recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Alıcılıq qabiliyyəti** (*ing.* purchasing power, *rus.* покупательная способность) valyutanın bir ədədinə alına bilən malların/xidmətlərin sayı. Misal üçün, əgər siz cibinizdə bir dollar ilə 1950-ci ildə mağazaya getsəydiniz, daha çox ala bilərdiniz, nəinki bu gün. Deməli, 1950-ci ildə bir dolların alıcılıq qabiliyyəti daha yüksək idi. Valyuta geniş mənada həm əmtəə pulu (qızıl, gümüş) həm də fiat pulu (ABŞ dolları) ola bilər. Adam Smit qeyd etdiyi kimi, pula sahib olmaq başqaların əməyini idarə etmək deməkdir. Ona görə də alıcılıq qabiliyyəti bir tərəfdən öz əməyi pula satmaq istəyən digər insanların üzərində hakimiyyət deməkdir.
Əgər gəlir dəyişməz qalırsa, amma qiymətlər qalxır, onda b gəlirin alıcılıq qabiliyyəti düşür. İnflasiya baş verəndə birin pul gəlirin alıcılıq qabiliyyəti düşməyə də bilər, əgər qiymət dərəcəsindən daha tez artıra bilər. Daha yüksək real gəlir daha yüksək alıcılıq qabiliyyəti deməkdir, çünki real gəlirin hesablaması insflasiyanın təsiri nəzərə alır.
Qiymət indeksinin göstəricisi isə hasablamada birinci ildə 100 normasına təyin olunur. Valyuta adədinin alıcılıq qabiliyyəti müəyyən ildə 100/*P* bərabərdir, harada da *P* həmin ildə qiymət indeksidir, 100 isə birinci ilin normasıdır. Deməli alıcılıq qabiliyyəti azalır, əgər qiymət dərəcəsi artır.

Bugünki *C* məbləğində olan pulun *t* illər gələcəkdə alıcılıq qabiliyyəti aşağıdaki indiki dəyər düsturu ilə göstərilə bilər:

{\displaystyle C\_{t}=C(1+i)^{-t}\,={\frac {C}{(1+i)^{t}}}\,}
burada *i* gələcəyin inflasiya tempi deməkdir.

Xarici keçidlər
---------------

* MeasuringWorth.com has a [*ölü keçid*] with different measures for bringing values in UK Pounds from 1264 to the present and in US Dollars from 1774 up to any year until the present. The Measures of Worth page Arxivləşdirilib 2008-01-19 at the Wayback Machine discusses which would be the most appropriate for different things.
* Purchasing Power Calculator by Fiona Maclachlan, The Wolfram Demonstrations Project.
**Narmer** (e. ə. XXXII əsr – e.ə. 3125) — e.ə. 3100-cü illərdə hökm sürmüş və bir çox alim tərəfindən Misirdəki ilk sülaləni qurmuş olan firon olaraq adlandırılır. Keçmişdə Ka-nın (Əqrəb Kralın) vəliəhdi olaraq taxta çıxıb, Aşağı və Yuxarı Misiri birləşdirən firon olaraq tanınmaqda olan Narmerin son vaxtlarda kəşf edilən tapıntılar ilə Əqrəb Kralla eyni adam ola bilmə ehtimalı güclənməkdədir.

1898-ci ildə Hierakonpolda tapılan məşhur Narmer tabletlərində Aşağı və Yuxarı Misirin birləşməsndən bəhs edən Narmerin bu tabletlər sayəsində Misirin ilk fironu ola biləcəyi düşünülür, ancaq ənənəvi tarixçilərin keçərli saydığı Manethonun firon siyahısında sözügedən birləşdirici firondan Menes olaraq bəhs edilir. Bu çərçivədə Misirin ilk fironu məsələsi, hələ də tarix və arxeologiya dünyasında mübahisələrin davam etdiyi bir mövzu olaraq gündəmdə qalmağa davam etmişdir.

Narmer tabletlərinin ön və arxa üzləri
Bu dövrə aid arxeoloji məlumatların çox dəqiq olmaması səbəbilə, bəzi elm adamları Manethonun siyahısında yer alan Menes ilə Narmerin görünüş bənzərliyi səbəbi ilə eyni şəxs olduğunu önə sürərkən, bəzi elm adamları ilə Narmerin oğlu və vəliəhdi olan Hor-Aha ilə Menesin eyni adam olduğunu önə sürmüşdür.

Ortaya atılan başqa bir teoremə görə isə, Narmerin Misiri əsl olaraq birləşdirən və Əqrəb Kral olaraq adlandırılan bir Yuxarı Misir fironunun yerinə təcili olaraq taxta keçmək məcburiyyətində olan vəliəhdi olduğu önə sürülmüş, və Misirin birləşdirilməsi qələbəsinin bu təcili dəyişiklik səbəbilə Narmerə ithaf edildiyi iddia edilmişdir.

Yaxın zamanda Den's ve Qa'a's məzarlarında tapılan fironlar siyahısında, Narmerdən Aşağı və Yuxarı misirin birləşdiricisi olaraq bəhs edilərkən, Hor-Ahanın onun yerinə taxta keçdiyindən bəhs edilmiş, fəqət Menesə aid heç bir qeydə rast gəlinməmişdir.

Yoldaşı Neiphotep A ilə 2 oğlu olan Narmerin ilk oğlu Hor-Aha; Narmerdən sonra taxta keçmiş, ondan sonra isə taxta kiçik oğlu Djer keçmişdir.Abidosun Umm el Ga'ab, bölgəsindəki krallar qəbirstanlığında iki otaq (B17 və B18) şəklində kəşf edilə Narmerin məzarı, özündən öncə hökm sürdüyünə inanılan Kanın məzarı yaxınında tapılmışdır.

1994-cü ilin baharında İsraildəki Nahal Tillah qazıntısı əsnasında tapılan keramika bir parça üzərində 1898-ci ildə tapılan Nahmer tabletlərindəki firon simvolunun eynisinə rast gəlmiş, daha sonra edilən tarixləndirmə və mineral testləri nəhayətində və mineral testləri nəticəsində sözügedən keramika parçasının beş min il öncə İsrailə Misirdən gətirilmiş olan bi şərab qrafına aid olduğu müəyyən olunmuşdur.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* *The Narmer Catalog*
**Hacı Mustafa Rəsulovun mülkü** — 1884–1885-ci illərdə Hacı Mustafa Rəsulovun sifarişi ilə Anton Kandinov və Nikanor Tverdoxlebov tərəfindən tikilmiş bina. 1918-ci ilə qədər binanın birinci mərtəbəsində müxtəlif dükanlar və anbarlar ikinci mərtəbəsində isə İslamiyyə mehmanxanası yerləşib. 1918-ci il Mart soyqırımında bina ermənilər tərəfindən yandırılıb.

Haqqında
--------

Ev sahibi Hacı Mustafa Rəsulovun 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasına təqdim etdiyi məlumatlara əsasən mülkün birinci mərtəbəsində çöldə 26 daxildə isə 14 mağaza yerləşirdi. Yuxarı mərtəbədə isə 60 otaqdan ibarət İslamiyyə mehmanxanası yerləşib. Əsas fasad Qubernskaya küçəsi boyunca 70 addım uzunluğunda, yan fasad Bazarnaya küçəsi boyunca 55 addım uzunluğundadır, evin arxa fasadı isə 70 addım uzunluğunda Staro-Poçtovaya küçəsinə çıxır.

Binanın aşağı mərtəbəsi Rəsulovlara icarəyə verilib, İslamiyyə mehmanxanası isə İsmayıl Qulu oğlu Mahmudova məxsus olub. 1918-ci ilin qiymətləndirməsinə görə binanın qiyməti 1 milyon rubldan artıq olub. Bina 1918-ci ildə Mart soyqırımı dövründə ermənilər tərəfindən yandırılıb. Həmin dövrdə evdən yalnız yarımdağılmış iki mərtəbəli, aşağı hissəsində – Bazarnaya küçəsi tərəfdən isə üç mərtəbəli, üzərində alov və tüstü izləri olan divarlar qalmışdır.

Təmir edildikdən sonra 1930-cu ildə binanın Bazarnaya küçəsi boyunca birinci mərtəbəsində piyada keçid pasajı yaradılır. İkinci mərtəbəsində isə 6 nömrəli musiqi məktəbi yerləşib.

Hazırda binanın birinci mərtəbəsində fərqli dükanlar, ikinci mərtəbəsində isə, otel yerləşir.

Həmçinin bax
------------

* Şah məscidi
* Təzəpir məscidi
* İsmailiyyə Sarayı
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *Şamil Fətullayev.* Bakının memarlıq ensiklopediyası (PDF). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. 2013. səh. 181-182. ISBN 978-9952-32-020-6.
2. 1 2  *Solmaz Rüstəmova-Tohidi.* 1918 Azərbaycan qırğınları şəkil və sənədlərdə (PDF). Bakı. 2013. səh. 41. ISBN 9789952483260.
3. 1 2  "Fəsil IV dəymiş ziyanlar haqqında şahid ifadələri (mülki, sənaye, sosial, ticarət və digər obyektlər). Sənəd № 621". 1918pogroms.com. 4 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 sentyabr 2020.
4. ↑  "Исламие гостиница - история здания (ул. Базарная 11, Баку) / İslamiyyə mehmanxanası - binanın tarixi" (*rus.* ). ourbaku.com. 2020-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 sentyabr 2020.
5. ↑  "Дом разделивший участь своего народа / Xalqının taleyini bölüşən ev" (*rus.* ). baku-journal.com. 28 fevral 2018. 2020-09-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 sentyabr 2020.
**All Hail, Liberia, Hail!** (*azərb.* Bütün şöhrət Liberiyaya, şöhrət!‎) — Liberiya dövlət himni. Himnin sözləri Deniel Beşiel Uorner ilə yazılıb (sonradan Liberiyanın üçüncü prezidenti), musiqi Olmstid Luka ilə qoşulub.

İngilis dilində himnin sözləri (orijinal)
-----------------------------------------

All hail, Liberia, hail!
All hail, Liberia, hail!
This glorious land of liberty,
Shall long be ours.
Though new her name,
Green be her fame,
And mighty be her powers,
And mighty be her powers.
In joy and gladness,
With our hearts united,
We'll shout the freedom,
Of a race benighted.
Long live Liberia, happy land!
A home of glorious liberty,
By God's command!
A home of glorious liberty,
By God's command!
All hail, Liberia, hail!
All hail, Liberia, hail!
In union strong success is sure.
We cannot fail!
With God above,
Our rights to prove,
We will o'er all prevail,
We will o'er all prevail!
With heart and hand our country's cause defending,
We'll meet the foe with valour unpretending.
Long live Liberia, happy land!
A home of glorious liberty,
By God's command!
A home of glorious liberty,
By God's command!

Xarici keçidlər
---------------

* Nationalanthems.info saytında himnin səhifəsi

| ⛭Afrika dövlət himnləri |
| --- |
| Dövlət himnləri | Əlcəzair • Anqola • Benin • Botsvana • Burkina-Faso • Burundi • Kamerun • Kabo-Verde • MAR • Çad • Komor adaları •  Konqo Demokratik Respublikası • Konqo Respublikası • Kot-d’Ivuar • Cibuti • Misir • Ekvatorial Qvineya • Eritreya • Efiopiya • Qabon • Qambiya • Qana • Qvineya-Bisau • Keniya • Lesoto • Liberiya • Liviya • Madaqaskar • Malavi • Mali • Mavritaniya • Mavriki • Mərakeş • Mozambik • Namibiya • Niger • Nigeriya • Reyunyon • Ruanda • San-Tome və Prinsipi • Seneqal • Seyşel adaları • Syerra-Leone • Somali • Somalilend • Müqəddəs Yelena adası • CAR • Cənubi Sudan • Sudan • Svazilend • Tanzaniya • Toqo • Tunis • Uqanda • Zambiya • Zimbabve |
**Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev** (1860, Yelizavetpol, Tiflis quberniyası – 1920, Gəncə) — maarifçi, xeyriyyəçi, Məşədi Əli Rəfiyev və Musa bəy Rəfiyevin atası.

Həyatı
------

Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev 1860-cı ildə Gəncədə doğulmuşdur.

Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev Gəncədə 1-ci gildiya tacir rütbəsi almış yeganə məşhur ticarətçi və sənayeçi idi. Xalça toxuculuğu və satışı sahəsində dünyanın bir çox ölkələrində məşhurlaşmışdı. Onun Təbriz, Nijni Novqorod, İstanbul, Tehran və Parisdə xalça mağazaları var idi. Rəssamlıq qabiliyyətinə malik olan Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev özünün çəkdiyi milli naxışlarla xalçalar toxutdururdu.

Xeyriyyəçi fəaliyyəti
---------------------

Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev Nizaminin qəbirüstü məqbərəsinin bərpasının təşəbbüsçülərindən biri olmuş, onun maliyyələşdirilməsində iştirak etmişdir. 1902-ci ildə Gəncədə Azərbaycan məktəbinin açılmasında da onun böyük rolu olmuşdur.

İctimai-siyasi fəaliyyəti
-------------------------

Yelizavetpol general-qubernatorunun 1906-cı il 30 iyun tarixli fərmanı ilə Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev və onun oğlanları Məşədi Əli və Abbas Gəncə Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin fəxri üzvü təsdiq edilmişdilər.

Hacı Məmmədhüseyn və oğlu Məşədi Əli 1909–1913-cü illərdə Gəncə Şəhər Dumasının qlasnısı olmuşlar.

1906-cı ildə yaradılan Difai Partiyasının Gəncə təşkilatının fəal üzvlərindən idi.

1918-ci il yanvarın 7-də Qafqaz cəbhəsindən qayıdan rus qoşunları tərk-silah edilərkən həlak olan azərbaycanlıların Gəncədə dəfn mərasiminin təşkilatçıları Hacı Məmmədhüseyn Rəfiyev və Həsən bəy Ağayev olmuşlar.

Mükafatları
-----------

Ümumdünya Paris Xalça Sərgisində "Qrand prix" yüksək mükafatı və qızıl medalla (1900), maarifçilik sahəsində fəaliyyətinə görə çar hökuməti tərəfındən "Za userdie" ("Göstərdiyi səyə görə") qızıl medalı ilə təltif olunmuşdu.

İstinadlar
----------
**Mapuzavr** (*lat.* Mapusaurus) — Kərtənkələyə bənzər dinozavrlara, Carcharodontosauridae fəsiləsinə aid cins. Onlar Təbaşir dövründə (99–93 milyon il öncə) Cənubi Amerika ərazisində yayılmışlar. Onların qalıqlarına Argentina ərazisində tapılmışdır. İlk dəfə paleontoloqlar R. Korina və Currie tərəfindən 2006 ildə ətraflı məlumat verilmişdir. Tapıntı *Mapusaurus roseae* növü olmuşdur.

Görünüşü
--------

*Mapusaurus roseae* senoman *Huincul* formasiyasında Rio Limay tərəfindən 2006 ildə məlumat verilir. Burada bir necə bu növə daxil dinozavların skletləri aşkarlanmışdır. Burada 5–10 metr hündürlüyünə malik olan Mapusaurus roseaelar aşkarlanmışdır. Onların çəkisi 3 ton ola bilərdi. Bu canlılar Qiqanotozaverlara bəzi xüsusiyyətlərinə görə bənzəyirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Coria R. A. & Currie P. J. (2006). A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina. *Geodiversitas* 28(1):71–118. ərazisində PDF Arxivləşdirilib 2009-03-26 at the Wayback Machine

Xarici keçidlər
---------------

* *The Paleobiology Database* Paleontoloji tapıntılar  (ing.)

