recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Korikus** (*yun.* Κώρυκος; *erm.* Կոռիկոս; *türk.* Kız Kalesi, hərfi tərc. "qız qalası") ― Anadolunun Kilikiya regionunda, Şeytan dərəsi adlı vadinin ağzında yerləşən qədim şəhər. Ərazi hal-hazırda müasir Türkiyənin Mersin ilinin Kızkalesi qəsəbəsində yerləşir.

Tarixi
------

Strabon Korkus qəsəbəsindən bəhs etməsə də, onun yerləşdiyi ərazidəki burun haqqında məlumat verir. Buna baxmayaraq Livi (xxxiii. 20), Plini (c. 27), Pomponi Mela (i. 13) və Bizanslı Stefan (sv Κώρυκος) Korikus şəhərinə istinad etmişdir. 

Korikus antik dövrdə əhəmiyyətli liman və ticarət şəhəri idi. Bura eramızdan əvvəl 191-ci ildə Böyük Antioksun donanmasının Romalılar tərəfindən məğlub edildiyi Silifkenin limanı idi. Roma dövründə imperatorlar adətən quldurları seyr etmək üçün şəhərdə donanma saxlayırdılar. Korikus antik dövrdə həm də zərbxana idi və burada kəsilən bəzi sikkələr bu günə qədər gəlib çıxmışdır.

Korikus Bizans imperiyası tərəfindən idarə olunurdu. I Yustinianın dövründə şəhərdəki ictimai hamamlar və xəstəxana bərpa edildi. 12-ci əsrin əvvəllərində admiral Eustati Kimineyan I Aleksey Komininin əmri ilə kiçik bir adada əlavə bir qala daha tikdirdi. Bu qala daha sonralar "qızlar qalası" adlandırıldı. Deyilənə görə, bir padşahın qızı zəhərli ilan tərəfindən öldürülənə qədər burada əsir saxlanılmışdı. Qızın ilan sancması ilə öləcəyi əvvəlcədən xəbər verilmişdi. Odur ki, onu qorumaq üçün qızı dənizdəki qalaya aparsalar da, səbətlə qalaya ilan aparılmış və nəticədə qızı ilan cancaraq ölümünə səbəb olmuşdu. 

Korikus Bizans tərəfindən yenidən qurulduqdan qısa müddət sonra ermənilər tərəfindən tutuldu.

XIV əsrin ortalarına qədər ermənilər Kilikiya çarlığı üçün bu strateji limanı qoruyan həm qurudakı, həm də adadakı qalaları əllərində saxladılar. Ermənilər Kipr Kralı I Pyotrun Mərmükləri kənarlaşdıraraq söz sahibi olmağa başladığı 1360-cı ilə qədər ərazidə nüfuzunu qorudular (bir neçə qısa fasilə ilə). Ada XIV əsrin sonlarında yenidən türklərin əlinə keçdi. Şəhər 1448-1454-cü illər arasında növbə ilə Qaramanoğullarının, Misirin, yenidən Qaramanoğullarının və nəhayət Osmanlının hakimiyyəti altına keçmişdir.

Şəhərin dağıntıları arasında zəfər tağı, gözəl xristian türbəsi olan nekropol, sarkofaq və s. var. Ərazidə biri sahildə, digəri isə adacıqda yerləşən iki orta əsr qalası qismən qorunur. Şəhər dağıntıları arasında həmçinin, üç kilsə aşkarlanmışdır və bunlardan biri freskalarla bəzədilib.

Qalereya
--------

### Qurudakı qala

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Korikon kilsəsi

* Əsgərin məzarıƏsgərin məzarı
* NekropolNekropol
* SarkofaqSarkofaq
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Edwards, Robert W. "Korykos".* The Eerdmans Encyclopedia of Early Christian Art and Archaeology, ed. Paul Corby Finney. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing. 2016. 27–29. ISBN 978-0-8028-9017-7.
**Kamran Həsənli** (11 sentyabr 1963, Bakı) — azərbaycanlı aktyor, şoumen, aparıcı. Azərbaycanın ikinci prezidenti Əbülfəz Elçibəyin milli məsələlər üzrə müşaviri olub.

Həyatı
------

Kamran Həsənli 11 sentyabr, 1963-cü ildə Azərbaycanın Bakı Şəhərində anadan olub. İlk təhsilini Bülbül adına musiqi məktəbində alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub. İlk peşə fəaliyyətinə Naxçıvan Musiqi Kollecində müəllim kimi başlayıb.

6 mart 2023-cü il tarixində Azərbaycan Yüksəliş Partiyası Başqanının Qafqaz ölkələri və xalqları ilə iş üzrə müavini təyin olunub. Partiya buraxılanadək bu postu tutub.

Jurnalist fəaliyyəti
--------------------

2000-ci ildən etibarən televiziya aparıcısı kimi Musiqili meydan, Sizin saat kimi bir çox layihələrdə iştirak edib. Həmçinin, ANS televiziyasında da bir çox maraqlı layihələrin aparıcısı olub. Toylar kralı‚ Bağlama, Şənbə Kamran Həsənli ilə, Günəbaxan, Bazar səhəri verlişlərində aparıcı kimi tamaşaçıların görüşünə gəlib. Eyni zamanda ANS TV-də Axşam-Axşam verlişinin aparıcısı işləyib.

Filmoqrafiya
------------

* Qış nağılı 1
* Qış nağılı 2

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elçibəyin eks-müşaviri Kamran Həsənli: "Həmin gecə Əbülfəz bəyi qaçırıb kənara apardıq"". 2023-07-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-17.
2. ↑  "Kamran Həsənli AY Partiya Başqanının müavini təyin edildi". 2023-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-03-07.
**Qacar muzeyi** — Təbriz şəhərinin ən qədim məhəllələrindən biri olan Şeşgilan məhəlləsində yerləşən muzey. Qacarlar sülaləsinin hakimiyyəti dövründə tikilmişdir.

Əmir Nizam Gəruslu binası kimi də tanınan bu bina Təbrizin ən görkəmli tikililərindəndir. Bina XIX əsrin sonlarında, Nəsrəddin şah Qacar dövründə və Əmir Nizam Gərusinin xidməti zamanı tikilmişdir.

Mənbələrə görə bu bina, həmin dövrdən Qacarların hakimiyyətinin sonunadək İranın "Qacar qorunmuş məmləkətləri" adlanırmış ki, Azərbaycan əyaləti bu ölkənin ən önəmli və ən öncül əyaləti kimi tanınırdı. Bina həm də valilik binası kimi istifadə edilmişdir.

Qacar muzeyi kimi istifadəyə verilməsinin səbəbi Təbriz şəhərinin Darülsəltənə (Sultanlıq divanı) olması və Tehrandan sonra "Qacar qorunmuş məmləkətlərin" ən önəmli şəhəri olmasıdır.

XVIII əsrin sonlarında Qacarlar sülaləsi hakimiyyətə gəldikdən və Abbas Mirzə vəliəhd olduqdan sonra Təbriz şəhəri vəliəhd və şahzadə şəhəri kimi önə çıxdı. Qacar şahzadələri Təbriz və Azərbaycanda vali və başçı kimi uğur qazansaydılar, şah öləndən sonra Tehrana gedərlərmiş. Bu baxımdan Təbriz gələcəkdə şah olacaq fərdin sınaq və imtahan yeri idi.

