**Füzuli Dövlət Dram Teatrı** — Füzuli rayonunda yerləşən dövlət dram teatrı.

Tarixi
------

1913–1914-illərində Qaryagin Musiqili Dövlət Dram Teatrı yaranmışdır. Bu teatrın səhnəsində S.Şuşinski, Cəmil bəy Bağdadbəyov, Cəmil Vəzirov, Şamxal Vəzirov, M.Əliyev, S.Ruhulla, Məmməd Cavadov, Əyyub Əliyev, Əsəd Cəfərov, Adışirin Əliyev, Zəroş Həmzəyeva, Ağabala Abdyllayev, Abdulla Abdullayev, Cəmil Cəfərov, Firuzə Cəfərova, Dilarə Bayramova, Durna Quliyeva, Famil Musayev, Oktay Əhmədov, Suğra Abbasova, Səmayə Ağayeva, Mürşüd Haşımlı, Ələkbər Məmmədov, Fehruz Əliyev kimi sənətkarlar yetişmiş, əvəzedilməz obrazları ilə teatr səhnəsində böyük iz qoymuşlar. Bu teatrın səhnəsində Ü.Hacıbəyovun "Əsli və Kərəm", "Leyli və Məcnun", N.B.Vəzirovun "Hacı Qənbər", S.Vurğunun "Vaqif", M.İbrahimovun "Həyat", C.Cabbarlının "Almaz", "Oktay Eloğlu", A.Şaiqin "Vətən", İ.Əfəndiyevin "Bahar suları" və s. əsərlər əsasında maraqlı tamaşalar oynanılmışdır. Daha sonra Hüseynqulu Sarabski Qaryagin qəzasında Dövlət Dumasına deputat seçilmiş, teatr 1940–1953-cü illərdə ustad sənətkarın şərəfinə onun adını daşımışdır. H.Sarabski öz sevimli "Məcnun" rolunu Qaryagin Musiqili DDT-nın səhnəsində dəfələrlə oynamışdır. 1953-cü ildə sarabski DDT müəyyən səbəblər üzündən bağlandı. Teatr bağlansa da öz fəaliyyətini xalq teatrı formasında davam etdirirdi. Ürəkləri sənət eşqi ilə yanan aktyorlar özlərinə xalq teatrı yaratmaqla şərəfli sənət yolunu davam etdirdilər. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 5 iyul 1989-cu il tarixli 292 saylı qərarı və Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin 3459/1 saylı əmri ilə 1989-cu il avqust ayının 04-də Füzuli Dövlət Dram Teatrı yarandı.

Fəaliyyəti
----------

Mələksima Həsənova, Abdulla Abdullayev, İntizar Quliyeva, Məryəm Məmmədova, Asif Şirinov, Nizami Əliyev, Tofiqə Məmmədova, Hamlet İskəndərov, Fəxrəddin Salmanov, Əmiraslan Quliyev, Allahyar Əliyev, Vaqif Rəhimov, Dilarə Bəşirova, Lətifə Quliyeva və başqaları. Mədəniyyət Nazirliyinin tapşırığına əsasən tanınmış rejissor, əməkdar incəsənət xadimi Bəhram Osmanov teatrın açılışına S.Səxavət "Qapıların o üzündə qalan dünya", V.Şukşin "Diribaş adamlar" tamaşasını hazırlayıb teatrsevərlərin ixtiyarına verdi.
1992-ci ildən rayona ara-sıra hücumlar edildiyindən həmin ilin fevral ayından Füzuli teatrı öz fəaliyyətini Horadiz qəsəbə mədəniyyət evində davam etdirməli oldu. Horadizdə normal yaradıcılıq məşqləri və normal iş ahəngi məlum işğalla əlaqədar 1993-cü il 23 avqust tarixə, Füzuli teatrı Sumqayıta köçürülənə kimi davam etdi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirinin 25 avqust 192 saylı əmri ilə Füzuli teatrı Sumqayıt şəhərində H.Ərəbliniski adına SDDT-nın yerləşdiyi S.Vurğun adına Mədəniyyət sarayında məskunlaşdı. 2003-cü ilin noyabr ayına kimi teatr öz fəaliyyətini Sumqayıtda davam etdirdi. Bu on il ərzində teatrda 40-dan çox maraqlı, yaddaqalan tamaşalar hazırlandı. Teatr dəfələrlə Azərbaycanın Şamaxı, Sabirabad, İmişli, Saatlı, Ucar, Kürdəmir, Biləsuvar, Zaqatala, Balakən və s. rayonlarında qastrol səfərində oldu, festivallarda çıxışları ilə fərqləndi.
16 dekabr 1999-cu il Füzuli Dövlət Dram Teatrı Azərbaycan Teatrının yaranmasının 125 illiyi münasibətilə Bakı şəhərində keçirilən "Milli klassika festivalı"nda C.Cabbarlının "Aydın" tamaşası ilə uğurla çıxış etdi və festivalın diplomuna, xatirə hədiyyəsinə layiq görüldü. 2000-cü il aprel ayının 3-də Füzuli Dövlət Dram Teatrı Bakıda TXİ-nın keçirdiyi "Üfüq XXI" Mono tamaşalar festivalında N.Vəzirov "Dərvişin harayı" və C.Bekket "Krepin sonuncu lent yazısı" mono tamaşaları ilə çıxış etdi.
2003-cü ilin noyabr ayından teatr yenidən Füzuli rayonun Horadiz qəsəbəsinə qayıtdı.Teatr Mədəniyyət Nazirliyinin və Füzuli rayon İcra Hakimiyyətinin razılığı ilə Horadiz qəsəbəsi mədəniyyət evinə köçürüldü. Teatr A.P.Çexovun "Ayı", L.Rəşidzadənin "Toya bir gün qalmış", yeni quruluşda S.Axundovun "Bəndalı bəndə düşüb", A.Şaiqin "Bir saat xəlifəlik", R.Tomanın "Tələ", C.Məmmədquluzadə "Kamança", T.Məmmədov "Ana abidəsi", C.Məmmədov və F.Məhərrəmovun "Sevməyə vətən yaxşı", S.M.Qənizadənin "Nəbəkar qonşu", İ.Məlikzadə "Subaylarınızdan görəsiniz", A.Səfərlinin "Qarabağım qan ağlar"və s.tamaşalar hazırlayıb.
2007-ci ildə teatr Bakı şəhərində Teatr Xadimlər İttifaqının təşkil etdiyi Milli Teatr festivalında S.Axundovun "Bəndalı bəndə düşüb" tamaşası ilə çıxış etdi. 4 iyun 2010-cu il 4 iyun tarixində "Sərgüzəşti Mirzə Fətəli Axundzadə" Milli Teatr Festivalında "Hacı Qara" tamaşası ilə Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının səhnəsində çıxış etmişdir. Teatr iştirakına görə festivalın xatirə hədiyyəsinə və diploma layiq görülmüşdür.
Bu gün teatr əsaslı təmirdən çıxan Horadiz şəhər Mədəniyyət sarayında fəaliyyət göstərir.

### Tamaşaları

* M.F.Axundzadənin "Hacı Qara"
* İ.Əfəndiyevin "Unuda bilmirəm", "Bahar suları"
* S.S.Axundov "Eşq və İntiqam","Tamahkar", "Şahsənəm və Gülpəri"
* S.Rəhman "Toy"
* L.Rəşidzadə "Toya bir gün qalmış"
* M.Qacar "Qabanın səfəri"
* A.Məmmədov "Həmyerlilər", "Kişilər"
* Ə.Haqverdiyev "Dağılan tifaq"
* A.P.Çexov "Təklif"
* N.B.Vəzirov "Sonrakı peşmançılıq fayda verməz", "Daldan atılan daş topuğa dəyər"
* C.Məmmədquluzadə "Danabaşlılar", "Kişmiş oyunu"
* C.Cabbarlının "Aydın"
* S.Dağlı "Oyun bitdi"
* Q.Rəsulov "Məhəbbət oyunu"
* Y.Əzimzadə "Nəsrəddin"
* İ.Məlikzadə "Subaylarınızdan görəsiniz"
* H.Mirələmov "Vicdanın hökmü"
* Ə.Əmirli "Onun iki qabırğası"
* Ş.Tofiqqızı "Taleyin bir üzü"

İstinadlar
----------

1. ↑  "Füzuli Dövlət Dram Teatri". azteatr.musigi-dunya.az. 2022-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.05.2021.
2. ↑  "Füzuli Dövlət Dram Teatrı". www.fuzuliteatr.az. 2022-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.05.2021.
3. ↑  "Füzuli Dövlət Dram Teatrı Müəllimlər günü münasibətilə "Nənənin kələyi" əsərini tamaşaçılara nümayiş etdirib". culture.gov.az. 2021-05-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 04.05.2021.

Xarici keçidlər
---------------

* Füzuli dövlət dram teatrı "Günəş zindanda" əsərini nümayiş etdirdi  (az.)
* "Füzuli Dövlət Dram Teatrı onlayn tamaşalar nümayiş etdirir". www.mct.gov.az. İstifadə tarixi: 04.05.2021.

| ⛭**Məhəmməd Füzuli** |
| --- |
| Əsərləri\* | 

|  |  |
| --- | --- |
| Azərbaycanca | Divan • «Leyli və Məcnun» • «Bəngü-Badə» • «Söhbətül əsmar» • «Hədisi-ərbəin» • «Şah və ked» • «Hədiqətüs-süəda» • «Şikayətnamə» |
| Farsca | Divan • «Həft cam» • «Ruhnamə» • «Rindü-zahid» • «Səhhət və Mərəz» • «Anis əl-qəlb» |
| Ərəbcə | Divan • «Mətləül-etiqad» |

 | Füzulinin rəsmi |
| Heykəlləri | Bakı • Füzuli • Gəncə |
| Filmləri | Məhəmməd Füzuli (1958) • Məhəmməd Füzuli (1989) • Füzuli-500 • Füzuli rindu şeydadı |
| Portretləri | Əzim Əzimzadə • Səttar Bəhlulzadə |
| Qəzəllərinin istifadəedildiyi əsərlər | Leyli və Məcnun • O olmasın, bu olsun • Arşın mal alan |
| Füzulinin şərəfinəadlandırılmış yerlər | Füzuli şəhəri • Füzuli rayonu • AMEA Əlyazmalar İnstitutu • Füzuli küçəsi • Füzuli meydanı • Füzuli Dövlət Dram Teatrı |
| Digər | Füzuli (simfonik poema) |
| \*Şablonda şairin yalnız məşhur və qismən məşhur əsərləri qeyd edilmişdir. |

* "Füzuli Dövlət Dram Teatrında yeni tamaşanın premyerası olub". apa.az. İstifadə tarixi: 04.05.2021.

Həmçinin bax
------------

* Füzuli rayonu
* Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı
* Mədəniyyət