recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**FİDE** (*fr.* Fédération Internationale des Échecs, *FIDE*) — beynəlxalq şahmat federasiyası, idman təşkilatı.

Şahmatın inkişafı və populyarlaşması ilə məşğul olur. Əsası 1924-cü ilin 20 iyulunda Parisdə qoyulmuşdur. 158 milli federasiya, o cümlədən Azərbaycan Şahmat Federasiyası FİDE-nin üzvüdür (2011). Bayrağı, himni və devizi ("Gens una sumus" –"Biz hamımız bir ailəyik") vardır. 1980 ildən YUNESKO-nun üzvüdür. Mənzil qərargahı Afinadadır. Rəsmi dilləri: fransız, rus, ingilis, alman və ispan. FİDE kişilər və qadınlar arasında dünya və Avropa çempionatları (şəxsi və komanda), Ümumdünya şahmat olimpiadaları (1927 ildən kişilər və 1957 ildən qadınlar arasında) və başqa böyük yarışlar keçirir. İldə iki dəfə dünyanın aparıcı şahmatçılarının reytinq cədvəlini dərc edir; qrossmeyster, beynəlxalq usta, FİDE ustası adlarını verir. Rəhbər orqanları FIDE Baş Assambleyası, FIDE Mərkəzi komitəsi və FIDE İcraiyyə komitəsidir. FİDE-nin tərkibində müxtəlif komissiyalar, o cümlədən kvalifikasiya, inkişaf etməkdə olan ölkələrə yardım, oyun qaydaları, şahmatın kompyuterlə və məktəblərdə tədrisi və s. fəaliyyət göstərir. FİDE-yə bir sıra başqa beynəlxalq şahmat təşkilatları, o cümlə dən Beynəlxalq məktublaşma ilə şahmat oyunu federasiyası (IKCF), Görməqüsuru olan şahmatçıların beynəlxalq assosiasiyası (IBCA). FİDE-nin şahmat kompozisiyası üzrə daimi komissiyası bir ləşdirilmişdir. FİDE-nin prezidenti Kirsan İlyu-mjinovdur (1995 ildən).

Prezidentlər
------------

* 1924–1949 Alexander Rueb
* 1949–1970 Folke Rogard
* 1970–1978 Max Euwe
* 1978–1982 Friðrik Ólafsson
* 1982–1995 Florencio Campomanes
* 1995–cari Kirsan İlyumjinov

İstinadlar
----------

1. ↑  Fransa milli kitabxanası. 1537.
2. ↑  МЕЖДУНАРОДНАЯ ШАХМАТНАЯ ФЕДЕРАЦИЯ // Большая российская энциклопедия (rus.). Москва: Большая российская энциклопедия, 2004.
3. ↑  Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 3-cü cild: Babilistan – Bəzirxana (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2011. səh. 527. ISBN 978-9952-441-07-9.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Şahmat** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 11988724c · GND: 1044932-2 · ISNI: 0000000121514527 · LCCN: n50067918 · NKC: ko2002152584 · SUDOC: 027956091 · VIAF: 125119978 · WorldCat VIAF: 125119978 |

 |
**Viktor Lazniçka** (çex. Viktor Láznička, 9 yanvar 1988, Pardubitse, Çexiya) — çex şahmatçı, qrosmeyster (2006).

Naliyyətləri
------------

2005-ci ildə Herseq Novidə keçirilən 18 yaşadək gənclər arasında Avropa Çempionatının bürünc medalın sahibi olmuşdur.

2006-cı ildə isə Milli Çempionatın qalibi oldu. Turində keçirilən Olimpiadada komanda da ən yaxşı şəxsi nəticə göstərir.

2007-ci ildə Czech Open-nin qaliblərindən biri olur (Vlastimil Babula ilə). Həmin ildə keçirilən Dünya Kubokunun ilk mərhələsində Bartlomiej Macieja-ya məğlub olur.

2009-cu ilin dekabr ayında 19-cu Magistral Pamplona yarışında 1–4-cü yerləri bölüşdürür.

2010-cu ilin iyul ayında keçirilən World Open Chess yarışında 9 oyundan 7½ xal toplayaraq birinci yerin sahibi olur.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbarda əlaqəli media-fayllar

* Viktor Láznička. Chess-DB.com Arxivləşdirilib 2016-10-05 at the Wayback Machine  (ing.)
* Viktor Láznička. 365chess.com  (ing.)
* Viktor Láznička. fide.com  (ing.)
* Viktor Láznička. chessgames.com  (ing.)
İnstitut hazırda Vileyşislar sarayında yerləşir
**Litva Dil İnstitutu** (lit. Lietuvių kalbos institutas) — Litvanın paytaxtı olan Vilnüs şəhərində yerləşən, dövlət tərəfindən dəstəklənən Litva dilinin araşdırmaları ilə məşğul olan qurum.

Tarixi
------

İnstitutun mənşəyi 1930-cu ildə Litva dili lüğətinin yazılması ilə bağlıdır. 1939-cu ildə Antanas Smetona Kaunasda Litva Araşdırma İnstitutunun əsasını qoyub. İnstitutun məqsədləri arasında Litva dilini araşdırmaq, Litva dilində materialları yığmaq, onlara nəzarət etmək və Litva araşdırmalarını Litvada və xaricdə təmsil etmək var idi.

1941-ci ilin yanvarın 16-da Litva SSR Elmlər Akademiyası təsis olunub. Bundan təxminən eyni vaxtda ona tabe olan Litva Dil İnstitutunun əsası qoyulub. Üçüncü Reyx işğalı zamanında da institut öz fəaliyyətini davam edirdi.

II Dünya Müharibəsindən sonra institut 12 işçi ilə fəaliyyətini davam edirdi. 1952-ci ildə o, Litva Ədəbiyyat İnstitutu ilə biləşdirilib. Birləşdirilmiş institutun əvvəl 47, 1980-ci ildə isə 113 işçisi var idi. 1952-ci ildən bəri institutda doktorantura pilləsində təhsil verilməyə başladı. 1990-cı ildə institut bir müstəqil qurum kimi yenidən təsis olunub. Həmin ilin axırında institutun 95 işçisi, o cümlədən 63 araşdırmaçısı var idi. 1991-ci ildə o, dövlət araşdırma institutu statusunu əldə edib. Hazırda institutun 100 işçisi, o cümlədən 70 araşdırmaçısı var.

Quruluşu
--------

Litva Dil İnstitutunun yeddi şöbəsi var: Qrammatika şöbəsi, Leksikoqrafiya mərkəzi, Dil tarixi və dialektologiya şöbəsi, Sosiolinqvistika şöbəsi, Standart dil şöbəsi, Terminologiya şöbəsi və Onomastika şöbəsi.

Fəaliyyəti
----------

2006-cı ildə institut Avropa Terminologiya üçün Assosiasiyasının sponsorluğu ilə *Milli Dillərin Terminologiyası və Qloballaşma* adı altında beynəlxalq konfrans keçirib.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Institute of the Lithuanian language. History". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-26.
2. ↑  "LITUANUS. LITHUANIAN QUARTERLY JOURNAL OF ARTS AND SCIENCES Volume 42, No.2 — Summer 1996. *THE LITHUANIAN LANGUAGE — HOSTAGE OF FOREIGN POWERS : 1940–1991* by ARNOLDAS PIROČKINAS". 2020-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-25.
3. ↑  "Institute of the Lithuanian language. Departments". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-24.
4. ↑  "Archived copy". 2007-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2007-01-20. European Association for Terminology
**Üzeyir Abdullayev** (1951–2009) — Beynəlxalq Rus Daması Assosiasiyasının versiyası üzrə rus daması üzrə dünya çempionu (1997) və dama üzrə 37 qat Azərbaycan çempionu, Azərbaycan Respublikasının əməkdar idman ustası (2009).

