recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Stefano Sensi** (5 avqust 1995, Urbino[d], Marke) İtaliyalı yarımmüdafiəçidir.İtaliya klubu olan Monzanın və İtaliya milli futbol komandasının üzvüdür.

Karyerası
---------

### San Marino

Karyerasına 2013-cü ildə İtaliya klubu Cesena ilə başladı və daha sonra kluba dönməzdən əvvəl iki mövsüm San Marinoya icarəyə verildi.

### Sassuolo

2016-cı ilin yanvarında Sassuolo -ya qoşuldu, lakin mövsümün qalan hissəsini keçmiş klubu Cesena ilə icarədə keçirdi və yayda rəsmi olaraq Sassuolo -ya qatıldı.

### İnter

2019-cu ilin yayında "İnter" ə icarəyə verildi və 2020 ci ildə onlara qoşuldu.

Oyun Tərzi
----------

Keçmiş hücumçu və ya mərkəz yarımmüdafiəçisi , görmə qabiliyyəti, yaxşı texnikası
olan Stefano Sensi, indi adətən komandası üçün müdafiə və ya yaradıcı yarımmüdafiə rolunu oynayır. Topu idarə etməsi, yayılma diapazonu və təbii olaraq əsas ayağı sağ ayağı olmasına baxmayaraq hər iki ayağı ilə uzun ötürmə qabiliyyəti sayəsində arxa xətt qarşısında tez-tez dərin bir oyun qurucusu rolunu oynayır. komanda yoldaşları; o, bir neçə digər yarımmüdafiədə və hücum mövqeyində oynamağı bacarır və cinah oyunçusu , mezzala və ya dəstəkləyici hücumçu kimi yerləşdirilib. Artıq onun nəsil ən perspektivli gənc İtalyan futbolçulardan biri hesab edilir, Sensi böyük klubların diqqətini cəlb edir və onun ifa tərzi, kiçik biçimdə və çəkisi aşağı mərkəzi tərtib müqayisə edib Marco Verratti , eləcə də Andrea Pirlo , əsas təsirinin İspan oyun qurucusu Xavi olduğunu şəxsən bildirsə də. Sensi, İtaliya meneceri Roberto Mancini tərəfindən də tərifləndi : "… yaxşı, texniki cəhətdən istedadlı və sürətli", "… xarakterinə sahibdir". Top üçün daha çox fiziki çətinliklər qazanmaqda təsirsiz hala gətirən incə quruluşuna baxmayaraq, taktiki zəkası və məkanı şərh etməsi səbəbindən müdafiədə də təsirli olur.

Uğurları
--------

### Klub

İtaliya İnter

* İtaliya A Seriyası
	+ Qalib (1): 2020/21
* İtaliya Kuboku
	+ Qalib (1): 2021/22
* İtaliya Superkuboku
	+ Qalib (1): 2021/22

### Şəxsi

İstinadlar
----------

1. ↑  Stefano Sensi // Transfermarkt (çd.). 2000.
2. ↑  Stefano Sensi // As (isp.). Madrid: Grupo PRISA, 1967.
3. ↑  Stefano Sensi Arxivləşdirilib 2022-09-22 at the Wayback Machine **Soccerway**  (ing.)

Xarici keçidlər
---------------

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Tematik saytlar | AS.com · BDFutbol · ESPNFC.com · eu-football.info (oyunçu) · FootballDatabase.eu · Fussballdaten.de · L’Équipe · National Football Teams.com · Soccerbase (oyunçu) · Soccerway · Transfermarkt (oyunçu) · TuttoCalciatori.Net (oyunçu) · worldfootball.net (oyunçu) · УЕФА |
| Lüğətlər və ensiklopediyalar | Prabook |
**Vətənpərvərlik** mahiyyəti vətənə məhəbbət və öz şəxsi maraqlarını vətən yolunda qurban verməyə əsaslanan emosional bağlılıqdır. Bu bağlılıq həm də özünün mənsub olduğun millətin etnik, mədəni, siyasi və tarixi xüsusiyyətlərinə arxalanan milli hissiyyat və ya milli qürür kimi də hallanır. Burada vətəninin xarakterini və mədəni incilərini qorumaq və özünü bu keyfiyyətlərlə millətin başqa üzvləri ilə tanımaq, vətənin və öz xalqının marağını qorumaq da vətənpərvərlik keyfiyyətlərinə aiddir. 

Vətənpərvərliyin tarixi kökü min illər boyu yaşamış, möhkəmlənmiş, öz ana torpağına, dilinə və adət ənənələrinə bağlanmış dövlətçilik durur. Millətin və dövlətçiliyin formalaşması şəraitində vətənpərvərlik onun inkişafının ümumimilli anlarını əks etdirən ictimai düşüncənin tərkib hissəsinə çevrilir. 

Vətənpərvərlik anlayışı müxtəlif mənalarda işlənmişdir. Amerika və Fransa burjuaziya inqilabları zamanı XVIII əsrdə bu, inqilabi ideologiya ilə əlaqələndirilmiş və "millət" anlayışı ilə eyniləşdirilmşdir. Sonralar vətənpərvərlik yeni dövlətlərin, milli və milli-azadlıq hərəkətlərinin yaranması zamanı və müharibələr ərəfəsində daha da aktuallaşmışdır. Tarix boyu vətənpərvərlik mühüm rol oynamışdır. İnsaniyyətin əleyhinə olan dar düşüncəli qrup marağını ifadə edən mütləq vətənpərvərlik şovinizmə daha yaxındır.
Asiya qitəsi faydalı qazıntılarla olduqca zəngindir.Ayrı-ayrı geoliji formasiyalar və geosinklinal sahələrlə müxtəlif filiz,qeyri-filiz faydalı qazıntı yataqları əlaqədardır. Asiyada qeyri-filiz faydalı qazıntılardan daş kömür və neftin olduqca böyük ehtiyatları vardır.

Daş kömür
---------

Daş kömürün böyük yataqları şimal və şimal-qərbdə Tunqus, Lena, Çeremxova, Kuznetsk hövzələri, Karaqanda, Saxalin və s.yerlərdədir. Xarici Asiyada isə daş kömür yataqları Yaponiyada,Şimal-Şərqi Çində, Koreyada, Hindistanda və s. ölkələrdədir.

Neft-qaz
--------

Neft-qaz ehtiyatları Qərbi-Sibirdə, Ərəbistan platformasının şərq və şimal-şərqində əyilmələr sahəsində məlumdur. Hazırda bu iki platforma neft-qaz yataqlarının zənginliyinə görə dünyada görkəmli mövqe tutur. Dağətəyi və dağarası əyilmələr sahəsinin tektonik strukturları ilə əlaqədar olan böyük neft-qaz yataqları İraqda, İranda, Zaqafqaziya depressiya sahəsində, Türkmənistanda və Mərkəzi Asiyanın bəzi çökəklərində, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada yerləşir. Şimal və Ön Asiya qitənin başqa böyük sahələrinə nisbətən bu cəhətdən daha zəngindir. Hazırda neft çıxarılmasına görə Ön Asiyada İraq, İran, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənub-Şərqi Asiyada isə Birma mühüm yer tutur.

Dəmir filizi
------------

Asiyada böyük dəmir filizi yataqları qədim qırışıqlıq sahələrində skarn intruzivləri və metamorfik komplekslərlə əlaqədardır. Qazaxıstanda, Yenisey təpəliyində, Zabaykalyedə, Anqara sahillərində, Xarici Asiyada isə Mancuriya-Koreya dağlarında, Hindistanda Çuxota-Nakpur yaylasında dəmir filizi yataqları istismar edilir.

