recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Nikolaz Barataşvilinin ev-muzeyi** (*gürc.* ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახლ-მუზეუმი) — Gürcüstanın Tiflis şəhəri, Çuxruxadze küçəsi 17 ünvanında yerləşən mədəmiyyət müəsissəsi. 

Ev-muzeydə «Mədəniyyət dialoqu» proqramı çərçivəsində musiqi və şeir gecələri, sərgilər, kitab təqdimatları keçirilir, mədəniyyətlərarası görüşlər təşkil edilir. «Kiçik nəsillər» adlı ədəbi müsabiqə keçirilir.

Ekspozisiya
-----------

Muzeyin ekspozisiyası erkən vəfat etmiş görkəmli gürcü romantik şairi Nikoloz Barataşvilinin (1817—1845) həyatına və yaradıcılığına həsr olunumuşdur. Muzey fonduna 2 min eksponad daxildir (şəxsi əşyaları, foto materiallar, təsviri və qrafik işlər, əlyazmalar, köhnə mebellər və s.)

Muzey təşkil olunarkən muzey zallarının dizayn tərzi Barataşvilinin yaşadığı dövrü əhatə edən bir atmosfer yaratmaq cəhdi edildi. Model olaraq Ekaterina Cavcavadzenin ev muzeyi istifadə edildi. Onun sevgisinə görə görkəmli gürcü şairi öz işini ona həsr etmişdir.

Tarixi
------

Muzey 31 oktyabr 1982-ci ildə klassik Gürcüstan ədəbiyyatının fəal iştirakı Nodar Dumbadzenin rəhbərliyi altında açılır. 

Muzeyin açıldığı XIX əsrin sonuncu dörddə birində inşa edilən tarixi bina Barataşvilinin yaşadığı dövrün elementlərini qoruyur.

Mənbə
-----

* Nikolaz Barataşvilinin ev-muzeyi Arxivləşdirilib 2018-06-12 at the Wayback Machine
* ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახლ-მუზეუმი (gürc.)
* Nikolaz Barataşvilinin ev-muzeyi Arxivləşdirilib 2018-06-12 at the Wayback Machine
**Kroliçi adası** — Yapon dənizində, inzibati cəhətdən Primorsk diyarının ərazisində, Tumannaya çayının ölü şimal deltasının birbaşa qarşısında, Sivuçya körfəzinin girişində yerləşir. Hündürlüyü 40 m-ə qədər olan adanın qərb hissəsində daha düz bir yamac var, dənizdən onu qayalar əhatə edir. Materikin sahillərindən eni 480 m olan dar boğazla ayrılır. Vera adası Furuhelm adası ilə eyni enlikdə, ondan 8 km qərbdə yerləşir. Buna görə də, o daha böyük Furuhelm adası kimi, haqlı olaraq Primorsk diyarının və bütün Rusiyanın ən cənub adası hesab edilə bilər. 1854-cü ildə rus dənizçiləri tərəfindən kəşf edilmişdir. 24 mart 1978-ci ildən adanın ərazisi Uzaq Şərq Dəniz Qoruğuna aiddir. Ot və kollarla örtülmüşdür. Adanın sahillərində Qırmızı Kitaba düşmüş Valoniyanın nazik dodaqlı petra növü yaşayılmışdır. Burada dəniz şirləri və digər dəniz heyvanları var. Sahəsi 0,038 km²-dir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Карта Дальневосточного государственного морского заповедника". IZent.ru (rus). 2019-12-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-11.
2. ↑  "Экскурсия «Самый южный остров России»". «Дальневосточный морской заповедник» (rus). 2016-11-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-11-05.
3. ↑  *Ксения Амельшина.* "Фауна Приморского края: буква «В»". prim.land (rus). 2014-06-03. 2020-01-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-02-11.
[[:Şəkil:|]]
[[Şəkil:|200px|noicon|alt=]]

---

*Bu faylın oxunmasında problem var? Bax media kömək.*

Pianonu xatırladan klavişlə çalınan zərb alətidir. 1886-cı ildə Parisdə D. Mustel tərəfindən yaradılmış. Çelesta fortepiano mexanizminə əsaslanır. Metal lövhəciklərdən ibarət klavişlərə kiçik cəkiclərlə vurğu nəticəsində çox incə, cingiltili səs yaranır. Onun tembri arfanın tembrinə yaxındır. Diapazonu birinci oktavanın do notundan başlayaraq dörd oktava həcmindədir. Partiyası əsasən skripka açarında yazılır. Çelestanı orkestrin tərkibinə daxil edən ilk bəstəkarlardan biri P. Çaykoviski olmuşdur. Şelkunçik baletində çelestadan istifadə etmişdir. Bu aləti fransız bəstəkarlardan Klod Debüssi və Moris Ravel öz əsərlərində xüsusi zəriflik, incə və böyük zövqlə istifadə edirdilər. Orkestrdə çelestanı adətən pianoçu ifa edir.

 Mustel c\çelesta mexanizmi

İstinadlar
----------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Lüğətlər və ensiklopediyalar | Böyük norveç · Böyük rus · Kruqosvet · Britannica (onlayn) · Universalis |
| Normativ yoxlama | BNF: 12269776c · GND: 7694384-7 · LCCN: sh85021624 |

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-01-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-02-01.
**Əmir Əli Sərdari İrəvani** (13 avqust 1974, Tehran) — Bəhmən xan Sərdari İrəvaninin oğlu və 7-ci nəsildə İrəvan Hüseynəli xanının nəsli və 6-cı nəsil İrəvanın Məhəmməd xandır.

İrəvan xanlığının varisi
------------------------

Sardari İravani ailəsinin əcdadları 1755–1805-ci illər arasında İrəvan xanlığını idarə etmişlər. İrəvanın Məhəmməd xan Qacar padşahına itaət etmədiyi üçün 1805-ci ildə Fətəli şah Qacar ​​tərəfindən tutuldu və Tehrana sürgün edildi. Məhəmməd xanın nəsilləri İranda yaşayırdılar. Bundan sonra onun nəsilləri və kral Qacar ​​ailəsi arasında çox sayda çarpaz nikahlar olmuşdur.

Oğlu Məhəmmədhəsən xan Sərdar İrəvani Abbas Mirzənin qızı və Məhəmməd şah Qacarın bacısı ilə evləndi. Məhəmməd xanın nəsilləri çox nüfuzlu və güclü şəxslər idi və Qacar ​​dövlətinin böyük hissələrini yerli qubernator kimi idarə edirdilər. Əhməd xan Müşir Hüzür Məhəmmədhəsən xan Sərdar İrəvaninin nəvəsi idi. Babasının titulunu seçdi və ailəsinə "Sərdari İrəvani" soyadını verdi. Əmir Əli Sərdari İrəvani Əhməd xanın büyük nəvəsi və Sərdari İrəvaninin sülaləsinin hazırkı rəhbəridir. Sərdari İrəvani sülaləsinin Cənubi Qafqazda və Qacar ​​İranda mühüm tarixi vardır.

Həyatı
------

Əmir Əli Sərdari İrəvani 1974-cü ildə Tehranda anadan olmuşdur.

1996-cı ildə İranda ailə həyatı qurmuşdur.

### Ailəsi

Ailəlidir, bir qız övladı var.

Fəaliyyəti
----------

Əmir Əli Sardari İravani 2003-cü ildən bəri Almaniyada yaşayır. Alman avtomobil sənayesində araşdırma və inkişaf sahəsində çalışan bir mühəndisdir. Bir neçə müsahibəsində araşdırmalarının dinc xarakter daşıdığını vurğulamışdır. Tədqiqat sahəsində tanınmış bir şəxsdir və müxtəlif tarixi əsərlərə töhfə vermişdir. XVIII–XIX əsrlərdə Oğuz türk tayfaları tərəfindən idarə olunan müstəqil bir dövlət olan İrəvan xanlığının varisi və nümayəndəsidir. XIX və XX əsrdə Sovet İttifaqı və Ermənistan tərəfindən etnik təmizlənmə yolu ilə İrəvandan və ətraf ərazilərdən (indiki Ermənistan) qovulmuş qaçqınlar üçün kampaniya aparmışdır.

Həmçinin bax
------------

* İrəvan xanlığı
* Məhəmməd xan

İstinadlar
----------

1. ↑  "Prezident Kitabxanasında İrəvan xanları nəslinin nümayəndəsi Əmir Əli Sərdari İrəvani ilə görüş". 2019-09-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-23.
2. ↑  "The Treasure Map to the Forgotten Epoch of the Iravan Khanate". 2022-03-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-23.
3. 1 2  "İrəvan xanlarının nəslinin davamçısı". 2021-05-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-23.
4. ↑  İrəvan xanlığının varisi Əmir Əli Sərdar İrəvani
**Kəmalə Cəfərzadə** —Tanınmış teatrşünas,Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi .

Həyatı
------

Kəmalə Məmməd qızı Cəfərzadə 5 avqust 1950-ci ildə Şirvan rayonunda anadan olmuşdur.

1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Teatrşünaslıq" fakültəsini bitirmişdir. Bir müddət Azərbaycan EA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun Teatr və Kino şöbəsində, 1977-ci ildən Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının Nəşriyyat şöbəsində baş redaktor, Yaradıcılıq şöbəsinin baş mütəxəssisi, rəisi, sədrin köməkcisi işləmişdir,1998-ci ildən 2014-cü ilə kimi isə məsul katib vəzifəsində işləyib.2014-cü ildə Azərbaycan Bədii Tərcümə və Əlaqələr Mərkəzində redaktor sonra isə şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.

K.Çəfərzadə dövri mətbuatda teatr sənətinin müxtəlif sahələrindən bəhs edən məqalə, resenziya və portret yazıları ilə cıxış edir. Onun "Teatrda gənç aktyor problemi", "Gülarə Rəsulova", "Zülfidə Babayeva", "Fırtınadan əvvəlki harmoniya" (M.Əlizadə ilə birlikdə), "Teatrşünas alimin son əsəri" (M.Əlizadə ilə birlikdə), "Bir aktrisa var Bakıda (Sofya Bəsirzadə)", "Həm teatrda, həm kinoda… (Nəçibə Məlikova)", "Hüseynağa Hacıbababəyov", "Heykəltəraş Nəcəf Salamov", "Fars teatr tamaşaları", "Hind teatr tamaşaları", "Balet barədə dialoq və dialoq iştirakcıları haqqında (Rəfiqə Axundova və Maqsud Məmmədov)", "Teatrın baş rəssamı (Əyyub Fətəliyev)", "Meyerxold və Azərbaycan teatrı", "Səhnədə kecən illər (Ulduz Rəfili)", "Respublikamızın yaşıdları – Raxil Ginzburq", "Həsənağa Turabov ücün elegiya", "Sevgi dolu ömür (Firəngiz Şərifova)" və sair yazılarını qeyd etmək olar.

Kəmalə Cəfərzadə bir sıra kitabların, o cümlədən Ə.Nemətzadənin "İsmayıl Dağıstanlı", Barat Şəkinskayanın "Xatirələrim", İ.Rəhimlinin "Kəsişən paralellər", "Bəşir Səfəroğlu", "Aktyora oxşamayan adam", Y.Əlioğlunun "Səhnə rampasının sehri", "Sənət cevrəsinin sakinləri", "Şuşa teatrı", Ə.Cəfərzadənin "Biz Cəfərzadələr" və s. kitabların redaktoru olmuşdur.

K.Cəfərzadə xarici ölkələrdə – Türkiyə, Rusiya və Qazaxıstanda kecirilən teatr festivallarında nümayəndə kimi iştirak etmişdir. K.Cəfərzadə Teatr Xadimləri İttifaqının kecirdiyi irimiqyaslı tədbirlərin: festivalların, yaradıçılıq tədbirlərinin, konfransların təşkilində fəal iştirak edir.

Kəmalə Cəfərzadə 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi adına layiq görülüb.

2018-ci ilin sonundan ağır xəstəliyə düçar olan Kəmalə Cəfərzadə 31 İyul 2019-cu ildə dünyasını dəyişib.

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2019-08-11 at the Wayback Machine
*

İstinadlar
----------

1. ↑  *President.az.* "Azərbaycan Respublikasının teatr xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (az.). President.az. 25.06.2013. 2020-08-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25.06.2013.
**Kəndli ittifaqı** — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda yaradılmış qeyri-hökumət təşkilatı.

Yaradılması
-----------

Əsası 1918-ci ilin yanvarında Bakı şəhər rəisliyi kəndlilərinin qurultayında qoyulmuşdu. 32 nümayəndənin iştirak etdiyi qurultayda ittifaqın idarə heyəti seçilmişdi: sədri Mahmud Quliyev, üzvləri Şirəli Zeynalov, Məmməd bəy Bakıxanov, Hacağa Babayev, Məşədi Ağarəşid Feyzizadə, Mirzə bəy Mahmudbəyov, Manaf Məhərrəmov, Seyid Mehdi Seyid Musa oğlu, Mir Həmdulla Zəkizadə, Molla Abbdulla Şahbazzadə idilər. İdarə heyəti "İsmailiyyə" binasında yerləşirdi. İttifaq kəndlilərin sosial-iqtisadi mənafelərəni müdafiə edən yeganə birlik idi.

Fəaliyyəti
----------

Əsas məqsədi kəndlilərin birliyinə nail olmaq, kəndli bankı açmaq, kəndliləri Müəssislər məclisinə seçkilərə hazırlamaq, onların arasında maarif işini genişləndirmək (xalq məktəblərinin açılması) və s. olmuşdur. 1918-ci ilin martında daşnak-bolşevik quldurlarının Bakıda azərbaycanlılara qarşı törətdiyi soyqırımı zamanı ittifaqın "İsmailiyyə" binasında yerləşən dəftərxanası və əmlakı yandırılmış və o, fəaliyyətini müvəqqəti dayandırmışdı. 1918-ci ilin sentyabrında yenidən işə başlayan İttifaqın fəaliyyəti bütün Bakı qəzasını (280 min nəfər əhalisi olan 76 kənd) əhatə edirdi. 1920-ci ilin əvvəllərində 1 2-ci kəndli qurultayının çağırılacağı elan olunmuşdu. Qurultayda nümayəndəlik Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hər kənd icmasından 5 nəfər olmaqla müəyyən edilmişdi. Kəndlərdə yeni özəklər yaratmaq, ərzaq bölgüsünə nəzarəti həyata keçirmək üçün ittifaqın mərkəzi komitəsini təşkil etmək nəzərdə tutulmuşdu. Lakin Aprel işğalından (1920) sonra Kəndli ittifaqı fəaliyyətini dayandırmağa məcbur oldu.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Kəndli İttifaqı // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 84. ISBN 9952-417-44-4.
**Əmiraslan xan Əhməd xan oğlu Dünbili** (?-1838) — Xoy xanlığının sərkərdəsi, hakim, vali.

Həyatı
------

Əmiraslan xan Dünbili əmirlərindən Əmir Əhməd xanın oğludur. Təbriz hakimi olan Əmiraslan xan, İran hökumətinin vəliəhdi Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın yaxınlarından idi. H.l 240 (M. 1824)-cı ildə Xoy hakimi oldu. Məhəmməd şah Qacar zamanında Xəmsə və Zəncan valisi vəzifəsində xidmət edirdi. Daha sonra Qaradağ naibliyi vəzifəzinə təyin edildi. Fəzilətli bir şəxsiyyətə sahib olan Əmiraslan xan, hədis sahəsində yetkin bir alim idi. Ömrünün son zamanlarında sofulann yoluna girdi. İran şahı Osmanlı dövləti arasındaki savaşda Bayazidə hakim təyin edildi. Rus və Osmanlı hökmdarlannm yanında sayğın bir yer almışdı. 
Əmiraslan xan h. 1254 (M. 1838) –cü ildə vəfat etdi.
Əmiraslan xan Qaradağ hakimi Seyfülmülk mirzə Qacarın müavini vəzifəsində çalışarkən şair Məzlumla sözləri çəpləşir. Xan biçarə Məzluma göz verir, işıq vermir. Axırda Məzlum Kirmanşah əyalətinə qaçır. Əmiraslan xana bir həcv yazır:

Görməm üzünü ləl ola gər daği-Qaradağ,  

Gər şəhri-Əhər olsa Bədəxşan, köpəkoğlu!

Ailəsi
------

Əmiraslan xanın Əsədulla xan adlı oğlu vardı.

Mənbə
-----

* Ənvər Çingizoğlu, Xoy xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2013

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

* Əhməd xan Dünbili

Xarici keçidlər
---------------

* Arxivləşdirilib 2014-01-06 at the Wayback Machine
***Wordle***, əvvəllər Reddit üçün Place və The Button sosial təcrübələrini yaradan proqramçı Coş Uordl tərəfindən hazırlanmış veb əsaslı söz oyunudur. Beş hərfli sözü oyunçular altı cəhddə təxmin etməyə çalışırlar; Hər bir təxminə rəngli qutular şəklində rəy verilir və oyunçulara cavab sözündə hansı hərflərin düzgün və hansının digər mövqelərdə olduğu bildirilir. Bu cür oyun mexanikası *Mastermind* kimi oyunlara bənzəyir, lakin *Wordle* hər bir təxmində hansı hərflərin düzgün olduğunu dəqiq müəyyənləşdirir. Hər gün və hər kəs üçün eyni olan xüsusi bir cavab sözü var.

Uordl oyunu əvvəlcə yalnız özü və sevgilisi üçün hazırlamışdı. Oyun, 2021-ci ilin oktyabrında ictimaiyyətə təqdim edilmişdir. Uordl oyuna gündəlik nəticələri Twitter -də geniş şəkildə paylaşılan emoji kvadratları kimi kopyalamaq imkanı əlavə etdikdən sonra oyun 2021-ci ilin dekabrında kütləvi populyarlıq qazandı. Oyunun ingilis dilindən başqa dillərdə çoxlu nüsxələri, uyğunlaşdırmaları və versiyaları da yaradılmışdır. Oyun 2022-ci ilin yanvarında açıqlanmayan yeddi rəqəmli məbləğə The New York Times şirkəti tərəfindən alınıb və əvvəlcə bütün oyunçular üçün pulsuz saxlanması planlaşdırılıb.

Oyun gedişatı
-------------

Hər gün oyunçuların altı cəhddə təxmin edəcəyi beş hərfdən ibarət bir söz seçilir. Hər təxmindən sonra hər bir hərf yaşıl, sarı və ya boz rəngdə qeyd olunur: Yaşıl rəngli qutu hərfin düzgün mövqedə olduğu göstərir; sarı rəngli qutu hərfin cavabda olduğunu, lakin düzgün mövqedə olmadığını bildirir; boz rəngli qutu həmin hərfin cavabda olmadığını göstərir.

Uyğunlaşdırmalar və nüsxələr
----------------------------

*Söz* oyunu; azərbaycan dili də daxil olmaqla, WORDLE🇦🇿 və Sözütap, rus, holland, ispan, katalan, qalisiya, alman, urdu, macar, yapon, fransız, portuqal, tamil, türk, ivrit, uels və yiddiş müxtəlif dillərə uyğunlaşdırılmışdır. *Termo* adlı Braziliya Portuqaliya adaptasiyası 2022-ci ilin yanvar ayında gündəlik 200.000 oyunçuya sahib idi.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Abbas Majidov.* "Wordle oyunu Azərbaycanca". GitHub (az.). 23.01.2022. 2022-02-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 fev 2022.
2. ↑  *Synetrix Studio.* "Wordle🇦🇿 Azərbaycan dilində".  (az.). 15.03.22. 2022-03-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14.03.22.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | Giant Bomb · MobyGames |
**Oleq Protasov** (*ukr.* Олег Валерійович Протасов; 4 fevral 1964[…], Dnepr) – Ukrayna futbolçusu və məşqçisi.

Klub karyerası
--------------

Oleq Protasov futbolçu karyerası dövründü Dnepr (1981-1987, 147 oyun, 95 qol), Dinamo Kiyev, (1988-1990, 71 oyun, 30 qol), Olimpiakos (1990-1994, 83 oyun, 48 qol), Qamba 1994-1995, 55 oyun, 24 qol), Veriya (Yunanıstan, 1996-1998, 62 oyun, 11 qol), Prodeftiki (Yunanıstan, 1998-1999, 28 oyun, 5 qol), Panelefsiniakos (Yunanıstan, 1999-2000) klublarının şərəfinii qoruyub. 1984-1991-ci illərdə 68 dəfə SSRİ yığmasına dəvət alıb 29 qol vurub. 1994-cü ildə isə bir dəfə Ukrayna millisinə çağırılıb.

Məşqçi karyerası
----------------

Məşqçi karyerasına 2002-ci ildə başlayıb və 2004-ci ilə qədər Yunanıstanın Olimpiakos klubunda çalışıb. 2004-2005-ci mövsümündə bu ölkənin AEL klubunu çalışdırıb. 2005-2006 mövsündə Rumıniyanın Styaua Buxarest klubuna başçılıq edib. 2006-2008-ci illərdə vətəninə dönərək, Dnepr Dnepropetrovsk klubunun baş məşqçisi olub 2008-ci ildə Kubana, 2009-cu ildə isə Yunanıstanın İraklis klubuna başçılıq edib. 2009-cu ilin sonunda Rostov klubunun baş məşqçisi təyin olunub.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Oleg Protasov // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. 1 2  OLEG PROTASOV // Argentine Soccer Database (isp.).
3. ↑  "SSRİ yığmasının üzvü Premyer Liqada". 2016-03-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-12-19.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Futbolçu** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin*. |
**Wiwibloggs —** Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi ilə bağlı veb sayt və YouTube kanalı.

Sayt 2009-cu ilin aprel ayında açılıb. Google Analytics-in məlumatına görə, 2016-cı ilin may ayında, Avroviziya həftəsi zamanı gündə 250000 səhifə baxış səviyyəsinə çatan mövsümi auditoriyaya sahib idi.

Tarix
-----

2015-ci ilin aprel ayında wiwibloggs National UK Blog Awards-ın İlin İncəsənət və Mədəniyyət Bloqu kateqoriyasında qazanıb və beləliklə ölkənin memarlıq, dizayn, əyləncə və musiqi sahəsindəki ən yaxşı blog olaraq tanılıb.

Saytın baş redaktoru, Uilyam Li Adams 2020 ilin ''Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga'' adlı Netflix filmində filmində kameo rolu oynamışdı. O, aktyor Vill Ferrella iki il əvvəl Lissabonda Avroviziya 2018-də rast gəlib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Google Analytics data". May 2016. 22 October 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 October 2016.
2. ↑  "2015 Winners and Highly Commended". UK Blog Awards. 21 April 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 April 2015.
3. ↑  *Raisa Bruner.* "The Real Stars of the Eurovision Song Contest on the Competition Behind the New Netflix Comedy". TIME. 26 June 2020. 6 July 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 July 2020.

Xarici keçidlər
---------------

* WiwiBloggs.com
**Oleq Yusupov** (*azərb.* Yusupov Oleq Kərim oğlu‎) - 20 yanvar şəhidi. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 31 mart 1998-ci il tarixdə fərmanı ilə ölümündən sonra **20 Yanvar Şəhidi** fəxri adı verilmişdir.

Həyatı
------

Oleq Yusupov 1944-cü ilin 28 fevral tarixində Bakı şəhərində anadan olub. 1 nömrəli hərbiləşdirilmiş yanğın dəstəsində sürücü işləyib. Bir oğlu var. Yanvarın 20-də 00:38 dəqiqədə Azərbaycan nəşriyyatına çağırışa gediblər. Onunla birlikdə qarovul rəisi A. Eyvazov, bölmə komandiri Y. Nikanov, yanğınsöndürənlər Ələsgərov və Burov da olub, 01:10 dəqiqədə rabitə kanalı ilə xəbər veriblər ki, maşın atəşə tutulub. Yanğınsöndürmə maşını *53-31-AQA* *Naxçıvan mehmanxanasının* yanından keçəndə maşın atəşə tutulmuş, Yusupov sinəsindən ağır güllə yarası almışdır. Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Ünvan
-----

Bu ünvanda yaşamışdır: Bakı, Əhmədli qəsəbəsi, Şıxlinski küçəsi, keçid 828, ev 57, mənzil 133.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* *Qulu Kəngərli.* **20 Yanvar şəhidləri** (PDF). Bakı: Gənclik. 1992. 312 səh. ISBN 4702060204. 2015-07-17 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-01-18.
**World Soccer** IPC Media tərəfindən ingilis dilində dərc edilən futbol jurnalıdır. Jurnal ilk dəfə 1960-cı ildə çap edilmişdir. O, beynəlxalq futbol sahəsində ixtisaslaşmışdır. Brayan Qlenvil, Sid Lou və Tim Vikerinin daxil olduğu digər yazarların davamlı yazıları ilə ərsəyə gəlməkdədir. *World Soccer* Avropa İdman Jurnalları birliyinin üzvüdür ki, digər dillərdə də bu mövzuda jurnallar çap edilməkdədir. Digər üzvlərə misal olaraq A Bola, Don Balon, Kicker, La Gazzetta dello Sport və Sport Express nəşrlərini göstərmək olar. Bu qrupun üzvləri avropada hər il "Ayın Komandası" və "İlin Komandası" mükafatlarının qalibini seçir.

1982-ci ildən etibarən *World Soccer* "İlin oyunçusu", "İlin Məşqçisi" və "İlin Komandası" mükafatlarını təsis etməkdədir.  2005-ci ildə isə siyahıya "İlin Gənc Futbolçusu" və "İlin Baş Hakimi" mükafatlarıda əlavə edilmişdir. 1999-cu ilin dekabr ayında *World Soccer* oxucular arasında keçirdiyi sorğu ilə 20-ci əsrin 100 ən böyük futbolçusunun adını açıqlamışdır.

Jurnal 2010-cu ildə beynəlxalq futbolda son 50 ilə nəzərə salan məqalələri ilə 50 illiyini qeyd etmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Stewart Coggin.* "Top 5 Soccer Magazines". About Sports. 4 April 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 July 2015.
2. 1 2  "World Soccer Awards: Previous Winners". World Soccer. 15 December 2011. 17 October 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 January 2012.
Həmçinin "Clover Lawn" olaraq da tanınan **David Davis malikanəsi** David Davisə, ABŞ Ali Məhkəməsinə və İllinoys senatoruna məxsus Bluminqtondakı Viktorian stilli evdir. Malikanə 1960-cı ildən bəri dövlət muzeyidir. 1972-ci ildə tarixi yerlərin milli reyestrinə əlavə edildi və 1975-ci ildə isə Milli Tarixi yer təyin edildi.
Bluminqtonun cənub-qərb tərəfindəki bir yaşayış məhəlləsində yerləşən üç mərtəbəli kərpic malikanə, İtalyan villa üslubunda tikilmiş və 36 otaqdan ibarətdir. Sarayın ərazisinə 1872-ci ildən bir taxta ev, anbar və tövlələr, xüsusi əşyalar, çiçəklər və bitkiləri üçün bağ daxildir. Çoxillik bitkiləri olan Viktoriyanın kəsilmiş çiçəklərdən ibarət bir bağçası olan "*Sarah's Garden*" 2001-ci ildə bərpa olunmağa başlandı (#empty\_citation).

Tarixi
------

"Clover Lawn" 1870-1872-ci illər arasında qurulmuş və 1886-cı il hakim Davisin ölümünə qədər yaşadığı yer olmuşdur. Devis italyan və ikinci imperiya memarlıq xüsusiyyətlərini özündə cəmləşdirən və orta Viktorian stildə olan malikanənin dizaynını fransız əsilli memar Alfred H. Piquenarda tapşırmışdır. Ev, Davisin arvadı Saranın iqamətgahı kimi nəzərdə tutulmuşdu. David Devis 1883-cü ildə ABŞ Senatından ayrıldıqdan sonra vaxtının çox hissəsini orada keçirirdi.

Səfərlər
--------

David Davis Malikanəsi, şərq tərəf (1940-cı illər)
Ev çərşənbə günündən şənbə gününə qədər geniş ictimaiyyət üçün açıqdır. Ev, "Şanlı Bağ Festivalı" və "Süfrənin xeyir-duaları" daxil olmaqla bir çox mövsümi tədbirlərə ev sahibliyi edir. Qış mövsümündə malikanə Milad tətili üçün bəzədilir. Ümumilikdə, dekabr ayında daha az turlar təşkil edilir.

Həmçinin bax
------------

* Samuel Friman evi
* Herbert və Katerin Yakobsun ilk evi
* Hazen Spiller evi
* Hollihok evi

İstinadlar
----------

1. 1 2  "National Historic Landmark summary listing" (İngilis). tps.cr.nps.gov. 11 mart 2007 tarixində arxivləşdirilib.
2. ↑  ""The proud history of architecture in Illinois"" (İngilis). springfieldbusinessjournal.com. 2019-04-08 tarixində arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

* David Davis Malikanesi - resmi saytı
* İllinoys Böyük Yerləri - David Davis Malikanəsi
* Memarlıq Tarixçiləri Cəmiyyəti David Davis Malikanəsinə girişi
Sovet T-55/T-54 tanklarının önündəki maili zireh, maililik ilə effektiv qalınlıqda təmin edilmiş artımı göstərir.
Maili zirehin müəyyən bölgəni müdafiə edərkən nəyə görə heç bir çəki artıqlığı vermədiyinə aid bir nümunə. Soldakı şaquli bir zireh lövhəsinin və sağda 45 dərəcəlik bir bıçaqla maili bir zireh hissəsinin qarşılaşdırılması. Zireh boyunca üfüqi məsafə (qara oxlar) eynidir, ancaq maili zirehin (yaşıl ox) normal qalınlığı daha azdır. Zirehin real eninə kəsilmiş sahəsinin və dolayı yolla kütləsinin hər bir vəziyyətdə eyni olduğu görünür; müəyyən bir kütlə üçün maililik artarsa normalın azalması lazımdır.
Mərmi təsirinin səbəb olduğu bir oyuğun effektiv hadisə bucağını necə artırması (aşağı maililik effekti)
Bir mərmi maili bir zirehə təmas edərkən meydana gələ biləcək bəzi mümkün təsirlərin fotosu
 İkinci Dünya müharibəsi dövrünə aid maili zirehə malik alman döyüş maşınları: Jagdpanther tank qatili və arxa plana Alman Panzerkampfwagen VI Tiger II ağır tankı.
**Maili zireh** və ya əyri zireh, nə şaquli, nə də üfüqi olmayan zirehdir. Bu növ zireh, ümumiyyətlə tanklar və digər zirehli döyüş maşınları kimi quru nəqliyyat vasitələrində və zirehli döyüş gəmiləri və kreyserlər kimi hərbi gəmilərdə olur. Bir zireh lövhəsini əymək, görüş xətti boyunca lövhənin təsirli qalınlığını artırır. Maili zireh zireh dəlici mərmilər kimi kinetik enerji əsaslı KE mərmiləri və döyüş raketi kimi tank əleyhinə silahların zirehi dağıtmasını çətinləşdirir.

Bir lövhəyə 90°-dən başqa bir bucaqda çırpılan mərminin, eyni lövhəyə şaquli bir formada çırpılması zamanına nisbətən daha böyük bir zireh qalınlığından keçməsi lazımdır. Sonuncu vəziyyətdə, yalnız lövhə qalınlığı (zireh səthində) deşilməlidir; Verilmiş bir lövhə qalınlığı üçün zireh yamacının artırılması, üfüqi müstəvidə ölçülən qalınlığı və mərminin hücum bucağını artıraraq təsir nöqtəsindəki zirehin qorunma səviyyəsini artırır.

Başqa bir təsiri mərminin yan keçməsi, deformasiyası və sıçramasıdır. Mərmi zireh lövhəsinə ona dik olmayan bir bucaq ilə vurulduqda, mərminin yolu əyri ola bilər ki, bu da öz növbəsində daha çox zirehin keçilməsinə səbəb olar - və ya tamamilə mərmi sıçrayaraq başqa istiqamətə gedə bilər. Bundan əlavə, mərmi əyilər və beləliklə də zireh dəlmə xüsusiyyəti azala bilər. Bununla birlikdə, bu təsirlər istifadə olunan zirehin materialından və onu vuran mərminin xüsusiyyətlərindən çox asılıdır: yamac hətta daha yaxşı bir nüfuz etmə yeni, dəlmə qabiliyyətinə də səbəb ola bilər. Kumulyativ effekt ehtiva edən döyüş başlıqları zirehləri çox əyri bir bucaqla vurduqda nüfuz edə bilməz yəni dələ bilməz və hətta partlaya bilməzlər.

Tankların ön gövdə zireh lövhələrində ən kəskin bucaqlar görünür, çünki vuruşa uğramaq ehtimalı ən çox olan bölgə gövdə tərəfidir və bir vasitənin uzununa istiqamətdə maililik vermək üçün daha çox yer vardır.
**Baharlı (Baharden)** — Türkmənistan ərazisində karst mağarası. Mağara Axal vilayətinin Baharlı şəhərindən 19 km cənub-şərqdə, Aşqabad şəhərinin 120 km-də, Kopetdağ dağlarının şimal ətəklərində yerləşir.

Kəşf olunma tarixi
------------------

Mağara artıq XVIII əsrdən məlumdur. Mağara və daxilində olan göl haqqında ilk elmi məlumat 1886-cı ilə təsadüf edir. 1896-cı ildə yerli qəzetlərin birində mağara və göl haqqında geniş məlumat çap edilmiş və o vaxtdan bu ərazi aşqabadlıların sevimli məkanına çevrildi. 1976-cı ildə mağara geoloqlar tərəfindən araşdırılmış, sonralar isə Aşqabad speleoloqları mağaranı tədqiq etmiş. V.H. Dublyanski mağaranı geniş təsvir etmiş

Ümumi məlumat
-------------

Mağara Koy silsiləsində, Duqun dağı ətəyində yerləşir. Mağara girişindən 800 metr aralı, dərin dərə ilə Koy çayı axır. Bu çay mağara daxilindəki göl suyunun yer səthinə çıxışıdır. Beş girişi olan mağara əsas böyük əhəngdaşlı zaldan ibarətdir. Zal 55 metr dərinlikdə yerləşir. Eni 50 metr, uzunluğu 250 metr və hündürlüyü 26 metrdir. Mağara dibi meyillidir və çoxlu qırıntı məhsullarından və müxtəlif orqanizimlərə məxsus quanodan ibarətdir.. Mağaranın cənub-şərqində yer altı Kou-Ata gölü yerləşir. Gölün uzunluğu 75 metr, eni isə 23 metrdir. Dərinliyi 14 metr olan gölün sahəsi 3000 м²-dir. Suyun həcmi — 6,5 min м³-dir. Gölün suyu yetərincə yüksəkdir (37°С) və mineralaşma dərəcəsi azdır. Ortalama 2,63 q/l suda silisium turşusu (147 mq/l), stronsium (50,6 mq/l) və sulfid turşusu (10,5 mq/l) var. Ümumən 25 element aşkar olunmuş. Mağara havası yetərincə sulfid turşusu buxarı ilə doymuş. Nisbi rütubətlənmə 100 % yaxındır.

Mağara ölkə üzrə tanınmış istirahət mərkəzi hesab olunur. Mağara girişindən gölə qədər beton pilləkənlər mövcuddur. Xüsusi yerlərdə geniş müşahidə meydançaları qurulmuş. Elektriklə təchiz olunmuş mağaraya ekskursiyalar təşkil olunur. Qayıqla göldə üzmək mümkündür.«Koy-Ata» gölünün adı türkmən dilindən tərcümədə "mağaranın atası" mənasını verir. Göldə çimmək orqanizimə müsbət təsir göstərir və qan dövranını yaxşılaşdırır. Son on illikdə gölün su səviyyəsi yetərincə yüksəlmiş.

Faunası
-------

Mağara daxilində yarasa, gəmircilər, göyərçin, daşğqarğası, dra-dra göycəqarğa və yaşayaır. Həmçinin onurğasızların 50 növünə mağara daxilində rast gəlinib. Orqanizimlərin qalıqları 1300 m² sahəyə, 670 м³ həcmə malikdir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  "Словарь современных географических названий". 2019-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
2. 1 2 3 4  "Бахарденское подземное озеро". 2011-03-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
3. 1 2 3 4 5  "Крупнейшие пещеры Средней Азии". 2021-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
4. 1 2  "География. Современная иллюстрированная энциклопедия". 2019-09-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
5. ↑  "БСЭ". 2019-09-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
6. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-05-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
7. ↑  Природа Туркмении
8. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2017-11-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-24.
**Seneqambiya Konfederasiyası** — Qambiya və Seneqalın birgə yaratdıqları konfederasiya.

Seneqambiya Konfederasiyasını Qambiya Seneqal ilə birlikdə 1982-ci ilin fevralında yaratmışdır. Bu zaman ərazicə və əhali sayına görə kiçik olan Qambiya özünün hökumətinə, müstəqil maliyyə və xarici siyasətinə malik olur. Konfederasiya daxilində xarici siyasətin koordinasiya ediməsi, silahlı qüvvələrin, xüsusi xidmətin və nəqliyyat infrastrukturunun birləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Sonradan Qambiya konfederasiyanın idarə edilməsində rolunun artırılmasını tələb etməyə başladı. Fikir ayrılıqlarına görə konfederasiya 1989-cu ildə fəaliyyətini dayandırdı. Sonrakı dövrdə hər iki dövlətin münasibətləri gərgin olaraq qalır.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *Seneqal ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *Qambiya ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
Azərbaycan Mədəniyyət Fondu
**Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondu** (AMDF) — qeyri-hökumət xeyriyyə fondudur.

Tarixi
------

Fond 1995-ci ildə yaradılmışdır. Təşkilatın rəhbəri birinci vitse-prezident, YUNESKO və İSESKO-nun Xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevadır.

Fondun əsas məqsədi
-------------------

Milli incəsənətimizin inkişafı, təbliği, xarici ölkələrdə daha geniş tanınması, Azərbaycan xalqının dünya mədəniyyətinə inteqrasiyası, yeni beynəlxalq əlaqələrin formalaşması məsələlərinin həyata keçirilməsindən ibarətdir. Fondun işi 3 istiqamətdədir — mədəni tədbirlər, xeyriyyə aksiyaları, naşirlik fondun əsas məqasədidir.

Fond Azərbərbaycanın görkəmli incəsənət xadimlərinin yubiley gecələrini təşkil etmiş, "Azərbaycan-İrs" jurnalının xüsusi nömrələrini çap etdirmiş, müxtəlif sənətkarların mahni albomlarının diskini buraxdırmışdır.

Fəaliyyət dövrü ərzində Fondun Azərbərbaycanda keçirdiyi xarici ölkə incəsənət xadimlərinin konsertləri, teatr tamaşaları, təqdimat mərasimləri, sərgilər, festivallar, mədəniyyət günləri və s. tədbirlər beynəlxalq miqyaslı hadisələr olmuşdur. Dünya şöhrətli incəsənət xadimlərinin — Bakıdakı çıxışları bu qəbildəndir.

Bu istiqamətdə təşkil olunan tədbirlər arasında "Musiqinin Böyük İpək Yolu" Beynəlxalq Klassik Musiqi festivalı və SEBA (Seul-Bakı) Azərbaycan-Koreya Mədəniyyət Mübadiləsi Assosiasiyası (AKMMA) ilə birgə keçirilən Koreya Mədəniyyəti Günləri xüsusi qeyd olunmalıdır.
Azərbaycan muğamını dünya miqyasında təbliğ etmək və eyni zamanda, yaymaq, həmçinin bu ulu sənəti yaşadan musiqiçi və müğənnilərə qayğı göstərmək Fondun qarşısında duran mühüm işlərdəndir. Bu istiqamətdə atılan addımlar arasında "Bakı Muğam Mərkəzi"nin yaradılması, nəfis, əhatəli, rəngarəng şəkildə tərtib edilmiş "Qarabağ xanəndələri" musiqili albomun buraxılması və onun dünyanın bir çox mötəbər incəsənət mərkəzlərində yayılması, "Bakı payızı" Beynəlxalq festivalı, IX Şərq-Qərb Bakı beynəlxalq kino festivalı, "Reklam acgözləri gecəsi" — beynəlxalq reklam filmlərinin nümayişi, 2007 ildə artıq üçüncü dəfə keçirilən Beynəlxalq Bakı Caz Festivalı (BBCF) ənənəyə çevrilmişdir.

AMDF keçirdiyi mədəni tədbirlərin, təşkil etdiyi xeyriyyə aksiyalarının miqyasına, yüksək səviyyəsinə görə təkcə vətənimizdə deyil, dünyanın bir çox ölkəsində böyük diqqətə və qiymətə layiq görülmüş, beynəlxalq aləmdə nüfuz qazanmışdır.

Filmoqrafiya
------------

* Unudulmuş qəhrəman (film, 2005) (İstehsalçı qurum kimi)

Həmçinin bax
------------

* Azərbaycan Yaradıcılıq Fondu
* Mədəniyyət Nazirliyi
* Heydər Əliyev Fondu

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2021-09-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-12-25.

Xarici keçidlər
---------------

* Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin PREZİDENT KİTABXANASI I FƏSİL Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondu
* Muğam Ensiklopediyası — Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostlari Fondu (AMDF)
**Mantofazmidlər** (*lat.* Mantophasmatodea) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin tarakansisəylər dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.

Ümumi məlumat
-------------

Mantofazmidlər – 2002-ci ildə kəşf edilmiş Afrika mənşəli yırtıcı həşəratlardır. Əvvəllər yeni dəstə kimi qeyd edilmiş, lakin 2006-cı ildə mitoxondrial DNT-nin araşdırılması nəticəsində oxşarlıqlarına əsasən yüyrəksisəklərlə birgə Notoptera dəstəsində birləşdirilmişlər. Yarımdəstənin hətta yetkin nümayəndələrinin qanadlardan məhrum olması onların təyinini xeyli çətinləşdirir. Mantofazmidlər dəvədəlləyi və çöpcüyün hibridini xatırladır. İlk nümunələr Namibiyada (Mantophasma zephyrum) və Tanzaniyada (M. subsolanum) tapılmış qədim muzey eksponatlarına, yaşı 45 mln. il hesablanan Baltika kəhrəbasının içərisinə gömülmüş inklüzlara (Raptophasma kerneggeri) görə təyin edilmişdir. "Qladiatorların" canlı nüsxələri 2002-ci ildə Namibiyada beynəlxalq ekspedisiya zamanı tapılmışdır. Tyrannophasma gladiator Brandberq düzənliyində, Mantophasma zephyrum isə Eronqo dağında əldə edilmişdir.

Mantofazmidlərə mövsümi yağışların yağdığı quru yaşayış yerlərində rast gəlinir. Onlar adətən ot topalarının və kolluq bitkiliyinin içərisində məskunlaşırlar. Növlərin əksəriyyəti gecə həyat tərzi keçirir. Namibiya növlərinin bəziləri gündüzlər daha fəal olur. Bəzi növlər qaya süxurlarının çatlarında gizlənirlər.

Təsnifatı
---------

* *Austrophasmatidae*
* *Mantophasmatidae*
* *Tanzaniophasmatidae*

İstinadlar
----------

1. ↑  Integrated Taxonomic Information System (ing.). 2012.

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q754029
* Wikispecies: Mantophasmatodea
* ADW: Mantophasmatodea
* EoL: 923
* Fossilworks: 178553
* GBIF: 1226
* iNaturalist: 544637
* IRMNG: 12006
* ITIS: 612137
* NCBI: 192413

 |
**Senkyo kanşo** (選挙干渉?, *azərb.* seçki müdaxiləsi‎) – Yaponiyada müxalifətin seçkilərdə iştirakına mane olmağı bildirən termin. Yaponiya tarixində üç senkyo kanşo halı yaşanmışdır.

Hadisələr
---------

Birinci hal 1892-ci ilin fevralında parlamentin Matsukata Masayoşi kabineti tərəfindən buraxılmasından sonra baş vermişdir. Müxalif partiyalar Ciyuto və Rikken Kayşinto Matsukata kabinetinə təzyiq edərək kəskin büdcə kəsirlərini qəbul etdirmişdirlər. Seçkilər zamanı daxili işlər naziri Şinaqava Yaciro hökumətdən müxalifətə qarşı hər cür tədbiri görmək barədə təlimat almışdır. Hətta bəzi bölgələrdə iğtişaşlar baş vermiş, 25 nəfər ölmüş, 288 nəfər yaralanmışdır. Buna baxmayaraq, müxalif partiyalar parlamentdə 163 yer tutaraq çoxluğu təşkil etmişdir.

