recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Meqazəlzələ** — yer qabığının plitələri arasında, zonanın bir tektonik plitəsinin digəri ilə toqquşması zamanı çökmüş plitə sərhədlərində (konvergent sərhədlərində) subduksiya zonalarında baş verən zəlzələdir. Bu tip zəlzələ Yer planetində baş verən ən güclü zəlzələdir, maqnitudası 9,0-dan yuxarıdır. Heç bir başqa məlum aktiv fəaliyyət növü bu miqyasda təsvir edilmir.

Terminologiya
-------------

Yer qabığın qırılmalarında plitənin bir hissəsi digərinə nisbətən yuxarıya doğru hərəkət edir və təkan kimi adlanan hərəkət növüdür. "Meqatəkan" termininin ümumi qəbul edilmiş mənası yoxdur, lakin plitələrin bir-birinə qarşı son dərəcə nəhəng üstəgəlməsini təsvir etmək üçün istifadə olunur.

Ərazi
-----

Ən böyük subduksiya zonası Sakit və Hind okeanlarına aiddir və Sakit Okean Qurşağının vulkanik fəaliyyəti ilə bağlıdır. Bu zonada baş verən zəlzələlər okean dibini deformasiyaya uğratdığı üçün əksər hallarda sunami ilə nəticələnir. Onların bir neçə dəqiqəyə qədər müəyyən müddət ərzində güclü titrəyişlərlə müşayiət olunduğu məlumdur.

20-ci əsrin əvvəllərindən başlayaraq ən güclü zəlzələlər
--------------------------------------------------------

Ən güclü zəlzələlərin cədvəli| Ərazi | Tarix | Maqnituda | Koordinatlar |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. Çili | 22 may 1960 | 9.5 | −38,24/-73,05 |
| 2. Şahzadə Uilyam Boğazı, Alyaska, ABŞ | 28 mart 1964 | 9.2 | 61,02/-147,65 |
| 3. Cənubi Sumatranın qərb sahillərində | 26 dekabr 2004 | 9.1 | 3,30/95,78 |
| 4. Kamçatka | 4 noyabr 1952 | 9.0 | 52,76/160,06 |
| 5. Yaponiya | 11 mart 2011 | 9.0 |  |
| 6. Ekvador sahillərində | 31 yanvar 1906 | 8.8 | 1,0/-81,5 |
| 7. Ret adaları, Alyaska, ABŞ | 13 oktyabr 1963 | 8.7 | 51,21/178,50 |
| 8. Cənubi Sumatra, İndoneziya | 28 mart 2005 | 8.6 | 2,08/97,01 |
| 9. Andrean adaları, Alyaska, ABŞ | 4 fevral 1965 | 8.6 | 51,56/-175,39 |
| 10. Assam, Tibet | 15 avqust 1950 | 8.6 | 28,5/96,5 |
| 11. Kuril adaları | 13 oktyabr 1963 | 8.5 | 44,9/149,6 |
| 12. Banda dənizi, İndoneziya | 1 fevral 1938 | 8.5 | −5,05/131,62 |
| 13. Kamçatka | 3 fevral 1923 | 8.5 | 54,0/161,0 |
|

Həmçinin bax
------------

* Zəlzələ
* Tektonik plitələr
* Sakit okean
* Maqnituda

İstinadlar
----------

1. ↑  "Giant Megathrust Earthquakes". web.archive.org.  (#archive\_missing\_date) tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2781209890 |

* Earthquake Hazards Program
* Giant Megathrust Earthquakes
**Rossi-Forel şkalası** — zəlzələ intensivliyi şkalası. XIX əsrin ortalarında İsveçrədə və İtaliyada zəlzələlərin gücünü qiymətləndirmək üçün istifadə olunub.

Haqqında
--------

Hələ zəlzələlərin alət (instrumental) üsulu ilə müşahidəsi olmayan dövrlərdə müxtəlif zəlzələləri bir-biri ilə intensivliklərinə görə müqayisə etmək üçün onların Yer səthindəki təzahürlərini (dağıntıları, zədələri və s.) əsas götürürdülər. Əslində bu müqayisədə insan hissiyatına əsaslanan çox böyük subyektivlik və qeyri-müəyyənlik var idi. Məsələn, insanlar onların evlərini ciddi zədələyən zəlzələni, yüngül hiss olunan zəlzələdən güclü hesab edirdilər. Halbuki, daha güclü zəlzələ sadəcə uzaq olduğuna görə zəif hiss edilə bilərdi. Bütün bunlara baxmayaraq, hələ XIX əsrin ortalarından başlayaraq zəlzələləri insan hissiyatına, fiziki obyektlərə vurduğu ziyana, ətraf geoloji mühitə vizual təsirinə görə təsnifləşdirməyə cəhdlər edilirdi. Həmin əsrin sonlarında İsveçrədə və İtaliyada tərtib olunmuş Rossi-Forel (RF) zəlzələ intensivliyi şkalası geniş yayılmışdı.
Rossi-Forel (RF) zəlzələ intensivliyi şkalası italiyalı Mişel Stefano Konte de Rossi və isveçrəli Fransua-Alfons Forel tərəfindən hazırlanmışdır. Rossi-Forel (RF) şkalasına görə, seysmik titrəyişlər intensivliklərinə görə 10 dərəcəyə bölünürlər. 1902-ci ildə Merkalli intensivlik şkalası tətbiq olunana qədər təxminən iyirmi il ərzində istifadə edilmişdir.

Zəlzələlərin intensivliyi
-------------------------

Bu miqyasda zəlzələlər güclərinə görə aşağıdakı on sinifə bölünür:

* **1 bal** İnsanlar tərəfindən qəbul edilməyən və yalnız həssas seysmoqraflar tərəfindən aşkar edilən mikroskopik vibrasiyalar;
* **2 bal** Seysmoqraflar tərəfindən qeydə alınan və bəzi insanlar tərəfindən hiss edilən son dərəcə zəif sarsıntı;
* **3 bal** İnsanların əksəriyyəti tərəfindən hiss edilən çox zəif sarsıntı;
* **4 bal** Torpağın zəif silkələnməsi, hərəkətdə olan insanlar tərəfindən hiss edilən və fiziki fəaliyyət vəziyyəti (pəncərə şüşəsinin cingiltisi);
* **5 bal** Hamı tərəfindən hiss edilən vasat vibrasiyalar (mebel və çarpayıların titrəməsi);
* **6 bal** Həssas zərbələr (bütün yatmış insanları oyatmaq, saatı dayandırmaq, ağacların xışıltısı);
* **7 bal** Güclü zərbələr (cisimlərin aşması, böyük zənglərin çalınması);
* **8 bal** Çox güclü təsirlər (divarlarda çatların əmələ gəlməsi, bacaların dağıdılması, kiçik dağıntılar);
* **9 bal** Son dərəcə güclü təsirlər (binaların ayrı-ayrı hissələrinin və ya bütün strukturların məhv edilməsi);
* **10 bal** Qeyri-adi təsirlər (dağlarda Yer qabığında, mağaralarda sürüşmələr, ümumi dağıntılar, çatlar).

Həmçinin bax
------------

* AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzi
* Zəlzələlərin təsnifatı
* Moment maqnitud şkalası
* Rixter şkalası
* Merkalli şkalası
* Medvedyev-Şponhoyer-Karnik şkalası

İstinadlar
----------

1. ↑  "Seysmologiyanın əsas elementləri". ek.anl.az. 27 aprel 2023-cü il tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 76528162 |

* Rossi–Forel scale
**Vasili İvanoviç Kazakov** (*rus.* Василий Иванович Казаков; d. 18 iyul 1898, Filipovo — ö. 25 may 1968) — SSRİ artilleriya marşalı, İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Bioqrafiya
----------

### İlk illəri

1898-ci ildə Nijni Novqorod quberniyasında Flipovoda kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə İmperiya ordusuna qatılaraq Birinci dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1917-ci ilin əvvəllərində Riqa yaxınlığında yaralandığından Sankt Peterburqdakı ehtiyat birliyə köçürülmüşdür. Ordu dağılandan və Rusiya vətəndaş müharibəsi başladıqdan sonra ordudan tərxis edilmişdir. Tezliklə o, könüllü şəkildə yeni yaradılmış Qırmızı orduya qatılaraq artilleriya komandanı olmuş, Rusiya vətəndaş müharibəsi və Polşa-Rusiya müharibəsində iştirak etmişdir. 1925-ci ildə Moskva artilleriya Akademiyasını bitirmiş, 1932-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olmuşdur. İki il ərzində Frunze Akademiyasında oxumuşdur. 7 may 1940-cı ona ildə general-mayor rütbəsi verilmişdir.

### İkinci dünya müharibəsi

İkinci dünya müharibəsinin başlanğıcında o, 7-ci Mexanikləşdirilmiş Korpusa komandirlik edirdi. Smolensk və Moskva uğrunda döyüşlərdə iştirak edərək anti-tank artilleriyası üçün yeni metodlar inkişaf etmişdir. 1942-ci ildə Bryansk cəbhəsində Konstantin Rokossovskinin artilleriya komandiri olmuşdur. Generalla Stalinqrad, Don, Mərkəz və 1-ci Belarus cəbhəsində vuruşmuşdur. 17 noyabr 1942-ci ildə general-leytenant, 18 sentyabr 1943-cü ildə general-polkovnik rütbəsinə yüksəlmişdir. O, Kursk döyüşünün plançılarından biri idi. Baqration əməliyyatında Aşağı Dnepr hücumunda və Almaniyadakı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Vistula-Oder hücumunda töhfələrinə görə 6 aprel 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (medal No. 5871) adına layiq görülmüşdür.

### Müharibədən sonra

Müharibədən sonra Almaniyadakı SSRİ qüvvələrinin artilleriya qruplaşmalarının komandiri olmuşdur. 1950-ci ilin martında artilleriya Korpusunun ilk müavininə çevrilmişdir. Yanvar 1952-ci ildə komandir olmuş, aprel 1953-cü ildə yenə müavin rütbəsinə endirilmişdir. 11 mart 1955-ci ildə marşal rütbəsi əldə etmişdir. Quru Qoşunlarının Hava Müdafiəsində 1958-1965-ci illərdə işləmişdir.

1968-ci ilin 25 mayında Moskvada ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Partial list of decorations". 2012-10-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-26.
2. ↑  Vasily Kazakov Arxivləşdirilib 2013-10-12 at the Wayback Machine.
3. ↑  Vasily Kazakov Arxivləşdirilib 2011-06-21 at the Wayback Machine.
4. ↑  obituary Arxivləşdirilib 2016-10-10 at the Wayback Machine.
5. ↑  "article". 2020-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-26.
**Şahi** — 1452-ci ildə Osmanlı İmperiyası dövründə düzəldilib istifadə edilmiş xüsusi bir müharibə topudur. İstanbulun fəthində istifadə edilmişdir.

Topun düzəldilməsi üç ay çəkmiş, sxemini Fateh Sultan Mehmetin başçılığı ilə Türk mühəndisləri hazırlamışdılar. Topun düzəldilməsində bizanslıların daha əvvəl deportasiya etdiyi Macar Urban adlı bir tökməçi, Memar Muslihiddin Ağa və Saruca Paşa birlikdə çalışmışdılar. Daha bir köməkçi usta kimi Genuyalı Donur Usta adlı birindən də bəhs edilir.

Bundan başqa bir rəvayətə görə də Macar Urban deportasiya edilməmiş, Bizans zindanından qazmaçılar tərəfindən qaçırılmışdır. Urbanın tökdüyü top və digər toplar 1452-ci ilin yanvar ayının sonlarında Ədirnədən yola çıxarılmış və ancaq iki ay sonra İstanbul önlərinə gətirilmişdi.
Böyük topun qarşısında Kraç Bəy komandasında 10 min akıncı süvaridən ibarət bir qoşun gedirdi. Topu 30, bəzilərinə görə 50 və ya 60 cüt öküz müşkülatla çəkirdi. 
Ədirnədə sınaq döyüntülərinin keçiriləcəyi ərəfədə Fateh Sultan Mehmet carçılar göndərərək xalqı xəbərdarlıq etmiş, olacaq gurultu haqqında xəbər vermişdir.

Fateh Sultan Mehmetin İstanbulu almaq üçün tökdürdüyü böyük top "Şahi" adını daşıyır. Bu topun lüləsi 91.5 sm-dir. 680 kiloqram ağırlığındakı mərminin mənzili 1200 metrdir. Osmanlı ordusunda daha sonra istifadə edilən böyük toplara da Şahi adı verilmişdir.

1464-cü ildə Fateh Sultan Mehmet toplardan qırx iki dənəsini Dardanel boğazının müdafiəsi üçün Dardanel boğazına göndərib. Əsrlərlə istifadə edilmədən qalan toplar 1807-ci ildə İngilis donanmasına qarşı istifadə edilmiş və gözlənilənin əksinə, qüsursuz işləyən toplar bir İngilis gəmisini vurmuş və 60 dənizçini məhv etmişdir. Bir dənəsi İngiltərədə, bir digəri də İtaliyadadır. Hal-hazırda Fateh dövründən 6 dənə top qalmışdır. Digər toplar isə hərbi muzey bağçasında yerləşir və bunların miqyası daha kiçikdir. Topların ən böyüyü olan və İstanbulda, Boğazlarda istifadə edilən "Şahi" bu gün Böyük Britaniyadadır. Fatehin toplarından biri Krım müharibəsi zamanı Dardaneldə idi. İngilis generalı Ser Con Lafroyun intensiv cəhdləri və bir çox müraciətlərindən sonra 1868-ci ildə Sultan Əbdüləziz dövründə İngiltərə Kraliçası Viktoriyaya hədiyyə edilmiş və London qülləsinin həyətində nümayişə qoyulmuşdur. Bu gün kral silah Kolleksiyanın bir hissəsi olan top Portsmut şəhərində Fort Nelson top sərgisində nümayiş etdirilir.

Texniki göstəriciləri
---------------------

Uzunluğu 5,5 metr, xarici ətrafı 2 metr 74 sm (9 ayaq), yarı diametri 92 sm (kutru 3 ayaq) çəkisi 18 tona qədərdir. Top 544 kq (1200 girvənkəsi) bəzilərinə görə də 680 kq (1500 girvənkəsi) mərmilər atır, bu mərmilər 1,883 mt (1 mil) məsafəyə qədər gedərək 1 metr 83 sm (6 ayaq) dərinliyində torpağa girirdi. Topun səsi 24 km (13 mil) məsafədən eşidilirdi.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Şahi ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  Şahi Osmanlı Devleti döneminde yapılıp kullanılmış özel bir savaş topudur.
2. ↑  "Fatih Sultan Mehmed'in Şâhi Topları İngiltere'ye nasıl gitti?". 2015-12-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-16.
3. ↑  "Fatih'in Şâhi Topları". 2016-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-16.
**Səməd Sabahi** (1914, Bakı – 1978, Tehran) — Azərbaycan və İran rejissoru, aktyoru və ssenaristi.

Həyatı
------

Səməd Sabahi 1914-cü il Bakıda zəhmətkeş ailəsində doğulub. Bu vaxt ailə yaşadığı Mərənd şəhərinin Miab kəndindən yenicə köçmüşdü. Səmədin böyük qardaşı Gəncəli Sabahi bu ailənin hekayəsini "Mənim günlərim" əsərində yazıb. Bu əsərdə minlərlə köçkün ailənin həyat və taleyi əks olunub. Birinci Dünya Müharibəsi və Böyük Rusiya inqilabı dövründə Səməd hələ uşaq ikən Bakı Konservatoriyasına daxil olur. Bura getməsinə səbəb teatr aşiqi və aktivisti olan böyük qardaşı idi. Oranı uğurla bitirən Səməd öz yolunu Bakı Rəssamlıq Məktəbində davam etdirir. Qısa zaman ərzində şəhərin gənc aktyorları arasında tanınmağa başlayır və Bakı, Gəncə səhnələrində yer alır.

İkinci Dünya Müharibəsinin yaxınlaşması ilə hələ sovet vətəndaşlığını qəbul etməmiş iranlı mühacirlərin həyatında da dəyişiklik baş verir. Bu ailələrin bəziləri Sibirə, bəziləri İrana sürgün edilir.

Qırmızı Ordunun komandanlığı altında yayımlanan "Vətən Yolunda" qəzetində 1941–1946-cı illər ərzində Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Ənvər Məhəmməd, Cəfər Xəndan, Məmməd Rahim, Osman Sarıvəlli, Mirzə İbrahimov, Qulam Məmmədli kimi bir sıra yazıçı və şairlərlə birgə məqalələri çıxıb. bir sıra məqalələri çıxıb.

Ancaq onun əsas fəaliyyəti meydanı teatr idi. Teatrda o, Cəfər Cabbarlının "Sevil", "Od Gəlini", "Aydın" və "1905", M.F. Axundovun "Hacı Qara", Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan", Üzeyir Hacıbəyovun "Məşədi İbad", Cəlil Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı" əsərlərini tamaşaya qoymuşdu. Bu tamaşalarda Əsədi, Şərifzadə, Rizvan, Əhmədzadə kimi aktyorlar yer almışdı. Həmçinin bəzi tamaşalarda özü də aktyor kimi səhnədə yer alırdı.

Sonrakı illərdə Tehrana köçən Səməd, burada teatr fəaliyyətini davam etdirib. Teatrda fəaliyyətdən sonra 1953-cü ildə çəkdiyi "Məşədi İbad" filmi ilə kino fəaliyyətinə daxil olub.

1977-ci ildə Tehranda vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

1. Məşədi İbad (film, 1953)
2. İtkin (film, 1954)
3. Aşiqlərin Baharı (film, 1960)
4. Arşın Mal Alan (film, 1960)
5. Aliş, qaraşı qız (film, 1964)
6. Qiyamçı (film, 1965)
7. Xəzinə və Əzab (film, 1967)
8. Möhtəşəm Sabah (film, 1967)
9. Sonuncu Döyüş (film, 1972)

Mənbə
-----

* "Samad Our Theater / Rahim Raisnia — ishiq.net
* Biography of Samad Sabahi — miyab.ir

Xarici keçidlər
---------------

* Həyat romantikləri sevir… Həsən Seyidbəyli (film, Mədəniyyət TV)
* Babayev Baba. **Həsən Seyidbəylinin bədii nəsri**. AMEA, Nizami ad. Ədəbiyyat İn-tu. Bakı: "Müəllim", 2011.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | IMDb · Kinopoisk |
Derri şəhərindəki xatirə abidəsi

**Qanlı bazar günü** (*ing.* Bloody Sunday, irl. Domhnach na Fola; bəzən Boqsayd soyqrımı da adlanır) — 1972-ci ilin 30 yanvar tarixində Şimali İrlandiyanın Derri şəhərində yerləşən Boqsayd ərazisində baş vermiş qanlı hadisə. Bu hadisə nəticəsində iyirmi altı nəfər dinc mülki hüquq etirazçısı Britaniya ordusunun əsgərləri tərəfindən güllələnib. Yeddisi yeniyetmə olmaqla on üç nəfər kişi hadisə yerindəcə ölüb, bir nəfər isə ağır xəsarət alıb və hadisədən bir ay sonra dünyasını dəyişib. İki nəfər etirazçı döyüş arabalarından qaçarkən xəsarət alıb. Yaralananlardan beş nəfərə güllə kürək nahiyədən dəyib. Hadisə Şimali İrlandiya Vətəndaş Hüquqları Assosiasiyasının yürüşü zamanı baş verib. Əsgərlər Paraşüt polkunun birinci batalyonunun döyüşçüləri olub.

Bu hadisə ilə bağlı Britaniya hökuməti tərəfindən iki tədqiqat aparılıb. Vidgeri Tribunalı (hadisədən dərhal sonra keçirilmiş tribunal) əsgərləri və Britaniya hakimiyyətini günahkar hesab edib. 1998-ci ildə Nyudigeyt əyalətinin Lordu Saville tərəfindən hadisələri yenidən araşdırmaq üçün Saville Tədqiqatına başlanılıb. 12 illik tədqiqatdan sonra Saville 2010-cu ilin 15 iyununda ictimaiyyət qarşısında hesabatla çıxış edib. Aşkarlanmış yeni faktlar müəyyən təzadlar ortaya çıxarıb, bu, qətliamdakı bəzi əsgərlərin cinayətə cəlb olunmasını tələb edib. Tədqiqat müəyyən edib ki, güllələnilən şəxslərin hamısı silahsız olub və bu, "əssasız və ədalətsiz" şəkildə törədilmiş hadisədir. Savillenin məruzəsindən sonra Böyük Britaniyanın baş naziri Devid Kameron ölkəsinin adından bu hadisəyə görə üzr istəyib.
Qara penni
**"Qara penni"** (*ing.* Penny Black) — tarixdə birinci poçt markası.

Azərbaycan poçt markası üzərində
Qara penni 1840-cı ildə çap olunub. İngiltərədə çap olunan bu marka qara rəngdə və bir penni dəyərində olduğuna görə onu "Qara penni" adlandırıblar. Yapışqanlı marka ideyasını ilk dəfə kitab satıcısı Ceyms Çalmers (*ing.* James Chalmers, 1782−1853) təklif etsə də, bu markanın ixtirasını general-postmaster Roulan Hillin (*ing.* Rowland Hill; 1795–1879) adı ilə bağlayırlar.

İlk poçt markasının dizaynı üçün elan olunan müsabiqədə 2700-ə yaxın təklif irəli sürülsə də, Çarlz və Frederik Hit (*ing.* Charles and Fredrick Heath) və Henri Koulun (*ing.* Henry Cole) layihəsi qalib gəlir. İngiltərədə aparılan poçt islahatı və marka sisteminə keçid poçt daşınmasının həcmini xeyli artırdı. Belə ki, əgər 1839-cu ildə 75 milyon məktub göndərilmişdisə, 1940-cı ildə bu rəqəm 168 milyona qədər artdı. Həmçinin, İngiltərədə poçt göndərişlərini asanlaşdırmaqla yanaşı, onlara görə ödənilən məbləği dəqiq və tam hesablamaq da mümkün oldu. Roulan Hill bu ixtirasına görə İngiltərə poçt idarəsində baş katib vəzifəsinə gətirildi və 20.000 funt sterlinq məbləğində mükafat aldı.

İlk markalar metalloqrafiya üsulu ilə çap olunurdu. Üzərində iki söz yazılırdı: "Postage" və "One penny". Qara Penninin üzərində şahzadə Viktoriyanın (1819–1901) rəsmi əks olunub.

"Qara Penni" 68 808 000 ədəd çap olunub. Bu gün həmin nümunələri əldə etmək nadir tapıntı hesab olunmasa da kolleksionerlər tarixiliyinə görə daima öz kolleksiyalarına "Qara Penni"ni əlavə etmək həvəsindədirlər.

Markanın yubileylərində isə xüsusi marka blokları hazırlanır.

Xarici keçidlər
---------------

* Səda — Yeni poçt markaları və albom təqdim olunub (06.05.2016)
**NGC 1197**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. **NF** tipli  qalaktikadır.  Levis Svift tərəfindən 1885-ci ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1197: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1173 |
NGC 1174 |
NGC 1175 |
NGC 1176 |
NGC 1177 |
NGC 1178 |
NGC 1179 |
NGC 1180 |
NGC 1181 |
NGC 1182 |
NGC 1183 |
NGC 1184 |
NGC 1185 |
NGC 1186 |
NGC 1187 |
NGC 1188 |
NGC 1189 |
NGC 1190 |
NGC 1191 |
NGC 1192 |
NGC 1193 |
NGC 1194 |
NGC 1195 |
NGC 1196 |
**NGC 1197** |
NGC 1198 |
NGC 1199 |
NGC 1200 |
NGC 1201 |
NGC 1202 |
NGC 1203 |
NGC 1204 |
NGC 1205 |
NGC 1206 |
NGC 1207 |
NGC 1208 |
NGC 1209 |
NGC 1210 |
NGC 1211 |
NGC 1212 |
NGC 1213 |
NGC 1214 |
NGC 1215 |
NGC 1216 |
NGC 1217 |
NGC 1218 |
NGC 1219 |
NGC 1220 |
NGC 1221 |
NGC 1222



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**NGC 1237**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. **\*2** tipli  qalaktikadır. Amerika astronomu Frank Muller tərəfindən 1886-cı ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü refraktor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
2. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 1237: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 1213 |
NGC 1214 |
NGC 1215 |
NGC 1216 |
NGC 1217 |
NGC 1218 |
NGC 1219 |
NGC 1220 |
NGC 1221 |
NGC 1222 |
NGC 1223 |
NGC 1224 |
NGC 1225 |
NGC 1226 |
NGC 1227 |
NGC 1228 |
NGC 1229 |
NGC 1230 |
NGC 1231 |
NGC 1232 |
NGC 1233 |
NGC 1234 |
NGC 1235 |
NGC 1236 |
**NGC 1237** |
NGC 1238 |
NGC 1239 |
NGC 1240 |
NGC 1241 |
NGC 1242 |
NGC 1243 |
NGC 1244 |
NGC 1245 |
NGC 1246 |
NGC 1247 |
NGC 1248 |
NGC 1249 |
NGC 1250 |
NGC 1251 |
NGC 1252 |
NGC 1253 |
NGC 1254 |
NGC 1255 |
NGC 1256 |
NGC 1257 |
NGC 1258 |
NGC 1259 |
NGC 1260 |
NGC 1261 |
NGC 1262



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tekumse lənəti** (*ing.* Tecumseh′s curse), həmçinin **ABŞ prezidentlərinin lənəti**, **prezident lənəti** kimi də tanınır - vaxtilə ölmüş şauni tayfasının hindu döyüşçüsü olan Tekumse tərəfindən ağların danışıqları pozmasına görə, lənət haqqında əfsanə. Lənət hər 20 ildən bir seçilən ABŞ prezidentinin öldürülməsi və yaxud prezidentlik səlahiyyətləri vaxtı ölməsini özündə əks etdirmişdir.

Birinci nəsildən başlayaraq seçildiyi illərin sonu sıfırla bitən 3 prezidentdən başqa qalanlarının hamısı vəzifəsini icra edərkən ölmüşdür.

Bir neçə mənbəyə əsasən bu lənət yeddinci nəsilə qədər öz təsirini göstərir.

*Birinci nəsil* - Uilyam Harrison - 1840-cı ildə prezident seçilmişdir. 4 aprel 1841-ci ildə sətəlcəm xəstəliyindən ölmüşdür

*İkinci nəsil* - Avraam Linkoln - 1860-cı ildə preziden seçilmişdir. 14 aprel 1865-ci ildə teatrda Konfederativ Ştatlarının tərəfdarı tərəfindən sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür

*Üçüncü nəsil* - Ceyms Qarfild - 1880-ci ildə seçilmişdir. 19 sentyabr 1881-ci ildə vağzalda ruhi xəstə tərəfindən öldürülmüşdür

*Dördüncü nəsil* - Uilyam Mak-Kinli - 1900-cu ildə yenidən prezident seçilmişdir. 14 sentyabr 1901-ci ildə sərgidə anarxist tərəfindən öldürülmüşdür

*Beşinci nəsil* - Uorren Hardinq - 1920-ci ildə seçilmişdir. 2 avqust 1923-cü ildə ürək tutmasından ölmüşdür

*Altıncı nəsil* - Franklin Ruzvelt - 1940-cı ildə yenidən prezident seçilmişdir. 12 aprel 1945-ci ildə beyninə qan sızmasından ölmüşdür

Yeddinci nəsil - Con Kennedi - 1960 -cı ildə seçilmişdir. 22 noyabr 1963-cü ildə Li Harvi Osvald tərəfindən sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür

*Səkkizinci nəsil* - Ronald Reyqan - 1980-ci ildə prezident seçilmişdir. İlk dəfə olaraq, qanuna uyğunluğu pozdumuşdur. 1981-ci ildə ona qarşı təşkil olunmuş sui-qəsddən sağ çıxdı. 1989-cu ildə sağ-salamat şəkildə vəzifəsindən getdi

*Doqquzuncu nəsil* - Corc Uoker Buş - 2000-ci ildə prezident seçilmişdir. Qanunauyğunluğa əsasən, bu lənət ona təsirini göstərməli idi. 2005-ci ildə prezidentə Gürcüstanda olduğu zaman sui-qəsd təşkil olunsa da, (qumbara atmışdılar) bu uğursuzluqla nəticələndi. Özünün ikinci prezidentlik müddətini bitirdi və hal-hazırda firavan həyat sürür

*Onuncu nəsil* - Co Bayden - 2020-ci ildə prezident seçilmişdir. Qanunauyğunluğa əsasən, bu lənət ona təsirini göstərə bilər. Prezidentə qarşı sui-qəsd təşkil olunmayıb. Hal-hazırda firavan həyat sürür

|  |  |
| --- | --- |
| ABŞ bayrağı | *Amerika Birləşmiş Ştatları ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Abeokuta**— Nigeriyanın cənub-qərbində şəhər. Oqun ştatının inzibati mərkəzidir. Oqun çayı sahilindədir. Əhalisi 542,9 min (2003) nəfər. İri nəqliyyat qovşağıdır. 1830-cu illərdə yoruba etnik qrupundan olan eqbalar tərəfindən şəhər-dövlət kimi əsası qoyulmuşdur. 1840-cı illərdə burada avropalı xristianların missioner təşkilatları və ticarət faktoriyası açılmışdı. Syerra-Leonedən köçüb gəlmiş azad olunmuş xristian qulların nəsilləri XIX əsrin II yarısında Abeokutada mədəni və siyasi nüfuza malik idilər. 1914-cü ildə Abeokuta Britaniya koloniyası və protektoratı Nigeriyanın tərkib hissəsi elan edildi. Kənd təsərrüfatı universiteti (1988-ci ildən), politexnik institutu (1979-cu ildən), yeyinti sənayesi müəssisələri, sement-beton zavodları, parça və boyaq maddələrinin ənənəvi kustar istehsalı var. Kənd təsərrüfatı məhsulları (pambıq, kakao, banan və s.) ticarəti mərkəzidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Абеокута // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 20.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nigeriya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şəhər** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Yulay Aznalin** (*rus.* Юлай Азналин) (başk. Yulay Аҙналин; 1722, Salavat rayonu – təq. 1797) — Ufa rayonunun Şaytan-Kudeyskoqosu ulusunun başçısı, 1773 — 1775-ci illərdə Kəndli müharibəsinin iştirakçısı, Salavat Yulaevin atası.

Həyatı
------

Tekeevo kəndinin sakini, Şaytan-Kudey tarxanı (nəsil) irsilərdən olurdu. 1750-ci ildən. Yulay yüzbaşı kimi xidmət edirdi, 1766-cı ildə nahiyə başçısının vəzifəsinə daxil oldu. 1771-də — 1773-cü ilərdə başqırd qeyri-müntəzəm qoşunlarına xidmət edirdi. Orenburq sərhəd xətlərinin mühafizəsində öz dəstəsi ilə iştirak edirdi, uzaq yürüşlərdə iki dəfə olurdu. Üsyanda onun iştirakı 1755-ci il tamamilə mümkündür, amma sənədli məlumatlarla bu təsdiq edilməmişdir.

Polşada müharibədə iştiraki
---------------------------

XVIII əsrdə Polşada Rusiyayla aparılmış müharibələr hədəflə dağılmış Polşanın daxili işlərinə müdaxiləyə malik idi. Polşada 1769-cu ilin başlanğıcında belə siyasət nəticəsində partizan müharibəsinə başlamış dəstələrin bir neçə yarandı. Noyabrda 1771-ci il Yulay göstərişi rus ordusu yardım Polşaya yönəldilən başqırd atlı qoşununun 3000-ci dəstəsinə başçılıq etməyə aldı. Dəstə 1772-ci ilin yanvarı ortasında Ufadan çıxış etdi. Yulayanın rəhbərliyi altında başqırd döyüşçüləri Varşavanın, Vilnonun və başqa yerlərin altında döyüşlərdə iştirak edirdilər. Yulay Aznalin-in döyüş hərəkətlərinin (təsirlərinin) sonu üzrə (görə) xüsusi mükafat layiq görülmüşdü — "Hərbi kiçik bayraq". Cəsarətə və qoçaqlığa görə alınmış mükafatı Yulay öz oğulu 1773-cü ilin oktyabrında Salavata verdi (çatdırdı). Salavatın Özünün üçün atanın mükafatı, ailə qalığı kimi, xüsusi qürurun predmeti idi.

Həmçinin bax
------------

* Salavat Yulayev (Yulay Aznalinin oglu)
* Yemelyan Puqaçov

Xarici keçidlər
---------------

Ədəbiyyat siyahısı
------------------

* Таймасов С. У. Восстание 1773—1774 гг. в Башкортостане. — Уфа: Китап, 2000. — 376 с. — ISBN 5-295-02163-7.

İstinad
-------

1. ↑  "Tarixi Sovet Ensiklopediyası". 2019-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-09.
2. ↑  "Биографические сведения о Салавате Юлаеве по материалам его следственного дела и другим документам. Инга Гвоздикова, кандидат исторических наук". 2017-12-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-09.
**Usxal xan**, **Usxal xaqan** və ya **Toqus-Teymur xan** (monq. Усхал хаан; Төгстөмөр хаан; 1342-1388) - Şimali Yuan sülaləsinin 2-ci, ümumilikdə Yuan sülaləsinin 14-cü, de-yure olaraq isə Monqol imperiyasının xanı.

Bioqrafiyası
------------

1378-ci ildə böyük qardaşı Ayuşridaranın ölümündən sonra Toqus-Temur Usxal Xan adı altında Yuan-Monqol xan taxtını aldı. Yuan sülaləsini bərpa etmək üçün Çin İmperiyasına qarşı hərbi əməliyyatlar keçirməyə davam etdi. Usxal xan, Monqolların yaxınlıqdakı Çin əyalətlərinə yeni hücumlar etməyə başladığı yerdən İnchan və Qaraqoruma böyük hərbi qüvvələr topladı.

1380-ci ildə Ming imperatoru Çju Yuançjan Monqolustanda daha bir böyük hərbi yürüş təşkil etdi. 1380-ci ilin yazında Muinin başçılıq etdiyi Çin ordusu çölləri keçərək Qaraqorumu aldı. Paytaxt divarları altındakı döyüşdə Monqollar sarsıdıcı bir məğlubiyyəti qızdırdılar.

Üç monqol komandiri əsir götürüldü. Qaraqorum tamamilə məhv edildi və Monqollar tərəfindən əbədi olaraq tərk edildi. Bundan sonra Çinlilər getdikcə daha da irəliləyərək bütün Monqolustanı cənubdan şimala, müasir Yablonovski silsiləsinin şimal yamaclarına keçdilər. Monqol dəstələri sərhəddə yerləşən Çin şəhərlərinə və bölgələrinə basqın edərək yerli əhalini qarət etdilər və öldürdülər. 1381-ci ildə Çin imperatoru Monqolustanda yeni bir cəza kampaniyası təşkil etdi. 1381-1382-ci illərdə Çinlilər uzun təcrid olunmuş Yunnan əyalətində Yuan sülaləsinin son qoşunlarını məhv etdilər. 1387-ci ildə Çin qüvvələri Liaodonu ələ keçirənə qədər şimaldakı müharibə müxtəlif müvəffəqiyyətlə davam etdi.

Monqolustanın cənub-şərqində və Mançuriyanın cənubunda Monqol komandiri Naxaçu gücləndirildi. Monqol qoşunları oradan Liaodonga sistematik basqınlar etdi. Çju Yuançjan, Naxaçuya qarşı böyük bir hərbi kampaniya təşkil etdi. Çin sərkərdələri dörd yeni qala qurdular və Monqol sərkərdəsi Naxaçunu könüllü təslim olmağa inandıra bildilər. Naxçıu tutulduqdan sonra ordusunun çox hissəsi (200 min nəfər) Çin komandirlərinə təslim oldu. 1388-ci ilin yazında komandir Lan Yu-nun rəhbərliyi altında 150.000 nəfərlik Çin ordusu Monqolustanın dərin ərazilərinə soxuldu.

Yuan Xanı Togus-Teymur özü Buir-nor döyüşündə qəfildən çinlilər tərəfindən ələ keçirildi və məğlub oldu. Qaraqoruma qaçarkən böyük Yuan-monqol Xanı Usxal Xan, böyük oğlu ilə birlikdə, Oratlarla ittifaq quran Arıg-Buğanın soyundan Tol Dzoriqtu xan çayında bir döyüşdə öldürüldü. Togus-Temurun ikinci oğlu, arvadları və qızları Çinlilər tərəfindən əsir götürüldü. Təxminən yetmiş min monqol və saysız-hesabsız heyvan əsir düşdü.

İstinadlar
----------

1. ↑  *薄音湖* 买的里八剌与脱古思帖木儿 (çin). // *黑龙江民族丛刊* 哈尔滨市: 2003. burax. 04. S. 66–68. ISSN 1004-4922 doi:10.3969/J.ISSN.1004-4922.2003.04.014; doi:10.16415/J.CNKI.23-1021/C.2003.04.014
**AMR** (**Adaptive multi rate**) — dəyişən sürətli kodlaşdırma. Danışıq diapazonundakı tezliklərin xüsusi olaraq nəzərdə tutulmuş siqnal səs fayllarının kodlaşdırılma standartı. ETSI (European Telecommunications Standards Institute) standartı. AMR - böyük həcmli şəbəkələrdə nitqin ötürülməsini təmin edir. AMR nitq kodlaşdırma/dekodlaşdırması müxtəlif tezlik sürət dəstlərinə malikdir. Şəraitdən və ya şəbəkənin yükləməsindən asılı olaraq müxtəlif rejimlərə keçməyə imkan verir. İstənilən şəraitdə səsin təmiz ötürülməsini təmin edir.

Aşağıda AMR kodekinin 14 rejimi göstərilmişdir, onlardan 8-ində tam sürət tam mümkündür (full rate, FR) və 6-sında tam sürətli kanal mövcuddur (half rate, HR):

| Kodek | Bitreyt (Kbit/s) | Kanal | Uyğunluq |
| --- | --- | --- | --- |
| AMR\_12.20 | 12,20 | FR | ETSI GSM enhanced full rate |
| AMR\_10.20 | 10,20 | FR |  |
| AMR\_7.95 | 7,95 | FR/HR |  |
|
| AMR\_4.75 | 4.75 | FR/HR |  |
| AMR\_SID | 1.80 | FR/HR |  |

AMR-NB
------

AMR-NB (Adaptive multi rate narrow band) — AMR-in ensiz zolaqlı variantı olan səsli kodek. 4,5-12,2 kbit/san-ə qədər məlumat axınının sürət dəyişkənliyinə imkan verir.

AMR-WB
------

AMR-WB (Adaptive multi rate wide band) — AMR-ın genişzolaqlı variantı. G.722.2 standartı kimi məlumdur. Format 3G Partnership Project (3GPP) təşkilatı tərəfindən daxil edilmişdir.

AMR-i dəstəkləyən proqram təminatı
----------------------------------

C dilində AMR kodekinin icrası 3GPP TS 26.073-də  mümkündür. Azad icra əlavələri də mövcuddur: Library of OpenCORE Framework implementation, həmçinin başqa kitabxanalar (məsələn, AMR Codecs as Shared Libraries) və AMR (RetroCode, Amr2wav) formatının konverterləri (RetroCode, Amr2wav). Bu format dəstəyi müxtəlif kodeklərlə birlikdə (FFmpeg, ffdshow) mediapleyerlərə (QuickTime, RealPlayer, VLC media player, Media Player Classic, Mplayer) daxil edilmişdir. Nokia və bir sıra başqa firmaların mobil telefonlarında diktofonlar bu formatdan istifadə edir. Nokia firması tərəfindən Nokia telefonlarında saxlanmış diktofon qeydlərini FK-nizdə qulaq asmaq üçün Nokia multimedia pleyer utiliti buraxılmışdır. Həmçinin pulsuz pleyer və AMR fayllarının konverterini hazırlanmışdır - AMR Player.

Mənbə
-----

1. ↑  "3GPP TS 26.073 — AMR speech Codec". 2018-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-03.
2. ↑  "Opencore-amr". 2010-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-03.
3. ↑  "AMR Player". 2021-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-03.
**Bəhruz Kəngərli muzeyi** — Azərbaycan rəssamı, boyakar və qrafik Bəhruz Kəngərlinin xatirəsinə yaradılmış muzey. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində, Atatürk və İstiqlal küçələrinin kəsişməsində yerləşir.

Tarixi
------

Azərbaycan poçt markası (2012)
Bəhruz Kəngərli Muzeyi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2001-ci il 22 may tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan rəssamlıq sənətinin görkəmli nümayəndəsi Bəhruz Kəngərlinin xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə yaradılmışdır.

Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyev 2002-ci il 18 iyun tarixində bu muzeyin açılışında iştirak etmiş və nitq söyləmişdir.

2013-cü il iyunun 24-də Bəhruz Kəngərli muzeyinin binasının əsaslı yenidənqurmadan sonra açılışı olmuşdur.

Binası
------

Binası tarixi-memarlıq abidəsidir. 1897-ci ildə Naxçıvan qızlar məktəbi üçün tikilmişdir.

Ümumi sahəsi 560 m²-dir. Şərq və qərb memarlıq elementlərinin sintezindən tikilmiş ikimərtəbəli binanın birinci mərtəbəsində 7, ikinci mərtəbəsində isə 5 otaq yerləşir. Hər iki mərtəbədəki otaqlara giriş dəhlizlərdəndir. İkinci mərtəbədə qərb tərəfə baxan 1 ədəd balkon var. Bina iqlim şərtlərinə uyğun olaraq çiy kərpicdən tikilmiş və fasadı bişmiş kərpiclə üzlənmişdir. Divarların qalınlığı 90 sm-dir. Binaya giriş şimaldandır. XX əsrdə binadan tədris müəssisəsi kimi istifadə olunmuşdur. Əvvəlcə pedaqoji texnikum, sonra isə Heyran xanım adına tibb texnikumu yerləşmişdir.

Burada 350-yə yaxın maddi-mədəniyyət nümunəsi qorunub saxlanılır və nümayiş etdirilir ki, bunların da 56-sı rəssamın əsərlərinin orijinalı, 300-ü isə foto surətlərindən, habelə ailəsi, həyat və fəaliyyəti ilə bağlı sənədlərdən, məişət əşyalarından və digər materiallardan ibarətdir.

2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Bəhruz Kəngərlinin 120 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır. Bu sərəncama əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində Tədbirlər Planı hazırlanaraq həyata keçirilmişdir. Tədbirlər Planına əsasən, Bəhruz Kəngərlinin Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin fondunda saxlanan 191 əsərinin surəti çıxarılaraq Bəhruz Kəngərli Muzeyinə verilmişdir. Həmin vaxtdan muzeydə Bəhruz Kəngərli irsinə aid 900-dən çox eksponat mühafizə olunur. Muzeydə rəssamın 341 rəsm əsəri vardır. Bu rəsm əsərlərindən 58-i orijinaldır.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Bəhruz Kəngərli Muzeyinin binası istifadəyə verilmişdir [*ölü keçid*]. serqqapisi.az, 25.06.2013 (az.)
2. ↑  Bəhruz Kəngərlinin 120 illik yubileyi haqqında Arxivləşdirilib 2018-02-24 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 aprel 2012-ci il tarixli, 2155 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az (az.)
3. ↑  Bəhruz Kəngərlinin albom kataloqu (PDF). Naxçıvan: Əcəmi. 2012. səh. 202. 2024-03-16 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2024-03-16.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan, 2008, səh. 40–41 (az.)
**Simfonik metal** (*ing.* Symphonic metal) — metal və simfonik orkestr musiqi janrlarını birləşdirən musiqi üslubu.

Bu janra aid musiqilərdə əsasən qadın vokalı, xor, simfonik musiqi alətləri və ya onların sintezatorda imitasiyası istifadə olunur. Bəzən bu janra aid musiqilərin yazılışı zamanı canlı simfonik orkestrlərin köməyindən də istifadə olunur. Bu janr 1990-cı illərin ortalarında Avropada yaranmağa başlamışdır. Bu janrın yaradıcıları The Gathering və Theatre of Tragedy kimi qotik-metal qrupları sayılır. Məhz onlar ilk dəfə olaraq, öz musiqilərində simfonik xordan və qadın vokalından istifadı etmişlər. Bu janr həmçinin bir neçə subjanra da bölünür.

Simfonik metal ifa edən musiqi qrupları
---------------------------------------

* Theatre of Tragedy (simfo-qotik metal)
* Tristania (simfo-qotik metal)
* Epica (simfo-qotik metal)
* Nightwish (simfo-pauer metal)
* Within Temptation (simfo-qotik metal)
* Apocalyptica (simfo-treş metal)
* After Forever (simfo-qotik metal)
* Avantasia (simfo-pauer metal)
**Skott Elliot Falman** *ing.* Scott Elliot Fahlman (Medina, Ohayo ştatı, ABŞ, 21 mart 1948-ci il) – Karneqi-Mellon universitetinin alimi. O avtomatlaşdırılmış planlaşdırılma, semantik şəbəkə, neyron şəbəkə və Common Lisp proqram dili üzrə böyük mütəxəssis hesab edilir.

Falman smayliklərin müəllifi sayılır. Bu təkliflə o yumorlu elanların ciddilərdən fərqləndirmək üçün istifadə etmək istəyirdi. Bunun üçün o :-) və :-(istifadə etməyi təklif etdi. Məsələn:

<pre.raw Style="border: 0px;">
19-Sep-82 11:44 Scott E Fahlman :-)
From: Scott E Fahlman <Fahlman at Cmu-20c>

I propose that the following character sequence for joke markers:

-)
Read it sideways. Actually, it is probably more economical to mark
things that are NOT jokes, given current trends. For this, use

-(
Falman 1973-cü ildə Massaçuset Texnoloji İnstitutunda bakalavr, 1977-ci ildə doktorluq dərəcəsi aldı. Falman Amerika süni intellekt assosasiyasının üzvüdür. O 1996-cı ilin may ayından 2000-ci ilin iyun ayınadək "Just-system Pittsburgh Research Center" jurnalının redaktoru olub..

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Business Week Online, April 23, 2001
* Scott Fahlman's Smiley Lore page, containing his version of the history, accessed Sept. 19, 2007
* :-) turns 25, Associated Press, 2007–09-20, archived from the original on 2007–10-12, retrieved 2007–09-20
* Fahlman's original message Retrieved February 19, 2009.
* Urban Legends Reference Pages: Emoticon (Smiley) Origin
* Nabokov, Vladimir (1973), Strong Opinions, New York, pp. 133–134, doi:10.2277/052153643X, ISBN 0-679-72609-8
* "They Said It", Science 317 (5846): 1841, 2007, doi:10.1126/science.317.5846.1841c.
* Şəxsi səhifə
**Slutski düsturu** (*ing.* Slutsky equation) mikroiqtisadiyyatda istehlakçının seçiminə təsir göstərən və qiymətlərin dəyişməsi ilə bağlı sərvət və əvəz etmə effektlərini izah edir. Başqa sözlərlə, o, Marşal tələbində və Hiks tələbində qiymət üzrə baş verən dəyişiklikləri əlaqələndirir. Yevgeni Slutski (*rus.* Евгений Слуцкий) (1880–1948) şərəfinə adlandırılmışdır.

* Əvəzetmə effekti iki məhsul bir-birini əvəz etmə qabiliyyətinin dəyişməsi deməkdir. Misal üçün, əgər bir normal məhsula qiymət qalxsa, ona tələb düşəcək, və eyni zamanda onu əvəz edə bilən məhsula tələb artacaq.
* Sərvət(gəlir) effekti səbəbi qiymətin artması və ya azalması olan istehlakçının alıcılıq qabiliyyətinin dəyişməsi deməkdir. Əgər məhsula qiymət düşsə, istehlakçı bu məhsuldan daha çox almaq istəyə bilər, və tələb artacaq.

Slutski matrisasının hər bir elementi (çünki söhbət sayı ikidən çox olan məhsullardan gedə bilər) aşağıdaki kimi ifadə olunur:

{\displaystyle {\partial x\_{i}(p,w) \over \partial p\_{j}}={\partial h\_{i}(p,u) \over \partial p\_{j}}-{\partial x\_{i}(p,w) \over \partial w}x\_{j}(p,w),\,}
burada {\displaystyle h(p,u)} Hiks tələbidir və {\displaystyle x(p,w)} Marşal tələbidir, *p* qiymətlərdir, *w* sərvətdir, və *u* fayda deməkdir. Düsturun sağ hissədə birinci üzvü əvəz etmə effektini ifadə edir, ikincisi isə sərvət effektini.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nicholson, W. 2005. *Microeconomic Theory*. 10th edn. Mason, Ohio. Thomson Higher Education.

* Р. М. Нуреев, (2002), Курс микроэкономики, стр. 135, Норма, Москва
* Л. С. Тарасевич, П.И. Гребенников, А.И. Леусский (2006), стр. 68, Микроэкономика, Юрайт, Москва
* H. Varian, (1992), Microeconomic Analysis, p. 119, Norton, ISBN 0-393-95735-7
**NGC 2034**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. **OCL+EN** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1837-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Proje Veritabanı". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2034: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2010 |
NGC 2011 |
NGC 2012 |
NGC 2013 |
NGC 2014 |
NGC 2015 |
NGC 2016 |
NGC 2017 |
NGC 2018 |
NGC 2019 |
NGC 2020 |
NGC 2021 |
NGC 2022 |
NGC 2023 |
NGC 2024 |
NGC 2025 |
NGC 2026 |
NGC 2027 |
NGC 2028 |
NGC 2029 |
NGC 2030 |
NGC 2031 |
NGC 2032 |
NGC 2033 |
**NGC 2034** |
NGC 2035 |
NGC 2036 |
NGC 2037 |
NGC 2038 |
NGC 2039 |
NGC 2040 |
NGC 2041 |
NGC 2042 |
NGC 2043 |
NGC 2044 |
NGC 2045 |
NGC 2046 |
NGC 2047 |
NGC 2048 |
NGC 2049 |
NGC 2050 |
NGC 2051 |
NGC 2052 |
NGC 2053 |
NGC 2054 |
NGC 2055 |
NGC 2056 |
NGC 2057 |
NGC 2058 |
NGC 2059



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Çarıq** — ayaq üçün nəzərdə tutulan geyim növü. Ayağı fiziki zədələnmələrdən və soyuqdan qoruyur.

Yüngül və ucuz başa gəlməsi, çöl-təsərrüfat işləri zamanı əlverişli olması çarığı əhalinin böyük
əksəriyyətinin ayaq geyiminə çevirmişdir. Çarıq həm aşılanmış həm də xam göndən tikildiyinə görə, onu satın almaqla və ya hər kəs özü tikməklə əldə edirdi. Hər kəsin gündəlik geydiyi çarıqdan başqa, peşəkar çarıqçılar tərəfindən tikilən və rəngli bağları olan 1–2 cüt çarığı da
olurdu ki, onu adətən bayram və məişət şənlikləri zamanı, eləcə də şəhərə-bazara gedərkən geyirdilər. İl ərzində 6–12 –yə qədər çarığa ehtiyac olurdu. Bəzən imkansız adamlar çarıq dağılan zaman onun altına göndən və ya qalın parçadan "döşəmə" salıb geyirdilər.

Azərbaycanda kişi çarıqlarının "kotuğu", "quşburnu", "qızqaytaran", "kalmanı", "xəlbirqırağı", "quşgözü", "təkburun" əcəmi, "üçburun", "qarabağı" və s. kiçik biçim tərzinə və tikiş texnikasına görə fərqlənən müxtəlif növləri olmuşdur. Bəzi etnoqrafik bölgələrdə (Naxçıvan Lənkəran-Astara və s.) qismən də olsa həsirdən hazırlanan "həsir çarıq"lara da təsadüf olunurdu.

Mənbə
-----

Həmçinin bax
------------

| ⛭Geyimlər |
| --- |
| Üst geyimləri | Yapıncı  • Arxalıq  • Baharı  • Qaba  • Çuxa  • Çəpkən  • Don  • Eşmək  • Əlcək  • Gödəkcə  • Güləcə  • Xalat  • Jilet  • Kostyum  • Köynək  • Kürk  • Ləbbadə  • Palto  • Pencək  • Pərəncə  • Plaş  • Şalvar  • Kolqotqa  • Üst köynəyi |
| Ayaq geyimləri | Ayaqqabı  • Çarıq  • Lapçın  • Boğazdı  • Dübəndi  • Başmaq  • Corab  • Çəkmə  • Sabo  • Çəkələk |
| Geyim elementləri | Kəmər |
**Dauntaun Los-Anceles** (*ing.* Downtown Los Angeles) — Los-Anceles şəhərinin mərkəzi biznes rayonu. Banklar, mağazalar və film sarayları bir vaxtlar şəhərin bütün sosial-iqtisadi siniflərinin sakinlərini və ziyarətçilərini cəlb edirdi, lakin ərazi xüsusilə 1950-ci illərdən sonra iqtisadi cəhətdən zirvəyə yüksəlirdi. İndidə, Dauntaun 2000-ci illərin əvvəllərində başlayan bir intibah yaşayır.

Dauntaun Los Anceles, Los Anceles şəhərinin mərkəzi və mərkəzi biznes rayonudur. Los-Ancelesin şimalında yerləşir və hökumət binaları, parklar, teatrlar, biznes mərkəzləri və digər ictimai yerləri özündə birləşdirir. Sahəsi 8.538 km², əhalisi isə 2008-ci ilə görə 52.400 nəfərdir.

2000-ci illərin əvvəllərinə qədər bölgədə sürətli iqtisadi tənəzzül yaşanırdı. Bu tarixdən sonra bir çox göydələn tikildi və tarixi binalar bərpa edilərək şəhərin köhnə cazibədarlığı bərpa edilməyə başlanıldı.

2013-cü ildə regionda 500.000 insan işləyir.

Həmçinin bax
------------

* Çaynataun (Los-Anceles)

İstinadlar
----------
**"Sonuncu divarın daşları"** — Çingiz Abdullayev tərəfindən yazılmış roman. Tərcümənin redaktoru Təbəssüm Muxtarovadır.

Məzmun
------

Bir millətin ürəyinin tən ortasından parçalanaraq müxtəlif cəmiyyət quruluşlu dövlətlərin tərkibində yaşamaq sitəmi azərbaycanlılara çox tanışdır. İki yüz ildən artıqdır ki, siyasi oyunların qurbanı olmuş azərbaycanlılar sonu qətiyyən görünməyən bu zülmü çəkirlər. Almanlar bu səddi aşıb birləşdilər. Fəqət ölkələr süquta uğrayan tarixi məqamlarda ayrı-ayrı insanların ömür faciəsinə kim məhəl qoyar ki?! Almaniya Demokratik Respublikası adlı bir dövlət dünya siyasi xəritəsindən silinsə də, kəşfiyyatının casusları hələ sağdır və bir neçə superdövlət onların müqabilində ağlasığmaz məzənnə ödəməyə hazırdır. Satqınlıq, sabiq yoldaşların qətlləri bahasına bu casusların siyahısı satlığa qoyulub. Dünya şöhrətli Dronqo yüzlərlə insanın həyatı və dövlətlərin mənafeyi ilə oynayan xaini qısa müddət ərzində aşkara çıxarmalıdır.

Təqdimatı
---------

Çingiz Abdullayevin "Sonuncu divarın daşları" romanının Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş variantının təqdimat mərasimi 3 fevral 2011-ci ildə Bakı Kitab Klubunun binasında keçirilmişdir. Tədbirdə Bakı Kitab Klubunun direktoru Elxan Rzayev, müəllif Çingiz Abdullayev, tərcüməçi Munisə Dadaşqızı çıxış edərək kitabın ərsəyə gəlməsi haqqında fikirlərini bildiriblər.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Çingiz Abdullayevin yeni kitabı təqdim olundu". 2016-03-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-26.
2. ↑  "Çingiz Abdullayev piratlara qarşı mübarizəyə başlayır". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-10-26.

Həmçinin bax
------------

* Çingiz Abdullayev

| ⛭Çingiz Abdullayev |
| --- |
| Romanlar | Mavi mələklər • Alçağın üslubu • Payız madriqalı • Mənim gözəl alibim • Üçüncü variant • Quba kapriççiosu • Saturnun tövbəsi • Sonuncu divarın daşları • İnsan ovu • İngilis bulvarı • Milad bayramında açılan atəş • Sutenyorun qəlbi • Bakı bulvarı • Tver bulvarı • Eramızın əzəlində sui-qəsd • Yekun diaqnoz • Uzun çəkən sözardı • Prezident ovu  |  |
**Nahid Rza oğlu Bağırov** (4 aprel 1979, Bakı) — İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.

Həyatı
------

Nahid Bağırov 4 aprel 1979-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsili 242 və 151 saylı məktəblərdə alıb.

1998–2000-ci illlərdə Bakı şəhəri Sabunçu rayon məhkəməsində katib vəzifəsində çalışıb. 1999-cu ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. 2000–2001-ci illərdə N nömrəli hərbi hissədə hərbi xidmətdə olub. 2001–2005-ci illərdə "Sir" hüquq şirkətinin vitse-prezidenti vəzifəsində çalışıb. 2006-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq fakültəsini bitirib.

Ailəlidir, iki övladı var.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

2009-cu ildən Azərbaycan Turizm Assosiasiyasının idarə heyətinin sədri olub. 2011–2013-cü, 2013–2015-ci və 2015–2017-ci illərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nəzdində Ümumdünya Turizm Təşkilatının (UNWTO) Qoşulan üzvlər şurasının Avropa üzrə vitse-prezidenti seçilib.

2018-ci ildə Azərbaycan Sahibkarlar Təşkilatları Konfederasiyasının (ASK) idarə heyətinin üzvü seçilib.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) yanında yaradılan İctimai şuranın sədr müavini təyin edilib.

Nahid Bağırov 9 fevral 2020-ci il tarixində keçirilmiş növbədənkənar parlament seçkilərində müstəqil namizəd olaraq 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən "Vədlər sözdə qalmayacaq" şüarı ilə deputatlığa namizəd olmuşdur. O, seçkilərdə 3640 səs toplasa da, 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyası namizədi Əziz Ələkbərli seçkiləri birinci sırada tamamlayaraq deputat seçilmişdir. Nahid Bağırov isə seçkiləri ikinci sırada tamamlamışdır.

Nahid Bağırov Azərbaycan Prezidentinin 5 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.

Təltifləri
----------

2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən turizm sahəsində fərqləndiyinə görə "Fəxri Turizm İşçisi", 2018-ci ildə Mülki Aviasiya Administrasiyası tərəfindən "Fəxri Aviasiya İşçisi" adına layiq görülüb.

2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının iqtisadi inkişafına verdiyi töhfəyə və sahibkarlığın genişləndirilməsi ilə bağlı dövlət siyasətinin həyata keçirilməsində səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  41 yaşlı icra başçısı — Nahid Bağırov kimdir?[*ölü keçid*]
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-11.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-02-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-11.
4. ↑  "N.R.Bağırovun İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". president.az. 5 mart 2020. 24 May 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 may 2021.