Xromit
------

Xromitin dünya əhəmiyyətli yataqları Türkiyədədir. Asiyada əsas əlvan metal yataqları qitənin qədim kristallik,metamorfik və qırışıqlıq sahələri ilə əlaqədardır.Qazaxıstanda (Çezqazqan, Baykonur və s.), Filizli Altayda, Salair təpəliyində, Şərqi Asiyada, Ön Asiyanın Alp qırışıqlığı sahəsində bir çox əlvan metal yataqları məlumdur.

Qızıl
-----

Qızılın ən məşhur yataqları Sibirdə , Uzaq Şərqdə, Hindistanda və başqa sahələrdədir. Asiyanın şərq və cənub-şərqində Sakit okean filizli qurşağında zəngin polimetal yataqları (qalay, quğuşun, civə,sürmə və s.) yerləşir. Bu qurşaqda dünya əhəmiyyətli olan polimetal yataqları vardır.

Almaz
-----

Qiymətli qeyri-metal faydalı qazıntılardan almaz yataqları son zamanlar Yakutiyada müəyyən edilmiş və hazırda istismar edilməkdədir.

Duz
---

Daşduzun əhəmiyyətli yataqları Ön Asiyada ( İran, Pakistan və s.) və Sibirdədir. Mirablit Qaraboğaz-Qol körfəzində çıxarılır.

Asiya müxtəlif tikinti materialları və mərmərlərlə də ( Sibir və cənubi Asiya )olduqca zəngindir. 

Asiyanın böyük çaylarının hidroenerji ehtiyatları tükənməzdir.

Həmçinin bax
------------

* Asiya
* Asiyanın landşaftı

İstinadlar
----------

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2020-06-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-11-20.
Zəlzələdən sonra Qaziantep qalasının vəziyyəti. (2023-cü il fevral)
**Qaziantep qalası** — Qaziantepin mərkəzindəki bir təpəyə qurulmuş qala. Nə zaman inşa edildiyi məlum olmamaqla birlikdə, Roma dövründə müşahidə məqsədli istifadə edildiyi məlumdur. Qaziantepdə Alleben dərəsinin kənarında, qismən təbii qayalıq, qismən də təpənin üstünə qurulmuşdur. Şəhərə hakim bir mövqedədir. Daxili və xarici qaladan formalaşmaqda olub, təxminən dairəvi planlıdır. Monumental giriş qapısından xarici qalaya girəndə, qalanın daxili təbəqələrinə və üstünə doğru açılan iki yol vardır. Sola açılan yoldan, dəmir örtməli monumental ikinci bir qapı və buradan asma körpüylə keçilən yolla iç qalaya çatılır. İç qala qapısının istiqamətində 150 metr uzunluğunda işıqlandırılmış bir qalereya yer alır. Fasilələrlə mazğal pəncərələrinin yerləşdirildiyi bu qalereyadan bürclərə çıxılır. Bütövlükdə on iki bürcün olduğu iç qalada XIII əsrə aid hamam və məscid qalığı mövcuddur. Qala ətrafında, eni 30 metr, dərinliyi isə 10 metr olan bir xəndək var idi. Buradan qalaya keçid körpü ilə təmin olunurdu. Bu xüsusiyyətləri Antep qalası; Ətrafında şəhərlə əlaqədar abidənin toxunun qorunduğu qədim Antep evlərini, karvansaraları, hamamları, məscidləri və s. memarlığının yaratdığı qədim şəhərin bütövlüyünün, ən gözəl və mənalı izləndiyi seyringah xüsusiyyəti daşıyır. Bizans dövründən sonrakı illərdə xüsusilə Məmlüklər, Dulkadiroğulları və Osmanlılar ehtiyaca görə qalanı zaman-zaman təmir etmişdilər və buna dair də təmir kitabələri qoymuşdular. Qala ikinci dəfə, 1481-ci ildə Misir sultanı Kayıtbay tərəfindən əldən keçirilmişdir. Əsas qapı üzərində olan kitabədən, baş qapı və qala körpüsünün iki yanındakı qüllələrin, Osmanlı İmperiyası dövründə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən 1557-ci ildə yenidən tikildiyi anlaşılır.

Qala tarix boyu bir çox dəfə bərpa edilmiş və son halını 2000-ci illərin əvvəlində aparılan bir bərpa ilə almışdır.

Dairə şəkilli qalanın ətrafı 1200 metrdir. Divarları daş bloklardan olan 12 qülləsi və bürcləri vardır. Qala, hal-hazırda "Qaziantep Müdafiəsi və Qəhrəmanlıq Panoraması Muzeyi" olaraq istifadə edilir. Qaziantepin göstərdiyi müdafiə 45 dəqiqəlik sənədli filmlə qala içərisində göstərilir.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Bizans dönemini takip eden yıllarda özellikle Memluklular, Dulkadiroğulları ve Osmanlılar ihtiyaca göre kaleyi zaman zaman onarmışlar ve buna dair de onarım kitabeleri koymuşlardır". 2018-08-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-04.

Xarici keçidlər
---------------


Vikianbarda ***Qaziantep qalası*** ilə əlaqəli mediafayllar var.  

|  |  |
| --- | --- |
|  Bu şablona bax   Normativ yoxlama | LCCN: sh2011004019 · VIAF: 256144782722245955168 · WorldCat VIAF: 256144782722245955168 |

* Gaziantep Kalesi, Gaziantep'te Alleben deresinin kenarında, kısmen doğal kayalık, kısmen de höyük üstüne kurulmuştur.
* Gaziantep Tarihi Arxivləşdirilib 2014-12-31 at the Wayback Machine
**Talaat Sadat** (*ərəb.* طلعت عصمت السادات‎; 26 fevral 1954 – 20 noyabr 2011, Qahirə) — Misir siyasətçisi, vəkil və keçmiş siyasi məhbus. Misirin keçmiş prezidenti Ənvər Sadatın qardaşı oğlu idi.

Həbsi
-----

Talaat, bir reportajda əmisinin 1981-ci ildə qətlini Misir Silahlı Qüvvələri ilə əlaqələndirdi, bundan sonra o, 4 oktyabr 2006-cı ildə tutuldu. Hərbi qüvvələri tərəfindən aparılan məhkəmə Misir silahlı qüvvələrinə böhtan atmaq ittihamı ilə sona çatdı və nəticədə bir il həbs cəzasına məhkum edildi. Onun həbsi və məhkumluğu ABŞ Dövlət Departamenti tərəfindən tənqid edildi.

Siyasi karyerası
----------------

2011-ci il Misir inqilabından sonra Misir siyasi həyatını pozduğu üçün Milli Demokrat Partiyasının ləğv edilməsini tələb edən nümayişlərdə iştirak etsə də, Misirin keçmiş prezidenti Hüsnü Mübarəkin partiyadan istefası ardından partiyanın yeni sədri seçildi.

Bununla birlikdə, 16 aprel 2011-ci ildə MDP məhkəmələr tərəfindən ləğv edildi və aktivləri hökumətə təhvil verildi. Sonra ölümündən bir müddət əvvəl Misir Milli Partiyasının yaradılmasında işlərə başladı.

İstinadlar
----------

1. 1 2  .
2. 1 2 3  "Egypt jails Sadat's nephew". Al Jazeera. 31 October 2006. 13 August 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 April 2020.
3. 1 2  "Talaat al-Sadat, last chairman of disbanded NDP, dies at 64". Egypt Independent. 20 November 2011. 18 March 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 November 2012.
4. ↑  "Mubarak's former ruling party dissolved by court". BBC. 16 April 2011. 12 July 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 November 2012.
5. ↑  *Maher, Hatem.* "Controversial political figure and last NDP head, Talaat El-Sadat dies at 64". Ahram Online. 20 November 2011. 28 February 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 December 2012.
Cənubi Koreyada McDonnell Douglas F-4 Phantom II təyyarələri tərəfindən həyata keçirilən taktiki bombalama təlimləri
**Taktiki bombalama** (*ing.* Tactical bombing) — hava elementlərinin düşmən tərəfin hərbi hədəflərinə istiqamətlənmiş hava hücumlarıdır.

Taktiki bombalama zamanı, qarşı tərəfin müharibə gücünün, döyüş əzminin və qərarlılığının, döyüş təchizatının məhvi əsas hədəfdir. Bu tərz hava bombardmanında düşmənin qərargagları, toplama düşərgələri, ehtiyat anbarları, top və tankçı bateriyaları kimi hərbi hədəflərindən əlavə, müharibənin davam etdirilməsinə şərait yaradan körpülər, dəmiryolu qovşaqları kimi əlaqə və xəbərləşmə məntəqələrini də vurmağa çalışır.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Foreign Affairs - The New American Way of War - Max Boot". www.foreignaffairs.org. 2008-05-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2008-05-06.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Hərb ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.* |
**Vatslav Danitski**  — "Azərbaycan SSR-nin əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülüb.

Həyatı
------

Milliyyətcə polyak olan Vatslav Vikentyeviç Danitski 1918-ci il dekabrın 7-də Ukraynanın Xmelnitski vilayətinin Bojikovets kəndində anadan olub. O, 1938-ci ildə Odessa Dəniz Donanması Mühəndisləri İnstitutuna daxil olub. "Dəniz donanmasının istismarı" fakültəsində təhsil alıb.

Fəaliyyəti
----------

### Əmək fəaliyyəti

Universiteddə təhsil aldığı illərdə Danitski bir müddət Odessa gəmi təmiri zavodunda çəkicvuran işləyib. 1943-cü il iyulun 23-də təhsilini başa vuraraq göndərişlə Bakıdakı "Xəzərtanker" idarəsinə gəlib. 1943-1948-ci illərdə dispetçer, dəniz agenti,
özü hərəkət etməyən gəmilərdə kapitan işləyib. Daha sonra 1949-cu ildən etibarən əmək fəaliyyətini Xəzər Dəniz Neft Donanması İdarəsində davam etdirib.

O, 1949-1964-cü illərdə mühəndis, dispetçer, İstimar xidmətinin rəisi vəzifələrində çalışıb. Vatslav Vikentyeviç 1964-cü ildə Xəzər Dəniz Neft Donanması İdarəsinin rəisi təyin edilib və 1985-ci ilədək bu vəzifədə çalışıb. V.Danitskinin Xəzər Dəniz Neft Donanması İdarəsinin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsində və müxtəlif təyinatlı gəmilərin modernləşdirilməsində əvəzsiz olub.

Mükafatları
-----------

Vatslav Vikentyeviç Danitski "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Böyük Vətən müharibəsi illərində rəşadətli əməyə görə" və "Yanğınsöndürmədə igidliyə görə" medalları ilə təltif olunub. "SSRİ-nin fəxri neftçisi" və "Azərbaycan SSR-nin əməkdar mühəndisi" fəxri adlarına layiq görülüb. SSRİ Nazirlər Soveti mükafatının laureatı olub.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Vatslav Vikentyeviç Danitski" (PDF) (Azərbaycan dili). asco.az. 19 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
**Feodal nərdivanı** — feodal torpaq münasibətlərinin təzahürü olan feodal ierarxiyası. Feodalizmin strukturu torpaq mülkiyyəti münasibətləri ilə və bununla bağlı olan siyasi hakimiyyətlə müəyyən olunurdu. 

Artıq qurulmuş **feodalizm** mərhələsində bu münasibətlər feodal ierarxiyası formasında təzahür edirdi. Feodal nərdivanın başında ali süzeren və dövlətin nominal başçısı - kral (şah, xaqan,şoqun.) dururdu. Öz domenindən başqa, onun bütün ölkədə ərazisində bəzi ali hüquqları da vardı (hərbi komandanlıq, məhkəmə bannı və başqa). İkinci pillədə iri feodallar dururdu - kralın bilavasitə vassalları - arxiyepiskoplar, yepiskoplar, hersoqlar, qraflar (xan, knyaz,daymö) və b. Onlar öz mülklərində məhkəmə-inzibati, pul kəsmək, vergi və xərac yığmaq kimi ali dövlət hökmünə malik idilər. Üçüncü pillədə - kral vassallarının vassalları dururdular - baronlar (bəy, məlik). Onların iri mülkləri vardı və faktiki olaraq muxtar idilər. Ən sonuncu pilləni Avropada cəngavərlər, Yaponiyada samuraylar tuturdu. Birqalxanlı cəngavərlərin vassalları olmurdu, onların ancaq feodal nərdivanından kənarda qalan, asılı kəndliləri vardı. Hər bir feodal özündən yuxarıda duran feodalın vassalı və öz növbəsində daha aşağıda duranın süzereni idi. Ancaq kral öz ölkəsində heç kimin vassalı deyildi o ancaq başqa kralın və ya papanın vassalı ola bilərdi, Müsəlman şərqində Xəlifənin.

Vassal asılılığın əsasını şərti torpaq mülkiyyəti təşkil edirdi (benefisi, feod, len (alm.), fyef (frans.), iqta (ərəb). Adətən bu torpaq idi, bəzən müəyyən feodal gəlir qaynaqları - renta və başqa gəlir qaynağından istifadəyə icazə verən vəzifə. *Feod* formal olaraq senyorun — süzerenin ali mülkiyyəti altında qalırdı, amma bilavasitə o, rentanı bütövlükdə və ya onun əhəmiyətli hissəsini alan, vassalın hökmündə idi. Senyor vassalın ancaq adətlə müəyyən olunmuş hərbi xidmətindən istifadə edirdi və bəzən ondan pul ödənişi — relyef alırdı. Vassalın mütləq hərbi xidməti 40 gündən artıq deyildi. Vassalın öz öhdəliyini yerinə yetirməməsi lenin itirilməsinə gətirirdi. Vassal hərbi müqavimət göstərə və öz torpağını müdafiə edə bilərdi və onun buna tam hüququ çatırdı. IX-XI əsrlərdə benefisilər irsi oldu və vassalı torpaqdan məhrum etmək daha da çətinləşdi.

Feodal adətə görə senyorun vassalın hökmünə feodun verilməsi (investitura) təntənəli, bir çox vassalın təmsil olunduğu şəraitdə baş verirdi. Vassal senyorun qarşısında bir dizi üstünə çökürdü və "onun adamı" olmasını elan edir və öz əlini senyorun əlinə qoyaraq ona sədaqət andı içirdi. Bu və ya digər tərəfin vassal süzeren münasibətlərini pozması münasibətlərin qırılmasına səbəb olurdu. Özü də əgər bu ağanın günahı idisə, vassal feodu özündə saxlayaraq, öz ağasını tərk etmək hüququna malik idi.Əla dərs

Mənbə
-----

* Orta Əslər Tarixi "Maarif" Nəşriyyatı Bakı-1988 səh. 119
* История Средних Веков. Москва: Просвещение, 1986, səh. 116-117.
**Yəhudişünaslıq** (*ing.* Jewish studies Judaic studies) (ibranicə: מדעי היהדות) — yəhudilik və yəhudilərin öyrənilməsi ilə məşqul olan bir elm sahəsidir. Yəhudişünaslıq fənlərarası bir sahə olub özündə tarix, (xüsusilə yəhudi tarixi) orta şərq araşdırmaları, asiya araşdırmaları, şərqşünaslıq, din araşdrmaları, arxeologiya, sosiologiya, etnologiya kimi sahələrin elementlərini birləşdirir. Ayrıca bir sahə kimi yəhudişünaslıq əsasən Şimali Amerikanın kollec və universitetlərində mövcuddur.

Tarixi
------

Yəhudilərdə oxuyub öyrənməyə, xüsusilə dini mətnlərin öyrənilməsinə xüsusi əhəmiyyət verilir. Tövratın öyrənilməsi dini bir vəzifə, borc kimi hesab edilir. Renesansdan bəri və yüksək təhsilin yayılmasından sonra çox sayda insan, yəhudi olmayanlar da daxil olmaqla Yəhudi tarixini irsini və dinini öyrənməyə vasitə olaraq yəhudiləri və yəhudiliyi öyrənməyi şeçiblər.

Yəhudişünaslığın tədris olunduğu təhsil ocaqları
------------------------------------------------

Amerika Birləşmiş Ştatları və İsraildə yerləşən bir şeçə təhsil ocağı yəhudi araşdırmalar ilə bağlı təhsil almaq mümkündür. 

### Yerusəlim Yəhudi Universiteti

Yerusəlim Yəhudi Universitetinin Yəhudişünaslıq İnstitutu 1924-cü ildə, universitetin açılışından bir neçə ay əvvəl təsis edilmişdir.

Həmçinin bax
------------

* Yəhudi krallığı
* Yəhudi xalqının tarixi

Xarici keçidlər
---------------

* Yəhudilər kimdir?
* Dağ Yəhudiləri Dini İcmasının sədri Tərcümə Mərkəzində

İstinadlar
----------
**Yəhya Şəfi oğlu Kərimov** (1927, İlisu, Nuxa qəzası – 13 avqust 2021) — pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor. Beynəlxalq Pedaqogika Akademiyasının həqiqi üzvü

Həyatı
------

Yəhya Kərimov 1927-ci ildə Qax rayonun İlisu kəndində anadan olmuşdur. Qax orta məktəbini bitirərək Şəki Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuş və bitirdikdən sonra Qaxda pioner baş dəstə rəhbəri və müəllim işləmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnistitutunu bitirmişdir.

13 avqust 2021-ci il tarixində, 94 yaşında vəfat etmişdir. Qax şəhər qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.

Elmi fəaliyyəti
---------------

1955-ci ildən Elmi Pedaqoji İnistitunun aspiranturasında təhsil almış, 1958-ci ildən həmin inistitutda kiçik elmi işçi,1961-ci ildən şöbə müdiri işləmişdir.1962-ci ildə namizədlik, 1975-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1976-cı ildən Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnistitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini, sonra Təhsil Problemləri İnstitutu direktorunun elmi tədqiqat bölümü üzrə müavin, uzun illər Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər institutunun müdafiə şurasının sədr müavini və sədri işləmişdir. 40-dan artıq elmlər namizədi, 3 elmlər doktoru yetişdirmişdir.

Əsas elmi naliyyətləri
----------------------

Yəhya Kərimov yüzlərcə əsərin, o cümlədən "Savad təlimi", "İbtidai siniflərdə inşalar", "Altıyaşlıların məktəbə hazırlanmasının nəzəri və praktiki problemləri", "Əlifba dərsliyinin tətbiqi prinsipləri", "Uşaq məktəbə gedir", "Ana dilinin tədrisi metodikası" və s. monoqrafiyaların müəllifi olmuşdur.

1959-cu ildən fəaliyyətinin sonuna qədər ibtidai siniflər üçün ana dili proqramlarının tərtibçisi, bütün proqramların redaktoru olmuşdur. 1963-cü ildən "Əlifba" dərsliyinin müəllifidir. Onun tərtib etdiyi 6 dərslik və 5 dərs vəsaitindən uzun müddət istifadə olunub.

1970-ci ildən ömrünün son günlərinə qədər "İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə" jurnalının redaktoru olmuşdur.

Təltif və mükafatlar
--------------------

* "Şöhrət ordeni" (26 dekabr 2006)
* "Qabaqcıl maarif xadimi".
* "SSRİ maarif əlaçısı".
* "Azərbaycanın Əməkdar Müəllimi"

Mənbə
-----

* "Qiymətli xəzinə sahibi". Fərrux Rüstəmov. Pedaqoji oçerklər: Sələflərim və müasirlərim. Bakı: Elm və təhsil, 2010. - səh. 165.
* "70 yaşın işığında...". Vidadi Xəlilov. Ömür yollarında. Bakı: Nərgiz, 2012. - səh. 53.

İstinadlar
----------

1. ↑  İlisu ensiklopedik məlumat kitabı. Vətən nəşriyyatı. Bakı-2012, səh. 101
2. ↑  "Əlifba" kitabının müəllifi Yəhya Kərimov vəfat edib *apa.az*. 13.08.2021-ci il tarxinidə arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər
---------------

1. 
2. Arxivləşdirilib 2013-12-08 at the Wayback Machine
3. Arxivləşdirilib 2013-12-08 at the Wayback Machine
**Ukraynanın İtaliya səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Республіці Італії) — Ukraynanın İtaliyanın Roma şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il yanvarın 28-də Ukrayna və İtaliya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1993-cü ildə isə Ukraynanın İtaliya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın İtaliyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Yaroslav Melnikdir. O, 2020-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın İtaliya səfirliyi.* "Посольство України в Республіці Італії". www.italy.mfa.gov.ua (Ukraynanın İtaliya səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2021-01-28 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Ukraynanın Sloveniya səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Республіці Словенія) — Ukraynanın Sloveniyanın Lyublyana şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il martın 10-da Ukrayna və Sloveniya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1993-cü ildə isə Ukraynanın Sloveniya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın Sloveniyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Mixail Brodoviçdir. O, 2015-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın Sloveniya səfirliyi.* "Посольство України в Республіці Словенія". www.slovenia.mfa.gov.ua (Ukraynanın Sloveniya səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2021-01-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
Ukrayna və Moldova arasında yerləşən buraxılış məntəqəsi
**Ukraynanın dövlət sərhədləri** həm xətti, həm də şaquli bir səthidə müəyyən olunur — quruda, suda, yer altında və hava mühitində. Dövlət sərhəddini Ukraynanaın Dövlət Sərhəd Xidməti qoruyur.

Ukraynanın dövlət sərhədinin təyinatı
-------------------------------------

Ukraynanın dövlət sərhədləri yerlərdə aydın görünən sərhəd nişanları ilə, beynəlxalq müqavilələr və Ukrayna qanunları ilə nizamlanır.ölçüləri və qaydaları .

Müasir zamanda Ukrayna yeddi ölkə ilə həmsərhəddir. Ümumi quru sərhədlərinin uzunluğu 5638 km-dir. Ölkənin Qara dəniz sərhədləri 1057 km, Azov dənizi — 250 km. Toplam quru və dəniz sərhədlərinin cəmi 6993 km-dir. 

| Ölkə | Uzunluq (km) |
| --- | --- |
| Rusiya | 2295 (dəniz — 321) |
| Moldova | 1222 |
| Belarus | 1084 |
| Rumıniya | 614 (dəniz — 33) |
| Polşa | 542 |
| Macarıstan | 137 |
| Slovakiya | 98 |

Ukraynanın dəniz sərhədlərinə sahildən 12 dəniz mili uzaqlığındakı məsafə daxildir. Bu əraziyə düşən adalar da qanunla ölkə ərazisi hesab olunur. Bütün bu ərazilərin coğrafi kordinatları Ukrayna Nazirlər Kabineti tərəfindən nizamlanır. Müstəsna hallarda Ukrayna dəniz sahəsini eni beynəlxalq qanunlarla əsasə idarə olunur. Müqavilə olmayan halda isə ümumi qəbul edilmiş prinsiplərə əsaslanılır. Ümumən Ukraynanın dənizdən Rusiya ilə sərhəddi şərqədən və Ruminiya ilə isə cənub-qərbdən 33 km-lik məsafə ayırır.

Müasir sərhədləri
-----------------

Ukraynanın müasir sərhədləri 1920-1954-cü illər arası formalaşıb. Bütün sərhəd formalaşma presisinə Rusiya və Avstriya-Macarıstan İmperiyalarının süqutu, İkinci Dünya müharibəsi və s. böyük rol oynamışdır.

Ukraynanın Belarus və Rusiya Federasiyası ilə olan sərhədlri əsasən SSRİ zamanı formalaşmışdır. Belarus ilə olan şimal sərhhədi Polesye düzənliyindən keçir. Sərhəddin uzunluğu 1084 km olub qarışıq meşələr zonasından keçir. Sərhəddin ilkin dəqiqləşdirilməsi 1924-cü ilə təsadüf olunur. Müstəqillik illərində ümumi sərhədlərin delimitasiyası olmuş və 1997-ci ildə yekunlaşmışdır. Demarkasiya 2014-cü ildə təqdiqlənmişdir .

İstinadlar
----------

1. 1 2  "Закон України «Про державний кордон України»" (ukrayna). Сайт Верховной рады Украины. 2013-02-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-05-06.
2. ↑  "Правительство Беларуси утвердило положение о демаркации границы с Украиной". 2014-12-05 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-20.
**Asiya-Sakit okean Şurası** (*ing.* Asian and Pacific Council) və ya sadəcə **AZPAK** — Uzaq Şərqdə və Sakit okeanın qərb hissəsində məhəlli siyasi-iqtisadi ittifaq. 1966-cı ilin iyununda Seulda yaradılmışdır. 1975-ci ilin əvvəlində şuraya keçmiş Cənubi Vyetnam, Yaponiya, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Tailand, Filippin, Cənubi Koreya və Laos daxil idi. AZPAK formal olaraq məhəlli iqtisadi, mədəni və ictimai əməkdaşlığı inkişaf etdirmək məqsədi ilə yaradılmışdır. Azərbaycan sovet mənbələri iddia edir ki, AZPAK əslində, "Asiya sosialist ölkələrinə və ümumiyyətlə, Cənub-Şərqi Asiya və Uzaq Şərqdə milli azadlıq hərəkatına qarşı yönəlmiş siyasi ittifaqdır". Təşkilat üzvlərinin əksəriyyəti Qərb ölkələrinin müxtəlif qruplaşmasında iştirak etmişdir. Onlar müxtəlif müqavilə, sazişlə ABŞ və Birləşmiş Krallıq ilə əlaqəli olmuşlar. Malayziya 1973-cü ildə AZPAK-dan çıxmaq haqqında qərar qəbul etmiş, Cənubi Vyetnam süquta uğramışdır. Bunun ardınca AZPAK-ın fəaliyyəti praktiki olaraq iflic vəziyyətinə düşmüşdür.

İstinadlar
----------

1. 1 2  Асија-Сакит океан Шурасы // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 434.
2. ↑  АЗПАК // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә ]. I ҹилд: А—Балзак. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1976. С. 187.
3. ↑  Краткий политический словарь. М. Политиздат. 1989 г.
4. ↑  Словарь сокращений и аббревиатур армии и спецслужб. Сост. А. А. Щелоков. — М.: ООО «Издательство АСТ», ЗАО «Издательский дом Гелеос», 2003.
**Çatırgöl** (Çatır göl; qırğ. Чатыр-Көл — «çatı, dam gölü») — Qırğızıstanın cənubunda, Mərkəzi Tyan-Şanda yerləşən axarsız göl. Göl Çatır-Kuls çökəkliyində, Toruqart aşırımının yaxınlığındadır. Məhs bu aşırımdan Çin ərazisinə yol keçir. Çatırgöldən cənubda Toruqart keçid məntəqəsi yerləşir. Çatırgöl ölkənin Narin vilayəti ərazisinə daxildir.

Ümumi məlumat
-------------

Çatırgöl çuxuru tektonik mənşəlidir. Göl Atabaşı və Toruqart -Too silsilələri arasında, dəniz səviyyəsindən 3500 metr yüksəklikdə yerləşir. Göl səthinin sahəsi 161,1 km², orta dərinlik - 5 metr, ən dərin yeri — 16,5 metrdir. Göl suyunun həcmi — 610 milyon m³-dir. Uzunluğu 23 km, eni isə 10 km-dir. Sahil xəttlərinin uzunluğu 58 km-dir.

Göl ətrafı ərazidə zəif parçalanmış göl-akkumulyativ düzənlik relyefi üstünlük təşkil edir. Gölün cənub-şərq sahilləri bataqlıq ərazidir, şimal hissəsi isə qayalıq relyefdir. Çatır-Kuls çökəkliyi kəskin kontinental iqlimə malikdir. Havanın orta illik temperaturu mənfidir (−5,6 °C). Qış aylarının minimum temperaturu −50 °C-dir. Yay aylarında ən yüksək temperatur göstəricisi+24 °C-dir. Orta illik yağıntının miqdarı aşağıdır 208—269 мм. İllik yağıntının80—90 % yay aylarında düşür. Göl əsasən qar suları ilə qidalanır. Gölə tökülən əsas çay Kekayqır çayıdır. Ümumən gölə 41 kiçik çay tökülür. Çaylar öz başlanğıcını Atabaşı və Toruqart silsilələrindən götürür. Göl suyu duzludur. Minerallaşma 1 litrə 0,5-1,0 milliqramdır. Xloridli, hidrokarbonatlı, natrium və maqnezium tərkiblidir. Duzluluq 2 promildir. Qış ayalrında göl səthini 0,25-1,5 metr qalınlığında buz qatı örtür. Göl suyu sarı-yaşıl rəngə çalır. 4 metr dərinliyə qədər su şəffafdır.

Çatır göl və ətraf 2 km-lik ərazi Karatal-Japırık Dövlət Qoruğunun ərazisində yerləşir. Ayrıca qoruğun bir hissəsi 2005-ci ilin noyabrından Ramsar Konvensiyasına uyğun olaraq beynəlxalq əhəmiyyətə malik bataqlıq ərazisi kimi tanınıb. Göl balıqsızdır. Baxmayaraq ki, oraya axan çaylarda bir neçə balıq növü aşkar edilmişdir.

İstinadlar
----------

1. ↑  Атлас мира. 3-е изд. М.: Федеральная служба геодезии и картографии, 1999. с. 125
2. ↑  Лист карты K-43-127 озеро Чаиыркёль. Масштаб: 1 : 100 000. Издание 1974 г.
3. ↑  "Информация о Каратал-Жапырыкском государственном заповеднике и озере Чатыр-Кёль". www.welcome.kg (rus). 2010-04-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-16.
**Meğri armudu** (*lat.* Pyrus megrica) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması
---------------

Qafqazda yayılmışdır.

Botaniki təsviri
----------------

Hündürlüyü 5-10 m olan, budaqları iynəsiz ağac və ya bəzən koldur. Meyvələri xırda, uzunluğu 1,5-2 sm, əsasən tək, seyrək tükcüklü, qalın meyvə saplaqlı, şarşəkilli-armudşəkilli, əyilmiş, xətvari hissəli kasacıqlıdır. Yarpaqları uzunsov-ellipsvari, (7) 8-3 (3,5) sm, ucu biz, kənarları dalğalı, üstü çılpaq, tünd yaşıl, parlaq, alt tərəfi keçəli, saplaqları qısa, uzunluğu 2-2,5 sm, keçəli tükcüklüdür. İynələri olmayan iri ağacdır.

Ekologiyası
-----------

Yolların kənarında və yarpaqlı meşələrdə rast gəlinir.

Azərbaycanda yayılması
----------------------

Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi
----------

Quraqlığa, rütubətə davamlı ərazilərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.

İstinadlar
----------

Həmçinin bax
------------

|  |  |
| --- | --- |
| Taksoneyniləşdirmələri | 
* Wikidata: Q65278134
* Wikispecies: Pyrus megrica
* GBIF: 5363411
* IRMNG: 10762017
* IUCN: 64134271
* NCBI: 1943550
* Plant List: rjp-15357
* POWO: urn:lsid:ipni.org:names:958395-1
* WFO: wfo-0000987507

 |
**Abdullayev Meyxoş Kamil oğlu** (02.02.1962) — azərbaycanlı şair, nasir, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (2000).

Həyatı
------

Meyxoş Abdullah 1962-ci fevral ayının 2-də Cəlilabad rayonunun Xəlilabad kəndində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ordu sıralarında xidmət etmişdir. (1984-1982). Tərxis olunandan sonra Bakı Maliyyə Kredit Texnikumunda təhsil almışdır (1984). Təyinatla göndərildiyi Cəlilabad rayon Baytarlıq İdarəsində baş mühasib vəzifəsində işləmişdir. (1984-cü ildən).

Ədəbi fəaliyyətə XX əsrin 80-ci illərindən başlamışdır.İlk qələm təcrübələri "Yeni gün", "Nəğmələr", "Son söz", "Xeyir və şər" və s. qəzetlərdə çıxmışdır.

"Doktor Qəzənfər haqqında xatirələr" (2000), "Cəlilabad baytar işçiləri" (2000), "Didərgin ruhlar" (2001) kitabları "Azərnəşr"də kütləvi tirajla buraxılmışdır.

Yaradıcılığı
------------

Onun yazmış olduğu "Alagöz" hekayəsi 2002 -ci ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Bədii Ədəbiyyatı Təbliğ Bürosunun Milli mənəvi yaddaşa qayıdışı təbliğ edən və Qarabağ mövzusunda yazılan ən yaxşı bədii əsərlər üçün təsis etdiyi "Yaddaş" mükafatına layiq görülmüşdür.Əsər keçirilən müsabiqədə 2-ci yeri tutmuş,"Gənclik" nəşriyyatının təşəbbüsü və maliyyə dəstəyi ilə nəşr edilmişdir.

Kitabları
---------

1. Doktor Qəzənfər.Bakı:2000,116 səh.
2. Didərgin ruhlar.Bakı:2001,107 səh.
3. Alagöz.Bakı:2002,48 səh.
4. Şeytan gülüşü.Bakı:2004,255 səh.
5. Anakonda ovu.Bakı:2005,288 səh.
6. Əsir qadın.Bakı:2009,215 səh.
7. Qapısı gecə döyülən qadın… Bakı:2018,240 səh.

Xarici keçidlər
---------------

* 
* Meyxoş Abdullah: "Gecə qapısı döyülən qadın…" (hekayə)
* 
* 
* 
* 
* [*ölü keçid*]
* Arxivləşdirilib 2018-04-05 at the Wayback Machine
* 
* 
* Bəybala http://edebiyyatqazeti.az/index.php
* 
* "Əsir qadın"dan yaxşı əsər yazmamışam" https://manera.az/index.php?newsid=6972
* 
* 
* 
* https://dilimizvarligimiz.az/meyxos-abdullah-alagoz/
* 
* 
* http://yazar.in/muellif\_meyxosh-abdullah\_1167.html/

1. ↑  "Arxivlənmiş surət". 2022-05-06 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-05-06.
**Ramis Alimov** (tam adı: *Ramis Xarisoviç Alimov*; 21 iyul 1958, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – 20 yanvar 1990, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Qanlı Yanvar şəhidi.

Həyatı
------

1958-ci il iyulun 21-də Bakıda anadan olmuşdur. Milliyyətcə tatardır. 1976-1978-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir. 1973-cü ildən Bakı Boru Kəməri İdarəsində maşın təmiri çilingəri işləmişdir.

Ailəli olmuş, Liliya adlı bir qızı yadigar qalmışdır.

Qanlı Yanvar faciəsi
--------------------

Həmin gecə evdə qızı ilə yatarkən küçədən səs-küy və kömək çağırışları eşitmiş, buna görə də yaralıları xilas etmək üçün evdən çıxmışdır. Yanvarın 20-si qardaşı Şamil Ramisin meyidini Semaşko xəstəxanasından tapmışdır.Döş qəfəsinin sol tərəfinə dəymiş güllə yarasından həlak olmuşdur.

Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.

Ünvan
-----

Bakı, 4-cü mikrorayon, Suvorov küçəsi, ev 216, mənzil 90.

Həmçinin bax
------------

* "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adı alanların siyahısı
* Azərbaycan Respublikasının Azadlıq uğrunda mübarizlərinin siyahısı

İstinadlar
----------

1. ↑  ""20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**". 2022-08-18 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-07-17.
2. ↑  "Qara Yanvar şəhidləri" (PDF). 2015-07-17 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2015-07-17.
3. ↑  "Şəhidlər" (PDF). 2022-10-05 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-10-05.
**Qrampian dağları**(*ing.* Grampian Mountains şot.kelt Am Monadh) — Şotlandiyanın şimal-şərqində yerləşən dağ sistemi. Qrampian dağları Şotlandiya dağlıq yaylasının cənub-şərq hissəsini təşkil edir. Hündürlüyünə görə Böyük Britaniyanın ən yüksək dağ silsiləsidir. Ərazinin ən hündür zirvəsi olan Ben Nevis həmdə Böyük Britaniyanın ən hündür dağıdır.

Coğrafiyası
-----------

Qrampian dağları Şimal-qərb dağlıq yaylasından Qreyt Qlen (Qreyt Mor) tektoknik sınma zolağı vasitəsi ilə ayrılır. Şimal-qərb və Qrampian dağları birlikdə Şotlandiya dağlıq yaylasını formalaşdırır. Qrampian dağları Şotlandiya ərazisinin üçdə bir hissəsini təşkil edir. Ərazinin ən hündür zirvələri Ben Nevis (1344 m) və Ben Makduidir.(1309 m) Bu zərvələr Qrampian dağlarının bir hissəsi olan Kerinqorum dağlarında yerləşir. Dağlıq qurşağın şimal sərhəddi Kaledon kanalından keçir. Qrampian dağlarının 300-dən çox zirvəsi var ki, bunlarında çoxu 500-900 metr hündürlüyə malikdir. Əksər zirvələr dik və çətin keçiləndir.

Ümümilikdə Qrampian dağları 10 fərqli dağ sistemindən ibarətdir :

1. Spin Brice-Elgin
2. Aberdeen tirəsi
3. Kerinqorum dağları
4. Fort William-Loch Erict
5. Mərkəzi Qrampian
6. Braemar-Montrose
7. Loc Leven-Connel Bridge-Glen Loki
8. Loc Rannoc-Loc Tay
9. Clyde-Strak Tay
10. Oban-Dunoon-Mull

Geologiyası
-----------

Dağların geoloji yaşı 200 milyon il hesab olunur. Ərazi maqmatik və metamorfik süxurlardan təşkil olunub. Ümumilikdə Qrampian dağlarının formalaşması Palezoyun sonu başlamış və Mezozoyun ortalarına qədər davam etmişdir. Demək olar ki, bütün dağlıq ərazidə kristallik süxurlar çox üzdə yerləşir və bəzən qranit, qneys, mərmər kimi süxurlar nazik torpaq qatı altında böyük məsafələri əhatə edir.

İqlimi
------

Ərazi mülayim dəniz iqliminə malikdir. Yanvar ayının orta temperaturu +5 — +7 °C arasında dəyişir. İyul ayı isə sərin keçir və orta ayliq temperatur +19 °C-dən yuxarı olmur. Orta illik yağıntı 1000 mm-dən yuxarıdır. İlin 100 günü qar örtüyü qalır.

Daxili suları
-------------

Əsas büyük çayları Tey, Spey, Kaui-Uoter, Don və Didir. Lox Ness, Lox Oix, Lox-Loxi şirin sulu və ən böyük gölləridir.

Fauna və florası
----------------

Qrampian dağları zəngin fauna və floraya malikdir. Bitki örtüyü arktik və alp qurşağına daxildir. Qeydiyyata düşən 363 növün 81 alp qurşağı üçün xarakterik bitkilərdi. Tey çayında dünya üzrə nəsli kəsilməkdə olan "Avropa molyuskaları"nın üçdə ikisi yerləşir.

Şəkillər
--------

* perrow="4"
* Ben Nevis zirvəsi.Ben Nevis zirvəsi.
* Tey çayıTey çayı
* Qrampian dağlarının xarakterik landşaftıQrampian dağlarının xarakterik landşaftı
* Qırmızı maralQırmızı maral

İstinadlar
----------

1. ↑  "Grampian Mountains, Scotland, United Kingdom". 2015-05-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-18.
2. ↑  "Great Glen Way". 2012-04-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-18.
3. ↑  "Grampian Mountains". 2012-09-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-18.
4. ↑  J. C. Willis et I. H. Burkill, Flowers and Insects in Great Britain, Annals of Botany vol. 9 n° 34, juin 1895
5. ↑  "Грампианские горы". 2016-03-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-03-20.
**Bağırov Ramiz Məmməd Tağı oğlu** —müəllim.

Həyatı
------

Ramiz Bağırov opera müğənnisi, Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Məmməd Tağı Bağırovun ailəsində 1929–cu ildə dünyaya göz açıb. Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumunda, sonra isə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında vokal ixtisası üzrə təhsil alıb.

1947-ci ildə M.Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının "Mahnı və rəqs" ansamblında çalışmağa başlayıb. O, 1957-ci ildən Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya komitəsi xorunun solisti olub,eyni zamanda Bakı Kitabxanaçılıq Texnikumunda müəllimlik edib, 1971-ci ildən isə Asəf Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Texnikumunda əvvəlcə müəllim, sonralar isə vokal ixtisası üzrə şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb. Ramiz Bağırov bir neçə metodik işləmələrin, o cümlədən "Azərbaycan vokalistlərinin məcmuəsi" adlı elmi-nəzəri metodik əsərin müəllifi olub. 1973-cü ildə bəstəkar Hazim Əliverdibəyov tərəfindən yazılmış "Cırtdan" uşaq nağıl operasının liberetto müəllifi də R.M.Bağırov olub.Peşəkar sənətkar, tələbkar müəllim, həssas insan olan R.M.Bağırovun bir çox vokalistin yetişməsində böyük rolu olub. Onun "əruz" vəznində gözəl şeir oxuması qabiliyyətini nəzərə alaraq görkəmli kinorejissor Şahmar Ələkbərov 1991-ci ildə çəkdiyi "Qəzəlxan" filmində yaddaqalan obrazlardan biri olan Mirzənin rolunu məhz Ramiz Bağırova həvalə edilmişdir. Filmdə qəzəlxan Əliağa İsgəndərova "Vahid" ləqəbini verən bir tarixi şəxsiyyətin rolunun ifaçısı olmuş, həm də bu rolu özü səsləndirmişdir.

Eləcə də rejissor Ağarza Quliyevin 1964-cü ildə bəstəkar Süleyman Ələsgərovun "Ulduz" operettası əsasında çəkdiyi eyniadlı bədii filmində Ramiz Bağırov aparıcı rollardan biri olan Gülümsərov obrazının (Bəşir Səfəroğlu) bütün mahnılarını səsləndirib.

İstinadlar
----------

1. ↑  "Unutsaq unudularıq və ya bir ailənin tarixçəsi". 2016-03-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-09-25.
**Ulak adası** ( aleutca : *Yuulax̂* ) — Andreanof adalarında , xüsusən Aleut adalarında ( Alyaska ) Delarof adalarının ən qərb yarımqrupunda yaşayan kimsəsiz adadır. Ada Amatignak adasından 6 km şimal-qərbdə yerləşir .

Ulak nisbətən dayaz suda yerləşir və sörf çox vaxt o qədər ağır olur ki, adaya qayıqların hərəkəti mümkün deyil. İqlim şimal enliklərində dənizə xasdır , sərin temperatur, güclü küləklər, çoxlu duman və yağış, tez-tez güclü tufanlar olur. Dəniz səviyyəsində orta sutkalıq temperatur yayda 8,8 °C , illik orta hesabla 4,8 °C-dir. İllik yağıntı 166 sm-dir. Dəniz səviyyəsində qar nadir hallarda ildə 0,5 m-dən çox olur. Permafrost torpaqları yoxdur .

Bitki örtüyü dəniz və alp tundrası üçün səciyyəvidir və əsasən çəmənlər , çəmənlər , torf mamırları , likenlər və müxtəlif ot bitkilərindən ibarətdir. Ağaclar və kollar yoxdur. Adanın cənub tərəfində kifayət qədər dərin torpaqları olan sıldırım yamacları var. Burada minlərlə dəniz quşu, o cümlədən fırtına quşları , qaya suları , zirəli kambala və Aleut aukları çoxalır. Şimal tərəfdə sıldırım qayalıqlar üstünlük təşkil edir, onlara qarabatanlar , Aleut aukları və minlərlə gillemotlar gəlir .məskunlaşırlar. Çoxsaylı saqqallı auksların yuvaları daşlı sahil zolağında və böyümüş dağ yamaclarında olur.

Alyaska tarixindəki ən pis gəmi qəzalarından biri 1964-cü il dekabrın 17-də Liberiya bayraqlı, 520 fut (158 m) yük gəmisi *San Patrick* Ulakın qayalı sahilində qəzaya uğradığı zaman baş verdi; 32 nəfərdən ibarət bütün ekipaj həlak oldu.

Coğrafiya
---------

Ada 34 km² sahəyə malikdir. Onun uzunluğu 10,8 km, eni 5,6 km təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 162 metrdir. Amatiqnak adası ondan 4 mil (6 km) cənub-qərbdə yerləşir.

Ada vulkanik mənşəllidir. Olduqca seysmik zonada yerləşir. Tundra zonasında yerləşir. Sahil qayalıqlarında dəniz quşları yaşayır. İqlimi soyuqdur. Duman və atmosfer yağıntıları adi haldır. Dəniz səviyyəsindəı orta illik temperatur 4,8 ° С-dir. Orta illik yağıntının miqdarı isə 1660 mm-dir.

Tarixi
------

1867-ci ildə Alyaskanın satın alınması zamanı Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır. 17 dekabr 1964-cü ildə yük paraxodu olan San Patrik Ulak adası sahilində yerləşən qayalıqlara çırpılmışdır. Nəticədə gəmi batmış, bütün heyət isə 32 nəfərlə birlikdə həlak olmuşdur.

Mənbə
-----

* 
* Arxivləşdirilib 2005-06-02 at the Wayback Machine
**Qranada Konfederasiyası** (*isp.* Confederacion Granada). Konfederasiyanın ərazisi Mərkəzi və Cənubi Amerika ərazisində yerləşirdi. XIX əsrdə mövcud olmuş dövlət.

Tarixi
------

1853-cü ildə Yeni Qranada Respublikasında konsitutsiya qəbul edilir ki, bunun sayəsində mərkəzləşdirilmiş dövlət federativ dövlətə çevrilir.

27 aprel 1855-ci ildə Yeni Qranadada ilk federal ştat yaradılır. 11 iyun 1856-cı ildə Antiokiya, ardından 13 may 1857-ci ildə isə Santander kimi ştatlar meydana gəlir. Yeni Qranadanın parcalamasının qarşısını almaq üçün 1857-ci ildə kongres qanun qəbul edir. Bununla da ölkədə Bolivar, Boyaka, Kauka, Kundinamarka və Maqdelena ştatları yaranır. 1858-ci ildə hakimiyyətə konservantlar gəlir. Onlar dövləti Konfederasiya elan edərək, paytaxtı Tunja şəhərinə köçürür. Buna baxmayaraq ölkədə liberallar və konservantlar arasında mübarizə səngimir. 8 aprel 1859-cu ildə kongres icra hakimiyyəti haqqında qanun qəbul edir. Bu qanuna görə prezident ştat rəhbərlərini dəyişə və ştat rəhbərini təyin edə bilər. 10 may qanununa görə isə prezident ştat ərazisində icra orqanları yarada bilər, üstəlik həmin orqanlar ştatların ehtiyatlarının xərclərinə nəzarət edə bilərdi. Liberallar bu qanunu konsitutsiyaya zid olduğunu bildirir. Bu səbəbdən 1860-cı ildə ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayır və 1862-ci ildə bitir. Yeni Qranadanın keçmiş prezidenti və generalı Tomas Sipriano de Mosera konfederasiya prezidentini devirərək, özünü prezident elan edərək paytaxtı Boqotaya köçürür. Yeni müvvəqəti hökumət təşkil edilir. 1863-cü ildə ölkə Birləşmiş Kolumbiya Ştatları elan edilir.

İstinadlar
----------

1. ↑   Arxivləşdirilib 2009-02-07 at the Wayback Machine Federalism in the 9 sovereign states
**Ukraynanın İspaniya səfirliyi** (*ukr.* Посольство України в Королівстві Iспанія) — Ukraynanın İspaniyaın Madrid şəhərində yerləşən səfirliyi.

Vəzifələri
----------

Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.

Tarixi
------

1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.

1992-ci il yanvarın 30-da Ukrayna və İspaniya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1995-ci ildə isə Ukraynanın İspaniya səfirliyi yaradıldı.

Ukraynanın İspaniyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Sergey Poqorelsevdir. O, 2020-ci ildən bu vəzifədədir.

İstinadlar
----------

1. ↑  *Ukraynanın İspaniya səfirliyi.* "Посольство України в Королівстві Iспанія". www.spain.mfa.gov.ua (Ukraynanın İspaniya səfirliyinin rəsmi saytı) (ingilis). 24.02.2021. 2022-05-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24.02.2021.
**Qrafik fayl formatlari**-Görüntünü ötürmək və ya fayl şəklində saxlamaq üçün müəyyən formatlar yaradılmışdır.BMP,PCX,PNG,TİFF,GİF və ən populyar JPEG.

BMP
---

**BMP**(ing."Bit MaP-bit xəritəsi")-Microsoft şirkətinin Windows əməliyyat sistemi üçün əsas formatdır.Çünki bu sistemin daxili formatına daha çox uyğun gəlir.
Burada massivin indeksi -palitranın rənginin nömrəsi onun məzmunu isə-rəngi üç əsas komponentin parlaqlıq dərəcəsinə görə təsvir edən üç ədəddir.R/G/B(red/green blue)

PCX
---

**PCX** - ZSoft firması tərəfindən hazırlanan və Microsoft şirkətinin MS-DOS əməliyyatlar sistemindəki PC Paintbrush proqramı üçün istifadə edilən standartdır.Lakin PSX formatı Bmp qədər populyar ola bilmədi.Xüsusi qrafik redaktorlar-Corel Draw Ulead Photo express Adobe Photoshop bu formatı dəstəkləyir.

GIF
---

**GIF**(ing.Graphics İnterchange Format-qrafik mübadilə formatı) ilkin olaraq CompuServe şəbəkəsi üçün nəzərdə tutulmuşdu.GİF-də qrafik informasiya bir-birinin ardınca gələn bloklardan ibarətdir.
Gif fayllarının çatışmayan cəhətləri rəng dərinliyinin çox olmamasıdıir.(cəmi 256 rəng) ve rastr massivinin verilənlərinin LZW qapalı alqoritminin sıxılmasını göstərmək olar.

PNG
---

**PNG**
Təbii yayılması:
----------------

Mərkəzi və Qərbi Çində yayılmışdır.

Botaniki təsviri:
-----------------

2 m hündürlükdə, çox budaqlanan koldur. Budaqları tikanlı, qəhvəyi tükcüklərlə örtülü xırda budaqlara malikdir. Yarpaqları 11-15 ədəd uzunsov-ellipsvari yarpaqcıqdan ibarət olub, uzunluğu 2-6 sm, təklələkvaridir. Yarpaqları üstdən yaşıl, altdan mavi-ağ və ipək tükcüklərlə örtülüdür. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri mavi-ağ rəngli, 2 sm uzunluğunda, 6-12 ədəd olmaqla, salxımvari çiçək qrupunda yerləşir. Meyvələri avqustda yetişir. Paxlaları 5-6 sm uzunluğunda, nazik, uzun, iti ucludur. Hər paxlada 1-4-ə qədər toxum vardır. Toxumları açıq sarı və ya qəhvəyi rəngdə olub, yumru və ya yumru-uzunsov, 4-6 mm uzunluqda, 3-3,5 mm enindədir. Abşeronda iyun-iyul aylarında çiçəkləyir. Toxumla çoxaldılır.

Ekologiyası:
------------

İstiyə, soyuğa, işiğa davamlı olub, gil torpaqlarda yaxşı bitir.

Azərbaycanda yayılması:
-----------------------

1897-ci ildən introduksiya edilmişdir. Mərkəzi Nəbatat bağında və Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində becərilir.

İstifadəsi:
-----------

Dekorativ kol kimi yaşıllıqlarda istifadə oluna bilər. Oduncağı möhkəm, çürüməyə davamlıdır. Mebel, maşınqayırma sənayesində və açıq taxta konstruksiyaların hazırlanmasında istifadə olunur.

Məlumat mənbələri
-----------------

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine T.S.Məmmədov

İstinad
-------

* Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
* Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
* Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
* Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh