recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Paxtusov adaları** — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan adalar qrupu. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.

Nordenşeld arxipelaqının daxili hissəsində qərarlaşır və bütün (arxipelaqa daxil olan) qruplarla sərhədə malikdir. Şimaldan Lelin boğanı ilə Litke adalarından ayrılır. Şərqində Şərq adaları, qərbində isə Vilkis adaları qərarlaşır. Vilkis adalarından Radzeevski boğazı ayrırır. Şivolki adaları isə onun qərbondə qərarlşır. Şimal-qərbdən cənub-qərbə uzanmış qrup şəklindədir. Şərqdən qərbə 35 kilometr, şimaldan cənuba isə 25 km məsafədə yerləşir. Paxtusov adalarının maksimal hündürlüyü 77 metrdir. Maksimal hündürlük Petersen adasında qərarlaşır. Adalar qrupunun cənub qutaracağı ilə Rusiyanın materik hissəsi arasında məsafə 40 kilometrdən bir qədər çoxdur. Adalar qrupu 1901-ci ildə Eduard Toll tərəfindən rus dənizçisi və hifroqrafə Pyotr Kuzmin Paxtusovun şərəfinə adlandırılmışdır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Adalarda həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.

Qrupa daxil olan adalar:

Aleksandr adası — qrupun ən ucqar şimalında yerləşən elə də böyük olmayan ada.

Paxtusov adası — qrupa daxil olan dörd iri adadan biri. Pastuxov adalarının şimal-qərbində qərarlşır.

Şpanberq adası — Qrupun daxilində yerləşən iri ada.

Truvor adası — Y-ya bənxər hamar ada. Qrupun şimal-qərbində qərarlaşır.

Silaç adası — Pastuxov adalarının üərb qutaracağını təmşkil edir. Elədə böyük olmayaraq səthi hamardır..

Petersen adası — qrupun ən böyük adasıdır. Adanın uzunluğu 20 kilometrə yaxındır.

Oleq adası — qrupun ən ucqar şərq nöqtəsini təşkil edir. Uzanmış formaya malikdir.

Dobrınya Nikitiç adası — sahəsinə görə qrupun ikinci ən böyük adası. Qrupun qərbində qərarlaşır.

Skudnıe adası — iki adaya bənzər qaya parçası. Adalar Petersen və Dobrınya Nikitiç adaları arasında yerləşir.

Zverolovnı adası — Petersen adasının cənubunda yerləşən kiçik ada.

Qraniçnı adası — orta ölçülərə malim ada. Qrupun cənubunda qərarlaşır.

Navarin adası — qrupun ən cənub adasıdır. Petersen adası ilə dayaz bir qumluqla birləşmişdir.

Yurt adası — qrupun cənub-şərq qutaracağında yeləşən kiçik ada.

Kotovski adası — qrupun cənub-qərbində yerləşən kiçik ada.

İstinadlar
----------

1. ↑  Pyotr Kuzmin Paxtusovun bioqrafiyası
2. ↑  "Böyük Arktik qoruğu". 2008-04-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-03.
Kakadu milli parkında Mamaraqanın qaya üzərində təsviri
**Mamaraqan** və ya **Namarrqon** (avstral. narm-arr-gon) – Avstraliya aborigenlərinin mifologiyasında ildırım ruhu. O qara buludun üzərində hərəkət edir, insan və ağaclara ildırım atır. Bu ruh Arnem-Lend bölgəsində yağış mövsümünün əvvəlində, yəni oktyabrdan noyabradək dövrdə yaranan tufanlara görə məsuliyyət daşıyır. Gölməçələrdə yaşayır.

İzahı
-----

Mamaraqanın qədim təsvirlərini Arnem-Lendin bir çox sıldırım qayalarının üzərində, o cümlədən Kakadu milli parkının Anbanqbanq-Billabonq gölünün yaxınlığında yerləşən qalereyada tapmaq olar. 

Ruhun başı, cinsiyyət orqanları və biğları bir-birinə birləşir. Başında və dirsəklərində cüt daş çəkiclər sallanır, daha iki çəkic dizlərinə bərkidilib. Bu çəkicləri bir-birinə dəydikdə şimşək yaranır.

Mamaraqanın bədəni Leyxqardt çəritkəsinə (Petasida ephippigera) bənzəyir. Bu çəritkələrin özləri Mamaraqanın arvadı Barrincdən (Barrinj) doğulan uşaqları sayılır. Sanki "atalarını qarşılamağa çıxan" Leyxqardt çəritkələrinin mövsümi peyda olması təqvimə malik olmayan aborigenlərə güclü Şimali Avstraliya ildırımları dönəminin gəldiyi haqda siqnal verirdi.
Bu səbəbdən də aborigenlər ildırımın dağıdıcı zərbələrindən qorunmaq üçün vaxt itirmədən etibarlı sığınacaq axtarışına çıxırdılar.

İstinad
-------

* Peter Prevos "Levels of meaning in Aboriginal art"
**Eduard Teodor Qin** (*ing.* Edward Theodore Gein) (27 avqust 1906 – 26 iyul 1984) — amerikalı qatil, cəsəd oğrusu və nekrofil. Cinayətləri bir çox filmə ilham mənbəsi olmuşdur: Psixo (1960), Benzin mişarı ilə Texas qırğını (1974) və Quzuların səssizliyi (1991) ən tanınan nümunələrdir.

Bioqrafiya
----------

Ed Qin dörd nəfərlik bir ailədə böyüyür: alkoqolik bir ata, dominant və qatı dindar bir ana və böyül qardaşı Henri. Anasınln özünə olan təsiri çox böyükdür. Atası və qardaşından sonra 1945-də anası da vəfat edəndə Ed dünyada tək başına qalır.

Bu yalnızlıq insanların onsuz da qəribə baxdıı Qini əməlli-başlı dəliliyə itələyir. Mərhum anasını təkrardan dirildə bilmək üçün anatomiya elmini öyrənməyə başlayır və qəbirlərdən oğurladığı cəsədlər üzərində öyrəndiklərini tətbiq etməyə başlayır. Özünü xüsusiləə cəlb edən, öz sehri altına alan qadın bədənidir.

Anasını diriltməyi bacara bilmədiyini anlayanda anasının yaşında bir qadınln cəsədinin dərisini soymağa qərar verir və bəzən bu dərini (anasının köhnə paltarıyla birlikdə) paltar kimi geyinir.

Həyatı boyunca cinsi əlaqəyə girməmiş olan Qin qadınlara qarşı hiss etdiyi qarma-qarışıq duyğuları çox da anlamır və onda bir qadın olma istəyi yaranır. Əvvəllər öz-özünü xədim etməyi düşünən Qin bir qadın dərisinun özünü yetərincə qadına xas göstərdiyinə inanaraq bu fikrindən əl çəkər. Qadın bədənlərinə duyduğu istəyi get-gedə daha da böyüyən Qin bir müddət sonra sadəcə məzarlardan cəsəd çıxarmaqla qalmırr, 1954-cü ildən etibarən bir cinayət işləməyə qərar verir və qurbanını anasının öldüyü yaşdan seçir.

Dəri emalında gün keçdikcə daha da professionallaşan Qin bir müddət sonra qadın məməciyindən kəmər, kəllə sümüyündən stəkan və digər bəzək əşyaları düzəltməyə başlayır.

İlk cinayətindən sonra qəsəbənin şərifi Ed Qenin izini tapır və həbs edir. Evdə axtarış edən polis bir çox cəsəd, insan dodaqlarında düzəldilmiş qolbaqlar və digər qəribə əşyalarla qarşılaşır. Qinin birdən çox cinayət işlədiyini düşünür, amma daha sonra edilən araşdırmalarda bu cəsəd parçalarının yaxındakı məzarlıqdan çıxardılan yaşlı qadın cəsədlərindən kəsildiyi anlaşılır. Qin nekrofil və kannibal kimi günahlandırmaları şiddətlə inkar edir: özünə görə cinayətləri sadəcə evini bəzəmək üçün etmişdir.

Həkimlər Qinə xronik şizofreniya diaqnozu qoymuşdurlar. Həmçinin etdiklərindən yola çıxaraq onun gizli biseksual ola biləcəyi də düşünülmüşdür.

Dəliliyi sayəsində həbsə atılmayan Qin qalan həyatını ıslahevlerinde keçirir və 1984-cü ildə 77 yaşında uzun zamandır tutulduğu xərçəng xəstəliyindən həyatına son verir.

Haqqında kitab
--------------

*Seriyalı qatillər, Fikrət Topallı (2006), İthaki Yayınevi, 400 səhifə*

* *ISBN:* 9786053753186

İstinadlar
----------

1. 1 2  Ed Gein // Encyclopædia Britannica (ing.).
2. 1 2  *Societies A. C. o. L. Press O. U. Schechter H.* Edward Gein // Gein, Edward (27 August 1906–26 July 1984), basis for Alfred Hitchcock's classic terror film Psycho (ing.). // *American National Biography Online* / S. Ware [New York]: Oxford University Press, 2017. ISSN 1470-6229 doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.2001187
**Vyetnam müharibəsində Tailand** — 1955–1975-ci illərdə baş tutan Vyetnam müharibəsi zamanı Tailand krallığının iştirakı. Tailand o dövrdə hərbi diktator feldmarşal Tanom Kittikaçon rəhbərliyi altında Vyetnam müharibəsində fəal rol oynamışdı. Tailand ABŞ və Cənubi Koreyadan sonra Cənubi Vyetnama quru qüvvələrinin üçüncü ən böyük təchizatçısı idi.

Tailanda yaxın olması səbəbindən Vyetnamda baş tutan münaqişələr Banqkok tərəfindən yaxından izlənilirdi. Tailandın iştirakı 1963-cü ildə ABŞ-nin Cənubi Vyetnamı dəstəkləməkdə tam iştirakına qədər rəsmiləşməmişdi. Tailand hökuməti daha sonra Tailandda Birləşmiş Ştatların Hərbi Hava Qüvvələrinə öz hava və dəniz bazalarından istifadə etməyə icazə vermişdi. Müharibənin qızğın vaxtında Tailandda, əsasən, hava qüvvələri olmaqla, təxminən 50,000 Amerika hərbi qulluqçusu yerləşdirilmişdi.

Həmçinin bax
------------

* Vyetnama Hərbi Yardım Təminatı Komandanlığı

İstinadlar
----------

1. ↑  *Albert Lau.* Southeast Asia and the Cold War. Routledge. 2012. səh. 190. ISBN 978-0-415-68450-7.
2. ↑  *Ruth, Richard A.* "Why Thailand Takes Pride in the Vietnam War" (Editorial). New York Times. 7 November 2017. 7 November 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 November 2017.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* *Richard Alfred Ruth.* In Buddha's Company: Thai Soldiers in the Vietnam War. University of Hawaiʻi Press. 2011. ISBN 978-0-8248-3489-0.
**Vüqar Bəybalayev** (5 avqust 1993, Sumqayıt) — Azərbaycanlı peşəkar futbolçu.

Həyatı
------

Vüqar Bəybala oğlu Bəybalayev 1993-cü ilin 5 avqustunda Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. O, "Gənclər Birliyi" klubunun uşaq futbolu bölümündə, Sumqayıt şəhərində 9 yaşında futbol oynamağa başlayıb. 1.5 il sonra o, Sumqayıt şəhər Gənclər İdman Məktəbinə keçdi və oraya Sumqayıt FK-nın mentoru Tofiq Rzayev tərəfindən dəvət edilmişdi. 6 il bu məktəbdə təhsil alıb.

Klub karyerası
--------------

### Azərbaycan

**Çempionat**

Vüqar Bəybalayev "Bakı" FK-nın yetirməsidir. O, ilk dəfə 2010-cu ildə mentor Məqsəd Yəqubəliyev tərəfindən klubun həftəlik təlim-məşq toplanışına dəvət olunub. Yoxlamadan uğurla keçərək bir mövsüm Bakının 17 yaşadək futbolçulardan ibarət gənclər komandasında çıxış edir. Bundan əlavə, o, yarım mövsümü Qəhrəman Əliyevin məşqçisi olduğu Bakının əvəzedici komandasında keçirir.

2011-ci ildə futbolçu icarə əsasında Azərbaycan çempionatının birinci divizionunun — Bakının Balacarı kəndindən "Lokomotiv Baladjarı" klubuna keçib və onunla 1+1 sistemi üzrə müqavilə imzalayıb. Klubda bir mövsüm keçirdikdən sonra 90 dəqiqə ərzində 28 matçın hamısında meydana daxil olaraq mütləq rekorda imza atır.

2012-ci ildə o, mövsümün yarısını keçirdiyi "Bakı" FK-nın əvəzedici komandasına qayıdır. 2013-cü ilin yanvarında qış transfer dönəmində birinci divizionda çıxış edən "Turan Tovuz"a icarə əsasında keçib. Yarım mövsümü də əyalət komandasında keçirir.

2013-cü ilin yayında futbolçu Azərbaycan Premyer Liqasında, yetirməsi olduğu "Bakı" FK-nın əsas komandasında çıxış etməyə başlayır.

##### Kubok

2011-ci ildə "Lokomotiv-Balacarı"nın futbolçusu olmaqla Azərbaycan kubokunda bir oyun keçirib.

### Fransa

2013-cü ilin dekabr ayının sonunda "Bakı" FK rəhbərliyi Vüqar Bəybalayevi Ülvi Süleymanov, Mahir Mədətov, Nicat Əsgərov və Valeh Seyidovla birlikdə 2014-cü ilin əvvəlində Fransanın "Lans" klubuna keçəcəyini açıqlamışdı. "Bakı" futbol klubunun prezidenti Azərbaycanlı iş adamı Hafiz Məmmədovdur. Klubun futbolçuları 2013/2014-cü il mövsümünün ilk oyununa "Azərbaycan Odlar Yurdu" yazısı olan köynək geyinib.

#### Azərbaycan milli komandası

2009-cu ildə Azərbaycanın 19 yaşadək gənclərdən ibarət yığmasının toplanışına dəvət alıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azerbaijan - V. Bəybalayev - Profile with news, career statistics and history - Soccerway". int.soccerway.com. 2023-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-03.
2. ↑  "Peşəkar Futbol Liqası". www.pfl.az. 2023-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-04.
3. ↑  "Еще один клуб примерил футболки с надписью Azerbaijan Land of Fire - ФОТО - ВИДЕО". 1news.az (rus). 2023-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-04.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | FootballDatabase.eu · Soccerbase (oyunçu) · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) |

* Busketsi özünə örnək götürən "Bakı"nın gənc futbolçusu — Vüqar Bəybalayev
273 mm-lik "WM-80" Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi İrəvanda Müstəqillik Günü Paradında nümayiş etdirilərkən
Çin hərbi sənayesinin seriyalı istehsalına 1990-cı ildə başladığı və "NORİNCO" korporasiyası tərəfindən ixraca təklif olunan 273 mm çaplı "WM-80" RYAS hazırda Ermənistan və İordaniyanın silahlanmasında yer alır. WM-80 buraxıcı qurğusu yükqaldırma qabiliyyəti 20 ton olan 8x8 təkər formullu "Shandonq Taian TAS5380" yük maşınlarında qurulub. Sovetlər Birliyinin "Smerç" tipli RYAS-larının "klonu" adlandırılan WM-80-ın atəş idarəetmə sistemi, sistemin konstruksiyaları və doldurulma mexanizmi çox oxşardır. Buraxıcı kompleks 8 borudan ibarətdir və 60 dərəcə qalxma bucağı altında atəş açmağa imkan verir. İstehsalçı müəssisənin açıqladığı məlumata görə, sistemin marş halından döyüş halına gətirilməsi 3-5 dəqiqəyə mümkündür. WM-80 raketinin birinin çəkisi 505 kq, döyüş başlığı 150 kq, atəş uzaqlığı 34–80 km-dir.