Həyatı
------

Üzeyir Abdullayev 1951-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib. 38 il idman sahəsində çalışıb. Bu müddətdə 37 dəfə Azərbaycan, 1 dəfə isə dünya çempionu olub. 1997-ci ildə beynəlxalq qrossmeyster, həmçinin beynəlxalq dərəcəli hakim olub. Ü.Abdullayevə 2007-ci ildə Rusiya Federasiyasının Şahmat və Dama İncəsənət Akademiyasının akademiki adı verilib. 2009-cu ilin fevralında isə o, "Azərbaycan Respublikasının əməkdar idman ustası" fəxri adına layiq görülüb. Veteran damaçı son vaxtlar ürək ağrılarından əziyyət çəkirdi. 

1996-cı ildən bəri Azərbaycan Gənclər və İdman Nazirliyində aparıcı məsləhətçi vəzifəsində çalışan Ü.Abdullayev elə vəzifəsinin icrası zamanı dünyasını dəyişib. 2009-cu ilin aprel ayında nazirlik tərəfindən Lənkərana ezamiyyətə göndərilən Ü.Abdullayevin qəflətən səhhəti pisləşib və həkimlərin müdaxiləsi nəticəsiz qalıb.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İdmançı** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
2017-ci ilin oktyabrın 27-də Yunanıstanın Krit adasında şahmat üzrə sayca iyirminci Milli komandalar arası Avropa çempionatı təşkil edilmişdir. Çempionatın oyunları Creta Maris Beach Resort-da yerləşən konfrans zalında təşkil edilmişdi. Açılış mərasimindən sonra millilərin kapitanları ilə məhz bu zalda görüş təşkil edilmişdir.

Yarşın qaydaları və iştirakçıları
---------------------------------

Yarışda 40 kişi və 32 qadın kollektivi mübarizə aparırdı. Turnir 9 turdan ibarət olaraq İsveçrə sistemi ilə keçirilirdi. Bütün kişi və qadınlardan ibarət millilərə 4 əsas oyunçu və 1 ehtiyat oyunçu ilə yarışa qatılmağa icazə verilirdi. Azərbaycanın kişilərdən ibarət milli komandasına kapitan kimi Eltac Səfərli qadınlardan ibaət milliyə isə Fikrət Sideifzadə başçılıq edirdi.

Turnirin qaydalarına əsasən oyunçular yalnız 30-cu gedişdən sonra heç-heçəyə razılaşa bilərdilər. Əgər hər hansı qrosmeyster bu qaydanı pozduğu halda cəzalandırılacaqdır. Bundan başqa hər hansı şahmatçı oyun mamasına başlanğıcdan etibarən 15 dəqiqə ərzində masaya yaxınlaşmadığı halda bu onun məğlubiyyəti ilə nəticələnirdi. Həmçinin komandaların kapitanları FİDE tərəfindən keçirilmiş təlim üzrə lisenziya əldə etmişdir.

Yarışda ən çox qələbə qazanan şahmatçı kimi də qızıl medal qazanmış təcrübəli şahmatçı həm də ilk dəfə 2700 reytinq balı yığmağı bacarıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Rauf Məmmədli: Sübut Etdik Ki, Azərbaycan Çox Güclü Şahmat Ölkəsidir". 2018-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-07.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Arxivləşdirilib 2017-11-01 at the Wayback Machine
*
**İqtisadi səmərəlilik** — insan fəaliyyətinin nəticələrinin, məhsulların və ya xidmətlərin istehsalı ilə əmək və istehsal üçün vəsaitlərin nisbəti ilə müəyyən edilən dəyər.

Pol Samuelson və Vilyam Nordhausun tərifinə görə, iqtisadi səmərəlilik faydaları (əmtəə) və xərcləri daim əlaqələndirərək, eyni zamanda rasional davranaraq mövcud resurslardan maksimum dərəcədə potensial fayda əldə etməkdir. Məhsulların istehsalçısı və istehlakçısı öz faydalarını maksimuma çatdırmaqla və xərcləri minimuma endirməklə ən yüksək səmərəliliyə can atırlar.

Etikası
-------

Şirkətlərin səmərəliliyinin etikası aşağıdakıların kombinasiyasını əhatə edir:

* müştəriləri üçün ən yüksək dəyəri yaratmaq;
* sahibləri üçün gəlirlilik;
* işçilər üçün cəlbedici əmək haqqı ilə birlikdə özünüreallaşdırma və böyümə imkanları.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Самуэльсон П. Нордхаус У.* Экономика. М.: Вильямс. 2014. 55. ISBN 978-5-8459-1714-0..
2. ↑  *Джон Катценбах, Дуглас Смит.* Командный подход: Создание высокоэффективной организации. М.: Альпина Паблишер. 2013 [The Wisdom of Teams]. ISBN 978-5-9614-4390-5.
**Zina** (*ərəb.* زِنَا‎) — islam hüququnda (fiqh) evli olmayan insanlar arasında qeyri-qanuni cinsi əlaqə. Dörd sünni və iki şiə məzhəbinin hamısında zina termini bir-biri ilə evli olmayan kişi və qadın arasında könüllü cinsi əlaqə deməkdir. Əksər Avropa dillərində evli şəxslərin digərləri ilə cinsi əlaqəsi və iki subay insan arasında cinsi əlaqə arasında fərq qoyulur. Buna baxmayaraq, islam şəriətində belə bir fərq yoxdur. İslam qanunları müsəlmanlar və qeyri-müsəlmanlar üçün Quran və Məhəmməd peyğəmbərin sünnəsinə əsasən cəzalar nəzərdə tutur.

Hekayə
------

Digər İbrahimi dinlərində olduğu kimi islamda da zina ən ağır günahlardandır. Zina Quranda üç yerdə qeyd edilmişdir.

Məhəmməd peyğəmbərin sünnəsindən zina ilə bağlı bir neçə hal var. Birinci halda Məhəmməd peyğəmbər Tövrat qanununa istinad edərək zina edən yəhudi qadını daşqalaq etməyi əmr etmişdi. İkinci halda, Bəni-Əsləm qəbiləsindən olan evli bir kişi zina etmiş və dörd dəfə öz əleyhinə şahidlik etmişdir. Bu adam da daşqalaq edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  İsra, 17:32
2. ↑  Nur, 24:2
3. ↑  Nur, 24:4
4. ↑  "Аят 30. Аль-Бакара / Коран: Перевод смыслов и комментарии Кулиева Э. Р." 2017-01-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-12.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Али-заде А. А. Зина // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8. (CC BY-SA 3.0)
* Боголюбов А.С. Зина // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 78. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Zinā or Zināʾ / Peters, R. // Encyclopaedia of Islam. 2nd ed : [англ.] : in 12 vol. / ed. by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel, W. P. Heinrichs et al. — Leiden : E.J. Brill, 1960—2005. (платн.)

Xarici keçidlər
---------------

* "Зина — прелюбодеяние и блуд". Askimam.ru. 2013-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-12.
**Mete Gazoz** (*türk.* Mete Gazoz; 8 iyun 1999, İstanbul) — Türkiyə oxatma idmançısı, Olimpiya çempionu, iki Olimpiadanın (2016, 2020) və Dünya Kubokunun finalının iştirakçısı.

Tərcümeyi-hal
-------------

Mete Qazoz 8 iyun 1999-cu ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Bağçalıevlərdə yerləşən İxlas Kollec Liseyində təhsil almışdır.

### Karyerası

Qazoz 2010-cu ildə oxatma idmanında özünü sınamağa başladı. Beynəlxalq debütü 2013-cü ildə baş tutdu.

