**Qarşin Vsevolod Mixayloviç** (2 fevral 1855-1888) — rus yazıçısı.

Həyatı
------

Vsevolod Qarşin 1855-ci il fevralın 2-də dünyaya gəlib. Bu zaman Krım müharibəsi gedirdi və sonralar onun eşitdiyi nağıllar
bu müharibənin iştirakçısı olmuş atasının zabit dostları ilə bölüşdükləri xatirələri idi.
Müharibənin dəhşətli və eyni dərəcədə maraqlı olan epizodlarını gələcək yazıçı
həyəcanla dinləyir, yenicə bitmiş müharibənin təlatümlü xatirələri onun qəlbini
sarırdı.
Uşaqlıqdan sərbəst, daha doğrusu, özbaşına böyüyən kiçik Qarşinin kitablarla
tanışlığı 5-6 yaşlarından başlayır. Nəzarətsiz bu balaca oxucunun mütaliəsi uşaq
kitabları yox, Hüqo, Jukovski, Qoqol, Puşkin, Çernışevski, evdə illərlə yığılıb
qalmış abunə olduqları jurnallar idi. Yazıçı körpə çağlarındakı bu kimsəsiz, lakin
mənalı, azad günləri xatırlayıb yazırdı: Lermontovun "Zəmanəmizin qəhrəmanı"
əsərini oxuyurdum, bir şey anlamasam da, "Bela" hekayətini dərk edir, ağlayırdım.
Dərk etdiyi isə ürək sıxan şeylər idi: anası böyük uşaqlarının müəllimi P.Zavadski
ilə qaçmışdı. Bu əxlaq faciəsi ilə uşaq elə uşaqlıqdan bir tərəfdən odlu məhəbbət
(ehtiras deyə bilərik), digər tərəfdən isə öldürücü bir ailə nifrətinin şahidi olmuşdu.
Bunlar onun psixologiyasına dərin təsir göstərdi. Uşaqlıqdan da heç üzü gülməzmiş.
Qarşin Dağ-Mədən institutunda oxuyarkən 1877-ci ildə Rusiyanın Türkiyəyə
qarşı təcavüzkar hərbi başlayır. Serb çaxnaşmaçılarını çoxdan dəstəkləyən çar 1877-
ci il aprelin 12-də Türkiyəyə müharibə elan edir. Tələbə Qarşin "Slavyan
qardaşlarımızı Osmanlı zülmündən azad edək" kimi saxta, lakin müdhiş bu çağırışa
uyan minlərlə şovinist ruhlu "Xristos divanələri"nə könüllülərə qoşulub, Balkan
cəbhələrinə gedir.
Çox təəssüf ki, bu oyuncaq ideyaların əsiri olan əcaib, lakin güclü və mətin
adamlar, onların bədii surətləri o dövr rus ədəbiyyatının gözəl, parlaq nümunələrində
də görünür. Belə ədəbi qəhrəmanlar əslində başlarının bəlasını götürüb.

Vsevolod Qarşin 1877-ci ildə könüllü olaraq Rusiya-Türkiyə müharibəsində iştirak etmişdir.
"Dörd gün", "Qorxaq", "Sıravi əsgər İvanovun xatirələrindən" hekayələrində
çarizmin istilaçı müharibələrini pisləmişdir. "Hadisə", "Rəssamlar", "Prinsip",
"Qırmızı gül", "Nadejda Nikoloyevna", "Siqnal", "Ayılar", "Gecə", "Görüş" və s.
əsərlərində ictimai zülmə, ədalətsizliyə qarşı qəzəbli etiraz vardır. Əsərlərinin
mövzsunu şəxsiyyətin faciəsi tutub intihar etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Азарова Н. И.* Гаршин // Краткая литературная энциклопедия (rus.). Москва: Советская энциклопедия, 1962. Т. 2.
2. 1 2 3  *Венгеров С. А.* Гаршин, Всеволод Михайлович (rus.). // *Энциклопедический словарь* СПб: Брокгауз — Ефрон, 1892. Т. VIII. С. 163–164.
3. ↑  Гаршин Всеволод Михайлович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. 1 2  Гаршин, Всеволод Михайлович (rus.). // *Русский биографический словарь* Москва: 1914. Т. 4. С. 246–258.

Xarici keçidlər
---------------

* Письма Издательство "Academia" 1934 год. Факсимильное воспроизведение
* Михайлович Гаршин.|title=Рассказы для детей|work=(рассказы и сказки в старорусской орфографии)|publisher=Библиотека Im Werden|accessdate=2010-10-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/61AAsA5Gq|archivedate=2011-08-24[*ölü keçid*]
* русской литературы, изд. Пушкинский Дом, 1956. Электронная публикация: ФЭБ|accessdate=2010-10-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/61AAuNQOI|archivedate=2011-08-24 Arxivləşdirilib 2016-03-09 at the Wayback Machine
* Article in English on Vsevolod Garshin and fan hysteria in the 1880s