recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Lermentovo** — Krasnodar diyarının Tuapsinski rayonunda kənd.

Coğrafiyası
-----------

Kənd Qara dənizin Tenqinski körfəzinin sahilində, Tuapse-Novorossiysk magistral yolunun üzərində yerləşir. Cubqadan 5 km şərqdə, Şapsuxo çayının mənsəbində yerləşir. Lermontovodani çay boyu 4 km yuxarıda Tenqinka kəndi yerləşir.

Şapsuxo çayı ərazidə olan bir çox çaylar kimi bir başa dənizə tökülür. Dağlar arası vadilərlə axan çayların yuxarı axarları öz təbbi formasını qoruyub saxlaya bilib. Lermantovo kəndi dəniz səviyyəsindən 34 metr yüksəklidə yerləşir. İqlimi Aralıq dənizi iqlimidir. Yağıntılar əsasən payız-qış aylarında düşür. Yayı quraq və isti keçir.

Tarixi
------

1475-ci ildə kəndin yerləşdiyi ərazi digər Şimali Qara dəniz sahilləri kimi Osmanlı İmperiyasının tərkibinə daxil oldu. 1829-cu ildə Adrianpol sülh müaqaviləsindən sonra Rusiya imperiyasının təsir dairəsinə aid oldu. Qafqaz müharibəsi zamanı Şapsuxo aulunun yerində (*adıge.* Шапсыгъэ) Qara dəniz sahil müdafiə xəttinin — Teqinski istehkamı yaradılmışdır.

1854-cü ildə Krım müharibəsi zamanı Novorossiysk bombalandıqdan və Qara dənizdə hökmranlıq edən İngiltərə-Fransız donanmasından açıq təhlükə yarandıqdan sonra Tenqinski istehkamı ləğv edildi.

Müasir kəndi bu ərazidə heç vaxt çatmayan Tenqinski piyada alayının leytenantı, şair Mixail Lermontovun adını daşıyır. Tenginski alayı 1838-ci ildə Şapsuxo çayının mənsəbində tikilmiş Tenginskoye istehkamında qarnizon qurmuşdur.

Kənd Krasnodar diyarının İcraiyyə Komitəsinin 24 sentyabr 1958-ci il tarixli qərarı ilə yaşayış məntəqələri siyahılarında qeydə alınmışdır.

Əhalisi
-------

1987-ci il yanvarın 1-nə olan məlumata görə Lermontovo kəndində 605 nəfər yaşayırdı. 2010-cu ilin məlumatına əsasən Lermontovoda əhalinin sayı 1122 nəfərdir.

İqtisadiyyatı
-------------

Kənddə müxtəlif pansionatlar var. Hazırda Lermontovo kifayət qədər inkişaf etmiş kurort ərazisidir. Yayda turistləri Tenqinski körfəzinin qumlu çimərlikləri cəlb edir. Lermontovonun bütün ərazisi yetərincə dəyişdirilib: çoxlu sayda otel və əyləncə kompleksləri, su parkları, sağlamlıq mərkəzləri inşa olunub.

İstinadlar
----------

1. ↑  Сайт поселка Лермонтово
2. ↑  *Светлана Григорьевна Кудаева.* Адыги (черкесы) Северо-Западного Кавказа в ХИХ веке: процессы трансформации и дифференциации адыгского общества. — Нальчик: Майкопский государственный технологический университет, 2007. — С. 183. — 301 с. — ISBN 9785926922097.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-05-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-30.
**Tengiz bəy Rumlu** (ö. 1613) — Səfəvilər dövründə yaşamış tacir. Rumlu tayfasından olub, Şah Abbasın səfiri kimi İspaniyaya göndərilmişdi.

İspaniya səfəri
---------------

1609-cu ildə Şah Abbas tərəfindən portuqal keşiş Antonio de Quvea ilə birlikdə İspaniyaya Osmanlı imperiyasına qarşı ittifaq yaratmaq üçün göndərilmişdi. İspaniya kralına satılmaq üçün 100 top ipəklə yola salınmışdı. 1611-ci ildə İspaniya kralı III Filippin sarayına çatanda böyük bir anlaşmazlıq yaranmışdı - deyilənə görə satış üçün nəzərdə tutulmuş ipəyin yarısından çoxunu yolda öz xeyrinə satmışdı. Keşiş de Quvea çıxış yolu tapmaq üçün qalan ipəyi krala hədiyyə vermişdi. Ticarət anlaşması əldə olunsa da, heç vaxt reallaşdırılmamışdı. Bununla belə Tengiz bəyin xahişi ilə Antonio de Quvea Kirenaika yepiskopu və İsfahandakı ermənilərin vikarı təyin edilmişdi.

Səfərdən qayıdışı və ölümü
--------------------------

1612-ci ilin martında Lissabondan hədiyyələrlə geri dönən Tengiz bəyə zireh və III Filippdən şəxsən xahiş etdiyi bir qılınc bağışlanmışdı. Bundan əlavə kral tərəfindən ona qızıl zəncir, qızıl qılınc, daş-qaşla bəzədilmiş kral portreti və üzəngi hədiyyə edilmişdi. Növbəti ilin yazında şahın sarayına çatan səfirin edamı əmr edilir. Gözlənilməyən edam əmrinin əsas səbəbi kimi Şah Abbasın onun yanında bir casus yerləşdirməsi və casusun şaha səfərlə bağlı məruzəsi göstərilir. Başqa mənbələrin dediyinə görə Tengiz bəy səfarət qrupuna pis davranmış, bəzi şəxslər buna görə İspaniyada qalaraq xristianlığa keçmişdir. Bundan əlavə ipəyin satılmaması və hədiyyə kimi verilməsi də şah tərəfindən itaətsizlik kimi görünmüşdü. 1613-cü ildə edam edilən Tengiz bəyin ölümünün dəqiq səbəbləri tam bilinmir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Matthee, Rudi (2002). "GOUVEA, ANTONIO DE" Arxivləşdirilib 2022-06-21 at the Wayback Machine

Mənbələr
--------

* Blow, David (2009). Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend. I.B.Tauris. ISBN 978-0857716767.
* Butler, John Anthony (2012). Travels in Africa, Persia, and Asia the Great, by Sir Thomas Herbert. ACMRS Publications. ISBN 978-0866984751.
* Flood, Finbarr Barry; Necipoglu, Gulru, eds. (2017). A Companion to Islamic Art and Architecture (Vol. 1). John Wiley & Sons, Inc. səh 955. ISBN 978-11
**Les Discrets** — 2003-cü ildə Fursy Teyssier tərəfindən "musiqi və sənət təcrübə platformu" olaraq həyata keçirilən Fransız bir qrup /musiqili layihədir. Digər Fransız qruplar olan Alcest və Amesoeurs'a paralel musiqi edən qrup, ilk studiya albomlarını 2010-cu ildə satışa çıxardı.

Tarixi
------

Qrup 2003-ci ildə Phest adlı qrupda fəaliyyət göstərən Fursy Teyssier tərəfindən quruldu. Eyni növdə musiqi edən Winterhalter və Audrey Hadorn kimi musiqiçilər çox qısa bir müddət içində qrupa daxil oldu. 2009-cu ilin aprelində Alman səsyazma şirkəti Prophecy Productions ilə beş albomluq bir razılaşma əldə edən Les Discrets, eyni ilin dekabr ayında Alcest ilə ortaq EP və mart 2010-da ilk studiya albomları Septembre et ses dernières Penséesi yayımladı. Bu albom, Alman *Sonic Seducer* jurnalına görə tək bir tərzə sığdırılmayacaq, qaranlıq romantik musiqi ehtiva etməkdə idi.

Qrup üzvləri
------------

* Fursy Teyssier - Gitara, bas gitara, vokalist, bəstə
* Winterhalter (Jean Deflandre) - zərb alətləri
* Audrey Hadorn - Vokal, mahnı sözləri

Diskoqrafiya
------------

* *Les Discrets / Alcest* - ortaq EP, 2009
* *Septembre et Ses Dernières Pensées* - Studiya albomu, 2010
* *Whom The Moon A Nightsong Sings* - Yığma, müxtəlif sənətçilər, 2010 CD 1
* *Les Discrets / Arctic Plateau* - ,ortaq EP 2011
* *Les Discrets / Ariettes Oubliées* - Studiya albomu, 2012

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi vebsayt
* Les Discrets/ myspace.com/les discrets Arxivləşdirilib 2011-11-14 at the Wayback Machine
* Prophecy Productions
**Tükbaş qurd** (*lat.* Trichocephalus trichiurus) Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Ağımtıl rəngdədir, uzunluqları 3,0 – 5,5 sm çatır. Bədənin ön tərəfi sap şəklində nazikləşmişdir..

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirirlər. İnsanın geniş yayılmış parazit qurdlarından biridir. Tükbaş qurdları yoluxmuş adamların yoğun bağırsağında yaşayırlar.Tükbaş qurdlarına yoluxma onun yumurtalarını udanda olur: tozlu havadan, çirkli əllərdən, yaxşı yuyulmamış meyvə-tərəvəzdən və s. Bağırsağın selikli qişasının dərinliyinə keçir və elə buna görə də bağırsaqdan çətin qovulur. Tükbaş çox geniş yayılmışdır. Yoluxma tükbaşın yumurtaları düşmüş suyu və ya qidanı qəbul etməklə baş verir (xüsusilə yaxşı yuyulmamış tərəvəzlə). Tükbaşın patoloji əhəmiyyəti o qədərdə böyük deyildir. .

Yayılması
---------

Ən çox Orta Asiyada geniş yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Trihocechalus trichiurus". 2020-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-15.
2. ↑  V.A.Dogel "Onurğasızlar zoologiyası". Bakı, "Maarif", 1988, 288 səh.
3. ↑  "Trihocechalus trichiurus". 2020-11-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-15.
4. ↑  B.İ.Ağayev, Z.A.Zeynalova "Onurğasızlar Zoologiyası". Bakı, "Təhsil", 2008, 568 səh.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1154414
* Wikispecies: Trichuris trichiura
* AFD: Trichuris\_trichiura
* BioLib: 87471
* BOLD: 493837
* EPPO: TRIUTR
* EUNIS: 251569
* Fauna Europaea: 392737
* Fauna Europaea (new): aac283a9-9ad9-4a6c-a401-5d843c7aba19
* GBIF: 4554218
* iNaturalist: 417601
* IRMNG: 11481363
* NCBI: 36087

 |
**Lesidren adası** (bolq. *остров Лесидрен*, ‘Ostrov Lesidren’ 'os-trov 'le-si-dren) — Zed adaları arxipelaq qrupunun ikinci ən böyük və ən cənubdakı adasıdır. Ada Antarktidanın Cənubi Şetland adalarında, Varna yarımadasının Livinqston adasının şimal sahillərində yerləşmişdir. Ada buzlaqlardan azaddır və qayalardan təşkil olunmuşdur. Adanın uzunluğu 800 m, eni 600 m, səthinin sahəsi isə 33 hektardır. Ada qonşu ada olan Fanaqoriya adasından 130 m və Koşava adasından 140 m məsafədə yerləşmişdir. Ada 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Ada Bolqarıstanın şimal şəhərlərindən olan Lesidrenin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Lesidren adası 62°26′10″ c. e. 60°08′55″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Vilyams zirvəsindən 1.53 km şimalda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Çili xəritəsinə 1971-ci ildə Argentina xəritəsinə 1980-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* Lesidren Island. SCAR
* Bulgarian Antarctic Gazetteer. Antarctic Place-names Commission. (details in Bulgarian, basic data in English)
**Tüklü yasəmən** (*lat.* Syringa villosa) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinin yasəmən cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Çində Pekinin yaxınlığında, Xubey və Şensi əyalətlərində yayılmışdır.

Botaniki təsviri:
-----------------

Hündürlüyü 4 m-dək olan, sıx yarpaqlı koldur. Cavan budaqları sarı-boz rəngli tükcüklərlə örtülmüşdür. İki illik bitkilərin budaqları boz-qonur-sarı rəngli, çılpaqdır. Saplağın uzunluğu 1-1,5 sm-dir. Yarpaq ayası uzunsov formalı, aşağı və ya yuxarıya daralmış, uzunluğu 4-16 sm və eni 3,5-6 sm, üstü hamar, yaşıl, alt tərəfi yayılmış, yapışıq, əsasən damarcıqların ətrafında yerləşmiş, ağ tükcüklü və ya çılpaq, açıq yaşıl rənglidir. Çiçək qrupunun uzunluğu 15-30 sm, düz dayanan, süpürgəvari, ensiz-piramidal və ya silindrik formalı, keçən ilki zoğların uclarında yerləşmiş, alt tərəfində iki cüt yarpaqlıdır. Çiçək qrupunun oxu çılpaq və ya məxməri tükcüklü, budaqları məxməri və uzun tükcüklərlə seyrək örtülmüşdür. Çiçəkləri çəhrayı-bənövşəyi, ətirlidir. Çiçək tacının hissələri ucunda qaşıqvaridir. Qutucuğu küttəhər və ya yuxarı hissədə bir az biz, uzunluğu 1,7 sm-dir. İyun-iyulda çiçəkləyir. İyulun ikinci yarısında və ya avqustda meyvəsi yetişir.

Ekologiyası
-----------

Soyuğa, quraqlığa davamlı bitkidir. Rütübətli, gilli torpaqlarda yaxşi bitir.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

Azərbaycanın bir çox rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada, qrup əkinlərində və canlı hasarların salınmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q226962
* Wikispecies: Syringa villosa
* EoL: 483019
* EPPO: SYRVI
* FoC: 210002188
* GBIF: 5415037
* GRIN: 36121
* iNaturalist: 204423
* IPNI: 611182-1
* IRMNG: 10205747
* ITIS: 507197
* IUCN: 152844093
* MoBotPF: 282963
* NCBI: 150409
* Plant List: kew-356492
* PLANTS: SYVI3
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:611182-1
* Tropicos: 23000280
* VASCAN: 24787
* WCSP: 356492
* WFO: wfo-0000818701

 |
**Lesbos** (yunan. Λέσβος, türk. *Midilli*) — Egey dənizinin şimal-şərq hissəsində yerləşən, Yunanıstana məxsus ada.

Lesbos adasının ən yüksək nöqtəsi – Olimp dağının zirvəsi (968 m.)
Lesbos adasının ərazisi 1 636 km²-dir. Ada ərazisinin böyüklüyünə görə Yunanıstan adaları arasında 3-cü, Aralıq dənizi hövzəsində isə Siciliya, Sardiniya, Kipr, Korsika, Krit, Malyorka və Evbeyadan sonra 8-ci yeri tutur. Əsas şəhəri Mitilenadır.

Tarixi
------

Şair Terpandr (e.ə. VIII əsr) bu adada anadan olmuşdur. Qədim yunan şairəsi Sapfo da e.ə. VII–VI əsrlərdə bu adada yaşayıb-yaratmışdır. Onun yaradıcılığının bəzi elementləri əsas götürülərək "lesbi sevgisi" (qadının qadını sevməsi) termininin başlanğıcını bu adadan götürdüyü iddia edilir.

Eramızın II əsrində yaşamış və adanı özünün məşhur "Dafnis və Xloya" romanında məşhurlaşdırmış yazıçı Lonqun da məhz burada yaşadığı ehtimal olunur.

Makedoniya hökmdarı Filipin sarayına getməmişdən əvvəl məşhur yunan filosofu Aristotel də bir müddət bu adada yaşamışdır.

Xəritələr
---------

* Lesbos WikiMapia xəritəsində

Xarici keçidlər
---------------

* Adanın rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2009-07-18 at the Wayback Machine

| ⛭Egey adaları |
| --- |
| Ayos-Efstratios • Antipsara • Xios • Furni Korseon • İkariya • İnusses • Psara • Lemnos • Lesbos • Samos • Timayna • Samotraki • Tasos |
**Lesovski burnu** (esk. Агнык) — Çukot yarımadasının şərqində, Berinq dənizinin sahilində yerləşən burun. İnzibati cəhətdən Çukot muxtar dairəsi, Providenski rayonu ərazisinə daxildir.
Provideniya buxtasının qərb çıxacağında yerləşir. Materikə ensiz bərzəklə birləşir. Şimaldan isə *Qlubokoye* gölünün akvatoriyası ilə hüdudlanır. Yaxınlıqda iki naviqasiya mayakı və keçmiş hidrometeostansiyanın binası yerləşir. 

Burun 1876-cı ildə Rusiya Sakit okean hərbi-dəniz qüvvələrinin kamandanı Stepan Lesovskinin şərəfinə adlandırılmışdır. Eskimosca adı - *Агнык* - «gün».

Qayalarda yuva quran quşlar: Ağılsız, Berinq qarabatdağı, Sakit okean kütdimdiyi, Sakit okean təmizçisi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Леонтьев В. В. Новикова К. А. Топонимический словарь Северо-Востока СССР / науч. ред. Г. А. Меновщиков; ДВО АН СССР. Сев.-Вост. комплекс. НИИ. Лаб. археологии, истории и этнографии. — Магадан: Магад. кн. изд-во, 1989. — С. 55,223. — 456 с. — 15 000 экз. — ISBN 5-7581-0044-7.

Mənbə
-----

* Lesovski burnu (foto)
**Tüklümeyvə ərik** (*lat.* Prunus dasycarpa) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin gavalı cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Çindir. Təbii halda ABŞ-də, Əfqanıstanda, İranda, Orta Asiyada, cənubi Qafqazda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6 m-ə çatan, qırmızımtıl zoğlara malik ağacdır. Yarpaqları yumurtavaridir, ayanın kənarları xırda mişar dişlidir, 6 sm uzunluqda saplağa malikdir. Çiçəkləri ağdır, aprel ayında çiçəkləyir. Meyvəsi çəyirdəkdir, meyvə yanlığının səthi çox kiçik tükcüklərlə örtülüdür, yumrudur, açıq-qırmızıdan bənövşəyiyə qədər müxtəlif rənglərdə olur, çəyirdəyi kələ-kötürdür, lətdən ayrılmır, iyulda yetişir. Bu növ adi əriyə nisbətən gec çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

İşıqsevən, quraqlığa, soyuğa və göbələk xəstəliklərinə davamlı, istisevəndir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-da, Ordubad rayonunda yayılmışdır. Azərbaycanda bu növün qırmızıyanaq, ağ növrəstə, sarı Naxçıvan, və s. yarımnövləri becərilir. Belə güman edilir ki, bu növ əriklə alçanın təbii hibrididir, ona görə bəzən qaysı gavalı da adlanır. Abşeronda həyatyanı sahələrdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Qida kimi istifadə olunur. Qış mövsümündə yaşıllaşdırılmada həmişəyaşıl bitkilər fonunda gözəl görünür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q16988612
* Wikispecies: Prunus × dasycarpa
* EoL: 633815
* GBIF: 3022361
* GRIN: 29881
* IPNI: 729633-1
* IRMNG: 11233536
* Plant List: rjp-13684
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:729633-1
* Tropicos: 27805797
* WFO: wfo-0001131954

 |
**Doris Dey** (3 aprel 1922[…], Sinsinnati, Ohayo – 13 may 2019[…]) — amerikalı aktrisa, müğənni, prodüser. Təxminən 50 ilini əyləncə sektoruna verib. Dey karyerasına 1939-da bir qrupda müğənni olaraq başladı, amma 1945-də ilk səsyazması olan "Sentimental Journey"i yazdıqdan sonra məşhurlaşmaya başladı. Qrupu "Brown & His Band of Renown"dan ayrıldıqdan sonra Columbia Records ilə uzun müddətli olan yoldaşlığa və solo kariyerasında təcrübələr qazanmağa başladı. Columbia Records Doris Deyin müqavilə bağladığı tək şirkətdir. Ortaqlıqları 1947-ci ildən 1967-ə qədəd davam etmiş və ortaqlıqları Deyi 20-ci əsrin ən populyar və sevilən müğənnilərindən biri olmasını təmin edən 650-dən çox səsyazmadan ibarətdir.

Həyatı
------

Doris Meri Enn Kappelhoff 1938-ci ildə başına gələn bir qəza sonrasında bir daha rəqs edə bilmir və bunun yerimə mahnı oxumağı öyrənir. Daha sonradan aldığı "Doris Dey" adı ilə böyük orkestrlar ilə işləməyə başlayır. 1948-dən etibarən teatrda vaxt keçirdir. Qısa bir müddət sonra Warner Bros. ilə müqavilə imazalayır və bir çox filmdə oynayır.

Çox sevilen komediya sənətçisi olan Doris Dey Rok Hadsonun və Keri Qrantın da ortağı olub. Maykl Körtiz, Devid Batler, Çarlz Vidor, Alfred Hiçkok kimi sinema dünyasının ən önəmli şəxslərin filmlərinə çəkildi. 1968-də teatrdan televizora keçən Doris Dey nəslindəki bir çox sənətçi kimi karyerasını televizor ekranlarında davam etdirdi.

Doris Dey 1960-cı ildə *İntim söhbət* adlı filmdəki rolu ilə Ən yaxşı qadın roluna görə Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdir.

1975-də "Doris Dey, onun bioqrafiyası" adlı tərcümeyi-halı yayımlandı.

Doris Dey xüsusilə də Alfred Hiçkokun Çox bilən adam filmində oxuduğu "Que Sera Sera" adlı mahnıdakı unudulmaz rəyi ilə dünya sinema tamaşaçılarının yaddaşlarında yerini tapmışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Doris Day // filmportal.de. 2005.
2. 1 2  Doris Day // FemBio database (alm.).
3. 1 2  .
4. 1 2  .
5. 1 2  .
6. 1 2  .

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
| Foto, video və audio | Apple Music · Google Play Music · Last.fm · Spotify |
| Tematik saytlar | AllMovie · AllMusic · AlloCiné · Česko-Slovenská filmová databáze · Danish Film Database · Discogs · Filmportal · Internet Broadway Database · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz · Rate Your Music · Rotten Tomatoes |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · American National Biography · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Notable Names Database · Prabook · Treccani |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 2066352 · BNC: a11843858 · BNE: XX1041910 · BNF: 138930476 · CONOR: 13857891 · GND: 118524119 · GTAA: 92089 · ICCU: TO0V342542 · ISNI: 0000 0001 1471 2242, 0000 0003 6859 1225 · LCCN: n50035209 · LNB: 000069661 · NKC: xx0017294 · NLA: 35034093 · NLP: A26224392 · NSK: 000644330 · NTA: 071092900 · NUKAT: n2004000440 · LIBRIS: 361000 · SUDOC: 074062530 · VIAF: 42024932 · WorldCat VIAF: 42024932 |

 |
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Çudomir buxtası** (bolq. *залив Чудомир*, ‘Zaliv Chudomir’ \'za-liv chu-do-'mir\) — 4.3 km uzunluğu olan və Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən 3.4 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Pitt burnundan cənub-qərbdə, Kiten burnundan şimal-şərqdə yerləşmişdir.