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2775907130 |

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q131176
* Wikispecies: Mapusaurus
* EoL: 4433608
* Fossilworks: 77205
* GBIF: 4822971

 |
**Qolomyannıy adası** — Şimal Torpağının tərkib hissəsi olan Sedov arxipelaqına daxil ada. Şimal Buzlu okeannın Kara dənizi suuları ilə əhatələnmişdur. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir. Adanın maksimal hündürlüyü 26 metr təşkil edir. Hündürlük adanın cənub-şərqində qərarlaşır. Bütünlüklə Kara dənizi suları ilə yuyulur. Adanın uzunluğu 6 km, eni isə 1–2 kimolmetr arasında dəyişir.

Sedov arxipelaqının ucqar qərb nöqtəsini təşkil edir. Ucqar nöqtəsi Promıslovıy burnudur. şimal Torpağına daxil olan adalar arasında Şmitf adası adasından sonra ən qərbdə yerləşən ikinci adadır.
1954-cü ilin yazından günümüzə qədər burada Qolomyannıy adası qütb stansiyası fəaliyyət göstərir.

Ada ərazisində göl və çay yoxdur. Şimal-qərb hissəsində, stansiya yaxınlığından qarkarın əriməsi ilə yaranan axar mövcuddur. Onun qarşısına kiçik bənd quraşdırılmışdır. Nəticədə kiçik bir su anbarı meydana gəlmişdur. Qütb stansiyasının əməkdaşları anbardan içməli su kimi istifadə edirlər

Sredniy adasından ensiz boğazla ayrılır. Boğaz qış ayları tamamən donur. Cənub-şərqində Domaşnıy adası yerləşir. Krupski adasından Qırmızı Ordu boğazı ilə ayrılır.

Coğrafiyası
-----------

Adanın səthi platodan ibarətdir. Ərazilərində elə də dərin olmayan çökəkliklər vardır. Adanın sahilləri sıldırımlıdır. Bəzi hissələrdə hündürlük 12 metrə çatır. Qərbində isə sahil düzəndir

### Relyefi

Adanın səthi geoloji baxımdan gil və çıqıldan ibarətdir. Qrunt buzlağının qalınlığı iki metrdir

### Florası

Ada ərazisində mamır və şibyə, üstəlik qütb laləsi və Daşdələn bitir.

### İqlimi

Yayı soyuq, yağmurlu və rütubətlidir.
Ada ərazisində orta illik temperatur — −14.4 °C təşkil edir. İlin ən isti ayı iyuldur. Bu ayın orta temperaturu 0,6 °C-dir. Fevral ən soyuq aydır, orta temperatur −28 °C-dir. Qeydə alınan minimal temperatur −50,7 °C təşkil edir. Çox illik orta rütubət 88% olmuşdur.
İllik yağıntının miqdarı — 247 mm-dir.
Küləklər əsasən cənub-şərq istiqamətində əsir. Küləyin orta güçü 6 m/san-dir. Sentyabrdan yağan qar yerdə iyun ayına qədər qalır (26 iyun). İlin bütün aylarında orta temperatur 0 °C-dən aşağı olur. May ayında minimal teperatur −15.5, sentyabrda −8.5, avqustda isə −2 °C təşkil edir. Şimal yarımkürəsində aorel ayında ən soyuq irta temperatur Tiksidən (-27.6 °C) sonra burada qeydə alınmışdır (27.5 °C).

Mənbə
-----

* Xəritə. Miqyas 1:100000[*ölü keçid*] — poehali.org]
* Qolomyannıy adasında iqlim

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  "Qolomyannıy qütb stansiyası." Arxivləşdirilib 2010-04-12 at the Wayback Machine — www.sevmeteo.ru
2. ↑  Метеостанция на острове Arxivləşdirilib 2010-06-01 at the Wayback Machine — www.panoramio.com

Xəritə
------

* Xəritə
**Maqnetik adası** (*ing.* Magnetic Island) — ABŞ-nin Alyaska ştatındakı Kuk körfəzindəki ada. Ada yüksək Qabarma və çəkilmə zamanı suyun altında batan dayazlıqlarla əhatə olunub. Maqnetik adını 1951-ci ildə maqnetizm təsirinin olması səbəbindən alır.

Tarix
-----

Maqnit adası arxeoloji tapıntılarla diqqət çəkir. E.ə 1800-1400-cü illərdə burada yaşayışın olması aşkar edilmişdir. 2012-ci ildə qazıntılar zamanı Arktika kiçik alət ənənəsinə aid kəsilmiş daşlar, ocaq qalıqları və daş alətlər aşkar edilmişdir. Buradan 32 km aralıda yerləşən Redout və İliamna vulkanlarının aktivliyi ilə əlaqədar olaraq qədim sakinlər tərəfindən ada tərk edilmişdir. 2015-ci ildə ada ABŞ-nin Tarixi Yerlər Milli Reyestrində qeyd edilir. Adada daimi əhali yoxdur, tarixi tapıntıları qorumaq üçün buraya giriş məhduddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Rogers, Jason; et al. (2013). «The Arctic Small Tool Tradition on Cook Inlet: The Magnetic Island Site, Tuxnedi Bay, Alaska». Alaska Journal of Anthropology (Volume 11): 119—138.
**Jur** (polşa dilində zur, zurek; bolqarca *кісяліца*) - sulu yeməkdir. Polyakların və bolqarların milli yeməkləridir. Slavyan xalqlarının mətbəxinə bu yemək Vladimir Monomaxanın dövründə daxil olmuşdur. Əsas tərkibini yulaf unu təşkil edir.

Hazırlanma qaydası
------------------

thumb|Цежа в процессе брожения

Bu yeməyi hazırlamaq üçün əsas ceja (suda həll olunmuş un) adlı məhlulu hazırlamaq lazımdır. Bunu hazırlamaq yarım və bir neçə sutka vaxt tələb olunur. Cejanı hazırlamaq üçün əsas yulaf unundan istifadə olunmalıdır. Bu unun üzərinə su əlavə edilir (150-250 qr una 1 litr) və isti yerdə saxlanılır.

Ceja hazır olduqdan sonra supun digər elementlərinin hazırlanmasına başlanılır. Yeməyin əsas prinsipi su ilə unu qatışdırıb alınan məhluldur. Bulyon süddən hazırlanır. Süddü isti odda qızdırılır üzərində kartof, kolbasa, xama, göbələk, kərə yağı, bitki yağı, çalınmış yumurta, köftə və s.əlavə olunur.

Xarici keçid
------------

* В. В. Похлёбкин Национальные кухни наших народов. М. 2004 Arxivləşdirilib 2011-08-14 at the Wayback Machine

Daxili keçid
------------

* Kisel

Ədəbiyyat
---------

* Жур / Т. А. Агапкина // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / под общ. ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М. : Межд. отношения, 1999. — Т. 2: Д (Давать) — К (Крошки). — С. 227–228. — ISBN 5-7133-0982-7.
* Жур // *Похлёбкин В. В.* О кулинарии от А до Я: Словарь-справочник. — Мн.: Полымя, 1988. — С. 60. — ISBN 5-345-00218-5.

İstinad
-------


1. ↑  Похлёбкин, 1988, с. 52.
**Maqar şəhəri** (ivr. ‏מע'אר‏‎ ,*ərəb.* المغار‎) — İsrailin İsrail şimal dairəsində yerləşən yerli şuradır. Onun sahəsi 19810 dunam təşkil edir. Maqar şəhəri 1956-cı ildə yeri şura statusu almışdır.

