recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Buzlanma göstəricisi** — buzlanmanın başlanğıcı və sonu haqqında məlumat verən cihaz.

Buzlanma göstəricisi.(İş vəziyyətinə nisbətən tərs göstərilir)

Ümumi təsəvvür
--------------

Buzlanma göstəriciləri — qırov, duman, buz yağışları və s. səbəbindən buz və ya şaxtanın meydana gəlməsini yaxından müşahidə edən sadə bir cihazdır. Eni 40–50 mm və uzunluğu 300–400 mm olan rəf alüminium küncü özündə təşkil edir. Quraşdırmanı və sökülməni asanlaşdırmaq üçün, rəflərdən biri verilən şəkildə göstərildiyi kimi pazlarla təchiz olunur.

İstifadə üsulu
--------------

Meteoroloji müşahidələr zamanı buzlanma göstəricisi adətən yerin səthindən 2 metr məsafədə bərkidilmiş və meteoroloji budkanın kənar tərəfində yerləşən xüsusi kronşteyndə bərkidilir. Nəzarət olunan göstərici yağıntıların dondurulmasını asanlaşdırmaq üçün üfüqi vəziyyətdə yerləşdirilir. Hər buzlanma təsbit edildikdən sonra, göstərici buz çöküntülərindən təmizlənmiş, lakin ətraf mühitin temperaturu olan yeni bir ilə əvəz olunur. Sonuncu dərhal İstifadə şərtlərini yaratmaq üçün lazımdır.

Həmçinin bax
------------

* Buzlanma xəbərdaredicisi

İstinadlar
----------

1. ↑  "QOST 21508-76 Təyyarə və vertolyotların buzlanmadan qorunması". 2018-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-21.
2. ↑  ice-accretion-indicator Arxivləşdirilib 2023-07-04 at the Wayback Machine (ing.)
3. ↑  ICE ACCRETION INDICATOR Arxivləşdirilib 2015-04-09 at the Wayback Machine (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2776932352 |
1960 – 2010-cu illər arasında Aral dənizinin səviyyəsinin enməsi.
2014-cü ilin avqustunda Aralqumun kosmosdan mənzərəsi.
**Aral dənizinin quruması** — Aral dənizində suyun səviyyəsinin ildən-ilə azalması ilə əlaqədar ekoloji, bioloji fəlakət; sosial problemlər yaratmış torpaq və iqlim fəlakəti. Dənizin qurumuş hissəsində Aralqum səhrası əmələ gəlib.

Qurudu aral dənizi
------------------

Aral dənizi qurumasına qədər sahəsinin böyüklüyünə görə Xəzər dənizi, Yuxarı göl (Şimali Amerika), Viktoriya gölündən (Şərqi Afrika) sonra dünyada 4-cü göl idi. Aral dənizinin quruması XX əsrin 60-cı illərində başlamışdır. Həmin vaxtlarda Sırdərya və Amudərya çaylarının suyunun çox hissəsinin kanallarla Türkmənistan, Özbəkistan və Qazaxıstanın cənubunun ehtiyacı üçün götürülməsinə, suvarma üçün istifadə edilməsinə başlanıldı. Nəticədə dəniz öz sahilindən nəzərəçarpacaq dərəcədə geri çəkildi və quruduğu yerlər dəniz duzu və digər kimyəvi maddələrlə örtüldü. 
1993-cü ildə Aral dənizinin xilası üzrə beynəlxalq fond yaradılıb. Bu fond vasitəsi ilə indiyə qədər 300-dən artıq layihə həyata keçirilib (Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Türkmənistan bu Fondun təsisçiləridirlər).

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Aral dənizinin «səssiz ölüm»ü.
* Aral dənizi hövzəsi regionunda ekoloji fəlakətin aradan qaldırılmasına 3,5 milyard dollar ayrılıb.
* В.Рахманов: Самая молодая пустыня в мире — Аралкум Arxivləşdirilib 2014-01-16 at the Wayback Machine.
* Siegmar-W. Breckle *Combating desertification and rehabilitation of the salt deserts in the region at the Aral Sea* Arxivləşdirilib 2010-03-05 at the Wayback Machine.
* "Evaporation of the Aral Sea : Feature Articles" (ingilis). Earth Observatory. İstifadə tarixi: 20.05.2009..
* О Барсакельмесском заповеднике — «Пойти, чтобы вернуться» Arxivləşdirilib 2011-07-17 at the Wayback Machine, Инна БЕКЕЕВА, № 430 (16817) от 28.08.2009.
* Кладбище кораблей (фотоальбом южной части Аральского моря, апрель 2010 года).
**Əlisəmid Kür** — Azərbaycan şairi.

Həyatı
------

Əlisəmid Kür 2 fevral 1954-cü ildə Salyan şəhərində müəllim ailəsində doğulub.

1971-ci ildə Salyan şəhər 3 saylı orta məktəbini fərqlənmə attestatı ilə bitirib. 1981-ci ildə Mirzəağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 

Azərbaycan Dövlət Teleradio Verilişləri Komitəsində redaktor, Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında və Azərbaycan Teatr Muzeyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 

1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

1989-cu ildə AYB-nin Ədəbiyyatı Təbliğ və Müəllif Hüquqları bürosunda şöbə müdiri, Azərbaycan Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzinin "Yol" ədəbiyyat qəzetində şöbə müdiri, 1991-1994-cü illərdə "Yol" ədəbiyyat qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində işləyib.

1989-1995-ci illərdə AYB-nin idarə heyətinin üzvü olub.

Şeirləri dünyanın müxtəlif dillərinə tərcümə olunub, şeir almanaxlarında, ədəbi dərgilərdə dərc olunub. 20 il ərzində dünyanın bir çox şəhərlərində təşkil edilən şeir toplantılarında Azərbaycanı təmsil edib.

Hazırda Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti yanında Tərcümə Mərkəzinin "Xəzər" dünya ədəbiyyatı dərgisinin məsul katibidir.

Aktyor Qorqud Cəfərlinin atasıdır

Kitabları
---------

1. "Rəngli kölgələr", Bakı, "Yazıçı" - 1989

2. "Əlisəmid və qırx tanış üz", "İşıq"- 1991

3. "Kentavr", Bakı,"Sabah" - 1995

4. "Çaylar məcrasından çıxanda", Bakı, "Vektor", 2004

5. "Sonuncu dua", Təbriz, "Dənizçin", 2013

Ədəbi mükafatları
-----------------

1. "Qızıl çələng" poeziya mükafatı, Türkiyə, Antaliya, 1992

2. "Vektor" Beynəlxalq Elmi Mərkəzinin poeziya mükafatı, 2003

3. Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı laureatı, 2004

4. "Türk ədəbiyyatına xidmətlərinə görə" ədəbiyyat ödülü, Ankara, 2014

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Əlisəmid KÜR Arxivləşdirilib 2011-09-23 at the Wayback Machine
* Əlisəmid Kür - XəzərJurnalı.az

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şair** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Mirzə Məhəmmədkərim bəy Mirzə Haqverdi bəy oğlu Kəbirli** (1779-?) — xəttat.

Həyatı
------

Məhəmmədkərim bəy Mirzə Haqverdi bəy oğlu 1779-cu ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Savadlı olduğundan dolayı mirzə adlanırdı. Mehdiqulu xan Sarıcalı-Cavanşirə xidmət etmişdi. Divanxanada katib vəzifəsində qulluqda idi. Xanın yaxın adamlarından sayılırdı.

Mirzə Məhəmmədkərim bəy xoşxət xəttat idi. Kitab üzü köçürürdü. Zəngin kitabxanası vardı. Məşhur "Rövzəti-üş-şühəda" əsərini köçürüb övladlarına bağışlamışdı.

Ailəsi
------

Mirzə Məhəmmədkərim bəyin Əbdürrəhim bəy, Əbdülkərim bəy, Əbdüləzim bəy adlı oğulları vardı.

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, Haqverdiyevlər, "Soy" dərgisi, 1 (33), 2010. səh.3–9.**
* Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda sənət və sənətkarlar, Bakı: "Elm və Təhsil", 2011,-280 səh.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Kəbirli eli
* Haqverdiyevlər
**Tayıflı** — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Toponimikası
------------

Kəndin əsl adı Tayıblıdır. "B" səsinin "f" ilə əvəzlənməsi Azərbaycan dilinin qərb qrupu üçün və eləcə də bir sıra türk dilləri üçün səciyyəvidir. Yaşayış məntəqəsinin adı keçmişdə maldarlıqla məşğul olmuş tayıblı nəslinin adı ilə bağlıdır. Kəndin ərazisi vaxtilə həmin nəslin əkin yeri olmuşdur.

"Tayıflı" sözü üç hissədən ibarətdir: tay-ıf-lı. "Tay"ın "Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti"ndə iki məna daşıdığı bildirilir: 1) bərabər, münasib, 2) qoşa şeylərdən biri – dağın, dərənin, çayın tərəflərindən biri. Kəndin mərkəzindən keçən yol vaxtilə çay olmuş, bu çayın hər iki tayında, tərəfində evlər tikilmiş, kənd salınmışdır. "Tay" həm də ucalığı bildirir. "Altay" sözündə (al-tay, yəni "uca dağ") olduğu kimi. Kənd də çayın yatağına nisbətən sahilindəki ucalıqlarda salınmışdır. Sözdəki "ıf" hissəciyi "lətif", "tərif", "zərif" sözlərində olduğu kimi, sifət bildirir. "lı" isə mənsubiyyət bildirən şəkilçidir. Deməli, "Tayıflı" – "ucada, yüksəklikdə olanlar", yaxud, "o tayda, bu tayda qərar tutanlar" anlamına gəlir.

Tarixi
------

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Kənd Qalaçayın sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyində, rayon mərkəzindən 15 km cənub-şərqdə, Şirvanlı kəndinin qərbində yerləşir. Rayon mərkəzindən Tayıflıya avtobus marşrutu işləyir.

Əhalisi
-------

2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 687 nəfər yaşayır.

İqtisadiyyatı
-------------

Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq, əkinçilik, bağçılıq və tərəvəzçilik təşkil edir. Kənddə ticarət köşkləri var. Təbii qaz xətti çəkilmişdir.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə klub, kitabxana, 32 telefon mövcuddur.

Təhsil
------

Kənddə tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.

Din
---

Səhiyyə
-------

Kənddə tibb məntəqəsi var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tayıflı // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-156-0.
2. ↑  Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. IV cild. Bakı: 2006, səh.273.
3. ↑  Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629

Həmçinin bax
------------

| ⛭Oğuz rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Oğuz |  |
| Qəsəbələr | Bədəldərə |
| Kəndlər | Abdallı • Baş Daşağıl • Bayan • Bucaq • Calut • Çaldaş • Çayqovuşan • Dəymədağlı • Dəymədərə • Ərmənət • Filfilli • Hallavar • Xaçmaz • Xaçmazqışlaq • Xalxal • Xalxalqışlaq • Kərimli • Qarabaldır • Qarabulaq • Qumlaq • Mollalı • Muxas • Padar • Sincan • Şirvanlı • Tayıflı • Tərkeş • Top • Yaqublu • Yemişanlı • Yenikənd • Zərrab |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Böyük Söyüdlü • Oğuzqışlaq |

|  |  |
| --- | --- |
| Oğuz rayonu | *Oğuz rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Metrologiya** — fiziki parametrlərin ölçülməsi, tələb olunan dəqiqliyin əldə edilməsi üçün istifadə edilən metod və vasitələr barədə elmdir. Eyni zamanda metrologiya — istehsal olunan məhsulların və proseslərin keyfiyyərinin əsasıdır. Elmi və texniki tərəqqinin inkişafı işində, istehlakçıların tələblərinə uyğun olan məhsulların layihələndirilməsində və effektiv istehsalında, həmçinin, uyğunsuzluqların aşkar edilməsi və qarşısının alınması prosesində hakim mövqe metrologiyaya məxsusdur.

Metrologiyanın əsas predmeti ölçmələr, onların vəhdəti və dəqiqliyidir.
**Qanunverici metrologiya** dövlət tərəfindən müəyyənləşdirilmiş qaydalarla ölçmə vasitələrinin eyniliyini və ölçmələrin vəhdətini təmin edir.
**Nəzəri metrologiya** bu elmin fundamental əsaslarını işləyib hazırlayır.
**Tətbiqi metrologiya** nəzəri işləmələrin və qanunverici metrologiyanın müddəalarının praktiki tətbiqi məsələlərini işıqlandırır.

Qalereya
--------

Dəqiq uzunluq ölçü cihazı
Mikrometr
Kompressor ölçü cihazı
Ölçü cihazı
Ölçü cihazı
Durometr

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Respublikası Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi
* Ölçü vahidləri
* Etalon
* Standart
**Məmmədzadə Bəbir Bəyməmməd oğlu** (1914, Şağan, Bakı qəzası – 1942, Bakı) — Azərbaycan şairi, Yazıçılar Birliyinin üzvü.

Həyatı
------

1914-cü ildə Bakı yaxınlığında Şağan kəndində xarrat ailəsində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini kənddə almış, 1930–1931-ci tədris illərində Əzizbəyov adına Şuşa pedaqoji texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir Şuşa və Bakıda yeddiillik məktəbdə müəllim olmuşdur. 1935-ci ilin mayından Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında aktyorluq etmişdir. Bədii yaradıcılığa 1928-ci ildən başlamış, ilk şerlərini "Kommunist", "Ədəbiyyat qəzeti", "Gənc işçi", "Yeni yol" qəzetlərində, "Pioner" jurnalında çap etdirmişdir. Onun "Nizami". "Göyərçin", "Otto Şmidt", "Puşkin", "Maj səhəri", "Şota Rustaveli", "Şairin səsi". "Sərhəddə" və s. şerləri ilə yanaşı "Muğan", "Mirzə Fətəli", "May şərqisi", "Rəhbərə səs veririk" birpərdəli mənzum dramları da rəğbətlə qarşılanmışdır. Bir müddət Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında folklor bölməsinə rəhbərlik etmişdir. O, satirik şerlər, felyeton və Hekayələr də yazmışdır.

1942-ci ildə vəfat etmişdir..

