recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Putra məscidi** (malay Masjid Putra) — Malayziyanın yeni inzibati mərkəzi olan Putracayada yerləşən əsas məscid.

Məscidin tikintisinə 1997-ci ildə başlanıldı və tamamlama işləri iki ildən sonra başa çatdı. Məscid Malayziyanın Baş Nazirinin iqamətgahı olan Perdana Putra[en] və süni yarasdılmış *Putracaya gölünün* yaxınlığında yerləşir. Məscidin qarşısında Malayziya ştatlarının bayraqlarının dalğalandığı böyük meydan yerləşir.

Memarlığı
---------

Məscidin xarici görünüşünün dizaynına Şeyx Ömər məscidi (Bağdad) və İkinci Həsən məscidinin (Kasablanka) dizaynı güclü təsir göstərib. Məscidin bünövrəsini təşkil edən divarlar İkinci Həsən məscidinin divarlarını xatırladır. Məscidin minarəsinin dizaynına isə Bağdadda yerləşən Şeyx Ömər məscidinin minarəsinin dizaynı təsir göstərib. Məscidin əsas materialı kimi çəhrayı qranitdən istifadə olunub.

Məscid üç əsas funksional ərazidən ibarətdir: ibadət zalı, həyət və müxtəlif öyrənmə zalları və otaqlar. İbadət zalı və baş günbəz 12 sütunun köməyi ilə saxlanır. Günbəzin diametri 36 metr təşkil edir. İbadət zalının qarşısında geniş həyət yerləşir. Günbəzin hündürlüyü 76 metrdir. Minarənin hündürlüyü 116 metr olmaqla regionda ən hündür minarələrdən biri hesab olunur və islamın beş şərtini təsvir edən beş səviyyəyə malikdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Putra Mosque". putrajaya.gov.my. 3 June 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2015.
2. ↑  "Мечеть Путра". rutraveller.ru. 20 June 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2015.
3. ↑  "Putra Mosque". www.tourism.gov.my. 1 May 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2015.
**Həbib Yusif oğlu İsrafilov** — geologiya elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

Həbib İsrafilov 1915-ci ildə anadan olmuşdur. O, 1937-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının Geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirib, 1956-cı ildə namizədlik, 1966-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Həbib İsrafilov əmək fəaliyyətinə "Buzovnaneft" NQÇİ-də mühəndis işləməklə başlayıb və tez bir zamanda Bakı Su Kəməri İdarəsinin müdir müavini təyin edilib. Həbib İsrafilov 1945–1952-ci illərdə Azərbaycan Geologiya İdarəsində çalışaraq mühəndisdən hidrogeoloji ekspedisiya rəisinə qədər yol keçmişdir. O, 1952-ci ildən BDU-nun Hidrogeologiya və mühəndisi geologiya kafedrasında müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. Həbib İsrafilov 1963–1976-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının Hidrogeologiya kafedrasında müəllimlik etmişdir. O, qrunt təzyiqli, çayyataqaltı suların əmələgəlmə şəraitlərini, onların səth sulan və hidrotexniki qurğularla qarşılıqlı əlaqələrini, qrunt sulan rejimlərinin əmələ gəlməsinə antropogen təsirin rolunu, həmçinin qrunt suların səviyyə və keyfiyyət rejimlərini tədqiq etmiş, bunların əsasında rejimin genetik tipləri müəyyən edilmiş, Kür-Araz düzənliyini hidrogeoloji rayonlaşdırmaq mümkün olmuşdur. Hidrogeologiya kafedrası18 elmlər namizədi hazırlamış, 6 doktorluq dissertasiyasının məsləhətçisi olmuşdur. O, 200 məqalə, 3 monoqrafiyanın müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mətbuat və İnformasiya şöbəsi". web.archive.org. 2023-10-01. Archived from the original on 2023-10-01. İstifadə tarixi: 2024-03-03.
2. ↑  Bakı Dövlət Universitetinin professorları. — Bakı, 2014
**Pyer Bulez** (d. 26.3.1925, Luara departamenti, Monbrizon) — fransız bəstəkarı, dirijor, pedaqoq, musiqi nəzəriyyəçisi, musiqi yazıçısı.

Həyatı
------

1942–45-ci illərdə Paris konservatoriyasında O. Messianın yanında (harmoniya) oxumuş A. Voraburdan (kontrapunkt) özəl dərslər almışdır. Darmştadt beynəlxalq musiqi institunda (1954–65, fasilələrlə), Bazel Musiqi Akademiyasında (1960–63-cü illərdə professor), Harvard Universitetində (1963) kompozisiyadan dərs demişdir.

Fəaliyyəti
----------

### İlkin fəaliyyəti

"Domaine musical" cəmiyyətinin müasir və qədim musiqi konsertlərinin (1954–67, Paris) dirijoru olmuşdur; öz əsərlərini ifa etmişdir; 20-ci əsr bəstəkarlarının (xüsusən də İ.F. Stravinski, A. Vebern, A. Berq və Messianın) əsərlərinin interpretasiyası ilə məşhurlaşmışdır. 1970-ci illərin əvvəllərindən klassikanı da ifa etmişdir (R. Vaqnerin "Nibelunq üzüyü" opera tetralogiyasının dirijoru, Bayroyt, 1976). 1971–74-cü illərdə Bi-Bi-Si simfonik, 1971–77-ci illərdə Nyu-York filarmonik orkestrlərinin baş dirijoru olmuşdur.

### Peşəkar fəaliyyəti

Dodekafoniyadan elektron musiqiyə qədər bəstəkarlığın ən yeni texnikalarından istifadə etmişdir. 18 solist üçün "X polifoniyası" (1951), 2 fp. üçün "Strukturlar" (1-ci dəftər – 1952, 2-ci dəftər – 1961) total serializm texnikasında yazılmışdır. Kontralto və instrumental ansambl üçün yazdığı "Ustasız çəkic" (1955) əsəri avanqardçı bəstəkar kimi ona geniş şöhrət gətirmişdir. 1975–92-ci illərdə Parisdəki Musiqi-akustika problemlərinin tədqiqi və koordinasiyası institunun (İRCAM) rəhbəri olmuşdur. Burada təşkil etdiyi "İnter Contemporain" (1976) müasir musiqi ansamblı Bulezin başçılığı ilə qısa vaxt ərzində dünya şöhrəti qazanmışdır. Digər məşhur əsərləri arasında soprano və simfonik orkestr üçün "Mallarmenin bükük-bükük portreti" (S. Mallarmenin mətnlərinə, 1962), 9 zərb aləti və orkestr üçün "Parıltı-Çoxluq" (sonuncu redaksiyası 1970) var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Fichier des personnes décédées.
2. 1 2 3  Bulez// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 68.
**Həsən Həsənzadə Amoli** (10 fevral 1926 – 25 sentyabr 2021, Amul, Mazandaran ostanı) — İranlı Əllamə.

Haqqında
--------

Əllamə Həsənzadə Amuli 1929-cu ildə İranın Mazandaran əyalətinin Amul bölgəsində, Larican şəhərində dünyaya gəlib. O, altı il Amul şəhərinin Cümə məscidində dini təhsil alıb. Əllamə Amuli 22 yaşında Tehrana yollanıb. Orada o, Ayətullah Mirza Şəərani, Hacı Mirza Qomşei, Mirza Qəzvini, Hacı Şeyx Məhəmmədtəqi Amuli kimi alimlərdən dərs alıb. 1963-cü ildə Həsənzadə Amuli İranın Qum şəhərinə köçüb və orada Əllamə Təbatəbai, Seyid Həsən Təbatəbai və Seyid Qazi Təbatəbaidən elm öyrənib. Həsənzadə Amuli İslam maarifi, hikmət, fəlsəfə, irfan, riyaziyyat, hədis və sair elmlərin sahibi və bu fənlər üzrə kitabların müəllifi olub.

Həmçinin bax
------------

* Abdullah Cavadi Amuli

İstinadlar
----------

1. 1 2  علامه حسن‌زاده آملی دار فانی را وداع گفت + زندگی نامه. Shafaqna, 2021.
2. ↑  "Əllamə Həsənzadə Amuli. 05.03.2024". 2023-09-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-03-05.
**Kiş** (şum. Kiš) — Mesopotamiyada Babildən 18 km şimal-şərqdə qədim şəhər. Şəhər e. ə. 4-cü minillikdə salınmışdır. Kişin icmasının tanrısı Zababa olmuşdur. E.ə. XXVIII əsrdə Şumer tayfalarının mərkəzinə çevrilmişdir.
XXVIII-XXVII əsrlərdə Kiş şəhər dövləti üstünlük təşkil etmişdir. Kiş sülaləsinin ilk hökmdarı əfsanəvi Etana idi. Kişlə paralel və ondan bir qədər sonra Uruk şəhər dövləti yüksəlir. Uruk sülaləsinin görkəmli hökmdarları En-Merkar, Luqalbanda və Gilqameş idi. En-Merkarın Azərbaycan Aratta ilə sıx əlaqəsi olmuşdur.İkinci Şumer sülaləsi dövrü e.ə. XXVII–XXVI əsrləri əhatə edir. Bu dövrdə İkiçayarasının birləşdirilməsi uğrunda mübarizə gedir. Kiş hökmdarı Aka ilə Uruk hökmdarı Gilqameşin münasibətləri pozulur. Akanın Uruk üzərinə yürüşü boşa çıxır. Bu zaman Ur şəhər dövləti güclənməyə başlayır. Ur hökmdarı Mesanepada Kiş şəhərini zəbt edir və Akanı hakimiyyətdən salır. Ur hökmdarları bütün Şumer üzərində ağalıq iddiasına düşür və özlərini "Kainatın hökmdarı" adlandırmağa başlayırlar.

Hökmdarları
-----------

* Aka

| ⛭Mesopotamiya şəhərləri |
| --- |
| Mari  • Babil  • Borsippa • Kiş  • Pimpedita • Dur-Kuriqalzu  • Kuta |    |
**Qalınyarpaq bergeniya** (*lat.* Bergenia crassifolia) — bitkilər aləminin daşdələnçiçəklilər dəstəsinin daşdələnkimilər fəsiləsinin bergeniya cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Çoxillik ot bitkisi olub, yoğun, şişman, sürünən kökümsovu və çoxsaylı saçaqlı kökləri vardır. Gövdəsinin hündürlüyü 50 sm, yarpaqları bütöv, çılpaq, dəricikli, parlaq, qışlayan və kök üstündə çətir şəklində toplanır. Yarpaq lövhəcikləri enli ellipsşəkilli, demək olar ki, dairəvi, əsası girdələşmiş və ya ürəkvari, küt, aydın olmayan dişli, uzun saplaqlı, uzunluğu 3-35 sm, eni isə 2,5-30 sm-ə bərabərdir. Çiçəkləri 5 üzvlü, gövdənin zirvəsində süpürgəvarı-qalxanşəkilli çiçəkqrupunda formalaşmışdır. Ləçəkləri bənövşəyi-çəhrayı, dairəvi-yumurtavarı, əsası qısa və geniş dırnaqcıqlardan ibarətdir.

300–2600 m yüksəkliyi olan meşə, subalp və alp qurşaqlarda, çay sahillərində və sıx iynəyarpaqlı meşələrdə rast gəlinir.

Yabanı çoxillik badanın kökümsovları iyun-iyul aylarında toplanılaraq qurudulur və xammal olaraq keyfiyyətli dərman bitkisi kimi istifadə edilir. Kökümsovları torpaqdan 20 sm hündürlükdə toplanılır, təmizlənir və qurudulur. Qurudulmadan əvvəl xammal quru hava axınında saxlanılmalı və ya 50 °C temperaturda quruducu şkafda qurudulmalıdır. Xammalın saxlanılma müddəti 3 həftədir. Quru çıxım faizi 30-35%-dir.

İysiz və güclü büzücü dadlıdır. Quru yerdə saxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 4 ildir.

Tərkibi və təsiri
-----------------

Kökümsovlarının tərkibində aşı maddələri (25-27%), arbutin, katexin, katexin qallat, izokumarin, bergenin (5%), fenol və onun törəmələri, qall turşusu (0,22%), 3,6-diqalloqlükoza, izokumarin, şəkər, nişasta və digər maddələr vardır. Kökümsovunda bolluca nişasta vardır. Yarpaqlarında aşı maddələri (30%), sərbəst polifenol, qall turşusu (22%), hidroxinon, arbutin (12%), flavonoidlər – kverçetin, kempferol və askorbin turşusu vardır.

Büzücü, iltihabsorucu, qankəsici və antimikrob dərmandır.

Kökümsov və köklərindən bişirmə və maye ekstrakt şəklində büzücü və qankəsici dərman kimi bağırsağın xroniki xəstəliklərində, ishalda, kolitlərdə, enterkolitlərdə, stomatit, gingivit və uşaqlıq boynunun eroziyasında keyfiyyətli dərman bitkisi kimi təyin edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Bergenia crassifolia* | 
* Wikidata: Q162752
* Wikispecies: Bergenia crassifolia
* BioLib: 39481
* BOLD: 438273
* EoL: 2886991
* EPPO: BENCR
* EUNIS: 181306
* FNA: 200010052
* FoC: 200010052
* GBIF: 5567694
* GRIN: 404437
* iNaturalist: 127228
* IPNI: 790361-1
* ISC: 112689
* ITIS: 895036
* MoBotPF: 286869
* NBN: NBNSYS0000013952
* NCBI: 29762
* NZOR: f40808b4-152b-4a99-b4b3-b84d32f840c9
* PFI: 8413
* Plant List: kew-2674805
* PLANTS: BECR3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:790361-1
* Tropicos: 29100119
* uBio: 1812479
* WFO: wfo-0000564227

 |
| *Saxifraga crassifolia* | 
* Wikidata: Q21877303
* GBIF: 3753286
* GRIN: 33214
* IPNI: 793498-1
* NZOR: f8909529-9d5e-4649-a82b-2e78fc8c2ae2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:793498-1
* Tropicos: 29101199
* WFO: wfo-0001135937

 |
Oculus Go
**Oculus VR**, Palmer Luckey, Brendan Iribe, Michael Antonov ve Nate Mitchell tərəfindən qurulan virtual reallıq texnologiyası və proqram təminatı şirkəti. Virtual reallıq qulaqlıqları və başlıqlı ekranlar istehsal edir. 2012-ci ilin iyul ayında Kaliforniyanın Irvine şəhərində qurulmuş və hazırda Menlo Park, California-da yerləşir. Şirkətin ilk məhsulu hələ inkişafda olan Oculus Riftdir. 2014-cü ilin mart ayında Meta Platforms, şirkəti 400 milyon dollar və 23,1 milyon dollar stokla toplam 2 milyard dollar ödəyərək satın aldı.

Oculus 2015-ci ildə Sürreal Vizyonu satın aldı. Oculusun telepromosyon konsepsiyası olan məhsullar inkişaf etdirməsinin mümkün ola biləcəyini ifadə edən bir İngilis cəhdi, 3D yenidən qurma və qarışıq reallıqa fokuslanmışdır. Hal-hazırda Beat Games, Sanzaru Games və Ready at Dawn törəmə şirkətləri var.

Şirkət, Samsung Galaxy ilə birlikdə 2015-ci ilin noyabr ayında Samsung Galaxy smartfonları üçün Samsung Gear VR-i inkişaf etdirdi.

Məhsullar
---------

* Samsung Gear VR
* Oculus Rift CV1
* Oculus Go
* Oculus Rift S
* Oculus Quest
* Oculus Orta
* Oculus Story Studio
* Oculus Quill
* Virtuix Omni
* Wizdish ROVR

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-27.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-27.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-11-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-06-27.

Xarici linklər
--------------

* Rəsmi veb sayt

Oculus VR — Facebook səhifəsi
**Osiyek Universiteti** və ya tam adı **Yosip Yuray Ştrosmayer adına Osiyek Universiteti** (xorv. Sveučilište J. J. Strossmayera u Osijeku) — Xorvatiyanın Osiyek şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Universitetin rektoru Zeljko Turkaljdır.

Tarixi
------

Osiyek Universitetinin əsası Xorvatiya parlamentinin 26 mart 1975-ci il tarixli qərarına əsasən qoyulmuşdur. 2 ay sonra isə 31 may 1975-ci ildə universitetin qurulması ilə bağlı Zaqreb Universiteti ilə və bir sıra başqa qurumlarla anlaşma imzalandı. Belə ki, 1959-cu ildən Osiyek şəhərində Zaqreb Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinin tədqiqat mərkəzi yerləşirdi. Bütün bunlar Universitetin qurulması üçün mühüm baza roluna malik idi.

Universitetin əsas binası 1895-ci ildə inşa edilmişdir.

Yosip Yuray Ştrosmayer
Hazırda bu universitet 1815-1905-ci illərdə yaşamış katolik ilahiyyatçısı və siyasətçi Yosip Yuray Ştrosmayerin adını daşıyır.

Tədris
------

Bütün Xorvatiya universitetlərində olduğu kimi bu ali məktəb də 2005/2006 tədris ilindən etibarən Bolonya prosesinə qoşulmuşdur.

Fakültələri
-----------

Universitetin 11 fakültəsi var:

İqtisadiyyat fakültəsi
* İqtisadiyyat fakültəsi
* Hüquq fakültəsi
* Kənd təsərrüfatı fakültəsi
* Qida texnologiyası fakültəsi
* Mülki mühəndislik fakültəsi
* Elektrik mühəndisliyi fakültəsi
* Mexanika mühəndisliyi fakültəsi
* Fəlsəfə fakültəsi
* Təhsil fakültəsi
* Tibb fakültəsi

Akademiya və departamentləri
----------------------------

Universitetin 1 akademiyası və 5 departamenti var:

* İncəsənət Akademiyası
* Mədəniyyət tədqiqatları departamenti
* Riyaziyyat departamenti
* Biologiya departamenti
* Fizika departamenti
* Kimya departamenti

Kitabxanası
-----------

Universitetin zəngin kitabxana fondu var. Kitabxanasında 550 min nüsxə kitab toplanmışdır.

Kontingent
----------

2008/2009 tədris ilində universitetdə təxminən 20.000 tələbə təhsil almışdır. Müəllimlərin, peşə və elmi fəaliyyətdə məşğul olanların sayı isə 1150 nəfər idi.

Rəhbərlik
---------

Universitetə rəhbərliyi rektor edir.

Xarici əlaqələri
----------------

Universitet fəaliyyəti dövründə bir çox universitetlərlə əməkdaşlıq etmişdir.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

İstinadlar
----------

1. ↑  Directory of Open Access Journals. 2003.
2. ↑  UPRAVA SVEUČILIŠTA Arxivləşdirilib 2022-08-15 at the Wayback Machine. unios.hr  (xorv.)
3. ↑  Arthur J. May, *The Hapsburg Monarchy, 1867–1914* (New York: W. W. Norton, 1968), 73. Contemporaries spelled the name "Straussmeyer".

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Osiyek Universiteti ilə əlaqəli mediafayllar var.

* unios.hr — Osiyek Universitetinin rəsmi saytı
**Tata Nano** — Hindistanın Tata Motors şirkətinin istehsal etdiyi avtomobil markası

İdeya
-----

Velosiped və ya motosikletə dörd nəfərin mindiyi Hindistan şəhərlərini avtomobillə doldurmaq və insanların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün iş adamı Ratan Tata yığcam və ucuz maşın hazırlamaq qərarına gəlir. Tezliklə "Chrysler CCV" və 1984-dən bəri Hindistanda yığılan "Maruti 800"-ün bazasında yeni model hazırlanır. Bu avtomobil də "Chrysler" kimi kompozit materialdan hazırlanmışdı. Avtomobilin mühərriki "Bosch" firması ilə birgə hazırlanır. Sadə quruluşlu mühərrik az yer tutması üçün arxada, oturacaqların altında yerləşdirilir. Avtomobil 2008-ci il yanarında Dehli avtosalonunda təqdim edilir və bundan sonra seriya istehsal başlayır. 2009-cu ildə isə avtomobilin Avropa bazarına çıxarılacağı barədə xəbərlərə isə Avropa mediası kinayə qarışıq rişxəndlə yanaşır.

Parametrlər
-----------

Bu avtomobil standartlara uyğunluq baxımından avropalıları, təchizat etibarilə isə Azərbaycan alıcısını razı sala bilməz. Avtomobildə heç bir elektrik avadanlığı, o cümlədən salon qızdırıcısı və ventilyator yoxdur. Sükan gücləndiricisi olmayan avtomobildə cəmi bir şüşəsilən və 1 güzgü var. Oturacaqlar heç biri nizamlanmır (UAZ-dakı kimi). Uzunluğu 3,1, eni 1,5 metr olan avtomobil 2 silindrli 33 at gücü mühərriklə (İJ motosiklet kimi) hərəkətə gətirilir. Ekoloji normalara uyğunluq isə başqa mövzudur. Maksimal sürəti 105 km/saat olan avtomobil 70 km/saat sürətə 14 saniyəyə çatır. Avtomobil 4 pilləli sinxronizatorsuz sürət qutusu ilə təchiz olunub. 600 kiloqramlıq avtomobilin yanacaq sərfiyyatı təqribən hər yüz kilometrə 4 litrdir.

Kommersiya tərəfi
-----------------

Yuxarıda göstərdiyimiz xüsusiyyətlərinə baxmayaraq, avtomobil tezliklə Hindistanda uğur qazandı. Əhalisinin əksəriyyəti səfalət içində olan ölkədə avtomobilin cəmi 1 milyon rupiyə (təqribən 1600 manat) həm də kreditlə satılması şirkətə böyük qazanc gətirdi.

Mənbə
-----

* 1600 manata 0 kilometr avtomobil Arxivləşdirilib 2009-11-27 at the Wayback Machine


Vikianbarda Tata Nano ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Almaniya 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** iştirak edən yeddi ölkədən biri olub. Almaniyanı müsabiqədə iki müğənni təmsil etmişdir. Valter Andreas Şvarç "Im Wartesaal zum großen Glück" mahnısı ilə çıxış etmişdir. Fredi Kvin isə "So geht das jede Nacht" mahnısını ifa etmişdir. Müsabiqənin nəticələri açıqlanmadığı üçün tutduqları yer və topladıqları xal məlum deyil.