Binanın xüsusiyyətləri
----------------------

Bina 1 500 metr² ərazidə tikilmiş və iki mərtəbəlidir. İçində hovuzlar və fəvvarələr olan iki, daxili və xarici həyətə malikdir. 16 ədəd sütun binanın balkonunu saxlayır.

Muzeydəki qalereyalar
---------------------

Birinci qatın qalereyaları: pul, tikiş, çini, şüşə, metallar və musiqi alətləri.
Yeraltı qatın qalereyaları: daş, silah, sərkərdələr və paşalar, memarlıq və şəhərsalma qalereyaları.

Həmçinin bax
------------

* Əmir Nizam evi
**Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova** — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1992), professor

Həyatı
------

Dilarə Əşrəf qızı Hüseynova 1941-ci il avqustun 22-də Bakıda, görkəmli alim Əşrəf Hüseynovun ailəsdində anadan olmuşdur. O, 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakultəsini bitirmişdir. Elə həmin ildə Azərbbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda baş laborant olaraq işə başlamış, sonra kiçik elmi işçi (1964—1977), böyük elmi işçi (1977—1994), aparıcı elmi işçivəzifələrində çalışmıdır. Hal-hazırda həmin institutun baş elmi işçisidir.
D.Ə.Hüseynova 1975-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi və 1992-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcələrini, 1993-cü ildə isə professor elmi adını almışdır.
Haqqında "XX əsrin görkəmli şəxsiyyətləri", "XX əsrdə kim kimdir" bioqrafik ensiklopediyalarında məlumatlar verilmişdir. 
Akademik Eldar Salayevin həyat yoldaşıdır.

* **Elmi əsərlərinin sayı** — 85
* **Xaricdə dərc olunan əsərlərinin sayı** — 67
* **Beynəlxalq bazalarda indeksləşən jurnallarda (Web of Science, Scopus və s.) dərc olunan əsərlərinin sayı** — 61
* **Kadr hazırlığı** — 1 elmləri doktoru və 3 fəlsəfə doktoru
* **Dil bilikləri** — Azərbaycan, Rus, İngilis

Elmi fəaliyyəti
---------------

Yarımkeçiricilər və dielektriklər fizikası sahəsində aldığı elmi nəticələr ölkəmizdə və xaricdə nüfuzlu elmi jurnallarda çap olunmuşdur, 85-dən çox elmi işin müəllifidir, beynəlxalq və ölkə səviyyəli bir sıra elmi konfrans və seminarlarda məruzə ilə çıxış etmişdir. 
{\displaystyle A^{4}B^{6}} laylı yarımkeçirici birləşmələrin zona quruluşunun hesablanması, onlarda kimyəvi əlaqənin müəyyən edilməsi, {\displaystyle A^{4}B^{6}} ortorombik yarımkeçirici birləşmələrin qəfəs dinamikasının öyrənilməsi, Brüllen zonasının mərkəzində fonon tezliklərinin təzyiqdən asılılığının hesablanması (Hesablamalar göstərmişdir ki, 29 GPa təzyiq yaxınlığında sadədən baza mərkəzləşmiş qəfəsə faza keçidi baş verir) onun əsas elmi nəticələrindəndir.

Əsas elmi əsərləri
------------------

1. The lattice long wave oscillation of GeS nanocrystals.

2. Latice vibration of pure and doped GaSe.

3. The pressure dependence of the phonon spectra of orthorhombic GeSe and second order structural phase transition from simple -to base- center orthorhombic lattice.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2021-03-06 at the Wayback Machine.
2. ↑   Arxivləşdirilib 2011-12-29 at the Wayback Machine
.
**İbadilik** — Orta əsrlər Müsəlman Şərqinin hüquq məzhəbidir. Təsisçisi Cabir ibn Zeyd Əl-Əzdidir. İbadi məzhəbinin ardıcılları hal-hazırda Omanda, Şərqi Afrikada, Əlcəzairdə, Liviyada, Tunisdə,Yəməndə yaşayırlar.

Tarixi
------

Orta əsrlər Müsəlman Şərqinin hüquq məzhəbidir. Təsisçisi Cabir ibn Zeyd Əl-Əzdidir. İslam dünyasında məşhur tabiinlərdəndir və İbn Abbasın şagirdlərindən sayılır. Hədis, fiqh və təfsir sahələrində dərin biliklərə yiyələnmişdir. İbadi məzhəbini Abdullah ibn İbad Təmimin adı ilə bağlayanlar da vardır. Abdullah ibn İbadın məzhəblə bağlı kəlam və siyasi məsələlərdə özünəməxsus mövqeyi olduğundan sözügedən məzhəb onun adı ilə tanınmışdır. İbadiyyənin başlanğıcı hicri 65-ci miladi 684-cü ilə aid edirlər. Abdullah ibn İbadın qatı xaricilərdən məhz bu ildə ayrıldığı qedy edilir.

Ümumilikdə nə şiəlik nə də sünnilik məzhəbi ilə qatı şəkildə bağlı deyil və xaricilərin yumşaq qolu hesab olunur.

Görüşləri
---------

İbadi məzhəbinin əsas mənbələri Quran, Sünnə, icma və qiyasdır. Onlar xaricilərdən uzaq olduqlarını etiraf edirlər və özlərini mötədil qrupdan hesab edirlər. Onların bəzi əqidəyə adi məsələlərdəki görüşləri şiələrin görüşləri ilə üst-üstə düşür. Bunlar aşağıdakılardır: Vilayət məsələsini qəbul edir, Əhli-Beyt düşmənlərindən uzaq olduqlarını söyləyirlər; danışıqlarda təqiyyədən istifadəyə icazə verirlər; onlara görə Allahın sifətləri zatın özüdür, ondan ayrı deyildir; qiyamət günü Allahı görməyin mümkünlüyünü inkar edirlər.

Bəzi fiqhi məsələlərdə də onların görüşləri cəfəri məzhəbi ilə üst-üstə düşür: Xüffeynin üzərinə məsh çəkməyə icazə vermirlər; namazda durarkən əlləri bir-birinin üstünə qoymurlar və aşağı salırlar; əgər cünub olan şəxs qəsdən sübh azanına qədər qusul etməzsə, yaxud vəzifəsi təyəmmüm olduğu halda qəsdən təyəmmüm etməzsə orucu batildir; Kitab-Əhlinin yəni yəhudilərin və xaçpərəstlərin kəsdiyi heyvan ətini yeməyi özlərinə haram bilirlər; hamilə qadın öz iddəsini-təlaq verildiyi gündən hamiləliyini başa vurana qədər-gözləməlidir.

Ardıcılları
-----------

Xəritədə yaşıl rəng sünni məzhəbi, qırmızı rəng şiə məzhəbi, bənövşəyi rəng isə ibadilik məzhəbinin qoludur.
İbadi məzhəbinin ardıcılları hal-hazırda Omanda, Şərqi Afrikada, Əlcəzairdə, Liviyada, Tunisdə yaşayırlar. İbadi məzhəbinin müftisi Şeyx Məhəmməd Xəlilidən ibadi fiqhi ilə cəfəri fiqhi arasındakı oxşarlıq haqqında soruşduqda o belə demişdir: "Bizim fiqhdə belə bir qayda var. Əgər məsələ ilə bağlı həm Həzrət Əlidən, həm də digər səhabələrdən fərqli görüşləri nəql olunubsa, biz Həzrəti Əlinin görüşünə üstünlük veririk".

Həmçinin bax
------------

* Zahirilik
* Məzhəblər
* Hənbəli

Xarici keçidlər
---------------

FIQHI MӘKTӘBLӘRӘ BIR BAXIŞ

İstinadlar
----------

* 

1. ↑  Ross F.N. Hills T. The Great Religions. New York, 1996. p.145
2. 1 2  Прозоров С.М. Ислам как идеологическая система. М.Восточная литература 2004 г. 367 с.
3. ↑  Schacht Joseph. An İntroduction to İslamic Law. Oxford, Clarendon press, 1991, p.196
**Kəmiyyət piramidası** (Elton piramidası) –Funksional əlaqələr, yəni trofik quruluş qrafik olaraq, sözdə şəklində təqdim edilə bilər ekoloji piramidaları. Piramidanın əsasını istehsalçıların səviyyəsi təşkil edir və sonrakı qidalanma səviyyəsi piramidanın döşəmələrini və üst hissəsini təşkil edir. Ekoloji piramidaların üç əsas növü məlumdur: 1) ədədlərin piramidası, hər səviyyədə olan orqanizmlərin sayını əks etdirir (Elton Piramidası); 2) biokütlə piramidası, canlı maddənin kütləsini xarakterizə edən — ümumi quru çəki, kalori miqdarı və s.; 3) məhsul piramidası (və ya enerji), təbiətdə universaldır və ardıcıl trofik səviyyələrdə ilkin istehsalın (və ya enerjinin) dəyişməsini göstərir.

Rəqəmlərin piramidası Elton tərəfindən aşkar edilmiş bir nümunəni əks etdirir: istehsalçılardan istehlakçılara ardıcıl bir əlaqə yaratan şəxslərin sayı durmadan azalmaqdadır (Şəkil 5.). Bu naxışın əsası, birincisi, böyük bir cismin kütləsini tarazlaşdırmaq üçün çox sayda kiçik cismin olması lazımdır; ikincisi, enerji miqdarı aşağı trofik səviyyələrdən ən yüksəkə (hər səviyyədən əvvəlki səviyyəyə qədər enerjinin 10% -ə çatır) itirilir və üçüncüsü, maddələr mübadiləsinin şəxslərin ölçüsündən tərs asılılığı (bədən nə qədər kiçik olsa, maddələr mübadiləsi nə qədər intensiv olursa, böyümə sürəti də o qədər yüksəkdir) onların bolluğu və biokütlə).

Bununla birlikdə, müxtəlif ekosistemlərdə piramidaların sayı çox dəyişəcəkdir, buna görə nömrələri cədvəl şəklində vermək daha yaxşıdır, lakin qrafik şəklində biokütlə. Bu, müəyyən bir trofik səviyyədəki bütün canlı maddələrin miqdarını açıq şəkildə göstərir, məsələn, vahid sahədəki kütlə vahidində — g / m 2 və ya həcmdə — g / m 3 və s.

Yerüstü ekosistemlərdə aşağıdakı qayda tətbiq olunur. biokütlə piramidaları: bitkilərin ümumi kütləsi bütün ot bitkiləri kütləsindən, kütlələri isə yırtıcıların bütün biokütləsindən çoxdur. Bu qayda müşahidə olunur və bütün zəncirin biokütləsi xalis istehsalın dəyərinin dəyişməsi ilə dəyişir, illik artımın ekosistemin biokütlə nisbətləri kiçikdir və müxtəlif coğrafi zonaların meşələrində 2 ilə 6% arasında dəyişir. Yalnız çəmən bitki icmalarında 40–55%, bəzi hallarda yarımsəhra çöllərdə 70–75% -ə çata bilər. Əncirdə 6 bəzi biosenozların biokütlə piramidalarını göstərir. Şəkildən göründüyü kimi, okean üçün, biokütlə piramidasının yuxarıdakı qaydası etibarlı deyil — tərs (tərs çevrilmiş) formaya malikdir.

İstinadlar
----------

1. M. Ş. Babayev, A. R. Əliyev, A. İ. Həsrət "Biologiya lüğəti", Bakı 2011, səh 259 2. biologiya.org
**Telli zirehli** (*lat.* Chaetophractus villosus) — məməlilər sinfinə, zirehlilər fəsiləsinə daxil olan növ.

Görünşü
-------

Telli zirehlilər qəhvəyi-sarı rəngdə olurlar. Bel, başın yuxarı hissəsi və quyruğun üzəri altıbucaqlı və dördbucaqlı hissələrdən ibarət zirehlə örtülmüşdür. Belin ortasında altı və ya yeddi qurşaq var. Bu qurşaqlar uzunsov dördbucaqlı formasına malikdir və hərəkətlidir. Baş düz və enlidir və gözlərin altında şaquli cərgələr var. Ayaqların yuxön ayaqlarda.arı tərəfində və ön ətraflarının yuxarı hissəsində düzənsiz altıbucaqlı pulcuqlar mövcuddur. Bədənin qalan hissəsi qalın qırışmış dəri ilə örtülmüşdür. Sərt kıllar qurşaqların arxa kənarında yerləşir. Ön ərtraflarda uzun dırnaqlar var. Hər iki çənəsində 8–9 silindrik diş var. Heyvanın uzunluğu 50 sm-ə, quyruğun uzunluğu 24 sm-ə çatır.

Yayılması
---------

Telli zirehli Argentina, Paraqvay və Boliviyada yayılmışdır.

Qidalanması və həyat tərzi
--------------------------

Telli zirehlilər yer altında qalereya şəklində, 1–2 metr uzunluğundakı oyuqlarda yaşayırlar. Gündüzü bu oyuqlarda keçirirlər və qaranlıq düşəndə yuvalarından çıxıb bütün gecəni gəzirlər. Çox vaxt qəhvəyi telli zirehlilər qarışqa və termitlərin yuvalarının altında dəliklər qazır və burada yaşayan böcəklərlə qidalanırlar. Əlavə olaraq böcəklər, müxtəlif sürfələr, qurdlar və bitki qidaları ilə qidalanırlar. Hərəkətləri olduqca yavaşdır, bununla belə təqib edilərkən sürətlə yuvaya girirlər. Yemək mənbəyindən asılı olaraq həm müvəqqəti, həm də uzunmüddətli oyuqlar hazırlayırlar.

Çoxalma
-------

Dişi 4–6 bala doğur. Bir müddət onlara qulluq edir, südlə bəsləyir və yuvasında gizlədir.