Tarixi
------

### Qədim zamanlarda

Maqar şəhəri hələ Roma imperiyası dövründə "Zar" adı altında tarixçilərə məlum olmuşdur. Şərab istehsalı üçün bir çox zeytun ağacları və qədim mətbuat bu rayonda kənd təsərrüfatının uzun tarixi haqqında danışmağa imkan verir. Çoxsaylı mağaralarda qədim evlərə aid qalıqlar tapılmışdır. Şuranın adı ərəb sözündən götürülüb, mənası "mağara" deməkdir.

### Osmanlı İmperiyası

1596-cı ildə şura Osmanlı imperiyasının vergi siyahılarına daxil edilmişdir. Şuranın adı siyahılarda "Maqar-Xazur" adı altında qeyd edilmişdir. Bu zaman kənd 169 ailədən ibarət olan təmiz müsəlman əhalisinə malik idi. Onlar buğdaya görə Osmanlı İmperiyasına vergi ödəyirdilər. Arpa, zeytun ağacları, keçi sürüləri, arı pətəkləri, zeytun ağacları və üzüm üçün də vergi hesablanırdı.

Fransız tədqiqatçısı Viktor Qeren 19-cu əsrdə kəndi tapmışlar. O, şuranı "əl-Maqar" adlandırmışdır. Artıq böyük olan şura təxminən 1200 sakinə malik idi. O üç rübə bölünmüşdü: müsəlman, xristian və yəhudi.

1881-ci ildə "Fələstinin Tədqiqatçılar Fondu" ekspedisiyası əl-Maqarı təsvir edirdi: "Böyük daş şurası təpənin yamacında yerləşmiş, təxminən 1100 müsəlman, yəhudi və xaçpərəst yaşayan yaşayış məntəqəsidir. Kəndin cənubunda və qərbində geniş zeytun ağaclıqları var. Uzun quyular kəndi su ilə təmin olunmasını aşılayır."

### Britaniya mandatı

Fələstində Britaniya mandatının hakimiyyəti tərəfindən keçirilmiş 1922-ci ilin Fələstin əhalisinin siyahıya alınmaları zamanı Maqar şurasında 1377 insan qeydiyyata alınmışdır. Onlardan 265 nəfəri müsəlman, 676 nəfəri yəhudi və 436nəfəri xaçpərəst idi. Bütün xaçpərəstlər Roma-Katolik kilsəsində dua edirdilər.

1931-ci ildə əhalinin siyahıya alınmasına görə Maqar (birlikdə Əl-Mansuri kəndi) şurasının əhalisi ümumi 373 evdə yaşayan 1733 nəfərdən təşkil olunmuşdur. Onlardan 307 nəfəri müsəlman, 549 nəfəri xaçpərəst, 877 nəfəri isə yəhudi idi.

### İsrail dövləti

Xiram əməliyyatı zamanı 29-31 oktyabr 1948-ci ildə şurada başlanan üsyan İsrail ordusuna təslim oldu. Sakinlərin çoxu şimala qaçdılar, amma bəziləri qaldılar və İsrail əsgərlərinə təslim oldular. Şurada 1966-cı ilə qədər müharibə dövrünün qanunları daxil edilmişdir.

Əhalisi
-------

İsrailin Mərkəzi Statistik Bürosunun məlumatına görə 2011-ci ilin sonunda şuranın əhalisi 20,650 nəfər olmuşdur. İllik əhali artımı — 2,5 %-ə bərabərdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Description géographique, historique et archéologique de la Palestine. (fr.)
2. ↑  The survey of western Palestine. C.R. Conder, and H.H. Kitchener (ing.)
3. ↑  J. B. Barron, ed. (1923). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922. Government of Palestine. Table XI, Sub-district of Tiberias.
4. ↑  E. Mills, ed. (1932). Census of Palestine 1931. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Jerusalem: Government of Palestine. p. 83. (ing.)
5. ↑  Статистические данные по населённым пунктам Израиля (ЦСБ) на 31.12.2011 Arxivləşdirilib 2018-05-17 at the Wayback Machine (ivr.)
Ukrayna. Kontuşun altından jupan geyinmiş Zaporojye kazakı.(1786)
**Jupan** (pol. żupan) — XVI-XVIII əsrlərdə Şərqi Avropa ölkələrində, slavyan xalqlarında, xüsusilə müasir Polşa, Belorusiya, Ukrayna, Litva ərazisində varlı təbəqələr (zadəganlar, bürgerlər) arasında geniş yayılmış rəngli, qızıl düymələr və bahalı xəzlər ilə bəzədilən geyim növüdür. Polşada jupanla bağlı atalar sözü də geniş yayılmışdır: "Harada geyinilirsə jupan, orada yaşayır pan".

Bahalı parçalardan tikilirdi. Əvvəllər jupan yun parçadan və məxmərdən hazırlanırdı. Gündəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan jupanlar yun parçadan, müxtəlif tədbirlər və şənliklər üçün nəzərdə tutulan jupanlar isə ipək parçadan hazırlanırdı. Jupan adətən, boz, sarı, mavi, qırmızı rənglərdə olurdu. Onun üstindən heyvan dərisindən hazırlanan və qılınc asılan kəmər bağlanırdı. Jupan,ilk vaxtlar zireh altından geyilən geyim kimi istifadə olunurdu və bir sözlə hərbi mundir hesab olunurdu. XVI-XVIII əsrlərdə onun modeli çox dəyişmədi, yalnız uzunluğu, yaxası kəsildi və istifadə olunan parça növü dəyişdi.

Qaynaqlara əsasən jupan haqqında ilk məlumat 1393-cü ilə aid olsa da, o, yalnız XVI əsrin ortalarından klassik geyim formalarından birinə çevrilmişdir. Jupan uzun qollu və uzun ətəkli, dekorativ düymələri olan kişi geyimi isi. XVI əsrdə bu paltara xəz yaxalıq da daxil edilmişdir.

Jupan tədricən üst geyim kimi əhəmiyyətini itirdi və yalnız kontuş altından geyinilirdi. XVII əsrin ikinci yarısından etibarən hündür yaxalıqlar dar zolaqlar və ya adi örtüklü boyun haşiyəsi ilə əvəz edilmişdir. 1680-ci illərdən sonra jupan davamlı olaraq kontuş altında geyilirdi və bu iki geyim birlikdə XIX əsrin ortalarına qədər Polşanın milli geyiminə çevrilmişdi. XVIII əsrdən sonra Jupan kətan və ya pambıq kimi ucuz parça hazırlandığına görə daha yüngül oldu.

İstinadlar
----------

1. ↑  Жупан // Толковый словарь живого великорусского языка / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882. (рос.)
2. ↑  Mały Słownik Języka Polskiego, Elżbieta Sobol (red.), Lidia Drabik, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, ISBN 83-01-11737-0, OCLC 169998251.
3. ↑  Władysław Kopaliński, Podręczny słownik wyrazów obcych, Rytm 1999, ​ISBN 83-87893-78-1​.
4. ↑  Najnowsza Encyklopedia Powszechna A-Z,. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 1980, s. 1062, 462.
5. ↑  Nowa Encyklopedia Powszechna - tom 6.. Warszawa: PWN, 1996, s. 1087. ISBN 83-01-11969-1.
6. ↑  Лазука, Б. А. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII. Малы лексікон / Б. А. Лазука. — Мінск: Беларусь, 2015. — 170 с. ISBN 978-985-01-1080-0. С. 14.
7. ↑  Anna Sieradzka, Tysiąc lat ubiorów w Polsce, Arkady, Warszawa 2003, s.83

Qalereya
--------

* 16441644
* 16491649
* 16541654
* Aleksandr Benedikt Sabeski jupan geyimdə, 1690Aleksandr Benedikt Sabeski jupan geyimdə, 1690

Xarici keçidlər
---------------

* Жупан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
* Жупан
* Жупан з музею (17 ст.)
**Boeing 767**  — iki mühərrikli enli füzelyajlı sərnişin təyyarəsi. Atlantik okean üzərindən müntəzəm olaraq sərnişin reysləri həyata keçirmək hüququ əldə edən ilk iki mühərrikli təyyarədir. 1981-ci ildən "Boeing" şirkəti tərəfindən istehsal olunur.

