recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Kolanı.

**Kolanı** — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda kənd.

*Kolanı* - Şahbuz rayonunda kənd. Rayonun mərkəzindən 10 km-ş.-də, Yevlax-Laçın-Naxçıvan avtomobil yolunun kənarında. Naxçıvançayın (Arazın qolu) sahilindədir. Əh. 1607 nəfər (2000): bağçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

Toponimikası
------------

Naxçıvançayın sahilində, ortadağlıq qurşqdadır. Kolanılar qədim türk tayfalarındandır. XVIII əsrin ortaları - XIX əsrin birinci yarısında Qarabağ xanlığında yaşayan kolanıların ərazisi Kolanı mahalıadlanırdı. XIX əsr Azərb. tarixçisi Mirzə Adıgözəl bəy Uşacıq kəndindən Göyçə sərhədinə qədər uzanan Tərtər çayı hövzəsini kolanıların məskəni adlandırırdı. XIX əsrdə Cavad qəzasında 282 ailəli Kolanı eli yaşayırdı. Sonralar onlar müxtəlif yerlərdə məskunlaşmışlar. Mənbələrə görə, Ağa Məhəmməd şah Qacarın Qarabağa hücumu zamanı Qarabağ elatlarının bir qismi, o cümlədən kolanılar köçüb Naxçıvanda, Şirvanda və b. yerlərdə məskunlaşmışlar.

İnzibati ərazi
--------------

*Kolanı* - Şahbuz rayonunda eyni adlı kəndin işərisində orta əsrlərə aid yaşayış yeri. 1990-cı ildə qeydə alınmışdır. Şahbuzdan 9500 m. Axtarışlar zamanı dağıdılmış tikinti qalıqları, boz və çəhrayı rəngli gil məmulatı (küpə və kasa tipli qab qırıqları və s. aşkar edilmişdir. Hazırda yaşayış yerindəki təpənin üstündə böyük məscid tikilmişdir. Tapıntılar 5-8 əsrə aid edilir.

*Kolanılar* - türk tayfası. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, Kolanılılar xanlıqlar dövründə (18 yüzilliyin 1-ci yarısında) İran hökmdarı Nadir şah Əfşar Xorasandan köçürülmüşdür. Qarabağ xanlığının tərkibində Kolanı mahalı vardı. Naxçıvanda,Qarabağda, Şirvanda və Azərbaycanın dögər bölgələrində yaşamış Kolanılar əzasən, maldarlıqla məşğul olmuşlar. Naxçıvan MR-nın Şahbuz rayonundakı Kolanı kəndin adı Kolanılarla əlaqədardır.

Əhalisi
-------

Əhalisi 1751 nəfərdir.

İnfrastruktur
-------------

Orta məktəb, musiqi məktəbi, mədəniyyət evi, kitabxana, xəstəxana, uşaq bağçası, rabitə şöbəsi var. Kənddən bir qədər aralıda Söyüdlü, c.q.-ndə isə Quzey orta əsr yaşayış yerləri və qəbiristanlıq var.

Həmçinin bax
------------

* Kolanı tayfası
* Kolanı (Hacıqabul)
* Kolanı yurdları (Şirvan və Muğanda)
* Kolanı (Siyəzən)
* Kolanı mahalı
* Kolanı (Salyan)
* Kolanı (Yevlax)

İstinadlar
----------

1. ↑    Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı – 2013. 488 səh
2. ↑  Naxçıvan Ensiklopediyası. Bakı 2002. s. 237
3. ↑  Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. Bakı: Şərq-Qərb. 2007.
4. ↑  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

| ⛭Şahbuz rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Şahbuz |  |
| Qəsəbələr | Badamlı (qəsəbə) |
| Kəndlər |  Ağbulaq • Aşağı Qışlaq • Ayrınc • Badamlı (kənd) • Biçənək • Daylaqlı • Gömür • Güney Qışlaq • Keçili • Kiçikoba • Kolanı • Kükü • Külüs • Qızıl Qışlaq • Mahmudoba • Mərəlik • Nursu • Sələsüz • Şada • Şahbuzkənd • Türkeş • Yuxarı Qışlaq |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Qarababa • Şahbuz (kənd) |
**Qazılılar** — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.

Tarixi
------

**Qazılılar** Seyidli oymağının qədim nəsillərindən biridir. Bu nəsildən dini məhkəmə işlərinə baxan ruhanilər, şəriət hakimləri, nüfuzlu insanlar çıxmışdır. Qazılı nəsli Qarabağda bəy nəsli kimi də tanınmışdır.
XVIII əsrin sonları XIX əsrin əvvəllərində Qazılı nəslinin başında Seyidli oymağının adlı-sanlı bəyi Hüseyn bəy dururdu. Hüseyn bəyin Məhəmmədqulu bəy, Əli bəy, Abbas bəy, Məhəmmədalı bəy adlı dörd oğlu olmuşdur.

Məhəmmədalı bəy Qarabağın sayılıb-seçilən savadlı bəylərindən sayılmışdır. O, Kərbəlanı ziyarət etdiyi üçün Seyidli oymağında Kərbəlayi Məhəmmədalı bəy bəy kimi tanınmışdır. Məhəmmədalı bəy Xan qızı Xurşidbanu Natəvanın hörmətini, etibarını qazanmış şəxslərdən idi. Məhəmmədalı bəy iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur. O, ikinci dəfə Kərbəlayi Miralılar nəslindən olan Məşədi Xırda xanım Ağamalı qızı ilə ailə qurmuş, Mənzər və Mələk adlı qızları olmuşdur.

Məhəmmədalı bəyin bu iki qızı yeniyetmə yaşlarında öz istedadları ilə Xurşidbanu Natəvanın diqqətini cəlb etdiyi üçün onun evində təşkil edilən qadın ədəbi məclisinin iştirakçıları idilər. Sonralar Mənzər xanım Xurşidbanu Natəvanın yaxın rəfiqələrindən sayılırdı. Mənzər xanım zəmanəsinin oxumuş, savadlı xanımlarından idi. Mənzər xanımın kiçik bacısı Mələk xanımın deyilənə görə gözəl səsi var imiş. Mənzər xanım Seyidli oymağının Şərifli soyundən olan Qasım bəyə ərə getmişdir. Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixində silinməz iz qoymuş İldırım xan və Çərkəz bəy qardaşları Mənzər xanımla Qasım bəyin övladlarıdırlar.

Məhəmmədalı bəyin kiçik qızı Mələk xanım Qarabağın ağır seyidlərindən sayılan Seyid Həşim Seyid Qara Məhəmməd oğlu ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların üç qız, iki oğlan övladları olmuşdur. Mələk xanım 1941-ci ilin mart ayında vəfat etmiş, Seyidlinin Qaracı qəbirstanlığında torpağa tapşırılmışdır.

Tanınmış maarif xadimi, müdrik el ağsaqqalı Məmməd Murtuza bəy oğlu Məmmədovun anası Seyidə xanım Məhəmmədalı bəyin nəvəsidir.

Milli fəlsəfi irsimizin əvəzolunmaz tədqiqatçısı, AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov ana tərəfdən Seyid Həşim və Mələk xanımın böyük qızı Seyidə xanımın nəvəsidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5  Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)

Mənbə
-----

* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
* Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Qazılı nəsli. "Qarabağa aparan yol" qəzeti, 13 dekabr, 2012-ci il № 21(167)

Həmçinin bax
------------

* Seyidli oymağı
* Seyidli kəndi
**Ellipsvari qarağac** (*lat.* Ulmus elliptica) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin qarağackimilər fəsiləsinin qarağac cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqaz, Rusiyanın Avropa hissəsinin cənub rayonları və Krımı əhatə edir.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 40 m, gövdəsinin diametri 1,5 m olan iri ağacdır. Çətiri enli silindirik, ucu yumru, cavan budaqları çılpaq və ya tükcüklüdür. Qabığı boz və ya qırmızı qonur, dərin çatlayandır. Tumurcuqlari iti, uzunluğu 4-6 mm, yuxarı hissəsi narıncı qonur tükcüklü, alt tərəfi boz tükcüklüdür. Yarpaqları ellipsvari, ucu biz, bəzən 3 hissəli, uzunluğu 15 sm-dək, eni 5-6 sm, kənarları dişli, 15-20 cüt düz damarcıqlı, üstü nahamar, alt tərəfi və saplağı yumşaq tükcüklüdür. Aprel-mayda çiçəkləyir, iyulda meyvə verir. Meyvəsi əks-yumurtavari, ellipsvari və ya yumru, uzunluğu 3 sm olan qanadcıq, mərkəzdə oturan və yuxarı hissədə 5-8 mm olan tikişlə ayrılan, ipəkvari tükcüklü, açıq qırmızı qonur qozalıdır.

Ekologiyası
-----------

İşıqsevən, quraqlığa, tüstüyə, qaza, şoranlaşmaya, şaxtaya davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda təbii yayılmışdır.

İstifadəsi
----------

Dekorativ bitkidir. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4130196
* Wikispecies: Ulmus elliptica
* BOLD: 254671
* EPPO: ULMEL
* EUNIS: 185179
* GBIF: 5680255
* GRIN: 40829
* iNaturalist: 900751
* IPNI: 856849-1
* NCBI: 1428769
* Plant List: kew-2448709
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:856849-1
* Tropicos: 33300242
* WFO: wfo-0000416731

 |
**Ağadayı** — Azərbaycanda üzüm növü. Azərbaycanın əsas yerli süfrə üzümüdür. Abşeronda əkilmiş, əvvəlcə həyətyanı sahələrdə, sonralar ictimai təsərrüfatlarda irimiqyaslı üzümlüklər salınmışdır. Demək olar ki, respublikanın hər yerində yayılmışdır. Keçən əsrin 70-ci illəri Füzuli və Ağdam rayonları üçün çox yüksək məhsuldarlıq illəri olmuşdur. Tovuz rayonunun dağətəyi kəndi olan İbrahimhacılı kəndində bu sortdan bir neçə hektar üzümlük vardır. Ancaq Ağadayı sortunun gilələri orada lazımi rəng toplaya bilmir.

Yetişdirilməsi
--------------

1990-cı ildə sortdan əkin materialı götürüb Gəncədə "Üzüm-tredinq LTD" MMC-də iki cərgə üzümlük salınmışdır. Kolları çox güclüdür. Suvarılan münbit torpaqlarda geniş qida sahəsi, güclü dayaq və güclü forma tələb edir. Ağadayı sortunun zoğlarının 15–20%-də dixotomik budaqlanma gedir və heç bir elmi ədəbiyyatda göstərilmir. Çiçəkləri öz-özünü tozlayandır. Salxımı çox iri ("Üzüm-tredinq LTD" MMC-də 30–35 sm), silindrik, bəzən əsasında yığcam pəncəli, seyrək və yaxud orta sıxdır.

Meyvəsi
-------

Salxım saplağı çox kövrəkdir, açıq-yaşıldır, oduncaqlaşmır. Gilələri çox iri, forması dəyişən – tam girdədən uzunsova qədər, açıq-yaşıl, isti yerlərdə Günəş şüaları düşən gilələr açıq-sarı və kəhrəba rənglidir. Qabığı qalındır, kobuddur, lətdən ayrılmır. Ləti ətlidir və xırtıldayandır. Fəal temperatur azlıq edən yerlərdə və aqrotexnika diferensiallıq təşkil etməyəndə gilələri yaxşı rəng almır və keyfiyyəti azalır.

Ağadayı gilələrinin girdə və oval variasiyaları vardır. Girdə variasiyalı gilələr bir qayda olaraq yaxşı rəng almır, oval giləlilər Gəncə "Üzüm-tredinq LTD" MMC-də gözəl rəng alır. Saxlanmağa və daşınmağa yüksək səviyyədə yararlıdır.

İstinadlar
----------
**Porsuk çayı** (*türk.* Porsuk çayı) – Mərkəzi Anadolu regionunda axan çay.

Aksu dağının şimal yamacında yerləşən Bayatçık dərəsi ilə Murat dağının şimal yamacında yerləşən Kızıltaş Suyunun birləşməsindən əmələ gələn Porsuq çayı Sakarya çayının ən uzun qoludur.

Kütahya ovasından keçib Əskişəhər şəhərinin cənub-qərbində yerləşən *Porsuk I* (1948) və *Porsuk II* (1971) su anbarlarında toplandıqdan sonra Əskişəhər ovasından və Əskişəhər şəhərindən keçir. Yassıhöyük qarşısında Sakarya çayı ilə birləşir.

Əsas qolları: Kokar çayı, Murat çayı, Çat dərəsi, Porsuk dərəsi, Dəyirman dərəsi, Felent çayı, Kuduzlu dərəsi, Kınık dərəsi, Kargın dərəsi, Musaözü dərəsi və Uludərə əsas cənub qollarıdır. Sarısu çayı, Sarısungur dərəsi, Mihalıççık dərəsi, Muttalip dərəsi və Pürtek dərəsi əsas şimal qollarıdır.

Qalereya
--------

* Gecə mənzərəsi.Gecə mənzərəsi.
* Körpü.Körpü.
* Körpü.Körpü.
* 
* Körpü.Körpü.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Porsuk Çayı Havzasında Düşük Akım Analizi" (türkcə). 2017-01-21 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-10-17.
**Çirkli pulların yuyulması** — qeyri-qanuni yolla əldə edilmiş maliyyə vəsaitlərinin "gizli iqtisadiyyat"dan rəsmi iqtisadiyyata keçirilməsi və onlardan sonrakı mərhələdə açıq şəkildə istifadə edilməsi. Prosesin rəsmi adı "cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya mülkiyyətin leqllaşdırılması"dır.

Bu zaman pul vəsaitləri nağd puldan qeyri-nağd (bank) pula və əksinə qeyri-nağd puldan (bank hesabı) nağd pula çevrilə bilər.

Ümumi məlumat
-------------

Bu elə bir prosesdir ki, onun nəticəsində cinayət yolu ilə əldə edilmiş ("çirkli") vəsaitlər qanuni ("təmiz") kimi görünməyə başlanır.

Pulların yuyulması əməli bir cinayətdir və bu əmələ görə Azərbaycan Respublikasında müvafiq cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulubdur.

Cinayətkarlarda, bir qayda olaraq, yalnız iri məbləğdə vəsaitlərin yuyulmasında ehtiyac yaranır. Bununla belə, bu cür əməlin cinayət sayılmasında yuyulan vəsaitlərin həcmi və yaxud məbləği rol oynamır.

Çirkli pulları qanuni kimi görünməsini təmin etmək və ya ən azından çirkli pulların mənbəyini gizlətmək məqsədilə cinayətkarlar müxtəlif üsul və vasitələrdən istifadə edirlər. Bu cür üsul və vasitələrdən maliyyə və qeyri-maliyyə, ələlxüsus da bank sektorunda istifadə olunur.

Pulların yuyulmasına qarşı mübarizə bir neçə məqsədlə aparılır. Bu işdə ilkin və ən əsas məqsəd ölkədə tamah niyyəti ilə törədilən bütün cinayətlərin qarşısının alınmasıdır. İkinci vacib məqsəd isə artıq törədilmiş cinayətlərin aşkar edilməsi və, nəticədə, talanmış nemətin qanuni sahiblərinə və yaxud dövlətə qaytarılmasıdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "1" (PDF). 2020-12-06 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-16.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Britannica (onlayn) |
| Normativ yoxlama | GND: 4239585-9 · Microsoft: 2780005421 · NDL: 01082863 · NKC: ph127872 |
**Sürünən qarağac** (*lat.* Ulmus pumila) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin qarağackimilər fəsiləsinin qarağac cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Çinin şimal-qərbi və şimal-şərqində, Qazaxıstan, Qərbi Sibir, Monqoliya, Tibet, Hindistan, Koreya, Cənubi Avropa və Şimali Amerikada yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü təxminən 25 m, gövdəsinin diametri 1m olan ağacdır. Zoğların qabığı hamar, bozumtul — qonur, tünd boz və ya parlaq boz rəngli, kobud, bəzi yerlərdə çatlayır bilər. Budaqları açıq sarımtıl-boz, açıq boz-qonur rəngli, hamar və ya tükcüklü, pulcuqludur. Qış tumurcuqları yumurtavari və şarşəkilli formadadır. Yarpaqları ellipsvari-oval, ellipsvari-lansetvari və ya yumurtavari-lansetvari formalı, uzunluğu 2–8 sm, eni 1,2–3,5 sm, ucu biz və simmetrik bünövrəlidir.

Ekologiyası
-----------

Öz arealında quraqlı rayonlarında kol kimi bitir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Respublikamızda yaşıllaşdırmada bir çox rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Bu növ çox vaxt meşələrin bərpası üçün istifadə edilir. Qabığından lif alınır.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Linnaeus C.* Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 226.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q1079824
* Wikispecies: Ulmus pumila
* BOLD: 403754
* Calflora: 8182
* EoL: 594950
* EPPO: ULMPU
* FNA: 200006332
* FoC: 200006332
* GBIF: 5361877
* GRIN: 40851
* iNaturalist: 79463
* IPA: 3479
* IPNI: 303333-2
* IRMNG: 10194544
* ITIS: 19057
* IUCN: 61967372
* MichiganFlora: 2750
* MoBotPF: 287397
* NCBI: 198266
* PfaF: Ulmus pumila
* PFI: 284
* Plant List: kew-2448824
* PLANTS: ULPU
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:303333-2
* Tropicos: 33300018
* VASCAN: 9429
* WisFlora: 5299
* WFO: wfo-0000416815

 |
**Rekursiya** (en. recursion) – proqramın özü-özünü çağıra bilməsi. Çox da böyük olmayan sadə proqramların bəzi alqoritmləri rekursiv yerinə yetirilə bilər, ancaq bu halda yaxşı sürətə, yaxud işin səmərəliliyinə zəmanət olmur. Rekursiyadan həddindən artıq istifadə olunması, faktiki olaraq, proqramın yerinə yetirilməsi zamanı onun stek fəzasından çıxmasına səbəb ola bilər ki, bunun da nəticəsində, adətən, proqram dayanır və hətta sistemdə qəza vəziyyəti də yarana bilər.
Eyni növ məsələlərdən ibarət olan məsələləri həll etməyin təbii yolu rekursiyadan istifadə etməkdir. Məsələn, müəyyən növ fraktalların (FRACTAL) çəkilməsi; sintaktik təhlil (PARSİNG); çeşidləmə (SORT); matrisi oxşar matrislərə parçalamaqla onun determinantının hesablanması zamanı rekursiyalar çox səmərəli olur.
Tam ədədin faktorialının (FACTORİAL) hesablanmasında da rekursiyadan istifadə edilə bilər. Faktorialın tapılmasını nəzərdə tutan rekursiyaya sadə misal aşağıdakı kimi təyin olunur: 
1. 0 və ya 1-in faktorialı 1-ə bərabərdir.
2. İstənilən böyük tam x ədədinin faktorialı, x – 1 ədədinin faktorialı ilə x ədədinin hasilinə bərabərdir.

Bu tərif ikinci addımda rekursivdir, çünki bir faktorialı tapmaq üçün başqa bir faktorialı tapmaq lazımdır. Bu alqoritmi birbaşa rekursiv kompüter proqramına çevirmək olar (bax R-xx). Şübhəsiz, bu heç də ən sürətli hesablama deyil, ancaq o, klassik nümunədir. Proqramda factorial funksiyası özünü çağıranda rekursiya başlayır. 

class factorial\_program {

```
 /* Java program to find the factorial of a
    whole number (4 in this example) by recursion */
```

```
 static int factorial(int x)
 {
   System.out.println("Now looking for factorial of "+ x);
   int z=1;
   if (x<=1)
   {
     z=1; 
   }
   else
   {
     z=x*factorial(x–1);  /* this is the recursive step */
   }
      System.out.println("The factorial of "+ x + "is "+ z);
      return z;
    }
```

```
    public static void main(String args[])
    {
      System.out.println(factorial(4));
    }
  }
```

Ədəbiyyat
---------

* İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.

Xarici keçidlər
---------------

* A Primer on Recursion- contains pointers to recursion in Formal Languages, Linguistics, Math and Computer Science
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Zəfər Günü.

**Qələbə Günü** (*türk.* 30 Ağustos Zafer Bayramı) — 30 avqust 1922-ci ildə Dumlupınarda Mustafa Kamal Atatürkün başkomandirliyində, zəfərlə nəticələnən Böyük Qələbəni xatırlatmaq üçün Türkiyə və Şimali Kipr Türk Respublikasında hər il 30 avqust günü qeyd olunan rəsmi, milli bayram.

Yunan qoşunları İzmirə qədər təqib edilmiş, 9 sentyabr 1922-ci ildə Türk torpaqları İzmirin xilasetmə yolu ilə yunan işğalından qurtulmuşdu. İşğal qüvvələri ölkənin sərhədlərini daha sonra tərk etməsinə baxmayaraq, 30 avqust, ölkənin ərazi bütövlüyünün tam ələ keçirilməsi simvolik şəkildə təmsil edir. İlk dəfə 1924-ci ildə Afyonda *Başkomandir Zəfəri* adı altında qeyd olunan 30 avqust, Türkiyədə 1926-cı ildən etibarən *Qələbə Günü* olaraq qeyd olunmaqdadır.

Arxa plan
---------

Böyük Saldırı, Türk ordusunun İstiqlaliyyət Müharibəsi əsnasında işğal güclərinə son zərbəni təmin etməsi üçün planlaşdırılan gizli bir əməliyyat idi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 20 İyul 1922-ci il iclasında özünə dördüncü dəfə başkomandir səlahiyyəti verilən Mustafa Kamal Paşa hücum qərarını iyun ayında almış və hazırlıqları gizli olaraq icra etmişdi. Böyük hücum 26 avqust - 27 avqusta keçən gecə Afyonda başladı və Türkiyə torpaqlarının qaytarılması - Türk ordusunun qələbəsi ilə başa çatdı.

Bayramın tarixi
---------------

Şimali Kipr Türk Respublikası Lefkoşada bayramın qeyd edilməsi
30 Avqust günü, ilk dəfə 1924 Dumlupınarda Çal Kəndi yaxınlarında Prezident Mustafa Kamalın qatıldığı bir mərasimlə Başkomandir zəfəri adıyla qeyd olunmuşdur. Qələbə Gününü qeyd etmək üçün iki il gözləmənin ən əhəmiyyətli səbəbi 1923-ci il Yeni Türkiyə baxımından həm milli, həm də beynəlxalq sahədə sıxlığın yüksək mərhələdə olması idi.

1926-cı ildən Qələbə Günü olaraq qeyd olunur.

Həmçinin bax
------------

* Türkiyədəki bayramların və qeyri-iş günlərinin siyahısı Arxivləşdirilib 2016-09-02 at the Wayback Machine
* Qələbə Günü ilə bağlı sənədli film
* Qələbə Günü Türkcə Vikipediyada

| ⛭Türkiyə Türkiyədə rəsmi bayramlar |
| --- |
| Rəsmi bayramlar | 
* Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı (23 aprel)
* Atatürkü Anma, Gənclik və İdman Bayramı (19 may)
* Zəfər Günü (30 avqust)

 |
| Dini bayramlar | 
* Ramazan Bayramı (dəyişkən)
* Qurban Bayramı (dəyişkən)

 |
| Beynəlxalq bayramlar | 
* Yeni il bayramı (1 yanvar)
* Beynəlxalq Əmək Günü (1 may)

 |
| Milli bayramlar | 
* Cumhuriyyət Bayramı (29 oktyabr)
* Demokratiya və Milli Birlik Günü (15 iyul)

 |
| Əvəllər keçirilən | 
* Azadlıq və Konstitutsiya Günü (27 may)

 |
**Vüqar Tapdıq oğlu Gülməmmədov** (3 aprel 1971, Bakı) — Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının 3-cü sədri.

Həyatı
------

Vüqar Gülməmmədov 1971-ci il aprel ayının 3-də Bakı şəhərində anadan olub. 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun "İstehsalın iqtisadiyyatı və idarəedilməsi" fakültəsini bitirib.

1992-ci ildə Suraxanı maşınqayırma zavodunda tərcüməçi işləyib. 1993–1997-ci illərdə Suraxanı rayon Səhiyyə şöbəsində baş mühasibin müavini, baş mühasib, 1997–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Suraxanı rayon Maliyyə şöbəsinin müfəttişi, rəis müavini, şöbə müdiri, Səbail rayon Maliyyə idarəsinin rəis müavini, şöbə rəisi, Binəqədi rayon Maliyyə idarəsinin rəis müavini, sektor müdiri, Yasamal rayon Maliyyə idarəsinin rəis müavini, sektor rəisi olub.

2007–2013-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının Xarici investisiyalı və infrastruktur layihələrinə nəzarət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.

2013-cü ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasının sədridir.

Təltifləri
----------

Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının yaradılmasının 10 illiyi ilə əlaqədar və Palatanın fəaliyyətində xüsusi xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 31 oktyabr tarixli 1809 nömrəli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib.

Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının yaradılmasının 20 illiyi münasibətilə Palatanın fəaliyyətində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 6 dekabr tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.

Ailəsi
------

Ailəlidir. Üç övladı var.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatası əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-12-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-12-06.

Xarici keçidlər
---------------

* Hesablama Palatasının veb-saytı
**Qabriela Qunçikova** (çex. Gabriela Gunčíková; d. 27 iyun 1993, Kromerjij, Çexiya) — Çexiya müğənnisi. O, çex-slovak telekanalında yayımlanan *SuperStar* musiqi yarışmasında ikinci yer qazanmış və 2011-ci ildə "Yeni sənətkar" kateqoriyasında *Český slavík* mükafatına layiq görülmüşdür. Qunçikova "I Stand" mahnısı ilə Çexiyanı 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.

Musiqi karyerası
----------------

### 2011–2015: *SuperStar 2011* və *Let's Dance* yarışmaları

2011-ci ildə Qabriela Qunçikova çex-slovak telekanalında yayımlanan *SuperStar* musiqi yarışmasında iştirak etmişdir. Nəticədə yarışmada ikinci yeri qazanan ifaçı Universal Music Group albom şirkəti ilə anlaşma imzalamışdır. Eyni zamanda həmin ildə Qunçikovanın *Dvojí tvář* adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. 2011-ci ilin sentyabr ayında o, Slovakiyanın *Ulduzlarla rəqs* yarışmasında iştirak etmişdir. Qunçikovanı yarışmada peşəkar rəqqas Peter Modrovski müşayiət etmişdir. Cütlük nəticə olaraq yarışmada yeddinci yerdə qərarlaşmışdır. 2011-ci ildə Qunçikova "Yeni sənətkar" kateqoriyasında *Český slavík* mükafatına layiq görülmüşdür.

2013-cü ildə Qunçikova Amerikalı vokal müəllimi Ken Tamplin ilə işləməyə başlamışdır. Onun ikinci studiya albomu olan *Celkem jiná* da məhz bu il təqdim olunmuşdur. 2014-cü ildə o, Tamplinin dərslərini bitirdikdən sonra Amerikanın Trans-Siberian Orchestra proqressiv rok qrupuna vokalist olaraq qoşulmuşdur. Lakin növbəti ildə Qunçikova qrupdan ayrılmışdır.

### 2016–hal-hazırda: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2016-cı ilin mart ayında Çex telekanalı ČT Qabriela Qunçikovanın "I Stand" mahnısı ilə Çexiyanı İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini bildirmişdir.. Qunçikova "I Stand" mahnısı ilə müsabiqənin 10 may tarixində baş tutan birinci yarımfinal mərhələsində 10-cu səhnə almışdır. Nəticədə isə 161 xalla 9-cu yerdə qərarlaşaraq, Çexiyanı Avroviziya tarixində ilk dəfə final mərhələsinə yüksəldə bilmişdir. Finalda bir daha öz mahnısını ifa edən Qunçikova 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 41 xal toplayaraq, 25-ci yerdə qərarlaşmışdır.

Diskoqrafiya
------------

### Albomlar

* *Dvojí tvář* (2011)
* *Celkem jiná* (2013)

İstinadlar
----------

1. ↑  "Eurovision Czech Republic: Gabriela Gunčíková to Stockholm!". esctoday.com. 2019-12-10 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 mart 2016.

|
|  |
|
| Əvvəlki:**Marta Yandova və Vatslav Noid Barta  "Hope Never Dies"** | **Çexiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində** **2016** | Sonrakı:**Martina Barta  "My Turn"** |

Xarici keçidlər
---------------
***9x9*** qısametrajlı bədii filmi rejissor Radmila Gordic tərəfindən 2013-cw ildə ekranlaşdırılmışdır. Film İtaliya ("Torre") və Azərbaycan (Nərimanfilm kinostudiyası) tərəfindən birgə istehsal edilmişdir. Film bir memarın taleyindən bəhs edir; Memar taleyi tamamilə başqa bir taledir. O, tez-tez bütün istedadını və ehtirasını özünün yaşamayacağı məkanların yaradılmasına sərf etməli olur! "9x9" bizim memarın öz evindən ofisə qədər olan səyahətindən bəhs edir. Filmdə Rüstəm Şəfiyev memarın kölgəsi rolunda çəkilmişdir. Film 2014-cü ildə XIII Mumbay beynəlxalq kinofestivalında "Ən yaxşı operator işinə görə" mükafata layiq görülüb.

Məzmun
------

Film bir memarın taleyindən bəhs edir; Memar taleyi tamamilə başqa bir taledir. O, tez-tez bütün istedadını və ehtirasını özünün yaşamayacağı məkanların yaradılmasına sərf etməli olur! "9x9" bizim memarın öz evindən ofisə qədər olan səyahətindən bəhs edir. Biz yalnız onun kölgəsini görürük; onun qızmar günəş altındakı velosiped gəzintisi yaradıcılıq prosesinin dərinliyinə olan səyahətə çevrilir. Divarlar, küçələr, şən uşaq səsləri, qədim xarabalıqların müqəddəs sükutu, təzə yuyulmuş camaşır və ya təzə bişmiş çörək qoxusu, xüsusi işıqlandırma bizi yol boyu müşayiət edir və canlı iş materialına dönürlər. İndi bizə elə gəlir ki, bu velosiped səyahətinda biz onun arxasınca getmirik, tamamilə başqa bir yerdə, başqa bir ölkədə, başqa küçələrdəyik-onun düşüncələrinin küçələrində. O məhkum edilib və bu onun xoşuna gəlir. Memarın düşüncələri heç vaxt onu tərk etmir: o öz xüsusi dünya görüşünü və ömür yolunda yığdığı təcrübəni birləşdirərək böyük bir ideya yaratmağa çalışır: 9x9.

Festival və mükafat
-------------------

Film 2014-cü ildə XIII Mumbay beynəlxalq kinofestivalında "Ən yaxşı operator işinə görə" mükafata layiq görülüb.

Filmin üzərində işləyənlər
--------------------------

Ssenarist: Radmila Gordic, Sonia Cugini  

Rejissor: Radmila Gordic  

Operator: Konstantin (Mindia) Esadze, Luca Coassin  

Prodüser: Nəriman Məmməodov, Radmila Gordic  

Bəstəkar: Marcello Gori

Rolda
-----

Rüstəm Şəfiyev — memarın kölgəsi

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Azərbaycan filmi Kann festivalında nümayiş ediləcək". 2013-10-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-29.
2. ↑  "Azərbaycan filmi beynəlxalq kinofestivalda mükafata layiq görülüb". 2017-08-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-07-29.

Mənbə
-----

Nərimanfilm kinostudiyası

Həmçinin bax
------------

Azərbaycan filmlərinin siyahısı  

2013-cü ilin Azərbaycan filmləri  

2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
**Beringiya** — Biocoğrafi bölgə olaraq Avrasiyanın şimal-şərqi və Şimali Amerikanın şimal-qərbində yerləşirdi. Hazırkı Berinq boğazı, Çukot dənizi və Berinq dənizi akvatoriyasının müəyyən hissəsini özündə birləşdirirdi. Üstəlik Çukot yarımadası və Kamçatka (Rusiya), Alyaska ştatının (ABŞ) ərazisini özündə birləşdirirdi. Berinq və ya Beringiya adanı almış tarifdə suya bataraq yenidən üzə çıxan tarixi bərzəx..

Tarixi
------

Alimlər müəyyənləşdirmişlər ki, Berinq boğazının yerində bərzəx olmuşdur və həmin bərzəx ən azı 8 dəfə üzə çıxaraq suyun dibinə gömülmüşdür. Hər dəfə materiklərin birləşməsi baş verərkən hər iki tərəfə heyvanlar miqrasiya etmişlər.

Ümumiyyətlə götürdükdə iki materikin birləşdiyi bu ərazini heçdə bərzəx adlandırmaq olmaz. Beləki onun şimaldan cənuba eni 2000 km təşkil edirmiş. Beringiya termini bərzəx anlamında ilk dəfə 1937-ci ildə isveç botanik və coğrafiyaçı Erik Hulten tərəfindən işlədilir.

Sonuncu dəfə materiklər 10–11 min il öncə ayrılmışdır. Bundan öncə bərzəx 15–18 min il mövcud olmuşdur.

Müasir araşdırmaçıların dediyinə görə Amerika və Asiya arasında bərxəğin tarixi boyu əlaqələr açıq olmuşdur. İki mil il əvvəl isə şimal və cənubdan iri Aysberlər sədd yaradaraq əlaqəni mümkünsüz etmişdir.

Böyük ehtimallar vardirki asiyadan amerikaya köç edənlər əraziyə daha önçə gələnlər idilər.

Bərzəxin itməsinə qədər sibirdə yaşıyan xalqların əcdadları keçidi keçərək Amerikada yeni xalqların meydana gəlməsinə vəsilə olmuşdurlar. Hindular — Polineziyalılar.

Boğaz formalaşdıqdan sonra isə əlaqələr müəyyən müddətə kəsulmişdir. Bununla belə bir müddət sonra su yolu və buzlarla əlaqə təmin edilmişdir. (Eskimoslar, Aleutlar).

İstinadlar
----------

1. ↑  ""Bioloji ensiklopedik lüğət." Ql. Red. М. S. Qilyarov; Redkol.: А. А. Babayev, Q. Q. Vinberq, Q. А. Zarazin və b. — 2-е h.. — М.: Sov. Eskiklopediya, 1986". 2019-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-16.
2. ↑  *John F. Hoffecker; Scott A. Elias.* Human Ecology of Beringia. Columbia University Press. 15 June 2007. səh. 3. ISBN 978-0-231-13060-8. 9 April 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 June 2015.

Ədəbiyyat
---------

* Andrey Kamenev, Beringiya: National Geographic Rusiya, fevral 2009, s. 106–121.
* Kojevnikov Y. P. Jeleznoye-Çukotski N. K. Beringiya: Tarix və evalutsiya — М.: Elm, 1995 Arxivləşdirilib 2015-05-25 at the Wayback Machine
* Kondratov А. М. Beringiya adlı torpaq olmuşdur — Maqadan: Maqadan k. h, 1981 Arxivləşdirilib 2015-05-25 at the Wayback Machine

Mənbə
-----

* Andrey Balabuxa. Amerika necə dəfə kəşf edilib ?
* Ariel Klyoçko. Amerikaya insanlar nə zaman gəlmişlər?
* Beringiya
* Beringiya — Milli park
* Berinq parkının tarixi
İmperator Akixito və həyat yoldaşı Mitiko.
**Yaponiya imperator evi** (yap. 皇室 *ко:sitsu*) — yapon monarxik sülaləsini — imperator və onun ailə üzvlərini bildirmək üçün istifadə olunan ümumi ad.

Ad
--

* *ко:sitsu* (yap. 皇室) — müasir rəsmi adı;
* *teysitsu* (yap. 帝室) — 1945-ci ilə qədər istifadə olunan adı;
* *tenno:ка* (yap. 天皇家) — müasir populyar adı. Hər üç ad azərbaycan dilinə "imperator evi" kimi tərcümə olunur.

Qısa məlumat
------------

Kontekstdən asılı olaraq, imperator ailəsinə imperatorun öz ailəsiylə yanaşı onun yaxın qohumlarının da ailələrini aid edirlər. Yapon taxtının varislik qaydaları və imperator ailəsinə mənsubluq kriteriyaları 16 yanvar 1947-ci ildən İmperator evi haqqında qanunla tənzimlənir. Evin başçısı imperator hesab olunur, o olmadıqda isə regent. Yaponiya imperator evinin idarəçilik və təsərrüfat məsələləri ilə bağlı qərarlar imperator evi şurasında və xüsusi orqan olan Nazirlər kabinetində qəbul edilir. Mövcud konstitusiyaya əsasən, imperator evinin mülkiyyəti dövlətə məxsusdur, buna görə də evin üzvlərinin mülkiyyətin ötürülməsi və əldə edilməsi məsələlərində hüquqları məhduddur. Yaponiya imperator evinin büdcəsi Yaponiya Parlamenti tərəfindən təsdiqlənir. 1889–1947-ci illərdə qüvvədə olan konstitusiyaya əsasən, bütün Yaponiyaya aid olan ümumi hüquqi normalar imperator evinə aid edilmirdi və parlament evin işlərinə qarışmaq hüququna malik deyildi. Administrativ işlərlə imperator özü məşğul olurdu, ona bu işdə İmperator sarayı nazirliyinin rəhbəri köməklik edirdi. 1889-cu il Konstitusiyası qəbul olunana qədər imperator evi 752-ci ildə qəbul edilmiş Tayxo Kodeksinə əsasən idarə olunurdu. Yapon tarixi ənənəsinə əsasən imperator evi artıq 2500 ildir ki fəaliyyət göstərir. Evin əsası e.ə. 660-cı ildə əfsanəvi imperator Dzimmu tərəfindən qoyulub. Evin hal-hazırkı başçısı imperator Akixito hesab olunur və o, öz ailəsiylə birgə Tokio imperator sarayında yaşayır.

Ştandartlar
-----------

Yaponiya imperator evi haqqında 1926-cı ildə qəbul edilən qətnaməylə təsdiq edilmişdir.

* İmperator İmperator
* Həyat yoldaşı Həyat yoldaşı
* Regent Regent
* Şahzadə (oğlan) Şahzadə (oğlan)
* Şahzadə (qız) Şahzadə (qız)
* Üzv Üzv

İstinadlar
----------

</references>
Yaponiya Konstitusiyası. Maddə 8.

Yaponiya Konstitusiyası. Maddə 88.

皇室儀制令(大正15年皇室令第7号)
**Hresili döyüşü** (gürcücə: ხრესილის ბრძოლა) — Osmanlı imperiyası ilə Gürcüstanın çarlıqlarından biri olan İmereti çarlığı arasında hal-hazırkı Gürcüstanın Hresili şəhəri yaxınlığında baş tutmuş döyüş nəzərdə tutulur.

Döyüş nəticəsində İmereti kralı olan I Solomonun komandanlığı altındakı gürcü ordusu 17 dekabr 1757-ci ildə Osmanlı imperiyası ordusunu və gürcü könüllülərdən ibarət ordunu məğlub etməyi bacardı.

Arxa plan
---------

XVII əsrdə Gürcüstanın bir çox ərazisində mövcud olan çarlıqlar və ya kyazlıqlar Osmanlı imperiyasına bağlı dövlətlər idilər. Belə dövlətlərə vassal dövlət idilər. Bu vassal dövlətlərin qərərgahları Tsutskvati, Poti və Şorapani qaları idi. Sadəcə Meqreliyadan ildə 12 min insan qul kimi Osmanlı imperiyasına satılırdı. Solomon quldarlığı qadağan etdi və zadəganlara qarşı çıxaraq Osmanlı imperiyasında öz ölkəsinin müstəqilliyini əldə etməyə çalışdı. buna cavab olaraq, Osmanlı imperiyası Solomonun üzərinə ordu gödərdi. Bu yürüşdə məqsəd nəzarətin azaldığı Gürcüstan torpaqlarında öz hakimiyyətlərini yenidən bərpa etmək idi.

Osmanlı imperiyası ordusuna Təpədələnli Əli Paşa komandanlıq edirdi.

Döyüş
-----

İmereti çarlığının hökmdarı I Solomon qərbi Gürcüstan torpaqlarını birləşdirib güclü monarxiya qurmaq arzusunda idi. Lakin bu gürcü kralının istəyi Osmanlı ilə olan münasibətlərinin pozulması ilə nəticələndi. Bundan əlavə, Osmanlı imperiyası I Solomonun quldarlığa qarşı olan mübarizəsini də sonlandırmaq istəyirdi. Çünki, Gürcüstandan hər il minlərlə insan qul kimi Osmanlı imperiyasına göndərilirdi və bu qul mənbəyindən məhrum olmaq Osmanlı imperiyasının istəyinə uyğun deyildi.

Osmanlı imperiyası I Solomona qarşı yürüş ərəfəsində onun müxtəlif məcralı siyasətindən narazı olan gürcü əsilzadələrlə danışıqlar aparıb onlarla ittifaq qurdu. Solomona qarşı döyüşən Levan Abaşidze, Axısqa ərazisində Osmanlı ordusu ilə görüşdü və onları İmereti krallığı torpaqlarına apardı. Bu səyahət zamanı o, həmçinin Osmanlı imperiyası ordusunas bələdçilik də etdi.

17 dekabr 1757-ci ildə baş tutmuş döyüşdə I Solomonun komandanı olduğu gürcü ordusu Osmanlı imperiyası ordusu və gürcü könüllülərdən ibarət ordu üzərində qələbə qazana bildi.

Həmçinin bax
------------

* Murcaheti döyüşü

İstinadlar
----------

1. ↑  Šotʻa Mesxia, *An Outline of Georgian History*, (Tbilisi University Press, 1968), 32.
2. 1 2  Javakhishvili, Book 2, p. 127
3. ↑  Iobashvili g. Georgian Soviet History; tome 11, page 508, Tbilisi. 1987.
**Səmərqənd klanı** — İsmoil Jurabekovun başçılıq etdiyi özbək klanıdır. 
Bu, Özbəkistanda mövcud iki əsas qruplaşmadan biri olub, əsas rəqibi Daşkənd klanıdır. O cümlədən, əsas rəqiblər sırasında yer almayan Fərqanə klanı da rəqib hesab edilir. Keçmiş Özbəkistan Prezidenti İslam Kərimov da Səmərqənd klanına aid hesab olunurdu.

Məlumat
-------

Müasir Özbəkistanda tayfalar artıq mövcud deyildir. Hazırkı klanlar ya ailə səviyyəsində, ya da milli səviyyədə fəaliyyət göstərirlər. Bugünkü "klan" termini Özbəkistanda əsasən dostluq və ya nikah əsaslı himayədarlıq şəbəkəsi mənasını daşıyır. Bəziləri bu qruplaşmalara "fraksiya" deməyə üstünlük verirlər.

Sovet İttifaqının süqutundan etibarən Özbəkistan hökuməti qəbilə siyasətinin varlığını inkar etməyə çalışır.

Tarixi
------

1983-cü ildə Fərqanə klanını əvəzləyən Səmərqənd klanı Özbəkistanda hakimiyyətə gəldi.

Səmərqənd klanının rəhbəri İsmoil Jurabekov İslam Kərimovun hakimiyyətə gətirilməsində oynadığı rola görə "boz kardinal" kimi tanınır. Lakin 1993-cü ildən etibarən, Kərimov bu qruplaşmanın gücünü məhdudlaşdırmağa başladı. Kərimovun Səmərqənd klanını himayə etməsi digər klanlar arasında narazılıqlara səbəb olmuşdu və o, üsyanın qarşısını almaq üçün bu narazılıqları dayandırmağa çalışmışdı.

Sonrakı illərdə o, ölkədəki bütün klanların gücünü məhdudlaşdırmağa davam etdi. Jurabekov Kərimovun müşaviri oldu, lakin 2004-cü ildə Daşkənd klanının gücləndirilməsinə təşəbbüsə görə ona qarşı qaldırılmış cinayət iddialarından sonra hakimiyyətdən salındı.

Daxili İşlər naziri, Səmərqənd klanının üzvü Zokir Almatov da səhhəti ilə əlaqədar 2005-ci ilin sonlarında istefa verdi.

Həmçinin bax
------------

* Mərkəzi Asiya klanları
* Daşkənd klanı
* Cizzəx klanı

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Collins, p. 255
2. ↑  Blagov, Sergei. Uzbek strongman under Russian attack Arxivləşdirilib 2014-04-07 at the Wayback Machine. Asia Times. 13 March 2003. Accessed 24 June 2009.
3. 1 2  Uzbekistan: Karimov Appears To Have Political Clans Firmly In Hand  Arxivləşdirilib 2016-03-03 at the Wayback Machine. RFE/RL. 31 August 2006. Accessed 24 June 2009.
4. ↑  Collins, p. 254
5. ↑  Roy, p. 13
6. ↑  Sengupta, p. 285
7. ↑  Roy, p. 128
8. ↑  Collins, p. 263
9. ↑  *Kimmage, Daniel.* "Uzbek Eminence Falls from Grace". Central Asia Report. RFE / RL. 5 (7). 23 February 2005. 4 March 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 June 2009.

Ədəbiyyat
---------

* *Collins, Kathleen.* Clan politics and regime transition in Central Asia. Cambridge University Press. 2006. ISBN 978-0-521-83950-1.
* *Roy, Olivier.* The New Central Asia: the creation of nations. I.B.Tauris. 2000. ISBN 978-1-86064-278-4.
* *Sengupta, Anita.* The formation of the Uzbek nation-state: a study in transition. Lexington Books. 2003. ISBN 978-0-7391-0618-1.
**Dinboz** və ya **Dimbos döyüşü** – Osmanlı bəyliyi ilə Bizans imperiyası arasında 1303-cü ildə baş vermis döyüş. Döyüş Osmanlı bəyliyinin qələbəsi ilə nəticələnmişdir.

Arxa plan
---------

1302-ci ildəki Bafeus döyüşündən sonra Anadoludakı döyüşçü-qazilərdən Bizasn imperiyasının tabeliyində olan torpaqlara doğru axınlar çoxalmışdı. O dövrki Bizans imperatoru II Andronikos isə Elxanilər ilə Osmanlı bəyliyi təhlükəsinə qarşı ittifaq qurmağa çalışırdı. İmperator II Andronikos bu ittifaq təşəbbüsünün reallaşmamasından sonra Osmanlı bəyliyinə təkcə öz qüvvələri ilə hücum etmək qrarını verir.

Döyüş
-----

Döyüş haqqında yazılı mənbələrdə məlumatlar o qədər də çox deyildir. Bu döyüş barədə məlumatlar daha çox şifahı formada, ağızdan-ağıza keçərək dövrümüzə gəlib çatmışdır. Buna görə də, bu məlumatlar içində xeyli əfsanəvi ünsürlər vardır. 
Teodor Spandounesə görə, Dimbos və ya Dinboz (bu sözün din pozmaqdan törədiyi ehtimal edilir) bölgəsi Osmanlı bəyliyi tərəfindən ələ keçirilən ilk Bizans yaşayış məntəqəsidir. XV əsrin tarixi qaynağı olan AŞıkpaşazadə Qoyunhisar bölgəsində yaşanan Bafeus döyüşünə dair qaynaqlardan olan çıxarışları Dimbos bölgəsində baş veribmiş kimi dəyişdirərək Dinboz döyüşü anlayışını formalaşdırmışdır.
Bizans imperiyası Anadolu ordusu Adranos (hal-hazırkı Orxaneli), Bidnos, Kestel (hal-hazırkı Ərdoğan kəndi) və Kete (hal-hazırkı Ürünlü kəndi) kimi yerli qarnizonlardakı qüvvələrdən formalaşmaqda idi. 1303-cu ilin yazında Bizans ordusu Bursanın şimal-şərqində yerləşən və dövrün əhəmiyyətli Osmanlı məntəqəsi olan Yenişəhərə irəliləməyə başladı. Osman Qazi isə Yenişəhər yolunda Dimbos ətrafında Bizans ordusunu qarşıladı və onları mığlub etdi. Döyüş nəticəsində Osman Qazinin qardaşı oğlu Aydoğdu və Kestel ilə Dimbosun Bizans bəyləri həyatlarını itirdilər. bizanslı Kete bəyi Lopardion (al-hazırkı Ulubat) qalasına qaçmağa çalışarkən ələ keçirildi. Osman Qazi Kete bəyini qala önündə edam etdirdi və ardıyca bu qalanı da mühasirəyə aldı.

Nəticə
------

Döyüşdə qalib gələn Osman Qazi Bizansla sərhəddə yerləşən bəyliklər arasında öz nüfuzunun yüksəlməsinə nail oldu.
Osman Qazi bu mühasirənin də sonunda uğurlu oldu və buranı da öz torpaqlarına qatdı.

Həmçinin bax
------------

* Bursanın mühasirəsi
* Pelekanon döyüşü
* Osmanlı imperiyası
* Konstantinopolun mühasirəsi (1391)
* Konstantinopolun mühasirəsi (1422)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Donald Nicol.* Theodore Spandounes: On the origin of the Ottoman emperors. Cambridge University Press. 1997. səh. 10.
2. ↑  *Colin Imber.* The Legend of Osman Gazi in Elizabeth A. Zachariadou. Halcyon Days in Crete, A Symposium Held in Rethymnon. 1994. səh. 72. ISBN 960-7309-58-8.
**Kateqoriya 1 kabel** (*ing.* Category 1 cable) və ya **1-ci kateqoriyalı kabel**. Qısaldılmış fomrası: **Kat 1** (*ing.* Cat 1) — İnformasiya texnologiyaları sistemlərində istifadə olunmuş ilk və zəif axın kabel standartlarından biri. Hal-hazırkı dövrdə ən zəif kabel standartlarından biri hesab olunur.

İlk dəfə 1985-ci ildə satışa buraxılmışdır və telefon xidmətlərində səs məlumatlarının ötürülməsi üçün istifadə olunmuşdur.

Bu kabel tipi ümumilikdə 1Mhz-dən az frekansları dəstəkləyir. Analoq telefon sistemlərində istifadəsi mümkündür və 568 standartının heç bir versiyasında mövcud deyil.

Qoruyucusuz Burulmuş Cüt (*ing.* Unshielded Twisted Pair or UTP) kabel standartları tələblərini tam olaraq qarşılaya bilməmişdir. Hal hazırda istehsal olunmur.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-08-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-03-25.

| ⛭Ekranlaşdırılmamış və ekranlaşdırılmış burulmuş cüt kabel standartları |
| --- |
| Kateqoriyalar | 
* Cat 1
* Cat 2
* Cat 3
* Cat 4
* Cat 5/5e
* Cat 6/6a
* Cat 7/7a
* Cat 8/8.1/8.2

 |
**Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsi** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Azərbaycanda ali qanunvericilik və icra hakimiyyətini həyata keçirən faktiki ali hakimiyyət orqanı. Yerlərdə sovet hakimiyyəti qəza, məntəqə və kənd inqilab komitələrinin əlində idi.

1920‐ci il fevralın 11‐12‐də Bakıda gizli şəraitdə Azərbaycan kommunist təşkilatlarının I qurultayı keçirilmişdir. Qurultayın keçirilməsi və fəaliyyətində Mirzə Hüseynov yaxından iştirak etmişdir. Qurultayda Mirzə Hüseynov hazırkı vəziyyət haqqında məruzə etmişdir. Qurultayın qəbul etdiyi qətnamədə göstərilirdi: "Azərbaycan kommunist təşkilatlarının birinci qurultayı indiki vəziyyətə dair edilən məruzəni dinləyib qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının yaşadığı kəskin təsərrüfat və iqtisadi böhran, fəhlə və kəndlilərin son dərəcə ağır halı mövcud kapitalist və mülkədar üsul‐idarəsinin labüd nəticəsidir və ancaq onu məhv etməklə aradan qaldırmaq olar". Qurultay AK(b)P MK‐nın Əli Bayramov, D. Bünyadzadə K. Ağazadə, V. Yeqorov, Ə. Qarayev, B. Naneyşvili, Həmid Sultanov, Y. Rodionov, M. Pleşakov, Ağababa Yusifzadə, Mirzə Davud Hüseynov və b. ibarət tərkibini seçdi. Fevralın 12‐də keçirilmiş AK(b)P MK‐nın birinci plenumu Büro və Rəyasət Heyəti seçmişdir. Mirzə Hüseynov AK(b)P MK Rəyasət Heyətinin sədri təsdiq edilmişdir.

AK(b)P MK‐nın ilk azərbaycanlı rəhbəri olmuş Mirzə Hüseynov bu vəzifəyə seçildikdən sonra partiyanın sıralarının artması və təşkilatlarının sayının çoxalması sahəsində xeyli iş görməyə başladı. Mirzə Hüseynov bu dövrdə RK(b)P Qafqaz Ölkə Komitəsinin təşəbbüsü nəticəsində yaradılmış Hərbi inqilabi qərargahın sədri kimi başqa inqilabçılarla bərabər AXC hökumətini devirəcək XI Qızıl ordu komandanlığı ilə birlikdə ordu hissələrinin və Bakı fəhlələrinin birgə hərbi əməliyyatı planının tərtibində fəal iştirak etmişdir. 1920‐ci il aprelin 26‐da AK(b)P MK‐nın və Bakı Bürosunun birgə təcili iclası keçirilmiş və üsyana rəhbərlik etmək üçün Azərbaycan Müvəqqəti İnqilab Komitəsi yaradılmışdır. Onun tərkibinə Abid Alimov(Əlimanov), Dadaş Bünyadzadə, Əliheydər Qarayev, Qəzənfər Musabəyov, Nəriman Nərimanov və Həmid Sultanovla birlikdə Mirzə Davud Hüseynov da daxil olmuşdur.

28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulur. Azərbaycanda hakimiyyət Müvəqqəti İnqilab Komitəsinə keçdi. Həmin komitənin formalaşdırdığı yeni hökumət Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti (XKS) adlanırdı. Müvəqqəti İnqilab Komitəsi tərkibinə ancaq azərbaycanlılar daxil idilər.(XKS) Sədr Nəriman Nərimanov (28 aprel 1920–19 may 1921) idi.

Həmçinin bax
------------

* Aprel işğalı

Əlavə ədəbiyyat
---------------

* Азәрбајҹан Мүвәггәти Ингилаб Комитәси // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 163–164.


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *Azərbaycan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**İmperatriça Miçiko** (*yap.* 皇后美智子) (20 oktyabr 1934, Tokio, Yaponiya), *Miçiko Seda* (*yap.* 正田 美智子) — Yaponiya İmperatriçası (7 yanvar 1989 - 30 April 2019), hazırkı Yaponiya imperatoru Akihitonun həyat yoldaşı.

Bioqrafiyası
------------

Miçiko Seda 20 oktyabr 1934 ildə 07:43 radələrində Tokioda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Hidesaburo Seda iri un şirkətinin rəhbəri olmuşdur. Miçikonun ailə üzvlərindən ikisi «Mədəniyyət sahəsində xidmətlərinə görə» ali akademik mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükafat imperator tərəfindən məşhur alimlərə verilir.

Şahzadə Akixito və Miçiko tenis kortunda tanış olmuşlar. Toyları 10 aprel 1959 ildə baş tutmuşdur. Bu izdivacla çox əsrlik ənənəyə son verilmişdir. Belə ki, imetrator ailəsinin üzvləri yalnız aristokrat ailənin üzvləri ilə izdivaca girə bilərdilər. Buna baxmayaraq İmperator evinin sakinləri buna etiraz etməmişlər.

Bir çox rəsmi görüşlərdə iştirak etmələrinə daim məşğul olmalarına baxmayaraq. Akixito və Miçito üç övlad böyüdmüşlər: oğlanları Naruxito, Akisino və qızları Sayako.

Hirohitonun ölümündən sonra Akixito imperator olur, həyat yoldaşı isə İmperatiça titulu alır.

Məşğuliyyəti
------------

Miçiko Piano və Arfada ifa etməyi xoşlayır. Üstəlik tikiş tikməklə məşğul olur. İmperatriça güllər və ədəbiyyatla maraqlanır. Onun yazdığı şeyrlər bütün dünyaya Miçio Mado adı tanınır. O, bu sahədə hətta Hans-Kristian Anderson mukafatı laureatı olmuşdur.

Mənbə
-----

* Miçikonun bioqrafiyası Arxivləşdirilib 2014-02-19 at the Wayback Machine

İstinadlar
----------

1. ↑  .
2. ↑  "Kyodo News, « *Imperial marriage created bond with people* », *The Japan Times*, 09/04/2009". 2010-09-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-29.
3. ↑  Japanese Princess Has An Abortion", The Miami News, 22 March 1963, page 3
4. ↑  "Mado — Anderson mükafatı laureatı". 2014-02-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-01-11.
**Musa fəvvarəsi** (*alm.* Mosesbrunnen‎) İsveçrənin Bern şəhərinin Münsterplats meydanında yerləşir. XVI əsrə aid məşhur Bern fəvvarələrindən biri sayılır və 1983-cü ildə Bern Köhnə şəhərinin tərkib hissəsi olaraq UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi.

Tarix
-----

Fəvvarənin layihəsi Nikolaus Şprünqli (hovuz və sütun) və Konstantslı Nikolaus Şporrer (fiqur) tərəfindən 1544-cü ildə tərtib edilmişdir. Fəvvarənin adı Musa peyğəmbərin şərəfinə adlandırılmışdır. Musa sol əlində On hökmün əks olunduğu açıq kitab saxlayır, sağ əli ilə isə "özünə büt və kumir yaratma" (*alm.* Du sollst dir kein Bildnis noch irgedein Gleichnis machen‎) adlı hökmə işarə edir. Musanın fiquru fəvvarədə ilk dəfə 1544-cü ilin yayında quraşdırılmışdır. 1740-cı ildə heykəl çox yararsız vəziyyətə düşmüş və bu səbəbdən onu müvəqqəti çıxarılması barədə qərar alınmışdır. Hazırkı heykəl fiquru isə fəvvarəyə 1791-ci ildə quraşdırılmışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Kantonsliste A-Objekte:Bern" (PDF). KGS Inventar (German). Federal Office of Civil Protection. 2009. 18 July 2011 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 July 2010.

Xarici keçidlər
---------------

* Der Stadtbach und die Brunnen an der Kramgasse Arxivləşdirilib 2013-10-13 at the Wayback Machine
* Kapitel "Mosesbrunnen" in Band 1 der "Kunstdenkmäler des Kantons Bern" Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine

Həmçinin bax
------------

* Bern fəvvarələri
**Həsənbəyli tayfası** (əski əlifba ilə:حسنبیگلو) — Qaradağ və ya digər adı ilə Arasbaran bölgəsində yaşayan əsas türk tayfalarından biri.

Haqqında
--------

Türk tayfalarından biri olan Həsənbəylilər hal-hazırkı İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Qaradağ bölgəsində yaşamaqdadırlar. Onların yaylaq bölgəsini Meşə Parə bölgəsinin qərb hissəsi, qışlarlarını isə Dizmar-e Qərbi bölgəsinin şimal hissəsi təşkil etməkdədir. Tayfanın yaylaqları Həsənabad dehistanlığının mərkəzi və cənub hissələrimdə, Meşəparə dehistanlığının qərbində, qışlaqları isə Dizmar dehistanlığının şərqində, Mincivan dehistanlığının cənub-qərbində yerləşməkdə idi. Hal-hazırda bu tayfaya mənsub olanların çoxu oturaq həyat tərzi sürməkdədir və əsasən Tehran şəhəri ətrafında yaşamaqdadırlar. Tayfanın son başçısı Mustafa xan Əhmədi olmuşdur. Onun soyundan gələn və Mirəhmədi soyadını daşıyan insanlar XX əsrin əvvəllərindən, yəni Məşrutə inqilabının baş verdiyi zamandan etibarən İranın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdırlar.

XX əsrin ortalarına aid İran ordusu sənədlərinə görə Həsənbəyli tayfası 1608 ailədən ibarət olmuşdur. 1960-cı illərdə tayfanın başçısı Mir Mustafa Əhmədi idi. Tayfa bu zaman 50 tirəyə bölünmüşdü:

* Həsənbəyli (hakim tirə, 70 ailə)
* Ağamirli (23 ailə)
* Dişgədik (35)
* Arazin (55)
* Həddadan (43)
* Əlibulağı (35)
* Raştin (20)
* Qulukəndi (18)
* Qalalə (50)
* Ballıca (35)
* Tüvil (30)
* Rüzi (30)
* Süngün (40)
* Nəbican (21)
* Arpalıq (50)
* Şeyxəhmədli (50)
* Benehdiq (30)
* Ganzrüd (30)
* Kalasür (40)
* Xaril (60)
* Tüvə (15)
* Şabxanə (40)
* Mazgar (60)
* Balan (35)
* Vayqan (90)
* Məşədihəsənli (20)
* Teymurbəyli (7)
* Pesyan (22)
* Alacücə (22)
* Üzan (40)
* Aşıqlı (45)
* Büydüz (15)
* İbrahim Sami (60)
* Kərimxanlı (10)
* Təzəkənd (12)
* Sadıqbəyli (35)
* Lömaq-e Aramanə (35)
* Cübə Daraq (20)
* Kərzrüd (15)
* Karran-e Rəhimxan (12)
* Karran-e Müctəhidi (10)
* Daranıq (20)
* Yusifli (30)
* Adherd (30)
* Qaratikan (15)
* Zaqlik (8)
* Zarrin Rekab (45)
* Abbasabad (25)

Həmçinin bax
------------

* Qaradağ tayfaları
* Həsənbəyli (Xudafərin)

İstinadlar
----------

1. ↑  "گنجینه اسناد". kaleibar.eanocr.ir. 26 avqust 2013. 17 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 may 2023.
2. ↑  "Azer-online". www.azer-online.com. 3 dekabr 2013. 4 aprel 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 may 2023.
3. ↑  Oberling, 1964. səh. 78-88
4. ↑  Oberling, 1964. səh. 75-76

Mənbə
-----

* *Pierre Oberling.* The Tribes of Qarāca Dāġ: A Brief History. Oriens 17. 1964. 60–95.