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan yazıçıları" Arxivləşdirilib 2018-04-21 at the Wayback Machine. Aztc.gov.az
**Vüqar Əyyub oğlu Nəsibov** (1975 – 26 noyabr 2015, Sabunçu rayonu) — Azərbaycanın Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin əməliyyatçısı, polis mayoru, kikboksinq üzrə Azərbaycan çempionu.

Həyatı
------

Vüqar Əyyub oğlu Nəsibov 1975-ci ildə anadan olmuşdu. Atasının adı Əyyub, anasının adı isə Dilarədir. Kikboksinq üzrə dəfələrlə Azərbaycan çempionu idi. İki övladı vardı.

### Şəhadəti

26 noyabr 2015-ci il tarixində Vüqar Nəsibov Daxili İşlər Nazirliyinin Nardaran qəsəbəsində keçirdiyi əməliyyat zamanı ayağının şah damarından yaralanaraq qan itkisindən dünyasını dəyişib. Əməliyyat zamanı daha bir polis serjantı İsmayıl Tağıyev dünyasını dəyişmiş və 4 silahlı zərərsizləşdirilmişdir.

27 noyabr tarixində Vüqar Nəsibov ölmündən sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasında ictimai-siyasi sabitliyin qorunmasında xüsusi xidmətlərinə və göstərdikləri cəsarətə görə Azərbaycan Bayrağı ordeni və "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilib. Həmin gün Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə Vüqar Nəsibovu və İsmayıl Tağıyevi şəhid elan edib.

Vüqar Nəsibov II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. Dəfn mərasimində daxili işlər naziri Ramil Usubov, milli təhlükəsizlik nazirinin müavini Mədət Quliyev, baş prokuror Zakir Qaralov, müdafiə naziri Zakir Həsənov, Yol Polisinin rəisi Ramiz Zeynalov, Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsinin rəisi, polis general-mayoru Həzi Aslanov və DİN Baş Mühafizə İdarəsinin rəisi Yaşar Əliyev, eləcə də bir çox dövlət rəsmiləri iştirak ediblər. Dəfn zamanı dövlət himni çalınıb və yaylım atəşi açılıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarının "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2018-02-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
2. 1 2  ""Zirvə" İdman Klubunun atleti şəhid oldu!". 2021-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
3. 1 2  "Şəhid polis Vüqar Nəsibovun yaxın qohumu". 2015-11-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
4. ↑  "Həlak olan polislər "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildilər". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
5. 1 2  "Nardaranda ölən polislər dəfn edildi". 2016-01-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
6. ↑  "Şeyx Nardaranda həlak olan polisləri şəhid adlandırdı". 2015-11-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
7. ↑  "Nardaranda atışma zamanı şəhid olmuş polislərin dəfni" ( (az.)). YouTube. 2015-11-27. İstifadə tarixi: 2015-12-01.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Bəxtiyar Məmmədov.

**Bəxtiyar Məmmədov** (*Məmmədov Bəxtiyar Əjdər oğlu*; 1 yanvar 1951, İsmayıllı rayonu) — Kimya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın müxbir üzvü (2014).

Həyatı
------

1 yanvar 1951-ci ildə İsmayıllı rayonu, Diyallı kəndində anadan olub.

Təltif və mükafatları
---------------------

1. Azərbaycan Respublikası "Avropa Nəşr Mətbuat Evi"nin "ƏN YAXŞI VƏTƏNPƏRVƏR TƏDQİQATÇI ALİM" mükafatının diplomu və qızıl medalı
2. Thomson Reuters şirkətinin Fəxri fərmanı və diplomu

Elmi əsərləri
-------------

1.Mamedov B.A. Shahnazarli R.Z. Rzаyеv R.S. et. all. Synthesis of Oligohydroxynapthylenes and Their Use in Making of Heat-Stable and ElectroConducting Rubbers // Journal of Chemistry and Chemical Engineering. 2011, 8, Vol.5, No. 8-9, P.

2. Kasebi F.S. , Gezaz S.M. Mamedov B.A. Preparation, acid curing and thermal stability of various formulated phenolic resole resins: Unfilled and nanocomposites,/ International journal of Polymeric Materials, London 2012, Vol.61, N 5, p. 323-340.

3. A.Valipour, P.Najafi Moghaddam B.A.Mamedov/ Synthesis of hydrophilic template as a matrix polymer for preparation of soluble conductive polyaniline composites/archives des science journal, Switzerland, Geneva 2012; vol.65, № 7, p. 14–20.

4. A.Valipour, P. N. Moghaddam , B.A. Mamedov. Some aspects of chemical procedures & application trends of polyaniline as an intrinsically conductive polymer, Life Sci J.2012; vol. 9 , № 4, p. 409–421.

5. A.Y.Valipour, P.N. Moghaddam, B.A. Ma¬medov / Recent advances in hybrid organic–inorganic Conductive polyaniline Nano composites. Jokull journal ISSN:0449-0576. Reykjavik, Iceland, 2013.v. 2013,.issue July, p. 211-251.

6. Б.А.Мамедов, Р.А.Ахмедова, С.С.Машаева, М.Ш.Гурбанов, A.М.Гулиев. Синтез полифункциональных полисопряженных олигомеров 4-аминофенола и использование их при создании антистатических композиционных материалов. Журнал «Прикладной Химии», 2013, Т.86, № 10, с.1659

7. Б.А.Мамедов Р.А.Ахмедова, С.С.Машаева, Д.Н.Алиева, Р.З.Шахназарли, А.М.Гулиев. Получение олиго-4-аминофенола и электропроводящих композиционных мaтериалов на его основе. "European applied sciences", 2014, №1, 147-153

İstinadlar
----------

1. ↑  "Məmmədov Bəxtiyar Əjdər oğlu" (az.). science.gov.az. 2017. 2021-04-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-05.
**Noxudmeyvəli sərvpəri** (*lat.* Chamaecyparis pisifera) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin cupressales dəstəsinin sərvkimilər fəsiləsinin sərvpəri cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Yaponiya, Kyuşu adalarıdır. Hündürlüyü 30 m-ə qədər olan çətiri ensiz piramidal, konusvarı, gövdəsinin qabığı hamar, qırmızımtıl-qonur rəngli ağacdır. Budaqları üfüqi şaxələnmişdir. Yarpaqlarının təpəsi sivri ucla qurtarır, tünd-yaşıldır. Lavson sərvpərisindən yarpaqlarının daha sivri olması ilə fərqlənir. Zoğlarının üst tərəfi tünd-yaşıl, alt tərəfi qonur-yaşıl rəngdədir və üzərində ağ ləkələr vardır. Qozaları Lavson sərvpərindəkilərə nisbətən daha xırda olub kürəşəkillidir, diametri 6-8 mm, sarımtıl-qəhvəyi rəngdədir, qısa saplaqlarda yerləşmişdir. Toxumları enli, şəffaf qanadlıdır və hər üzündə yaxşı görünən 5-6 qatran vəzisi vardır. Çoxlu miqdarda bağ-dekorativ forması məlumdur. Oduncağı yüksək keyfiyyətlidir. 

Azərbaycanda bəzi rayonlarda bağ və parklarda rast gəlinir. Dərin, rütubətli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir, işıqsevəndir və qışa davamlıdır. Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir. Abşeronda park və bağların yaşıllaşdırılmasında qrup və tək əkinlərdə istifadə edilir. Toxum, qələm və calaq edilməklə çoxaldılır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Chamaecyparis pisifera* | 
* Wikidata: Q74068
* Wikispecies: Chamaecyparis pisifera
* BioLib: 2417
* Conifers.org: Chamaecyparis\_pisifera
* EoL: 323366
* EPPO: CHCPI
* EUNIS: 150729
* FoC: 200005412
* GBIF: 2683880
* GRIN: 10096
* iNaturalist: 123925
* IPNI: 261847-1
* IRMNG: 10191213
* ITIS: 183450
* IUCN: 42213
* MoBotPF: 279623
* NBN: NBNSYS0000034351
* NCBI: 99808
* NZOR: 1c658a7e-2857-4aa2-bbda-295931a0df2d
* Plant List: kew-2715306
* PLANTS: CHPI12
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:261847-1
* Tropicos: 9400439
* WCSP: 382850
* WFO: wfo-0000599479

 |
| *Retinospora pisifera* | 
* Wikidata: Q17363853
* GBIF: 10977506
* Tropicos: 50145870

 |
**Denni–Marfan sindromu** — Anadangəlmə sifilis xəstəliyi olan uşaqlarda aşağı ətraf üzvlərində spastik paraplegiya və əqli gerililik ilə müşahidə olunan nevroloji sindrom. Hər iki cinsin nümayəndələrində müşahidə olunur. Xəstəliyin başlanğıcı kəskin şəkildə özünü büruzə verir. Zəiflikdən kvadriplegiyaya qədər isə xəstəlik yavaş irəliləyir. Epilepsiya, katarakta və nistaqm da müşahidə oluna bilər.

Sindrom 1929-cu ildə Şarl Kleyton Denni, 1936-cı ildə isə Antuan Marfan tərəfindən təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *M.D, Mark E. Williams.* Geriatric Physical Diagnosis: A Guide to Observation and Assessment (ingilis). McFarland. 2009. səh. 56. ISBN 9780786451609.
2. ↑  Dennie CC. Partial paralysis of the lower extremities in children, accompanied by backward mental development. Am J Syphilis 1929; 13: 157–163
3. ↑  Marfan AB. Paraplégie spasmodique avec troubles cérébraux d’origine hérédo-syphilitique chez les grands enfants. Revue Franc Pédiat 1936; 12: 1–16

Xarici keçidlər
---------------

* *Dennie-Marfan syndrome* Who Named It? saytında
**Ceyhun Həsən oğlu Abbasov** (4 iyul 1972, Naxçıvan) — "Avrora Qrup" unun prezidenti , Ölkənin iqtisadi inkişafında göstərdiyi xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalına layiq görülüb.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

1972-ci il iyulun 4-də Naxçıvan Muxtar Respublikası, Ordubad rayonu, Unus kəndində anadan olub. Orta təhsilini Unus kəndində başa vurub. 1996-cı ildə Azərbaycan Texniki Universitetini "Mühəndis-elektronik-konstruktor" ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Avropa, ABŞ, Böyük Britaniya, Mərakeş və digər ölkələrdə biznes görüşləri, konfransları seminarlarında iştirak edib. Ceyhun Abbasov 1992-ci ildən etibarən bizneslə məşğuldur. Hazırda fəaliiyətini qurucusu və rəhbəri olduğu "Avrora Qrup"un prezidenti kimi davam etdirir. Şirkət distribütor fəaliyyətini daha peşəkar və davamlı həyata keçirmək üçün mərkəzi ofisi Bakıda olmaqla Gəncə, Lənkəran, Bərdə, Quba, Göyçay, Şəki və Saatlıda filialları fəaliyyət göstərir.

Ailə vəziyyəti
--------------

Ailəlidir, iki övladı var.

Biznes fəaliyyəti
-----------------

Avrora Qrup"un əsas istehsal xətləri Abşeron yarımadasında – Hökməli Sənaye Mərkəzində yerləşir. Bu istehsal olunan məhsulların ölkənin bütün nöqtələrinə çatdırılması və logistika proseslərinin maksimal effektli olmasını təmin edir. Məhsulların keyfiyyətini istehsalda dünyanın aparıcı texnologiyaların istifadəsi təmin edir. Sənaye Mərkəzində fəaliyyət göstərən zavodlarda İsveçrənin "Buhler", İtaliyanın "İmaforni", "CFT" avadanlıqları qurulmuşdur. Ceyhun Abbasov bundan başqa makaron fabrikində İtaliyanın "Favo", vafli zavodunda Avstriyanın "Frans Haaz" şirkətinə məxsus avadanlıqlar qurulmuşdur. Ceyhun Abbasov 2017-ci ildə dəyirman kompleksini ölkəmizə gətirərərk istismara vermişdir. Bu kompleksdə Avstriyanın Buhler avadanlıqları quraşdırılıb. Bu kompleks yeni makaron zavodu və biskvit zavodu üçün un istehsal etməklə yanaşı, digər partnyor şirkətlərin istehsal müəssisələrini xammalla təmin edir. Dəyirmanın aylıq un istehsal gücü 6500 tondur. Zavodda əhalinin tələbatını ödəmək üçün 1, 2 və 5 kiloluq paketlənmiş un istehsal olunur.

Mükafatları
-----------

Ölkə qarşısında göstərdiyi xidmətlərinə görə 2 fevral 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi" medalına layiq görülüb.

Xarici keçidlər
---------------

* Avrora şirkəti
* Ceyhun Abbasov

İstinadlar
----------

1. ↑  "İlham Əliyev bankirə və iş adamlarına medal verdi - SİYAHI". 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
2. ↑  ""Avrora Qrup" hal-hazırda qida sektorunda ölkəmizin ən aparıcı distribütor şirkətlərindən biridir". 2022-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
3. ↑  ""Avrora" şirkətinin prezidenti Ceyhun Abbasov qazilərin, şəhid ailələrinin, veteranların yaxın dostudur". 2022-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
4. ↑  "Avrora Qrupun distribütor fəaliyyəti". 2022-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
5. ↑  "1. Prezident İlham Əliyev sərəncam imzalayıb". 2022-12-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-12-19.
**Dinql** (irl. Corca Dhuibhne) — İrlandiyanın cənub-şərqində Kerri qraflığında yerləşən yarımada. Burada ölkənin ən qərb nöqtəsi olan Danmor-Hed burnu yerləşir. Üstəlik sahillərində Dinql körfəzi yerləşir. 
Yarımadanın relyefi dağlıqdır. Burada irlandiyanın ən hündür aşırımı ən hündür dördüncü zirvəsi yerləşir (Brandon). Sahillərini Atlantik okeanın suları yuyur. Sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Bəzi hissələrdə isə qumlu çimərliklər vardır. Yaxınlığında Blasket adası qərarlaşır.

Bölgədə yayılmış əhali irland dilində danışır. Ərazisində orta əsrlərə aid abiləri müşahidə etmək olar. Yarımadanın əsas yaşayış məntəqələri: Kaslqreqori, Kamp, Dinql. Ərazisində balıqçılıq və turizm yayılmışdır.

  

* Dinql sahiliDinql sahili
* Dinql, Strand küçəsiDinql, Strand küçəsi
* Dinql körfəziDinql körfəzi
* 
* 

Yarımadanın panoraması

Mənbə
-----

* Yarımadanın şəkilləri
* Dinql yarımadasının tarixi Arxivləşdirilib 2009-03-04 at the Wayback Machine
**MC-70 sürtküsü** — Dəniz sürtküsü adı altında tanınır, yumuşaq mazdır.

Xarici görünüşü və tərkibi
--------------------------

Qəhvəyi rəngli hamar yumşaq mazdır. Sabunlu-karbohidrogen sürtkülərinə aid olub və barium və aluminium sabunların və serizinin qarışığı ilə qatılaşdırılır.

Tətbiq şəraiti
--------------

MC-70 sürtküsünün damcıdüşmə temperaturunun aşağı olması və dispersiya mühitinin yüksək buxarlanması səbəbindən onun tətbiq temperaturu 650C-dən yuxarı olmur. Yaxşı aşağıtemperatur xassələri sürtkünü mənfi −450C-də, daha güclü mexanizmlərdə isə mənfi −500C-yə qədər temperaturlarda müvəffəqiyyətlə istifadəsinə imkan verir.
MC-70 sürtküsünün fərqli xüsusiyyətlərindən biri onun suya qarşı davamlığı və yüksək mühafizə xassəsinə malik olmasıdır. Bu sürtkü daima dəniz suyu ilə təmasta olan mexanizmlər üçün, o cümlədən sualtı qayıq və dəniz gəmilərinin avadanlıqları və mexanizmləri üçün nəzərdə tutulur. Həmçinin, yüksək mühafizəedici qabiliyyət və eyni zamanda şaxtaya davamlıq tələb edən yerüstü maşınlarda da kifayət qədər geniş tətbiq edilir. MC-70 sürtküsünün saxlanma müddətində stabilliyi qənaətbəxşdir.
MC-70 sürtküsünü yelləmə və sürüşmə diyircəklərində, müxtəlif ötürücülərdə, sürtünmə səthlərinin işinin təmin edilməsində və s. istifadə edilə bilər. Tərkibində olan barium stearat bahalı olmasına baxmayaraq MC – 70 dəniz sürtküsünün qiymətli istismar xassələri onun geniş tətbiq sahəsinə malik olmasına səbəb olur. Zamanında bu sürtkünü MЗ sürtküsü əvəz edə bilər.

MC – 70 sürtküsünün fiziki-kimyəvi göstəriciləri
------------------------------------------------

* Xarici görünüşü — Açıq-qəhvəyidən tünd-qəhvəyi rəngli, şəffaf, nazik qatında düyünsüz, eynicinsli maz
* Damcıdüşmə temperaturu, 0C, az olmamalı — 80
* Effektiv özlülük, 300C temperaturda və deformasiya

sürətinin orta qradientinin10C1Па\*c(П), çox olmamalı — 1500 (15 x 103)

* Tərpənməyə davamlıq həddi, 500C ПА(гс/см2), az olmamalı — 100 (1,0)
* Kolloid stabilliyi, ayrılan yağın %-i, çox olmamalı — 10,0
* Mühafizəedici xassələrinin sınağı 30 saat ərzində — Davam gətirir
* Suda həll olunan turşu və qələvilərin miqdarı — Yoxdur
* Küllülük, %, həddlərdə — 2,9–3,7
* Suyun kütlə payı, %, çox olmamalı — 0,1
* Mexaniki qarışıqların kütlə payi, % — Yoxdur
* Penetrasiya, 250C — Normalaşdırılmır
*

Mənbə
-----

*
**Dəmirçilər nеkrоpоlu** — Şərur rаyоnunun Dəmirçi kəndindən şimаldа, dаğ silsiləsinin düzənliyə yеnən yаmаcındа yеrləşir. Nеkrоpоl tаmаmilə dаğıdıldığındаn qəbir tiplərini müəyyən еtmək mümkün оlmаmışdır. Tədqiqаtçılаrın məlumаtınа görə, Dəmirçi nеkrоpоlundаkı qəbirlər dаş qutu tipli оlmuşdur. Dаğıdılmış qəbir аbidələrindən çəhrаyı və bоz rəngdə bişirilmiş gil qаblаr аşkаr оlunmuşdur. Kаsа tipli qаblаrın аğzının kənаrındа dеşikli qulаqcıqşəkilli çıхıntılаrı vаrdır. Gil qаblаrın üzəri dаlğаlı хətlər və sünbülşəkilli bаsmа оrnаmеntlə nахışlаnmışdır. Bu tip kеrаmikа məmulаtı Еrkən Dəmir dövrü üçün хаrаktеrikdir. 2007-ci ildə aparılan araşdırmalar zamanı nekropolda kurqan tipli abidələr də aşkar edilmişdir. Nеkrоpоlu е.ə. II-I minilliklərə аid еtmək оlаr.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Bахşəliyеv, Vəli.* Nахçıvаnın аrхеоlоji аbidələri (PDF) (az.). Bakı: "Elm". 2008. 301s. 2019-04-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2019-04-12.
1261-ci ildə Kiçik Asiyadakı siyasi vəziyyət:

  (A) Trabzon imperiyası
  (B) Nikeya imperiyası
  (C) Latın imperiyası
  (D) Kilikiya çarlığı
  (E) Səlcuqlu dövləti
  1. Çobanoğulları
  2. Qaramanoğulları
  3. İnancoğulları

**Uc** (*türk.* Uç; kənar, son) — köçəri türkmənlərin üstünlük təşkil etdiyi, adətən "kimsəsiz torpaqlar" kimi təsvir edilən torpaq mülkiyyət forması. Əsasən Anadolu, Balkanlar və Pireney yarımadasında formalaşmış müsəlman dövlətlərində olurdu. Bu torpaqlar tayfa başçılarına dövlətin ucqar sərhədlərini xarici qüvvələrdən qorumaq öhdəliyi müqabilində verilirdi. İrsən keçmirdi.

Əhalisi
-------

Bizansın xaraba qalmış Saqalassos qalasında şəhərin xristian sakinləri ilə buraya gələn türklər arasında münasibətlər mənfi zəmində idi. Bu səbəbdən türkmənlər "qarahisar"ın özündə deyil, onun kənarındakı ayrı kəndlərdə məskunlaşmağa başlamışdılar.

Tutulan bəzi yunan şəhərlərinin əhalisinin sayı xeyli azalmış olsa da, qismən qorunurdu. Qalan xristian yunanlar vergi planında (zimmi) istismar olunurdu, onlardan həm də devşirmə, qadınlardan fahişə, qul, cariyə kimi istifadə olunurdu. Hər halda, Səlcuqlu uclarında qalan yunanlar tədricən türkləşməyə və islamlaşmaya məruz qalmışdılar. Həmçinin, oturaq həyat tərzinə keçən türkmənlər onların iqtisadiyyatlarını təqlid edərək xaraba qalmış Bizans şəhərlərinə daha yaxın yerlərdə məskunlaşmağa başlamışdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  AZƏRBAYCANIN SOSİAL-İQTİSADİ İNKİŞAF XÜSUSİYYƏTLƏRİ[*ölü keçid*]
2. ↑  *Brice, W C.* "The Turkish colonization of Antolia" (PDF). 1955. 2020-12-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
3. ↑  *Jeffrey Hays.* "IBN BATTUTA IN IRAQ, PERSIA AND ANATOLIA | Facts and Details" (ingilis). factsanddetails.com. 2018-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-06.
4. ↑  *Marina A. Tolmacheva.* Concubines on the Road: Ibn Battuta's Slave Women. (ingilis). 2017-12-21. doi:10.1093/oso/9780190622183.001.0001/oso-9780190622183-chapter-9.
5. ↑  *Dimitri Korobeinikov.* How 'Byzantine' Were the Early Ottomans? Bithynia in ca. 1290-1450. (ingilis).
6. ↑  *A.C.S. Peacock.* The Seljuk Sultanate of Rūm and the Turkmen of the Byzantine frontier, 1206–1279\* (PDF) // Al-Masāq . 26 (ingilis) (3). 2014-09-02. 267—287. doi:10.1080/09503110.2014.956476. ISSN 1473-348X 0950-3110, 1473-348X  (#bad\_issn).

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Emecen F.* Uç beyi // Islam Ansiklopedisi . 42 (türk). 2012. 38—39.
* *Zachriadou E.* Udj. The encyclopaedia of Islam, new edition. X. Leiden: BRILL. In Houtsma, Martijn Theodoor. 2000. 204–206.
**Til Ulenşpigel** (Almanca [tɪl ˈʔɔʏlənˌʃpiːɡəl]) — alman folklorunda hiyləgər komik personaj. Almaniyanın Molla Nəsrəddini adlanan ədəbi qəhrəman.

Etimologiyası
-------------

Qəhrəmanın adı aşağı almancada ulan-getmək, şpigel-geri sözlərindən yaranıb.

Ədəbiyyatda
-----------

XVIII əsrdə Alman satiristləri sosial satira üçün seriyalar qəbul etdilər və XIX - XX əsrin əvvəllərində nağılların müxtəlif variantları, uşaqlara uyğun olaraq hazırlanmışdı.

Belçikalı yazıçı Çarlz De Kosterin 1867-ci ildə yazdığı Til Ulenşpigel və Lamme Goedzak əfsanəsi bir çox dillərə tərcümə edilmişdir.

Fransızca versiyası 1910-cu ildə Konstantin Kantera tərəfindən *Les Aventures de Til Ulespiègle* adı ilə nəşr olunmuşdur.

Jurnallar
---------

1945-1950-ci illərdə alman satirik jurnalı Ulenspiegel[*ölü keçid*] adını daşıyırdı.Digər bir satirik jurnal olan Eulenspiegel[*ölü keçid*] 1954-cü ildə Şərqi Almaniyada fəaliyyətə başlayıb.

Filmlər
-------

1956-cı ildə Cerard Filip və Yoris İvens tərəfindən Til Ulenşpigelin macəraları filmi çəkilib.

1973-cü ildə Ualter van der Kamp tərəfindən *Uilenspiegel adlı* holland filmi.

Reyner Simon 1975-ci ildə Şərqi Almaniyada Til Ulenşpigel adlı film.

Televiziyada
------------

1961-ci ildə VRT-də uşaqlar üçün *Tijl Uilenspiegel* adında teleserial yayımlanıb.

Həmçinin Bax
------------

* Molla Nəsrəddin
* Baron Münhauzen

İstinadlar
----------
**Davud Qülləsi** — (İvrit: מגדל דוד, romanlaşdırılmış: Migdál Davíd), Qala (ərəb. القلعة, romanlaşdırılmış: əl-Qala'a) kimi də tanınır, Qüdsün Köhnə Şəhərinin Yaffa Qapısının girişinin yaxınlığında yerləşən qədim qaladır.
Bu günə qədər dayanan qala Məmlük və Osmanlı dövrünə aiddir. O, müsəlman düşmənləri tərəfindən səlibçilərin Müqəddəs Torpaqda mövcudluğunun son onilliklərində dəfələrlə dağıdıldıqdan sonra Hasmoniya, Herodiya, Bizans və Erkən Müsəlman dövrlərinə aid bir sıra əvvəlki qədim istehkamların yerində inşa edilmişdir. Burada 2500 ildən çox keçmişə aid mühüm arxeoloji tapıntılar var, o cümlədən Birinci Məbəd dövrünə aid karxana, sənətkarlıq şouları, konsertlər, səs və işıq tamaşaları üçün bir məkandır.
İsrailli arxeoloq Dan Bahat yazır ki, şəhərin bu ərazisində yerləşən ilk üç Hasmon qülləsi Hirod tərəfindən dəyişdirilib və "Şimal-şərq qülləsi "David Qülləsi" adlandırılan daha böyük, daha nəhəng bir qüllə ilə əvəz edilib. 5-ci əsrdən başlayaraq" "Davud Qülləsi" adı 19-cu əsrdə qalanın şimal-şərqindəki Herod qalasından qalanın qarşı tərəfindəki 17-ci əsrə aid minarəyə və 1967-ci ildən sonra köçmüşdür.
​

Haqqında
--------

"Davud Qülləsi" adı ilk dəfə eramızın 5-ci əsrində Hirodiya qülləsi üçün bu yerin Kral Davudun sarayı olduğuna inanan Bizans xristianları tərəfindən istifadə edilmişdir.
2010-cu ildə İsrail Qədim Əşyalar İdarəsi adından Yehudah Rapuano tərəfindən saytın sorğusu aparıldı.

İstinadlar
----------
**Mübariz Orucov** (tam adı **Orucov Mübariz Mənsur oğlu**; 27 aprel 1974, Sumqayıt) — Azərbaycanlı sabiq futbolçu. müdafiəçi mövqeyində çıxış etmişdir.

Həyatı
------

Mübariz Orucov 27 aprel 1974-cü ildə Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur.

1991–1995-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında təhsil almışdır.

Karyerası
---------

Mübariz Orucov dövrünün ən istedadlı müdafiəçilərindən biri olmuşdur.

### Klub karyerası

O, peşəkar futbola 1991-ci ildə Sumqayıt "Xəzər"ində başlamışdır.

1997-ci ildə Masallının "Viləş" klubuna keçib; bu komanda ilə Azərbaycan çempionatında bürünc medallara sahib çıxan Mübariz, 1999–2001-ci illər ərzində "Şəmkir"lə ardıcıl iki dəfə Azərbaycan çempionu olub.

2001–2006-cı illər ərzində "Qarabağ"ın şərəfini qorumuş və Ağdam təmsilçisi ilə Azərbaycan kubokunu qazanmaqla yanaşı, ölkə çempionatının bürünc medalını da qazanıb. Onun futbolçu kimi sonuncu komandası isə Premyer Liqanın 2006/2008 mövsümündə oynadığı "Karvan" olub.

Mübariz Orucov Azərbaycan çempionatlarında ən çox forma geyinən 8-ci futbolçudur. O, milli çempionatda 311 dəfə meydana çıxıb.

### Milli komanda karyerası

2001-ci ildə Azərbaycan milli futbol komandasına dəvət olunmuş və 2 oyunda meydana çıxmışdır.

### Məşqçilik fəaliyyəti

Mübariz Orucov futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra B kateqoriyalı məşqçi kurslarını uğurla başa vuraraq "Qarabağ"da məşqçilik fəaliyyətinə başlayıb. O, Ağdam klubunun U-15 komandasının baş məşqçisi kimi 2009/2010 mövsümünü "Kapital Bank U-15 Liqası"nın çempion kimi tamamlayıb. Onun rəhbərlik etdiyi "Qarabağ"ın U-17 komandası isə 2011/12 mövsümdə gümüş medallara sahib çıxıb.

2012-ci ilin yayında "Sumqayıt"ın əvəzedici komandasına məşqçi təyin olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  MÜBARİZ ORUCOV. affa.az (az.)
2. 1 2 3 4 5 6 7  "Doğma şəhərimdə futbolun inkişafı üçün əlimdən gələni etməyə hazıram" Arxivləşdirilib 2020-10-19 at the Wayback Machine. stadium.az, 11.06.2012 (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Mübariz Orucov National-Football-Teams.com'da
**Dindidağ** — Böyük Qafqazın Baş Qafqaz silsiləsinda Azərbaycan (Zaqatala rayonu) və Rusiya (Dağıstan Rutul rayonu) sərhəddində yerləşən dağ. Dağın hündürlüyü 3192 metr təşkil edir.

Toponimikası
------------

Zaqatala rayonunda dağ və dağ aşırımı. Baş Qafqaz silsiləsindən keçir və Dağıstanla sərhəddə yerləşir. Bu aşırımdan Muxaxçayın dərəsindən keçərək Samurçayın yuxarılarına quru yol gedir. Bu əlamətinə görə tədqiqatçılar dağın adını "tinləri olan dağ" kimi izah edirlər. Əslində, oronim din (dincəlmək üçün yer, düşərgə), -di (-li şəkilçisinin variantı) və dağ (müsbət relyef forması) komponentlərindən düzəlib, "dincəlmək üçün yeri olan dağ" deməkdir. Komidə Din, Dinyu, Vojdin coğrafi adları qeydə alınmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dindidağ // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

Mənbə
-----

* Topoqrafik xəritə K-38-XXIV - 1 : 200 000

Həmçinin bax
------------

| ⛭Azərbaycan dağları Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**Kənan Şakir oğlu Kərimzadə** (1989, Bərdə) — Azərbaycan Respublikası elm və təhsil nazirinin müavini (2023-cü ildən).

Həyatı
------

Kənan Kərimzadə 1989-cu ildə Bərdə şəhərində anadan olub. 2006–2010-cu illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Xüsusi İstedadlar Qrupunda təhsil alıb, bakalavriat səviyyəsini maliyyə və kredit ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2010-cu ilin fevral-aprel aylarında ABŞ-nin Dyuk Universitetinin Beynəlxalq İnkişaf Mərkəzi tərəfindən keçirilən "İqtisadi inkişaf üçün tətbiqi dövlət maliyyəsi" kursunu bitirib. 2011–2012-ci illərdə "Edmund S. Muskie Mübadilə Proqramı" çərçivəsində Nyu-Yorkda yerləşən Fordham Universitetində "Beynəlxalq siyasi iqtisad və inkişaf" proqramında təhsil alıb.

2017–2019-cu illərdə ABŞ-nin CFA İnstitutunun "İnvestisiyaların idarə edilməsi" proqramını bitirib və xartiyalı maliyyə təhlilçisi (CFA Charterholder) beynəlxalq akkreditasiyasını əldə edib.

Ailəlidir, iki övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Kənan Kərimzadə 2013–2016-cı illərdə "Capital Motors" MMC-də maliyyə və təhlil üzrə mütəxəssis, 2016–2019-cu illərdə "PMD Group" MMC-də investisiyalar üzrə baş mütəxəssis, investisiyalar üzrə rəhbər, departament menecerinin müavini, 2019–2020-ci illərdə isə Strateji planlaşdırma və təhlil şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışıb.

2020–2021-ci illərdə Elm və Təhsil Nazirliyində nazirin müşaviri vəzifəsində işləyib. 2021-ci ildən Təhsilin iqtisadiyyatı şöbəsinin müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2023-cü ilin fevral-may aylarında nazirliyin Aparat rəhbəri vəzifəsini icra edib.

25 dekabr 2023-cü ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə Kənan Kərimzadə elm və təhsil nazirinin müavini təyin edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  "Elm və təhsil nazirinə yeni müavin təyin olunub". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 2023-12-25. 2023-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-25.
2. ↑  "Emin Əmrullayev nazir müavininin yerinə onu TƏYİN ETDİ". Milli.Az (az.). 2023-02-16. 2023-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-25.
**Endryu Koup** (*ing.* Andrew Cope;21 noyabr 1966, Derbi, Derbişir[d] — (1966 -cı il təvəllüdlü) - İngilis uşaq yazıçısıdır. Casus köpək və Casus pişik kimi bir sıra kitablar yazmışdır. Koup 1966 -cı ildə Derbidə anadan olub. Uşaq kitabları yazmaqla yanaşı özünü müəllim, məşqçi və tədris aludəçisi kimi də təsvir edir. İş yerində xoşbəxtlik və firavanlıq mövzusunda doktorluq (Loughborough Universiteti, İngiltərə) almışdır. 2005 -ci ildə bir təlim şirkəti qurdu. Art of Brilliance Ltd, dünyadakı müəssisələr və məktəblər üçün geniş bir müsbət psixologiya və sağlamlıq proqramları təklif edir. Onların qabaqcıl proqramı The Art of Brilliant, 2012 -ci ildə bestseller oldu. Endryu, sağlamlıq haqqında daha bir neçə kitab yazdı:
Be Brilliant Everyday (Capstone)

The Little Book of Emotional Intelligence (Hodder)

Shine (Capstone)

Zest (Capstone)

Leadership: The Multiplier Effect (Hodder)

The Little Book of Being Brilliant (Capstone)

How to be a WELL BEING (Capstone)

Andy has also teamed up colleagues to write personal development books aimed at teenagers and young people:

Diary of a Brilliant Kid (Capstone)

The Art of Being a Brilliant Teenage r (Capstone)

A Teenager's Guide to Awesomeness (Hodder)
Endryu, Brilliant Schools təşəbbüsünü də irəli sürdü. Təşəbbüs göstərdiyi müxtəlif şəhər məktəbləri layihələri ilə əlaqədar olaraq ona Eynək İşıq mükafatı təqdim edildi.

Mükafatları
-----------

* Spy Dog: Winner of the Red House Children's Book Award|Redhouse Children's Book of the Year 2006
* Spy Dog: Winner of List of books from the Richard & Judy Book Club|Richard & Judy Book Club "Developing" 7+ category"

İstinadlar
----------

1. 1 2  Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
2. 1 2  Çex Milli Hakimiyyət Məlumat bazası.
3. 1 2  "Spy Kids Series reviews". good reads.com. 5 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 June 2020.
4. ↑  ""Puffins Clean Sweep"". the guardian.co.uk. 2 June 2006. 5 October 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 June 2020.
**Afriqilər** — 305–995-ci illərdə Xarəzmdə qədim və erkən orta çağda iqtidarda olan sülalə.

Tarix
-----

Sülalə öz başlanığıcını Afriq adlı şəxsdən götürür. Bu şəxs Xarəzmdə yeni sülalənin əsasını qoymuşdu. Sülalə Sasanilərin, Ağhunların, Göytürk xaqanlığının, Əməvilər xilafətinin və Samanilər imperiyasının tərkibində olmuşdu.

Bu sülalə haqqında ilkin məlumat verən alimlərdən biri də Əl-Birunidir.

Afriqilər sülaləsi ilkin zamanlar Zərdüştlüyə tapınırdılar.

Afriqilər sülaləsinin pullarında ikihörgüclü dəvə əks olunmuşdu.

712-ci ildə Quteybə bin Müslüm sülaləni Əməvilər xilafətinə tabe etdi.

Afriqilər sülaləsinin hökmdarları Xarəzmşah titulunu daşıyırdılar. 995-ci ildə onların süqutundan sonra bu titula Məmunilər yiyələndilər.

Sülalənin hökmdarları
---------------------

1) Afriq.

2) Baqra.

3) Sahhasak.

4) I Askajamuk.

5) I Azkacvar.

6) I Sahr.

7) Şauş.

8) Hamqari.

9) Buzgar.

10) Arsamuh.

11) II Sahr.

12) Sabri.

13) II Azkacvar. 700-cü ildə hökmdar olmuşdu.

14) Xosrov

15) II Askajamuk.

16) Savaşfan. VIII əsrdə hökmdar olub, 751-ci ildə Çinə elçi göndərmişdi.

17) Torkasbatha.

18) Abdullah ibn Torkasbatha.

19) Mənsur ibn Abdullah.

20) Eraq ibn Mənsur.

21) Məhəmməd ibn Eraq.

22) Əbu Sə'id Əhməd.

23) Əbu 'Abdullah Məhəmməd, 995-ci ildə öldürüldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  Толстов С.П, Древний Хорезм, М. 1948, с.190.
2. ↑  Толстов С.П, Древний Хорезм, М. 1948, с.188.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Monarx, sülalə və ya onların nümayəndələri ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Vidadi Əliyev.

**Vidadi Əliyev** (1961, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunları Komandanının müavini–Şəxsi heyət üzrə İdarənin rəisi, general-mayor.

Həyatı
------

Əliyev Vidadi Əli oğlu 1961-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 

1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki ADPU) riyaziyyat fakültəsini, 1999-cu ildə isə Bakı Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbinin hərbi hüquqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir. 

Ailəlidir, üç övladı var.

Fəaliyyəti
----------

1983-1985-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 

1985-ci ildə Belarusiya Hərbi Dairəsi tərkibində zabit hazırlığı kursunu bitirmişdir.

1985-1992-ci illərdə Müdafiə Sənayesinin "İskra" zavodunda mühəndis, "Coğrafi fiziki cihazqayırma" birliyində mühəndis-quraşdırıcı vəzifələrində işləmişdir.

1992-2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin tərkibində tabor komandirinin tərbiyə işləri üzrə müavini, hərbi hissə (alay) komandirinin şəxsi heyət üzrə müavini-bölmə rəisi, hərbi hissə (briqada) komandirinin tərbiyə işləri üzrə müavini-bölmə rəisi vəzifələrində xidmət etmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 sentyabr 2004-cü il tarixli 392 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunları Kоmandanının müavini – Şəxsi heyət üzrə İdarənin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

2005-ci ldə Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının Strateji Tədqiqatlar və Dövlət Müdafiəsini İdarəetmə Akademik kursunu bitirmişdir.

Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişdir. Xidməti fəaliyyətindəki uğurlu nəticələrinə görə müxtəlif mükafatlara layiq görülmüş, o cümlədən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 mart 2007-ci il tarixli 2019 nömrəli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə, 11 mart 2008-ci il tarixli 2727 nömrəli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalları ilə təltif edilmişdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 may 2005-ci il tarixli 802 nömrəli Sərəncamı ilə "general-mayоr" hərbi rütbəsi verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Crocusoft.* "E-QANUN". e-qanun.az (ingilis). İstifadə tarixi: 2024-03-05.
2. ↑  *Crocusoft.* "E-QANUN". e-qanun.az (ingilis). 2024-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
3. ↑  *Crocusoft.* "E-QANUN". e-qanun.az (ingilis). İstifadə tarixi: 2024-03-05.
4. ↑  *Crocusoft.* "E-QANUN". e-qanun.az (ingilis). 2017-04-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
**Yeva Duarte Kuboku** (*isp.* Copa Eva Duarte) — 1940-cı ildən 1953-cü il də daxil olmaqla İspaniyada keçirilən futbol turniri. Bu turnir müasir Superkuboka uyğun olub, yəni kubok uğrunda İspaniya Çempioatının qalibi və İspaniya Kubokunun qalibi qarşılaşıb. Turnir ilk dəfə 1940-cı ildə keçiriləndə Çempionlar Kuboku (*isp.* Copa de Campeones) adını daşıyıb. 1945-ci ildə Argentina (həmin dövrdə İspaniya ilə yaxın əlaqələri olan dost ölkə) səfirinin təklifi ilə kubokun adı dəyişdirilir və Argentinanın Qızıl Kuboku (*isp.* Copa de Oro Argentina) qoyulur. 1947-ci ildən etibarən isə turnir Argentina prezidenti Xuan Peronun xanımı Yeva Peronun şərəfinə Yeva Duarte Kuboku adlandırılır. Bu turnir bir qayda olaraq payız aylarında keçirilirdi. Qalibi 1 matç müəyyən edirdi. 1952–1953-cü illərdə kubok 2 dəfə "Barselona"ya heç bir oyun keçirilmədən verilib, çünki həmin dövrdə "Barselona" həm İspaniya Çempionatını həm də İspaniya Kubokunu qazanmışdı. Yeva Peron vəfat etdikdən sonra turnirin keçirilməsinə son qoyuldu.

Turnirin qalibləri
------------------

| İl | Qalib | Finalçı | Hesab |
| --- | --- | --- | --- |
| **Çempionlar Kuboku** |
| 1940 | **Atletiko Madrid** | Espanyol | **10**-4 (3-**3** / **7**-1) |
| **Argentinanın Qızıl Kuboku** |
| 1945 | **Barselona** | Atletik Bilbao | **5**-4 |
| **Yeva Duarte Kuboku** |
| 1947 | **Real Madrid** | Valensiya | **3**-1 |
| 1948 | **Barselona** | Sevilya | **1**-0 |
| 1949 | **Valensiya** | Barselona | **7**-4 |
| 1950 | **Atletik Bilbao** | Atletiko Madrid | **7**-5 (5-**5** / **2**-0) |
| 1951 | **Atletiko Madrid** | Barselona | **2**-0 |
| 1952 | **Barselona** |  |  |
| 1953 | **Barselona** |  |  |

Mənbə
-----

* Spain — List of Super Cup Finals