**Novxanı xalçaları** — Abşeron xalçaçılıq məktəbinin Bakı qrupuna daxil olan xovlu xalçalar.

Ümumi məlumat
-------------

"Novxanı xalçaları" Abşeron yarımadasında, Bakı şəhərindən 25 km məsafədə yerləşən Novxanı kəndinin sakinləri tərəfindən toxunmuşdur. Bir müddət sonra "Novxanı xalçaları"nı Novxanı kəndi ilə qonşu olan Görədil və Fatmayı kəndlərində də toxumağa başlayırlar. Bəzi sənətşünaslar və xalçaçılar bu xalçanı səhvən "Quba xalçaları" adlandırırdılar.

Bədii analiz
------------

"Novxanı xalçaları"nın orta sahəsinin yerliyi əksər hallarda tünd-abı, bəzən isə tünd-göy və ya qırmızı olur. Şaquli istiqamətdə yerləşmiş altıbucaqlı rombşəkilli göllərin mərkəzində "köşək ayağı" adlanan kiçik medalyon yerləşir. Üç və daha artıq göldən ibarət olan "Novxanı xalçaları"nın mərkəzində yerləşən "Köşək ayağı" adlanan medalyon səkkiz ləçək olan on iki dairəvi elementlə əhatə edilmişdir. "Novxanı xalçaları"nın yerliyi çox nadir hallarda açıq palıdı olur. Xalçanın bütün yerdə qalan hissələrinin (naxışlarının), o cümlədən, göllərin və köbə zolaqlarının rəngi xalçanın yerliyinin rənginə daha çox uyğun gəlir.

"Novxanı xalçaları"nın orta sahəsi enli köbə zolağını əmələ gətirən iki ara haşiyə, üç mədaxil və iki caqla əhatə olunmuşdur. Bir çox hallar da bəzi "Novxanı xalçaları"nın köbə zolağında yalnız qarmaqşəkilli naxışları olan bir ara haşiyə olur.

Orta sahədə yerləşən böyük göllərin aşağı və yuxarı tərəflərində, eləcə də göllər arasında kiçik ölçülü səkkizbucaqlı göllər cüt-cüt yerləşir. Kiçik ölçülü səkkizbucaqlı göllərin daxilinə öz növbəsində iti guşəli ulduz yerləşdirilmişdir.

Orta sahənin sol və sağ tərəflərində, aşağıdan yuxarıya qədər cıqqa buta (cıqqa-tac, qadınların baş bəzəyi) toxunmuş, böyük və kiçik göllər isə Quba-Şirvan xalçaları üçün xarakterik olan quşlarla və digər elementlərlə əhatə edilmişdir.

Texniki xüsusiyyətlər
---------------------

"Novxanı xalçaları"nın ölçüləri 120x300 sm-dən 150x260 sm-ə qədər ölçülər arasında dəyişir. 

"Novxanı xalçaları"nda bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 40x40 ilmədən 45x45 ilməyə qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 160 min ilmədən 200 min ilməyə qədər təsadüf edilir. 

"Novxanı xalçaları"nda xovun hündürlüyü 5-7 mm-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Novxanı xalçaları". 2011-08-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-16.
2. ↑  "Xalçaçılıq". 2020-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-08.

| ⛭Azərbaycan xalçaları |
| --- |
| Quba-Şirvan tipi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Quba qrupu | Qəbələ • Qədim Minarə • Qımıl • Alpan • Qollu-çiçi • Pirəbədil • Hacıqayıb • Qırız • Cek • Güllü • Butalı • Yerfi • Ugah • Qonaqkənd • Əlixanlı • Zeyvə• Şahnəzərli • Qaraqaşlı • Alçagülçiçi• Xırdagülçiçi • Köhnə Quba • Himil • Ləcədi • Uzundərə • Sırtçiçi• Mollakamallı |
| Şirvan qrupu |  Ərciman • Mərəzə • Nabur • Qobustan • Salyan • Şirvan • Kürdəmir • Sumax • Şilyan • Şirəlibəy • Çuxanlı • Bico • Sor-Sor • Hacıqabul • Yarpaq |
| Bakı qrupu |  Xilə-buta • Xilə-əfşan • Novxanı • Suraxanı • Bakı • Görədil • Fatmayı • Fındığan • Gədi |

 |
| Gəncə-Qazax tipi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Gəncə qrupu |  Gədəbəy • Gəncə • Qədim Gəncə • Fəxralı • Çaylı • Samux • Şadılı • Çıraqlı |
| Qazax qrupu |  Qazax • Dəmirçilər • Borçalı • Şıxlı • Qaymaqlı • Qaraqoyunlu • Qarayazı • Qaraçöp • Qaçağan • Dağkəsəmən • Damğalı • Kəmərli • Göyçəli • Salahlı • Ulduzlu • Öysüzlü |

 |
| Qarabağ tipi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Qarabağ qrupu |  Aran • Balıq • Buynuz • Bərdə • Qarabağ • Qoca • Qoçbuynuz Xanlıq • Ləmbəran • Naxçıvan • Sumaq • Xanqərvənd • Xantirmə • Çələbi • Şabalıdbuta |
| Şuşa qrupu |  Malıbəyli • Lampa • Bağçadagüllər • Bulud • Saxsıdagüllər • Nəlbəki-gül |
| Cəbrayıl qrupu |  Xanlıq • Qaraqoyunlu • Qubadlı • Qasımuşağı • Bəhmənli • Muğan • Talış |

 |
| Təbriz tipi | 

|  |  |
| --- | --- |
| Təbriz qrupu |  Təbriz • Baxşayış • Qərəcə • Görəvan • Heriz • Ləçəkturunc • Avşar • Ağaclı • Ovçuluq • Dörd fəsil • Bağ-behişt • Bağ-meşə • Balıq • Buta • Dərviş • Kətəbəli • Gördəst • Göllü-guşəli• Güldanlı • Leyli və Məcnun • Məşahir • Mun • Nəcaqlı • Sərvistan • Sərdari • Səhənd • Silsiləvi ləçək • Fərhad və Şirin • Xəyyam • Xətai • Həddad • Çərxi-gül• Ceyranlı |
| Ərdəbil qrupu |  Mir • Açma-yumma • Şeyx Səfi • Ərdəbil • Şah Abbası • Sərabi • Zəncan |

 |