**Vasili İvanoviç Razumovski** (*rus.* Василий Иванович Разумовский; 8 aprel 1857, Yefimovka[d], Buzuluk qəzası[d], Orenburq quberniyası[d], Rusiya imperiyası – 7 aprel 1935, Yessentuki, Stavropol diyarı, Rusiya) — rus cərrahı, 1887-ci ildən Kazan Universitetinin professoru, tibb elmləri doktoru, əmək qəhrəmanı, 150-dən çox elmi işin müəllifi. Razumovski Saratov (1909), Tbilisi (1918) və Bakı (1919) universitetlərinin banilərindən biri olmuş, eləcə də Saratov Universitetinin (1909-1912) və Bakı Universitetinin (1919-1920) ilk rektoru vəzifəsini icra etmişdir. 1920-ci ildən sonra vətəni Kazana qayıdan Razumovski yenidən oradakı universitetdə dərs deməyə başlamış və 1930-cu ildə təqaüdə çıxmışdır.

Həyatı
------

8 aprel (22 mart) 1857-ci ildə Rusiya imperiyasının Samara quberniyasının Bululukski dairəsinin Yefimovka kəndində doğulmuşdur. İndiki Rusiya Federasiyası Orenburq vilayətinin Kurmanayevski rayonu.

1880-ci ildə İmperiya Kazan Universitetinini bitirmişdir. 1887-ci ildə Kazan universitetinin cərrahiyyə üzrə professoru olmuşdur.

1893-cü ildə professor ilk dəfə olaraq Qafqaz Mineralnıye vodiya (Mədən suları) turist kimi gəlib.

1896-cı ildə kurort rəhbərliyinin xahişi və dəvəti ilə hər yay orada ödənişli əsaslarla cərrah konsultant işləməyə başlamışdır.

1896-1898-ci illərdə Jeleznavodskidə çalışmışdır. Daha sonra Pyatiqorskidə doktor Rjaksinskinin şəxsi klinikasında işləmişdir. 
Razumovski Rusiya İmperiyası Saratov Universitetinin banilərindən biri və ilk rektoru olmuşdur – 1909-1912-ci illər.

O həmçinin Tbilisi Dövlət Universitetinin (1918) rektoru, habelə Bakı Dövlət Universitetinin ilk rektoru olmuşdur (1919-cü il)

8 Sentyabr 1919-ci il. Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti (Azərbaycan Demokratik Respublikası) hökumətinin sərəncamından:
"Universitet komissiyasının yekdil qərarı ilə əməkdar professor Razumovski Bakı Dövlət Universitetinin rektoru, Pataloji Anatomiya üzrə kafedranın professoru Çirokoqorov isə Tibb Fakultəsinin dekanın təyin edilsin"

1920-ci ildən sonra professor Razumovski Saratov Universitetinə qayıdır və 1930-cu ilədən həmin universitetdə çalışır.

1930-cu ildə pedaqoji fəaliyyətinin dayandırıb sırf həkimlik fəaliyyəti və təşkilati işlərlə məşğul olmağa başlayır.

7 aprel 1935-ci ildə Yesentuki şəhərində vəfat etmişdir. Qəbri şəhərin Qardaşlıq qəbiristanlığındadır. 1990-cı illərdə qəbrinin üstündə barelyefi oğurlanmışdır. 2012-ci ildə Saratov Universitetinin təşkilatçılığı ilə barelyef yenidən bərpa edilmişdir.

Ailəsi
------

Qızı: Sofiya Vasilyevna Razumovskaya
Qızı: Yuliya Vasilyevna Razumovskaya

Mükafatları və təltifatları
---------------------------

4-cü dərəcəli Müqəddəs Vladimir Ordeni, 3 və 4-cü dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni, İkinci dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni
1923-cü ildə Əmək qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
1934-cü ildə RSFSR Əməkdar Elm Xadimi adına layiq görülmüşdür.
Leninqrad, Moskva və digər Cərrahiyyə Cəmiyyətlərinin fəxri üzvü olmuşdur.
Razumovski Piraqov Həkimlər Cəmiyyətinin aktiv üzvü olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Разумовский Василий Иванович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
2. 1 2 3  Hüseyn Əhmədov. Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi. Bakı: Elm və təhsil, 2014. - səh. 345-346.

Xarici keçidlər
---------------

* Böyük Bioqrafik Ensiklopediya

Həmçinin bax
------------

* Bakı Dövlət Universiteti

| ⛭Bakı Dövlət Universiteti |
| --- |
| Fakültələri | Beynəlxalq münasibətlər və iqtisadiyyat • Biologiya • Coğrafiya • Ekologiya və torpaqşünaslıq • Filologiya • Fizika • İnformasiya və sənəd menecmenti • Geologiya • Hüquq • Jurnalistika • Kimya • Mexanika-riyaziyyat • Sosial elmlər və psixologiya • Şərqşünaslıq • Tarix • Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika. **Keçmiş:** Fizika-riyaziyyat • Geologiya-coğrafiya • İlahiyyat |
| Rektorları | Vasili Razumovski (1919–1920) • Sergey Davidenkov (1920–1923) • Aleksandr Qulyayev (1923–1926) • Tağı Şahbazi Simurğ (1926 – may 1929) • Müseyib Şahbazov (22 iyun 1929 – avqust 1929) • Vladimir Yelpatyevski (1929) • Maqsud Məmmədov (1929–1930) • Məmmədkazım Ələkbərli (1934–1935) • Bala bəy Həsənbəyov (1935–1937) • Əziz Əliyev (1937) • Cəbrayıl Ələsgərov (1937–1941) • Şamil Əliyev (1941–1944) • Abdulla Qarayev (1944–1950) • Cəfər Hacıyev (1950–1954) • Yusif Məmmədəliyev (1954–1958) • Şəfaət Mehdiyev (1958–1965) • Mehdi Əliyev (1965–1970) • Faiq Bağırzadə (1970–1987) • Yəhya Məmmədov (1987–1989) • Cəmil Quliyev (1989–1990) • Mirabbas Qasımov (1990–1992) • Firudin Səməndərov (1992–1993) • Murtuz Ələsgərov (1993–1996) • Misir Mərdanov (1996–1998) • Abel Məhərrəmov (1999–2018) • *Firudin Qurbanov (2018-2019)* • Elçin Babayev (2019-) |
| Digər | Qazax filialı • Şəki filialı • Gənc İstedadlar liseyi • "Bakı Universiteti" qəzeti • "Mənim universitetim" filmi • "Bizim universitet" filmi • Konfutsi İnstitutu • TDV BTL • Yunus Əmrə İnstitutu Bakı Türk Mədəniyyət Mərkəzi • İqtisadiyyat və Humanitar Kolleci |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Alim ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |