recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Gökhan Kəsər** (9 sentyabr 1987, İzmir) — Türk müğənni və aktyor.

Bioqrafiyası
------------

Gökhan Kəsər 9 sentyabr 1987-ci ildə İzmirdə anadan olub. Ailəsi Rizənin Pazar mahalından İzmirdə məskunlaşıb. Mənşəyi Rizənin Çamlıhemşin mahalının Kale kəndinə gedib çıxır.4 yaşında hobbi olaraq başladığı modellik karyerasına çox şey qatdı. O, ilk dəfə çox gənc yaşlarında "Miss & Mr Model 2004" yarışmasında qalib seçilərək "Egey Kralı" adını qazanıb. Daha sonra "Best Model of Turkey 2005" yarışmasında Türkiyə ikincisi seçilərək "Manhunt Turkey" adını qazanaraq Türkiyəni xaricdə təmsil etmək hüququ qazanıb. Nəhayət, 2006-cı ildə Çində keçirilən və 64 ölkədən ən yaxşı modellərin yarışdığı və dünyanın ən yaraşıqlı və xarizmatik kişisinin seçildiyi Manhunt International yarışmasında dünyanın dördüncü və ən fotogen kişisi seçildi. və "Manhunt International 2006 "Manhunt International Mr. Photogenic" titullarına layiq görülmüşdür. ölkəmizə gətirilmişdir. Daxildə və xaricdə çoxsaylı əsərlər səsləndirən Kəsər hobbi olaraq başladığı bu yolda Türkiyənin tanınmış adları arasında yerini aldı. Arzusuna gedən yolda bir tərəfdən "Ekol Dram Sənət Evində" Ayla Alqandan aktyorluq təhsili alır, digər tərəfdən Sevingül Bahadır, Gül Sabar, Kevork Tavityan və Randy Esendən vokal təhsili almağa başlayır. .

Əldə etdiyi müvəffəqiyyətlə beriberi təkliflər arasında 2006–2009-cu illər arasında ATV-də yayımlanan və 104 seriya davam edən Selena serialı ilə kamera qarşısına keçdiyi ilk baş rolu ilə geniş pərəstişkar kütləsi qazandı. Bundan dərhal sonra, 2007-ci ildə o, musiqi karyerası üçün albom araşdırmalarına diqqət yetirdi ki, bu da əvvəldən etmək istədiyi yeganə iş və ən böyük hədəfidir. Təhsilini davam etdirərkən 2008-ci ildə Zerrin Özerin "Ömür Geçiyor" albomunun vokalında da iştirak edib.

2008-ci ildə rejissor Mete Özgencilin çəkdiyi "İtirilmiş Uşaqlar üçün Cənnət" filmində "Hepsi" qrupu ilə birlikdə baş rolu paylaşıb. Kinoteatrlarda da reklam edilən bu film prodüserlərin yaratdığı səbəblərdən yarımçıq qalmış və vizyona girə bilməmişdir.

Oynadığı reklamlar
------------------

Reklam

**İl Layihə**

2007 Nivea Chocolate Avropa

2009 Nokia X6

2021 Loft X Gökhan Kəsər Marka Üzü

İstinadlar
----------

1. 1 2  Gökhan Keser // Česko-Slovenská filmová databáze (çeş.). 2001.

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Foto, video və audio | Instagram · Yandex Music |
| Tematik saytlar | Česko-Slovenská filmová databáze · IMDb |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Tüklü böyürtkən** (*lat.* Rubus tomentosus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin moruq cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Avopada, Orta Balkan yarımadasında, Kiçik Asiyada və İranda geniş yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Birillik, budaqları qövsvarı əyilmiş, tilli, üzəri yatıq keçətüklü, az halda tüksüz, müxtəlif formalı tikanlı koldur. Çiçək oxu düz yönəlmiş, çökək, az tikanlıdır. Çiçək qrupu sıx, uzunsov, çoxçiçəkli salxımdır. Kasayarpağı kül rəngli boz keçətüklü, aşağıya yönəlmişdir. Meyvəsi uzunsov şar formalı, bir qədər qurudur. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir və meyvə verir.

Ekologiyası
-----------

Çay kənarlarında rütubətli yerlərdə bitir. İstiyə, soyuğa davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Talış bölgəsində təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Dərman bitkisidir. Yeyintidə istifadə edilir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q3446550
* EUNIS: 180535
* GBIF: 2989826
* GRIN: 32470
* iNaturalist: 168179
* IPNI: 740867-1
* ITIS: 25064
* PLANTS: RUTO2
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:740867-1
* Tropicos: 27801391
* WFO: wfo-0001007306

 |
**Bostrikinlərin binası** — Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində, Puşkinskaya küçəsi 106 ünvanında yerləşir. Binanın tikintisi 1914-cü ildə başa çatırılmışdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxildir. İlk əvvəllər binanın sahibləri İvan və Anna Bostrikinlər olmuşdur. Bina üç mərtəbədən ibarətdir. Fasadı modern stildə işlənilmişdir.

Tarixi
------

Rostov-na-Donu şəhəri, Puşkinskaya küçəsi 106 ünvanında yerləşən, İvan və Anna Bostrikinlərin gəlirli binası 1914-cü ildə mülki tikinti işləri üzrə mühəndis Semyon Vasileviçin Popilinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Sovet hakimiyyəti illərində, XX əsrin 20-ci iklərində bina milliləşdirilmişdir. Burada kamunal mənzillər yerləşirdi. 1997-ci ildə binanın sahibi Rusiyanın Sberbankı olur. Bundan sonra bina sahibləri binadan köçürülmüşdür. Sakinlər köçürüldükdən sonra burada əsaslı təmir işləri aparılmış və restavrasiya gerçəkləşdirilmişdir. Burada hazırda bankın bir filialı yerləşir.

Arxitekturası
-------------

Üç mərtəbədən ibarət olan Bostrikinlərin binası Puşkinskaya küçəsinin qırmızı xətində yerləşir. Gəlirli binanın simmetrik fasadı modern stilində işlənilmişdir. İstisna olaraq klassizm və irrasional stillərin elementlərinə belə rast gəlinir. Birinci mərtəbəsində pəncərələr yarım məhəccərlidir. İkinci və üçüncü mərtəbələrdə eyvanlar vardır. Fasadı suvaqla hazırlanmış dekorativ çıxıntılarla işlənmişdir. Dinanın fasad rəngi 1997-ci ildə yenilənmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения)". Официальный портал Правительства Ростовской области. 2013-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-23.
2. ↑  "Ростовский модерн". Журнал Hi Home. 2013-10-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-10-27.
3. ↑  "Модерн в архитектуре Ростова-на-Дону". mediaassa.ru. İstifadə tarixi: 2013-10-27.[*ölü keçid*]
**Kvinaka** (*lat.* *Quinkana*) — nümayəndələri Avstraliyada Neogen — Antropogendə dövrlərində yaşayan nəsli kəsilmiş quruda yaşayan timsah cinsi. Kvinaka təxminən 24 milyon il əvvəl meydana gəlmiş və təxminən 40.000 il əvvəl yox olmuşdiur. Varlıqları dövründə kvinakalar Avstraliyada əsas yırtıcılardan birinə çevrilmişdir. "Kvinaka" sözü Avstraliyanın yerli əhalisinin folklorundakı bu heyvanın adından — "kuinkans" – gəlir.

Növləri
-------

* *Quinkana fortirostrum* — Kvinslend, pliosen və pleystosen.
* *Quinkana babarra* — Kvinslend, pliosenin əvvəli.
* *Quinkana timara* — Şimal ərazisi, orta miosen.
* *Quinkana meboldi* — Kvinslend, oliqosenin sonu.

Görünüşü
--------

Kvinakalar bütün quru timsahları kimi, əzalarını düz tutması ilə xarakterizə olunurdu ki, bu da sürətlə yırtıcılığı davam etdirməyə imkan verirdi. Əksər su timsahlarının nisbətən hamar dişlərindən fərqli olaraq iti dişləri var idi.

Cinsin bilinən ən qədim üzvləri Q. timara və Q. meboldi, təxminən 2 metr, Q. fortirostrum isə 3 metr uzunluğunda olmuşdur. Bununla birlikdə, erkən pliyosendən bilinməyən bir kvinaka növünün (ehtimal ki Q. barbarra) çənəsinin bir parçası onun 6–7 metrlik bir heyvan olmasını deməyə əsas verir.

Qohum cinslər
-------------

Kvinaka cinsi Mekosuchinae yarımfəsiləsinə aid edilir. Bu yarımsinfə daxil olan digər cinslər: *Australosuchus*, *Baru*, *Kambara*, *Mekosuchus*, *Pallimnarchus*, *Trilophosuchus*, *Volia*.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Pleistocene ziphodont crocodilians of Queensland". 2014-07-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-06.
2. ↑  "Trilophosuchus rackhami". 2010-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-01-06.

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Taksonomiya | EOL · GBIF · IRMNG |
| Normativ yoxlama | Microsoft: 2780529860 |
**Altıntaxta** və ya **Altuntaxta** — Qarabağ silsiləsində aşırım. Kirs dağından cənubda, Laçın rayonu ilə Xocavənd rayonu arasındadır. Hündürlüyü 2242 m. Oronim altun (qızıl) və taxta (dağlıq yerdə hamar sahə, ətraf sahələrdən fərqli olaraq Hündürlüyüdur ərazidə düzənlik) sözlərindən düzəlib. Tədqiqatçıların bir qismi bu oronimi "qızıl çıxarılan dağda hamar sahə", digər qismi isə dağın vulkan mənşəli olmasından çıxıŞ edərək "dağda qırmızı suxurlardan ibarət hamar sahə" kimi izah edirlər. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, toponimiyada qırmızı rəngi ifadə etmək üçün "altun" deyil, "qızıl" sözündən istifadə olunur. Ona görə də bu oronimi ya qiymətli metal olan qızılla (və ya mislə), ya da onun qızıl kimi parıldaması ilə əlaqələndirmək lazımdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  Altıntaxta // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: Şərq-Qərb. 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.

| ⛭Azərbaycan Azərbaycanın dağ və zirvələri Azərbaycan |
| --- |
| Böyük Qafqaz | 
* Babadağ
* Bazardüzü
* Beşbarmaq
* Gəmiqaya
* Şahdağ
* Xınalıq
* Şəkər əsası dağları

 |  |
| Kiçik Qafqaz | 
* Alaqaya
* Avey
* Göyəzən
* Keçəldağ
* Kəpəz
* Murovdağ
* Qapıcıq
* Gamışdağ
* İlandağ
* Qazangöldağ
* Küküdağ
* Qırxqız

 |
| Talış dağları | 
* Gömürgöy
* Qızyurdu

 |
**Vodnı adası** — ada Rostov vilayəti ərazisində yerləşən Manıç-Qudila gölünün daxilində yerləşən ada.

Coğrafiyası
-----------

Ada aypara formasına malikdir. Ada 12 km uzunluğa və 4 km enə malikdir. Burada yaşayış yoxdur. Adada kiçik kərpiç tikili vardır. Bu tikilini Rostov qoruğunun əməkdaşları tərəfindən inşa edilmişdir. Adada ağaclara demək olar ki, rast gəlinmir. Ancaq ada boyunca at kəllə və sümüklərinə rast gəlinir.

Ada 1948-ci ildə meydana gəlmişdir. 1936-ci ildə Kuban və Erolık çaylarının birləşdirilməsindən sonra geniş əkin sahəsi suyun altında qalmışdı. Bu layihəni gerçəkləşdirmək məqsədi ilə 12 il tələb olunmuşdur. Nəticədə tarlaların hündür hissələri adaya çevrilmişdir. Onlar arasında ən böyüyü Vodnı olmuşdur. Digər fərziyyəyə görə ada 1954-cü ildə Proletarnoe su anbarından buraxılan su sayəsində meydana gəlmişdir.

Fauna
-----

Belə bir rəvayət vardır ki, adada aşkarlanan at qalıqlarının hələ Batı xanın dövründən qalması fikiri irəli sürülür. Digər fərziyəyə görə isə atlar Qızmızı ordunun geri çəkilərkən götürə bilmədikləri atların qalıqları. Ancaq bu fərziyələr bir fikir olaraq qalır.

Ancaq həqiqət bundadır ki, bu ərazi vaxtı ilə kolxoz təsərrüfatının ərazisi olmuşdur. Su gözlənilmədən qısa müddətə geniş ərazini basdığından onların köçürülməsi mümkünsüz olmuşdur.

1950-ci illərdə kolxoz adanı otlaq sahəsi kimi istifadə etməyi qərara alır. Burada 5 min qoyun və onlarla at saxlanılırdı. Bir müddət göl tədricən şorlaşmağa başlayır. Bundan sonra isə kolxoz adadya artezian suyu çəkməyi qərara alır.

1980-ci illərdə ada otlaq əhəmiyyətini itirmişdir. Bu zaman adada yalnız atlar qalmışdı. Üstəlik adanın ətrafları qamış kolluqları ilə örtüldüyündən bərələrin sahilə yan alması çətinləşmişdir. Burada sanatoriya tikmək istəsələrdə bir nəticə əldə olunmamışdır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vəhşi atlar adası". 2017-01-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
2. ↑  "Дикий остров свободы". 2018-07-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
3. ↑  "Остров мустангов: эволюция наоборот". 2017-05-02 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
4. ↑  "Tənha dünya". 2017-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-02-18.
**Braudo Yevgeni Maksimoviç** (d.1882-v.1939) — musiqi nəzəriyyəçisi, Peterburq İncəsənət Tarixi İnstitutunun professoru.

Həyatı
------

Fəaliyyəti
----------

1936-cı ildə Azərbaycan musiqi mədəniyyəti ilə yaxından tanış olmaq niyyətilə Bakıya gəlmiş, Ü. Hacıbəyovla da tanış olmuş, Azərbaycanın bir sıra bölgələrini gəzmişdir. Peterburqa dönəndən sonra "Sovetskoye iskusstvo" qəzetində "Türk mahnısı" məqaləsini yazmışdır. Məqalədə Azərbaycan xalq musiqisi və mahnılarının xüsusiyyətlərindən, onların virtuoz ifaçılarından vəcdlə danışılır. Onun "Can Azərbaycan" adlı əlyazma əsəri da maraq doğurur. Yevgeni Braudo "xalq musiqisinin böyük bilicisi" adlandırdığı Ü. Hacıbəyovla müntəzəm məktublaşırdı.

İstinadlar
----------

1. 1 2 3  Braudo, Jevgenij Maksimovič // Czech National Authority Database.
2. ↑  "Sovetskoye iskusstvo" qəzeti, 5 oktyabr 1936, №46
3. ↑  "Braudo Yevgeni Maksimoviç". 2016-03-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-22.
**Jozef Babinski** (*fr.* Joseph Jules François Félix Babinski; pol. Józef Franciszek Feliks Babiński; 17 noyabr 1857, Paris – 29 oktyabr 1932[…], Paris) — polyak əsilli fransız həkim-nevropatoloq. Paris Elmlər Akademiyasının üzvü (1914).

Bioqrafiya
----------

Mühəndis ailəsində anadan olmuşdur. 1848-ci il Varşavada inqilab zamanı ailəsi Polşadan qaçmışdır. Salpetrier klinikasında Jan-Martin Şarkonun şagirdi olmuşdur. 1886-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Salpetrier klinikasını idarə etmişdir. Parisdə nevropatoloqlar və psixiatrlar cəmiyyətinin yaradıcılarından biri (1899), onun fəxri üzvü və 1907-ci ildən rəhbəri olmuşdur. 1925-ci ildə Stefan Batori Universitetinin fəxri doktoru (lat. honoris causa) olmuşdur.

Elmi fəaliyyəti
---------------

288 elmi nəşrin müəllifi olmuşdur. O, 1896-cı ildə sinir sisteminin üzvi pozulmasının diaqnostikası üçün əhəmiyyət kəsb edən və öz adını daşıyan refleksin (Babinski refleksi) təsvirini vermişdir. Babinski Fransada mərkəzi sinir sistemində yaranan şişlər üzərində əməliyyat aparan ilk şəxslərdən biri olmuşdur (1911). 1914-cü ildə Babinski anozoqniziyanın peyda olmasının təsvirini vermişdir.

1. ↑  Joseph François Félix Babinski (fr.). ministère de la Culture.
2. ↑  Joseph François Félix Babinski // Base biographique (fr.).
3. 1 2 3  Бабинский Жозеф (rus.). / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
**Sarrauniya Manqu** — XIX əsrin axırlarında animist Hausa tayfası olan Əznanın başçısı və kahinəsi. Onun rəhbərliyindəki qüvvələr 1899-cu ildə Luqu döyüşündə (indiki Nigerdə) Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının bir hissəsi olan Fransa müstəmləkə qoşunları ilə vuruşmuşdur. alt qrupunun baş/kahinası idi.

Həyatı
------

Sarrauniya hausa dilində kraliça və ya qadın başçı deməkdir. Luqu və ətrafdakı Hausa şəhər və kəndlərinin əsasən animist Əzna xalqı arasında bu termin həm siyasi, həm də dini hakimiyyəti həyata keçirən qadın hökmdarların nəslinə aiddir. Sarrauniya Manqu 1899-cu ildə Luqu döyüşündə Fransa müstəmləkə qoşunlarına qarşı göstərdiyi müqavimətə görə Sarrauniyalar arasında ən məşhuru idi. Nigerdəki əksər tayfa başçıları praqmatik olaraq Fransa hakimiyyətinə tabe olsalar da, Sarrauniya Manqu öz xalqını və resurslarını Luquda şiddətli hücuma keçən Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının Fransa müstəmləkəçi qüvvələri ilə qarşılaşmaq üçün səfərbər etmişdir.

Mədəniyyətdə
------------

Sarrauniya 1986-cı ildə Nigeriya yazıçısı Abdulaye Mamaninin eyniadlı romanı əsasında çəkilmiş "*Sarrauniya*" filminin mövzusudur.

İstinadlar
----------

1. 1 2  *Antoinette Tidjani Alou.* "Niger and Sarraounia: One Hundred Years of Forgetting Female Leadership". Research in African Literatures. 40 (1). Spring 2009: 42–56. doi:10.2979/RAL.2009.40.1.42. JSTOR 30131185.
2. ↑  *Hares Sayed.* War, Violence, Terrorism, and Our Present World: A Timeline of Modern Politics. Xlibris. 2017. ISBN 978-1543419009.
**Sarjent alması** (*lat.* Malus sargentii) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin alma cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Vətəni Yaponiyadır. Növün adı Harvard Universiteti Dendrarisinin direktoru Çarlz Spreq Sardjentin (1841-1927) şərəfinə adlandırılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Kolun hündürlüyü və eni təxminən 2-3 metrdir. Çətiri hamar-şarşəkillidir. Yarpaqların payız rəngi sarı-narıncıdır. Qönçələri yumru formalı, kiçik, uzun erkəkciklidir. Çiçəkləri ağdır, nazik, uzun çiçək saplağında yerləşir. Meyvələri xırda, şarşəkiklli, tünd qırmızıdır, budaqlarda çox qalır. Apreldə çəhrayı rəngdə çiçəkləyir. Çiçəkləri ətirlidir.

Ekologiyası
-----------

İşıqsevəndir, nəmişli torpaq tələb edir. Məhsuldar növdür. Bataqlıq və çox quru torpağı sevmir. Soyuğa və quraqlığa, xəstəliklərə davamlıdır, torpağın duzlaşmasına dözür. Qışa az davamlığına görə üstü örtülməlidir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Qubada, İsmyıllıda, Qəbələdə həyətyanı sahələrdə mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi
----------

Tək, qrup əkinlərində, canlı hasar kimi istifadə edilir. Meyvələri qırmızı almalardır, payızda yetişir. Şirin dadlıdır. Quşlar üçün cəlbedicidir.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q4992558
* Wikispecies: Malus sargentii
* EoL: 633312
* EPPO: MABSA
* GBIF: 3001372
* GRIN: 23269
* iNaturalist: 127359
* IPNI: 726391-1
* IRMNG: 10873375
* ITIS: 507499
* MoBotPF: 286563
* NCBI: 106565
* Plant List: rjp-8013
* PLANTS: MASA9
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:726391-1
* Tropicos: 27803789
* VASCAN: 27938
* WFO: wfo-0001017351

 |
**Əsədi Əbu-Nəsr Əli ibn Əhməd Tusi** (?, Tus — 1072, Təbriz) — İran şairi.

Həyatı
------

Əsədi Əbu-Nəsr Əli ibn Əhməd Tusi məşhur fars-tacik şairidir. XI əsrdə Xorasanda hərc-mərclik yarandı. Səlcuqlular İranın qərbindən Kiçik Asiyaya doğru hərəkət etdilər. Buna görə fars dili geniş şəkildə yayıldı və Azərbaycan üslubu yarandı. Xorasanda yaranmış vəziyyətə görə bir çox farsdilli şairlər Xorasandan Azərbaycana köç etdi, o cümlədən Əsədi Tusi Təbrizə gəldi.

Əsədi Tusi ömrünün mühüm hissəsini Azərbaycanda (əsasən Naxçıvanda və Gəncədə) keçirmişdir. O, əsərlərinin çoxunu Naxçıvan hakimi Əbu-Düləfə həsr etmişdir. Əbu-Düləfin Əsədiyə səxavəti isə dillər əzbəri olmuşdur.

O, "Lüğəti-fürs"ün ("Fars lüğəti"nin) müəllifi idi və bir çox kitabların tərtibçisi olub.

Əsədi Tusi 1072-ci ildə vəfat edib. Təbrizdə "Məqbərətül şüəra" ("Şairlər məqbərəsi")də dəfn olunmuşdur.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Encyclopedia Iranica, "Asadi Tusi", Dj. Khaleghi-Motlagh
* Encyclopedia Iranica, "GARŠĀSP-NĀMA", FRANÇOIS DE BLOIS
* Asadi Tusi, Abu Mansur Ali ibn Ahmed // The Great Soviet Encyclopedia (3rd). 1970–79. İstifadə tarixi: 14 May 2015 – TheFreeDictionary.com vasitəsilə.
* Sənan İbrahimov. Əsədi Tusi və Fəxri İrəvani. Bakı, Ağrıdağ, 2002

Həmçinin bax
------------

Xarici keçidlər
---------------
**Moqadişo sultanlığı** (somali Saldanadda Muqdisho, *ərəb.* سلطنة مقديشو‎) — mərkəzi Moqadişo şəhərində olan, müasir Somalidə XII–XVII əsrlərdə mövcud olmuş orta əsr Afrika dövləti.

Tarixi
------

Sultanlıq XII–XIV əsrlərdə Afrika buynuzundakı əhəmiyyətli güclərdən biri kimi Moqadişo şəhəri ətrafında böyümüş, daha sonra böyüyən Ajuran imperiyasının bir hissəsi olmuşdur. Moqadişo sultanlığı ərəb ölkələri və Hindistan ilə geniş ticarət şəbəkəsini qoruyub saxlayır, regional qızıl ticarətində üstünlük təşkil edir, öz valyutasını zərb edir və indiki Somalinin cənubunda geniş memarlıq irsi buraxırdı. Moqadişudan olan Somali tacirləri Sofaladakı mədənlərdən qızıl çıxarmaq üçün indiki Mozambik ərazisində müstəmləkə qurmuşdular. Afrika buynuzunun daxili bölgələri ilə karvan ticarəti aparılırdı.

Mənbə
-----

### İstinadlar

1. ↑  pg 4 — The quest for an African Eldorado: Sofala, By Terry H. Elkiss
2. ↑  БРЭ, 2012

### Ədəbiyyat

* Могадишо // Меотская археологическая культура — Монголо-татарское нашествие. — М. : Большая российская энциклопедия, 2012. — С. 564. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 20). — ISBN 978-5-85270-354-5.
**Əsədulla xan Əhəd ağa oğlu Hüseynpur** (*fars.*  اسد الله حسین پور‎) (1882–1954) — Qacarlar dövlətinin polkovniki, İran Kazak diviziyasının zabiti.

Əsədulla xan gənc yaşda, Kazak geyimində

Həyatı
------

Əsədulla xan Əhəd ağa oğlu 1882-ci ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. Hüseynpurun ailəsi Şimali Azərbaycandan mühacirət etmişdi. Mustafa xan Xançobanlının nəvəsi Hüseyn xan Sərkərin nəvəsidir. Atası Əhəd ağa və əmilərini gənc yaşda itirdikdən sonra Ərak mahalından qalma miras mülklərlə çox varlanmışdı. 12 yaşında anasını itirdi. Bacısı da Ərak hakimi Abdullah Mustofi ilə evləndikdən sonra vəfat etdi. Bu hadisədən sonra könüllü olaraq İran Kazak diviziyasına qoşuldu. 1910-cu ildə hərbi təhsilini bitirdi. Fəzlulla Zahidi ilə sinif yoldaşı idi.

Fəaliyyəti
----------

Birinci Dünya Müharibəsində iştirak etmiş, müharibədən sonra mayor rütbəsi almışdı. Rza xan Pəhləvinin çevrilişinə qoşulmuş, süvari diviziyasının komandiri olmuşdu. Tehranı ələ keçirəndən sonra polkovnik rütbəsinə yüksəldilmişdi. 60 yaşında istefaya çıxmış, öz mülklərinə nəzarət etməyə başlamışdı.

Ölümü və ailəsi
---------------

Badiə xanım Münəccimi ilə evlənmişdi. Övladları:

1. Fəxrəlzaman xanım
2. Əmir Huşəng xan (gənc yaşda öldü)

Badiə xanım xərçəng xəstəliyindən vəfat etdikdən sonra Əsədulla xan onun bacısı Munirə xanım Münəccimi ilə evlənmişdi. Munirə xanım 1950-ci ildə vəfat edib. Övladları:

1. Əbdülrza xan Hüseynpur - Həkim, Britaniya Həkimlər Kollecinin üzvü. OPECin ilk katibi Fuad Ruhaninin qızı Quti xanımla evlənmişdir. Övladı:
	1. Əmir Rza xan Hüseynpur - Həkim, Britaniya Həkimlər Kollecinin üzvü. "Making sense of Bullfighting" (1997) kitabının müəllifi. Əbdülhüseyn mirzə Fərmanfərmanın nəvəsi Mərcan xanım Fərmafərmaiyan ilə evlənmişdi. Oğlu:
		1. Eladio Milad Huseynpur
	2. Əmir Hüseyn xan Hüseynpur - 1966-cı ildə doğulub, İngiltərədə xoreoqrafdır.
2. Turac xan Hüseynpur
3. Turandoxt xanım
4. Purandoxt xanım
5. Viktoriya xanım

Əsədulla xan Hüseynpur 1954-cü ildə vəfat edib və Tehranın Bəhai qəbirstanlığı olan "Gülüstani Cavid" qəbristanlığında basdırılıb.

Mənbə
-----

*Alireza Sari.* Biography and Ancestral backgrounds of Fakhralzaman Khanum Hosseinpour, Aligholi Khan Sari, Colonel Assadollah Khan Hosseinpour. 2008.


1. ↑  "Qacar sülaləsi". 2022-04-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.
Hayfa Universiteti, cənubdan Eşkol qülləsinin görünüşü.
**Hayfa Universiteti** — İsrailin Hayfa şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Bir neçə kampusdan ibarətdir, əsas kampus Karmel aşırımının bir hissəsi olan "Tlalim" (ivr. ‏תללים‏‎ ("Yamaclar") dağının yüksəkliyində yerləşir, Aralıq dənizindən 483 metr yüksəklikdə. Bundan başqa kampuslar Hayfa portu rayonu olan Oranimdə və Çek-Postda da var.

Fakültələri
-----------

Hayfa Universitetində aşağıdakı fakültələr vardır:

* humanitar
* sosial elmlər
* hüquq
* pedaqoji
* sosial təminat
* səhiyyə

Təhsil kafedralarda aparılır. Hayfa universitetinə daxil olan və doktorantlar təhsil alan Biznes Məktəbində akademik təhsil verilir.

Xarici əlaqələri
----------------

GU8 konsorsiumunun üzvüdür.

Həmçinin bax
------------


|  |  |
| --- | --- |
| П: | "Universitet" portalı |

* İsrail universitetlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  Согласно показаниями Google Maps.
2. ↑  GU8 Member Institutions Arxivləşdirilib 2014-11-25 at the Wayback Machine. gu8.inha.ac.kr  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Hayfa Universiteti*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

* haifa.ac.il — Hayfa Universitetinin rəsmi saytı
Vətəni Orta Kaliforniyadır; burada okean sahillərində təzə və yüngül torpaqlarda bitir. Bir çox ölkədə əkilib becərilir. Hündürlüyü 25 m-ə çatıb budaqları çəpəki vəziyyətdə yuxarıya qalxmış çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı tünd-qəhvəyi rəngdədir, budaqlar gövdədən yuxarıya düz bucaq altında çıxır və təxminən ona bitişikdir. Xırda yarpaqlar budaqlara bitişikdir və ya saplaq üzərində olur. Onlar tünd və açıq-yaşıl, bəzən göyümtül çalarlı ola bilər. Açıq-yaşıl yarpaqları payızda qırmızı-qonur rəng alır. Qozaları 3 sm uzunluqda, şarşəkilli, qaidəsi bir az hamar, boz və ya bozumtul-qonur, parlaqdır.
Torpağa qarşı tələbkar, işıqsevən və quraqlığadavamlı dekorativ ağac cinsidir. Bu sərvə respulikanın bir çox bolgələrində tək-tək, qrup halında və xiyaban əkinlərində rast gəlinir. Onun möhkəm, ətirli oduncağı asanlıqla emal olunur və mebelin, kəsici əşyaların, yeraltı və sualtı qurğuların düzəldilməsi üçün istifadə edilir. Piramidal forması qədimdə mədəni şəraitdə yaradılmışdır. Bu növdən efir yağı alınır.
1812-ci ildən mədəni şəraitdə becərilir. 2000 ilə qədər yaşaya bilər. Gövdə və kökləri çox vaxt göbələk xəstəliyinə yoluxur.

Məlumat mənbələri:
------------------

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın "Qırmızı" və "Yaşıl Кitabları"na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar
----------

1. "Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

İstinadlar
----------

* Tofiq Məmmədov, Elşad Qurbanov, Tariyel Talıbov.
**Hay Layn** (*ing.* The High Line — "hündür xətt") — Midatun və Aşağı Manhettenin Mitpekinq və Çelsi rayonlarında yer səthindən 10 metr yüksəklikdə yerləşən yerüstü park. Bura keçmiş yerüstü dəmir yolu yerində salınıb. Ümumi uzunluğu 2,33 km-dır.

Təsviri
-------

Park Qansvort Stritdən 34-cü küçəyə qədər uzanır. 34-cü küçədəki girişdə əlil arabaları üçün giriş nəzərdə tutulub. Park qışda hər gün səhər saat 7-dən axşam saat 19-a qədər, yazda və payızda axşam saat 22-yə qədər, yayda (ancaq günəşin batmasına qədər açıq olan 11-ci prospektin qərbindəki xiyaban istisna olmaqla) isə axşam saat 23-ə qədər açıq qalır. Parkda on bir giriş var, bunlardan beşi əlillər üçün əlçatandır. Girişlər pilləkənlərin yaxınlığında xüsusi əlil arabaları liftləri ilə təchiz olunmuşdur, onlar Gansvort, 14-cü, 16-cı, 23-cü və 30-cu küçələrdə yerləşirlər. Küçə səviyyəsində giriş 34-cü küçədə yerləşir, hansı ki 30-cu küçə və 11-ci prospektdən 11-ci prospektin qərbindəki 34-cü küçəyə qədər uzanan Aralıq xiyabanından keçır.

Tarixi
------

1980-ci ildə dəmir yolu xətti bağlandı. 1990-cı illərdə mülkiyyətçilər dəmir yolunun estakada ilə birlikdə demontaj olunmasını düşünürdülər, lakin yolların 1993-cü ildə Parisdə açılan parka bənzər bir park xiyabanına çevrilməsinə qərar verildi. 2004 və 2005-ci illərdə uzun sürən dinləmələrdən sonra parkın yaradılması üçün 50 milyon dollar ayrılmasına qərar verildi. Bundan əlavə, dəmir yolu bütünlüklə öz statusunu itirdi və ABŞ Federal Yerüstü Nəqliyyat Xidmətinin reyestrindən çıxarıldı

Sərgi
-----

Parkın çıxışları ilə birlikdə sxemiParkın çıxışları ilə birlikdə sxemi
* Video
* Yol üzərindən Hay Layn parkının görüntüsüYol üzərindən Hay Layn parkının görüntüsü
* 2005-ci ildə Hay Layn, parkın yaradılmasından əvvəl2005-ci ildə Hay Layn, parkın yaradılmasından əvvəl

İstinadlar
----------

1. ↑  "Парк «Хай-Лайн»: У соседа сверху трава зеленее". Strelka Mag. 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-04-05.
2. ↑  "Информация о парке" (HTML). www.thehighline.org (ingilis). «Friends of the High Line». June 8, 2011. September 21, 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-20-09.
3. ↑  "Карта Хай-Лайн" (PDF). www.thehighline.org (ingilis). Friends of the High Line. June 27, 2014 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: May 12, 2014.
**Aslan Əlikram oğlu** **Ağaverdiyev** — "20 Yanvar" şəhidi. Ölümündən sonra "20 Yanvar şəhidi" fəxri adına layiq görülüb. Adı əbədiləşdirilərək 31 saylı tam orta məktəbə verilib. Hal hazırda məktəbdə onun büstü yerləşir.

Haqqında
--------

24 avqust 1952-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakının Zevin küçəsində anbardar işləyib. Üç qızı olub.

Azərbaycanın əməkdar artisti, aktrisa Məsmə Aslanqızının atasıdır.

Şəhid olması
------------

Həmin gecə saat 22:00 radələrində keçmiş Naxçıvan mehmanxanasının qarşısına gəlmiş, orada Sovet əsgərləri ilə üzbəüz dayanan əli körpəli və uşaq arabalı qadınları geri çəkmiş, onların qarşısında cavanlarla birlikdə sədd çəkib dayanmışlar. Saat 00:01 radələrində atəş əmri verilərkən qadınların və uşaqların qarşısında sədd çəkmiş cavanları (Aslan Ağaverdiyev daxil olmaqla) güllə baran etmişlər. Həmin gecə bu cavanlar canları bahasına onlarla qadını və körpəni ölümdən xilas etmişlər. Aslan Ağaverdiyev bu hadisədə yaralanmış güllə onun nazik və yoğun bağırsaqlarını, mədəsini və böyrəyini zədələmişdir. Xəstəxanaya gətirilənə qədər 3 litr qan itirib. İşıqlar kəsildiyindən xəstəxanada çox ağır şəraitdə şam işığında, qəzet alovunun işığında əməliyyat olunub. Ona vurulan çoxlu qanların bədənində dövran etmədiyinə görə Yanvarın 21-də şəhidlik zirvəsinə ucalıb.
Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.

Ünvan
-----

Bakı, C. Cabbarlı küçəsi, ev 54 a.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı
* Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar

İstinadlar
----------

* Qulu Kəngərli, Qara Yanvar şəhidləri. [Məlumat kitabı]. B; Gənclik, 1992.
* Qulu Kəngərli, Qara Yanvar şəhidləri. [Məlumat kitabı]. B; Gənclik, 1992. Arxivləşdirilib 2012-10-15 at the Wayback Machine
**İslam Qafar oğlu Əlizadə** — kimya elmləri doktoru, professor.

Həyatı
------

İslam Əlizadə 10 iyun 1910-cu ildə anadan olmuşdur. O, 1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Təbiət fakültəsinin Kimya şöbəsinə qəbul olunmuş və oranı 1935-ci ildə bitirmişdir. İslam Əlizadə həmin ildə təyinat ilə Qusar şəhəri Pedaqoji Texnikumunun tədris-hissə müdiri təyin edilmişdir. O, 1937-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsinin aspiranturasına qəbul olunmuş və bir ildən sonra Kazan Dövlət Universitetində elmi tədqiqatlarmı davam etdirmişdir.

Fəaliyyəti
----------

İslam Əlizadə 1941-ci ildə namizədlik, 1965-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, 1942-ci ildə Üzvi kimya kafedrasına dosent seçilmişdir. İslam Əlizadə 1945–1946-cı illərdə BDU-nun aspirantura şöbəsinin müdiri, elmi işlər üzrə prorektorun köməkçisi vəzifələrində işləmişdir. O, 1947–1952-ci illərdə Kimya fakültəsinin dekanı olmuşdur. İslam Əlizadə 1952–1954-cü illərdə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Üzvi kimya kafedrasının dosenti vəzifəsində işləmişdir. İslam Əlizadə 1954–1960-cı illərdə BDU-nun kimya fakültəsi Üzvi kimya kafedrasına rəhbərlik etmişdir. O, 1969-cu ildə "Üzvi kimya" ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

İslam Əlizadə etilen, dietilen və tetraetilen qlikollar xlorbrom-metilləşdirilərək qlikolların müvafiq dixlormetilləşmiş efirlərini sintez etmiş, dixlormetilefirlər əsasında tetrakarbetoksidialkil efirlərin, dörd əsaslı turşuların sintez üsulunu işləyib hazırlamışdır. İslam Əlizadənin rəhbərliyi ilə tsiklik sulfonların alınması və xassələrinin tədqiqi sahəsində sistemli işlər aparılmışdır. Onun elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 100 elmi əsərdə, o cümlədən 1 kitabçada və 5 müəlliflik şəhadətnaməsində öz ifadəsini tapmışdır.

İslam Əlizadə 1943–46-cı illərdə BDU Həmkarlar Təşkilatının sədri, Elmi Şuranın və bir sıra ixtisaslaşmış müdafiə şuralarının üzvü olmuşdur. İslam Əlizadə "Qafqazın müdafiəsinə görə", "Böyük Vətən müharibəsi illərində əmək rəşadətinə görə" və digər medallarla təltif edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Bakı Dövlət Universitetinin professorları. — Bakı, 2014
**Mustafazadə Aslan Müstafa oğlu** (Aslan Kəmərli) — şair, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1975), "Azərbaycan" qəzetinin bölgə müxbiri, "Qazax" Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri və ilk sədri (1992-ci ildən).

Həyatı
------

Aslan Kəmərli 1942-ci il noyabrın 19-da Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirmiş (1949-1959), sonra kolxozda çalışmışdır (1959-1960). Bakı rabitə texnikumunda təhsilini davam etdirmişdir (1960-1963). Ordu sıralarında xidmət etmişdir (1963-1966). Əmək fəaliyyətinə "Neft daşları" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi kimi başlamış, sonra redaktor işləmişdir (1968-1971), "Azərbaycan gəncləri" qəzeti redaksiyasının xüsusi müxbiri olmuşdur (1971-1977). M.Qorki adına Moskva Ədəbiyyat İnstitutunun poeziya fakültəsini bitirmişdir (1971-1976). "Pioner" jurnalı redaksiyasında məsul katib (1977-1991), "Azərbaycan" qəzetində müxbir, sonra Gəncə-Qazax zonası üzrə xüsusi müxbir olmuşdur (1992-ci ildən). "Qazax" Xeyriyyə Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri və ilk sədri idi (1992-ci ildən). SSRİ jurnalistlər dəstəsinin tərkibində Türkiyədə olmuşdur. Ədəbi yaradıcılığa "Xala bənzər", "Dənizdə şəhər" adlı ilk mətbu şeirləri ilə başlamışdır. Həmin lirik şeirləri 1968-ci ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çapdan çıxdıqdan sonra dövri mətbuatda müntəzəm çıxış etmişdir.

1992-ci il oktyabr ayının 21-də avtomobil qəzası nəticəsində vəfat etmiş, doğma kəndində dəfn olunmuşdur.

Əsərləri
--------

1. Kəndimizin baharı. Bakı: Gənclik, 1976, 50 səh.
2. Obamıza yönüm düşüb. Bakı: Gənclik, 1979, 58 səh.
3. Yadigar şəkil. Bakı: Gənclik, 1981, 100 səh.
4. Ömrümə düşən işıq. Bakı: Gənclik, 1984, 145 səh.
5. Yolumu gözləyən var. Bakı: Yazıçı, 1986, 130 səh.
6. Babamın yüz yaşı var. Bakı: Gənclik, 1989, 135 səh.
7. Ölümdən o yana. Bakı: Yazıçı, 1992, 188 səh.
Yusif və Züleyxa hekayəsini təsvir edən Babur miniatürü
**Yusif və Züleyxa** (ərəbcə: يوسف زلیخا) Quran ayələrində bir ibrət olaraq verilmiş Yusif və Züleyxanın (Kitabi-i Müqəddəsdə Putifarın həyat yoldaşı kimi tanınan və burada adı verilməyən şəxs) hekayəsidir. Müsəlmanların danışdığı bir çox dildə, xüsusən də fars və urdu dillərində saysız-hesabsız deyilmiş və izah edilmişdir. Bu hekayənin ən məşhur versiyası Molla Məscidi tərəfindən fars dilində yazılmış Yusif və Züleyxanın məsnəvisidir. Sonradan hekayənin çox təfərrüatlara sahib olan və Züleyxanın Yusifə olan həsrətinin ruhun Tanrı axtarışını təmsil etməsi istiqamətində sufi təfsiri meydana gəlmişdir.

Bu mövzuda uzun bir şeir var. Yusif və Züleyxa adlandırılan Onuncu və on birinci əsrin Fars şairi Firdovsiyə aid edilən əsəri, alimlər kitabın keyfiyyətsiz olmasından və Firdovsinin ömrünün xronikasına uyğun olmadığından rədd etmişdirlər..

İstinadlar
----------


1. ↑  'Yusuf and Zalikha: The Biblical Legend of Joseph and Potiphar's Wife in the Persian Version Ascribed to Abul-Mansur Qasim, Called Firdausi, ca. 932-1021 A.D.' Edited by Hermann Ethé, Philo Press, Amsterdam, 1970
**Elnur Abbasquliyev** — azərbaycanlı aktyor.

Həyatı
------

1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram taetrı və kino aktyoru" fakültəsinə daxil olmuş və 2000-ci ildə universiteti bitirmişdir. 1996-2000-ci illərdə Bəxtiyar Xanızadənin rəhbərlik etdiyi "Dəli yığıncağı" Pantomima Teatr-Studiyasında, 2000-2009-cu illərdə Dövlət Pantomim Teatrında aktyor işləmişdir. 2009-cu ilin sentyabr ayından Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında işləyir. Bir neçə televiziya tamaşasında və filmdə rol oynamışdır. 

E.Abbasquliyev Rusiyada (Moskva, 26-30 aprel 1999. "Azərbaycan mədəniyyət günləri"), Türkiyədə (1999-cu il 18-28 noyabr, 4-cü Ankara teatr festivalı), Gürcüstanda (Tiflis, 17 sentyabr-8 oktyabr 2000. "Qızıl maska" Beynəlxalq teatr festivalı), İranda (Tehran, 4-10 noyabr 2000 I Beynəlxalq Pantomima Festivalında), İranda (Tehran, 3-10 mart 2002. "Dostluq" teatr festivalı), Türkiyədə (17-27 oktyabr 2002, Ankara Ethos Uluslararası Teatr Festivalı), Hollandiyada (9-15 dekabr 2002, Amsterdam. OUD-WEST THUIS BEST Beynəlxalq mədəniyyətlərarası festival), Ukraynada (7-14 may 2003, Kiyev. "Kiyev – Travnevi" 5-ci Beynəlxalq Teatr Festivalı), Tatarstanda (Kazan 30 may-6 iyun 2005 "Nouruz" Türkdilli xalqların teatr festivalı), Türkiyədə (Trabzon 1-13 may 2006-ci il 7-ci uluslar arası Karadeniz tiyatro festivalı) Beynəlxalq Teatr Festivallarında iştirak etmişdir.

Əsas rolları
------------

**Dövlət Pantomim Teatrı**

1. Şəngül, Şüngül, Məngül (Mehman Musabəyov) — Şəngül
2. 3 badam, 1 qoz — 2-ci badam
3. Uçuş (Şeyx Əttar Nişapuri) — 6-cı saliq
4. Manqurt (Çingiz Aytmatov) — Nayman döyüşçüsü
5. Nağaraçılar (Bəxtiyar Xanızadə) — şagird nağaraçı
6. Şərqə səyahət (Bəxtiyar Xanızadə) — musiqiçi; oğru; Konfutsi
7. Muğam trio – Dizlər (Qurban Məsimov) — kaman ifaçısı
8. Dulusçu (Üzeyir bəy Hacıbəyovun "Biz nə tövr iş görürük?" felyetonu əsasında) — 1-ci mim
9. İnsan (A.Kamyu) — dalandar; qoca Salomono
10. Zibillik pərvanələri (Bəxtiyar Xanızadə) — skripkaçı
11. Eşq (Bəxtiyar Xanızadə) — Ulduz; vərəq
12. Balaca şahzadə (A.Ekzüperi) — qızılgül
13. Maska (Z.Zeynalov) — dairə
14. Kölgə (Bəxtiyar Xanızadə) — tələbə
15. Korlar (A.Məmmədov) — kor

**Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı**

1. Zınqırovlu pişik — uzunquyruq siçan

Filmoqrafiya
------------

1. Bəylik dərsi (film, 2007) — məzhəkəçi
2. Cavid ömrü (film, 2007) — gənc şair
3. Kişiləri qoruyun (film, 2006)
4. QAZ (film, 2005) — dəli
5. Manqurt (film, 2003)
6. Nigarançılıq (film, 1998)
7. Salur Qazanın evi talandığı boy (film, 2001)

İstinadlar
----------

Xarici keçidlər
---------------

* Elnur Abbasquliyev
**Qarabaldır** — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunun Kərimli kənd inzibati ərazi vahidində kənd. Rayon mərkəzindən 16 km. cənubda, Kərimli kəndinin qərbində, Əlicançayın sol sahilində yerləşir.

Etimologiyası
-------------

Qarabaldır etnik toponimdir. Azərbaycan xalqının etnogenizində iştirak etmiş qədim türk tayfalarından birinin adı q a r a b a l d ı r olmuşdur. "Qarabaldır" toponimi – iki hissədən ibarətdir: "qara" və "baldır". "Qara"–böyük, güclü, qüvvətli, "Baldır" – "çıxıntı" sözlərindən yaranıb "böyük çıxıntı" deməkdir. Ümumiyyətlə, hələ qədimdən bədən üzvləri ilə oxşarlığı nəzərə alınaraq coğrafi obyektləri burun, bel, barmaq, daban, dil və sair kimi, sözlərlə adlandırmaq qanunauyğun hal olmuşdur.

Tarixi
------

Kəndin ərazisində ölkə və yerli əhəmiyyətli abidələr siyahısına daxil edilmiş Nekropol (e.ə IV-I əsrlər), Molla qoruğu (e. I-IV əsrləri) var.

1824-cü il Şəki əyalətinin kameral təsvirinə əsasən Qarabaldır kəndində 55 təsərrüfatda 226 nəfər əhali yaşayırdı ki, onların da 120 nəfərini kişilər, 106 nəfərini isə qadınlar təşkil edirdi.

Əhalinin məşğuliyyəti
---------------------

Kəndin əhalisi 575 nəfərdir (01 yanvar 2017-ci il). Əhali əkinçilik, heyvandarlıq, bağçılıq və tərəvəzçiliklə məşğul olur. Kənddə ümumi orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi var.Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 380 metrdir. .

Mənbə
-----

* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II hissə. Bakı,2007.

Həmçinin bax
------------

* Oğuz rayonu

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Azərbaycan Respublikası Oğuz Rayon İcra Hakimiyyəti

İstinadlar
----------

1. ↑  E.Nuriyev, "Azərbaycan SSR Şəki – Zaqatala zonasının toponimiyası", Bakı, Elm, 1989, səh. 80
2. ↑  Z.Cavadova. Şimal-Qərbi Azərbaycanın əhali tarixi və tarixi demoqrafiyası (XIX əsrin əvvəlləri - 70-ci illəri) Bakı,2002, səh.52

| ⛭Oğuz rayonunun yaşayış məntəqələri |
| --- |
| Şəhərlər | Oğuz |  |
| Qəsəbələr | Bədəldərə |
| Kəndlər | Abdallı • Baş Daşağıl • Bayan • Bucaq • Calut • Çaldaş • Çayqovuşan • Dəymədağlı • Dəymədərə • Ərmənət • Filfilli • Hallavar • Xaçmaz • Xaçmazqışlaq • Xalxal • Xalxalqışlaq • Kərimli • Qarabaldır • Qarabulaq • Qumlaq • Mollalı • Muxas • Padar • Sincan • Şirvanlı • Tayıflı • Tərkeş • Top • Yaqublu • Yemişanlı • Yenikənd • Zərrab |
| Ləğv olunmuş kəndlər | Böyük Söyüdlü • Oğuzqışlaq |

|  |  |
| --- | --- |
| Oğuz rayonu | *Oğuz rayonu ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |

|  |  |
| --- | --- |
| Kənd | *Kənd ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Tıva çökəkliyi** — Rusiya Federasiyası, Tıva Respublikasında, Yeniseyin yuxarı hissəsindəki dağlar arası relyefin alçalması. Hövzə Qərbi Sayan, Şərqi Sayan, Altay və Tannu-Ola silsilələri ilə məhdudlaşır. Uzunluğu təxminən 400 km, eni 25 ilə 60-70 km. Hündürlüyü 600 ilə 900 m arasında dəyişir. Torpağın təpəli-düz təbiəti, kiçik təpələr və çöllər bölgə üçün xarakterikdir. Dərə Yuxarı Yenisey (Uluq-Xem) vadisindən kəsilir. Qərb və şərq hissələrə, müvafiq olaraq Kemçik və Uluq-Kem hövzələrinə bölünür. Yerlərdə qonşu silsilələrin dalanları boşluğa çıxır. Heyvandarlıq (əsasən ətlik və yunluq qoyunçuluq), taxıl bitkilərinin becərilməsi (buğda, arpa, darı) və kömür hasilatı inkişaf etmişdir. Zəngin daş kömür yatağı olan Uluq-Xem hövzəsi çökəklikdə yerləşir.

İqlimi kontinentaldır. Qış ayları açıq və günəşli hava üstünlük təşkil edən soyuq, sakit iqlimə malikdir. Ərazi Altay və Qərbi Sayan silsilələrinin "yağış kölgəsində" yerləşir, buna görə az yağıntı alır - 180-300 mm. Yağıntı ən çox hissəsi, illik yağıntı miqdarın 65-85% -i, əsasən iyul və avqust aylarında isti mövsümdə düşür. Yanvar ayının orta temperaturu −25 ilə -34 ° C arasında dəyişir. Bəzən şaxtalar tez-tez −55 ... −58 ° C-ə qədər müşahidə olunur. Yayı isti, bürkülü keçir. İyulun temperaturu + 19 ... + 20 ° C; bəzən istilik + 35 ... + 40 ° C-ə çatır.
Çökəklik Uluq-Xem çayının (Yuxarı Yenisey) vadisi ilə Xemçikin sol qolu ilə kəsilir. Aşağı dağ massivi Adar-Daş Tıva çökəkliyini qərb hissəsi (Kemçik hövzəsi) və şərq hissəsinə (Ulug-Khem hövzəsi) bölünür. Üstünlük təşkil edən şabalıd torpaqlarında, otlu yovşan və akasiyalı çöllər inkişaf etmişdir.
Kızıl, Şaqonar, Çadan, Ak-Dovurak şəhərləri Tıva çökəkliyi hövzəsində yerləşir. Çökəklik Tıvanın mərkəzi hissəsindən keçir. üstəlik demək olar ki, respublikanın əsas şəhərləri məhs bu çökəklik böyunca yerləşir.

Mənbə
-----

* "Тувинская котловина в БСЭ на oval.ru". www.oval.ru (rus). İstifadə tarixi: 2019-12-11.
* "Физическая география России и стран бывшего СССР — Тувинская область". www.ecosystema.ru (rus). İstifadə tarixi: 2019-12-11.
**Yusif İsmayılov** (15 fevral 1927, Çomaxtur, Naxçıvan MSSR – 7 mart 2007) — Naxçıvanın əmək qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.

Həyatı
------

Yusif Abbas oğlu İsmayılov 15 fevral 1927-ci ildə Azərbaycan Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonu Çomaxtur kəndində anadan olmuşdur. 1959-cu ildə Moskva şəhərində Ümumittifaq Həmkarlar İttifaqları Ali məktəbini bitirib.

Əmək fəaliyyəti
---------------

Şərur rayonu Maxta kəndi kolxozunun sədri(1961–1964). Naxçıvan XDS İcraiyyə Komitəsinin təşkilat şöbəsinin müdiri(1965–1968). Naxçıvanda "SSRİ-nin 50 illiyi" adına kolxozun sədri(1968–1988). Çomaxtur kənd kolxozun sədri (1988–1991).1980-ci ildə yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. Yusif İsmayılov ictimai fəaliyyəti də zəngin olmuşdur. O,9-cu Naxçıvan MSSR,10-cu Azərb. SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.

Gərgin əməyi yüksək qiymətləndirilən Yusif İsmayılov kalxozçuluq sahəsində qazandığı nailiyyətlərə görə bir çox orden və medallarla təltif edilmiş,2-dəfə "Lenin" ordeni,"Oktyabr inqilabı" ordeni "Şərəf nişanı" ordeni, ən əsası O, sovet dövrünün ən yüksək adlarından biri olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikası dövlət idarəetmə, iqtisadiyyat, elm və təhsil, mədəniyyət və incəsənət sahəsində böyük xidmətlərinə görə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 2 oktyabr 2002-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb.

İstinadlar
----------

1. ↑  Naxçıvan ensiklopediyası. — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, 2005.
2. ↑  İsmayılov Yusif Abbas oğlu // Naxçıvan ensiklopediyası. — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, 2005.

| ⛭SSRİ Sosialist Əməyi Qəhrəmanı |
| --- |
| A  • B  • C  • Ç  • D  • E  • Ə  • F  • G  • H  • X  • İ  • J  • K  • Q  • L  • M  • N  • O  • P  • R  • S  • Ş  • T  • U  • V  • Y  • Z **İkiqat Qəhrəmanlar** •    **Üçqat Qəhrəmanlar** |  |
**Stevan Mokranyats** (*serb.* Стеван Мокрањац, əsl soyadı **Stoyanoviç** (*serb.* Стојановић); 9 yanvar 1856, Neqotin – 28 sentyabr 1914, Skopye) — Serbiya bəstəkarı və xormeyster.

Həyatı
------

9 yanvar 1856-cı ildə Neqotində anadan olmuşdur. O, Leypsiq şəhərində Salomon Yadasson və Karl Raynekedən, Mühnendə isə Yozef Raynbergerdən kompozisiya sənətini öyrənirdi. 1887-1914-cü illərdə Belqrad vokal cəmiyyətinin xorunu idarə edirdi və onunla bir çox ölkələrə qastrollara getmişdir.

1889-cu ildən 1893-cü ilə qədər Serbiyanın ilk simli kvartetində ikinci skripkaçı idi.

1899-cu ildə Belqrad Musiqi Məktəbinin qurucularından biri oldu və ömrünün sonun qədər burada rəhbərlik etmişdir. Məşhur tələbələri arasında bəstəkar Miloye Miloeviç yer alır.

1906-cı ildən Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının üzvü, 1907-ci ildən Serbiya Musiqiçiləri Birliyinin sədri olmuşdur.

28 sentyabr 1914-cü ildə Skopye şəhərində vəfat etdi.

Əsərləri
--------

Mokranyatsın əsas işi "Rukovetı" hesab olunur. Əsər Serbiya, Çernoqoriya, Makedoniya, Slavoniya, Dalmasia və Serbiya mahnılarının işlənməsindən ibarətdir və ona musiqi müşayiəti olmadan solistli xor üçün 15 süita daxildir. Bu xor əsərləri keçmiş Yuqoslaviyanın ərazisində çox məşhurdur. Mokranyatsın əsərləri arasında macar, türk və rumın mahnılarının işlənməsi, ruhani mahnılar, teatr üçün musiqilər və rekviyem daxildilər.

Sərgi
-----

* Stevan Mokranyatsın 50 dinarlıq kupyuranın üstündə şəkiliStevan Mokranyatsın 50 dinarlıq kupyuranın üstündə şəkili
* Bəstəkarın eviBəstəkarın evi
* Belqrad şəhərində büstBelqrad şəhərində büst

İstinadlar
----------

1. 1 2 3 4  *Bibliothèque nationale de France* Stevan Stojanović Mokranjac // BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
2. 1 2 3 4  Stevan Mokranjac // Musicalics (fr.).
3. 1 2 3 4  Мокраняц Стеван // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

Xarici keçidlər
---------------

* Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının saytında bioqrafiyası (serb.)
* srpskaenciklopedija.org saytında bioqrafiyası (serb.)
Vikipediyada bu soyadlı müxtəlif adamlar haqqında məqalələr var, bax: Ağayeva.

**Firuzə Abdulla qızı Ağayeva** (1955, Qaymaqlı, Qazax rayonu) — Alim, filologiya elmləri doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Türkologiya kafedrasının professoru, Azərbaycan və Türkmən Xalqları arasındakı ədəbi əlaqələrin inkişafındakı xidmətlərinə görə Türkmənistan Respublikasının qızıl medalına layiq görülmüşdür.

Həyatı və elmi fəaliyyəti
-------------------------

Firuzə Ağayeva 1955-ci ildə Qazax rayonunun Qaymaqlı kəndində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə 
Qaymaqlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1971-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) filologiya fakültəsində ali təhsil almışdır.

1975-1978-ci illərdə Azərbaycan Ensiklopediyasının redaksiyasında çalışmışdır.

1978-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsilini davam etdirmiş, daha sonra orada müəllim vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1986-cı ildə namizədlik, 2007-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

Mütəmadi olaraq Orta Asiya və türk dünyası ölkələrində keçirilən beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda iştirak edir. Çoxsaylı publisistik, 50-dən çox elmi məqalənin, Azərbaycan dilində 8, rus dilində 2 monoqrafiyanın və dərs vəsaitinin müəllifidir.

Hazırda Bakı Dövlət Universitetinin Türkologiya kafedrasının professorudur.

Təltif və mükafatları
---------------------

Azərbaycan və Türkmən Xalqları arasındakı ədəbi əlaqələrin inkişafındakı xidmətlərinə görə Türkmənistan Respublikasının qızıl medalına layiq görülmüşdür.

İstinadlar
----------

Mənbə
-----

* Salatın Əhmədli, Rövşən Babanlı. "Qazax mahalının alimləri" (ensiklopedik məlumat). "Günəş" nəşriyyatı. Bakı. 2017. 512 səh.
**Yusif Əkbərov** (tam adı: *Yusif Məmmədağa oğlu Əkbərov*; 1949 – 4 oktyabr 2016) — Azərbaycan teatr rejissoru, aktyor, Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının baş rejissoru.

Həyatı
------

Yusif Əkbərov 1972-ci ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirmiş və həmin il C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrına quruluşçu rejissor vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Orada Nazim Hikmətin "Kor Padşah", Əliağa Kürçaylının "Qoruqlar" əsərini tamaşaya qoymuşdur.

1974-cü ildə H.Ərəblinski adına Sumqayıt Dövlət Dram Teatrına quruluşçu rejissor təyin edilmişdir. 1987-ci ildən 1991-ci ilədək həmin teatrda baş rejissor işləmişdir. Fitri istedada, orijinal yaradıcılıq üslubuna malik olan Y.Əkbərov Sumqayıt teatrında "Əsrə bərabər gün", "Bəxt üzüyü", "Qınamayın məni", "Qaravəlli". "Bağdada putyovka var" tamaşalara quruluş vermişdir.

1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında quruluşçu rejissor işləyir. Bu teatrda Y.Əkbərov "Lotereya", "Baş tutmayan hiylə", "Qızıl toy", "Hərənin öz ulduzu", "Nəğməli könül", "Səhnədə məhəbbət" "Əlin cibində olsun", "Bir günlük siğə" kimi uzun ömürlü tamaşalara quruluş vermişdir. 9 may 2012-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.

4 oktyabr 2016-cı ildə vəfat edib.

Filmoqrafiya
------------

1. Ac həriflər (film, 1993)(tammetrajlı film-tamaşa)(Aztv)-aktyor: Rza
2. Olacağa çarə yoxdur (film, 2003)
3. Balqabaq (film, 2007)

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ölkə.Az.* "Tanınmış rejissor vəfat etdi" (az.). Olke.az. 04.10.2016. İstifadə tarixi: 2016-10-04.[*ölü keçid*]