recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Ağacın en kəsiyi, 6-qabıq, 5-mantar, 4-kambi, 3-sütul, 2-nüvə, 1-özək
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Ağac (dəqiqləşdirmə).
**Ağac** yoxsa **taxta** — ağaclarda və kollarda hüceyrə bölünməsi nəticəsində yaranan daimi toxumadan ibarət materialdır. Ağacın oduncaq hissəsi sənaye üçün qiymətli hesab olunur. Ondan müxtəlif məqsədlər üçün konstruksiya materialları kimi istifadə olunur. Metala nisbətən aşağı möhkəmlik göstəricilərinə malik olmasına baxmayaraq ağacın texnikada öz tətbiq sahəsi mövcuddur.
Ağac gövdəsinin en kəsiyi şəkildə göstərilmişdir. Gövdə xarici və daxili qatlardan ibarətdir. Xarici qat gövdəni xarici təsirlərdən qoruduğu halda, daxili qat – mantar qida madəllərini ağacın daxilinə hərəkət etdirməyə xidmət edir. Mantarın altında cavan hüceyrələrin və qabıq hissələrinin inkişaf etdiyi nazik kambi qatı yerləşir. Mərkəzə doğru getdikcə ağac gövdəsində sütul, nüvə və özək yerləşir. Sütul qatında əsas inkişaf prosesi gedir. Nüvə tədricən ölməkədə olan hüceyrələrdən, özək isə kövrək və çox yaşlı hüceyrələrin toplaşdığı yerdir. Ağacın özəyindən səthə doğru özək şüaları yönəlir, daxildə isə qabığa nisbətən daha yüksək konsentrasiyaya malik həlqələr yerləşir. Ağac inkişaf etdikcə hər il yeni həlqə əmələ gəlir. Ağacın tərkibi başlıca efir yağları, qətranlar və başqa maddələrdən ibarətdir. Onun tərkibində sellülozun və liqninin miqdarı 60%-i təşkil edir. Sellüloz lifləri ağaca mexaniki möhkəmlik, linqin isə elastiklik verir.

Kəsilmiş ağac
Ağac anizotrop struktura malikdir, yəni onun xassələri anatomik istiqamətlərdən çox asılıdır. Müxtəlif ağaclardan hazırlanmış nümunələrin en kəsiklərində bunu aydın görmək olur. Buradan göründüyü kimi tikanlı ağac (məsələn küknar) nisbətən oxşar hüceyrələrdən ibarətdir və mantar bu ağaclarda möhkəmlik, həm də güc funksiyaları üçün cavabdehdir. Yarpaqlı ağacların strukturu dəyişən hüceyrələrdən təşkil olunur. Burada ağacın möhkəmliyinin yaranmasında damarların gücə, ağac liflərinin isə möhkəmliyə cavabdeh olması aydınca görünür. Ağac əl sənəti və sənaye üçün vacib materiallardan sayılır. Ağac materialları müxtəlif en kəsiyə malik uzunsov (çubuqşəkilli) və ya lövhə şəklində emal olunaraq müxtəlif məqsədlər üçün tətbiq olunur.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. I hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 430 s.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Ağac ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Paris-Dofin Universiteti** (*fr.* Université Paris-Dauphine) — Fransa Respublikasının paytaxtı Paris şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi;

Tarixi
------

Paris-Dofin Universiteti 1968-ci ildə Paris Universitetində keçirilən islahatlar nəticəsində təsis olunmuşdur.

Məkanı
------

Hazırda bu universitet Parisin qərbində, NATO-nun keçmiş qərərgahında yerləşir.

Tərkibi
-------

Universitetin tərkibinə Maliyyə İnstitutu və Riyazi Tədqiqatlar Mərkəzi daxildir. Universitetdə əsas diqqət tətbiqi riyaziyyat, informatika və idarəçilik sahələrində tədqiqatların inkişafına ayrılır.

Kontingenti
-----------

Burada 10 min tələbə təhsil alır və təxmini 365 müəllim çalışır.

Reytinqi
--------

Paris-Dofin Universiteti iqtisadiyyat və 60 istiqamətdə idarəetmə sahəsində ən yaxşı ali təhsil müəssisələrindən biridir.

Tədris
------

Universitetin Fransanın özəl və dövlət şirkətləri ilə sıx əlaqələri burada müəssisələrin maliyyələşməsi, maliyyə menecmenti, dövlət və bələdiyyə maliyyələri kimi fənlərin yüksək səviyyədə tədris olunmasına imkan yaradır. Bu fənlərin müəllimləri universitetin 23 tədqiqi mərkəzlərində fəal şəkildə araşdırmalar aparırlar.

Magistr proqramı
----------------

Universitetdə maliyyə, bank işi və sığortalama üzrə magistr proqramları çox məşhurdular. Magistr proqramına əsas iqtisadi anlayışlar (marko və mikro iqtisadiyyat, təhlilin kəmiyyət üsulları) və həmçinin xüsusi fənlər (maliyyə təhlili, bank texnologiyaları və məhsulları, maliyyə idarəçiliyi, beynəlxalq maliyyələr və s.) daxildir.

Xarici əlaqələri
----------------

Universitet dünyanın təxminən 90 ali təhsil müəssisələri ilə saziş bağlayıb.

Maraqlı faktlar
---------------

1994-cü ildə universitetin professoru Pyer Lui Lion "Filds medalı"na layiq görülmüşdü.

Şəkilləri
---------

* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  BIOGRAPHIE DE LAURENT BATSCH Arxivləşdirilib 2011-09-20 at the Wayback Machine. educpros.fr  (fr.)
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Paris-Dofin Universiteti Arxivləşdirilib 2021-09-22 at the Wayback Machine. banker.az, 20.02.2014  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Paris-Dofin Universiteti ilə əlaqəli mediafayllar var.

* dauphine.fr — Paris-Dofin Universitetinin rəsmi saytı
**Azərbaycanda çirlidinq** — Azərbaycan Respublikasında çirlidinqin tarixi və mövcud vəziyyəti.

Tarixi
------

Azərbaycan çirlidinq üzrə aparıcı ölkələrdən biri olmasa da, 1994-cü il Azərbaycanda çirlidinqin formalaşması dövrü hesab edilir. Məhz həmin vaxtdan, Bakıda ilk çirlidinqçilər voleybol, futbol, mini-futbol idman növlərinin kütləvi yarışlarında dəstək qrupları kimi çıxış edərək fəaliyyət göstərməyə başlayır. Həmin vaxtdan etibarən bu idman növü əhalinin xüsusəndə gənclər arasında geniş yayılmağa başlayır.

Ölkə birincilikləri
-------------------

2016-cı ilin iyun ayında "Sərhədçi" İdman Olimpiya Kompleksində Azərbaycanda çirlidinq üzrə ilk ölkə birinciliyi keçirilmişdir.

İkinci ölkə birinciliyi isə 2017-ci ilin aprel ayında "Dinamo" DİN İC-da keçirilmişdir.

İdarəçi qurum
-------------

Azərbaycan Respublikasında çirlidinq üzrə fəaliyyət göstərən əsas rəsmi qurum Azərbaycan Çirlidinq Federasiyasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Çirlidinqin Azərbaycanda və Dünyada Vəziyətinin Təhlili[*ölü keçid*]. ancf.az  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Çirlidinq Federasiyası
**Mehmet Tuğrul Gücük** (1955, Ankara – 2 avqust 2016, Türkiyə) — Türkiyə diplomatı.

Həyatı
------

Mehmet Tuğrul Gücük 1955-ci ildə Ankara şəhərində anadan olub.

Diplomat uzun sürən xəstəlikdən sonra 2016-cı il avqustun 2-də Türkiyədə müalicə aldığı xəstəxanada vəfat etmişdir. O, Bodrum şəhərindəki Güllük qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Diplomatik fəaliyyəti
---------------------

Mehmet Tuğrul Gücük 1983–1987-ci illərdə Türkiyənin Berlində baş konsulu olmuş, 1995–1999-cu illərdə Türkiyənin ABŞ-dakı səfirliyində çalışmışdır.

O, 2005–2010-cu illərdə Türkiyənin Bolqarıstanda səfiri vəzifəsində işləmişdir. 2014-cü ildən isə Türkiyənin İsveçrədəki səfiri idi. Ancaq həyatının təxminən son üç aydı ərzində müalicə məqsədilə Türkiyədə olduğundan bu vəzifəni səfirliyin müşaviri Volkan Karagöz icra edirdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Türkiyənin İsveçrədəki səfiri vəfat edib Arxivləşdirilib 2023-07-28 at the Wayback Machine. report.az, 03.08.2016  (az.)
**"Kukesi"** – Albaniyanın Kukes şəhərini təmsil edən futbol klubu.

Tarixi
------

1930-cu il martın 4-də yaradılmışdır.

### Klubun adı

Klubun ilk adı **"Şöqeriya"** olub. İkinci Dünya müharibəsinin ardından ilk dəfə Albaniyanın III liqasında mübarizə aparan komanda 1958-ci ildən **"Perperami"** adını daşımağa başlayıb. 2010-cu ildə yenidən ad dəyişikliyinə gedən rəhbərlik bu dəfə kluba **"Kukesi"** adını verib.

### Elitada

"Kukesi" II liqa çempionu kimi ilk dəfə 2012/2013 mövsümündə elitaya vəsiqə qazanmışdır. Klub yüksək liqadakı ilk mövsümündəcə gümüş medala yiyələnərək, UEFA Avropa Liqasında iştirak hüququ qazanmışdır. Bundan sonra da ardıcıl 2 dəfə – 2013/2014, 2014/2015 mövsümlərində çempionatı 2-ci yerdə tamamlayan, 2015/2016 mövsümündə isə üçüncülüklə kifayətlənən klub, nəhayət ki, 2016/2017 mövsümündə tarixinin ilk çempionluğunu qazanmışdır.

"Kukesi" həmçinin 1 dəfə – 2015/2016 mövsümündə Albaniya kubokunu, 1 dəfə də – 2016-cı ildə Albaniya Superkubokunun sahibi olmuşdur.

### Avropa kuboklarında

Klub 2013/2014 mövsümündə avrokuboklarda debüt etməsinə baxmayaraq, kifayət qədər təhlükəli rəqib olduğunu qısa müddətdə göstərməyi bacarmışdır. İlk mövsümündəcə UEFA Avropa Liqasında 3 mərhələ keçən albanlar yalnız pley-offda "Trabzonspor"a yenilmişlər. 2014/2015 mövsümündə Avropa Liqası ilə erkən vidalaşan klub, 2015/2016 mövsümündə 2, 2016/2017 mövsümündə isə 1 mərhələ adlaya bilmişdir. 2017/2018 mövsümündə isə tarixində ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasında mübarizə aparmışdır.

Stadionu
--------

Komanda ev oyunlarını Kukes şəhərində yerləşən "Zekir Emeri" stadionunda keçirir. Lakin 5000 tamaşaçı tutumuna malik stadion beynəlxalq standartlara cavab vermədiyindən, "Kukesi" avrokubokda rəqiblərini Albaniya yığmasının stadionu olan Elbasan şəhərinin 12800 tamaşaçı tutumuna malik eyniadlı arenasında qəbul edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  87 yaşlı yeni çempion – "Kukesi" Arxivləşdirilib 2021-10-20 at the Wayback Machine. apasport.az, 14.07.2017  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbol klubu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Krabbe yarımadası** (*rus.* Полуостров Краббе) — Rusiya Federasiyasının Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Diyarın ən iri yarımadalarından biridir. Yarımada coğrafi baxımdan Primorsk diyarının cənub-şərq sahillərində yerləşir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur.

Yarımada Xasanski rayonunun cənub-qərbində, Zarubino və Poset qəsəbələri arasında yerləşir. İlk dəfə 1854-cü ildə ekspedisiya zabiti vitse admiral E. V. Putyatin tərəfindən kəşf edilmişdir. Yarımada 1863-cü ildə Dəniz Nazirliyinin vitse admiralı Nikolay Karloviç Krabbenin şərəfinə adlandırılmışdır.

Təbiəti
-------

Yarımada qədim vulkanik suxurlardan təşkil olunmuşdur. O qərbdən şərqə doğru uzanır. Materiklə ensiz qumdan təşkil olunmuş bərzəxlə birləşir. Bərzəxin ən ensiz hissədə eni 70 metrdir. Mərkəzi hissədə eni 4,5 kilometrə çatır. Bərzəxin sahili ilə Astafev burnuna qədər məsafə 13 km-dir. Yarımadanın sahəsi 30,8 km2-dir.

Yarımada boyunca su ayrıcı silsilə uzanır. onun mərkəzində hündürlüyü 179,5 metrə çatan zirvə vardır. Zirvə adsızdır. Yarımadanın şərq hissəsində Dereq dağı yerləşir (160,2 m).

Yarımadanın şimalını dayaz Novqorodskaya buxtası yuyur. Burada güçlü dalğalar olmur. Sahilləri akulmiyyativ, az parçalı və alçaqdır. Çimərlikləri olduqca ebsiz, lilli və bataqlıqlaşmışdır. Şimal sahillərinin uzunluğu 16,1 km kilometrdir. Yarımada cənub-qərbdən Reyd Pallada buxtası, cənubdan Poset buxtası, cənub-şərqdən Kitovıy körfəzi ilə əhatələnir. Sıldırımlı qayaların aşağısında uzunluğu 24,3 km olan qumlu və gilli çimərliklər vardır. Mərkəzi hissədə Minonosok buxtası yerləşir.

Krabbe yarımadasında 16 axar vardır. Onların uzunluğu 1 km-dən çoxdur. Ən uzun axarın 1,6 km məsafədə axır. Bəzi axarların mənsəbində estuarilər əmələ gəlmişdir. Yarımadada iri göllər yoxdur. Ancaq sahəsi 1 ha olan göllər yarımadanın şimal-qərbində yerləşir.

Yüksəkliklərdə ot örtüyü azdır. Novqorodskaya buxtası sahillərində bataqlıqlaşmış ərazilərlə örtülüdür. Enliyarpaqlı meşələr çay vadilərində müşahidə edilir. Yaşıllıqlar cəmi 6-8 % ərazini əhatə edirlər. Meşələrdə palıd üstünlük təşkil edir.

Əhali
-----

Yarımadada daş dövründən tutmuş orta əsrləqə qədər yaşayış mövcud olmuşdur.. 1940-cı illərə qədər burada əhalisinin sayı 1000 nəfər olan Krabbe qəsəbəsi vardı. Hazırda burada daimi yaşayış məntəqəsi yoxdur. Dereq burnunda avtomatik mayak vardır (22.05.2017 tarixinə olan məlumata görə mayak artıq fəaliyyət göstərmir və dağılmaq üzrədir)

Yarımadanın əsas yollardan uzaqlığı, su çatışmamazlığı və çimərlikləin əlverişli olmaması səbbindən bura turistlər ayaq basmır.. Burada təbiətin öz ilkin görkəmini saxlamasından dolayı ekooturizm ekoturizm baxımından olduqca əlverişlidir. Üstəlik müalicəvi palçığa sahibdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Krabbe yarımadasının coğrafi xəritəsi". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-10.
2. ↑  Этот загадочный полуостров Краббе[*ölü keçid*]
3. ↑  "Полуостров Краббе". 2012-12-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-10.
**"Qobustan kölgələri"** — Bəstəkar Fərəc Qarayevin yazdığı və xoreoqraflar Rəfiqə Axundova və Maqsud Məmmədovun quruluş verdiyi dördpərdəli balet. Libretto Vyaçeslav Yesman və Maqsud Məmmədovundur. Premyera 1969-cu ilin may ayında Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında olub: rəssam Toğrul Nərimanbəyov, dirijor Rauf Abdullayev idi.

Əsərin xaricdə ilk nümayişi Parisdə olub.

Məzmun
------

Bu baletin əsas ideyası alt-bilincdəki qarmaqarışıqlığa təbiətlə ünsiyyət, əmək yoluyla qalib gəlmək mümkünlüyünü göstərməkdir.

**I pərdə**: Təbiət ünsürləri (su, od, torpaq, hava)
**II pərdə**: Günəş
**III pərdə**: Ov
**IV pərdə**: Rəssam

Mənbə
-----

* Fərəc Qarayevin rəsmi saytında "Qobustan kölgələri" baleti haqqda
* Azərbaycan balet tamaşaları xronologiyası

Video
-----

* **"Qobustan kölgələri" baletini İZLƏ**

İstinadlar
----------

1. ↑  "Qobustan kölgələri" baletinin UNESCO-da nümayişi olub. Arxivləşdirilib 2017-08-11 at the Wayback Machine azertag.az  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Kaleydoskop (balet)
**Bakı-Sumqayıt yolunda qəza** — 2017-ci il martın 9-da səhər saatlarında Bakı — Sumqayıt yolunda baş verən ağır qəza. Qəza nəticəsində Sumqayıt Dövlət Universitetinin 16 tələbəsi yaralanmış, 6 tələbəsi isə dünyasını dəyişmişdir.

Qəzanın təfərrüatları
---------------------

### Qəza zamanı həlak olanlar

1. İbrahim Vüqar oğlu Quliyev (d. 1996)
2. İbrahim Xəqani oğlu Nəsibov (d. 1996)
3. Rəşad Füzuli oğlu Canıyev (d. 1997)
4. Roza Eynulla qızı Muradova (d. 1997)
5. Çinarə Azər qızı Quliyeva (d. 1996)
6. Lalə Nəsirzadə (d. 1999)

### Qəza zamanı yarananlar

1. Orxan Xəqani oğlu Babayev
2. Mina Mirzəyeva
3. Nicat Faiq oğlu Qocayev
4. Aytən Əliyulla qızı Cəfərova
5. Oqtay Etibar oğlu Əsgərli
6. Xavər Məlik qızı Fərzəliyeva
7. Samir Məhəd oğlu Tağıyev
8. Əfsər Əli oğlu Cəbiyev
9. Bəybala Vüqar oğlu Manafov
10. Təranə Şair qızı Kərimova
11. İlahə Cəmil qızı Musayev

Rəsmi məlumat
-------------

Qəza ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətindən 9 mart 2017-ci il tarixində verilən rəsmi məlumatda belə deyilir:

> 
> 
> Martın 9-da saat 08 radələrində Abşeron rayonu ərazisində Sumqayıt şəhər sakini Namiq Hüseynovun idarə etdiyi "Ford" markalı mikroavtobus yolun hərəkət hissəsində dayanmış həmyerlisi Elvin Şəmistanlıya məxsus "ZİL" markalı yük avtomobilinin arxa hissəsinə çırpılıb.
> 
> 
> Nəticədə mikroavtobusda olan sərnişinlərdən 5 nəfər ölüb, müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alan 18 nəfər Sumqayıt şəhər Təcili Tibbi Yardım xəstəxanasına, 3 nəfər isə Bakı şəhər Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdiriliblər.
> 
> 
> Faktla bağlı DİN-in Baş İstintaq və Təhqiqat İdarəsinə bilavasitə tabe olan Yol-nəqliyyat hadisələrinə dair işlər üzrə İstintaq və Təhqiqat Şöbəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 263.3-cü (yol hərəkəti və nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulması ehtiyatsızlıqdan iki və daha çox şəxsin ölümünə səbəb olduqda) maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb. Mikroavtobusun sürücüsü Namiq Hüseynov şübhəli şəxs qismində məsuliyyətə cəlb olunub.
> 
> 
> Hazırda cinayət işi üzrə zəruri və təxirəsalınmaz istintaq tədbirləri həyata keçirilir.
> 
> 
>

İstinadlar
----------

1. ↑  18 yaşlı Lalə də öldü — Say 6-ya çatdı… Arxivləşdirilib 2017-03-13 at the Wayback Machine qafqazinfo.az, 11.03.2017  (az.)
2. ↑  Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətindən Arxivləşdirilib 2023-07-01 at the Wayback Machine. mia.gov.az, 09.03.2017  (az.)
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Balakən (dəqiqləşdirmə).
**"Balakən"** — Azərbaycanın nəqliyyat donanmasına aid gəmi-bərə. Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin balansındadır. Beynəlxalq Konvensiyaların ən müasir tələblərinə cavab verir. Avrasiya nəqliyyat dəhlizində yükdaşıma konveyerinə qoşulmuşdur.

Tarixi
------

"Balakən" gəmi-bərəsi "Bərdə" gəmi-bərəsi ilə birlikdə 2011-ci ilin mayında Xorvatiyanın Ulyanik tərsanəsi ilə imzalanmış müqaviləyə əsasən inşa edilmişdir. Bu gəmilərin istismara buraxılmasında əsas məqsədlərdən biri tikintisi başa çatdıqdan sonra Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xətti ilə daşınacaq yükləri vaxtında Xəzər dənizinin o tayına və əks istiqamətə çatdırmaqdır.

13 noyabr 2012-ci ildə istismara verilmişdir. İstismara verilməsi mərasimində Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev iştirak etmiş və onunla yaxından tanış olaraq, istismara verilməsini bildirən düyməni basmışdır.

Texniki göstəriciləri
---------------------

* Yükdaşıma qabiliyyəti 54 vaqon.
* Uzunluğu 155 metr.
* Eni 18 metr.
* Suya oturumu 4,5 metr.

Eyni vaxtda bir neçə növ neft məhsulu daşıya bilir.

Həmçinin bax
------------

* Bərdə (gəmi-bərə)

Mənbə
-----

* İlham Əliyev Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin "Balakən" və "Bərdə" gəmi-bərələrinin istismara verilməsi mərasimində iştirak etmişdir president.az  (az.)
**Təhməzov Əli Şahbaba oğlu** (2 yanvar 1943, Keşdiməz, Ağsu rayonu) — Azərbaycan Respublikasının baş nazirinin müavini (1993–1994), Azərbaycan Respublikası Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin sədri (1993–1994), Azərbaycan Respublikasının əməkdar inşaatçısı (1991).

Həyatı
------

Əli Təhməzov 2 yanvar 1943-cü ildə Ağsu rayonunun Keşdəməz kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir.

Azərbaycan Respublikasının əməkdar inşaatçısı və Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisidir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

Evlidir, 3 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə başlamış və tikinti ustası, iş icraçısı, böyük iş icraçısı, texniki istehsalat şöbəsinin rəisi və baş mühəndis əvəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1978-ci ildən 2 nömrəli Ev Tikmə Kombinatının rəisi, 1982-ci ildən Birlik İdarəsinin rəisi, 1985-ci ildən Bakı Baş Tikinti İdarəsinin rəisi, 1989-cu ildən Dəmir Yol İdarəsinin rəis müavini və 1992-ci ildən Nazirlər Kabinetində baş referent vəzifələrində çalışmışdır.

