Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qaladərəsi.

**Böyük Qaladərəsi** (əvvəlki adı: **Metsqaladərəsi**) — Azərbaycan Respublikasının Şuşa rayonunun Qaladərəsi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Şuşa rayonunun Metsqaladərəsi kəndi Böyük Qaladərəsi kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Böyük Qaladərəsi kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Respublikasının nəzarətinə qayıtmışdır.

Toponomikası
------------

Keçmiş adı Köhnəkənd, Sovet hakimiyyəti illərində Kirov, Metsqaladərəsi olmuşdur. 1992-ci ildən bu adla rəsmiləşdirilmişdir. Oykonim "Qala (Şuşa nəzərdə tutulur) dərəsindəki böyük kənd" deməkdir.

Orta əsrlərdə Şuşa qalasının ətəyində dərənin adı. Ərəbcə mənbədə. Kala-i-Dara formasındadır. 1828-ci ildə İrandan köçürülmüş ermənilər orada məskunlaşdıqdan sonra iki Qaladərəsi kəndi yaranmışdır: Metz (böyük) Qaladərsi və Pokr (kiçik) Qaladərəsi. Qala sözü şumer dilində eqan "bərkidilmiş" və ya "hasarlanmış yer" sözündəndir. Şumer dilindən bu söz Suriya dilində akil, akkad dilində ekallu, erməni dilində anqel, ərəb dilində qələ və fars dilində qala kimi əksini tapmışdır.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində, rayon mərkəzindən 39 km cənub-qərbdə yerləşir.

Əhalisi
-------

Əhalisi 161 nəfərdir (2008).

İqtisadiyyatı
-------------

Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq və əkinçilik olub.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə mədəniyyət evi var idi.

Təhsil
------

Kənddə orta məktəbi və musiqi məktəbi fəaliyyət göstərib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının bəzi yaşayış məntəqələrinin tarixi adlarının bərpası və dəqiqləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı". 2022-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-06-10.
2. ↑  Böyük Qaladərəsi // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
3. ↑  B.Budaqov, Q.Qeybullayev Yuxarı Qarabağın Toponimləri

Həmçinin bax
------------

* Kiçik Qaladərəsi
* Bayat (Şuşa)

| ⛭Şuşa rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Şuşa |  |
| Qəsəbələr | Turşsu |
| Kəndlər | Ağbulaq • Allahqulular • Armudlu • Aşağı Quşçular • Böyük Qaladərəsi • Cəmillər • Çaykənd • Daşaltı • Dükanlar • Göytala • Xanalı • Xanlıqpəyə • Xəlfəli • Xudaverdilər • Həsənabad • Həsənqulular • İmamqulular • İmanlar • Kiçik Qaladərəsi • Qarabulaq • Qaybalı • Laçınlar • Malıbəyli • Məmişlər • Mirzələr • Nağılar • Nəbilər • Onverst • Paşalar • Sarıbaba • Səfixanlar • Şırlan • Şuşulu • Yuxarı Quşçular • Turabxan • Zamanpəyəsi • Zarıslı |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Bayat • Əmillər • Xan bağı • Salatınkənd |

|  |  |
| --- | --- |
| Şuşa rayonu | *Şuşa rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |