recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Naxçıvan Kərpic Zavodu** - 1925-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Bu zavod həmin vaxt ildə 3 milyon ədəd kərpic buraxmaq gücünə malik idi.

Kürə kompleksi
--------------

Zavod hər kamerası 9 mindən 12 min ədədə qədər kərpic tutan 16 kameralı Hofman kürəsi ilə təchiz edilmişdir. Naxçıvan Kərpic Zavodunun kürə kompleksi 1911-ci ildə alman mühəndisi Hofmanın lahiyəsi əsasında tikilmişdir. Kürə kompleksi 2 mərtəbədən və hündürlüyü 38 metr, başlanğıc dia metri 3,76 metr, qurtaracaqda isə 2 metr olan ekologiyaya zərər vuracaq his-pas buraxmadan işləyən bir konsvari qüllədən ibarətdir.

Kürə vasitəsilə hər dövretmə ərzində 240 min ədəd keyfiyyətli kərpic istehsal etmək mümkündür. Hofman kürəsində istənilən ölçüdə kərpic bişirmək olar. Hazırda isə burada 20x20x4 sm olan dördkünc kərpic, 20x10x4 sm olan yerli və 25x16x6 sm olan rus kərpic formatlı məmulat istehsal olunur ki, qədim abidələrdə bərpa və yenidənqurma məqsədilə bu kərpiclərdən geniş istifadə olunur.

Binası
------

Kərpic zavodunun binası öz ilkin quruluşunu saxlamışdır. Planda kəllə divar yarımdairəvi formada həll edilmişdir. Binanın uzunluğu 40 metr, eni isə 12 metrə bərabərdir.

Şimal və cənubdan kəllə divarların ortasından iki giriş qapısı var. Yan tərəflərdən eyni məsafədə hündürlüyü 2 metrə, eni isə 1,4 metrə bərabər olan pəncərələr yerləşdirilmişdir. Pəncərələrin yuxarı tərəfi radiusu 0,5 metr olan yarımdairəvi formada həll edilmişdir. Qalınlığı 1,8 metr olan divarlar, xaricdən çiy, daxilən bişmiş kərpicdən inşa edilmişdir. Bu da bina daxilində yüksək temperaturun olmasını təmin edir.

2 nömrəli Naxçıvan Kərpic Zavodu
--------------------------------

2 nömrəli Naxçıvan Kərpic Zavodunun inşasına 1930-cu ildə Naxçıvan Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə inşasına başlanmışdır. Həmin zavod 1931-ci ildə istismara verilmişdir. O həmin vaxt ildə 4,5 milyon kərpic istehsal etmək gücünə malik idi.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  Sadıqov S. H. Naxçıvan Muxtar Respublikası tarixindən Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine. Bakı, 1995, səh. 46  (az.)
2. ↑  Naxçıvan MDA, f. 2, siy. 2, qov. 36, vərəq 9.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.357  (az.)
**Ağzirət piri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Yuxarı Yaycı kəndindən şərqdə yerləşən ziyarətgah.

Mütəxəssislər Ağzirət pirini e.ə. III-II minilliklərə aid edirlər.

Pir təbii qayalığın içərisində olan oyuqda yerləşir. Pirin olduğu təbii oyuğa şimal tərəfdən salınmış dar cığırla getmək mümkündür. Təbii qayalığın içərisi xalça və palazla döşənmiş və ziyarətgaha çevrilmişdir. Təbii qayanın bəzi qisimləri yonularaq şam və çıraq qoymaq üçün yer düzəldilmişdir. Ziyarətçilər tərəfindən çıraq və şam yandırıldığı üçün pirin tavanı tamamilə qaralmışdır. Pirin içərisində bir ədəd orta əsrlərə aid çırağın və müxtəlif keramika parçalarının olduğu müəyyən edilmişdir.

Pirin aşağı mərtəbəsində təbii mağaranın içərisindən su damır, onun qarşı sında isə tut ağacı var. Buradakı ağac müqəddəs hesab olunur, insanlar niyyət edərək ağaca parça bağlayırlar. Pirin suyu da müqəddəs hesab olunur. Pirin yaxınlığında olan daşlardan birinin üzərində yeddi dırnaq izi vardır. Xalq arasında bu daş "Qatır dırnağı" adlanır. Əfsanəyə görə, Ağzirət deyilən zağada düşməndən qorunan Yaycı elinin camaatı elin igidlərinin məğlub olduğunu, düşmənin isə çox olduğunu görəndə qız-gəlinlər ələ keçməsinlər deyə Allaha yalvarırlar ki, onları daş eləsin. Zağalara girən düşmən hər tərəfdə daş adamlarla rastlaşır. Deyilənə görə bura ziyarətə gələnlər niyyətlərinin baş tutub tutmayacağını bilmək üçün xırda daşlardan götürüb gəlin daşın başına atırlar. Daş orada qalsa, deməli, niyyət qəbul olunur. Pirin ərazisindən tapılan keramika məmulatı orta əsrlərə aid olsa da, ətrafda tunc dövrünə aid abidələrin olması, onun qədim dövrdən ziyarətgaha çevrildiyini deməyə əsas verir.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan, 2008, səh. 16-17  (az.)
**Gümrüdə kütləvi qətl** — 2015-ci il yanvarın 12-də Gümrüdə, Masnikyan küçəsi 188 ünvanında həyət evində yaşayan Serj Avetisyanın özü və 5 ailə üzvü - arvadı, qızı, oğlu və glini, üstəgəl 2 yaşındakı nəvəsi güllənib. 6 aylıq nəvəsi isə süngü ilə ağır yaralanıb.

Qətli törədən şəxsin kimliyi
----------------------------

Hadisə yerində əsgər çəkmələri, əsgər çantası və Kalaşnikov avtomatı və 5x45 çaplı güllə gilizləri aşkarlanıb. Ayaqqabıların üzərində yazılmış addan yola çıxan polis və şəhərdəki 102 saylı Rusiya Hərbi bazasının əsgələri burada çağırışçı kimi xidmət edən Valery Pavlovic Permyakovun axtarışlarına başlayıblar. Onun eyni gündə xidməti silahını da götürüb hərbi hissəni səhər 4-də özbaşına tərk etdiyi müəyyən olunub.

Etiraz aksiyaları
-----------------

Yanvarın 14-də minlərlə şəhər sakini 102-ci Rusiya hərbi bazasının qarşısına yürüş keçirib bazada saxlanan əsgərin Ermənistan tərəfinə təhvil verilməsi üçün bu gün saat 5-ə qədər onlara vaxt vermişdilər. Yanvarın 15-də şəhər sakinləri artıq şəhər prokurorluğunun da qarşısına yığışıblar, Yerevan ve Gümrüdə Rusiya səfirliyi qarşısında polislə toqquşmalar olub.

Həmçinin bax
------------

* 2015 Ermənistan etirazları

İstinadlar
----------

1. ↑  "Gümrüdə ermənilər ruslara və hakimiyyətə qarşı". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-01-18.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda Gümrüdə kütləvi qətl ilə əlaqəli mediafayllar var.
**Dədə Qorqudun heykəli** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində monumental sənət abidəsi.

Heydər Əliyev prospektində, "Təbriz" mehmanxanasının önündə ucaldılmışdır. Abidə "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanının 1300 illik yubileyi şərəfinə 1999-cu ildə yaradılmışdır. Müəllifi Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Elman Cəfərovdur.

Postamentlə birlikdə hündürlüyü 5,3 metr olan heykəldə dizi üstündə qopuz tutmuş Dədə Qorqud düşüncəli halda təsvir edilmişdir. Fiqurun sol əlindəki simli qopuz aləti dəmir lövhələrdən və profildən qaynaq üsulu ilə hazırlanmışdır. Kompozisiyada fiqur kötük üzərində oturdulmuşdur. Heykəlin başında qədim türklərə məxsus papaq, əynində açıq yaxalıqlı uzun əba və qollarının üstünə atılmış atqı verilmişdir. Fiqurun portret cizgisinin əsas atributları sayılan saç və saqqal formaları Dədə Qorqudun xarakterik obrazını yaradır və fiqurun çöhrəsini nurlandırır. Obrazın xarakterik cizgiləri türk variantından götürülmüş portret əsasında işlənilmişdir.

Yerləşdiyi meydanda XVIII əsrə aid Şərq memarlıq üslubunda tikilmiş "İsmayılxan" hamamı da yerləşir. Vaxtilə hamam Naxçıvan şəhərinin içərisindən axan Bazar çayının sahilində inşa edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Təbriz" mehmanxanası Arxivləşdirilib 2020-01-29 at the Wayback Machine. nakhchivan.az  (az.)

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh. 75-76  (az.)
Ceymstaun qətliamının əks olunduğu qravür
**Ceymstaun qətliamı** (*ing.* Indian massacre of 1622) - 1622-ci ildə Şimali Amerikaya gəlmiş Avropalıların yaşadığı Ceymstaun şəhərində, hindular tərəfindən gerçəkləşdirilmiş qətliam. 1607-ci ildə Ceymstaun şəhəri salınanda, ilk vaxtlar gəlmələrin yerli əhali ilə münasibətləri yaxşı idi. Hər iki tərəf arasında, qarşılıqlı ziyafətlərin təşkil edilməsi bunu bir daha təsdiq edir. Hindu qəbilə başçısı, *Wahunsonacock* öldükdən sonra yeni başçı *Opechoncanough* gəlmələri hindular üçün böyük təhlükə adlandırdı və yerli döyüşçüləri pilqremlərə qarşı mübarizəyə çağırdı. *Opechoncanough* avropalıları şübhələndirməmək, məqsədi ilə hakimiyyətə gələndə onlarla yaxşı davranmağa başladı. Bu müddət ərzində, silahların hazırlanması və basqında iştirak edəcək döyüşçülərin hazırlanması sürətlə davam edirdi. 22 mart 1622-ci ildə ani hücum başlandı. Aralarında qadın və uşaqlarında olduğu 350 nəfər öldürülmüşdür.

Ədəbiyyat
---------

* Steve Rajtar, *Indian War Sites*, McFarland and Company, Inc. 1999.
* David A. Price, *Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of A New Nation*, Alfred A. Knopf, 2003, chapter 14
**Alı Allahverən oğlu Əliyev** (1922, İkinci Şıxlı – 1998, Bakı) — alim, tarix elmləri doktoru, professor, Azərb. Kp MK yanında olan Bakı Ali Partiya Məktəbində rektorun tədris və elmi hissə üzrə müavini (1956–1961), İnşaat Mühəndisləri Universitetində Tarix kafedrasının müdiri (1957-ci ildən). "Qırmızı Ulduz" (2 dəfə), "Vətən müharibəsi" (2 dəfə) ordenləri ilə, bir çox medallarla təltif edilmişdir.

Həyatı və elmi fəaliyyəti
-------------------------

Alı Əliyev 1922-ci ildə Qazax rayonunun İkinci Şıxlı kəndində anadan olmuşdur. 1939-cu ildə Qazax Pedaqoji Texnikumunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İkinci dünya müharibəsində (1941–1945) iştirak etmişdir. "Qırmızı Ulduz" (2 dəfə), "Vətən müharibəsi" (2 dəfə) ordenləri ilə, bir çox medallarla təltif edilmişdir.

1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) tarix fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində işə qəbul olunmuşdur. 1954-cü ildə Sov. İKP MK nəzdində olan olan İctimai Elmlər Akademiyasının aspiranturasını bitirmiş, namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. Həmin ildən yenidən Azərbaycan Kp MK-da məsul təşkilatçı, şöbə müdirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.

1956–1961-ci illərdə Azərb. Kp MK yanında olan Bakı Ali Partiya Məktəbində rektorun tədris və elmi hissə üzrə müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1967-ci ildə dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1961–1975-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda (İndiki Azərbaycan Texniki Universiteti) dosent, professor vəzifələrində çalışmışdır.

1975-ci ildən ömrünün axırına qədər İnşaat Mühəndisləri Universitetində Tarix kafedrasının müdiri olmuşdur.

200-dən çox elmi əsərin, 20-dan çox kitabın müəllifidir.

1998-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

Təltif və mükafatları
---------------------

"Qırmızı Ulduz" (2 dəfə), "Vətən müharibəsi" (2 dəfə) ordenləri ilə, bir çox medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.  (az.)

Mənbə
-----

* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
**Qırxpillə abidəsi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Əylis kəndində kəhriz sistemləri üzərində inşa edilən tarixi abidə.

Bişmiş kərpicdən və ya yerli materialdan inşa olunmuşdur. Belə abidələr Şahtaxtı, Qarabağlar, Naxçıvan və digər yerlərdə də var. Yaşayış məntəqələrində daha çox rast gəlinir. Hazırda Ordubad və Əylis məntəqələrində bu abidələr xalq tərəfindən mühafizə olun maqdadır. Tədqiqatçılar Ordubad, Əylis kəhriz sistemləri üzərində inşa olunmuş Qırxpillələri Azərbaycanın qədim irs abidələrindən biri hesab edirlər. Dərinlikdən asılı olaraq Qırxpillələrdə pillələrin sayı müxtəlif olur, yəni "40 pillə" sözü şərtidir. Riyazi məntiqdə isə 40 pillədə hər pillənin hün dürlüyü 20 sm hesablanarsa (40 x 0,2 m = 8 m), onda Ordubaddakı kəhrizlərin orta dərinliyinin 8 metrə yaxın olması həqiqəti təsdiq edilər. Pillələrin düzülüşü həyətin şəraitinə və kəhrizin dərinliyinə görə birbaşa enən və ya döngəli, yəni 10-15 pillədən bir istiqamətini dəyişərək dolanan pilləli olur. Qırxpillələrdə həmişə sabit tem peratur (+8-100C) olduğun dan ilin fəslindən asılı olmayaraq, oraya qoyulmuş ərzaq xarab olmur. Şəxsi həyətlərdəki Qırxpillələr su təchizatı, ərzaq saxlamaq, həm də təbii sərinləşdirici xidmətini yerinə yetirir. Məhəllələrdə qoyulmuş qırxpillələrdən isə yalnız məhəllə camaatı su götürmək üçün istifadə edirlər. Xalq arasında qırxpillələr qırxayaq da adlanır.

Ədəbiyyat
---------

* Quliyev Ə. V Əliyev V. Naxçıvanın qədim kəhriz sistemi abidələri. "Mədəniyyət dünyası" elmi-nəzəri məcmuəsi. VIII buraxılış. 2004.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.275-276  (az.)
**Tüklüquyruqlu mirikariya** (*lat.* Myricaria alopecuroides)

Təbii yayılması
---------------

Şərqi Avropa, Orta Asiya, Monqoliya, Himalay, Pamir və Altay ərazilərində bitir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 2 m-dək, alçaq, şaxələnmiş, düz dayanan, az budaqlı koldur. Ətli gözəl zoğları göyümtül - yaşıl, zərif, çox xırda, sıx oturaq. növbəli yerləşmiş, ətli pulcuqvari görnüşlü yarpaqlarla örtülmüşdür. Maydan avqustadək çiçəkləyir. Xırda, zəif, çəhrayı çoxsaylı- ucda yığılmış sıx çiçəkləri sünbülvari və ya sallaq çiçək qrupları əmələ gətirir. Çiçəkləmə prosesində çiçək qrupları 3-5 dəfə uzanaraq 30-40 sm-ə çatır. Meyvələri eyni vaxtda yetişmir. Oktyabrda meyvələrin qutucuqları yetişdikdə açılır və zoğların ucunda yerləşən tükcüklər dəstəsi ―tülkü quyruqlarına‖ bənzəyir.

Ekologiyası
-----------

Çay vadilərində, daşlı-qumlu, çınqıllı sahillərdə rast gəlinir. İşıqsevən, nəmişliyə tələbkar, xəstəlik və zərərvericilərə davamlı bitkidir. Məhsuldar, drenajli sahələrdə yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük və Kiçik Qafqazda, Kür-Araz ovalığında və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Bütün vegetasiya dövrü ərzində dekorativ görünüşlüdür. Hündür, çoxillik bitkilərlə qrup əkinləri üçün yararlıdır. Sarımtıl-qonur qabığında təxminən 15% aşılayıcı maddə vardır. Qabığından qara boya alınır və dəri istehsalı üçün istifadə edilir.

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q16417756
* EUNIS: 184702
* GBIF: 3612973
* GRIN: 24848
* IPNI: 827962-1
* NCBI: 189783
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:827962-1
* Tropicos: 31100025
* WFO: wfo-0000452201

 |
**Tarixdə imamət məktəbi** — Qulamhəsən Məhərrəminin kitabı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Bu kitabı təqdim etməkdə məqsədimiz sizi tarixdə imamət məktəbinə dair mövcud olan mühüm mənbələrlə tanış etmək, bu mənbələrə istinad edərək Əhli-beyt məktəbini müxtəlif cəhətlərdən işıqlandırmaqdır. Kitabı oxuduqdan sonra zehninizdə bu mövzu ilə bağlı bir çox suallara cavab tapacaqsınız. "Tarixdə imamət məktəbi" – bu məktəbin təşəkkül tapmasına səbəb olan ictimai-siyasi hadisələrdən başlayaraq müxtəlif xəlifələrin dövründə keçdiyi tarixi prosesləri əhatə edir. Kitab Əhli-beyt tərəfdarı olan səhabələr, tarixin bəzi dönəmlərində bu məktəbin ardıcıllarının rəhbərliyi ilə baş vermiş böyük qiyamlar, müxtəlif təzyiqlər nəticəsində köç etdikləri coğrafi ərazilər, məskunlaşdıqları böyük şəhərlər, yaratdıqları ədəbiyyat və nəhayət, daxildəki parçalanmalarla bağlı ətraflı məlumat təqdim edir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr
----

Kitab 2018-ci ildə fars dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 288 səhifədə 60x90 ölçüsündə çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Tarixdə İmamət Məktəbi" ( (az.)). qedimqala.az. 2022-06-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Tarixdə İmamət Məktəbi" ( (az.)). qedimqala.az. 2018. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
* *Zərif Nisə.* ""Tarixdə imamət məktəbi" kitabı Azərbaycan dilində işıq üzü görüb - FOTO" ( (az.)). Milli.Az. 2018-04-18. 2018-04-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
* Tarixdə İmamət Məktəbi
**Qumluq yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Bist kəndi ərazisində qədim yaşayış yeri.

Yaşayış yeri Nəsirvazçaya doğru uzanan hündür dağın yamacında salınmışdır. Yaşayış yerinin ərazisi yabanı meyvə ağacları və bitki qalıqları ilə örtülmüşdür. Kəşfiyyat xarakterli qazıntılar göstərir ki, yaşayış yerində mədəni təbəqə yığılmamışdır. Maddi-mədəniyyət qalıqları yer üzərinə səpələnmiş daş alətlər və keramika nümunələrindən ibarətdir. Daş alətlər başlıca olaraq iri və kiçik həcmli dən daşlarının parçalarından ibarətdir. Boz rəngli tuf daşından hazırlanan dən daşlarının alt tərəfi oval, üst tərəfi isə yastı olub işlənmə nəticəsində aşınmış, bəzilərinin üst səthi qayıqşəkilli forma almışdır. Yaşayış yerindən toplanmış keramika nümunələrinin əksəriyyəti qalın divarlı təsərrü fat qablarının parça larından ibarətdir. Keramika nümunələri narın qum qatılmış gildən hazırlanaraq çəhra yı rəngdə yaxşı bişirilmiş, xaricdən anqoblan mış dır. Gil qab parçalarının birinin gövdəsi qabarıq bucaq şəkilli kəmərlə əhatə edilmişdir. Yaşayış yerində mədəni təbəqənin yığılmaması burada məskunlaşan tayfaların yarımköçəri həyat tərzi keçirdiyini, yaylaq maldarlığı ilə məşğul olduğunu göstərir. Yaşayış yerinin yaxınlığında yerləşən, onunla həmdövr olan nekropoldan aşkar olunan maddi-mədəniyyət nümunələri bu mədəniy yətin Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətini daşıyan tayfalarla sıx bağlı olduğunu göstərir. Aşkar olunan materiallar Naxçıvanın Son Tunc və Erkən Dəmir dövrü mədəniyyəti üçün xarakterik olub, e.ə. II minilliyin sonuna aiddir.

Ədəbiyyat
---------

* Baxşəliyev V. B. Ordubad rayonunun Bist kəndi ətrafında Son Tunc və Erkən Dəmir dövrünə aid abidələr. Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun Xəbərləri. 2006, №2.

Mənbə
-----

* Naxçıvan abidələri ensiklopediyası. Naxçıvan: 2008, səh.285-287  (az.)
**İmam Hüseyn bəlağəti** və ya əsil adı ilə **Bəlağətul-Huseyn** (*ərəb.* البلاغة حسين‎) — Ayətullah Seyid Mustafa Musəvi Ali Etimadın İmam Hüseynin (ə) xütbələri, məktubları və hikmətli sözlərindən ibarət kitabı.

Əsərdə döyüşlərdəki igidliyi və rəşadəti ilə seçilən İmam Hüseynin eyni zamanda gözəl bəlağət və fəsahətə malik olduğu bir daha təsbit edilir.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Məzmun və tərtib etibarilə "Nəhcül-Bəlağə"yə bənzəyən "İmam Hüseyn Bəlağəti" kitabı döyüşlərdəki igidliyi və rəşadəti ilə seçilən İmam Hüseynin (ə) eyni zamanda gözəl bəlağət və fəsahətə malik olduğunu göstərən dəyərli əsərdir. Kitabın orijinallığı da o həzrəti (ə) biz oxuculara məhz bu yöndən tanımağa imkan verməsində özünü büruzə verir. Kitabın tərcümə olunmasında məqsəd mömin bacı və qardaşlarımızı İmam Hüseynin (ə) şəxsiyyəti ilə daha yaxından tanış etməkdir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr
----

Kitab 2018-ci ildə Müşfiq Mehdibəyli tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Bakıda Qədim Qala nəşriyyatında 160 səhifədə 57x86 ölçüsündə çap edilib.

Əsər 2018-ci ildə həm də Aslan Həbibov tərəfindən ərəb dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, "Bəlağətül-Hüseyn" adı ilə Bakıda Nurlar nəşriyyatında çap edilib. Bu tərcümə 2019-cu ildə KainatFilm Studiyasında Elşən Rüstəmov və Rauf Ağakişiyev tərəfindən səsləndirilmiş, Hüseyn Həsənov və Camal İbadovun səs rejissorluğu ilə, Süleyman Fərzəliyev, Xeyrulla Zeynalov və Ziya Məlikov tərəfindən kitabın səsli (audio) variantı hazırlanıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  "İmam Hüseyn Bəlağəti" ( (az.)). qedimqala.az. 2018. 2022-06-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
2. ↑  "Bəlağətül-Hüseyn". 2020-07-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
3. ↑  Bəlağətül Hüseyn

Həmçinin bax
------------

* Nəhcül-Bəlağə

Xarici keçidlər
---------------

* "İmam Hüseyn Bəlağəti" ( (az.)). qedimqala.az. 2018. İstifadə tarixi: 2019-09-08.
* Goodreads-də Bəlağətül Hüseyn
* Kitabın səsli variantı
* ""İmam Hüseyn Bəlağəti" kitabı işıq üzü gördü" ( (az.)). islam.az. 2018-04-02. 2019-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-18.
* "Bəlağətül Hüseyn" kitabı | Tanıtım video
* İmam Hüseyn Bəlağəti
**Ceyms Lind** (4 oktyabr 1716, Edinburq – 13 iyul 1794) — Şotland həkim. Kral Donanmasında dəniz gigiyenasının öncülü idi. İlk klinik sınaqlardan birini keçirərək sitrus meyvələrinin qarışığının müalicəvi olmasl nəzəriyyəsini inkişaf etdirmişdi.

Erkən həyatı
------------

Lind 1716-cı ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində tacir ailəsində anadan olmuşdur. Özündən böyük bir bacısı var idi Edinburq Liseyində təhsil almışdır.

1731-ci ildə Edinburq Cərrahlar Kral Kollecindən əvvəl Corc Lanqlendsin şagirdi olaraq tibbi araşdırmalara başlamışdı.

1739-cu ildə Dəniz Qüvvələrinə bir cərrah olaraq daxil oldu.1747-ci ilə qədər Kanal Donanmasında cərrah oldu və Biskay körfəzində patrul olarkən kələm üzərində təcrübəsini apardı.

Məhz bu patruldan sonra Hərbi Dəniz Qüvvələrini tərk etdi, zöhrəvi xəstəliklər üzrə doktorluq dissertasiyasını yazdı və Edinburq Universiteti Tibb Məktəbindən diplom aldı və Edinburqda təcrübə keçmək üçün lisenziya aldı.

Ailəsi
------

Lind İzabella Dikie ilə evləndi və onların iki oğlu oldu — Con və Ceyms.

İstinadlar
----------

1. 1 2  James Lind // Store norske leksikon (бук.). 1978. ISSN 2464-1480
**Meydantəpə yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Cəhri kəndi ərazisində, Naxçıvan şəhərindən 14 km şimalda, Naxçıvançayın sağ sahilində qədim yaşayış yeri.

Sahəsi təqribən 10 ha, mədəni təbəqənin qalınlığı bəzi yerlərdə 4 metrə yaxındır. Alt təbəqə İlk Dəmir dövrünə, üst təbəqə Antik dövrə aiddir.

Əlverişli şəraitdə yerləşməsi burada əkinçilik və maldarlığın güclü olduğunu söyləməyə imkan verir. Bir tərəfdən Naxçıvançayın sahilində yerləşməsi, digər tərəfdən Cəhri çayından ayrılan Novkeçən arxının, eyni zamanda Cin dərəsi ilə gələn suların buranı tutması ərazinin iqtisadi inkişafında ciddi rol oynamışdır. Arxeoloq V.Əliyevə görə bir zamanlar Cəhriçay bu dərədən keçərək Naxçıvançaya qovuşmuşdur. Tədqiqatlar zamanı yaşayış evlərinin qalıqları aşkar edilmişdir. Onların aşağı hissəsi daşla, yuxarısı çiy kərpic və möhrə ilə işlənmişdir. Qazıntılar zamanı buradan çəhrayı və boz rəngli gil qab qırıqları, dəmir məmulatı, daşdan əmək alətləri və s. tapılmışdır. Meydantəpədə Antik dövrə aid küp qəbirlər aşkar edilmişdir.

Əldə edilmiş arxeoloji materiallara əsasən məlum olmuşdur ki, Meydantəpədə ərazisində yaşayış e.ə. I minillikdən bizim eranın əvvəllərinə qədər davam etmişdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.297-298  (az.)

Ədəbiyyat
---------

* Bədəlov Ə.H. Meydantəpə abidəsi. S.M.Qazıyevin anadan olmasının 100 illiyinə həsr edilmiş elmi sessiyanın materialları, Bakı: 1994;
* Qədirzadə H.Q. Cəhriçay vadisi: m.ö.4 minillikdən günümüzədək. N.: 2007.
**Ümumdünya tarixinə nəzər** — Cəvahirləl Nehrunun həbsdə ikən qızı İndira Qandiyə 1930-1933-cü illərdə yazdığı məktublardan ibarət, 1934-cü ildə nəşr edilmiş kitab .

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Kitaba dünyanın görkəmli siyasi xadimlərindən biri, Hindistan milli-azadlıq hərəkatının lideri və ilk baş naziri olmuş Cəvahirləl Nehrunun məhbəsdə ikən qızı İndira Qandiyə (1980-1984-cü illərdə Hindistanın baş naziri olmuşdur) yazdığı məktublar daxil edilmişdir. Əsərdə həmçinin, bəşər sivilizasi-yasının ikinci dünya müharibəsinə qədərki tarixinin əsas hadisələri qısaca şərh şəklində oxuculara təqdim olunub.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Kitab Tahir Paşazadə tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, 19866-cı ildə Gənclik nəşriyyatında, 2006-cı ildə Şərq-Qərb nəşriyyatında 344 səhifədə, 25 000 tirajla, 2018-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 420 səhifədə nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ümumdünya tarixinə nəzər" ( (az.)). bbclub.az. 2020-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-06.

Həmçinin bax
------------

* Dünya tarixi

Xarici keçidlər
---------------

* "Ümumdünya tarixinə nəzər" ( (az.)). bbclub.az. İstifadə tarixi: 2019-10-06.
* *Cəvahirləl, Nehru.* Ümumdünya tarixinə nəzər (PDF). Bakı: Şərq-Qərb. 2006. səh. 344. ISBN 978-9952-34-002-0. 2016-04-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
**Milax məscidi** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Milax kəndi ərazisində XIX əsrə aid memarlıq abidəsi.

Möhrəvə çiy kərpicdən tikilmiş məscid uçduğundan XX əsrin sonlarında daş və kərpic materialı ilə yenidən inşa olunmuşdur. Planda kvadrat formaya yaxın olan məscidin sahəsi 134 m²-dir. İbadət zalı iki sıra sütunla üç yerə bölünmüşdür. İbadət zalının hündürlüyü 6 metrdir.

Məscidin böyük girişi, eyvanı, cənub tərəfindən, kişilərə məxsus zala açılır. İbadət zalının cənub divarında hündür və ensiz sivri tağ formalı mehrab taxçası yerləşdirilib. Məscidin daxili divarlarından çıxarılmış konsollar üzərində yerləşdirilmiş eyvan (eni 1,4 metr) qadınların ibadət etməsi üçün nəzərdə tutulub. Qadınların ibadət yerinə məscidin cənub tərəfdə inşa olunmuş eyvanından daxil olmaq mümkündür. Məscid salonun cənub, şərq və qərb divarlarında yerləşdirilmiş ensiz pəncərələr (0,8 x 0,8 metr) vasitəsilə işıqlandırılır. Cənub divarında qoyulmuş kvadrat formalı taxça var. Məscidin bərpası zamanı ona diametri 1,2 metr olan minarə əlavə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.302  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.303  (az.)
**Geriyə baxma, qoca** — İlyas Əfəndiyevin ilk dəfə 1980-ci ildə nəşr olunmuş avtobioqrafik romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

İlyas Əfəndiyevin bu əsəri əslində avtobioqrafik sayıla bilər və müəllif bunu tarixə müraciət edərək göstərir.

Çox qısa bir müddətdə dörd hakimiyyətin – çar üsul-idarəsinin, burjua respublikasının (XCQK, ZK, ZDFR), xalq cümhuriyyətinin və bolşevik rejiminin bir-birin əvəz etməsinin xalqın müxtəlif təbəqələrinin həyatında yaratdığı ümid və gözləntilər özünün bədii ifadəsini tapmışdır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 308 səhifədə 50 tirajla çap edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Geriyə baxma, qoca (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.

Həmçinin bax
------------

* Geriyə baxmağa dəyər... (film, 1985)

Xarici keçidlər
---------------

* Goodreads-də Geriyə baxma, qoca
* "Geriyə baxma, qoca (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
* "Geriyə baxma, qoca" - Samirə Əşrəf
* Geriyə baxmağa dəyər
**Nüsnüs piri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun Nüsnüs kəndində orta əsrlərə aid ziyarətgah.

Coğrafi mövqeyi
---------------

Kəndin qərbində, nisbətən hündür ərazidə inşa edilmiş, tarixi-memarlıq abidəsi kimi diqqəti cəlb edən məscid binasının birinci mərtəbəsində yerləşir. Məscidin həyətindəki sadə quruluşlu məzarda kimin dəfn olunduğu barədə dəqiq məlumat yoxdur. Onun Dahyanus (Dağ Yunus) dövrünə, Əshabi-Kəhflə eyni tarixə aid olduğu da söylənilir.

Memarlıq quruluşu
-----------------

Məscidin mərkəzində hündürlüyü təxminən 5 metr olan daş sütun var. Rəvayətə görə, o bir neçə dəfə dağıdılmış, lakin yenidən peyda olmuşdur. Pirin giriş qapısı Ordubad ərazisində geniş yayılmış möhkəm qoz ağacı materialından hazırlanmışdır. Onun hündürlüyü 1,5 metr, eni isə 1 metrdir.

Kitabələri
----------

Qapının üzərində süls xətti ilə ərəb dilində doqquz sətirlik kitabə həkk edilmişdir.

Kitabə haqqında ilk dəfə rus diplomatı və şərqşünası N.V.Xanıkov məlumat vermişdir. O, kitabəni oxumuş və fran sız caya çevirərək Parisdə nəşr etdirmişdir. Kitabənin mətnindən aydın olur ki, məscid Elxani hökmdarı Əbu Səid Bahadır xanın (Olcaytu Məhəmməd Xudabəndənin oğlu) dövründə (1316-1335) Atabəyin candarı Sədr bin Sarim bin Səncər bin Aytəkinin əli ilə bina edimişdir. Tikinti işləri 4 ramazan 726-cı ildə, miladi tarixi ilə 4 avqust 1326-cı ildə başa çatmışdır. Pir və onun üzərindəki məscid 1992-1993-cü illərdə kənd camaatının təşəbbüsü və vəsaiti ilə təmir edilmiş, divarlarda Quran ayələri və dini xarakterli kəlamlar yazılmış, müqəddəs yerlərin şəkilləri çəkilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.383  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.384  (az.)

Ədəbiyyat
---------

* Səfərli F. Naxçıvanda sosial-siyasi və ideoloji mərkəzlər. Bakı: 2003.
**Vanina Vanini** (*fr.* Vanina Vanini) — əsl adı Mari-Henri Beyle olan fransız yazıçı Stendalın 1829-cu ildə nəşr olunmuş povesti.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Fransız yazıçısı Stendalın "Vanina Vanini" povesti italyan vətənpərvərlərin (Karbonarilər) Avstriya hökmranlığına qarşı mübarizəsindən bəhs edir. Öz vətənlərinin azadlığı uğrunda döyüşən xalqa hüsnü-rəğbətini gizlətməyən Stendal, gənc karbonari – Tyetro Missirillinin parlaq surətini yaradır. Pyetronun qəlbindəki inqilabi borc hissi kübar və həm də gözəl Vaniniyə olan məhəbbət hissi ilə daima mübarizə aparır. Vanini isə Missirilinin yalnız ona məxsus olmasından ötrü karbonarilərin ittifaqını düşmənə satır, lakin Missirili əqidəsindən dönməyərək Vaniniyə olan məhəbbətindən imtina edir və məsləkdaşları ilə vətənin azadlığı uğrundakı mübarizəsini davam etdirir.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Əsər Vidadi Paşayev tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib, Bakıda kirilcə 1969-cu ildə Gənclik, latınca 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 80 səhifədə nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vanina Vanini (povest)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------

* "Vanina Vanini (povest)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-11-03.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Şahtaxtı.

**Şahtaxtı hamamı** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunun Şahtaxtı kəndində memarlıq abidəsi.

Yaşlı nəslin dediyinə görə hamam XIX əsrin II yarısında İsa Sultan Şahtax tılının babası İsa Sultan tərəfindən tikdirilmişdir. Hamam düzbucaqlı formada, 20 x 10,5 x 6,4 metr ölçüdədir. Ümumi sahəsi 210 m² olan hamamın soyunma, yuyunma zalları, onlara birləşdirilən köməkçi otaqlar və ocaqxana, üç sferik günbəzlə örtülüb. Su mənbəyinin yüksəkdə yerləşməsi hamamın su ehtiyacını asanlaşdırmışdır. Soyunma və yuyunma zalı bir-biri ilə kiçik tambur lar vasitəsilə birləşir. Onlardan birbaşa yuyun ma zalına birləşik kiçik otağa giriş var. Isti və soyuq sulu hovuzlar da yuyunma zalına bitişikdir. Keçmişdə xəzinənin su ehtiyacı, saxsı borular vasitəsilə ödənilirmiş, indi isə bu borular dəyişdirilərək dəmir borularla əvəz olunub. Xəzinə binanın cənub tərəfindədir. Yuyunma zalı və ona birləşik otaqların altından isti havanın kanalları keçir. Kanalın bir ucu ocağa, digər ucu isə bacaya birləşdirilib. Bacalardan biri ocağın üstündə, digər ikisi isə yuyunma və soyunma zallarının üzərindədir.

Keçmişdə hamamı isitmək üçün samandan istifadə edilirdi. Kənd sakinləri nin verdiyi məlumata görə, hamamı isitmək üçün 2-3 bağ samanı yandıraraq isidərmişlər. Saman tez yanıb qurtarmasın deyə bacanın ağzını tıxarmışlar. Bu üsulla əlavə yanacaqan istifadə etmədən hamam 2-3 gün fəaliyyət göstərərmiş. Keçən əsrin ortalarından hamamı mazutla qızdırmağa başladılar. Hamam özünün ilkin quruluşunu və funksional xüsusiyyətlərini indi də qoruyub saxlayıb. Bir çox yeraltı hamamlar dan fərqli olaraq Şaxtaxtı hamamı yarım yeraltı hamam sayılır. Hamamın kəndin mərkəzində yerləş dirilməsinin bir neçə səbəbi var. Kənd sakinlərinin sözlərinə görə keçmişdə bu hamam həm də kənd sakinlərinin istirahət yeri olub. Burada pəhləvanlar gücünü sınayar, xalq tamaşaları göstərərdilər. Hamam son illərdə nəzarətsiz qaldığı üçün dağıdılmış və tamamilə sıradan çıxmışdır. Hamamın yenidən qurulmasına və bərpaya ehtiyacı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.435  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.436  (az.)

Həmçinin bax
------------

* Şahtaxtı mineral bulağı
* Şahtaxtı arxeoloji abidələr kompleksi
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Sürəməlik (dəqiqləşdirmə).

**Sürəməlik yaşayış yeri** — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Nəhəcir kəndindən 3 km qərbdə, təpəlik ərazidə yaşayış yeri.

Yaşayış yerində orta əsrlər dövrünə aid dördkünc formalı tikili (2 x 3 m, 3 x 5 m) qalıqları möhrədən və çiy kərpicdən tikilmişdir. Təbii aşınma səbəbindən tikililər xeyli dağılmışdır. Tikililərin özül hissəsi qaya parçalarından və çay daşlarından ibarətdir.

AMEA Naxçıvan bölməsinin ekspedisiyası tərəfindən qeydə alınmış, mədəni təbəqənin 1-3 metr olması müəyyən edilmişdir. Ərazisində bir ədəd batmış kəhriz və heyvan saxlamaq üçün kahalar vardır. Ərazisi təqribən 4 ha olan yaşayış yeri bir tərəfdən dərin yarğan, digər tərəfdən düzənlik əraziyə uzanır. Yerüstü keramika məmulatlarına əsasən yaşayış yerini XVI-XX əsrlərə aid etmək olar. Ehtimal etmək olar ki, yaşayış yeri dərənin digər tərəfindəki yaşayış məskənləri ilə eyni dövrdə olmuşdur. Yerli sakinlər XX əsrin əvvəl lərində erməni qəsbkarlarının hücumuna məruz qalan əhalinin qonşu Qahab, Sirab kəndlərinə köçdüklərini söyləyirlər.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.426  (az.)
2. ↑  Naxçıvan abidələri ensiklopediyası Arxivləşdirilib 2019-02-09 at the Wayback Machine. Naxçıvan: 2008, səh.427  (az.)
**Maribor Sinaqoqu** (sloven. Sinagoga Maribor) Sloveniyanın Maribor şəhərində hal-hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərən sinaqoq. Orta əsrlərdə Maribordakı gettoda *Židovska ulica* ("Yəhudi küçəsi")-nın mərkəzində yerləşən, Avropanın ən qədim qorunan sinaqoqlarından biridir və Sloveniyada yerləşən iki sinoqoqdan biridir (digəri isə Lendava Sinaqoqudur (sloven. Sinagoga Lendava).

Bir zamanlar Alpların şərqində ən görkəmli yerlərdən biri olan Maribordakı orta əsr yəhudi icmasının mərkəzi kimi fəaliyyət göstərirdi.

Tarixi
------

İlk olaraq 1354-cü ilə aid mənbələrdə xatırlanan sinaqoqun 13-cü əsrin sonlarında tikildiyi düşünülür. Bina şəhər divarlarının yanında yerləşən yəhudi qəbiristanlığı, iqamətgah və Talmud məktəbini özündə birləşdirən kompleksin bir hissəsi idi. Yaxınlığındakı qala *Židovski stolp* ("Yəhudi qalası") olaraq tanınırdı və binanın divarları Drava çayının sahillərinə dayanırdı.

1785-ci ildə II İosifin antiklerik islahatları zamanı sinaqoq müsadirə edildi və hərbi anbara çevrildi. Ticarət anbarı, şərab zirzəmisi, sənət studiyası və 1811-ci illərə qədər qaldığı bir yaşayış evi kimi istifadəyə verildikdən sonra 1980-ci ilə qədər bu həcmdə xidmət etdi.

Keçmiş ziyarətgahın yenidən qurulması da daxil olmaqla, 1992-ci ildən 2000-ci ilə qədər davam edən bir neçə illik təmir işlərindən sonra, bina 2001-ci ildə Maribor və Sloveniyanın yəhudi icmasının tarixinə həsr olunmuş muzey və mədəniyyət-sərgi məkanı kimi açılmışdır. Ərazi əvvəlcə Maribor Regional Muzeyi tərəfindən idarə edildi. 2011-ci ildən etibarən Maribor Yəhudi Mədəni İrs Sinaqoqu Mərkəzi adı altında müstəqil bir dövlət qurumu bu əraziyə nəzarət edir. 2015-ci ildən etibarən sinaqoq Sloveniyada dövlət əhəmiyyətli bir mədəniyyət abidəsi kimi qeyd olunur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Janez and Anja Premk, Mariborska sinagoga, ZRC SAZU, Ljubljana 2015
2. ↑  "City Guide: Main Square". University of Maribor. September 27, 2011 tarixində arxivləşdirilib.
3. ↑  "Profile of the Synagogue Arxivləşdirilib 2022-03-08 at the Wayback Machine". Center of Jewish Cultural Heritage Synagogue Maribor. sinagogamaribor.si. Retrieved July 5, 2019.
4. ↑  "Sinagoga Maribor". Center judovske kulturne dediščine Sinagoga Maribor. 2022-04-12 tarixində arxivləşdirilib.
5. ↑  "Register of cultural heritage in Slovenia". 2021-04-19 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* sinagogamaribor.si — Maribor sinaqoqunun rəsmi saytı
**Fiesta** (*ing.* The Sun Also Rises; *azərb.* "Günəş doğur"; "Günəş də doğar"; Günəş bir də doğacaq; Günəş də qalxır‎) — Ernest Heminqueyin romanı.

1926-cı ildə yazılmış "Fiesta" Ernest Heminqueyin ilk əhəmiyyətli əsəri hesab olunur.

2009-cu ildə "Newsweek" jurnalı "Fiesta"nı bütün xalqların və bütün dövrlərin ən yaxşı 100 kitabı arasına daxil edib.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Roman Fransa və İspaniyaya səfərləri sırasında müharibələrarası zaman kəsiyində "itirilmiş nəsil" adlanan bir neçə nəfərin tarixinə həsr olunub. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra müharibədə aldığı yara səbəbindən cinsi iqtidardan məhrum olmuş amerikalı jurnalist Xake Barnes və müharibədə tibb bacısı olmuş Brett Aşley müharibələrarası zaman içində Parisdə yenidən görüşürlər. Onlar Şimali Amerika cəmiyyəti ilə əlaqə saxlayırlar. Romanın ilk, əsas hissəsindəki hadisələr bu cəmiyyətin ətrafında dövran edir. Oradan Xake, Brett və yoldaşları Con, Bill və Mayk balıq tutmaq və Sanfermin bayramında iştirak üçün İspaniyanın Pamplona şəhərinə yola düşürlər. Bayram ərəfəsində mərkəzi xətdə dayanan Brettlə nişanlısı Maykl, bir neçə həftə əvvəl isə sevgi münasibətində olduğu Con və perspektivli öküz döyüşçüsü Pedro Romero arasındakı məhəbbət problemləri ilə yanaşı, sadə tamaşaçı kimi Barnesin mövqeyi də üzə çıxır. Bayramlar bitdikdən sonra isə qrup Madrid şəhərində əhvalata son verərək yoxa çıxır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

2012-ci ildə Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyasının tərkibində yaranmış Bədii Tərcümə Mərkəzi 2016-cı ildə start verdiyi yeni layihə çərçivəsində dünya ədəbiyyatından məşhur nümunələri seçib orijinaldan Azərbaycan dilinə tərcümə edərək oxuculara təqdim edir. İlk mərhələdə 2016-cı il boyunca minimum 10 kitabın - ingilis, ispan, italyan, fransız, ərəb və s. dillərdə yazılmış kitabların azərbaycan dilində ilk dəfə orijinaldan tərcümə əsasında çap olunması planlaşdırılmışdır. Plan üzrə, ilk kitab Ernest Heminqueyin "Fiesta" əsəri olub.

Roman 2016-cı ildə Tamella Abdıyeva tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilib və Bakı Kitab Klubunda 256 səhifədə, 100 tirajla nəşr edilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kitab klubundan yeni kitablar çapdan çıxıb". 2020-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-02.
2. ↑  "Məşhur romanların ilk və yöndəmsiz adları - SİYAHI". 2021-07-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-02.
3. ↑  "Ernest Heminquey "Fiesta" əsərinin çapı üçün kitabı indi sifariş et, endirim qazan !". 2023-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-02.
4. ↑  "Yazıçı Ernest Heminqueyin "Fiesta" romanı işıq üzü görüb". 2020-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-02.

Həmçinin bax
------------

* İtirilmiş nəsil

Xarici keçidlər
---------------

* "Fiesta (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-02.
* Ağ fillərə bənzəyən təpələr – Ernest Heminquey
* Oxumağa dəyər 5 kitab: Rəhman Hacıyev məsləhət görür – FOTO
Romanın 2015-ci il azərbaycanca nəşrinin üz tərəfi
**Doxsan üçüncü il** (*fr.* Quatrevingt-treize) — Viktor Hüqonun Böyük Fransa inqilabının son günləri haqqında qələmə aldığı axırıncı romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

"93-cü il" romanı demək olar ki, Viktor Hüqonun yaradıcılığına yekun vuran axırıncı böyük əsəridir. Bu roman bir tarixi əsər olmaqdan başqa Viktor Hüqonun ümumi humanist görüşlərinin silsiləsində müəyyən dərəcədə xüsusi bir həlqəyə çevrilmişdir.

Əsər iki dünyagörüşü, tarixə iki baxış və bir-birindən diametral surətdə fərqlənən müxtəlif dəyərlər sistemi arasında olan amansız mübarizədən bəhs edir. Markiz de Lantenak köhnə rejimin mücəssiməsidirsə, onun qardaşı oğlu özündə respublikaçıların inqilabi ideyalarını və yeni dövrü əks etdirir. Romanda, həmçinin Fransa İnqilabının üç əsas xadimi – Marat, Danton və Robespyerin də fəaliyyəti barədə söhbət açılıb...

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Kitab ilk dəfə 1874-cü ildə Fransada nəşr edilib.

Roman Azərbaycan dilinə ilk dəfə Mikayıl Rəfili tərəfindən rus dilindən tərcümə edilib və 1948-ci ildə Bakıda nəşr edilib.

Nigar Rəfibəyli tərəfindən edilən tərcümə Əkbər Ağayevin ön söz müəllifliyi və redaktorluğu ilə Bakıda, əvvəlcə kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə, daha sonra Əsgər Quliyevin redaksiya heyəti baş redaktorluğu ilə latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə 2006-cı ildə Çaşıoğlu nəşriyyatında, 256 səhifədə, "Dünya Ədəbiyyatı" seriyasından, 5000 tirajla, 2015 və 2017-ci illərdə isə Bakı Kitab Klubunda 328 səhifədə, 100 tirajla çap edilib.

Doxsan üçüncü il romanının azərbaycancası Bakıda Avrasiya Fondunun maliyyə dəstəyilə Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyətinin Bakı Tədris Müəssisəsinin Səsyazma studiyasında 2004-cü ildə Danışan kitabxana silsiləsindən səsləndirilib.

İstinadlar
----------

1. ↑  Ədalət carçısı Arxivləşdirilib 2019-07-18 at the Wayback Machine, səh. 13; 19
2. ↑  elibrary.azlib.net[*ölü keçid*]
3. ↑  "Doxsan üçüncü il (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.
4. ↑  Ədalət carçısı Arxivləşdirilib 2019-07-18 at the Wayback Machine, səh. 25

Həmçinin bax
------------

* Səfillər

Xarici keçidlər
---------------

* "Doxsan üçüncü il (roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-01.

| ⛭Viktor Hüqo |
| --- |
| Romanları | *İsland Han* (1823)  • *Büq-Jarqal* (1826)  • *Edam məhkumunun son günü* (1829)  • *Paris Notr-Dam kilsəsi* (1831)  • *Səfillər* (1862)  • Dəniz zəhmətkeşləri (1866)  • *Gülən adam* (1869)  • *Doxsan üçüncü il* (1874) |
| Pyesləri | *Inez de Castro* (1820)  • |
| Qısa hekayələri | *Klod Qö* (1834)  • |
| Şeirlər toplusu | *Mədhiyyə və balladalar* (1822)  • |
| Digər yazılar | *Le Rhin* (1842)  • |
| Filmoqrafiya | *Paris Notrdam kilsəsi* (1956)  • *Notrdam qozbeli* (1997) |
**Arzu Poladov** (13 fevral 1966, Bakı) — Dekorçu. İcraçı rəssam.

Həyatı
------

Arzu Poladov 1966-cı il, fevralın 13-də Bakıda, Stepan Razin adına qəsəbədə anadan olub.

1973-cü ildə 96 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfinə gedib. Artıq 3-cü sinifdən rəsm çəkmək meyli artıb. Daha 2 il sonra rəssam olacağına qərar verir.

1979-cu ildən Razin qəsəbəsində olan pionerlər evində rəsm dərnəyinə üzv olur. Hər şəy də əslində buradan başlayır – dərnəyə əslen Balaxanı qəsəbəsindən olan Xəyyam müəllim başçılıq edirdi. Onun yüksək professionallığı, anadangəlmə rəssam dünyagörüşü əslində Arzu üçün böyük bir kəşf idi. Və həmin andan Arzu Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbinə ciddi hazırlaşır.

1981-ci ildə 8-ci sinfi bitirib, elə həmin ildə də Rəssamlıq mektebine – "Bədii tərtibat" şöbəsinə daxil olur. İlk müəllimi Nailə müəllimə ona ilk sirrləri öyrədir. Bu Arzunun sonrakı həyatında ciddi dəyişikliklərə səbəb olur.

1985-ci ildə Rəssamlıq məktəbini bitirdikdən sonra verilən təyinatla Ukraynanın Xarkov şəhərinə, təhsilini davam etdirmək üçün Nailə müəlliməsi kimi Xarkov Rəssamlıq institutuna qəbul imtahanlarını verir, lakin qəbul ola bilmir.

1985–1987-ci illərdə Sovet Orusunda xidmətə cəlb olunur. Ordudan sonra bir muddet Baki Seheri Proekt institunda calisir.

1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tele-Radio şirkətinə dekorçu kimi işə qəbul olur. Burada o, Televiziyanın o zamanki görkəmli rəssamları ilə tanış olur.

1997-ci ildə ABŞ-yə səfərlə əlaqədar AzTV şirkətini tərk edir. Bir il ABŞ-də səfər zamanı artıq sonraki həyatını başqa səmtə yönəltmək qərarına gəlir.

1998-ci ildə səfərdən qayıtdıqdan sonra bir müddet işləmir, o vaxtlar artıq hamının həyatını dəyişən kompyuterlə maraqlanmağa başlayır. Kompyuterlə video montaj sənəti onu daha çox cəlb edir. 2006-cı ildən video kamera ilə çəkilişlərə başlayır.

2007-ildən ABŞ-yə ailəsi ilə birlikdə köçür.

Filmoqrafiya
------------

1. Qonşu qonşu olsa... (film, 1989)
2. Ac həriflər (film, 1993) (tammetrajlı film-tamaşa) (Aztv)-dekorçu
3. Bala-başa bəla! (film, 1995)
4. Yarımştat (film, 1996)
5. Fatehlərin divanı (film, 1997)
**Gövhər ağa Cavanşir** — Mehriban Vəzirin 2018-ci ildə nəşr olunmuş Qarabağ xanı İbrahimxəlil xanın qızı, xeyriyyəçi-mesenat Gövhərnisə bəyim Sarıcal-Cavanşir barədə tarixi romanı.

Məzmun
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Gövhər ağa Cavanşir xalqımızın ən görkəmli qadın şəxsiyyətlərindən biridir. Qarabağlı İbrahim xanın qızı Gövhər ağa dövrünün ən gözəl, ən zəngin və mütərəqqi xanımlarından biri olmuşdur. Böyük sərvətini xeyriyyə işlərinə xərcləmiş, alimləri və ədibləri himayə etmiş, məscidlər, mədrəsələr, məktəblər, xəstəxanalar, körpülər inşa etdirmişdir. Bu gün əsirlikdə olan Şuşanın rəmzinə çevrilmiş "Gövhərağa məscidi" xanqızının mədəniyyət tariximizə qiymətli töhfəsidir. Qarabağın işğalı Gövhər ağanın taleyini amansızca müəyyən etmişdi. Xanqızının acı həyat hekayəsi və ictimai fəaliyyəti ilk dəfə geniş şəkildə araşdırılmış və qələmə alınmışdır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Nəşr və tərcümə
---------------

Kitab ilk dəfə 2018-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 214 səhifədə nəşr edilib.

Kitab Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə "Gövhər ağa Cavanşirin (1790-1868) həyatı və ictimai fəaliyyətindən bəhs edən kitabın yazılması və nəşri" layihəsi çərçivəsində Azərbaycan Qadınlarının Siyasi Mədəniyyət Mərkəzi İctimai Birliyi tərəfindən hazırlanıb.

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Gövhər ağa Cavanşir" adlı tarixi romanı nəşr edildi" ( (az.)). aztoday.az. 2018-10-22. 2020-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-04.
2. ↑  ""Gövhər ağa Cavanşir" romanı təqdim olunacaq" ( (az.)). manera.az. 2020-02-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-04.

Həmçinin bax
------------

* Yuxarı Gövhər ağa məscidi
* Aşağı Gövhər ağa məscidi
* Ağabəyim ağa Cavanşir tarixi-sənədli romanı

Xarici keçidlər
---------------

* "Gövhər ağa Cavanşir (Tarixi roman)" ( (az.)). bbclub.az. 2019-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-04.
* *Vahid Qazi.* "Qazi ola bilməyən qazılar" ( (az.)). vahidqazi.com. 2019-07-19. 2020-02-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-04.
**Trypanosoma pipientis**  (*lat.* *Trypanosoma pipientis* )-Mastigophora tipinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

**Trypanosoma pipientis**  Bədəni orta ölçülü, uclardan iti, ilanvaridir. Sitoplazma dənəvaridir, açıq bənövşəyi rəngə boyanır. Bədənin uzunluğu 30.0-53.0, eni – 1.8- 4.2, kinetoplast orta ölçülüdür 0.7-1.3, kinetoplastdan arxa qutaracağa qədər olan məsafə 1.3-9.8, kinetoplastdan nüvəyə qədər olan məsafə - 7.5-13.9. Nüvə dairəvi, ellipsvaridir, çox vaxt bədənin orta hissəsində yerləşir, onun uzunluğu 2.4-5.0, nüvənin eni 1.2-3.9, nüvədən ön qutaracağadək 12.5- 29.0, titrək membranın eni 0.9-2.1, qamçının sərbəst ucu orta ölçülüdür, uzunluğu 10.0-19.0 mkm-dir.

Yayılması
---------

Qarayazı gölü, Ağgöl, Naxalıqçala gölü, Yekəxana su anbarları, Dəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzində yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirir. Sahibləri: göl qurbağası Pelophylax ridibundus, ağac qurbağası - Hyla arboreadır.

Həmçinin bax
------------

Trypanosoma ataevi
Trypanosoma luciopercae

Xarici keçidlər
---------------

* Trypanosoma[*ölü keçid*]
* Trypanosoma

Mənbə
-----

* Mahir Əli oğlu Hüseynov Azərbaycanda balıq, amfibi və su reptililərinin ibtidai qan parazitləri;
**Tripanasoma Persale**  (*lat.* *Trypanosoma percae* )-Mastigophora tipinə aid olan növ.

Xarici quruluşu
---------------

Bədən iri, uzunsov, ilanvari, öndən yastı, arxa kör çıxıntılı ensiz titrək membranlıdır. Qamçının sərbəst ucu nisbətən kiçikdir. Ön tərəfdə yerləşən dairəvi nüvənin eni bədənin enindən azdır. Kinetoplast bədənin arxa hissəsinə yaxın yerləşib. Bədədnin uzunluğu 22.0- 61.4, eni – 2.0-8.0, titrək membranın eni 0.5-0.9, qamçının sərbəst hissəsinin uzunluğu 3.4-17.0, kinetoplastdan arxa qutaracağa qədər olan məsafə 0.2- 2.0, kinetoplastdan nüvəyə - 6.8-18.5, nüvədən ön qutaracağadək – 7.0-15.0, nüvəni uzunluğu 2.4- 6.1, nüvənin eni – 2.0- 6.8 mkm-dir.

Yayılması
---------

**Tripanasoma Persale** Kür çayı, Dəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzində yayılmışdır.

Həyat tərzi
-----------

Parazit həyat tərzi keçirir. Xanı balığının spesifik parazitidir. Sahibi:xanı balığıdır.

Həmçinin bax
------------

* Trypanosoma ataevi
* Trypanosoma luciopercae

Xarici keçidlər
---------------

* Sleeping sickness by trypanosoma

Ədəbiyyat
---------

* Mahir Əli oğlu Hüseynov Azərbaycanda balıq, amfibi və su reptililərinin ibtidai qan parazitləri;