recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Porfiriy Baxmetyev** (*rus.* Порфи́рий Ива́нович Бахме́тьев; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — rus və bolqar mənşəli fizik və eksperimental bioloq.

Bioqrafiyası
------------

Porfiriy Baxmetyev, 1912-ci il
Valideynlər yerli torpaq sahibinin kasıb insanları idilər, lakin 1861-ci il islahatlarından əvvəl də özlərini sərbəstlikdən azad etdilər. Ata torpaq sahibi və içki zavodunun sahibi oldu. 1879-cu ildə Volsk şəhərindəki şəhər məktəbini bitirdikdən sonra İsveçrənin Sürix Universitetinə daxil oldu, çünki o illərdə həqiqi məktəb məzunları Rusiya universitetlərinə qəbul olunmadılar. 1884-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra müəllim qalmağa dəvət edildi. Gəzən elektrik cərəyanlarına dair tezis yazmışdır. Vaxtında yenilənməyən xarici pasporta görə alim Rusiyaya qayıda bilmədi.

Aleksandr Belldən bir məsafəyə səslərin ötürülməsi cihazı ilə tanış olduqdan sonra hərəkətli bir görüntüyü məsafəyə ötürmək üçün bir cihaz inkişaf etdirməyə başladı. 1880-ci ildə televiziya prinsipini formalaşdırdı — görüntü ayrı elementlərə ayrılmalı, elementlər ardıcıl olaraq ötürülməli və tək bir bütöv hala gətirilməli — və "telefotoqraf" (şəkillərin ötürülməsi üçün bir cihaz) adlandırdığı bir məsafədən televiziya sistemi hazırladı.) , lakin maliyyə çatışmazlığı və hissələrin çatışmazlığı səbəbindən bənzərsiz bir inkişafın dizayn edilməsi mümkün deyildi.

1890-cı ildə Bolqarıstan hökumətindən Sofiya Universitetində eksperimental fizika kafedrasına qəbul üçün dəvət aldı (1895-ci ildən - professor).

Ferromaqnetizm, geofizika və fiziki kimya, biofizika, elektrik, xüsusilə termoelektrik problemlərini işləyib hazırladı.

Elmi əsərləri
-------------

* Experimentelle entomologische Studien, Bd 1—2, Lpz. — Sophia, 1901—1907.
* Рецепт дожить до XXI века // Естествознание и география, 1901. — № 8. — С. 1—13.
* Как я нашел анабиоз у млекопитающих // Природа, 1912, май.
* Теоретические и практические следствия из моих исследований анабиоза у животных // Природа, 1912, декабрь.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Бахметьев П. И.* Новый телефотограф //Электричество, 1885. — № 1. — С. 2—7.

Ədəbiyyat
---------

* Бахметьев Порфирий Иванович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* *Рохлин А. М.* Так рождалось дальновидение. М.: Институт повышения квалификации работников телевидения и радиовещания. 2000. 7–11.
* *Соколов С. Д.* Саратовцы — писатели и ученые. Материалы для биобиблиографического словаря. Саратов: Типография Союза Печатного Дома. 1913. 25–37.
* *Блох Ю. И.* Земные токи Порфирия Бахметьева (PDF) (ВЕСТНИК КРАУНЦ. НАУКИ О ЗЕМЛЕ). 2013.
Cilalama dəzgahı
**Cilalama**- materiallarda kiçik abrazivlərlə aparılan mexaniki emal növü. İncə emal üsullarına aid olub metalların və qeyri-metallar ın emalında tətbiq olunur. Materialın üst səthi mexaniki, kimyəvi və elektrolit üsulları ilə ovularaq səthdə minimum kələkötürlük və parıltılıq yaradılır.

Aşağıdakı cilalama üsulları mövcuddur:

* Əl ilə cilalama (fərdi istehasalatda tətbiq olunur)
* Maşınla cilalama (seriyalı və kütləvi istehsalda)
* Hidroabraziv cilalama (iriseriyalı və kütləvi istehsal)
* Ultrasəs cilalama (bərk xəlitələrin emalı)
* Elektrolit cilalama (kütləvi istehsal)
* Kimyəvi-mexaniki cilalama (bərk xəlitələrin emalı)

Cilalama prosesini aparmaq üçün əsas və köməkçi materiallardan istifadə edilir. Əsas material kimi ölçüləri 0,05–50 mkm həddində olan abraziv materiallar (almaz, korund, karbidlər) tətbiq olunur. Köməkçi materiallar kimi isə əsasən emal növündən asılı olaraq yağlayıcı maddələrdən (yağ, kerosin, su, stearin, çarezin, duz məhlullarından ibarət pastalar) istifadə olunur.

Həmçinin bax
------------

* Ovuc daşlayıcı

Mənbə
-----

Əliyev, R. Maşınqayırma leksikonu. Bakı, Apostroff, I hissə, 2012.
**Sara Marşallı unutmaq** (*ing.* Forgetting Sarah Marshall) — Nikolas Stollerin rejissorluğu ilə 2008-ci ildə çəkilmiş amerikan romantik komediya filmi. Filmin ssenari müəllifi Ceyson Siqel, icraçı prodüseri isə Cadd Apatoudur. Filmin çəkilişləri 2007-ci ildə Havay adalarında yerləşən Turtle Bay Resort-da baş tutub. Filmin davamı və spin-offu olan "Onu Yunan Teatrına apar" 2010-cu ildə işıq üzü görüb.

Məzmun
------

Musiqi bəstəkarı Piter Bretter, Sara Marşall adlı teleserial ulduzu ilə münasibətdədir. Beş il davam edən münasibətdən sonra Sara ondan ayrılır. Piter, ayrılığı unutmaq üçün Havay adalarına istirahət üçün getmək qərarına gəlir. Lakin o, tətildə olarkən təsadüfən Sara və onun yeni sevgilisinin də orada olduğunu öyrənir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------


Vikisitatda ***Sara Marşallı unutmaq*** ilə əlaqədar sitatlar var.

* *Forgetting Sarah Marshall* — Internet Movie Database saytında.

* *Forgetting Sarah Marshall* Box Office Mojo-da
* Forgetting Sarah Marshall Rotten Tomatoes saytında  (ing.)
* *Forgetting Sarah Marshall* Metacritic-də
Təbii yayılması
---------------

Avropa, Aralıq dənizyani ölkələri, Şimali Afrika, Kiçik və Orta Asiya, Yaponiya, Çin, Qərbi Sibir, Qafqaz, İran və Monqolustanda yayılıb.

Botaniki təsviri
----------------

Boyu 3 m-ə çatan, çılpaq, parlaq sarı zoğlu koldur. Yarpaqları növbəli, uzunluğu 7-12 sm, eni 4-6 mm-dir, хətvari-neştərşəkillidir. Qaidəsinə tərəf bir hissə daralıb saplaq şəklini almışdır, uc tərəfi sivri, kənarları bütöv və ya mişardişlidir. Cavan yarpaqları az tüklü, köhnə yarpaqları çılpaqdır, üst tərəfləri qonur rəngli, açıq göyümtül-yaşıl, alt tərəfləri tünd göyümtüldür. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 5 mm-ə qədərdir. Yarpaqaltlıqları erkən töküləndir, хətvaridir və boyca saplaqlarından uzundur. Tumurcuqlarının uzunluğu 5-6 mm-dir, zoğa tərəf sıхılmışdır, ucları sivridir. Sırğaşəkilli çiçəkləri yarpaqlarından bir qədər tez açılır, saplaqsız, sıх, ensiz silindrşəkillidir, uzunluqları 1,5-3 sm-dir. Çiçək altı pulcuqları açıq qonur, təpələri sarımtıl və azca tüklüdür. Erkəkcikləri 2, telləri yuхarıya qədər bir-birinə bitişmiş, qaidə hissəsi tüklüdür, 4 yuvalı tozluğu vardır. Yumurtalığı хırda saplaqsız, yumurtaşəkilli-konusvari, və sütuncuğu qısadır. Dişicik ağzı tünd qırmızı rəngli, ikiyə bölünmüşdür. Mart-aprel aylarında çiçəkləyir, meyvəsi may-iyun aylarında yetişir.

Ekologiyası
-----------

İşıqsevən, torpağa az tələbkar, quraqlığa və şaхtaya davamlı bitkidir. Çay vadilərində, rütubətli çəmənliklərdə bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda, Alazan-Əyriçay vadisində, Naхçıvanda, Lənkəranda geniş yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Qabığında 8-9% tannin, 10%-ə qədər aşı maddələri vardır.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.


|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q293297
* Wikispecies: Salix caspica
* BOLD: 254541
* EoL: 2872042
* EPPO: SAXCS
* EUNIS: 182597
* FNA: 200005781
* FoC: 200005781
* GBIF: 5583055
* GRIN: 406511
* iNaturalist: 938373
* IPNI: 777274-1
* NCBI: 1117997
* Plant List: kew-5001802
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:777274-1
* Tropicos: 28300675
* WFO: wfo-0000929276

 |
ABŞ viza nümunəsi
**Amerika Birləşmiş Ştatlarının viza siyasəti** əcnəbilərin Amerika Birləşmiş Ştatlarına səyahət etmələri, daxil olmaları və burada qalmalarını qanunla tənzimləyən tələblərdir. ABŞ-yə ziyarət edən şəxslər Visa imtina Proqramı ölkələrindən olmadıqları təqdirdə ABŞ diplomatik missiyalarının birindən viza əldə etməlidirlər. Eyni qaydalar ABŞ-nin bütün əyalətlərinə, Kolumbiya Dairəsinə, Puerto Riko və ABŞ Virgin Adalarına, həmçinin əlavə imtiyazlarla Guam və Şimali Mariana Adalarına səyahət etmək üçün tətbiq edilir. Oxşar, lakin ayrı qaydalar Amerika Samoası üçün də tətbiq olunur.

Viza siyasəti xəritəsi
----------------------

  ABŞ və əraziləri
  Azad Birliyin Kompaktı ölkələr (azad hərəkət)
  Vizasız (6 ay)
  Visa Waiver Program (90 gün)
  Polis sənədi ilə vizasız (6 ay)
  ABŞ-yə daxil olmaq üçün viza tələb olunur

Viza azadlığı
-------------

### Visa Waiver Program

 *Əsas məqalə: Visa Waiver Program*
2021-ci il tarixindən etibarən 39 ölkə ABŞ hökuməti tərəfindən Vizadan İmtina Proqramına (VWP) daxil olmaq üçün seçilmişdir. Vətəndaşlarının qısa müddətli səyahətləri üçün ABŞ vizasına ehtiyacları olmasada, lakin hava və ya dəniz yolu ilə gəldikdə elektron icazə (ESTA) almaları tələb olunur. Ziyarətçilər 90 günədək ABŞ-də qala bilərlər. Bura Kanada, Meksika, Bermuda və ya ABŞ-dən keçməsi halları olduqda Karib dənizindəki adalar da daxildir.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Avropa İttifaqı Şengen ölkələri

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Andorra
* Avstraliya
* Bruney
* Çili
* İrlandiya
 | * Yaponiya
* Monako
* Yeni Zelandiya
* San-Marino
* Sinqapur
 | * Cənubi Koreya
* Tayvan
* Böyük Britaniya Birləşmiş Krallıq
 |

 |

### Qeydlər

1. ↑  Yalnız milli Tayvan identifikasiya nömrəsi olan pasport sahibləri.
2. ↑  Yalnız Britaniya vətəndaşları VWP-də iştirak etmək hüququna malikdir.

Həmçinin bax
------------

* ABŞ vətəndaşları üçün viza tələbləri
* Visa Waiver Program

Xarici keçidlər
---------------

* U.S. Visas, ABŞ Dövlət Departamenti Konsulluq Bürosu
* ABŞ -ın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
* ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi
* ABŞ Gömrük və Sərhəd Mühafizəsi

İstinadlar
----------


1. ↑  Carrier Information Guide Arxivləşdirilib 2021-04-28 at the Wayback Machine, U.S. Customs and Border Protection, February 2019.
2. ↑  Passports Arxivləşdirilib 2020-10-18 at the Wayback Machine, U.S. Embassy & Consulates in the United Kimgdom.
**Gecə yarısı qətl** — İsa Nəcəfovun Afiyəddin Cəlilov və Şəmsi Rəhimovun qətlinə və 1994–1995-ci il hadisələrinə həsr olunmuş povesti.

Kitabın təqdimat mərasimi 2002-ci il iyulun 9-da "Gülüstan" sarayında keçirilmişdir.

Mövzusu
-------

Sənədli faktlar əsasında siyasi detektiv janrında yazılmış kitab iki görkəmli dövlət xadiminin – respublika Ali Sovetinin sədr müavini Afiyəddin Cəlilovun və Prezidentin yanında Xüsusi İdarənin rəisi Şəmsi Rəhimovun qətlə yetirilməsindən, habelə DİN-in xüsusi təyinatlı polis dəstəsinin Baş Prokurorluğa basqınından, 1994-cü ilin oktyabrı və 1995-ci ilin martındakı dövlət çevrilişi cəhdlərindən bəhs edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""GECƏ YARISI QƏTL" KİTABININ TƏQDİMAT MƏRASİMİ" (az.). Azər TAC. 09.07.2002. 10.01.2023 tarixində arxivləşdirilib.

Həmçinin bax
------------

* Bir anın həqiqəti (film, 2003)

Xarici keçidlər
---------------

* *Mehri Hüseynova.* "Gecə yarısı qətl "Nağıllar Evi"nin məhsuludur" ( (az.)). azadliq.info. 2011-08-16. 2015-01-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-17.
Təbii yayılması
---------------

Pakistan, Kaşmir, Əfqanıstan, Mərkəzi Asiya, Çin, İran, İraq, Türkiyə, Livan, Suriyada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 30 m-dək olan ağacdır. Cavan budaqları çılpaq və ya seyrək tükcüklü, qonur və ya sarımtıldır. Yarpaqları lansetvari və ya yumurtavari üçkünc, əvvəlcə ağımtıl-gümüşü, sonradan parlaq, uzunluğu 5–8,5 sm, eni 1,3–2 sm, bünövrəsinə tərəf daralmış, kənarları dişlidir. Tumurcuqları əvvəlcə tükcüklü, sonra çılpaq, yumurtavari-lansetvari və ya yumurtavari-üçküncdür. Erkək çiçəyin uzunluğu 3–4,5 sm, eni 4–5 mm-dir. Çiçək yanlığı yumurtavari, erkəkcikləri 2, bünövrəsində tükcüklü, uzunluğu 5–7(9) mm, tozluğu 0,8–0,9 mm, yumurtavari 0,5 sm-dir. Dişi çiçəyin uzunluğu 1,5–3 sm, eni 0,5 sm-dir. Yumurtalığı yumurtavari-konusvari, uzunluğu 3 mm, çılpaqdır.

Ekologiyası
-----------

Quraqlıq və işıqsevən, torpağa tələbkar olmayan bitkidir. Rütubətli yerlərə də rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.


|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q6117344
* Wikispecies: Salix excelsa
* BOLD: 254550
* EoL: 2904259
* EPPO: SAXEZ
* EUNIS: 182611
* FNA: 242100170
* GBIF: 5582608
* GRIN: 102724
* iNaturalist: 443219
* IPNI: 777548-1
* ITIS: 837780
* IUCN: 19620474
* NCBI: 543724
* Plant List: kew-5000937
* PLANTS: SAEX7
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:777548-1
* Tropicos: 28300708
* WFO: wfo-0000928655

 |
Babymetal (yapon: ベビーメタル, Hepbörn: *Bebīmetaru*) (bütün hərflərlə stilləşdirilmiş) Yapon kawaii metal qrupudur. Qrup "Su-metal" kimi Suzuka Nakamoto və "Moametal" kimi Moa Kikuçidən ibarətdir. Qrup Amuse istedad agentliyindən Kobametal tərəfindən istehsal olunur. Onların vokalları ifalarda "Kami Band" kimi tanınan bir qrup seans musiqiçiləri tərəfindən ifa olunan ağır metal alətləri ilə dəstəklənir.

Qrup 2010-cu ildə Su-metal (vokal və rəqs), Moametal (qışqırıq və rəqs) və Yui Mizunodan ibarət "Yuimetal" (qışqırıq və rəqs) kimi orijinal qrupla, ağır metal və yapon idol janrları arasında birləşmə yaratmaq konseptiylə yaradılmışdır. Əvvəlcə Yapon idol qrupu Sakura Gakuinin alt bölməsi olan Babymetal, 2013-cü ildə Nakamoto Sakura Gakuin-dən ayrıldıqdan sonra müstəqil fəaliyyətə çevrildi. Babymetal 2014-cü ilin fevralında öz adını daşıyan debüt albomunu buraxdı. Onların ikinci albomu *Metal Resistance* 2016-cı ilin aprelində dünya miqyasında buraxıldı. Babymetal həmçinin bir neçə qastrol səfərinə çıxıb, onların tur tarixlərinin əksəriyyəti Asiyadan kənarda keçirilir.
**Monteneqro Krallığı** (*serb.* Краљевина Црна Гора / Kraljevina Crna Gora) — 1910-1918-ci illərdə (de-fakto 1916) Balkan yarımadasında mövcud olmuş dövlət. Krallığın paytaxtı Çetinye şəhəri idi. Dövlət pul vahidi Monteneqro perperi idi.

Tarixi
------

Montenegro Krallığının elanı, Çetinye, 28 avqust 1910
Monteneqro Krallığı, 28 Avqust 1910-cu ildə Çetinye şəhərində Monteneqro knyazı I Nikolay Petroviç tərəfindən elan edildi, eyni zamanda o, Monteneqro kralı I Nikolay titulunu aldı. 1912-1913-cü illərdəki Balkan müharibəsi kralın aktiv fəaliyyəti ilə əlamətdar qaldı, eyni zamanda krallığın dağılma səbəblərindən biri oldu. Belə ki, Monteneqro serb qüvvələri ilə birlikdə, 30 may 1913-cü ildə Sancak bölgəsi də daxil olmaqla, bir sıra ərazini əldə etməyi bacardı. Yeni hökümdarlarını heç bir şəkildə dəstəkləməyən əhalisi olan əhəmiyyətli bir ərazinin Monteneqronun tərkibinə daxil olması böhrana doğru ciddi bir addım oldu. Bundan əlavə, Böyük güclər yenicə müstəqillik qazanan Albaniyanın Şkoder şəhərinin azad etməsini tələb etdi, Monteneqro isə bu şəhər uğrunda Osmanlı İmperiyası ilə döyüş zamanı təxminən 10000 nəfər qədər itki vermişdir.

Birinci Dünya Müharibəsi dövründə (1914-1918) Monteneqro, Antantanın müttəfiqi idi. 1916-cı il yanvarın 15-dən 1918-ci ilin oktyabr ayınadək ölkə Avstriya-Macarıstanın işğalı altında idi.

20 iyul 1917-ci ildə Korfu bəyannaməsinə əsasən Monteneqronun Serbiya ilə birləşməsi elan edildi. 26 noyabr 1918-ci ildə Monteneqro rəsmi olaraq Serbiya Krallığının bir hissəsi oldu. Bununla razılaşmayanlar, xüsusən də köçkün kral I Nikolanın tərəfdarları bir neçə il partizan müqavimətini davam etdirdilər.

Xarici keçidlər
---------------

* Monteneqronun xəritəsi (1918)
* Xəritə
* Xəritə
**Vitold Qombroviç**(pol. Witold Gombrowicz; 4 avqust 1904, Opatuv ətrafında Maloşitsa kəndi, Polşa — 24 iyul 1969, Vans, Fransa) — Polşa yazıçısı.

Həyatı
------

Witold Gombrowicz elə bir yazıçıdır ki, xaricdə onun əsərlərini şedevr sayırlar, amma vətəni Polşada hələ də düz-əməlli tanınmır. 

Əlbəttə həm də ona görə ki, ömrünün böyük hissəsini xaricdə yaşayıb. Bir müddət Polşada əsərlərinin çapına qadağa qoyulub, bir müddət isə bunu özü istəməyib.

Onun əsərləri əsasında Almaniya, Fransa, İsveçrə kimi ölkələrdə tamaşalar hazırlanıb, kitabları 30-dan çox dilə çevrilib.

Bəs niyə Polşa kimi demokratik ölkədə onun yaradıcılığına maraq böyük deyil?

Gombrowicz öz azadlığını, müstəqilliyini heç bir xalqın, cəmiyyətin, sosial qrupun maraqlarına qurban verməyən bir yazıçıdır. 

Onun əsərlərində polyakların öz ənənələri, tarixlərinə hədsiz bağlanmaları, Polşa mədəniyyəti, Polşa cəmiyyətinin müxtəlif təbəqələri sərt tənqidə, sarkazma məruz qalır. 

"Qanun" nəşriyyatının Azərbaycan dilində çap etdiyi "Ferdidurka" romanı da Gombrowicz-in belə amansız əsərlərindəndir.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Yazıçı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
"*Aleksandr Nevskinin həyatı*" əlyazmasında döyüşün təsviri
**Buz döyüşü** (1242) — aprelin 5-də buz bağlamış Çud gölü üzərində rus qoşunu ilə Livoniya ordeninin səlibçi cəngavərləri arasında vuruşma.

Haqqında
--------

Salam,

Səlibçilər (təqribən 5-7 min nəfər) Böyük Novqorodu, Kareliyanı və Neva rayonundakı torpaqları ələ keçirmək istəyirdilər. Rus qoşununun (təqribən 15-17 min nəfər) başçısı knyaz Aleksandr Nevski düşməni Böyük Novqoroda və Pskova gedən yolların üstündə, Cud gölünün cənub hissəsində döyüşə cəlb etdi. O, düşmənə cinahdan zərbə vuraraq, cərgələrini dağıtdı. Rus qoşunu qəti qələbə qazandı. 1242-ci ildə Novqorod ilə Livoniya ordeni arasında sülh müqaviləsi bağlandı. Müqaviləyə görə, orden Pskov, Luqa, Vod torpaqlarına və başqa ərazilərə olan iddialarından imtina etdi. Buz döyüşü Novqorod respublikasının qərb sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etdi və alman cəngavərlərinin şərqə hərəkətlərini dayandırdı.Buz döyüşünün təsiri ilə Litva və Pomorye xalqlarının səlibçilərə qarşı mübarizəsi gücləndi.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V cild, Bakı,2014, səh.136.
**Vaqif Mahmudov** — Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1994-1999-cu illər).

Həyatı
------

Mahmudov Vaqif Əhməd oğlu 1941-ci il oktyabrın 22-də Quba rayonunun Qam-qam kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Rustov kənd orta məktəbini, 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini (indiki BDU), 1991-ci ildə isə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu bitirmişdir.

Əmək fəaliyyətinə kənd istehlak cəmiyyətində mühasib kimi başlamışdır. 1959-cu ildən mühasib, Qamqam kənd orta məktəbində pioner baş dəstə rəhbəri, 1965-ci ildən Quba Rayon Komsomol Komitəsində təlimatçı, şöbə müdiri, Quba Rayon Partiya Komitəsində təlimatçı, Quba rayonu Lenin adına Sovxozda partiya komitəsinin katibi, 1971-ci ildən Quba Rayon Komsomol Komitəsinin birinci katibi, 1976-cı ildən Quba Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1987-ci ildən Quba Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1991-ci ildən Quba Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini, 1993-cü ildən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin İşlər İdarəsində referent, böyük referent, 1994-1999-cu illərdə Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, daha sonra isə Azərbaycan Respublikası Material Ehtiyatları Komitəsində baş məsləhətçi və aparat rəhbərinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. Hal-hazırda təqaüddədir.

Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı olmuş, "Şərəf nişanı" və "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenləri ilə təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Quba rayonunun rəhbərləri |
| --- |
| Azərbaycan SSR | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon Partiya Komitəsininbirinci katibləri | 
* Məmməd Orucov
* Şıxsəid Kərimov (1966–)
* Sadıq Səlimov (1971–1983)
* Paşa Əhmədov (1983–1987)
* Arif Rəhimzadə (1987–1989)
* Məhəmməd Əsədov (1989–1990)

 |
| Kolxoz-Sovxoz İstehsalat İdarəsi Partiya Komitəsinin katibləri | 
* Nemət Abdullayev (1963–1965)

 |
| Rayon Xalq Deputatları Sovetiİcraiyyə Komitəsinin sədrləri | 
* Məmmədxan Məmmədxanov (1934–1937)
* Paşa Mehralıyev
* Əlövsət Baxşıyev (1953–1954)
* Əhmədpaşa Səlimov (1963–1970)
* Vaqif Mahmudov (1987–)

 |

 |
| AzərbaycanRespublikası | 

|  |  |
| --- | --- |
| Rayon İcra Hakimiyyətibaşçıları | 
* Əhməd Əhmədzadə (1991–1992)
* Eldar Sübhanverdiyev (1992–1994)
* Vaqif Mahmudov (1994–1999)
* Mehman İbrahimov (1999–2004)
* Ərziman Əliyev (2004–2007)
* Rauf Həbibov (2007–2012)
* Mübariz Ağayev (2012–2015)
* Yaşar Məmmədov (2015–2017)
* Ziyəddin Əliyev (2017–2023)

 |

 |
| *Qeyd 2: Quba rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur.Qeyd 2: Xalq Deputatları Soveti 1977-ci ilədək Zəhmətkeş Deputatları Soveti adlanmışdır.* |
**SQL** (**S**tructured **Q**uery **L**anguage; *azərb*. Strukturlaşdırılmış sorğu dili‎) – əlaqəli verilənlər bazasının idarə sistemlərini idarə etmək üçün istifadə olunan sorğu dilidir. SQL programlaşdırma dili olmamasına baxmayaraq bir çoxları tərəfindən proqramlaşdırma dili olaraq bilinir.

Tarixi
------

SQL 70-ci illərdə IBM tərəfindən yaradılmışdır. İlk versiyası **SEQUEL** (Structured English Query Language) adlanırdı (İngilis sintaksisə malik SEQUELden əvvəl riyazi sintaksisə malik SQUARE dili var idi.). SEQUEL adı sonradan SQL adı ilə əvəz olundu, çünki "SEQUEL" Böyük Britaniyada hava şirkətinin əmtəə nişanı idi.

Sorğular
--------

Verilənləri **cədvəldən** almaq üçün SQL-də sorğulardan istifadə olunur. Sorğular **SELECT** əmri ilə başlanır. Sorğularda hansı tip veriləni almaq istədiyini göstərmək olur. Verilənin hansı cədvəldən alındığını **FROM** əmri ilə göstərilir. Cədvəldən bütün verilənləri almaq üçün ulduzdan (**\***) istifadə olunur. Məsələn:

```
SELECT * FROM cedvel

```

Digər idarə edici açar sözlər:

* WHERE
* GROUP BY
* HAVING
* ORDER BY
* JOIN

Həmçinin Bax
------------

* MySQL
* Microsoft SQL Server
* VB
* Microsoft Access
* Oracle
* SQL inyeksiyası

İstinadlar
----------

1. ↑  SQL:2023 is out. 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* MS SQL serverin rəsmi vebsaytı
* Mysql rəsmi vebsaytı
**Rəşid İsmayılov** (tam adı: *Rəşid İslam oğlu İsmayılov*; 27 avqust 1949, Ağ-Tәhlә, Qardabani rayonu – 20 yanvar 1990, Bakı) — 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

1949-cu ilin 27 avqust tarixində Gürcüstan SSR-nin Qardabani rayonunun Ağtəhlə kəndində anadan olub. Rostov dəmiryol institutunu bitirmişdir. Azərbaycan dəmiryol idarəsində dispetçer vəzifəsində işləmişdir.

Hadisə gecəsi gecə işdən evə, qayıdarkən Biləcəri qəsəbəsində qarın nahiyəsindən yaralanmış, Biləcəridəki 2 nömrəli dəmiryol xəstəxanasına aparılmışdır. Cərrahiyyə əməliyyatından sonra 3 gün yaşamış və yanvarın 23-də səhər saat 5-də keçinmişdir. 2 uşaq atası idi. Rəşid İsmayılov Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Ünvanı: Biləcəri qəsəbəsi, Tbilisi şosesi, 5075-ci kvartal, ev 2a, mənzil 8.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**Boyat FK** — və ya digər adı ilə **Boyat Futbol Klubu**. Bölgə çempionatlarında iştirak edən, həvəskar Neftçalanın Boyat kənd futbol klubudur. Klubun tarixi 1965-ci ildən başlayır.

