recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Şərqi Saxalin cərəyanı** (*rus.* Восточно-Сахалинское течение) — Oxot dənizinin cənub şərq hissəsindən keçən soyuq dəniz cərəyanı.. Oxot dənizinin ən əsas cərəyanlarından biridir. Saxalin adasının şərqi ilə şimaldan cənuba doğru istiqamətlənir. Cərəyanın soyuq olmasına səbəb buzların şimaldan cənuba istiqamətlənməsidir. Oxot dənizinin vəziyyəti sayəsində yay və payız ayları isti cərəyanla soyuq cərəyanın kontraksı təşkil olunur.

Coğrafiyası
-----------

Cərəyanın özü şelf zonasının yüngül suları ilə sıx suların təsirindən meydana gəlir. Digər cərəyanlar kimi bu cərəyanda mövsümdən asılı olaraq güçlənir və zəifləyir. Yay ayları onun ən zəif dövrüdür. Terpeniya burnu yaxınlığından cərəyan şərqə istiqamətlənir. Şimali Kuril adalarına doğru istiqamətlənərək burada Kuril-Kamçatka cərəyanına birləşir. Cərəyan ən güçlü sahildə hiss edilir. Burada onun güçü 10-20 sm/san olur. Sahildən bir qədər uzaqlaşdıqda güç 5-10 sm/san qədər azalır. Cərəyan ən yaxşı oktyabrdan maya kimi hiss edilir. Cərəyanın maksimal dərinlikdən keçməsi 150 metrdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Saxalin vilayətinin ensiklopediyası". 2016-04-30 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-12.
2. ↑  "Вихри течения Ойясио". 2013-12-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-12.
3. ↑  "Создание серии мелкомасштабных карт условий обитания серого кита на северо-восточном шельфе о. Сахалин — курсовая работа". 2019-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-01-12.
**Saab** — 1937-də İsveçdə qurulan avtomobil və təyyarə şirkətidir. 2-ci Dünya Müharibəsinin ardından 15 təyyarə mühəndisinin dizaynı olan 92001 adlı modellə avtomobil çıxarmağa başladı. Aerodinamik quruluşu müsbət istiqamətdə təsir edən qanad profili şəklindəki gövdə quruluşu vasitənin dizaynındakı ən böyük fərqlilik oldu. Saab firmasının dünyanın ən möhkəm və etibarlı avtomobillərini istehsal edir. Bunda İsveç poladınında əhəmiyyəti böyükdür. Saab eyni zamanda Super Sonik döyüş təyyarələri də isthesal edir. SAABın ticari vasitə markası isə Scaniadır. General Motorsun bir markasıdır.

Modellər
--------

* 9–3 Sport Sedan
* 9–3 Sport Wagon
* 9–3 Convertible
* 9–5 Sedan
* 9–5 Sport Wagon

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Saab Automobile*** ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Avtomobil** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
|  |
| --- |
| **Həkim Drakken** |
|  |
| **Ümumi məlumatlar** |
| Adı: Həkim Drakken |
| Orijinal adı: *ing.* Dr. Drakken |
| Yaradıcı: Mark MakKorkl və Bob Şuli |
| İlk görünüş: Tick-Tick-Tick |
| Yarandığı il: 2002 |
| Səsləndirən: Con Di Macio |
| **Xüsusiyyətləri** |
| Ailə: Xanım Lipski (həyat yoldaşı) |
| Cins: Kişi |
| Saçının rəngi: Qara |
| Gözünün rəngi: |
| Dərinin rəngi: |
| Boyu: |
| Çəkisi: |
| Dostları: Şiqo |
| Düşmənləri: Kim Possibl, Ron Stoppabl, Rufus |
| Gücü: |
| Ləqəbləri: |
| Görünüş: |
| Vətəndaşlıq: ABŞ |
| Məşğuliyyəti: |
| Dünya: Pis |

**Həkim Drakken** - "Kim Possibl" serialının düşmən personajlarından biridir.

Pesonaj haqqında
----------------

Dünyanı ələ keçərməyə çalışan dəlisov alimdir. Əsl adı Dryu Teodor P. Lipskidir. Kim Possiblın ən böyük düşmənidir. Eyni zamanda Kim Possiblın atası Ceyms T. Possiblın sinif yoldaşıdır. Lisey illərində düzəltdiyi "Bibi" adlı dərrakəli qadın robotlarını ən yaxşı yoldaşlarını Ceyms, Çen və Rameşə tanıdır. Lakin hazırladığı keyfiyyətsiz robotlar yoldaşlarına gülünc gəlir. Həmin müddətdən başlayaraq dünyanı ələ keçirməyə və irəlidə hazırlayacağı inkişaf etmiş robotlarla yoldaşlarına dərs verməyi planladı. Ardından "Bibi" robotlarının istehsalı başlayır.

Amma Həkim Drakken həmişə uğursuzluğa düçar olur. Onun uğursuzluğu daima gülməli hadisələrlə nəticələnir. Onun ən yaxın köməkçisi Şiqodur. Buna baxmayaraq Şiqo Həkim Drakkenin köməyi olmadan dünyanı ələ keçirməyə çalışır. Lakin Şiqonun planları da uğursuzluqla sona bitir. Seriya boyu, demək olar ki, Həkim Drakken və Şiqo aralarında sevgi münasibəti olmur. Sonuncu seriyada onlar tələyə düşən zaman bir-birlərini qucaqlayırlar. Bu da onlar arasında sevgi olduğunu bildirir.

Ailəsi
------

### Xanım Lipski

Xanım Lipski ilk dəfə 44-ci seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin anasıdır. Buna baxmayaraq oğlu haqqında az məlumata sahibdir. Xanım Lipski elə bilir ki, oğlu Drakken radioda çalışır.

### Edvard Lipski

Edvard Lipski ilk dəfə 2-ci seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin əmisi oğludur.

### Commodore Puddles

Commodore Puddles cəmi 2 seriyada çıxmışdır. O, Drakkenin itidir.

Xarici keçidlər
---------------

* Həkim Drakken Kimpossible.wikia.com

| ⛭Kim Possibl |
| --- |
| Animasiyalar | Kim Possibl: Zamanda mübarizə • Kim Possibl: Belə Drama • Kim Possibl: Bitirmə |
| Seriyaların siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının seriyalar siyahısı |
| Personajlar siyahısı | Kim Possibl animasiya serialının personajlar siyahısı |
| Saundtrek | Kim Possibl (saundtrek) |
| Oyunlar | Kim Possibl (video oyunların seriyaları) |
**Ulduzlararası müharibə** müxtəlif planet sistemləri arasında olan müharibəyə deyilir. Konsepsiya elmi fantastika olaraq qəbul edilir. Bunun əksinə olaraq, **qalaktikalararası müharibə** termini müxtəlif qalaktikalar arasında müharibəyə, **planetlərarası müharibə** günəş sistemindəki müxtəlif planetlər arasında müharibəyə aiddir.

Ehtimal
-------

Maykl Hart qeyd edirdi ki , əgər nə vaxtsa insanlar digər planetlərə köçməyə başlasalar məsafələri nəzərə alaraq ulduzlararasi müharibənin baş verməsi ehtimalı olduqca aşağı olacaq. Belə ki, planetlərarası müharibə ilə müqayisədə ulduzlararası müharibə daha çox zaman və digər resurslar tələb etmiş olar.

Fantastik planetlərarası müharibələrdə müasir adətlərə rast gəlmək olar. Fantastik əsərlərdə 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərindəki müstəmləkəçilik sistemi ilə əlaqə var idi; 20-ci əsrin ortalarında yazılar çox vaxt ağır Soyuq Müharibə təsirlərini və azad dünya ilə kommunist ölkələri arasında, insanların (1950-ci illərin Amerika üslubunda təcəssüm etdirilmiş) "yaxşı adamlar" və yadplanetliləri "pis adamlar" kimi qələmə verərək təqdim etmişlər.

Bədii ədəbiyyatda ulduzlararası müharibə
----------------------------------------

İlk fantastik fərziyyələr ulduzlararası deyil, planetlərarası müharibələr haqqında idi (məsələn, Uellsin 1898-ci ildə yazdığı *"Dünyaların müharibəsi"* romanı). Larri Niven kimi yazıçılar asteroid qurşağının və xarici planetlərin insan müstəmləkəçiliyinə əsaslanaraq, fizika qanunlarından hal-hazırda başa düşüldüyü kimi istifadə edən texnologiyaya əsaslanan ağlabatan bir planetlərarası münaqişə nəzəriyyəsi hazırladılar.

İstinadlar
----------


1. ↑  *Finney, Ben R.; Jones, Eric M.* Interstellar Migration and the Human Experience (ingilis). University of California Press. 1986. ISBN 978-0-520-05898-9. 2023-06-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-11.
2. ↑  "HGWells". S4U Languages - Brazilian translation. Salvador and Sao Paulo. Ensino de idiomas and Brazilian Portuguese translations (ingilis). 2023-03-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-06-11.
**Ullındo** (kor. 울릉도, 鬱陵島) — Cənubi Koreyaya məxsus olan, sahəsinə görə ikinci ən böyük ada. Ada Yapon dənizinin suları ilə əhatələnmişdir. Koreya yarımadasından 120 km şərqdə yerləşir. Avropa mənbələrində **Dajelet** adı ilə xatırlanır.

Coğrafiyası
-----------

Ullındo adası
Ada vulkanik məşhəllidir. Böyük hissəsi sərt dağ enişlərindən ibarətdir. Adanın sahəsi 73,15 km² təşkil edir. Əsasən masson iqliminə malikdir. Bu səbəbdən yayı yağmurlu və rütubətli keçir. Ancaq Yapon adalsrı qədər yağıntı almır. Adanın ən hündür nöqtəsi 984 metrdir.

Tarixi
------

Arxioloji araşdırmalara görə adada ilk insan izləri b.e.ə I minilliyə aidir. İlk yazılı mənbələrdə isə adanın adı Samquk Saqidə 512-ci ildə çəkilir. Silla krallığından olan general Li Sa Bu əvvəllər muxtar dövlət olan Usanquk dövlətini ələ keçirmişdir. Bununla da ada Slla krallığına keçir.

Ancaq bu tam istila olmamışdır. Adanın Koreyanın tam mülkiyyəti elan edilməsi 930-cu ilə aiddir. Adanı Koryu adası ələ keçirmişdir. Ölkədən kifayət qərər uzaqlıqda yerləşməsi adanın müdafiyəsinin təminatını çətinləşdirirdi. O dəfələrlə Çjurçjen dəniz quldurlarının və yaponların hücumuna şəruz qalır. Yaponlarla uzun zaman aparılan mübarizədə Çoson dövləti adanı tamamən yaşamsız hala gətirməyi düşünür. Nəticədə adanın əhalisi buradan köçürülür. Bu siyasət 1881-ci ilə qədər davam edir. Ölkə adaya əhali köçürməyi qərara alır. 
1787-ci ildə Jan-Fransua de Laperuz Koreyanın şərq sahillərini ətüiq etmişdir. O adanı aşkarladıqdan sonra ekspedisiyanın astronomu Jozef Lepot Dajelenin şərəfinə Dajele adlandırmışdır (*fr.* Dagelet). Adanın xəritəsi 1887—1888 illərdə Vityaz gəmisində Stepan Osipoviç Makarov tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu xəritə 1889-ci ildə tərtib olunur.

XX əsrə qədər adanın adı Avropa və Rusiyada Dajele olaraq adlanırdı. Koreya imperatoru Kocon 25 oktyabr 1900-ci il №41 fərmanı ilə adanı Ullıdo adlandırır. Ancaq San-Fransisko anlaşması zamanı adanın adı yenədə Dajele olaraq adlanırdı.

Əhalisi
-------

Adanın əhalisi 10 min nəfər təşkil edir. Əsas yaşayış məntəqəsi Todon limanıdır.

İnzibati bölgü
--------------

Ada Kyusan-Pukto vilayətinin Ullın qəzası ərazisinə daxildir. Vilayətin əsas hissəsini təşkil edir.

İqtisadiyyat
------------

Ada əhalisinin əsas gəlir mənbəyi turizm və balıqçılıqdır.

Todon limanı ilə materik arasında bərələr fəaliyyət göstərir.

Turizm
------

Ada ərazisində əsas turizm dağ turizmi və balıq tutmaqdır. Üstəlik turistləri katerə mindirib adanın ətrafında gəzdirirlər. Onlar adının görməli yerlərini görə bilirlər. Adanln ən görməli yerlərindən biri 984 metr hündürlüyü olan Soninbon dağıdır. Üstəlik burada Ponne şəlaləsi vardır. Buradan Yaponiyaya məxsus olan Takeşima adasını görmək olar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Lepaute Dagelet vu par l'Australie, un homme de raison et d'esprit, martyr de la science" (PDF). 2016-03-03 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2016-11-18.
2. ↑  San-Frasisko sülh anlaşmasının (1951) mətni Arxivləşdirilib 2001-02-21 at the Wayback Machine (ing.)

Mənbə
-----

* Ullındo qəzasının rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2007-10-13 at the Wayback Machine (ing.)
* Ullındonun görməli yerləri (rus.)
**Buxarest Parlament sarayı** (rum.*Palatul Parlamentului* və ya *Casa Poporului*) - Rumıniyanın paytaxtı Buxarestdə Rumıniyanın iki məclisinə ev sahibliyi edən saray. Ginnesin Rekordlar Kitabına görə dünyanın ən ağır, ən böyük idarə, ən bahalı idarə binasıdır. Saray Seauşescu rejimi zamanı tikilmişdir. Seauşescu binanı "Respublika evi" (Casa Republicii) qoymuş, ancaq rumınlar hələ də sarayı (Casa Poporului) olaraq adlandırırlar.

Sarayın 1100 otağı və 2 yeraltı avtoparkı ilə birlikdə 12 mərtəbəyə sahipdir. Həmçinin 2-i yeraltı olmaq üzrə 4 mərtəbəsinin inşaası davam etməkdədir.

Memarlıq
--------

Saray neoklassik üslubda tikilmişdir. Sarayın tikilməsində ancaq rumın materiallardan istifadə olunmuşdur. Transilvaniyadan 1 milyon m3 mərmər, güzgü, 1409 çılçıraq və 408 şamdan üçün 3500 ton kristal, böyük qapılar, sütunlar, şamdanlar üçün için 700.000 ton polad və bürünc, parket üçün qoz, palıd, albalı, qaraağac, çinardan ibarət %95-i yerli olan 900.000 m³ taxta, müxtəlif boylarda 200,000 m² yun xalça istifadə olunmuşdur.

Tikilməsi
---------

Bu parlament sarayı Spirii təpəsi, Uran Təpəsi və ya Arsenal təpəsi kimi adlandırılan, Unirii bulvarının qərbindəki ərazidə tikilmişdir. Sarayı tikmək 19 kilsə, 6 sinaqoq, 3 protestant kilsəsi və 30.000 tikili yıxılmışdır.

İnşaasına 1983-ci ildə başlamış, təməli 25 iyun 1984-cü ildə qoyulmuşdur. 4 dövlət dairəsinin bu sarayda cəmləndirilməsi planlaşdırılmışdı:

* Prezident (Preşedinţia)
* Böyük Millət Məclisi (Parlamentul)
* Hökumət (Guvernul)
* Ali Məhkəmə (Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie).

Seauşescu devrildiyi və güllələndiyi 1989-cu ildə saray tamamlanmışdır. Lakin bəzi yerlər hələ bitirilməmişdi. Məsələn, saat qülləsi tikilməmişdi.Rejimin dəyişməsi zamanı yeni liderlər ətrafdakı ehtiyac içində tikilən bu sarayı "Seauşescunun Evi" olaraq adlandırdılar.

Sarayın bəzi hissələri 1997 və 2010-cu ildə tamamlanmışdır.

Saray parlament binasından başqa muzey və sərgi zalı kimi istifadə olunur. Yuxarı mərtəbəsində isə kafe fəaliyyət göstərir.

Fikirlər
--------

Rumınlar bir çoxu sarayın Pentaqondan sonra dünyada ən böyük ikinci binası olması ilə qürur duyurlar. Lakin bəziləri sarayı qədim Buxarestin yıxılmasının simvolu kimi görürlər.

Qalereya
--------

* Unirii Bulvarı Unirii Bulvarı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2016-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-22.
2. ↑  .
3. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-06-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-22.
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-11-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-22.

Xarici keçidlər
---------------

* Rumın deputatlar səhifəsi
* Xalq evi (pdf)

Həmçinin bax
------------

* Den Kruinkşankın memarlıq macəraları (film, 2008)
**Gülümeyi** – Azərbaycan xalqına məxsus ənənəvi rəqs sayılan "Gülümeyi" oxuyanın "ay gülüm hey" kəlməsindən götürülüb. Bu qədim rəqsi əsasən qızlar və cavan qadınlar müxtəlif şənliklərdə, xüsusən "Xınayaxdı" deyilən şənliklərdə ifa edirlər. Əsasən Şərur rayonunda oynanılan, yallı növündə olan bu rəqsi "Xınayaxdı" mərasimində gəlinin rəfiqələri və onun qadın qohumları oynayırlar. Adətən isə "Gülümeyi"ni (A gülüm hey) gəlinin bəy evinə köçməsindən əvvəl onun yanına gəlmiş qonaqlar dağılışandan sonra oxuyub, oynayırlar. 5-10 nəfər dövrə vurub rəqs edirlər. 

Sadə addımlarla, yüngül süzmələrlə oynanılan rəqsin sonunda dəstələr qarşılaşırlar. Soldakı qrup sağa hərəkət edə-edə, sağdakı qrup isə sola hərəkət edə-edə rəqsi sona vururlar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2015-04-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-01-21.

|  |  |
| --- | --- |
| Rəqs | *Rəqs ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Buyan.

**Buyan adası** — Rostov vilayətinin ərazisində, Baqaevskaya kəndində yerləşən bir ada. Aşağı Donun məşhur görməli yerlərindən biri hesab olunur.

Kəndlilər arasında Stepan Razinin 1669–1670-ci illərdə fars xəzinəsini məhz bu adada basdırdığı barədə əfsanəsi gəzir. Ancaq Rusiya imperiyasının hərbi xəritələrində ada yalnız 19-cu əsrdə müxtəlif adlarla meydana çıxmışdır: Uqlovatı, Buynı, Buyan.

Ada 18-ci əsrin xəritələrində yoxdur, bu da Baqaevskaya kəndində fars qızılının olmasına şübhə yaradır.
Vaxt keçdikcə Buyan aşağı axar boyunca qum və çamurla lillə artaraq böyümüşdür. Sıx bitki örtüyü ilə örtülmüş ada, zəngim qumlara sahib sahillərə malikdir. Buda çimərliklərin kütləvi istifadəsinə imkan verir. Vəziyyətinə görə ada demək olar ki, həmişə həvəskar balıq ovu üçün əlverişlidir. Buyan Don çayının boyunca uzanır və üçbucağa bənzər formadadır. Bununla belə çayın fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq forması daim dəyişməndir.
Baqaevskaya və Buyan 20-ci əsrə qədər Don çayının əsas gəmi yolu olan Donok kanalı ilə ayrılırdı. Simlyansk bəndinin tikintisindən sonra su daşmaları praktiki olaraq dayandı. Kəndin yaxınlığından axan çay tədticən lillə doldu və 20-ci əsrin ikinci yarısında Donok boyunca naviqasiya mümkünsüz oldu. Keçmiş Uqlovataya qolu Donun müasir naviqasiya kanalına çevrilir.
Adaya iki körpü aparır: Sovet dövründə maşınlar üçün hazırlanmış "Betonı" və piyadalar üçün "Çuqunnı". Adanın Don tərəfində 2008-ci ilə qədər sərnişin gəmilərini də qəbul edən bir çay priçalının qalıqları qalmışdır. Priçalda kafe vardır. 1913-cü ildə adanın yaxınlığında Rostov maqnatı Paramonova aid olan "Peter" gəmisinin böyük bir soyğunçuluğu baş vermişdir.

1941–1942-ci illərdə adada Sovet qoşunları tərəfindən heç vaxt istifadə olunmayan müdafiə xətti çəkildi. Düşmən 1942-ci ilin iyulunda şimal-şərqdən sovet qoşunlarının müdafiəsini darmadağın etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Шапоренко А. В. А то было на Дону — реке // Светлый путь. 2007. № 76–81 22 июля
2. 1 2  Шапоренко А. В. Остров сокровищ или остров влюбленных // Светлый путь. 2008. № 90–92 11 июля
3. ↑  К ограблению парохода "Петръ" // Приазовский край. 1913. 21 авг. (№ 218)
4. ↑  Рыбалкин А. Ф. Кононенко В. Э. Пиманова Г. В. Бузняков В. А. История земли Багаевской: очерки истории и культуры. Издание второе, дополненное — администрация Багаевского района, 2003 год. С. 108
5. ↑  Рыбалкин А. Ф. Кононенко В. Э. Пиманова Г. В. Бузняков В. А. История земли Багаевской: очерки истории и культуры. Издание второе, дополненное — администрация Багаевского района, 2003 год. С. 113
**Əli Əkbər Salehi** (*fars.* علی اکبر صالحی‎) — İran İslam Respublikasının xarici işlər naziri (13 dekabr 2010 – 15 avqust 2013); İran Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri (16 iyul 2009 - 13 dekabr 2010; 16 avqust 2013 - h.h.).

Salehi 1949-cu ildə İraqın Kərbəla şəhərində anadan olub. 9 yaşında İrana qayıdıb. Beyrut Amerika Universitetində mexanika mühəndisliyi üzrə bakalavr dərəcəsi alıb. 1977-ci ildə ABŞ-nin Massaçuset Texnoloji Universitetini nüvə mühəndisliyi doktoru elmi dərəcəsi bitirib.

İsfahanın Sənaye Universitetində və İran Atom Enerjisi Təşkilatında işləyib.

Tehran Sənaye Şərif Universitetinin rektoru vəzifəsində çalışib. Məhəmməd Xatəminin prezidentliyi dövründə İranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyindəki nümayəndəsi olub.

2007-2009-cu illərdə İslam Konfransı Təşkilatı baş direktorunun müavini vəzifəsində çalışıb. 2009-cu ilin iyul ayından İran Atom Enerjisi Təşkilatının rəisi idi.

2010-cu il dekabrın 13-də İran İslam Respublikasının prezidenti Mahmud Əhmədinejadın sərəncamı ilə xarici işlər naziri təyin olunmuşdur.

Həmçinin bax
------------

* İran Xarici İşlər nazirləri
**Gülünc adamın yuxusu (*rus.* Сон смешного человека)** - Fyodor Dostoyevski tərəfindən 1877-ci ildə yazılmış fantastik hekayədir.

Məzmun
------

Hekayədəki adsız qəhrəman həyatdan bezib, yaşamaq istəmir. Özünə hər dəfə "mən gülməli adamam" deyir. İllər keçdikcə bunun fərqinə daha da varır. Dünyanın mövcud olub-olmamasının ona fərq etmədiyini anlayır. Yaşadığı evdə qonşu otaqdakıların danışıqlarını, mübahisələrini dinləməyə başlayır. Özünü öldürmək üçün hətta silah da alır.

Bir dəfə küçədə gedərkən 8 yaşlı qızcığaz ona yaxınlaşır. Qızın hərarəti var idi və "anacan, anacan!" deyə səslənirdi. Qızın anasının başına nəsə iş gəldiyini anlayır və uşağa qorodovoyu çağırmağı tapşırır. Evə gəlir, yenə intihar düşüncələrinə dalır. Qızcığaza kömək etmədiyi ağlına gəldi. Adsız qəhrəman gördüyü yuxunu təsvir etməyə başlayır.

Yuxusunda silahı özünə tuşlayır və atəş açır. Birdən hər şey qararır və özünün dəfnini görür. Bir məxluqun onu fəzaya qalxdırdığını hiss edir, onu başqa bir planetə aparır. O planetdə də, çaylar, göllər, materiklər mövcud idi. Özünə qarşı nankorluq etdiyinin fərqinə varır. Yeni gülərüzlü insanlarla tanış olur. Onların xoşbəxtliklərinə heyran qalır. Orada da ölümün olduğunu bilir, amma xəstəliksiz, əzabsız ölüm idi. Amma adsız qəhrəman o dürüst, xoşbəxt insanları yoldan çıxarır.

Yuxudan oyanır və yaşamağın, həyatda olmağın necə gözəl bir hiss olduğunu dərk edir. Öz-özünə "başqalarını da özün kimi sev, vacib olan budur" deyir. Həmin 8 yaşlı qızcığazı da axtarıb tapır.

İstinadlar
----------

* *Fyodor Dostoyevski.* Gülünc adamın yuxusu. Bakı: "Parlaq imzalar" nəşriyyatı. 2020.
Vikipediyada bu ad-soyadlı digər şəxslər haqqında da məqalələr var; bax: Əli Əlizadə.

**Əli Əlizadə** (24 sentyabr 1961, Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı.

Həyatı
------

Əli Aqşin oğlu Əlizadə 24 sentyabr 1961-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını bitirib (Fərəc Qarayevin sinfi, 1985). Azərbaycan İncəsənət Universiteti və Bakı Musiqi Akademiyasında çalışıb (1987-1999). 1999-cu ildən Türkiyənin Van şəhərində "Yüzüncü Yıl Universiteti"ndə dərs deyir. Moskvada bəstəkarların Ümumittifaq müsabiqəsində 1-ci mükafata (1985), Bakıda BMT-nın təşkil etdiyi Respublika Bəstəkarlıq Musabiqəsində əsas mükafatlardan birinə (1998) layiq görülüb.

Əsərləri
--------

* piano üçün "aşıq havası"
* "2 küpəgirən qarı" (uşaqlar üçün müzikl)
* 5 alət üçün "qədim səslər", "bütün suallara cavab"
* 16 ifaçı üçün "serenata dolore" və S.

Ailəsi
------

Bəstəkar Aqşin Əlizadənin oğludur.

Filmoqrafiya
------------

1. Kiçik leytenant (film, 1996)

İstinadlar
----------
Palmira İmperiyası (260–273) paytaxtı Palmirada yerləşən, 3-cü əsrin ikinci yarısında yaradılmış olan və müasir Suriya, Fələstin, Livan, Misir və Anadolunun bəzi hissələrini əhatə edən qısa ömürlü imperiyadır.

Roma İmperiyasının Suriya əyalətinin qubernatoru Odaenatus qardaşı oğlu Maconius tərəfindən öldürüldükdən sonra, hakimiyyətin idarəsi onun arvadı Zenobia və oğlu Vabalathusun əlinə keçdi. Zenobia Roma imperiyasının iradəsnin ziddinə gedərək hökmranlığını və Palmiranın ərazisini Suriyanın cənubundakı Busra şəhərinə və Misirin qərbindəki ərazilərə genişləndirərək qısamüddətli Palmira imperatorluğunu yaratmışdır.

Daha sonra şimalda Antakyanı aldı. Qısa müddətdə Anadolunun cənub və şərqini, Fərat və Dəclə hövzəsinin bir hissəsini, Suriya, Fələstin, Sinay yarımadasının və Misirin əhəmiyyətli bir hissəsini ələ keçirən imperiyanın Roma rəhbərliyinin diqqətini çəkməsi çox çəkmədi. 272-ci ildə imperator Aurelian itirilmiş torpaqları geri almaq üçün Palmira səfərinə çıxdı. Şərqdə hərtərəfli hərbi əməliyyatlara başlayan imperator qısa müddətdə Antakya və Homs şəhərlərini ələ keçirərək Palmiraya çatdı və Sasanilərə sığınmaq üzrə olan Kraliça Zenobiya və oğlunu sağ-salamat əsir götürüb İtaliyaya apardı. Bu əsnada dağıdılmayan şəhərdə 273-cü ildə üsyanlar başlayanda imperator Aurelian yenidən Palmiraya gəldi və bu dəfə əsgərlərinəə şəhəri qarət etməyə icazə verdi. Bu dağıntı Palmira şəhərinin dağılmasına səbəb olmuş, bundan sonra şəhər köhnə günlərinə heç vaxt qayıda bilməmişdir. Şəhər imperiya tərəfindən Roma əsgərlərinin legionlarının qalacağı hərbi bazaya çevrilmişdir. İmperator Diokletian isə Sasanilərdən mühafizə olunmaq üçün legionların sayını artırdı və bununla da Palmiranın yalnız hərbi baza kimi mövqeyini gücləndirdi.
**Katafraktarilər** (*yun.* Katafrakto - zirehli) — e.ə IV-cü əsrdə Yunanıstanda, e.ə V-ci əsr fars və midiyalı süvarilərinin təcrübəsindən istifadə edərək yaratdıqları, sonralar öz inkişafını Makedoniyalı İskəndərin qoşununda tapan, ağır silahlanmış zirehli süvarilər. Torpaq əyanlarından komplektləşdirilirdi.

Silahlanması
------------

Uzun nizə, uzun qılınc və döyüş baltası ilə silahlanmışdılar. Müdafiə silahı, qarışıq materialdan dəmir, tunc, gön və sümükdən düzəldilmiş(piləkli ya da pullu) zirehdən, eləcə də zirehli dəbilqə, qalxan, qolçaq, kəmər, yaxalıq, qıçlıqdan ibarət idi. At xüsusi, gövdəni və başı örtmək üçün nəzərdə tutulmuş yorğanlı çanaq ilə müdafiə olunurdu.

Öyrədilməsi
-----------

Katafraktarilərin öyrədilməsi, qədim yunan sərkərdəsi, eyni zamanda məşhur tarixçisi Ksenofont tərəfindən tərtib olunmuş *"Süvarilər üçün məsləhətlər"* və *"Süvari rəisləri üçün məsləhətlər"* kimi təlimatlardan istifadə olunurdu.

Tətbiqi
-------

Katafraktarilər vuruşmada sıx səflərlə vuruşurdular və rəqibin arxasına və cinahlarına sürətli və həlledici zərbələr endirmək üçün istifadə edilirdilər. 64 katafraktaridən ibarət *il*, hərəsi 16 nəfərdən ibarət dörd cərgəyə düzülürdülər.

Çatışmazlıqları
---------------

Sasani katafraktı, müasir rekonstruksiya
Qədim Dünyada üzəngili yəhər yox idi, və süvarilər birbaşa yorğanla örtülmüş at belinə atlanırdı. Üzəngi olmaması səbəbi ilə, süvarilər atın belində ayağa dura bilmirdilər, bu isə uzun yayla silahlanmış oxçuların at belindən ox atmasını imkansız edirdi. Eyni zamanda qılıncla və nizə ilə zərbə endirmək də çox çətin idi, çünki yəhərin olmaması, süvarini atın belində çox dayaqsız edirdi. Nizəni qoltuq altında sxımaq ümumiyyətlə mümkün deyildi, çünki sərt əngələ qarşı zərbə katafraktarini atdan sala bilərdi, beləliklə nizə ilə zərbələr üçün atın gücündən istifadə mümkün deyildi, ancaq əl hərəkətindən istifadə edilirdi, bu isə zərbəni çox zəif edirdi.

Qaynaq
------

* Военная энциклопедия в 8 томах. 3 "Д" -квартирьер Москва Военное издательство 1995
**Burqundiyalı Marqarita** (*fr.* Marguerite de Bourgogne; 1290 – 14 avqust 1315, Şato-Qayar[d]) — Fransa kralı X Lüdovikin ilk xanımı, Fransa kraliçası. Kraliçalığı dövrü boyunca həbsdə tutulmuşdur.

Marqarita Fransa kralı IX Lüdovikin qızı Aqnessa və Burqundiya hersoqu II Robertin ikinci qızı olaraq 1290-cı ildə dünyaya gəldi. 1305-ci ildə Fransa kralı IV Filippin böyük oğlu və yenicə Navarra kralı olan I Lüdoviklə evləndirildi. Üstəlik cütlük uzaq qohum idi. Belə ki, I Lüdovikin atası Fransa kralı IV Filipp Marqaritanın dayısıoğlu idi. Cütlüyün yeganə övladı olan Janna 1312-ci ildə dünyaya gəldi.

1314-cü ilin əvvəlində Marqarita Nesl qalası skandalında ələ keçirildi. İngiltərə kraliçası olan və o əsnada Parisə ziyarətə gələn baldızı Fransalı İzabellanın əleyhində şahidlik etməsiylə, Marqarita və kralın digər gəlini Burqundiyalı Blanş təqsirli görülərək Normandiyadakı Qaylard qalasına ömürboyu həbs edildilər.

Həmin ilin noyabrında atası IV Filippin ölümünün ardından X Lüdovik Fransa kralı elan edildi. O əsnada xanımı Marqarita həbs tutulduğu üçün tacqoyma mərasimi keçirilmədi. O əsnada davam edən Avinyon əsarəti və vahid bir papanın olmaması səbəbilə X Lüdovik xanımından boşana bilmədi. Ancaq çox keçmədən 14 avqust 1315-ci ildə həbsdəki kraliça tutulduğu Qaylard qalasında şübhəli şəkildə vəfat etdi.

Mənbə
-----

* Bradbury, Jim (2007). The Capetians: Kings of France, 987–1328. Continuum Books.
* Finch, Julia (2019). "Of Movement, Monarchs, and Manuscripts: the Case for Jeanne II of Navarre's Picture Bible as a Geopolitical Bridge between Paris and Pamplona". In Proctor-Tiffany, Mariah; Hamilton, Tracy Chapman (eds.). Moving Women Moving Objects (400–1500). Brill. pp. 181–204.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Pas L. v.* Marguerite de Bourgogne // Genealogics (ing.). 2003.
2. ↑  Kindred Britain.
3. ↑  Echols, Anne; Williams, Marty (1992). An Annotated Index of Medieval Women. Markus Weiner Publishing Inc.
**Burnonit** (fransız mineraloqu J.L.Burnonun soyadından) — mürəkkəb sulfidlər qrupundan mineral, PbCuSbS3..

Təsviri
-------

Romb sinqoniyasında kristallaşır. Qısa prizmatik və ya sütunvarı kristallar əmələ gətirir. Adətən, dənəvər aqreqatlar yaradır. Təkərvarı, yaxud xaçşəkilli ikiləşmələr səciyyəvidir. Rəngi poladı-bozdan dəmiri-qarayadək dəyişir. Metal parıltılıdır. Sərtliyi 2,5–3, sıxlığı təqr. 5840 *kq/m3*. Kövrəkdir. Dielektrikdir. Hidrotermal yataqlarda qalenit, pirit, xalkopirit, sfalerit, falers filizləri, bulanjerit və külçə qızılla assosiasiyada olur. Yüksək konsentrasiyalarda qurğuşun, mis, sürmə filizidir; digər filiz mineralları ilə birlikdə çıxarılır. Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Çexiyada, Almaniyada, həmçinin ABŞ-də, Avstraliyada və Cənubi Amerikanın bir sıra ölkəsində yataqları var.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ralph J. Nikischer T. Mineralogy H. I. o.* Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.
2. 1 2  Burnoit// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 98.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2781061756 |
**Poylu dəmiryolu körpüsü** — Kür çayı üzərində dəmiryolu körpüsü.

Tarixi
------

Poylu dəmiryolu körpüsü 1898-ci ildə inşa edilmişdir. Körpü Bakı-Tbilisi dəmiryolunun çəkilişi zamanı tikilmişdir. 1921-ci ilin fevralında gürcü menşevikləri "Qızıl Ordu"ya mane olmaq üçün körpünü dağıtmışdılar. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanın 1200 nəfər fəhlə, kəndli və qulluqçusu dörd gün ərzində A.Serebrovskinin rəhbərliyi ilə Poylu dəmiryolu körpüsünü bərpa etmişdir. İnşaatçılar 1921-ci il fevralın 23-də mitinq keçirərək körpüyə Leninin adını vermək haqqında qərar qəbul etmiş və V.İ.Leninə teleqram göndərmişdilər.

Tikinti göstəriciləri
---------------------

Körpü 12,3+34,7+88,3+56,6+11,9 *m* sxeminə malik idi və onun tam uzunluğu 208,7 *m* idi. Metal ferma şəkilli aşırım qurğularının tirilərinin uzunluğu 34,7 *m*, 88,3 *m* və 56,6 *m* təşkil edirdi. 12,3+11,9 m olan aşırım qurğusu isə dəmir-beton tirdən hazırlanmışdır.

Restavrasiya
------------

1995-ci ildə "EVRASCON" korporasiyası Poylu yaşayış məntəqəsinin yaxınlığındakı dəmir yolu körpüsünün aşırım qurğusunun tirlərini dəyişdirmişdir. Yenidənqurma işləri zamanı uzunluğu 12,3 və 11,9 metr olan aşırım qurğusu tirləri yeni dəmir-beton tirdən hazırlanmış aşırımlarla əvəz edilmişdir, lakin uzunluğu 34,7 metr olan aşırım qurğusu tirləri bütöv divarlı metal tir üzərində dəmir-beton plitə ilə əvəzlənmişdir. Uzunluğu 88,3 və 56,6 metr olan aşırımlar isə aşağı gedişli qəfəs tipli metal fermalarla əvəz edilmişdir. Körpü qənaətbəxş qiymətlə istismara verilmişdir. Layihə 1997-ci ildə başa çatdırılmışdır.

Həmçinin bax
------------

* Poylu Dəmiryol Stansiyası

İstinadlar
----------

1. 1 2  Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. Bakı. 1983. səh. səh.569.
2. 1 2 3  "Tbilisi-Bakı dəmir yolunun 73-cü kilometrliyində Poylu stansiyasında Kür çayı üzərindəki körpünün yenidən qurulması". EVRASCON (az.). evrascon.com. 2015-03-16 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-25.

Xarici keçidlər
---------------

* Memarı inşa etdiyi körpünün altına qoyub üstündən qatar keçiriblər — Azərbaycanda
**Mehmud Ali Xan** (29 sentyabr 1932, Bombey, Britaniya Hindistanı – 23 iyul 2004, Pensilvaniya) – Mehmud kimi tanınan hindistanlı aktyor, rejissor, prodüserdir. O, qırx illik kinokaryerası ərzində 300-dən artıq filmdə çəkilib. O aktrisa və rəqqasə Mumtaz Alinin səkkiz uşaqdan ikincisi idi. Onun bacılarından biri Minu Mumtaz həmçinin Bollivudda tanınan rəqqasə və aktrisadır. Mehmut kinoda uşaq yaşlarından çəkilməyə başlayır. Onun ilk filmi 1943-cü ildə "Qismət" filmi olur. O aktyorluq karyerasına 10 yaşında Bimal Royanın "Do Bigha Zamin" filmindən başlayır. Mehmud dəfələrlə Filmfare mükafatına namizəd olsada, "Dil Tera Diwana" filminə görə ən yaxşı ikinci dərəcəli aktyor, "Pyar Kiye Jaa" (1967), "Vardaan" (1975) filmlərində üç dəfə ən yaxşı komik aktyor mükafatına sahib olur. Onun çəkildiyi ən məşhur filmlər arasında: "Zindagi" (1964), "Gumnaam" (1965), "Pyar Kiye Ja" (1966), "Love in Tokyo" (1966), "Patthar Ke Sanam (1967), "Padosan" (1968), Aankhen (1968), "Naya Zamana" (1971) və sair filmər var. Mehmud özünü nəinki aktyor, həmçinin rejissor kimi sınayıb. O rejissor qismində altı film çəkib. Onun ilk filmi "Bhoot Bungla" (1965), ən məşhur filmi isə "Kunwara Baap" (1974) filmi olub. Rejissor olduğu filmlərdə eyni zamanda aktyor kimi iştirak edib.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AllMovie · Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb · Kinopoisk · MusicBrainz · MusicBrainz |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
| Normativ yoxlama | BNF: 16276994w · ISNI: 0000 0001 1875 7915 · LCCN: n2005207313 · VIAF: 48646470 · WorldCat VIAF: 48646470 |
1913-cü ildə isveçrəli botanik V. E. Şelford kəşf etmişdir ki, müəyyən yerdə hər hansı canlının ləng inkişaf etməsinə səbəb ətraf mühit faktorlarının təkcə çatışmazlığı deyil, həm də artıqlığıdır. Ona görə də orqanizmin ətraf mühitdən tələbi iki şərtlə ölçülür: a)minimal ekoloji tələb, b) maksimal ekoloji tələb. Bu iki tələb arasındakı şərait orqanizmin dözümlülük həddi adlanır. Hər bir faktorun təsirinə qarşı orqanizimdə müəyyən dözümlülük həddi əmələ gəlir. Deməli faktorun orqanizmə təsiri nə az, nə də çox deyil optimal olmalıdır.

Dözümlülük həddi konsepsiyası biosferlə insanın əlaqəsini optimallaşdırmaq üçün vacibdir. Ona görə ki, bu işdə həlledici rol oynayan çox vaxt antropogen faktor olur. Canlıların dözümlülük həddi ilə əlaqədar bir neçə ekoloji qanunauyğunluq müəyyən edilmişdir:

1. Canlıların dözümlülük həddi bir faktora qarşı geniş, başqa faktora qarşı məhdud ola bilər.
2. Arealı geniş olan növlər bir neçə faktora qarşı dözümlü olur.
3. Ətraf mühitdən canlıya təsir edən hər hansı ekoloji faktor optimal olmayanda, onun digər ekoloji faktorlara da dözümlülük həddi məhdudlaşır.
4. Laboratoriya şəraitində əsas rol oynayan ekoloji faktor (məsələn, işıq) təbiətdə rəqabətin, yırtıcıların, parazitlərin və başqa faktorların təsiri altına düşüb ikinci dərəcəli ola bilər. Deməli təbiətdə faktorların təsiri bir-birindən asılıdır.
5. Orqanizmin dözümlülük həddi onun inkişaf mərhələsindən və yaşından asılı olaraq dəyişə bilər. Subay fərdlərin dözümlülük həddi nəsil verənlərə nisbətən geniş olur. Konkret növ canlının dözümlülük həddini bildirmək üçün steno (dar) və evri (geniş) sözlərindən istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Mustafayev Q. T. Ekologiyadan konspekt. Bakı, Şərq-Qərb,1993, 184 s.
Alqoritmin işləmə prinsipi çox sadədir. Alqoritm müəyyən ədədlər massivinin Permutasiyalarını növbə ilə yoxlayır və sıralanmış vəziyyətin tapılması halında öz işini sona çatdırır.
Alqoritmi sadə olaraq aşağıdakı formada yazmaq olar:
*Massiv sıralı olana qədər,*
Permutasiyasın al.

Nümunə
------

nizamlamaq istədiyimiz massiv aşağıdakı kimi olsun.

**1285**

  

Burda massivin permutasiyaları alınaraq, massiv sıralanana qədər davam etdirilir. Bu əməliyyatların sayı n! ilə hesablandığından burda sıralanmanın ən pis ehtimalı 4! = 24-dür.

2 6 8 1

2 8 6 1

2 6 8 1

8 6 2 1

2 6 8 1

2 6 1 8

2 1 6 8

1 2 6 8

Yuxarıdakı permutasiyalardan sonuncusu sıralanmış vəziyyətdədir və alqoritm bu vəziyyətə çatdıqda sonlanır.

Java proqramlaşdırma dilində təsviri
------------------------------------

```
import java.util.List;
import java.util.ArrayList;
import java.util.Arrays;
 
public class PermutationSort 
{
	public static void main(String[] args)
	{
		int[] a={3,2,1,8,9,4,6};
		System.out.println("Unsorted: "+ Arrays.toString(a));
		a=pSort(a);
		System.out.println("Sorted: "+ Arrays.toString(a));
	}
	public static int[] pSort(int[] a)
	{
		List<int[]> list=new ArrayList<int[]>();
		permute(a,a.length,list);
		for(int[] x : list)
			if(isSorted(x))
				return x;
		return a;
	}
	private static void permute(int[] a, int n, List<int[]> list) 
	{
		if (n == 1) 
		{
			int[] b=new int[a.length];
			System.arraycopy(a, 0, b, 0, a.length);
			list.add(b);
		    return;
		}
		for (int i = 0; i < n; i++) 
		{
		        swap(a, i, n-1);
		        permute(a, n-1, list);
		        swap(a, i, n-1);
		 }
	}
	private static boolean isSorted(int[] a)
	{
		for(int i=1;i<a.length;i++)
			if(a[i-1]>a[i])
				return false;
		return true;
	}
	private static void swap(int[] arr,int i, int j)
	{
		int temp=arr[i];
		arr[i]=arr[j];
		arr[j]=temp;
	}
}

```

Həmçinin bax
------------

* nizamlama alqoritmi
* Permutasiya
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Döyüşçü.

**Döyüşçü** (*türk.* Savaşçı) — Süleyman Çobanoğlunun yazdığı ssenari əsasında Volkan Qocatürkün rejissoruluğu ilə çəkilən Türkiyə döyüş və hərbi teleserialı. Teleserialda Bərk Oqtay, Murad Sərəzli, Sarp Ləvəndoğlu və Ulduz Çağrı Atiksoy rol alıblar.

Süjet
-----

Teleserialın süjeti 15 iyul 2016-cı il tarixində, Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhd zamanı başlayır. Kapitan Kağan Bozok (Bərk Oqtay) və polkovnik Xəlil İbrahim Kopuz (Murad Sərəzli) daha əvvəlki məhkəmə işləri nəticəsində həbsə düşmüş iki Türkiyə Silahlı Qüvvələri zabitidir. 15 iyul 2016-cı ildə baş verən dövlət çevrilişinə cəhddən sonra dövlətin ali qurumları Kopuzun vəzifəsinə geri qayıtmağını tələb edir. Kopuz, əvvəllər rəhbərlik etdiyi "Qılınc Əməliyyat Qrupu" (*türk.* Kılıç Timi) heyətinin yenidən qurulması şərti ilə vəzifəsinə geri qayıdacığını deyir. İlk vaxtlarda etiraz edilsə də, polkovnik Kopuzun vəzifəsinə geri qayıtması üçün daha sonra əməliyyat qrupu yenidən yığılır. Qılınc Əməliyyat Qurpunun bəzi üzvləri ordudan atılmış, bəziləri isə həbsə düşmüşdülər. Buna baxmayaraq, vəzifəyə yenidən alınırlar. Ergenekon və ona bənzər məhkəmə işlərində həbs olunmuş əsgərlər həbsdən çıxarılır və vəzifələrinə geri dönürlər. Vəzifələrinə geri qayıtdıqdan sonra, Qılınc Əməliyyat Qrupu üzvləri sərhədyanı ölkələrdə əməliyyatlara qatılır və PKK teror qruplaşması ilə vuruşurlar.

Rollarda
--------

| Obraz | Aktor | Bölümləm |
| --- | --- | --- |
| Kapitan Kağan Bozok | Bərk Oqtay | 1-h.h. |
| Polkovnik Xəlil İbrahim Kopuz | Murad Sərəzli | 1-h.h. |
| Kapitan Heydər Bozqurd | Sarp Ləvəndoğlu | 21-h.h. |
| Aslı Özqaynaq | Ulduz Çağrı Atiksoy | 1-h.h. |
| Baş leytenant Sərdar Türkmən | Fırat Albayram | 1-h.h. |
| Gizir Baş Köməkçisi Bayram Bayat | Bürc Kümbətlioğlu | 1-h.h. |
| Leytenant Murad Gündoğdu | Əlican Albayrak | 1-30 |
| Feldfebel Əmrə Durmuş | Uğur Biçər | 1-h.h. |
| Feldfebel Qalib Aygün | Bahadır Vətənoğlu | 1-h.h. |
| Feldfebel Turan Hüseynoğlu | Hakan Dincqol | 1-h.h. |
| Səlvər Bozok | Nazan Dipər | 1-h.h. |
| Baş çavuş Səlcuq Yenilməz | Doğan Bayraqdar | 1-h.h. |
| Ulduz Bozok | Zeynəb Elçin | 1-h.h. |
| Xədicə Bayat | Yeliz Ağqaya | 1-h.h. |
| Ekspert Jandarma III Dərəcəli Çavuş İlyas | Əli Tarıq Fındıq | 1-h.h. |
| Baş leytenant Burak komandir | Əhməd Qayakəsən | 1 |
| Leytenant Çiğdəm | Qayə Turqut | 11-h.h. |
**Beynəlxalq Təhlükəsizliyə Dəstək Qüvvələri** və ya **BTDQ** (ing: **International Security Assistance Force** ya da **ISAF**) —Əfqanıstanda Əfqanıstan müharibəsindən sonra NATO-nun rəhbərliyi altında qurulmuşdur; məqsədi təhlükəsizlik və humanitar yardım göstərmək məqsədi daşıyan təşkilatdır.

Ümumi baxış
-----------

2008-ci ilin oktyabrında Əfqanıstanda 50,700 ISAF qüvvəsi yerləşdirilmişdi. Bunlardan 26-sı NATO üzvü, 10-u NATO tərəfdaşı və 5-i NATO üzvü və tərəfdaş olmayan ölkələrdir.

ISAF əvvəlcə Kabildə təhlükəsizliyi təmin etdi, sonra Taliban və Əl-Qaidə bölgələrinə və fraksiyaçı liderlərə qarşı əməliyyatlar həyata keçirmişdir. Bu əməliyyatların məqsədi Həmid Kərzainin başçılığı ilə Əfqanıstan administrasiyasının yaradılması idi.2003-cü ilin oktyabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası ISAF qüvvələrinin Əfqanıstanda genişlənməsinə icazə verdi. 2006-cı ildən bəri, ISAF Əfqanıstanın cənubunda bir çox əməliyyat keçirmişdi. Bu tendensiya 2007 və 2008-ci illərdə də davam etmişdir.

ISAF 2014-cü ilin dekabrında əməliyyatlarını dayandırdı və ləğv edildi.

İstinadlar
----------

1. ↑  "ISAF Chronology". 2010-11-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-22.
2. ↑  Görevliler *NATO Afghanistan'da Arxivləşdirilib 2009-07-05 at the Wayback Machine*, NATO websitesi, 5 Temmuz 2007
3. ↑  "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2008-10-09 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-22.
4. ↑  "UNSC Resolution 1510, 13 Ekim 2003" (PDF). 2010-10-09 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-05-22.
Tərkibində kiçik ferrit qarışığı olan pelitli aşağı evtektoid poladının strukturu (0,7 % C)
**Perlit** austenitdən yaranan evtektoid, metastabil dəmir-karbon legirinin tərkibidir. Austenitin bu evtektoid parçalanması 723 °C baş verir. Perlit alfa kristalları (ferrit) və dəmirkarbidindən Fe3C (sementit) ibarətdir. Evtektoid konsentrasiyası 0,8%-ə bərabərdir. Perlit tərkibli strukturunda sementid lay şəklində olur (şəkil 1). Yumşaltma əməliyyatı nəticəsində lay şəklində olan pelit kürə forması alır (şəkil 2). Bu halda perlittdəki sementid kifayət qədər stabilliyə malik olur ki, o qrafit+perlitə çevrilə bilməyir. Strukturu stabilləşdirmək üçün 1%-də artıq olaraq manqan tərkibli sorbit götürülür. Sorbit də Troosit kimi incə laylı struktura malik pelitdir. Onun laylı strukturu yalnız həddən çox böyütdükdə nəzərə çarpır. Hər ikisi də polad ərintisninin böyük soyutma sürətlərində əmələ gəlir. Bu sürət sorbit üçün 50-200 K/san, Troostit üçün isə 250 K/san-dan yüksək olmalıdır. Eyni zamanda A1 temperaturu aşağı salınır. 
Tərkibində 0,8% karbon olan poladların başlıca təşkiledicisi olub. Onlara yaxşı emaolunma xassəsi verir. Bərkliyi Brinel üzrə 180-220 arasında yerləşir.

Mənbə
-----

* Rezo Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. II hissə, Bakı: Appostrof nəşriyyatı, 2012, 423 s.
**Bərdə zəlzələsi** — 2017-ci ilin 15 noyabr tarixində yerli vaxtla saat 23:48-də Azərbaycannın Bərdə rayonunda baş vermiş zəlzələ. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzi zəlzələnin 40°10′ şm. e. 47°07′ ş. u. koordinatında, 27 km dərinlikdə və 5,7 maqnituda gücündə olduğu barədə məlumat yaymışdır. Ermənilərin nəzarətində olan Dağlıq Qarabağdakı seysmiloji stansiyalarda isə zəlzələnin Mingəçevir şəhərindən 68 km cənubda, yerin 10 km dərinliyində, 5.3 maqnituda gücündə baş verməsi və təkanların gücünün 7 bal olması qeydə alınmışdır. Lakin Avropa Aralıq Dənizi Seysmoloji Mərkəzi zəlzələnin episentrinin Bərdə şəhərindən 23 km şərqinə düşdüyünü, yer səthinin 9 kilometr dərinliyində baş verdiyini, episentrdə təkanların 5,1 maqnituda gücündə olduğunu açıqlayıb. Digər beynəlxalq seysmiloji mərkəzlərin internet saytlarında isə zəlzələnin episentrinin Bərdə şəhərindən 19 km şərqdə 40°19′48″ şm. e. 47°21′50″ ş. u. koordinatında olması və episentrdə zəlzələnin gücünün 5,2 maqnituda, Ağdamda 4, Xankəndində 6, Mingəçevirdə 5, Bərdədə isə 6 bal gücündə olması göstərilir. 
Yeraltı təkanlar nəticəsində Tərtərin Qaziyan kəndində 1 nəfər yaralanmış, bundan başqa həmin rayonda 9 evə ziyan dəymiş, 3 ev və 1 tövlə tamamilə dağılmışdır. Bərdə rayonu ərazisində 150-ə yaxın evə ziyan dəymiş, məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı Meşəçilik massivində bir ev tamamilə dağılmışdır. Ağdam rayonunda 127 evə, 1 məktəb binasına ziyan dəymiş, Üçoğlan kəndi ərazisində bir ev tamamilə dağlmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Milli Elmlər Akademiyası nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin saytı". 2017-11-17 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-16.
2. ↑  "Panaroma.am". 2023-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-17.
3. ↑  "APA TV". 2017-11-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-17.
4. ↑  "Earthquake.usgs.gov". 2017-11-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-17.
5. ↑  Milli.az
6. ↑  "News.day.az". 2023-07-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-17.

| ⛭2016 ← • 2017-ci ildəki zəlzələlər • → 2018 |
| --- |
| Noyabr | Bərdə zəlzələsi (2017) • Kirmanşah zəlzələsi (2017) |
**Ruzvelt adası** (*ing.* Roosevelt Island) — Cənub okeanında yerləşən ada.

Ada Antarktida haqqında konvensiya əsasən heç bir dövlətə mənsub olmasada Ross ərazisi adlı böləsinin nəzarətindədir. Bu əraziyə isə Yeni Zelandiya iddia edir.

Coğrafiyası
-----------

Ruzvelt adası hal hazırda hər tərəfdən su ilə örtülü bir məkan deyildir. Belə ki, il boyu onun ərazisi Ross buzlağı daxilindədir. Üstəlik ada kifayət qədər qalınlığa malik buzlaq qatı ilə örtülüdür.

Tarixi
------

Sputnikdən adanın çəkilmiş şəkli
İlk dəfə Ruzvelt adasını 1929-cı ilin noyabrında geoloq Lourens Huldun rəhbərlik etdiyi dəstə tərəfindən aşkarlanır. Onlar Kraliça Mod Torpağı ərazisini (oranı ilk dəfə Roald Amundsen aşkalayıb) tətqiq etmək istərkən Ross buzlağı daxilində hündür geniş ərazi aşkarlamışdırlar.

Ada rəsmi olaraq 1934-ci ildə ABŞ kontr-admiralı Riçard Berd yüksəkliyin müstəqil ada olduğunu aşkarlayır. Ada o zaman ABŞ prezidenti olan Franklin Ruzveltin şərəfinə adlandırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Nikolay Dorojkin. Bütün Böyük səyyahlar.

Mənbə
-----

* Ruzvelt adası #ing.#
**Rut Marianna Hendler** (4 noyabr 1916, Denver – 27 aprel 2002) amerikalı biznesmen qadın və ixtiraçı.Oyuncaq istehsalçısı Mattel Inc-in keçmiş prezidenti.1959-cu ildə bütün dünya üzrə milyarddan çox satış etmiş Barbi kuklalarını ixtira etməsi ilə məşhurdur.

Erkən həyatı
------------

O,1916-cı ildə Kolorado ştatının Denver şəhərində polyak-yəhudi immiqrantları olan İda və Yakob Moskonun övladı olaraq dünyaya gəlib.Orta məktəb sevgilisi Elliot Hendler ilə evlənərək və 1938-ci ildə Los-Ancelesə köçdü.Əri yeni növ plastik olar pleksidən özlərinə mebel düzəltməyə başlayandan Rut mebel biznesinə başlamağı təklif etdi.Douglas Aviasiya Şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq işə başladı.

Mattelin qurulması
------------------

Elliot Hendler və iş ortağı Harold "Matt" Matson şəkil çərçivələri istehsalı üçün kiçik bir şirkət qurdular və adlarının bir hissəsini birləşdirərək "Mattel" adlandırdılar("Matt" və "Elliot") Daha sonra istehsalat artıqlarından kukla evi qurdular.Daha sərfəli olduğunu görüb kukla istehsalına daha çox diqqət ayırdılar.Şirkətin ilk böyük satışı oyuncaq ukulele olan "Uke-a-doodle" oldu.

Barbinin yaranması
------------------

Barbi kuklasını yaradərkən Rut,qızı Barbaradan ilhamlanmışdı.Rut,qızının və dostlarının yetkin qız formasında oyuncaqlarla oynamağı kiçik uşaq oyuncaqlarından daha çox sevdiyini görmüşdü.Həmin vaxta qədər yetkin qız formasında oyuncaqları karton kağız formasında olurdu.Rut isə oyuncağın üçölçülü formasını düzəltməyə qərar verdi.
Rut əvvəlcə Mattel şirkıtini buna razı sala bilməsə də Almaniyaya gedərək oradan Lili adlı oyuncaq kuklanı almış və Mattel şirkətini Barbi kuklası istehsal etməyə razı salmışdı.İlk Barbi kuklası 1959-cu ildə istehsal olundu.

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. 1 2  RKDartists (nid.).
3. ↑  Ruth Handler // FemBio database (alm.).
4. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.
5. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-01-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-25.

Həmçinin bax
------------

* Barbi
1-dən 1 milyona qədər on gücün vizuallaşdırılması
**Milyon** (Qıs.şək. *mln.*) - min dəfə min, yanında altı sıfır olan ədəd 106. BS sistemində aşağıdakılara aid edilir: mega — milyonlar üçün (106) və mikro — bir milyon üçün (10−6).

Azərbaycan dilində çox sayda və ya həcmdə olan nəyisə ifadə etmək üçün də istifadə edilir.

Bir milyon mürəkkəb ədəddir. Belə ki, 1, 2, 4, 5, 8, 10, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 64, 80, 100, 125, 160, 200, 250, 320, 400, 500, 625, 800, 1000, 1250, 1600, 2000, 2500, 3125, 4000, 5000, 6250, 8000, 10.000, 12500, 15625, 20.000, 25.000, 31250, 40.000, 50.000, 62500, 100.000, 125.000, 200.000, 250.000, 500.000, 1.000.000 ədədlərinə qalıqsız bölünür.

Digər izahlar
-------------

* 1992-ci ildən Dauqavpilsdə ( Latviya ) « Milyon » adlı qəzet nəşr edilir..
* 1990- cı illərin axırı və 2000-ci illərin əvvəlində milyon ədədini *limon* ara sözü ilə əvəz edirdilər.insta@huseynalizada01 takip edib bütün paylasimları bəyənməyi unutmayın!!!

İstinadlar
----------

1. ↑  million.lv Arxivləşdirilib 2022-03-06 at the Wayback Machine — « Milyon » qəzetinin rəsmi saytı
**Qo Şoutsin** (*çin.* 郭守敬; 1231 – 1316, Xanbalıq) – çinli astronom, hidravlika mühəndisi, riyaziyyatçı və siyasətçi. Yuan sülaləsinin dövründə (1271–1368) yaşamışdır. Adam Şall fon Bell ondan o qədər təsirlənmişdi ki, onu "Çinin Tixo Brahesi" adlandırmışdı. Camal əd-Din onla əməkdaşlıq etmişdir.

1231-ci ildə Çinin Hebei əyalətində kasıb ailədə anadan olmuşdur. Əsasən babası Qo Yon tərəfindən böyüdülmüşdür. Babası Beş klassik, astronomiya, riyaziyyat və hidravlika kimi sahələrdə olan bilikləri ilə tanınan bir mütəxəssis idi. Şoutsin balaca yaşlarından intelektual bacarığını göstərməyə başlamışdı. Yeniyetmə olanda babasının üzərində işlədiyi su saatının eskizini tapmış və onun işləmə mexanizmini dərk etmişdir. O, su saatının bir növünün dizaynını inkişaf etmişdir. Bu cür su saatları hazırlamaqda ustalaşdıqdan sonra 16 yaşında riyaziyyat öyrənməyə başlamışdır. Riyaziyyatdan sonra hidravlika və astronomiyanı da anlamağa başlamışdır.

20 yaşında o, hidravlika mühəndisi olmuşdur. 1251-ci ildə bir dövlət rəsmisi kimi Dahuoquan çayı üzərində körpünün bərpa edilməsinə kömək etmişdir. 1250-ci illərdə Kubilay xan Çinin hakimi olmuşdur. O, hidravlik mühəndisliyin və su nəqliyyatının əhəmiyyətini anlamış, Quonu Dadu (indiki Pekin) ilə Sarı çay arasındakı ərazini nəzərdən keçirməyə göndərmişdir. Dadunun yeni su mənbəyi üçün Quo Böyük Kanal layihəsi başlatmışdır. Layihənin uğurundan sonra Kubilay xan Quonu bənzər layihələri idarə etməsi üçün imperiyanın müxtəlif yerlərinə göndərmişdir. Quo xanın hidravlika, riyaziyyat və astronomiya mövzularında baş məsləhətçisi olmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
2. 1 2  .
3. ↑  China Biographical Database (ing.).
4. ↑  *Morris Rossabi.* From Yuan to Modern China and Mongolia: The Writings of Morris Rossabi. BRILL. 28 November 2014. 282–. ISBN 978-90-04-28529-3. 4 March 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 January 2020.
5. ↑  Engelfriet, 72.
6. ↑  O'Connor.