recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Quliyev Rauf Ələkbər oğlu** (5 yanvar 1938, Kirovabad) — BDU-nun "Genetika və darvinizm" kafedrasının müdiri, Professor.

Həyatı
------

5 yanvar 1938-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.1962-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib.1962-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının nəzdində olan Genetika və Seleksiya Elmi Tədqiqat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

1967-ci ildə müsabiqə əsasında Bakı Dövlət Universitetin Genetika və darvinizm kafedrasına assistent vəzifəsinə seçilmişdir.

1967 ci ildən bu kafedrada assistent, baş müəllim, dosent, professor vəzifəsində çalışır.
1988-ci ildən BDU-nun Genetika və darvinizm kafedrasına müdir seçilmiş və bu günədək həmin kafedraya rəhbərlik edir.

Apardığı dərslər: Genetika; Təkamül təlimi; Bitkilərin genetikası; Bitkilərin seleksiyası.
97 məqalə, 1 monoqrafiya, 2 kitab və 1 müəlliflik şəadətnaməsinin müəllifidir.
1 doktor və 5 elmlər namizədi hazırlayıb.
6 pambıq sortunun müəllifidir — bunlardan biri "Ağdaş-3" 1982-ci ildən bu günədək Respublikanın pambıq sahələrində əsas yer tutur.
1981-ci və 1987-ci illərdə keçmiş SSRİ Xalq Təsərrüfatı Sərqisinin iştirakçısı kimi Baş Komitənin bürünc və gümüş medalları ilə təltif edilmişdir.
Genetika və seleksiya sahəsindəki nailiyətlərinə görə "SSRİ ixtiraçısı" medalı və SSRİ Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə N.İ. Vavilov adına medali lə təltif olunmuşdur.
Azərbaycanq Respublikası "Təhsil Cəmiyyətinin" Təhsil sahələri üzrə nailiyyətlərinə görə təsis etdiyi mükafata layiq görülüb və diplom alıb.

Beynəlxalq seminar,Simpozium və Konfranslarda İştirakı
------------------------------------------------------

1973–1990-cı illər ərzində tədbiqi mutagenez sahəsində hər il Moskvada keçirilən konfranslarda müntəzəm iştirak etmiş və elmi məruzələr ilə çıxışlar etmişdir.
Türkiyənin Qəhrəman marac şəhərində 1999-cu ildə keçirilən "Türk dünyasının pambıqçılığının inkişafı" adlı simpoziumda məruzə ilə çıxış etmişdir.

Seçilmiş Əsərləri
-----------------

* 2003, Некоторые сведения о геноме человека. Вестник БГУ, № 3, стр. 60–65
* 2005, Селекция парниковых сортов томата на устойчивость микрогамет к высоким и низким температурам. Вестник БГУ, № 3, стр. 37–45.
* 2005, Mikroqametlərin yüksək və aşağı temperaturun təsirinə davamlılığına görə pomidorun istixana sortlarının seleksiyası. BDU. "Xəbərlər", bioloji seriya, № 3, səh. 37–45.
* 2006, Генозащитное действие маслиновой кислоты при радиационном и химическом мутагенезе. Вестник БГУ, № 2, стр. 64–71
* 2007, Quraqlıq şəraiti üçün taxıl sortlarının kəmiyyət üsulları ilə seçilməsinin qanunauyğunluqları. BDU "Xəbərlər"-i jurnalı, təbiət elmləri seriyası, № 4, səh. 57–62.

Kitabları
---------

* Genetikanın əsasları ilə bitkilərin seleksiyası , 18 ç.v. 1994, BDU nəşriyyatı;
* "Pambığın mutasion seleksiyasında genotipin rolu"-monoqrafiya 19 ç.v. 1994, BDU-nun nəşriyatı.
* "Genetika" dərslik. 25 ç.v.2002 il, BDU nəşriyyatı.
İnvestisiya portfeli investisiya fondunun malik olduğu aşağıda göstərilən tələblərə cavab verən investisiyaların məcmusudur:

açıq investisiya fondu üçün xalis aktivlərinin dəyərinin 15 faizə qədəri, qapalı investisiya fondu üçün isə xalis aktivlərinin dəyərinin 25 faizə qədəri bir emitentin qiymətli kağızları olan emissiya qiymətli kağızlarına investisiya oluna bilər. Dövlət, yaxud bələdiyyə orqanları tərəfindən buraxılan qiymətli kağızlara açıq investisiya fondunun xalis aktivlərinin 25 faizə qədəri, qapalı investisiya fondunun xalis aktivlərinin isə 35 faizə qədəri investisiya oluna bilər,açıq investisiya fondu bir emitentin qiymətli kağızlarının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyata alınmış ümumi məbləğinin 15 faizə qədərini, qapalı investisiya fondu isə 25 faizə qədərini ala bilər.

İnvestisiya fondunun nizamnamə kapitalı
---------------------------------------

1. İnvestisiya fondunun nizamnamə kapitalının minimum məbləğini və onun formalaşdırılmasının xüsusiyyətlərini müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir.

2. Nizamnamə kapitalı artırıldıqda səhmdarların yeni emissiya edilən səhmlərin alınmasında üstün hüquqları yoxdur.

İnvestisiya fondunun afilə edilmiş şəxsləri
-------------------------------------------

İnvestisiya fondunun afilə edilmiş şəxsləri aşağıdakılardır:

* onun müdiriyyəti (müdiri) və müdiriyyətin (müdirin) afilə edilmiş şəxsləri;
* investisiya fondunun vəzifəli şəxsləri;
* investisiya fondunun bütün səhmlərinin 5 faizindən artıq hissəsinə sahib olan fondun səhmdarları;
* nizamnamə kapitalında investisiya fondunun payı 5 faizdən artıq olan səhmdar cəmiyyətləri.

Fondun müdiriyyətinin (müdirinin) afilə edilmiş şəxsləri onun müdiriyyətinin vəzifəli şəxsləri və iştirakçılarıdır, habelə qiymətli kağızların idarə edilməsi üzrə fəaliyyət göstərən digər subyektlərdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2
**Elizabet Stüart** (19 avqust 1596[…], Fayf[d] – 13 fevral 1662[…], London) - Bohemiya kralı V Frederikin xanımı, Şotlandiya, İrlandiya və İngiltərə kralı I Ceyms və Danimarkalı Annanın ən böyük qızı. Bundan başqa Şotlandiya kraliçası Mariya Stüartın nəvəsi idi. Ərinin Bohemiyadakı səltənəti yalnız 1 qış davam etdiyinə görə, tarixi qaynaqlarda *"Qış Kraliçası"* adlanır. Şotlandiya, İrlandiya və İngiltərə kralı olan qardaşı I Karldan cəmi 4 yaş böyük idi.Elizabet Stüart I Jamesın qızıdır. 66yaşında vəfat etmişdir.[1]

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hajizadeh, Elshan.* "Vergi Ensiklopediyası" vergilər haqqında zəruri məlumat mənbəyidir. AVJ. 2009-09-01.
2. 1 2  RKDartists (nid.).
3. 1 2  Elizabeth Stuart // Encyclopædia Britannica (ing.).
4. ↑  Mariusz Górniak, Roman Mazurkiewicz. "Daniel Naborowski - Na Oczy Królewny Angielskiej, Która Była Za Fryderykiem, Falcgrafem Reńskim, Obranym Królem Czeskim" Arxivləşdirilib 2021-09-28 at the Wayback Machine. Staropolska.pl. Retrieved 2013-02-13.
**Soltanquş** - Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına düşmüş quş növü, durnakimilər dəstəsinə və sığırçınlar fəsiləsinə daxildir.

Təsviri
-------

Ümumi rəngi bənövşəyi çalarlı yaşıltəhər—mavidir. Dimdiyi parlaq qırmızıdır. Quyruğunun alt tərəfi ağdır. Ayaqları və barmaqları uzun, rəngi qırmızıtəhərdir.

Yayılması
---------

Avropa, Asiya, Afrika, Avstraliya, Yeni Zelandiyada yayılıb. Azərbaycanda Lənkəran, Kür-Araz və Samur-Şabran ovalıqlarında geniş yayılıb.

Həyat tərzi
-----------

Düzən rayonlarının su hövzələrindəki qamışlıq, yulğunluq yaşayır. Cil, Kələdəhnə, Şilyan, Qarasu və s. göllərin qurudulması nəticəsində yaşayış yerləri xeyli azalıb. Oturaqdır. Gündüz fəal olur. Monoqamdır. Yuvalarını keçilməz qamışlıqlarda qurur. Aprel ayında və mayın əvvəllərində yumurtlayır. Yuvaya 5-9 yumurta qoyur, 24-25 gün kürt yatırlar. Cücələri mayın axırıncı ongünlüyündə müşahidə olunur. Əsasən su bitkilərinin yaşıl hissələri, kökləri və toxumları ilə qidalanırlar.

Sayı
----

Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda 1976-77-ci illərin şaxtalı qışından sonra 110, 1999-cu ildə 34000, 2007-ci ildə 44000, 2008-ci ilin sərt şaxtalı qışından sonra 2009-cu ildə 23600, Ağgöl Milli Parkında 2006-cı ildə 13000 fərdi qeydə alınıb. Mahmudçala-Ağçala, Sarısu və Qızılqaz göllərində də çoxsaylıdır.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
--------------------------------------

Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Ağgöl, Şirvan və Abşeron Milli Parkları, su-bataqlıq sahələrində yasaqlıqlar təşkil edilib. Azərbaycanın Qırmızı kitabına (1989), Ramsar və Bern konvensiyalarına daxil edilib.
**Ümumdünya Teatr Günü** (*ing.* World Theatre Day) — hər il martın 27-də bütün dünyada qeyd olunan bütün teatr işçilərinin beynəlxalq peşə bayramı. Bu bayram ənənəvi olaraq "Teatr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və sülhün möhkəmləndirilməsi vasitəsi kimi" devizi altında keçirilir.

Ümumdünya Teatr Günü 1962-ci ildə Beynəlxalq Teatr İnstitutu tərəfindən təsis edilib. Hər il martın 27-də Beynəlxalq Teatr İnstitut Mərkəzləri və beynəlxalq teatr ictimaiyyəti tərəfindən qeyd olunur. Bu münasibətlə müxtəlif milli və beynəlxalq teatr tədbirləri təşkil olunur.
Bunlardan ən mühümlərindən biri Ümumdünya Teatr Günü Beynəlxalq Mesajının tirajlanmasıdır ki, Beynəlxalq Teatr İnstitutunun dəvəti ilə dünya şöhrətli bir şəxs Teatr və Sülh Mədəniyyəti mövzusunda öz fikirlərini bölüşür. İlk Ümumdünya Teatr Günü Beynəlxalq Mesajı 1962-ci ildə Jan Kokto (Fransa) tərəfindən yazılmışdır. 1961-ci ilin iyununda Beynəlxalq Teatr İnstitutunun 9-cu Ümumdünya Konqresində əvvəlcə Helsinkidə, sonra Vyanada Finlandiya Mərkəzi adından Prezident Arvi Kivimaa təklif etmişdir. Beynəlxalq Teatr İnstitutu Ümumdünya Teatr Gününün təsis edilməsi haqqında qərar qəbul edib. Skandinaviya mərkəzləri tərəfindən dəstəklənən təklif alqışlarla qarşılandı.

İstinadlar
----------

1. ↑  "World Theatre Day". WpLINEQuotes. 14 August 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 March 2020.
2. ↑  *Chambers, Colin.* Continuum Companion to Twentieth Century Theatre. Continuum International Publishing Group. 2006. səh. 849. ISBN 9781847140012.
**Bozqurd** — türk mədəniyyət tarixində çox geniş yayılmış obrazıdır.

Bozqurdların xüsusiyyətləri
---------------------------

Türk mifoloji düşüncəsində Boz Qurd başlıca olaraq ulu əcdad, yol göstərici, xilaskar funksiyalarında çıxış edən hami ruh, mədəni qəhrəman statuslu mifik obrazdır. İlk türklərin- əcdadların müasiri kimi Boz Qurd bu mənada türk etnik-mədəni ənənəsində kosmoqonik aktın iştirakçısı olan bir mədəni qəhrəmandır. Oğuznamə motivlərinin ən əski qatında dayanan bu varlığın bütün funksiyaları da onun mədəni qəhrəman, sakral mənşəli"Göy oğlu" olmasından gəlir. 
Mənşəcə mifoloji ilkin əcdad obrazına bağlanan Boz qurda,məsələn yakutlar etnik-mədəni ənənənin təbiətinə uyğun olaraq "Göy oğlu" deyirdilər ki, bu adı onun məhz sakral təbiətli bir varlıq olduğunu işarələyir. Ona görə də Boz Qurdu "az qala tanrı səviyyəsinə qaldıran"(!) bir obraz və s. olaraq görmək onun etnik-mədəni ənənənin dəyərlər düzümündəki yerini düzgün müəyyən edilməməsindən irəli gəlir. Əslini-kökünü qurda bağlayan əski türklərin Aşına soyu qurdu özlərinin ulu əcdadları elan etmişdilər. Türk dastanlarında qurd üstəlik də yolgöstərən, böhranlı zamanlarda imdada yetişən bir varlıqdır. Uyğurların qutlu dağ əfsanəsində deyilir ki, ölkəyə səadət və bərəkət gətirildiyinə inannılan bir qayanın çinlilərə verilməyindən sonra uğursuzluqlara tuş gələn məmləkətin aclığa məhkum olması üzündən özlərinə yeni yurd axtaran uyğurların önünə düşüb onlara yol göstərmişdi. Qurdun ulu mifik əcdad olduğu düşüncəsi başqurdların mənşə miflərində də öz əksini tapıbdır. Həmin mif mətninə görə, "başqurd" elə göylərdən gələn ilahi mənşəli "qurdun önə düşüb gətirdiyi xalq" deməkdir. Bir çox türk boyları və soylarının öz əcdadlarını legitim hakimiyyətin tək bir qaynağı kimi qurda bağlamaları Turan xalqlarının inanışlarında onun xüsusi sakral semantikasını doğurdu. 
Arxaik düşüncədə bayraq dövlətin yaradıcısı olan soyun əcdad ruhunun məkanı bilindiyindən göytürklərin və uyğurların əfsanəsində də Boz Qurd yol göstərəndir. Ümumiyyətlə, türk soyunun ağır günündə, bu soyun başı üzərini təhlükə aldığı zaman Boz Qurd (soyun azadlıq ruhunun rəmzi kimi) yenidən meydana çıxır, yol göstərir, bələdçilik edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Cəlal Bəydili.* "İstiqbal xalq ədəbiyyatınındır". Bakı: "Elm və təhsil". 2015. səh. 312 səh.

Xarici keçidlər
---------------

Bozqurd mövzusunda ədəbiyyatlar
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qələbə abidəsi.

**Qələbə abidəsi** — Xankəndi şəhərində obelisk şəklində abidə. Böyük Vətən müharibəsi və digər silahlı münaqişələrdə həlak olan yerli sakinlərin xatirəsini əbədiləşdirən xatirə kompleksinin bir hissəsidir,

Tarixi
------

Xatirə kompleksi 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi cəbhələrində həlak olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 22 min yerli sakinin xatirəsinə obelisk qoyulması ilə quruldu. Obeliskin hündürlüyü 21 metrdir. Əks təpədə kütləvi məzarlıqda müharibədə həlak olanların qalıqları dəfn olunmuşdur. Həmçinin, kompleksə ənənəvi erməni memarlığı üslubunda qurulmuş yeddi axınlı fontan da daxildir.

