Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Əzizli.

**Böyük Qaraqoyunlu** (1935-ci ildən **Əzizli**, 1991-ci ildən **Norabak**) — Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunda kənd.

Tarixi
------

Böyük Qaraqoyunlu kəndi İrəvаn quberniyаsının Nоvоbаyаzid qəzаsındа kənd idi. Kənd rаyоn mərkəzi Bаsаrkeçərdən 14 km məsаfədə yerləşir. XIX əsrin оrtаlаrındа kəndin mаldаrlаrının Çаlmаlı dаğındа "Qаtаr" аdlı yerdə yаylаq yurdu оlub. Böyük Qaraqoyunlu kəndinin adı dəyişdirilərək 3 yаnvаr 1935-ci ildə Əzizli, 19 аprel 1991-ci ildə isə ermənilər tərəfindən yenidən dəyişdirilərək Norabak adlandırılmışdır. Əzizli sözünün mənası kənd əhalisinin bir-birilərinə qarşı istiqanlı, qonaqpərvər olduqlarını bildirir. Qaraqoyunlu kəndinin yaranması XVIII əsrin əvvəlində (1730) olmuşdur. Kənd rayon mərkəzindən şərq tərəfdə 12 km məsafədə,mövqeyinə görə Göyçə mahalının ən uca dağı sayılan Çalmalı dağının 3 km cənub hissəsində yerləşmişdir. Kəndin iki tərəfi xırda dağlıq silsiləsi, iki tərəfi isə düzənlikdir. Kəndin mərkəzindən çay axır və Göyçə mahalının 70%-i sərbəst görünür. Üzü cənuba durub baxanda sağ tərəfdən 2.5 km Ağkilsə, sol tərəfdən 2.5 km Sarıyaqub,günbatan tərəfdən 4 km, Hüseynquluağalı (Nərimanlı) kəndləri ilə, gündoğan tərəfdən isə 15 km məsafədə Azərbaycanın Kəlbəcər rayonu ilə həmsərdəddir. Vaxtı ilə Sarıyaqub və Böyük Qaraqoyunlu kəndləri ilə həmsərhəd olan 1949-cu ildə tamamilə ləğv edilən, əhalisinin bir qismi Zod, Ağkilsə və Böyük Qaraqoyunlu kəndlərində məskunlaşan, bütün torpaq sahələri Böyük Qaraqoyunlu kəndinə verilən Kiçik Qaraqoyunlu kəndidə indiki Qaraqoyunlu kəndinin qonşusu olmuşdur. Kəndin əhalisinin 60%-ni Qazax mahalından,40%-ni isə Cənubi Azərbaycandan, İrəvandan və Qarabağdan gələnlər təşkil edirdi.

Mədəniyyəti
-----------

Kənddə: uşaq bağçası, klub, kitabxana, orta məktəb, tibb məntəqəsi, ticarət obyektləri və rabitə xidməti mövcud idi. 1930–1932-ci illərdə kənddə dövlət tərəfindən məktəb açılmışdır. Məktəbin inzibati binası olmadığı üçün dərslər imkanlı şəxslərin evlərində keçirilədi. 1937-ci ilə qədər ibtidai(I–IV), 1960-cı ilə qədər natamam orta(VIII), 1988-ci ilin dekabrına qədər isə orta (X) məktəb olmuşdur.

Coğrafiyası və iqlimi
---------------------

Kənd Kiçik Qafqazda Göyçə silsiləsinin qərbində Qumlu (Çalmalı) dağının ətəyində yerləşir. İqlimi, qışı soyuq, yayı mülayim.

Qaçqınlıq
---------

1905–1907-ci illərdəki 1-ci qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi ermənilərə kəskin müqavimət göstərərək geri çəkilməmişdir. Beləliklə, 1905–1907-ci illərdə ermənilərin kənd əhalisini köçürmək cəhdləri heçbir fayda verməmişdir. Kəndin təxminən 100 evi, 500–600 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur.

1918–1920-ci illərdəki 2-ci qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi doğma yurdlarından çıxarılaraq Daşkəsən,Tovuz,Gədəbəy,Kəlbəcər,Şəmkir,Gəncə və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır. Əhali 1921-ci ilin yazında yenidən kəndin igid oğlu Attımustafalılar tayfasından olan Kərbəlayı Çobanın yaratdığı mahalın igid oğlanlarından ibarət olan 15 nəfərlik dəstənin köməyi ilə geri qayıtmışdır. Bu dövrdə isə kəndin təxminən 120 evi 700–800 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur.

Kərbəlayı Çoban və onun yaratdığı dəstə nəinki Qaraqoyunlu kəndini, eləcə də mahalda çıxarılan əksər kəndlərin əhalisini də doğma yurdlarına qaytardı. Onun igidliyindən,eləcə də Sovet hakimiyyətinin gəlişindən qorxan erməni daşnaqları məcbur qalaraq barışıq elan etdilər. Beləliklə Göyçə mahalı yenidən bərpa olundu. 1948–1953-cü illərdəki 3-cü qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi doğma yurdlarından çıxarılmışdır. Kənd əhalisi Tərtər,Kəlbəcər, və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır. Əhali tab gətirə bilmədikləri üçün 1953-cü ilə qədər doğma kəndinə qayıtmış, bir hissəsi isə həmin yerlərdə qalmışdır. Kəndin 120–130 evi, 600–650 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1988–1991-ci illərdəki 4-cü qaçqınlıq zamanı, kənddə 370 ev, 2000 nəfər əhali olmuşdur.

Tanınmışları
------------

Əmirxam Bayramov
* Salman Vilayətoğlu — publisist, jurnalist, psixoanalitik.
* Üzeyir Novruzov — tanınmış sirk ustası
* Aşıq Əsəd — yaradıcı aşıq Dədə Ələsgərin 12 şəyirdindən biri.
* Aşıq Məhəmməd Rzayev — ustad aşıq
* Aşıq Cahad — ustad aşıq

Qarabağ müharibəsi şəhidləri
----------------------------

* Həsənov Qafqaz Əli oğlu (itkin)
* Qurbanov Şahin Bayram oğlu (itkin)
* Rəhimov Rəhim Eynulla oğlu — leytenant (itkin)
* Çobanov Nuru Şuru oğlu — kapitan (şəhid)
* Xanlarov Elizbar Firudin oğlu (şəhid
* Xanlarov Elimdar Nuriddin oğlu (şəhid)
* Nəcəfov Novruz Əlasdan oğlu (şəhid)
* Qurbanov Qurban Əvəz oğlu (şəhid)
* Qəhrəmanov Məzahir Yusif oğlu (şəhid)
* İmanov Daşdəmir Teyyub oğlu (şəhid)
* Həmidov Elşad Qoşqar oğlu (şəhid)
* Hüseynov Novruz İsmayıl oglu (şəhid)
* Kərimov Seyfəddin Nəvai oğlu (şəhid) igidliyə görə medalı ilə təltif edilib

İqtisadiyyatı
-------------

Əkinçilik (taxılçılıq,tütünçülük) və heyvandalıq.

Mənbə
-----

* İntiqam Məhərrəmov "Vətən həsrəti ilə döyünən ürək" Xatirə-oçerk. \*E.L\* Nəşriyyat və Poliqrafiya Şirkəti MMC,Bakı 2011

| ⛭Göyçə mahalı |
| --- |
| **Basarkeçərrayonu** | Ağkilsə • Ağyoxuş • Ardanış • Aşağı Şorca • Aşağı Zağalı • Babacan • Böyük Qaraqoyunlu • Böyük Məzrə • Canəhməd • Çaxırlı • Çamırlı • Daşkənd • Dərə • Gödəkbulaq • Göysu • İnəkdağı • Kefli • Kərkibaş • Kəsəmən • Kiçik Qaraqoyunlu • Kiçik Məzrə • Qanlı • Qaraiman • Qayabaşı • Qırxbulaq • Qızılvəng • Qoşabulaq • Nərimanlı • Norakert • Oğruca • Pəmbək • Sarıyaqub • Sətənəxaç • Subatan • Şişqaya • Torfavan • Tuskulu • Yarpızlı • Yuxarı Şorca • Yuxarı Zağalı • Zərkənd • Zod |
| **Aşağı Qaranlıqrayonu** | Abdalağalı • Adamxan • Ağqıraq • Aşağı Adyaman • Aşağı Alçalı • Aşağı Gözəldərə • Baş Gözəldərə • Dəlikdaş • Əliqırıx • Gölkənd • Karvansara • Kələqıran • Kəsikbaş • Kolagirən • Kürdxarabası • Qaranlıq • Qızılxaraba • Mədinə • Təzəkənd • Vəliağalı • Yanıx • Yeranos • Yuxarı Adyaman • Yuxarı Alçalı • Zolaxaç |
| **Kəvərrayonu** | Ağqala • Ağzıbir • Azadxarabası • Başkənd • Dəliqardaş • Əyrivəng • Hacı Muxan • Hətəmxanlı • Kərimkənd • Kiçik Dəlikdaş • Kosaməmməd • Küzəcik • Qırmızıkənd • Qışlaq • Qul Əli • Quyukənd • Noradüz • Paşakənd • Vəliağalı |
| **Sevanrayonu** | Bığlı • Çırçır • Çubuxlu • Ddmaşen • Dzaxkunk • Əfəndi • Qaqarin • Ördəkli • Rəhimkənd • Semyonovka • Şəhriz • Yayıcı • Zeynalağalı |
| **Çəmbərəkrayonu** | Ağbulaq • Ardanış • Cil • Şorca • Toxluca |

| ⛭Qərbi Azərbaycan |
| --- |
| **Şəhərlər** | Aşağı Axta • Cəlaloğlu • Dilican • Ellər • Ərtik • Əştərək • Gorus • Gümrü • Hamamlı • Karvansaray • İrəvan • Keşişkənd • Kəvər • Qafan • Manas • Sərdarabad • Üçkilsə • Vedi |
| **Rayonlar(1930–1995)** | Abaran rayonu • Agin rayonu • Axta rayonu • Alagöz rayonu • Allahverdi rayonu • Amasiya rayonu • Aşağı Qaranlıq rayonu • Barana rayonu • Basarkeçər rayonu • Böyük Qarakilsə rayonu • Cəlaloğlu rayonu • Çəmbərək rayonu • Dilican rayonu • Düzkənd rayonu • Ellər rayonu • Ərtik rayonu • Əştərək rayonu • Gorus rayonu • Hamamlı rayonu • Karvansaray rayonu • Keşişkənd rayonu • Kəvər rayonu • Qafan rayonu • Qarakilsə rayonu • Qəmərli rayonu • Qızıl Qoç rayonu • Meğri rayonu • Sərdarabad rayonu • Şəmşəddin rayonu • Paşalı rayonu • Talın rayonu • Üçkilsə rayonu • Vedi rayonu • Zəngibasar rayonu |
| **Mahallar** | Abaran mahalı • Ağbaba mahalı • Dərəçiçək mahalı • Dərələyəz mahalı • Gərnibasar mahalı • Göyçə mahalı • Karbi mahalı • Qaraqoyunlu dərəsi • Qırxbulaq mahalı • Loru mahalı • Pəmbək mahalı • Sərdarabad mahalı • Şörəyel mahalı • Talın mahalı • Vedibasar mahalı • Zəngəzur mahalı • Zəngibasar mahalı |

1. ↑  Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքները (erm.).