**Xroniki pankreatit** – Xroniki pankreatit fibrotik toxumanın atrofiyası və/və ya yerdəyişməsi nəticəsində ekzokrin və endokrin pankreas parenximasının geri dönməz məhvinə səbəb olan mütərəqqi iltihablı xəstəlikdir. Funksional nəticələrə şiddətli qarın ağrısı, diabet və malabsorbsiya daxildir. Bu fəaliyyət xroniki pankreatitin etiologiyasını, patofiziologiyasını, qiymətləndirilməsini və müalicəsini izah edir və təsirlənmiş xəstələrə qulluq və reabilitasiyada peşəkarlararası komandanın rolunu vurğulayır.

Klinik əlamətləri
-----------------

Klinik əlamətlərə aşağıdakılar daxildir:

1. Epiqastral nahiyədə və sol qabırğaaltı sahədə ağrı
2. Müxtəlif dispeptik əlamətlər
3. Pankreatogen ishal
4. Arıqlama
5. İştahsızlıq
6. Ağızsuyu
7. Gəyirmə
8. Öyümə
9. Qusma
10. İshal
11. Qəbizlik

Qarının yuxarı mərtəbəsində ağrılar öncə zəif olur və getdikcə artır. Qarında olan ağrılar belə vurur (irradiasiya edir). Yeməkdən sonra ağrılar daha da kəskinləşir. Ürəkbulanma, Qusma Qusmadan sonra sakitləşmə qeyd olunmur. Bəzən qarında gərginlik qeyd olunur və ya qarının şışməsi qeyd olunur. Hərarətin yüksəlməsi və qaşınma Bəzən yuxuculluq, zəiflik və baş ağrıları da qeyd edilir.

Xroniki pankreatitin aşağıdakı əlamətləri qeyd olunur:

* Qarının yuxarı mərtəbəsində ağrılar. Xroniki pankreatitin təhlükəli olmasını şərtləndirən amillərdən biri ağrıların heç də həmişə olmamasıdır. Yalnız bəzi xəstələrdə ağrılar qeyd edilir. Ağrının olmaması mədəaltı vəzinin çapıqlaşması prosesinin gizli getməsi və ağırlaşmasına səbəb olur. Ağrıların olması xəstəni həkimə müraciət etməyə məcbur edir və zamanında tədbirlər görülür.
* Həzmin pozulması. Mədəaltı vəzi şirələrinin ifrazının azalması qəbul edilən qidanın həzmini pozur. Belə halda nəcisin tam formalaşmaması, yağlı və iyili olması, qarında köp kimi əlavə əlamətlər törənir.
* Səbəbsiz olaraq bədən çəkisinin itirilməsi.
* Yağlı və iyli nəcis.

Müayinə planı
-------------

Həkiminiz sizə aşağıdakı müayinələri təklif edə bilər:

* Qanın ümumi analizı
* Qanın biokimyəvi analizi (xüsusilə də pankreatik amilaza) – Sidikdə amilaza
* Nəcisin müayinəsi
* Ultrasəs müayinəsi
* Kompüter tomoqrafiyası
* Maqnit rezonans tomoqrafiyası

**Fiziki muayinə;** diagnostik və spesifik bir fiziki muayinə göstəricisi yoxdur. Xroniki alkoqolizm göstəriciləri ola bilər.

**Laboratoriya;** kronik pankreatit de laboratuar bulguları sıklıkla normaldir. Akut atak sırasında lokositoz görülebilir. Emilim bozukluğuna bağlı makrositik anemi, amilaz ve lipaz değerlerinde minimal artış görülebilir. Serum amilaz ve lipaz konsantrasyonlarının herhangi bir prognostik önemi yoktur.

**Rentgenoloji baxış;** direkt batın grafisinde L2-L3 düzeyinde pankreatik kalsifikasyonların görülmesi (%30-40) kronik pankreatit için diagnostiktir. Bu nedenle kronik pankreatit düşünülen hastada ilk istenmesi gereken tetkik direkt batın grafisidir.

**USM;** %70 sensitivite ve %90 spesifitesi vardır. Pseudokist, ana pankreatik kanal dilatasyonu, pankreasta ekojen odaklar görülebilir.

**CT;** kronik pankreatit vakalarında yapısal değişiklikleri gösterir. Kronik pankreatit ve pankreas Ca ayrımında faydalıdır.

**ERCP;** ERCP kronik pankreatitde en sensitif görüntüleme yöntemidir. ‘göller zinciri’ görünümü karakteristiktir. Histolojik örnekleme için ve pankreatik duktusların değerlendirilmesinde gold standarttır. Doğruluk oranı en yüksek tanı yöntemlerinden olmasına rağmen invaziv olması nedeni ile daha çok tedavi amaçlı kullanılır.

**MRCP;** pankreas kanalının görüntülenmesinde oldukça değerlidir. Son yıllarda ERCP’nin yerini almıştır.

Müalicə və profilaktikası
-------------------------

Xroniki pankreatit. Müalicə cərrahi texnika və narkotik: üsulları müxtəlif ilə səciyyələnir. Bu nəticələrinin yaxşılaşdırılması və ölüm sayının azaldılması, ağırlaşmalar riskini azaldır. Xəstə uzun müddətli müalicə üçün hazır olmalıdır, həkim inam tələb edir.

İrinli ağırlaşmaları və kistler – pankreatit tez-tez ağırlaşmalar inkişafı ilə müşayiət olunur. Onların qarşısını almaq üçün, bu, vaxt bir həkim görmək vacibdir hətta ilk əlamətləri və ağrı. Mən soyuq şoran ilə pankreatit, bağırsaq kateterin endoskopik quruluşda və yuma ilə keçirilir kompleks müalicə tədbirləri tamamlamaq üçün təklif edir. Bu iltihab inkişaf qarşısını alır.

Bu səmərəli, aşağı təsir, əlverişli yoldur. Bu hər hansı bir cərrahi xəstəxanada oynaya bilər, heç bir bahalı dərman və ya xüsusi avadanlıq ehtiyac yoxdur. Application texnika ölüm və ənənəvi əməliyyatları ilə müqayisədə bir neçə dəfə fəsadların hallarının azaldılması üçün kömək edir.

Bir qayda olaraq, spazmolitik narkotik istifadə – ağrı aradan qaldırılması üçün – Nospanum , Baralgin, platifillin ilə birlikdə papaverin.

### Pankreatit üçün pəhriz.

* Kiçik hissələrlə bişirilmiş yemək – 4-6 dəfə bir gün.
* Qeyri-karbonatlı mineral su içmək.
* Bu spasms gətirib çıxarır, çünki Food, çox soyuq və ya çox isti olmamalıdır.
* Bu çox pis həzm və acidic meyvə (portağal, limon), çünki kələm alınmadı.
* Xroniki pankreatitin kəskinləşməsi ciddi spirt, yağlı, ədviyyatlı, konserv qidalar, eləcə də güclü zəngin bulyon əks və hisə verilmiş zamanı.
* xəstəlik
* alkoqolizm
* müalicə
* qidalanma

İstinadlar:
-----------

1. Ailə həkiminin iş təcrübəsində xroniki pankreatitlər.[*ölü keçid*]