Buxta Bolqarıstanlı yazıçı Çudomirin (Dimitar Çorbajiski, 1890-1967) adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Çudomir buxtası 63°51′30″ c. e. 58°26′00″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
"Kristofer strit" stansiyası
**Doqquzuncu prospekt xətti, Ay Ar Ti** (*ing.* IRT Ninth Avenue Line) — Manhetten və Bronks borolarında Ay Ar Ti şirkəti tərəfindən idarə olunan Nyu-York metropoliteninin keçmiş estakada xətti. 1870-ci illərdə inşa edilmiş, 1940-cı ildə demək olar ki tamamilə bağlanmışdır, nəhayət 1958-ci ildə tam bağlandı.

Betteri Parkdan Kortland küçəsinə qədər olan ilk sahə 1868-ci ildə kanat tramvayı prinsipilə işləyən eksperimental birxətli xətt kimi istifadəyə verildi. Çoxsaylı texniki problemlər üzündən xətt 1870-ci ildə dayandırıldı və sonra yenidən satılaraq buxar dəmir yolu kimi yenidən quruldu.

1903-cü ildə xətt elektrikləşdirildi; elə həmin ildə mövcud sahədə elektrik liftləri olan xəttin ən yüksək (küçə səviyyəsindən 20 m yüksəklikdə idi) "110-cu küçə" stansiyası quruldu.

1917-ci ildə xətt üzərində ekspress qatarlar üçün üçüncü bir yol inşa edildi.

Xətt 1940-cı ildə, şəhər rəhbərliyi metronun bütün hissələri birləşdirildikdən dərhal sonra bağlandı. 1958-ci ilə qədər işləyən son stansiya Polo Qraunds ("115-ci küçə" stansiyası yaxınlığında yerləşən o vaxt məşhur olan stadionun şərəfinə) adlanırdı.

Xarici keçidlər
---------------

"110-cu küçə" stansiyası
* The 9th Avenue Elevated-Polo Grounds Shuttle
* Routes of the Interborough Rapid Transit Company
Kadusilərin yaşadığı əraziləri
**Xaraks** (yun. *Χάραξ*) — Xəzər dənizin sahilində, Midiya Atropatenasında, Kiropolisin[ru] (indiki Rəşt) şimalında, kadusilərin qədim şəhəri.

Tarixi
------

Şəhər haqqında ilk məlumatları Ptolemey öz tarixi yazılarında qeyd edib. 19-cu əsrin mənbələrində (məsələn, Julius Billerbeck[ru] və Albert Forbiger[de]) Xaraksı Gilanda Kəskər qalası (Kurab kəndində, indiki Qaraba[en]) ilə eyniləşdirillər. Yves Janvier də bu Xaraksın Paulus Orosiusun[tr] qeyd etdiyi Karre (lat. *Carrhae*) şəhərinə uyğun gəldiyini təklif edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  William Hazlitt. *The Classical Gazetteer: A Dictionary of Ancient Geography, Sacred and Profane*. — Whittaker, 1851. — p. 106.
2. ↑  Heinrich Ludwig Julius Billerbeck. Handbuch Der Alten Geographie. — Leipzig: Hahn, 1826. — S. 153.
3. ↑  Albert Forbiger. Handbuch Der Alten Geographie. — Leipzig: Mayer und Wigand, 1844. — Bd. 2. — S. 596.
4. ↑  Yves Janvier. La géographie d’Orose. — Paris: Ed. Les Belles-Lettres, 1982. — P. 97-100.
xarici birləşmə
***xarici birləşdirmə***– verilənlər bazalarının idarə olunmasında: relyasiya cəbrinin deyimi. Xarici birləşdirmə genişləndirilmiş birləşmə əməlini yerinə yetirir ki, nəticədə bir cədvəlin ikinci cədvəldə dublikatı olmayan sətirləri sıfır qiymətlərlə birləşmiş yekun cədvələ daxil edilir. Məsələn, SİFARİŞÇİ və MAL cədvəlləri üçün xarici birləşdirmə nəticədə heç bir mal sifariş etməmiş (mal sütunlarının qiyməti sıfır olan) sifarişçinin adı olan sətirlər və heç bir sifarişçi tərəfindən sifariş olunmamış (sifarişçi sütunlarının qiyməti sıfır olan) malların adı olan sətirləri yaradacaq; təbii ki, hansı sifarişçinin hansı malları sifariş etdiyini göstərən sətirlər (daxili birləşdirmə) istisna olunmaqla.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Proqramlaşdırma ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Kvebek əyalətinin Boarnoa şəhərində nizamsız əsgərlər. Ketrin Ellis. XIX əsr.
**Nizamsız ordu** — bir ölkənin milli silahlı qüvvələrindən fərqli olan hər hansı qeyri-standart hərbi komponent. Terminə aid edilənlər olduqca müxtəlifdir. Bu, hərbi təşkilat növünə və ya istifadə edilən taktika növünə aid edilə bilər. Nizamsız hərbi təşkilat nizamlı hərbi təşkilatın bir parçası olmayan bir hərbi təşkilatdır. Standart hərbi birləşmə təşkilatı olmayan hərbi təşkilatları izah etmək üçün "trup", "qoşun", "dəstə", "qrup", "birləşmə", "banda" və ya "qüvvə" kimi daha ümumişlək sözlərdən də istifadə edilir. **Nizamsızlar** bu cür hərbi təşkilatların üzvü olan əsgər və ya döyüşçülərdir.

Nizamsız müharibə adətən nizamsız hərbi təşkilatlar tərəfindən istifadə edilən taktikalardan ibarət müharibəyə deyilir. Buna böyükmiqyaslı döyüşdən yayınmaq və kiçik, gizli, vur-qaç münaqişələrə fokuslanmaq daxildir.

Həmçinin bax
------------

* Muzdlu döyüşçü
* Terrorçu
* Partizan
* Fədai
**PAOK** (*yun.* ΠΑΟΚ — Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών — **Panthessalonikios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton**, *Panfessalonikios Atletik Omilos Konstantinopol) — Saloniki şəhərini təmsil edən yunan futbol klubudur.*

PAOK-un əsası 1877-ci ildə, İstanbulda qoyulub. Ancaq klub həmin illərdə futbol yox, idman klubu kimi fəaliyyət göstərirdi. "Ağ-qaralar" türklərlə yunanlar arasında müharibə başladıqdan sonra Salonikiyə köçməyə məcbur olur. 1926-cı ildə isə futbol klubu kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. Komandanın adı dörd sözün birləşməsindən yaranıb. PAOK - Panthessalonikeios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton (Konstantinapolun Pan-Saloniki İdman Klubu). Klub Yunanıstan nəhənglərindən sayılmasa da, bu ölkənin sayılıb-seçilən komandalarındandı. "Ağ-qaralar" 2 dəfə Yunanıstan çempionu olmaqla yanaşı, 4 dəfə də ölkə kubokuna sahib çıxıblar. Komandanın baş məşqçisi serbiyalı Vladimir İviçdir. Komanda ev oyunlarını 28700 yerlik "Tumba" stadionunda keçirir. PAOK-un ev oyunlarında bir qayda olaraq anşlaq olur.

2012-ci ildə klubun səhmlərinə nəzarət paketini rostov sahibkarı İvan Savvidi əldə edib.

Nailiyyətlər
------------

* Yunanıstanın Çempionu (3) : 1976, 1985, 2019
* Gümüş mükafatçı (6): 1937, 1940, 1973, 1978, 2010, 2013
* Yunanıstan Kubokunun Sahibi (4): 1972, 1974, 2001, 2003
* Yunanıstan Kubokunun Finalçısı (13): 1939, 1951, 1955, 1970, 1971, 1973, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1992, 2014

İstinadlar
----------

1. ↑  "Biznesmen İvan Savvidi yunan klubu PAOK un sahibi oldu". 2012-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-29.
**Nizaməddin Şami** — Teymuri tarixçisi, Əmir Teymurun yürüşlərini tərənnüm edən "Zəfərnamə"nin müəllifi.

Həyatı
------

Müəllifin təvəllüd və vəfat etdiyi il qeyri-müəyyəndir. 1393-cü ildə Bağdad  teymurilər tərəfindən tutularkən orada yaşayırdı. Həmin vaxt əsir düşmüş, sonra isə Əmir Teymur Nizaməddin Şaminin əla yazı-pozu qabiliyyətini nəzərə alaraq onu öz yanına xidmətə götürmüşdür. Beləliklə, N.Şami, Əmir Teymurun sonrakı yürüşlərinin iştirakçısına çevrilir. 

1401/02 (–h. 804)-cü ildə isə Əmir Teymur, N. Şami’yə öz zəfərlərini tərənnüm edən sadədilli bir tarix əsəri yazmaq barədə göstəriş verir. Bu sifariş əsasında işə başlayan N.Şami, "Zəfərnamə"ni qələmə alır və onu 1404-cü il aprelin 12-də şəxsən Əmir Teymura təqdim edir.

Tarixi mənbələrdə, daha sonra N. Şaminin adına 1405-ci il, yayın ikinci yarısında Kür çayı sahilində vaqe olmuş hadisələrin şərhində təsadüf edilir. Belə ki həmin vaxt Ömər mirzanın yanında olan şəxslərdən biri də N.Şami idi. Deməli, N. Şami, Əmir Teymurun ölümündən sonra Təbrizdə yaşamış və onun nəvəsi Ömər mirzanın xidmətində olmuşdu. 

Zamanəmizədək "Zəfərnamə"nin, üzü müxtəlif illərdə köçürülmüş bir xeyli əlyazma nüsxəsi gəlib çatıb. Əsərin Fleks Taur tərəfindən hazırlanmış 2 cilddən ibarət farsca elmi-tənqidi mətni (qeyd və şərhlər çex dilində) 1937 (1-ci cild) və 1956-cı illərdə (2-ci cild) Praqada çap oluunmuşdur. Necati Lüğonun etdiyi türkcəyə tərcüməsi isə 1949 və 1987-ci illərdə Ankarada nəşr olunub. Sonuncudan istifadə etməklə, Akademik Ziya Bünyadov "Zəfərnamə" nin Azərbaycana aid hissələrini azərbaycancaya çevirmiş və bunlar 1992-ci il-də Bakıda kitabça şəklində nəşr edilmişdir. Lakin "Zəfərnamə"nin 1956-cı il Praqa çapının mətni ilə müqayisədə Şəkinin adı çəkilən hissələrdən biri ora daxil deyil. F.Taurun hazırladığı mətndə olmayan Şəkiyə aid bir hekayət isə Z.Bünyadovun qeyd edilən iqtibaslar kitabçasında mğvcuddur.

Yuxarıda göstərildiyi kimi, N.Şami 1393-cü ildən Əmir Teymurun yanında xidmət etməyə başlamış və həmin vaxtdan da onun yürüşlərinin iştirakçısı olmuşdur. Deməli, mümkündür ki, əsərində təsvir edilən 1393-cü ildən sonraya aid hadisələr, məhz, müəllifin şəxsi müşahidəsinə əsaslanmış olsun.

Mənbə
-----

1. Nizaməddin Şami, Bakı 1992.
2. NIZAMUDDÍN ŠAMÍ, Praga -1956.
3. Nizaməddin Şami. "Zəfər-namə". — Bakı: Elm, 1992. — 40 s. (ISBN 5—8066—0516—7)
4. Nizâmeddîn-i Şâmî (yazar Gülay Öğün Bezer), sayfa 330. // Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Cilt XXXVIII. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi, 2010, 588 sayfa.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Nizaməddin Şamnin "Zəfərnamə"si". 2020-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-01-02.

Xarici keçidlər
---------------

* NİZAMƏDDİN ŞAMİNİN "ZƏFƏRNAMƏ"SİNDƏ ŞƏKİ HAQQINDA
**Qaraqarın bağrıqara** (*lat.* Pterocles orientalis) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin quşlar sinfinin bağrıqarakimilər dəstəsinin bağrıqaralar fəsiləsinin bağrıqara cinsinə aid heyvan növü.

Təsviri
-------

Ümumi rəngi sarımtıl—bozdur, döşündə kiçik qara xallar var. Qarnı qaradır.

Yayılması
---------

Şərqi Avropa, Asiya və Şimali Afrikada yayılıb. Azərbaycanda Kür-Araz ovalığında, Şirvanda, Abşeron-Qobustanda, Acınohur-Ceyrançöldə, Naxçıvanda məskunlaşır. Yaşayış yerləri kəskin azalıb.

Həyat tərzi
-----------

Səhra, yarımsəhra və digər bozqır landşaftlar yaşayış yerləridir. Gündüz fəal olur. Azərbaycanda oturaqdır. Biologiyası zəif öyrənilmişdir. Cücülər, bitki toxumları və cücərtilərilə qidalanır

Sayı
----

XX əsrin 70-ci illərində Naxçıvanda və Mil düzündə 3-5 fərddən ibarət kiçik qruplarına, digər ərazilərdə isə tək-tək fərdlərinə rast gəlinmişdir. Kür-Araz ovalığında 1990-cı illərdə 2, Abşeron-Qobustanda Səngəçal terminalı ətrafındakı ərazilərdə I. 2001-ci ildə 2, II. 2008-ci ildə 6, VI. 2008-ci ildə 2, X. 2008-ci ildə 2, I. 2009-cu ildə 8, Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda VI. 2004-cü ildə 4, VI. 2005-ci ildə 5 fərdi qeydə alınmışdır

Azalma səbəbləri
----------------

Yarımsəhra, səhra və bozqırlarda meyvə-tərəvəz, texniki və digər kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkilməsi, böyük miqdarda mal-qaranın otarılması, qanunsuz ovlanması.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
--------------------------------------

Ovlanması qadağan edilmişdir. Turyançay, Körçay, Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruqları, Şirvan, Ağgöl, Altıağac, Ordubad Milli Parkları, səhra, yarımsəhra və bozqır landşaftlı ərazilərdə yasaqlıqlar təşkil edilmişdir. Azərbaycanın və Naxçıvan MR-in Qırmızı kitablarına və Bern konvensiyasına daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
------------------------------------------

Qobustanda Səngəçal terminalı ilə Çiçəkdağ arası əraziyə, Acınohur və Sarıca düzlərinə yasaqlıq statusunun verilməsi, növün qorunmasının elmi əsaslandırılmış şəkildə fəal təbliğ edilməsi vacibdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 1996.
2. ↑  IOC World Bird List Version 6.3. 2016. doi:10.14344/IOC.ML.6.3

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q383182
* Wikispecies: Pterocles orientalis
* ADW: Pterocles\_orientalis
* Avibase: 06B41945B9E57EC4
* BirdLife: 22693002
* BOLD: 113704
* eBird: blbsan1
* EPPO: PRKLOR
* EUNIS: 1237
* Euring: 6610
* Fauna Europaea: 96998
* Fauna Europaea (new): 149e21b1-a18d-43c1-a205-03c457d9e4c4
* GBIF: 2480193
* iNaturalist: 117088
* IRMNG: 11004405
* ITIS: 177055
* IUCN: 22693002
* NBN: NHMSYS0000533711
* NCBI: 227169
* Xeno-canto: Pterocles-orientalis

 |
**Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyi** (başq. Башҡортостан Республикаһының Милли музейы) — Başqısdıstan Respublikasının mədəniyyət və incəsənət üzrə dövlət büdcə təsisatı olan milli muzeyi.

Tarixi
------

Muzey 23 aprel 1864-cü ildə Orenburq quberniyasının Quberniya Statistika komitəsi yanında, qubernator Q.S. Aksakovun fəal iştirakı ilə komitənin bir neçə üzvünün təşəbbüsü əsasında (K.A. Bux, N.A. Qurviç, A.A. Pekker, V.İ. Vlasov) yaradılıb.

Muzey keçmiş Rəncbər-Torpaq bankının binasında yerləşir. Bankın binası 1905-ci ildə memar Drukkerin işlədiyi layihə əsasında inşa edilib. RSFSR Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə 25 noyabr 1917-ci ildən Rusiya Rəncbər Tоrpaq bankı ləğv edildiyinə görə, onun quberniya şöbələri də bağlanmışdır. Binada müxtəlif partiya və dövlət təsisatları yerləşdirilir: Ufa quberniya inqilab komitəsi, Başqırd Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi, BASSR Xalq Komissarları Soveti, Ümumittifaq Kommunist Partiyası vilayət komitəsi və s.

1942-1945-ci illərdə binaya memar Y. Topuzun layihəsi əsasında əlavə tikili inşa edildi. Əlavə əsas binanın üslubunu bütünlüklə təkrarlasa da, fərqləri də var idi. 1980-ci illərin ortalarında və sonunda binada BASSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti və Ümumittifaq Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Başqırd Vilayət Komitəsi yerləşdirildi. 1989-cu ilin dekabrından binada *Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyi* yerləşir.

Keçmiş Rəncbər Tоrpaq bankının binası (Ufa quberniya şöbəsi; 1943-1945-ci illərə aid əlavə tikili ilə birlikdə) və 1906-1908-ci illərə aid həyətdaxili təsərrüfat tikilisi tarixi memarlıq abidəsi hesab olunur.

2001-2003-cü illərdə binada əsaslı təmir və bərpa işləri aparılmışdır.

Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyi Ufa şəhərində yerləşən başlıca muzeylərdən biridir. Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyinin tərkibində onun filialları qismində 10 dövlət muzeyi fəaliyyət göstərir. Onların 6-sı şəhərlərdə, 3-ü isə kəndlərdə yerləşir.

35 salonunda arxeologiya (daş və tunc dövrləri), tarix (XV-XXI əsrlər), etnoqrafiya (başqırd, udmurt, mordva, mari, ukraynalı, çuvaş və digər xalqlara dair) sərgiləri açılıb. Başqırdıstanın təbiətinə həsr edilmiş salonlar müxtəlif bioloji mühitləri göstərir: "Suda-quruda yaşayanlar, sürünənlər və balıqlar", "Başqırdıstanın mağaraları", "Daş dövrü"; digər kiçik ekspozisiya isə bölgənin canlı rəmzlərindən biri Burzən arısına həsr olunub.

Muzeyin fondları əsas fondun 140 min saxlanma vahidini və elmi-yardımçı fondun 51 min saxlanma vahidini əhatə edir. 
Muzeyin əmlakı arasında numizmatika kolleksiyası zaman keçdikcə daha da genişləndirilmişdir. Hazırda 16 mindən artıq nümunəyə rast gəlmək mümkündür.

Mənbə
-----

* Национальный музей Республики Башкортостан — Национальный музей Республики Башкортостан

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Başqırdıstan Respublikasının Milli muzeyi*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* 3D-тур по Национальному музею республики Башкортостан[*ölü keçid*]
* Национальный музей республики Башкортостан
Kaliumlu gübrələr azotlu və fosforlu gübrələr kimi bitkilərin qidalanması üçün vacibdir. Ona görə də çıxarılan kalium duzlarının təxminən 90%-i kaliumlu gübrələr kimi istifadə olunur.

Kalium hüceyrənin üzvi birləşmələrinin tərkibinə daxildir.
Kalium gübrələri üçün xammal təbii kalium duzlarıdır. Torpaqda kaliumun çatışmaması məhsuldarlığı və bitkilərin əlverişsiz şəraitə davamlılığını azaldır.

**Kalium gübrələri** xlorid və sulfatlar olmaqla **iki qrupa** bölünür.

Kalium xlorid istehsalı üçün xammal silvinit mineralıdır ki, o, silvin (KCl) və qalit (NaCl) qarışığından ibarətdir, tərkibində K2O 12-15% olur.

#### Sulfat gübrələri

Aşağıdakı minerallara malik süxurlardan alınır; kainit (KCl.MgSO4.2H2O) şenit(K2SO4. MgSO4.6H2O), lanqbeynit (K2SO4.2MgSO4) və s.

#### Kalium xlorid (KCl)

Xırda kristallik, çəhrayı və ya boz rəngli tozdur. Tərkibində 53-60% kalium var. (K2O- ya hesablanmaqla). Ölçüləri 1-dən 3mm-ə qədər olan qranullar halında olan KCl az bərkiyir və səpin zamanı yaxşı səpilir.

#### Kalium sulfat (K2SO4)

Düzgün olmayan formalı, bozumtul-çəhrayı rəngli qranullar olub 29% K2O və 9% MgO-ə malik olur. Bu gübrə bərkiyib iriləşmir. Kağız kisələrdə və ya açıq şəkildə daşınır. Kalium-sulfat və kaliummaqnizium sulfatxlora həssas olan bitkilər üçün (kartof, kətan) yaxşı gübrədir.
40%-li kalium duzu (KCl+NaCl). Kalium xloridin üyüdülmüş silvinit ilə qarışığı olub boz rəngli tozdur ki, içərisində çəhrayı rəngli qranullarda var. Tərkibində K2O-ya hesablamaqla 40% kalium var. Saxlanıldıqda bərkiyir, açıq şəkildə - tarasız daşınır. Bu gübrə kartof müstəsna olmaqla digər bitkilər yetişdirilən sahələrə əsas gübrə kimi verilir .

#### Mənbə

1. ↑  Abbasov V.M. Tağıyeva A.M. Həsənov Z. Ə. Salmanzadə Ş.V. "Kimya və həyat" Bakı-2011, s.234
**Kalinikos Kreanqa** (8 mart 1972) — Yunanıstannı təmsil edən stolüstü tennisçi.

Karyerası
---------

Kalinikos Kreanqa Yunanıstannı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Kalinikos Kreanqa Yunanıstannı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 17-ci pillənin sahibi olub.

Kalinikos Kreanqa Yunanıstannı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 17-ci pillənin sahibi olub.

Daha sonra Kalinikos Kreanqa Yunanıstannı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.

Kalinikos Kreanqa Yunanıstannı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Olympedia.org.* "**Kallinikos Kreangka**". www.olympedia.org (ingilis). 2022-08-30. 2022-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30.08.2022.
**Toni Caa** (ingiliscə:Tony Jaa, 5 fevral 1976) — Tayland döyüş sənətləri ustası, aktyoru, rejissoru və kaskadyorudur.

Həyatı
------

Toni Caa (əsl adı Panom Yeerum) 5 fevral 1976-cı ildə Taylandın Surin şəhərində doğulub. Kuy nəslindəndir və Tay, Şimali Xmer və Kuy dilində danışa bilir. 11–12 yaşı olanda atası evlərinə televizor alır, ancaq televizorda Brüs Li , Cet Li və Ceki Çanın filmlərinə baxır və bu aktyorlara olan simpatiyası ona döyüş üzrə aktyor olmağa həvəsləndirir. Onlar ona o qədər ilham vermişdi ki, ev işləri edərkən və ya dostları ilə oynayarkən, atasının düyü çəltikində məşq edərək gördüyü hərəkətləri təqlid edərdi. 2004-cü ildə verdiyi bir müsahibədə Caa belə demişdi: "Onların etdikləri (Ceki Çan, Brüs Li, Cet li) o qədər gözəl idi ki, mən belə etmək istədim. Gördüyüm hərəkətləri tam olaraq edənə qədər məşq etdim". 1986-cı ildə "Born to figh" (azərbaycanca:Döyüş üçün doğulmaq) filminə baxaraq daha da həvəslənir və öz qarşısına döyüş üzrə film kino ulduzu olmağı qoyur. Universitetdə oxuyarkən Taekvondo və Cüdo ilə məşğul olur. Bundan sonra Panom öz sənəti olan Muay Tay sənətini öyrənir. İlk dəfə 1997-ci ildə çəkilən Ölümcül döyüş 2: Məhv etmək filmində Robin Şu və Ceyms Remarın dublyorluğunu edib. 2003-cü ildə isə özünün "Onq-Bak: Muay Tay döyüşçüsü" filmi ekrana çıxır və məşhurlaşmağa başlayır.

Çəkdiyi və çəkildiyi filmlər
----------------------------

* 2003: Onq-Bak: Muay Tay döyüşçüsü
* 2005: Tom Yum Qunq
* 2007: Cangüdən 2
* 2008: Onq Bak 2
* 2010: Onq Bak 3

Filmoqrafiya
------------

* 1994: Spirited Killer
* 1996: Hard Gun
* 1996: Mission Hunter 2
* 1997: Ölümcül döyüş 2: Məhv etmək
* 2001: Nuk leng klong yao
* 2003: Onq-Bak: Muay Tay döyüşçüsü
* 2004: Cangüdən (2004)
* 2005: Əjdaha şərəfi (film, 2005)
* 2007: Cangüdən 2
* 2008: Onq Bak 2
* 2010: Onq Bak 3
* 2013: Tom Yum Qunq 2
* 2014: A Man Will Rise
* 2014: Fast & Furious 7
* 2015: Skin Trade

Xaric keçidlər
--------------

* Rəsmi sayt Arxivləşdirilib 2007-02-11 at the Wayback Machine
Kalimba musiqi aləti
**Kalimba** — Afrikada (xüsusilə, Mərkəzi və Cənubi Afrika, bəzi Antil adalarında) ən geniş yayılmış və ən qədim musiqi alətidir. Onun geniş populyarlığı haqda **kalimba**nın müxtəlif tayfa və qəbilələrin dilində çoxsaylı adları xəbər verir, məsələn : *tsantsa və ya sanza, mbira, mbila, ndimba, lukembu, lala, malimba, ndandi, ijari, mqanqa, likembe, selimba* və s. Bu adlardan Qərbdə yalnız biri — tsantsa — kalimbanın digər rəsmi adı kimi tanınır. Kalimba ənənəvi mərasimlərdə və peşəkar musiqiçilər tərəfindən istifadə edilir. Onu "Afrikanın əl fortepianosu" adlandırırlar; bu alət olduqca virtuoz alətdir, daha çox melodik parçaların ifası üçün nəzərdə tutulsa da, onda həm də akkordlar ifa etmək mümkündür. Daha çox müşayiətçi alət kimi istifadə olunur. Böyük ölçülü kalimbalar Afrika musiqisinin ritmlərinə təkrarolunmaz bəm səsli küy verir, kiçik ölçülüləri isə tamamilə sehrli, kövrək səslənmə yaradır ki, bu da onu daraqlı musiqi mücrüsünə yaxınlaşdırır.

Quruluşu
--------

Müxtəlif formalı rezonatorlu korpus üzərində bir və ya bir neçə sıra taxta, bambuk və ya metallik lövhəcik-dilçəklər yerləşir ki, bu da səsin mənbəsidir. Ən sadə nümunələrdə hamar, mürəkkəb nümunələrində isə tısbağa çanağından, parçalanmış ağac gövdəsindən , balqabaq gövdəsinin oyuğundan hazırlanmış rezonator səthi üzərinə 4-dən 30-a qədər dilçəklər bərkidilir. Hündür astana dilçəklərin səslənməsini məhdudlaşdırır. Çalğı zamanı (ayaqüstü, yeriş hərəkət zamanı, oturaq halda) kalimbanı düz bucaq altında qatlanmış əllərin ovucları ilə alətin kənarlarından tutaraq sıxırlar, əlin baş və işarət barmağı ilə dilçəklərin maili qabarmış uclarına cırmaq atıb-buraxıb onları vibrasiya halına gətirirlər. Kalimbaların ölçüləri müxtəlif olur: korpusun uzunluğu 100–350 mm, dilçəklərin uzunluğu 30–100 mm, eni isə 3–5 mm olur. Kalimbanın səs sırası dilçəklərin sayından asılıdır. Çox zaman diatonik kalimbalar işlənir, lakin hazırda onun xromatik növləri də yayılmışdır.

Alətin yayılma tarixi
---------------------

Amerikanın Avropa müstəmləkəçiliyi zamanı kölə zəncilər tərəfindən kalimba Kubaya gətirilmişdir ki, bu gün də bu alət orada istifadə olunur. Onun səsini Earth, Wind & Fire qrupunun musiqisində eşitmək olar.

Kalimbanın müxtəlif xalqlarda səs sırası nümunələri
---------------------------------------------------

* Bakve (Konqo) : a1, f1, d1, e1, g1, h1 ;
* Lemba (Cənubi Afrika) : b1, g1, f1, g, c1, h, d1, c2 ;
* Bakvena (Cənubi Afrika) : b, as, f1, f, e1, es, c1, H, d1, des, ges1, ges, b.

İstinadlar
----------
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qarabağ (dəqiqləşdirmə).

**Qarabağ** və ya daha çox **Anadır arzulara hər zaman Qarabağ** adı ilə tanınan — Bəhram Nəsibovun mahnısıdır. Mahnı 1968-ci ildə yazılmışdır. İlk dəfə mahnını 1972-ci ildə Arif Babayev ifa etmişdir. Mahnı 2009-ci ildə TRT-nin təşəbbüsü ilə "Türk Dünyasında Savaşların Müzikteki İzleri" adlı alboma daxil edilmişdir. Albomdakı mahnını **Ali Haydar Gül** ifa etmişdir.

Mahnı haqqında
--------------

Sözləri və musiqisi Bəhram Nəsibova aiddir.

Yaradıcı heyəti
---------------

* Vokal: Arif Babayev
* Söz: Bəhram Nəsibov
* Musiqi: Bəhram Nəsibov

Digər versiyaları
-----------------

* Aygün Bəylər
* Aygün Kazımova
* Könül Xasıyeva
* Brilliant Dadaşova
* Tacir Şahmalıoğlu
* Süleyman Abdullayev
* Qarabağ Bülbülləri
* Züleyxa Rəhimova
* Vaqif Hüseynov
* Tamella Məmmədzadə
* Təyyar Bayramov
* Mənsum İbrahimov
* Aygün Bayramova
* Səbuhi İbayev
* Yaqut Abdullayeva
* Ali Haydar Gül

İstinadlar
----------

1. ↑
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-23.

Həmçinin bax
------------

Şablon:Bəhram Nəsibov
**Tonlesap** (khm. បឹងទន្លេសាប), «Kamboca daxili dənizi» — Kamboca ərazisində yerləşən, Hind-Çin yarımadasında yerləşən ən iri göldür.

Gölün adı Kxmer dilindən tərcümədə «Böyük qumlü göl» mənasını verir. Tonlesap bir çox mənbələrdə «Böyük göl» adlandırılır. İlin böyük hissəsi gölün sahəsi 2700 km², dərinliyi isə bir metri keçmir. Bu əsasən quraq mövsümdə baş verir. Yağışlar mövsümündə isə gölədən axan Tonlesap çayı gurlaşaraq Mekonq çayına birləşir. Bu ərəfədə gölün səviyəsi birdən birə 16,000 km² qədər yüksəlir. Dərinliyi isə 9 metri keçir. Gölün səviyəsi əsasən tarla və meşələri öz ağuşuna alır. Bu əsasən avqust-sentyabr ayları Musson yağışları dönəmində müşahidə edilir.

Gölün əhəmiyyəti
----------------

Göl ümumilikdə balıqçılığın inkişafı üçün əhəmiyyətlidir. Göl dünyada balıq məhsullarının ehtiyatları baxımından seçilir. Bundan əlavə yağışlar mövsümündə gölün daşması nəticəsində böyük lil kütləsi tarlalara yayılır. Bu isə humusun artması səbəbindən məhsuldarlığı artırır. Göl üzərində yerləşən evlər turizmin inkişafına zəmin yaradır.

Əhali
-----

Burada maraqlı hadisə ilə rastlaşmaq olar. Belə ki, insanlar üzən və dirək üzərində tikilən evlərdə yaşayırlar. Evlər bambuk ağacından inşa edilir. Yeganə daş bina möhkəm dirəklər üzərində yerləşən Buddizm məbədidir. Burada səyyar mağaza və kafelər fəaliyyət göstərir. Üstəlik katolik kilsəsi mövcuddur. Yerli əhali ömürünün böyük qismini su üzərində keçirir.

* Tonlesap gölündə qayıqlarTonlesap gölündə qayıqlar
* Gölün dibiGölün dibi

İstinadlar
----------

1. ↑  Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь. — М.: Русские словари, 1998. — С. 420. — 372 с. — ISBN 5-89216-029-7.

Ədəbiyyat
---------

* Milton Osborne. The Mekong, Turbulent Past, Uncertain Future. — Atlantic Monthly Press, 2000. — ISBN 0-87113-806-9.

Mənbə
-----

* Tonlesap gölündə həyat Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
* Tonlesap gölü
* Tonle Sap Biosphere Reserve : Environmental Information Database
* THE STRATEGIC SIGNIFICANCE OF THE MEKONG By: Osborne, Milton[*ölü keçid*]
* Washington Post
* Country Profile Arxivləşdirilib 2005-05-21 at the Wayback Machine
* International Journal of Water Resources Development — Tonle Sap Special Issue
* Tonle Sap Modelling project (WUP-FIN) under Mekong River Commission Arxivləşdirilib 2003-12-09 at the Wayback Machine
* Protected areas in Cambodia Arxivləşdirilib 2011-09-27 at the Wayback Machine
**Qəribə bellevaliya** (*lat.* Bellevalia paradoxa) — bitkilər aləminin quşqonmazçiçəklilər dəstəsinin quşqonmazkimilər fəsiləsinin bellevaliya cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtavari, 2-2,5 sm enində, tünd, 1,5-2 sm enində boz qınla örtülüdür. Gövdə 30 sm-ə qədər hündürlükdədir. Yarpaqlar 2-3, uzunsov, dar-xətvari və ya dar-lansetvari, 0,5-1 (1,5) sm enində, aşağıdan sıxılmışdır. Salxım çoxçiçəkli, sıx, 2-6 sm uzunluğunda, uzunsov ovaldır. Çiçəkyanlığı qara, mavi, 5 mm uzunluğunda, uzunsov-zəngvari, çiçək saplağına bərabərdir. Erkəkcik çiçəkyanlığının əsnəyinə birləşmişdir.Tozcuq sarıdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə, meyvə əmələgətirmə dövrü may-iyun aylarına təsadüfedir. Mezokserofitdir. Soğanaqla və toxumla çoxalır. Orta və yuxarı dağ qurşağında, subalp və alp çəmənliklərində,rütubətli çəmənlərdə bitir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsində (Şahbuz rayonu, Batbat və Kükü kəndi ərazilərində).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen amillər populyasiyanın azalmasını sürətləndirir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədiilə heç bir tədbir görülmür. Ysaqlıqların təşkili, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q65307
* Wikispecies: Bellevalia paradoxa
* BioLib: 793424
* EoL: 1086206
* GBIF: 2771873
* GRIN: 6725
* iNaturalist: 862962
* IPNI: 531843-1
* NCBI: 2919949
* Plant List: kew-300492
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:531843-1
* Tropicos: 18404958
* WCSP: 300492
* WFO: wfo-0000761495

 |
**Mirzə Qara Ağalar oğlu Məhərrəmov** (1892-1942) — pedaqoq.

Həyatı
------

Mirzə Qara Ağalar oğlu 1892-ci ildə Şuşa qəzasının Tuğ kəndində anadan olmuşdu. 13 yaşında olarkən atası Ağaları erməni qəsbkarları öldürmüşdülər. Dayısı Behbud bəy Məlikyeqanov onu Bakı şəhərinə aparmış, Bibiheybət neft mədənlərində işə düzəltmişdi. O, gündüz işləmiş, gecə oxumuşdu. Ərəb, fars dillərini mükəmməl öyrənmişdi. Savadlı olduğundan dolayı mirzə ünvanı daşıyırdı.

Mirzə Qara 1918-ci il mart qırğınlarında doğma kəndinə qayıtmış, tezliklə Qarabulaq (Füzuli) kənd məktəbinə müəllim düzəlmişdi. Sovet dönəmində APİ-nin filologiya falkültəsini qiyabi bitirmişdi. Qaryagin Pedoqoji texnikumunda dərs demişdi. Oradan onu Qarğabazar kənd məktəbinə müəllim göndərmişdilər. Bir müddət burda dərs deyəndəndən sonra Horadiz kənd məktəbinə dəyişilmişdi.

Mirzə Qara Məhərrəmov 1931-ci ildə Qaryagin (Füzuli) maarif şöbəsinə inspektor təyin edilmişdi. Burda o, rayon maarifinin yayılması, genişlənməsi ilə məşğul olmuşdu. Qız uşaqlarını məktəbə cəlb etmişdi. Oradan yenicə yaranan Qaryagin (Füzuli) Kənd Təsərrüfatı texnikumuna dərs hissə müdiri təyin edilmişdi.

Mirzə Qara Məhərrəmov 1942-ci ildə vəfat edib.

Ailəsi
------

Mirzə Qara Qəmər İbrahim qızı Cahangirova ilə ailə qurmuşdu. Ədhəm, Əkrəm adlı oğlanları, Rüxsarə, Məfkurə adlı qızları vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Qarabağda maarif, Bakı: Zərdabi LTD, 2013, 288 səh.

Həmçinin bax
------------