Qranit pyedestal Böyük Vətən müharibəsində iştirak edənlərin adları və portretləri olan barelyefdən ibarətdir. Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra xatirə kompleksinə çevrilmiş, buraya münaqişə zamanı həlak olmuş Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası əsgərlərinin dəfn olunduğu qəbiristanlıq əlavə olunmuşdur.

Qalereya
--------

* Biz və bizim dağlar monumentuiBiz və bizim dağlar monumentui
* Qələbə abidəsinin panoramasıQələbə abidəsinin panoraması
* Erməni soyqırımı qurbanlarının abidəsiErməni soyqırımı qurbanlarının abidəsi

İstinadlar
----------

1. ↑  *Boris Kester.* "Stepanakert Memorial Complex" (ingilis). www.traveladventures.org. 2020-03-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-19.
**Dryu Vaysman** (*ing.* Drew Weissman; 7 sentyabr 1959, Leksinqton[d], Massaçusets) — RNT tədqiqatlarına verdiyi töhfələrlə tanınan amerikalı immunoloq, biokimyaçı və tibb alimidir. Katalin Kariko ilə birlikdə "COVID-19-a qarşı effektiv mRNT peyvəndlərinin işlənib hazırlanmasına imkan verən nükleozid bazası modifikasiyaları ilə bağlı kəşflərə" görə 2023-cü il Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatının qalibi [5].

Onun işi effektiv mRNT peyvəndlərinin, xüsusilə BioNTech/Pfizer və Moderna-nın COVID-19 peyvəndinin hazırlanmasına kömək etmişdir[6]. Weissman Pensilvaniya Universitetinin Perelman Tibb Məktəbində tibb professorudur. O və tədqiqatçı yoldaşı Katalin Kariko Lasker-DeBakey Klinik Tibbi Tədqiqat Mükafatı (2021) daxil olmaqla, çoxsaylı mükafatlara layiq görülüblər.

Həyatı
------

Leksinqtonda (Massaçusets) yəhudi-italyan ailəsində anadan olub[7][8][4]. Atası Harold Weissman[9] mühəndis və kosmik peyklər üçün optik güzgülər hazırlayan şirkətin qurucusu, anası Aidel Weissman (née Greco) diş gigiyenası[10][11] idi. Beş yaşında Drew Weissman-a 1-ci tip şəkərli diabet diaqnozu qoyuldu və gündəlik insulin inyeksiyalarına, eləcə də tez-tez qan şəkəri testlərinə ehtiyac onun elmə və tibbə marağına səbəb oldu.[12]

O, 1981-ci ildə Brandeis Universitetində bakalavr və magistr dərəcələrini alıb, burada biokimya və enzimologiya üzrə ixtisaslaşıb və Cerald Fasmanın laboratoriyasında çalışıb.[13]

O, 1987-ci ildə doktorluq və fəlsəfə doktoru dərəcələrini aldığı Boston Universitetində immunologiya və mikrobiologiya üzrə magistratura işini tamamladı.[14] Weissman daha sonra Beth Israel Deaconess Tibb Mərkəzində rezidentura kursunu bitirdikdən sonra Milli Sağlamlıq İnstitutunda (NIH) Milli Allergiya İnstitutunun hazırkı direktoru Anthony Fauci və yoluxucu xəstəliklər (İngiliscə: Milli Allergiya və Yoluxucu Xəstəliklər İnstitutu) yanında təqaüd aldı. [15].

Ailəsi
------

Həyat yoldaşı Mary Ellen Weissman, Ph. D. uşaq psixoloqu[11], əri kimi Brandeis Universitetinin məzunu[8][16]. Qızları Rachel və Allison[17].

Mükafatlar və fəxri fərmanlar
-----------------------------

* 2020 — Rosenstiel Mükafatı
* 2021 — Prince Mahidol Mükafatı[az]
* 2021 — Dr. Biotibbi Tədqiqat üçün Paul Janssen Mükafatı[az]
* 2021 — Asturiya Şahzadəsi Mükafatı
* 2021 — BBVA Foundation Sərhədləri Bilik Mükafatı[18]
* 2022 — Tibbi Sıçrayış Mükafatı
* 2022 — Benjamin Franklin medalı
* 2022 — Jesse Stevenson-Kovalenko medalı
* 2022 — Klinik Tibbi Tədqiqat üçün Lasker-DeBakey Mükafatı
* 2022 — Yaponiya Mükafatı
* 2022 — Beynəlxalq Gairdner Mükafatı
* 2022 — Robert Koch Mükafatı
* 2022 — Warren Alpert Foundation Mükafatı[az]
* 2023 — Jonathan E. Rhoads Medalı Tibbdə Görkəmli Nailiyyətə görə
* 2023 — Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel Mükafatı

Qeydlər
-------

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  .

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | ORCID · Scopus |
| Normativ yoxlama | GND: 1304730344 · VIAF: 8161512025370561431 · WorldCat VIAF: 8161512025370561431 |
**Kuprit – Cu2O** - *Kubik sinqoniya.* Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn

Xassələri
---------

Rəng – müxtəlif çalarlı qırmızıdan göyümtül-qurğuşunu - bozadək; Mineralın cizgisinin rəngi – qəhvəyi-qırmızı, qırmızı; Parıltı – almaz, yarımmetal parıltısından tutqun parıltıyadək; Şəffaflıq – nazik qırıntıları yarımşəffafdır, şəffaf kristalları nadir tapılır; Sıxlıq – 5,85-6,15; Sərtlik – 3,5-4; Kövrəkdir; Ayrılma – {111} üzrə aydın; Sınıqlar – qeyri-düzgün, qabıqlı; Morfologiya – kristallar: oktaedrik, rombododekaedrik, heksaedrik; Mineral aqreqatları: sıx, dənəvər, torpaqvari, tükşəkilli (xalkotrixit) əmələgəlmələr, püruzlar, bəzən druzalar.

Kuprit, malaxit, xalkozin, 130 mm, Xalxal filiz təzahürü, Naxçıvan MR

Mənşəyi və yayılması
--------------------

Ekzogen mənşəlidir. Mis sulfidlərinin aşınma məhsulu kimi filiz yataqlarının oksidləşmə zonası və xüsusilə sementləşmə zonası üçün səciyyəvidir. Mineralın tapıntıları bəzi çökmə süxurlarda – əhəngdaşlarında, dolomitlərdə və b. qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: sərbəst mis, malaxit, azurit, xalkozin, xalkantit, broşantit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Şessi (Fransa); Qumeşev, Turyin, Mednorudyanski (Rusiya); Cezkazqan (Qazaxıstan); Sumeb (Namibiya); Çukikamata (Çili); Bisbi (ABŞ). Azərbaycanda Katsdağ, Filizçay, Cixix-Saqator, Gədəbəy, Ağdərə yataqlarında, Çıraqdərə-Toğanalı filiz sahəsi obyektlərində, Balaca - və Böyük Qoşqaçay hövzələrində və b. qeyd edilir.

Tətbiqi
-------

Başqa mis mineralları ilə birlikdə mis filizi kimi istifadə edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Cuprite // Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

Mənbə
-----

* Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlər
---------------

* THE MINERAL CUPRITE
**Beynəlxalq Hərbi İdman Şurası** və ya qısaca **CİSM** — dünya miqyaslı üçüncü hərbi idman təşkilatı. Hazırda özündə 137 üzv ölkəni birləşdirir. Dünya qitələrarası və regional yarışları keçirən dünyanın ən böyük idman təşkilatlarından biridir. Prezidenti Hamad Kalkaba Malboumdur.

Tarixi
------

Qurum 18 fevral 1948-ci ildə Fransada yaradılmışdır. İlk təsisçiləri Lüksemburq, Hollandiya, Belçika və Danimarka nümayənədələri olmuşdur.

Qısa zaman ərzində öz fəaliyyətini genişləndirmiş və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən də tanınmışdır.

Məqsədi
-------

Məqsədi idman və fiziki məşqlər vasitəsi ilə iştirakçı ölkələr arasında daimi əlaqələr yaratmaqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Hərbçilərin futbol üzrə birinci dünya kuboku yarışları Azərbaycanda keçiriləcəkdir". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-11.

Xarici keçidlər
---------------

* cism-milsport.org — Beynəlxalq Hərbi İdman Şurasının rəsmi saytı


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdman** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hərb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Obduksiya** (*rus.* обдукция, *ing.* obduction, lat. ob­duc­tio - örtmək) — okean litos­ferinin materik tavaları kənarının ("yeni qlobal tektonika" nəzəriyyəsinə mü­vafiq) üstəgəlməsi.

Haqqında
--------

Obduksiya bir litosfer plitəsinin digərinin üzərinə hərəkətidir. Subduksiya prosesinin əksi. Okean tipli plitənin qitə plitəsi altına gömülməsi (subduksiya) prosesində birincinin bütün kütləsi "udula" bilmədiyi halda, "artıq qalan" hissəsi qonşu plitənin üzərinə aşıb, tökülür. Müasir geodinamik rekonstruksiyaya əsaslanaraq, tədqiqatçılar belə fikrə gəliblər ki, Göyçə-Həkərə melanj zonası obduksiya nəticəsində yaranmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Obduksiya // Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti. Bakı: "Elm". 2012. səh. 177. ISBN 978-9952-453-14-0.

Mənbə
-----

* Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press, 2006.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 192717286 |
**Ramazan Abdulatipov** (*rus.*  Рамазан Гаджимурадович Абдулатипов ; 4 avqust 1946, Qebquda[d], Dağıstan MSSR) — Rusiya Federasiyası Dağıstan Muxtar Respublikasının Başçısı.

Həyatı
------

Ramazan Hacımuradoviç Abdulatipov 1946-cı il avqustun 4-də RSFSR Dağıstan MSSR Tlyarat rayonunun Qebquda kəndində anadan olub.

Milliyətcə avardır. Ramazan Abdulatipov hazırda Dağıstan Muxtar Respublikasının rəhbəridir. O, 2013-cü il yanvarın 28-dən bu postu icra edir.

Abdulatipov 1997-1998-ci illərdə Rusiya baş nazirinin müavini, 1998-ci ildən 1999-cu ilə qədər milli siyasət naziri postlarında çalışıb. Dağıstana rəhbər təyin olunana qədər Rusiyanın Tacikistandakı səfiri, Rusiya Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru və Dövlət Dumasının deputatı kimi müxtəlif sahələrdə çalışıb.

Fəlsəfə elmləri doktoru, professordur. Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının akademikidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Czech National Authority Database.
2. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
**Seyfulla Əsədullayev** (19 iyun 1924, Ərçivan – 28 iyul 2011, Bakı) — ədəbiyyatşünas.

Həyatı
------

Seyfulla Əsədullayev 1924-cü ildə anadan olmuşdur. 1942–1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. 1947–1949-cu illərdə Bakı Slavyan Universitetində təhsil almışdır. 1951-ci ildə ADPU-nu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1956–1959-cu illərdə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində Filologiya fakültəsinin Rus sovet ədəbiyyatı tarixi kafedrasının aspirantı olmuşdur. 1959–1966-cı illərdə Azərbaycan Dillər İnstitutunda müəllim, baş müəllim, dosent, dekan müavini, fakültə dekanı vəzifələrində çalışmışdır.

1959-cu ildə namizədlik, 1970-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1971-ci ildə professor elmi adı almışdır.

1966-cı ildən BDU-da kafedra müdiri vəzifəsində işləmişdir (Rus ədəbiyyatı tarixi kafedrası (1967–1984); Müasir rus ədəbiyyatı kafedrası (1984–2011). Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Beynəlxalq Ədəbi Tənqidçilər İttifaqının üzvü olmuşdur.

O, rus ədəbiyyatı, ədəbiyyat nəzəriyyəsi və rus-Azərbaycan ədəbi əlaqələrini tədqiq etmişdir.

20 monoqrafiya, 2 kitab və 500-dən artıq ədəbi-tənqidi məqalənin müəllifidir. Rəhbərliyi ilə 26 elmlər namizədi, 11 elmlər doktoru hazırlanmışdır.

Təltifləri
----------

Əməkdar elm xadimi adına və "Şöhrət" ordeninə layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ƏSƏDULLAYEV SEYFULLA QÜDRƏT OĞLU" (PDF).  (az.).

Xarici keçidlər
---------------
**Morfey** (q.yun. Μορφεύς - "formalaşdıran", "[yuxuları] formalaşdıran") — yunan mifologiyasında yaxşı yuxular tanrısı.

Atası yuxu tanrısı Hipnosdur. Bir versiyaya görə, anası Afroditanın üç lütfündən biri olan Zevsin və Evrinomun qızı Aglaia idi, adı hərfi mənada "aydın" deməkdir. Başqasına görə - Nyukta, gecə ilahəsinin qızıdır.

Morfey istənilən formada ola bilər və yuxuda insanlara görünə bilər. O, təsvir etdiyi şəxsin səsini və danışıq tərzini tam dəqiqliklə təqlid edə bilir. Yunanlar onu demək olar ki, həmişə məbədlərində kiçik qanadları olan qamətli bir gənc kimi təsvir edirdilər, lakin bəzi sənət abidələrində o, əlində çiçək olan saqqallı qoca kimi görünür. Morfey padşahların və qəhrəmanların xəyallarını izləməyə borcludur. Morfeyin əsas emblemi xəyallar dünyasına açılan əkiz qapılardır. Bu, yalançı xəyallar üçün fil sümüyü qapısı və həqiqi xəyallar üçün buynuz qapıdır. Tanrının simvolizmi və atributlarından qara rəng (gecənin və unudulmanın rəngi kimi) və xaşxaşçiçəkləri həmişə xüsusilə vurğulanır. Morfey tez-tez gümüş ulduzları səpələnmiş qara paltarda təsvir edilmişdir. Əlində rahatlaşdırıcı, bürüyən hipnotik təsirə malik olan bir fincan xaşxaş suyu tuturdu. Bəzən onun başına xəyalları simvolizə edən xaşxaş tacı taxdığına inanılır. Yunanlar onu adətən vazalarda, romalılar isə sarkofaqlarda təsvir edirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Мифы народов мира. М. 1991—1992. В 2 т. Т. 2. С. 176
**Aşoka** (e.ə. 304, Patna, Mauriya İmperiyası – e.ə. 232, Patna, Mauriya İmperiyası) — Mauriya sülaləsindən olan və demək olar ki, bütün Hindistan yarımqitəsini e.ə 268 və 232-ci illər arasında idarə etmiş Buddist monarx.

Ara müharibələrindən sonra atasının taxt-tacını ələ keçirmişdir. Aşoka tayfa müharibələrini ittiham edən və birləşmiş dövləti təbliğ edən buddizmi qəbul etmişdi. Ucqar cənubdan başqa, demək olar ki, bütün Hindistan Aşokanın hakimiyyəti altında birləşdirilmişdi. Aşokanın hakimiyyəti illəri Hindistan mədəniyyətinin, memarlığının inkişafı, yazının yayılması dövrüdür. Aşokanın ölümündən sonra onun çarlığı dağılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Chandra, Amulya.* Ashoka | biography – emperor of India // Britannica.com. 14 May 2015. 21 August 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 August 2015.
2. ↑  Thapar, 1980. səh. 51

Mənbə
-----

* Rauf Məlikov, Nizami İbrahimov. "Məktəblinin tarix lüğəti", "Aşoka" məqaləsi.
* *Thapar, Romila.* Aśoka and the Decline of the Mauryas (2nd). Oxford University Press. 1980 [First published 1961]. OCLC 736554. SBN 19-660379 6.
**Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu** (*erm.* Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակ) — Dağlıq Qarabağ Respublikasının silahlı qüvvələri. Dağlıq Qarabağdakı erməniləri qorumaq üçün yaradılmış olan qeyri-nizami müdafiə dəstələri idi.

Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu təxminən 15–20 min əsgərdən ibarət olduğu güman edilir. Şəxsi heyətinin çoxu Qarabağ və Azərbaycanın müxtəlif yerlərindən gəlmiş ermənilərdən ibarətdir. Arsenallarında olan silahların böyük əksəriyyəti Sovet ordusundan qalmış olan Kalaşnikov avtomatları, müxtəlif SSRİ istehsalı olan tanklar, ağır toplardan ibarətdir. Əsas silah və sursat dəstəkçisi Ermənistan Respublikasıdır.

Bu ordunun yaradılmasında Robert Koçaryanın (Ermənistan Respublikasının keçmiş prezidenti və Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun ilk baş komandanı), Serj Sarkisyanın (Ermənistan Respublikası nın keçmiş prezidenti), Vazgen Sarkisyanın (1992–1993-cü illərdə Ermənistan Respublikasının Müdafiə naziri, 1993–1995-ci illərdə müdafiəyə cavabdeh olan nazir, 1998–1999-cu illərdə baş nazir), Monte Melkonyanın (Martuni bölgəsinə cavabdeh olan şəxs), Samvel Babayanın (1994–2000-ci illərdə Dağlıq Qarabağ Respublikasının Müdafiə naziri) mühüm xidmətləri olmuşdur. 

Bu ordu çox böyük və ağır silahlar ilə təchiz edilmişdir: 316 ədəd tank, 323 ədəd zirehli maşın, 322 ədəd 122 mm-lik top, 44 ədəd reaktiv yaylım atəş sistemi və yeni bir ədəd hava hücumlarından müdafiə sistemi. Bu ordu Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə dərindən bağlıdır. Ümumiyyətlə, bu ölkənin dünyanın heç bir ölkəsi və beynəlxalq təşkilatı tərəfindən tanınmaması səbəbinə görə bu dövlət həyatda qala bilmək üçün Ermənistandan asılıdır. Ermənistan hakimiyyəti isə bu ölkəyə qarşı edilmiş hər hansı bir hücumu özünə qarşı edilmiş bir hücum kimi qiymətləndirir.

Dağlıq Qarabağ Respublikası hökuməti Avropada Adi Silahların Məhdudlaşdırılması Müqaviləsinə qoşulmadığına görə onun silahlı qüvvələri müqaviləyə üzv olan ölkələr kimi məhdudlaşdırılmır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Baranec, Tomáš; Juraj, Beskid.* "Nagorno-Karabakh and the military balance". The Central Asia-Caucasus Institute (ingilis). 10 may 2016. 26 January 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2020.
2. ↑  "Qarabağda qanunsuz məskunlaşdırma: Ermənistan istəyir ki, Dağlıq Qarabağda yeni böhran başlasın - TƏHLİL". aztv.az (az.). 2022-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2020.
Ribeyra Sarayı, 1755-ci il Lissabon zəlzələsi dağıdılmasından cəmi bir neçə il əvvəl, XVIII əsrin ortalarında Mannerist və Barok şəklində.
**Ribeyra sarayı** (Portuqalca tələffüz: [[Beynəlxalq fonetik əlifba|[ʀiˈbɐi̯ɾɐ]]]; *port.* Paço da Ribeira) — Müqəddəs Qeorqiya qalasını əvəz edən Portuqaliya krallarının 250 il boyunca həqiqi və rəsmi oturacağı idi. Prasa-du-Komersiunun indi yerləşdiyi Taxo çayının sahilində, Lissabonda yerləşirdi. İnşaatı 1498-ci ildə I Manuel tərəfindən təyin olunduğu kimi Hindistana dəniz yolunun açılması və Şərqdən Avropa ilə ədviyyə ticarətinin Portuqaliyalı inhisarı kontekstində başladı. Mədəni itkiləri İsgəndəriyyə kitabxanası ilə müqayisə edilən 1755-ci ildə Lissabon zəlzələsi ilə tamamilə məhv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "The Great Lisbon Earthquake and Tsunami, Portugal". 2022-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-14.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Ribeyra sarayı ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Engraving of the Ribeira Palace after the 1755 earthquake
* Engraving of repairs after the 1755 earthquake
* Images
**Ağrı vadisi** — Şərqi Anadolu ilə Kiçik Qafqaz dağlarının arasında yerləşən düzən vadi. Vadi şərqdən Göyçə gölü, şimaldan Alagöz dağı, cənubdan Ağrı dağı ilə sərhədlənir. Düzənlik Araz çayı tərəfindən iki hissəyə bölünmüşdür: şimali (böyük), cənubi (kiçik). Şimali hissə hazırkı Ermənistan ərazisində yerləşir. Cənubi hissə isə Türkiyə ərazisidir. Vadinin orta hündürlüyü 800–1000 metr təşkil edir. Uzunluğu isə 90 kilometrdir. Vadinin dəniz və okeanlardan uzaqlığı onun iqliminə böyük təsir göstərir. Bu səbəbdən iqlimi kontinenraldır. Rütubətli isti yaya malikdir. Ağrı vadisi Ermənistanın ümumi ərazisinin 4% təşkil edir. Bununla belə Ermənistanın təsərrüfatı istehsalının 40% verir. Vadinin Ermənistan hissəsi əkinçiliyə cəlb edilmişdir. Vadi əsasən Araz və onun sol qolları (Metsamor, Abaransu, Zəngiçay və digər) ilə suvarılır. Bölgə üzüm, meyvə becərilməsi üçün əlverişlidir.

Ağrı vadisi və Göyçə gölü ətrafı ərazilər Ermənistanın ən günəşli ərazilərindəndir. Burada il ərzində günəşli saatların miqdarı 2700 saatdır. Seyrək meşə sahələrində isə günəşli saatların miqdarı 2000 saatdır. İyundan oktyabr aylarına qədər buludlu günlər ya olmur ya da az müşahidə edilir. Yanvar ayının orta temperaturu −6 °C °, iyun ayının orta temperaturu isə 26,5 °C təşkil edir. Maksimal temperaturu 42 °C, minimal temperaturu isə 33 °C təşkil edir. Qışı mülayim soyuq, buludlu, küləksiz keçir. İllik yağıntının miqdarı isə 200–300 mm arasında dəyişir. Bəzi ərazilər şoranlıqlar və bataqlıqlardan ibarətdir. Yabanı halda səhra və şoranlığa davamlı bitkilər bitir.

Tarixi
------

Bölgəyə aid ilk insan məskənləri daha çox neolit və ya erkən eneolit dövrlərinə aiddir.

* Ağrı vadisiAğrı vadisi
* Ağrı vadisində dumanAğrı vadisində duman
* Ağrı vadisiAğrı vadisi
* Soranlıq sahəSoranlıq sahə

İstinadlar
----------

1. ↑  *Dowsett, Charles.* "Armenia". Encyclopædia Britannica. 1 April 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 January 2015.
**Arif İsmayıl oğlu Hüseynzadə adına 20 nömrəli tam orta məktəb-liseyi** — Azərbaycan Respublikasının Bakı şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi.

Haqqında
--------

Parlament prospekti 7/11 ünvanında yerləşən A. Hüseynzadə adına 20 nömrəli tam orta məktəb-liseyin əsası 1958-ci ildə qoyulmuşdur. O vaxt məktəb 1 korpusdan ibarət olmuş, 1000 nəfər şagird üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1988-ci ildə məktəbin daha 3 korpusu tikilib istifadəyə verilmişdir.

2007-ci ildə dövlət başçısı möhtərəm prezidentimiz cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə məktəb əsaslı təmir edilmişdir.

Məktəbə 1994-cü ildə lisey adı verilmişdir.

2012-ci ildə cənab prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə məhz 20 nömrəli məktəb-liseyin şagirdlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə məktəbin qarşısında yeraltı keçid inşa edilmişdir. 2010–2011-ci tədris ilində məktəbi bir məzun – Quliyeva Fəridə Rauf qızı Qızıl medalla bitirmişdir.

2008–2013-cü illərdə 20 nömrəli tam orta məktəb-lisey 2 dəfə "İlin ən yaxşı məktəbi" adına layiq görülmüşdür. Məktəbdə 3 Əməkdar müəllim, 1 "Tərəqqi" medalına, 2 "Qabaqcıl təhsil işçisi" medaına layiq görülmüş müəllimlər çalışır.

2014-cü ilin iyun ayında məktəb-lisey sökülmüşdür.

2017-ci ilin sentyabrın 15-də isə yeni inşa edilmiş məktəb-lisey 2017–2018-ci tədris ili üçün müəllim və şagirdlərin istifadəsinə verilmişdir. Məktəbin açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev, eləcə də I Vitse Prezident xanım Mehriban Əliyeva iştirak etmişlər.

2022–2023-cü tədris ili üçün ümumi şagird sayı isə 4608-dir. Onlardan 2380-i rus bölməsində, 2228-i isə Azərbaycan bölməsində təhsil alan şagirdlərdir. Məktəb-liseydə hal-hazırda 162 sinif fəaliyyət göstərir.

Məzunları
---------

* Arif Hüseynzadə
* Çingiz Babayev
* Mahmud Kərimov
* Fuad Ələsgərov
* Zeynal Nağdəliyev
* Afaq Bəşir qızı
* Elçin Əzizli
* Anar Ələkbərov

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**Kunlun dağları** (*çin.* 崑崙山) -Tarim çökəyinin qərb kənarında Gezdərya və Yarkənd çayları arasında yerləşən Konqur (7719 m) və Muztaqata (7546 m) massivlərindən başlayıb əvvəlcə cənub şərqə, sonra isə şərqə uzanaraq, Qırmızı hövzənin şimal-qərb kənarında (Sino-Tibet dağlarına) qədər uzanır.

Hündürlüyü
----------

Kunlun dağları yüksək zirvələrin hündürlüyünə görə yalnız Himalaydan geri qalır, uzunluğu isə Himalay dağlarının uzunluğundan xeyli artıqdır. 
Orta yüksəkliyi (6000 m) Himalay dağlarının orta yüksəkliyinə bərabərdir. Dağların qərb hissəsi çox yüksəkdir. Burada bir çox qarlı-buzlu massiv və zirvələr yerləşir. (Muztaq 7282 m). Lakin bu hissədə o suayırıcı təşkil etmir. Öz mənbələrini Qaraqorum dağlarının şimal yamaclarından alan Yarkənd, Karakaş və b. çaylar Kunlunu dərin dərələrlə kəsib Tarim çökəyinə çıxırlar.

Şəkillər
--------

* Kunlun dağlarından axan çayKunlun dağlarından axan çay
* Kunlunun ən hündür zirvəsiKunlunun ən hündür zirvəsi
* Kunlun keçidiKunlun keçidi

Həmçinin bax
------------

* Tibet
* Himalay dağları
* Mərkəzi Asiya

İstinadlar
----------

1. ↑  Kunlun dağları haqqında məlumat Arxivləşdirilib 2016-12-05 at the Wayback Machine
**Fernando Riksen** (nid. Fernando Ricksen; 27 iyul 1976, Herlen[d], Limburq[d] – 18 sentyabr 2019, Erdri[d], Nort-Lanarkşir[d]) — niderlandlı futbolçu.

Karyerası
---------

### Klub karyerası

Kerkrade şəhərindən "Rod" klubunun futbol akademiyasının şagirdi olmu.dur. 1993-cü ildə klubun "Fortune" klubunun əsas hissəsində Sittard-dan ilk diviziondan yuxarıya qədər çıxıb. Karyerasında növbəti klub Alkmarski AZ idi.

2000-ci ildə Scottish "Rangers" a 3.6 milyon funt sterlinqə keçdi. 2004/05 mövsümündə klubun ən yaxşı oyunçusu oldu, bəzi matçlarda kapitanın armbandı ilə sahəyə girdi. Həm də Riksen, John Hartson ilə "SchPFA oyunçularına görə ilin oyunçusu" unvanını paylaşdı.

2006-cı ilin yayında Hollandiyalı məşqçi Dik Advocaat onu Zenit-Sankt-Peterburqa dəvət etdi. Başlanğıcda Riksen icarəyə götürüldü və 2006-cı ilin noyabr ayında onun köçürülməsi satın alındı. 2009-cu ilin yaz mövsümündə klub oyunçu ilə pis rəftar üçün müqaviləni ləğv etdi.

Bundan sonra Riksen 1993-cü ildə peşəkar karyerasını Hollandiya Birinci Şöbəsindən Fortuna'ya açan klubuna qayıdıb [4]. 2013-cü ildə Riksen peşəkarlıq karyerasını sona çatdırdı və qardaşının məşqçisi olan Nuth kəndi Kiçik komandada həvəskar səviyyədə oynamağa davam etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Fernando Ricksen // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  .
***Counter-Strike*** (qısa. — **CS**; ingiliscədə tərcümədən "Əkszərbə") — GoldSource mühərrikində hazırlanmış, birinci üzdən şuter janrında olan komandalı kompüter oyunudur. *Half-Life* üçün mod kimi yaradılmışdır. Hal-hazırda bir neçə oyun seriyası mövcuddur — *Counter-Strike 1.6* (mutipleyer), *Counter Strike: Condition Zero* (tək tapşırıqla multipleyer), *Condition Zero: Deleted Scenes* (sinqpleyer) və yeni mühərrik, Source-da hazırlanmış *Counter-Strike: Source*

Oyun teroristler(Terrorists) və terrorla mübarizə qrupu (Counter-Terrorists) olmaq üzrə iki komanda/dəstə olaraq dövrələr halında oynanmaqdadır. Hər dövrə başında komanda/dəstələr əvvəlki dövrəki müvəffəqiyyətlərinə görə qazandıqları pul ilə özlərinə silah götürərlər. İqtisadiyyat sistemini bu şəkildə tətbiq edən ilk oyun olmuşdur. Qruplara xüsusi silahların da tapılmasına baxmayaraq ümumi istifadəyə açıq silahlar əksəriyyətdədir. Hər oyunçu 800 Dollar ilə başlar və hər dövr başına bu miqdar artar. Qazanan qrupun artım miqdarı daha çox olmaqla birlikdə, xüsusi bəzi vəziyyətlərdə adamın pulu da arta bilməkdədir (Məsələn rəqib oyunçunu öldürmək 300 Dollar qazandırar). Qarşı komanda/dəstənin bütün oyunçuları öldürüldüyündə və ya vəzifə tamamlandığı təqdirdə dövr nəticələnər və yeni oyun başlar. Ölməyən oyunçunun əşyaları qalar. Yeni dövrdə pul qazanan komanda/dəstənin daha çox olmaq üzrə, müəyyən bir miqdar artar.

Terrorist və terrorla mübarizə qrupunun fərqli nöqtələrdə başladığı, xəritə proqramları ilə edilən, ümumiyyətlə bu iki qrupun da zidd hədəfləri tapıldığı xəritələrdir. Hissələrdə hədəf ya qarşı komanda/dəstəsi tamamilə öldürmək ya da vəzifə yerinə yetirməkdir. Hər komanda/dəstə öz komanda/dəstə yoldaşlarıyla birlikdə əvvəldən xəritədə təyin olunmuş nöqtələrdə oyuna başlarlar. Hissələr Valvenin rəsmi olaraq nəşr etdiyi, Valve Hammer Redaktor adlı xəritə istehsal proqramı vasitəsilə yaradılar. Başına gətirilən ön əlavələrlə xəritənin növü təyin olunar.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  .
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Steam (ing.). 2003.

Xarici keçidlər
---------------

* Steam
* Valve
**Anlayış** — predmet və hadisələrin ümumi, mühüm əlamətlərini əks etdirən fikirdir, təfəkkür formasıdır. O, real gerçəkliyin dərkində əsas rol oynayır.

Obyektiv gerçəkliyin özündə anlayış yoxdur, bunlar insan şüurunda meydana gəlir və gerçəklikliyin predmetlərini, hadisə, proseslərini əvəz edir, insan təbii ünsiyyət dilinin və formallaşmış dillərin köməkliyi ilə əldə olunmuş bilikləri sistemləşdirir, nəsildən-nəslə keçirir, inkişaf etdirir.

Məntiq tarixində anlayışlara münasibətdə iki cür ifratçılığa yol verilmişdir. Bir çox məntiqçilər anlayışları gerçəklikdən təcrid edərək ona qarşı qoyurdular, gerçəkliklə anlayışların üzvi əlaqəsini izah edə bilmirdilər. Digər qrup alimlər isə anlayışlarla gerçəkliyi eyniləşdirirdilər, anlayışlarların dərin keyfiyyət fərqini, onun spesifikliyini anlamırdılar.

Anlayışların meydana gəlməsi
----------------------------

Bu proses insan təfəkkürünün təşəkkül tapmasının və inkişafının obyektiv qanunauyğunluğudur. Təfəkkürümüzdə anlayışların meydana gəlməsi və mövcudluğunun obyektiv əsasını bizi əhatə edən gerçəkliyin predmetli xarakter kəsb etməsidir, başqa cür desək, gerçəklikdə keyfiyyət müəyyənliyinə malik olan ayrı-ayrı predmet və hadisələrin olmasıdır. Məsələn, bitki, canlı, Yer, Günəş, planetlər, kosmik səma, çaylar, dağlar və i. a. Əgər belə predmetlər olmasaydı, ona uyğun anlayışlar da yaranmazdı. Bizi əhatə edən gerçəklikdəki predmet və hadisələr rəngarəngdir,bir-biri ilə oxşar və fərqli cəhətləri vardır.

Anlayışların genezisi haqqındakı bilik bizə onların həqiqi təbiətini aşkarlamağa imkan verir. **Anlayış** — elə təfəkkür formasıdır ki,onun vasitəsiylə predmet və hadisələrin ümumi, mühim əlamətləri beynimizdə əks olunur.

Anlayışın səciyyəsi əlamətlərdən başlamalıdır. Cismin əlaməti onun digər cisimlərlə oxşaq və fərqli cəhətləridir. Əlamətlər özü də ümumi, fərqləndirici, mühüm, qeyri-mühüm, zəruri, təsadüfi və s. yerlərə bölünür. Bundan başqa anlayışların yaranması prosesi də bəzi əməliyyatların əsasında gedir: müqaisə, analiz, sintez, mücərrədləşdirmə, ümumiləşdirmə.

Ədəbiyyat
---------

1. M.M.İsrafilov Məntiq kursu (dərslik). Bakı-2001

Xarici keçidlər
---------------

* M.M.İsrafilov — Məntiq kursu (\*pdf)[*ölü keçid*]
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Hayla ifaçılığı və haylaçılar.
**Hayla** — lirik folklor nümunələridir. Forma etibarilə bayatıları xatırladır.

Zaqatala-Balakən tərəflərdə geniş yayılmışdır. Xalqımızın həyatı, məişəti, məhəbbət duyğuları, vətən sevgisi, ailə münasibətləri, tarixi, tarixinin müxtəlif hadisələri burada bədii şəkildə öz əksini tapmışdır. Hayla adından da göründüyü kimi "çağır", "səslə", "hayla" anlamını verir. Bəzən "Tala mahnıları" da deyilir.

Haylaları qədim türk tayfalarından olan hunlarla da bağlayırlar. Haylaları musiqi aləti tənbur vasitəsilə və sərbəst ifadə etmişlər. Haylaların toplanması və nəşri sahəsində də xeyli işlər görülmüşdür. Ə.Cəfərzadə, A.Məmmədli, M.Allahmanlı haylalarla bağlı fikirlər söyləmişlər.

Ədəbiyyat
---------

* A.Məmmədli, "Haylada unudulan tariximiz və təmbur" (2013),
* M.Allahmanlı, "Xalqın zəngin söz xəzinəsi" (2013).

Həmçinin bax
------------

* Sənəm Məmmədova

İstinadlar
----------

1. ↑  *Məhərrəm Qasımlı, Mahmud Allahmanlı.* "Aşıq şeirinin poetik biçimləri və çeşidləri" (az.). Elm və təhsil. 2018. 2021-10-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-13.
**Əlixan Səmədov** (27 aprel 1964, Sumqayıt) — Azərbaycan musiqiçi və sənətkarı, tanınmış, virtuoz balaban ifaçısı və ustadı. Azərbaycanın xalq artisti (2018).

Həyatı
------

Əlixan Səmədov 27 aprel 1964-cü ildə Sumqayıtda musiqiçi ailəsində anadan olub. Səməd Vurğun adına Musiqi Məktəbində obua və Nəriman Nərimanov adına Mədəniyyət Evində qarmon təhsili alıb (1979 −1982). Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində təhsil alıb (1986–1990). Nəfəsli alətləri (balaban, klarnet, qaboy, tütək, zurna, saksafon) və xalq çalğı alətlərini (nağara, qoşanağara, dəf, qarmon) böyük bir ustalıqla ifa edir. 1993-cü ildə musiqi sənətini daha da inkişaf etdirmək məqsədi ilə Türkiyəyə köçən Səmədov balabanı ilə qısa müddətdə böyük dinləyici kütləsi qazanıb. "Balaban metodu" kitabının müəllifi Əlixan Səmədov müxtəlif mükafatlara layiq görülüb. 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.Az.* "Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 27.05.2018. 2020-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-05-27.

Mənbə
-----

* Nidel, Richard (2005). World music: the basics. Psychology Press. pp. 214–. ISBN 9780415968003. Retrieved 2 may 2011. "ALIHAN SAMEDOV. Clarinet, balaban, zurna and sax player now residing in Turkey. Balaban."

Həmçinin bax
------------

* Balaban
**Namiq Nəriman oğlu Səlifov** (28 mayın 1976-cı -də Dmanisi şəhərində anadan olub. — Qanuni oğru.

Həyatı
------

Namiq Səlifov 1976-cı il mayın 28-də Gürcüstanın Dmanisi şəhərində Azərbaycandan mühacir ailəsində anadan olub. Ondan əlavə, Səlifovlar ailəsinin daha iki oğlu var idi, onların arasında partlayıcı və qorxmaz xarakteri ilə kiçik qardaşın tərcümeyi-halı ilə sıx bağlı olan böyük qardaş Namik Nadyr fərqlənirdi.

ümumi qardaşlıq Namiqin uşaqlığı ilə bağlı bilavasitə məlum olan odur ki, onun doğulmasından bir müddət sonra Səlifovlar ailəsi Gürcüstanı tərk edərək tarixi vətənlərinə Azərbaycana qayıdıblar. A bu ailənin ən gənc nəslini kriminal həyat yolunu seçməyə nəyin sövq etdiyini indi dəqiq söyləmək mümkün deyil. Ola bilsin ki, buna aqressiv böyük qardaşın — Nadir Səlifovun nüfuzu təsir edib, o, artıq 22 yaşında doğma Azərbaycanda Quli Bakinski və ya Lotu Quli kimi tanınan və respublikanın ən təhlükəli gənc cinayətkarlarından birinə çevrilib. Deməli, görünür, kiçik qardaşları Namiq və Müşfiq də onun qara əməllərindən uzaq qala bilməyiblər. İki kiçik Səlifovdan isə bu sahədə xüsusi uğur qazanan Namiq Bakinski olub,

lakin Səlifov qardaşları uzun müddət cəzasız qala bilməyiblər — və artıq 1996-cı ildə Nadir və Namik Bakı şəhəri 1-ci istintaq təcridxanasına, həm də "Bayıl həbsxanası" adlanır. Yeri gəlmişkən, Namik Rıjiy (Əliyev N. A.) eyni vaxtda orada idi. Kiçik Müşfiq o vaxt da böyüklərin taleyindən məhrum idi, indi də var.

1996-cı ilin avqustunda Şüvəlan SİZO-3-də hadisələr baş verdi, lakin onlar orada çox qalmadılar — artıq 1996-cı ilin fevral ayının son günlərində Bakı şəhəri İTK-1-ə köçürüldülər və orada hökmün elanı. Və nəticədə Azərbaycanın Ali Məhkəməsi 1996-cı ilin noyabrında Nadir və Namik Bakinskinin işinə baxaraq Lotanı 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. Hesablamalara görə, o, 2010-cu ildən tez azad edilməli idi, lakin sonradan, yeni açılan hallar fonunda məhkəmə ona daha 16 il əlavə etdi — indi isə Nadiri yalnız 2021-ci ildə iradə azadlığı gözləyirdi. Namik isə birdən-birə 27 yaşını aldı.

İstinadlar
----------

Ətraflı Kompromat portalında oxuyun:

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan mafiyası
**Qulubəyov Mikаyıl Rəhim bəy oğlu** (Rusiya imperiyası, Yelizavetpol qəzası, Mollavələdli, 30 Mart 1915 - Gəncə, 19 İyun 1983) — kimya elmləri doktoru, professor, Böyük Vətən Müharibəsi veteranı.

Həyatı
------

Mikаyıl Qulubəyov 1915-ci ildə Yelizavetpol qəzasının Mollavələdli(Şəfəq (Goranboy)) kəndində аnаdаn olmuşdur. Atasi Rəhim Qulubəyov- Əməkdar müəllim, (Qori)Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının məzunu. Mikаyıl Qulubəyov ibtidаi təhsilini аtаsındаn аlmışdır. Quba Kənd Təsərrüfatı Texnikumu, indiki Quba Dövlət Sosial-İqtisadi Kolleci (1933), Аzərbаycаn Dövlət Universitetinin, indiki Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir (1939).

S.Аğаmаlıoğlu аdınа Аzərbаycаn Kənd Təsərrüfаtı İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) üzvi kimyа kаfedrаsındа аssistent işləmiş (1940-1942), 1942-ci ilin mаrt ayındа ordu sırаlаrınа çаğırılmış, hərbi məktəbi vаxtındаn əvvəl bitirmişdir.

Müharibə illəri
---------------

Stalinqrad uğrundа vuruşlаrdа iştirаk etmişdir (1942-ci ilin sonundа). Döyüşlərin birində yаrаlı hаldа əsir düşmüş, Almaniyayа, orаdаn İtaliyayа, dаhа sonrа Yuqoslaviyayа sürgün olunmuşdur.

Sаğаldıqdаn sonrа əsirlikdən qаçıb (1943-cü ilin əvvəlində) аzаdlıq hərəkаtınа qoşulаrаq Mehdi Hüseynzadəyə yаxındаn kömək göstərir və onunlа çiyin-çiyinə pаrtizаnlıq edir. Onun pаrtizаn ləqəbi "Doktor Mişа" idi. Yuqoslаviyа hökuməti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. O, Yuqoslаviyаnın iki "Qəhrəmаnlıq ordeni" ilə  və "Qəhrəmаnlıq medalı" ilə  təltif edilmişdir. Mühаribədən sonrа Mikаyıl bəy S. Аğаmаolıoğlu аdınа АKTİ-də öz işini dаvаm etdirmiş, kimyа elmləri nаmizədi, sonrа isə professor аdını аlmışdı. Ömrünün sonunаdək kаfedrа müdiri vəzifəsində işləmişdi.

Mikаyıl Qulubəyov 1983-cü ildə vəfаt edib.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu. Mollavələdli və mollavələdlilər. "Soy" dərgisinin özəl nəşri, Bakı: 2004, səh.56-57.

Həmçinin bax
------------

* Rəhim Qulubəyov

Xarici keçidlər
---------------

* Микаил Рагим Кулибеков оглы
* Азербайджанские партизаны Югославии.
**Popayan** — Kolumbiya şəhəri, Kauka departamentinin inzibati mərkəzi.

Etimologiyası
-------------

Popayan sözü yerli bir dildən gəlir. Bu sözün mənşəyi haqqında müxtəlif nəzəriyyələr vardır, lakin hərfi mənası: Po- "İki"; pa-"qamış"; yan- "kənd", yaxud "Qəbir çatıları olan iki kənd". Digər bir nəzəriyyə deyir ki, Popayan sözü, hazırda Las Tres Kruses təpəsi kimi tanınan Eme Hill ətrafında yaşayan Payan adlı yerli "Kasike" adından gəlir.

Tarixi
------

Popayan, Lima, Kito və Kartexena arasında yerləşdiyi müstəmləkə dövrü ərzində çox əhəmiyyətli bir şəhər idi. Sakit okeanın aşkarlanmasından sonra belə, Popayan, İspaniyaya keçərkən Kartexenaya gedən qızıl və digər sərvətlər üçün transfer nöqtəsi olaraq qaldı. Popayan, həmçinin müstəmləkə mədəni kimi xidmət etmiş və 1760-1819-cu illərdə qızıl eskudo sikkələr və gümüş reallıqları ilə müxtəlif nominallı istehsal olunmuşdur. 1826-cı ildən sonra yeni Kolumbiya Respublikası sikkə istehsalını davam etdirməyə başladı.

Popayan bir neçə zəlzələ nəticəsində məhv olmuşdur. 1983-cü il 31 martda ən son və dağıdıcı zəlzələ oldu və səkkiz saniyə davam etdi. Şəhərin yenidən qurulması on ildən çox vaxt apardı və bu gün yenidən qurulmayan bəzi əraziləri hələ də görmək mümkündür. Bu zəlzələnin nəticəsi olaraq Kolumbiyada ilk zəlzələ seysmik dizayn kodu quruldu.

Həmçinin bax
------------

* Kolumbiyanın inzibati bölgüsü
* Boqota
* Tunxa
* Monteriya
* Kibdo
* Florensiya (Kaketa)
* İnirida
* San Xose del Quavyare

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  Географический энциклопедический словарь|с=380
3. ↑  Cronica de la Orden de los PP. ERMITANOS AGUSTINOS, 1569

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Popayan ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikimənbədə ***Himno de Popayán*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* Página oficial de la Alcaldía del Municipio de Popayán.
**Magica De Spell** (*ing.* Magica De Spell) — 1961-ci ildə "Walt Disney Animation Studios" şirkəti tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajıdır.

Xarakteristika
--------------

Magika De Spell İtaliyanın Neapol şəhəri yaxınlığında yerləşən Vezuvi dağının yamacında yaşayan təhlükəli cadugərdir. Bir sıra sehrlərini sehrli taxta ilə həyata keçirir. Tüstülü yanğın yarada bilir, müxtəlif yerlərə uça bilir, məxluqları bir növdən digərinə çevirə bilir, müxtəlif cildlərə çevrilə bilir. Həmçinin, bir sıra sehrli gücləri ilə bərabər şəxsləri hipnoz etmək qabiliyyətinə sahibdir.

Xarici keçidlər
---------------

* The Meaning of Magica Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine

| ⛭Disney cizgi filmlərinin qəhrəmanları |
| --- |
| Baş qəhrəmanlar | Mikki Maus • Minni Maus • Donald Dak • Deyzi Dak • Qufi • Pluto |
| İkinci dərəcəli qəhrəmanlar | Pit • Çip və Deyl • Skruc MakDak • Hyui, Dyui və Lui • Lüdviq fon Dreyk • Qara qanadlı ördək • Magika De Spell • Maks Quf • Bəxtigətirən Dovşan Osvald |