recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Müharibəyə səbəb
----------------

Zulu ekspedisiya bitdikdən sonra Britaniya qoşunları geri qayıdır 
XIX əsrin ikinci yarısında Efiopiya Afrikada öz müstəqilliyini qoruyan cox azsaylı dövlətlərindən biri idi. Bir necə Avropa ölkəsi onu öz koloniyası kimi görmək istəyirdi. 1860-cı illərdə Efiopiya Böyük Britaniya imperiyasının maraqina düşdü.

O dövrdə Efiopiya imperator Teodros II tərəfindən idarə olunurdu. O, ölkəni gücləndirmə və birləşdirmə siyasətini həyata keçirdi. Oktyabr ayında 1862-cı ildə . Böyük Britaniya ilə müharibənin yaxınlaşdığını hiss edən Teodros II kraliça Viktoriyaya ittifaq təklifi ilə məktub göndərdi. Efiopiya imperatoru 2 il cavab gözlədi, amma cavab gəlmədi. İngiltərə hökuməti Efiopiya hökumətinə qarşı qəsdən həyasız və təxribatçı davranırdı.

imperator Teodros II 1864-cü ildə kraliçadan cavab mektubu gözləmədən qəzəblə ingilislər daxil olmaqla bir neçə avropalıları həbs etdi (xüsusən missioner Henri Aaron Stern). İngiltərə bu anı müharibə üçün bir səbəb kimi istifadə etməyə qərar verdi. Hakimiyyət Efiopiyadakı bütün İngilis diplomatik korpusunu həbs etdikdən sonra, Dekabrdan 1867-cı ildə, İngiltərə dərhal hərəkət etmək qərarına gəldi.

Yanan Mekdele qalası
1867-ci ilin dekabrdan maya qeder İngiltərə Efiopiyaya 13 000 İngilis-Hindistan əsgərini endirdi, onları 40 000 yük heyvanı müşayiət edirdi. Döyüş əməliyyatları zamanı yaxşı silahlanmış ingilislər bir sıra qələbələr qazandılar və 1868-ci ilin aprelinə böyük Macdael qalası qədər catdilar.

10 aprel Arog döyüşü baş verdi, efiopiyalılar tam məğlub oldular. Bu, İngilislərin Efiopiyada ölkəyə enməsindən bəri əsas qələbəsi idi. Arog döyüşündə ingilislər 29 yaralı, efiopiyalılar isə 500 ölü və 1000 yaralını itirdi. Mekdeləya yol açıldı. Teodros II ona sadiq olan bütün yoldaşları ilə qalada gizləndi. 13 aprel britaniyalılar qalaya hücum etdilər. İmperator Teodros II, təslim olmaqını istəməyərək özünü öldürdü. Mekdele məğlub oldu.

İngilislər Tiruork Vube-ni ələ keçirdi, imperatorun dul qadını və kiçik oğlu Alemayehu əsir gotürdü. İmperatriça tezliklə öldü və Alemayehu İngiltərəyə aparıldı və 11 il sonra xəstəlikdən öldü.

Lakin Böyük Britaniya işğal olunmuş ölkədə özünü təsdiq və qələbəni saxlaya edə bilmədi. Efiopiyada milli azadlıq müharibəsi başladı. İngilislərin maliyyə itkiləri cox böyük idi (8 600 000 Funt sterlinq). Londondaki parlament müharibəni maliyyələşdirməyə davam etməkdən imtina etdi. İngiltərədən qoşunlara geri çəkilmə əmri gəldi. İngiltərə-Hindistan ordusunun Baş Komandanı Robert Napier qəzəblə, üsyançı efiopiyalılara qarşı cəza tədbiri olaraq butun ev və kilsələrlə birlikdə Mekdele-nın tam məhv edilməsinə əmr etdi. İngilislər geri çəkilməyə başladılar. 1868-ci il mayın sonunda ingilislər nəhayət Efiopiyanı tərk etdilər.

Rəqibi məğlub etdiyi üçün Sir Robert Napier İngiltərə Parlamentindən illik 2000 funt sterlinq təqaüd almışdır. İngiltərə ictimaiyyəti müharibənin uğursuz olduğunu bilirdi, və ona baxmayaraq, Britaniya hökuməti hər şeyi başqa cür göstərməyə çalışdı.
**Kriosfer** (q.yun. κρύος — *soyuq* və σφαῖρα — *şar, təbəqə*) — Yer kürəsinin atmosfer, hidrosfer və litosfer ilə sərhəd zonasında həmişə temperaturu mənfi olan soyuq təbəqəsi. Üst sərhəddi qütb ölkələrində Yer səthindən osta hesabla 8 km, ekvatorda isə 17 km hündürlükdə yerləşir. Alt sərhəddi yüksək enliklərdə dəniz səthində, tropiklərdə isə 6,5 km-ə qədər hündürlükdə yerləşir. Kriosferin orta qalınlığı 10 km-dir.

Ümumi məlumat
-------------

Kriosfer Yer səthində bütöv təbəqə əmələ gətirmir, onun mövqeyi ilin fəsillərindən asılı olaraq dəyişir. Qurunun bütün səthinin təqribən 50%-i (tropiklər arasında dəniz səviyyəsindən 1500 m hündürlüyə kimi) kriosferə düşmür, 30%-i hər il (ilin soyuq dövründə) kriosferə düşür, 20%-i isə daima kriosfer daxilində olur.

Yerdə buzun ümumi həcmi 30 milyon km³-dən çoxdur, bu isə, litosferdəki su nəzərə alınmazsa, bütün suyun miqdarının 2,6%-ə qədərini təşkil edir. Yer səthinin təqribən 50 milyon km²-i (11%-i) daima buzla örtülüdür. Dəniz buzu bütün buzun yalnız 0,2%-ni təşkil edir. Yer qabığının üst qatlarında 0,5 milyon km³ (bütün buzun 1,6%-i) yeraltı buz vardır ki, bu da 16 milyon km² sahədə yayılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Qərib Məmmədov, Mahmud Xəlilov. Ensiklopedik ekoloji lüğət. Bakı: Elm: 2008.

Xarici keçidlər
---------------

Ekologiya, ətraf mühit və insan Arxivləşdirilib 2017-07-05 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

Klimatologiya
Kabusun kölgə vasitəsi ilə təsviri
**Kabus** — ənənəvi təmsillərdə özünü real həyatda görünən və ya başqa bir şəklində (həm görünməz və qeyri-maddi həmçinin də real müşahidələr nəticəsində özünü bildirən) təqdim edən ruh və ya vəfat etmiş şəxsin ruhu. Vəfat etmış insanın ruhu ilə əlqə yaratmaq cəhdlərinə spiritik seans, və ya daha dəqiq nekromantiya deyilir.

Kabuslara inanc insanlar arasında geniş yayılmışdır, və bir çox xalqların mədəniyyətlərində öz yerini tutur. Həmçinin, bir çox dinlərdə ölü insanlaırn ruhlarının sakit olması üçün xüsusi mərasimlər və dəfn ənənələri keçirilir. Kabusları əsasən insanlara aid etsələr də, heyvanlar, gamilət, təyyarələr, və hətta ordu və şəhərlərin kabusları haqqında inanc və əfsanələr var.

Müasir elm qeyri-təbii hadisələri tanımır, və ənənəvi kabusların mövcudluğunu inkar edir. Xüsusi hallarda spesifik hadisələri, bir və ya digər təbii səbəblərdən yaranmaq ilə izah edillər: hallüsinasiyalar, illüziyalar, mirajlar, fotoplyonka deffekti və buna bənzər qüsurlar, mistifikasiyalar və əfsanələrə inancla.

Kabuslar mədəniyyətdə özünə məxsus yer tutu. Məsələn, Oskar Uayldın "Kentervil kabusu" hekayəsi var, "Kabus ovçuları" filmi və s.

İstinadlar
----------

1. ↑  Daniel Cohen (1994) The Encyclopedia of Ghosts. London, Michael O' Mara Books: 8
**Kolumbiya Liberal Partiyası** (*isp.* Partido Liberal Colombiano) — Partiya həm də (<<L>>) kimi tanınır. Bu partiya XIX əsrdə Kolumbiya Konservativ Partiyası ilə birlikdə ölkənin iki əsas partiyası olmuşdur. Liberallar sosial-internasional qrupuna aiddir. Partiyanın əsası 1848-ci ildə qoyulmuşdur. İlk əvvəl partiya Konservatlar əlehinə fəaliyyət göstərirdi. Bu iki partiya arasında 1948-ci ildə münaqişə baş verir ki, bu da tarixə La Violensiya müharibəsi kimi düşür. 1958-ci ildə iki partiya arasında barışıq sazışı imzalanır və "Milli Cəbhə" yaradırlar.

Fəaliyyəti
----------

Partiyanın nümayəndəsi Ernesto Samper Pisano 1994-1998 ci illərdə ölkəni idarə edir. 2002-ci ildə ölkə prezidenti Alvaro Uribe seçilir ki, oda nə Liberalardan və nə də Konservatlardan deyildi. Bu Kolumbiya tarixində ilk dəfə olaraq Demokratlardan seçilir. Liberalların nümayyəndəsi Rafael Pardo 2010-cu il prezident seçkilərində 638,302 (4,38%) səs topluyaraq altıncı olur. 2010-cu il parlament seçkilərində Deputatlar palatasına 1,856,068 (19,3%) səslə 166 yerdən 37-nə sahib olurlar. Senata isə 102 yerdən 17-si məhz bu partiyaya mənsub olur.

Mənbə
-----

* Kolumbiya Liberal Partiyasının rəsmi saytı

İstinadlar
----------

1. ↑  COPPPAL.org: Países y partidos miembros Arxivləşdirilib 2016-10-23 at the Wayback Machine  (isp.)
**Azlıqlar** — etnik azlıqlar ayrı-ayrı xalq və millətləri təşkil edən etnik birlikdən qopmuş, etnik proseslər zamanı xüsusi forma və məzmun kəsb etmiş ayrıca etnik qurumlardan ibarət olur. Hər bir etnik azlığın öz dili, öz adət-ənənəsi və mənəvi birliyi mövcuddur. Etnik azlıq adətən müəyyən bir ərazidə kompakt halında yaşayır. Etnik azlıq üçün səciyyəvi olan bu xüsusiyyətlər onun başqa xalq və millətlərlə qaynayıb-qarışmasına heç də mane ola bilməz. Eyni zamanda, etnik azlıqlar tarixən baş verən etnik proseslər nəticəsində öz keçmiş etnik əlamətlərini saxlamaqla bərabər qonşu xalq və millətlərdən də müəyyən əlamətlər və xüsusiyyətlər əxz edə bilər. Bu mənada respublikamızda yaşayan etnik azlıqlar da istisna təşkil etmirlər.

Azərbaycanda ruslar, ermənilər, ukraynalılar, beloruslar, gürcülər, avarlar, ləzgilər, başqırdlar, tatarlar, yəhudilər, kürdlər, osetinlər, laklar kimi milli azlıqlar; talışlar, udilər, dağ yəhudiləri, saxurlar kimi azsaylı xalqlar; Ahısxa türkləri, tatlar, lahıclar, buduqlular, qrızlılar, haputlular, ceklilər, xınalıqlılar, əliklilər, yergüclülər, ingiloylar, Krım tatarları, gürcü yəhudiləri, kazaklar, tabasaranlar kimi etnik azlıqlar yaşayırlar.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Etnik qrup** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
Kripteks
**Kripteks** ilk dəfə Dan Brown un DaVinci Şifrəsi adlı kitabında təyin olunmuşdur, Kriptoloji və Kodeks terminlərinin bir yerə gəlməsindən meydana gəlmiş bir sözdür. İngiliscəsi isə *"cryptex"*dir.

Kripteksin Dizaynı və İş rejimi
-------------------------------

Romanda izah edildiyi üzrə Kripteks qiymətli və çox gizli mesajları saxlamaq üzrə hazırlanmış təhlükəsiz bir kassa kimidir. Romana görə Kripteks DaVinci tərəfindən DaVinci nin gizli mesajlarını saxlaması üçün hazırlanmışdır, amma gerçəkdə belə bir kassa nın olduğu heç isbatlanmamışdır.

Likitlərin köhnə sənədlərə qətiliklə zərər verdikləri bilinməsinə baxmayaraq, onlar bütün məlumatları tamamilə yox edəcək təsirə sahib deyildirlər.

Əfsanə budur ki
---------------

Kripteks içərisində sirkə saxlayar və bu sirkə bir şüşənin içərisində mühafizə edilmişdir, əhəmiyyətli məlumatlar və mesajlar isə bir papirus kağızına yazılar bu kağız sarılar və kripteksin içərisinə sirkəylə birlikdə qoyular əgər kripteksə səhv şifrə girilsə kripteksin sahib olduğu mexanizm şüşəsi qırar və sirkə papirus kağızının üzərinə yayılar, nəticədə sirkə papirusa zərər verər və üzərindəki yazılar yox olar.

İndiki vaxtda bir kripteks işə yarayar mı?
------------------------------------------

Əslində sirkə papirusun üzərindəki yazılara zərər versə belə papirusu əritməsi çox, amma çox çətindir, bir anda əritməsini buraxın bir ay sirkənin içində belə qalsa papirus əriməz. Bu səbəbdən siz yazıları qismən silinsə belə papirus sapsağlam ələ keçirə bilərsiniz. Ayrıca indiki vaxtda müasir oxuma texnikaları ilə (ultrasonic və XRay darama kimi) papirusun üzərindəki yazıları kripteksi açmadan belə oxuya bilərsiniz.

Başqa bir yolda budur ki; kripteksin dərin dondurucuya yerləşdirdiyinizə sirkə bi müddət sonra tamamilə donacaq, bu səbəbdən siz kripteksi qırdığınızda sirkə donmuş olacağından yazılara heç bir zərər verə bilməyəcək.

Romanla birlikdə kripteksin tanınmasıyla insanlar "gerçək bir kripteks" dizayn etməyə çalışdılar, hətta bunu bacaranlar belə oldu, amma bu kəşfi edənlərdə tətbiq oluna bilər olmadığı üçün kripteksin özünü məhv edən sirkə şüşəsi qisimini ləğv etdilər.

Bu anda çox xüsusi bir hədiyyə olaraq sevdiyiniz bəzilərinə (ya da özünüzə) kripteks hədiyyə edə bilərsiniz.

Justin Nevins adlı bir vətəndaş, dizaynını kimsəylə paylaşmadığı bir kripteks çıxarmış. Yalnız içərisində sirkəli özünü məhv etmə qurğusu olmayan kriptekslər ən xarici mərmər seçilə bilir, beləliklə az qala açılması normal yollarla qeyri-mümkün bir hal alır.

Sevdiyinizə tamamilə əl istehsalı və sizə xüsusi ağacdan oyma ya da mərmər kripteks hədiyyə edə bilir, içərisinə xüsusi bir hədiyyəni də qoydura bilir və şifrə kombinasiyasını özünüz təyin edə bilirsiniz. Ayrıca Romandakı kripteks əfsanəsinə uyğun olaraqta bu şifrəni bir bilməcənin içərisinə saxlayıb o bilməcəni kripteksi hədiyyə etdiyiniz insana verə bilirsiniz. O şanslı (ya da şanssız) yoldaşda bilməcəni həll edib kodu bulana qədər vurnuxur.

Bu maraqlı, amma bir o qədərdə əyləncəli və tamamilə sizə xüsusi hədiyyənin qiyməti isə təxminən 600 dollardan başlayır.
Bəzi Lou xalqlarının yaşadığı yerlərin xəritədə yeri
**Cənubi Loular** — Şərqi Afrikada Nilboyu xalqlar qrupu.

Mənşələri
---------

Uqandanın şimalında yaşayırlar: lanqolar (Şimal vilayətinin cənubunda, Kyoqo gölündən şimalda 1,7 mln. nəfər); açolilər [özlərini akoli adlandırırlar; Şimal vilayətində 1,3 mln. nəfər (2010); 50 min nəfərdən çox həmçinin Sudanın cənubunda Şərqi Ekvatorial vilayətinin cənub qərbində Açoli dağında yaşayır]; kumanlar (ikumamalar, ikokolemular, ako kolemular; Kvania və Kyoqo gölləri arasında, Şərq vilayətinin şimal qərbində Kaberamaido dairəsində təqribən 200 min nəfər). 

Uqandanın cənub şərqində (Şərq vilayətinin şərqində Tororo dairəsi) copadholalar (padho lalar, damalar, budamalar; 480 min nəfər), Keniyanın cənub qərbində, Viktoriya gölündən şərqdə (Nyanza əyaləti) coluolar yaşayırlar. Alurlar (özlərini coalur adlandırırlar) Albert gölündən şimal qərbdə (Uqandanın Şimal vilayətinin cənub qərbində, Nebbi dairəsində 640 min nəfər və Konqo Demokratik Respublikasının şimal şərqində, Yuxarı Konqo əyalətinin şərqində 880 min nəfər) məskunlaşmışlar. Ümumi sayları 10 mln. nəfərdən çoxdur (2009). Nilboyu dillərin qərbi luo qrupunun cənub yarımqrupuna daxil olan dillərdə danışırlar. Dindarların əksəriyyəti xristiandır, müsəlmanları da var. 

Rəvayətə görə, Cənubi Loular indiki əraziyə 15–17-ci əsrlərdə Cənubi Sudandan gəlmiş və avtoxton xalqları qismən özlərinə tabe etmişlər. 17-ci əsrin sonlarından Cənubi Loularda icma birlikləri (ruot) formalaşmışdır. 20-ci əsrin sonları – 21-ci əsrin əvvəllərində açolilər Uqandadakı vətəndaş müharibəsində fəal iştirak edirlər: üsyançıların başçısı və Uqanda Hərbi Şurasının sədri Tito Okello (1985–86), Müqavimət ordusunun lideri C. Koni və b.  açolilərin  nümayəndəsidir. ABŞ sabiq prezidenti B. Obamanın atası coluo mənşəlidir.

Mədəniyyətləri
--------------

Cənubi Sudanda yaşayan Silluklar
Efiopiyada Anuak qızlar
Ənənəvi mədəniyyətləri Şərqi Afrikanın Nilboyu xalqları üçün səciyyəvidir. Toxa əkinçiliyi (darı-elevsina, kalış, paxlalı bitkilər, küncüd, maniok), yarımköçəri və köçəbə maldarlıq (qaramal və davar), ovçuluqla məşğul olurlar. Sənət sa hələri dəmirçilik, hörmə, ağac üzərində oyma, dəri emalıdır. Dairəvi evlərin karkası gillə suvanmış budaqlardan hörülür, dam örtüyü dirəklər üzərindəki talvardan ibarətdir. Şimali luolarda olduğu kimi taxıl anbarları da var. Ənənəvi geyimləri dəri və lifdən hazırlanır. Alurlarda kasta bölgüsü, əmək bölgüsü ilə əlaqədar yaş sinifləri sistemi mövcud idi. 

Ənənəvi sosial təşkilatlanmanın əsasını kənd və böyük ailə icmaları, həmçinin qohumluğu ata xətti ilə hesablanan qəbilələr təşkil edir. Dəfn mərasimlərində iştirak etmək öhdəliyi üzrə qəbilələr iki-iki birləşir. Qohumluq bildirən terminlər sistemi bifurkativ tiplidir. Açoli şair və antropoloq Okot p’Bitekin yaradıcılığı məlumdur.

Həmçinin bax
------------

* Cənubi Sudan
* Efiopiya
* Şərqi Afrika

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  **Cənubi Loular**// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 321.

Xarici keçidlər
---------------

* "Tarixə sahib olmayan insanlar"
* Afrikada Vətəndaşlıq və Milliyyət mübarizələrinə İnsan Haqları yanaşması
**Cənubi Kuban düzənliyi** (*Kubanyanı maili düzənlik* olaraq da tanınır) — Krasnodar diyarında və Adıgey Respublikasındakı meylli düzənlik. Kuban-Priazovskaya ovalığından Qafqaz dağlarına qədər uzanır. Düzənlik cənubdan, Qafqaz dağlarından şimala doğru Kuban çayına doğru meyillidir. Kuban çayının sol qollarının yaratdığı vadilər düzənliyi bir neçə suayrıcı yaylaya bölür. Düzənliyin hündürlüyü 150-250 metr arasında dəyişir.

Cənubi Kuban düzənliyi Şərqi Avropa düzənliyi ilə Qafqaz dağlarının kəsişdiyi bir ərazidə yerləşdiyinə görə onu çox vaxt Önqafqaz ərazisinə və ya Kuban-Priazovskaya ovalığının ərazisinə daxil edirlər. Bəzən isə ümumən ayrıca göstərilmir.

Relyefi və geoloji qurluşu
--------------------------

Cənubi Kuban düzənliyi dağlıq ərazinin kənar əyilmə zonasına aid olub mürəkkəb geoloji quruluşa malikdir. Düzənlik səthi düz olub bəzi yerlərdə dalğavaridir. Çayları gətirdiy qədim çöküntülərlə örtülüb. Gətirmə məhsulları daha çox buzlaq mənşəlidir. Daha çox çınqıl və daşlı məhsullar üstünlük təşkil edir. Ərazidə lyös mənşəli çöküntülər qalın qat yaradır. Lyösa bənzər çöküntülərin altında Kuban çayının və onun bəzi qollarının eroziya fəaliyyəti nəticəsində yaranmış qədim allüvial gillər, qum və çınqıllar yerləşir.

Düzənliyin qərb hissəsi Kuban çayı və dağlar arasında qalmış bir zolağı xatırladır. Bu zolağın şimal hissəsi bataqlaşmış ərazidir. Bunun əksinə düzənliyin şərq hissəi daha genişdir. Göstərilən ərazilərdə neogen yaşlı dəniz çöküntüləri üstünlük təşkil edir. Paleogen yaşlı dəniz çöküntüləri isə alçaq silsilələr və tirələr vasitəsilə təbaşir dövrünün süxurlarında ayrılır. Düzənliyin cənubunda, ərazidə ən yüksək olan tirə yerləşir. Tirə yura dövrü süxurlarından təşkil olunub. Bu zona, Qayalı silsiləni güclü, uzun və enli yastı sıldırım massivləri təmsil edir.

İqlimi
------

Cənubi Kuban düzənliyinin iqlimi mülayim kontinental olub yarım quraqdır. Rütubətlənmə azdır. Yay ayları çox isti olub, iyulun orta temperaturu 21—24° C-dir. Qış soyu keçir və yanvarın orta temperaturu —2 - —5° C olur. İllik yağıntıların miqdarı 450—600 mm arasında dəyişir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Геология и рельеф". 2015-05-02 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  "Краснодарский край / Том 6 / Водно-болотные угодия России". 2014-12-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
3. 1 2  "Западное и Среднее Предкавказье". 2014-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
4. ↑  *Спиридонов А. И.* Геоморфология европейской части СССР. — Учебное пособие. — М.: Высшая школа, 1978. — 335 с.
5. ↑  *Воскресенский С. С. Леонтьев О. К. Спиридонов А. И. С. А. Лукьянова, Н. С. Ульянова, Г. С. Ананьев, Т. С. Андреева, С. И. Варущенко, И. И. Спасская.* Геоморфологическое районирование СССР и прилегающих морей. — Учебное пособие. — М.: Высшая школа, 1980. — 343 с.
6. ↑  *Воскресенский С. С.* Геоморфология СССР. — Учебник. — М.: Высшая школа, 1968. — 368 с.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-10-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-10-25.
**Azovka** (köhnə adı. *Dkopinka*) — Rostov vilayəti ərazisindən axan, Don çayının sol qolunu təşkil edən çay. Onun uzunluğu 11 km Bir qədər Azov şəhəri ərazisindən axır.

Azovka çayı aşağı axarlarda dayazlıqda üzə bilən kiçik dəniz gəmilərinin hərəkəti üçün əlverişlidir. Yerli yaxt-klublar reqatlar təşkil edir

Axın
----

199
Çay öz başlanğıcını Kuleşovka kəndinin qərb hissəsindən götürür. İlk əvvəl çay şimala axır. Mənsəbə yaxın ərazidən Rostov-na-Donu - Azov avtomagisralı keçir. Kuleşokanın çıxacağında sağdan Lebyaje gölündən bəhrələnir. Sonradan süni şəkildə hazırlanmış kanallarla hərəkət edir. Lebyajo gölündən bəhrələndikdən sonra qərbə istiqamətlənir. Novoaleksandrovkada onun qarşıdında bən inşa edilmişdir. Şimal-qərbə oradan isə şərqə istiqamətlənir. Burada ona iki ksnal tökülür. 600 metr aşağıda isə o öz süni yatağından ayrılır. Burada çay 5,1 km öz axarı ilə axır. Çay üzərinfə Kollayayevski avtomobil körpüsü inşa edilmişdir. Çay Dona sağ hissədən tökülür. Buraya yaxın Zelyonı adası adası yerləşir. Çay Rostov vilayətinin Azovski rayonu və Azov şəhər daitəsi ərazisindən axır. 

* 
*

Su rejimi
---------

Çay Don çayı ilə bir başa əlaqəlidir. Onu donlar bir çox kanallar birləşdırır. Çay az mayillilik xüsusiyyətinə malikdir. Bu səbəbdəb asta axır. Qış ayları donur (hər zaman yox).

Ekologiya
---------

Azovkanın özünün ekoloji ptoblemləri mövcuddur. Krasnoqorovka mikrorayonu ərazisində yerləşən özəl ərazilərfə mərkəzi kanalizasiya yoxdur. Bu səbəbdən çirkab suları Szovkaya axıdılır. Bununla belə çayda çimərlik mövcuddur ki, burada şəhər əhalisi çimir н

Mənbənin yaxınlığı

Canlı təbiət
------------

Çayda Çəkilərə daxil olan (Qızılüzgəc, Çapaq, sazan, («Karabas», «Hibrid»), Taran, və s. kimi balıqlar üzür. Üstəlik burada Genişayaq çay xərçəngi mövcuddur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kaqalnik çayı". 2017-11-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-03.
2. ↑  Ölçmələr Vikimapia xəritələrinə görə aparılmışdır
3. ↑  "Azov asma körpüsünün problemləri". 2017-09-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-03.
4. ↑  "«Azovkada yaxtların şəkilləri» — Temerik.ru". 2016-03-07 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-03.
5. ↑  Благоустройство азовского городского пляжа Arxivləşdirilib 2017-08-10 at the Wayback Machine (rus.)

Mənbə
-----

* Azovkada balıq ovu
**Cryptobia borelli**  (*lat.* Cryptobia borelli )-Mastigophora tipinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Bədən oraqvari əyri formadadır, öndən genişlənmiş, arxadan müəyyən qədər sıxılmışdır. Ön qamçı uzundur, arxa qamçı bir az qısadır. Nüvə müxtəlif dərəcədə uzunsovdur, adətən bədənin dorzal şişkin hissəsində yerləşir, arxaya yaxındır, bir qayda olaraq kinetoplasta paraleldir. Kinetoplast nisbətən kiçik ölçülü, çubuq formasındadır. Bədənin uzunluğu 12.6-24.5, eni 2.5-7.5, ön qamçının uzunluğu 6.5-18.0, arxa qamçının uzunluğu 5.6-15.0, nüvənin uzunluğu 3.0-5.5, kinetoplastın uzunluğu 2.0-9.0 mkmdir.

Yayılması
---------

**Cryptobia borelli** Kür çayı, Araz çayıDəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzi, Ağgöl, Naxalıqçala gölü, Çınqıl karxanası, Şəmkir və Yekəxana su anbarlarında yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

* Kriptobilər içərisində Azərbaycan su tutarlarında balıqların qanında parazitlik edən ən geniş yayılmış növdür. Sahiblər: mursa, qızılüzgəc, çapaq, daban, lil, çəki balıqlarıdır.

Həmçinin bax
------------

* Kriptobiya cyprini
* Kriptobiya guerneyorum

Xarici keçidlər
---------------

* Криптобия (Cryptobia)

Mənbə
-----

* Mahir Əli oğlu Hüseynov Azərbaycanda balıq, amfibi və su reptililərinin ibtidai qan parazitləri;
**Şeyx İbrahim Şiləvari** — 1757-ci ildə Lənkəranın Şiləvar kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Lənkəran şəhərindəki mollaxanalardan birində almışdır. Ona məxsus olan və hazırda Lənkəran rayonunun Şilvar kəndində saxlanılan ona məxsus "Qurani-Kərimi"n səhifələri ətrafındakı əlyazmalarının oxunması nəticəsində məüyyən edilmişdir ki, bu şəxs İraqın Nəcəf şəhərində yüksək dini təhsil almışdır.

1795-ci ildə Ağa Məhəmməd şah Qacar qoşunlarının Talış xanlığına hücumları zamanı Talış xanı Mir Mustafa xan tərəfindən vuruşmuş şilavarlılardan ibarət hərbi dəstəyə rəhbərlik etmişdir.

İbrahim Şiləvariyə Qacarlar gedəndən sonra kəndin şimalında xan tərəfindən təqribən 50-60 hektarlı torpaq sahəsi bağışlanmışdır. El arasında indi də bu ərziyə "İbrahim-məzə" deyilir.

Sovet dövründə əlyazamları və əsərləri itmiş, bir qismi isə dövlət orqanları tərəfindən ələ keçirilmişdir. 1852-ci ildə 95 yaşında vəfat etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Kəlbiyev H. Şilavar (Şilvo) haqqında tarixi-etnoqrafik oçerklər. Bakı: Planet press, 2003, 150 s.
**Sina Berköz** (24 fevral 1936, İstanbul) — əslən azərbaycanlı türk memar, professor və elm adamı.

Həyatı
------

Sina Bərköz 1936-cı ildə İstanbulda anadan olmuşdur.

### Təhsili

1960-cı ildə İstanbul Texniki Universitetinin memarlıq fakültəsini bitirmişdir. 1968-ci ildə elə İstanbul Texniki Universitetində bu sahə üzrə doktarantura təhsilini də tamamlamışdır.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1960-1972-ci illər arasında İstanbul Texniki Universitetinin memarlıq fakültəsində müəllim köməkçisi vəzifəsində çalışmışdır. 1972-ci ildə dosent olmuş və 1982-ci ilə qədər həmin universitetdə müəllim vəzifəsində çalışmışdır. Bu dövr ərzində 1969–1971-ci illərdə ABŞ-də Kornell və Kanzas universitetlərində Fullbright proqramı çərçivəsində müəllim olaraq dərs demiş və araşdırmalar aparmışdır.

1979-cu ildə professor akademik ünvanını qazanmışdır.

1980–1988-ci illər arasında Səudiyyə Ərəbistanında King Saud Universitetinin memarlıq və planlama fakültəsinin memarlıq bölümündə professor olaraq çalışıb.

1988-də vətəninə qayıtdıqdan və qısa bir müddət özəl sektorda çalışdıqan sonra 1990-da yenidən İstanbul Texniki Universiteti memarlıq fakültəsində işləməyə başlayıb.

1992-də Memar Sinan Universitetinin memarlıq fakültəsində müəllimlik edib. 1997-də Səudiyyə Ərəbistanında King Feysəl Universiteti memarlıq və planlama fakültəsindən aldığı təkliflə Memar Sinan Universitetinin icazəsiylə həmin fakültənin inşaat elmi və texnologiyası bölümündə 1998–1999-cu tədris ilinin sonunadək qonaq professor vəzifəsində çalışıb.

2000-də Memar Sinan Universitetindən öz istəyi ilə təqaüdə çıxaraq Bəhreyn Universitetinin mühəndislik fakültəsində professor olaraq vəzifə tutub. İndi də bu universitetdəki akademik və inzibati vəzifələrinə davam etməkdədir.

İxtisas sahələri tikinti texnologiyası və tikinti layihə idarəçiliyidir. Tikinti layihə idarəçiliyi ixtisası daxilində xüsusilə kompüter dəstəkli araşdırma və tətbiq mövzuları ilə maraqlanmaqdadır.

Prof. Dr. Sina Bərköz Avstraliyada yayınlanan "Architectural Science Review" adlı jurnalın 1976-cı ildən 2000-ci ilədək redaksiya heyətinin üzvü vəzifəsini daşıyıb (Bəhreynə gedərkən bu vəzifəni buraxıb); ABŞ-dəki PMI-Project Management Institute, CMAA — Construction Management Association of America ilə ACCE — American Council for Construction Education adlı qurumların da üzvü olub.

Azərbaycanla əlaqəsi
--------------------

Prof. Dr. Sina Bərköz Şəkidə doğulmuş, 1905-də ailəsiylə birgə Türkiyəyə mühacirət etmiş və sonralar Türkiyə Jandarmasının Baş Komandanı olmuş general-leytenant Məhəmməd Nuri Bərközün (1889–1975) oğlu, T. C. Üçüncü Ordusunun komandanı və T. C. Milli Təhlükəsizlik Təşkilatının Baş katibi olmuş ordu generalı Mahmud Bərközün (1895–1989) qardaşı oğludur. Ana tərəfdən də yenə Türkiyə Ordusunda general olmuş Şəkili Darğazadə Həsən Behcət paşanın (1863–1925) nəvəsidir.

Həmçinin bax
------------

* Məhəmməd Sarıkərimli

İstinadlar
----------

1. 1 2  "**Sina Bərköz kimdir?**". 2021-10-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-10-30.
2. 1 2 3  Sina Bərköz
**Ağciyərsiz yapon tritonu**, və **Yapon tritonu**, **Dırnaqlı yapon tritonu**, və **Dırnaqlı yapon salamandrası** (*Onychodactylus japonicus*) — quyruqlu Suda-quruda yaşayanlar sinfinə Üçbucaqlı fəsiləsinə Ağciyərsiz tritonlar cinsinə aid növ. Nadir növ olaraq, Yaponiyanın endemik canlısıdır.

Görünüşü
--------

Tritonun quyruğu ilə birlikdə uzunluğu 16 sm təşkil edir. Quyruğu silikdrik formaya malikdir. Bədəninin rəngi sarı-qəhvəyi, başı isə qara olur. Üzərində 13–14 zolaq gedir.

### Yayılması

Bu növün nümayəndələri əsasən Hondo və cənub-şərqi Şikoku adalarında yayılmışlar.

Onlar əsasən soyuq dağ bulaq və göllərində yayılırdılar. Əsasən bu su tutarlarının sahillərində yerləşən daşların yan-yörələrində yaşayırlar. Onlara 2200 metr dəniz səviyəsində olan ərazilərdə yayılmışdır. +20°S yuxarı temperaturda dərhal ölürlər. Laboratoriyalarda onları 15°S temperaturda saxlayırlar.

### Çoxalması

Onlar spermatafor və kürü kisəçikləri may-iyun ayında qoyulur. 7–15 mm-lik kürülərdən uzun zaman inkubasiyadan sonra 20 mm uzunluğa nalik qurdlar çıxır. Qurdlar yetkin triton şəkli alır və 4 sm uzunluqda olurlar. Yetkinlik dövrü tritonların 10 sm olduqları zaman baş verir. достигают при длине около 10 см. Kloaka çütləşmə orqanıdır. Erkəklərdə bu orqan oxvari formaya malikdir.

Yapon tritonu və insanlar
-------------------------

1988-ci ildən sayları getdikcə azalır. Hazırda çoxaldılması laboratoriya şəraitində həyata keçirilir. Yayılma arealının qorunmaya ehtiyac vardır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2005.
2. ↑  Даревский И. С. Орлов Н. Л. Редкие и исчезающие животные. Земноводные и пресмыкающиеся / под ред. В. Е. Соколова. — М.: Высш. шк. 1988. — С. 63. — 100 000 экз. — ISBN 5-06-001429-0.
3. 1 2 3  Ананьева Н. Б. Боркин Л. Я. Даревский И. С. Орлов Н. Л. Пятиязычный словарь названий животных. Амфибии и рептилии. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. 1988. — С. 21. — 10 500 экз. — ISBN 5–200-00232-X.

Ədəbiyyat
---------

* Kaneko, Y. & Matsui, M. 2004. Onychodactylus japonicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 22 July 2007.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q2277199
* Wikispecies: Onychodactylus japonicus
* ADW: Onychodactylus\_japonicus
* AmphibiaWeb: 3906
* ASW: Onychodactylus-japonicus
* BOLD: 170781
* EoL: 330495
* GBIF: 5218339
* iNaturalist: 198779
* IRMNG: 11171060
* ITIS: 668231
* IUCN: 59108
* NCBI: 288797
* uBio: 4810148

 |
**Şeyx Xacə Əlaəddin Əli** — Şeyx Sədrəddin Ərdəbilinin oğlu.

Həyat və fəaliyyəti
-------------------

1391-ci ildə Səfəvi (Ərdəbil) hakimliyinin başçısı olmuş, şafii məzhəbindən şiəliyə keçmişdir. Şeyxin dövrü mürəkkəb siyasi dövrə təsadüf edirdi. Ankara savaşından sonra (1402) Əmir Teymur xeyli türk generalı və əsgəri əsir etmişdi. Onları qul kimi Səmərqəndə göndərmək istəyirdi. Əmir Teymur ilə Şeyxin yaxşı əlaqələri mövcud idi.. Odur ki, Şeyx buna izin vermədi və ondan əsirləri azad etməsini istədi. Əmir Teymur onun istəyini qəbul etdi və türkləri azadlığa buraxdı. Türklər Şeyxin sayəsində Ərdəbildə qaldı. Əmir Teymurun ölümündən sonra (1405) Şeyx Teymurilərə qarşı mövqeyini dəyişdi və müttəfiqləri ilə Əmir Teymurun böyük nəvəsinə - Mirzə Ömərə qarşı mübarizəyə başladı. Müttəfiqlər onu 1405-ci ildə Kür savaşında məğlub etdilər. Əsas Teymuri qoşunları Azərbaycandan qovuldu. Şeyx 1429-cu ildə, həccdən qayıdarkən Qüdsdə vəfat etmiş, Təbrizdə basdırılmışdır.

Ailəsi
------

Sultan Cəlaləddin Hüseynin nəvəsi ilə evlənmiş, iki oğlu olmuşdu:

* Şeyx İbrahim
* Şeyx Cəfər

İstinadlar
----------

1. ↑  H. Horst, *Tīmūr und Ḫōğa ʿAlī. Ein Beitrag zur Geschichte der Ṣafawiden* (Akad. der Wiss. und der Lit. Abh. der Geistes- und Sozialwiss. Kl. 1958, 2), Wiesbaden, 1958; cf. the comments by V. Minorsky in *OLZ* 58, 1963, 590-92.
2. ↑  S. Aşurbəyli – Şirvanşahlar dövləti, Bakı, 2007
RNT-nin quruluşu,azot əsasları göy rənglə göstərilmişdir.
**Azot əsasları** — nuklein turşularının tərkibinə daxil olan,pirimidin və purin törəməli heterotsiklik üzvi birləşmələrdir. Qısaldılmış şəkildə böyük latın hərfləri ilə işarə olunur. Beş növ azotlu əsaslar var — Adenin, Quanin, Sitozin, Timin, Urasil.

**Azotlu əsaslardan** Adenin (A), Quanin (Q), Sitozin (S), həm *DNT*-nin və həm də *RNT*-nin tərkibinə daxildir. Timin (T) tək *DNT*-nin hissəsidir, Urasil (U) isə yalnız *RNT*-də olur.

Adenin və Quanin — purin törəmələridir, Sitozin, Urasil və Timin isə — pirimidin törəmələridir.
Yalnız *DNT*-də mövcud olan Timin və yalniz *RNT*-də aşkar olunan Urasil kimyəvi strukturlarına görə oxşardır. Urasilin timindən fərqi 5-ci karbon atomunda metil qrupunun olmamasıdır.

**Azot əsasları** — kovalent rabitə vasitəsilə riboza və dezoksiribozanın 1 atomu ilə birləşərək N-glikozidləri yaradirlar ki, bunlarıda nukleozidlər adlandırırlar. Nukleozidlərdə olan şəkərin 5'-hidroksilli qrupuna bir və ya daha çox fosfat qrupları birləşir ki,bunlara nukleotidlər deyilir. Bu birləşmələr nuklein turşuları — *DNT* və *RNT* molekullarının inşaat bloklarıdır. Yəni, nuklein turşuları DNT və RNT polimer birləşmələrdir, onların monomerləri isə nukleotidlərdir.

Nuklein turşularının molekullarını əmələ gətirdikdən sonra, onların tərkibində olan azot əsasları fermentlərin,habelə ekolji amillərin təsirindən müxtəlif kimyəvi reaksiyalara girə bilirlər. Beləliklə, nuklein turşularında cox vaxt modifikasiya olunmuş azot əsasları var. Bu cür tipik modifikasiyası növü metilləşmədir.

İstinadlar
----------

1.↑ Кнорре Д. Г. Мызина С. Д. Биологическая химия. — 3. — Москва: Высшая школа, 2000. — 479 с. — 7000 экз. — ISBN 5060037207
2.↑ Альбертс Б. Брей Д. Льюис Дж. Рэфф М. Робертс К. Уотсон Дж. Молекулярная биология клетки: в трех томах. — 2. — Москва: Мир, 1994. — Т. 1. — 517 с. — 10 000 экз. — ISBN 5030019855

{{**Mənbə**.
Кнорре Д. Г. Мызина С. Д. Биологическая химия. — 3. — Москва: Высшая школа, 2000. — 479 с. — 7000 экз. — ISBN 5060037207
Марри Р. Греннер Д. Мейес П. Родуэлл В. Биохимия человека: в двух томах. — Москва: Мир, 2004. — Т. 1. — 381 с. — 2000 экз. — ISBN 5030036008
Марри Р. Греннер Д. Мейес П. Родуэлл В. Биохимия человека: в двух томах. — Москва: Мир, 2004. — Т. 2. — 414 с. — 2000 экз. — ISBN 5030036016}}

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2778199592 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Kimya** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqalənini redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Kris Kornell** (ing. *Chris Cornell*; 20 iyul, 1964 – 18 may, 2017) — amerikalı musiqiçi, bəstəkar. "Audioslave", "Soundgarden" qruplarının vokalisti.

İlk illəri
----------

Kris Kornell 20 iyul, 1964-cü ildə ABŞ-nin Vaşinqton ştatının Sietl şəhərində doğulub. Altı uşaqlı ailənin övladı olan Kris qonşusunun evindən tapdığı "Beatles" qrupunun mahnılarını dinlədikdən sonra musiqiyə həvəsi yaranmışdı. Məktəb illərində bir çox problemlərlə üzləşən Kris 12 yaşından etibarən alkoqol, marixuana, LSD kimi bir sıra zərərli maddələrdən istifadə etmiş və bu vərdişini musiqiyə başladığı 16 yaşına qədər davam etdirmişdi.

1980-ci illərdə "The Shemps" adlı qrupda iştirak etmiş, qrup dağıldıqdan sonra isə həmin qrupun bas gitaraçısı Hiro Yamamoto ilə oxumağa davam etdi. Bir müddət sonra onlara qrupun gitaraçısı Kim Tayil da qoşuldu.

Musiqi kariyerası
-----------------

**1984–1997; 2010–2017: Soundgarden**
Soundgarden qrupu 1984-cü ildə Kornell, Yamamoto və Tayil tərəfindən qurulmuşdu. İlk olaraq qrupda Kornell həm barabançı, həm də mahnıları ifa edirdi. Daha sonradan isə qrupa barabançı kimi Skott Sandkvist qoşuldu və bundan sonra Kris ifalarına daha çox vaxt ayırmağa başladı. İfaları məşhurluq qazandın sonra bir çox mükafatlar qazanan qrup 1997-ci ildə qrup içindəki problemlərə görə dağılmaq məcburiyyətində qaldı. 2010-cu ildə isə Kris Kornellə birlikdə qrup yenidən quruldu və ifalarına davam etdilər.

**2001-2007: Audioslave**
2001-ci ildə Kris Kornell Tom Morello, Tim Kommerford və Bred Vilklə birlikdə "Audioslave" qrupunu yaratdı. Mahnıları ilə olduqca məşhurluq qazanan qrup həm də Kubada konsert verən ilk amerikan qrupu olaraq da tarixə keçmmişdilər.

Bütün bunlardan əlavə Kris Kornell solo olaraq da bir sıra mahnılar ifa etmiş, filmlər üçün musiqilər hazırlamış, həmçinin "Temple of the Dog" adlı qrupla da bir sıra çıxışlar etmişdi.

Ölümü
-----

Kris Kornell həyatının böyük bir hissəsində depressiyadan və narkotik, alkoqol aludəçiliyi kimi bir sıra problemlərdən əziyyət çəkirdi. Xüsusilə, evliliyin uğursuz olduğu və "Soundgarden" qrupunun dağıldığı illərdə ağır depressiyadan əziyyət çəkmiş və ümidsizliyə qapılmışdı. Hər nə qədər bu depressiyaların öhdəsindən gəlsə də, yenə də tam şəkildə xilas olmağı bacarmamışdı. Belə ki, o, 2017-ci ilin 8 mayında Detroytda qrupu ilə birgə çıxış etdikdən iki saat sonra öz otel otağında özünü asaraq intihar etmişdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  .
3. ↑  Chris Cornell // Encyclopaedia Metallum. 2002.
4. ↑  .
5. 1 2  Le Monde (fr.). / J. Fenoglio Paris: Societe Editrice Du Monde, 1944. ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
6. ↑  .
7. 1 2  Montreux Jazz Festival Database.
Şinto məbədində kadomatsu.
***Kadomatsu*** (門松?, "darvaza şamı") – Yaponiyada yeni il ərəfəsində darvazaya qoyulan ənənəvi dekorasiya. Məqsəd ulu ruhları və ya bərəkət kamilərini qarşılamaqdır. Kadomatsu Milad bayramından 5 yanvara qədər (Edo dövründə 7 yanvara) yerləşdirilir və kamilər üçün müvəqqəti ev hesab olunur. Kadomatsunun dizaynı regionlara görə dəyişir, lakin adətən şam, bambuk və ya umedən hazırlanır. Bu bitkilər, uyğun olaraq, uzunömürlülüyü, çiçəklənməni və mətanəti simvolizə edirlər. Yeni il mərasimlərinin fundamental funksiyası bərəkət gətirən və hər kəsə əcdadların hifzini bəxş edən toşiqamini şərəfləndirmək və qarşılamaqdır. 15 yanvardan sonra (və ya 19 yanvardan) kadomatsu yandırılır və kamilərin getməsinə şərait yaradılır. Kadomatsunun Unicode sistemində simvolu da var.

İstifadəsi
----------

Kadomatsunun mərkəzi hissəsi üç böyük bambuk çubuğundan ibarətdir. Lakin plastik kadomatsular da satılır. İkebanın oxşar ənənələrinə uyğun olaraq bambuklar müxtəlif hündürlüklərdə yerləşdirilirlər və cənnət, bəşəriyyət və yeri simvolizə edirlər. Cənnəti simvolizə edən ən yüksəkdə, yeri simvolizə edən ən aşağıda olur. Bəzi kadomatsularda yer ilə bəşəriyyəti simvolizə edən çubuqlar eyni hündürlükdə olur. Kadomatsunun əsas elementləri bir araya gətirildikdən sonra həsirlə və yenicə toxunmuş kəndirlə bağlanır. Kadomatsu darvazanın hər iki tərəfinə qoyulur: biri kişini, biri qadını simvolizə edir.

Qalereya
--------

* Kanto regionunda kadomatsu.Kanto regionunda kadomatsu.
* Kansay regionunda.Kansay regionunda.
* Hər biri 700 yenə satılan 3 miniatür kadomatsu.Hər biri 700 yenə satılan 3 miniatür kadomatsu.
* Mağazada satılan kadomatsu.Mağazada satılan kadomatsu.
* Kioto stilində kadomatsu.Kioto stilində kadomatsu.
* Edo stilində kadomatsu.Edo stilində kadomatsu.

Həmçinin bax
------------

* Milad ağacı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-16.
2. ↑  "Lucky food, charming decorations, visiting deities: welcoming the new year with history, tradition | The Japan Times". The Japan Times (ingilis). 2019-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-16.
3. ↑  "Pine Decoration Emoji". Emojipedia. 2018-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-12-16.

Xarici keçidlər
---------------

* Hawaii Herald məqaləsi
**Kazığurt** (*qaz.* Қазығұрт, 1993-cü ilə qədər — Leninskoye) — Qazaxıstanın Türkistan vilayətində kənd. 1908-ci ildə qurulmuşdur. Kazığurt kənd rayonunun inzibati mərkəzi və yeganə yaşayış məntəqəsidir. Ən yaxın qatar stansiyası —Jilqadır. KATO kodu — 514030100 .

Təbiəti
-------

Bölgədə Kazığurt, Karjantau, Ugam dağları müvcuddur. Bağırsaqlarda mineral su, ağ qum, çınqıl və digər tikinti materialları var. Kazığurt kəndinin şimal-şərqində Tien Şana tökülən Karjantau dağını görmək mümkündür. Keleş və Uğam çayları Karjantau yaylasına ayrılaraq şimal-şərqdə Sairam dağlarının ətəyindəki Badam çayına tökülür. Platonun orta hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 2000–2500 m-dir. Kazığurt və Karzhantau dağları sıldırım qayalı və mülayim yamacları ilə seçilir. İqlimi əlverişlidir, qışı isti. Bölgədən Keleş, Tastaksay, Ugam, Kərjansay çayları axır. Dağlarda və çaylar boyunca yabanı gül, yemişan, yabanı alma, ladin və başqa meyvə növləri vardır. Heyvanlar arasında ayı, canavar, tülkü, tauteke, dovşan, dələ və başqaları var.

Kazığurtda 4 orta məktəb (Bolaşak, Satpayev, Rıskulov, Jandosov), 1 mərkəzi xəstəxana, peşə məktəbi, mədəniyyət mərkəzi, 2 kitabxana, 4 məscid, 1 stadion, klinika, elektrik şəbəkəsi, poçt şöbəsi yerləşir.

Əhalisi
-------

1999-cu ildə kəndin əhalisi 13264 nəfər (6462 kişi və 6802 qadın) təşkil edirdi. 2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə kənddə 14.867 nəfər (7345 kişi və 7522 qadın) yaşayırdı.

2019-cu ilin əvvəlində kəndin əhalisi 11146 nəfər idi (6206 kişi və 4940 qadın).

İstinadlar
----------

1. ↑  "Об упорядочении тpанскрибирования на pусском языке казахских топонимов, наименовании и переименовании отдельных административно-теppиториальных единиц Республики Казахстан". 2016-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-21.
2. ↑  "База КАТО". Агентство Республики Казахстан по статистике. 2013-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-26.
3. ↑  Казыгурт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
4. ↑  "Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов, районных центров и поселков на начало 2019 года". Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-06-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-30.
**Yapon mahoniyası** (*lat.* Mahonia japonica) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinin mahoniya cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Çində və Yaponiyada mədəni şəraitdə geniş yayılmışdır və oradan Avropaya və Amerikaya gətirilmişdir.

Botaniki təsviri
----------------

Çox az budaqlanan, düz budaqlı, hündürlüyü 4 m-ə qədər olan kiçik ağacdır. Qabığı boz, dərin yarıqlı, qalın mantar təbəqəlidir; birillik odunlaşmamış zoğları göyümsov örtüklüdür. Tumurcaqları enli yumurtavaridir, uzunluğu 2–5 sm-dir, dərivaridir; ensiz üçbucaqşəkilli xarici pulcuqları 1–2 il zoğlarda qalır; daxili pulcuqlar enli ovalşəkilli, küt, otvari, solğun yaşıldır. Salxımları uc tumurcaqların qoltuğunda yerləşir, 10–12 sm uzunluğunda, möhkəm, çox çiçəklidir. Çiçək saplaqları iti bucaq altında yuxarı yönəlmişdir, uzunluğu 1 sm-ə qədərdir; çiçəkləri 8 mm uzunluğunda və 6 mm diametrindədir, qırmızımtıl və yaşılımtıl kasayarpaqları sonradan sarı tac yarpaqlara keçir. Dekabrın axırından yaza qədər çiçəkləyir.

Ekologiyası
-----------

Məhsuldar, tər, yumşaq torpaqlara üstünlük verir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Abşeronda, Lənkəranda, Qəbələdə mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Hündür və gözəl formalı koldur. Qrup və tək əkinlər üçün yararlıdır.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q159322
* Wikispecies: Berberis japonica
* EoL: 5514917
* EPPO: MAHJA
* FoC: 200008397
* GBIF: 3981826
* GRIN: 23162
* iNaturalist: 342886
* IPNI: 107453-1
* MoBotPF: 291324
* NBN: NBNSYS0200002586
* NZOR: 07583c96-e024-486e-8af4-3242ae1c08db
* NZPCN: 3157
* PfaF: Mahonia japonica
* Plant List: tro-50040985
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:107453-1
* Tropicos: 50040985
* WFO: wfo-0001224177

 |
**Yapon xenomelesi** (*lat.* Chaenomeles japonica) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin xenomeles cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Yaponiyadır. Çin və Avropada da becərilir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 3 m-ə qədər olan qollu-budaqlı koldur. Budaqları əlifi-yaşıl rəngdə, çılpaq, tikanları 1–1,5 sm uzunluğundadır. Yarpaqları 3–8 sm uzunluğunda olub, yumurtavari və ya uzunsov yumurtavaridir; uc hissədə itiləşmiş, əsasına doğru tədricən daralan, kənarı iti mişardişlidir. Yazda qırmızımtıl, sonralar hər iki tərəfdən çılpaq olub, üstdən parıltılı, tünd yaşıl rəngli, alt tərəfdən açıq rəngli, dekabr ayınadək ağacın üzərində qalır. Saplağı 6–12 sm uzunluqdadır. Çiçəkyanlığı tumurcuqşəkilli olub, kənarları dişlidir. Çiçəkləri 2–6 ədəd olmaqla keçən ilki zoğlardakı çiçək saplağında yerləşir, 5 sm-dək diametri olan al qırmızı, çəhrayı və ya ağ taclıdır. Kasacığı zəngvarı, tamkənarlı, kasayarpaqcıqlıdır. Sütuncuğu bir qayda olaraq çılpaqdır. Çiçəkləməyə yarpaqlamadan qabaq başlayır, meyvələri dəyirmi, yumurtaşəkilli olub, yaşıl sarı rəngli, xallı xırda nöqtəlidir. Meyvəsi sentyabr-oktyabr aylarında yetişir, 2–3 yaşlarında meyvə verməyə başlayır.

Ekologiyası
-----------

Günəşə, işığa davamlı, münbit torpaqlarda yaxşı bitir. Sərt şaxtalardan əziyyət çəkir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Mülayim iqlimli zonalarda bəzi şəhərlərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Chaenomeles japonica* | 
* Wikidata: Q158037
* Wikispecies: Chaenomeles japonica
* APNI: 216068
* BioLib: 39544
* EoL: 230570
* EPPO: CNMJA
* EUNIS: 180369
* FoC: 200010696
* GBIF: 3000610
* GRIN: 10007
* iNaturalist: 61236
* IPNI: 77105966-1
* IRMNG: 11027751
* ITIS: 508021
* IUCN: 170120919
* MoBotPF: 286564
* NBN: NBNSYS0100002280
* NCBI: 320146
* NZOR: 57e6e197-763c-4713-b341-12351570cbf0
* PFI: 8433
* Plant List: rjp-3441
* PLANTS: CHJA2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:77105966-1
* Tropicos: 27803792
* VASCAN: 8641
* WFO: wfo-0001003367

 |
| *Pyrus japonica* | 
* Wikidata: Q39775961
* APNI: 216070
* GRIN: 30514
* IPNI: 730949-1
* ITIS: 837183
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:927368-1
* Tropicos: 27807190
* WFO: wfo-0001016721

 |
Azov kazak qoşunu ilə səhv salmayın.
1774-cü ildə Azov və Taqanroq kazakları.
**Azov piyada kazak alayı** (*rus.* Азовский пеший казачий полк) — 1696-cı ildə Rusiya Azov qalasını fəth etdikdən sonra Don deltasındakı digər istehkamlar kimi onun qarnizonunun kazak hissəsi.

Tarixi
------

1711-ci ildə Prut müqaviləsi bağlandıqdan və Azov qalası Osmanlıya qaytarıldıqdan sonra Çerkessk şəhəri yaxınlığında "Tranjement" qalası tikilmişdir. Qala qarnizonunun tərkibində Azov piyada kazak alayı da var idi. 1730-cu ildə "Tranjement" qalası Donun yuxarı axınına köçürülmüş və ona Müqəddəs Anna qalası adı verilmişdir. 9 yanvar 1737-ci ildə Müqəddəs Anna qalasının qarnizonundakı kazaklar Azov kazakları adı ilə Don kazaklarından ayrılmışdır. 1761-ci ildə Müqəddəs Anna qalası Don çayı ilə Rostov və Naxçıvan-na-Donu arasındakı əraziyə köçürülmüş və Rostovlu Müqəddəs Dimitri qalası (indiki Rostov-na-Donu) adlandırılmışdır. 9 sentyabr 1769-cu ildə Azov qalasında Don kazaklarından beş yüz Azov kazak süvari alayı yenidən yaradılmışdır. 22 iyun 1770-ci ildə Azovda piyada kazak alayı da təyin olunmuş, lakin bu həyata keçirilməmişdir. 25 iyun 1775-ci ildə Azov kazak süvari alayı ləğv edilmişdir. Oradan olan kazaklar Yelizavetovskaya və Qnilovskaya kəndlərində məskunlaşmışdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Илл. 813. Азовский и Таганрогский казаки, 1774 года. // Историческое описание одежды и вооружения российских войск, с рисунками, составленное по высочайшему повелению : в 30 т. в 60 кн. Arxivləşdirilib 2022-06-08 at the Wayback Machine / Под ред. А. В. Висковатова. — Т. 6.
2. ↑  «Казачий словарь-справочник» — Сан. Ансельмо, Калифорния, С. Ш. А. Составитель словаря Г. В. Губарев, редактор — издатель А. И. Скрылов 1966—1970
**Elisa Spiropali** (alb. Elisa Spiropali) — Alban siyasətçisi və dövlət xadimi. Albaniya Sosialist Partiyasının üzvü. 17 yanvar 2019-cu ildən Albaniya Parlamenti ilə Əlaqələr üzrə Dövlət Naziri. 2017-ci ildən Albaniya Milli Assambleyasının üzvü.

Bioqrafiyası
------------

15 mart 1983-cü ildə Albaniyanın paytaxtı Tiranada anadan olub.

O, iki il Tirandakı Kamal Staf Gimnaziyasında, daha sonra Albaniyada ən yaxşı beş tələbədən biri kimi təqaüd aldıqdan sonra Kanadada Lester Pearson College UWC-də təhsil alır. 2005-ci ildə o, Massaçusetsdəki Mount Holyoke Amerika Qadın Kollecini iqtisadiyyat üzrə bakalavr və siyasi elmlər üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirib. Argentina iqtisadi böhranını öyrənmək üçün Buenos Ayresdə bir semestr keçirir. 2007-ci ildə təqaüd alır və Sassex Universitetində oxuyur.

2009-cu ildən Albaniya Sosialist Partiyasının üzvüdür. O, 2009-cu il parlament seçkilərində namizəd olmuşdur. Alban Avrososialist Gənclər Forumunun (FRESSH) prezidenti seçilmişdir. Tirana bələdiyyəsinin deputatı və Sosialist Partiyası Rəyasət Heyətinin mətbuat katibi olur.

2013-cü ilin oktyabrından 2015-ci ilin martına qədər Baş Gömrük İdarəsinin baş direktoru işləmişdir.

2017-ci ildə keçirilən parlament seçkilərinin nəticələrinə əsasən, Korça rayonundan Albaniya Sosialist Partiyasından Albaniya Xalq Məclisinə deputat seçilib. 25 aprel 2021-ci ildə Tirana seçki dairəsindən yenidən deputat seçilir. O, 2017-2019-cu illərdə Parlament Sosialistlər Qrupunun sədr müavini və Əmək, sosial məsələlər və səhiyyə komitəsinin sədr müavini vəzifələrində çalışıb.

17 yanvar 2019-cu ildə o, Ramın ikinci kabinetində Albaniya Parlamenti ilə Əlaqələr üzrə Dövlət Naziri vəzifəsinə təyin edilib, tələbə və antikorrupsiya etirazlarından sonra kabinetin yenidən təşkili zamanı Ermonel Felaynı əvəz edib. Ramın üçüncü kabinetindəki mövqeyini qorumuşdur.

Şəxsi həyat
-----------

Ailəlidir və iki övladı var.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. ↑  "Парламент Албании утвердил предложенный премьером состав нового правительства". ТАСС. 2021-09-17. 2022-02-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-04.
3. ↑  "Elisa Spiropali" (alban). Qeveria Shqiptare Keshilli i Ministrave. 2022-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-07.