Telli zirehli və insan Yerli əhali telli zirehliləri ovlayır və məhv edirlər. Səbəb isə ətlərinin çox qiymətli olmasıdır. Eyni zamanda yerləşdiyi ərazilərdə çoxlu sayda oyuqlar qazdığından zərərli bir heyvan kimi qəbul edilirlər. Bu heyvanlar əhliləşdirilə bilinir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2004.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  "The vomeronasal organ of the South American armadillo *Chaetophractus vilosus* (Xenarthra, Mammalia): anatomy, histology and ultrastructure" P. D. Carmanchahi, et al.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Taksonomiya | EOL · GBIF · iNaturalist · NCBI · IRMNG · ITIS TSN |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2777113628 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Yaddaş (dəqiqləşdirmə).

Tarixi
------

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sənədli filmlər istehsal edən studiyasıdır. Əvvəllər C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının tərkibində kinoxronika bölməsi olub. 1991-ci ildən müstəqil sənədli filmlər studiyaları kimi fəaliyyət göstərdilər. 1993-cü ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində müstəqil studiya kimi fəaliyyət göstərir. Studiyanın ilk rəhbəri Zaur Məhərrəmov olub. 1988-ci ildə xronikal-sənədli, elmi–kütləvi və tədris filmləri birliyinin bazasında yaradıldı.

Yaddaş Studiyası 1997-ci ildən başlayaraq dövlət sifarişi ilə ildə bir sənədli film çəkir. Yaddaş əsasən portret janrına müraciət edir. Filmləri arasında "Şeytanbazar" (Nizami Abbas), "İlyas Əfəndiyev" (Cəmil Fərəcov), "Arif Babayev", "Həsən Seyidbəyli", "Rafiq Babayev" (Cəmil Quliyev), "Səma Şairi" (Şamil Nəcəfzadə) var.

* Direktor: Cavid İmamverdiyev
* Prodüser: Xanlar Cəfərov *əməkdar mədəniyyət işçisi*
* Rejissor-operator: Nizami Abbas *əməkdar incəsənət xadimi*
* Rejissor: Mübariz Nağıyev

Mənbə
-----

* Zaur Məhərrəmov. "Xalqın yaddaşına qayıdış": ["Azərbaycanfilm" kinostudiyasında fəaliyyətə başlayan "Yaddaş" yaradıcılıq birliyinin bədii rəhbəri ilə müsahibə] //Azərbaycan gəncləri.- 1989.- 2 sentyabr.
* Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 5.
* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 325-334; 345-359.

Xarici keçidlər
---------------

* "Batalyon" batalyonun qəhrəmanlığından danışır
**Heydər Abbasi** (*fars.* حیدر عباسی‎; 24 fevral 1943, Marağa, Şərqi Azərbaycan ostanı) — daha çox öz təxəllüsü ilə tanınır - *Barışmaz* (farsca: باریشماز) - İran azərbaycanlılarından olan şair, yazıçı, tərcüməçi və Azərbaycan ədəbiyyatı tənqidçisi.

Həyatı
------

Heydər Abbasi 1943-cü ildə Şərqi Azərbaycan ostanının Marağada şəhərində anadan olmuşdur.

2017-ci ilin dekabr ayının 7-də Marağa şəhərinin Əbdülqadir Marağalı adına Mədəniyyət və İncəsənət Kompleksində Heydər Abbasi üçün yaradıcılıq gecəsi keçirilmişdir. Mərasimdə Cənubi Azərbaycanın tanınmış şairləri, o cümlədən Kərimi Marağalı, Nadir İlahi, Vədud Dusti və daha bir neçə şair də iştirak etmişdir.

Təhsili
-------

Təbriz Universitetində ingilis dili üzrə bakalavr təhsili almışdır. Tehran şəhərində isə magistr pilləsində təhsil almışdır.

Yaradıcılığı
------------

45 ədəbi əsəri vardır. 
Heydər Abbasi ədəbi yaradıcılıq və ədəbi tənqidçiliklə yanaşı tərcüməçiliklə də məşğuldur. Onun ən yaxşı tərcümə əsərlərinə Nəhcül-bəlağəni həm ərəb, həm də latın əlifbasında Azərbaycan dilinə tərcüməsini (həmçinin həmin əsərin təfsirini 2 cilddə yazmışdır), Mövlanə Cəlaləddin Ruminin Məsnəvisini həm ərəb, həm də latın əlifbasında (4 cilddə) Azərbaycan dilinə tərcüməsini misal göstərmək olar.

Heykəltaraş, xəttat və rəssam kimi də tanınan ustad Barışmaz türk, ərəb, ingilis, fransız, rus və fars dilllərini mükəmməl bilir. Ən çox Azərbaycan türkcəsində yazıb-yaradan şair 50-dən çox dəyərli əsərin müəllifidir.

Məşhur əsərləri:

* *Nəğmə Daği və İstimar*
* *Kəbə və qanlı azan*
* *Güləndə hərzaman Məşair və şeytan*
* *Səs*
* *Divarlar*
* *Ödümlü Dirək*
* *Çağirilmamiş qonaqlar*
* *Müxannaslər*
* *Val-əsr*
* *Dartılmamış dənlər*

İstinadlar
----------

1. 1 2  Tanınmış azərbaycanlı şair ustad Barışmazın yaradıcılıq gecəsi keçirilib[*ölü keçid*]
2. ↑  "اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس با شاعر مراغه ای دیدار کردند". 2019-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-21.
3. ↑  Video: Günaz TV Yanvar.27.2017 Qonu: Şair və yazıçı Heydər Abbasi (Barışmaz) ilə ədəbi görüş, İranda vətəndaş haqları bəyannaməsi, Ümummilli mənafeyimizin müştərək nöqtələri və birgə mübarizə .[*ölü keçid*]
4. ↑  **Heyder Abbasi Barışmaz**

Xarici keçidlər
---------------

* Heydər Abbasinin yaradıcılığı barədə Günaz TV-də proqram[*ölü keçid*]
**Daş Salnamə Muzeyi** — Azərbaycanın daş plastikası tarixinə həsr edilmiş muzeydi. Muzeydə daş plastikanın bir çox növləri sərgilənir. Dövlət Bayrağı Meydanı ərazisində yerləşən Daş salnamə muzeyi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən yaradılıb. Azərbaycanda mənəvi həyatın ən arxaik xüsusiyyətləri məhz daş plastika ənənələrində saxlanılıb.

Tarixi
------

Muzey 1921-ci ildə inşa olunmuş və vaxtilə neft mədənlərinin enerji təminatı üçün nəzərdə tutulmuş elektrik stansiyasının binasında yerləşir. Sonralar bina tamamilə bərpa edildi. Bərpa işlərindən sonra Daş salnamə muzeyi kimi fəaliyyət göstərir.

Muzeyin açılışı 2015-ci il iyunun ayının 8-də baş tutdu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva və Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva muzeylə tanış olublar.

Ekspozisiya
-----------

Azərbaycanın müxtəlif guşələrində aşkar edilmiş çoxlu sayda daş plastikasının nümunələri ilə yanaşı, qədim eksponatların əhəmiyyətli hissəsini funksional məna daşıyan və heç bir bəzəyi olmayan müxtəlif məişət əşyaları təşkil edir.

"Daş salnamə" sərgisinin ekspozisiyası daş plastikanın bir çox növlərini əhatə edir. Azərbaycanın daş plastikası tarixinə həsr edilmiş "Daş salnamə" ekspozisiyasına "Qobustan" və "Qala" qoruqlarından gətirilmiş eksponatlarla yanaşı, heykəltaraş Hüseyn Haqverdiyevin əsərləri də daxildir.

Ekspozisiyanın əsas hissəsi Şirvan-Abşeron zonasında tapılmış orta əsrlərə aid olan məzar daşlarıdır. Sənduqələr və başdaşılarında orta əsr dövrünün müxtəlif ictimai-siyasi, sosial, mədəni, ideoloji hadisələri haqqında orijinal informasiya verilir.

Şəkillər
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Heydər Əliyev Fondunun rəsmi saytı". 2018-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-14.
2. ↑  "Bakıda Daş salnamə muzeyi açıldı(08.06.2015)". 2017-11-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-14.
3. ↑  "Музей каменной летописи". 2017-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-09-14.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Bakı bulvarı |
| --- |
| Muzeylər | 
* Azərbaycan Milli Xalça Muzeyi
* Daş Salnamə Muzeyi
* Dövlət Bayrağı Muzeyi
* Rəngkarlıq muzeyi

 |
| İdman meydanları | 
* Avropa Oyunları Parkı
* Bakı İdman Sarayı
* Bakı Su İdmanı Sarayı

 |
| İncəsənət məkanları | 
* Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı
* Bakı Kristal Zalı
* Beynəlxalq Muğam Mərkəzi
* YARAT Müasir İncəsənət Mərkəzi

 |
| Ticarət mərkəzləri | 
* Dəniz Mall
* Park Bulvar

 |
| Digər tikililər | 
* Bakı Biznes Mərkəzi
* Bakı saat qülləsi
* Bayıl qalası
* Dövlət Bayrağı Meydanı
* Hərbi Qənimətlər Parkı
* Kiçik Venesiya şəhərciyi
* "Qu quşları" fəvvarə kompleksi
* "Mirvari" kafesi

 |
| Attraksionlar | 
* Şeytan çarxı

 |
| Nəqliyyat | 
* Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı

 |
| Digər | 
* Dənizkənarı Bulvar İdarəsi

 |
Binanın girişi
**Yeva Şpilreynin villası** — Rostov-na-Donu şəhərində, Puşkinskaya küçəsi ev 83 ünvanında yerləşən bina. Bina 1897-ci ildə inşa edilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.

Tarixi
------

Gəlirli bina 1897-ci ildə inşa edilmişdir. Binada Şpilreynin həyat yoldaşı və üç qızı ilə birlikdə yaşayırdı. Bina diş həkimi Yeva Markovna Şpilreynə (1863–1922) mənsub olmuşdur. Buradaca onun diş həkimi otağı yerləşirdi. Bu binada tanınmış psixoanalitik Sabina Nikolayevna Şpilreynin uşaqlıq və gənclik dövrünü keçirmişdir.

1914-cü il məlumatına görə binada Belçika konsulluğu yerləşirdi. Otaqlardan birini isə Türkiyə konsulu icarələmişdi. Digər otaqlar mühəndis, biznesmenlərin sərancamında idi.
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bima milliləşdirilmişdir. Yeva Şpilreyn uşaqları ilə birlikdə xaricə miqrasiya etməli olmuşdur. Onun ərinə kiçik bir otaq saxlanmışdı. O, bu otaqda da ömrünün sonuna qədər yaşamışdır.
Böyük Vətən müharibəsi zamanı binanın dam örtüyü zərər görmüşdür.

Arxitektuta
-----------

Uç mərtəbəli bina П bənzər formaya malikdir. Puşkinski küçəsinin küncündə qərarlaşır. Binanın kənarlarında həyət vardı. Həyətdə buzxana, at və karetların saxlandığı tikililər mövcud idi.
Fasadında borokko və klassizm elementləri vardlr. Bina qəsr qaşları ilə dekorlanmışdır.

Memorial lövhə
--------------

2002-ci ildə binanın fasadına memorisl lövhə vurulmuşdur. Bu lövhədə yazılır: "*Bu binada K. Q. Yunqa və Z. Froydanın şagirdləri olan məşhur psixoanalitik Sabina Şpilseyn 1885–1942 illər yaşamışdır.*". Memorial lövhə rostovlu heykəltaraş B. N. Kondakov tətəfindən hazlrlanmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-23.
2. ↑  "Галина Пилипенко: Кира Найтли станет ростовчанкой". spielrein.ru. 2013-09-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-23.
3. ↑  "Постановление мэра г.Ростова н/д от 16.10.2002 n 2163 о наименованиях улиц, установке мемориальных досок". russia.bestpravo.com. 2018-05-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-23.
**Mobil hökumət** və ya **mhökumət** — yalnız mobil telefonlar, notbuk kompüterlər, fərdi rəqəmsal köməkçilər (PDA) və simsiz internet infrastrukturundan istifadə etməklə mümkün olan dövlət xidmətləri və proqramlarından strateji istifadə kimi xidmətlər toplusu.

Üstünlükləri
------------

Mobil hökumət xidmətləri "e-hökumətdə iştirak edən tərəflər, o cümlədən vətəndaşlar, biznes müəssisələri və bütün dövlət strukturlarına faydaların artırılması üçün hər növ simsiz və mobil texnologiya, xidmətlər, tətbiqlər və cihazlardan istifadəni əhatə edən strategiya və onun həyata keçirilməsi kimi" izah edilir.

Ölkələr üzrə
------------

İnfrastrukturun olmaması səbəbindən internetin nüfuzunun aşağı olduğu, mobil bağlantı və nüfuzunun yüksək olduğu inkişaf etməkdə olan ölkələrdə mobil hökumət daha yaxşı seçimdir. Hökumətin vətəndaşlarla qarşılıqlı əlaqəsi SMS kimi vasitələrlə həyata keçirilə bilər.

Hindistanın Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi, Elektronika və İnformasiya Texnologiyaları Departamenti bütün departamentləri və agentlikləri üçün mobil cihazlar vasitəsilə bütün xidmətlərini təmin etmək üçün mobil proqramlar hazırlamaq və yerləşdirmək planlarını açıqlamışdır.

Freymvorkun qəbulunu və vaxtında həyata keçirilməsini təmin etmək üçün hökumət mobil cihazlar vasitəsilə ictimai xidmətlərin əlçatanlığını təmin etmək üçün əsas infrastruktur olan "Mobile Service Delivery Gateway"i (MSDG) inkişaf etdirəcək.

İstinadlar
----------

1. ↑  I. Kushchu and M. H. Kuscu (2003). "From e-Government to m-Government: Facing the Inevitable". The 3rd European Conference on e-Government. pp. 253–260
2. ↑  "Indian Government announces M-governance framework for its public services" (PDF). United Nations. 4 March 2016 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 August 2013.
3. 1 2  "m-Government: Cases of Developing Countries". iamwire.com. 31 May 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 August 2013.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *I. Kushchu and M. H. Kuscu.* From e-Government to m-Government: Facing the Inevitable // The 3rd European Conference on e-Government. 2003. 253–260. 2005-04-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
* *M. Kanevskiy.* Mobile watch (Mobilnyy dozor. Russian edition). 2006.[*daimi ölü keçid*]
* *K. Roggenkamp.* Development modules for Mobile Government (PDF) // The 4th European Conference on e-Government. 2004.
* *M. Alrazooqi and R.De silvia.* Mobile and wireless services and technologies for m-government (PDF) // WSEAS Transactions on Information Science and Applications. 2010.
* *V.Yfantis, K.Vassilopoulou, A.Pateli, A.Usoro.* The influential factors of m-government's adoption in the developing countries // Mobile Web Information Systems. 2013.

Xarici keçidlər
---------------

* Mobile Government Consortium Int. — Resources on Mobile Government
**Əfqan Bayramov** (14 oktyabr 1983) — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Karyerası ərzində Əfqan Bayramov dəfələrlə Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə apardı. Karyerası ərzində Əfqan Bayramovun beynəlxalq turnirlərdə qeydə alınan ən ciddi uğuru 2012-ci ildə Antalya şəhərində baş tutan Avropa Çempionatınıda qızıl medala sahib olmaq oldu. Əfqan Bayramov həm də Azərbaycanı 2 dəfə olimpiadalarda təmsil elədi.

2008-ci ilin avqustunda Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında Əfqan Bayramov ümumi nəticədə olimpiadanı 320 (145+175) nəticə ilə altıncı pillədə başa vurdu.

Dörd il sonra, 2012-ci ilin avqustunda London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında isə Əfqan Bayramov uğursuz çıxış elədi. Əfqan Bayramov birdən qaldırma turnirində hər üç cəhdidə də uğursuz oldu və olimpiadanı nəticəsiz başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Olympedia.org.* "Əfqan BAYRAMOV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-06-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. ↑  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-12-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Weightlifting / Lightweight (69 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**İntiqam Zairov** (21 aprel 1985, Bakı) — Azərbaycanı təmsil edən ağır atlet.

Karyerası
---------

Karyerası ərzində İntiqam Zairov dəfələrlə Dünya və Avropa Çempionatlarında mübarizə apardı. Karyerası ərzində İntiqam Zairovun beynəlxalq turnirlərdə qeydə alınan ən ciddi uğuru 2009-cu ildə Buxarest şəhərində (Rumıniya) baş tutan Avropa Çempionatınıda gümüş medala sahib olmaq oldu. Əfqan Bayramov həm də Azərbaycanı 2 dəfə olimpiadalarda təmsil elədi.

2008-ci ilin avqustunda Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında İntiqam Zairov ümumi nəticədə olimpiadanı 361 (166+195) nəticə ilə doqquzuncu pillədə başa vurdu.

Dörd il sonra, 2012-ci ilin avqustunda London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında isə İntiqam Zairov ümumi nəticədə 397 (182+215) nəticə ilə olimpiadanı altıncı pillədə başa vurdu.

2017-ci ilin yanvarında Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (IOC) ağır atletlərin turnirində çıxış edən İntiqam Zairovdan 2008 və 2012-ci illərdə olimpiadalar zamanı götürülən dopinq-testin analizinin müsbət nəticə verməsi barədə rəsmi məlumat verdi. Məlumata əsasən İntiqam Zairov olimpiadalarda mübarizə apardığı gün onun qanında qadağan olunan dehidroxlormetiltestosteron (turinabol) preparatı tapıldı. Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (IOC) İntizam Komissiyasının qərarına əsasən İntiqam Zairovun nəticələri ləğv edildi. Həmçinin onun 2013-cü il Avropa Çempionatı və 2015-ci il Dünya Çempionatında göstərdiyi nəticələrdə ləğv edildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Olympedia.org.* "İntiqam ZAİROV". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-06-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. ↑  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Weightlifting / Light-Heavyweight (85 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. ↑  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Weightlifting / Middle-Heavyweight (94 Kilograms) / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
4. 1 2 3  *Qafqazinfo.az xəbər portalı.* "İntiqam Zairov cəzalandırıldı - Dopinq tapıldı". www.qafqazinfo.az (az.). 2022-08-30. 2022-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Ramiz Cəbrayılov** (tam adı: *Cəbrayılov Ramiz Məhərrəm oğlu*; d. 4 iyun 1961, Laçın rayonu, Ağanus) — Laçın rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı (2007 – 4 mart 2013).

Həyatı
------

Ramiz Cəbrayılov 1961-ci ildə Laçın rayonunun Ağanus kəndində anadan olmuşdur.

1968-1978 illərdə Ağanus kənd orta məktəbində təhsil almışdır.

İlk əmək fəaliyyətinə Şuşa rayonunun Kirov adına sovxozunda təsərrüfat fəhləsi kimi başlamışdır.

1984- cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitunu baytarlıq, sonra isə 1989-cu ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnsititunu politoloq ixtisası üzrə bitirmişdir.

1985- ci il yanvar-mart aylarında Laçın rayon Baytarlıq laboratoriyasında sereloq həkim, 1985-c i ilin mart ayından 1986- cı ilin noyabr ayınadək Azərbaycan LKGİ Laçın Rayon Komitəsində şöbə müdirinin müavini, 1986-cı il noyabr ayından 1987- ci ilin dekabr ayınadək həmin Komitədə ikinci katib işləmişdir.

1987-1992 ci illərdə LKGİ Laçın rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində işləmişdir.

1992-1994 illərində Azərbaycan Elmi Tədqiqat Baytarlıq İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.

1994- cü ildən 2003- cü ilə qədər Laçın Rayon Əmək və Məşğulluq Mərkəzinin direktoru vəzifəsində işləmişdir.

1995- ci ildə Azərbaycan Milli Məclisinə keçirilən seçkilər zamanı Laçın-Qubadlı-Zəngilan Seçki Dairəsinin, 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçkiləri zamanı 58 saylı Laçın Seçki Dairəsinin, 2003-2007- ci illərdə 121 saylı Laçın Seçki Dairəsinin sədri olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 sentyabr 2007-ci il tarixli Sərəncamı ilə Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.

4 mart 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Ramiz Məhərrəm oğlu Cəbrayılov Laçın rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.

Ailəlidir bir övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "R.M.Cəbrayılovun Laçın rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 mart 2013-cü il tarixli, 2760 saylı **Sərəncamı**" (az.). e-qanun.az. 2013. 2018-11-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-18.
2. ↑  "R.M.Cəbrayılovun Laçın rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2016-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-04.

Xarici keçidlər
---------------

* [www.lachin-ih.gov.az/page20/IH-nın+Başçısı.html]
**Yelena Komorova** (13 iyul 1985, Xerson) — 2003-2006-cı illərdə Ukraynanı, 2008–2009-cu illərdə isə Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi.

Karyerası
---------

Yelena Komorova 2003-cü ildə İstanbulda gənclər arasında Dünya Çempionatında uğursuz çıxış elədi və turniri 14-cü pillədə başa vurdu. Bir il sonra Yelena Komorova Bolqarıstanın Sofiya şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Həmin il İsveçdə Avropa Çempionatlarında debüt edən Yelena Komorova turniri 8-ci pillədə başa vurdu.

2005-ci ildə Yelena Komorova Dünya və Avropa Çempionatlarında, həmçinin Universiada Oyunlarında çıxış eləsə də uğura imza ata bilmədi. Bundan sonra Yelena Komorova uzun müddət Dünya və Avropa Çempionatlarında və nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmadı.

2007-ci ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) Yelena Komorovanı Azərbaycan yığmasının heyətinə dəvət elədi. Həmin illərdə Azərbaycanda qadın güləşçilərdən ibarət yığma yeni-yeni formalaşdırılırdı. Yelena Komorova həmin dəvəti qəbul elədi və 2007-ci ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə apardı.

2008-ci ildə Yelena Komorova Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirinin qalibi oldu. Həmin ilin avqustunda isə Yelena Komorova olimpiada da debüt elədi. Olimpiadanın 1/8 final mərhələsində Yelena Komorovanın rəqibi Rusiya nümayəndəsi Nataliya Qolts oldu. Görüşün birinci hissəsində rəqibinə 0:4 hesabı ilə məğlub olan Yelena Komorova növbəti hissədə də rəqibinə məğlub oldu (0:1) Yelena Komorova və olimpiada da mübarizəsini dayandırdı. Ümumi nəticədə isə Yelena Komorova olimpiadanı 15-ci pillədə başa vurdu.

2009-cu ildə Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini beşinci pillədə başa vuran Yelena Komorova həmin il idmanla vidalaşdı.

Nəticələri
----------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Sıra** | **İl** | **Yarış** | **Ev sahibi** | **Nəticə** |
| Ukrayna **Ukrayna** |
| 1 | 2003 | Gənclərin Dünya Çempionatı | Türkiyə Türkiyə | 14. |
| 2 | 2004 | Avropa Çempionatı | İsveç İsveç | 8. |
| 3 | Gənclərin Avropa Çempionatı | Bolqarıstan Bolqarıstan | **3.** |
| 4 | 2005 | Avropa Çempionatı | Bolqarıstan Bolqarıstan | 8. |
| 5 | Tələbərin Dünya Çempionatı | Türkiyə Türkiyə | 5. |
| 6 | Dünya Çempionatı | Macarıstan Macarıstan | 8. |
| Azərbaycan **Azərbaycan** |
| 7 | 2008 | Qızıl Qran-Pri | Azərbaycan Azərbaycan | **1.** |
| 8 | Olimpiya Oyunları | Çin Çin | 15. |
| 9 | 2009 | Qızıl Qran-Pri | Azərbaycan Azərbaycan | 5. |

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Yelena KOMAROVA". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-06-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  *International Wrestling Database.* "**ELENA KOMAROVA**". www.iat.uni-leipzig.de (ingilis). 2022-08-04. İstifadə tarixi: 02.08.2022.
3. 1 2 3  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Wrestling / Lightweight / Freestyle (55 Kilograms) / Women". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-10-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Emili Bronte** (*ing.* Emily Jane Brontë, 30 iyul 1818[…] – 19 dekabr 1848[…]) —İngiltərə şairəsi.

Həyatı
------

Emili Bronte 1818-ci ildə Tornton, Yorkşirdə anadan olub. 6 uşağın 5-cisi olan Emili, Şarlotta Bronte nin kiçik bacısı idi. 1820-ci ildə ailə Havorda köçdü. Uşaqlıq illərində analarının ölümündən sonra, üç bacı və qardaşları Branvel Bronte xəyali yerləri xəyal etmişdilər ki, bunların adlarına yazdıqları hekayələrdə rast gəlirik. Emilinin o dövrdə qələmə aldığı işlərindən çox az bir qismi bu günümüzə qədər gəlib çata bilmişdir.

Emili 1838-ci ildə Halifaks yaxınlığındakı Mis Patşetin Qız Akademiyasında işləyib. Daha sonra, işinə bacısı Şarlotta ilə birlikdə Brüsseldəki özəl bir məktəbdə davam etmişdir.

Emilinin şairəlikdəki istedadının ailəsi tərəfindən kəşf edilməsi ilə, bacıları Şarlotta və Enn ilə birlikdə 1846-cı ildə ortaq bir şeir kitabı yayımladılar. Əsəri dövrün qadın yazıçılara qarşı qəsdi-qərəzliklərdən qurtula bilmək məqsədi ilə həm oğlan, həm də qadın adı olaraq işlədilən təxəllüslərlə çap etmişdilər. İşlətdikləri təxəllüslər gerçək adlarının baş hərfləriylə eyni baş hərfi daşıyırdı: Şarlotta (Charlotte) üçün Karrer Bell (Currer Bell), Emili üçün Ellis Bell və Enn (Anne) üçün Ekton (Acton) Bell.

1847-ci ildə tək romanı olan Tufanlı Yoxuşlar romanını yayımlamışdır ki, bu roman üç cildlik bir seriyanın ilk iki cildini təşkil edirdi. Son cild bacısı Enn tərəfindən yazılan Aqnes Qrey adlı romandır. Romanın müasirlikçi tərəfi tənqidçiləri ciddi bir şəkildə təəccübləndirmişdir. Hər nə qədər ilk yayımlananda həm yaxşı, həm də pis şərhlər alsa da, roman zamanla bir ingilis ədəbiyyatı klassiki halına gəlmişdir. 1850-ci ildə Şarlotta, romanı yayıma hazırlamış və Emilinin gerçək adıyla, təkbaşına bir əsər olaraq "Tufanlı Yoxuşlar" adıyla yayımlamışdır.

Bacıları kimi, Emilinin sağlamlığı da evdəki və məktəbdəki çətin vəziyyət səbəbiylə zəifləmiş, pisləşmişdir. Qardaşının sentyabrdakı cənazəsi dövründə qrip olmuş və hər cür tibbi müdaxiləni rədd etdikdən sonra, 19 dekabr 1848-ci il tarixində vəfat etmişdir. Havord, Qərbi Yorkşir bölgəsində dəfn edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Emily Brontë // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
3. 1 2  .

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* Хронология жизни Эмили Бронте  (rus.)
* Стихотворения Эмили Бронте  (rus.)
* Избранные стихотворения Эмили Бронте в русском переводе Arxivləşdirilib 2013-04-17 at Archive.today (rus.)
* Сайт о романе Эмили Бронте "Грозовой Перевал"  (ing.)
İxtisasca hüquqşünas olan Pol Harris, dünyanın ilk beynəlxalq xidmət klubu olan Rotary-nin yaradıcısıdır.

Paul P. Harris 19 aprel 1868-ci ildə Viskonsin ştatının Rasin[en] şəhərində anadan olub. Anası Cornelia Bryan Harris, atası isə George N. Harrisdir. Altı uşaqlı ailənin ikinci böyük övladıdır. Üç yaşında olanda o, Vermont ştatının Uollinqford şəhərində nənə və babasının yanına köçdü və onların qayğıkeş əllərində böyüdü. O, Jan Tomson Harrislə evləndi. Onların münasibətləri 1881-1963-cü illər arasında davam edib. Onların heç vaxt uşaqları olmayıb. Ayova Universitetində Hüquq üzrə Bakalavr təhsili alıb və Vermont Universitetində Hüququ üzrə Doktorantura təhsilini Fəxri adla tamalayıb.