Tarixi
------

Klub 1965-ci ildə, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dövründə yaradılmışdır. İlk dönəmlərdə "1 May Adına Kalxoz Futbol Klubu" adı altında fəaliyyətə başlayıb klub. Daha sonralar adı dəyişdirilərək "Boyat Klubu", "Boyat Kənd Futbol Klubu" və sonuncu olaraq, günümüzdəki adını, "Boyat Futbol Klubu" adını alıb.

"Boyat" Klubunun keçmiş futbolçularının xatirə şəkli
Tarixən Azərbaycan futbolunda o qədər də üzə çıxmayıb "Boyat" futbol klubu. Adını Bayat tayfasından alan kəndi təmsil edir. "Boyat" klubu, Azərbaycan Futbol liqasında iştirak etməməsinə baxmayaraq, bölgə üzrə bir çox nailiyyətlər əldə etmişdir. Klub Neftçalada yaradılan ən son (2023) turnirdə 1-ci yeri tutmuşdur. Bundan əlavə, bir çox turnirdə də 1-cilik əldə etmişdir.

Boyat kəndi, futbola marağı ilə seçilir. Belə ki, tez-tez Ucar rayonu Boyat kəndi və digər kəndlər ilə dostluq, yoldaşlıq oyunları ilə daim futbola marağı aktiv tuturlar.

### Tarixən Kapitan və Baş Məşqçiləri

**1987**

* **Baş məşqçi**: Vaqif Nəsirov
* **Kapitan**: Vaqif Nəsirov

**1990/1991**

* **Baş məşqçi**: Zakir Abbasov
* **Kapitan**: Rahim İbrahimov

**2003**

* **Baş məşqçi**: Ceyhun Hacıyev
* **Kapitan**: *Bilinmir*

**2022**

* **Baş məşqçi**: Ceyhun Hacıyev
* **Kapitan**: Nicat İbrahimov

### Loqonun Anlamı

Hazırda Azərbaycanda 3 Boyat kəndi vardır. Bunlar, Ucar rayonu Boyat kəndi, Ağcabədi rayonu Boyat kəndi və Neftçala rayonu Boyat kəndi.

**Neft**çala adından məlum olduğu kimi, klubun emblemində də bu işarəyə yer verilmişdir.

### Texniki Heyət

**Texniki Rəhbər**, Texniki işlərlə məşğul olan — Murad Hidayətzadə

Uğurları
--------

**Neftçala Çempionatı**

 **Birincilik (7)** — 1987,1990,1991, 1998, 2004, 2005, 2023
 **İkincilik (2)** — 2003, 2022

Həmçinin Bax
------------

* Azərbaycan futbol klublarının siyahısı
* Bayat tayfası
* Boyat (Ağcabədi)

İstinadlar
----------
**Pomeranz-Fritş reaksiyası**- həmçinin Pomeranz-Fritş tsiklləşməsi adlanır, üzvi kimyaya aid reaksiyadır. Paul Fritş (1859-1913) və Casar Pomeranz (1860-1926) adlı alimlərin adını daşıyır.[1][2] Ümumiyyətlə, bu reaksiya izoxinolinin sintezidir.[2][3][4]

Ümumi reaksiya sxemi
--------------------

Aşağıdakı reaksiya benzaldehid və 2,2-dialkoksietilamindən izoxinolinin sintezini əks etdirir.[5]

Pomeranz-Fritsch-Reaktion-ÜbersichtsreaktionPomeranz-Fritsch-Reaktion-Übersichtsreaktion
Müxtəlif alkil qrupları, məsələn metil və etil qrupları əvəzedici (R) kimi istifadə edilə bilər. Reaksiyada sulfat turşusu proton donoru kimi (bəzən trifluorasetik anhidrid və lantanid triflatlar kimi Luis turşuları) istifadə olunurdu.[1][2][4] Daha sonra geniş çeşiddə müxtəlif izoxinolinlər uğurla sintez olunmuşdur.[4]

proposed mechanism Pomeranz-Fritsch reactionproposed mechanism Pomeranz-Fritsch reaction
Əvvəlcə benzalaminoasetal benzaldehid və 2,2-dialkoksietilaminin kondensasiyası nəticəsində sintez olunur. Kondensasiyadan sonra alkoksi qruplarından birinə hidrogen atomu əlavə olunur. Bunun nəticəsində spirt alınır. Daha sonra, birləşmə 2 sintez olunur. Bundan sonra birləşməyə ikinci hidrogen atomu əlavə olunur. Son mərhələdə ikinci bir spirt alınır və bitsiklik aromatik birləşmə sintez olunur.

Tətbiqi
-------

Pomeranz-Fritş reaksiyası izoxinolin törəmələrinin sintezində geniş tətbiq olunur.
İzoxinolinlər bir çox sahədə tətbiq olunur, o cümlədən:[3][4]
• dimetisokin kimi yerli anesteziklər:

  

• vazodilatatorlar, tanınmış birləşmə papaverin aşağıda göstərilmişdir:

Papaverine

Həmçinin bax
------------

• Bişler-Napieralski reaksiyası
• Piktet-Spenqler reaksiyası

İstinadlar
----------

1. ^ Jump up to:a b Pomeranz, C. (December 1893). "Uber eine neue Isochinolinsynthese". Monatshefte für Chemie. 14 (1): 116–119. doi:10.1007/BF01517862. S2CID 95923801.
2. ^ Jump up to:a b c Fritsch, Paul (January 1893). "Synthesen in der Isocumarin- und Isochinolinreihe". Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft. 26 (1): 419–422. doi:10.1002/cber.18930260191.
3. ^ Jump up to:a b Wang, Zerong (2009). Comprehensive organic name reactions and reagents. Hoboken, N.J.: John Wiley. pp. 2256–2259. ISBN 978-0-471-70450-8.
4. ^ Jump up to:a b c d Kürti, László; Czakó, Barbara (2007). Strategic applications of named reactions in organic synthesis : background and detailed mechanisms ; 250 named reactions (Pbk. ed. [Nachdr.]. ed.). Amsterdam [u.a.]: Elsevier Academic Press. pp. 358–359. ISBN 978-0-12-429785-2.
5. ^ Jump up to:a b Li, Jie Jack (2006). Name reactions : a collection of detailed reaction mechanisms ; [more than 300 reactions] (3. expanded ed.). Berlin [u.a.]: Springer. pp. 472–474. ISBN 978-3-540-30030-4.
**Salix kuznetzowii** (*lat.* Salix kuznetzowii) — bitkilər aləminin malpigiyaçiçəklilər dəstəsinin söyüdkimilər fəsiləsinin söyüd cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Qafqazın nadir, endemik növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Hündürlüyü 6–7 m olan koldur. Yаşlı budаqlаrı çılpаq, cаvan zoğlаrı ağ, sıx, tərs yumurtavarıdır. Dişicik çiçəkləri silindr-varı və nisbətən uzundur. Qоnur rəngli çılpаq budаqlаrı оlаn hündür koldur. Cаvan budаqlаrı ağ, keçə tüklüdür. Qаbığı soyulmuş оduncağı hamardır, düyünləri yoxdur. Tumurcuqlarının uzunluğu 5 mm-ə qədərdir, rəngləri qonurdur, çılpаq və yа tüklüdür. Yаrpаq sаplаqlаrının uzunluğu 1 sm-ə qədərdir. Yаrpаqlаrının uzunluğu 7-13 sm, eni 3-4 sm-ə qədər olub uzunsov və yа tərsinə yumurtaşəkilli və ya аz-аz hаllаrdа еnsiz ellipsşəkil-lidir. Yarpaqlarının yаnlаrı bütöv və yа qеyri bərаbər dişlidir, üst tərəfi tünd-yаşıl, аlt tərəfi ağımtıl keçətüklüdür. Yаrpаqаltlıqlаrı yаrımürəkşəkilli, yаnlаrı dişlidir. Sırğаlаrı yаrpаq аçdıqdаn sonrа və yа ondan qаbаq çıхır; еrkəkcik sırğalаrı yumurtavаrı оlub, uzunluğu 3 sm-ə qədərdir, dişicik sırğаlаrı silindr şəklindədir, 4-7 sm uzunluqdadır, meyvələrin yаnındа 12 sm-ə qədər uzanır. Yumurtalığı ağ keçətüklüdür, ayaqcıq üzərindədir. 3-4 mm uzunluqdаdır. Dişicik аğzı dа sütuncuq kimi qırmızı-qəhvəyi rəngdədir. Mеyvə qаbıqcıqlаrının uc hissəsi ilbizəохşаr qıvrımdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə-meyvə əmələgətirmə dövrü iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Kseromezofitdir, subalp qurşağında rütubətli yerlərdə, meşə qurşağının yuxarı hissəsində, subalp, qismən də alp qurşaqlarında (dəniz səviyyəsindən 1600–2000 m-ə qədər yüksəkliklərdə), daşlar arasında, tozağacı meşələrində rast gəlinir.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur.

Yayılması
---------

Qafqaz (Trialet vadisi), Dağıstanda təbii аrеаllаrı vardır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Quba-Şabran rayonlarında, Qudyalçayın yuxarılarında rutubətli yerlərdə təbii haldа yayılmışdır.

Böyük Qafqazın Quba sahəsidir. (Qudyalçayın yuxarı axarı, Qusar rayonu və Şahdağ silsiləsi arasında)

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi təklif olunur.
**Vənənd** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda bir kənd.

Toponimikası
------------

Azərbaycanın qədim yaşayış məntəqələrindəndir. Erməni tarixçisi Moisey Xorenlinin  (V əsr) məlumatına görə bu oykonim ədim türkdilli bulqarlardan Vahandur Vəndin adı ilə bağlıdır. Qafqazdan şm-da və qara dəniz sahillərində yaşamış bulqarlar m.ö. II əsrdə Cənubi Qafqaz ərazisinə gəlmiş və binasını qoymuş olduqları yaşayış məntəqələri də tayfanın başçısının adı ilə bağlı olmuşdur(Vənənd). XII əsrdə Qars vilayətində Vənənd yaşayış məntəqəsi və Vənənd mahalı qeydə alınmışdır. Yaşayış məntəqəsi hələ erkən orta əsrdə oradan gəlmiş ailələrin Naxçıvanda məskunlaşması nəticəsində yaranmış və ona köhnə yurdun adı verilmişdir. Tədqiqatçıların bir qisminin ehtimalına görə toponim Azərbaycanın məhçur Əlvəndi tayfasının adından götürülmüşdür. Oykonim hər iki halda etnotoponimdir.

Tarixi
------

Vənənd Azərbaycanın tarixi yaşayış məntəqələrindəndir. Vənəndlilərin adı ilə bağlıdır. Buradakı qədim qəbiristandan qoç formalı qəbirüstü daş abidələr tapılmışdır. Mənbələrdə orta əsrlərdə Naxçıvan tüməninin Giran bölgəsində kənd olduğu qeyd edilir. Vənənddə İranın siyasi xadimi, tarixçi Məhəmməd Cüveyni (1225-83) tərəfindən layiqli xanəgah tikilmiş, ona əmlak vəqf edilmişdir. Vənənd 18-ci əsrin əvvəllərində Naxçıvan sancağının Azadciran nahiyəsinin tərkibində idi. Bu dövürdə kəndin gəliri 12.783 axça təşkil edirdi. Vənənddə orta əsrlərə aid tarixi-memarlıq abidələrindən məscid, hamam və s. qalıqları saxlanmışdır. Şair Qüdsi Vənəndi bu kənddə doğulmuşdur.

Mədəniyyəti
-----------

Kəndin orta məktəbi, kitabxanası, mədəniyyət evi, musiqi məktəbi, xəstəxanası, körpə evi var.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Rayonun mərkəzindən 17 km şimal-qərbdə, Vənəndçayın sahilində, Ordubad-Unus avtomobil yolunun kənarında, Zəngəzur silsiləsinin ətəyindədir.

Əhalisi
-------

Əhalisi 2455 nəfərdir.

İqtisadiyyatı
-------------

Əhalisi taxılçılıq, meyvəçilik, baramaçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

İstinadlar
----------

1. ↑   Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı – 2013. 488 səh.
2. ↑  "Vənəndkəndi". 2010-09-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-03.
3. ↑   Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

Həmçinin bax
------------

| ⛭Ordubad rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Ordubad |  |
| Qəsəbələr | Ağdərə • Parağaçay • Şəhriyar |
| Ləğv olunmuş qəsəbələr | Aza (qəsəbə) |
| Kəndlər | Ağrı • Anabad • Anaqut • Aşağı Əndəmic • Aşağı Əylis • Aza (kənd) • Azadkənd • Baş Dizə • Başkənd • Behrud • Bist • Biləv • Çənnəb • Darkənd • Dəstə • Dırnıs • Dizə • Düylün • Düylündizə • Ələhi • Gənzə • Gilançay • Xanağa • Xurs • Kələntər Dizə • Kotam • Kələki • Qoruqlar • Qoşadizə • Məzrə • Nəsirvaz • Nürgüt • Nüsnüs • Parağa • Pəzməri • Sabirkənd • Tivi • Unus • Üstüpü • Vələver • Vənənd • Yuxarı Əndəmic • Yuxarı Əylis |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Urmis |

|  |  |
| --- | --- |
| Ordubad rayonu | *Ordubad rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tacir Kostinin gəlirli binası** - Rostov vilsyəti Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində yerləşən tarixi bina. Tikili Rostov-na-Donu şəhəri, Çexov prospekti, Suvorov küçəsi ev 29/37 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrdə inşa edilmişdir. XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri tacir Efim Yakovleviç Kostinə mənsub olmuşdur. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, arxitektur və monumenal abidələri siyahısına daxil edilmişdir. Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Vəziyyəti idealdır.

Tarixi
------

Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. 1917-ci ilə qədər bina Malaya-Sadovnaya küçəsi, ev 37/35, Malıy prospekti ünvanında yerləşirdi. Tacirin bu binadan başqa Yağ zavodu belə olmuşdur. Binanın sahibi özü idi. Binada o həmdə həyat yoldaşı Momna İvanovna Kostina ilə birgə yaşayırdırdı. Ailənin üç oğlan övladı vardı. Stepan Yağ zavodunu işlədirdi və oranın dahibi olmuşdur. Digər oğulları olan Filip isə şəhər birinci polis bölməsində işləyirdi. Efim Yakovleviç Kostinin binası 1998-ci il 9 oktyabr tarixli, 411 saylı qərarla yerli əhəmiyyətli tarixi və mədəni abidə elan edilmişdir. Üstəlik qorunma altına alınmışdır.

* 
*

Təsviri
-------

Bina dörd mərtəbədən ibarətdir. Bu günə qədər mövcudluğu qorunub saxlanılmışdır. XXI əsrdə binada restavrasiya işləri aparılmışdır. Üstəlik fasadı yenilənmişdir. Bu məqsədlə kərpiç və digər materallardan istifadə edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Poqodinin binası (Rostov-na-Donu)
* Eberqin binası (Rostov-na-Donu)

Mənbə
-----

* Проект и строительство конторы Госбанка Arxivləşdirilib 2018-01-18 at the Wayback Machine (rus.)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Монументальное искусство и памятники истории и архитектуры на региональном уровне". 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
2. ↑  "Памятники истории, архитектуры, монументального искусства//Гид по Ростову-на-Дону". 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
3. ↑  "Постановление № 411// Глава Администрации Ростовской области". 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
4. ↑  "Дом суеверного купца". 2017-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-09.
**Abdurrəhman Tutdərə** (1976, Adıyaman) — hüquqşünas və siyasətçi; Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 27 və 28-ci çağırışlarının deputatı.

Həyatı
------

Abdurrəhman Tutdərə 1976-cı ildə Adıyaman ilində anadan olub. Atatürk Universitetinin Hüquq bölməsindən məzun olub.

2001-ci ildən Adıyaman Vəkillər Kollegiyasında çalışıb. Adıyaman Vəkillər Kollegiyasında sədr müavini, Türkiyə Vəkillər Kollegiyasında Uşaq hüquqları Şurasının üzvü vəzifələrində təmsil olunub.

Siyasətə 1998-ci ildə Cümhuriyyət Xalq Partiyası Adıyaman ili gənclər qanadında qoşulub. 2018 və 2023-cü illərdə Adıyaman ilindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. 27-ci çağırışda Konstitusiya Komissiyası, 28-ci çağırışda isə İnsan Hüquqları Komissiyasının üzvü olub.

Kürdcə bilir. Evli və 2 uşaq atasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *TBMM.* "Abdurrahman TUTDERE". www.tbmm.gov.tr (türk). 10.01.2024. 2024-01-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10.01.2024.
**Adolf Vilhelm Avqust Karl Fridrix fon Nassau** (*alm.* Adolf Wilhelm August Karl Friedrich von Nassau‎; 24 iyul 1817, Bibrix sarayı[d] – 17 noyabr 1905, Lenqris[d], Bavariya) — 1839-cu ildən Nassau hersoqu, 1890-cı ildən Lüksemburq böyük hersoqu.

Həyatı
------

Adolf Vilhelm Avqust Karl Fridrix fon Nassau 24 iyul 1817-ci ildə anadan olmuşdur. 1866-cı il Avstriya–Prussiya müharibəsində o, Avstriyanı dəstəkləmişdir. Bu səbəbdən onun məğlubiyyətindən sonra Nassau hersoqluğu Prussiyaya ilhaq edilmişdir. Buna baxmayaraq, hersoq qalalarını saxlamış və əhəmiyyətli pul təzminatı almışdır. 1890-cı ildə Niderland kralı və Lüksemburq böyük hersoqu III Villemin ölümündən sonra Lüksemburq və Niderland arasındakı şəxsi birliyi dağılmışdır. Salik qanununa görə, III Villemin qızı Vilhelmina Lüksemburq taxtına iddia edə bilməzdi. Nassau xanədanının 1783-cü ildə bağlanmış müqaviləsinə əsasən, kişi varisləri olmadığı halda, böyük hersoqun tacı Oranj qolundan Veylburq qoluna keçmişdir. Beləliklə, Adolf Lüksemburqun dördüncü böyük hersoqu olmuşdur. Mühafizəkar və mürtəce reputasiyasına baxmayaraq, xalq arasında çox məşhur olmmuşdur. 1902-ci ildə o, hökumət başçısı funksiyalarını özündə saxlayaraq oğlu Vilhelm Lüksemburqun ştadtholderi etmişdir.

Şəxsi həyatı
------------

1844-cü ildə o, böyük knyaz Mixail Pavloviçin qızı böyük knyaz Yelizaveta Mixaylovna ilə evlənmişdir, lakin Mixaylovna çox keçmədən doğuş zamanı vəfat etmişdir. O, 1851-ci ildə Anhalt-Dessau-Köten şahzadəsi Adelaide Mariya ilə evlənmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Adolf // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Lundy D. R.* Adolf Wilhelm von Nassau-Weilburg, Grand-Duc de Luxembourg // The Peerage (ing.).
3. ↑  Энциклопедический словарь. 2009. АДОЛЬФ НАССАУСКИЙ.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Adolf ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Adolfun Lüksemburq böyük hersoq xanədanının rəsmi saytındakı səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | The Peerage |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Şəcərə və nekropolistika | Find a Grave · WikiTree · WeRelate |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 169437210 · GND: 119208806 · ISNI: 0000000381865999 · LCCN: n94048373 · NTA: 399555749 · VIAF: 262283873 · WorldCat VIAF: 262283873 |

 |
**Hidetoşi Tanaka** (田中英壽, *Tanaka Hidetoşi*?, 6 dekabr 1946, Aomori – 13 yanvar 2024) – Nihon Universitetinin şura sədri və həvəskar sumoçu. 2013–2017-ci illərdə Yaponiya Olimpiya Komitəsinin vitse-prezidenti olmuşdur.

Həyatı
------

Hidetoşi Tanaka 1946-cı ildə Yaponiyanın Aomori prefekturasında doğulmuşdur. 1965-ci ildə Nihon Universitetində təhsil almağa başlamış və 1969-cu ildə iqtisadiyyat fakültəsindən məzun olduqdan sonra universitetdə işləməyə başlamışdır. 1999-cu ildə Nihon Universitetinin şura üzvü, 2008-ci ildə isə şuranın sədri olmuşdur.

Tanaka həyatının son dövrlərində vergidən yayınma skandalına görə gündəmə gəlmiş, 2021-ci ildə bu səbəbdən saxlanılmışdır. Skandaldan sonra sədr vəzifəsindən istefa etmişdir. Tokio Rayon Məhkəməsi ona bir illik şərti məhkumluq cəzası vermiş və 52 milyon yenlik gəlir vergisindən yayındığına görə 13 milyon cərimə cəzası təyin etmişdir. O, 118,2 milyon yenlik gəliri gizlətməklə ittiham olunmuşdu.

Sumo
----

Tanaka 1983-cü ildə Nihon Universitetin sumo klubunun direktoru olmuş və bir çox sumoçu yetişdirmişdir. O, Beynəlxalq Sumo Federasiyasının prezidenti, eləcə də, Yaponiya Sumo Assosiasiyasının vitse-prezident, daha sonra prezidenti olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6  "Former Nihon University board chairman Hidetoshi Tanaka dies at 77". The Mainichi (ingiliscə). 13 yanvar 2024. İstifadə tarixi: 27 yanvar 2024.
2. 1 2  "理事長 田中 英壽". Nihon Universitetinin saytı (yaponca). 27 yanvar 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 yanvar 2024.
3. ↑  "Scandal-plagued ex-board head of Nihon University dies at age 77". The Asahi Shimbun (ingiliscə). 14 yanvar 2024. İstifadə tarixi: 27 yanvar 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* Nihon Universitetinin saytında

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | CiNii: DA11626411 · NDL: 00118381 · VIAF: 255777638 · WorldCat VIAF: 255777638 |
**Akaki Çxenkeli** (19 may 1874 – 5 yanvar 1959, Paris) — Gürcü marksist dövlət xadimi, Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasını yeganə baş naziri.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

1874-cü ildə Tiflis quberniyasının Xoni şəhərində, əsilzadə ailəsində doğulmuşdur. Kiyev Universiteti, Berlin Universitetində və Londonda təhsil almışdır. Hüquqçu və ədəbiyyatçı idi. 1898-ci ildə sosial demokratiya hərəkatına qoşuldu və 1903-cü ildə menşevik oldu. Rusiyada 1905-1907-ci illər inqilabında iştirak etmiş və həbs olunmuşdur. Rusiya imperiyası IV Dövlət Dumasına Batum oblastından, Qars oblastından və Suxumi diyarından seçilmişdir.

### Fevral inqilabından sonra

Fevral burjua-demokratik inqilabından sonra Xüsusi Cənubi Qafqaz Komitəsi elan edilmiş, Akaki Çxenkeli də qurumun daxili işlər komissarı olmuşdur. Trabzon sülh konfransında Gürcü deleqasiyasına liderlik edən Çxenkeli 9 apreldə seymin, daha sonra isə Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının hökumət başçısı və xarici işlər naziri olmuşdur. Gürcüstan Demokratik Respublikası elan ediləndən sonra isə daxili işlər nazirliyinə gətirilmiş, 1919-cu ildə deputat olmuşdur. 1921-ci ilin yanvarı Parisdə səfir olan Çxenkeli Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının elan edilməsindən sonra bir daha Gürcüstana qayıtmamışdır. 1959-cu ildə, Parisdə vəfat edib.

Ailəsi
------

24 iyul 1880-ci ildə Suxumidə Makrine Turkia ilə evlənmişdir. 1 iyul 1905-ci ildə oğlu Aleksi (1904–1985) doğulmuşdur. Uşka Çxenkeli və Kita Çxenkelinin böyük qardaşıdır. 2005-ci ildə nəvələri Tamara və Qivi Mixail Saakaşvilidən ölkələrinə qayıtmaq üçün icazə istəmişdilər.

Mükafatları
-----------

Fransanın "Ləyaqətə görə" hərbi ordeni ilə mükafatlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Géorgie et France : Akaki Tchenkéli (1874-1959), homme d'Etat transcaucasien". 2016-11-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-25.
**Azərbaycan Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi** və sa qısaca **SAM** — Azərbaycan Respublikasında aparılan strateji araşdırmaların koordinasiyasını və ali dövlət hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətinin elmi-analitik informasiya təminatını həyata keçirən dövlət qurumudur; dövlət elmi-tədqiqat təşkilatıdır. Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru: fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Fərhad Məmmədov, direktor müavini: filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Gülşən Paşayeva (2018-ci ilin iyul ayınadək).

2019-cu il 14 yanvar tarixində prezident İlham Əliyevin verdiyi fərmanla mərkəz ləğv olunub.

Yaranma tarixi
--------------

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 noyabr 2007-ci ildə imzaladığı, 648 №-li fərmanı ilə (Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin yaradılması və Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında) yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 fevral 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə, siyasi elmlər doktoru Elxan Nuriyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Missiyası
---------

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin missiyası Azərbaycanda və yerləşdiyimiz regionda baş verən hadisələri izləmək, analiz etmək, habelə aparılmış araşdırmalar və ya verilmiş sifarişlər əsasında dövlət orqanlarına və ölkə rəhbərliyinə məsləhətlər və tövsiyələr təqdim etməkdir.

Həmçinin bax
------------

* Sosial Tədqiqatlar Mərkəzi
* Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi

İstinadlar
----------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin yaradılması və Nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında [*ölü keçid*]
2. ↑  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
3. ↑  "Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin əməkdaşları". 2014-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
4. ↑  Prezident idarəetmədə ciddi struktur islahatlarına başladı Arxivləşdirilib 2022-03-25 at the Wayback Machine virtualaz.org
5. ↑
6. ↑  "Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin missiyası". 2014-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.

Xarici keçidlər
---------------

* sam.gov.az — Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəsmi saytı
* Strateji Araşdırmalar Mərkəzi
**Beşerkəkcikli söyüd** — (lat. *Salix pentandroides* A. Skvots.). söyüdkimlər— (*Salicaceae* Lindl.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Nəsli kəsilməyə həssas olanlar*" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın **nadir** növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

10–15 m hündürlüyündə, digər növlərə nisbətən gec böyüyən ağacdır. İlk budaqları zeytunu-qara, parlaqdır. Gövdəsinin qabığı boz, dərininə çatlıdır. Tumurcuqları yapışqanlı, çılpaq, parlaq olub, xırdadır. Yarpaqaltlıqları yumurtavri, vəzilidişli, erkən töküləndir. Cavan zoğları və yarpaqları yaöışqanlıdır, ətirlidir, silkələdikdə balzam iyi verir. Yarpaqları lansetvari və ya enli-lansetvridir, parlaqdır, ucu çəpinə sivridir. Hamaşçiçəkləri silindrşəkillidir, sıxdır. Erkəkcik sırğaları sərbəstdir, erkəkcikləri 4(3)-8-dir. Dişicik sırğaları sallaqdır, çiçək ballıqları 2-dir. Qutucuğu qısa saplaqlı, 10–11 sm-ə qədər uzunluğundadır, parlaqdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi iyun-iyul aylarına, meyvəverməsi avqust-sentyabr aylarına təsadüf edir.Yuxarı dağ qurşağına qədər çay sahillərində az-az rast gəlinir. Tozlanması anemofil və entomofildir. Rütubətli yerlərdə bitir. Dekorativ və nektarlı bitkidir, bənd vurulmasında istifadə olunur. Qiymətli aşılayıcıdır. Qabığında və yarpaqlarında salisin vardır.

Yayılması
---------

Göy-göl rayonu ərazisində çox az rast gəlinir. Kiçik Qafqazın şimal hissəsidir (Göygöl sahili).

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyanın ehtiyatı azdır. Yegane lokalitetində iqlim və antropogen təsirlərinə həssaslıq müşahidə olunur.

### Məhdudlaşdırıcı amillər

Təbii bərpasının zəif getməsidir.

### Mühafizə tədbirləri

Göygöl Milli Parkında mühafizə olunur.

Sinonimlər
----------

*Salix pentandrifolia* Sennikov

*Salix skvortsovii* Sennikov

Xarici keçidlər
---------------

 Arxivləşdirilib 2015-04-19 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q6047313
* BOLD: 388784
* GBIF: 5583061
* IPNI: 778458-1
* Plant List: kew-5000983
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:778458-1
* Tropicos: 28300810
* WFO: wfo-0000930902

 |

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2  Флора Азербайджана, 1970
4. ↑  Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov.
5. ↑  Əsgərov A. M. 2006