recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Müqəddəs Nina qız gimnaziyası.

**Müqəddəs Nina qız gimnaziyası**

Bina
----

Bina 1883-cü ildə Gəncənin ikinci hissəsində, ermənilərin və qeyri- müsəlmanların kütləvi yaşadıqları ərazidə, "Qırmızı kənd" adlandırılan yerdə inşa edilib. Binada XIX əsrin sonları, XX əsrin əvvəllərində Müqəddəs Nina qız gimnaziyası yerləşirdi. Sovet hakimiyyəti illərində bu bina ADAU-nun hərbi kafedrasının korpusu kimi fəaliyyət göstərir. Hazırda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Gəncə Regional Mərkəzinin istifadəsindədir.

Gimnaziyada 1885-ci ildən 1906-cı ilə kimi 334 rus, 506 erməni, 66 gürcü, 21 alman, 19 yəhudi, 16 polyak, 4 ingilis, 3 yunan, 3 sarı xaldey, 3 aysori, 1 avstraliyalı və 1 osetin qızı təhsil aldığı halda, burada yerli xalqın cəmi 3 nəfər nümayəndəsi oxuyurdu ki, onlar da dövrünün zadəgan insanlarının övladları idilər. (Xan qızı Ziyadxanova Zərnitac, məmur qızı Həsənbəyova Dilruba, general qızı Novruzova Sayad

Gimnazyanı bitirənlər
---------------------

1. Zərnitac Ziyadxanova
2. Dilruba Həsənbəyova
3. Sayad Novruzova

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ayaz Huseynov". 2023-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-21.
2. ↑  
	* Fərrux Əhmədov "Gəncənin tarix yaddaşı"

Həmçinin bax
------------

* Kişi gimnaziyası (Gəncə)
* İrəvan gimnaziyası
**Qabriel dağı** (irl. Cnoc Osta) – İrlandiyanın Kork bölgəsində Şull şəhərinin bir qədər şimalında Mizen yarımadasında yerləşən dağ. İrland adı "Cnoc Osta" "düşərgənin təpəsi" kimi tərcümə olunur.

Qabriel dağı 407 metr hündürlüyündədir və Bantri körfəzinin cənubunda və şərqində sahil bölgəsinin ən yüksək zirvəsidir. Zirvədəki radar obyektlərinə xidmət edən yol ictimaiyyətə açıqdır.

Qabriel dağının zirvəsindən cənubda Şull limanı və Lonq ada-körfəzi görünür. Şərqdə və cənub-şərqdə Kükürdlü su körfəzi və Karberinin Yüz Adası kimi tanınan çoxsaylı adalar var. Şimalda və qərbdə Beara yarımadasının dağları və Kerrinin cənubu yerləşir.

Fastnet qayalıqları təxminən 18 km cənubda yerləşir və gözəl havalarda görünə bilər.

Mədən
-----

Dağın cənub və şərq yamaclarında tunc dövrünə aid mədən işlərinə dair dəlillər var. Əsas çıxarılan filiz mis idi. Dağda tapılan arxeoloji əsərlərdən bəziləri hazırda Dublindəki Milli Muzeydə saxlanılır.

Radar günbəzləri
----------------

1970-ci illərin sonlarında Eurocontrol-un (Avropa hava hərəkətinə nəzarət sistemi) inkişafı çərçivəsində dağın zirvəsində iki radar günbəzi tikildi.

1982-ci ilin sentyabrında İrlandiyanın respublikaçı paramilitar qrupu olan İrlandiya Milli Azadlıq Ordusu radar günbəzlərini partladıb və İrlandiyanın neytrallığını pozaraq NATO tərəfindən istifadə edildiyini iddia etdi.

İstinadlar
----------

1. ↑  GEOnet Names Server. 2018.
2. ↑   Şablon:Subscription
**Seyid Rəzi** və ya **Əbulhəsən Məhəmməd ibn Əbi Əhməd** (ləqəbi: *Şərif Rəzi*; {{DVTY}} şablonu boşdur ) — alim, fəzilət sahibi və ədib, İraq seyyidlərinin nəcib və böyüklərindən və Əbu Talib nəslinin ən yaxşı şairlərindən.

Həyatı
------

O, on yaşından şer deməyə başlayıb və otuz yaşında çox az bir müddət ərzində Quranı əzbərləyib. Çox çalışqan və pak nəfsli insan olub. Heç kəsdən hədiyyə və mükafat qəbul etməzmiş. Bütün elm və yaxşılıqlardan paya malik olub.

Seyid Rəzi və onun Ələmulhüda ləqəbi ilə tanınan qardaşı Əbulqasim Əli Mürtəza uşaqlıqlarından şiənin böyük fəqih və alimlərin- dən Şeyx Müfidin tərbiyəsi altında olublar. Şeyx Müfidin bu iki qardaşın tərbiyəsini öz öhdəsinə götürməsinin maraqlı bir tarixçəsi var və İbn Əbil-Hədid onu öz şərhində belə nəql edir: "Şeyx Müfid ləqəbi ilə tanınan məşhur böyük şiə alimi Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Nöman bir gecə yuxusunda görür ki, Bağdadın Kərx məhəlləsində olan məscidin- də oturub və birdən Həzrət Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alih) qızı Fatimə əleyhas-salam uşaqlıq yaşlarında olan iki oğlu – Həsənlə Hüseynin əlindən tutub məscidə daxil oldu və salam verdikdən sonra buyurdu: "Ey Şeyx, bunlara fiqh öyrət"! Şeyx Müfid tam heyrət içində yuxudan oyanır. Həmin gecənin səhərisi günü Seyid Rəzi ilə Mürtəzanın anası Fatimə binti Hüseyn öz oğlanlarının əllərindən yapışmış və yanında kənizlər olan halda məscidə daxil olur və salam verdikdən sonra deyir: "Ey Şeyx, bu iki oğlumu sənin yanına gətirmişəm ki, onlara fiqh öyrədəsən". Şeyx ağlayır və öz yuxusunu o möhtərəm xanıma danışır. Bundan sonra Şeyx Müfid həmin iki uşağın tərbiyəsini öhdəsinə götürür.

Seyid Rəzi 359 h.q. ilində Bağdadda dünyaya gəlib və 404 və ya 406 h.q. ilinin məhərrəm ayının altısı, bazar günü səhər tezdən dünyadan köçüb. Onun məzarı Bağdadın Kərx mələlləsində yerləşir və hamı tərəfindən ziyarət edilir. Seyid Rəzinin «Nəhcül-Bəlağə»dən başqa əldə on üç kitabı var ki, «Təlxisul-bəyan ən məcazatil-Quran» da onlardan biridir.

Həmçinin bax
------------

* Şeyx Müfid
* Nəhcül-bəlağə
* Seyid Mürtəza Ələmül-hüda

İstinadlar
----------

1. ↑  İraq seyyidlərinin nəcib və böyüklərindən və Əbu Talib nəslinin ən yaxşı şairlərindən olub.

Xarici keçidlər
---------------
**Kepler-452b** – Günəşəbənzər bir ulduzun yaşayış zonasında – Yerə bənzər bir planetin səthində maye suya malik ola biləcəyi və bununla da həyatı dəstəkləyə biləcəyi orbital bölgədə tapılan ilk təxminən Yer ölçüsündə planetdir. Kepler-452b 2015-ci ildə, Kepler peykinin topladığı məlumatlarda , yəni missiyasının birinci mərhələsi 2013-cü ildə başa çatmazdan əvvəl, Kepleri dörd il səmada eyni nöqtəyə yönəldən reaksiya çarxı uğursuz olduqda kəşf edildi.

Ekzoplanetin xüsusiyyətləri
---------------------------

Kepler-452b "super-Yer" ekzoplaneti kimi təsnif edilir, o, Yerdən daha böyük kütləlidir, lakin Neptun və ya Yupiter kimi qaz nəhənglərindən daha kiçikdir.

### Ulduz sistemi

Kepler-452b, Günəşimizə çox bənzəyən Kepler-452 adlı G tipli əsas ardıcıllıq ulduzunun orbitində fırlanır. Bu ulduz Yerdən təxminən 1400 işıq ili uzaqda yerləşir.

### Yaşayış qabiliyyəti

Kepler-452b öz ulduzunun yaşayış zonası daxilində orbitə çıxdığı üçün böyük diqqət çəkdi. Yaşayış zonası, bildiyimiz kimi həyatı dəstəkləmək potensialı üçün əsas amil hesab edilən, orbitdəki planetin səthində maye suyun olması üçün şəraitin uyğun ola biləcəyi bir ulduz ətrafındakı bölgədir.

### Orbital dövr və məsafə

Kepler-452b-nin orbital dövrü, yəni ulduzu ətrafında bir orbitini tamamlamaq üçün lazım olan vaxt, təxminən 385 gündür, bununla da onun "ili"nın uzunluğuna görə Yerinkinə çox bənzəyir. Onun ulduzdan orta məsafəsi də Yerin Günəşdən uzaqlığına bənzəyir ki, bu da onun potensial yaşayış üçün əlverişli dünya kimi tanınmasına kömək edir.

### Ölçü və kütləsi

Kepler-452b-nin Yerdən ölçüsünün təxminən 1,6 dəfə, kütləsinin isə Yerdən təxminən beş dəfə böyük olduğu təxmin edilir.

### Qayalıq tərkibinin mümkünlüyü

Ölçüsünə və kütləsinə əsaslanaraq, elm adamları Kepler-452b-nin qayalı planet olduğuna inanırlar. Bu o deməkdir ki, onun tərkibi bərk səthə malik olan Yerin tərkibinə bənzəyir

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  *Jenkins J. M. Twicken J. D. Batalha N. M. Caldwell D. A. Cochran W. D. Endl M. Latham D. W. Esquerdo G. A. Seader S. Bieryla A. et al.* Discovery and validation of Kepler-452b: a 1.6 r\_{oplus}\_ super earth exoplanet in the habitable zone of a G2 star (ing.). // *Astron. J.* / J. G. III, E. Vishniac NYC: IOP Publishing, AAS, University of Chicago Press, AIP, 2015. Vol. 150, Iss. 2. P. 56. ISSN 0004-6256; 1538-3881 doi:10.1088/0004-6256/150/2/56 arXiv:1507.06723
2. ↑  Gaia Data Release 2 (ing.). / Data Processing and Analysis Consortium, European Space Agency 2018.
3. ↑  SIMBAD Astronomical Database.
4. ↑  "Kepler". 2023-05-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-30.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Britannica (onlayn) |
**Materiallar müqaviməti** — maşın və cihazların hissələrinin möhkəmliyi, bərkliyi və etibarlığı haqqında elmdir. Materiallar müqaviməti mühəndislik hazırlğının ümumi fənnlər qrupuna aid olub ali təhsildə tədris edilir.

Bu fənn ilk dəfə olaraq nəzəri elmlər (fizika, ali riyaziyyat və nəzəri mexanika) və tətbiqi məsələlərin həlli üçün məlum üsulların maşın hissələrinin layihələndirilməsi arasında əlaqə yaratmışdır. Bütün sahələr üzrə təhsil verən mühəndislik ixtisaslarında materiallar müqaviməti fənni öyrədilir. Çünki, bu fənnin tətbiqi olmadan yeni texnikanın analizi və qiymətləndirilməsi mümkün deyil. Materiallar müqaviməti maşın hissələrinin xarici qüvvənin və istiliyin təsirindən deformasiya olunması və gərginliyi kimi məsələləri araşdırır. Fizikanın nəzəri sahələrindən fərqli olaraq burada praktikada asan tətbiq oluna biləcək düsturlardan istifadə edilir. Nəticədə hesablamlar tam dəqiq alınmasa da, böyük ehtimalla maşınların layihələndirilməsini aparmaq olur. Hesabat zamanı təhlükəsizlik baxımından maşın hissələrinin möhkəmliyi böyük ehtiyat əmsalı ilə hesablanır.

Yük altında cism a) sıxılma, b) dartılma, c) kəsilmə.
Tətbiq olunan qüvvədən asılı olaraq maşın hissələrində

* statik və dinamik möhkəmlik,
* istiqamətinə görə, dartma və sıxılmada möhkəmlik,
* həmçinin əyilmə, burulma və kəsilmədə möhkəmlik

fərqləndirilirlər.

Dartmada yaranan gərginlik: {\displaystyle R\_{m}} ilə işarə edilir. Əlavə olaraq metallar üçün axıcılıq həddi də əsas götürülür {\displaystyle R\_{e}}. Bu metalların plastiki deformasiyasını xarakterizə edir.Tsiklik yükün təsiri altında işləyən hissələrin möhkəmliyini təyin etmək üçün hissələr sınaq zamanı periodik yüklənir və bu zaman materialdan asılı olaraq möhkəmlik həddi tapılır. Bu möhkəmliyə daimi yırğalanma möhkəmliyi deyilir və praktikada maşınların etibarlığının hesablanmasında əsas götürülür.

Hazırda hissələrin möhkəmlik hesabatları sınaqlara əsaslanan riyazi üsulların köməyi ilə kompyüterdə aparılır. Kömyüterin köməyi ilə kompleks maşınların analizi mümkündür.Burada iki əsas riyazi üsul:

* sonlu elementlər üsulu,
* sonlu sərhədlər üsulu

geniş tətbiq olunurlar.

İstinadlar
----------



| ⛭**Mexanikanın bölmələri** |
| --- |
| Klassik mexanika  • Xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi  • Nəzəri mexanika  • Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi  • Relyavistik mexanika  • Kvant mexanikası |
| Bütöv mühit mexanikası | Qazodinamika  • Hidrodinamika  • Hidrostatika |
| Nəzəriyyələr | Dəyişmə əzəriyyəsi?  • Dayanıqlıq nəzəriyyəsi |
| Tətbiqi mexanika | Materiallar müqaviməti  • İnşaat mexanikası  • Fəza mexanikası |
**Kod səhifəsi** (*ing.* codepage) – MS-DOS əməliyyat sisteminin 3.3 və sonrakı versiyalarında: çeşidli ölkələr üçün simvollar yığınını və klaviatura düzümünü dəstəkləmə vasitəsi. Kod səhifəsi proqramda istifadə olunan simvolların ikilik kodlarına klaviaturanın klavişlərinin və ya həmin simvolların ekran görüntülərinin uyğun qoyulduğu cədvəldir. Bundan başqa, kod səhifəsi müvafiq milli əlifbanın simvollarının sıralanma ardıcıllığını müəyyənləşdirir. İstənilən kod səhifəsinin ilk 128 simvolu standart ASCII yığınına, sonrakı 128 simvol isə genişləndirilmiş ASCII yığınına uyğun olur və hər bir kod səhifəsi üçün unikal olur. Displey və klaviatura kimi qurğuların konfiqurasiyasını konkret kod səhifəsinin tətbiqinə, eləcə də istifadəçinin istəyinə uyğun olaraq bir kod səhifəsindən başqasına və əksinə keçmək imkanına kökləmək olar.

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***İnformatika** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Hrubeşovda Məryəm Ananın Fərziyyəsi Kilsəsi** (pol. Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Hrubieszowie) – Polşanın Hrubeşov şəhərində yerləşən pravoslav kilsəsi. Polşa kilsələri içərisində ən monumental kilsə hesab olunur.

Tarixi
------

Hrubeşovda pravoslav kilsəsinə aid ən qədim yazılı mənbə 1510-cu ilə aiddir. İndiki kilsənin yerində yerləşən kilsə 1520-ci illərdə tikilmişdir. Kilsənin qurucusu və sponsoru Sofroniy Kozula adlı yerli sakin olmuşdur. Bu kilsə 1785-ci ildə sökülmüşdür.

İndiki kilsə binası 1873–1875-ci illərdə tikilmişdir. Binanın təməli 11 may 1983-cü ildə atılmışdır. Kilsə 13 may 1876-cı ildə Xelm-Varşava arxiyepiskopu Leontis tərəfindən təqdis olunmuşdur. 1915-ci ilə qədər kilsənin beffruasında 5 zəng olsa da, Birinci Dünya müharibəsində zənglər itmişdir.

Memarlığı
---------

Kilsə memarlıq quruluşu baxımından dövrünün pravoslav kilsələrindən fərqlənmir və rus-bizans üslubundadır. Lakin həmin kilsələrə nisbətən daha detallı tikilmişdir. 13 günbəzli bu kilsə yunan xaçı memarlıq planı üzrə tikilmişdir və üçhissəli struktura malikdir. Günbəzlər və zəng qülləsi qızılı rənglə bəzədilmişdir.

Kilsənin ziyarətgahı yarımdairəvi formada olan apsida və ona bitişik olan koridorla əhatə olunmuşdur. İçəridəki palıd ikonostas koridor ilə altar arasındakı yerləşir.

Populyar mədəniyyətdə
---------------------

2023-cü ildə Polşada buraxılmış poçt markalarından birində Məryəm Ananın Fərziyyəsi Kilsəsi təsvir olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  *Malecki, Pawel; Wiciak, Jerzy; Nowak, Damian.* "Acoustics of Orthodox Churches in Poland" (PDF). Archives of Acoustiscs (ingiliscə). 42 (4). 2017: 583–584. 2024-02-20 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 20 fevral 2024.
2. 1 2 3  *Pelica, G.J.* "Historia: Hrubieszów – Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny". lublin.cerkiew.pl (polyakca). 2024-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2024.
3. ↑  "Szczebrzeszyn: Poczta Polska zaprezentowała nowe znaczki emisji „Piękno Polski"". Poczta Polska (polyakca). 14 iyul 2023. 2024-02-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 fevral 2024.

Xarici keçidlər
---------------

* cerkiew.hrubieszow.info — Məryəm Ananın Fərziyyəsi Kilsəsinin rəsmi saytı
**Rauf İsrafilov** (d.1956, Azərbaycan SSR, Bakı ş.) — TESOC Çoxmədəniyyətli Məskunlaşma Xidmətinin baş mütəxəssisi, professor.

Həyatı
------

1956-cı ildə Bakıda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.Atası professor, anası isə Azərbaycan Dövlət Universitetində baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır.

### Ailəsi

Ailəlidir, 2 uşağı var.

Fəaliyyəti
----------

Bir müddət Bakı Dövlət Universitetində geologiya fakultəsində mühazirələr demiş, lakin bütün iş fəaliyyəti Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitunda keçmişdir. 1978-ci ildə ora baş laborant vəzifəsinə qəbul edilmiş və son vəzifəsi geoekologiya departamentinin rəhbəri olmuşdur.
Aspiranturanı Moskvada bitirmiş və elmlər namizədi dərəcəsini orada almışdır. Gürcüstanda müdafiə edərək elmlər doktoru olmuş, hidrogeologiya sahəsində professor adını qazanmışdır.

Fullbrayt proqramı- aparıcı alimlərin mübadiləsi proqramı çərçivəsində Amerika Dövlət Departamentinin dəvəti ilə bir il Cənubi Florida Universitetində aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. Amerikada imtahan verib hidrogeoloq kimi peşəsini təsdiqləyən lisenziya almışdır.

Təltif və mükafatları
---------------------

* 2001-ci ildən alim kimi NATO-nun Sülh Naminə Elmi Tədqiqat proqramlarına qoşularaq üç dəfə böyük qrantlar udub Azərbaycana gətirmişdir.
* 2005-ci ildə aldığı bu qrantlardan biri Geologiya İnstituna dəyəri yarım milyon dollarlıq müasir avadanlıq qazandırmışdır. 2001-ci ildən sözügedən proqramın xətti ilə Kanadanın Toronto Universitetinin şöbə müdiri professor Ken Hovard, Azərbaycan tərəfdən isə Geologiya İnstitunun şöbə müdiri kimi əməkdaşlığa başlayıb.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Kanadada məskunlaşan azərbaycanlı professor
2. ↑  "Rauf Israfilov - ACADEMIC". fulbrightscholars.org. 2024-02-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-19.
**Korla Avqust**  (*alm.* Karl August Katzer‎;3 dekabr 1822 – 19 may 1904) — Sorb bəstəkarı və peşəkar müəllim. Sorb himninin musiqinin müəllifidir.

Bioqrafiya
----------

Uşaq ikən o, skripka, fortepiano və musiqi nəzəriyyəsini öyrənib. İlk təhsilini Budestecdə almışdır. 1839-cu ildə Bautzen pedaqoji məktəbində oxuyarkən Robert Şumanın dostu olan yerli orqan ifaçısı və bəstəkar K.E Goeringin tələbəsi idi. 1844-cü ildə yolda öz doğma folkloruna valeh olan sorb şairi və həvəskar musiqiçi Xandriy Seilerlə tanış olur. Seilerlə ilə əməkdaşlıq Korlanı Sorb mədəniyyətinə əsaslanan oratoriyalar yaratmağa ruhlandırdı.

Stili
-----

Kokorun musiqisində Romantik üslub Sorb folklorundan götürülmüş bütün zənginliklə Cozef Haydn musiqisinə xas olan klassik həllərlə birləşir. O, çox dar ifa aparatına malik olsa da, xalqının musiqi həyatında böyük rol oynamışdır. O, yuxarı sorb dilində mətnin oxunması və bəyan edilməsi ilə bağlı musiqi vasitələri işləyib hazırlamışdır. O, ümumxalq şöhrəti qazanan mahnıların müəllifi oldu və nəhayət, o, Sorbiyanın milli himni Rjan Tuzic üçün musiqinin müəllifidir.

Yaradıcılığı
------------

Oratoriya
* Serbskie requiem, 1894.
* Wěnc hórskich spěwow, 1860.

Opera
* Jakub i Kasia (Jakub a Kata), 1871.

İnstrumental əsərlər
* Trio klawesynowe, 1873.
* Kwartet smyczkowy, 1879.
* Trzy serbskie pieśni narodowe, 1879.
* Serenada, 1889.
* Rjan Tuzic, 1845.

Ədəbiyyat
---------

* Frido Mětšk: *Kocorowe zawostajenstwo* Das Erbe Kocors. Bautzen 1971.
* Zbigniew Kościów: *Korla Awgust Kocor*. Bautzen 1972.
* Jan Raupp: *Sorbische Musik*. Bautzen 1979.

Biblioqrafiya
-------------

* Zbigniew Kościów: *Korla Awgust Kocor*. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1972.
* Encyklopedia Muzyczna PWM pod red. Elżbiety Dziębowskiej, część biograficzna KLŁ (t. 5), s. 118 – 119, Kraków 1997, ISBN 83-224-3303-4 t.5.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Korla Awgust Kocor // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
|  |  |
| --- | --- |
|  | *Bu məqalə **Azərbaycanlı şəhid** haqqındadır. **Diplomat** üçün **Fəxrəddin Qurbanov** səhifəsinə baxın.* |

**Fəxrəddin Seyfəddin oğlu Qurbanlı** (d. 13 yanvar 1994; Bakı, Azərbaycan — ö. 2 aprel 2016; Azərbaycan) — Aprel döyüşləri şəhidi, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilmişdir.

Həyatı
------

Fəxrəddin Qurbanlı 1994-cü ilin 13 yanvar günündə Bakı şəhərində anadan olub. Fəxrəddin Qurbanlı 2011-ci ildə orta təhsilini başa vurdu və Azərbaycan Universitetinin "Sosial iş" fakültəsinə daxil oldu. Fəxrəddin Qurbanlı həmdə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olan digər əsgər Mahir Mirzəyev ilə qohum idi.

Hərbi xidməti və şəhidliyi
--------------------------

Fəxrəddin Qurbanlı 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid olmuşdur.

Aprelin 9-u isə Fəxrəddin Qurbanlı doğulduğu Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda son mənzilə yola salınmışdır. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatılmışdır. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Qurbanlı uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırılmışdır.

Fəxrəddin Qurbanlı ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilmişdir.

Xatirəsi
--------

2018-ci ildə Azərbaycan Universitetində *Fəxrəddin Qurbanlı təqaüdü* təsis edilmişdir. və yaşadığı küçəyə onun adı verilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *CVN TV.* "Tələbələrə güzəşt - Nəqliyyatdan pulsuz istifadə edəcəklər" (az.). Youtube.com. 19.09.2018. 2023-07-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-19.

Şablon:Aprel döyüşlərində şəhid olan Azərbaycan hərbçiləri
**Xadim Həsən Ağa** (1486, Sardiniya – *bilinmir*, Əlcəzair) — Osmanlı bəylərbəyisi, dənizçi.

Həyatı
------

Əslən Sardiniya adasından olan Həsən Ağa, məşhur pirat Xeyrəddin Barbarosun himayasındə yetişmiş, onun 1533-cü ildə Osmanlı Donanmasına rəhbərlik üçün İstanbula çağırılmasından sonra Əlcəzayir Bəylərbəylində 10 il hökmdarlıq etmiş Osmanlı dənizçi, hərbçi, pirat olmuşdur.

1541-ci ildə Müqəddəs Roma imperiyasının liderliyində, V Karl, Andrea Doria, Fernando Alvares de Toledonun başçılığı altında birləşmiş xrisyan qüvvələrinin Əlcəzairə hücumu Həsən Ağanın uğurlu taktikası ilə müvəffəqiyyətsizliklə nəticələnir.

1543-cü ildə Tlemsen səfərindən sonra osmanlı əsgərləri ilə arasında yaranan narazılıq Həsən Ağanın gözdən düşməsinə səbəb olmuşdur. Xeyrəddin Barbarossanın qərarı ilə hakimlikdən azad edilmiş yerinə bir müddət Hacı Paşa gətirilmişdir.

Tam ölüm tarixi bilinməsə də, 1545-ci ildə vəfat etdiyi güman edilir.

Portretinin səhv salınması
--------------------------

2012-ci ildə buraxılmış Azərbaycan poçt markası
Alman zərgər, qravür ustası, naşir və rəssam Theodor de Bry (1528–1598) tərəfindən 1596-cı ildə çəkilən portret bir çox mənbələrdə səhvən Uzun Həsənə aid edilmişdir. Fransız yazıçı Jean Jacques Boissard (1528–1602) tərəfindən yazılmış "Vitae et Icones Sultanorum Turcicorum, etc" (Türk Sultanların həyatları və ikonaları, 1596–1597) əsərin 218-ci səhifəsində Həsən Ağa haqqında məlumat verilmiş, məlum portret dərc edilmişdir.

John E. Woodsa aid "Ağqoyunlu" (The Aqquyunlu: Clan, Confederation, Empire) əsəri 1993-cü ildə Türkiyədə "Milliyet Yayın"ın tərəfindən türk dilində çap edilərkən, kitabın cildində həmin portret Uzun Həsən imiş kimi göstərilib.

2012-ci ildə Azərbaycan-Polşa diplomatik əlaqələrinin 540 illiyinə həsr olunmuş poçt markalarında Cəzayir hökmdarı Xadim Həsən Ağanın təsvir edildiyi portret Uzun Həsən adı ilə çap edilmişdir.

2016-cı ildə Tofiq Nəcəflinin nəşr etdirdiyi "Azərbaycan Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu Dövlətləri" kitabın cildində Xadim Həsən Ağaya həsr edilmiş həmin portretdən istifadə edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2019-02-24 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-07.
2. ↑  Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1983). *Osmanlı Tarihi, II cild*. Ankara. səh: 371. ISBN 975–16–0012-X.
3. ↑  Abun-Nasr, Jamil M. (1987). *A History of the Maghrib in the Islamic Period*. Cambridge University Press. səh: 151. ISBN =0521337674.
4. ↑  M. Th. Houtsma (1993). *E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936*. Brill Publishers, IV cild, səh: 872. ISBN 9004097902.
5. ↑  Res Turcicae, id est, Plena & succincta descriptio vitae rerumque gestarum imperatorum Turcicorum, Jean-Jacques Boissard, 1632, səh: 2018
6. ↑  *E.Woods, John.* 300 Yıllık Türk İmparatorluğu Akkoyunlular (türk). İstanbul: Milliyet Yayınları. 1993. ISBN 975506125X.
7. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2018-09-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-29.
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-04-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-29.

Xarici keçidlər
---------------
Bazar
Köhnə bazarda mağaza (1957)
**Köhnə bazar** (**Böyük bazar**) (alb. Pazari i vjetër në Gjakovë, *serb.* Стари базар) — qismən tanınmış Kosovo Respublikasının ərazisində yerləşən bazar. Bazarın yerləşdiyi ərazi şəhərin ən qədim hissələrindəndir. Burada 15-ci əsrə aid Hadum məscidi yerləşir.

Böyük bazar Cyarkovisa iqtisadiyyatının mərkəzi olmuşdur. Burada əsasən yaxınlıqda yerləşən kəndlərdən gətirilən mallarla ticarət edirdilər. Köhnə bazar Kosovo müharibəsi zamanı tamaMən dağıdılmışdır. Bununla belə yenidən bərpası gerçəkləşdirilmişdir.

Məscidin ətrafında yerləşən qəbirstanlıqda Məzar daşları heykəltəraşlıq bəzəkləri ilə bəzədilmişdir. Üstəlik onlar üzərində olan yazılar qədim osmanlıcadır. Keşmişdə burada Cyarkovisanın tanınmış ailələrini dəfn edirdilər. Məscid kompleksinə həmcinin hamam (türk hamamı) və 1671-ci ilə aid olan köhnə kitabxana daxildir. Hamam 2008-ci ildə, kitabxana isə Kosovo müharibəsi zamanı dağıdılmışdır.

Köhnə bazar şəhər mərkəzindən, Kran çayının üzərində olan körpüdən 5 dəqiqəlik məsafədə yerləşir. Bazarın sahəsi 3,5 ha-dır. Onun yerləşdiri əsas küçənin uzunluğu isə 1 km təşkil edir. Küçə boyunca 500 mağaza yerləşir. Burada bir məscid və bir neçə türbə yerləşir. Bazarın mərkəzində saat qülləsi varedır. Saat qülləsi 1597-ci ildə inşa edilmişdir. 1912-ci ildə, Balkan müharibəsi zamanı saat tamamən dağıdılsa da yenidən bərpa edilmişdir.

Tarixi
------

Cyarkovisa saat qülləsi
Cyarkovisada Böyük bazar ilk ustaların və sənətkarların meydana gəlməsindən sonra yaranmışdır. Bu Cyarkovisanın şəhər tipli qəsəbə statusu almasından sonra almışdır. Bazar haqqında ilk etibarlı məlumat 1662-ci ildə Cakovisanı ziyarət edən və onun gözəlliyinə vurğunluğunu bildirən türk səyyahı Övliya Çələbidən gəlir. Böyük bazarda müxtəlif məshulların satıldığı mağazalara rast gəlmək olurdu. Burada sənətkarlar özlərinin istehsal etdiyi məshulları satırdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  Grand Bazaar of Gjakova, Masar Rizvanolli, p.39

Ədəbiyyat
---------

* Masar Rizvanolli (2009). *Grand Bazaar of Gjakova*. Gjakove: Association of Intellectuals.
**Kürdüstan əyaləti** (Osmanlıca: ایالت کردستان; *Eyâlet-ı Kurdistan*) — Osmanlı imperiyasının əyalət. Osmanlı imperiyası kürdlərin məskunlaşdığı coğrafi bölgəyə istinad etmək üçün həmişə "Kürdüstan" ifadəsini işlətsə də, bu termin ilk dəfə coğrafi bölgə deyil, inzibati vahid üçün istifadə edilmişdir.

Tarix
-----

1846–1867-ci illər arasında cəmi 21 il davam etdiyi üçün qısa ömürlü bir əyalət idi. Qurulduqdan bir il sonra Kürdüstan əyalətinin böyük hissələrinin keçmiş hökmdarı, kürd sərkərdəsi Bədir Xan Bəy Eruhdakı qalasında məğlub oldu. Əyalətdə güclü bir kürd hökmdarı yox idi ki, bu da onu nizamsızlaşdırdı və Nəqşibəndi və Qədiriyyə dərviş tariqatlarına mənsub dini şeyxlərin və ya tariqələrin yüksəlməsinə səbəb oldu. 1867-ci ildə ləğv edilərək yerinə Diyarbəkir əyaləti keçdi. Mövcud olduğu müddətdə on iki fərqli qubernator gördü.

Rəcəb Tayyib Ərdoğan 2013-cü ildə Kürdüstan Əyalətinin dirçəlişini təklif edərək, 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasından əvvəl Cənub-Şərqi Anadolunun həmişə Kürdüstan adlandırıldığını iddia edib. Onun Osmanlı İmperiyasının əyalət rəhbərliyinə istinad edən sözləri Ərdoğanın federal sistem tətbiq etmək istəyinin əlamətləri kimi şərh edən bir çoxları tərəfindən tənqid edilib. Ərdoğan türk millətçilərinə meydan oxumaq üçün Osmanlı dövründə Kürdüstan və Lazistan adlı eyaletlərin olduğunu xatırladıb. O, bəyan edib ki, Türkiyə dövləti daxilində muxtar özünüidarə mümkün olmalıdır və hətta Türkiyə üçün güc mənbəyi olacaqdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Yadirgi, Veli.* The Political Economy of the Kurds of Turkey. 3 August 2017. ISBN 9781107181236. 11 January 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 November 2023.
2. ↑  *Özoğlu, Hakan.* Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries (ingilis). SUNY Press. 2004. 60–63. ISBN 978-0-7914-5993-5.
3. ↑  *Badem, Candan,* "The impact of the war on ottoman social and political life", The Ottoman Crimean War (1853-1856), Brill, 2010, 364, JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h1kf.12, 2022-09-21 tarixində arxivləşdirilib, İstifadə tarixi: 2023-11-01
4. ↑  *Aydın, Suavi; Verheij, Jelle.*  Jorngerden, Joost; Verheij, Jelle (redaktorlar ). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. Brill. 2012. 18. ISBN 9789004225183.
5. ↑  *Ozoglu, Hakan.* Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries (ingilis). SUNY Press. 2004-02-12. 62–63. ISBN 978-0-7914-5993-5.
6. ↑  "hurriyetdailynews.com - Politicians hit below belt in Kurdish debate". 2022-01-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-25.
7. ↑  al-monitor.com - Turkey's Nationalists Threaten Inter-Communal Fighting
8. ↑  "dailysabah.com - PM Erdoğan: Those who withdraw will have to drop their weapons". 2021-01-22 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-02-25.
**Şirvan atı** — Azərbaycanda şöhrət tapan at cinslərindən biri.

Ümumi məlumat
-------------

Azərbaycanda şöhrət tapan at cinslərindən biri də Şirvan atıdır. Lakin bu atın mənşəyi, yayılma arealı, iş keyfiyyəti və eksteryeri haqqında məlumat son dərəcə azlıq təşkil edir. "Şirvan atı da Azərbaycanın yerli at cinslərindən biri olmuşdur". Yəqin ki Şirvan atına Qarabağ və Quba atlarının təsiri olmuşdur.

Alman tədqiqatçısı K.Freytaq Şirvan atı haqqında yazır: "şirvan atları quruluşu və yaraşığına görə öz əcdadlarına az oxşayır. Lakin bir qayda olaraq onlardan sürəti, davamlı və çevikliyilə seçilir. Bu atları rus süvariləri, xüsusilə yüksək rütbəli zabitlər böyük həvəslə götürürdülər". 1891-ci il siyahıyaalınmaya görə Ərəş və Göyçay qəzalarında beş yüz baş Şirvan atı olmuşdur.

Mənbə
-----

* Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 456. ISBN 978-9952-34-152-2

Xarici keçidlər
---------------

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan atları

| ⛭ **Azərbaycan atları** |
| --- |
| Dilbaz atı • Ərəb atı • Qarabağ atı • Quba yorğası • Şirvan atı |
**Kərim bəy Məşədi Ağası bəy oğlu Maralyanlı** (1797-1870)-yüzbaşı

Həyatı
------

Kərim bəy Məşədi Ağası bəy oğlu 1797-ci ildə Xırdapara-Dizaq mahalının Maralyan kəndində dünyaya gəlmişdi. Molla yanında oxumuşdu. Kəndlərinin kədxudası olmuşdu. 
Kərim bəy rus-İran müharibəsində iştirak etmişdi. "Cəbrayıl" kitabında yazılır: "1826-ci il əməliyyatında Cəbrayılda Qasım bəy, Maralyandan kəndxuda Mövlud bəy (?-Ə.Ç.), Kərim Məşədi Ağası oğlu və Xanəhməd Abbas mirzənin qərargahında vəziyyəti öyrənmək məqsədilə 1826-cı il oktyabrın 1-də qorxu bilmədən Arazı keçib Abbas mirzənin yanına getdilər və onu inandırdılar ki, maralyanlılar ruslara ərzaq verməkdən imtina etmişlər. Abbas mirzə onlara inanaraq həttta mükafat da verib yola saldı. Xanəhməd göstərir ki, Abbas mirzə onlara demişdi ki, şah məni vəliəhdlikdən (Şahlıq taxtının varisliyindən) məhrum etməklə hədələyir ya gərək öləm, yaxud da səhvimi düzəldəm. Şah hətta istəyir ki, mənim gözlərimi çıxartdırsın". 
Kərim bəy 1842-ci ildə də kəndlərinə başçılıq edirdi.

Ailəsi
------

Kərim bəy Pərzad xanımla ailə qurmuşdu.

**Oğlanları**

* Fərəc bəy 1832-????
* Cəfər bəy 1834-????
* Ağası bəy 1841-????
* Əkbər bəy 1845-????
* Şirin bəy 1847-????

Mənbə
-----

* **Ənvər Çingizoğlu, İmamqulu ağa Maralyanlının törəmələri, "Soy" еlmi-kütləvi dərgi, 2010, №6, səh.15-19**

İstinadlar
----------

1. ↑  Şəhriyar Quliyev, Tarıyel Abbasov, Fazil Quliyev, Cəbrayıl, Bakı, "İşıq", 1993, səh.29.
2. ↑  ЦГИАР, ф.29, Каспийская Казенная палата. 1841-1849. Опись 1, Д.13. лист 304.

Həmçinin bax
------------

* Maralyan
**Golden Axe** — "Sega" oyun şirkəti tərəfindən 1989-cu ildə yaradılan, döyüş oyunudur. Videooyun "Beat 'em up" (*ing.* Hamıdan döy) janrındadır.

Hekayə
------

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlıq:** ***Yazının davamı əsərin məzmunu haqqında məlumat ehtiva edir.***

Oyun "Death Adder" (*azərb*. Ölüm gürzəsi‎) adlı zalım diktatordan intiqam almağa and içən 3 döyüşçü personajından biri seçilərək oynanılır. "Death Adder" sülh ölkəsi Yuriya ölkəsini (uydurulmuş Konan personajının yaşadığı orta əsrlər ölkəsi) işğal etmişdir. Həmçinin, Yuriya ölkəsinin kralı və kralın qızı əsir götürülərək, qəsrdə saxlanılır. "Death Adder" Yuriya ölkəsinin rəmzi sayılan "Qızıl balta" simvolunu (*ing.* Golden Axe) götürərək, kralı simvolu məhv etmək ilə hədələyir. Əgər insanlar ölkədə onun hakimiyyətini tanısalar, onda simvol məhv olmayacaqdır. Uzun qılıncı olan "Aks Bettler" (*azərb*. Baltalı döyüşçü‎) adlı savaşçının dostlarını, anasını öldürmüşdür. Wolud mədənlərindən gələn əkiz qardaşı "Death Adder"in əsgərləri tərəfindən öldürülən balta ilə döyüşən cırtdan qoca "Gilius Thunderhead"-dir (*azərb*. İldırım başlı Cilius‎). "Death Adder" tərəfindən öldürülmüş baqa bir savaşçının adı isə qılınc ustası qız "Tyris Flare"-dir (*azərb*. Alovlu Tiris‎). Onun valideynləri "Death Adder" tərəfindən öldürülmüşdür. Bu 3 döyüşçü "Death Adder"i öldürmək niyyətindədirlər. Sonda onlar "Death Adder"i öldürürlər və kral ilə qızını xilas edirlər. Ölkənin simvolu yenədə "Qızıl balta" sayılır.

Xəbərdarlıq **Xəbərdarlığın sonu.**

Personajlar
-----------

| Raund | Ad | Tərcümə |
| --- | --- | --- |
| 1 | "Ax Battler" | *azərb*. Baltalı döyüşçü‎ |
| 2 | "Gilius Thunderhead" | *azərb*. İldırım başlı Cilius‎ |
| 3 | "Tyris Flare" | *azərb*. Alovlu Tiris‎) |
| 4 | "Death Adder" | *azərb*. Ölüm gürzəsi‎ |

Portlar
-------

"Golden Axe" oyunu müxtəlif platformalara portlar etmişdir. Platformalar bunlardır: Sega Mega Drive, Sega Master System, MS-DOS, Amiga, Atari ST, Commodore 64, Game Boy Advance, ZX Spectrum, Wii, Xbox 360, PlayStation 2, PlayStation 3 (Sonic’s Ultimate Genesis Collection hissəsi kimi) və Apple iPhone/iPod Touch.

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Golden Axe на ag.ru
* Arcade-History-Eintrag
* Informationen und Reviews über die gesamte Serie Arxivləşdirilib 2011-10-11 at the Wayback Machine
* Golden Axe für iPhone & iPod Touch Arxivləşdirilib 2012-01-02 at the Wayback Machine
* Gestión del mundo en el juego

| ⛭Golden Axe |
| --- |
| Arkada oyunları | Golden Axe • Golden Axe: The Revenge of Death Adder • Golden Axe: The Duel |
| Genesis oyunları | Golden Axe II • Golden Axe III |
| Digər oyunlar | Golden Axe Warrior • Ax Battler: A Legend of Golden • Axe Golden Axe: Beast Rider |
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Dostluq (dəqiqləşdirmə).

**"Dostluq"** və ya sovet dövründəki adı ilə **"Drujba" kinoteatrı** – Bakının Nəsimi rayonunda yerləşən fəaliyyətsiz kinoteatr binası.

Tarixi
------

Kinoteatr binası 1952-ci ildə memar Məmməd Əliyevin layihəsi əsasında tikilmişdir. 2010-cu illərə qədər kinoteatrda kino nümayişinə davam edilmişdir. 2017-ci ildə tikili özəlləşdirilmişdir. Kinoteatr özəlləşdirilənədək Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin balansında olmuşdur.

### Sökülməsi

2021 və 2024-cü illərdə kinoteatrın sökülməsi və yerində çoxmərtəbəli binanın tikiləcəyi barədə şayiələr yayılsa da, Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi belə bir planın olmadığını, sadəcə təmir işlərinin aparıldığını açıqlamışdır.

Xüsusiyyətlər
-------------

Kinoteatr stalinist memarlıq üslubundadır. Baxımsız qaldığı üçün dam və fasad örtüyündə dağıntılar var, qəzalı vəziyyətdədir.

İstinadlar
----------

1. 1 2  ""Dostluq" kinoteatrı sökülür? -FOTO". Modern.az. 9 iyun 2021. 14 fevral 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2024.
2. 1 2 3 4  ""Dostluq" kinoteatrı sökülür? - Fotolar - Yenilənib". Qafqazinfo. 9 fevral 2014. 14 fevral 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2024.
3. ↑  "Bakı kinoteatrlarının kinosuz günləri…". Modern.az. 10 mart 2010. 2024-02-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 fevral 2024.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Memarlıq** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Azərbaycan Kapoeyra Federasiyası** 2007-ci ildə Bakıda təsis edilmişdir. İlk kapoeyra məktəbi 1997-ci ildə Lənkəran şəhərində yaradılmış, vahid mərkəz kimi isə 2000-ci ildə Bakıda formalaşmışdır. 2006 ildə ilk "Kontakt" kapoeyra klubu yaradılmış, 2007-ci ildən isə ilk Azərbaycan çempionatı keçirilmişdir. Azərbaycan idmançıları dünya çempionatlarında 1 bürünc (2009) və 1 gümüş (2010) medal qazanmışlar.

Kapoeyra döyüş sənəti Azərbaycanda ilk dəfə 1997-ci ildə Taleh Natiq oğlu Orucov tərəfindən yaradılmışdır. Federasiya ildə bir dəfə Bakı çempionatı, bir dəfə Azərbaycan çempionatı və iki ildən bir "Azərbaycan Kuboku" yarışları təşkil edir.

23 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının prezidenti Nahid Ağazadə tutduğu vəzifədən istefa verib. Onun yerinə ixtisasca klinik psixoloq olan Günel Muradova təyin olunub.

İdarə Heyəti
------------

Mənbə

* Günel Muradova — Prezident
* Elgiz Əlizadə — 1-ci vitse-prezident, baş məşqçi
* Elmar Əhmədov — Vitse-prezident
* Rəhmətullah Eyvazov — Baş məşqçinin köməkçisi, İdarə heyətinin üzvü
* Rüfət Vəliməmmədov — Baş direktor.

Mənbə
-----

* Azərbaycan Kapoeyra Federasiyasının rəsmi veb səhifəsi
* Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 2-ci cild: Argentina – Babilik (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2010. səh. 526. ISBN 978-9952-441-05-5.

### İstinadlar

1. ↑  "Federasiya prezidenti istefa verdi - Yerinə psixoloq gətirildi". 2023-04-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
2. ↑  "İdarə Heyyəti". 2023-04-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
**Lavson sərvpəri** (*lat.* Chamaecyparis lawsoniana) — bitkilər aləminin çılpaqtoxumlular şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin cupressales dəstəsinin sərvkimilər fəsiləsinin sərvpəri cinsinə aid bitki növü.

Vətəni Şimali Amerika, Şimali Kaliforniya və cənubi-qərbi Oreqon dağlarında dəniz səviyyəsindən 1500 m-ə qədər yüksəklikdə bitir. Hündürlüyü 50 m-ə çatan, çətiri ensiz konusvarı olub, yuxarı budaqları aşağıya doğru genişlənən və təpəsi yana əyilmiş ağacdır. Budaqları şaquli istiqamətdə yuxarıya doğru böyüyür. Gövdəsinin qabığı qalın və qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdədir, diametri 1,8 m-ə çatır, dairəvi çatlıdır, dəyirmi lövhəciklər əmələ gətirir. Zoğları yastı olub, üst tərəfi yaşıl, parlaq, alt tərəfi göyümtüldür, bir müstəvi üzərində müntəzəm düzülmüşdür. İynəyarpaqları pulcuqvarı, parlaq yaşılımtıl-göydür. Qozaları kürəşəkilli, diametri 7–10 mm, sayca çoxdur, adətən, bir yerdə toplaşmış haldadır, açıq-qəhvəyi rəngdədir, üzərində ərplidir. Zəif boy atır, kölgəyə, şaxtaya, küləyə davamlıdır, kəskin qış aylarında ağacın zoğları donur, yazda bərpa olunur, rütubətsevəndir. Eyni zamanda qeyri-münbit və şorakətli torpaqlarda da bitir, qaza, hisə, toza davamlıdır. Çoxlu miqdarda yarpağının rənginə görə fərqlənən aşağıdakı bağ formaları vardır: göyümtül, gümüşü, qızılı, alabəzək, piramidal, sallaq və cırtdan boylu.

Azərbaycanın bəzi rayonlarında park və bağlarda bəzək-bağçılıqda rast gəlinir. Mərdəkan dendrarisində uzun illərdir ki, introduksiya sınağından çıxmışdır. Toxum və qələmlərlə çoxaldılır. Oduncağından gəmi, təyyarə və parket düzəldilməsində istifadə edilir. Tək və bağ kompozisiyalarının elementi kimi qoruyucu yaşıllıq zonalarında, xiyaban əkinlərində istifadə də məqsədəuyğundur.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

| Taksoneyniləşdirmələri |
| --- |
| *Chamaecyparis lawsoniana* | 
* Wikidata: Q161360
* Wikispecies: Chamaecyparis lawsoniana
* APNI: 116448
* ARKive: chamaecyparis-lawsoniana
* BioLib: 2416
* Calflora: 9510
* CNPS: 2172
* Conifers.org: Chamaecyparis\_lawsoniana
* EoL: 1034844
* EPPO: CHCLA
* EUNIS: 150724
* FEIS: chalaw
* FNA: 200005409
* FoC: 200005409
* GBIF: 2683866
* GRIN: 10064
* iNaturalist: 76237
* IPA: 3210
* IPNI: 261839-1
* IRMNG: 10191214
* ITIS: 183453
* IUCN: 34004
* MoBotPF: 279607
* NBN: NHMSYS0000457113
* NCBI: 58030
* NZOR: 670deffa-6ed3-4165-b6d8-e51d088d9bbf
* NZPCN: 3684
* PFI: 8434
* Plant List: kew-2715286
* PLANTS: CHLA
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:261839-1
* Tropicos: 9400243
* uBio: 4963811
* WCSP: 382830
* WFO: wfo-0000599456

 |
| *Cupressus lawsoniana* | 
* Wikidata: Q17363875
* APNI: 205499
* CNPS: 2808
* EUNIS: 150726
* GBIF: 2683869
* GRIN: 12656
* IPNI: 261941-1
* IRMNG: 11129962
* ITIS: 183454
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:261941-1
* Tropicos: 9400025
* WFO: wfo-0000630701

 |
*Tanrı quzusu*. Müəllif: Fransisko de Surbaran. Təq. 1635–1640-cı illər. Prado muzeyi.
**Tanrı quzusu** və ya **Aqnus Dei** (*lat.* Agnus Dei, *yun.* Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ) — İsanın simvolik adlarından biri.

Təsviri
-------

Bu, Məsihin özünü bir quzu kimi kəsilməyə verməsi ilə bağlıdır. Bu təsvir aqrar mədəniyyətlərdə geniş yayılmış, sürüdə doğulan ilk quzunu tanrılara qurban vermək ayininə gedib çıxır. Quzu üzüyolalıq, müqavimət göstərməmək, məsumluq və təvazökarlıq simvoludur. Məhz bu keyfiyyətlər xristian etik idealını təşkil edirdi. Tanrı quzusu obrazının variantlarından biri də sinəsindən qan axan quzu idi ki, bu da Məsihin əzabını və kəffarə qurbanını simvolikləşdirirdi. Başqa bir bədii versiyada üzərində xaç təsvir edilmiş bir bayraq olan zəfər quzusu idi. Quzunun başına müqəddəslik halosu çəkilmişdi. Qoyunlarla kompozisiyada təsvir olunan quzu müvafiq olaraq Məsihi və onun davamçılarını simvolizə edirdi. İbrahimin oğlu İshaqı qurban verməsi Məsihin qurbanlığının prototipi hesab olunurdu. Beləliklə, İshaq insan övladı üçün canını vermişdi. Ayaqları bağlanmış quzu Milad bayramında çobanların gətirdiyi hədiyyələrdən biridir, həm də İsanın gələcək qurbanını simvollaşdırır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Телицын, В. Л.; Багдасарян, В. Э.; Орлов, И. Б. redaktorlar АГНУС ДЕИ // Символы, знаки, эмблемы. Энциклопедия (rus). М.: ЛОКИД-ПРЕСС. 2005.

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Усков Н. Ф. Agnus Dei // Православная энциклопедия. — М. 2000. — Т. I : "А — Алексий Студит". — С. 263–264. — 752 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-89572-006-4.

Xarici keçidlər
---------------

* Vikianbar Vikianbarda **Tanrı quzusu** ilə əlaqəli mediafayllar var.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük katalan · Böyük katalan · Pravoslav · Britannica (11-ci) · Catholic (1997—…) |
| Normativ yoxlama | GND: 4510117-6 |
Qüds şəhəri
**Yaffa qapısı** — Yerusəlimin Köhnə Şəhərinin tarixi divarlarında daş portal. İçəri Şəhərin divarları içərisində səkkiz açıq qapıdan biri. İçəri Şəhərin qərb hissəsində, Yaffaya aparan qərb yolun və Betlehem və Hebrona gedən cənub yolunun mühüm kəsişməsində yerləşir. Bu iki yol bu günə qədər Yerusəlimin mərkəzi arteriyalarıdır.
İçəri Şəhərin qərbə, Aralıq dənizinə baxan yeganə qapısıdır. Bu tənzimləmə hücumçuların irəliləməsini yavaşlatmaq üçün müdafiə tədbiri kimi seçilmiş ola bilər, ya da qapını Yaffa yoluna yönəltmək üçün, zəvvarların Yaffa limanından səyahətlərinin sonunda gəldiyi yoldur.
İçərişəhərin divarlarının bütün digər hissələrinin tikintisində istifadə edilən daşlar kimi, Yafa qapısının daşları da qum rəngli iri yonma bloklardır. Girişin hündürlüyü təqribən 6 metr, divar isə ondan daha 6 metr yuxarı qalxır.

Etimologiyası
-------------

Həm Yaffa Qapısı, həm də Yafa Yolu Aralıq dənizi sahilində Yunus peyğəmbərin dəniz səyahətinə çıxdığı və zəvvarların Müqəddəs şəhərə gedərkən gəmidən düşdüyü Yaffa limanının adını daşıyır. Yaffa yolunun qərb ucundan başlayan müasir 1 nömrəli magistral eyni marşrutun Təl-Əviv-Yaffaya son nöqtəsidir.
Qapının ərəbcə adı olan Bab əl-Xəlil (Dostun qapısı), Xevronda dəfn edilmiş Allahın sevimlisi İbrahimə aiddir. İbrahim Xevronda yaşadığı üçün Yaffa darvazasının başqa adı "Hebron qapısı"dır. Ərəblər bu qapını Bab Mihrab Davud (Davidin Namaz Qapısı) da adlandırırlar, çünki İslamda şah Davud peyğəmbər hesab olunur. Yaffa qapısının yaxınlığında qalanı yenidən tikən səlibçilər Yaffa qapısının indiki yerinin arxasında da bir darvaza tikib, onu Davud Qülləsinin adı ilə "Davud qapısı" adlandırdılar.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Al-Quran Compare Translation – Al-Quran Surah 38. Sad, Ayah 21 – Alim". www.alim.org. 2018-06-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-12-18.
2. ↑  "The Re-Inauguration of Jaffa Gate in the Old City". Israel Antiquities Authority Press Office. 2006-02-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-05-03.
3. ↑  "Jerusalem reopens Jaffa Gate after two-month renovation". Haaretz. 2010-04-21. 2010-04-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-05-03.
4. ↑  "Jerusalem Clock Tower". Madain Project. 19 April 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 December 2019.
5. ↑  *Goldhill, Simon.* Jerusalem: City of Longing. Harvard University Press. 2009. 146–147. ISBN 978-0674037724.
**Luis van Qaal** (8 avqust 1951, Amsterdam) — Hollandiyalı keçmiş futbolçu və baş məşqçi. Hal-hazırda Mançester Yunaytedin baş məşqçisidir.

Klub karyerası
--------------

1973-1977-ci illər arasında Belçikanın Royal Antverp futbol klubunda, 1977-1978-ci illərdə isə Hollandiyanın Telstar və 1978-1986-cı illərdə AZ Alkmaar klublarında yarımmüdafiəçi olaraq oynamışdır.

Baş məşqçilik karyerası
-----------------------

Baş məşqçilik karyerasına 1986-cı ildə Ayaksın baş məşqçi köməkçisi kimi başlamışdır. 1991-ci ildə baş məşqçi vəzifəsinə gətirilmişdir. 1997-ci ilə qədər davam edən Ayaks baş məşqçiliyində bir sıra müvəffəqiyyətlər əldə etmişdir. 1992-ci ildə UEFA Kubokunu qazanmışdır.1994, 1995 və 1996-cı illərdə Hollandiya çempionatını, 1993-cü ildə Hollandiya Kubokunu, 1994, 1995 və 1996-cı illərdə Hollandiya Super Kubokunu qazanmışdır.

1997 - 2000-ci illərdə Barselonada baş məşqçilik etmişdir. Bu müddətdə, 1997/98-ci illərdə UEFA Superkubokunu, 1998/99-cu illərdə isə həm La Liqa, həm də İspanya Kral Kubokunu qazanmışdır. 
O, 2000/01-ci illərdə Hollandiya milli futbol komandasına baş məşqçilik etmişdir. Ancaq uğursuzluq ona yenidən Barselonaya qayıtmasına səbəb olmuşdur.

2005-ci ildə AZ Alkmaarda baş məşqçilik etmişdir. 2007/08-ci illərdə Çempionlar Liqasına qatıla bilmədiyi üçün komandadan ayrılmışdır. Lakin daha sonra, yəni, 2008/09-cu illərdə yenidən komandaya qayıtmışdır.

Məşhur baş məşqçi Hollandiyada keçirdiyi uğurlu illərdən sonra Bavariya ilə razılaşmışdır. O burada Bundesliqa və Almaniya kubokunu qazanmış, Çempionlar liqasında final oynamışdır. Daha sonra Hollandiya milli futbol komandası ilə razılaşan Luis van Qaal 2014 Dünya kubokunda üçüncülük əldə etmişdir. Milli komanda ilə ayrılacağını bildirdikdən sonra isə Mançester Yunayted ilə razılaşmışdır.

İstinadlar
----------



|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Kosovo Futbol Federasiyası** (alb. Federata e Futbollit e Kosovës, *serb.* *Fudbalski savez Kosova* (FSK) / Фудбалски савез Косова (ФСК)) və ya qısaca **KFF** — Kosovoda futbola nəzarət edən rəsmi qurum. Baş ofisi paytaxtda – Priştina şəhərində yerləşir. Federasiyaya Fadil Vokri rəhbərlik edirdi.

Tarixi
------

Kosovo Futbol Federasiyasının yaranma tarixi 1946-cı ildən başlayır.

### UEFA-ya üzvlük

2016-cı il may ayının 3-də Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə quruma üzv olan bütün milli assosiasiyaların iştirakı ilə keçirilmiş UEFA-nın 40-cı Növbəti Konqresində Kosovonun UEFA-ya üzvlüyü müzakirə edilib. Səsvermədə 54 səsdən Kosovonun üzvlüyü lehinə 28, əleyhinə 24 səs verilib; 2 bülleten isə etibarsız sayılıb. Səsvermdən sonra Kosovo UEFA-ya daxil olan 55-ci ölkə kimi tanınmışdır.

### FİFA-ya üzvlük

UEFA-dan sonra FİFA da bu ölkənin üzvlüyü məsələsinə baxılmışdır. 2016-cı ilin mayın 11-13-ü tarixlərində Meksikanın paytaxtı Mexikoda keçirilmiş FİFA-nın 66-cı konqresində bununla bağlı səsvermə keçirilmişdir. Səsvermənin nəticələrinə əsasən, 141 federasiya Kosovonın FİFA üzvü seçilməsinin lehinə, 23 federasiya isə əleyhinə səs vermişdir. Nəticədə dünya futbol ailəsinə qəbul edilən Kosovo FİFA-nn 210-cu üzvü olmuşdur.

Beləliklə, Kosovo milli komandası DÇ-2018-in seçmə mərhələsində iştirak etmək hüququ əldə etmişdir.

Yarışlar
--------

Kosovo Futbol Federasiyası 8 müsabiqənin təşkilatçısıdır. Həmin yarışlar bunlardır:

* Superliqa – 12 klubdan ibarətdir.
* Liqa e Pare (Birinci liqa) – 16 klubdan ibarətdir.
* Liqa e Dite (İkinci liqa) – 2 qrupdan ibarətdir:
	+ Liqa e Dite Grupi i Veriut (İkinci liqanın Şimal qrupu)
	+ Liqa e Dite Grupi i Juqut (İkinci liqanın Cənub qrupu)
* Superliqa - Femra
* Superliqa - Junioret
* Liqa e Pare - Junioret
* Futzal
* Futbol üzrə Kosovo Kuboku

Milli komandalar
----------------

Kosovo Futbol Federasiyası bu milli komandaların fəaliyyətini təşkil edir:

* Kosovo milli futbol komandası
* Kosovo U-21 milli futbol komandası

İstinadlar
----------

1. ↑  UEFA-nın 55-ci üzvü Kosova oldu Arxivləşdirilib 2023-07-25 at the Wayback Machine. fanat.az, 03.05.2016  (az.)
2. ↑  Kosova UEFA-ya üzv qəbul olundu Arxivləşdirilib 2023-07-25 at the Wayback Machine. qafqazinfo.az, 03.05.2016  (az.)
3. ↑  "Kosovo in UEFA (In Bosnian)". klix.ba. 7 August 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 May 2016.
4. 1 2 3 4 5  Kosovo və Cəbəllütariq FİFA-ya üzv qəbul olunublar[*ölü keçid*]. apa.az, 14.05.2016
5. ↑  New competition system approved by FFK Arxivləşdirilib 2011-07-10 at the Wayback Machine (FFK) (May 18, 2009)

Xarici keçidlər
---------------

* ffk-kosova.com — Kosovo Futbol Federasiyasının rəsmi saytı
**Qorqonlar** (yun. *Γοργώ, Γοργών, γοργός*- "zalım, dəhşətli, qəddar qadın") — qədim yunan mifologiyasında xtonik dəniz tarısı Forkiya və onun bacısı Ketonun ilan saclı (başlı) qızları:  

Evriala (yun. *Εὐρυάλη* — "uzağa tullanan"),  

Sfeno (yun. *Σθεινώ* — "qadir"),  

Meduza (yun. Μέδουσα — "davakar, susamış")  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  | Geya | ------> | Pont(dəmiz) |  |
|
|   |   |   |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |   |   |   |  |
|
| Tavmant+Elektra |   | Forkiy |   | Evribiya |  | Krios |  |  | Nerey+Dorida |
|
|  |   |   |  |  |  |   |   |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |  |   |   |  |  |
|
|   |   |   |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |  |   |   |  |  |
|
| İridaHarpiyalar |   | QorqonalarQraylar |   |  |  | PallantAstreyPers |  |  |  |  | Nereidalar |
|