1896-cı ildə vəkil işləmək üçün Çikaqoya getdi. Bir axşam o, dostuna baş çəkməyə gedəndə nahar etdilər və nahar etdikdən sonra dostu ilə evin ətrafında gəzərkən dostu onu mağazalarda işləyən tacirlərlə tanış etdi. Məhz burada Paul klub yaratmaq ideyası ilə çıxış etdi. O, elə bir klub yaratmalı idi ki, kiçik icmalarda iş adamları arasında dostluq ruhu yenidən formalaşsın. 23 fevral 1905-ci ildə Paul Harris və üç dostu ilk klubu yaratdılar. Bu dostlar: Sivester Schiele, kömür taciri; Gustavus Loehr mədən mühəndisi, Hiram Shorey isə dərzi idi. Paul Harris bu klubu Rotary adlandırdı, çünki üzvlər rotasiya əsasında müxtəlif iş yerlərində görüşdülər. Klub üzvlüyü sürətlə artdı. Qısa müddətdə Rotary Klubunun mühüm xidmət hərəkatına çevrilə biləcəyi görüldü və Rotarinin dərhal başqa şəhərlərə köçürülməsinə qərar verildi.

Paul digər vətəndaş və peşəkar rollarda da görkəmli idi. O, Amerikada Zəif Uşaqlar və Yetkinlər üçün Milli Pasxa Möhürləri Cəmiyyətinin və Beynəlxalq Məhtud İnkişaf Etmiş Uşaqlar Cəmiyyətinin Direktorlar Şurasının ilk prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. O, həmçinin Çikaqo Vəkillər Kollegiyasının idarə heyətinin üzvü olub və həmin təşkilatı Haaqada keçirilən Beynəlxalq Hüquq Konfransında təmsil edib. O, gənclərə göstərdiyi üstün xidmətə görə Amerika Boy Skautları tərəfindən Gümüş Camış Mükafatını aldı. Braziliya, Çili, Dominikan Respublikası, Ekvador, Fransa və Peru kimi ölkələrdən müxtəlif mükafatlar alıb.

Paul həyatı boyu hüquq firmasından istifadə edib. O, vaxtının çox hissəsini səyahətlə keçirirdi. O, illik konvensiyalarda, regional və yerli görüşlərdə Rotarianlarla danışmağa dəvət olunub. Prezident Pol Harris 1947-ci il yanvarın 27-də vəfat edəndə onun arzusu dörd nəfərin qeyri-rəsmi görüşündən 6000 nəfərlik kluba çevrilmişdi. Bu gün(2023-cü il) Təşkilat Paul Harrisin xidmət və dostluq anlayışı ilə 46000 klubda 1,4 milyon üzvü bir araya gətirməyi və eyni məqsədlərə nail olmağı bacarıb.

1. 1 2  Paul Percy Harris // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
**Yevgeni Lazuka** (19 aprel 1989) — Belarusu və Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü.

Karyerası
---------

Yevgeni Lazuka Belarusu 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə batteflay üsulu ilə üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 54.54 saniyə nəticə göstərdi və 42-ci pillənin sahibi olub.

Yevgeni Lazuka 2013-cü ildə İndoneziyada baş tutan III İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bir gümüş və bir bürünc medala sahib oldu.

Daha sonra Yevgeni Lazuka Azərbaycanı 2012-ci ildə Birləşmiş Krallıqın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Nəticədə o, 100 metr məsafəyə batteflay üsulula üzmə turnirinin təsnifat mərhələsində 52.86 saniyə nəticə göstərdi və 38-ci pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "Yevgeni LAZUKA". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
2. 1 2  *Olympedia.org.* "2008 Summer Olympics / Swimming / 100 metres / Butterfly / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
3. 1 2  *Olympedia.org.* "2012 Summer Olympics / Swimming / 100 metres / Butterfly / Men". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Aliyə Paşayeva** (1995) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.

Həyatı
------

Aliyə Paşayeva 1995-ci ildə anadan olub.

Karyerası
---------

Aliyə Paşayeva 2013-cü ilin avqustunda Kiyev şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aliyə Paşayeva, İradə Ağazadə, Mansurə Bağıyeva, Səbinə Abbasova, Səbinə Qaratova, Siyana Vasileva ibarət qrup ümumi turniri 32.832 balla, 3 top+2 lent turnirini isə 15.300 balla yeddinci pillələrdə başa vurdu.

2014-cü ilin iyununda baş tutan Avropa Çempionatında Azərbaycanı Aleksandra Platonova, Aliyə Paşayeva, Aynur Mustafayeva, Diana Doman və Siyana Vasilevadan ibarət qrup təmsil elədi. Ümumi turniri 34.050 balla beşinci, 10 gürz turnirini isə 17.166 balla altıncı pillədə başa vuran Platonova, Paşayeva, Mustafayeva, Doman və Vasilevadan ibarət qrup 3 top+2 lent turnirində 17.650 ballıq nəticə göstərdi və Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.

Daha sonra Aliyə Paşayeva 2014-cü ilin sentyabrında İzmir şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aleksandra Platonova, Aliyə Paşayeva, Aynur Mustafayeva, Diana Doman, Səbinə Abbasova və Siyana Vasilevadan qrup ümumi turniri 33.332 balla altıncı, 10 gürz turnirini 15.416 balla, 3 top+2 lent turnirini isə 16.608 balla 8-ci pillələrdə başa vurdu.

2018-ci ilin iyununda İspaniyanın Qvadalaxara şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında Azərbaycanı Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Diana Doman, Siyana Vasileva və Zeynəb Hümmətovadan ibarət qrup təmsil elədi. Ümumi turniri 35.700 balla yeddinci pillədə başa vuran Paşayeva, Bayramova, Doman, Vasileva və Hümmətovadan ibarət qrup 3 top+2 lent turnirində 22.550 ballıq nəticə göstərdi və Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.

Daha sonra Aliyə Paşayeva 2018-ci ilin sentyabrında Bolqarıstanın Sofiya şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Diana Doman, Siyana Vasileva və Zeynəb Hümmətovadan qrup ümumi turniri 40.100 balla yeddinci, 5 gürz turnirini 20.100 balla beşinci, 3 top+2 lent turnirini isə 20.400 balla yeddinci pillələrdə başa vurdu.

Aliyə Paşayeva 2018-ci ilin sentyabrında baş tutan Dünya Çempionatında da mübarizə apardı. Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Darya Sorokina, Diana Əhmədbəyli, və Zeynəb Hümmətovadan qrup ümumi turniri 52.100 balla 8-ci, 3 top+4 gürz turnirini isə 26.450 balla yeddinci pillələrdə başa vurdu.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Fédération Internationale de Gymnastique.* "**ALIYA PASHAYEVA**". www.gymnastics.sport ( (ing.)). 22.08.2022. 2023-05-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22.08.2022.