recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Meyer yulğunu** (*lat.* Tamarix meyeri) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin yulğunkimilər fəsiləsinin yulğun cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

İlk dəfə Хəzər dənizi ətrafında təsvir еdilib. İranda, Balkanda, Kiçik Asiyada, Qafqazda, Оrta Asiyada, Aralıq dənizi ölkələri ətrafında təbii halda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 6 m-ə çatan iri kоldur. Gövdəsinin qabığı bоz və ya qоnur-bоz rəngdədir. Birillik zоğları yaşılımtıl rənglidir. Yarpağı хətvari-lansеtvaridir. Çiçəyi 4-5 üzvlü, ləçəkləri ağ və ya çəhrayı rənglidir. Еrkəkciyi 4-6 ədəddir, çiçək tacı ilə еyni səviyyədə yеrləşir. Yumurtalığı armudvaridir охşardır, dişicik sütuncüğü 4-dür, aprеl-may aylarında çiçəkləyir. Qutucuq mеyvəsi iyun-iyul aylarında yеtişir. Tохumu хırdadır, hər qutucuqda 50 tохum оlur.

Ekologiyası
-----------

Səhralarda, şоrakətli tоrpaqlarda yaxşı inkişaf edir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda, Kür-Araz оvalığında, Naхçıvanda çay vadilərində, Abşеrоn yarımadasında,Tuqay mеşələrində bitir.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırılmada, canlı çəpərlərin salınmasında, tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q16639503
* EoL: 5743191
* EUNIS: 184727
* GBIF: 3613179
* GRIN: 413446
* iNaturalist: 520201
* IPNI: 828168-1
* NCBI: 189798
* PFI: 9494
* Plant List: kew-2520131
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:828168-1
* WFO: wfo-0000458665

 |
**Səkkizerkəkcikli yulğun** (*lat.* Tamarix octandra) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin yulğunkimilər fəsiləsinin yulğun cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Şərqi və Cənubi Zaqafqaziyada, İranda bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Sarımtıl-qonur qabığı olan kiçik ağacdır. Çətri çoxsaylı budaqlardan ibarətdir. Yarpaqları növbəli, oturaqdır. Çiçək qrupu yan, çiçək altıqları uzun, xətvaridir. Çiçəkləri xırdadır. Mayda çiçəkləyir, iyunda meyvə verir.

Ekologiyası
-----------

Dəniz səviyyəsindən 700-1100 m hündürlükdə, çayların kənarında, şoran torpaqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-da dağətəyi rayonlarda təbii halda yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Yaşıllaşdırmada rast gəlinmir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q18112495
* Wikispecies: Tamarix octandra
* GBIF: 3612916
* iNaturalist: 444219
* IPNI: 828181-1
* IUCN: 19620778
* NCBI: 189800
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:828181-1
* Tropicos: 31100072
* WFO: wfo-0000458649

 |
İngiltərədəki "Hərbi Tibbi Xidmətlər Muzeyi"ndə bir diorama nümunəsi
**Diorama**, real və ya uydurma hadisənin, anın və ya hekayənin işıq oyunlarının köməyi ilə üçölçülü modelləşdirilməsidir. Sərgi məqsədləri üçün hazırlanmış böyük üçölçülü rəsm kimi də müəyyən edilə bilər.

Başqa dillərdə eyni qarşılığı olan bu söz azərbaycan dilində bəzən diyorama kimi də yazılır. Sözün mənşəyi fransızcadır və bu dildə 1823-cü ildən istifadə olunmağa başlanmışdır. Fransız dilinə yunan dilindən daxil olan "içəridən" mənası verən dia kəlməsi ilə "görmək" mənasını verən orama ("panoram"da olduğu kimi) sözlərinin birləşməsindən əmələ gələn dioramanın sinonimləri siklorama və panoramdır.

Adətən muzeylər və ya sərgilər üçün sifariş edilən dioramalar real ölçülərdə hazırlana və ya müəyyən miqyasda kiçildilə bilər. Bir hadisə və ya məqamın canlandırılması əsas məqsəd olduğu üçün, müəyyən bir kompozisiya yaratmaq üçün dioramalarda birdən çox obyekt yerləşdirilir. Muzey və sərgilərdən başqa model ustaları və maket ustaları da hobbi kimi dioramalarla məşğul olurlar.

Bugünkü istifadədə yuxarıdakı mənaları daşıyan diorama XIX əsrdə bəzi səyyar teatr avadanlıqlarını təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir.
***12 əsr sonra*** qısametrajlı sənədli televiziya filminin müəllifi Ramal Məmişovdur. Film rejissor Fərhad Zamanbəyov tərəfindən 2014-cü ildə çəkilmişdir. Film Naxçıvan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Babək rayonunun təşkil olunması tarixindən, onun dünənindən və bugünündən ətraflı bəhs edir.

Məzmun
------

Film Babək rayonunun təşkil olunması tarixindən, onun dünənindən və bugünündən ətraflı bəhs edir. 1978-ci il oktyabrın 23-də təşkil olunmuş yeni rayona mərkəzi hakimiyyətin iradəsinin əksinə olaraq Babək adının verilməsi Heydər Əliyevin qətiyyətinin nəticəsi idi.

Babək rayonunun ərazisi tarixi arxeoloji abidələrlə zəngindir. Buranın təbii coğrafi mövqeyi rayonda əkinçi-maldar tayfaların qədim dövrlərdən məskunlaşmasına və uzun müddət yaşamasına şərait yaratmışdır. I Kültəpə və II Kültəpə kimi dünya miqyaslı abidələr Babək rayonu ərazisindədir.

Babək rayonunda Elektrik şəbəkəsi, Yol Təmir istismar sahəsi, Rabitə idarəsi kimi dövlət müəssisələri, sutkada 25 min kərpic (tuğla) istehsal gücünə malik Kərpic zavodu, Sirab mineral sular zavodu, Uzlük plitələr zavodu, "Şərab-2" Üzüm Emalı Səhmdar Cəmiyyəti, Qoşadizə, Hacıvar və Cəhri dəyirmanları fəaliyyət göstərir.

Filmi Babək rayonuna və onun tarixinə səyahət də adlandırmaq olar.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Müəllif: Ramal Məmişov  

Rejissor: Fərhad Zamanbəyov  

Operator: İlham Vəliyev

İstinadlar
----------

1. ↑  "Babək rayonunun təşkil olunmasının 30 illiyi haqqında". 2018-02-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-17.
2. 1 2  "Babək rayonu". 2022-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-01.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2014-cü ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Vahlkampfiidae** (*lat.* - Vahlkampfiidae). İbtidailərin Percolozoa tipinin fəsiləsidir.

Quruluşu
--------

İlbizşəkilli amöblərdir. Bəzən ön qurtaracağın yanları ilə sıralanan, bəzən də yan tərəfdən arxa hissəyə yönəlmiş kökayaqların köməyilə hərəkət edir. Nüvənin bölünməsi promitetikdir.

* Fəsiləyə 4 cins daxildir:

Vahlkampfia

Naegleria

Adeiphamoeba

Tetramitus

* Azərbaycanda Vahlkampfia və Naegleria cinslərinin nümayəndələri aşkar edilmişdir.

Yayılması
---------

Qeydə alınmış növlər: Vahlkampfia albida Lepsi – Şirvan düzünün boz, Lənkəran vilayətinin sarı, Abşeronun boz-qonur torpaqlarında; V. Froschi Lepsi – Şirvan düzünün boz, Lənkəran vilayətinin sarı torpaqlarında; V. Tachypodia Glaeser – Lənkəran təbii vilayətinin sarı, Abşeronun boz-qonur, Dağlıq Qarabağın şabalıdı torpaqlarında; V.limax Stepanek – Lənkəran təbii vilayətinin sarı, Abşeronun boz-qonur torpaqlarında; V.magna Iollos – Şirvan düzünün boz torpaqlarında; V. Spinifera Lepsi – Dağlıq Qarabağın şabalıdı torpaqlarında; N.gruberi Lepsi – Dağlıq Qarabağın şabalıdı, Abşeronun boz-qonur torpaqlarında.

Ədəbiyyat
---------

1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild. Bakı, Elm, 2002, 268 s.

Həmçinin bax
------------

Şizopirenidlər

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. I cild. Bakı, Elm, 2002, 268 s.
**Çin qəsəbəsi** (*ing.* Chinatown) — Çindən kənarda Çinlilərin kompakt yaşadığı yerlərə verilən ad. Çox zaman bu məhəllələri "Çayna-taun" da adlandırırlar.

Çin məhəlləri Amerika Birləşmiş Ştatlarında geniş yayılmışdır. Burada bir neçə ştat istisna olmaqla, qalan bütün ştatlarda çin məhəllələri vardır. Nyu-York, London və San-Fransisko şəhərlərində yerləşən çin məhəlləri, böyük tipli yaşayış sahəsi hesab olunur. Çin məhəllərində əsasən Çindən yeni gəlmiş miqrantlar məskunlaşır. Bu məhəllələrdə əsasən Çin dilindən istifadə edilir. Çin məhəlləsində ingilis dilini bilmədən yaşayan çinlilərin sayıda çoxdur. Onlar gündəlik həyatlarında çin dilindən istifadə edirlər.
Nyu-Yorkda yerləşən Çin məhəlləsi digərlərinə nisbət böyük olduğundan burada, çin dilində qəzet nəşr edilir və orta məktəbdə çin dilində təhsil verilir.San-Fransiskoda yerləşən Çin qəsəbəsində məşhur karate ustası ,aktyor Brüs Li anadan olub.

Qalereya
--------

* Çin məhəllələri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Nyu-York şəhərinin Manhetten səmtində yerləşən çin qəsəbəsiNyu-York şəhərinin Manhetten səmtində yerləşən çin qəsəbəsi

Həmçinin bax
------------

* Kiçik İtaliya


Vikianbarda Çin qəsəbəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.
**İnva Mula** (alb. Inva Mula; doğum tarixi 27 iyun 1963,Tirana, Albaniya) — Alban opera müğənnisi (lirik soprano). Klassik "Lyuçiya di Lammermur", "Bohema", "Manon" və s. operalarının iştirakçısı. Kino sahəsində taninmış insan. Əsasən "Beşinci element" filmində Diva Plavalagunanın səsi ilə tanınmışdır.

Bioqrafiyası
------------

İnva Mula 27 iyun 1963-cü ildə Albaniyanın paytaxtı — Tirana şəhərində anadan olub. Sənətkarlar ailəsindən olan İnva opera karyerasına erkən yaşlarında başlamışdır. Atası *Avni Mula* Kosovonın Djakoviç şəhərində anadan olmuş məşhur alban müğənnisi və bəstəkardır. İnva adı atasının adını tərsinə oxumaqdan irəli gəlir. İnvanın anası Nina Aleksandrovna Mula (rus əsilli) da musiqiçi idi. Uzun illər Tirana Konservatoriyasında vokaldan dərs deyib. İnvanın valideynləri SSRİ-də Moskva Dövlət Konservatoriyasında oxuyanda tanış olublar. Məzun olduqdan sonra, 1950-ci illərin sonlarında Albaniyaya köçdülər.

Uşaqlıqdan İnva opera musiqisində karyera qurmağa qərar vermişdir. Əvvəlcə musiqi məktəbində, sonra anasının rəhbərliyi altında konservatoriyada vokal və fortepianoda oxudu. 1985-ci ildə İnva konservatoriyanı bitirib Albaniya Milli Opera və Balet Teatrında fəaliyyətə başladı.

İnva karyerasının ilk günlərindən bir çox opera müsabiqələrində və festivallarda iştirak etmişdir. 1987-ci ildə Tiranada keçirilən "Albaniya müğənnisi" müsabiqəsində (Cantante d'Albania), 1988-ci ildə isə Buxarestdə Corce Enesku Beynəlxalq Müsabiqəsində qalib gəlmişdir. 1990-cı ildə İnva Jorj Bizenin "Mirvari axtaranlar" operasında Leyla rolunu ifa edərək doğma Albaniyada ilk uğurunu qazandı.

Şəxsi həyatı
------------

Məşhur alban müğənnisi və bəstəkarı *Pirro Tchako* ilə ailə qurmuşdur. 90-cı illərin ortalarına qədər yoldaşının soyadını istifadə etdi, lakin sonra adını İnva Mula kimi təqdim etməyə başladı. 1997-ci ilə qədər Mula-Tchako cüt soyadı var idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  Inva Mula // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.
2. ↑  *Špoljarić, Mirta.* "Inva Mula opet u Zagrebu". Vijenac. 2021-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-08.
3. ↑  *Stevenson, Joseph.* "Biography by Inva Mula-Tchako" (ingilis). AllMusic.com. 2014-10-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-08.
4. ↑  *Модестов, Валерий.* "Инва Мула: «Русская культура присутствовала у нас дома во всем»". Вечерняя Москва. 13 декабря, 2013. 2014-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
5. ↑  "Vendimi gjyqesor, historia e divorcit te Inves e Pirro Çakos" (alban). Vetemlajme.com. 20 декабря, 2004. 2014-01-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-10.
**Nəriman Zeynalov** — "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, görkəmli jurnalist

Həyatı
------

1933-cü ildə Göyçay rayonunda anadan olub. 1956-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika şöbəsini bitirib. İstedadı, təşəbbüskarlığı və çalışqanlıq keyfiyyətləri nəzərə alınaraq universitetin mətbuat tarixi kafedrasında müəllim saxlanılıb. Paralel olaraq, "Xalq qəzeti"ində (o zamankı "Kommunist" qəzeti) ədəbi işçi, şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb.

Sonrakı illərdə taleyini BDU-nun jurnalistika fakültəsi ilə bağlayan N.Zeynalov "Molla Nəsrəddin" jurnalının tarixi ilə bağlı 1967-ci ildə namizədlik, 1988-ci ildə isə doktorluq dissertasiyaları müdafiə edib. Azərbaycanın mətbuat tarixi ilə bağlı 2 cildlik dərslik hazırlayıb.

Fəaliyyəti
----------

N.Zeynalov peşəkar fəiliyyətində jurnalistikanın nəzəri və praktik sahələrinə paralel surətdə diqqət ayırıb. O, 1977-ci ildən başlayaraq 10 ilə qədər "Sovet kəndi" qəzetinə redaktorluq edib. Ömrünün son illərində doğma jurnalistika fakültəsinə qayıdan Nəriman müəllim dekan seçilib. 1989-cu ilin yazında dünyasını dəyişib.

N.Zeynalov fədakar mətbuat tarixçisi olmaqla yanaşı, həm də istedadlı publisist, gənc yazarlar üçün ustada çevrilmiş bir qələm sahibi idi. 1971-ci ildə oçerkləri "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb. "Gümüş dəstəkli qılınc" romanının, "Oğul o kəsdir ki", "Dağlar oğlu", "Bərəkətli torpaq" oçerklər kitablarının müəllifi olub. Dövri mətbuatdakı bir çox hekayə və məqalələri hələ də yaddaşlardadır.

Həmçinin bax
------------

* Molla Nəsrəddin jurnalı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Mətbuat Şurasında görkəmli jurnalist Nəriman Zeynalovu anım mərasimi keçirilib". 2021-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-22.
**Qıjovçu balığı** (*lat.* Alburuoides eichwaldi) — Sümüklü balıqlar sinifinin nümayəndəsi

Morfoloji əlamətləri
--------------------

**Qıjovçu** (*lat.* Alburuoides bipunctatus eichwaldi) — cinsi Çəkiyəbənzərlər fəsiləsinin nümayəndəsidir. Bel üzgəcində 6-9, anal üzgəcində 10-16 şüa, yan xəttində 43-56 pulcuq var. Bədəni uzonsovdur, başı kiçikdir, ağzı başın ucundadır. Udlaq dişləri iki cərgəlidir. Ucları azacıq əyilib.Uzunluğu adi qıjovçunun uzunluğu qədərdir (13 sm-ə qədər).

Yayılması
---------

Azərbaycanda ümumi səciyyəsinə görə cinsə identik olan Alburuoides bipunctatus eichüaldi Filippi yarımnövü yaşayır. Kür hövzəsində subalp zonasına qədər rast gəlinir. Samur, Viləş, Qumbaşi, Lənkəran çaylarında və dağ göllərində qeydə alınır. Dərbəndən cənuba Dağıstan su hövzələrində, Şərqi Gürcüstanın, Şimali İranın çay və göllərində, Türkmənistanın kiçik çaylarında, Mürqabda, Amu-Dəryanın yuxarı və orta axarında, Zərəfşən çayının aşağılarına qədər qeydə alınır.

Yaşayış yeri və həyat tərzi
---------------------------

Qıjovçu şirinsu balığıdır, çayın sürətli axan, dibi çınqıllı, daşlı və suyun qıjovlu yerlərində yaşayır. Qıjovçu - bentik orqanizmlərlərin sürfələri, çaylarda eləcə də diatom yosunları ilə qidalanan balıqdır.

Çoxalması
---------

Həyatının ikinci ilində cinsi yetkinliyə çatırlar. Uzunluq və kütləsinə uyöun olaraq, respublikanın şimal-şərqində olan fərdlər daha məhsuldadır (3 min kürüyə qədər). Məsələn, Köndələnçayda bu göstərici 2 minə, Soyuqbulaqda 1,5 minə bərabərdir. Kürü tökmə uzunmüddətlidir. Dağ və aran çaylarının temperatur rejimindən asılı olaraq apreldən avqustun sonuna qədər çəkir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti
---------------------

Qıjovçu balığının təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur.

Həmçinin bax
------------

* Qıjovçular

Ədəbiyyat
---------

* Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s 112.
* Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı, 2007, s 235.
* Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 154 s.

Mənbə
-----

1. ↑  Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s 112.
Yarımadanın qayaları.
Mayak.
**Vilsons Promontori** (*ing.* Wilsons Promontory) — Avstraliyanın Viktoriya ştatı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımadada materikin ən ucqar nöqtəsi olan Saut-Poynt burnu yerləşir. Yarımada Melburndan 160 km cənubda yerləşir.

Coğrafiya
---------

Vilsons Promontori yarımadası bir nəhəng qranit parçasıdır. Devomn dövründə, 390—395 il əvvəl meydana gəlmişdir. Əvvəllər Tasmaniya adası ilə bityişik olmuşdur. Güçlü şəkildə eroziya prosesinə məruiz qalmışdır. Üçüncü dövrün sonlarında Dünya okeanının səviyyəsi dəfələrlə qalxmışdır. Bu zaman dəfələrlə yarımada Tasmaniyadan ayrılmışdır. 4 min il əvvəl isə yarımada bir arxipelaq idi

Sahil relyefidə güçlü şəkildə eroziyaya məruz qalmışdır. Burada qumlu çimərliklər, mağaralar, dyunlar, bataqlıqlar, qranit qayalıqlar vardır. 
Bass boğazı yarımadanın sahillərini yuyur. Yaxınlığında elədə böyük olmayan adalar vardır.

yarımsda ərazisində 30 növ məməli yaşayır:*lat.* Potorous tridactylus, kiçik kisəli sıçan (*lat.* Antechinus minimus), ağayaq kisəli siçan (*lat.* Sminthopsis leucopus), [[qalınquyruq

Vilsons Promontori sıx tropik meşələrə xas bitkilərlə örtülüdür. Burada boşluqlar bataqlıqlar, sahil dyunları belə vardır. yarımadanın endemik bitkisi olan Banksia saxicola ancaq Qrampians Milli parkında rastlanılır.

Mənbə
-----

* Aussie map. History of an Ancient Land — Wilsons Promontory
* Klimatoqrtama.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Albert Charles Cooke" (ingilis). Countrytowns Productions Pty Ltd. 2012-03-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 aprel 2009.
**Toyuqçular məhəlləsi** və ya **tuyuqçular**, **tuğçular**— Gəncənin qədim məhəllələrindən biri. Məhəllənin adlandırılması ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr var. Burada Toyuqçular məscidi və Hacı Mirbağır ağa türbəsi yerləşir.

Haqqında
--------

Gəncənin Tuyuqçu məhəlləsi Nizami küçəsinin Ordubadi küçəsi ilə kəsişdiyi ərazidən sola doğru, Qəmbər Hüseynli küçəsi ilə Hacı Əli Hüseynzadə küçəsinin VI dalanı daxil olan hissələrdə yerləşir. Məhəllə şimaldan Sutökülən, şərqdən Səfərabad, Dəmirçilər, cənubdan Qaramanlı, qərbdən isə Şahsevənlər, Qıllılar məhəllələri ilə əhatələnib. 1804-cü ilin may ayında məhəllədə 43 ev olub. Bu evlərdə 70 kişi 64 qadın yəni 134 nəfər şəxs yaşayıb. 1916-cı ilin məlumatlarına görə, məhəllədə 960 ailə yaşayıb. 1915-ci ildə məhəllədə sakinlər tərəfindən Toyuqçular məscidi tikilmişdir. Digər məscidlərdən fərqli olaraq günbəzsiz, eyvanlı məscid tiplərinə aid olub Göyçay məscidinə bənzəyib.

Məhəllənin toyuqçuluqla heç bir əlaqəsi olmadığına görə adlandırılması ilə bağlı bəzi fərziyyələr mövcuddur. "Gəncənin tarix yaddaşı" kitabının müəllifi Fərrux Əhmədova görə məhəllə əslində "Tuyuğçular" məhəlləsi adlanıb. Tuyuq türk şifahi yaradıcılığı ilə bağlı olub dörd misrali şeir şəklini bildirir. Digər fərziyyələrə görə isə məhəllə "Tuğçular" məhəlləsi adlanır. Tuğ 18-ci əsrədək türk dövlətlərində qədim dövlət rəmzi kimi tanınıb.

Həmçinin bax
------------

* Ozan məhəlləsi
* Əttarlar məhəlləsi
* Şahsevənlər məhəlləsi

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Fərrux Əhmədov.* Gəncənin tarix yaddaşı. Bakı: Şirvannəşr. 1998. səh. 137-138.
2. ↑  *Mədinə Musazadə.* "Gəncə qədim tarixi, zəngin mədəniyyəti və özünə xas memarlığı ilə seçilir". ganjanews.az. 7 yanvar 2016. 2019-10-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 mart 2020.
3. ↑  "XIX―XX yüzilliklərdə Gəncə şəhərinin təsərrüfat tikililəri. İctimai binalar". Tarix va onun problemlari. №3: 323. 2012.
4. ↑  *Ruhəngiz Hacızadə.* "Gəncə məhəllələrinin fərqli hekayələri..." kepeztv.az. 12 iyun 2016. 2 mart 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 mart 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* Gəncə - Toyuqçu məhəlləsi / Kəpəz Tv

| ⛭Gəncənin məhəllələri |
| --- |
| Ağalmas məhəlləsi  • Bala bağban məhəlləsi  • Cuhudlar məhəlləsi  • Çaylı məhəlləsi  • Daş körpü məhəlləsi  • Dəmirçilər məhəlləsi   • Dördyol məhəlləsi  • Əttarlar məhəlləsi  • İmamlı məhəlləsi  • Qazaxlar məhəlləsi  • Qırıxlı məhəlləsi  • Qızılhacılı məhəlləsi  • Mollacəlilli məhəlləsi  • Ozan məhəlləsi  • Səfərabad məhəlləsi  • Sofulu məhəlləsi  • Şahsevənlər məhəlləsi  • Xəlfəli məhəlləsi  • Tapqışlaq məhəlləsi  • Tatabad məhəlləsi  • Toyuqçu məhəlləsi  • Zərrabi məhəlləsi |  |
**Valeri Viktoroviç Borçin** (11 sentyabr 1986, Povodimovo, Mordoviya MSSR[d]) — Rusiya yüngül atleti, Mordoviya idman yerişi məktəbinin nümayəndəsi. Milliyətcə erzyandır. Üçqat Rusiya çempionu (2006, 2008, 2009). 2008 Yay Olimpiya Oyunlarının 20 km məsafəyə idman yerişi üzrə çempionu. Rusiyanın əməkdar idman ustası.

Bioqrafiyası
------------

Gəncliyində ağır atletika və uzun məsafəyə qaçışla məşğul olmşdur. 17 yaşında diz zədəsindən sonra idman yürüşü ilə məşğul olmağa başladı. 2004-cü ildə bölgədəki məşhur məşqçi Viktor Çeginlə tanış oldu və qrupda məşq etməyə başladı.

Bir il sonra milli çempionatda 10 kilometr məsafəyə yürüşdə ikinci yeri tutdu. Ancaq dopinq testi zamanı qanında efedrin aşkar olundu və 2005-ci ildən 2006-cı ilədək yarışlarda iştirak etməkdən məhrum edildi.

4 avqust 2012-ci il tarixində 20 km məsafəyə qaçışda finiş çatmağa təxminən bir kilometr qalmış Valeri Borçin huşunu itirdi və yarışı başa vura bilmədi.

İki il sonra, 20 yanvar 2015-ci ildə Rusiya Antidopinq Agentliyi (RUSADA) Valeri Borçini səkkiz il müddətinə diskvalifikasiya etdi və üç dövr üçün olan nəticələrin ləğv olunduğunu elan etdi: 14 iyul - 15 sentyabr 2009-cu il,16 iyun - 27 sentyabr 2011-ci il və 11 aprel - 3 sentyabr 2012-ci il.

8 noyabr 2013-cü ildə Rusiya atletika komandasının baş məşqçisi Valentin Maslakov Valeri Borçinin idman karyerasını başa vurduğunu açıqladı.

24 mart 2016-cı ildə Lozannadakı İdman Arbitraj Məhkəməsi Borçinin 14 avqust 2009-cu il tarixdən 2012-ci il oktyabrın 15-dək olan bütün nəticələrinin ləğvi barədə qərar qəbul etdi.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Valeriy Borchin // World Athletics Database.
2. ↑  Российские надежды в Лондоне-2012: Валерий Борчин
3. ↑  Athletes Sanctioned for a Doping Offence Committed During 2005 Arxivləşdirilib 2012-07-07 at the Wayback Machine. IAAF (2005). Retrieved 2011-04-10.
4. ↑  "Информация о дисквалификации: легкая атлетика". Российское антидопинговое агентство «РУСАДА». 20.01.2015. 2015-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-17.
5. ↑  "Ольга Каниськина, Валерий Борчин и Денис Нижегородов завершили спортивную карьеру". 2013-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-25.
6. ↑  Кирдяпкин лишен золота Лондона-2012, Каниськина – серебра Arxivləşdirilib 2016-03-27 at the Wayback Machine Новость на сайте sports.ru от 24 марта 2016 года
**Tiyana Boqiçeviç** (*serb.* Tijana Bogićević, Тијана Богићевић; 1 noyabr 1981, Novi Sad[d]) — Serbiya müğənnisi. O, Serbiyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Tiyana Boqiçeviç 2013-cü ildə "Čudo" sinqlının təqdimatından sonra Serbiyada şöhrət qazanmışdır. Növbəti ildə o Aleksa Yelits ilə duet şəklində ifa etdiyi "Još jednom" mahnısını dinləyicilərə təqdim etmişdir. Tiyana hal-hazırda ABŞ-də yaşayır. O 2015-ci ildə Queen of Hearts qrupunun vokalisti Mark Roberston ilə ailə həyatı qurub.

Serbiyanın RTS telekanalı 2017-ci ilin fevral ayında Tiyana Boqiçeviçin Serbiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır.. Bundan öncə Tiyana 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Serbiya təmsilçisi Ninanı dəstək vokalçı olaraq səhnədə müşayiət etmişdir. Həmin il Serbiya müsabiqənin final mərhələsində 14-cü yeri qazanmışdır.

Tiyananın Avroviziya səhnəsində ifa edəcəyi mahnı olan "In Too Deep" 2017-ci ilin mart ayında dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Uzun məşqlərdən sonra müğənni 11 may tarixində baş tutan müsabiqənin ikinci yarımfinalda birinci səhnə almışdır. Nəticədə Tiyana 18 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı yarımfinalda 98 xalla 11-ci yeri tutaraq, finala adlaya bilməmişdir.

Diskoqrafiya
------------

### Sinqllar

| Mahnı adı | İl |
| --- | --- |
| "Pazi šta radiš" | 2009 |
| "Tražim" | 2010 |
| "Kada nisi tu" | 2012 |
| "Čudo" | 2013 |
| "Palim se na tebe"(Flamingosi ilə) |
| "Tijanina" | 2014 |
| "Stradam" |
| "Sam od sutra" |
| "Još jednom"(Aleksa Yelits ilə duet) |
| "Nekako nikako" | 2015 |
| "In Too Deep" | 2017 |
| "Ti imaš pravo" |
|

İstinadlar
----------

1. 1 2  Tijana Bogićević // .
2. ↑  "It's official! Tijana Bogicevic will sing for Serbia at Eurovision 2017". wiwibloggs. 27 fevral 2017. 2017-02-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-01.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Sanya Vuçiç  "Goodbye (Shelter)"** | **Serbiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2017** | Sonrakı:**Sanya İliç və Balkanika  "Nova deca"** |

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Deezer · Instagram · Instagram · Last.fm · SoundCloud · Spotify · YouTube |
| Tematik saytlar | AllMusic · Discogs · MusicBrainz · Rate Your Music |
| Normativ yoxlama | ISNI: 0000 0004 6321 2131 |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: M (dəqiqləşdirmə).

**M — Şəhər qatili axtarır** — 1931-ci il istehsalı olan alman psixoloji trilleridir. Orijinal adı **M** olan film, ingilis dilli ölkələrdə **Fritz Lang's M**, yaxud da **Murderers Among Us** adı ilə nümayiş etdirilmişdir. Filmin rejissoru Fritz Lang ssenarini həyat yoldaşı Thea von Harbou ilə müştərək yazmışdır. Filmin baş rol ifaçısı Peter Lorredir. Bu, Fritz Lanqın ilk səsli filmidir və özünün dediyi kimi, filmoqrafiyasında ən yaxşı filmdir. Filmdə Almaniyanın bir şəhərində polisin silsilə qətllər törədən uşaq qatilini tuta bilməməsi ilə narahat olan şəhərdəki digər cinayətkarların da axtarışa qoşulmasından və bundan sonra baş verən hadisələrdən bəhs edilir.

Süjet xətti
-----------

1931-ci ildə Almaniyanın Berlin şəhəri ardıcıl qətllər törədən pedofil uşaq qatilinin (Peter Lorre) hərəkətləri ilə sarsılır. Polisin qatili tuta bilməməsi ictimaiyyəti, eləcə də dilənçiləri, quldur dəstələrini və digər "normal" cinayətkarları narahat edirdi; çünki qeyri-adi dərəcədə artan polis təzyiqi onların da işinə mane olurdu. Mütəşəkkil cinayətkar təşkilatlar dilənçilərin köməyi ilə qatili təqib etməyə başlayırlar. Qatili tutmaq üçün polis və cinayət təşkilatları arasında yarış başlayır. Əvvəlcə qatilin üzü görünmür, yalnız kölgəsi və daim fitlə çaldığı bir melodiyası eşidilir. Qulaqları çox yaxşı eşidən kor bir şar satıcısının fiti müəyyən etməsi ilə insan ovuna start verilir. Kor şar satıcısının xəbər verdiyi başqa cinayətkarın izini itirməmək üçün öz əlinin içərisinə təbaşir ilə M hərfi (Alman dilində qatil sözünün baş hərfi) yazaraq qatilin geyindiyi paltosunun kürəyinə əli ilə basaraq onu nişanlaması ilə qatil sıxışdırılır və polisdən əvvəl cinayətkar təşkilat tərəfindən ələ keçirilir. Onu təşkilatın özünün yaratdığı qondarma məhkəmədə mühakimə etməyə başlayırlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  M (ing.). 1990.
4. 1 2  IMDb (ing.). 1990.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · AlloCiné · Box Office Mojo · Česko-Slovenská filmová databáze · FilmAffinity · Filmportal · IMDb · Rotten Tomatoes |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Britannica (onlayn) · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNF: 12146985k · GND: 4289372-0 · LCCN: n91091193 · NKC: unn20201084407 · SUDOC: 029954193 · VIAF: 174661333, 197718886 · WorldCat VIAF: 174661333, 197718886 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Film** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Milli Qvardiya** — Azərbaycanda Milli Qvardiya Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 25 dekabr 1991-ci il tarixli 524 saylı Fərmanı ilə yaradılmışdır.

Milli Qvardiyaların tarixi
--------------------------

Uzaq keçmişlərdə mühafizə işini əsasən o zamanlar mövcud olmuş xüsusi keşikçi dəstələri və yaxud seçmə qoşun hissəsi olan qvardiyalar təşkil edirdi. "Qvardiya" — italyan mənşəli sözdür. Mənası "imtiyazlı seçmə qoşun hissəsi" deməkdir. Ancaq qvardiya mənşəli mühafizə dəstələri hələ quldarlıq dövründə meydana çıxmışdılar və monarxların, yaxud sərkərdələrin keşikçiləri şəklində fəaliyyət göstərirdilər."Qvardiyaçı" termini ilk dəfə XII əsrdə İtaliyada dövlət bayrağını mühafizə edən dəstənin adını ifadə etmək üçün işlədilmişdir. XV əsrdə Fransada, İngiltərədə, İsveçdə, Prussiyada, XVII əsrdə Yaponiyada, XIX əsrdə isə bir çox digər dövlətlərdə qvardiyalar yaradılmışdı. Rusiyada ilk qvardiyanı 1687-ci ildə I Pyotr yaratmışdır. Orta əsrlərdə Şərqdə də muzdlulardan və qullardan ibarət keşikçi dəstələrinin seçmə hissəsi olan qvardiyalar təşkil edilirdi.

Haqqında
--------

Milli Qvardiya isə ilk dəfə Böyük Fransa inqilabı dövründə Parisdə yaradılmışdır. Azərbaycanda dövlət səviyyəsində mühafizə xidmətinin qurulması işinə isə ilk dəfə 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə başlanmışdır. SSRİ dağıldıqdan sonra öz müstəqilliyini əldə etmiş Azərbaycanda siyasi, iqtisadi, qanunvericilik sistemlərində olduğu kimi, inzibati orqanlarda da yenidənqurma işləri aparılaraq yeni şəraitə uyğun optimal idarəçilik formaları axtarılmağa başladı. Mühafizə sisteminin əhəmiyyəti getdikcə daha da artdı, onun strukturu təkmillləşdi, tərkibi genişləndi. 25 dekabr 1991-ci ildə Milli Qvardiya yaradıldı. Qvardiyanın Əsasnaməsi, strukturu və vəzifə maaşları təsdiq edildi. İlk vaxtlar Milli Qvardiyada hərbi xidmət könüllülük qaydasında iki illik müqavilə əsasında idi. Şəxsi heyətin seçimi MTN, DİN və MN-in kadr orqanlarının köməkliyi ilə həyata keçirilirdi. 31 iyul 1992-ci il tarixli Fərmanın tələblərinə əsasən Milli Qvardiyanın ştat vahidi artırıldı. Bununla əlaqədar Milli Qvardiyada Alay yaradıldı.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------


Vikianbarda Azərbaycan Milli Qvardiyası ilə əlaqəli mediafayllar var.

1. ↑  "XÜSUSİ DÖVLƏT MÜHAFİZƏ XİDMƏTİNİN ŞƏXSİ HEYƏTİ İLƏKEÇİRİLƏN GÖRÜŞDƏ AZƏRBAYCAN PREZİDENTİ, SİLAHLI QÜVVƏLƏRİN ALİ BAŞ KOMANDANI İLHAM ƏLİYEVİN NİTQİ. azertag.az". 2023-06-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-10.
2. ↑  "Milli Qvardiya. dmx.gov.az". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-11.
**Çay voğzalı** — bina kompleksi və digər tikililərdən ibarət olan çay sərnişin voğzalı. Voğzal Rostov-na-Donu şəhəri Bereqovaya küçəsində yerləşir. Voğzal kompleksi sərnişin terminalı və on bir mərtəbəli mehmanxanadan ibarətdir. Sərnişan terminalında gözləmə zalı, kassa, tibb məntəqəsi, mağaza, kafe, ofis və supermarket fəaliyyət göstərir. Don çayının voğzalda eni 160–250 meyr təşkil edir. Burada həm də Rostov dəniz ticarıt limanı yerləşir.

Tarixi
------

Rostovda dəniz limanı 1750-ci ildə açılmışdır. Don çayının Azov dənizinə tökülməsi bölgənin Rusiyanın cənubunda əlverşli beynəlxaq ticarət mərkəzininyaranmasına səbəb olmuşdur. XX əsrin əvvələrində Rostov Azov-Qara dəniz suları sahilində iri ticarət limanına çevrilmişdi. Buranın inkişafəna səbəb həm də bir necə nəqliyyat növlərinin eyni bölgədə kəşisməsi idi. 1912-ci il naviqasiyasına görə limana limana 7 min gəmi yan slmışdı. Onların isə 40 % çay gəmiləri idi. Yük dövriyyəsi isə 3 milyon ton təşkil edirdi. Limans 176 gəmi bağlanmışdı. Dəmir yol körpüsü inşa edildikdən sonra isə limana 11 min gəmi yan alərdı.

Şirkətlər və istiqamət
----------------------

Rostov-na-Donu şəhərindən Azov, Konstantinovsk, Romanovskaya, Yeysk, Volqoqrad, Həştərxan, Kazan, Samara, Saratov şəhərlərinə bir başa çay gəzintiləri təşkil edilir. Ən iri gəmiçilik şirkəti Vodoxod belə bu voğzaldan yararlanır. "Moskva" tipli teploxodlarla donla dörd şəhərə səgərlər təşkil edilir. Son duracaq Staroçerkasski olur.

Arxitektura
-----------

Çay voğzalı kompleks binası məşhur dəniz arxitektoru V. Kubasov, rostovlu srxitektoru Y. Alekseeva və mühəndislər N. Sokolova və İ. Murovanovın layihəsi əsasında 1977-ci ildə inşa edilmişdir. Bina dəmir-beton konstruksiyası və şüşə elementləri ilə inşa edilmişdir. Bimanın kompleksinə daxil olan mehmanxana on bir mərtəbədən ibarətdir..

Qalereya
--------

* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  "Речной вокзал в Ростове-на-Дону" (rus). Rutraveller. 2017-01-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
2. ↑  "Морской порт Ростов-на-Дону: становление и развитие" (rus). Морские вести России. 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
3. ↑  "Ростов-на-Дону" (rus). Водоходъ. 2017-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
4. ↑  "Расписание речных судов. Ростов-на-Дону" (rus). Транспорт Ростова-на-Дону. 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
5. ↑  "Советская архитектура 60-80-х гг" (rus). Rostov-Region. 2020-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-20.
**Buz** — bərk aqreqat halında olan su, mineral. Bəzən buz dedikdə bərk aqreqat halında olan maddələr də nəzərdə tutulur. Məsələn, quru buz, ammiak buzu və ya metan buzu.

Buzun sürüşkənliyi
------------------

Buz hamar bir səth olduğu üçün düşünüldüyü kimi sürüşkən deyil. Bu vəziyyət belədir, buz konkisinin çox kiçik səthinə olan təzyiq nəticəsində toxunduğu yerdəki buz əriyir və konki bu nazik su təbəqəsi üzərində hərəkət edir. (Ucu iti bıçaq kimi olan konkilərin sahəsi buza o qədər kiçik toxunur ki, buzun səthini dərhal əridir, ərimə temperaturunu 1 °C azaltmaq üçün tam olaraq 130 kq/sm2 tələb olunur.)

Su buzunun əsas xüsusiyyətləri
------------------------------

Hazırda üç amorf və 15 kristal formalı buz modifikasiyası məlumdur.

Buzun faza diaqramması. Təzyiq loqarifmik masştabda, sağdakı temperatur Selsi ilə dərəcədə, sağda — Kelvinlə, 1 — maye fazası
Təbii şəkildə Yerdə buz ancaq bir kristal modifikasiyada, geksoqonal sinqoniya (Buz Ih) şəklində mövcuddur. Ih buzunda hər Н2O molekulu eyni məsafədə yerləşən dörd molekulla əhatə edilir. Bu məsafə 2,76 Å-yə bərabərdir və düz tetraderin zirvəsində yerləşir.

 Ih buzunun kristallik strukturu. Kəsik xətlərlə hidrogen əlaqələri göstərilib
Buzun sıxlığı 0 °C-də 916,7 kq/m³-dir, bu isə suyun (999,8 kq/m³) sıxlığından azdır. Buna görə də su buza çevrilərkən öz həcmini təqribən 9% artırır. Buz sudan yüngül olduğuna görə su hövzələrində suyun üst səthini örtür və bununla da suyun tam donmasının qarşısını alır.

Buzun] əriməsi üçün tələb olunan istilik həcmi 330 coul/kq-dır. Nümunə üçün dəmirin əriməsi üçün tələb olunan istilik həcmi 270 coul/kq-dır. Buz və ya qarın əriməsinə tələb olunan istilik həmin çəkidə olan suyun 0–dan 80 °C-dək qızdırılması üçün lazımdır. Bu sistem yerin istilik sisteminin qorunmasında vacib amil sayılır.

Buza təbiətdə adi buz və qar, qırov və s. şəklində rast gəlinir. Öz ağırlığı altında plastik forma alır. Buz suya nisbətən təmiz olur, çünki, buz kristalı qəfəsində ilk növbədə su molekulları durur. Ancaq buz duzludursa bu suyun duzlu dəniz suyundan yaranması ilə bağlıdır.

Buzdan praktikada istifadə edilməsi
-----------------------------------

İqlu evləri
Şimal qütbündə yaşayan yerli xalqlar buzdan iqlu adlanan evlər quraşdırırlar.

Həmçinin bax
------------

* Maye
* Su
* Buzlaq

İstinadlar
----------

1. ↑  Korugan, Tamer (2007). LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ - 1. İstanbul: AYKIRI YAY. s. 24, 25. ISBN 9789758337439.
2. ↑  "(video)". 2012-08-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-29.

Xarici keçidlər
---------------

* Buz
* Buzlaq
* Buzbağlama
**Psaltinin binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 82.

Tarixi
------

Bir mərtəbəli bina Petrovskaya küçəsi 82 ünvanında XIX əsin ortalarında tacir Nikolay Plastinin vəsaiti hesabına inşa edolmişdir. Binanın tikintisi bitdikdən sonra burada bir seksiyanı fotoqrafçı Simeon İsakoviç icarəyə götürmüşdür. Bu şəhərin ilk fotoqrafiya kabineti olmuşdur. XIX əsrin 60-cı illərinin ortasında binada yunan əsilli rus rəssamı Arxip İvanoviç Kuinji çalışmışdır. O əsasən təbiət təsvirlərini çəkirdi. 1876-cı ildə bina tam olaraq S. İsakoviçin mülkiyyətinə keçmişdir.

Bir müddət binada fotoqraf N. N. Vaynerin kanineti yerıəşirdi. 1902-ci ildə binada yaşayan Boris Mixayloviç Şikanın mənzilində oğurluq edilmişdir. Gecə saat üçdə mənzilə girən oğrular ondan gümüş siqaret qabı, qızıl saat və digər qiymətli əşyaları oğurlamışdır. O, şəhərdə şəhər peyzajı üzrə məşhur hesab edilirdi. O, şəhərdə ilk də polis idarəsində məhbusların şəkilini çəkmişdir.

ХХ əsrin əvvəllərində binanı diş həkimi olan Abram Mayorov almışdır. 1910-cu illərdə isə binanın sahibi V. V sedov olmuşdur. Sedovun sahibliyi dönəmində binanın ikinci mərtəbəsi inşa edilmişdir. Tikinti binanın həcminin artmasına səbəb olmuşdur. Burada Vasili Vasileviç Sedov qızı Yekatrina və həyat yoldaşı Mariya Mixaylovna ilə nirlikdə yaşayırdı. Birinci mərtəbəni diş texniki S. S. Nordşteyn icarələmişdir. S. S. Nordşteynin qsrdaşə А. S. Nordşteyn burada fotoqrafiya kabineti açmışdır. Burafa birinci mərtəbədə Bermanın qadın şlyapaları satan mağazası vardı.

Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Ömrünün son çağlarında binanın ikinci mərtəbəsində rus idmanınln veteranı Maqri Axilles Nikolayeviç yaşamışdır. Sovet hakimiyyəti illərində binanın birinci mərtəbəsində burada siyası kitablar satan "Fakel" mağazası vardı. Hazırda burada "Persona" adlı mağaza vardır.

Arxitektura
-----------

Simmetrik kərpiçdən inşa edilən iki mərtəbəli, eyvana sahib olan klassizm stilində inşa edilən bina. Mərkəzində dəmir qapı vardır. Binanın ikinci mərtəbəsində yerləşən pəncərələr qəsr daşları ilə dekorlanmışdır. Binanın ikinci mərtəbəsindı yerləşən mağazalara müxtəlif girişlər vardır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

Ədəbiyyat
---------

Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Таганрог ул. Петровская, 82". 2019-04-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-02.
**Taqanroq Metallurgiya kolleci** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri qsra metallurgiya sahəsində ixtisaslaşmış orta istisas təhsil mərkəzi. Təhsil ocağının binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur.

Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 40.

Tarixi
------

Taqanroq Metallurgiya texnikumu 21 iyun 1939-cu ildə açılmışdır. Texnikum Taqaqroq Metallurgiya zavodunun bazasında təşkil edilmişdir.

1939–1940-cı illərdə texnikuma 90 tələbə toplaya bilmişdilər. Burada hazırlayırdılar: Texnik-metallurq (prokat hazırlama üzrə), texnik-elektrik (elektrik avadanlıqları üzrə), texnik-mexanik (metal doğrama üzrə). Şevçenko Sergey Matveyeviç texnikumun ilk direktoru olmuşdur.

Alman işğalı dönəmində 1941–1943-cü illərdə bina böyük zərər görmüşdür. Sonradan onun bərpası gerçəkləşdirilmişdir.

İlk 14 gənc mütəxəssisin hazırlanması 1945-ci ilə təsadüf edir. 1951-ci ildə texnikumun gecə növbəsi açılmışdır.

1992-ci ilsə Taqanroq Metallurgiya texnikumu kollecə çevrilmişdir. Hazırda kollecdə metallurgiya və elektroavadanlıqlar sahəsində mütəxəssislər hazırlayır. Kolleccdə əyani olaraq 338 nəfər təhsil alır (2016). Direktoru Lizoqub Lyubov Nikolayevnadır.

Binası
------

Kollecin binası Petrovskaya küçəsi, ev 40, Dovrolyubovskaya xiyabanında yerləşir. Bina üç mərtəbədən ibarətdir. Kollec binası borokko stilində inşa edilmişdir. Layihəsinin müəllifi Sergey İlidoroviç Zaqoskin olmuşdur. 1878-ci ildə bina inşa edildikdən sonra bura Taqanroq şəhər məhkəməsi köçmüşdür. Bu bina taqanroq şəhərində ilk üç mərtəbəli bina olmuşdur.

1976-cı ildə Dovrolyubovskaya xiyabanında 6 mərtəbəli əlavə bina inşa edilmişdir. Bu binada isə laboratoriya, sinif otaqları, idman zalı və s yerləşor.

### Arxitektura

Bina borokko stilində inşa edilsə də klassizm elementləri vardır. Əsas hissəyə iki qanad birləşir. Binanın birinci mərtəbəsində pəncərələr alçaq məhəccərlidir. İkinci mərtəbə kolonnalarla bəzədilmişdir. Üçüncü mərtəbə mandsardır.

Ədəbiyyat
---------

Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

Mənbə
-----

* Таганрогский металлургический техникум
* Таганрогский металлургический колледж

İstinadlar
----------

1. ↑  "Таганрог ул. Петровская, 40". 2020-11-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-03.
**Paqonatın binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbədən ibarət olan bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur.
Adres: Taqanroq ş, Qreçeskaya küçəsi, ev 83.

Tarixi
------

Paqonatın binası Taqanroq şəhərində 1850-ci illərdə yerli arxitektor Makedonskinin layihəsi əsaslnda inşa edilmişdir. Binanım sahibəsi mayorun həyat yoldaşı Varvara Paqonat (bəzi mənbələrdə soyad *paqanato*, *Poqonat*, *Paqonat*) olmuşdur.

1887-ci ildə şəhər duması Varvara Andreevna Paqonatın vəsiyyatnaməsini təstiqləmişdir. Bimanın sahibəsi binanı şəhər xəstəxanası cəmiyyətinə və ya yetim, kasıb uşaqlar üçün xeyriyə binası kimi istifadə olunmasına vəsiyyət etmişdir. Onun digər göstərişi isə binanın fasadında bu binanın xeyriyə məqsədləri üçün İvan və Varvara Poqanat tərəfindən iyanə edildiyi yazılan lövhənin vurulması idi.

Binada aparılan uyğunlaşmalardan sonra 1890-cı ildə burada ikinci dördsinifli qızlar uçilişi açılmışdır. Sonradan uçilişin adı "Petrovski" olaraq dəyişdirilmişdir. Şəhərdə ikinci "Petrovski" uçilişi vardı. İkinci uçiliş oğlanlar üçün nəzərdə tutulurdu. 1906-cı ildə burada Paqonat uçilişi açılır.

19 iyun 1908-ci ildə binada şəhər xeyriyə cəmiyyəti fəaliyyət göstərirdi. Əsas fəaliyyət istiqaməti zəif və kasıb uşaqlar idi. Bu cəmiyyəti İ. Е. Platonov idarə edirdi. Onun köməkçisi isə O. F. Proxorov olmuşdur.
1910-cu ildə binada yeni uçiliş açılır. Uçiliş xeyriyə cəmiyyətinə aid idi. 1918-ci ildə isə internat binası olur. Böyük Vətən müharibəsindən sonra binada qocalar və əlillər evi yerləşirdi. Hazırda isə burada 100 yerlik Psixinevroloji internat yerləşir.

Arxitekturası
-------------

İki mərtəbədən olan bina 1850-ci illərdə inşa edilmişdir. Binanın fasadı müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir.

Ədəbiyyat
---------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

İstinadlar
----------

1. ↑  "Гаврюшкин О.П. "По старой Греческой" д. 83". 2014-03-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-04.
Volkov-Remi binası
**Volkov-Remi binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Şmidt küçəsi, ev 16 ünvanında yerləşir. Bina 1802-ci ildə inşa edilmişdir. qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.

Tarixi
------

İki mərtəbədən ibarət olan bina 1802-ci ildə inşa edilmişdir. Bina ampir stilində inşa edilmişdir. Layihəsinin müəllifi təlum deyildir. Əvvəllər binanın yerində bağ olmuşdur. Volkovlar binaya XX əsrin əvvəlırinə qədər sahib olmuşdur. Bundan sonra binanı Nikolay Aleksandroviç Remi satın almışdır.

Binanın təsvirini rəssam L. Manso (Taqanroq, 19.11.1825) çəkmişdir.

Binanın müəyyən dövrlərdəki sahibləri: qərargah-kapitanı knyaz P. S. Şaxmatov (1810–1820); Volkovun məsləhətçisi (1873–1898); dövlət qulluqçusu N. A. Remi (1906–1915).

1865-ci ildə binanın iqtisadi məhkəmə iltizama almışdır. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. Binadan yaşayış binası və kommunal mənzilləri kimi istifadə edilməyə başlanmışdır.
1970-ci illərdə binanı nikah sarayına çevirmək istəyirlər. 1980-ci illərin əvvəllərində binada yaşayan sakinlər binadan çıxarılmışdır. 1997-ci ildə bina restavrasiya edilmişdir. Binanın qarşısında elektrik tranformatorları vardır.

Bina Şmidt küçəsində yerləşir. Binadan körfəzə gözəl mənzərə açılır. Bina isə körfəzdən gözəl görsənir.
Bina regional əhəmiyyətli tarixi, mədəni və arxitektur abidə siyahısına daxil edilmişdir

Arxitekturu
-----------

Binanın körfəzə baxan fasadı kolonnalarla bəzədilmişdir. Binanın böyür hissəsində dörd hamar kolonna vardır. Künc hissədə eyvan vardır. Bina mərtəbələr arası karnizə sahibdir. Yan qapının üzərində talvar vardır.

Ədəbiyyat
---------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0
* Вторая жизнь "Дома с привидениями": [Об особняке Волкова- Реми] // Город.- 1998.- 29янв.- с.1
* Цымбал А. Особняк Волкова-Реми… // Таганрогская правда.- 1991.- 27 нояб.-с.2

Mənbə
-----

* Шмидта улица, д. 16 Arxivləşdirilib 2013-10-15 at the Wayback Machine. Объекты культурного наследия федерального значения.
* Дом Волкова-Реми
* Особняк Волкова-Реми [*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. ↑  "Реми Николай Александрович". 2017-02-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-07.
2. ↑  *Григорян М. Е. Решетников В. К.* Таганрог. История архитектуры и градостроительства конца XVII — начала XX века. — Ростов н/Д: Омега-Принт, 2013. — С. 63–64.
**Alimlər binası** — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərində mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir. Bina Ataman küçəsi ünvanında yerləşir. Bina 1909-cu ildə inşa edilmişdir. Modern stilinə sahibdir. Binsnın layihə rəhbəri Cənubi Rusiya Dövlət Donsk Politexnik Universitetinin arxitektur kafedrasının müəllimi Q. M. Salnikova məxsusdur. Layihənin müəllifi 1911-ci ilə qədər burada yaşamışdır. Sonradan isə o, binanı universitet kitabxanasına icarəyə vermişdir. Özü isə digər əraziyə köçmüşdür.

Bir müddət sonra bina mədəni mərkəzə çevrilmişdir. Salnikovun binası sonradan Alimlər binası adını alır. Burada politexnik universitetinin müəlimmləri istirahət edir və işləyirlər.

1985–1993-cü ildə binada şəhər profsayuz komitəsi yerləşirdi. 1993-cü ildə isə binanı o zaman ki, şəhər icra başçısı N. İ. Prisyajnyuk kazaklara icarəyə vermişdir. 10 il müddətində binada atamanların Novoçerkassk idarəsi yerlışir. 2003-cü ildə yeni dairə atamanı A. P. Volkov idarəni Mədəniyyyət sarayına köçürmüşdür. Bundan sonra bina bir sahibdən digərinə keçirdi. Günbəgün binanın vəziyyəti pisləşirdi. 2004-cü ildə bina restavrasiya edilmişdir.

Təsviri
-------

Bina modern stilində inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişin üzərində eyvan vardır. Bina asimmetrik, qəliz komfiqurrasiyalı bir plana sahibdir. Binada yerləşən eyvan məhəccərlərlə işlənmişdir. Attik elrmentlərə sahibdir. İkinci məryəbə mandsar stilinə bənzər formadadır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "По улице Атаманской" (rus). Частная лавочка. 2003-10-19. 2017-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-11.
2. ↑  "Модерн в архитектуре города Новочеркасска" (rus). Архитекон. 2014-08. 2017-03-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-12.
3. ↑  "Архитектура стиля модерн" (rus). Rostov-Region. 2017-06-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-11.
**Dadianov sarayı** — Dadiani nəslindən olan meqrel hakimlərinin Gürcüstanın Zugdidi şəhərindəki rezidensiyası.

Tarixi
------

XVII-ci əsrdə Gürcüstanda olan italyan missioneri Arkandjelo Lamberti yazırdı ki Knyazın 50-dən çox sarayı var hansıların için Zugdidi sarayı ən gözəlidir: o ən gözəl daşdan tikilib və onun iç otaqları fars üslubunda tasarlanıb.

İndiki var olan saray 1873-1878-ci illərdə inşa edilib knyaqinya Yekaterina Dadiani üçün. Sarayın tasarlanması zamanı mühəndis Edqar Dj. Rays Alupkadakı Voronçov sarayının üslubundan istifadə edib. İkinci saray knyaqinanın oğlu, sonuncu meqrel hakimi üçün 1880-ci ildə inşa edilib, Leonid Vasilyevin layihəsi əsasinda.

Nikolay Didiani hakimiyyətdən imtina etdikdən sonra (1866) onun qızı Salome anası ilə Parisə getdi və Parisdə 18 may 1868-ci ildə Marşal Myuratın nəvəsi Aşil Myuratla evləndi. Aşil Myurat bonapartislərin bəzi relikviyaları ilə Napolionun olüm maskasını Meqrelə gətirdi. Günümüzdə maska saray kompleksinin əsas hissəsi olan tarix muzeyində saxlanır.

Muzey
-----

Muzey David Dadiani tərəfindən köhnə tarixi əşyalar və saray sahiblərinin xəzinsi əsasında 1849-cu ildə yaradılıb. Günümüzdə muzeydə 41.000 eksponat var — gürcü mədəniyyətinin nadir inciləri. Onların arasında — Taqilon dəfinəsi (e.ə. I l minillik), qızıl antik maska, gürcü kraliçası Tamaranın ikonası (12-ci əsr), Konstantinapolun süqutundan sonra gürcustana gələn qədim heykəllər, orta əsrlər avropa döyüş alətləri, və qərbi avropa sənətkarlarının orta əsr sənət əsərləri.

Sarayın ətrafında böyük botanik bağ salınıb. Bu bağı Salomenin anası Yekaterina Aleksandrovna Kavkavadze-Dadiani — Nino Qriboyedovun bacısı, avropadan gətirilmiş bağbanlar tərəfindən saldırıb. Bağın sahəsi 26,4 hektardır.

İstinadlar
----------

* 

Vikianbarda Дворец Дадиани ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Сайт Георгия Каландия «Дворец Дадиани»

Qeydlər
-------

1. ↑  GeoNames (ing.). 2005.
2. ↑  ↑  Arxivləşdirilib 2011-11-29 at the Wayback Machine АРКАНДЖЕЛО ЛАМБЕРТИ, "ОПИСАНИЕ КОЛХИДЫ ИЛИ МИНГРЕЛИИ"
3. ↑  ↑ Dadiani Dynasty  Arxivləşdirilib 2015-07-18 at the Wayback Machine
**Vüsal Vüqar oğlu Kazımov** (20 avqust 2000; Aşağı Quşçu, Tovuz rayonu, Azərbaycan — 3 mart 2022; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, şəhid.

Həyatı
------

Vüsal Kazımov 20 avqust 2000-ci ildə Tovuz rayonunun Aşağı Quşçu kəndində anadan olmuşdur. Sonra ailəsi ilə birgə Bakıya köçmüşdür. 2006–2017-ci illərdə orta təhsil aldıqdan sonra 2017-ci ildə yüksək balla ali məktəbə qəbul olmuşdur. Subay idi.

Hərbi xidməti
-------------

Vüsal Kazımov 2021-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Hərbi xidmətini Şuşa şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə yerinə yetirmişdir.

3 mart 2022-ci ildə Şuşa-Laçın yolu istiqamətində hərbi yük avtomobil qəzaya uğramışdır. Nəticədə, Vüsal Kazımov ağır yaralanmış və hərbi tibb müəssisəsinə təxliyə olunmuşdur. O, həkimlərin səylərinə baxmayaraq həlak olmuşdur. Vüsal Kazımov II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur. Ona qanunvericiliyə əsasən "şəhid" statusu verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Həlak olan əsgərə şəhid statusu verildi". axar.az (az.). 03.03.2022. 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 06.03.2022.