Milli seçim
-----------

National final
--------------

Almaniyanın milli seçim turu Heynz Piperin təqdimatında 1 may 1956-cı ildə keçirilmişdir. Seçim turunda 12 ifaçı iştirak etmişdi.

| # | İfaçı | Mahnı | Yer |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Liz Assia | - | - |
| 2 | Rolf Baro | - | - |
| 3 | Eva Buş | - | - |
| 4 | Anqel Durand | - | - |
| 5 | Margot Eskens | - | - |
| 6 | Fridel Henç & Die Cyprys | - | - |
| 7 | Marqot Hielşer | - | - |
| 8 | Bibi Cons | - | - |
| **9** | **Fredi Kvin** | **"So geht das jede Nacht"** | **1** |
| **10** | **Valter Andreas Şvarç** | **"Im Wartesaal zum großen Glück"** | **1** |
| 11 | Hans Arno Simon | - | - |
| 12 | Gerhard Vendland | - | - |
|

Belə ehtimallar var idi ki, Liz Assia seçim turunda "Ein kleiner gold'ner Ring" (*azərb*. Kiçik qızıl üzük‎) mahnısını ifa edib. Lakin Liz Assianın bu mahnını 1956-cı il seçim turunda yox Almaniyada başqa musiqi festivalında oxuduğunu xatırlayandan sonra bu ehtimalların yalan olduğu ortaya çıxdı. Həqiqətən də, o, bu mahnı ilə 1961-ci ildə Alman Şlager Festivalında çıxış etmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Jan Feddersen: *Ein Lied kann eine Brücke sein*, Hoffmann und Campe 2002

Həmçinin bax
------------

* 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avroviziya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Ümumi yayılması
---------------

Şimali və Mərkəzi Çində rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

7 m-ə qədər hündürlükdə ağac və ya koldur. Cavan zoğları tüklüdür, tikanları 6–20 mm uzunluqda olub, oturacaqdan 1,5 sm-ə qədər enində yastıdır. Yarpaqları təklələkvari olub, 1,5-5 sm uzunluqda 7-11 yumurtavari və ya uzunsov yumurtavari, dişli yarpaqcığa malikdir. Yarpağın saplağı və yarpaqcıqların orta damarı altdan tikanlıdır. Çiçəkləri 4-6 sm enində qısa salхımlara toplanaraq, qırmızımtıl rəngdədir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası
-----------

Düzən və dağətəyi zonalarda əkilib becərilir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda təbii halda rast gəlinir. 1869-cı ildən introduksiya edilmişdir.

İstifadəsi
----------

Düzən və dağətəyi ərazilərinyaşıllaşdırilmasında geniş istifadə oluna bilər.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.
***Kayfuso*** (懐風藻?, *azərb*. Poeziyada sevilən xatirələr‎) – Yaponiya şairləri tərəfindən hazırlanmış ən qədim Çin poeziyası (kanşi) kolleksiyası.

751-ci ildə naməlum tərtibatçı tərəfindən yaradılmışdır. Şairlərin qısa tanışlığında naməlum yazışı İmperator Kobuna olan peşmançılığını və taxta çıxmasından cəmi 8 ay sonra 672-ci ildə İmperator Tenmu tərəfindən taxtdan endirilməsi haqqındakı peşmançılıqlarını nümayiş etdirir. Bu, ənənəvi olaraq İmperator Kobunun böyük nəvəsi Avami Mifuneyə ünvanlanıb.

Kolleksiyada Çində VIII əsrdə populyar olmuş eleqant üslubda yazmağa üstünlük vermiş 64 müəllifin 17 illik zaman müddətində yazdığı 120 şeiri yer alıb. Şairlərin çoxu Şahzadə Otsu kimi şahzadələr, imperatorlar və yüksək rütbəli vəkillərdir. "Kayfuso" şairlərinin 18-inin (Şahzadə Otsu da daxil olmaqla) daha sonra hazırlanmış "Manyoşu" kolleksiyasında da işləri var.

"Kayfuso"nun yazıldığı dövrdə Çin ədəbiyyatı hətta vakadan da çox Yaponiya ədəbiyyatında yüksək yer tuturdu. Yığılmış işlərin çoxu ictimai istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Milton W.Meyer.* Japonya tarihi. İnkilap. səhifə 54.

Xarici keçidlər
---------------

* *Kayfuso* mətni  (çin.)

| ⛭Yaponiya poeziyası |
| --- |
| Əsas formalar | 
* *haykay*
* *kanşi*
* *vaka*
* *hayku*
* *hokku*
* *renqa*
* *renku*
* *senryu*
* *tanka*

 |
| Əsərlər və toplular | 
* Yaponiya şeir antologiyalarının siyahısı
* *Kayfuso*
* *Manyoşu*
* *Nicuiçidayşu*
* *Kay Oy*

 |
| Şəxslər | 
* Yaponiya şairləri
* Poeziyanın otuz altı ölümsüzü
* Rokkasen

 |
**Mir Bəhaəddin körpüsü**, (*az-əbcəd*. میربهاءالدین کؤرپۆسۆ‎), keçmişki Zəncan-Bicar yolunda, Zəngançayı üzərində tikilmiş körpüdür.

Haqqında
--------

Mir Bəhaəddin körpüsü Zəncanın güneyində, suyu elə də çox olmayan Zəngançayı üzərində yerləşir. Körpü onu 1312-ci hicri ilində, Nasirəddin şah Qacar dönəmində tikən, Zəncanın görkəmli şəxsiyyətlərindən olan Mir Bəhaəddin Zənganinin adını daşıyır. İndilikdə bu yer zəncanlıların ən çox əyləndikləri yerlərdən biri sayılır.

Memarlığı
---------

Bu körpü təxminən 100 metr uzunluğunda olaraq, eni sığınacaqla birlikdə 6.70 metrə çatır. Çayın ən yüksək yerindəki hündürlüyü təxminən 11 metrdir və orta aşırımı başqa aşırımlarında daha böyükdür. Bu körpü tamamilə kərpicdən tikilərək, ən gözəl tağının iç görünüşündə çox gözəl Məqeli adlı bir xəttlə tikildiyi tarix "Ya Əli" sözü ilə birlikdə simmetrik şəkildə oyulmuşdur. Təməlləri döşənmiş səthin üstünə qoyularaq, oyma daş parçaları və əhəng harçından hazırlanmışdır və suyun səviyyəsindən 1,40 metr yüksəkliyə kimi qalxmışdır. Bu hündürlükdə bu körpünün tağının və əsas gövdəsinin ayağından 5 × 24 × 24 sm ölçülü kərpiclə başlanıb. Bu təməllərin hər birində üst-üstə iki otaqcıq düzəldilmişdir. Bu otaqcıqlar daşqın sularını özlərindən keçirtməklə yanaşı, təməllərin ağırlığını və təzyiqini də azaldır. Bundan ayrı, körpünün ağırlığını azaltmaq üçün körpünün üzərindəki üç böyük aşırımın yan ağızlarının içi boşdur ki, bu otaqlar təzyiqə daha davamlı olsun. Güney baza otaqcıqları spiral pilləkənlə birləşdirilir. Körpü dayaqlarının yuxarı və aşağı hissələrində su axınını asanlaşdırmaq üçün daş xəndəklər yaradılıb. Körpünün yuxarı sukəsənləri çoxbucaqlı, aşağı sukəsənləri isə yarımdairəlidir.

Görüntülər
----------

* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "see.iran". 2021-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-03.
2. ↑  "lastsecond". 2023-07-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-04.
3. ↑  "Zəncan nizam". 2021-07-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-04.
4. ↑  "Houratour". 2021-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-04.
**Qaşlıq** şəhəri-Sibir xanlığının paytaxtı olmuşdu. Digər adı İsker idi. Sibir şəhəri də adlanır.

Tarixi
------

Şihabuddin Mərcani hesab edir ki, bu şəhər Şeybani sülaləsinin mərkəzlərindən biri sayıla bilər. XIV-XVI əsrlərdə abad tatar məskənlərindən biri olmuşdur. İrtış çayının sağ sahilində, müasir Tobol şəhəri yaxınlığında yerləşirdi. Şəhərin adının "iski (əski) yer, köhnə, qədimi yer" mənası ilə bağlı olduğunu söyləyənlər də vardır. Bu şəhərdə Sibirin istila edilməsində mühüm rolu olan kazak atamanı Yermak və Sibirin hakimi
Küçüm xan (Koçum, Qoçum) arasında qanlı vuruşma olmuşdur. Küçüm xan Sibir
ölkəsini islamlaşdıran hakim olmuşdu. Kuçum xan dövründən türkcə yazılmış bir
risalə qalmışdır ki, Rizaəddin Fəxrəddin tərəfindən nəşr edilmişdir.

Kuçum (Koçum) xanın vaxtında İsker möhkəm qala sayılırdı. 1582-1585-
ci illərdəki müharibədə Yermak kazak qoşunu şəhəri darmadağın edib elə
dağıtdılar ki, nə tatarlar, nə də sonra şəhərin idarəsinə sahib çıxan kazaklar İskeri
bərpa edib abadlaşdıra bilmədilər. Bu keçmişi gözəl şəhərin xarabalıqları hələ də
durmaqda, sonralar "qardaşlıq" adı verilən qanlı işğalın əsil mahiyyətini
göstərməkdədir..

İsker şəhərinin müdafiəsində, həmin həlledici vuruşda Kuçum xanın
böyük oğlu Ali (Aley) şahzadə də iştirak edirdi. Itiker (Ediger) və Bekbulat adlı
yerli xanlar şəhərin müdafiəsində həlak oldular. Bu qələbə çar İvan Qroznıya üç
illik Livon müharibəsinin acılarını və onun məhrumiyyətlərini unutdurdu. "Sibir
onun üçün sanki göydən düşdü", - deyə Karamzin yazırdı. Şəhəri fəth edən Yermaka çar iki zirehli döyüş geyimi, çar çiynindən bahalı şuba, böyük gümüş
ayaq (bado) kimi fəxri hədiyyələr göndərdi. Deyilənlərə görə, bunlar çarın edam
etdirdiyi knyaz Şuyskinin xəzinənin nəfinə müsadirə edilmiş əmlakından idi. Elə
bu fəxri hədiyyə-zireh və qolçaqlar Yermakın ölümünə səbəb oldu-canını qurtarmaq
üçün özünü çaya atan ataman Yermak zireh və bazubəndin ağırlığında
boğulub öldü.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Атласи Х.* История Сибири. — С. 43. Arxivləşdirilib 2020-06-25 at the Wayback Machine
2. ↑  İslam Ansiklopedisi, İstanbul, 3 с, s.107
3. ↑  ТЭС, c.270

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* С. В. Рассказов Историко-географические особенности заселения и хозяйственного освоения юга Западной Сибири Arxivləşdirilib 2007-05-09 at the Wayback Machine
* *Софронов В. Ю.* Кучум. Книга 3[*ölü keçid*]
**Atalar sözü** — atalarımızın yaratdığı və əsrlərdən bəri özünə həyat düsturu etdiyi hikmətli və möcuz sözlərdir.

Mövzu müxtəlifliyi ilə yanaşı bitmiş fikir, ümumiləşdirmə və nəticə atalar sözlərinə xas olan cəhətlərdir. Atalar sözləri xalqın həyatda sınanmış, müdrik və nəsihətli fikirlərindən ibarət olur və böyük əxlaqi-tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır. Əsas xüsusiyyəti həcmcə kiçikliyi, lakin mənaca hikmətli və nəsihətli olmasıdır. Atalar sözləri bitkin fikir ifadə edir, həm həqiqi, həm də məcazi mənada işlənir.

Təsnifatı
---------

Həqiqi mənada işlənənlər: *"Doğru söz acı olar"*, *"İş insanın cövhəridir"*, *"Yaxşı dost qardaşdan irəlidir"*, *"Çıxan can geri qayıtmaz"*. 

Məcazi mənada işlənənlər: *"Buynuzsuz qoçun qisası buynuzlu qoçda qalmaz"*, *"İlanın ağına da lənət, qarasına da"*, *"İslanmışın yağışdan nə qorxusu"*, *"Ağacı qurd içindən yeyər"*, *"Qudurmuş köpəyin ömrü qırx gündür"* və s.

Atalar sözlərindən yazılı ədəbiyyatda da geniş şəkildə istifadə olunur. Abbas Səhhətin "Yoxsulluq eyib deyil", Nəcəf bəy Vəzirovun "Daldan atılan daş topuğa dəyər", "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük", "Sonrakı peşmançılıq fayda verməz", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Yeyərsən qaz ətini, görərsən ləzzətini" əsərlərinin adları şifahi xalq ədəbiyyatından götürülmüşdür.

Tapmaca kimi bu janr da həm nəzmlə, həm də nəsrlə olur. Məsələn:

Sən ağa, mən ağa,  

İnəkləri kim sağa?  

  

zaurun mamasi balig satir,  

amma sen sxoy vurursan heyif,  

Hər nə qaldı yadındır.  

  

Yüz ölç,  

Bir biç.  

  

Açaram sandığı,  

Tökərəm pambığı.  

  

  

  

Bu günün işini sabaha qoyma.  

  

İş insanın cövhəridir.  

  

Kitab bilik mənbəyidir.  

  

Ucuz ətin şorbası olmaz.   

  

Dünyada nə qədər möcüzə varsa  

Hər şeydən uca durur məhəbbət. «Şimşad Rza»

İstinadlar
----------

1. ↑  Cavad Heyət. Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı.

Xarici keçidlər
---------------

* Bədii ədəbiyyat, ədəbiyyatşünaslıq və onun sahələri Arxivləşdirilib 2008-01-23 at the Wayback Machine
* Şifahi xalq ədəbiyyatı Arxivləşdirilib 2011-08-07 at the Wayback Machine
* Azərbaycan türklərinin xalq yaradıcılığı

| ⛭Şifahi xalq ədəbiyyatının janrları |
| --- |
| Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı | Dastan • Nağıl • Lətifə • Holavar • Nanay • Sayaçı sözlər • Düzgü • Oxşama • Bayatı • Ağı • Layla • Atalar sözü • Tapmaca • Aşıq yaradıcılığı |
**Süleyman Əbu Leyla** (Ərəbcə: سليمان باشا أبو ليلة, Osmanlıca: سليمان پاشا أبو ليلا, gürcü: სულეიმან აბუ ლიილი; d. 1762) - Məmlük sülaləsindən olan İraq hökmdarı (1749-1762).

Ümumi məlumat
-------------

Məmlük sülaləsindən olan Bağdad Paşalıq'ın ilk hökmdarı Həsən Paşa Bağdada 1702-ci ildə gəldi və 1704-cü ildə İraq hökmdarı oldu. Onun varisi Əhməd Paşanın rəhbərliyi ilə vilayətin idarəçiliyində islahatlar aparıldı və İraqın müdafiə sistemini sahmanlaşdırdı. Bağdad Paşalıq əyalətini idarə etmək üçün Məmlüklüdən gələn mühacirlər tez-tez iştirak edirdi və Əhməd Paşanın rəhbərliyi altında iki min Məmlüklərdən bir Mühafizə Birliyi yaradıldı.

Həyatı
------

Süleyman Əbu Leyla Paşa Məmlük sülaləsindən idi və "Məmlük Qvardiyasında" xidmət etmişdir. sonra Əhməd Paşanın kürəkəni oldu. Əhməd Paşanın ölümündən sonra türk sultanı I Mahmud İraqdakı Məmlükları hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa çalışdı. 1747-1748-ci illərdə Osmanlı sultanı Bağdadda 3 qubernator dəyişildi. Türk hakimiyyətinin hərəkətləri yerli əhali və Məmlüklərin narazılığı ilə qarşılandı. Sonda Süleyman Əbu Leyla Bağdadın Paşasına qarşı üsyan etdi və öz qüvvələriylə Bəsrədən Bağdada köçdü. Şəhəri atəşə tutdu və üç gün davam edən döyüşlərdən sonra Osmanlının təin etdiyi Paşa Bağdadı tərk etməyə məcbur qaldı.

İstanbul hakimiyyəti, İraq üzərində nəzarətini itirərək, 1749-cu ildə Süleyman Əbu Leylayı Bağdad Paşası təyin etdi. Bu, 84 il ərzində Məmlüklərə İraq üzərində nəzarət etməyə imkan verdi. Əbu Leyla, hakimiyyəti dövründə Ərəb və Kürd tayfalarını kontrol etməyi bacardı. O, həmçinin Avropa tacirlərini dəvət edərək onlarla ticarət qurdu. İngilis Şərqi Hind şirkətinə Bəsrədə ticarət mərkəzi yaratmağa icazə verdi, 1763-cü ildə Süleymanın ölümündən sonra bu ticarət mərkəzi açıldı.

Süleyman Əbu Leyla Paşa 1762-ci ildə vəfat etdi. Ölümündən sonra canişini üçün yeddi namizəd vardı və hamısı Məmlüklərdəniydi. Əbu Leylanın namizədləri arasında qarşıdurma olsada sonunda İraqdakı hakimiyət Ömər Paşaya(1762-1776) keçdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Andrew James McGregorA Military History of Modern Egypt: From the Ottoman Conquest to the Ramadan War pages.57
2. ↑  Hathaway, Jane; Barbir, Karl The Arab Lands under Ottoman Rule: 1516-1800 Pearson Education 2005 p.96 ISBN 9780582418998
3. ↑  Kissling, H. J.The Last Great Muslim Empires Brill 1966 pages.82-85 ISBN 90-04-02104-3
4. 1 2  "Возвышение мамлюков". mybiblioteka.su. 2016-01-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-24.
5. ↑  كتاب لمحات إجتماعية من تاريخ العراق الحديث ج1 - الدكتور علي الوردي - ص 155
6. ↑  Кисслинг Х. Я.Последняя великая мусульманская империя 1969 82—85 ISBN 90-04-02104-3
7. ↑  عباس العزاوي (تاريخ العراق بين احتلالين) - ج6 ص32،. 32

Xarici keçidlər
---------------

|  |
| --- |
| Süleyman Əbu Leyla Paşa (Məmlük sülaləsi) **Məmlük sülaləsi****Doğum:** bilinmir  **Vəfat:** 1762 |
| Hakimiyyət titulları |
|
| Sələfləri Əhməd Paşa | **Osmanlı İmperiyasında Paşalıq**1749-1762 | Xələfləri Ömər Paşa |
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Behbud.

**Behbud Mustafayev** (13 mart 1982, Bakı) — Roma-Katolik kilsəsi tarixində katolik din xadimi olan ilk azərbaycanlı, keşiş.

Həyatı
------

Behbud Mustafayev Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının məzunudur. Azərbaycan Respublikası Gömrük Komitəsində zabit olaraq çalışmışdır. 2008-ci ildə Bakıda Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi kilsəsində xaç suyuna çəkilmişdir. 2011-ci ildə Sankt-Peterburqdakı "Məryəm - Həvarilərin Məlikəsi" seminariyasına qəbul olunmuşdur. 
Hal-hazırda Bakı şəhərində Gənclik metrostansiyasının yaxınlığında yerləşən Müqəddəs 2-ci İoann Pavel Katolik Prixodunda Baş Keşiş olaraq xidmətinə davam edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Рукоположение во диаконы Arxivləşdirilib 2016-06-17 at the Wayback Machine  (rus.)

Xarici keçidlər
---------------

* Диакон Бехбуд Мустафаев: "Цена вопроса — это счастье человека" Arxivləşdirilib 2016-06-10 at the Wayback Machine
Həsən Paşa Kərküklü (ərəbcə. حسن باشا الكركوكلي, Osmanlıca. حسن پاشا الكركوكلي; vəf. 1779) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1778-1779).

Həyatı
------

Həsən Paşa Kərküklü tayfa olaraq bir Məmlüküydü. 1777-ci ildə Abdullah Paşanın ölümündən sonra Bağdadda hakimiyyət uğrunda iki namizəd, Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa mübarizə apardılar. Bağdadda hakimiyyət uğrunda mübarizə beş aydan çox sürdü. 1778-ci ilin mayında Osmanlı sultanından Bağdad paşalığına səlahiyyət alan Həsən Paşa Bağdada gəldi. Məhəmməd Əl-Əcəmi və İsmayıl ağa Bağdaddan Diyaləyə qaçdılar. 1778-ci ilin sonlarında Həsən Paşa Süleyman Paşa Böyük (1780-1802) ilə birlikdə Bəsrəni Zəndlərdən geri almağı bacardı və bu tarixdən sonra Həsən Paşa onu Vəli təyin edildi. Zəndlər üzərində qələbə Kərim xanın 13 mart 1779-cu ildə Şiraz şəhərində vəfat etməsi səbəbindən qazandı.

1779-cu ilin oktyabrın sonunda yenidən Bağdadda qiyam başladı. Üsyançılar barrikadalar quraraq hökumət binalarına hücum etdilər. Həsən Paşa Diyarbəkirə qaçdı. Orda məlum olmayan bir xəstəliyə yaxalanıb tezliklə öldü.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  علي الوردي - ص
2. ↑  Yitzhak Nakash The Shi'is of Iraq Princeton: University Press.1994 pages.15
3. ↑  العزاوي. ج6 ص

Xarici keçidlər
---------------

|  |
| --- |
| Həsən Paşa Kərküklü (Məmlük sülaləsi) **Məmlük sülaləsi****Doğum:** bilinmir  **Vəfat:** 1779 |
| Hakimiyyət titulları |
|
| Sələfləri Abdullah Paşa | **Osmanlı İmperiyasında Paşalıq**1777-1779 | Xələfləri Süleyman Paşa Böyük |
**Xaltanlı Tağı** (1776, Xaltan, Quba rayonu – 1890, Xaltan, Quba rayonu) — XIX əsr aşıqlarındandır, Şirvan məktəbinin qurucusudur.

Həyatı
------

1776-cı ildə Qubanın Xaltan kəndində anadan olmuş, ömrünün sonuna qədər bu kənddə yaşamışdır. Tat olmuşdur. Bir çox ölkələri gəzib-dolaşmış, orada çoxlu aşıqlarla deyişmişdir. Aşıq şerinin əllidən artıq növündə şeirlər yazmışdır. Həm Azərbaycan, həm də tat dillərində yazıb-yaratmışdır.

Quba, Şamaxı tərəflərdə məşhur olmuş, bir müddət Dağıstanda da yaşamışdır. Onun Dağıstana getdiyi illər Şeyx Şamil hərəkatı dövrünə düşmüşdür. Deyilənə görə, əsgərlər onu tutub Şamilin yanına gətirmiş, söhbət zamanı onun el sənətkarı olduğu aydınlaşmışdır. Tağıya burada, əsgərlərlə qalması təklif olunmuş, o isə aşığın el arasında olmasını söyləmiş və sərbəst bura xılmasını xahiş etmişdir. Xaltanlı Tağı oradan Tabasarana, Həştər xana, Şamaxıya, Gəncəyə, Qarabağa gəlmiş, el sənətkarı kimi müxtəlif bölgələri gəzmiş, Xoya, Xorasana getmişdir. Axırıncı xəbəri Təbrizdən gəlmişdir. Quba ağsaqqallarının söyləmələrinə görə, Xaltanlı Tağının əsli Təbrizdən olmuşdur. "Bəlkə gəlmədim" rədifli şeirində də buna işarələr vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikimənbədə əlaqəli mətnlər

* Xaltanlı Tağı
* Tahir Həsənli, "XALTANLI TAĞI", "Azərbaycan jurnalı, 2024, 1, s.180
Antarktik yarımadasında Anvers adasının yerləşməsi.
**Predel burnu** (bolq. *нос Предел*, ‘Nos Predel’ \'nos pre-'del\) — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Anvers adası sahillərindən şimal-qərbdə yerləşən burundur. Burun Fourniye körfəzindən qərbdə yerləşmişdir. Resus buzlağından şimalda, Tamuris buzlağından cənubda yerləşmişdir.

Burun cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Rila və Pirin dağlarındakı Predel yəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Dralfa burnundan 10.72 km cənub-qərbdə, Andruys burnundan 15.03 km cənub-qərbdə, Studena burnundan 3.77 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* British Antarctic Territory. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Series, Sheet W 64 60. Directorate of Overseas Surveys, UK, 1978.
* Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Anvers adası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Predel Point.
**Qradişka–Banya Luka avtomagistralı** (*serb.* Autoput Gradiška–Banja Luka / Аутопут Градишка — Бања Лука) — Bosniya və Herseqovinadakı avtomobil yolu, Qradiska şəhərini Banya Luka şəhəri ilə birləşdirən E661 Avropa marşrutunun bir hissəsidir. Buraya dörd qovşaq (Maxovlyanska, Krnete, Berek və çatrne) və iki tunel (Laktaşi və Klaşniçe) daxildir. Ümumi uzunluğu 32,1 km-dir. Maxovlyanskaya döngəsi 15 may 2012-ci ildə nəqliyyat üçün açılıb, onun Doboya əlavə çıxışı var. Qovşağındakı Krnete döngəsində Aleksandrovas, Berek döngəsində Novu Topolaya, Çatrne döngəsində Kozarska-DubiKa-Qradiska avtomobil yoluna çıxış var. 16 mart 2015-ci il tarixindən etibarən yolda gediş haqqı ödənişlidir. Gediş haqqı 2 ilə 10 konvertasiya markası (1 avrodan 5 avroya qədər) dəyişir.

Tikinti
-------

Avtomobil yolunun tikintisinə 2004-cü il sentyabrın 8-də başlanılıb. Planlaşdırılan tamamlama tarixi əvvəlcə 2008-ci il olub, lakin Klaşnikadan Maxovlyana qədər olan yolun 5,6 km hissəsi yalnız 2011-ci ildə açılıb. Qradişkadan 26,5 km-lik hissə 30 noyabr 2011-ci ildə açılmışdır.

Maxovljanska döngəsinin və qovşağının tikintisinə 15 milyon avro xərclənib; Bu pulla 30 min m³ beton, 40 min ton asfalt, 3 min ton polad alınıb, 600 min m³ torpaq tökülüb. Hasarların uzunluğu 15 km-dir. Qovşağın uzunluğu 7360 m, sahəsi 1,5 km²; tikintini Brnodan olan OHL ŽS və Laktasidən olan Niskogradnja çex şirkəti həyata keçirib. Döngənin tikintisi 2010-cu ilin martında başlanmış, iki ildən çox davam etmiş və 2012-ci ilin ortalarında açılmışdır. Maxovlyana döngəsinin rəsmi açılışı 2012-ci il mayın 15-də baş tutub.

Adı
---

Bosniya və Herseqovina Federasiyası ilə Serb Respublikası avtomobil yolu arasında ciddi siyasi mübahisə səbəbindən hazırda nomenklaturaya görə rəsmi nömrə yoxdur, lakin magistral yolda ümumi Avropa E661 nömrəsindən istifadə olunur. Brçko və Tuzla şəhərləri arasında eyni adlı avtomobil yolu tikildiyi üçün avtomobil yoluna A2 nömrəsinin verilməsi məsələsi açıq qalır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Модерни ауто-пут пуштен у саобраћај" (serb). Глас Српске. 30 noyabr 2011. 2016-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 iyul 2012.
2. ↑  = 65319 "Mahovljanska petlja puštena u promet" (#bad\_url) (serb). Радио-телевидение Республики Сербской. 15 iyul 2012. İstifadə tarixi: 15 iyul 2012.

Mənbələr
--------

* Radio televizija Republike Srpske: Otvorena dionica autoceste Mahovljani — Gradiška  (serb.)
* Tijana Veselinović, Blic online: Srpski povezana s Europom, 1. decembra 2011.  (serb.)
* JP Autoputovi Republike Srpske  (serb.)
* Informacije u autoputevima i brzim cestama u Bosni i Hercegovini  (serb.)
**Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi** və ya qısaca **TƏBİB** — İcbari tibbi sığortanın tətbiqi ilə əlaqədar tabeliyinə verilən dövlət səhiyyə sisteminə daxil olan tibb müəssisələrinin idarə edilməsini və bu sahədə nəzarəti həyata keçirir.

Tarixi
------

"Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi" publik hüquqi şəxsi (TƏBİB) Azərbaycan Respublikası Prezidenti 2018-ci il 20 dekabr tarixli 418 nömrəli Fərmana əsasən yaradılmışdır. Fərmanın icrası məqsədilə 12 aprel tarixində Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrinin siyahısının təsdiq edilməsi barədə qərar qəbul edib. TƏBİB-in əsas vəzifəsi icbari tibbi sığortanın tətbiqi ilə əlaqədar tibb müəssisələrinin idarəedilməsini və bu sahədə nəzarəti həyata keçirməkdir.

Fəaliyyət istiqamətləri
-----------------------

TƏBİB-in fəaliyyətinin əsas məqsədi tabeliyində olan tibb müəssisələrində əhalinin sağlamlığının qorunması üçün tibbi xidmətlərin təşkilini təmin etməkdən və tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün tədbirlər görməkdən ibarətdir. TƏBİB əhalinin sağlamlığının qorunması sahəsində əhali üçün əlverişli şərtlər yaradacaq, tibb müəssisələrinin fəaliyyətini icbari tibbi sığorta sisteminin tələblərinə uyğunlaşdıracaq. Tibb müəssisələrində tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasına nəzarət edəcək.

TƏBİB-in saxlanması və fəaliyyətinin təmin edilməsi dövlət büdcəsindən ayırmalar, fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq görülən işlərdən, göstərilən xidmətlərdən əldə edilən daxilolmalar, ianələr, qrantlar və nizamnaməsində müəyyən edilmiş digər mənbələrdən daxil olan vəsait hesabına həyata keçiriləcək.

Rəhbərlik
---------

| № | Sədr | Şəkil | Başlama tarixi | Bitmə tarixi | Partiya |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Ramin Bayramlı |  | 2 dekabr 2019 | 13 sentyabr 2021 | Bitərəf |
| 2 | Vüqar Qurbanov |  | 13 sentyabr 2021 | Hal-hazırda | Bitərəf |
|

Qanunvericilik
--------------

* TƏBİB (Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi)
* "Tibbi Ərazi Bölmələrinin İdarəetmə Birliyi" publik hüquqişəxsin tabeliyindəki tibb müəssisələrinin Siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-08-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-12.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-13.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-09.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-13.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-13.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-09-13.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
* "Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi" publik hüquqi şəxsin Nizamnaməsi
* "Tibbi Ərazi Bölmələrinin İdarəetmə Birliyi" publik hüquqişəxsin tabeliyindəki tibb müəssisələrinin Siyahısı"nın təsdiqedilməsi barədə

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · X |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
**Özü kimi Şərəfsiz insan olmayıb. II Leopold** (9 aprel 1835[…], Brüssel – 17 dekabr 1909[…]) — Belçikanın 2-ci kralı.

1865–1909-cu illərdə Belçika da hökmranlıq etmişdir. II Leopold 1884–1908-ci illər də Konqo imperatoru kimi də tanınmışdır. Atası I Leopoldun yerinə hakimiyyətə gəlmişdır.

II Leopold 9 aprel 1835-ci ildə Brüsseldə anadan olmuşdur. Belçikada monarx ailəsində anadan olan kral, atası I Leopold və onun ikinci həyat yoldaşı Fransa kralı Luizin 2-ci övladıdır.

1853-cü ildə 18 yaşı olarkən Avstriya kralı I Franz Josefin yaxın qohumu Marie Henriyette ile evləndi. Bu evlilikdən 3 qız və 1 oğlan uşağı dünyaya gəldi. Oğlan uşağının adı da Leopold qoyuldu.

II Leopold əsasən Konqolulara etdiyi insanlıqdan kənar əziyyətlər və soyqırımlarla tanınır. Onun hakimiyyəti illərində Belçika Konqo Respublikasını öz müstəmləkəsinə çevirdi və bütün təbii ehtiyatlarını öz xeyrinə istifadə etdi. Kongodan gələn gəlirlər ilə Belçika da tarixi binalar tikildi, Belçika varlanmağa başladı. Həmən dövrdə böyük tələbat olan "Rezin" bitkisini (Ficus Elastica) Kongolulara güç tətbiq edilərək becərməyə məcbur etdilər. Bu müddət ərzində Kongolular xalq olaraq istismar edildi, kasıblaşdı və kütləvi halda soyqırımlara məruz qaldı. II Leopold düşünürdü ki, Belçika da digər avropa ölkələri kimi müstəmləkələr əldə etməlidir. 1860-cı ildəki bir çıxışında belə demişdir:

*"Artıq torpaqlarımızı genişləndirməyimizin zamanıdır, vaxt itirmədən yerdə qalan gözəl torpaqları digər ölkələrdən daha tez əldə etməliyik"*

1861-ci ildəki çıxışı zamanı Belçika xalqına bu aşağıdakı məsləhətləri verdi :

*"Qonşularınızdan ehtiyatlı olun. İmkan olan kimi dənizləri, okeanları aşın. Orda məhsullarınız üçün bazarlar, ticarət üçün qida və böyük Avropa üçün daha yaxşı mövqe tapacaqsınız"*

1905-ci ildə Belçika parlamenti Konqoda baş verən soyqırımlar haqqında araşdırmalara başladı və cinayət işi açıldı. Araşdırmaların nəticələrinə görə II Leopoldun Konqodakı katibi günahkar hesab edildi. Katib bir müddət sora boğazını kəsərək intihar etdi. 1908-ci ildə Belçika Parlamenti II Leopoldun Konqo üzərində olan bütün səlahiyyətlərini ləğv etdi. Konqo Belçika parlamentinin tabeçiliyinə daxil oldu.
II Leopoldun hökümranlığı dövründə Konqo əhalisinin sayl 20–30 milyondan 9 milyona kimi azalmışdır.

17 dekabr 1909-cu ildə II Leopold Laeken şəhərində vəfat edib. Ölüsünə lənət

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Hochschild A.* Leopold II // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2 3 4  Leopold II van België // RKDartists (nid.).

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2014-11-16 at the Wayback Machine
**Lujiçka**-(çex. Lužická Nisa, *alm.* Lausitzer Neiße‎, pol. Nysa Łużycka, a.sorb Łužyska Nysa, y.sorb Łužiska Nysa) Polşa, Çexiya və Almaniya ərazisindən axan çay. Odra çayının sol qolu olub, uzunluğu-254 km, hövzəsinin sahəsi isə-4.297 kv km.

Tarixi
------

Lujiçka çayı öz başlanğıcını Çexiya ərazisində Yizer dağlarından götürür. 324 km hündürlükdə Almaniya sərhəddindən keçərək, Çexiya ərazisində 55 km uzunluqda axır və həcmi 360,5 km² olur. Üçbucaq üzrə cənubdan Çittau çayı Almaniya və Çexiya sərhəddindən 1 km məsafədədir. Özünün növbəti axını boyu o şimal istiqamətində axaraq Almaniya və Polşa sərhəddindən axır. Şimal istiqamətdə axdığı müddətdə çat Qerliç, Rotenburqdən Muskau parkından Bad-Muskaudan axır. 125 km Saksoniyanın şərq istiqamətində axaraq Almaniya sərhəddində Brandenburqe qədər davam edir. Forst və Quben şəhərlərini keçerək 15 km məsafədə Ayzenxyuttenştaddan Odraya çatır.

Körpülər
--------

II dünya müharibəsi dövründə bir çox körpülər dağıdılmışdır. Şengen vizası tətbiq edildikdən sonra, bir çox körpülər bağlanmışdır. Həmçinin onların bərpası üçün kifayət qədər vəsait olmadığından onların bərpası hələ də qalmaqdadır. Bu çayın üzərində Qerliç, Zqojeleç, Çittau, Libereç şəhərləri yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Odra çayı

İstinadlar
----------

1. Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. — 2-е изд. доп. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 347. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
2. ↑ Перейти к:***1*** ***2*** Лист карты **N-33-XXXIII**. Масштаб: 1 : 200 000. Указать дату выпуска/состояния местности.
3. **↑** Карта Чехословакии, масштаб 1:1 000 000, ГУГК, 1979 год.
**Şərifzadə (Şərifov) Qurbanəli** (1854, Naxçıvan – 1917, orada) — maarifçi ziyalı, publisist, xeyriyyəçi. Əziz Şərifin atasıdır.

Həyatı
------

Gürcüstan dağ yollarının, Şahtaxtı-Maku dəmir yolunun çəkilişində icarəçi mühəndis kimi iştirak etmişdir. Milli təhsilin, mətbuat və mədəniyyətin fəal müdafiəçisi idi. M.T.Sidqinin Naxçıvanda açdığı "Tərbiyə" məktəbinin və Naxçıvan teatrının inkişafına maddi və mənəvi yardım göstərmişdir. H. Cavidin gənclik dövrü mənəvi təkamülündə mühüm rolu var.

C.Məmmədquluzadənin əməl və məslək dostlarından olmuş, "Molla Nəsrəddin"in nəşrində ədibə dəstək vermiş, jurnalda ara-sıra "Leylək" imzası ilə çıxış etmişdir; "Mozalan bəyin səyahətnaməsi"nin İrəvana və Naxçıvana aid hissələrinin müəllifidir.

C.Məmmədquluzadə, Ə.Haqverdiyev, F.Köçərli, M.Ə.Sabir, Ö.F.Nemanzadə və Ə.Qəmküsarla dostluq əlaqələri saxlamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *NTV.* "Ziyalı ömrü. Əziz Şərif" (az.). Youtube.com. 02.09.2016. İstifadə tarixi: 2016-09-08.
2. ↑  *APA TV.* ""Vətən mədəsi pozulmuş xəstələrə bənzəyir"" (az.). Youtube.com. 21.07.2023. 2023-07-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-22.

Mənbə
-----

* İ. Həbibbəyli. Cəlil Məmmədquluzadə: Mühiti və müasirləri, B. 1997.
* Kamal Camalov. Mollanəsrəddinçilərin maarifçilik ideyaları. Bakı: Elm və təhsil, 2015.

Həmçinin bax
------------

* Əziz Şərif