Tarixi
------

İki mühərrikli ekonom reaktiv təyyarələrin layihələndirilməsi hələ 1978-ci ildən başlayıb. United Airlines aviaşirkəti bu cür təyyarələrə maraq göstərirdi və 30 ədəd təyyarənin alınması üçün sifariş edib. İlk Boeing 767 14 avqust 1981-ci ildə istehsal olunub (zavod Everettdə, Vaşinqton ştatı, yerləşir) və 26 sentyabrda ilk uçuşunu etdi.  

Boeing 767-300 modelinin istehsalı sentyabr ayı 1983-cü ildə başlayıb. Bu modelin füzelyajı Boeing 767-200 modelindən 6,5 m uzun oldu. Bu da, öz növbəsində sərnişin yerlərinin 22% artırılmasına gətirdi (təhminən 40 sərnişin yeri). Həmçinin daşına bilən yükün həcmi 31% artdı.   

Əsas modellərdən sonra uzaq magistrallı variantlar istehsala başlandı.

Növləri
-------

Füzelyajın uzunluğuna görə Boeing 767 üç növdə istehsal olunurdu. 767-200, 767-300 və 767-400ER modelləri istehsal olunmağa başladıqca, təyyarənin uzunluğu artırdı. Şirkət həmçinin daha uzaq məsafəyə uçuşlar üçün 767-200ER və 767-300ER (Extended Range) modellərini təklif edirdi. Yük təyyarələri 300ER baza modeli əsasında 767-300F adlı istehsal olunur və 767-200 və 767-300 sərnişin təyyarələri modellərindən hazırlanırdı.

### 767-200

American Airlines Boeing 767-200 modeli
Baza modelidir, 1982-ci ildən sonra istehsal olunan 767 ailəsinin bütün təyyarələrinin prototipidir. Əsasən ABŞ daxili uçuşlar üçün istifadə olunurdu - ABŞ-nin qərb və şərqdəki böyük şəhərləri arası uçuşlarda (məsələn, Los-Anceles-Nyu-York, San-Fransisko-Vaşinqton və d.). Cəmi 128 ədəd istehsal olunub: 767-200ER daha yenilənmiş modeli ilə əvəz olunub. Hal-hazırda istismardan çıxarılıb. Daha sonralar 767-200 baza modelini Boeing şirkəti yüklərin daşınması üçün istifadə eləməyə başladı və 767-200 modeli 767-200SF modelinə çevrildi.

### 767-200ER

İstinadlar
----------

1. ↑  767 Model[*ölü keçid*]
2. ↑  "Commercial Airplanes: 767 Family". 2012-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-12-25.
3. ↑  "Boeing 767". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-02.
4. ↑  "Пассажирский самолет Boeing 767". 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
5. ↑  "Самолет Боинг 767: история, вместимость и военные модификации". 2021-09-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
6. ↑  "Основные модели Boeing 767". 2022-01-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
7. ↑  "Boeing 767-200". 2022-05-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
Bosniya[*ölü keçid*] və Herseqovinanın katolik yeparxiyaları   Mostar Duvno yeparxiyası   Trebinye Mrkan yeparxiyası
**Mosta Duvno yeparxiyası** (bosn. Mostarsko-duvanjska biskupija, *lat.* Dioecesis Mandetriensis-Dumnensis) — mərkəzi Bosniya və Herseqovinanın Mostar şəhərində yerləşən və Roma adətini saxlayan katolik yeparxiya.

Tarixi
------

Xristianlıq V-VI əsrlərdə müasir Bosniya və Herseqovinanın ərazisində yayılmağa başlandı. Bu dövrdə, Salona (müasir Split) arxiyeparxiyasından asılı olan bir neçə yeparxiya quruldu, o cümlədən qədim Duvno şəhərindəki (müasir Tomislavqrad) yeparxiya. XV əsrin ikinci yarısında Bosniya və Herseqovina türklərin hakimiyyəti altına keçdi və əhalinin kütləvi şəkildə islamlaşdırılması baş verdi. 1663-cü ildə Duvno Yeparxiyası rəsmi olaraq ləğv edildi.

Herseqovinada katolik quruluşlar yalnız XIX əsrin ortalarında təzədən yaranmağa başlandılar. 1846-cı ildə Herseqovinanın apostol vikariatı təşkil edildi. Bosniya və Herseqovinanın Avstriya-Macarıstana birləşdirildiyi 1878-ci il Berlin konqresindən sonra ordinar strukturların yaranması üçün fürsət yarandı. 1881-ci ildə apostol vikariatı mərkəzi Mostar şəhərində olan Mostar Duvno yeparxiyasına çevrildi. 1890-cı ildə Trebine-Mrkan yeparxiyası Mostar-Duvnoya birləşdirildi və sonuncu ləğv edilmədi, sadəcə Mostarın yepiskopu Trebine yeparxiyasının administrator vəzifələrini icra etməyə başladı.

Mostar-Duvno və Trebinye-Mrkan yeparxiyaları (katolisizm mənbələri onlar üçün birləşdirilmiş statistik məlumatlar verir) tarixən çox sayda Bosniya xorvatlarının yaşadığı ərazilərdə yerləşirlər, bu səbəbdən bu yepiskoplarda Vrhbosna arxiyeparxiyası və Banya Luka yeparxiyasından fərqli olaraq katoliklər demək olar ki ümumi əhalinin yarısını təşkil edirlər. Burada katoliklərin 1992-1995 Bosniya müharibəsi zamanı və sonrasında Xorvatiyaya axını da Bosniya Herseqovinanın digər bölgələrindən xeyli az idi. Beləliklə, 1990-cı ildə, statistikaya görə, birləşmiş diosezlərdə 208 min katolik yaşayırdı, 1999-cu ildə qaçqınlara görə onların sayı 199 minə düşdü, lakin 2004-cü ildə katolik əhalisi 208 minə çatdı.

Statistika
----------

2004-cü il tarixinə görə arxiyepiskopluqda 208 min katolik (əhalinin yüzdə 43-ü), 229 keşiş və 81 kilsə var idi. Yeparxiyanın sobor katedralı, Mostardakı Məryəm Ana Katedral Kilsəsidir. Ayrıca, katedral statusunu Trebinye şəhərindəki sobor da daşıyır (Trebinye-Mrkanın yeparxiyasının mərkəzi). 1993-cü ildən Ratko Periç Mostar-Duvnonun yepiskopu və Trebinye-Mrkanin administratorudur..

İstinadlar
----------

1. 1 2  "catholic-hierarchy.org saytında statistika". 2011-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-30.

Həmçinin bax
------------

* Bosniya və Herseqovinada katolisizm

Xarici keçidlər
---------------

* Yeparxiyanın saytı
* «Dioceses of Mostar and Markana-Trebinje» //Catholic Encyclopedia (1913)
* gcatholic.org saytında statistika
* catholic-hierarchy.org saytında yeparxiyanın statistikası
**Monteneqro Futbol Assosiasiyası** (mont. Fudbalski savez Crne Gore) — Monteneqroda futbolun idarəedici orqanı. Mərkəzi ofisi Podqoritsa şəhərində yerləşir.

Federasiyanın prezidenti tanınmış veteran futbolçu Deyan Saviçeviçdir.

Tarixi
------

Monteneqro Futbol Assosiasiyası 8 mart 1931-ci ildə Yuqoslaviya Futbol Assosiasiyasının bölməsi olaraq *Çetinjski fudbalski podsavez* ("Çetinye Futbol Alt Assosiasiyası") adı altında təsis edilmişdir.

Monteneqro Futbol Assosiasiyası müxtəlif dövrlərdə Yuqoslaviya Futbol Assosiasiyasının, Yuqoslaviya Fedrativ Respublikasının Futbol Assosiasiyasının və Serbiya və Monteneqro Futbol Assosiasiyasının bir hissəsi olub. 28 iyun 2006-cı ildə Monteneqro həmin ayın əvvəlində müstəqil ölkə olduqdan sonra Assosiasiya müstəqil olur.

30 iyun 2006-cı ildə UEFA və FIFA-ya üzv olmaq üçün ərizə verdi. Assosiasiya 26 yanvar 2007-ci ildə UEFA-ya, 31 may 2007-ci ildə isə FİFA-ya üzv oldu.

Fəaliyyəti
----------

Monteneqro Futbol Assosiasiyası, futbol üzrə Monteneqronun Birinci, İkinci və Üçüncü Liqalarını təşkil edir, onların arasında 45 klub var.

Federasiya, həmçinin Monteneqro Qadınlar Liqası, kişilər və qadınlar arasında Monteneqro Kuboku, eləcə də Monteneqro milli futbol komandası və 21 yaşadək futbolçulardan ibarət Monteneqro milli komandasını təşkil edir.

Federasiya hər il Monteneqronun ən yaxşı futbolçusuna İlin Futbolçusu adını verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  UEFA Magazine – Montenegro's new dawn Arxivləşdirilib 2006-11-28 at the Wayback Machine by Aleksandar Bošković

| ⛭**Avropanın Milli Futbol Assosiasiyaları** (UEFA) |
| --- |
| Albaniya  • Almaniya  • Andorra  • Avstriya  • Azərbaycan  • Belçika  • Belarus  • Bolqarıstan  • Bosniya və Herseqovina  • Çexiya  • Danimarka  • Ermənistan  • Estoniya  • Farer adaları  • Finlandiya  • Fransa  • Gürcüstan  • Xorvatiya  • İngiltərə  • İrlandiya  • İslandiya  • İspaniya  • İsrail  • İsveç  • İsveçrə  • İtaliya  • Kipr  • Qazaxıstan  • Latviya  • Lixtenşteyn  • Litva  • Lüksemburq  • Macarıstan  • Makedoniya  • Malta  • Moldova  • Monteneqro  • Niderland  • Norveç  • Polşa  • Portuqaliya  • Rumıniya  • Rusiya  • San-Marino  • Serbiya  • Slovakiya  • Sloveniya  • Şimali İrlandiya  • Şotlandiya  • Türkiyə  • Uels  • Ukrayna  • Yunanıstan |  |
| **Keçmiş Milli Futbol Assosiasiyaları:** Almaniya Demokratik Respublikası  • Saar  • Serbiya və Çernoqoriya  • SSRİ  • Yuqoslaviya |
**Marusya** ( ***ing. Marussia F1 Team, ru. Маруся***) rusiya-britaniya avtomobil yarış komandası, 2012-ci ildən Formula 1 də iştirak etmişdir. 
Komanda Marussia Motors un Vörcin  komandasını satın alması nəticəsində yaradılmışdır. 2012-2013-cü illərdə komanda Cosworth, 2014-cü ildə isə Ferrari mühərriklərindən istifadə etmişdir.
2014-cü ilin aprel ayında Marussia Motors şirkətinin prezidenti Nikolay Fomenko, Marusyanın mühəndislik şöbəsinin rəhbəri deyildir və komandanın Fomenko ilə heç bir texniki və ya maliyyə əlaqəsi qalmadı.
2014-cü ilin oktyabr ayında şirkət xarici idarəetmə prosedurunu tətbiq etmişdir. 7 Noyabr 2014-cü ildə şirkətin sona çatması elan edildi. 2015-ci ildə komanda yarışlara Manor adı altında qatıldı.

Tarix
-----

2009-cu ilin yay ayında Britaniya komandası Manor, Grand Prix Formula 1-də iştirak etmiş və 4 yerdən birini tutdu.
2009-cu il 15 dekabr, Manor Motorsport və Vörcin komandaları birləşdi və Vörcin adı altında fəaliyyət göstərdi və Marussia Motors şirkəti komandanın sponsoru oldu. Nikolay Fomenko komandanın rusiya lisenziyası ilə fəaliyyətinə nail oldu və komanda Formula 1 tarixində ikinci rusiya komandası oldu. Uğursuz çıxışlar Nik Uirtin komandanı tərk etməsinə səbəb oldu. Nikolay Fomenko qrupda dəyişikliklər etməyə başladı. Komanda Şeffilddə yerləşdirildi, yeni texnik Pet Simons dəvət olundu və McLaren ilə müqavilə imzalandı.
2012-ci ildə komanad Marussia F1 Team adlandırıldı.

2012
----

2011-ci ildə, 2012-ci ildə keçirilən yarışa namizədlər, almaniyalı Timo Glock və fransalı Charles Pic təyin olundu. 
Komanda yarış avtomobilini tam hazır etmək üçün bir neçə yarışda iştirak etmədi. Nəhayət əvvəlki şassi təkmilləşdirildi və MVR-02 modeli hazırlandı. Ancaq avtomobilin uğursuz olması planları yenidən dəyişməyə səbəb olur. Yenidən bir sıra yarışlara ara verilir.2012-ci il iyul 3-də sınaq aparılarakən Cambridgeshire ʼin Duxford ərazisində sürücü María de Villota qəzaya düşür və ağır travma alaraq sağ gözündə görmə qabiliyyətini itirir.

2013
----

2012-ci ilin dekabr ayında komanda britaniyalı Max Chilton ilə müqavilə imzalayır. 2013-cü ilin yanvar ayında Timo Glock komandanı tərk edir. 5 fevralda komanda MR02 modelini təqdim edir. Daha sonra komandanın ikinci pilotu fransalı Jül Byanki ilə müqavilə imzalanır.İyul ayında Pet Simons komandanı tərk edərək Uilyamsa keçir. Komanda Konstruktorlar Kubokunda 10-cu yeri qazanır.

2014
----

2014-cü il, Monako Qran pri-də Marusya komandası karyerasında ilk xalını Jül Byanki sayəsində qazanır. O, bu yarışda 8-ci yerdə qərarlaşır. Yaponiya Qran pri də Jül Byanki qəzaya düşür və ciddi travmalar alır. Komanda yarışlara Max Chilton ilə davam edir.
Oktyabr ayının sonunda komanda Braziliya və ABŞ-da keçiriləcək yarışlara qatılmayacağını elan etdi. 
7 noyabr 2014-cü ildə Marusya əməliyyatların dayandırılması və bütün işçilərin işdən çıxarılmasını açıqladı. Səbəb maliyyələşmənin olmaması idi.

Xarici keçidlər
---------------

* Marusya Qran pri
* Marusya
* Marusya Formula 1
**Rəsul Rzanın Ev Muzeyi** — Dahi Azərbaycan şairi, görkəmli dramaturq, tərcüməçi, ictimai xadim, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Azərbaycan SSR xalq şairi, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi Rəsul Rzanın (1910-1981) ev-muzeyi ədəbin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün doğulduğu Göyçay şəhərində yaradılmış muzeydir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliçiliyindədir.

Məzmun
------

Digər muzeylər kimi xalq şairi R.Rzanın da ev muzeyi əşyaların mühafizəsi, öyrənilməsi, kütləvi nümayişinin və təbliğinin həyata keçirilməsini təmin edir.2017-ci ildə R.Rzanın ev muzeyində Azərbaycançılıq məfkurəsinə uyğun yenilənmiş mövzu ekspozisiya planına əsasən muzey 4 zaldan ibarət olub, şairin yaradıcılığının müəyyən dövrünə görə ekspozisiya zalları üzrə bölünmüşdür.Eksponatların çox hissəsi Yazıçılar Birliyinin Sədri, xalq yazıçısı Anar tərəfindən muzeyə bağışlanılıb.Muzeydə 449 eksponat nümayiş olunur.

1-ci zalda Muzeyin yaranma tarixi haqqında əmr və sərəncamlar, fəxri fərmanlar,diplomlar, R.Rza haqqında ümumi məluumat , Azzərbaycan Respunblikasının Prezidenti İlham Əliyev cənablarının R.Rzanın 100 illik yubileyi ilə əlaqədar "sərəncam"-ı asılmışdır.Bundan başqa R.Rza poeziyasında Azərbaycançılıq məfkurəsi haqqında ulu öndərin söylədiyi fikirlər və sitatlar nümayiş olunur.Bu zalda Sosialist Əməyi Qəhrəmanı R.Rzanın aldığı mükafatlar,fəxri adlar,fotostendlər və sair nümayiş olunur.

2-ci zalda: R.Rzanın uşaqlıq və gənclik illərinə aid foto materiallar, R.Rza valideynləri ilə, ədibin gənclik illəri, R.Rza ailəsi ilə,R.Rza və qohumları, R.Rzaya aid şəxsi əşyalar,N.Rəfibəyliyə aid foto stend, R.Rzanın müasirləri ilə foto stendi, şairin şeirlərindən ibarət parçalar, R.Rzaya məxsus pianino nümayiş olunur.

3-cü zal: Şairin yaradıcılıq otağıdır. Otaqda şairin şəxsi əşyaları ilə yanaşı,anası Məryəm xanıma aid olan məişət əşyaları, fotostendlər,kitablar və s.nümayiş olunur.

4-cü zalda: R.Rza və N.Rəfibəyliyə məxsus məişət əşyaları,suvenirlər, lampalar,çay dəsti,gül qabları, stolüstü saat, tüfəng, trümo, R.Rzanın ailəsi ilə olan foto şəkillər nümayiş etdirilməklə bərabər, N.Rəfibəylinin cehizlik xalçası qiymətli eksponatlar kimi qorunub saxlanılır.

Muzeyin ekspozisiya zalllarında 449 eksponat nümayiş olunur.Fonndda nümayiş etdirilən eksponatların elektron qeydiyyat sistemi mövcuddur.Hər il olduğu kimi bu il də muzeyə gələn tamaşaçıların sayı yeterincə olmuşdur. Muzeydə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə qeyd edilən şair və yazıçıların yubileyləri keçirilmişdir.

Mənbə
-----

* 

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-01-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-30.
**Martın qardaşlarının binası**, **Qırmızı ev** — Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində, Bolşaya Sadovnaya küçəsi və Krepesnovo xiyabanında yerləşən bina. Bina 1893-cü ildə N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektik stildə inşa edilsə də Binanın ilk sahibi İvan Romanoviç Martın olmuşdur. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir.

Tarixi
------

Künc qüllə
İki mərtəbəli qırmızı kərpiçdən inşa edilmiş bina. Bina 1893-cü ildə N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektik stilində inşa edilsə də, rusqotikası elementləri belə vardır. Binanın künc hissəsində qüllələr vardır. 
Bınanın ilkin sahibi britaniyalı İvan Romanoviç Martın olmuşdur. Sonrakı mülkiyyətçi isə onun həyat yoldaşı P. İ. Martın olmuşdur. Bir müddət sonra isə onların oğlanları — Vasili, Qeorgi, İvan — idarə etmişdir. Martınlar ailəsinə həmçinin binanın yaxınlığında yerləşən «Con Martin və Kº» mexanika zavodu yerləşirdi. Qeorqi Martın 1910-cu illərdə ABŞ konsulluğunda işləyirdi. Martın qardaşlarının binasında onun kantoru yerləşirdi.

1920-ci illərdə digər mülkiyyətdə olan binalar kimi sovet hökuməti tərəfındən milliləşdirilmişdir. Binanın birinci mərtəbəsində müxtəlif müəsissələr, ikinci mərtəbədə isə kommunal mənzillər yerləşirdi. Böyük Vətən müharibəsi bitdikdən sonra binada təmir işləri aparılmışdır. Dam hissəsinə isə pəncərələr qoyulmuşdur. 1980-1990-ci illərdə binada Rəssamlar Evi yerləşirdi. Burada salon-maqazin, antikivar dükanı vardı.

2007-ci ildə bina M. A. Şoloxov Dövlət muzey-qoruğunun balansına verilmişdir. Bundan sonra binanın restavrasiyası həyata keçirilmişdir. Bərpadan sonra Martın qardaşlarının binasında muzeyin filialı olacaqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Донской Вавилон". Московский комсомолец. 2013-08-07. 2013-10-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-27.
2. ↑  "Rostov-na-Donu". Rostov vilayətinin rəsmi saytı. 2013-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-28.
3. ↑  *Александр Харченко.* "Ремонт после реставрации?". dom.161.ru. 2013-08-13. 2016-11-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-28.
4. ↑  *Вера Волошинова.* "«Красный домик» – будущий Ростовский филиал музея-заповедника М.А. Шолохова". werawolw.ru. 2017-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-27.
5. ↑  "Продолжается реставрация Дома братьев Мартын". sholokhov.ru. 2017-09-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-27.
**Balıktax çayı** (*Balıqlı çay*) — Kotelnı adası ərazazisindən axan çay. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyası, Yakutiya ərazisinə daxildir. Adanın ən böyük çayıdır. Çay öz adını onun sularında yaşayan balıqlardan alır. 130 metr yüksəklikdən başlayır. 209 km məsafədə uzanır. Sahəsi 4110 km² təşkil edir.

Qərbinin mərkəzi hissəsindən başlayır. Şərqi Sibir dənizində yerləşən Yakov Smirniski buxtasına tökülür. Mənsəbdə qollara ayrıldığı hissədə çayın eni 110 metrdir. Dərinliyi bəzi hissələrdə 2 metrdir. Çayın sürəti 0,1 m/s-dir.

Çay sistemi
-----------

* Balıktax

→ Qlubokaya
→ Zmeyka
→ Pravaya Qlubokaya
→ Strela
← Bıstrıy
→ Lunnıy
→ Ittax
→ İzvilistaya
← Kustax-Yuryux
→ Buordax
→ Ovraşnaya
→ Zreberq
→ Lotok
→ Snejnaya
← Kuttalax
← İrtyax
← Sol İrtyax
← Murunnay
→ Uettyax-Sala
→ Tuor-Yuryux
← Pessovaya-Takar-Sala
→ Uettyax-Yuryux
← İrim-Yuryue
← Tuquttax
→ Tuquttax-Tas-Sala
→ Pessovaya
→ Şeyna
← Levaya Şeyna
→ Pyamaya
→ Belaya
→ Suxoy
← Tixaya
← Svetlıy
← Kazarka
→ Luqovaya
→ Baycaxarovaya
← Razlivka

Mənbə
-----

* Balıktax çayı sahilində dayanacaq Arxivləşdirilib 2018-12-19 at the Wayback Machine — panoramio.com

İstinadlar
----------

1. ↑  "YENİ SİBİR ADALARI". 2014-02-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-20.

Xəritə
------

* Xəritə
**Maru** (*yap.* まる [mä.ɾɯ́] — hərfi. "yumru", d. 24 may 2007-ci il) — şotland sallaqqulaq pişiyi növünə aid olan Yaponiyada yaşayan, YouTubeda məşhur videoların qəhrəmanı olan pişik. 2017-ci ilin mart ayında Maru YouTube-da ən çox izlənilmiş heyvan oldu. 3 iyun 2017-ci il tarixinə görə, Maru ilə olan videolar 341,840,777 baxış əldə etmişdir. Pişik tez-tez KİV-lərdə yada salınır. Videolarda heç vaxt üzünü göstərməyən və danışmayan onun sahibi YouTube-da *mugumogu* niki ilə qeydiyyatdan keçmişdir.

2011-ci ildə Marunun sahibəsinin müəllifi olduğu "I Am Maru" kitabı işıq üzü gördü (ISBN 978-0-06-208841-3).

İstinadlar
----------

1. ↑  *mugumogu.* "Maru, happy 4th birthday!". 2012-08-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-03-14. (yap.)
2. ↑  *Guinness World Records,* Maru - The cat from Japan that holds the record for most watched animal on YouTube, 2017-03-24, 2022-04-20 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2017-03-26

Xarici keçidlər
---------------

* Marunun bloqu
* YouTubeda kanalı
**Rəqəmsal video** — Məlum olduğu kimi, videogörüntü kadrlar ardıcıllığından başqa bir şey deyil. Filmin hər saniyəsi 24 müxtəlif kadr toplusudur. Beləliklə, bir saniyəlik videonu yada saxlamaq üçün bizə bütün kadrı saxlamaq lazım gəlir. Tutaq ki, kadrın ölçüsü 512 x 384 nöqtədən ibarətdir. İstənilən nöqtə 16 milyon rəngdən birinə boyana bilər, yəni onu əks etdirilməsi üçün 3 bayt yaddaş lazım gələcək:

512 x 384 x 3 = 589824 bayt.

Deməli bir kadrın saxlanılması üçün 600 kbayta yaxın yaddaş lazımdır. Əgər həm də səsi yadda saxlamaq tələb olunarsa, onda kadrın ölçüsü böyüyəcək. Bu zaman, məsələn, çox da böyük olmayan sıxlıq ilə iki saatlıq videoyazınıın saxlanılması üçün 10 Gbaytdan artıq yaddaş lazım gələcək.

Videonu rəqəmsal daşıyıcılarda saxlamaq üçün videogörüntülərin sıxılması texnologiyasından istifdadə edilir. Ən geniş yayılmış sıxma formatı MPEG-dir. Bu format ötən əsrin sonunda Motion Picture Engineering Group-un alimlıri tərəfindən hazırlanmışdır (MPEG-in təkmilləşdirilməsilə bağlı işlər indi də davam etdirilir). Hazırda MPEG formatı təsvirin mürəkkəblik dərəcəsindən asılı olaraq, onu 10 dəfədən 100 dəfəyədək və daha çox sıxmağa imkan verir.

Mənbə
-----

* "Uşaqlar üçün ensiklopediya. İnformatika.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008, səh.308
**Ağımtıl böyürtkən** (*lat.* Rubus candicans) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin moruq cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Yunanıstanda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 2 m-dək çatır. Gövdələri boz, budaqları yaşılımtıl, tikanlıdır. Yarpaqların kənarları iti, ürəkvari və ya silindirik olub, üzəri çatlı, sadə və ya mürəkkəb olub yarpaqaltılıqdır. Yarpaqları üstdən çılpaq, qarşı-qarşıya olub, bir saplaqda 3 yarpaq yerləşir ki, onlardan biri zoğun kənarında yerləşir. Yarpaq ayasının kənarları tikanlı olub, ucu bizdir. Çiçəkləri iki bəzən birevlidir, kasayarpaqcıq və ləçəkləri 5 (6-8)-dir, erkəkcik və yumurtalığı çoxdur. Çiçəkləmə may-iyun aylarında, meyvə əmələ gətirmə iyul-avqust aylarına təsadüf edilir. Meyvəsi giləmeyvədir, yığma olub qaidədən bitişikdir. Meyvələri əvvəlcə yaşıl tam yetişdikdə tünd bənövşəyi və ya qara rəngdə olur. Toxumları dəyirmi-üçbucaq, azca yastı yumurtavaridir. İllik zoğları çılpaq və ya seyrək tükcüklü, iynələri çox vaxt düzdür.

Ekologiyası
-----------

Meşədə, çəmənliklərdə, kolların arasında, dağ yamaclarında, çay sahillərində bitir. Yüngül qumluca, orta gillicə, ağır, drenajlı torpaqlara üstünlük verir. Yarımkölgədə və ya kölgəsiz yerdə bitə bilər. Turşuluq, neytral və qələvili torpaqlarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış dağlarında təbii halda, Abşeronda, Sumqayıtda gilli, qayalı ərazilərdə rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Meyvələri yeməlidir və onlardan boyaq alınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  The Plant List (ing.). 2010.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15546445
* EoL: 633141
* EPPO: RUBCN
* EUNIS: 180239
* GBIF: 2991769
* GRIN: 318319
* iNaturalist: 55914
* Plant List: rjp-9449
* Tropicos: 27805070
* WFO: wfo-0001018579

 |
**Lorenzo di Bonaventura** (1957, Nyu-York, Nyu-York ştatı) — italyan mənşəli amerikalı kinorejissor və kino prodüseridir. 1990-cı illərdə Warner Bros. üçün işləmişdir. Harvard Universitetini bitirib.

Həyatı və karyerası
-------------------

1990-cı illərdə o, Warner Bros. şirkətinin icraçı prodüseri idi. Onun şəxsi şirkəti olan Di Bonaventura Pictures Paramount Pictures ilə birgə təsis edilmişdir. Warner Bros.da işlədiyi müddətdə Matriksi kəşf etmiş və *J. K. Rowling*in kitabları əsasında çəkilmiş, eyni zamanda istehsalına rəhbərlik etdiyi Harry Potter franşizasının film hüquqlarını almışdır.

O, yazıçı Maykl Skottun "Ölümsüz Nikolas Flamelin sirləri" adlı altı hissəli fantastik romanlarının film hüquqlarını əldə etməyi hədəfləmişdir. Di Bonaventura "Skottun fantaziya seriyası Harri Potterdən sonrakı təbii təkamüldür" demişdir.

### Şəxsi həyatı

Simfonik orkestr dirijoru olan atası Mario di Bonaventura onu Harvard Universitetinə göndərmişdir. Daha sonralar isə o, Pensilvaniya Universitetinin Uorton Biznes Məktəbində MBA dərəcəsi üzrə təhsil almışdır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Lorenzo Di Bonaventura // MAK (pol.).
**Moğol memarlığı** — türk memarlığından bəhrələnən xüsusi memarlıq üslubu olub müasir Hindistan ərazisində Böyük Moğol İmperiyası dövründə mövcud memarlıq sənətidir. XVI-XVII əsrlərdə özünün inkişaf dövrünü yaşamışdır.

Xüsusiyyətləri
--------------

Moğol imperatorluğu dövründə müsəlman-hind memarlığının bir sıra nümunələri yaradılmışdı. Əkbər şah dövründə Hümayun şahın Dehlidəki məqbərəsi, Aqra və Lahor şəhərində saraylar, Təthpur-Sikri qalası inşa edilmişdi. Əkbər şah Aqra şəhərindən 25 mil aralıda yerləşən, özü tikdirdiyi Təthpur-Sikri qalasında 1569-1584-cü illərdə yaşamışdı.

Tac-Mahal məqbərəsi
-------------------

 *Əsas məqalə: Tac-Mahal*
Moğol memarlığının ən yüksək nümuməsi Tac-Mahal məqbərəsidir. Moğol imperatoru Cahan şah sevimli arvadı Mümtaz Mahal Banu Bəyimin qəbri üzərində 1630-1652-ci illərdə Tac-Mahal məqbərəsini tikdirmişdi. Bu məqbərə «Hindistanın incisi» adlanır. Ağ mərmərdən tikilmiş məqbərənin memarı usta Məhəmməd İsa Əfəndi, onun köməkçiləri səmərqəndli Məhəmməd Şərif və İstanbullu Xan Rumi idilər. Məqbərə müxtəlif miniatür janrda rəsmlərlə bəzədilmişdir. Hind rəssamlığında miniatür janrı XVI əsrdə üstünlük təşkil edirdi.

Şah Cahan hakimiyyəti dövründə Moğol memarlığı çiçəklənirdi. Cahan şahın dövründə bir sıra dəbdəbəli abidələr yüksəldib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tac-Mahal". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-01.

Xarici keçidlər
---------------

* Mughal architecture