recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Slovakiya Sosialist Respublikası** (slovak. Slovenská socialistická republika), SSR — Slovakiyanın 1969-1990-ci illər ərzindəki rəsmi adı. Çexoslovakiya Federasiyasına daxil olan iki respublikadan biri olmuşdur.

Slovakiya İkinbci Dünya müharibəsində
-------------------------------------

1944-cü ilin avqust ayında Slovakiyada Slovak Milli Şurasının rəhbərliyi altında xalq hərəkatı başlayır. 1945-ci ilin martında Londonda olan mühacir hökuməti və Slovak Milli Şurasının nümayəndələri arasında, çex və slovakların milli birlik cəbhəsinin təşkili, hökumətin formalaşdırılması və onun proqramı haqqında razılaşma əldə edirlər. 4 aprel 1945-ci ildə slovak şəhəri olan Koşisdə Çexoslovakiyanım sürgündə olan prezidenti Edvard Benes Milli Cəbhəni hökiumət təyin edir. Onlarsa növbəti Koşis proqramını dərc edirlər. Proqramda Çexoslovakiyada milli və demokratik dəyişikliyi nəzərdə tuturdu. Koşis proqramı həm Slovakiya milli orqanlarının tanımağı, çex və slovaklar arasındakı münasibətlərin "birəbir" olmasını nəzərdə tutur.

Praqanın alman işğalından azad olmasından sonra 10 may 1945-ci ildə Beneş hökuməti paytaxta daxil olur. Çexoslovak dövləti əvvəlki dövrdə olduğu kimi yenidən quruldu və burada tətbiq olunan 1920-ci il Konstitusiyası Koşis proqramı ruhunda uyğunlaşdırılır. Nəticədə assimetrik milli dövlət sistemi formalaşır: çex xalqının öz milli dövlət quruluşları olmadığı halda, slovaklar müəyyən dərəcədə milli-ərazi muxtariyyətini əldə etmişdi. Eyni zamanda Çex torpaqlarında mərkəzi dövlət orqanları yerləşirdi. Slovakiyanın milli orqanları kimi eyni vəzifəni yerinə yetirsələrdə mərkəzi hakimiyyət orqanarının çex torpaqlarında olması çexlərə müəyyən üstünlüklər yaradırdı.

Çexoslovakiyanın 1948-ci ilin mayında qəbul edilən yeni konstitusiyasında, Çexoslovakiyadakı fevral hadisələri, kommunistlərin qələbələrindən sonra Slovakiyanın milli orqanları, dövlətinin səlahiyyətləri, icraçıları və slovak xalqının özünü dərki kimi təsvir edilmişdir.

Transformasiya
--------------

1990-cı ilin martında respublikanın adından «sosialist» adı çıxarılır. Slovakiya Sosialist Respublikası **Slovakiya Respublikası** (slovak. Slovenská republika) adlandırılır. 1990-cı ildə özəlləşdirmə və V. Klausun "şok terapiya" siyasəti (planlaşdırılan iqtisadiyyatın bazar iqtisadiyyatına çevrilməsi) Sloveniyanın Çexslovakiyadan ayrılmasını sürətləndirirdi. 1 yanvar 1993-cü ildə Slovakiya müstəqil dövlətə çevrilir.

Mənbə
-----

* Constitutional Law of Federation (in Czech)
**Mak-Robertson Torpağı** (*ing.* Mac. Robertson Land) — Antarktida ərazisi olaraq 60° və 73° şərq uzunluqları arasında qərarlaşır. Şimaldan sahillərini Birlik dənizinin suları yuyur.

Mərkəzi hissələrdə buzlağın qalınlığı 2000 metr təşkil edir. Sahil hissədə buzdan azad olmuş çoxlu ərazilər vardır. Cənubunda Şahzadə Çarlz dağları yerləşir.

Mak-Robertson Torpağı 1930-cu ildə Britaniya-avstraliya-yenizelandiya ekspedisiyasının rəhbəri olan Duqlas Mouson tərəfindən kəşf edilmiş və ekspedisiyanı maliyyələmdirən sahibkarlardan birinin şərəfinə adlandırılmışdır.

Əraziyə Avstraliya iddia edir. Ancaq 1961-ci ildə imzalanan Antarktida haqqında konvensiyaya görə əraziyə iddialar dondurulmuşdur.

1954-cü ildən bölgədə Avstraliyaya məxsus olan Mouson Antarktika stansiyası fəaliyyət göstərir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Australian Antarctic Division. Mac. Robertson Land". 2011-06-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-10.
2. ↑  *Australian Antarctic Division.* "Antarctic Gazetteer". Australian Antarctic Division. 2012-08-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-07-08.
3. ↑  "SCAR Gazetteer Ref. No 8833 Mac. Robertson Land". 2012-08-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-10-10.

Mənbə
-----

* Mak-Robertson Torpağı
**Slitere Milli Parkı** (*latış.* Slīteres nacionālais parks‎) — Latviyanın qərb sahillərində, Kurzeme vilayəti, Talsin rayonu ərazisində yerləşən milli park.

Tarixi
------

1910-cu ildə Riqa təbiət sevərləri Rusiya imperiyası torpaq idarəçiliyi və kənd təsərrüfatı idarəsinə Mirisa adasında qoruğun təşkili üçün müraciət edir. Bunun üçün icazə alınır. Nəticədə Usmas gölündə yerləşən Morisa adasında qoruq təşkil edilir. Qoruğun sahəsi 80 ha təşkil edir. Bu qoruq Latviyanıın və SSRİ-nin ən yaşlı qoruğu olur.

Latviyanın ikinci qoruğu isə 1921-ci ildə təşkil edilən və sahəsi 717 ha ərazini əhatə edən, Dunqada şəhəri yaxınlığında yerləşən «Zalie kalni» (Yaşıl təpələr) qoruğu olur.

Sonradan Talsin rayonu ərazisində yerləşən «Zalie Kalni» qoruğu yerində sahəsi 15 060 ha olan «Slitere» qoruğu təşkil edilir. Bu qoruq ondan ölçü baxımınndan kiçik olan «Morissala» (o zamnki sahəsi 818 ha) və «Qrini» (sahəsi 1076 ha) qoruqlarının idarəçiliyinə tabe etdirilir.
2000-ci ildə keçmiş qoruğun bazasında Slitere Milli Parkı təşkil edilir.

Müasir dövrdə
-------------

Slitere Milli Parkının sahəsi 265 km² (bunun 101 km² baltik dənizinin ərazisinə düşür). «Slitere» Latviyanın ən kiçik milli parkıdır.

Milli park özünün enli yarpaqlı meşələri, bataqlıqları ilə seçilir. Enliyarpaq meşələrin böyük hissəsi «Zalie Kalni» (və ya Yaşıl təpələr), ərazisində yerləşir ki, burada parkın ən görməli yerlərindəndir. Min illər öncə «Zalie Kalni» Baltik buzlaq gölünün sahil xəttini təşkil edirdi.

Park ərazisinin 30% iynəyarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Parkda minlərlə bitki növü vardır. Onlardan 29 növ ancaq Latviya ərazisində müşahidə edilir. Slitere Milli Parkı quşların miqrasiya yolu üzərində yerləşir. Yaz və payız köçləri zamanı 1 saatda burada 60 min quş müşahidə edilir. Parkda iri canlılardan Adi canavar, vaşaq və sığın görmək olar. Baltik dənizi sahillərində Boz suitini müşahidə edilir, nadir hallarda olsa belə Halqaşəkilli suitilər müşahidə olunur.

Mənbə
-----

* Northern Kurzeme
* 
* Official Latvian Tourism Portal

İstinadlar
----------

1. ↑  Заповедники СССР. Т. 1. М.: Гос. изд-во Географической литературы. 1951. 453 с.
2. ↑  Энциклопедия «Советская Латвия» Рига: Главная редакция энциклопедий, 1985, стр. 102
**Mak-Klintok adası** — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. 
Ən hündür nöqtəsi — 521 m. Zirvə adanın mərkəzində yerləşir. Sahəsi 612 km²-dir.

Adanın az bir hissəsi buzdan azddır. Buna misal kimi Dillon burnunu göstərmək olar. Burada qədim tikilinin qalıqları və astronomik məntəqə vardır.

Ada gölə sahib olmasada kiçik axarları vardır.

Ada irlandiyalı qütb araşdırmaşısı Frensis Leopold Mak-Klintokun (*ing.* Francis Leopold McClintock) şərəfinə adlandırılmışdır.

Buzlaqları
----------

Ada ərazisi buzla örtülüdür. Ən böyük buzlağı Simondur.

Yerləşdiyi akvatoriya
---------------------

Adanın sahillərini Barens dənizi yuyur.

### Boğazlar

* Aderder boğazı — Mak-Klintok adasını qərbdən Breydi adasından ayırır.
* Neqri boğazı — ensiz boğaz adanı şərqdən Qallya adasından ayırır.

Mak-Klintok adasının burunları
------------------------------

* Dillon burnu — adanın qərb nöqtəsi.
* Karpin burnu
* Qrili burnu
* Koplend burnu — ucqar şimal nöqtəsi
* Berqen burnu
* Bryunn burnu
* Oppolser burnu

Yaxınlığında yerləşən adalar
----------------------------

Kiçik adalar
* Lyuriki adaları
* Oqord adası
* Borisyak adaları

İri adalar
* Alcer adası
* Breydi adası
* Hall adası

Xəritə
------

* Xəritə
**Oskar Kokoşka** (1 mart 1886[…] – 22 fevral 1980[…], Montrö[d]) — Avstriyalı rəssam, şair və dramaturq. Bir rəssam kimi onun əsərləri ekspressionizm və modernizmin ən yaxşı nümunələrindəndir. 1904-cü ildə Vyanada sənətşünaslığa başladı. 1910-1911-ci illərdə Berlində "Der Sturm" qəzeti üçün rəsmlər çəkirdi.

Həyatı
------

 Pöchkarn şəhərində Oskar Kokoşkanın doğulduğu ev
Oskar Kokoşka 1886-cı il martın 1-də Avstriyanın Dunay bölgəsindəki Pöchkarn şəhərində anadan olmuşdur. 1905-ci ildə Vyana Peşə və İncəsənət Məktəbinə daxil oldu və rəssamlığa başladı. 1909-cu ilə qədər bu məktəbdə təhsilini davam etdirdi və rəsm çəkmədiyi vaxtlarda teatra maraq göstərdi və 1908-ci ildə iki əsər yazdı. 1910-cu ildə onun "Xəyalpərəst Uşaqlar" adlı uzun şeiri çapdan çıxdı. Həm rəssamlıqla, həm də ədəbiyyatla maraqlanırdı. Vyananın sənət səhnəsində şöhrəti artdı.

Memar Adolf Loos, şair Karl Kraus və şair Peter Altenberg kimi dostlarının təşəbbüsü ilə ilk sərgisini 1910-cu ildə Berlində açdı. Sənətkarların tərifinə və tamaşaçıların böyük marağına səbəb oldu. Avstriya-Macarıstan tacı şahzadəsi Frans Ferdinand, sərgidə şəkilləri gördü və təəcübləndi.

1919-cu ildə Drezdendəki Rəssamlıq Akademiyasında müəllim üzv oldu. 1924-cü ildə müəllimlik fəaliyyətini dayandıraraq səyahətlərə başladı. Bununla da ən məşhur əsərləri olan İtaliya, Fransa, İngiltərə və Afrika mənzərələrini yaratdı. 1931-ci ildə Vyanaya qayıtdı, lakin uzun müddət burada qalmadı və 1935-ci ildə Praqaya köçdü.

1953-cü ildə Salzburq Yay Akademiyasında rəssamlıq kafedrasına təyin edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  artist list of the National Museum of Sweden. 2016.
2. 1 2  Kokoschka, Oskar // SIKART. 2006.
3. ↑  .
4. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
5. 1 2  Oskar Kokoschka (nid.).
6. ↑  .
7. ↑  .
8. 1 2   (*ing.* ). www.guggenheim.org  (#bare\_url\_missing\_title). 6 May 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
9. ↑  *Simkin, John.*  (*ing.* ). spartacus-educational.com  (#bare\_url\_missing\_title). 2016-11-04 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
10. ↑  "Goldscheider, Ludwig" (*ing.* ). www.britannica.com. 2016-10-12 tarixində arxivləşdirilib.
**Uğurlu Məhəmməd** (?-1477) — Ağqoyunlu şahzadəsi, Şiraz və Sivas valisi, Uzun Həsənin ən böyük oğlu, II Mehmedin kürəkəni.

Həyatı
------

1473-cü ildə Şiraz hakimi təyin olunmuş Məhəmməd, əmisi Üveysin köməyi ilə üsyana başladı. İsfahan ələ keçirildi, xalq Uğurlu Məhəmmədə dəstək oldu. Əslində Xəlil bəyin anası Səlcuqşah bəyim Uğurlu Məhəmmədin öldürülməsini daha çox istəyirdi və Uzun Həsəni qızışdırırdı. Kontarini özünün "Səyahətnamə"sində yazmışdı: 

> *"Təbrizə yetişdikdən sonra bir karvansaraya düşdük. Küçələrdə bərk çaxnaşma vardı. Məlum oldu ki, Uzun Həsənin oğlu Məhəmməd Şirazı tutub öz qayınanasına vermiş, Uzun Həsən də onu dəf etmək üçün Şiraz səmtinə qoşun göndərmişdir. Uğurlu Məhəmmədin tərəfdarlarından biri öz dəstəsi ilə Təbrizə qədər gələ bilmişdi. Təbrizdən hərəkət edib padşah ordusu olan yerə getmək istədim. Lakin gördüm ki, bu çox çətindir. Ona görə də həmin karvansarada qalmağa məcbur oldum. Karvansara sahibi də müvəqqəti olaraq çıxmağımı məsləhət görmədi. Bu zaman Uzun Həsənin oğlanlarından biri (Maqsud bəy) min nəfər atlı ilə Təbrizə, atasının köməyinə gəldi. Mən də xeyli zəhmətdən sonra onunla görüşə bildim və gətirdiyim hədiyyələri verdim. Uzun Həsənin yanına getmək üçün məni minik vasitəsi ilə təmin etməsini ondan xahiş etdim. Maqsud bəy hədiyyələri qəbul etdi, lakin başqa sözlərimə əhəmiyyət vermədi. Şəhərin vəziyyəti çox pis idi. Maqsud bəy qoşun hazırlamaq üçün camaatdan pul tələb edirdi. Lakin camaat onun bu tələbini rədd etdi və dükan-bazarı bağladı. Çörək, su tapılmadı".*
> 
> 

Lakin Uzun Həsən qiyamı yatırtdı və Uğurlu Məhəmməd Məmlüklər dövlətinə sığındı. Axtardığı köməyi burda tapmadığı üçün, Osmanlıya getdi. II Mehmed onu yaxşı qarşıladı və qızı Gövhərxan sultanı ona ərə verdi. Uğurlu Məhəmməd atasının ölüm xəbərini aldı amma xəbər yalan çıxdı. 1477-ci ildə Ərzincanda qardaşı Sultan Xəlil tərəfindən öldürüldü. Ərzincanda "Uğurlu Məhəmməd zaviyəsi" ucaltdırmışdı.

Ailəsi
------

Gövhərxan sultanla Gödək Əhməd bəy adlı oğlu olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Həsən bəy Rumlu, Əhsən-üt Təvarix, Tehran h.1349, səh.545–546
2. ↑  İlham Erdem — OTLUKBELİ SONRASI AK-KOYUNLULAR Arxivləşdirilib 2012-03-23 at the Wayback Machine (1473–1478)
3. ↑  Ambrozio Kontarini - *"İrana səyahət"*, Viçentza, 1486
4. ↑  "Ağqoyunlular — Encyclopedia Iranica". 2019-07-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-12-06.
5. ↑  MİROĞLU, İsmet. (1993). "Akkoyunlu Beylerinden Ferruhşad Bey’in Vakfiyesi". Türk Tarih Belgeleri Dergisi, Ankara, səh 152
**Mak-Klur boğazı** — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Melvill, Şahzadə Patrik Eqlinton adaları ilə Banks adasını ayırır. Kanadanın qərbində Kanada Arktik arxipelaqından keçən Şimal-Qərb keçidinin bir qolunu təşkil edir. Barrou boğazı, Vaykaunt-Melvill boğazı və Lankaster boğazı ilə birlikdə ingilis mənbələrində Parri boğazı adlandırılır. Şərqdə Bofort dənizi, qərbdə isə Vaykaunt-Melvill boğazı ilə birləşir. Uzunluğu 400 km, eni isə ən dar yerdə 88 km, gen yerdə isə, dərinliyi 472 m, orta dərinliyi 300 m təşkil edir. Qütb dairəsi daxilində yerləşməsi onun ilin böyük qisminin buzla örtülü olmasına səbəb olur. Buzqıran gəmilərin sayəsində avqust və sentyabr ayları ərzində naviqasiya təmin edilir. Boğazdan ilk buzqıran gəmi 1954-cü ildə keçmişdir. 1960-cı ildə boğazdan USS Seadragon, 1962-ci ildə USS Skate sualtı qayıqları keçmişdir. Qlobal istilərlə əlaqədar 2007-ci ildə boğaz ilk dəfə buzdan azad olmuşdur. Anoloji hadisə 2010-cu ildə yenidən təkrarlanır. Boğazdan ilk dəfə ingilis dənizçisi Robert Mak-Klur 1851-ci ildə keçmişdir və onun şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinad
-------



1. ↑  "Encyclopedia Britannica. M'Clure Strait". 2012-10-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-12.
2. ↑  "The Northwest Passage: Arctic Straits. Pharand, D.; Legault, L.H. (1984) Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 9024729793. Route 2. through M'Clure Strait p.11". 2014-06-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-05-12.
**Oskar Potiorek** (*alm.* ‎və sloven. Oskar Potiorek; 20 noyabr 1853 – 17 dekabr 1933, Klaqеnfurt) — Avstriya-Macarıstan sərkərdəsi, feldtseyxmeyster (30 oktyabr 1908). 1911-1914-cü illərdə Bosniya və Herseqovinanın Avstriya-Macarıstan qubernatoru, Birinci Dünya müharibəsi iştirakçısı olmuşdur.

Həyatı
------

Oskar Potiorek 1867-ci ildə Texniki Hərbi Akademiya və Avstriya-Macarıstan Baş qərargah Akademiyasını bitirmişdir. 1879-cu ildən Baş qərargah, 1886-cı ildə əməliyyat bürosuna işləməyə başladı və 1892-ci ildə oranın rəis oldu; 1902-ci ildən Baş qərargah rəisinin müavini oldu.

1898-ci ildən 64-cü piyada briqadasına komandalıq edirdi. 1907-ci ildən III Ordu Korpusunun komandiri (Qrats) təyin edildi. 1910-cu ildən ordu müfəttişi, 1911-ci ildən Bosniya və Herseqovinanın torpaq hökumətinin sədri və Sarayevo qərargahlı ordu müfəttişi vəzifələrində işlədi.

28 iyun 1914-cü ildə Potiorek ershersoq Frans Ferdinandın olduğu avtomobildə sərnişin idi və ershersoqun qətli zamanı oradaydı, bununla belə qatil Qavrilo Prinsip söyləmişdir ki, ershersoqun həyat yoldaşı Sofiya Xotekə dəyən qüllə Potiorek üçün nəzərdə tutulmuşdur. Sui-qəsddən sonra Bosniya və Herseqovinanın qubernatoru olaraq, Sarayevoda serb qırğınına icazə verdi.

Müharibənin başlaması ilə Potiorek Balkanlardakı silahlı qüvvələrin baş komandanı və 6-cı Avstriya-Macarıstan Ordusunun komandiri təyin edildi. Potiorek səriştəsiz sərkərdə olduğunu göstərdi və sərəncamında olan ordunun Serbiya ordusundan güclü olmasına baxmayaraq, qısa müddətdə serb ordusunu məğlub edə bilmədi. Tser və Kolubara döyüşlərində məğlubiyyətlər avstriyalılar üçün xüsusilə ağır oldu. 27 dekabr 1914-cü ildə Oskar Potiorek vəzifəsindən azad edildi və yerinə ershersoq Yevgeni Avstriyalı təyin edildi. Müharibədən sonra Potiorek ömrünün qalan hissəsini yaşadığı Avstriyaya getdi.

Ədəbiyyat
---------

* Anton Kreuzer, Kärntner Biographische Skizzen, Klagenfurt, Kärntner Druck und Verlagsgesellschaft, 1995. ISBN 3-85391-128-5.
* H. P. Willmott, La prima guerra mondiale, Mondadori, 2006.
* Rudolf Jeřábek: Potiorek. General im Schatten von Sarajevo. Styria, Graz/ Köln 1991, ISBN 3-222-12067-6.

|
|  |
| Sələfləri Maryan Vareşanin | **Bosniya və Herseqovina hərbi qubernatoru**9 avqust 1882 - 8 dekabr 1903 | Xələfləri Stefan Sarkotiç |

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Brozović D. Ladan T.* Oskar von Potiorek // Hrvatska enciklopedija (xorv.). LZMK, 1999. 9272 s. ISBN 978-953-6036-31-8

| ⛭Bosniya və Herseqovina kondominiumunun hərbi qubernatorları |
| --- |
| İşğal zamanı (1878–1908) | 
* Yozef Filipoviç
* Vilhelm Vürtemberqli
* Hermann Dahlen fon Orlaburq
* Yohann fon Appel
* Oygen fon Albori
* Anton fon Vinzor

 | Avstriya-Macarıstan İmperiyasının Bosniya və Herseqovina kondominiumu |
| Anneksiya zamanı (1908–1918) | 
* Anton fon Vinzor
* Maryan Vareşanin
* Oskar Potiorek
* Stefan Sarkotiç

 |
**Benal Nevzat İstar Arıman** (1903, İzmir, Aydın vilayəti – 20 iyul 1990, İstanbul) — ilk Türk qadın millətvəkillərindən biri.

Həyatı
------

Türkiyədə qadınlara millət vəkili seçmə və seçilmə haqqı (dekabr 1934-cü il) verildikdən sonra qadınlar ilk olaraq 1935-vi ildə fevral ayının 8-də millət vəkili seçkisinə qatılıblar.

Mustafa Kamal Atatürkün 1919-cu ilin may ayının 19-da başlatdığı mübarizəyə qadınlar bölgələrdə yığıncaqlar və mitinqlər keçirərək dəstək verdilər. Müəllimlər Cəmiyyətinin rəhbəri Naki Elgün xanım 1920-ci il yanvar ayının 13-də, soyuq bir qış günündə Sultanəhmet Meydanında keçirilən mitinqdə belə deyirdi: "Qarşımızda açıq iki yol var: Biri tariximizlə və şanımızla davam etmək; digəri, yadlara tariximizi həvalə edib əbədiyyata aparmaqdır".

Qadınların bu mübarizələri, Qurtuluş Döyüşü 1923-cü ilin 9 sentyabr tarixinə kimi – İzmirdə zəfərlə bitənə qədər sürdü.

Mustafa Kamal Atatürk, bu qəhrəman türk qadınlarına layiq olduqları hüquqların hamısını təslim etdi. Bu hüquqlara mədəniyyət, təhsil, geyim inqilabı, seçmə və seçilmə haqqı daxil idi.

Nəhayət 1934-cü il dekabrın 5-də Parlamentin qapısı qadınlara açıldı. Türk Qadınlar Birliyi seçmə və seçilmə haqqının qazanılmasını qeyd etmək üçün Sultanəhmet Meydanında mitinq keçirdi və Bəyazitdən Taksimə kimi yürüş etdi.

Qadınların ilk dəfə səs vermələri 1935-ci ilin 8 fevralında reallaşdı. İlk olaraq 17 qadın millət vəkili ilk dəfə məclisə girdi. Əlavə seçkilərdə bu say 18-ə çatdı.

Seçilmə haqqını istifadə edən ilk qadın – Benal Arıman 1935-ci ildə Atatürkün məclisində öz gücü ilə millət vəkilliyini qazanan ilk qadındır. O, 1903-cü ildə İzmirdə dünyaya göz açıb. Atası jurnalist və şair Tofiq Nevzat bəydir. Sorbonne Universitetində ədəbiyyat təhsili alan Arıman daha sonra İzmirdə Xalq Partiyasında vəzifə almış qadınların partiyalara girmədiyi o illərdə latin əlifbasının öyrənilməsi və yayılması üçün səy göstərib. Daha sonra millət vəkili seçilən Arıman bələdiyyə və partiya üzvlüyündən sonra bir qadın olaraq mövqeyinə görə heç bir narahatlıq yaşamayıb. On altı il müddətlə qadın millət vəkili olaraq vəzifə yerinə yetirən Benal Arıman hamiləliyi dövrünü illik məzuniyyətlərindən istifadə edərək gizlicə doğum etmişdir və hamiləliyi dövründə TBMM-də görünməyi uyğun bilməyib.

Ümumilikdə isə həmin ilin millət vəkili seçkilərində 18 qadın millət vəkili seçilib.

1. Benal Nevzat Arima — İzmir
2. Məbrurə Gönənc — Afyonqarahisar
3. Sabiha Gökçül Erbay — Balıkəsir
4. Şəkibə İnsel — Bursa
5. Huri Öniz Baha — Diyarbəkir
6. Dr.Fatma Məmik — Ədirnə
7. Naqi Elgün — Ərzurum
8. Fəqihlərin Öymən — İstanbul
9. Xatın Çırpan (Satın Qadın) — Ankara
10. Fərrux Güpgüp — Kayseri
11. Bahir Bədiş Morova — Konya
12. Mehri Pəktaş — Malatya
13. Məliha Ulaş — Samsun
14. Fatma Esma Neyman — Seyhan
15. Sabiha Görkey — Sivas
16. Səniha Hızal — Trabzon
17. Türkan Örs Baştuğ — Antalya
18. Xədicə Özgənər – Çanqırı

İstinadlar
----------

1. ↑  .
**Məhdum Şah Mahmud Qureyşi** (*ing.* Shah Mehmood Qureshi, 22 iyun 1956) — Pakistanın xarici işlər naziri.

Həyatı
------

1956-cı il iyunun 22-də Maridə anadan olmuşdur.
1978-ci ildə Pəncab Universitetini bitirmişdir, ixtisasca aqronomdur.1983-cü ildə Kembric Universitetinin magistraturasında təhsil almışdır.
1985-1988, 1988-1990 və 1990-1993-cü illərdə Pəncab əyalət assambleyasına üzv
seçilmişdir.
1988-1990-cı illərdə Pəncab əyalətinin Planlaşdırma və İnkişaf Naziri.
1990-1993-cü illərdə Pəncab əyalətinin Maliyyə Naziri.
1993-1996-cı illərdə Pakistan Milli Assambleyasının üzvü seçilmişdir.
1994-1996-cı illərdə Parlament işləri üzrə dövlət naziri olmuşdur.
2002-2007-ci illərdə Pakistan Milli Assambleyasının üzvü seçilmişdir.
2008-ci ildə Pakistan Milli Assambleyasının üzvü seçilmişdir.
31 mart 2008-ci il tarixində Xarici İşlər Naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Pakistan Xalq Partiyasının üzvüdür. Evlidir, bir oğlu, iki qızı vardır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Züleyxa Bajbeuk-Məlikyan** (*erm.* Զուլեյկա Բաժբեուկ-Մելիքյան; 16 oktyabr 1939, Tbilisi) — Ermənistan rəssamı. O, Aleksandr Bajbeuk-Məlikyanın qızıdır. Onun əsərləri 16 sentyabr 2016-cı ildə Ermənistan Milli Qalereyasında atası və bacıları ilə birlikdə Marqarita Xaçatryanın kuratorluğu ilə nümayiş etdirilmişdir. Bajbeuk-Məlikyanın rəssamlıq üslubu Gürcüstanın Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının ənənəsi ilə davam edir və yetmişinci illərin təsviri sənəti əsasında formalaşmışdır. Onun teatral və romantik ruhla təcəssüm olunmuş çoxqatlı və nöqtəli metodu parlaqlığı ifadə edir; Onlar həm emosional, həm də musiqilidirlər. Bajbeuk-Məlikyan "əlində fırçası olan musiqiçi" adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Source Panorama.am.* "'Bazhbeuk-Melikians: Two Generations' at Armenian National Gallery - Panorama | Armenian news". Panorama.am. 2017-12-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-15.
2. ↑  "Armenian Artists of Georgia Represented at the Armenian Spiritual Center". armenianchurch.ge (ingilis). 2019-01-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
3. 1 2  *LLC, Helix Consulting.* "Exhibitions - Events - National Gallery of Armenia". www.gallery.am (ingilis). 2019-06-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-18.
**Ben-Nəsr** (*ərəb.* بن ناصر‎) — Əlcəzairin şimal-şərqində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Taybet dairəsinə daxildir.

Coğrafi mövqe
-------------

Şəhər vilayətin şimalında, Böyük Səhranın şimalındakı vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 494 kilometr (307 mil) cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 101 metr (331 ft) yüksəklikdir.

İqlim
-----

Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 66 mm-dir). Orta illik temperatur 21,5 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,1°C, ən isti ayın (iyul) orta temperaturu 33,3°C-dir.

Nəqliyyat
---------

16 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu şəhərdən keçir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ben Nasseur". GeoNames. 2019-02-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-22.
2. ↑  "Climate: Ben Nasseur" (ingilis). Climate-Data.org. 2019-02-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-22.
**Zülfüqar Musayev** (tam adı:*Zülfüqar Fətulla oğlu Musayev*, **d.**1932, Sabirabad-v.2004, Bakı) — Dövlət xadimi, "Azdövsutəslayihə" institutunun (IV) direktoru.

Həyatı
------

Zülfüqar Fətulla oğlu Musayev 20 iyun 1932-ci ildə Sabirabad şəhərində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə orta məktəbin 1-ci sinfinə getmiş və 1951-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir. 1951-1956-cı illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki AzTU) inşaat fakültəsində "Su təsərrüfatı və kanalizasiya" ixtisası üzrə təhsil almışdır. Mühəndis-hidrotexnik ixtisasına yiyələnmişdir. 1956-cı ildə Azərbaycan Kənd Tikintisi Layihə İnstitutunda mühəndis vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlamış və şöbə rəisi vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 1967-1970-ci illərdə Ümumittifaq Su- Kanal Layihə İnstitutunun Bakı filialında şöbə rəisi işləmişdir. 1970-1972-ci illərdə "İmumittifaqsukanallayihə" İnstitutunun Bakı filialının direktoru olmuşdur. Bu illərdə Kür çayından Bakı şəhərinə su kəmərinin çəkilməsində yaxından iştirak etmişdir və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
1972-ci il aprelin 15-də Azərbaycan Dövlət Su Təsərrüfatı Obyektlərinin Layihələndirilməsi İnstitutuna direktor təyin edilmiş və bu vəzifədə 24 oktyabr 1975-cı ilə kimi işləmişdir. "Azdövsutəslayihə" İnstitutuna rəhbərlik etdiyi dövrdə Arpaçay su anbarının, Baş Mil kanalının, Tərtər çayından sugötürən magistral kanalın və digər obyektlərin layihələrinin hazırlanmasında xüsusi əməyi olmuşdur.
Zülfüqar Musayev 1976-cı ildən 1988-ci ilə kimi Azərbaycan KP MK-da Su təsərrüfatı şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir. Bu illərdə Azərbaycan ərazisində meliorasiya və su təsərrüfatı sahəsində aparılan bütün tədbirlərin həyata keçirilməsində yaxından iştirak etmiş, görülməsi nəzərdə tutulan işlərin təşkilatçılarından biri olmuşdur. 1988-1992-ci illərdə Azərbaycan Hidrometeoloji Xidmət İdarəsində rəis müavini, 1992-ci ildən müstəqil Azərbaycan Respublikasında Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsində sədr vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1994-cü ildə Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatında (ÜMT) ölkəmizin daimi nümayəndəsi seçilmişdir. ÜMT-nin Xəzər dənizinin Hidrometeorologiya və Çirklənməsinin Monitorinqi üzrə 1994-cü ildə Tehranda, 1997-ci ildə Bakıda keçirdiyi müşavirələrdə Koordinasiya Komitəsinin sədri seçilmişdir.
Musayev Zülfüqar Fətulla oğlu 2004-ci ildə, 72 yaşında vəfat etmiş və Bakı şəhərində dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. ↑  Paşayev E.P, Həsənov F.H. "Azdövsutəslayihə" institutu-80
**Benazir Əhməd** (1 oktyabr 1963) — Təcili cavab batalyonunun (RAB) və 2014-cü ildən bəri Banqladeş Milli Polisinin rəhbəri.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

Dakaka Universitetinin tibb fakültəsində İngilis mütəxəssislərinin, magistr, bakalavr, sonra tibb elmləri namizədi olan xüsusi bir proqrama əsasən təhsil aldı.

Dakada Polis Akademiyasını bitirdikdən sonra Kişoreganj şəhərinin rayon şöbəsində Banqladeş Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşı oldu. Bir neçə il sonra müvəqqəti olaraq polis xidmətindən ayrıldı və sosiologiya dosenti olaraq əlavə institusional mənsubiyyət aldı. Tezliklə Daka Polis Akademiyasında Baş Təlimatçı və Tanqaylda yerləşən təlim hərbiyyə mərkəzinin komendantı vəzifələrini aldı. Qısa müddət Banqladeş Polis Qərargahında Maliyyə Sistemi və İdarə Əməliyyatları Sistemi Başçısı olaraq çalışdı. 2013-cü ildə Dakka Polis Komissarı vəzifəsinə yüksəlmişdir.

Xaricdə, o, BMT-nin Kosovadakı silahsız beynəlxalq hərbi müşahidəçilərinin bir hissəsi idi və bir müddətdir UNMIBH sülhməramlıları ilə Bosniya və Herseqovinada asayişi izləmişdir.

Digər ölkələrdə çoxsaylı təcrübə keçib, o cümlədən:

* Asiya-Sakit Okean Təhlükəsizlik Tədqiqatları Mərkəzində (Havay, ABŞ) İnteqrasiya Terrorizm dərəcəsi ilə.
* Avstraliya Federal Polis Universitetində (Kanberra, Avstraliya) cinayət kəşfiyyatı dərəcəsi ilə.
* Tereziya Hərbi Akademiyasında (Vyana, Avstriya)
* 2014-cü ildən bəri Banqladeş Polis İdarəsinin rəisi və RAB komandiridir.

Mükafatlar və medallar
----------------------

* Bosniyada Sülh Naminə Xidmətə görə BMT medalı
* Kosovadakı Sülh Naminə Xidmətə görə BMT medalı
* BMT-nin Baş Qərargahında, Sülh Naminə Xidmətə görə BMT medalı, ABŞ, Nyu York.
* Banqladeş Polis Medalı, (BPM), 2011
* Banqladeş Polis Medalı, (BPM), 2012
* Banqladeş Polis Medalı (BPM) 2014
**Sidi-Süleyman** (*ərəb.* سيدي سليمان‎) — Əlcəzairin şimal-şərq hissəsində, Uarqla vilayətində şəhər və kommuna. Məqarin dairəsinin bir hissəsidir .

Coğrafi mövqe
-------------

Şəhər vilayətin şimal hissəsində, Böyük Səhranın şimalındakı vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 460 kilometr cənub-şərqdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 56 metr yüksəkdir.

İqlim
-----

Şəhərin iqlimi quraq isti kimi xarakterizə olunur. İl ərzində çox az yağıntı düşür (orta illik miqdarı 65 mm-dir). Orta illik temperatur 21,5 °C-dir. Ən soyuq ayın (yanvar) orta temperaturu 10,1°C, ən isti ayın (iyul) orta temperaturu 33,4°C-dir.

Nəqliyyat
---------

Şəhərin qərbindən 3 nömrəli respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Sidi Slimane". GeoNames. 2019-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-09.
2. ↑  "Climate: Sidi Slimane" (ingilis). Climate-Data.org. 2019-02-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-02-09.
**Dewi Sukarno** (デ ヴ ィ · ス カ ル ノ Devi Sukaruno) tam adı **Ratna Sari Devi Sukarno** (ラ ト ナ · サ リ · デ ヴ ィ · ス カ ル ノ; 6 fevral 1940) — Ratona Sari Devi Sukaruno Nemoto Naokoda doğulub (根本 七 保子 Naoko Nemoto); 6 Fevral 1940), Yaponiyada **Devi Fujin** kimi tanınan (デ ヴ ィ 夫人, Ledi Devi, Madam Devi) yapon iş adamı, moda cəmiyyətində yaxşı tanınmış, televiziyaların qonağı və xeyriyyəçidir. İndoneziyanın ilk prezidenti Sukarnonun xanımlarından biridir.

Bioqrafiya
----------

19 yaşındakı Naoko Nemoto 57 yaşındakı Sukarnonu Imperial Oteli yaxınlığında, Tokyodakı Ginza hostes barında qarşıladı. Sukarno Yaponiyaya dövlət səfərində o incəsənət tələbəsi və icraçı idi.

Naoko 1962-ci ildə İndoneziyada Sukarno ilə evləndi və İslamı qəbul etdi və Sukarno ona İndoneziya adı olan "Yava-sanskrit" mənasını verən *bir tanrıça zinətinin mahiyyəti* **Ratna Sari Devi Sukarno** adı verdi. Onların Kartika adlı (indi "Carina" adını istifadə edir) bir qızı vardı. Sukarno General Suxarto tərəfindən 1967-ci il çevrilişi ilə devrildi və üç il sonra vəfat etdi.

Devi Sukarno Sukarnonun devrilməsindən sonra Avropaya köçdü və Fransa, İsveçrə və ABŞ-də yaşadı. 2008-ci ildən etibarən Şibuya, Tokio, Yaponiyada yaşayır, burada o xatirə dolu iqamətgahında yaşayır.

Devi Sukarno aşkar bir şəxsiyyətiylə tanınır. Yaponiyada o tez-tez sadəcə tam adından daha çox **Devi Fucin** (デ ヴ ィ 夫 人 *Devi Fucin*, demək olar ki, "Devi" ya da "Madam Devi") kimi adlandırılır. 2008-ci ilin yanvar ayından etibarən ərinin sələfi Suxartonun ölümündən sonra gedən Devi Fucin mətbuat orqanlarında çıxışlar etdi, Suxarto hökumətini repressiv rejim adlandırdı və onu Kamboçyalı despot Pol Potla müqayisə etdi.

2012-ci ildən etibarən Devi Sukarno 16 iti və onun kosmetik biznesinə diqqət yetirir və tez-tez Milli Vergi Agentliyi tərəfindən araşdırılan xeyriyyəçilik fəaliyyətinə malikdir. İndi Yaponiyada yarımştat işlə məşğul olur və yapon televiziyasında 2005-ci ildə Tokiyoda təşkil edilən Beynəlxalq Miss gözəllik müsabiqəsi üçün münsif vəzifəsini yerinə yetirir. O, heykəl gözəlliyi ilə tanınır və doktoru onun plastik cərrahiyyə olmadığını iddia edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Mydans, 1998
2. ↑  AFP 2008-01-28
**İvanovo** — Uvod çayın sahilində yerləşən mərkəzi Rusiyada şəhər (1871), İvanovo vilayətinin inzibati mərkəzi.

1932-ci ilə qədər İvanovo-Voznesensk adlanırdı. Əhalisi — 409 285 nəfər (2015-ci ilin məlumatları).

Tarixi
------

İvanovo-Voznesensk şəhəri təxminən XV əsrdə mövcud olmuş və 1871-ci ildə İvanova qəsəbənin Voznesensk kəndinin birləşməsi yolu ilə yaradılmışdır.

Sənayesi
--------

İvanova ilk növbədə öz sənayesi, təhsil müəssisələri və inqilab tarixi ilə məlumdur. İvanovo "Gəlinlərin Şəhəri", "Çit diyar",Rusiyanının toxuculuq paytaxtı eləcə də "Rus və Qırmızı Mançester" kimi adlarla tanınır. Şəhər Rusiyanın "qızıl üzüyü" sayılır.

İnzibati bölgüsü
----------------

İnzibati olaraq, şəhər dörd rayondan ibarətdir (əhali: nəf.):

1. Frunzenskiy (111 732)
2. Oktyabrskiy (1961-ci ilə qədər — Stalinskiy) (87 298)
3. Sovetskiy (59 989)
4. Leninskiy (147 914)

Qardaşlaşmış şəhərlər
---------------------

Bir neçə şəhər İvanovo şəhərinin qardaş şəhər statusu mövcuddur. Sovet dövründə İvanovo Polşanın Lodz şəhəri ilə ən yaxın əlaqələri vardı. İvanovoda "Lodz" adlı kinoteatrı var idi və 1990-cı illərin əvvəllərində Lodz mərkəzində də "Ivanovo" kinoteatrı yerləşirdi.

* Almaniya Hannover
* Polşa Lodz
* Böyük Britaniya Staffordşir qraflığı
* Serbiya Mladenovats
* Serbiya Kralevo

İstinadlar
----------

1. ↑  OKTMO. 179/2016..
2. ↑  .
3. ↑  .
4. 1 2 3 4  Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 июля 2017). Проверено 31 июля 2017. Архивировано 31 июля 2017 года.
**Devdorak buzlağı** (*gürc.* დევდარაკი) — Böyük Qafqazda dərə tipli buzlaq. Buzlaq Kazbek dağının şimal-şərq yamacında, Hərbi-Gürcüstan yolu yaxınlığında yerləşir. Devdorak buzlağı Gürcüstanın Kazbek munisipalitetində, Rusiya sərhəddi yaxınlığındadır. Uzunluğu 7,2 km, eni 300 m, sahəsi isə 4,1 km²-dir. Buzlağın aşağı sərhəddi 2257 metr yüksəklikdə yerləşir. Aktiv buzlaqlardan biri hesab olunur və böyük uçqunları ilə tanınır.

Ümumi məlumat
-------------

Qafqaz dağlarında Devdorak buzlağı ölçüsünə görə bir çox buzlaqlardan geridə olsa da, Kazbek dağında olan buzlaqlardan ən böyüyü hesab olunur. Buzlağın mənbəyi firn sahəsidir. Bu sahə zirvənin şimalında yerləşir. Buzlaq ümumən üç mənbədən ibarətdir. Bu mənbələr bir birindən çox da aralı deyil. Mənbələrin ən böyüyü şimalda yerləşir. Onun uzunluğu 1 km, eni isə 320 metrdir. Buzlağın əsas hissəsi qərbdən şərqə doğru 1700 metr uzanır. Eni isə 400 metrdir. Buzlağın yuxarı hissəsinin meyilliyi 50°-dir. Ətəklərdə isə meyillilik  — 23°-dir. Devdorak buzlağının səthi yetərincə parçalanmış və çökmələr üstünlük təşkil edir. O üzdən buzlaq keçilməz hesab olunur. Buzlaq ətəklərində müşahidə olunan morenlərin ölşüsü 8—10 metr arasında dəyişir. Buzlağın dili çox iti və sivridir. Tez-tez daş uçqunları müşahidə olunur.

Devdorak buzlağından kiçik Devdorak çayı qidalanır. Ümumən ərazinin axımı Terek çay sisteminə daxildir. Devdorak vadisi qafqaz keçilərinin məskənidir. Buzlaq yaxınlığında Dəryak keçidi yerləşir. Bu keçid Gürcüstan və Şimali Osetiya arasında forpost rolunu oynayır. Məhs bu keçiddən Hərbi-Gürcüstan yolu keçir. Devdorak buzlağı turizm obyekti kimi məşhurdur və alpinistlərin sevimli məkanıdır.

Uçqunlar
--------

Devdorak buzlağı uçqunları (serj) ilə tanınmış. Tez-tez baş verən uçqunlar Hərbi-Gürcüstan yolunu kəsir. İlk rəsmi uçqun məlumatı 1776-cı ilə aid: *«Uçqun o qədər böyük idi ki, 3 gün sonra Terek çayı uçqunu aşaraq bir çox kənd və aulları su altına aldı. Terek çayından 250 fut yuxarıda olanlar belə daşqından əziyyət çəkdilər»*. Digər uçqunlar 1785, 1808, 1817 və 1832-ci illərdə baş vermiş.

İstinadlar
----------

1. ↑  Девдоракский ледник // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
2. ↑  *Владимир Берестовский.* "Кармадон (часть 1). Девдорак". mountain.ru (rus). 2015-04-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-23.
3. ↑  *Тавасиев Р. А.* Катастрофические обвалы с ледника Девдорак Arxivləşdirilib 2019-10-23 at the Wayback Machine // Вестник Владикавказского научного центра. — Владикавказ, 2015. — № 1. — С. 50.
4. ↑  *Динник Н. Я.* Современные и древние ледники Кавказа // Записки КОИРГО. Тифлис, 1890. Кн. XIV. Вып. 1. С. 405.
5. ↑  *Запорожченко Э. В.*, *Черноморец С. С.* История и изученность Казбекских завалов // Вестник Кавказского горного общества. — Пятигорск, 2004. — № 5. — С. 33—54.
Fərqləri şriftlərdə olan müxtəlif xəncər və cüt xəncər rəmzləri. soldan sağa Fonts: DejaVu Serif, Times New Roman, LTC Remington Typewriter, Garamond və Old English Text MT.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xəncər (dəqiqləşdirmə).
**Tipoqrafik xəncər** – † simvolu. "Mətbəə xaçı", "obelisk", "ölü işarə" də adlandırırlar.

Bəzən haşiyəni (səhifənin aşağısında xətt altında yazılan mətni, qeydi, izahatı) göstərmək üçün istifadə olunur. Azərbaycan mətbəəçiliyində, praktik olaraq, işlədilmir, "qoşa xaç"dan isə, ümumiyyətlə, istifadə olunmur. Bəzi nəşrlərdə onunla ölüm tarixini göstərirlər, doğum tarixi isə ulduz (\*) işarəsi ilə qeyd olunur. Avropa mətbəəçiliyində "xəncər"dən əsasən ikinci haşiyə işarəsi (\* ulduzdan sonra), "qoşa xaç"dan isə üçüncü haşiyə işarəsi (\* ulduz və † xəncərdən sonra) kimi istifadə olunur.

Linqvistikada və bəzən etnoqrafiyada ölmüş dilləri və yox olmuş xalqları göstərmək üçün bu işarədən istifadə olunur. Mötərizədə xəncər (†) isə, demək olar ki, ölmüş dilləri və ya yox olmuş xalqları göstərir.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* Dagger (typography)

Həmçinin bax
------------

* Annotasiya
* Tipoqrafiya
* Simvollar
* Şriftlər
**Bağçılar** (*türk.* Bağcılar) — İstanbul ilinin ilçəsi. Bağçılar ilçəsi İstanbul ilçələri arasında ən yüksək əhali sıxlığına malikdir. Son illərdə şərq və cənub-şərq illərindən köçlərin sayı artmışdır.

Tarixçəsi
---------

Osmanlı dövründə bu yerdə yunanların çoxluq təşkil etdiyi bir kənd var idi. 1920-ci illərdən etibarən yunan-türk əhalisi mübadiləsindən sonra burada türklər yaşamağa başladılar. Şərqi və cənub-şərqi Anadoludan gur miqrasiya 1970-ci illərdə ərazinin kütləvi qanunsuz qurulmasına və cinayətkarlığın səviyyəsinin yüksəlməsinə gətirib çıxardı.

1975-ci ilə qədər Anadoludan tutmuş İstanbula qədər üzüm bağları və bostan işləri ilə dolanışıq təmin edirdilər. 1992-ci ildən etibarən kəndin statusunun artırılması ilə əlaqədar üzüm bağlarında müasir urbanizasiyaya keçidlə bağlı işlər aparılmış və bu gün infrastruktur problemləri böyük dərəcədə həll edilmişdir.

Yeri
----

Bağcılar İstanbulun Avropa tərəfində və İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin xidmət sərhədləri içərisində yerləşir. Onun sahəsi 22 km²-dir. E-5 və TEM Avtomobil yolunun arasında yerləşir. Cənubda Bağçalıevlər, Qərbdə Kiçikçəkməcə və Başakşəhər, şərqdə Güngörən, şimalda isə Əsənlər və hərbi ərazilər ilə qonşudur. Dənizə heç bir sahili yoxdur.

İqtisadiyyatı
-------------

Rayonun yaxınlığında İstoç, Avto Center, Tekstilkent, Massit kimi iri kommersiya obyektləri yerləşir. İlçədə əsas mətbuat mərkəzləri və bank bölmələri yerləşir. Toxuculuq ilə yanaşı, qida məhsulları, metal emalı, nəqliyyat sektorlarında da yüksək rollara malikdir. Çox tez, lakin əyri-üyrü urbanizasiyaya görə, bu ilçədəki qiymətlər sərfəlidir. Yaşıl sahələr isə tədricən azalır.

İcra başçıları
--------------

| Bağcılar icra başçıları və partiyaları |
| --- |
| İl | **İcra Hakimləri** | **Partiya** | **Faiz** |
| 1992\* | Feyzullah Kıyıklık | RP | %??,?? |
| 1994 | Feyzullah Kıyıklık | RP | %37,30 |
| 1999 | Feyzullah Kıyıklık | FP | %37,74 |
| 2004 | Feyzullah Kıyıklık | AK Parti | %43,91 |
| 2009 | Lokman Çağırıcı | AK Parti | %49,39 |
| 2014 | Lokman Çağırıcı | AK Parti | %57,20 |
|

1992 ilində Bağcıların Bakırköydən ayrılması ilə Feyzullah Kıyıklık müvəqqəti icra hakimi seçilmişdir.

Ümumi seçimlər
--------------

| İl | Partiya | Faiz |
| --- | --- | --- |
| 1995 | RP | %34 |
| 1999 | FP | %29 |
| 2002 | ƏİP | %48 |
| 2007 | ƏİP | %57 |
| 2011 | ƏİP | %60 |
| Haziran 2015 | ƏİP | %50 |
| Kasım 2015 | ƏİP | %59 |
|

İstinadlar
----------

1. ↑  "yerelnet.org.tr, Bağcılar Belediyesi". 2019-04-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-20.

Həmçinin bax
------------

| ⛭İstanbulun ilçələri |
| --- |
| Avropa tərəfi | 
* Arnavutköy
* Avcılar
* Bağçılar
* Bağçalıevlər
* Bakırköy
* Başakşəhər
* Bayrampaşa
* Beşiktaş
* Bəylikdüzü
* Bəyoğlu
* Böyükçəkməcə
* Çatalca
* Əyyubsultan
* Əsənlər
* Əsənyurd
* Fateh
* Güngörən
* Qaziosmanpaşa
* Kağıthanə
* Kiçikçəkməcə
* Sarıyer
* Silivri
* Sultanqazi
* Şişli
* Zeytunburnu

 |  |
| Asiya tərəfi | 
* Adalar
* Ataşəhər
* Bəykoz
* Çəkməköy
* Kadıköy
* Kartal
* Maltəpə
* Pendik
* Sancaqtəpə
* Sultanbəyli
* Şilə
* Tuzla
* Ümraniyyə
* Üsküdar

 |
**Arnold Cozef Toynbi** (*ing.* Arnold Joseph Toynbee; 14 aprel 1889[…], London – 22 oktyabr 1975[…], York, Nort-Yorkşir[d]) — ingilis tarixçisi, sosioloqu, tarix filosofu və kulturoloqdur.

O, beynəlxalq tarixi və qloballaşma proseslərini öyrənmiş, avrosentrizm anlayışını tənqid etmişdir. O, daha çox 12 cildlik "Tarixin dərk edilməsi" əsəri ilə tanınır.

London İqtisadiyyat Məktəbinin professoru, Britaniya Akademiyasının üzvü (1937), Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1941), Fransa Əxlaq və Siyasi Elmlər Akademiyasının əcnəbi üzvü (1965).

Bioqrafiyası
------------

Toynbi (14 aprel 1889-cu ildə Londonda anadan olub) Xeyriyyə Təşkilatları Cəmiyyətinin katibi Harri Uolpi Toynbinin (1861–1941) və həyat yoldaşı Sara Edit Marşalın (1859–1939) oğlu idi; onun bacısı Jocelyn Toynbee arxeoloq və sənət tarixçisi idi. Toynbi XIX əsr iqtisadçısı Arnold Toynbinin (1852-1883) qardaşı oğlu Cozef Toynbinin nəvəsi və görkəmli Britaniya ziyalılarının bir neçə nəslinin nəslindən idi. O, Oksfordda Winchester Kolleci və Balliol Kollecində təqaüd qazandı (Ədəbi Humanistlər, 1907–1911) və qısa müddət ərzində Afinadakı Britaniya Məktəbində oxudu, bu təcrübə sivilizasiyaların tənəzzülü ilə bağlı fəlsəfəsinin genezisinə təsir etdi.

1943-cü ildə İngiltərə Xarici İşlər Nazirliyinin dünyanın müharibədən sonrakı quruluşu üzrə tədqiqat şöbəsinin müdiri.

1913-cü ildə onun ilk həyat yoldaşı məşhur ingilis alimi, qədim Yunanıstan üzrə mütəxəssis Gilbert Murrayın qızı Rosalina Murray (1890-1967) olmuşdur. Arnold və Rouzun 4 oğlu var idi, onlardan biri məşhur İngilis yazıçısı Filip Toynbi oldu. Arnold Toynbi 1946-cı ildə Rouz Mürreydən boşandı və onun tədqiqatçı köməkçisi Veronika M. Bolterlə (1893-1980) ailə həyatı qurdu.

22 oktyabr 1975-ci ildə 86 yaşında Arnold Cozef Toynbi vəfat etdi. 7401 Toynbi asteroidi tarixçinin adını daşıyır.

Çoxlu əsər, məqalə, çıxış və təqdimatların, eləcə də dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilmiş 67 kitabın müəllifidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Arnold Toynbee // Internet Speculative Fiction Database (ing.). 1995.
3. ↑  "ТОЙНБИ • Большая российская энциклопедия - электронная версия". bigenc.ru. 2019-12-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-12-20.
4. ↑  *Orry, Louise.* Arnold Toynbee, Brief Lives. Oxford. 1997. 537. ISBN 0198600879.
5. ↑  *McNeill William H.* Arnold J. Toynbee: A Life. New York: Oxford University Press. 1989. 124. ISBN 9780195058635.
XX əsrə aid xəncər Azərbaycan poçt markasında
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Xəncər (dəqiqləşdirmə).
**Xəncər** — əlbəyaxa və ya yaxın məsafədə döyüşdə istifadə edilən soyuq silah. Bir və ya ikiağızlı qısa tiyədən (şiş uclu) və dəstəkdən ibarət olur. İkiağızlı xəncər tiyələrinin uzunu boyu mərkəzdən keçən kiçik novu olur. Ən qədim nümunələri heyvan buynuzu, çaxmaqdaşıdan sonralar isə mis, tunc, dəmir və poladdan düzəldilmişdir. Əyri tiyəli xəncərlərdən daha çox yunanlar və iranlılar istifadə etmişdilər. Qədim Ön Asiya və skif tipli xəncərlər geniş yayılmışdı. Qafqaz Albaniyasında dəstəklə tiyə arasında xüsusi ayrın olan xəncər mövcud idi. Orta əsrlərdə polad tiyəli və üzəri nəfis bəzənmiş xəncərlərdən geniş istifadə edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsində tüfənglərin ucuna, şişuclu xüsusi xəncər növü olan süngü keçirilirdi. Qında gəzdirilir. Bəzi Şərq, xüsusən Qafqaz xalqlarında ənənəvi geyim komplekslərini tamamlayan yaraq sayılırdı.

İstinadlar
----------

1. ↑  Хәнҹәр // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. X ҹилд: Фрост—Шүштәр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1987. С. 78.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük rus |
| Normativ yoxlama | GND: 4150386-7 · LCCN: sh85035397 · NKC: ph202614 |
**Xose Mariya Fenollera e İbanes** (*isp.* José María Fenollera e Ibáñez; 10 dekabr 1851, Valensiya – 6 dekabr 1918, Santiaqo de Kompostela) — İspaniya rəssamı. O, daha çox portretləri ilə tanınır.

Həyatı
------

Xose Mariya Fenollera e İbanes 10 dekabr 1851-ci ildə İspaniyanın Valensiya şəhərində anadan olmuşdur. O, San Karlos Kral İncəsənət Akademiyasıda təhsil almışdır. Fenollera 1872–1877-ci illərdə Romada yaşamışdır. Bundan sonra o, Parisə getmiş, burada fotoqravüra texnikasını öyrənmişdir. Fenollera nəhayət Madriddə məskunlaşmışdır. Fenollera 1887-ci ildə Santiaqo-de-Kompostelaya köçüşdür. Burada o, İncəsənət Məktəbində professor kimi özünü təsdiq etmiş və Qalisiya regionalizmi hərəkatının nümayəndəsi olmuşdur. Fenollera, ilk növbədə, Qalisiya zadəganlarının portretlərini çəkirdi. O həmçinin, Ölkə Dostlarının İqtisadi Cəmiyyətinin prezidentləri haqqında, daha sonra Santiaqo-de-Kompostela Universitetində bir sıra əsərlər çəkmişdir. 1890-cı ildə Qalisiya zadəganlarından olan Konsuelo Velon-i-iQonsales-Pardo ilə evlənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "José María Fenollera" Arxivləşdirilib 2018-04-11 at the Wayback Machine by José Manuel García Iglesias, El Correo Gallego
2. ↑  "Urge restaurar las pinturas de Fenollera" Arxivləşdirilib 2018-04-11 at the Wayback Machine by Alfonso Fernández-Cid Fenollera, El Correo Gallego

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Alfonso Fernández-Cid Fenollera, *Fenollera: Pintor Gallego por amor*, Consorcio De Santiago, 2008 ISBN 978-84-934415-5-5

Xarici keçidlər
---------------

* 

* Vikianbar Vikianbarda **Xose Mariya Fenollera** ilə əlaqəli mediafayllar var.
* "José María Fenollera: un artista perturbador e iconoclasta" by Jorge Fernández-Cid

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  Bu şablona bax  | 

| Normativ yoxlama |
| --- |
| BNE: XX1217158 · ISNI: 0000 0000 6637 8410 · LCCN: no2017047752 · SUDOC: 167755358 · VIAF: 86981926 · ULAN: 500035207 · WorldCat VIAF: 86981926 |

 |
**Şəhər qaçqını** — şəxsin qaçdığı ölkədə və ya ərazidəki qaçqın düşərgəsində deyil, şəhər ərazisində məskunlaşmaq qərarına gələn və ya bunu məcburi şəkildə edən olan qaçqın. Dünyanın qaçqın əhalisinin 60%-dən çoxu və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının (BMT QAK) mandatı altında olan məcburi köçkünlərin 80%-i şəhər mühitində yaşayır. 2009-cu ildə onların sayı təxminən 5,5 milyon nəfər idi. "Şəhər qaçqını" Qaçqınların Statusuna dair BMT Konvensiyasında tanınmış hüquqi termin deyil. Bununla belə, BMT QAK 2009-cu ildə "Qaçqınların Müdafiəsi və Şəhər Ərazilərində Həll Yolları üzrə Siyasət" qəbul etmişdir.

Təxminən 2017-ci ildən bəri BMT QAK şəhər qaçqınlarını qaçqın düşərgələrində yaşayan qaçqınlar əvəzinə onları məskunlaşmaq üçün prioritetləşdirir. Məsələn, Keniyada məskunlaşma yerləri üçün Kakuma və ya Dadaab qaçqın düşərgəsində yaşayan qaçqınlara yox, yalnız Nayrobidə yaşayan qaçqınlar təqdim olunur. Bununla belə, Keniyanın dövlət səviyyəsindəki qaçqın siyasəti bütün qaçqınların düşərgələrdə yaşamasını tələb edir, baxmayaraq ki, bu tələb ciddi şəkildə yerinə yetirilmir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *United Nations High Commissioner for Refugees.* "Urban Refugees". UNHCR. 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.
2. ↑  *United Nations High Commissioner for Refugees.* "Refworld | UNHCR Policy on Refugee Protection and Solutions in Urban Areas". Refworld. 2019-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-28.
3. ↑  *Muindi, Kanyiva; Mberu, Blessing; Sverdlik, Alice.* "Dismantling barriers to health and wellbeing for Nairobi's refugees". IIED Briefing Papers. June 2019: 4. 2021-10-28 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-04.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* 
* Urban Refugees
* Urban Refugees "101"
* Urban Refugees in Nairobi: Problems of Protection, Mechanisms of Survival, and Possibilities for Integration
Adanın şərq sahilləri
**Qərbi Folklend** (*ing.* West Falkland, *isp.* Isla Gran Malvina) — Folklend adaları arxipelaqının tərkibinə daxil olan ada. Atlantik okeanın cənubunda yerləşir. Şərqi Folklend adasından sonra arxipelaqın ikinci böyük adasıdır. Şərqi Folklend adasından Folklend boğazı vastəsi ilə ayrılır. Adalara Argentina iddia edir

Coğrafiyası
-----------

Qərbi Folklend adasının sahəsi 4532 km²; sahil xətdinin uzunluğu 1258,7 km təşkil edir.

Şərq hissəsi təpəlikdir. Burada Hornbi dağları şimaldan cənuba doğru uzanır. Ən hündür nöqtəsi 700 metr yüksəkliyə malik Adəm dağıdır. İkinci hündür nöqtəsi Robinson dağıdır (695 m). İri çayları: Uarra və Çartres.

Adada pinqvin koloniyaları və digər dəniz quşları yaşayır.

Əhali və iqtisadiyyat
---------------------

2006-cı il məlumatına görə adada 127 nəfər insan yaşayır (2001-ci ildə 144 nəfər). Ən iri yaşayış məntəqəsi Port-Hovarddır, adanın şərqində yerləşir. İkinci yaşayış məntəqəsi Foks-Bey olaraq eyni adlı körfəzin sahində, adanın isə cənub-qərbində yerləşir. Adanın iqtisadiyyatının əsasını qoyunçuluq təşkil edir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Inventory of European data sources relevant for coastal erosion assessment in Europe (page 122)". European Commission. 2002. 2012-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 July 2010. The source uses metric units.
2. ↑  "Falklands.info Geography". web page. 2012-09-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 July 2010.
3. ↑  "Falkland Islands Census Statistics, 2006" (PDF). 2010-12-16 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-14.