recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Budapeşt** **əməliyyatı** (1944-1945) - Böyük Vətən müharibəsində (1941-1945) sovet qoşunlarının (2-ci Ukrayna cəbhəsi, komandan - marşal R.Y.Malinovski, 3-cü Ukrayna cəbhəsi qoşunlarının bir hissəsi, komandan - marşal F.İ.Tolbuxin), Dunay hərbi donanması (kontr-admiral G.N. Xolostyakov) ilə birgə keçirdiyi strateji hücum hadise Macarıstan

Haqqında
--------

Budapeşt əməliyyatı düşmən qruplaşmasını darmadağın etmək və Macarıstanı Almaniya tərəfində müharibədən çıxarmaq məqsədilə aparılmışdı. 2-ci Ukrayna cəbhəsi qoşunlarına (cəmi 760 min nəfər, 9 min top və minaatan, 868 tank və özügedən artilleriya qurğusu, 1.3 min təyyarə) qarşı Almaniyanın "Cənub" rduları qrupu (general-polkovnik G.Frişner, dekabrın 23-dən piyada qoşun generalı O.Vener; 510 min nəfər, təqribən 4,2 min top və minaatan, təqribən 800 tank və hücum topu, 500 təyyarə) dayanmışdı. 1944-cü il oktyabrın 29-da sovet qoşunlar qəflətən hücuma keçdi. Noyabrın 2-də onlar artıq Budapeştin 15 km.-liyində idilər, lakin 2-ci Ukrayna cəbhəsi qoşunları şəhəri ələ keçirə bilmədi. Buna görə də, dekabrın 20-dən 3-cü Ukrayna cəbhəsi qoşunlarının bir hissəsi bu vəzifənin yerinə yetirilməsinə cəlb edildi. Dekabrın 26-da hər iki cəbhənin qoşunları düşmənin Budapeşt qruplaşmasının (təqribən 10 diviziya) mühasirəyə alınmasını başa çatdıraraq Esterqom rayonunda birləşdilər. Sonra mühasirəyə alınmış 188 minlik qruplaşma darmadağın edildi. 1945-ci il fevralın 13-də isə Budapeşt tutuldu. Müharibənin nəticəsi Macarıstanın Almaniya tərəfində müharibədən çıxması oldu. Almaniya komandanlığı öz qoşunlarının Yuqoslaviyadan çıxarılmasını sürətləndirdi.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 5-ci cild: Brüssel – Çimli-podzol torpaqlar (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2014. səh. 21. ISBN 978-9952-441-10-9.

1. ↑   (#empty\_citation)
Vyanada yerləşən Avstriya Parlamentinin binası.
**Avstriyanın dövlət quruluşu** — Avstriya Respublikasında dövlət hakimiyyəti.

Xüsusiyyətləri
--------------

Avstriya federativ respublikadır. Qüvvədə olan konstitusiyası 1920-ci ildə qəbul olunmuşdur. Dövlət başçısı olan federal prezident əhali tərəfindən 6 il müddətinə seçilir. Ali qanunverici hakimiyyət orqanı olan parlament iki palatadan – Milli Şura və Federal Şuradan ibarətdir. İcraedici hakimiyyəti hökumət (kansler, vitse-kansler və nazirlər) həyata keçirir. Prezident kansleri və onun təqdimatı ilə nazirləri təyin edir. Hökumət Milli Şura qarşısında məsuldur. Hər ərazinin öz konstitusiyası və parlamenti (landtaqı) var.

19 yaşına çatmış vətəndaşlar aktiv (seçmək), 25 yaşına çatmış vətəndaşlar isə passiv (seçilmək) seçki hüququna malikdir. Hər ərazisə seçkili orqanları olan yerli və vilayət icmaları var. Avstriyanın məhkəmə sistemi Ali məhkəmə, 4 Ali əyalət məhkəməsi, 20 əyalət və rayon məhkəməsindən ibarətdir. Aşağı instansiya məhkəməsi mahal məhkəməsidir. Bundan başqa, azyaşlıların işləri və əmək mübahisələri üzrə xüsusi məhkəmələr də var. Məhkəmə sisteminin xüsusiyyəti dövlət idarəçiliyində qanuna riayət olunmasına nəzarət edən Konstitusiya məhkəməsinin və inzibati məhkəmənin olmasıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Австрија. Дөвләт гурулушу // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 57.

| ⛭Avstriya mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Avstriya"**
 | Avstriya |


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Laruss ensiklopediyası |
| Normativ yoxlama | LCCN: sh85009723 |
**Kiçik qaraqaytaran** (*lat.* Thalictrum minus) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin qaymaqçiçəyikimilər fəsiləsinin qaraqaytaran cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası
-------------------------

Yarpaqları saplaqlıdır, görünüşünə görə enli-üçbucaqlı, üçqat-dördqat-lələkvaridir, böyük qismi dəyirmi yumurtaşəkilli və ya əksinəyumurtaşəkilli, qaidə hissəsi pazşəkilli və ya dəyirmiləşmiş yarpaqcıqlı, təpə hissədə 2–3 ədəd dişli bölümləri olan üçbölümlü və ya üçdişlidir, alt tərəfdən nəzərə çarpan damar şəbəkəsi vardır. May ayında çiçəkləyir. Çiçək qrupu qollu-budaqlı, çoxçiçəkli, piramidaşəkilli süpürgədir. Çiçəkləri adətən aşağı əyiləndir. Çiçəkyanlığı yarpaqcıqları yaşılımtıl-qonur və ya qırmızımtıl rəngdədir. May-iyul aylarında meyvə verir. Meyvələri 4 mm uzunluqdadır, yumurtaşəkilli-elliptikdir, qabırğalıdır.

Yayılması
---------

Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan yuxarı dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti
--------------

Kolluqlarda, meşə kənarında, kəsilmiş meşələrdə, otlu yamaclarda, çay vadilərində rast gəlinir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Zəhərli bitkidir. Boyaq məqsədilə istifadə oluna bilər. Xalq təbabətində dərman məqsədilə istifadə olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 546.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q164268
* Wikispecies: Thalictrum minus
* APDB: 129269
* BioLib: 38372
* EoL: 596272
* EPPO: THCMI
* FNA: 200008217
* FoC: 200008217
* GBIF: 3033129
* GRIN: 36444
* iNaturalist: 169662
* IPNI: 714633-1
* IRMNG: 11441964
* ISC: 117492
* ITIS: 18672
* NBN: NBNSYS0000002746
* NCBI: 476039
* NZOR: 41db7ee2-1c5c-4b02-8a25-7c907aa61fe2
* NZPCN: 4864
* PalDat: Thalictrum\_minus
* PFI: 1203
* Plant List: kew-2512463
* PLANTS: THMI15
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:714633-1
* SANBI: 2014-3
* Tropicos: 27101384
* WFO: wfo-0000453930
* WoRMS: 425944

 |
Vulva və təmizlənmiş qasıq bölgəsindəki kiçik dodaqlar
**Kiçik dodaqlar** (*labia minora*), qadın reproduktiv sistemlərindən biridir. Vaginal bucağın hər iki tərəfindən sallanan dərilərdir. Kiçik dodaqlar, müxtəlif boyda, rəngdə və şəkildə ola bilər. Kişi üretrası və penis dərisi ilə bərabərdir

  

Kiçik dodaqlar böyük dodaqların tam altında yerləşir. Uşaqlıq yolunu əhatə edən, iki kiçik dəri qatından ibarətdir. Ölçüləri qadından qadına fərqli olur. Adətən kiçik cinsiyyət dodaqları böyük cinsiyyət dodaqları ilə örtülü olur. Bəzi qadınlarda kiçik cinsiyyət dodaqları nisbətən iri olub böyük cinsiyyət dodaqlarından xaricə çıxır və buda bəzi qadınlarda kompleks yaradır. Kiçik dodaqlarda yağ və tük olmaz. Qan damarları və sinir hüceyrələri olduqca çoxdur.

Kiçik dodaqlar, klitordan aşağı və yana doğru və vagina girişinin hər iki tərəfindən arxaya doğru uzanaraq vagina girişi ilə xarici dodaqların arasında sona çatır. Kiçik dodaqların alt arxa ucları əsasən, bükülmüş dəri ilə önə birləşir.

Qalereya
--------

  

* Qadın cinsi dodaqlarıQadın cinsi dodaqları
* Pirsinqli qadın cinsi dodaqlarıPirsinqli qadın cinsi dodaqları
* Qadın reproduktiv sistemləri.Qadın reproduktiv sistemləri.
* Klitorun xarici anatomiyası.Klitorun xarici anatomiyası.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-09-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-28.
Kiçik itotu - (lat. *Marrubium nanum* Knorr.) Dalamazkimilər – (*Lamiaceae* Lindl.) fəsiləsinə aid bitki növü.  

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "*Təhlükəli həddə yaxın olanlar*" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın *endemik* növüdür.

Regional IUCN Status - NT

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi tək, budaqlanmayan, tüklü, 9-25 sm hündürlüyündədir. Gövdə yarpaqları saplaqlı, tərs-yumurtavari, dişcikli, üst yarpaqlar xırda, üst tərəfdən yaşıl, tüklü, alt tərəfdən açıq rənglidır. Çiçək dəstələri çoxçiçəkli, aralı düzülmüş, çiçəkaltlıqları bizvari, uzuntükcüklü, kasacığın borucuğunun uzunluğuna bərabərdir. Kasacıq 5 dişciklidir, üçbucaqvarıi-bizşəkilli dişciklər ilə örtülür, 2-2,5 dəfə boruuqdan qısadır, damarların üzəri tklüdür. Çiçək tacı açıq çəhrayı rəngli, kasacıqdan çıxandır. Üst dodaq ikidilciklidir, üçdilcikli alt dodaqda orta dilcik daha iri və yumrudur. Fındıqcıqlar ellipsvari, qonur rənglidir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə dövrü may ayına təsadüf edir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsidir.

### Sayı və tendensiyası

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, ətraf mühitin mənfi təsirlərinə həssaslıq müşahidə olunur. 

### Məhdudlaşdırıcı amillər

İqlim və antropogen amillər (otarılma, tapdalanma və otlaqların biçilməsi).

### Mühafizə tədbirləri

Yeni arealları axtarılmalıdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri, II nəşr, Bakı-2013
3. 1 2 3  Флора Азербайджан, 1957
**BorsodChem** (*BorşodXem* kimi tələffüz olunur), rəsmi adı **Wanhua-BorsodChem** — Kazintsbartsika şəhərində yerləşən Macarıstan kimya şirkəti. 

Şirkət izotsianat, polivinil xlorid və vinil istehsalında ixtisaslaşmışdır. Əsas zavod Kazintsbartsika şəhərində yerləşir, eyni zamanda Ostrava (Çexiya) və Kendzejin-Kozle (Polşa) şəhərlərində də istehsalat aparılır. Macarıstan, Belçika, Çex Respublikası, Xorvatiya, İtaliya və Polşada filialları var. 2008-ci ildə Gödöllö şəhərində yeni texniki dəstək mərkəzi açıldı.

Tarixi
------

BorsodChem-in ilkin tarixi 1949-cu ildə Macarıstanın şimalında yerləşən kimyəvi fabriklərini *Borsodi Vegyi Kombinát* müəssisəsi ilə birləşdirdikdən sonra başlayır, polivinil xlorid istehsalı isə 1963-cü ildə başlandı. 1991-ci ildə müəssisənin varisi olaraq BorsodChem şirkəti quruldu və Macarıstanda aparıcı kimyəvi şirkəti oldu. 

2000-ci ildə Milford Holdings adlı İrlandiya ofşor şirkəti BorsodChem-in 24.7% payını aldı və onu Banca Commerciale Italiana-nın Macarıstan şöbəsinə satdı. Vienna Capital Partners bu sövdələşmədə iştirak etmişdir və Macarıstan Baş Naziri bu razılaşma ilə əlaqədar araşdırmanın aparılmasını tələb etmişdir. Şirkət 2007-ci ildə Permira tərəfindən satın alındı ​​və sonra 2011-ci ildə Wanhua Industrial Group-a satıldı.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑ . Compagnie Française d'Assurance pour le Commerce Extérieur, 2019.
3. ↑  *Barnett, Neil.* "From Poland to Hungary, Gazprom takes stealth route to domination". London: The Independent. 8 January 2006. 2010-02-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-17.
4. ↑  BorsodChem: Permira nimmt Rohstoffhersteller von der Börse Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine  (alm.)
5. ↑  Wanhua acquires full control of BorsodChem Arxivləşdirilib 2021-01-24 at the Wayback Machine  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
* PU website
* PVC website
* Kazintsbartsika zavodunun saytı
* Çexiya zavodunun saytı
* Polşa zavodunun saytı
* Wanhua Group-un saytın Arxivləşdirilib 2020-06-10 at the Wayback Machine
**"Qorxu və Titrəmə"** (Danimarka dilində: Frygt og Bæven) — 1843-cü ildə İohannes de Silentio təxəllüsü ilə çap olunan Sören Kyerkeqora aid fəlsəfi bir əsərdir. Ümumilikdə kitabın başlığı Bibliyada keçən bir hissədən götürülüb. Belə ki, kitabın baş qəhrəmanı Tanrının ondan öz sevimli oğlunu qurban olaraq tələb etdiyi Tövratdakı İbrahimdir Bibliyadan götürülmüş həmin ifadə aşağıdaki şəkildə qeyd edilib: "Mənim əzizlərim, həmişə söz dinlədiyiniz kimi, sadəcə mən yanınızda olanda yox, indi, yanınızda olmadığım bir vaxtda da, qorxu və titrəmə ilə xilasınıza yetişmək üçün cəhd edin, çünki Tanrı Öz lütfü ilə sizi, həm istək, həm də əməl sahibi edir." (Bax: Filippililərə; 2. 12-13) Buna görə də bu əsər Susqun İohanın dialektik lirikası olaraq təqdim edilir. Belə ki, öz məzmununa görə bu kitab sanki iki fərqli hissədən ibrarətdir. Əsərin birinci hissəsi oxucunu mənəvi, hissi, psixoloji cəhətdən Tövratda keçən bu hekayənin cazibəsinə salmaq üçün lirik əhvalda təqdim edilmişdir. Adətən bir musiqi alətində ifa etməzdən əvvəlki kökləmə prosesini xatırladan bu hissədə qeyd edilənlər İbrahimin qurban hadisəsini ilk dəfə uşaqlığında eşidərək təsirlənən və böyüdükcə onun bu əməlindən daha çox təsirlənərək tərəddüdə düşən bir insanın təxəyyülündə canlanır. İkinci hissəsi isə müəllifin əsas götürdüyü təməl kateqoriyaların tədqiqi, etik və dini olan arasındakı münasibət, etik olanın teleolojik təcridi və bir çox başqa məsələlərin dialektik şəkildə fəlsəfi tədqiqatından ibarətdir. Belə bir dialektik nəzər nöqtəsindən ən yüksək zirvədə sözlə ifadə edilə bilməyən, rasionallıqdan uzaq, qaranlıq, absurd bir iman "paradoks"u dayanır. Kyerkeqor bu kitabda insanın Tanrı naminə dünyəvi istəklərdən imtina etməsini (təslimiyyət həmləsini) və sonra Tanrı üçün hər şeyin, hətta insan məntiqində absurd olan şeylərin də həyata keçirilməsinin mümkün olduğunun fərqinə vararaq yenidən həmin dünyəvi ehtiraslara geri qayıtmasını (iman həmləsini) ifadə edən əbədiyyətin ikili həmləsi ətrafında müzakirə aparır. Qorxu və Titrəmədə buna misal kimi İbrahim peyğəmbərin sevimli oğlunu Tanrıya qurban etmək istəməsi müxtəlif bucaqlardan nəzərdən keçirilir. İbrahim öz oğlunu qurban etməyə cəhd etməklə sevimlisindən imtina edərək təslimiyyət həmləsini yerinə yetirmiş kimi görünsə də, əslində hər an absurdun kəraməti ilə iman həmləsini həyata keçirərək İshaqı yenidən əldə etmişdir. Beləliklə, iman vasitəsilə İbrahim İshaqdan imtina etmədi, o İshaqı iman vasitəsilə əldə etdi. (Bax: Problemlər; Qəlbdən Gələn Haray fəsli) Susqun İohanın təqdimatındakı İbrahim əbədiyyəti dərk etmək üçün fanilikdən imtina edən və sonra absurdun kəraməti ilə əbədiyyəti tərk edərək faniliyə bağlanan, yəni gələcək həyata yox, məhz bu həyata inanan bir iman cəngavəridir. Sadəcə təslimiyyət həmləsini həyata keçirən Aqamemnon, İeffay, Sokrat və başqaları kimi bir çox tragik qəhrəmandan fərqli olaraq İbrahim iman həmləsini həyata keçirməklə "absurdun kəraməti"nə inanan bir iman cəngavəri oldu. İmanın izahı imkansız paradoksu da tək fərdin cüz olaraq küllidən (universaldan, yəni mənəvi qaydaların bütünündən) üstün olmasından və mütləq olanla mütləq bir rabitə içində olmasından ibarətdir.

İstinadlar
----------
**Qorxmaz kaftar** — 1983-cü ildə rejissor Çan Çuen tərəfindən çəkilən və baş rollarda Ceki Çan olan Honq Konq döyüş sənətləri aksion filmidir. Qorxmaz Kaftar filminin davamı olması nəzərdə tutulmuşdu.

Məzmunu
=======

İki əmiuşağı Çen Lun (Ceki Çan) və Tunq (Austin Vai) iki rəqib tərəfindən öldürülən atalarının ölümünün intiqamını almaq üçün bir araya gəlirlər.

Fon
===

Film prodüseri Villi Çan Qızıl Məhsula qoşulmaq üçün Lo Vei Motion Picture Company-dən ayrıldıqda,Ceki Çana Lo Veidə qalıb-qalmayacağına özü qərar verməsini tövsiyə etdi. Çan film üzərində işə başladı, amma sonra müqaviləsini pozdu və Qızıl Məhsula qatıldı. Bu, Lo-nu onu üçbucaqla şantaj etməyə və ulduzun gedişində Villi Çanı günahlandırmağa sövq etdi. Mübahisə, aktyor yoldaşı və rejissor Cimmi Vanq Yunun köməyi ilə həll edildi və Çanın Qızıl Məhsulda qalmasına imkan verdi.

Filmi tamamlamaq üçün Lo filmin qalan hissəsində Çanın yerini tutmaq üçün dublörləri işə götürdü və alternativ çəkərək ilk filmdəki kadrları yenidən istifadə etdi. Chan filmin son məhsulunun o qədər pis olduğunu söylədi ki, məhkəməyə müraciət edərək sərbəst buraxılmasını dayandırmağa çalışdı, lakin Lo filmi asılı olmayaraq buraxdı.

Rollarda
========

| Aktyor/Aktrisa | Rolu |
| --- | --- |
| Ceki Çan | Çen Lun |
| Din Şek | Çənələr Dörd |
| Yam Sai-on | Cənnət Şeytanı (Göy və Yer Cəmiyyətinin Lideri) |
| Kvan Yunq-mun | Devil |
| Ceyms Tien | Çin Çun |
| Çan Vei Lau | Çin Çun-pei |
| Austin Vai | Tunq |

Büdcə
=====

Honq Konq kassasında film 1.983.793 HK dolları qazandı.

Həmçinin bax
============

* Qorxmaz kaftar

İstinadlar
==========

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  *"Ceki Çanın profili" Arxivləşdirilib 2004-04-02 at the Wayback Machine* Tərcümeyi-hal. JackieChanMovie.com. İstifadə tarixi: 7 İyun 2007.
4. ↑  Ceki Çan; Yang, Jeff (1999). Mən Ceki Çan: Fəaliyyətdə olan Həyatım. New York: Ballantine Books. səh. 376. ISBN 0-345-42913-3.
5. ↑  "Qorxmaz Kaftar II (1983)" Arxivləşdirilib 2012-02-12 at the Wayback Machine. HKMDB.

Xarici Keçidlər
===============

* "Qorxmaz Kaftar II" Internet Movie Database saytında.
* "Qorxmaz Kaftar II" AllMovie saytında.
* "Qorxmaz Kaftar II" Hong Kong Cinemagic saytında.
* "Qorxmaz Kaftar II" Rəsmi Trayler.
**Qorxunc illər** — Çingiz Dağçının 1956-ci ildə yazdığı tarixi roman. Müəllifin həyatından böyük izlər daşıyan bu roman II Dünya müharibəsində Krım türklərinin və digər icmaların üzləşdiyi çətinliklərdən bəhs edir. Yazıçı, romandakı baş obraz Sadiq Turan kimi, II Dünya müharibəsində iştirak edib. "Vətənini itirən adam" bu romanın davamıdır. Hər iki romandakı yerlər "Xatirələrdəki Çingiz Dağçı" və "Regina (Xatirə dəftərimdən)" əsərlərdə təsvir olunanlara bənzəyir. *Krımlı filmi* də Qorxunc illər romanı əsasında çəkilib.

Məzmunu
-------

Sadiq Turan, Krım türkü olan Çingiz adlı şəxslə Romada görüşür və ona xatirə dəftərini verərək yoxa çıxır. Bundan sonra Çingiz İngiltərəyə qayıdır və Sadiq Turanın aldığı məktubla onun öldüyünü öyrənir. 

Sadiq Krımın Qızıldaş kəndində anadan olub.
Rusiya dövlət siyasətinə etdiyi Krım təzyiqlərini artırmağa davam edir. Ruslar türklərin həyatının, əmlakının təhlükəsizliyinə məhəl qoymur və ibadət yerlərini dağıdır. Krım mədəniyyətinə və millətçiliyinə edilən təzyiqlərə görə bölgədə onlara yer yox idi. Ailələr övladlarını Türk millətçisi olaraq böyüdürlər. Baş obraz Sadiq ən yaxşı dostu Süleyman ilə birlikdə tibb öyrənmək qərarına gəlir. Məktəbləri bitmədən II Dünya müharibəsi başlayır və iki yaxın dost Sovet Ordusuna əsgər olaraq getmək məcburiyyətində qalırlar. 

Döyüşün yaratdığı dağıntı Sadiqin dostu Süleymanı itirməsinə səbəb olur. Sadiq dostunun ruslar tərəfindən öldürüldüyünü öyrənir. Sonradan Sadiq də ölüm təhlükəsi ilə üz-üzə qalır. Əsir düşdükdən sonra almanlar onu türk olduğu üçün öldürmürlər, amma həbs düşərgəsi günləri başlayır. İşgəncə və işgəncələrin mərkəzi olan bu düşərgələrdə Sadiqin ağır günləri olur. Burada bir Alman komandirinin xidmətində olan Mustafa adlı bir türklə tanış olur və beləliklə Krımlı dostlarının ac qalmamasını təmin edir. Yəhudilər sünnət olunan türkləri almanları çaşdırmaq üçün pisləyirlər. Beləliklə, yəhudilərdən sonra türklər də qətliam olunur. Sadiq Alman zabit Şultsun xidmətinə girdi. Türklər müstəqillik adı ilə Alman icmalarının bir ordu təklifini qəbul edirlər. Sadiq də onlara qoşuldu. Əsər Sadiqin Romada müalicə alarkən Çingiz adlı bir şəxslə görüşmək istəyi ilə başa çatır. Çay romanı xüsusiyyəti olan bu əsər "Vətənini itirən adam" ilə davam edir.

Həmçinin bax
------------

* Çingiz Dağçı
* O Torpaqlar Bizim idi
* Onlar da İnsan idi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Sınar Uğurlu.* Türk Romancısının Gözüyle II. Dünya Savaşı. 2009. səh. 1753.
2. ↑  "Kırımlı Altın Küre için yarışacak". cumhuriyet.com.tr. 9 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
**Sürünən mahoniya** (*lat.* Mahonia repens) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinin mahoniya cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimali Amerikada, Britaniyadan Yeni Meksika və Kaliforniyaya qədər yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Sərilmiş budaqlara malik, hündürlüyü 0,25-0,5 m-ə qədər olan koldur. Yarpaqları 3-7 ədəd enli yumurtavari, 3-6 sm uzunluğunda, tutqun göyümsov yaşıl, dərivari, kənarları iti dişli yarpaqcıqdan ibarətdir. Çiçək saplaqları 2-3 sm uzunluğundadır. Çiçək salxımları uclarda yerləşib, 3-7 sm uzunluqdadır. Meyvələri qara, zəif tüklüdür, avqustun ortaları yetişir. Mahoniya toxumlarla, yarım-oduncaqlaşmış qələmlərlə, yarpaq tumurcuğu və kök zoğları ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Quraqlığa davamlıdır. Birillik zoğları donmağa meyillidir, soyuq qışda isə yaşlı zoğları da dona bilər.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Cənub bölgəsində rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Yaşıl fonda özünəməxsus gözəl görünüşü vardır. Daşlıq ərazilərdə, dağlarda və bordürlərdə torpaqqoruyucu bitki kimi yaxşıdır. Mahoniyanın bu növünü kölgəli yerlərdə qazon əvəzinə istifadə etmək olar. Həmişəyaşıl bordürlərdə salmaq üçün yararlıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Mahonia repens* | 
* Wikidata: Q164154
* Wikispecies: Berberis repens
* EPPO: MAHRE
* FEIS: mahrep
* GBIF: 3033850
* GRIN: 23172
* IPNI: 107034-1
* IRMNG: 11326084
* ITIS: 195045
* MoBotPF: 277785
* NBN: NBNSYS0000033385
* PfaF: Mahonia repens
* PLANTS: MARE11
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:941473-1
* Tropicos: 3500253
* VASCAN: 12781
* WFO: wfo-0001146485

 |
| *Berberis repens* | 
* Wikidata: Q17792701
* FNA: 233500240
* GBIF: 3033851
* GRIN: 6947
* iNaturalist: 133104
* IPNI: 31531-2
* IRMNG: 10193437
* ITIS: 18832
* MichiganFlora: 540
* NCBI: 559508
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:31531-2
* Tropicos: 3500180
* VASCAN: 3665
* WFO: wfo-0000563761

 |
**Ириİrina Georgiyevna Volobuyeva** (*ukr.* Ірина Георгіївна Волобуєва; 23 may 1917, Poltava – 2006) — SSRİ və ukrayna şairə və tərcüməçisidir. Qırğızıstan əməkdar mədəniyyət xadimidir. SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvüdür (1948).

Həyatı
------

İrina Volobuyeva Poltavada, qulluqçu ailəsində anadan olub. 1938-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. Tələbə ikən universitet qəzetində öz şeirlərini və alman və gürcü şairlərinin şeirlərini çap etdirib.

Yaradıcılığı
------------

1939-cu ildən İ.Volobuyeva Bakı almanax, qəzet və jurnallarında original və tərcümədə şeirləri çap olunur. O Azərbaycan Yazıçılar İttifaqına qəbul edilir. O Mingəçevir qəzetində məsul katib işləyərək Mingəçevir SES tikintisi haqqında materiallar dərc edir. Həmçinin 1950-ci ildə onun Bakıda, "Azərnəşr" nəşriyyatında "Свет Мингечаура" ("Mingəçevir işığı") adlı şeirlər kitabı dərc edilir.

Kitabları
---------

* И. Волобуева. Свет Мингечуара. Стихи. Баку.«Азернешр».1950. стр. 72
* И. Волобуева. Юным друзьям. Стихи. Баку. «Детюниздат». 1952. стр. 24

İstinadlar
----------

1. ↑  "Волобуева Ирина Георгиевна (биография)" (rus). 2019-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-5.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Qısa ədəbi |
| Normativ yoxlama | CiNii: DA11460308 · ISNI: 0000 0000 2514 7341 · LCCN: n85039868 · NLP: A25010311 · VIAF: 50647127 · WorldCat VIAF: 50647127 |
**İrina Qureviç** (*ukr.* Ірина Гуревич; 16 mart 1976, Vinnitsa) – alman dilçi və kompüter alimi, kompüter elmləri professoru və Knowledge Processing Labın direktoru. Hal-hazırda Darmştadt Texniki Universitetində dərs deyir. Lüğət və kompüter texnologiyaları üzrə işlərin müəllifidir.

Bioqrafiyası
------------

1998-ci ildə Mixail Kotsyubinski adına Vinnitsa Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirib, ingilis və alman filologiyası üzrə təhsil alıb. Məzun olduqdan sonra Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin (DAAD) və Şimali Ren-Vestfaliya əyalətinin təqaüdü ilə Duisburq - Essen Universitetində üç il oxumuşdur. 2001-2005-ci illərdə Heydelberq Universitetində doktoranturanın elmi üzvü olmuşdur.

2003-cü ildə Duisburq-Essen Universitetində Kompüter livinqistikası doktoru olur. 2005-2007-ci illərdə Darmştadt Texniki Universitetində elektron təhsil üzrə universitet tədqiqat layihəsində tədqiqatçı köməkçisinə rəhbərlik etmişdir.

2007-ci ildən Darmştadt Texniki Universitetinin Kompüter Elmləri Bölməsindəki Emmy Noether qrupu olan Alman Tədqiqat Vəqfinin rəhbəridir.

2008-ci ildən Volkswagen Lichtenberg Vəqfi, Darmştadt Texniki Universitetinin Kompüter Elmləri Bölməsində hər yerdə bilik emalı professoru.

Mükafatlar
----------

Alman Tədqiqatlar Cəmiyyəti və Leybnisa Assosasiyası nominasiyasında 2013-cü ildən bəri AcademiaNet üzvüdür.

UniTechSpin Isra Vision-dan "İş prosesləri üçün semantik məlumat menecmenti" xüsusi mükafatı, 2008;

"Darmstadt Knowledge Software Processing Repository"-dən 2007-ci il strukturlaşdırılmamış məlumat menecmenti, 2007;

"Kompüter elmləri tələbələri üçün NLP-də yeni tendensiyaların tədrisi üçün əsaslı UIMA əsaslı bir kurs" 2008 IBM-dən Strukturlaşdırılmamış İnformasiya İnnovasiya Mükafatı 2008;

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  .
2. ↑  Страница Arxivləşdirilib 2021-05-17 at the Wayback Machine на сайте Дармштадтского технического университета
**Bolqarıstanda Amerika Universiteti** (*ing.* American University in Bulgaria, qısaca *AUBG*) — Bolqarıstanda yerləşən, ABŞ və Bolqarıstan akkreditasiyasına malik özəl universitet.

Tarixi
------

AUBG 1991-ci ildə ABŞ və Bolqarıstan dövlətlərinin razılaşması əsasında yaradılıb. Universitet fəaliyyətə 1991-ci ilin 30 sentyabr tarixində 208 tələbə ilə başlayıb. Tələblərin üçdə ikisi xarici vətəndaşlardır. Universitetin 17 buraxılışında 3200 tələbə məzunu olub.

AUBG həm ABŞ, həm də Bolqarıstan akkreditasiyasına malikdir. Bütün dərslər ingilis dilində keçirilir. Universitetin həm bakalavr, həm magistr səviyyəsi vardır. Akademik qruplarda tələbələrin orta sayı 22 tələbədir. Ali məktəbin 9 fakültəsi vardır.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

Mənbə
-----

* Amerika Universiteti Bolqarıstanda Arxivləşdirilib 2013-01-18 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  "AUBG Fast Facts". 2012-04-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-07.

Xarici keçidlər
---------------

* aubg.bg — Bolqarıstanda Amerika Universitetinin rəsmi saytı
**Dağ mahmızlaləsi** (*lat.* Corydalis alpestris) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin xaşxaşkimilər fəsiləsinin mahmızlalə cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Gövdə sadə və ya budaqlıdır, 5-15 sm hündürlükdə, aşağı hissədə pulcuqlu, 2-3 yarpaqlıdır. Bu yarpaqlar uzun saplaqlı, üçbölümlü, yuxarı yarpaqlar oturaq, kiçilmişdir. Çiçəklər 2-5 ədəd olmaqla kiçik başcığa toplanmışdır. Çiçək tacı göyümtül, bəzən çəhrayi-bənövşəyi, çox nadir halarda ağımtıl, 15-20 mm uzunluqda, düz, küt, 1,5 dəfə yarpaq ayasından uzundur. Qutucuq 10-15 (5) mm uzunluğunda, uzunsov və ya xətvari-ellipsşəkillidir.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi iyun, meyvə verməsi iyul-avqust aylarına təsadüf edir. Yüksək dağ və alp qurşaqlarında rast gəlinir.

Yayılması
---------

Böyük Qafqazın Quba sahəsi və qərb hissəsi, Kiçik Qafqazın şimal və mərkəzi hissələri, Naxçıvanın dağlıq hissəsi.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın vəziyyətinin və təbii bərpasının, ətraf mühit amillərinin dəyişilməsindən və antropogen təsirlərdən asılıllığı müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Antropogen amillər (əsasən otlaqların sistemsiz otarılması) və iqlim dəyişilmələri.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Yayıldığı ərazilərdə yasaqlıqların təşkil edilməsi və növün monitorinqinin aparılması, toxumlarının yığılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15334670
* Wikispecies: Corydalis alpestris
* EoL: 2881949
* GBIF: 5531590
* iNaturalist: 146579
* IPNI: 672061-1
* Plant List: kew-2738422
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:672061-1
* Tropicos: 24000393
* WFO: wfo-0000622027

 |
**Dağ bellevaliyası** (*lat.* Bellevalia montana) — bitkilər aləminin quşqonmazçiçəklilər dəstəsinin quşqonmazkimilər fəsiləsinin bellevaliya cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı iri, dəyirmi, 4-5 sm uzunluğunda və 3 sm enindədir. Gövdənin hündürlüyü 20—40 sm arasında dəyişir.Yarpaqları rozet, enli neştərvari, 25—30 sm uzunluğunda, 2-3 sm enindədir. Salxım uzunsov, çoxçiçəkli, enli-piramidavari çiçək saplağı çox uzundur. Çiçəkyanlğı 10 mm uzunluğunda, uzunsov boruşəkillidir, solğun-bənövşəyi, qonur, qurudulduqda sarımtıl-qırmızı, üçkünc-yumurtavari olub, sivriləşmiş, uzunluğu çiçəkyanlığından qısadır. Sütuncuq yumurtalıqdan və tozluqdan uzun, azca çiçəkyanlığınadan kənara çıxır. Qutucuq iri, yumurtavari və basıqdır.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləməsi aprel, meyvələməsi may aylarına təsadüf edir. Çxalması soğanaq və toxumladır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında quru, daşlı yamaclarda bitir. Geofit bəzək və qida bitkisidir. Kseromezofitdir.

Yayılması
---------

Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Qaraquş dağı, Culfa rayonu, Gülüstan kəndinin ətrafı).

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Əhali tərəfindən intensiv toplanması və qida kimi istifadə olunması.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin qarşısının alınması üçün yasaqlıqlar təşkil olunmalı, yeni yayılma sahələri axtarılmalıdır.

Sinonimləri
-----------

* Bellevalia albana Woronow
* Bellevalia glauca auct.
* Bellevalia wilhelmsii (Steven) Woronow
* Muscari wilhelmsii Steven

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15502350
* Wikispecies: Bellevalia montana
* BioLib: 793420
* EoL: 1086199
* GBIF: 2771891
* iNaturalist: 862958
* IPNI: 531833-1
* Plant List: kew-300481
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:531833-1
* Tropicos: 18404957
* WCSP: 300481
* WFO: wfo-0000761483

 |
**Rüstəm xan Pırbudaq xan oğlu Pörnək-Türkman** (?-1643) — Təbriz bəylərbəyi.

Həyatı
------

I Pirbudaq xanın ikinci oğlu Rüstəm xan 1635-ci ildə Şah Səfi tərəfindən Azərbaycana (Təbriz bəylərbəyliyi) bəylərbəyi təyin edilmişdi.

XVII yüzilin 30-cu illərinin əvvəllərində Osmanlı dövlətinin də Şərq sərhədlərində vəziyyət o qədər yaxşı deyildi. Sərhəd mahallarının hakimlərində mərkəzdənqaçma meyli olduqca güclənmişdi. Bu mahalların bəzilərində yaşayan kürdlər belə bir iç durumdan istifadə edərək Osmanlı və Səfəvi dövlətləri arasında manevr edib onların hər ikisinə zərbə vururdular. Osmanlı dövlətinə tabe olan Həkkari kürdlərinin xəyanəti və öyrətməsi ilə Azərbaycan bəylərbəyi Rüstəm xan Pörnək-Türkman Vanı mühasirəyə aldı, ancaq Diyarbəkir hakimi Murtuza paşa və Ərzurum hakimi xəlil paşanın köməyə gəlməsi ilə mühasirədən əl çəkib geri döndü.

Molla Kamal yazır ki, Sipəhsalar Rüstəm xan da 1633-cü ilin iyulunda Gürcüstandan çıxıb, Vana gəlmişdi, 1633-cü ilin avqust ayının ortalarında Van qalası muhasirəyə alındı. Sipəhsalar Rüstəm xanın əmrilə Isfahan tüfəngçilərinin minbaşısı Mir Fəttahın tüfəngçiləri yayılmış atəş ilə Osmanlılardan min nəfəri yaraladılar. Ilk uğurlu zərbələrdən istifadə edən şah qoşunları Qotur qalasını ələ keçirib, oraya bir dəstə tüfəngçi yerləşdirdilər. Yüksək rütbəli əmirlər Rüstəm xan Sipəhsalar ilə birlikdə 1633-cü il dekabr ayının 21-də Təbrizdə Şah Səfəvinin yanına gəlib, yeni hərbi əməliyyat tapşırıqları aldılar. O cümlədən Çuxursəd əmir-ül-ümərasının qardaşı Qacar qorçularının yüzbaşısı Hüseynəli bəy və bir çox başqa əmirlər vuruşmada səhlənkarlıq etdikləri üçün şahın əmri ilə öldürüldülər. Səfəvilərin orduda yaratdıqları ciddi intizam uğurlarına çox böyük təsir etdi. Nəhayət, Van qalası ətrafında vuruşmada Osmanlı ordusu məğlub olub, Qarsa tərəf geri çəkildilər.

II Şah Abbas 1643-cü ildə Rüstəm xanı vəzifədən çıxarıb öldürdü.

Ailəsi
------

Rüstəm xanın Səfiqulu xan, Bicən sultan, Tağı sultan adlı oğulları vardı.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Pörnək oymağı
* Təbriz bəylərbəyliyi

| ⛭Səfəvilərin Azərbaycandakı bəylərbəyiləri |
| --- |
| Əliqulu xan Ustaclı • Rüstəm xan Sipəhsalar • Rüstəm xan Türkman • Təhmasibqulu xan Ağcaqoyunlu-Qacar • Yusif xan (şair) • Kəlbəli xan Müsahib-Gəncəvi • II Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacar • Davud xan Undiladze • Uğurlu xan Ziyadi-Gəncəvi • İmamqulu xan Yıva-Qacar • Şahverdi sultan Ziyadoğlu-Qacar • Abbasqulu xan Ziyadoğlu-Qacar • Əmirgunə xan Ağcaqoyunlu-Qacar • Abdulla xan Ustaclı • Əlqas mirzə Səfəvi • Zülfüqar xan Qaramanlı • II Pirbudaq xan Türkman • Əhməd xan Müqəddəm • Ənsar xəlifə Qaradağlı • Əmir xan Türkman • Ərəb xan Şamlı • Hüseyn xan Şamlı • Div Sultan Rumlu
 *Səfəvilər imperiyası • Qarabağ bəylərbəyliyi • Şirvan bəylərbəyliyi • Çuxursəəd bəylərbəyliyi • Təbriz bəylərbəyliyi • Portal:Azərbaycan tarixi*  |
**Mullutu-Suurlaht gölü** (est. Mullutu-Suurlaht) — Estoniyanın qərbində yerləşən kiçİk göl. Göl düzənlik ərazidə yerləşir. İnzibati baxımından Estoniyanın Saarema vilayətinə daxildir. Estoniyanın dördüncü ən böyük gölü hesab edilir. Kuressaare şəhərindən 2 km qərbdədir. Göl Saaremaa adasında yerləşir. Göl 1440 ha ərazini əhatə edir. Gölün maksimal dərinliyi 2,1 metrdir. Orta dərinliyi isə 1.0 m təşkil edir. Mullutu-Suurlaht gölü suyunun tərkibinə görə duzlu göllərə aid edilir. Göl ümüumilikdə ərazi baxımından iki hissədən ibarətdir:

* **Suurlaht** (Kellamäe) — şərq hissə
* **Mullutu** — qərb hissə

Yaz aylarında göldə daşmalar müşahidə edilir. Bu zaman onun suyu 1,16 metr qalxaraq Paadla, Vyaqara və Kaalupea gölləri ilə birləşir. Nəticədə gölün sahəsi iki dəfədən çox artır. Gölə Nasva çayı tökülür. Bu çayın uzunluğu 3 km-dir. Qabarmalar zamanı çay dənizdən gölə axır. Adi zamanlarda isə əsk istiqamətdə. Bu səbəbdən göl balıqlarla doludur. Burada daban balığı, külmə, lilbalığı, qızılüzgəc, çay angvili, Gobio gobio, çay xanısı, Leuciscus idus, Alburnus alburnus, Lota lota, adi durnabalığı, Gymnocephalus cernuus kimi balıqları müşahidə etmək olar.
Suurlaht gölünün şimal-şərq hissəsində yerləşən körfəzdə Rahinu adlı ada vardır. Ada 3 ha ərazini əhatə edir. Burada yerləşən körfəz olduqca dayazdır. Dibi bəzi hissələrdə daş, lil və qumdan ibarətdir. Gölün iki hissəsini bir-birindən Hidre Nukk adlı yarımada ayırır. Mullutu və Vyaqara körfəzlərinin sahilləri olduqca dayazdır və əsasən qamışla örtülüdür. Mullutunun şimalında dərinlik 0,2–0,3 metrdir. Cənub hissədə, Nasva çayının mənsəbində dərinlik 1.7 metrə çatır. Burada sahillər 0,4 metrdir. Qum və lillə örtülüdür. Vyaqara körfəzi 1,1 metr dərinliyə sahibdir. Mullutuya Kramise və Kyarla, Suurlahta isə Uminyae çayları tökülür. Göllə dəniz arasında kiçik bir quru parçası vardir. Gölə çayların axmasına və su dövranının təmin edilməsinə baxmayaraq onun suyuna duzluq gətirən dənizdən ora qabarma zanamı şorsuyun daxil olmasıdır

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Mullutu Suurlaht" (Estonian). eestigiid.ee. 14 July 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 June 2012.
***Ergo decedo***, Latınca "çıx get" və ya "tərk et" mənasına gəlir, ***argumentum ergo decedo*** və ya ***xain tənqidçi səfsətəsi,*** tənqidçinin tənqidin özünə cavab verməkdənsə, tənqidçinin hansısa bir qrupa bağlılığını və ya mənsubiyyətindən qaynaqlandığını irəli sürərək tənqidçinin tənqid etdiyini deyir tənqidə cavab verməmək, boyun qaçırmağa deyilir.

Səfsətə, tənqidçinin tənqid olunan qrupun dəyərlərini və adətlərini qiymətləndirmədiyini və ya vətənə xəyanət etdiyini dolayısıyla iddia edir və beləliklə, tənqidçinin ümumiyyətlə tənqid olunan qrupdan çıxaraq sualdan və ya mövzudan tamamilə çəkinməsini təklif edir. 

*Argumentum ergo decedo* ümumiyyətlə təsnif edilməsinə görə səfsətənin bir növü kimi təqdim edilir, daha dəqiq desək ad hominem səfsətəsinin alt sinifinin bir növü olaraq təsnif edilir.

Siyasətdə
---------

*Argumentum ergo decedo* birbaşa *tu quoque* səfsətəsinə bağlıdır siyasi tənqidlərinə cavab verərkən. Kənar tənqidlərə qarşı whataboutism istifadə edilərkən*, ergo decedo* daxili tənqidə qarşı istifadə olunur.

Nümunələr
---------

**Tənqidçi** : "Düşünürəm ki, Azərbaycanın vergi sistemini təkmilləşdirmək üzərində işləməliyik. Mövcud sistem, Gürcüstan və Türkiyə kimi digər ölkələrdə həll edilmiş bir çox problemdən əziyyət çəkir. "

  

**Cavabdeh**
"Yaxşı əgər Azərbaycanı bəyənmirsənsə, niyə tərk edib daha yaxşı olduğunu düşündüyün bir yerə getmirsən?"
**Tənqidçi** : "Ofisimizin atmosferi şirkətin gələcəyi üçün islahatlar haqqında konstruktiv söhbətlərə başlamaq üçün uyğun deyil. Bir sıra təkmilləşdirmələrə ehtiyac var ".

  

**Cavabdeh**
"Korporativ sistemdən xoşunuz gəlmirsə, onda niyə buradasınız? Çıxıb gedin! "

Həmçinin bax
------------

* Məntiqi səfsətələrin siyahısı
* *Ad hominem*
* Həqiqi Şotlandiyalı Yoxdur
* *Tu quoque*
* Whataboutism

İstinadlar
----------
Manisa Spil Dağı Yarıkkaya mövqeyində "Pelopsun Taxtı"
"Frigiyalı" və ya hətta "Frigiya kralı" olaraq bilinən Pelops, Frigiya ölkəsinin ən qərb ucunda, İzmir-Manisa arasındakı Spil dağı və Yamanlar dağı ətrafında, dağ ilə eyni adı daşıyan, lakin bu günümüzə qədər çox az iz qalmış, Sipylus şəhər mərkəzli ehtimal ki, eramızdan əvvəl XII əsrdə hökm sürmüş yerli bəy Tantal və həyat yoldaşı Dionanın oğlu, Niobenin qardaşıdır. Povest şəklində bu günümüzə qədər qalan məlumatlar qədim yunan mifologiyasından keçmişdir.

Dövrü tarixi insanların və hadisələrin əfsanə və povestlərə və xüsusən də Qərbi Anadoluda olan Het/Luvi/Frigiya/Lidiya mədəniyyətlərinə görə fərqləndirmək çətin olduğu bir dövr olsa da, vətəni özündən bir neçə əsr sonra Lidiya mədəniyyətinin doğacağı məkan olacağına görə bəzi mənbələr, Pelopsu və buna görə Tantalı və Niobeyi Lidiyalı olaraq qəbul etmək üçün möhkəm bir zəmin olduğu qənaətinə gəlmişdilər. 

Rəvayətə görə Tantal oğlu Pelopsu Tanrılara qurban verdi və ətini onlara yedirtmişdir. Tanrılar bunu başa düşdükdə, Pelopsu yenidən diriltdilər və Tantalı cəzalandırdılar. Daha sonra Pelops Pisa kralı Oenomausun qızı Hippodameia ilə evləndi.

Yunanıstana Anadolulu Pelops Spilindən böyük bir sərvətlə getmiş və onu orada da kral elan etmişdilər. Mora yarımadasının Qərb dillərindəki adı olan Peloponnes adı da Pelopsun adından gəlir. Bəzi mənbələr, qurduğu sülalədə özündən sonra gələn oğlu Atreusu, Het kralı III Hattuşilinin hakimiyyəti dövründə (e.ə. 1275-1250) Qərbi Anadolu sahil xəttinə hücumlar təşkil etdiyi, Hett qeydlərinə alınmış Ahhiyalı Attarsiya ilə əlaqələndirirlər. 

Spil dağında, Yarıkkaya bölgəsində "Pelops taxtı" adlandırılan və Pelops ilə əlaqələndirilən, Frigiya dini sənətinin izlərini saxladığı və əvvəllər bir heykəlin yerləşdirildiyi ehtimalını yüksək olan "səcdəgah" və ya "qurbangah" var
**Penjina çayı** (*rus.* Пенжина, kory. Мыгыкивэем) — Rusiya ərazisindən axan çay. Kamçatka diyarının Penjinski rayonu ərazisindən axır.

Çayda Manila kəndləri (dəniz limanı var), Kamenskoye, Oklan, Slautnoye, Ayanka var

Coğrafiyası
-----------

Çayın uzunluğu 713 km, hövzəsinin sahəsi 73.500 km²-dir.

Çay Kolıma öndağlığından başlayır, yuxarı hissədə dərin dərədə, sonra isə dağlararası hövzədən axır. Penjinski ovalığına çatdıqdan sonra çayın yatağı meandrlaşır. Burada onun eni 600 m-ə çatır. Aşağı axarlarda çay Penjinski silsiləsi ilə Oklanski yaylası arasından axır. Oxot dənizinin Şelixov körfəzinin şimal-şərq hissəsindəki Penjin körfəzinə axır. Burada estuari əmələ gətirir. Mənsəbdə güçlü qabarmaların təsirinə məruz qalır. Burada qabarmanın hündürlüyü 13,4 m-ə çatır ki, bu da Rusiya çaylarının üçün ən yüksək göstərici və dünyada ən böyük göstəricilərdən biridir. Çayda illik su sərfiyyatı 695 m³/s-dir.

### Su rejimi

Penjina çayının qidalanmasının əsasını qar (65% -ə qədər) və yağış suları (25% -ə qədər) təşkil edir. İllik axınının 80% -ə qədəri mayın ortalarında başlayan yaz-yay selinin payına düşür. Onun maksimumu iyun ayında baş verir. Uzun müddət ərzində sel sularının axın sürəti 11700 m³/s təşkil edir. İl ərzində suyun səviyyəsindəki dalğalanma diapazonu çay boyunca 410 sm-dən 760 sm-ə qədər artır. İyulun sonu - avqustun əvvəllərində su azalır. Yaz və payız aylarında suyun səviyyəsi 4 m-ə qədər artan yağış daşqınları olur. Su səviyyəsinin aşağı olması oktyabrın birinci yarısında başlayır, ən aşağı suyun axıdılması (21 m³ / s-a qədər) mart ayında baş verir. Çay oktyabrın ortalarında donur. Buzun qalınlığı 160 sm-ə çatır

### Şəfaflığı

Suyun bulanıqlığı orta hesabla 30 q/m³-ə çatır. Düzənliyə çatdıqda 46 q/m³-ə qədər artır. Penjina çayının orta uzunmüddətli çöküntü axını ildə 1 milyon ton təşkil edir. Su zəif minerallaşmaya malikdir. Minerallaşma hidrokarbonat sinifinə və kalsium qrupuna aiddir.

Rusiyanın dövlət su reyestrinə görə, Anadır-Kolıma hövzəsi rayonuna daxildir.

Əməmiyyəti
----------

Penjina çayında daşqınların zəifləməsi ilə Slautnoye ilə Ayanki arasında nəqliyyat mümkündür.

qabarma və çəkilmənin imkanlarını nəzərə alaraq Penjina çayının mənsəbində güclü bir qabarma və çəkilmə elektrik stansiyasınıən qurulması planlaşdırılır.

Kamenskoye - Manila magistral yolunun üç kilometrlik keçidi çayın buz başlamış səthindən keçir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Завершился второй этап совместных экспедиционных исследований КамчатНИРО, ВНИРО и МГУ им. Ломоносова в устьевой области рек Пенжина и Таловка". КамчатНИРО. 2015. 2018-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-29.
2. ↑  "Penjina çayı". 2022-02-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-29.
3. ↑  "Ледовая переправа через реку Пенжина открылась на севере Камчатки". "КАМЧАТКА-ИНФОРМ". 22 Января 2018. 2018-06-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-29.
**Penelopa Kruz Sançes** (*isp.* Penélope Cruz Sánchez; 28 aprel 1974[…]) — İspaniya aktrisası və model. İlk televiziya debütünü 16 yaşında ikən edib.

Həyatı
------

Penelopa Kruz Sançes 1974-cü il 28 apreldə İspaniyanın paytaxtı Madrid şəhərinin San Sebastyan de Los Reyes adlanan şəhərciyində anadan olub. O, saç ustası Ençarna Sançes ve avtomobil mexaniki Eduardo Kruzun qızıdır. Hələ kiçik yaşlarından Penelopa çox enerjili uşaq idi və öz enerjisini hara sərf edəcəyini bilmirdi. Bir vaxtlar anası gözəllik salonu işlədəndə balaca Pe (yaxınları onu bele çağırırdı) həmişə salona gələn xanımlara diqqətlə tamaşa edirdi. Bu onun üçün özünəməxsus "aktyorluq" məktəbi idi. Uşaqlıqda heç kim ondakı aktrisalıq bacarığını görməsə də, hamı bu kiçik qızın hərəkətlərinin plastikasına diqqət yetirirdi.

4 yaşında valideynləri Penelopanı balet sinfine yazdırır. Tezliklə Pe rəqs və cazla dərinden maraqlanmağa başlayır. İspaniya Milli Konservatoriyasında 9 il klassik alətle məşğul olandan sonra Peneopa rəqs mədəniyyətinə yiyələnmək üçü 4 ilə yaxın Kristina Rotadan dərs alır. Amma vaxt keçdikcə aktyorluq ön pana keçir və onun rəqsə olan marağı soyuyur.

14 yaşından Penelopa filmlərdə çəkilməyə başlayır. O bir sıra şou və musiqi kliplərinə də çəkilir.

Filmoqrafiya
------------

1. Getmə (film, 2004) / Non ti Muovere
2. Qayıdış (film, 2006) / Volver
3. Viki Kristina Barselona (film, 2008) / Vicky Cristina Barcelona
4. Açılmış qucaqlar (film, 2009) / Los abrazos rotos
5. Böyük şəhərdə seks 2 (film, 2010) / Sex and the City 2
6. Sərnişin məşuqlar (film, 2013) / Los amantes pasajeros

Mənbə
-----

* Penelopa Kruz Arxivləşdirilib 2011-10-09 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Penelopa Kruz*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* Penelope Kruz Xəbərlər və Şəkillər
* *Penelopa Kruz* — IMDb səhifəsi

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Aktyor** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |

1. 1 2  Penelope Cruz // FemBio database (alm.).
2. 1 2  Penélope Cruz // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
3. ↑  .
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: İzzət Həmidov.

**İzzət Həmidov** (tam adı: *İzzət Ataykişi oğlu Həmidov*; 5 dekabr 1930, Kərimli, Vartaşen rayonu – 22 yanvar 1990, Bakı) — 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

İzzət Həmidov 1930-cu ilin 5 dekabr tarixində Kərimli kəndində anadan olub. Yer Quruluşu Layihə İnstitutunda işləyib. Yanvarın 20-də həyat yoldaşı ilə öz avtomobillərində iş yerinə tərəf gedirmiş. İnstitut Salyan kazarmasının yanında yerləşir. İnstitutun yanında yol bağlı olmasını gördükdə, maşını saxlayıb düşür. Yol kənarında tanışlarına rast gəlir. Onlarla söhbət eləməyə başlayır və bu zaman açılan atəş nəticəsində yerə yıxılır. Onu təcili yardım xəstəxanasına çatdırlar və əməliyyat edilir və güllə çıxarılır. Vintşəkilli güllə onun budundan dəyib, qarın nahiyəsini tamamilə dağıtmışdı. O iki gün reanimasiya şöbəsində qaldıqdan sonra, 22 yanvar, saat 12.00-da dünyasını dəyişmişdir. 3 övladı, 4 nəvəsi var. Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

1. ↑  *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Saral.

**Sarallar** — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun tabeliyində kənd.

Tarixi
------

Qarapapaqlar bugünkü Azərbaycan türklərinin əsas hissəsini təşkil edir. Qafqaza ilk dəfə XI əsrdə ayaq basan Qıpcaqların soyundan olan bu boy, Gürcü Çarının dəvəti ilə burada yaşamağa başlamışdır. Sonrakı illərdə daim Oğuzlarla savaş şəraitində yaşamış, bir neçə əsr içində onlarla qarışmışdır. Azərbaycanda qurulan Ağqoyunlu, Qaraqoyunlu, Səfəvi dövlətlərinin tərkibində yer alıb. XVI əsrdən etibarən formalaşan Azərbaycan xalqının özəyini təşkil edib. XIX əsrdə rus çarizminə qarşı mübarizə aparan qaçaqların bir çoxu Qarapapaq tayfasından çıxmışdir. XX əsrin əvvəllərində Qarapapaqlar, təkbaşına təşkilatlanaraq erməni daşnaqlarına və rus işğalçılarına qarşı müharibə aparmış. Nəticədə, Cənub-Qərbi Qafqaz Türk Cumhuriyyətini qurmuşlar. Daha sonra ləğv olunaraq Azərbaycan Demokratik Respublikasinin terkibinə qatılmışdır! Bu gün Qarapapaqlılar Borçalı, Gəncəbasar zonası, Qars, Sulduz əhalisinin əksəriyyəti təşkil edir.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Sarallar kəndi Maşaver çayının sağ sahilində, rayon mərkəzindən 3 km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 690 m yüksəklikdə yerləşir.

Əhalisi
-------

1918-ci ildə 115 nəfər, 1926-cı ildə 20 ailədə 155 nəfər, 2002-ci ildə 108 ailədə 501 nəfər, 2006-cı ildə 119 ailədə 503 nəfər.

Maarif
------

İlk məktəb 1930-da açılıb. Hal-hazırda bir baza məktəbi (2005-də 9 sinifdə 73 şagird) fəaliyyətdədir.

Xarici keçidlər
---------------

* Ulu türk yurdu Borçalı (**Borçalı.net**) :Sarallar kəndi Arxivləşdirilib 2012-05-17 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Gürcüstan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


| ⛭Bolnisi bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Bolnisi |
| Kəndlər | Abdallı • Ağalar • Ayorta • Aragöl • Arıxlı • Aşağı Güləver • Aşağı Qoşakilsə • Babakişilər • Bala Muğanlı • Balıc • Beytəkər • Cəfərli • Darbaz • Daşdıqullar • Dəllər • Dəmirli • Əsmələr • Faxralı • Hasanxocalı • Xaçın • İmirhəsən • İncəoğlu • Kəpənəkçi • Kianet • Kibircik • Kazreti • Kolagir • Qaradaşlı • Qaratikan • Qoçulu • Mığırlı • Molla Əhmədli • Çatax • Şəmşiöyü • Sarallar • Saraçlı • Sənəb • Sisqala • Raçisubani • Ratevani • Tağılı • Tamarisi • Tapan • Yuxarı Güləver • Yuxarı Qoşakilsə • Zol-Göyəç |