recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Platelyay gölü** (lit. Platelių ežeras: *Plateliu ežers*) — Jemaytiya regionunun ən böyük, Litvanın isə ən böyük 9-cu gölü. Göl Jemaytiya Milli Parkında yerləşir. Sahədi 12 km², ən dərin yeri isə 47 metr təşkil edir. Göldə 7 ada yerləşir, bu adalarında birində qəsr tikildiyindən həmin ada Qəsr adası adı ilə tanınır. Arxeoloqlar burada iki qəsrin qalıqlarını tapmışdırlar və onların Bona Sforsa qəsrinə aid olduğunu güman edirlər. Göldə dalğıclıq və yaxta klubları fəaliyyət göstərir. Gölün qərb sahilində Platelyay qəsəbəsi yerləşir.

Platelyay gölü bir neçə tədbir ilə məşhurdur. Burada 2002-ci ildə *Roko naktys* (*azərb.* "Rok gecələri"‎) festivalı keçirilir. Lakin Platelyay qəsəbəsi 4000 qonağın ehtiyaclarını qarşılaya bilmədiyindən festivalın keçirildiyi yerin dəyişdiriləcəyi görünür. 25 il boyunca göl marafon yarışları üçün istifadə olunmuşdur. 2006-cı ildə rekord sayda iştirakçı qeydə alınmışdır: 21 nəfər 3,5 kilometr məsafəni, 154 nəfər isə 1,8 km məsafəni üzmüşdür.

Göl sualtı arxeologiyası üçün maraqlı nümunələrdən biridir. Alimlər düşünürlər ki, keçmişdə suyun səviyyəsi daha alçaq olub, su səviyyəsinin yüksəlməsi nəticəsində bir neçə ada su altında qalmışdır. Məsələn, 2002-ci ildə dalğıclar üzərində *"L"* hərfinə bənzər işarələr olan daş tapmışdırlar. Bu daş daha kiçik daşlarla əhatələnmişdir və belə nəzəriyyə ortaya çıxmışdır ki, bu, bütpərəstlər tərəfindən ibadət yeri kimi istifadə olunmuşdur. 2002-ci ildə arxeoloqlar gölün dibində uzunluğu 5,5 metr olan, Böyük Vitovt dövrünə aid olduğu güman edilən 3 qayıq aşkarlamışdırlar.

Göldən elə də uzaqda olmayan meşənin içində Soyuq müharibə muzeyi fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑   (lit.) Archeologai ieškos nuskendusių salų, ELTA, July 2, 2005. Delfi.lt. Accessed 8 aprel 2016.
2. ↑   (lit.) "Roko naktys" šiemet Plateliuose vyks paskutinį kartą, Delfi.lt, July 31, 2006. Accessed 8 aprel 2016.
3. ↑   (lit.) Justė Radzevičiūtė, Platelių plaukimo didįjį maratoną laimėjo G.Sikorskytė ir V.Volodko. Delfi.lt, July 30, 2006. Accessed 8 aprel 2016.
4. ↑   (lit.) Asta Buitkutė, Platelių dugne - mįslingas akmuo. Lietuvos rytas, July 25, 2002. Delfi.lt. Accessed 8 aprel 2016.
5. ↑   (lit.) Iš Platelių ežero bus iškelta senovinė valtis-luotas, BNS, July 5, 2002. Delfi.lt. Accessed 8 aprel 2016.

Həmçinin bax
------------

* Litva gölləri

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Platelyay gölü ilə əlaqəli mediafayllar var.

* Jemaytiya Milli Parkı: Göllər
* Dalğıclıq marşrutları şəkillərlə. Arxivləşdirilib 2007-05-07 at the Wayback Machine
Xəndək döyüşündə Əli ibn Əbu Talib ilə Əmr ibn Əbdül-Vud arasında döyüş.
**Mübarizun** (*ərəb.* مبارزون‎; mənası – *duelist*) — VII əsrin müsəlman istilaları zamanı Raşidi ordusunda xüsusi hərbi birlik. Mübarizunlar dövrün müsəlman ordularında düşmənin çempionları ilə döyüşməsinə görə tanınırdı. Ərəb, Bizans və Sasani müharibə ənənəsində döyüşlər, adətən, qarşı tərəfin ordularının çempion döyüşçüləri arasında baş tutan duellərlə başlayırdı. Mübarizunlar İslam ordularının ən cəsur adamları hesab olunurdular və onlar haqqında çoxlu miflər olurdu.

Müsəlman ordusu ümumiyyətlə əsgərlərinin zirehlərini geyməsindən sonra birliklərini mövqelərinə yerləşdirir, son olaraq isə önə Mübarizun göndərərək başlayırdı. Mübarizun döyüşçülərinə düşmən arasından qalmaq riskindən uzaqlaşmaq üçün məğlub olan düşmən çempionlarını arxasına düşərkən düşmən cəbhəsinə gedən yolun üçdə ikisindən çoxunu qət etməkdən çəkinmək tapşırılırdı. Duel mərhələsi başa çatdıqdan sonra ordu ümumi irəliləyişinə başlayırdı.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  Nicolle, 1994, p. 37.
2. 1 2  Nicolle, 1994, p. 36.
3. ↑  Nicolle, 1998, p. 24.

### Ədəbiyyat

* *Nicolla, David.* Yarmuk AD 636: The Muslim conquest of Syria. Osprey Publishing. 1994. ISBN 1855324148.[*ölü keçid*]
* *Nicolla, David.* Armies of the Caliphates 862-1098. Osprey Publishing. 1998. ISBN 1855327708.[*ölü keçid*]
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Rast (dəqiqləşdirmə).

**Rast. Niyazi** — rejissor Nonna Müzəffərovanın sənədli filmi. Beynəlxalq Muğam Mərkəzində filmin təqdimatı olub.

Məzmun
------

Film Azərbaycanın görkəmli dirijoru və bəstəkarı, SSRİ Xalq Artisti, Dövlət və Beynəlxalq mükafatları laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Niyazi Tağızadə-Hacıbəyova həsr olunmuşdur.

Film haqqında
-------------

Filmin çəkilişləri Azərbaycanda, Türkiyədə və Rusiyada aparılıb.
Film üzərində işləyərkən Niyazinin ev-muzeyinin fondundakı sənədlərdən istifadə edilib.
Filmdə Niyazinin "Rast" simfonik muğamından istifadə edilib.
### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** İntiqam Qasımzadə
**Rejissor:** Nonna Müzəffərova
**Operator:** Yuri Varnovski
**İçraçı prodüser:** Əlibala Rəhimov
**Bədii rəhbər:** Eldar Quliyev
Elşən Bağırov
Roman Məmmədov
Tahir Əliyev
Elşən Əliyev
Cabir Hacıyev
Eldəniz Rəsulov

Filmdə iştirak edənlər
----------------------

Arif Məlikov (bəstəkar, SSRİ Xalq artisti)
Fərhad Bədəlbəyli (pianoçu, SSRİ Xalq artisti)
Tamara Sinyavskaya (opera müğənnisi, SSRİ Xalq artisti)
Aida Tağızadə (musiqişünas, əməkdar incəsənət xadimi)
Yalçın Adıgözəlov (bəstəkar, Azərbaycan Xalq artisti)
Anar (yazıçı, Azərbaycan Xalq yazıçısı)
Rza Bayramov (Niyazinin ev-muzeyinin direktoru)
Gülsin Onay (türk pianoçusu)
İdil Biret (türk pianoçusu)
### Arxiv kadrlarda iştirak edənlər

Heydər Əliyev (titrlərdə yoxdur)
Niyazi (titrlərdə yoxdur)

Xüsusi minnətdarlıq
-------------------

* Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsi
* Azərbaycan Dövlət Film Fondu
* Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi
* Niyazinin mənzil-muzeyi

İstinadlar
----------

1. ↑  Abdullayeva, S. "Rast.Niyazi" sənədli filmi təqdim edilib: [Beynəlxalq Muğam Mərkəzində rejissor Nonna Müzəffərovanın qruluşunda hazırlanan eyniadlı filmin təqdimatı haqqında] //525-ci qəzet.- 2014.- 20 dekabr.-S.17.
2. ↑  Hüseynov, F. Niyaziyə həsr olunmuş sənədli filmin təqdimatı: [Beynəlxalq Muğam Mərkəzində rejissor Nonna Müzəffərovanın "Rast. Niyazi" sənədli filminin təqdimatı haqqında] //Mədəniyyət.- 2014.- 19 dekabr.- S.3.

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**İrina Jukova** (22 noyabr 1974, Çerkasi) - Ukraynalı karyerasını başa vurmuş voleybolçu.

Həyatı
------

1974-cü il təvəllüdlü və 178 sm boyu olan İrina Jukova ölkəsinin yığmasının da şərəfini qoruyur. Ukraynalı voleybolçu Avropa kubokunda mübarizəyə ilk dəfə "Ximvolokno Çerkası"nin heyətində "ayaq basıb". O, daha sonra "Modena" (2001-2003), "Foppapedretti" (2003-2005), "Kruq Çerkası" (2006-2007), və "Zariçye-Odinçeva" (2007-2009) klublarının heyətində qitənin müxtəlif kubok yarışlarının iştirakçısı olub. 4 dəfə Çempionlar Liqasının "Dördlər finalı"nda qüvvəsini sınayan Jukova "Berqamo" və "Modena"nın heyətində Çempionlar Liqasının qızıl medalını qazanıb. Bundan əlavə, bir dəfə fəxri kürsünün ikinci pilləsinə yüksəlib və 1 dəfə dördüncü olub. O, həmçinin Rusiya, İtaliya və 5 qat Ukrayna çempionudur.

2010-cu ilin mayında Rabitə Bakı klubu ilə müqavilə bağlayıb.

Xüsusiyyətləri
--------------

Boy : *179 sm*

Çəki : *69 kq*

Mövqe: *Oyun qurucusu*

Nömrə: *17*

Oynadığı klublar
----------------

* Zareçye Odintsovo (Rusiya)
* Berqamo (İtaliya)
* Volley Modena (İtaliya)
* Reqqio Kalabria (İtaliya)
* Kruq Çerkazi (Ukrayna)

Nailiyyətləri
-------------

* Azərbaycan Çempionu (Rabitə Bakı) 2011-2012
* Azərbaycan Çempionu (Rabitə Bakı) 2010-2011
* Çempionlar Liqası gümüş medalı 2010-2011
* Çempionlar Liqası qızıl medalları 2000-2001, 2004-2005
* İtaliya Kuboku
* 2 dəfə İtaliya Superkuboku
* Çempionlar Liqasının ən yaxşı oyun qurucusu 2004-2005
* İtaliya Çempionu
* Rusiya Çempionu
* CEV Kuboku 2003-2004

İstinadlar
----------

1. ↑  CEV people database (ing.).
2. ↑  "Çempionlar Liqasının qalibi Azərbaycanda oynayacaq". 2010-05-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-05-13.
**Ana Mariya Tostado Dominqo** (*isp.* Ana María Tostado Domingo; 30 oktyabr 1971, Valensiya) — İspaniya universal voleybolçusu. 1992 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir.

Həyatı
------

Ana Mariya Tostado 30 oktyabr 1971-ci ildə İspaniyanın Valensiya şəhərində anadan olmuşdur.

1990–1992-ci illərdə "Espanyol" da, 1993–1994-cü illərdə "Mursiya"da çıxış etmişdir. 1990/91 mövsümündə "Espanyol"un tərkibində İspaniya çempionatını, kubokunu və superkubokunu, 1993/94 mövsümündə "Mursiya"nın tərkibində ölkə çempionluğunu qazanmışdır.

1991-ci ildə İspaniyanın qadınlardan ibarət komandasının tərkibində Yaponiyada keçirilən dünya çempionatında çıxış etmiş, komanda 11-ci yeri tutmuşdur.

O, 1992-ci ildə Barselonada Yay Olimpiya Oyunlarında İspaniyanın qadın voleybol komandasının üzvü olmuş, 4 oyun keçirmişdir. Komanda 8-ci yeri tutmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Sports-Reference.com (ing.).
2. 1 2  "Ana María Tostado » турниры в классическом волейболе :". Женский Волейбокс (rus). 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-14.
3. ↑  "Olympedia – Ana María Tostado". www.olympedia.org. 2023-07-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-14.
4. ↑  "Ana MarÃ­a Tostado Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com". web.archive.org. 2020-04-18. Archived from the original on 2020-04-18. İstifadə tarixi: 2023-06-14.
**Anizotropiya** (*yun.* άνισος – qeyri-bərabər + τρόπος – istiqamət), – süxurlar və mineralların fiziki xassələrinin (mexaniki, istilik, elektrik, maqnit, optik) kəmiyyət göstəricilərinin istiqmətdən asılı olaraq dəyişilməsi. Təbəqələri və ya mineral dənələri müxtəlif fiziki xassəyə malik olan laylı və həmçinin qeyri-bərabər strukturlu süxurlarda müşahi də olunur. *Anizotropiya* kristalların ən səciyyəvi xüsusiyyətidir və onların simmetriyası ilə əlaqədardır. Eyni zamanda kristalların bütün fiziki xassələri anizotropluğa malik deyildir: məs. onların sıxlığı, xüsusi istilik tutumu istiqamətdən asılı deyil. Kristalların anizotropiyası onların sərtliyi, elastikliyi, hissəciklərinin nizamlı yerləşməsi, qonşu his səciklər arasında məsafənin və deməli əlaqə qüvvəsinin müxtəlif istiqamətlərdə fərqli olması, maye kristallarda isə asimmetriya və elecə də molekulların müəyyən istiqamətdə səmtlənməsi ilə əlaqədardır.

Kristalların fiziki xassələrinin bir qismi istiqamətdən asılı ola, bəziləri isə olmaya bilər: məs. kubik sinqoniya kristallarında elektrik keçiriciliyi, sındırma əmsalı və s. is tiqamətdən asılı deyil, elastiklik, fotoelastiklik və s. isə istiqamətdən asılıdır. Süxur kütlələrinin anizotropiyası tektonik çatlarla ayrılmış struktur vahidlərin nizamlı yatımı, laylılığı və ya nizamlı çatlılığı ilə müəyyən olunur. A.-sı. A. müxtəlif istiqamətlərdə müxtəlif sərtliyə (kianit, almaz), pleoxroizmə, ayrılmaya, ikiqat şüasındırmaya xassəyə malik bir sıra mineralların diaqnostik əlaməti rolunu oynayır. Mühitin fiziki xassələrinin anizotropiyası onun dinamikası, strukturu, tərkibi və gərginliyinin öyrənilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 503. ISBN 978-9952-441-02-4.
690-cu il (DCXC) Yulian təqviminə görə şənbə günü başlayan adi ildir (keçid tam təqvimi göstərəcək). Bu il üçün 690 təyinatı orta əsrlərin başlanğıcından bəri istifadə edilmişdir, Anno Domini təqvim dovrunun Avropada illəri adlandırma üçün ən yayılmış üsul olmasından sonra.

Hadisələr
---------

### Yer üzrə

#### Britaniya

Kral Oswine of Kent Wihtred tərəfindən devrilir, gələcək kralın qardaşı Eadric of Kent 2 il hakimiyyətindən sonra. O, River Thamesın şimalında öz torpaqlarını qəbul edir, qisas üçün Şərqi Saksonlara qarşı (yaxlaşan tarix).

#### Asiya

16 oktyabr – Wu Zetian Tang sülaləsinin taxtına yüksəlir və özünü "Müqəddəs və İlahi İmperator" kimi Çin İmperiyasının hakimiyyətçisi elan edir. O, 5,000 illik Çin tarixində ilk və yeganə qadın "imperator" olur. Wu Zetian sülalənin adını Cou sülaləsi kimi dəyişir və ona qarşı çıxan taxt iddiaçıları və nazirləri öldürməyə başlayır. Onun hakimiyyəti zamanı Buddizmin statusunu Daoizmin üstünə qaldırır.

Doğumlar
--------

* Bəttal Qazi

Vəfatlar
--------

* Batbayan xan
* Bəra ibn Azib ibn Haris əl-Ənsari
**Sevgi ehtirası** (hind dili: **जोश**, Rom: **Josh**) — rejissor Mansur Khan tərəfindən çəkilmiş və 9 iyun 2000-ci ildə nümayiş etdirilən Hindistan kriminal filmidir. Baş rollarda Şah Rukh Khan, Aishwarya Rai, Chandrachur Singh və Sharad Kapoor, köməkçi rollarda isə Priya Gill və Vivek Vaswani oynamışdır. Film West Side Story (1961) musiqili filminin remeykidir. Film ortalama gəlir əldə etmişdir.

Süjet xətti
-----------

Ekran əsərində hadisələr bir-birilə ədavətdə olan iki quldur dəstəsinin fəaliyyətdə olduğu kiçik hind şəhərində cərəyan edir. Onlardan birinə Maks Diaz başçılıq edir. İkincisi isə Maksın qatı düşməni Prakaş Şarmanın başçılığı altındadır. Günlərin bir günü Mumbayda iki il işləyib geri dönən Rahul, qardaşı Prakaşa baş çəkir. Doğma şəhərində Şirli adlı son dərəcə cazibədar qadına ilk baxışdan aşiq olur. Şirli ona bu sevgidə qarşılıq versə də, tezliklə Rahul onun qardaşının əzəli düşməni Maksın bacısı olduğunu öyrənir. Ailələr arasındakı düşmənçiliyə rəğmən onlar gizli şəkildə görüşməyə davam edir. Görəsən cütlük bu münasibətləri nə vaxta qədər sirr saxlaya biləcək?...

1. ↑  .
**Sedum lenkoranicum** (*lat.* Sedum lenkoranicum) — bitkilər aləminin daşdələnçiçəklilər dəstəsinin dovşankələmikimilər fəsiləsinin sedum cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri
----------------------

Çoxillik, çılpaq, ot bitkisidir. Gövdələr 6-15 sm hündürlükdədir. Yarpaqlar növbəli, qısa silindirvari, küt 3-6 mm uzunluğunda, 1-1,5 mm enindədir. Çiçək qrupu çətirvari-qalxan, 2-3 aralanan budaqlıdır. Çiçəklər oturaqdır. Kasacıqlar uzunsov-lansetvari, 2-3 dəfə tacdan qısadır. Ləçəklər 5-6 mm uzunluğunda, ağ və ya çəhrayı, lansetvari, ortada al qırmızı damarlıdır. Erkəkciklər 10, ləçəklərdən qısadır, ağ saplaqlı və qara-qırmızı tozcuqludur. Meyvəciklər 5 mm uzunluğunda, ağımtıl, lansetvari, 1mm uzunluğunda olan nazik buruncuqludur.

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
-----------------------------------------------

Çiçəkləmə-meyvə əmləgətirmə dövrü iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Kserofit bitkidir. Orta dağ qurşağında meşələrdə və qayalıqlarda rast gəlinir.

Yayılması
---------

Diabar və Lənkəranın dağlıq hissəsi.

Sayı və tendensiyası
--------------------

Populyasiyanın təbii bərpası azalır, yeganə lokalitetində mənfi iqlimə və antropogen təsirlərə həssaslıq müşahidə olunur.

Məhdudlaşdırıcı amillər
-----------------------

Yayılma sahəsinin məhdud olmas və əhali tərəfindən mal-qara ilə otarılması.

Mühafizə tədbirləri
-------------------

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər aparılmır, yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetik tədqiqi, həmçinin toxum bankında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae. / red. U. Eggli 2003. S. 285. — (*(untranslated)*)

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q17773639
* EoL: 5545527
* GBIF: 5687891
* IPNI: 275605-1
* NCBI: 2726418
* Plant List: tro-8901802
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:275605-1
* Tropicos: 8901802
* WFO: wfo-0001299934

 |
**Asif Yusif oğlu Şirəliyev**, 13 may 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. İngilis, rus, türk dillərində sərbəst danışır. Ailəlidir, 3 övladı var.

Fəaliyyəti
----------

1992-ci ildən Yunan-Roma güləşilə məşğul olmağa başlayıb. İdman ustasıdır. 1995-ci ildən etibarən orta təhsilini Respublika Olimpiya idman liseyində davam etdirib. 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının tək mübarizə (TA) fakültəsinə daxil olub, 2005-ci ildə isə bitirib.

1999–2001-ci illərdə həqiqi hərbi xidmətdə olub.

8 iyul 2007-ci ildən Dünya Güləş Birliyində (UWW)(en) beynəlxalq dərəcəli hakim olaraq fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

Asif Şirəliyev hazırda Super (I-S) kateqoriyalı hakim statusuna malikdir. Beynəlxalq turnirlər, dünya və Avropa çempionatlarında, o cümlədən 2017-ci ildə Bakıda keçirilən 4-cü İslam Həmrəyliyi oyunları, 2019-cu il Belarusun paytaxtı Minsk şəhərində keçirilən 2-ci Avropa Oyunları, 2020-ci il Yaponiyanın paytaxtı Tokioda keçirilən 32-ci Yay Olimpiya oyunlarında ölkəmizin ədalət təmsilçisi olub.

Dəfələrlə Gənclər və İdman nazirliyi tərəfindən "İlin ən yaxşı hakimi" mükafatı adına layiq görülüb.

2007–2020-ci illərdə "Paşa Holding İnşaat Servis" MMC-nin təhlükəsizlik departamentində security supervayzer vəzifəsində çalışıb. 26.01.2021-ci ildən Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Şamaxı şəhər inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi vəzifəsində çalışır. Hazırda ikinci ali təhsil alır. UNEC menecment fakültəsi 3-cü kurs tələbəsi(2023).[*mənbə göstərin*]

Mükafatları
-----------

Ədalət prinsiplərinə sadiq hakim kimi mükafat 2014-cü il.

İlin idman yekunları İlin ən yaxşı hakimi, 2015-ci il.

İlin idman sorğusuna əsasən İlin ən yaxşı hakimi 2016-cı il.

Zəfər Beynəlxalq mükafatı Fəxri fərman İlin idman hakimi, 2018-ci il

İlin idman yekunu, İlin ən yaxşı hakimi, 2019-cu il

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Ədalət Oyunları Komissiyası tərəfindən 2021-ci ilin yekunlarına əsasən "Ədalət oyun prinsiplərinə sadiq hakim" mükafatı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Asif Şirəliyev: "Yarışlarda hakimimizin olması güləşçilərimizin sığortalanması deməkdir"". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 2021-10-12. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-27.
2. ↑  "İki azərbaycanlı hakim ali beynəlxalq kateqoriyaya yüksəlib". Oxu.Az (az.). 2022-02-11. 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-27.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-26.
4. ↑  "Şamaxıda Olimpiada təmsilçimiz Asif Şirəliyevlə bağlı tədbir — Fotolar". Qafqazinfo (az.). 2021-07-12. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-27.
5. ↑  "Ədalətli oyun prinsiplərinə sadiq hakim- Asif Şirəliyev. » Azgundem.az". Azgundem.az. 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-27.
6. ↑  "Sportsman | Sizin idman jurnalınız | ZƏFƏR - 2018". sportsman.az. 2023-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-27.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Qol (dəqiqləşdirmə).
**Qol** — əsas arxdan ayrılan bilək yoğunluğunda su axıdan arx.

Ümumi məlumat
-------------

Əkinləri suvararkən axıdılan suyun miqdarını ölcmək üçün qol sözündən istifadə edilmişdir. Qol əsas arxdan ayrılan şırımdır. Qol təxminən bilək yoğunluğunda su axıdan arxıdır. Çayın qolu ifadəsi də yuxarıdakı mənaya uyğun gəlir. Böyük çaylara qarışan xırda çaylar qol adlanır.

Mənbə
-----

**Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 464. ISBN 978-9952-34-152-2**

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

| ⛭Xalq ölçü vahidləri |
| --- |
| Uzunluq ölçü vahidəri | Addım • Ağac • Arşın • Barmaq • Çərək • Dirsək • Qarış • Qulac • Mənzil • Mil  • Dəniz mili • Fərsəx • Verst |  |
| Çəki ölçü vahidəri | Arpa • Çanaq  • Girvənkə • Karat  • Misqal  • Batman • Təbriz batmanı • Kisə  • Hoqqa • Pud • Dirhəm • Daqqa • Dang  • Tağar • Dinar • Rətl • Xalvar |
| Sahə ölçü vahidəri | Kotan  • Hektar • Ar |
| Həcm ölçü vahidəri | Düymə • Tuluq • Tas |
| Sadə ölçü vahidəri | Baş  • Boyun  • Tüstü  • Top  • Kəllə  • Qol  • Diş  • Qulaq |
| Sürət ölçü vahidəri | Düyün |
**Səhnə işıqları** (ing: **Limelight**) — 1952-ci ildə Çarli Çaplinin prodüseri, rejissoru olduğu və baş rolda oynadığı filmdir. Filmin musiqisi də Çaplin tərəfindən bəstələnmiş və filmdə baş rolu Çaplin Claire Bloom ilə bölüşmüşdür. Filmdə Baster Keaton da rol almışdır. Filmdə *Claire Bloom*un rəqs səhnələrini onun əvəzinə Melissa Hayden canlandırmışdır.

Süjet xətti
-----------

Calvero zamanla unudulmuş və nüfuzdan düşmüş keçmiş görkəmli komediyaçıdır. Bir gün sərxoş halda motelə qayıdanda aşağıda yaşayan gənc qızı intihar etməkdən xilas edir. Evində bir müddətlik də olsa könülsüz formada bu qızı saxlamaq məcburiyyətində qalır, lakin Tereza/Terri adlı bu gənc qız onun yaşaması üçün yeni bir ümidə çevrilir. Balerina olan Tereza, isterik krizinə görə bir müddət yatağa məhkum olsa da, Calveronun köməyi ilə günü-gündən yaxşılaşır.

Terrinin həyatına gətirdiyi təravətlə canlanan Kalvero yenidən teatrda iş axtarmağa başlayır; lakin bu onun düşündüyü qədər də asan deyildir. Dəyişən zamanla Kalveronun komediya hissi köhnəlir və onu yeni bir şeylə əvəz edə bilmir, ona görə də tapdığı bir neçə işdə də müvəffəqiyyət qazana bilmir. Əslində yuxularında həmişə yeni fikirlər tapır, lakin oyananda isə onları xatırlaya bilmir.

Terriyə verdiyi cəsarət sayəsində gənc qız yenidən səhnəyə qayıdır və o, istedadlı olduğu üçün qısa bir müddət ərzində yenidən iş tapır; hətta zamanla məşhurlaşır. Kalvero da onunla eyni tamaşada iştirak edir. Lakin Terrinin əvvəllər sevdiyi gənc musiqiçi ilə yenidən görüşməsi ​​və Kalveronun klounluq etdiyi bu tamaşada təsadüfən o qədər də müvəffəqiyyətli olmadığını öyrənməsi ilə Kalvero Terrini tərk edir və yoxa çıxır. Məqsədi ona aşiq olan Terrinin həyatını çətinləşdirməməkdir. Onun öz yaşındakı bir musiqiçi ilə birlikdə olmasını və karyerasını davam etdirməsini istəyir. Özü isə küçə musiqisi ilə küçələrdə yaşayır. Lakin onu həqiqətən sevən və onunla evlənmək istəyən Terri onu yeniden tapır və Kalveronun teatrda keçmişdəki şöhrətli günlərini xatırladacaq son bir tamaşa göstərməyə inandırır.

Kalvero son dəfə səhnədə özünü göstərməkdə qərarlıdır. O, köhnə dostlarından biri (Baster Keaton) ilə səhnədə nümayiş etdirdiyi qısa şousu ilə böyük alqışlar qazanır və illərdir üzünə gülməyən bəxti yenidən onun üzünə gülür. Lakin onun ürəyi bu qədər təzyiqə tab gətirmir və tamaşanın sonunda infarkt keçirir. Bunu tamaşaçılara bildirmir, lakin onun halı getdikcə pisləşir. Onun ardınca səhnəyə çıxan Terrini seyr edərkən ölür.

İstinadlar
----------

1. ↑  Freebase Data Dumps. Google.
2. 1 2 3 4  IMDb (ing.). 1990.
**Perneb türbəsi** — Qədim Misirin V Sülalə dövrünə aid tikili olub, fironlar Cedkara İsesi və Unas tərəfindən təxminən e.ə. 2381–2321 ci illərdə tikdirildiyi güman edilir. Türbə ilk dəfə 1907 ci ildə Sakkarada pilləli Coser ehramından şimalda, Qahirədən 30 km cənubda aşkar edilmiş, 1913 cü ildə Misir hökumətindən Metropoliten muzeyi tərəfindən satın alınmışdır.

Perneb türbəsi, Metropoliten muzeyi, Nyu-YorkPerneb türbəsinin divar rəsmləriPerneb türbəsinin divar rəsmləri
Perneb firon ailəsinə məxsus saray əyyanı olmuş, adının mənası "hökmdarım mənə yetişdi" deməkdir. Onun qəbiri vəzir Şepsesrenin qəbiri ilə bitişik olduğundan güman edilir ki, vəzir onun oğludur. Perneb türbəsi bir neçə yeraltı kameradan və kirəcdaşdan olan mastabadan ibarətdir. Mastaba isə özlüyündə qurbangah kapellasına və davamı zirzəmiyə keçən ikinci dərəcəli kameraya bölünür. Əsas ibadətgahda üzəri rəngli reliyeflərlə bəzədilmiş yalançı qapı vardır. Burada Perneb üstündə ərzaq və digər mallar olan masa arxasında oturmuş vəziyyətdə təsvir edilmişdir.
**Balakən Aviasiya Mərkəzi** Azərbaycanın Balakən rayonunun Tülü kəndində yerləşir və hazırda Könüllü Hərbi Vətənpərvərlik Texniki İdman Cəmiyyətinin  (KHVTİC) nəzdindədir.

Haqqında
--------

Balakən Aviasiya Mərkəzi əvvəllər başqa adla fəaliyyət göstərib. Mərkəzin yerləşdiyi ərazidə 1983-cü ilədək aeroport olub.

Balakən-Bakı təyyarə reysi sərnişinlərə xidmət göstərib. 1985-ci ildə isə Balakən aeroportunun yerində 1924-cü ildən fəaliyyətə başlamış Bakı aeroklubunun əlavə bazası kimi Aviasiya İdman Klubu yaradılıb. Həmin vaxtlar Moskvadan gəlmiş nümayəndə heyəti müxtəlif rayonlarda baxış keçirəndən sonra məhz mülayim iqliminə, sakit, küləksiz havasına görə Balakəni seçiblər.

Balakən Aviasiya İdman Klubu 2001-ci ildən Balakən Aviasiya Mərkəzi adlanıb və fəaliyyət istiqamətləri peşəkarlıqla qurulub. Mərkəzin iki YAK-52 və iki AN-2 təyyarəsi var.

Əvvəllər burada həvəskar təyyarəçilər də hazırlanıb. Müqavilə əsasında 2 il müddətinə 14 nəfər həvəskar təyyarəçi peşəsinə yiyələnib. Güc nazirliklərindən, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindən paraşütdən tullanma, ibtidai uçuşa hazırlıq kurslarını keçmək üçün müraciət edənlər çox olur. Müvafiq proqram üzrə ilk mərhələdə sadə D-1-5-U və D-6 paraşütlərindən istifadə olunur. Bu paraşütlərlə 50 dəfə tullanandan sonra mürəkkəb paraşütlə tullanmağa icazə verilir. Hazırlıq prosesi həm yerdə, həm də göydə keçilir. Buraya 15 yaşdan 80 yaşadək sağlamlığı və digər keyfiyyətləri paraşütdən tullanmağa imkan verən hər kəs müraciət edə bilər. Düzdür, müraciət edənlərdən bəzilərinə həkim müayinəsindən sonra icazə verilmir, bəziləri isə hazırlıq prosesi zamanı həyəcan və gərginlikdən özləri imtina edirlər.

Son illər KHVTİC-nin Balakən Aviasiya Mərkəzində beynəlxalq paraşüt yarışları da keçirilir. Belə yarışlarda Belarusdan, Qazaxıstandan, Tacikistandan, Rusiyadan və digər yerlərdən gələn paraşütçülər mavi səmanın ənginliklərində öz bacarıqlarını nümayiş etdirirlər.

Həmçinin bax
------------

* Könüllü Hərbi Vətənpərvərlik Texniki İdman Cəmiyyəti
* Hərbi Vətənpərvərlik və Mütəxəssis Hazırlığı Mərkəzi

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-11.
2. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2023-08-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-11.

Mənbə
-----

* Mavi səmanın ənginliklərində

Xarici keçidlər
---------------

* Balakən Aviasiya Mərkəzinin müdavimləri ilk uçuşlarını həyata keçirmişlər
* Balakən Aviasiya Mərkəzində paraşütdən tullanma üzrə beynəlxalq turnir keçirilir
* Azərbaycan hərbçiləri Balakən Aviasiya Mərkəzində paraşüt-desant hazırlığı keçəcəklər (FOTO)

| ⛭Azərbaycan hava limanları |
| --- |
| Mülki Aeroportlar | Bakı • Gəncə • Lənkəran • Naxçıvan • Qəbələ • Yevlax • Zaqatala • Zabrat • Füzuli • Zəngilan |
| Hərbi Aeroportlar | Qala • Dəllər • Kürdəmir • Nasosnı  • Gəncə  • Sitalçay  • Səngəçal |
| Tikilməkdə olan aeroportlar | Laçın |
| İstifadəsiz aeroportlar | Ağdam • Ağstafa • İmişli • Xocalı • Quba • Şəki • Naftalan • Balakən |
**Baltoro** (urdu بلتورو گلیشیر) — qütblərdən kənarda yerləşən dünyanın ən böyük buzlaqlarından biri. Baltoro buzlağı Mərkəzi Karakorum silsiləsində, Baltoro Muztaq (şimalda) və Maşerbrum (cənubda) silsilələri arasında yerləşir. Ərazi Kaşmir ərazisi tərkibində olmaqla Pakistan tərəfindən nəzarətdədir. Avropalı tədqiqatçılar ilk dəfə Baltoro buzlağına XIX əsrdə gəlib çatmışlar. 1856-cı ilin avqustunda Adolf Şlaqintveyt ilk dəfə olara buzlağı tədqiq etmişdir.

Buzlağın uzunluğu 62 km, sahəsi 750 km²-dir. Baltoro buzlağının ümumi uzunluğu Cənubi Qaşerbrum axını ilə birgə hesablanır. Bu axın Qaşerbrum IV (7932) və Qaşerbrum III (7946) zirvələri arasından, 7200 metr hündürlüyə malik yayladan başlayır. Qaşerbrum IV massıvini cənubdan yvarlaqlaşdıraraq Baltoro şimaldan növbəti sağ axını olan Qodvin-Osteni qəbul edir (*ing.* Godwin Austen). Qodvin-Osten öz başlanğıcını dünyanın ikinci ən hündür zirvəsi olan K2-nin şərq yamaclarında yerləşən sirkdən alır. Buzlağın aşağı ətəyi dəniz səviyyəsindən 3400 metr yüksəklikdə yerləşir. Qar xəttinin hündürlüyü — 5100 metrdir.

4600-4650 metr hündürlükdə Baltoro və Qodvin-Ostin bulzaqlarının birləşdiyi yerdə geniş yastı ərazi formalaşıb. Bu ərazi *Konkordiya* adlanır. Konkordiyadan aşağıya Baltoro buzlağı 35 km məsafədə düz xətt üzrə qərbə uzanır və 3400 metr yüksəklikdə bitir. Buzlağın bitdiyi ərazidən Biafo çayı formalaşır. Orta axarda çay Braldu, Hind çayına tökülənə qədər isə Şiqar adlanır.

Baltoro buzlağına ondan çox axın birləşir. Bu axınların hər biri özlüyündə mürəkkəb dərə buzlaqlarıdır.

Baltoro buzlağı hövzəsinin xəritəsi. Kosmosdan çəkiliş.XIX əsrin əvvələrində Baltoro buzlağından və onun sağ axını olan Muztaqdan karvan yolu keçirdi. Yol Muztaq (5860) aşırımından keçərək Kaşmirin Yarkend çayı vadisinə düşür. Sonrakı dövrlərdə qar axınlarının böyüməsi nəticəsində karvan yolu yararsız vəziyyətə düşmüşdür.

XX əsrdə buzlaq yetərincə geriləmiş (1929-58-ci illərdə 300 metr). Kosmik çəkilişlərə əsasən 1970-ci ildən buzlaq dilinin vəziyyəti dəyişməyib.

Baltoro buzlağından bir çox dağ zirvələrinə gedən marşrut keçir. Mərkəzi Karakoruma gedən ekspedisiyanı, eləcə də, Tranqo Tauer, Muztaq Tauer (7276), Çaqori (8611), Skyanq Kanqri (7545), Broud Pik (8051), Qaşerbrum IV (7932), Qaşerbrum III (7946), Qaşerbrum II (8034), Xidden Pik (8080) və Maşerbrum (7821) zirvələrinə gedən marşrutları misal göstərmək olar.

Şəkillər
--------

* Çaqori tərəfdən buzlağın görünüşüÇaqori tərəfdən buzlağın görünüşü
* Buzlağın ümumi görünüşüBuzlağın ümumi görünüşü
* Urdukas keminqindən buzlağın görünüşüUrdukas keminqindən buzlağın görünüşü
* Buz köbələyiBuz köbələyi
* Blafo çayıBlafo çayı

İstinadlar
----------

1. 1 2  Долгушин Л. Д. Осипова Г. Б. Ледники. М: «Мысль», 1989.
2. ↑  Günter Oskar Dyhrenfurth, Hettie Dyhrenfurth, Hans Ertl, André Roch: *Baltoro: ein Himalaya-buch.* Seite 21, B. Schwabe & co, 1939

Xarici keçidlər
---------------

* Поездка по Балторо
* Фото Kelly Cheng ледника Балторо в районе Конкордия
Məzmun
------

Film daim qarşısına çıxanı qəzəbləndirən və sataşan axmaq və dəcəl ulaq haqqında söhbət açır. Lakin o təhlükə qarşısında qalanda və onun hərəkətlərindən cana doymuş canavar hirslənib ulağı yemək istəyəndə incidilmiş qoyunlar, keçilər və kirpi onun müdafiəsinə qalxırlar.

Ulaq nəhayət başa düşür ki, xeyirxah və qayğıkeş olmaq lazımdır, hər hansı bir pislik gec və ya tez cəzalandırılır.

Film haqqında
-------------

Applikasiya filmidir.

Film rus variantı saxlanılmışdır.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Kamal Aslanov
**Rejissor:** Nazim Məmmədov
**Quruluşçu rəssam:** Bəhmən Əliyev
**Operator:** Antonina Korotnitskaya
**Bəstəkar:** Oqtay Rəcəbov
**Səs operatoru:** Kamal Seyidov
**Cizgi rəssamı:** Arne Axi, Solmaz Hüseynova, Hüseyn Cavid İsmayılov, Arifə Hatəmi
**Fon rəssamı:** Teymur Məmmədov
**Rəssam:** Lalə Məmmədova (Lalə Ağacanova kimi), Cəvahir Quliyeva, Nataliya Albitskaya
**Rejissor assistenti:** Sima Qurbanova
**Rəssam assistenti:** Zəkiyyə Mahmudova
**Montaj edən:** Nisə Hacıyeva
**Mahnı ifa edən:** Flora Kərimova
**Redaktor:** Ədhəm Qulubəyov
**Filmin direktoru:** Kamil Rəhmanzadə

Mənbə
-----

* Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 258-263.

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Sonuncu addım** (Rom: **Chori Chori Chupke Chupke**; hind: **चोरी चोरी चुपके चुपके**; Urdu: **چوری چوری چپکے چپکے**) — 2001-ci ildə Bollivudda istehsal olunan melodram filmidir.

Süjet xətti
-----------

Sənaye maqnatı Kailaşnat Malhotranın (Amrish Puri) nəvəsi Rac (Salman Xan), dostunun toyunda Priya (Rani Mukherci) ilə görüşənə qədər nəyin bahasına olursa olsun evlilik mövzusundan qaçırdı. Onların qohumları dərhal nəvələrinin uşağını görmək arzusunda olan Kailaşnat Malhotra üçün xüsusilə xoşbəxtlik hadisəsi sayılan toyla razılaşırlar. Toydan az sonra ailə həkimi Priyanın uşaq gözlədiyini bildirir. Ancaq ailədəki sevinc uzun sürmür - tezliklə qəza nəticəsində Priya övladını itirir və bundan əlavə, həkim Raca bundan sonra bir daha uşaq sahibi ola bilməyəcəklərini bildirir. Onlar bu kədərli xəbəri ailədən gizlətməyə qərar verirlər. Racın ailəsinin uşaq arzusunda olduğunu bilən Priya onu başqası ilə evlənməyə razı salmağa çalışır, lakin Rac bu barədə eşitmək belə istəmir. O, belə olan vəziyyətdə bir uşağı övladlığa götürməyi təklif edir, lakin Priya uşaq sahibi ola biləcəyi üçün uşağın Racdan olmasının lazım olduğuna inanır və Racı onlar üçün uşaq dünyaya gətirməyə hazır olan surroqat ana tapmağa inandırır. Bir gecə klubunun rəqqasəsi olan Madhubala (Preity Zinta) surroqat ana olmağa razılaşır. Bu planını ailəsindən gizlətmək üçün Rac Priya və Madhu ilə İsveçrəyə getməyə və körpə ilə qayıtmağa qərar verir.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Vandal krallığı** və yaxud **Vandal və Alan krallığı** — Xalqların böyük köçündən sonra Roma imperiyası ərazisində yaranmış dövlətlərdən biri. 435-ci ildə kral Qenserikin başçılığı ilə Vandalların Şimali Afrikada qurduğu dövlət. Dövlətin əsas əhalisi Vandallar və Alanlardan ibarət idi.

Tarixi
------

429-cu ildə, Vandallar kral Qenserikin başçılığı ilə Şimali Afrikaya daxil oldular. 80000 nəfər Vandal və Alandan ibarət olan bu topluluqda 20000 nəfər əsgər var idi. 430-cu ildə Roma şəhəri Hippo Regiusu ələ keçirərək dövlət qurma yolunda ilk addımlarını atmış oldular. 435-ci ildə Roma imperiyası ilə sülh bağlayan Vandallar Şimali Afrikanın böyük bir hissəsini müqavilə ilə ələ keçirdi. 439-cu ildə kral Qenserik sülhü pozaraq müasir Tunisdə yerləşən *Africa Proconsularis* əyalətinə yürüş etdi. Karfagen şəhəri döyüşsüz ələ keçirildi. Kral Qenserik Vandal dövlətinin əsasını qoydu, özünü də *Vandalların və Alanların kralı (**lat.* Rex Vandalorum et Alanorum*)* titulu ilə hökmdar elan etdi. Zamanla Siciliya, Sardiniya, Korsika və Balear adaları da ələ keçirildi. Roma imperatoru III Valentinian 442-ci ildə Vandalların müstəqilliyini tanıdı, qızı Yevdokiyanı isə şahzadə Hunerikə nişanladı.

Roma qarəti
-----------

 *Əsas məqalə: Roma qarəti (455)*455-ci ildə Petronius Maksimus imperator III Valentinianı devirərkən keçmiş imperatorun həyat yoldaşı imperatriça Lisiniya Yevdoksiya Vandallardan ona köməyə gəlməsini xahiş etmişdi. Petronius Maksimus şəhərdən qaçsa da Qenserik şəhəri 2 həftə boyunca qarət etdi, imperatriça və qızlarını da öz krallığına apardı.

Sonrakı illər
-------------

Roma imperiyası Vandal krallığını geri ələ keçirməyə can atırdı. İmperator Mayorian buna cəhd etsə də, 460-cı ildə Kartaxena sahillərində ağır məğlubiyyətə uğramışdı. Bu dəfə Qərbi Roma imperiyası və Şərqi Roma imperiyası öz güclərini birləşdirib, 468-ci ildə 100000-dən çox əsgər və 1000-dən çox gəmi ilə Kap Bon burnuna gəldilər. Vandallar bu dəfə Qərbi Roma gəmilərini ələ keçirib Bizans gəmilərini yandıraraq çox böyük bir məğlubiyyətə uğratdılar. 470-ci ildə Qərbi Roma imperiyası Vandallarla sülh bağlamağa məcbur oldu.

Krallığın sonu
--------------

Bizansda I Yustinian hakimiyyətə gələndə qədim Roma imperiyasının sərhədlərini bərpa etmək fikrində idi. Bu məqsədlə 533-cü ildə Vandal müharibəsini başlatdı və gücdən düşmüş Vandalları məğlub etdi. 534-cü ildə son Vandal kralı Qelimer həbs olundu, digər vandallar Konstantinopola məcburi əsgər kimi aparıldılar. Vandal krallığı Bizansın bir əyalətinə çevrildi.

Kralları
--------

* Qenserik (435–477)
* Hunerik (477–484)
* Guntamund (484–496)
* Trasamund (496–523)
* Hilderik (523–530)
* Qelimer (530–534)

İstinadlar
----------

1. ↑  Peter Heather, *The Fall of the Roman Empire: A New History,* Macmillan, ISBN 0-333-98914-7, səh 197–198

1. ↑  Collins, Roger (2000), *The Cambridge Ancient History. Late Antiquity: Empire and Successors, A. D. 425–600* (Cambridge University Press) **XIV**
2. ↑  səh 124–125
3. ↑  səh. 125
4. ↑  səh. 126

1. ↑  Cameron, Averil (2000), *The Cambridge Ancient History. Late Antiquity: Empire and Successors, A. D. 425–600* (Cambridge University Press) **XIV**
**Nağı Nağıyev** — yazıçı, dramaturq.

Həyatı
------

Nağı Kərim oğlu Nağıyev 13 iyul 1910-cu ildə Culfa rayonunun Yaycı kəndində anadan olmuşdur. O, 1930-cu ildə Naxçıvan Pedaqoji Texnikomunu bitirmiş,1930–1941 illərdə Ordubad və Babək rayonlarının kənd məktəblərində müəllimlik etmişdir.

Nağı Nağıyev 1935–1938 illərdə Azərbaycan Qiyabi Pedaqoji İnstitutunun Dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır.

Nağı Nağıyev 1942–1945 illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Komitəsində mətbuat bölməsinin müdiri, 1946–1949 illərdə Naxçıvan Mətbuat İdarəsinin rəisi, 1949–1951 illərdə Naxçıvan Dövlət Radio Verilişləri Komitəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. O, 1945–1951 illərdə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı Naxçıvan filialının məsul katibi olmuşdur,

Nağı Nağıyev 1951-ci ildən ömrünün sonuna kimi Bakıda yaşamış, "Azərnəşr"də bədii ədəbiyyat şöbəsinin müdiri işləmişdir.

Nağı Nağıyev II Dünya Müharibəsi iştirakçısıdır.

Nağı Nağıyev 13 may 1981-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı
------------

Nağı Nağıyev qırx ilə yaxın bədii yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. O, üç səhnə əsərinin bir çox hekayə, oçerklərin və ilk iri həcmli əsəri olan "Həsrət" romanının müəllifidir.

"Həsrət" romanı Nağı Nağıyevin ilk iri həcmli əsəri olub, mövzusu kənd həyatından götürülmüşdür. "Yer altında" povesti Nağı Nağıyevin uzun illər ərzində Naxçıvan duz mədəni kollektivinin işi ilə tanışlığının məhsuludur. Konfiliktin həyatiliyi, bədii cəhətdən əsaslandırılması, surətlərin reallığı və inandırıcılığı povesti Nağı Nağıyevin ən yaxşı əsərlərindən biri etmişdir.

Onun "Qaynar bulaqlar", "Sumqayıtda", "Milyoner briqada", "Geoloqlar", "Püskürən dərə" adlı oçerklərində həyatın müxtəlif sahələri ilə maraqlanmış, müxtəlif peşə adamlarının həyatını qələmə almışdır.

Nağı Nağıyev tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur. O, Andre Stilin, Aybəkin, A. T. Stuçenkonun, Cəlal İkraminin, M. Kolosnikovun, Bojena Nemtsovanın və başqa xarici yazıçıların əsərlərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.

Əsərləri
--------

* Yer altında. Bakı, 1953.
* Nişanə. Bakı, 1956.
* Sumqayıtda. Bakı, 1959.
* İki tale. Bakı, 1961.
* Həsrət. Bakı, 1965.
* Yaralı qız. Bakı, 1966.
* Seçilmiş əsərləri. Bakı, 1967.
* Seçilmiş əsərləri. Bakı, 1974.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Yəhya Seyidov. Nağı Nağıyev. (Nağı Nağıyev. Seçilmiş əsərləri. Bakı, 1967)
2. 1 2 3  Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı, 2002

Mənbə
-----

* Yəhya Seyidov. Nağı Nağıyev. (Nağı Nağıyev. Seçilmiş əsərləri. Bakı, 1967)
* Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı, 2002.
**CONOP 8888** (*ing.* CDRUSSTRATCOM CONPLAN 8888-11 Counter-Zombie Dominance Operations )Amerika Birləşmiş Ştatları Strateji Komandanlığı  tərəfindən hazırlanmış zombi hücumu zamanı sağ qalma planıdır.

Təsvir
------

 CONOP 8888 planı
CONOP, Böhranlı vəziyyətlərdə fövqəladə hallar planıdır. (*ing.* Crisis Action Planning )  CONOP 8888 ABŞ hərbiçiləri üçün mülki şəxsləri və hakimiyyət orqanlarını zombilərdən, zombi təhlükəsinin aradan qaldırılmasından, diri ölülərin tamamilə məhv edilməsinə qədər qorunmaq üçün hərtərəfli fövqəladə təlimatları ehtiva edir. Sənəddə planın aşağıdakı məqsədləri var:

* "bəşəriyyətin zombilərdən qorunması üçün şərait yaratmaq və ayıq-sayıq saxlamaq;
* zəruri hallarda zombilərdən insan həyatı üçün yarana biləcək təhlükəni aradan qaldıran əməliyyatlar həyata keçirmək;
* zombi hücumu zamanı və ondan sonra asayişin qorunmasında və əsas xidmətlərin bərpasında mülki hakimiyyət orqanlarına kömək etmək".

Sənədin müəllifləri "aydınlaşdırma qeydi" seqmentində qeyd edirlər ki, hazırlanmış plan zarafat deyil. Bununla belə, CONOP 8888 zombilərdən real vəziyyətlər üçün evfemizm kimi istifadə etsə də, sənəd zombilər üçün real təhlükənin olduğunu göstərir. Bu mövzu uzun müddətdir ki, təkcə hərbi-siyasi mühitdə maraq doğurmur. Məsələn, Amerika yazıçısı Maks Bruks tərəfindən zombilər arasında sağ qalmaq təlimatları haqqında yazılmış kitabı 2003-cü ildə nəşr olundu. Kitab həm də zombi virusu zamanı sağ qalmaq üçün bələdçidir.

Istinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2023-03-15 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-07-07.
2. 1 2 3  "CDRUSSTRATCOM CONPLAN 8888-11 Counter-Zombie Dominance Operations". 2023-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-21.
3. ↑  "3 of the Best Max Brooks Books | Book Analysis". bookanalysis.com (ingilis). 2023-04-02. 2023-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-25.
| *Misir heroqliflərində*Kartuş |
| --- |
| **Qədim padşahlıq** | *IV sülalə* |
| *Heroqlif* | 
Tutanxamonun kartuş içində Şəxsi adı |
| *Kartuş ad* | Tutanxamonun kartuş içində Şəxsi adı |
| *Mənası* | Şen halqası |
| * bax
* müzakirə
* redaktə
 |

**Kartuş** — Qədim Misir heroqliflərində seçilməsi üçün firon və ya hökmdarın adını içərisində yazmaq üçün uzunsov, bir qədər oval şəklində kontur yaxud haşiyədir. IV sülalə dövründən başlayaraq, firon Snofru hökmranlığı zamanında tətbiq olunmağa başlanılmışdır. 
Beş firon titulundan yalnız Şəxsi ad və Taxt-tac adı kartuş haşiyəsində göstərilirdi. Bəzən qəbirə qoyulmaq üçün kartuş formasında üzərində hökmdarın adı yazılmış qızıl amulet ya tumar düzəldilirdi. Bu cür artefaktlar arxeoloqlar üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir. Belə ki, qızıl tumarın köməyi ilə dəfn müddətini müəyyən etmək mümkün olur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Allen, James Peter, Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs, Cambridge University Press 2000, p. 65
2. ↑  cf. Thomas Eric Peet, William Leonard Stevenson Loat, The Cemeteries of Abydos. Part 3. 1912—1913, Adamant Media Corporation, ISBN 1-4021-5715-0, p. 23

Həmçinin bax
------------

* Şəxsi ad
* Taxt-tac adı


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qədim Misir ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Santa-Klara uğrunda döyüş** (*isp.* Batalla de Santa Clara) — 28 dekabr 1958-ci ildən inqilabçılar və Batista rejimi arasında başlayan və 1 yanvar 1959-cu ildə başa çatan toqquşmalar.

Santa-Klara uğrunda döyüş İnqilabın sonun qoydu Santa-Klara İnqilabçılara keçəndən 12 saat sora Fulxensio Batista Dominikan Respublikasına qaçır.

Döyüş qabağı vəziyyət
---------------------

28 dekabr 1958 ci ildə Çe Gevara 340 partizan ilə Kaybaryen limanından Kamanxuani şəhərinə üz tutdular.Yolda [[Çe Qevara və partizanların qabaqlarına sakinlər çıxaraq dəstək olurdular.Kamanxuani şəhərinin müdəfiəsi üçün ayrılan qoşun Kamanxuanidən qaçırlar inqilabçılar döyüşsüz Santa-Klaranı ələ keçirirlər.Axşam Çe Gevara və Partizanlar Santa-Klaraya çatdırlar.

Döyüşün gedişi
--------------

Çe Gevara partizanları iki hissəyə bölür cənubi qoşun şəhəri müdafiə edən polkovnik Kasilyas Lumpuyanın qoşunları ilə döyüşə başlayır.Şəhərin içində dövlət qoşunları və inqilabçılar arasında çox sayda toqquşmalar baş verir.Sakinlər bu vaxtı inqilabçılara içi partlayacı maddə ilə doldurulmuş şüşə qablarla təmin edirdilər.

Döyüşün uzanmasın görən Batista qoşunları üçün içi silah-sursatla dolu olan qatar yollayır.Çe Qevara qatarın ünvanına çatmamasını təmin etmək üçün Roberto Rodriqesin başçılığı altında partizanlar qrupu yaradır.Partizanlar əl qumbaralarından istifadə edərək qatarın ekipajını qaçmaya vadar eliyirlər.

Çe Qevara yaxınlığda yerləşən Kənd Təsəruffatı institutnda olan traktorları döyüşə cəlb edir.Partizanlar traktorlardan istifadə edərək Qatar yolunun relslərini qalxızdılar nəticədə qatar relslərdən kənara çıxaraq aşır.İçində 350 əsgər və zabit olan qatar partizanların əlinə keçir.Bəzi mənbələrə əsasən partizanlar əvvəlcədən qatarın heyəti ilə danışmışdılar və heyət könüllü olaraq təslim olmuşdur,amma Çe Qevara öz gündəliyində yazdığına görə isə partizanlar içində alışan maddələr olan şüşə qablar ilə qatarı atəşə tutmuşlar qatar və heyəti isə "isti sobanın" içində idilər.

İçində 3900 əsgərə bəs edən silah sursat qatarının ələ keçirilməsi döyüşdə böyük rol oynamışdır.Qələbəyə inamı itirmiş əsgərlər partizanlara təslim olaraq olara qatılırdılar.3900 əsgəri ağır zirehli texnika və Aviasiya köməyi olan dövlət qoşunları 340 partizan tərəfindən məğlubiyyətə uğradıldı.

Döyüşdən sonraki vəziyyət
-------------------------

Dövlət İnqilabı dayandırmaq və dövlət qoşunlarının qələbə ruhunu qalxızmaq naminə Kubada Batistanın qalib olduğu haqqında xəbərlər yayır,amma Kastro tərafdaşları doğru dövlətin yalanını üzə çıxararaq döyüşün əsl hadisələrini yayır.İnqilabın bitməsini görən Batista Dominkan respublikasına qaçır.

Mənbə
-----

* Ernesto Çe Qevara döyüşü bitirən epizdolar.Başlıq: Son yürüş"
* Qatarın ələ keçirliməsindən sonra çəkilən şəkillər
* Kuba inqilabı:Santa-Klara döyüşü
2002-ci ildə termin yaradıcısı Devid Bekhemi "metroseksualların metroseksualı" adlandırmışdı.
**Metroseksual** — öz xarici görünüşünə (fiziki forması, paltarı və aksessuarları) xüsusi əhəmiyyət verən və onun yüksək səviyyədə saxslanmasına xeyli vəsait xərcləyən və vaxt itirən müasir kişi tipi.. XIX əsrdə belə tip kişilər Avropada **dendi** adı ilə tanınırdı.

*Metroseksual* termini 1994-ci ildə britaniya jurnalisti Mark Cimpson tərəfindən təklif edilib. O termində "paytaxt" (*ing.* metropolitan) və "cins" (*ing.* sexual) sözlərini birləşdirdi. Termindən göründüyü kimi bu halın iri şəhərlərdə geniş yayıldığına işarə verilir.

Metroseksuallar market malları haqqda geniş məlumatı olan və incə istehlakçıdırlar. Onlar ənənəvi kişi vəzifələrini daşımaqla yanaşı yaxşı geyinməyə və bütün növ aksessuarlardan istifadə etməyə çalışırlar. Bir qayda olaraq Avropada metroseksuallar yaxşı təhsilli və məlumatlı insanlardır. Onları həyatda yeni olan hər şey maraqlandırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Meet the metrosexual" (ingilis). 2008-11-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
2. ↑  Mark Simpson. «Here come the mirror men». The Independent (London), səh. 22 (15 noyabr 1994-cü il)
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-16.

Mənbə
-----

* «Meet the Metrosexuals» Mark Simpsonun *Salon* jurnalının 2002-ci il nömrəsində metroseksullar haqqında məqaləsi
* «The Metrosexual Defined; Narcissism and Masculinity in Popular Culture» Arxivləşdirilib 2007-07-05 at the Wayback Machine Metroseksuallığın kommersiya və sosioloji aspektləri haqqında məqalə
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şans.

**Şans** — Rejissor Elçin Məmiyevin filmi.

Məzmun
------

Film müəllim Qəninin (*Elçin Məmiyev*) başına gələn əhvalatlardan bəhs edir.

Filmin heyəti
-------------

### Film üzərində işləyənlər

**Ssenari müəllifi:** Firudin Məhərrəmov
**Quruluşçu rejissor:** Elçin Məmiyev
**Quruluşçu operator:** İzzət Əzizov
**Quruluşçu rəssam:** Azər Əliyev
**Montaj:** Fuad Əliyev
**Musiqi tərtibatı:** Gülbəniz Dadaşova
**Səs rejissoru:** Azad Murtuzayev
**Səs operatoru:** Nadir
**Rejissor assistenti:** Sadıq Mirzəyev
**Operator:** Mahmud Əhmədov
**Qrim ustası:** İlqar Cəfərov
**Geyim ustası:** Hamlet Mollayev
**Kompüter qrafikası:** Riyad Qasımov
**Sürücü:** Oruc Əsədov
**İnzibatçı:** Bahadır Səmədov
**Filmin direktoru:** Ədalət Cümşüdov
**Redaktor:** Mailə Muradxanlı
### Rollarda

Elçin Məmiyev — Qəni
Lətifə Əliyeva — Xədicə xala
Yasəmən Məmmədova — Nazilə
İlham Namiq Kamal — baş həkim
Sevinc Əliyeva — Qəmzə
Arif Quliyev — Kəlam
Əzizağa Əzizov — Səlam
Svetlana Həkimova — Mədinə müəllimə
Rüstəm Rüstəmov
Qönçə Ağabəyli — satıcı
Abbas Qəhrəmanov — Qədir
Elxan Quliyev — həkim Xəlilov
Mətanət Əhmədova
Möhsün Hüseynxanlı (Mövsüm Hüseynov kimi) — polis kapitanı
Təhminə Hüseynova — Arzu
Sona Məmmədova — qonşu
İzzət Bağırov — müğənni

Xarici keçidlər
---------------

* Filmi izlə
**Qaraboğazgöl** (türkm. Garabogazköl) — Xəzər dənizinin şərqində Türkmənistan ərazisində laqun mənşəli körfəz. Dənizlə dayaz və eni 200 metrə çatan eyni adlı boğazla birləşir. Onun sahəsi mövsümdən asılı olaraq dəyişir. Dərinliyi 4-7 metr arası dəyişir. 

Körfəzin duzluluğu Xəzər dənizinə nisbətən daha yüksəkdir, 310 ‰ təşkil edir. Körfəzin duzluğunun yüksək olmasının səbəbi Mirabilit duzu ilə zənginliyidir. Körfəzin sahəsi 18 000 km²

Adının etimalogiyası
--------------------

Qara boğaz gölü mənasını verir. Demək olar ki, Xəzərin suyunu özünə çəkərək buxarlandırır. Körfəz dənizçilərdə və köçərilərdə həmişə vahimə doğururdu. Hər zaman insanların təfəkküründə ölüm və zəhərli su kimi qalıb.

Bəzən körfəzi *Ağ qızıl dənizi* adlandırırlar. Səbəb onun zəngin mirabilit ehtiyatı ilə əlaqədardır.

Duzluğu
-------

Xəzər dənizini körfəzlə birləşdirən dar Qaraboğazgöl boğazı
Az dərinlik körfəzin duzlu sularının yenidən dənizə qayıtmasına səbəb olur. Bununla da laqun Xəzərin duz balansına öz təsirini göstərir. Hər km³ dənizdən körfəzi 13-15 milyon ton müxtəlif duzlar axır. Hər il isə körfəzə 8–10 km³ su axır. Səviyənin yüksək olduğu vaxtlar isə bu rəqəm 25 km³ qədər qalxır.

1980-ci ildə Qaraboğazgölü Xəzər dənizindən ayıran damba dikilir. 1984-ci ildə isə dambada su buraxan qurğular inşa edilir. Bundan sonra körfəzin səviyyəsi bir necə metr aşağı enir. 1992-ci ildə isə damba partladılır. Körfəzlə dəniz arasında əlaqə bərpa olunandan sonra səviyə əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb. Bununla belə Mirabilit hasilatına ağır zərbə dəymişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Turkmenistan // Geo-Data: The World Geographical Encyclopedia. 2003 – HighBeam Research vasitəsilə.
2. ↑  *Kosarev, Aleksey; Kostianoy, Andrey; Zonn, Igor.* Kara-Bogaz-Gol Bay: Physical and Chemical Evolution (Hesabat). 2008-11-02. 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-09.
3. ↑  "Qaraboğazgölün təsviri". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-08-21.

Mənbə
-----

* Российский энциклопедический словарь[*ölü keçid*]
* История исследования и освоения Кара-Богаз-Гола Arxivləşdirilib 2007-01-27 at the Wayback Machine
* Xəzərin səviyə tərəddüdü.
* Konstantin Qeorgeviç Pаustоvski. Qara-Boğaz.

Həmçinin bax
------------

* Xəzər dənizi
* Türkmənistan