1993–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının baş nazirinin müavini və Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir.

2003–2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Rabitə Nazirliyinin Layihə İdarəsində rəis müavini çalışmışdır.

Mükafatları
-----------

* Azərbaycan Respublikasının əməkdar inşaatçısı
* Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi

İstinadlar
----------

1. ↑  *"Bakı Baş Tikinti İdarəsi sənaye üsulu ilə evtikmə istehsal birliyinin işçilərinə Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarının verilməsi haqqında"* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1991-ci il tarixli, 266 nömrəli **Fərmanı** Arxivləşdirilib 2017-12-28 at the Wayback Machine  (az.)
**RUR reytinqi** (*ing.* RUR Ranking - *ing.* Round University Ranking) — Dünyanın ən nüfuzlu ali məktəb reytinqlərindən biri. Mərkəzi Rusiyanın Moskva şəhərində yerləşir.

Tarixi
------

Bu qlobal reytinq cədvəli ilk dəfə 2010-cu ildə dərc edilmişdir.

Parametrlər
-----------

Hər bir ali məktəb 20 ayrı parametr üzrə, o cümlədən təhsilin keyfiyyəti, beynəlmiləlçilik və maliyyə dayanıqlığı meyarları üzrə qiymətləndirilir.

2019
----

2019-cu ildə RUR reytinqinin dünyanın ən yaxşı universitetlərinin reytinq cədvəlinə 74 ölkədən 820 ali təhsil müəssisəsinin adı düşüb. Reytinq cədvəlinə ABŞ universitetləri liderlik ediblər. Siyahıda ölkələr arasında ikinci yeri isə 74 ali məktəblə Rusiya tutmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "New Ranking from Russia". IREG Observatory. 2015-09-04. 2017-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 February 2016.
2. 1 2 3 4  Dünyanın ən yaxşı universitetlərinin adları açıqlanıb. ikisahil.az, 20.04.2019  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* roundranking.com — RUR reytinqinin rəsmi saytı
**Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı** (*rus.* Азербайджанский государственный драматический театр) — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Dərbənd şəhərində fəaliyyət göstərən teatr.

Tarixi
------

XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində həvəskar dərnək kimi fəaliyyətə başlayan **Azərbaycan Dram Teatrı** 1904-cü ildə rəsmi status, 1934-cü ildə dövlət teatrı statusu almışdır.

1944-cü ildə səhnə pərdələri müvəqqəti olsa da bağlanmış, lakin 1994-cü ildə yenidən teatr qapılarını tamaşaçılarının üzünə açmışdır.

Repertuarı
----------

Azərbaycanın görkəmli mədəniyyət xadimlərindən Mirzə Fətəli Axundzadənin, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin, Üzeyir bəy Hacıbəylinin, Cəfər Cabbarlının, Səməd Vurğunun və digər sənətkarların əsərlərinin teatrın səhnəsində işıq üzü görməsi ona müxtəlif regionlarda çoxsaylı pərəstişkarlar qazandırmışdır.

Binası
------

Teatrın yerləşdiyi binada şəraitin qənaətbəxş olmadığını, təchizatın müasir tələblərə cavab vermədiyini nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 avqust 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının binasının yenidən qurulması və təchizatı məqsədi ilə 2015-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə ilkin olaraq 5 milyon manat ayrılmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  "Dərbənd şəhərində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının binasının yenidən qurulması haqqında" Arxivləşdirilib 2017-06-27 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3 avqust 2015-ci il tarixli Sərəncamı. president.az, 03.08.2015  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının "Facebook" səhifəsi
* Səda - "Ac həriflər" fərqli təqdimatda (09.06.2016)
* Dərbənd Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı Ac həriflərlə tamaşaçıların qarşısına çıxıb (Kepez Tv)
**Əbdül Hüseynov** (tam adı: **Əbdül Ənbi oğlu Hüseynov**; d. 27 oktyabr 1925, Əmircan, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – ö. 14 may 2017, Moskva, Rusiya) — tanınmış azərbaycanlı yazıçı, tarixçi və şərqşünas alim.

Həyatı
------

Əbdül Ənbi oğlu Hüseynov 27 oktyabr 1925-ci ildə Bakının Əmircan kəndində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə Böyük Vətən müharibəsindən qayıtdıqdan sonra anasının, atasının, qardaşlarının ölüm xəbərlərini öyrənmiş və Azərbaycandan getmiş, elə o vaxtdan da vətəndən uzaqlarda yaşamışdır.

2017-ci ilin may ayında vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Əbdül Hüseynov yeddi monoqrafiyanın, 20-dən çox tarixi povest və romanın, 7 bədii film ssenarisinin, sosial-iqtisadi problemlərə və mədəniyyətə dair 500-dək məqalənin, kinofilmlərə yazılmış çoxsaylı resenziyaların müəllifidir.

Onun əsərləri ingilis, alman, fransız, ispan və ərəb dillərinə tərcümə edilərək, Azərbaycanda, İranda, Türkiyədə, Kanadada, Bolqarıstanda, Monqolustanda və Rusiyada çap olunmuşdur.

14 may 2017-ci ildə 91 yaşında Moskvaa vəfat edib..

### Tarixi roman və povestləri

* "Səlahəddin"
* "Mustafa xanın xəzinəsi"
* "Əkinçi taxtda"
* Əfzələddin Xaqaninin həyatına həsr olunmuş "Şirvanlı zəvvar"
* "Abşerondan Ontarioyadək"
* "Arzamaslı qız"
* "Biz əslən Bakıdanıq"

### Monoqrafiyaları

* "Yılmaz Günel"
* "Mövsün Ərtoğrul"
* Türk kinosu"

İctimai fəaliyyəti
------------------

Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü olan Əbdül Hüseynov, həm də Ümumrusiya Azərbaycan Konqresi və Azərros Federal Milli Mədəni Muxtariyyətinin mərkəzi şuralarının üzvü də olub.

Barəsində
---------

Moskvada və Bakıda çapdan çıxmış "XX əsrin 100 nəfər tanınmış azərbaycanlısı" kitabında Əbdül Hüseynov haqqında da məqalə verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əbdül Hüseynov vəfat etdi Arxivləşdirilib 2017-06-19 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 15.05.2017  (az.)
2. 1 2 3 4 5 6 7  Tanınmış azərbaycanlı yazıçı-alim vəfat etdi Arxivləşdirilib 2017-05-17 at the Wayback Machine. lent.az, 15.05.2017  (az.)
**Başqırdıstan kütləvi informasiya vasitələri** — Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasının kütləvi informasiya vasitələri.

Başqırdıstan Respublikasında başqırd, rus, tatar, çuvaş və mari dillərində qəzet və jurnallar çıxır.

2007-ci ilin məlumatlarına əsasən "Respublika Başkortostan", "Başkortostan", "Kızıl tan", "Molodyojnaya qazeta", "Veçernyaya Ufa", "Ural səsi", "Çolman" ("Kama") qəzetləri, "Vətəndaş", "Ufa", "Hənək" (satira və yumor), həmçinin uşaq və gənclər üçün "Amanat" və "Akbuzat" jurnalları respublikanın əsas mətbu orqanları idi.

"Başkortostan" dövlət teleradio şirkətinin tərkibində "Radio Başkortostana" radiostansiyası və Başqırdıstan peyk telekanalı fəaliyyət göstərir. "Başinform" dövlət informasiya agentliyi 1994-cü ildə yaradılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* "Başkortostan" qəzeti

Ədəbiyyat
---------

* Кузбеков Ф. Т. Башкирская журналистика: история и современность. — Уфа: БГУ, 1998.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  BAŞQIRDISTAN Arxivləşdirilib 2022-08-18 at the Wayback Machine. ensiklopediya.gov.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* bashgazet.ru — "Başkortostan" qəzetinin rəsmi saytı
**Cek kanyonu** və ya **Qudyalçay kanyonu** — Şimal-Şərqi Azərbaycanda, eyniadlı çayın orta axı­nında yerləşir və özlüyündə dik yamaclarının hündürlüyü 1000 m-dən çox olan dərin dərəyə cavab verir. Kanyonun yardığı Qızılqaya massivi Cənub-Şərqi Qafqazın təbiətinin bu guşəsinə təkraredilməz kolorit verən müxtəlif rəngli mərmərləşmiş malm-neokom əhəngdaşılarından təşkil olunmuşdur. İki hissə­dən ibarət olan kanyonun birinci Qrızdəhnə hissəsi ekzotik "Minarə" qa­yasın­dan başlayır və çay axarının əksinə, cənub-şərq istiqamətində sağ qolu Ağçayla qovuşduğu yerədək 8 km-dən artıq məsafəyə uzanır. Bu sahədə kan­yonun dibi ilə Qubadan Xınalığa uzanan yol keçir, yamaclar qalın meşə ilə örtülmüş, orta hissədə isə Yarımyaylaq alp çəmənliklərinə gözəl panoram açan halqaşəkilli geniş Qrızdəhnə çuxuru yerləşir.

Kanyonun yuxarı Qrız hissəsi Qızılqaya əhəngdaşı massivinin dik yamac­larının arası ilə uzanan çayın eninə istiqamətlənmiş dar hissəsinə cavab verir və praktiki ola­raq antropogen təsirlərə məruz qalmadığından öz ilkin gözəlliyini və əzəmətini qoruyub saxlaya bilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Quba-Xınalıq yolu
* Sumqayıt kanyonu

Mənbə
-----

* *"Azərbaycan Respublikasının Geoloji İrsi"* // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2013.  (az.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Cek kanyonu ilə əlaqəli mediafayllar var.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qala (dəqiqləşdirmə).

**Qala** (*ing.* Hatter's Castle) — Arçibald Kroninin ilk dəfə 1931-ci ildə nəşr edilmiş ilk romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Qala, Kroninin bəlkə də ən məşhur kitabıdır; bu, insanın həyat yolunu şəxsiyyətin formalaşmasından və inkişafından başlayaraq acı gerçəkliyin ağırlığı altında parçalanmasına və çökməsinə qədər əhatə edən gözəl, aktual roman-pritçadır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər Tələt Ələkbərov tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, 2019-cu ildə Bakı Kitab Klubunda 404 səhifədə nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "QALA (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "QALA (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
**Abaşevo mədəniyyəti** — Rusiya Federasiyasının Orta Volqaboyu, əsasən, indiki Mari El, Çuvaşıstan və Başqırdıstan respublikaları ərazilərində e. ə. 3-cü minilliyin sonu – 2-ci minilliyin birinci yarısında yayılmış Son Tunc dövrü mədəniyyəti.

Abaşevo mədəniyyətinə aid kurqanlar ilk dəfə 1925-ci ildə Çuvaşıstan Respublikasının Abaşevo kəndi yaxınlığında V.F.Smolin tərəfindən tədqiq edilmişdir. Kurqanlarda ölülər arxası üstə, dizləri bükülmüş vəziyyətdə dəfn olunmuşlar. Qəbirlərdən həndəsi naxışlı gil qablar, mis və bürünc bəzək əşyaları tapılmışdır. Daşdan, misdən və ev heyvanlarının sümüklərindən hazırlanmış əmək alətlərinin aşkar edilməsi Abaşevo mədəniyyətinin yayıldığı ərazidə tayfaların ovçuluq, balıqçılıq, maldarlıq, əkinçilik və metal emalı ilə məşğul olmasından xəbər verir. Qaliç dəfinəsində bürüncdən düzəldilmiş ilahi fi qurları aşkar edilmişdir. Burada həmçinin kərtənkələ fiqurları, baltalar, xəncərlər, bıçaqlar və qolbaqlar tapılmışdır. Bu əşyalardan dini ayinlər zamanı istifadə edildiyi ehtimal olunur.

Son dövrlərdə aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində Abaşevo mədəniyyətinə aid yaşayış yerləri yalnız Uralyanı ərazilərdə aşkarlanmışdır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Abaşevo mədəniyyəti mənşəcə Orta Dnepr mədəniyyəti ilə bağlıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  ABAŞEVO MƏDƏNİYYƏTİ Arxivləşdirilib 2022-07-26 at the Wayback Machine. ensiklopediya.gov.az  (az.)

Xarici keçidlər
---------------

* Монография об абашевской культуре Arxivləşdirilib 2009-01-24 at the Wayback Machine
* Абашевская культура[*ölü keçid*]
* Абашевская культура
* Абашевская культура Arxivləşdirilib 2007-11-18 at the Wayback Machine
* Список публикаций по абашевской культуре Arxivləşdirilib 2009-05-10 at the Wayback Machine
**Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası** — Naxçıvan şəhərində fəaliyyət göstərir.

Tarixi
------

1983-cü ildə yaradılmış, Naxçıvan Dövlət "Araz" Mahnı və Rəqs Ansamblının bazası əsasında fəaliyyətə başlamışdır. Burada xalq çalğı alətləri ansamblı, rəqs kollektivi, instrumental ansambl, simfonik heyət fəaliyyət göstərir. Filarmoniyanın yaradıcı kollektivləri, solistləri Rusiya, Özbəkistan, Türkiyə, İran, İsveçrə, Finlandiya, Almaniya və s. ölkələrdə qastrol səfərlərində olmuş, konsert proqramları ilə çıxış etmişlər.

Estrada Orkestri
----------------

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 10 yanvar 2012-ci il tarixli, 63-04/S nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır.

Mənbə
-----

* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı. 2002. səh. 347-348. ISBN 5-8066-1468-9.

1. ↑  *"Naxçıvan Dövlət Filarmoniyası Estrada Orkestrinin yaradılması haqqında"* Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 10 yanvar 2012-ci il tarixli, 63-04/S nömrəli Sərəncamı. **alimeclis.az** Arxivləşdirilib 2021-09-16 at the Wayback Machine  (az.)
**Ləpirçi: Mən yeməli deyiləm** — Rövşən Abdullaoğlunun "Ləpirçi" silsiləsindən olan ilk kitabı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

"Ləpirçi" silsiləsi Afrika tayfalarının gizli və aşkar düşmənlərindən, böyük bir materikin taleyini dəyişməyə cəhd edən cəsur və mərd insanların mübarizəsindən danışır. Bu kitablar, eyni zamanda oxucunu müxtəlif Afrika tayfalarının qədim mədəniyyəti, inanc və əfsanələri, insanla təbiətin əsrarəngiz rabitəsi ilə də tanış edəcək; həyat fəlsəfəsi, yaradılış, insan və cəmiyyətin psixologiyası ilə bağlı mühüm suallara aydınlıq gətirəcək.

Silsilənin ilk kitabı olan "Mən yeməli deyiləm" Afrika xalqları arasında ən çox zülmə məruz qalmış tayfalardan biri olan piqmeylərdən bəhs edir. Digər tayfaların bir heyvan kimi ovlayıb yediyi bu insanlar daha sonra yerlilərlə yanaşı, həm də ağdərili istilaçılar tərəfindən hər cür təcavüzə məruz qaldılar. Dünyanın ən qısaboy xalqı olan piqmeylər XX əsrin əvvəllərində Avropa və Amerika heyvanxanalarında "təkamülü tamamlanmamış insan" adı ilə canlı eksponat kimi qəfəsdə saxlanılırdılar.

Yumruq boylu insanların talelərini dəyişmələri üçün qarşılarında duran ən mühüm sual bizi, bəlkə də, heç vaxt düşündürməyib: insan olduğunu isbat etməyin bir yolu varmı?

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr
----

Kitab 2020-ci ildə Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında "Ləpirçi" silsiləsində 264 səhifədə 60x84 ölçüsündə çap edilib.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* "Ləpirçi: Mən Yeməli Deyiləm" ( (az.)). qedimqala.az. 2020-06-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-14.
* Tanınmış yazıçı Afrikada öz əsərinin qəhrəmanları ilə görüşəcək
* "Qara qitə"ni ağa dəyişən azərbaycanlını "dünyanın sonu"na aparan səbəb var

| ⛭Rövşən Abdullaoğlu |
| --- |
| Müəllifi olduğuəsərlər | Abaddon • Arxadakı körpüləri yandırın • Bu şəhərdə kimsə yoxdur • Çətin olsa da, həyat davam edir • Əsarət • Hər bir insan hökmdardır • Həyatın imzası • Koramal • Ləpirçi: Mən yeməli deyiləm • Nəfsi təzkiyyənin elmi əsasları • Qorxular • Relslər üzərinə uzanmış adam • Ölülərin hakimiyyəti • Üsyan • Zamanı necə yeyək? |
| Tərcümə və şərhçisi olduğuəsərlər | Ariflərin irfani məqamları • Bəla və Səbir • Görüntülər • Hikmətin əvvəli • İlk Kitab • Hidayət risaləsi • İnsan dünyadan əvvəl • İnsan dünyadan sonra • İnsan dünyadan sonradan sonra • **O** • Mərifət • Xüsusiyyətlər |
**Əlvida, silah!** və ya **Silahlara əlvida** — Ernest Heminqueyin romanı.

Roman avtobioqrafik sayılır. Yazıçı Birinci Dünya Müharibəsində italyan cəbhəsində Qızıl Xaçın könüllüsü kimi iştirak edib. Milanda yaralanıb hospitala düşən Heminquey tibb bacısına aşiq olub.

"Əlvida, silah!" üslub gözəlliyi və ifadəliliyi baхımından Heminqueyin ən yaхşı əsəri sayılır.

Romanın adlarına gəlincə, yazıçı onu əvvəlcə «Savaşda eşq», «Gözoxşayan», «Vaxt da yetər, sülh də», "Silahlara əlvida" adlandırmaq istəyib. Ən sonda, «Əlvida, silah!» (1929) adının üstündə dayanıb.

Əsər Üçüncü Reyxdə qadağan olunub.

Yazıçı 1958-ci ildə The Paris Review jurnalına müsahibəsində etiraf edib ki, romanın son sözünü 39 variantda yazıb. Heminqueyin Con F. Kennedi kitabxanasında saxlanılan əlyazmalarını incələyən nəvəsi Ernest Miller Heminquey isə bu sonluqların 39 deyil, 47 olduğunu aşkarlayıb. Əsər 47 alternativ sonluqla 2012-ci ildə ABŞ-nin Simon & Schuster nəşriyyatının Scribner mətbəəsində nəşr olunub.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Əsərdə müharibə bütün gerçəklikləri və dəhşətləri ilə təsvir olunur. Döyüşün törətdiyi qorxu ucbatından əsgərlər özlərinə qəsdən xələl yetirirlər. Belə ki, onlar ön cəbhədə olmamaq üçün özlərini qəsdən yaralayır, arxa cəbhəyə can atır, xəstəxanalarda daha çox qalmaq istəyirdilər.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Roman Hacı Hacıyev tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, Bakıda kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk dəfə Uşaqgəncnəşrdə 1961-ci ildə 345 səhifədə, 2-ci dəfə 1986-cı ildə 264 səhifədə təkrar nəşr edilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 320 səhifədə, 100 tirajla çap edilib.

Həmçinin bax
------------

* İtirilmiş nəsil

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "«Əlvida, silah!» romanı 47 alternativ sonluqla çap olunacaq". 2021-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.
2. 1 2 3  "Heminqueyin "Əlvida, silah!" əsərinin sonluğu 47 variantda nəşr olunacaq". 2021-10-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.
3. ↑  "Amerika ədəbiyyatının təkrarsız dühası". 2019-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.
4. ↑  "From Hemingway to HG Wells: The books banned and burnt by the Nazis". www.independent.co.uk. www.independent.co.uk. 2022-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 yanvar 2019.
5. ↑  "Əlvida, silah! (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.

Xarici keçidlər
---------------

* "Əlvida, silah! (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-07-03.
**Şinçeonci** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Koreyada qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

"İsa Kilsəsi, səyyar Məbədin vəhyləri" kimi də tanınan bu cərəyanın əsası 1984-cü ildə sabiq-yevangelist Li Man-hi tərəfindən qoyulmuşdur.

Şinçeocinin "Yeni Göy və Yer" kimi tərcümə olunan əsas müddəası ondan ibarətdir ki, İsa hazırda Bibliyanın və vəhyin həqiqətini dərk etdiyini söyləyən Linin vücuduna daxil olmuş ruhi mahiyyətdir. Li iddia edir ki, o, İsanın yerinə gəlmiş peyğəmbərdir. Bu koreyalı dünyanın artıq məhv olduğunu, bütün insanların axirət həyatı yaşadığını, buna görə də, əbədi yaşayacaqlarını təbliğ edir və inandırır ki, bütün digər kilsələr iblisin nəzarəti altındadır. Şinçeonci öz davamçılarını İncil mətnlərinin təhrif edilmiş izahına inandırır, həmçinin onlarla mütəmadi olaraq yarımhərbi gecə yığıncaqları keçirir.

Kult özünə yeni üzvlər cəlb etmək üçün hər cür üsula əl atır. Məsələn, o, ilk baxışdan sakit və dinc görünən mitinqlər, məzəli fleşmoblar, pulsuz Koreya dili dərsləri və əyləncə gecələri təşkil edir. Əslində isə bütün bunların arxasında "peyğəmbəri" vergi ödənişindən boyun qaçırmaqda və yeniyetmələrə qarşı cinsi zorakılıqda ittiham olunan və dinsizlərin məhv edilməsinə çağıran kult dayanır.

Mənbə
-----

* **Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.  (az.)
**Sun Çi-Li Assosiasiyası** — Cənub-Şərqi Asiyada, xüsusilə də Tayvanda qeyri-ənənəvi inanclardan, təhlükəli hesab edilən dini cərəyanlardan biri.

Bu qrupun dini lideri Sun Çi-Li iddia edir ki, möcüzəvi təsir gücünə malikdir və planetin istənilən nöqtəsində peyda olmaq üçün özünün mənəvi "doppelqangerini" (romantizm dövrü ədəbiyyatında "insanın oxşarı" mənasında işlədilmişdir) yarada bilər. Bunu sübut etmək üçün Sun bütün planet üzrə göy qurşağı və nurlu işığın fonunda havada pərvazlandığını əks etdirən foto-şəkillərini nümayiş etdirir. Sun bu fotoları davamçılarına satmaqla çox dəbdəbəli həyat yaşayır və daşınmaz əmlak əldə edir. 1996-cı ildə bu fotoların saxta olduğu sübuta yetirildi və Çi-Li dələduzluqda ittiham edildi. O, 3 milyard Tayvan dollarını (təxminən 100 milyon ABŞ dolları) götürərək aradan çıxdı. Sonralar ona bəraət verildi. Belə ki, Ali Məhkəmə onun dini fəaliyyətinin Konstitusiyaya zidd olmadığı barədə qərar qəbul etdi.

Mənbə
-----

* **Gülnar Seyidli**. *Asiyada təhlükəli 10 dini cərəyan*. "Cəmiyyət və Din" qəzeti. Avqust 2015, № 08 (289). səh. 13.  (az.)
**"Mini-lab SDU"** — Sumqayıt Dövlət Universitetində hazırlanmış müasir rəqəmsal/analoq treyner elektron cihazı.

Qısaca adı **"Mini-lab SDU"** olan **"Mini lab rəqəmsal/analoq treyner adlanan elektron cihaz"** 2015-ci ildə Sumqayıt Dövlət Universitetinin əməkdaşları tərəfindən hazırlanmışdır.

Analoji cihazlardan Qərb universitetlərində, kolleclərdə elektronika və avtomatika mühəndisliyi hazırlığında istifadə olunur. Ölçülərinə və funksiyalarına görə xarici analoqlarından fərqlənən "Mini-lab SDU" nəzəriyyənin praktikaya tətbiqini asanlaşdırmaqla yanaşı, tələbələrə praktiki vərdişlər əldə etmək imkanı da yaradır. Həm elmi və tədris laboratoriyalarında, həm də ev şəraitində istifadə oluna bilər. Mini-lab dövrələri qurmaq və test etmək üçün lazım olan test cihazlarını özündə birləşdirir.

Tələbələrin belə tədris texnologiyalarından istifadəsi gələcəkdə mühəndis kadrlarının sənayenin müxtəlif sahələrində daha uğurla çalışmasını imkan verməklə yanaşı, universitetlərdə də tələbə yaradıcılıq fəaliyyətini xeyli canlandırmış olar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Sumqayıt Dövlət Universitetində müasir rəqəmsal/analoq treyner "MİNİ LAB SDU" elektron cihazı hazırlanmışdır Arxivləşdirilib 2015-09-26 at the Wayback Machine. sdu.edu.az, 28.08.2015  (az.)

| ⛭**Sumqayıt Dövlət Universiteti** |
| --- |
| Rektorları | Nadir Qəhrəmanov • Elxan Hüseynov |
| Digər | "Sumqayıt Universiteti" qəzeti • "Mini-lab SDU" |
**Azərbaycan Polisi Günü** — Azərbaycan Respublikasında qeyd edilən xüsusi günlərdən biri. Hər il 2 iyul tarixində qeyd edilir.

Tarixi
------

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 1992-ci il tarixli, 830 nömrəli Fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası daxili işlər orqanları sistemində fəaliyyət göstərən **milis** mövcud hüquqi statusunu saxlamaqla **polis** adlandırılmış və eyni fərmanla iyun ayının 6-sının hər il "Azərbaycan polisi günü" kimi qeyd edilməsi qərara alınmışdır. Beləliklə, 1998-ci ilədək hər il 6 iyun tarixi Azərbaycan Polisi Günü kimi qeyd edilmişdir.

24 may 1998-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin 710 nömrəli Fərmanına əsasən, Azərbaycan Polisi Gününün tarixi dəyişdirilmiş; 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində ilk polis orqanlarının təsis edildiyi gün — 2 iyul Azərbaycan Polisi Günü elan edilmişdir. Həmin vaxtdan Azərbaycanda hər il 2 iyul tarixi Azərbaycan Polisi Günü kimi qeyd edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası daxili işlər orqanlarının strukturunun təkmilləşdirilməsi və bu orqanların tərkibində olan milisin polis adlandırılması haqqında" Arxivləşdirilib 2019-08-04 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 1992-ci il tarixli, 830 nömrəli Fərmanı. e-qanun.az  (az.)
2. ↑  "Azərbaycan polisi gününün təsis edilməsi haqqında" Arxivləşdirilib 2022-03-26 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 may 1998-ci il tarixli, 710 nömrəli Fərmanı. e-qanun.az  (az.)
3. ↑  "***Müstəqil Azərbaycan Polisinin yaranması və təşəkkülü***". 2022-05-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
4. ↑  "DİN-in tarixi". 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-02.
5. ↑  "Polis Azərbaycan dövlətinin, xalqımızın keşiyində duran mübariz bir orqandır". 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-02.
**Xəzərin Azərbaycan sektoru** — Xəzər dənizinin Azərbaycan Respublikasına aid olan ərazisi.

Tarixi
------

20 sentyabr 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti ilə dünyanın tanınmış neft şirkətləri arasında Xəzərin Azərbaycan sektorunda yerləşən neft yataqlarının birgə işlənməsi barədə sazişin bağlanması bu regiona iqtisadi marağı daha da artırmış, qısa müddət ərzində dünyanın 12 ölkəsindən 20 neft şirkəti burada aparılan işlərə cəlb edilmiş və bu Xəzər dənizinin digər sektorlarında da işlərin canlanmasına səbəb olmuşdur.

Xəzərin Azərbaycan sahilərinin morfodinamikası
----------------------------------------------

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin geomorfoloji quruluşu öz müxtəlifliyi ilə xarakterizə olunur, belə ki geoloji quruluş, tektonik rejim və hidrometeoroloji şəraitdən aslıdır və sahillərin formalaşmasında mühim rol oynayır. Görkəmli alimlər O.K.Leontyev və A.S.Xəlilov Xəzər dənizinin qərb sahillərini üç əsas əraziyə bölür:

1. Qərb sahilləri Terek çayı mənsəbindən Sumqayıt çayına qədər.
2. Abşeron ərazisi Sumqayıt çayından Buta burnuna qədər.
3. Cənubi-Qərb ərazisinin cənub hissələrinə qədər.

Qərb sahilləri abrazion akkumlyativ, alçaq dağlıq relyefə malik olub, dənizdən ensiz sahə ilə ayrılır. Abşeron ərazisinin sahil zonası Xəzər dənizi sahillərinin, ən mürəkkəb quruluşa malik olanıdır. Abşeron zonası N.N.Mehdiyev tərəfindən dörd yarımrayona ayrılır bunlar:

1. Şimali Abşeron
2. Şimali Şərq
3. Şah Dili
4. Cənubi Abşeron yarımrayonu.

Bu rayonlar sahillərin müasir inkişaf şəraitinə görə bir-birindən fərqlənirlər və köklü süxurlardan təşkil olunmuş akkumlyativ buxtaların abrazion burunlarla növbələşməsi ilə xarakterizə olunur.

Şimali-Şərq rayonu Amburan burnundan Girdan burnuna qədər olan sahil zonasını əhatə edir. Şah Dili rayonu Abşeron yarımadasının Cənubi-Şərq qurtaracağında yerləşir və düz akkumlyativ sahilə malikdir. Cənubi-Abşeron rayonu Şah Dili burnundan Buta burnuna qədər, qərbə doğru uzanan sahilləri əhatə edir.

Cənubi-Qərb ərazisi isə Qobustan sahil zolağı ilə, Cənubi-Şərqi Şirvanın allüzial dəniz düzənliyini əhatə edir. Rayon morfogenetik tipləri fərqli olan iki yarımrayona bölünür. Ceyrankeçməz yarımrayonu, Aşağıkür yarımrayonu. Cənub Qərb rayonuna Kür deltası, Kür dili, Qızılağac körfəzi daxildir..

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan dəniz neft sənayesinin 50 illik yubileyinin keçirilməsi tədbirləri haqqında" Arxivləşdirilib 2018-09-01 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 7 noyabr 1997-ci il tarixli, 686 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az  (az.)
2. ↑  N.Şirinov, N.N.Mehdiyev. 1964
3. ↑  Şirinov N.Ş. Mehdiyev N.N. Xəzərin Azərbaycan sahillərinin geomorfoloji rayonlaşdırılması. 1964.
4. ↑  Mehdiyev.N.N. Xəzərin qərb sahillərinin dinamikası və morfologiyası. Bakı, 1966.
**Ramazan Əliyev** (*Əliyev Ramazan Alı oğlu*; 18 iyun 1951, Qazax rayonu – 7 yanvar 2016, Bakı) — Azərbaycan alimi, pedaqoq, biologiya elmləri doktoru, professor. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Qida Məhsullarının Texnologiyası" kafedrasının müdiri (2005-2013), Azərbaycanın şirinsu hövzələrinin amfipodları üzrə respublikamızda müdafiə edən ilk alim.

Həyatı
------

Ramazan Əliyev 18 iyun 1951-ci ildə Qazax rayonunun Poylu kəndində anadan olmuşdur. 1958-1968-ci illərdə Poylu kənd orta məktəbində oxumuşdur. Orta təhsilini doğma kənddə yüksək qiymətlərlə başa vuraraq Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun kimya-biologiya fakutəsinə daxil olmişdur. 1973-cü ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1973-1979-cu illərdə təyinatla Sabirabad rayonunda ixtisası üzrə müəllim vəzifəsində çalışmışdır.

1979-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunun aspiranturasında təhsilini davam etdirmişdir.

1984-cü ildə Ukrayna Elmlər Akademiyasının Hidrobilogiya İnstitutunda "Kür çayı nizama salındıqdan sonra Hacıqabul və Naxalıqçala göllərinin dib faunası" mövzusunda dissertasiya yazaraq biologiya elmləri namizədi – alimlik dərəcəsi almışdır.

Aspiranturadan sonra 1990-cı ilə qədər Azərbaycan Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunda kiçik elmi işçi, elmi işçi, 1990-cı ildən 1997-ci ilə qədər isə baş elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.

1997-2000-ci illərdə Bakı Dövlət Əmtəəşünaslıq Kommersiya İnstitutunun ərzaq malları əmtəəşünasliğı Dövlət İqtisad Universitetinin Ərzaq malları əmtəəşünaslığı kafedrasında dosent vəzifəsində çalışmışdır. 2004-cü ildən ömrünün axırına qədər İqtisad Universitetinin ət, balıq və süd məhsullarının texnologiyası kafedrasının müdiri olmuşdur.

2003-cü ildə "Azərbaycanın şirinsu hövzələrinin amfipodları (növ tərkibi, ekologiyası, biologiyası, mənşəyi və əhəmiyyəti)" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 2009-cu ildə professor elmi adını almışdır. 

2005-2013-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Qida Məhsullarının Texnologiyası" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Bu illər ərzində o, 20-yə yaxın alimin yetişdirilməsində böyük rol oynamışdır.

Professor uzun illər AMEA-nın Zoologiya İnstitunda fəaliyyət göstərmişdir.

Azərbaycanın şirinsu hövzələrinin amfipodları üzrə respublikamızda müdafiə edən ilk alimdir.

Çoxsaylı elmi məqalənin, 7 kitabın (monoqrafiya, dərslik, dərs vəsaiti, praktikum), 110-a yaxın elmi əsərin, xaricdə çap olunmuş 3 kitabın, 15 monoqrafiyanın müəllifidir.

2016-cı ildə yanvarın 7-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Tanınmış alim Ramazan Əliyev dünyasını dəyişib[*ölü keçid*]. olke.az, 09.01.2016  (az.)
2. ↑  Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
Nemo nöqtəsi
**Nemo nöqtəsi** və ya **çatılmayan nöqtə** — dünya okeanı üzərində quruya ən uzaq olan yer

Etimologiyası
-------------

Nemo nöqtəsinə indiyə qədər insan ayağının dəymədiyi üçün belə adlandırılmışdır. Belə ki, "Nemo" sözü latın dilində "heç kim" deməkdir.

Tarixi
------

Nemo nöqtəsi uzun müddət müəyyən edilməmişdir. Yalnız 1992-ci ildə xorvat-kanadalı araşdırma mühəndisi olan Hrvoye Lukatela buna nail olmuşdur. Belə ki, o həmin il "Hipparchus" adlandırdığı geo-kosmik aparatla okeanın orta nöqtəsini müəyyən etmişdir. Bunun üçün Hrvoye Lukatela dünyanın səthinin 3 ölçülü olduğu üçün, mərkəzdəki nöqtənin də 3 ayrı quru parçasından eyni məsafədə olmalı olduğunu nəzərə alıb. Beləliklə dünyadakı fərqli nöqtələri araşdıraraq, Nemo nöqtəsini müəyyənləşdirmişdir.

Coğrafiyası
-----------

Nemo nöqtəsi Sakit okeanda 48°52.6′ cənub və 123°23.6′ qərb koordinatlarındadır. Bu nöqtə özünə ən yaxın olan üç quru ərazisindən 2688 kilometr uzaqda yerləşir. Ona yaxın quru əraziləri bunlardır:

* Şimal istiqamətində yerləşən, üstündə insan yaşamayan Pitkern adalarının daxilindəki Düsi adası;
* Şimal-şərq istiqamətində yerləşən Pasxa adasının Motu Nui hissəsi;
* Cənub istiqamətində yerləşən, Atlantik okean sahillərindəki Maher adası.

"Kosmik məzarlıq"
-----------------

Bölgənin məhv edilən kosmik qurğular üçün ən uyğun yer olduğu düşünülməkdədir. Bu səbəb ilə NASA-nın "Kosmik məzarlığı" kimi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin, bura kiçik ölçülü peyklər üçün ideal yer deyildir. Belə ki, qəzaya uğrayan hər hansı bir peyk, Yerə düşməyə başlayanda, hələ minlərlə kilometr yüksəklikdə atmosferə daxil olduğu zaman hava sürtünməsi səbəbindən yanmaya başlayır ki, bu da yerə çatmasına qədər kiçik ölçülü peyklərin tam məhv olması ilə nəticələnir.

Nemo nöqtəsinə ən yaxın insanlar Beynəlxalq Kosmik Stansiyada yaşayan astronavtlar hesab edilir. Belə ki, onlar Yer kürəsindəki milyardlarla insandan Nemo nöqtəsinə daha yaxındırlar. Çünki BKS Yerdən təxminən 360 kilometrlik məsafədə olan sabit orbitdə yerləşir. BKS bu nöqtə üzərindən keçdiyi zaman qalan bütün insanlarla müqayisədə astronavtlar Nemo nöqtəsinə ən yaxın məsafədə olurlar.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Where Is the Literal 'Middle' of the Ocean? Arxivləşdirilib 2022-06-10 at the Wayback Machine livescience.com, 19.07.2012  (ing.)
2. ↑  "Где находится точка Немо?". National Geographic Россия. 2018-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-25.
3. 1 2  Dünyanın Bir Karaya En Uzak Yeri "Nemo Noktası" ve Esrarengiz Uzay Mezarlığı! Arxivləşdirilib 2022-01-26 at the Wayback Machine webtekno.com, 23.10.2017  (az.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Coğrafiya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |