recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Mustafa Bayram (dənizçi)**
Mustafa Bayramın doğum ili məlum deyil, ancaq mənbələr onun Yəməndə böyüdüyünü və məşhur dənizçi Salman Rəisin qardaşı oğlu olduğunu göstərir. Salman Rəis, münaqişə nəticəsində 1528-ci ildə Hayrəddin əl-Rumi tərəfindən öldürüldü. Onları fikir ayrılığının səbəbi, bəzi şayiələri nəzərə alaraq Salman Rəis Osmanlı donanmasının Qırmızı dəniz və Hind Okeanı komandanlığından uzaqlaşdırılmasını istənilməsi idi, çünki mərkəzi hakimiyyət bu vəzifəni Hayrəddin əl-Rumiyə vermişdi, lakin Salman Rəis rədd etmiş və donanmanı idarə etməyə davam etmişdi. Salman Rəis öldürülməzdən əvvəl Mustafa Bayram və Hoca Səfərə son bir əmr verdi. Mustafa Bayramın nəzarəti altında Diu Hindistana gedəcək və Bahadır şah Qücəratiyə Portuqaliya imperatorluğuna qarşı mübarizədə ona kömək edəcəklər.

Mustafa Bayram Salman Rəisdən əmri aldıqdan sonra bütün lazımi hazırlıqları gördü və donanmasını Hindistanın Diu şəhərinə yönəltdi. Salman Rəis, qardaşı oğlu Mustafa Bayram və tələbəsi Hoca Səfərdən başqa heç kimə güvənə bilməzdi, Diu döyüşü (1509) uğursuzluqla başa çatmışdı və onlar üçün böyük bir qələbə ilə geri qayıtmaqdan başqa çarə yox idi. Yalnız Diu, Hindistan və Bahadır şah Qücərati təhlükədə deyildi. I Manuel (Portuqaliya) zəfərlərindən sonra müsəlman dünyasını məhv etməklə təhdid etmiş və Məkkə və Ciddəni məhv edəcəyini elan etmişdi.

1531-ci ildə Diu mühasirəsində, Nuno da Cunhanın başçılıq etdiyi Portuqaliya İmperatorluğu donanması ilə Mustafa Bayramın idarəsindəki Osmanlı İmperatorluğu donanması və Qucarat sultanlığı qarşı -qarşıya gəldi. Mustafa Bayram Diu, Hindistan və Bahadır Şahı qorudu və Hoca Səfərlə birlikdə əmisi Salman Rəisin son əmrini yerinə yetirdi. Portuqaliya İmperiyası müsəlmanların odlu silahları gücünə məğlub edildi.

  

Mustafa Bayram ona verilən bütün vəzifələrdən və mülkiyyətlərdən imtina etdi. Dərhal Yəmənə qayıtdı, Hoca Səfərlə birlikdə Salman Rəisin qisasını alacaqdılar. Mustafa Bayram adamlarına əmr verdi və Hayrəddin əl-Rumi tutularaq öldürüldü. Sonra özünü Salman Rəisin varisi elan etdi. Lakin siyasi vəziyyət onu Yəməni tərk etməyə məcbur etdi və Mustafa Bayram yoxa çıxdı. Mustafa Bayram Diu qəhrəmanı və Portuqaliyalı I Manuelə qarşı İslamın şərəfini qoruyan adam olaraq uzaqlara yelkən açdı və bir dəniz qulduru kimi həyatına davam etdi. O gündən sonra Mustafa Bayramdan heç bir xəbər yoxdur.

İstinadlar
----------

1. ↑ . New York. ISBN 9780195377828  (#bare\_url\_missing\_title).
2. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-06-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-08-19.
4. ↑ . ISBN 9780812994018.
5. ↑ . ISBN 9780521603911.
6. ↑    (#bare\_url\_missing\_title).
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Mustafa Mustafayev.

**Mustafa Mir Qasım oğlu Mustafayev** — filologiya elmləri namizədi, professor

Həyatı
------

**Mustafa Mustafayev** (Mir Mustafa Mir Qasım oğlu Mir Mustafayev - Talışlı) 18 noyabr 1926-ci ildə Lənkəran qəzasının Mahmudavar (indi Masallı rayonuna daxildir) qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, XVIII əsrdə Talış xanlığının əsasını qoyan general-mayor Mir Mustafa xan Talışlının törəmələrindəndir. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində inzibati tədbirlərlə əlaqədar ailəsi ilə Şirvana köçürülmüşdür. Mustafa Mustafayev ibtidai və orta təhsilini Şamaxı şəhərində almışdır. 1944-cü ildə hərbi səfərbərliyə alınmış, 1946-cı ildə Hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.

1946-1947-ci illərdə Bakıda neft (Kirovneft, indiki Binəqədi) mədənlərində fəhlə və çilingər işləmişdir.

1948-ci ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun hazırlıq şöbəsinə daxil olmuş, kursu müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra "dil-ədəbiyyat" fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil olmuşdur. 1953-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirən Mustafa Mustafayev Lənkərana beş il təyinat almış, rayonun Mamusta və Kərgəlan kəndlərində dil-ədəbiyyat müəllimi və dərs hissə müdiri işləmişdir.

1958-ci ildən Bakıya köçmüş, Xəzər gəmiçiliyi idarəsində təhsil işləri üzrə müdir vəzifəsində çalışmışdır.

1961-ci ilin yanvarın 1-də "XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" ixtisası üzrə V.İ.Lenin adına ADPİ-nin əyani aspiranturasına qəbul olunmuşdur. 1965-ci ilin aprelində "Q. Zakir şeirinin sənətkarlığı "mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Bir müddət institutun tədris hissəsində çalışdıqdan sonra müsabiqə yolu ilə "Azərbaycan ədəbiyyatı və onun tədrisi metodikası" kafedrasında müəllim, baş müəllim və dosent vəzifələrini tutmuşdur.

Mustafa müəllimin peşəkar elmi-pedaqoji fəaliyyəti ictimaiyyətin nəzərini cəlb etmiş, institutun elmi şurası 1990-cı ildə SSRİ Ali Attestasiya Komissiyası qarşısında professorluq elmi dərəcəsi verilməsi haqqında vəsadət qaldırmışdır.

O, 150-dən artıq elmi-nəzəri problemlərə həsr edilmiş məqalələrin, resenziyaların, monoqrafiyaların müəllifidir.

Mustafa Mustafayev 15 mart 2011-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Kitabları
---------

* "Qasım bəy Zakir sənətkarlığı" – 1983.
* "XIX əsr Azərbaycan satirik şeir nümunələri" – 1983.
* "XIX əsr Azərbaycan şeirində lirika" – 1988.
* "XIX əsr Azərbaycan realist şeiri" – 1991.
* "Qasım bəy Zakirin poetik dünyası" – 2004.
Romanın Dakiya əyaləti
**Roma Dakiyası** (*lat.* Dacia Romana) — Roma imperatoru Trayanın 106-cı ildə dakların ərazisini işğal etdikdən sonra yaratdığı Roma əyaləti.

Tarixi
------

Roma işğalı sosial təbəqələşmə, quldarlıq münasibətlərinin inkişafı, digər əyalətlərdən gəlmələrin axını hesabına əhalinin etnik tərkibinin dəyişməsi ilə müşayiət olunurdu. Dakların romanlaşması nəticəsində kütləvi (xüsusilə taxılçılıq) intensivləşmiş, mədən işi və metal emalı inkişaf etmiş, dulusçuluq təkmilləşdirilmiş, ticarət artmışdı. Romanlaşma yeni şəhərlərin salınması və köhnələrinin (Apulum, Porolissum, Drobeta və s.) məskunlaşdırılması, koloniyalarda və pereqrinlərə məxsus torpaqların ixtisarı hesabına munisipilər səviyyəsinədək yüksəlmiş məskənlərdə latın dilinin və Roma hüququ normalarının yayılması ilə nəticələnmişdi.

Quruluşu
--------

Dakiyada romanlaşmanın daşıyıcıları legionerlər və veteranlar, əsasən, Kiçik Asiyadan və şərq vilayətlərindən gəlmələr olmuşlar. Roma planı əsasında yenidən qurulmuş Sarmizegetusa Dakiyanın paytaxtı olaraq qalmaqda idi. Yaradılmış əyalət qonşu yaziqlər, bastarnalar, roksolanlar, karplar və azad dakların arasıkəsilməz basqınlarına məruz qalırdı. Bu çətinliklər Adrianı 118/119-ci illərdə Dakiyanı Aşağı Pannoniya ilə birləşdirməyə, sonradan isə Dakiya əyalətini iki hissəyə: Aşağı Dakiya (Olteniya və Banatın ş. hissəsi) və Yuxarı Dakiyaya bölməyə vadar etdi. 180-ci ildə imperator Kommod Markoman müharibələri (166–180) nəticəsində boşalmış əyalətdə azad dakları məskunlaşdırdı. Severlərdən sonra (235-ci ildən sonra) əyalət daima barbarların hücumlarına məruz qalırdı. Avrelianın dövründə romalılar əyaləti tərk etdilər (271/272). Eyni zamanda əyalətin sakinləri Dunayı keçərək digər əyalətlərdən alınmış ərazilərdə yaradılan Sahilyanı Dakiya (Ripensis) və Daxili Dakiya (Mediter ranea) əyalətlərində məskunlaşdılar. 

Romalıların tərk etdikləri əraziyə qonşu barbar xalqları köçdü. II-III əsrlər Roma Dakiyası əhalisi ilə Roma əyalətinin təxliyəsindən sonra Rumıniya ərazisində məskunlaşmış xalqlar arasında varislik məsələsi alimlər tərəfindən müxtəlif formada şərh edilir.

Həmçinin bax
------------

* Roma İmperiyası

İstinadlar
----------

* Dakiya // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — VI cild. Bakı, 2009. — Səh.: 240-241.
**Milli Roma Muzeyi** (it. Museo Nazionale Romano) — İtaliyanın paytaxtı Roma şəhərində muzey. Şəhərin ən böyük muzeylərindən biridir. 1889-cu ildə açılmış muzey qədim incəsənətin ən zəngin kolleksiyalarından birinə malikdir. Burada heykəllər, relyeflər, mozaikalar və freskalar saxlanılır.

Tarixi
------

Muzey 1889-cu ildə yaradılmış və 1890-cı ildə ictimaiyyətə açılmışdır. İtaliya hökumətinin əsas vəzifəsi qazıntılar zamanı tapılan arxeoloji materialları bir araya toplamaq və nümayiş etdirmək, 1861-ci ildə Risorcimento zamanı vahid İtaliya dövlətinin yaradılmasından və 1870-ci ildə Romanın İtaliya krallığına birləşdirilməsindən sonra ölkənin tarixini təbliğ etmək idi.

Kolleksiyanın müəyyən hissəsi 1876-cı ildə arxeoloq və etnoqraf Luici Piqorini tərəfindən əsası qoyulmuş Piqorini Muzeyində saxlanılır.

İstinadlar
----------

1. ↑   Axis History Factbook — Italy (ing.)
2. ↑  Datatravel website — Pigorini Arxivləşdirilib 2012-02-07 at the Wayback Machine, accessed 2008-02-12

Xarici keçidlər
---------------

* Официальный сайт
* Фотографии произведений из Римского национального музея на сайте ancientrome.ru
**Amnistiya** — cəzanın yüngülləşdirilməsi yaxud ləğv edilməsidir.

Amnistiya elə bir normativ-hüquq aktıdır ki, o, hüquq pozuntuları törətmiş şəxslərin fərdi olaraq müəyyənləşdirilməmiş dairəsi barəsində qəbul edilir və həmin şəxsləri, onlara qarşı tətbiq olunmuş və ya oluna biləcək sanksiyalardan (cəzalardan) azad edir, yaxud yüngülləşdirir.

Amnistiyanın tətbiqi dairəsi heç də cinayət qanunvericiliyi ilə məhdudlaşmır, bir sıra ölkələrdə tez-tez vergi amnistiyası aktları da qəbul edilir.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 95-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin 19-cu bəndinə əsasən amnistiya məsələlərinin həlli Milli Məclisin səlahiyyətinə aiddir. Bu səlahiyyət təkcə cinayət qanunvericiliyi ilə məhdudlaşmır. Cinayət qanununa gəldikdə isə, Cinayət Məcəlləsinin 81-ci maddəsinə əsasən cinayət törətmiş şəxslər amnistiya aktı ilə cinayət məsuliyyətindən azad edilə bilərlər. Cinayət törətməyə görə məhkum olunmuş şəxslər isə cəzadan azad edilə bilərlər, yaxud onlara təyin olunmuş cəzanın müddəti azaldıla bilər və ya belə şəxslərin cəzasının çəkilməmiş hissəsi daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilə bilər və yaxud belə şəxslər əlavə cəzadan azad edilə bilərlər. Amnistiya aktı ilə cəzasını çəkmiş şəxslərin məhkumluğu götürülməsi də mümkündür.

Mənbə
-----

* "Bizim yol" qəzeti, vəkil Fuad Ağayevlə müsahibə[*ölü keçid*]
**Kitabül-vüdu** - Seyid Yəhya Bakuviyə məxsus əsər.

Bu əsərdə dəstəmazın təsəvvüfi mənası verilmişdir. Dəstəmazın cismani və ruhani olmaq üzrə iki qism olması, ruhani mənasının Allahdan başqa hər şeydən ayrılmaq mənasına gəldiyi, bunu üçün də kamil bir şeyxə tabe olmağın gərəliyi bildirilir. Əsərdə dəstəmazda yuyulan əl ,ayaq, üz və baş kimi dörd üzvün nəfsin əmmarə, ləvvamə, mülhəmə və mütmainnə kimi dörd halına işarə olası fikri ifadə olunmuşdur. Bundan başqa əsərdə yuyulması vacib olan yeddi üzvün də nəfsin yeddi mərtəbəsinə işarə olduğu açıqlanır, təsəvvüfdə şeyxə bağlanmağın vacibliyi təkrar edilir və şeyxi olmayanın şeyxinin şeytan olduğu bildirilir.

Ərəb dilində olan bu əsər Seyid Yəhyanın fars dilində digər əsəri Əsrarül-vüdu ilə səsləşsə də, məzmunu demək olar ki, tamamilə fərqlidir. Əsərin Atatürk Kitablığında olan yeganə nüsxəsi Camalül Xəlvəti adına qeyd olunmuş, ancaq əvvəlində Seyid Yəhya Şirvaniyə aid olduğu qeyd edilmişdir. Əsərdə "Qalə əş-şeyx" ifadəsinin tez-tez işləndiyini nəzərə alsaq, Camalül Xəlvəti tərəfindən ərəb dilindən tərcümə edildiyi ehtimal oluna bilər. Əsər 1199/1785-ci ildə İbrahim ibn Hüseyin tərəfindən köçürülmüşdür. Hal-hazırda İstanbul Atatürk Kitablığı,Osman Ergin,1683 nömrədə qorunur.
Koordinat:Sky map 12s 15d 35,8sn; +28º 10' 12″

**NGC 4211A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. **S0-a** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1881-ci ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 4211A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 4187 |
NGC 4188 |
NGC 4189 |
NGC 4190 |
NGC 4191 |
NGC 4192 |
NGC 4193 |
NGC 4194 |
NGC 4195 |
NGC 4196 |
NGC 4197 |
NGC 4198 |
NGC 4199 |
NGC 4200 |
NGC 4201 |
NGC 4202 |
NGC 4203 |
NGC 4204 |
NGC 4205 |
NGC 4206 |
NGC 4207 |
NGC 4208 |
NGC 4209 |
NGC 4210 |
**NGC 4211** |
NGC 4212 |
NGC 4213 |
NGC 4214 |
NGC 4215 |
NGC 4216 |
NGC 4217 |
NGC 4218 |
NGC 4219 |
NGC 4220 |
NGC 4221 |
NGC 4222 |
NGC 4223 |
NGC 4224 |
NGC 4225 |
NGC 4226 |
NGC 4227 |
NGC 4228 |
NGC 4229 |
NGC 4230 |
NGC 4231 |
NGC 4232 |
NGC 4233 |
NGC 4234 |
NGC 4235 |
NGC 4236



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Hörner sxemi** (və ya **Hörner üsulu**) qismət çoxhədlisinin tapılması alqoritmi. Qalıqlı bölmənin tərifinə görə n dərəcəli 

{\displaystyle P(x)={a\_{n}}{x^{n}}+a\_{n-1}x^{n-1}+...+{a\_{1}}+{a\_{0}}}
çoxhədlisini, x-α ikihədlisinə böldükdə qismət çoxhədlisi n-1 dərəcəli çoxhədli qalıq isə ədəd olur. 

{\displaystyle Q(x)=b\_{n-1}x^{n-1}+b\_{n-2}x^{n-2}+...+{b\_{1}}+{b\_{0}}}
qismət çoxhədlisinin əmsallarını və qalığı Hörner sxemi adlanan xüsusi üsulun köməyi ilə asan tapmaq olur.

İzahı
-----

Tərifə görə 

{\displaystyle {a\_{n}}{x^{n}}+a\_{n-1}x^{n-1}+...+{a\_{1}}+{a\_{0}}=(x-\alpha )(b\_{n-1}x^{n-1}+b\_{n-2}{x^{n}-2}+...+{b\_{1}}+{b\_{0}})+r}
bərabərliyinin sağ tərəfində mötərizələri açıb, onu x-in dərəcələrinə görə düzsək, iki çoxhədli bərabərlik şərtinə əsasən yaza bilərik ki,

{\displaystyle a\_{n}=b\_{n-1},}
{\displaystyle a\_{n-1}=b\_{n-2}-\alpha b\_{n-1},}
{\displaystyle a\_{n-2}=b\_{n-3}-\alpha b\_{n-2},}
{\displaystyle .....................}
{\displaystyle .....................}
{\displaystyle a\_{3}=b\_{2}-\alpha b\_{3},}
{\displaystyle a\_{2}=b\_{1}-\alpha b\_{2},}
{\displaystyle a\_{1}=b\_{0}-\alpha b\_{1},}
{\displaystyle a\_{0}=r-\alpha b\_{0}.}
Buradan, {\displaystyle Q(x)=b\_{n-1}x^{n-1}+b\_{n-2}x^{n-2}+...+{b\_{1}}+{b\_{0}}} qismət əmsallarını və r qalığını

{\displaystyle b\_{n-1}=a\_{n},}
{\displaystyle b\_{n-2}=a\_{n-1}+\alpha b\_{n-1},}
{\displaystyle b\_{n-3}=a\_{n-2}+\alpha b\_{n-2},}
{\displaystyle .....................}
{\displaystyle .....................(2)}
{\displaystyle b\_{2}=a\_{3}+\alpha b\_{3},}
{\displaystyle b\_{1}=a\_{2}+\alpha b\_{2},}
{\displaystyle b\_{0}=a\_{1}+\alpha b\_{1},}
{\displaystyle r=a\_{0}+\alpha b\_{0}.}
şəklində taparıq. 
Göründüyü kimi bölünən çoxhədlinin əmsalları və α məlum olduqda qismət çoxhədlisinin əmsallarını və r-ə qiymətlər verməklə asanlıqla (2) düsturlarından təyin etmək olar.   

Qismət çoxhədlisinin bu üsulla tapılmasına Hörner sxemi deyilir və adətən, bu sxem cədvəl şəklində verilir. Bu cədvəlin birinci sətrində P(x)-in əmsalları, ikinci sətrində isə ardıcıl olaraq, bölmənin sərbəst həddi Q(x)-in əmsalları və qalıq yazılır. 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | an | an-1 | ... | a1 | a0 |
| α | bn-1=a | bn-2=αbn-1+an-1 |  | b0=αb1+a1 | r=αb0+a0 |

**Nümunə:**

{\displaystyle x^{5}-2^{3}+4x-7} çoxhədlisini x+2 ikihədlisinə bölək. Bunun üçün Hörner sxemini tətbiq edək.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1 | 0 | -2 | 0 | 4 | -7 |
| -2 | 1 | -2 | 2 | -4 | 12 | -31 |

Deməli, {\displaystyle Q(x)=x^{4}-2x^{3}+2x^{2}-4x+12}, R=-31.

Mənbə
-----

* Cəbr və analizin başlanğıcı - Ümumtəhsil məktəblərinin XI sinfi üçün dərslik; **M.C.Mərdanov, M.H.Yaqubov, S.S.Mirzəyev, A.B.İbrahimov, İ.H.Hüseynov, M.A.Kərimov, Ə.F.Quliyev**; Çaşıoğlu nəş. 2007-ci il.
**Hüseynağa Məmməd oğlu Hadıyev** (19 noyabr 1946 – 12 yanvar 1994) — 1970–1980-ci illərdə populyar olan Azərbaycan müğənnisi.

Həyatı
------

Hüseynağa Hadıyev 1946-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. Onun anası Törə xanım Cəfər Cabbarlının böyük qardaşı Hüseynqulunun qızı idi. Hüseynağa musiqi ilə "Pionerlər evi"ndə qarmon dərnəyində məşğul olmağa başlamışdı.

Dostlarından biri — bəstəkar Rizvan Ələsgərovun təkidindən sonra onunla "Dan ulduzu" instrumental ansamblına qoşulmağa razılıq vermişdi.

Hüseynağa sonuncu kursda oxuyarkən ailə həyatı qurmuş, institutu bitirdiyi il hərbi xidmətə çağrılmışdı. 1973-cü ilin yanvarında oğlu Ceyhun dünyaya gəldi. Hüseynağa bu xəbəri hospitalda eşitmişdi. Həmin vaxt hərbi xidmətdə xəstələndiyi üçün onu Bakıya hospitala gətirmişdilər.

Həyat yoldaşı Sveta xanımın sözlərinə görə Hüseynağa Hadıyev sevmədiyi mahnını oxumazdı. "Gecələr bulaq başı", "Bu gecə", "Mənim dünyam" mahnıları dinləyicilər tərəfindən daha çox sevilirdi.

Yaradıcılığı
------------

Hüseynağa Hadıyev ömrü boyu "Dan ulduzu" ansamblının solisti olub. Bu ansambla o qədər bağlanıb ki, nə zamansa onu tərk edə biləcəyini ağlına belə gətirməyib. O dövrdə televiziya, radio proqramlarına çıxmasında problem olmadığı üçün Hüseynağa tez-tez ekranda görünərdi, Ancaq bir qədər fərqli geyinməsinə və saç düzümünə görə ona tez-tez irad tutar və səhnəyə çıxanda uzun saçlarını kəsdirməyə, kostyum geyinməyə məcbur edərdilər. Bu qadağalar onu həmişə özündən çıxarardı.

