**Çarpayı** (yunan dilində:κράββατος) — yataq mebeli dəstinə daxil olan məişə əşyası, yuxu üçün nəzərdə tutulur.

Yuxu insan sağlamlığı üçün çox önəmlidir. İnsan sutkada 6–8 saat yatır, deməli ömrünün 1/3 hissəsini çarpayıda keçirir. Heç şübhəsiz ki, çarpayı otağın interyeri, eləcə də rahatlıq baxımından çox önəmlidir.

Çarpayılar da formalarına görə müxtəlif olurlar. Düzbucaqlı, dördbucaqlı, yumru hətta ürəkşəklində olanlar.

Tarix
-----

Əvvəlki yataqlar, saman kümələri və ya başqa təbii materialların üzərindən başqa bir şey deyildi (məsələn, palmiyyə yapraqlarının küməsi, heyvan deriləri və ya qurutulmuş dəmirlərin küməsi kimi). Onları yer üzündən qaldırmaq, küçə keçidlərindən, çirklərdən və zərərli tərəflərdən qurtulmaq üçün əhəmiyyətli bir dəyişiklik idi. İnsanların görünməsindən öncə, milyon illər öncə uzanan miocen dövründə, maymunlar yataq olaraq taxılardan ibarət yataqlar yaratmağa başladılar, onlar içərisində bir dərəxəli mində daxil olmaq üzrə yataq var idi.

Orta əsr Avropalıları şəkildə yaşıyırdılar: dəri ilə örtülü yaprak mində yatır, yaxud da yaprak və yosunla dolu bir qutu. Erkən orta əsrdə, yerə yaxud divar boyu divanın üstünə xalı yatır, üzərinə tüy, qoyun və ya saç ilə dolu yataq dəyir, və üstünlük kimi dəri istifadə edirdilər. Tülpanlar tavana ya duvardan çıxan dəmir dirəklərlə asılırdılar. Yataqda çoxlarının yalnız geniş keten təkstilə bürünmüş olaraq gözükür ki, yatdıqları fikirləşdirilir.

Fransada "böyük yataqların əsr-i-xüsusi" adlandırılan 17-ci əsirində stil à la duchesse, ancaq başda təstər və perdelər olan, daha bağlı yataqları əvəz etdi, hərçənd, İngiltərədə onlar daha uzun ömürlü oldu.

1824-cü ildə fransız ustası Delaglle əsaslı bir icad etdi - yaylı şəbəkə yaratdı. Yataqların istehsalında ağaç metal borularını dəyişdi, və icadçıların ideyaları həmin metal quruluşuna əsaslanaraq XX əsrin ortalarına qədər davam etdi.

Çarpayının seçilməsi
--------------------

Çarpayı seçərkən mütləq onun hansı materialdan hazırlandığına fikir vermək lazımdır. Təmiz ağacdan hazırlanan çarpayılar uzun ömürlü olur, amma qiyməti də digərlərinə nisbətən baha olur. Son zamanlar bəzi çarpayılar elektron idarə etməylə çalışırlar.

Otaqda yerləşdirilməsi
----------------------

Belə çarpayılarda səsli idarəetmə də olur. Yataq otağında mebeli doğru yerləşdirməyin bir neçə qaydası mövcuddur. Bu haqda hər bir dizaynerin öz fikri ola bilər. Yataq otağında çarpayını pəncərənin qarşısında yerləşdirmək düzgün deyil. Bu soyuqdəyməyə həmçinin də zərərli şüaların fəsadlarına gətirib çıxara bilər. Adətən yataq otağı mebeli dəst olur. Bunun nə dərəcədə uğurlu seçim olmağı da zövqdən asılıdır.

Mənbə
-----

1. ↑  "The History of the Bed". www.sleepsatisfaction.com. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
2. ↑  "Unveiling the Genius: Who Invented Beds?". www.thechildrenssleepcharity.org.uk. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
3. ↑  "The Miocene Epoch (23-5 Million Years Ago)". www.thoughtco.com. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
4. ↑  "Human Ape Split may have occurred 13 million years ago". scienceandevolution.blogspot.com. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
5. ↑  "Medieval Censorship, Nudity And The Revealing History Of The Fig Leaf". www.forbes.com. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
6. ↑  "What Was Hygiene Like For Medieval Peasants?". www.ranker.com. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
7. ↑  "Medieval Furniture & Home Decor". www.furniturestyles.net. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
8. ↑  "Bed". www.ottoman-bed.co.uk. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
9. ↑  "The Evolution of 19th Century Rope Beds: An Essential Piece of Furniture". 19thcentury.us. İstifadə tarixi: 2024-04-06.
10. ↑  "Çarpayının düzgün seçilməsi". 2010-10-20 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-14.

Vikianbarda Çarpayı ilə əlaqəli mediafayllar var.