Mete Qazoz 2013-cü ildə Çinin Usi şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında gənclərdən ibarət komanda turnirində gümüş medal qazandı. 2014-cü ildə Nankində keçirilən Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. 2015-ci ildə Bakıda baş tutan Avropa Oyunlarında Türkiyə yığmasının tərkibində yarışmışdır. Kopenhagendə keçirilən 2015 Dünya Oxatma Çempionatında da iştirak etmişdir.

Qazoz 2015-ci ildə Klagenfurtda Gənclər arasında Avropa Kubokunun kadet kateqoriyasında gümüş medal qazanaraq 2016 Yay Olimpiya Oyunlarına vəsiqə əldə etmişdir.

2016-cı ildə Mete Qazoz Türkiyəni Rio Olimpiadasında təmsil etdi. 8 avqust 2016-cı ildə 1/32 finalda fransız Pyer Plionu 6–5 hesabı ilə məğlub etdi. 1/16 turun ikinci matçında hollandiyalı Şefu van den Berqə 3–7 hesabı ilə uduzdu.

O, Rosarioda keçirilən 2017 Uşaq Dünya Oxçuluq Çempionatında bürünc medal qazanmışdır. Qazoz bu çempionatda Yasemin Anagöz ilə birlikdə çıxış etdi.

2018-ci ildə Cənubi Dakotanın Yankton şəhərində keçirilən Dünya Qapalı Çempionatında gənclər arasında fərdi yarışda gümüş medala layiq görüldü.

2018-ci ildə Tarraqona şəhərində keçirilən Aralıq dənizi Oyunlarında 70 metr məsafəyə atışda fərdi qızıl medal qazandı.

Mete Qazoz koronavirus pandemiyası səbəbindən 2020-ci ildən 2021-ci ilə təxirə salınan 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında ardıcıl ikinci dəfə iştirak etmək hüququ qazandı. Fərdi turnirdə London Oyunlarının çempionu italyan Mauro Nespolini finalda məğlub edərək Türkiyəyə bu olimpiyada ilk qızıl medalı qazandırdı.

2021-ci ildə Braziliya yazıçısı Paulo Koelyo Mete Qazoza "Oxçunun Yolu" əsərini həsr edib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Mete Qazoz. Beynəlxalq Oxçuluq. 8 mart 2016. Аrxivləşdirilib. 24 aprel 2016.
2. ↑  İxlas Kolleci tələbəsi Mete Qazozdan böyük uğur!. (tr) 25 may 2015 Аrxivləşdirilib. 11 mart 2016.
3. ↑  2015 Bakı Avropa Oyunları. Türkiyə Milli Olimpiya Komitəsi. 8 mart 2015. Аrxivləşdirilib. 4 mart 2016.
4. ↑  Mete Qazoz Tokio 2020-yə vəsiqə qazandı. (tr) 18 iyul 2021. Arxivləşdirilib. 4 iyul 2021.
5. ↑  "Brazilian author Coelho dedicates his book to Turkish Olympic champ Gazoz". www.aa.com.tr. www.aa.com.tr. 2022-03-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2022.
**Timoti Dalton** (*ing.* Timothy Dalton) — Böyük Britaniya aktyorudur. Daha çox Edvard Roçester və Ceyms Bond rolları ilə məşhurluq qazanmışdır.

Həyatı
------

Timoti Dalton 21 mart 1946-cı ildə Vöyük Britaniyanın Uels qraflığının Şimali Uels bölgəsində yerləşən Denbişir unitar inzibati ərazisinin Koluin Bey şəhərində dünyaya gəlmişdir. Atası İkinci dünya müharibəsində yaradılan, Böyük Britaniyanın "Xüsusi əməliyyatların idarə edilməsi" kəşfiyyat-diversant bölməsində xidmət etmişdir. Bu bölmə rəsmi olaraq 1946-cı ildə ləğv edilmişdir. Həmin ildə Timoti Daltonun atası, ailəsi ilə birgə Derbişir qraflığının Belper şəhərinə köçür. Timoti Dalton 16 yaşında məktəbi bitirmiş və teatrda çalışmışdır. 1966-cı ildən başlayaraq filmlərdə, ardınca televiziya seriallarında iştirak etməyə başlayır. 1983-cü ildə Şarlotta Brontenin yazdığı "Ceyn Eyr" əsəri əsasında Culian Emyes tərəfindən çəkilən "Ceyn Eyr" filmində iştirak etmişdir. Film "Edvard Roçester" rolunu canlandırmış və böyük müvəffəqiyyət əldə etmişdir. 1987-ci ildə "Yaşayan gün işığı" və 1989-cu ildə "Öldürməyə lisenziya" filmlərində "Ceyms Bond" rolunu canlandırmışdır. 1994-cü ildə "Skarlett" filmində "Rett Batler" rolunu canlandırmış və "Ceyms Bond" rolunu canlandırmış filmlərdə, olduğu kimi böyük gəlir əldə etmişdir.

Timoti Dalton 1995-ci ildə Londonda keçirilən kinofestivalda model olan Oksana Petrova Qriqoryeva ilə tanış olur. Bu kinofestivalda Oksana Rusiyanın populyar kinorejissoru Nikita Mixalkovun tərcüməçisi idi. Bir müddət sonra onlar ailə həyatı qururlar. 7 avqust 1997-ci il tarixində onların Aleksandr adında övladı dünyaya gəlir, lakin onların evliliyi uzun müddətli olmur və bir müddət sonra boşanırlar.

Filmoqrafiya
------------

| İl | Film | Rol | Qeydlər |
| --- | --- | --- | --- |
| 1968 | Şir qışda | Filip II Avqust |  |
| 1970 | Kromvel | Şahzadə Rupert |  |
| 1971 | Mariya — Şotlandiya kraliçası | Henri Darnli |  |
| 1978–1979 | Yüzillik | Oliver Sekkomb | mini-serial |
| 1979 | Aqata | Polkovnik Arçibald Kristi | mini-serial |
| 1980 | Parıltı Qordon | Şahzadə Parin |  |
| 1983 | Ceyn Eyr | Edvard Roçester | mini-serial |
| 1987 | Yaşadan gün işığı | Ceyms Bond |  |
| 1989 | Öldürməyə icazə | Ceyms Bond |  |
| 1994 | Skarlett | Rett Batler |  |
| 1997 | Kosmetoloq və bədheybət | Boris Poçenko |  |
| 1997 | Xəbərverən | DCI Rennie |  |
| 2009–2010 | Doktor Kim | Zamanı idarə edən Rassilon |  |
| 2010 | Turist | Baş Müfəttiş Conson |  |
| 2010 | Oyuncaqların hekayəsi 3 | Cənab Tikan |  |

İstinadlar
----------

1. ↑  Student & graduate profiles. Dram İncəsənəti üzrə Kral Akademiyası.
2. ↑  "Тимоти Далтон / Timothy Dalton". 2011-09-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-05.
3. ↑  "Timothy Dalton Film Reference bio". 2020-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-09-05.
4. ↑  Rubin, Steven Jay (1995). The Complete James Bond Movie
5. ↑  Hardy, Rebecca (24 February 2007). "Daniel Craig doesn't know what he's in for". Daily Mail (London). p. 16.

Xarici keçidlər
---------------

* Timoti Dalton — IMDb səhifəsi
**Eterna Lyutsina** (*ing.* overeign State of Aeterna Lucina) — Avstraliyada yerləşən mikrodövlət. 1978-ci ildə qurulmuş və qurucusunun ölümünə qədər davam etmişdir.

Tarixi
------

Eterna Lyutsinanın qurucusu və "Ali Lordu" mülkiyyət sənədi ilə adını Paul Baron Noyman olaraq dəyişdirən Alman mühaciri Paul Noyman idi. Byran Bayde yaşayarkən mikrodövləti qurdu və daha sonra onu Sidneydəki Kerl Kerlə və nəticədə Kumuya köçürdü. Baron Neumann Kara-Bağ ünvanını sürgündə olan Əfqanıstanın keçmiş Kralı III Həsəndən aldığını və ayrıca professorluq, doktorluq və ilahiyyat elmləri dərəcələri də daxil olmaqla yüzlərlə digər mükafata layiq görüldüyünü iddia etdi. Ən azı bir "cəngavərlik" satdı.

Eterna Lyutsina, 1990-cı ildə Noymanın Yeni Cənubi Uels məhkəmə sistemində torpaq satışı cinayətləri ilə bağlı fırıldaqçılıq ittihamı ilə qarşılaşdığı zaman ictimaiyyətin diqqətini çəkdi.Məsələ 144 000 Avstraliya dolları ilə əlaqəli idi. Onunla birgə olan bir neçə iş adamı torpaq fırıldaqçılığı və viza saxtakarlığında ittiham olunur.

Siyasət
-------

Eterna Lyutsinanın nə konstitusiyası, nə də qanunları var idi. Buna görə də diktaturanı onun möhkəmlənmiş idarəetmə forması kimi qəbul edirdilər. Ən yüksək dövlət vəzifəsi prezidentdir, lakin Neumannın ikinci adı ingilis dilindəki "baron" dan gəlir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "'Isn't it every little boy's dream, to control everybody?'". The Daily Telegraph. 14 April 2017. 25 September 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 May 2021.
2. ↑  "Clouds clear on baron's reign". Sydney Morning Herald. 24 June 1992. səh. 10. 12 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 May 2021.
3. ↑  "Padbury Mining's $6.4b financier raises questions". The Sydney Morning Herald. 26 April 2014. 10 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 May 2021.
4. ↑  "Trouble in baron's 'peace State'". The Sydney Morning Herald. 26 August 1990. səh. 22. 10 November 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 May 2021.
5. ↑  "Dreams of a promised land end in court". The Sydney Morning Herald. 28 August 1990.
**Zoosadizm** — həzz almaq vasitəsi heyvanlara qarşı amansız rəftar olan sadizm növü. Termini Almaniya yazıçısı, rejissoru və mədəniyyətşünası Ernest Borneman təqdim etmişdir.

Tədqiqat
--------

1971-ci ildə amerikalı sosial psixoloqlar "tipik" heyvan istismarçısını zorakılığa məruz qalmış, IQ-su 91 olan 9,5 yaşlı oğlan kimi təyin etmişdilər. Uşaq psixiatrı E. Vizard bunu belə şərh etmişdir: "Balaca dağsiçanları və ya adi siçanları ayaqlarının altında tapdalamışdılar, heyvanları diri-diri yandırmışdılar. Bu, heç bir bəraət qazana bilməyən mənasız qəddarlıqdır".

E. Vizardın dediyinə görə, "... heyvanlara qarşı amansızlıq, onlara qarşı cinsi maraqla müşayiət olunması gələcək cinsi cinayətkarın şəxsiyyətinin formalaşma ehtimalının yüksək olmasının göstəricisidir".

Hüquqi vəziyyət
---------------

Birləşmiş Ştatlarda 2010-cu ildən bəri "ciddi bədən xəsarəti alan məməlilər, quşlar, sürünənlər, suda-quruda yaşayanlar" haqqında "ədəbsiz" şəkillərin yaradılması və ya yayılması federal cinayət hesab olunur.

Gəmçinin bax
------------

* Sadizm
* Zoofiliya
* Heyvan zorakılığı

İstinadlar
----------

1. ↑  *J. M. MacDonald.* The Threat to Kill // American Journal of Psychiatry . 120 (journal) (ingilis). № 2. 1963. 125—130.
2. 1 2  "The chain of cruelty". BBC News. 2000-05-09. 2007-10-05 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  Robson, Ruthann (2010-12-14) Animal Porn — Criminalized by Federal Law Again Arxiv surəti 15 aprel 2011 tarixindən Wayback Machine saytında, *Constitutional Law Prof Blog*

Xarici keçidlər
---------------

* Four-legged Forensics: What Forensic Nurses Need to Know and Do About Animal Cruelty
**Balabəyli Faiq Ağaş oğlu** (23 fevral 1964, Sabirabad, Astraxanbazar rayonu) — azərbaycanlı şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1996).

Həyatı
------

Faiq Balabəyli 1964-cü il fevral ayının 23-də Cəlilabad rayonun Sabirabad kəndində anadan olub. 1971–1981-ci illərdə Sabirabad kənd orta məktəbində təhsil alıb. 1981–1984-cü illərdə 95 saylı Bakı Dənizçilik Məktəbində oxuyub. 1982–1984-cü illərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra təhsilini qiyabi olaraq Qafur Məmmədov adına Bakı Dəniz Yolları Məktəbinə daxil olaraq davam etdirib. 1984-cü ildən Xəzər Dəniz Neft Donanmasında matorçu vəzifəsində işə düzəlib. Elektrik mexanniki, gəmi kapitanın baş köməkçisi və gəmi kapitanı vəzifələrində işləyib. 1992–1994-cü illərdə iki illik Jurnalist Sənətkarliğı kursunu bitirib. 1996–2006-cı illərdə "Ədəbiyyat qəzeti"ndə işləyib. Hazırda "Millətin səsi" qəzetinin baş redaktoru və İxtisaslaşdırılmış Xəzər Dəniz Neft Donanmasında gəmi kapitanı vəzifəsində çalışır.

"Eh ayrılıq, nə yamansan" (1993), "Kəsilməyən həyəcan fiti" (2003), "Sənə yazılan şeirlər" (2005), "Burda darıxmaq olmaz" (2008), "Yaşıl yuxulu dəniz" (2010), "Yaxın uzaq Elazıx" (2011) kitablarının müəllifidir.

1996-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Türkiyənin və Azərbaycanın ədəbi ödüllərinə layiq görülüb.

1998-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvüdür, 1999-cu ildən 2020-ci ilədək VHP Xətai Rayon Təşkilatının sədri, 2003-cü ildən isə VHP Siyasi Şurasının üzvüdür.

Ailəlidir, iki övladı var.

Kitabları
---------

1. Eh ayrılıq nə yamansan. 1993.
2. Kəsilməyən həyəcan fiti. 2003.
3. Sənə yazılan şeirlər. 2005.
4. Burda darıxmaq olmaz. 2008.
5. Yaşıl yuxulu dəniz. 2010.
6. Yaxın uzaq Elazıx. 2011.
7. Bayıldan bayıra. 2017.
8. Bakı buxtası – 20 yanvar. 2022
9. Dənizçilərimiz Vətən müharibəsində. 2022

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Faiq Balabəylinin iki kitabı təqdim olundu". Kulis.az (az.). İstifadə tarixi: 2024-01-20.

Xarici keçidlər
---------------

* Balabəyli Faiq Ağaş oğlu
**İslam Hacı oğlu Əliyev** (1 iyun 1947, Ambarovka, Marneuli rayonu – 23 dekabr 2019, Tbilisi) — "Gürcüstan" qəzetinin redaktoru, Gürcüstan Jurnalistlər Birliyinin Rəyasət Heyətinin üzvü, Gürcüstanın Əməkdar jurnalisti.

Həyatı və təhsili
-----------------

İslam Hacı oğlu Əliyev 1947-ci il iyunun 1-də Marneuli rayonunun Ambarovka kəndində anadan olub. 1965-ci ildə A. S. Puşkin adına Tiflis Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsinə qəbul olub və 1970-ci ildə bu ali təhsil məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

23 dekabr 2019-cu ildə Gürcüstan Respublikasında vəfat edib.
Gürcüstanın Barışıq və Vətəndaş Bərabərliyi Məsələləri üzrə Dövlət nazirinin aparatı azərbaycanlı jurnalistin vəfatı ilə bağlı başsağlığı yaymışdı. Başsağlığında deyilirdi:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| "Gürcüstan Jurnalistlər Birliyinin Rəyasət Heyətinin üzvü İslam Əliyev ömrü boyu Gürcüstanda jurnalistikanın inkişafına böyük töhfələr verib, gürcü və Azərbaycan xalqları arasında dostluğun gücləndirilməsinə xidmət edib. İslam Əliyevin vəfatı ilə bağlı onun yaxınlarına, dost və həmkarlarına başsağlığı veririk." | "|

### Yaradıcılığı

Ali məktəbi bitirəndən sonra o, "Sovet Gürcüstanı" respublika qəzetinə işə qəbul edilib. ilk öncə korrektor, sonra baş redaktor, kiçik ədəbi işçi, məktublar və kütləvi işlər şöbəsinin müdiri, daha sonra təbliğat-təşviqat, partiya həyatı şöbəsinin müdiri və məsul katib vəzifələrində çalışıb. 1990-cı ildə "Sovet Gürcüstanı" qəzetinin redaktor müavini təyin edilib. O, həmin vəzifədə çalışmaqla, həm də 2004-cü ildən 2014-cü ilədək AzərTacın Gürcüstan müxbiri vəzifəsində çalışıb. 2015-ci ildə o, "Gürcüstan" qəzetinin redaktoru vəzifəsinə təyin olunub. Gürcüstanda nəşr olunan bir neçə kitabın redaktoru olub və bədii-publisistik yaradıcılıqla məşğul olaraq hekayə və publisistik yazılarını Gürcüstan və Azərbaycan mətbuatında dərc etdirib.

Təltifləri
----------

Gürcüstan jurnalistikasında uzunmüddətli uğurlu fəaliyyət göstərdiyinə görə, 2015-ci ildə "Gürcustanın Əməkdar Jurnalisti" adına layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Gürcüstan" qəzetinin baş redaktoru İslam Əliyev vəfat edib". 2021-12-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-16.
2. ↑  Gürcüstanda Azərbaycan dilində nəşr olunan qəzetin baş redaktoru vəfat edib

Xarici keçidlər
---------------

Gürcüstanda azərbaycanlı jurnalist vəfat etdi [*ölü keçid*]
1976-cı ildə CobsVoznyak və Ronald Ueyn Apple şirkətini təsis etdilər. Cobs uzun illərin dostu olduğu Voznyaka kompüterlərin yığımı və satışına cəlb edə bildi. Şirkət genişləndikcə dostlar təcrübəli menecerlər axtarmağa başladılar.

1977-ci ildə Cobs və Voznyak, Apple II-ni bazara təqdim etdilər, o zamanlar Apple II ev bazarında əhəmiyyətli bir yer əldə etmişdi və Applenin kompüter bazarındakı yerini sağlamlaşdırdı. 1980-ci ilin dekabrında Apple Computer xalqa açıldı. Eyni il Apple Computer Apple III-ü bazara çıxardı, lakin bu model bir əvvəlki modelin yerini ala bilmədi.

1978-ci ildə Apple Maykl Skottu National Semiconductordan öz şirkətlərinə baş direktor kimi cəlb edə bildilər. 1983-cü ildə Cobs, Pepsi-Cola şirkətindən Con Skallini Apple şirkətinə rəhbər dəvət edərək demişdi: "Ömrünün sonuna qədər yalnız şəkərli su satmaq istəyirsiz yoxsa mənimlə birlikdə dünyanı dəyişəcəksiz?". O dövrdə Apple prezidenti Maykl Markkula vəzifəsindən getmək istədi. O hesab edirdi ki, Cobsun yeni modellər üçün şəxsi intizamı və enerjisi çatmır.

Həmin il Apple yeni texnologiyalı, ancaq kommersiya cəhətcə uğursuz olan Apple Lisa brendini bazara çıxardı.

Növbəti il Apple Super Bowl finalı efirindəə Ridli Skott tərəfindən yaradılmış "1984" adlı reklam roliki buraxdı. 24 yanvar 1984-cü ildə Apple-nin səhmdarlarının illik ümumi yığıncağında emosional Cobs Macintoshun yeni versiyasını təqdim etdi. Yenilik böyük hay-küylə qarşılandı. Bu Macintosh kompüterinin ilk uğurlu kommersiya layihəsi oldu.
**Tedros Adanom Qebreisus** (ingilicsə:*Tedros Adhanom*; 3 mart 1965[…], Əsməra, Efiopiya imperiyası) — Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru,Efiopiyanın sabiq səhiyyə naziri və xarici işlər naziri

Həyatı və təhsili
-----------------

Tedros Adano Qebreisus 3 mart 1965-ci ildə Efiopiyanın Əsməra şəhərində anadan olub. Əsməra Universitetində, sonra isə Böyük Britaniyanın Nottinqem Universitetində mağistr təhsili alıb. Elmi adını da infeksion xəstəliklər və immunologiya sahəsində müdafiə etdiyi elmi işlə bağlı olub.

### Beynəlxalq,səhiyyə və siyasi fəaliyyəti

2009-cu ildə o, QİÇS, malyariya və vərəmə qarşı Qlobal Mübarizə Fondunun sədri seçilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına sədrlik edən ilk Afrika təçəmsilçisi olub. ÜST rəhbəri seçilməzdən öncə 7 il Efiopiyanın səhiyyə naziri, daha sonra isə 2012-2016-cı illərdə Efiopiyanın xarici işlər naziri işləyib. Səhiyyə naziri olarkən ölkəsinin səhiyyə sisteminin inkişafı üçün mühüm işlər görüb. İlk növbədə milyonlarla insan səhiyyə sisteminin xidmətilərindən istifadə edə bilib. O, səhiyyə ocaqlarının yaradılmasına ciddi investisiyanın yatırılmasına nail ola bilib.

Azərbaycana səfəri
------------------

2018-ci ildə ÜST-ün baş direktoru kimi Azərbaycana ilk rəsmi səfərə gəlib. Səfər müddətində baş direktor Vərəm üzrə Təlim Mərkəzində, Azərbaycanın Milli Onkologiya Mərkəzində olub. Səfər çərçivəsində ÜST direktoru prezident İlham Əliyev, səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyevlə və xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovla görüşüb.

Təltifləri
----------

* Beynəlxalq aləmdə səhiyyə sahəsində araşdırmaları və çoxsaylı elmi məqalə və araşdırmalarına görə mükafatlandırılıb.
* 2016-cı ildə Serbiya Bayrağı Оrceni ilə təltif edilib.
* Səhiyyə sahəsində yorulmaz fəaliyyətinə görə Cimmi və Rozalina Kafter Humanitar mükafatı alıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2  CURRICULUM VITAE: Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. // *Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı* 1948.
2. 1 2  Tedros Adhanom Ghebreyesus // MAK (pol.).
3. ↑  Dünyanı virusa görə qadağa rejiminə keçirən kişi - ...isus
**Sahib Kazım oğlu Musayev** (1952, Çimkənd) — Azərbaycanlı alim, professor, tibb elmləri doktoru, əməkdar elm xadimi. Beynalxalq Elmlər Akademiyasının həqiq üzvü, Revmatologiya İnstitutu

Həyatı
------

Sahib Musayevin ailəsi Qazaxstan Respublikasının Çimkənd vilayətinə sürgün edilib. O, 1952-ci ildə burada anadan olur. Əslən Borçalı mahalının Mameyi kəndindəndir. 1954-cü ildə ailəsi bəraət aldıqdan sonra buraya qayıtmışdır.

Orta məktəbi Qərbi Azərbaycanın Loru bölgəsinin Ləmbəli kəndində bitirib. 1966-cı ildə Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin) müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olub və 1975-ci ildə məzun olub.

2006-cı il iyunun 16-da Azərbaycan səhiyyəsinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı verilmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

### Elmi fəaliyyəti

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikasının səhiyyə işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". e-qanun.az. 2024-01-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-01-08.
**Kiribati dolları** (*ing.* Kiribati dollar) — Kiribati Respublikasının pul vahididir. Kiribati dolları Avstraliya dollarına bərabərdir. Kiribatidə qanuni ödəmə vasitəsi də Avstraliya dolları hesab olunur.

Tarixi
------

1966-cı ilə qədər Gilbert və Ellis adasının koloniyasının pul dövriyyəsində avstraliya funtu əsas pul vahidi kimi istifadə olunurdu. 1966-cı ildə Avstraliya dolları koloniyanın əsas pul vahidi oldu. Gilbert adasının koloniyalarından ayrılan Kiribati 1975-ci ildə müstəqil oldu və dollar Kiribati Respublikasının 1979-cu ildə elan edilmiş pul vahidi olaraq qaldı.

1979-cu ildə şəxsi sikkələrin buraxılışı başlanmışdı. İlk buraxılış 1 və 2 sentlik tunc sikkələrdən ibarət idi. Daha sonra 5, 10, 20, 50 sentlik mis-nikel sikkələri və 1, 5 dollarlıq gümüş sikkələri tədavülə buraxıldı. Sonra isə başqa nominallı: 2, 10, 20, 50, 100, 150, 200, 500 dollarlıq sikkələrinin buraxılışı başlanmışdır. 2 və 5 dollarlıq sikkələr mis-nikel və gümüşdən, 10 dollar və ondan yuxarı nominallı sikkələr isə yalnız qiymətli metallardan hazırlanır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Cuhaj 1901-2000, 2011. səh. 1323-1326
2. ↑  Cuhaj 2001-, 2011. səh. 409

Xarici keçidlər
---------------

* Монеты Кирибати Arxivləşdirilib 2014-08-20 at the Wayback Machine
**Vasif Yəhya oğlu Dadaşov** (1 mart 1939, Bakı – 6 noyabr 2017, Bakı) — Azərbaycan mühəndis-energetiki, Araz SES-in keçmiş direktoru və baş mühəndisi, MDB-nin əməkdar energetiki, Milli enerji sisteminin qabaqcıllarından biri.

Bioqrafiya
----------

Vasif Dadaşov 1939-cu ildə həkim ailəsində anadan olub. 1956-cı ildı 156 saylı məktəbi medalla bitirib və Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun energetika fakültəsinə daxil olub.

1961-ci ildə Vasif Dadaşov ali təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurur və təyinatla Moskva vilayətindəki SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat İnstitutuna göndərilir. Bir ildən sonra Vətənə dönür və yeni yaradılan "Azərenerjisazlama" müəssisəsində çalışmaqda davam edir.

1971-ci ildə Araz SES-na baş mühəndis təyin edilir, 6 aydan sonra isə 1976-cı ilədək stansiyanın direkoru olur. O, 1971-ci ildən Araz çayının su və enerji ehtiyatlarından istifadə üzrə Azərbaycan-İran müştərək komissiyasının üzvü olur. 1976-cı ilin may ayında İrana ezam olunur və buradakı Araz SES-də işləməyə başlayır. Vasif Dadaşovun əməyi nəticəsində stansiya istehsal edilən elektrik enerjisinin həcmini 20 milyon kilovat-saatdan 140 milyona çatdırır.

1978-ci ildə Vasif Dadaşov Vətənə qayıdır və Azərbaycan Baş Energetika İdarəsində Yüksək gərginlikli avadanlıqların istismarı və təmiri xidmətində rəis müavini, 1980-ci ildən 2001-ci ilə qədər isə hidrotexniki xidmətin rəisi işləyib. 1983-cü ildən eyni zamanda Azərbaycan Baş Energetika İdarəsində baş mühəndisin müavini vəzifəsini icra edib. 2002-ci ildən "Azərenerji" ASC-nin Enerjinin İstehsalı İdarəsində baş mühəndisin müavini vəzifəsində işləyib.

Əmək fəaliyyətinə görə dəfələrlə Fəxri fərman və digər mükafatlarla təltif olunub, "MDB-nin əməkdar energetiki" fəxri adına layiq görülüb. 2007-ci ildə Azərbaycanda energetikanın inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Qarayev S. Zəngin əmək təcrübəsi // Azərbaycan işıqları. — 2007. — 7 noyabr.
2. 1 2  Enerjinin İstehsalı İdarəsinin kollektivi. Təbrik edirik! // Azərbaycan işıqları. — 2009. — 5 mart.
3. ↑  "Azərbaycan energetiklərinin "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2019-12-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-28.
**Maykl Rays** (*ing.* Michael Rice; d. 25 oktyabr 1997, Hartlpul, İngiltərə) — İngiltərə müğənnisi. O, "Bigger than Us" mahnısı ilə Böyük Britaniyanı Tel-Əvivdə keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. Bundan öncə Rays 2018-ci ildə BBC-də yayımlanan *All Together Now* musiqi yarışmasında qələbə qazanmışdır.

Musiqi karyerası
----------------

### 2014–2018: *X Factor* və *All Together Now*

Maykl Rays 2014-cü ildə Böyük Britaniyanın *X Factor* yarışmasının 11-ci mövsümündə iştirak etmişdir. İlkin dinləmədə Vitni Hyustonun "I Look to You" mahnısını ifa edən Maykl növbəti mərhələyə adlamışdır. Yarışmada iştirakını uğurla davam edən ifaçı yarımfinal mərhələsində münsiflərin seçimi ilə yarışmada iştirakını dayandırmışdır.

Maykl 2018-ci ildə BBC-də yayımlanan *All Together Now* musiqi yarışmasında iştirak etmiş və nəticədə qələbə qazanmışdır.

### 2019–hal-hazırda: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2019-cu ilin yanvar ayında Maykl Raysın Böyük Britaniyanın Avroviziya 2019 üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edən altı müğənnidən biri olduğu elan olunmuşdur. Fevralda baş tutan seçim turunda Rays ifa etdiyi "Bigger than Us" mahnısı ilə ən çox səs toplayaraq, Böyük Britaniyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Bigger than Us" | 2019 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "Talent show winner chosen for Eurovision". 8 fevral 2019. 2019-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-09.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**SuRie  "Storm"** | **Böyük Britaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2019** | Sonrakı:**—** |

Xarici keçidlər
---------------

| ⛭2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi müğənniləri |
| --- |
| Final | Bilal Həsəni • Kobi Marimi • Mahmud • Maykl Rays • Miki • S!sters |
| I yarımfinal | Darude və Sebastian Reyman • D-moll • Eliot • Hatari • Katerina Duska • Keyt Miller-Haydki • Konan Oziriş • Lake Malawi • Nevena Bojoviç • Oto Nemsadze • Serhat • Tamta • Tulia • Viktor Kron • Yoçi Papai • Zala Kraly və Qaşper Şantl • ZENA |
| II yarımfinal | Anna Odobesku • Carousel • Con Lundvik • Çingiz Mustafayev • Dankan Lourens • Ester Peoni • KEiiNO • Leonora • Luka Henni • Mikela Paç • Paenda • Roko Blajeviç • Sara MakTernan • Sergey Lazarev • Srbuk • Tamara Todevska • Yonida Maliçi • Yuriy Veklenko |
**Xalel Dosmuxamedoviç Dosmuxamedov** (*qaz.* Халел Досмұхамедұлы; 24 aprel 1883, Qərbi Qazaxıstan əyaləti – 19 avqust 1939, Almatı) — Qazaxıstanın dövlət və ictimai xadimi, həkim, müəllim, alim. Alaş-Orda Xalq Şurasının üzvü. Beriş qəbiləsindən gəlir.

Həyatı
------

1920-ci ildə Daşkənddə əvvəlcə üzv, sonra Türküstan Cümhuriyyəti Xalq Təhsili Komissarlığı yanında Təhsil Komissiyasının sədri vəzifəsində çalışmağa başladı. 1922-1924-cü illərdə Türküstan Xalq Səhiyyə Komissarlığının idarə heyətinin üzvü və tibb-sanitariya şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1923-cü ildə Orta Asiyanın, sonra Qazaxıstan Dövlət Nəşriyyat Şurasının Şərq şöbəsinin üzvü idi; 1925-1926 Şərq şöbəsinin müdiri; 1926-cı ildə Qazaxıstan Dövlət Nəşriyyatının idarə heyətinin üzvü və rəhbər müavinidir.

Dosmuhammedov Qazaxıstan elminin inkişafına əhəmiyyətli bir töhfə verdi: "Tabigattanu", "Zhanuarlar" (1922), "Adamnyk tun tirligi", "Onushylardyk densaulykyn sagtau" (1925), "Dene zımtımınımer" elmi əsərləri və dərslikləri yazdı. 1922-1925-ci illərdə "Talap" mədəniyyətinin inkişafı cəmiyyətinin idarə heyətinin sədri olmuşdur. Ədəbiyyat, qazax xalqının tarixi, harmonizm qanunlarını araşdıran materiallar topladı, "Qazax-qırğız tilderindegi singharmonism zagy" (1924), "Şerniyaz şeşen" (1925), "İsatay-Maxambet" (1925), "Alaş soz deyil "" Baaradagı Kogiltash madrasin salu turaly Upsana "(1927) və s. Rusiya Elmlər Akademiyası Mərkəzi Diyarşünaslıq Bürosunun müxbir üzvü seçildi (1924), həmin il Türküstan Xalq Maarif Komissarlığı adından Qazaxıstan alimlərinin Orenburqdakı qurultayında iştirak etdi. Səhiyyə işçilərinin Ümumittifaq qurultayı. 1929-cu ildə professor, sonra Qazaxıstan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Abay adına KazNPU) prorektoru olaraq təsdiqləndi.

15 sentyabr 1930-cu ildə tutuldu və 5 il müddətinə Voronejə sürgün edildi. 26 iyul 1938-ci ildə ikinci dəfə saxta siyasi ittihamlarla həbs olundu, əvvəl Moskvaya, sonra Almatı köçürüldü. 24 aprel 1939-cu ildə güllələnməyə məhkum edildi. Almatıdakı həbsxana xəstəxanasında öldü. 11 fevral 1958-ci ildə bərpa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
2. ↑  Досмухамедов, Халел // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.

Ədəbiyyat
---------

* Досмухамедов, Халел // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. II. — ISBN 9965-9746-3-2.
* Аманжолова Д. А. Партия Алаш: история и историография, Семипалатинск, 1993;
* Аманжолова Д. А. Казахский антономизм и Россия, М. 1994;
* Қойгелдиев М.Қ. Алаш қозғалысы, А. 1995;
* Нұрпейісов К. Н. Алаш һәм Алашорда, А. 1995.
**Sirk** (*ing.* The Circus) — rejissor Çarli Çaplinin filmi.

Məzmun
------

Film Çarlinin qastrolda olan sirkdəki macəraları haqqında qəmli komediyadır. "Sirk" onun ən məşhur və uğurlu filmlərindəndir. Burada komik və lirik elementlər uyğunlaşdırılıb. Çarli Çaplinin satirik istedadı insanlara nələrin mane olduğunu görüntü ifadə vasitəsilə aşkar göstərir.

Film haqqında
-------------

Filmdə Çaplini meymunların dişləməsi səhnəsi bədbəxt hadisə idi. Qəfəs təsadüfən açılmış və qəzəblənmiş heyvanlar aktyora hücum etmişdilər. Əvvəl Çarli şokda idi. Bunu filmdə görmək mümkündür. Lakin sonra o, qışqırır: "Çəkilişi saxlamayın".

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Çarli Çaplin
**Rejissor:** Çarli Çaplin
**Operator:** Roland Totero
**Bəstəkar:** Günter Koçan (1969)
**Prodüser:** Çarli Çaplin
### Rollarda

Çarli Çaplin — avara
Allan Qarsiya — sirkin sahibi
Mirna Kennedi — sirk sahibinin qızı
Harri Kroker — kəndirbaz Reks
Corc Devis — foksçu
Henri Berqman — qoca kloun
Tayni Sendford
Con Rend
Stiv Merfi

İstinadlar
----------

1. ↑  "ЦИРК (1928) | KinoYurCo". 2020-09-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-08-19.

Xarici keçidlər
---------------

* charliechaplin.com/en/biography/articles/1-Filming-the-Circus — Sirk rəsmi saytı
* *The Circus* — Internet Movie Database saytında.

* *The Circus* AllMovie saytında
* The Circus Arxivləşdirilib 2016-08-13 at the Wayback Machine *Charlie Chaplin Reviews* saytında
**Elektron sənəd** — informasiya sistemində istifadə üçün elektron formada təqdim edilən və elektron imza ilə təsdiq olunmuş sənəd.

Hər hansı bir faylı elektron sənəd adlandırmaq üçün bu fayl e-imza ilə kodlaşdırılmalıdır. Elektron sənəddə dəyişiklik etməyə icazə verilmir. Elektron sənəd vasitəsilə rəsmi və qeyri-rəsmi yazışmalar, hüquqi məsuliyyət və öhdəliklər doğuran sənəd və informasiya mübadiləsi aparıla bilər.

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə sənədin notariat qaydasında təsdiqi və (və ya) dövlət qeydiyyatı tələb olunduğu hallar istisna olmaqla, elektron sənəd kağız daşıyıcıda olan sənədə bərabər tutulur və onunla eyni hüquqi qüvvəyə malikdir.

Elektron sənəd dövriyyəsi — informasiya sistemində elektron sənədin nizamlanmış hərəkəti ilə bağlı informasiya proseslərini nəzərdə tutur. Elektron sənəd dövriyyəsində istifadə olunan proqramlar, texniki vasitələr və texnologiyalar isə elektron sənəd dövriyyəsi vasitələri hesab olunur.

Həmçinin bax
------------

* Teleadministrasiya

İstinadlar
----------
**Elşad Eyvazlı** (*azərb*. *Eyvazlı Elşad Səməndər oğlu*‎) — Azərbaycan Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvü,, Azərbaycan Respublikası əməkdar jurnalisti

Həyatı
------

Eyvazlı Elşad Səməndər oğlu 1973-cü ildə Kəlbəcər rayonunda anadan olub. 1990-cı ildə Kəlbəcər rayonu Sarıdaş kənd orta məktəbini bitirib.

Ali təhsilini "Təfəkkür" Universitetinin jurnalistika fakültəsində bakalavr və magistatura mərhələləri üzrə başa vurub. Bakı Dövlət Universitetinin doktorantıdır.

Jurnalist fəaliyyətinə 1998-ci ildə "Azərbaycan gəncləri" qəzetində başlayıb. "Hər gün", "Bizim əsr", "Fədai", "525-ci qəzet", "Üç nöqtə", "Xəzər" və başqa qəzetlərdə çalışıb.

2006-cı ildən Tərəfsiz (Parlament) Jurnalistlər Birliyinin sədridir.

01.09.2009-cu ildən "Modern" Media Qrupun direktoru, 01.03.2018-ci ildən "Azedu.az" Təhsil Saytının rəhbəridir.

2019-cu ildən mərkəzi ofisi Ankarada yerləşən və dünyanın 45 ölkəsində təmsil olunan GLOBAL JOURNALİSM COUNCİL beynəlxalq jurnalist təşkilatının xarici məsələlər üzrə Məclis sədridir.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.

Elşad Eyvazlı Azərbaycan jurnalistlərinin 24 sentyabr 2022-ci il tarixdə keçirilmiş VIII qurultayında Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü seçilib.

Evlidir, iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Elşad Eyvazlı". 2023-01-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-05.
2. ↑  "Azərbaycan Respublikasının kütləvi informasiya vasitələrinin əməkdaşlarına fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2022-03-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-05.
**VI Konstantin** (*yun.* Κωνσταντῖνος)(14 yanvar 771, Konstantinopol – 19 avqust 797, Konstantinopol) — Bizans imperatoru.

Həyatı
------

Atası Bizans imperatoru IV Leo, anası isə Afinalı İrinadır. Hələ 5 yaşında ikən 14 aprel 776-ci ildə keçirilən mərasimlə atası tərəfindən ortaq imperator elan edildi. Ancaq çox keçmədən 780-ci ildə atası vərəm xəstəliyi səbəbilə vəfat etdi və 9 yaşlı Konstantin yeganə imperator olaraq taxta çıxarıldı. Azyaşlı olması səbəbilə anası Afinalı İrina taxt naibəsi təyin edildi.

Ancaq onun naibə olaraq imperiyanı idarə etməsi bir çox saray əyanının, eləcə də Anadoludakı hərbi birliklərin etirazına səbəb oldu. Elə həmin ilin sentyabrında ögey əmiləri taxt iddiası ilə ayaqlandı və anası İrina tərəfindən ələ keçirilərək monastıra həbs edildilər. 782-ci ildə Frank kralı Karlın qızı Rotrudla nişanlansa da, siyasi səbəblərlə 788-ci ildə nişan ləğv edildi.

Konstantin atası kimi ikonomaxiya tərəfdarı olsa da, taxt naibəsi olan anası İrina tam bir ikonopərəst idi. Bu səbəblə bir çox ikonomaxist saray əyanı və ordu mənsublarını vəzifədən aldı. Bu isə ana-oğul arasındakı taxt mübarizəsini alovlandırırdı. Nəhayət 790-cı ildə Afinalı İrinanın naibəliyinə son qoyuldu və Konstantin hakimiyyəti təkbaşına ələ aldı. Anasının apardığı intriqalar və saray əyanlarının mexalifəti səbəbilə 2 il sonra - 792-ci ildə anasını imperatriça olaraq ortaq monarx elan etməyə məcbur oldu. Ancaq Afinalı İrina bununla da kifayətlənmədi və 797-ci ildə baş tutan saray çevrilişiylə oğlunu taxtdan endirdi. Gözlərinə mil çəkilən Konstantin bir neçə gün sonra vəfat etdi. Afinalı İrina isə səltənəti təkbaşına idarə etməyə davam etdi.

Ailəsi
------

### Xanımları

* Mariya
* Teodot — məşuqəsi və sonradan xanımı olmuşdur. Leonun anasıdır.

### Övladları

* Efrosini
* İrina
* Leo (ö. 797)

İstinadlar
----------

1. ↑  Norwich, John J. (1991). *Byzantium: The Apogee*. Alfred A. Knopf, Inc. ISBN 0-394-53779-3
2. ↑  Alexander, Paul Julius (1985). *The Byzantine Apocalyptic Tradition*. University of California Press. p. 66 (note 21). ISBN 9780520049987
3. ↑  Cooper, Eric; Decker, Michael J. (2012). *Life and Society in Byzantine Cappadocia*. Springer. p. 42. ISBN 9781137029645
**Niyaldağ** — dağ zirvəsi Azərbaycanın İsmayıllı rayonunda, Böyük Qafqazın suayrıcı silsiləsinin şərqində, Girdimançay yaxınlığında yerləşir. Lahıc dağları sisteminin bir hissəsidir. Hündürlüyü - 2063,5 metr, (digər mənbələrə görə) - 2111 metr. Niyaldağın ətəyində Zərnava qəsəbəsi, şimalda Lahıc kəndi yerləşir.

Etimologiya
-----------

İlk dəfə 10-cu əsrə aid mənbələrdə xatırlanmışdır. Güman ki, zirvənin adı İranda yerləşən Niyal dağına gedib çıxır. Niyaldağ adı doqquz keçid (tat dilində "ni" - doqquz və "yal" - aşırım) kimi izah olunur.

Tarixi
------

Dağın təpəsində keçmiş ərəb mənbələrində xatırlanan qədim "Nyal" qalası var. Keçmişdə Lahıcı xarici dünya ilə birləşdirən karvan yollarından biri Niyaldağ aşırımından keçirdi. XX əsrin 20-ci illərinə qədər Niyaldağın ətəyində yerləşən, tənha ağacın altı ziyafət verilirdi. Yerli əhali onu "Yek dar" (Bir ağac) adlandırırdı. Bayram daha sonra bolşeviklərin dinə qarşı mübarizəsinin bir hissəsi olaraq məhv edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Гаджиев В. Д. Высокогорная растительность Большого Кавказа (в пределах Азербайджана) и ее хозяйственное значение. — Б.: Элм, 1970. — С. 245.
2. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti / Redaktoryev. — B.: Şərq-Qərb, 2007. — Т. II. — С. 135. — 304 s. — ISBN 978-9952-34-156-0.
**Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya** - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamenti üçün məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya.

Yaradılması
-----------

1919 il fevralın 11-də Ədliyyə Nazirliyi nəzdində yaradılmışdı.

Strukturu
---------

Komissiyaya ədliyyə naziri (sədr), əkinçilik nazirinin müavini, hüquq
məsləhətçisi, ədliyyə nazirliyi dəftərxanasının Azərbaycan Məhkəmə Palatasının böyük sədri və prokroru, palatanın 2
üzvü, palata prokurorunun müavini Dairə Məhkəməsinin prokuroru, 3 vəkil və komissya sədrinin dəvət etdiyi digər şəxslər
daxil idi. Komissiya də parlamentin, məhkəmə palatasının üzvləri, nazirliklərin hüquq məsləhətçiləri iştirak edirdilər.

Fəaliyyəti
----------

Komissiyanın cəmi üç iclası keçirilmişdir. İclaslarda mahalında, Quba qəzasında ədalət məhkəməsi ilə yaranmış vəziyyət
müzakirə olunmuşdu. Zaqatala mahalı sakinlərinin quraltayı Zaqatala barışıq şöbəsini ləğv etmiş, keçmiş Qafqaz canişini
dəftərxanasının hərbi idarəsinə tabe olan xalq məhkəmələri deyilən məhkəmələr də fəaliyyətlərini dayandırmışdı.
Qurultayın qərarı şəriət məhkəməsi tətbiq olunmuşdu.
Mahalda ədalət məhkəməsi ilə bağlı yaranmış vəziyyəti aydınlaşdırmaq üçün Parlamentin Zaqatala olan deputatları
-Aslan bəy Qardaşov, Kiçikxanlı Niyazi və Abdulla əfəndi Əfəndiyev komissiyasının dəvət edilmişdilər. Ətraflı
müzakirədən sonra komissiya bütün məsələləri yerində aydmlaşdırmaqdan ötrü nümayəndələr göndərmək barədə qərar
qəbul etmişdi. Quba qəzasında da Şəriət məhkəməsi yaradilmıŞdı. Komissiya qəzada məhkəmə fəaliyyətini bərpa etmişdi.
Komissiya öz işini uğurla aparmaq üçün minlərlə üzrə bir neçə yardımçı komissiya da (Ali Məhkəmənin
yaradılması, ictimaiyyət nümayəndələrinin ədalət mühakiməsinə cəlb olunması, yerli məhkəmə, cinayət hüququ və prosesi,
mülki hüquq və proses və s.) yaratmışdır

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

Mənbə
-----

* Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, *Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məhkəmə işlərinə dair qanun layihələri hazırlayan komissiya* maddəsi.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

İstinadlar
----------