recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Falçı qadın**  (*it.* Buona ventura) — Mikelancelo Merisi de Karavacco tərəfindən 1594–1595-ci illərdə ərsəyə gətirilən rəsm əsəri. Karavacco bu əsəri iki dəfə rəsm etmişdir. Bunlardan ilki (1594) hal-hazırda Romada Kapitoli muzeyində, bir digəri (1595) isə Parisdə Luvr muzeyində saxlanılır.

Təsviri
-------

Mikalencelo Karavacco məişət janrında olan əsərlərini daha çox Sezari emalatxanasından ayrıldıqdan sonra rəsm etmişdir. Bu müddətərzində o ətrafı nəzərdən keçirmiş və gördüklərini rəsmlərinə əks etdirmişdir. Kompozisyada falçı qadın və cavan bir oğlan rəsm edilmişdir. Rəsmdə falçı qadın kələkbaz və hiyləgər nəzərlərlə belində qılınc olan cavan oğlanın əlini tutur. Gəncin digər əli isə qılıncın üzərində, belindədir. Qadın oğlanın diqqətini çəkmədən barmağındakı üzüyü çıxarmağa çalışır.

Rəsmdəki obrazların günahkar və ya məsum olduqları simalarından seçilir. Karavacco sünilikdən uzaq duran bir rəssam olduğu üçün çəkdiyi obrazları günlük həyatda gördüyü insanlardan təsirlənərək və modelin simasında dəyişiklik etmədən rəsm etmişdir.

Digər versiya
-------------

Rəsmin ilk versiyası böyük rəğbətlə qarşılansa da Manciniyə görə Karavacco bu dövrdə yoxsulluq içində idi və buna görə də rəsmi 8 skudiyə (italyan pul vahidi) satmaq məcburiyyətində qalmışdı. Karavacco çox keçmədən bu səhnəni yenidən canlandırmaq qərarına gəlmiş və 1595-ci ildə əsəri ikinci dəfə rəsm etmişdir.

1595-ci ildə Karavacco artıq Kardinal del Montenin evində yaşayırdı və rəsm onun sifarişi əsasında ərsəyə gətirilmişdi. Bu versiyanın ilkindən fərqi sadəcə dəyişdirilmiş arxa plan rəngi deyildi. Burada rənglər daha canlı, obrazlar daha incə formada təsvir edilmişdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Joconde (fr.). 1975.
**Periandr** (e. ə. VII əsr, Korinf – təq. e.ə. 585, Korinf) — Yunanıstanın yeddi müdrikindən biri.

Həyatı
------

Korinfdə çar ailəsində doğulub, şəhərin tiranı olmuşdur. Ana tərəfdən də çar nəslindəndir. Kipsey və Likofron adlı iki oğlu olub. Kiçiyi ağıllı, böyüyü ağıldan kəm imiş.

Arvadını kənizinin sözü ilə hirsli vaxtı vurub öldürmüş, özünə gələndən sonra isə kənizi diri-diri yandırmışdır. Anası üçün ağlayan oğlunu Kerkir şəhərinə göndərmişdi. Hakimiyyəti oğluna vermək üçün dalınca adam göndərəndə məlum olmuşdur ki, kerkirlilər onu öldürmüşdür. Bundan qəzəblənən Periandr xeyli kerkirli gənci Lidiya çarı Aliattın yanına xacə kimi göndərmiş, ancaq onlar Somos adasına Kera məbədinə qaçıb sığınacaq istəmiş və buna nail olmuşlar.

Vəfatı
------

Hakimiyyət dövründə çoxlu xoşagəlməz əməllərinə görə ölərkən qəbrinin yerinin naməlum qalması üçün belə bir fənd işlətmişdir. Əvvəlcə iki nəfər cavanı göstərilən yol ilə göndərib tapşırır ki, qabaqlarına çıxan ilk şəxsi öldürüb bastırsınlar. Sonra onların ardınca dörd adam göndərir onlara da həmin iki cavanı öldürüb dəfn etmələrini, onların dalıncada bir dəstə yaraqlı yola salıb dördünü də öldürmələrini əmr edir və özü əvvəl göndərdiyi iki cavanın qabağına çıxıb onlar tərəfindən öldürülüb dəfn edilir. Bununla da o məqsədinə çatmış olur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Mæhle I. B.* Periandros (бук.). 2020.
2. ↑  Dünya Filosofları (Əlisa Nicat)1995 - səh. 77

| ⛭Yeddi yunan müdriki |
| --- |
| Fales   • Pittak  • Bias  • Solon  • Kleobul  • Periandr  • Xilon |  |
**Tre Kul** (əsl adı Frenk Edvin Rayt III) Green Day qrupunun təbilçisi və qrupun ən cavan üzvüdür. O, 1972-ci ilin 9 dekabrında Frankfurt, Almaniyada anadan olmuşdur. Lakin o, Kaliforniyanın Villits şəhərində atası və 2 böyük bacısı ilə yaşayırdı. Trenin 12 yaşı olanda onun qonşusu - Lourens Livmor onu The Lookout qrupuna dəvət edib Frenkə yeni ləqəb yəni "Tre Coll" ləqəbini verir.
Green Day qrupunun 1-ci turnesindən sonra Al Sobrante kollecdə oxumaq üçün qrupu tərk edir. Onun yerinə də Tre gəlir.

Trenin Ramona adlı qızı var (1995-ci ilin yanvar ayında anadan olub). Ramona doğulandan 2 ay sonra Tre uşağın anası olan Lize Lions ilə evlənir. Sonra onlar ayrıldılar.

2000-ci ildə Tre Klaudia adlı qadın ilə evlənir. 2001-ci ildə onların oğlu frankito dünyaya gəlir. Lakin bu evlilik də uzunömürlü deyildir. 2003-cü ildə onlar ayrıldılar.

|  |  |
| --- | --- |
|  |  ***Musiqiçi** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**KV-85** — Böyük Vətən müharibəsi illərində Sovet ağır tankıdır. KV abbreviaturası "Klim Voroşilov" deməkdir - 1940-1943-cü illərdə istehsal olunan seriyalı Sovet ağır tankı.1942-1943-cü ilin əvvəlində bir gecədə yeni Alman ağır tankı "Tiger "in meydana çıxması sovet ağır tankı KV-1-i və onun "yüksək sürətli" modifikasiyası KV-1-ni köhnəltdi.

Haqqında
--------

1941 və 1942-ci ilin əvvəllərində Alman tankı və tank əleyhinə silahlar tərəfindən keçilməz olan KV tankının zirehləri Tiger silahı üçün heç bir çətinlik yaratmadı və KV-də quraşdırılmış 76 mm-lik ZIS-5 silahı yalnız yan tərəfə nüfuz edə bildi. və Pələngin arxa zirehləri 200 m-dən çox olmayan məsafədən.Bu şərtlər altında Qırmızı Ordu üçün yeni ağır İD tankının və Pələngin zirehinə nüfuz edə bilən artilleriya silahlarının hazırlanması istiqamətində işlər sürətləndirildi. Tutulan Pələngin atəşə tutulmasının nəticələrinə əsasən məlum oldu ki, 1000 m-ə qədər məsafədə onun ön zirehinə 1939-cu il modelinin 85 mm-lik zenit silahının mərmiləri daxil olub.

1943-cü ilin mayında KV-85 əslində KV-1 və IS-1 tankları arasında keçid modeli idi. Birincidən, KV-85 tamamilə şassi və çox sayda zirehli gövdə hissələrini, ikincisindən isə silahla qülləni götürdü. Dəyişikliklər yalnız qüllə qutusunun zirehli hissələrinə aid idi. KV-85 üçün onlar KV-1-lərlə müqayisədə 1800 mm çiyin qayışı olan yeni və daha böyük bir qüllə yerləşdirmək üçün yenidən düzəldilmişdir. Tank, o dövrün bütün digər seriyalı sovet ağır və orta tankları kimi klassik bir quruluşa sahib idi. Zirehli gövdə, kamandan arxaya qədər ardıcıl olaraq idarəetmə bölməsinə, döyüş bölməsinə və mühərrik və ötürücü bölməyə bölündü. Sürücü idarəetmə bölməsində yerləşirdi, digər üç ekipaj üzvü zirehli korpusunda yerləşdirildi.

Mühərrik
--------

KV-85, 600 at gücünə malik dörd vuruşlu V formalı 12 silindrli V-2K dizel mühərriki ilə təchiz edilmişdir ilə. Mühərrikin işə salınması 11 kVt (15 at gücü) gücünə malik ST-700 başlanğıcı və ya avtomobilin döyüş bölməsindəki iki 5 litrlik çəndən sıxılmış hava ilə təmin edildi. KV-85, həm döyüş, həm də mühərrik bölmələrində 600-615 litr həcmli əsas yanacaq çənlərinin yerləşdiyi sıx bir quruluşa sahib idi. Tank həmçinin mühərrikin yanacaq sisteminə qoşulmayan, ümumi tutumu 360 litr olan dörd xarici əlavə yanacaq çəni ilə təchiz edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Желтов И. Г. и др.* Танки ИС (Танкомастер (спецвыпуск)). 2004.
2. ↑  *Желтов И. Г. и др.* Советские тяжёлые самоходные артиллерийские установки 1941—1945 гг.

Ədəbiyyat
---------

* *Желтов И. Г. и др.* Танки ИС (Танкомастер (спецвыпуск)). 2004.
* *Желтов И. Г. и др.* Танки ИС. Боевое применение (Танкомастер (спецвыпуск)). 2004.
* *Желтов И. Г. Павлов И. В. Павлов М. В. Солянкин А. Г.* Советские тяжёлые самоходные артиллерийские установки 1941—1945 гг. М.: Экспринт. 2005. ISBN 5-94038-080-8.
* *Коломиец М. В.* КВ. «Клим Ворошилов» — танк прорыва. М.: Коллекция, Яуза, Эксмо. 2006. ISBN 5-699-18754-5.
* *Смирнов, Г.* Рассказы об оружии // М. Детлит, 1976.
* *Шунков В. Н.* Оружие Красной Армии. Мн.: Харвест. 1999. ISBN 985-433-469-4.
**Şirvan Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi** — Şirvan şəhərində yerləşən tarix diyarşünasliq muzeyi. 1980-ci il aprelin 22-də təsis edilmişdir. Muzeydə 11 mindən artıq eksponat nümayiş etdirilir. Muzeyin ekspozisiyası təbiət, qədim və müasir bölmələrdən ibarətdir.

Tarixi
------

1980-cü ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Əli-Bayramlı şəhərində (indiki Şirvan) Tarix - diyarşünaslıq Muzeyinin yaradılması haqqında sərəncam verilmişdir və 1980-ci ilin aprel ayının 22-də Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin açılışı olmuşdur. Tarix-Diyarşünaslıq muzeyi hazırda Heydər Əliyev, 1A, Şirvan, AZ1801 ünvanında yerləşir. Muzeydə həm Azərbaycanın, həm də Şirvan şəhərinin tarixini əks etdirən və turistlər üçün maraq doğuran çoxlu sayda eksponat var.

Muzey 1980-cı ildən 2004-cü ilin oktyabr ayınadək Məhəmməd Füzuli adına Mədəniyyət və İstirahət parkında fəaliyyət göstərmişdir. 2004-cü ilin oktyabr ayında muzey 6 mərtəbəli yaşayış binasının 2-ci mərtəbəsinə köçürülməklə uyğunlaşdırılmış şəraitdə fəaliyyət göstərməkdədir. Muzeyin ümumi sahəsi 530 kv. metrdir.

Müasir dövrdə
-------------

Muzey ərazinin tarixinə dair eksponatların toplanması, qorunması, diyarşünaslıq biliklərinin elmi tədqiqi və təbliği ilə məşğul olmaqdadır. Fəaliyyət göstərdiyi müddətdə muzeydə çox zəngin eksponat fondu yaradılmışdır. Bugün muzeyin əsas fondunda 11614 eksponat qorunub saxlanılır. Muzeydə iki fond fəaliyyət göstərir: əsas və köməkçi fondlar. Əsas fondun bölmələri Arxeologiya, Numizmatika, Məişət-etnoqrafiya, Fotoşəkillər, Sənədlər, Qəzetlər, Çap məmulatı, Əlyazmalar; Videomateriallar və digər eksponatlardır.

Muzeyin ekspozisiyası dörd böyük zalda yerləşdirilib. Muzeydə ən qədim eksponatları eramızdan əvvəl I minilliyin ortalarına aid gil küpə və 1960-cı ildə keçmiş Əli Bayramlı rayonunun ərazisində aşkar edilmiş mis sikkələrdən ibarət dəfinədir. Numizmatik materiallar indiki Şirvan şəhərinin Azərbaycan Atabəylər dövlətinin (1136-1225) tərkibində olmasını təsdiq edir.

Şirvan Şəhər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 18 May Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibət ilə hər il 16-18 may tarixlərində Açıq Qapı günü elan edir. Göstərilən günlərdə ziyarətçilərə ödənişsiz xidmət göstərilir.

Qalereya
--------


1. ↑  "Şirvan şəhərinin mədəniyyət müəssisələri". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
2. ↑  Şirvan şəhər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
3. ↑  ŞIRVAN ŞƏHƏR TARIX - DIYARŞÜNASLIQ MUZEYI
4. ↑  "Şirvan şəhərinin mədəniyyət müəssisələri". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
5. ↑  Şirvan şəhər Tarix-Diyarşünaslıq muzeyi ilə virtual tanışlıq[*ölü keçid*]
6. ↑  "Şirvan şəhərinin mədəniyyət müəssisələri". 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
7. ↑  "Şirvan şəhər Tarix-diyarşünaslıq muzeyi 18 May Beynəlxalq Muzeylər Günü münasibət ilə Açıq Qapı günü elan etmişdir". 2020-02-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-11.
**Kabardinka**— Krasnodar diyarında kənd (əvvələr şəhər tipli qəsəbə).

Kənd "Gelencik kurort şəhəri" rayonunun bir hissəsidir. Kabarda kənd dairəsinin inzibati mərkəzi.

Coğrafiyası
-----------

Kabardinka Novorossiysk şəhəri ilə üzbəüz və Gelencikdən 12 kilometr şimal-qərbdə, Çemes buxtasının sahilində yerləşir. Cənub-qərbdən yaşayış məntəqəsini dənizin küləklərindən və tufanlarından Doob burnu, Tuapxat silsiləsi, şimal-şərqdən isə Markotx silsiləsi qoruyur.

Kəndin ərazisində Markotski silsiləsindən axan bir neçə dərin, lakin qısa çay var. Çaylar Qara dənizə tökülür. Onlardan ən böyüyü Doob və Nakopsdur.

İqlimi
------

Günəşli günlərin sayına və dumanın olmamasına görə Kabardinka Krımın cənub sahilinə bənzəyir. Orta illik temperatur + 12,3 °C-dir. İstirahət mövsümü maydan noyabr ayına qədər davam edir, bu zaman hava quru və isti olur.

Tarixi
------

Kabardinkanın indi yerləşdiyi yer haqqında ilk qeydlər e.ə. 5–7-ci əsrlərə aiddir. Bunu 1960–1970-ci illərdə burada aşkar edilmiş arxeoloji tapıntılar sübut edir. Bunlar amfora parçaları və qədim yunan tacirlərinin şərab daşıdıqları müxtəlif qablar idi. Qədim yunan müstəmləkəçiləri bütün Qara dəniz sahillərini intensiv şəkildə mənimsəmiş, müstəmləkə şəhərləri və yaşayış məntəqələri tikmişlər. Kabardinka da istisna deyildi. Burada iki kiçik qədim yaşayış məskəninin izləri tapılıb.

Qafqaz müharibəsi zamanı ruslar dağlılara qarşı Qara dəniz sahilində istehkamlar inşa edirdi. Kabardin istehkamı 1836-cı ildə tikilmişdir. İlk öncə onu Aleksandriyski adladırıldı. Bu ad sonradan imperator I Nikolay tərəfindən dəyişdirildi və Kabardinka adlandırıldı.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra ölkədə fərqli bir sistem yarandı. Bu Kabardinkaya da təsir etdi: yarımçıq tikililər, keçmiş uşaq sağlamlıq kurortlarının boş və ya yarı boş əraziləri, tərk edilmiş magistral yol. Son 10–15 ildə isə Kabardinkada yeni həyat başlayıb.

Hazırda Kabardinkada 40-a yaxın sağlamlıq mərkəzi qonaqları qəbul etməyə hazırdır. Onların arasında ən böyüyü beşulduzlu "Nadejda" otelidir. Sanatoriyalar, istirahət mərkəzləri və sağlamlıq mərkəzlərinin əksəriyyəti uşaq və yeniyetmələri qəbul edir, bu da Kabardinkanın "uşaq respublikası" kimi nüfuzunu təsdiqləyir.

Əhalisi
-------

Kabardinkanın əhalisi 7550 nəfərdir (2010).

İstinadlar
----------

.

1. ↑  Кабардинское // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911–1915.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-30.
**Giqant-hüceyrəli arteriit** və ya **Xorton xəstəliyi** – 50 yaşdan yuxarı, xüsusi ilə qadınlarda rast gələn iri damar vaskulitidir, çox vaxt revmatik polimialgiya ilə birgə təsadüf edir. Klinik yeni tip baş ağrıları, çənənin "fasiləli" axsaması (kladikasyon), görmənin pozulması (korluq birdən və ağrısız yaranır və biopsiyanın cavabını gözləmədən yüksək doza QK tələb olunan haldır), EÇS 50 mm/saat yuxarı olması, temporal arteriyada nəbzin zəifləməsi və ya olmaması, sistem əlamətlərlə özünü göstərir. Seroloji analizlər (RF, anti-CCP, ANA) mənfidir. Aortanın zədələnməsi anevrizmaya gətirir və IgG 4-assosiasiyalı xəstəliyi inkar etmək lazımdır. Gicgah arteriyasının dəyişilmiş hissəsinin biopsiyası önəmlidir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Disease Ontology (ing.). 2016.
2. ↑  Monarch Disease Ontology release 2018-06-29. 2018-06-29 2018.
3. ↑  F. Y. Talıbov, N. T. Zamanov, G. R. Ələkbərova, N. R. Abdullayeva. Revmatologiya (Terminlər, anlayışlar). Bakı, "Elm və təhsil", 2022.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) · Universalis |
**NGC 6042**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. **E-S0** tipli  qalaktikadır. Fransız astronomu Eduard Stefan tərəfindən 1870-ci ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6042: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6018 |
NGC 6019 |
NGC 6020 |
NGC 6021 |
NGC 6022 |
NGC 6023 |
NGC 6024 |
NGC 6025 |
NGC 6026 |
NGC 6027 |
NGC 6028 |
NGC 6029 |
NGC 6030 |
NGC 6031 |
NGC 6032 |
NGC 6033 |
NGC 6034 |
NGC 6035 |
NGC 6036 |
NGC 6037 |
NGC 6038 |
NGC 6039 |
NGC 6040 |
NGC 6041 |
**NGC 6042** |
NGC 6043 |
NGC 6044 |
NGC 6045 |
NGC 6046 |
NGC 6047 |
NGC 6048 |
NGC 6049 |
NGC 6050 |
NGC 6051 |
NGC 6052 |
NGC 6053 |
NGC 6054 |
NGC 6055 |
NGC 6056 |
NGC 6057 |
NGC 6058 |
NGC 6059 |
NGC 6060 |
NGC 6061 |
NGC 6062 |
NGC 6063 |
NGC 6064 |
NGC 6065 |
NGC 6066 |
NGC 6067



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Gənc qurd** (*ing.* Teen Wolf) — ABŞ istehsalı bir fantastik gənclik serialıdır. 1985-ci il də istehsal olunan eyni adlı filmdən ilhamlanaraq həyata keçirildi. 2011 MTV Film Mükafatlarının ardından 5 iyun 2011-ci ildə nümayiş edildi.

Sujet
-----

Teen Wolf, Scott McCall (Tyler Posey) adında bir orta məktəb şagirdinin meşədə gəzərkən bir qurd adam tərəfindən dişlənilməsi nəticəsində yaşadıqlarını izah edən fövqəladə teleserialdır. Scott, bir qurd adam olduğu gerçəyini, həyatı və bədənindəki dəyişikliklər mövzusunda ona köməkçi olan ən yaxşı yoldaşı Stiles Stilinski (Dylan O'Brien) və bir digər sirli qurd adam Derek Hale (Tyler Hoechlin) xaricində hər kəsdən gizlədərək sıravi bir həyat sürməyə çalışır. Teleserial hal hazırda davam edir və efirdə 6-cı mövsüm gedir. 6.mövsüm serialın final mövsümü olduğu təsdiqləndi lakin yüksək bir kütləvi serialın uzadılmasını istədiyi üçün bu mövzu müzakirə olunacaq.

Serialların tənqid saytı Metacritic'ten 100 üzərindən 61 bal alaraq gələn tənqidlərdən ümumiyyətlə müsbət cavab aldı. Serialın ilk nümayişi 2,18 milyon tamaşaçı əldə etdi.

Rollarda
--------

* Taylor Pozi
* Crystal Reed
* Taylor Heklin
* Colton Haynes
* Dilan O`Brayn
* Holland Roden
* Shelley Hennig
* Arden Cho
* Dylan Sprayberry
* Linden Ashby
* Melissa Ponzio
* J. R. Bourne

Xarici keçidlər
---------------

* Tyler Hoechlin
* Tyler Posey

Həmçinin bax
------------

* Atıcı (teleserial 2016)
* Taxtların oyunu (teleserial, 2011)
* Vikinqlər (teleserial, 2013)
*

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Teen Wolf: Season 1"". 2022-06-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-24.
**NGC 6046**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. **S0-a** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1784-cü ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6046: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6022 |
NGC 6023 |
NGC 6024 |
NGC 6025 |
NGC 6026 |
NGC 6027 |
NGC 6028 |
NGC 6029 |
NGC 6030 |
NGC 6031 |
NGC 6032 |
NGC 6033 |
NGC 6034 |
NGC 6035 |
NGC 6036 |
NGC 6037 |
NGC 6038 |
NGC 6039 |
NGC 6040 |
NGC 6041 |
NGC 6042 |
NGC 6043 |
NGC 6044 |
NGC 6045 |
**NGC 6046** |
NGC 6047 |
NGC 6048 |
NGC 6049 |
NGC 6050 |
NGC 6051 |
NGC 6052 |
NGC 6053 |
NGC 6054 |
NGC 6055 |
NGC 6056 |
NGC 6057 |
NGC 6058 |
NGC 6059 |
NGC 6060 |
NGC 6061 |
NGC 6062 |
NGC 6063 |
NGC 6064 |
NGC 6065 |
NGC 6066 |
NGC 6067 |
NGC 6068 |
NGC 6069 |
NGC 6070 |
NGC 6071



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Karden Kri Uolles** (*ing.* Carden Crea Wallace; 1946) — Avstraliya bioloqu. O, 1987–2003 -cü illərdə Kvinslend Tropik Muzeyinin kuratoru və direktoru olmuşdur. Uolles mərcanlar üzrə mütəxəssisdir, 1984-cü ildə mərcanların reproduktiv sinxroniyasını kəşf edən komandanın bir üzvü olmuşdur.

Həyatı
------

Karden Uolles 1970-ci ildə Kvinslend Universitetini təbiətşünaslıq üzrə birinci dərəcə ilə bitirmişdir. Uolles 1970–1976-cı illərdə Kvinslend Muzeyində aşağı onurğalılar şöbəsinin kuratoru olmuşdur. O, doktorluq dissertasiyasını 1979-cu ildə Kvinslend Universitetində müdafiə etmişdir. Uolles bir müddət Avstraliya Dəniz Elmləri İnstitutunda çalışdıqdan sonra 1980-ci ildən Şimali Kvinslenddə yerləşən Ceyms Kuk Universitetində elmi işçi olmuşdur.

Şəxsi həyatı
------------

1970-ci illərdə Uollesin iki oğlu dünyaya gəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Smith, Alie.* Wallace, Carden // Encyclopedia of Australian Science. 23 April 2003. 1 October 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 August 2015.
2. ↑  "Judges and Awards Biography – Carden Wallace PhD". Ocean Geographic Society. 16 August 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 August 2015.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | ResearchGate |
| Tematik saytlar | ORCID |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BIBSYS: 13027583 · GND: 173358616 · ISNI: 0000000044869366 · LCCN: no2005000302 · NTA: 370702948 · NUKAT: n2013143274 · SUDOC: 180889583 · VIAF: 73577752 · WorldCat VIAF: 73577752 |

 |
**Savromatlar** (q.yun. Σαυρομάται)—Skiflərə yaxın köçəri xalq.

Tarixi
------

Herodot göstərir ki, savromatlar skiflərlə amazonların qarışığından törəyiblər.

Antik dövrün tarixçiləri amazonları savromat tayfasının qadın nümayəndələri hesab edirdilər. Onlar istər təsərrüfat, istərsə də hərbi məsələlərdə qadınlar tərəfindən idarə olunurdular. Basqınları gözlənilməzliyi və qəddarlığı ilə seçilirdi. Qadına məxsus qədimi hiyləgərlikdən istifadə edərək, onlar heç vaxt açıq-aşkar hücum etmirdilər. Çöllərdəki yarıac həyat onları daş dövrünün qanunları ilə yaşamağa vadar edirdi. Amazonkaların məişət əşyaları antik şəhərlərdən qarət yolu ilə əldə etdiklərindən ibarət idi. Məqsədləri qazandıqları qənimətlə ərzaq ehtiyatını artırmaq idi.

Amma savromat qadınlarının döyüşkənliyinə baxmayaraq, qadın "zəifliyi" onlara yad deyildi: muncuqdan düzəlmiş bəzək əşyaları, qolbaqlar, amuletlər. Gündəlik geyimləri dəri şalvardan və köynəkdən ibarət idi. Yunan müdriklərindən birinin dediyi kimi: "Onlar qanunla tanış deyillər, heç bir hökmdarı saymırlar, ürəklərində ədəbsizlik, kobudluq və qəddlarlıqdan başqa bir şey yoxdur. Onlar nizə atmağı və rəqiblərini qısa xəncərlə öldürməyi yaxşı bacarırlar".

Savromatlar Don çayı və Azov dənizi sahilində məskunlaşmışdılar. Buradan onlar Kiçik Asiyaya hücumlar edirdilər. Uzun müddət amazonkalar Anadoluda yaşamış və hətta, Troya müharibəsində iştirak etmişlər.

Plini həm yunan, həm də Roma müəlliflərinin külli miqdar əsərlərindən istifadə etmişdir. Əsərdə albanların Kür ovalığında yaşaması, Alazan çayının albanlarla iberlərin sərhəddində yerləşməsi, Albaniyanın əsas şəhərinin Kabalaka olması barədə verilən məlumatlar misilsizdir. O, yazır ki, Kür çayından başlayaraq bütün düzənliklərdə alban tayfaları, onlardan sonra iberlər yaşayır…Albanların dəniz sahili və udin tayfaları yaşayan əyalətlərindən yuxarı sarmatlar, utidorlar və paxarlar, onların arxasında isə amazonkalar və savromatlar yerləşir.

Nikolay Dəməşqli qeyd edir ki,**"savromatlarda qız bir düşmən öldürməmiş ərə verilmir."**Qeyd edək ki, indiyə qədər iranşünasların heç biri bu adətin iran xalqlarında olması haqqında bircə dənə də olsun fakt göstərə bilməmişlər. Halbuki skiflərdə və saklarda, Qafqaz albanlarında, daha sonra isə hunlar və oğuzlarda bu adətin olması haqqında istənilən qədər tarixi mənbələrdə faktlar var.

Herodot (IV,117) yazır ki, savromatlar skif dilində danışırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Плиний Секунт. Естественная история, кн. IV, гл. 26,29, пер. В. В. Латышева Известия др. пис. о скифии и Кавказа, ВДИ, 1948, № 2, с.240.

Həmçinin bax
------------

* Sarmatlar
* Skiflər

Xarici keçidlər
---------------

* СЛАВЯНЕ
* Савроматы исторические и археологические. — на сайте "Мировая археология"
* А. С. Скрипкин. Савроматы Геродота
* Научно-популярный фильм Сокровища сарматов
**NGC 6070A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. **S+C** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Uilyam Herşel tərəfindən 1786-cı ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6070A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6046 |
NGC 6047 |
NGC 6048 |
NGC 6049 |
NGC 6050 |
NGC 6051 |
NGC 6052 |
NGC 6053 |
NGC 6054 |
NGC 6055 |
NGC 6056 |
NGC 6057 |
NGC 6058 |
NGC 6059 |
NGC 6060 |
NGC 6061 |
NGC 6062 |
NGC 6063 |
NGC 6064 |
NGC 6065 |
NGC 6066 |
NGC 6067 |
NGC 6068 |
NGC 6069 |
**NGC 6070** |
NGC 6071 |
NGC 6072 |
NGC 6073 |
NGC 6074 |
NGC 6075 |
NGC 6076 |
NGC 6077 |
NGC 6078 |
NGC 6079 |
NGC 6080 |
NGC 6081 |
NGC 6082 |
NGC 6083 |
NGC 6084 |
NGC 6085 |
NGC 6086 |
NGC 6087 |
NGC 6088 |
NGC 6089 |
NGC 6090 |
NGC 6091 |
NGC 6092 |
NGC 6093 |
NGC 6094 |
NGC 6095



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kerenin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. Tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina klassizm stilində inşa edilmişdir. XIX əsrində Şmidt küçəsi, ev 12 ünvanında inşa edilmişdir.