Albomları/Mahnıları
-------------------

**Mənim dünyam**

* Nə Gözəldir Azərbaycan
* Bağçadan Gələn Səs
* Gəl Barışaq
* Köçəri Quşlar
* Bir Xumar Baxışla
* Unuda Bilmirəm
* Mehriban İnsanlar
* Məzəli Mahnı
* Xalidə
* Gözəl
* Bu gecə
* Ürək
* Mənim Dünyam
* Cəmilə

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hüseynağa Hadıyev". 2010-01-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-26.

Xarici keçidlər
---------------

* Hüseynağa Hadıyev (2016) (TV)

Həmçinin Bax
------------

* Azərbaycan musiqisi

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Obsidian** - Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Haqqında
--------

Obsidian kimyəvi tərkibinə görə riolitlərə və digər turş süxurlara uyğun gələn, əsasən (65-75 %) silisium oksidindən ibarət qabıqvari sınıqları olan vulkanik şüşədir. Tünd – qara, tünd-qəhvəyi, tünd-boz rəngli obsidianlar ən geniş yayılmışdır. Həm müntəzəm, həm də xal-xal və dalğavari boyanmış obsidianlara rast gəlinir. Axırıncıların qeyri-müntəzəm boyanması onlarda incəsəpələnmiş hematitin olması ilə əlaqədardır. Çox kiçik qaz möhtəvilərinin olmasına görə cürbəcür bərq vuran tünd rəngli obsidian irizatsiya edən obsidian adlanır. İrizatsiya edən obsidian, adətən, qızılı, gümüşü, sədəfi, hərdənbir bənövşəyi, yaşıl, mavi və s. rəng çalarları ilə səciyyələnir. Birrəngli obsidianla yanaşı, həmçinin onun müxtəlif rəngli zolaqların növbələşməsi ilə fərqlənən zolaqlı növ müxtəlifliklərinə də rast gəlinir. Tapıldığı mühüm yerlər: Qlas-Butts, Litl-Leyk, Qlas (ABŞ); Lipar adaları (İtaliya); İslandiya; Arteni, Qyadis (Ermənistan); Gürcüstan və b. Azərbaycan ərazisində Kəlbəcər rayonunda Keçəldağ irizatsiya edən obsidian yatağı yerləşir.

Tətbiqi
-------

İrizatsiya edən obsidian zərgərlikdə məmulat daşı kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 119834052 · GND: 4172330-2 · LCCN: sh85093752 · NDL: 00575735 · NKC: ph398379 |

* Obsidian
**Dövlət Müdafiə Komitəsi** (*rus.* Государственный комитет обороны (ГКО)) — Böyük Vətən müharibəsi illərində yaradılmış, SSRİ-də bütün tam hərbi, siyasi və iqtisadi gücə malik olan fövqəladə idarəetmə orqanı. SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin yaradılmasının müsbət əhəmiyyəti var idi: müharibənin ilk günlərinin çətin şəraitində işğalçılara qarşı mübarizədə SSRİ rəhbərliyinin gücünü və qətiyyətini nümayiş etdirdi. DMK-nin əsas məqsədi ölkəni təhlükəli düşmənə qarşı durmağa və qalib gəlməyə qadir olan hərbi qüvvəyə çevirmək idi.

DMK qərarları bütün vətəndaşlar, təşkilatlar və dövlət orqanları üçün məcburi idi. DMK-nə Ümumittifaq Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi və SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin sədri vəzifələrində də çalışmış İosif Stalin rəhbərlik edirdi. Sonradan o, Ali Ali Komandanlıq Qərargahının (10 iyul 1941-ci ildən) və SSRİ Xalq Müdafiə Komissarlığının (19 iyul 1941-ci ildən) sədri vəzifəsini tutdu.

Ədəbiyyat
---------

* Государственный комитет обороны СССР. Постановления и деятельность. 1941–1945 гг. Аннотированный каталог. В 2-х тт. Т. 1: 1941–1943. М.: Политическая энциклопедия, 2015. 1222 с.
* Горьков Ю. А. Государственный Комитет Обороны постановляет (1941—1945). — М.: Олма-Пресс, 2002. — 575 с. — ISBN 5-224-03313-6.
**Mirvari Qəhrəmanlı** (tam adı: *Mirvari Üzeyir qızı Qəhrəmanlı*; d. 23 iyul 1946, Şəki, Azərbaycan SSR, SSRİ) — hüquq müdafiəçisi; "Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiə Təşkilatı" (NHMT) İctimai Birliyinin rəhbəri

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

SSRİ dönəmində birləşmiş həmkarlar təşkilatının sədri işləmiş, komsomolda çalışmış, keçmiş Orcanikidze rayonunda deputat olmuşdur.

1992-1994-cü illərdə ARDNŞ-nin Azərneft və Qazçıxarma üzrə baş idarə rəisinin kadr və sosial məsələlər üzrə müavini vəzifəsində işləmişdir.

Milli Müqavimət Hərəkatında iştirak etmiş, SİDSUH-da katib olmuşdur. Demkonqresdə ADİP-i təmsil etmişdir.

"Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiə Təşkilatı" (NHMT) İctimai Birliyinin yaradıcılarından biridir. Hazırda həmin təşkilatın rəhbəridir. Təşkilat 1996-cı ildə yaransa da yanız 2006-cı ildə dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

Bir müddət Böyük Quruluş Partiyasının üzvü olmuşdur.

Ailəsi
------

Dindar bir ailədə böyüyüb, tərbiyə almışdır. Ana babası təhsil almış molla olub. Ailədə 7 uşaq olublar.

Həyat yoldaşı Mürşüd bəy Füzuli rayonundandır.

2 qız övladı (Mətanət və Sara) və 3 nəvəsi var. Böyük qızı Mətanət Əzizova da hüquq müdafiəçisidir və Qadın Krizis Mərkəzinin rəhbərlik edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Mirvari Qəhrəmanlı ilə "Ciddi Söhbət"[*ölü keçid*]
2. 1 2 3 4 5 6  "ŞƏKİLİ OLSAM DA, XÖRƏK BİŞİRMƏKLƏ ARAM YOXDUR"[*ölü keçid*]
3. ↑  ""Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiə Təşkilat"ı haqqında məlumat". 2011-12-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-12.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-08.
5. 1 2  "QADINI YALNIZ MƏTBƏXDƏ GÖRMƏK İSTƏYƏNLƏR QARINQULU KİŞİLƏRDİR"[*ölü keçid*]
6. ↑  ""ANAM ADİ QADINLARA OXŞASA, DƏHŞƏTƏ GƏLƏRƏM"". 2012-02-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-12.
7. ↑  "Azad Fikir Universitetinin növbəti interaktiv mühazirəsi. Mətanət Əzizova: "Azərbaycan qadınları və gender bərabərliyi"". 2016-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-12.
**Dövlət başçısı** — bir dövləti birlik və legitimliyi ilə rəsmi şəkildə təcəssüm etdirən ictimai şəxs.

Ölkənin idarəetmə formasından və səlahiyyətlərin bölünməsindən asılı olaraq, dövlət başçısı təntənəli idrakçı (məsələn, Böyük Britaniya monarxı) və ya eyni zamanda hökumət başçısı və daha çox ola bilər (məsələn, ABŞ Prezidenti, o da Birləşmiş Ştatlar Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanıdır).

Azərbaycan dövlətinin başçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidentidir. Prezident ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir. Azərbaycan Respublikasında icra hakimiyyəti Prezidentə mənsubdur.

Prezidentli respublikalarda dövlətin başçısı eyni zamanda hökumətin rəhbəri olur, öz istəyinə görə nazirləri təyin edir. Bu prezidentin təmsil etdiyi partiyanın üzərinə xüsusi məsuliyyət qoyur. Bununla belə bir çox ölkələrdə dövlət başçısı özünün səlahiyyəti dövründə partiyada üzvlüyünü dayandırır.

Parlamentli respublikalardan İtaliya respublikasında dövlət başçısının səlahiyyət müddəti 7 il nəzərdə tutulsa da başlanan konstitusiya islahatlarında gələcəkdə səlahiyyət müddətinin 5 ilə endirilməsi, 2 dəfə seçilməsi və yaş həddinin aşağı endirilməsi nəzərdə tutulmuşdur.

Bir sıra ölkələrdə dövlət başçısı silahlı qüvvələrin baş komandanıdır.

Həmçinin bax
------------

* Prezident
* Hökumət

İstinadlar
----------

1. ↑  Foakes, pp. 110–11 "[The head of state] being an embodiment of the State itself or representatitve of its international persona."

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük norveç · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | BNF: 11947193g · GND: 4130304-0 · LCCN: sh85059496 · NDL: 00562411 · NKC: ph206873 |
Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin Dövlət Torpaq Kadastrı və Monitorinqi Elm-İstehsalat Mərkəzi (bundan sonra – Mərkəz) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 576 saylı fərmanı ilə 06.09.2001-ci il tarixdə Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeçiliyinə verilmişdir.

Mərkəz 12.07.1999-cu il tarixdə D-304 say altında Ədliyyə Nazirliyi HŞDQ üzrə Bakı bölgə şöbəsi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq Komitəsinin Dövlət Torpaq Kadastrı, Monitorinqi və İnformasiya Mərkəzinin nizamnaməsinin yeni redaksiyasıdır və onu əvəz edir.

Mərkəz öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının Qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, eləcə də Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin əmr, göstəriş, sərəncamlarını və bu Nizamnaməni əldə rəhbər tutur.

Mərkəz Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin tabeliyində olmaqla onun vahid sistemini təşkil edir və ona hesabat verir.

Mərkəz hüquqi şəxsdir, müstəqil balansa, xərclər smetasına, bank idarələrində hesablaşma hesablarına, özünə məxsus olan əmlaka, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gerbinin təsviri və Mərkəzin adı həkk olunmuş dairəvi möhürə, müvafiq ştamplara və blanklara malikdir.

Mərkəzin aparatı və regional torpaq qeydiyyatı mərkəzləri onun vahid strukturunu təşkil edir.

**Mərkəzin ünvanı:** Bakı şəhəri Ş.Mehdiyev küçəsi 93a.

Mənbə
-----

* AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI DÖVLƏT TORPAQ VƏ XƏRİTƏÇƏKMƏ KOMİTƏSİ Arxivləşdirilib 2018-10-04 at the Wayback Machine
**Francesco Redi** (it. Francesco Redi, 18 fevral 1626, Arezzo, Toskana, İtaliya - 1 Mart 1697, Pisa, Toskana, İtaliya) məşhur İtalyan (Tuscan) həkimi və təbiətşünasdır. Pisa şəhərində fəlsəfə və tibb sahəsində təhsil almışdır. Mediçinin Duke Ferdinando II və Duchyanın baş əczacısı altında Tuscan məhkəməsinin baş müalicəsi vəzifəsində işləmişdir.Aristotelin həyatın spontan nəsli haqqında fikirlərini təkzib edən Redi biologiya tarixində ilk təcrübələrini qoydu. Çürük ətdən özbaşına cücülərin çıxarılmasının qeyri-mümkün olduğunu sübut etdi. Təcrübələrin nəticələri 1668-ci ildə "Böcəklərin kökləri haqqında eksperimentlər" (İtalyan Esperienze Intorno alla Generazione degl'Insetti) əsərində nəşr olunmuşdur. İlan zəhərləri və parazitlər (qurdlar) ilə əlaqədar da tanınmış alimlərdəndir.

1655-ci ildən başlayaraq, o, Akademiya della Kruska və xüsusilə,o, nəşr edən İtalyan dil lüğətinin üçüncü nəşrinin hazırlanmasında iştirak etmişdir. Arkadiya Akademiyasının ilk üzvlərindən biri idi. O, ən vacib olan "Tuscany ildə Bacchus" şeiri (Toscana İtalyan Bacco, 1685) olan bir sıra poetik əsərləri nəşr etdi.

Əsərləri
--------

Andrea Corsini, "Sulla vita di Francesco Redi. Nuovo contributo di notizie," Rivista di storia delle scienze mediche e naturali, 13 (1922), 86-93.

Ugo Viviani, Vita ed opere inedite di Francesco Redi, 3 vols. (Arezzo, 1924-1931).

Luigi, Belloni, "Francesco Redi, biologo," in Celebrazione dell'Accademia de Cimento nel tricentenario della fondazione, Dormus Galileiana, 19 Giugno 1957, (Pisa, 1958), pp. 53–70.

Paula Findlen, "Controlling the Experiment: Rhetoric, Court Patronage and the Experimental Method of Francesco Redi," History of Science, 31 (1993), 35-64.



1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  *Bucchi G. Mangani L.* REDI, Francesco // Dizionario Biografico degli Italiani (it.). 2016. Vol. 86.
3. 1 2  *Istituto dell'Enciclopedia Italiana* Rèdi, Francesco // Enciclopedia on line (it.).
**Оbyekt** (latınca: *objectum*) — fəlsəfi kateqoriya, predmet. Təfəkkürdən asılı olmayaraq real şəkildə mövcud olan predmet, hal və ya proses. Ona daima müşahidəçinin praktiki marağı yönəlir. Şəxs, sosial qrup və cəmiyyət həm obyekt, həm də subyekt şəklində iştirak edə bilər.

**Obyekt** – [lat. objectum – alət, əşya] 1)sintaksisin forma və məzmun kateqoriyası, obyekt, məzmunca, feldə ifadə olunan hərəkətin yönəldiyi əşya və ya şəxsin adı olub subyektə qarşı qoyulur. Obyektin – formal və funksional səciyyələri bir-birinə uyğun gəlməyə bilər; 2)fəlsəfədə: xarici aləm, maddi varlıq; 3)mövzu, öyrənilən, nəzərdən keçirilən fakt, əşya, hadisə; 4)müəssisə, zavod, təşkilat.

Obyekt dərk edilən reallıqdır və dəqiq formalaşmış davranışı var. Obyekt kimi aşağıdakılar ola bilər:

* dərk edilən ya görülən predmet;
* təfəkkürlə qəbul edilən nəsə;
* fikir və hərəkət yönələn nəsə.

A.Smitə görə obyekt — konkret dərk edilən predmet, vahidlik və ya mövcudluqdur. Konkret funksiyası və fəliyyət dairəsi vardır. Elm üçün mütləq onun elmi sərhədləri olmalıdır.Obyektlər

Həmçinin bax
------------

* Subyekt

İstinadlar
----------

1. ↑  "Гради Буч. Объектно-ориентированный анализ и проектирование с примерами приложений на С++, Классы и объекты". 2009-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-05-18.

* R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.

Mənbə
-----

* Filosoflar Arxivləşdirilib 2008-02-11 at the Wayback Machine
**Xadisiya** ( q.yun. *Χαδισία* ), həmçinin **Xadisium** və ya **Xadisios**, eyniadlı çayın sahilində, qədim Pontun şəhəri idi. Miletli Hekateyin sitatını gətirdiyi Bizanslı Stefan[tr] Xadisianı Ağ Suriyəlilər[tr], yəni farsların kapadokiyalılar adlandırdıqları qrupdan bir şəhər kimi danışır; və deyir: "Femiskira[tr] düzənliyi Xadisiyadan Termodona qədər uzanır". Menippus, Stefan tərəfindən də sitat gətirdiyi "İki Pontun Periplus" əsərində deyir: "Likastadan kəndə və Xadisia çayına qədər 150 stadiya, Xadisiadan İris çayına qədər isə 100 stadiya var".

Adı
---

Şəhərin adı Kadusii tayfasının adından gəlir.

Mənbələr
--------

1. ↑  *Нодар Ломоури.* К истории понтийского царства. — Метсниереба, 1979. — С. 135.
2. ↑  Amierkavkasiis istoriis problemebi. — Mecʻniereba, 1991. — С. 23. — 283 с.
3. ↑  *Stephanus of Byzantium.* Ethnica. Vol. s.v..
4. ↑  Советская археология №2 / Каменецкий И. С.. — Москва: Изд-во Академии наук СССР, 1970. — С. 71. — 308 с.
**Obyekt** — avtomatlaşdırılmış layihələndirmədə və obyekt-yönlü proqramlaşdırmada: vahid tam kimi və çox vaxt müəyyən kateqoriyanın və ya tipin üzvü kimi baxıla bilən elementi bildirmək üçün tətbiq olunan termin. Avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemlərində obyekt bir tam kimi saxlanılabilən və emal ediləbilən, yaradılma üsullarına görə təsnif ediləbilən qrafik element (məsələn, xətt və ya qövs), yaxud formadır. Məsələn, kubu ayrı-ayrı xətlərdən, dərinlik ölçüsü artırılmış düzbucaqlı şəklində və ya kubun özü şəklində qurmaq olar.

Obyekt-yönlü proqramlaşdırmada "entity" obyektlər (qrupu) sinfinin təsvirinin bir hissəsidir. Bu halda element ya sinfin atributu ola bilər (lələklər quşların atributu olduğu kimi), ya da həmin siniflə bağlı olan proqramda dəyişən və ya arqument ola bilər. Tut: OBJECT-ORIENTED PROGRAMMING. Verilənlər bazasının strukturunda obyekt maraq predmetidir, yəni haqqında informasiya toplanıla bilən nəsnədir. Məsələn, pərakəndə (xırda) ticarətin verilənlər bazasında obyektlər müştərilər, məhsullar və mal göndərənlər ola bilər. Obyekt özündə bir sıra atributu (məsələn, rəng, ölçü və qiyməti), yaxud ad, ünvan və kredit məbləğini biləşdirə bilər.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov). İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: 2017, "Bakı" nəşriyyatı.
**Söyüdyarpaq dovşanalması** (*lat.* Cotoneaster salicifolius) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Çinin qərbində, Avropada təbii halda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 5 m-əqədər, sallaq budaqlı, həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları neştərvari-ellipsvari və ya uzunsov-ellipsvaridir, ucu itidir, uzunluğu 3-8 sm, eni isə 2 sm-dir. Üst səthi tünd yaşıl rəngli, qırışlıdır. 30-100 ədəd ağ rəngli çiçəkləri, diametri 3-5 sm olan qalxanvari çiçək qrupunda yerləşir. Vegetasiyası aprel ayından başlayaraq oktyabr ayına qədər davam edir. May ayında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabrda yetişir və şaxtalara qədər kolun üzərində qalır. Meyvələri yumru formalı, alqırmızı rəngli, 0,5 sm uzunluqda olub, 2-3 toxumludur. Qeyd olunan növün sürünən söyüdyarpaq dovşanalması (Cotoneaster salicifolius f.repens) forması da məlumdur. Bu hündürlüyü 70 sm, çətrinin diametri 240 sm olan sürünən koldur.

Ekologiyası
-----------

Şaxtaya, quraqlığa davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Bağ və parklarda, yaşıllaşdırmada istifadə üçün yararlıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1592259
* Wikispecies: Cotoneaster salicifolius
* EoL: 630344
* EPPO: CTTSA
* FoC: 200010777
* GBIF: 3026074
* GRIN: 456564
* iNaturalist: 337820
* IPNI: 722667-1
* IRMNG: 10452805
* ITIS: 565612
* NBN: NHMSYS0000457626
* NCBI: 690335
* NZOR: adfdaad6-825a-4187-9671-2e3a24466420
* PFI: 8448
* Plant List: rjp-395
* PLANTS: COSA4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:722667-1
* Tropicos: 27806513
* VASCAN: 9680
* WFO: wfo-0001006234

 |
**Menemen qırğını** — 16–17 iyun arası 1919-cu ildə qərbi Türkiyədəki Menemen şəhərində yunanlar tərəfindən törədilmiş kütləvi qətl. Qırğın yunan qoşunlarının İzmir ətrafı şəhərlərin işğalından dərhal sonra baş vermişdir. Menemendə kütləvi formada insanların qətlini yerli yunanlarla birlikdə müttəfiq dövlətləri təmsil edən krit briqadasının dörd generalı başçılıq edirdi.

Batı Anadolu
1919-cu ildə hazırlanmış oktyabr hesabatında şəhərdəki yerli silahsız etnik türklər arasında bir gün ərzində 200 nəfərdən 1.000 nəfərə qədər adam qətlə yetirilməsi qeyd edilir. Bu təxmini sayı həmçinin müttəfiq dövlətlər tərəfindən yaradılmış xüsusi komissiyada təsdiq etmişdir.

Ancaq buna baxmayaraq elə həmin il komissiya bu qırğının zəncirvari reaksiya olması və təsadüfi, ehtiraslı müharibə hisslərinə görə olduğunu iddia etmişdir. Sonradan rəqəmlərin də yüksəldilməsini şişirtmə adlandırmışlar. Buna baxmayaraq tarixçi-alim Castin Makkarti İnter-müttəfiq komissiyanın iddialarını rədd edərək bildirmişdir ki, türklərə qarşı həyata keçirilmiş Menemen qırğını əvvəlcədən təşkil edilmiş və planlı şəkildə olmuşdur. Belə ki, şəhərdəki qırğının başlanmasından əvvəl yunanların yaşadıqları evlər ağ xaçlarla işarələnmiş və bir nəfər də olsun yunan nə yaralanmamış, nə qətlə yetirilmiş nə də əmlaklarına hər-hansı bir ziyan dəymişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Report of the Inter-Allied Commission of Inquiry (May-September 1919) Arxivləşdirilib 2018-09-20 at the Wayback Machine by the Members of the Commission; Mark Lambert Bristol, the US Delegate — Gen. Hare, the British Delegate — Gen. Bunoust, the French Delegate — Gen. Dall'Olio, the Italian Delegate. The statements in defense of the Greek government presented by Col. Mazarakis.
2. ↑  Justin McCarthy, *Death and Exile: The Ethnic Cleansing of Ottoman Muslims, 1821–1922*, Darwin Press, 1996, p. 270 ISBN 0-87850-094-4.
**Həsən Mеhdiyеv** (*Həsən Musа оğlu Mеhdiyеv*; 5 may 1925, Naxçıvan – 21 avqust 2001, Bakı) – yаzıçı, nаsir, publisist.

Həyatı
------

Həsən Mehdiyev Nахçıvаn Pеdаqоji Tехnikumunu bitirmiş (1941), Bаkıdа ikiillik pаrtiyа məktəbinin müdаvimi (1947–1949) оlmuşdur. Böyük Vətən mühаribəsinin (1941–1945) iştirаkçısıdır. Оrdudаn tərхis еdildikdən sоnrа Şahbuzdа, Naxçıvandа sоvеt, kоmsоmоl və pаrtiyа işində çаlışmışdır.

Həsən Mehdiyev 1952-ci ildə Bakıyа köçmüş, nəşriyyаt və mətbuаt sаhəsində fəаliyyət göstərmiş, "Аzərnəşr"də bədii ədəbiyyаt şöbəsinin müdiri (1967–1972), "Еlm və həyаt" jurnаlının bаş rеdаktоru (1975–1993) оlmuşdur.

Həsən Mehdiyev "Nахçıvаn" аdlı ilk kitаbı 1959-cu ildə nəşr еdilmişdir. "Mənim Gülgəz bаcım" (1971), "Dаğ çiçəyi" (1980) pоvеstlərinin, "Əlvidа dеmədik" (1969), "Охşаr tаlеlər" (1982), "Sənsiz kеçən günlərim" (1985), "Dünyаmı qаytаr mənə" (1989) rоmаnlаrının müəllifidir. Hеkаyələri ("Sеvgi rаpsоdiyаsı" tоplusu, 1969), publisistik yаzılаrı vаr.

İstinadlar
----------
Triniti yarımadasının yerləşməsi.
**Yarlovo nunatakı** (bolq. *Ярловски нунатак*, ‘Yarlovski nunatak’ \'yar-lov-ski 'nu-na-tak\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən şimalda yerləşən, 744 m hündürlüklü qaya nunatakıdır. Broad dərəsindən şimalda yerləşmişdir.

Nunatak qərbi Bolqarıstanda yerləşən Yarlovo şəhərinin adını daşıyır.

Yerləşməsi
----------

Yarlovo nunatakı 63°32′52″ c. e. 57°58′17″ q. u. koordinatlarında yerləşmişdir. Marten qayasından 4.53 km şimal-qərbdə, Kanitz nunatakından 11.48 km cənub-qərbdə, Prilep təpəsindən 6.72 km cənubda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.

Xəritə
------

* Trinity Peninsula. Arxivləşdirilib 2015-09-23 at the Wayback Machine Scale 1:250000 topographic map No. 5697. Institut für Angewandte Geodäsie and British Antarctic Survey, 1996.

Həmçinin bax
------------

* Antarktida
* Triniti yarımadası

İstinadlar
----------

1. ↑  L.L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Arxivləşdirilib 2008-04-24 at the Wayback Machine Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2009. ISBN 978-954-92032-6-4

Xarici keçidlər
---------------

* SCAR Composite Antarctic Gazetteer.
**Həsən Can** (v. 27 fevral 1567, Bursa) — Dövlət xadimi. Şeyxülislam Xoca Sadəttin Əfəndinin atası, Şeyxülislam Mehmed Əsad və Mehmed Çələbinin babası, Şeyxülislam Əbu Səid Mehmed Əfəndinin ulu babasıdır.

Həyatı
------

Doğum tarixi bilinməsə də, ailəsi əslən İsfahandandır. Atası Hafiz Mehmed Əfəndi vaxtilə Ağqoyunlu sarayının müftüsü olmuş, Şah İsmayılın dəvəti ilə ailəsiylə birlikdə Təbrizə köç etmişdir. Çaldıran müharibəsinin ardından Təbrizə daxil olan I Səlimin özüylə İstanbula apardığı alim və sənətkarlardan biri oldu. Həsən Can da bu əsnada atasıyla birlikdə İstanbula gəlmiş, bu səbəbdən doğum yerinin Təbriz olduğuna inanılır. Atası Hafiz Mehmed Əfəndi saray hafizi olaraq seçilmiş, Həsən Can isə I Səlimin xüsusi xidmətinə alınmış və onun ən yaxın dostuna çevrilmişdir. Yavuz Sultan Səlimin vəfatına qədər yanında olan Həsən Can bir çox siyasi hadisələrə şahid olmuş, sultanın ən yaxın sirdaşına çevrilmişdir. I Səlimin vəfatının ardından çıxan siyasi ixtişaşların yatırılmasında önəmli rol oynadı. Yeni sultan I Süleyman tərəfindən böyük rəğbət və hörmətlə qarşılanan Həsən Cana sarayda yüksək bir vəzifə təklif edilsə də, bunu qəbul etməmiş və təqaüdə çıxmışdır.

27 fevral 1567-ci ildə oğlu Xoca Sadəttin Əfəndi ilə birlikdə getdiyi Bursada vəfat etdi və Yaşıl türbə yaxınlığında dəfn edildi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3
**Meçislav Volfoviç „Menaxem" Begin** (16 avqust 1913[…], Brest, Rusiya imperiyası – 9 mart 1992[…], Tel-Əviv) — tanınmış siyasi xadim, İsrailin 7-ci baş naziri (1977-1983).

Həyatı
------

M.Begin 1913-cü il avqustun 16-da Brest-Litovskda anadan olub.

1943-cü ildə M.Begin "İrqun" təşkilatının rəhbəri seçilir. Həmin gündən başlayaraq o ingilis mandatlığına qarşı açıq mübarizəyə başlayır. İngilis əsgərlərinə hücumlar və terror aktları təşkil edir. Qüdsdəki ingilislərin mənzil-qərargahının partladılmasından sonra ingilislər onun başına 30 min dollar pul mükafatı qoyurlar.

M.Begin İsrailin azadlığı uğrunda müharibənin fəal iştirakçılarından biri olub.

1948-ci ildə İsrail dövləti yaranandan sonra M.Begin "İrqun"un əsasında "Xerut" ("Azadlıq") partiyasını yaradır və onun rəhbəri kimi Knessetdə ilk müxalifət lideri olur.

1949-cu il yanvarın 25-də Knessetə seçkilərdə onun partiyası 11,5 faiz səs qazanır.

1967-ci ildə İsraillə ərəb ölkələri arasında baş verən altıgünlük müharibə ərəfəsində M.Begin ilk dəfə olaraq portfelsiz nazir kimi hökumətin tərkibinə daxil oldu və 1970-ci ilə qədər bu postda qaldı.

1973-cü ildə "Likud" blokunun yaranmasından sonra bu bloka rəhbərlik etməyə başladı. Nəticədə 1977-ci il seçkilərində qalib gələrək baş nazir seçildi və İsrailin tarixində ilk dəfə olaraq sağçı hökumət qurdu.

Baş nazir kimi hakimiyyətdə olduğu dövrdə bir sıra iqtisadi və sosial islahatlar həyata keçirib.

Aktiv xarici siyasət yürüdən M.Begin 1978-ci ildə imzalanan "Kemp-Devid" sülh müqaviləsinə görə Misir prezidenti Ənvər Sadatla birgə Nobel sülh mükafatına layiq görülüb.

Livana hücumun uğursuzluğu və həyat yoldaşının ölümündən böyük sarsıntı keçirən M.Begin 1983-cü il sentyabrın 15-də vəzifəsindən istefa verib.

1992-ci il martın 9-da İsrailin paytaxtı Tel-Əvivdə dünyasını dəyişib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  חה"כ מנחם בגין. Knesset.
2. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. 1 2  Menachem Begin // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. ↑  "1913-cü ildə anadan olan və dünyasını dəyişən məşhurlar". 2012-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-12.
**"Üçlük" əsəri** —"Üçlük" ( "Su daşıyan uşaqlar") - Məşhur rus rəssamı Vasili Perov 1866-cı ildə çəkilmişdir.  Hal-hazırda əsər Moskvada Tretyakov Qalereyasında sərgilənir.

"Üçlük" əsəri, 1866.
kətan, yağlı boya 123,5 × 167,5 sm

Moskva, Tretyakov qalereyası

Əsərin Quruluşu
---------------

"Kimsəsiz uşaqlar" əsəri, 1864
"Üçlük" əsəri Perovun ən emosional və geniş formata malik əsəridir. Ağır kəndli həyat tərzinə həsr edilmiş əsəri tabloya köçürtmək üçün uzun müddət hazırlıq işləri görmüşdür. Kimsəsiz uşaqlar mövzusuna bir neçə dəfə müraciət etmişdir.( "Kimsəsiz uşaqlar"(1864) ,"Ölünü yola salma"(1865), "Oğlan" (1865), və.s ) 

### Sujet xətti

Rəssam bu əsərdə uşaq zəhməti mövzusuna muraciət etmişdir. Yorulan, donmuş uşaqlar qarlı havada üzərində çəllək olan ağır sankanı daşıyır. Çəlləkdən axaraq suyun donmuş olması uşaqlara nə dərəcədə soyuq olduğunu göstərir. Buzlu havada külək uşaqların üzünə vurur. Əsərin sol tərfində olan it uşaqların yan tərəfində gedərək arabanı müşaiət edir. Arxa hissədən arabanı naməlum kişi irəli dartaraq aparmağa köməklik göstərir.

"Ölünü yola salma" əsəri, 1865
### Obrazlar (natura)

"Oğlan" əsəri, 1865
Əsərin sag və sol hissəsində yerləşən qız və oğlan obrazını rəssam asanlıqla işləmişdisə, mərkəzi obrazı tapmaqda çətinlik çəkmişdir. Uzun müddətli axtarışlardan sonra Perov əsas obraza Moskva küçələrində yürüyərkən  rast gəlmişdir. Kənli qadınını öz oğluyla gedərkən görən rəssam öz tablasu üçün ideal obraz oldugunu dərhal dərk edir. Uşağın portret əsərini yaratmağa ananı razı salır.( uşağın adı: Vasen) Tezliklə əsəri bitirdikdən sonra Tretyakov qalereyası tərəfindən satın alınır. Bir neçə ildən sonra övladını xəstəlik nəticəsində itirən ana rəssamın yanına gələrək tablonu almaq istəyir. Əsərin satıldığını bildirən rəssam qadını qalereyaya apararaq tablonu göstərir. Tablonun qarşısında diz köçən ana oğlu üçün dua etməyə başlayır. Bu səhnəni görən rəssam Vasenin əsərdən partretini işləyir və Anaya təqdim etmişdir. 

### Rəssamın fərdi xüsusiyyəti

Vasili Perov əsərlərində faciəvi abu-havanı yaratmaq üçün tutqun, parlaq olmayan , tünd boz rənglərdən istifadə etmişdir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "|  sitatın özü V.V.Stasov | "|

Xarici keçid
------------

**"Тройка". Ученики мастеровые везут воду Arxivləşdirilib 2017-05-16 at the Wayback Machine**

Həmçinin bax
------------

İstinadlar
----------


1. 1 2 3  Н. В. Ермильченко «Знаменитые полотна русских живописцев», Белый город, Москва, 2005; стр. 22-23
2. ↑  **Тройка". Ученики мастеровые везут воду Arxivləşdirilib 2014-02-01 at the Wayback Machine**
3. 1 2  "Rusiyanın mədəniyyəti". 2014-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-17.
**Maneskin** — İtaliyalı pop rok qrupu. İtaliyanı 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Zitti e buoni mahnısı ilə təmsil etmiş və müsabiqənin qalibi olmuşdur.

Tarixi
------

Maneskin qrupunun üzvləri Damiano David, Victoria De Angelis və Thomas Raggi ilk dəfə Romada orta məktəb illərində tələbə kimi tanış olublar , Ethan Torchio daha sonra qrupa daxil olub .Qrupun yaranması 2015-ci ilə təsadüf etsədə,rəsmi olaraq 2016-cı ildə elan olunub. 2016 -cı ildə yerli musiqi yarışması olan"Pulse"üçün qeydiyyatdan keçməyə qərar veriblər. Buna görə qrupun adı olmalı idi. Ad seçimində çətinlik yaşanan vaxt yarı danimarkalı olan Viktoriya De Angelis bəzi Danimarka sözləri təklif edib və onlar Måneskin ("ay işığı") üzərində razılaşıblar. Müsabiqənin nəticəsində ilk mükafatlarını alıblar. 2017-2019 cu illərdə tanınmalarında "X Factor" müsabiqəsinin rolu olub. 
2017-ci ildə onlar Manuel Aqnellinin rəhbərliyi altında İtaliyanın "X Factor" istedad şousunun on birinci mövsümündə iştirak edərək Lorenzo Licitradan sonra ikinci yeri tutublar. Səsləndirilən mahnılar "Beggin" ,"Somebody told me ","Take me out" olub , ifa etdikləri orijinal mahnı isə sadəcə "Chosen "mahnısıdır. Həmin il aralığında 2018 -ci ildə onlara məşhurluq gətirən əsas mahni "Torna a casa "dinləyicilər tərəfindən xüsusi maraq doğurub. 
2019-cu ilin sonundan 2020-ci ilin yazına qədər Londonda yaşayıb burada musiqi üslubları üzrə yeniliklər öyrəniblər. 6 mart 2021-ci ildə isə qrup "Zitti e buoni" mahnısı ilə Sanremo Musiqi Festivalı 2021-in qalibi oldu. Onların qələbəsi çoxları tərəfindən sürpriz kimi qiymətləndirildi, çünki rok Festival tarixində atipik rəqabətli musiqi janrı hesab olunur. Çoxumuzun Eurovision 2021 mahnı müsabiqəsinin qalibi kimi tanıdığı "Maneskin" qrupu fəaliyyətə küçələrdə mahnı səsləndirməklə başlamış,bir çox müsabiqələrə qatılmış və uğurlar əldə etmişdir. Özlərinin dediyi kimi , "Begginnings on the street "(Küçədə başlanğıc)

Qrup üzvləri
------------

Damiano David – vokalist (2016-indiyə qədər)
8 yanvar 1999-cu ildə Romada anadan olmuşdur. Valideynlərinin işindən asılı olaraq , kiçik yaşlarından qardaşı ilə birgə dünyanı səyahət etmək imkanına sahib olmuş və müxtəlif mədəniyyətlərlə tanış olmuşdur. 6 yaşından musiqi ilə məşğul olur.
Victoria De Angelis - bas gitaraçı (2016-indiyə qədər) 
28 aprel 2000-ci ildə Romada anadan olub.

Thomas Raggi - gitaraçı (2016-indiyə qədər)
18 yanvar 2001-ci ildə anadan olub.

Ethan Torchio- Rac və təbilçi(2016-indiyə qədər )
8 oktyabr 2000-ci ildə Romada anadan olub.

İstinadlar
----------

* (#bare\_url\_missing\_title).

* (#bare\_url\_missing\_title).

İstinadlar
----------

1. ↑  *Martin L.* Måneskin // *(unspecified title)*.
2. ↑  "Eurovision 2021 winner: Italy's Måneskin takes the victory with "Zitti e buoni"". wiwibloggs. 22 May 2021. 22 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 May 2021.
3. ↑  "Måneskin rock Festival di Sanremo". Eurovision.tv. 7 March 2021. 7 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 March 2021.