recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Tofiq Əliyev** (*Əliyev Tofiq Abbasəli oğlu*; 2 mart 1951, Əliabad, Naxçıvan rayonu) — Kimya elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü (2017).

Həyatı
------

Tofiq Əliyev 2 mart 1951-ci ildə Naxçıvan şəhərinin Əliabad qəsəbəsində anadan olub.

Əsas elmi əsərləri
------------------

1. Elektrokimyəvi korroziya (dərs vəsaiti) – Bakı.: Nurlan nəşriyyatı-2001.63.s

2. Elektrokimyəvi analiz üsulları (dərs vəsaiti) – Bakı.:Nurlan nəşriyyatı-2001.55.s.

3. Metalların kimyası (dərs vəsaiti ).Bakı.: BDU nəşriyyatı.2005,-240s.

4. Metalların korroziyası və korroziyaya meyillik kriteriyaları (dərs vəsaiti ). Bakı: Elm və Təhsil. 2016.112.s.

5. Metalların korroziyası və korroziyadan mühafizəsi. Bakı: Elm və Təhsil,2017,288.s.

6. Исследование солей алкилфенолсульфокислоты в качестве ингибиторов комплексного. Ж.Процессы нефтехимии и нефтепереработки. НАНА, ИНХП им. Ю.Г.Мамедалиева 2005. №4, с. 64-66

7. İnhibiting effects of some synthesized organic compound on the corrosion of St-3 in 0.1 N H2SO4 solution

8. Влияния некоторых солей алкилфенолсульфокислоты на коррозию стали Ст-10 в системe 3%-ный водный раствор НаЖл- углеводород. Москва. Ж. Практика противокоррозионной защиты.. №2 (48), 2008с. 42-47

9. Влияние солей алкилфенолсулфокислоты (АФСК) на коррозию стали Ст-3 в системе НСl-керосин.Львов.Ж.Физико-химическая механика материалов.том 44,№5,2008 c.69-74

İstinadlar
----------

1. ↑  "AMEA-nın həqiqi və müxbir üzvlüyünə keçirilən seçkilərin nəticələri açıqlanıb". elm.az (az.). science.az. 02.05.2017. İstifadə tarixi: 2017-05-25.
2. ↑  "Əliyev Tofiq Abbasəli oğlu". 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-05-25.
"Hamı belə edir"  
*Səhnələr*
* 
* 
* 
* 
* 

**Hamı belə edir və ya aşiqlər məktəbi** (KV 527, it. Così fan tutte, ossia La scuola degli amanti)) — Mosartın, Antonio de Samoranın pyesi əsnasında Lorenso da Pontenin yazmış olduğu librettoya bəstələmiş olduğu iki pərdəli opera. Operanın ilk premyerası 26 yanvar 1790-cı ildə Vyanada Burqteatrda oynanılmışdır.

Personajlar
-----------

| Personajlar | Səslər |
| --- | --- |
| Fiordilici, ferraralı qadın, Dorabellanın bacısı | soprano |
| Dorabella, ferraralı qadın, Fiordilicinin bacısı | mezzo-soprano |
| Quqlielmo, Fiordilicinin sevgilisi | bariton |
| Ferrando, Dorabellanın sevgilisi | tenor |
| Despina, Dorabella və Fiordilicininin qulluqçusu | soprano |
| Don Alfonso, qoca filosof | bas |
|

I Pərdə
-------

Gənc zabitlər Quqlielmo və Ferrando öz sevgililərinin: bacılar Dorabella (Ferrandonun sevgilisi) və Fiordilicinin (Quqlielmonun sevgilisi) sədaqətliliyindən danışaraq fəxr edirlər. Qoca filosof don Alfonso buna inanmır və onlara mərc gəlməyi təklif edir. Qalib gələcəklərinə əmin olan zabitlər buna tez razı olurlar.

Don Alfons bacılara sevgililərinin müharibəyə çağrıldıqlarını xəbər verir. Onlar göz yaşları içində vidalaşırlar. Don Alfons qulluqçu Despinanın köməyi ilə evə iki alban gəncini gətizdirir. Bunlar libaslarını dəyişmiş zabitlərdir. Onlar bacılara qayğı göstərməyə başlayırlar. lakin tərsinə Qulyelmo Dorabellaya, Ferrando isə Fiordiliciyə diqqət yetirir. Təngə gələn bacılar onları qovurlar. Alban gəncləri onları rahat buraxmırlar. Özlərini öllülüyə vuraraq yardım üçün öpüşə yiyələnməyə çalışsalar da heç nə çıxmır. Don Alfons məğlub olur.

II Pərdə
--------

Bu arada təklikdə qalan bacılar qulluqcu Despinaya etiraf edirlər ki, gənc albanlar ürəklərinə yatmışdırlar. Belə ki Dorabellanın gözü Quqlielmoya, Fiordilicinin gözü isə Ferrandoya düşmüş olur. Despina onları görüşə getməyə təhrik edir. Parkda gəzərkən Quqlielmo Dorabellaya eşq elan edir və Dorabella ona razılıq verir. Fiordilici isə əvvəlcə digər albanın - Ferrandonun təklifini rədd edərək nişanlısını gözləməkdə davam edir. Lakin çox keçmir ki o, da razılıq verir. Bacılar elə indi albanlara ərə getməyə və onların vətəninə getməyə hazırdırlar. Notar qiyafətində Despina onlara kəbin kəsir. Bu an hərbi marş sədaları altında "müharibədən nişanlılar" dönür alban gənclər isə gözdən itirlər. Nigah kağızını görən zabitlər nişanlılarını sədaqətsizlikdə günahlandırırlar. Don Alfons onları sakitləşdirərək deyir ki, "Bütün qadınlar belə edirlər".

Həmçinin bax
------------

| ⛭Motsartın operaları |
| --- |
|  | Hökmdar-çoban (1775) • Fiqaro evlənir (1786) • Don Covanni (1787) • Hamı belə edir (1790) • Sehrli fleyta (1791) • Aldadılmış ər (1783-1784) |  |

1. ↑  Archivio Storico Ricordi. 1808.
**Sekbanbaşı Məscidi** və ya **Arxihorofilakos Kilsəsi** — Türkiyənin İstanbul şəhərində yerləşən məsciddir. Əvvəlcə Bizans kilsəsi idi, lakin Hafiz Hüseyn əl-Ayvansarayinin yazılarına görə Osmanlı dövründə sekbanbaşı İbrahim Ağa tərəfindən məscidə çevrilmişdir. Məscid Fatih səmtinin Kırkçeşmə səmtində Kendir küçəsində Bozdoğan su kəmərinin yanında yerləşirdi.

Tarixi
------

Məscid 1838-ci ildə baş vermiş yanğında zədələnmiş, lakin bir qədər sonra təmir edilmişdir. 1918-ci ildə, Osmanlı İmperatorluğunun son bir neçə ilində məscid və ətrafı bir daha yandı. Məscid bu dəfə təmir olunmayıb və tədricən tərk edilib. 1943-cü ildə Türkiyə hökuməti Atatürk Bulvarını genişləndirmək istəyərkən, məscidin çox zədələnmiş bünövrəsi tamamilə söküldü. 1954-cü ildə məscidin yerləşdiyi yer tamamilə təmizləndi və orada çoxmənzilli binalar tikildi. Bu gün məsciddən heç nə qalmayıb. Lakin tamamilə dağıdılmamışdan az əvvəl Semavi Eyice tərəfindən tələsik qazıntı aparıldı və Sekbanbaşı Məscidinin bəzi alt tikililəri üzə çıxdı. Bu infrastrukturlar yerində araşdırılmış və tədqiq edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Taddei, 2021. səh. 30
2. ↑  Taddei, 2021. səh. 32
**Tronheym** (norv. Trondheimⓘ, həmçinin Trondhjem; cənubi-saam dili. Råante, tarixi adı **Nidaros** norv. Nidaros) — Norveçdə əhalinin ən çox məskunlaşdığı üçüncü şəhəri, Troheym fyordu sahillərində Nidelva çayı sahillərində yerləşir. Trondelaq fülkesinin ən böyük şəhəridir. Əhalinin sıxlığı hər 1 km²-ə 480 nəfərdir.

Adı
---

Şəhərin köhnə adı "Nidanın mənsəbi" mənasını verən Nidarosdur. Son orta əsrlərdə şəhərin adı "güclülər evi" mənasını verən Tronheym olaraq dəyişdirildi və bu ad Danimarka dövründə də əsas idi. 1930-cu ildə qədim ad, Nidaros geri qaytarıldı, lakin sakinlərin etirazından sonra 1931-ci ildə şəhər yenidən Tronheym oldu.

Tarixi
------

Tronheym ərazisindəki ilk yaşayış məntəqəsi 997-ci ildə Olaf Truqqvason tərəfindən qurulmuşdur. Burada bir kilsə və onun salonlarını tikilmişdi (Kongsgård). Müqəddəs Olaf Stiklastadir döyüşündə Nidaros yaxınlığında ölümü qəbul etdi. Orta əsrlərdə zəvvarların izdihamına axın baş verdi. 1152-ci ildə İngilis prelatı Nikolas Breykspir Nidaros yepiskopunu qurdu.

Tronheym, Norveçin 1030 ilə 1217 arasında ilk paytaxtı idi. 13-cü əsrdən başlayaraq Nidaros kommersiya əhəmiyyətini Hanza ticarətinin mərkəzi - Bergenə verdi. 19-cu əsrə qədər şəhər əsasən başlıca şəhər kimi qaldı, lakin ən azı 15 dəfə yandırıldı. Bütün bir məhəlləni dağıdan böyük bir yanğın tarixi şəhər mərkəzində 2002-ci ildə də meydana gəldi. Ona XVII-XVIII əsrlər Danimarka-İsveç müharibələri nəticəsində böyük ziyan dəydi.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Tronheym, Norveçin işğalının ilk günündən (9 aprel 1940) 1945-ci il 8 may tarixində Avropada müharibənin bitməsinə qədər Nasist Almaniyası tərəfindən işğal edildi. İşğal zamanı almanlar şəhəri və ətraflarını Dora 1 bunkeri olan sualtı bazasına çevirdilər və həmçinin Tronheymdən 15 km cənub-qərbdə Nordstern ("Qütb Ulduz") adlanan 300.000 sakin üçün Melhusun kənarındakı Øysand bataqlıqları ətrafında yeni bir şəhər qurmağı planlaşdırdılar. Bu gün Trondheim yaxınlığında bu nəhəng tikinti layihəsinin qalıqlarını görə bilmək olar.

Xarici keçidlər
---------------

* Municipality website
* Trondheim.no, Trondheim's official website in **Norwegian**
* and Trondheim.com, Trondheim's official website in **English**
* Visit Trondheim

İstinadlar
----------
**Parlamentli respublika** — icra hakimiyyətinin (hökumətin) qanunvericilik orqanından (parlament) qanuniliyini əldə etdiyi və ona cavabdeh olduğu parlament idarəetmə sistemi altında fəaliyyət göstərən respublika. Hökumətin təşkilində də ölkənin idarə edilməsi kimi onun rolu nominal xarakter daşıyır. Baş nazirin başçılıq etdiyi hökumət parlament tərəfindən formalaşdırılır və onun qarşısında siyasi məsuliyyət daşıyır (məsələn, parlament hökumətə etimadsızlıq göstərə bilər ki, bu da hökumətin istefasına gətirib çıxarır). Bununla bərabər parlamentli respublikada dövlət başçısı parlamenti vaxtından əvvəl buraxa bilər. Lakin bu bir qayda olaraq prezidentin şəxsi təşəbbüsü ilə deyil, hökumətin tələbi ilə baş verir. Belə ki, İtaliya prezidenti (parlamentli respublika) ölkənin Konstitusiyasına müvafiq olaraq iki müxtəlif pilləli parlamentlərin sədrlərini dinləyərək hər iki, yaxud bir palatam buraxa bilər. Bu hal onların mövqelərində qarşısıalınmaz ziddiyyətlərin mövcud olduğu halda mümkündür. Hal-hazırda parlamentli respublika, artıq adı çəkilən İtaliyadan başqa, Gürcüstan, Almaniya, Avstriya və s. bu kimi ölkələr hesab olunur.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Siyasət** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Böyük Xan** — Kiprin ən böyük karvansarası, bütün adada ən gözəl tikililərdən biri hesab olunur. Qismən tanınan Şimali Kipr Türk Respublikasının paytaxtı Şimali Nikosiyada yerləşir.

Tarixi
------

Böyük Xan Osmanlı türkləri tərəfindən 1572-ci ildə Kipri ​​venesiyalılardan aldıqdan bir il sonra tikilmişdir. 1878-ci ildən Böyük-Xan şəhərin Britaniya hakimiyyəti altında olan ilk həbsxanası, 1893-cü ildən isə onların tabeliyində olan yoxsulların sığınacağına çevrilmişdir. 1990-cı illərdə Böyük Xan yenidən quruldu, bir neçə qalereya və emalatxanası olan və inkişaf edən bir sənət mərkəzinə çevrildi.

Təsviri
-------

Sütunlarının uzunluğu təqribən 50 metr olan dörd ikimərtəbəli bina həyətində sütunlu və yuxarıda yerləşən eyvanlarla kvadrat kompleks təşkil edir. Açıq həyətin mərkəzində namazdan əvvəl dəstəmaz almaq üçün fəvvarəli məscid var. Burada həmçinin kafe və suvenir mağazaları var.

Qalereya
--------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

İstinadlar
----------

1. ↑  Darke, 2009, 98.
2. ↑  Eyice, 1992
3. ↑  Bağışkan, 2005, 322.
4. ↑  Bağışkan, 2005, 321.
5. ↑  *Tolgay, Ahmet.* "Muzaffer Paşa ve Büyük Han..." Kıbrıs. 2 February 2014. 12 November 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 March 2016.
6. ↑  Bağışkan, 2005, 323.
7. ↑  Bağışkan, 2005, 324.
**MBB Bo 105**, Messerschmitt-Bolkow-Blohm (MBB) tərəfindən istehsal olunan çox məqsədli Alman helikopteridir. Bo 105 dünyanın ilk iki mühərrikli, yüngül çəkili helikopteri olmaqla yanaşı  aerobatik manevrlər edə bilən ilk rotorlu hava gəmisidir. 1967-2001-ci illər arasında 1500-dən çox MBB Böyük 105 helikopteri istehsal edilmişdir. Vahidinin qiyməti 1975-ci ildə 354.700 ABŞ dolları, 1991-ci ildə 1.86 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir.

Texniki xüsusiyyətləri (Bo 105CB)
---------------------------------

*:*

* **Ekipaj:** 1-2
* **Sərnişin tutumu:** 4
* **Uzunluğu:** 11.86 m
* **Aparıcı vintin uzunluğu:** 9.84 m
* **Hündürlüyü:** 3.00 m
* **Aparıcı vintin sahəsi:** 76.05 m²
* **Boş çəkisi:** 1,276 kq
* **Maksimal qalxma çəkisi:** 2,500 kq
* **Mühərrik:** 2 × Allison 250-C20B turbosaft

İstifadəçilər
-------------

Həmçinin bax
------------

* Amerika Birleşik Devletleri Bell 206
* Amerika Birleşik Devletleri Bell 407
* Amerika Birleşik Devletleri Bell 427
* Avrupa Birliği Eurocopter AS350 Ecureuil
* Amerika Birleşik Devletleri MD Helicopters MD Explorer

İstinadlar
----------

1. ↑  World Air Forces 2014. 2014.
2. ↑ . ISBN 0-354-00538-3.
**"*Savalan*" qrupu** — ilahi, italyan, hind və digər janrlarda musiqilər ifa edən qrup.

Tarixi
------

"*Savalan*" qrupu 2002-ci ildə Bakıda yaranmışdır. Qrupun rəhbəri Novruz Novruzludur. Qrupun üzvləri Novruz Novruzlu (xanəndə və dəf), Həlimət Sultan (səs və bədii qiraət), Fəxrəddin Salim (saz və ud), Cavad İsmayıl (ney) və İffət Əsgərovdur (kamança).

Repertuar etibarilə qrup əsasən — ilahilər, türkülər və bədii-musiqili kompozisiyalardan ibarətdir.

"*Savalan*" qrupu dəfələrlə xarici səfərlərdə, o cümlədən Hollandiyanın Haaqa şəhərində DAK-ın 6-cı qurultayında, həmçinin bir neçə dəfə Türkiyənin Konya şəhərində keçirilən '**Mövlana Cəlaləddin Rumini'** anma törənlərində uğurla iştirak etmişdir. Pakistanda (2007-ci ilin may ayında) keçirilən *"*Dünya Mistik-Sufi Musiqi festivalı*"*nda iştirak edərək mükafata layiq görülmüş, Pakistan Mədəniyyət Nazirliyinin və festivalın Prezidentinin xüsusi diplomu ilə təltif olunmuşdur.

Ölkə daxilində qrup zəngin fəaliyytlə məşğuldur. Müxtəlif konsert və tədbirlərdə, maraqlı televiziya çıxışlarıyla cürbəcür proqramlarda, eyni zamanda xüsusi tərifnamə ilə təltif olunduğu "*Xəzər Dəmir Donanması*"nın şəxsi heyətinə verdiyi solo konsertlə, həmçinin Xəzər Universitetinin çoxsaylı tədbirlərindəki uğurlu çıxışlarıyla diqqəti cəlb etmişdir.

"*Savalan*"-ın ən maraqlı işlərindən biri Dövlət "*Yuğ*" teatrının kollektivi və baş rejissoru Vaqif İbrahimoğlu ilə birlikdə hazırladığı teatr tamaşalarıdır. Bunlardan biri Qalib Məmmədov və Fəxrəddin Salimin yaradıcılığından ibarət hazırlanmış "*Üz tuturam Tanrıya*" və ikincisi, böyük Yunus Əmrə dünyasını əhatə edən "Olsun" meditasion-ruhani göstəridir.
Qrup dəfələrlə Türkiyənin TRT, TGRT, STV və İraqda yayımlanan Kərkük TV-də və həmçinin — AzTV, Space, ANS, Lider, İTV kanallarının verilişlərində tamaşaçılarda böyük rəğbət doğuran maraqlı çıxışlar etmişdir. Azərbaycan Dövlət televiziyası tərəfindən çəkilmiş "*Seyid Nigari*", "*Yunus Əmrə*", "*Nəimi*", "*Təbriz*" televiziya filmlərində musiqi parçaları ifaçısı olmuşdur.

"*Savalan*" qrupu 2009-cu il *"Gün Az"* TV-nin təklifi ilə iyulun 7-dən, 15-nə kimi ABŞ-in Çikaqo şəhərinə dəvət olunmuşdur. *"Gün Az"* TV-nin 4 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq qrup bir necə konsertlə çıxış etmişdir.

"Dədə-Qorqud"a həsr olunmuş tədbirlərdə qrupun, 30 sentyabr 2009-cu ildə Slavyan Universitetində və 2009-cu il 2 oktyabr tarixində Kapellhausda Almaniyadan gəlmiş musiqi qrupu ilə birlikdə konsert çıxışları olmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* Duman (musiqi qrupu)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Savalan" qrupu Azərbaycan musiqi sənətinə töhfələrini verib
2. 1 2 3 4 5 6 7  ""Savalan" qrupu". 2018-11-23 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-28.
3. ↑  ""SAVALAN" QRUPU PAKİSTANDAN XÜSUSİ MÜKAFAT VƏ DİPLOMLARLA QAYITMIŞDIR". 2023-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-28.

Xarici keçidlər
---------------

* Youtube
* Rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2018-11-26 at the Wayback Machine
Şirkətin bayrağı
**Fransız Ost-Hind şirkəti** və ya **Fransız Şərqi Hindistan Şirkəti** (fr: **Compagnie française des Indes orientales**) 1664-cü ildə Hollandiya Şərqi Hindistan adalarındakı müstəmləkəçi Holland Şərqi Hindistan Şirkəti və Britaniya Şərqi Hindistan Şirkəti ilə rəqabət aparmaq üçün yaradılmış Fransız kommersiya korporasiyasıdır. Fransalı nazir "Jean-Baptiste Colbert" tərəfindən təşkil edilmiş və təsis edilmiş şirkət Kral XIV Lüdovik tərəfindən Şərq yarımkürəsində Fransız ticarətini inkişaf etdirmək üçün təsdiq edilmişdir. 1660-cı ildə birləşən *"Compagnie de Chine"*, *"Compagnie d'Orient"* və *"Compagnie de Madagascar"* adlı üç şirkət bu şirkətin əsasını təşkil etmişdir.

XVII-XVIII əsrlərdə, Hind okeanı və Şərqi Hindistanda Fransanın nəzarəti illərində (1664–1719) *Fransız Şərqi Hindistan şirkəti* (fransızca: *"Compagnie Française des Indes Orientales"*), 1719–1720-ci illərdə *Hindistan şirkəti* (*"Compagnie des Indes"*) və 1720–1789-cu illər arasında *Fransız Hindistan şirkəti* (*"Compagnie Française des Indes"*) adı altında digər kolonistlərlə bərabər fəaliyyətini davam etdirmişdir.

Daha əvvəllər də iflasa qədər gəlmiş və sonradan özünə gəlməyi bacarmış şirkət Fransa krallığı ilə İngiltərə arasında baş tutmuş olan Yeddiillik müharibədə (1756–1763) Fransanın məğlubiyyətindən və Fransanın Hindistan regionunun paytaxtı olan "Pondiçerri"nin 1761-ci ildəki süqutundan sonra son anlarını yaşamışdır. 1769-cu ildə Fransanın Hindistan üzərində monopoliyasının sona çatması ilə şirkət ləğv edilmişdir.

1501–1739-cu illər arasında Hindistandakı Fransa və digər ölkələrin koloniya əraziləri.
1741–1754-cü illər Fransanın ən qüdrətli olduğu dövr

İstinadlar
----------

1. ↑  Yusuf Hikmet Bayur: "Hindistan tarihi, 3. cilt" Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1950 syf. 93, 144
2. ↑   Arxivləşdirilib 2012-04-30 at the Wayback Machine Britannica *French East India Company* — accesdate 21 aprel 2012  (ing.)
3. ↑  Stuart Reid: "Armies of the East India Company 1750–1850"
**Avstraliya-Antarktika hövzəsi** — Hind okeanının cənub-şərqində geniş sualtı hövzə. Antarktidanın kontinental yamacı, sualtı Kerguelen silsiləsi və Avstraliya-Antarktika yüksəlişi arasında yerləşir.

Hövzənin uzunluğu 4,500 km, eni isə 1,500 km-dir. Üstünlük təşkil edən dərinliklər 4,000–5,000 metrdir. Onlardan ən böyüyü 6,089 m, şimal-qərbdə Kerguelen silsiləsi yaxınlığında yerləşir. Hövzənin dibi dağlıq relyefə malikdir. Antarktidaya yaxın olanda əhəmiyyətli əraziləri düz abissal düzənlik tutur. Yatağının çox hissəsi akkumulyator səviyyəli səthdir. Alt səthi diatomlu, gilli-diatomlu və lilli-argilli lillərdən ibarətdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "*Австрало-Антарктическая котловина*". 2012-06-02 tarixində arxivləşdirilib. в энциклопедии Кирилла и Мефодия.
2. ↑  Австрало-Антарктическая котловина // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
3. ↑  Şablon:БСЭ3
**Suriyanın şərqində döyüşlər** — Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı İraq və Şam İslam Dövləti (İŞİD) tərəfindən Suriyanın şərqində hökumətin nəzarətində olan hərbi obyektlərə qarşı başlatdığı hücum əməliyyatı. İŞİD suriyalı üsyançılarını bölgədən qovduqdan sonra bu əməliyyata start vermişdir. Hücum İŞİD-in yarandığı gündən bəri Suriya hökumətinə qarşı başlatdığı ən böyükmiqyaslı hərbi əməliyyat hesab edilir. Bu, həmçinin Suriya Ordusunun Suriyanın şərqində İŞİD mövqelərinə qarşı keçirdiyi hərbi əməliyyatlara reaksiya hesab olunur.

Nəticəsi
--------

14 sentyabrda Suriyanın şərqində İŞİD-in təlim düşərgəsi Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən bombalanmış, nəticədə İŞİD tərəfindən 17 nəfər itki halı qeydə alınmışdır. Ertəsi gün Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr və Suriya Ordusunun mühəndisləri Deyr əz-Zövrdə Siyasi Körpünü partlatmış, orada olan bütün yaraqlılar həlak olmuşdur. Beləliklə, İŞİD nəzarət etdiyi şəhərin hissələrinə keçmək üçün yeganə mövcud quru yolunu itirmişdir. Əlavə təchizat qayıqlarla çatdırılmalı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Showdown begins between Syrian army, Islamic State". Al-Monitor. 26 July 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 October 2014.
2. ↑  "Syrian airstrike on jihadist camp kills 18". The Daily Star. 14 September 2014. 29 August 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 September 2014.
3. ↑  "Syrian army destroys ISIS-controlled bridge". The Daily Star. 15 September 2014. 6 October 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 September 2014.
**İlqar Nəbiyev** (d. 5 iyun 1976, Bakı, Azərbaycan SSR) — Aktyor

Həyatı
------

İlqar Nəbiyev 1976-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Gənc yaşlarından "Şən və Hazırcavablar" klubunda "Bakılı Oğlanlar" komandasında çıxış etməyə başlayıb. Onun iştirak etdiyi bu komanda 1992-ci ildə çempion, 1995-ci ildə keçirilən yay kubokunun və XX əsrin ən yaxşı komandaları sırasında birinci olub.2001-ci ildən Tahir İmanovun yaratdığı "Planet Parni iz Baku" KVN teatrında da iştirak edib.Hazırda İlqar Nəbiyev müxtəlif yumoristik layihələr hazırlayır və "Şən və Hazırcavablar klubu" yarışları təşkil edir. "İqra" Yaradıcılıq Birliyinin rəhbəridir.

İlqar Nəbiyev 2000-ci illərdən Milli Məclisdə müxtəlif şöbələrdə, həmçinin beynəlxaq əlaqələr şöbəsində çalışıb.

Həmçinin, İlqar Nəbiyev Azərbaycan-Rusiya parlamentlər arası ikili komissiyanın, MDB Parlament Assambleyasında Azərbaycanın parlamentinin nümayəndə heyətinin katibi vəzifələrində də çalışıb. Dövlət qulluğunun baş müşaviridir. Hazırda Milli Məclisin protokol sektorunun müdiridir.

Filmoqrafiya
------------

1. Məhəllə 2 Moskvada (film, 2004)
2. Məşədi İbad-94 (film, 2005)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tanınmış "KVN"çiyə Milli Məclisdə yüksək vəzifə verildi". 2020-06-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-23.

| ⛭Parni iz Baku |
| --- |
| Tarixi | 
* Parni iz Baku (1967-1971)
* Parni iz Baku (1988-2001)
* Planet Parni iz Baku

 |
| Şəxslər | 
* Anar Məmmədxanov
* Azər Məmmədzadə
* Bəhram Bağırzadə
* Cabir İmanov
* Elçin Əzizov
* Emil Abbasov
* Ənvər Mansurov
* İlqar Nəbiyev
* Murad Dadaşov
* Müşfiq Abbasov
* Tahir İmanov
* Timur Vaynşteyn
* Vado Korovin
* Yana Nikitina
* Yuli Qusman
* Leonid Vaynşteyn

 |
| Filmlər | 

|  |  |
| --- | --- |
| Məhəllə | Məhəllə (2003)  • Məhəllə 2 Moskvada (2004)  • Məhəllə 3 (2019) |
| Ağanatiq | Ağanatiq (2017)  • Ağanatiq 2 (2021) |
| Digər | Məşədi İbad 94 (2005)  • Bir dəfə Qafqazda (2007)  • Ölülər XXI əsr (2016)  • Bəxt üzüyü 2 (2017) |

 |
**Ayşən Bayramova** (24 dekabr 1998) — gimnast. 24 dekabr 1998-ci ildə Rusiyanın Çita şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycanlı bədii gimnastdır. Azərbaycanı 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etmişdir. Müxtəlif illərdə çox saylı Dünya Kubokları və Grand Prix mükafatçısı. 2018-ci ildə Avropa çempionatı bürünc mükafatçısı. 2019-cu il Bakı şəhərində təşkil olunmuş Dünya Çempionatında Tokio 2020 Olimpiya oyunlarına lisenziya qazanmışdır.

Həyatı
------

Ayşən Bayramova 24 dekabr 1998-ci ildə Rusiyanın Çita şəhərində anadan olmuşdur. 2007-ci ildən bədii gimnastika ilə məşğul olur. Bakı şəhəri 145 nömrəli tam orta məktəbi bitirib. 2017- ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən İdman Akademiyasina daxil olmuşdur.

Karyerası
---------

Ayşən Bayramova 2015-ci ildə Azərbaycanı 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etdi.

Müxtəlif illərdə çox saylı Dünya Kubokları və Grand Prix mükafatçısı. 2018-ci ildə Avropa çempionatı bürünc mükafatçısı.

2019-cu il Bakı şəhərində təşkil olunmuş Dünya Çempionatında Tokio 2020 Olimpiya oyunlarına lisenziya qazanmışdır.

Uğurları
--------

Ayşən Bayramova 2015-ci ildə Azərbaycanı 2015 Avropa Oyunlarında təmsil etdi. 2018-ci ildə Avropa çempionatı bürünc mükafatçısı.

2019-cu il Bakı şəhərində təşkil olunmuş Dünya Çempionatında Tokio 2020 Olimpiya oyunlarına lisenziya qazanmışdır.

Müxtəlif illərdə çox saylı Dünya Kubokları və Grand Prix mükafatçısı.

Azərbaycan çempionatı 2013-ci il - bürünc (çox növtcülükte), bürünc (halqa, top).  Bakı Birincligi 2014 - bürünc (qürzler ).  Qran Pri 2017 qrup hərəkətlərində - gümüş (çox növtcülükte ), qızıl (5 halqa), qızıl (ip və top ).  Qran Pri 2018 Qrup hərəkətlərində - bürünc (çox növtcülikte ).  Qran Pri 2019 Qrup hərəkətlərində - gümüş (halqa və qürzlər)

Bakı Dünya Kuboku 2018 qrup hərəkətlərində - bürünc (halqa).  Portimao 2018 Dünya Kuboku qrup hərəkətlərində - bürünc (çox növtcülüktə), gümüş (halqa), qızıl (top və ip).  Pesaro 2015 - bürünc (halqa).  Kale 2015 - qızıl. Budapeşt 2015 - gümüş (cox növtcülüktə), qızıl (top, lent). Buxarest 2015 - bürünc (cox növtcülüktə), gümüş (halqa, qürzlər).

Ailəsi
------

İstinadlar
----------
**Teodor Yakovleviç Şarinski** — SSRİ memarı və mühəndisi, Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1974), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı (1982) laureatı.

Həyatı
------

Teodor Yakovleviç Şarinski 22 noyabr 1911-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1936-cı ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmiş, Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir.

Teodor Şarinski 1939-cu ildən Bakı Şəhərinin Planlaşdırılması və Mülki Mənzil Tikintilərinin Layihə İnstitutunda ("Bakdövlətlayihə") işləmiş, 1948-ci ildən burada baş mühəndis olmuşdur. Onun yaradıcılığında şəhərsalma işləri əsas yer tutmuşdur. O, Bakının baş planları (1952–1954, 1976–1982), Abşeron yarımadasının planlaşdırılması (1952–1956) və başqa layihələrin rəhbəri olmuş, Bakıdakı "Gülüstan" saray kompleksinin (1980) yaradılmasında iştirak etmişdir. 

Teodor Şarinski 1955-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, 1-ci və 2-ci (2 dəfə) dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni, "Qırmızı ulduz", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. Ona 1974-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmiş, 1982-ci ildə isə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Шарински Теодор Јаковлевич // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 467.
**Çingiz Məmməd oğlu Məmmədov** (15 noyabr 1947, Bakı) — Alt ifaçısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1989).

Həyatı
------

Çingiz Məmmədov 1947-ci il noyabrın 15-də Bakıda anadan olmuşdur. 1954-cü ildə Bülbül adına musiqi məktəbinə daxil olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra 1965-ci ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olmuş və 1970-ci ildə bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

### Yaradıcılıq fəaliyyəti

1968-ci ildən Azərbaycan dövlət kamera orkestrında çalışmışdır. Konservatoriyanı bitirdikdən sonra orada qalmış alt və kamera ansamblı sinfində müəllim kimi çalışmışdır. Eyni zamanda Azərbaycan dövlət kvartetinə dəvət olunmuş və orada çalışmışdır. 1975–1977-ci illərdə Leninqrad konservatoriyasının aspiranturasını bitirmişdir. 1977-ci ildən 1980-ci ilə qədər Ekvator respublikasında milli orkestrda çalışmışdır. Vətənə qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında dosent və Azərbaycan Dövlət kvartetində işini davam etdirmişdir. 1990-cı ildə Meksikaya, Latın Amerikasının ən qabaqcıl orkestrlərindən biri olan Meksika ştatının Simfonik Orkestrının alt qrupun konsentmeysteri kimi dəvət olunmuşdur. Hazırda orada da işləyir. İldə bir neçə dəfə, Meksikanın müxtəlif şəhərlərində orkestlərin solisti kimi konsert verir. Eyni zamanda Meksikanın ən mötəbər auditoriyalarında, beynəlxalq festivallarda da kamera musiqisini (duet, trio, kvartet) konsertlərində iştirak edir. Azərbaycan və xarici ölkə bəstəkarlarının əsərlərini onlarca vallara və disklərə yazdırmışdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

1969-cu ildə Zaqafqaziya 3-cü müsabiqəsində birinci yeri tutmuş və laureat adına layiq görülmüşdür. 1989-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" adına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Əməkdar artist Çingiz Məmmədov 70 illik yubileyi
2. 1 2  Əməkdar artist, tanınmış skripka ifaçısı Çingiz Məmmədov
**Samuel Adams** (31 oktyabr 1767[…], Boston, On üç koloniya – 2 oktyabr 1803[…], Boston) — XVIII əsrdə Amerikada radikalların ən bacarıqlı başçısı

Həyatı
------

XVIII əsrdə Amerikada radikalların ən bacarıqlı başçısı Massaçusetsdən olan Samuel Adams idi. O, yorulmadan yeganə bir məqsəd naminə çalışırdı ki, bu da müstəqillik idi. 1740-cı ildə Harvard kollecini bitirdiyi gündən Adams müxtəlif sahələrdə - buxarı nəzarətçisi, vergi toplayan və şəhər mitinqlərinin başçısı kimi xalqa xidmət etmişdi. Biznesdə bəxti gətirməyən Adams siyasətdə qabil və fərasətli idi. Bunu o, Yeni İngiltərə şəhər mitinqindəki hərəkəti ilə sübut etmişdi.

Adamsın əsas məqsədi adamları ictimai və siyasi üstünlüklər haqqında qorxudan azad etmək, onların öz qüvvə və imkanlarını dərk etmələrinə nail olmaq və, beləliklə, onları hərəkata sövq etmək idi. Bu məsələlər haqqında o, qəzetlərdə məqalələr çap etdirir və şəhər mitinqlərində çıxışlar edirdi. Bu çıxışlarda o, kolonistlərə demokratik ruh aşılamağa yönəldilmiş qətnamələr qəbul etməyə çağırırdı.

1772-ci ildə Boston şəhər mitinqində Adams inandırdı ki, kolonistlərin hüquqlarını və şikayətlərini bəyan etmək üçün bir "Barışdırıcı Komitə" seçilməsi vacibdir. Komitə məhkəmələrin maaşlarının gömrük vergilərindən ödənilməsi haqqında Britaniya qərarına qarşı çıxdı; o qorxurdu ki, məhkəmələr artıq öz gəlirləri üçün qanunvericilik orqanlarından asılı olmayacaqlar və bunun da nəticəsində "hökumətin müstəbidlik formasının" yaranmasına yol açılacaqdır. Bu məsələ ilə bağlı olaraq, komitə başqa şəhərlərlə əlaqəyə girdi və xahiş etdi ki, həmin məsələ ilə əlaqədar öz cavablarını hazırlasınlar. Əslində, komitələr koloniyaların hamısında yaradıldı və onlar effektli inqilabi təşkilatların yaradılmasında özül rolu oynadı. Lakin Adamsın bir daha hücuma keçmək üçün kifayət qədər gücü yox idi.

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Адамсъ (rus.). // *Энциклопедический лексикон* СПб: 1835. Т. 1. С. 172.
3. 1 2  Адамс, Самуэль (rus.). // *Энциклопедический словарь* / под ред. И. Е. Андреевский СПб: Брокгауз — Ефрон, 1890. Т. I. С. 161.
Məzmun
------

Bu, müharibədən sonrakı ilk illərdə çiyinlərinə dövrün ağır yükü düşmüş adamlar, Azərbaycan şəhərlərindən birinin həyatı, insan mənəviyyatının paklığı haqqında film-xatirədir. Filmin balaca qəhrəmanı, məktəbli Sadiq(*Ruslan Nəsirov*) ona ən yaxın olan yeganə adamı, bibisi Mədinə(*Şükufə Yusifova*) ilə birlikdə kənddən şəhərə köçür. Bir vaxtlar bibisi Sadığa guya yeni evlərinin pəncərələrinin altında böyüyən gözəl nar ağacı haqqında nağıl danışmışdı. Məlum olur ki, müharibədən sonrakı Azərbaycan şəhərinin həyatı heç də oğlanın təsəvvür etdiyi kimi deyilmiş. Lakin müharibənin yükünü öz üzərində hiss etmiş adamlarla ünsiyyət saxlaması Sadığı daha da nəcibləşdirir və xeyirxah edir.

Film haqqında
-------------

* Film aktyor İdris Rüstəmovun kinoda ilk işidir.
* Film yazıçı Əkrəm Əylislinin "Adamlar və Ağaclar" silsilə povestlərindən biri-"Tənha Nar Ağacı" əsasında ekranlaşdırılmışdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Əsərin Müəllifi :** Əkrəm Əylisli
**Ssenari müəllifi :** Roza Hüsnitdinova
**Quruluşçu rejissor :** Şamil Mahmudbəyov, Həsənağa Turabov
**Quruluşçu operator :** Zaur Məhərrəmov
**Quruluşçu rəssam :** Kamil Nəcəfzadə
**Bəstəkar :** Tofiq Məmmədov
**Səs operatoru :** Ağahüseyn Kərimov
**Rejissor :** Tofiq Məmmədov
**Operator :** Nizami Abbasov
**Mahnı Mətni :** Eyvaz Borçalı
**Geyim rəssamı :** Kamil Nəcəfzadə
**Qrim rəssamı :** Elbrus Vahidov
**Dekor rəssamı :** Səyyad Bayramov
**Montaj edən :** V. Mironova, G. Hüseynova
**Rejissor assistenti :** Ə. Əhmədov, Fərid Hümbətov, F. Hüseynov
**Operator assistenti :** Sərvər Rəşidoğlu(Sərvər Quliyev kimi)
**Rəssam assistenti :** M. Manuvaxova
**Quraşdırılmış səhnələrin operatoru :** Həmzə Əhmədoğlu
**Quraşdırılmış səhnələrin rəssamı :** Sərvər Musayev(S. Musayev kimi)
**İşıq Ustası :** Rüstəm Rüstəmov
**Redaktor :** Ramiz Rövşən(R. Əliyev kimi)
**İnzibatçı :** Məmməd Qurbanov, Sahib Quluzadə
**Çalır :** Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya Komitəsinin Simfonik Orkestri
**Dirijor :** Əli Cavanşir
**Filmin direktoru :** Aydın Dadaşov
**Kadrarxası mətn :** Fəxrəddin Manafov
**Mahnı İfa edən :** Akif İslamzadə(titrlərdə yoxdur)
### Rollarda

Ruslan Nəsirov-Sadıq
Şükufə Yusifova-Mədinə
Nəcibə Hüseynova-Mərcan
Yaşar Nuri-Qubad
Rasim Balayev-Yaqub
Natəvan Məmmədova-Surət
Süsən Məcidova-Bəyxanım
Əminə Yusifqızı-Firuzə
Həsən Əbluc-Səyyad
İlqar Ağayarov-Xəzər
Həsənağa Turabov-Əli
Nadir Əzməmmədov
Mayak Kərimov-Leytenant
Ötkəm İsgəndərov-Mənsur
İdris Rüstəmov-Səlim
N. Rukoviçkina
Lətifə Əliyeva-Sədəf

Mənbə
-----

* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 246; 257.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Xarici keçid
------------

Filmi izlə
**Şaquli istiqamətdə aşağı atılmış cism düzxətli bərabəryeyinləşən hərəkət edir.** Bu hərəkətdə cismin istənilən andakı sürətinin modulu {\displaystyle v=v\_{0}+gt} düsturu ilə hesablanır. *t* müddətində gedilən yol isə {\displaystyle h=V\_{0}t+{\frac {gt^{2}}{2}}} düsturu ilə təyin olunur 
**Şaquli istiqamətdə yuxarı atılmış cism isə düzxətli bərabəryavaşıyan hərəkət edir.** Bunun səbəbi odurki cismin hərəkət təcili ona əks yönəlmişdir Bu hərəkətdə cismin sürəti {\displaystyle v=v\_{0}-gt} qalxma hündürlüyü isə {\displaystyle h=v\_{0}t-{\frac {gt^{2}}{2}}} *düsturu ilə hesablanır*
Cismin maksimal hündürlüyə qalxma müddəti {\displaystyle t\_{q}={\frac {v\_{0}}{g}}}. maksimala qalxma hündürlüyün {\displaystyle h\_{m}={\frac {v\_{0}}{2g}}}. Uçuş müddəti isə {\displaystyle t\_{u}={\frac {2v\_{0}}{g}}}düsturu ilə hesablanır. Qeyd edək ki, cismin yerə düşmə anındakı sürəti, onun başlanğıc sürətinə bərabərdir. {\displaystyle v=v\_{0}}

* {\displaystyle v} Sürət
* {\displaystyle v\_{0}} Başlanğıc sürət
* {\displaystyle h} Hündürlük
* {\displaystyle t} Zaman
* {\displaystyle g} Sərbəst düşmə təcili
**Sən mənlə**    — Azərbaycanlı müğənni Ayaz Babayevin mahnısıdır.

Mahnı haqqında
--------------

"Sən mənlə" adlanan mahnını, müğənninin bir çox xitlərinin müəllifi tanınmış rap ustası Noton M Kalibre yazıb. Rejissorluqunu Fərman Bəşirlinin üstələndiyi klipdə müğənninin tərəf müqabili tanınmış influencer Apruza Aliyeva olub.

Rejissor yardımçısı istedadlı videoqraf İsmayıl İsmayılov olub. Mahnının aranjemanı, mix, masterini Yüzbek Zagirov və Nihad Məlikov üstələnib. İfa sevgililər gününə özəl olaraq hazırlanmışdır. Klipdə simaların qrimi tanınmış makeup artistlər Məsi Rəhman və Rəvana Rzayevaya, saç imicləri Məmmədli Nigar aiddir.

Xarici keçidlər
---------------

* Sən mənlə klipi

İstinadlar
----------

1. ↑  - Ayazın klipi müzakirə yaratdı - VİDEO[*ölü keçid*]
2. ↑  "- "Sən mənlə" - VİDEO". 2023-06-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-02.
3. ↑  "- Клип азербайджанского певца попал в тренды YouTubе". 2021-05-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-02.
4. ↑  - Клип азербайджанского певца за короткое время попал в тренды на YouTube - ВИДЕО
**Azad Əliyev** — müstəqil Azərbaycanın Yunan-Roma güləşi üzrə ilk mükafatçısı, 1994-cü ildə "ilin idmançısı", SSRİ birinciliyinin mükafatçısı Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının idarə heyətinin üzvü, əməkdar məşqçi və yunan-roma güləşi üzrə əməkdar idman ustasıdır.

Həyatı
------

Əliyev Azad Aydın oğlu 23 may 1970-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

Ailəlidir. İki övladı var.

### Təhsili

1977–1987-ci illərdə İdman təmayüllü tam orta məktəbdə oxuyub. 1993–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Polis Akademiyası hüquq fakültəsində təhsil alıb.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Hüquq mühafizə orqanlarında müxtəlif sahələrdə çalışıb. Sonuncu iş yeri Polis Akademiyasında idman müəllimi olub. Hal-hazırda təqaüddə olan polis mayorudur və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin kiçık vergi xidməti müşaviri vəzifəsində çalışır.

Karyerası
---------

Uşaq yaşlarından Yunan-Roma güləşi ilə məşğul olan Azad Əliyev Azərbaycan müstəqil olduqdan sonra idmanın bu sahəsində beynəlxalq arenalarda mükafat qazanan ilk idmançıdır. Belə ki, o, 1993-cü ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində Adnan İpəkçi salonunda Yunan-Roma güləşi üzrə keçirilən Avropa çempionatında gümüş medal qazanıb. Bununla da müstəqil Azərbaycanın ilk mükafatçısı kimi tarixə düşmüşdür. O zaman dünya reytinqli jurnal olan "Kempsspor" jurnalının ilin yekununa həsr olunmuş yazısında 74 kq çəki dərəcəsində Yunan-Roma güləşçiləri arasında dünyada üçüncü yeri tutmuşdur. Bu dövrlərdə məşqlərini Tofiq Eyvazovun rəhbərliyi altında davam etdirmişdir. Azərbaycan üçün ilk medalı qazanmasını özü belə xatırlayır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| *1993-cü ildə Türkiyədə Abdi İpəkçi idman salonunda keçirilən Yunan-Roma güləşi üzrə Avropa cempionatında ikinci yeri tutaraq bayrağımızın ucaldılmasına nail oldum. Bu tarixi hadisə mənim ən çox xoşbəxt olduğum günlərdən biri idi. Çünki Azərbaycan bayrağı beynəlxalq yarışda digər ölkələrin bayraqları ilə yanaşı dalğalanırdı və qürurverici hadisə yaşanırdı.* | "|

Qazandığı uğura görə o dövrdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən qəbul edilmiş və hədiyələrlə mükafatlandırılmışdır. 1994-cü ildə Yunan-Roma güləşi üzrə 74 kiloqramda dünya reytinqində 3-cü yerdə olmuşdur.

Bundan əlavə Azad Əliyev SSRİ çempionatında da mükafat qazanmışdır.

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin 15 illiyi ilə bağlı buraxılan kitabda idmançı haqqında məlumat verilib.

Mükafatları
-----------

1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasında "ilin idmançısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikasının "əməkdar məşqçi" adına layiq görülüb.

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Kikboksinq Federasiyası
* Yunan-Roma güləşi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Millət vəkili güləş üzrə Avropa çempionu ilə görüşüb". 2021-03-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  "1993-cü ildə beynəlxalq yarışda bayrağımızı ucaltdığım üçün özümü çox xoşbəxt hiss edirdim" [*ölü keçid*]
3. ↑  "Adil Əliyev təyinatlar etdi". 2017-11-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-17.
**Mais İbadov** (tam adı: *Mais İbadov*; 2 avqust 1978, Separadi, Lənkəran rayonu) — Azərbaycan və Özbəkistan güləşçisi, 3 qat dünya çempionu.

Həyatı
------

Mais İbadov 1974-cü ilin avqust ayının 2-də Lənkəran rayonunun Separadi kəndində dünyaya gəlib. 1987-1992-ci illərdə Bakı şəhərində Ümumtəhsil İdman İnternatında təhsil almışdır. [1994-cü ildən Özbəkistanda yaşayır.

Fəaliyyəti
----------

Təhsil aldığı dövrdə sərbəst güləş idman növü üzrə müxtəlif yarışlarda iştirak edib və bəzilərində yüksək nəticə əldə edərək uğur qazanıb. Məşqçi Mamur Ruziyevin tələbəsi olmuşdur. Mamur Ruziyev SSRİ idman ustası olmuşdur. Güləş üzrə Azərbaycan və SSRİ çempionu olub. Beynəlxalq klassifikasiyalı idman ustasıdır. Peşəkar səviyyəli yarışlarda Özbəkistanın şərəfini qoruyub. Özbəkistan, Asiya və dünya çempionu olub (2012, 2013-cü illərdəl). 1995-ci ildə Manilada Asiya çempionatında güləş üzrə 52 kq çəki dərəcəsində gümüş medal qazanmışdır. 2001-2004-cü illərdə Özbəkistanın Polis Akademiyasında təhsil alıb. Hazırda veteranlardan ibarət yığma komandada iştirak edir. İdmanla yanaşı, diaspor sahəsində də aktiv fəaliyyət göstərir.

Mükafatları
-----------

O, həmçinin böyüklər və yeniyetmələr arasında yarışlarda bir sıra mükafatlar qazanmışdır:

* Yeniyetmələr arasında dünya çempionatı — 1996 (1-ci yer), 1997 (2-ci yer), 1998 (2-ci yer);
* Yeniyetmələr arasında Asiya çempionatı — 1998 (1-ci yer);
* Asiya Oyunları — 1998 (6-cı yer);
* Orta Asiya Oyunları — 1999 (2-ci yer).
* 2017-ci ildə Bolqarıstanda keçirilən Veteranların güləş üzrə Dünya Çempionatında qalib olub.

2013-ci ildə Azərbaycan yığmasında çıxış edərək, veteranlar arasında güləş üzrə dünya çempionatında Bosniya və Herseqovinada qızıl medal qazanmışdır.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Mais İbadov
* Dünya çempionu Mayis İbadov
Vikipediyada bu adlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Sadiq.

**Sadiq Rza Oğlu Tağıyev** - Ukraynada Çerniqiv vilayəti üzrə Apelyasiya Məhkəməsinin sabiq sədri, Luqansk vilayətinin Ali Məhkəmə sədrinin sabiq birinci müavini, hüquq elmləri doktoru.

Həyatı
------

1959-cu ilin sentyabr ayının 5-də Azərbaycanın Tovuz rayonunun Əyyublu (Tovuz) kəndində anadan olub.

Təhsili
-------

1977-ci ildə Ukraynanın Donetsk Tibb İnstitutunu bitirən Sadiq Tağıyev tibb sahəsində çalışıb. 1985-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyi yanında kriminalistika kursunu, 1987-ci ildə Ukrayna Xarkiv Universitetində hüquq fakültəsini bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

1985-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyi yanında kriminalistika kursunu bitirdikdən sonra Ukraynanın Luqansk vilayətində polis idarələrində işləyib. 1987-ci ildə Ukraynanın Xarkiv Universitetində hüquq fakültəsini bitirən Sadiq Tağıyev 1992-ci ildən məhkəmə sistemində müxtəlif vəzifələrdə, o cümlədən 2010-1018-ci illərdə Ukraynanın Çerniqiv vilayəti Apelyasiya Məhkəməsi sədri vəzifəsində işləyib. O, Çerniqiv vilayəti Apelyasiya Məhkəməsi sədri olmazdan öncə Luqansk vilayətində Ali Məhkəmənin sədr müavini vəzifəsində çalışıb.. Ukraynanın əməkdar hüquqşünası rütbəsinə layiq görülüb. Hazırda elmi və pedagoji fəaliyyət göstərməkdədir.

### Elmi fəaliyyəti

Sadiq Tağıyev "İstintaq zamanı telefon dinləmələrinin qaydaları" mövzusu üzrə elmi tətqiqatı nəticəsində hüquq elmlər doktoru dərəcəsinə nail olub. İxtira hesab edilən eyniadlı monoqrafiyası da çap edilib.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Ukraynada azərbaycanlı Çerniqiv vilayəti üzrə Apelyasiya Məhkəməsinin sədri təyin olunub". 2018-09-05 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-23.
2. 1 2 3  "Azərbaycanlı alimdən dinləmə ixtirası". 2018-10-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-23.
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Qəhrəmanov.

**Səfa Hüseyn oğlu Qəhrəmanov** (30 mart 1949, Minəxorlu, Ağcabədi rayonu – 5 may 2008, Bakı) — Azərbaycan xanəndəsi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2006).

Həyatı
------

Səfa Hüseyn oğlu Qəhrəmanov 1949-cu il mart ayının 30-da Ağcabədi rayonunun Minaxorlu kəndində anadan olmuşdur. Hələ uşaqlıqdan musiqiyə həvəsi olmuş, tibb texnikumunda təhsil alarkən respublika üzrə keçirilən musiqi müsabiqələrində iştirak etmişdir. 1970-ci ildə Yaşıl Teatrda keçirilən "Qızıl payız" muğam festivalının iştirakçısı olmuş, Xan Şuşinski, Əhməd Bakıxanov, Sahib Şükürov, İslam Rzayev, Adil Gəray kimi sənətkarların qarşısında çıxış edərək müsabiqədə qalib gəlmişdir. Bundan sonra o, Əhməd Bakıxanovun ansamblına dəvət almış, bir müddət sonra isə hərbi xidmətə yollanmışdır.

1978-ci ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunun xanəndəlik şöbəsini, 1990-cı ildə isə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif işi fakültəsini bitirmişdir. Muğam ustası Nəriman Əliyevin tələbəsi olmuşdur.

Hələ musiqi texnikumunda təhsil alarkən səhnə fəaliyyətinə başlayan Səfa Qəhrəmanov milli muğamlarımızı, xalq və bəstəkar mahnılarını məharətlə ifa etmişdir. 1975-ci ildə ilk dəfə olaraq peşəkar xanəndə kimi Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi Xalq Çalğı Alətləri Ansamblı ilə televiziyada "Mirzə Hüseyn segahı"nı ifa etmişdir.

Səfa Qəhrəmanov 1992-ci ildən həm də Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının muğam bölməsinin solisti idi. Opera səhnəsində Qəndab Quliyeva ilə "Leyli və Məcnun" operasında Məcnun rolunda çıxış etmişdir. Teatrdakı on altı illik fəaliyyəti ərzində bir sıra milli operalarda - Üzeyir Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" operasında Məcnun, İbn Səlam, Məcnunun atası, Müslüm Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasında Şah İsmayıl, Z.Hacıbəylinin "Aşıq Qərib" operasında Şeyx, V.Adıgözəlovun "Natəvan" operasında Qarabağ xanəndəsi, R.Mustafayevin "Vaqif" operasında xanəndə, Niyazinin "Rast" baletində xanəndə kimi obrazlar yaratmışdır.

Səfa Qəhrəmanov həm də müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 1999-cu ildən A.İsgəndərov adına Mədəniyyət sarayında muğam sinfində dərs demiş, Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) müəllimi olmuşdur. Bu illər ərzində onun ifasında xalq mahnıları və muğamlar lentə alınaraq, qızıl fonda daxil edilmişdir.

Səfa Qəhrəmanov 2000-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti", 2006-cı ildə isə "Xalq artisti" adına layiq görülmüşdür. Görkəmli xanəndə Səfa Qəhrəmanov 2008-ci il may ayının 5-də vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Vahid, T. Onun ürəyi musiqi ilə döyünürdü [Mətn] /T.Vahid //Mədəniyyət. - 2012.- 30 mart.- S.6.
2. ↑  Vahid, T. Səs xəzinəmizin nadir səsi [Mətn] /T.Vahid //Mədəniyyət.- 2013.- 29 mart.- S.6.
**Zakir Əhmədov** (1955, Bakı) — Azərbaycan heykəltaraşı.

Həyatı
------

Azərbaycan heykəltaraşı Zakir Əhmədov 1955-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.

O, 1978-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin, 1988-ci ildə isə Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun heykəltaraşlıq fakültələrini bitirib.

1978-ci ildən dünyanın bir çox ölkələrində keçirilən sərgilərdə iştirak edir.

1989-cu ildə Azərbaycan və SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü seçilib.

2005-ci ildə "Humay" milli mükafatına layiq görülüb.

Zakir Əhmədovun heykəlləri Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, Polşa, Çexiya, Cənubi Afrika, Fransa, Almaniya, Böyük Britaniya, ABŞ və cox ölkələrdəki şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.

İştirakçısı olduğu sərgilər
---------------------------

Zakir Əhmədov "Sevgi" 2002.
1985. Finlandiyada Azərbaycan günləri.

1986. SSRİ xalqlarının sərgisi.

1987. Bakıda Azərbaycan günləri.

1988. Moskvada Sovet gənclər günləri.

1989. Polsada müasir heykəltaraşlıq sərgisi.

1991. M.F.Axundov adına Milli Kitabxanada Memar Əcəminin abidəsi.

1995. Bakıda fərdi sərgi.

1998. Bakıda fərdi sərgi.

1999. Bakıda birgə sərgi.

2000. Bakıda birgə sərgi.

2003. Türkiyədə fərdi sərgi. (Ankara)

2004. Türkiyədə birgə sərgi. (İstanbul)

2005. Türkiyədə birgə sərgi. (Antalya)

2006. Bakıda birgə sərgi.

2013. Bakıda birgə sərgi.

Bakı şəhərində müəllifi olduğu əsərlər
--------------------------------------

2009. Metronun "Azadlıq" stansiyasında "Doğma Azərbaycan" divar qabartmaları.

2010. Nizami küçəsində "Köhnə Bakı" divar qabartmaları.

2011. Zabitlər Parkında "Çayçı" heykəli.

2011. Üzeyir Hacıbəyov küçəsində "Köhnə Bakı" əsəri.

2012. İçərişəhərdə "Qoca bağban" heykəli.

Xarici keçidlər
---------------

* Zakir Əhmədov
**Büdcə uçotu** (*ing.* budget accounting) — maliyyə və qeyri-maliyyə aktivlərinin və öhdəliklərinin vəziyyəti haqqında pul ifadəsində məlumatların toplanması, uçotu və ümumiləşdirilməsi, təsərrüfat subyektinin bu aktiv və öhdəliklərini dəyişdirən əməliyyatların uçotu üçün nizamlı sistem.

Tərifi
------

BSE-nin məlumatına görə, büdcə uçotu təsərrüfat uçotunun tərkib hissəsi olan büdcə idarə və təşkilatlarının büdcənin icrası prosesinin və xərclər smetasının uçotudur. Mühasibat uçotu vahid sistem əsasında qurulur, büdcənin gəlirləri və xərcləri haqqında zəruri məlumatlarla təmin edilir, genişləndirilmiş təkrar istehsal məqsədləri üçün gəlirlərin rasional bölüşdürülməsinə və yenidən bölüşdürülməsinə kömək edir. Büdcə uçotunun köməyi ilə büdcənin icrası prosesinin planlı idarə edilməsi, maliyyə-büdcə intizamı və xərclərə qənaət həyata keçirilir.

"Maliyyə və kredit ensiklopedik lüğəti" büdcə uçotunu bütün səviyyələrdə büdcənin icrasının gedişi haqqında məlumatların toplanması, qeydiyyatı və ümumiləşdirilməsi sistemi kimi müəyyən edir; təsərrüfat uçotu sisteminin bir hissəsi, o cümlədən onun üç növü: mühasibat uçotunun əsas rolu ilə əməliyyat, mühasibat və statistik. Büdcə uçotu büdcənin icrası prosesi ilə bağlı bütün maliyyə və təsərrüfat əməliyyatlarını əhatə edir.

Büdcə uçotunun vəzifəsi
-----------------------

Büdcə uçotunun vəzifəsi büdcənin icrası prosesini idarə etmək və ona nəzarət etmək (o cümlədən ümumi gəlir və xərclərin uçotu və fəaliyyət növü üzrə, büdcə vəsaitlərinin uçotu).

İstinadlar
----------

1. ↑  Büdcə uçotu // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
2. 1 2  Бюджетный учёт//Финансово-кредитный энциклопедический словарь /Под общ. ред. А.Г. Грязновой — М.: Финансы и статистика, 2002 — 1168с. — ISBN 5-279-02306-X
**Eyvaz Vaqif oğlu Qocayev** (1984, Sarallı Xəştab, Zəngilan rayonu) — jurnalist, "sumqayitxeber.com" xəbər portalının təsisçisi və baş redaktoru

Həyatı
------

1984-cü ilin aprel ayının 12-də Azərbaycan SSR-in Zəngilan rayonunun Sarallı Xəştab kəndində anadan olmuşdur.

2001-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 2005-ci ildə həmin ali məktəbin bakalavr pilləsini bitirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

Çox erkən yaşlarından ictimai həyatda aktiv iştirak etməyə başlayıb. Gənclər təşkilatlarında, media orqanlarında təsisçi və rəhbər vəzifələrdə çalışıb.
2009-cu ildən fəaliyyət göstərən Azərbaycanın ilk regional xəbər portalı olan "Sumqayitxeber.com"un təsisçisi və baş redaktorudur.

Son 10 ildə təlimçi, jurnalist və yazar kimi fəaliyyət göstərən Eyvaz Qocayevin yazdığı "Karyera bələdçisi" kitabı Azərbaycanda ən çox oxunan kitablar sırasındadır.

Yüzlərlə gəncə həm İKT, həm də karyera planlaşdırılması sahəsində təlimlər keçən Eyvaz Qocayev Sumqayıt şəhərinin sosial-mədəni həyatında xüsusi fəallığı ilə fərqlənib.

Şəhərin ictimai həyatında aktiv iştirakına və xidmətlərinə görə dəfələrlə fəxri fərman və mükafatlarla təltif edilib. 2010-cu ildə "İlin gənc jurnalisti" adına layiq görülüb.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilən seçkilərdə 43 saylı Sumqayıt üçüncü seçki dairəsindən öz təşəbbüsü ilə namizəd kimi iştirak etmişdir.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* 
* İş axtarışının özü də bir işdir Arxivləşdirilib 2015-03-25 at the Wayback Machine
* 
* 
* [*ölü keçid*]
* 
* 
* Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine
* Arxivləşdirilib 2013-11-07 at the Wayback Machine