Çin WM-80 modeli yaradıldıqdan sonra onu son 27 ildə cəmi iki ölkəyə ixrac edə bilib. Burada meydana çıxan digər sual isə onun Çin Ordusunun silahlanmasında yer almamasıdır. WM-80 modelindən sonra çinlilər atəş uzaqlığının artırılması üçün sistemi daha da modernləşdirmək qərarına gəldilər. Böyük işlərin getməsinə baxmayaraq, sistemdə hiss olunan bir dəyişiklik əldə etmək mümkün olmayıb. Sistem özü demək olar ki, dəyişilməz qalsada, yeganə nailiyyət raketlərə 120 km (WM-120) məsafəyə qədər uzaqlığın verilməsi sayıla bilər.

Xüsusiyyətləri
--------------

İstehsalçı ölkə:  ÇXR

İstehsalçı firma: Norinco korporasiyası

Tip: Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi

İstehsal tarixi: 1990

Xidmətə giriş ili: 1990 – günümüzə

Lülə diametri: 273 mm

Lülə sayı: 8 ədəd

Doldurulma: 5–8 dəqiqə

Döyüşə hazır vəziyyətə gətirilmə: 3–5 dəqiqə

Şaquli qalxma bucağı: +20º... +60º

Üfüqi tuşlama bucağı: ±20°

Raketin çəkisi: 505 kq

Döyüş başlığının çəkisi: 150 kq

Minimal atəş məsafəsi: 34 km

Maksimal atəş məsafəsi: 80 km

Şassi: Shandonq Taian TAS5380

Heyət üzvü: 5 nəfər

Ağırlıq: 18 ton

Yükqaldırma qabiliyyəti: 20 ton

Uzunluğu: 9.55 m

Eni: 3.06 m

Hündürlüyü: 3.30 m

Təkər formulası: 8x8

Mühərrik: Deutz turbo dizel

Güc: 517 at gücü

Maksimal sürət: 80 km/saat

Döyüş radiusu: 800 km

İstifadə edən ölkələr
---------------------

 ÇXR

 Ermənistan Ermənistan Müdafiə Nazirliyi 1999 – 2001-ci illərdə NORİNCO şirkətindən 8 ədəd 273 mm-lik WM-80 reaktiv atəş sistemi alıb. WM-80 sistemi 80 km məsafədəki hədəflərə qarşı tətbiq oluna bilir.

 İordaniya 24 ədəd WM-120 sistemi Çinin Norinco şirkətindən 2010-cu ildə satın alınmışdır. (İordaniya Silahlı Qüvvələri tərəfindən həyata keçirilmiş olan hərbi təlimlərdən birində üzə çıxarılmışdır.)

İstinadlar
----------



1. 1 2
2. ↑  "Archived copy". 2015-04-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-01-06.
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2012-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2014-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-04.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: 2312 (dəqiqləşdirmə).
Koordinat:Sky map 6s 58d 47,0sn; +10º 17' 6″

**NGC 2312**, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. **\*Grp** tipli  qalaktikadır. İngilis astronomu Con Herşel tərəfindən 1828-ci ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü reflektor vasitəsilə kəşf edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "SIMBAD". NGC (İngiliscə).
2. ↑  "NASA/IPAC Kosmik Qalaktikanın Verilənlər Bazası". NGC obyekti üçün NED nəticələri (İngiliscə).
3. ↑  "NGC/IC Verilənlər bazası". NGC (İngiliscə).

Xarici keçidlər
---------------

* SEDS
* 

* WikiSky-da NGC 2312: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hidrogen α, X-Ray, Astrofoto, Göy xəritəsi, Məqalələr və şəkillər

NGC obyektləri

 Kateqoriya:NGC obyektləri  


---

NGC 2288 |
NGC 2289 |
NGC 2290 |
NGC 2291 |
NGC 2292 |
NGC 2293 |
NGC 2294 |
NGC 2295 |
NGC 2296 |
NGC 2297 |
NGC 2298 |
NGC 2299 |
NGC 2300 |
NGC 2301 |
NGC 2302 |
NGC 2303 |
NGC 2304 |
NGC 2305 |
NGC 2306 |
NGC 2307 |
NGC 2308 |
NGC 2309 |
NGC 2310 |
NGC 2311 |
**NGC 2312** |
NGC 2313 |
NGC 2314 |
NGC 2315 |
NGC 2316 |
NGC 2317 |
NGC 2318 |
NGC 2319 |
NGC 2320 |
NGC 2321 |
NGC 2322 |
NGC 2323 |
NGC 2324 |
NGC 2325 |
NGC 2326 |
NGC 2327 |
NGC 2328 |
NGC 2329 |
NGC 2330 |
NGC 2331 |
NGC 2332 |
NGC 2333 |
NGC 2334 |
NGC 2335 |
NGC 2336 |
NGC 2337



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qalaktika ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Afife Jalə** (*türk.* Afife Jale 1902, Kadıköy, İstanbul ili – 24 iyul 1941, İstanbul) — Türkiyədəki ilk müsəlman teatr aktrisası olaraq bilinən türk teatr aktrisası.

Bioqrafiyası
------------

Afife Jalə 1902-ci ildə İstanbulda Hidayət bəy və Methiye xanımın ailəsində anadan olmuşdur. Ondan başqa ailədə bir qızı Behiye xanım və bir oğlu Salah bəy də vardı.

Karyerası
---------

Afife qızlar üçün nəzərdə tutulan İstanbul Sənaye Məktəbində oxuyur. Ancaq onun arzusu aktrisa olmaq olur. O dövrdə Osmanlı İmperiyasında Türk Müsəlman qadınları Daxili İşlər Nazirliyinin əmri ilə səhnədə oynaya bilməzdilər. Aktrisalar yalnız yunan, erməni və ya yəhudi əsilli qeyri-müsəlman qadınlar ola bilərdi.

Afifenin atası qızının teatr karyerasına qarşı idi. Atasına itaətsizlik edən Afife valideynlərinin evindən qaçır və yeni qurulan Darülbedayi konservatoriyasında stajor işçisi olaraq çalışır. O dövrdə konservatoriyada müsəlman qadınlara aktrisa peşəsi öyrətmək üçün kurslar açılırdı. Onların yalnız qadın tamaşaçılar üçün oynayacaqdılar. 
Teatr təhsili aldıqdan sonra Afife, Hüseyn Suatın Yamalar teatr tamaşasında "Emel" rolunda səhnədə debüt edir. Bu zaman erməni aktrisa Eliza Binemejiyan xaricə gedir və "Emel" rolu boş qalır. Səhnədə Afife özünə Jalə adını götürür. O vaxtdan bəri bu adla tanınır. Kadiköydəki Apollo Teatrında çıxış edən Afife Jalə tarixdəki ilk müsəlman türk aktrisası olur. Teatr rəhbərliyinə 1921-ci ildə onun işdən çıxarılmasına səbəb olan müsəlman qadınlar üçün məhdudiyyətlər barədə xəbərdarlıq edilir. Sonra fərqli adlar altında bir sıra digər teatr səhnələrində rol oynayır.

İşini itirən Jalə çətin maddi vəziyyətə düşür və xəstəliklər kəskin baş ağrısı ilə müşahidə olunur. Jale həkiminin ona əsaslanan dərmanları təyin etməsindən sonra morfindən asılı olur.

1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu Atatürk müsəlman qadınlara qadağalar məsələsini qaldırır. Qadağanın qaldırılması Afifeni teatra qaytarır. Lakin onun narkotikə asılılığı əbəs deyildi və vəziyyətini pisləşdirdi, nəticədə yenidən səhnəni tərk etməyə məcbur olur.

Ailə həyatı
-----------

Səhnədən çıxdıqdan sonra Afife Jale tamamilə yoxsulluq içərisində yaşayır. 1928-ci ildə musiqiçi Selahattin Pınar (1902-1960) ilə tanış olur. 1929-cu ildə onlar evlənirlər. Onlar İstanbulun Fateh rayonunda bir mənzildə yaşamağa başlayırlar. Ancaq evlilik uzun sürmür və 1935-ci ildə cütlük boşanır. Afifenin narkotik asılılığı boşanmaya da təsir edir.

Boşandıqdan sonra Jalə narkomaniyadan müalicə üçün Bakırköy Psixiatriya Xəstəxanasına düşür. Son illərini orada keçirir. Afife Jalə 24 iyul 1941-ci ildə vəfat edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Afife Jale Kimdir?.
2. 1 2  *Yalçın, Soner.* "Kokain tutkusunun yok ettiği ünlü karı koca". Hürriyet. 2007-06-24. 2013-07-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-20.
3. 1 2  "Afife Jale" (türk). İstanbul Kadın Müzesi. 2016-05-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-21.
4. 1 2 3  "Afife dans ediyor". Hürriyet (Turkish). 1998-12-12. 2013-06-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-05-21.
**Navarra krallığı** ( *isp.* Reino de Navarra, bask Nafarroako Erresuma, *fr.* Royaume de Navarre, oks. Reiaume de Navarra) — orta əsr bask krallığı. 1162-ci ilə qədər **Pamplona krallığı** adlanırdı. Buraya Atlantik okeanının yaxınlığındakı Pireney dağlarının hər iki tərəfindəki ərazilər - İspaniyanın şimalında müasir Navarra muxtariyyəti və müasir Fransanın cənubunda Atlantik Pireney daxil idi. Krallıq IX əsrin əvvəllərindən mövcud olmuşdur. 1513-cü ildə Navarranın cənubu Araqon kralı II Ferdinand tərəfindən fəth edilmiş və İspaniya krallığının bir hissəsi olmuşdur. Navarranın şimalı 1589-cu ilə qədər, onun kralı III Henrix de Burbon IV Henrix adı ilə Fransa kralı olana qədər müstəqil qalmış, bundan sonra Navarra krallığı 1620-ci ildə Fransaya birləşdirilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Middleton, John.* World Monarchies and Dynasties (ingilis). Routledge. 2015-06-01. ISBN 978-1-317-45158-7.
2. ↑  "Kingdom of Navarre | Facts & History". Encyclopedia Britannica (ingilis). 2021-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-10.
3. ↑  *NA, NA.* Medieval Queenship (ingilis). Springer. 2016-04-30. ISBN 978-1-137-08859-8.
4. ↑  *Collins, Roger.* Caliphs and Kings: Spain, 796-1031 (ingilis). John Wiley & Sons. 2012-05-07. ISBN 978-0-631-18184-2.
**Sufiyan Şəmsətdin oğlu Povarisov** (*rus.* Суфиян Шамсутдинович Поварисов, başq. Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов; 29 avqust 1924, İleş rayonu – 3 iyul 2016, Ufa) — sovet və rus tatar yazıçısı, filologiya elmləri doktoru, professor, Başqırdıstan xalq yazıçısı (2011). Başqırdıstan Respublikası (1992) və Tatarıstan Respublikası (2004) əməkdar elm xadimi, Rusiya ali təhsili fəxri işçisi (1997). Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı. Başqırdıstan və Rusiya Yazıçılar birliklərinin üzvü.

Həyatı
------

O, İleş rayonunun Tupeyevo kəndində anadan olmuşdur.

Məktəbdə yeddi sinfi bitirdikdən sonra kolxozda işləməyə başlamışdır. 1942-ci ilin avqust ayında Qırmızı Ordu sıralarına çağrılaraq 469-cu minaatan alayının hesablama komandiri kimi xidmət etmişdir. Alay ilə Ukrayna, Belarusiya, Rumıniya, Macarıstan, Çexoslovakiya, Almaniya ərazilərində döyüşlər aparmışdır. 1945-ci ilin may ayını Drezdendə qarşılamışdır.

1951-ci ildə Kazan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix və filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur.

İnstitutu bitirdikdən sonra 1955–1958-ci illərdə Tatarıstanın Aktanış rayonunda yerləşən Barsukov məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1958-ci ildən "Kızıl Tan" adlı tatar qəzetinin əməkdaşı oldu, 1960-cı ildə isə Başqırd Dövlət Universitetində dilçilik problemləri üzrə işləməyə başladı.

S. Povarisovun "Xoşbəxtlik" (*rus.* «Счастье») adlı ilk şeiri 1953-cü ildə nəşr edilmişdir. O, həmçinin üç lirik şeir də yazmışdır. "Məgər düşünmürəm", "Order", "Şikayət" adlı hekayələr, "Sevirəm səni həyat", "Sümbül", "Gənclik illəri", "Ölümsüzlərin yolu", "Sənə inanıram!", "Biz yenə görüşəcəyik" pyeslər və "Səfillərin taleyi".

O, tatar ədəbiyyatının klassiki Alimcan İbrahimov haqqında trilogiya romanların müəllifidir: "Peyğəmbərin şəfəqi", "Göyün yeddinci qatında", "Faciə". Onun dram janrında da əsərləri var. Abituriyentlərin həyatına həsr olunmuş "Cırtdan ulduz" komediyası, satış işçiləri barədə olan "Toy hədiyyəsi" və "Doğma kəndin sübhləri" dram əsərləri, "Söz", "Yeni melodiya", "Gözəl xanım" və s. pyeslərin müəllifidir.

Alim kimi ədəbi tatar dilində olan bədii əsərlərin tədqiqi və dilin stilistikasına böyük töhfə vermişdir.

Sufiyan Povarisov 40-a yaxın kitabın və 300 elmi məqalənin müəllifidir. 2011-ci ildə "Başqırdıstan Respublikasının Xalq Yazıçısı" fəxri adına layiq görülmüşdür.

Mükafatları
-----------

* Başqırdıstan Respublikası əməkdar elm xadimi (1992).
* Rusiya ali təhsili fəxri işçisi (1997).
* Başqırdıstan Respublikası xalq yazıçısı (2011).
* III Şöhrət və II Vətən müharibəsi ordenlərinin medalçısı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Поварисов С. Ш. Тел – күңелнең көзгесе: (матур әд. әс. теле тур.) / С. Ш. Поварисов; М. Зәкиевнең кереш сүзе б-н. – Казан : Татар. кит. нәшр. 1982. – 160 б. – 4000 д.
2. ↑  "Поздравляем Суфияна Шамсутдиновича Поварисова! | Башкирский государственный университет". 2016-08-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-06-05.

Xarici keçidlər
---------------

Əhməd Zəki Vəlidi adına Milli Kitabxanada rəqəmsallaşdırılmış əsərləri

* başqırd dilində; digər mənbələr
* 
* 
*
**Mənbic** (*ərəb.* منبج‎, kürd. Minbic) Suriyanın şimalında, Hələb mühafəzəsində şəhər.

Mənbic mühafəzənin şimal-şərqində, Fərat çayından 30 kilometr qərbdə, dəniz səviyyəsindən 483 metr yüksəklikdə yerləşir. Mühafəzənin inzibati mərkəzi Hələb Mənbicdən 74 kilometrlik məsafədə yerləşir. 1981-ci ilin siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 30.812 insan yaşayırdı. 2012-ci ildə əhalinin sayı hesablamaya əsasən 78.255 nəfər idi.

Şəhərin adı ilk dəfə Bambika kimi qədim yunan mənbələrində çəkilir. Böyük Plini bu şəhəri Atarqatis (Astarta) ilahəsinin sitayiş mərkəzi kimi qeyd edir. Orta əsrlərdə şəhər bizanslılar, ərəblər, əhli-səlib və türklər arasında əldən ələ keçirdi.

Suriyada vətəndaş müharibəsi zamanı Mənbic bir neçə dəfə hücuma məruz qalmışdır. 2012-ci ildə şəhər Suriya müxalifətinin əlində düşmüşdür. 2014-cü ildə şəhəri İŞİD işğal etmişdir. 2016-ci ildə Suriya demokratik qüvvələri ilə kürd hərbi dəstələri şəhəri əhatəyə alıb İŞİD-dən azad etmişdir.

Mənbələr
--------


1. ↑  Mənbic: Fallingrain Arxivləşdirilib 2012-10-24 at the Wayback Machine (ing.)
2. ↑  World Gazetteer (ing.)
**Karyagin kəklikotusu** (*lat.* Thymus karjaginii) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Kiçik Qafqazda rast gəlinir.

Botaniki təsviri
----------------

Meyvəsiz sürünən zoğları olan yarımkolcuqdur. Çiçəkli zoğları düz dayanan, hündürlüyü 2-5 sm, sıx, qısa tükcüklüdür. Yarpaqları uzunsov-neştərvari və ya əks-yumurtavari, uzunluğu 4-10 mm, eni 2-4 mm-dir. Çox cod, çılpaq, az bilinən nöqtəli vəzicikli, kənarları tükcüklüdür. Yan damarcıqları alt tərəfində üstə çıxandır. Çiçək qrupu başcıqlı, möhkəmdir. Kasacığın uzunluğu 4,5-5(6) mm, sıx və qısa tükcüklüdür. Yuxarı dişcikləri üçkünc, kənarları tükcüklüdür. Çiçək tacının uzunluğu 6-7 mm, parlaq çəhrayıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, iyul ayında meyvə verir. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Daşlı yamaclarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir bitkisidir, arealı dardır. Qobustanda yayılmışdır. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifadəsi
----------

Dərman əhəmiyyətli bitkidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q15372357
* GBIF: 8002909
* iNaturalist: 1120529
* IPNI: 77177399-1
* Plant List: kew-204935
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77177399-1
* Tropicos: 17604702
* WCSP: 204935
* WFO: wfo-0000324213

 |
**Xəyyat Mirzə** (1885, Bozalqanlı – 25 dekabr 1922, Bozalqanlı, Tovuz rayonu) — Azərbaycanın tanınmış aşıqlarından biri.

Həyatı
------

Mirzə Abbasqulu oğlu Mirzəyev 1885-ci ildə indiki Tovuz rayonunun Bozalqanlı kəndində dülgər ailəsində dünyaya gəlmiş, kiçik yaşlarında mollaxanada dərs almışdır.

Atası Abbasqulu onu dərzi yanına şagird qoymuşdur. Dərziliyi öyrənməklə yanaşı, onda şeirə, sənətə böyük maraq olmuşdur. Dərzi olduğundan şeirlərini də "Xəyyat" (dərzi) təxəllüsü ilə düzüb qoşmuş, xalq şeiri üslubunda yazıb yaratmışdır. Bozalqanlı Xəyyat Mirzə tə xəllüsü ilə tanınmışdır. Aşıq Hüseyn Bozalqanlı, Şair Vəli ilə deyiş mələri məşhurdur. Hazırcavablığı, istedadı ilə həmişə mühitin marağı na səbəb olmuşdur. Haqqında "Mirzə-Nazənin" dastanı yaranmışdır.

Xəyyat Mirzə 1922-ci il dekabr ayının 25-də öz kəndlərində vəfat etmiş və orada dəfn olunmuşdur.

Xəyyat Mirzənin ilk kitabı 1966-cı ildə çap olunmuşdur.

Kitabları
---------


Vikimənbədə ***Müəllif:Xəyyat Mirzə*** ilə əlaqəli məlumatlar var.

* "Könlüm hicran otağı", Bakı, 2010.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Azərbaycan Aşıqlar Birliyi.* "Ustad nəfəsli saz-söz ərməğanı" (PDF) (az.). "Zərdabi Nəşr" MMC nəşriyyatı. 2020. Archived from the original on 2023-06-16. İstifadə tarixi: 17 iyun 2023.
2. ↑  Xəyyat Mirzə işığında…
***Mənim səhvim*** (*isp.* Culpa mía) – 2023-cü ildə çəkilmiş ispan romantik dram filmi. Dominqo Qonzalesin rejissor kimi ilk işidir və baş rollarda Nikol Volles və Qabriel Qevaradır. Film Mersedes Ronun eyniadlı Wattpad hekayəsinə əsaslanır.

Məzmun
------

Noy anasının yeni ərinin malikanəsinə köçmək üçün şəhərini, sevgilisini və dostlarını tərk etməlidir. Orada o, yeni ögey qardaşı Nik ilə tanış olur və onların şəxsiyyətləri əvvəldən toqquşur. Lakin aralarında istəmədikləri şəkildə məhəbbət münasibətləri başlayır.

Rollar
------

* *Nikol Volles* Noy rolunda.
* *Qabriel Gevara* Nik rolunda.
* *Marta Azas* Rafaella rolunda.
* *İvan Sançes* Vilyam Leyster rolunda.
* *Eva Ruis* Cenna rolunda.
* *Viktor Varona* Aslan rolunda.
* *Fran Berenqer* Ronni rolunda.
* *İvan Massaqe* Yonas rolunda.

İstehsal
--------

Film Mersedes Ronun eyniadlı Wattpad hekayəsinə əsaslanır və daha sonra *Penguin Random House* tərəfindən nəşr olunan kitab trilogiyasına çevrilir. Pokeepsie Films (Álex de la Iglesia və Carolina Bang) istehsalıdır. Kosta del Solda çəkiliş yerləri Torremolinos , Manilva və Marbella idi .

Qəbul
-----

*Daily Express*-dən Lukas Hill-Paul filmin Prime Video-nun "indiyə qədərki ən bərbad təşəbbüsü ola biləcəyini, lakin ən azı özünü dərk edən bir göz qırpması və iki sevimli aparıcı ilə gəldiyini" nəzərə alaraq filmi 5 ulduzdan 2 ilə qiymətləndirdi. Decider.com-dan Con Serba, filmə mənfi rəy verdi və onu "vəhşi film" hesab edərək, personajların "səmimi və ibtidai" olduğunu bildirdi. *Ready Steady Cut* tənqidçisi M. N. Miller filmin dialoqlarını "qeyrətli, Velveetaya bənzəyən" və ssenarinin diqqətsizliyini "sinematik dissosiativ şəxsiyyət problemi" kimi günahlandırdı.

Davamları
---------

Prime Video España 26 iyul 2023-cü ildə elan etdi ki, onlar həmçinin Mersedes Ronun Culpables trilogiyasındakı son iki kitabı olan *Culpa tuya* və *Culpa nuestra* əsasında daha iki film çəkəcəklər. Volles və Qevara Noy və Nik rollarını canlandıracaqlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "culpa mia". İstifadə tarixi: 2023-08-22.
2. ↑  "My Fault (Culpa Mia) (2023) Movie Review – A toe-curlingly cringy Cruel Intentions wannabe". 2023-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-22.
3. ↑  "Culpa Mia Ending Explained, What Happened To Noah?". 2023-08-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-08-22.
**Banqladeş Televiziyası** (benq. বাংলাদেশ টেলিভিশন) və ya qısaca **BTV** (benq. বিটিভি) — Banqladeş hökumətinin tabeliyində yaradılan, Banqladeşin milli televiziya kanalı. 1964-cü ilin dekabr ayının 25-də yaradılan televiziya kanalının verilişləri Banqladeşin müstəqilliyindən əvvəl *Pakistan Televiziyası* (PTV) adı altında aparılırdı. Banqladeş istiqlal müharibəsindən sonra kanalın adı *Banqladeş Televiziyası* olaraq dəyişdirildi.

Bangladesh Television administrative building
BTV-in Dəkkədə yerləşən ölkə miqyaslı bir televiziya stansiyası mövcuddur. Çittaqonqda regional bir stansiya da mövcuddur. 1990-cı illərin ortalarında, milli televiziya kanalı BBC və CNN xəbər proqramlarının yayımlarına başlamışdır. 2004-cü ildə BTV, peyk əsaslı filialı olan BTV Dünya vasitəsilə dünya səviyyəsində verilişlər aparmaq imkanı olmuşdur.

Tarixi
------

### Başlanğıc

BTV 1964-cü ilin dekabr ayının 25-də Pakistanın özəl televiziya kanalı olan *Pakistan Televiziyası* adı altında yaradılmışdır. Kanalın adı 1971-ci ildə, Banqladeşin müstəqilliyindən sonra *Banqladeş Televiziyası* (BTV) olaraq dəyişdirilmişdir. Televiziya kanalı 1972-ci ilə qədər özəl qalmışdır. Daha sonra BTV-yə, Banqladeşin İnformasiya Nazirliyinin rəhbərliyi altında *Hökumət Dairəsi* statusu verilmişdir.

### Yeni dövr

BTV, 1980-ci ildə verilişlərini rəngli aparmağa başlamışdır. 2003-ci ilə qədər ölkənin hər tərəfində 14 ötürücü stansiya qurulmuşdur. Beləliklə ölkənin 93%-i BTV-in ötürücü əhatə dairəsində idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-20.
2. ↑  bangladesh.com "Television of Bangladesh" (#bad\_url) (İngilis dilində). Bangladesh.com. 2008-12-18. 22 dekabr 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-19.
3. ↑  "Media men slam ministry for poor BTV standards". The Daily Star. 22 iyul, 2004. 2012-08-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyun, 2011.
4. 1 2  "**BTV's history:**" (İngilis dilində). btv.gov.bd. 2017-06-20. 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-06-21.

Xarici keçidlər
---------------

* Rəsmi saytı
**Nuxa dairəsi** və ya **Nuxa mahalı** — Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasında 1930-cu ilin yanvar–avqust aylarında mövcud olmuş inzibati-ərazi vahidi. **Şəki dairəsi** və ya **Şəki mahalı** kimi də anlandırılmışdır.

Tarixi
------

Nuxa dairəsi Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 25 yanvar 1930-cu il tarixli qərarı ilə Zaqatala-Nuxa dairəsinin iki yerə (Zaqatala və Şəki dairələrinə) bölünməsi nəticəsində müstəqil inzibati vahid kimi yaradılmışdır.

SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Sovetinin "Dairələrin ləğv edilməsi haqqında" 23 iyul 1930-cu il tarixli qərarına uyğun olaraq Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi və Xalq Komissarları Soveti 8 avqust 1930-cu ildə Azərbaycan SSR ərazisində dairələrin ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Bununla Nuxa dairəsi də daxil olmaqla ölkə ərazisindəki bütün dairələr ləğv olunmuş, onların ərazisində ümumilikdə 63 rayon təşkil edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Nuxa qəzası

İstinadlar
----------

1. ↑  "İnzibati-ərazi vahidləri" (PDF). Prezident Kitabxanası. 2021-05-12 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2023-08-25.
2. ↑  История государства и права Азербайджанской ССР (1920–1934 гг.). Баку: Элм. 1973. səh. 410–412.
**Yaponların Havay Adalarına Miqrasiyası Muzeyi** (日本ハワイ移民資料館, *Nihon Havay İmin Şiryokan*?) – Yaponiyanın Yamaquçi prefekturasının Suo-Oşima qəsəbəsində yerləşən muzey. Yaponların Havay adalarına miqrasiya tarixinə həsr olunmuşdur.

Tarixi
------

1885–1894-cü illərdə Suo-Oşimadan Havay adalarına 3.913 yapon şəxs miqrasiya etmişdir və onların bir çox davamçısı Havay adalarında yaşamağa davam edir. Muzey yaponların Havay adalarına miqrasiya tarixini və onların yaşadıqları çətinlikləri işıqlandırmaq məqsədilə 8 fevral 1999-cu ildə (ilk yapon miqrant qrupunun Havay adalarına çatdığı 8 fevral 1885-ci il tarixi münasibətilə) açılmışdır. Muzey üçün eksponatların yığılması prosesi 1995-ci ildə başlamışdır.

Muzey Kaliforniyaya miqrasiya etmiş Çouemon Fukumotoya məxsus olmuş ikimərtəbəli iqamətgahda yerləşir. O, 1924-cü ildə Suo-Oşimaya qayıtmış və 1928-ci ildə bu binanı tikdirmişdir. Fukumoto binanın tikintisində istifadə olunacaq materiallar üçün özü şəxsən Tayvana getmişdir. Qərb və yapon memarlıq üslublarının vəhdətinə malik binanın tikintisi həmin dövrdə 30.000 yen məbləğinə başa gəlmişdir. Binanın ümumi döşəmə sahəsi 442 m2 təşkil edir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Muzeydə sərgilənən materialların çoxu Havay adalarından qayıtmış şəxslər və onların ailələri tərəfindən muzeyə bağışlanmışdır. Muzeydə miqrasiya tarixinə aid tarixi materiallar və köhnə sənədlər, Havay adalarında istifadə olunmuş alətlər və məişət əşyaları, fotolar, 1963-cü ildən qardaş adalar olan Suo-Oşima ilə Kauai adası arasındakı münasibətlərə aid materiallar sərgilənir. Havay adalarına miqrasiya haqqında məlumat axtarış guşəsində 130 mindən çox şəxsin səyahət qeydləri saxlanılır. Muzeydə yerləşən kiçik teatrda Havay adalarına miqrasiyadan bəhs edən video nümayiş etdirilir. Muzeydə dükkan da yerləşir.

Muzey Havay adaları ilə Suo-Oşima arasında mübadiə mərkəzi funksiyasını yerinə yetirir. Havay adalarından olan bir çox yaponəsilli şəxs öz əcdadlarının tarixini öyrənmək üçün muzeyi ziyarət edir. Muzeydə tədqiqat işləri də aparılır.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "日本ハワイ移民資料館". Towa Town (yaponca). 2023-08-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 avqust 2023.
2. 1 2  "About the Museum". Muzeyin rəsmi saytı (ingiliscə). 10 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 avqust 2023.
3. ↑  "Exhibition information". Muzeyin rəsmi saytı (ingiliscə). 10 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 avqust 2023.

Xarici keçidlər
---------------

* suooshima-hawaii-imin.com — Yaponların Havay Adalarına Miqrasiyası Muzeyinin rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook |
Fiziki xassələri
----------------

İki polimorf formada mövcuddur. Qırmızı (pirofor deyil) və qara pirofor toz (havada öz-özünə alovlanan) buna görə də qara modifikasiya su qatının altında saxlanılır (su ilə qarşılıqlı təsir göstərmir). Altıbucaqlı kristalları əmələ gətirir. Bütün xrom oksidləri kimi odadavamlıdır. Suda həll olunmur.

Alınması
--------

* Azot turşusu və ya oksigen ilə xrom amalgamasının CrHg3 və ya CrHg oksidləşməsi nəticəsində əldə edilir:

{\displaystyle {\mathsf {2CrHg\_{3}+O\_{2}\rightarrow 2CrO+6Hg}}}
* Xrom ııı oksidin reduksiya nəticəsində:

{\displaystyle {\mathsf {H\_{3}PO\_{2}+2Cr\_{2}O\_{3}\rightarrow 4CrO+H\_{3}PO\_{4}}}}
* Cr (CO)6 karbonilin termiki parçalanması ilə də əldə edilə bilər.

Kimyəvi xassələri
-----------------

1. 697 °C temperaturda parçalanır:

{\displaystyle {\mathsf {3CrO\rightarrow Cr\_{2}O\_{3}+Cr}}}
2. 1000 °C -də hidrogenlə xrom metalına gədər reduksiya edilir:

```
:: {\displaystyle {\mathsf {CrO+H\_{2}{\xrightarrow {1000^{o}C}}Cr+H\_{2}O}}}
```

3. Həmçinin koksla reduksiya etmək olar:

{\displaystyle {\mathsf {CrO+C{\xrightarrow {t}}Cr+CO}}}
4. Əsası xassələr görsədərək xlorid turşusunda həll olunur, nəticədə su və xrom II xlor alınır:

{\displaystyle {\mathsf {CrO+2HCl\rightarrow CrCl\_{2}+H\_{2}O}}}
Durulaşdırılmış azot və sulfat turşusunda həll olunmur.
Havada qızdırıldıqda güclü reduksiyaedici xüsusiyyətlərini nümayiş etdirərək xrom (III) oksidinə gədər sürətlə oksidləşir.

{\displaystyle {\mathsf {2CrO+CO\_{2}\ {\xrightarrow {1000^{o}C}}\ Cr\_{2}O\_{3}+CO}}}

Toksikliyi
----------

6 -dan az valentliyi olan xrom birləşmələri aşağı toksikliyə malikdir. 6+ valentliyi olan xrom birləşmələri (xrom (VI) oksid) təhlükəli zəhərlər və kanserogenlər kimi tanınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Chromium oxide (CrO) (ing.).

* Некрасов Б.В. Основы общей химии. — Т.1. — М.: Химия, 1973. — С. 380
* Неорганические соединения хрома: Справочник. — Л.: Химия, 1981. — С. 9
* Неорганическая химия / под ред. Ю.Д. Третьякова. — М.: Академия, 2007. — Т. 3. — 352 с.
**Damanski adası** (*çin.*  **Çjenbao dao**. *draqosennıy adası*) — sahəsi 0,74 km² olan kiçik ada, Ussuri çayında yerləşən adadır. Xabarovskdan 230 km cənubda, Luçeqorsk şəhərindən isə 35 km qərbdə yerləşir. Çay yatağında yerləşən adadır. 1888-ci ildə Transsibir magistral dəmir yolu inşa edilərkən mühəndis Stanislav Damanski fırtına zamanı Ussuri çayında boğularaq həlak olur. Sonradan onun cənazəsi adsız bir adada tapılır. Onun şərəfinə adsız adaya onun adı verilir. 1969-cu ildə bu ada SSRİ və Çin arasında konfliktə səbəb olmuşdur.

1969-cu il sərhəd konflikti
---------------------------

 *Əsas məqalə: Çin-Sovet sərhəd münaqişəsi*
Sərhəd konflikti SSRİ və Çin arasında Damansk asına görə baş vermişdir. 1969-cu ilin martında Çinin hərbi birləşmələri adaya hücum təşkil edir. Hədəf adanın qısa müddətdə ələ keçirilməsi olur. Bu zaman SSRİ-nin Uzaq şərq ordusunun hərbi birləşmələri Çin qüvvələrini geri atsalar da, çinlilər öz həmlələrini kəsmir və hədəflərinə çatmağa çalışırdılar. Bundan sonra SSRİ və Çin arasında danışıqlar başlayır. Danışıqların nəticəsində tərəflər tutduğu mövqelərdə qalmalı idilər. Bu ada isə Çinin nəzarətində qalır. 19 may 1991-ci ildə SSRİ ilə son anlaşmaya əsasən Damansk adası Çinin hüquqi nəzarətinə verilir.

İncəsənətdə
-----------

Sərhədyanı münaqişə ilə bağlı bir çox əsərlər yazılmış, şeirlər söylənilmiş və mahnılar bəstələnmişdir. Bu ada ilə bağlı Vladimir Vısovski "Kak-to raz, sitatı Мао proçitav…" adlı şeir yazmışdır.

Konflikt haqqında hərbi-tarixçi, jurnalist Nauma Mara 1969-cu ildə isti izlərlə "Damansk adası. Mart. 1969" adlı kitabını dərc etdirmişdir. Bu əsər faktlar əsasında yazıldığından dünyada məşhurluq qazanmışdır. O, əsərində konfliktin başlamasında rus əsgərlərinin rolunu göstərmişdir.

1969-cu ildə İvan Nikolyokinin sözlərinə bəstələnmiş Mixail İordanskinin "Na octrove Damanskom" adlı mahnısı mövcuddur. Damansk adası və Jalanaşkol gölü ilə bağlı konfliktdən irəli gələrək bir sıra mahnılar meydana gəlmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Спецназ России ||| Наша История ||| Остров Инженера Даманского". 2013-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.
2. ↑  Марк Цыбульский О "китайских" песнях Владимира Высоцкого Arxivləşdirilib 2016-08-19 at the Wayback Machine, 2003
3. ↑  "На острове Даманском. Музыка: Михаил Иорданский Слова: Иван Николюкин". 2014-04-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.
4. ↑  "Песни о событиях на Даманском и Жаланашколе". 2013-11-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.

Mənbə
-----

* Damansk Arxivləşdirilib 2009-03-02 at the Wayback Machine
* Начало и развитие пограничной конфронтации между Советским Союзом и Китаем
* Политый кровью остров Даманский
* Долой новых царей! Сборник материалов о китайско-советском пограничном конфликте, март 1969 г.
* Китайский музей на острове Даманский, посвященный столкновениям советских и китайских пограничников Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine
**Huver müharibə, inqilab və sülh institutu** (*ing.* Hoover Institution on War, Revolution, and Peace) — Stenford Universiteti sisteminin bir hissəsi olan ABŞ-də yerləşən siyasi araşdırma mərkəzi.

Tarixi
------

Huver İnstitut Kitabxanası və Arxiv Binası
1919-cu ildə Bir Dünya müharibəsi kitabxanası olaraq Herbert Huver tərəfindən qurulmuşdur. Huver, XX əsrin əvvəlləri ilə əlaqəli çox sayda material topladı və "müharibə, inqilab və sülh kitabxanası" yaratmaq üçün öz ana vətəni Stanford'a bağışladı. Zaman keçdikcə kitabxana siyasət və iqtisadiyyatda uzunmüddətli analitik proqramlar üçün vacib bir tədqiqat mərkəzinə çevrildi.

Kitabxana
---------

Huver İnstitut Kitabxanası, Birinci Dünya Müharibəsi və Oktyabr İnqilabı dövründə Rusiya tarixindəki ən böyük xarici anbarlardan biridir. Bu sənədlər arasında general Pyotr Vranqel, Aleksandr Kerenski, general Lavr Kornilov, knyaz Qeorqiy Lvov , Vladimir Kokovtsov, Rusiyanın Parisdəki səfiri Vasili Maklakov, rus diplomatı Mixail Qirs, general N. N. Yudenich və başqaları kimi Rusiyanın və ağ hərəkatın görkəmli ictimai və siyasi xadimlərinin şəxsi fondları və fərdi sənədləri yerləşir.

Kitabxanada 1895-1917-ci illər arasında çar gizli polisinin Huver Maklakova verilən arxivləri vardır .

Əvvəlcə hərbi kitabxana ümumi fondlardan ayrı olaraq Stenford Universitetində yerləşdirildi və 1941-ci ildə Huver Qülləsinə köçdü.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  COURAGE Registry (ing.).
3. ↑  ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
4. ↑  *Бабаш А. В. Баранова Е. К. Ларин Д. А.* Информационная безопасность. История защиты информации в России. Москва: КДУ. 2015. 416. ISBN 978-5-98227-928-6.

Xarici keçidlər
---------------

* Сайт Гуверовского института
* Гуверовский институт — «мозговой танк» Arxivləşdirilib 2018-10-22 at the Wayback Machine
* Архивы русских эмигрантов в Гуверовском институте Arxivləşdirilib 2021-01-20 at the Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Sosial şəbəkələrdə | Facebook · Twitter |
| Foto, video və audio | Instagram · YouTube |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNC: a10101147 · BNF: 11869886v · CiNii: DA00512126 · GND: 113309-3 · ISNI: 0000 0001 2348 451X · LCCN: n79060221 · Microsoft: 1286498122 · NKC: mzk2004248859, mzk2004248860 · NLG: 140863 · SUDOC: 026453487 · VIAF: 247816910, 149660596 · WorldCat VIAF: 247816910, 149660596 |

 |
**Təpə kəklikotusu** (*lat.* Thymus collinus) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin dalamazkimilər fəsiləsinin kəklikotu cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Çoxillik, alt hissəsində şaxələnmiş gövdəli, yuxarı hissəsində tükcüklü bitkidir. Çiçək saplaqlarının hündürlüyü 7-12 sm-dir. Yarpaqları saplaqlı, uzunsov-yumurtavaridən yumurtavariyədək, uzunluğu 7-11 sm, eni 3-5 mm, nöqtəli-vəziciklidir. Çiçəkləri çəhrayı, başcıq çiçək qruplarına yığılmışdır. Meyvəsi-qozadır. Təbiətdə əsasən toxum vasitəsi ilə çoxalır.

Ekologiyası
-----------

Orta və subalpda, quru daşlı yamaclarda bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Azərbaycanın nadir və relikt növüdür. Arealı dardır. Azərbaycanda Quba və Naxçıvan MR dağlıq yerlərində rast gəlinir. Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə edilir.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bağçılıqda və alpinarilərin tərtibatında geniş istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4457804
* Wikispecies: Thymus collinus
* BioLib: 1119157
* EUNIS: 174166
* GBIF: 5607431
* iNaturalist: 908843
* IPNI: 461050-1
* Plant List: kew-204624
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:461050-1
* WCSP: 204624
* WFO: wfo-0000323889

 |
**Session Border Controller** (SBC; *azərb.* Sessiya sərhəd nəzarətçisi‎) — internet protokolu (VoIP) şəbəkələri üzərindən SIP əsaslı səsi qorumaq üçün yerləşdirilən şəbəkə elementi.

SBC-lərin ilkin yerləşdirilməsi bir baxış mühitində iki xidmət təminatçısı şəbəkəsi arasındakı sərhədlərə yönəldilmişdir. Bu rol indi yaşayış və/və ya müəssisə müştərilərinə xidmət göstərmək üçün xidmət təminatçısının giriş şəbəkəsi ilə magistral şəbəkə arasında əhəmiyyətli yerləşdirmələri əhatə etmək üçün genişlənmişdir.

Adlandırma
----------

"Sessiya" termini iki və ya daha çox tərəf arasında ünsiyyətə aid edilir. Bu, telefoniya kontekstində zəng deməkdir. Hər bir zəng zəngə nəzarət edən bir və ya bir neçə zəng siqnalı mesajı mübadiləsindən, zəng statistikası və keyfiyyəti ilə bağlı məlumatla birlikdə zəngin audio, video və ya digər məlumatlarını daşıyan bir və ya bir neçə zəng media axınından ibarətdir. Bu axınlar birlikdə seans təşkil edir. Seansların məlumat axınına təsir göstərmək sessiya sərhəd nəzarətçisinin işidir.

"Sərhəd" termini şəbəkənin bir hissəsi ilə digəri arasındakı sərhəd nöqtəsinə aid edilir. Korporativ şəbəkənin kənarında bir "firewall" yerli şəbəkəni (korporasiya daxilində) internetin qalan hissəsindən (korporasiyadan kənar) ayırır. Məlumat axınlarının axınına nəzarət etmək üçün filtrləmə marşrutlaşdırıcıları və ya digər şəbəkə elementləri istifadə olunur. Bu sərhədlər boyunca sessiya məlumatlarının axınını idarə etməkdə siyasət idarəçilərinə kömək etmək sessiya sərhəd nəzarətçisinin işidir.

"Nəzarətçi" termini seans sərhədi nəzarətçiləri şəbəkənin bir hissəsi ilə digəri arasında sərhədləri keçərkən seansları təşkil edən məlumat axınlarına təsirini ifadə edir. Bundan əlavə, sessiya sərhəd nəzarətçiləri adətən nəzarət etdikləri zənglər üçün ölçmə, giriş nəzarəti və məlumatların çevrilməsi imkanlarını təmin edirlər.

Qanuni müdaxilə
---------------

SBC seans mediası (adətən RTP) və siqnalizasiya (çox vaxt SIP) telefon dinləmə xidmətlərini təmin edə bilər. Bu, provayderlər tərəfindən şəbəkə sessiyalarının qanuni şəkildə ələ keçirilməsinə dair sorğuların icrası üçün istifadə edilə bilər. Bu cür xidmətlərin ələ keçirilməsi üçün standartlar ATIS, TIA, CableLabs və ETSI və digərləri tərəfindən təmin edilir.

Həmçinin bax
------------

* LTE (telekommunikasiya)
* Qoruyucu divar (kompüter)
* IP Multimedia Subsystem
* Session Initiation Protocol

İstinadlar
----------

1. ↑  *Hautakorpi, J.; Camarillo, G.; Penfield, R.; Hawrylyshen, A.; Bhatia, M.* Requirements from SIP (Session Initiation Protocol) Session Border Control Deployments. IETF. April 2010. doi:10.17487/RFC5853. RFC 5853.