İkinci hal 1915-ci ilin martında Okuma Şiqenobunun parlamenti buraxmasından sonra baş vermişdir. Şiqenobu hərb gücü genişləndirmək istəsə də, parlamentdə çoxluğu təşkil edən Rikken Seyyukay partiyası ona mane olmuşdur. Daxili işlər naziri Oura Kanetake Rikken Doşikay və digər hökumət tərəfdarı partiyalar üçün səsləri almış, hətta hökumətin rayonlardakı qələbəsini təmin etmək üçün yerli idarəçilərə təzyiq etmişdir. Nəticədə, Doşikay parlamentdə yerlərin çoxunu tutmuşdur.

Üçüncü hal 1928-ci ildə baş vermişdir. 1927-ci ildə Tanaka Qiiçi kabineti yaradılmışdır. Kenseykay və Seyyu Honto partiyalarının birləşməsi ilə yaranan Rikken Minseyto partiyasının Nümayəndələr palatasında yerlərin çoxunu tutmasından sonra Tanaka parlamenti buraxmışdır. 1928-ci ilin fevralında baş tutan seçkilər zamanı hökumət daxili işlər naziri Suzuki Kisaburonun vasitəsilə seçkilərə müdaxilə etmişdir. Hökumət partiyası olan Seyyukay qalib gəlsə də, Suzuki tənqid olunmuş və o, istefa etməli olmuşdur.

Hüquq
-----

Yaponiya konstitusiyasının 21-ci maddəsi siyasi azadlığı təmin edir və seçkilərdə iştiraka mane olmağı qadağan edir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. ↑  Yaponiya konstitusiyası.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 66. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 6 yanvar 2023.
***"Senki"*** (戦旗?, *azərb.* "Döyüş bayrağı"‎) – 1920-ci illərin sonunda və 1930-cu illərin əvvəlində nəşr olunmuş Yaponiya proletar ədəbi jurnalı. Aylıq nəşr olunurdu.

Tarixi
------

Jurnal 1928-ci ilin mayından 1931-ci ilin dekabrına qədər nəşr olunmuş və Yaponiyada proletar ədəbiyyatının əsas jurnalına çevrilmişdir. 1930-cu ilin sentyabrına qədər Yaponiya Proletar İncəsənəti Federasiyasının (NAPF) orqanı olmuşdur. *"Senki"* jurnalının müxalif qarşılığı proletar ədəbi hərəkatının başqa bir fraksiyasının orqanı olan *"Bengei Sensen"* idi.

Jurnalın idarəçiləri, eləcə də, redaktorları Şiqeci Tsuboy və Seyzaburo Yamada idilər. Korehito Kurahara, Şiqeharu Nakano, Takici Kobayaşi, Sunao Tokunaqa və İneko Sata kimi şəxslər jurnala töhfələrini vermişdirlər. Kobayaşinin "Fabrik gəmisi" və Tokunaqanın "Gün işığı olmayan küçə" əsərləri 1929-cu ildə bu jurnalda nəşr olunmuşdur.

Jurnalın maksimum tirajı 26.000 olmasına baxmayaq, təşkilat jurnalı fabriklərə, fermalara və məktəblərə payladığı üçün geniş oxucu kütləsi toplamışdır. Jurnal populyarlaşdığı üçün Yaponiya Kommunist Partiyasının üzvlərini tərəfindən redaktə olunmağa başlamış və siyasi jurnala çevrilərək ədəbi əhəmiyyətini itirmişdir. Siyasi tona keçməkdə 1930-cu ilin avqustunda Moskvada olmuş Kuraharanın da böyük təsiri olmuşdur.

İrsi
----

Jurnalın yerini doldurmaq üçün *"Taishu no tama"* və qadın oxucular üçün *"Hataraku fujin"* kimi jurnallar yaradılmışdır. 1976–1977-ci illərdə *"Senki"* jurnalının buraxılışları təkrar çap olunmuşdur.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Kodansha Encyclopedia of Japan
2. 1 2 3 4 5 6  *Karlsson, Mats.* "United Front from Below: The Proletarian Cultural Movement's Last Stand, 1931-34". The Journal of Japanese Studies (ingiliscə). The Society for Japanese Studies. 37 (1). 2011: 29–59. 2023-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-01-06.
3. ↑  *Sofue, Shōji.* Senki 戦旗 // Encyclopedia Nipponica (japanese). Shogakukan. 1994. 2023-01-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-23.

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 66. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 6 yanvar 2023.
**Fransisko Solano Lopes Karillo** (*isp.* Fransisko Solano López Carrilo; 24 iyul 1826[…], Asunson – 1 mart 1870).

Həyatı
------

1827-ci ilin 24 iyulda Monaro Asunsonda dünyaya göz açır. 1870-ci ilin 1 martında Serro Kora Amabayda öldürülür.O böyük hökumət adamı, respublika ordusunun marşalı (Marşal de los Ejėrcitosde la Respública) (5 mart 1865), hərbi nazir (1855-1862), müvəqqəti prezident vəzifəsini daşıyıcısı (10 sentyabr 1862 - 16 oktyabr 1862), 1862 16 oktyabrdan 15 avqust 1869-ilə qədər Paraqvayın prezidenti olmuşdur.16 avqustdan vəzifədən uzaqlaşdırısada ölənə qədər bu vəzifəni yerinə yetirilmişdir. O Karlos Antonio Lopesin böyük oğlu olur. Bundan da irəli gələrək atasından hakimiyyəti vərəsə olaraq almışdır. Paraqvay müharibəsinin əsas fiqurlarınından biri və ideoloqlarından idi.

Ölümü
-----

Müharibənin sonunda 1870-ci ilin 1 martında öldürülür. Onun 200 nəfərlik dəstəsi müharibəni davam etdirirdi və onları Üçlər birliyinin qüvvələri təqib edirdi. Nəhayət Lopesin tərəfdarlarının düşərgəsi aşkarlanır. Lopes çayı keçərkən öldürülür. Onun son sözləri "Mən Vətən Uğrunda Ölürəm" olmuşdur.

Mənbə
-----

* Paraqvay tarixi[*ölü keçid*]

İstinadlar
----------

1. 1 2  Francisco Solano López // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.). / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
2. 1 2  Francisco Solano López // Roglo. 1997.
3. ↑  Лопес Франсиско Солано // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
**Manuel de Faya** (24 noyabr 1876[…], Kadis, Əndəlüs[…] – 14 noyabr 1946[…], Alta-Qrasiya[d], Kordoba əyaləti[d]) — ispan bəstəkarı, pianoçu.

Bioqrafiya
----------

Anası Kataloniyadan, atası isə Valensiyadandır. İlk musiqi dərslərini fortepianoda anasından almışdır. 1889-1895-ci illərdə Madriddə X.Traqodan fortepiano musiqiləri öyrənmişdir. 14 yaşında Faya artıq kamera-inustrumental ansambl ücün musiqilər yazmağa başlamışdır. 1896-cı ildə Madrid Konservatoriyasna daxil olmuşdur. Onun əsas müəllimi Felipe Pedrel olmuşdur.
1907–1914-cü illərdə Parisdə yaşamış, K.Debyussi, J.Ravel, P.Dyuka, İ.Albenis, P.Pikasso ilə tanış olmuşdur.
1919-cu ildə Madrid şəhərindən İspaniyanın Qranada şəhərinə köçmüşdür. Burada Fedriko Lorka və onun dostları ilə tanış olmuşdur. 1926-cı ildə Fayanın doğulduğu şəhərdəki teatr onun adına adlandırılmışdır.
1939-cu ildə İspaniyada Respublikaçılar məğlub olduqdan sonra Faya Argentinada yaşamış və 1946-cı ildə orada vəfat etmişdir. 1947-ci ildə onun nəşinin külü doğulduğu Kadis şəhər qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

Yaradıcılığı
------------

14 yaşında Faya artıq kamera-inustrumental ansanbl ücün musiqilər yazmağa başlamışdır. 1896-cı ildə ilk musiqi pyeslərini yazmışdır. "Qısa ömür" (1905, tamaşası 1913) operası ilə məşhurlaşmışdır. Faya pianoçu kimi konsertlərdə çıxış etmişdir. "Füsunkar məhəbbət" (1915), "Üçkünc şlyapa" (1919) baletləri, opera, balet-pantomima və kukla tamaşaları elementlərinin vəhdətinə əsaslanan "Maestro Pedronun balaqanı" (1923) əsəri, fortepiano ilə orkestr üşün "İspaniya bağlarında gecələr" (1915), fortopiano üçün "Beti fantaziyası"(1919), klavesin və beş alət üçün konserti (1924), fortepiano pyesləri və mahnıları məşhurdur. Faya üçün Qərbi Avropa musiqi nailiyyətləri ilə milli
musiqi ənənələrinin sintezi səciyyəvidir.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  .
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
3. ↑  Manuel de Falla // Nationalencyklopedin (швед.). 1999.
4. 1 2  Фалья Мануэль де (rus.). / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
5. ↑  Archivio Storico Ricordi. 1808.
6. ↑  Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976–1987.
Bu adın digər istifadə formaları üçün bax: Aşanti.

**Aşanti konfederasiyası** — Qana ərazisində aşanti və digər xalqların şəhər-dövlət konfederasiyası.

Haqqında
--------

XVII əsrin sonlarında qul və qızıl ticarəti zəminində indiki Qana ərazisində qurulan konfederasiyanın başında Kumasi şəhəri dururdu. Qızıl ticarətin ən iri məkəzi isə Bono–Mansu sayılırdı. Yerli tarixi ənənəyə görə konfederasiyanın ilk hökmdarı Osey Tutu olmuşdur.

O aşanti siyasi qurumunu vahid dövlətdə birləşdirə bilmişdir. Konfederasiyanın varlığı Qvineya körfəzi sahillərini Səhraətrafı ərazilərlə birləşdirən ticarət yolları üzərində nəzarətlə bilavasitə bağlı idi. Aşantinin yüksəlişinə XVII əsrin sonlarında Sonqay dövlətinin süqutu da təsir göstərmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Akanlar

Ədəbiyyat
---------

* *Nərgiz Axundova.* Asiya və Afrika ölkələri tarixi. Bakı.

İstinadlar
----------


|  |  |
| --- | --- |
|  | ***Tarix** ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.* |
**Senmon qakko** (専門学校?) – Yaponiya təhsil sistemində ali təhsil müəssisəsinin bir növü.

Tarixi
------

Senmon qakkolar 1903-cü ildə qəbul edilən Peşə Məktəbi Qanunundan sonra yaradılmışdır. 1935-ci ilin statistikasına görə Yaponiyada 177 senmon qakko fəaliyyət göstərirdi, onlardan 52-si dövlət, 11-i ictimai, 114-ü isə özəl idi. Dövlət və ictimai senmon qakkoların çoxu bir kurs üzrə təhsil verirdi.

İkinci dünya müharibəsinə qədərki dövrdə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş bütün ali təhsil müəssisələri senmon qakko idi. Universitetlər intellektual elita yaratmaq üçün nəzərdə tutulduğu halda, senmon qakkolar təlim keçmiş kadr yetişdirmək üçün yaradılmışdır.

Müharibəyə qədərki dövrdə Yaponiyada ali təhsil almış şəxslərin çoxu senmon qakko məzunu idi. 1905-ci ildə ali təhsil məzunlarının 81%-i, 1935-ci ildə isə 65%-i senmon qakko bitirmişdi. İkinci dünya müharibəsindən sonra senmon qakko sistemi ləğv olunmuş və senmon qakkoların çoxu dördillik universitetlərə çevrilmişdir.

Xüsusiyyətlər
-------------

Orta məktəbdən və ya qızlar liseyindən məzun olan şəxslər senmon qakkoya daxil olmalı idilər. Bəzi senmon qakkolar universitetlərin nəzdində fəaliyyət göstərirdi, lakin bəziləri müstəqil idi. Senmon qakkolarda tələbələr tibb, hüquq, iqtisadiyyat və maliyyə sahələrində ixtisaslaşırdılar. Kənd təsərrüfatı, texnologiya və biznes sahələrində məzunlar hazırlayan məktəblər isə citsuqyo senmon qakko adlanırdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Kodansha Encyclopedia of Japan

Ədəbiyyat
---------

* Kodansha Encyclopedia of Japan (ingiliscə). VII cild (Sake–Temm). Tokio: Kodansha. 1983. səh. 62. ISBN 0-87011-627-4. İstifadə tarixi: 29 dekabr 2022.
**Vitis amurensis** (*lat.* Vitis amurensis) — Yapon dənizinin sahilində Muli çayınadək, qərbdə Priamuryedə-Zei Çayınadək, Manjuriya, Priamurye, Çin, Koreya meşələrində bitir. Uzaq Şərqin subtropik bitkilərinin relektidir.

Botaniki təsviri
----------------

Gövdəsinin diametri 5-10 sm, salxımın uzunluğu 20-25 m-dək olan lianadır. Zoğları yaşıl və ya qırmızımtıl, payızda qırmızı-qonur rəng alır. Yarpaqları formaca dəyişkən - bütöv, üç və ya beş hissəli, yumurtavari və ya yumru ola bilər. Kənarları dişlidir, üstü çılpaq, alt tərəfi tükcüklüdür, ölçüsü 9-dan 25 sm-dək dəyişir. Xırda, balverici çiçəkləri çox sıx olmayan salxımlara yığılmışdır. May ayının ikinci ongünlüyündə çiçəkləyir. Amur üzümü ikievli bitkidir. Meyvələri şarşəkilli, qara və ya bənövşəyi, bəzən tünd göy, çox turşdan şirinədək, diametri 12 mm-dək, qalın qabıqlı giləmeyvədir. Giləmeyvələrin ləti sulu, turştəhərdir. Sentyabrın axırları yetişir.

Ekologiyası
-----------

Şəhər şəraitini yaxşı keçirir. Tüstüyə və qaza davamlıdır. Nəmişlik sevəndir. Çay vadiləri, meşə, dağ yamaclarında rast gəlinir, ağaclara dırmaşır və torpaqda sürünür.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Böyük Qafqazda və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Şaquli yaşıllaşdırmada dekorativ bitki kimi istifadə oluna bilər. Üzümün cavan, sulu zoğları və yarpaqları salatda istifadə edilir.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, "Azərbaycan dendroflorasi" V cild, Baki, "Elm", 2019, 370 səh.


|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q134364
* Wikispecies: Vitis amurensis
* EoL: 483650
* EPPO: VITAM
* FoC: 200013499
* GBIF: 5372380
* GRIN: 41847
* iNaturalist: 482937
* IPNI: 68529-1
* IRMNG: 10456126
* ITIS: 506084
* NCBI: 103351
* Plant List: kew-2456543
* PLANTS: VIAM4
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:68529-1
* Tropicos: 34000011
* WFO: wfo-0000421529

 |