bakı" qəzetində ştatdankənar fotomüxbir kimi çalışmışdır. İnstitutu bitirdikdən dərhal sonra, 1968-ci ildə o "Bakı" qəzetinin "Mədəniyyət və İncəsənət" şöbəsinin müdiri vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. Bu qəzetin ən populyar rubrikalarından biri olan "Axtarışlar və tapıntılar" silsiləsinin yaradılması ideyası məhz ona məxsus idi. Həmin illərdə o Bakı şəhərinin, Azərbaycanın tarixi, memarlıq abidələri haqqında, tanınmış mədəniyyət xadimləri, təzə-təzə yazmağa başlayan, hal-hazırda isə bütün dünyada tanılan istedadlı yazıçılar, müğənnilər haqqında məqalələr yazardı və bu məqalələri öz cəkdiyi fotoqrafiyalarla müşaiət edərdi. Elə məhz bu silsilə məqalələrinə görə Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi Akif Ağayevi "Qızıl qələm" mükafatı ilə təltif etdi. 1976-cı ildə o APN-nin (Aqenstvo Peçati Novosti) Azərbaycan bölməsinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1984-cü ildən Akif Ağayev Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin informasiya şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Bir neçə kitabın tərtibatçısı və müəllifidir. Akif Ağayev tanınmış foto ustası kimi respublika və beynəlxalq miqyaslı fotomüsabiqə və sərgilərinin iştirakçısı olmuşdur. Onun işlərindən biri isə hətta Yunanıstatın Saloniki şəhərində keçirilən beynəlxalq foto sərgisinin devizi seçilmişdir. Moskvanın və bütün Rusiyanın patriarxı II Aleksi onu "Danila Moskovski" ordeni ilə təltif etmişdir. 2003-cü ildə Azərbaycan Fotoqraflar Birliyinin ənənəvi mükafatı olan "İlin ən yaxşı foto ustası" adına layiq görülmüşdür.
30 mart 2008-ci ildə, uzun sürən xəstəlikdən Bakıda vəfat etmişdir. 2009-cu il yanvarın 8-də Azərbaycan Fotoqraflar Birliyi tərəfindən Fransa Mədəniyyət Mərkəzində Akif Ağayevin fərdi fotosərgisini keçirmişdir.

Qalereya
--------

* Qaya instrumental qrupuQaya instrumental qrupu

İstinadlar
----------

Azərbaycan Fotoqraflar Birliyi[*ölü keçid*]

Xarici keçidlər
---------------

* azerphoto.com[*ölü keçid*]
* kultaz.com Arxivləşdirilib 2010-11-26 at the Wayback Machine
* Akif Ağayev haqqında məqalə Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
Maiko dansı Miyako-odoridə
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Mayko (ad).
*yap.* **Maiko** — geyşanın tələbəsinin adı və ya cavan geyşalara verilən ad *yap.* *geyko* geyşaların adı. 

Kyoto maikoları
Maiko karyukai adlı ənənəvi yapon əyləncə mədəniyyətinin bir hissəsidir.

Maiko, Kyoto
------------

Əvvəllər, uşaq əməyi haqqında qanun qəbul edilənə qədər, maiko 9-12 yaşında olurdular. Müharibədən sonra qaydalara düzəliş edilmişdir və indi maiko ancaq orta məktəbi bitirdikdən sonra ola bilər.

Minarai-lar geyinən «handara» adlı, ipək bel kəməri…
…sonradan darabi-obiyə, misedasi günündə dəyişdirilir

Sikomi və Minarai
-----------------

Orta hesabla altı aydan iki il üçün müddətdə  *shikomi*lər *yap.*  仕込み | tələbələrinə və şagirdlərinə. Shikomi bir qul kimi çalışan, başqa geisha və maikoların paltarlarına yardım, həmçinin okiyada bütün işləri görərdilər. XIX əsrdə shikomi 10-12 il olur, və təlim prosesində istirab çəkmələri şəxsiyyətin formalaşmasının bir normal hissəsi nəzərdə tutulurdu. Shikomi müddətinin bitməsi ilə qız daha bir titul əldə edir ki, bu da Minarai-dır *yap.* **Maiko**||tələbənin müəllimə müşahidəsi.

* Misedasi günündə Maiko. Bu gündə saç düzümündə iki gümüşü ogi.Misedasi günündə Maiko. Bu gündə saç düzümündə iki gümüşü ogi.
* wasi.wasi.
* misedasinin ikinci günü, майко yarımuzunluqlu kəmər geyinir, amma makiyaj vurmamaq şərti ilə.misedasinin ikinci günü, майко yarımuzunluqlu kəmər geyinir, amma makiyaj vurmamaq şərti ilə.

Minarailar öz böyük bacıları ilə (Sempai və kohai adlı), çay evlərinə və oradakı insanlara mahnı və dans göstərirlər.

Maiko
-----

Geyşalardan fərqli olaraq (hansılar ki, başlarına parik qoyurlar), maikolar öz saç düzümlərini əsl saçlardan düzəldirlər. Sezonla əlagəli olaraq saçlara güllərlə düzülmüş Kanzi taxırlar: (martda nərgizlər, noyabrda isə — ağcaqayının yarpaqları). 
Maikonun birinci saç düzümü *varesinobu* adlanır *yap.* 割れしのぶ - onu tədrisin ilk 2-3 ili taxırlar. Bundan sonra saç düzümü yenidən dəyışilərək ofuku adlanır *yap.* おふく bunu da erikae adlanan saç düzümünə gədər başda daşıyırlar. Erikae, maikonun iyirmi yaşa çatması ilə debüt halında dəyişdirilir. Əgər maikonun yaşı iyirmidən çoxdursa, ona erikae etmilər və avtomatik olaraq geyşaya çevrilir.

Kyoto
-----

Maikolar, geyşalar kimi, Kyoto şəhərinin Hanamachi və Gion *yap.* 祇園甲部 adlanan məhəllələrdə yaşayırlar. Mike ilə Shekil çap və televiziya reklamı, qida paketleme tapıldı. Bir maiko rəssamların image ənənəvi mahnıları istifadə edin.

İncəsənətdə maiko
-----------------

Mameyuri adlı maiko
Maiko Sudzuha öz orijinal saç düzümü ilə
### Tammetrajlı filmlər

* Gion festivalı en:A Geisha 1934 və 1959 illər
* Maiko-han da yö dzen'in syugo ja:舞妓はんだよ全員集合!!
* Maiko-han ja:舞妓はん
* Maiko monogatari ja:舞妓物語 1954 və 1987-ci illər
* Gion kouta e higasa ja:祇園小唄絵日傘
* Omotya ja:おもちゃ (映画)
* Geyşanın memuarları — 2005-ci il
* Hana İkusa
* Maiko-haaaan!!! ja:舞妓Haaaan!!!

İstinadlar
----------

1. ↑  Liza, 2000. səh. 47, Дэлби, 2000

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Mayko*** ilə əlaqəli mediafayllar var.
| Misir Tanrıları Aken |
| --- |
| **Tam adı** | Aken |
| **Adı** | Aken |
| *İdeoqram*  |  |
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Aken (q.misir Jqn "qoruyucu")** — Qədim Misir tanrısı. Ölülərin ruhlarını Meseket qayığı ilə çaydan keçərək yeraltı dünyasına daşıyan qədim Misir tanrısı.

Qədim Misir mifologiyasına görə, axirət dünyası, Duatın ümumi sahəsindən (sadə insanlar üçün) və daha əlverişli "İalu"dan (müqəddəslər və seçilmişlər üçün olan hissə) ibarət idi. "Aken"in meydana çıxmasından sonra Anubis sadəcə olaraq balzamlama tanrısı oldu və Osiris yeraltı dünyasının kralı olsa da, yalnız İalu bölgəsi onun nəzarətində idi. Beləliklə, Aken bütün Duatı idarə edir.

Təsviri
-------

Aken adətən qayığın arxa tərəfində dayanan və sükanı idarə edən qoç başlı bir adam kimi təsvir edilirdi. Onun adı ilk dəfə məşhur Ölülər Kitabında çəkilir. Orada o, günəş tanrısı Raya "*Şen halqasını*" gətirərək, Ranın göy qabığının qoruyucusu" kimi istiqamətləndirdi. O, həmçinin padşah Seti I məzarında təsvir olunduğu kimi tanrıların və cinlərin "zamanın ipini" çəkdiyi "zamanın ağzı" kimi təsvir edilmişdir.

Onun ibadətinin əsas mərkəzi İsna (Letopolis) şəhəri idi. Ehtimal edilir ki, bəlkə də, bu tanrının kultu Aralıq dənizi sahilində olan xalqların arasında yayılır və onların miflərində yer taparaq möhkəmlənir. Qədim yunan mifologiyasında Aken daşıyıcı Xarona uyğun gəlir.

Ölulərin "İalu" sahillərinə gətirilmək üçün dua etməsinə baxmayaraq, onlarıl "İalu"ya düşməsi, sağlığında onun əməlləri, duaları və tanrılara təqdim etdiyi qurbanlarla əvvəlcədən müəyyən edilmişdir. Buna görə də Akenin müstəqil kultu yox idi, bu tanrı üçün heç bir kult mərkəzləri yox idi, baxmayaraq ki, onun adı Ölülər kitabında dəfələrlə çəkilir

İstinadlar
----------

1. 1 2  Georg Meurer: Die Feinde des Königs in den Pyramidentexten (= Orbis biblicus et orientalis, vol. 189). Saint-Paul, 2002, ISBN 3525530463, pp. 5 & 325.
2. ↑  Erik Hornung, Marsha Hill: *The tomb of Pharaoh Seti I*. Artemis Verlag, 1991, ISBN 3760810470, pp. 19.
3. ↑  Египетские боги[*ölü keçid*]

| ⛭Qədim Misir mifologiyası |
| --- |
| **Tanrılar** | Amon • Anubis • Anuket • Apis • Apop • Aton • Atum • Bast • Bes • Geb • Horus • İsida • Kuk • Maat • Mafdet • Menhit • Meritseger • Mesxenet • Min • Mut • Montu • Neyt • Nefertum • Neftida • Nexbet • Nun • Nut • Onuris • Osiris • Paxt • Ptah • Ra • Rat-yaui • Satis • Sobek • Selket • Set • Sexmet • Seşat • Sokar • Sopdu • Sopdet • Tatenen • Taurt • Tefnut • Tot • Uacet • Usret • Xapi • Xatmexit • Hathor • Xeka • Xekat • Xehri • Heh • Xnum • Xonsu • Xoranın dörd oğlu • Şu |  |
| Əlyazmalar | Amduat • Nəfəs kitabı • Mağara kitabəsi • Ölülər kitabı • Yer kitabı  • Qapı kitabəsi • Axirət kitabı • Rozetta daşı • Abidos siyahısı • Turin çar papirusu • Sakkara siyahısı • Torpaq kitabı • Səma inəyi kitabı • Mağara kitabı • Ehram mətnləri • Sarkofaq mətnləri |
| İnanc və mərasimlər | Atonizm • Ka • Duat • Sed bayramı |
|  |
**Avanti çarlığı** (sanskr. अवन्ति) — Mərkəzi Hindistanda, Malva yaylasında qədim dövlət. Müasir Madhya-Pradeş ştatının ərazisində mövcud olmuşdur. Paytaxtı Udcayn şəhəri olmuşdur. Bəzi salnamələrdə Mahişmati şəhəri də Avantinin paytaxtı adlanır. Alimlərə görə, Udcayn və Mahişmati şəhərləri Avantinin müxtəlif hissələrinin paytaxtları olması ehtimalı da mövcuddur. Buddizm dövründə Avanti dinin yayılması üçün bir mərkəzə çevrilmişdir. Buddist salnamələrində Avanti 16 mühüm dövlət arasında qeyd olunur. Avanti bir sıra qonşu əraziləri ilhaq edərək dörd əsas Şimali Hindistan əyalətindən birinə çevrilmişdir.

Avanti b.e. IV əsrdə Çandraqupta Maurya tərəfindən fəth edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Энциклопедический словарь. 2009. АВАНТИ (государство)

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Jain, Kailash Chand,* Malwa Through the Ages (First), Motilal Banarsidass, 1972, ISBN 978-81-208-0805-8
* *Raychaudhuri, Hemchandra.* Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. University of Calcutta. 1953.


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
**Avans kapitalı** — istehsalın təşkilinə, avadanlığın alınmasına, sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamasına mənfəət əldə etmək məqsədi ilə sərf olunan pul (və ya hər hansı digər əmlak). Müvəkkil kapitalın əmək vasitələrində — müxtəlif alətlərdə, avadanlıqlarda, tikililərdə təcəssüm olunmuş hissəsinə əsas kapital deyilir. Digər hissəsi — xammal və materialların dəyəri, əmək haqqı — dövriyyə kapitalına aiddir.

Avans kapitalı (*ing.* advanced capital) — gəlir əldə etməzdən əvvəl bir layihəyə əvvəllər yatırılmış pul və ya əmlak dəyərləridir. Vəsaitlər, adətən, yeni bir müəssisənin yaradılması da daxil olmaqla, onun sonrakı həyata keçirilməsi üçün konkret tapşırıq üçün nəzərdə tutulmuşdur.

İstehsal vasitələrinin əldə edilməsi, biznesin təşkili, gələcəkdə mənfəət gətirəcəyini vəd edən biznes layihələrinin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan avans kapital. Başqa sözlə, avans kapitalı kapitala qoyulmuş avansdır. Belə kapital adətən konkret layihə üçün onun sonrakı həyata keçirilməsi (yeni müəssisənin, firmanın yaradılması, yeni biznesin təşkili) məqsədi ilə verilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Энциклопедический словарь экономики и права
**Yanqıyol** (özb. Янгийўл, Yangiyo‘l) — Özbəkistanın Daşkənd vilayəti ərazisində yerləşən şəhər.

Tarixi
------

1899-cu ildə Daşkənd yaxınlığındakı Kaunç-Tep qəsəbəsi yaxınlığında, Rusiya imperiyasının Türküstan dəmir yolunun Kaufman dəmiryol stansiyası açılır.

İnqilabdan sonra kənd Kaunçi adlandırıldı. 1934-cü ildə adı Yanqıyol (Yeni Yol) şəhəri olaraq dəyişdirilir. 2017-ci ildən bəri vilayət tabeli bir şəhər statusuna sahibdir.

Coğrafiyası
-----------

Yanqiyol şəhəri M34 və M39 avtomobil yolları arasında, Çirçik çayının sağ sahilində yerləşir. Dəmiryol stansiyası Daşkənddən 28 km cənub-qərbdədir.

Əhali
-----

2014-cü il məlumatına görə şəhərin əhalisi 82,500 nəfər olmuşdur. Etnik baxımından Yanqıyolda özbəklər, qazaxlar, ruslar, tatarlar, koreyalılar, taciklər və Krım tatarları yaşayır.

İnfrastruktur
-------------

Yanqıyoldakı təhsil müəssisələri:

Qida Sənayesi Kolleci,

tibbi məktəb,

Daşkənd Dövlət Texniki Universiteti nəzdindəki Yanqıyol Akademik Liseyi.

Həmçinin şəhərdə elm və istirahət mərkəzləri var:

Navoy adına Mədəniyyət və İstirahət Parkı,

Ən yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin çalışdığı ən böyük sağlamlıq kompleksi "Ürək-Nevroloji Sanatoriyası".

Bu günə qədər Yanqiyulda 18 məktəb fəaliyyət göstərir ki, onlardan 1-i ixtisaslaşmışdır.

Şəhərin ən məşhur küçələri: A. Artıkova, Bruni, Melniçnaya, Niyazbaş, Səmərqənd, Daşkənd, Furkat və Yeni-Xayat.

Şəhər əsasən birmərtəbəli həyət evlərindən ibarətdir. Şəhərin yeni məhəllələrində 4 mərtəbəli və 5 mərtəbəli evlər tikilir.

Tanınmış şəxsləri
-----------------

Jamal Ömərova - qazax müğənnisi, qazax xalq mahnılarının və SSRİ xalqlarının mahnılarının ifaçısı, Qazaxıstan SSR-nın xalq artisti (1943), Lenin, Qırmızı Əmək Bayrağı və Şərəf nişanı ordenlərinin sahibi.

İosif Kobzon (1937–2018) - Sovet və rus pop müğənnisi (bariton), musiqiçi, ictimai xadim, müəllim. Rusiya Federasiyasının II - VII çağırış Dövlət Dumasının üzvü. Dövlət Dumasının Mədəniyyət Komitəsi sədrinin birinci müavini (2011-ci ildən). Müharibədən əvvəl Kobzon ailəsi Lvova köçür. Müharibə zamanı ailə Özbəkistana evakuasiya edilir. Getdikləri yerlərin son ünvanı Yanqıyol şəhəri olur.

Oleq Varlakov (1972-1996) - polis baş leytenantı, Birinci Çeçenistan müharibəsinin iştirakçısı, Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (1996). 25 iyun 1972-ci ildə Özbəkistan SSR Daşkənd vilayətinin Yanqıyol şəhərində anadan olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Yangiyoʻl" *OʻzME*. Ya-harfi Arxivləşdirilib 2022-03-08 at the Wayback Machine Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
2. ↑  Янгиюль // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
3. ↑  "Жамал Омарова — певица народная | Мысль — Республиканский общественно-политический журнал". 2016-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-06.
**Avaskant** (q.yun. Ἀβάσκαντος, Aváskantos) — b.e. II əsrində yaadığı güman edilən qədim yunan həkimi. O, Luqdunumdan idi. Avaskant bir neçə dəfə Qalen tərəfindən xatırlanır, o, ilanların sancmasına qarşı icad etdiyi antidotu da qoruyub saxlayır. Bu ad Qrutorun kolleksiyasındakı çoxsaylı latınca yazılarında rast gəlinir. Bunlardan beşi, bəzi alimlər tərəfindən Qalenin qeyd etdiyi şəxs ilə eyniləşdirilən Avqustun azad edilmiş köləsinə aiddir. Bununla belə, həmçinin Qalenin bəhs etdiyi Paraklet Avaskantın bu məqalənin mövzusuna istinad edib-etmədiyi kifayət qədər qeyri-müəyyəndir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *De Compos. Medicam. secund. Locos*, ix. 4. vol. xiii. p. 278
2. ↑  *De Antid.* ii. 12. vol. xiv. p. 177.
3. ↑  *De Compos. Medicam. secund. Locos*, vii. 3. vol. xiii. p. 71
4. ↑  *Greenhill, William Alexander,* Abascantus // in Smith, William (ed.), Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1, 1867, 2, 2005-07-28 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2022-08-01