recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Erzyanca Vikipediya** (erz. Эрзянь Википедия) — Vikipediyanın Erzyan dilində olan bölməsidir. 4 iyul 2023 — Erzyan dilində olan Vikipediyada **5101** məqalə var. 2008-cü ilin 26 mayından myv.wikipedia.org ünvanında Erzyanca dilində Vikipediya fəaliyyətə başlamışdır (əvvəl inkubatorda olmuşdur).

Layihənin təşəbbüsünü 2007-ci ilin iyul ayında Vikipediyanın Rus bölməsinin Moskvada yaşayan iştirakçısı Andrey Surikov irəli sürmüşdür. Təşəbbüs qrupuna həmcinin Finlandiyada Erzyan dilindən tədris edən dilçi Cek Pyuter, Sankt-Peterburqdan olan jurnalist Andrey Petrov (Petryan Andryu) və Ulyanovdan olan mühəndis-proqramçı Mixail Stepçenko daxil idi.

19 fevral tarixində Vikipediyanın dil komitəsi «Erzyanca Vikipediyanı» uğurlu layihə elan edərək, onun hazırlığını və müəyyən edilmiş tələblərə uyğunluğunu təsdiqləyirlər. Bundan sonra mütəxəssislər 4 ay ərzində inkubatordan məlumatların ötürülməsi üçün bir platforma hazırladılar, məqalələrin həqiqiliyini təsdiq etdilər.

Erzyanca Vikipediyanın ilk yarım il ərzində idarəçiləri Andrey Surikov, Petryan Andryu və Cek Pyuter seçilmişdir.

16 may 2015-ci ildə Erzyanca Vikipediyada artıq 2 mindən çox məqalə yazılmışdı.

11 oktyabr 2017-ci il məlumatına görə vikipediyanın bu dil bölməsində 4000 məqalə vardı. Erzyanca Vikipediyanın fəal üzvü olan İli Vcyoravnovun sözlərinə görə: «Vikpediyanın bu dil bölməsində insan resurslarının çatışmamazlığı hiss olunur. Bölmə tam mənası ilə bir neçə insanın daimi işinə əsasında ayaqda durur. Misal olaraq Veps dilində danışanların sayının az olmasına baxmayaraq Erzyanca Vikipediyadan təxminən iki dəfədən çox məqalə sayına sahibdirlər. Bunun səbəblərini mühakimə etmək çətindir, amma görünür ki Erzyanlar bu gün internet layihələrinə dəstək verməkdə birləşməmişlər.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "«Эрзянь мастор» qəzeti : Nömrə arxivi". 2017-12-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-02.
2. ↑  "Erzanlar Vikipediyanı ana dilində əldə edirlər| Erzyan Ki. Mədəniyyət və maarif portalı". 2016-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-02.
3. ↑  "Erzyanca Vikipediya uğurla inkişaf edir". 2010-01-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-02.
4. ↑  "Vikipediyanın dil komitəsi «Erzyanca Vikipediyanı» uğurlu layihə kimi təsdiqlədi". 2008-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-02.

Mənbə
-----

* Мелькужо Эрзянь Мастор — Erzyan ölkəsi forumu
**Neştəryarpaq kunninqamiya** (*lat.* Cunninghamia lanceolata) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin cupressales dəstəsinin sərvkimilər fəsiləsinin kunninqamiya cinsinə aid bitki növü.

Bu cinsə daxil olan növlərin sırasında neştəryarpaq kunninqamiya daha geniş yayılmısdır. Vətəni Cənubi və Mərkəzi Çindir. Hündürlüyü 30 m-ə çatan iri gövdəli, dekorativ ağacdır. Gövdəsi düz olub, çətiri ensiz-piramidal formalıdır. Budaqları topa-topa düzülmüşdür. İynəyarpaqları ensiz neştərvarıdır, ucuna getdikcə daha da itiləşir, 2-7 sm-ə qədər uzunluqda olur, olduqca bərk, yaşıl və parlaqdır, budaq üzərində aşağıya doğru meyl edir. Erkəkcikləri üç tozcuqdan ibarət olur. Erkək qozaları uzunsov-silindrik, enli, ucu bizdir, biruclu tumurcuqdan bir neçə erkək qozaları inkişaf edir. Qozaların uzunluğu 2-4, yumurtavarı, qulcuqları nazik qabıqlı, üçbucaqlı və yuxarı hissədən iti olur. Dişi qozaları yumru, qaidəsi qısa yarpaqlarla əhatə olunmuşdur. Yumurtavarı toxumları hər tərəfdən nazik qanadla əhatə olunur. Toxumla, mədəni şəraitdə qələmlərlə çoxaldılır. Toxum pulcuqları örtük pulcuqlarla birlikdə inkisaf edir və uc hissəsi sivriləşmişdir.

Azərbaycanın Lənkəran, Astara bölgəsində yaxşı inkişaf edir, dekorativ məqsədlə istifadə olunur, xüsusilə tək-tək əkildikdə çox yaraşıqlı görünür.

Oduncağı yüngül, yumşaq, ətirlidir və inşaat materilaı kimi istifadə edilir. Ondan kağız hazırlanır və efir yağı alınır. Çinlilər kunninqamiyanı "həyat ağacı" adlandırırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  .

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Cunninghamia lanceolata* | 
* Wikidata: Q149115
* Wikispecies: Cunninghamia lanceolata
* APA: 202
* Conifers.org: Cunninghamia
* Ecocrop: 5044
* EoL: 1034925
* EPPO: CUHLA
* FoC: 200005394
* GBIF: 5284278
* GRIN: 12620
* iNaturalist: 127861
* IPA: 13980
* IPNI: 676725-1
* IRMNG: 10211071
* ITIS: 501840
* IUCN: 42215
* MoBotPF: 287313
* NCBI: 28977
* NZOR: a978efd9-2d97-4e75-8976-57c3460a6d5e
* NZPCN: 4221
* PalDat: Cunninghamia\_lanceolata
* Plant List: kew-2747422
* PLANTS: CULA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:676725-1
* Tropicos: 31300002
* WCSP: 383010
* WFO: wfo-0000629338

 |
| *Pinus lanceolata* | 
* Wikidata: Q17363883
* GBIF: 5284283
* GRIN: 28465
* IPNI: 263041-1
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:263041-1
* Tropicos: 24900699
* WCSP: 379686
* WFO: wfo-0000481072

 |
**Şərq adaları** — Kara dənizində Nordenşeld arxipelaqı tərkibinə daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Rusiya Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir. 
Arxipelaqın şərqində yerləşir. Qrupa bu adıda məhəs şərqdə yerləşməsi ilə əlaqədar verilmişdir. Şərq adalarından qərbdə Litke adaları, 15 km cənub-qərbdə Paxtusov adası yerləşir. Arrxipelaq ümumilikdə 15 adadan ibarətdir. Şimaldan cənuba 30 km məsafədə uzanır. Paxtusov adasından Lelin boğazı ilə ayrılır. Qrupa daxil olmayan və ondan cənubda yerləşən adalardan Matisen boğazı ilə ayrılır. Arrxipelaqa daxil olan Tırtov adasında 1940-1975-ci illər ərzində qütb stansiyası fəaliyyət göstərmişdir. Qrupa daxil olan bir çox adalar 1901-ci ildə Zarya şxununda Eduard Vasileviç Tollun rəhbərlik etdiyi eksoedisiya tərəfindən kəşf edilmişdir.

Qrupa daxil olan adalar:

Tırtov adası — qrupa daxil olan üç iri adadan biri olaraq qrupun ucqar cənub nöqtəsində yerləşir. Ensiz ada şimaldan cənuba 15 km məsafədə uzanır. Şimalında Bianki adası yerlışir. Şərqində iki elə də iri olmayan ada vardır: Jeleznyakov adası və Lovson adası. Qərbində yerləşən Paxtuson adasından Lelin boğazı ilə ayrılır. Cənubunda yerləşən adalardan isə Matisen boğazı ayırır.

Lovsov adası — Tırtov adasından şərqdə yerləşın elə də iri olmayan ada.

Jeleznyakov adası — Tırtov adasının mərkəzi hissəsinə yaxın yerdə mövcud olan kiçik qayalı ada..

Dejnyov adası — qrupun iki elədə iri olmayan ucqar qərbində yerləşən iki ada.

Matros adası — qrupun şimalında yerləşən hündürlüyü 54 metr olan ada.

Salome adası — Bianki və Matros adaları arasında, Spokoynı boğazında yerləşən ada.

Volna adası — Spokoynı boğazında, Bianki ilə Yevgeni Fyodroviç adaları arasında yerləşən kiçik ada.

Yevgeni Fyodorov adaları — qrupa daxil olan iki adadan ibarət ayrı adalar qrupu. Qrupun şimal vəqutaracağını təşkil edirlər.

Nord adası — qrupa daxil olan üç iri adadan biri olaraq qrupun şimal-şərqində yerləşir. Şərqi istisna olaraq digər ərazilərdən arxipelaqın digər adaları ilə əhatələnmişdir: şimalında Kolomeysev adası, qərbində Evgeni Fyodrov adaları, cənub-qərbində Bianki adası və Kamenistı adası, bir qədər cənubda isə Dalnı adası adası yerləşir

Bianki adası — qrupa daxil olan üç iri adadan biri. Burada qrupun ən hündür nöqtəsi yerləşir (97 m). Bu qrupun mərkəzində qərarlaşır. Şimaldan Salome adası, Tatris adası, Volna adası, Nord adası və Evqeni Fyodroviç adalarından Spokoynıy boğazı ilə ayrılır. Cənubunda Tırtov adası yerləşir. Şərq sahilində kiçik Kamenistı adası, qərbində isə Leskin adası qəralaşır.

Kamenistı adası — Bianki adasının şərq sahilində yerləşən kiçik ada.

Leskinen adası — Bianki adasının qərb sahilində yerləşən kiçik ada.

Dalnıy adası — qrupun ucqar şərqində yerləşir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tırtov qütb stansiyası, «Rusiyanın tərk edilmiş qəsəbələri»". 2016-03-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-01.
2. ↑  Tırtov qütb stansiyası, «Arktika və Antarktida filateliyası»
**Xəlifət əl-xüləfa** -("xəlifələr xəlifəsi") Səfəvi-Ərdəbil təriqətinin
geniş yayılmış nümayəndələr şəbəkəsinin başçısı idi (xüləfa - ərəbcə
"xəlifə" sözünün cəm halıdır). Əslində o, Səfəvi təriqətinin bütün
fəaliyyətini istiqamətləndirir və ona nəzarət edirdi. Öz nümayəndələrinin
yaxşı təşkil edilmiş xidməti sayəsində Səfəvilər Azərbaycanı, indiki
Ermənistan ərazisini, Kiçik Asiya və İranın şimal vilayətlərini əhatə edən
geniş ərazilərə səpələnmiş qızılbaş tayfalarını öz tərəflərinə çəkib şiəlik
bayrağı altına toplaya bildilər. Beləliklə, xəlifət əl-xüləfa idarəsi ŞeyxSəfiəddin tərəfindən əsası qoyulmuş "Səfəviyyə" təriqətinin teokratik
təşkilatının qalığı idi.

V.F.Minorskinin göstərdiyi kimi, hakimiyyətə gələn Səfəvilər ikili
idarəçiliklə qarşılaşdılar, onlara başçılıq etdilər. Onlar "krallar kimi öz
sələflərinin (əsasən, Ağqoyunluların) idarəetmə sistemini irsən qəbul
etdilər. Onlar ilkin təriqətin ali başçıları kimi öz sufilərindən kor-koranə
itaət tələb etdilər". Böhranlar dövründə onlar öz tərəfdarlarının
"şahsevənlik" hisslərinə müraciət edirdilər, çox zaman tayfalararası
didişmələri təriqət ardıcılları arasında hökm sürən, müridləri öz "mürşidi
kamilinə" (yəni şaha) danışıqsız itaətə çağıran ən sərt intizam sayəsində
yoluna qoyurdular.

"Xəlifələrlə" yanaşı "ithaf olunanlar"ın "pirə" ("böyüklər,
ağsaqqallar") adlanan daha bir kateqoriyası da var idi. V.F.Minorskinin
fikrincə, "xüləfa" "xəlifət əl-xüləfanın" qısaldılmış formasıdır. Təriqətin
işlərini idarə edən və onun tələblərində bacarıqlı sərkərdə kimi xidməti
olan İsmayılın ən yaxın silahdaşlarından biri mənbəklərdən göründüyü
kimi Xədim bəy Xüləfa, yaxud adı tez-tez qısaca çəkilən Xüləfa bəy
olmuşdur.

"Xəlifət əl-xüləfa" qızılbaş tayfalarının imtiyazlı zümrəsi
içərisindən təyin edilir və bir qayda olaraq, türk (azərbaycanlı) olurdu.
Səfəvi sülaləsinin şahları onların köməyi ilə yalnız özlərinin
arxalandıqları, onları hakimiyyət başına gətirmiş qüvvələrə deyil, həm də
öz ardıcıllarının geniş şəbəkəsinə nəzarət edirdilər. Xəlifət əl-xüləfalar
böyük hakimiyyətə malik olub "mürşid-i kamilin" (yəni şahın) təriqət
işləri üzrə müavinləri sayılırdılar. Məsələn, I Şah Təhmasib dövründə
xəlifət əl-xüləfa vəzifəsini tutan Hüseynqulu Xüləfa Rumlunun adı
çəkilir. O, "təbil və bayraq sahibi" olmasa da, böyük nüfuz və təsir sahibi
idi. Diyarbəkirdən və Kiçik Asiyanın digər vilayətlərindən "şah
astanasına" gələn çoxsaylı sufilər tamamilə ona tabe idilər96. İskəndər
bəy Münşi I Təhmasibin müasirləri olan əmirlərin siyahısında adi
"xəlifə"lərin siyahısında 3 şamlı, 1 türkman, 4 zülqədər, 3 qacar, 1 kürd,
1 cağatay tayfa əmirlərinin adlarını çəkir.

Sufi təşkilatı o dərəcədə yaşamağa qabil idi ki, hətta I Abbasın ölümündən sonra da şahın öz ardıcıllarının "mürşid-i kamili" olması
ideyası onun nazirləri tərəfindən tanınmışdı. Lakin sonralar xəlifət əlxüləfa
vəzifəsi siyasi hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı və sadəcə olaraq
"sufilərin işlərinə dair katibliyə" çevrildi. Məsələn, "Təzkirət əlmülük"
də göstərilir ki, şahın adından fəaliyyət göstərən xəlifət əl-xüləfa
bütün vilayətlərə (məmalik) öz nümayəndələrini (xəlifə) təyin edir.

Həmçinin bax
------------

* Səfəvi təriqəti
**Denden məbədi** (電電宮, *Denden-qu*?) – Yaponiyanın Kioto şəhərinin Nişikyo rayonunda yerləşən şintoist məbədi. Elektrik və radio dalğaları kamisi Denden-Myocinə həsr olunmuşdur.

Tarixi
------

Denden-Myocin orta əsrlərdə Kiotonun kiçik bölgələrində sitayiş edilən ildırım kamisi olmuşdur. Bu tanrı kənd təsərrüfatı və çəltik yığımı ilə də assosiasiya edilmişdir. Yaponiyada Denden-Myocinə həsr olunmuş yeganə məbəd Horin məbəd kompleksinin içində tikilmişdir. Məbəd yerli sakinlər arasında populyar olsa da, 1864-cü ildə Hamaquri darvazası üsyanı zamanı baş verən yanğın nəticəsində məhv olmuş və bərpa olunmamışdır.

1956-cı ildə Kinki Radio Tənzimləmə Şurasının direktorunun təklifi ilə Denden-Myocinə həsr olunmuş yeni məbəd tikilmişdir. Bu zamandan etibarən Denden-Myocin elektrik və radio dalğalarının kamisi hesab olunmağa başlamışdır. Osaka prefekturasında baş tutan Ekspo 70 tədbiri münasibətilə 1969-cu ildə məbəd yenilənmişdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Məbəddə Henrix Hers və Tomas Edisona həsr olunmuş abidə tikilmişdir. Məbəd kompüter mühəndisləri, proqramçılar, telefon xidməti provayderləri arasında populyardır. Elektrikli nəqliyyat vasitələrinə sahib şəxslər təhlükəsiz səyahət üçün bu məbəddə dua edirlər.

Məbəddə satılan omamorilər 16 qiqabaytlıq SD yaddaş kartı formasındadır. Məbədin illik festivalı 23 may tarixində baş tutur.

Qalereya
--------

* Torii.Torii.
* Hers və Edisona həsr olunmuş abidə.Hers və Edisona həsr olunmuş abidə.
* Məbədə giriş.Məbədə giriş.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  "Denden-gu". Atlas Obscura (ingiliscə). 2 avqust 2022. 2022-09-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2022.
2. 1 2  "Denden-gu Shrine". Kokuzo Hourinji (ingiliscə). 2022-09-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2022.
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının Mətbuat katibi Sean McCormack sualları cavablandırır
**Mətbuat katibi** — bir təşkilat və ya şəxs adından danışmağa səlahiyyətli bir şəxsdir. Mətbuat katibləri əsasən təcrübəli, uzun müddət işləyən və ya təşkilatın hədəflərini dəstəklədikləri bilinən şəxslər arasından seçilir.

Vəzifə və funksiyaları
----------------------

İndiki mediaya həssas dünyada bir çox təşkilatın, ictimaiyyətə etmiş olduğu elanların ən uyğun şəkildə və uyğun formada həyata keçirilməsi yollarını və üsullarını təmin etmək üçün jurnalistika, rabitə, ictimaiyyətlə əlaqələr və ictimai münasibətlər üzrə rəsmi təhsil almış mütəxəssisləri işə cəlb etmək ehtimalı getdikcə artmaqdadır. Əlverişli mesajların təsirini artırmaq və xoşagəlməz mesajların təsirini minimuma endirmək üçün ən uyğun üsul kanallardır. Məşhur yerli və milli idman ulduzları (məsələn Michael Jordan və ya Bob Uecker kimi) və ya televiziya və film ulduzları (Beyoncé və ya Michael J. Fox kimi) kimi məşhur şəxslər tez-tez kommersiya reklamları üçün sima olaraq seçilirlər. 2017-ci ilin avqust ayından etibarən Kayleigh McEnany və Michael Tyler sırasıyla RNC və DNC-nin rəsmi nümayəndəsi vəzifələrini icra etmişdirlər.

Məsuliyyətləri
--------------

Şəxsi tanışlıq verən bir fərddən fərqli olaraq, təşkilatın mövqelərini öz fikirləri ilə zidd olsa belə sədaqətlə təmsil etmək və müdafiə etmək mətbuat katibinin işidir. Nəticə etibarilə mətbuat katibləri ümumiyyətlə təcrübəli, uzun müddət işləyən işçilərdən və ya təşkilatın hədəflərini dəstəklədikləri bilinən digər şəxslərdən seçilirlər.

Şəxsiyyət
---------

Bir şirkəti ictimaiyyət qarşısında həmin şirkətin baş meneceri, sədri və ya prezidenti, maliyyə direktoru, vəkili və ya xarici hüquq məsləhətçisi təmsil edə bilər. Əlavə olaraq, gündəlik səviyyədə və daha çox rutin elanlar üçün iş, rəsmi nümayəndə kimi çıxış edəcək olan korporativ rabitə və ya investor əlaqələri şöbələrinə (və ya ekvivalentlərinə) də həvalə edilə bilər.

Nümunə olaraq, hissəciklər fizikası ittifaqında fiziklərin geniş müştərək əməkdaşlığı, əməkdaşlığın bir (və ya iki) rəsmi nümayəndəsini və ya liderini seçirlər. Belə hallarda rəsmi nümayəndə ictimaiyyətlə əlaqələrin təmin edən adam deyil, işbirliyinin aparıcı elm adamıdır. Hər bir əməkdaşlıq, daxili məqsədlər üçün rəsmi nümayəndənin rollarını və məsuliyyətlərini seçir, lakin adətən nümayəndələr də ev sahibi laboratoriya və/və ya maliyyə agentlikləri ilə əlaqə qurmaq üçün müəyyən rollar daşıyırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Goodman, Michael B.* Corporate communications for executives. Albany, N.Y: State University of New York Press. 1998. 13. ISBN 0-7914-3762-0.
2. ↑  "CMS Management". Compact Muon Solenoid Experiment. 22 December 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 December 2015.
**Xəlifə Bəlqasım Həftar** (*ərəb.* خليفة بلقاسم حفتر‎‎; 7 noyabr 1943, Əcdabiyə, İtaliya Liviyası[d]) — 2019-cu ilin may ayından etibarən 2-ci Liviya vətəndaş müharibəsində iştirak edən, eyni zamanada Liviya və Amerikan vətəndaşlığına malik olan Liviya Milli Ordusunun Ali Baş Komandanı, Feldmarşal.

Həyatı
------

Xəlifə Haftar 1943-cü ildə Liviyanın Əcdəbiyyə şəhərində doğulub. SSRİ-də hərbi təlim keçdikdən sonra Muəmmər Qəddafinin liderliyində qurulan orduya qatılıb. 1969-cu ildə Qəddafinin Kral İdrisi devirməsinə köməklik edib. Həmin gündən Qəddafinin ən inandığı şəxsə çevrilib və ona Müdafiə Nazirliyində vəzifə verilib. Bəzi mənbələrdə hətta, Qəddafinin Haftarı öz oğlu kimi gördüyü deyilirdi. 70-ci illərdə Fransanın dəstəklədiyi Çad hərbi qüvvələri Liviyanı məğlub edərək Haftar və 300 əsgərini əsir götürüb. Həmin hadisədən sonra Qəddafi ilə münasibətləri pisləşib.

Çünki, Qəddafi onun xilas edilməsi istiqamətində heç bir addım atmayıb hətta, əsgərlərinin əsir düşməsinə səbəb olduğunu bildirərək Haftarı xain elan edib. Bu səbəbdən Haftar təxminən 20 il həbsdə qalır. Nəhayət 1990-cı ildə ABŞ-nin Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CİA - Central Intelligence Agency) həbsdə onunla görüşməyə başlayıb. Bir neçə gün sonra general həbsdən çıxarılır və ABŞ-yə gedib.

Vətənə qayıdış
--------------

2011-ci ildə Liviyada vətəndaş müharibəsi başlayandan sonra vətəninə qayıdan Xəlifə, burada silahlı qüvvə toplayaraq söz sahibi olub. 2014-cü ildə Liviya televiziyalarında çıxış edərək ölkəni xilas etmək planlarını açıqlayıb.

BMT tərəfindən legitimliyi tanınan Tripoli hökumətinə qarşı döyüşən general Xəlifə Haftar rəhbərlik etdiyi Liviya Milli Ordusu, Müəmmar Qəddafi rejiminə qarşı döyüşmüş üsyançılardan və xeyli sayda sudanlı muzdlu əsgərlərdən ibarətdir.

2021-ci ilin noyabrında Xəlifə Haftar 2021-ci ilin dekabrında keçiriləcək prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürəcəyini açıqladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-15.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-04-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-15.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-15.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-15.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-01-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-15.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-11-17.

Xarici keçidlər
---------------

* EXCLUSIVE - Interview with Libya's military strongman Khalifa Haftar
* Libya: Pro-Haftar forces edge closer to Tripoli
**Bamba Qadınəfəndi** və ya **Ümmü Abbas** (ö. 1871) — Kavalalı Mehmed Əli Paşanın oğlu Tosun Paşanın xanımı, Osmanlıların Misir və Sudan hakimi I Abbas Hilmi Paşanın anası, Misirin ilk Validə Paşası.

Həyatı
------

Doğum tarixi bilinməyən Bamba xanım Mehmed Arif bəyin qızı və Fatma Zəhra xanımın (Mehmed Əli Paşanın oğlu İsmayıl Kamil Paşanın xanımı) bacısı idi. 16 yaşında Mehmed Əli Paşanın oğlu Tosun Paşa ilə evləndi və 1 iyul 1812-ci ildə yeganə övladı olan Abbas Hilmi adlı oğlu dünyaya gəldi. Tosun Paşanın bundan başqa doğum tarixi bəlli olmayan 4 övladı daha olsa da, onların Bamba xanımdan olmadığı və adı bəlli olmayan başqa bir qadından dünyaya gəldiyi dəqiqdir.

Dəfn ediliyi türbənin interyeri
Ancaq qısa zaman sonra Tosun Paşa hələ 23 yaşında vəbadan vəfat etdi (28 sentyabr 1816) və dul qalan Bamba xanımla oğlu Əminə xanımın himayəsində Qahirəyə döndülər. 1824-cü ildə Əminə xanımıın vəfatıyla daha sərbəst həyat yaşamağa başlayan Bamba xanım haqqında oğlunun Misir taxtına əyləşdiyi 1848-ci ilədək məlumat yoxdur. Qaynı Kavalalı İbrahim Paşanın vəfatı və Abbas Hilmi Paşanın Misir hakimi təyin edilməsiylə (10 noyabr 1848) Bamba xanım Misirin Validə Paşası elan edildi. O, bu ünvanı alan ilk xanım olaraq Misir tarixinə düşdü.

Oğlunun Misir səltənətində dövlət məsələlərindən uzaq qalan Bamba xanım daha çox xeyriyyə işləriylə məşğul oldu. Qahirənin mərkəzi yerlərindən Saliba küçəsində öz adına səbil və çeşmə inşa etdirdi. Oğlunun daxildə apardığı milliyyətçi siyasəti dəstəklədi. Ancaq oğlunun 6 illik səltənətinin ardından oğlu Abbas Hilmi Paşa xidmətçiləri tərəfindən öldürüldü və yerinə əmisi Səid Paşa Misir hakimliyini ələ aldı. Buna baxmayaraq öncəki dəbdəbəli həyatını davam etdirən Bamba xanım 1871-ci ildə Qahirədəki Əl-Qadra sarayında vəfat etdi. Cənazəsi Qübbət Əfəndi məzarlığına dəfn edildi. Daha sonra 1894-cü ildə bu bölgədə Xədiv Tofiq Paşa şərəfinə türbə inşa edildi və Bamba xanımın məzarı da bu kompleksə daşındı.

Mənbə
-----

* Folia Orientalia, Volume 37. Państwowe Wydawn. Naukowe. 2001. p. 81.
* Hoiberg, Dale H. ed. (2010). "Abbas I (Egypt)". Encyclopædia Britannica. I: A–Ak — Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopædia Britannica, Inc. ISBN 978-1-59339-837-8
* Kadi, Galila El; Bonnamy, Alain (May 24, 2007). *Architecture for the Dead : Cairo's Medieval Necropolis*. American Univ in Cairo Press. ISBN 9789774160745
* Anon (20 July 2009). "14-Mohamed Ali's Dynasty". Egypt: State Information Service
* "Lire Entre Les Tombes: Une Grande Famille De Morts, Les Halil Hamid Pacha-zâde (1785–1918)". *Peeters Online Journals* (in French). 2011. pp. 512 n. 179
* Goldschmidt, Arthur Jr (2000). *Biographical Dictionary of Modern Egypt*. Lynne Rienner Publishers. pp. 2. ISBN 978-1-555-87229-8
* Tugay, Emine Foat (1963). *Three Centuries: Family Chronicles of Turkey and Egypt*. Oxford University Press. pp. 115–16
* Williams, Caroline (2008). *Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide*. American Univ in Cairo Press. p. 247. ISBN 978-9-774-16205-3
* El Kadi, Galila; Bonnamy, Alain (2007). *Architecture for the Dead : Cairo's Medieval Necropolis*. American Univ in Cairo Press. p. 199. ISBN 978-9-774-16074-5
**Halmahera adası** (ind. Pulau Halmahera) — Malay arxipelaqına aid (Molukk adalarının ən iri adalarından biri) İndoneziyaya məxsus ada.

Coğrafiya
---------

Sahəsi 17 780 km². Ərazi dağlıqdır (ən hündür yeri Hamkоnоrа vulkanıdır (1560). Adada fəaliyyət göstərən Dukono və İbu vulkanları vardır.

Ekvatorial iqlimi hakimdir. Bütün il boyu temperatur 25–28°S, illik yağıntı isə 2000–3000 mm təşkil edir. Ərazi bütünlüklə həmişə yaşıl meşələrlə örtülüdür.

Tarixi
------

Halmahera adası əvvəllər Ternate və Tidore adalarında asılı olmuşdur. Sonradan isə ada güçlü kralıqın ərazisini təşkil edirdi. Sonradan Hollandiyanın Ost-Hind şirkəti bütün arxipelaqı ələ keçirir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı adada yaponların hərbi bazası yerləşirdi.

1999 və 2000 ci illərdə Halmahera adasında müsəlmanlar və xristianlar arasında toquşmalar baş vermişdir. Bu toqquşmalarda minlərlə insan həlak olmuşdur.

Əhalisi
-------

Halmahera əhalisi.
Əhalisi 162 728 nəfər (1995) təşkil edir. Əhalisinin təxminən 80 % müsəlman və 20 % xristiandır.

Ekonomika
---------

Tropik əkinçiliyi, Kakos plantasiyaları geniş yayılmışdır. Adada qızıl, nikel və kobalt ehtiyatları vardır.

Mənbə
-----

* Halmateranın tarixi Arxivləşdirilib 2010-12-13 at the Wayback Machine (ing.)
Papa XIII Leonun balıqçı üzüyü
**Balıqçı üzüyü** (*lat.* anulus piscatoris; həmçinin, *papa üzüyü* və *Müqəddəs Pyotrun üzüyü*) — tiara ilə yanaşı Roma papalarının geyiminə daxil olan atribut.

Papa üzüyü Roma Papasının balıqçılıqla məşğul olan Müqəddəs Pyotrun vəliəhdi olduğunu xatırlatmaq üçün taxılır. Üzüyün üzərində qayıqda əyləşən apostol Pyotrun balıqçı torunu suya atması təsvir olunmuşdur. Bu simvolikanın İsa Məsihin söylədiyi kimi, onun şagirdlərinin insan ruhunun ovçusu olacağına işarə etdiyi iddia edilir.

Üzük haqda ilk məlumatlara papa IV Klimentin məktubunda rast gəlinir (1265). Orta əsrlər dövründən bəri papanın yanına gələn hər kəs öz dodaqlarını bu üzüyə toxundururdu. Bu, həmin şəxsin papaya tabe olmasına işarə idi. 1842-ci ilə qədər bu üzükdən papanın şəxsi məktublarının təsdiqi üçün möhür kimi də istifadə olunurdu.

Yeni seçilən papa üçün yeni bir üzük hazırlanır və ora onun adı həkk edilir. Papanın ölümündən sonra kamerlenqo (və ya  **kamerari**) iki kardinalın iştirakı ilə üzüyü məhv edir. Buna səbəb, yeni papa seçkiləri dövründə sənədlərin saxtalaşdırılmasının qarşısını almaqdır. Yeni üzük yeni pontifikə tacqoyma mərasimi zamanı təqdim edilir.
Çox zaman təkcə Kassini adlandırılan **Kassini - Hüygens** (Cassini - Huygens) kosmik - tədqiqat missiyası NASA, Avropa Kosmik Agentliyi (European Space Agency - ESA) və İtaliya Kosmik Agentliyinin (Italian Space Agency - ASI) birgə layihəsidir və planet Saturnu, onun halqaları və təbii peykləri daxil olmaqla Saturnun sistemini tədqiq etməyə göndərilmişdir. Flaqman sinfi kosmik gəmi həm NASA-nın Kassini zondundan, həm də Saturnun ən böyük təbii peyki olan Titana eniş edən ESA-nın Hüygens landerindən (lander-Aya və ya başqa planetlərə eniş etmək üçün dizayn olunan kosmik gəmi) ibarətdir. Kassini Saturnu araşdırmaq üçün göndərilən dördüncü, Saturnun orbitinə daxil olmağı bacaran ilk kosmik cihaz idi. Bu iki kosmik gəmi adlarını Giovanni Kassini və Kristian Hüygens astronomlarından almışdır.
15 oktyabr 1997-ci ildə Titan IVB / Centaur-dan xaricə çıxarılan Kassini təxminən 20 il kosmosda fəaliyyət göstərdi, 1 iyul 2004-cü ildə Saturnun orbitinə daxil olduqdan etibarən 13 il Saturnun orbitində fırlandı, planeti və sistemini öyrənməyə sərf etdi. Saturna səyahətə Venera (aprel 1998 və iyul 1999), Yer (Avqust 1999), 2685 Masurski asteroidi və Yupiterin (2000 dekabr) səthindən alçaqdan uçuş daxildir. Missiya 15 sentyabr 2017-ci ildə, Kassininin traektoriyası Saturnun yuxarı atmosferinə daxil olduqda və Saturnun təbii peyklərinin çirklənmə riskinin qarşısını almaq üçün yandırılmaqla sona çatdı. Missiya gözləntilərdən yüksəkdə uğura imza atdı - NASA-nın Planet Elm Bölməsinin direktoru Cim Qrin Kassini-Hüygens-i Saturn sistemi, təbii peykləri və halqaları, Günəş sistemində yaşamın harada ola biləcəyi anlayışı da daxil olmaqla insanların düşüncəsində inqilab edən "ilklərin missiyası" olaraq xarakterizə edir.
Kassini-nin tərtibatçıları əvvəlcə 2004-cü ilin iyunundan 2008-ci ilin mayına qədər dörd il müddətinə bir missiya təyin etmişdilər. Missiya Kassini Bərabərlik Missiyası (Cassini Equinox Mission) adı altında 2010-cu ilin sentyabrına qədər 2 il müddətində uzadıldı. Missiya bir də ikinci və sonuncu dəfə olaraq Kasini Solstis Missiyası (Cassini Solstice Mission) ilə Kassininin de-orbit etməsi və Saturnun üst atmosferində yandığı tarix olan 2017-ci il 15 sentyabra qədər yeddi il müddətində uzadıldı.
Hüygens modulu 25 dekabr 2004-cü ildə zonddan ayrılana qədər Kassini ilə birlikdə səyahət etdi; Hüygens, 14 yanvar 2005-ci ildə Titan üzərində paraşütlə yerə endi. Orbiteri translyasiya kimi istifadə edərək təxminən 90 dəqiqə ərzində Yerə data göndərirdi. Bu, xarici Günəş sistemində indiyə qədər həyata keçirilən ilk eniş və Yerin Ayından başqa bir təbii peykdə ilk eniş idi.
Missiyasının sonunda Kassini kosmik gəmisi "Qrand Final"ını icra etdi: Saturn və Saturnun daxili halqaları arasındakı boşluqlardan bir sıra riskli uçuşlar həyata keçirdi. Bu mərhələ, kosmik gəminin məhvindən əvvəl Kassininin elm araşdırma nəticələrini maksimuma çatdırmaq məqsədi daşıyırdı. Kasininin atmosferə girişi missiyanı sona çatdırdı, ancaq göndərilmiş dataların təhlili hələ illərlə davam edəcəkdir.

Həmçinin bax
------------

* Saturn
* Satutnun peykləri
* Saturnun halqaları
* Kassini aralığı
* Venera
* Yupiter
* Titan

İstinadlar
----------
**Nağd pul axını qabarıqlığı** — müddətinin faiz dərəcələrinə həssaslığının ölçüsü olan bir alətin (məsələn, istiqrazlar) pul axınının bir xüsusiyyəti.

Dolğunluq faiz dərəcələrinin istiqrazın pul axınının cari dəyərinə təsirini aydınlaşdırmaq üçün ikinci sifariş düzəlişidir.

Dəyişiklik, mövcud dəyərin faiz dərəcəsindən asılılığının qeyri-xətti olması ilə əlaqədardır, bu səbəbdən bu asılılığın müddətdən istifadə edərək xətti ilə müəyyənləşdirilməsi faiz dərəcələrinin təsirini dəqiq əks etdirə bilməz.

Konveksliyin nəzərə alınması, faiz dərəcələrinin artırılması və azalması zamanı dərəcələrin təsirinin asimmetriyasını nəzərə almaq da daxil olmaqla faiz dərəcələrinin təsirini aydınlaşdırmağa imkan verir.

Ümumiyyətlə, qabarıqlıq nə qədər yüksək olarsa, istiqraz qiyməti faiz nisbətinə o qədər həssas olur və istiqraz qiyməti faiz nisbətinə o qədər həssas olur.

Əsaslandırma və tərif (hesablama formulu)
-----------------------------------------

Hazırkı dəyər funksiyasının Teylor sırasındakı ilk iki termini istifadə edərək faiz dərəcəsinə qarşı {\displaystyle PV(r)} əldə edirik:

{\displaystyle \Delta PV(r)\approx PV'(r)\Delta r+0.5PV''(r)[\Delta r]^{2}}

Bu ifadəni PV (r) ilə bölsək əldə edirik:

{\displaystyle \delta PV={\frac {\Delta PV}{PV}}\approx {\frac {PV'}{PV}}\Delta r+0.5{\frac {PV''}{PV}}[\Delta r]^{2}}

Birinci amil, durasiya işarəsi ilə müddətdir ({\displaystyle r} nizamlı bir nisbətdirsə, logaritmik deyilsə dəyişdirilir), ikincisi isə istədiyiniz qabarıqlıqdır (eyni vəziyyətdə dəyişdirilmişdir).

{\displaystyle MC={\frac {PV''(r)}{PV}}={\frac {\sum \_{i}{\frac {CF\_{i}}{(1+r)^{t\_{i}+2}}}t\_{i}(t\_{i}+1)}{PV}}={\frac {\sum \_{i}{\frac {CF\_{i}}{(1+r)^{t\_{i}}}}t\_{i}(t\_{i}+1)}{PV(1+r)^{2}}}={\overline {T(T+1)}}/(1+r)^{2}=({\overline {T^{2}}}+{\overline {T}})/(1+r)^{2}}

{\displaystyle C=\ overline{T^{2}}+\ overline{T}} ifadəsi ümumiyyətlə "qabarıqlıq" adlanır. Həqiqi dəyər {\displaystyle MC} "dəyişdirilmiş qabarıqlıq" dır.

Bir ilk təxmini olaraq, qabarıqlıq olaraq {\displaystyle D(D+1)} dəyərini də istifadə edə bilərsiniz, burada {\displaystyle D=\ overline{T}} - durasiya , lakin hesablamaların dəqiqliyini azaldır.

### Durasiya ilə əlaqələr

MC-nin dəyişdirilmiş müddətlə aşağıdakı şəkildə əlaqəli olduğunu göstərmək olar:

{\displaystyle MC=MD^{2}-{\frac {dMD}{dr}}}

### Qeyd

Qiymət dəyişikliyinin ən dəqiq qiymətləndirməsi bir Taylor seriyasına cari dəyərin özü deyil, logaritması və yalnız faiz dərəcəsi ilə deyil, loqaritmik nisbətdə {\displaystyle \ln(1+r)} genişlənərək əldə edilir. Bu vəziyyətdə, serialın yalnız ilk iki üzvü nəzərə alınaraq genişlənmə belə olacaq:
{\displaystyle \Delta \ln PV=-D\Delta \ln(1+r)+0.5({\overline {T^{2}}}-{\overline {T}}^{2})[\Delta \ln(1+r)]^{2}}

Bu vəziyyətdə, ikinci müddət ümumiyyətlə kifayət qədər kiçik bir düzəlişdir və yalnız uzun müddətlər və dərəcədəki böyük dəyişikliklər üçün əhəmiyyətli olur.

Xarici keçidlər
---------------

* Advanced Bond Concepts: Convexity, Investopedia (ing.)
**Nazmiyə Muradlı** (Nazmiyə Muslu, 13 iyun 1979, Konya) — Türkiyə paralimpiya paruerlifteri. 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarında 40 kq çəki dərəcəsində 109 kq çəki qaldıraraq birinci olmuşdur. 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında isə 104 kq-la eyni nəticəni təkrarlamışdır.

Bioqrafiyası
------------

Nazmiyə Muradlı 13 iyun 1979-cu ildə Konya şəhərinin Meram bələdiyəsi ərazisində anadan olmuşdur. Anadan gəlmə əlil idi. Nazmiyənin anadan gəlmə çanaq oynağının çıxışından əziyyət çəkirdi. Xəstəliyin nəticəsi olaraq əlil arabasında hərəkət edirdi. Orta təhsilini ev şəraitində almışdır.

Onun idmanla məşqul olmasını dostu təklif edir. İlk əvvəllər o idmanı buraxmaq istəyirdi. Buna səbəb isə onun daha çox əziyyət çəkməsi idi. Ancaq valideynlərinin təkidi ilə idmanı davam etdirmişdir.

Karyerası
---------

3 ay idmanla məşqul olduqdan sonra milli paralimpiya yığmasına qəbul edilmişdir. Portuqaliyada keçirilən Avropa çempionatında bürünc medalı qazanmışdır.

2005 və 2006-cı illərdə ardıcıl olaraq Türkiyə çempionu olur. 2005-ci ildə avropa çempionatında 3-cü, 2007-ci ildə isə birinci yeri tutur.

2008 Yay Paralimpiya Oyunlarında ağırlıq qaldırma üzrə 40 kq-da 4-cü olmağı bacarmışdır. 2010-cu ildə Türkiyənin Seydişehir şəhərində təşkil olunan əlilərin ağırlıq qaldırma yarışmasında 44 kq çəki dərəcəsində 110 kq ağırlığın öhdəsindən gələ bilmişdir. Bununla da Türkiyə rekordunu qırmışdır. Elə həmin il Malayziyada təşkil olunan turnirdə 42 kq cəki dərəcəsində 106 kiloqramın öhdəsindəın gələrək çempion olmuşdur. 2012 Yay Paralimpiya Oyunlarında 40 kq çəki dərəcəsində 109 kq çəki qaldıraraq birinci olmaqla yanaşı dünya rekordunu təzələmişdir. 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında isə 104 kq-la qızıl medala sahiblənmişdir.

2014-cü ildə Muradlı Dubayda keçirilən yarışmada qızıl medal qazamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rekortmen haltercinin hedefi Rio". TRT Spor (Turkish). 2015-12-13. 2016-09-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-08.
2. ↑  "Paralimpik Oyunlarına Geri Sayım Başladı !..-Nazmiye Muslu" (Turkish). Türkiye Milli Paralimpik Komitesi. 2016-09-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-31.
3. ↑  *Odabaş, Nusret.* "Nazmiye'nin gözü Naim'in rekorunda". Haber7 (Turkish). 2012-08-31. 2012-10-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-08-31.
4. ↑  "Turkey's Nazmiye Muratlı wins gold, breaks record at Rio 2016". 2018-04-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-04-13.
**Zıkov adası** — Antarktida sahillərində, Fulmar adası ilə Buromski adası arasında yerləşın ada. Ada Hasuell adaları ərazisinə daxildir.

Həqiqət sahilində, Mirnı stansiyasından 2 km aralıda yerləşir. Qışda ada ilə materik arasında olan boğaz donduğundan ora buz üzəri ilə sərbəst getmək olur. Yay ayları adaya ancaq su səqliyyatı ilə catmaq mümkündür.

Adaların xüsusiyyəti
--------------------

Ada bütünlüklə qalıqdan ibarətdir. Bu səbəbdən demək olar ki, torpaq qatına sahib deyildir. представляет из себя скалу и практически не имеет грунта.

Arxipelaqa daxil olan adalarda, o cümlədən Zıkov adasında 12-15 növ canlı yaşayır. Üstəlik qış dönəmində bura böyük bir İmperator pinqvini koloniyası qışlayır. Adada Adeli pinqvini yumurta qoyur.

Tarix
-----

Adalar ilk dəfə 1911—1914-cü illərdə təşkil edilən Avstraliya Antarktika ekspedisiyası zamanı Duqlas Mouson tərəfindən kəşf edilmişdir.
Bu zaman adalar qrupu Hasuell adaları olaraq adlandırılmışdır.

Ətraflı olaraq İkinci Sovet Antarktika ekspedisiyası zamanı araşdırılmışdır. 

Ada tələbə və naviqator olan Evqeni Zıkovun şərəfinə adlandırılmışdır. O, Antarktidada 3 fevral 1957-ci ildə Ob gəmisinə sədd buzlağından iri buz parçası düşür nəticədə Evqeni Zıkov həlak olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Рассказ очевидца в книге: *Бардин В.И. Ещё одно путешествие на край Земли. — М.: Мысль,1982. — 174 с, ил. — с.125 — 128.' (rus.)'*
2. ↑  "Vladimir Kontrovskinin kitabı «Ruslar cənubun sonucunda»". 2012-02-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-15.

Xarici keçidlər
---------------

* Документальный фильм: «В Антарктике. 1957» — похороны Н. Буромского и Е. Зыков
* Şəkillər: «Antarktidanın sahilinə səyahət (Zıkov adasında qışlamaq)»
**Avanturin** — yaşıl, narıncı və mavi çalarlarda olan kvarsa deyilir. Yaşıl rəngli olanı daha geniş yayıldığından "aventurin" dedikdə, ilk ağla gələn məhz yaşıl rəngli daş olur. Aventurin, əsasən, Hindistan, Braziliya və Rusiyadan çıxarılır. Braziliyadakı yataqlardan əldə edilən daha dəyərli sayılır.

Ümumilikdə, yarıqiymətli daş olsa da, qiymətli daşlara güclü rəqib sayılır. Zinət əşyalarının hazırlanmasında ondan geniş istifadə edilir. Hətta bəzən Hollivud ulduzları belə zümrüd, almaz kimi bahalı daşlar əvəzinə məhz aventurindən istifadə edirlər. Bəlkə də bunda, aventurinin qədim zamanlardan bəri şəfa qaynağı hesab edilməsinin rolu var. Belə ki, digər daşlarla müqayisədə aventurinin şəfalı xüsusiyyətləri daha çox olduğu düşünülür. Xüsusilə, mistik qüvvələrə inananlar bu daşı çox sevirlər.

Qədim zamanlardan bəri aventurin "şans daşı", bəzən də "ulduz daşı" adlandırılıb. Cənubi Amerikada yaşayan şamanlar aventurini müqəddəs daş hesab edirlər. Onlar bir çox ritualları aventurin vasitəsi ilə həyata keçirirlər. Avropanın bəzi ölkələrində aventurin daşından 6-cı hissi qüvvətləndirmək, öncəgörmələr üçün istifadə olunub. Daş inasanın özünü daha xoşbəxt və azad hiss etməsinə səbəb olur.

Hər şəfalı daş kimi aventurin də ilk istifadədən öncə mütləq təmizlənməlidir. Onu axar su altında 5 dəqiqə saxlayın. Əgər aventurin hər hansı bəzək əşyasının üzərindədirsə, onu sirkəli su ilə silin. Daşı günəşin altında 24 saat saxlamaq da eyni effekti verir. Daş 20 gündən bir təmizlənməlidir.

Həmçinin bax
------------


Vikianbarda ***Avanturin*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Авантурин // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 33.

* "Psixoloji xəstəlikləri aradan qaldıran yaşıl möcüzə" (azərb.). olaylar.az. 19.11.2015. 19 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 fevral 2016.
* "Aventurin". sifalitaslar.com (türk). 3 may 2010-cu il tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 fevral 2016.
**Aval** (*fr.* aval, ehtimala görə *ərəb.* حوالة‎) — vekseli imzalamış şəxsin və ya veksel üzrə öhdəlik daşıyan digər şəxslərin öhdəliklərini yerinə yetirməsinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürən şəxsin veksel zəmanəti. Avalist vərəqçi ilə bərabər məsuliyyət daşıyır və onun öhdəliyi, hətta onun zəmanət verdiyi öhdəlik forma qüsurundan başqa hər hansı səbəbdən etibarsız olduğu halda da etibarlıdır. Bu baxımdan aval əsas öhdəliyə münasibətdə əlavə (aksesuar) olan təminata deyil, bank təminatına tam bərabərdir. Avalistin məsuliyyəti onun zəmanət verdiyi şəxslə birgə və bir sıra məsuliyyət daşıyır.

Aval vekselə və ya çekə yazmaqla həyata keçirilir; o, öz adını ödəyicinin adına aid edir, bunun üzərinə "aval başına" (yaxud "aval üçün hesab" və ya hər hansı ekvivalent düstur) sözlərini əlavə edir və aval verənlərə imza qoyur. Lakin avalın etibarlılığı üçün vekselin və ya çekin üz tərəfində yalnız avalistin imzası kifayətdir, əgər bu imza ödəyici və ya veksel sahibi tərəfindən qoyulmursa.

Aval kimin üçün verildiyini göstərməlidir. Belə bir əlamət olmadıqda çekin siyirtməsi və ya çekmecesi üçün verilmiş sayılır.

Aval veksel və ya çeki ödəməklə, zəmanət verdiyi şəxsə, habelə vekselə və ya çekə görə bunu etməyə borclu olanlara münasibətdə vekseldən və ya çekdən irəli gələn hüquqları əldə edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Юридический энциклопедический словарь. ISBN 978-5-392-00428-7.

Ədəbiyyat
---------

* *Надежда Мартыненко, Ольга Маркова, Наталья Сергеева, Ольга Рудакова.* Банковское дело в 2 ч. Часть 2 2-е изд. испр. и доп. Учебник для академического бакалавриата. Litres. 2018-09-06. ISBN 9785041297855.

Xarici keçidlər
---------------

* **Конвенция о единообразном законе о переводном и простом векселе**
* Статья 881 Гражданского кодекса РФ
* Инструкция Внешторгбанка СССР «О порядке совершения банковских операций по международным расчетам»

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Müasir Ukrayna |
**Fateh Sultan Mehmed türbəsi** — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XV əsrdə inşa olunmuş Fateh külliyəsinə aid türbə.

Haqqında
--------

İstanbuldakı ilk sultan türbəsi olan Fateh Sultan Mehmed türbəsi, 3 may 1481-ci ildə vəfat edən və öz adına inşa etdirdiyi Fateh məscidinin arxa həyətində dəfn olunan II Mehmedin məzarı üzərində inşa olunmuşdur. Orijinal türbənin kim tərəfindən və nə vaxt inşa olunduğu dəqiq bilinmir. 1765-ci ildə İstanbulda baş verən dəhşətli zəlzələdə türbə, yaxınlığındakı Fateh məscidi ilə birlikdə tamamilə dağılmış, bir il sonra isə dövrün Osmanlı sultanı III Mustafa tərəfindən yenidən inşa olunmuşdur. Bu dəfəki memarı baş memar Mehmed Tahir ağa olan türbə tamamilə XVIII əsrin barokko üslubunda inşa edilmişdir. Türbədə yalnız Fateh Sultan Mehmed dəfn edilmişdir.

Ancaq 1782-ci ildə yenə İstanbulda baş verən güclü yanğın əsnasında giriş qapısı üzərindəki taxta portik, türbənin içindəki qiymətli əşyalar, o cümlədən məzar sandığının bir hissəsi yanmış, dövrün Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid tərəfindən türbə ikinci dəfə bərpa edilmişdir. Hal-hazırda türbənin daxilini bəzəyən qırmızı rəngli pərdələr, saatlar və divar bəzəmələri məhz bu bərpa dövrünə aiddir.

Türbə onbucaqlı formada olub, tamamilə mərmərdən inşa edilmişdir. Məzar sandığı üzərindəki gümüş şəbəkə Osmanlı sultanı Sultan Əbdüləziz tərəfindən qoydurulub. Məzar sandığı üzərinə gümüş işləmələrlə bəzəli parça isə Osmanlı sultanı II Mahmud tərəfindən şəxsən hazırlanmışdır.

Mənbə
-----

* Arxivləşdirilib 2018-07-23 at the Wayback Machine
**Afrika siveti** (*lat.* Civettictis civetta) — Məməlilərin Viveralar fəsiləsinə daxil olan yırtıcı heyvan növü. Viveralar fəsiləsi, Afrika sivetləri cinsinə (*Civettictis*) daxil olan yeganə növ.

Təsviri
-------

Xarici görünüş baxımından Afrika sivetləri pişiyə bənzəyir. Enli kəllə quruluşuna sahibdir. Qulaqları qısa və itidir. Bədənləri uzun və kök formada olur. Orta uzunluğa malik olan quyruqları, bədəninin yarısına bərabərdir. Onların kürkü çox kobud və çox nadirdir. Yal bədənin ortasında uzanır və quyruqda bitir. Xəzinin əsas rəngləri — sarı-boz, üzərində isə tünd qonur ləkələr vardır. Quyruğundakı xəz isə daha sıxdır. Quyruq nahiyyəsində 5 qara qalqavari zolaq vardır. Quyruğun özü isə tünd qonur sonluqla bitir. Afrika sivetlərinin orta uzunluqları 65 sm-doir. quyruqlarınin uzunluğu isə 30 sm-dir. Hündürlükləri 25-30 sm arasında dəyişir. 

Qapalı şəraitdə ancaq qəfəslərdə saxlanılır. Əgər erkən çağlarında tutulmuşdursa, asanlıqla əhliləşə bilir.

Yayılması
---------

Afrikada Böyük Səhranın cənub sərhəddindən qitənin cənubu istisna geniş ərazidə yayılmışdır.

Yarımnövləri
------------

Afrika sivetinin (*Civettictis civetta*) 6 yarımnövü vardır:

* *C. c. civetta*
* *C. c. australis*
* *C. c. congica*
* *C. c. pauli*
* *C. c. schwarzi*
* *C. c. volkmanni*

Qalereya
--------

* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2003.
2. ↑  Mammal Species of the World (ing.): A Taxonomic and Geographic Reference. / D. E. Wilson, D. M. Reeder 3 Baltimore: JHU Press, 2005. 35, 2142 p. ISBN 978-0-8018-8221-0
3. ↑  *Civettictis civetta* Arxivləşdirilib 2010-06-04 at the Wayback Machine в книге Wilson D. E. & Reeder D. M. (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). — Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2 vols. (2142 pp.) ISBN 978-0-8018-8221-0  Arxivləşdirilib 2012-10-07 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q241256
* Wikispecies: Civettictis civetta
* ADW: Civettictis\_civetta
* ARKive: civettictis-civetta
* BOLD: 359605
* EoL: 328092
* EPPO: VIVECI
* Fossilworks: 231967
* GBIF: 2434634
* GISD: 1860
* iNaturalist: 41627
* IRMNG: 11340386
* ITIS: 621988
* IUCN: 41695
* MSW: 14000378
* NCBI: 94186
* Species+: 10223

 |
**La Tchadienne** — Çad dövlət himni.

Himnin sözləri
--------------

### Fransız dilində

Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !
Tu as conquis la terre et ton droit ;
Ta liberté naîtra de ton courage.
Lève les yeux, l'avenir est à Toi.
Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,
Que tes voisins admirent tes enfants.
Joyeux, pacifique, avance en chantant,
Fidèle à tes anciens qui te regardent.
Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !
Tu as conquis la terre et ton droit ;
Ta liberté naîtra de ton courage.
Lève les yeux, l'avenir est à Toi.
### Ərəb dilində

شعب تشاد قم إلي العمل
إسترديت أرضاك وحقاك
وحرياتك تولودك من شجاعتك
إرفع عينيك فالمستقبل لك
يابلادي فليحفظك الله
فليحفظ جيرانك وأبنائك أيه
المحيط الساري تقدم وأنت تنشد
وافيا لأسلافك الذين ينظرون إليك
شعب تشاد قم إلي العمل
إسترديت أرضاك وحقاك
وحرياتك تولودك من شجاعتك
إرفع عينيك فالمستقبل لك
### Ərəbcə sözlərinin transliterasiyası

`shyb tshad qm i'li alyml
i'strdit a'rdak uxhqak
uxhriatk tuludk mn shgaytk
i'rfy yinik falmstqbl lk
ya bilaadi flixhfz'k allah
flixhfz' girank ua'bnaj'k a'ix'
almxhit' alsari tqdm ua'nt tnshd
wafia la'slafk aldhin inz'run i'lik
`shyb tshad qm i'li alyml
i'strdit a'rdak uxhqak
uxhriatk tuludk mn shgaytk
i'rfy yinik falmstqbl lk
### Azərbaycanca tərcüməsi

Çad xalqı, dimdik və işinin başında!
Sən yer üzünü və haqqlarını fəth etdin,
Özgürlüğün cəsarətindən ortaya çıxacaqdır,
Gözlərini aç, gələcək sənindir.
Ey ülkem, tanrı səni nasıl korlayır,
Qonşuların və çocukların bu duruma heyran.
Şanlı, hüzurlu, şarkı söyləyərək illərlə,
Keçmiş sadıq bir şəkildə sana baxır.
Çad xalqı, dimdik və işinin başında!
Sən yer üzünü və haqqlarını fəth etdin,
Özgürlüğün cəsarətindən ortaya çıxacaqdır,
Gözlərini aç, gələcək sənindir.

Xarici keçidlər
---------------

* Himnin sözləri, musiqisi və informasiyası

| ⛭Çad mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Çad"**
 | Çad |


| ⛭Afrika dövlət himnləri |
| --- |
| Dövlət himnləri | Əlcəzair • Anqola • Benin • Botsvana • Burkina-Faso • Burundi • Kamerun • Kabo-Verde • MAR • Çad • Komor adaları •  Konqo Demokratik Respublikası • Konqo Respublikası • Kot-d’Ivuar • Cibuti • Misir • Ekvatorial Qvineya • Eritreya • Efiopiya • Qabon • Qambiya • Qana • Qvineya-Bisau • Keniya • Lesoto • Liberiya • Liviya • Madaqaskar • Malavi • Mali • Mavritaniya • Mavriki • Mərakeş • Mozambik • Namibiya • Niger • Nigeriya • Reyunyon • Ruanda • San-Tome və Prinsipi • Seneqal • Seyşel adaları • Syerra-Leone • Somali • Somalilend • Müqəddəs Yelena adası • CAR • Cənubi Sudan • Sudan • Svazilend • Tanzaniya • Toqo • Tunis • Uqanda • Zambiya • Zimbabve |
**Kənan Doğulu** (31 may 1974, İstanbul) — Türkiyə müğənnisi.

Həyatı
------

5 yaşından bu sənətə bağlanan musiqiçinin istəyinin belə erkən yaranması ona atası Yurdaər Doğulu dan keçib. Hazırda məşhur musiqiçilər sırasında adı hallanan Kənanın atası oğlunu da bu istiqamətdə savadlandıra bilib. Hazırda oxumaqla yanaşı, piano, gitara və fleyta kimi alətlərdə çalmağı bacaran Kənan Doğulu həm də xaricdə təhsil alıb.

Orta musiqi məktəbini bitirdikdən sonra öz istəyi ilə Amerikada peşəkar musiqi dərsləri alıb. Daha sonra o, təhsilini İstanbul Dövlət Universitetinin musiqi bölməsində davam etdirib.

Əksər çıxışlarında özünü müşayiət edən müğənninin adı bu illər ərzində ən çox albom çıxaran sənətçilər sırasında hallanır. Onun ilk albomu 1993-cü ildə "Yaparım, bilirsin" adı ilə işıq üzü görüb. Yüksək tirajlı toplunun işıq sürəti ilə satıldığını görən müğənni növbəti ildə "Sımsıkı" albomu və bunun ardınca 8 müxtəlif adda toplusunu satışa çıxarıb.

Üç ildir şəxsi səsyazma studiyasını açan türkiyəli sənətçi bunu "Dogulu production" adlandırıb. Kənanın ailə üzvlərindən olan qardaşı Ozan Doğulu şirkətdə çalışmaqla yanaşı, bir çox müğənnilərin orkestrinə rəhbərlik edir. 
Finlandiyanın paytaxtı Helsinki-də keçirilən 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Türkiyəni təmsil edib.

| ⛭Kənan Doğulu |
| --- |
| Albomları | 
Yaparım Bilirsin • Sımsıkı Sıkı Sıkı • Kenan Doğulu 3 • Ben Senin Herşeyinim • EX Aşkım • 5.5  • Demedi Deme  • 6.5  • Festival  • 7.5  • Hayal Kahramanım  • Patron  • Şans Meleğim  • Aşka Türlü Şeyler |
| Mahnıları | 
Yaparım Bilirsin (mahnı)  • Sımsıkı (mahnı)  • Hayat Bu Ya  • Can Bebeğim  • İsyan Bu Haykırış  • Tak Etdi Canıma • Kurşun Adres Sormaz Ki  • Aşk Oyunu  • Ben Senin Herşeyinim (mahnı)  • Ben Güzelden Anlarım  • Kandırdım  • Hiç Bana Sordun Mu  • Shake It Up Şekerim  • Tanımamışsın  • EX Aşkım (mahnı)  • Tutamıyorum zamanı  • Aşkkolik  • Rütbeni Biliceksin  • Çakkıdı  • Ara Beni Lütfen  • Şans Meleğim (mahnı)  • Bal Gibi  • Doktor  • 10 yıl marşı  • Gençlik Marşı  • Aklım Karıştı  • Dön Gel  • Olmaz  • Baş Harfi Ben  • Susma  • Gelinim  • Papatya  • En Kıymetlim  • Bundan Sonra Böyle  • Kime Ne  • Yazmışza Bozmak Olmaz |
**The Classical Music of Azerbaijan: Chamber Volume 6** - Azərbaycan klassik musiqi bəstəkarlarının əsərləri seriyasından yayımlanmış altıncı və sonuncu albomdur. Adından da göründüyü kimi bu alboma Azərbaycan bəstəkarlarının müxtəlif janrlarda olan simfonik əsərləri daxil edilmişdir.

Ümumilikdə alboma səkkiz Azərbaycan bəstəkarı - Üzeyir Hacıbəyov, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Vasif Adıgözəlov, Aqşin Əlizadə, Qəmbər Hüseynli, Azər Rzayev və Həsən Rzayevin on bir əsəri daxil edilmişdir. Əsərlər Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrı, Ramiz Quliyev və Oleq Qreçko tərəfindən ifa edilmişdir.

Alboma daxil olan əsərlər
-------------------------

Üzeyir Hacıbəyov (1885-1948)
* Arazbari (1928)
* Aşıqsayağı (1931)

Qara Qarayev (1918-1982)
* Fortepiano üçün prelüd I (1950)
* Fortepiano üçün prelüd II (1950)
* Fortepiano üçün prelüd III (1950)

Fikrət Əmirov (1922-1984)
* Nizami (1947)

Vasif Adıgözəlov (1936-2003)
* Qərənfil (1959) (tarda Ramiz Quliyev)

Aqşin Əlizadə (d. 1937)
* Cəngi (1982) (qoboyda Oleq Qreçko)

Qəmbər Hüseynli (1916-1961)
* İlk Məhəbbət (1952) (tarda Ramiz Quliyev)

Azər Rzayev (d. 1930)
* Qaytağı (1994) (tarda Ramiz Quliyev)

Həsən Rzayev (d. 1928)
* Cahargah (1957) (tarda Ramiz Quliyev)

Xarici keçidlər
---------------

* Albomu satın al