recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***Arzularını çəkən rəssam*** qısametrajlı sənədli filmi rejissor Mübariz Nağıyev tərəfindən 2007-ci ildə çəkilmişdir. Film "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın xalq rəssamı Elbəy Rzaquliyevin həyat və yaradıcılıq yolundan bəhs edir.

Məzmun
------

Film Azərbaycanın xalq rəssamı Elbəy Rzaquliyevin həyat və yaradıcılıq yolundan bəhs edir. Rəssamın ailəsi, müharibə dövründə keçirdikləri sarsıntılar, tələbəlik illəri, işlədiyi dövr, habelə rəssamın yaradıcılığına böyük təsir göstərmiş həyat yoldaşı Sevinc xanıma olan böyük sevgisi təsvir olunur.

Filmdə rəssamın əsərləri də əks etdirilir. Rəssam haqqında danışan həmkarları və sənət yoldaşları xalq rəssamı Böyükağa Mirzəzadə, xalq artisti, kinorejissor Oqtay Mirqasımov, rəssamlardan Elçin Axundov və Rafiq Nəsirov Elbəy Rzaquliyev haqqında səmimi fikirlərini bölüşürlər.

Film boyu rəssamın kadr arxasından səslənən xatirələri tamaşaçını sənətkarın həyat yolunun mərhələləri ilə tanış edir.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenari müəllifi: Mübariz Nağıyev  

Rejissor: Mübariz Nağıyev  

Operator: Köçəri Məmmədov  

Prodüser: Xanlar Cəfərov

İstinadlar
----------

1. 1 2  *İntiqam Hacılı.* "Mübariz Nağıyev: "Gərək özün öyrənəsən, özün axtarasan"". Mədəniyyət (az.). ANL. 29 sentyabr 2010. İstifadə tarixi: 2017-08-22.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2007-ci ilin Azərbaycan filmləri  

2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Satira (*lat.* satira) — müəllifin hadisə və adamlara gülüş və qınaq yaradan münasibətinin daha sərt obrazıdır. Bədii gülüşün bir növüdür.

Satiranın yumordan fərqi onun açıq tənqid, rəqib və düşmən sözü kimi deyilə bilməsi, öz obyektini ifşa niyyəti daşımasıdır. Satirik obraz sosial məzmun daşıyır, yazıçının siyasi və əxlaqi,
dini əqidəsinin əks qütbünü göstərən bir obraz olur. Satirik obraz romanda bir və ya bir neçə surət də, bütün bir hekayə də, dramda personaj da, şeirlə yazılmış əsər də olur.

Satiraya ən gözəl misal S.Ə.Şirvanini "Köpəyə ehsan" şeiri sayıla bilər. Harınlamış bəy öz sevimli itini kənd qəbiristanında basdırır. Kənd camaatı narazılıqla mollaya müraciət edir. Bəy mollanın ağzını yummaq üçün ona bir toğlu göndərir. Tamahkar molla toğlunu görən kimi fikrini dəyişib deyir:

İt demə, ol dəxi bizim birimiz!  

Belə ölmüşlərə fəda dirimiz!

Seyid Əzim mollanın öz dili ilə onun əqidəsinin və rəyinin alına və satıla bildiyini göstərir. Satiradan ədəbi və ictimai mübarizələrdə geniş istifadə edilməsi onun ciddi sosial məzmun daşımasına səbəb olmuşdur. Məsələn, XIX–XX əsrlərdə Azərbaycan maarifçiləri mürtəce ruhaniyyəti, feodal dərəbəyiliyini, maarif və məktəbin düşmənlərini, cəhaləti satirik əsərlər – şeir, felyeton, hekayə və s. formada tənqid etmişlər. Ona görə XIX əsr Azərbaycan satirik ədəbiyyatının qızıl dövrü sayılır. Q.B.Zakir, S.Ə.Şirvani, M.Ə.Sabir satirik poeziyanın böyük ustaları olmuşlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Əliyev R. Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. Bakı:Mütərcim, 2008. s. 259" (PDF). 2021-06-29 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2014-11-08.

Həmçinin bax
------------

* Yumor
* Həcv
* İroniya

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
**Ivano Sorić** (*lat.* Francolinus francolinus) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin toyuqkimilər dəstəsinin qırqovullar fəsiləsinin turac cinsinə aid heyvan növü.

Nadir oturaq növdür. Azərbaycanda Lənkəran ovalığının şimal-şərqində (Qızılağac qoruğu), Kür-Araz düzənliyinin ayrı-ayrı hissələrində təsadüf edir. Kolluq bitkiləri ilə örtülü sahələr, pambıq tarlalarında, bağlarda, bağçalarda, dənli bitkillər səpilmiş tarlalarda, Kür boyunca tuqaylarda tez-tez rast gəlinir.
1947-1950-ci illərdə 600 min fərd, 1958-1962-ci illərdə – 100 min fərd, 1992-ci ildə – 4 min fərd turac olmuşdur. Hazırda Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda turacın böyük populyasiyası qeydə alınmışdır.

Çoxalması
---------

Monoqam quşdur. Bir yaşında çoxalmağa başlayır. Cücəli quşdur. Cütlər fevralın axırında əmələ gəlir. Yuvaya 8-12 yumurta qoyur. Balalar mayın axırı – iyulun əvvəlində yumurtadan çıxırlar. Cavan quşlar ildə bir dəfə, yaşlılar isə ildə iki dəfə yumurta qoyur.
Turac çaqqal, tülkü, qamışlıq pişiyi, bataqlıq belibağlısının qidasını təşkil edir.

Sayının dəyişilmə səbəbləri
---------------------------

Yaşayışı üçün əlverişli sahələrin azalması, yuvaların mal-qara tərəfindən tapdalanması. Ot və kolluqların biçilməsi və yandırılması. Çox aşağı temperaturlu qışın dövri olaraq təkrarlanması, bu zaman aclıqdan külli miqdarda quş tələf olur. Eləcə də brakonyerlik.

Qorunması üçün zəruri tədbirlər
-------------------------------

Qorunma qaydalarına əməl edilməsinə nəzarət. Yasaqlıqlar təşkil etmək, turacın volyer şəraitdə çoxalmasını həyata keçirmək, xalq arasında təşviqatı gücləndirmək. Quşların yemləndirilməsini təşkil etmək. Brakonyerliklə mübarizə etmək. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.

Yarımnövləri
------------

* *F. f. arabistanicus*
* *F. f. asiae*
* *F. f. billypayni*
* *F. f. bogdanovi*
* *F. f. festinus*
* *F. f. francolinus*
* *F. f. henrici*
* *F. f. melanonotus*
* *F. f. parkerae*
* *F. f. parkerael*

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3
3. ↑  "Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar". 2013-07-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-04-22.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q285165
* Wikispecies: Francolinus francolinus
* ADW: Francolinus\_francolinus
* Avibase: 50658B225BD16740
* BirdLife: 22678719
* BOLD: 113292
* eBird: blkfra
* EUNIS: 15584
* Euring: 3640
* Fauna Europaea: 96445
* Fauna Europaea (new): ad50792e-2f28-4ecb-991d-50128d060855
* GBIF: 5227919
* GNAB: black-francolin
* iNaturalist: 649
* IRMNG: 11374642
* ITIS: 175974
* IUCN: 22678719
* NBN: NHMSYS0020788970
* NCBI: 9023
* TSA: 7069
* Xeno-canto: Francolinus-francolinus

 |
**Eltz Qalası** (alm. Burg Eltz) — Almaniyanın Koblenz və Trir şəhərləri arasında Mozel dağının üstündə orta əsrlərə aid qala. Eltz qalası Eyfel bölgəsində heç vaxt dağıdılmayan yeganə qaladır.

Qala 70 m. hündürlükdə, qayalıqda dayanır. Bu 3 tərəfdən Mozel çayının şimal tərəfindəki qolu olan Elzbax çayı ilə həmsərhəddir. Ətrafdakı Eltz meşəsi qoruq elan edilib.

Tarixi
------

Eltz Qalasının havadan görünüşü
Eltz qalası və ətraf vadi, girişə aparan yoldan görünür. 
Qala, Roma dövründə mühüm ticarət yolu olan bir bölgədə qurulmuşdur. 1157-ci ilə qədər qala Frederik Barbarossanın hakimiyyəti altında Müqəddəs Roma İmperiyasının mühüm hissəsi idi.

1331-1336-cı illər arasında Eltz döyüşü zamanı bölgədəki lordlar, o cümlədən İohann Eltz, Azad İmperiya cəngavərləri ilə birlikdə şahzadə Balduin fon Trierin ərazi siyasətinə qarşı çıxdıqda, qala öz tarixində ilk dəfə ciddi hərbi münaqişələrə dözdü.

1815-ci ildə Eltz-Rübenach baronu torpaq mülkiyyətini satın alaraq qalanın yeganə sahibi oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Startseite - Burg Eltz". www.burg-eltz.de.
**Vasif Haqverdiyev** (15 oktyabr 1978, Bakı) — Keçmiş azərbaycanlı futbolçu. Cinah müdafiəçisi kimi çıxış edib. "İnşaatçı"(Bakı), "Bakı fəhləsi", "Fərid", "Qarabağ", "Turan", "Xəzər Unversiteti", "MKT-Araz", "MOİK", "Standart", "Olimpik", "Kəpəz" klublarının formasını geyinib.

Karyera
-------

Karyerasına 1993-cü ildə Bakının "İnşaatçı" komandasında başlayıb. 1996-cı ildə Bakının "Fərid" klubuna keçib. 1997-ci ildə "Bakılı" klubunun formasını geyinib.

Azərbaycan çempionatının 1997–1998-ci il mövsümu başa çatdıqdan sonra əsas heyət oyunçularının çoxunu itirən "Qarabağ" klubu, heyətə gənc oyunçular dəvət etməyə başlayır. Bunlardan biri də Vasif Haqverdiyev olur. "Qarabağ" ilə ilk mövsümundə komanda çempionatda dörduncu yeri tutur. Çempionatdakı tutduğu yerə görə "Qarabağ" o zaman Avropanın üçuncu turniri olan "UEFA İntertoto Kuboku"nda iştirak imkanı qazanır. Bu turnirdə Avropa yarışlarında ilk dəfə mərhələ adlayan Azərbaycan komandası olan "Qarabağ"ın, İsrailin "Makkabi" klubu ilə hər iki oyununa meydanda olur.

2001-ci ildə "Qarabağ"dan ayrılan futbolçu Tovuzun "Turan" komandasına keçir. Tovuz klubunda 6 ay forma geyindikdən sonra, mpvsümun qalan hissəsini Bakının "MOİK" klubunda keçirir.

2003-cü ildə futbolçu "Xəzər Unversiteti" (*indiki "Şamaxı" klubu*) klubuna keçir.

2004-cü ildə İmişlinin "MKT-Araz" klubuna keçir.

2005-ci ildə təkrar "Qarabağ" klubuna keçir.

2007-ci ildə Bakının "Standart" klubunun sıralarına qoşulur.

2009-cu ildə Bakının "Olimpik" klubuna keçir.

2010-cu ildə Gəncənin "Kəpəz" klubunun sıralarına qoşulur. Burada iki mövsüm çıxış etdikdən sonra 2012-ci ildə karyerasını başa vurur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "TANITIM: VASİF HAQVERDİYEV" (az.). 27 iyul 2005. 2023-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2023.
2. ↑  *footballfacts.* "Хагвердиев Васиф" (rus). 2023-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2023.
3. ↑  *Sport7.az.* "Tarixi oyundan 20 il keçir – "Qarabağ"ın "Makkabi" zəfəri". aqreqator.az. 2022-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 yanvar 2023.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | eu-football.info (oyunçu) · National Football Teams.com |
**Tərcibənd** (ərəbcə: *tərci* və farsca: *bənd* ) — Mövzu və vəzn etibarilə bir olub, birinci bəndin bütün misraları həmqafiyə, ikinci bəndin son beyti istisna olmaqla bütün misraları, axırda isə birinci bəndin son beyti nəqərat kimi təkrar edilən klassik şeir formalarından biri. Tərkibənd kimi şairin öz müşahidələri əsasında yazılır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Tərcibəndin məzmununu şair təsirləndiyi, mənasını duyduğu sahələrdən götürür. Eyni zamanda, bu janrın tutumu, ölçüsü, qafiyə sistemi tərkibbənddən az fərqlənir. Tərcibəndlər adətən şeirlərdə beytlərə və bəndlərə ayrılır. Müxtəlif tarixi kəsmlərdə yazılan tərcibəndlərin strukturu bir-birindən fərqlənir. Bəzi tərcibəndlərin ilk iki misrası öz arasında, sonrakı sətirlər isə misraaşırı qafiyələnmişdir. Yaxın məzmunlu, yaxın ölçülü, oxşar ahəngli tərcibəndlərdə final beytləri təkrar olunur.

Nümunələr
---------

Nəsiminin tərcibəndlərində ilk iki misra öz aralarında qafiyələnir, sonrakı beytlərin birinci misraları sərbəst buraxılır, ikinci misralar isə birinci beytin son misraları ilə həmqafiyə ( **aa ba qa da va** ...) olur. Nəsiminin tərcibəndləri 13 -15 beytdən çox olmayıb.

Füzulinin tərcübəndləri isə 12 misradan çox olmamışdır. Onun tərcibəndlərində final beytindən başqa, misraların hamısı öz aralarında ( **aaaaaaaaaabb**) qafiyələnmişdir.

Qasım bəy Zakir azmisralı (20 -22 ), Əbülqasım Nəbati isə çoxmisralı (bəzən 50 misradan çox) tərcibəndlər yazmışdır.

Həmçinin bax
------------

1. Tərkibbənd
2. Şeir

Xarici keçidlər
---------------

*

İstinadlar
----------

1. ↑  "tərcibənd". 2016-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-11-24.
2. ↑  Abbas Hacıyev. Ədəbiyyat Nəzəriyyəsi. Bakı.1996.s.256.

| ⛭Ədəbi janrlar |
| --- |
| Nəsr | Oçerk • Povest • Esse • Xatirə • Felyeton • Pyes • Təmsil • Hekayə (Novella • Mənzum hekayə) • Roman (Dilogiya • Trilogiya • Epopeya) • Səyahətnamə |
| Nəzm | Poema • Dastan • Məsnəvi • Qəzəl • Qəsidə • Qitə • Rübai • Mürəbbe • Tuyuq • Bayatı • Gəraylı • Qoşma (Təcnis • Dodaqdəyməz • Qıfılbənd) • Müxəmməs (Təxmis) • Müsəddəs • Müsəbbe • Müsəmmən • Müəşşər • Müstəzad • Tərkibbənd • Tərcibənd |
| Dram | Faciə • Dram • Komediya |
One of the "tulugan" at Kaamulan Park, Malaybalay
**Bukidnonlar**—(bisayya dilində "dağ sakinləri"),xiqaonanlar (özlərini "dağlılar" adlandırırlar) Mindanaonın Bukidnon əyalətinin şm. və mərkəzi hissələrində Filippinin dağ xalqlarından biri. Sayları 110 min nəfərdi (1995). Manobolara yaxındırlar və qismən onlarla qaynayıb-qarışmışlar. Qərbi Avstroneziya qrupuna aid bunukid dilində danışırlar. İngilis və taqal dilləri də yayılmışdır. Ənənəvi inanclarını saxlayırlar, xristianları da var.
Ənənəvi məşğuliyyətləri toxa əkinçiliyidir (quru dərələrdə becərilən çəltik, qarğıdalı, abaka, tənbəki). Öküz-karabao və it yetişdirirlər. Balıqçılıq, ovçuluq və yığıcılıq yayılmışdır. Abaka liflərindən toxuculuq, toxuma, dulusçuluq tənəzzül etmışdir. Evləri yortacəsaslıdır, bəzən ağac üzərində qurulur. Betel çeynəmə, dişlərin mişarlanması və qaraldılması, tatu (tatuirləmə) yayılmışdır. Geyimləri (qısa jaket, enli parçadan hazırlanmış kəmər, qadınlarda-uzun yubka, kişilərdə-şalvar) tikmə və aplikasiya ilə bəzədilər. Kişilər naxışlı çalma, qadınlar tunc və sədəflə bəzədilmiş iri daraqlar taxır, yaylıq bağlayırlar. Naxışlı çantalar, sırğalar, bilərziklər, boyunbağılar, həmayillər, metal və balıqqulağıdan üzüklər yayılmışdır. Əsas yeməkləri düyüdən hazırlanır. Kədlərdə qohum ailələr yaşayır. Formal olaraq icma tərəfindən seçilən və prezident adlanan başçı ənənəvi rəhbər daqonun əlamətlərini saxlayır. Nigah neolokaldır, uşaq yaşlarında adaxlanma və gəlin üçün başlıq səciyyəvidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Milli Enisiklopediyası. V. Bakı. 2014. səh. 59. ISBN 978-9952-441-10-9.
**Vüsalə Rəfail qızı Əlizadə** (12 iyul 1984, Bakı) — Azərbaycanlı televiziya aparıcısı və sənətçi.

Həyatı
------

Vüsalə Əlizadə 1984-cü il 12 iyulda Bakı şəhərində anadan olub. Vüsalə Əlizadənin özündən başqa, üç bacısı və bir qardaşı var.

Vüsalə Əlizadə, 9-cu sinifə qədər Buzovna qəsəbəsində yerləşən Əfqan Əliyev adına 125 nömrəli orta məktəbdə təhsil alıb. Daha sonra isə o, Turan Liseyini bitirib.

Ali təhsili isə Vüsalə Əlizadə, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Rejissorluq" fakültəsində alıb.

Fəaliyyəti
----------

Vüsalə Əlizadə, 2002–2014-cü illərdə "Lider" TV-də yayımlanan "Pərdə" maqazin verilişdə redaktor vəzifəsində çalışıb.

2014–2016-cı illərdə Vüsalə Əlizadə, "APA Holding"-in nəzdində fəaliyyət göstərən "APA" TV-də yayımlanan "Səhər zəngi" verilişinin aparıcısı olub.

Vüsalə Əlizadə, 2015-ci ildən etibarən isə ATV-də yayımlanan "Qadına görə" verilişinin aparıcısıdır.

Vüsalə Əlizadə, 2017-ci ilin oktyabr ayında ATV-də yayımlanan Maşın Realiti Şousunun Xanımlar və Cənablar adlanan 15-ci sürətinə qatıldı. Oktyabrın 17-si səsverməyə çıxan Vüsalə Əlizadə, gərgin gecənin sonunda, səslərin 56.44 faizini topladı və maşın uğrunda mübarizəni davam etdirdi. O, həmin gün şoudan, Vüqar Əbdulovu uzaqlaşdırdı. Şounun növbəti günlərində də, uğurla çıxış edən Vüsalə Əlizadə, nəticə finala adladı.

Maşın uğrunda həlledici mübarizədə o, müğənnilər Talıb Tale və Xatun Əliyeva ilə yarışdı. Amma, Vüsalə Əlizadə, oktyabrın 23-də səhhəti ilə bağlı yaranan problemlərə görə əlini maşından çəkdi və maşın uğrunda mübarizəni dayandırdı.

Şəxsi həyatı
------------

Vüsalə Əlizadə, 2013-cü ilə qədər teleaparıcı Azər İsmayılov ilə ailəli olub. Vüsalə Əlizadənin, 10 fevral 2012-ci il təvəllüdlü Dilək adında bir qız övladı var.

Xarici keçidlər
---------------

* vusalaalizade.com — Vüsalə Əlizadənin rəsmi saytı
* Vüsalə Əlizadə Instagram'da
* Vüsalə Əlizadə Facebook'da
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Seyid (dəqiqləşdirmə).
**Seyid** (**seyyid**) (ərəbcə: سيد) — Ərəbistanda islamiyyətə qədər tayfa rəhbərinə deyilirdi. Müsəlman dünyasında Məhəmmədin nəslindən olub onun nəvəsi Hüseynlə bağlı adamların fəxri təxəllüsüdür. Şəriflərlə birlikdə seyidlər müsəlman cəmiyyətinin sosial strukturunda möhtərəm təbəqələrdən birini təşkil etmiş, dindarlar arasında böyük nüfuza malik olmuşlar və indi də qismən belə bir nüfuz sahibidirlər. İranda Seyyid mənşəli ailələr Mir ya da Mirzə olaraq da xatırlanar. Şərqin bir çox ölkələrində seyid termini öz xüsusi mənasını itirmişdir və sadəcə olaraq "cənab" kimi işlədilir. Cənubi Asiyada milyonlarla insan Haşimin enişini iddia edir. 1901-ci ildə Seyyid sayı İngilis Hindistan 1,339,734 olaraq sayıldı. Son təxminlər Cənubi Asiyadakı çox on beş milyon Seyyid olduğunu göstərir; səkkiz milyon Pakistanda, yeddi milyon Hindistanda, bir milyondan çox Banqladeş və yetmiş min ətrafında Nepal

Mənbə
-----

* İslam (qısa məlumat kitabı). Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş Redaksiyası. Bakı: 1989, səh.101.

Həmçinin bax
------------

* Mərəşi seyidləri

Xarici keçidlər
---------------

* *Elxan Şükürlü.* "Mədinədən başlanan yol: Azərbaycan seyidləri - ARAŞDIRMA" (az.). islamazeri.az. 2016-12-24. 2017-01-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-12.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İslam** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
1999 il tam tutulması
Fayl:Solar eclipse at kashima Japan may 21 2012.jpg2012 il həlqəvi tutulması
**Günəş tutulması** — Günəş və Ay tutulmaları ən maraqlı təbiət hadisələrindəndir. Bu hadisələr qədim zamanlardan indiyə qədər bütün dövrlərdə insanları həmişə düşündürmüşdür. Hələ 3000 il bundan əvvəl Çin astronomları Günəş və Ау tutulmalarının baş vermə vaxtını əvvəlcədən təyin edə bilirdilər. Müasir astronomiya isə Günəş və Ау tutulmalarının Yer səthinin hansı hissəsində və nə vaxt baş verəcəyini çox böyük dəqiqliklə təyin etməyə imkan verir. Ayın Günəş diskinin qarşısını kəsməsinə və ya örtməsinə Günəş tutulması deyilir. Günəş tutulması qismən, tam və halqavari ola bilər. Günəş tutulması Ay Yerlə Günəş arasında olanda, yəni təzə Ay fazasında baş verir. Təzə Ay fazasında Ay Günəş şüalarının qarşısını kəsir və Yerə tərəf konus şəkilli kölgə buraxır. Yer səthinin tam kölgə bölgəsində olan müşahidəçi üçün tam Günəş tutulması, yarımkölgədəki müşahidəçi üçün isə qismən Günəş tutulması baş verir. Ayın orbit müstəvisi ekliptika müstəvisi ilə 05o09'-lik bucaq əmələ gətirdiyindən hər təzə Ay fazası Günəş tutulması ilə nəticələnmir. Günəş tutulmasının baş verməsi üçün təzə Ay fazası Ay orbitinin düyünlərinə və ya ona yaxın yerlərə təsadüf etməlidir. Yəni Günəş tutulmasının gerçəkləşməsi üçün təzə ay fazasında Ay ekliptika müstəvisində və ya ondan kiçik bucaq məsafəsində olmalıdır. Ayın Günəşə və Yerə görə vəziyyətindən asılı olaraq bəzən Ayın bucaq diametri Günəşinkindən kiçik olur. Bu halda Ayın buraxdığı kölgə konusunun təpəsi Yer səthinə çatmır. Onda Ay diski Günəş diskini tamam örtə bilmir, onun kənarlarında işıqlanmış halqa görünür. Belə tutulma halqavari Günəş tutulması adlanır.

Yer səthində Ay kölgəsinin eni maksimum 270 km-dir. Yarımkölgəninki isə 6700 km olur. Tam tutulmada Günəşin xromosfer və tac hissəsinin müşahidəsi üçün əlverişli şərait yaranır. Tam Günəş tutulması maksimum 7m.5, qismən tutulma 3h.5, halqavari tutulma isə təxminən 12m davam edə bilər. Ək-sər hallarda tam Günəş tutulmaları cəmi 2–3m davam edir.Venera və Merkuri də Günəş diski qarşısından keçərkən tutulma törədir.

Növbəti tam Günəş tutulması
---------------------------

2–3 iyul 2019-cu il tarixlərində tam Günəş tutulması hadisəsi baş verəcək.

Adıçəkilən təbiət hadisəsi iyulun 2-də yerli vaxtla saat 20:55-də başlayacaq və 3 iyul 01:50-də başa çatacaq.

Günəş tutulması Çili, Argentina, Cənubi Amerika və Sakit okeanın cənubundan aydın görünəcək.

Qeyd edək ki, növbəti Günəş tutulması 2019-cu ilin dekabr ayının 26-na təsadüf edəcək.

İstinadlar
----------

1. ↑  C. М. Quluzadə "Klassik astronomiya"
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-03.

Xarici keçidlər
---------------

* Ay tutulması nədir?  (az.)
**Puşkin abidəsi** — Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə yerləşən Pişkin bağında qoyulmuş abidə. Abidənin müəllifi Feliks Xodoroviçdir.

Tarixi
------

1892-ci ildə şairin vəfatının 55-ci il dönümündə şəhərin «Yeni Bağ» hissəsində (1885-ci ildə qədər təsis edilib), Puşkinin Tiflisdə qaldığı (1829) evin yaxınlığında qoyulmuşdur ("Puşkinin qaldəığı" ev günümüzə qədər gəlib çıxmamışdır. Abidənin hazırlanmasının təşəbbüskarı Tiflis polis məmuru Rossinski idi. Adidənin hazırlanması ilə bağlı hətta vəsait toplama belə təşkil edilir. Bir büstü hazırlamaq üçün 2281 rubl toplanmışdır. 30 aprel 1890-cu ildə Şəhər Duması tərəfindən layihə qəbul edilmiş və layihə martın 14-də 1891-ci ildə Sankt-Peterburqda təsdiq edilmişdir.

Bürünc büst Sankt-Peterburqdakı Verfel zavodunda hazırlanır - bədii brünc istehsalında Rus İmperiyasının aparıcı müəssisələrindən biri idi. Qırmızı və boz alqeti daşından hazırlanan postament Vinçenso Pilacinin Tiflis emalatxanasında hazırlanmışdır. Müasirlər şairin büstünün bədii dəyərlərini tənqid edirlər

2007-ci ildə Gürcüstan parlamentinin deputatı Nuqzar Siklauri paytaxt administrasiyasına Puşkin meydanınnın adını Varşava meydanı olaraq dəyişməyi barədə müraciət etmişdir.

Ədəbiyyat
---------

Дѣло Тифлисской Городской Управы, 1-го Распорядительнаго отдѣленія, 1890 г. по описи № 31 «О сооруженію въ Тифлисѣ памятника Пушкину»

İstinadlar
----------

1. ↑  "Улицы Бараташвили и Пушкина". 2018-06-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-03.
2. ↑  "Пушкин в Тифлисе: «Я не помню дня, в который бы я был веселее нынешнего»". 2018-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-03.
3. ↑  "Фабрика бронзовых изделий К. Ф. Верфеля и Гессериха". 2018-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-03.
4. ↑  *Григорій Москвичъ* Иллюстрированный практическій путеводитель по Кавказу. Одесса, 1899
5. ↑  "В Тбилиси требуют переименовать «российские» улицы и проспекты". 2018-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-07-03.

Mənmbə
------

Памятник нерукотворный: Пушкин и Тбилиси
**Biz qayıdacağıq** — Rejissor Elxan Qasımov tərəfindən 2007-ci ildə ekranlaşdırılmış tammetrajlı bədii film. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir.

16 dekabr 2007-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında yenicə ekranlara çıxmış "Biz qayıdacağıq" filmindən bəhs edən rejissoru Sənan Sultanov, ssenari müəllifi Sevda Ağazadə, operatoru Hüseynəli Bayramov olan 26 dəqiqəlik veriliş yayımlanıb. Verilişdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında filmin ilk baxışının keçirilməsi əks etdirilir.

Məzmun
------

Filmdə Qarabağ müharibəsi bir uşağın dili ilə canlandırılır. Müharibənin bütün dəhşətləri bu balaca oğlanın gözü qarşısında baş verib. Onu öz torpağına qayıtmaq arzusundan heç bir güc döndərə bilməz.

Azərbaycan torpaqlarının işğalı, Xocalı faciəsi, ermənilərin törətdiyi qətliamlar, Qarabağ müharibəsinin faciəvi nəticələri, qaçqın-köçkün taleyinin çətin məqamları filmin süjet xəttinin əsasında dayanıb. Erkən yaşlarında doğmalarını itirən Zakir Qasımovun (Pərvaz İbrahimli) payına isə bu müharibədən həyatın boz üzü və xatirələrin acısı düşüb.

Filmin qəhrəmanının atası Xocalı soyqırımı zamanı həlak olmuşdur. Gözəl səsi olan bu gənc Musiqi Akademiyasına getməyə hazırlaşsa da, fikrini dəyişir və Hərbi Akademiyaya oxumağa gedir.

Rollarda
--------

Ayan Mirqasımova — Nərgiz
Pərvaz İbrahimli — Zakir
Ömür Nağıyev — Xocalı qaçqını Nağıyev
İlham Əsgərov — müəllim
Mirzə Ağayev — Zakirin babası
Kamil Ağazadə — Zakirin qardaşı
Firuz Xudaverdiyev — Çəkməçi
Sevil Xəlilova — Qaçqın qadın
Filmi səsləndirənlər:
Hüsniyyə Mürvətova — Nərgiz (Ayan Mirqasımova) (titrlərdə yoxdur)
Rasim Balayev -müəllim — (İlham Əsgərov) (titrlərdə yoxdur)
Ramiz Əzizbəyli — Çəkməçi (Firuz Xudaverdiyev)(titrlərdə yoxdur)
Laləzar Mustafayeva — Qaçqın qadın (Sevil Xəlilova)(titrlərdə yoxdur)

İstinadlar
----------

1. ↑  Natiq Rəsulzadə. Ev. Bakı: Çənlibel, 2012.
2. ↑  ""Biz qayıdacağıq"". 525-ci qəzet. 2021-07-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-12-11.
3. ↑  "biz-qayidacagiq"-filminin-təqdimat-mərasimi-kecirilib/ ""Biz qayıdacağıq" filminin təqdimat mərasimi keçirilib". Kultaz.com.[*ölü keçid*]
4. ↑  ""Biz qayıdacağıq" filminin təqdimatı". Xalq Qəzeti. 2022-08-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-12-11.
5. ↑  ""Biz qayıdacağıq" filminin "Zakir"i danışdı — "Məni döydülər ki..."". 2020-12-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-30.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmin musiqiləri (video)
* Filmin musiqiləri (audio)
**Hilal taktikası** və ya **turan taktikası** — Aypara (Hilal) Taktikası və ya Qurd qapanı, düşməni çevrələyərək yox etməyi məqsəd qoyan bir hərbi taktika Türk dövlətləri tərəfindən sıxlıqla istifadə edilərdi. Bu taktika meydan döyüşlərində təsirli idi və iki mərhələli olaraq tətbiq olunardı:

* Saxta ricat (ricat — geri çəkilmə);
* Pusqu.

Ordu, döyüş anında mərkəz, sağ və sol olmaq üzrə üç hissəyə ayrılardı. Mərkəz qüvvətləri düşmənə hücum edər, bir müddət sonra hücum edən bu qüvvələr, qaçar kimi geri çəkilərdi. Bunu edərkən də at üzərində ox atmaq surətiylə döyüşə davam edərdilər. Beləcə geri çəkilən əsgərlərin arxasından gələn düşmən, ordunun sağ və sol qisimi tərəfindən tələ qurulan yerə çəkilər, çevrə içinə alınaraq məhv edilərdi.

Ordu, təməldə üçə ayrılar və mərkəzə ən seçmə qüvvələr toplanar. Sağ və sol cinah mərkəzdən tamamilə ayrılmamaqla birlikdə araya məsafə qoyar. Mərkəzdəki qüvvələr sürətli bir vur qaç (ümumiyyətlə mizraqlı ya da atlı qüvvətlər ilə) düşmənin mərkəz safını fayda və düşmənin sağ və sol qanadlarının ordunun bölünməməsi adına mərkəzə sürüşməsini təmin edər. Bunun üzərinə araya məsafə qoyulan sağ və sol cinahdakı əsgərlər düşmənin qanadlarında buraxılan boşluqlara doğru sürətli hücum edərək düşməni ordunun meydana gətirdiyi ayparanın tam ortasına alardı. Vur qaç etmiş olan mərkəz qüvvə də, sağ və sol ceinahın əhatə etməsiylə birlikdə, qaçmağı buraxıb mərkəzdəki yerini alar düşmən ordusunu tam bir mühasirəyə götürərdi. Edilməsi olduqca çətin olmaqla birlikdə qəti nəticə verməsiylə bilinən və Türk ordularının tətbiq etdiyi, az qüvvələrlə yüksək saylı düşmənlərin yenilə biləcəyi bir taktikadır. 
Bu döyüş strategiyasını tarixdə ən yaxşı şəkildə tətbiq etmiş komandirlər:

* Çin və Böyük Hun imperiyası - Mete xan
* Osmanlı və Çar Rusiyasına yürüşlərində - Nadir şah Əfşar
* Malazgird döyüşü - Alp Arslan
* Mohaç döyüşü (1526) - Sultan Süleyman Qanuni

Parfiya və Roma arasında baş vermiş Karra döyüşündə parfiyalılar Hilal (Turan) taktikası sayəsində qalib olmuşlar.

İstinadlar
----------
100% məhəbbət (ingiliscə: 100% Love, Teluqu dilində: 100% లవ్, həmçinin 100% eşq kimi də tanınır) — 6 may 2011-ci ildə nümayiş etdirilmiş olan, Sukumarın teluqu dilində rejissorluğu ilə çəkilmiş olan hind filmidir. Süjet xətti xaraktercə tamamilə bir-birinə zidd olsa belə bir-birini sevən, lakin öz qürurlarına görə birlikdə ola bilməyən iki gəncin hekayəsindən bəhs edir. Baş rollarda Naqa Çaitanya və Tamannaah Bhatia oynamışdır.

Film kassada hit olmuş və Ən Yaxşı Ev Filmi nominasiyası üzrə Nandi Mükafatını qazanmış, həmçinin film xanım baş qəhrəmanı olan Tamannaah üçün də bir neçə mükafat qazanmışdır. Film eyni adla Malayalam dilində dublyaj edilmişdir. Filmin hind dilində də remeyki planlaşdırılır. Film, 2016-cı ildə Prem Ki Bujhni adı ilə yalnız bir dəfə benqal dilində yenidən çəkilmiş və hal-hazırda Tamil dilində 100% Kadhal adlı remeykinin təqdim edilməsi planlaşdırılır.

Hindistan telekanalında nümayiş olunmaq üçün Red Media şirkətinin sifarişi ilə film rus dilinə dublyaj edilmişdir.
**Ayşə Şekibe İnsel** (1886, Konstantinopol – 29 mart 1970) — türk fermer, siyasətçi və Türkiyə parlamentinin ilk 18 qadın deputatından biri.

Şəxsi həyatı
------------

Ayşə Şekibe 1886-cı ildə İstanbulda anadan olub. O, gənclik illərini İstanbulda keçirib, İstanbul Qız Peşə Məktəbində və Özəl Alman liseyində oxuyub.

O 1905-ci ildə Mehmet Kemalettin bəylə evlənmiş və bu evlilikdən bir oğlu olmuşdur. Şekibe orta təhsilinə görə və oğlunun təhsili ilə əlaqədar bir müddət Almaniyada qaldığı üçün alman dilini bilirdi. O bir müddət Bursa vilayətinin İnegöl rayonunun İsaören kəndində məskunlaşıb, burada əkinçiliklə məşğul olub.

Ayşe Şekibe İnsel 29 mart 1970-ci ildə vəfat etmişdir.

Siyasi karyerası
----------------

1934-cü ildə qəbul edilmiş qanunla Türkiyədə qadınların seçki hüququ tanınmış və bununla türk qadınlarına parlamentə seçmək və seçilmək hüququ verilmişdir. Bu qanunun qəbulundan sonra, 8 fevral 1935-ci ildə keçirilmiş parlament seçkilərində Ayşe Şekibe Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) tərəfindən namizəd göstərilmiş və Türkiyə Böyük Millət Məclisinə deputat seçilmişdir. Bununla da o, Türkiyə tarixində ilk dəfə parlamentə daxil olan 18 qadın siyasətçidən biri oldu. Şekibe İnsel 5-ci parlamentdə Bursa seçki dairəsinin deputatı kimi vəzifə göstərib. O, "Kənd Təsərrüfatı üzrə Parlament Komitəsi"nin üzvü idi və fermer kimi iyirmi ildən artıq təcrübəyə malik olduğu üçün işlərini kənd təsərrüfatı və fermaçılıq siyasətinə yönəltmişdi. O 1935-ci ildə təqdim etdiyi hesabatda İznikin (tarixi Nikeya) turizm üçün tarixi əhəmiyyətini vurğulayıb. Ayşe Şekibe parlamentdə 1939-cu il aprelin 3-dək xidmət etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Duroğlu, Sibel.* Türkiye'de İlk Kadın Milletvekilleri (PDF) (Tezis) (türk). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 2007. 77–79. 2015-02-07 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2017-10-31.
2. ↑  Myron E. Weiner, Ergun Özbudun (1987) *Competitive Elections in Developing Countries*, Duke University Press, p337

| Türkiyə parlamentinin ilk qadın deputatları (1935-1939) |
| --- |
| Ayşə Şekibe İnsel • Bahire Bediş Morova Aydilek • Benal Nevzat Arıman • Fakihe Öymen • Esma Nayman • Fatma Şakir Memik • Ferruh Güpgüp • Hatı Çırpan • Hatice Özgener (1936) • Huriye Öniz Baha • Mebrure Gönenç • Mihri Pektaş • Meliha Ulaş • Nakiyə Elgün • Sabiha Görkey • Sabiha Gökçül Erbay • Seniha Hızal • Türkân Örs Baştuğ |
**Allahverdi Əmənullah oğlu Verdizadə** (1914–1973)– Kimya elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Allahverdi Əmənullah oğlu Verdizadə 1914-cü ildə Qaryagin qəzasının Soltanlı kəndində anadan olub. 1930-cu ildə Qaryağın (Füzuli) rayonunda II dərəcəli məktəbi bitirmişdir. 1933-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (ADPU) kimya-biologiya şöbəsini bitirmiş, 1945-ci ildə namizədlik, 1965-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1967-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. 15-dən çox kitabın, dərsliklərin, 120-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. Uzun müddət kənd məktəblərində müəllim işləmiş, 1941–42-ci illərdə II Dünya müharibəsinin iştirtakçısı olmuşdur. 1947-ci ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda çalışmış, kafedra müdiri işləmişdir. 1969-cu ildə alim ADPU-da "analitik və fiziki kimya kafedrasını təşkil etmiş və həmin kafedraya rəhbərlik etmişdir. 1973-cü ildə vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
fərhad kənd təsərrüfatının çox xeyirli sahəsidir. Toyuqlar 5 aylığında yumurtalamağa başlayır. 10 toyuq yumurtası 1kq mal ətinə bərabər qidalılığa bərabərdir. Beləliklə məhsuldarlığı 230-250 yumurtadan ibarət bir toyuq ildə təqribən 25 kq ətə bərabər məhsul verir və buna da ət istehsalına nisbətən 2-4 dəfə az yem sərf edilir633-.\7

4Toyuqçuluq birinci növbədə yumurta istehsalı istiqamətində ixtisaslaşdırılmalıdır. Broyler (çolpa) istehsalı yalnız o vaxt müvəffəqiyyətli olur ki, onların yetişdirilməsində mələz quşlar və ixtisaslaşdırılmış ətlik xətlər (korniş, ağ plimutrok, susseks, ağ quyruqlu qırmızı toyuq cinsləri) bir-birilə düzgün əlaqələndirilib istifadə edilsin.

Hind toyuqlarının yetişdirilməsi birinci növbədə sürünün yaxşı yemlənməsi və saxlanmasından cavan quşların düzgün bəslənməsindən və damazlıq işinin lazımı səviyyədə təşkilindən aslıdır. Planlı cins olaraq Şımali-Qafqaz hind toyuğunu tövsiyə etmək olar. Yerli hind toyuqları iqlim şəraıtınə yaxşı uyğunlaşsalar da az məhsuldardır (Yaşlı hind toyuğu cəmi 5-7 kq gəlir). Şimali-Qafqaz hind toyuqları isə yerli cinslərdən məhsuldar (10-12 kq) olmaqla daha əlverişlıdir.

Dağlıq və dağətəyi zonalarda ən az qüvvəli yem sərf etməklə, ucuz otlaq yemindən istifadə edərək hər il yüz minlərlə qaz yetişdirmək və kökəltmək mümkündür.

İnkubator
---------

İnkubator yumurtaların temperaturasını və nəmliyini avtomatik olaraq nəzarət edən bir cihazdır. İnkubatorlar, yumurtaların qüvvətlənməsi və yumurtadan çıxan cücələrin isti, təmiz və müsait şərait altında yetişməsi üçün istifadə olunur (İnkubator alqı-satqısı və quşçuluqdakı yeri haqqına məlumat almaq üçün klik edin).

İnkubatorlar çox vaxt fermalarda, araşdırma laboratoriyalarında və ev heyvançılıqda istifadə olunur. İnkubatorların əsas məqsədi, yumurtalar üçün optimal şəraitin yaradılmasıdır. İnkubatorlar, temperaturanı, nəmliyi, dövrələrin sayını və dövrələr arasındakı fərq və davamlılığı avtomatik olaraq tənzimləyə bilən sensor və nəzarət sistemləri ilə təchiz olunur.

Yumurtaların temperaturası və nəmliyi, inkubatorun daxilindəki sensor və nemləndirici sistem vasitəsilə izlənilir və tənzimlənir. İnkubatorlar çox vaxt yumurtalara optimal istilik və nəmliyi təmin etmək üçün elektrik enerjisi ilə işləyir. Bu şəkildə, yumurtaların qüvvətlənmə prosesi təmin edilir və cücələr lazımlı vaxtda yumurtadan çıxır.

İnkubatorlar ayrıca yumurtalardan çıxan cücələrin həyat şərtlərinin təmin edilməsi üçün də istifadə olunur. Temperaturanın və nəmin dəyişdirilməsi, cücələrin sağlamlığı, səhiyyəsi və nəzarət altında saxlanılması üçün əhəmiyyətli olan faktorlardır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Kanada · Britannica (11-ci) · Britannica (onlayn) · Pauly-Wissowa |
| Normativ yoxlama | GND: 4318700-6 · LCCN: sh2006008494 · Microsoft: 66914385 · NDL: 00574287 · NKC: ph1217209 |
**Musiqi psixologiyası** (*ing.* Music psychology) — Musiqişünaslığın bir bölməsi olub, musiqi dilinin və musiqi əsərlərinin quruluşunun müxtəlif aspektlərinin öyrənilməsi üzrə akademik dissiplinlər toplusu olmaqla yanaşı, eyni zamanda musiqini psixoloji qavramanın qanunauyğunluqlarını və onun insan psixikasının müxtəlif struktur komponentlərinə təsirini tədqiq edir. Buna görə musiqi psixologiyası araşdırmaları sahəsinə , o cümlədən , müxtəlif profilli sahələrdə, məsələn, Musiqi akustikası , Psixoakustika, Qavrayış Neyropsixologiyası , Qavrayış və Hərəkətin psixofiziologiyası, Estetika, Kulturologiya və s. sahələrdə tədqiqatlar da aid edilə bilər.

Musiqi psixologiyası sahəsində elmi tədqiqatların əsas istiqamətləri aşağıdakılardır :

* Musiqi qabiliyyətlərinin psixologiyası;
* Musiqi duyumunun psixologiyası;
* Musiqi qavrayışının psixologiyası;
* Musiqi yaradıcılığının psixologiyası;
* Musiqi hadisələrinin psixoloji aspektləri.

Yaranma və inkişaf tarixi
-------------------------

Musiqi psixologiyasının problematikası özü-özlüyündə erkən antik dövrlərdən başlayaraq, musiqi incəsənətinin bütün inkişaf dövrlərində nəzərdən keçirilmişdir.

Musiqi psixologiyası nöqteyi-nəzərindən ən vacib marağı Barokko dövrünün musiqisində yaranmış Affektlər Nəzəriyyəsi kəsb etmişdir ki, onun da araşdırmaçıları İohann İoahim Kvants , Maren Mersen , Afanasi Kirxer, İohann Qotfrid Valter , Klaudio Monteverdi , İohann Mattezon , Ciovanni Battista Bononçini, və Xristian Henrix Şpis olmuşlar. Affektlər nəzəriyyəsinə görə, bəstəkar yaradıcılığının məqsədi affektləri oyatmaq, cuşa gətirməkdir ki, onların qrupları arxasında da müəyyən musiqi üslubları və bəstəkarlıq yazısının digər vasitələri birləşirdilər.Affektlər nəzəriyyəsi təsvir olunurdu Afanasi Kirxerin "Musurgia universalis" (Səs və Musiqi haqqında) risaləsində fikrinə görə, affektlərin ötürülməsi hər hansı peşə texnikasına aid edilmirdi, əksinə, "simpatiya"nı idarə edən hansısa magik, sehrli hərəkət idi ki, o da, "insan ilə musiqi arasında" yaranırdı. Bununla əlaqədar, qeyd etmək lazımdır ki, o dövrün bir çox bəstəkarları , o cümlədən, Klaudio Monteverdi xüsusi olaraq, magiyanı öyrənirdi.

Lakin məhz müstəqil elmi dissiplin qismində musiqi psixologiyası XIX əsrin ortalarından formalaşmağa başladı. Bunun üçün əsas təkan eksperimental psixofiziologiya sahəsində tədqiqatlar və bilavasitə onlarla əlaqədar elmi işlərdəki bütövləşmiş hala gətirilmiş musiqi-duyum qavrayış haqda elmi nəzəriyyə oldu.

İstinadlar
----------
Üzümlüklərin yaxınlığındakı Zəhlə
Zəhlənin görünüşü
**Zəhlə** (*ərəb.* زحلة‎) — Livanda Biqa mühafəzəsinin inzibati mərkəzi olan şəhərdir. Şəhərin əhalisi təxminən 100 000 nəfər təşkil edir. (2006). 2013-cü ildə əhali 56000 nəfərə qədər azalmışdır. Əhalisinin sayına görə şəhər Beyrutdan və Tərabülüs əş-Şamdan sonra Livanda üçüncü şəhərdir. Əhalisi əsasən xristianlardan təşkil olunub. Livan Melkit Yunan Katolik kilsəninin mərkəzidir. Zəhlə şəhəri Biqa vadisinin mirvarisi hesab edilir. O təmiz havası ilə, kurortlar ilə və orijinal mətbəxi ilə məşhurdur.

Ümumi məlumat
-------------

Şəhər Livanın paytaxtı olan Beyrut şəhərindən 55 kilometr şərqdə yerləşmişdir. Şəhər Yaxın Şərqdə yeganə katolik şəhərdir. Öz köhnə kilsələri ilə məşhurdur. Restoranlar açıq havada yerləşir. Vadi-əl-Areyiş unikal mətbəx və buzhazırlayan zavod kimi fəaliyyət göstərir. Beyruta qədər avtomobillə çatmaq mümkündür. Səfər 30 dəqiqədən 50 dəqiqəyə qədər davam edir. Müddət hərəkətdən asılı olaraq dəyişir. Şəhər mərkəzi dəniz səviyyəsindən 900 m hündürlükdə yerləşmişdir.

Tarixi
------

Təxminən 300 il əvvəl Zəhlənin əsası qoyulmuşdur. XVIII əsrin başlanğıcında hələ gənc olan şəhər üç ayrı rübə bölünmüşdü. Hər kəsin öz idarəsi var idi. Qısa vaxtda XIX əsrdə Zəhlə regionda birinci müstəqil şəhər-dövlət oldu. O zaman şəhərin öz bayrağı və himni var idi. Zəhlə 1777 və 1791-ci ildə yanğınlara məruz qaldı. 1860-cı ildə isə qarət edilərək yandırıldı. Mutasarrifii (1861 — 1914) Zəhləni idarə edən zaman şəhər yenidən çiçəklənməyə başladı. 1885-ci ildə şəhər vasitəsilə çəkilmiş dəmiryol xətti onun iqtisadiyyatını yaxşılaşdırdı və Zəhlə Suriyanın Biqa vadisi üçün daxili "liman" oldu. O həmçinin kənd təsərrüfatının mərkəzi və Beyrut, Dəməşq, Mosul və Bağdad arasında ticarətin mərkəzi idi. Hesab edilir ki, Zəhlə Livan ordusunun vətənidir. Şəhər indi ölkənin siyasi həyatında mühüm rol oynayır.

İqtisadiyyat
------------

Zəhlə şəhərində iqtisadiyyatın əsasını toxuculuq və yeyinti sənayesi, həmçinin kənd təsərrüfatı təşkil edir.

Qardaş şəhərlər
---------------

* Braziliya Belo Horizonte (*port.* Belo Horizonte), Braziliya (1974)
* Argentina Rosario (*isp.* Rosario), Argentina
* Polşa Zabrze (pol. Zabrze), Polşa
* Braziliya Resifi (*port.* Recife), Braziliya

İstinadlar
----------

1. ↑  "World Gazetteer: Lebanon, largest cities and towns and statistics of their population". 2006-03-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2006-03-16.
2. ↑  "mideast.com - This website is for sale! - Mideast Resources and Information". 2016-08-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-13.
3. ↑  *Câmara Municipal de Belo Horizonte.* "Lei n° 2.380, de 11 de dezembro de 1974" (portuqal). 2012-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-13.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Zəhlə ilə əlaqəli mediafayllar var.

* mideast.com/zahle
* tourism
**Tamilla Şəfəq** (Ağayeva Tamilla Sultan qızı) - Tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, həkim, şair, nasir, publisist. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1998), *Türk Dövlətləri Oftalmoloji Dərnəyinin* Azərbaycan üzrə təmsilçisi (2001), *MDB Oftolmologiya Assosiasiyasının* İdarə Heyətinin üzvüdür.

26 dekabr 1940-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Şuşa şəhərində ibtidai təhsil aldıqdan sonra, Gəncə şəhərində orta məktəbi bitirib. Sonra Azərbaycan Tibb Universitetinin pediatriya fakultəsində təhsil alıb (1957 - 1963). Ali məktəbi bitirdikdən sonra Gəncədə 3 saylı uşaq məsləhətxanasında sahə həkimi işləyib. 

1965-ci ildə *Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda* göz xəstəlikləri üzrə ixtisaslaşma keçmişdir. 1966 - 1968-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin göz xəstəlikləri kafedrasında klinik ordinaturanı bitirib. 1969-cu ildə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat göz xəstəlikləri institutunda aspiranturaya daxil olub, 1972-ci ildə aspiranturanı bitirdikdən sonra institutda əvvəlcə kiçik elmi işçi, sonra baş elmi işçi vəzifəsində işləyib. 1995-ci ildən tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, aparıcı elmi işçidir. 

*Diabetlik retinopatiyada gözün hemodinamik dəyişikliklərinin öyrənilməsi* mövzusunda namizədlik dissertasiyasını (1989) müdafiə edib.
*Kataraktanın patogenezi və müalicəsi haqda yeni konsepsiya* adlı doktorluq dissertasiyası uğurla başa çatdırıb. 2001-ci ildən Türk Dövlətləri Oftalmoloji Dərnəyinin Azərbaycan üzrə təmsilçisidir. MDB Oftolmologiya Assosiasiyasının İdarə Heyətinin üzvüdür. O, dəfələrlə beynəlxalq elmi konfranslarda Azərbaycanı uğurla təmsil etmişdir.

Kiçik yaşlarından bədii yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. İlk şeiri 1956-cı ildə dərc edilmişdir. Şeirləri, hekayələri, məqalələri ilə dövri mətbuatda çıxış edir. 
*Nur payı* şeirlər toplusu (1998), *Günəşi verin mənə* (2006) kitabı kütləvi tirajla çap olunub. 1998-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

2016-cı ildə Həkim-yazarların ilk poetik toplusu olan "HƏKİMLƏRİN SÖZ DÜNYASI" kitabındakı şeirlərinə görə "İBN-SİNA" və "CƏSARƏTLİ QƏLƏM" diplomlarına layiq görülüb.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Mişar (dəqiqləşdirmə).

**Mişar** (*ing.* Saw) — 2004-cü ildə Ceyms Uanın ilk rejissorluq debütü və Leiq Uannellin ssenaristliyi ilə Uan və Uannellin hekayəsi əsasındə çəkilmiş Amerikan psixoloji qorxu filmidir. Bu *Mişar filmlər seriyası*-nın ilk hissəsidir və baş rollarda Uannell, Keri Elues, Denni Qlover, Monika Potter, Maykl Emerson, Ken Leunq və Tobin Bell iştirak edir. Film qurbanlarının yaşamaq iradəsini sınayan, onları sağ qalmaq üçün özlərinə böyük fiziki ağrılar verməli olduqları ölümcül "oyunlar" vasitəsilə sınaqdan keçirən qatilin sirri ətrafında fırlanan qeyri-xətti povestdən bəhs edir. Çərçivə hekayəsi qatilin ən son qurbanları (Uannell və Elues) böyük bir sökük vanna otağında oyanırlar və birinə öz ailəsini xilas etmək üçün digərini öldürmək əmri verilir.

Ssenari Uannell tərəfindən yazılmışdır və o Uan ilə öz ssenaristlik debütlərində hekayəni birgə yaradıblar. Əvvəlcə 2001-ci ildə yazılmışdı, lakin lahiyənin onların vətəni Avstraliyada istehsal olunması cəhdləri uğursuz olduqdan sonra Los-Ancelesə gəldilər. Prodüserləri cəlb etmək üçün onlar ssenaridən kənar bir səhnədən eyniadlı aşağı büdcəli qısametrajlı film çəkdilər. Bu 2003-cü ildə baş tutdu. Çünki Evolution Entertainment -dən prodüserlər dərhal birləşdilər və eyni zamanda Twisted Pictures loqosu ilə istehsal etiketini yaratdılar. Filmə 1,2 milyon dollarlıq kiçik büdcə verilib və 18 günə çəkilib.

*Mişar* ilk dəfə 19 yanvar 2004-cü ildə nümayiş etdirildi və Şimali Amerikada 29 oktyabr 2004-cü ildə Lionsgate Films tərəfindən nümayiş olundu. Film tənqidçilərdən ümumiyyətlə qarışıq rəylər aldı, lakin *Fəryad* (1996) filmindən sonra ən gəlirli qorxu filmlərindən biri olaraq dünya üzrə 100 milyon dollardan çox gəlir əldə etdi. Film o vaxtdan bəri kült izləyiciləri qazandı və tez-tez bütün zamanların ən inqilabi qorxu filmlərindən biri kimi qəbul edildi. 31 oktyabr 2014-cü ildə filmin on illiyini qeyd etmək üçün seçilmiş teatrlardə yenidən ekrana buraxıldı. Filmin davamı olan Mişar 2 davam filmi 2005-ci ildə nümayiş olundu.

İstinadlar
----------


1. ↑  *Falconer, Daniel.* "Saw revisited: Looking back at the film that changed the horror genre forever". Femalefirst.co.uk. May 15, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 25, 2022.
2. ↑  *Corrigan, Kalyn.* "Saw at 15: Changing the Course of Modern Horror". SlashFilm.com. October 29, 2019. January 19, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 25, 2022.
3. ↑  "15 Years Later: How "Saw" Changed the Horror Genre". Popdust.com. October 27, 2019. January 19, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: January 25, 2022.
4. ↑  *Vejvoda, Jim.* "Saw returning to theaters for its 10th anniversary". IGN. News Corporation. August 28, 2014. September 21, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 28, 2014.
**AllMovie** (əvvəl **AllMovie Guide**) — filmlər, televiziya proqramları və ekran aktyorları haqqında məlumatları olan onlayn bələdçi xidməti veb səhifəsi. 2015-ci ildən etibarən AllMovie.com və AllMovie istehlakçı markası RhythmOne-ə məxsusdur.

Tarixçə
-------

AllMovie, AllMusic və AllGame-i təsis edən məşhur mədəniyyət arxivisti Maykl Erlevayn tərəfindən quruldu.

AllMovie verilənlər bazası satış nöqtələri sistemləri, veb saytları və köşklər üçün on minlərlə distribyutor və pərakəndə satıcıya lisenziyalaşdırılmışdır. AllMovie verilənlər bazası əsas məhsul məlumatları, aktyor heyəti və istehsal kreditləri, süjet konsepsiyası, peşəkar icmallar, tərcümeyi-hallar, əlaqəli əlaqələr və daha çoxunu əhatə edən hərtərəfli bir məlumatdır.

AllMovie məlumatlarına vebdə AllMovie.com veb saytında daxil edilmişdir. Avtomatik olaraq DVD-ləri tanıya bilən AMG LASSO media tanıma xidməti vasitəsi ilə də mövcud idi.

2007-ci ilin sonlarında Macrovision (indiki Rovi Corporation) 72 milyon dollara AMG satın aldı.

AllMusic.com, AllMovie.com və AllGame.com veb xüsusiyyətlərinə baxan AMG istehlakçısı Rovi tərəfindən 2013-cü ilin avqust ayında All Media Network, LLC-yə satıldı. Alıcılar arasında SideReel və Ackrell Capital investoru Mayk Akrellin orijinal qurucuları da var.

RhythmOne ofisləri Kaliforniya, San Fransisko və Ann Arbor, Miçiqanda yerləşir

Həmçinin bax
------------

* IMDb
* AllMusic

İstinadlar
----------

1. ↑  Alexa Internet (ing.). 1996.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
**Yırğançay** — Gürcüstan Respublikasının Dmanisi (Başkeçid) rayonunun tabeçiliyində kənd.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Yırğançay kəndi Qaraxaç silsiləsinin şərq ətəklərində, dəniz səviyyəsindən 1630–1680 m. yüksəklikdə, Ermənistanla sərhəddə yerləşir. Yüksək dağlıq və az əlverişli fiziki-coğrafi mövqeyə malikdir. Qışı sərt, yayı sərin keçir. Rayon mərkəzindən 24 km. paytaxt Tiflisdən 95 km. cənub-qərbdədir. Ağ çay və Qaranlıq dərə adlı dağ çayları kəndin içərisindən keçir.

Əhalisi
-------

2002-ci il əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən Yırğançay kəndində 3000 nəfər sakin (rayon əhalisinin 9,6%-i) yaşayır. Əhalinin 50,3%-i kişilər, 49,7%-i qadınlardır. Əhalisinin sayına və ərazi bütövlüyünə görə Yırğançay bağlı olduğu rayondan və digər kəndlərdən böyükdür. Rəsmi statistikaya əsasən əhalinin 100%-i azərbaycanlılardan ibarətdir.

Təsərrüfatı
-----------

Yüksək dağlıq zonada yerləşən Yırğançayda əhalinin əsas məşğuliyyət sferası südlük-ətlik heyvandarlıq, xüsusilə maldarlıqdır. Torpaq örtüyünün zəif inkişafı və iqlimin əlverişsizliyi ilə əlaqədar olaraq kartofçuluq istisna olunmaqla, əkinçilik çox zəif inkişafı ilə səciyyələnir. Ermənistanla sərhəd xəttinin cəmisi 1 km. olması və Dmanisi rayonunun ən yaxın kəndinin buradan 13 km. məsafədə yerləşməsi, habelə infrastrukturun "yox" səviyyəsində olması təsərrüfat əlaqələrinin inkişafına ciddi maneəçilik törədir.

Mədəniyyəti
-----------

Yırğançayda hal-hazırda azərbaycandilli bir orta məktəb, bir ambulator tipli xəstəxana,, bir xalçaçılıq sexi  fəaliyyət göstərir.Kənddə Gürcüstan sərhəd qoşunlarının hərbi hissəsi yerləşir. Marneuli və Dmanisi şəhərləri ilə gündəlik, Tiflis və Bakı şəhərləri ilə qeyri-müntəzəm avtobus marşrutları işləyir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  "Gürcüstanda kənd əhalisinin statistik icmalı" (PDF). 2007-11-24 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-11-05.
4. ↑  "2002-ci ildə Gürcüstanda keçirilmiş əhali siyahıyaalmasının nəticələri" (PDF). 2009-03-06 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-11-05.
5. ↑  [ Borçalı haqqında internet saytı
6. ↑   Arxivləşdirilib 2016-03-13 at the Wayback Machine Azərbaycan diasporasının rəsmi internet saytı]

Həmçinin bax
------------

| ⛭Dmanisi bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Dmanisi |
| Kəndlər | **Anbarlı** • Armudlu • Aşağı Qarabulaq • Aşağı Oruzman • Bağçalar • Bəzəkli • Boğazkəsən • Çopurallar • Canbağça • Dağ Arıxlı • Dağ Qızılhacılı • Dəllər • **Dəmirbulaq** • Dunus • Əngirəvan • Gəyliyən • Gödəkdağ • Hamamlı • Hüseynkənd • İpnari • Lökcandar • Məmişlər • Məmişli • Ormeşən • **Qalamşa** • Qamışlı • **Qaşqatala** • Qəmərli • Qarakilsə • **Qoruncuq** • Qızılkilsə • Saca • Salamməlik • Səfərli • Söyüdlü • Suqala • Şahmarlı • Şindilər • Yaqublu • Yırğançay • Yuxarı Qarabulaq • Yuxarı Oruzman |