Tarixi
------

Bina klassizm stilində XIX əsrin əvvəllərində mühəndis Dyumon de Laryunun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Hazırda bina Şmidt küçəsi]], ev 12 ünvanında yerləşir. İki yüz il mövcudluğu müddətində bina dəfələrlə sahibini dəyişmişdir. Üstəlik binanın təyinatında belə dəyişikliklər olmuşdur. 1810-cu il məlumatına görə binanın sahibi Paxl Daro olmuşdur. Halbuki, obaşqa şəhərdə qeydiyyatda idi. 1890–1906 il məlumatına görə isə daşınmaz əmlak italiyalı İvan Ruffoya məxsus olmuşdur. 1915-ci ildə isə artıq bina balçikalı Viktor Vilhelm Keren mülkiyyəti idi. Bir müddət sonra isə burada Belçika konsulu yaşamışdır. Sovetlər dönəmində bina milliləşdirilmişdir. 1992-ci ildə bina yerli əhəmiyyətli arzitektur, tarixi və mədəni abidə kimi qeydə alınmışdır.

Təsviri
-------

Bina bir mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik zirzəmiyə belə sahibdir. Zirzəmi taxıl saxlamaq təyinatlı olmuşdur. Binsnın fasadı üç hissəyə bölünür ki, onlarda bir-birindın müəyyən elementlərinə görə fərqlənir. Dörd yarımkolanna fasadın önündə yerləşir. Onlar karnizləri saxlayır. Binaya əsas giriş binanın ön hissəsində deyil sol hissədə yerləşir.

*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Энциклопедия Таганрога". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
2. ↑  "Жилой дом//Объекты культурного наследия". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
**Həmid Rəşidoviç Əsgərxanov** (d. 18 iyul 1958, Mahaçqala) — rus siyasi və ictimai xadimi, tibb elmləri doktoru (1994), Rusiya Federasiyası Federal Məclisi Dövlət Dumasının 2-ci çağırış millət vəkili, Dövlət Dumasının Səhiyyə Komitəsinin üzvü.

Təhsili
-------

Dağıstan Dövlət Tibb İnstitutu (1981)

Fəaliyyəti
----------

1985-ci ildə "Triobolitik və ilioemoral tromboflebitin cərrahi müalicəsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasının müdafiəsi ilə əlaqədar vaxtından əvvəl aspiranturanı bitirib. Elə həmin il Cərrahi Xəstəliklər kafedrasının köməkçisi vəzifəsinə qəbul edilib.

1991-ci ildə kafedranın dosenti seçilmişdir.

1994-cü ildə "Alt ekstremitələrin kəskin damar trombozunun cərrahiyyə və trombolitik terapiyası" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

1995-ci ildə professor və Dagmedakademiyanın Cərrahi xəstəliklər şöbəsinin müdiri seçilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Arxivlənmiş surət". 2019-08-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-16.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-12-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-08-16.
Atollun kosmosdan təsviri.
**Mataiva** (*fr.* Mataiva) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Polizer adaları qrupuna daxildir. Tikehaudan 18 km, Rangiroadan 80 km şimal-şərqdə yerləşir.

Coğrafiya
---------

Ada dairəvi formaya malikdir. Hündürlüyü 80 metrdir. Atollun sahəsi 16 km²-dir. Uzunluğu 10 km, eni 5,3 km-dir. Daxilində laqun vardır. laqunun sahəsi 25 km²-dir. laqunun dərinliyi 10 metrə çatır. Çökəklərdə fosfat alıqları aşkarlanmışdır. Bəzi hissələrdən laqun okean suları ilə birləşir. İqlimi rütubətli və tropikdir. İllik orta temperatur 24-30 °C, illik yağıntının miqdarı 2500 mm-dir.

Tarixi
------

*«Mataiva»* Polineziya dilindən tərcümədə «doqquz göz» mənasını verir. Makatea ilk dəfə 1820-ci ildə rus səyyahı Faddey Bellinshauzen tərəfindən kəşf edilir. O, adanı Lazarev atollu adlandırır.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati baxımından Ranqiroa kommunasına daxildir.

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 204 nəfər yaşayır. *Pohua* əsas yaşayış məntəqəsidir.

İqtisadiyyat
------------

Tikehau və Rangiroa adasının sakinləri Mataiva atolunu ziyarət edirlər.
Yerli əhalinin əsas məşquliyyəti kənd təsərrüfatıdır (vanil yetişdirir).

Mənbə
-----

* Ada haqqında informasiya  (ing.)
**NGC 6117A**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. **Sc** tipli  qalaktikadır. Alman astronomu Albert Mart tərəfindən 1864-cü ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. 1 2  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 6117A: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 6093 |
NGC 6094 |
NGC 6095 |
NGC 6096 |
NGC 6097 |
NGC 6098 |
NGC 6099 |
NGC 6100 |
NGC 6101 |
NGC 6102 |
NGC 6103 |
NGC 6104 |
NGC 6105 |
NGC 6106 |
NGC 6107 |
NGC 6108 |
NGC 6109 |
NGC 6110 |
NGC 6111 |
NGC 6112 |
NGC 6113 |
NGC 6114 |
NGC 6115 |
NGC 6116 |
**NGC 6117** |
NGC 6118 |
NGC 6119 |
NGC 6120 |
NGC 6121 |
NGC 6122 |
NGC 6123 |
NGC 6124 |
NGC 6125 |
NGC 6126 |
NGC 6127 |
NGC 6128 |
NGC 6129 |
NGC 6130 |
NGC 6131 |
NGC 6132 |
NGC 6133 |
NGC 6134 |
NGC 6135 |
NGC 6136 |
NGC 6137 |
NGC 6138 |
NGC 6139 |
NGC 6140 |
NGC 6141 |
NGC 6142



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kit Buğa noyon** (XIII əsr – 3 sentyabr 1260) — Elxanlı sərkərdəsi.

Həyatı
------

Kit Buğa noyon Nayman ulusundandır. Baurçi (süfrəçi) çini daşıyırdı. O, Hülaku xanın sərkərdəsi idi. Elxan onu Şama hakim təyin etmişdi.

Kitbuğa noyon və Eyn-Cəllut vuruşu
----------------------------------

*border=none Əsas məqalə: Eyn Cəllud vuruşu*
1260-cı ildə Suriya hakimi monqol Kit Buqa noyon azsaylı ordusu ilə (ya 20000, ya da 10000 əsgərlə) Baalbekdə durmuşdu və düşünürdü ki, heç yerdən qorxu yoxdur. Şərqdən onu səhra qoruyurdu, Qərbdə isə xristian cəngavərlərinin qəsrləri dururdu. Ancaq Kit Buqa noyon çölləri yaxşı bilsə də, xristianları yaxşı tanımırdı.

O özü xristian idi və xristianlara inanırdı. Sidonun yiyəsi frank Jülyen isə öz dayısının mülkünü də yağmalayırdı. O, monqollara hücum edib onları yağmaladı. Sonra isə Kit Buqa noyon Sidon qəsrinə hücum edib onu darmadağın etdi.

26 iyul 1260-cı ildə məmlüklərin ön dəstələri özləri ilə artıq yük olmasın deyə ərzaq belə götürməyərək, Sinay səhrasını keçdilər. Onlar monqolların Qəzzə yaxınlığındakı müdafiə xəttini yarıb, Akra yaxınlığında Avropa xaçlılarını əzərək, xeyli ərzaq ələ keçirdilər. Daha sonra Quduzun və Baybarsın başçılıq etdikləri Məmlük ordusu Avropa xaçlılarının qurduqları qondarma Yerusəlim (Qüds) krallığından keçərək, Eyn Cəllud adlı yerdə Kit Buğa noyonun başçılıq etdiyi birləşmiş monqol-erməni-gürcü ordusu ilə üz-üzə gəldi.

2 sentyabr 1260-cı ildə monqol-erməni-gürcü ordusu məmlüklər tərəfindən darmadağın edildi. Əsir tutulan Kit Buğa noyon edam olundu. Məmlüklərin orduları təntənəli şəkildə Şam (Dəməşq) şəhərinə daxil oldular.

10 dekabr 1260-cı ildə Hülakü xanın göndərdiyi ikinci monqol ordusu da məmlüklər tərəfindən Hüms yaxınlığında darmadağın edildi.

Ailəsi
------

Kit Buğa noyonun Qoyunçu adlı oğlu vardı. Qoyunçu Arqun xanın əmirləri arasında özünə etibarlı yer qazanmışdı. Qoyunçunun oğlu Araqi Qazan xana xidmət etmişdi.

Həmçinin bax
------------

* Naymanlar

İstinadlar
----------



| ⛭Böyük Monqol imperiyasının vəzir və sərkərdələri |
| --- |
| Böyük Monqolimperiyası |  Mukali qoyon Cəlayır • Yelü Chucai • Cəlmə noyon • Cilaun• Mahmud Yalavac • Sabutay bahadur • Cebe noyon • Məsud bəy • Chinqai • Khadag • Çormoqun • Buğa qoyon Cəlayır • Arqun ağa Oyrot • Baycu noyon |
| Yuan sülaləsi |  Əhməd Fənakəti • Bayan of the Baarin • Aju • Sengga • Bolad |
| Elxanlılar sülaləsi | Əlaəddin Ataməlik Cüveyni • Bolad • Buğa • Qiyasəddin Rəşidi • Novruz ağa Oyrot • Fəzlullah Rəşidəddin • Əmir Çoban Sulduz • Şəmsəddin Cüveyni • Kit Buğa noyon |
**Kiçik Ayvasıl kilsəsi** — Trabzonun ən qədim kilsələrindən biridir. Üç nefli olan bina üst-üstə yığılmış daşlardan tikilmişdir.

Tarixi
------

Kilsənin girişindəki kitabədə kilsənin eramızın 884-cü ildə I Bazil tərəfindən təmir edildiyi bildirilir. 1923-cü ilə qədər kilsə kimi istifadə edilən bina bu gün boşdur.

Memarlıq xüsusiyyətləri
-----------------------

Kilsənin cənub və qərbdən iki girişi var. T formalı dayaqlar binanı 3 nefə ayırır. Apsislər həm içəridə, həm də xaricdə dairəvi plana malikdir. Yan apsislərdə iki, əsas apsisdə üç pəncərə var. Nefləri yastı tağlar əhatə edir. Binanın eksteryerində fiqurlu relyeflər, interyerdə isə fresk təsvirləri vardır. Bu freskalardan biri İsanın çarmaxdan endirilməsini təsvir edir. Freskada İsanın cəsədi və başı qismən göründüyü halda, Məryəm ümumilikdə aydın görünür. İsanın sol tərəfində biri qadın olan üç nəfər təsvir edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  A. G. Sagona, *The Heritage of Eastern Turkey: From Earliest Settlements to Islam* (London: Macmillan, 2005) p.170
2. ↑  Richard Krautheimer et al, *Early Christian and Byzantine Architecture* (New Haven: Yale University Press, 1992) p. 395
3. ↑  Antony Eastmond, *Art and Identity in Thirteenth-Century Byzantium* (London: Ashgate, 2004) p.20
4. ↑  *Anthony Bryer and David Winfield.* The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos. səh. 218. ISBN 0-884-0212-2-X.
5. ↑  Historic Little Quince Church welcomes its first visitors Arxivləşdirilib 2023-11-04 at the Wayback Machine Anadolu Agency, July 7, 2022
Atollun kosmosdan təsviri.
**Raroia** (*fr.* Raroia) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Taiti atolundan 740 km şimal-şərqdə yerləşir.

Coğrafiya
---------

Taenqa atolundan 53 km şimal-şərqdə, Takumedən 6 km cənub-şərqdə yerləşir. Ada ovalvari formaya malikdir. Atollun sahəsi 19.5 km²-dir. Uzunluğu 43 km, eni isə 14 km-dir.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati baxımından Makemo kommunasına daxildir.

Tarixi
------

Raroia ilk dəfə 1605-ci ildə ispan dənizçisi Pedro Fernandos Kiros tərəfindən kəşf edilir. 1947-ci ildə Tur Heyerdal Kon-Tiki ekspedisiyasını Raroiada bitirir. Ekspedisiyanın üzvü olan Benqt Emmerik Danielssonatolu adanı özünün *«Raroiada həyat və iş»* disertasiyasında əks etdirir.

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 303 nəfər yaşayır. Yeganə yaşayış məntəqəsi *Qarumaoa* adlanır.

İqtisadiyyat
------------

Əhalinin əsas məşquliyyəti balıqçılıq və mirvari toplamaqdır.

Mənbə
-----

* Ada haqqında informasiya  (ing.)
**Kanada ərkəvanı** (*lat.* Cercis canadensis) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinin ərkəvan cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şimali Amerikada, Nyu-Yorkdan cənuba tərəf Şimali Floridaya, qərbdən Ayova, Texas və Şimali Meksikaya qədər olan ərazilərdə bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 12–18 m-ə çatan, bozumtul-qara gövdəyə malik ağacdır. Cavan zoğları qırmızı-qonurdur. Yarpaqların uzunluğu 16 sm-ə qədər olub, enli, oval və ya ürəkşəkilli, ucu biz, səthi hamardır. Yarpaqların rəngi yazda açıq yaşıl, payızda isə açıq sarı olur. Çiçəkləri kəpənək formasında, qalın budaq və ya gövdədə dəstələrlə yerləşir, uzunluğu 10–12 mm-ə çatır, açıq çəhrayı və ya solğun çəhrayı rəngdədir. Aprel-may aylarında çiçəkləyir. Meyvələri sentyabrda yetişir. Paxla meyvəsi hamar, uzunluğu 6-10 sm və eni 2 sm-dir.

Ekologiyası
-----------

Rütubətliyə orta dərəcədə tələbkardır. Quraqlığa və soyuğa davamlı, işıqsevən, yüngül yarımkölgəyə dözən bitkidir. Torpağa çox tələbkar deyil. Drenajlı, əhəngli, zəngin torpaqlarda və bataqlıqların kənarında bitir. Həyat müddəti 75 ildir. Kütləvi və uzun müddət çiçəkləməsi üçün vaxtaşırı suvarılmalıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanda bəzi rayonlarda park və bağlarda rast gəlinir. Mədəni şəraitdə 1641-ci ildən Azərbaycanda becərilir.

İstifadəsi
----------

Tək və qrup əkinlərində çox effektlidir. Dekorativ formaları vardır: ağ çiçəkli (f. alba); çoxləçəkli (f. plena).

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 374.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2452407
* Wikispecies: Cercis canadensis
* AoFP: 3564
* APA: 1898
* ARKive: cercis-canadensis
* EoL: 640323
* EPPO: CCSCA
* FEIS: cercan
* GBIF: 5353583
* GRIN: 300123
* iNaturalist: 48502
* IPNI: 485668-1
* IRMNG: 10165133
* ITIS: 25782
* IUCN: 33892
* MichiganFlora: 1279
* MoBotPF: 280440
* NCBI: 49801
* NZOR: 98194f06-40d2-47ad-a241-cdc7ed406aaf
* Plant List: ild-20153
* PLANTS: CECA4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:316243-2
* Tropicos: 13028557
* VASCAN: 5702
* WisFlora: 3085
* WFO: wfo-0000174035

 |
Atollun kosmosdan təsviri.

**Tikehau** (*fr.* Tikehau) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan atoll (Fransa Polineziyası). Yerli dildən tərcümədə «*Dünyanın dayanacağı*» mənasını verir. Taitidən 300 km cənub-şərqdə, Ranqiroadan 10 km qərbdə yerləşir.

Coğrafiya
---------

Dairə formasına malikdir və diametri 26 km-dir. Atolun eni 300 – 1000 m arasında dəyişir. Atollun sahəsi 20 km²-dir. Daxilində laqun vardır. Laqun okean suları ilə əlaqələnir. Burada çoxlu sayda balıq növü yaşayır.

Tarixi
------

Tikehau ilk dəfə 1816-ci ildə rus dənizçisi Otto von Kosebu tərəfindən kəşf edilmişdir. O, adanı İvan Kruzenşternin şərəfinə adlandırır. 1820-ci ildə adanı Birinci Rus Antarktika ekspedisiyası ziyarət etmişdir.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati baxımından Ranqiroa kommunasına daxildir.

Əhali
-----

2007-ci il məlumatına görə adada 507 nəfər yaşayır. Yeganə yaşayış məntəqəsi - *Tuherahera*. Əhalisinin əksəriyyəti xristiandır.

İqtisadiyyat
------------

Əhalinin əsas məşquliyyəti balıqçılıq, kopra istehsalı, mirvari toplamaqdır. Son zamanlar turizm inkişaf edir.

Mənbə
-----

* Ada haqqında informasiya  (ing.)
**Krit zəlzələsi** — 1303-cü ilin 8 avqustunda Krit şəhərində meydana gəlmiş təbiət hadisəsi. Mercalli intensivlik şkalasına görə, təxmin edilən böyüklüyü 8, şiddəti 9 idi. Krit və İskəndəriyyədə ciddi ziyan və insan tələfatına səbəb olan böyük bir sunamiyə səbəb oldu.

Tektonik vəziyyət
-----------------

Bu zəlzələnin ən çox ehtimal olunan yeri olan Yunan qövsü, Afrika lövhəsinin Egey dənizi plitəsinin altına keçməsi ilə əlaqədar əyri bir tektonik xüsusiyyətə malikdir. Qərbi Avrasiyanın ən aktiv seysmik bölgələrindən biridir və Misirə də təsir edən böyük zəlzələlər tarixinə malikdir.

Xəsarət
-------

Zəlzələ və sunaminin Kritin Heraklion şəhərində dağıdıcı təsirlərə malik olduğu qeyd edildi. Ətraflı məlumatı, zəlzələ günü və iyirmi gün sonra Herakliondan məsul olan Venesiya rəhbərliyinə verilən hesabatlardan əldə etmək olar. Adanın hər tərəfindəki Heraklionanın əsas ictimai binalarına və qalalarına vurulan ziyanın miqyasını təsvir edir. Hesabatlarda, qurbanların çoxunun qadın və uşaqlar olduğu bildirilir. İskəndəriyyədə də böyük daşqın oldu. Bir çox gəmi məhv edildi, bəzi gəmilər adadan 3 kilometr aralıda üzdü. Levantin sahilindəki Akri liman şəhəri də təsirləndi; binalar dağıldı və insanların ölümünə səbəb oldu.

Misirdə baş verən zəlzələ, Piramidanın ağ kireçtaşı sahəsinin böyük bir hissəsini köçürərək Qahirəyə ciddi ziyan vurdu və bir çox məsciddə minarələrin aşması İskəndəriyyə şəhərinin divarları böyük ölçüdə dağıldı və mayak çox zərər gördü.

Xüsusiyyətlər
-------------

### Zəlzələ

Zəlzələnin mərkəzinin dəqiq yeri bəlli olmasa da, zəlzələnin Yunan qövsünün şərq hissəsini Krit və Rodos arasında bir yerdə qırdığı qəbul edilir. Zəlzələ Krit, Peloponnes, Rodos, Qahirə, Əkka, Şam, Antakya və Kipr kimi geniş bir əraziyə ziyan vurdu və İstanbul (1000 kilometr (620 mil)) və bəlkə də Tunisə (1500 kilometr (930 mil)) qədər hiss edildi. Onun dəqiq ölçüsü bilinmir, ancaq təqribən 8.0 olduğu təxmin edilir.

### Sunami

Sunaminin modelləşdirilməsi İskəndəriyyədə baş verən zəlzələdən Misirə ilk dalğanın gəlməsinə qədər təxminən 40 dəqiqə gecikmə ilə maksimum 9 metrlik bir dalğanı proqnozlaşdırır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| ⛭1302 ← • 1303-cü ildəki zəlzələlər • → 1304 |
| --- |
| Avqust | Krit zəlzələsi (1303) |
Şahtam Şəhər kompleksinin əsas binası
**Şahmat Şəhəri**  (*rus.* Сити-Чесс və ya Город Шахмат) şahmata və şahmat yarışlarına həsr edilmiş Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri olan Kalmıkiyanın paytaxtı Elistanın şərqində yerləşən böyük kompleksdir. Buranın konfrans mərkəzi, ictimai üzgüçülük hovuzu və Kalmık Buddist incəsənət muzeyi var. Kompleks xüsusiyyətləri heykəllər və şahmata həsr olunmuş sənət əsərləri, Ostap Bender heykəli o cümlədən, populyar kitabların uydurma xarakteri şahmat üzrə dünya kapitalının yaradılması tələb edən İlya İlf və Yevgeni Petrov tərəfindən yazılıb. Kompleks Dalay-lama kimi yüksək vəzifəli qonaqların yerləşdirilməsi üçün istifadə olunur.

Tikintisi 1998-ci ildə başa çatdırılmış Şahmat Şəhərinin ideyası və inkişafı bilavasitə Kirsan İlyumjinova bağlıdır. O 1993–2010 illərdə Kalmıkiya respublikasinin prezidenti olub, 1995-ci ildən etibarən FİDE-nin prezidentidir.

Şahmat Şəhəri 3 böyük FİDE turnirinə ev sahibliyi edib: 1998-ci ildə XXXIII Şahmat Olimpiadası, 2004-cü ildə Şahmat üzrə qadınlararası dünya çempionatı və 2006-cı ildə Şahmat üzrə Dünya Çempionatı.

Su idman kompleksi, xizək mərkəzi, hökumət binaları, biznes mərkəzi, opera və balet teatrı, muzeylər, konservatpriya, incəsənət məktəbi, dini akademiyalar, ənənəvi tibb mərkəzi və Kalmıkiyada olan səfirliklər üçün yaşayış yeri şəhərin gələcək planlarına daxidir.

**Mübahisə**

Əhalisi təxminən 300.000 olan Kalmıkiya kasıb respublikadır. Təbii sərvətlərin az olmasından insanlar yoxsul şəraitdə yaşayır. Nəticədə, dəbdəbəli Şahmat Şəhərinin tikintisinə külli miqdarda pul xərclənməsi tənqidlərə səbəb olub. Bəzən şahmat qaliblərinə brilliant tacla mükafatlandırılır.
**Üzükvari pankreas** — Mədəaltı vəzin anomaliyasıdır. Normal pankreas toxumasının onikibarmaq bağırsaq ikinci qismini çevrələməsi nəticəsində əmələ gəlir. Bu anomaliya adətən uşaqlarda ortaya çıxır və ürək qüsurları, Daun sindromu və b. birlikdə rast gəlir. Bəzi hallarda böyük yaşlarda (40–50) rast gələ bilir. Əsas əlaməti onikibarmaq bağırsaq obstruksiyasıdır (qusma, ağrı). Rentgenoloji müayinə, endoskopiya və oral kontrastlı kompüter tomoqrafiyası diaqnozu dəqiqləşdirə bilər. Müalicəsi qastroenteroanastomozun qoyulmasıdır. Pankreas tolxuma-sının kəsilməsi tövsiyə edilmir, çünki duodenal və pankreatik fistullar meydana gələ bilir. Malginizasiya şübhəsi olduqda PDR yerinə yetirilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *N. Y. Bayramov.* Cərrahiyyə Seminarları: Mədəaltı Vəzin Cərrahi Xəstəlikləri (PDF). Ankara. 2002. 217. ISBN 975-94665-7-0.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | Microsoft: 2778549623, 2910848867 |
**Lior Refaelov** (ivr. ‏ליאור רפאלוב‏‎; d. 26 aprel 1986, Or Akiva) — milliyətcə dağ yəhudisi olan İsrail futbolçusu. Belçika çempionatında oynayan "Anderlext"də hücumameyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edir.

Karyerasına 3 dəfə İsrail çempionu olduğu Makkabi Hayfada başlamışdır. 2.5 milyon € qarşılığında 2011-ci ildə Brügge klubuna transfer olunmuşdur. 2015-ci ildə Belçika kubokunun finalında həlledici qolu atmışdır.

2007-ci ildən İsrail milli futbol komandasında çıxış edir.

Karyerası
---------

### Makkabi Hayfa

1998-ci ildə "Makkabi Hayfa"nın aşağı yaş dəstələrində futbola başlamışdır. 2002-ci ildə klubun U-16 komandasına keçmişdir.

2003–04 mövsümündə 7 qol atmış, komandanın əsas siması olmuşdur. Həmin U-16 "Makkabi Hayfa" komandasına çempionluq qazandıraraq turnirin ən yaxşısı seçilmişdir.

2004-cü ildə əsas komandaya yüksəlmişdir. İlk qolunu həmin mövsüm "Hapoel Nazaret İllit"ə qarşı oyunda (6:0) penaltidən atmışdır.

"Makkabi Hayfa"nın çempion olduğu 2008–09 mövsümündə 9 qol qeyd etmişdir. 2011-ci ildə İsraildə ilin oyunçusu seçilmişdir.

### Brügge

20 iyun 2011]]-ci ildə Refaelov Belçikanın "Brügge" klubu ilə 2,5 milyon € qarşılığında müqavilə imzalamışdır. "Brügge"nin ikinci bitirdiyi ilk mövsümündə 7 qol atmış və 9 məhsuldar ötürmə vermişdir. Növbəti mövsüm Refaelov 9 qol vurmuş, 12 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalmışdır. 2013–14 mövsümündə 5 qol atmış və 14 asist vermişdir, "Brügge" mövsümü 3-cü yerdə bitirmişdir.

6 noyabr 2014-cü ildə UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsində "Kopenhagen"-"Brügge" (0:4) oyununda het-rik etmişdir.

22 mart 2015-ci ildə Belçika kubokunun finalında "Anderlext" qarşısında yeganə qolu ataraq 8 il sonra "Brügge"yə bu titulu qazandırmışdır.

Milli karyerası
---------------

22 avqust 2007-ci ildə Belarusa qarşı oyunda son doqquz dəqiqədə komandası 1:2 uduzarkən İdan Tallın əvəzinə girərək millidə debüt etmişdir. Növbəti oyunu 2010-cu ilin 26 mayında Uruqvaya qarşı baş tutmuşdur. Komandasının 1:4 uduzduğu oyunda bərabərlik qolunu vurmuşdur.

Uğurları
--------

### Klub

**Makkabi Hayfa**

* İsrail çempionatı: qalib (2006, 2009, 2011)
* İsrail Liqa Kuboku: qalib (2006)

**Brügge**

* Belçika kuboku: qalib (2015)

### Şəxsi

* İsraildə ilin futbolçusu: 2011
* Belçikada ayın futbolçusu: mart 2011

İstinadlar
----------

1. ↑  "İFA-da profili" (ingilis). 18 May 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  "Refaelov transferi" (ivrit). One. Archived from the original on 24 June 2016.
3. ↑  *UEFA.* "Club Brugge's Refaelov runs rings round FCK" (ingilis). Archived from the original on 16 November 2018.
4. ↑  *UEFA.* "Club Brugge win Belgian Cup final thriller" (ingilis). Archived from the original on 28 September 2019.

Xarici keçidlər
---------------

* national-football-teams.com-da profili
**Kompüter tomoqrafiyası** – müasir şüa diaqnostikasının ən informativ metodlarından hesab olunur. Kompüter tomoqrafiyası bədənin istənilən hissəsinin köndələn kəsiklərlə təsvirini almağa imkan verir.

Multislays spiral kompüter tomoqrafiyası bir neçə dəqiqə ərzində baş beyin, döş qəfəsi, abdominal orqanlar, ətraflar və s. orqanların kəsiklərlə struktur quruluşu haqqında ətraflı və dəqiq informasiya verir. Müayinənin davametmə müddəti 1 dəqiqəni aşmır. Multislays kompüter tomoqrafiya metodu əsasında kompüter angioqrafiya, 3D rekonstruksiya və virtual endoskopiya yaradılmışdır.

Multislays spiral kompüter tomoqrafiyasının üstünlükləri
--------------------------------------------------------

Müayinənin yüksək sürəti digər sadə spiral tomoqraflara nisbətən rentgen şüalanmasını 5 dəfəyə qədər azaldır.

Müayinənin davametmə müddətinin çox az olması (təxminən 1 dəqiqə) pasiyentlərin hərəkəti zamanı meydana çıxan artefaktların qarşısını alır. Narkoz və sedasiyalara ehtiyac olmur.

3 ölçü rekonstruksiyalı təsvirlər bir çox xəstəliklərin diaqnostikasında yeni imkanlar açır. Buna əsasən virtual endoskopik müayinələr – kolonskopiya, bronxoskopiya, damarların 3 ölçülü rekonstruksiyalı kontrast angioqrafiyası və s.

Müayinənin nəticələrini rentgen plyonkası, rəngli fotoşəkillər və ya CD diskdə elektron formasında əldə etmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  F. Y. Talıbov, N. T. Zamanov, G. R. Ələkbərova, N. R. Abdullayeva. Revmatologiya (Terminlər, anlayışlar). Bakı, "Elm və təhsil", 2022

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük rus · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | GND: 4113240-3 · Microsoft: 544519230 · NDL: 00976418 · NKC: ph124509 |