recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Karma**, **kamma** (sanskr. कर्म — «hərəkət, fəaliyyət», sanskr. कर्मन् karman*IAST* — «iş, əmək», kar*IAST* — «etmək») — hinduizmin əsas mərkəzi anlayışlarından biri.

Karma qanunu
------------

Karma (sanskr. कर्म, sanskr. कर्मन् *karman* - "etmək, eyləmək, bir hərəkətdə olmaq") - Hinduizm, Buddizm, Çaynizm, Siqhizmdə istifadə edilən bir termindir. Karma sözcüyü fərqli sözlərlə birlikdə istifadə edilərək, Karma qanunu, karmik plan, karmik kompensasiya kimi fərqli mənalara gələn terminlərin yaradılmasında istifadə edilmişdir. (Lakin **karma fəlsəfəsi** deyə bir termin yoxdur; karma, buddist fəlsəfəsindəki və hindu fəlsəfəsindəki bir anlayış və bir qanundur.)

Mənaları
--------

Terminin dörd fərqli mənanı verməsi mənasının qərblilər tərəfindən yaxşı qavrana bilməməsinə və bəzən tək mənasıyla istifadə edilməsinə səbəb olmuşdur. Termini Şərqdə bu dörd mənada istifadə edirlər: Bədən hərəkətləri (söz, davranış) və ya zehni hərəkətlər (niyyət, düşüncə, imic meydana gətirmə). Bunlar "səbəb"dir. Bu hərəkətlərin nəticəsi. Bunlar "nəticə"dir. Fərdin indiki və keçmiş həyatdakı hərəkətlərinin nəticələrinin cəmi. Bunlar, səbəblər cəmi olaraq yaranan "müqəddərat"dır. Mənəvi aləmdəki səbəbiyyət qaydası (qanun).

Karma qanunu və karmik plan
---------------------------

Zen sistemində karma qanunu kənar aləmdəki həyatı və təkrar doğuşları təyin edən universal səbəbiyyət qanunudur. Yəni Upanişadlarda ifadə edildiyi şəkildə qarışıq qanunu insanın indiki və keçmiş həyatında etdikləriylə qarşılaşmasıdır. Edilən hərəkətlərin qarşılığı olaraq yaşanması lazım olan nəticələrin planlı və proqramlı bir şəkildə təşkil edilmiş halına "karmik plan" deyilir.

**Karmik planın meydana gəlməsi**

İnsan hər an iradəsiylə yeni hərəkətlər etməkdə olduğundan karmik plan qismən müəyyən, qismən də meydana gəlmə halındadır. Bu baxımdan karmik planın meydana gəlmə müddəti və bu müddətdəki hərəkətlər üç qrupda ələ alınar:
Müqəddərat üzərinə bir təzyiq göstərmiş hərəkətlər (agami-karma)
Səbəb meydana gətirmiş və müqəddərat üzərində bir təsirdə (nəticədə) olma müddətinə girmiş hərəkətlər (prarabdha-karma)
Yığılmış, lakin hələ müqəddərat üzərində bir nəticə meydana gətirməmiş hərəkətlər..

Karma qanunu və Samsara
-----------------------

Karma qanunu, qısaca, hər həyatın əvvəlki həyatlarda edilən hərəkətlərin nəticəsi olaraq meydana çıxması əsasına söykənir. Yəni, insanın etdiyi heç bir hərəkət nəticəsiz qalmayacaq və insanın müqəddəratının təyin olunmasında bir səbəb meydana gətirəcək. Heç bir səbəb, hər hansı bir nəticə yaratmadan yox olub getməz. (Bu, fəlsəfə və elmdə "səbəbiyyət qaydası" olaraq adlandırılır.) Bu səbəbdən samsarayı əsas sahə şərq tədrislərində hər həyat və hər həyatdakı şərtlər, əvvəlki həyatlarda edilən hərəkətlərin bir bağlantısı olaraq meydana gəlməkdə olub, o həyatda ediləcək hərəkətlər də bir sonrakı həyatı və şərtlərini təyin edici bir faktor olacaq.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Karma və kosmoenergetika nədir?". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-02-27.

|  |  |
| --- | --- |
| Din | *Din ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Kristal qəfəsləri** — kristal qəfəsinin düyünlərində hansı hissəciklərin yerləşməsindən asılı olaraq 4 tip-ion, atom, molekul və metal kristal qəfəsi olur.

İon kristal qəfəsləri
---------------------

Düyünlərində ion rabitələrlə birləşmiş müsbət və mənfi yüklü ionlar olan kristal qəfəslərinə ion kristal qəfəsləri deyilir.
İon kristal qəfəsli birləşmələrin tipik nümayəndələri duzlardır. Məsələn, natrium-xloridin kristal qəfəsi kub şəklindədir və onun düyünlərində müsbət yüklü natrium və mənfi yüklü xlorid ionları yerləşir.
İon birləşmələrində ionlar arasındakı cəzbetmə qüvvələri yüksək olduğundan, bu maddələr nisbətən çətinəriyən, az uçucu və müəyyən bərklikdə olur.

Atom kristal qəfəsləri
----------------------

Düyün nöqtələrində bir-birilə kovalent rabitələrlə əlaqələnmiş atomlar olan kristal qəfəsinə atom kristal qəfəsləri deyilir.
Atom kristal qəfəsi olan maddələrə B, C (almaz, qrafit), Si, SiO2 (kvars), SiC, qara və qırmızı fosforu misal göstərmək olar. Bu maddələrin əksəriyyəti çox bərk olur və onlar üçün yüksək ərimə temperaturu xarakterikdir.

Molekul kristal qəfəsləri
-------------------------

Düyün nöqtələrində molekullar olan kristal qəfəslərinə molekul kristal qəfəsləri deyilir.
Molekulyar maddələr molekul tipli kristal qəfəsi əmələ gətirir. Qeyri-polyar kovalent rabitəli maddələrin (H2, N2, O2, F2, Cl2, Br2, J2, P4, S8 və s) molekul kristal qəfəslərində molekullararası rabitəni yalnız zəif molekullararası qüvvələr yaradır. Buna görə də onların ərimə temperaturları çox aşağı olur. Polyar kovalent rabitəli maddələrin (HF, HCl, HBr, HJ, SO2, CO2, H2S, CH4, NH3, H2SO4, H3PO4 və s.) kristal qəfəslərində düyünlər arasında həm molekullararası qüvvələr, həm də elektrostatik cazibə qüvvələri təsir göstərir. Ona görə də bu maddələrin ərimə temperaturu ion kristal qəfəsli birləşmələrinkindən aşağı, qeyri-polyar kovalent rabitəli molekul kristal qəfəsi olan birləşmələrinkindən isə yuxarı olur.
P4, İ2, S8, HPO3, H4P2O7, H3BO3, fenollar, karbohidratlar və s. adi şəraitdə molekul kristal qəfəs əmələ gətirir.

Metal kristal qəfəsləri
-----------------------

Düyünlərində bir-birilə ümumiləşmiş elektronlarla əlaqələnmiş ayrı-ayrı atomlar və ya metal ionları olan kristal qəfəslərinə metal kristal qəfəsləri deyilir. Metallar (Na, Ca, Fe, Al, Cu və s.) və bir çox ərintilər metal kristal qəfəsi əməıə gətirir.

Həmçinin bax
------------

* Miller indeksləri

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kristal qəfəslər". 2021-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-14.

Xarici keçidlər
---------------

* *Bravais, A.* "Mémoire sur les systèmes formés par les points distribués régulièrement sur un plan ou dans l'espace" [Memoir on the systems formed by points regularly distributed on a plane or in space]. J. Ecole Polytech. 19. 1850: 1–128. (English: Memoir 1, Crystallographic Society of America, 1949.)
* Hahn, Theo, ed.International Tables for Crystallography, Volume A: Space Group Symmetry. A (5th). Berlin, New York: Springer-Verlag. 2002. doi:10.1107/97809553602060000100. ISBN 978-0-7923-6590-7.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Fuad Hacıyev.

**Fuad Hacıyev** (tam adı: *Fuad Hacı oğlu Hacıyev*; 27 yanvar 1962, Daş Salahlı, Qazax rayonu) — Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının rektoru.

Həyatı
------

27 yanvar 1962-ci ildə Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndində anadan olub. 1979-cu ildə 1 nömrəli kənd orta məktəbini bitirib. 1984-cü ildə M.V.Lomonosov adına Odessa Yeyinti Sənayesi Texnologiyası İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirib və "Mühəndis-texnoloq" ixtisasına yiyələnib. 1994-cü ildə ali siyasi təhsil alıb – Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu (hazırkı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası) fərqlənmə diplomu ilə bitirib və "politoloq" ixtisasına yiyələnib. 

İdmanla məşğul olduğu müddətdə karate üzrə yaşıl kəmərə layiq görülüb. Karate üzrə SSRİ-nin mükafatçısı olub. Sərbəst güləş üzrə bir sıra uğurlar qazanıb.

Karyerası
---------

Ali təhsilini başa çatdırdıqdan sonra istehsalatda mühəndis-texnoloq işləyib, Azərbaycan Komsomolunun Mərkəzi Komitəsində, müstəqillik dövründə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Xidmətində məsul vəzifələrdə işləyib. 90-cı illərdə kommersiya ve sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olub. 2006– 2015-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsində çalışıb.

Aparat rəhbəri işlədiyi müddətdə Bakıda keçirilən bir sıra mötəbər yarışların, xüsusən Avropa Oyunlarının təşkili işlərində xidmətləri olub.

23 dekabr 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən Fuad Hacı oğlu Hacıyev Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının rektoru təyin edilib. Gənclər və İdman Nazirliyinin Kollegiya üzvü, eləcə də Milli Olimpiya Komitəsi İcraiyyə Komitəsinin üzvüdür. 2021-ci ildə Avropa Ədalətli Oyunlar Hərəkatının münsiflər heyətinin üzvü seçilmişdir.

Mükafatları
-----------

Fuad Hacıyevin gənclərlə iş sahəsində səmərəli fəaliyyəti, bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında müstəsna xidmətləri olub. Bu xidmətləri Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən nəzərə alınaraq, 2 mart 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə gənclərlə iş sahəsində səmərəli fəaliyyətinə, bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında xidmətinə görə, 3-cü dərəcəli "Vətənə Xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub. 11 fevral 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının 90 illiyi münasibətilə Azərbaycanda bədən tərbiyəsi və idman sahəsində kadr hazırlığındakı xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.

İstinadlar
----------

1. 
2.
**Fuad Mövludov** (tam adı; *Fuad Fərhad oğlu Mövludov*; 25 sentyabr 1968, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – 25 yanvar 1990, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — 20 Yanvar Şəhidi.

Həyatı
------

1968-ci il seytyabrın 25-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Əzizbəyov rayonu 230 saylı məktəbdə almış, tam orta təhsilini isə 156 saylı məktəbdə başa vurmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1985-ci ildə Kiyev Ali Hərbi Aviasiya məktəbinə daxil olur, lakin 3-cü kursdan vətənpərvər baxışlarına görə məktəbdən xaric edilmişdir. Bundan sonra, 4-5 ay Kalininqradda əsgərlik çəkmişdir. Əsgərlikdən qayıtdıqdan sonra, əvvəlcə texniki-peşə məktəbində, daha sonra isə 39 nömrəli Yanğından Mühafizə İdarəsində döyüşçü işləmişdir. Ailənin yeganə oğlu, subay idi.

Qanlı Yanvar faciəsi
--------------------

19-dan 20-nə keçən gecə Şimali DRES-in yanında yaralanmış, yaralandığı yerdə uzun müddət qaldıqdan sonra 26 saylı xəstəxanaya çatdırılmışdır. Atasının sözlərinə görə, narkozsuz əməliyyat olunmuş, iki gün morfinin təsiri altında yatmış, yalnız yanvarın 23-ü saat 9-da ayıldıqdan sonra necə yaralandığını danışa bilmişdir. Fuadın sözlərinə görə, hadisə aşağıdakı kimi olmuşdur:

Əvvəlcə tanklar insanlara tərəf yaxınlaşmış, lap yaxına çatdıqdan sonra sonra atəş açılmağa başlanmış, Fuad da daxil olmaqla dinc insanlar qaçmağa başlamış, əsgərlər onların dalınca düşmüşlər. Qabaqdakı əsgərlərə rusca müraciət etdikdən sonra qabaqdakı əsgərlər atəş açdığından Fuad yenidən qaçmağa davam etmişdir. Dalınca düşən iki əsgər (birinin baş dəbilqəsi düşmüş, saç-saqqalı görsənmişdir) ermənicə söyə-söyə Fuada çatmış, biri başından tutmuş, digəri isə süngü ilə Fuadı yaralamışdır. Fuad əsgərlərə cavab verməyə çalışmış, lakin əsgərlər yerə yıxılan Fuada iki güllə ilə də yaralamış, sonra isə təpiklə dalbadal zərbələr endirmişlər. Bundan əlavə, həmin əsgərlər digər bir nəfəri də vurmuş, Fuadı döyərkən isə əsgərlərdən biri "Oni naşi vraqi, beyte ix" demişdir.

Yanvarın 25-də aldığı xəsarətlərdən vəfat etmişdir.

Şüvəlan qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Bakı, Cənubi DRES qəsəbəsi, XX qurultay küçəsi, ev 20, mənzil 18.

Xatirəsi
--------

İlk təhsilini aldığı 230 nömrəli məktəb onun adını daşıyır.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

1. ↑  ""20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI. Bakı şəhəri, 17 yanvar 2000-ci il". 2022-10-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-10-31.
2. 1 2  "Şəhidlər" (PDF). 2022-10-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-10-05.
3. ↑  "Qara Yanvar şəhidləri" (PDF). 2015-07-17 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-07-17.

Xarici keçidlər
---------------

* "20 Yanvar", Bakı qırğını: faktlar, şahid ifadələri, ümummilli dəfn mərasimi.
* 230 №-li tam orta məktəb.
* 230 №-li tam orta məktəbin Facebook-da yerləşdirdiyi məqalə.
**Bələk** (*türk.* Belek) — Aralıq dənizi sahillərində, Antalya şəhərində yerləşən Türkiyənin kurort qəsəbəsi.

Məscid.
Bələk, Türkiyə Cümhuriyyətinin ən yeni kurortlarından biridir. Turizm və istirahət infrastrukturunun inkişafı 1984-cü ildə başlamışdır. Coğrafi mövqeyinə görə Bələk şəhəri bütün Antalya vilayətinin görməli yerlərinə ekskursiyalar etməyə imkan verir. Şəhərin inkişafının cəhətlərindən biri də qolfun populyarlaşmasıdır. Bələk golf mərkəzlərindən biridir. Bələkdə bir çox futbol sahəsi var. Qışda Avropa və Asiyadan futbol komandaları bu sahələrdə məşq etmək üçün Bələkə gəlirlər.

Şəhərin mərkəzində məscid heykəllərin yanında və ağaclarla bəzədilmiş bulvarlarda geniş alış-verişə aparan şəlalənin yanında dayanır. Bu sahə, Türkiyənin Turizm Nazirliyinin onsuz da böyük investisiyalarından bəhrələnmiş Türkiyənin ümumi turizm planlarının açarıdır. Türkiyə Algarve ilə hər il Golf turistlərinin sayına görə rəqib olmağa başlayır.

İqlimi
------

Bələk, isti quru yayları və mülayim yağışlı qışı olan Aralıq dənizi iqlim zonasında yerləşir. Qışda orta temperatur +10 ° C-dən aşağı düşmür, ən yüksək yay istiliyi +45 ° C-yə çata bilər. Qış aylarında orta dəniz istiliyi + 17 ° C, yay aylarında + 27 ° C civarındadır. İstirahət üçün ən rahat aylar Belekdə az yağış yağan isti, açıq və sakit havaların olduğu may-sentyabr aylarıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  *Corrigan, James.* "Turkey's top golf official is accused of assault after Tiger Woods sparks frenzy on first tee". The Daily Telegraph. 9 October 2012. 11 October 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 October 2012.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 5300434-6 · LCCN: n2008027179 · VIAF: 132752746 · WorldCat VIAF: 132752746 |
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Aslan İsmayılov (dəqiqləşdirmə).

**Aslan Ziyəddin oğlu İsmayılov** (20 fevral 1958, Qardabani) — azərbaycanlı hüquqşünas.

Həyatı və fəaliyyəti
--------------------

Aslan İsmayılov 1958-ci ildə Qardabanidə anadan olub. 1975–1977-ci illərdə Krasnodar şəhərinin kompressor zavodunda tornaçı (tokar) işləyib.

1983-cü ildə Rusiya Federasiyasının Kuban Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini fərqlənmə ilə bitirib.

1983–1986-cı illərdə RF-ın Stavropol diyarının Neftekumsk şəhərində xalq hakimi əvəzi, Andropov rayon xalq məhkəməsinin hakimi vəzifələrində işləyib.

1986–1989-cu illərdə Stavropol diyarının Zelençuk rayon xalq məhkəməsinin sədri olub. 1989–1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunda məhkəmələrə nəzarət şöbəsinin prokuroru, 1993–1994-cü illərdə isə AR Prezidenti Aparatının dövlət-hüquq şöbəsinin baş məsləhətçisi vəzifəsində çalışıb.

1996–2002-ci illərdə Budapeşt, Varşava, Haaqa, Strasburq və digər şəhərlərdə insan haqları ilə bağlı təşkil olunmuş tədris kurslarında təhsil alıb. 1996-cı ildə *Viza* hüquq firmasını, 2006-cı ildə *Aslan İsmayılov və Partnyorları* vəkil bürosunu təsis edib.

1996-cı ildən BMT-nın Nyu-York, Cenevrə, ATƏT-in Vyana, Varşava, Avropa Şurasının Strasburq ofislərində çoxsaylı tədbirlərdə iştirak edib. ABŞ-nin Kolumbiya, Pitsburq, Fordom universitetlərində, Korneqi fondu, Sülh və Demokratiya institutunda, Azadlıq radiosunun Vaşinqton ofisində və digər çoxsaylı tədbirlərdə çıxış edib və mətbuat konfransları keçirib.

*Sumqayıt — SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı* kitabının müəllifidir. Aslan İsmayılov Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin 1989-cu ildə Bakıda keçirilmiş iclasında dövlət ittihamını müdafiə edən prokuror olarkən məhkəmə prosesində şahidi olduğu prosesləri "Sumqayıt — SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı" kitabında əks etdirib. Kitabda bu hadisələrlə bağlı bir sıra qaranlıq məsələlərə aydınlıq gətirilir.

4 may 2010-cu ildən fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktorudur.

### Ailəsi

Ailəlidir, 3 övladı var.

Kitabları
---------

* Sumqayıt-SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı, Bakı, Çaşıoğlu, 2010.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Müəllif". Sumgayit1988.com (az.). 2022-03-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-28.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Aslan İsmayılov*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* 
* Aslan İsmayılovun Facebook səhifəsi
* Sumqayıt — SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı kitabının rəsmi saytı

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | GND: 1029343284 · LCCN: n2013053723 · VIAF: 293194517 · WorldCat VIAF: 293194517 |
**Vladimir Fekete** (slovak. Vladimír Fekete, 11 avqust 1955, Bratislava) — Roma-Katolik Kilsəsinin Azərbaycandakı ordinarisi.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Vladimir Fekete 1955-ci ilde Bratislava yaxınlığındakı Xorvatski Qrob kəndində doğulub. 1979-cu ildə Bratislavada Komenski Universitetinin təbiət elmləri bitirib. 1981-ci ilde Don Boskonun Saleziyanları cəmiyyətinə gizlincə qoşuldu və 30 iyun 1983-cü ildə Berlində Volfqant Veyder tərəfindən keşiş kimi təqdis olundu. 1990-ci ildə Slovakiyada kommunist rejiminin süqutuna qədər geoloq kimi çalışıb. 1989-cu ildən sonra Levoçada Saleziyalı katolik tələbələrin cəmiyyətində direktor olub. 1993-1999-cı illərdə Slovak Saleziyanların vikarı kimi fəaliyyət göstərib. 1999-cı ildə Lüblin Katolik Universitetində teoloji dərəcəsini alıb. 1999-2005-ci illərdə Slovak Saleziyanların rəhbərliyinə geri qayıdıb. 2006-cı ildə Romada Papa yanında Saleziyan Universitetindəki didaktik təhsilini bitirib. 2006-2009-cu illərdə Saleziyan tələbələrin ustadı kimi fəaliyyət göstərib.

Bakıdakı fəaliyyəti
-------------------

5 noyabr 2009-cu ildə Papa XVI Benedikt tərəfindən Katolik kilsəsinin Bakıdakı missiyasına baş keşiş kimi təyin edilib. 4 avqust 2011-ci il tarixindən etibarən Azərbaycan Həvari Prefektinin rəhbəri kimi çalışır. 2 oktyabr 2016-cı ildə Papa Fransiski Bakıda Müqəddəs Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi kilsəsində qarşılayıb. 8 dekabr 2017-ci ildə rütbəsi yepiskopluğa qaldırıldı. 11 sentyabr 2018-ci ildə təqdisetmə mərasimi keçirildi və Vatikanın xarici dövlətlərlə əlaqələr üzrə katibi arxiyepiskop Paul Riçard Gallager tərəfindən yepiskop kimi təsdiqləndi.

Gerbi
-----

Vladimir Feketenin gerbi Marek Sobola tərəfindən hazırlanmışdır.

| Gerb | Mənası |
| --- | --- |
|  | 1. Qırmızı rəng - Slovakiya bayrağının və Azərbaycan bayrağının ortaq rəngi
2. Üç dağ - Slovakiyadakı Tatra və Azərbaycandakı Qafqaz dağlarının simvolu
3. İki ağ zanbaq - Bakirə Məryəmin simvolu
4. Səkkiz guşəli ulduz - Azərbaycan bayrağı və gerbindəki simvollardan biri, həmçinin Papa Fransiskin gerbindəki ulduzu bildirir
5. Latınca şüar "Da Mihi Animas" (Mənə xalqı ver) - Bibliyanın Yaradılış kitabının 14:21 ayəsinə (Xalqımı mənə ver, mal-mülk sənə qalsın) istinaddır. Bu şüar Saleziyan cəmiyyətinin şüarıdır.
 |

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bishop Vladimír **Fekete**, S.D.B." 2022-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-09.
2. ↑  "Slovakiyalı Salesiyan Vladimir Fekete Azərbaycandakı kilsə missiyasına rəhbərlik edir". 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-09.
3. ↑  Azərbaycan Katolik Kilsəsinin ordinarinə yepiskop rütbəsi verildi[*ölü keçid*]
4. ↑  "Mons. Vladimír Fekete SDB – titulárny biskup municipijský". 2021-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-03-09.
Dəniz suyunun areometrlə duzluluq dərəcəsini ölçən NASA əməkdaşı.
**Areometr** — (*yun.* άραιός – zəif, sıx olmayan; burada – maye + metr) – maye (bəzən də bərk) cismlərin sıxlığını, məhlulların qatılığını (konsentrasiyasını) təyin edən cihaz. Areomet ölçmə üçün mayeyə daldırılan üzgəc tipli sıxlıq ölçənlərə aiddir. İş prinsipi Arximed qanununa əsaslanır. Şkalalı borucuq şəklində olan üzgəc ölçmə aparmaq üçün tədqiq olunan mayeyə daldırılır. Üzgəcin dalma dərinliyinə (onun sıxışdırıb çıxardığı mayenin həcminə) və çəkisinə görə mayenin sıxlığı təyin edilir; mayenin sıxlığı az olduqca dalma dərinliyi böyük olur. Təcrübədə sabit çəki areometri daha çox işlədilir və sabit həcm areometri tətbiq edilir.

Sabitçəki areometrlərinə şkalası sıxlıq vahidləri ilə dərəcələnmiş densimetrlər və məhlulun konsentrasiyasını ölçmək üçün şkalası həcm, yaxud kütlə %-inə dərəcələnmiş areometrlər aid dir. Bir çox mayelərin sıxlığının temprdan asılılığını nəzərə alaraq bəzi areometrlərin termometri də olur. Maye və qatışıq məhlullarda sıxlığı və qatılığı ölçən areometrlərə müxtəlif adlar verilir: məs, *laktodensimetr* südün yağlılığını, *spirtölçən* suda olan spirtin miqdarını, *şəkərölçən* şirələrdəki şəkərin miqdarını təyin edir. Gövdəsi çətinəri metallardan hazırlanmış areometr, o cümlədən densimetr bir sıra ərinmiş metalların və duzların sıxlığını ölçmək üçün işlədilir.

Sabit həcm areometrlərindən istifadə edərkən cihazın mayeyə daldırılan hissəsi sabitdə rinlikdə yerləşdirilir. Areometrin mayedə qeyd olunan dərinliyə (sıxışdırılan mayenin həcmini göstərən nişanadək) dalması üçün əlavə olunan, yaxud götürülən çəki daşlarının kütləsi ilə sıxlıq təyin olunur. Bərk maddələrin sıxlığını ölçmək üçün gövdəsinin aşağı hissəsində tədqiq edilən nümunə yerləşdirilmiş əlavə qabı olan areometrdən yəni areometrik tərəzi istifadə edilir.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2009. səh. 602. ISBN 978-9952-441-02-4.
**Arimlər** (*yun.* ει̉ν 'Αρίμοις) — Homerin "*İliada*" poemasında adı çəkilən xalq. Yozef Markvart onları armenlər ilə eyniləşdirir.

Coğrafiya
---------

Zevs və Tifon arasındakı döyüşü təsvir edən Homer arimləri xatırladır və Tifonun iqamətgahının onların ölkəsi olan Arima ərazisində yerləşdiyini göstərir.

Tifon
-----

Tifon mifoloji nəhəng idi və vulkanik hadisələri təcəssüm etdirirdi. Homeri onun iqamətgahını Arima ölkəsində, digər yunan salnaməçiləri Pindar və başqaları Kilikiyada hesab edirlər. Bu əlamətlərə əsaslanaraq Almaniya alimi C. Parç izah etmişdir ki, yunan mənbələrində arimlərin Kilikiya torpağında yerləşdiyi olunan vulkan əslində indiki Türkiyənin Kayseri vilayətindəki Ərciyəs dağıdır.

Ermənilər ilə eyniləşdirmə
--------------------------

Yozef Markvart güman etmişdir ki, Homerin "*İliada*"sında adı çəkilən arimlər armenlərdir və bu, onlar haqqında ən qədim məlumatdır.

Yunan salnaməçisi Posidoni və onun ardınca C. Parç arimləri aramilər ilə eyniləşdirmişdi, lakin Markvart bu fikri rədd edərək onları ermənilərin əcdadları olan armenlər ilə eyniləşdirmişdi. Markvartın fikrinə görə, o dövrdə samidilliassuriyalılar Kilikiyada və ya Cənubi Kappadokiyada deyil, Pontun şimal tərəfində yaşayırdılar. Onun sözlərinə görə, ermənilər Frigiyadan, xüsusən də indiki Ankara ərazisindən, Qızılirmaq çayının orta axarından Ərciyəs dağının ətrafına köç etmişdilər. Sonralar Kilikiyanın bu şimal vilayətindən olan ermənilər Kiçik Ermənistanda yerləşən Qızılirmaq çayının mənbəyinə, oradan isə Ermənistan yaylasına getməyə məcbur olmuşdular.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  «Իլիական», Հոմերոս, հին հունարեն բնագրից թարգ․՝ Հ․ Համբարձումյանի, Երևան, 1955, էջ 73․
2. 1 2 3 4  «Երկեր», Հակոբ Մանանդյան, Հատոր Ա, Երևան, 1977, էջ 25․
3. ↑  «Երկեր», Հակոբ Մանանդյան, Հատոր Ա, Երևան, 1977, էջ 25, 26․
Kawah ijen dan asap belerang
***Kükürd*** - Sənayedə, kənd təsərrüfatında,tibdə işlənən sarı rəngli tezalışan kimyəvi maddə.

Ümumi məlumat
-------------

Kükürd qədim zamanlardan məlum olan və təbiətdə daha çox tapılan qeyri-metal növüdür və ən çox yayılan on altıncı elementdir. Bu element təbiətdə həm təbii halda, həm də kükürd birləşmələri şəklində tapılır.Ən geniş təbii kükürd mədənləri Meksika, Polşa, İtaliya (Siciliya), ABŞ (Luiziana, Texas), Yaponiyada və keçmiş Sovet İttifaqı ölkələrinin bəzilərində (Türkmənistan, Özbəkistan) yerləşir.

Kükürdün fəaliyyəti
-------------------

Yellow formations of sulphur crystals on White Island.
**Kükürdün dövranı**- Kükürd zülalların vacib komponenti olduğu üçün bioloji proseslərdə mühüm rol oynayır. Kükürdün qlobal dövranı müxtəlifliyi ilə fərqlənərək biotik və abiotik proseslərin qaz, maye, bərk fazalarda olan müxtəlif komponentlərin iştirakı ilə gedir. Əsas biogen elementlərin (C, O, N, P, S) qlobal biokimyəvi dövranlarından (tsikllərindən) kükürdün tsikli insan fəaliyyətilə daha güclü pozulmuşdur. Bu, yanacaq qazıntılarının, xüsusidə daş kömürün yandırılması ilə bağlı kükürd oksidinin (SO2) atmosferə antropogen təsirinin nəticəsidir. Torpaqda və çöküntülərdə kükürdün ehtiyatı geniş, atmosferdə isə azdır. Kükürd mübadilə fondunda əsas rolu xüsusi mikroorqanizmlər oynayır, onların hər bir növü oksidləşmə və reduksiyanın nəticəsində suyun dərinliyində yerləşən çöküntülərdən səthə hidrogen-sulfid qarışır. Kükürdün dövranının nizamlanmasında qlobal masştabda geokimyəvi və meteoroloji proseslər (eroziya, çöküntü əmələgəlmə, yuyulma, yağış, adsorbsiya, desorbsiya və s.), bioloji proseslər (biokütlənin məhsulu və onun parçalanması), hava, su və torpağın qarşılıqlı əlaqələri iştirak edir. Kükürdün tsiklinin (dövranının) antropogen pozulması ekosistemin asidifikasiyası, stratosfer və troposferdə ozonun vəziyyəti, iqlimin dəyişməsi kimi qlobal ekoloji prosesləri təyin edir və ya onlara ciddi təsir göstərir.

Həmçinin bax
------------

* Kükürd

Xarici keçidlər
---------------

* Kükürd

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2023-07-25 at the Wayback Machine və sulfat turşusu
2. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov Ekologiya, ətraf mühit və insan. Bakı," Elm" nəşriyyat 2006
**Natavan Əsgər qızı Hacıyeva** (1942, Bakı – 1 may 2019, Bakı) — Azərbaycan diktoru, televiziya aparıcısı, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1990), prezident təqaüdçüsü.

Bioqrafiyası
------------

Natavan Hacıyeva 1942-ci ildə Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası Əsgər Hacıyev hüquqşünas, anası Şölə xanım ali təhsilli evdar xanım olub. *"Axırıncı aşırım"* filmində obrazı yaradılan tarixi şəxsiyyət Kərbəlayi İsmayıl onun ata babasıdır. O, 5 qardaşın böyük bacısı idi. Məktəbi qızıl medalla bitirmişdir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "| Əslində mən ərəb dili üzrə mütəxəssis olmaq istəyirdim. Amma qismət ayrıymış. Həmin il Bakı Dövlət Universitetində şərqşünaslıq fakültəsi yaradıldı, avropa dilləri üzrə isə ayrıca institut yaradıldı. Rus dili, ədəbiyyat isə Pedoqoji İnstitutda qaldı. Fikirləşdim, sənədlərimi götürüb verim universitetə, ya yox? İmtahana bir həftə qalmışdı. Fikrimi dəyişdim. | "|

Pedaqoji Universitetinə qəbul olundu.

1959-cu ilin qışında elan olunan diktorluq müsabiqəsində bəxtini sınadı, ancaq onu seçmədilər. 1960-cı ildə keçirilən müsabiqədə isə qalib gəldi. Rejissor Kamil Rüstəmbəyovun "Aygün" filmində epizodik rolda çəkildi. Xurşidbanu Natəvanın heykəlinin açılışında öz yazdığı şeiri oxudu.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| "|  Özü də həmişə deyirəm ki, mən gözəl qız olmamışam. Qarayanız, sadə qız idim. Kosmetika çəkmirdim. Buna baxmayaraq diktor seçildim. | "|

170 nəfər arasında təkcə o qəbul olundu. Beləliklə, 1960-cı il avqustun 22-də ilk dəfə efirə çıxdı. Həmin vaxt ilk peşəkar diktor ştatı onun üçün açılmışdı.

"Dünya" Ana və Uşaq İctimai Birliyinin və Dünya Azərbaycanlıları Konqresi Qadınlar Şurasının sədri Dünyaxanım Əliyevanın təşəbbüsü və Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə 2010-cu il sentyabr ayının 27-də Gənc Tamaşaçılar Teatrında yaradıcılığının 50 illiiyi ilə yubiley gecəsi keçirilib.

Mükafatları
-----------

2010-cu ilin avqustun 25-də KİV Həmkarlar İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.

### Ailəsi

1 qızı, 2 nəvəsi var idi.

### Vəfatı

Xərçəngdən əziyyət çəkən aparıcı 1 may 2019-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Xəyalə MURADLI.* "Natəvan Hacıyeva" (az.). lent.az. 2019-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-17.
2. ↑  "Tanınmış əfsanəvi diktor Natavan Hacıyevanın Yaradıcılıq Gecəsi keçiriləcək". 2019-05-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-01.
3. ↑  "Natavan Hacıyeva vəfat etdi". 2019-08-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-05-01.

Xarici keçidlər
---------------

* Скончалась известная азербайджанская телеведущая Натаван Гаджиева
* Efirin Natavanı
**Meri Enninq** (*ing.* Mary Anning; 21 may 1799-cu il - 9 mart 1847-ci il) — britaniyalı həvəckar daşlaşmış sümük kolleksioneri və palentioloq. Yaşadığı Laym-Recisdə tapdığı daşlaşmış sümük və dəniz faunası tapıntılarına görə məşhurlaşıb. Onun elmi işləri Yer kürəsinin qədim dövrü barəsində tarixi və həyatı barəsində təsəvvürün dəyişməsinə səbəb olub.

Həyatı
------

Meri Aninq 1809 və 1811-ci illər arasında hələ 10-12 yaşında olarkən dinozavr qalıqlarını aşkarlamış və tərəfindən aşkarlanan qalıqların bütün hissələrini müəyyən müddət sonra birləşdirmişdir. Bununla Meri Enninq dünya tarixinə ilk paleontoloq qadın kimi daxil olmuşdur. O ilk arxeoloq qadın kimi də tanınır. Müxtəlif vaxtlarda ona pul müqabilində iş görmək təklif olunsa da, o bundan imtina etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Dennis Dean writes that Anning pronounced her name «Annin» (see Dean, 1999. səh. 58), and when she wrote it down for Carl Gustav Carus, an aide to King Frederick Augustus II of Saxony, she wrote «Annins» (see Carus, 1846. səh. 197).
**Hironao Seki** (関博直, *Seki Hironao*?, 17 noyabr 1852, Toyama – 22 yanvar 1939) – "Hakuhodo" reklam agentliyinin qurucusu.

Həyatı
------

Hironao Seki 1852-ci ildə Yaponiyanın Toyama prefekturasının ərazisində doğulmuşdur. Seki yerli hökumət işçisi kimi işləmişdir. ABŞ-də reklam agentliyi biznesi ilə məşğul olan bir dostunun tövsiyəsi ilə 1895-ci ildə öz reklam agentliyini qurmuşdur. O, əvvəlcə təhsilə həsr olunmuş qəzetlərdə reklamlar yerləşdirməyə başlamışdır. Daha sonra isə bütün növ nəşrlərdə reklamlar yerləşdirməyə keçmişdir.

Sekinin yaratdığı "Hakuhodo" reklam agentliyi Yaponiyanın ikinci ən böyük reklam agentliyinə çevrilmişdir. Seki Meyci dövrünə aid qəzet və jurnal kolleksiyasını Tokio Universitetinə bağışlamışdır.

Ailəsi
------

Hironaonun oğlu Hiromasa Seki 1931-ci ildə şirkətə qoşulmuş, 1945-ci ildə şirkətin vitse-prezidenti olmuşdur. O, 2002-ci ildə ölmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2  "Obituary: Hiromasa Seki". The Japan Times (ingiliscə). 27 sentyabr 2002. 2022-12-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 dekabr 2022.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 56. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 24 dekabr 2022.
XII əsr türkopolunun müasir rekonstruksiyası.
**Türkopol** (*yun.* Τουρκόπουλοι, hərf. türk oğlu) — Səlib yürüşləri zamanı Şərqi Aralıq dənizinin xristian dövlətləri tərəfindən istifadə edilən yerli süvari oxatanlar.

Tarixi
------

Bizans ordusunda xidmət edən türkopollar ilə ilk görüş Birinci Səlib yürüşü zamanı baş tutmuşdur. Onlar yunan və türk əhalisinin qarışıq nikahlarının uşaqları idi, əksər hallarda xristian inancını qoruyub saxlasalar da, bəziləri islamı qəbul etmişdilər. Onlardan bəziləri səlibçiləri müşayiət etmiş və bununla da səlibçi dövlətlərdə yüngül süvarilərin əvəzedicisi olmuşdu.

Türkopolların çoxu xristianlaşan səlcuqilər və ya Suriya ortodoks xristianlardan cəlb olunmuşdular. Müqəddəs torpaqlarda bu döyüşçülərin cəngavərlərdən daha sürətli atları və daha yüngül silahları var idi, mobil müsəlman döyüşçüləri ilə vuruşmaq üçün yay və nizələr ilə silahlanmışdılar. Türkopollar yüngül süvarilər kimi xidmət edirdilər.

1187-ci ildə səlibçilər üçün uğursuz Hattin döyüşündə türkpollar iştirak etmişdilər. Onların bu döyüşdə müsəlman yüngül süvari rəqiblərindən daha yaxşı silahlanmış olduğu ehtimal edilir.

Məmlüklər türkopolları satqın hesab edirdilər və onları edam edirdilər. Əkkanın mühasirəsindən sağ çıxan türkpollar Müqəddəs torpaqlardan gələn hərbi əmrlərə əməl etmişdilər. Tampliyerlər ilə birlikdə Kiprdə, hospitalyerlər ilə birlikdə Rodos və Malta adalarında məskunlaşmışdılar. Tevton ordeninin üzvləri öz yüngül süvarilərinə də "türkopollar" deyirdilər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Terrence Wise: *The Knights of Christ*, p. 34, ISBN 0-85045-604-5
2. ↑  Steven Runciman: *A History of the Crusades — The Kingdom of Jerusalem*, pages 489—490, ISBN 0-521-06162-8
***Modus operandi*** — kiminsə iş vərdişləri, xüsusən də biznes və ya cinayət araşdırmaları kontekstində. Bu, iş rejimi və ya tərzi kimi tərcümə olunan latın sözüdür. Bu termin tez-tez polis işində cinayət və cinayətkarların istifadə etdiyi üsulları müzakirə edərkən istifadə olunur. O, həmçinin cinayət profilləşdirilməsində də istifadə olunur, cinayətkarın psixologiyasına dair ipuçları verə biləcəyi güman edilir. Bu, əsasən, ayrı-ayrı şəxslərin cinayət törədərkən, onun açılmasının qarşısını almağa çalışarkən və qaçarkən istifadə etdikləri hərəkətləri ibarətdir. Şübhəli şəxsin "*modus operandi*"si onun müəyyən edilməsinə, tutulmasına və ya mühakimə olunmasına kömək edə bilər, həmçinin cinayətlər arasında əlaqə yaratmaq üçün istifadə edilə bilər.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Douglas, J. E. and A. W. Burgess, A. G. Burgess, R. K. Ressler. *Crime classification manual* (John Wiley & Sons, 2006) ISBN 0-7879-8501-5, p. 19-21.
2. ↑  Vronsky, R. *Serial Killers* (Berkley Books, 2004) ISBN 0-425-19640-2, p. 412.
3. ↑  Hazelwood, R. R, A. W. Burgess, *Practical Aspects of Rape Investigation*, (CRC Press, 2001) ISBN 0-8493-0076-2, p. 517.
4. ↑  Berg, B.L. *Criminal Investigation* (McGraw Hill, 2008) ISBN 978-0-07-340124-9

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Levinson, D. *Encyclopedia of Crime and Punishment* (SAGE, 2002). ISBN 0-7619-2258-X.
* Carlo, P. *The Night Stalker: The Life and Crimes of Richard Ramirez* (Pinnacle Books 1996). ISBN 0-7860-1362-1.


|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
Kəsmə çörəyi
**Kəsmə çörəyi** (*əbcəd.* کَسمه چؤرگی،کَسمه‎) - Qəzvin bölgəsində daha çox hazırlanan şiriniyyat növü ki quruluşuna görə incə, uzunsov və quru olaraq, üstü isə küncüt ilə bəzədilir.

Etimologiyası
-------------

Kəsmə sözü Azərbaycan türkcəsi və başqa türk dillərindəki kəsmək məsdərindən alınıb ki buda bu çörəyin hazırlanması ilə əlaqəlidir.

Lazım olan ərzaqlar
-------------------

* 1 kq un
* 200 q şəkər tozu
* 1 stəkan bitki yağı və ya kərə yağı
* 2 ədəd yumurta sarısı
* 2 yemək qaşığı bərk qatıq
* 1 yemək qaşığı vanil
* 1 çay qaşığı soda
* 1 yemək qaşığı çörəkçi mayası

**Üzü üçün**

* 1 ədəd yumurta
* Lazım olan miqdarda küncüt

Hazırlanma qaydası
------------------

Şəkər və suyu odun üstünə qoyub, 1 dəqiqə qaynadandan sonra oddan götürüb və tamamilə soyudun, qatığı soda ilə qarışdırıb və kənara qoyun.Xəmiri 1/4 ilıq su və 1 yemək qaşığı şəkərlə qarışdırıb və işləyənə kimin isti bir yerə qoyub (10 dəqiqə), sonra bir qabda yumurtanı parçalayıb və üzərinə yağ əlavə edin.
Üzərinə hil və vanil əlavə edib qarışdırıcı ilə qarışdırın, sonra soyudulmuş qatıq və ərinmiş şəkər əlavə edərək, sonra çörəkçi mayasını əlavə edin.Bütün maddələr qarışdırıldıqdan sonra unu süzüb və az-az üzərinə tökün. Xəmir əllərə yapışmırsa, təxminən 2 ilə 3 saat arasında üstünü örtüb, sonra xırda topları xəmirin içərisindən götürün, vərdənə ilə açıb, üzərinə bir yumurta sürtəndən sonra küncüt səpib və sobanın üst qatına 5 - 10 dəqiqə 170 dərəcə üstünə qoyun.Çörəyin rəngi qonur olandan sonra sobadan götürün.

İstinadlar
----------


1. ↑  Acilbaz[*ölü keçid*]
2. 1 2  "Nəmnak". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-23.
**Lakierovların binası** — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində olmuşdur. Bina 1830-cu illərdə inşa edilmişdir. Bina Qreçeskaya 42 ünvanında yerləşir. Bina klassizm stilinə stilinə sahibdir

Tarixi
------

XIX əarin əvvəllərindı inşa edilən bina kərpiç stilinə malik olmuşdur. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində idi. I Aleksadrın Taqanroqu ziyarəti zamanı burafa at tövləsi vardı. Onlar şəhər vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Burada kazaklata aid leyb qvardiya yerləşirdi. Bu binanın sahibləri baxımından zəngin tarixi vardı. O müxtəlif zamanlarda tanınmış Taqanroq ailələrinin mülkiyyətində olmuşdur.

XIX əsrin ikinci yarısında binaya binaya Rostov qəzasında dəftərxana müəllimi, kollec məsləhətçisi Mark Nikolay Varvasinin mülkiyyətinə çevrilmişdir. 1836-cı ildə bina Varvasi Sofi Dmitrievna Alferaki ilə nişanlanmışdır. Varvasi ailəsində iki qız uşağı böyüyürdü: Aleksandra və Yelena. Aleksandra yunan kralının əyanına ərə getmişdi. Yelena isə rus heraldikasının banisi Aleksandr Borisoviç Lakierə ərə getmişdir. Onun kitabı 1854-cü ildə çıxır. Bu əməyinə görə Demidov mükafatı alır.

1 yanvar 1960-cı il məlumatına görə bina 903 kvadrat sajen ərazini əhatə edirdi. Aleksabdr Lakier 1870-ci ildə, həyat yoldaşı olan Yelena isə 1915-ci ildə həlak olmuşdur. Aleksandr və Yelebanın beş uşaqları olmuşdur: oğlanları Mark, İvan və qızları Sofiya, Aleksandra və Yelena.

1918-ci ildə burada Qırmıxı orduya aid əsgər yataqxanası yerləşirdi. 1920-ci illərdə həyətində "Qalvanoelement" fabriki yerləşirdi. Hazırda isə yaşayış binası kimi istifadə edilir. 1992-ci ildən yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.

Təsviri
-------

İki mərtəbəli bina müxtəlif dekor elementləri ilə bəzədilmişdir. İlk əvvəl kəpiç stilində inşa edilsə də, 1972-ci ildə klassizm stilinə uyğunlaşdırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Энциклопедия Таганрога". 2023-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
2. ↑  "Жилой дом//Объекты культурного наследия". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
3. ↑  Гаврюшкин О. П. Г12 "По старой Греческой…" (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО "Издательство "Лукоморье"", 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
4. ↑  "Дома Лакиеров". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
5. ↑  "Жилой дом. Комплекс застройки улицы". 2017-03-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-11.
**Lakkadiv adaları** (*ing.* Laccadive Islands) — Hind okeanında Hindistana məxsus olan adalar qrupu. Lakşadvil müttəfiq ərazisinə daxildir. 27 atolldan ibarətdir. Maksimal hündürlüyü 4 metrdir. Lakşadvilin inzibati mərkəzi Kavaratti şəhəridir və eyni adlı atollda yerləşir.

Coğrafiya
---------

Lakkadiv adaları 18,65 km² ərtazini əhatə edir. Adalarda 32 229 nəfər yaşayır (2001). Arxipelaq dörd iri (Kavaratti — 4,22 km², Andrott — 4,84 km², Aqatti — 3,84 km² və Kalpeni — 2,79 km²) və bir necə kiçik adadan ibarətdir. Amindivi adalarından cənubda yerləşir və ondan Doqquzuncu Dərəcə boğazı ilə ayrılır.

İqtisadiyyat
------------

Arxipelaqın ən böyük adası Andrott turistlərin girişi üçün bağlıdır. Bununla yanağı burada Banqaram və Aqatti adaları kiçik dayazlıqlq bir birinə birləşir. Turistlər arasında məşhurdur.

Turizmdən əlavə adalarımn əsas gəlir mənbəyi kokos palması və balıqçılıqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lakshadweep | union territory, India | Britannica". 2023-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-06-23.
**Çino da Pistoya** (1270[…], Pistoya, Toskana – 1336[…], Pistoya, Toskana) — italyan hüquqçusu və şair.

Həyatı
------

Çino da Pistoya Toskana ştatının Pistoyya şəhərində anadan olub. Atası sinibaldi nəslindən olan nəcib bir insan idi. Doktorluq dərəcəsini Bolonya universitetində alıb. Çino da Pistoya da siyasi partiyaların mübarizəsində iştirak etmiş, rəqibləri qalib gəldiyi zaman sürgünə getməyə məcbur olmuşdur. Bu dövrdə onun Dante ilə dostluğu daha da möhkəmlənmişdir. Onları sadəcə olaraq yalnız poeziya birləşdirmirdi: şəhər çəkişmələrinin fövqündə dayanaraq bu şairlər bütün İtaliyaya sülh gətirə biləcək gücü axtarır və hər ikisi ümidlərini imperator lV Henrixə bağlayırdı. Çino ölən zaman, sonralar xüsusilə məşhur olan bir kansonunda deyir ki, bu ölümlə "hər cür ədalət öldü…".

Yaradıcılığı
------------

Çino özünün ictimai düşüncələrini şeirlərində deyil, mühazirələrində və hüquqa aid elmi əsərlərində ifadə etmişdir. Məşhur hüquqşünas olan Çino da Pistoya Bolonya, Siena Florensiya, Peruci və Neapol universitetlərində mühazirələr oxumuş, kilsənin dünyəvi hakimiyyətinin məhdudlaşmasını qəti şəkildə tələb etmişdir. Çino da Pistoyanın çox saylı şeiri qalmışdır. O dilin saflığı və ritmlərin harmoniyası ilə seçilən 200-ə yaxın lirik şeir yazıb, onların əksəriyyəti sevdiyi qadına həsr olunub. Əsasən məhəbbət mövzusunda əsərlər yazmışdır. Onun sevgilisinin adı Selvaca(adamayovuşmaz)idi və bu onun təxəllüsü senhal deyil, əsil adı idi. Dante Aligyeri Çinonu "daha gözəl, şirin və zərif şeirlər yazan şair adlandırır və deyir ki, o, məhəbbət mövzusunu hamıdan yaxşı qələmə alır. Covanni Bokkaçço onu Dante və Kavalkanti ilə bir sıraya qoyur. Françesko Petrarka və Polisiano isə belə hesab edirlər ki, Çino özündən əvvəl gələn bütün şairlərdən daha yaxşı məhəbbət şeirləri yazmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Dante Aligyeri
* Covanni Bokkaçço

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  CINO DA PISTOIA // Encyclopædia Universalis (fr.). Encyclopædia Britannica.
2. 1 2  Cino da Pistoia // Autoritats UB.
3. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi. 1808.
4. 1 2  Cino da Pistoia // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
5. ↑  *Cəlil Nağıyev.* Qərbi Avropa Ədəbiyyatı. 2019. 214, 215.

Xarici keçidlər
---------------

* La dolce vista e 'l bel guardo soave di Cino da Pistoia

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Discogs |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | İtalyanların bioqrafiyası · Böyük katalan · Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) · Brockhaus · Prabook · Treccani · Universalis |
| 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BAV: ADV10133237 · BIBSYS: 90604805 · BNC: a10065969 · BNE: XX1239491, XX1766849 · BNF: 12073075h · CiNii: DA06835514 · GND: 119028921 · ICCU: RAVV064302 · ISNI: 0000 0001 1761 3629, 0000 0003 5579 9545 · LCCN: n85224853 · NLA: 36005744 · NLG: 167111 · NLP: A10617528 · NTA: 067463509, 150646747 · NUKAT: n2005113868 · PTBNP: 532103 · SUDOC: 029016134 · VIAF: 162879953 · WorldCat VIAF: 162879953 |

 |
**Argentina əhalisi** 40 milyon nəfərdir. Argentinalılar saylarına görə Cənubi Amerikada 3-cü, Latın Amerikasında isə 4-cü milli qrupdular. Yalnız braziliyalıların (190 mln.), meksikalıların (145 mln.) və kolumbiyalıların (52 mln.) sayı onlardan çoxdur. Müasir argentinalılar müxtəlif vaxtlarda Argentina ərazisinə gəlmiş avropalıların, induların və afrikalıların törəməlidirlər. Ölkənin periferiya regionlarının əksəriyyətində metislər üstünlük təşkil edir. Bununla belə ölkə əhalisinin 2001-ci ildə aparılmış siyahıya alması zamanı əhalinin 97 %-i özünü ənənəvi olaraq daha yüksək təbəqə sayılan ağdərilər kateqoriyasına mənsub olduğunu bildirmişdir. Cəmi 2 % əhali indu əsilli olduğunu qeyd etmişdir.

Demoqrafik göstəricilər
-----------------------

Saldo mühacirət — hər 1000 nəfərə 0 nəfər.

Orta yaş həddi (2012) — 30,7 yaş:

* Kişilər — 29,7 yaş
* Qadınlar — 31,8 yaş

Uzunömürlülük göstəricisi — 77,14 yaş:

* Kişilər — 73,9 yaş
* Qadınlar — 80,54 yaş

Uşaq ölümü səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 10,52 nəfər.

Ana ölümü səviyyəsi hər 100000 nəfərə 77 nəfər.

Artım səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 17,34 nəfər.

Ölüm səviyyəsi — hər 1000 nəfərə 7,36 nəfər.

Əhali artımı — 0,997%.

Dini: katoliklər — 92 % (möminləri - 20%-dən az), protestantlar 2%, iudeylər 2%, digərləri - 4%.

Şəhər əhalisi — 92 %; əsas şəhərləri: Buenos-Ayres, Kordova.

Dövlət dili: ispan dili.

İstinadlar
----------

1. ↑  Somos 40.091.359 habitantes y un tercio vive en Capital y GBA Arxivləşdirilib 2016-03-12 at the Wayback Machine (isp.)

| ⛭Argentina mövzularda |
| --- |
| 
Gerb • Bayraq • Himn • Dövlət quruluşu • Konstitusiya • Parlament • İnzibati bölgü • Coğrafiya • Şəhərlər • Paytaxt • Əhali • Dillər • Tarix • İqtisadiyyat • Kənd təsərrüfatı • Energetika • Valyuta • Mədəniyyət • Din • Kinematoqraf • Ədəbiyyat • Musiqi • Bayramlar • İdman • Təhsil • Elm • Nəqliyyat • Turizm • Poçt (tarixi və markaları) • İnternet • Silahlı qüvvələr • Xarici siyasət

**Portal "Argentina"**
 | Argentina |
Afina Akropolundan Areopaqın görünüşü
**Areopaq** (q.yun. Ἄρειος πάγος, hərfi — Aresin təpəsi) — Qədim Afinada hakimiyyət orqanı. Adını iclasların keçirildiyi Afina Akropolu yaxınlığında yerləşən Ares təpəsindən alır. Əfsanəyə görə bu təpədə Poseydonun oğlunun qanını axıtmış tanrı Aresin məhkəməsi keçirilmişdir. Esxil bu təpənin adının Afina mühasirəsi zamanı orada məskən salmış amazonkaların şərəfinə adlandırıldığını irəli sürmüşdür.

Qəbilə-tayfa quruluşu zamanı ağsaqqallar şurası kimi fəaliyyətə başlamışdır. Tərkibi keçmiş arxontların sırasından areopaq tərəfindən seçilmiş ömürlük üzvlərdən ibarət idi. Geniş siyasi, məhkəmə və dini hakimiyyətə malik idi. 9 arxontdan ibarət idi. Əvvəlcə aristokratiyanın sonra isə oliqarxiyanın dayağı idi. Areopaqın əsas funksiyaları qanunlara riayət olunmasına nəzarət etmək və qətllə bağlı cinayət işlərini araşdırmaq idi.

Areopaqın hakimiyyətinin məhdudlaşdırılmasına demokratiyanın inkişafı zamanı başlandı. Efialtın e. ə. 462-ci ildə həyata keçirdiyi islahat nəticəsində Areopaqın əsas siyasi hakimiyyəti və nüfuzu azaldıldı, lakin qanunlara riayət olunmasına nəzarət və bəzi deini və mülki cinayətlər üzrə məhkəmə funksiyası onların səlahiyyətində saxlandı. Qədim Afinanın süqutunadək Areopaq mühüm hakimiyyət və məhkəmə orqanı kimi nüfuzunu qorudu.

Esxilin Evmenidlər faciəsində Areopaqın yaradıcısı kimi Afina göstərilir.

Areopaqdan Afinanın görünüşü

Həmçinin bax
------------

* Həvari Pavel

İstinadlar
----------

1. ↑  F. F. Zelinski. Attika nağılları. Petroqrad, 1921, s. 27

Mənbə
-----

* Areopaq
* Areopaq Arxivləşdirilib 2011-07-31 at the Wayback Machine
* Areopaq
**Matrisin ranqı**— verilmiş matrisin sıfırdan fərqli minorlarının ən yüksək tərtiblisinin tərtibi.

Elementar çevrilmələr
---------------------

* Matrisin ranqını taparkən matrisin elementar çevirmələri adlanan aşağıdakı çevirmələrdən istifadə etmək olar:
* Matrisin 2 sətir və ya sütunun yerini dəyişmək;
* Matrisin 2 sətir və ya sütunu toplamaq və ya çıxmaq;
* Matrisin hər hansı bir sətir və ya sütunu ixtiyari ədədə vurub, digər sətir və ya sütunun üzərinə əlavə etmək;
	+ Bu zaman matrisin üzərində aşağıdakı əməlləri aparsaq matrisin ranqı dəyişməz.
		- Bütün elementləri sıfır olan sətir və ya sütunları kənarlaşdırmaq (nəzərə almamaq) olar.
		- Hər hansı sətir və ya sütun, başqa bir sətir və ya sütunun ixtiyari ədədə vurulmasından alınarsa onda bu sətir və ya sütunu kənarlaşdırmaq olar. Başqa sözlə, mütənasib sətir və ya sütunlardan kənarlaşdırmaq olar.

Matrisin ranqının tapılması
---------------------------

Matrisin ranqını tapmaq üçün bu matrisin sətir və ya sütunlarından düzəldilmiş minorunu yoxlamaq lazımdır. Əgər bunlardan birinin determinantı sıfırdan fərqlidirsə, onda matrisin ranqı bu minorun tərtibinə bərabərdir. Əgər bu minorlardan hamısının determinantı sıfıra bərabər olarsa, onda bir vahid az olan minorlara keçirik. Əməliyyatı etdikdən sonra aldığımız minor sıfırdan fərqlidirsə, matrisin ranqı bu minorun tərtibinə bərabərdir. Əks halda yenə bir vahid az olan minorlara keçirik. Bu qayda ilə davam etsək son nəticədə matrisin heç olmasa bir elementli sıfırdan fərqli minoru olarsa, onda matrisin ranqı {\displaystyle r=1} olar yəni, {\displaystyle \operatorname {rang} =\operatorname {r} }.

Nümunə
------

Sadə mümunə ilə tanış olaq:
Tutaq ki,

{\displaystyle A={\begin{bmatrix}1&0&0&5\\0&0&0&0\\2&0&0&12\end{bmatrix}}} matrisi verilib. Matrisin ranqının tərifinə görə,
{\displaystyle {\begin{bmatrix}1&\Box &\Box &5\\\Box &\Box &\Box &\Box \\2&\Box &\Box &12\end{bmatrix}}} olar.
Burada belə bir minor ala bilərik:

{\displaystyle {\begin{bmatrix}1&5\\2&12\end{bmatrix}}=1\cdot {12}-5\cdot {2}=12-10=2\neq 0} deməli {\displaystyle \operatorname {r} =2}
**Qeyd:** Birinci sütunun dördüncü sətrindəki 5 ədədinin yerinə 6 ədədi olsa onda matrisin ranqı vahidə bərabər olur, çünki {\displaystyle 12-12=0}.

İstinadlar
----------

Ali Riyaziyyat I hissə[*ölü keçid*]